open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
А-Корунья

**А-Корунья** ( ресми , ресми емес исп. *La Coruña*)&nbsp;— Испания мемлекетінің солтүстік-батысында орналасқан қала, шипажай және кемежай. Галисия автономиялық бірлестігінің құрамына енетін Ла-Корунья провинциясының әкімшілік орталығы. Ла-Корунья қаласы тұрғындарының саны 2009 жылғы санақ бойынша 246 056 адамды құраған.

## Географиясы
Ла-Корунья қаласы Атлант мұхиты жағалауын бойлай созылып жатыр.

## Тарихы
ІІ ғасырда Ла-Корунья мүйісінде римдіктер шамшырақ тұрғызады,бүгінгі таңдағы Геркулес мұнарасы.991 жылы Сантьяго-де-Компостелаға бара жатқан қажылар келгеннен соң мұнда  кемежай пайда болады.XIII  ғасырда патша Альфонсо IX-дың тапсырмасы бойынша кемежайдың айналасындағы елді мекен қайта салынып,*Круния* деген атау алады.1588 жылы Ла-Корунья портынан "Жеңімпаз армада" деп аталатын соғыс кемелерінің үлкен құрамасы шығады,осы құраманың жеңілісінен кейін қала теңіз қарақшысы Френсис Дрейктің шабуылына тап болады.
XVI—XVII ғасырларда Ла-Корунья "Жаңа дүние" деген атпен испан саудасының маңызды орталығына айналады.1809 жылы қаланы Напалеонның әскері жаулап алады.Содан ағылшын генералы Джон Мурдың жасағы қаланы француз әскерінен босатып алады.

## Экономикасы
Бүгінгі таңда Ла-Корунья қаласы Галисия ауданындағы ең бай алқап.Қаланың кемежайы,мұнай өңдеу өнеркәсібі,алюминий өнеркәсібі,кеме жасау өнеркәсібі,азық-түлік және тоқыма өнеркәсібі жылдан-жылға дами түсуде.Қару-жарақ өндірісі мен балық аулау кәсібі қаланың маңыздылығын одан әрі көтеруде.

 

## Қаланың назар аударарлық орындары
* Геркулес мұнарасы  Ла-Корунья мүйісінің батысында орналасқан
* Көне қаланың орталық алаңы Мария-Пита алаңы болып саналады
*  Риас-Альтас шипажайы көптеген тамаша қонақүйлері бар және құмды жағажайлы Галисияның атлантикалық жағалауы болып саналады
* Қаланың көз тартарлық жерлерінің бірі - Санта-Барбара және Санто-Доминго монастырлары
* Сан-Карлос бақшасында Ла-Корунья қаласын француздардан құтқарушы ағылшын генералы Джон Мур жерленген
* Сан-Антон сарайы


Сурет:Spain LaCorunaTownHall.jpg|Ла-Корунья ратушасы
Сурет:Faro Torre Hércules La Coruña Galicia España.jpg|Геркулес мұнарасы
Сурет:Tumba de Sir John Moore.jpg|Генерал Джон Мурдың бейіті


## Сыртқы сілтемелер
* Ресми беті
* Муниципалдық кеңес

Санат:Испания қалалары
Санат:Галисия елді мекендері
Витория (қала, Испания)

thumb|right|px150|Ақ құдай ананың алаңы немесе ескі алаң
**Вито́рия** (, ) — Испания мемлекетінің солтүстігіндегі қала,"Алава" провинциясының және "Басков елдері" автономиялық бірлестігінің әкімшілік орталығы.Витория "Басков елдері" автономиялық бірлестігінде маңыздылығы жөнінен Бильбао қаласынан кейінгі екінші орындағы қала.2009 жылғы санақ бойынша Витория қаласында 235,661 адам мекен етеді.
Қазіргі уақытта Испанияда бұл қала  "Vitoria-Gasteiz"  деген екі сөздің біріктірілуінен жасалған атаумен танымал.Бұл атауда  ұлттық испанша аталым мен баскілік аталым қатар қолданылған.

## Тарихы
Орта ғасырлық виториялық білім бойынша.
1181 жылы наварлық патша  "Санчо VI Данышпан"  қаланы дөң үстінде Жаңа Витория деген атаумен тұрғызған,Гастейсте қарапайым кұрылыс жүргізілген.Бұл Жаңа Витория қаласына  ғалымдардың  есептеуінше жүз жылдай уақыт болған.Мұнда бекініс қызметін атқарған тас қорғандар болған.
XX ғасырдың ортасына дейін Витория Испанияның солтүстігіндегі кішігірім қала болып келген,алайда Пиреней түбегіне демократияның келуімен қалада жедел  индустрияландыру мен қала халқының тез өсуі басталады.1980 жылы 20 мамырда Витория қаласы "Басков елдері" автономиялық бірлестігінің әкімшілік орталығына айналады және осы қалаға бірлестіктің "Парламенті" және "Үкіметі" сияқты  басты саяси институттар көшіріліп әкелінеді.

## Экономикасы

### Транспорты
Витория қаласы Мадрид қаласын Сан-Себастьян және Франциямен жалғастырып отырған темір жол желісінің бойында орналасқан;екінші темір жол желісі шығыстағы Памплона қаласына бұрылып кетеді.Барлық бағыттар бойынша жолаушылар және жүк пойыздарының жүйелі жүрісі бағытқа түсірілген.
Витория қаласының аэропорты (es) қаладан солтүстік-батысқа қарай бірнеше километр қашықтықта орналасқан және көбінесе жүк сапарлары бойынша қолданылады.
Мұнда қалалық автобус маршруттары қызмет етеді;2008жылдан бастап қалада жаңа трамвай жұмыс істейді,бұл трамвай EuskoTran мекемесі арқылы пайдаланылады.
2004 жылдан бастап қала басшыларының ұйымдастыруы бойынша тұрғындар мен қала қонақтары үшін велосипедтер жалға беріледі.

## Спорты
*Deportivo Alavés футбол командасы қазіргі уақытта Segunda División-де ойнайды.Жарыстары  Estadio Mendizorrotza стадионында өткізіледі.
*Baskonia ( сондай-ақ *Caja Laboral* деген атаумен де танымал ) баскетбол командасы ACB лигасында ойнайды.Бұл топ Fernando Buesa Arena-да ойнайды.
*Inigo Calderon - футбол ойыншысы бүгінгі күнде Англия командасы Brighton & Hove Albion F.C. тобында ойнауда.
*Almudena Cid - ритмикалық гимнастшы,қазіргі уақытта зейнеткер,8 рет ұлттық чемпион болған."Атланта 1996","Сидней 2000","Афина 2004" және "Бейжің 2008" сияқты   4 рет олимпиадалық ойындарға қатысқан.9 әлемдік және 12 еуропалық чемпионатқа қатысқан.

## Бауырлас қалалары
*  Калифорния,АҚШ
*   Анголумия,Франция
*  Кого,Гвинея
*   Ибаге,Колумбия
*   Кутаиси,Грузия
*  Техас,АҚШ
*  Витория,Бразилия

## Сыртқы сілтемелер
* Кисель Е. Музей изящных искусств в Витории-Гастейс // Герника: электронный журнал о баскской культуре, ISSN 1998-5096 
* Official web site of Vitoria-Gasteiz
* Vitoria-Gasteiz in the Auñamendi Basque Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)

*

Санат:Испания қалалары
Санат:Витория
Бадалона

**Бадалона** () — Испания мемлекетіндегі қала әрі муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Барселонес ауданында (комарка) орналасқан.

2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218886 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,95 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 10 км.

Қала қамқоршысы киелі Анастасио болып саналады.

thumb|left|Шіркеу

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 

Санат:Барселона елді мекендері
Санат:Барселона қалалары
Санат:Испания қалалары
Санат:Бадалона
Мал өсіру

Мал өсіру - өсіріліп отырған мал басын көбейту. Мал өсіру адамзатың тіршілік-тұрмыс қажетін өтеу үшін ежелден айналысып келе жатқан кәсібі. Малдан адам бағалы азық-түлік жөне жеңіл өнеркәсіпке кажетті сан алуан шикізат өңдіреді. Қазіргі уақытта мал өсіруді ұйымдастыру зоотехния
ғылымының (қ. Зоотехния) жетістіктері негізінде жүргізіледі. 

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Мал сою

**Мал сою** — малды жансыздаңдырып етін алу. Мал сою кәсіби жұмыс, оған сәйкес білім мен тәжірибе керек. Әр түрлі түлік малын союдың өзіңдік ерекшеліктері бар. Көпшілігіне ортақ мал союдың тәртібі келесідей - малды жығып, аяқтарын бірге байлап, бауыздау, басы мен сирақтарын ажырату, терісін сыпыру, өкпе-бауыр, ішек қарындарын шығару, ұшасын алу, ұшаны мүшелеу (бөлу).

## Дереккөздер

Санат:Ет өнеркәсібі
Мал тұқымының құрылымы

Мал тұқымының құрылымы - тұқым ішінде жалпы тұқымға ортақ қасиеттерімен қатар өнімінде, дене бітімі мен пішінінде, тіршілік ортасына бейімділігіңде өзіндік ерекшеліктері бар мал топтарының болуы. Мал тұқымының құрылымдық бөліктеріне аймақтық тип, зауыттық тип, аталық із және аналық ұя жатады. Аймақтық тип - ауа-райында ерекшеліктері бар жер жағдайында өсірілетін тұқымның үлкен бір бөлігі. Кез-келген тұқымда аймақтық тип болуы шарт емес. Ол тек көп елдерде тараған тұқымда болады. Зауыттық тип - өнімінде өзіндік ерекшеліктері бар асыл тұқымды мал зауытының табыны. Аталық із - жоғары өнімді аталық малдың өзіне ұқсас ұрпақтары. Аналық ұя - жоғары өнімді аналық малдың өзіне ұқсас ұрғашы ұрпақтары. Аталған құрылымдық бөліктер мал тұқымын қоғамдағы сұранысқа сай жетілдіріп отыруға қажетті шарт.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Эльче

**Эльче ** () — Испания мемлекетіндігі қала әрі муниципалитет. Валенсия (автономды бірлестік)Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Бахо-Виналопо ауданында (комарка) орналасқан.

2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230822 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 326,07 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі ара қашықтық 21 км құрайды.

Қаланың қорғаушысы болып әулие Агафангел және әулие қыз де ла Асунсион (Успения) саналады.

Эльче қаласы пальмалы кішкене орманымен Дүниежүзілік мирас ЮНЕСКО тізіміне кіргендігімен танымал.Сонымен қатар танымал "Эльче ханымы" атты табыс орнымен де әйгілі.

## Суреттері

Сурет:Elche el palmeral.JPG| 
Сурет:Clima_Elx.PNG| 
Сурет:Dama de Elche.jpg| Эльче ханымы
Сурет:Cantiga Elche.JPG| 
Сурет:Elche_-_parque_municipal1.jpg|Саябақ
Сурет:Elche2.jpg|сарай
Сурет:Amadeo I de España, de Vicente Palmaroli (Museo del Prado).jpg|Амадей I (Испания патшасы)
Сурет:UMHUniversitat.jpg| 
Сурет:MAHE_Elche.jpg|Мұражай
Сурет:Palacio Altamira.jpg|Сарай
Сурет:Elche_Basilica.jpg|Базилика
Сурет:Misterio de Elche.jpg| 
Сурет:Arroz con costra.jpg| 
Сурет:Elche-Xerez.jpg| 
Сурет:Palmera-imperial2.jpg| 


## Панарама
thumb|center|800px|Эльче — көрініс 

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Аликанте елді мекендері
Санат:Испания қалалары
Санат:Эльче
Мал қоңдылығы

**Мал қоңдылығы** - мал денесіне майдың жиналу дәрежесі. Мал қоңдылығы малды азықтандыру мен бағып-күту жағдайына, денсаулығына пайдалану ретіне қарай қалыптасады. Осыған сәйкес мал қоңдылығына әр түрлі талап қойылады. Мысалы, бордақыланған, етке өткізетін мал нағыз семіз, ал көлік малының семіздігі жұмыс міндетін атқарып, денсаулығын калыпты жағдайда сақтауға жеткелікті дәрежеде болуы керек. Мал қоңдылығына байланысты сойыс салмағы, таза еттің түсімі, еттің химиялық құрамы өзгереді. Семіз малдың қара еті майлы, дәмді келеді.

## Дереккөздер


Санат:Мал шаруашылығы
Мал шағылыстыру

Мал шағылыстыру - күйлеген аналық малды (биені, қойды, сиырды, т.б.) аталық малмен (айғырмен, қошқармен, бұқамен, т.б.) шағылыстыруды ұйымдастыру. Мал шағылыстырудың қолдан шағылыстыру, қамап шағылыстыру (қ. Қамап шағылыстыру) мен ерікті шағылыстыру (қ. Ерікті шағылыстыру) түрлері қолданылады. Қолдан шағылыстырғанда күйлеген малды ұстап тұрып шағылыстырады. Мысалы, жүгендеп, шылбырдан ұстап түрған биеге ұзын шылбырмен жетелеп айғыр қосады. Қолдан шағылыстыру негізінен мал аз шаруашылықтарда қолданылады. Мал шағылыстырудың негізгі мақсаты-күйлеген малды ұрықтандыру. Ұрықтандырудың мал шағылыстырудан басқа қолдан ұрықтандыру (қ. Қолдан ұрықтандыру) әдісі бар.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Мал шежіресі

Мал шежіресі - жеке малдың шыққан тегі туралы белгілі тәртіппен бастырылған құжат. Мал шежіресінде малдың ата-тегінің өнімділігі туралы толық мәлімет жазылады. Мал шежіресі. малдың шаруашылықтық және тұқымдық құңдылығын алдын ала және ерте, жас кезінде анықтауға мүмкіншілік береді. Мұның экономикалық маңызы бар. Сонымен қатар мал шежіресін туыстас малдарды ұтымды пайдалануға және олардың кездейсоқ шағылысуына жол бермеуге пайдаланады. Асыл тұқымды малдың міндетті түрде кем дегенде екі ұрпақ ата-тегі келтірілген мал шежіресі болуы керек.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Мал шикізаты

Мал шикізаты - өнеркәсіпте өңделетін мал өнімдері. Мал шикізатына жүн, шикі тері мен қозы елтірісі, қаракөл елтірі, мүйізі, тұяғы, т.б. жатады.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Малды азықтандыру мөлшері, азықтандыру нормасы

Малды азықтандыру мөлшері, азықтандыру нормасы - мал түрі, жасы, жынысы, тұқымы мен өнімдік бағыты, тірілей салмағы мен өнімділігіне қарай өзгеретін организмінің мұқтаждығының көрсеткіштері. Азықтандыру нормасы мал тіршілігін сақтап, өнім өндіруге (жұмыс атқаруға) қажет энергия мен қоректік заттардың организм мұқтаждығына сәйкес қажеттігін белгілейді. Азықтандыру нормасы негізгі көрсеткіштеріне азық өлшемі, қорытылатын протеин, ас тұзы, кальций, фосфор, каротин жатады. Толықтырылып, тетіктелінген азықтандыру нормасы көрсеткіштері бұған қоса жалпы протеин мен ауыспайтын аминқышқылдары, макро-және микроэлементтер мен негізгі витаминдер (А, Д, Е) қажеттілігімен толықтырылып, мал мен құс организмінің мұқтаждық көрсеткіштерін қамтиды.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Мал тұқымын қабылдау

Мал тұқымын қабылдау - жаңадан шығарылған мал тұқымын қабылдап бекіту. Бұл жұмыс әр елде қабылданған ереже-нұсқау бойынша жүргізіледі. Біздің елде мал тұқымын қабылдау ережесін Ауыл шаруашылығы министрлігі бекітеді. Қазіргі ережеге сәйкес, министрлік жаңа мал тұқымын шығарушылардың өтініші бойынша арнайы комиссия құрады. Комиссияның жаңа тұқым малының басын жан-жақты бағалаған қорытыңдысының негізінде, министрліктің бұйрығымен мал тұқымы бекітіледі.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Мал тұқымын сынау

Мал тұқымын сынау - бірнеше мал тұқымына бір-бірімен салыстырмалы түрде баға беру. Мал тұқымын сынауды жүргізудің мақсаты нақтылы бір өңірдің жер-жағдайына, ауа райына жақсы бейімделіп, жоғары сапалы мол өнім беретін мал тұқымын таңдап алу. Мал тұқымын сынауды жүргізудің ғылым мен тәжірибе қабылдап бекіткен әдістемелік нұсқауы бар. Оның сынаққа түсетін мал тұқымы өкілдерінің жыныс-жасы, саны жеткілікті мөлшерде бірдей, бір табында бағып-күтіліп, түліктің түріне сәйкес қажетті үзақ мерзімде бақылауда болу сияқты негізгі алғы шарттарын бұлжытпай орындау мал тұқымын сынаудағы баға әділдігінің кепілі.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Малды азықтаңдыру, емізу, жемдеу

**Малды азықтаңдыру, емізу, жемдеу** - малдың    мөлшерлеп    қоректенуін    ұйымдастыру.  Малды азықтаңдыру шаруашылықтағы мал басының көбеюіне, өсіп-жетілуіне және жоғары өнімділігіне ең күшті ықпал ететін сыртқы ортаның факторы болып табылады. Және де бұл фактордың әсері жаңа туған төлді емізуден ерте - жатырдағы эмбрионалдық даму кезеңінен басталады. Сондықтан жетілген, ірі, өміршең төл алу үшін шағылыстырылатын малдың қоңды да күйлі болып, буаздық кезінде жеткілікті деңгейде азықтандырылуына жете көңіл бөледі. Өйткені буаздық кезеңінде эмбрионалдық дамуына ақау келген төлде сол ақау салдары эмбрионализм түрінде кейінде сақталып, өнімділігін кемітеді. Өз ретінде туғаннан кейінгі кезендегі де  азықтандырудағы кемшіліктер малдың өсіп-жетілуі мен өнімділігін кемітетін инфантилизм түріндегі ақау қалдырады. Демек, малды ұрық боп байланғанынан бастап тіршілігіндегі бүкіл даму барысында (онтогенезде) дұрыс, жеткілікті азықтандырудың маңызы зор. Жаңа туған төлді азықтандыруды ене сүтін емізіп уызына қаңдырудан бастайды. Уызда жаңа туған төлдің қорытуына жеңіл альбумин мен глобулиндер жеткізілуімен қатар гамма-глобулиндарымен оларға енесінен иммундық, яғни ауруға қарсы тұрушылық қасиеттер беріледі. Жас төлдің бірден-бір құнарлы қорегі енесінің сүті болғандықтан, ене сүтін еміп өскен төл өміршең болып, тез арада өсіп-жетіледі. Өсіп-жетілуі мен салмақ қосымын жеделдетіп, қоңдылығын көтеру үшін бордақылаудағы малды үстемелеп жемдейді.

## Дереккөздер


Санат:Мал шаруашылығы
Малды байлап бағу

**Малды байлап бағу** - ірі қара малды қорада арнайы байлауларға байлап ұстау. Малдың азықтанып, суарылуына кедергі келтірілмейтіндей байлауынан тек таза ауаға серуендетуге-моционға шығарылғанда босатады.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Малдың добал сөлеке бітімі

**Малдың добал, сөлеке бітімі** - мал дене бітімінің бір түрі. Мұндай малдың сүйегі ірі, басы үлкен, терісі қалың, түгі жуан, бұлшық еттері жақсы жетілген, майсыз, жалпы түр-тұлғасы көзге сөлекеттеніп, кейбір дене мүшелері өрескелдеу көрінеді .Малдың добал, сөлекет бітімі жүк таситын көлік малында, қылшық жүнді қойларда жиі кездеседі. Добал, сөлекет бітімді мал қоршаған ортаның қолайсыз жағдайына төзімді, көнбіс, ауруға көп шалдықпайды.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Малды жайылымда бағу

Малды жайылымда бағу - жазғытұры мүйізді ірі қара малды жаз жайлымына шығарып ұстау. Малды жайылымда бағу арзан да құнарлы жайылым отын пайдаланып, аз азық шығынымен сапалы сүтті мол өңдірумен қатар, жазғы  маусымда таза ауада, күн астында ірі қара денсаулығын барынша нығайтып, ал олардан босаған қора-қопсыны тазартып, жөндеп, дезинфекциялап, қысқа дайыңдайды.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Малды жайып семірту

Малды жайып семірту - бордақыланып етке сойылатын малды жайылым отымен салмақ қостырып, қондандыру. Малды жайып семірту іріктеліп алынған бастарды жасы, жынысы, тірілей салмағы мен қоңдылығы бойынша бірыңғай топтарға бөліп, шөбі шүйгін жайылымда тәжірибелі бақташыларға баққызады. Бордақылаудағы гүрттерді қажетті минералдық қосындылармен қамтамасыз етіп, уақтылы суарып тұрады. Жайылымда жаю реті және тәртібімен тірілей салмағын ірілендіріп, қоңдылығын арттырған малдан аз азық шығынымен өзіңдік құны төмен мол да сапалы ет өндіріледі. 

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Малды жерсіндіру

**Малды жерсіндіру**- сырттан әкелінген малды жаңа мекеннің табиғи жағдайында өніп-өсуге үйретіп, көндіктіру. 

Малдың жаңа мекеңді жерсінуі оның бірнеше ұрпақ ауыстыра қалыптасатын ұзақ та, күрделі үрдіс. Малды жерсіндіру барысы нәтижелі болу үшін, алдын ала малдың бұрынғы мекендеген жерінің жағдайы мен болашақ мекеннің ауа-райы, табиғи жағдайы жете зерттеліп, онда жерсіндірілетін малдың жылдың қолайлы мезгілінде әкелінуі, әкелгеннен бастап құнарлы азықтандыру мен жақсы күтім жағдайының туғызылуымен қатар ұрпақтан ұрпакқа жалғастырылатын сұрыптау мен жұп тандау жұмыстары жүргізілуі керек. Малдың жаңа мекендегі өніп-өсуі, жетілуі мен өнімділік көрсеткіштері бұрынғы мекеніндегіндей деңгейде болса, онда бұл оның жаңа мекенде жақсы жерсінгендігін көрсетеді. Малды жерсіндіру дүниежүзілік және отандық мал тұқымдары қорын ұтымды пайдаланудың сенімді жолдарының бірі. Малды жерсіндіру тәсілі арқылы қырдың қызыл сиыры, симментал сиыры (қ. Симментал сиыры), Латвияның қоңыр сиыры (қ. Латвияның қоңыр сиыры), т.б. Қазақстанда кең тараған мал тұқымдарына айналды.

## Дереккөздер


Санат:Мал шаруашылығы
Малды азықтандыру рационы

Малды азықтандыру рационы - азықтаңдыру нормасының, яғни организмінің мұқтаждығының көрсеткіштерін қамтамасыз ету үшін бір басына тәулігіне (айына, жылына) берілетін (жегізілетін) жемшөп мөлшері. Малды азықтандыру рационы малдың ас қорыту жүйесінің ерекшелігін ескере отырып, олардың сүйсініп жейтін жемшөбінен құрастырылады. Рациондағы ол жемшөптердің жалпы қоректілігі (азық өлшеміне алмасу энергиясы) бойынша есептелінген ара қатынасымен рацион құрылымын белгілейді. Көп қарыңды күйісті малды азықтандыру рационы аумақты арзан азықтарға (көкшөп, сүрлем, пішен, пішендеме, сабан ж.б.) негізделе отырып (жалпы қоректілігінің 40-60%) құрастырылса, бір қарынды шошқанікі құнарлы жемге (дән мен жармаларға) негізделіп (жалпы қоректілігінің 80-90%) құрастырылады. Мал мұқтаждығының барлық көрсеткішін қажетті деңгей мен сапада қамтамасыз ететін рациоңды толыққұңды малды азықтандыру рационы деп атайды. Ол үшін малға жегізілетін негізгі жемшөпке қажетті азықтық (протеиндік, минералдык, витаминдік ж.б.) қосындылар қосылады. Малды азықтандыру рационы шаруашылықтағы арзан жемшөптен құрастырылып, аз азық шығынымен мол мал мен құс өнімін ендіруді көздейді, өйткені мал  мен  құс   өнімінің  өзіндік  құнын  құрайтын  өндірістің тікелей шығыңдарында азық пен азықтандыру шығындарының үлесі басым болады. Демек, ол шығынды азайту арқылы өнім құнын арзандатып, саланың тиімділігін арттыруға жол ашылады.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Ұйғыр тілі

**Ұйғыр тілі** (ئۇيغۇر تىلى, *Уйғур тили*, Uyghur tili / ئۇيغۇرچە, *Уйғурчә*, Uyghurche) басым көпшілігі ҚХР-ның Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданында (саны 6280 мың), аз бөлігі Қазақстан мен Орта Азияда түратын ұйғыр халқының ұлттық, әдеби тілі. ТМД елдеріндегі ұйғырлар саны — 262 199 адам (1989). Ұйғырлар — шығыс мәдениетінің дамуына үлкен үлес қосқан халық. Ұйғыр тілі солтүстік-батыс (орталық), оңтүстік (хотан), шығыс (лобнор) диапектілеріне, ол кеңестік ұйғырлар тілі орталық диалектіге енетін Жетісу және Ферғана говорларына бөлінеді. Шығыс Түркістан ұйғырлары араб әліпбиін, ТМД елдері ұйғырлары орыс әліпбиін пайдаланады. Лобнор тілі — Шығыс Түркістанның Қашқар жазығындағы Лобнор көлінің батыс жағын мекендейтін түркі ұлысының ұйғыр тіліне жақын сөйлеу тілі. Лобнорлар екі мыңдай ғана адам.

## Дереккөздер


Санат:Ұйғыр тілі
Санат:Түркі тілдері
Малды байламай бағу

Малды байламай бағу - ірі қара малды қорада байламай ұстау. Қораны малдың жыныстық-жастық және өндірістік топтарына бөліп ұстайтындай етіп бөледі де өсіру технологиясына сәйкес соларда байламай ұстайды.

Санат:Мал шаруашылығы

## Дереккөздер
Мостолес

**Мостолес** ()  — Испания мемлекетінде орналасқан қала әрі муниципалитет. Мостолес қаласы Мадрид автономиялық бірлестігінің құрамындағы Мадрид провинциясының құрамына енеді.Мостолес Ареа-метрополитана-де-Мадрид ауданының құрамына кіретін муниципалитет болып саналады.Территориясы 45 км² жерді алып жатыр.2010 жылғы санақ бойынша қала тұрғындарының саны 206015  адамды құраған. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі ара қашықтық 18 км-ге созылып жатыр. Болашақта астана болуға тайталас қалалардың бірі. Көршілес қалалармен және Мадридпен  мадридтік метро "онңтүстік сақина" арқылы байланысқан.

## Атақты тұрғындары
**[[Икер Касильяс]]**

## Сілтеме


Санат:Қалалар

## Суреттері

Сурет:Mostoles_AYUNTAMIENTO.JPG| 
Сурет:Mostoles Ermita.JPG| 
Сурет:Bandomostoles1808.JPG| 
Сурет:Casona mostoles.JPG| 
Сурет:URJC Mostoles DepartamentalI.jpg| 
Сурет:Teatro del Bosque - Móstoles 2007.jpg| 
Сурет:Mostoles_biblioteca.JPG| 
Сурет:Mostoles conservatorio.JPG| 
Сурет:Rectorado urjc.jpg| 
Сурет:Graffiti mostoles2.jpg| 
Сурет:Transporte mostoles.JPG| 
Сурет:Mostoles casa andres torrejon.JPG|Мұнара


## Сыртқы сілтемелер
* Официальная страница

Санат:Испания қалалары
Санат:Мостолес
Рауан Исалиев

300px|thumb|right|Рауан Исалиев
**Рауан Исалиев** (13 мамыр, 1988 жыл, Орал қаласы) — Қазақстан ұлттық допты хоккей құрамасы мүшесі, Орал допты хоккейінің түлегі, шабуылшы-жартылай қорғаушы, бойы - 181 см. 

2011-2012 жылғы маусымның қорытындысы бойынша Ресей чемпионатының суперлигасында өнер көрсететін Нижний Новгородтың «Старт» командасының үздік ойыншысы атанды. Қазақстан ұлттық құрамасын Алматыда өткен 2011 жылғы әлем чемпионатында капитан ретінде айдынға бастап шығып, қола жүлдегер атанған. “Старт” командасының бас бапкері Алексей Дьяковтың сөзіне қарағанда, Рауан енді өзіне әлдеқайда жақсы жағдай жасағалы отырған Новосібір қаласына жол тартып, суперлигада 6-орынды иеленген “Сибсельмаштың” намысын қорғамақшы.
## Спорттық мансабы
«Ақжайық» (2002-2008), «Водник» (2008-2009). Ресей жоғарғы лигада 19 матч ойнап 12 доп салған. Ресей кубогында 12 матч ойнап 4 доп салған. Ресей біріншілігінде бірінші лигада «Ақжайық» сапында алты маусымда 67 гол соқты. Қазақстан құрамында 17 матчта 13 доп соқты. Ресей Федерациясы сыйлығы үшін бірінші лига турнирінде жеңімпаз (2007). 2011 жылғы Қысқы Азия ойындары чемпионы, әрі үздік шабуылшысы.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* РАУАН ИСАЛИЕВ: НЕ ЧУВСТВУЮ СЕБЯ ЛЕГИОНЕРОМ

Санат:1988 жылы туғандар
Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар
Санат:Қазақстан допты хоккейшілері
Санат:Әлем біріншілігінің қола жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша допты хоккейшілер
Санат:Допты хоккейден Азия чемпиондары
Антиб

**Анти́б** (, ) — Лазурный жағалауындағы шипажайлы қала, теңіз жағалауындағы Альпы ауданындағы департамент, Прованс-Альпы-Лазурный аумағы, Франция мемлекетінде орналасқан қала.

2005 жылғы мәлімет бойынша қала тұрғындарының саны 72 300 адамды құраған. Канны мен Ницца аралығында Жерорта теңізінің Гаруп мүйісінде орналасқан. Антиб қаласында Лазурный жағалауында жиынтық тоннажы бойынша ең үлкен яхталық порт орналасқан. Бұл кемежай XX ғасырдың 60 жылдары римдік гавананың орнына салынған. Антиб қаласында тек бұл порт қана емес тағы осыған ұқсас бес порт бар - Вобан, Галис, Крутон, Оливьетт, Салис кемежайлары. Қала Антиб ()  мүйісімен және Жюан-ле-Пен () қалашығымен бірге бірыңғай әкімшілік бірлікті құрайды.

## Экономикасы мен транспорты
thumb|Fort Carré
Антиб қаласында Лазурный жағалауы арқылы жүретін тамаша яхталар байланады.Олардың иелері өз меншіктерін және өздерін жарнамалауға бейім емес.Антиб қаласында парфюмерия лық өндіріс жұмыс жасайды.Қалада балықты қайта өңдеу өнеркәсібінің қалдықтары сақталған,бірақ ол соңғы онжылда айтарлықтай қысқартылған.Сонымен қатар қалада темір жол вокзалы бар.

## Сыртқы сілтемелер

* Antibes official website
* Antibes pictures website 

Санат:Альпі-Маритим департаментінің коммуналары
Санат:Франция шипажайлары
Гаспар Де Портула

thumb|right|150px|Гаспар де Портоланың ескерткіші 
**Гаспар де Портола́-и-Ровира** (; 1716, Польша, Лерида, Ос-де-Балагер – 1784)) – испан сарбазы, Калифорнияның губернаторы, Сан-Диего және Монтерей қалаларының қалаушысы

1716 жылы Каталонияда ақсүйек отбасында дүниеге келген. Италия және Португалияда мемлекеттік қызметте болып, 1767 жылы Калифорнияның вице-королі болып тағайындалды.

1769 және 1770 жылдары Калифорнияның солтүстігіне сапарды басқарды. Содан кейін Мексиканың Пуэбла штатының губернаторы болды.

Санат:Каталонияда туғандар
Санат:1716 жылы туғандар
Санат:1784 жылы қайтыс болғандар
Санат:Испания мемлекет қайраткерлері
Санат:Португалия мемлекет қайраткерлері
Санат:Мексика мемлекет қайраткерлері
Талғат Бақытбекұлы Жайлауов

**Талғат Бақытбекұлы Жайлауов** (7 шілде 1985, Өскемен, Қазақ КСР) — қазақстандық хоккейші, шеткі шабуылдаушы.

## Мансабы
Өскемендік хоккейдін тәрбиеленушісі, жаттықтырушысы - Владимир Беляев.

2007 жылғы Қазақстандық үздік хоккейшісі.

2007 және 2011 жылғы қысқы Азия ойындарының ашылу салтанатындағы Қазақстан делегациясының ту көтерушісі болған.

Қазақстан мұзды хоккей ұлттық құрамасының капитаны - 2011 жылғы қысқы Азия ойындарының жеңімпазы. 2007 жылдың қысқы Азия ойындарының күміс жүлдегері.

## Жетістіктері
* 2011 жылғы қысқы Азия ойындарының чемпионы
* 2007 жылғы қысқы Азия ойындарының күміс жүлдегері
* Қазақстан чемпионы (2005, 2007)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 

Санат:Қазақстан шайбалы хоккейшілері
Санат:Торпедо Өскемен ХК хоккейшілері
Санат:Қазақстан шайбалы хоккей құрамасының ойыншылары
Санат:Барыс ХК хоккейшілері
Бөрі (айрық)

**Бөрі**:
* Бөрі - қасқырдың жағымды атауы.
* Көк Бөрі - түркі мифологиясындағы киелі ұғымдардың бірі.
* Бөрі - шоқжұлдыз.
* Бөрі - жауынгерлер тобы. 
* Қыз бөрі - қазақтың ұлттық ойыны

## Тұлғалар
* Бөрі сұлтан.
* Әміртай Бөрі - қазақ жазушысы
* Бөрі Исаев - қазақ композиторы
Ащыбұлақ

**Ащыбұлақ** сөзінің бірнеше мағынасы бар:

**Елді мекендер :**

* Ащыбұлақ – Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы ауыл.
* Ащыбұлақ – Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
* Ащыбұлақ – Жетісу облысы Ақсу ауданындағы ауыл.
* Ащыбұлақ – Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы ауыл.
* *Ащыбұлақ* – Алматы облысы Іле ауданындағы Мұхаметжан Түймебаев ауылының 1999 жылға дейінгі атауы.

**Бөгендер:**

* Ащыбұлақ – Алматы облысы Ескелді ауданында, Ащыбұлақ өзені бойындағы бөген.
* Теріс-Ащыбұлақ – Жамбыл облысындағы Жуалы ауданының жеріндегі бөген.
Брест (Франция)

**Бре́ст** () — Франция мемлекетінің батысында орналасқан қала,қаланың супрефектурасы Финистер. 2006 жылғы санақ бойынша қала тұрғындарының саны 144 мың адамды құраған. Брест қаласы Атлант мұхитының жағалауында, Бретань түбегінің батыс шетінде орналасқан. Қала Брест шығанағының солтүстік жағалауында орналасқан төбе бөктерінде жатыр. Брест қаласы Атлант мұхитының жағалауындағы маңызды сауда және әскери порт ретінде саналады.Брестте ірі әскери теңіз базасы бар.

## Экономикасы
Негізінен қаладағы экономика белсенділігі порт айналасына топталған.Брест кемежайы әр түрлі типтегі кемелерді және су ығыстырғыштықты қабылдай алады.Қалада кеме жөндеу мен кеме жасау жақсы дамыған.Сонымен қатар азық-түлік және жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары жұмыс істейді.Жақын маңда Шарль де Голль атындағы аэропорт бар.
thumb|left|250px|Қала орталығында ("Бресттің азаттығы" алаңы)
thumb|left|250px|Брест қамалы

Санат:Франция
Санат:Атлант мұхитының порттары
Ипанема

thumb|250px|Ипанема жағажайы.
**Ипане́ма** (; «жаман су» тупи-гуарани тілінде) — Рио-де-Жанейроның оңтүстігіндегі орналасқан жағажай мен бай ауданы. Ипанеманы Копакобана кварталдарынан бөлетін ауданның шығыс шекарасы Апроадор () мүйісі болып табылады. Солтүстік шекарасы  өзені, Ипанема және Леблон аудандарын бөлетін батыс шекарасы —  каналы, оңтүстікте — жағадайдың аттас көшесі . Аудан өзінің жағажайымен және өзіндік мозаикалық суреті бар жаяужолымен ерекшеленеді. Ипанема тұрғындар мен туристтердің демалу және ойын-сауық орны ретінде өте танымал.

## Сыртқы сілтемелер
* ipanema.com — Рио-де-Жанейро туралы   

Санат:Рио-де-Жанейро
Миллиметр

**Миллиме́тр** (милли… және метрден) — ұзындық өлшем бірлігі, метрдің 1/1000 бөлігіне тең. Белгілеу: қазақ «мм», халықаралық «mm».

1 мм = 0,001 м = 0,01 дм = 0,1 см = 1000 мкм.

## Тағы қараңыз
*Торр
*Метр
*Дециметр

Санат:Ұзындық өлшем бірліктері
Альянц Арена

**Альянц Арена** () - Германияның Мюнхен қаласында орналасқан футбол стадионы. 2005 жылы пайдалануға берілді.  Сыйымдылығы 69 901 (66 000 отыратын орын). Альянц Аренаның құны 340 млн еуроны құрады.

## Тарихы
2002 жылы құрылысы басталып, 2005 жылы аяқталды. 2006 жылдан бері "Бавария" және "Мюнхен-1860" командаларының өз алаңындағы матчтарын өткізеді. Төртінші санатқа жатады. 

2006 жылғы Футболдан әлем чемпионатының бірнеше ойыны өткен. 2012 жылы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы өткен.

Ашылу салтанаты 2005 жылы 30 мамырда өтті. Онда "Мюнхен-1860" және "Нюрнберг" командалары ойнап, алаң иелері 3:2 есебімен жеңіске жетті.

2024 жылғы Футболдан Еуропа чемпионаты Германияда өтті. Турнирдің бірінше кездесуі осы стадионда Германия мен Шотландия құрама командалары арасында өтіп, Германия 5:1 есебімен қарсыласынан басым түсті.

## ӘЧ-2006
"Альянц Аренада" өткен ойындар
*9. 06. Германия - Коста-Рика - 4:2. ТТ
*14. 06. Тунис - Сауд Арабиясы - 2:2. ТТ
*18. 06. Бразилия - Аустралия - 2:0. ТТ
*21. 06. Кот-д'Ивуар - Сербия және Черногория - 3:2. ТТ
*24. 06. Германия - Швеция - 2:0. 1/8
*5. 07. Франция - Португалия - 1:0. 1/2

## ЕЧ-2024
*14. 06. Германия - Шотландия - 5:1. ТТ
*17.03. Румыния - Украина - 3:0. ТТ
*20.06. Словения - Сербия - 1:1. ТТ
*25.06. Дания - Сербия - 0:0. ТТ

600px|2005 жыл

Санат:Стадиондар 
Санат:Германия стадиондары
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты

**Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты** 1920 жылдан бастап Халықаралық шайбалы хоккей федерациясымен ұйымдастырылатын, жыл сайынғы жарыс. Алғашқы кезде жарыс Олимпиада ойындары кезінде өткізілетін (1920 жылы жазғы Олимпиада ойындары кезінде, 1924 және 1928 жылы қысқы Олимпиада ойындары кезінде). 1930 жылдан бастап жарыс жыл сайын өткізіледі. Бірақ 1940—1946 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және 1980, 1984, 1988 жылдары өткізілген жоқ.

## Жалпы медальдар саны

***Курсивпен* бөлінген елдер әлем чемпионаттарында енді ойнамайды.**** Ресей КСРО-ның халықаралық хоккей федерациясындағы мүшелігіне мирасқор болды, ал Чехия — Чехословакияның, сондықтан бұл елдердің ресми статистикасы ортақ.*''*** 1 орын — 3 ұпай, 2 орын — 2 ұпай, 3 орын — 1 ұпай.

## Әлем чемпионаттар тізімі

## Сыртқы сілтемелер
* Шайбалы хоккейден халықаралық федерациясыеың ресми сайты 
* Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттарының тарихы 

Санат:Шайбалы хоккей
Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты
Халықаралық ауыр атлетика федерациясы

** Халықаралық ауыр атлетика федерациясы**  (ИВФ,   - IWF) - ауыр атлетикадан жарыстарын ұйымдастырумен айналысатын халықаралық ұйым.

ИВФ 1905 жылы құрылып, қазір оған 187 мемлекет мүшелік етуде. Штаб-пәтері Будапешт қаласында орналасқан. ИВФ-тің ресми тілдері: ағылшын, француз, испан және орыс тілдері.

## ИВФ Президенттері

Санат:Ауыр атлетика Санат:Халықаралық спорт ұйымдары
Һарұн

**Һарұн** (, *Ахарон*) (Аарон) (б.з.д 14 ғ), Мұса пайғамбардың ағасы, көне Израильдің негізін салушы және алғашқы пірәдары. Інжілде Мысырдан израилдықтардың кетуіне перғауынды көндіру үшін Һарұнның маңызды рөл атқарғандығы, Мұса атынан сөз сөйлеп, іс қылғандығы жазылған. Құдай осы оқиғаны есте қалдыру мақсатында Һарұн мен Мұсаға Пасха күні мерекесін атап өту міндетін жүктеген. Мұса Һарұн мен оның ұлдарына қасиетті билікті бөліп берген. Һарұн Исходта негізгі тұлға болып саналғанмен, ол туралы өте аз айтылады. Ол жайлы Мұса Құдайдан өсиет алуға Синай тауында болған кезеңде израильдықтардың мінажат етуіне жауапкершіліктің кімдерге жүктелгендігін баяндау кезінде айтылады. Сандар Кітабында оның 123 жасында бақилық болғандығы жазылған.

## Дереккөздер


Санат:Ислам
Санат:Пайғамбарлар
Олимпиада рәміздері

250px|thumb|right|Олимпиадалық ту
**Олимпиада рәміздері** — Олимпиаданың ерекше белгісі.
Олимпиада рәміздеріне ту (Олимпиада сақиналары), әнұран, ант, ұран, медаль, от, зәйтүн бұтағы, тұмар, эмблема және отшашу жатады. Олимпиада рәміздерін коммерциялық мақсаттарында қолдану Олимпиадалық хартиямен тыйым салынған.

## Ту
Ту — ақ жібек үстінде олимпиадалық эмблема тігілген бой. Эмблеманы 1913 жылы Пьер де Кубертен ойлап тапты және ол Антверпен қаласында болған 1920 жылдың жазғы VII Олимпиадалық ойындарында көрсетілген.
1920 жылы Антверпенде көрсетілген ту, 1988 жылы жаңа туға ауыстырылды. Қазіргі кезде Швейцарияның Лозанна қаласындағы Олимпиада ойындарының мұражайында сақтаулы тұр.

## Олимпиадалық әнұран
Олимпиадалық әнұран Олимпиадалық туды көтергенде немесе ойындардың ашылу және жабылу рәсімінде орындалады.

## От
120px|thumb|right|Олимпиада оты

## Медальдар
120px|thumb|right|Медаль-2006 жыл

## Зәйтүн бұтағы
Зәйтүн бұтағы немесе "катинос", венок түрінде ораулы бұтақша. Оны жеңімпазға медальмен бірге береді.
Осы дәстүр 2004 жылы Афина қаласында өткен XXVIII жазғы Олимпиада ойындарда қайта тудырылды.
120px|left|thumb|Зәйтүн бұтағынан жасалынған венок

## Тұмар
Әр-бір Олимпиаданың өз тұмары болады. Тұмарды Ойындарды өткізетін мемлекеттің өз қалауынша таңдайды. Әдетте тұмар ретінде қандай болса да жануардың немесе басқа да бір стильдендірілген суретті таңдайды.
[120px|thumb|right|[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 2008|2008 жылы Бейжіңде өткен жазғы Олимпиада ойындарының тұмарлары]]

## Ойындар эмблемасы
150px

Санат:Олимпиада ойындары
Шарана шайқау

**Шарана шайқау** — Ұлттық салт-дәстүр. 

Жаңа түскен жас келін туыс ауылдарды қыдырып жүргенде, көпті көрген даңсалы бәйбішелер, жас келінге «шілде суына сал» деп күміс теңге, моншақ-маржан, жүзік, сырға сияқты бұйым береді. Жас келіншек босанғанда, баланы шаранасынан шайқап жуып тазартады. Шарана суды қазақтар шілде суы деп атайды. Бағанағы берген нәрселерді суға салады, оны баланы шомылдырған әйелдер таласа-тармаса шарана суын шайқап алады. Оны қазақ кәдесінде «шарана шайқау» деп атайды.

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Кіндік шеше

#**Кіндік шеше** — әйел босанғанда көмек көрсетіп, нәрестенің кіндігін кесетін әйел. 

Қазақтың салтындағы үлкен бір сыйлы ана, мол кәделі әйел «кіндік шеше» болып табылады. Туу үстінде баланың кіндігін кескен әйелді «кіндік шеше» деп атайды. Кіндік шеше баланың екінші анасы болып саналады. 

Қазақтар екінің бірі, егіздің сыңарына баланың кіндігін кестіре бермейді, қол-аяғы жеңіл, ауылда, ел ішінде беделі бар, мінезі жайраң қаққан, ақ еділ аналарға ғана кестіреді. Өйткені, бала кіндік кескен адамға тартады, кіндік апасы қандай болса, бала да дәл сондай болады деп ырымдайды. Кіндік жолын алған әйел балаға ит көйлек әкеп кигізеді. Бала қырқынан шыққанша қарап, тамақ жасап беріп көмектеседі. Әуелі үлкен азамат болғанда, азамат боп толғанда да кіндік апасын құрметтеп, кәдесін өтеп жүреді. Оған кіндік кескені үшін мал атап, қымбат бұйым сыйға тартылады. Баланың мінез-құлқы, жүріс-тұрысы, ақылы, адамгершілігі, еңбекқорлығы Кіндік шешеге тартады деген түсінік бар. 

Қазіргі уақытта кіндік шешенің міндетін дәрігер-акушер атқарады.

## Сыртқы сілтемелер
* Ел аузынан жиналған

## Дереккөздер
 

Санат:Халық медицинасы
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Сәлем салу

**Сәлем салу** - дәстүр.  

Келіннің жанұядағы құрметі мен әдептілігінің белгісі, ата-енесіне, қайын жұртына деген құрметі мен сәлемі. Беташар кезінен бір сәлем салу басталады. 
Сәлемді ата-баба салтымен тізесін бүгіп салады. Ал сәлемге ие болған адам:
- Бақытты бол, балам! - деп  ықыласын білдіреді немесе қарт аталар мен аналар жас келіннің маңдайынан иіскеп, бақыт пен берекет тілейді. Жас келін бір үйдің берекесін кіргізетін болашақ ана болғандықтан, ата-ене үйлі-жайлы болып, бала-шағалы болуларына үлестерін қосады. "Жақсы келін - қызыңдай, жақсы күйеу - ұлыңдай" деп қазақ даналары бекер айтпаған. 

Келіннің келін болып түсе сала, өзіне артылған міндеттері бар. Таңертең ерте шай қою, дастарқан жайып шай беру, үй тазалығы, ауылды жерде - ошақ басындағы қызметі, сиыр сауып, күбі пісу. Келін болып түскен күннің ертеңіне-ақ, таңертеңгісін, осы тірліктерге араласпас бұрын, ізеттілік көрсетіп, ата-енесіне тізе бүгіп, сәлем салады. Келін үлкендер алдында орамал тартып жүреді. Ол да ұлкендерге көрсеткен құрмет. 

## Тағы қараңыз
* Беташар жыры

## Дереккөздер

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Нәжм сүресі

62 аяттан тұрады.
нобай|Нәжм сүресі

## Сілтемелер
* Құран

## Дереккөздер


Санат:Құран сүрелері
Билли Бремнер

**Уильям Джон Билли Бремнер** (; 9 желтоқсан 1942, Стерлинг, Шотландия — 7 желтоқсан 1997, Донкастер, Англия) — әйгілі шотландиялық  футболшы және бапкер.

## Статистикасы

## Табыстары

;   «Лидс Юнайтед»
* Англия Чемпионатының екi дүркін алтын жүлдегері (2): 1969, 1974
* Англия Чемпионатының бес дүркін күміс жүлдегері (5): 1965, 1966, 1970, 1971, 1972
* Англия Чемпионатының дүркін қола жүлдегері: 1973
* Англия кубогы иегері : 1972
* Англия Премьер-лигасы| иегері : 1968
* Англия суперкубогы иегері : 1969

= Сілтемелер=
* Профиль fifa.com 
* Профиль игрока на worldfootball.net  
* Статистика матчей за сборную Шотландии на сайте scottishfa.co.uk
* Профиль neilbrown.newcastlefans.com 
* Юнайтед» карьера кестесі 

Санат:Шотландия футболшылары
Санат:Шотландия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Лидс Юнайтед ойыншылары
Санат:Халл Сити ФК ойыншылары
Санат:Донкастер Роверс ойыншылары
Санат:Шотландия футбол жаттықтырушылары
Орталық аймақ (Рио-де-Жанейро)

Орталық аймақ () қаланың негізгі тарихи және қаржылық орталығы. 

Аймақтың көрнекті жерлері: елді португал отарлауы кезінде басқарушылардың резиденциясы ретінде салынған Патшалық сарай (Paço Imperial), Канделария (бұрынғы собор), Сан-Хосе, Санта-Люсия, Носа-Сеньора-ду Карму, Санта-Рита, Сан-Франциско де Паула шіркеулері және Санто-Антонио мен Сан-Бенто монастырьлары. Сонымен қатар, Орталықта Рио-де-Жанейро соборы орналасқан. Синеландия алаңының айналасында Муниципалды театр мен Ұлттық кітапхана сияқты Керемет заманның бірнеше ескерткіштер орналасқан. Мұнда бірнеше мұражайлар бар: Ұлттық бейнелеу өнері мұражайы (Museu Nacional de Belas Artes) және Ұлттық тарих мұражайы (Museu Histórico Nacional) олардың ішіндегі ең маңыздысы. Рио орталығындағы басқа да танымал орындардың бірі, 18-ғасырдағы қоғамдық саябақ, Қоғамдық саяжай (Passeio Público) бар. Ескі қаладағы біраз құрылыстарды қирату нәтижесінде сәйкесінше 1906 және 1942 жылдары салынған Риу-Бранко (Avenida Rio Branco) және Варгас (Avenida Vargas) даңғылдары ауданның негізгі көшелері болып табылады. Сонымен қатар қалада жаяу жүргіншілерге арналған Руа до Оувидор (Rua do Ouvidor), Уругуайана (Uruguayana) және Саара (Saara, сауда-саттық орталығы) көшелері бар.

Санат:Рио-де-Жанейро
Солтүстік аймақ (Рио-де-Жанейро)

[250px|right|thumb|Солтүстік аймақтың назар аударарлық орыны - [Маракана|Маракана стадионы]]
Рио-де-Жанейроның солтүстік аймағы () Гранд Тижукадан басталып және көптеген километрге созылған аймақ.

Санат:Рио-де-Жанейро
Адам (айрық)

**Адам**:
* Адам ата —  Ибраһимдік діндер бойынша Құдайдың өз құдіретімен жаратқан ең алғашқы еркек адамның аты, иудей, христиан және ислам сенімдерінде кездеседі.
* Адам Мекебаев — қазақ жазушысы. Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының иегері.
* Адам Сэндлер — америкалық актер, музыкант, сценарист, кино продюссер.
* Адам — тірі жүйелер эволюциясының дамуының ең жоғарғы сатысы. Һомо Саписенстер.
Халықаралық шайбалы хоккей федерациясы

**Халықаралық шайбалы хоккей федерациясы** (, ) шайбалы хоккей мен ин-лайн хоккейге жетекшілік ететін халықаралық ұйым. Штаб-пәтері Швейцариялық Цюрихте орналасқан. Мүше елдер саны - 70.

## Президенттері
thumb|500 px|Қою қызыл түспен толық құқылы елдер көрсетілген.  Қызыл түспен қауымдастырылған мүшелер көрсетілген. Мүше болуды күтіп отырған елдер сары түспен көрсетілген.

## Мүше елдер

Федерацияға 51 толық құқылы ел кіреді: Австралия, Австрия, Әзірбайжан, Беларусь, Бельгия, Босния және Герцеговина, Болгария, Канада, Қытай, Тайвань, Хорватия, Чехия, Дания, Эстония, Финляндия, Франция, Германия, Ұлыбритания, Гонконг, Венгрия, Испания, Үндістан, Ирландия, Израиль, Италия, Жапония, Қазақстан, Солтүстік Корея, Оңтүстік Корея, Латвия, Литва, Люксембург, Мексика, Моңғолия, Нидерланд, Жаңа Зеландия, Норвегия, Польша, Румыния, Ресей, Сербия, Словакия, Словения, ОАР, Испания, Швеция, Швейцария, Тайланд, Түркия, Украина және АҚШ. Толық құқылы мүше елдердің ұлттық ұйым бар және олар шайбалы хоккейден халықаралық чемпионаттарға қатыса алады.

Сонымен қатар 16 қауымдастырылған және 3 қосылам мүше елдер бар.

Қауымдастырылған мүшелердің ұлттық ұйымдары құрылмаған немесе олар халықаралық чемпионаттарға әрдайым қатыспайды. Қауымдастырылған мүшелер Андорра, Армения, Бразилия, Грузия, Грекия, Кувейт, Қырғызстан, Лихтенштейн, Макао, Македония, Малайзия, Молдова, Марокко, Португалия, Сингапур және БАӘ.

Қосылма мүше  елдер тек қана ин-лайн хоккейден чемпионаттарған қатыса алады. Олар: Аргентина, Чили және Намибия.

## Тағы қараңыз
*Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты

Санат:Халықаралық спорт ұйымдары
Мұхаммед сүресі

38 аяттан тұрады.

Сүреде Мұхаммад (Аллаһның оған игілігі мен сәлемі болсын) айтқан үкімдеріне бойұсыну керектігі айтылады.
## Сілтемелер
* Құран

## Дереккөздер


Санат:Құран сүрелері
UMTS

**UMTS**, *Ұтқыр байланыстың әмбебап жүйесі* (, МБӘЖ) — 3G буынына жататын ұялы байланыс технологиясы. Әуе кеңістігі бойынша мәліметтерді тарату әдісі ретінде W-CDMA (кең жолақты CDMA) технологиясы қолданылады.

## Сілтемелер
* UMTS World
* Ұтқыр байланыс стандарттары туралы ақпараттық сайт 

Санат:Ұтқыр телефония стандарттары
Санат:Байланыс
Санат:Ақпараттық технологиялар
ISDN

**ISDN** ( – қызметтердің интеграциясы бар сандық желі) 
— арналар комутацияланған байланыстың телефондық жүйесін қолдана отырып Интернетке уақытша қатынау. ISDN желісі телефонның қарапайым мыс сымы арқылы дауыс пен мәліметтерді сандық (аналогты жеткізуден ерекше) жеткізуге мүмкіндік береді, аналогты жүйелерге қарағанда жеткізу сапасы мен жылдамдығы жоғары. ISDN желісі бойынша байланыс төменгі жылдамдықты (тар жолақты) қатынауға жатады.

## Сілттемелер


Санат:TCP/IP
*
Санат:Желілік протоколдар
Санат:Телефония
Санат:Интернет
DSL

**DSL**:
*Damn Small Linux
*DSL  – мәліметтерді дәстүрлі (мыс) телефон желісі бойынша жоғары жылдамдықпен жеткізетін кең жолақты желі.
Сандық абоненттік желі

**Сандық абоненттік желі** ( – *Сандық абоненттік желі*) – мәліметтерді дәстүрлі (мыс) телефон желісі бойынша жоғары жылдамдықпен жеткізетін кең жолақты желі. DSL сандық абоненттік желілерінің негізгі технологияларына ADSL ( – бұл жай телефон нөмірімен Интернетке жоғары жылдамдықпен қатынауды ұйымдастыратын технология, сонымен қатар телефон желісі бос қалады) және HDSL ( – жоғары жылдамдықты сандық абоненттік байланыс желісі) жатады. DSL – байланыс ең жоғары жылдамдықты тұрақтандырылған Интернет байланыстардың бірі.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* ADSL Theory — Information about the background & workings of ADSL, and the factors involved in achieving a good sync between your modem and the DSLAM.
* Aware, Inc. White Paper, “VDSL2: The ideal Access Technology for Delivering Video Services, Rev 2”

Санат:Интернет
Санат:Телекоммуникациялар
Халықаралық Олимпиада күні

[200px|right|thumb|[ХОК эмблемасы]]
**Халықаралық Олимпиада күні** () жыл сайын ХОК шешімімен 23 маусым күні мерекеленеді.

## Тарихы

1948 жылдың қаңтар айында Санкт-Морицте өткен ХОК-тің 48-ші сессиясы кезінде Халықаралық олимпиада комитеті Халықаралық Олимпиада күнін жыл сайын 23 маусым күні мерекелеуді шешті. Бұл күнді таңдауға болған себеп, 1894 жылы 23 маусым күні олимпиада қозғалысын жаңартушы, ынтагер барон Пьер де Кубертен атлетикалық конгресстің алдында  өзінің тарихи баяндамасында ХОК-тің құрылғанын жариялаған. 1896 жылы конгресстің алғашқы Олимпиада ойындарын Грекияда өткізуді шешімін қабылдағаннан кейін, Пьер де Кубертен ХОК-ті басқаруды бастады. Бірінші Олимпиадада 13 елден келген 311 атлет, спорттың 13 түрінен сынға түсті. 1967 жылы Халықаралық олимпиада комитеті 23 маусымды - Халықаралық Олимпиада күні деп атады.

## Тағы қараңыз

* Олимпиада ойындары

## Сыртқы сілтемелер

* ХОК сайтындағы Халықаралық Олимпиада күні

Санат:23 маусым

Санат:Халықаралық күндер
Олимпиада мұражайы

[right|200px|thumb|[Лозаннадағы Олимпиада мұражайы]]
Лозаннадағы **Олимпиада мұражайы** олимпиада қозғалысымен және спортпен байланысты тұрақты және уақытша көрмелер өткізеді. Қазіргі таңда мұражайдағы экспонаттар саны 10 мыңға жуық және бұл әлемдегі ең ірі спорттық олимпиада мұражайы болып саналады. Сонымен қатар, бұл мұражай Лозанна қаласының негізгі назар аударарлық орыны, жыл сайын оған 250,000 астам туристер келеді.

Мұражай аумағындағы саябақта спорттық тақырыпқа байланысты көптеген мүсіндер орналасқан, олардың арасында ең кең танымал болған француздық мүсінші Огюстин Роденнің "Американдық атлет" мүсіні және оның жерлесі Ники де-Сен-Фалляның "Футболисттер" туындысы.

Мұражай ХОК төрағасы Хуан Антонио Самаранчтың бастамасымен 1993 жылдың 23 маусымында ашылған еді. Екі жылдан кейін Олимпиада мұражайы "1995 жылдың Еуропалық мұражайы " деген атаққа ие болды.

## Тағы қараңыз
*Халықаралық олимпиада комитеті
*Хуан Антонио Самаранч
*Олимпиада ойындары

## Сыртқы сілтемелер
* Olympic Museum Lausanne

Санат:Мұражайлар
Санат:1993 жылы құрылған мұражайлар
Аузына түкірту

**Аузына түкірту** – қазақтардың ертеден келе жатқан ырымы. Олар батырлар мен билерге, ақындарға, тағы да басқа атақты адамдарға баласының аузына түкіртіп алатын болған. Түкіргенде оның ырымы ғана жасалады. Бұл ырым баламыз сондай адамға ұқсап, өнегелі болсын дегеннен туған. Баласының аузына бір адамға түкіртсе, жеткілікті.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Сүйінші сұрау

**Сүйінші сұрау**. Өте қуанышты хабарды жеткізуші адам ол үйге «Сүйінші, сүйінші!», - деп кіреді. 

Бұл сөз тосынан естілсе де үй ішіндегілерді шошындырмай, қайта қуантады. Сол кезде үй иесі: «Қалағаныңызды алыңыз» дейді немесе ол риза болатындай бір жақсы сыйлық береді. Сүйінші алудың сөкеттігі жоқ.

## Дереккөздер
Сауын айту

**Сауын айту**. Қазақтың бұрыннан келе жатқан салты. Бір ауылда, елде үлкен ас, үлкен той болатын болса, алдын-ала (бірнеше ай,  тіпті бір жыл бұрын) жан-жаққа хабар жіберіліп, адамдарды соған шақырады. «Ас», «той» сияқты үлкен жиын жасаса, малды иесі сояды да, қымызға «сауын» айтқан. «Сауынға» көптеген ыдыспен жан-жақтан қымыз әкелінеді. Жиынға қымыз әкелгендердің ыдысына сойылған малдың жілік- терін салып жіберу ырымы болған. Бұл сауын айту делінеді. Бұған әр жүз, әр ру мұндай асқа не тойға қымызын, той малын ала келіп, батыр, балуан, ақын, әнші, күйшілерімен өнер көрсетеді және бәйгеге жүйрік аттарын қосып, астың, тойдың жақсы өтуіне жан-жақты қолдау көрсетеді. бұл туралы қазақта: "Той десе қу бас домалайды" — деген мақал бар. Жиынға қымыз әкелгендердің ыдысына сойылған малдың жіліктерін салып жібереді. егер Ас беріліп жатқан болса Жілік алып қашу болады.  Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» кітабында: «Мырза өз әкесі Өсекеңе ас берем деп, Көкшетауға сауын айтып, елді жиды ғой» деген сөздер бар. 

## Дереккөздер

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Мойнына бұршақ салу

**Мойнына бұршақ салу**.  Қазақтың ертеден келе жатқан ғұрпы, ырымы. Ертеде баласы жоқ адамдар немесе балаға зар болып жүрген адамдар мойнына көгеннің бұршағын салып Алла Тағаладан перзент сұрап жалбарынған, жылаған. Мойынға бұршақты бала тілегенде ғана салады. 

## Дереккөздер
 
Ел аузынан
Қорықтық құю

**[[Қорықтық]] құю**.Қазақтың көнеден келе жатқан  емдік ғұрыпы. Бесікте жатқан сәбилер шошып оянғанда көз қарақты кісілер Баланы ұшықтап, дұға оқиды және қорғасынды ертіп , бесіктің бас жағына ұстап, ыдыстағы майға құятын болған, сол  құйылған қорғасыннан шыққан бейнеге қарап неден қорыққанын болжайды және оны бесіктің басына іліп қояды. бұл енді қорықпасын деген ырымы болса керек. сонымен бірге басқада ауырған адамның төбесінің үстіне (басына тигізбей) май құйылған табаны әкеліп, екінші бір ыдыста қорытылған сұйық (ыстық) қорғасынды оның үстіне құйып кеп жібереді. Сонда «шар» етіп кішкене қорға-сын сұйығы бір бейне қал-пына түседі. Емші соған қарап ауруға «Сіз иттен немесе адамнан, жыланнан қорыққансыз» дегендей болжам айтып, ауруды жазылатынына сендіреді. бұл бір жағынан қорқып ауырған адамдар үшін психологиялық ем болса керек. 

## Дереккөздер
 
Ел аузынан