open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жоғарғы сорб тілі

**Жоғарғы сорб тілі** немесе **жоғарғы лужица тілі** (өз атауы *hornjoserbšćina*, *hornjoserbsce*)  — Германияның Лужица аймағында тұратын сорб халқы сөйлейтін батыс славян тілі. Тілді қолданушылардың жалпы саны шамамен 20 000 адам. Соның ішінде төменгі сорб тілімен бірге сорб тілдері тармағын құрайды.

## Əліпби

## Сыртқы сілтемелер
Сорб институты

Санат:Батыс славян тілдері
Грузиндік іс

[оңға|нобай|350x350 нүкте| [Анастас Иванович Микоян|Микоян, Сталин және Орджоникидзе, Тифлис, 1925 ж]]
**«Грузиндік іс»** — Кеңес үкіметінің құрамындағы Грузин КСР-інде әлеуметтік және саяси қайта құрулар туралы саяси дау. Келіспеушіліктер Грузияның КСРО құрамына кіруден басталады. Мәселе мынада: жергілікті басшылар Мәскеуден автономияны сақтап қалғысы келді, ал мәскеулік большевиктер Грузияны, Арменияны және Әзірбайжанды КСРО-ға біріктіруді мақсат етті. Бұл оқиға грузин басшыларының көмегіне жүгінуге тырысқан науқас Лениннің айналасындағы билік үшін күрестің маңызды кезеңі болды. 

## Тарих
1920 жылдардың басында Мәскеу мен аймақтық үкіметтердің жоғарғы органдары арасында бірқатар қақтығыстар мен келіспеушіліктер орын алды; сонымен қатар Грузияда ішкіпартиялық келіспеушіліктер. Бұл келіспеушілікте Грузияның Орталық коммунистік партия қатысты. Орталық комитет басшылығында Филипп Махарадзе және Буда Мдивани.  

Партияның Орталық комитетінде сапалары бейбіт құрылыстың көшбасшысы ретінде білінбейтін адамға аймақтағы жоғары биліктің тағайындалуы туралы қорқыныш болғанына қарамастан, Орджоникидзе өз лауазымын сақтап қалды; ол Саяси Бюроның ішкі шеңберлерінен тыс партиялық жолдастарымен сирек ақылдасып, өзінің бағыныштылары деп санаған адамдарға баға беруге немесе пікір білдіруге аз уақыт тапқанына қарамастан. Большевиктердің бірқатар жетекшілеріне, әсіресе Троцкийге - Орджоникидзеге сенімсіздік тудырудан басқа, жергілікті деңгейде танымал болмады. Микоянның естеліктеріне сәйкес, Орджоникидзе әсіресе 1921 жылы наурызда өткен 10-шы съезде өз қызметінен айрылуға жақын болды.

## Әдебиет
* *Роговин В.* *З.* IX тарау «Грузин оқиғасы» және «Держимордовского режим» // Балама болды ма? «Троцкизм». Жылдарға көзқарас. 
* *Шубин А.В.* 1922 жылғы грузин оқиғасы  «Әлем тарихы» энциклопедиясы

## Дереккөздер

Санат:КСРО тарихы
Кикбол

нобай|300x300 нүкте|Ересектер арасындағы кикбол ойыны.
**Кикбол** — 20 ғасырдың бірінші жартысында АҚШ-та ойлап табылған бейсбол сияқты ойын. Бейсболда сияқты, бір команда жеңіске ұмтылады, сонымен қатар оның ойыншылары допты базадан алаңға дейін (ал онда база шеңбері) қайтарады, ал басқа команда оларды тоқтатуға тырысады, ал олар өз базасына қайта оралмас бұрын доппен "аут" оларды белгілейді. Кішкентай қатты доптың орнына сынған ойыншылар үлкен үрмелі резеңке доп пинают, бұл кішкентай балалар үшін оны қол жетімді етеді. Бейсболда сияқты ойын "иннингтер" кезеңдеріне бөлінеді, онда қорғайтын және қорғайтын командалар орын ауыстырады. Берілген саннан кейін жүгірудің ең көп саны бар команда ұтады. 

Кикбол - бұл АҚШ-тағы спорт алаңдары үшін танымал командалық ойын, көбінесе жастар мен мектеп жасындағы балалар арасында. Мамандандырылған жабдықтардың және жоғары білікті орындардың (мысалы, құмыраның) болмауы ойынды басқа спорт түрлеріне қол жетімді етеді. Ол ересектер арасында сирек кездеседі, мысалы, софтбол және бейсбол. 

## Танымалдық
Америка Құрама Штаттарында кикбол бірінші кезекте балалар ойыны болып саналды, дегенмен АҚШ-тың көптеген қалаларында ересек кикбол лигалары пайда болды. Ойын 1970 жылдары атақты болды. 

АҚШ-тан тыс жерлерде кикбол Оңтүстік Кореяның жастарымен танымал. Balyagu [발야구 (аяқ бейсбол)] ретінде белгілі, бастауыш мектептегі ПЕ сабақтарындағы негізгі элемент. Кикбол Канаданың кейбір жерлерінде Футбол Бейсболы немесе Калифорния Кикболы ретінде танымал. Жапонияда бастауыш сынып оқушылары kick ッ ク ベ ー ス (Kickbase) деп аталатын ойынды кикбол ойнайды. Англияда мектептердегі дене шынықтыру сабақтарында көбінесе футбол мен бас аяқ киімінің қоспасы болатын «Футбол-Лапта» ойыны қолданылады. Кикбол - бұл Либерия әйелдерінің арасында ең танымал ойын, онда оны жиі «африкалық бейсбол» деп атайды . 

## Дереккөздер

Санат:Доппен ойнайтын ойындар
Халық биі

250px|нобай|оңға|Дәстүрлі Валенсия биі
**Халық биі** — өзінің табиғи ортасында орындалатын фольклорлық би, өзіне әртүрлі дәстүрлі қозғалыс, ырғақтар, костюмдерді қамтиді. Фольклорлық би-бұл сезімнің, көңіл-күйдің, эмоцияның табиғи көрінісі, бірінші кезекте орындаушының өзіне арналып, содан кейін көрермен үшін (қоғам, топ) орындалады. Жалпы славян мәдениетінің өзіндік ерекшеліктері өткен заманда қалыптасты, ол ән, би, киім және тіпті шашқа да қатысты. Алғашқы билер қоршаған әлемнен эмоционалдық әсер ретінде пайда болды. Би қозғалысы сондай — ақ жануарлар, құстар қозғалысының имитациясы салдарынан да дамыды, ал кейінірек-белгілі бір еңбек үдерістерін бейнелейтін қимылдан да (мысалы, кейбір хороводтар) дамыта бастады. Бастапқы би, ән сияқты, сиқырлы рөлді орындады, сондықтан күнтізбелік-салт билер арасында ең көп архаикалық белгілер сақталған.

Халық би жайлы Н.В.Гоголь өзіңнің Петербург жазбаларында: *Әлемнің түрлі бұрыштарындағы халық билеріне қараңыздаршы: испан биі швейцар сияқты емес, шотланд, теньеровский неміс сияқты, орыс француз, азиатец сияқты емес. Тіпті бір мемлекеттің провинцияларында да би өзгереді. Солтүстік русс Оңтүстік славян сияқты, финн сияқты, малороссиялық емес, финн сияқты: бір биі сөйлейтін, басқа сезімтал; бірі тыныш, басқасы жылдам; бір шиеленісті, ауыр, басқа жеңіл, әуе. Бидің әртүрлілігі қайдан келді? Ол халықтың мінезінен, оның өмірі мен сабақтарынан туылды. Қайғы-қасірет пен қайғы-қасірет жасаған халық өз биінде мақтаныш сезімін білдіреді; шексіз ерік пен поэтикалық өзін-өзі қобалжыту халқының билерде көрініс табады; жалын климатының халқы өзінің ұлттық биінде сол бейга, құмарлық пен қызғаныш қалдырды.*

Санат:Халық биі
Үшқарасу

**Елді мекендер:**

* Үшқарасу – Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы ауыл.
* Үшқарасу – Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл.

**Тау:**

* Үшқарасу – Ақмола облысы Егіндікөл ауданының оңтүстік-батысындағы тау.
Федосеевка

* ''Федосеевка'' – Ақмола облысы Бурабай ауданындағы таратылған ауыл.
* Федосеевка – Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл.
Харьковка

**Елді мекендер:**

* Харьковка – Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл.
* Харьковка – Павлодар облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл.

**Өзен:**

* Харьковка – Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді.
Бағаналы (ру)

**Бағаналы** — Орта жүз Найман тайпасының руы.

## Ата-қонысы
Атбасар уезін басқарған болыстар осы рудан болды.
Найманның Бағаналы руы Солтүстік Қазақстан мен Оңтүстік Қазақстан Орталық Қазақстанды мекен еткен жартысы Батыс Қазақстан Атырау өңірлеріне тұрақтаған бірақ негізгі мекені Ұлытау өңірі.

## Шежіре
Бағаналыдан — Шегедек, Шегелек, Шүрешек, Шәуешек аталары тарайды.
Бағаналы және Балталы рулары көне заманнан іргесін бөлмей келгенін “Қозы Көрпеш – Баян Сұлу” жырынан да аңғаруға болады.
Жоңғар шапқыншылығы заманында Бағаналыдан Тұрсыметбай, Баянбай батырлар шыққан. Бағаналы руы Жезқазған, Қызылорда өңірлерін қоныстанған.
## Ұраны және таңбасы
**[[Ұран]]ы — [[Ер Қаптағай батыр|Қаптағай батыр]], Барлыбай батыр; [[Таңба]]сы — бақан, балға**

## Тұлғалар

# Күй атасы - Кетбұға жырау
# Қожаберген жырау Жауғашты Қарабала-Шағыр
# Сегіз-сері Шақшақов Жауғашты Қарабала-Шағыр
# Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов Жұртшы 
# Болман Қожабайұлы Жұртшы 
# Марғұлан Қалиұлы Сейсембаев
# Мұқан Балтекейұлы Шоштан
# Жанкісі Басыбайұлы
# Оразай Батырбеков Бабас
# Ғазиз Оразайұлы Батырбеков Бабас
# Еркеш Оразайұлы Батырбеков Бабас
# Мұхамеджан Қожасбайұлы Қаратаев Ақтаз
# Ахмет ишан Оразайұлы Ақтаз
# Шынболат Ділдебаев Ақтаз
# Ерден Сандыбайұлы
# Совет Бірмағамбетұлы Аққошқаров Бабас
# Бұзау Толысбайұлы Сары Шағыр
# Жұмамәді Ибаділдин
# Баубек Бұлқышев Жылкелді
# Камал Сейітжанұлы Смайылов Жылкелді
# Марат Тұрдыбекұлы Оспанов
# Барлыбай Тауасарұлы (Жауғашты)
# Баянбай батыр
# Жақсыкелді Уәлиұлы Сейілов Жабай
# Жанкісі жырау  Қарабала-Шағыр
# Шоштан батыр
# Шегір би
# Қожабай Тоқсанбайұлы
# Баянбай батыр

## Дереккөздер

Санат:Орта жүз рулары
Хаски

220px|нобай|оңға|Хаски
220px|нобай|оңға|
**Хаски** () — солтүстік аймақтарда шығарылатын иттердің бірнеше түрі үшін жалпы атау, олар тез тарту мәнерімен ерекшеленеді. Олар әлем бойынша үнемі өзгеретін, ең жылдам иттердің бірі болып табылады. Аляска маламуты, керісінше, ең ірі және ең қуатты ит болып табылады және ауыр жүктемелер үшін қолданылды. Иттердің көмегімен жүк пен адамдарды жеткізу көп жағдайда тарихқа кеткенімен, соңғы жылдары көптеген компаниялар туристерге қар басқан аймақтардағы ит тоғысында сырғанауды ұсынады. Бүгінгі күні Хаски үй жануарлары ретінде кездеседі; қартайып кеткен иттерді іздейтін адамдар тобы да бар. Husky сөзі бастапқыда эскимостар (немесе иннуиттер), хаски ретінде танымал,хаскимостан қысқаруы — сауда кемелерінің ағылшын теңізшілері "эскимос" сөзін осылай айтты. Иттерге қатысты хаски сөзін пайдалану алғаш рет 1852 жылы иттері бар инуиттерге арналған.

Хаски-жігерлі және спортты. Оларда әдетте сұр, қара, мыс-қызыл немесе ақ түсті қалың қос жүні бар. Мұндай жүн аязды ауа райында тоңазудан қорғайды. Олардың көздері әдетте ашық-көгілдір, бірақ олар қоңыр, көк, сары немесе гетерохромды да болуы мүмкін. Хаски басқа тұқымдардың көпшілігіне қарағанда уверитке бейім.

Хаски Арктиканың байырғы халықтарымен шығарылды. Қазіргі замандағы осы тұқымдардың мысалдары іріктеп зерттелген және әртүрлі кинологиялық клубтарда қазіргі заманғы таза қанды тұқымдар, соның ішінде Сібір хаски және Лабрадор хаски сияқты тіркелген. Сахалин хаски-жапон шпицімен және Акита-инумен байланысты жапондық ит. Аляска хаскиі - бұл Аляскада (Сібір және Арктикадан басқа) пайда болған, ал Маккензи-ривер — хаски-бұл Арктикада және Алясканың субарктикалық аймақтарында және Канададағы әртүрлі ит популяцияларына жататын подтип. Хаскидің басқа тұқымдарына Гренланд иті, самоед және сиба-ину жатады.

Санат:Ит тұқымдары
Санат:Жігетін иттер
Славян тілдері

thumb|275px|right|
**Славян тілдері** — Үндіеуропалық тілдер шоғырының бір тармағын құрайтын өзара туыстас тілдер тобы. Осы тілдердің ортақ *ата-тілі* — 1-ші мыңжылдықтың орта қолданыста болған протославян тілі. Орыс және поляк тілдері ең көп тараған славян тілдері болып табылады, оларда ана тілі ретінде сөйлейтіндердің саны тиісінше шамамен 166 және 40 миллион адамды құрайды.  

Бұл топқа басқа да ірі тілдер жатады: сөйлеушілер саны 35 миллион украин тілі, 10 миллион адам сөйлейтін чех тілі, 5 миллион адам сөйлейтін словак тілі, ал оңтүстік славян тілдеріне жататын төрт тіл: словен, серб, хорват, боснақ, черногор, болгар және македон тілдерінде сөйлеушілердің жалпы саны — 30 миллион адам. Славян тілдерінде сөйлейтіндердің жалпы саны — шамамен 551 млн адам (2007). 

SIL ұйымы құрастыратын Ethnologue тізімінде 20 түрлі славян тілдері келтірілген:

* Шығыс славян тілдері
** Беларус (ISO 639-1: be; ISO 639-3: **bel**)
** Орыс (ISO 639-1: ru; ISO 639-3: **rus**)
** Русын (ISO 639-1: — ; ISO 639-3: **rue**)
** Украин (ISO 639-1: uk; ISO 639-3: **ukr**)
* Оңтүстік славян тілдері
** Шығыс тобы
*** Болгар (ISO 639-1: bg; ISO 639-3: **bul**)
*** Македон (ISO 639-1: mk; ISO 639-3: **mkd**)
*** Шіркеу славян (ISO 639-1: cu; ISO 639-3: **chu**)
** Батыс тобы
*** 
*** Боснақ (ISO 639-1: bs; ISO 639-3: **bos**)
*** Серб (ISO 639-1: sr; ISO 639-3: **srp**)
*** Хорват (ISO 639-1: hr; ISO 639-3: **hrv**)
*** Черногор (ISO 639-1: me ;ISO 639-3: **cnr**)
*** Словен(ISO 639-1: sl; ISO 639-3: **slv**)
*** Молизе славян (ISO 639-3: **svm**)
* Батыс славян тілдері
** Чех-словак тобы
*** Словак  (ISO 639-1: sk; ISO 639-3: **slk**)
*** Чех (ISO 639-1: cs; ISO 639-3: **ces**)
** Лехит тобы
*** Кашуб (ISO 639-1: — ; ISO 639-3: **csb**)
*** Поляк (ISO 639-1: pl; ISO 639-3: **pol**)
*** Сілез (ISO 639-1: — ; ISO 639-3: **szl**)
** Сорб немесе серболужиц тобы
*** Жоғарғы сорб (ISO 639-1: — ; ISO 639-3: **hsb**)
*** Төменгі сорб (ISO 639-1: — ; ISO 639-3: **dsb**)

Басқа тілдер де бар:
* славян «микротілдер», мысалы: прекмур, помак, Банат болгар және т. б.
* өлі тілдер, мысалы: көне (шіркеу) славян, полаб, кнаанит және т. б.
* пиджиндер, мысалы: руссенорск
* жасанды тілдер, мысалы: славянаралық, словио

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Бернштейн С. Б. Очерк сравнительной грамматики славянских языков. Введение. Фонетика. М., 1961.

Санат:Славян тілдері
Санат:Үнді-Еуропа тілдері
Билл Фингер

**Уильям «Билл» Фингер** () (8 ақпан 1914 — 18 қаңтар 1974) — америкалық жазушы, комикстер мен комикс кейіпкерлерін ойлап тапқан. Соның ішіндегі ең танымал жұмысы Боб Кейнмен бірлесе жасаған Бэтмен кейіпкері. Билл Фингер Жасыл Шам жайлы оригинал комикстердің авторы болып табылады. Оған қоса, DC Comics-тің көптеген кейіпкерлерінің авторы - Мысық-әйел, Джокер, Екіжүзді, Робин және т.б.

Комикс индустриясының дамуына қосқан үлесі үшін Билл Фингер өлгеннен кейін 1994 жылы Джек Кирбидің, 1999 жылы Уил Айснердің Мадақ Залына кіргізілді. Билл Фингердің атымен San Diego Comic-Con International фестивалінде комикс авторларына жыл сайынғы берілетін марапат аталған.

## Билл Фингер ойлап тапқан кейіпкерлер
*Бэтмен
*Бэтгёрл
*Алан Скот/Жасыл Шам
*Робин
*Батпақжүзді
*Жұмбақшы
*Джеймс Гордон
*Екіжүзді
*Мысық-әйел
*Джокер
*Ессіз Қалпақшы
*Пингвин
*Қорқытушы
*Зебра-адам

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жазушылар
Санат:DC Comics
Хэллоуин

**Хэллоуин** (немесе Хеллоуин, Хэлоуин, Хелоуин; , , ,  немесе ) — әлемнің көп елдерінде 31 қазан тойланатын халықаралық мереке. Ирландия мен Шотландия көне кельттерінің дәстүрлерінен бастау алған, тарихы қазіргі Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландия аумағында басталған мереке. Хэллоуин дәстүрлі түрде Батыс Еуропа мен Америкада тойланады. Сондай-ақ Хэллоуин бейресми түрде АҚШ-пен немесе Ұлыбританиямен тығыз мәдени байланыстары бар мемлекеттерде де тойланады. Мысалы, Аустралияда, Жаңа Зеландияда және т.б.

## Дереккөздер

Санат:Хэллоуин
Санат:АҚШ мерекелері
Санат:Канада мерекелері
Санат:Ұлыбритания мерекелері
Санат:Қазан мерекелері
Санат:31 қазан
Санат:Ирландия мәдениеті
Санат:Шотландия мәдениеті
Жұмбақшы

**Эдвард Нигма** (; сондай-ақ — Nigma) **Жұмбақшы** () — DC Comics ғаламының Бэтмен жайлы комикстерінің суперзұлымы. Кейіпкерді жазушы Билл Фингер және суретші Дик Спранг ойлап тапқан. Алғаш рет Detective Comics № 140 (1948 жыл) комиксінде пайда болды.

## Комикстердегі оригинал оқиғасы
Бала кезінде Эддидің тегі «Нэштон» болған, кейіннен ересек кезінде оны «Нигма» деп өзгертеді.

Бала кезінен Эдвард көп ойланатын бала еді. Ата-анасы ақылды балаға көп мән бермеген. Мектептеде Эддиді ешкім аса елей бермейтін.

Бірде мектепте жұмбақтар мен басқатырғыштардан тұратын конкурс өтеді. Мұғалімдер мен оқушыларды таң-тамаша етіп Эдвард конкурсте жеңіске жетеді. Қуанған ол жетістігімен бөлісу үшін үйіне асыққан еді. Алайда әкесі оған сенбей алаяқтыққа барды деп есептейді. Оның айтуынша Эдвард мұғалімнің кабинетіне кіріп жұмбақтардың жауабын ұрлап алған. Ашуға булыққан әкесі Эдвардты соққының астына алып, ол жұмбақтардың жауабын ұрлағанын мойындағанша ұрады. Ақыры Эдвард жауаптарды ұрламасада ұрладым деуге мәжбүр болады.
## Дереккөздер

Санат:DC Comics
Санат:DC Comics кейіпкерлері
Санат:DC Comics суперзұлымдары
Санат:Билл Фингер ойлап тапқан кейіпкерлер
Санат:1948 жылы пайда болған комикс кейіпкерлері
Санат:Комикс кейіпкерлері
Санат:Дик Спранг ойлап тапқан кейіпкерлер
Ұдмұрт тілі

**Ұдмұрт тілі** (бұрыңғы атауы — **вотяк тілі**) (өз атауы *удмурт кыл*) — Ұдмұрт Республикасының ресми тілі. Ұдмұрт халқының ұлттық тілі. Фин-угор тілдерінің перм тобына жатады. Ұдмұрт тілінде 324 338 адам сөйлейді (2010).

## Əліпби

## Дереккөздер

Санат:Орал тілдері
Санат:Фин-угор тілдері
Жасыл Шам

**Жасыл Шам** () — DC Comics компаниясының комикстерінде көрінетін көптеген ойдан шығарылған кейіпкерлердің атауы. Ең бірінші Жасыл Шам - Алан Скотты жазушы Билл Фингер мен суретші Мартин Ноделл ойлап тапқан. Алғаш рет All-American Comics #16 (1940 шілде) комиксінде бой көрсетті.

Әрбір Жасыл Шамның күшке толы сақинасы болады. Ол сақина иесінің дене күші мен рухани күші бекем болып тұрғанда физикалық әлемді басқаруға мүмкіндік береді. Алтын ғасыр Жасыл Шамы - Алан Скоттың сақинасы сиқырдан қуат алған. Кейінгі Шамдардың сақиналарын Ғалам сақшылары жасап шығарып, лайықты үміткерлерге сыйға тартқан. Олар ғаламшараралық полиция ретінде Жасыл Шамдар Корпусын құрайды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін суперқаһармандар жайлы комикстердің сатылымы азайып, DC Жасыл Шам - Алан Скотт туралы хикаялар шығаруды доғарады. 1950-жылдардың соңында комикстердің Күміс ғасырының басталуы кезінде редактор Джулиус Шварц сценарист Джон Брум мен суретші Джил Кейнге Жасыл Шам кейіпкерін қайта тірілтуді тапсырады. Бұл жолы ол Әділдік Лигасының мүшесі, сынақшы-ұшқыш Хэл Джордан ретінде қайта оралды. 1970-жылдардың басында автор Дэнни О’Нил және суретші Нил Адамс Жасыл Шамды садақшы Жасыл Жебемен біріктіреді. Ғарыш тақырыбындағы бірнеше сериялар және жердегі кездейсоқ әртүрлі Жасыл Шамдар жайлы сериялар жарық көреді. Олардың ішіндегі ерекшеленетіндері — Джон Стюарт, Гай Гарднер және Кайл Райнер.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша кейіпкерлер
Санат:DC Comics кейіпкерлері
Санат:DC Comics
Санат:Билл Фингер ойлап тапқан кейіпкерлер
Санат:DC Comics суперқаһармандары
Санат:Мартин Ноделл ойлап тапқан кейіпкерлер
Санат:1940 жылы пайда болған комикс кейіпкерлері
Санат:Комикс кейіпкерлері
Талғат Маратұлы Адырбеков

**Талғат Маратұлы Адырбеков** (26 қаңтар 1989 жыл) - қазақстандық футболшы, «Ордабасы» клубының қорғаушысы. 

## Карьерасы
Футболдағы мансабын 2008 жылы «Қайрат» клубында бастады. 2009 жылы "Локомотив" (Астана) клубына ауысып, Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері атанды.

2010 жылдың жазында ол Оқжетпеске ауысты.

2011 жылы « Ордабасы» клубымен келісім шарт жасасты.

2017 жылдың жазында "Оқжетпеске" жалға беріліп, маусым соңына дейін Премьер лигада 15 матчта алаңға шықты. 

## Жетістіктері

* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2009
* Қазақстан кубогының иегері (1): 2011 
* Қазақстан Суперкубогының иегері (1): 2012 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://int.soccerway.com/players/-/123359/
* http://footballfacts.ru/players/339364

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Славянаралық тілі

**Славянаралық тілі** (өз атауы *меджусловјанскы језык*, *medžuslovjansky jezyk*) – 2006–2017 жылдары Ян ван Стенберген мен Войтех Мерунканың жетекшілік етуімен халықаралық тілтанушылар тобы жасаған, көне шіркеу славян және қазіргі славян тілдеріне негізделген жасанды славян көмекші тіл. Басқа сөздермен айтқанда, «славян эсперантосы». Латын және кирилл әліпбилерімен жазылған. Бұл тілде 2000-нан астам адам екінші тіл ретінде сөйлейді.

## Әліпбилер

### Славянаралық кирилл әліпбиі

### Славянаралық латын әліпбиі

Славянаралық ғылыми әліпбиі де бар. Ол латын әліпбиіне ұқсас, келесі қосымша әріптермен:

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Славянаралық тілінің ресми веб-сайты

Санат:Славян тілдері
Санат:Жасанды тілдер
Санат:Халықаралық көмекші тілдер
Санат:Интерлингвистика
Беруний (станция)

**«Беруний»** — Ташкент метросы ның құрылып жатқан бекеті.　Станция 1991 жылы 30 сәуірде ашылды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Станция «Беруни»

Санат:Ташкент
Санат:Темір жол
Ойбек (станция)

**«Ойбек»** — Ташкент метросы ның құрылып жатқан бекеті.　Минг Урик өткізу бекеті (Жүнісабад бұтағының бекеттері). Станция 1984 жыл 8 желтоқсан ашылды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Станция «Айбек»

Санат:Ташкент
Санат:Темір жол
Бектас (ауыл)

**Бектас** — Қостанай облысы, Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты Целинный ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2009 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 30 адам (18 ер адам және 12 әйел адам) болды.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Готэм Сити

**Готэм Сити** () — Бэтмен жайлы оқиғалар орын алатын ойдан шығарылған қала. АҚШ-тың Шығыс жағалауында орналасқан. Кемшіліктерге толы сұрғылт мегаполис. Оның прототипі Нью-Йорк пен Чикаго саналады, ал антиподы — Супермен мекендеген Метрополис қаласы. Бұлай деуге себептердің бірі - Метрополистегі оқиғалар көбіне күндіз орын алса, ал Готэм ситиде керісінше түнде орын алады. Бэтменнің алғашқы авторларының бірі Деннис О’Нилдың айтуынша, Метрополис ол 14-көшеден жоғарғы Нью-Йорк, ал Готэм — 14-көшеден төменгі Нью-Йорк.

## Готэм сөзі
Ноттингемшир графтығында расыменде Готэм аталатын ағылшын ауылы бар. Ағылшын фольклорінде ақымақтар жайлы әңгімелерде кездеседі. Ең танымал әңгіменің бірінде ауылдың тұрғындары ағылшын королі Иоанн Жерсізді өз жерінен өткізбес үшін ақылынан алжасқан кейіп танытқаны айтылады. Басқа бір әңгімеде олар көкек ұшып кетпес үшін айналасына қорған соққаны айтылған. Бұл әңгімелерді 1540 жылы ағылшын жазушысы Эндрю Борд қағазға түсіреді. Кітап алғаш «Готэмнің есінен адасқан ерлері жайлы көңілді әңгімелер» атымен басылып шыққан, ал екінші рет басылғанда «есінен адасқан» сөзін «данагөй» сөзімен алмастырады. 1807 жылы Вашингтон Ирвинг «Сальмагуди» сатирикалық әңгімелер жинағында ақымақтар ауылын Нью-Йоркпен салыстырған, сол кезден бастап «Готэм» сөзі Нью-Йорктың лақап атына айналады. Ойдан шығарылған мегаполистің атауы ретінде ол алғаш рет 1941 жылы ақпанда пайда болды (Detective Comics #48). Бұл кезде Бэтмен жайлы комикстердің шығып бастағанына бір жарым жыл өткен еді. Оған дейін оқиғалар Нью-Йорк немесе аты аталмаған қалаларда орын алып жүрді.
## Көрнекі орындары
Готэм сити құрылыс орындарының көптігінен экологиялық проблемаларға тап болған. Қаланың архитектуралық бейнесі XX ғасырдың басында түзілді: орталық бөлік неоготикалық стильде салынып аса урбандалған халде. Қала ірі экономикалық орталық болып табылады: қор биржасы, банктер мен корпорациялардың биік офистері бар. Театрлар, музейлер, университеттердің саны өте көп. Көрнекі орындардың біріне — ерекше қылмыскерлер ұсталатын Аркхэм психиатриялық емханасы жатады.

## Дереккөздер

Санат:DC Comics
Санат:Бэтмен
Санат:DC ғаламының қалалары
Дмитрий Владимирович Ляпкин

**Дмитрий Владимирович Ляпкин** (15 қыркүйек 1976 жыл, Шымкент, Қазақ КСР, КСРО) — ресейлік және қазақстандық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.

## Карьерасы

### Клубтық
2005 жылдың соңында қазақстандық "Жеңіс" клубына ауысты. 2006 жылы 3 сәуір күні "Атыраумен" ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Маусым соңына дейін ұлттық чемпионаттың 26 кездесуіне қатысты. 

2007 жылы бұрынғы клубы "Химкиге" ауысты.

### Ұлттық құрама
2004 жылы ресейлік бапкер Леонид Пахомов Қазақстан құрамасында ойнауға шақырып, 2004 жылы ақпан айында Латвияға қарсы Кипрдегі жолдастық кездесуде алаңға шықты. 

2006 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде алты кездесуде Қазақстан құрамасының намысын қорғады.

2007 жылы қыркүйекте екі жылдық үзілістен соң Арно Пайперс тағы да құрамаға шақырып, жыл соңына дейін Қазақстан құрамасы сапында ойнады. Құрама сапындағы соңғы кездесуін 2007 жылы 24 қарашада Белградта Сербияға қарсы өткізді.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Футболшының профилі

Санат:Ресей футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Химки ФК ойыншылары
Санат:Сокол ФК ойыншылары
Санат:Сатурн ФК ойыншылары
Санат:Уралан ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Балтика ФК ойыншылары
Санат:Ресей футбол жаттықтырушылары
Тілеухан Әлиакбарұлы Тұрмағамбетов

**Тілеухан Әлиакбарұлы Тұрмағамбетов** (18 қараша 1965 жыл, Қызылорда) — қазақ футболшысы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. Қазақстан чемпионаттары тарихындағы тұңғыш хет-триктің авторы.  

## Карьерасы

### Клубтық
Қызылорда футболының түлегі. 1981 жылы не-бары 16 жасында қызылордалық "Мелиоратор" клубында ойнай бастады. 1981 жылы 16 қазанда "Уралец" клубына қарсы КСРО чемпионаттарының екінші лигасында тұңғыш рет кәсіби футболшы ретінде алаңға шықты. 

1983 жылы КСРО жастар құрамасына шақырту алды. Бірақ алаңға шықпады.

1983 жылы алматылық "Қайратқа" ауысты. 

1985 жылы тұңғыш рет КСРО Жоғары лигасында ойнады. 24 наурыз күні Донецкінің "Шахтеріне" қарсы тұсаукесер ойынын өткізді, маусым ортасына дейін бес рет алаңға шықты. Бір қызығы, сол кездесудің ешқайсысында "Қайрат" қарсыластарынан ұтылмады. Бірақ сол бес ойынннан соң қайтадан жоғары лигада ойнаған жоқ, себебі жыл соңында туған клубы "Мелиоратор" сапына қайта оралған еді.

Одақ тарағанша "Мелиоратордан" басқа клубқа ауыспады. 1988-90 жылдары үш маусым қатарынан "Мелиоратордың" үздік шабуылшысы атанды.

1992 жылы Қазақстанның тұңғыш чемпионатында он бір гол соқты, 15 мамырда "Металлист" (Қызылжар) клубының қақпасына үш гол соқты, бұл отандық чемпионат тарихындағы тұңғыш хет-трик болатын.

### Ұлттық құрама
1992 жылы 14 қыркүйекте сырт алаңда Түрікменстанға қарсы ойында құрама сапында тұңғыш рет алаңға шықты.

1995 жылы 29 желтоқсанда Сауд Арабиясына қарсы жолдастық кездесуде құрама сапындағы соңғы ойынын өткізді.

### Баркерлік карьерасы
1999 жылы "Тараз" сапында жүріп карьерасын аяқтады да, бапкерлікке кірісті. 2001-09 жылдары бірнеше рет "Қайсардың" бас бапкері қызметін атқарды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Футболшының өмірбаяны 
*Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Жігер ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Қайсар ФК жаттықтырушылары
Яссим бин Хаммад (стадион)

**Яссим бин Хаммад атындағы стадион** (араб. ملعب جاسم بن حمد‎) — Катардың Доһа қаласындағы стадион. 1974 жылы салынды, сыйымдылығы 12 000 адам. 2011 жылғы Азия кубогының қарсаңында күрделі жөндеуден өткізіліп, чемпионаттың бірнеше кездесуі осында өткізілді. 2022 жылғы Азия чемпионатының да бірнеше матчы осында ойналады.

Координаты:  

Катар шейхы Яссим бин Хамад бин Абдулла әл-Танидың (1921—1976) құрметіне аталған.

2016 жылғы Италия суперкубогы осы аренада өткізілді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.worldstadiums.com/stadium_pictures/middle_east/qatar/doha_hamad.shtml 

Санат:Стадиондар
Санат:Катар стадиондары
Иенген Спорт

**Иенген Спорт** (ағыл. *Hienghène Sport*)  — Жаңа Каледониядағы Иенген қаласындағы футбол клубы, 1967 жылы құрылған. Қазіргі күнде Жаңа Каледония суперлигасында (жоғары дивизион) ойнайды.  

2017 жылы Жаңа Каледония чемпионы атанды, ал 2018 жылы екінші орынға табан тіреді. 

2018 жылы күтпеген жерде ОФК Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанды.  

Жаңа Каледония кубогының үш дүркін чемпионы:  2013, 2015, 2019. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.worldfootball.net/teams/hienghene-sport/

Санат:Жаңа Каледония футбол клубтары
Санат:Иенген Спорт ФК
Әл-Садд (футбол клубы)

**«Әл-Садд»** () — Катардың Доһа қаласындағы футбол клубы, 1969 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Яссим бин Хаммад атындағы стадионда өткізеді, сыйымдылығы 12 000 адам.

АФК Чемпиондар Лигасының екі дүркін чемпионы.

## Жетістіктері

* Катар чемпионы (**18**): 1970/71, 1973/74, 1978/79, 1979/80, 1980/81, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1999/00, 2003/04, 2005/06, 2006/07, 2012/13, 2018/2019, 2020/21, 2021/22, 2023/24, 2024/25
* Катар Әмірі кубогы (**15**): 1975, 1977, 1982, 1985, 1986, 1988, 1991, 1994, 2000, 2001, 2003, 2005, 2007, 2014, 2015
* Яссим шейх кубогы (**13**): 1977, 1978, 1979, 1981, 1985, 1986, 1988, 1990, 1997, 1999, 2001, 2006, 2014
* Q-лига кубогы (1): 2010
* АФК Чемпиондар Лигасы (**2**): 1988, 2011
* Араб чемпиондар лигасы (**1**): 2001
* Клубтар әлем чемпионатының қола жүлдегері (**1**): 2011

## Сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Катар футбол клубтары
Маджента (футбол клубы)

**Маджента** — Жаңа Каледонияның Нумеа қаласындағы футбол клубы. 1966 жылы құрылған. Жаңа Каледонияның ең титулды клубтарының бірі.

2019 жылы ОФК Чемпиондар лигасының финалына дейін жетті.

## Жетістіктері

* **Жаңа Каледония чемпионы: 12**

:: 2002/03, 2003/04, 2004/05, 2007/08, 2008/09, 2009, 2012, 2014, 2015, 2016, 2018, 2023

* **Жаңа Каледония кубогы: 16**

:: 1969, 1970, 1971, 1972, 1975, 1996, 2000, 2001, 2002, 2002/03, 2003/04, 2004/05, 2010, 2014, 2016, 2018

* **Тынық мұхитындағы Франция аймақтарының чемпионаты: 2**

:: 2002/03, 2004/05

## Сілтемелер

* http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/2014/11/02/coupe-de-caledonie-un-9e-titre-pour-l-magenta-202620.html

Санат:Жаңа Каледония футбол клубтары
Тырнов кітап мектебі

нобай|416x416 нүкте|Евтимий Тарновскийдің ескерткіші<br />(Тарново кітап мектебінің негізін қалаушысы)
**Тарново әдеби мектебі** () — 14 - 15 ғасырлардың екінші жартысында пайда болған және ортағасырлық әдебиетке айтарлықтай үлес қосқан болгар әдеби мектебі. 

Бұл Тарново көркемсурет мектебінің бөлігі болды, ол Екінші Болгария Корольдігінің мәдениетін жоғары деңгейде көрсетті. Григорий Цамблак және Константин Философ сияқты жазушылар мен ғалымдар ұсынған Евфимиевтің орфографиялық реформасы мен әдеби мектебі болгар мәдениетіне ғана емес, сонымен бірге ең жақын славян мемлекеттерінің мәдениеттеріне де әсер етті. 

## Пайда болуы және дамуы
Тарново мектебінің пайда болуына 14 ғасырдың екінші жартысынан бастап Болгария патшалығының мәдени жандануы  әсер етті. Кітап мектебінің дамуы патша Джон-Александрдың әдебиет пен өнерді дамытуға деген жеке қызығушылығына байланысты болды. Оның мұрагерлері Иоанн- Шишман мен Иван Срацимир КІтап мектебінің  жұмысын жалғастырып әке жолын қуды. Патриарх Теодосий Тарновский де әдебиет мектебін  дамытуға өз үлесін қосты, ол мұндай мектептердің болгар шіркеуінің тәуелсіздігін анықтайтынын, оның славян әлеміндегі православие елдерінің арасында таралуын және күшейтетінін жақсы білді. 

Turnovo әдеби мектебінің негізін қалаушы, Екінші Болгар патшалығының астанасы орталығы, Turnovo, патриарх саналады Тырново Euthymius (Болгария). Евхимийдің орфографиялық және тілдік реформалары кейіннен Болгарияда ғана емес, сонымен бірге Ресей князьдіктерінде, Сербия, Уолачия және Молдовада қолданылатын ережелерді белгіледі. 

Санат:Ұлы Тырново тарихы
Санат:Көнеболгар әдебиеті
Футболдан Италия чемпионаты 2015/16

**Футболдан Италия чемпионаты** — Италия Ұлттық біріншілігінің 79-шы маусымы. 32-ші рет (және қатарынан бесінші рет) "Ювентус" чемпион атанды. 

## Турнир кестесі

## Матчтар

## Мергендер

* Гонсало Игуаин — 36 (Наполи)
*  Мауро Икарди — 20 (Интер)

## Сілтемелер

* http://www.legaseriea.it/

Санат:Футболдан Италия чемпионаты
Санат:2015 жылғы футбол
Санат:2016 жылғы футбол
Аркхем емханасы

**Есі ауысқан қылмыскерлерлерге арналған Элизабет Аркем емханасы** () **Аркем емханасы** () деп жиі айтылады немесе жай ғана **Аркем** ([ˈɑrkəm]) — DC Universe комикстері ғаламындағы Готэм Сити қаласының ойдан шығарылған емханасы.

Ғаламның көптеген зұлымдары, әсіресе Бэтменнің жаулары (Джокер, Улы Шырмауық, Жұмбақшы, Пингвин, Екіжүзді, Қорқытушы, Бейн, Кісі өлтіруші Крок және Харли Квинн) ұсталғаннан кейін осында тоғытылады. Емхана ойдан шығарылған Аркем қаласындағы емхана атымен аталған. Бұл атау Говард Лавкрафтың еңбектерінде кездеседі. Лавкрафт шығармаларында емхана «Asylum» емес, «Sanitarium» деп аталады.

## Жарияланым тарихы
Аркем емханасы алғаш рет 1974 жылы  Деннис О'Нилл жазған Batman #258 комиксінде пайда болды. Бұл әңгімеде  мекеменің атауы «Arkham Hospital» деп аталды. «Arkham Asylum» атауы алғаш рет келесі жылы О’Нилдың басқа әңгімесінде жарық көрді. «Arkham Asylum» атауы 1979 жылдан бастап толықтай қолданысқа енді. Кейде мекеме атауы «Arkham Sanitarium» деп өзгеріп отырған. 1979 емхананы Готэмге жақындатты, 1980 жылы Готэмнің маңайына көшірілді. Өйткені Batman #326 комиксінде Ли Вейн емхананың мекенжайын «Готем Ситидің түбінде» деп сипаттаған. Сондықтан болар, дәл сол шығарылымда (#326) Аркем емханасы алғаш пайда болды делінеді. Дәл осы Вейн 1985 жылы Who’s Who #1 комиксінде емхананың шығу тарихын жазып қалдырған.
## Дереккөздер

Санат:Бэтмен
Гарретт Борнс

**Børns** (шын аты Гаррет Борнс; 1992 ж. 7 қаңтарда туған; Гранд-Хейвэн, Мичиган, АҚШ) — американдық әнші және ән жазушы. Ол өзінің мансабын 2013 жылы бастады, бір жылдан кейін Американың Interscope жапсырмасымен келісімшартқа қол қойды, ол сол жылы өзінің кішігірм Candy атты альбомін шығарды, сонымен қатар 2015 жылы Dopamine студиялық дебюттік альбомын шығарды.

## Өмірбаяны
Гаррет Борнс 1992 жылы 7 қаңтарда Гранд-Хейвенде, Мичиган, АҚШ-та дүниеге келді. Өсіп келе жатқан Гаррет өнерге қызығушылық танытты. Он жасында ол сиқырлы трюктерді жақсы көрді, ал достары оны «Ұлы Гаррет» деп атады. Уайт Пайн орта мектебінің жетінші сынып оқушысы ретінде Борнс ағылшын тіліндегі Scholastic National Art Award-тің алтын кілті, сонымен қатар Кендалл өнер және дизайн колледжінде оқуға 8000 доллар стипендия алды. 

Музыкалық мансабының басында Гарретт Борнс көптеген іс-шараларда, соның ішінде TEDx конференциясында, шын атымен ән айтып, укулельде түрлі музыка ойнады. 2013 жылы Борнс бірнеше жыл тұрған Нью-Йорктен Лос-Анджелеске, Калифорнияға көшіп келді. Көшіп келгеннен кейін бірнеше аптадан кейін орындаушы музыкант Джек Кеннедимен бірлесіп «10,000 Emerald Pools» әнін жазды.

## Дискография
### Студиялық альбомдар

### Мини альбомдар
Горн мүйісі

**Горн мүйісі** — отты жер архипелагында орналасқан Горн аралының оңтүстік нүктесі. Горн мүйісін Оңтүстік Американың оңтүстік нүктесі ретінде түсінеді. Таулы Оңтүстік Американың ең оңтүстік нүктесі емес. Горн мүйісінен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 100 км қашықтықта Оңтүстік Американың ең оңтүстік нүктесі болып табылатын шағын аралдар тобы орналасқан. Ең оңтүстік континенттік нүктесі — Брансуик түбегіндегі Фроуард мүйісі.

## География
Оңтүстік Америка мен Антарктиданы бөліп тұратын Дрейк бұғазындағы Горн аралында орналасқан.

### Жел
Тау ойындағы батыстан шығысқа қарай үнемі жанасқан күшті жел қоңыржай белдіктің Батыс желдерінің бір бөлігі болып табылады және Батыс желдерінің ағысын құрайды. Горн мүйісін айналып өткен және 50-ші ендіктен төмен түскен теңізшілер оларды "Сұрапыл елу жылдықтар" деп атап кеткен.

### Ағыс
Горн мүйісінің ағысы — батыстан шығысқа келген Тынық мұхиттан Атлант мұхитына бағытталған Батыс Желдер ағысының бір бөлігі, беттік қабатындағы жылдамдық 1-ден 4 км/с. Таудың суық ағысы судың беттік қабаттарын қамтиды.

## Тарих
1616 жылы голландтық теңізшілер Якоб Лемер және Виллем Схаутенмен ашылды.

## Климаты
Мүйістегі климат біркелкі - жыл ішіндегі температура -2 ° C-ден + 14 ° C-ге дейін. Ауа райы көбінесе желді және бұлтты. Жауын-шашын жыл бойы көп мөлшерде болады. Жылына 300 күн жаңбыр жауып, қатты жел соғады.

## Көрнекі жерлер
Мүйісте әйгілі маяк тұр. Маяк тобы бірнеше адамнан тұрады.

## Өнер мен мәдениетте
* Мүйіске көптеген әдеби шығармалары арналған. Ең танымалларының бірі - Жюль Верннің «Джонатан кеме апаты».
* Дүниежүзілік регаталар кезінде теңізшілер әрдайым Горн мүйісін айналып өтеді (егер маршрут Панама каналынан өтпеген болса), бұл бүкіл саяхаттың маңызды нүктелерінің бірі болып табылады.
* Атақты Жаңа Зеландиялық яхтсмен Сэр Питер Блэйк: «Егер сіз тарихты түсінетін болсаңыз, егер сіз кемелерді ұнатсаңыз, «Горн мүйісін айналып өту» деген сөздер сіз үшін көп нәрсені білдіреді» деген.
* Француз жазушысы Жорж Блон «Мұхиттардың ұлы сағаты» кітабында Горн мүйіcін былай сипаттайды: «Горн мүйісін батыстан шығысқа қарай айналап өту қиын емес, өйткені ілеспе желдері әрдайым соғып тұрады, әсіресе қыста. Горн мүйісі қатал «елуінші желдері» «айқайлаған қырықтай» сияқты керемет.  Термометр нөлден он бес-жиырма градусқа түсіп кеткен кезде қорғасын бұлттары көкжиекті жасырған бірнеше сағаттық түн, содан кейін шексіз түн. Осы қараңғы хаоста Антарктика мұзынан бөлінген үлкен айсбергтер сырғып өтеді» деп жазған.
* « Және Дрейк Горн мүйісіне жетті, және Англия империяға айналды» - Р.Киплингтің өлеңіндегі жолдар («Өлгендер әні»).
Fazerdaze

нобай|Мюррей 2017 жылдың мамыр айында Францияда өткен тікелей концертінде өнер көрсетуі
**Амелия Мюррей** (1993 ж.т.), Фазердэйз сахналық атымен жақсы танымал, Жаңа Зеландиялық әнші, ән жазушы және мульти-инструменталист. Ол өзінің алғашқы EP деп аталатын EP шығарылымын 2014 жылдың қазан айында Оклендтегі жатын студиясында жазды. Мульти-инструменталист Джонатан Пирстің көмегімен ол электрлік гитаралар мен эффект педальдарын қолдана отырып, арман-поп дыбысын жасады.

## Ерте жылдар
Мюррей 1993 жылы Жаңа Зеландияның астанасы Веллингтонда христиан-еуропалық әкенің қызы және мұсылман-индонезиялық ананың қызы ретінде дүниеге келді. Ол Онслоу колледжіне қатысып, кейін Окленд қаласына көшті.

## Тарих
Фазердэйз өзінің алғашқы альбомін EP 2014 жылы шығарды. 2017 жылы Мюррей Фазердэйз атымен өзінің алғашқы толық метражды альбомын шығарды.

## Дискография

### Студиялық альбомдар

* Morningside (2017, Flying Nun)

### EPs

* Fazerdaze (2014)

### '''Singles'''

* *Little Uneasy* (2015)
* *Lucky Girl* (2017)
* *Take It Slow* (2017)

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша музыкалық топтар
Алек Бенджамин

**Алек Бенджамин** (28 мамыр 1994 ж.туған) — американдық әнші және әндер авторы.  Ол «Let me down slowly» әнімен танымал. Жеке жобасынан басқа, Бенджамин Джон Беллион сияқты әртістермен ән жазуда, соның ішінде Беллионның «The Human Condition» альбомындағы «New York Soul Pt. Ii» әнді орындауда табысқа қол жеткізді. Оған Эминем, Джон Майер, Пол Симон және Бен Гиббард сияқты әртістер қатты әсер етеді. 

Бенджаминнің «I Built a Friend» әні "America's Got Talent" шоуында 12-ші маусымының 1-эпизодында (2017 ж. 30 мамыр) сайыскер Меррик Ханнаның заманауи би тыңдауына қолдау ретінде пайдаланылды.  Ол өзінің американдық теледидарлық дебютін 2019 жылдың 8 қаңтарында Джеймс Корденмен бірге «The Late Late Show with James Corden» шоуында «Let Me Down Slowly» әнін орындаған кезде жасады.

Бенджамин сонымен бірге «Can I Sing For You?» атты туындысын жасаған кезде жариялылықтың өсуін байқады.  Бұл халыққа жазған әндерін орындайтын бейнелер.  Осы бейнелер сериясын әлеуметтік медиа платформаларында немесе YouTube сияқты бейне ағынды қызметтерінде табуға болады.
## Дискографиясы

### Микстэйптері

### Синглдер

Санат:Әншілер
Глазго кома шәкілі

**Глазго кома шәкілі** (ГКШ, ) — төрт жастан асқан балалар мен ересектерде қолданылатын кома мен сана бұзылысының ауырлығын бағалау шәкілі. Шәкілді 1974 жылы Глазго университетінің Нейрология Ғылымдары Институтының [нейрохирургия профессорлары Грехм Тиздейл мен Брайн Жанет жариялаған.

Шәкіл көмегімен көз ('''E'''), сөйлеу ('''V''') және қимыл ('''M''') реакцияларын бағалайды. Көз реакциясын бағалауда 1-ден 4 ұпайға дейін, сөйлеу реакциясын бағалауда 1-ден 5, ал қимыл реакциясына 1-ден 6 ұпайға дейін беріледі. Осылайша ең аз ұпай саны — 3 (өте ауыр кома), ең көбі — 15 (анық сана).

== Шәкіл элементтері ==
Ұпай қарау барасындағы ең жақсы нәтижеге () саналады.


== Алынған нәтижелер интерпретациясы ==
* 15 ұпай — анық сана
* 14 ұпай — сананың әлсіз бұлыңғырлануы
* 13 ұпай — сананың орташа бұлыңғырлануы
* 11-12 ұпай — сананың ауыр бұлыңғырлануы
* 8-10 ұпай — [сопор
* 6-7 ұпай — орта кома
* 4-5 ұпай — ауыр кома
* 3 ұпай — өте ауыр кома, ми өлімі

## Дереккөздер

Санат:Медициналық диагностика
Ботафого (футбол клубы, Жуан-Песоа)

**«Ботафого»**, **«Ботафого Параибано»** () — Бразилияның Жуан-Песоа қаласындағы футбол клубы. Қазіргі күнде Бразилия С сериясында (үшінші дивизион) ойнайды.

1975-86 жылдар аралығында жеті маусым Бразилия А сериясында ойнады. Бірақ жоғары көрсеткіші бар-жоғы 19-шы орын.

## Жетістіктері

* Параибано Лигасының жеңімпазы (30): 1936, 1937, 1938, 1944, 1945, 1947, 1948, 1949, 1953, 1954, 1955, 1957, 1968, 1969, 1970, 1975, 1976, 1977, 1978, 1984, 1986, 1988, 1998, 1999, 2003, 2013, 2014, 2017, 2018, 2019
* Параиба кубогы (1): 2010
* Параиба-Пернамбуку турнирі (1): 1953
* Параиба-Риу-Гранди-ду-Норти турнирі (2): 1954, 1964
* Бразилия Д сериясының жеңімпазы (1): 2013

## Сілтемелер
*Ресми сайты 
Санат:Бразилия футбол клубтары
Жоао Пауло

**Жоао Пауло да Силва Араужо** (; 2 маусым 1988, Натал, Бразилия) — бразилиялық футболшы, "Қайрат" клубының жартылай қорғаушысы.

Карьерасында Бразилия, Оңтүстік Корея, Болгария, Қазақстан чемпионаттарында ойнады.

## Жетістіктері
### Командалық
; АБС
* Бразилия чемпионы (Серия C) (1): 2010
* Потигуар Лигасының чемпионы (2): 2010, 2011

; Лудогорец
* Болгария чемпионы (2): 2016/17, 2017/18
* Болгария суперкубогы (1): 2018

### Жеке
; АБС
* Потигуар Лигасының үздік мергені: 2010 (17)

; Лудогорец
* Болгария кубогының үздік мергені: 2016/17 (6)

## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Кванджу ФК ойыншылары
Санат:Тэджон Ситизен ФК ойыншылары
Санат:Инчхон Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Ботев ФК ойыншылары
Санат:Лудогорец ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:АБС ФК ойыншылары
Санат:Ботофаго Жуан-Песоа ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Тэджон Ситизен

«**Тэджон Ситизен**» — Корея Республикасының Тэджон қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Тэджон Уорлд Кап" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 41 мың адам. Клуб 1997 жылы құрылған. Қазіргі күнде Кореяның Кей-Лигасында (жоғары дивизион) ойнайды.

## Жетістіктері

* **Оңтүстік Корея кубогының иегері**: 2001
* Оңтүстік Корея кубогының финалисі: 2002

## Статистикасы

### Кей-Лигада

## Сілтемелер

* http://www.dcfc.co.kr/ 
Санат:Оңтүстік Корея футбол клубтары
АБС (футбол клубы)

**АБС** () — Бразилияның  Натал қаласындағы футбол клубы, 1915 жылы құрылған. Риу-Гранди-ду-Сул штатындағы ең байырғы клубтардың бірі. Сондай-ақ осы штаттағы ең мықты клуб, штаттың ішкі турнирінде 55 рет топ жарған. Атауы Аргентина-Бразилия-Чили сөздерінің бас әріптерінен құралған. 

Қазіргі таңда Бразилияның С сериясында (үшінші дивизион) ойнайды.  

## Жетістіктері

* Риу-Гранди-ду-Норти штатының чемпионы (55): 1920, 1921, 1923, 1925, 1926, 1928, 1929, 1932—1941, 1944, 1945, 1947, 1950, 1953—1955, 1958—1962, 1965, 1966, 1970—1973, 1976, 1978, 1983, 1984, 1990, 1993—1995, 1997—2000, 2005, 2007, 2008, 2010, 2011, 2016, 2017, 2018
* Риу-Гранди-ду-Норти кубогы (5): 2005, 2008, 2011, 2015, 2016, 2017, 2018
* Бразилия С сериясының жеңімпазы (1): 2010

## Танымал ойыншылары
* Албери
* Декинья
* Валлисон
* Жозе Робсон
* Мариньо Шагас
* Нонато
* Робгол

## Сілтемелер
* Сайты
* Тарихы

Санат:Бразилия футбол клубтары
Инчхон Юнайтед

**«Инчхон Юнайтед»** — Оңтүстік Кореяның Инчхон қаласындағы футбол клубы, 2003 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын қала аттас аренада өткізеді, сыйымдылығы 20891 адам. Қазір Кей-Лигада (бірінші дивизион) ойнайды. 

## Жетістіктері

* K-League регулиярлы чемпионатының жеңімпазы: 2005
* K-League плей-офф финалисі: 2005
* Оңтүстік Корея кубогының финалисі: 2015

## Сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:Оңтүстік Корея футбол клубтары
Ботев (футбол клубы, Пловдив)

**Ботев Пловдив** () — Болгарияның Пловдив қаласындағы футбол клубы, 1912 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Христо Ботев атындағы стадионда өткізеді. 

Атауы Болгар ұлт батыры, төңкерісші-ақын Христо Ботевтің құрметіне қойылған. 

Қазіргі күнде Болгарияның бірінші лигасында (ең жоғарғы дивизион) ойнайды. 

## Атаулар тарихы

* 1912—1944 — «Ботев»
* 1944—1947 — «Шипка-Ботев»
* 1949—1950 — «Ботев при ДНВ»
* 1950—1952 — «ДНВ»
* 1952—1955 — «ДНА»
* 1956—1957 — «СКНА»
* 1957—1964 — «АСК Ботев»
* 1964—1967 — «Ботев»
* 1967—1972 — «Тракия»
* 1972—1985 — «АФД Тракия»
* 1985—1989 — «Тракия»
* 1989 — «Ботев»

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **1 лига**
** **Чемпион** (2): 1929, 1966/67
** **Вице-чемпион** (2): 1962/63, 1985/86
** **3-орын** (10): 1956, 1960/61, 1980/81, 1982/83, 1984/85, 1986/87, 1987/88, 1992/93, 1993/94, 1994/95

* **Болгария кубогы**
** **Жеңімпаз** (4): 1961/62, 1980/81, 2016/17, 2023/24
** **Финалист** (10): 1947, 1956, 1962/63, 1963/64, 1983/84, 1990/91, 1992/93, 1994/95, 2013/14, 2018/19

* **Суперкубок**
** **Жеңімпаз** (1): 2017
** **Финалист** (1): 2014

* **Кеңес әскері кубогы**
** **Финалист** (1): 1989/90

### Халықаралық

* **Балқан кубогы**
** **Жеңімпаз** (1): 1971/72
** **Финалист** (1): 1980/81

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* Бейресми сайт
* Фан-Сайт
* Профилі
* Профилі

Санат:Болгария футбол клубтары
Кванджу (футбол клубы)

**Кванджу футбол клубы** (Korean:광주 FC, Hanja: 光州 FC) — Оңтүстік Кореяның Кванджу қаласындағы футбол клубы, 2010 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Кваджу Уорд Кап" стадионында өткізеді. Қазір Кей-лигада (жоғары дивизион) ойнайды.

## Жетістіктері

* Кей-Лига-2 чемпионы: 2014

## Маусымдары

## Ресми сайты

* Official Website

Санат:Оңтүстік Корея футбол клубтары
Валерий Васильевич Гаркуша

**Валерий Васильевич Гаркуша** (14 наурыз 1977 жыл, Қостанай) — қазақстандық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы.

## Карьерасы
Карьерасында "Тобыл", Тараз", "Ақтөбе" клубтарында ойнады.

"Тобыл" сапында 12 жыл бойы доп тепті. Бірақ Қазақстан чемпионы атана алмады, есесіне 2007 жылы Интертото кубогын ұтты, бірнеше дүркін күміс және қола жүлденің иесі атанды.

2008 жылғы маусымның жартысын "Таразда" өткізді, бірақ бір кездесуде де алаңға шыққан жоқ, екінші бөлігін "Ақтөбеде" өткізіп, маусым соңында Қазақстан чемпионы атанды.

2001-04 жылдары Қазақстан құрамасында ойнады. 2004 жылы 28 сәуірде Әзірбайжанға қарсы жолдастық кездесуде жарақат алып, қайтадан құрамаға шақырылған жоқ.

## Жетістіктері

### "Тобыл"

* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2003, 2005, 2007
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2002, 2004, 2006
* Интертото кубогы: 2007
* Қазақстан кубогы: 2007.

### "Ақтөбе"

* Қазақстан чемпионы: 2008

## Дереккөздер
 
## Сілтемелер
* Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Әл-Хилал (футбол клубы, Эр-Рияд)

**«Әл-Хилал»** (ар. *نادي الهلال السعودي*) — Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласындағы футбол клубы, 1957 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Фахд Падища атындағы стадионда өткізеді, сыйымдылығы 70 000 адам. Қазіргі күнде Сауд Арабиясының Про-Лигасында (жоғары дивизион) ойнайды. 

Елдегі ең титулды клубтардың бірі, сол себепті клубтың лақап аты — "көшбасшылар".  

## Жетістіктері
### Ұлттық
* **Сауд Арабиясы чемпионы (19):** 1976/77, 1978/79, 1984/85, 1985/86, 1987/88, 1989/90, 1995/96, 1997/98, 2001/02, 2004/05, 2007/08, 2009/10, 2010/11, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2024
* **Сауд Арабиясы Падищасының кубогы (11):** 1961, 1964, 1980, 1982, 1984, 1989, 2015, 2017, 2019–20, 2022–23, 2023–24
* **Сауд Арабиясы Падищасының мұрагерінің кубогы (13):** 	1963–64, 1994–95, 1999–00, 2003, 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2015–16
* **СФФ (Сауд Арабиясы Футбол Федерациясының) кубогы (7):** 1986/87, 1989/90, 1992/93, 1995/96, 1999/00, 2004/05, 2005/06
* **Суперкубок (5):** 2015, 2018, 2021, 2023, 2024

### Халықаралық
* **АФК Чемпиондар Лигасы (4):** 1991, 2000, 2019, 2021
* **Азия кубок иелері кубогы (2):** 1997, 2002
* **АФК Суперкубогы (2):** 1997, 2000
* **Араб Чемпиондары кубогы (2):** 1994, 1995
* **Араб кубок иелері кубогы (1):** 2000/01
* **Араб суперкубогы (1):** 2001
* **Араб-Мысыр суперкубогы (1):** 2001
* **Парсы шығанағы клубтар чемпиондары кубогы (2):** 1986, 1998

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Ресми сайты 

Санат:Сауд Арабиясы футбол клубтары
Андрій Леонідович Гусін

**Андрій Леонідович Гусін** (; 11 желтоқсан 1972, Золочев, Львов облысы — 17 қыркүйек 2014, Чайки, Киево-Святошинск ауданы, Киев облысы) — украин футболшысы, жартылай қорғаушы, футбол бапкері.

## Карьерасы
2006 жылғы әлем чемпионатына қатысқан.

Карьерасында Ресей, Украина, Ресей клубтарында ойнады. 

Футболмен қоштасқаннан соң бірнеше клубта бапкер көмекшісі боп қызмет атқарды. Тек 2010-13 жылдары "Динамо" (Киев) фарм-клубының бас жаттықтырушысы болды.

2014 жылы 17 қыркүйекте жол апатынан қайтыс болды.

## Жетістіктері

; «Динамо» (Киев)

* Украина чемпионы (7): 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/00, 2000/01, 2002/03, 2003/04
* Украина чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2001/02
* Украина кубогы (4): 1997/98, 1998/99, 1999/00, 2002/03
* Украина кубогының финалисі (2): 1992/93, 2001/02
* Украина суперкубогы: 2004
* Достастық кубогы (4): 1996, 1997, 1998, 2002
* Чемпиондар Лигасының жартылай финалисі: 1999

; Украина

* Әлем чемпионатының ширек финалисі: 2006

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Профилі 
* Биографиясы

Санат:Украина футболшылары
Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Украина футбол жаттықтырушылары
Санат:Карпаты Львов ФК ойыншылары
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Киев ФК ойыншылары
Санат:Крылья Советов Самара ФК ойыншылары
Санат:Сатурн ФК ойыншылары