open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қазақстан Республикасының Жоғары Сот Кеңесі

**Қазақстан Республикасының Жоғары Сот Кеңесі** – Қазақстан Республикасы Президентінің соттарды қалыптастыру жөніндегі конституциялық өкілеттіктерін, судьялардың тәуелсіздігі мен оларға ешкімнің тиіспеу кепілдіктерін қамтамасыз ету мақсатында құрылатын автономиялы мемлекеттік мекеме.

## Тарихы
Қазақстан Республикасының Жоғары сот кеңесі 1995 жылы сот жүйесін реформалау аясында консультативтік-кеңесші орган ретінде құрылған. Кеңесті тікелей Қазақстан Президенті басқарып келсе, 1998 жылдан бастап ол өкілеттік кеңес төрағасына жүктелді. Кеңес құрамына Жоғарғы Сот төрағасы, Бас прокурор, Конституциялық Кеңес төрағасы, Әділет министрі, сонымен қатар Сенат депутаттары, судьялар, Президент тағайындайтын өзге де тұлғалар кірді.

2008-2015 жылдары Жоғары сот кеңесі мүшелерін мемлекет басшысы тағайындайтын заңды тұлға мәртебесі жоқ мекеме ретінде жұмыс істеді. Аталған кезеңде кеңестің өкілеттігі біршама артты, өйткені оған таратылған Әділет біліктілік алқасының бүкіл функциясы берілген еді.

2016 жылдан бастап Жоғары сот кеңесі заң бойынша автономиялы мемлекеттік мекеме мәртебесіне ие болды. Кеңес қызметі сапалы атқарылуы үшін оның жанынан өз аппараты құрылды. Одан бөлек кеңес құрамына Жоғарғы Сот төрағасы, Бас прокурор, Әділет министрі, Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы, Мәжіліс пен Сенаттың тиісті тұрақты комитеттерінің төрағалары, адвокат және заңгер ғалым енді.

## Кеңесті құру тәртібі
* Кеңес Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайтын Төрағадан және басқа адамдардан тұрады. Төрағаны Қазақстан Республикасының Президенті Парламент Сенатының келісімімен тағайындайды.
* Жоғарғы Соттың Төрағасы, Бас Прокурор, Парламент Сенаты мен Мәжілісінің тиісінше тұрақты комитеттерінің төрағалары лауазымы бойынша Кеңес мүшелері болып табылады.
* Президент Кеңес құрамына басқа адамдарды, оның ішінде ғалым заңгерлерді, адвокаттарды, шетелдік сарапшыларды, заңгерлер жұртшылығының өкілдерін де тағайындауы мүмкін.

## Кеңес мүшелері

## Кеңес аппараты
Кеңес аппараты Қазақстан Президентінің 2015 жы­л­ғы 23 жел­тоқ­сан­да­ғы №137 Жар­лы­ғы­мен құрылды. Аппарат Жоғары Сот Кеңесінің қызметін ақпараттық-талдамалық, ұйымдық-құқықтық, материалдық-техникалық жағынан қамтамасыз етуді жүзеге асырады.

Кеңес аппаратының басшысын Қазақстан Республикасының Президенті қызметке тағайындайды. Ол лауазымы бойынша Кеңес хатшысы болып табылады және Кеңестің мүшесі болып табылмайды.

### Аппарат басшылары
# Әнуар Сабыров (24 желтоқсан 2015 — 4 қаңтар 2024)
# Дәурен Мұратбеков (9 ақпан 2024 жылдан бастап)

## Төрағаларының тізімі

## Сот төрелігі академиясы
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сот Кеңесі жанында ерекше мәртебе берілген жоғары оқу орны Сот төрелігі академиясы жұмыс істейді. Ол жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларын іске асырып, сот жүйесі кадрларын қайта даярлауды, олардың біліктілігін арттыруды және ғылыми қызметті жүзеге асырады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстандағы сот жүйесі
Наталья Фатеева

Ната́лья Никола́евна Фате́ева (23 желтоқсанда 1934 жылы) — кеңестік пен ресей театр және киноның актрисасы,Ресей Федерациясының халық әртісі(1980).

## Биография

Наталья Николаевна Фатеева 23 желтоқсанда 1934 жылы Харьков қаласында туған.Әкесі-Николай Демьянович Фатеев,әскери қызметкер.Анасы-Екатерина Васильевна Фатеева,жеңіл өндірісте жұмыс істеген,сән ательесінің директоры.

1952-1954 жылдары Наталья Фатеева Харьков театр институтында жұмыс істеген.1956 жылы Наталья Фатеева Харьков телестудиясының бірінші директоры болды.1958 жылы ВГИКті(С.А.Герасимова мен Т.Ф.Макаровалардың шебері) бітірді.

1958-1959 және 1961 жылдан бастап-киноактер театр-студиясының актрисасы,ал 1959-1961 жылы М. Н. Ермолова атындағы театрының актрисасы.
Жоғары КВН лигасына жюриге шақырылған.

 2014 жылы «Ника» сыйлығын  алды ( «Летящие по ветру листья» фильмі).
Санат:Тұлғалар
Олег Голубицкий

Оле́г Бори́сович Голуби́цкий (7 маусымда 1923, Мәскеу — 7 қыркүйекте 1995, Мәскеу) — кеңес пен ресей театр мен киноның актері.Ресей Федерациясының еңбегң сінген әртіс(1988).

## Биография

Олег әскери отбасында туған,анасы үй жұмыскері болды.1930-ші жылдары оның әкесі,Борис Сергеевич Голубицкий репрессияланды және Олег  кіші кезіндегі өмірің қиын өткізді.

1941 жылдың маусымында әскерге өзі кетті,Батыс әскерде соғысқан,бірақ қарашада жаралаған.Емделгеннен кейін АССрге кетті,әкесіне жақынырақ.Сол жерде механикалық зауыдта жұмыс істеді (1944 жылға дейін).

Кейін ВГИКке түсті,Василий Ваниннің актер шебері.ВГИКті бітірген сон киноактер театр-студиясына труппаға түсті.

Олег Мәскеуде Введенск зиратында жерленген.
Санат:Тұлғалар
Витольд Карлович Цераский

**Витольд Карлович Цераский** (27.04.1849, Слуцк -29.05.1925) - кеңес астрономы.

1889 жылдан Мәскеу университетінің профессоры, ал 1890-1916 жылдары сол университеттің астрономия обсерваториясының директоры. 

Фотометриялық бақылаулар тәсілін жетілдірді, кемелдендірілген фотометрді (яғни Целльнер - Церасский фотометрін) жасады, жұлдыздардың жалтырау шамасын анықтау кезінде кететін кейбір қателерді түсіндіріп берді. 

## Еңбектері мен зерттеулері
Церасский 500-ден астам жұлдыздың жалтырауын өлшеді. Күннің жұлдыздық шамасын анықтады (1903). Күн температурасын өлшеу жөнінде тәжірбилер жүргізді. Жарқырауық немесе күміс бұлттар деп аталатын бұлттардың болатындығы ашты (1885). Айнымалы жұлдыздарды зерттеу үшін 1895 жылы Цераскийдің инициативасымен аспанды жүйелі түрде фотоға түсіру жұмысы басталды.

## Дереккөздер

Санат:27 сәуірде туғандар
Санат:1849 жылы туғандар
Санат:Слуцкде туғандар
Санат:29 мамырда қайтыс болғандар
Санат:1925 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО астрономдары
Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің профессорлары
Збигнев Цибульский

thumb|right|200px|Збигнев Цибульский
**Збигнев Хуберт Цибульский** (, 3 қараша 1927,  Княже,  Станислав воеводствосы —  8 қаңтар 1967, Вроцлав) — поляк киноактері.1953 жылы Краковтағы Мемлекеттік жоғары театр мектебін бітірді. Гданьск мен Варшава театрларында актер әрі режиссер болып қызмет етті. Кинодағы қызмет 1954 жылы бастады. 1958 жылы ойнаған Мацех Хельмицкий ("Күл мен алмаста") актер есімін дүние жүзіне танытты. 
## Рөлдері
Сташек ("Жұмбақ пассажирде", 1959), капитан Зентек ("Банкіден келген қызда"), Анджей ("Бір жанжалдың хикаясында", 1963), Ковальский-Малиновский ("Сальтода", 1965), жаттықтырушы Кшонжак ("Иовитада", 1967). Ол ойнайтын кейіпкерлерінің ішкі өмір қайшылықтарын терең де шынайы бейнелеуге ұмтылды. Мәскеуде өткен Жастар мен студенттер бүкіл дүниежүзілік 6 - фестивалінің лауреаты (1957).

## Дереккөздер

Санат: 1927 жылы туғандар
Санат: 1967 жылы қайтыс болғандар
Санат:Польша актерлері
Қуандық Құлмамырұлы Қасымов

**Қуандық Құлмамырұлы Қасымов** (1957 ж., Жамбыл облысы, Қордай ауданы,  Қордай ауылы) - 1984 ж. Алматы мемлекеттік театр-көркемсурет институтында оқып, драма театры және кино актері мамандығын алды. 1984 жылы Жамбыл облысы қазақ драма театрында, 1992-1994 ж. Ақмола облысындағы музыка драма театрында актер, қоюшы-режиссер қызметін атқарады.  1998 жылы наурыз айынан облыстық драма театрының қоюшы режиссері, тамыз айынан бас режиссері болып еңбек етіп келеді. 

1998 ж. 4-республикалық театр фестивалінің "Үміт" жүлдесінің, 1999 жылы Бішкекте өткен "Айтматов және театр" атты халықаралық театр фестивалінде  "Ең үздік режиссура" үшін лауреат атанды, 2001 жылы "Ресрублика тәуелсіздігінің 10 жылдығы" медалімен марапатталды.  М. Байжиевтің "Құдалар", Ш.Айтматов пен М.Шахановтың  "Сократ түні", Ә.Әземқлының  "Кейуана", Е. Әлімжановтің "Жанұран", Д. Исабековтің  "Пері мен періште", Ш.Мұртазаның  "Ноқтаға басы сыймаған" т.б. пьесаларын сахналап,  келешегінен зор үміт күттіретін режиссер екендігін танытты. Қ.Қасымовтың  шығармашылығын  ашып көрсететін ерекшелігі  - театр сахнасына  қойылатын жанрларды  аса талғампаздықпен таңдай білуі  және барлық жанрлар бойынша көркем идея  таба білетін жан-жақтылығы. Сахнаға шығарған қойылымдар ішінде мелодрама , трагедия, трагокомедия, психологиялық-лирикалық драма мен мюзиклдер бар.

2001 жылы «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 10 жылдығы» медалімен, 2006 жылы  «Ерен еңбегі үшін»  медалімен, 2006 жылы Қырғызстан Республикасының «Маданияттың мыкты кызматкери» төс белгісімен марапатталды.

2007 жылы «Қазақстан ардагерлері» кеңесінің шешімімен Бауыржан Момышұлының рөлін үздік сомдағаны үшін «Батыр шапағаты» медалімен  марапатталды.

2008 жылы Қырғызстан Республикасының ІІІ республикалық Театрлар фестивалінде М.Рысқұлов атындағы Қырғыз академиялық музыкалық-драма театрында Ш.Айтматовтың «Ақ кеме» шығармасы бойынша қойылған спектакль үшін «Ең үздік инсценировка» номинациясын және Қырғыз драматургі Т.Абдықадыров атындағы мемлекеттік сыйлықтың лауреаты атағын жеңіп алды.

Қ.Қасымов М.Байжиевтің «Құдалар», Ш.Айтматов пен М.Шахановтың  «Сократ түні», Ш.Айтматовтың «Ана – Жер-ана», Ә.Әмзеұлының «Кейуана», Е.Әлімжанның «Жанұран», «Бір қазаққа – бір қатын?..», Ж.Омаровтың «Құлыншақ пен бөлтірік», Д.Исабековтың «Пері мен періште», Ш.Мұртазаның «Ноқтаға басы сыймаған», Ғ.Мүсіреповтің «Қыз Жібек», И.Сапарбайдың «Сыған серенадасы», У.Шекспирдің «Ричард ІІІ», С.Жүнісовтің «Қысылғаннан қыз болдық» т.б. пьесаларын сахналады.

Режиссер Қ.Қасымовтың Қырғызстан Республикасының Халық суретшісі Марат Шарафидиновпен ұзақ жылдар бойына шығармашылық байланыста болуы театр ұжымы үшін жемісті кезең болды.

Қ.Қасымовтың шығармашылығын ашып көрсететін ерекшелігі – театр сахнасына қойылатын жанрларды аса талғампаздықпен таңдай білуі және барлық жанрлар бойынша көркем идея таба білетін жан-жақтылығы. Сахнаға шығарған қойылымдары сан түрлі жанрда болып келеді, яғни олардың ішінде мелодрама, трагедия, трагикомедия, психологиялық, лирикалық, драма мен мюзиклдер бар.

Қ.Қасымов қазіргі таңда театрдың бас режиссері болып қызмет етуде.

## Дереккөздер

Санат:1957 жылы туғандар
Санат:Жамбыл облысы тұлғалары
Азот топшасы

**Азот топшасы** немесе **пниктогендер** — Химиялық элементтердің периодтық кестесінің 15-ші тобының химиялық элементтері: азот **N**, фосфор **P**, мышьяк **As**, сурьма **Sb** және висмут **Bi** және унунпентий **Uup** тұратын элементтер жинағы. Бұл атомдардың соңғы энергетикалық деңгейшесінде бес электрон болады және тұрақты күйде болу үшін инертті элементтерге тән үш электрон жетіспейді. Сондықтан азот топшасының элементтеріне жоғары +5 , төменгі -3 тотығу дәрежесі тән. Қышқылдық қасиеті жоқ бейметалдар ретінде қарастырылады (*Азот пен Фосфор — бейметалдар, Күшән мен сурьма металдық қасиет көрсетеді, висмут —металл*).


Liquidnitrogen.jpg|Азот
Red phosphorus in a tube - P 15 .jpg|Фосфор
Arsen_1a.jpg|Күшән
Antimony-4.jpg|Сурьма
Bismuth_crystals_and_1cm3_cube.jpg|Висмут


## Азот

Азот — иіссіз, түссіз газ. Суда ерігіштігі, балқу және қайнау температуралы төмен. Азотты көп мөлшерде аммиак алу үшін қолданады. Өсімдіктер мен жануарлар үшін маңызы зор, өйткені ол белоктық заттардың құрамына кіреді.
### Химиялық қасиеттері

1) Қысым мен температура жоғары болғанда сутекпен әрекеттеседі:

**N<sub>2</sub>+3H<sub>2</sub> ↔ 2NH<sub>3</sub>**

2) Бейметалдармен әрекеттесуі:

**N<sub>2</sub>+O<sub>2</sub>←→2NO**            

3) Қыздырғанда көптеген металдармен нитридтер түзеді:

**3Mg+N<sub>2</sub>←→Mg<sub>3</sub>N<sub>2</sub>**                             

## Фосфор

Фосфор — бейметалл, 4 аллотропиялық түрі бар.  Ақ фосфорды 280-340 градус аралығында қыздырса, қызыл фосфор пайда болады. Қызыл фосфорды балқытуға болмайды, қыздырса буға айналады. Фосфор сутекпен РН3-фосфин қосылысын түзеді. Ал металдармен әрекеттесіп, фосфидтер түзеді (Са3Р2-кальций фосфиді).

## Күшән

Күшән — электрөткізгіш, тығыздығы 5,72 г/см3 тең бейметалл. Сұр түсті мышьяк қыздыруға төзімді, суда ерімейді. 

## Сурьма

Сурьма — ақшыл-күміс түсті бейметалл. 4 аллотропиялық түр өзгерісі бар. Қыздырғын кезде қара түске айналады. Қара сурьма электрһткізгіш болып келеді. Жарылғыш сурьма металдық жылтыры бар түрі, соққан кезде жарылғыш болып табылады.

## Висмут

Висмут — ауыр, ақшыл-күміс түсті металл. Уақыт өте қою сұр оксидті қабықпен қапталады. Тез балқығыш болып келеді. Буы адам өмірі үшін қауіпті. 

## Дереккөздер

Санат:Периодтық кесте
Санат:Азот
Санат:Химиялық элементтер топтары
Қанның ұюы

**Қанның ұюы** - ағзаның қанды көп жоғалтуынан және бөтен микроағзалардың ағзаға енуінен сақтайтын қорғаныш реакциясы.

Тромбоциттердің басты қызметі — қанның ұюына қатысуы. Қан тамырлары жарақаттанғанда әдетте жараның бетін т р о м б деп аталатын қойылған қап түйіршігі тез жабады. Біраздан соң ол тығыздалып, жараны бекітеді. Егер қанның мұндай қасиеті болмаса, кішкентай жарадан тоқтаусыз қан ағып, адам әлсіреп, тіпті өліп те кетер еді. Қанның ұюы күрделі ферментативті құбылыс оны шамамен 3 кезеңге бөлуге болады: 1 — қанда және ұлпада тромбопластиннің пайда болуы; 2 тромбопластиннің тромбинге айналуы; 3 – тромбиннің әсерінен плазмадағы фибриноген белогының ерімейтін ф и б р и н жіпшелеріне айналып, жараның бетінде тор құруы. Осы торға эритроциттер мен лейкоциттер тұрып қалады да, т р о м б пайда болады. Тромб сығылып, сарысудан арылады. Жараның беті қабыршақтанып қатып, жараланған тамыр бүтінделеді. Кейіннен қатқан қан қабыршағы түсіп қалады. Қанның ұюына эритроциттердің құрамындағы және қан плазмасындағы бірнеше ферменттер мен кальций иондары, бауырда түзілетін К витамині қатысады

Жаңа туған сәбидің қанының ұюы өмірінің алғашқы күндері, әсіресе 2-ші күні, баяу болады, ал 3-ші күннен бастап 7-ші күнге дейін жылдамданып, ересек адамдардың қанының ұю уақытына жақындайды. Дегенмен қанның ұю уақытында баланың жеке басының қасиеттеріне байланысты аздаған айырмашылық болады. 5,5-6 жаста қанның ұюы 1-2 минөттен кейін басталып, 3-4 минөтте анқталады. Сонымен қатар, алғашқы күндері мөлшері аз громбопластин 3 аптада ересектердегідей болады, ал қанының плазмасындағы фибриногені анасының қанындағы мөлшерден біршама аз болады. 1 жастан 12-14 жасқа дейін қанның ұюы на қатысатын факторлар шамамен дұрыс қалыпта болады, бірақ өзгермелі келеді. Қанның ұю қасиетіне ықпалы бар эндокриндік жүйе мен жас оспірімдердің организміндегі функциялық басқа өзгерістер аяқталған соң, қанның ұюы 50-60 жасқа дейін тұрақталады. Организмдегі қан қорлары. Көкбауыр денедегі қанның қоры. Тыныштық кезінде көкбауыр қанға толып, аумағы үлкейеді. Бұлшық еттер жұмыс істей бастағанда қан кокбауырдан жұмыс істеп жатқан бұлшық еттерге тасымалданады. Эритроциттердің ыдырауы бірнеше мүшелерде болады, соның ішінде көкбауыр да бар. Мұны мен бірге, көкбауырда лейкоциттердің бұзылуын тежейтін факторлар да бар, дегенмен, мұнда да біраз лейкоциттер ыдырайды.

Санат:Қанайналым жүйесі
Вячеслва Кириличев

**Вячеслав Тимофеевич Кириличев** (туғ. 1939) —ресей  мен киноның актері,Ресей Федерациясының халық әртісі(2000).

## Биография

Вячеслав Тимоффевич Кириличев 2 қыркүйекте 1939 жылы туған.Вячеслав Свердловск театр училищесінің бітірушісі(Соколов А.Л. курсы)

Ол Калужск мемлекеттік драма театрында оқыған.

Қазіргі уақытта— Екатеринбург академия  драма театрының актері.

## Атақтары мен марапаттары

 2000 жылы -Ресейдің халық әртісі.

## Қоғамдық қызметі

2010 жылдың мамырында  «Путин кетуі қажет» үндеуді ресей оппозициясына жазды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

http://www.uraldrama.ru/face.php?id=28&num=1

Санат:1939 жылы туғандар
Санат:Ресей актерлері
Елена Борзова

Еле́на Никола́евна Борзо́ва (туғ. 1956) — ресей актрисасы,Ресейдің еңбегі сінген әртісі.

## Биография

Елена Борзова 23 қарашада 1956 жылы Мәскеу қаласында туған.

1979 жылы Елена МХАТ мектеп-студиясың бітірді және жаңа драма театрында ойнауды бастады.1994-1996 жылдары-К.С.Станиславский атындағы драма театрының актрисасы.1996 жылдан бастап Елена Николаевна М.Горький атындағы МХАТтың актрисасы деп саналады.

Елена Борзова киноға 1973 жылы 17 жасында дебютке шықты.Ол  «Письмо из юности» фильмінде Тони жас қыз рөлінде ойнады.Қазіргі уақытта актрисаның фильмографиясына 40 бейнелерден астам кіреді.

1996 жылдан бастап Елена НТВ,ТВЦ сияқты арналарда дубляж бөліміндежұмыс істейді және шетел дубляжымен айналасады.

## Сілтемелер

http://www.elenaborzova.com/ 

http://www.borzova.sitecity.ru/index.phtml
Александр Соловьев

**Алекса́ндр Ива́нович Соловьёв** (19 тамызда 1952 жылы, Сулак, КСРО — 1 қантарда 2000 жылы, Мәскеу, Ресей) — ресей актері, режиссер.

## Биография

Александр Иванович Соловьев реппресияланған мәскеу тұрғындарының ұрпағы.Ол 19 тамызда 1952 жылы Дагестанда,Сулак аулында Махачкала қаласында мұғалімдер отбасында туған.Кейін оның отбасысы Норильскке көшті.

Мектеп бітірген сон Александр Мәскеуге кетті және ГИТИСке түсті.Ол Андрей Гончаровта оқыды және онығ курсында Игорь Костолевский мен Александр Фатюшинмен бірге бір курста оқыған.Диплом қойылымы- Шукшинның «Характеры» шығармасы.

ГИТИСті бітірген сон 1973 жылы Гончаровтың шақыруынан кейін Соловьев Маяковкий атндығы театрда ойнауға бастайды.Бір жылдан кейін ол орта бала театрына кетеді және сол жерде 1986 жылға дейін жұмыс істейді.

Соловьев театр  жұмысынан басқа көп түскен.Ол түрлі мультфильмдерді дауыстатқан.Мысалы «Адам женится на Еве», «Зелёный фургон», «Ребёнок к ноябрю», «По данным уголовного розыска», «Дамы приглашают кавалеров» сияқты фильмдер.

## Сілтемелер

http://www.imdb.com/name/nm0813520/

Санат:1952 жылы туғандар
Санат:2000 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей актерлері
Кира Крейлис-Петрова

Кира Александровна Крейлис-Петрова (туғ. 1 шілдеде 1931, Ленинград) — ресей және кеңес театр мен киноның әртісі.Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1993).

## Биография

Кира Петрова Ленинградте туған блокаданы көзі көрді.Кіші кезінен бастап скрипка онауымен бастады,қастарындағы адамдарды күлдіртуге жақсы көрген.Мектепті бітіріп актриса болуға шешті.Бірінші реттен ол МХАТ мектеп-студиясына түсті.

Кира Петрова оқыған курсы жұлдыз курсы болған екен: Галина Волчек, Анатолий Кузнецов, Игорь Кваша, Леонид Броневой, Ирина Скобцева, Пётр Фоменко, Людмила Иванова және тағы басқа.Институтте Кира Александровна болашақ режиссёрі Якова Крейлисқа күйеуге шықты және   Крейлис-Петрова тегің алды.

## Дереккөз

## Сілтемелер

http://www.alexandrinsky.ru/about/troup/petrova.html
Туркменбаши шығанағы

**Туркменбаши шығанағы** (), 1997 жылға дейін *Красноводск шығанағы* — Каспий теңізінің оңтүстік-шығыс жағалауындағы шығанақ.  

Құрлыққа 46 км сұғына еніп жатыр. Жалпақтығы орта тұсында 46 км, теңізге шыға берісінде 18 км. Красноводск және Солтүстік Челекен құм қайырлары теңізден Красноводск шығанағын бөледі. Оңтүстік-шығыс жағасы аласа, солтүстігі таулы, шығанақтармен (Бекович, Сойманов, Солтүстік Челекен) қатты тілімделген. 

## Физиографиясы
Жалпы ауданы 1000 км2. Тереңдігі 3-5 м. Суының температурасы қыста 0°C, шілде-тамызда 32°C-қа жетеді. Тұздылығы 14-15 ‰. Шығанақтың солтүстік батыс бөлігінде *Красноводск порты* орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Каспий теңізі шығанақтары
Санат:Түрікменстан шығанақтары
Герберт Маркузе

thumb|right|200px|Герберт Маркузе, 1955
**Герберт Маркузе** (; 19 шілде 1898 жыл, Берлин – 29 шілде 1979 жыл, Штарнберг) — неміс және америкалық философ, әлеуметтанушы және мәдениеттанушы, Франкфурт мектебінің өкілі.

## Өмірбаяны
Берлинде еврей отбасында дүниеге келген. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, ол неміс армиясының қатарына шақырылған. 1918 жылы, Marcuse қараша революция және социалистік көтерілісіне «Спартак лигасы» (Германия коммунистік партиясының болашақта) қатысып, жауынгерлер кеңесінің мүшесі болды. Германия Социал-демократиялық партиясы сөз байласу көшбасшылық, неміс генералдар мен кісі өлтіру Freikorps Роза Люксембург және Карл Либкнехта аға жаңалықтар реакциялық топтар, ол соғыс соңында болған қатарда, SPD кетуге мәжбүр. Алайда, Маркузе, Франкфурт мектебінің болашақ мүшелерінің ең қарағанда, ұйымдасқан еңбек қозғалыс байланысын үзбеді. Біраз уақыт Фрайбург университетінің 1922 жылы әдебиет докторы атанғаннан кейін ол Берлинде, кітап дүкенінде жұмыс істеді. 1928 жылы философ Мартин Хайдеггер басшылығымен философияны зерттеуді жалғастыру үшін, Фрайбургке оралды.

Содан кейін ол фрейдизма және марксизм ықпалында және Теодор Адорно және Max Хоркхаймер бар Франкфурт университетінде әлеуметтік зерттеулер институтында (Institut für Sozialforschung) жұмыс істеп бастады. Біріншіден, марксизм және фрейдизм жақын ілімдерін қараған жоқ, бірақ олар жас Маркс қолжазбаларында жарияланды 1930, көптеген мәселелер бойынша осы қолжазбалар ой табылған «франкфурттықтар» кеңінен фрейдистов арасында талқыланды.

## Дереккөздер

Санат:Германия коммунистері
Санат:Марксистер

Санат:19 шілдеде туғандар
Санат:1898 жылы туғандар
Санат:Германия әлеуметтанушылары
Санат:АҚШ әлеуметтанушылары
Санат:1979 жылы қайтыс болғандар
Санат:Германия философтары
Санат:АҚШ философтары
Галина Баркова

**Галина Павловна Баркова** (1 желтоқсанда 1936 — 23 желтоқсанда 2009) — ресей мен кеңес  мен киноның актрисасы.Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1994).

## Биография

Г.П.Баркова 1 желтоқсанда 1936 жылы туған.

1959 жылы А.Н.Островский атындағы Ленинград театр институтың бітірді(Л.Ф.Макарьев курсы).

Сол жылы Ленин комсомол атындағы Ленинград мемлекеттік труппасына қабылданды.

1969 жылы  «Ленконцерт» («Нева-концерт») әртіс ретінде шыққан.  Евгений Барковпен бірге  «Комики» эстрада театрың шығарды.

Галина өмірден 23 желтоқсанда 2009 жылы кеткен.

Санат:1936 жылы туғандар
Санат:2009 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей актрисалары
Юрий Мальцев

Юрий Сергеевич Мальцев (5 ақпанда 1931, Ресей — 21 мамырда 1992, Пермь) — кеңес актер.

## Биография

Кеңес актер Ю.С.Мальцев 5 ақпанда 1931 жылы туған.

Юрий 21 мамырда 1992 жылы Пермь қаласында қайтыс болды.

## Фильмографиясы

1968 — Интервенция — эпизодтық

1969 — Пятеро с неба — эпизодтық

1972 — Дела давно минувших дней… — Иван Николаевич Сердюков

1973 — Умные вещи  (ТВ) — эпизодтық

1974—1977 — Блокада — Хозин (4 серияда болған)

1975 — Звезда пленительного счастья — офицер

1976 — Длинное, длинное дело — эпизодтық

1980 — Лес — эпизодтық
Галина Семенова

**Галина Владимировна Семёнова** (туғ. 24 тамызда 1937 ж., Смоленск) — тілші,кеңес партия қайраткері.

## Биография

Галина И.Франко атындағы Львов мемлекеттік университетті журналистика факульетің бітірді(1959). 

1959 жылы  «Комсомольское племя» газетінде әдебиет қызметкері болып жұмыс істеді(Одесса).

 1965—1974 жылдары әдебиет қызметкер,бөлімнің көмекшіс,басты , ал 1974 жылдан «Комсомольская жизнь» журналдың басты редакторы .

 1981—1990 ж. — «Крестьянка» журналдың басты редакторы.

1990—1991 жылға дейн ЦК КПСС секретарі.

Санат:1937 жылы туғандар
Аркадий Васильевич Трусов

**Аркадий Васи́льевич Трусов** (28 желтоқсанда 1904 (10 қантарда 1905), Казан губерниясы — 14 шілдеде 1982, Ленинград) — кеңес пен ресей театр және киноның актері.Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1942).

## Биография
Аркадий Трусов 10 қантарда 1905 жылы Алексеев аулында туған. 1930-жылдары Аркадий Трусов флот өнерпаздығының Кронштадтегі әртісі болды,ал 1905 жылдан - Балтийский флоттың әртісі.

Кинематографиядағы дебюты «Белинский» фильмінде болған.Сол уақыттан бастап  «Ленфильмдегі» ең әйгілі актер деп саналған ( 1956 жылы ауысты), онымен 120 кино рөлдері оналынған болатын.

Аркадий 14 шілдеде 1982 жылы қайтыс болған. Ол Санкт-Петербургете  Большеохтинскийзиратында жерленген.

Санат:1904 жылы туғандар
Санат:Ресей актерлері
Санат:1982 жылы қайтыс болғандар
Искандер Хамраев

Исканде́р Абдурахма́нович Хамра́ев (5 маусымда 1934 жылы, Самарканд — 10 қазанда 2009 жылы) — кеңес пен ресей кинорежиссер және сценарийші,өнерге еңбегі сіңген қайраткер(1998).

## Биография

Искандер Хамраев Самаркандте туған,кейін Ленинградке көшті.Ленфильмде Искандер 1961 жылы өзінің бірінші «Старожил» фильмің түсірді,іш жылдан кейін-«Поезд милосердия» түсірдіОның ең әйгілі фильмдердің ішінде: «Грядущему веку», «Красная стрела» ( И.Шешуковпен бірге), «Соль земли», «Убийство на Монастырских прудах». Хамраев Санкт-Петербург кино мен телевидениенің университетінде оқытқан. Искандер режиссура кафедраның профессоры.

Искандер Хамраев 10 қазанда 2009 жылы қайтыс болды.

## Дереккөз

## Сілтемелер

http://www.kino-teatr.ru/kino/director/sov/13252/bio/
Нелли Лазарева

Нелли Филаретовна Лазарева (туғ. 2 тамызда 1939 — 3 мамырда 2014) — кеңес театр мен киноның актрисасы.

## Биография

Нелли Лазарева (шың аты-Нинель Зиновьева)  2 тамызда 1939 жылы туған. 1962 жылы  А. Луначарский атындағы ГИТИСті бітірді.  1966 жылдан бастап Кіші Бронныйдағы Мәскеу драма театрының актрисасы болды.

Кинода ойнауғы Нелли ГИТИСтің студенті болудын алдындабастаған.Ол Искандер Хамраев режиссердің «Старожил» бейнесінде мұғалімді онады(1961).

Нелли 3 мамырда 2014 жылы қайтыс болады.

## Сілтемелер

http://mbronnaya.theatre.ru/actors/lazareva/
Олег Хроменко

Олег Герасимович Хроменков (21 қарашада 1930, Смоленск — 28 қантарда 1984, Ленинград) — кеңес актері.

## Биография

О.Г.Хроменко Смоленскте 21 қарашада 1930 жылы туған.

Өзінің еңбек жолың сызұ,тарих және зоология мұғалімінен Бахов орта мектебінде бастады.

1952 жылы ол Барлықодақты мемлекеттік кинематография институтың бітірді(Ю.ЯюРайзман шебері).Кейін ол  1957 жылы Ленфильм киностудиясына қабылданды.Бірақта өзінің бірінші актер тәжірібиесің Олег Хроменко ВГИКтің екінші курстың студенті болғанда С.А.Герасимовтың «Надежда» фильмінде түскенде алды .

Олег 28 қантарда 1984 жылы қайтыс болды. Ол Санкт-Петербургтың оңтүстік зиратында жерлеген.
Анатолий Абрамов

**Анатолий Васильевич Абрамов** (4 желтоқсанда 1915 — 10 шілдеде 1983) — кеңес актері,Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1953).

## Биография

Анатолий Абрамов Низевое аулында,Вятская губернияда туған.1937 жылы Ленинград театр институтың бітірді және Ленинград Жаңа театрының актері болып кетті.Кейін қазыл әскерде бәр жыл қызмет етіп,ол Выборгский мен Белорецкий қала театрларының актері болды.

1942 жылдан 1945 жылға дейін Абарамов Ұлы Отан соғысында қатысқан.

1945 жылдан 1960 жылға дейін Абрамов жаңа театрдың ең әйгілі актерлердің бірі болды(1953 жылдан-Ленсовет атындағы театр).Кейін бір жыл 1960 жылдан 1961 жылға дейн Ленин комсомол атындағы Ленинград театрында жұмыс істеді.

1961 жылдан 1975 жылға дейін-Ленинград үлкен театрының актері.1975 жылы зейнетке шықты.

Анатолий 10 шілдеде 1983 жылы қайтыс болған.

## Сілтемелер

http://tremasov.ucoz.ru/load/1-1-0-50

Санат:1915 жылы туғандар
Санат:1983 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей актерлері
Светлана Мазовецкая

**Светлана Исааковна Мазовецкая** (22 тамыз 1925 жыл, Кострома, КСРО – 2 маусым 2014 жыл, Израиль) — кеңес пен ресей театр мен киноның актрисасы.

## Биография
С.И.Мазовецкая 22 тамызда 1925 жылы туған.1949 жылы Светлана Мазовецкая Островский атындағы Ленинград театр институтың бітірді,содан кейін Ленин комсомол атындағы Ленинград труппасына қабылданды.Сол жерде екі жыл жұмыс істеп актриса Балтика флотынының Ленинград театрына көшеді,ал кейін ол Солтүстік флоттың театрында,Ленсовет атындағы театрында,киноактер театр-студиясында жұмыс істейді.

Бірінші кинодағы рөлді Светлана 1956 жылы Иосиф Гандин режиссерінің Қыз бен Қолтырауын фильмдерде түскен.Кейін "ленфильм" киностудиясында мінезді актрисасының амплуасы бекітілген.

1980 жылдың ортасында Светлана Мазовецкая Израильге қоныс аударды.

## Дереккөздер

Санат:Санкт-Петербург тұлғалары
Санат:1925 жылы туғандар
Санат:2014 жылы қайтыс болғандар
Михаил Екатерининский

Михаил Клавдиевич Екатерининский (20 желтоқсанда 1904 — 17 шілдеде 1974) — кеңес пен ресей театр мен киноның актері.Ресейдің халық әртісі(1968).

## Биография

1928 жылы Михаил Леонид Сергеевич Вивьеннің сыныбы бойынша сахна өнерінің Ленинград техникумың бітірді.1928-1938 жылы - Л.С.Вивьенмен құрылған(1931 жылдан Мемлекеттікдрамманың филиалы,1934-1936 -Қызыл әскердің Ленинград театрының филиалы)  «Театра актерского мастерства» актері.

1938-1943 жылдары-Ленин комсомол атындағы Ленинград театрының актері,1943-1974 жылы -А.С.Пушкин атындағы Ленинград академия драма театрының актері.

Екатеринский 17 шілдеде 1974 жылы қайтыс болған.Михаил Серафимов зиратында жерленген.
Любовь Тищенко

Любовь Григорьевна Тищенко (туғ. 11 шілдеде 1940) — кеңес пен ресей киноактрисасы.

## Биография

Любовь Тищенко 11 шілдеде 1940 жылы туды.Ол Ленинград киноактер театр-студиясында оқыды жұмыс істеді.Любовь «Ленфильм» студияның актрисасы.

## Фильмография

1964 — Поезд милосердия — Фима, буфетші

1965 — Иду на грозу — Катя

1967 — В огне брода нет — санитар әйелі

1968 — Виринея — Михаилдың әйелі

1968—1969 — Развязка — Полина Васильевна,  Сергейдің әпкесі

1969 — Её имя — Весна — эпизодтық

1970 — Африканыч — Нюша

1970 — Крушение империи —  Васяның әйелі

1970 — Любовь Яровая — эпизодтық

1970 — Меж высоких хлебов —ұжымшар мүшесі 

1970 — Семь невест ефрейтора Збруева — Любовь Григорьевна,  Надежда Тереньеваның досы

1971 — Дорога на Рюбецаль — Нюрка,  Шура Соловьёваның көршісі.

Санат:1940 жылы туғандар

Санат:Ресей актрисалары
Александр Суснин

**Александр Александрович Суснин** (1929—2003) —кеңес және ресей актері.Ресейдің еңбегі сінген әртіс(1991).

## Биография

Александр 13 қарашада 1929 жылы Захаров аулында туған.

1952 жылы Б.Бабочкинде окып,ВГИКті бітірді.Сосын киноактер театр-студиясына қабылданды.

1957-1992 жылы "Ленфильм" киностудиясында жұмыс істеді.

Кинода түсуге студент кезінде бастады(1947 жылдан бастап).Оның дебюты - М.С.Донскийдің «Сельская учительница» фильміндегі оқушы рөлі.

Кино рөлдерден басқа Суснин отан мен шетел фильмдердің дауыстандырумен айналасады.

Александр 15 шілдеде 2003 жылы Санкт-Петербургте қайтыс болды.Ол Большеохтинск зиратында Сакт-Петербургте жерленді.

Санат:1929 жылы туғандар
Санат:2003 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей актерлері
Даниил Сагал

**Даниил Львович Сагал** (14 (27) қазанда 1909, Екатеринослав — 18 шілдеде 2002, Мәскеу) — кеңес театр мен киноның актері. Ресей Федерациясының халық әртісі (1964). Сталин сыйлығының лауреаты (1950).

## Өмірбаяны
Даниил Сагал Екатеринославта (қазіргі Днепропетровск) туған. 1931 жылы  В. Э. Мейерхольд атындағы театр студиясың бітірді. Сол жерде  1938 жылға дейін актер болды. 1943—1989 жылдары — Кеңес әскер орта театрының актері.

Туған ағасы — американдық сценарийші Борис Сагал, жиен —  Кэти Сагал актриса.

Даниил Сагал 18 шілдеде 2002 жылы қайтыс болған. Ол Мәскеу қаласында Введенск зиратында жерленген.

## Сілтемелер
http://www.vvedenskoe.pogost.info/displayimage.php?pos=-17607 

Санат:14 қазанда туғандар
Санат:1909 жылы туғандар
Санат:18 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:2002 жылы қайтыс болғандар
Александр Иванович Жуков

Александр Иванович Жуков (1 тамыз 1898 жыл — 14 шілде 1965 жыл) — кеңес театр мен киноның актері.

## Биография

*1917 жылы Паршин ағалардың училищесің Мәскеу қаласында бітірген. 1917–1918 жылдары Мәскеу институтының техникалық бөлімінде оқыды.
*1921–1922  Краснопресненский кеңесінің Мәскеу театрының актері болды.
*1922–1923 жылы — Сокольникадағы «Театра Тиволи»  театрының актері.
*1923 жылы — жаз театрының актері.
*1923–1924 жылдары — Каляев атындағы театрының актері.
*1924 жылы — Володарского қала театрының актері.
*1924–1925 жылдары — Сретенский драма театрының актері.

Александр 1925 жылдан бастап кинода түсуге бастады 

Александр Жуков 14 шілдеде 1965 жылы қайтыс болды.

Санат:1898 жылы туғандар
Санат:1965 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей актерлері
Роза Макагонова

**Роза Ивановна Макагонова** (28 қазан 1927, Самара — 18 сәуір 1995, Мәскеу) — кеңес киноактриса, Ресейдің еңбегі сіңген әртісі.

## Биографиясы
Роза Макагонова 28 қазанда 1927 жылы Самара қаласында туған.1951 жылы ВГИКті бітірді (Сергей Юткевич пен Михаил Ромманың шеберханасы) және 1990 жылға дейін Мемлекеттік киноактер театрында жұмыс істеді.

Роза 50-ден астам шетел мен кеңес кинофильмдердің орыс тіліндегі дубляжда және мультфильмдерді дауыстатуды қатысқан.

Роза Макагонова 18 сәуірде 1995 жылы қайтыс болған. Ол Мәскеуде Хованск (Орта) зиратында жерленген.

## Отбасы
Роза Макагонова кинорежиссер, актер және сценарийші Владимир Басовқа күйеуге шыққан.

## Марапаттар мен атақтары
Ресей Федерациясының еңбегі сінген әртісі(1976 жылы)

## Сілтемелер
* http://www.kinopoisk.ru/level/4/people/277566/
* http://web.archive.org/web/20070423142045/
* http://www.tvkultura.ru/issue.html?id=56704 

Санат:1927 жылы туғандар
Санат:1995 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО актрисалары
Санат:Ресей актрисалары
Анна Лисянская

**Анна Григорьевна** (Ганна Гиршевна) Лисянская (1 қарашада 1917, Николаев — 2 желтоқсанда 1999, Арад, Израиль) — ресей киноактриса.

## Биография

Анна Григорьевна еврей театр директорының Гиша Лисянский мен Софья Дышлис актрисасының отбасында туды.
Кіші кезінен бастап Анна әкенің Г.Я.Лисянский  театрында ойнаға.Оның рөлдері Шолом-Алейх шығармаларының қойылымдарымен әйгілі болып кеткен.Анна Киевте театр студиясың бітірді.Оның сахна дебюты Киев  музыка театрында болған.1936-1938 жылдары Николаев ТЮЗында ойнаған,кейін Киевтегі театрында ойнаған.1941 жылдан кино актрисасы.

Ленинград театрының актрисасы- Пушкин атындағы мен театр музыканың драма театры.

1993 жылдан бастап Израильде тұрады.

## Сілтемелер

*http://www.jew.spb.ru/ami/A222/A222-82.htm 
*http://www.mega-stars.ru/actresses/lisynskaya.php 

Санат:1917 жылы туғандар
Санат:Ресей актрисалары
Санат:1999 жылы қайтыс болғандар
Алексей Консовский

**Алексей Анатольевич Консо́вский** (1912—1991) — кеңес актері.Ресейдің халық әртісі(1976).

## Биография

Алексей Консовский 15 (28) қантарда 1912 жылы Мәскеуде туған.

1933 жылы  Всеволод Мейерхольд атындағы театр техникумың бітірді, және 1935 жылға дейін сол театрда жұмыс істеген.

1935—1936 жылдары — Н. П. Хмелёвтің жетекшілігі бойынша студияның әртісі ,  1937—1938 жылдары — Мәскеу ТРАМның актері, 1938—1939 жылдары — ЛТК, 1940—1943 жылдары —  «Союздетфильм» киностудияның әртісі,  1943—1950 және 1953—1986 —  Моссовет атындағы МАДТнің әртісі, 1950—1953 жылдары —  М. Н. Ермолова атындағы МДТнің әртісі.
В. В. Алтайскаямен бірге неккеде тұрады.Қызы бар- Светлана.

Алексей 20 шілдеде 1991 жылы қайтыс болған.Ол Мәскеуде Ваганьковский зиратында жерленген.

## Дереккөздер

Санат:1912 жылы туғандар
Санат:Ресей актерлері
Санат:1991 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ваганка зиратында жерленгендер
Самара

**Самара** – Ресейдегі Орта Поволжьедегі ірі қала, Поволжский экономикалық аймағыың және Самара облысының әкімшілік орталығы. Еділ өзені жағалауының сол жағындағы Самара мен Сок өзендері сағаларының арасында орналасқан. Халық саны 1 154 223 адамды құрайды (2025).

## Тарихы
«Самара» – түркi тiлiнде «даладағы өзен» деген мағынаны білдіреді екен. Тұрғындар саны бойынша Самара облысы Ресей Федерациясында алтыншы орынға ие болса, ондағы 3 млн. халықтың 15 мыңнан астамы қазақтар. Самара қаласы 1935 жылдан *Куйбышев* атанса, 1991 жылы тарихи атауын қайта алады. Соғыстан кейін қала КСРО-ның ірі өнеркәсіп пен мәдени орталығына айналса, қазір де ірі өндіріс ошағы. Мұнда ғарыш пен авиацияның ең мықты әлеуеті қалыптасуының бір мысалы, «Прогресс» зауытында Юрий Гагарин ұшқан зымыранның құрастырылуы. 1991 жылы Самарада Сталиннің атом бомбасына төтеп беретін 40 метрлік тереңдікте орналасқан бункері табылып, әлемдік жаңалыққа айналады. Қала бүгiнде бес теңiздiң айлағы саналады. Міне, осындай төрт ғасырлық тарихы бар ежелгі Еділ бойлай орналасқан тарихи қалаға Ресейдің Мәскеу, Волгоград, Мурманск, Вологда, Түмен, Орынбор, Челябі, т.б. 15 аймағынан қандас бауырларымыз жиналды. Атажұрттан Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Төрағасының бірінші орынбасары Талғат Мамашев бастаған делегация, Қазақстан Республикасының Астрахань қаласындағы консулы Асхат Сыздықов та келді.

## Самара суреттері

Samara_opera.jpg
Avrora_st._Samara.jpg
%D0%A3%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%9F%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D1%8B,_%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0.jpg
%D0%A2%D0%A6_%D0%92%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C,_%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0.jpg
Pokrov_v.jpg


## Дереккөздер

Санат:Ресей қалалары
Союздетфильм

«**Союздетфильм**» —  1936 жылы Мәскеудегі "Межрабпомфильм" киностудиясының негізінде ұаланған совет балалар мен жастар фильмі киностудиясы. Студияның аты 1948 жылы М. Горький атындағы киностудияға ауысты.
## Тарихы
1930 жылы балалар фильмдері студиясын құру туралы ұсыныс шыққан. 1936 жылы "Союздетфильм" маркасы бар ең алғашқы фильмдер шыға бастайды - "Ай-Гуль" және "Бір көшеден үшеу".

1941—1943 жылдары студия Сталинабад қаласына уақытша ауыстырылған.

Соғыстан кейін Союздетфильмді Мосфильмнің филиалы ету жөнінде сұрақ туындады. Бірақ режиссер Марк Донской Ворошиловқа: «Союздетфильмнің» эмблемасы әлемге менің Горький трилогиям арқылы танымал болды . Әлемнің ешбір жерінде балалар студиясы жоқ, ал бізде бар. Сіз оны да жапқыңыз келе ме?» Ворошилов Сталинді өтіне бастады. Ал ол: «Ақыр әлемге танытқан Трилогия Горький болса, студяға Горькийдің атын берейік» деді. 1948 году студия М. Горький атын алды.
## Студия фильмдері
* 1936 —Бір көшеден үшеу
* 1937 — Белеет парус одинокий
* 1937 — Шытырман оқиғалар
* 1937 — Дума про казака Голоту
* 1937 — Байлық аралы
* 1937 — Ущелье Аламасов
* 1938 — Гайчи
* 1938 — Горькийдің балалық шағы
* 1938 — Айболит дәрігер
* 1938 — Табордан келген достар
* 1938 — По щучьему веленью
* 1938 — Жетінші сыныптағылар
* 1939 — Василиса Прекрасная
* 1939 — Адамдар арасында
* 1939 — Жоғары 
* 1939 — Шёл солдат с фронта
* 1939 — Юность командиров
* 1940 — Весенний поток
* 1940 — Батырдың ағасы
* 1940 —  «Орелдың» өлімі
* 1940 — Менің университеттерім
* 1940 — Сибиряки
* 1940 — Салават Юлаев
* 1940 — Тимур және оның тобы
* 1940 — Яков Свердлов
* 1941 — Жауда
* 1941 — Конёк-Горбунок
* 1941 —  Иван Фёдоров
* 1941 — Романтиктер
* 1942 — Тимурдың серті
* 1942 — Швейк шайқасқа дайындалуда
* 1943 — Лермонтов
* 1943 — Біз Оралданбыз
* 1943 — Швейктің жаңа жүрістері
* 1943 — Ханзада мен кедей
* 1944 — Бір баяғыда бір қыз болыпты
* 1944 — Зоя
* 1944 — Кащей Бессмертный
* 1945 — Жекпе жек
* 1945 — Он бес жасар капитан
* 1945 — Піл мен жіп
* 1945 — Бұл Донбасста болды
* 1946 — Үлкен ғұмыр
* 1946 — Крейсер «Варяг»
* 1946 — Шеттен келген бала
* 1946 — Насреддиннің жүрістері
* 1946 — Синегория
* 1946 — Сын полка
* 1946 — Алма
* 1947 — Қатардағы Александр Матросов
* 1947 — Ауылдық мұғалім
* 1948 — Қызыл галстук
* 1948 — Бірінщі сыныптағы қыз

## Сілтемелер
* http://www.russiancinema.ru/template.php?dept_id=15&e_dept_id=1&e_person_id=10462
* Официальный сайт киностудии им. М. Горького
* «Союздетфильм»&nbsp;(ағылш.) на сайте Internet Movie Database
Дмитрий Федорович Ходулов

**Дмитрий Федорович Ходулов**(4.08.1912 жыл, Мегино-Кангалас ұлысы-03.10.1977, Мегино-Кангалас ұлысы)-якут кеңес актері, КСРО халық артисі (1958).
## Өмірбаяны
1934 жылы Якуттың П.А.Ойунский атындағы музыкалы-драма театр жанындағы драма студияны бітіргеннен кейін, сол жылы осы театрдың негізгі құрамына қабылданды. 1935 жылы С.П.Ефремовтің "Ағайындылар" спектаклінде Николай рөлін орындап, актер оның күрделі жан дүниесін, ікшкі қайшылығы мен өзіне тән мінез ерекшелігін жан-жақты ашып бейнеледі. 

## Отбасы
Жұбайы Мария Васильевна Кузьмина (08.03.1919 – 03.06.2002, Олекмин ауданы, Токко ауылының тумасы. Олар 12 баланы дүниеге әкелді, оның екеуі сәби кезінде қайтыс болды.

## Баяқа рөлдері
Ақ бақсы (Ойунскийдің "Қызыл бақсысында"), Петр (А.И.Софроновтың "Махаббатында"), Лоокут (Т.Сметаниннің "Лоокут пен Ньюргусунында"), Платон Кречет, Отелло (Корнейчуктың және Шекспирдің осы аттас драма шығармаларында), Сатин, Егор Булычов (Горькийдің "Шыңырау түбінде" мен "Егор Булычов және басқаларында") т.б. рөлдерді ойнады. 
Режиссурамен және көркем сөз оқумен шұғылданды. Ол - мәнерлі қимыл-әрекетке, бейнелі грим мен мимикаға ден қоятын сахна суреткері. 

6 -сайлау КСРО Жоғары Кеңесінің, 5-сайлау Якут КСРО Жоғары Кеңесінің депутаты әрі Президиум мүшесі. 
## Сыйлықтары
Қазан Революциясы орденімен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:4 тамызда туғандар
Санат:1912 жылы туғандар
Санат:Мегино-Кангалас ұлысында туғандар
Санат:3 қазанда қайтыс болғандар
Санат:1977 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мегино-Кангалас ұлысында қайтыс болғандар
Санат:КСРО актерлері
Санат:Ресей актерлері
Санат:XX ғасыр актерлері
Санат:КСРО театр режиссерлері
Санат:Ресей театр режиссёрлері
Санат:XX ғасыр театр режиссерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Еңбекте үздік шыққаны үшін медалінің иегерлері
Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Санат:КСРО халық әртістері
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары
Санат:Якут АКС халық әртістері
Санат:Көркем сөз шеберлері
Санат:Ойунский атындағы Саха академиялық тетары тұлғалары
Санат:Мегино-Кангалас ұлысының құрметті азаматтары
Санат:Якут АКС Жоғарғы Кеңесі Төралқасының мүшелері
Гас Халберг Арво

**Гас Халберг Арво**( *Arvo Kustaa (Gustav) Halberg,лақап аты:Гэс Холл*)(08.10.1910 жылы туған, Айрон қаласы, Миннесота штаты-13.10.2000) - американ және халықаралық жұмысшы қозғалысының қайраткері.
## Өмірбаяны
14 жасынан ағаш кесуші, шахтер болды, темір жол транспортында, болат құю өнеркәсібінде жұмыс істеді. 1927 жылы АҚШ Компартиясына (АҚШ КП) кірді. 1927-37 жылдары Миннесота,Огайо, Пенсильвания штаттарында бірқатар ереуілдер ұйымдастырды, жұмыссыздық пен соғысқа қарсы қозғалыстарға қатысты, бірнеше рет тұтқынға алынды (алғаш рет 1928 жылы). Болат құю өнеркәсібінің жұмысшылары кәсіподағының негізін қалаушылардың және оның басшыларының бірі болды. 1944 жылдан АҚШ КП Ұлттық комитеті Ұлттық атқару бюросының мүшесі. 1949 жылдан АҚШ КП Ұлттық комитетінің хатшысы. Холл 1949 жылы Смит заңы бойынша 1951-1957 жылдары түрмеде отырды, оны қудалау 1966 жылы ғана тоқтатылды. 1959 жылы желтоқсаннан АҚШ КП-нің бас хатшысы. Холлдың мақалаларында, сөйлеген сөздерінде, баяндамаларында американ империализмінің қазіргі жағдайына, АҚШ КП-нің стратегиясы мен тактикасына, халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысына, бейбітшілік, демократия және социализм үшін күрес мәселелеріне маркстік талдаулар жасалады. Ол өз қызметінде марксизм- ленинизмнің тазалығы, ревизионизм мен оппортунизмге қарсы күрес мәселелеріне зор көңіл бөледі. 
## Сыйлықтары
*Халықтар достығы орденімен марпатталған (1975).

## Дереккөздер

Санат:1910 жылы туғандар
Санат:2000 жылы қайтыс болғандар
Санат:8 қазанда туғандар
Санат:Миннесотада туғандар
Санат:13 қазанда қайтыс болғандар
Санат:Нью-Йоркте қайтыс болғандар
Санат:Халықаралық лениндік мектеп тыңдаушылары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері
Санат:АҚШ коммунистік партиясы мүшелері
Санат:Марксистер
Санат:АҚШ Президенттігіне кандидаттар (1980)
Санат:АҚШ Президенттігіне кандидаттар (1972)
Санат:АҚШ Президенттігіне кандидаттар (1976)
Санат:АҚШ Президенттігіне кандидаттар (1984)
Санат:АҚШ революционерлері
Санат:Афроамерикандар құқығы үшін қозғалысы белсенділері
Санат:Ағаш кесушілер
Николай Александрович Холодковский

**Николай Александрович Холодковский**(19.02.1858,Иркутск - 02.04.1921,Петроград) - көрнекті орыс зоологы және әдебиет саласында аудармашы - ақын. Медицина хирургиялық академияны бітірген (1880), Санкт-Петербургтегі Орман шаруашылығы  институтының приват - доценті(1885), кейін осы институттың профессоры, Соғыс медицина академиясының профессоры(1892). 
## Еңбектері
Холодковский  зоология, биология саласындағы көптеген теориялық және ғылыми - зерттеу, тәжірбие жұмыстарының авторы. Мысалы, қылқан жапырақты ағаш зиянкестері - херместердің күрделі даму циклін зерттеудегі және "Краткий курс энтомологий"(1890),"Атлас человеческих глист"(1898-99), "Учебник зоология и сравнительной анатоми")1905,1933) т.б. еңбектерінің отандық паразитология ғылымын дамытуда, Ресейде дарвинизмді кеңінен таратуда маңызы зор болды.
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 42 бет

Санат: 1858 жылы туғандар
Санат: 1921 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
Феофан Грек

**Феофан Грек** *(1340ж, [[Византия]] - [[1405]] пен [[1415 жыл]]дар арасы)* - византиялық кескіндемеші. 
## Қызмет жолы
14 ғасырдың 70 жылдары Ресейде қызмет етті. Фреска, икона жазбасы мен миниатюраның асқан шебері. Феофан Гректің көпетеген еңбектері  ішінен Новгордтағы Спас Преображения шіркеу фрескалары, Мәскеу Кремлі Благовещенск соборы иконалары сақталған. Епифаний Премудрыйдың Кирилл Тверскийге  жолдаған хатында Феофан Грекдің Константинополь, Новгорд, Мәскеу т.б. қалалардағы шіркеулерді түрлі суреттермен, өрнектермен көркемдегені жайлы мәлімет кезігеді. Феофан Грек образдары  ерекше жігерлі, драмалық сезімге толы болып келеді. Оның шығармалары  компазициялық құрылымының еркіндігімен ерекшеленеді.  

## Дереккөздер

Санат:1340 жылы туғандар
Густав Холоубек

**Густав Холоубек** () (21.04.1923 жылы туған,Краков-06.03.2008,Варшава) - поляк актері.
## Өмірбаяны
1949 жылы Краковтағы Жоғары драма мектебін бітірді. Краков, Катовице театрларында қызмет етті. 1958 жылы Варшаваға қоныс аударды. Сол жылдан ол - осындағы "Театр Народовы" труппасында актер. Ойнайтын кеіпкерінің ішкі жан дүниесін философиялық мазмұнмен байыта отырып, терең психологиялық бояумен бейнелеу, оған қосы сахналық қаһармандардың мінез ерекшелігін тап басу әрі көркем жинақтау мен парасаттылыққа ұмтылушылық оның актерлік өнеріне тән қасиет.
## Рөлдері
Театрда Гец (Сартрдың "Пері мен тәңірісінде"), Эдип(Софоклдың"Эдип патшасында"),Гамлет, Ричард II(Шекспирдің осы аттас трагедияларында),ал кинода (1953 жылдан) Феликс Дзержинский ("Жеңіс солдатында"), Куба ("Тұзақта",1958),Анджей ("Заң мен кулакта",1964), Наполеон("Марыся мен Наполеонда",1966) т.б. рөлдерді орындады. 
## Сыйлықтары
*ПХР Мемлекет сыйлығының  лауреаты (1966). 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 42 бет

Санат:1923 жылы туғандар
Санат:1921 жылы қайтыс болғандар
Санат:Актёрлер
Михай Хорват

**Михай Хорват** (; 20 қазан 1809, Сентеш - 19 тамыз 1878, Карловы Варлы) — мажар саясатккер, тарихшы. Мажарстандағы революцияға (1948-49) белсене қатысушы. 

1849 жылдың қаңтарынан Дебрецендегі мемлекеттің жиналыстың депутаты.1849 жылы маусым айынан Б.Семер үкіметінде дін және ағарту министрі. Хорваттың көптеген маңызды еңбектер жазды.
## Еңбектері
"Мажарстанның 1823 жылдан 1848 жылға дейінгі тарихының 25 жылы"(1867),"Венгрияның 1848-49 жылдардағы тәуелсіздік жолындағы күресінің тарихы"(1871-72).Хорват бұл еңбектерінде негізінен революцияға  дейінгі және революциядан кейінгі Венгрияның саяси тарихын баяндайды.

## Дереккөздер

Санат: 1809 жылы туғандар
Санат: 1878 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мажарстан саясаткерлері
Санат:Мажарстан тарихшылары
Уолтер Нормен Хоуорс

**Уолтер Нормен Хоуорс**(басқаща:Гэворт)(19.03.1883,Чорил - 19.03.1950,Бирмингем) - ағылшын химик - органигі және биохимигі.  Лондон корольдік қоғамының мүшесі (1928). 
## Өмірі мен зерттеулері
Геттинген университетін бітірген(философия ғылымының докторы,1910).Манчестер университетінде ғылым докторы (1911). 1912 жылдан Сент - Эндрюс университетінің, 1920 жылдан Ньюкаслдегі Армстронг - колледжінің, 1925-48 жылы Бирмингем университетінің профессоры. Хоуорстың негізгі еңбектері көмірсутектер химиясына арналған. Полисахаридтердің химиялық құрылысын зерттеген. Моносахаридтердің кеңістіктегі циклдік формулаларын ұсынды. Аскорбин қышқылын (С витамині) синтез жолымен алушылардың бірі (1933). "Конформация" терминінің авторы. Хоуорс 2 - дүниежүзілік соғыс кезінде уран изотоптарын бөлу жұмысымен айналысты. 
## Сыйлықтары
Нобель сыйлығының лауреаты (1937,П.Каррермен бірге).
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 42 бет

Санат: 1883 жылы туғандар
Санат: 1950 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
Ричард Фейнман

**Ричард Филипс Фейнман** — американ физигі. 

## Қызмет жолы
Массачусетс технологиялық институтын бітіген. 1942 ж. Принстон университетінде философиялық ғылымдар докторы дәрежесін алды. Кейін Лос Аламос лабораториясында және Корнелл унивесртитетінде жұмыс істеді. 1950 жылдан Калифорния технологиялық институтының профессоры.

## Еңбектері
Ричардтың ғылыми еңбектері негізінен *[[кванттық электродинамика]]* мен статистикалық физикаға арналған. Оның эасаған математикалық аппараты *[[Кванттық өріс теориясы|өрістің кванттық теориясының]]* дамуында маңызды роль атарды. Ричард Филипс Фейнман жоғарғы оқу орындарына арнап лекциялар курсын жазды. Нобель сыйлығының лауреаты.

## Дереккөздер

Санат:Физиктер
Санат:Массачусетс технологиялық институты түлектері
Санат:Принстон университеті түлектері
Санат:Философия докторлары
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Санат:Обырдан қайтыс болғандар
Миклош Хорти

**Хорти Миклош Надьбаньян**(**Horthy  Nagybanyai,венгрша vitéz nagybányai Horthy Miklós, немісше Nikolaus von Horthy und Nagybánya**)(18.06.1868,Кендереш-09.02.1957,Эшторил)Венгрияның 1920-44 жылдардағы фашистік диктаторы. 1918 жылы контр - адмирал, австрия - венгрия флотының  бас қолбасшысы. Венгр кеңес республикасына (1919 жылы наурыз-1  щілде) қарсы контрреволюциялық күштерді ұйымдастырушылардың бірі. Хорти ірі жер иелері мен финанс олигархиясының өкімет билігіндегі  өкілі болды, 1933 жылдан Венгрияны фашистік Германиямен тығыз байланыстырды.  1941 жылы Венгрияны гитлерлік Германия жағына КСРО - ға қарсы соғысқа килктірді. 1944 жылы қазанда эмиграицяға кетті. Эшторилде (Лиссабон маңы, Португалия) қайтыс болды. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 50 бет

Санат: 1868 жылы туғандар
Санат: 1957 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар