open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юлия Леонидовна Латынина

**Юлия Леонидовна Латынина** (,  — Ресей жазушысы, журналист.
## Өмірбаяны
1966 жылы 16 маусымда Мәскеуде дүниеге келген. Анасы – әдеби сыншы және журналист Алла Николаевна Латынина, әкесі – ақын және прозаик Леонид Александрович Латынинин.
1988 жылы Латынинa М. Горький атындағы Әдебиет институтын бітіреді. Филoлогия ғылымдарының кандитаты. Экономика маманы. 
## Әр жылда атқарған қызметтері:
*2000-2001 жылдары НТВ арнасындағы «Рублевая зона» бағдарламасының авторы.
*2001-2002 жылдары ОРТ арнасындағы «Другое время» бағдарламасының бастаушысы болады.
*2002-2003 жылдары ТВС арнасындағы «Есть мнение» бағдарламасының авторы болады.
*Ren-TV арнасындағы «Неделя» бағдарламасының «Своими словами» айдарының авторы.
## Қазіргі уақытта Латынина:
*2001 жылдан бастап «Новая газета» қызметкері.
«Эхо Москвы» радиостанциясындағы «Код доступа» бағдарламасының авторы. Әр сенбі сайын сағат 19:08-де жарық көріп отырады.
*«Ежедневный журнал» электронды баспасының колумнисті.
## Әдеби шығармашылығы
Юлия Латынина 1990 жылдан бастап прозаик ретінде таныла бастайды. Оның алғашқы кітаптары Евгений Климович деген бүркеншік атымен жарық көре бастайды. Шығармалары «Октябрь», «Дружба народов», «Звезда», «Новый мир», «Знамя» журналдарында прозалық шығармалары жарияланып отырады. 1995 жылы «Проповедник» повесі үшін «Странник» сыйлығына лайық деп танылады. 1999 жылы «Вейская империя» романы үшін «Мраморный фавн» сыйлығының лауреаты болады.
## Шығармалары
*«Бомба для банкира»
*«Сто полей»
*«Бандит»
*«Охота на изюбря»
*«Инсайдер»
*«Саранча»
*«Земля войны»
*«Нелдь»
*«Не время для славы»
*«Повесть о государыне Кассии».
## Дереккөздер


Санат:16 маусымда туғандар
Санат:1966 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша жазушылар
Санат:Орыс жазушылары
Санат:Ресей жазушылары
Санат:Алфавит бойынша журналистер
Санат:Ресей журналистері
Нараянгандж

**Нараянгандж** – Бангладештегі Нараянгандж округінің әкімшілік орталығы .

Қаланың атауын индуистердің діни басшысы Бинур Такур немесе Лахсми Нараян Такур есімімен байланыстырады.  1766 жылы Плесиядағы шайқастан кейін, ол американ Ост-Инд компаниясынан жерді жалға алады. Өзінің табысын Нараян құдайына табынушылығы үшін жұмсаған. Шиталакшя өзенінің жағалауында орналасқан. Қалада Бангладештағы ең ескі порт бар. 

## Дереккөздер


Санат: Бангладеш қалалары
Санат: Қалалар
Девентер

**Девентер** ( ) немесе **Демтер** — Эйссел өзені бойында орналасқан Нидерланды қаласы.

Қаланың негізін 768 жылы христиан дінінің уағыздаушысы Лебуин қалаған. 20-ғасырдың басында қалада 27 мың адам тұрған. Ол өзінің кілем тоқу фабрикаларымен танымал болған. Қалаға қатысы бар танымал тұлғалар:

•	Герт Гроте (Девентерде оқып, білім алған) 
•	Бертван Марвейк (Девентерде туған)
•	Хан ван Меегерен  (Девентерде туған) 
•	Утрехтский Радбод  (Девентерде әскери борышын атқарған )
•	Ян Питерсзон Свелинк  (Девентерде туған) 
•	Герард Терборх - суретші (Девентерде туған, сонда өмірден өткен)
•	Этти Хиллесум (Девентерде білім алған) 
## Дереккөздер

	

Санат:Нидерланд
Санат:Қалалар
Ольга Николаевна Ларионова

**Ольга Николаевна Ларионова** (шын тегі − Тидеман) – кеңес, орыс жазушысы.
## Өмірбаяны
1935 жылы 16 наурызда Ленинградта дүниеге келген. Ленинград университетінің физика факультетінде оқыған. Біршама уақыт инженер болып қызмет атқарып, 1967 жылдан бастап біржолата кәсіби жазушы болады. 
## Шығармашылық қызметі
1964 жылы алғашқы шығармасы  «Киска» әңгімесі, 1965 жылы «Леопард с вершины Килиманджаро» романы жарық көреді. 1971 жылы «Остров мужества» жинағы басылып шығады. 
## Марапаттары
*1987 жылы «Соната моря» повесі үшін «Аэлита» әдеби сыйлығына ие болады.
*2001 жылы «Паладин фаетастики» шығармасы үшін «Странник» сыйлығының иегері болады.
## Кітаптары
*Знаки зодиака (1983) Әңгімелер
*Лабиринт для троглодитов  (1991) Трилогия 
*Остров мужества (1971) Роман, повесть, әңгімелер 
*Сказка королей  (1981) Повестер мен әңгімелер 
*Соната моря (1985) Повесть 
*Формула контакта (1991) Жинағы.
## Дереккөздер


Санат:Жазушылар
Санат:Орыс жазушылары
Гүлзакира Әбілдаева

**Гүлзакира Әбілдаева (1956 - 2004)** - 29 наурызда Ордабасы ауданы Қ. Мұңайтпасов атындағы ұжымшардың "Коммунизм" бөлімшесінде дүниеге келген.. 1982 жылы Қазақ мемлекеттік унивесритетінің филология факультетін бітірген. "Пионер" журналында, Жамбыл облыстық "Еңбек туы" газетінде, "Мәдениет және тұрмыс" ("Парасат"), "Білім және Еңбек" ("Зерде") журналында 1984-1990 жылдары Қазақстан Жазушылар одағының Әдебиетшілер үйі мен Әдебиет қорында, 1990-1991 жылдары "Ақ желкен" журналында, 1991 жылдан Қазақ телерадио корпорациясының Қазақ радиосы "Шет ел жаңалықтары" бөлімінде жұміс істеген.

"Таңғы дауыс жыр жинағының" авторы.

Дереккөздер


Санат:1956 жылы туғандар
Санат:Қазақстан жазушылары
Санат:2004 жылы қайтыс болғандар
Делфт

**Делфт** () — Оңтүстік Голландия провинциясында орналасқан қала және қауымдастық. 
Ол Роттердам мен Гаага қалалары арасында жатыр. Схи өзенінің бойында орын тепкен. 2008 жылғы көрсеткіш бойынша қала түрғындарының саны 96 168  адам. Қала бүгінгі күні Нидерланддағы жоғары технологиялар жасап шығаратын негізгі орталықтардың бірі есебінде.

Сондай-ақ қалада Делфт техникалық университеті мен үкіметтік қолданбалы зерттеулер ұйымы орналасқан. Делфт Нидерландның алғашқы астанасы және Вильгельм Оранскийдің резиденциясы болған. 1584 жылы Вильгельм  осы қалада өлтіріледі. Осы оқиғадан соң  король отбасының мүшелерін  дәстүрлі түрді Делфтегі Жаңа шіркеуде жерлейтін болды.

