open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
HSBC

**HSBC Holdings plc** — әлемдегі ең ірі қаржы конгломераттарының бірі. Forbes журналының рейтингі бойынша, 2011 жылы компания капитализациясы бойынша Еуропада бірінші, ал әлемде екінші орында тұр..

Штаб-пәтері — Лондон қаласында орналасқан.

## Тарихы
1865 жылы Гонконгта, Қытай және Еуропа арасындағы сауданы қаржыландыру үшін құрылған. Алғашқы кезде Hongkong and Shanghai Banking Corporation деп аталған. Ағылшын *Midland* банкін сатып алғаннан кейін, компанияның штаб-пәтері Лондон қаласына көшті.

## Меншіктенушілер және басшылығы
HSBC акцияларының көпшілігі еркін айналымда. Банкінің нарықтық капитализациясы 2008 жылдың 5 желтоқсанына қарай $123,9 миллиардты құрды.
Банк директорлары кеңесінің төрағасы — Дуглас Флинт (*Douglas Flint*). Атқарушы директор — Стюарт Гулливер (*Stuart Gulliver*).

## Қызметі
[thumb|175px|[Лондондағы *Canary Wharf* іскер кварталындағы банк штаб-пәтерінің ғимараты.]]
HSBC Еуропа, Азия-Тынық мұхит аймағы, Солтүстік және Оңтүстік Америка елдерінде, Таяу Шығыста және Африкада (барлығы әлемнің 85 елінде) өз қызметін көрсетеді. Банк - активтерді басқару, есептi операциялар, жобалық қаржыландыру сияқты, банктiк қызметінiң барлық бағыттарында жұмыс істейді
Қызметкерлердің жалпы саны — 300 мың адам (2012 жыл).

2008 жылдың 30 маусымына қарай компанияның активтері $2,547 трлн құрады, капитал — $134 млрд, 2008 жылдың бірінші жарты жылында таза табысы — $8,3 млрд.

2007 жылдың басына қарай HSBC капиталдың көлемі бойынша ($87,8 млрд) әлемде 3-ші орынды иемденді және 5-ші — активтер бойынша ($1,9 трлн). 2005 жылыдың нәтижесі бойынша түскен түсім $61,7 млрд құрады.

2008 жылдың сәуірінде Forbes журналының рейтингі бойынша — әлемнің ең ірі 2000 компаниялар тізімінде (The Global 2000), HSBC Holding 1-ші орынды иемденді. Бес жылдың ішінде компанияның табысы 26 % өсті, HSBC Holdings активтері $2,3 трлн құрайды.

2010 жылы Global Finance журналымен жарияланған әлемнің ең сенімді 50 банктерінің тізімінде, HSBC 19-шы орынға орналасты — британдық банктерінің ішінде ең жоғарғы көрсетілген нәтиже.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Банктың ғаламдық ресми сайты 
* Банктың Қазақстандағы ресми сайты  

Санат:Ұлыбритания банкілері
Санат:Ғаламдық қаржы конгломераттары
Тың өлкесі

**Тың өлкесі** — 1960 ж. Қазақ КСР-ның құрамында құрылған әкімшілік бірлік. Бұл өлкеге солтүстік Қазақстанның 5 облысы кірді: Көкшетау, Қостанай, Павлодар, Ақмола, Солтүстік Қазақстан (1961–1994). Жер көлемі 600 мың км² құрайды, халқының саны 3 млн. асты. Тың өлкесі әкімшілігінің қол астына 67 аудан, 13 қала, 32 жұмысшы кенті, 746 селолық және ауылдық Кеңес кірді. 1961 ж. қараша айында қарай Тың өлкесінде 642 кеңшар, 104 ұжымшар, ондаған өнеркәсіптік және құрылыс ұйымдары болды. Экономикалық қайта қалыптасу өз кезегінде қоныстану сипатына, халықтың кәсіптік және ұлттық құрамына және еңбекті пайдалану саласына өзгерістер әкелді. Тыңды игеруге шамамен 800 мың адам қатысты. Қазақстанның тек 21,8% аймағын алып жатқан Тың өлкесі жер жыртуға болатын алқаптың 2/3 бөлігін құрады. Республиканың тауарлық астығының 89%-ын берді. Тың өлкесінің басшылығы экономиканы, мәдениетті және өлкенің бүкіл халқының жағдайын көтеру міндетін шешу мақсатында еңбеккерлерді осында алып келу жөнінде саяси және ұйымдастыру жұмыстарын жүргізді. Партия және Кеңес органдарында айтарлықтай орын шаруашылық құрылыстың міндеттерін шеше алатын кадрларды даярлауға жұмсалды. Оның құрамына жататын барлық облыстар республикалық органдарға тікелей бағынды. Өлкелік баспасөз органдары «Тың өлкесі» және «Целинный край» газеттері болды. Тың өлкесі 1965 ж. таратылды.

## Дереккөздер


Санат:КСРО
Санат:Қазақ КСР
Мюрдальсйокудль

**Мюрдальсйокудль** () — Исландияның оңтүстігіндегі мұздық. Рейкьявик қаласынан оңтүстік-шығысына қарай 180 км қашықтықта және Эйяфьядлайокюдль мұздығынан шығысқа қарай 20 км қашықтықта орналасқан.

Мюрдальсйокудль шыңының биіктігі — 1493 метр; 1980 жылдың күйіне қарай мұздықтың аумағы 595 км² құрайды. Мұздықтың оңтүстік-шығыс бөлігінің астында, кальдера диаметрі 10 км құрайтын және 40-80 жылда атқылап түратын Катла белсенді жанартауы орналасқан.

1612 және 1821 жылдарда Катла жанартауы Эйяфьядлайокюдльден кейін атқылайтын. Соңғы рет Катла 1918 жылы атқылады .

## Тағы қараңыз
* Исландия мұздықтары
* Исландия жанартаулары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

*  

Санат:Исландия мұздықтары
Қазақ университеті газеті

**Қазақ университеті газеті** — Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің төл басылымы.

## Тарихы
солға|нобай|240x240 нүкте|Суретте "Қазақ университеті" газеті
солға|нобай|240x240 нүкте|Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың төл басылымы – «Qazaq universiteti» газетінің тарихы 1948 жылдан басталады. Газеттің негізгі бағыты – еліміздің білім саласындағы, университеттегі басты жаңалықтармен, қоғамдық-саяси, тәлім-тәрбиелік маңызы бар іс-шаралармен, оқу-әдістемелік жұмыстармен білім ордасы қызметкерлерін, ұстаздар мен студенттер қауымын таныстыру. Оқырмандар газет арқылы ғылыми, мәдени жаңалықтармен, факультеттерде өткен іс-шаралармен, жаңа оқулықтармен, оқу-әдістемелік құралдармен, монографиялармен, студенттің мамандық игерудегі табыстарымен таныса алады. Сонымен қатар басылымда университеттегі жазуға бейімі бар студенттердің шығармашылығы насихатталады.

«Qazaq universiteti» газеті – негізінен, студенттерге арналып, ізденушілердің көмегімен жарық көрген басылым. Бүгінгі көптеген қаламгерлер үшін нағыз журналистиканың мектебі болды. Газет 2011 жылдан бастап апта сайын жарық көреді. Университеттік басылым жарық көрген жылдардан бері дамыды, өзгерді, кемелденді. Қазіргі таңда басылым офсеттік қағазда, түрлі-түсті болып жарық көруде.

«Qazaq universiteti» газеті 2022 жылдан бастап республика көлемінде тарайды. «Қазпошта» каталогына енгізіліп, оқырмандардың өзі қалаған жерге жаздырып алуына мүмкіндік жасалды. Сондай-ақ газетке жазылушылар Halyk bank QR қосымшасы және KASPI.KZ бағдарламасы арқылы төлем жасай алады. Газеттің республикалық мәртебесі редакциялық алқа мүшелеріне оқырмандармен тығыз байланыста болуға, газет материалдарының мазмұндық деңгейі мен көркемдік безендірілуін көтеру міндетін алға қояды. 

