open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Орталық

* ''Орталық'' – Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы таратылған ауыл.
* ''Орталық'' – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы таратылған ауыл.
Нортгемптон

**Нортгемптон** (ағыл. *Northampton* [nɔrˈθæmptən]) — Ұлыбританиядағы қала, Нортгемптоншир ағылшын графтығының әкімшілік орталығы. Тұрғыны - 225 700 адам (2017).
thumb|right|200px|Қаланың Нортгемптонширдегі жағдайы
thumb|right|200px|Barratts аяқ киім фабрикасы

## География
Қала Нен өзенінің маңында орналасқан.

## Саясат
Ірі қала болғанымен, Нортгемптон біртұтас муниципалдық құрылым мәртебесін алмады.

## Мәдениет
### Көрікті жерлер
*Нортгемптон сарайы - 1084 жылы Симон де Санлис салдырған, Англиядағы алғашқы норман сарайларының бірі болып саналады. Бүгінгі күндерге дейін сақталмаған, алайда, 2012 жылы қалпына келтіру жұмыстары басталды.

### Спорт
*«Нортгемптон Сэйнтс» — регбилік клуб, 2014 жылғы чемпион.
*«Нортгемптон Таун» — футболдық клуб, Англияның екінші лигасының 2015/16 жеңімпазы.

## Қаланың жергілікті адамдары мен түрғындары
*Джон Дербишир
*Питер Мёрфи
*Тим Минчин
*Алан Мур
*Мэтт Смит
*Джо Уайли
*Томас Вулстон
*Софи Тёрнер
*Алан Уокер

## Сілтеме
*History of Northampton
*Northampton Borough Council
*Northampton University website

Санат:Англия қалалары
Санат:Нортгемптон
Нортгемптондық келісімсөз

1328 жылғы **Нортгемптондық келісімсөз** — Шотландия мен Англия арасындағы Шотландия Тәуелсіздігі үшін соғыстың алғашқы кезеңін аяқтаған бейбітшілік шарты.

Ағылшын королі Эдуард II-нің тақтан кеткеннен кейін, Роберт Брюс Англияға қарсы соғыс әрекетін бастады: 1327 жылы шотланд әскері Ольстерге түсіп, Норгемді басып алып, Нортумберлендке басып кірді. Сонымен бірге, 1326 жылы Англияға қарсы одақта жасалған Корбей шартының негізінде франко-шотландық ынтымақтастығы нығайды. Англияның регенттері, Изабелла мен Роджер Мортимер Эдуард III патшаның кәмелет жасына толмаған шақта, әскер жинап, шотландықтарға бет бұруға мәжбүр болды. Алайда жас Эдуард III мен Роджер Мортимер бастаған ағылшындық әскердің жорығы толығымен сәтсіздікке ұшырады. Англия бейбітшілік келіссөздерін жүргізуге мәжбүр болды.

Англия мен Шотландия арасындағы 1328 жылы ағылшын парламентімен Нортгемптонда және шотландық парламентімен Эдинбургта бекітілген шартқа сәйкес, Англия Шотландияның тәуелсіздігін мойындады және ағылшын королі Шотландия тағына талаптарынан бас тартты. Роберт Брюс ресми түрде Шотландия королі деп мойындалды. Эдуард III-нің қарындасы Джоанна Роберт Брюстің ұлы Дәуітке тұрмысқа шығу керек болды. Шотланд патшалығы соғысқа дейінгі шекараларға қайта оралды (Берик пен Мэн аралын қоса).

1330 жылы Эдуард III Нортгемптондық келісімсөзге қол қойған сәтте ол кәмелетке толмағанына сілтеме жасап, күшін жойды.

Санат:Халықаралық шарттар
Санат:Англия халықаралық келісім-шарттары
Санат:Шотландия халықаралық келісім-шарттары
Ортағасырлық соғыстар

thumb|right|300px|Креси түбіндегі шайқас (1346)
**Ортағасырлық соғыстар** — VII-XVI ғасырлардағы әскери тарихтың кезеңі.

Марксисттік тарихнама әскери өнердің даму тарихын соғыс ұйымдастыру әдістерін дамыту тұрғысынан ескере отырып, ортағасырлық соғыстарды феодалдық немесе өнеркәсіпті ұйымдастыру әдісі деп жатқызады, онда қолөнершінің қолмен жұмыс жасаған қарапайым техникасына және бұйымды дайындау үдерісіндегі еңбек жұмыстарының алуан түріне негізделген өндірісті ұйымдастырушылар цех шеберлері болды. Соғыс кезеңінде феодалдық (цехтық) феодалдардың жасақтары(кейінірек - жалдамалы жасақтар) рыцарьмен (жасақ командирлері) цех шебері ретінде жабық цехты корпорацияларының аналогы болды. Ұрыстың негізі бөлек жауынгердің суық қаруды пайдалану болды. Әскери корпорациялар жеке кәсіпкерлік ұйымдар тарапынан өз мамандықтары бойынша бекітулі болды. Соғыс кезінде феодалдар (кейінірек - цехтық жалдамалы корпорациялар) өздерінің талаптарын ұсынды және командирді стратегиялық міндеттерді шешуден бас тартуға мәжбүр етті.

Марксисттік тарихнамадағы ортағасырлық соғыстардың кезеңділігі класс үстемдігінің саяси формаларының өзгеруіне негізделеді:

*Бірінші кезең - тайпалық қауымдастықтардың қарулы құрылымдары мен феодалдық анархияның әскери өнері.
*Екінші кезең - феодалдық монархияның қарулы ұйымының әскери өнері оларды жинау және мақұлдау кезеңінде.

## Әдебиет
*Contamine, Philippe. *War in the Middle Ages.* Oxford: Basil Blackwell, 1984.
*Creveld, Martin Van. *Technology and War*: From 2000 BC to present, 1989.
*France, John, *Western Warfare in the Age of the Crusades, 1000–1300,* London: Cornell University Press,
*Keegan, John. *The face of battle: a study of Agincourt, Waterloo, and the Somme.* London: Barrie & Jenkins, 1988.
*Keen, Maurice. *Medieval Warfare*: A History. Oxford University Press, 1999.
*H. W. Koch: *Medieval Warfare.* Bison Books Limited, London, 1978,
*McNeill, William Hardy. *The pursuit of power: technology, armed force, and society since A.D. 1000.* Chicago: University of Chicago Press, 1982.
*Oman, Charles William Chadwick. *A history of the art of war in the Middle Ages.* London: Greenhill Books; Mechanicsburg, Pennsylvania: Stackpole Books, 1998.
*De Re Militari: The Society for Medieval Military History
*Kosztolnyik, Z.J. *Hungary in the thirteenth century.* New York: Columbia University Press: Stackpole Books, 1996.
*Parker, Geoffrey. *The Military Revolution: Military innovation and the Rise of The West,* 1988.

Санат:Соғыс тарихы
Новомихайловка

* Новомихайловка – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы ауыл.
* Новомихайловка – Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл.
Прогресс (айрық)

* Прогресс – ең төменгіден ең жоғары деңгейге дейінгі даму бағытын, алға қарай қозғалысты, ұйым деңгейінің артуын, ұйымның күрделілігін ішкі байланыстардың өсуін сипаттайтын даму үрдісі. 

