open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пирц-Уфимцев қорғанысы

**Пирц-Уфимцев қорғанысы ** — дебют, келесі жүрістермен басталады:  **1. e4 d6** 
**2. d4 Kf6** 
**3. Kc3 g6**

Құрастырып, тәжірибеге югославтық гроссмейстер В. Пирц пен кеңестік және қазақстандық шебері А. Уфимцев еңгізген бұл дамыту жүйесін қаралардың бірінші жүрісі бойынша жартылайашық бастамаларға жатқызды, бірақ онда орын алатын көп позициялар ежелгіүнділік қорғаныспен стратегиялық ұқсастық танытады. Қаралар қорғанысының негізгі ойы – фигураларды 7- мен 8-көлденеңдерде дамыту басымдылығымен одан әрі ақтар орталығына қарсы контр-ойын. Ойынның мұндай стратегиясы қаралармен ойнайтын ойыншының аззерттелген күрделі позицияларға ұмтылғанда қолайлы. Жоғары деңгейде бұл қорғаныс сирек қолданылады. Өткен ғасырда бұл қайталанбас бастаманы әйгілі неміс шебері Л. Паульсен жиі қолданды. Дебют дамуына көп үлес қосқан Анатолий Уфимцев пен Вася Пирцтің құрметіне аталған.

## Нұсқалар
**4. f4** — үш сарбаз шабуылык (австриялық шабуыл) 
**4. f3** 
**4. Cg5** 
**4. Ce2** 
**4. Kf3** — негізгі нұсқа (Геллер жүйесі)

## Әдебиет
* *[[Герман Самуилович Фридштейн|Фридштейн Г. C.]]* Защита Пирца — Уфимцева. М.: «Физкультура и спорт», 1980 ж., С. 192

Санат:Жартылайашық дебюттер
Нұртазин Мұхамед

**Нұртазин Мұхамед** (1909-1982) — 1 қаңтарда Ақмола облысы, Қорғалжың ауданында туған. .1932— 1935 жылы Шымкент қаласындағы ауыл шаруашылығы техникумында мұғалім болып істеген.
1935—1938 жылы жұмысшы-шаруа Қызыл Армиясының қатарында әскери міндетін атқарды.
 
1938-1941 жылы "Лениншіл жас" газетінде жауапты хатшы болды. 
1941— 1945 жылы Ұлы Отан соғысына қатысады. 1945—1948 жылы аудармашы редактор. 

1949—1959 жылы "Пионер" журналында бас редактордың орынбасары, 1959—1977 жылдары "Жазушы" баспасында редактор, аға редактор, редакция меңгерушісі болып қызмет атқарған.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Омар Әсел

**Омар Әсел** -1973 жылы 29 мамырда Алматы қаласында туған..
 
1995 жылы М.Горький атындағы әдебиет институтын, 1996 жылы Бүкілресейлік сыртқы Сауда академиясының Мәскеудегі халықаралық бизнес институтың бітірген.
"Новое покoление" газетінде жұмыс істеген. 
1998 жылы "Жібекжолы" баспа үйінде бас редактор болып қызметке орналасқан.
Түрік тілді жазушылардың шығармаларын орыс тіліне аударған. Өлең, әңгіме жазады.
"Сорос-Қазақстан" әдеби конкурсының лауреаты.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Омарбақиев Шавдун Аблизұлы

**Омарбақиев Шавдун Аблизұлы** —1932 жылы 10 сәуірде Алматы облысы, Еңбекшіказақ ауданының Таштиқара ауылында туған..Бастауыш сыныптарды өз ауылында ана тілінде бітірген соң, соғыстың басталуына байланысты оқуын жалғастыра алмай, 2—3 жыл шаруашылық жұмыстарға араласады. 1945 жылы соғыс біткен соң аудан орталығы Eсік ауылындағы В.М.Молотов атындағы қазақ орта мектеп-интернатына оқуға кіріп, оны 1951 жылы бітіріп, ҚазМУ-дың физика-математика факультетіне түседі.

1956 жылы оны үздік тәмамдап, 1956 жылы ұйғыр ауданы Кетмен орта мектебінде жұмысқа жолдама алып, 1961 жылға дейін ондағы ұйғыр, қазақ, орыс сыныптарында физика-математика пәндерінен сабақ береді.

 1961 жылы өзінің туған ауылы Таштиқара орта мектебіне завуч болып ауысады.

1968—1975 жылдар аралығында Алматыдағы "Мектеп" баспасында редактор болып істейді. 
1975—1992 жылдар аралығында, яғни Құрметті демалысқа шыққанға дейін баспалар, полиграфия және кітап саудасы істері бойынша Мемлекеттік комитетте бүкіл баспалардағы ұйғыр тілінде шығарылатын оқулықтар, көркем және саяси әдебиеттердің қолжазбаларын қадағалау бойынша жетекші редактор болып істейді. Соңғы жылдары да "Мектеп" баспасында жарық көріп жатқан ұйғыр тіліндегі физика-математика пәндерін баспаға дайындауға тәжірибелі маман, аудармашы ретінде белсенді араласып келеді.
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Бибісара Омарова

**Бибісара Омарова (Қайымова)** (Түркістан облысы, Кентау қаласы) - журналист, баспагер.

* 1962—1972 жылы Кентау қаласындағы №2 мектеп-интернатында оқып білім алған.
* 1972 жылы С.М.Киров атындағы қазақ Мемлекеттік университетінің филология факультетіне оқуға түсіп, оны 1977 жылы аяқтаған.
* Еңбек жолын Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы Қайназар ауылында Ш.Уәлиханов атындағы мектепте алғашқылардың бірі болып, араб тілінен сабақ беріп бастаған.
* 1980—1990 жылдары Қазақ Совет Энциклопедиясында корректор, кіші редактор, редактор болып қызмет атқарған. Он екі томдық қазақ Совет Энциклопедиясының кортыңдысы — 1 томдық Қазақстан. Ұлттық энциклопедиясын, он екі томдық Қазақ Совет Энциклопедиясының терминдер көрсеткіші анықтамалығын, балаларға арналған "Ол кім? Бұл не?", "Неге?" энциклопедияларын шығаруға қатысқан.
* "Қазақ тілі мен әдебиеті", "Ұлағат" журналдарында , "Түркі әлемі" газетінде қызмет етті.
* 2002 жылдан "Ол-Жас" баспасы жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бас редакторы..

## Дереккөздер

Санат:Кентауда туғандар
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Қазақстан энциклопедистері
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Ораз Нұрғали

**Ораз Нұрғали**—  1960 жылы 25 тамызда Түркістан облысы, Қазығұрт ауданындағы Монтайтас ауылында туған..
1982 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін
бітірген. "Жалын" баспасының жетекші редакторы, "Парасат" журналында бас редактордың бірінші орынбасары, "Оңтүстік Қазақстан" газетінің Бас редакторы, "Қазақ әдебиеті" газеті бас редакторының орынбасары қызметтерін атқарды. Қазір "Ак желкен" журналының Бас редакторы.

Алғашқы "Долана" әңгімесі 1979 жылы "Лениншіл жас" (қазіргі "Жас Алаш") газетінде, "Арман қанатында" атты жинақта жарық көрді. Шығармалары орыс, саха тілдеріне аударылған. Д.Голсуорсидің, Х.Л.Борхестің, И.Кавабатаның, И.Иноуэнің шығармаларын тәржімалаған.
"Жалын" баспасының балалар мен жасөспірімдер тақырыбына арналған дәстүрлі жабық бәйгесінің, "Қазақ әдебиет!" газеті, "Парасат" журналы сыйлықтарының, Халықаралық "Алаш" әдеби сыйлығының лауреаты (2003).