## Басшылары
Газет басшылығының тізгінін ұстаған редакторлар қатарында Сейділда Төлешов, Тауман Амандосов, Шерияздан Елеукенов, Юрий Крикунов, Абдул-Хамид Мархабаев, Сағымбай Қозыбаев, Дандай Ысқақ, Кәкен Қамзин, Қайрат Сақ, Сағатбек Медеубекұлы, Гүлмира Сұлтанбаева, Мәншүк Мұқашева, Бекжан Әшірбаев, Дәрмен Смайыл, Саягүл Әлімбекова, Әйгерім Әлімбекова, Досжан Балабекұлы сынды білікті ұстаздар, журналистер, жазушылар, қоғам қайраткерлері бар. Қазіргі таңда «Qazaq universiteti» газетінің бас редакторы – Қазақстан журналистер одағының мүшесі Гүлнар Жұмабайқызы.

## Айдарлар

## Тағы қараңыз
* Қазақ ұлттық университеті

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Қазақ ұлттық университеті ресми сайты 

Санат:Университеттер
Санат:Қазақстан газеттері
Санат:Қазақ тілді газеттер
Новак Джокович

**Новак Джокович** (; 22 мамыр, 1987) — сербиялық кәсіпқой теннисші. Теннистен әлемнің бірінші ракеткасы (2011 жылы шілденің 4-нен бері).

Новак – 2024 жылғы Париж олимпиадасының чемпионы, Бейжің олимпиадасының қола жүлдегері. ATP рейтингісінің бірінші жолындағы апта саны бойынша рекордшы. 23 Grand Slam синглы турнирлерге. Тарихтағы алғашқы ойыншы. Барлық төрт Grand Slam турнир, бірақ барлық тоғыз турнир ғана емес, ATP Masters Series 1000 және қорытынды ATP World Tour кем дегенде екі рет, оның ішінде әрбір турнир жеңімпазы. ATP Дүниежүзілік турнир финалының бес дүркін жеңімпазы және 36 рет ATP Masters 1000 турнирін жеңіп алды. 86 ATP турнирінің жеңімпазы (оның 85-і жекелей сында).

2021 жылдың 12 шілдесіндегі жағдай бойынша, ол теннис тарихында 151 миллион АҚШ долларынан асатын ақшалай сыйлық көлемі бойынша бірінші орында тұр.

## Сілтемелер

* Ресми сайты

Санат:Сербия теннисшілері
Санат:Әлемнің бірінші ракеткалары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Сербия Олимпиада чемпиондары
Санат:Теннистен Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Сейтек

*Сейтек (Сеид Ахмет) — Сібір хандығының басшысы;
*Сейтек Оразалыұлы — күйші-композитор.
Мегақала

**Мегақала** әдетте метрополия аумағы мен бірге халқы 10 миллионнан көп адам тұратын қалаларды көрсетеді . Сонымен қатар кейбір анықтамаларда халық тығыздығының минимум деңгейімен  қосылады (кем дегенде 2000 адам/шаршы шақырымға)

(2015 жылғы санақ бойынша)

## Мегақалалар суреті




Source: Th. Brinkhoff: The Principal Agglomerations of the World, 2011-07-01

## Дереккөздер


## Тағы оқыңыз
* United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division
* e-Geopolis project Research Group, University Paris-Diderot 
* Lagos la Vida Loca  by Mariana van Zeller on Current TV Nov. 2007
* Megacities Task Force
* Maps of US Megacities from radicalcartography.net
* *[http://www.spectrum.ieee.org/jun07/moremegacity IEEE Spectrum]* report on "Engineering the Megacity"
* URBAN PLANET: Collective Identities, Governance and Empowerment in Megacities 

Санат:Қалалар
Санат:Демография
Тель-Авив

**Тель-Авив** (; ) — Израильдін ең үлкен қаласы.  Жерорта теңіздің ең үлкен курорт, порт.  Жерорта теңізден шығыс жағасында орналасқан. Халық саны – 403700 адамдар.  Тель-Авив мәдинет және экономикалық, туристтік қала. Қалада суб-тропикалық, жерорта теңіздік климат болып тұр. Қыста жаңбыр жауады. Ауа-Райы жылы тұрады. Орташа температурасы + 13,3 С. Қар сирек болады. Жаз өте ыстық және ұзақ болады.

## Суреттер

сурет:Sheraton Tel Aviv.jpg|Шератон қонақ үй
сурет:Tayelet.jpg|Жағажай
сурет:Yarkon street.jpg|Яркон көшесі
сурет:Hotels on Yarkon.jpg|Тель-Авивтің қонақ үйлер Яркон көшесінде.
сурет:Marina Tel Aviv.jpg|Тель-Авивтік порт
сурет:View of Old Yafo from Tel Aviv.jpg|Ежелі қала
сурет:Вид на Тель-Авив из Яффы.jpg|Жағажай
сурет:Rabin Square 01.jpg|Рабина алаңы
сурет:Rabin Square 02.jpg|Рабина алаңы
сурет:Rabin Square 03.jpg|Рабина алаңы
сурет:Rabin Square 04.jpg|Рабина алаңы
сурет:Rabin Square 05.jpg|Рабина алаңы
сурет:Hayaron-st02.JPG|Типтік Тель-Авивтік үй Баухауз стильді.
Алаш Орда Үкіметі тізімі

:*Тағы қараңыз: [[Алаш Орда]]*
Алаш Орда мүшелерінің тізімі.
## Алашорда үкіметі халық кеңесінің мүшелері

## Мүшелікке кандидаттар
# Иса Қашқынбаев (1891—1948) — Текеден, дәрігер; Байұлы, Тана
# Нүсіпбек Жақыпбаев (1890—1932) — Жетісу облысынан, дәрігер;
# Ережеп Итбаев (1873—?, 1930 жж. ұсталынған) — Шығыс Қазақстаннан, заңгер; Қараби
# Сатылған Сабатаев (1874—1921) — Жетісу облысынан, Қаскелеңнен;
# Есенғали Қасаболатов (1889—1938) — Текеден, дәрігер;
# Батырқайыр Ниязов (1872—1924) — Бөкей Ордасынан, заңгер;
# Мұқыш Боштаев (1888—1921) — Баянауылдан, заңгер; Арғын, Сүйіндік, Айдабол
# Сейілбек Жанайдаров (1884—1929) — Атбасардан, заңгер;
# Сәлімгерей Нұралыханов (1878—?) — Бөкей Ордасынан, заңгер; төре
# Өмір Алмасов (? —1922) — Торғайдан, халық мұғалімі; Найман, Қаракерей
# Сейдәзім Қадырбаев (1885—1938) — Торғайдан, заңгер;
# Аспандияр Кенжин (1887—1938) — Гурьевтен, халық мұғалімі;
# Молданияз Бекімов (1882—?, 1930 жж. соң белгісіз) — Текеден, әскери қызметкер; Байұлы, Алаша
# Есен Тұрмағамбетов (1883 — ?) — Торғайдан;
# Сатылған Сабатаев (құжаттарда — Жанеке, Жапеке) (1878—1938) — Жетісу облысынан, қырғыз, мал дәрігері.
# Төлепбек Жантай (1875—1938) — Ақмола облысынан, әкім; Арғын, Темеш.

## Алаш орданың оқу комиссиясының мүшелері
# Ахмет Байтұрсынұлы (1872—1937) — Торғайдан, Орынбор қазақ мұғалімдер мектебін бітірген (1895); Арғын, Шақшақ
# Мағжан Жұмабаев (1893—1938) — Қызылжардан, Омбы оқытушылар семинариясын бітір­ген (1917); Арғын, Атығай
# Елдес Омаров (1892—1937) — Қостанайдан, Орынбор мұғалімдер мектебін бітірген (1911); Қыпшақ, Қарабалық
# Биахмет Сәрсенов (1885—1921) — Шығыс Қазақстаннан, Семей мұғалімдер семинариясын бітірген (1939); Найман, Қаракерей
# Телжан Шонанов (1894—1938) — Ырғыздан, Орынбор қазақ мұғалімдер мектебін бітірген (1916). Әлімұлы, шөмекей

## Тағы қараңыз
# Алаш қозғалысының мүшелері

Санат:Алаш Орда қайраткерлері
Санат:Қазақстан бойынша тізімдер
Буыршын (аудан)

**Буыршын** (Төте жазу: بۋىرشىن اۋدانى, ; )  — Қытай Халық Республикасы, Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы Іле Қазақ автономиялық облысының Алтай аймағына қарасты әкімшілік-аумақтық құрылым. Аудан аты оның аумағында ағып жатқан Буыршын өзенінің атауыннан алынған.

## Тарихы
Аудан 1919-жылы құрылды .

## Географиясы
Аудандық қала Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданының солтүстігінде Ертіс өзенінің солтүстік жағасында орналасқан. Буыршын ауданы территориясында Қанас көлі пейзажды туристік зонасы жайғасқан.
Қанас көлі – Буыршын ауданының, Алтай тауларының батыс Солтүстік бөлегіндегі қалың тау орман ішіне орналасқан, табиғи қорғалатын аймақ. Соңғы жылдары Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданының туризм индустриясының жаңғыруы арқасында Қанас көліне туристер көптеп келуде. Қанас өзені қорық ішіндегі негізгі өзен. Ол шығыс-cолтүстіктен батыс-оңтүстікке қарай ағып тұтас өңірді кесіп өтеді де, Буыршын өзеніне құяды. Көлемі 44 мың 780 шаршы метр. Көлдің ең терең жері 188.5 метр, Қытай бойынша құрылықтағы ең терең көл болып есептеледі.  .
Аудан оңтүстігінде Жеменей ауданымен оңтүстік-шығысында Алтай қалалық ауданымен, солтүстік-батысында Қаба ауданымен, солтүстігінде Ресей-Қытай екінші шекарасы арқылы Алтай Республикасымен және Моңғолияның Баян-Өлгей аймағымен шекараласады
thumb|300px|left|Қанас көлі көрінісі

## Экономикасы

## Әкімшілік бөлінуі
thumb|250px|right|Буыршын кентінің көшесі
Буыршын ауданы  4 қалашыққа және 2 ауылға және 1 ұлттық ауылға бөлінеді :
* Буыршын қалашығы (بۋىرشىن قالاشىعى)(布尔津镇)
* Қостық қалашығы (قوستىق قالاشىعى)(阔斯特克镇)
* Оймақы қалашығы (ويماقى قالاشىعى)(窝依莫克镇)
* Шұңқыр қалашығы (شۇڭقىر قالاشىعى)(冲乎尔镇)
* Дулайты ауылы (دۋلايتى اۋىلى)(杜来提乡)
* Егізтөбе ауылы (ەگىزتوبە اۋىلى)(也格孜托别乡)
* Қомқанас Моңғұл Ұлттық ауылы (قومقاناس موڭعۇل ۇلتتىق اۋىلى)(禾木哈纳斯蒙古族乡)(ᠬᠣᠮ ᠬᠠᠨᠠᠰ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠲᠡᠨ ᠦ ᠰᠢᠶᠠᠩ, *Хом ханаас монгол үндэстэний шиян*)

## Дереккөздер


Санат:Алтай аймағы
Алан Елизбарович Дзагоев

**Алан Дзагоев** — Ресей футболшысы. Алан Дзагоев 1990 жылы маусым айының 17-інде Беслан қаласында дүниеге келген. "ЦСКА (Мәскеу)" клубында ойнайды.

Футболдан Ресей ұлттық құрамасының ойыншысы. Құрама команда сапындағы алғашқы ойыны 2008 жылы қазанның 11-інде Футболдан Германия ұлттық құрамасының командасымен матчында өтті.

## Көрсеткіші
### Ұлттық құрама

### Клубы

### Өмірі

*Аланның ағасы - Гела да кәсіпқой футболшы. Ол Алания-2 командасында ойын көрсетеді.
*Ол Бесландағы №4 мектепте білім алған

## Сілтемелер
*  UEFA.com сайтындағы профиль 
* Алан Дзагоевтің Твиттердегі беті

Санат:Ресей футболшылары
Санат:Ресей Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Академия Тольятти ФК ойыншылары
Ибн Һишам

**ибн һишам**, ( **) (туған жылы белгісіз, Ирак, Басра – 834, Египет, Каир) – орта ғасырлардағы араб филологы, ислам тарихшысы, хадис ілімін зерттеуші. Химиер тайпасынан шыққан.

ибн һишамның ең ірі шығармасы – Әбу АбдоллаҺ Мұхаммед ибн Исхақтың “*[[Китаб сират расул Аллаһ|Китаб сират рас ул-АллаҺ]]*” (“Алланың жіберген адамының өмірі туралы кітап”) аталатын кітабына түсініктеме бере отырып, жазған “*Сире*” атты еңбегі. Аталмыш кітапқа Мұхаммед пайғамбардың (ғ.с.) өмірі мен халифалар тұсындағы оқиғалар арқау болған. Оқиғаларды баяндап қана қоймай, талдап, сөздердің мән-мағынасына тоқталып, түсінік беріп отырған. Ислам тарихын зерттеушілер үшін құнды кітап болып табылатын бұл еңбекке кейін де көптеген түсініктер жазылды. Мұхаммед пайғамбардың (ғ.с.) өмірі мен қызметін зерттеушілер ибн Хишамға тоқтамай кете алмайды.

## Дереккөздер


## Сілтемелер
*«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том

Санат:Ислам ғұламалары
Санат:Тұлғалар
Санат:Дін
Санат:Ислам
Ортаазия өзен құндызы (Камшаты)

## Статус
II-шы санат. Саны күрт азайып бара жатқан түр.

## Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы
Қазақстандағы құндыздың (қамшаттың) екі түршесінің бірі.

## Таралуы
Ертеде кең таралған түр. Қазір Қазақстанда Іле өзенінің жоғарғы ағысы мен оның салалары: Түрген, Шелек, Шарын, Өсек өзені суқоймалары жүйесінде, оның ішінде Оба өзенінде, одан ары қарай Бугун шөлі арқылы ҚХР шекарасына дейін көтеріледі, есепке алынған 2006 жылғы жиналған деректер бойынша құндыз Іле қазаншұңқырында 14 жерден белгілі. Іле өзеніне Күрті өзенінің құйылатын жерінде оның мекендеуін тексеру керек (2004 ж. Аңшылап оны мұз үстінде көрген).

## Мекендейтін жерлері
Суқоймаларымен байланысты, бірақ бір участкеден екіншісіне өткенде оның ізін суайрықтарынан да кездестіруге болады. Суқоймалары балыққа бай, жылым жеткілікті болуп керек. Жазда және қыста аса үлкен емес, бірақ терең Ілеге құятын өзентерде де кездеседі.

## Саны
Барлық жерде сирек, десе де қысты күндері қалайлы учаскелерде салыстырмала түрде қоныстану тығыздығы жоғары. Мысалы, 1986 ж. Көктемде Өсек өзені суқоймалары жүйесінде 12 км² ауданда 15 құндыз есепке алынған. 1980 ж. Мамырда Қаракүлдек аң аулау шаруашылығында (Шарын өзенінің батыс қолтығы) 6 км² ауданда 5-6 басы мекендеген. Бұл түр Іле қазаншұққырында өзінің таралу аймағын қалпына келтіруде және кіші-гірім өзендерді меңгеруде.

## Негізгі шектеуші факторлар
Суқоймаларында балық қорының азаюы және тау өзендерінің суларын жер суаруға пайдалану. Территорияларды шаруашылық мақсатта теру, мазалау факторлары және адамдардың тікелей қудалауы, балық аулау құралдарына түсіп, өлім-жітімге ұшырауы.

## Биологиялық ерекшеліктері
Отырықшы тіршілік етеді, бірақ жыл маусымдарымен байланысты жергілікті қоныс аударады: қыста - өзендердің жоғары ағынына, көктемде – керісінше, бұл қыс кезінде қорек қорына және суқоймаларындағы жылымның болу – болмауына байланысты. Ымыртта-түнде белсенді. Күйге түсу және ұйығу – ақпан-сіуірде жүреді; буаздылық және сүтпен емізу кезеңі – 9-10 айға созылады. 2-5, жиі 3 күшік туады. Күшіктері сәуірден тамызға дейін (кейде қараша дейін) пайда болады. Бір жылдан соң туады. Баспана ретінде сумаңы, қуыстар мен жарықшалар маңындағы індерді пайдаланады. Тұрақты ішінің су астында 1-2 шығатын аузы болады. Жеке учаскесі – 100-150 га. Негізгі қорегі – балық, оның сыбағалы салмағы 99%-ға жетеді . Өсек суқоймалары жүйесінде 1986 ж. Көктемде құндыздың қорегінде ондатр және су қоңыздары, тиісінше 77% және 88% болды. Көптеген ондатр үйшіктерін құндыздың бұзғаны байқалады.

## Қолда өсіру
Белгісіз. Ұсталған жас құндыздар қолға тез үйренеді.

## Қабылданған қорғау шаралары
Бұл аңды аулауға заңмен тиым салынған. Шарын ұлттық табиғат паркінде қорғалады.

## Қорғауды керек ететін шаралар
Құрамына Өсек суқоймалары мен Оба өзені енетін қорықша ұйымдастыру.

## Зерттеу үшін ұсыныстар
Түрдің сақталған жерлерінде құндықдың санын есепке алу және оны қолдан өсіру мәселелеріне кірісі.

## Дереккөздер</span>
Үш саусақты ергежейлі қосаяқ

**Үш саусақты ергежейлі қосаяқ** - Salpingotus crassicauda Vorontzov, 1924 
[right||300px|"[Төрт аяқты қосаяқ"]]

## Кеміргіштер отряды
Rodentia

## Қосаяқтар тұқымдасы
Dipodidae

## Статусы
III-ші санат. Сирек таралу аймағы тар түр. 

## Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы
Таралу аймағы шектелген және саны аз шекаралық түр - Әлемдік фаунадағы төрт түрдің бірі, тек Зайсан қазаншұңқыры ауданында ғана мекендейді.

## Таралуы
Зайсан қазаншұңқырының барлық құмдары. Қара Ертістің сол жағалауындағы Бүкон құмдары, Бозайғырқұм мен Дала, Қара Ертістін оң жағалаулындағы Өзнұра құмдары және Зайсан көлінің оңтүстік жағалауындағы шағын құмдар.
Мекендейтін жерлері. Астық тұқымдастар – жусанды немесе астық тұқымдастар - әртүрлі шөптер өскен жартылай бекінген құмды жазықтар. Жайдақ және аса биік емес шағылдарда, тақырларда, сортаңды не қиыршық тасты аймақтарда сирек кездеседі, ал ірі жоталы құмдарда жоқ.

## Саны
Жалпы сана аса көп емес – 10 км автомаршрутта 0.5-тен 12-ге дейін. Бірақ та біршама қолайлы биотоптарда жекеленген жылдары бұл көрсеткіш жоғары – 13-тен (Букон құмдарының солтустік бөлігі) 39-ға (атсыз құмдардың оңтүстік шеті) жетеді, бұл кезде қосаяқтардың мекендеу тығыздағы Дала құмында 1 га-да 5.1, Букон құмдарында 10.7 бас болады. Саны жылдар бойынша біршама өзгеріске ұшырайды. Қазақстанда тіркелген санының ең жоғарғы көрсеткеші төменгі көрсеткіштен 6-10 есе артып түседі.

## Негізгі шектеу факторлары
Қолайсыз қыстардан кейін топырақты терең тоң басу және мұз басу қосаяқтардың қысқы ұйқы кезінде өлім – жітілге ұшырауы артады. Жыртқыш аңдар мен құстардың да әсері болуы мүмкін.

## Биологиялық ерекшіліктері
Жеке тіршілік етеді. Қысқы ұйқыға жатады. Оған қыркүйекте кетіп, сәуірдің аяғында оянады. Ұйқыға кетер алдында денесінің 28%-н құрайтындай май жинайды. Түнде белсенді. Жазда жеке аймақтарының ауданы 0.35 га-дан (емізуші аналықтар) 0.5 га-ға (ересек аталықтар) жетеді. Негізгі қорегі – тұқым және жәндіктер, аздап өсімдіктердің жасыл бөліген де жейді. Қолда ұстағанда күнбағыс, жүгері, құмық пен сұлы дәндерін, түрлі жәндіктерді, өрмекшілерді, құмырсқа жұмыртқаларын, нан, сол сияқты алма, сәбіз пен картопты сүйсіне жейді. Ересек аналықтар бір маусымда 2 рет – мамыр мен маусында көбейеді, бұл кезде олар әрі буаз әрі ұрпақтарын емізеді. 1-6, орташа 3-4 ұрпақ әселеді. 9-11 айда жыныстық жағынан жетіледі. Табиғатта тіршілік ұзақтығы 3 жылдан аспайды.

## Қолда өсіру
Жақсы күтім болса қолға оңай үйренеді.

## Қабылданған алынған қорғау шаралары
Алынбаған.

## Қорғауды керек ететін шаралары
Арнайы қорғау шаралары қарастырылмайды.

## Зерттеу үшін ұсыныстар
Таралу аймағы шектеулі шекаралық түр ретінде оның санына тұрақты мониторинг жүргізу, экологиясы мен биологиясын зерттеу.

## Дереккөздер

Санат:Қосаяқтар
Түркістан сілеусіні

**Түркістан сілеусіні** () – мысықтәрізділер тұқымдасының сілеусін туысына жататын жыртқыш сүтқоректі. 

## Статус
III-ші санат. Сілеусіннің саны азайған түршесі. Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан, Түрікменстан Қызыл кітаптарына енгізілген. Сілeусін түр есебінде халықаралық табиғат қорғау Одағының қызыл тізіміне кірген  (NT – санаты).
## Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы
Қазақстан фаунасында сілеусіннің үш түршесінің бірі, ал ТМД елдері фаунасында 8 түршенің бірі.
## Таралуы
Түркістан сілеусініні Орталық Азия тауларында таралған. Қазақстанда Тянь-Шань,  Жоңғар Алатауы, Тарбағатай, Свуырда таралған. Қаратауда (Сырдариялық) сілеусін XX ғасырдың 40-шы жылдары жойылып кеткен.

## Мекендейтін жерлері
Қылқан жапырақты және жапырақты ормандар, бұталар; негізінен, орман мен субальпі белдеулері арасы. Десе де, аңдар алып белдеулер мен тау етектерінде де кездеседі.

## Саны
ХІХ ғасырда бұрынғы Жетісу облысында кейбір жылдары 200-дей сілеусін аулаған. XX ғасыр басында сілеусін саны азайып кетті және 40-50-ші жылдары жыл сайын тек 20-30-дай аң терісі дайындау мекемелеріне түсті. Қазірде Іле Алатау анда 60-70-тей сілеусін бар, оның 10-12-сі Алматы қорығында, ал жалпы Солтүстік Тянь-Шаньда оның қоры 100-130-дай. Жоңғар Алатауында 90-шы жылдардың басында 250-300-дей аң тіршілік етті. Батыс Тянь-Шаньда сілеусін аз, Ақсу-Жабағылы қорығында 4-5 сілеусін өмір сүреді.

## Негізгі шектеуші факторлар
Браконьерлік, азықтың жетіспеуі.

## Биологиялық ерекшеліктері
Бір жерде тұрақты тіршілік етеді, бірақ қар қалың түсіп, азық қоры жетіспегенде маусымдық қоныс аударады. Тіршілігі Қараңғы түсе түнде өтеді. Күйлеуі – ақпан-наурыз айларында. 67-74 күндей буаз болады, 2-3 өсім береді. Жыныстық жағынан өмірінің екінші жылының аяғында жетіледі. Негізгі қоректері – қояндар, ұсақ кеміргіштер, суырлар, еліктер, жабайы шошқалар мен таутекелердің талалары, сирек құстар мен үй жануарлары. Негізгі жаулары мен бәсекелестері – қасқыр мен барыс.
Қолда өсіру хайуанаттар парктерінде сақталады және көбейеді.

## Қабылданған қорғау шаралары
CИТЕС-тің 2-ші қосымшасына енгізілген. Ақсу-Жабағылы, Алматы қорықтарында, Іле-Алатауы, Көлсай көлдері, Сайрам-Өгем ұлттық парктерінде және бірқатар қорықшаларда қорғалады.

## Қорғауды керек ететін шаралар
Браконьерлермен жүресу, қорғауды жақсарту, Жоңғар Алатауында қорық ұйымдастыру.

## Зерттеу үшін ұсыныстар
Сілеусіннің  Тарбағатай, Сауыр және басқа да таулардағы  қазіргі жағдайын зерттеу қажет.

## Дереккөздер


Санат:Сілеусіндер
Санат:Азия сүтқоректілері
Адана

**Адана** () — Адана облысының әкімшілік орталығы, Сейхан өзенінде, Жерорта теңізі жағалауынан 50 км жерде орналасқан. Бұл тоқыма, химия және тамақ өнеркәсібі дамыған ірі өнеркәсіп орталығы.

Санат:Түркия қалалары
Құстұмсық қаз

Құстұмсық қаз– Cygnopsis cygnoides Linnaeus, 1758
Қаз тәрізділер отряды - Anseriformes
Үйректер тұқымдасы - Anatidae

## Статусы
1-ші санат. Сирек, жойылып кету қаупінде тұрған түр.

## Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы
Монотипті туыстың өкілі.

## Таралуы
Сахалин мен Оңтүстік Приморьеден Алтай мен Зайсан қазаншұңқырына дейін. Қытай, Корея мен Жапонияда қыстайды. XX ғасырдың басында Қазақстанмен шекаралас Укөк дөңінде, Қара Ертіс өзеннің атырабында, Ертіс бойымен Зайсан көлінен төмен және Семейден 25 км.жоғары, сол сияқты Оңтүстік Алтайда Марқакөлде ұялаған. XX ғасырдың ортасында, Сырдария мен Әмудария өзен айрықтарында жиі кездесті, бұл жерлерде соңғы рет кездесуі 1962 жылы қазан айында байқалды.

## Мекендейтін жерлері
Алтайда жағалауларында тал өскен батпақты өзендердің жайылмалары бар жалпақ тау аңғарлары мен дөңдері. Тау көлдерінің шұңқырларында шырша мен қоңыр бас өскен бұдырлы жерлерде кездеседі. Жазықтағы өзендерде қалың қамыс өскен атыраптары мен жайылмаларда ұялайды.

## Саны

XX ғасырдың 20-30-шы жылдарына дейін әдеттегідей болған, бірақ 1949 – 1950 жылдары жекелеген жұптары Қара Ертістің атырабында ғана сақталып қалды. 1960-шы жылдары Бұқтырма суқоймасын салғаннан кейін және Қара Ертіс атырабындағы бұрынғы станциялар су астында қалған соң, оның саны өте қатты төмендеді. Қалған қутұмсық қаздар Зайсан қазаншұңқырының солтүстік-батыс бөлігіндегі далалық көлдерге қоныстарын ауыстырды, бірақ 90-шы жылдары бұл жерлерді де тастап кетті. 2000-шы жылға дейін Тораңғы бұғазында кездесті, бірақ аңшылар оларды жойды. 2006-шы жылы маусымда Қара Ертіс атырабын зерттегенде онда табылмады, десе де аңшылар оларды көктем кезінде кездестірген.

## Негізгі әсер ететін факторлар

Ұялайтын және қыстайтын жерлерде аңшылардың аулауы, қолда өсіру үшін балапандарын ұядан алу. Суқоймаларын шаруашылық мақсатта игеру, қарқынды балық аулау, көбейетін жерлерде мазалау факторы, өрт, суқоймаларында су деңгейінің жиі – жиі өзгеруі.

## Биологиялық ерекшеліктер

Жыл құсы. Наурыздың аяғында – сәуірдің басында ұшып келеді. Аралдарда және суқоймаларының жағалауларында жеке жұп құрып ұялайды. Ұяда 3-9 жұмыртқа болады, шайқауы 30 тәулікке созылады. Балапандары мамырдың аяғы мен маусымның басында пайда болады, шілденің екінші жартысында қанатына қонады. Қыркүйек-қазанда ұшып кетеді.

## Қолда өсіру

Қазақстанның хайуанаттар парктерінде ұсталмайды.

## Қабылданған қорғау шаралары
Қазақстан және көршілес елдердің Қызыл кітаптарына тіркелген. ХТҚО-ң Қызыл кітабына,  Қауіп төнуші құстар тізіміне, СИТЕС Конвенциясының 1-қосымшасына енгізілген

## Қажетті қорғау шаралары
Түрдің ұялайтын жерлері ретінде Қара Ертіс өзенінің барлық атыраптарын қосып Зайсан қорығын ұйымдастыру

## Зерттеу жөніндегі ұсыныстар
Құстұмсық қаздың сақталып қалған ұялайтын жерлерін анықтау және оларды қорғауға алу

## Дереккөздер

Әдебиеттер: 1. Долгушин, 1960; 2. Сушкин, 1938; 3. Поляков, 1914; 4. Хахлов, Селевин, 1928; 5. Березовиков, Самусев, 1999; 6. Кашкаров, 1987. 7. Самусев, 1958; 8. Стариков, 2002; 9. Стариков, 2007;

Санат:Қазтәрізділер
Мелака бұғазы мешіті

**Мелака бұғазы мешіті** () Малайзияның Мелака аралында орналасқан мешіт,  он миллион малайзия рингитіне салынған, 2006 жылы 24 қарашада ашылды.

## Сілтемелер

Санат:Малайзия мешіттері
Қалбағай (жалбағай)

Қалбағай (жалбағай) – ()
Дегелектәрізділер (не Ләйлектәрізділер)) отряды - Ciconiiformes
Тырнақұтандар тұқымдасы - Threskiornithidae
## Статусы.
2-ші санат. Саны тез қысқарып бара жатқан түр.
## Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы.
Туыстың бес түрінің Қазақстан фаунасындағы жалғыз түрі.
## Таралуы.

Евразия мен Солтүстік-шығыс Африканың суқоймалары. XX ғасырдың ортасында Қазақстанның көптеген суқоймалары мен жазықтық өзендерінің атыраптарында мекендеген. 80-90-шы жылдары қалбағай тек Еділ-Жайық су айырығының, Орталық, Оңтүстік және Шығыс Қазақстанның жекелеген суқоймаларында ғана сақталып қалды.
## Мекендейтін жерлері.

Қалың қамыс өскен және ашық саяз сулары бар көлдер, өзендердің атыраптары. 
## Саны.

Қазақстанда 400-650 жұбы есепке алынған, оның ішінде 150-ге жуығы – Торғай ойысының көлдерінде , осындайы Оңтүстік Қазақстан облысындағы Шошқакөл жүйелерінде, 100 жұпқа жуығы – Іле өзенінің атырабында, 60-70 жұбы – Қапшағай суқоймасында , 10 жұптайы Науырызым және Қорғалжын қорықтарында, Тентек өзенінің атырабында, Қара Ертіс өзенінің атырабында – 40-тай жұбы  ұялайды. Жайық өзенінің атырабында 1993 жылы 200 басы есепке алынған.
## Негізгі әсер ететін факторлар.

Гидрологиялық режимнің нашарлауының нәтижесінде мекендейтін жерлерінің тозуы және олардың ауданының қысқаруы: қамыстарды өртеу және шабу. Қаскерлік (браконьерство) және ұялау кезінде мазалау факторы, қоректік қорының нашарлауы және қорегін табу орындары – саяз сулар ауданының қысқаруы.
## Биологиялық ерекшеліктері.

Жыл құсы. Шоғыр құрып, көбіне құтандар, қарабайлар және үлкен суқұзғындарымен бірге ұялайды. Ұясы – қамыста (құлаған қамыс, қопалар), кейде бұталар мен ағаштарда. Ұяда 3-4 жұмыртқа болады. Сәуір – мамырдың ортасынан шайқау басталады және 21-25 тәулікке созылады. Ұясының бұзылуы және балапандарының өлім-жітімге ұшырауы 50-60%. Су омыртқасыздары, балықтардың шабақтары және майда бақалармен қоректенеді. Қорегі және ұялайтын орны үшін бәсекелестер құтандар мен қарабайлар болып табылады. Негізгі жаулары – қара құтан, ала қарға және боз шағала.
## Қолда өсіру.
Қазақстанның хайуанаттар парктерінде көбеймеген.
## Қабылданған қорғау шаралары.

Қазақстанда Алакөл қорығында қорғалады.
## Қажетті қорғау шаралары.

Іле өзенінің атырабында, сол сияқты Қара Ертіс өзенінің атырабында қорықтар ұйымдастыру. Ұялайтын жерлерінде гидротехникалық құрылыстарды пайдалану кестесін бақылау; қаскерлер және өрттермен күресу. Шоғырлары орналасқан жерлерге тікелей жақын маңдарда шаруашылық жұмыстарын (қамысты шабу, суқоймаларын күрт толтыру және құрғату) шектеу. 
## Зерттеу жөніндегі ұсыныстар.

Белгілі ұялау шоғырларына мониторинг жүргізу және жаңа шоғырларын іздеу.
## Әдебиеттер
1. Спангенберг, 1951а; 2. Долгушин, 1960; 3. Ауэзов, 1986в; 4. Н.С. Гордиенко, личн. сообщ.; 5. Н.Н. Андрусенко, личн. сообщ.; 6. В.В. Сибгатуллин, М.Е. Букетов, личн. сообщ.; 7. В.В. Хроков, Э.И. Гаврилов, личн. сообщ.; 8. Б.П. Анненков, личн. сообщ.; 9, Н.Н. Березовиков, Б.В. Щербаков, личн. сообщ.; 10. Березовиков, Гисцов, 2001.
## Құрастырушы
А.Ж. Жатқанбаев


Санат:Ескекаяқты құстар
F-Lock

## Кіріспе

F-lock пернесі Microsoft компаниясымен 2001 жылы таныстырылған және функционалды пернелердің қалпын өзгертеді. Қосылған жағдайда, F1-ден F12-ге дейін пернелер бағдарламада берілген және стандартты мәнін сақтайды. Өшірілген қалпында жаңа мәндер қолданылады: F5 "ашу" бұйрығын, F10 "тексеру" т.c.c. бұйрықтарды білдіреді. Бастапқы модельдерде F-Lock қалпы компьютерді қайта жүктеу нәтижесінде жойылатын болатын, алайда кейінірек, модельдер ол қалыпты қайта жүктеуден кейін сақтап қалатын болған.

Басқа пернетақта өндірушілер де (Logitech және Viewsonic сияқты) өздерінің пернетақталарына қондырылған F-Lock пернесіне ие еді.
## Мәселелер
F-Lock пернесінің енгізілуі бірнеше жақ бойынша сынға алынды. Біріншіден, пернелердің іс-әрекеті интуитивті емес еді: Бастапқы қалпында F4 сияқты перне өзінің кәдуілгі мәнін жоғалтқан, сондықтан Alt+F4 сияқты комбинация жұмыс жасамайтын болатын.

Екіншіден, пернелердің екінші ретті функциялары лағып қойылған болатын: F7 орфографияны тексеруге әдетті пернесі болған кезде (жеке алғанда Microft өзінің Office өнімдерінде пайланады), оған "жауап қайтару" функциясы жүктелді, өз кезегінде орфографияны тексеру F10 пернесіне жүктелген болатын. Бұл жайт кейбір комментаторлар тарапынан қатты сынға алынды.

Windows шолғышында F2 пернесі "атты өзгерту" функциясының орнына "кері қайтару" функциясын орындайды. Өз кезегінде бұл өте қиын салдарға соқтыруы мүмкін.

Бұл мәселерге орай F-Lock функциясын өшіру жолдары әлемдік желіде жарияланған болатын.

Көптеген Microsoft/PC тұтынушылары Microsoft's Intellitype Pro бағдарламасын қолдану арқылы айналмалы жол тапқан. Бұл бағдарлама функцияналды және қосымша пернелерге макростар/пернелер орнатуға мүмкіндік береді. Мысалыға, егер де F1 пернесіне {Press } макросын орнатсақ, ол басылған жағдайда, F-Lock қалпын елемейтін болады.
## Функциялар

## Пайдаланылған қайнар көз
# http://en.wikipedia.org/wiki/F-Lock
## Сыртқы сілтемелер

* F-Lock Key XML fix 
* F-Lock Key Eliminator for Linux

Санат:Пернелер
Санат:Ақпараттану
Санат:Компьютерлік техника
TrueCrypt

**TrueCrypt** – құжаттарды кідіріссіз шифрлеуге арналған тегін бағдарлама (OTFE). Бұл бағдарлама файлға виртуалды шифрленген дискты орналастыру арқылы және ақпаратты сақтайтын құрылғыларды шифрлеу арқылы виртуалды дискты жасай алады (Windows 2000 басқа барлық Microsoft Windows операциондық жүйелерінде бар). Құрылған TrueCrypt файлы әдеттегі жай файлдар секілді жұмыс істейді.
TrueCrypt томында сақталған барлық ақпараттар файл мен тізбелер атымен қоса шифрленеді. Бағдарламаның лицензиясы ашық (тегін) болып саналады. Алайда 2008 жылы қазанда бұл бағдарламаны Fedora бойынша тексергенде, қауіпті белгісіз нәрселер табылғандықтан, қарашада бағдарламаның лицензия құжатына жөндетулер енгізілді.

## TrueCrypt мүмкіндіктері
TrueCrypt мынадай түрлерде шифрленген диск құра алады:
* файл контейнерінде, келесі әрекеттерді оңай әрі жеңіл орындауға мүмкіндік береді: жылжыту, көшіру, ат қою, жою.
* шифрленген диск бөлімі ретінде, жұмысты ыңғайлылырақ және сапалылырақ орындауға жағдай жасайды (5.0 нұсқасында жүйелік бөлімді шифрлейтін жаңа мүмкіндік пайда болды).
* USB флеш-картаны толық шифрлей алады (7.0 нұсқасында флоппи дискты шифрлеу қамтылмаған).

## TrueCrypt жоспарланған мүмкіндіктері
TrueCrypt ресми сайтына сәйкес, келесі мүмкіндіктер бағдарламаның жаңа нұсқасында қамтылуы жоспарланады:
* Сыртқы модулдің аутентификациясын қамтамасыз ету
* СD/DVD  құрылғылардағы ақпараттарды шифрлеу - шифрлеудің жоғарғы деңгейі
* т.б.

## Тарихы
TrueCrypt бағдарламасы Encryption for the Masses (E4M) ба5дарламасының негізінде жасалған. Кідіріссіз шифрлеуге арналған ашық бастапқы кодпен әйгілі болған E4M бағдарламасының бірінші нұсқасы 1997 жылы шыққан болатын. Алайда 2000 жылы бағдарлама авторы француз Paul Le Roux коммерциялық бағдарламаларды дамыту саласына ауысуына орай, бағдарламаға жұмыстар жүргізу тоқтатылған болатын. 
TrueCrypt ең алғашқы нұсқасы 2001 жылы ақпанда жарық көрді. Сол уақытта TrueCrypt кідіріссіз шифрлеуге арналған ашық бастапқы кодпен жазылған жоғары қауіпсіздікті қамтамасыз ететін жалғыз бағдарлама еді.

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* Локализация файлдары
* TrueCrypt жұмыс істеу инструкциясы 
* TrueCrypt: ДК және ноутбуктың ақпараттарын қорғайтын тегін бағдарлама, «THG», 7 ақпан 2009
* TrueCrypt OpenPGP сайтында 
* TrueCrypt 6.2a, securitylab.ru, 21 маусым 2009 ж
* Зерттеушілер TrueCrypt файлы арқылы жасырын ақпараттарды тапты , xakep.ru, 18 маусым 2008 ж
* Бірнеше бағдарламалардың үлгісі: Контейнерге шифрлеу, itsec.ru, 30 қаңтар 2008 ж
* Жүйені шифрлеу: BitLocker және TrueCrypt

Санат:Бағдарлама
Netsh

Бағдарламалық қамсыздандыруда, **netsh** (ағылшын тілінен аударғанда «желілік кабық» немесе network shell ) — Windows 2000 бастап Microsoft Windows NT операциялық жүйесінің өнімдеріне енетін бағдарлама. Ол желілік параметрлердің жергілікті немесе жойылған конфигурацияларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

Netsh TCP/IP-ағындарының  жөндетулерін түзету үшін жиі қолданылады. Бұл режимде сізге өзгертілген параметрлер мәні туралы мәліметтерден тұратын лог файлы қажет болады.

Басқа да көптеген қосымша мүмкіндіктерімен қатар Netsh пайдаланушының машинасындағы IP-мекен-жайды өзгертуге  және де командалық жолақ арқылы желілік байланысты қосу мен өшіруге мүмкіндік береді.

## Қолдану мысалдары


```
netsh interface ip reset C:\resetlog.txt
```


Статистикалық IP-мекен-жай:

```
netsh interface ip set address local static 123.123.123.123 255.255.255.0
```

 
Екі статистикалық IP-мекен-жай:

```
netsh interface ip set address local static 123.123.123.123 255.255.255.0 
netsh interface ip add address local 234.234.234.234 255.255.255.0
```


Динамикалық IP-мекен-жай:

```
netsh interface ip set address name="Local Area Connection" source=dhcp
```


Бірінші  DNS-ті қосу

```
netsh interface ip set dns "Жергілікті желі арқылы қосылу" static 192.9.0.100
```


Екінші  DNS-ті қосу 

```
netsh interface ip add dns " Жергілікті желі арқылы қосылу " 192.9.0.101
```


Үшінші  DNS-ті қосу   

```
netsh interface ip add dns " Жергілікті желі арқылы қосылу " 192.9.0.101 index=3
```


Желілік  интерфейсті өшіру және қосу 

```
netsh interface set interface name=" Жергілікті желі арқылы қосылу 2" admin=DISABLED
netsh interface set interface name=" Жергілікті желі арқылы қосылу 2" admin=ENABLED
```


## NETSH және IPv6

Сонымен қатар, netsh-ті IPv6-ағыннан ақпаратты алу үшін қолдануға болады. Бұл  IPv6.exe  бағдарламасына қарағанда өте ыңғайлы және сол деңгейдің көп мәліметтерін алуға мүмкіндік береді.

Өзіңіздің IPv6-мекен-жайыңызды көру үшін NETSH-ті келесі түрде қолданыңыз:

```
netsh interface ipv6 show address
```


## Қосымша ақпараттар
* [Microsoft TechNet беттеріндегі Netsh-ті қолданылуын сипатталу](http://technet.microsoft.com/ru-ru/library/cc778925(WS.10).aspx)
* Ipv6 в .NET 
* Мекен-жайдың белгілеулерінің командаларын құру үшін онлайндық құрал-жабдық
* Netsh-командалары

Санат:Желілік бағдарламалық қамсыздандыру
Санат:Windows компоненттері
Фрэнк Абигнейл

**Фрэнк Уильям Абигнейл** — ( кiшi, 1948 жылдың 27 сәуiрi, Бронксвилл, Нью-Йорк, АҚШ) құжаттық қауiпсiздiктiң төңiрегiдегi американдық сарапшы, 1960-шы жылдардағы өзінің дөкiр қылмыстарымен белгілі. 16 жасынан-ақ жалған чектердi  iстеп және олар барлық елмен және оның шегiнен шыққанда ақшаға айналдырады. Долларларды 2,5 миллион ортақ сомаға оның жалған чектерi қызмет бес қылмыстық жылдарға әлемнiң 26 елдерiнiң үндеулерiндегi көрсеттi. Абигнейл алаяқтың ұста ауылы түрленуде, социологияның профессоры, дәрiгер, қорғаушы және өйткенi қылмыстық қудалаудан көзден таса бола таң ғажайып қабiлетiн байқатты тек қана Франциядағы 1969 жылдарында әуе жолдарының ұшқышындағы өзiн бере iстей алды. АҚШ-тағы экстрадицияларынан кейiн ол шешiмнiң 12 түрме жылдарына айтқан, бiрақ тек қана мерзiмнiң бiр бөлiгiн қозғалмай отырды. 

## Кітаптар
* Catch Me If You Can, 2000. — Қолыңнан келсе мені ұстап ал, 2003.
* The Art of the Steal, 2001. — Ұрлау өнері, 2007.
* Real U Guide To Identity Theft, 2004.
* Stealing Your Life, 2007.

## Сілтемелер
* Сайт консалтинговой компании Abagnale & Associates  
* The Story of Frank W. Abagnale Jr. — Криминальная библиотека на tru.tv 
* Frank Abagnale — New Life — Радиоинтервью для АВС в 2000 г. 
* Fighting back on ID theft — Интервью BBC News в 2006 г. 
* How Frank Abagnale Would Swindle You — U.S. News & World Report, 2008 г.
Қойма

**Қойма** дегеніміз тауарларды сақтайтын коммерциялық ғимарат. Қоймалар көбінесе өндірушілер, импорттаушылар, экспорттаушылар, көтерме саудагерлер, тасымалдаушылар және кеден т.б. тарапынан қолданылады.

Олар қалалар мен ауылдардың маңындағы өнеркәсіптік зоналарда орналасқан ірі көлемді ғимараттар болып табылады. Қоймалар тікелей жүк машиналарынан,темір жолдардан, әуежайлардан, теңіз порттарынан жүктерді тиеп-түсіру үшін арнайы жобаланады. Олар көбінесе стандартты палетталарда орналастырылған жылжымалы жүктер үшін крандар мен тиеуші машиналармен жабдықталады. Қоймаланатын тауарларға кез келген шикізат, қаптау материалдары, қосымша бөлшектер, немесе ауылшаруашылық, өнеркәсіп, саудаға қатысты дайын өнімдер жатуы мүмкін.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Өнеркәсіп
Санат:Логистика
Шүкіршілік мешіті

**Шүкіршілік мешіті** (араб: مسجد اس شكيرين) — Малайзияның Куала-Лумпур қаласында орналасқан мешіт. Мешіт Сурия КЛСС сауда орталығы мен Петронас мұнаралары ауданында орнласқан.

2009 жылғы жөндеуден кейін мешітке 6000 адамнан 12,000 адам қабылдау мүмкіндігіне жетті.

## Сілтемелер

Санат:Малайзия мешіттері
Іскерлік басқару магистрі

**Іскерлік басқару магистрі**, **MBA** (*[[Ағылшын тілі|ағылшын]]ша Master of Business Administration*) - менеджмент саласындағы академиялық дәреже. MBA бағдарламасы студенттерге бизнес саласының есеп және аудит, қаржы, маркетинг, адам ресурстарын басқару сияқты жан-жақты пәндерін қамти отырып ұйымдастырылады.

## Тарихы
MBA деген атау XIX-шы ғасырдың аяғында Америка Құрама Штаттарында алғаш рет қолданылған. Бұл оқыту бағдарламасының пайда болуының негізгі себебі - ел индустрияланып, кәсіпорындар ғылымға негізделген басқару жүйесін еңгізуге талпынғаны еді. 

## MBA бағдарламаларының негізгі түрлері
**Екі жылдық (Full Time) MBA** - магистратура бағдарламасы екі академиялық оқу жылы бойы жүргізіледі. Студенттер оқуға кем дегенде бірнеше жылдық жұмыс тәжірибесімен қабылданады және сабаққа басқа да университет студенттері сияқты апта іші (жұмыс) күндерінде қатысады.

**Сырттай оқытылытан (Part-time) MBA** сабақтары апта іші (жұмыс) күндерінің кешінде немесе апта соңында өткізіледі. Сырттай оқытылатын MBA көбінесе үш немесе одан да көп жыл аралығына созылады. Бұндай бағдарламаларда студенттер негізінен жұмыс істейтін мамандардан құралып, оқу ауыртпашылығы ұзағырақ мерзім аралығына үлестіріледі . 

**Атқарушы (Executive) MBA (EMBA)** бағдарламасы атқарушы менеджмент деңгейіндегі басқарушылардың білім алуға деген қажеттіліктерін өтеуге арналған. Бұл бағдарлама бойынша студенттер МВА дәрежесін негізгі жұмыстарынан ажырамастан екі жыл немесе одан да аз мерзімде алып шығуға мүмкіндік береді. Қатысушылар әрқилы және әр көлемді ұйымдардан (өнеркәсіп, сауда, мемлекеттік, мемлекеттік емес т.с.с) таңдалады. EMBA студенттерінің жұмыс тәжірибесі MBA студенттеріне қарағанда әлдеқайда көбірек (мысалы, 10 жылдан астам) болады.

**Қашықтықтан оқу (Distance learning) MBA** бағдарламасы кампустан тыс оқытылады. Бұндай бағдарлама жүйесі әртүрлі пішінде жүргізілуі мүмкін: пошта немесе электронды пошта арқылы хабар алмасу, бей-интерактивті (видео тарату), алдын-ала жазылған видео, жанды теле- немесе видеоконференция, офлайн немесе онлайн компьютерлік курстар.  

**Қосарлы (Dual) MBA** бағдарламасы MBA дәрежесін басқа магистрлік дәрежелермен (мысалы, M.Sc., MA) қиыстырады. Осының арқасында, студенттер оқу шығындарын қысқарта отырып, өздерінің қажеттіліктеріне сай бизнес саласындағы білім алуын ыңғайластырады.

**Мини (Mini) MBA** бағдарламада пайда табатын немесе пайда таппайтын институттар бизнес негіздерін үйретеді. Бұрын Мини MBA бағдармалар кредитсіз курстар ретінде берілетін еді. Бірақ Мини MBA сертификаттар критикаға ұшырап, толық кредиттік курстар берілетін болған соң, Мини MBA оқушылар мойынға алынатын дәрежелерді ала алатын болды.

**Жеделтетілген (Accelerated) MBA** екі жылдық бағдармаларының бір түрі. Осы бағдарламаның курстары мен емтихандары тез берілгеннен, жеделдетілген MBA күрделірек болып табылады.

## Қабылдау талаптары

## Бағдарлама мазмұны

## Қазақстанда

### Қазақстандағы МВА тарихы

### Аккредитация

## MBA бағдарламаларының бағалануы

### Туыстық магистрлік/докторлық бизнес дәрежелер

## Әдебиеттер

## Сыртқы сілтемелір

Санат:Экономикалық білімдер
Санат:Бизнес-мектептер
VirtualBox

**VirtualBox** (**Виртуалды жәшік**)

## Тарихы
Бағдарлама Innotek компаниясының қолдаумен жасалынған. VirtualBox-тың ең алғашқы халықтық нұсқасы 2007 жылдың қаңтар айының 15-ші жұлдызында жарыққа шықты. 2008-ші жылдың ақпан айында Innotec компаниясы Sun Microsystems компаниясымен бірлесіп жұмыс істейді, бірақ бұнымен VirtualBox моделінің таратылуы өзгерген жок. Ал 2010-шы жылдың  қаңтар айында Sun MIcroSystems компаниясы Oracle корпарациясының қол астына кіреді, бірақта таратылым және модель ешқандай өзгеріссіз қалады.

## Түйінді мүмкіндіктері
* Модульдік
* OVF/OVA форматын қолдау
* Интерфейс тілін таңдауға мүмкіндігі бар (орыс тіліндегі интерфейсті де қолдайды)
* Виртуалды және шын жүйелері арасында файлдар алмасу үшін Shared Folders-ті қолдау

## Пакет қондырмалары
VirtualBox Қонақ толықтырулар - қонақтық операциялық жүйесінде орнатылған бағдарламалық қамтамасыз ету жиынтығы және виртуализация жүйесі мен қабылдаушы жүйесімен өзара іс-қимыл, оның қабілетін кеңейту. Егер сіз арнайы драйвер «виртуалды бейне картасын» орнатқаннан кейін, мысалы, ол виртуалды машинасы жұмыс істеп VirtualBox терезенің өлшемі кейін еркін мәнерде қонақтық ОС жұмыс үстелі ажыратымдылығын өзгертуге болады.

нұсқасы 4.0.0 дейін лицензия және функционалдық ерекшеленуі екі нұсқасы бар. жеке Қондырманың бойынша пакетін (Extension Pack) қаласында 4.0.0 Жабық компоненттерін бері:

Мүмкіндік Pack жеке компоненттер бар және меншіктік лицензия Puel (жеке мақсатта немесе анықтама үшін ғана тегін) астында бөлінген:

RDP сервер - сіз қашықтан кез келген RDP-үйлесімді клиентін пайдаланып виртуалды машинасы қосылуға мүмкіндік береді;
USB қолдау - сіз виртуалды машина USB құрылғыларын беруге мүмкіндік береді;
Intel PXE жүктеу ROM - операциялық жүйенің желісі жүктеу. жіңішке клиенттер / бездисковых жұмыс станцияларын жасау үшін пайдаланылады.

## Қоршаған орта
VirtualBox Пайдаланушылар бір хост операциялық жүйесін (хост OS) бойынша бірнеше қонақ ОС жүктеуге болады. Әр қонаққа басталды болады, кідіртілген және өз виртуалды машинасы (VM) шеңберінде дербес тоқтатты. Пайдаланушы бір-бірінен тәуелсіз VM конфигурациялауға және базалық хост аппараттық осы қолдайтын болса виртуалдандыру көмектесті бағдарламалық қамтамасыз ету негізіндегі виртуалдандыру немесе аппараттық таңдау астына іске қосуға болады. ОС мен қосымшалар ортақ алмасу буферіне және виртуалды желі қондырғыны қоса алғанда тетіктерін бірқатар арқылы бір-бірімен байланыса алады хост OS мен қонақ. Осылай істеуге бапталған болса Қонақ VMs, сондай-ақ бір-бірімен тікелей байланыса алады. 

## Дереккөздер


Санат:Ақпараттану
Санат:Бағдарламалық жасақтамалар
Санат:Oracle
Кальций гипохлориті

thumb|Кальций гипохлориті
**Кальций гипохлориті** — су тазарту жұмыстарында кеңінен қолданылатын және формуласы Ca(ClO)2 болып келетін химиялық қосылыс. Бұл химиялық қосылыс біршама тұрақты, құрамында натрий гипохлоритіне қарағанда көбірек хлоры бар зат.

## Алу тәсілі
Кальций гипохлориті келесі реакциялар бойынша алынады:

::\mathsf{2Cl_2 + 2Ca(OH)_2\longrightarrow \ Ca(ClO)_2 + CaCl_2 + 2H_2O}

::\mathsf{Ca(OH)_2 + 2\ NaOH + 2\ Cl_2 \ \xrightarrow{\ }\ Ca(ClO)_2 + 2\ NaCl + 2\ H_2O }

::\mathsf{CaCl_2 + 2\ NaClO \ \xrightarrow{\ }\ Ca(ClO)_2 + 2\ NaCl }

## Физикалық қасиеттері
Кальций гипохлориті — құрамында көмірқышқыл газы CO2 жоқ атмосферада тұрақты болатын туссіз кристалды зат. Сулы ерітінді құрамынан бөлініп шыққанда, формуласы Сa(ClO)2•n H2O (n = 2, 3, 4) болып келетін кристалды гидраттар құралады.

## Химиялық қасиеттері
* Қыздырғанда бірнеше реакция бойынша бөлшектенеді:
:: ~\mathsf{Ca(ClO)_2 \ \xrightarrow[\ ]{T^oC}\ \begin{matrix} \mathsf \\ \mathsf \\ \mathsf \end{matrix} }

* Ауадағы көмірқышқыл газымен реакцияға түседі:
::\mathsf{2\ Ca(ClO)_2 + CO_2 \ \xrightarrow{\ }\ CaCl_2 + CaCO_3 + Cl_2O\uparrow }

* Тұз қышқылымен косылғанда хлор бөлініп шығады:
::\mathsf{Ca(ClO)_2 + 4\ HCl \ \xrightarrow{\ }\ CaCl_2 + 2\ H_2O + 2\ Cl_2\uparrow }

## Қолдануы
* Мата және қағазды ағарту.
* Газсыздандыру
* Ағынды суды дезинфекциялау

## Дереккөздер
* Calcium Hypochlorite. CAS N°: 7778-54-3 
* 

* 

М