**Елді мекендер:**

**Қазақстан:**

* Прогресс – Қостанай облысы Қарасу ауданындағы ауыл.
* Прогресс – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы ауыл.
* Прогресс – Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл.

**Башқұртстан:**

* Прогресс – Башқұртстанның Бижбуляк ауданындағы ауыл.
* Прогресс – Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы ауыл.
* Прогресс – Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл.

**Болгария:**

* Прогресс – Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді.
Белое

**Елді мекендер:**

* Белое – Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл.
* Белое – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы ауыл.

**Көлдер:**

* Белое – Есіл алабындағы ащы көл.
* Белое –  Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы Петропавл қаласынан 7 км солтүстік-шығысқа қарай орналасқан көл.
Ана мен бала

**«Ана мен бала»** — қысқа метражды көркем фильм. 1955 ж. Алматы көркем және хроника фильмдер студиясы шығарған.

## Сюжеті
Гриша анасының рұқсатынсыз тың игеруге кетеді. Жігіт жаңа жағдайларға тез үйреніп, жасына қарамай бригадир атанады. Гришаның анасы, Пелагея Максимовна ұлын алып кету үшін тың совхозына келеді. Бірақ, кейін ол аналық махаббатымен ұлындай туған болып кеткен жас тың игерушілерге тамақ дайындауға қалады. 

## Рөлдерде
*Пелагея Максимовна — Зинаида Воркуль
*Гриша — Валерий Анисимов
*Абрамов — Григорий Михайлов
*Мария Васильевна — Елена Бирюкова
*Көбей — Қасым Жәкібаев
*Петухов — Андрей Пунтус
*Сидоров — Юрий Белов
*Станса кезекшісі — Таңат Жайлыбеков

## Дереккөздер

Санат:КСРО қысқа метражды фильмдері
Санат:Қазақфильм фильмдері
Эмиль Хески

**Эмил Уильям Айвенхо Хески** (; 11 қаңтар 1978 жыл, Лестер) — ағылшын футболшысы, шабуылшы. Англия құрамасында ойнаған.

## Футболшы жайлы фактілер

* Ұлттық құрамадағы алғашқы ойынын 1999 жылы 28 сәуір күні Мажарстанға қарсы өткізді. Алғашқы голды 2000 жылы 3 маусым күні Мальтаның қақпасына соқты. 
* 2010 жылғы әлем чемпионатынан соң Ұлттық құрамадағы карьерасын аяқтады. Соңғы ойынын 2010 жылғы әлем чемпионатында өткізді.
* 2009 жылы 6 маусым күні Алматыдағы "Орталық" сатдионда Қазақстан құрамасының қақпасына гол соғып есеп ашты. Бұл — 2010 жылғы әлемдік доданың іріктеу ойыны болатын. 

## Жеке өмірі
Әуелі Кайли Пинсентке үйленіп, 2004 жылы ажырасып кетті. Қазіргі әйелінің аты Чантил Таго. Алғашқы әйелінен үш, кейінгі әйелінен екі ұлы бар. 

## Жетістіктері

### Командалық
**Ливерпуль**

* Англия кубогы: 2001
* Лига кубогы: 2000, 2001, 2003
* Англия суперкубогы: 2001
* УЕФА кубогы: 2001
* УЕФА суперкубогы: 2001

## Қатысқан турнирлері

* Еуропа чемпионаттары — 2000, 2004
* Әлем чемпионаттары — 2002, 2010

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль 
* Профиль 
* Профиль 

Санат:Англия футболшылары
Санат:Лестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Бирмингем Сити ФК ойыншылары
Санат:Уиган Атлетик ФК ойыншылары
Санат:Астон Вилла ФК ойыншылары
Санат:Болтон Уондерерс ФК ойыншылары
Красный Октябрь

**Елді мекендер:**

**:**
* ''Красный Октябрь'' – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы таратылған ауыл.

**:**
* Красный Октябрь – Башқұртстанның Гафурий ауданындағы ауыл, Мрак ауылдық кеңесіне жатады.
* Красный Октябрь – Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл, Ескі кукт ауылдық кеңесіне жатады.
* Красный Октябрь – Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Дмитриев ауылдық кеңесіне жатады.
Владимир Федорович Шрейберг

**Владимир Федорович Шрейберг** (1924 жыл, Мәскеу - 1979 жыл, сол жақта) - кеңестік сценарийші және жазушы.

## Өмірбаяны
1941 жылдан — Ұлы Отан соғысы қатысушысы, әрекеттегі авиабөлімдерінде авиақаруландыру механигі болып жұмыс жасады.

1951 жылы ВГИК сценарлы факультетін бітірді.

1947 жылдан өз тақпақтарына А.Охрименко мен С. Кристимен бірге ән жазды.

## Дереккөздер
Рио Фердинанд

**Рио Гэвин Фердинанд** (; 7 қараша 1978 жыл, Лондон, Англия) — ағылшын футболшысы, қорғаушы. "Манчестер Юнайтедтің" экс-футболшысы және экс-капитаны. Он екі маусым бойы аталмыш команданың қорғаныс шебінде ойнаған. 312 кездесу алаңға шықты. 

2015 жылы "Куинз Парк Рейнджерс" сапында ойнап жүріп карьерасын аяқтады.

## Футболшы жайлы фактілер

* Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын 1997 жылы 15 қараша күні Камерунға қарсы өткізді де, құрама тарихындағы алаңға шыққан ең жас қорғаушы болды (сол күні 19 жас 8 күн). Ұлттық құрама сапында үш доп соқты (2002 жылғы әлем чемпионатының 1/8 финалында Дания қақпасына, ЕУРО-2008 іріктеуінде сырт алаңда Ресей қақпасына, ӘЧ-2010 іріктеуінде Алматыда Қазақстан қақпасына).
* 2010 жылы құрама капитаны болды, бірақ жарақаттың кесірінен сол жылғы әлем чемпионатына бара алмады. 2013 жылы құрамадағы карьерасын аяқтады.
* 2003 жылғы допинг-тестен соң сегіз айға футболдан шеттетілді. Соның салдарынан 2004 жылғы Еуропа чемпионатына бара алмады.

## Қатысқан турнирлері

* 1998 - Әлем чемпионаты
* 2002 - Әлем чемпионаты
* 2006 - Әлем чемпионаты

## Жетістіктері

### Командалық
**Манчестер Юнайтед**

* Англия чемпионы (**6**): 2002/03, 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2012/13
* Лига кубогы (**2**): 2005/06, 2008/09
* Англия суперкубогы (**4**): 2003, 2007, 2008, 2011
* Чемпиондар Лигасы: 2007/08
* Клубтар арасындағы әлем чемпионаты: 2008

### Жеке

* «Вест Хэм Юнайтедтің» жыл ойыншысы: 1998
* Премьер-лиганың үздік ойыншысы: қазан 2001

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 
* Профилі  
* Статистикасы  
* Профилі 
* Сайты 

Санат:Англия футболшылары
Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Борнмут ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Куинз Парк Рейнджерс ФК ойыншылары
Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Сол Кэмпбелл

**Сальзир Джеремайя Кэмпбелл** (; 18 қыркүйек 1974 жыл, Лондон), **Сол Кэмпбелл** () ретінде танымал — ағылшын футболшысы, қорғаушы.