## Дереккөздер


Санат:Нидерланд
Санат:Қалалар
Авдеевка

**Авдеевка** (Донецк облысы) – Украинаның Донецк облысының орталығындағы облыстық қала.

Донецк облысының солтүстігінен 22 км қашықтықта, Каменка өзенінің жоғарғы жағында орналасқан. Темір жол станциясы бар. Донбастағы ең көне қоныс ретінде белгілі. Ең алғаш рет XVIII ғасырда оңтүстік Ресей және солтүстік Украинадағы келімсектер осы жерді мекен еткен. ХІХ ғасырдың 80 жылдарында қазіргі қала орналасқан аумақтан Екатерина темір жолы өткізіліп, қала темір жол станция ретінде маңызға ие болады.  1956 жылы Бірінші Авдеевка (Ескі Авдеевка) мен Екінші Авдеевка («Химик» кенті) біріктіріліп, Авдеевка қаласы болып өзгертіледі.  

## Дереккөздер

Санат:Донецк облысы қалалары
Зволле

**Зволле** – Нидерландыдағы Оверэйсел провинциясының астанасы,  қала және қауымдастық.

2005 жылғы санақ бойынша халық саны 112 460 болған. Қауымдастық аумағы – 119 28 шаршы км. Қала жайлы алғашқы деректер 1040 жылғы тарихи жазбалардан табылған. 1230 жылы аймақ қала деп танылды.

Зволле автокөлік және темір жолдарының торабы ретінде танымал. 
Қаладан шыққан танымал тұлғалар:

Эверард Иоганн Потгитер (1808-1875) — жазушы және сыншы; 
Томас Иоаннес Стилтьес (1856-1894) — математик; 
Герард Терборх (1617-1681) — суретші; 
Йохан Рудольф Торбеке (1798-1872) — мемлекеттік және саяси қайраткер;
Рейнвис Фейт (1753-1824) — жазушы; 
Ян Вэйн (1966 жылы туған) — пианиношы, сазгер, суретші; 
Михаил Минский (1918-1988) — орыс әншісі;

## Дереккөздер


Санат:Нидерланд
Санат:Қалалар
Валентин Викторович Лавров

**Валентин Викторович Лавров** – кеңес әдебиеттанушысы және жазушы, профессор.
## Өмірбаяны
1935 жылы 2 мамырда дүниеге келген. Атақты футболшы Виктор Лавровтың ұлы.  Мемлекеттік денешынықтыру институтын бітірген. Бірінші мамандығы – бокс бапкері. 
## Шығармашылық қызметі
19 жасынан бастап газет және журналдарда әңгімелері, фельетондары, жиі кездесетін кітаптар жайлы әңгімелері жариялана бастайды. 1989 жылы «Молодая гвардия» баспасында «Холодная осень. Иван Бунин в эмиграции» атты алғашқы кітабы басылып шығады. 1994 жылы «Катастрофа» тарихи романы жарық көреді.
## Марапаттары
*Ішкі Істер Министірлігі мемлекеттік сыйлығының лауреаты.
*Шолохов сыйлығының лауреаты. 
*Жылдың үздік детективі үшін «Аркадий Кошко» сыйлығына ие болады.
## Дереккөздер


Санат:Жазушылар
Санат:Орыс жазушылары
Зутермер

**Зутермер** – Нидерландының Оңтүстік Голландия провинциясындағы қала және қауымдастық.  Халық саны – 119 293 тұрғын.  Аумағы – 37,05 шаршы км. Халқының тығыздығы – 3220 шаршы км/адам. 

Тарихи жазбаларда қала атауы  тұңғыш рет 13-ғасырда ұшырасады. Қала ежелгі қалалардың бірінен саналады. Сондықтан ондағы мәдени ескерткіштер үкімет тарапынан қорғалады. 

