open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Метилдеу

**Метилдеу**- метил тобының- CH3 сутек атомы, металдар не галогендердің орнын басуы. Органикалық қосылыстардағы O, N, S т.б. теріс электрлі атомдарға метил тобының қосылуын да Метил деп атайды.Метилдеу- алкилдеудің ең қарапайым түрі. Оңай алынатын және негізгі метилдеуіш зат ретінде метанол, сондай-ақ минералды қышқылдардың метил эфирлер, метилгалогенидтер қолданылады. Метилдеу органикалық синтез өнеркәсібінде кең қолданылады. Диметилсульфатпен метил дәрі синтездеуде, диазометанмен карбон қышқылдарының метил эфирін алу үшін кең пайдалынады.
Михаил Александрович Кукушкин

**Михаил Александрович Кукушкин** - (26 желтоқсан 1987 жылы, Волгоград қаласында, КСРО-да дүниеге келді) – кәсіби  қазақстандық теннисші, 2008 жылдың жазынан бастап Қазақстанның намысын қорғайды.

## Жалпы  ақпарат

Әкесі  Александр ұлы Мишаны ол 17 жасқа толғанға дейін өзі тенниске бағыттап үйреткен, анасы Татьяна, және де үлкен апасы Екатерина. Хардта өнер керсеткенді ұнатады. Турда ең ұнамды турниры – Кремль Кубогі. Және де Миша, теннисшінің өз айтуынша, кино көріп, орыс тілінде кітап оқығанды жақсы көреді. 

## Спорт карьерасы

Алты жастан теннис ойнауды бастаған. 2007 жылдан бастап кәсіби теннисші. 2006 жылы алғаш рет ITF Futures сериясындағы турнирда финалға дейін жетті. 2007 жылы қатарынан екі рет Саранск және де Самарқан қалаларында өтетін АТР челенджер сериясындағы турнирда жеңіске жетті. Сол жылы алғаш рет Санкт-Петербургте өтетін АТР турнирінде іріктелген сеткада өнер көрсетті. 2008 жылы италиядағы Барлеттеде, АТР челенджер сериясындағы турнирда жеңіске жетті, және де Ресейде өтетін ITF Futures сериясындағы турнирда. Сол жылы іріктелген сеткада бірнеше рет АТР турнирда өнер көрсетті: Барселонада үшінші раунд), Умагада (бірінші раунд), Москвада (бірінші раунд) және де Санкт-Петербургте (екінші раунд).

2009 жылдың наурыз айында алғаш рет Майамида өтетін Мастерс сериясындағы турнирда іріктелген сеткада өнер көрсетті, Михаил екінші раундқа дейін жетті. Сәуірде Барселонада дәл сол жетістікке қол жеткізеді. Мамырда Эшторильде өтетін турнирде  іріктелген сеткада өнер көрсетті. Шілдеде Пенза қалаласында өтетін АТР челенджер сериясындағы турнирда жеңіске жетті. Қыркүйек айының соңында Куала-Лумпурда өтетін турнирде іріктелген сеткада өнер көрсетті. 2009 жылдың қазан айында Кремль Кубоні АТР турнирінде алғаш рет жартылай финалға дейін жетті, соның ішінде Фабио Фоньини, Уэйн Одесникті, және де Пабло Куэвасты жеңді. Жартылай финалда ресейлік Михаил Южныйға 2-6, 1-6 есебімен жеңілді.

2010 жылдың жаз мезгілінде Брауншвейгте және де Пензада өткізілетін Челенжерлерді  жеңіп алған соң, алғаш рет кәсіби теннисшілер рейтингінде бірінші жүздікке кірді.

2010 жылы тамыз айында Үлкен Шлем турнирі АҚШ Ашық Чемпионатында алғаш рет іріктелген сеткада өнер көрсетіп, бірінші айналымда швейцариялық Станислас Вавринкаға 3-6, 2-6, 2-6 есебімен жеңілді. Қыркүйек айының соңында Бангкокте 1/4 финалға дейін жетіп, әлемнің бірінші ракеткасы Рафаэль Надальға 2-6, 3-6 есебімен жеңілді. 2010 жылы  қыркүйек айында Санкт-Петербургте өтетін АТР турнирінде финалда ресейлік Михаил Южныйды 6-3, 7-6(2) есебімен жеңіп, соның ішінде Жереми Шарди, Теймураз Габашвили, Янко Типсаревич, және де Илья Марченколарды ұтып, алғаш рет АТР турнирында жеңіске қолын жеткізді. 2013 жылы  қазан айында Мәскеуде өтетін Кремль Кубогі АТР турнирде финалда француз теннисшісі Ришар Гаскеға 6-4, 4-6, 4-6 есебімен жеңілді.

## Турнирларда өнер көрсетуі
##### Үлкен Шлем турнирінің жеке сындағы финалдары(0)
##### Жеке сында ATP Турнирінің финалы (2)
###### Жеңісі (1)

###### Жеңілісі (1)

## Сілтемелер
* ATP сайтындағы профилі.

Санат:Қазақстан теннисшілері
Метилен көгі

**Метилен көгі**-тетраметилентионин хлоридінің үш гидраты C16H18N3SCl*3H2O. М. к. көк-жасыл түсті кристалдар, ыстық су мен спиртте оңай ериді. Оның концентрленген күкірт қышқылындағы ерітіндісі сарғыш жасыл, сумен сұйылтқанда көк түске боялады. Метилен көгі диметил-n-фенилендиаминді күкіртті сутектің қатысуымен тотықтыру арқылы алынады. Ол мата, қағаз бояуда, хим. анализде, сондай-ақ қарындаш және типография бояуларын дайындауда, медицинада антисептикалық дәрі-дәрмектер ретінде қолданылады.

**Метилен дәрі-дәрмек қасиеттері**
Метилен көгі дәрі-дәрмектік қасиеттері бар бояу, әсіресе метгемоглобинемия емдеуде қолданылады, бұл күй жекелеген дәрі-дәрмектерді, уларды немесе кең жүйке бұршақтарын жеуден туындауы мүмкін. Ол сонымен қатар калий цианиді улануына қарсы қолданылған антидот ретінде қолданылған. Метилен көгі алғаш рет 1876 жылы дайындалды және қазіргі уақытта Дүниежүзілік Денсаулық Ұйымының Қажетті дәрі-дәрмектер тізімінде тұр.
Бабек (Папақ)

**Бабек** () немесе  Папақ  (789—800 ж.ш., Билалабад, Иран Әзірбайжанында — қаңтар  838, Самарра&nbsp;, Ирак) —  Иран Әзірбайжаны мен Батыс Иранда болған ірі халық көтерілісінің көсемі.

Иран Әзірбайжанында туған. Ұсақ саудагер баласы. 816 ж. хуррамидтер қозғалысын басқарды. Әзірбайжанда арабтарға қарсы көтеріліс ұйымдастырды. Көтерілісті басқаннан кейін өкімет Бабекті Самаррада халықтың көзінше азаптап жазаға тартады.

Әзірбайжанда Бабек халық каһарман ретінде құрметтеледі.

 
## Дереккөздер


Санат:Парсы тұлғалары
Санат:Иран тарихы
Санат:Әзербайжан тарихы
Мореналық Рельеф

**Мореналық Рельеф** – мұздықтар әсерінен пайда болған аккумуляциялық рельеф. Жазықтағы мореналық рельеф бірнеше түрге ажыратылады: төбелі ойыстық рельеф (аралығында көлшіктер жиі кездесетін, ретсіз топталған белестер),мореналы жазық (негізінен моренадан түзілген тегістік), шеткі мореналық қырқалар рельефі (аралығы аңғар тәріздес ойыспен, кіші-гірім өзен-көлмен бөлінген, қатар жатқан және көбіне доғаша иілген қырқала тобы), друмлиндік рельеф (бұрынғы мұздықтардың жылжу бағытына қарай созылған, онша биік емес сопақша төбелер шоғыры). Таулы өлкеге жағалық морена, шеткі морена қырқасы, сондай-ақ ретсіз топталған төбелі-ойысты мореналық рельеф тән.