## Жетістіктері

; Командалық

* Чемпиондар Лигасының финалисі: 2006
* Англия чемпионы: 2002, 2004
* Англия кубогы: 2002, 2003, 2005, 2008
* Англия суперкубогы: 2002 
* Лига кубогы: 1999 
* Еуропа чемпионатының жртылай финалисі: 1996

### Жеке

* 1998 жылғы әлем чемпионатының символикалық құрамы

## Қатысқан турнирлері

* Еуропа чемпионаттары - 1996, 2000, 2004
* Әлем чемпионаттары - 1998, 2002, 2006

## Әдебиет
*   
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 
* Статистикасы  

Санат:Англия футболшылары
Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Портсмут ФК ойыншылары
Санат:Ноттс Каунти ФК ойыншылары
Санат:Ньюкасл Юнайтед ФК ойыншылары
Питер Крауч

**Питер Джеймс Крауч** (; 30 қаңтар 1981 жыл, Маклсфилд, Англия) — ағылшын футболшысы, шабуылшы. 2006, 2010 жылдары әлем чемпионатына қатысқан.

## Жетістіктері
**Тоттенхэм Хотспур**

* Лига кубогы: 1998/99

**Норвич Сити**

* Бірінші дивизон кубогы: 2003/04

**Ливерпуль**

* УЕФА суперкубогы: 2005
* Англия кубогы: 2005/06
* Англия Суперкубогы: 2006

## Статистикасы

### Клубтық

: *7 мамыр 2018.*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Профилі
* Профилі 
* Статистикасы 
* Профилі 

Санат:Англия футболшылары
Санат:Куинз Парк Рейнджерс ФК ойыншылары
Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары
Санат:Портсмут ФК ойыншылары
Санат:Астон Вилла ФК ойыншылары
Санат:Норвич Сити ФК ойыншылары
Санат:Саутгемптон ФК ойыншылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Сток Сити ФК ойыншылары
Стив Макманаман

**Стив Макманаман** (; 11 ақпан 1972 жыл, Ливерпуль, Англия) — ағылшын футболшысы, жартылай қорғаушы.

## Қатысқан турнирлері

* 1996 - Еуропа чемпионаты
* 1998 - Әлем чемпионаты
* 2000 - Еуропа чемпионаты

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде

; Ливерпуль

* Англия кубогы: 1991/92
* Лига кубогы: 1994/95

; Реал Мадрид

* Испания чемпионы: 2000/01, 2002/03
* Испания суперкубогы: 2001, 2003
* Чемпиондар лигасы: 2000, 2002
* УЕФА суперкубогы: 2002
* Құрлықаралық кубок: 2002

### Жеке

* Англиядағы жылдың символикалық құрамы: 1995, 1996, 1997, 1998
* ЕУРО-1996 сиволикалық құрамы
* Англияның үздік ойыншысы: желтоқсан 1997
* Матч үздігі - Чемпиондар лигасының финалы: 2000

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 
* Профилі 
* Профилі 

Санат:Англия футболшылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Гурам Мурадұлы Макаев

**Гурам Мурадиевич Макаев** (; 13 ақпан 1970 жыл, Алматы Қазақ КСР, КСРО) — тегі осетин қазақтандық футболшы, шабуылшы.

## Карьерасы
1994-98 жылдары Қазақстан құрамасы сапында ойнаған. Он кездесуде Ұлттық құрама намысын қорғап, бір доп енгізді.  

Карьерасында КСРО және тәуелсіздіктен соң қазақстандық клубтармен бірге 1995-97 жылдары Бельгияның "Ломмель", "Антверпен" командаларында доп тепті.  

2004 жылы Шымкенттің "Ордабасы клубында ойнап жүріп карьерасын аяқтады да, 2005-2008 жылдар аралығында "Жетісу" клубының бапкерлер штабында жұмыс істеді.  

## Жетістіктері

* Қазақстанның күміс жүлдегері: 1992, 1998, 2001, 2002

## Статистикасы

* О - Ойын
* Г - Гол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Екібастұз-1979 ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Антверпен ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Алматы ФК ойыншылары
Фехервар

«Фехервар» () — Мажарстандағы кәсіпқой футбол клубы, Секешфехервар қаласынан. Өз алаңындағы ойындарын "Шоштой" стадионында өткізеді. Өз атауын бірнеше рет өзгерткен клуб. 2020 жылдан бері "Фехервар" деп аталады. 

Ең ірі табысы ретінде 1984/85 жылғы маусымдағы көрсеткішін айтуға болады. УЕФА кубогының финалына дейін жетті.  

## Атауларының өзгеруі

* 1941—1968: Секешфехервар
*1968—1993: Видеотон
*1993—1995: Пармалат
* 1995—2009: Фехервар
* 2009—2018: Видеотон
* 2018—2020: Мол Види
* 2020— Фехервар

## Жетістіктері

### Ұлттық
**Мажарстан чемпионаты**

* **Чемпион (3):** 2010/11, 2014/15, 2017/18
* **Күміс жүлдегер (6):** 1975/76, 2009/10, 2011/12, 2012/13, 2015/16, 2016/17
* **Қола жүлдегер (3):** 1983/84, 1984/85, 2005/06

**Мажарстан кубогы**

* **Жеңімпаз (1):** 2005/06
* **Финалист (4):** 1981/82, 2000/01, 2010/11, 2014/15

**Лига кубогы**

* **Жеңімпаз (3):** 2007/08, 2008/09, 2011/12
* **Финалист (2):** 2012/13, 2013/14

**Мажарстан Суперкубогы**

* **Жеңімпаз (2):** 2011, 2012
* **Финалист (3):** 2006, 2010, 2015

**Ұлттық чемпионат II**

* **Чемпион (1):** 1999/00

### Халықаралық
**УЕФА кубогы**

* **Финалист (1):** 1984/85

## Еурокубоктердегі статистикасы

## Атақты ойыншылары

* Неманья Николич
* Роберт Вальтнер
* Петер Дистль
* Ласло Дистль
* Золтан Вег
* Аттила Куттор
* Ференц Хорват
* Андре Алвеш
* Зе Луиш
* Данко Лазович

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* Профиль 
* Профиль 
* Профиль 
* Профиль 
* Профиль 
* Профиль

Санат:Мажарстан футбол клубтары
Евгений Александрович Тарасов

**Евгений Александрович Тарасов** (25 наурыз 1979, Алматы облысы, Қазақ КСР)  — қазақстандық футболшы, шабуылшы Қазір Санкт-Петербургтің "Зенит" клубында жасөспірімдер жаттықтырушысы.
## Карьерасы
Қазақстан Ұлттық құрамасында 2001-03 жылдары ойнап, алты кездесуде бір гол соқты. Карьерасында Ресей, Қазақстан клубтарында ойныап, 2007 жылы 28 жасында футболшылық ғұмырын аяқтады. 

## Жетістіктері

* Ресей чемпионатының қола жүлдегері: 2001
* Ресей кубогының финалисі: 2002

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Статистикасы
* Бывший нападающий «Зенита» Евгений Тарасов: «При мне Морозов стал более мягким тренером», «Спорт день за днём», 8 маусым 2011.
* http://www.fc-shahter-karaganda.de/spieler/T/Tarasov_E_A.html 

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Зенит ФК ойыншылары
Санат:Сокол ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Санат:Ақжайық ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Александр Леонидович Богатырёв

**Александр Леонидович Богатырёв** (6 наурыз 1963 жыл, Бийск, Алтай — 12 шілде 2009 жыл, Бийск, Алтай) — КСРО, Ресей, Қазақстан футболшысы, шабуылшы.  

