open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Иманғали Қалыбайұлы Бастар

**Иманғали Қабайұлы Бастар** (, Атамекен ауылы, Мақтаарал ауданы) — қазақстандық футболшы, "Жетісай" клубының жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы
"Ордабасы" клубының түлегі. 2021 жылы "Ордабасы-21" клубында карьерасын бастады. Қазақстанның бірінші лигасында 6 ойында алаңға шықты.

2022 жылы "Мақтарал" клубынның жастар құрамында өнер көрсетті. 

2023 жылы жаңадан құрылған, екінші лигада сынға түсетін "Жетісай" клубына ауысты. Тұңғыш ойынын 19 наурызда "Хан-Тәңірі" клубына қарсы өткізді. Бұл Қазақстан кубогы ойыны болатын. Сол жылы 18 шілдеде "Жетісай" сапындағы тұңғыш голын "Атырау-21" қақпасына енгізді, Бұл ойында "Жетісай" 2:0 есебімен жеңіске жетті.

Клуб 2024 жылы бірінші лигада ойнай бастады.

## Фактілер

* Есімі қазақстандық танымал саясаткер Иманғали Тасмағамбетовтың құрметіне қойылған.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Жетісай ФК ойыншылары
Орталық мәдениет және демалыс саябағы

**Орталық мәдениет және демалыс саябағы** — Алматы қаласындағы басты саябақтардың бірі. 1935 жылы құрылды.

Мұнда әртүрлі ойын-сауық алаңдары, қоғамдық тамақтану орындары, балалар темір жолы, аквапарк бар. Шағын тоғанда қайықтармен немесе катамаранмен жүзуге болады.

Сондай-ақ волейбол, баскетбол алаңдары, веложолақтар мен әртүрлі тренажерлар спортпен шұғылдануға мүмкіндік береді.

Аттракциондар арасында «Шолу дөңгелегі», «Динопарк», «Қорқыныш бөлмесі», «Билейтін тостағандар» әсіресе тартымды болып келеді.

Саябақтың шығыс жағында Алматы хайуанаттар бағы орналасқан. Онда бес мыңға жуық жануар бар.

## Галерея

Gorky park alley, 1988 year.JPG|
Gorky park, Almaty city, 1980 year.jpg|
Gorky park, birch alley, Almaty, 1988 year.JPG|
Центральный парк отдыха Алматы.jpg|


Санат:Алматы саябақтары
Олжас Мұқанбекұлы Бөрібаев

**Олжас Мұқанбекұлы Бөрібаев** (, ) — қазақстандық футболшы, қорғаушы.
## Карьерасы
«Болат», «Восток», «Еңбек» клубтарында доп тепті. 1992 жылы 20 қазанда "Ақтаудың" қақпасына карьерасындағы бірінші голды соқты. Екінші голды 1993 жылы «Восток» сапында жүріп «Спартак» (Семей) қақпасына енгізді. 

1994 жылы "Восток" сапында Қазақстан кубогы иегері атанды. 

1995 жылдан кейінгі тағдыры белгісіз.
## Сілтемелер
*Статистикасы
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Шахтер-Болат ФК ойыншылары
Санат:Восток ФК ойыншылары
Санат:Ұлытау ФК ойыншылары
Игорь Киселев (футболшы, 1971)

**Игорь Киселев** ( — ) — қазақстандық футболшы, қорғаушы.

## Жетістіктері

### Командалық

* Қазақстан кубогы: 1994
* Қазақстан кубогының финалисті (2): 1997, 1999

## Сілтемелер

* https://footballfacts.ru/person/122835-kiselevigor

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Восток ФК ойыншылары
Мұрат Шойбеков

**Мұрат Шойбеков** (, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, қорғаушы.

"Восток", "Көкше", "Намыс" клубтарында доп тепті.

1994 жылы "Восток" сапында Қазақстан кубогы иегері атанды.

## Сілтемелер

* https://footballfacts.ru/person/123749-shoybekovmurat

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Восток ФК ойыншылары
Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары
Санат:Намыс ФК ойыншылары
Игорь Юрьевич Чесноков

**Игорь Юрьевич Чесноков** (, Өскемен) — қазақстандық футболшы, қорғаушы, бүкіл карьерасын "Восток" клубында өткізді.

2008 жылдан бастап төрешілікпен айналысты. 2019 жылғы Қазақстанның үздік төрешісі.

## Жетістіктері
### Командалық
*Қазақстан кубогы: 1994
* Қазақстан кубогының финалисті (2): 1997, 1999
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://footballfacts.ru/person/123685-chesnokovigoryurevich

Санат:Қазақстан футболшылары

Санат:Восток ФК ойыншылары
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Қазақстан футбол төрешілері
Владимир Каримович Назаров

**Владимир Каримович Назаров** (Vladimir Karimovich Nazarov) — Өзбекстан футболшысы. «Нукус» клубының жартылай қорғаушысы болған.

## Дереккөздер

Санат:Тірі тұлғалар
Юрий Приганюк

**Юрий Андреевич Приганюк** (; 23 қазан 1978, Тирасполь, Молдован КСР) — молдовалық футболшы, жартылай қорғаушы. Молдова ұлттық құрамасында ойнаған.

## Жетістіктері
*Молдова чемпиионы (4): 2001/02, 2002/03, 2003/04, 2004/05.
*Молдова кубогы (1): 2002/03
*Молдова суперкубогы (2): 2003, 2004
*Достастық кубогы (1): 2003

## Дереккөздер

Санат:Молдова футболшылары
Санат:Молдова Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тилигул ФК ойыншылары
Санат:Шериф ФК ойыншылары
Санат:Химки ФК ойыншылары
Kun.uz

**Kun.uz** – 2012 жылдың қаңтарында іске қосылған өзбек тілді интернет-басылымдардың ішіндегі ең белсендісі. Сайттың құрылтайшысы «WEB EXPERT» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі болып табылады. Жетекшісі – Умид Шермұхаммедов.

2012 жылы Өзбекстан Республикасы Баспасөз және ақпарат агенттігінен (қазіргі уақытта Өзбекстан Республикасы Президентінің жанындағы Ақпарат және бұқаралық коммуникациялар агенттігі) 0987 нөмірімен тіркелген. Бұл өзбек, орыс және ағылшын тілдеріндегі ең жылдам жаңалықтар сайттарының бірі.

нобай|kun.uz тілшісі Феруза Авазова Хоенсонг өрт сөндіру станциясының тұрғын үйлерді өртке қарсы қорғау науқанын көрсетеді.

Бүгінде басылым жаңалықтарын 1 күнде 351 000, 1 айда 10 миллионнан астам адам оқыды. Сайттағы қаралым саны 1 айда 23 миллионнан асады. Сайт 2012 жылы .uz ұлттық домен интернет-фестивалінде *«Үздік медиа сайт»* номинациясының жеңімпаздарының бірі болды. Alexa мәліметтері бойынша, «kun.uz» Өзбекстандағы ең танымал сайттар арасында 4-ші орында тұр.

Бүгінде басылымда 50-ден астам тәжірибелі, белгілі, жас журналистер, сонымен қатар редакторлар мен корректорлар, иллюстраторлар қызмет етеді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* 
* Facebook парақшасы
* Twitter парақшасы
 
Санат:Өзбекстан бұқаралық ақпарат құралдары
Важа Тархнишвили

**Важа Эдуардович (Едвардович) Тархнишвили** (; 25 тамыз 1971 жыл, Гори, Грузин КСР) — грузиялық және молдовалық футболшы, қорғаушы. Грузия құрамасы сапында 2 рет алаңға шықты.
## Жетістіктері
### Командалық
*Молдова чемпионы (11): 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2012
*Молдова кубогы (7): 1999, 2001, 2002, 2006, 2008, 2009, 2010
*Молдова суперкубогы (4): 2003, 2004, 2005, 2007
*Достастық кубогы (2): 2003, 2009
### Жеке
*Молдова чемпионатының үздік қорғаушысы (5): 2002, 2006, 2007, 2009, 2011
## Дереккөздер

Санат:Грузия футболшылары
Санат:Грузия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Молдова футболшылары
Санат:Локомотив Тбилиси ФК ойыншылары
Санат:Шериф ФК ойыншылары
Санат:Дила ФК ойыншылары
Вадим Борец

**Вадим Борец** (; 5 қыркүйек 1976, Кишинёв) — молдовалық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 

## Жетістіктері
### Ойыншы
*Молдова чемпионы: 1994, 1995, 1996, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003
*Молдова кубогы: 1997, 1998, 2002
*Молдова суперкубогы: 2003
*Достастық кубогы: 2003, 2006
*Әзербайжан чемпионы: 2009
* Әзербайжан суперкубогы: 2010, 2012
### Бапкер
*Армения чемпионатының күміс жүлдегері: 2019/20
*Армения кубогы: 2019/20
## Дереккөздер

Санат:Молдова футболшылары
Санат:Зимбру ФК ойыншылары
Санат:Шериф ФК ойыншылары
Санат:Тирасполь ФК ойыншылары
Санат:Доскоболия ФК ойыншылары
Санат:Нефтчи Баку ФК ойыншылары
Санат:Баку ФК ойыншылары
Санат:Молдова футбол жаттықтырушылары
Санат:Ноа ФК жаттықтырушылары
Футболдан Түркия кубогының финалы 2024

**Футболдан Түркия кубогының финалы 2024** (түрікше: *2024 Türkiye Kupası finali*) — турнирдің 62-ші маусымының финалдық ойыны.

## Матч
### Детальдар


## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=288
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:Бешикташ ФК ойындары
Санат:Трабзонспор ФК ойындары
Санат:Футболдан Түркия кубогы
Футболдан Түркия суперкубогы 2024

**Футболдан Түркия суперкубогы 2024** (түрікше: *2024 Türkiye Süper Kupası*) — турнирдің 51-ші маусымы. 2024 жылғы Түркия чемпионы "Галатасарай" мен кубок иегері "Бешикташ" өзара кездесті. "Бешикташ" 5:0 есебімен қарсыластарын ойсырата ұтты.

"Бешикташ" оныншы рет турнир жеңімпазы атанды. Клубтың жаңа футболшысы Чиро Иммобиле матчтың үздік ойыншысы деп танылды.
## Матч
### Детальдар


## Дереккөздер

## Сілтемелер
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:Түркиядағы футбол
Санат:Галатасарай ФК ойындары
Санат:Бешикташ ФК ойындары
Гарсия Леон Херардо

**Херардо Гарсия Леон** ((), қысқаша **Херардо**; 7 желтоқсан 1974, Севилья) — испаниялық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.

## Жетістіктері

### «Валенсия»
*Чемпиондар лигасының финалисі: 1999/2000
### Испания-16/17
*Еуропа чемпионы (16 жас): 1991
*Еуропа чемпионатының финалисі: 1991
## Дереккөздер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Леганес ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Осасуна ФК ойыншылары
Санат:Малага ФК ойыншылары
Санат:Реал Сосьедад ФК ойыншылары
Санат:Испания футбол жаттықтырушылары
Франсиско Фаринос

**Франсиско Хавьер Фаринос Сапата** (), қысқаша **Франсиско Фаринос** (; 29 наурыз 1978, Валенсия, Испания) — испаниялық футболшы, жартылай қорғаушы.
## Дереккөздер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Мальорка ФК ойыншылары
Санат:Эркулес ФК ойыншылары
Санат:Леванте ФК ойыншылары
Херард Лопес

**Херард Лопес Сегу** (; 12 наурыз 1978) — испаниялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 
## Жетістіктері
### «Барселона»
*Испания чемпионы: 2004/05
*Испания кубогы: 1996/97
### «Валенсия»
*Исмания суперкубогы: 1999
*Чемпиондар лигасының финалисі: 1999/2000
## Дереккөздер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Алавес ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Санат:Рекреативо ФК ойыншылары
Санат:Жирона ФК ойыншылары
Санат:Испания футбол жаттықтырушылары
Клаудио Лопес

**Клаудио Хавьер Лопес** (, , Рио-Терсеро, Кордова, Аргентина) — аргентиналық футболшы, шабуылшы. 1998, 2002 жылдары әлем чемпионатына қатысты. 1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.

## Жетістіктері

; «Расинг»

* Carlos Menem кубогы: 1994

; «Валенсия»

* Испания кубогы: 1998/99
* Испания суперкубогы: 1999

; «Лацио»

* Италия кубогы: 2003/04
* Италия суперкубогы: 2000

; «Америка»

* Мексика чемпионы 2005
* CONCACAF Чемпиондар лигасы: 2006

; «Колорадо Рэпидз»

* MLS кубогы: 2010

## Сілтемелер

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Расинг Авельянеда ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Лацио ФК ойыншылары
Санат:Америка Мехико ФК ойыншылары
Санат:Колорадо Рэпидз ФК ойыншылары
Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Мануэль Санчис

**Мануэль (Маноло) Санчис Онтиюэло** (исп. *Manuel Sanchís Hontiyuelo*; 23 мамыр 1965, Мадрид, Испания) — испаниялық футболшы, қорғаушы. Бүкіл карьерасында "Реал Мадрид" клубында ойнады. 1983-2001 жылдары Испания чемпионатында 523 рет алаңға шықты. Әкесі Мануэль Санчис Мартинес те "Реал" Испания құрамасы сапында ойнаған.

1988 жылы Еуропа чемпионатына, 1990 жылы әлем чемпионатына қатысты. Испания құрамасы сапында (1986-1992) 48 ойын өткізді.

## Жетістіктері

### Командалық

* УЕФА кубогы: 1984/85, 1985/86
* Испания чемпионы: 1985/86, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1989/90, 1994/95, 1996/97, 2000/01
* Испания лига кубогы: 1984/85
* Испания кубогы: 1988/89, 1992/93
* Испания суперкубогы: 1988, 1989, 1990, 1993, 1997
* Чемпиондар лигасы: 1997/98, 1999/00
* Құрлықаралық кубок: 1998
* Еуропа чемпионы (21 жас): 1986

### Жеке

* Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының үздік ойыншысы: 1986
* испанияның үздік футболшысы: 1989/90

## Сілтемелер

* https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/14551

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
АФК Чемпиондар лигасы элитасы 2024/25

**АФК Чемпиондар Элита Лигасы 2024/25** () — турнирдің 43-ші жарысы, жаңа форматтағы бірінші жарысы.
## Бірінші раунд
### Жартылай финал

|+Батыс аймақ

|}

|+Батыс аймақ

|}
### Финал

|+Шығыс аймақ

|}
## Жалпы топтық кезең

### Батыс аймақ

### Шығыс аймақ

## 1/8 финал

|}
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}

## Финал


Санат:АФК чемпиондар лигасы элитасы
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:2025 жылғы футбол
КАФ чемпиондар лигасы 2024/25

**КАФ чемпиондар лигасы 2024/25** — турнирдің 61-ші маусымы.
## Бірінші раунд

|}

### 2 раунд

|}
## Топтық турнир
### A тобы

### B тобы

### С тобы

### D тобы

## Ширек финал

|}

## Жартылай финал

|}

## Финал

|}

Санат:КАФ Чемпиондар Лигасы
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:2025 жылғы футбол
Қызыл таң маталар үйі

**Қызыл таң маталар үйі** – Алматы қаласының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізіміне енген қала құрылысы және сәулет түріне жататын тарихи нысан.