## Дереккөздер

М.Қ.Қаратаев,  Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Наг (зымыран)

Наг - санскрит тілінен аударғанда «әбжылан» деген мағына береді. Өз туындыларына осындай атау берген үнділік қару жасаушы мамандар оның ажал құштыратын айбатты қару екенін әйгілеп, қарсыласының бұл зымыраннан қашып құтылмайтынын сездіргісі келген сияқты. «Наг» - үшінші буынның танкіге қарсы басқарылатын зымыраны, ол «аттым-ұмыттым» деген қағиданы ұстанады. Қорғаныс мәселелері бойынша зерттеулер жүргізетін үнділік ұйымның мамандары оны дайындауға 1988 жылы кіріскен, бірақ алғаш рет ол 1990 жылдың қарашасында сыналды. Зымыранның тұрқы цилиндр пішінді, бас жағы доғалданып бітеді.

## Дереккөздер
1100 қызықты деректер.

Санат:Қарулар
Нунчаки

Нунчаки – Шығыс халықтары ойлап тапқан суық қару. Ұрып құлатуға немесе қылғындыруға арналған, екі қысқа таяқ бір-біріне шынжыр арқылы немесе бау арқылы жалғанады. Таяқтардың басын тесіп, саңылау жасап, бауды сол жерге байлайды. Ал шынжырды металл тіреуіш арқылы бекітеді. Бау арқылы біріктірілген нунчакиді қаруды пайдаланушылар жоғары бағалайды, себебі шынжыр мен бекіткен тетік төтенше жағыдайларда жұлынып кетуі мүмкін. Нунчакидің екі таяқшасы бірдей болуы да немесе бірі екіншісінен ұзындау болуы да мүмкін. Оны қарудың кожайыны өз қалауы бойынша дайындайды. 

## Дереккөздер

Санат:Жапон қару-жарақтары
Моранди Родольфо

**Моранди Родольфо** – итальян жұмысшы қозғалысының қайраткері,  Италия социалистік партиясы (ИСП) басшыларының бірі. Ол 1902 жылы Миланда дүниеге келген. Моранди коммунистермен тығыз байланыста болып,  ынтымақтастықты жақтады. Мамандағы – юрист.

## Еңбек жолы

1934 жылдан Миландағы астыртын социалистік ұйым басшыларының бірі . 1937 жылы фашистердің үкімімен 10 жыл түрмеде отырып, одан 1943 жылы босатылды. Қарсыласу Қозғалысына белсене қатысты. Солтүстік Итальяны Азат ету ұлттық комитетінің председателі, 1945 жылы сәуірде туриндегі фашизмге қарсы азаттық көтерілісін ұйымдастырушылардың бірі. 1946-47 жылы ИСП-ның бас хатшысы. 1949 жылдан бас хатшының орынбасары. 1948 жылдан сенатор. Моранди – экономик, тарих және жұмысшы қозғалысының теориялық мәселелеріне арналған бірқатар еңбектің авторы.

Моранди Родольфо 1955 жылы маусымның 26 жұлдызы дүниеден озды.

## Дереккөздер

М.Қ.Қаратаев,  Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Мопла көтерілісі

**Мопла көтерілісі** - Үндістанның Малабар округы, Мадрас пров-ндағы мұсылмандардың (мопла) феодализм мен империализмге қарсы 1921 жылғы көтерілісі. Көтерісшілер темір жолды басып алды, телеграф байланысын үзіп, ағылшын әкімшілігін сыртқы дүниеден бөліп тастады. Көтерілісті халифат қозғалысына қатысушы, арбакет В. Хаджи Кунахмед басқарды. Олар Эрнад, Валлуванад округтарын басып алып, «халифат патшалығын» жариялады. Қару-жарақ тапшылығын көрген моплалар 1921 жылдың ақырында берілуге мәжбүр болды. Таулы аймақтарда қарулы күрес 1922 жылғы февральдың ақырына дейін толастамады.

## Дереккөздер

М.Қ.Қаратаев,  Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Орал Арматура заводы

**Орал Арматура заводы** – арматура кәсіпорны. Орал қаласындағы шойын құю заводының негізінде 1925 ж. құрылған. Өнеркәсіпте, транспортта, құрылыста, ауыл шаруашылығында қолданатын арматура өнімдерін, әр түрлі диаметрлі вентиль, конденсатотводчиктер жасап шығарады. Шойын құю, механикалық –құрастыру цехтары бар. Заводтың арматура өнімдері 36 шетелге экспортқа шығарылады. 1974 ж. заводта 13,6 мың тонна шойын қорытылды және 1,67 млн. данадай арматура бөлшектері өндірілді . Завод цехтары техникалық жағынан қайта жарақтандырылып, автоматты және жартылай автоматты станоктармен жабдықталған.

## Дереккөздер

М.Қ.Қаратаев,  Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Монтвила Витаутас Миколасович

нобай
**Монтвила Витаутас Миколасович** – литва совет ақыны.

## Өмір жолы

Ол 1902 жылы 4 наурызда Чикагода  дуниеге келген. Жұмысшы отбасында туған. 1906 жылы әке-шешесімен бірге АҚШ-тан Литваға көшіп келген. Монтвилла буржуазиялық  Литва өкіметіне қарсы революциялық қозғалыстарға қатысып, онда Совет үкіметін құруға ат салысты.

## Шығармалары

Шығармалары 1923 жылдан бастап жарияланды. Буржуазиялық Өкіметі оның алғашқы жинағын 1925 жылы баспадан шығартпады, 1929 жылы 10 жылғы кесіп, түрмеге жапты. Кейін Монтиланың «Баспанасыз түн» (1933), «Кең алқапты жерге» (1940) атты жинақтары шықты. 1940-1941 жылдары  жазған лириқалық өлеңдерінің өзіндік саяси мәні бар. «Ленинге», «Ленин туралы ән» атты өлеңдері литва поэзиясының  классиқалық  үлгісі болды. Ол 1941 жылы Каунаста неміс фашистерінің қолынан қаза тапты.

## Дереккөздер

* М.Қ.Қаратаев,  Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет. 
*  
* Стихи. (Вступ. ст. Л. Озерова),М., 1962.
Мотта Джузеппе

**Мотта Джузеппе** - швейцар мемлекеті қайраткері, заң қызметкері. Ол 1871 жылы 29 желтоқсанда дүниеге келді. Туған жері - Айроло.

## Атқарған қызметі

1899-1911 ж. Ұлттық совет (парламент) депутаты, католиктік- консервативтік партияның басшысы. 1912-1919ж. баж және финанс министрі. 1920 жылдан саяси департаментті (сыртқы істер министлігін) басқарды. Ұлттар Лигасындағы швейцар делегациясының басшысы болды, 1915,1920,1927,1932 және 1937 жылы Швейцария президенті. Сыртқы саясатта фаш. мемлекеттермен жақындасу жағында болды, КСРО-ға қарсы дұшпандық саясат жүргізді.

Джузеппе 1940 жылы 23 қаңтарда дүние салады.

## Дереккөздер

М.Қ.Қаратаев,  Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Қара металдар

**Қара металдар**
## Жалпы түсінігі
Қара металдарға темір мен оның қорытпалары жатады. Ал темірдің хром, кремний, магний, титан және т.б. элементтермен қоспасын ферроқорытпа дейді. Қара металдар өндіріске аса қажетті шойын мен болаттардан тұратындықтан, оларда өндіру, өндеу, қолдану кең көлемде қолға алынған. Домна пештерінде темір кендерінен басқа шойын алынады. Оның үлесі 80-85% болып келеді. Шойын құрамындағы көміртек және табиғи қоспалардың мөлшерін пештерде азайту көмегімен болатқа айналдырады. Қара металдар машиналар мен жабдықтардың, станоктардың бөлшектері мен тетіктері құйылып жасалынады. Қара металдар ауыл шаруашылығында, көлік және коммуникацияда, құрылыс, қару-жарақ және машина жасау саласында кеңінен қолданыс тапты. 
Барлық металл өнімдерінің 90%-ға жуығы қара металдар ұлесіне кіреді. Еліміз қара металл кең орындарына өте бай. Сондықтан өнеркәсіптің бір саласы - "Қара металлургия" қалыптасқан.

### Дереккөздер
Карл Вальдемар Циглер

**(26.11.1898 - 11.08.1973).**
Неміс химигі. Марбург университетін бітірген (1920). Сонда оқытушы (1923-1926), Гейдельберг университетінің профессоры (1927-1936). Галл университетіндегі химиялық институттың директоры (1936-1943), Мюльхеймде Кайзер Вильгельм институтының директоры (1943-4969), сонымен бірге Ахен қаласындағы Жоғары техникалық мектебінде директор болып жұмыс істеген. Негізгі ғылыми еңбектері органикалық химия мен полимерлер химиясы саласында. Жәй эфирлерге металдық натрий не калийдің әсерінен сілтілі металдардың алкилді туындыларын алу әдісін ұсынды (1923). Мұндай қосылыстар қанықпаған көмірсутектердің полимеризациясына себеп болатынын көрсетті (оның ішінде бутадиен және стирол). Металдық литийдің галогеналкилдерімен әрекеттесуі Гриньяр реакциясы тәрізді өтетінін және метилалкилдерге әкелетінін ашты; (1930) литийдің алкил туындылары құрғақ эфирдегі металдық литийге галогеналкилдің әсерінен түзілетінін тапты. Динитрилдерді циклдеу арқылы макроциклді кетондарды алу әдісін ашты (1933, Циглер реакциясы). 1934 жылы литийалкилдердің нитрилдермен әрекеттесіп иминонитрилдер түзілуін, соның нәтижесінде жасанды мускон алуын ашты (1942). N-бромсукцинимид көптеген олефиндермен әрекеттесетінін көрсетті. 1950 жылы сақинасында 8-12 көміртегі бар циклоалкендер үшін цис- және транс-изомерлер болатынын дәлелдеі. 1950 жылы бутадиеннің термиялық циклодимерленуін өткізді. 1949 жылы жоғары - олефиндерді этиленнен, өршіткі ретінде метилалкан мен литий гидридін қолдана алу әдісін ұсынды. 1949 жылы - олефиндерді алюминий гидридімен немесе литий алюмогидридімен әрекеттестіру арқылы алюминий органикалық қосылыстардың синтезін жүргізді. 1954 жылы үшэтилалюминий және титан галогенидтерінен тұратын кешен (аралас) өршіткілер ашты., оларда төмен қысым мен температурада жоғары молекулалық полиэтилен алды. Бұл өршіткілерді модификациялау арқылы Д.Натта (Циглер-Натта өршіткілері) қарапайым қанықпаған көмірсутектердің полимерлену әдісін ашты және стереорегулярлы полимерлер синтезін жүргізді. 1955 жылы глутамин альдегидінің туындысы - Кениг тұзынан азулен алу әдісін ашты. 1956 жылы метиленмагнийді синтездеді. 1960 жылы үшизобутилалюминий ерекше жолмен автивтелінген алюминийге изобутилен мен сутектің әсерінен түзілетінін көрсетті. Нобель сыйлығының (1963 жылы Наттамен бірге) иегері.

=Дереккөздер:=

С.К.Мырзалиева "Химия" (Балаларға арналған энциклопедиялық анықтамалық Алматы 2012)

Санат:Тұлғалар
Санат:Химиктер
Бабий яр

**Бабий яр** - Киевтің солтүстігіндегі, Сырец пен Лукьяновка қаласының аралығындағы үлкен жар.

1941 ж. қыркүйектің аяғында неміс-фашист басқыншылары Бабий ярда 50-70 мыңдай адамды (көбісі еврейлер) атып өлтірген.  Фашисттер Бабий ярды 2 жыл бойы өлім лагеріне айналдырды. Өз қылмыстарын жасыру үшін  немістер 1943 ж. тамыз-қыркүйекте лагерьді жойып, жүздеген мың адамның сүйегін қазып алып өртеді, күлін Бабий ярдың айналасына шашты. Атылғандардың орнына 1976 ж. қазан айында граниттен ескерткіш орнатылды.

## Дереккөздер


Санат:Украина тарихы
Бабрий

thumb|
**Бабрий**  (, ; Валерий Бабрий) - б.з-ның 2-ші ғасырында өмір сүрген ежелгі грек мысалшысы, ақыны. Өзінің тегі - итальяндық, жобалап қазіргі Сирияның аймағында өмір сүрген.

Бабрий өз өлеңдерінде Эзоп мысалдарын арқау еткен. Мысалдары оқиғасының қызықтығымен, шындыққа  жақындығымен, тілінің тазалығымен тартымды. Бабрий мысалдарында өнеге айту жағы аз, ал әшекелеушілік сарын мүлде жоқ дерлік. Оның 10 кітабынан бізге жеткені - өлеңмен жазылған 140, қара сөзбен баяндалған  60-тай мысалы.

## Дереккөздер


Санат:Ежелгі Грекия
Айымжан

**Айымжан** — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Мирный ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 13 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 570 адам (290 ер адам және 280 әйел адам) болса, 2009 жылы 419 адамды (210 ер адам және 209 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Электроваленттілік

**Электроваленттілік (Электровалентность)** - атомның иондық байланыс түзу қабілеті. Ол атомның валенттік қабықшасынан беріп жіберетін немесе қосып алатын электрондардың санына тең. Мысалы магний атомының валенттік қабықшасындағы екі электрондары беріліп жіберілсе екі оң заряды бар ионға айналады, бұдан магнийдің *электровалеттілігі* +2. Хлор атомының валенттік қабықшасында 7 электрон, яғни ол тағы бір электрон қосып алып қаныққан күйге көшеді де, теріс зарядты ионға айналады, сондықтан хлордың электроваленттілігі -1. Сонымен хлор мен магний атомдары сыртқы қабықшасында электрондарды сырқы тұрақты октетті иондар түзеді.

=Дереккөздер:=

С.К.Мырзалиева "Химия" (Балаларға арналған энциклопедиялық анықтамалық Алматы 2012)
Мирное (Жамбыл ауданы)

**Мирное** — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл, Мирный ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 14 км-дей жерде, орманды - дала белдемінде орналасқан.

## Тарихы
Іргесі 1930 жылы ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде қаланды. 1932–66 жылдары астық өндіретін кеңшардың орталығы болған. Оның негізінде Мирноеда ЖШС-тер және бірнеше шаруа қожалықтары жұмыс істейді.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1003 адам (479 ер адам және 524 әйел адам) болса, 2009 жылы 575 адамды (279 ер адам және 296 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Оқпан маңы

**Оқпан маңы** – шахта оқпаның жер астындағы қазбалармен жалғастыратын және шахталық- өндірістік машиналар мен құралдар тұратын қазбалар жиынтығы. Мұнда шахтадағы суларды сарқып, жер үстіне айдамалайтын насос камерасы, қосалқы электр станциясы, электровоздар гаражы, әр түрлі қоймалар мен қазылған кен және тау жыныстары жинақталатын станция, машиналар мен механизмдердің забойларға таралу торабы, жер үстінен төмен түсірілген бос вагонеткалар және қазба бекіту материалдары орналастырылатын орындар т. б. болады. Шахта жұмысының көлеміне карай Оқпан маңы жер бетімен бір немесе 2-3 оқпан арқылы байланысады. Оның бірі кен шығаруға (скипті оқпан) , екіншісі (клетьті оқпан) адамдар мен әр түрлі материалдар тасымалдауға пайдаланылады.

## Дереккөздер

М.Қ.Қаратаев,  Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Окказионализм

**Окказионализм** (лат. оссаsо саusа- кездейсоқ  себеп )- жан мен тәнің өзара әсер етуін түсіндіріп болмайды деген ұғымды женіп шықпақшы болған (17 ғ.) діни-идеалистік бағыт. Бүл бағыттың төркіні Декарттың  дуализміне барып тірелді. Окказионализмнің басты өкілдері Клауберг, Гейлинкс, Мальбранш т. б. Картезиандық дуализмнің жан мен тән арасындағы өзара әсер етуін дұрыс түсіндіре алмаушылығы Окказионализм бағытына негіз болды. Окказионализм жан мен тән арасында өзара әрекет болуы мүмкін емес дейді. Окказионализм тәжірибедегі материалдық себептерідің бәрі шындығында нағыз «әрекетші» себепке , құдайға байланысты дейді. Окказионализм жан мен тән арасындағы өзара әрекет құдайдың үздіксіз белсене араласуынан туатын «ғажайып» нәтижесі  деп санайды. Мальбранш картезианшылдықты идеалистітік тұрғыдан өндеп шығады. Бұлардың қозғаушы күші құдай ғана деп шешті . Сонымен Окказионализм психофизик. себептерді  сынаудан жалпы материялық себептерді жоққа шығаруға көшті .

## Дереккөздер
* М.Қ.Қаратаев,  Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.  
*  
* Введенский А.И. , Декарт и окказионализм, Берлин – П.-М., 1922; Быховский Б. Э., Философия Декарта, М.-Л., 1940, с. 138-48.
Касем Абдель Керим

**Касем Абдель Керим**-Ирактың мемлекет қайраткері. Ол 1914 жылы Бағдатта дүниеге келген.

## Еңбек жолы

1955 жылдан бригадалық генерал,1959 жылдың январынан генерал-майор. 1956 жылы бір топ ирак офицерлерімен бірге армия ішінде антиимпериалистік, антимонархиялық астыртын «Еркін офицерлер» ұйымын құрды. Бұл ұйым жасаған әскери төңкеріс 1958 жылғы Ирак революциясының  бастамасы болды. 1958-1963 жылдары Ирак республикасының премьер-министрі, қорғаныс министрі әрі қарулы күштердің бас қолбасшысы. Касем Абдель Керим Үкіметі бастапқы кезде бірқатар прогресшіл шараларды жүзеге асырды. 1959 жылдың аяғынан бастап демократияшыл күштерді тұншықтыруға ойысты, 1961 жылы күрдтарға қарсы соғыс ашты, жеке басының диктатурасын орнатты.

«Баас» партиясы жетекшілік еткен реакцияшыл төңкеріс кезінде атылды. Бұл оқиға 1963 жылы 9 ақпанда орын алған болатын.

## Дереккөздер

М.Қ.Қаратаев,  Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Исаак Бабель

**Исаак Бабель** (12.07.1894 (30.6), Одесса - 27.01.1940, Мәскеу) - орыс, кеңес жазушысы.

Одесса қаласында еврей саудегердің отбасында үшінші баласы болып туған. Бірінші әңгімелері - «Элья Исаакович и Маргарита Прокофьевна» және «Мама, Римма и Алла»  - 1916 ж. "Летопись" журналында басылған. 1924 ж. бірнеше әңгімелері жарияланады. Кейін бұлардан  "Атты армия", "Одесса әңгімелері" циклін құрады. Мұның біріншісінде  Бабель атты армияның жауынгерлері мен командирлерін , соңғысында еврей кедейлерін революцияға дейінгі өмірін суреттейді. Бабель шығармаларына лирика мен тәлкек тән. Бабель - "Құлдырау" (1928), "Мария" (1935) пьесаларының, (Кезбе жұлдыз" (1926) киносценарийлерінің авторы.

## Дереккөздер
Рождественка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Рождественка** — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Мирный ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстікке қарай 21 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 372 адам (187 ер адам және 185 әйел адам) болса, 2009 жылы 177 адамды (91 ер адам және 86 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) таратылған елді мекендері
Классикалық әдебиет

**Классикалық әдебиет** (латынша classicus-ең үлгілі) – бұрын-соңды жасалған идеялық мазмұндылығы және көркемдік дәрежесі тұрғысынан ең жоғары бағаланған әдебиет үлгісі. Халықтың кемеңгер ақыны, жазушысы жасаған қоғамдық мәні мен көркемдік сапасы жоғары саналған шығармалар классикалық әдебиет қорына жатады. Классикалық әдебиет барлық кезде де биік адамгершілік, ағартушылық және жалпы халықтық ізгі идеяларды ту етіп, көркем шығарманы дүние жүзілік мәні бар нағыз өнер туындысы дәрежесіне көтеріп келеді. Классикалық әдебиет әр халықтың тарихында әрқалай, бір елде ерте, бір елде кеш дамыған. Мысалы, грек классикалық әдебиеті біздің заманымыздан бұрын 5-ғасырда пайда болса, ежелгі Римде 1 ғасырда, Қытайда 8 ғасырда , Орта Азия және Таяу Шығыста 9-12 ғасырда,Францияда 17 ғасырда, Россияда 19 ғасырда дамыды. Қазақ классикалық әдебиеті де 19-ғасыра пайда болды.

## '''Орыстың классикалық әдебиетінің көрнекті өкілдері:'''

* Александр Сергеевич Пушкин
* Н. А. Некрасов
* Лев Николаевич Толстой
* Максим Горькийт.б.

## '''Қазақ классикалық әдебиет классиктері :'''

* Абай Құнанбаев
* 
* Ыбырай Алтынсарин
* 
* Сұлтанмахмұт Торайғыров
* 
* Сәкен Сейфуллин
* 
* Бейімбет Майлин
* 
* Ілияс Жансүгіров
* 
* Мұхтар Әуезов т.б. болды.
*

## Дереккөздер

Қазақ совет энцеклопедиясы 8 том
Карийск қуғыны

**Карийск қуғыны** – патшалық Россияның Қара өзені (Забайкалье) бойындағы саяси каторгасы. 1838 жылы алтын кенінің бай қоры табылуына байланысты пайда болды. Алтын өндіру үшін әуелі оған қылмыстыларды, 1873 жылдан саяси тұтқындарды жіберді. Мұндағы 7 түрмеде (біреуі саяси тұтқындарға арналып 1881 жылы салынған) не бары 211 (кей деректерде 217) саяси тұтқын (оның 32-і әйел) болды. Олардың көбі 70-80 жылдардағы процестерге байланысты сотталған халықшылдар еді. И. Н. Мышкин бастаған топтың 1882 жылы каторгадан қашуының сәтсіз аяқталуынан кейін, саяси тұтқындардың жағдайы нашарлады. Азапқа, қорлауға шыдамай бірнеше тұтқын әйел өзін-өзі өлтірді. Ерлер түрмесінде 14 саяси тұтқын уланып өлді.  Кара трагедиясы атанған 1889 жылғы оқиғадан кейін, 1890 жылы бұл арадағы тұтқын орындары жойылып, саяси тұтқындар Акатуйға ауыстырылды.

## Дереккөздер

Қазақ энцеклопедиясы. 4 том.
Африкалық трипаносомоз

**Африкалық трипаносомоз** родезиялық (жедел өтетін) және гамбиялық (созылмалы) болып ажыратылады.

**Трипаносомоздар** – Tryanosoma тұқымдастың гемофлагелляттарымен шақырылатын, трансмиссивті жолмен жұғатын, қан және лимфа арқылы миға және басқа ағзаларға таралып, токсико-аллергиялық реакциялар тудыратын, клиникасында қызбамен, бөртпемен, локальді ісінуілермен және ұйқышылдықпен ауыр өтетін паразитарлы тропикалық ауру.