## Карьерасы
КСРО, Украина, Ресей чемпионаттарында доп тепкен. 

1992 жылы Қазақстан құрамасы сапында бір матчқа қатысты. 1992 жылы 1 маусымда Қазақстан құрамасының Түрікменстанға қарсы өткен тарихтағы тұңғыш мачында екінші таймда алаңға шықты. 

## Жетістіктері

; Қайрат

* Қазақстан чемпионы: 1992
* Қазақстан кубогы: 1992

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Металлург Запорожье ФК ойыншылары
Есік (өзен)

**Есік өзені** – Іле алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Алматы облысы Еңбекшіқазақ, Талғар аудандары жерімен ағып өтеді.

## Бастауы
Бастауын Іле Алатауындағы Корженевский (3950 м биіктікте), Григорьев (3850 м биіктікте) мұздықтарының төменгі етектерінен алып, Қапшағай су қоймасына құяды.

## Гидрографикасы
Ұзындығы – 96 км, оның 22 км-дей бөлігі Есік шатқалымен өтеді. Өзеннің ені мен тереңдігі әр бөлігінде әртүрлі болып - ені 3-5 м-ден 7-8 м-ге дейін, тереңдігі 25-30 см-ден 1-1,5 м-ге дейін ауытқиды. Таулы тасқынында ағысының жылдамдығы 3 м/сек болса, төменгі ағысы мен өзеннің аяғында 0,06 м/сек-қа дейін азаяды. Ағыс жылдамдығы маусымдық өзгеріске байланысты өзгеріп отырады - көктемде су деңгейі көтерілгенде ағыс жылдамдығы артады, ең қатты ағыс маусым-шілде айларында байқалады, қазан-қараша айларында азайып, қыс кезінде минимумға жетеді.

## Өзеннің бойлық зоналары
Өзеннің бойлығы тамыз айының физика-гидрологиялық факторлары бойынша жеті зонаға бөлінген:
* бірінші зона - мұздық, мәңгі қардың шекарасы деңгейінен 4000-3000 м, су температурасы 0°С;
* екінші зона - мұздықтың бастауы - мореналық аймақ, ең биіктігі теңіз деңгейінен 3000-2900 м, ағыс жылдамдығы тым қатты емес - шамамен 2 м/сек, суы мұздықтың майлы лайының (ил) әсерінен лайлы болып келеді;
* үшінші зона - тау өзенінің жоғарғы ағысы, абсолюттік биіктігі - 2900-1800 м, су температурасы 3,0-8°С, су ағысының жылдамдығы қатты - 3-4 м/сек. Грунттың қозғалысы екінші зонаға қарағанда баяу;
* төртінші зона - өзеннің ортаңғы ағысы, абсолюттік биіктігі 1800-1000 м, су температурасы 8-12°С, ағыс жылдамдығы - 3-4 м/сек, грунт кейбір жерлерінде қозғалмалы;
* бесінші зона - өзеннің төменгі ағысы, абсолюттік биіктігі 1000-800 м, судың орташа температурасы 12-17°С, ағыс жылдамдығы - 2 м/сек, грунты майда, ірі және ұсақ тастар, кейбір жерлерінде лай тұнған;
* алтыншы зона - далалық, абсолюттік биіктігі 800-600 м, су температурасы 17-19°С, су ағысының жылдамдығы күрт 2 м/сек-тан 0,09 м/сек-қа дейін төмендейді. Грунты майда тасты, қиыршық тасты, құмды, қойнауларында тұнба лайлы, аңғары кең;
* жетінші зона - жазықтық және шөлейтті, абсолюттік биктігі 700 м және одан төмен, температура шамамен 30°С, ағыс жылдамдығы өте баяу (0,06 м/сек), грунты - құм, тұнба лай.

## Су бассейні
Өзеннің мореналық аймағында оң жағынан Көкбұлақ өзені, жоғарғы, ортаңғы ағыстарында оң және сол жағынан бірнеше өзен тармақтары қосылады. Өзен ортаңғы ағысында 1759 м биіктікте Есік көлін кесіп өтеді. 

## Дереккөздер

Санат:Еңбекшіқазақ ауданы өзендері
Санат:Талғар ауданы өзендері
Санат:Іле су алабы
Новоандреевка

* Новоандреевка – Ақмола облысы Бурабай ауданындағы ауыл.
* Новоандреевка – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы ауыл.
Хосе Луис Браун

**Хосе Луис Браун** (; 10 қараша 1956 жыл, Ранчос,  Буэнос-Айрес) — аргентиналық футболшы, қорғаушы. 1986 жылғы әлем чемпионы.

## Карьерасы
Карьерасында аргентиналық, колумбиялық, франциялық, испаниялық клубтарда доп тепті. 1982, 1983 жылдары Аргентина чемпионы атанды.

Ұлттық құрама сапында 1983-1990 жылдар аралығында ойнап, 36 кездесуде алаңға шықты. 1986 жылғы Мексикада өткен әлем чемпионатының финалында ГФР қақпасына 23-минутта баспен соғып есеп ашты. Бұл ойында Аргентина 3:2 есебімен жеңіске жетіп, әлем чемпионы атанды. Бұл құрама сапында соққан жалғыз голы еді.

Футболмен қоштасқаннан соң көмекші бапкер ретінде қызмет атқарды.

## Жетістіктері

* Аргентина чемпионы (2): 1982 (Метрополитано), 1983 (Насьональ)
* Әлем чемпионы (1): 1986.

## Қатысқан турнирлері

* 1983 — Америка кубогы
* 1986 — Әлем чемпионаты
* 1987 — Америка кубогы
* 1989 — Америка кубогы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 
* Профилі 
* Профилі
* Профилі 
* Статистикасы

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Реал Мурсия ФК ойыншылары
Санат:Эстудиантес ФК ойыншылары
Санат:Бока Хуниорс ФК ойыншылары
Санат:Аргентина футбол жаттықтырушылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Зинаида Венедиктовна Воркуль

**Зинаида Венедиктовна Воркуль** (2 наурыз 1909, Санкт-Петербург-15 желтоқсан 1994, Мәскеу) — актриса.

## Өмірбаяны
1925-1930 жылдары -"Большевик" зауытында токарь.

1930 жылы Ленинград сахна өнері техникумын бітірді. 

1935-1938 жылдары Ленинград комедия театрында жұмыс істеді. 

1939-1940 жылдары Мосгосэстрада әртісі болды, 1945-1959 жылдары Мәскеудегі киноактер театра-студия штатында, 1959-1984 жылдары Горький атындағы киностудиясында жұмыс істеді.

## Дереккөздер
Ренн (футбол клубы)

**Ренн** () — Франциядағы кәсіпқой футбол клубы. Ренн қаласынан. Өз алаңындағы ойындарын Ренн қаласындағы "Роазон Парк" стадионында өткізеді. 

## Тарихы
Клубты 1901 жылы Ренн университетінің студенттері құрды. 1922 жылы кубок ойындарының финалына шықты. 1932 жылы Франция кәсіпқой лигасының бірінші маусымына қатысты. 
 
Тұңғыш жетістігі ретінде 1965 жылғы Франция кубогын айтуға болады. "Сошо" клубын финалда екі ойынның қорытындысында (3:1, 2:2) ұтып, кубок жеңімпазы атанды.  

