open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анжы

**Анжы** — малдың іріңдеген жерін әр жерден тесіп, сол жерден ірің ағып тұру үшін өткізіп қоятын қыл жіп.
Оның білем білем болын желі тартып кеткен мандамын неше жерден қиып, анжы өткіздім, тоқтамады. (Саятшылық, 180).

Анжы дәріге малынған қыл.
Анжы мандам болған жылқының терісін әр жерден тесіп, жіңішкелеп есілген құйрық қылмен жаңағы тесіктерден өткізіп байлап қояды. Оны анжы дейді. (Н. Қазыбеков 11)

Анжы малдың ірің кеулеген жарасының ауызын ұдайы ашық ұстау үшін де анжы өткізіледі. (Ер қанаты, 261).   
Анжы ертеректе адамға жаза ретінде де қолданылса керек.

## Тарихы
Х—ХІІ ғасырларда моңғолдар кісі өлтірген, ұрлық және басқа сол сияқты айып істегендерге құн (штраф) төлететін болған. Ондай құн (anju) деп аталған. Сол анжыны төлегеннен кейін айыпкер ешбір жаза шекпейтін болған. Ал анжыға көбінесе мал, кейде дүние мүлік те төлеп отырған.  
Айып-анжысымен дәл жуандардан әперемін деп кетті. (М.Әуезов)

## Этимологиясы
Қазақ тіліндегі анжы және моңғол жазба тілінде кездесетін анжы сөзі мағыналық жағынан да, тұлғалық жағынан да үйлесімді.  Көне түркі тілінде айыптау, жазалау мағыналарында аныт сөзі кездеседі. Бұл сөзді әркім әртүрлі оқып келеді. Малов оны якут aja сөзімен синонимдес ajы, ajыm (ажым), ajын сөздері кездеседі. Э.К. Пекарский бұл сөздің якут тілінде «айып,күнә» мағыналарынан басқа, «айып төлеу» деген де мағынасы барлығын айтады. Көне ұйғыр жазба тілінде «айып, кінә» мағыналарында ajyү (ажуғ) сөзі кездеседі. Ал Күлтегін, Тоныкөк ескерткіштерінде анығ сөзі ұшырасады. Көне түркі, ұйғыр, көне моңғол, якут тілдерінде қолданылатын т.б сөздердің тегі бір сияқты. Тілдің дамуы барысында әр тіл бұл сөзді өз қалыбына салып, өзгерткен тәрізді. 
Қазақ тілінің аймақтық сөздігінде:
Анжы (Шығ.Қаз.Тарб.) жауырға өткізетін қыл. Мысалы: Бұрын жауыр жылқының жарасынан анжы өткізетін едік. Анжы (Жамб.Шу) құйысқан байланатын темір. 

## Әдебиет
* Т.Жанұзақов.Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі / Жалпы редакциясын басқарған Т.Жанұзақов. -Алматы: Дайк-Пресс, 2008.- 968б.
* Жауапты редакторы Ұлттық Ғылым Академиясының академигі, профессор Ш.Сарыбаев. Қазақ тілінің аймақтық сөздігі /-Алматы: Арыс, 2005.
* Б. Қалиев. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі/ Алматы: Мемлекеттік тілді дамыту институты,  2014. – 728б.
Халықаралық Петропавл әуежайы

**Халықаралық Петропавл әуежайы** — Солтүстік Қазақстан облысы Петропавл қаласынан оңтүстікке қарай 11 км жерде орналасқан халықаралық әуежай. «Airport Management Group» ҚТЖ компаниясы басқарады. 2018 жылдың қорытындысы бойынша әуежай 18 410 жолаушыға қызмет көрсетті . Қазіргі уақытта әуежай Алматыға, Астана және Шымкентке тұрақты рейстердің орындалуын қамтамасыз етеді .

## Тарих
1935 жылдың соңына қарай Петропавл жұмысшы кенті ауданында топырақты әуеайлақ пайда болды. По-2 типті ұшақтардағы алғашқы пошта-жолаушылар рейстері 1935 жылдың ақпан айында орындала бастады.

## Техникалық деректер
2016 жылда ұшу-қону жолағын қайта жаңартқаннан кейін Петропавл әуежайы әуе кемелерінің қазіргі заманғы түрлерін шектеусіз қабылдай алады: Airbus A320, Airbus A321, Airbus A330, Airbus A350, Boeing 737, Boeing 757, Boeing 767 және тағы басқа 3-4-классты әуе кемелерінің түрлері, барлық үлгідегі тікұшақтар. Әуе кемесінің ең жоғары ұшу салмағы 171 тонна. ҰҚЖ (PCN) жіктеу саны 28/R/B/X/T.

## Әуежайды қайта жаңарту
2014 жылдан бастап 2016 жылдың 16 желтоқсанына дейін республикалық бюджет есебінен жолаушылар кешені жаңғыртылды. Бұған дейін ұшу-қону жолағын қайта жаңарту аяқталды. Жүргізілген жұмыстар нәтижесінде қалыңдығы 10 см асфальтбетонмен жолақтың төсемі күшейтілді, жолақ 2800 м дейін созылды және 45 м дейін кеңейтілді. Бұдан басқа, жермен жүру жолы мен перронды қайта жаңартып, халықаралық стандарттардың талаптары бойынша жарық сигналдық жабдықтар орнатылды.

## Әуекомпаниялар және бағыттар
### Жолаушылар рейстері
2020 жылғы жағдай бойынша әуежай келесі әуекомпаниялардың рейстеріне қызмет көрсетеді:

## Тағы қараңыз
* Халықаралық Көкшетау әуежайы (195 км)

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан әуежайлары
Санат:Петропавл
Талыс

**Талыс** *зат. этн.* – тері ыдыс, шеберлік аспаптарын салатын сірі-көн ыдыс. Талысты жылқының, сиырдың бас терісін бітеу сойып алып, шикі күйінде түгін сыртына қаратып жасайды. Оның түбі кеңдеу, ауыз жағы ықшамдалып, ашылып-жабылатындай екі ағаш жақтауға бекітіледі. Бұған балға, ыңғыру, таспа, шеттік, қанжыға, қайрақ сықылды күнделікті қажет нәрселер салынады. Терісі шүберектей етіп иленген бұл ыдысты қазақ көбінесе жүкаяқтың астына – белгілі жерге қояды. 
Кереге басында жылқының бас терісінен істеген талыс, желқом ер, босағада бір-екі қақпан жатыр (Ғ. Мұстафин, «Дауыл»). 
Қайдан табары мәлімсіз, Күсемістің сірі талысынан түйген тарының қоры еш уақытта үзілмейді. (С. Мұқанов, «Жұлдыз»). 

## Талыстай (Теңеу)

**Талыстай** *сын*. Үлкен, зор, дәу.  Табалдырықта талыстай болып, кесе-көлденең түсіп, қарауыл жатыр екен, оянған жоқ (Ш. Мұртаза, «Қызыл жебе»). Әп-сәтте дастарқан жайылып, мен өзіміздің талыстай сумкадан дәмтағам, ішімдіктерді самсата бастадым (Ғ. Қайырбеков, «Ақ желкен»). Аяғымда қорбиған қонышты, кепкен талыстай үлкен ботинка (Ғ. Сапаев, «Гүлдана»).
 
## '''Талыс''' ''(Қазақ тілінің аймақтық сөздігінде)''
1. (Қ. орда: Сыр., Жал., Қарм.; Жамб.: Шу, Мойын.; Ақт., Ырғ., Шығ. Қаз., Зайс.) шеберлердің аспап салатын ыдысы.  Далабайдың талысы толған аспап (Қ.орда, Сыр.).  Талысты жылқының, сиырдың бас терісінен істейді ( Ақт., Ырғ.). 2. (Орал: Орда, Жән.) мес, торсық. Кейбір талысқа 3-4 шелек қымыз сыяды (Орал, Орда). 
Көне жырларда талыс жылқының сиырдың бас терісінен істелген көн дорба. Бұл сөздің қолданысын қазақтың ұлы жырауы, 18 ғ. жоңғар басқыншыларына қарсы Қазақ-жоңғар соғысының бастаушысы әрі ұйымдастырушысы атақты Абылай ханның ақылшысы - Бұқар жырау жырында қолданған.

