open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сандықтас (тау, Тарбағатай жотасы)

**Сандықтас** – Тарбағатай жотасының батыс бөлігіндегі тау. 

## Географиялық орны
Абай облысы Үржар ауданы Сегізбай ауылының солтүстік-шығысында 14 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 2034 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 8 км-ге созылған, енді жері 6 км. Беткейі тік, солтүстігінен Қарақол, оңтүстігінен Теректі, Жаңабек өзендерінің салалары бастау алады. Етегіндегі жартастың биіктігі 9 м-ге жетеді.

## Өсімдігі
Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында сирек бұталы қуаң дала ландшафтысына тəн өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. 

## Дереккөздер

Санат:Үржар ауданы таулары
Сандықтас (тау, Шұбарайғыр таулары)

**Сандықтас** – Шұбарайғыр тауларының солтүстік-шығысындағы тау. 

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай жəне Абай облысы Аягөз аудандары жерінде орналасқан.  

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 962 м. Оңтүстік-батыстан шығысқа қарай 7 км-ге созылған, енді жері 4 км. Беткейлері тегістеліп өңделген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Таудың солтүстік-шығысындағы бұлақтардан Қараөзек өзені бастау алады. Батысы жəне оңтүстігінде қорымтастың мол үйінділері шоғырланған. Солтүстік-батысында Үшқайың, оңтүстігінде Жауыр, батысында Қарашоқы таулары қоршап жатыр.

## Өсімдігі
Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас жусан, сұлыбас, боз, селеу өседі. Атырабында жайылымдық жерлер мен қыстаулар бар. 

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Санат:Аягөз ауданы таулары
Гордон Бэнкс

**Гордон Бэнкс** (; , Шеффилд — ) — англиялық футболшы, қақпашы, 1966 жылғы әлем чемпионы. Және де 1962, 1970 жылғы әлем чемпионатына, 1968 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. 

ХХ ғасырдағы үздік қақпашылар арасында Лев Яшиннен кейінгі екінші орында (ФИФА референдумы бойынша). 1970 жылғы әлем біріншілігінде Бразилиямен ойында жасаған сэйві ӘЧ тарихындағы ең үздік сэйв саналады.

## Жетістіктері

### Командалық

; Англия

* Әлем чемпионы: 1966
* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1968
* Британия чемпионы (8): 1964, 1965, 1966, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972

; Лестер Сити

* Лига кубогы 1964

; Сток Сити

* Лига кубогы: 1972

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты 
* Профилі
* Профилі 

Санат:Англия футболшылары
Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Лестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Сток Сити ФК ойыншылары
Санат:Сент-Патрикс Атлетик ФК ойыншылары
Санат:Англия футбол жаттықтырушылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Тәж тесіктері

нобай|150px|''B'' аймағында магнит өрісінің контурлары ашылып, плазманың ұшырылуына жағдай жасайды.
**Тәж тесіктері** — Күн тәжіндегі плазманың температурасы мен қысымы төмендеген аймақтары.

Тәж тесіктерінен плазма сыртқа ұшырылып, Күн желіне айналады. Бұның жылдамдығы әдеттегі Күн желінің жылдамдығынан екі еседей артық болады.

Алғаш рет оларды 1970-ші жылдардың басында Скайлэб орбиталық станциясындағы рентгендік телескоп көмегімен бақылаған болатын.
нобай|солға|2007 жылы STEREO аппараты түсірген фото

Тәж тесіктерінің өлшемдері мен Күн бетінің бойымен жылжуы Күннің белсенділік цикліне байланысты болады.

## Дереккөздер

Санат:Күн
Құмбел (асу, Арасан тауы)

**Құмбел** – Арасан тауының шығысындағы асу.

## Географиялық орны
Жетісу облысы Кербұлақ ауданы Арасан өзенінің жоғарғы ағысында 2600 м биіктікте орналасқан. Асудан жыл бойы салт атты адам өте алады.

## Геологиялық құрылымы
Палеозой дәуірінің герцин тау жасалу кезеңінде пайда болған. Беті төрттік шөгінділермен жабылған.

## Климаты
Климаты қоңыржай белдеудің тұран континеттік облысына жатады. Қаңтардың орташа температурасы 8-12°С, ал шілдеде 18-20°С, жылдық жауын-шашын мөлшері 700-800 мм. Топырақ жамылғысы тау шалғындық.

## Дереккөздер

Санат:Жетісу облысы асулары
Құмбел

* Құмбел – Арасан тауының шығысындағы асу.
* Құмбел – Іле Алатауының батыс бөлігіндегі асу.
* Құмбел – Қырғыз Алатауындағы асу. Қазақстан мен Қырғызстан шекарасында.
Иманқара (үңгір)

**Иманқара үңгірі** – Атырау облысы, Жылыой ауданы, Құлсары қаласынан солтүстік – шығысқа қарай 60 шақырым жерде орналасқан.

## Сипаттамасы
Үңгір орналасқан таудың ұзындығы 2 шақырым, ені 300 м, биіктігі 200 м. Үстіңгі тегіс жазықта 18 қорған салынған. Олардың биіктігі 0,5-1 м, ал диаметрі 3-15 м. аралығында. 
Иманқара кешені Қазақстан аумағындағы өзіндік өркениеті болғандығын дәледейтін, адамзаттың тарихи дамуындағы маңызды кезеңдер туралы болжам жасауға мүмкіндік беретін көне қоныстар мен тұрақтардың қатарынан орын алады. 
Үңгірдің биіктігі 2 м, ені 2,5 метр. Тереңдігі 25 метр. Тік төртбұрышты болып қазылған. 3 дәлізден және қосалқы қуыстардан тұрады. Қосалқы дәліздер жасалған, қабырғаларында күрек, қайла іздері байқалады. Үңгір қабырғалары мен төбесі күйеден қарайған. Іштен шығарылған тау жынысы 10 метр қашықтықта үйіліп жатыр.
	
## Тарихы
Тас ғасыры, ерте темір және қола дәуірлері кезеңінен қанжар, қола жебе, қола айна, шыны моншақ, қыш ыдыстар т.б.жәдігерлер табылған. 
Иманқара тауының қасиетіне табыну өз бастауын әріден алады. Ерте темір дәуірінен бастап адамдар табынатын әулиелі жерге айналған үңгір күні бүгінге дейін құпиясын сақтауда. Таудың үстінде тегіс жазықтықта орналасып, сарматтар жерленген тас обалар біздің эрамызға дейінгі V-ғасырдан сыр шертеді. 
Иманқара үңгірі туралы қай ғасырдың да өз аңызы бар. Алғаш табиғи үңгір түрінде пайда болған қуысты неолит дәуірінде алғашқы адамдар мекендеп, өсіп өнген. Оған үңгір маңындағы обалар мен қорымдар, оларға жасалған археологиялық экспедициялардың қорытындылары дәлел бола алады. 
Ел арасында 1944 жылы бұл үңгірге немістердің диверсиялық топтары жасырынған деген аңыз-әңгіме де бар. Ол туралы С.Шәкібаевтың «Үлкен Түркістанның күйреуі» деген шығармасында кеңінен баяндалған., 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан үңгірлері
Санат:Атырау облысы географиясы
Семсерлесуден Азия чемпионаты

**Семсерлесуден Азия чемпионаты** — Азия семсерлесу конфедерациясымен () ұйымдастырылатын жыл сайынғы жарыс.

Алғашқы чемпионат 1989 жылы Бейжің қаласында өткізілді.

## Чемпионаттар тізімі

## Жалпы медальдар саны (2001-2024)

## Сыртқы сілтемелер
*Азия семсерлесу конфедерациясы

Санат:Азия чемпионаттары
Құмбел (асу, Қырғыз Алатауы)

**Құмбел** – Қырғыз Алатауындағы асу.

## Географиялық орны
Қазақстан мен Қырғызстан Республикалары шекарасында. Жамбыл облысы Меркі ауданында, Меркі өзенінің бастауында орналасқан.

## Геологиялық құрылымы
Абсолюттік биіктігі 3247 м. Асудан мамыр-қыркүйек айлары аралығында салт атты адам өте алады.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл облысы асулары
Санат:Қырғызстан асулары
Санат:Қырғыз Алатауы
Жеңіл атлетикадан Азия чемпионаты

**[[Жеңіл атлетика]]дан Азия чемпионаты** - (*AAА*) Азия жеңіл атлетика ассосацияларының қауымдастығымен ұйымдастырылатын жарыс.

## Чемпионаттар тізімі

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
*Asian Athletics Association
*Past medallists from GBR Athletics

Санат:Азия чемпионаттары
Санат:Жеңіл атлетикадан Азия чемпионаттары
Зигфрид Хельд

**Зигфрид Хельд** (; 7 тамыз 1942 жыл, Фройденталь) — германиялық футбболшы, қорғаушы. 

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде

; Боруссия Дортмунд

* УЕФА кубок иелері кубогы: 1965–66
* Германия чемпионатының күміс жүлдегері: 1965–66

#### Халықаралық

; Германия

* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1966; 
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1970

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Статистикасы
* Профилі
* Профилі
* Профилі

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Санат:Германия футбол жаттықтырушылары
Санат:Шальке 04 ФК жаттықтырушылары
Санат:Исландия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Галатасарай ФК жаттықтырушылары
Санат:Адмира Ваккер ФК жаттықтырушылары
Санат:Локомотив Лейпциг ФК жаттықтырушылары
Санат:Гамба Осака ФК жаттықтырушылары
Санат:Мальта Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Тайланд Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Динамо Дрезден ФК жаттықтырушылары
I Want It That Way

**«I Want It That Way»** — Backstreet Boys тобының ең танымал әндерінің бірі.

Ол топтың *[[Millennium (Backstreet Boys)|Millennium]]* деп аталатын үшінші альбомдағы алғашқы сингл болып келеді.

2000 жылы ән Грэмми сыйлығының үш номинациясына ілікті (үздік ән, үздік жазба, дуэт немесе топтың үздік поп-орындауы). Сол жылы MTV мен Rolling Stone құрастырған «Бүкіл уақыттағы үздік 100 поп-ән» тізімінде ол оныншы орынға қойылған болатын. 2007 жылы VH1 телеарнасы оны «90-шы жылдардың ең керемет 100 әні» тізімінде үшінші орынға орналастырды.

Әнге бейнеклип 1999 жылдың 1–2 сәуірінде Лос Анжелес халықаралық аэропортында түсірілді, режиссёрі Уэйн Айшем болды. Оның тұсаукесері MTV арнасында 5 мамырда болды. Бейнеклип 1999 жылғы MTV Video Music Awards сыйлығының төрт номинациясына түсіп, біреуінде жеңіске жетті (Viewer's Choice).

## Чарттар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Алфавит бойынша әндер
Санат:Backstreet Boys әндері
Адольф Шерер

**Адольф Шерер** (, 5 мамыр 1938 жыл, Врутки) — чехословакиялық футболшы, шабуылшы. 

## Карьерасы
1962 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері, 1960 жылғы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері. Сондай-ақ, 1958 жылғы әлем чемпионатына да қатысты.

Чехословакия чемпионаттарында 126 гол соғып, мергендер көшінде үшінші орынға мәңгі тұрақтап қалды. Ұлттық құрама сапында 22 гол соқты, оның үшеуін 1962 жылғы әлем біріншілігінде енгізді.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:Чехословакия футболшылары
Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Локомотив Кощице ФК ойыншылары
Санат:Интер Братислава ФК ойыншылары
Санат:Ним ФК ойыншылары
Симсон түзуі

нобай|''ABC'' үшбұрышына сызылған ''LNM'' түзуі
**Симсон түзуі** — үшбұрышқа сырттай сызылған шеңбердің кез келген нүктесінен сол үшбұрыштың қабырғаларына түсірілген перпендикулярлардың негіздерін қосатын түзу.

Симсон теоремасы бойынша, аталған перпендикулярлардың негіздері (суретте — L, N, M нүктелері) бір түзудің бойында жатыр. Теореманы дәлелдеу үшін \angle MNP және \angle PNL бұрыштарының сыбайлас болғанын дәлелдеу жеткілікті (мұндағы P — шеңбер бойындағы нүкте). Яғни \angle MNP + \angle PNL = 180^\circ болуы керек.

Түзу Роберт Симсонның атымен аталған. Бірақ, шын мәнінде, оны кейінірек өмір сүрген Уильям Уоллес ашқан болатын.

Санат:Үшбұрыш геометриясы
Санат:Геометрия теоремалары
Айша бибі (айрық)

**Айша бибі**:
* Айша бибі — аңыз кейіпкері.
* Айша бибі кесенесі
* Айша бибі — Жамбыл облысының Жамбыл ауданындағы ауылдық округ.
* Айша бибі — ауыл, Айша бибі ауылдық округінің орталығы.
* Айша бибі көшесі — Астанадағы көше.
* Айша бибі көшесі — Алматыдағы көше.
Ян Поплугар

**Ян Поплугар** (; , Бернолаково — , сонда) — чехословакиялық футболшы, қорғаушы.

## Жетістіктері

### Командалық

* ӘЧ финалисі: 1962
* ЕУРО қола жүлдегері 1960
* Интертото кубогы: 1962, 1963
* Чехословакия кубогы: 1962, 1963, 1968

### Жеке

* Чехословакияның үздік футболшысы: 1965
## Дереккөздер

Санат:Чехословакия футболшылары
Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Слован Братислава ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары
Вильям Шройф

**Вильям Шройф** (, 2 тамыз 1931 жыл, Прага, Чехословакия — 1 қыркүйек 2007 жыл, Братислава, Словакия) — чехословакиялық футболшы, қақпашы, 1962 жылғы әлем чемпионатының үздік қақпашысы, обладавший уникальной реакцией.

## Жетістіктері

### Клубтық
**Слован**

* Чехословакия чемпионы: 1955
* Чехословакия кубогы: 1961–62, 1962–63

### Халықаралық
**Чехословакия**

* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1962

### Жеке

* ӘЧ символикалық құрамы: 1962
* Әч үздік қақпашысы: 1962

## Дереккөздер

## Әдебиет
* ŠÁLEK, Zdeněk. Slavné nohy. Praha : Práce, 1980. Kapitola 296.Schrojf Viliam, s. 188.

## Сілтемелер
* Nekrolog v Bleskovkách
* Reprezentační statistika Viliama Schrojfa 
* Профилі

Санат:Чехословакия футболшылары
Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Слован Братислава ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Кощице ФК ойыншылары
Санат:Чехословакия футбол жаттықтырушылары
Қожа (тау)

**Қожа** – Түнқатар тауының оңтүстік-батыс сілемі. 

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында орналасқан. 

## Жер бедері
Ең биік жері – 1117 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 7 км-ге созылған, енді жері 1,5-4 км. Тізбекті, жоталы, күмбез тәрізді таулардан тұрады. Беткейлері сай-жыралармен тілімделген.

## Геологиялық құрылымы
Соңғы тас көмір дәуірі және пермь гранитоидтарынан түзілген. Кей жерлерде түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатады.

## Өсімдігі
Қызғылт қоңыр топырағында ақ селеу, сұлы, көде, т.б. өсімдіктер өседі. 

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Футболдан Қазақстан Кубогы 2022

**Футболдан Қазақстан Кубогы 2022**— Қазақстан кубогының 30-шы маусымы.
## Топтық турнир

### А тобы

### Группа B

### C тобы

### D тобы

## 1/4 финала

|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|**31 тамыз 2022**

|}

## 1/2 финал

|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|** 19 қазан 2022**

|}

## Финал

|colspan="3" style="background-color:#D0D0D0" align=center|** 12 қараша 2022**

|}

Санат:2022 жылғы футбол
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Ала-Тоо (футбол клубы)

**«Ала-Тоо»** () — 1992-2016 жылы Қырғызстан чемпионаттарында ойнаған футбол клубы. Базасы Нарын қаласында. 2012 жылы қайта құрылып, 2016 жылы Қырғызстан жоғары лигасында 6 орында қалды да, қайта жабылып қалды. 

## Жетістіктері

* Премьер-Лига:

5-орын (2) — 2013, 2015.

* Қырғызстан кубогы:

1/2 финал (1) — 2012.

## Сілтемелер

* http://int.soccerway.com/

Санат:Қырғызстан футбол клубтары
Санат:1992 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:2016 жылы жабылған футбол клубтары
Футболдан Қазақстан Кубогы 2021

**Футболдан Қазақстан Кубогы 2021** — Қазақстан кубогының 29-шы маусымы, 28 клуб бақ сынасты.
## 1 раунд
*Жақша ішінде клубтың қай дивизионда ойнайтыны көрсетілген*

| colspan="3" style="background:#fcc;"|**22 сәуір 2021**

|}

## 2 раунд

| colspan="3" style="background:#fcc;"|**1 мамыр 2021**

|}

## 3 раунд

| colspan="3" style="background:#fcc;"|**22 мамыр 2021**

|}

## Топтық кезең
### А тобы

### В тобы

 

### С тобы

 

### Д тобы

## 1/4 финал
21 тамыз - 22 қыркүйек

## 1/2 финал
6/7 қараша - 20/21 қараша

## Финал

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Quit Playing Games

**«Quit Playing Games (with My Heart)»** — Backstreet Boys тобының *[[Backstreet Boys (альбом)|алғашқы альбомындағы]]* әндердің бірі.

Rolling Stone құрастырған «Бүкіл уақыттағы бойзбэнд орындауындағы үздік 75 ән» тізімінде оны 26-шы орынға орналастырған.

## Чарттар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Алфавит бойынша әндер
Санат:Backstreet Boys әндері
Қырғын (өзен)

**Қырғын** – Қарағанды облысы Қарқаралы және Павлодар облысы Баянауыл аудандары аумағындағы өзен.

## Бастауы
Бастауын Желтау тауының оңтүстік баурайынан алып, Қарқаралы ауданы жерімен 9 км-дей ағады да, Баянауыл ауданында Ащысу өзеніне оң жағынан құяды.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 27 км. Су жиналатын алабы 162 км2. Қырғынның сағасына дейінгі құламалылығы 137 м, орташа еңістігі 51%. Өзеннің жоғарға ағысындағы алабының жер бедері 50-ден 400 м-ге дейінгі аласа таулар мен төбелерден тұрады. Аңғары орта ағысында 0,5-3 км аралығында. Жазда өзен қурап қалады. Суын мал суаруға пайдаланады.

## Өсімдігі
Алабының бозғылт қоңыр, қиыршықты қызғылт қоңыр топырағында далаға тән әр түрлі астық тұқымдас шөптесіндер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Баянауыл ауданы өзендері
Санат:Қарқаралы ауданы өзендері
Glovo

нобай|Астаналық курьер Батаев Бакытжан
нобай|Астаналық гловер електр скутермен кетіп бара жатыр
**Glovo** (Globo-ның қате жазылуы**,** испаншадағы шар деген мағынаны білдіреді) — 2015 жылы Барселонада құрылған испандық стартап. Бұл мобильді қосымшасы арқылы тапсырыс берілген өнімді сатып алып, арнайы термосумкаға салып алып және жеткізетін курер қызметі. Ол көп санатты өмір салтын қолданушы болуға ұмтылады, ең танымал ұсыныс - азық-түлік. Компанияны Оскар Пьер және Саша Микауд құрды.

## Тарихы
Компанияны қазіргі кезде бас атқарушы директоры болып табылатын Оскар Пьер және негізін қалаушы болып табылатын Сача Михауд құрды. Бұл жергілікті қызметтерді уберизациялау тобына көтерілген көптеген стартаптардың бірі. Бұл халықаралық нарық үлесіне ие болған бірнеше сәтті испандық стартаптардың бірі.

## Орындар
2019 жылдың шілдесінен бастап Glovo әлемнің 20-дан астам елінде жұмыс істейді.

* Африка 
** Марокко, Нигерия, Кения, Египет, Кот-д'Ивуар 
* Азия 
** Қазақстан (он екі қала: Алматы, Астана, Шымкент, Атырау, Қарағанды, Ақтөбе, Ақтау, Павлодар, Қостанай, Өскемен, Тараз, Қызылорда) 
** Қырғызстан
* Орталық Америка 
** Коста-Рика, Гватемала, Панама, Гондурас 
* Еуропа 
** Хорватия, Франция, Италия, Польша, Португалия, Румыния, Сербия, Испания, Украина, Грузия 
* Оңтүстік Америка 
** Аргентина, Эквадор, Перу 
* Кариб теңізі 
** Доминикан Республикасы 
* Бұрынғы орналасқан жерлер 
** Чили (2019 жылдың сәуірінде тоқтатылды) 
** Бразилия (2019 жылдың ақпанында тоқтатылды) 
** Пуэрто-Рико (2020 жылдың ақпанда тоқтатылады) 
** Түркия (2020 жылдың қаңтарында тоқтатылған) 
** Уругвай (2020 жылдың қаңтарда тоқтатылған)

Компания смартфон қосымшасы арқылы барлық қалалық қызметтерді ұсынатын өмір салты қосымшасы болуды көздейді. Тамақ жеткізу қызметі ең танымал қызмет болып қала береді. Қосымшада азық-түлік өнімдері, дәріхана, десерттер, курьер және Quiero (кез-келген нәрсе) қызметтері кірістірілген.

Азық-түлік бизнесі пайдаланушыларға өздерінің сүйікті мейрамханаларында тапсырыс беруге және дайын болған кезде сумкаға салып алып, пайдаланушының табалдырығына жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл модель өзінің флагманы болып қала берсе де, компания CloudKitchens және Grocery Darkstores дүкендерімен тәжірибе жүргізіп жатыр.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* https://www.instagram.com/glovo_kz/ Glovo-ның Қазақстандағы бөлімшесінің инстаграмдағы ресми парақшасы

Санат:Азық-түлік жеткізу қызметі
Everybody (Backstreet’s Back)

**«Everybody (Backstreet's Back)»** — Backstreet Boys тобының *[[Backstreet's Back|екінші альбомындағы]]* алғашқы сингл.

АҚШ-та ән *Backstreet Boys (US)* альбомының құрамында шықты, мұнда әннің ұзартылған нұсқасы пайдаланылды.

Әнге бейнеклип Лос Анжелесте түсірілді. Режиссёр Джозеф Кан оны Майкл Джексонның «Thriller» бейнеклибіне еліктеп жасады.

Көптеген орындаушылар бұл әнге өз каверлерін шығарған, олардың ішінде: Westlife, Blind Witness, Little Big, т.с.с.

## Чарттар

## Жүлделері

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Алфавит бойынша әндер
Санат:Backstreet Boys әндері
Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2021

**2021 жылғы футболдан Қазақстан бірінші лигасы** — Қазақстан бірінші лигасының 30-шы маусымы. 12 команда қатысты. "Ақсу" мен "Мақтаарал" клубтары премьер-лигаға жолдама алды.

## Турнир кестесі

## Статистика

### Мергендер

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 
* 1 лига

Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Футболдан Қазақстан бірінші лигасы
Луковая (тау)

**Луковая**  – Алтай тау жүйесіндегі Тікирек жотасының оңтүстігінде, Қазақстан мен Ресей шекарасындағы тау.

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданының солтүстік-шығысында, Карагужиха ауылынан солтүстік-батысқа қарай 16 км жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1307 м, ұзындығы мен мен ені 5-7 км. Жартасты, шатқалды беткейлерін қарағай, балқарағай, самырсыннан тұратын орман көмкерген. Оңтүстік баурайынан Бобровка өзенінің салалары бастау алады. 

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданы таулары
Санат:Алтай таулары
Мұқыр (өзен, Атырау облысы)

**Мұқыр** – Сағыз алабындағы өзен. Ұзындығы 94 шақырым, су жиналатын алабы 1780 км2. 50-дей жылғасы бар. 

## Географиялық орны
Атырау облысы, Қызылқоға ауданы жерімен ағады.

## Бастауы
Бастауын Аққұдық қыстауының батысындағы жонды белестердегі Найзабекқұдық құдығы маңынан алып, Сағыз өзеніне сол жағалауынан құяды. 

## Гидрологиясы
Аңғары кең, арнасы кейбір бөліктерінде тік жарлы. Жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Көктем айларында ғана су болады. Жазда өзен қара суларға бөлініп тартылып қалады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылқоға ауданы өзендері‎
Маслинский

**Маслинский** – Каспий теңізінің солтүстік бөлігіндегі түбек.

## Орналасуы
Атырау облысы, Исатай ауданы, Жанбай ауылының оңтүстігінде орналасқан. 

## Сипаттама
Жер бедеріне төрттік кезеңнің ойпатты-аккумулятты жазығы тән. Құм төбешіктер теңіз деңгейінен төмен жатыр. Теңізге сұғынған түбектің ұзындығы 15 шақырымға созылған, енді жері 2 шақырым. Жағалауы таяз, қалың қамыс өскен. Балықшылардың қайық тұрақтандыратын орны бар.

## Дереккөздер

Санат:Каспий теңізі түбектері
Санат:Атырау облысы географиясы
Санат:Қазақстан түбектері
Шыңғыс Әзімбаев

**Шыңғыс Әзімбаев** (1886 жылы, Томбы губерниясы — 1973 жылы) — Қазақ КСР Семей облысы, Абай ауданы, Абай атындағы ұжымшардың аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1948).

1886 жылы Томбы губерниясында (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы аумағында) шаруа отбасында дүниеге келген. Абай ауданы Абай атындағы ұжымшарда шопан, аға шопан болып жұмыс істеген.

Ерекше еңбек жетістіктері үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1948 жылғы 23 шілдедегі Жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы беріліп, Ленин ордені және «Орақ пен Балға» алтын медалімен марапатталды.

1973 жылы дүниеден өтті.

## Әдебиет
* Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с.
* Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Әзімбаев Шыңғыс: б. 214.

## Дереккөздер
Лиза Кудроу

**Лиза Валери Кудроу-Стерн** (ағылш. ; 30 шілде 1963, Лос-Анжелес, Калифорния, АҚШ) — америкалық актриса, продюсер, тележүргізуші және комедиант, NBC "Достар" ситкомында Фиби Буффе рөлімен танымал, ол үшін 1998 жылы "Эмми" сыйлығын алған.

## Ерте жылдары
Лиза Кудроу 1963 жылы Ли Кудроу мен Недра Стерн еврейлер отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы Бруклинде өскен, әкесі невропатолог болып жұмыс істеген. Әкесінің әжесі Груня Фарберман 1921 жылы эмиграцияға дейін Виленский губерниясының Илья қаласында тұрды (1940 жылға дейін Польша, қазір Минск облысының Вилейский ауданы); әкесі жағынан атасы Могилевтен көшіп келген.

2008 жылы Лиза Кудроу өзінің отбасы туралы деректі фильм түсіру аясында Беларусь Республикасында Минск, Вилейка және Илья қалаларында болды.

Ол Тарзандағы (Калифорния штаты) Портола орта мектебінде оқып, Вассар Колледжін биология бакалавры дәрежесімен бітірді.

## Мансабы
Кудроу комедиялық мансабын *The Groundlings* стендап труппасында бастады. Кудроудың алғашқы ірі теледидарлық рөлі "Сенен жындымын" ситкомындағы даяшы Урсула Буффе болды. Бұл оған "Достар" телехикаясында Урсуланың егіз әпкесі Фиби Буффенің рөлін сомдауға мүмкіндік берді. Ол 1998 жылы комедиялық телехикаядағы ең жақсы қолдаушы әйел рөлі үшін "Эмми" сыйлығына иеленді. Бұл марапатқа (алты рет) телехикаяның басқа жетекші актерлеріне қарағанда жиі ұсынылды. Тек ол және Дженнифер Энистон "Эмми" марапатына ие болды. 2002 жылы ол шоу бойынша әріптестерімен бірге теледидар тарихындағы ең көп төленетін актриса болды, сериалдың әр эпизоды үшін миллион доллар алды.

Сериалдың сәттілігінен кейін Кудроу 1997 жылы "Роми мен Мишель түлектер кездесуінде" фильмінде басты рөлді сомдады. Ол 1998 жылғы "Секске қарама-қайшылық" фильміндегі рөлі үшін сыншылардан бірқатар сыйлықтар мен мақтау алды.

2005 жылы Кудроу өзін атқарушы продюсер ретінде сынады. Кудроу HBO телеарнасына "Қайта оралу" телехикаясынмен басты рөлді сомдаушы, авторы және атқарушы продюсері ретінде теледидарға оралды. Кудроу өзі жасаған жоба үшін сыншылардан көп мақтау алды, бірақ оның рейтингтері төмен болғанынан, телеарна бір маусымнан кейін шоуды жауып тастады. Содан бері ол негізінен продюсердің мансабына назар аударды және "P. S. Мен сені жақсы көремін", "Иттерге арналған қонақ үй" фильмдерінде кішкентай рөлдермен көрінді.

2013 жылы актерлік мансабындағы бірнеше жылдық үзілістен кейін Кудроу Шонда Раймстың "Жанжал" телехикаясының үшінші маусымында президенттік сайлау жарысына қатысатын демократиялық конгрессмен Джозефин Маркустың рөлімен теледидарға оралды. Бұл оның мансабындағы алғашқы драмалық жұмысы.

2016 жылы Кудроу "Көршілер. Соғыс жолында 2", сондай-ақ "Пойыздағы қыз" триллерінде ойнады.

Ол "Ең жақсы әлемде" телехикаясының төртінші маусымында Гипатия рөлін сомдады.

2020 жылдың 8 сәуірінде Кудроу Netflix-тің "Ғарыштық Күштер" комедиялық телехикаясында Мэгги Нэрд рөлін алғаны белгілі болды.

## Жеке өмірі
1995 жылдан бастап Кудроу Мишель Стернмен заңды некеде, олар "Достар" телехикаясын түсіру барысында кездесті. Олардың Джулиан Мюррей атты ұлы бар (1998 жылы 7 мамырда дүниеге келген).

## Фильмография
### Фильмдер

Санат:Спутник сыйлығының иегерлері
Айсұлтан Арсенұлы Сейітов

**Айсұлтан Арсенұлы Сейітов** (31 қаңтар 1997, Алматы) — қазақстандық режиссер, клипмейкер. Қазір Hype Production продюсерлік компаниясымен бірлесе отырып, ТМД елдерінің орындаушыларына клип түсіреді.

## Өмірбаяны
Астана қаласындағы қазақ-түрік лицейінің түлегі. Нью-Йорк киноакадемиясын режиссер мамандығы бойынша бітірген. Оқу кезінде 2016 жылы Hollywood Boulevard Нью-Йорк кинофестивалінде «Үздік режиссер» номинациясын жеңіп алған «Шибөрі» қысқаметражды фильмін түсірді.

Сейітовтің алғашқы бейнебаяны Джай Миядзакидің «Желді бойлай» әніне түсірілген бейнебаян болды. Ол өзінің алғашқы нақты тапсырыстарын Moldanazar тобына түсірген «Жаным сол» және жарияланбаған Ninety One тобына түсірген бейнебаяндар деп атайды.

Jah Khalibтің «Медина» әніне түсірілген бейнебаян Қазақстан тарихындағы ең қымбат роликке айналды.

Айсұлтан «MiyaGi & Эндшпил» дуэті жайлы «Charisma» қысқаметражды деректі фильмін түсірді. 2019 жылдың наурыз айында «вДудь» бағдарламасының қонағы болды.

## Режиссерлік жұмыстары
### Фильмдер тізімі

### Бейнебаяндары

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан кинорежиссёрлері
Санат:Қазақстан клипмейкерлері
Дуван Сапата

**Дуван Эстебан Сапата Бангеро** (; 1991 жылы 1 сәуірде туған, Кали, Колумбия) — колумбиялық футболшы, "Аталанта" клубы мен Колумбия құрамасының шабуылшысы.

## Клубтық мансап
[thumb|left|190px|Сапата "[Наполи" сапында]]
Сапата туған қаласы Кали қаласындағы "Америка" клубының тәрбиеленушісі. 2008 жылы Мустанг Кубогында команда үшін дебют жасады. 18 мамырда "Бояка Чико" клубына қарсы ойында Дуван өзінің алғашқы голын соқты. Сол жылы ол клубқа Клаусураны жеңуге көмектесті. 2011 жылы жастар арасындағы әлем чемпионатынан кейін Сапата аргентиналық "Эстудиантеске" жалға берілді. 26 қыркүйекте "Белграноға" қарсы ойында аргентиналық ойында дебют жасады. Осы кездесудің соңында Дуван жаңа клуб үшін алғашқы голын соқты. Маусым қорытындысы бойынша Сапата "Эстудиантес" сапындағы 11 матчта қарсыластарының қақпасына 5 рет соққы жасады және команда басшылығы шабуылшының трансферін сатып алды. Мәміле сомасы 1,2 млн еуроны құрады. Келесі маусымда Дуван 35 ойында 17 гол соқты.

2013 жылдың жазында ағылшындық "Вест Хэм Юнайтед" футболшыны сатып алғысы келді, бірақ оған жұмысқа рұқсат ала алмады. Сол жылдың тамыз айында Сапата италиялық "Наполиге" ауысты. 28 қыркүйекте "Дженоаға" қарсы ойында Серия А лигасында дебют жасады. 22 қазанда Чемпиондар Лигасында Францияның "Олимпик" клубына қарсы ойында Дуван команда үшін алғашқы голын соқты.

2015 жылдың жазында Сапата "Удинезеге" жалға берілді. 23 тамызда "Ювентусқа" қарсы ойында ол екінші таймда Антонио Ди Наталені алмастырып, жаңа команда үшін дебют жасады. 19 қыркүйекте "Эмполиге" қарсы ойында Дуван "Удинезе" сапындағы алғашқы голын соқты. 2017 жылдың жазында сатып алу міндеттемесімен жалдау құқығындағы Сапата "Сампдорияға" ауысты. 17 қыркүйекте "Ториноға" қарсы ойында ол жаңа команда үшін дебют жасады. Дәл осы ойында Дуван Сампдория үшін алғашқы голын соқты.

## Ұлттық құрамада
2011 жылы Сапата Колумбия жастар құрамасының отанында өткен жастар арасындағы әлем чемпионатына қатысуға өтініш берді. Турнирде ол Франция құрамаларына қарсы матчтарда ойнады және Коста-Рика, Ал Мексикаға қарсы матчта гол соқты.

2019 жылдың жазында Дуван Бразилияда өткен Америка кубогына қатысу үшін ұлттық құрамаға шақырылды. Аргентинаға қарсы топтағы бірінші матчта ол 86-минутта гол соғып, 2:0 есебімен жеңіске жетті. Катарға қарсы екінші матчта Сапата 86-минутта тағы да гол салып, өз командасына 1:0 есебімен жеңіс әкелді.

## Жетістіктері
**"Америка"**
* Колумбия Чемпионаты: Финалисасьон 2008

**"Наполи"**
* Италия Кубогының иегері: 2013/14
* Италия Суперкубогының иегері: 2014

**Колумбия**
* Америка Кубогының қола жүлдегері: 2021

## Дереккөздер

Санат:Колумбия футболшылары
Санат:Колумбия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Америка Кали ФК ойыншылары
Санат:Наполи ФК ойыншылары
Санат:Удинезе ФК ойыншылары
Санат:Эстудиантес ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары
Қытай (өзен)

**Қытай** – Сырдария алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Түркістан облысы Бәйдібек ауданы жерімен ағады.

## Бастауы
Бастауын Қаратау жотасының орта бөлігінің оңтүстік беткейіндегі бұлақтардан алып, Мыңбұлақ ауылының оңтүстік-шығысында 1,8 км жерде жерге сіңіп кетеді.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 40 км, жалпы ұзындығы 13 км болатын 6 жылғасы бар. Жоғарғы ағысы тау шатқалымен, орта және төменгі ағысы көлбеулеу келген сайлы-жыралы өңірмен өтеді. Жаз айларында арнасындағы ағын қарасуларға бөлініп қалады. Алабының 35%-і игерілген. Батысында Ақтас, Аюсай, Кемербұлақ өзендері ағып өтеді. Шығысында Күшікбай, Қарабұлақ өзендерінің негізінде салынған Досан-Қарабас бөгені орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Бәйдібек ауданы өзендері
Санат:Сырдария су алабы
Тілеуқабыл Өмірбеков

**Тілеуқабыл Өмірбеков** (1939 жылы, Таңсық) — Қазақ КСР Семей облысы, Шұбартау ауданы, Калинин атындағы кеңшарының аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1973), Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаты.

## Өмірбаяны
1939 жылы Таңсық станциясында (қазір Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданының құрамына кіреді) дүниеге келді. 1958 жылдан бастап Шұбартау ауданындағы Калинин атындағы ұжымшарда шопан, аға шопан болып жұмыс істеді. 1967 жылы КОКП қатарына қабылданды.

Тілеуқабыл Өмірбеков басқарған топ жыл сайын қой шаруашылығы бойынша тапсырманы артығымен орындап, орта есеппен әр жүз ұрғашы қойдан 125 қозы алып, әр қойдан орта есеппен 3,5 келі жүн алып отырды. Тоғызыншы бесжылдықтың басында (1971-1975 жж.) топ ұжымшардық отардағы мал басын көбейту бойынша еңбек міндеттемелерін қабылдап, Бүкілодақтық социалистік жарысқа шықты. 1973 жылы әр жүз ұрғашы қойдан орта есеппен 135-тен қозы алынып, әр мал басынан орта есеппен 3,2 келі жүн алынды.

Бүкілодақтық социалистік жарыста қол жеткізген зор табыстары және 1972-1973 жылдардың қысқы маусымында мал шаруашылығы өнімдерін өндіру мен дайындауды ұлғайту бойынша қабылданған міндеттемелерді орындауда көрсеткен еңбек ерлігі үшін оған Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1973 жылғы 6 қыркүйектегі Жарлығымен Ленин орденімен және «Орақ пен Балға» алтын медалімен марапатталды.

1973 жылдан бастап — Шұбартау ауданы «Бағанас» кеңшары комсомол-жастар бригадасының бригадир-тәлімгері.

КОКП XXIV съезіне делегат, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі төралқасының депутаты және мүшесі (1971-1975), КОКП Семей облыстық комитетінің мүшесі болып сайланған.

;Марапаттары
* Социалистік Еңбек Ері
* Ленин ордені — екі мәрте (08.04.1971; 06.09.1973)
* «Құрмет Белгісі» ордені (22.03.1966)
* Қазан төңкерісі ордені (19.02.1981)
* «Құрмет» ордені

## Әдебиет
* Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Өмірбеков Тілеуғабыл: б. 606.

## Сілтеме
* *Темір Кәрімов*. Тілеуқабыл Өмірбеков «Герои страны» сайты.
*  Өмірбеков Тілеуқабыл, Шығыс Қазақстан: әйгілі есімдер/ А.С.Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан кітапханасы

Санат:Шопандар
Франческо Капуто

**Франческо Капуто** (; 1987 жылы 6 тамызда туған, Альтамура, Италия) — италиялық футболшы, "Сассуоло" клубының шабуылшысы, қазіргі таңда "Сампдорияда" жалға ойнауда. Италия Ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы.

## Мансап
Франческо - "Торитто" клубының тәрбиеленушісі. 2005 жылы Капуто негізгі құрам үшін дебют жасады, ал көп ұзамай бастапқы құрамның ойыншысы болды. 20 матчта 14 гол соғып, "Альтамура" клубына ауысты. Мұнда ол да нәтижелі болып, бір жылдан кейін "Нойкаттароға" ауысты. Бір жылдан кейін ол "Бариге" көтерілуге кетті, онда ол алты жыл өткізді. 2008/09 маусымында ол карьерасында алғаш рет В сериялы чемпионатты жеңіп алды, бірақ келесі маусымда екінші лигада қалып, "Салернитанда" жалға ойнады.

## Дереккөздер

Санат:Италия футболшылары
Санат:Бари ФК ойыншылары
Санат:Салернитана ФК ойыншылары
Санат:Виртус Энтелла ФК ойыншылары
Санат:Сиена ФК ойыншылары
Санат:Эмполи ФК ойыншылары
Санат:Сассуоло ФК ойыншылары
Нахшываншай

**Нахшываншай** () — Әзірбайжанның Нахшыван Автономиялық Республикасы шегіндегі Күнгей Кавказ өзені.

Санат:Арас тармағы
Санат:Нахшыван Автономиялық Республикасының өзендері
Күрестен əлем чемпионаты

**Күрестен әлем чемпионаты** — Бірыңғай күрес әлемімен () ұйымдастырылады.

Ерлер үшін алғашқы чемпионат грек-рим күресінен 1904 жылы, еркін күресінен 1951 жылы, ал әйелдер үшін 1987 жылы өткізілді.

## Чемпионаттар тізімі
### Еркін күресі

### Грек-рим күресі

### Әйелдер

### Біріккен

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
* UWW Database

Санат:Күрестен əлем чемпионаттары
Данышпан бала Джимми Нейтрон

**«Данышпан бала Джимми Нейтрон»** () — Америкалық компьютерлік мультсериал. 2002 жылдың 20 шілдеде шығарылған. O Entertainment, DNA Productions және WildBrain Studios шығарған. Джон А. Дэвис жасаған, басты рөлдерді орындаған Деби Дерриберри, Роб Полсен, Джеффри Гарсиа, Фрэнк Уэлкер, Кэролин Лоуренс, Кристалл Скалес, Марк ДеКарло, Меган Кавана, Канди Мило, Андреа Мартин және Тим Карри. Бұл мультсериал Ретровилл, Техас атты қалада түсірілген.

## Кейіпкерлер

* **Джеймс Исаак Нейтрон** — мультхикаяның басты кейіпкері. Джимми 10 жаста. Өте ақылды бала. Ол көп тілектерін ойланбай-ақ сұрай береді. Бірақ, кейбір кездерде Джимми зерек болып кетеді де, жағдайаттарды шешеді.
* **Рамон Хуарреа «Шин» Эстевес** — Джимми Нейтронның жан досы.
* **Карл Визер** — Джимми Нейтронның жан досы.
* **Хью Нейтрон** — Джиммидің әкесі.
* **Джуди Нейтрон** — Джиммидің анасы және Хьюдің әйелі.

## Рөлдерде

* Деби Дерриберри — Джимми Нейтрон
* Джеффри Гарсиа — Шин Эстевес
* Роб Полсен — Карл Визер
* Кэролин Лоуренс — Синди Вортекс
* Кристалл Скалес — Либби Фолфакс
* Фрэнк Уэлкер — Годдард
* Марк ДеКарло — Хью Нейтрон
* Меган Кавана — Джуди Нейтрон
* Кат Суси — Бетти Куинлан
* Фил ЛаМарр — Болби Строгановский
* Андреа Мартин — Мисс Уинфред Фаул
* Канди Мило — Ник Дин
*Роб Полсен — Директор Виллоуби
*Билли Уэст — Сэм Мелвик

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:АҚШ мультсериалдары
Санат:Ағылшын тіліндегі телесериалдар
Санат:Nickelodeon телебағдарламалары
Аустрия президенті

**Аустрия президенті** (, *Аустрия Республикасының федералдық президенті*) — Аустрияның мемлекет басшысы. Теориялық тұрғыдан алғанда ол үлкен конституциялық өкілеттіктерге ие болса да, іс жүзінде ол көп жағдайда тек салтанатты өкіл ретінде әрекет етеді. Аустрия президенті алты жылда бір рет жалпы сайлауда тікелей сайланады. Президенттің кеңсесі Венадағы Хофбург императорлық сарайының Леопольд қанатында орналасқан.

Көптеген бұрынғы президенттер қызметте үлкен танымалдылыққа ие болды және президенттердің ешқайсысы екінші мерзімге сайлаудан ешқашан ұтылмады, алайда 1986 жылы президент болған Курт Вальдхайм 1992 жылы екінші мерзімге сайлаудан бас тартты. Бес Президент қызметте қайтыс болды және бүгінгі күнге дейін Хайнц Фишерден басқа барлық бұрынғы президенттер қайтыс болды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Official website of the Presidential Chancellery
* Austria: Heads of State: 1918–1938
Санат:Аустрия президенттері
Майтөккен

**Майтөккен**, *Майтыққан* – Ащысу алабындғы көл.

## Географиялық орны
Павлодар облысы Баянауыл ауданы Бірлік ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 35 км жерде, теңіз деңгейінен 185 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Аумағы 4,5 км2, ұзындығы 4,9 км, енді жері 1,5 км. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылып жатыр. Солтүстік-батысынан жазда құрғап қалатын шағын өзен құяды. Жаз айларында кей жылдары құрғап қалады немесе шалшықты батпаққа айналады. Қараша айының 2-жартысында суы қатып, сәуір айының 2-онкүндігінде ериді.

## Жағалау сипаты
Жағалау бойының ұзындығы 17,2 км, бойында қамыс өскен. Алабы шабындыққа және мал жайылымына қолайлы.

## Дереккөздер

Санат:Баянауыл ауданы көлдері
Мибұлақ

**Мибұлақ**, *Майбұлақ* — Шығыс Каспий алабындағы сор алқабы.

## Географиялық орны
Атырау облысы, Жылыой ауданы, Құлсары қаласынан оңтүстік шығысқа қарай 15-20 км жерде жатыр.

## Сипаттамасы
Аумағы 440 км2.  Ұзындығы 25 км, енді жері 20 км-дей. Солтүстік батыстан оңтүстік шығысқа қарай созылған сордың орта тұсы теңіз деңгейінен 10 м төменде болса, жағалау бойы 3-5 м төмендікте. Жер бедерінде қаңбақ, сарсазан, көде, жағалау бойында жусан, бұйырғын, баялыш т.б.шөлге тән өсімдіктер өседі. Батыс жағалауымен Бейнеу - Мақат темір жолы, мұнай-газ құбырлары өтеді. 
Көктем айларында сор айдыны шалшықты сор батпаққа айналады. Оңтүстік шығысының тұз басқан бөлігінде Толтыртұз қонысы жатыр.

## Дереккөздер

Санат:Сорлар
Санат:Атырау облысы географиясы
Қызылтұз (көл, Железин ауданы)

**Қызылтұз** — Ертіс алабындағы тұзды көл.

## Географиялық орны
Павлодар облысы Железин ауданы Красновка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 10 км жерде, теңіз деңгейінен 93 м биіктікте жатыр.  

## Гидрографикасы
Ауданы 22,8 км2, ұзындығы 10,8 км, ең енді жері 5,8 км, жағалау бойының ұзындығы 41,6 км. Дөңгелек пішінді көлдің шығыс бөлігінде шағын 2 арал орналасқан. Көлдің батысында өзімен аттас тағы бір көл (8 км жерде) жатыр. Екі көл аралығын адам өте алмайтын сор қамтыған. Шығысында биіктігі 8 м болатын төбе орналасқан. Көл суы қараша айының 1-онкүндігінде қатып, сәуір айының 2-жартысында ериді. Эрозиялық қазан шұңқырдағы көл жағалауы жатық. Солтүстігі сортаңды келеді. Жауын-шашын аз жылдары көл бірнеше иірімдерге бөлініп, кей жылдары кеуіп те қалады. Суы тұзды. 

## Қолданысы
Жергілікті халық пен кәсіпшілік балық аулаумен де айналысады. Көл балшығының емдік маңызы бар.

## Дереккөздер

Санат:Ертіс су алабы
Санат:Железин ауданы көлдері
Мыңтүп

**Мыңтүп** — Каспий теңізінің шығысында, Қарақұм құмды алқабының солтүстігіндегі сор алқабы.

## Географиялық орны
Атырау облысы, Жылыой ауданы, Қосшағыл кентінен оңтүстік батысқа қарай 18 км жерде орналасқан. 

## Сипаттамасы
Сор оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 8-10 км-ге созылған, ені шамамен 10 км. Сордың бетінде сирек сораң шөптер өскен. Көктем, күз айларында шалшықты сорға айналады. Батысымен Қаратон-Қосшағыл-Құлсары көлік жолы және мұнай құбыры өтеді.

## Дереккөздер

Санат:Сорлар
Санат:Атырау облысы географиясы
Қызылтұз (көл, Аққулы ауданы)

**Қызылтұз** – Ертіс алабындағы көл.

## Географиялық орны
Павлодар облысы Аққулы ауданындағы Малыбай ауылынан батысқа қарай 17 км жерде орналасқан.

## Гидрографикасы
Көл теңіз деңгейінен 136 м биіктікте жатыр. Аумағы 5,7 км2 (көктемгі қар суынан 6 км2-ге жетеді), ұзындығы 3,2 км, енді жері 2,4 км, жағалау бойының ұзындығы 8,8 км. Көлдің ең терең жері 0,7 м, су көлемі 2,2 млн. м3, су жиналатын алабы 186 км2. Дөңгелек пішінді көлдің солтүстік жағалауы жарқабақты (биіктігі 5 м) келген. Жағалау бойында қамыс, құрақ өскен. Батысында Қазы, оңтүстік-шығысында Жалтыр көлдері орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Ертіс су алабы
Санат:Аққулы ауданы көлдері
Мыңтүп (төбе)

**Мыңтүп** — Каспий теңізінің шығыс жағалауында,  Қарақұм құмды алқабының солтүстігіндегі төбе. 

## Географиялық орны
Атырау облысы, Жылыой ауданы, Қаратон  кентінен солтүстік шығысқа қарай 25 км жерде орналасқан. 

## Сипаттамасы
Төбе теңіз деңгейінен 13 м төменде жатыр, салыстырмалы биіктігі 9 м. Құм төбенің төңірегін сор басқан. Батысын бойлай Ақшағыл соры алып жатыр және суы тұзды бірнеше бұлақтары бар. Беткейінде сорқаңбақ, сарсазан, сораң т.б.шөптесіндер өскен.

## Дереккөздер

Санат:Төбелер
Санат:Атырау облысы географиясы
Отаркөл

**Отаркөл** – Ойыл алабындағы ағынды көл. 

## Географиялық орны
Атырау облысы Индер ауданы, Кетебай ауылының шығысында 26 км жерде орналасқан. 

## Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 8,5 м төмен жатыр. Аумағы 3 км2, ұзындығы 3,4 км, енді жері 1,4 км, жағалау бойының ұзындығы 11,8 км. Көлге солтүстігінен Бұлқияқ өзені құяды. Көктемде еріген қар және жер асты суларымен толысады. Жағалауы жайпақ, түбі лайлы. Солтүстігінде Ақтөбе, оңтүстік батысында Қарасор көлдері бар. Жазда тартылып жағалауы сор батпаққа айналады.

## Дереккөздер

Санат:Индер ауданы көлдері
Санат:Ойыл су алабы көлдері
Ошан

**Ошан** — Ақтолағай қырқасының батысындағы төбе. 

## Географиялық орны
Атырау облысы, Жылыой ауданы, Ақкиізтоғай ауылының солтүстігінде 65 км жерде орналасқан. 

## Сипаттамасы
Абсолюттік биіктігі 155 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 2,5 км-ге созылған, енді жері 1 км. Беткейі көлбеуленіп жазыққа ұласады. Сай жыралармен тілімденген. Құмды, сортаңды топырақ жамылғысында жусан, бұйырғын, сораң, эфемерлі шөптесіндер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Төбелер
Санат:Атырау облысы географиясы
Құлақшынсай

**Құлақшынсай** – Шу алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Жамбыл облысы Шу ауданы жерімен ағады.

## Бастауы
Бастауын Дәрмен тауларының оңтүстік-шығысындағы Нарқызыл тауының бұлақтарынан алып, Далақайнар ауылынан төменде жерге сіңіп кетеді.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 51 км, су жиналатын алабы 358 км2. Ірі салалары Еспе, Үшқызыл, т.б. Өзен арнасы Талапкер ауылына дейін жағалауы жарқабақты болып келсе, орта және төменгі ағыстары негізінен жазық болады. Жаздың ортасында ортаңғы және төменгі ағысында құрғап қалады.

## Дереккөздер

Санат:Шу ауданы өзендері
Санат:Шу су алабы
Сабах (футбол клубы, Баку)

**«Сабах»** () — Әзірбайжанның Баку қаласындағы футбол клубы, 2017 жылы құрылған. 2018/19 маусымда тұңғыш рет Премьер лигада ойнады.

## Танымал тұлғалары

### Бапкерлер

* Ариф Асадов (2017—2018)
* Эльшад Ахмедов (2018—2019)
* Игорь Пономарёв (қыркүйек 2019)
* Ровшан Бабаев (2019)
* Рамин Гулиев (2019)
* Желько Сопич (с 2019)
*

## Сілтемелер

* https://www.worldfootball.net/teams/sabah-fk/

Санат:Әзербайжан футбол клубтары
Бүгілөзек

**Бүгілөзек**, *Өзекбүгіл (Нарын)* – Жайық алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Атырау облысы, Махамбет және Исатай аудандары жерімен ағады. 

## Сипаттамасы
Ұзындығы 124 км, су жиналатын алабы 892 км2. Бастауын Жайық өзенінің сол жағалауында Бақсай елді мекені тұсынан алып, Хамит Ерғалиев ауылының солтүстік-батысындағы Жалтыр көліне құяды. Арнасы кең, батыс жағалауы жарлы болып келеді. Жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Көктемде суы арнасынан асып, жазда қарасуларға бөлініп қалады.  Алабын Махамбет ауданының шаруашылықтары жайылымға пайдаланады.

## Дереккөздер

Санат:Махамбет ауданы өзендері
Санат:Исатай ауданы өзендері
Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері
Любомир Михалик

**Любомир Михалик** (; , Чадца, Чехословакия) — словакиялық футболшы, қорғаушы. Словакия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Michalik a Bolton player

Санат:Словакия футболшылары
Санат:Словакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Портсмут ФК ойыншылары
Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Болтон Уондерерс ФК ойыншылары
Санат:ДАК 1904 ФК ойыншылары
Андерсон Минейру

**Андерсон Сантана дос Сантос** (24 сәуір 1986, Белу-Оризонти, Минас-Жерайс, Бразилия) —бразилиялық футболшы, қорғаушы.

## Жетістіктері

### Клубтық

* Португалия кубогының финалисі 2011
* Украина кубогының финалисі 2013
* Қазақстан күміс жүлдегері 2014
* Қазақстан қола жүлдегері 2015

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі (zerozerofootball.com)
* Андерсон САНТАНА "Черноморецпен" келісім шарт жасасты

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Черноморец Одесса ФК ойыншылары
Санат:Витория Гимарайнш ФК ойыншылары
Санат:Ахмат ФК ойыншылары
Санат:Крузейро ФК ойыншылары
Рип Ван Уинкл

**Рип Ван Уинкл** (ағылш: *Rip Van Winkle*) — америкалық жазушы Вашингтон Ирвинг жазған новелла.

Ол алғаш рет 1819 жылы Нобайлар кітабы құрамында жарияланды.

## Шығарма желісі
Америкадағы Каатскил тауларының бөктерінде бір ауыл болыпты, оның негізін Голландиядан жер ауып келгендер қалаған. Осы ауылдың тұрғыны Рип Ван Уинкл «қарапайым, ақкөңіл адам еді; сонымен қатар, ол мейірімді көрші және көнгіш, етек асты еркек» болған делінеді. Әйелінің ұрысынан шаршап, ол тауларға аң аулап, серуендеуге шығуға әдеттеніп алған. Сондай серуендердің бірінде оған бейтаныс бір қарт кездеседі, иығында ішімдігі бар бөшкешені ұстап жүреді. Ол Риптен көмек сұрап, жүгін көтерісуге шақырады. Олар адам көзінен таса жерге келіп, оғаш бір қауымға тап болады. Бұл әлгі қарттың достары екен, олардан біршама шошыған Рип бір кезде ішімдікке салына бастайды және ұйықтап кетеді.

Оянған кезде Рип ауылына қайтады. Бірақ бәрі де өзгеріп кеткен, оны ешкім танымайды, және өзі де ауылында танитын адамдарды таба алмады. Сұрастыра бастағанда, ол тауларда бірнеше жыл ұйқыда өткізгенін түсінеді. Елде Тәуелсіздік үшін соғыс болғанын, ескі монархияның билігі енді осы аймаққа таралмайтынын, өзі де Америка Құрама Штаттарының еркін азаматына айналғанын Рип таңдана қабылдайды.

## Мәдени ықпалы
нобай|Ирвингтондағы Рип Ван Уинклге қойылған мүсін
Шығарманың басты кейіпкері Рип Ван Уинкл өмірден артта қалған адамның нышанына айналды. Осы мағынада оның есімі көптеген әдеби мен кинотуындыларда аталып өтеді. Сондай-ақ ғылыми фантастикада немесе комедиялық шығармаларда көп жылға ұйықтап кеткен адамның кенеттен оянуы да жиі кездесетін сюжетке айналды (алайда Вашингтон Ирвингтің өзі бұл хикаяттың негізін еуропалық фольклордан теріп пайдаланған болатын).

Бұл новелла желісімен XX ғасырдың басында бірнеше фильм түсірілді. Ал 1978 жылы шыққан «Рип Ван Уинкл» мультфильмі үздік қысқаметражды анимациялық фильм үшін «Оскар» жүлдесінің номинациясына ілікті. Бұл кейіпкер басқа да мультфильмдерде және комикстерде жиі кездеседі.

Музыкада оған арналған опера (1855 жылы жазылған), оперетта (1882 ж.), бірнеше заманауи әндер бар.

Британдық поэтесса Кэрол Энн Даффи өзінің «Миссис Рип Ван Уинкл» шығармасын басты кейіпкердің әйеліне арнап жазған.

Және де Нью-Йорк штатындағы көпірлердің біреуіне Рип Ван Уинкл есімі берілген.


Cover of "Rip Van Winkle" opera by Reginald De Koven.jpg|Операның афишасы
CC No 12 Rip Van Winkle.JPG|Рип Ван Уинкл туралы комикс
Rip van Winkle01 Uncle Sam's panorama of Rip van Winkle and Yankee Doodle.jpg|
Rip van Winkle from Uncle Sam's panorama of Rip van Winkle and Yankee Doodle.jpg


## Сілтемелер
* Rip Van Winkle

Санат:Вашингтон Ирвинг
Фатхулло Дастамович Фатхуллоев

**Фатхулло Дастамович Фатхуллоев** (; 24 наурыз 1990 жыл) — тәжікстандық футболшы, жартылай қорғаушы. Әзірше Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасы сапында ең көп ойын өткізген футболшы (68 ойын). 

2017 жылы Тәжікстанның үздік футболшысы атанды. 

## Карьерасы

### Клубтық
Динамо (Душанбе) клубының түлегі. 2007 жылы кәсіпқой карьерасын осы командада бастады. 

Кейін Индонезия, Өзбекстан, Үндістан чемпионаттарында доп тепті.

2020 жылы Ченнайин клубына ауысты.

### Халықаралық
2007 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды.

## Дереккөздер

Санат:Тәжікстан футболшылары
Санат:Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Динамо Душанбе ФК ойыншылары
Санат:Истиклол ФК ойыншылары
Санат:Бұхара ФК ойыншылары
Акмал Холматов

**Акмал Холматов** (, ; 4 сәуір 1976) — тәжікстандық футболшы, шабуылшы, Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 

## Карьерасы

### Клубтық
Акмал Холматов 1993 жылы  карьерасын "Регар-ТАДАЗ" клубында бастады. Бұл командада 1996 жылға дейін ойнап, "Нефтчи" (Ферғана) клубына ауысты. Ферғаналық клуб сапында команда жетекшілерінің біріне айналды, тіпті капитан боп та тағайындалды.  

2007 жылы клубпен қоштасып, "Пахтакорға" ауысты. "Пахтакор" сапында чемпион бола алмады, ол кездегі "Бунедкор" бұларға мүмкіндік бермеді. Клуб сапында екі рет күміс жүлдеге қол жеткізді.  

2010 жылы "ПАС" (Иран) клубына ауысты.  

2012 жылы Өзбекстанға оралып, Ташкенттің "Локомотив" қатарын толықтырды.  

### Халықаралық
2003 жылдан Тәжікстан құрамасы сапында ойнай бастады. Футболшы халықаралық ойындарда көбіне құжат мәселесінің зардабын тартты: матчтағы протоколдарға түрліше тіркелгені (*Akmal Kholmatov* және *Akmal Holmatov)* зиянын тигізді. соның кесірінен бірнеше құраманың және Азия клубтық турнирлерінің матчтарына қатыса алмады.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Нефтчи»

* Өзбекстан чемпионы: 2001
* Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері: 1997, 1998, 1999, 2000, 2002, 2003, 2004, 2006
* Өзбекстан кубогының финалисі: 1997, 1998, 2001, 2002, 2005

; «Пахтакор»

* Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2008, 2009
* Өзбекстан кубогы: 2009,
* Өзбекстан кубогының финалис: 2008

; «Локомотив»

* Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2013
* Өзбекстан чемпионатының қола жүлдегері: 2012

### Жеке

* Геннадий Красницкий мергендер клубының мүшесі: 121 гол
* Олег Протасов мергендер клубының мүшесі: 118 гол

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Тәжікстан футболшылары
Санат:Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Нефтчи Ферғана ФК ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Регар-ТадАЗ ФК ойыншылары
Санат:Истиклол ФК ойыншылары
Санат:Шуртан ФК ойыншылары