## Құрылыс кезеңі, сәулетшісі
Нысан 1912 жылы салынған, авторы – атақты верныйлық сәулетші және инженер А.П. Зенков.

## Тарихи дерек, сипаты
thumb|солға|200px|
Ертеректе саудагер И. Ғабдуалиевтер отбасының сауда үйі ретінде танымал, қазіргі "Қызыл таң" маталар үйі ХІХ-ХХ ғасырлар тоғысындағы сәулет өнерінің қызықты ескерткіштерінің бірі.
1896 жылы қаладағы ең бай саудагерлер Ғабдуалиевтер отбасының тапсырысы бойынша бұл үйдің жоспарын қала құрылысы саласындағы маман – П. Гурдэ бастаған болатын. Бірақ бірнеше себептермен құрылыс жұмыстары кейінге қалдырылып, соңынан мүлдем тоқтатылған. 1912 жылы А. П. Зенков қайта жоспарлауды жүргізіп, ғимаратты қайта салды.
Ғимарат созылған Г әрпі пішіндес, орталық қасбеті бар бір қабатты құрылыс болып келеді. Ғимараттың жалпы ауданы 1450 шаршы метр. Бас кіреберістің үстінде қабыршақты жабыны мен кішігірім сүмбісі бар көлемді төртжақты күмбез орнатылған. Құрылыстың орталығындағы және жандарындағы қасбеттері үйлесімді жапсырмамен, ағаштан ойып жасалған терезе жақтаулары мен шіжерлі жиектермен көркемделген. 1931 жылы ғимарат мемлекет қарамағына беріліп, ол жерде "Торгсин" дүкені ашылған болатын.
Өткен ғасырдың 80-жылдары бұл тарихи ғимарат толықтай жөндеуден өтіп, бұл жерде қала мен аймақтағы ең үлкен маталар дүкені ашылды. Оның жаңа "Қызыл таң" деген атауы өзіндік брендке айналды. 2009 жылы кең жайылған өрт салдарынан шатыр мен қойма бөлмелері бар қосымша құрылыс толық дерлік жанып кетті. Келесі жылдары ғимарат мен дүкен толығымен қалпына келтірілді.
Қазір ол бұрынғыдай өте танымал маталар үйі.

## Дереккөздер

Санат:Алматы қаласының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Алматы сәулеті
Жваненг Гэлакси

**Жваненг Гэлакси** () — Ботсвана футбол клубы. Базасы Джваненг қаласында. Өз алаңындағы ойындарын "Гэлакси" стадионында өткізеді.

## Жетістіктері
*Ботсвана чемпионы: 2019/20, 2022/23, 2023/24
*Ботсвана бірінші лигасының жеңімпазы: 2015
*Ботсвана кубогы: 2016/17, 2018/19

## Дереккөздер

Санат:Ботсвана футбол клубтары
Қашаған би Әуелұлы

**Қашаған би Әуелұлы** (1820, қазіргі Алматы облысы, Шелек ауданы – 1905) — Ұлы жүз Бәйдібек бабаның Албан, оның ішінде Қызылбөрік аталығынан шыққан атақты шешен, би.

## Әңгімелер
**Жас кезінде бір құрдасы Қашағанға:**

– Өзіңе атың сай келмейді-ау - дегенде Қашаған: – Тіл көзден құдай сақтасын, - деп атымды тергеп қойған болар, - деген екен. 

**Қызылбөрік Мақсұт Қашағаннан:**

– Елдің билігі неден бұзылады? - деп сұрайды. – Өсек пен көре алмаушылықтан, - деп жауап беріпті би. 

**Орманбек батыр бірде Қашағаннан:**

– Қарадан хан туа ма? - деп сұрайды. – Ешкім анадан хан болып тумайды. Хан болу адамның даналығында - деп жауап беріпті Қашаған би. 

**Бірде бір атақты бай:**

– Қашекем, армандамайтын адам бола ма? - дегенде: – Армандамайтын адам жоқ. Қолы жетпейтінді армандағанша, еңбегіңмен жететінді армандап, зейнетін көрген жақсы - депті. 

**Орман шешен Қашаған биден:**

– Қашекем, кімді пір тұтасыз? - деп сұрағанда, – Анам мен әкемді, елім мен жерімді пір - деген екен. 

**Қашағанның содырлау бір құрдасы:**

– Сені ел көрген дейді, сол рас па? - депті. 
– Халқым көргенді мен де көрем, - дейді Қашаған. 

**Бірде Сырлыбай датқа Қашаған биде қонақта отырып:**

– Дүниеде не жаман? — деп сұраған екен. Қашаған би: 
– Ынтымағы жоқ ел жаман. Бәрінен де халыққа қадірсіз болған сол жаман -  дейді Қашаған. 

**Қашағанның қартайған шағында Солтанбек болыс биден:**

– Еліңізге болашақта не тілер едіңіз? — дегенде би: 
– Абылайдан бірлігі болса, Райымбектей қорғаны болса, Төле бидей ғұламасы болса, бейбіт өмір тірлігі болса, құдайдан осыны тілер едім — депті.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ би-шешендері
Сент-Льюис Санз Юнайтед

**Сент-Льюис Санс Юнайтед** ()&nbsp;— Сейшель аралдарындағы футбол клубы, 2007 жылы "Сент-Луис" және "Саншайн" клубтарының бірігуімен құрылған. Базасы Виктория қаласында. 

## Жетістіктері

### '''1 лига'''

* Чемпион (13): 1979, 1980, 1981, 1983, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1994 («Сент-Льюис»)
* Чемпион (1): 1995,  («Саншайн»)
* Чемпион (1): 2017, 2024 («Сент-Льюис Санс Юнайтед»)

### '''Сейшель аралдары кубогы'''

* Жеңімпаз (2): 1988, 2003 («Сент-Льюис»)
* Жеңімпаз (1): 2000 («Саншайн»)
* Жеңімпаз (1): 2010 («Сент-Льюис Санс Юнайтед»)

Санат:Сейшель аралдары футбол клубтары
Дисциплес

**Дисциплес** () — Мадагаскар футбол клубы, Туамасина қаласынан. 2020 жылы құрылған. 2024 жылы Мадагаскар чемпионы атанды.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Мадагаскар футбол клубтары
Энугу Рейнджерс

**«Рейнджерс Интернэшнл»** (), немесе **«Энугу Рейнджерс»** — Нигерия футбол клубы.

## Жетістіктері
* Нигерия чемпионы (7): 1974, 1975, 1977, 1981, 1982, 1984, 2016
* Нигерия кубогы (6): 1974, 1975, 1976, 1981, 1983, 2018
* Нигерия суперкубогы (1): 2004
* КАФ чемпиондар лигасының финалисі (1): 1975
* КАФ Кубок иелері кубогы: 1977
## Дереккөздер

Санат:Нигерия футбол клубтары
Леопардс (футбол клубы)

**«Леопардс»** () — Конго Республикасы футбол клубы. 1953 жылы құрылған.

## Жетістіктері
### Ұлттық
*Конго чемпионы — 4 (2012, 2013, 2016)
*Конго кубогы — 4 (2009, 2010, 2011, 2013, 2016)
*Конго суперкубогы — 2 (2009, 2011)
### Халықаралық
*КАФ федерациялары кубогы — 1 (2012)
## Дереккөздер

Санат:Конго Республикасы футбол клубтары
Виктория Юнайтед

**Виктория Юнайтед** () — Камерун футбол клубы. Лимбе қаласынан. 2024 жылы тұңғыш рет ел чемпионы атанды.

## Жетістіктері

### Ұлттық
***Камерун чемпионы: 1**
**2023–24
***Элита 2 жеңімпазы: 1**
**2022–23
***Оңтүстік Шығыс аймағының жеңімпазы: 1**
**2021–22
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Soccer24
*SofaScore

Санат:Камерун футбол клубтары
Самартекс

**Самартекс** () — Гана футбол клубы. 1995 жылы құрылған.
## Жетістіктері
* **Премьер лига жеңімпазы**: 2023–24
## Дереккөздер

Санат:Гана футбол клубтары
АСГНН

**Нигер Ұлттық спорт қауымдастығы клубы** немесе қысқаша **АСГНН** () — Нигер футбол клубы, Ниамей қаласынан. 

## Жетістіктері
***Нигер чемпионы: 6**
::2005, 2006, 2011, 2014, 2023, 2024

***Нигер кубогы: 3**
::2007, 2018, 2023

***Нигер суперкубогы: 1**
::2011.

## Құрлықтық турнирлерде
***[[КАФ Чемпиондар Лигасы]]: 3 рет қатысты**
::2006&nbsp;– бастапқы раунд
::2007&nbsp;– 1 раунд
::2012&nbsp;–

