open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Торайғыров атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың дарынды ұлы, көрнекті ақыны, жазушы Сұлтанмахмұт Торайғыровтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 05.05.1993 № 198 шешімі) берілген (1980). Торайғыров Сұлтанмахмұт (1893-1920) Павлодар облысында дүниеге келген. Ол - «Адасқан өмір», «Қамар сұлу», «Кім кінәлі?» шығармаларының авторы.
Көше Бостандық ауданында орналасқан. Сайын, Мұстафин, Науай атындағы көшелермен қиылысады. Бұрынғы атауы - Фрунзе көшесі. Көшенің ұзындығы - **1480 метр**.

## Дереккөздер

Санат:Алматы көшелері
Есеп айырысу төлемдері

**Есеп айырысу төлемдері** - кейбір елдер банктері арасында қолма-қол ақшасыз есеп айырысу жүйесінде негізгі рөл атқаратын арнайы ұйымдар. Олар чектер, вексельдер, тағы басқа есеп айырысу құжаттары бойынша өзара талаптарын жүйелі түрде есепке алып отырады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Қойнауқат бунағы

Қойнауқат қалыңдығының кенет
жұқалану тұсы. Мұндай жұқалану әуел бастан-ақ болуы Мұмкін (қойнауқат
тегіс емес жазықтық бетінде түзілген жағдайда), немесе тектоникалық
қозғалыстар әсерінен кейінірек туындауы ықтимал (қойнауқаттың болашақ
жұқалану тұсына жоғары мөлшерлі қысымдар әсер еткен жағдайда).

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Құрылымдық бұрғылау

Зерттелмек аймақтың
құрылымдық ерекшеліктерін, мәселен, ондағы таужыныстардың геологиялық
түсіру немесе геофизикалық зерттеу әдістері көмегімен анықталған тектоникалық пішіндері мен стратиграфиялық ретін нақтылау мақсатында жүргізілетін
бұрғылау түрі. Әдетте жер қойнауының терең қабаттарын, немесе
таужыныстардың өнімді горизонттары қажетсіз таужыныстармен көмкеріліп
жатқан аймақтарды зерттеу барысында қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Төгісов атындағы көше (Алматы)

right|thumb|Митингке шыққан адамдар
Көшеге қазақтың арда ұлы, қоғам қайраткері, журналист, драматург, Бірінші орыс революциясы тұсында патша өкіметінің жүргізіп отырған отарлық саясатына қарсы шығып, Қарқаралы хұзырхатын әзірлеуге қатысқан тұлға Көлбай Төгісовтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 № 28з шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008№ 22/139 қаулысы) берілген. Төгісов Көлбай (1879-1919) бұрынғы Семей облысы Зайсан уезінде дүниеге келген.

Көше Әуезов ауданының «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - **1100 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Тасымалдау (Мұнай және газ)

*Шөгінділерді **тасымалдау**.  
Бұрыннан бар таужыныстардың жаппай морылуы нәтижесінде бөлшектенген түйіршік материалдың белгілі бір денудация агентінің әсерімен қозғалыстарға ұшырауы.

*Шөгінді заттардың тасымалдануы

Шөгінді материалдың туындау (дербестелу) орнынан түзілу орнына дейінгі аралықта
қозғалуы; әр түрлі экзогендік тасымалдау агенттері көмегімен жүзеге асады.
Шөгінді материалдар әр түрлі жағдайда (қатты зат түрінде яки қалқыма немесе
домалама бөлшектер ретінде, иондар немесе коллоиды ерітінділер түрінде, тірі
организм денесіне ілесе отырып, т.с.с.) қозғалыстарға ұшырай алады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Қысымның жергілікті ауытқуы

"Ұңғымадағы қысымның сылбырлануы "терминінің синонимі

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Сауранбеков атындағы көше (Алматы)

**Сауранбеков атындағы көше(Алматы)**. 
Көшеге белгілі ағартушы Тілеуберді Сауранбековтің есімі (Алматы қаласы әкімінің 21.10.1997
№  621 шешімі) берілген. Сауранбеков Тілеуберді (1910-1975) Алматы облысында дүниеге келген.
Ол - Түрксіб теміржолшыларының балаларын тәрбиелеуде қажырлы еңбек еткен ұстаз.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Тынышбаев көшесінен басталып, Аймауытов көшесіне
дейінгі аралықта созылып жатыр. Шолохов, Спартак, Молдағалиев көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы
атауы - Спортивная көшесі. Көшенін ұзындығы - 1300 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Дмитрий Карбышев көшесі (Астана)

**Дмитрий Карбышев көшесі** П. Шубин көшесінен басталып, Күләш Байсейітова қысқа көшесі, Тамшалы көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 1798,3 м.

Дмитрий Михайлович Карбышев (1880-1945) - кеңес әскери қайраткері, инженерлік әскердің генерал-лейтенанты, әскери ғылым докторы, Кеңес Одағының Батыры.

## Дереккөздер


  
 

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Пайдалы қазба қорларын есептеу

**Пайдалы қазба қорларын есептеу** . Жер қойнауындағы минералдық шикізаттың мөлшерлік және сапалық шамасын
анықтау; төмендегі шараларды жүзеге асыруды қажет етеді: кенорынды жиектеу; кенорын қорын оның шаруашылықтағы маңызы, барлану дәрежесі, астасу ерекшеліктері, пайдалы қазба сапасы және өндірілу сипаты түрғысынан жүйелеу;
кенорынның қоры есептелген блоктарын олардағы кен қабатының қалындығы, пайдалы құрамбөлік мөлшері т.с.с. ерекшеліктері тұрғысынан оқшаулау және  осы оқшауланған блоктардың әрбіреуіндегі кен қорының мөлшерлік көрсеткішін
өзіндік кескін-келбетін анықтау. П.Қ.Қ.Е. шаралары жалпымемлекеттік
маңыздағы әрекеттер жиынтығы болып табылады, бұл әрекеттер іздеу-барлау
жұмыстарымен орайлас жүргізіліп отырады; әсіресе кенорынды алдын ала және
тиянықты барлау барысында жүргізілген есептеу жұмыстарының маңызы өте зор.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Газлифт

**Газлифт**. Сұйықпен араласқан сығылған газ энергиясын пайдаланып сұйықтарды жоғары көтеру тәсілі. Сығылған табиғи газ көмегімен мұнай ұңғымаларын компрессорлық игеру шаралары нақ осы тәсілге негізделген. Егер сұйықты (көп жағдайда суды) жоғары көтеру үшін сығылған ауа пайдаланылатын болса, онда мұндай қондырғы "эрлифт "немесе "мамут-сорғы" деп аталады. Газлифтлердің пайдалы жұмыс коэффиценті 15-36 % аралығында, олардың көмегімен 1 сағатта судың 500 м3 массасын 200 м биіктікке, ал мұнайдың осындай массасын 1000 м биіктікке көтеруге болады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Андронников атындағы көше (Алматы)

Көшеге белгілі қоғам қайраткері Владимир Николаевич Андронниковтың есімі берілген. Андронников Владимир Николаевич (1885-1942) Ресейдің Вичуга қаласында дүниеге келген. 1933 жылы Қаз КСР Мемлекеттік жоспарлау комитетінің төрағасы болған. Алматы-1 вокзалынан солтүстікке қарай орналасқан. Тувинский, Бартольд, Каховская көшелерімен қилысады. Көшенің ұзындығы - 900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Газ-су жапсары (ГСЖ)

**Газ-су жапсары (ГСЖ)**. Газ жатыны мен қойнауқаттық су қабатын бір-бірінен ажырататын жазықтық.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Соқпалы-айналмалы бұрғылау

Ұңғыма
оқпанындағы таужыныстарды уату құрама әдістер көмегімен, яғни бұрғылау
сайманымен соққылау және оны айналдыру нәтижесінде жүзеге асырылатын
бұрғылау түрі.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Саялы көшесі (Алматы)

thumb
**Саялы көшесі(Алматы)**.  
Көшеге Саялы шартты атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 № 113 шешімі
мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №  3/550 қаулысы) берілген. Көше Түрксіб ауданының «Шуақты» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 700 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Төле би атындағы көше (Алматы)

Оңға|нобай|ҚБТУ ғимараты (Бұрынғы Қазақ ССР-ның үкімет үйі)
right|thumb|Төле Әлібекұлы|150px
Көшеге аса көрнекті қоғам қайраткері, ұлы жүздің биі, «Жеті жарғы» заңдар жинағы авторларының бірі, шешен және ақын, қара қылды қақ жарған әділ би Төле би Әлібекұлының есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.07.1992 № 294 шешімі) берілген. Төле Әлібекұлы (1663-1756) Жамбыл облысының Жайсаң шатқалында дүниеге келген. Ұлы жүздің ханы Жолбарыс қайтыс болғаннан кейін Ташкентті алты жыл (1743-1749) бойы басқарған. Ол Тәуке хан өсиеттерінің негізгі ережелерін қайталай отырып, оларды, атап айтқанда, жер даулары, барымта мен ұрлық, құн (кінәсі үшін төлем төлеу, айыбын тарту, орнын толтыру) жөніндегі мәселелерді, балаларды тәрбиелеу, Отанды қорғау, жер жөніндегі дауларды шешуді ісжүзіне асыруды қолға алған.

Көше Әуезов, Медеу, Алмалы аудандарында орналасқан. Кіші Алматы өзенінен басталып, «Ақсай» шағын ауданына дейін созылып жатыр. Онда алғашқы трамвай жолы 1937 жылы салынған. Бұрынғы атаулары: 
*а) Гимназия;
*ә) Комсомол көшелері.

Көшенің ұзындығы - **12000 метр**.

Көше бойында Жамбыл атындағы Қазақ Мемлекетік филармониясы, «Алатау» кинотеатры, Қазақстан-Британ техникалық университеті, Қазақ Мемлекеттік медицина университеті, Қазақ орфольмотология ғылыми-зерттеу институты, Алматы технологиялық университеті, Алматы кілем фабрикасы, Алматы қалалық мәдениет басқармасы, «Тіл» оқу-әдістемелік орталығы, Сайран көлі орналасқан.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Мұнайлы-газды (газды-мұнайлы) жатынның ауысу белдемі

Мұнайлы-газды қойнауқатта мұнай мен
газ аралығында орналаса отырып, ауқымындағы жинауыш таужыныстардың
газбен қанығу дәрежесі жоғарыдан төмен қарай бірте-бірте төмендей беретін
белдемі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Соқпалы бұрғылау

Ұңғыма оқпанындағы таужыныстарды
уату процесі сол уатушы сайманның соққылауы нәтижесінде жүзеге асырылатын
бұрғылау әдісі.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Аносов атындағы көше (Алматы)

Көшеге орыстың ғалым-металлургі, жоғары сапалы құрыш балқыту тәсілін жасаған Павел Петрович Аносовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11. 1956 №28 шешімі) берілген. Аносов Павел Петрович (1799-1851) Сібірде дүниеге келген. Сібірдегі «Алтай» зауытына басшылық еткен.

Көше Алмалы ауданында орналасқан. Көше Райымбек даңғылынан басталып, Есенжанов көшесіне жейін созылып жатыр. Шәкәрім, Құлымбетов, Қарасай батыр, Төле би, Артем, Дүйсенов көшелерімен қилысады. Бұрынғы атауы-Жаңа 1-ші көше. Көшенің ұзындығы - 1900
метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сахариев атындағы көше (Алматы)

thumb
Сахариев атындағы көше(Алматы)  
Көшеге қазақ жазушысы, сыншы, аудармашы Баламер Сахариевтің есімі (Алматы
қаласы атқару комитетінің04.09.1981 № 18/458 шешімі) берілген. Сахариев Баламер
(1929-1979) Шығыс Қазақстан облысының Катонқарағай ауданында дүниеге келген.
Ол - «Уақыт тынысы» монографиясының авторы. Н.К.Крупскаяның педагогикалық
еңбектерін қазақшаға аударған.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Красногвардейская көшесі.
Көшенің ұзындығы - 1390 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Саяжай көшесі (Алматы)

**Саяжай көшесі**.  
Көше саяжайлардың қатар орналасуына байланысты осылай аталған. Көшенің ұзындығы - 2800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Дауылпаз көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы — №63 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). **Дауылпаз көшесі** Майқайың көшесінен басталып, Ақыртас көшесінде аяқталады. Шертер, Жаңаарқа көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 347,1 м.

Дауылпаз — қазақ халқының ұрып ойналатын көне саз аспабы. Ертеректе бұл аспап соғыс құралы ретінде айбар беріп, қыр көрсету үшін қолданылған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Сәдуақасов атындағы көше (Алматы)

**Сәдуақасов атындағы көше**.
Көшеге қоғам қайраткері, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР Ғылым
Академиясының корреспондент-мүшесі, Ш. Уәлиханов атындағы сыйлықтың иегері Қожахмет Сәдуақасовтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 22.04.1997 № 199 шешімі) берілген. Қожахмет Сәдуақасов Алматы облысы Ұйғыр ауданында дүниеге келген. Ол А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бөлім меңгерушісі, Ұйғыртану институтының директоры қызметтерін атқарған.
Көше Әуезов ауданының «Достық» шағын ауданында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, Шаляпин көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1600 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Балмағамбет Аймаханов

**Балмағамбет Аймаханов**(1910-1956), кен
қопарушы, стахановшы. Жаңаарқаның түлегі.

Жігіт шағында Ащысай, Хантағы комбинаттарында жұмыс істеді. Ұлы Отан соғысы жүріп
жатқан кезде Жезқазған кен орнына барып, шахтада кен қопарушы болып жұмысқа орналасады.
Жезқазғанда істеген алғашқы күндерден бастап
шахта асты жұмысының тәсілін жетік білетін
қайратты жас жігіт нормаларын үнемі асыра орындаумен көзге түседі. 
Біраз уақыт өте келе Жезқазған шахтасы кен қопарушыларының алдына шығып, стахановшы-шахтер атанады. Ұлы Отан соғысы жылдарындағы сұраныстың артуын азаматтық борышым деп түсінген патриот азамат жауынгерлік вахтаға тұрып, бір сменалық
нормасын 4000% орындап, дүниежүзілік рекорд
жасайды. Академик Қ.Сәтбаевтың: «Отан соғысы кезінде елу кен қопарушының жұмысын бір өзі атқарып, елу мың тонна мыс рудасын өндірген қазақ батыры Балмағамбет Аймаханов сынды ерлердің өнегелі ісі мәңгі жасайды», деген сөзі осы ризашылықтан туса керек. 

Аймаханов 1948 ж. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланды. 

Ленин орденімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1910 жылы туғандар
Санат:Жаңаарқа ауданында туғандар
Санат:1956 жылы қайтыс болғандар
Санат:Кентау тұлғалары
Санат:Жезқазған тұлғалары
Санат:Қазақстан кеншілері
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Бұланты экспедициясы

**Бұланты экспедициясы**, халық бірлігі және ұлттық тарих жылына орай Жезқазғанда ұйымдастырылған (1998). Тарихи-этнографиялық бұл экспедиция Бұланты шайқасына қатысты Таңбалы Нұра-Білеуті, Қалмаққырылған—Бұланты, Шұбартеңіз—Дулығалы—Ұлытау бағыттары бойынша жүріп өтті. Қалалық мұрағат ұйымдастырған экспедиция жұмысына Қарағанды мемлекет және Жезқазған университетінің археология, этнология және тарих кафедраларының ғалымдары қатысты. Сапар кезінде Қаныш Сәтбаев болжамы бойынша ру басшыларының алғашқы алқалы кеңесі «қазақ» деген халықты өмірге келтірді дейтін Таңбалы Нұрадағы тасқа басылған таңбалар зерделенді, қазақ жасақтарының 18 ғасырда жоңғарларға күйрете соққы берген жерлері — Білеуті, Бұланты, Шұбартеңіз бойы зерттелді.Қалмаққырылған тауындағы қазақ батырлары жерленген биікке ескерткіш белгі орнатылды. Экспедиция жұмысының қорытындысы жайлы ЖезУ (1998) өткізген Марғұлан оқуларында кеңінен хабарланып, жергілікті баспаханадан «Бұланты шайқасы» кітапшасы шығарылды.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Санат:1998 жыл
Санат:Қазақстандағы археология
Қазығұрт атындағы көше (Алматы)

right|thumbКөшеге қазақ ұғымындағы киелі мекен, адамзатты топан судан құтқарған қасиетті таудың атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген. Қазығұрт Түркістан облысында. Қазығұрт ауданының таңбасында Нұх пайғамбардың кемесі бейнеленген. Жергілікті аңыз бойынша, Нұх пайғамбардың кемесі топан судан кейін Қазығұрт тауына тоқтаған. Тау беткейінде үлкен қайықтың түбіңе өте ұқсас тас құрылым бар. Екі шыңның арасындағы қазаншұңқырда тастан диаметрі 120 метрлік шеңбер, ортасында 36 метрлік крест қаланған. Зороастризмнің бұл ескерткішіне 2 - 2,5 мыңдай жыл болды. Көше Медеу ауданында Жиренше шешен атындағы көше мен Келес көшелердің аралығында орналасқан. Хантәңірі, Қызылжар, Бішкек көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - 1-ші көше. Кешенін ұзындығы - 1500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Аңырақай атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақ тарихындағы аса бір күрделі «Ақтабан шұбырынды Алқакөл сұлама» кезеңіндегі бетбұрыс жасалған киелі аймақтық Абылай ханның басшылығымен қазақ сарбаздарының 1730 жылы жоңғар әскерлеріне күйрете соққы берген жері - Аңырақайдың атауы (Алматы қаласы мәслихатының 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген.

Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағынауданында орналасқан. Ол Келес көшесінен басталып, Жиренше көшесіне дейін созылып жатыр. Ақмешіт, Ақжайық, Бішкек, Қызылжар көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - 9-шы линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 1500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Газды гидраттар

thumb|right|Метан гидраты жануы
**Газды гидраттар** — сырт көрінісі қарға немесе борпылдақтау мұзға ұқсайтын қатты кристалдық заттар. Өзінің болмысы тұрғысынан газды гидраттар қатты ерітінділерге сәйкес келеді, ондағы еріткіш рөлін су молекулаларынан құралған кристалдық тор, ал еріген заттар рөлін аталған тордың ішкі қуыстарына сорылған газ молекулалары атқарады.

Гидрат құраушы газдар — Аr, Kr, Xe, Ne, O<sub>2</sub>, CO<sub>2</sub>, H<sub>2</sub>S, CH<sub>4</sub>, C<sub>2</sub>H<sub>6</sub>, C<sub>3</sub>H<sub>8</sub>, изо-C<sub>4</sub>H<sub>10</sub> ж.б. He, н-C4C10 және олардан жоғары көмірсутектер газды гидраттар құруға жарамсыз, өйткені олардың молекулаларының өлшемі 9 Å асады. Кез-келген газды гидраттар температура мен қысымның арнаулы мөлшерлері жағдайында ғана қалыптаса алады, бұл көрсеткіштер газ бен су құрамына тікелей байланысты.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Санат:Отын
Санат:Табиғи газ
Бұралқы Құдайбергенұлы

**Бұралқы Құдайбергенұлы** (1878-1970), төкпе ақын, Қаз КСР-інің халық ақыны (1944). Жаңаарқаның түлегі. Руы Тама, оның ішіңде Төлеп. Жастайынан пысықтығымен, мінезге бай сыйлылығымен, орнын тауып сөйлейтін шешендігімен ел көзіне ерте түседі. 1921 жылы Үшабыз болысына ревком төрағасы, кейін Мұңлы болысы төрағасының хатшысы болған. Бұралқы  ақындықпен жас кезінен айналысқан. Домбыра тартып, өлең айтып қана қоймай, сол кездегі дәстүр бойынша қыз-жігіттің айтысына түсіп, өзінің ақындығын аңғартады. Жас кезіндегі айтыстарынан кейінгі ұрпаққа жеткендері «Бұралқы мен Ақсұлу қыз айтысы» және «Дәрхия қыз бен Бұралқы айтысы» деп аталатын екі көлемді айтысы. Бұралқының ақындық өнерінің кемелдену кезеңі Ұлы Отан соғысы жылдарына саяды. Соғыстың ауыр күндерінде көңлі жабырқаған елді рухани түлету, женістің болатынына елді иландыру, қиындықты сабырмен жеңуге шақыру Бұралқы  шығармаларының негізгі арқауына айналды. Ақынның бір топ қолжазбалары ҚР Ұлттық ғылым академиясының сирек қолжазбалар қорында сақтаулы. «Пернедегі термелер» атты жинаққа (1965) «Туған жер» атты өлеңі енді.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:1878 жылы туғандар
Санат:1970 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақ ақындары
Кезең (Мұнай және газ)

**Кезең**

Тарихи геологияда: Жер планетасы дамуының және ондағы
тіршілік эволюциясының біршама ірі де нақтылы мерізіміне сәйкес келетін
бірегей *жержылнамалық* (*геотарихи*) *шкала* бірлігі; геологиялық *эраның* құрам 
бөлігі болып табылады, жекелеген геологиялық *жүйенің* түзіліп үлгеру уақытына
сәйкес келеді. Геологиялық **К**. ұзақтығы әдетте ондаған миллион жылдармен
өлшенеді (шамамен *1-2 млн* жылдан аспайтын төрттік кезеңнен өзгесі), әрбір
**K**. екі немесе үш геологиялық дәуірге жіктеледі.

## Геологиялық процестердің кезеңділігі

Жер тарихындағы температура ауытқулары, планетаның тектоникалық дамуы,
вулканизм мен магматизм, шөгінділену, рудалану, көміржиналу, тұзжиналу
т.с.с геологиялық процестер кезеңділігі. Бұл кезенділіктер жинақтала келіп
геоморфологиялық процестердің кезеңділігін туындатады, ал ол, өз кезегінде,
эрозиялық айналымдылықты, мұзбасу, трансгрессия және регрессия
ырғаұтылықтарын туындатады.** Г.П.К**. өзінің ұзақтығы тұрғысынан түрліше
болуы ықтимал, яғни мұндай кезеңділіктер тәуліктермен, жылдармен, жүздеген
жылдармен, мыңдаған жылдармен, жүздеген мың жылдармен, миллиондаған
жылдармен өлшенуі мүмкін. Аталған процестер кезеңділігінің туындауына
көбінесе ғарыштық фактоларлар себепші.

## Шөгінденудегі кезеңділік

тау жынысы *қатқабаттарының* титпсірының қимасында петрографиялық немесе литологиялық құрамы
жағынанан аттас немесе ұқсас тау жынысытардың бірнеше рет қайталануы. Мұндай
кезеңділіктің типтері және олардың қалыптасу себептері сан алуан. Солардың
бірі ретінде *түзілімденудің* маусымдық өзгермелілігін атауға болады. Мұндай
өзгермеліліктің мәні — әр түрлі маусым кезеңдерінде сол маусымға тән
түзілімдердің ғана қалыптасуы, осылайша түзілген тау жынысытар қабатында
нақтылы қабатшалардың заңды түрде алмасып отыруы. Маусымды кезеңділіктің
жарқын мысалы — таспалы саздардың қалыптасуы. Флишті формация түзілуі
да,сайып келгенде, **Ш.К.** нәтижесі, себебі *флишті* формация қимасындағы
әрбір ырғақ арнаулы түзілімдену процесінің мезгіл-мезгіл қайталанып
отыруымен сипатталатын нақтылы кезеңінің нәтижесі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Кенорындарды тікелей іздеу.

**Кенорындарды тікелей іздеу** Мұнай және газ геологиясында: көмірсутектердің жер қойнауларында шоғырлануына
байланысты таужыныстар қимасының беткі бөлігінде, гидросферада.
атмосфераның төменгі жапсарында туындайтын әр түрлі геофизикалық және
геохимиялық қалыпсыздықтарды геологиялық-геофизикалық жұмыстар көмегімен тап басу. Кенорындарды тікелей іздеу жұмыстары геофизикалық әдістер тобын немесе
геохимиялық әдістер тобын пайдаланады. Геофизикалық әдістерді қолдану негізі ретінде мұнай мен газ жатындары өздерінің физикалық қасиеттері жағынан
оларды кіріктіретін сулы тұтқыштардан өзгеше сипаттарды иеленгендігі және сол көмірсутектердің өзге орталарға жылыстай енуі салдарынан жатындарды
көмкеретін таужыныстардың физикалық сипаттарында әр түрлі қалыпсыздықтар туындайтындығы алынады. Әдетте көмірсутектер жатыны орналасқан өңірлер
таужыныстар тығыздығының азаюымен, біріктірілген электрлік кедергісінін артуымен т.с.с. сипатталады. Аталған белдемдерді құрайтын таужыныстардың физикалық қасиеттерінің жаңағы келтірілген және өзге де ерекшеліктері әр
түрлі геофизикалық әдістер көмегімен оп-оңай анықталады. Геохимиялық, әдістерді қолдану жатытындардан шашырай тараған көмірсутектер жер бетіне шейін
көтеріліп, сол көтерілу деңгейлеріндегі судың, топырақ микрофлорасының
құрамын, газдардың, сұйық таушайыр тектестерінің т.б. құрамы мен мөлшерін айтарлықтай өзгертуіне байланысты туындаған әр түрлі геохимиялык
қалыпсыздықтарды саралауға негізделген. Геохимиялық әдістердің бес түрі белгілі:
 
*газгеохимиялық;  
*гидрогеохимиялық;
*микробиологиялық; 
*литогеохимиялық;
*таушайыртанымдық.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Шанақты бұрғылау

Бұрғыланған таужыныстар ұңғыма
оқпанынан оның ернеуіне "шанақ" деп аталатын арнаулы жабдық көмегімен
көтерілетін айналмалы бұрғылау түрі. Шанақтың ең төменгі нүктесінде бұрғылау
теспетемірі (наконечник) орнатылған.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Саққорған орамы (Астана)

**Саққорған орамы (Астана)** - бұрынғы атауы Ф. Ушаков қысқа көшесі. Саққорған орамы М. Дулатов көшесінен басталады. Ұзындығы - 686,3 м.

Саққорған - алтын адам табылған жердің атауы.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Шарқашаулы бұрғылау

Бұрғылау сайманы рөлін
"шарқашауыш" деп аталатын үнемі айналып тұратын бұдыр-бұдыр деталдар
атқаратын бұрғылау түрі. Шарқашауыш ұңғыма оқпанындағы таужынысты
түгелімен уатуы немесе ұңғыма жиектері бойымен ғана уатуы ықтимал. Соңғы
жағдайда құбырлық шарқашауыштар пайдаланылады, бұлар оқпаннан бұрғылау
тасбағандарын көтеріп алу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Сәмәди атындағы көше (Алматы)

thumb
**Сәмәди атындағы көше**.  
Көшеге көрнекті қаламгер, ұйғыр әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі, Қазақстанның
Халық жазушысы Зия Сәмедидің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 Ма 27 шешімі
мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 Ма 5/765 қаулысы) берілген.
Көше Алатау ауданының «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 500
метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Газ конденсаттары

**Газ конденсаттары**. Жер қойнауына тән термодинамикалық жағдайларда газ немесе бу түрінде кездесетін, мұнай көмірсутектерінің тез қайнайтын сұйықтүрлері мен газ күйіндегі түрлерінің өзара астаса отырып еруі нәтижесінде түзілетін табиғи жүйе. Суынуы мен қысым мөлшерінің атмосфералық қысымға шейін төмендеуі нәтижесінде бұл жүйелер сұйықтарға яки конденсаттарға айналады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Сәрсенбаев атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың көрнекті ақыны, Ұлы Отан соғысының ардагері, Қазақстан халық жазушысы,
Әбу Сәрсенбаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 13.12.1997 № 783 шешімі) берілген. Сәрсенбаев
Әбу (1905-1995) Атырау облысында дүниеге келген. Ол - «Ант», «Күн қасиеті», «Толқында
туғандар», «Теңіз әуендері» т.б. шығармалардың авторы.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары: а) Широкая Щел; ә) Барнауыл көшелері.
Көшенін ұзындығы - 1550 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Арғынбаев атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың батыр ұлы, көрнекті этнограф-ғалым, тарих ғылымдарының докторы, профессор Халел Арғынбаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 Қаулысы) берілген. Арғынбаев Халел (1924-1998) Павлодар облысы, Баянауыл ауданында дүниеге келген. Ұлы Отан соғысының ардагері. Ол - Қазақ халқының тарихи этнографиясын (көшпенділік, мал шаруашылығы, қол өнері, оқу-ағарту, отбасы т.б.) зерттеуге мол үлес қосқан ғалым.

Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1100 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Домалақ ана көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №129 көше. «Комсомольский» тұрғын алабы. Домалақ ана көшесі Қорғалжын тасжолынан басталып, ақын Сара, Баян сұлу, Ұмай ана, Тұмар ханым, Айша бибі, Қыз Жібек көшелерімен қиылысады. Ұзындығы -947,4 м.

Нұрила Әли Сыланқызы - Домалақ ана атанып, есімі ел ұранына айналған абыз аналардың бірі. Домалақ ананың әулиелігі, ақылдылығы, даналығы, тапқырлығы жайындағы әңгімелер елге кең тараған. Нұрила ананың «Домалақ ана» атануы туралы ел ішінде мынадай бір аңыз бар. Ел ішіндегі деректерге қарағанда Домалақ анаға «Диһнат мама» деген атаулы түп тегі түрікпен Қара Хайдар деген кісі оның даналығына тәнті болып қойған екен. «Диһнат мама» - парсы сөзі. Қазақ тілінде «Әулие ана» деген мағына береді. Домалақ ана ел арасындағы мәселелерге араласып, бітімгершілікпен шешімін табуға өз үлесін қосқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Төлебаев көшесі (Алматы)

right|thumb|Мұқан Төлебаев
Көшеге қазақтың көрнекті композиторы, КСРО халық әртісі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Мұқан Төлебаевтың есімі (1961 жылы) берілген. Телебаев Мұқан Төлебайұлы (1913-1960) Алматы облысының Қарашаған ауылында дүниеге келген. Ол - «Біржан - Сара», «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу» операларын жазды.

Көше Жетісу, Медеу аудандарында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, Абай даңғылына дейін созылып жатыр. Бұл - қаланың байырғы көшелерінің бірі. Бұрынғы атаулары: 
*а) Сергиополь; 
*ә) Фонтанная көшелері.

Көшенің ұзындығы - **3100 метр**.

Көше бойында «Жетісу» аяқ киім өндірістік бірлестігі, Қазақстан композиторлар одағы, Сәбит Мұқановтың, Ғабит Мүсіреповтің, М.Әуезовтің, Д.Қонаевтың мемориалдық мұражайлары орналасқан. Көшенін Абай даңғылымен түйіскен жерінде «Жетісу» қайнары (фонтан) жасалған.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Игерім бұрғылауы

Кенорынды игерудің
технологиялық жоспарына, сол сияқты тәжрибелік және тәжрибелік-өндірістік
игеру жоспарына сәйкес өндіру, тоғыту, бақылау ұңғымаларын бұрғылау.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Аренский атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ресей композиторы, пианист және дирижер Аренскийдің есімі берілген. Аренский - «Волгадағы түс», «Рафаэль» т.б. шығармалардың авторы.

Көше Алмалы ауданында орналасқан. Қарасай батыр, Дүйсенов, Артем көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - Набережная-1 көшесі. Көшенің ұзындығы - 1100 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сандықтас орамы (Астана)

**Сандықтас орамы (Астана)** - бұрынғы атауы Кирпичный қысқа көшесі. Сандықтас орамы Арқарлы көшесінен басталып, Аққайың орамында аяқталады. Ұзындығы - 102 м.

Сандықтас - мекен аты. Бұл аттас мекендер республиканың әр тұсынан кездеседі.

## Дереккөздер


  
 

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Игеру жүйесінің варианты

Арнаулы
технологиялық шешімдермен және техникалық-экономикалық көрсеткіштермен
сипатталатын жобалық игеру нысанын (кенорынды) игеру жүйесі түрлерінің
бірі. Синонимі - "игеру варианты".

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Аристов атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақ тарихы мен мәдениет зерттеген орыс ғалымы, тарихшы, этнограф, археолог Николай Александрович Аристовтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/ 37 қаулысы) берілген. Аристов Николай Александрович 1847 жылы Ресейде дүниеге келген. Ол 1864 жылы халық шежіресіне сүйеніп, рулық бірлестіктердің таңбаларын зерттеген. Тарихи деректер мен жаңадан дамып келе жатқан антропологиялық зерттеулерді негізге ала отырып, Ұлы жүз қазақтары мен қырғыздардың этникалық құрамының тарихын жазған.

Көше Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сәтбаев атындағы көше (Алматы)

thumb
thumb
**Сәтбаев атындағы көше**.  Көшеге қазақтың ардақ ұлы, отандық металлогендік ғылымның негізін салған әмбебап ғалым,
атақты геолог, Қазақ КСР Ғылым академиясының тұңғыш Президенті және академигі, КСРО
Ғылым академиясының академигі, Ленин және КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 18.03.1964 №133 шешімі)
берілген. Сәтбаев Қаныш Имантайұлы (1899-1964) Семей губерниясының Павлодар болысында дүниеге келген. Оның есімімен Жезқазған тау-металлургиялық комбинаты, Қарағанды
мен Балқаштағы металлургиялық зауыт, Рудный Алтай, Қаратау фосфориті, Ұлытау өңіріндегі
темір және марганец кен орындарьі тығыз байланысты.
Көше бойында Оқушылар Сарайы, Алматы гидрометеорологиялық обсерваториясы, Алматы
қаласы әкішілігінің ғимараты, Қазақ теле-радио ғимараты, Қ.Сәтбаев атындағы Қазақ Ұлттық техникалық университеті, Балуан Шолақ атындағы Спорт сарайы, «Дана» сауда орталығы, т.б.
ірілі-ұсақты мекемелер мен дүкендер, қызмет көрсету орындары орналасқан.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Көше қаланың шығысынан батысына қарай Лугански
көшесінен басталып, Шепетков көшесіне барып жалғасады. Бұрынғы атауы - Университет көшесі.
Көшенің ұзындығы -7200 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Санат:Қаныш Сәтбаев
Төреқұлов көшеcі (Алматы)

right|thumb|Нәзір Төреқұлов
Көшеге қазақтың ардақты ұлы, XX ғасырдағы қазақ интеллигенциясының көрнекті өкілі, ағартушы, жазушы Нәзір Төреқұловтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 28.05.1997 № 278 шешімі) берілген.

Көше Жетісу ауданында орналасқан. Наурызбай батыр көшесінен басталып, Алексеев көшесіне дейінгі аралығықта созылып жатыр. Сейфуллин даңғылы, қиылысады. Бұрынғы атаулары:
*а) Седова; 
*ә) Церковная көшелері.

Көшенің ұзындығы - **1600 метр**.

Көше бойында Ғ. Мүсірепов атындағы Жастар мен балалар театры, Абылай ханмен түйіскен жерінде сквер орналасқан. Осы скверде қазақ батыры Амангелді Имановтың ескерткіші тұр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сартау орамы (Астана)

**Сартау орамы (Астана)** - бұрынғы атауы Ы2І4 қысқа көше. Оңтұстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Сартау орамы Обаған көшесінен басталып, Жанкент көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 301,5 м.

Сартау - Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік сілеміне кіретін жекелеген тау жотасы. Алматы облысы, Ақсу ауданы жерінде орналасқан. Ұзындығы - 25 шақырым.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Геологиялық картаға түсіру әдісімен іздеулер

**Геологиялық картаға түсіру әдісімен іздеулер** Кенорындарды іздеу кешеніндегі негізгі әдіс. Бұл әдіс мына шараларды қамтиды:

1) пайдалы қазба кенорындарының жер қыртысында орналасу
заңдылықгары мен іздеу алғышарттарын анықтау мақсатында бұған шейін дайыңдалған геологиялық, геоморфологиялық, палеогеографиялық, тектоникалық
т.с.с. карталарды және олардың түсініктемелерін жан-жақгы талдау;

2) жекелеген кенді алаңшалардың перспективаларын бағалай отырып металлогениялық карталар мен болжам карталарын дайындау;

3) дайындалған болжам тұрғызымдарының дұрыстығына көз жеткізу және қосымша іздеу белгілерін анықтау мақсатында
далалық іздеу және геологиялық түсіру жұмыстарын жүргізу;

4) зерттелген ауданда табылған пайдалы қазба кенорындарын перспективалық бағалауға және бүкіл іздеу жұмыстарының қорытындыларын тұжырымдауға негіз боларлық
есепнамалық геологиялық, құрылымдық, қойнауқаттық, геохимиялық шаймалау т.с.с. карталарын және олардың геологиялық қималарын дайындау.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Артиллерийская атындағы көше (Алматы)

Көшеге Қарулы Күштердің бір саласының атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11. 1963 №402 шешімі) берілген. Көше ипподромнан оңтүстікке қарай Сейфуллин даңғылы мен Жансүгіров кешесі аралығында орналасқан. Рудаки көшесімен қиылысады. Бұрынғы атауы - Школьная көшесі. Көшенің ұзындығы - 750 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Абсолюттік көнелікті анықтаудың радиологиялық әдістері

**Абсолюттік көнелікті анықтаудың радиологиялық әдістері** - абсолюттік көнелікті анықтаудың радиологиялық әдістері. Табиғи радиоактивті элементтердің
тұрақты изотоптарға және басқа элементтерге айналуын зерттеу нәтижесінде әр түрлі геологиялық нысандардың абсолюттік көнелігін анықтауға негізделген арнаулы әдістер жиынтығы. Бұл әдістердің дұрыстығын төмендегі шарттардың қалтқысыз орындалуы қамтамасыз етеді: 1) радиоактивтік ыдырау бүкіл геологиялық уақыт бойына бірқалыпты яки тұрақты жылдамдықпен жүзеге асады; 2) аналық радиоэлементтердің және олардың ыдырау өнімдерінің изотопты кұрамы бізге дәлме-дәл белгілі; 3) радиоактивті ыдырау қатарларының ең соңғы өнімдері тұрақты түрде сақталады; 4) бұрын болған және қазір бар радиоэлементтер бізге түгелімен белгілі; 5) геологиялық уақыт барысында радиологиялық көнелік көрсеткішін дәл анықтауға кеселін тигізетін, яғни зерттеу нәтижелерін кіреукелейтін бізге белгісіз ядролық әрекеттер болған емес. Геологиялық денелердің абсолюттік көнелік көрсеткіштерін радиологиялық тұрғыдан анықтау әдістерінің жекелеген түрлері көптеп саналады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Ғасыр (Геология)

Стратиграфияда яки тарихи геологияда **ғасыр** — жікқабат деп аталатын
тау жынысы қабаттары жиынтығының түзілу мерзіміне сәйкес келетін уақыт
өлшемі. Ғасыр термині бұл мағынасында 100 жыл деген ұғымды бермейтіндігін,
геологиялық ғасыр мөлшерлік тұрғыдан өзгермелі болатындығын, яғни әрбір
жікқабаттың түзілу мерзімі әр түрлі екендігін ескерген жөн.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Шегендеу тізбегін теспелеу

Жер қойнауындағы мұнайлы, газды, сулы қойнауқаттардың көзін аша отырып, олардың *бұрғылау
ұңғымасына* ағып келуін қамтамасыз ету мақсатында шегендеу құбырлары мен
оларды бекіткен керіштерді әдейі теспелеу. Теспелеу атқыш (пулеметтік) немесе
кумулятивтік "теспелегіштер" көмегімен жүзеге асырылады.

## Ұңғыманы теспелеу

*Бұрғылау ұңғымасы* мен *жинауыш қойнауқат* арасында байланыстар болуын қамтамасыз ету мақсатында
*шегендеу тізбегінде* арнаулы құралғылар көмегімен тесіктер тесу шараларық
жүзеге асыратын *ұңғыма оқпанында* жүргізілетін әрекет. Аталған тесіктер
қойнауқатта шоғырланған флюидтерді өндіріп алу мақсатын, сол сияқты
қойнауқатқа немесе құбырсырттық кеңістікке су, газ, керіш т.б. агенттерді
сығымдап енгізу шараларын қамтамасыз етуге қолданылады. **Ұ.Т.**, сол сияқты.
Ұңғыма оқпанында тұтылып қалған бұрғылау тізбегінде сұйық айналымын
қалпына келтіру мақсатында да қолданылады.** Ұ.Т.**-дің басты түрі "кумулятивт"
теспелеу", "Құмарынды теспелеу" және "оқтаулы теспелеу" түрлері сирек
қолданылады. Әдетте шегендеу тізбегінің бір метрінде он тесік тесіледі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Свердлов атындағы көше (Алматы)

thumb
**Свердлов атындағы көше**.  
Көшеге Ресейдің саяси қайраткері Яков Михайлович Свердловтың есімі 1956 жылы берілген.
Свердлов Яков Михайлович (1885-1919) Горьков облысында дүниеге келген.
Көше Әуезов ауданында орналасқан. Таштитов көшесінен басталып, Михайлов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Тренев көшесі

right|thumb|Константин Андреевич Тренев
Көшеге орыс жазушысы, драматург, КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Константин Андреевич Треневтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 №27 шешімі) берілген. Тренев Константин Андреевич (1876-1945) Ресейдің Харьков облысында дүниеге келген. Ол - «Пугачевщина», «Наберегу Невы» шығармаларының авторы.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Заречная көшесі. Көшенің ұзындығы - **700 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Домбыралы көшесі (Астана)

thumb|200px|Домбыра
Бұрынғы атауы Г. Димитров көшесі. Домбыралы көшесі С. Разин №1 қысқа көшесінен басталып, Ә.Ділманов көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 506,4 м.

Домбыра - қазақ халқының екі шекті музыкалық аспабы. Домбыралы «домбырасы бар» деген мағынаны білдіреді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Кілкіме

Төсеніші су өткізбейтін таужыныстардан тұратын
грунттардың жауын-шашындармен немесе ерінді сулармен қанығуы нәтижесінде
уақытша пайда болатын шалшықтар. Олар шартты мерзім ішінде бірте-бірте
булануы немесе тереңдіктерге сіңуі нәтижесінде толығымен кеуіп кетуге мәжбүр.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Артем атындағы көше (Алматы)

Көшеге қоғам қайраткері Федор Андреевич Сергеевтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11. 1956 №28 шешімі) беріген. Сергеев Федор Андреевич (1883-1921) Ресейде туған. Ол Донецко-Криворожский Республикасының Халком кеңесінің төрағасы, Мәскеу комитеті партиясының хатшысы, Бүкілресейлік тау-кен жұмысшылары одағының төрағасы қызметтерін атқарған.

Көше «Тастақ» шағынауданында орналасқан. Аренский көшесінен басталып, Түркебаев көшесіне дейін созылып жатыр. Аносов, Гайдар, Тұрғұт Озал көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - Колхозный қиылысы. Көшенің ұзындығы - 1400 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Газ жаралу (газ қалыптасу)

**Газ жаралу (газ қалыптасу)**. Терминнің екі мағынасы бар: 
# таужыныстардағы шашыранды органикалық заттардың катагенез процесі нәтижесінде өзгеру өнімдерін бағалау барысында  газ жаралу термині "газ туындау" деген мағынаны, яғни шашыранды органикалық заттар есебінен көміртек қостотығының, күкіртсутектің, аммиактың, метанның, этанның, басқа да ұшпа заттардың жаңадан қалыптасуы деген мағынаны білдіреді;
# өзге жағдайларда газ жаралу термині " қойнауқаттық жағдайда дербес газды фазаның бөлінуі" деген түсінікті білдіреді.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Сүтемген Тақабайұлы Бүкіров

**Сүтемген Тақабайұлы Бүкіров** (1921-1996), Қазақстанның еңбек сінірген мәдениет қызметкері (1991). Жезқазған өнірінің түлегі.

Еңбек жолын 1937-1992 жылдары аға пионер вожатый, Қарсақбай аудандық «Қызыл кенші» газетінің тілшісі, «Қазақмысқұрылыс» тресі жүйесінде мастер, «Жезқазған түсті металл» АҚ тарихи өндірістік мұражайын, бұдан соң, облыстық өлкетану мұражайын басқарды. Облыстық соғыс, еңбек және қарулы күштер ардагерлері кеңесі алқасының, облыстық «Зерде» кітабы редакция алқасының мүшесі, «Әкелердің даңқты жолымен» кеңесінің төрағасы және облыстық тарих және мәдениет ескерткіштерін қорғау қоғамы кеңесі төралқасының мүшесі ретінде үлкен қоғамдық жұмыстар атқарды. Жезқазған қаласының құрметті азаматы (1990).

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Санат:Тұлғалар
Есепке алу пайызы

**Есепке алу пайызы** - вексельдерді есепке алу кезінде, яғни төлеу мерзімі жетпей банкілердің вексельдерді сатып алуы кезінде банкілер алатын пайыз. Ол вексельде көрсетілген сома мен вексель ұстаушыға төленетін соманың арасындағы айырманы көрсетеді. Есеп пайызының нормасы қарыз ақша капиталына деген сұраныс пен ұсыныстың арақатынасына байланысты болады. Егер сұраныс ұсыныстан асып түссе, Орталық банктер есеп пайызын көтереді, қарыз ақша капиталы көп болса, төмендетеді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Есептеу пайызы саясаты

**Есептеу пайызы саясаты** — орталық эмиссиялық банктің коммерциялық банктермен операциялар жүргізгендегі есептеу пайызын реттеу және басқа несие мекемелері пайыздық мөлшерлемелерінің қатарласа жүруі. Бұл саясат ұлттық валюта бағамын демеп, басқа валюталар бағамының беделін түсіруге бағытталған. 

Шаруашылық жағдайы нашарлаған жағдайда, есептеу мөлшерлемесі төмендейді, мұның өзі несиелерді арзандатып, несие операцияларының кеңеюіне және елде инвестицияға деген сұранымның өсуіне ықпал етеді. Экономикалық өрлеу жағдайында орталық банктер есептеу пайызын өсіру арқылы несиеге деген сұранымды шектеуге тырысады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Аршалы атындағы көше (Алматы)

Шартты атау. Көшеге Аршалы атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №115 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 № 3/552 қаулысы) берілген.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1400 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Гидрохимиялық іздеу көрсеткіштері

**Гидрохимиялық іздеу көрсеткіштері**. Өздерінің орналасу аймағында белгілі бір пайдалы қазба кенорнының болу
мүмкіндігін анықтайтын табиғи су минералдануының құрамбөліктері менкөрсеткіштері. Мүндай табиғи сулардың пайдалы қазба кенорындарымен
шынында да байланысы бар екендігін анықтау үшін сол сулар қалыптасуының бүкіл факторлары (физикалық-географиялық, геологиялық, гидрогеологиялык)
жан-жақты саралануы шарт. Гидрохимиялық іздеу көрсеткіштері кейбір пайдалы қазба кенорындарын іздеуде ғана тиімді, ондай кеноындар қатарына жататындар — мұнай және газ, түз.
полиметалл кенорындары, шашыранды элементтердің, радиоактивті элементтердің кендері.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Пиролиз (Мұнай және газ)

Органикалық қосындыларды жоғары температуралар
әсерімен *құрылымдық* өзгерістерге ұшырату нәтижесінде бір қалыптан екінші
қалыпқа көшіру. **П**. нәтижесінде заттардың құрылымдық өзгерістерімен қатар
олардың изомерлену реакциялары, *конденсаттануға* ұшырауы, т.с.с. процестер
де көрініс беруі ықтимал. Мұнайдың және оның фракцияларының **П**.-денуі
әдетте "крекинг" деп аталады. **П**. температурасы органикалық қосындылардың
термикалық тұрақтылығымен анықталады. Органикалық қосындылардың кейбір
топтарының **П**.-і бөлме температурасы жағдайында да өтуі мүмкін. Қазба
органикалық заттардың **П**.-і әдетте жүздеген градус температура жағдайында
жүзеге асады. **П**. мұнай мен оның ауыр фракциялары есебінен әр түрлі химиялық
шикізаттарды, жанармайлар мен жағармайларды алу мақсатын көздейгін оларды
өңдеу процестерінің бірі болып табылады. Қазба органикалық заттардың табиғи
**П**.-і жапсарлы *[[метаморфизм]]* жағдайында да жүзеге асуы мүмкін.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Асан қайғы атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақ даласында аты аңызға айналған ақын, философ Асан қайғының есімі (Алматы қаласы әкімінің 11.02.1994 №61 шешімі) берілген. Асан Қайғы XV ғасырда өмір сүрген. Оның Жерұйық іздел жер шарлаған тарихы, өмір туралы толғаныстары қазірге дейін сақталып келді.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 25-көше. Көшенің ұзындығы - 1050 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Мұнай мен газ қорларын есептеу әдістері

**Мұнай мен газ қорларын есептеу әдістері** - мұндай әдістер көптеп саналады. Мәселен, Мұнай кенорнының қорын анықтауда төмендегі әдістер қолданылады: 1) көлемдік әдіс; 2) Мұнай алабының 1 га немесе 1 м2 ауданы беретін Мұнай қорын есептеу әдісі; 3) көлемдік-тектік әдіс; 4) игеру қисық сызықтары, немесе көлемдік-статистикалық әдіс; 5) материалдық теңдестік әдісі; 6) изобаралар картасы әдісі. Газ кендері қорын анықтау әдістері: 1) көлемдік әдіс; 2) қысымның төмендеуін қадағалау әдісі; 3) материалдық тевдестік әдісі; 4) изобаралар картасы әдісі. Мұнай және газ
қорларын анықтаудың ең басты әдісі - көлемдік әдіс. Оның көмегімен жер қойнауындағы (кенорыңдағы) Мұнай мен газдың геологиялық қоры (бүкіл қоры)
және өндірістік қоры (кәделі қоры) анықталады. Іс-тәжрибеде бұл қорлардың бір бөлігі ғана игерілуі мұмкін, сондықтан, бүгінгі техникалық-экономикалық
жағдайлар мұмкіндігін ескеру мақсатында, қорларды есептеу формулаларына алаптың Мұнай (газ) беру мұмкіндігі коэффиценті енгізіледі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Сегізінші линия көшесі (Алматы)

thumb
**Сегізінші линия көшесі**.  
Көше Бостандық және Алмалы аудандарын қиып өтеді. Көшенін ұзындығы - 2100 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Тұмар көшесі (Алматы)

right|thumb|Тұмар
Көшеге Тұмар шартты атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 № 115 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 № 3/552 қаулысы) берілген.

Көше Әуезов ауданының «Құрылысшы» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - **1000 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сейітжанов атындағы көше (Алматы)

**Сейітжанов атындағы көше**. 
Көшеге Алматы қаласының дамуына әрі гүлденуіне үлкен үлес қосқан Ұлы Отан соғысының
және еңбек ардагері Ілімбай Сейітжановтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 №
26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген.
Көше Әуезов ауданының «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан-. Көшенін ұзындығы - 187
метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Севастополь көшесі (Алматы)

thumb
**Севастополь көшесі**. 
Көшеге Қырым жеріндегі батыр қала, Қара теңіздегі порттың атауы 1956 жылы берілген.
Көше Жетісу ауданында орналасқан. Бөлтірік шешен көшесінен басталып, Мусоргский
көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сызбанұсқа

**Сызбанұсқа** - табиғи геологиялық нысанның кішірейтілген масштабта
және *шартты белгілер* арқылы қағаз бетіне түсірілген көлбеу бағыттағы кескіні.

## Гипсометрлік сызбанұсқа
Жер қыртысы қимасының
зерттеушіге қажетті нақтылы жазықтығын (тау жынысы яки кен қабатының немесе
*сулы қойнауқаттың табаны* яки жабыны, т.с.с.) изогипсалар көмегімен қағаз
бетінде кескіндеу. Бұл *сызбанұсқаға* қосымша ретінде әдетте геологиялық барлау
қазындыларының орны және олардың ернеуі мен ұңғысының нақты биіктік
көрсеткіштері келтіріледі.

## Эргоризонттық сызбанұсқа
Кенорынның геологиялық құрылыс ерекшеліктерін оның әр түрлі деңгейлердегі* геологиялық қимасы*
тұрғысынан ашып көрсететін сызба кескіндер жиынтығы; тау қазындыларының
және* бұрғылау ұңғымасының* көмегімен алынған мәліметтер негізінде
жасақталады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Лермонтов атындағы көше (Алматы)

right|180px
**Лермонтов атындағы көше** -  Көшеге орыс ақыны Михаил Юрьевич Лермонтовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.02.1955 ж. N6 шешімі) берілген. Михаил Юрьевич Лермонтовтың (1814-1841) Машук тауларының баурайында дүниеге келген. Ол - «Мцыри», «Маскарад», «Демон», «Герой нашего времени», «Боро-дино» т.б. шығармалардың авторы.

## Орналасқан жер
Көше Түрксіб ауданында Алматы-1 темір жол вокзалы маңында, батыстан шығысқа қарай Волгоград көшесіне дейінгі аралықта орналасқан. 
*Көшенің ұзындығы - 900 метр.
## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Қойнауқаттық мұнайдағы газ мөлшері

**Қойнауқаттық мұнайдағы газ мөлшері**. Қанығу қысымына тең немесе одан артығырақ мөлшердегі қойнауқаттық қысым жағдайында қойнауқаттық мұнайдың масса немесе көлем бірлігінде тұрақты сақталатын, алайда мұнай жатынын игеру процесінде өзінің қысымы қанығу қысымынан төмен дәрежеге дейін кеміп кететін еріген газ мөлшері. Синонимі — "қойнауқаттық газдық фактор".

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Арыс атындағы көше (Алматы)

Көшеге Түркістан облысындағы ірі өзеннің бірінің атауы (Алматы қаласы мәслихатының 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген.

Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағынауданында орналасқан. Бішкек, Ақжайық, Ақмешіт көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Тұрғыт Өзал көшесі (Алматы)

Көше Бостандық, Алмалы аудандарында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, Жандосов көшесіне дейін созылып жатыр. Абай, Райымбек даңғылдары, Төле би, Тілендеиев, Сәтбаев, Мыңбаев, Есенжанов, Шәкәрім, Құлымбетов, Қарасай батыр, Артем, Кавказ көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атаулары:
*а) 1-ші Сталин;
*ә) Бауман көшелері.

Көшенің ұзындығы - **2200 метр**.
нобай|Тұрғыт Озал көшесі (Құлымбетов көшесінен оңтүстік бағытқа қарай).

## Атауы
Көшеге бүкіл түркі жұртының мақтаны, аса көрнекті мемлекет қайраткері, Түркияның 8-ші Президенті Тұрғыт Өзалдың есімі (Алматы қаласы әкімінің 22.09.1993  № 390 шешімі) берілген. Тұрғыт Өзал (1927-1993) Малотия қаласында дүниеге келген. Ол 1980-82 жылдары мемлекеттік министр, 1983-89 жылдары премьер-министр, Отан партиясының төрағасы, Түркия Президенті қызметтерін атқарған.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Советтік Қарағанды (газет)

**Советтік Қарағанды** газет, Қазақстан Компартиясы Қарағанды облыстық Комитеті мен халық депутаттары облыстық Кенесінің органы. 1938 ж . 18 қантардан 1963 ж . 30 сәуірге дейін қазақ тілінде шығып тұрды. 1938 жылға дейін «Қарағанды пролетариаты» . 1963 жылдан бастап «Орталық Қазақстан» газеті.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды
Санат:Тұлғалар