2008 жылы Интертото кубогының ең соңғы маусымында жеңіске жеткен 11 клубтың бірі болды. 

Клубта әр жылдары Бернар Лама, Жослен Англома, Шабани Нонда, Петр Чех, Стефан Гиварш секілді атақты футболшылар ойнады. 

## Жетістіктері

* Франция кубогы: 1965, 1971
* Франция кубогының финалисі: 1922, 1935, 2009, 2014
* Франция лигасы кубогының финалисі: 2013
* Екінші дивизион жеңімпазы: 1956, 1983
* Интертото кубогы: 2008

## Соңғы 10 жылдағы бапкерлері

*  Ги Лякомб: 2007—2009
*  Фредерик Антонетти 2009—2013
*  Филипп Монтанье 2013—2016
*  Роллан Курбис: 2016
*  Кристиан Гуркюфф: 2016—2017
*  Сабри Лямуши: 2017—

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт 
* Бейресми сайт 
* Ресми сайт 
* Рейтинг (FootballTop.ru) 

Санат:Франция футбол клубтары
Санат:Интертото кубогының жеңімпаз клубтары
Шебер мен Маргарита (фильм, 1994)

**Шебер мен Маргарита** (орыс. *Мастер и Маргарита*) — 1994 жылы Михаил Булгаковтың осы аттас шығармасының желісімен түсірілген көркем драмалы қиял ғажайып фильм.

Фильм 1994 жылы түсірілгенімен, авторларының арасындағы кикілжіңдерге байланысты тек 2011 жылы ғана жарыққа шықты.

## Мазмұны
1930 жылдары Мәскеуге келген жұмбақ қонақтар жайлы баяндалады.

## Рөлдерде

* Виктор Раков — *Шебер*
* Анастасия Вертинская — *Маргарита*
* Николай Бурляев — *Иешуа Га-Ноцри*
* Михаил Ульянов — *Понтий Пилат*
* Валентин Гафт — *Воланд*
* Александр Филиппенко — *Коровьев-Фагот*
* Владимир Стеклов — *Азазелло*
* Виктор Павлов — *Бегемот*
* Александра Захарова — *Гелла*
* Сергей Гармаш — *Иван Бездомный, ақын*
* Михаил Данилов — *Михаил Берлиоз* (дыбыстаған Сергей Юрский)
* Леонид Куравлёв — *Никанор Иванович Босой*
* Владимир Кашпур — *Андрей Фокич, буфетші*
* Лев Дуров — *Левий Матвей*
* Вячеслав Шалевич — *Иосиф Каифа*
* Юрий Шерстнёв — *Афраний*
* Валентин Голубенко — *Марк Крысобой, кентурион*
* Игорь Верник — *Иуда*
* Ирина Кара — *Низа*
* Виктор Сергачёв — *Григорий Данилович Римский, Варьете театрының финдиректоры*
* Борислав Брондуков — *Иван Савельевич Варенуха, админ Варьете*
* Сергей Никоненко — *Степан Богданович Лиходеев, директор Варьете*
* Евгений Весник — *психиатр*
* Игорь Кваша — *Стравинский, профессор* 
* Спартак Мишулин — *Арчибальд Арчибальдович*
* Роман Ткачук — *Николай, (швейцар)*
* Наталья Крачковская — *Штурман Жорж*
* Мария Виноградова — *Аннушка*
* Людмила Иванова — *Пелагея Антоновна*
* Амаяк Акопян — *Жорж Бенгальский, конферансье*
* Татьяна Ряснянская — *Наташа*

## Түсірілім тобы

* Сценарий авторы: Юрий Кара
* Қоюшы режиссер: Юрий Кара
* Бас оператор: Евгений Гребнев
* Қоюшы суретшілер: Борис Кузовкин, Юрий Устинов
* Композиторлар: Альфред Шнитке, Андрей Шнитке

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Фильмнің парақшасы

Санат:1994 жылғы фильмдер
Санат:Ресей фантастикалық фильмдері
Санат:Ресей драма-фильмдері
2574 км аялдамасы

**2574 км аялдамасы** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Станов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2014 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан солтүстік-батысқа қарай 2 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 11 адам (5 ер адам және 6 әйел адам) болса, 2009 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданының таратылған елді мекендері
Сөз (фильм)

**«Сөз»** (ағыл. *The Words*) — 2012 жылы түсірілген режиссерлер Брайан Клагман мен Ли Стернталдың драма-фильмі. Бұл фильм олардың алғашқы туындысы. Тұсаукесері 2012 жылы 27 қаңтар күні Сандэнс кинофестивалінде өтті.

## Сюжеті
Фильмде жолы болмаған жазушы Роридің тағдыры жайлы баяндалады. Жазғандарын еш баспа қабылдамай, тауы шағылып жүрген жас жазушы бір күні портфель тауып алады. Ішінен біреудің қолжазба күйінде қалған дайын романы шығады. Оқып көрсе, американ солдаты мен француз даяшысының баянсыз махаббаты жайлы жазылған екен.

Қолжазба ұнайды да, дереу өз атынан кітап қылып бастырады. Кітап жарыққа шыққаннан мұның атағы жер жарып, бірден танымал қаламгерге айналады. Солай атақ пен абыройдан басы айналып жүрген кезде баяғы портфельдің иесі, романның шын авторы келеді. Ол қарт кісі екен. Ол мұнымен біраз әңгімелеседі. Рори оның романның шын авторы екенін біліп есеңгіреп қалады.

Осы жәйттің себебімен әйелімен кикілжіңге келіп, өмірі күл-талқан бола бастайды. Ар азабынан құтыла алмай, баспаға барып, кітаптан өз есімін алып тастауды өтінеді, онысынан ештеңе шықпайды. Қартты өзі іздеп барады да, табысымен бөлісуді ұйғарады, алайда ашулы қарт "сен менің өміріме айналған сөзді ұрладың" деп мұны қуып шығады. Кетерінде бұл қартқа "сіздің кітабыңыз маған өте қатты ұнайды" деп айтады.

Бір ай өткен соң қарт қайтыс болады.

## Басқа да фактілер
Түсірілім 2011 жылы 7 маусымда Монреальда басталды.

Фильмге сын айтушылар дерлік болған жоқ, көрермендер аса жоғары ықыласпен тамашалады.

## Рөлдерде
* Брэдли Купер — *Рори Джэнсен*
* Оливия Уайлд — *Даниэлла*
* Зои Салдана — *Дора Дженсен*
* Джереми Айронс — *қарт*
* Бен Барнс — *романдағы жас жігіт*
* Нора Арнезедер — *Селия*
* Деннис Куэйд — *Клэй Хаммонд*
* Дж. К. Симмонс — *мистер Дженсен*
* Джон Ханна — *Ричард Форд*
* Желько Иванек — *Джозеф Катлер*
* Рон Рифкин — *Тимоти Эпштейн*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Фильмді ''Internet Movie Database'' сайтынан тамашалау

Санат:АҚШ драма-фильмдері
Александр Селькирк

**Александр Селькирк** (, 1676 — 13 желтоқсан 1721) — шотланд теңізшісі. 1704-09 жылдары Тынық мұхитындағы Мас-а-Тьерра (1966 жылдан кейін Робинзон Крузо аталып кетті) аралында жалғыздан-жалғыз күн кешкен. Кейін Даниэль Дефоның "Робинзон Крузо" шығармасына арқау болған.