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Әсия Біржанқызы Орынбаева

**Орынбаева Әсия Біржанқызы** — 1956 жылы 5-қыркүйекте бұрынғы Көкшетау облысы]], Қызылту ауданы, Күрлеуіт ауылында дүниеге келген. .
1973 жылы онжылдық мектепті тәмамдағаннан кейін еңбек жолын мектепте ұзартылған күн тобының мұғалімі, аудандық "Қызыл ту" және "Красное знамя" газеттерінде аудармашы болудан бастаған.
 
ҚазҰУ-дың журналистика факультетін сырттай бітірген. 1987 жылдан баспа саласында, республикалық "Мектеп", "Жеті жарғы", "Экономика", "Қазығұрт" баспаларында редактор болып келеді. Аударма саласында да тәжірибесі мол.
Қазақстан Республикасы Жазушылар одағының мүшесі. "Назерке" (1996, "Жалын") және "Қызғаныш" (2001, "Жалын") атты екі кітабы жарық көрген.
Кенжехан Туғанбайқызы Нүсіпова

**Нүсіпова Кенжехан Туғанбайқызы**— педагог, баспагер. .1953 жылы 19 қыркүйекте Алматы облысы, Нарынқол ауданы, Тұзкөл ауылында туған. 1977 жылы қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің химия факультетін бітірген.
Еңбек жолын Нарынқол ауданында кәсіптік-техникалық училищеде мұғалімдіктен бастаған. 

1991-1996 жылдары Есік қаласында лицейде әдіскер мұғалім болып қызмет істеген. Жоғары категориялы педагог. 

1997 жылдан бүгінгі күнге дейін "Мектеп" баспасында жетекші редактор. "Мектеп" баспасында 1999—2000 жылдары жарық көрген қазақша-орысша, орысша-қазақша терминологиялық сөздіктер сериясын дайындауға қатысқан, "Медицина", "Химия", "Биология" сөздіктері авторлық ұжымының мүшесі.
 
К.Нүсіпова еңбекте қол жеткізген табыстары үшін бірнеше рет Білім министрлігінің мақтау қағазымен, "ҚазКСР-інің білім беру ісінің үздігі" белгісімен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Қазақстан педагогтары
Санат:1953 жылы туғандар
Оспан Мейірбек Нұрділдаұлы

**Оспан Мейірбек Нұрділдаұлы** (1960 жыл) — Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы.1982 жылы қазіргі әл-Фараби атындағы қазақ Ұлттық университетінің философия факультетін үздік бітірген. 1986 жылы "Жалын" баспасында редакторлық қызметпен бастады. 

1988 жылы "Қазақ энциклопедиясына" жұмысқа ауысып, 1998 жылға дейін аға редакторлықтан бастап, бас редактордың орынбасары, жауапты хатшы қызметтеріне дейін атқарды. "Қысқаша каз ССР"-нің 4 томдығы, "Шаңырақ", "Ол кім, бұл не?", "Here?", "Абай", "Боздақтар", т.б. энциклопедиялық басылымдарының жарық көруіне белсене ат салысты. 1998 жылдан 2000 жылға дейін Алматы облыстық "Жетісу" газетінде редактордың орынбасары болып қызмет жасады. 
## Дереккөздер
2005 жылы — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х.
Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Әуелай Сабырқызы Оспанова

**Оспанова Әуелай Сабырқызы**— 1970 жылы 5 мамырда қазіргі Түркістан облысы, Отырар ауданы Маяқұм елді мекенінде туған.. 1993 жылы Қазақтың мемлекеттік қыздар педагогикалық институтының жаратылыстану-география факультетін тәмамдаған.
Еңбек жолын 1993—1994 оқу жылы Алматы қаласындағы №12 орта мектепте география пәнінен мұғалім болудан бастады. 1994 жылы "Рауан" (қазіргі "Мектеп") баспасына редактор болып ауысты. Қазіргі таңда баспада Бас редактордың орынбасары қызметін атқарады.
 
Жалпы білім беретін мектептерге арналған көптеген оқулықтар мен оқу құралдарының редакторы. "Мектеп" баспасында 1999—2000 жылдары жарық көрген терминологиялық сөздіктер сериясын дайындауға қатысқан. Қазақша-орысша, орысша-қазақша "экология", "Су шаруашылығы", "Дене тәрбиесі және спорт" терминологиялық сөздіктерінің авторлар ұжымының мүшесі.Ә.Оспанованың өлеңдері аудандық, республикалық газет-журналдарда жарияланып жүр. 1992 жылғы "Студенттер коктемі" фестивалінің иегері. "Жыр желкен" атты өлеңдер жинағы жарық көрген.
Қапуза Өмірғалиева

**Өмірғалиева Қапуза** — еңбек жолын аудандық газеттен бастады.. Аудармашы, әдеби қызметкер, жауапты хатшы, радиожурналист міндеттерін атқарды. 

1993 жылы Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинеті жанынан құрылған Тіл комитетінің "Мемлекеттік тілді дамыту" баскармасында бас маман болып еңбек етті. Тіл жанашыры.

министрліктердегі, республикалық деңгейдегі мекемелердің әміршілдікәкімшілік жүйесіне мемлекеттік тілді енгізу проблемасын қоя білді. Үтымды үсыныстармен іс кағаздарын екі тілде жургізуге көз жеткізді. Алка мәжілісіне "Министрліктердегі, облыстық әкімшіліктердегі мемлекеттік тілдің жағдайы туралы" анықтамалар дайындады. Республикалық деңгейде тіл мәселесі жонінде конференциялар откізуге ат салысты.
"Экономика" баспасының қазақ редакциясында 5 жыл уақыт редактор (казір бөлім меңгерушісі) болып қызмет аткарып келеді. Осы жылдар ішінде қолынан экономика тақырыбына жазылған "Қазақ тілі", (А.О.Муса, І.М.Төлеңов, Е.Қ.Құдайбергенов, Г.Қ.Дәркенбаева), "Банктегі бухгалтерлік есеп" (С.Т.Міржақыпова) атты оқулықтары, "Қаржылық есеп" (Қ.К.Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева, Н.А.Құдайбергенов, А.Ә.Жантаева) және тағы басқа оқу құралдары, ПРООН тапсырысы бойынша аумақты көлемде Қазақстанның темір жол көлігі: қайта құрылымдау және әлемдік экономикаға кірігу жолдары (Е.Д.Атамқұлов, Қ.Қ.Жанғаскин) монографиясы, "Сүре сөз" (Т.Қ.Жүртбай) публицистикасы өтті. Қолданыска түспеген экономикалық терминдердің баламасын оқырманға дәл беруде және қазақ басылымына ендіруде авторлармен коянқолтық жұмыс жасайды.
Халықаралық, республикалық кітап көрмелеріне қатысады, үнемі іздену үстінде.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Өскенбай Қанат Зұлқарышұлы

**Өскенбай Қанат Зұлқарышұлы**— 1977 жылы Семей қаласында дүниеге келген..Семей мемлекеттік университетінің тарих факультетін бітірген. 1997-98 жылдары орта мектепте мұғалім, 1999—2002 Ш.Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының аспиранты. 2002—05 жылдары аталған институтта ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер. 2005 жылдан «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9 баспасында Орыс тіліндегі басылымдар орталығының жетекшісі және жауапты хатшы. Тарих ғылымдарының кандидаты. Негізгі зерттеу бағыты Қазақстан мен Орталық Азияның орта ғасырдағы тарихы. 13-15 ғасырлардағы Шығыс Дешті Қыпшақ тарихы бойынша бірқатар ғылыми еңбектері жарық көрген.
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Ләйлә Нұртайқызы Өтебаева

