Марокко

**Марокко** ( — әл-Мағриб — «батыс», Мағриб әл-Акса — «алыс батыс», **Мағриб** деп аталады) — Мағриб патшалығы, әл-Мәмләкә әл-Мағрибия  Солтүстік-Батыс Африкадағы мемлекет. Толық ресми атауы — **Мағриб Патшалығы** ( — әл-Мәмләкә әл-Мағрибия). Араб тілінен аударғанда Мағриб - батыс, яғни, "Батыс Патшалығы" (бұл Арабтардың батыстағы мемлекеті) деген мағына береді.

Жер аумағы 446,5 мың км²*. Халқы 30,1 млн. (2000). Ресми тілі — [[араб тілі]], сонымен қатар [[француз тілі]] кеңінен қолданылады. Халқы негізінен [[ислам]] дінінің [[сүннит]] тармағын ұстанады. Астанасы — Рабат қаласы. Әкімшілік жағынан 35 [[провинция]]ға және 8 [[префектура]]ға бөлінген. Мағриб — [[конституциялы монархиялы ел]]. [[Мемлекет]] және [[үкімет]] басшысы — [[патша]]. Жоғарғы заң шығарушы органы — екі палаталы [[парламент]] (Өкілдер палатасы және өлттық жиналыс). Ақша бірлігі — дирхем.

== Табиғаты ==
Мағриб жері таулы келеді. Ел аймағындағы орташа және биік таулар қыратты жазықтармен, үстірттермен ұласады. Оңтүстік-батысынан солтүстік-шығысына қарай [[Атлас таулары]] созылған. Жерорта теңізінің жағалауы [[Эр-Риф тауы]]на жалғасады. Климаты негізінен [[субтропиктік климат|субтропиктік]], солтүстігінде [[жерорта теңіздік климат|жерорта теңіздік]]. Шілденің орташа температурасы *24 — 28С*, қаңтарда *10 — 12С*. Жылдық жауын-шашын мөлшері — таулы өңірде 1000 мм, елдің оңтүстік бөлігінде 200 мм, [[Сахара шөлі]]не көршілес өңірде 100 мм. Мағрибта тұрақты ағынды өзендер аз. Біршама ірі өзендер қатарына [[Мулуя өзені|Мулуя]], [[Себу өзені|Себу]], [[УмМароккоәр-Рабия өзені|УмМароккоәр-Рабия]], [[Тенсифит өзені|Тенсифит]] жатады. Бұлар [[Атлант мұхиты]]на, [[Жерорта теңізі]]не құяды. Елдің таулы және солтүстік-батыс бөліктері қалың орманды келеді. [[Емен]], [[самырсын]], [[қылқан жапырақты ағаштар]] өседі. Жануарлардан [[жылан түрлері]], [[тасбақа]], [[жабайы шошқа]], [[макака маймылы]], [[қорқау қасқыр]], [[сілеусін]], [[түлкі]], т.б. кездеседі.

== Тарихы ==
Мағриб жерін ертеден ливий немесе ежелгі бербер тайпалары мекендеген.
**'Б.з.б. 2-мыңжылдықтың аяғында** Мағрибтың теңіз жағалауында бірсыпыра финикиялық қоныстар салынып, кейінірек [[Карфаген]]нің иелігіне көшті.
*** Б.з.б. 3 — 2 ғасырлардағы** [[Рим]] мен [[Карфаген]] арасындағы соғыстардан кейін Мағриб Римнің ықпалында болды.
*Ал **б.з.б. 27 ж**. римдіктерге толығымен бағынды.
***V ғасырда** Мағрибтың солтүстік бөлігін [[славян текті вандалдар]],
***VI ғасырда** [[Византия]] басып алды.
***701 — 711 ж.** Мағриб жерін [[арабтар]] жаулап алып, [[араб халифаты]]ның құрамына қосты.
***788 ж.** Мағрибтың солтүстік-батысында [[Идрис әулеті|Идрис(Ыдырыс) әулеті]] билеген мемлекет орнады.
***X ғасырда** Мағриб жері [[Фатима әулеті]] билеген халифатқа қосылды.
***XI ғасырдың ортасынан бастап** Мағрибта әртүрлі әулеттер бір-бірін ауыстырып, билік құрды.
***XV ғасырда** Мағрибқа [[португалдар]] мен [[испандар]] басып кіре бастады.
***XVI ғасырда** [[Саади әулеті]] көптеген қалаларды еуропалықтардан азат етті. [[Ахмед әл-Мансур]] (**1578 — 1603**) кезінде Мағриб [[Сонгам]], [[Судан]], т.б. [[Африка]] елдерін бағындырды.
***XVII — XVIII ғасырларда** орт. билік әлсіреп, саяси жағдай жиі шиеленісті.
*** 1845 ж.** [[Франция]] Мағриб пен [[Алжир]] жерінің түгеліне дерлік бақылау орнатты. [[Сұлтан Хасан І]] (**1873 —94**) тұсында бірқатар реформалар жүргізілді, өндіріс орындары мен жаңа порттар салынды.
***1907 ж.** француз әскерлері Мағрибтың солт.-шығыс бөлігіндегі ''Ужда аймағын'', кейіннен ''Касабланка мен Шауиа облысын'', [[Испания]] Мелиль аймағындағы жерлерді жаулап алды.
***1912 ж.** Мағрибта [[француз протектораты]] орнады.
***1921 ж. маусымда** Мағрибтың [[Абд әл-Керим]] басқарған [[риф тайпалары]] Анвал түбінде испан армиясын талқандап, тәуелсіз [[Риф республикасы]]н құрды.
***1926 ж.** Франция мен Испанияның біріккен күштері Риф республикасын талқандады.
***2-дүниежүзілік соғыс (1939 — 45)** кезінде елде ұлт-азаттық қозғалыс күшейді.
***1952 ж.** Мағриб қалаларында протекторат туралы шарттың 40 жылдығына байланысты бұқаралық шерулер өтті.
***1955 ж. 7 желтоқсанда** Франция ұлттық үкімет құруға келісім беруге мәжбүр болды.
***1956 ж. 2 наурызда** Франция Мағрибтың ұлттық тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығын мойындады.
***7 сәуірде** Мағрибтың испандық аймағы қайта қосылып, елдің тұтастығы қалпына келтірілді.
***1956 ж. 12 қарашада** Мағриб [[БҰҰ]]-ға мүшелікке қабылданды.
***1958 ж.** Мағриб Тарфая провинциясын испан үстемдігінен азат етті,
*** 1961 ж. қарашада** елден француз әскерлері толық шығарылды.
***1962 ж. желтоқсанда** [[конституция]] қабылданды. Мағриб [[Араб мемлекеттері Лигасы]]на мүше.
***1992 ж. 28 мамырдан** Мағриб пен Қазақстан арасында дипломат. байланыс орнаған. Екі ел арасындағы мәдени, оқу-ағарту саласының қарым-қатынастары біршама дами бастады. Мағрибта балық және мал шаруашылығы дамыған. [[Экспорт]]қа [[фосфорит]], [[теңіз өнімдері]], [[темекі]], тоқыма бұйымдары шығарылады. Шеттен [[мұнай]], [[электр]], өндіріс құрал-жабдықтарын сатып алады. Жалпы ішкі өнім ''87,5 млрд. АҚШ долл-н'' құрайды, жан басына шаққанда ''3060 долл.'' болады (**1994'''). Негізгі сауда серіктестері — ЕО, АҚШ, Үндістан, Сауд Арабиясы. Ел аумағында Касабланка, Мохаммедия, Танглер, т.б. ірі теңіз порттары орналасқан.

## Әкімшілік бөліну

## Галерея

Kasbah des Oudaias P1060340.JPG|Рабат қаласы
Kashba.JPG|Скуру қасында — Кашба
Marrakech kasbah (870731522).jpg |
Morocco-101 (2218252753).jpg|
Morocco Africa Flickr Rosino December 2005 84514010 edited by Buchling.jpg|
Erg Chebbi.jpeg|
Giardini Majorelle.JPG|Мажорель бақ (Марракеш)
In The Boardroom - Episode -02 - Mustafa Al Hashimi (11306633094).jpg|
L’Oasis sacrée d’oum Lâalag (panorama).JPG|Қасиетті оазис Oum Lâalag


## Дереккөздер

*