## Аралда

Селькирк Шотландияда дүниеге келген. 1704 жылы кезекті теңіз саяхатында кеме капитанымен кикілжіңге келген 28 жасар Селькиркті кеме билігіндегілер сол аралға тастап кетеді. Баз бір мәліметтерде «ол кемені өз қалауымен тастап кетті» делінген, бұл мәліметтің жаны да бар болуы мүмкін, себебі Селькирк аралда қалып кеткенде оның қолында балта, күрек, мылтық секілді күн көруге қажетті құралдар болған. Қалай болғанда да, ұлыбританиялық бірбеткей теңізші өмірінің бес жылын сол аралда өткізген.

Бір қызығы, бұны аралға тастап кеткен «Сэнк Пор» кемесі апатқа ұшырап, ондағы адамдар түгелдей опат болған. Селькирк оны, әрине білген жоқ. 

Теңізшілердің оған тастап кеткен азық-түлігі бір тәулікке ғана жеткен. Оның бақытына орай, бұл аралда жабайы ешкілер тіптен көп болады. Оқ-дәрісі жетерлік болғандықтан, ешкілерді атып алып, сойып жеп күнелткен. Алайда жалғыздыққа бой үйрету тіптен қиынға соғады. Құсадан өлуге шақ қалған байғұс өзіне талай мәрте қол жұмсамақ та болған екен. 

Кеудеден жаны шықпаған соң, сүйретіліп төрт жыл да артта қалады. Бір күні аралға бір кеме келіп тоқтайды. «Аралдан кететін болдым» деп қуанғанымен, ол испандар кемесі болып шығады. Ол кезде Испания мен Англия бір-бірімен бітіспес дұшпан болғандықтан, Селькирк «кемедегілер мені өлтіріп кетер» деп олардан тығылып қалады. 

1709 жылы 1 ақпан күні оны ағылшын кемесі аралдан алып кетеді. Кеме капитаны Вудс Роджерс мұны «Аралдың губернаторы» деп атаған екен...

## Аңызға айналу
Селькирк өте әңгімешіл кісі болған деседі. Оның аралда өткізген өмірі жайлы хикаялары ауыздан-ауызға тез тарайды. Газет беттерінде жарияланады. Кейін бұл аңыз-теңізші Даниэль Дефоның да құлағына жетеді.

Александр Селькирк 1721 жылы 45 жасында кезекті теңіз сапарында ауырып қайтыс болды.

1518 күн ғұмыры өткен Мас-а-Тьерра аралы кейін Селькирктің емес, жазушының ойдан шығарған кейіпкері Робинзон Крузоның атымен аталып кетеді. 

## Әдебиет
* Балод А. Злоключения знаменитых путешественников. Кто был Робинзон. — М.: Издательство «Вече», 2017. — 448с.
* Р. Стиль. История удивительных приключений Александра Селькирка, потерпевшего кораблекрушение моряка.
* Diana Souhami. Selkirk’s Island: The True and Strange Adventures of the Real Robinson Crusoe. Thorndike Press. Waterville, Maine. 2001.
* The Life and Adventures of Alexander Selkirk by John Howell. Caven Press, 2010.
* Marooned: The Strange but True Adventures of Alexander Selkirk, the Real Robinson Crusoe. Robert Kraske. Clarion Books. N.Y. 2005.
* Woodes Rogers, A Cruising Voyage round the World.The Narrative Press,2004.
* Bruce Selcraig. The Real Robinson Crusoe. — Smithsonian magazine, July 2005.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Кто был прототипом Робинзона Крузо? 

Санат:Теңізшілер
Яблонец (футбол клубы)

**«Яблонец»** (чех. *Fotbalový klub Jablonec*) — Чехияның Яблонец Над-Нисоу қаласындағы футбол клубы. 1945 жылы құрылған. Ең жоғарғы жетістігі — 2010 жылғы Чехия чемпионатындағы күміс жүлде. Еуропадағы аутсайдер клубтардың бірі. 

## Бұрынғы атаулары

* 1945 — **ЧСК Яблонец над Нисоу** (*Český sportovní klub Jablonec nad Nisou*)
* 1948 — **СК Яблонец над Нисоу** (*Sportovní klub Jablonec nad Nisou*)
* 1955 — **Сокол Прециоса Яблонец над Нисоу** (*Sokol Preciosa Jablonec nad Nisou*)
* 1960 — **ТЕ Йискра Яблонец над Нисоу** (*Tělovýchovná jednota Jiskra Jablonec nad Nisou*)
* 1963 — **ТЕ ЛИАЗ Яблонец над Нисоу** (*Tělovýchovná jednota Liberecké automobilové závody Jablonec nad Nisou*)
* 1993 — **ТЕ Склобижу Яблонец над Нисоу** (*Tělovýchovná jednota Sklobižu Jablonec nad Nisou*)
* 1994 — **ФК Яблонец над Нисоу** (*Fotbalový klub Jablonec nad Nisou, a.s.*)
* 1998 — **ФК Яблонец 97** (*Fotbalový klub Jablonec 97, a.s.*)
* 2008 — **ФК Баумит Яблонец** (*Fotbalový klub Baumit Jablonec, a.s.*)
* 2015 — **ФК Яблонец** (*Fotbalový Klub Jablonec, a.s.*)

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Бірінші лига**
** **Вице-чемпион**: 2009/10
** **Күміс жүлдегер** (5): 1995/96, 1996/97, 2010/11, 2014/15, 2017/18

* **Чехия кубогы**
** **Жеңімпаз** (2): 1997/98, 2012/13
** **Финалист** (6): 2002/03, 2006/07, 2009/10, 2014/15, 2015/16, 2017/18

* **Чехия суперкубогы**
** **Жеңімпаз**: 2013

## Соңғы 10 жылдағы бапкерлері

*  Франтишек Комняцки (қазан 2007 – маусым 2012)
*  Вацлав Котал (шілде 2012 – мамыр 2013)
*  Роман Скухравы (мамыр 2013 – мамыр 2014)
*  Ярослав Шилхави (маусым 2014 – желтоқсан 2015)
*  Зденко Фртала (желтоқсанr 2015 – қазан 2016)
*  Зденке Клуцки (қазан 2016 – желтоқсан 2017)
*  Петр Рада (желтоқсан 2017 – )

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Клубтың ресми сайты

Санат:Чехия футбол клубтары
Санат:1945 жылы құрылған футбол клубтары
Писаревка

**Елді мекендер:**

**:**

* Писаревка – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл.

**:**

* Писаревка – Башқұртстанның Әлшеев ауданындағы ауыл.
Алуа

**Елді мекендер:**

* Алуа – Қостанай облысы, Арқалық қаласына қарасты ауыл.
* ''Алуа'' – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы таратылған ауыл.

**Басқа мағыналар:**

* Алуа – Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы, Амангелді ауылынан солтүстік-батысқа қарай 75 км жерде орналасқан тұзды көл.
* Алуа – Мұхтар Әуезовтың пьесасы.
Веселовка

**Елді мекендер:**

* Веселовка – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл.
* Веселовка – Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл.