***[[КАФ Конфедерациялар кубогы]]: 1 рет қатысты**
::2008&nbsp;– Бастапқы раунд
## Дереккөздер

Санат:Нигер футбол клубтары
ПСИ

**ПСИ** () — Чад футбол клубы. Базасы Нджамена қаласында. 2003 жылы құрылды.

2023 тұңғыш рет жылы Чад чемпионы атанды.
## Дереккөздер

Санат:Чад футбол клубтары
Монастир

**Монастир** () — Тунистің Монастир қаласындағы футбол клубы. 1923 жылы құрылған. 
## Жетістіктері
*Тунис чемионы: 2021/22, 2023/24, 2024/25
*Тунис кубогы: 2019/20
Тунис суперкубогы: 2020

## Дереккөздер

Санат:Тунис футбол клубтары
Дуанес

**Дуанес** () — Буркина-Фасо футбол клубы. Базасы Уагадагу қаласында. 2020 жылы құрылған.
## Жетістіктері
* Буркина-Фасо чемпионы: 2023, 2024
* Буркина-Фасо кубогы: 2022
* Буркина-Фасо суперкубогы: 2022

Санат:Буркина-Фасо футбол клубтары
Котон (футбол клубы)

**Котон Спорт** () — Бенин футбол клубы.
## Жетістіктері
*Бенин чемпионы: 2021/22, 2022/23, 2023/24
## Дереккөздер

Санат:Бенин футбол клубтары
Мбабане Своллоуз

**Мбабане Сваллоуз** () — Эсватини футбол клубы, Лобомбо қаласынан.

## Жетістіктері
**Эсватини чемпионы**
* 1993, 2005, 2009, 2012, 2013, 2017, 2018, 2024.

**Эсватини кубогы:** 
*1986, 2006, 2013, 2016.

**Свазиленд суперкубогы: 6**
*1993, 1999, 2004, 2014, 2017, 2018

**Эсватини лига кубогы: 6**
*1997, 1999, 2007, 2016, 2017, 2018
## Сілтемелер
* ''Premiere League of Eswatini – Ресми сайты 
Санат:Эсватини футбол клубтары
Қожамжар шешен Қазиұлы

**Қожамжар шешен Қазиұлы** (шамамен 1845–1850 жылдары туған – өлген жылы белгісіз) — шешен. Оның шешендік атағы Қаратаудың теріскей, күнгей бетіндегі елдерге кең жайылған. Ол әсіресе Ескі Созақ, Қозмалдақ, Шолаққорған, Баба-ата, Құмкент, Шаян, Түркістан, Ащысай, Қантағы, Күшата, Атабай, Бабайқорған тағы сондай сол атыраптағы қала, қыстақтарды аралап өзінің шешендік, тапқырлық өнерімен елге кімсің "Қожамжар шешен" аталған өнерпаз еді. Ол Қоңырат тайпасы, Саңғыл, оның Ағысай атасынан.

## Сөздері
Есерсоқ болса ұл жаман,

Есуас болса қыз жаман,

Татымсыз болса тұз жаман,

Ерімесе мұз жаман,

Асу бермес құз жаман,

Табаннан өткен сыз жаман,

Тамшы өтсе үй жаман,

Шер тарқатпас күй жаман,

Сөзді ұқпас ми жаман.

## Оқиға
Бір отырыста "адам неден қорқу керек?" деген сұраққа Қожамжар шешен табан астында былай деп жауап беріпті:

Құлақтанған күннен қорық,

Тұманды түннен қорық,

Тұншыға шыққан үннен қорық,

Қыстың бір күні қалса қорық,

Істің қырсығына алса қорық,

Ұйқыда шапқан жаудан қорық,

Әділдігін таппаған даудан қорық,

Сор татыған жерден қорық,

Кежегесі кері тартқан ерден қорық,

Ашық күнгі дауылдан қорық,

Қасыңда жүрген жаудан қорық!

Ертеңіне Момынқұлдың үйінен аттанар алдында, екі күннен бері оның әңгімесін зер сала тыңдап отырған Тілеуғабыл, Айтқұл, Қәдірсіз деген құдалары Қожамжар шешеннен "Ақылды мен ақылсыздың парқы қандай?" деп сұрағанда, ол мынаны айтыпты:

– Ақылсыз адам қайғысыз өмір сүреді. Оған дүние күйіп кетсе де бәрібір. Ал, ақылды адам қайғылы өмір сүреді. Ол әрбір ақымақтың бүлдірген ісіне күйініп жүреді. Әрбір бұзық-тентектің мінезіне күйіп-пісіп, шашы ағарады. Оларды тезге, жөнге саламын деп жүріп, өзінің есіл өмірін өкінумен өткізіп, ақырында қор болғанын өзі де сезбей қалады, - деген екен.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ би-шешендері
Котон Спорт

**«Котон Спорт»** () — Камерунның Гаруа қаласындағы футбол клубы. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Камерун чемпионы (17): 1997, 1998, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011, 2013, 2014, 2015, 2018, 2021, 2022
* Камерун кубогыа (6): 2003, 2004, 2007, 2008, 2011, 2014

### Халықаралық

* КАФ Чемпиондар лигасының финалисі: 2008
* КАФ конфедерциялары кубогының финалисі: 2003

## Сілтемелер

* Ресми сайты

Санат:Камерун футбол клубтары
Құлан қалашығы

**Құлан қалашығы** – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдеріне енген. 

## Орналасқан жері
Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы, Құлан ауылының шығыс және солтүстік-шығыс шеті.

## Кезеңі
VІ-ХІІ ғасырлар.

## Тарихи деректер
Құлан ескі қала орны дәстүрлі түрде қамалдан, шахристаннан және рабадтан тұрды. Ескі қаланың сарай кешені 2246 шаршы м ауданында орналасқан. Ең басынан ескі қала орны Сульджиб деп аталды, түрік тілінен аударғанда "Ең әдемі қала". Ол қарлұқтар мемлекетінің астанасы және Ұлы Жібек жолындағы маңызды сауда орталығы болды.
Құлан VIII ғасырға жататындығы туралы ежелгі қытай деректерінде де айтылады. Араб саяхаттаушыларының сипаттамаларына қарайтын болсақ, Құлан үлкен тараз жолында орналасты және бекініс қабырғасы мен мұнаралары бар бекінген қала болды. Әр түрлі жылдары ескі қала орнын В.В. Бартольд пен А.Н. Бернштамм зерттеген. Келесі зерттеулер К.М. Байпақовтың басшылығымен өткізілді.
Қазба жұмыстары кезінде тұрғын үй кварталдарының, шарап жасау орындарының, үй-жайлардың, қабырғалары әдемі безендірілген бес үлкен сарайдың қалдықтары анықталды. Сонымен қатар, бірегей артефактілер табылды: керамикалық ыдыстардың фрагменттері, сазды шамдар, дөңгелек үстелдер – дастархандар, темірден жасалған фрагменттер, құстар мен адамдардың терракоттық кішкене фигуралары, сонымен қатар, ортасында шаршы пішінді саңылауы бар, исламға дейінгі дәуірге жататын ақсүйектердің бастары және көптеген т.с.с. заттар. Станокты көзе бұйымдар әр түрлі өсімдік, зооморфия және геометриялық оюлармен декорацияланған. Ескі қала жоспары мен архитектурасы бойынша орта ғасырлық басқа қалаларда кең таралған архитектоникасы және құрылыс материалдарынан ерекшеленеді. Бұл Құлан қаласын жаңа жергілікті бірегей сәулет бағытының шығу орталығы етеді. Құлан ескі қаласы ЮНЕСКО әлемдік мұралар тізіміне Чанань-Тянь-Шань дәлізіндегі Ұлы Жібек жолының нысаны ретінде қосылды.

## Дереккөздер

  

Санат:Жамбыл облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Тұрар Рысқұлов ауданы
Санат:Қазақстан көне қалалары
Әл-Ахли (футбол клубы, Триполи)

**«Әл-Ахли»** () — Ливияның Триполи қаласындағы футбол клубы.

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Премьер-лига**
** Чемпион (12): 1963/64, 1970/71, 1972/73, 1973/74, 1977/78, 1983/84, 1992/93, 1993/94, 1994/95, 2000, 2013/14, 2015/16
** Вице-чемпион (9): 1971/72, 1974/75, 1982/83, 1985/86, 1987/88, 1991/92, 2005/06, 2006/07, 2010/11
* **Кубок**
** Жеңімпаз (5): 1976, 1994, 2000, 2001, 2006
* **Суперкубок**
** Жеңімпаз (1): 2000
** Финалист (2): 2001, 2006

Санат:Ливия футбол клубтары
Ватанга

**Ватанга** () — Либерияның Монровия қаласындағы футбол клубы. Либерияның екі дүркін чемпионы (2021–22, 2023–24).

## Сілтемелер
* facebook
* SOCCERWAY
* FLASHSCORE
* Globalsportsarchive

Санат:Либерия футбол клубтары
Сан-Педро (футбол клубы)

**Сан Педро ФК** () — Кот-д’Ивуарды Сан-Педро қаласындағы футбол клубы.

2024 жылғы Кот-д’Ивуар чемпионы.

## Сілтемелер
*Клуб профилі (Soccerway)

Санат:Кот-д’Ивуар футбол клубтары
Мило (футбол клубы)

**Мило ФК** () — Гвинеяның Канкан қаласындағы футбол клубы. 1976 жылы құрылды. 2024 жылы тұңғыш рет Мали чемпионы атанды да, КАФ Чемпиондар лигасына жолдама алды.

## Сілтемелер
*https://milofckankan.com/ 

Санат:Гвинея футбол клубтары
Соғанды (өзен)

**Соғанды өзені,** *Суы қанды өзен* — Шу алабындағы өзен. Жамбыл облысы, Қордай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 22 шақырым.

## Сипаттамасы

### Географиясы
Шу-Іле тауларындағы Нарқызыл шатқалының жоғары жағынан бастау алады, Оңтүстік-батысқа қарай ағып, Қақпатас өзеніне құяды. Жағасында Соғанды аулы бар.

Ірілі-ұсақты оншақты саласы бар.

Өзен бойынан Темір дәуіріндегі обалар қорымы табылған. Ол Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген.

### Атауы
Көктемде қар-жаңбыр суы молай­ған кезде өзен өткел бермей қатты тасып, адам, мал шығындары болып тұрған. Осыған байланысты «суы қанды өзен» деген атау пайда болған. Кейін бертін келе Соғанды өзені аталып кеткен

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Топографиялық карта — K-43-018

Санат:Қордай ауданы өзендері
Джолиба (футбол клубы)

**«Джолиба»** () — Мали футбол клубы. Базасы Бамако қаласында. 1960 жылы құрылған.

## Жетістіктері

* Мали чемпионы (23): 1966, 1967, 1968, 1971, 1973, 1974, 1975, 1976, 1979, 1982, 1985, 1988, 1990, 1992, 1996, 1997, 1998, 1999, 2004, 2008, 2009, 2016, 2022
* Мали кубогы (20): 1965, 1971, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1981, 1983, 1993, 1996, 1998, 2003, 2004, 2007, 2008, 2009, 2022
* Мали суперкубогы (8): 1993, 1994, 1997, 1999, 2008, 2012, 2013, 2022

## Сілтемелер

* Мали чемпионаты 

Санат:Мали футбол клубтары
Әл-Ахли (футбол клубы, Бенгази)

«**Әл-Ахли**» () — Ливияның Бенгази қаласындағы футбол клубы.

## Жетістіктері

* **Ливия чемпионаты: 4**

:: Чемпион: 1969/70, 1971/72, 1974/75, 1991/92
:: 3 орын (11): 1963/64, 1968/69, 1970/71, 1972/73, 1975/76, 1984/85, 1987/88, 1998/99, 2008/09, 2009/10
:: Жартылай финал (7): 1963/64, 1975/76, 1982/83, 1984/85, 1985/86, 1990/91, 1995/96,

* **Ливия кубогы**

:: 1984, 1996

* **Бенгази чемпионаты: 4**

:: 1950, 1951, 1954, 1956

Санат:Ливия футбол клубтары
AMD

**Advanced Micro Devices, Inc. (AMD)** — америкалық трансұлттық корпорация және жартылай өткізгіш компаниясы. Штаб-пәтері Калифорния штатындағы Санта Кларада орналасқан. Бизнес пен тұтыну нарықтары үшін компьютерлік процессорлар және онымен байланысты технологияларды әзірлейді, өндіреді және сатады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:АҚШ компаниялары
28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы саябақ

нобай|282px
**28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы саябақ** — Алматы қаласындағы басты саябақтардың бірі.

Саябақтың аумағы Қонаев, Гоголь, Зенков және Қазыбек би көшелерімен шектелген.

Мұнда қарағаш, көктерек, емен, жөке, үйеңкі, терек, қарағай, шырша ағаштары өседі.

## Тарихы
Саябақ XIX ғасырдың жетпісінші жылдары ескі зираттың аумағында құрылды. ХХ ғасырдың алғашқы бөлігінде парк «Пушкин бағы», «Құлаған әскерлер паркі», «Ленин атындағы парк», «Губкомпомарм бағы», «1 мамыр қоғамдық паркі», «Кеңес республикалары федерациясының паркі» секілді атауларға ие болды. Қазіргі атын 1942 жылы иеленді. Бұл атау Ұлы Отан соғысында 28 гвардияшы-панфиловшылар жасаған ерлігі құрметіне қойылған.

Саябақтың ортасында православиелік кафедралды собордың ғимараты (1904-1907) тұр. Ол сәулетші Андрей Зенковтың жобасымен құрылған. Шіркеу ағаштан жасалған.

1975 жылы Жеңістің 30-жылдығына орай мұнда Даңқ мемориалы орнатылды. Дәстүр бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлері жыл сайын соғыстан шейіт болған майдандастарын еске алу үшін осы жерге жиналады.

## Ғимараттар
* Вознесенск шіркеуі
* Музыка аспаптары мұражайы
* Офицерлер үйі

Kathedrale of Almaty.jpg|
ALAmuzeyinstrumentov.JPG|
Park named after Panfilov’s 28 guardsmen, 2013 year..jpg|

## Ескерткіштер
* Даңқ мемориалы
* Генерал Панфилов ескерткіші
* Тоқаш Бокинге ескерткіш
* Бауыржан Момышұлы ескерткіші
* Ауған соғысында қаза тапқандарға ескерткіш

WWII Monument Feat, Almaty.jpg|
WWII Monument in Almaty.jpg|
Pamyatnik Panfilovu.JPG|
Momyshuly Monument in Almaty.jpg|

## Дереккөздер

Санат:Алматы
Санат:Панфиловшылар
Әл-Наср (футбол клубы, Бенгази)

**Әл-Наср Бенгази** () — Ливияның Бенгази қаласындағы футбол клубы.

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Ливия чемпионаты**
** Чемпион (3): 1987, 2017–18, 2023–24
** 2 орын (4): 1977–78, 1983–84, 2001–02
* **Ливия кубогы**
** Жеңімпазы (3): 1997, 2003, 2010
* **Ливия суперкубогы**
** Жеңімпаз (1) 2018
** Финалист (3): 1997, 2003, 2010

### Аймақтық

* **Сол Африка кубогы**
** 2 орын (1): 2010

Санат:Ливия футбол клубтары
АСКО Кара

**АСКО Кара** () — Того футбол клубы. Базасы Кара қаласында.
## Жетістіктері
; Того Футболдан чемпионаты
:  **Жеңімпаз (9):** 1988, 1989, 1996, 2007, 2019/20, 2021, 2021/22, 2022/23, 2023/24.

; Того кубогы (4): 1975, 1976, 1987, 1995.