**Өтебаева Ләйлә Нұртайқызы**— 1963 жылы 4 мамырда Павлодар қаласында туған. .1984 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтының музыка факультетін бітірген. 1985—1993 жылы Екібастұз қаласындағы энергетиктердің мәдениет сарайында музыкалық студияның жетекшісі болып қызмет атқарған. 1997—2001 жылы "Жібек жолы" баспа үйінде менеджер болып істеген. 2001 жылдан осы баспаның аткарушы директоры.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Развинавичене Наталья Игоревна

**Развинавичене Наталья Игоревна** (1958 жылыт.) — "Атамұра" баспа корпорациясы Компьютерлік орталығының жетекшісі.. 1981 жылы ҚазМУ-дің математика факультетін бітірген. 1983— 85 жылы ҚазМУ-дің аспирантурасында оқыған. 1985—95 жылы КСРО Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу жобалау институты Статистикалық ақпарат орталығының аға инженері болып істеген. 1995 жылдан "Атамұра" корпорациясында еңбек етіп келеді. Н.И.Развинавичене өз ісінің білгірі, Компьютерлік орталықтың жұмысын, корпорация басылымдарының сапалы, жылдам және сауатты терілімін үйлестіріп отырады.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Райбаева Райхан Сәметқызы

**Райбаева Райхан Сәметқызы** — (1967 жылы т.) 1990 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-нің филология факультетін бітірген..
1989-94 жылы Қазақ энциклопедиясы Бас редакциясында, 1994 жылдан бастап "Атамұра" баспасында редактор.
"Абай", "Маңғыстау", "Атырау" т.б. энциклопедиялық басылымдарды, ғылыми-көпшілік, көркем әдебиет кітаптарын және жалпы білім беретін мектептерге арналған жаңа буын оқулықтары мен ОӘК-ін дайындап шығаруға катысып келеді.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Райымбеков Қазбек Жанбекұлы

**Райымбеков Қазбек Жанбекұлы**—1959 жылы 1 қаңтарда Қырғыз Республикасы Қант қаласында өмірге келді. .Баспагер, ғалым, техника ғылымының, кандидаты (1989 жылы), Қазақстанның еңбек сіңірген Баспа және полиграфия ісінің қайраткері (2004 жылы). 1981 жылы басқару жүйесі мамандығы бойынша қазақ политтехникалық институтын тәмамдады. 1981—1990 жылдары осы университетте кіші, аға, жетекші ғылыми қызметкер, 1991—2000 жылдары аралығында "Жағанбек және ұлдары" компаниясы директорының орынбасары қызметтерін атқарған. 2000 жылдан "Аруна" баспасының директоры.
 
Қ.Райымбеков баспа ісімен 1989 жылдан бері айналысқан. 16 жыл бойы кітап саудасы мен баспа ісін ұйымдастыру ісімен шұғылданып келеді.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Ескендір Рамазанов

**Ескендір Рамазанов** (1926 жылы Алматы облысы, Нарынқол ауданы, Көмірші ауылы) - баспагер, ботаник.

* С.М.Киров атындағы қазақ мемлекеттік университетін биолог-ботаник мамандығы бойынша бітірген (1951). 
* Кіші ғылыми қызметкер. Е.Рамазановтың 1951 — 1978 жылдар аралығындағы еңбек жолы: мектеп мұғалімі, "Учпедгиз" баспасы, FA ботаника институтының ғылыми қызметкері болып істеген.
* Ал 1978 жылы "Қайнар" баспасына әуелі аға редактор ретінде орналасып, аға ғылыми қызметкер
* "Ақ бидай" редакциясының меңгерушісі дәрежелерінен өткен. 

Ол ботаника, өсімдіктану саласында жүзге жуық мақалалар жариялап, "Орысша-қазақша ботаникалық сөздік", "Ауыл шаруашылық терминдерінің орысша-қазақша сөздігі", (Х.Тілемісовпен бірге), "Қазақстанның осімдік әлемі" (С.Арыстанғалиевпен бірге) атты құнды кітаптар шығарған.

Е.Рамазанов мемлекеттік тәжірибеден өткізілген екі бидай тұқымының, сондай-ақ әртүрлі оқулықтар аудармасының авторы ретінде де танылды.

## Дереккөздер


Санат:1926 жылы туғандар
Санат:Райымбек ауданында туғандар
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Қазақстан ботаниктері
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Рахмегуллина Әсия

**Рахмегуллина Әсия** — баспагер..
1924 жылы Батыс Қазақстан облысындағы Забурун ауылында туған. 1944 жылы Гурьев (қазіргі Атырау) қаласында педагогикалық училищені (сырттай), ал 1949 жылы Алматыда С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология (қазақ бөлімі) факультетін бітірген. 1942 жылы Гурьев облысы, Новобоғатин ауданындағы Куйбушев атындағы орта мектепте мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі болып істеген. 1949-1952 жылдар аралығында ҚазМУ-дың аспирантурасында оқыған. 1953 жылдан 1964 жылға дейін "Қазақ мемлекеттік оқу педагогика баспасының" редакторы, бас редактордың орынбасары, 1967 жылдан зейнет демалысына шыққанға дейін осы баспада аға редактор болған.
 Ұлы Отан соғысындағы жеңістің 30 жылдығы, 50 жылдығы, 60 жылдығы медальдарымен, "Халық ағарту ісінің үздігі", "Баспасөз ісінің үздігі", "Еңбек ардагері" белгілерімен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Родионова Светлана Васильевна

**Родионова Светлана Васильевна** — 1958 жылы 11 мамырда Алматы қаласында дүниеге келген. . 1979 жылы Алматы қаласындағы Чайковский атындағы музыка училищесін 1985 жылы Қазақтың С.М.Киров атындағы (ҚазМУ) университеттің филология факультетін бітірді.
Еңбек жолын 1976 жылы музыка жетекшісі қызметімен бастады.
1982 жылы "Кітап" полиграфия бірлістігінде, Кітап фабрикасында корректор болды.
1995—2005 жылы заң әдебиеттерін шығаратын "Жеті жаргы" баспасында жетекші корректор, редактор қызметін атқарады.
2004 жылы ҚР Әділет министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Ромахова Наталья Алексеевна

**РОМАХОВА Наталья Алексеевна** — 1958 жылы 29 маусымда дүниеге келген. .1981 жылы Москваның полиграфия институтың бітірген. Еңбек жолын 1975 жылы ҚазССР Жоғарғы Кеңесінің баспаханасында бастаған. Бұдан кейін полиграфия училищесінде, "Савана" ЖШС-де, "Центр Принт" ЖШС-де еңбек етті. Қазір "Жібек жолы" баспаханасының директоры. 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Рузыев Абдулхай

**Рузыев Абдулхай** — (1923-1984) Алматы облысы, Ұйғыр ауданы, Кетмен ауылында туған. .1933 жылы әке-шешесімен бірге Шығыс Түркістанға өткен (ҚХР). Құлжа қаласындағы Ұлттық гимназияны бітірген. Содан кейін бастауыш мектепте мұғалім, қалалық халық ағарту бөлімінде бөлім меңгерушісі, Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы Жазушылар одағында поэзия секциясының меңгерушісі, Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы Жазушылар одағында поэзия секциясының меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1962 жылы Кеңестер одағына қайта оралған. Көп жылдар республикалық ұйғыр музыка театрында қызмет етті.
Соңғы жылдары "Мектеп" баспасында корректор, "Жазушы" баспасында аға редактор болып істеген.
 
