open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Энди МакДауэлл

**Розали Андерсон «Энди» Макдауэлл** (; 21 сәуір 1958, Гаффни, Оңтүстік Каролина, АҚШ) — америкалық актриса және модель. "Алтын камераның" және мәртебелі "Сезар" иегері.

## Балалық шағы
Розали Андерсон МакДауэллдің анасы музыка пәнің мұғалімі, ал әкесі орман өнеркәсібінің жұмыскері болып жұмыс атқарған. Эндидің Беверли атты апайы бар. Жастық шағында Stage Door деген ресторан-барда қызмет етіп, 1980 жылдардың басынан Yves Saint Laurent, Vassarette, Armani perfume, Sabeth-Row, Mink International, Anne Klein, Bill Blass сияқты брендтерде модель болып жұмысқа тұрған.

## Мансап
Модель болған кезінде, Макдауэлл 1984 жылы «Грейстоук: Легенда о Тарзане, повелителе обезьян» фильмінде түседі. Ал актерлық шеберлікке үйрететін курстарға барған соң, 1980 жылдан бастап белсене түсе бастаған. 1989 жылы «Секс, ложь и видео» фильміне түсіп, танымал атанған. Осы фильмнің арқасында үздік әйел кейіпкері ретінде «Независимый дух» премиясын және «Алтын глобус» сыйлығының номинанты атанады. «Вид на жительство» (1991), «День сурка» (1993) и «Четыре свадьбы и одни похороны» (1994) фильмдерінде басты рөлдерді ойнап, тағы екі «Алтын глобус» номинациясын иеленеді. 1993 жылы «Короткие истории» фильмінде түседі. 2001 жылы «Клуб неудачниц» фильмінде рөлге ие болғанымен де, бұл жоба үлкен жетістіктерге жете қойған жоқ.

## Жеке өмірі
1986-1999 жылдарда Пол Кволлимен (ағыл. Paul Qualley) некеде болады. Олардың екі қыздары және бір ұлы бар. 2001—2004 жылдарда Рет Хартцог атты жеке кәсіпкердің әйелі болған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 
*
Клеенка

**Клеенка** — өсімдік майынан, жоғары стирольді синтетикалық латекстен, пластификатталған поливинилхлоридттен алынған су өткізбейтін затпен өңделген мата. Клеенкаға жылтыр және түкті маталар, кейде жұмсақ болу үшін паралон пайдаланылады. Клеенка тұрмыста, полиграфияда және жиһаз өндірісінде, медицинада, т.б. қолданылады. Ол эластикалы әрі жұмсақ, берік болуы, 1,5-5 кг/м² қысымға дейін су өткізбеуі қажет. Клеенка қандай зат жағылатынына қарай майлы, латексті, поливинилхлоридті деп үшке бөлінеді. Майлы клеенка жасау үшін кендір майын кайнатып, оған каолин және пигментті бояу қосады да, матаға бірнеше рет жағады. Әр жаққан сайын кептіріп әрі каландрлап отырады. Ең соңында бетіне сурет салады да, лак жалатады.

## Латексті клеенка
Латексті клеенка жасау үшін жоғары стирольді латексті қоспа дайындап онымен матаны 496 рет өңдейді, әр өңдеуден өткен сайын кептіріп, отырады. Сонымен қатар әшекей салу, лактау, бедерлі суреттер басу және вулканизациялау процестерінен өтеді. Поливинилхлоридті клеенка жасауда поливинилхлоридтің эмульсиялық және суспензиялық түрлері пайаланылады. Эмульсиялық поливинилхлоридтен пластификаторлар араластырылған паста жасалып, әр түрлі толтырғыштар мен пигменттер қосылып, мата бетіне жағылады да 200ºС температурада өңделді, сосын оны каландрлап алып  суытады. Суспензиялық поливинилхлоридке пластификаторлар араластырылып жасалған ұнтақ масса ыстық өңдеуден өткенде созылымды қоспаға айналады да матаға жағылады. Суыған соң түрлі түсті өрнек салынады.

## Дереккөздер

Санат:Материалдар
Жигмонд Кишфалуди-Штробль

**Жигмонд Кишфалуди-Штробль** (; , Альшорайк — , Будапешт) - венгр мүсіншісі, ВХР-дің халық суретшісі (1952), КСРО Көрсемсурет академиясының құрметті мүшесі (1958). Будапештегі Сән және қосалқы өнер институтында (1900-1905), Венадағы қосалқы өнер академиясында (1905-1906) және Париждегі Жюлиан академиясында. (1906-1908) оқыды. 1924 жылдан Будапешт Көркемсурет академиясының профессоры. 1910-1920 ж. негізінен динамикалық композияциясымен ерекшеленетін монументті-сәндік пластикалар («Садақшы», қола, 1918-1919, Ленинград, Эрмитаж) жасады. Венгрияда халық өкіметі орнағаннан кейін, Жигмонд Кишфалуди-Штробльдің негізгі еңбектері өмірге келді: Геллерт тауындағы (Будапешт) маңы Бостандық ескерткіші, портреттер («Сомерсет Моэм», 1948) және қондырмалы мүсінге жататын шығармалары («Шалғышы», 1954). Кошут атындағы Сыйлықтың лауреаты (1950, 1953).

## Қолданылған әдебиет
* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 455 бет

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:1884 жылы туғандар
Санат:1975 жылы қайтыс болғандар
Санат:Венгрия мүсіншілері
Көкқұйрықтар

**Көкқұйрықтар туысы** - Қазақстан фаунасындағы торғайтәріздес құстар отрядына сайрақ тұқымдастарға  жататын 13 туыстың біреуі. Бұлқын қауырсындарының ұшы майысқақ ине тәрізденіп келетін қызылқұйрықтар мен бұлбұл құстарға жақын, шағын денелі құстар. Еуразия тайгасынан, Азияның оңтүстігіндегі тау ормандарында қоныстанып, бунақденелілермен қоректенетін нағыз орман құстары. Көкқұйрықтар туысында 5 түр бар, Қазақстанда бір түрі – көкқұйрық кездеседі.

## Сипаттама
Көкқұйрық - сырттай қарағанда қызылқұйрық сияқты шағын денелі (20 г шамасында) құс. Уақытының көпшілігін ағаш және бұталардың бөрікбасында өткізеді, алайда жерге де түседі, жерге секектеп жүреді. Тасшыбшық тәрізді тәрізді иіліп, тізесін бүгеді де, қызылқұйрық тәрізді ұйрығын селтендетеді. Бунақденелілерді ауадан аулаған  кезде шыбыншыны еске түсіреді, ал шақыру белгісі саяшыл сарықасқаға көбірек ұқсайды. Ересек аталықтар - жонының көк түсінен, ал аналықтар және жас аталықтар денесіндегі жабын қауырсындардың жалпы зәйтүн түсті қоңырқай өңімен бірге құйрықүсті реңінің көгілдірлігі бойынша оңай танып білінеді.

Еуразия тайгасында таяуда ғана республиканың ең шығыс шекарасына жақын Алтай ормандарында ұлайтын орындары табылды. Солтүстік және Шығыс Қазақстанның басқа жерлерінде қыркүйек-қазанда оқта-текте ұшып өткен кезде кездеседі.

## Дереккөздер
* Мектеп энциклопедиясы, Құстар, жануарлар құстар сериясы, Алматы 2010

Санат:Жануарлар
Санат:Торғайтәрізділер
Санат:Азия құстары
Луи Де Фюнес

**Луи де Фюнес** (, толық есімі **Лиу Жермен Давид де Фюнес де Галарса**, ; 31 шілде 1914, Курбевуа — 27 қаңтар 1983, Нант) — француздық киноактер, режиссер, дүние жүзіндегі ең танымал актерлердің бірі.

## Өмірбаяны
Луи Де Фюнес Де Галарса 1914 жылдың 31-шілдесінде Курбевуа жерінде дүниеге келген. Әйгілі жұлдызың ата-анасы Севилья қаласында өмір есігін ашқан. Оның әкесі, Карлос Луис де Фунес де Галарса заңгерге оқысы да, Францияға көшкен соң, басқа салада жұмыс жасайды. Фюнестің ата-анасы 1904 жылы Францияға көшіп кетеді, себебі олардың ата-аналары екеуінің үйленгенін құптамады. Луи де Фюнес кішкентай болған кезінде, достары оны «Фюфю» деп атады. Ол француз, испан, ағылшын тілін жақсы білген. Жастық шағында сурет салғанды, фортепианода ойнағанды ұнатқан. 1936 жылы Луи Де Фюнес Жермен Луиза Элоди Карруай атты қызбен үйленеді. Екеуінің Даниэль атты ұлдары дүниеге келеді. Бірақ, екеуінің жұбы 1942 жылы ажырайды. Содан, Луи музыка мектебінде оқытушы болып жүргенінде Жанна Августина де Бартелеми де Мопассан атты хатшы қызға ғашық болып, 1943 жылы екеуі отбасы құрайды. Луи 1983 жылы қайтыс болғанша дейін, ғашықтар 40 жыл бірге өмір сүреді. Екеуінің Патрик және Оливье деген ұлдарлы өмірге келеді. 

Соғыс біткен соң, Фюнес өзін кино саласында сынап көреді. 1945 жылы Жан Стелидің «Барбизонское искушение» атты фильмінде түседі. Алайда, бұл жоба оған еш танымалдылық әкелмеді. 1958 жылы «Не пойман — не вор» фильмінде басты рөлге ие болып, үлкен табысқа қол жеткізеді, шет елдерде танымал болады. Луи Де Фюнес 1983 жылы 27 қаңтарда жүрек ауруынан өмірден өтеді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Луи де Фюнес жайлы бірінші Ресейлік сайт
Unity

**Unity** ():
* Unity — мультиплатформалы ойындарды дамытуға арналған құрал.
* Unity —  *[[Canonical]]* компаниясы машықтандыратын жұмыс устелінің қабықшасы.
* Unity — органмен джаз орындайтын Ларри Янгтың студиялық альбомы .
* Unity — *[[Rage (группа)|Rage]]* неміс хэви-метал тобының студиялық альбомы.
* Unity — *[[311 (рок-тобы)|311]]* америкалық рок тобының демо-альбомы.
* Unity — америкалық хардкор-панк тобы.
* Unity — транс-тынықмұхитты суасты коммуникациялық кабельдің кодты атауы.
Вацлав Клаус

**Вацлав Клаус** () (19 маусым 1941 жылы, Прага) — Чехияның екінші президенті(2003-2013) . Бұрынғы премьер-министр, ең ықпалды чех саясаткерлердің бірі, МГУдің мәртебелі профессоры. Белгілі евроскептиктерден бірі болып табылады.

## Өмірбаяны
"Сыртқы сауда" саласында оқып, 1963 жылы экономиканың жоғарғы мектебін бітіреді. 1963 жылдан 1970 жылға дейін Чехословакия академиясында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Еліндегі жүргізіліп жатқан саясат жайлы жаман ойда екенін көрсеткені үшін жұмыстан шығарылады. 1971—1988 жылдар аралығында Чехословакияның халық банкінде жұмыс жасайды. 1989 «Азаматтық форум» атты бұқаралық саяси қозғалыстың белсенді мүшесі атанады. Клаус Азаматтық бұқара партиясының негізін салып, 2002 жылға дейін оңың төрағасы болды. Ол қазіргі кезге дейін партияның мәртебелі төрағасы болып қалды. 1989 жылдың желтоқсанынан 1992 жылдың шілдесіне дейін Чех және Словакия Федерациялық Республиканың финанс министрі болып, Дүниежүзілік банк пен Еуро банкінің төрағасы болып жұмыс жасайды. 1991 жылы Чех Республикасының төрағасының орынбасары болады. 1992 жылы, ел Чехия және Словакия болып бөлінгеннен кейін, Чех Республикасын 1997 жылдың қарашасына дейін басқарды. 2003 жылдың 28 ақпанынан 2013 жылға дейін Чех Республикасының президенті болды.

Үйленген, екі баласы бар. Орыс және ағылшын тілінде жақсы сөйлей біледі.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Вацлав Клаус —Чехияның жаңа президенті

Санат:Чехия президенттері
Санат:Чехия премьер-министрлері
Диполь

Атом ядросының 1 диамтері 10 ^ -15 м шамалас болатындығын білеміз (8,18 - сурет). Атомның электрондық бұлтының ә радиусы жуықпен 10 ^ -10 м. Ядро мен электрондық бұлттың өлшемін салыстырып, атомның ядросын бұлттың ортасында орналасқан нүкте деп алуға болатынын көреміз, Сыртқы электр өрісі жоқ кезде оң және теріс зарядтардың орталығы сәйкес келеді (8,18, а -сурет). Егер осы атом кернеулігі \vec E электр өрісіне түссе, онда бұлт \vec E өрістің бағытына қарсы бағытта ядроға қатысты қайсыбір L қашықтықта ығысады (8,18 ә-сурет). Бұлттың барлық теріс зарядын оның орталығында жинақталған деп,  ал электр өрісіндегі тұтас атомды шамалары жағынан өзара тең, ал таңбалары қарама - қарсы екі q= Z e зарядтың жүйесі деп қарастыруға болады, олар бір-бірінен L қашықтықта орналасқан (8,19 сурет). Мұндай жүйені Диполь деп атайды. Демек, атом  сыртқы электр өріске тап боллған кезде ол электрлік дипольге айналады, ал диполь диэлектриктегі сыртқы электр өрісін әлсірететін өзінің меншікті электр өрісін тудырады. p=L q көбейтіндісі дипольдің электрлік моменті деп аталады. Электрлің момент P - дегеніміз - L бойымен теріс зарядтан оң зарядқа қарай бағытталған вектор (8,19 сурет), оның модулі P= L q көбейтіндісімен анықталады.

## Қолданылған әдебиет
* Физика Б. Кронгарт, В. Кем, Н. Қойшыбаев (Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық) Алматы "Мектеп" 2006 ж.

Санат:Электродинамика
Санат:Электромагнетизм
Жорж Клемансо

**Жорж Бенжамен Клемансо** (, 1841 жыл, Муйрон-ан-Паре, Вандея департаменті — 1929 жыл, Париж) — француз саяси және мемлекеттік қайраткері.

Мамандығы - дәрігер. Франция академиясының мүшесі (1918). Екінші империя кезінде радикалдық-республикалық қозғалысқа қатысты.

1870-1871 Фрнацияның Пруссияға қарсы соғыстағы  сәтсіздіктеріне қарамастан, соғысты соза беруді жақтады.

Ұлттық жиналыстың депутаты ретінде 1871 жыл Франкрутте жасалған уақытша бітім шартына қарсы дауыс берді.

1871 жыл Париж Коммунасы күндерінде коммуналарды версальдықтармен татуластырмақ болды.

Буржуазиялық республикалық қозғалыста «әсіре солшылдарға» қосылды.

1906 - 1909 жыл француз үкіметін басқарды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Клемансо милитаристік насихат жүргізді. Кеңес Ресейге қарсы  қарулы интервенцияның инициаторы  болды, ақ гвардия генералдары - Колчак пен Деникинге көмектесті, 1919 ж. Венгр Кеңес Республикасын құлатуға ат салысты.

Клемансо 1920 жылы президент сайлауында жеңіліске ұшырағаннан кейін саяси қызметтен біржолата кетті

## Дереккөздер

Санат:Франция премьер-министрлері
Феликс Клейн

**Феликс Христиан Клейн** (; 1849—1925) - неміс математигі, Берлиндегі Германия Ғалымдар академиясының корреспондент мүшесі (1913). 1872 жылдан Эрланген университетінің, 1875 жылдан Мюнхен Жоғары техникалық мектебінің, ал 1880 жылдан Лейпциг университетінің профессоры. Негізгі еңбектері евклидтік емес геометрияларға, үздіксіз топтар теориясына, алгебралық теңдеулер теориясына, эллипстік және автоморфты функциялар теориясына арналған. Өзінің геометриялық идеяларын «Геометриядағы жаңа зерттеулерді салыстыра отырып шолу» (1872) атты еңбегінде баяндаған. «Математише аннален» («Mathemattische Annalen») журналының 40 жылдай бас редакторы болған.

## Қолданылған әдебиет
* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 468 бет

Санат:Математиктер
Санат:Германия математиктері
Көрікті островския

**Көрікті островския** - Монотипті Орта Азиялық туыс өкілі. ОҚО-да кездеседі. Орта Азиядағы әдемі өсімдіктердің бірі. Олигоценнен сақталып келген (30 млн.жыл) ескі түр. Ол кезде ірі жапырақты ормандар кең тараған. Биіктігі 1,5 м, гүлдері ірі, (ұзындығы 10 см, диаметрі 12 см). Олар шашыраңқы пирамидалы гүлшоғырының ұзын гүлтабанына орналасады. Островския маусымда гүлдейді, шілдеде жеміс береді. Жемістері ірі болады. Тұқымы қысыңқы, сопақ, жіңішке қанаттарымен. Островския тек тұқымымен ғана көбейеді. Алғашқы рет тұқымы себілгеннен кейін 10 жылда гүлдейді, түр толығымен қорғауды қажет етеді. Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Көптеген шетелдік ботаникалық бақтарда декоративті өсімдік ретінде өсіріледі. Қазақстанда Алматы ботаника бағында байқаудан өткізілген. 

## Дереккөздер

Санат:Қоңыраугүлділер
Санат:Қазақстан флорасы
Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Санрайз Койни

**Кристина Санрайз Койни** (; 17 қыркүйек 1972, Сан-Франциско, Калифорния, АҚШ) — француз-америкалық актриса және жеке кәсіпкер. 

## Өмірбаяны
Кристина Санрайз Койни 1972 жылдың 17 қаңтарында Сан-Франциско қаласында дүниеге келген (Калифорния штаты, АҚШ). Санрайз француз тілінде сойлей біледі және біраз уақыт Францияда жұмыс жасаған. 

Санрайз екі жыл аралығында (2001-2003) киномен айналысты. Осы уақыт аралығында төрт фильмде және телесериалдарда түсіп, Койни жеке кәсіпкер атанады. 2005 жылы зергерлік дүкенін ашады. 

## Жеке өмірі
2000 жылдың 11 маусымында Санрайз Марк Руффало атты актермен некеге отырған. Екеуінің үш баласы бар, ұлы және екі қызы - Кин Руффало (2001), Белла Ноче Руффало (2005), Одетт Руффало (2007).

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Марк Стронг

**Марк Стронг** (; туған кездегі есімі — **Марко Джузеппе Салуссолиа**, 5 тамыз 1963, Излингтон, Лондон) - британдық актер, BAFTA (2004) жүлдесінің номинанты атанған. «Шерлок Холмс», «Пипец», «Совокупность лжи», «Рок-н-рольщик», «Звёздная пыль», «Робин Гуд», «Шпион, выйди вон!» сияқты фильмдерден танымал атанған.

## Өмірбаяны
Марк Стронг 1963 жылы 5 тамызда Излингтонда дүниеге келген. Анасы оның есімін ауыстыру себебі - өзінің достарымен сөйлесуге ыңғайлы болу үшін. Royal Holloway университетінде білім алып, кейіннен Bristol Old Vic театр мектебін бітіреді. Ең бірінші рөлін «Главный подозреваемый» телесериалында атақты Хелен Мирренмен ойнайды. Ең танымал фильмдері және рөлдері: «Шерлок Холмс» -Лорд Блэквуд, «Зелёный фонарь»-Таал Синестро, «Пипец»-Фрэнк Д’Амико, «Робин Гуд» -сэр Годфри және «Шпион, выйди вон!»- Джим Придо.

## Ертерек өмірі
Mark Strong 1963 жылғы 5 тамызда Лондонның Ислингтон ауданында Марко Джузеппе Салуссолия есімімен дүниеге келген. Оның анасы — австриялық, ал әкесі — италиялық болған. Әкесі Стронг дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай отбасын тастап кеткен, сондықтан ол анасының тәрбиесінде өскен; анасы сол кезде күтуші болып жұмыс істеген.

Кейін ол: «Мен өскен үй — Лондонның Ислингтон ауданындағы Myddelton Square алаңындағы пәтер еді, ортасында үлкен шіркеуі бар әсем георгиандық алаң. Бала күнімде біз көп көштік. Уолтемстоу, Клэптон, Сток-Ньюингтон және Эдмонтондағы пәтерлер есімде», — деп еске алған.

2008 жылы ол бала кезінде француз актері Alain Delon-ды көріп, актер болуға шабыттанғанын айтқан, алайда 2019 жылы актерлікті кәсіби мансап ретінде тек есейген соң ғана қарастыра бастағанын нақтылаған.

Жас кезінде Mark Strong-ның анасы оның ағылшын құрдастарына бейімделуіне көмектесу үшін атын заңды түрде өзгерткен. Ол католик ретінде шоқындырылған.

Стронг Норфолк графтығындағы Морли ауылында орналасқан Wymondham College мектебінде оқыды. Сол жерде ол Electric Hoax және Private Party атты екі панк-топта ән айтқан. Соңғы топтың атауы адамдар концерттеріне келмейді, «жеке кеш» деп ойлап қалады деген әзіл идеясына негізделген.

Бастапқыда заңгер болуды армандағанымен, Мюнхендегі Ludwig Maximilian University of Munich университетінде неміс құқығын бір жыл оқығаннан кейін Лондонға оралған. Кейін Royal Holloway, University of London университетінде ағылшын тілі мен драма мамандығында білім алып, одан соң Bristol Old Vic Theatre School мектебінде оқуын жалғастырған.

## Жеке өмірі
Марк Стронг Лондонда әйелі - Лиза Маршаллмен және екі ұлы - Габриэлмен (2005), Романмен (2007) бірге тұрады. Стронг - танымал актер Дэниел Крейгтің жақын досы.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Марк Стронг
Электр өрісінің энергиясы

q  заряд өрістің екі нүктесінің арасында орын ауыстырғанда электр өрісі күштерінік атқаратын жұмысы,  U  кернеу тұрақты қалса,  A = q U  болады. Бірақ конденсаторды зарядтағанда, оның астарларындағы кернеу нөлден  U  шамасына дейін артады (8,27 сурет), сондықтан өрістің атқаратын жұмысын есептегенде кернеу үшін оның орташа мәнін алу керек. Сонымен  A = q U= \frac{q(U+0)}  {2} = \frac{q U}  {2}
Бұл  A  жұмыс зарядталған конденсатордың  W_el  энергиясын артыруға кетеді де  W_el=A  болады. Осыдан зарядталған конденсатордың энергиясы W_el=\frac{q U}  {2} формуласымен беріледі. болғандықтан, конденсатордың энергиясы үшін тағы бір формула аламыз: W_el=\frac{C U^2}  {2}, U=\frac{q}  {C} сондықтан W_el=\frac{q^2}  {2C}
Жақыннан әрекеттесу теориясы бойынша өріс мұндай энергияға ие болады. Конденсатордың өрісі оның астарларының арасында жинақталуы себепті, бұл өрістің энергиясы осы кеңістікте біркелкі таралған.
Біртекті электр өрісі энергиясының көлемдің тығызды Ѡ_el деп бірлік көлемде жинақталған өріс энергиясымен өлшенетін \omega_el=\frac{W_el}  {V}  шамасын айтады. 
Энергия формуласындағы С шамасын  оның SI жүйесіндегі формуласымен алмастырсақ, \omega_el=\frac{C U^2}  {2} = \frac{\epsilon_0 \epsilon S U^2}  {2d}
Бұл теңдіктің оң жағының алымын да, бөлімін де d шамасына көбейтіп W_el=\frac{\epsilon_0 \epsilon U^2}  {2d} Sd аламыз.  S d=V ,ал  E= \frac{U}  {d} , олай болса, W_el=\frac{\epsilon_0 \epsilon E^2}  {2d} V ал бұдан \omega_el=\frac{W_el}  {V} = \frac{\epsilon_0 \epsilon E^2}  {2}
Электр өрісі энергиясының тығыздығы осы өріс кернеулігінің квадратына тура пропорционал болады.

## Қолданылған әдебиет
* Физика Б. Кронгарт, В. Кем, Н. Қойшыбаев (Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық) Алматы "Мектеп" 2006ж.

Санат:Энергия
Санат:Электромагнетизм
Дэниел Крэйг

**Дэниел Рафтон Крэйг** (; , Честер, Англия) - ағылшын актері. «Казино „Рояль“» (2006), «Квант милосердия» (2008) және «007: Координаты „Скайфолл“» (2012) фильмдерінде Джеймс Бонд кейіпкерінің рөлін ойнап, дүние жүзіне танымал болады. «Девушка с татуировкой дракона» триллерінде Микаэль Блумквисттің рөлімен де танымалдылығы арта түседі.

## Өмірбаяны
Дэниел Крэйг 1968 жылы 2 наурызда Честер қаласында дүние есігін ашқан. Оның ата-анасы ажырасқан соң, Дэниел және апайы Леа анасымен қалады. Олар бірінші Ливерпуль қаласында, кейіннен Хойлэйкте өмір сүреді. Крэйгтің анасы Макс Блонд атты танымал суретшіге тұрмысқа шығады. Крэйг алты жасынан музыкамен айналыса бастайды. Мектепте оқып жүріп, «Hoylake Rugby Club» рэгби командасының мүшесі болады. 16 жасында Лондонға көшіп, «Жастарға арналған халық театрына» түседі. Актерлық карьерасын Дэниел тек 1992 жылдан бастайды. Ол танымалдылығы төмен фильмдерге түсіп, 2001 жылы «Лара Крофт: расхитительница гробниц» фильмінде Джеймс Бондтың рөлін ойнап, бірден  даңқы көтеріледі. Кейіннен, Дэниел басқа да дүние жүзіне әйгілі фильмдерге түседі. 

## Жеке өмірі
1992 жылы Дэниел Фиона Лаудонға үйленіп, бір жыл өткен соң, Элла атты қызы дүниеге келеді. Бірақ, 1994 жылы олар ажырасады. Оған қарамастан, екеуі дос болып калды және қыздарын бірге өсіруден тайынбады. 1996-2004 жылдар аралығында Дэниел Хайке Макатч атты неміс актрисамен кездесті. 2011 жылдың 22 маусымында Дэниел ешкімге айтпай, Рэйчел Вайс деген актрисамен Нью-Йорк қаласында некеге тұрды. Олар «Дом грёз» атты триллерде бір отбасы болып ойнағаннан кейін, 2010 жылдың желтоқсан айынан кездесе бастайды. Олардың тойында тек 4 қонақ болды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Дэниел Крэйг
Маха Бандула

**Маха Бандула** (1782 жыл - 1825, Данубью) - Бирманың әскери қолбасшысы Маха Бандула 19 ғасырдың 20 жылдарының басында Ассам жорықтарын басқарып, бұл князьдықты Бирмаға қосты. 1824 ж. мамырда  Маха Бандула Бенгалия аймағын басып кіріп, бірқатар жеңістерге жетті. Артилл. атыстар кезінде қаза тапты.

## Дереккөздер

Санат:Мьянма қолбасшылары
Қотырқой асуы

**Қотырқой** – Үлкен Қотырқой тауының батысындағы асу.

## Географиялық орны
Жетісу облысы Кербұлақ ауданы Бостан ауылының солтүстігінде 8 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Ең биік жері шамамен 1600 м. Мамыр-қазан айларында салт адам өте алады. Беткейлік шайылумен бірге бойлық эрозия әрекеттері күшті дамыған. Солтүстігінен Көктал, оңтүстік беткейінен Терісаққан өзендерінің салалары бастау алады. Асу Күреңбел мен Ынтымақ елді мекендерінің жол қатынасын байланыстырады.

## Дереккөздер

Санат:Жетісу облысы асулары
Санат:Жетісу Алатауы
Маусымдық тоң

**Маусымдық тоң** - салқын кезде уақытша қатып, жылы маусымда еритін топырақ қабаты. Еуропа аймағның көпшілік бөлігінде таралған.  Маусымдық тоң топырақ горизонтының деформациялануынан, топырақ қабатының бетінде микрорельефтің пайда болуына әкеп соқтырады. Маусымдық тоң қоршаған ортаның ылғалдылығына, заттардың физикалық құрамының өзгеруіне әсер етеді. Су өткізбейтін қабат қызметін атқарады, ылғалдылық мөлшерін шамадан тыс арттырып отырады.

## Дереккөздер

Санат:Топырақтар
Маутхаузен

thumb|Гузен концлагерінің орталық кіреберісі
**Маутхаузен** () — неміс-фашистерінің концентрациялық лагері. 1938 жылы Маутхаузен (Австрия) қаласынан 4 км жерде, Дахау  коцлагерінің "бөлімшесі" ретінде салынды. 1938 - 1945 жылдар аралығында мұнда 335 мыңға тарта адам тұтқында болды. 122 мыңнан астам адам айуандықпен өлтірілді. Соның 32 мыңнан астамы кеңес азаматтары. Маутхаузендегі коммунистер бастаған астырытын ұйым 1945 жылы 5-7 мамырда көтеріліс ұйымдастырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін мұнда мемориалдық музей ашылды. 1948 жылы Д.М. Қарбышевқа ескерткіш орнатылды.

## Дереккөздер

Санат:Үшінші рейх концентрациялық лагерьлері
Санат:Аустрия тарихы
Рэйчел Вайс

**Рэйчел Вайс** ( ; 7 наурыз 1970, Лондон, Ұлыбритания) — британдық кино және театр актисасы. «Оскар сыйлығы» жүлдесінің номинанты атанған.

## Балалық шағы
Рэйчел Ханна Вайс 1970 жылы 7 наурызда Ұлыбританияның Лондон қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Джордж Вайс, ұлты бойынша еврей, Венгрияда дүниеге келген. Еврейліктерді жақтырмайтын адамдардан қашып, Англияға көшуге мәжбүр болды. Рейчелдің анасы, Эдит Рут, Венада туып өскен. Оның қанында да еврей қаны бар. Рэйчелдің айтуы бойынша, ол «интеллектуалды еврей үйінде» өскен және өзін еврей деп санайды. Актрисаның Минни атты апайы бар. Вайс ағылшын тілін Кэмбридж университетінде оқыған. Cambridge Talking Tongues атты студенттерге арналған драмалық группаның негіздеушілерінің бірі болған.

## Мансап
1994 жылы Gielgud театрында қойылған Design for Living пьесасындағы рөлі Рэйчелға табыс әкеледі. Сол жылы «Цепная реакция» фильмінде түсіп, кейіннен Бернардо Бертолуччидің «Ускользающая красота» фильмінде рөлге ие болады. «Мумия» (1999 жыл) және «Константин: Повелитель тьмы» (2005) фильмдері де оның танымал атануына өз үлесін қосқан болатын. Вайс 2005 жылы Джон ле Карренің кітабынан түсірілген «Преданный садовник» фильмінде түсіп, «Алтын глобус» және «Оскар сыйлығы» сыйлықтарының номинанты атанған. 2006 жылы «Фонтан» және «Мои черничные ночи» фильмдерінде рөлдерге ие болады.

## Жеке өмірі
Вайстың американдық режиссер Даррен Аронофски атты жігіті болды. 2006 жылдың 31 маусымында екеуінің ұлдары Генри дүниеге келеді. Бірақ, 2010 жылдың 9 қарашасында олар бірге тұрмайтындығы және кездеспейтіндігі жайлы айтады. Оған қарамастан, олар достар болып қалды және ұлдарын бірге асырап жатыр. Рэйчел 2011 жылдың 22 маусымында Нью-Йорк қаласында Дэниел Крэйгпен некеге отырды.

## Фильмография

## Сыртқы сілтемелер
* Рэйчел Вайс
*  Рэйчел Вайс. 

## Дереккөздер

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік қолдаушы актриса үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Джакомо Маттеотти

250 px|оңға|Джакомо Маттеотти
**Джакомо Маттеотти** (, Фратта-Поесине, Ровиго провенциясы - , Рим) - Италия социалистік партиясы (ИСП) басшыларының бірі. 1919 жылы Ф.Турати және басқа да реформистермен бірге ИСП-ын фашизмге батыл қарсы шығуға шақырды. Фашистік тәртіп пен оның қулық-сұмдықтарын әшкереледі. 1924 жылы фашистер ұрлап әкетіп өлтірді.

## Дереккөздер

Санат:1885 жылы туғандар
Санат:1924 жылы қайтыс болғандар
Санат:Антифашистер
Санат:Италия саясаткерлері
Альберт Матьез

**Альбер Матьез** (; 10 қаңтар 1874 жыл, Ла-Брюйер, Жоғарғы Сона департаменті — 26 ақпан 1932 жыл, Париж) - француз тарихшысы, Ұлы француз революциясы тарихын зерттеуші, доктор. 1907-1908 ж. Матьез буржуазиялық-либералдық Альбер *Олар* мектебінен қол үзді. Робеспьердің шынайы тарихи бейнесін қалпына келтіруге тырысты. Ж.Ж. Дантонды дәріптеушілікке қарсы шығып, оның Ұлы Француз революциясы алдындағы қателігін әшкереледі. *Ж.Жорестен* кейін буржуазиялық-либералдық тарихнамаға қарсы батыл күрес жүргізді.

## Дереккөздер

Санат:Франция тарихшылары
Санат:Марксистер
Санат:Франция коммунистері
Георг Людвиг фон Маурер

thumb|upright|Георг Людвиг фон Маурер
**Георг Людвиг фон Маурер** (; , Эрпольцхайм — , Мюнхен) - неміс тарихшысы, маркалық немесе қауымдық теорияны жасаушы. 1826 жылдан Мюнхен университетінің заң прфессоры. Көп жылдар бойы Бавария үкіметінде жауапты қызметтер атқарды. Маурер конститутциялық монархияны жақтады. Марксизмнің негізін салушылар Маурер еңбектерін  жоғары бағалай отырып, оның әр дәуірдегі тарихи деректерді шатастыру, тарихтағы зорлық-зомбылық әдістерін жете бағаламау сияқты кемшіліктерін қатаң сынады.

## Дереккөздер

Санат:1790 жылы туғандар
Санат:1872 жылы қайтыс болғандар
Санат:Германия саясаткерлері
Санат:Германия тарихшылары
Санат:Германия министрлері
Даррен Аронофски

**Даррен Аронофски** (, 12 ақпан 1969, Бруклин, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық режиссер, продюсер.

## Өмірбаяны
Аронофски Нью-Йоркте, Бруклинде, мектеп мұғалімінің отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Абрахам (Абе) химия пәнінің оқытушысы болған. Анасы, Шарлотта Аронофски, 1941 жылы Бруклинде туған. 

Даррен елінің ең үздік мектептерінің бірі — Эдвард Мэроудың орта мектебін бітірді (Нью-Йорк). Мектепті бітірісімен, 6 ай шамасында Еуропа, Гватемала жерлеріне саяхаттаған. Ал 1987 жылы Гарвард университетіне түсіп, кино және антропологияны оқыған. 1990 жылы ғылыми жоба ретінде ең бірінші фильмін түсіреді («Чистка супермаркета»). 1991 жылы тағы да қысқа фильм түсіріп (Печенье с предсказанием), Гарвард университетін беспен бітіреді. Бір жыл өткен соң Даррен Лос-Анжелеске көшеді де, американдық кино өнерінің институтына түседі. Нью- Йоркке оралған соң, 1995 жылы Аронофски «Пи» атты фильмін түсіреді. 2000 жылы «Реквием по мечте» фильмі шығып, үлкен табыс әкеледі және көптеген сыйлықтарға ие болады. 2006 жылдың 2 қыркүйегінде «Фонтан» атты фильмі жарық көреді. Аронофскидің «Рестлер» және «Қара аққу» атты фильмдері, оның ең үздік фильмдер, болып саналды.

## Жеке өмірі
2001 жылы Аронофски англиялық актриса Рэйчел Вайспен кездесе бастайды, 2006 жылдан бастап олар бірге тұрады және осы жылы олардың ұлдары дүниеге келеді. Бірақ, 2010 жылдың қараша айында олар ендігі кездеспейтіндігі жайлы жариялайды. 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Даррен Аронофскидің жеке сайты
* Даррен Аронофски жайлы
*  Даррен Аронофскимен сұхбат 

Санат:Тәуелсіз рух сыйлығының иегерлері
Торри Девито

**Торри Джоэл Девито** (; 8 маусым, 1984, Хантингтон, Нью-Йорк) - американдық актриса, скрипкашы, бұрынғы фотомодель. 

## Өмірбаяны
Торри Девито 1984 жылы 8 маусымда Хантингтонда дүниеге келді. Оның әкесі, Либерти Девито шамамен 28 жыл бойы Билли Джоэлдың барабаншысы болды. Торри 6 жасынан мектебінде скрипкада ойнай бастайды. 15 жасында жарнамаларда түсіп, Майами мен Чикагодағы Ford Models агенттігінде жұмыс жасады. Бірнеше жыл бойы модель болғаннан кейін, актерлық карьераға көшеді. 2005 жылы «Красивые люди» драмалық сериалындағы басты актрисаларының бірі болады. 2008 жылы «Холм одного дерева», кейіннен «Лето наших надежд», «Клиника», «Дрейк и Джош», «Король Квинса», «C.S.I.: Место преступления Майами», «Касл» сериалдарында, «Я всегда буду знать, что вы сделали прошлым летом» фильмінде және «Улики» триллерінде түседі. Ал 2012 жылы «Дневники вампира» сериалында Мередит рөлін иеленеді.

## Жеке өмірі
2011-2013 жылдарда Торри Пол Уэсли актерымен некеде болады. 2013 жылы жұп ажырасып кетті.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Торри Девито
* Торри Девито.

Санат:АҚШ музыканттары
Қызылсерік

**Қызылсерік** – Тарбағатай жотасының солтүстік-батыс бөлігіндегі тау сілемі.

## Географиялық орны
Абай облысы Үржар ауданы Қазымбет ауылының солтүстік-шығысында 24 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 2033 м, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қаарай 13 км-ге созылған, енді жері 4 км. Беткейлері тіктеу. Батысы, солтүстігі және шығысымен Базар, оңтүстігінде Қусақ өзендерінің салалары тау бөктеріндегі бұлақтардан бастау алады. Батысында Базар, Үржар, оңтүстігінде Тікжолдың асуы орналасқан. 

## Өсімдігі
Тау шатқалында көк терек, қайыңнан тұратын орман, қара және қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас астық тұқымдас шөптесіндер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Үржар ауданы таулары
Тарбағатай

Тарбағатай мына мағыналарға сілтеуі мүмкін:

* Тарбағатай ауданы
* Тарбағатай жотасы
* Тарбағатай тауы
* Тарбағатай аймағы
* Тарбағатай кемпіршөбі
* Тарбағатай көшесі (Астана)
* Тарбағатай (ауыл)
* Тарбағатай ауылдық округі
* Тарбағатай көшесі (Алматы)
* Тарбағатай дембеті
* Тарбағатай халық театры
Матьяш Корвин

**Матьяш I Корвин,** немесе **Матьяш Хуньяди** (мажар: *Hunyadi Mátyás,* румын: *Matei Corvin,* хорват: *Matija/Matijaš Korvin,* словак: *Matej Korvín,* чех: *Matyáš Korvín;* 23 ақпан 1443 — 6 сәуір 1490) — 1458-90 жылдардағы Мажар патша. Ұсақ және орта феодалдар мен қалаларға иек артып, елді бір орталыққа бағындыру саясатын жүргізді, тұрақты әскер құрды. Венгрия тәуелсіздігіне  қауіп төндіріп келген Осман империясына тойтарыс берді. 1468 жылы Чехияға қарсы соғыс ашып, Моравияны, Силезияны қосып алды. 1485 жылы Венаға ие болды.

## Дереккөздер
Адам (фильм)

**«Адам»** () — Макс Майер атты режиссердің 2009 жылы шыққан фильмі. 

## Сюжеті
Адам (Хью Дэнси) Аспергер синдромымен аурады және шағын фирмада инженер-электроншы болып жұмыс жасайды, астрономиямен қызығады. Біраз уақыт бұрын, оның әкесі өмірмен қоштасып, Адам үлкен баспанасында жалғыз қалады. Уақыт өте келе, Бет (Роуз Бирн) атты әдемі көршісі пайда болады. Бет бала бақшада жұмыс жасап, бос уақытында балаларға арналған кітап жазуды ұнатады. Ол Адамға бірден ұнайды, бірақ Адам сезімдері жайлы айтуға батылы бармай, бірінші қадам жасауға қорқады. 

## Рөлдегілер
* Хью Дэнси — *Адам Раки*
* Роуз Бирн — *Бет Бакуолд*
* Питер Галлахер — *Марти Бакуолд*
* Эми Ирвинг — *Ребекка Бакуолд*
* Фрэнки Фэйсон — *Харлан*
* Марк Линн-Бэйкер — *Сэм Клайбер*
* Хэвилэнд Моррис — *Лира*

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Фильмнің ресми сайты
* Адам(фильм)
* «Адам»
* Трейлер
Хью Дэнси

**Хью Дэнси** (; 19 маусым, 1975 жыл) — британиялық актер.

## Өмірбаяны
Хью Дэнси 1975 жылдың 19 маусымында Ұлыбританияның Стоук-он-Трент атты қалада дүние есігін ашады. Оңың әкесі, Джонатан Дэнси, британиялық философ және танымал ғалым болған. Ал анасы, Сара, баспагер болып жұмыс жасаған. Хьюдың ағасы мен апайы бар. Ағасы Джек туристтік фирмада, ал апайы Кейт - Save the Children ұйымында істеген. Дэнси Винчестер-колледжін және Оксфорд университетінің Санкт-Питер колледжін бітіріп, 18 жасында Шекспирдің «Двенадцатая ночь» пьесасында түседі. 1999 жылы Cold Feet сериалында Дэнни кейіпкерінің рөлін иеленеді. 2007 жылы «Journey’s End» атты қойылымда басты рөлді ойнайды. 2009 жылы «Адам» фильмінде Асперг синдромымен ауратын Адамның рөліне ие болады. Сол жылы Айла Фишермен бірге «Шопоголик» фильмінде түседі.

## Жеке өмірі
Хью «Вечер» фильмінің түсірілімінде Клэр Дэйнспен танысып, екеуі бірден кездесе бастайды. 2009 жылдың қыркүйегінде екеуі Францияда некеге отырады. 2012 жылдың 17 желтоқсанында олардың Сайрус Майкл Кристофер Дэнси атты ұлдары дүниеге келеді.  Бұған дейін,  Дэнси Энни Моррис атты белгілі суретшімен кездескен.

## Сыртқы сілтемелер
* Хью Дэнси
Айла Фишер

**Айла Лэнг Фишер** (; 3 ақпан 1976 жыл, Маскат, Оман) — австралиялық актриса. «Дома и в пути» операсында Шеннон Рид рөлін ойнаған. 2005 жылы Винс Вон және Оуэн Уилсонмен бірге «Шақырылмаған қонақтар» комедиясында, «Шопоголик», «Иллюзия обмана», «Ұлы Гэтсби» фильмдерінде түскен.

## Өмірбаяны
Фишер Омандағы Маскат қаласында туып, 9 айына дейін тұрған. Олардың отбасында Айладан басқа тағы 4 бала болған. Айла әлі 1 жасқа толмай, олар Аустралиядағы Перт қаласына көшеді.  

Айланың күйеуі Саша Барон Коэн. Екеуінің 2007 жылы 19 қазанда Лос-Анжелес қаласында туған Олив және 2010 жылы тамыз айында туған Элула Лотти Мириам атты қыздары бар. 2015 жылы Монтгомери Мозес Брайан Барон Коэн атты ұлды туған. 

## Мансабы
Айла 9 жасынан австралиялық жарнамаларда түсе бастайды. Кейіннен «Бей-Сити» және «Райский пляж» сериалдарында түседі. 1994 жылдан 1997 жылға дейін «Дома и в пути» сериалында Шеннон Ридтің рөлін ойнайды. 2001 жылы Фишер «Бассейн» неміс фильмінде Кимнің рөлін ойнайды. 2002 жылы Айла Скуби-Ду фильмінде Мэри Джейннің рөлімен танымал болады. 2003 жылы Wannabes комедиясында Кристидің рөлін ойнайды. "Шақырылмаған қонақтар" фильмінде Винс Вон, Оуэн Уилсон, Кристофер Уокен, Рэйчел МакАдамс сияқты актерлермен түсіп, сыйлыққа ие болады. 2006 жылы «Лондон» драмасында Джессика Бил, Крис Эванс және Джейсон Стэтхем сияқты актерлерімен ойнайды. Джейсон Биггзпен бірге "Женюсь на первой встречной" комедиясында түсіп, Кейтидің рөлін алады. 2007 жылы «Обман» триллерінде Джозеф Гордон-Левитт және Мэттью Гудпен түседі. 2010 жылы Фишер «Руки-ноги за любовь» комедиясында басты рөлді ойнап, 2012 жылы «Холостячки» фильмінде түседі.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Айла Фишер
Үшарқар-Таразы

thumb|300px|Орион шоқжұлдызы
**Үшарқар-Таразы** — Орион шоқжұлдызындағы аңшының белдігін бейнелейтін астеризм.  Астеризм үш ақ-көгілдір (көгілдір аса алып) жұлдыздан тұрады: Альнитак (ζ Орион), Альнилам (ε Орион), Минтака (δ Орион). Олар араб тілінен сәйкесінше «мата белбеу», «інжудің жібі», «белдік» деп аударылады.

Орион шоқжұлдызын аспаннан осы үш жұлдыз арқылы оңай табуға болады. Олар бір-бірінен бірдей бұрыштық арақашықтықта және бір сызықтың бойында орналасқан. Сызықтың оңтүстік-батыс шеті көгілдір Сириус жұлдызына, ал солтүстік-шығыс шеті қызыл Альдебаран жұлдызына сілтейді.

Астеризмді бақылайтын ең жақсы уақыт — қарашадан қаңтарға дейінгі аралық. Үшарқар-Таразы аспан экваторына өте жақын орналасқандықтан, екі жартышардан да көрінеді.

thumb|300px|left|Үшарқар-Таразы

Санат:Орион (шоқжұлдыз)
Санат:Астеризмдер
Қызылтас

**Қызылтас** сөздері төмендегідеймағыналар білдіруі ммүкін:
* Қызылтас  1998 Көкбай ауылы
* Қызылтас таулары
* Қызылтас (тау, Ақдала қонысы)
* Қызылтас (тау, Ақтау таулары)
* Қызылтас (тау, Ешкіөлмес таулары)
* Қызылтас (тау, Жалпақтау таулары)
* Қызылтас (тау, Кішітау таулары) 
* Қызылтас (тау, Қалба жотасы)
* Қызылтас (тау, Қаратоғанбай таулары)
* Қызылтас (тау, Түнғатар тауы)
* Қызылтас (тау, Шұнақ таулары)
* Қызылтас (төбе, Қараүңгір таулары)
* Қызылтас (төбе, Тасжарған төбесі)
* Қызылтас (шоқылы тау, Қарағанды облысы)
* Қызылтас үңгірі
Қызылтас (тау, Қалба жотасы)

**Қызылтас** – Қалба жотасының шығыс бөлігіндегі аласа тау.

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Төменгі Тайынты ауылының оңтүстік-шығысында 32 км жерде орналасқан.  

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1108 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 4 км-ге созылған, енді жері 2,5 км. Беткейі тіктеу, жартасты келген. Солтүстік-шығысында Ляпунов шоқысы, оңтүстігінде Холодная Сопка (Суықшоқы), оңтүстік-шығысында Серебряная (Күмісті), оңтүстік-батысында Қараала таулары орналасқан.

## Геологиялық құрылымы
Ортаңғы және жоғарғы девон дәуірінің тау жыныстарынан түзілген.

## Өсімдігі
Таудың қоңыр топырақ жамылғысында боз, қызғылт селеу, итмұрын, тобылғы, ешкісабақ, қараған, өзен арналарында қарағай, қайың, т.б. өседі.

## Дереккөздер

Санат:Ұлан ауданы таулары
Қызылтас (тау, Қаратоғанбай таулары)

**Қызылтас** – Қаратоғанбай тауларының оңтүстік-шығысындағы тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Ақтоғай ауылының солтүстік-батысында 29 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1086 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 8 км-ге созылған, енді жері 7 км.

## Жер бедері
Беткейі тік шоқылардан тұрады. Етегіндегі жартастардың биіктігі 7-10 м. Оңтүстігінде қойтастардың мол үйінділері шоғырланған. Солтүстігінде Жалпаққайың, шығысында Арқарлы таулары бар. Батысындағы бұлақтардан Майөзек өзені бастау алады.

## Өсімдігі
Таудың қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу, аңғарларында бидайықты шалғын өседі. Мал жайылымына қолайлы.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Винс Вон

**Винсент Энтони «Винс» Вон** (; 28 наурыз 1970, Миннеаполис, Миннесота, АҚШ) – америкалық актёр, продюсер. 1980 жылдардың аяғынан кішігірім жобаларда түсе бастайды. 1996 жылы «Тусовщики» фильмінде түсіп, танымал атанады. Кейіннен, Вон көптеген голливуд комедияларында түсе бастайды.

## Өмірбаяны
Винс Вон 1970 жылдың 28 наурызында Миннесота штатының Миннеаполис қаласында дүниеге келеді. Оның әкесі, Вернон, отбасын асырау үшін жол бекетіне жұмысқа тұрады. Олардың отбасылық  фермалары еш табыс әкелмегендіктен, жеке кәсіпкерлікпен айналысуды тастайды. Кейіннен зауытта, психиатриялық клиникада, жеке фермада істейді. Ал анасы, Шерон, шаштаразшы болып, кейін жылжымайтын мүлік сататын агент болып жұмыс жасайды. 1991 жылы Винстің ата-анасы ажырасады. Ал 2010 жылдың 2 қаңтарында 39 жасар Винс 31 жасар Кайла Уеберге үйленеді. Олардың шағын үйлену тойларына тек туысқандары мен жақын достары шақырылды.18 желтоқсанда олардың бірінші баласы Чикаго қаласында дүниеге келді.

## Сыртқы сілтемелер
*
Қызылтас (тау, Ешкіөлмес таулары)

**Қызылтас** – Ешкіөлмес тауларының оңтүстік-батыс бөлігіндегі тау тізбектері.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы Киік аулының оңтүстік-батысында 48 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1037 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай тізбектеліп 11 км-ге созылған, енді жері 4 км.

## Жер бедері
Беткейлері тау аңғарларымен, сай-жыралармен тілімденген. Баурайындлағы бұлақтардан Мойынты, Қараеспе өзендері бастау алады. Солтүстігінде Қараматақ, оңтүстігінде Өзенжал, оңтүстік-батысында Қаратөбе, оңтүстік-шығысында Ақтас таулары бар.

## Өсімдігі
Тауалдының қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, бетеге, қараған, селеу, бұталар өседі. Беткейі жазғы жайылымдыққа және қыстауға пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы таулары
Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау

**Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау** — электр тізбектері элементтерінің екі негізгі жалғау түрі.

thumb|Өткізгіштерді тізбектей жалғау
thumb|Өткізгіштерді параллель жалғау
## Өткізгіштерді тізбектей жалғау
Түйін деп үштен кем емес өткізгіштердің тоғысқан нүктесін атайды. Бұл бөлікте  n  өткізгіш бар (9,5 сурет). Оларды тізбектей жалғағанда өткізгіштің бойынан бірдей ток өтеді, себебі тоқ таратылмайды. Бөліктің ұштарындағы потенциалдар айырымы:
\phi_1 - \phi_n = (\phi_1 - \phi_2) + (\phi_2 - \phi_3) +...+(\phi_{n-1} - \phi_n)  немесе  U = U_1 + U_2 +...+U_n Бөлік тізбегі үшін Ом заңынан  U= I R  ,  U_1 = I R_1, т.с.с.
Сонда бөліктегі эквиваленттік кедергі  R = R_1 + R_2 +...+R_n болады. Осыдан өткізгіштерді тізбектей жалғау белгілерін аламыз.
#  I= I_1=I_2=...=I_n 
#  U = U_1 + U_2 +...+U_n
#  R = R_1 + R_2 +...+R_n
#  U_1 : U_2 : U_3= R_1: R_2 : R_3

## Өткізгіштерді параллель жалғау
Параллель қосылған кезде өткізгіштердің ұштары мен шеттері екі түйінге жинақталады (9,6 сурет).  a  түйінге қүйылатын ток күшінің одан шығатыын тоқтардың қосындысына тең болатын анық:  I= I_1=I_2=...=I_n (9,10)  Кернеу  U= \phi_a - \phi_b  әрбір өткізгіште бірдей, олай болса Ом заңынан сәйкес  I = \frac{U}  {R}  ,  I_1 = \frac{U}  {R_1} . Тоқтың мәндерін (9,10)-ға қойып мынаны аламыз: 
 \frac{1}  {R}= \frac{1}  {R_1} + \frac{1}  {R_2} +...+ \frac{1}  {R_n}  мұндағы R - тізбек бөлігіндегі балама ( эквивалентті) кедергі. Алынған тұжырымдарды біріктіре отырып, өткізгіштерді параллель жалғау белгілерін жазамыз: 
#  U= U_1=U_2=...=U_n 
#  I = I_1 + I_2 +...+I_n
#   \frac{1}  {R}= \frac{1}  {R_1} + \frac{1}  {R_2} +...+ \frac{1}  {R_n}
#  I_1 : I_2 : I_3= \frac{1}  {R_1} : \frac{1}  {R_2} : \frac{1}  {R_3}

## Дереккөздер


Санат:Электротехника
Клэр Дэйнс

**Клэр Кэтрин Дэйнс** (; , Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық актриса. «Алтын глобус» сыйлығының 4 рет номинанты атанған. (1995, 2011, 2012, 2013), ал «Эмми» - 3 рет (2010, 2012, 2013).

## Балалық шағы
Клэр Кэтрин Дэйнс Манхэттен қаласында өмірге келген. Оның әкесі, Кристофер Дэйнс, компьютер шебері, ал анасы, Карла Дейнс, суретші және дизайнер болып жұмыс жасаған. Клэрдің атасы, Гибсон Дэйнс (1910-1992) көркем-архитектуралық Йел университетінде білім берген. Ал оның үлкен ағасы (1973), Paul Hastings компаниясында адвокат болып істейді. Клэр Нью-Йорктегі Dalton School және Professional Performing Arts School мектептерінде білім алған. Кейіннен, Лос Анжелес қаласының  Lycée Français de Los Angeles мектебіне ауысады. 1998 жылы Йель университетіне түседі де, актерлық карьера үшін екі жыл ғана оқып, актерлық карьера үшін университетті тастап кетеді.

## Мансап
Дэйнс ең бірінші рөлді «Закон и порядок» телесериалында ойнап, кейіннен Lifestories: Families in Crisis сериалынан көрінеді. 1994 жылы Клэр «Моя так называемая жизнь», атты телесериалда түсіп, үлкен табысқа қол жеткізеді. 1994-1995 жылдарда «Маленькие женщины», «Лоскутное одеяло» және «Семейный праздник» фильмдерінде түседі. Ал ең бірінші басты рөлін «Ромео + Джульетта» мелодрамасында түсіп, Джульеттаның рөлін иеленеді. Кейін оған «Титаник» фильмінде түсу жайлы ұсынас жасалады, бірақ актриса басты рөлді ойнауға келіспейді. Осыдан кейін, Клэр дүние жүзіне әйгілі болып, көптеген жобаларда түсе бастайды.

## Жеке өмірі
Алты жыл көлемінде Клэр австралиялық әнші Бен Лимен кездесіп, 2003 жылы екеуінің жұбы ажырайды. Кейін өзінің әріптесі Билли Крудаппен романы болады. Ал 2009 жылдың қыркүйегінде Хью Дэнси атты актермен некеге отырған. Қазір екеуінің Сайрус Майкл Кристофер Дэнси (17.12.2012) атты ұлдары бар.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Клэр Дэйнс
* Клэр Кэтрин Дэйнс

Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Кристофер Уокен

**Кристофер Уокен** (, ) — америкалық актер, ең белсенді голливуд актерлерінің бірі. Оның айтуынша, ол ұсынылған рөлдердің барлығына келіседі. Кристофер шамамен бір жыл ішінде 5 фильмге түседі. Көбінесе жаман кейіпкердің рөлімен әйгілі болған («Чем заняться мертвецу в Денвере», «Бэтмен возвращается», «Сонная лощина», «Вид на убийство»). «Оскар сыйлығы» жүлдесінің номинанты атанған.

## Өмірбаяны
Рональд Уокен Квинесте туып өскен және кішкентайынан телесериалардарда түскен. 1961 жылы университетке түсіп, біраз уақыт өте келе оқып жүрген жерінен шығарылады. Досының ақылы бойынша атын Кристоферге ауыстырады. 1966 жылы «Лев зимой» койылымында сынға түсті. 1970 жылдан бастап фильмдерге түсе бастайды. 1977 жылы Вуди Алленнің «Энни Холл» атты фильмінде түсіп, сыншылардың көзіне түседі. «Охотник на оленей» (1978) фильміне түсіп, «Оскар сыйлығы» сыйлығының номинанты атанған. «Мёртвая зона» (1983), «Вид на убийство» (1985), «Король Нью-Йорка» (1990), «Макбэйн» (1991), «Бэтмен возвращается» (1992), «Қойыртпақ шығарма» (1994), «Герой-одиночка» (1996), «Похороны» (1996) және тағы басқа  фильмдерде түседі. Дэннис Хоппермен «Настоящая любовь» фильміне түсіп, үлкен табысқа қол жеткізеді, даңқы арта түседі. Стивен Спилбергтің «Поймай меня, если сможешь» атты фильміне түсіп, тағы да «Оскар сыйлығы» жүлдесінің номинанты атанды. Ақырғы уақытта Кристофер комедия жанрындағы фильмдерде көп түсіп жүр («Незваные гости», 2005; «Человек года», 2006; «Семь психопатов», 2012).
## Фильмография

* Қойыртпақ шығарма (1994)
## Сыртқы сілтемелер

* 
* Кристофер Уокен

## Дереккөздер

Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Үздік қолдаушы актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Матрос

**Матрос** () — әскери-теңіз флотындағы ең кіші әскери атақ, қарулы күштердің басқа түрлеріндегі сарбаз атағына сай келеді. КСРО-да 1946 жылы маусымда қызыл флотшы атағының орнына енгізілді. Ефрейтор дәрежесіне тең аға матрос атағы да бар. Сауда флотында кеме командасының құрамындағы қызметші де Матрос деп атайды.

## Дереккөздер

Санат:Әскери шендер
Санат:Әскери-теңіз флоты
Рэйчел МакАдамс

**Рэйчел Энн Макадамс** (; 17 қараша 1978, Лондон, Онтарио, Канада) — канадалық киноактриса. 2002 жылы «Идеальный пирог» фильмінде түсіп, Genie Award сыйлығына ие болады. 2004 жылы «Дрянные девчонки» фильмінде Реджина Джордждың рөлін ойнайды. Сол жылы Николай Спаркстың «Дневник памяти» романынан түсірілген фильмде рөлге ие болады. Бұл фильмде Райан Гослингпен бірге түседі. 2005 жылы «Незваные гости» комедиясында түседі. 2009 жылы Гай Ричидің «Шерлок Холмс» фильмінде Ирэн Адлердің рөлімен танымал болады. 2010 жылы Рэйчел Макадамс «Доброе утро» комедиясында басты рөлді иеленеді.

## Балалық шағы
Рэйчел Макадамс Лондондағы Онтарио ауылында дүниеге келеді. Сент-Томас атты көрші қалада өседі. Оның әкесі, Ланс – жүк машина жүргізушісі, ал анасы, Сандра – медбике. Рейчелдың Дэниэль атты бауыры және Кейлин деген кіші сіңілі бар. Актриса 4 жасынан мәнерлеп сырғанаумен айналыса бастайды. Myrtle Street Public School мектебінде оқып, Central Elgin Collegiate Institute институтында білім алуды жалғастырады. Рэйчел Торонто қаласында Йорк университетін беске бітіреді.

## Мансап
Рэйчел Роб Шнайдермен бірге «Цыпочка» фильмінде басты рөлді ойнайды. 2004 жылғы Дрянные девчонки» фильмінде Реджина Джордждың рөліне ие болады. Дайан Китон, Сара Джессика Паркер, Дермот Малруни, Люк Уилсон және Клэр Дэйнс сияқты актерлермен бір фильмде түседі. 2007 жылы Пирс Броснан және Патриша Кларксонмен бірге «Супружество» фильмінде басты рөлді ойнауға келіседі. 2010 жылғы АҚШ-да шыққан «Доброе утро» комедиясында түседі. 2011 жылы Вуди Алленнің «Полночь в Париже» фильмінде және 2012 жылы «Клятва» фильмінде басты рөлді иеленеді.

## Жеке өмірі
2005 жылдың ортасынан 2007 жылдың ортасын дейін Райан Гослингпен кездеседі. 2008 жылы олар қайта кездесе бастайды, бірақ айлар өте келе олардың жұбы ажырайды. 2009 жылда Рэйчел Джош Лукаспен кездеседі. 2010 жылы жұлдыз Майкл Шинмен кездесетіні жайлы айтады. Алайда, олар 2013 жылы қарым-қатынастарына нүкте қояды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Актрисаның жеке сайты 
* Рэйчел МакАдамс
Джессика Бил

**Джессика Клэр Тимберлейк** (), көпшілікке **Джессика Бил** (; 3 наурыз 1982, Или, Миннесота, АҚШ) — америкалық актриса, модель және әнші. 

## Өмірбаяны
Джессика Миннесота штатының Или қалашығында дүниеге келген. Әкесі, Джонатан Эдвард Бил, кәсіпкерлікпен айналысқан. Оның Джастин деген бауыры бар. Кішкентай кезінде Джессика Техас, Коннектикут және Вудсток қалаларында тұрды. Аяғында отбасы Боулдерде қалды (Колорадо). Джессика жас кезінде өлең айтумен айналысып, қаласындағы кейбір музыкалық жобаларға қатысады. 12 жасында The International Modeling and Talent Association конференциясына қатысып, модель агенттігіне  шақырылады. 14 жасында «Седьмое небо» драмасында басты кейіпкердің үлкен қызы болып ойнайды. «Золото Ули» драмасында Кейси Джексонның рөлімен танымал болады. Осы рөлі үшін  Young Artist Award сыйын иеленеді. 2006 жылғы «Таңғажайып тағдыр» фильмінде Софидің рөлін ойнап, екі сыйға ие болады. 2007 жылы шыққан «Пророк» фильмінде Николас Кейджпен түседі. Кейін Бен Барнс, Кристин Скотт Томас және Колин Фёрт сияқты актерлермен басқа фильмдерде көрінеді.

## Жеке өмірі
2012 жылдың 19 қазанынан Джессика Джастин Тимберлейк атты актер мен әншінің әйелі болып саналады. Олар үйлену тойларына дейін 5 жыл кездескен. 2015 жылдың 21 қаңтарында жас отбасы қыз балаларының дүние есігін ашуын тосып жүр деген ақпарат келеді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Джессика Бил
* Джессика Бил Твиттер сайтында