Санат:Того футбол клубтары
Африка Спорт

**«Африка Спорт»** () — Кот-д'Ивуар футбол клубы. 1947 жылы құрылған. Базасы Абиджан қаласында орналасқан. 18 дүркін ел чемпионы (1956, 1967, 1968, 1971, 1977, 1978, 1982, 1983, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1996, 1999, 2007, 2008, 2011). 21 рет Кот-д'Ивуар кубогын жеңіп алған (1953, 1954, 1956, 1958, 1961, 1962, 1964, 1977, 1978, 1979, 1981, 1982, 1985, 1986, 1989, 1993, 1998, 2002, 2009, 2015, 2017).
## Сілтемелер
*https://africasportabidjan.com/

Санат:Кот-д’Ивуар футбол клубтары
ФАР (футбол клубы)

**ФАР футбол клубы** ) — Марокко футбол клубы, Рабат қаласынан. 1985 жылғы КАФ Чемпиондар лигасы жеңімпазы. 

## Жетістіктері
### Ұлттық
*Марокко чемпионы (13): 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1966/67, 1967/68, 1969/70, 1983/84, 1986/87, 1988/89, 2004/05, 2007/08, 2022/23
*Марокко кубогы (12): 1959, 1971, 1984, 1985, 1986, 1999, 2003, 2004, 2007, 2008, 2009, 2020
*Марокко суперкубогы (4): 1959, 1961, 1962, 1963
### Халықаралық
* КАФ Чемпиондар лигасы: 1985
* КАФ конфедерациялар кубогы: 2005
## Сілтемелер
*Сайты 
* Фан-сайт 
## Дереккөздер

Санат:Марокко футбол клубтары
ЕС Сетиф

**«ЕС Сетиф»** () — Алжирдің Сетиф қаласындағы футбол клубы. КАФ Чемпиондар Лигасының екі дүркін чемпионы. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Алжир чемпионы** — 8 (1968, 1987, 2007, 2012, 2013, 2015, 2017)

* **Алжир кубогы** — 8 (1963, 1964, 1967, 1968, 1980, 1989, 2010, 2012)

* **Алжир суперкубогы** — 1 (2015)

### Халықаралық

* **Чемпиондар лигасы (1)**
** Жеңімпаз: 1988, 2014

* **КАФ Суперкубогы (1)**
** Жеңімпаз: 2015

* **Араб чемпиондар лигасы**
** Жеңімпаз: 2007, 2008

## Сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:Алжир футбол клубтары
Ербол Қуантайұлы Мырзабосынов

**Ербол Қуантайұлы Мырзабосынов** (30 тамыз 1984 жыл, Семей) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, 2024 жылғы 2 қыркүйектен бері Қазақстанның Туризм және спорт министрі.

## Білімі
Семей мемлекеттік педагогикалық институтын, Қазақ гуманитарлық-заң инновациялық университетін, Қазақ спорт және туризм академиясын бітірген.

## Еңбек жолы
Еңбек жолын 2005 жылы Семей мемлекеттік педагогикалық институты Дене шынықтыру және спорт теориясы мен әдістемесі кафедрасының ассистенті, жаттықтырушы-оқытушысы болып бастады.

2009–2014 жж. — Семей қаласының мемлекеттік педагогикалық институтының дене тәрбиесі кафедрасының оқытушысы; меңгерушісі.

2006–2018 жж. — «Шығыс Қазақстан облыстық бұқаралық спорттағы жоғары спорт шеберлігі мектебі» КММ жаттықтырушы-оқытушысы.

2018–2020 жж. — «Қызылжар Арландары» спорт клубының директоры болып жұмыс істеді.

2020–2021 жж. — «Qazaq kuresi» қауымдастығының басқарушы директоры.

2021–2023 жж. — Дене шынықтыру және бұқаралық спорт академиясының ректоры.

2023–2024 жж. — Туризм және спорт министрлігі Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің төрағасы.

2024 жылғы 2 қыркүйектен бастап Туризм және спорт министрі.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Қазақстан туризм және спорт министрлері
Санат:Семей мемлекеттік педагогикалық институты түлектері
Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері
Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері
Санат:Ғылым докторлары
Ремо Старз

**Ремо Старз** (ағылш. *Remo Stars Football Club*) — Нигерияның Икенне қаласындағы футбол клубы. 2010 жылы құрылған. Нигерияның екі дүркін күміс жүлдегері (2022/23, 2023/24).

## Құрлықтық кубоктарда
### Ұлттық
; Футболдан чемпионаты
*  **Жеңімпаз (1):** 2024/25
### Халықаралық
* '''КАФ Конфедерациялар кубогы''' 2022/23 – 1 раунд
* **[[КАФ Чемпиондар Лигасы 2023/24]]** – 1 раунд
* **[[КАФ чемпиондар лигасы 2024/25|КАФ Чемпиондар Лигасы 2024/25]] –** 1 раунд

## Сілтемелер

* http://remostarsfc.com/

Санат:2010 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Нигерия футбол клубтары
АСЕК Мимозас

**АСЕК Мимозас** () — Кот-д’Ивуар футбол клубы, Абиджан қаласынан.

## Жетістіктері

### Ұлттық
* **Кот-д’Ивуар чемпионы** — 27 (1963, 1970, 1972, 1973, 1974, 1975, 1980, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1997, 1998, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2009, 2010, 2017, 2018, 2021)
* **Кот-д’Ивуар Кубогы** — 20 (1962, 1967, 1968, 1969, 1970, 1972, 1973, 1983, 1990, 1995, 1997, 1999, 2003, 2005, 2007, 2008, 2011, 2013, 2014, 2018)

* **Кот-д’Ивуар суперкубогы** — 16 (1975, 1980, 1983, 1990, 1994, 1995, 1997, 1998, 1999, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2011, 2017)

### Халықаралық
* **[[КАФ Чемпиондар Лигасы]] (1)**
** Жеңімпаз: 1998

* **КАФ Суперкбогы (1)**
** Жеңімпаз: 1999

## Сілтмелер
* Ресми сайт
Санат:Кот-д’Ивуар футбол клубтары
Декедда (футбол клубы)

**Декедда футбол клубы** () — Сомалидің Могадишо қаласындағы футбол клубы. 1973 жылы құрылған.
## Жетістіктері
*Сомали чемпионы: 1998, 2007, 2017, 2018, 2019.
*Сомали кубогы: 2002, 2004.
*Сомали суперкубогы: 2018, 2019.
## Сілтемелер
* Профилі – ''leballonrond.fr'' 
Санат:Сомали футбол клубтары
Стад Абиджан

**«Стад Абиджан»** () — Кот-д’Ивуар футбол клубы. 1936 жылы құрылған. 1966 жылы Африка чемпиондары кубогы жеңімпазы атанды.

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Кот-д’Ивуар чемпионы** — 6 (1962, 1964, 1965, 1966, 1969, 2025)

* **Кот-д’Ивуар кубогы** — 5 (1971, 1976, 1984, 1994, 2000)

* **Кот-д’Ивуар суперкубогы** — 1 (1985)

### Халықаралық

* Чемпиондар лигасы: 1966

## Сілтемелер
* SOCCERWAY
* Transfermarkt
* Globalsportsarchive

Санат:Кот-д’Ивуар футбол клубтары
КВЕ

**КВЕ футбол клубы** () — Эфиопияның Аддис-Абеба қаласындағы футбол клубы. 1982 жылы құрылған. 2023/24 жылғы маусымда тұңғыш рет Эфиопия чемпионы атанды.

## Дереккөздер

Санат:Эфиопия футбол клубтары
Билл Джеффри

**Уильям «Билл» Джеффри** (3 тамыз 1892 — 7 қаңтар 1966) — шотландиялық футбол жаттықтырушысы. 1950 жылғы әлем чемпионатында АҚШ құрамасының бас бапкері болған. Англия құрамасын 1:0 есебімен ұтып тарихта қалды. Есімі АҚШ-тағы құрмет залына енді.

## Сілтемелер
*Профилі (мұрағатталған)

Санат:Шотландия футбол жаттықтырушылары
Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:АҚШ футбол жаттықтырушылары
Фрэнк Борги

**Фрэнк Борги** (, 9 сәуір 1925, Сент-Луис, Миссури штаты — 2 ақпан 2015, сонда) — америкалық футболшы, қақпашы. 1950 жылы әлем чемпионатына қатысты.

Сондай-ақ кәсіпқой бейсболшы болған.

## Сілтемелер
* Профилі 

Санат:АҚШ футболшылары
Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Алфавит бойынша бейсболшылар
Санат:АҚШ бейсболшылары
АПР (футбол клубы)

**АПР** (Armеe Patriotique Rwandaise FC) — Руанданың Кигали қаласындағы футбол клубы. Руанданың 22 дүркін чемпионы. 1993 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын «Амохоро» стадионында өткізеді.
## Жетістіктері
### Ұлттық
*Руанда чемпионы: 1995, 1996, 1999, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 2007, 2009, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015, 2016, 2018, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025
*Руанда кубогы: 2002, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011, 2012, 2014, 2017
*Руанда суперкубогы: 2002, 2016, 2018

### Халықаралық
*КЕСАФА клубтар кубогы: 2004, 2007, 2010

## Сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Руанда футбол клубтары
Пирамидз

**«Пирамидз»** () — Мысыр футбол клубы, Каир қаласынан. 2008 жылы құрылған. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Мысыр кубогы**
: **Жеңімпаз (1)**: 2023–24
: Финалист (2): 2018–19, 2021–22

* **Мысыр чемпионаты**
: 2 орын (3): 2021–22, 2022–23, 2023–24

* **Мысыр суперкубогы**
: Финалист (1): 2022–23

### Халықаралық

* '''КАФ Конфедерациялар кубогы'''

: Финалист (1): 2019–20

## Сілтемелер
* Ресми сайты 

Санат:Мысыр футбол клубтары
Маньема Унион

**Маньема Унион** () — Конго Демократиялық Республикасының Кинду қаласындағы футбол клубы.

## Жетістіктері

* **Конго ДР кубогы**
** **Жеңімпаз (3):** 2007, 2017, 2019
* **Маньема чемпионаты**
** **Жеңімпаз (1):** 2006

## Сілтемелер
*AS Maniema Union 
Санат:Конго Демократиялық Республикасы футбол клубтары
Ред Эрроуз

**Ред Эрроуз** () — Замбияның Лусака қаласындағы футбол клубы. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Замбия чемпионы** — 2 (2004, 2021/22, 2023/24)
* **Замбия кубогы** — 1 (2007, 2023/24)
## Сілтемелер
* SOCCERWAY
* FLASHSCORE
* Globalsportsarchive

Санат:Замбия футбол клубтары
Әл-Меррейх Бентю

**Әл-Меррейх Бентю** () — Оңтүстік Суданның Бентиу қаласындағы футбол клубы. 2002 жылы құрылған.

## Жетістіктері
*Оңтүстік Судан чемпионы: 2023/24

Санат:Оңтүстік Судан футбол клубтары
Арта Солар

**Арта Солар** () — Джибутидің Арта қаласындағы футбол клубы. 1980 жылы құрылған. 2023/24 жылы Джибути чемпионы атанды.

## Жетістіктері

* **Джибути чемпионы: 7**

:: 1988, 2000, 2005, 2007, 2021, 2022, 2024

* **Джибути кубогы: 8**

:: 1992, 2001, 2004, 2008, 2018/19, 2019/20, 2020/21, 2021/22

## Сілтемелер
*https://us.soccerway.com/teams/djibouti/as-du-chemin-de-fer-djibouto-ethiopien--colas/20849/

Санат:Джибути футбол клубтары
Вайперс

**Вайперс футбол клубы** () — Уганданың Вакисо округіндегі футбол командасы. 

## Жетістіктері

* **Уганда чемпионаты**
** Чемпион (6): 2009–10, 2014–15, 2017–18, 2019–20, 2021–22, 2022–23
* **Уганда кубогы**
** Жеңімпаз (3): 2015–16, 2019–20, 2022–23
* **Уганда суперкубогы**
** Жеңімпаз (1): 2015

## Сілтемелер
*Vipers SC – Ресми сайты
*Vipers SC Статистикасы 
Санат:Руанда футбол клубтары
Вилла (футбол клубы)

**«Вилла»** () — Уганда футбол клубы. Базасы Кампала қаласында.

## Жетістіктері

* **Уганда чемпионы: 17**

:: Чемпион: 1982, 1984, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1992, 1994, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2023–24
:: 2 орын: 1981, 1991, 1993, 2007, 2008, 2015, 2017

* **Уганда кубогы: 9**

:: Жеңімпаз: 1983, 1986, 1988, 1989, 1998, 2000, 2002, 2009, 2015
:: Финалист: 1987, 1990, 2001

* **CECAFA клубтары кубогы: 3**

:: 1987, 2003, 2005

## Сілтемелер
* Ресми сайты
* Профилі 

Санат:Уганда футбол клубтары
ЖКУ

**ЖКУ футбол клубы** (ағылш. *Jeshi la Kujenga Uchumi Sports Club*) — Занзибар футбол клубы. Занзибардың үш дүркін чемпионы (2017. 2018. 2024). 1974 жылғы Занзибар кубогының жеңімпазы. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Ресми сайты

Санат:Занзибар футбол клубтары
Ферровиарио Бейра

**Ферровиарио Бейра** () — Мозамбиктің Бейра қаласындағы футбол клубы. 

## Жетістіктері

* **Мозамбик чемпионы: 2**

:: 2016, 2023.

* **Мозамбик кубогы: 3**

:: 2005, 2013, 2014.

## Сілтемелер
*Профилі (*soccerway.com*)

Санат:Мозамбик футбол клубтары
Нгези Платинум

**Нгези Платинум** (ағылш. *Ngezi Platinum F.C*) — Зимбабве футбол клубы. Базасы Нгези қаласында. 2001 жылы **Нгези Спортс** деген атаумен құрылды.

2023 жылы тұңғыш рет ел чемпионы атанды.

## Сілтемелер
* SOCCERWAY

Санат:Зимбабве футбол клубтары
Ред Стар де Банжул

**Ред Стар де Банжул** () — Орталық Африка Республикасының футбол клубы. Базасы Банжул қаласында.

## Дереккөздер

Санат:Орталық Африка Республикасы футбол клубтары
Санат:1975 жылы құрылған футбол клубтары
Депортиво Монгомо

**Депортиво Монгомо** () — Экваторлық Гвинеяның Монгомо қаласындағы футбол клубы.
## Жетістіктері
*Экваторлық Гвине чемпионы: 1980, 1997, 2010, 2021–22, 2023–24.
*Экваторлық Гвинея кубогы: 2015
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://int.soccerway.com/teams/equatorial-guinea/deportivo-mongomo/
*https://www.thefinalball.com/equipa.php?id=39892 
Санат:Экваторлық Гвинея футбол клубтары
Бо Рейнджерс

**Бо Рейнджерс** () — Сьерра-Леоненің Бо қаласындағы футбол клубы. 
## Жетістіктері
*Сьерра-Леоне чемпионы: 2021–22, 2022–23, 2023–24

## Сілтемелер
*Мұрағатталған

Санат:Сьерра-Леоне футбол клубтары
Х. Есенжанов атындағы балалар және жасөспірімдер кітапханасы

**Х. Есенжанов атындағы балалар және жасөспірімдер кітапханасы** –  Батыс Қазақстан облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізіміне енген қала құрылысы және сәулет ескерткіші.

## Ораналсқан жері
Орал қаласы, Н. Назарбаев даңғылы, 166/1.

## Кезеңі
1838 жыл, сәулетші – А.А. Гопиус.

## Тарихи деректер
Ғимарат Орал әскери канцеляриясы үшін шамамен 1838 жылы салынған XIX ғасырдағы сәулет ескерткіші болып табылады. Ғимарат жобасының сәулетшісі болып А. А. Гопиус саналады. Ескерткіштің өзі – спассикалық стильде салынған екі қабатты ғимарат. Кейінірек канцелярияны Орал казак әскерінің әскери шаруашылық басқармасына өзгертті. 1871 жылы ғимаратта алғашқы қоғамдық кітапхана ашылды. Кеңес уақытында мұнда әскери бөлім мен басқа да мекемелер орын алды. 1961 жылы А.П. Гайдар атындағы Батыс Қазақстанның облыстық балалар кітапханасы құрылды.
Кітапхананың атауы 2016 жылы белгілі жазушы, ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, осы аймақтың тұрғыны Хамза Есенжановтың атындағы балалар мен жасөспірімдерге арналған Батыс Қазақстандық облыстық кітапхана болып өзгертілді.