Алғашқы өлеңдері газет-журналда басылып, "Іле әуендері" атты тұңғыш жинағы 1950 жылы жарық көрді. Аудармамен де шұғылданған. Ол уйгыр тіліне Б.Майлин әңгімелерін аударды.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Садықұлы Мүбәрәк

**Садықұлы Мүбәрәк** (19232005) — Павлодар облысы, Ақтоғай ауданы, Еңбекші ауылында дүниеге келген.
Ұлы Отан соғысына қатысқан офицер-танкист..
Соғыстан кейін Павлодар облысының Ертіс аудандық партия комитетінде нұсқаушы редактор болып істеген.
1950—1960 жылы Павлодар облыстық комитетінде нұсқаушы, лекторлар тобының жетекшісі, бөлім меңгерушісі болды. 

1962 жылы Қазақстан Орталық партия комитетіне қызметке ауысып, мерзімді баспасөзге және полиграфия мен кітап баспаларына басшылыққа байланысты жұмыстар атқарды.
1968-1979 жылы Қазақ ССР Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік және әскери құпияларды сақтау жөніндегі Бас басқарманы (Цензура), одан кейін Автор құқығы жөніндегі республикалық агенттікті, 1979—1984 жылы республикалық кітап саудасы ("Қазкниготорг") бірлестігін басқарды.
 
"Қиын өткелдер" өлеңдер жинағы, "Намыс оты" және "Замана сарыны" атты бірнеше кітаптың авторы және аудармашы. Екі жүзден астам макалалары мен зерттеу материалдары жарық көрді.
Бірнеше медальмен, ҚР Жоғарғы Кеңесі президиумының грамотасымен екі мәрте, ҚР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен үш рет марапатталған.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Сайымбөлекова Ұлтуар Мұқанқызы

**Сайымбөлекова Ұлтуар Мұқанқызы** — 1942 жылы 3 мамырда Алматы облысы Шелек ауданына қарасты Киікбай ауылында туған.. 1972 жылы Абай
атындағы қазақ мемлекеттік педагогикалық институтын биолог мамандығы бойынша бітірген.
Еңбек жолын мектепте мұғалімдіктен бастап, "Мектеп" баспасында корректор, химия-биология редакциясында редактор, жетекші редактор, меңгеруші болып ұзак жылдар қызмет етті.
Ұ.Сайымбөлекова жалпы білім беретін мектептерге арналған химия, биология оқулықтары мен оқу құралдарының редакторы бола жүріп, аударма жұмыстарымен де шұғылданды.
Баспа саласындағы ұзақ жылдарғы табысты еңбегі лайықты бағаланып, бірнеше рет мақтау грамоталарымен, "Еңбек ардагері" медалімен (1989), "Қазақстан Республикасы білім беру ісінің үздігі" белгісімен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Рахманбердиев Мұсабек

**Рахманбердиев Мұсабек** (1951-1998) —10 қыркүйекте Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы, Шөл дала ауылында дүниеге келген..

Шыққан тегі Ұлы жүздің Дулат тайпасы Шымыр руынан.

1978 жылы ҚазМУ-дің журналистика факультетін бітірген. Еңбек жолын жұмысшы болып бастаған. Жамбыл ауданының "Еңбек туы" газетінде әдеби қызметкер, Қазақ КСРБаспа, полиграфия және сауда істері жөніндегі мемлекеттік комитетінде аға редактор, "Қазақ әдебиеті" газетінде бөлім меңгерушісі, "Қазақстан" баспасында бас редактордың орынбасары, республикалық "Телефильмде" директор, Жамбыл облыстық радиотелевизия комитетінің төрағасы болып жұмыс жасады.
"Қайырлы жол", "Құз қия", "жылы жел", "Қарқаралы" секілді көркем және деректі кітаптардың авторы.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Ирина Федоровна Самойлюк

**Cамойлюк Ирина Федоровна** — 1954 жылы Өзбекстанның Қашқандария облысындағы Қарыс конысында туған..  

С.М.Киров атындағы қазақ мемлекеттік университетінң журналистика факультетін бітірген(1979). 1972—1973 жылдар аралығында кітапханашы, Үштөбе атқару комитетінде бастырушы-хатшы, балалар бакшасының меңгерушісі, Мағадан телестудиясының редакторы болып қызмет істеген.

И.Самойлюктің "Қайнар" баспасындағы еңбек жолы 1984-1994 жылдар арасын қамтиды. "Білім" редакциясында, "Прогресс" творчестволық тобында корректор, кіші редактор, редактор жұмыстарын атқарған ол кезінде еліміздің ауыл шараушылығындағы өзекті мәселелерді қамтитың кітаптарды дайындауға қатысса, кейінгі жылдарда оқырман талаптарына лайықты "Ауыл шаруашылығының қазіргі экономикалық ахуалы", "Қолдан өрнек тоқу", "Бал арасын өсіру", "Отбасылық салтанат түрлері" секілді басылымдарды шығарды.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Сарыбаев Темірше

**Сарыбаев Темірше** — Қызылорда облысы, Жалағаш ауданына қарасты Мырзабай Ахун ұжымшарында 1941 жылы, 18 қарашада дүниеге келген..
1968 жылы Қызылорданың Н.В.Гоголь атындағы педагогтік институтының филология факультетін бітірген. 1968—72 жылдары Жалағаш аудандық "Жаңадария", 1972—1976 жылы Сырдария аудандық "Сырдария" газеттерінде бөлім меңгерушісі, 1976— 82 жылы Қызылорда облыстық сырттан оқу мектебінде методист, 1982—1989 жылдары қазақ телевизиясының әдеби-драмалық хабарлар редакциясында редактор, "Балдырған" журналында 2000—2005 жылы бөлім редакторы қызметтерін атқарған. Қазір "Маматай" баспасында редактор.
1994 жылдан — Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, ақын.

"Дария-дәурен" жыр жинағы 2002 жылы "Фолиант" баспасынан жарық көрген.
республикалық ондаған жыр мүшайраларының жеңімпазы.
Жамбыл Жабаевтың 150 жылдығы, Бауыржан Момышұлының 90 жылдығы, Алматы қаласын жырлау бәйгелерінде бірінші орынды жеңіп алған ақын. Қазақ телеайтысының негізін қалаушылардың бірі. Республикалық III ақындар айтысын ұйымдастырушылардың бірі.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Сарымсақова Шолпан Рахматуллақызы

**Сарымсақова Шолпан Рахматуллақызы**— 1935 жылы Алматы қаласында дүниеге келген.. 
Кеңес саудасы техникумын, Алматы қаласындағы Халық шаруашылығы институтын экономист мамандығы бойынша тәмамдаған. Көптеген жылдар сауда саласында жемісті еңбек еткен. Қазақ Тұтынушылар одағының кітап саудасы басқармасында аға товаровед, "Қазақстан" республикалық кітап саудасы бірлестігінде директордың орынбасары қызметтерін атқарған. 
Баспа өнімдерін халыққа тарату ісі — қиын да әрі абыройлы жұмыс. Жас ұрпаққа, қалың бұхараға қажетті кітапты дер кезінде жеткізіп беру қандай ғанибет. Сарымсақова Шолпан өз ісіне ұқыпты, әрдайым жұмыс барысында ұйымдастырғыш қабілетімен ортасына абыройлы, қол астындағыларға беделді басшы болған. Шолпан Рахматуллақызының кітап саудасы саласындағы жемісті еңбектері бағаланып, "Еңбек үздігі", "Еңбек ардагері" медальдарымен марапатталып, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мәдениет қызметкері атағын алған.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Рақымбай Сатаев

**Сатаев Рақымбай**— журналист, баспагер. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. Жуалы ауданының құрметті азаматы..1938 жылы 2 қыркүйекте Жамбыл облысы]] Жуалы ауданындағы Амангелді ауылында туған. 1958—1961 жылдары әскер қатарында болып, 1966 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ
Ұлттық университетінің журналистика факультетін бітірген. Еңбекжолын 1965 жылдың наурызынан Қазақ телевизиясында тілшілік қызметпен бастады. Аға редактор, бас редактордың орынбасары болды. "Көгілдір экран" арқылы халық шаруашылығының көптеген салалары бойынша телехабарлар дайындап, комментаторлық міндетті қоса атқарды. 
1977-1988 жылдары ҚазМУ-дың журналистика факультетінде ұстаздық етіп, журналист кадрларын даярлауға елеулі үлес қосты. Факультет партия ұйымының хатшысы, деканның орынбасары болды. 1988 жылдан Жамбыл облыстық, Алматы қалалық журналистер бөлімшесінің, 1993—2001 жылдары Қазақстан Республикасы Журналистер одағының жауапты хатшысы.

2001 жылдан "Өнер" және "Білім" баспаларында редакторлық, аудармашылық жоне құрастырушы қызметтерін атқарып келеді. "Қазақстан Республикасының Президенттік Мәдени Орталығы", "Абай атындағы Опера және балет театры", "Мұхтар Әуезов атындағы академиялық қазақ драма театры", "ҚР-ның Прокуратурасы", "Халық даналығы" (авт. академик Ә.Хайдаров), "Білім айдыныңдағы ақ кеме", "Жаңа ғасырға — Жана ән", өнер адамдары жайлы "Асылдар мен Ардақтылар", "Қазақтың ою-өрнектері", "Дала дауысы" сияқты кітаптарды редакциялап, Шәкен Айманов, Бауыржан Момышулы, Құрманбек Жандарбеков жайлы кітаптарды, "Жеңіс — Победа — 60" фотоальбомын және т.б. құрастырды. Бірнеше деректі фильмдерді, экономика тақырыбына арналған кітаптарды қазақшаға аударды.
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Ерлан Әбенұлы Сатыбалдиев

**Ерлан Әбенұлы Сатыбалдиев** (13.6.1953 жыл, Алматы) –баспагер. 

* Мәскеудегі Горький атындағы Әдебиет институты әдебиет қызметкері, аудармашы мамандығы бойынша бітірген (1975).
* Еңбек жолын 1975 – 79 жылдары “Жазушы” баспасында редактор қызметінен бастады.
* 1979 – 90 жылдары “Жалын” баспасында редакция меңгерушісі
* 1990 – 92 жылдары Кеңес-Югославия біріккен баспа және полиграфия ісі бойынша “Интербук” кәсіпорнының Алматыдағы бөлімшесінің директоры
* 1993 – 95 жылдары “Интербук-Қазақстан” ЖШС-нің директоры болды.
* 1995 – 96 жылдары “Өнер” баспасының директоры
* 1996 – 2001 жылдары республикалық “Қазақ теледидары және радио” корпорациясының президенті қызметін атқарды.
* 2001 жылдан “Мектеп” баспасының бас директоры. 

Т.Нұрмағанбетовтың “Қош бол, ата”, О.Сәрсенбаевтың “Адамдар өз бақытын іздейді”, С.Нарымбетовтың “Атлантида – қайғы-мұңым менің”, Б.Соқпақбаевтың “Чемпион”, С.Елубаевтың “Асау аттың серті”. Қазақ халқының “Ер Тарғын” эпосын, С.Бердіқұловтың “Жарыс”, “Қазақ халық ертегілерін”, т.б. көптеген кітаптарды орыс тіліне аударды. Сатыбалдиевтің аударған “Ежелгі күнтізбе” және “Қазақтың киіз үйі” атты кітаптары Германияда басылып шықты. 

“Баспа және полиграфия ісінің қайраткері” (2003) құрмет белгісімен марапатталған.

Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. . 

Ең алғашқы аудармашылық еңбегі Бүкілодақтық "Смена" журналында жарияланып, оның бас бәйгесін жеңіп алған.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен (1981) және "Астана" медалімен (2001) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:13 маусымда туғандар
Санат:1953 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері
Санат:Горький атындағы Әдебиет институты түлектері
Санат:Қазақстан телерадиосы президенттері
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері
Санат:Қазақстан аудармашылары
Санат:Астана медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Баспа және полиграфия ісінің қайраткерлері
Сафуани (Сапуанов) Есенкүл

**Сафуани (Сапуанов) Есенкүл** —1946 жылы 18 желтоқсанда Қарақалпақстанның Қоңырат ауданының 5 ауылдық кеңесінде дуниеге келген..

1962 жылы Қоңырат қаласындағы Н.И.Лобачевский атындағы кешкі жұмысшы жастар мектебінде оқыған, аудандық тұтынушылар одағының дайындау мекемесінде жұмысшы болған.

1969 жылы ҚазМУ-дің журналистика факультетінде оқыған. Студент кезінен бастап қоғамдық жұмыстарға қатысып, игі істерге ұйытқы болып, "Толқын" атты қолжазба журналын шығарған. Журналдың тұсаукесеріне курс жетекшісі Әбілфайыз Ыдырысов басшылық жасап, елімізге кеңінен танымал жазушылар: Жекен Жумаханов пен Оралхан Бөкей қатысып, журналға алғысоз жазды. Сол қолжазба журналда тырнақалды шығармалары жарық көрген азаматтар қазір қазақ әдебиеті мен баспасөзінің белді өкілдері.
 
Университет бітіргеннен кейін Қазақ телевизиясында редактор болған. Сол кездегі көркем және деректі, мультипликациялық фильмдер, олардың авторлары мен режиссерлері, кейіпкерлерді сомдаған әртістер, кино өнері қайраткерлері туралы хабарлар ұйымдастырылып, көпшілік Құрметіне бөленген. 1980—1987 жылдар аралығында "Қазақстан" баспасының марксизм-ленинизм классиктері шығармаларын шығару жөніндегі редакцияның редакторы, аға редакторы болып істеген. "Саяси экономия", К.Маркс пен Ф.Энгельстің тандамалы 3 томдығы, Ф.Энгельстің "Табиғат диалектикасы", И.Бережковтың "Потсдамға жеткізген жол" кітаптарын, тағы басқа көптеген кітаптарды редакциялап, қазақша аударуға қатысты. Қазақ КСР-ының 1978 жылғы Конституциясын кітап етіп шығаруға жауапты редактор болды.

1987 жылдың наурыз айынан бастап Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының жауапты қызметкері, 1990 жылдан сектор меңгерушісі.

1991 жылғы 16 желтоқсанда Қазақстанның тәуелсіздігі декларациясының мәтінін қазақшалауға қатысып, оның Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінде жариялануының куәсі болу бакытыңа бөлеңді.
Еліміздің кос Палаталы Парламенті қурылған 1996 жылғы қаңтардан бастап Сенаттың Редакциялық-баспа бөлімінің сектор меңгерушісі, 2000 жылғы сәуірден боліім меңгерушісінің орынбасары.
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Жуніс Сахиев

**Жүніс Сақұрпағы Сахиев** (1950 жылы 1 наурыз; Алмалы ауылы, Бәйдібек ауданы, Түркістан облысы) — қазақ жазушы, аудармашы, телеграфшы, редактор.Қазақстанда сериялы ғылыми-фантастикалық романдар. (1991) және оның Жандос атындағы әдеби сыйлығының лауреаты (1994). Астрономия-геодезия қоғамының толық мүшесі.
Қазақ орта мектебін бітіргеннен кейін 1966 – 1972 жылдары аудан орталығында телеграфшы, Армияда қысқа толқында жұмыс жасайтын радиостанцияда радист болып жұмыс жасайды.

1972 – 1977 жылдары ҚазМУдың филология факультетінің студенті. 
1977 – 2002 жылдары "Мектеп" баспасының редакторы, ҚР Баспа, полиграфия және кітап саудасы жөніндегі комитетте аға редактор, «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9 бас редакциясында гылы-ми редакция меңгерушісі қызметтерін атқарды. 
2002 жылдан Астанадағы "Фолиант" баспасының бас редакторы. Сахиев Жүніс 1971 жылдан бастап Қазақстанда тұңғыш болып "Кеңістік көшпенділері" деп жалпы айдар қойған сериялы ғылыми-фантастикалық романдар жазып келеді.

Бүгінгі күнге дейін оның 60 ғылыми-фантастикалық романдарының жетеуі жарық көрді. Олар: "Тіршілік ұясы" (1983), "Борыш" (1987), "Шеңбердің түйісуі" (1991), "Әдеби сыйлық", (1994), "Көктен келген көшпенділер" (1999), "Марстан шыққан жаңғырық" (2002), "Қимайтын элем" ғылыми-фантастикалық романының журналдық нұсқасы чех, ағылшын тілдерінде Прагадан шығатын "Немезида" ғылыми-көпшілік журналында жарияланды.

Сахиев Жүніс қазақ және әлем ғылыми-фантастикасы жөніндегі ондаған танымдық мақалалардың авторы. "Астрофизика" (1998), "Астрономия" (2000) оқулықтарын аударған. Астрономия ғылымын насихаттаушы. Ол шығармашылық өмірбаянымен "Элита Казахстана" (1997), "Қазақ әдебиеті" энциклопедиясына (1999), "Белоруссия энциклопедиясына" (2002), "Ұлы дала" тарихи-ғибраттық шежіре кітабына (2002), "Жазушылар әлемі" фотоальбомына (2003), "Қазақстан жазушылары. XX ғасыр" энциклопедиялық анықтамаға (2004) енген. 2001 жылы ҚР Ұлттық кітапханасында Сахиев Жүністің өмірі мен шығармашылығына арналған Қазақстан ғылыми фантастикасы тарихында тұңғыш рет көрме жұмыс жасады.

## Дереккөздер

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Анар Жанелқызы Сәрсембаева

**Сәрсембаева Анар Жанелқызы** -
"Экономика" баспасының бас редакторы..
 
1971 жылы Семей облысы, Аягөз қаласында дүниеге келген. 1996 жылы Семей қаласында Шәкәрім атындағы Мемлекеттік "Семей" университетінің "Қазақ тілі және әдебиет" факультетін бітірген. 1997 жылы осы университеттің редакциялық-баспа бөлімінде корректор қызметін атқарды. 1999 жылдан бастап Алматы қаласындағы "Экономика" баспасында қазақ редакциясында жетекші редактор. 2001 жылы редакциялық-баспа бөлімінің меңгерушісі, 2001 жылы баспаның бас редакторы.

 Осы жылдар ішінде қазақ тілінде жарық көрген Жоғары оқу орындарының көптеген оқулықтары, оқу құралдары, әдіснамалар, сөздіктер, ггублицистикалар редактордың редакциялауынан отіп, оқырманға усыньшды. Авторлармен, студент қауыммен тыгыз көрс орната білетін тәжірибелі маман, қазақ тілінде шығатын кітаптардың жанашыры ретінде өз ой-пікіріне ортаға сала журеді. Сонымен қатар кәсіби деңгейін жоғарлату мақсатында экономика салаларына байланысты арнайы семинарлар мен конференцияларға, кітап кормелеріне жиі қатысады.
 
Қазақстан Республикасы Парламент Мәжілісінің бірінші спикері Марат Түрдыбекұлы Оспановтың өміріне байланысты шыққан "Марат Оспанов" "Батыр баба Әлмерек" кітабы, "Аудит негіздері" авторы Д.О.Абленов, "Ақша, несие, банктер" Авторы Сейітқасымов F.C.; "Кеден ісін уйымдастыру және басқару" оқу құралы; "Басқару есебі" авторы В.Л.Назарова, М.С.Жапбарханова, "Диуани хикмет" хақында авторы С.Дәуітов т.б. оқу құралдарының редакторы ретінде авторлар Құрметіне бөлеңуде.
Қоғабай Сәрсекеев

**Қоғабай Сәрсекеев** (1939 1 сәуір Қостанай облысы Жангелді ауданы Торғай ауылы — 2014 17 қараша Алматы) — жазушы, журналист, публицист. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Халықаралық "Алаш" әдеби сыйлығының лауреаты. Парасат орденінің иегері. Қостанайдың құрметті азаматы (2005).

Әдеби лақап аты — Сәтұлы.

## Толығырақ
* Қоғабай Сәрсекеев 1939 1 сәуір Қостанай облысы Жангелді ауданы Торғай ауылында дүниеге келген.
* Ы. Алтыңсарин мектебінің түлегі. 
* 1963 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факултетінің түлегі.
* 1963 - 1967 жылдары "Қазақстан пионері", "Социалистік Қазақстан" газеттерінде әдеби қызметкер
* 1967 - 1982 жылдары "Қазақ әдебиеті" газетінде бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы
* 1983 - 1986 жылдары "Кітап жаршысы" ("Друг читателя") газетінің редакторы болды
* 1986 - 1990 жылдары "Жалын" баспасында бас редактор, республикалық "Қазақкітап" бірлестігінің бас редакторы, Кітап таратушылар республикалық қауымдастығының президенті қызметтерін атқарған. 
* Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының мүшесі болды.
* Өмірінің соңына дейін "Қазақ" газетін қайта шығарып, оның кең таралуына, мазмұнды болуына барын салды.
* 2014 жылы 17 қарашада Алматыда қайтыс болды.

## Шығармашылығы
* Қоғабай Сәрсекеевтың алғашқы әңгімелері 1950 жылдардың ортасынан бастап шыға бастады.
* "Кілт", "Қараша қаздар" деп аталатын әңгіме-повестер жинағы жетпісінші жылдардың басында жарық көрді. Халық батыры А.Иманов туралы романыныц алғашқы бөлігі 1979 жылы, жалғасы саналатын "Заманақыр" кітабы 1990 жылы "Жазушы" баспасынан, орыс тілінде "Смута" деген атпен "Жалын" баспасынан жарық көрді. "1937 жыл" дейтін әңгімесі *
* 1998 жылы қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде жеке кітап болып шықты. 
* "Жол устіндегі әңгіме", "ұлы устаз немесе Алаштың Ахметі — Ахмет Байтурсынов жайлы ой түйін", "Портреттер" деп аталатын әңгіме-эсселері менекі томдық таңдамалы жинағы (1999) жарық көрді.

## Марапаттары
* Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері
* Халықаралық "Алаш" әдеби сыйлығының лауреаты
* Халықаралық ақпараттану академиясының академигі
* Халықаралық Еуразия академиясының академигі
* Францияның алтын медалі мен Халықаралық ақпараттану акадехмиясы алтың медалінің иегері
* Б.Майлин атындағы әдеби сыйлықтың лауреаты
* Қостанай және Торғай қалаларының құрметті азаматы
* ҚР Президентінің жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат Парасат орденімен марапатталған.

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:Қазақстан жазушылары
Санат:Халықаралық Алаш әдеби сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Сәрсенбекова Дидар Саматқызы

77**Сәрсенбекова Дидар Саматқызы**— 1971 жылы 19 сәуірде Семей облысының Абай ауданы Қайнар ауылында туған..1990 жылы Семей қаласындағы М.О.Әуезов атындағы педагогикалық училищені қызыл дииломмен бітірген. Бастауыш сынып мұғалімі болып жұмыс істеген.

1991 жылы қазіргі Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетіне оқуға түсіп, 1996 жылы баспа ісі және редакциялау кафедрасы бойынша үздік бітіріп шыққан. 1998-2002 жылдары әл-Фараби атындағы ҚазҰУдің аспирантурасын сырттай оқып бітірген.
1996-1999 жылдары Қ.И.Сәтбаев атындағы Қазақ Ұлттық техникалық университетінің редакциялық-баспа бөлімінде жұмыс істеп, техникалық Жоғары оқу орындарына арналған көптеген оқу құралдары мен оқулықтардың редакторы болған.
Негізгі жұмысына қосымша жұмыс ретінде Қ.И.Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ-дың қазақ тілі кафедрасында оқытушы, "Рас" газетінде тілші болып жұмыс істеген.
1999 жылы сол кездегі "Рауан" (қазіргі "Мектеп") баспасына жұмысқа ауысып, "Физика, математика және информатика", "Түсіндірме сөздіктер" редакцияларында редактор, аға редактор болып жұмыс істеген. Бүгінгі күні "Қазақ тілі және әдебиеті" редакциясының жетекші редакторы.

"Мектеп" баспасында 1999-2000 жылдары жарық көрген қазақша-орысша, орысша-қазақша терминологиялық сөздіктер сериалын дайындауға қатыскан, "Кен ісі және металлургия", "Геология, геодезия және география", "Педагогика және психология", "әдебиет және лингвистика" сөздіктері авторлық үжымының мүшесі.
 
өлеңдері мерзімді баспасөз беттерінде жарық көрген. "Тойың тойға үлассын" атты өлеңдер жинағының авторы. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Меңдекеш Сатыбалдиев

## Меңдекеш Сатыбалдиев
** Меңдекеш Сатыбалдиев** (1937 ж.,Атырау облысы, Жылыой ауданы, Аманкелді ауылы - 1973, Алматы қ.) - ақын, журналист, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, Маңғыстау туралы шығармалардың авторы. Бейіт ескерткіші Алматыда Кеңсайдағы мұсылман зиратында. Сатыбалдиев 1954—1969 жылдары Есбол, Теңіз ауданы, Атырay облысы газеттеpінде, облыстык радио хабарлар тарату комитетінде тілші, белім менгерушісі, 1969—1973 жылдары «Қазақстан» баспасының редакция меңгерушісі, «Мэдениет және тұрмыс» («Парасат») журналының жаyапты хатшысы болып істеген. Ол жергілікті және Республикалық баспасез беттерінде очерктер мен публицистикалык, әдеби мақалалар, фельетондар мен әңгімелер, өлендер мен толғаулар жариялап, жұртшылыққа кең танылған. 1966-1973 жылдарда «Акмоншак» (1966), «Шулайды толкын» (1968), «Күн шуағы» (1970) аталатын өлендер жинағын, «Жартастағы жазулар» (1970) дейтін очерктер жинағын, «Коныр козы» (1971) повеcін жариялаған. А. И. Покрышкиннің «Аспандағы шайкас» (1973) кітабын, «Монғол әнгімелерін» (1973) аударуға қатыскан, «Шапағат» (1973) жинағын күрастырған. 1973 жылдан кейін «Мелдір астикалык мақалалары, «Кызғыш кұс» (1975, 1979, 1988) аталатын таңдамалы өлендер жинақтары жарық көрген. Ол "Қоңыр қозы" повесінде екінші  дүниежүзілік соғыс әкелген қағы-қасіретті бейнелесе, «Жартастағы жазулар», «Мелдір ас- пан» кітаптарындағы очерктері мен публицистикалық мақалаларында өмірді жасандырып жаткан еңбек адамдарының, ой, өнер санлақ- тарының жасампаздығы мен жан сұлулығын суреттеген. Әдеби макалаларын қалам кайраткерлерінің құнарлы туындыларын,алпысыншы-жетпісінші жылдарда әдеби өмірге келген жас таланттарды насихаттауға арнаған. Қара сөзбен жазылған шығармаларынан танылатын қасиет - Сатыбалдиевтің өмірдегі өзекті, мәнді мәселелерді талғай, тандай біліп, оқырман жүрегін баурай білетін, сыр шылдықпен жеткізе білетін қаламы ұшқыр дарынды журналист болғандығы. Аяулы атамекен мен бабалар рухын, ерлік пен елдікті қастерлеу, өмірге нәр берген ғажайып өнер мен адамдық асыл қасиеттерді жырлау – Сатылбадиев өлең, толғауларының өзекті мәселелері. «Ақмоншақ», «Шулайды толқын», «Күн шуағы», «Қызғыш құс» жинақтарына енген өлең, толғауларында Отан соғысы кезіндегі жұпыны, жүдеу тірлік пен қайғы қасірет сызындай сол кезеңнің ащы мұны шынайы суреттелген. Сатыбалдиевте алуан тағдырлы адамдар өмірінің сан қилы құбылысына терең тебірену де бар. Ақындық шабытқа толы ойлы да өрнекті жырларында тағдыр талқысына бас имейтін қайсарлық пен үнемі үмітке бастар өршілдік қатар өріліп отырады Майданнан оралмаған ағасы Дәулетияр туралы өлеңдерінде не дала дауылпаздары Исатай мен Махамбет сөздерінде, тіпті қанды қақпанға тап болған Көкжал мінезінде де ұлан дала берген ер де өр мінез сипатындайтағдыр байқалады. Бұл - Сатыбалдиевтің барлық өлендеріне тән сипат. Ол — жан пердесін айқара ашып, өмір сырын ақын жүрегінің алауына бөлеп, асқақ азаматтық дауыспен, өр пафос, публицистикалық серпінмен жырлаған өзіндік өрнегі бар ақын.
## Қолданылған сілтемелер
Атырау: Энциклопедия. -Алматы: Атамұра, 2000 ISBN 5-7667-9129-1

## Дереккөздер
Кәдірбек Сегізбайұлы

**Сегізбайұлы Кәдірбек** (1941 жылы туған) — баспагер, журналист, жазушы. Лақап аты – К. Саянов.

* 1967 жылы ҚазМУ-дың журналистика факультетін бітірген. .
* Еңбек жолын "Лениншіл жас" газетінде әдеби қызметкер, бөлім бастығы болып бастады. 
* Одан кейін "Білім және еңбек" журналында жауапты хатшы (1974—77).
* "Жалын" альманағы мен "Жалын" баспасында бас редактордың орынбасары (1977—86)
* Қазақ энциклопедиясы бас редакциясында бөлім меңгерушісі (1986-90)
* "Санат" баспасында бас редактор (1990—95) болды. 
* 1995-2004 жылы "Атамұра" баспа корпорациясында корпорация президентінің бірінші орынбасары, баспа директоры, вице-президенті қызметтерін атқарды.

К.Сегізбайұлы отыз жылға жуық баспа саласында еңбек етті. Өзі жұмыс істеген баспаларда атқарылған қат-қабат жұмыстың бел ортасында жүрді, істі оңтайлы ұйымдастыра білетін басшы ретінде таныла білді.
"Атамұра" баспа корпорациясы құрылған күннен бастап тарихи-танымдық, салт-дәстүр, әдет-ғұрыптарға арналған, сондай-ақ жекелеген көркем шығармалар жинақтарын, көп томдық "Қазақстан тарихы" және "Абай тойы", "Ақмола", "Маңғыстау", "Атырау" энциклопедияларын жарыққа шығарды. Орта мектептерге арналған жаңа буын оқулықтарын қазақ, орыс, ұйғыр, ішінара өзбек тілдерінде әзірлеп-шығаруда ұшан-теңіз жұмыс атқарды. Онда, басшылардың бірі ретінде, К.Сегізбайұлының да зор еңбегі бар.

* Қазақстан Жазушылар, Журналистер Одақтарының мүшесі.
* Оннан астам әңгіме, хикаяттар жинақтарының, романдардың авторы. 7-8 алыс-жақын шетел тілдерінде жекелеген кітаптары, шығармалары аударылған. Шетел жазушыларының бірқатар кітаптарын қазақ тіліне аударған. 
* Kөркем шығармалардың республикалық жабық конкурсының екі дүркін бірінші және екінші жүлдесіне ие болған. 
* 1984 жылы "Біз қалада тұрамыз" жинағы үшін М.Әуезов атындағы сыйлық берілген. 
* 2001 жылы "Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 10 жыл" мерекелік медалімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Сейтхазин Саттар

**Сейтхазин Саттар** (1927-1999) -Көкшетау облысы, Көкшетау ауданы, Қарасай ауылында дүниеге келген. . Қарағанды қаласындағы оқытушылар институтын тәмамдаған. 

1947—1951 жж. Көкшетау облысындағы орта мектептерде қазақ тілі мен әдебиеті пәндерінен сабақ беpiп, ұстаздық еткен. 

12 жастағы жетім бала  колхозда  жұмыс істейді. Нағашысы  Қазыбаев Сейітмағанбет  атамыздың бауырында өсіп, жастайынан өлең шығаруға  әуестенеді. Сөз қадірін білетін нағашысының әңгімешілдігі, жиенінің жүрек тәрбиесін дұрыс қалыптасуына ерекше ықпал  еткендігі байқалады. Сөз өнеріне Саттар атамыз бала кезінен құмартып, бірден-ақ көзге шалына  бастайды. 

Саттар ауылындағы  7 жылдық  мектепті бітіргеннен  кейін Көкшетау  қаласындағы №3 қазақ орта   мектебінің жанындағы  балалар үйінде, кейіннен мектеп – интернатта оқып, тәрбиеленеді.

1945 жылы 18 жасында  оқуын  бітіргеннен кейін  Қарағанды қаласындағы  оқытушылар  институтын тәмәмдаған. 1947 жылы оқуын аяқтап Көкшетау  облысындағы 1951 жылға  дейін қазақ  тілімен, қазақ  әдебиетінен мұғалім  болады.

1951 жылы Алматыға келіп, "Мектеп" баспасында редактор, аға редактор,Қазақ КСР Жазушылар одағының кеңесшісі, Қарағанды телевидениесінде аға редактор, Қазақ телевидениесінің саяси хабарлар редакциясының аға және бас редакторы, "Жазушы" баспасында аға редактор болған.

"Тарих" атты алғашқы өлеңі 1947 жылы"Советтік Қарағанды" газетінде жарық көрген. Көптеген өлеңдері орыс, алтай, қарақалпақ, поляк, т.б. тілдерге аударылған. Аудармашы ретінде А.Адаровтын, С.Даниловтың, Н.Дамдиновтын, басқа да Көптеген ақындардың өлең-жырларын қазақшалап, жеке кітап етіп шығарған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Сексенбаева Эдия

**Сексенбаева Эдия** — 1938 жылы20 желтоқсанда Шығыс Түркістанның Шәуешек қаласында өмірге келген.. 1955 жылы сәуір айында атамекенге — Семей облысының Ақсуат ауданына оралады.

1957 жылы Көкпекті ауданынан орта мектепті бітіріп, 1963 жылы Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтынын филология факультетін тәмамдаған. Еңбек жолын "Білім және еңбек" журналынан бастап, 1967 жылы "Қазақстан әйелдері" журналына қызметке ауысқан.

Аға әдеби қызметкер болған, ғылым, мәдениет, әдебиет бөлімін басқарған. 1980—1984 жж. "Жазушы" баспасында редактор, аға редактор, 1994 жылы құрметті демалысқа шыққанға дейін бөлім меңгерушісі міндетін атқарған.

1969 жылы"Жас керуен" жинағына бір топ өлеңдері енді. 1983 жылы төл жырлары "Шуақ" деген атпен "Жазушы" баспасынан жарық көрді. моңғол, қарақалпақ, татар, башқұрт, түрікмен, орыс, латын, қырғыз ақын-жазушьларының әңгімелері мен өлеңдерін аударған.

Татар жазушысы И.Салаховтын "Емендер тамыр жайғанда" романын аударып, 1990 жылы"Жазушы" баспасынан жарыққа шығарды. 1975 жылы Қазақ КСР жоғарғы Кеңесінің Грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Сексенбаева Рөза Әшімханқызы

**Сексенбаева Рөза Әшімханқызы**(1962 ж.т.) "Атамұра" корпорациясынын бас бухгалтері.. 1984 жылы Мәскеу полиграфия институтының экономика факультетін бітірген. 

1986—92 жылы Алматы облыстық полиграфия жүйесінде экономист, бас бухгалтер, 1992— 97 жылы "Лидия" фирмасында, Қазақстан Республикасы ұлттық Банкінің "Бағалы қағаздар" фабрикасында бас бухгалтер болып қызмет еткен. 

1997 жылдан бері "Атамұра" корпорациясында бас бухгалтер.Р.Э.Сексенбаева экономика және бюджет ісін терең меңгерген, "Атамұра корпорациясының қаржы-финанс саласын білікті басқарып келе жатқан үздік маман.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:Журналистика
Санат: Тұлғалар
Селиванова Ирина Анатольевна

**Селиванова Ирина Анатольевна**— 1966 жылы 21 қазанда Қарағанды қаласында дүниеге келген.. Алматы каласындағы №108 мектепті бітіргеннен кейін Қазақстан КП Орталық Комитетінің "Дәуір" баспаханасының фототерім бөлімінде терімші болып еңбек еткен. 

1991 жылы Мәскеу қаласында электрондық беттеу бойынша компьютерлік курсты бітірген. 1992 жылы"Караван" АҚ-да беттеуші болып істеген. 

1993 жылдан бері "Жібек жолы" баспа үйінде дизайнер, компьютер орталығының меңгерушісі болып қызмет атқарады. "Баспа және полиграфия ісінің қайраткері" кұрмет белгісімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:Журналистика
Санат: Тұлғалар