## Этиологиясы:
адам организмінде трипаносомоздар –трипаномастиготтар түрінде жүреді.

## Таратушылар,
яғни маса организмінде – эпимастиготтар және метациклдік түрлері 18-36 күнде жетіледі- сілекей бездерінде қалыптасады.

Эпидемиологиясы-цеце шыбыны гамбия трипаносомозы-антропоноз. Родезия трипаносомозы-зооноз- ауру көзі – орман антилопалар, қосымша – үй малдары, адам.

## Патогенезі:
қоздырғыштар енгеннен кейін қан, лимфа арқылы бүкіл организмге тарайды да токсико-аллергиялық өзгерістер тудырады. Нерв клеткаларына аутоантиденелер тууына байланысты лептоменингит, панэнцефалит деген қабыну ошақтар пайда болады. Ми ісінуінің базальды ядроларын зақымдалуы.

## Клиникасы:
инкубациялы мерзім – 2 аптадан бірнеше айға дейін 3 кезеңге бөлінеді:-	ерте (гемо-лимфатикалық) -	 кеш (менингоэнцефалитті) Бірінішілік аффект – трипаносомды шанкр (1х7см)-тығыз ауырсынатын қызыл көпіршік.

### Ерте кезеңдегі клиникалық көріністер: -
* қызба 
* полиаденит 
* Уинтерботтом белгісі – мойынның артқы үшбұрышындағы лимфаденит 
* Трепанидалар – эритема тәрізді бөртпелер

### Керандель белгісі –
* бұлшық еттердің ауырсыну реакцияларының төмендеуі спленомегалия (50%) гепатомегалия тахикардия

### Кеш (менингоэнцефалитті) кезеңі:
* басының қатты үнемі ауруы 
* ұйқышылдық (түнде ұйқысыздық)
* психикалық өзгерістер 
* ұсақ бұлшық еттерінің треморы энцефалит белгілері 
* менингиальды белгілер  
* кома

## Ұзақтығы
Бұл кезеңнің ұзақтығы – бірнеше жыл. Родезия түрінде сырқат жеделдеу өтеді. Ауырғандар 3-9 ай ішінде, терминальды кезеңге жетеді.

## Диагностикасы:
қан, ликвор немесе шанкр, лимфа түйіндерден, сүйек майынан пунктат алып – бактериоскопия жасалынады қосымша серологиялық әдістер

## Емі:
І-ші кезеңде сурамин ( антрипол)
ІІ-ші кезеңде – арсобал (схема бойынша)

## Дереккөздер
http://med-books.info/vnutrennie-bolezni_718/tripanosomozyi.html

http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_medicine/31591/Трипаносомозы

http://medicedu.ru/infection/278-protozoozi-mitozi.html?start=25 

Санат:Ұмытылған аурулар
Италия-эфиопия соғыстары

нобай
**Италия - Эфиопия соғыстары** - Италияның Эфиопияға қарсы жүргізген соғыстары, Шығыс Африкада өз үстемдігін орнату мақсатын көздеді. 1895-1896 жылғы соғыс. 1895 жылдың аяғында генерал Баратери бастаған Италия әскерлерінің Тигре провинциясын басып алуынан басталды. 1895 жылы 7 желтоқсанда Амба-Алаги түбіндегі ұрыста Эфиопия әскері Италия әскерлеріне алғаш рет күйрете соққы берді. 1896 жылы 1 наурызда Адуа (Адува) түбінде қырғын соғыс болды. Онда 20 мың Италия армиясы талқандалды. 1896 жылы 26 қазанда Аддис-Абебада қол қойылған шарт бойынша Италия Эфиопияның толық суверенитетін мойындады. 1935-1936 жылғы соғыстар 30 жылдарда Италия өз отарлары Эритрей, Италия Сомалиында ірі әскер күшін жинақтады. 1934-1935 жылы Эфиопиямен бірнеше шекаралық арандату соқтығыстарын жүргізді. 1935 жылы 3 қазанда Италия армиясы Эфиопия жеріне басып кірді. Италия әскерлеріне Эфиопия әскерлері қарсылық көрсетті, алайда шегінуге мәжбүр болды. 1936 жылы 5 мамырда Италия әскерлері Аддис-Абебаны алды. Дегенмен, Эфиопиядағы партизан соғысы 1941 жылдың мамыр айына дейін толастамады.

## Дереккөздер

Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том
Каскай тайпалары

**Каскай тайпалары** (ca-as-sa) каскейлер, каскилар, кашкилар, кашкейлер – ежелгі заманда Хет патшалығының солтүстік және солтүстік-шығысына таман Понт тауларын, Кіші Азияны мекендеген тайпалар одағы. Каскай тайпалары көршілес хеттерге үнемі шабуыл жасап  тұрды. Шабуылдар мерзімі б.з.б 17 ғасырмен б.з.б. 13 ғасыр аралықтарын қамтыды.  Олардың негізгі шаруашылығы - ірі қара мал шаруашылығы және тоқыма кәсіпшілігі. Біздің заманымыздан бұрын 14 ғасырға дейін Каскай тайпаларында «әскери демократия» сақталып келді. Біздің заманымыздан бұрын 12 ғасырдан бастап Каскай тайпалары, ассириялық деректемелер бойынша, Кіші Азияның табал және мушка тайпаларымен көршілес жатқан шығыс шетін  мекендейді.

## Дереккөздер

Қазақ энцеклопедиясы 8 том.
Тауарларды сипаттау және кодтаудың үйлесімді жүйесі

## Тауарларды сипаттау және кодтаудың үйлесімді жүйесі
Қазақстан Республикасының кедендiк-сауда ұйымының жұмысына қатысуы Қазақстанның халықаралық кедендiк ынтымақтастығына қатысуына мүмкiндiк беретiн каналдардың бiрi болып табылады. Халықаралық келісімдердің ішінде **тауарларды сипаттау және кодтаудың үйлесімді жүйесі туралы халықаралық конвенцияны** бөле жарып қарастыруға болады. Ол 1983 жылдың маусым айында ДКҰ, яғни Кеден Ынтымақтастығы Кеңесіне кіретін мемлекеттердің қол қоюлары үшін ресми түрде жарияланған болатын. Бірқатар елдердің қол қоюларынан кейін конвенция 1983 жылдың 1 қаңтарынан заңды күшіне енді. 

**Үйлесімді жүйе** дегеніміз тауарлардың материалдар мен қоса алғандағы қызметтерінің классификациялық жүйесі. Үйлесімді жүйе негізінде үйлесімді жүйенің номенклатурасы құрылып сыртқы экономикалық қызметтің ұлттық тауар номенклатурасы жасалған.

**Үйлесімді жүйенің номенклатурасы** дегеніміз көпмақсатты сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасы; халықаралық сауданың статистикалық талдау мен салыстыру мәліметтерінің, тауарлардың нақты дәлме-дәл классификаторын қамтамассыз етеді. 

**ТМД-ның Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасы** дегеніміз кодталған тауарлардың жүйелі тізімі. ТМД-ның Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасы үйлесімді жүйе және Еуропалық Одақтың қиыстыру номенклатурасы негізінде құрастырылған. 

**Институционалды көздер** өз кезегінде мемлекеттік мекемелер және кәсіби ұйымдар болып екіге бөлінеді. 

**Мемлекеттік мекемелерге** заң шығарушы және атқарушы билік, әкімшілік органдар, сот билігі түрлері жатады. Мысалы, бейтарифтік реттеу шаралары негізі бойынша сыртқы экономикалық қызметті реттеудің әкімшілік шаралары болып табылады. Квоталау және лицензиялау, өнімдер мен қызметтерді сертификаттау, тауарларды әкелуге немесе шығаруға тиым салу, валюталық бақылау және т.б. шараларын жүзеге асыруда Қазақстан Республикасының көптеген министрліктері мен ведомстволары қатысады. 