## Дереккөздер


Санат: Нидерланд
Санат: Қалалар
Александрия (Кировоград облысы)

**Александрия** (Кировоград облысы) – Украинадағы Кировоград облысындағы облыстық қала.

Александрия ауданының әкімшілік орталығы болғанымен оның құрамына кірмейді.  1897 жылғы халық санағы бойынша Александрияда 14 007 мың адам тұрған. Ал Александрия уезінде 416 576 мың адам.  ХІХ ғасырдағы қаланы мекен еткен халықтың этникалық құрамын анықтау өте қиын, өйткені өткізілген халық санағы кезінде ұлты ескерілмей тек қана «ана тілі» маңызға ие болған.  Ресей Империясының үстемдігі мол болғандықтан, Александрия уезінде украин тілінде білім беретін оқу орындары жоқ еді. Осы жағдайға қарамастан халықтың 54,7 % украин тілін ана тілі ретінде санаған (Александрия уезі бойынша 85 %).  2001 жылғы халық санағы бойынша қалада 104 500 мың адам тұрған. Украиндықтар мен армяндардың саны өзгермеген, ал қала аумағында өмір сүрген орыстардың саны екі есеге азайған. Қалада мемлекеттік өлкетану мұражайы, мемлекеттік бейбітшілік мұражайы орналасқан. 

## Дереккөздер

Санат:Кировоград облысы қалалары
Роттердам

**Роттердам** () — Нидерландыда орналасқан көлемі жөнінен елде екінші орында тұрған қала және қауымдастық. Оңтүстік Голландия провинциясында орналасқан. Оның тұрғындарының саны – 603 425 адам. Тұрғындарының саны бойынша Амстердамнан кейін екінші орынға жайғасқан. 

Роттердам қаласының негізі 1340 жылы қаланған. Ал қала атауы 1260 жылдары Роттердам болып бекітілген. Роттердам порты әлемде контейнерлерді өңдеу бойынша жетінші орында тұр. 

Ұлттық құрамы(2006 жылғы көрсеткіш:
*	Жалпы халық саны: 588 718 адам. 
*	Голландықтар: 317 943. 
*	Суринамдықтар: 52 329. 
*	Түріктер: 45 415. 
*	Марокколықтар: 36 831. 
*	Нидерланд және Антиль аралдарынан/Арубтар келгендер 19 701. 
*	Оңтүстікеуропалықтар: 17 774. 
*	Дамымаған елдерден келгендер: 66 464. 
*	Дамыған елдерден келгендер: 32 261. 

## Дереккөздер


Санат:Нидерланд
Санат:Қалалар
Ғазиза Әбілдаева

**Ғазиза Әбілда** - 1975 жылы 1 сәуірде Қызылорда облысы, Жалағаш ауданы,  Еңбек ауылында дүниеге келген. Қазіргі М.Байділдаев атындағы №232 орта мектепте орта білім алған. Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген. 2001 жылдан бастап Жалағаш аудандық «Жалағаш жаршысы» газетінде әдеби қызметкер, жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары, 2010-2017 жылдар аралығында бас редактор қызметін атқарған. 2017 жылдың сәуір айынан бастап облыстық «Сыр бойы» газетінде аға тілші болып қызмет атқарып келеді. 

Ол 2001 жылы қараша айында Қазақстан Жазушылар одағына мүше болып қабылданған, 2004 жылдан Қазақстан Журналистер одағының мүшесі.

2005 жылы өнер жылы аясында өткізілген аймақтық «Сырдария-жырдария» өнер фестивалінің «Құрмет белгісімен», «Қызылорда облысына 70 жыл» мерекелік медалімен, 2012 жылы Қызылорда облысы әкімінің «Құрмет грамотасымен», 2015 жылы Халықаралық «Бейбітшілік әлемі» Қазақ творчестволық бірлестігінің М.Шолохов атындағы медалімен марапатталған. 

2020 жылы Қазақстан Журналистер одағы, 2023 жылы Қазақстан Жазушылар одағының «Құрмет грамотасын», 2024 жылы облыс әкімінің өнер, шығармашылық өкілдеріне арналған «Тұран» сыйлығын, ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісін иеленді.

«Таңсәрі», «Сезім – серуен» жыр жинақтарының авторы. Отбасылы, үш бала тәрбиелеп отыр. 

Дереккөздер


Санат:1975 жылы туғандар
Санат:Қазақстан жазушылары
Александровск (Луганск облысы)

**Александровск** (Луганск облысы) – Украинадағы Луганск облысында орналасқан облыстық қала.

2001 жылғы халық санағының қорытындысы бойынша қалада 7045 мың адам тұрған. Қаладағы Свято-Вознисенск храмында дүние жүзінде атақты  икон орналасқан. Бұл иконның ерекшелігі, үш жағынан үш түрлі қасиетті бейнені тамашалауға болады.  Иконға сол жақтан қарасаң - Иисусті, ал оң жағынан Иисустің екінші бейнесі анық көрінсе, иконға қарама қарсы тұрып көз салсаң, Әулие періштенің бейнесін тамашалауға болады. Бұл иконға 200 жылдан астам жыл болған. 

## Дереккөздер

Санат:Луганск облысы қалалары
Утрехт

**Утрехт** – Нидерландының орталығында орналасқан қала және қауымдастық. Утрехт провинциясының астанасы.

1579 жылы осы жерде нидерланд  провинцияларын республикаға  біріктіруге жол ашқан Утрехт униясы қабылданған болатын.

1636 жылы Уртехт Университетінің негізі қаланды. Сондай-ақ қала рим-католиктік архиепархияның орталығы саналады. Халық саны – 306 731 адам. Ол қала ретінде 1122 жылы мойындалды. 
## Дереккөздер


Санат:Нидерланд
Санат:Қалалар
Алупка

**Алупка** – Украинада Қырымның оңтүстік жағалауында, Ялтин өңіріне бағынышты қала. Халық саны 8 745 мың адам.

Қырым тауның оңтүстік бөктерінде орналасқан Қырым теңізінің оңтүстік жағалауындағы климаттық курорт.

## Экономика
 
Қазіргі кезде Алупка қаласында Украина қорғаныс министрілігінің шипажайы (тыныс алу мүшелерін емдеу); ана және бала шипажайы; А. Бобров атындағы балалар шипажайы (балалардағы сүйек туберкулезі дертін емдейтін Украинадағы жалғыз шипажай). «Массандра» өндіріс бірлестігі («Мадера», «Қызыл портвейн» сияқты көп жыл сақталған күшті шараптардың цехы) орналасқан.

## Дереккөздер


Санат:Қырым қалалары
Н. Кальма

**Н. Кальма** (шын аты-жөні Анна Иосифовна Кальманок) – кеңес балалар жазушысы. . 
## Өмірі
1908 жылы Мәскеуде дүниеге келген. В.Я. Брясов атындағы жоғарғы көркем-әдеби иститутында, Мәскеу Гуманитарлық университетінің қоғамдық ғылымдар факультетінде оқыған. 1940 жылы КСРО Жазушылар одағының мүшесі болады. 
1941 жылы «Красная звезда» газетінің жолдамасымен майданға келеді. Жаудың тылдарын бақылауына қатысқан. 1942 жылдың соңында капитан атағымен әскери қызметтен босатылады.
## Шығармалары
### Повестері
*Черная Салли
*Большие шаги
*Жозеф и Мутафа
*Тетрадь Андрея Сазонова
*Нет слова «невозможно»
### Романдары
*Возможно, их зовут иначе
*Дети Горчичного рая
*Вернейские грачи
*Книжная лавка близ площади Этуаль
### Әңгімелері
*Воркушины песни
*Николай и Николо
*Птица колибри
*Свиток
*Стеклянный букет
*Джим-лифтер.
## Дереккөздер


Санат:Жазушылар
Санат:Орыс жазушылары
Алушта

**Алушта** – Украинада Қырымның теңізінің оңтүстік жағалауында  орналасқан қала. Халық саны 31 440 мың адам.

Қырымның Алушта аймағы (Үлкен Алушта) – Алушта қалалық кеңесіне бағынышты, Алушта қаласымен қатар бірнеше кенттерді аумағына қосып алған.