Бүгінгі күні кітапхананың кітап қоры 199 572 мың бірлікке тең. Жыл сайын ол 21 000-нан астам оқырмандарға қызмет көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:Батыс Қазақстан облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан сәулеті
Вайвейс Тай

**Вайвейт Тай** () — Самоаның Апиа қаласындағы футбол клубы. Самоаның жеті дүркін чемпионы (1979, 1980, 1981, 1983, 1998, 2006, 2022).

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* General Information for Vaivase-tai

Санат:Самоа футбол клубтары
Тупапа Мараэренга

**«Тупапа Мараэренга»** (, ) — Кук аралдарының Аваруа қаласындағы футбол клубы. 

## Жетістіктері

* **Кук аралдары чемпионы: 20**

:: 1992, 1993, 1998, 2001, 2002, 2003, 2007, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023, 2024, 2025.

* **Кук аралдары кубогы: 9**

:: 1978, 1998-99, 1999-00, 2001, 2004, 2009, 2013, 2015, 2018

## Сілтемелер
* Статистика на soccerway.ru
* http://www.oceaniafootball.com/ofc/Competitions/TeamList/tabid/1014/Competition/2316683b-0a81-4baa-9e86-0700b3258dab/language/en-US/Default.aspx
* http://www.footballzz.co.uk/equipa.php?id=28288&epoca_id=0

Санат:Кук аралдары футбол клубтары
Sadraddin

**Sadraddin** (шынайы есімі — **Садраддин Ғалымжанұлы Болат**; 4 маусым 2003, Шымкент, Қазақстан) — қазақстандық танымал әнші, блогер. «Ticketon Awards 2023» марапаттау рәсімінде «Қазақстанның жыл әртісі» номинациясы бойынша 1011 дауыс жинап жеңімпаз атанды.

## Өмірбаяны
Садраддин 2003 жылы 4 маусымда дүниеге келді. Ол отбасындағы тұңғыш бала. 5 жасынан бастап ән айта бастаған. Өзінің айтуы бойынша әншілік дарыны анасынан дарыған. Алғашында музыкаға деген қызығушылығына отбасы күмәнмен қараған, бірақ кейіннен оның анасы әрі продюсері Айгүл Ескара ұлының шығармашылық бастамаларын қолдады. Садраддин 5 сыныптан бастап вокалмен айналысады. 2019 жылы Садраддин Шымкент қаласындағы өнер мектебін тәмамдап, сол жылы П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық колледжінің эстрадалық вокал бөліміне қабылданды. Әнші анасына өте жақын. 2020 жылы 17 жасында Садраддин анасына пәтер сыйлады, ал 2024  жылы көлік сыйлады. Садраддин қайырымдылықпен айналысады, бірақ бұл туралы көпшілік алдында жария етпейді. 2022 жылдың шілде айында әнші «Хан Шатыр» сауда орталығында тегін концерт берді. Садраддин өз әндерінің сөздері мен музыкасын өзі жазады. Сонымен қатар, ол фортепиано, гитара және домбыра аспаптарында ойнайды.

## Мансабы
2012 жылы Астана күнін мерекелеу аясында «Аялаған Астана» жас эстрадалық әртістердің ІІІ Ұлттық байқауында 1 орын алды. 2016 жылы республикалық «Дала дарыны» тележобасының жеңімпазы атанды. Сол жылы трионың құрамында «Бала дауысы» ұлттық музыкалық байқауының лауреаты атанды. 2017 жылы «Во весь голос» халықаралық музыкалық жобасына қатысты. Садраддин әлеуметтік желілердің арқасында кеңінен танымал болды, оның қазақстандық және шетелдік орындаушылардың танымал шығармаларының каверлері таратылды. Өз әндерін шығармай тұрып-ақ түрлі концерттік бағдарламалар мен фестивальдерге қатысты. Осылайша 2019 жылы ол «Star of Asia» халықаралық фестивалінде өнер көрсетті. 2020 жылы шыққан алғашқы «Алия» әні бірден отандық музыкалық орындаушылар арасында алғашқы орынға ие болды. 2022 жылы Мәскеуде өнер көрсетті. 2023 жылы Садрадиннің «Айға қарап» әні Қазақ телевизиялық «Қызық премия» сыйлығының «Жылдың үздік хиті» аталымында үздік атанды. Бұл трек 20 апта бойы VK Music, Yandex, Apple Music және Spotify цифрлық платформаларының топ-парадтарында қалды. 2023 жылдың жазында Садраддин аты аңызға айналған «Азия дауысы» фестивалінің хедлайнері болды. 2023 жылдың 9 қыркүйегінде «Алматы Арена» спорт және мәдениет сарайында жас өнерпаздың алғашқы жеке концерті өтті.

## Дискографиясы

## Видеографиясы

## Дереккөздер

Санат:YouTube күміс батырма иелері
Санат:XXI ғасыр әншілері
Тейлор Сагаби

**Тейлор Сагаби** (; 25 желтоқсан 1990) — Кук аралдары футболшысы, шабуылшы. Кук аралдары Ұлттық футбол құрамасы сапында 2014, 1018 жылғы әлем чемпионаттарының іріктеу турнирлеріне қатысты.
## Сілтемелер
*https://int.soccerway.com/players/taylor-saghabi/219286/

Санат:Кук аралдары футболшылары
Санат:Кук аралдары Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тупапа Мараэренга ФК ойыншылары
Вейтонго

**Вейтонго** () — Тонга футбол клубы.
## Жетістіктері
*Тонга чемпионы (9): 1971–72, 1978, 2015, 2016, 2017, 2019, 2021, 2022, 2023
*Тонга кубогы (1): 2020
## Сілтемелер
*https://www.oceaniafootball.com/family-affair-for-veitongo-2/

Санат:Тонга футбол клубтары
Соакай Веа

**Соакай Веа** (; 19 шілде 1998) — тонгалық футболшы, шабуылшы.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*http://www.national-football-teams.com/player/60172.html

Санат:Тонга футболшылары
Санат:Тонга Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Лотоха апаи Юнайтед ФК ойыншылары
Вайала Тонга

**Вайала Тонга** () — Америка Самоасы футбол клубы. 2011 жылы құрылған. 

2021 жылғы ел чемпионы. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://ca.soccerway.com/teams/american-samoa/vaiala-tongan/20691/

Санат:Америка Самоасы футбол клубтары
Рева (футбол клубы)

**Рева футбол клубы** () — Фиджидің Наусори қаласындағы футбол клубы.

2022 жылы ел чемпионы атанды.

Санат:Фиджи футбол клубтары
Веллингтон Олимпик

**Веллингтон Олимпик** () — Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласындағы футбол клубы.
## Жетістіктері
### Ұлттық
* Жаңа Зеландия чемпионы: 2023
* Жаңа Зеланди кубогы (1): 2024
## Сілтемелер
*
* 
*The Ultimate New Zealand Soccer website. .

Санат:Жаңа Зеландия футбол клубтары
Гайтча

**Гайтча** () — Жаңа Каледонияның Нумеа қаласындағы футбол клубы.
## Жетістіктері
*Жаңа Кледония чемпионы (4): 1974, 1990, 1999, 2013
*Жаңа Каледония кубогы: 2011

## Сілтемелер
* Gaïtcha earn historic cup win
* 
Санат:Жаңа Каледония футбол клубтары
Порт-Морсби Страйкерс

**Port Moresby Strikers** Папуа — Жаңа Гвинеяның Порт-Морсби қаласындағы футбол клубы.

## Сілтемелер
*https://www.thenational.com.pg/strikers-edge-star-mountain/

Санат:Папуа — Жаңа Гвинея футбол клубтары
Сентраль Кост

**Сентраль Кост** () — Соломон аралдарының Хониара қаласындағы футбол клубы.
## Сілтемелер
*https://www.facebook.com/centralcoastfc/

Санат:Соломон аралдары футбол клубтары