Тимоти Шаламе

**Тимоти Хэл Шаламе** (, 27 желтоқсан 1995, Нью-Йорк, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық және франциялық актёр. «Интерстеллар» (2014), «Мені өз атыңмен ата» (2017), «Дөң» (2021) және оның сиквелі «Дөң: Екінші бөлім» (2024), «Уоңка» (2023), «Марти Суприм» (2025) фильмдерімен және «Атамекен» (2012) сериалының екінші маусымындағы рөлімен танымал.

Көптеген марапаттардың иегері, оның ішінде бір Оскар, үш BAFTA, екі Алтын глобус, американдық Актёрлер гильдиясының төрт сыйлығы және төрт «Сыншылар таңдауы» премиясы. Тимоти Шаламе өз актёрлік мансабын қысқаметражды фильмдер мен жарнамалардан бастады. Екі жылдан кейін актёр «Ерлер, әйелдер және балалар» драмалық фильміндегі рөлімен толықметражды фильмде дебют жасады, содан кейін Кристофер Ноланның «Интерстеллар» ғылыми-фантастикалық фильмінде ойнады.

Тимоти Шаламе Лука Гуаданьиноның «Мені өз атыңмен ата» атты жасөспірімдер романтикалық драмасындағы 17 жасар Элио Перлманның басты рөлін орындағаннан кейін бүкіл әлемге танымал болды, содан соң актёр «Жаздың ыстық түндері» және «Леди Бёрд» фильмдерінде ойнады. Элио Перлманның «Мені өз атыңмен ата» рөлі үшін жиырма екі жастағы Тимоти 2017 жылы "Үздік басты актёр" номинациясында Оскар сыйлығы сыйлығына ұсынылды, осылайша американдық киноакадемия тарихындағы «Үздік жыл актёр» категориясындағы үшінші ең жас номинант және 1939 жылы 19 жасар Мики Рунидің заманынан бері осы категорияда ұсынылған ең жас актёр болды. Кейіннен актёр «Әдемі бала» драмасындағы есірткіге тәуелді жасөспірім Ник Шеффтің рөлі үшін «Алтын глобус» сыйлығын, Американдық киноактёрлер Гильдиясы және BAFTA премияларына «Ең жақсы қолдаушы актёр» санатында номинациясыларға ие болды. 2019 жылы Шаламе Англия королі Генрих V рөлінде «Король» және Теодор «Лоури» Лоуренс бейнесінде «Кішкентай әйелдер» тарихи драмаларында ойнады.

Сахнада Тимоти Шаламе 2016 жылы Джон Патрик Шэнлидің «Адасқан ұл» автобиографиялық пьесасында басты рөлді сомдады. Бұл үшін Тимоти «басты рөлді керемет орындағаны үшін» Драма Лигасының марапатына ұсынылды және «Пьесадағы ең жақсы актёр» санатында «Lucille Lortel Award» сыйлығын алды.

## Ерте жылдары
Тимоти Шаламе Манхэттендегі Тозақ ас үйі ауданында, биші Николь Флендер мен аудармашы Марк Шаламенің отбасында дүниеге келді. Оның әкесі — француз, пастор Роджер Жак Шаламе мен англофон канадалық әйел Элизабет Эшворттың отбасында Ним қаласында дүниеге келген, ал анасы — ашкеназды еврей, оның ата-бабалары Ресей империясынан (Минск) және Аустрия-Мажарстаннан (Краков, Лапанов, Тарнов) шыққан. Тимотидың үлкен әпкесі — актриса Паулина Шаламеб, ағасы — актёр және режиссер Родман Флендер, тәтесі — теледидар продюсері және сценарийші Эми Липпман, атасы — жазушы және сценарийші Гарольд Флендер (1924-1975) болған.

Жасөспірім кезінде Шаламе жазды Ле-Шамбон-сюр-Линьон атты Лионнан екі сағаттық жерде, ата-әжесінің үйінде жиі өткізді. Сонда актёр өзінің француздық мұрасы мен француз халқынның мәдениетімен терең танысты. Болашақ актёрдің арманы сол кезде кәсіби футболшы болу еді.

Шаламе Нью-Йорктегі Фьорелло Ла Гуардияның Музыка және атқарушы өнер жоғары мектебінде білім алды (оның сыныптасы Ансэл Элгорт болған). Содан кейін бір жыл ішінде Шаламе Колумбия университетінде Мәдени антропологияны оқыды, содан соң ол Нью-Йорк университетіндегі Галлатина атындағы жеке білім беру мектебіне актёрлік мансаппен еркін айналысу үшін ауысты.

Шаламе «Қара сері» фильміндегі Хит Леджердің жарқын ойынын көріп, актёрлік шеберліктен шабыт алды.

## Актёрлік мансабы
### 2006–2016: актёрлік индустриядағы алғашқы қадамдары
Бала кезінде Шаламе бірнеше жарнамаларға түсті, сонымен қатар «Заң және тәртіп» сериалындағы теледидарлық дебютына дейін екі қысқаметражды фильмдерде ойнады. Сол жылы ол «Сүйікті Лия» телефильмінде ойнады. 2011 жылы Шаламе «Биіктік» () секс тақырыбын ашқан 12 жастағы жасөспірім рөлінде көрінді. 2012 жылы актёрдің қатысуымен екі сериал шықты: «Құрметті дәрігер» және «Отан». «Отан» сериалындағы Финн Уолденнің рөлі Тимотиге алғашқы атақ пен «Драмалық сериалдағы ең жақсы актёрлік ансамбль» санатындағы Американдық актёрлер Гильдиясының марапаты номинациясын алып келді, сонымен қатар Лука Гуаданьиноның назарын аударды, ол сол кезде «Мені өз атыңмен ата» романтикалық драмасында жұмыс істей бастады және басты рөлге үміткерлерді іздеген еді.

2014 жылы Шаламены Джейсон Райтманның «Ерлер, әйелдер және балалар» драмасындағы эпизодтық рөлде алғаш рет кинода көруге болады. Бір жылдан кейін Шаламе Кристофер Ноланның «Интерстеллар» ғылыми-фантастикалық фильмінде Кейси Аффлектің жас кейіпкері ретінде ойнады. Сол кезеңде ол тағы бірнеше киноларда түсірілді: «Ең нашар достар» комедиясы, «бір және екі» фантастикалық триллері, жасөспірім кезіндегі Джеймс Франко рөліндегі «Аддеролле күнделіктері» атты қылмыстық драмасы және "Куперлерді жақсы көріңіз» Рождество туралы комедиясы.

Шаламе Өрмекші-адамның рөліне сынамаларға қатысқаны белгілі, алайда соңында бұл рөл Том Холландқа ұсынылды.

### 2017 жылдан: актёрлік серпіліс
2017 жылы Тимоти Шаламамен бірге 4 фильм шықты: «Жаулар», «Жаздың ыстық түндері»,  «Леди Бёрд» және «Мені өз атыңмен ата». Соңғысы актёр үшін нағыз бетбұрыс болды. Лука Гваданьино романтикалық драмасында Шаламе 17 жасар Элио Перлманды ойнады. Оның кейіпкері Арми Хаммердің кейіпкеріне ғашық болады және олардың арасында жазғы махабат пайда болады. Фильмнің әлемдік премьерасы 2017 жылдың 22 қаңтарында «Сандэнс» кинофестивалінде өтті. Фильм көптеген халықаралық марапаттарға, сондай-ақ Оскар сыйлығының бірнеше номинацияларына, соның ішінде «Үздік жыл актёрі» номинациясына ие болды. Америка академиясының марапаты номинациясынан басқа, Шаламе жоғарыда аталған санаттағы «BAFTA», АҚШ киноактёрлер Гильдиясы және «Алтын глобус» номинацияларын алды.

2018 жылы «Әдемі бала» фильмі жарық көрді, онда Стив Кареллдің орындауындағы әке Дэвид Шеффтің Тимоти Шаламенің орындауындағы ұлы Никтің метамфетаминге тәуелділігі және оның қалпына келуі көрсетілген. 2019 жылдың басында осы рөл үшін жас актёр көптеген марапаттар мен номинацияларға ие болды, сондай-ақ «BAFTA», АҚШ киноактёрлер Гильдиясы және «Алтын глобус» сыйлықтарына «Үздік көмекші актёр» санатында ұсынылды, алайда «Оскарға» екінші номинациясыз қалды.

2019 жылы актёр үш фильмде ойнады. Жылдың соңында Вуди Алленнің «Нью-Йорктегі жаңбырлы күн» романтикалық комедиясы жарық көрді, онда Шаламе Эль Фэннинг, Селена Гомес, Джуд Лоу, Диего Луна және Лев Шрайбер сияқты актёрлермен бірге басты ер рөлін ойнады. Жылдың соңында Луиза Мэй Алкоттың романының сегізінші толық метражды бейімделу болып табылатын «Кішкентай әйелдер» драмасы жарық көрді, онда Шаламе басты рөлдердің бірін ойнады. Тимоти сонымен қатар Лука Гуданьиноның «Біз кімбіз» мини-сериалындағы эпизодтық рөлде пайда болды. Сонымен қатар, актёрді Уэс Андерсонның «Француз диспетчері» комедиялық драмасында көруге болады. Сондай-ақ, қазіргі уақытта Денис Вильневтің «Дюна» фантастикалық фильмінің түсірілімі аяқталды, онда Шаламе Пол Атрейдестің рөлін ойнады. Фильм премьерасы 2021 жылдың 3 қыркүйегіне жоспарланған. Сонымен қатар, Тимоти Адам Маккейдің «Жоғарыға қарама» сатиралық комедиялық картинасында басты рөлдердің бірін ойнайды, оның шығуы 2021 жылы жоспарланған.

## Өз өмірі
2013-2014 жылдар аралығында Тимоти Мадоннаның қызы Лурдес Леонмен қарым-қатынаста болды.

2018 жылы Тимоти «Король» фильміндегі серіктесі Лили-Роуз Деппен, америкалық актёр Джонни Депптің және француз әншісі әрі актрисасы Ванесса Парадидің қызы, кездесе бастады. 2020 жылдың сәуірінде олардың айырылысқаны белгілі болды.

## Сыртқы сілтемелер

*