**Өзен:** 

* Веселовка – Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Барашки (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Барашки** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Конюхов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 141 адам (68 ер адам және 73 әйел адам) болса, 2009 жылы 75 адамды (33 ер адам және 42 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданының таратылған елді мекендері
Рявкино

**Рявкино** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Бәйтерек ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан солтүстік-батысқа қарай 23 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 256 адам (120 ер адам және 136 әйел адам) болса, 2009 жылы 82 адамды (44 ер адам және 38 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Бәйтерек ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Бәйтерек ауылдық округі ** – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы әкімшілік бірлік. 2018 жылға дейін "Фурманов ауылдық округі" деп аталды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бәйтерек, Новотроицкое, Береке, Рявкино ауылдары кіреді. Орталығы – Бәйтерек ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1422 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы ауылдық округтері
Новотроицкое

* Новотроицкое – Қостанай облысы Қарабалық ауданындағы ауыл. 
* Новотроицкое – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл. 
* Ново-Троицкое – Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қалалық әкімдігіне қарасты ауыл.
Дүйсеке (тау)

**Дүйсеке** – Амантау тауының солтүстік сілеміндегі тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Нұра ауданының батысында, Ақтасты өзенінің солтүстік жағасында, Шошқакөлдің солтүстігінде 25 – 27 км жерде.

## Жер бедері
Абсолюттiк биіктігі 518 м, ұзындығы мен ені 4 км шамасында. Шығыс беткейінде бұлақ көздері бар.

## Геологиялық құрылымы
Девон гранитоидтарынан түзілген.

## Өсімдігі
Сазды, сортаңды топырағында қара жусан мен бұйырғын өседі.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы таулары
Георги Чакветадзе

**Георги Чакветадзе** (29 қыркүйек 1999, Тбилиси, Грузия) — грузин футболшысы, жартылай қорғаушы. Грузия құрамасының ойыншысы.

## Карьерасы
"Динамо" (Тбилиси) футбол клубының түлегі. 2017 жылдан бері Бельгияның "Гент" командасының жартылай қорғаушысы.

Грузияның бірнеше жастар құрамасында ойнады. Негізгі құрамадағы алғашқы ойынын 2018 жылы 24 наурызда Литваға қарсы өткізіп, бір гол соқты. Бұл ойында грузиндер 4:0 есебімен жеңіске жетті.

УЕФА Ұлттар Лигасы турниріндегі тұңғыш голдың авторы. Ол голды 2018 жылы 6 қыркүйекте Астанада Қазақстан құрамасының қақпасына енгізді. Бұл кездесуге Грузия 2:0 есебімен жеңіске жетті.

## Жетістіктері

### Жеке

* УЕФА Ұлттар Лигасы турнирі тарихындағы тұңғыш голдың авторы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Георги Чакветадзе болашағы бар футболшы

Санат:Грузия футболшылары
Санат:Гент ФК ойыншылары
Санат:Динамо Тбилиси ФК ойыншылары
Санат:Грузия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Бәйтерек (Мағжан Жұмабаев ауданы)

**Бәйтерек** (2008 жылға дейін – *Фурмановка*) — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл, Бәйтерек ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан батысқа қарай 25 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 955 адам (451 ер адам және 504 әйел адам) болса, 2009 жылы 781 адамды (374 ер адам және 407 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Сергей Викторович Малый

**Сергей Викторович Малый** (укр. *Сергій Вікторович Малий*; 5 маусым 1990, Луганск, Украин КСР, КСРО) — украиналық және қазақстандық футболшы, "Ордабасы" футбол клубы мен Қазақстан ұлттық футбол құрамасының  қорғаушысы. 
## Футболшы жайлы фактілер
*Украина футболының түлегі. Карьерасын Украина клубтарында бастады.
*2013 жылы "Шахтер" (Қарағанды) клубына ауысты да, содан бері Қазақстан клубтарында доп теуіп келеді.
*2014 жылдан бері Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының намысын қорғайды.
*2022 жылы 24 наурызда Молдованың қақпасына құрама сапындағы тұңғыш голын соқты. 

## Жетістіктері

### Командалық
; «Коммунальник» (Луганск)

* Украинаның 2-лигасының жеңімпазы (1): 2007/08

; «Шахтёр»

* Қазақстан кубогы (1): 2013
* Қазақстан суперкубогы (1): 2013

; «Астана»

* Қазақстан чемпионы (2): 2016, 2017
* Қазақстан кубогы (1): 2016
**«Тобыл»** 
* Қазақстан чемпионы (1): 2021
* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2020
* Қазақстан суперкубогы (2): 2021, 2022
**"Ордабасы"**

* Қазақстан чемпионы: 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Украина футболшылары
Санат:5 маусымда туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Ұлттық стадион (Андорра)

**Ұлттық стадион** (*Эстадио Насьонал*) — Андоррадағы футбол стадионы. Андорра-Ла-Велья қаласында орналасқан шағын арена. Сыйымдылығы 3306 адам. 

## Тарихы
Стадионды салуға 2011 жылы шешім қабылданды да, құрылысы 2013 жылы басталды. 2014 жылы толық дайын болып, алғашқы матч 9 қыркүйек күні Андорра және Уэльс құрамаларының арасында өтті. Бұл ЕУРО-2016 турнирінің іріктеу матчы болатын. Ойында қонақтар 2:0 есебімен жеңіске жетті. 
Стадионның ашылу салтанаты 2014 жылы 22 қарашада өтті.

Стадионда үш трибуна бар, біреуінің төбесі жабылған. Алаңға жасанды төсеніш төселген.

## Басқа да деректер

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* (Стадион ''soccerway'' сайтында
* Стадион ''worldfootball.net'' сайтында 
* Стадион  ''eu-football.info'' сайтында

Санат:Стадиондар
Санат:Андорра стадиондары
Айман - Шолпан

* Айман — Шолпан (пьеса)
* Айман — Шолпан (мақала)
* Айман — Шолпан операсы
* Айман-Шолпан көшесі (Астана)
Өзбекстан мемлекеттік өнер институты

**Манна Ұйғыр атындағы Өзбекстан мемлекеттік өнер институты**&nbsp; — жоғары оқу орны " Ташкент.

## тарихы
Институт 1945 жылы құрылды&nbsp;және 2012 жылға дейін дербес оқу орны болды.

Өзбекстан Республикасының Президентінің 4.07.2012 жылғы № 1771 Қаулысымен&nbsp; Ташкент мемлекеттік мәдениет институты негізінде Өзбекстан мемлекеттік өнер институты құрылды.

### Бұрынғы атауы
1945-1954 жж. — А. Н. Островский атындағы Ташкент мемлекеттік театр өнері институты&nbsp; (ТГИТИ).

1954-1990 жылдар аралығында А. Н. Островский атындағы Ташкент мемлекеттік театр-көркемсурет институтын (ТГТХИ).&nbsp;1954 жылы көркем-сурет факультеті ашылғаннан осылай аталған.

