Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед

**Құл-Мұхаммед Мұхтар Абрарұлы** (12 желтоқсан 1960, Шәуешек, Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы, Қытай) – Қазақстанның  мемлекет және саяси қайраткері, Сенаттың экс-депутаты, тарих ғылымдарының кандидаты (1995), заң ғылымдарының докторы (1999), профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі.

## Өмірбаяны
* Қытайдың Шәуешек қаласында туған. 
* 1961 жылы Құл-Мұхаммед әулеті тарихи Отаны – Қазақстанға, Семей облысы Мақаншы ауданының Мақаншы ауылына оралды (қазіргі Абай облысы, Үржар ауданы, Мақаншы ауылы). Қожа руынан шыққан.
* 1982 жылы  С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін бітірген.
* 1983-1992 жылдары – Қазақ Кеңес Энциклопедиясы Бас редакциясының ғылыми редакторы, аға ғылыми редакторы, философия, құқық және социология редакциясының меңгерушісі, жауапты хатшы – бас редактордың орынбасары (Алматы қ.).
* 1992-1999 жылдары – «Атамұра» шағын кәсіпорнының директоры, «Атамұра» жабық үлгідегі акционерлік қоғамының төрағасы, «Атамұра» корпорациясының президенті (Алматы қ.).
* 1994-1999 жылдары - Қазақ мемлекеттік
* университетінде қосымша жұмыс істеді (аға оқытушы, доцент, профессор м. а.) (Алматы қ.).
* 1995 жылы «Қазақстанның XVIII ғасыр мен XIX ғасырдың басындағы әлеуметтік-саяси тарихының проблемалары» тақырыбында тарихтан кандидаттық диссертация қорғады (революцияға дейінгі орыс энциклопедияларының материалдары бойынша).
* 1999 жылы «Жақып Ақбаев және Алаш қайраткерлері саяси-құқықтық көзқарастарының эволюциясы  (ХІХ ғасырдың аяғы – ХХ ғасырдың басы)» тақырыбында заң ғылымы бойынша докторлық диссертация қорғады.
* 1999-2001 жылдары – ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Сенаттың Заң шығарушылық және сот-құқықтық реформалар комитетінің хатшысы, Сенаттың әлеуметтік-мәдени даму комитетінің төрағасы.
* 2001 жылы Қазақстан Республикасы ЖАК Президиумының 2001 жылғы 31 мамырдағы шешімімен құқықтану мамандығы бойынша профессор ғылыми атағы берілді. 
* 2001-2003 жылдары – Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрі.
* 2003-2006 жылдары – Қазақстан Республикасы Президентінің Баспасөз хатшысы, кеңесшісі.
* 2006-2007 жылдары – Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Басшысының орынбасары – ҚР Президентінің Баспасөз хатшысы.
* 2007-2008 жылдары – Қызылорда облысының әкімі.
* Қосымша 2008 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің «Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілі болып тағайындалды.
* 2008-2010 жылдары – Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрі.
* 2010-2012 жылдары – Қазақстан Республикасының Мәдениет министрі.
* 2012-2013 жылдары – Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы.
* 2013-2014 жылдары – Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрі.
* 2014-2016 жылдары – Қазақстан Республикасы Президентінің Кеңесшісі.
* 2016-2018 жылдары – «Нұр Отан» партиясы Төрағасының Бірінші орынбасары.
* 2018 жылғы 1 ақпанда Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты болып тағайындалды.
* 2019 жылғы 28 наурыздан бастап - Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің Төрағасы болып сайланды.

## Ғылыми жұмыстары
* «Орыс энциклопедияларындағы қазақ шежіресі» (1994),.
* «Жақып Ақбаев және Алаш қайраткерлері саяси құқықтық көзқарастарының эволюциясы (ХІХ ғасырдың аяғы XX ғасырдың басы)».
* Ғылыми-зерттеу еңбектерінің негізгі бағыты – қазақ мемлекеті мен құқығының тарихы, түркі халықтарының тарихы мен мәдениеті, руханият пен өркениет мәселелеріне арналған.
* 200-ден астам Қазақстанның тарихы, құқық және мемлекеттің теориясы мен тарихы, әдебиеттану, мәдениеттану тақырыпты ғылыми жарияланымның авторы.
* «Революцияға дейінгі орыс энциклопедияларындағы Қазақстан тарихы проблемалары» (1994).
* «Жақып Ақбаев: саясаткер, патриот, құқықтанушы» (1995),
* «Алаш ардагері. Ж.Ақбаевтың саяси-құқықтық көзқарастары» (1996),
* «Алаш қайраткерлерінің саяси-құқықтық көзқарастарының эволюциясы» (1998),
* «Алашорда көсемдерінің мемлекеттік-құқықтық идеяларының қалыптасуы және дамуы» (1999),
* «Қазақстандағы отаршылдық режим (1868—1917 жж.)» (2000),
* «Заң шығарушылық: проблемалар және ізденістер» (2000),
* «Алаш» бағдарламасы: бұрмалану және шындық» (2000) және т.б.

200-ден астам ғылыми және ғылыми-көпшілік жарияланымның авторы.

## Марапаттары
* дәрежелі «Барыс» ордені (2020),
* ІІІ дәрежелі «Барыс» ордені (2016),
* Парасат ордені (2010),
* «Құрмет» ордені (2004),
* «Астанаға 10 жыл» медалі (2008),
* Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1996),
* «Парламенттік ынтымақтастықты нығайтқаны үшін» медалі (2018),
* Астана қаласының құрметті азаматы,
* Абай ауданының құрметті азаматы,
* Аягөз ауданының құрметті азаматы,
* Қазақстанның және шет мемлекеттердің басқа да марапаттары, құрмет атақтары.

## Дереккөздер

Санат:Шәуешекте туғандар
Санат:Қазақстан мәдениет министрлері
Санат:Қазақстан мемлекеттік хатшылары
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Қызылорда облысының әкімдері
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:Қазақстан тарихшылары
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Заң ғылымдарының докторлары
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Астананың құрметті азаматтары
Санат:Тарих ғылымдарының кандидаттары
Санат:Қазақстан ақпарат министрлері
Санат:Қазақстан президентінің баспасөз хатшылары