Мен арғын деген арыспын, Азуы керек қарыспын. Сен бұзау терісі шөншіксің, Мен өгіз терісі талыспын (Бұқар жырау).

## Дереккөздер
Мыршым

**Мыршым** — жастардың алқа-қотан отырып жүзікті аузына жасырып  ойнайтын ұлттық ойын. *«Мыршым-мыршым»* ойыны өте ертеден қалыптасып келе жатқан, көбінесе ойын-сауық кештерде ойналатын ойын. Ойыншылар қаншалықты көп болса, ойын соншалықты қызықты болады. Ойынға қатысушылардың жас мөлшеріне қарамай қатыса беруге болады. Ойын жүргізуші ойыншыларды жайғасып отырғаннан кейін бір ойыншыны шығарады. Отырған ойыншылардың біреуінің аузына тиын салынады. Қалған ойыншылардың ауыздарында еш нәрсе жоқ болады. Ойында  жүргізуші айтқан «Мырым-мырым» деген сөзді қайталайды. Ойыншының аузында тиын бар екенін табу керек. Бұл ойынның негізгі мақсаты  байқампаздық пен  тапқырлықты даму.

***Мыршым ойыны*** кейбір сөздіктерде  «мыршалай – мыршыл», «мыршым-мыршым» деп аталады. Яғни бұл ойынның  атауы нақты бір ғана атауды иемденбей, ойын барысындағы қолданысы бойынша да аталады. Семей, Ақсуат, Көкпекті, Аягөз өңірлерінде солай аталады.  Сонымен қатар,  «мыршым» ойынының ойналуында  аймақтық жерлерге байланысты  ерекшеліктер болып тұрады. Мысалы, Қазақ тілінің аймақтық және диалектотгиялық сөздіктерінде мыршым ойынына мынадай анықтама берген.

***Мыршым***  - көзді байлап ойнайтын ойын (Түркістан облысы).

Қазақ халқының дәстүрлі ойындары өте көп, олардың  біразы халық жадынан ұмыт болған ,  дегенмен қазіргі күнге дейін сақталып, қолданыста жүрген ойындар саны 750-дей екен. Ғалым Ә.Қайдар өз еңбегінде  ұлттық ойындардың жалпы тізімін келтіріп, олардың негізгілеріне анықтама беріп өтеді.

*Ұлттық ойындардың жалпы тізімі* 

* А: Абойы, Ағала, Ағаш аяқ; 
* Қ: Қазақша күрес , Қазан, Қазан доп;  
* М: Мыршалай мыршыл, Мыршым-мыршым.  

Ұлттық ойынның бұл түрін Оралхан Бөкейдің  «Өз отыңды өшірме» романынан кездестіре аламыз.
-Жолдастар! – деді Қамбар қамшысын сарт еткізіп. – Енді ақсүйек ойыны басталды. Содан соң, «Мыршалай-мыршым», «Бел-беу соқ»... [5, 32б] (О. Бөкей «Өз...»).

## Дереккөздер
Кербұлақ (өзен)

**Кербұлақ** – Шу алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Жамбыл облысы Шу ауданы жерінде. Ұзындығы 65 км, су жиналатын алабы 780 км2.

## Бастауы
Бастауын Шу-Іле тауларының оңтүстік-шығыс сілемі – Кіндіктас тауындағы бұлақтардан алады. 

## Гидрологиясы
Жоғарғы ағысында арнасы тар, жағасы тік жарлы болып келген. Жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Алабы жайылымға пайдаланылады. Еспе бекетінен өткен соң Белқұрақ шатқалы маңында құмға сіңіп кетеді де, Шу өзеніне жете алмайды.

## Дереккөздер

Санат:Шу ауданы өзендері
Санат:Шу су алабы
Шешуші айқас

**«Шешуші айқас»** — толық метражды көркем фильм. 1979 ж. Қазақфильм студиясы шығарған.

## Сюжеті
Өз қателіктерін мойындау қиын, кейде оларды түзету тым кеш, бірақ уақыт жас кейіпкерге оқиғалар ағымын өзгертуге мүмкіндік беруде. Нәтижесінде, ол шешуші спорттық айқаста жеңіліс тапты, бірақ ол фильмдегі өткен жол - өз ымыраларын ұғынып, алдағы рухани жандануға апарар жол.

## Дереккөздер
Санат:Қазақфильм фильмдері
Санат:КСРО драма фильмдері
Ағама арналған қалыңдық

**«Ағама арналған қалыңдық»** — толық метражды көркем фильм. 1979 ж. Қазақфильм студиясы шығарған.

## Сюжеті
Қазіргі заманғы ауылдағы ебедейсіз қыздың алғашқы махаббаты туралы лирикалық комедия.

Бас кейіпкердің інісі ағасына оның кейіпінде жалғыз лайықты қалыңдықты көріп, олмен оның орнына хат-хабар алмасып, жеке тұлға қасиеттерін жетіктіруді талап етеді. Нәтижесінде қыз сұлуға ғана емес, інісі қалағандай ағасының махаббатына қол жеткізеді.

## Рөлдерде
*Бәтима — Қамар Адамбаева
*Батырбек — Жан Байжанбаев
*Аян — Мейірлан Бұрғымбаев
*Қасымбек аға — Таңат Жайлыбеков
*Күлшетай — Күләй Мұратәлиева
*Айша — Раиса Мұхамедиярова
*Раушан — Венера Нығматулина
*Сәкен — Құман Тастанбеков
*Сапар — Сұлтан Тұрәлиев
*Абдолла — Мұхтар Бақтыгереев

## Дереккөздер

Санат:КСРО телевизиялық фильмдері
Санат:КСРО кинокомедиялары
Санат:Қазақфильм фильмдері
Дельфин оқиғасы

**«Дельфин оқиғасы»** () — 2011 жылғы режиссёр Чарльз Мартин Смиттің отбасылық драма фильмі. Фильмде Уинтер атты дельфиннің тағдыры жайлы айтылған, фильм шынайы оқиғаға негізделген. Фильмнің тұсаукесері 2011 жылғы 23 қыркүйекте  болды. Продюсерлері — Брэд Аренсмен, Дэвид Йэтс. Фильмді түсіруге және кітапты жазуға шабыттандырған «Уинтер» дельфинінің шынайы оқиғасы, ол 2005 жылы Флорида штатының жағажайында құтқарылып, «Clearwater Marine Aquarium» акуариумына жеткізілді және әлі күнге дейін сол жақта бағып — күтілуде. Уинтер теңіз шаяндарына арналған тұзақтың жібіне байланып, құйрығын жоғалтады. Бірақ, оның құйрығын протез, яғни жасанды құйрық алмастырды.

## Сюжет
*Сойер Нельсон, 11 жастағы жалғыздық зардабын тартып жүрген бала. 5 жыл бұрын оны әкесі тастап кеткелі бері мектеп үлгерімі өте нашар. Оның жалғыз досы оның бөлесі Кайл. Кайл жүзу чемпионы, оның арманы Олимпиада ойындарына қатысу.
*Бір күні Сойер мектепте өз велосипедімен бара жатқанда, жаралы дельфинге көмектеспек болып жүрген балықшыны көреді. Балықшы баладан 911 қызметіне қоңырау шалуға телефон сұрайды. Дельфин теңіз шаяндарына арналған тұзақтың жіптеріне байланып, жараланған. Оқиға орнына Clearwater Marine Aquarium (CMA) қызметкерлері келіп оны CMA ауруханасына алып кетеді. Сойер өзіне жаңа дос тапқанын сезеді. Ал CMA-да өзіне көптеген дос табады.

## Рөлдерде

## Жалғасы
2013 жылғы 18 маусымда Warner Brothers бұл фильмнің жалғасын түсіруге ниетті екенін жариялады. Жалғасы «Дельфин оқиғасы 2» деген атпен 2014 жылғы қыркүйек айында шықты.

## Фильм мен шынайы өмірдегі оқиғалар арасындағы айырмашылықтар
#Фильмде Уинтерді Данидендегі бал айы аралында балықшының көмегімен табылып, кейін Сойер оны босатты. Ал шын өмірде Уинтер Москит Лагунсутта, Нью-Смирна жағажайында  табылды.
#Фильмде Уинтердің құйрығын жіп арқылы тараған инфекцияның кесірінен алып тастады. Ал шын өмірде оның құйрығын құйрығындағы қан айналымы бұзылғандықтан алып тастады.
#Фильмде жасанды құйрықтың өндірісі  бірнеше апта алса, шын өмірде өндіріс бірнеше айды алған.

## Өндіріс
Дельфин оқиғасы 2010 жылдан бастап түсіріле бастады. Бұл фильм Флорида штатында Клируотер қаласында түсірілді. Дельфиннің оқиғасы фильмі қазіргі таңдағы жалғыз теңіз сүтқоректілер туралы, Джастин Шерберттің қатысуынсыз фильм.

## Саундтрек
*«**World Gone Crazy**» - орындаушы: Doobie ағайындылары
*«**Knee Deep**» - орындаушы: Zac Brown Band, Jimmy Buffett қатысуымен
*«**Sh-Boom**» - орындаушы: The Chords
*«**Everything Happens To Me**» - жазушы: Tom Adair және Matt Dennis
*«**Ride of the Valkyries**» - орындаушы: Будапешттік симфониялық оркестрі
*«**I'm Yours**» - орындаушы: Jason Mraz
*«**Line Dance**» - орындаушы: Michael Wells және David Fowler
*«**Second Guessin**» - орындаушы: Jerry King және the Rivertown Ramblers
*«**Kings Road A**» - жазушы: Jens Funke және Josef Peters 
*«**Made for Dancing**» - орындаушы: Ron Keel
*«**Safe**» - орындаушы: Westlife

## Марапаттар

## Сілтемелер
* Фильмнің ресми сайты 
* Winter дельфині

## Дереккөздер

Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:АҚШ отбасылық фильмдері
Санат:Warner Bros. фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Паневежис (футбол клубы)

**«Паневежис»** () — Литваның Паневежис қаласындағы футбол клубы. 2015 жылы "Паневежис" деген атаумен Паневежис қаласында құрылып.

2019 жылы тұңғыш рет Литва А лигасында ойнады.

## Жетістіктері
### Литва чемпионаты
* **Чемпион (1)**: 2023
* **3-орын (1):** 2022

**Кубок** 
* **Жеңімпаз (2):** 2020, 2025
* **Финалист (0):** 2021

**Суперкубок** 
* **Жеңімпаз (2):** 2021, 2024
* **Финалист (1):** 2026

## Маусым (2015—)

## Формасы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* ТОПЛИГА вебсайты 

Санат:Литва футбол клубтары
Қара Бетперде (DC Comics)

**Қара Бетперде** () — DC Comics ғаламының суперзұлымы, Бэтменнің жауларының бірі. Комикстегі негізгі кейіпкер Роман Сайонис (Roman Sionis) алғаш рет 1985 жылы тамызда Batman #386 комиксінде пайда болды. Авторлары -  Даг Монч және Том Мандрейк. Batman: Battle for the Cowl комиксінің сюжетінің оқиғаларынан кейін Қара Бетперде II рөлін доктор Джеремайя Аркхэм (Jeremiah Arkham) алды. Кейіпкер IGN нұсқасы бойынша «Бэтменнің үздік және осал 10 жауы» тізімінде 9-орын алды. Listverse.com сайты Қара Бетпердені Бэтменнің экранизациялауға ыңғайлы 10 жауының арасында алтыншы орынға қойды.

## Биографиясы
### Бала кезі
Роман Сайонис ауқатты отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы ұлына көңіл бөлмей, өздерінің байлық, дүние-мүлкіне көп мән берген. Романның анасын босандырған дәрігер сәби Романды құлатып алады. Оның ата-анасы баласының жай-күйіне мән бермей, тек қалайда бұл жағдайды жұрттан жасыруды ойлайды. Кейіннен бала Роман жекежайда ойнап жүрген кезінде оған құтырған жанаттар шабуыл жасайды. Сайонис әулеті бұл оқиғаныда жасыруға тырысты. Романға бұл жайлы тіс жаруға тыйым салынды.

## Дереккөздер

Санат:DC Comics
Санат:DC Comics кейіпкерлері
Санат:DC Comics суперзұлымдары
Санат:Бэтмен
Санат:Комикс кейіпкерлері
Санат:1985 жылы пайда болған комикс кейіпкерлері
Судува

**«Судува»** () — Литваның Мариямполе қаласындағы футбол клубы. 1968 жылы "Судува" деген атаумен Мариямполе қаласында құрылып.

2002 жылы тұңғыш рет Литва А лигасында ойнады.

## Жетістіктері
### Литва чемпионаты
* **Чемпион (3)**: 2017, 2018, 2019

**Кубок** 
* **Жеңімпаз (3):** 2006, 2009, 2019
* **Финалист (2):** 2002, 2016

## Маусым (2000—)

## Формасы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* ТОПЛИГА вебсайты 

Санат:Литва футбол клубтары
Санат:1968 жылы құрылған футбол клубтары
Кауно Жальгирис

**«Кауно Жальгирис»** () — Литваның Каунас қаласындағы футбол клубы. 2004 жылы «Спирис» деген атаумен Каунас қаласында құрылып.

2015 жылы тұңғыш рет Литва А лигасында ойнады.

## Жетістіктері
### Литва чемпионаты
* **Чемпион (1):** 2025
* **2-орын (1):** 2022 
* **3-орын (3):** 2020, 2021, 2024 

**Кубок** 
* **Жеңімпаз (0):** 
* **Финалист (0):**

**Суперкубок** 
* **Жеңімпаз (1):** 2025
* **Финалист (0):**

## Маусым (2004— ...)
;2013—2015 — «Спирис»

;ФК Каунo Жальгирис (2016—)

## Формасы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт 
* ТОПЛИГА вебсайты 

Санат:Литва футбол клубтары
Санат:2004 жылы құрылған футбол клубтары
Элгужа Лобжанидзе

**Элгуджа Лобжанидзе** (; 17 қыркүйек 1992) — грузиялық футболшы,  Грузия ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы. 
## Карьерасы
Қазақстан, Ресей, Грузия клубтарында ойнаған. 2012 жылы карьерасын "ВИТ Джорджия" клубында бастады. Үш маусымда 78 рет Грузия чемпионатында алаңға шықты. 2015, 2016 жылдары "Шукурада" ойнап, 2016 жылдың ортасында "Динамо" (Батуми) клубына ауысты.

2017 жылы "Орынбормен" келісім шарт жасасты. Бұл командада көп ойнай алмады, жарақатының кесірінен маусымның біраз бөлігін өткізіп алды.

2019 жылы "Таразға" ауысты.

2020 жылы "Қайсарға" ауысты.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Эльгуджа Лобжанидземен сұхбат 

Санат:Грузия футболшылары
Санат:Грузия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Орынбор ФК ойыншылары
Санат:Металлург Рустави ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Санат:Қызылқұм ФК ойыншылары
Джунгли кітабы (фильм, 2016)

**"Джунгли кітабы"** (ағылш. The Jungle Book) - режиссер және продюсер Джон Фавроның Джастин Маркстің сценарийі бойынша түсірілген, Рудьярд Киплингтің аттас әңгімелер жинағына негізделген Walt Disney Pictures түсірген американдық шытырман оқиғалы драмалық фильмі. Бұл 1967 жылғы аттас мультфильмнің анимациялық-ойын ремейкі [6]. Нил Сети жетім бала Мауглидің рөлін сомдайды, ол жануарларға қамқоршыларын басшылыққа ала отырып, өзін-өзі тану сапарына шығады, қауіп төндіретін Шер ханнан жалтарады. Фильмде Билл Мюррей, Бен Кингсли, Идрис Эльба, Лупита Нионго, Скарлетт Йоханссон, Джанкарло Эспозито және Кристофер Уолкеннің дауыстық қойылымдары мен қозғалысын түсіру бар.

Фавро, Маркс және продюсер Бригам Тейлор фильмнің сюжетін Диснейдің анимациялық фильмге бейімделуі мен Рудьярд Киплингтің түпнұсқа туындылары арасындағы тепе-теңдік ретінде дамытып, фильмдегі екеуінің де элементтерін алды. Негізгі түсірілім 2014 жылы басталып, Лос-Анджелесте өтті. Фильм жануарлар мен декорацияларды бейнелеу үшін компьютерлік кескіндерді кеңінен қолдануды талап етті.

Премьерасы 2016 жылдың 7 сәуірінде Ресейде және 15 сәуірде АҚШ-та Disney Digital 3D, RealD 3D, IMAX 3D, D-Box және үлкен премиум форматтарында өтті. Фильм бүкіл әлем бойынша 966 миллион доллар тапты, бұл оны 2016 жылғы бесінші кассалық фильмге айналдырды. Диснейдің ремейктерінің арасында фильм бүгінгі күнге дейін сегізінші қымбат және бесінші кассалық болып табылады. Фильм 89-шы Оскар сыйлығында, 22-ші киносыншылардың таңдауы және 70-ші BAFTA сыйлығында визуалды эффект жетістіктері үшін марапаттарға ие болды. Rotten Tomatoes-тің сыни консенсусы фильмді "көру өте қызықты" деп сипаттайды. Жалғасы дамуда, Маркс жазушы ретінде, ал Джон Фавро режиссер және продюсер ретінде оралады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* 

Санат:Үздік визуалды әсерлер үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:АҚШ шытырман оқиғалы фильмдері
Санат:Дисней фильмдері
Санат:АҚШ 3D фильмдері
Санат:2016 жылғы фильмдер
Санат:2016 жылғы АҚШ фильмдері
Африкалық жайын

**Африкалық клариялық жайын**, немесе мәрмәр клариялық жайын, немесе нильский клариас (лат. Clarias gariepinus) - барлық Африкада, Сахара су қоймаларын қоса алғанда, Иордан өзенінің бассейнінде, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияда кездесетін балық түрі.

Атмосфералық оттегімен тыныс алу үшін арнайы орган дамиды. Жабер қуысынан қабырғалары қан тамырларының көптігімен еніп, өте үлкен беті бар, ағаш тәрізді тарамдалған өрілген орган кетеді. Басқаша айтқанда, бұл балық судан тыс болған кезде жабырды ауыстыратын нақты жеңіл. Арнайы зерттеулер кларияның жиналмалы органы тек ауадан тұрады және 81% ауа ылғалдылығында ең тиімді екенін көрсетті. Тыныс алудың толық өшірілуі 14-47 сағаттан кейін өлімге әкеледі. Ең жақсы кларий суда ерітілген оттегінің концентрациясы 4,3 мг/л-ден асқанда және бетке қол жеткізу мүмкін болғанда сезінеді. Егер су айдынындағы жағдай осы талаптарға сай келмесе, ол басқасына жіберіледі. Африкалық сомның оңтайлы тіршілік ету ортасы pH 6,5–8,0 және температурасы 25-30 °C болатын су болып табылады, бірақ ол 12-18 °C температурасын жақсы ұстап, температураның құбылуына төзімді, суда тұздың деңгейін 10 промиллге дейін көтереді. Бұл түр өте сирек: ол су қоңыздары, моллюскалар, балық, өсімдік тағамдары және тіпті органикалық жолмен алынған тастаулар жеуге болады, бірақ табиғи жағдайларда, негізінен, жыртқыш болып табылады. Дене пішіні сұр сом мен безеуге ұқсайды.

Бұл балықтар ұзындығы 5-тен 260 мс-ге дейінгі электр сигналдарын жасайды, бірақ тек сол түрдегі бөтен адамның қатысуымен ғана. Жауап ретінде бөтен адам наутек жіберіледі немесе шақыру қабылдайды және разрядтарды шығарады. Тістеуге сирек келеді-көп бөлігі жауынгерлер тарайды. Олар бір-бірін 30-40 см қашықтықта жоғалтса, электр сигналдарын генерациялау тоқтатылады.

4 жұп "құлақ", еуропалық сом сияқты тістері бар. Қабыршақтар жоқ, терінің түсі судың түсіне байланысты, әдетте сұр-жасыл түсті мәрмәр. Уылдырық (жыныстық жетілу) жасқа 1-1,5 жылдан кейін жетеді, оның салмағы осы уақытта 400-500 г, ал ұзындығы — 300-400 мм.

Африкалық кларии сынығы дигенетикалық сорғыштардың бірнеше түрлерімен зақымдануы мүмкін.

Өнеркәсіптік балық өсіру объектісі.

## Дереккөздер
Санат:Балықтар
Фелипе Маттиони

**Фелипе Матити Роде** (Бразилия порты. Felipe Mattioni Rohde; 15 қазан 1988 ж., Ижуй) — бразилиялық футболшы, қорғаушы.

## Мансабы
Фелипе өзінің мансабын 2004 жылы «Гремио» клубында бастаған, бірақ ол команданың негізін 3 жыл өткеннен кейін бастап, 20 жасқа дейінгі Бразилия жастар чемпионатында ойынның жоғары дәрежесін көрсетті. Гремио үшін ресми матчта Маттити алғаш рет 2008 жылы «Наутико Ресифи» командасымен ойнады, онда Гремио 2: 0 есебімен жеңіске жетті. 2008 жылғы 29 қарашада кәсіпкер Мино Райола футболшыға құқықтардың бір бөлігін қайтарып алды, оны Еуропаға тиімді сатады деп үміттенді. 2009 жылдың 7 қаңтарында Фелипе Милан клубына жалға берілгенін мәлімдеді, сол сұхбатында бразилиялық итальяндық төлқұжат алғанын айтты, өйткені ата-анасының тамыры Италияда және ол өзін итальяндық сезінеді, 14 қаңтар Фелипе мен Милан арасындағы келісім аяқталып, расталды. Маттити «Милан» клубымен «Рейнджерс» клубымен жолдастық матчта бірінші ойынын өткізді - 2:2. Миландағы А сериясының бір ғана матчына қатысты.

2009 жылдың 26 ​​тамызында Испанияның Мальорка клубы Маттониді 2 миллион еуроға келісімшартын өтеу құқығымен бір жылға жалға алды. Бұл клуб үшін футболшы 20 матч өткізіп, 1 гол соқты.

2010 жылдың 28 шілдесінде Матити Эспаньолға қосылып, 5 жылға келісімшартқа отырды. 4 қыркүйек 2011 ж. Фелипе тізедегі критикалық байламның сынуы пайда болды және алты ай бойы жарамсыз болды.

## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Карлос сарқырамасы

**Карлов сарқырамасы, Сучурум** (болг. Карлов сарқырамасы) — Балқан тауларының орталық бөлігіндегі сарқырама. Старара өзенінің бойында, ол Карлово қаласына дейін, электр станциясының жанында орналасқан Васил Левский. Су құлауының биіктігі шамамен 8 метр, рельефтің биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 480 метрге дейін. Аудармадағы «Сукурум» «ұшатын су» дегенді білдіреді. Сарқырамаға апаратын асфальт жол бар.

## Дереккөздер

Санат:Сарқырамалар
Санат:Алфавит бойынша сарқырамалар
Магнитокалориялық әсер

**Магнитокалориялық эффект (АЭМ)** — адиабатикалық жағдайда оған әсер ететін сыртқы магнит өрісінің өзгеруімен магнит затының температурасының өзгеруі. FEM магниттік фазаның ауысу температурасына жақын температурада анағұрлым айқын болады.

Қазіргі уақытта төмен температураға жету үшін, тіпті деп аталатын температура деңгейіне жету үшін FEM қолдану әдістері жасалады «Магниттік» тоңазытқышта - бұл дәстүрлі сығу тоңазытқыш машинасының сығымдау-кеңейту циклы бу-газ салқындатқышының аналогының өзіндік рөлін атқаратын магниттік корпустың магниттеу-демагнетизациясымен ауыстырылатын құрылғылар.

## Дереккөздер
Тиберг-Тален құрылғысы

**Тален-Тиберг магнитометрі** - Жердің магнит өрісінің күшінің (индукциясының) үш компонентін өлшеуге арналған құрылғы, магниттік іздеуде қолданылатын магнитометр.
## Тарихы
XIX ғасырдың 80-ші жылдары Швецияда ойлап табылды. Ресейде оны алғаш Евгений Николаевич Барбот де Марни қолданған. Оларды профессор Дмитрий Львович Ортенберг Оралда магнитометриялық түсірулерде белсенді қолданды. Тиберг-Тален теодолитінің магнитометрлері Курск магниттік аномалиясын профессор Эрнест Егорович Лейстің зерттеулерінде қолданған. Магниттік зерттеуде ол XX ғасырдың 30-жылдарына дейін қолданылды.
## Жұмыс принципі
Бұл құрылғының негізі - магнит өрісінің компоненттерін өлшеуге бейімделген қарапайым компас.
## Дереккөздер
Асхат Қанатұлы Аймағамбетов

**Асхат Қанатұлы Аймағамбетов** (14 маусым 1982, Ақсу-Аюлы, Шет ауданы, Қарағанды облысы) — қазақстандық мемлекеттік және қоғамдық қайраткер, 2019–2022 жылдары Білім және ғылым министрі.

## Өмірбаян
Асхат Аймағамбетов 1982 жылдың 14 маусымында Қарағанды облысы, Шет ауданы, Ақсу-Аюлы ауылында дүниеге келген.

### Қызметі
2003 жылы «тарихшы, тарих пәні мұғалімі» мамандығымен Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін (ҚарМУ) бітірді.

2006 жылы «Болашақ» Қарағанды актуальды білім беру институтын заңгер мамандығы бойынша бітірді.

2002-2004 жж. Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің қызметкері.

2003-2012 жж — Қарағанды қалалық мәслихатының ІІІ және IV шақырылымдарының депутаты, қалалық мәслихаттың әлеуметтік мәселелер жөніндегі тұрақты комиссиясының төрағасы.

2004-2005 жж — «Жас Ансар лигасы» ҚБ төрағасы.

2005-2006 жж — «Медиа СП» ЖШС директоры.

2006-2012 жж — ҚарМУ, саясаттану және әлеуметтану кафедрасының оқытушысы, аға оқытушысы, доцент.

2012-2014 жж — әлеуметтік мәселелер бойынша Нұра ауданының әкімнің орынбасары.

2014 жылғы ақпан — 2017 жылғы тамыз — Қарағанды облысының білім басқармасының бастығы.

2017 жылғы тамыз — 2019 жылғы 17 қаңтар — Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі.

17 қаңтар - 13 маусым 2019 жыл — Қарағанды облысы әкімінің орынбасары.

## Білім және ғылым министрі
2019 жылдың 13 маусым күні Қазақстан Республикасының Білім және ғылыми министрі болып тағайындалды. Асхат Аймағамбетов тәуелсіз Қазақстан тарихында 16-шы білім министрі, кей тұлғалардың бұл қызметке бірнеше рет тағайындалғанын ескерсе 11-ші министр. Министр қызметі әдетте 2,6 жыл атқарады.

## Оқу-ағарту министрі
2022 жылдың 11 маусымынан бастап — Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі.

2023 жылғы 4 қаңтар күні Президент Жарлығымен қызметінен босатылды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан білім және ғылым министрлері
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан білім министрлері
Сәнби

**Сәнби** немесе **сәнбей** **(Сәнбиліктер;**   Сүмбе, Сианби, қытай транскрипциясында - «Сианби», ) - Ішкі Монғолия аумағында өмір сүрген көшпенді ежелгі **моңғол** тайпалары. Біздің дәуірімізге дейінгі III ғасырда Дунху одағынан шыққан. Қазақтардың, моңғолдардың этногенезіне қатысты. 

Шын аты-жөні белгісіз. Қытай транскрипциясында бұрмаланған «сянби» этнонимі - бұл конвенция. «Сирби», «Сирви», «Сарби» деген атпен әртүрлі қытай дереккөздерінде аталған  . 

93 жылы Қытай коалициясы, сәнбилер, динлиндер және чешистер (Тұрпан оазисі тұрғындары) бірігіп ғұндарды Их Баян ( ) шайқасында жеңді. 155 жылы сәнби көшбасшысы Таңшығай ғұндарды тас-талқан етіп, олардың төрт бөлікке ыдырауына әсер етті. Бірінші бөлігі жеңімпаз сәнбилерге қосылды, екіншісі Қытайға қоныс аударды, үшіншісі Тарбағатай тау ормандары мен шатқалдары және Қара Ертіс бассейнінде қалды; Төртіншісі ( ғұндар ) батыс жаққа шегініп, 158 жылы Еділ мен төменгі Донға жетті. Олардың келуі туралы ежелгі географ Дионисий Перигет хабарлады .

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан тарихы
Санат:Қазақтар
Санат:Моңғолдар
Атырау қалалық әкімдігі

**Атырау қалалық әкімдігі** – Атырау облысындағы әкімшілік бірлік.

## Географиялық орны
Солтүстігі мен батысында Махамбет, шығысында Мақат, Жылыой аудандарымен шектессе, оңтүстігін Каспий теңізі шайып жатыр. Әкімдік аумағын Жайық өзені екі бөлікке бөліп ағып өтеді.

## Әкімшілік құрамы
Қалалық әкімдікке 6 ауылдық округке біріктірілген 15 елді мекен қарайды:

## Ірі елді мекендері

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 385193 адамды (186581 ер адам және 198612 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы қалалық әкімдіктері
Бербицкий көпірі

**Бербис көпірі** — Гайанадағы Нью-Амстердам маңындағы Бербис өзені арқылы өтетін понтонды көпір. Көпір 2008 жылдың 23 желтоқсанында ашылды.  

Курантейн өзені - Гайананың астанасы Джорджтаун мен Суринаманың астанасы Парамарибо арасындағы көпірі жоқ жалғыз өзен. Жақын арада өзгерістер болады деп күтілуде, 2011 жылы қаңтарда Оңтүстік  Drain-ға жақын жерден Курантейнге көпір салу жоспарлары нақтылана бастады. Көпірде жаяу жүргіншілер жолы жоқ.

## Дереккөздер

Санат:Гайана көпірлері
Демерара Харбор көпірі

**Демерара Харбор көпірі** -Ұзындығы 1885 м болатын ақылы көпір. 1978 жылдың 2 шілдесінде пайдалануға берілді. Көпір Гайана астанасы Джорджтаунның оңтүстігінен 6,4 шақырым қашықтықта Демерара өзенін кесіп өтіп, Демерара Махайканы (4-аймақ) батыс жағалаудағы Эссексибо-Батыс Демерара (3-аймақ) аралдарымен байланыстырады. Көпір астынан шағын және үлкен кемелерге өтуге мүмкіндік жасалған, сонымен қатар жаяу жүргіншілерге арналған жол бар. Көпір небары 10 жылға есептелгенімен, бірақ ол әлі де берік. Көпір әр бағытта қызмет етсе де, жол ақысы тек бір бағытта жиналады. Батыстан шығысқа қарай көлік ақы төлемейді.
2015 жылға қарай Демерара Харбор көпірі арқылы күн сайын 9000 көліктер өтеді, бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 4,8 пайызға артық.

## Тарихы
Дамуға бағыт алып келе жатқан елге өз халқын тасымалдау мен байланыстыратын жол қажет болды. Ел тұрғындарының көпшілігі Джорджтауннан 130 шақырым қашықтықта тұрады, сондықтан бұл адамдарды бір-бірімен байланыстырудың маңызы зор еді. Үкімет дамып келе жатқан бизнес пен сауданы қамтамасыз ету үшін Демерера өзені арқылы өтетін қалқымалы көпір салуға шешім қабылдады.

## Басқару
Демерара айлағындағы көпірді басқару және мониторинг бөлімі тобы басқарады. Демерара айлағының көпірін қайта құру жобасы (MMU-DHB-RP), Қоғамдық жұмыстар министрлігінің еншілес компаниясы (MPW). MMU, алайда, MPW компаниясы тәуелсіз жұмыс істейді және техникалық қызмет көрсету, басқару, құрылыс және пайдалану үшін жауапты қызметкерлердің барлығын қолдайды. MMU, сондай-ақ, қаржылық тәуелсіздікті қолдайды, жол жүру ақысынан (көлік құралдары және су кемелері) алынған кірістерге негізделген. Оларда 60-қа жуық адам жұмыс істейді.

## Демерара өзені арқылы өтетін жаңа көпір
2015 жылғы желтоқсанда порт арқылы жаңа көпір салу үшін жиырма үш халықаралық және жергілікті компаниялар тендерге қатысты. 2017 жылдың тамыз айында Демерара өзені арқылы шығыс жағалаудағы Хьюстон мен батыс жағалаудағы Версалемді байланыстыратын жаңа көпір құрылысының жоспары туралы жарияланды. Құрылыс 2018 жылы басталып, 2020 жылы аяқталады деп күтілуде.

## Дереккөздер
Кариб қауымдастығының хатшылығы

**Кариб қауымдастығының Хатшылығы** - Кариб қауымдастығының (CARICOM) негізгі әкімшілік органы болып табылады және оны бас хатшы басқарады, ол қауымдастықтың бас атқарушы директоры болып табылады. Хатшылықтың миссиясы мыналардан тұрады: өмір сүруге қабілетті, халықаралық деңгейде бәсекеге қабілетті және барлық адамдар үшін өмір сүру сапасы жақсартылған тұрақты қоғамдастыққа қол жеткізу үшін қоғамдық институттармен және топтармен әріптестікте басшылықты және қызмет көрсетуді қамтамасыз ету .

CARICOM Хатшылығының бастапқы үйі (және оның алдындағы CARIFT Хатшылығы) Колгрэйн-Хаусе үйінде орналасқан (атап айтқанда ғимараттың оңтүстік жартысында, ал солтүстік жартысы Бас хатшының резиденциясы ретінде пайдаланылды).
1998 жылы 25 ақпанда Лилиендалда / Түркияда CARICOM Хатшылығының жаңа кеңсесінің негізі қаланды. CARICOM Хатшылығының штаб-пәтері ғимаратының құрылысы 2001 жылдың мамыр айында басталып, 2005 жылғы 19 ақпанда ғимарат ресми түрде пайдалануға берілді.
Ғимарат ресми түрде CARICOM хатшылығына 2005 жылдың 15 шілдесінде берілді, ал хатшылық ғимаратта 2006 жылдың 26 шілдесінен бастап жұмыс істей бастады.

## Үкіметаралық ұйым
Хатшылық құрамына мыналар кіреді:

### Кеңселер
*Бас хатшы
*Бас хатшының орынбасары
*Бас консул

### дирекциялар
*Сыртқы және қоғамдық қатынастар
*Адам және әлеуметтік даму
*Өңірлік сауда-экономикалық ықпалдастық

Осы аталған лауазымдар ұйымның атқарушы басшылығын құрайды және ұйымның стратегиялық басқаруы мен басшылығына жауап береді, сондай-ақ шешімдерді жүзеге асыруға жәрдемдесу мақсатында кеңестермен және олардың төрағаларымен тығыз жұмыс жасайды.

## Функциялары
### Хатшылықтың негізгі функциялары:
*Қоғамдастықтың мақсаттарына қол жеткізу мақсатында тиісті органдардың қарауы және шешім қабылдауы үшін ұсыныстарға ықпал жасау немесе әзірлеу
*Зерттеуді әзірлеуді ұйымдастыру және жүргізу
*Мемлекеттердің сұранысы бойынша қоғамдастыққа қатысты мәселелер бойынша қызметтер көрсету
*Қоғамдастық пен қауымдастық жиналыстарына қызмет көрсету, қабылданған шешімдер бойынша тиісті шаралар қолдану
*Мүше мемлекеттер арасында тиісті ақпаратты жинау, сақтау және тарату.
*Мемлекеттік органдарға ұсыныстар мен бағдарламаларды әзірлеуге және іске асыруға көмектесу
*Бюджеттік комитеттің қарауы үшін Хатшылықтың жұмыс бағдарламасы мен бюджеттің жобасын дайындау
*Қоғамдастықтың шешімдерін орындауға жәрдемдесу үшін ұлттық билік органдарына техникалық көмек көрсету

## Дереккөздер

Санат:Халықаралық ұйымдардың хатшылықтары
Санат:Кариб қауымдастығы
Санат:Кариб қауымдастығының институттары
Үркер (айрық)

**[[Үркер]]** — Торпақ шоқжұлдызындағы алып және жарық үйіржұлдыз шоғыры.

*Үркер —  қазақтың этно-поп стилінде өнер көрсететін музыкалық ұжым.
*Үркер — қазақ жазушысы Әбіш Кекілбайұлының романы.
*Үркер көшесі — Алматыдағы көше.
*Үркер — Үркер шоқжұлдызының Аймен тоғысуы.
Провиденс (стадион)

**Провиденс стадионы** немесе **Гайана Ұлттық стадион**ы Гайанадағы спорттық стадион. Стадион 2007 жылы наурыз-сәуір айларында крикет бойынша әлем чемпионатындағы матчтарын өткізу үшін арнайы салынды. 

2007 жылғы 28 наурыздан 9 сәуірге дейін стадионда Әлем кубогының алты матчы өтті, оның ішінде Шри-Ланка мен Оңтүстік Африка арасындағы матч, онда Шри-Ланкалық ойыншы Ласит Малинга халықаралық крикет тарихындағы қатарынан төрт доппен төрт тізбекті шарлар алған алғашқы ойыншы болды. Негізінен стадион крикет үшін салынғанымен көп функциялы құрылысқа айналдырылуы мүмкін.

## Тарихы
2007 жылғы Әлем кубогынан кейін, 2016 жылдың маусым айына дейін, Батыс- Үндістан, Австралия және Оңтүстік Африканы , 2016 жылғы үш күндік  түнгі ойындарды қосқанда, тағы да он ойын өткізілді. Ол сондай-ақ крикеттен басқа, футбол, басқа да спорт түрлерімен айналысты, сонымен қатар 2010 жылы Орталық Америка және Кариб бассейнінде өткен регби-7 жарыстарына қатысты. Сондай-ақ Carifesta 10 үшін өткізілген көптеген супер-концерттердің ашылу және жабу рәсімдері де сол жерде өтті.
Кариб Премьер-лигасының пайда болуымен стадион алғашқы үш маусымда лиганың матчтарын қабылдайтын алаңға айналды.

Стадионды Гайана үкіметі Үндістан үкіметінің қомақты қаржылай қолдауымен салған. Оны CRN сәулетшілері мен инженерлері жобалап, Shapoorji Pallonji тобы тұрғызды. 2005 жылы су тасқыны алаңның дайындығын баяулатты және 2005 жылдың мамыр айында басталған құрылыстың басталуын кешіктірді. Құрылыстың құны 25 000 000 АҚШ долларына бағаланады.

15000 адамға арналған Провиденс стадионы Гайанадағы ең үлкен спорт алаңдарының бірі болып табылады. Кешенде сауда орталығы мен сәнді апартаменттер бар және Princess International қонақ үйі стадионның жанында орналасқан.

## Көлік
Провиденс стадионы Гайана астанасы Джорджтауннан бірнеше шақырым жерде Демерара өзенінің шығыс жағалауында орналасқан. Стадион Ист-Бэнк тас жолының бойында орналасқан, Джорджтаун қаласының орталығынан 10 минут және Чедди Джаган халықаралық әуежайынан 30 минуттық қашықтықта орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Гайана
Әбілда Жынысбаев

**Әбілда Жынысбаев** (1892, Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданы – 1954, Шымкент облысы, Созақ ауданы, Шолаққорған ауылы) - Социалистік Еңбек Ері. Ұлты – қазақ. 

## Өмірбаяны
* 1934 жылдан бастап әкесі Жынысбай бірге мал шаруашылығымен айналысқан. Кейінгі кезде Шымкент облысы, Созақ ауданы, "Қызыл әскер" колхозында шопан болып қызмет атқарған.
* 1953 жылдан Калинин совхозында бас шопан болып жұмыс істеген.
Өз біліктілігімен колхоз бен совхоздың малын көбейтіп отырған. 1947 өзінің білікті жігерлі еңбегінің арқасында 470 бас қойдан, 573 қозы өсірді. Әр қозының салмағы – 40 кг-нан болған. Өмірінің соңына дейін колхоз бен совхозда жұмыс істеген. Ол жастарға тәрбиесімен, еңбек шеберлігін үйрете білді.

## Марапаттары
* Партия мен билік өкілдері еңбегін бағалап, 1946 жылы 3 маусымда «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған.
* 1948 жылғы 23 шілдеде Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.
* 1948 жылы 22 қыркүйекте «Ленин» орденімен марапатталған. 

## Есте сақтау
* Шолаққорған кентінде көше атауы берілген.
* Шолаққорған ауыл округінде орналасқан «Тәуелсіздік» саябағында Жынысбаев Әбілданың бюсті қойылған.

## Дереккөздер

Санат:1892 жылы туғандар
Санат:Жаңаарқа ауданында туғандар
Санат:1954 жылы қайтыс болғандар
Санат:Шолаққорғанда қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Шопандар
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Стабрук Маркет (Стабурк базары)

**Stabroek Market** -Гайанадағы Джорджтаун қаласында орналасқан үлкен базар     
## Құрылыс
1842 жылы Джорджтаун қалалық кеңесі Уотт-стриттегі базардың орналасқан жерін белгілеп, оны базар деп ресми түрде мойындады. Базарды 1880-1881 жылдар аралығында АҚШ-тың Делавэр штатындағы Edgemoor компаниясы жобалаған және салған. Темір мен болат конструкциясының құрылысы 1881 жылы аяқталды және қалада әлі де қолданылып келе жатқан ең көне құрылым. Американдық инженер Натаниэль Маккей жобалаған бұл базарда сатылымға көптеген өнімдерді ұсынады. Базар 7000 м2 жерді алып жатыр. Темір құрылымдары мен сағаттардың мұнарасы Ұлыбританиядағы Викториан дәуірін еске салады.

## Базар
Стабрук-Маркет аймағы әрдайым қаладағы ең жанданған орын болып табылады. Бұл таксилер мен «шағын автобустардың»  орталық хабы, сонымен қатар Демерара өзенінің бойындағы барлық қалалар мен ауылдардан келген адамдар мен тауарларды тасымалдайтын паромдар үшін орталық.

Стабрук-Маркет көптеген сатушылар ақша табуға баратын Гайанадағы ең үлкен базар орны ретінде танымал. Базар әрдайым күнделікті тұтынушылармен толы, оларға зергерлік бұйымдардан бастап, киім өндіруге дейінгі әртүрлі бұйымдарды ұсынады. Стабрук-Маркет ғимараттың жоғарғы жағында орналасқан сағаттарымен кеңінен танымал. 

Стабрук базары Гайаналықтар «қала» деп атайтын орталықта орналасқан, онда көптеген басқа ірі кәсіпорындар оның биік және танымал ғимараттарын қоршайды. Стабрук-Маркет Джорджтаунның басты көрікті жерлерінің бірі және Гайанаға әйгілі базар.

## Қылмыс
Стабрук базары, әдетте, қылмыс деңгейі жоғары деңгейде болмағанымен, бірақ тонау кейде болып тұрады. 2011 жылы Стабруктағы базардағы гранатаның жарылысы салдарынан бір адам қаза тауып, бірнеше адам жарақат алды.

## Дереккөздер

Санат:Гайана
Джорджтаун қалалық мэриясы

**Джорджтаун Таун Холл** - Гайанадағы Джорджтаун қаласындағы Регент көшесі мен Республика даңғылының бұрышында орналасқан ХІХ ғасырдағы готикалық қайта өрлеу ғимараты. Ғимаратты сәулетші Игнатий Сколес 1887 жылы жобалап, 1889 жылдың маусым айында аяқталды. Ғимаратта мэрдің, қалалық кеңес және қала инженерлерінің кеңселері орналасқан. 

Джорджтаун Таун Холл сонымен қатар «Кариб бассейніндегі готикалық сәулет өнерінің ең жақсы үлгілерінің бірі» ретінде сипатталады. 1995 жылы Гайана үкіметі Джорджтаун қалалық мэриясын ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мұра нысаны ретінде ұсынды.

## Дереккөздер

Санат:Гайана
Санат:Джорджтаун
Такуту өзені арқылы өтетін көпір

**Такуту өзені арқылы өтетін көпір** - Бразилиядағы Бонфиммен Гайандағы Летемді байланыстыратын көпір. Ол 2009 жылы аяқталып, 2009 жылдың 31 шілдесінде ашылды. Оның ресми ашылуы 2009 жылдың 14 қыркүйегінде екі ел көшбасшыларының қатысуымен өтті. Оған 5 миллион доллар қажет болды және оны Бразилия төледі.
Көпір Оңтүстік Американың аймақтық инфрақұрылымын ықпалдастыру бастамалары шеңберіндегі жоба болды.

## Дереккөздер

Санат:Гайана
Санат:Гайана көпірлері
Қатынадыр (тау)

**Қатынадыр** – Ор және Қатынадыр өзендерінің суайрығындағы тау. 

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Хромтау ауданы Құдықсай ауылының солтүстігінде 18 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 380 м, салыстырмалы биіктігі 80 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 5,5 км-ге созылған, енді жері 1,5 км. Беткейі көлбеу келген.

## Өсімдігі
Құрғақ дала белдемінің сұр, қоңыр топырақ жамылғысында боз, бетеге, жусан, бұталы өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы таулары
Қатынадыр

**Елді мекен:** 
* Қатынадыр – Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**
* Қатынадыр – Ор және Қатынадыр өзендерінің суайрығындағы тау.
* Қатынадыр – Ор алабындағы өзен.
Трипофобия

[250px|нобай|оңға|[Үндістан лотосы ұрықтары]]
**Трипофобия** (кластерлік тесіктерден қорқу) — термин 2004 жылы ұсынылды - τρυπῶ «тесіктеу» және -фобия. Бұл кластерлік, яғни бір жерде шоғырланған тесіктерден қорқу дегенді білдіреді. Органикалық нысандарда шоғырланған кіші тесіктер, мысалы - лотос жемістері мен қамырдағы көпіршіктер, адам қалтырауын, жүрек айнуын, терінің қышуын және жалпы ыңғайсыздық сезімін тудырады. Трипофобияны Американдық психиатриялық қауымдастығында және психикалық бұзылулардың статистикалық нұсқаулығында танымайды, алайда мыңдаған адамдар бұл фобиядан зардап шегеді деп мәлімдейді.

## Дереккөздер

Санат:Фобиялар
Бесікті (шоқы)

**Бесікті** – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданының батысындағы шоқы. Ботақара ауылынан солтүстікке қарай 40 км, Шыбынды көлінен оңтүстік-шығысқа қарай 15 км жерде. 

## Жер бедері
Ең биік жері 575 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылған, ені 1 – 1,5 км. Беткейі жайпақ келген. 

## Геологиялық құрылымы
Делювийлі-пролювийлі шөгінділермен жабылған девон жыныстарынан түзілген. Топырағы қызыл қоңыр, тас аралас орта саз балшықты, ши, бетеге өседі.

## Дереккөздер

Санат:Бұқар жырау ауданы таулары
Санат:Қазақстан шоқылары
Тақия тастамақ

**Тақия тастамақ** — тақиямен өтетін қазақтың ұлттық ойыны.

## Ережелері
Ойынның әртүрлі ережелері бар бірнеше нұсқасы кездеседі:

Біріншісі, бұл ойын дене шынықтыру, спорт залында, мәдениет үйінде өткізіледі. Ертеде үйде өткізілетін болған. Ойынды жүргізу үшін биіктігі 25-30 см орындық не спортшылар отыратын ұзын орындық — сәкі қажет болады. Сол орындықтың үстіне шығып, жүресінен отырған ойыншы, екі аяғының арасынан екі қолын әлгі орындыққа не сәкіге тіреп, еңкейіп барып, жерде жатқан тақияны аузымен тістеп алуы қажет. Бұл ойынды орындағанда адамның екі тізесі шалқайып сыртына қарай көтеріледі де, дене салмағы екі қолының білегіне түседі. Ойын дене шынықтыруға, оның қуатын жетілдіре түсуге қолайлы. Сонымен қатар, ол қозғалмалы ойындардың ережелерін және қауіпсіздік техникасын үйрету арқылы оқушыларды ептілікке, жылдамдыққа, батылдыққа тәрбиелеуге бағытталған.

Екіншісінде, ойынға бірнеше бала қатысады. Балалар, шеңбер жасап отырады. Жүргізуші шеңбердің сыртын айнала жүгіріп жүріп, біреулеріңнің артына білдіртпей, тақияны тастап кетеді. Егер қатысушы сезіп қойса, жүргізушіні қуып жетуі керек. Ал, жүргізуші қуған баланың орнына келіп тұра қалуға тырысады. Жүргізушіге жете алмаған бала айыбын төлейді, өнер көрсетеді.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Қазақтың ұлттық ойындары
* Тақия

Санат: Қазақтың ұлттық ойындары
Барима-Уайни

**Барима-Уайни** (Barima-Waini) (1 аймақ) - Гайана мен Венесуэланың даулы территориясындағы Гайананың Эссибаннан шыққан аймақ. Венесуэла бұл территорияны Амакуро Дельта штатының бөлігі деп санайды.

Облыс елдің солтүстік-батысында орналасқан. Ол 20 339 км² аумақты алып жатыр. Ол солтүстігінде Атлант мұхитымен, шығыста Померун-Супенаам аймағымен, оңтүстігінде Куйуни-Мазаруни аймағымен және батысында Венесуэламен шектеседі.
thumb|right|200px|Барима-Уайни аймағы көрсетілген Гайана картасы
## Тарихы
1980 жылы Гайанадағы әкімшілік реформадан бұрын Барима-Вайни аймағы «Солтүстік-батыс ауданы» ретінде белгілі болған. 

Мабарума бұрынғы орталық Мораванна су тасқынына тым ұшырайды деп шешкен кезде әкімшілік орталық болды. 1960-шы жылдардың соңында және 1970-ші жылдардың басында Гайана астанасын осы ауданға көшіруге елеулі көңіл бөлінді.

## Этимология
Аймақ өңір арқылы өтетін екі өзеннің құрметіне аталған; Барима және Вайни өзені.

## Географиясы
Барима-Уайни -қалың орман аймағы. Бірінші аймақтың Атлант жағалауы белдеуінде батыстан шығысқа қарай Бадам, Лури -Бич, Шелл- Бич, Фокс –Бич т.б. жағажайлар бар. Теңіз тасбақалары кейбір жағажайларға ұя салады. Бұл ауданда да үндістердің бірқатар қауымдастықтары бар.

## Экономикасы
Барима-Уайни аймағындағы экономикалық қызметтің негізгі түрлері орман шаруашылығы және алтын өндіру болып табылады. Солтүстік және солтүстік-шығыс аумақтарының негізгі дақылдарына: кофе, маниока, арпа, капуста, бұршақ, жүгері, жержаңғақ және цитрустар кіреді.

Марганец өнеркәсібі Matthews Ridge-Port Kaituma әлемдік бағаның құлдырауы оны жалғастыру үшін тиімсіз болған кезде тоқтатылды.

## Негізгі елді мекендер, қызметтер мен құрылыстар

Негізгі елді мекендерге Мабарума (аймақтың астанасы), Порт-Кайтума, Мэтью жотасы, Мораванна, Товакайма, Кориабо, Хосоро, Аракака және Морука кіреді .

Өңірде екі орта мектеп бар: 1965 жылы құрылған Мабарумдағы солтүстік-батыс орта мектебі және 1992 жылы құрылған Санта-Роса орта мектебі.

## Халқы
1980 жылы әкімшілік реформалардан кейін Гайана үкіметі 1980, 1991 және 2002 жылдары үш ресми санақ жүргізді. 2002 жылы Барима Вайни тұрғындарының саны 24 275 адамды құрады.  Барима-Вайни санақтан алынған ресми деректер төмендегідей:

*2012 -26,941
*2002 -24 275
*1991 -18,428
*1980 -18329

## Галерея

Coconut Trees on the Shell Beach - panoramio.jpg|"Шелл" Бич жағажайы
Mabaruma Guyana Almond Beach House.JPG|Мабаруме 
Continuing Promise in Guyana DVIDS130400.jpg|Санта Роза мектебі
99 Turns of Dark Bush - Moruca to Baramani - panoramio.jpg|Барамани өзені
Continuing Promise in Guyana DVIDS130397.jpg|Кумак аудандық ауруханасы


## Дереккөздер

Санат:Гайана аймақтары
Сэм Смит

**Сэмюэл Фредерик Смит ** (ағылш. *Samuel Frederick «Sam» Smith*; 19 мамыр 1992, Лондон) — британдық әнші, әндердің авторы.

### Өмірбаян
Сэм Смит 19 мамыр күні 1992 жылы Лондонда туды. Оның анасы Кейт Кэссиди (*Kate Cassidy*), банкир, өз жұмысынан баласының музыкалық мансабына көп назар аударғанына байланысты айырылмақ болды. Смит *Youth Music Theatre UK* жастарға арналған музыкалық театрында білім алған және  *Oh! Carol*-де көпшілікке сахнада ән шырқайтын болған (2007). Сонымен қатар, ол бірнеше жыл бойы өлең жазу мен ән салу шеберлігіне әнші мен пианист – Джоанна Эденнен үйреніп, сабақ алған. Сэм - *Bishop’s Stortford* қаласында орналасқан *St Mary’s Catholic School* мектебінің түлегі. Ол ағылшын әншісі Лили Аллен және актер Альфи Алленның туысы болып табылады.

## Мансап
2013 жылдың желтоқсан айында Сэм Смит  *2014 BRIT Critics' Choice Award* және *BBC's Sound of 2014* премияларына номинант ретінде тағайындалған болатын, олардың екеуін де ол жеңді.

Өзінің бірінші студиялық *In the Lonely Hour* альбомын ол «Lay Me Down» және «Money on My Mind» синглдарымен бірге 2014 жылдың 26 мамырында шығарды. 2013 және 2014 жылдары Сэм Смит Ұлы Британияның хит-парадында *La La La, Money on My Mind* және *Stay with Me* синглдарымен үш рет бойы бірінші орында болған. Оның *Naughty Boy* атты әншімен бірге жасаған *La La La* әнінің видеосы YouTube платформасында 914 миллионнан аса көрініске ие болған.

2015 жылы Сэм Смит «Грэмми» 57-ші церемониясында  төрт номинацияда жүлдегер атанды: «Жыл жазбасы», «Жыл әні», «Ең үздік жаңа орындаушы» және «Ең үздік вокалдық поп-альбом».

2016 жылы Сэм «Алтын глобус» және «Оскар» жүлделерінің лауреаты атанды.

## Дискография
**Студиялық альбомдар**
*2014 — *In the Lonely Hour* — № 1 Ұлы Британияда
*2015 — *In the Lonely Hour (Drowning Shadows Edition)*
*2017 — *The Thrill of It All (Special Edition)*
*2020 — *To Die For*
**ЕР**
*2011 — *Nirvana (EP)*
**Синглдер**
*2012 — «Latch» (*Disclosure* feat. *Sam* *Smith*) № 11 Ұлы Британияда және № 7 АҚШ-та
*2013 — «La La La» (*Naughty Boy* feat. *Sam Smith*) — № 1 Ұлы Британияда, клип (914 миллионнан астам көрініс)
*2014 — «Money on My Mind» — № 1 Ұлы Британияда
*2014 — «Stay with Me» — № 1 Ұлы Британияда, клип № 2 АҚШ-та
*2014 — «I’m Not the Only One» № 3 Ұлы Британияда және № 5 АҚЩ-та
*2014 — «Like I Can» № 5 Ұлы Британияда
*2015 — «Lay Me Down» № 12 Ұлы Британияда және № 8 АҚШ-та
*2015 — «Omen» (*Disclosure* feat. *Sam Smith*) № 13 Ұлы Британияда және № 64 АҚШ-та
*2015 — «Writing's on the Wall» («007: Спектр» фильміндегі басты саундтрек) № 1 Ұлы Британияда
*2017 — «Too Good at Goodbyes» № 1 Ұлы Британияда және № 5 АҚШ-та
*2017 — «Pray» № 39 Ұлы Британияда және № 55 АҚШ-та
*2018 — «Promises» № 1 Ұлы Британияда
*2018 — «Fire on Fire»
*2019 — «Dancing with a Stranger»
*2019 — «How Do You Sleep?»

Санат:Үздік фильм әні үшін Оскар сыйлығының иегерлері