Жандос Қожахметұлы Смағұлов

**Жандос Қожахметұлы Смағұлов** (1956 жылы, Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданындағы «Қаратал» кентінде (қазіргі Шабанбай ауылы) - әдебиеттанушы ғалым, сыншы, Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің қазақ әдебиеті кафедрасының профессоры, филология ғылымдарының докторы, Халықаралық Ақпараттандыру Академиясының (МАИН) академигі.

**Қызметтік жолы**
1979 жылдан Ақтоғай ауданындағы Қ.Нұржанов атындағы орта мектепте мұғалім, 1980-1982 жылдары «Жамшы» сегізжылдық мектебінде оқу ісінің меңгерушісі, директор қызметтерін атқарған. 
1983 жылы ҚарМУ-дің қазақ әдебиеті кафедрасына аға оқытушы болып орналасқаннан бері осы оқу орнында жұмыс жасайды. 
1993-1995 жылдары ҚарМУ-дің қазақ әдебиеті кафедрасының меңгерушісі, 2000-2003 жылдары журналистика кафедрасының меңгерушісі, 1995-1997 жылдары факультет деканы орынбасары болып жұмыс істеді. 
Қазір қазақ әдебиеті кафедрасында профессорлық қызметте. 
2005 жылы ҚР БҒМ Білім және ғылым саласындағы қадағалау және аттестаттау комитетінің шешімімен доцент атағын, 2011 жылы Халықаралық Ақпараттандыру Академиясының (МАИН) толық мүшесі болып сайланып, академик атағын алды. 
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2013 жылдың “Жоғары оқу орындары үздік оқытушысы» мемлекеттік грантын жеңіп алған.

**Зерттеулер** 
Профессор Ж.Смағұловтың зерттеу нысанасының басты бағыты – ұлттық әдебиеттану ғылымының тарихы мен әдіснамасының мәселелері. Қазақ халқының сыншылдық-эстетикалық, әдеби-теориялық, әдеби-тарихи көзқарастардан құралатын ұлттық ғылыми-зерттеушілік ой-пікірінің туып-қалыптасу жолдарын ғылыми таразылады. 1993 жылы 10.01.02 – «Қазақ әдебиеті» мамандығы бойынша «Қазақтың әдеби мұрасын игеру проблемалары» деген тақырып бойынша кандидаттық, 2009 жылы «Қазақ әдебиеттану ғылымының туу және қалыптасу жолдары» атты тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Ж. Смағұлов —– 6 ғылыми монография, 24 оқулық пен оқу құралы және оқу-әдістемелік құралдардың,  6 ғылыми және тарихи танымдық кітаптар мен 400-ден астам ғылыми, сыни және публицистикалық  мақалалардың авторы.
**Негізгі еңбектері:**
* «Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы» (1999)
* «Ұлттық әдебиеттану әлемі» (2005) 
* «Бата сөздердің тағылымдық табиғаты» (2009)
* «Әдебиеттану әдіснамасы" (2014) 
* «Қазақ әдебиеттану ғылымының қалыптасу жолдары» (1995) 
* «ХХ ғасырдағы қазақ әдебиеттану ғылымы» (Қарағанды, 2012),  (Алматы, 2014)
* «Гуманитарлық ғылымдар саласында ғылыми зерттеуді ұйымдастыру мен жоспарлау» (2014) 
* «ХХ ғасырдың алпысыншы жылдарындағы сын, әдебиеттану, библиография» (Қарағанды, 2014) (Қ.Қалыбековамен бірге) 
* «ХХ ғасырдың қырықыншы-алпысыншы жылдарындағы сын және әдебиеттану» (Қарағанды, 2015) 
* «Тарихтан тағылым» (2014)  атты екі томдық ғылыми-зерттеу мақалаларының жинағы.
* «Қазақ тілі мен әдебиетінің 1001 сұрағына жауап» (2003)
* «Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы» (ЭЕМ-ға арналған бағдарлама — электронды оқулық) (2011)
* «Әдеби мұраны игеру проблемалары» (1992)
* «А. Байтұрсынұлы – қазақ әдебиеттану терминдерінің негізін қалаушы» (1997)
* «Ахметтану бастаулары» (2005), «Әдебиеттану ғылымының өзекті мәселелері» (2006) (проф. Т. Кәкішевпен бірге) 
* «Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы» (2008) атты екі томдық ұжымдық еңбектің авторларының бірі. 
* «Тағылымға тағзым» (2005).
* ХХ ғасырдың қырқыншы-алпысыншы жылдарындағы сын және   әдебиеттану. Оқу құралы. (С.Такиров, Қ. Қалыбековамен бірге) Қарағанды: Арко, 2015.**   ** - 372 б.
* Гуманитарлық ғылымдар саласында ғылыми зерттеуді ұйымдастыру мен жоспарлау. Оқу әдістелік-құрал. (С.Такиров, Ж.Рүстемовамен бірге) Қарағанды: Ақнұр, 2016. – 250 бет.
* ХХ ғасырдағы қазақ әдебиеттану ғылымы. Оқулық. Астана: Фолиант, 2017, 488 бет.
* Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы. Оқулық. Алматы: «Отан» баспасы, 2018, - 400 бет.
* Әдебиеттану ғылымынан ғылыми зерттеуді ұйымдастыру жолдары. Оқу құралы. Алматы: «Отан» баспасы, 2018, - 228 бет.
* Ұлттық әдебиеттанудың тарихы мен библиографиясы. Монография. Қарағанды, Қарағанды техникалық университет баспасы. 2023. 8,8 баспа табақ, 140 бет. (Қ. Қалыбековамен бірге).
* Гуманитарлық ғылымдар саласында ғылыми зерттеуді ұйымдастыру мен жоспарлау. Оқу әдістелік-құрал. (С.Такиров, Ж.Рүстемовамен бірге) Қарағанды: Ақнұр, 2023. – 142  бет.
* **ӘДЕБИ ҒҰМЫРНАМАЛЫҚ ЖӘНЕ ТАРИХИ ЗЕРТТЕУЛЕРІ** 1. Тағылымға тағзым. Тарихи шежірелік зерттеу. Қарағанды: Арко, 2005.100 б.  2. Ғылымдағы ғұмыр. Эсселер. Қарағанды: Теңгри, 2016. 150 бет.  3. Ж.Қ.Смағұлов. 60 жас. Библиографиялық көрсеткіш. Қарағанды: Дидар баспа орталығы, 2016. - 52 бет.  4. Тұрсынбек Кәкішұлы.  Әдеби - ғылыми ғұмырнама  Астана: Фолиант, 2017, - 488 бет.  5. Қазақстанның 70 тарихи орны. Энциклопедия. Алматы: «Керемет медиа» 2017. – 224 бет.  6. Атамекен. Ақпараттық танымдық жинақ. Алматы: «Palitra-press» баспасы. 2018. - 144 бет.  7. Абыз дала, Аңыз дала – Ақтоғай. Тарихи дерекнама. Алматы: Арыс баспасы, 2018. - 216 бет.   8. Тұрсынбек Кәкішев. Ғұмырнамалық зерттеу. І том. Қарағанды: Medet Group, 2020. – 200 бет.  9. Тұрсынбек Кәкішев. Ғұмырнамалық зерттеу. ІІ том. Қарағанды: Medet Group, 2020. – 162 бет.  10. Әуездің әсем әлемі.(Әуез Бейсебаев туралы). Ғұмырнамалық зерттеу.  Қарағанды: Теңгри, 2021. - 146 бет.  11. Абыз дала, Аңыз дала – Ақтоғай. Тарихнамалық зерттеу. Толықтырылған екінші басылым.  Қарағанды: Теңгри, 2021. - 444 бет.
* **Халықаралық байланыс**  Профессор Ж.Смағұловтың ғылыми еңбектерімен шетелдіктер де таныс. Мақалалары Ресей, АҚШ, Болгария, Қытай, Түркия, Грузия, Қырғызстан т.б. елдерінің ғылыми журналдарында жарияланған. 2005 жылы Халықаралық «Кәтеп» қорының шақыруымен Түркияда болып Анкарада Гази атындағы университетте, 2014 және 2015 жылдары Қытай Халық Республикасының Құлжа қаласындағы Іле педогогикалық университетінде, Күйтін қаласындағы Шыңжаң қолданбалы кәсіптік техника институтында дәріс оқып қайтқан. Іле педогогикалық университетінің құрметті профессоры. 2015- 2017 жылдары Қытай Халық Республикасының астанасы Пекин қаласындағы Орталық Ұлттар университетінде (Минзу университеті) төрт рет барып  дәріс оқыды.
***МАРАПАТТАЛУЫ**
*1. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің  «Құрмет   граммотасы». 2006 ж.   2. «Академик Е.А.Бөкетов атындағы ҚарМУ-ге 40 жыл» мерейтойлық  төсбелгісі. 2012 ж.   3. «ҚарМТУ–дың 60 жылдығы» мерейтойлық төсбелгісі. 2013 ж.   4.  Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2013 жылдың     «Жоғары оқу орындары үздік оқытушысы» мемлекеттік гранты мен         төсбелгісі иегері. 2013 ж.   5. Қытай Халық Республикасы Пекин қаласындағы Орталық Ұлттар университетінің  (Минзу  университеті) «Құрмет   граммотасы».  2015 ж.    6. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің  «Құрмет   граммотасы». 2015 ж.    7. Республикалық «Өрлеу» ғылым-білім орталығының «Ұлағатты ұстаз»  төсбелгісі және «Құрмет граммотасы». 2016 ж.   8. Қытай Халық Республикасының Құлжа қаласындағы Іле педогогикалық  университетінің Құрметті профессоры. 2016 ж.   9. ҚР Білім және ғылым министрлігінің «Ы.Алтынсарин» медалі. 2016.  10.  ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің «Құрмет грамотасы». 2017.   11. Е.А.Бөкетов атындағы ҚарМУ-дың «Еңбек сіңірген қызметкері»  атағы.   12. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің  «Құрмет   граммотасы». 2016 ж.   13. «Eurasian Book Fair – 2016» Халықаралық кітап көрмесінің «Дипломы».  14. «Фолиант» баспасының «Арнайы дипломы». 2016.  15. «С.Сейфуллин - 125» атты юбилейлік төсбелгі. 1917 ж.  16. ҚР Білім және ғылым министрлігі «Құрмет грамотасы». 6 тамыз. 2018.   17. ҚР Білім және ғылым министрлігі «Құрмет грамотасы».  2019.  18. Қарағанды облысы әкімінің «Тіл жанашыры» байқауының «Тіл майталманы» номинациясының иегері. 2019.  19. ҚР Білім және ғылым министрлігі. Республикалық ғылыми-практикалық білім мазмұнын сараптау  орталығының «Құрмет грамотасы». 2021.  20. Қарағанды облысы «Рухани жаңғыру» кеңсесінің Ж. Тәшенов атындағы «Ғылымға сіңірген еңбегі үшін» жүлдесі. 2021 ж.   21. ҚР Ғылым жәре жоғарғы білім министрлігінің «А. Байтұрсынұлы» атындағы медалі. 2022 ж.  23. «С.Сейфуллин - 130» атты юбилейлік төсбелгісі. 2024 ж.