## Дереккөздер

Санат:1945 жылы құрылған оқу орындары
Санат:2012 жылы қайта құрылымданған оқу орындары
Санат:Ташкент жоғарғы оқу орындары
Санат:Жоғарғы театралдық оқу орындары
Медвежка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Медвежка** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Булаев қалалық әкімдігіне қарасты ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан оңтүстікке қарай 2 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 721 адам (325 ер адам және 396 әйел адам) болса, 2009 жылы 653 адамды (309 ер адам және 344 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Хлебороб (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Хлебороб** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Аққайың ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан солтүстікке қарай 3,5 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 251 адам (122 ер адам және 129 әйел адам) болса, 2009 жылы 241 адамды (115 ер адам және 126 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Октябрьское (Мағжан Жұмабаев ауданы)

**Октябрьское** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл, Аққайың ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан солтүстікке қарай 12 км-дей жерде, Гусиное көлінің жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 776 адам (376 ер адам және 400 әйел адам) болса, 2009 жылы 585 адамды (279 ер адам және 306 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Мичурино

* Мичурино – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл.
* ''Мичурино'' – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы таратылған ауыл.
* Мичурино – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы ауыл.
Суворовка

* Суворовка – Ақмола облысы Бұланды ауданындағы ауыл.
* Суворовка – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл.
Даугава (стадион, Рига)

**Даугава стадионы** (лат. *Daugavas stadions*) — Латвияның астанасы Ригада орналасқан футбол аренасы. Сыйымдылығы 10 460 адам. Латвия Ұлттық футбол құрамасы өз алаңындағы матчтарының көпшілігін осы алаңда өткізіп келеді. 

Стадион 1927 жылы пайдалануға берілді. Мұнда футболдан бөлек ән фестивальдері өткізіліп тұрады.
## Дереккөздер

Санат:Стадиондар
Санат:Латвия стадиондары
Шексіздікті таныған адам

**Шексіздікті таныған адам** (ағыл. *The Man Who Knew Infinity*) — Роберто Канигельдің осы аттас романының желісімен 2015 жылы түсірілген биографиялық драма фильмі. Фильмде үндістандық математик Сриниваса Раманужанның (1887—1920) өмірі баяндалады.

## Тұсаукесері
Әлемдік тұсаукесері 2015 жылы Торонтодағы халықаралық кинофестивальде өтті. Сондай-ақ Цюрихтегі, Дубайдағы халықаралық фестивальдерде де көрсетілді. 

## Сюжеті
Сценариі өмірде нақты болған оқиғаларды арқау еткен. ХХ ғасырдың басында Раманужан Мадрас қаласында қара жұмыспен айналысып, кедейліктің азабын әбден тартады. Онымен бірге жұмыс істеп жүргендер оның бойындағы ерекше дарынды сол кезде-ақ байқайды. Математикаға ерекше жүйрік болғандықтан, есепші қызметіндегілерге орасан зор көмегі тиеді. 

Құр жүрмей көптеген формулалар мен теоремаларды ойлап табады. Онысын хат ретінде түрлі білім беру орындарына жолдайды. Ол әрекеті ескерусіз қалмай, Кэмбридж университетінің профессоры Хардиден шақырту алып, Англияға кетеді. 

Англияда Хардимен бірігіп жұмыс жасап, бірнеше жаңалықтар ашады. Өмірінің соңғы жағында туберкулез ауруына шалдығады да, 1920 жылы еліне келген соң 32 жасында науқастан қайтыс болады. 

## Рольдерде

* Дев Патель — *Сриниваса Раманужан*
* Джереми Айронс — *Г. Х. Харди*
* Девика Бисе — *Джанаки*
* Тоби Джонс — *Джон Идензор Литлвуд*
* Стивен Фрай — *Френсис Спринг*
* Джереми Нортэм — *Бертран Рассел*
* Кевин Макнелли — *майор Макмэхон*
* Энцо Чиленти — *дәрігер*
* Арундатхи Наг — *Раманужанның анасы*
* Дхритиман Чаттерджи — *Нараяны Айер*
* Шазад Латиф — *Прасанта Чандра Махаланобис*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*

Санат:Ұлыбритания драма-фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Мичурино (Мағжан Жұмабаев ауданы)

**Мичурино** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Аққайың ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 9 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 203 адам (99 ер адам және 104 әйел адам) болса, 2009 жылы 105 адамды (48 ер адам және 57 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданының таратылған елді мекендері
Нилтон Сантос

**Нилтон дос Рейс Сантос** (; 16 мамыр 1925, Рио-де-Жанейро — 27 қараша 2013, Рио-де-Жанейро) — бразилиялық футболшы, қорғаушы. Бразилия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.

## Футболшы жайлы деректер
Бүкіл карьерасынба бір ғана клубта — "Ботафого" командасында доп тепті. Ұзын-ырғасы 722 ойында алаңға шығып, 11 гол соқты. Ұлттық құрамада 75 ойынға қатысып, үш голдың авторы атанды.

1958, 62 жылдары әлем чемпионы атанды. Одан бөлек Оңтүстік Америка кубогының күміс жүлдегері. Төрт бірдей әлем чемпионатына қатысқан тұңғыш футболшы (бұл рекордты 1966 жылы мексикалық қақпашы Антонио Карбахаль жаңартты).

Guerin Sportivo сауалнамасы бойынша әлемнің ХХ ғасырдағы 50 үздік футболшыларының бірі, World Soccer және Voetbal International сауалнамасының қорытындысында ХХ ғасырдағы үздік жүздікке енді. МФФИИС сауалнамасы бойынша Оңтүстік Америка футболшылары арасында 12-орын алды. 

Нилтон Сантостың атында Токантинс штатындағы Палмас қаласында стадион бар.

1962 жылы футболшылық ғұмырын аяқтады да, бизнеспен айналыса отырып, Рио-Де-Жанейрода  спорт бөлімін басқарды. Кейін бапкерлікпен айналысты. 
## Жеке өмірі
Екі рет үйленген. Бірінші жарынан екі баласы бар. Екінші әйелінен перзент сүймеді.

## Қатысқан турнирлері

* 1949 - Америка кубогы
* 1950 - Әлем чемпионаты
* 1952 - Панамерика чемпионаты
* 1953 - Америка кубогы
* 1954 - Әлем чемпионаты
* 1957 - Америка кубогы
* 1958 - Әлем чемпионаты
* 1959 - Америка кубогы
* 1962 - Әлем чемпионаты

## Жетістіктері

* **Ботафого**
*: Рио-де-Жанейро чемпионы: 1948, 1957, 1961, 1962
*: Рио — Сан-Паулу турнирі жеңімпазы: 1962, 1964
* **Ұлттық құрама**
*: Америка чемпионы: 1949
*: Рио-Бранко кубогы: 1950
*: Освалдо Круз кубогы: 1950, 1955, 1961, 1962
*: Панамерика чемпионы: 1952
*: О’Хиггинс кубогы: 1955, 1961
*: Атлантика кубогы: 1956, 1960
*: Әлем чемпионы: 1958, 1962

## Дереккөздер

## Сілтемелер

*Нилтон Сантос Ұлттық құрамада
Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Ботафого ФК ойыншылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бразилия футбол жаттықтырушылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Скворцовка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Скворцовка** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Полудин ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 29 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 286 адам (146 ер адам және 140 әйел адам) болса, 2009 жылы 30 адамды (18 ер адам және 12 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданының таратылған елді мекендері
Лебяжье

**Елді мекен:**

* Лебяжье – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл.

**Көлдер:**

* Лебяжье – Шу алабындағы тұщы көл.  
* Лебяжье – Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданында орналасқан көл.
Ганькино (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Ганькино** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Полудин ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан батысқа қарай 20 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 300 адам (145 ер адам және 155 әйел адам) болса, 2009 жылы 221 адамды (110 ер адам және 111 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері