open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мұқатай Жұрмұхамедұлы

**Мұқатай Жұрмұхамедұлы Жұрмұхамедов** (1917, №14 ауыл, Торғай облысы, Ресей империясы — 17 желтоқсан 1973) — кеңестік қазақ мемлекет, партия және қоғам қайраткері. Жамбыл облыстық атқару комитетінің төрағасы (1962-1964), Қазақстан КП Жамбыл облыстық комитетінің бірінші хатшысы (1971-1972), Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің VI және VIII сайланым депутаты.

## Өмірбаяны
1917 жылы Ресей империясы, Торғай облысы, №14 ауылда (қазіргі Қостанай облысы, Амангелді ауданына қарайды) дүниеге келді.

### Білімі
1941 жылы Орта Азия мемлекеттік университетін, 1956 жылы Алматы жоғарғы партия мектебін, КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін (1963 жылы сырттай) бітірген.

### Еңбек жолы
Ұлы Отан соғысының қатысушысы. 1941-1945 жылдар аралығында майданда болды. Мемлекеттік марапаттармен марапатталған.

Соғыс аяқталғаннан кейін — комсомолдық және партиялық жұмыстарды атқарды. 1946-1950 жылдары Қазақстан ЛКЖО Орталық комитетінің нұсқаушысы, Оңтүстік Қазақстан облыстық комсомол комитетінің хатшысы болып істеді.

1950 жылы аудандық комитеттің екінші хатшысы, Ильич аудандық атқару комитетінің төрағасы болып тағайындалды.

1953-1956 жылдары — Алматы жоғарғы партия мектебінің тыңдаушысы болды.

Оқуды бітіргеннен кейін Пахтаарал аудандық атқару комитетінің төрағасы, кейін Оңтүстік Қазақстан облысы Киров аудандық комитетінің бірінші хатшысы, Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің хатшысы (1956-1962) болды.

1962-1964 жылдары — Жамбыл облыстық атқару комитетінің төрағасы болып жұмыс істеді.

1964-1971 жылдары — Жамбыл облыстық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары болды.

Содан соң 1971-1972 жылдары — Қазақстан КП Жамбыл облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды.

1972 жылы сырқатына байланысты зейнеткерлікке шықты.

## Марапаттары
* 1-дәрежелі Отан соғысы ордені
* 2-дәрежелі Отан соғысы ордені
* «Еңбек Қызыл Туы» ордені
* «Құрмет Белгісі» ордені

## Сілтеме
* Краткий биографический словарь. 2014.
* Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008.

Санат:Амангелді ауданында туғандар
Санат:Қазақ КСР аудандық атқару комитеттерінің төрағалары
Санат:Жамбыл облыстық атқару комитетінің төрағалары
Санат:Қазақстан КП Жамбыл облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары
Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері
Санат:Өзбекстан Ұлттық Университеті түлектері
Санат:Өлкелік, облыстық және аудандық БЛКЖО комитеттерінің мүшелері
Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары
Святодмитров төлемі

**Святодмитров төлемі** (**, тура мағынасында *«Әулие Дмитрий/Серб төлемі»*) — Дубровник тұрғындарының Рашка аумағында еркін сауда жасау құқығы үшін жылына 2,000 перпер төлеген алымы.

Бұл төлемдер 1268 жылдан, I Урош билігі кезінде, Михольдан (29 қыркүйек) күні төлене бастады, ал патша Драгутиннің тұсында төлем мерзімі Митровдан (8 қараша) күніне ауыстырылды. Митровдан — Димитрий Солунскийге арналған православ христиан мерекесі, ол 26 қазанда атап өтіледі.

Серб тарихнамасы бұл төлемді Сербия патшасына тиесілі деп қарастырады. Дубровник мұрағатында осы төлемге қатысты тек қысқа жазбаша құжаттар сақталған, оларда үш деректеме: мекенжай, мазмұндама және қолтаңба көрсетілген, алайда бұл жыл сайынғы төлемдердің фактілері мен жағдайлары туралы толық ақпарат алуға мүмкіндік бермейді. Қазіргі халықаралық құқық тұрғысынан алғанда, бұл жыл сайынғы төлемдер өзіндік бір дипломатиялық қарым-қатынас ретінде қабылданады, бірақ нақты вассалдық қатынас емес.

## Дереккөздер

Санат:Сербия тарихы
Пелешац

**Пелешац** (, ) — Хорватияның оңтүстігінде орналасқан, ұзындығы 70 км, ені 3-тен 8 км-ге дейінгі түбек.

## Жалпы сипаттамасы
Пелешац түбегі құрлықпен Стон қаласы орналасқан тар мойнақ арқылы жалғасады. Түбекті құрлықтан Неретва шығанағы, Млет аралынан Млет бұғазы, ал Корчула аралынан Пелешац бұғазы бөліп тұр. Ең биік нүктесі — Әулие Илья тауы (961 м), оның етегінде Оребич қаласы орналасқан. Әкімшілік тұрғыдан түбек Дубровник-Неретва жупаниясына қарайтын төрт қауымға бөлінген. Негізгі елді мекендер: Оребич (4165 адам), Стон (2605 адам) және Трпань (871 адам).

Пелешацтың жұмсақ климаты мен құнарлы топырағы оны Хорватиядағы жүзім шаруашылығының, апельсин мен лимон өсірудің негізгі орталықтарының біріне айналдырған. Мұнда әйгілі Дингач, Поступ және Свети Ана шараптары шығарылады. Түбектің шарап өндіретін басты орталығы — Потомье ауылы. Сонымен қатар, Стон мен Кіші Стон қалалары устрица мен мидия өсірудің негізгі орталығы болып саналады. Бұл аймақта моллюскаларды өсіруге қолайлы жағдайды Неретва өзенінің шығанаққа құйылуы нәтижесінде су тұздылығының төмендеуі қамтамасыз етеді. Пелешац, Далмат аралдары сияқты, демалыс орны ретінде де танымал.

Түбек құрлықпен (Трпань — Плоче) және Корчула аралымен (Оребич — Корчула) паром арқылы байланысады.

2022 жылдың шілдесінде Пелешацты Хорватияның негізгі аумағымен қосатын көпір құрылысы аяқталды. Бұған дейін Хорватия аумағы арқылы құрлықпен Дубровникке жету мүмкін болмаған еді, өйткені жағалаудың 9 шақырымдық бөлігі Босния және Герцеговинаға тиесілі болатын. 2007 жылы басталған көпір құрылысы Босния және Герцеговина үкіметінің Неум портына ірі кемелердің кіруіне кедергі келтіреді деген алаңдаушылығы себепті тоқтатылған. 10 жылдық келіссөздерден кейін екі тарапты да қанағаттандыратын көпір параметрлерін белгілеп, құрылыс 2018 жылы қайта басталды.

## Сыртқы сілтемелер
* Түбекке арналған сайт

Санат:Хорватия түбектері
Футболдан 1954 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)

**[[Футболдан 1954 жылғы әлем біріншілігі]]нің іріктеуіне** 45 құрама қатысып, 14 жолдаманы сарапқа салды. Швейцария турнир ұйымдастырушы ретінде, ал Уругвай әлем чемпионы ретінде іріктеусіз жолдама алды.

*Еуропа: 27 құрамаға 11 жолдама бөлінді (Мысыр мен Израиль де Еуропада іріктеуге қатысты). Озып шыққан құрамалар:
# 
# 
#  ГФР
# 
# 
# 
# 
# 
# 
*Оңтүстік Америка: 4 құрама 1 жолдаманы сарапқа салды. ***' '''[[Бразилия Ұлттық футбол құрамасы|Бразилия]]''' озып шықты.
*Солтүстік Америка: 3 құрама 1 жолдаманы сарапқа салды. ***' озып шықты.
*Азия: 3 команда 1 жолдаманы сарапқа салды. **** озып шықты.

Санат:Футболдан 1954 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1955 жылғы футбол
Футболдан 1934 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)

**Футболдан 1934 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)** () — 1934 жылғы футболдан әлемнің екінші чемпионатына жолдама беретін жарыс.

Бұл әлем чемпионаты тарихындағы тұңғыш іріктеу жарысы болатын. Жарысқа 27 құрама қатысты. Тіпті турнир ұйымдастырушы Италияның өзі жолдама үшін таласты. 

Әлем чемпионы Уругвай содан төрт жыл бұрынғы тұңғыш чемпионатқа еуропалықтардың бармай қалғанына өкпелеп, Қарт құрлықтағы турнирлерге бойкот жариялады.

## Финалдық турнирге жолдама алғандар

Санат:Футболдан 1934 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1933 жылғы футбол
Санат:1934 жылғы футбол
Футболдан 1938 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)

**[[Футболдан 1938 жылғы әлем біріншілігі]] (іріктеу турнирі)** () — 1938 жылғы футболдан әлемнің үшінші чемпионатына жолдама беретін жарыс. Жарысқа 37 команда қатысты.

Үшінші чемпионат та әлемнің үздік командаларының басын түгел қоса алмады. Британдықтардың әлі де ФИФА-мен қарым-қатынасы онша емес еді, Уругвай бастаған Оңтүстік Америка елдерінің де осыдан төрт жыл бұрынғы өкпесі сол күйі жазылып үлгермеген болатын. Ал әу баста чемпионатты ұйымдастыруды Буэнос-Айреске сеніп тапсыруға ыңғай білдірген Халықаралық федерация жеме-жемге келгенде кезектің ретін бұзып, футболрнирді қатарынан екінші рет Еуропада өткізу футболралы шешім қабылдаған соң, ол бойкотқа Аргентина да қосылды.

Азаматтық соғыстың жалыны шарпып жатқандықтан, күшті командасы бар Испания чемпионатқа қатыса алмады. Бұл доп додасында сондай-ақ тұңғыш рет оны ұйымдастырушы ел (Франция) мен сол уақытта әлем чемпионы атанып тұрған құрама (Италия) іріктеу ойындарынан босатылып, финалдық футболрнирге бірден жолдама алды. Тағы үш команда – Бразилия, Куба және Индонезия (ол кездегі атауы – *Нидерланд Үндістаны*) қарсыластары ойнаудан бас тартқан соң бірде-бір іріктеу ойынынсыз-ақ финалистер қатарына қосылды.
## Жолдама алғандар
thumb|450px|Жолдама алғандар

## Дереккөздер

Санат:Футболдан 1938 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1937 жылғы футболСанат:1938 жылғы футбол
Футболдан 1950 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)

**Футболдан 1950 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)** ()  — Футболдан 1950 жылғы әлем чемпионатына жолдама беретін іріктеу жарысы. 34 команда 14 жолдаманы сарапқа салды. Италия әлем чемпионы ретінде, Бразилия турнир ұйымдастырушысы ретінде іріктеусіз финалдық турнирге өтті.

## Еуропа
18 құрама 6 топқа бөлініп, 7 жолдаманы сарапқа салды (Израиль мен Сирия да бар арасында). Бірақ жолдама алған Түркия мен Шотландия финалдық турнирге барудан бас тартты. Қалған құрамалар: '''Испания''', **[[Швейцария Ұлттық футбол құрамасы|Швейцария]]**, **[[Швеция Ұлттық футбол құрамасы|Швеция]]**, **[[Англия Ұлттық футбол құрамасы|Англия]]**, **[[Югославия Ұлттық футбол құрамасы|Югославия]]**.

## Америка
10 құрама 6 жолдамаға таласты. **[[Боливия Ұлттық футбол құрамасы|Боливия]], [[Чили Ұлттық футбол құрамасы|Чили]], [[Уругвай Ұлттық футбол құрамасы|Уругвай]], [[Парагвай Ұлттық футбол құрамасы|Парагвай]], [[Мексика Ұлттық футбол құрамасы|Мексика]], [[АҚШ Ұлттық футбол құрамасы|АҚШ]]** жолдама алды.

## Азия
Филиппин, Бирма, Индонезия құрамалары іріктеуден бас тартты да, Үндістан жолдамаға автоматты түрде ие болды. Бірақ "біз аяғымызға шүберек орап ойнаймыз, бутсымен ойнай алмаймыз" деп ФИФА-ға талап қойды. ФИФА олардың бұл талаптарын орындаған жоқ. Нәтижесінде Үндістан Бразилияға бармады.

Осылайша Бразилияда өтетін әлем чемпионатына 13 құрама қатысатын болды.

Санат:Футболдан 1950 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1949 жылғы футбол
Футболдан 1958 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)

Футболдан 1958 жылғы әлем біріншілігінің іріктеу турниріне 55 құрама қатысып, 14 жолдаманы сарапқа салды.
## Еуропа
### 1 топ

### 2 топ

### 3 топ

### 4 топ

### 5 топ

### 6 топ

*Қосымша матч. КСРО - Польша - 2:0
### 7 топ

### 8 топ

### 9 топ

## Оңтүстік Америка
### 1 топ

### 2 топ

### 3 топ

## Солтүстік Америка
### 1 кезең
**1 топ**

**2 топ**

### 2 кезең

## Азия және Африка
### 1 кезең
**1 топ**

**2 топ**

**' автоматты түрде келесі кезеңге өтті

**3 топ**

**' автоматты түрде келесі кезеңге өтті.

**4 топ**

*Израильден басқалары жарысты тоқтатты да, Израиль автоматты түрде соңғы кезеңге өтті
## Еуропа/Азия/Африка плей-офы

Санат:Футболдан 1958 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1956 жылғы футбол
Санат:1957 жылғы футбол
АФК кубогы 2008

**АФК кубогы 2008** () — Футболдан Азия клубтары кубогының бесінші маусымы.
## Ширек финал

|}

## Жартылай финал

|}
## Финал
### 1 ойын

### 2 ойын

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*2008 AFC Cup at the-afc.com
*AFC Calendar of Competitions 2008

Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:2008 жылғы футбол
Қасым Қажыбайұлы Төлебеков

**Қасым Қажыбайұлы Төлебеков** (31 қазан 1935, Петропавл, Қарағанды облысы, Қазақ АКСР, РКФСР — 3 қыркүйек 2014, Алматы) — кеңестік және қазақстандық партия әрі мемлекет қайраткері. Қазақстан КП Алматы облыстық комитетінің бірінші хатшысы (1988-1991).

## Өмірбаяны
Алматы малдәрігерлік институтын және Қазақстан КП ОК қарамағындағы Жоғарғы партия мектебін бітірген. 1967 жылдан бастап КОКП мүшесі болды.

Ұзақ уақыт бойы Қазақстан КП (Солтүстік Қазақстан облысы) Булаев аудандық комитетінің бірінші хатшысы болды.
* 1985—1987 жылдары — Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағасы,
* 1987—1988 жылдары — КОКП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшысы,
* 1988—1991 жылдары — КОКП Алматы облыстық комитетінің бірінші хатшысы,
* 1990—1991 жылдары — Алматы халық депутаттары Кеңесінің төрағасы.

1992 жылдан зейнеткерлікке шыққанға дейін — Қазақстан Ауыл шаруашылығы министрінің бірінші орынбасары болды.

«*1980 жылы мемлекетке миллиард пұт астық сату жөніндегі жоспарлар мен социалистік міндеттемелерді орындауда қол жеткізген зор табыстары жәненан және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және сатып алудағы оныншы бесжылдықтың жоспарын асыра орындағаны үшін*» 1981 жылы Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

КСРО Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылым депутаты. Қазақ КСР №132 Алматы-Фрунзе ұлттық-аумақтық сайлау округінен КСРО халық депутаты (1989-1991).

## Марапаттары
* Социалистік еңбек ері (19.02.1981).
* «Ленин» ордені (19.02.1981)
* «Ленин» ордені
* «Қазан төңкерісі» ордені
* «Еңбек Қызыл Туы» ордені
* «Еңбек Қызыл Туы» ордені
* «Халықтар достығы» ордені
* «Құрмет Белгісі» ордені

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан КП Алматы облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары
Санат:Алматы облыстық атқару комитетінің төрағалары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Санат:КОКП XXVII съезінің делегаттары
Санат:Алматыда жерленгендер
АФК кубогы 2009

**АФК кубогы 2009** — турнирдің алтыншы маусымы. 
## Плей-офф
### 1/8 финал

|}

### 1/4 финал

|}

### 1/2 финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:2009 жылғы футбол
АФК кубогы 2012

**АФК кубогы 2012** () — футболдан Азия клубтары кубогының тоғызыншы маусымы. Кувейттің Әл-Кувейт клубы екінші рет топ жарды.
## Плей-офф

### 1/8 финал

|}

### Ширек финал

|}

### Жартылай финал

|}
## Финал

## Чемпион

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*

Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:2012 жылғы футбол
АФК кубогы 2015

**АФК кубогы 2015** — футболдан Азия клубтары кубогы турнирінің 12-ші жарысы. 
## Квалификация
### Бастапқы раунд

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## Жартылай финал

|}
## Финал

## Сілтемелер
* АФК сайтында 

Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:2015 жылғы футбол
Тимур Анатольевич Козырев

**Тимур Козырев** (Қазақстан) – қазақстандық түркітанушы лингвист ғалым, дінтанушы және саясаттанушы. Филология ғылымдарының кандидаты, Халықаралық Түркі академиясының сарапшы маманы.

## Өмірбаяны
Тимур Козыревтің әкесі украин ұлтынан, анасы қазақ. Ол Новосибирск мемлекеттік университетін түркология мамандығы бойынша аяқтаған. Сонымен қатар, Тимур Козырев Орталық Еуропа университетінде ұлттар теориясы және ұлт құрастыру мамандығы бойынша білім алған (ғылым магистрі).

Тимур Козырев Қазақстанның Дін істері агенттігінде қызмет етіп, діни экстремизм бойынша жазаланған адамдарды оңалту ісімен айналысқан.

### Қызметі
Ол Қазақстан Республикасының Дін істері агенттігінде қызмет атқарып, діни экстремизмге байланысты сотталғандарды оңалту бағдарламаларымен айналысқан. Кейін Халықаралық Түркі академиясында сарапшы ретінде түрік халықтарының шығу тегі, тарихи және мәдени байланыстары, сондай-ақ ортақ латын әліпбиі﻿ туралы жобалармен шұғылданды.

Тимур Козырев Халықаралық Түркі академиясының сарапшысы болып қызмет етеді. Оның ғылыми жұмыстары лингвистика, дінтану және саясаттану салаларын қамтиды. Ол діни экстремизммен күрес және ұлттық идеологияларды зерттеуде тәжірибелі маман ретінде белгілі.
Қазақстан Республикасының Дін істері агенттігінің ғылыми-зерттеу және талдау орталығы директорының орынбасары﻿. 

### Козыревтің зерттеу бағыттары:

* Түркі халықтарының генезисі мен этномәдени интеграциясы ;
* Қазақ және өзбек этнонимдерінің тарихи семантикасы ;
* Ислам мен діннің әлеуметтік-саяси мағынасы Қазақстанда ;
* Алтын Орда дәуірінің тарихи мұрасы мен ұлттық сана қалыптасуындағы рөлі.

## Негізгі ғылыми еңбектері

* «Лексико-семантическая группа эмотивных глаголов в тюркских языках Южной Сибири и казахском (в сопоставительном аспекте) : автореф. дис. ... канд. филолог. наук : 10.02.02 / Т. А. Козырев ... – Новосибирск : [б. и.], 1999. - 24 c. . . – 100 экз. : [б. ц.]»﻿ – докторлық диссертациясы.
* «Лексикологические связи казахского языка с тюркскими языками Саяно-Алтая»﻿ (Астана, Ғылым баспасы, 2015) – қазақ тілінің Саяно-Алтай тобының түркі тілдерімен лексикалық байланыстарын зерттеген көлемді еңбегі.
* «Неке проблемы истории тюркских народов»﻿ (мақала, 2022) – қазіргі түркологияның методологиялық мәселелерін, соның ішінде лингвистика мен тарихтың арасындағы алшақтықты талдаған ғылыми жұмыс.
* «Золотая Орда была великой евразийской сверхдержавой»﻿ – тарихи сананы жаңғырту мен Алтын Орданың Еуразия тарихындағы рөліне арналған жұмыс.

## Дереккөздер

Санат:Тарихшылар
Санат:Саясаттанушылар
Көкжар мешіті

**Көкжар мешіті, Ойыл мешіті** – Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізіміне енген тарихи-мәдени нысан.

## Орналасқан жері
Ойыл ауданы, Ойыл ауылы.

## Кезеңі
1893 жыл.

## Сипаты, тарихи деректер
Сызбасы бойынша төртбұрышты ғимараттың өлшемдері үлкен – 20x40 м. Іргетасы жабайы тастардан, ал ғимараттың өзі этнографиялық жазбаларда айтылғандай Орынбордан алып келінген қызыл кірпіштен тұрғызылған. Құрылыс ерітіндісіне жүн мен сүттің де қосылғаны бұл ғимараттың берік болуына септігін тигізген. Өзінің ислам діні әдет-ғұрыптарын орындауымен қатар, Көкжар мешіті аймақтың маңызды рухани білім беру орталығы болған. Алғашқы имамдардың аймақ халқын діни және адами тәрбиелеуге көп күш жұмсаған жоғары білімді адамдар болғаны белгілі.
ХХ-ғасырдың 30 жылдары мешіт өзінің функциясынан айырылып, ғимарат аймақтық театрға берілді, кейіннен тіпті қоймаға айналып кетті.
Ғимаратты алғашқы толыққанды зерттеу 1973 жылы орын алды. 2014 жылы мешіт және оның ауласы толығымен жөнделіп, қалпына келтірілді.
Бүгінде Көкжар мешіті өзіне аймақтың рухани орталығы мәртебесін қайтарып, толыққанды жұмыс істеп тұр. Бұл тарихи-мәдени нысан – XIX ғасыр соңына жататын сәулет өнерінің жәдігері.

Халық арасында әлі күнге дейін Көкжар мешіті көп километрлік жер асты өткелдері арқылы бай саудагерлер үйі мен сауда қатарларымен байланысып тұр деген әңгімелер бар. Алайда мұны растайтын сенімді дәлелдер табылмаған.

## Дереккөздер

Санат:Ақтөбе облысы сәулеті
Санат:Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан мешіттері
Млет

**Млет**, ескі атауы Мелида (, , ), — Хорватияның оңтүстік бөлігінде, далмат жағалауына жақын орналасқан арал. Млет аралы туралы алғашқы деректер ежелгі грек теңізшілерінің жазбаларында кездеседі, олардың Корчула, Вис және Хвар аралдарындағы колонияларға баратын жолы Млет бұғазы арқылы өткен. Млет аралы бірнеше рет қолдан қолға өткен. Римдіктер бұл аралды жер аудару орны ретінде пайдаланған, кейін ол босниялық монархтардың иелігінде болып, 1333 жылы олар оны Дубровникке сатқан. 1345-1808 жылдары арал Дубровник республикасының құрамында болды.

## Географиясы
Арал аумағы – 100,41 км². Ұзындығы – 37 км, ені – 3 км. Жағалау сызығының ұзындығы – 131,3 км. Млет аралы Адрия теңізіндегі ең оңтүстік және шығысқа қарай орналасқан ірі аралдардың бірі. Ол сонымен қатар хорват аралдарының ішінде ең ормандысы болып табылады (аумағының 72 %-ын орман алып жатыр).

Арал халқы – 1088 адам (2011), оның 99 %-ын хорваттар құрайды. Аралда ірі қалалар жоқ, кемелер мен яхталар Полаче (Polače), Помена (Pomena) және Собра (Sobra) елді мекендеріне тоқтайды. Аралдың батыс бөлігінде Ұлттық парк орналасқан. Шығыс бөлігінде әсем шығанақтары мен керемет жағажайларымен танымал. Арал Пелешац түбегінің оңтүстігінде орналасқан, оны Млет каналы бөліп жатыр. Аралға Дубровник пен Трстенодан тұрақты және туристік рейстер қатынайды.

## Ұлттық паркі
Аралдың батыс бөлігін Хорватияның ең көне ұлттық паркі «Млет» алып жатыр, ол 1960 жылдың 12 қарашасында құрылған. Қорықтың басты көрнекті жері — екі тұзды көл: Үлкен көл (Veliko, ауданы — 45 га, тереңдігі — 46 м) және Кіші көл (Malo, ауданы — 24 га, тереңдігі — 29 м). Үлкен көлде Әулие Мария аралы орналасқан, оны кейде «аралдағы арал» деп те атайды. XII ғасырда Млет аралында бенедиктіктер иелігіндегі біраттас монастырь құрылған.

Аралдың өсімдіктер мен жануарлар әлемі бірегей, бірақ ол ғасырлар бойы екі экологиялық апатты бастан өткерген. Біріншісі XII ғасырда монахтар Үлкен көлді теңізбен қосатын арнаны қазғанының нәтижесінде болды, бұл бастапқыда тұщы судың тұздануына әкелді. Екіншісі орта ғасырларда аралға көптеген жыландармен күресу үшін әкелінген мангустарға байланысты болды, олар жыландарды ғана емес, жабайы құстардың жұмыртқаларын жеп, олардың санын да едәуір азайтқан. Дегенмен, қазіргі уақытта аралдың экожүйесі қалпына келіп, жабайы мангустар парктің символына біріне айналған.

## Дереккөздер

Санат:Хорватия аралдары
Санат:Хорватия ұлттық парктері
Ахмет Халфе мешіті

**Ахмет Халфе мешіті** – Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізіміне енген тарихи сәулет ескерткіші.

## Орналасқан жері
Те­мір қа­ла­сы, А. Хал­фе кө­ше­сі, 41.

## Кезеңі
1905 жыл.

## Сипаты, тарихи деректер
Ахмет Халфе – Ақтөбе облысының аз тараған тас мешіттерінің бірі. Сызбасы бойынша тік төртбұрышты (10x22 м) екі қабатты ғимарат. Қабырғалары әктас пен цемент қоспалары арқылы бекітілген қоңыр тастан жасалған бетон блоктардан қаланған, үш қатарлы іргесі бар. Басты кіреберіс орналасқан солтүстік бетінде сегізқырлы мұнара бой көтерген, оның төбесіне дәстүрлі жаңа туған айдың мүсіні орнатылған. Қабырғалар терезелер мен қабаттар арасындағы ернеумен көлденең бөлінген. Ғимарат төбесі темір жапырақтармен жабылған. Мешіттің іші сызбасы бойынша үш бөлімнен тұрады. Екінші қабаттың тіреулері қабырғаға және қырланған ағаш бағаналарға бекітілген.

Ұлы Жібек жолының тармақтарының бірінде орналасқандықтан XIX ғасыр мен XX ғасырдың басында Темір қаласы өзінің жәрмеңкесімен танымал болған. Өзіндік сауда және мәдени орталық ретінде қала мешітке мұқтаж болды. Мешіт жергілікті жәрмеңкенің тұрақты қатысушысы, орынборлық саудагер Мәжіт Батхуллиннің қаражатына тұрғызылды. Саудагер Қазаннан жаңа мешіт үшін имамды да арнайы шақыртқан. Ол көрнекті діни қайраткер Ахмет Халфе болды. Имам кезінде Алаш орда үкіметінің батыс аймақтық діни басқармасында төрағалық еткендігі белгілі. 1937 жылы Ахмет Халфе репрессияға ұшырап, мұсылман дінбасы және белсенді діни уағыздаушы ретінде өлім жазасына кесілді.

Кеңестік заманда мешіт ғимараты арнайы интернаттың жатақханасы ретінде қолданылды. Ахмет Халфе мешітінің діни қызметі тек 1991 жылы қайта жаңартылды. Бүгінде Ахмет Халфе мешіті – аймақтың мақтанышы және маңызды тарихи жәдігері.

## Дереккөздер

Санат:Ақтөбе облысы сәулеті
Санат:Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан мешіттері
АФК кубогы 2014

**АФК кубогы 2014** () — турнирдің он бірінші маусымы.

## 1/8 финал

|-
!colspan=3|West Asia Zone

## Ширек финал

## Жартылай финал

## Финал

Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:2014 жылғы футбол
АФК кубогы 2013

**АФК кубогы 2013** () — Азия клубтары кубогының 10-шы жарысы. 2013 жылы 9 ақпанда басталып, 2 қарашада мәреге жетті. Турнирге 34 команда қатысып, Кувейттің "Әл-Кувейт" клубы үшінші рет жеңімпаз атанды. 
## 1/8 финал

|}

## Ширек финал

|}

## Жартылай финал

|}

## Финал

|}

Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:2013 жылғы футбол
Срдж

**Срдж тауы** () — Хорватияның Дубровник-Неретва жупаниясында орналасқан таулардың бірі. Бұл тау Дубровник қаласының үстінде, Адрия теңізіне жақын жерде орналасқан. Срдж тауы өзінің тарихи, мәдени және табиғи маңыздылығымен танымал.

## Географиясы
Срдж тауының биіктігі 412 метрді құрайды. Таудың шыңынан Дубровник қаласының панорамалық көрінісін тамашалауға болады. Срдж тауының айналасында әдемі табиғи ландшафттар, зәйтүн бақтары, жартастар мен ормандар орналасқан. Ауаның таза және жағымды болуы, табиғаттың әдемілігі туристер мен жергілікті тұрғындарды өзіне тартады.

## Тарихы
Тау аймағында адамдар б.з.д. VI ғасырда мекендей бастады. Археологиялық зерттеулер барысында бұл жерлерде грек және рим дәуіріне жататын жәдігерлер табылған.

Срдж тауының ең маңызды тарихи кезеңі 1991-1995 жылдары Хорватияның тәуелсіздік үшін соғысы кезінде болды. 1991 жылы Хорватияның әскери күштері Срдж тауына көтеріліп, Дубровник қаласын қорғау үшін стратегиялық маңызды позицияға ие болды. Бұл кезеңде тау шайқастардың орталығына айналды. 1992 жылы Дубровник қаласының қорғанысында маңызды рөл атқарды және осы соғыс кезінде тау мен оның айналасы қатты зақымдалды.

## Туризм
Срдж тауы — туристер үшін танымал бағыт. Тауға көтерілетін жаяу жолдар мен жолдар, велосипед трассалары мен хайкингке арналған маршруттар бар. Туристер таудың шыңына көтерілу арқылы қала мен теңіздің әдемі көріністерін тамашалай алады.

Срдж тауының басында орналасқан «Срдж» мейрамханасы мен туристік орталығы туристерге қызмет көрсетеді. Мұнда жергілікті тағамдардың, соның ішінде зәйтүн майы мен шараптардың дәмін көруге болады.

## Көрнекті орындары
Срдж тауының шыңында 1990-шы жылдары соғыста мерт болған адамдарға арналған ескерткіш орнатылған. Бұл ескерткіш тарихты еске алып, тау мен оның айналасындағы оқиғаларды ескертеді.

Срдж тауының айналасы зәйтүн ағаштары мен ежелгі үйлермен қоршалған, бұл аймақтың мәдениеті мен тарихының маңызды бөлігі болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Хорватия тау жоталары
Санат:Дубровник-Неретва жупания географиясы
АФК кубогы 2016

**АФК кубогы 2016** () — Футболдан Азия клубтары кубогының он үшінші жарысы. Турнирге 32 команда қатысты. Ирактың "Әл-Кува" клубы тұңғыш рет жарыс жеңімпазы атанды. 
## 1/8 финал

|}

## Ширек финал

|}

## Жартылай финал

|}

## Финал

Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:2016 жылғы футбол
Сарациндер

thumb|right|200px|Неміс ағаш оюында бейнеленген сарациндер, XV ғасырдың соңы
**Сарациндер** (,  — «шығыс адамдары» ← , *шаркон* — «шығыс») — орта ғасырларда Еуропада ислам мәдениетінің өкілдерін білдіретін термин. Бұл атау бастапқыда араб тайпаларын, кейінірек исламды қабылдаған халықтарды қамтыды. Сарациндер көбінесе христиан әлемі үшін жау болып саналатын, әскери және саяси күш ретінде танылды.

## Тарихы
Сарациндердің тарихы VII ғасырда арабтардың исламды қабылдауымен басталады. Мұсылман империясының экспансиясы кезінде арабтар, әсіресе Омейядтар мен Аббасидтер әулеттері, Азия, Африка және Европаның көп бөлігінде әскери жеңістерге жетті. Олар Испания, Солтүстік Африка және Сицилия сияқты жерлерді жаулап алып, ислам мәдениетін таратты.

Орта ғасырларда сарациндер Испанияда, Италияның оңтүстігінде және Францияның оңтүстік бөлігінде маңызды рөл атқарды. Мысалы, Испанияда сарациндер Андалусияда мәдени және ғылыми дамуға ықпал етті, бұл кезеңде ислам мәдениеті мен ғылымы гүлденді.

## Сарациндер мәдениеті
Сарациндер мәдениеті ғылым, философия, сәулет және өнер салаларында үлкен жетістіктерге жетті. Олар математиканы, астрономия мен медицинаны дамытты. Ислам мәдениетінің бұл элементтері орта ғасырлардағы Еуропада қайта өрлеу кезеңінің басталуына ықпал етті.

Сарациндер сәулетінде де айтарлықтай жетістіктерге жетті. Мысалы, араб стильіндегі мешіттер мен сарайлар, сондай-ақ араб алфавиті негізіндегі жазулар, кейінгі мәдениеттердің дамуына әсер етті.

## Сарациндер мен Еуропалық мемлекеттер
Сарациндер мен Еуропа мемлекеттері арасындағы қарым-қатынастар күрделі болды. Крест жорықтары (XI-XIII ғасырлар) кезінде сарациндер мен христиан әскерлері арасындағы жанжалдар мен қақтығыстар орын алды. Бұл соғыстар екі тараптың арасындағы мәдени және саяси қарым-қатынастарды тереңдетті, сонымен қатар, мәдени алмасуды да тудырды.

Крест жорықтары кезінде сарациндер күшті әскери тактикасы мен әскери стратегиялары арқасында христиан әскерлеріне қарсы тұра алды. Мысалы, 1187 жылы Салах әд-Диннің әскері Хаттин шайқасында христиан күштерін жеңіп, Иерусалимді қайтарып алды.

## Тағы қараңыз
* Арабтар
* Селжүктер

Санат:Араб әлемі
Санат:Еуропа тарихы
АФК кубогы 2019

**АФК кубогы 2019** () — Футболдан Азия клубтары кубогының он алтыншы маусымы. 5 ақпанда басталып, 4 қарашада мәреге жетті. Турнирге 26 елден 43 команда қатысты.
## Плей-офф
### Аймақтық жартылай финалдар

|+Батыс аймақ

 

|+АСЕАН

### Аймақтық финалдар

|+Батыс аймақ

|+АСЕАН

### Аймақаралық жартылай финал

### Аймақаралық финал

### Финал

## Дереккөздер

Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:2019 жылғы футбол
АФК кубогы 2021

**АФК кубогы 2021** — Футболдан Азия клубтары кубогының 18-ші жарысы. Турнирге 43 команда қатысты.

## Плей-офф
### Аймақтық жартылай финал

!colspan="3"|Батыс аймақ
|-

|-

|}

### Аймақтық финал

!colspan="3"|Батыс аймақ
|-

|-
!colspan="3"|Орталық аймақ
|-

|}

### Аймақаралық жартылай финал

|}

### Аймақаралық финал

|}

### Финал

|}

## Сілтемелер
* АФК кубогы 2019

Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:2021 жылғы футбол
АФК кубогы 2017

**АФК кубогы 2017** () — турнирдің он төртінші жарысы. 30 қаңтарда басталып, 4 қарашада мәреге жетті. Турнирге 43 команда қатысты.
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
### Аймақтық жартылай финал
**1 раунд**

|}
**2 раунд**

|}
### Аймақтық финал

|}
## Финал

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*
*AFC Cup 2017

Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:2017 жылғы футбол
АФК кубогы 2018

**АФК кубогы 2018** () — турнирдің он бесінші маусымы. 22 қаңтарда басталып, 27 қарашада мәреге жетті. Турнирге 26 елден 44 клуб қатысты. Ирактың "Әл-Кува" клубы үшінші рет жеңімпаз атанды.
## Плей-оф
### Аймақтық жартылай финал

|-
!colspan="5"|Батыс аймақ

|-
!colspan="5"|АСЕАН аймағы

|}

### Аймақтық финал
|-

!colspan="5"|Батыс аймақ

|-
!colspan="5"|АСЕАН аймағы

|}

### Аймақаралық жартылай финал

|}

### Аймақралалық финал

|}

### Финал

## Дереккөздер

Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:2018 жылғы футбол
Патрициат (орта ғасырлар)

[thumb|[Брауншвейгтің бай патриций портреті (1569)]]
**Патрициат** () — орта ғасырларда қалалық қоғамдағы жоғары әлеуметтік және экономикалық мәртебесі бар адамдардың тобы. Патрицийлер көбінесе қалалық басқару органдарында, саудада және өнеркәсіпте жетекші рөл атқарды. Олар қала тұрғындарының мүдделерін білдіріп, қоғамның саяси және әлеуметтік өмірінде маңызды рөл ойнады.

## Тарихы
Патрициаттың пайда болуы Рим империясының тарихымен тығыз байланысты. Ежелгі Римде патрицийлер – қоғамның жоғарғы тобына жататын, б.з.д. V-IV ғасырларда Римнің бай және ықпалды отбасыларына жататын әлеуметтік, экономикалық және саяси құқықтарға ие адамдар болды. Олардың саны шектеулі, бірақ олар Римнің саяси өмірінде маңызды рөл атқарды.

Патрициаттар, сондай-ақ, жергілікті билік органдарында (мысалы, қалалық кеңестерде) белсенділік танытты. Олар қалада салық жинау, құқық қорғау, қоғамдық жұмыстар және әлеуметтік саясат мәселелерін шешуде маңызды қызмет атқарды.

Ренессанс кезеңінде саяси және экономикалық билік жаңа әлеуметтік топтарға — буржуазияға — ауыса бастағаннан кейін, патрицийлердің мәртебесі мен маңызы төмендеді. Патрициаттың құлдырауы, әдетте, саяси тұрақсыздық пен әлеуметтік теңсіздіктің артуымен байланысты болды. Жаңа экономикалық қатынастар мен өндірістік тәсілдер патрициаттың дәстүрлі құрылымын өзгертуге алып келді.

## Экономикалық рөл
Патрициаттың экономикалық рөлі орта ғасырларда ерекше орын алды. Олар қалалардағы сауда мен өнеркәсіптің дамуына ықпал етті. Патрицийлер байлығына, біліміне және кәсіпкерлік қабілетіне сүйене отырып, өз мүдделерін қорғау үшін одақтар мен гильдияларды құрды.

Сауда мен кәсіпкерліктің дамуы, қала экономикасының өсуіне және әлеуметтік құрылымның өзгеруіне ықпал етті. Патрициаттар, сондай-ақ, білім мен мәдениетті насихаттау, өнер мен сәулет дамуына да ықпал етті.

Санат:Германия тарихы
Оңтүстік Америка кубогы 2010

**Оңтүстік Америка кубогы 2010** (*Copa Sudamericana 2010*) — турнирдің тоғызыншы жарысы. 39 команда күш сынасты.
## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}
## 1/2 финал

|}
## Финал

|}

Санат:Оңтүстік Америка кубогы
Санат:2010 жылғы футбол
Оңтүстік Америка кубогы 2009

**Оңтүстік Америка кубогы 2009** (*Copa Sudamericana 2009*) — турнирдің сегізінші жарысы.
## 1/8 финал

|}
## 1/4 финал

|}
## 1/2 финал

|}
## Финал

|}
## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Америка кубогы
Санат:2009 жылғы футбол
Оңтүстік Америка кубогы 2002

**[[Оңтүстік Америка кубогы]] 2002** — турнирдің бірінші жарысы. Турнирге 9 елден 21 команда қатысты. Аргентинаның  «Сан-Лоренсо де Альмагро» клубы жарыстың тұңғыш жеңімпазы атанды.
## Бастапқы раунд

|}
## 1 раунд

|}
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

----

Санат:Оңтүстік Америка кубогы
Санат:2002 жылғы футбол
Оңтүстік Америка кубогы 2003

**Оңтүстік Америка кубогы 2003** — Футболдан Оңтүстік Америка клубтары кубогының екінші жарысы. 29 шілдеде басталып, 19 желтоқсанда мәреге жетті. 10 елден 35 команда қатысты. Перудің "Сьенсиано" клубы жеңімпаз атанды. 
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал
### 1 оойын

### 2 ойын

## Чемпион

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Америка кубогы
Санат:2003 жылғы футбол
## Сілтемелер
* RSSSF сайтында
Оңтүстік Америка кубогы 2004

**Оңтүстік Америка кубогы 2004** — футболдан Оңтүстік Америка клубтары кубогының үшінші жарысы. 
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

|}

## Сілтемелер
* http://rsssf.com/sacups/sudamcup03.html 

Санат:Оңтүстік Америка кубогы
Санат:2004 жылғы футбол
Оңтүстік Америка кубогы 2006

**[[Оңтүстік Америка кубогы]] 2006** (түпнұсқа атауы *2006 Copa Sudamericana*) — турнирдің бесінші жарысы.
## 1 раунд

|}
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

----

Санат:Оңтүстік Америка кубогы
Санат:2006 жылғы футбол
Оңтүстік Америка кубогы 2007

**[[Оңтүстік Америка кубогы]] 2007** (түпнұсқа атауы *2007 Copa Sudamericana*) — турнирдің алтыншы жарысы.

## 1/8 финала

|}
## 1/4 финала

|}
## 1/2 финал

|}
## Финал

----

Санат:Оңтүстік Америка кубогы
Санат:2007 жылғы футбол
Оңтүстік Америка кубогы 2008

**[[Оңтүстік Америка кубогы]] 2008** (түпнұсқа атауы *2008 Copa Sudamericana*) — турнирдің жетінші жарысы.
## Бастапқы раунд

|}
## 1 раунд

|}
## 1/8 финал

|}
## 1/4 финал

|}
## 1/2 финал

|}
## Финал

Санат:Оңтүстік Америка кубогы
Санат:2008 жылғы футбол
Конвой Сун Хэй

**Сун Хэй** (晨曦體育會) — Гонконг футбол клубы. Төрт дүркін Гонконг чемпионы (2001–02, 2003–04, 2004–05, 2016–17).

## Дереккөздер

Санат:Гонконг футбол клубтары
Хортобадь (Мажарстан)

**Хортобадь** ( [hortobaɟʲi nɛmzɛti pɒrk]) — Мажарстандағы, Альфёльд, Хайду-Бихар аймағындағы ұлттық саябақ және оның аумағындағы аттас шағын ауыл.

## Жалпы ақпарат
Хортобадь Тиса өзенінің шығысында және Дебрецен мен Хайдушагтан батысқа қарай 40 шақырым жерде орналасқан. 800 км²-ден астам аумақты алып жатқан бұл Мажарстандағы ең үлкен қорғалатын аймақ. Хортобадь – 1973 жылы құрылған Мажарстандағы ең көне ұлттық саябақ. 1999 жылы ол ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мәдени мұра тізіміне енді.

нобай|250x250 нүкте| Мажар сұр ірі қара малдары|солға
нобай|250x250 нүкте| Бөртпе|солға
Саябақтың символы 1833 жылы салынған ұзындығы 167 метр болатын **Тоғыз қақпалы көпір**. Тоғыз қақпалы көпір Мажарстандағы ең ұзын көпірлердің бірі болып табылады және ол өзеннің үстіне емес, батпақтың үстіне салынған. Көпірдің жанында 300 жыл бұрын Будадан Трансильванияға апаратын ежелгі тұзды жолда салынған чарда (қонақ үй) орналасқан. Чардада этнографиялық көрме орналасқан.

Саябақта бірнеше мұражай бар:
* Хортобадь шаруа өмірі мұражайы;
* «Суреттердегі Хортобадь ұлттық паркі» және «Жыртқыш құстарды қорғау» көрмелері бар «Хортобадь Кёрсин» мұражайы;
* «Салкахалми» қақпасы.
нобай|250x250 нүкте| Хортобадь. Рацка қойының отары

## Табиғат
Саябақтың аумағы жазық жер бедерімен ерекшеленеді, оны далалық және сортаң жайылымдар алып жатыр. Топырақ негізінен аллювиалды құмдардан тұрады. Шағын тоғандар, батпақтар, емен тоғайлары бар. Өсімдіктері далаға тән. Хортобадь – кең дала Пуста аймағының бір бөлігі, бірақ қазір ауылшаруашылық мақсаттары үшін негізінен қалпына келтірілді, сондықтан бастапқы және қол тимеген дала тек саябақта көрінеді.

Хортобадь климаты континенттік және құрғақ. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 500 мм. Жазда саябақ өте ыстық, қатты жел жиі соғады, кейде торнадо болып тұрады. Сағымдарды жазда Хортобадьта жиі көруге болады. Теңіз деңгейінен орташа беткі биіктігі 92 м*,* ең биік нүктесі - 105 м.

Қазіргі ұлттық саябақтың аумағы ежелден жергілікті халыққа жайылым ретінде қызмет етіп келеді. Мұнда мекендейтін азиялық буйвол, мажар сұр ірі қарасы, ешкі мен «рацка» тұқымды қой табындары бүгінгі күнге дейін сақталған, олардың саны 20-ғасырда күрт азайып, мемлекеттік ұлттық саябақ құрылғаннан кейін қорғауға алынған. Хортобадьта жылқы шаруашылығының да ежелден келе жатқан дәстүрі бар. Мате ауылында үш ғасырдан астам жылқылар өсіріліп келеді. Жыл сайын маусым айында саябақта көптеген туристер мен жылқы әуесқойларын тартатын «Жылқы фестивалі» өтеді.

Саябақта құстардың 342 түрі мекендейді, мұнда 152 түрі ұя салады. Саябақтың ең көрнекті құстары арасында тырналар, тоғайлар, құтандар, ұзын аяқты қырандар және т.б. бар.

20 ғасырдың басында мажар инженерлері жасанды түрде түзетілген Тиса өзенінің көлдерінен пайда болған тұзды батпақтардың орнында балық өсірілетін көлдер тізбегі құрылды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Мажарстан ұлттық парктері
КОНМЕБОЛ кубогы

**КОНМЕБОЛ кубогы** — Оңтүстік Америкадағы клубтық футбол турнирі. 1992-1999 жылдары өткізілген. Либертадорес кубогынан кейінгі екінші дәрежелі турнир болған. Қазір оның орнына Оңтүстік Америка кубогы өткізіліп жүр.

## Жеңімпаздар

### Финалдар

### Елдер бойынша жеңімпаздар

## Сілтемелер

* CONMEBOL Cup at RSSSF
* Información sobre la Copa Conmebol
* Globo Esporte

Санат:КОНМЕБОЛ кубогы
Санат:КОНМЕБОЛ
КОНМЕБОЛ кубогы 1999

**[[КОНМЕБОЛ кубогы]] 1999** — турнирдің сегізінші, соңғы жарысы.
## 1 раунд

|}
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

----

Санат:КОНМЕБОЛ кубогы
Санат:1999 жылғы футбол
КОНМЕБОЛ кубогы 1997

**[[КОНМЕБОЛ кубогы]] 1997** — турнирдің алтыншы жарысы. 
## Бастапқы раунд

|}

## 1 раунд

|}
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

----

Санат:КОНМЕБОЛ кубогы
Санат:1997 жылғы футбол
КОНМЕБОЛ кубогы 1994

**КОНМЕБОЛ кубогы 1994** — турнирдің үшінші маусымы.

## 1 раунд

|}
## 1/4 финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

----

Санат:КОНМЕБОЛ кубогы
Санат:1994 жылғы футбол
КОНМЕБОЛ кубогы 1992

**КОНМЕБОЛ кубогы 1992** — турнирдің бірінші жарысы. Бразилияның "Атлетико Минейро" клубы жарыстың тұңғыш жеңімпазы атанды.
## 1 раунд

|}
## 1/4 финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

|}

Санат:КОНМЕБОЛ кубогы
Санат:1992 жылғы футбол
Дубровник жер сілкінісі

**1667 жылғы Дубровник жер сілкінісі** – қазіргі Хорватия аумағында, жазбалар басталғаннан бері, соңғы 2400 жылда болған ең жойқын үш жер сілкінісінің бірі. Қала түгелдей дерлік қиратылып, шамамен 3000-нан 5000-ға дейін адам қаза тапты. Қаланың ректоры (басшысы) Симоне Гетальди қаза тауып, барлық мемлекеттік ғимараттардың үштен екісі жойылды. Сол уақытта Дубровник Рагуза республикасының астанасы болған. Бұл табиғи апат республиканың ыдырау кезеңінің басталуына себепші болды.

Жер сілкінісі кезінде Срдж тауынан құлаған тастар қалаға қарай ұшып, өз жолында тұрған көптеген ғимараттарды қиратты. Жер сілкіну кезінде пайда болған цунами порттағы кемелерді жойып жіберді. Жер жарыла бастады, ал аспан көтерілген шаңнан қарайып кетті. Жер сілкінісінен кейін басталған өрт 20 күн бойы сөнбей, көптеген материалдық және мәдени құндылықтарды жойды. Бұл жер сілкінісі қала тұрғындары үшін ауыр тарихи кезеңді білдіріп, оның мәдени және архитектуралық мұрасына орасан зор зиян келтірді. Дубровник қаласының тарихи орталығы, көне ғимараттары мен ескерткіштері жойылды. Атап айтқанда, қаланың бекініс қабырғалары, соборлар және тұрғын үйлер қатты бүлінді.

Дубровник жер сілкінісінің негізгі себептері – тектоникалық плиталардың қозғалысы. Адрия плитасы мен Еуропа плитасының шекарасындағы әрекет бұл күшті сілкіністі тудырды. Хорватияның солтүстік-шығысында, Далмация аймағында орналасқан Дубровник, геологиялық тұрғыдан белсенді аймақ болып табылады.

## Салдары
Дубровник жер сілкінісінің салдары өте ауыр болды. Қаладағы 75%-дан астам ғимарат зақымданып, жойылды. Ғимараттардың қирауы ғана емес, сонымен қатар халықтың психологиялық жағдайы мен әлеуметтік құрылымына да әсер етті. Жер сілкінісінен кейін қалада кеңінен тараған қайғы-қасірет, тұрғындардың баспанасыз қалуы мен ауыр жарақат алу оқиғалары болды.

Сілкініс кезінде қаланың экономикасы да айтарлықтай зардап шекті. Көптеген тұрғындар жұмыссыз қалып, қаланың инфрақұрылымы мен саудасы тоқтады. Жер сілкінісінің кесірінен Дубровник тұрғындары ұзақ уақыт бойы қиыншылықтарға тап болды.

## Қалпына келтіру жұмыстары
Жер сілкіністен кейін қаладағы қалпына келтіру жұмыстары бірнеше онжылдықты қамтыды. Жер сілкінісінен кейінгі қалпына келтіру шаралары Хорватия тарихындағы ең маңызды кезеңдердің бірі болып саналады. Дубровник тұрғындары мен билігі қаладағы бүлінген ғимараттарды қайта салу үшін ауқымды жұмыс жүргізді.

Көптеген тарихи ескерткіштер мен ғимараттар қайта құрылды, бірақ бұл процесте олардың сәулеттік стилі өзгерді. Мысалы, бұрынғы готикалық және ренессанс стиліндегі ғимараттар көбінесе барокко стилінде қайта қалпына келтірілді. Бұл өзгерістер қалаға жаңа көрініс беріп, Дубровниктің архитектуралық келбетін өзгертті.

1979 жылы Дубровник ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізілді, бұл оның тарихи және мәдени маңызын халықаралық деңгейде мойындады.

## Дереккөздер

Санат:Дубровник
Санат:Дубровник республикасының тарихы
Айгерім Халмурадқызы Умарова

**Айгерім Халмурадқызы Умарова** (11 желтоқсан 1982 жыл, Жұлдыз ауылы, Сайрам ауданы, Шымкент облысы) — Кәсіпкер, меценат. Ел жанашыры, Қоғам қайраткері. Ұлт жанашыры.

## Өмірбаяны
1982 жылы 11 желтоқсанда Түркістан облысы, Сайрам ауданы, Жұлдыз ауылында дүниеге келген.

Шымкент қаласы №79 мектепті бітірген. Академик Ә. Қуатбеков атындағы Халықтар достығы Университетін тәмәмдаған. 

## Марапаттары

* “Ел Жанашыры”, “Батыр Шапағаты” медальдарының иегері.
* ҚР. Президентінің Алғыс хатымен марапатталған. 
* Қоғам қайраткері. 
* “Алтын жүрек” номинация иегері.

## Дереккөздер

Санат:Сайрам ауданында туғандар
Санат:Қоғам қайраткерлері
КОНКАКАФ Лигасы 2017

**[[КОНКАКАФ Лигасы]] 2018** — футболдан КОНКАКАФ лигасының бірінші маусымы.
## 1/8 финал

|}
## 1/4 финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

|}

Санат:КОНКАКАФ Лигасы
Санат:2018 жылғы футбол
КОНКАКАФ Лигасы 2019

**КОНКАКАФ Лигасы 2019** — турнирдің үшінші маусымы.
## 1/8 финал

|}
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

|}

Санат:КОНКАКАФ Лигасы
Санат:2019 жылғы футбол
КОНКАКАФ Лигасы 2021

**КОНКАКАФ Лигасы 2021** () — турнирдің бесінші маусымы. 
## 1/8 финал

|}
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

|}
## Сілтемелер
*

Санат:КОНКАКАФ Лигасы
Санат:2021 жылғы футбол
КОНКАКАФ Лигасы 2022

**[[КОНКАКАФ Лигасы]] 2022** () — турнирдің соңғы маусымы. КОНКАКАФ Чемпиондар кубогының кеңейтіліуіне байланысты бұл турнир өткізілуін тоқтатты.
## Бастапқы раунд

|}
## 1/8 финал

|}
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

|}
Санат:КОНКАКАФ Лигасы
Санат:2022 жылғы футбол
КОНМЕБОЛ кубок иелері кубогы

**КОНМЕБОЛ кубок иелері кубогы** *(Recopa Sudamericana de Clubes) —* Оңтүстік Америкадағы клубтық турнир. Бар-жоғы екі маусым ғана ойнатылды. 

## Жеңімпаздар

Санат:КОНМЕБОЛ кубок иелері кубогы
КОНМЕБОЛ кубок иелері кубогы 1970

**[[КОНМЕБОЛ кубок иелері кубогы]] 1970** — турнирдің бірінші маусымы.
## Топтық турнир

### Солтүстік топ

### Оңтүстік топ

## Финал

----

Санат:КОНМЕБОЛ кубок иелері кубогы
Санат:1970 жылғы футбол
КОНМЕБОЛ кубок иелері кубогы 1971

**[[КОНМЕБОЛ кубок иелері кубогы]] 1971** — турнирдің екінші әрі соңғы маусымы.

## Топтық турнир
### 1 топ

### 2 топ

## Финал
Бірінші топта бір матч та өткізілмеді. Сондықтан екінші топтың жеңімпазы "Америка" автоматты түрде жеңімпаз атанды.

## Чемпион

## Сілтемелер
* RSSSF

Санат:КОНМЕБОЛ кубок иелері кубогы
Санат:1971 жылғы футбол
КОНМЕБОЛ кубогы жеңімпаздары кубогы

**КОНМЕБОЛ кубогы жеңімпаздары кубогы** — 1996 жылы бір рет өткізілген турнир. КОНМЕБОЛ кубогында топ жарған клубтар қатысты.

Турнир Бразилияның Куяба қаласында өтті.
## Жартылай финал

----

## Финал

Санат:КОНМЕБОЛ кубогы
Санат:1996 жылғы футбол
Либертадорес суперкубогы

**Либертадорес суперкубогы** — 1988-1997 жылдары Оңтүстік Америка клубтары арасында өткізілген халықаралық турнир. 1997 жылы өткізілуін тоқтатты. Оның орнын кейін Мерконорте кубогы мен Меркосур кубогы басты. 

Турнирге тек Либертадорес кубогын жеңіп алған клубтар ғана қатысты.

## Финалдар

Санат:Либертадорес суперкубогы
Либертадорес суперкубогы 1997

**[[Либертадорес суперкубогы]] 1997** — турнирдің соңғы оныншы маусымы.
## Бастапқы раунд

## Топтық турнир
### 1 топ

### 2 топ

### 3 топ

### 4 топ

## Жартылай финал

|}

## Финал

----

Санат:Либертадорес суперкубогы
Санат:1997 жылғы футбол
І Александр Карагеоргиевич

І Александр Карагеоргиевич (; 4 (16) желтоқсан 1888 — 9 қазан 1934) — Сербия патшалығының (1914—1918) және Сербтер, хорваттар және словендер патшалығының (1918—1921) регенті және тақ мұрагері, сандай-ақ Сербтер, хорваттар және словендер патшасы (1921—1929), Югославия патшасы (1929—1934). 1934 жылы Марсельде өлтірілді.

Патша I Петрден және ханшайым Зоркадан туған екінші ұл.

Александр жастық шағын Сербиядан тыс өткізді, сол уақытта Обреновичтер династиясы елді басқарды. Ол Женевада және Санкт-Петербургте білім алды. 1903 жылғы мамыр төңкерісінен кейін әкесі патша болғанда Сербияға оралды. 1909 жылы ағасы Георгий тақтан бас тартқаннан кейін Александр мұрагер кінәз болып жарияланды. 1914 жылғы 24 маусымда әкесінің регенті болды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде серб армиясының жоғарғы қолбасшысы болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыстағы жеңістен кейін және 1921 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін жаңа патша-регенті және патшасы болды. Ол әлеуметтік және ұлттық қарама-қайшылықтары бар елді басқарды. Халық жиналысын таратқаннан кейін, 1929 жылы диктатура жариялады, ал 1931 жылы қыркүйек конституциясын қабылдады. 1934 жылы Марсельде усташтар мен болгарлық ВМРО ұйымының қастандықщылар тобымен өлтірілді.

Санат:Югославия патшалары
Санат:Югославия тарихы
Израильдің Иранға соққысы (сәуір 2024)

2024 жылы 19 сәуірде таңғы сағат 5:23-те **[[Израиль]] [[Иран|Иранға]] соққы жасады**. Иран Сириядағы Иран елшілігіне жасалған шабуылға жауап ретінде Израильге ұшқышсыз зымырандар атқаннан кейін Израиль жауап қайтарған.

## Хронология
Соққының басым бөлігі Исфахан маңындағы Кахджаварестан қаласында болды. Иранның мемлекеттік ақпарат құралдары таңертең ядролық қондырғылар мен армия базасы орналасқан Исфахан қаласының аспанында "кішкентай үш дрон" атып түсірілді деп жазды. Ресми ақпаратқа қарағанда, бүлінген жерлер жоқ, ядролық инфрақұрылым бұзылмаған. Тебриз қаласының аспанында да жарылыстар болды. Иранның ішкі рейстері тоқтап, Тегеран әуежайындағы адамдар эвакуацияланды.

Тегеран, Исфахан және Шираз үстіндегі әуе рейстері белгісіз мерзімге тоқтатылды. Иран астанасындағы Имам Хомейни халықаралық әуежайы жолаушыларға қызмет көрсетуді таңғы сағат 11-ге дейін кейінге қалдырды.

## Халықаралық реакция
Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттік (МАГАТЭ) Иранның ядролық объектілеріне залал келтірілмегенін растады.

Таңғы ақпараттық истерия кезінде АҚШ-тың Израильдегі елшілігі қызметкерлер мен олардың отбасы мүшелеріне қозғалысты шектеуді ұсынды. Австралия азаматтарды Израильден кетуге шақырды.

Пентагон соққы туралы ақпаратқа түсініктеме бермеді.

## Шығындар
Израиль ақпарат құралдары 19 сәуірде Израиль Ирак пен Сириядағы нысандарға да соққы жасағанын хабарлады, екі елде де жарылыстар болды. Сирия ақпарат құралдары Израиль елдің оңтүстігіне зымыран жіберді, "материалдық шығындар" бар деп жазды.

## Тағы қараңыз
* Иранның Израильге зымыран соққысы (сәуір 2024)
* Иранның Израильге зымыран соққысы (қазан 2024)

## Дереккөздер

Санат:Араб-Израиль қақтығыстары
Санат:2024 жылғы қақтығыстар
Санат:Израиль соғыстары