Майя Хажетдинқызы Шығаева

**Майя Хажетдинқызы Шығаева** (21 қаңтар, 1927 жылы Ресей, Астрахан қаласы — 20.02.2017) – қазақстандық биолог ғалым, Биология  ғылымының докторы, профессор. Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері. Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының академигі. Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері. КСРО Өнертапқышы.

## Жалпы мәліммет
* Майя Хажетдинқызы Шығаева 21 қаңтар, 1927 жылы Ресей, Астрахан қаласында туған. Ұлты - Қазақ. 
* 1949 - 1952 жылдары Қазақ медициналық институтын (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген. 
* 1952 - 1955 жылдары Қазақ медициналық институтын (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті)нің  микробиология мамандығы бойынша асперантурасын бітірген.

## Еңбек жолы
* 1949-1952 жж. - ҚазССР ҒА микробиология секторының аспиранты
* 1952-1956 жж. Микробиология секторы бойынша аға лаборант, кіші ғылыми қызметкер.
* 1956-1962 жж. ҚазССР ҒА микробиология және вирусология институтының ғалым хатшысы.
* 1957-1959 жж. аудандық кеңестің депутаты болды.
* 1960-1963 жж. «Микроорганизмдердің өзгергіштігі» зертханасының аға ғылыми қызметкері.
* 1963 жылдың қазан айынан бастап 1972 жылдың мамыр айына дейін ҚазССР ҒА микробиология және вирусология институты директорының ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары және «Микроорганизмдердің генетикасы мен селекциясы» зертханасының меңгерушісі.
* 1972-2000 жж С.М. Киров атындағы ҚазМУ (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) микробиология кафедрасының меңгерушісі қызметін.
* 1975-1985 жж. аралығында С.М.Киров атындағы ҚазМУ биология факультетінің деканы болып қызмет атқарды.
* 2000 жылдан бастап осы уақытқа шейін әл-Фараби атындағы ҚазҰУ биология факультеті микробиология кафедрасының құрметті профессоры болып жұмыс істеуде.

## Шығармашылығы
Негізгі ғылыми еңбектері жалпы микробиология мәселелеріне арналған. Шығаева Қазақстанда микробиологиялық зерттеулердің жаңа бағыты – микроорганизмдерді антибиотик, мал азықтық препараттар алуда, сондай-ақ нан пісіру және сүт өнеркәсіптерінде пайдалану мәселелерімен; микроорганизмдердің селекциясы мен генетикалық өзгергіштігін және ұлттық сусындардың (қымыз, шұбат) микрофлорасын зерттеумен; жаңа микроб өнімдерін (полисахарид, жоғарғы беттік-белсенді заттар) алумен; мұнаймен ластанған топырақтың биоремедиациялық технологиясын жасаумен және олардың табиғи және техногенді экожүйелердегі жағдайын бақылаумен шұғылданды. 46 автомобильді куәлік пен патенттің иегері. Шығаеваның жетекшілігімен 7 докторы және 41 кандидаттық диссертация қорғалды. 330-дан аса ғылыми еңбектері мен 10 монографиясы жарық көрді.

## Ғылыми еңбектері
* Химический мутагенез, Алма-Ата, 1980; 
* Микрофлора национальных кисломолочных напитков, Алматы, 1983; 
* Мутагены и комутагены, Алматы, 1994.

## Мемлекеттік марапаттары
* Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің «Құрмет» Грамотасымен марапатталған.
* 1969 жылы «Биология ғылымдарының докторы» ғылыми атағы;
* 1970 жылы «В.И.Лениннің туғанына – 100жыл» құрмет белгісі;
* 1977 жылы профессор (атағы);
* 1977 жылы Қазақ КСР Жоғарғы кеңесінің жарлығымен «Қазақ КСРнің Еңбек сіңірген ғылым қайраткері» құрметті атағымен марапатталды.
* 1980 жылы КСРО Білім министрлігінің құрмет белгісі;
* 1981 жылы КСРОның «Халықтар Достығы» Ордені;
* 1986 жылы «Қазақ КСР Алтын кітабына енгізу туралы» құрмет грамотасы;
* 1989 жылы «Еңбек ардагері» медалі;
* 1995 жылы ҚР тұңғыш президенті қоры сыйлығының лауреаты;
* 1996 жылы президент жарлығымен жоғарғы мемлекеттік награды «Парасат ордені» мен марапатталды.
* 1997 жылы «Қазақстан білім беру ісінің үздігі» атағы;
* 2000 жылы Американың Биография иниститутының «Жыл әйелі» құрметті атағымен ордені;
* 2001 жылы «Қазақстан тәуелсізідігне 10 жыл» медалі;
* 2004 жылы «Қазақстан ғылымына сіңірген еңбегі үшін» медалі;
* 2008 жылы «Астанаға 10 жыл» медалі;
* 2009 жылы Әл-Фараби атындағы алтын медаль иегері.

Санат:Астраханда туғандар
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткерлері
Санат:Қазақстан жоғарғы оқу орындарының профессорлары
Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері
Санат:Биология ғылымдарының докторлары
Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Санат:КСРО білім беру ісінің үздіктері
Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Санат:КСРО өнертапқыштары