open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Талдыкөл (Атырау облысы)

**Талдыкөл** (2006 ж. дейін – *Редут*) — Атырау облысы Махамбет ауданы, Бейбарыс ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Махамбет ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 40 км-дей жерде.

## Халқы
1989 жылы елді мекенде 591 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 751 адам (368 ер адам және 383 әйел адам) болса, 2009 жылы 871 адамды (415 ер адам және 456 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1133 адамды (553 ер адам және 580 әйел адам) құрады.

## Мәдени-әлеуметтік мекемелері
* Талдыкөл орта мектебі — 1920 жылы Редутта 2 кластық орыс және қазақ мектебі ашылған. 1931 жылдан бастап Редут бастауыш мектебі 7 жылдық орыс-қазақ мектебі болып үлкейтілді. 1962 жылы Редут сегіз жылдық мектебі болып атала бастады. Мектеп үйі Шампалов Федордың (орыс көпесі) ағаштан тұрғызылған үйіне көшірілді. 2001 жылдан бастап Редут негізгі мектебі орта мектеп болып құрылды. 2006 жылдан бастап Редут орта мектебі Талдыкөл орта мектебі деп атала бастады. 2010 жылы ауылымызда 250 орындық «100 мектеп, 100 аурухана»   мемлекеттік бағдарламасы бойынша жаңа үлгідегі мектеп салынды. 2012 жылдан бастап мектеп жанынан 50 орындық балабақша ашылып, Талдыкөл мектеп-балабақша кешені деп атала бастады.
* "Айналайын" бөбекжай-бақшасы — 2018 жылы ашылды. Балабақша 160 орынға шақталған.
* «Талдыкөл» ауылдық мәдениет үйі
* Талдыкөл фельдшерлік-акушерлік пункті — 2023 жылы желтоқсанда жаңа ғимараты ашылды. Емхана 25 келушіге арналған.

## Діни мекемелері
 
* **«Жәмил» мешіті** — 2022 жылы сәуірде пайдалануға берілді.  Мешіттің сыйымдылығы 300 орындық.

## Елді мекендегі көшелер
* Аман Есалыұлы көшесі
* Әбдірахман Құскелдиев көшесі
* Әлия Молдағұлова көшесі
* Жамбыл Жабаев көшесі
* Қаныш Сәтбаев көшесі
* Мәңгілік ел көшесі
* Мұхтар Әуезов көшесі
* Оңай Шонаев көшесі
* Ораз Жандосов көшесі
* Сәкен Сейфуллин көшесі
* Шәкен Айманов көшесі

## Дереккөздер

 

Санат:Махамбет ауданы елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Қызылжар (Махамбет ауданы)

**Қызылжар** — Атырау облысы Махамбет ауданы, Бейбарыс ауылдық округі құрамында болған ауыл. 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Махамбет ауылынан оңтүстікке қарай 60 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 87 адам (48 ер адам және 39 әйел адам) болса, 2009 жылы 46 адамды (26 ер адам және 20 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 
Санат:Махамбет ауданының таратылған елді мекендері
Алмалы (Атырау облысы)

**Алмалы** — Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты Алмалы ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Атырау қаласынан солтүстікке қарай 16 км жерде Жайық өзенінің оң жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1688 адам (855 ер адам және 833 әйел адам) болса, 2009 жылы 2263 адамды (1132 ер адам және 1131 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3684 адамды (1904 ер адам және 1780 әйел адам) құрады.

## Әлеуметтік және мәдени нысандары
Алмалыда орта мектеп, бала бақша, халыққа қызмет көрсету нысандары бар. Тұрғындары елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы қатынасады.
«Алмалы құс» серіктестігі – өңірде құс еті мен жұмыртқа шығаратын ірі кәсіпорынның бірі болып саналады.
* **Алмалы орта мектебі**
* **«Бұлбұл» бөбекжай-балабақшасы**
* **"Алмалы" ауылдық мәдениет үйі **
* **Дәрігерлік амбулатория**

## Ауыл суреттері

## Елді мекендегі көшелер
* Атырау көшесі
* Балуан Шолақ көшесі
* Бәйтерек көшесі
* Бейбітшілік көшесі
* Болашақ көшесі
* Ғали Орманов көшесі
* Ғарифолла Құрманғалиев көшесі
* Даңқ көшесі
* Доспамбет жырау көшесі
* Есбол көшесі
* Жаңа құрылыс көшесі
* Жас желек көшесі
* Жастар көшесі
* Жәнібек хан көшесі
* Жәңгір хан көшесі
* Зейнолла көшесі
* Камал Ізмұхамедов көшесі
* Көгалды алаң көшесі
* Көшен көшесі
* Қабдолла көшесі
* Мұқан Төлебаев көшесі
* Мұстафа Өзтүрік көшесі
* Нәубет Нұралин көшесі
* Өзен жағасы көшесі
* Сандуғаш көшесі
* Сары дала көшесі
* Сатыбалды Дощанов көшесі
* Теңдік көшесі
* Хисмеденов көшесі
* Шара Жиенқұлова көшесі

## Дереккөздер

Санат:Атырау қалалық әкімдігі елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Роуз Макайвер

**Роуз Макайвер** (; 10 қазан  1988 жыл, Окленд, Жаңа Зеландия) – Жаңа Зеландиялық театр және кино актрисасы.

## Өмірбаян
left|thumb|244x244px|Роуз Макайвер
thumb|254x254px|"Мен - зомбимын" телехикаясының актерлері|left
Роуз Макайвер 1988 жылы 10 қазанда Окленд, Жаңа Зеландияда дүниеге келді. Балалық шағында ол балетпен және джаз биімен айналысқан. 2006 жылы «Avondale College» колледжін бітіреді. Қазіргі кезде Роуз &nbsp;психология мен лингвистика пәндерін Оклендтегі университетте оқып жатыр. 

Екі жасынан бастап Роуз жарнамаларда түсіп, үш жасында «Пианино» фильмінде періштенің рөлін ойнайды. Көбінесе ол Жаңа Зеландияда түскен. &nbsp;Disney арнасының «Эддидің жеңіс рецепті» және «Джонни Калахала: қайтадан тақтаның үстінде» фильмдерінде түсті. 2009 жылдың наурызынан желтоқсанға дейін ол «Күшті рейнджерлер: RPM» сериалының 32 эпизодында ойнады. 2009 жылдың 11 желтоқсанында «Мейірімді сүйектер» фильмі шықты. Ал 2015 жылы Роуз «Мен - зомбимын» телесериалында басты рөлді сомдады.

## Фильмография

## Дереккөздер
Алға (Махамбет ауданы)

**Алға** — Атырау облысы Махамбет ауданындағы ауыл, Алға ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Жайықтың сол жағалауында, аудан орталығы – Махамбет ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1746 адам (888 ер адам және 858 әйел адам) болса, 2009 жылы 1859 адамды (962 ер адам және 897 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2051 адамды (1036 ер адам және 1015 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Өткен ғасырдың отызыншы жылдары Жайық жағасынан үйлер тұрғызылып, шашыраңқы отырғандар ұжымдастырылып, бір қонысқа орналасады да, ол мекенге алғашқы үй салған Құлтай деген кісінің есімі беріліп, «Құлтай» атанады. Ол мекен 1957 жылғы тасқында суға кетіп, жаңа орыннан Алға ауылы бой көтереді. Осында құрылған «Қызыл ақырап» ұжымшары егін егіп, мал шаруашылығын кәсіп еткен болса, соғыс жылдары «Жаңа жол», «Жаңа шаруа», «Красный Каспий» ұжымшарлары балық аулаумен айналысқан. 1959 жылы «Жаңа шаруа» ұжымшары Алғаға көшіріліп, іріленген «ХХІ партсъезд атындағы» ұжымшар құрылып, 1972 жылы ол атауы өзгермей, кеңшар болды. 1991 жылы кеңшар таратылып, «Алға» ұжымдық кәсіпорны, 1994 жылы «Мұра» өндірістік кооперативі және 11 шаруа қожалық құрылды.

## Мәдени-әлеуметтік мекемелері
* Алға орта мектебі
* "Қарлығаш" бөбекжай-бақшасы
* Алға ауылдық мәдениет үйі

## Ауыл көшелері
* Ақжайық көшесі
* Ақсай көшесі
* Әбілхайыр хан көшесі
* Елорда көшесі
* Желтоқсан көшесі
* Каспий көшесі
* Құрманғали Иманғазиев көшесі
* Махамбет Өтемісұлы көшесі
* Нұрмұхан Жантөрин көшесі
* Орталық көшесі
* Өткелбай Жиеналиев көшесі
* Тегісшіл көшесі
* Халел Досмұхамедұлы көшесі

## Ауыл суреттері

## Дереккөздер

 

Санат:Махамбет ауданы елді мекендері
Лана Паррия

**Лана Мария Парри́я** (сондай-ақ *Парри́йя*, *Парри́йа*, ағыл. *Lana Maria Parrilla*,  15 шілде 1977 жыл) – американдық актриса. ABC арнасының «Ертегінің бір мезетінде» сериалындағы Зұлым патшайым/Реджина Миллстың рөлімен танымыл болған.

## Жас кезі
left|thumb|Лана Паррия
Лана Паррия Бруклин, Нью-Йоркта туып, сол жерде өсті. Ол жетпісінші жылдардың басынла «Филадельфия Филлис» тобында ойнаған бейсболист Сэм Паррияның қызы. Кіші кезінен бастап Лана актриса болуды армандады. Мектепті бітірісімен ол актерлік шеберлікті үйрену үшін Лос-Анджелеске көшеді. Содан соң ол жергілікті қойылымдарда ойнауды бастады. 

## Мансабы

### Мансабының басталуы
Лана Паррия мансабының басында бірнеше фильмде түсіп, 2000 жылы ABC арнасының комедиялық сериалы «Спин-Ситида» ойнайды. Бұл жоба аяқталғаннан кейін 2001 жылы актриса Стивен Спилбергтің «*Semper Fi*» сериалының сынамалы эпизодында басты рөлді сомдайды. Алайда сериал көрермендердің көңілінен шықпағандықтан, ол жабылды. 

2002 жылы Паррия NBC арнасының «Бумтаун» драмалық сериалында басты рөлді ойнайды, бірақ ол екі маусымнан кейін 2003 жылы жабылады. 

2005 жылы Паррия «24» сериалының төртінші маусымында терроризммен күресетін агент Сара Гэвиннің рөлін ойнайды. Келесі жылы ол «Кенеттен пайда болған сәттілік» басты рөлді сомдайды, алайда ол да алдынғы жобалар сияқты бірінші маусымнан кейін жабылды. Сол жылы ол «Тірі қалу» сериалының екі эпизодында түседі. 2008 жылы ол CBS арнасының «Свингерлердің қаласы» жобасына қатысты, бірақ бұл көп кешікпей жабылды. Сол жылы Лана «Иесізденген» фильмінде басты рөлді сомдайды. 2010 жылы «Майами ауруханасы» сериалында түсті, бұл жоба көп ұзамай жабылды. 

### "Ертегінің бір мезетінде"
thumb|Лана Паррия
2011 жылдың басында Лана Поррия ABC арнасының «Ертегінің бір мезетінде» сериалында рөлді сомдайтын болды. Сериалда ол қалабасы Реджина Миллзті (бұрында Зұлым патшайым), басты кереғар кейіпкерді ойнайды. Жоба сыншылардан жақсы пікір алды. Сериал әлемде жетістікке жетіп, соның арқасында Паррия танымал болды. Паррияны көптеген сыншылар мақтап, оның «Эмми» сыйына лайықты екенің айтқан. Ол «Эмми» сыйлығын алған жоқ, бірақ «Сүйікті кереғар кейіпкер» номинациясында TV Guide сыйын ұтып алды және драмалық сериалдағы ең керемет рөл үшін ALMA  сыйын алды. 

## Жеке өмірі
2013 жылы Лана жігіті, Фред Ди Бласиомен сөз байласады. 2014 жылы ол оған тұрмысқа шығады. 

## Фильмография

### Телевизия

### Фильмдер

## Дереккөздер
Орыс уикипедиясынан аударылған.
Алға (айрық)

**Алға!** — қазақ және өзге де туыстас тілдердегі ұран түрі.
## Елді мекендер
* Алға — Ақмола облысы, Біржан сал ауданындағы ауыл.
* Алға — Ақтөбе облысы, Алға ауданындағы **қала**.
* Алға — Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданындағы ауыл.
* Алға — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы ауыл.
* Алға — Атырау облысы, Махамбет ауданындағы ауыл.
* Алға — Жамбыл облысы, Қордай ауданындағы ауыл.
* Алға — Жамбыл облысы, Шу ауданындағы ауыл.
* *Алға* — Павлодар облысы, Ақтоғай ауданындағы Абжан ауылының бұрынғы атауы.
## Тағы қараңыз
* Алға ауылдық округі
Есбол (Махамбет ауданы)

**Есбол** — Атырау облысы Махамбет ауданы, Есбол ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Махамбет ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 3 км-дей жерде, Жайық өзенінің сол жақ жағалауында Атырау—Индер тас жолының бойында орналасқан.

## Халқы
1989 жылы елді мекенде 645 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 733 адам (373 ер адам және 360 әйел адам) болса, 2009 жылы 761 адамды (384 ер адам және 377 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 668 адамды (343 ер адам және 325 әйел адам) құрады.

## Мәдени-әлеуметтік мекемелері
* Есбол орта мектебі — 1931-32 жылдан Есбол жеті жылдық мектебі, 1972-73 оқу жылында Есбол сегізжылдық мектебі болып қайта құрылды. 1957 жылы Қызылүй орта мектебі көшіп келіп, мектеп үйі 1929 салынған аурухана үйіне көшті. 1969 жылы мектепке Фурманов есімі берілді. 1995-1996 оқу жылында Есбол сегізжылдық мектебіне Есбол орта мектебі мәртебесі берілді. 2001 ж. екі қатарлы 250 орындық мектеп үйі салынып пайдалануға берілді.
* "Айгүл" бөбекжай-бақшасы — ең алғашқы табаны 1957 жылдың маусым айында құрылды. Бөбекжайдың алғашқы атауы Есбол балабақшасы болды. Балабақша алғаш 5 балалық болып ашылды. 1957 жылы Есбол ауылындағы аурухана Бақсай ауданының орталығына көшіріліп, сол жерден бір бөлмесі балабақшаға берілген. Кейіннен аурухана орны Д. Фурманов орта мектебіне беріліп, Есбол балабақшасы 1958 жылы басқа мекенжайға көшірілді. 1960 жылы бала санының көбеюіне орай кеңейтілген жерге көшірілді. 1986 жылғы қаңтар айында Есбол балабақшасы екі пәтерлік тұрғын үйге көшірілді. 1999 жылы Есбол балабақшасы атауы «Айгүл» балабақшасы болып өзгертілді. 2016 жылдың қаңтар айынан бастап «Айгүл» балабақшасы атауы «Айгүл» бөбекжайы болып өзгертілді.
* Есбол ауылдық клубы

## Елді мекендегі көшелер
* Абай көшесі
* Әйтеке би көшесі
* Исатай көшесі
* Махамбет көшесі
* Төле би көшесі

## Дереккөздер

 

Санат:Махамбет ауданы елді мекендері
Шиқылдақ (өсімдік)

**Шиқылдақ ** ( немесе *Juno*) – құртқашаштар тұқымдасына жататын құртқашаш туысының кіші тегі.

## Түрлері
**Iris albomarginata (Juno coerulea)* – Көкшіл шиқылдақ
**Iris almaatensis (Juno almaatensis)* – Алматы шиқылдағы
**Iris kuschakewiczii (Juno kuschakewiczii)* – Кушакевич шиқылдағы
**Iris orchioides (Juno orchioides)* – Сүйсін шиқылдақ

## Дереккөздер


Санат:Құртқашаштар
Мияко (арал)

**Мияко**&#x20;(жап. 宮古島?) (Миякодзима) — Мияко аралдар тобының ең үлкені, Жапониядағы Рюкю архипелагінің Сакисима аралдарының арасында көлемі бойынша екінші арал. Әкімшілік жағынан Окинава префектурасының Мияко уездінің Мияко округіне кіреді.