**Кәсіби ұйымдарға** ұлттық сауда-өндірістік палатасы, халықаралық сауда палатасы, кәсіподақтық палалаталар мен бірлестіктер, халықаралық кәсіби бірлестіктер жатады. Бұл ұйымдар сауда жүргізудің жалпы тәртіптері мен жағдайларын жасайды. Мысалы, халықаралық сауда палатасы сату-сатып алу шартының базистук жағдайларын белгілеген. Олар қазіргі таңда “Инкотерм-90” деген атаумен белгілі.

##### Дерек көзі:
* Таможенное право. М.А.Сарсембаев. Алматы, 1997 г.
* И.Н.Герчикова «Международные экономические организация», М. 2001 г.
* Қазақстан Республикасындағы кеден кодексі. 2003 жыл 1 - мамыр;
* «Основа таможенного дела» В.Г. Драганов Москва, Экономика. 1998 г.
* «Что такое сертификация?» М.Ахметжанов Алматы, 2000 г.
Киберспорт

**Киберспорт** (, «компьютерлік спорт» немесе «электронды спорт» деп те аталады) — бұл видео ойындарға негізделген командалық немесе жеке жарыс. Әр күнде онлайн ойындарды адам халқының 0,5% ойнайды.

## Спорт ретінде ерекшеліктері
Барлық электронды спорт дисциплиналары бірнеше белгілі бір санаттарға бөлінеді. Санаттардың әрқайсысы ойынның орын алатын кеңістігімен, ойынның мақсатымен, ойыншы дамытатын қасиеттерімен ерекшеленеді.. Санаттарға мысал ретінде келесілерді ұсынуға болады: Шутерлық ойындар, стратегиялық ойындар, жекпе-жек ойындары, спорт, авто, авиа симуляторлар және т.б. 

## Киберспорт рекордтары
* 2011 жылда **DOTA2 Natus Vincere** командасы **The International** чемпионатының жеңімпаздары болып, бір миллион долларға ие болды.
* 2012 **IPL 4 season** 6 миллон сағат теле эфир уақытын сатты. Сол чемпионаты 346 мың адам көрген болды.
* Документалдық фильмы **Free To Play**, **Valve**-дан, 19 наурыз 2013 шығып, бір аптада бүкіл әлемдік танымалдылығын алды.
* 15 сәуір 2014 жылда **DOTA2** ойынның ең узақ уақыт ойын болды. Оның ұзактығы 125 минутқа тен болды.
* 2017 жылы эсперанттар аудиториясы бүкіл әлем бойынша шамамен 385 миллион адамға жетті.

## Дереккөздер

Санат:Киберспорт
MK-19 (қару)

«Мк 19» - америкалық автоматты станокты граната атқыш. 1968 жылдың жазында граната атқыштар топтамасы Америка армиясының қарулы күштеріне жеткізіле бастады. 1981 жылдан 2000 жылға дейін  Америка Құрама Штаттарында «Мк 19» Mod 3 үлгісінде 25 мыңнан астам граната атқыш жарық көрді. Америка Құрама Штаттарының әскери-теңіз флотының қару-жарақ зертханасы жеті айдың ішінде автоматты граната 40*53 мм оқ-дәріге лайық жаңа үлгісін жасап шықты, ол «М75» тікұшақ граната атқышына арналған болатын. «Мк 19» алғашқы үш прототипі 1967 жылдың жазында сынақтан өтті.
## Дереккөздер
1100 қызықты деректер.

Санат:Қарулар
Мистраль (кеме)

«Мистраль» зенитті-зымыран кешені құрғақтағы жауынгерлер бөлімін төменгі биіктікте және өте төмендеп ұшатын ұшақтар мен жауынгер тікұшақтардан тасалауға арналған. Оны жасаған кезде басқа зенитті-зымыран кешендерінің кемшіліктері мен жоғарғы маневрлі заманауи ұрыс талаптары ескеріліді. Кешенді француздық «Матра» фирмасы жасады. Оған қосымша: «Манюфактче де машинес Дюхарт Хин» фирмасы әскери бөлігін, «Аноним де Телекоммуникейшнс» инфрақызыл түсті өздігінен бағытталатын үшін, «Еуропин де Пропулзион» - зымыран қозғалтқышын, «Нейшнал дес Пюдрес» компаниясы қатты отынды зарядын дайындады. 

## Дереккөздер
1100 қызықты деректер.

Санат:Францияда жасалған кемелер
MIM-23 Hawk

250px|нобай|оңға|Hawk mobile.jpg

**«Хок»** («Хоук», ****) - «Рэйтеон» компаниясы жасап шығарған орта қашықтықтағы, америкалық зенитті зымыран кешені. Зымыран жүйесін жобалау 1952-ші жылы басталды. Осы кезде АҚШ армиясы орта және төменгі биіктерге арналған зенитті-зымыран кешенін құру мәселесін зерттеген еді. Зымыран кешенін жасауды 1954-ші жылдың маусым айында Америкалық «Рэйтеон» фирмасы қолға алды. Бұл төменгі биіктіктердегі нысандарды көздеуге арналған алғашқы зенитті зымыран жүйесі болатын. «Хок» зымыранының алғашқы тәжірбиелік нұсқасы 1956-шы жылы ұшырылды. Ал толық құрылымдық жүйе 1957-ші жылы сынақтан өткізілді. 

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

Санат:Қарулар
Миллс гранатасы.

Бұл граната 1915 жылы Ұлыбританияда Ульям Миллс жасап шығарды. Оның «Mk 5», «Марк 23» немесе «Mk 23» және «Mk 36» деген нұсқалары бар. Соңғы нұсқасы 1917 жылы шығарылды. Гранатаның білігі винтовканың оқпанында қойылған. Атыс бос потронмен іске асырылды, осылайша граната нысанға тиеді. Миллс гранатасы бельгиялық граната үлгісімен жасалды.  Миллс гранатасы бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Антантада, 1918 – 1922 жылдары азаматтық соғыста Ресейде қолданлды. Сол кезде ол Ресейде жасалмайтын, Англиядан тасымалданатын. 

## Дереккөздер
1100 қызықты деректер.
MG 34

«MG 34» - екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі немістердің бірыңғай пулеметі. Оны Вермахттың тапсырысы бойынша неміс команиясы Рейнметалл жасап шығарған. Пулеметті жасауды Луис Штанге басқарды. Дегенмен пулеметті дайындау кезінде Рейнметалл компаниясының ғана емес, Маузер сияқты басқа да  фирмалардың еңбегі пайдаланылды. Пулеметті Германия қарулы күштері 1934 жылы ресми түрде әскери қару қатарына қабылдады. 1942 жылға дейін ол жаяу әскердің ғана емес, танктердің де негізгі пулеметі болды. 1942 жылы пулемет орнына оған қарағанда барынша жетілдірілген «MG 42» пайдаланыла бастады

## Дереккөздер
1100 қызықты деректер.

Санат:Қарулар
Цитогенетикалық әдіс

## Цитогенетикалық әдіс

Бұл әдіс хромосомаларды микроскоп арқылы зерттеуге негізделген. Қалыпты жағдайда адамның дене жасушаларында 22 жұп аутосомдар және бір жұп жыныстық хромосома болатындығын 1956 жылы швед ғалымдары Дж. Тийо мен A. Jle-ван анықтады. Жыныстык хромосомалар ер адамдарда X және Ү, ал әйелдерде екеуі де біркелкі X болады. Адам генетикасында бұл әдіс мынадай жағдайларда қолданылады: 1. Хромосомалық ауруларды анықтауда. 2. Хромосомалардың картасын жасауда. 3. Мутациялық процестерді зерттеуде. Клайнфельтер синдромы бар еркектердің жасушаларының Тернер синдромында — әйелдерде 45 хромосома (44 + X), ал Трисомия X синдромында — 47 хромосома (44 + XXX) болады. Даун синдромында 21 жүп хромосомалар үшеу (трисомия), ал жалпы хромосомалар саны 47 (47ХҮ немесе 47ХХ) болады.

## Дереккөздер
 
* “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998
* "Медициналық биология және генетика"/Бас редактор С.А.Әбилаева, Е.О.Қуандықова- Алматы-Шымкент, 2004

Санат:Биология
Санат:Медицина
Санат:Медициналық биология
Қызылорда медицина колледжі

Қызылорда медицина колледжі 1928 жылы 15 тамызда "Қазақ акушерлік техникумы" деген атпен ашылған. 1954 жылы "Қызылорда медициналық училищесі" болып аталынды. 1996 жылы 14 маусымда Қызылорда медицина колледжі болып қайта құрылды. 1999 жылдың 25 қаңтарында Қызылорда медицина колледжі мемлекеттік қазыналық мекеме болып тіркелді.

Қызылорда медицина кол­леджінің директоры, медицина ғылымдарының докторы, облыс­тық мәслихат депутаты Ақ­марал Шәріпбайқызы Әл­назар­ова.

Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігінің 2001 жылғы 3 тамыздағы Мемлекеттік лицензиясы негізінде:

* 0301000 - Емдеу ісі;
* 0309000 - Акушерлік іс;
* 0304000 - Стоматология;
* 0306000 - Фармация;
* 0302000 - Мейірбеке ісі;
* 0305000 - Лабораториялық диагностика;
* 0303000 - Гигиена және эпидемиология мамандықтары бойынша орта;
* 1121000 - Медицина техникаларын монтаждау, техникалық қызмет көрсету және жөндеу

Медицина кадырларын дайындайды.
Колледж 2008 жылы мамыр айында Мемлекеттік аттестациядан өтті. 2009-2010 оқу жылында колледжге "ҚР СТ ИСО 9001-2009" сапа менеджменті жүйесі енгізілді. Колледж "Үздік техникалық және кәсіптік білім беретін оқу орны - 2010" облыстық байқауының қорытындысы бойынша І орын иеленген.

##### Сілтемелер:
* kyzylorda-zhastary.kz сайтындағы профилі. 

Санат:Қызылорда облысы колледждері
Қоғамдық тамақтандыру объектілерін орналастыруға қойылатын талаптар

Қоғамдық тамақтандыру объектілерін (бұдан әрі - объектілер) орналастыру, жер учаскесін беру, құрылыс пен қайта жөндеу туралы жобалық құжаттарды бекітуге, пайдалануға беруге мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау органдарының санитарлық-эпидемиологиялық қорытындысы болған кезде жол беріледі. 
Объектілер оңаша тұрған және жапсарлас салынған ғимараттарда, тұрғын үйлер мен қоғамдық ғимараттарға жапсарлас салынған үй-жайларда, алаңы 700 шаршы метрден артық болмайтын ғимараттардың бірінші қабаттары мен төменгі қабаттарында, сол сияқты өнеркәсіптік және басқа да объектілердің аумағында орналаса алады. Бұл жағдайда қоғамдық тамақтандыру нысандарымен қатар немесе олардың үстінде орналасқан адамдардың тұрмысы, дем алу, емделу, еңбек етудегі санитарлық-гигиеналық жағдайлары нашарламауы керек.  
Тұрғын үйлердің бірінші қабатына орын саны 50-ден аспайтын және жұмыс режимі сағат 23-ке дейін қалыптасқан объектілерді орналастыруға рұқсат етіледі. Тұрғын үйлерде орналасқан объектілердің тұрғындар бөлігінен оқшауланған кіретін есігі мен эвакуациялық шығатын есіктері болуы керек. Азық-түліктік шикі заттар мен тағам өнімдерін тұрғын үйлердің ауласы жағынан қабылдауға рұқсат етілмейді. Өнімдерді тиеу тұрғын үйлердің терезелері жоқ, жер асты туннелдерінің магистраль жағынан, арнайы жүк тиейтін үй-жайлары арқылы жүзеге асырылуға тиіс. Өндірісі шағын объектілер үшін жүкті түсіру-тиеу негізгі кіретін есік арқылы, жұмыс басталарға дейін жүргізуге рұқсат етіледі.
Тұрғын үйлердің бірінші қабаты терезесінің астына, тротуарларға қоғамдық тамақтандыру объектілерінің жазғы алаңдарын орналастыруға, тағам дайындайтын технологиялық жабдықтарын, дыбыс шығаратын аппаратураларын орнатуға рұқсат етілмейді. 
Объектілерде тұрғын үй-жайларын, қоғамдық тамақтандырумен байланысы жоқ жұмыстар және қызмет көрсету орындарын орналастыруға, хайуанаттар мен құстарды ұстауға болмайды.

Объектінің аумағы таза ұсталынып, көркейтіліп, қасында уақытша автокөлік қоюға арналған алаңдар қарастырылуға тиіс, қоқсықтарды жинауға арналған қақпағы бар контейнерлерді қоюға арналған асфальтталған немесе бетондалған алаң болуы керек. Контейнерлер алаңның шетінен кем дегенде 1 метр қашықтықта орналастырылады. Қоқсық жинағыш алаң нысаннан және тұрғын үйлердің есік пен терезелерінен кем дегенде 25 метр (бұдан әрі - метр) қашықтықта орналастырылады. Қоқыс жинайтын алаңдарды санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды негізінде, жергілікті атқару органдарымен келісе отырып, жалпы аулалық қоқыс жинауға арналған алаңдарда орналастыруға рұқсат етіледі.

Алаңнан қоқсық контейнерлердің 2/3 көлемі толған кезде шығарылып, жұмыстың аяғында олардың іші кальцийленген соданың 1% ыстық (45-50оС) ерітіндісімен немесе Қазақстан Республикасы аумағында қолдануға рұқсат етілген заттардың реестріне сәйкес басқа жуғыш заттармен жуылып, тазартылуы тиіс.
## Дереккөздер
http://adilet.zan.kz/kaz/docs/V030002526_
Қаратал мұнай кен орны

**Қаратал мұнай кен орны** — Атырау облысы, Мақат ауданы, Доссор темір жол стансасының солтүстік-батысында 80 км жерде, Каспий маңы ойпатының шығыс бөлігінде орналасқан. Кен орны 1954-1960  жылдары барланып ашылған.

## Геологиялық сипаты
* Кен орны 4 қанатты тұз күмбезді құрылымнан тұрады.
* Төменгі борда 360-443 м тереңдікте бір неокомапт мұнайлы қабаты бөлінген.
* Иірімнің биіктігі 13-15,6 м.
* Су-мұнай жапсары -355,6-400 м.
* Өнімді горизонт терригендік таужыныстардан түзілген, коллекторлары кеуекті.
* Қабаттарының мұнайға қаныққан қалыңдығы 2,6-3 м, ашық кеуектілігі 21,5% , өткізгіштігі 0,285 мкм2 аралығында, мұнайға қаныққан коэффициенті 0,81.
* Мұнайдың шығымы 0,54 м3/тәулік, бастапқы қабаттың қысымы 3,65 МПа.

## Химиялық құрамы
* Күкірті аз - 0,4% 
* Парафині аз - 0,65% 
* Шайырлылығы - 34% 
* Хлоркальцийді қабат суларының тығыздығы 1110 кг/м3.

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы кен орындары
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Күрзі

Күрзі – ағаш немесе металл сабы бар суық қару. Ол қарсыласты ұрып жығуға, заттарды ұстауға, бөлшектеуге арналған. Басы шар тәрізді домалақ металлдан жасалып, істік темірлер орнатылады. Әдетте, басы шар тәрізді күрзі мен басына өткір ұшты істіктер орнатылған екі түрі кеңінен танымал. Күрзінің ұзыгдығы – шамамен 80 сантиметр. Күрзіні шоқпардың дамыған түрі деп қарастыруға болады. Басына тас орнатылған алғашқы күрзілер неолит дәуірінде пайда болды. Ал металл орнату – қола дәуірінің жемісі. Бұл қару ежелгі Шығыс елдеріне тән. Антикалық кезең тұрғындары оны сирек қолданған. Римдіктер күрзіні тек ІІ ғасырда қолдана бастады. Орта ғасырда күрзі мұсылмандар жайылған Шығыс елдеріне тарады. 
## Дереккөздер
1100 қызықты деректер.
Көңілі қалған үй шаруасындағы әйелдер

**Көңілі қалған үй шаруасындағы әйелдер** () — америкалық комедиялық драма телесериалы.

Санат:АҚШ телесериалдары
Санат:American Broadcasting Company телебағдарламалары
Джон Эткинсон Гримшоу

Джон Эткинсон Гримшоу (әдетте Эткинсон Гримшоу, ағылшын John Atkinson Grimshaw, 6 қыркүйек 1836, Лидс —13 қазан 1893, Лидс) — өзінің тұман мен ымырт түскен қалалардың пейзаждарымен әйгілі Викториандық заманның суретшісі.

## Өмірбаяны және өнері

Эткинсон Гримшоу Лидс қаласында 1836 жылдың 6 қыркүйегінде дүниені көріп, 1856 жылда өзінің бөлесімен Фрэнсес Хаббард-пен (1835-1917) бірге шаңырақты тұргызды. 1861 жылы ата-анасының тілегіне қарамастан теміржол компаниясының кеңсе кызметкер жұмысын тастап, сурет салуға бастады. Келесі жылдан бастап ол Лидсдің Даналықтану мен Әдебиет Қоғамы атынан көрмелерде қатысады. Сол жылдардың жұмыстары көбінесе құстарды, гүлдерді және жеміс-жидектерді көрсетеді. 1870 жылдарда табысқа жетіп, әйгілі суретшіге айналды және Скарборо қаласындағы үйді жалға алады.
 

нобай|Темзадағы ымырт, 1880
Ең алдымен Гримшоудың өнеріне прерафаэлиттер әсер етті. Оның пейзаждарының ерекшелігі – нақты түс пен дұрыс жарық, және нысандырдың кіп-кішкентай егжей-тегжейлері. Екінші ерекшілігі – қала көшелердің және қала маңындағы көріністер. Гримшоу Лондон, Лидс, Ливерпуль, Глазго сияқты қалалардың түнгі суреттерді жиі-жиі салған. Суретші нақты жарықты таңдағаны арқылы әр сурет ерекше коңілді жеткізеді.

Оның кеіңгі шыққан туындыларда ежелгі грек және римдік өмір көріністерді байқауға болады. Сонымен қатар, суретші Лонгфелло мен Теннисонның әдеби кейіпкерлерді суретке салды. Теннисонның әсері Гримшоудың тек өнерінде ғана емес оның өмірінде де көрініп тұр: суретші өз балаларына ақынның өлеңдердегі кейіпкерлердің аттарын берді.

1880 жылдары Гримшоу Лондонның Челсидегі шеберханасында жұмыс істеді. Оның көршісі басқа әйгілі суретші Джеймс  Уистлер болды. Уистлер Гримшоудың өнерін байқап, сурет салуда ноктюрнді Гримшоу ертерек тапқанды жазды.  Бірақ екі суретшінің айырмашылығы – Гримшоудың шынайы көркемөнеріндегі сурет салу тәсілі, ал Уистлердің сурет салуда символдық бейнелерге сүйенуі.  Эткинсонның өнері викториандық қаласының жаңбырлы және тұманды бейнесін бізге жеткізді.
 
нобай|Клайдтағы кемелер, 1881
Клайдтағы кемелер, 1881
Суретші өзінен кейің ешбір жазуларды, кітаптарды немесе хаттарды қалдырған жоқ.  Ол Лидс қаласында 1893 жылдың 13 қазанда қайтыс болып, оның өнері ұмытылды. Тек XX ғасырдың екінші жартысында оның суреттері қайтадан көрмелерге шықты. Қазіргі кезде Гримшоудың жұмыстары Лидс қаласының галереясында үлкен жинақтамасын құрайды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
Atkinson Grimshaw 

A collection of Grimshaw paintings

Royal Academy biography

Phryne's list of paintings by Grimshaw in accessible collections in the UK

Paintings Leeds Collection 

Джон Эткинсон Гримшоу. Картины 1888 года, созданные под влиянием сообщений прессы о Джеке Потрошителе (фильм, YouTube, русский язык).
Миролюбово (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Миролюбово** — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Кладбин ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2013 жылға дейін қысқартылған "Новорыбин ауылдық округі" құрамында болған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Пресновка ауылынан шығысқа қарай 19 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 305 адам (164 ер адам және 141 әйел адам) болса, 2009 жылы 207 адамды (112 ер адам және 95 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Санат:Сібір казак әскерінің елді мекендері
Лавочкин «Ла-7»

Лавочкин «Ла-7» - кеңестік бір моторлы, бір кісілік жойғыш-моноплан. «Ла-7» «Ла-5ФН» ұшағының кейінгі жетілдірілген үлгісі. Кеңестік әуе конструкторы Семен Давочкиннің жетекшілерімен ТКБ-21 (тәжірбиелі-конструкторлық бюро) жасап шығарған (Горький қаласында). 1943 жылдың қазанында «Ла-7» ұшағының алғашқы прототипі «Ла-120» жасалды. Қараша айында ол әуеге көтерілді, 16 ақпанда мемлекеттік сынақтан өтті. 1944 жылдың көктемінде «Ла-7» атты жаңа жойғыш ұшақ майдан алаңына шықты да, қараша айында конвейрден «Ла-5ФН» ұшағын толығымен ығыстырды. Жауынгерлік қасиеті тұрғысынан алғанда Германия, Англия және АҚШ елдеріндегі биікте және төменде ұшатын соңғы үлгідегі поршенді жойғыш ұшақтарынан басым түсті. 
## Дереккөздер
1100 қызықты деректер.
Enemy Front

**Enemy Front** () — 2014 жылдың 10 маусымда шығарылатың бейнеойын.

## Сюжет
Негізгі әрекеттер Польшада болып жатыр, Екінші дүниежүзілік соғыс барысында. Ойыншы Роберт Хоукинспен басқарады.

## Ойынның басылымдары
Стандартты басылым — АҚШ мергені және WZ35 мерген мылтығы.

## Сыртқы сілтемелер
*Ойынның ресми сайты 

Санат:Компьютерлік ойындар
Санат:Шутерлер
Санат:Windows-ке арналған ойындар
Санат:PlayStation 3-ке арналған ойындар
Санат:Xbox 360-қа арналған ойындар
Лямин белок

=Лямин белок=

**Лямин белок** – Оба және Иванов жоталары аралығында, Қара Оба өзенінің оң жағалауындағы тау. Шығыс Қазақстан облысы  Риддер қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 35 км жерде орналасқан. Абсолют биіктігі 2028 км. 

=Ұзындығы=

Домалақ пішінді таудың ұзындығы мен ені 10-12 км шамасында. Беткейлері өзен арналарымен тілімденген. Тау басы жалаңаштанған. 

=Ағаштары=

Орта және төменгі беткейлерін қарағай, қайың, теректен тұратын орман көмкерген. Қара Оба және Становая Оба өзендері тау етектерінен бастау алады. Көлбеу келген батыс беткейлерінің етегімен орманның соқпақ жолдары өтеді.

Санат: Таулар