## Географиясы
Жазықтық арал, ең биік нүктесі — биіктігі 115 м. Накао тауы. Өзендер жоқ, алайда аралдың оңтүстігінде Ираэван кішігірім көлі бар. Аралдың ауданы — 158,7 км².

## Халық саны
Халық саны шамамен 55 914 адамды құрайды (2006). Арал өте тығыз қоныстанған, қоныстар бір-біріне тығыз орналасқан. Олардың арасында ең үлкені Хирара қаласы болып табылады, сондай-ақ Гусукубэ (Фукудзато), Есино, Бор, Мацубару және Каримата елді мекендері бар.

Көпір арқылы Икэма аралымен қосылған.

## Галерея

File:Miyako higashi hennazaki.JPG|Хигасихэнна мүйісі
File:Yonahamaehama.jpg|Солтүстік жағажай
File:Miyako ikema bridge.JPG|Икэму көпірі
File:Miyako paantou.jpg|Мұражай


## Сілтемелер
* 
* 
* 
* 

Санат:Жапония аралдары
Есбол

**Есбол** — қазақ халқында ер адам есімі. Сондай-ақ елді мекен атаулары:
* Есбол — Атырау облысы, Индер ауданындағы ауыл.
* Есбол — Атырау облысы, Махамбет ауданындағы ауыл.
Шиқылдақ

**Шиқылдақ** сөйлемі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:

* Шиқылдақ () — торғайтәрізділер отрядының негізгі туысы;
* Шиқылдақ  ( немесе *Juno*) – құртқашаштар тұқымдасына жататын құртқашаш туысының кіші тегі.
Сарайшық (айрық)

**[[Сарайшық]]** — Қазіргі Атырау облысының аумағында орналасқан, кезінде Қазақ хандығының астанасы болған көне қала.
## Қазіргі кездегі елді мекендер
* Сарайшық — Атырау облысы, Махамбет ауданындағы ауыл.
* Ескі Сарайшық — Атырау облысы, Махамбет ауданындағы ауыл.
## Тағы қараңыз
* Сарайшық көшесі — Астана қаласындағы көше.
* Сарайшық ауылдық округі — Махамбет ауданындағы әкімшілік бірлік.
Иридодиктиум

**Иридодиктиум** ( немесе *Iridodictyum*) – құртқашаштар тұқымдасына жататын құртқашаш туысының кіші тегі.

## Түрлері
### Section ''Reticulatae''
* *[[Iris danfordiae]]* Baker.
* *[[Iris histrio]]* Rchb. f.
* *[[Iris histrioides]]* G.F.Wilson.
* *[[Iris hyrcana]]* Woronow ex Grossh.
* *[[Iris pamphylica]]* Hedge.
* *[[Iris reticulata]]* Bieberstein. 
* *[[Iris tuberosa]]* L.
* *[[Iris vartanii]]* Fost.
* *[[Iris winogradowii]]* Fomin.
* *[[Iris zagrica]]* Brian Mathews and Mehdi Zarrei

### Section ''Monolepsis''
* *[[Iris kolpakowskiana]]* Regel. – Колпаковский иридодиктиумы
* *[[Iris winkleri]]* Regal. – Винклер иридодиктиумы

## Дереккөздер


Санат:Құртқашаштар
Жаңа Зеландия зығыры

**Жаңа Зеландия зығыры** () – шырыштар тұқымдасына жататын, Жаңа Зеландия және Норфолк аралында кездесетін көп жылдық шөптесін өсімдік. 

## Дереккөздер


Санат:Шырыштар
Анна Кэмп

**Анна Кэмп** (ағыл. *Anna Camp*, 27 қыркүйек 1982 жыл) — америкалық актриса.

## Жас кезі
left|thumb|226x226px|Анна Кэмп
Анна Кэмп Колумбия, Оңтүстік Коралинада туылып, сол жерде өсті. 2004 жылы ол бакалавр дәрежесімен Солтүстік Коралина университетін бітірді. Содан соң ол актриса мансабын бастау үшін Нью-Йоркқа көшеді.

## Мансабы
thumb|252x252px|Анна Кэмп
2008 жылы Анна Кэмп Дэниел Рэдклиффпен бірге Бродвейде қойылған «Эквус» пьесасында қойылым қойды. Сол жылы ол көп кешікпей жабылған ABC «*Reinventing the Wheelers*» сериалының сынамалы эпизодында түсті. Сондай-ақ 2008 жылы ол «Кашемир мафиясы» сериалында ойнады. 

Кэмп «Нағыз қан» сериалының екінші маусымында мезгілді рөлді сомдаған. «Естері дұрыс еместер» және «Үлгілі әйел» сериалдарында түсті. Ол 2011 жылы «Үй қызметкері» фильмінде кішігірім рөлді алды, ал содан кейін ол «Мінсіз дауыс» фильмінде басты рөлді Бриттани Сноу, Ребел Уилсон және Анна Кендрикпен бірге алды. Бұл фильм 2012 жылы жарыққа шықты. Сондай-ақ 2012 жылы ол «Минди жобасы» комедиялық сериалында Минди Каллингпен бірге ойнайтын болды.

## Жеке өмірі
2010 жылдан бастап Кэмп актер Майкл Мослимен некеде. Бірақ күйеуі 2013 жылы 28 сәуірде ажырасуға бел буды. 2016–2019 жылдары Кэмп «Идеальный голос» фильміндегі әріптесі Скайлар Эстинмен некеде болды.

## Фильмография

### Фильмдер

### Телевизия
Сарыоба (станция)

**Сарыоба** — Ақмола облысы Аршалы ауданы, Сарыоба ауылдық округі құрамындағы темір жол бекеті.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Аршалы кентінен солтүстікке қарай 44 км жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Аршалы ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Сарыоба (ауыл)

**Сарыоба** — Ақмола облысы Аршалы ауданындағы ауыл, Сарыоба ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Аршалы кентінен солтүстікке қарай 39 км жерде, Кіші Сарыоба көлінің солтүстік-батыс жағасында орналасқан. 

## Халқы

## Дереккөздер
 

Санат:Аршалы ауданы елді мекендері
Түпті жуа

**Түпті жуа**  () – амариллистер тұқымдасының жуа туысына жататын Қазақстанда сирек кездесетін түр. Сабағы 20 см. 

Санат:Амариллистер
Шырыштар тұқымдасы

**Шырыштар тұқымдасы** () – дара жарнақтылар класына жататын көп жылдық шөптесін не бұта тәрәздә өсімдіктер. Жер бетінде шырыштар тұқымдасының 900-ге жуық түрі бар. 

## Кіші тұқымдастары
***Asphodeloideae** – Шырыштар тұқымдас тармағы (15 туыс мен 785 түр)
***[[Asphodelus]]* – 
***[[Asphodeline]]* – 
***[[Eremurus]]* – Шырыш
***[[Trachyandra]]* – 
***[[Kniphofia]]* – Книпхофия
***[[Bulbinella]]* – 
***[[Bulbine]]* – 
***[[Jodrellia]]* – 
***[[Haworthia]]* – Хавортия
***[[Aloe]]* – Алоэ, сабыр 
***Xanthorrhoeoideae** – (1 туыс мен 28 түр)
***[[Xanthorrhoea]]* – 
***Hemerocallidoideae** – (19 туыс мен 85 түр)
***[[Simethis]]* – 
***[[Hemerocallis]]* – Сарғыш сарана
***[[Tricoryne]]* – 
***[[Corynotheca]]* – 
***[[Caesia]]* – 
***[[Arnocrinum]]* – 
***[[Hensmannia]]* – 
***[[Stawellia]]* – 
***[[Johnsonia]]* – 
***[[Eccremis]]* – 
***[[Pasithea]]* – 
***[[Phormium]]* – Жаңа Зеландия зығыры
***[[Geitonoplesium]]* – 
***[[Agrostocrinum]]* – 
***[[Stypandra]]* – 
***[[Rhuacophila]]* – 
***[[Dianella]]* – 
***[[Thelionema]]* – 
***[[Herpolirion]]* – 

## Дереккөздер


Санат:Шырыштар
Ескі Сарайшық

**Ескі Сарайшық** — Атырау облысы Махамбет ауданы, Сарайшық ауылдық округі құрамындағы ауыл. Ауыл жанында Сарайшық көне қаласының орны орналасқан.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Махамбет ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км-дей жерде.

## Халқы
1989 жылы елді мекенде 539 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 573 адам (282 ер адам және 291 әйел адам) болса, 2009 жылы 662 адамды (328 ер адам және 334 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 591 адамды (296 ер адам және 295 әйел адам) құрады.

## Елді мекендегі көшелер
* Ескендір Шәкіліков көшесі
* Жаролла Жакупов көшесі
* Нұрбол Уалиев көшесі

нобай|орта|1200px|Ауыл панорамасы

## Дереккөздер

 

Санат:Махамбет ауданы елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Анаркөл (ауыл)

**Анаркөл** (2023 жылға дейін — *Донецкое*) — Ақмола облысы Аршалы ауданы, Анар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Аршалы кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 26 км-дей жерде, Анаркөл көлінің шығысында орналасқан. 

## Халқы

## Дереккөздер
 

Санат:Аршалы ауданы елді мекендері
Орегонның көлдері мен су қоймаларының тізімі

: 
Американдық Орегон штатында ресми түрде басыбайлы атауы бар, 150-ден астам көлдер мен су қоймалары бар. Штаттағы ауданы бойынша ең ірі көл — Аппер-Кламат, ал ең терең көл — Крейтер (сондай-ақ, Батыс жартышардың ең ірі көлі және әлемде тереңдігі бойынша тоғызыншы орындағы көл).

## Көлдердің тізімі
*Аберт
*Агенси
*Айленд
*Алворд
*Анероид
*Аппер-Кламат
*Аспен
*Боракс
*Брейтенбуш
*Гуз
*Даймонд
*Девилс
*Дип
*Доллар
*Донака
*Дорис
*Дэвис
*Ил
*Ист
*Калтас
*Клир (Дуглас округі)
*Клир (Линн округі)
*Клиуокс
*Крейтер
*Крескент
*Лава
*Лейк-оф-те-Вудс
*Литл-Калтас
*Литл-Лава
*Лост (Линн округі)
*Лост (Худ-Ривер округі)
*Лун
*Магон
*Мад
*Маиду
*Малур
*Манн
*Миллер
*Минк
*Мэрион
*Насс
*Норт-Тенмайл
*Норт-Туин
}}

## Су қоймалардың тізімі
: Алфавит бойынша іріктеу 
*Агейт
*Антилоп
*Антилоп-Флэт
*Блю-Ривер
*Булл-Ран
*Булли-Крик
*Гербер
*Грин-Питер
*Декстер
*Детройт
*Джон-Си-Бойл
*Джубели
*Джуниперс
*Дорена
*Клир
*Коугар
*Крейн-Прейри
*Купер-Крик
*Лейк-Билли-Чинук
*Лемоло
*Лост-Крик
*Лофтон
*Лукаут-Пойнт
*Маккей
*Малур
*Минам
*Миррор-Понд
*Овайхи
*Осуиго
*Прайнвилл
*Силвер-Крик
*Тимоти
*Триллиум
*Уарм-Спрингс
*Уикиап[en]
*Ферн-Ридж
*Фиш
*Формайл
*Фостер
*Хайат
*Хенри-Хэгг
*Хилс-Крик
*Хоуард-Прейри
*Чикахомини
*Эмигрант
*Эпплгейт
*Эуауна

## Жоғалып кеткен көлдер
* Гилдс[en] — 1920-шы жылдары жоғалған
* Эллисон[<span title="Lake Allison — версия статьи «Эллисон (озеро)» на английском языке">[en]</span>](https://kk.wikipedia.org/wiki/:en:Lake_Allison) — 16-14 мыңжылдықта Уилламет аңғарын толтырылған. Көлдің ауданы 7800 км²-қа дейін жеткен, тереңдігі — 120 м.

## Сілтемелер
* Ассоциация «Орегон көлдері» 
* Орегон көлдерінің атласы
* Орегон көлдері 
* Орегонның керемет көлдері 
* Oregon's Majestic Lakes 
* Орегон көлдері мен өзендерінің картасы 

Санат:АҚШ көлдері
Шалғын жуа

**Шалғын жуа** , шнитт пиязы () – амариллистер тұқымдасының жуа туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. 

Жапырақтары майда тікенекті, оларда С витамині (7 —105 мг %) және каротин болады. Жапырақтары жас кезінде жұмсақ , нәрлі. Өсе келе тез іріленіп кетеді. Бұл аязға төзімді және ерте өкім беретін пияз. Оны аз мөлшерде ғана, кейде сәндік және шырын жинайтын өсімдік ретінде өсіреді.

## Дереккөздер


Санат:Шырыштар
Қасқыржемдер тұқымдасы

**Қасқыржемдер тұқымдасы** () – дара жарнақтылар класына жататын көп жылдық шөптесін не бұта тәрәздә өсімдіктер. Жер бетінде шырыштар тұқымдасының 2500-ге жуық түрі бар. 

## Кіші тұқымдастары
*Agavoideae (немесе Agavaceae) – Агавалар
*Aphyllanthoideae (немесе Aphyllanthaceae) – 
*Asparagoideae (немесе Asparagaceae sensu stricto) – Қасқыржемдер 
*Brodiaeoideae (немесе Themidaceae) – 
*Lomandroideae (немесе Laxmanniaceae) – 
*Nolinoideae (немесе Ruscaceae) – 
*Scilloideae (немесе Hyacinthaceae) – 

## Дереккөздер


Санат:Қасқыржемдер
Миялы ауылдық округі

**Миялы ауылдық округі:**
* Миялы ауылдық округі — Ақтөбе облысы, Байғанин ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Миялы ауылдық округі — Алматы облысы, Балқаш ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Миялы ауылдық округі — Атырау облысы, Қызылқоға ауданындағы әкімшілік бірлік.
Рубеус Хагрид

нобай
**Рубеус Хагрид** () — британдық жазушы Жоан Роулиң жазған 7 томдық қиял-ғажайып Хәрри Поттер, сиқыршы ұл туралы шығармалардағы кейіпкер, сиқырлы жануарларға қарау пәнінің мұғалімі, танғажайыптық пен сиқыр мектебі «Хогуартстың» орманшысы мен кілтінің сақтаушысы. Хәрри Поттер фильімінде Хагридтың рөлін британдық актер Робби Колтрейн сомдаған.

## Сыртқы келбеті
Хәрри Поттер мен Пәлсапа тас кітабында Хагрид туралы осылай жазылған:

## Мінезі
Хагрид — Хәрридің өміріндегі ең бірінші досы, шын жүректен оның қамын ойлайды. Хәрри, Рон және Гермионаның достығына қарап өз балалық шағын еске алады. Қарапайым және зейінсіз көрінгенімен, бұл тек алғашқы әсер. Кітаптың көп кейіпкерлерінің ойлағанынан әлдеқайда ақылды.

## Отбасы
Хагридтің анасы - алып Фридвульфа. Ол күйеуін Хагрид бала кезінде тастап кетті. Хагридтың Грохх деген аналас інісі бар. Алыптарды бәрі үлкен және топас қанішер деп ойлайды, оған қоса олар Волан-де-Мортқа көмектескен, сондықтан Хагрид өзінің шығу тегін құпияда ұстайды. Хагридтің әкесі, сиқыршы, Хагрид 2 курс оқып жатқанда қайтыс болған. Қанындағы алыптардың тұқымы оған қарапайым сиқыр әсер ете алмайтын қасиет береді.

## Достары
Хагридтің достары Рон, Гарри және Гермиона. Олар Хагридке кеңес алу үшін, немесе әншейін шай ішу үшін келеді, бірақ олар тісіңді сындырып алғың келмесе Хагридтің пісірген тамағын жемей ақ қою дұрыс екенін біледі. Ол Гарриге бірінші болып оның сиқыршы екенін айтқан және де шынайы сыйлық- үкі Букля мен торт берген адам. Дамблдор Хагридке толығымен сенеді, бірақ Хагрид кей кездері оның құпияларын үш досына айтып қояды.

## Үй жануарлары
***Арагог**() — Гарри Поттер жайлы кітаптағы сиқырлы жануар, сөйлейтін өрмекші, акромантул. 
***Тұмсыққанат** — Гарри Поттер жайлы үшінші кітапта пайда болған гиппогриф. Өлім жазасына айыпталған болатын, бірақ Гермиона, Рон және Гарридің көмегімен Сириус Блэкпен қашып кетеді. 
***Азу** — Рубеус Хагридтің үлкен қара иті. Хагридтің айтуынша, Азудың түрі шын мәніндегінен қаталырақ көрінеді. 
***Үлпежүн** — Гарри Поттер мен Пәлсапа тасы кітабындағы жануар. Музыкалық аспап даусынан ұйықтап қалады. 
***Норберт** — Рубеус Хагридтің айдахары.

## Дереккөздер
http://www.vokrug.tv/person/show/Rubeus_Hagrid/
http://magic-britain.ru/forum/index.php?showtopic=832
http://potter-base.ru/48-rubeus-hagrid-i-ego-rost.html 

Санат:Кейіпкерлер
Санат:Фэнтези кейіпкерлері
Санат:Әдеби кейіпкерлер
Санат:Алфавит бойынша кейіпкерлер
Ойыл ауылдық округі

**Ойыл ауылдық округі:**
* Ойыл ауылдық округі — Атырау облысы, Қызылқоға ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Ойыл ауылдық округі — Ақтөбе облысы, Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Лорд Волдеморт

**Лорд Волдеморт** — Хәрри Поттер әлемінің кейіпкері, басты антагонист. Тарихтағы ең ұлы қара сиқырмен айналысатын сиқыршы. Өте үлкен таңғажайып күштің иесі, крестраждар көмегімен ажалсыздыққа жеткен. Хәрри Поттердің дұшпаны. 

Лорд Волдеморт жайлы әр кітапта айтылады, ал фильмдерде бұл рөльді ойнағандар Ричард Бреммер (еске түсіру көрінісі), Ян Харт (профессор Квиррелдің дүмбісіндегі бетті ойнаған), Кристиан Коулсон (екінші фильмдегі 16 жасар Том Реддл), Рэйф Файнс (қайта оралған Волан-де-Морт), Хиро Файнс Тиффин (11 жасар Том), Фрэнк Диллэйн.

## Есімі
Шынайы есім Voldemort-тің ата-тегі французша. «vol de mort» — «өлім ұшуы» француз сөз тіркесіне ұқсас. Волан-де-Морт— шын аты «Том Марволо Реддлдің» анаграммасы («Tom Marvolo Riddle ⇒ I am Lord Voldemort»). Сиқыршылар әлемінде Волан-де-Морттан бәрінің қорқатыны соншалықты, тіпті оның атын атамайды. Кейіпкерлердің көбісі оны «Атын-атауға-болмайтын» немесе «Өзің-кім-екенін-білесің» деп атайды. Волан-де-Морт — Кадм Певереллдың ұрпағы, ал сиқыршылардың бәрі бір бірімен туысқан болғандықтан, ол Хәрри Поттердің алыс туысқаны. Оған қоса, ол Салазар Слизериннің ұрпағы. Том Реддл қаны аралас, бірақ ол бұны мұқият бүркемелейді.

## Сыртқы келбеті
Волдеморттың денесі ағарыңқы, ақ қар сияқты, беті бас сүйекке ұқсайды, танауы жыландікіндей, көздері қызыл, денесі арық және ұзын және қолдарындағы саусақтары тым ұзын. Хогуартста оқып жүрген кезде ол тартымды жас жігіт ретінде суреттелген: беті батыңқы, аристократтық мүсін, көздері мен шаштары қара. Волдеморт — маглдар мен жарты қанды сиқыршыларды жек көреді.

## Хәрри Поттер мен Волан-де-Морттың ұқсастықтары
* Екеуі де жетім
* Екеуі де таңқаларлық жағдайлармен кездескен
* Екеуінің де шашы қара
* Екеуі де жыландармен сөйлесе алады
* Біреуі тірі болғанша, екіншісі тыныш өмір сүре алмайды
## Жеке қасиеттері
Волдеморт ұқыпты, сақ, ақылды және байсалды. Ол өлімнен өте қатты қорқады.

Санат:Фэнтези кейіпкерлері 
Санат:Әдеби кейіпкерлер 
Санат:Хәрри Поттер хикаясының кейіпкерлері
Санат:Хәрри Поттер
Токио метросындағы зарин шабуылы

**Токио метросындағы зарин шабуылы** (жап. 地下鉄サリン事件 Тикатэцу сарин дзикэн) — Токио метросында болған зарин шабуылы. Террорлық акт барысында зарин атты улы зат қолданғандықтан зарин терактісі деп аталады. 1995 жылдың 20 наурызында Касумигасэки және Нагататё  аялдамаларында болған. Кейбір деректер бойынша 10-12 адам қайтыс болған, басқа деректерде 13-27, 5000 аса адам уланған делінген. Аум Синрикё атты діни ұйымның ұйымдастырған шабуылы. Шабуыл барысы 5 топтың ұйымдасқан іс-әрекеті барысында жүзеге асты. Шабуылдаушылардың басты мақсаты: белгілі аялдамаға дейін өтіп, зарин бар газет орамасын вагонның ішіне қалдырып шығар кезде оны ұшы ұшталған қолшатырмен тесіп кету. Зарин —  қатты ұшқыш зат емес, алайда оның кішкене иненің көзіндей ғана тамшысы ересек адамды өлтіруге  жеткілікті. Әрбір теракт қатысушысында сондай 2 орама болды (сыйымдылығы 1 литр). Басты себебі ретінде теракт Асахара ісін қарастырушы сот мүшелеріне жасалған қастандық деп есептеледі.

Санат:1995 жылы болған оқиғалар
Санат:Террорлық акт
Су сүмбілесі

**Су сүмбілесі** () – понтедериялар тұқымдасының эйхорния туысына жататын көп жылдық пиязшалы су өсімдігі. Су сүмбілесі өсімдігінің отаны Оңтүстік Америка, сонымен бірге жер шарының барлық тропикалық аймақтарында жəне басқада жасанды су арналарда кеңінен таралған.

## Дереккөздер


Санат:Понтедериялар
Қостомар

* Қостомар – Ақмола облысы Аршалы ауданындағы ауыл.
* Қостомар – Қостанай облысы Қостанай ауданындағы ауыл.
Красное Озеро (Ақмола облысы)

**Красное Озеро** — Ақмола облысы Аршалы ауданы, Түрген ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Аршалы кентінен шығысқа қарай 14 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер
 

Санат:Аршалы ауданы елді мекендері
№41-темір жол айрығы

* №41-темір жол айрығы – Абай облысы Бородулиха ауданындағы темір жол айрығы.
* №41-темір жол айрығы – Ақмола облысы Аршалы ауданындағы темір жол айрығы.
№42-темір жол айрығы (Ақмола облысы)

**№42-темір жол айрығы** — Ақмола облысы Аршалы ауданы, Елтоқ ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол айрығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Аршалы кентінің солтүстік-батысында 29 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Аршалы ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол айрықтары
№102-темір жол айрығы

* №102-темір жол айрығы – Ақмола облысы Аршалы ауданындағы ауыл, темір жол айрығы.  
* №102-темір жол айрығы – Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы ауыл, темір жол айрығы.
АӘДИ бойынша Мексика штаттарының тізімі

right|thumb|500x500px|АӘДИ бойынша Мексика штаттарының тізімі, 2012 жылғы мәлімет
Табыс, өмір сүру ұзақтығы және білім сияқты критерийлер бойынша Мексика Штаттарының халқының өмір сүру деңгейін бағалау үшін құрылған құрамды тізім. 2010 жылғы мəліметтер бойынша көптеген штаттардың АƏДИ деңгейі орташа, ең қолайлы аудандар солтүстікте орналасқан, ал кедей аудандар —оңтүстікте.

## Дереккөздер




Санат:Мексика экономикасы
Тамұқ баулары

Амазонканың дауылды ормандарында тек бір ғана Duroia Hirsuta деп аталатын ағаш түрі болатын кеңейтілген аймақтар кездеседі.Перуандықтар бұл аймақтарды “тамұқ баулары” деп атайды және оларды күтіп өсіруді орман демоны Чуятакиға жүктеген.Бұл өсімдіктер жан-жағындағы топыраққа арнайы заттарды өздігінен бөле отырып,көрші өсімдіктің өсіп дамуын басатын қасиетке ие,бірақ Стэнфорд университетінің биологтары Duroia Hirsuta жағдайында бұлай емес екендігіне сенімді болып үлгерді.

2005 жылы Стэнфорд университетінің биологтары орманның пайда болуына Duroia Hirsuta ағаштарының құмырсқалармен симбиоз болғанынанықтады.Орманның бәсекелес өсімдіктерін отырғызу тәжірибелерінде Myrmelachista schumanni түрінің құмырсқалары Duroia hirsuta-дан басқа жасыл өскіндердің жапырақтарына құмырсқа қышқылын гербицид секілді сеуіп өлтірген.Осылайша құмырсқалар Duroia hirsuta ағашына бәсекесіз еркін өсуіне ықпал етеді.Құмырсқалар Duroia hirsuta-ның іші қуыс сабақтарын  ұя салып пайдаланады.Санақтар бойынша орман көлемі жылда шамамен 0,7% үлкейеді.Ормандағы ірі колониялы құмырсқалар саны 3 000 000 жетеді,ал аналық құмырсқалар – 15000. Биологтардың санауы бойынша «Тамұқ баулары"орманындағы 328 ағаштарының жасы 800-ге келеді.
Қосқұлақ

**Қосқұлақ** сөзі келесі мағыналарды білдіреді:
## Ойын
* Қосқұлақ — ұлттық ойын түрі.
## Елді мекен
* Қосқұлақ — Атырау облысы, Қызылқоға ауданындағы ауыл.
## Тұлға
* Қосқұлақ  Керейұлы  —XVIII ғ. өмір сүрген қазақ биі.
Элиша Катберт

**Элиша Энн Катберт** (, 1982 жылы 30 қарашада туған) — канадалық актриса және модель. 

Санат:30 қарашада туғандар
Санат:1982 жылы туғандар
Қарабау

**Қарабау** сөзі келесі мағыналарды білдіреді:

**Елді мекендер:**

* Қарабау – Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы ауыл.
* Қарабау – Түркістан облысы Қазығұрт ауданы, Алтынтөбе ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Қарабау – Түркістан облысы Қазығұрт ауданы, Қарабау ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Қарабау – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы ауыл.

**Өзен:**

* Қарабау – Атырау облысындағы өзен.
Джон Кэрью Экклс

Сэр **Джон Кэ́рью Экклс** (; 27 қаңтар 1903, Мельбурн, Аустралия — 2 мамыр, 1997, Локарно, Швейцария) — аустралиялық нейрофизиолог, «жүйке жасушаларыныңдың перифериялық және орталық бөліктеріндегі қозу мен тежелудің иондық тетіктеріне қатысты жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1963 жылғы лауреаты (Алан Ходжкинимен және Эндрю Хакслимен бірге).

Оның әріптесі, қазіргі заманғы нейрохирургияның негізін қалаған Уайлдер Пенфилдпен бірге, миға 10&nbsp;000 нан аса ота жасаған, Экклс «Адам құпиясы» атты кітап жазған.

Ал өзінің «Тұлға және ми» («The Self and Its Brain») кітабын Джон Экклс ХХ ғасырдың ғылымының ең ықпалды философтардың бірі  К. Р. Поппермен қосылып жазды .

## Өмірбаян

## Библиография
;Орыс тілінде жарияланған кітаптары
* физиология нервных клеток. — баспа иностранной литературы, 1959
* физиология синапсов. — баспа: Мир, 1966
* Тормозные пути центральной нервной системы. — 1971

## Тағы қараңыз
* Ақыл философиясы

## Қайнар көзі

## Сілтемелер
*  Джона Экклстың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны 
* Джон Экклтың Нобельдік дәрісі 

Санат:XX ғасыр биологтары
Санат:Аустралия физиологтары
Санат:Нейрофизиологтар
Санат:Аустралия нейробиологтары
Санат:Оксфорд университеті түлектері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:Папа ғылым академиясының мүшелері
Санат:Родс шәкіртақысының иелері
Санат:Корольдік медаль иегерлері
Алан Ходжкин

Сэр **А́лан Ллойд Хо́джкин** (, 5 ақпан, 1914, Банбери, Англия — 20 желтоқсан, 1998) — британдық нейрофизиолог және биофизик, «жүйке жасушаларының перифериялық және орталық бөліктеріндегі қозуы мен тежелуінің иондық тетіктеріне қатысты жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1963 жылғы лауреаты (Джон Эклс және Эндрю Хакслипен бірге).

## Өмірбаян
Кембридж университетін бітірді (1936).1937-38 жылдары АҚШ-та ғылыми іс-сапарда, Ұлыбританияда Теңіз биологиясы ассоциациясының Плимуттағы лабораториясында жұмыс істедіі (1938-39). 1939-45 жылдары Ұлыбритания Әскери - әуе күші министрлігінде және авиация өнеркәсіп министрлігінде ғылыми кеңесші болды. 1945 жылдан Кембридж университетінде қызмет істеді (1952 жылдан пофессор). 1971 жылдан Лейстер университетінің канцлері. 1959 - 65 жылдары Ұлыбритания ұлттық медицина щерттеу кеңесінің мүшесі, 1966 жылдан Ұлыбритания Теңіз биологиясы ассоциациясының президенті. Негізгі еңбектері нерв клеткаларының физиологиясы, нервтің қозу және тежелу механизміне арналған. Нерв импульсінің электрлің табиғатын дәлелдеді. Дания корольдық ҒА- ның (1964), Америка өнер және ғылым академиясының (1962), Германия "Леопольдина" табиғат зерттеушілер академиясының (1964) шетелдік мүшесі.

## Марапаттары
* Корольдік медаль (1958)
* Физиология мен медицина саласында Нобель жүлдесі (1963)
* Копли медалі (1965)

Ғалымның астроном құрметіне Людмила Карачкина Қырым астрофизикалық обсерваториясында, 23 желтоқсанда 1982 ж. ашылған астероид аталған (5422) Hodgkin.

## Тағы қараңыз
* Модель Ходжкина&nbsp;— Хаксли

## Сілтемелер
* Алан Ходжкиннің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.
* Алан Ходжкиннің Нобельдік дәрісі.

Санат:5 ақпанда туғандар
Санат:Банбериде туғандар
Санат:20 желтоқсанда қайтыс болғандар
Санат:Кембриджде қайтыс болғандар
Санат:XX ғасыр биологтары
Санат:XX ғасыр физиктері
Санат:Ұлыбритания нейробиологтары
Санат:Ұлыбритания нейрофизиологтары
Санат:Ұлыбритания биофизиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Копли медалінің иегерлері
Санат:Корольдік медаль иегерлері
Санат:Корольдік қоғамның президенттері
Санат:Британ империясы орденінің рыцар-командорлары
Эндрю Филдинг Хаксли

Сэр **Эндрю Филдинг Хаксли** (; , Лондон — ) — ағылшын нейрофизиолог және биофизик, «жүйке жасушаларыныңдың перифериялық және орталық бөліктеріндегі қозу мен тежелудің иондық тетіктеріне қатысты жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1963 жылғы лауреаты (Джон Эклспен және Алан Ходжкинмен бірге).

## Өмірбаян
Өмірге «Дарвин бульдогы» деген лақап атпен белгілі, атақты биолог Томас Хакслидің ұлы, белгілі жазушы Леонард Хакслидің отбасында келген. Эндрюдің інісі жазушы Олдос Хаксли, әйгілі «О ержүрек жаңа әлем» атты роман-антиутопияның авторы Джулиан Хаксли, және ЮНЕСКО-ның негізін салушы.

## Марапаттары
* Құрмет ордені
* Рыцарь-бакалавр

## Тағы қараңыз
* Отбасы Хаксли
* Ходжкин-Хаксли моделі

## Сілтемелер
* Эндрю Хакслидің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.
* Эндрю Хакслидің Нобельдік дәрісі.
* Эндрю Хакслимен бейне сұхбат. 5 желтоқсан 2001.

Санат:Ұлыбритания нейрофизиологтары
Санат:Ұлыбритания нейробиологтары
Санат:Ұлыбритания биофизиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Олдос Хаксли
Санат:Копли медалінің иегерлері
Санат:Корольдік қоғамның президенттері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Жапон ғылым академиясының құрметті мүшелері
Санат:Үндістан Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Тринити-колледж түлектері (Кембридж)
Конрад Эмиль Блох

**Конрад Эмиль Блох** (, 21 қаңтар, 1912, Ныса, Герман империясы (қазір Польша) — 15 қазан, 2000, Лексингтон, Массачусетс, АҚШ) — неміс-америкалық биохимик, «холестерин және май қышқылдарының метаболизмінің механизмі және реттелуіне қатысты олардың жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1964 жылғы лауреаты (Феодор Линенмен бірге).

## Өмірбаян

## Сілтемелер
* Конрад Блохтың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны
* Конрад Блохтың Нобельдік дәрісі

Санат:АҚШ биохимиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)
Санат:XX ғасыр биологтары
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Санат:Мюнхен техникалық университеті құрметті докторлары
Отынағаш

**Отынағаш** —  Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы, Ершов ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынкөл ауылынан батысқа қарай 8 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 200 адам (103 ер адам және 97 әйел адам) болса, 2009 жылы 193 адамды (100 ер адам және 93 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Ұзынкөл ауданы елді мекендері
Миядән

**Миядән** () – астық тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Судың, су қоймаларының жағалауларында және суда өседі.

## Түрлері
**Glyceria maxima* – үлкен миядән
**Glyceria notata (Glyceria plicata)* – қатпарлы миядән

## Дереккөздер


Санат:Астық тұқымдасы
Кенбай

**Кенбай:**
## Елді мекен
* Кенбай — Қызылқоға ауданы, Мұқыр ауылдық округіндегі ауыл.
* Кенбай — Қызылқоға ауданы, Сағыз ауылдық округіндегі ауыл.
## Кен орны
* Кенбай газ-мұнай кен орны
Мера

**Мера** () — Швейцария мен Италиядағы өзен.

Бастауын Швейцариядағы Альпіден алады. Ол оңтүстік-батыс бағытында ағып, Комо көліне құяды.

Ұзындығы — 50 км. Бастауының биіктігі 3053 м.

Санат:Алфавит бойынша өзендер
Санат:Швейцария өзендері
Санат:Италия өзендері
Балықшөп

**Балықшөп** () – астық тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін су өсімдіктері туысы. 

## Түрлері
**Catabrosa aquatica* – су балықшөбі
**Catabrosa drakensbergensis * – 
**Catabrosa werdermannii* – 

## Дереккөздер


Санат:Астық тұқымдасы
Тасқұдық

**Тасқұдық:**
## Елді мекен
* Тасқұдық — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы ауыл.
* Тасқұдық — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы ауыл.
* Тасқұдық — Жетісу облысы Сарқан ауданындағы ауыл.
* Тасқұдық — Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы ауыл.
* Тасқұдық — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Әлімтау ауылдық округіндегі ауыл.
* Тасқұдық — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Дарбаза ауылдық округіндегі ауыл.
* Тасқұдық — Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігіндегі ауыл.
* Тасқұдық — Қырғызстанның Талас облысы Бақайата ауданындағы айыл.

## Басқа мағыналар
* Тасқұдық — Түркістан облысы, Отырар ауданындағы қоныс.
* Тасқұдық — Атырау облысы, Жылыой ауданындағы қыстау.
Шөлқоңырбас

**Шөлқоңырбас** () – астық тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. 

## Түрлері
# *[[Eremopoa altaica]]* (Trin.) Roshev. – 
# *[[Eremopoa attalica]]* H.Scholz – 
# *[[Eremopoa capillaris]]* R.R.Mill – 
# *[[Eremopoa mardinensis]]* R.R.Mill – 
# *[[Eremopoa medica]]* H.Scholz – 
# *[[Eremopoa nephelochloides]]* Roshev. – 
# *[[Eremopoa persica]]* (Trin.) Roshev. – 

## Дереккөздер


Санат:Астық тұқымдасы
Тарышық

**Тарышық** () – астық тұқымдасына жататын көп не бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. 

## Түрлері
# *[[Milium atropatanum]]* Maroofi – 
# *[[Milium effusum]]*  L. – 
# *[[Milium pedicellare]]* (Bornm.) Roshev. ex Melderis – 
# *[[Milium schmidtianum]]* K.Koch – 
# *[[Milium transcaucasicum]]* Tzvelev  – 
# *[[Milium vernale]]* M.Bieb. – 

## Дереккөздер


Санат:Астық тұқымдасы
Феодор Линен

**Феодор** **Феликс** **Конрад** **Линен** (6 сәуір 1911, Мюнхен - 6 тамыз 1979, Мюнхен) - неміс биохимик. Ағзадағы май қышқылдарының және холестерин алмасуына іргелі зерттеулер жасаған. «Холестерин және май қышқылдарының метаболизмінің механизмі және реттелуіне қатысты олардың жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1964 жылғы лауреаты. «Леопольдина» атты Герман Жаратылыстану ғылым академиясының (1959) және АҚШ Ұлттық ғылым академиясының (1962) мүшесі.

## Өмірбаян
Феодор Феликс Конрад Линен өмірге Мюнхенде ғалым отбасында келген. 1930 жылы  Мюнхен университетіне оқуға түседі. Ол химия факультетінде оқыған. Оның мұғалімдер арасында Нобель сыйлығының лауреаты, профессор Генрих Виланд болды. 1937 жылы ол «мухомордағы улы заттар туралы» диссертациясын қорғады. Осы жылы, 14 мамыржа, Ева Виландқа, Генрих Виландтың қызына  үйленді. Мен биохимия мамандығы бойынша университетте қалып жұмыс істеді.

Әскерге шақырудан денсаулық себептер бойынша босатылды.

1942 жылдан бастап оқытушылық қызметпен айналысты. 1947 жылы доценттік алды, ал 1953 жылы - Мюнхен университетінің биохимия профессоры атанды. 1954 жылдан Мюнхендегі Макс Планк атындағы қоғамның клетка химиясы институтының директоры. Негізгі ғылыми еңбектері *зат алмасу биохимиясын*, *организмдегі май қышқылдарының тотығуын*, *ацетатты активтендіру процестерін* зерттеуге арналған. 1964 жылы Конрад Блохпен бірге холестерин мен *май қышқылдарының биосинтезін* зерттегені үшін Нобель сыйлығын алды.

## Дереккөздер


## Сілтемелер
* Конрад Блохтың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны
* Феодор Линеннің Нобельдік дәрісі
* Конрад Блохтың Peoples.ru сайтындағы өмірбаяны

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Германия химиктері
Санат:XX ғасыр биологтары
Санат:1911 жылы туғандар
Санат:1979 жылы қайтыс болғандар
Сезия

**Сезия** (итал.&nbsp;Sesia) — Италияның солтүстік-батысындағы өзен. По өзенінің сол саласы.

Ұзындығы 138 км, бассейннің ауданы 2920 км². Су шығыны — 76 м³/с. Пьемонт және Ломбардия арқылы ағады. Көзі — Италия мен Швейцарияның шекарасындағы Пеннин Альпісіндегі Монте-Роза тау массивінің мұздықтары. Вальсезия аңғары бойынша Боргозезия қаласына дейін таулы аймақтар бойынша ағып барады, оған көптеген салалар құяды. Әрі қарай жер бедері жазықтыққа ұласып, Сезия Падан жазығы арқылы ағады. Пьемонт пен Ломбардияның шекарасында, Касале-Монферрато қаласының маңында Сезия По өзеніне құяды.
left|thumb|200x200px|Сезия өзені
Өзенде каякинг(каякада жүзу) бойынша жарыстар өткізіледі. 2001 жылы Еуропа чемпионаты өткен, ал 2002 жылы — әлем чемпионаты өткізілген.

Сезия өзеніндегі қалалар: Боргозезия, Верчелли.

Басты саласы — Червоөзені.

## Сілтемелер
* Сезия өзенінің суреті  (итал.)
* www.terredelsesia.it 

Санат:Алфавит бойынша өзендер
Санат:Италия өзендері
Ольо

**Ольо** () — Солтүстік Италияның өзені. Пo өзенінің  сол ағыны.

Ұзындығы 280 км, бассейн ауданы 6&nbsp;649&nbsp;км². Ломбардия аумағы арқылы ағады (Брешиа, Бергамо, Кремонажәне Мантуяпровинциялары). Екі ағымға сағасында қалыптасады: Нарканелло және Фриджидольфо.  
 
Камоникадаласы арқылы ағып, Изео көлінің, содан кейін Тұран жазығы арқылы. Ол Мантуя провинциясының Пo өзеніне құяды .

Өзен гидроэнергетика және суару үшін пайдаланылады.

Басты салалары:
* Кьезе
* Мелла
* Аллионе
* Деццо
* Керио.

Санат:Алфавит бойынша өзендер
Санат:Италия өзендері
Бірлік (Астрахан ауданы)

**Бірлік** — Ақмола облысы Астрахан ауданы, Қалқұтан ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Астраханка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 26 км-дей жерде, Толқынкөл көлінен солтүстікке қарай орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Астрахан ауданы елді мекендері
Бұлақты (Ақмола облысы)

**Бұлақты** — Ақмола облысы Астрахан ауданы, Ұзынкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Астраханка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 36 км-дей жерде, Шұңқыркөл көлінің оңтүстік-батыс жағасында орналасқан.

## Халқы

Ауылда мектеп, дүкен бар.

## Дереккөздер

Санат:Астрахан ауданы елді мекендері
Минчо

**Минчо** () — Италияның солтүстігінде орналасқан өзен, Пo өзенінің  сол ағыны.

Гарда көлінен ағады, Пo салаларындағы Венеция және Ломбардия даласы арқылы ағады. Бұл өзен бойында Пескьера-дель-Гарда  және Мантуя қалалары орналасқан.

Өзен ұзындығы 75 км, бассейн ауданы 2&nbsp;859 км².

589 жылға дейін Минчо Адрия қаласының маңында Адриатика теңізіне құйылатын. Адидже өзенің төгілуі нәтижесінде 589 жылы үлкен су тасқыны болған, сол су тасқынын кесірінен ландшафт өзгерді, Минчо өзенін арнасы оңтүстік жақа ауысты, және ол Пo өзенінің саласы болды.

Санат:Алфавит бойынша өзендер
Санат:Италия өзендері
Франсуа Жакоб

**Франсуа Жакоб** (; 17 маусым 1920, Нанси – 19 сәуір 2013) — француз микробиолог және генетик, Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1965 жылғы лауреаты (Андре Львовпен және Жак Мономен бірге) «ферменттер және вирустардың синтезіне генетикалық бақылауға қатысты жаңалықтары үшін». Француз академиясының мүшесі (1996).

## Өмірбаян
Франсуа Жакоб өмірге Нансиде, еврей отбасында келген, отбасында жалғыз. Әкесі, Симон Жакоб, саудагер; анасы, Тереза Франк (, 1940 ж.қ.б.), шаруашылықпен айналысқан. Анасы жағынан атасы, Альбер Франк (1868—1936), Француз әскерінде, генерал атағына қол жеткізген алғашқы еврей.

2007 жылы қазаннан 2011 жылы қазанға дейін Азат ету ордені канцлері ретінде қызмет атқарды.

## Отбасы
* Жұбайы (1947-тан бастап)&nbsp;— пианист Лизе Блох ().
** ұлдары— философ Пьер Жакоб (1949 ж.т.), биолог Лорен Жакоб ж.т. 1952) и Анри Жакоб ж.т. 1954).
** қызы— баспагер Одиль Жакоб (, 1954 ж.т.).
* Екінші некесі (1999) дәрігер Женевьев Баррьеге () үйленген болатын.

## Марапаттары
* Силлимановская лекциясы (1975)
*Құрметті легион орденінің Үлкен Кресті
* Азат ету ордені компаньоны
* Ұлы офицер «Сіңірген еңбегі үшін» ордені
* Пальма бұтағы бар Әскери Крест
* Колониалдық медалі

## Қайнар көзі

## Сілтемелер
* Франсуа Жакобтың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны 
* Франсуа Жакобтың Нобельдік дәрісі 
* Француз академиясы сайтындағы өмірбаяны   

Санат:17 маусымда туғандар
Санат:1920 жылы туғандар
Санат:Нансиде туғандар
Санат:19 сәуірде қайтыс болғандар
Санат:2013 жылы қайтыс болғандар
Санат:Франция генетиктері
Санат:Франция микробиологтары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Француз академиясы мүшелері
Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері
Санат:Дат королдік ғылым академиясының мүшелері
Санат:Мадрид автономды университетінің құрметті докторлары
Санат:Париж университеті түлектері
Санат:Карно лицейі түлектері
Санат:Құрмет легионы орденінің Үлкен крестінің иегерлері
Санат:Француздық Азаттық орденінің иегерлері
Санат:Француздық Еңбегі үшін  орденінің Ұлы офицерлері
Санат:Француздық 1939—1945 Әскери крестінің иегерлері
Санат:Француздық Отарлау медалінің иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері
Аққора

**Аққора** — елді мекен атаулары:
* Аққора — Атырау облысы, Қызылқоға ауданындағы ауыл.
* Аққора — Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданындағы ауыл.
Жатаған бидайық

**Жатаған бидайық** () – астық тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. 

Жатаған тамырлы, су жайылған жерде өседі. Ол — зиянды арамшөп, бірақ мал жақсы жейді. 100 кг пішенінде 52 азық өлшемі, 7 кг сіңімді протеин бар. Гектарынан 25 — 35 ц пішен жинауға болады.

## Дереккөздер


Санат:Астық тұқымдасы
Шолақсай

* Шолақсай — Атырау облысы, Қызылқоға ауданындағы ауыл.
* Шолақсай — Қостанай облысы, Науырзым ауданындағы ауыл.
Қоғам (айрық)

**Негізгі ұғым:**

* Қоғам –  жалпы мағынасында - мәдениеті ортақ, белгілі бір аумақта тұратын және өздерін біртұтас, өзгеше бірлестік деп білетін адамдар тобы; тар мағынасында - бұрыннан немесе жақсы танымал ұлттық бірлестік.

**Елді мекендер:**

* Қоғам – Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы ауыл.
* Қоғам – Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы ауыл.
* Қоғам – Түркістан облысы Отырар ауданындағы ауыл.
Кәдімгі құмай

**Кәдімгі құмай** () – астық тұқымдасының құмай туысына жататын бір жылдық өсімдік. 

## Дереккөздер


Санат:Астық тұқымдасы
Құмтары

**Құмтары** () – астық тұқымдасына жататын бір не көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. 

## Түрлері
**Digitaria ischaemum* – қызыл құмтары
**Digitaria sanguinalis* – таспа құмтары

## Дереккөздер


Санат:Астық тұқымдасы