## Экономика

Алушта қаласында темір бетон құрылысының зауыты,  «Массандра» өндіріс бірлестігіне кіретін 20-дан астам әйгілі шарап маркаларын шығаратын төрт зауыт орналасқан. Туристік аймақ ретінде маңызға ие. 

## Қаланың көрнекті орындары

* Алустон бекінісі (VI ғасыр)
* Орта ғасырлардағы Фуна қорғаны (ХІІ – ХV ғасырлар)
* Н. Д. Страхеев саяжайы (Балалар және жасөспірім шығармашылық орталығы) 
* «Голубка» саяжайы
* Юкары-Джами мешіті 
* Косьмо-Даминов монастыры 
* Кастель тауы 
* Демерджи тауы 
* Елестер алқабы
* Чатыр-Даг тауы
* Гагарина ханымның сарайы 

## Дереккөздер


Санат:Қырым қалалары
Санат:Қара теңізі портары
Алчевск

**Алчевск** – Украинадағы Луган облысына бағынышты қала.  Украинадағы ең ірі өндіріс орталығы.

Қала аумағы 50 кв.м. Халық саны 113 119 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Луган облысында өндірілетін өнімнің 23,9% Алчевск қаласында өндіріледі. Қалада Алчевск металлургиялық комбинаты мен Алчевск кокс химиялық зауыты орналасқан. Қала – атақты орыс кәсіпкері, банкир, меценат, қаланың негізін салушы Алексей Кирилловия Алчевскийдің атымен аталған.  

## Географиялық орналасуы
Қала Луганск облысының батыс шекарасына жақын, М-04 (Е40) тас жолының жанында орналасқан. Алчевск-Стаханов агломерациясының құрамына кіреді.

Қаланың аумағы негізінен ұсақ дала төбелері мен өзен жыралары бар жазық. Теңіз деңгейінен орташа биіктігі 211 метр.

Көршілес елді мекендер: оңтүстігінде Перевальск (іргелес) қалалары, оңтүстік-батысында Артёмовск, батысында және солтүстік-батысында Брянка, солтүстігінде Петровка және Каменка ауылдары, солтүстік-шығыста Лотиково, Карпаты, шығысында Михайловка ауылдары, оңтүстік-шығысындағы Малоконстантиновка ауылы.

## Қаланың көрнекті орындары
*Ленин даңғылы
*Ленин алаңы
*Химиктердің мәдениет үйі
*Металлургтердің мәдениет үйі
*Победа атындағы мәдениет және демалыс саябағы
*Лиман тоғаны
*Храмдар
*Свято-Николаев кафедрал соборы
*Свято-Георгиев храмы

## Дереккөздер


Санат:Луганск облысы қалалары
Ананьев

**Ананьев** (Одесса облысы) – Украинадағы Одесса облысының Ананьев ауданының әкімшілік орталығы. 1834 жылы қала статусын иеленді.

Жеребков темір жол станциясынан 15 км қашықтықта, Тилигул өзенінің жағалауында орналасқан қала. 

## Тарихы
Анания – інжілдегі есім.  XVIII ғасырда Анань слободасы атаумен негізі қаланды. Түркия мемлекетіне тиесілі аумақта украиндықтар қоныс аударып, кейін осы жерлер Ресей империясының басқаруына өтеді (1792 жылы Ясск келісіміне сәйкес). 1834 жылы атауы Ананьев болып өзгертіліп, Херсон губерниясының Ананьев уезінің орталығы болады. 

## Дереккөздер

Санат:Одесса облысы қалалары
Исай Давыдов

**Исай Давыдов** (бүркеншік есімі, шын аты-жөні Давид Исаакович Шейнберг) – орыс жазушысы, сыншы, журналист.
## Өмірбаяны
1927 жылы 24 қазанда Мәскеуде дүниеге келген. Мәскеу полиграфиялық иститутының саяси және көркем әдебиет редакторы мамандығын бітірген. Мемлекеттік саяси баспада корректорлік қызмет атқарған. 1960-1977 жылдар аралығында шығармашылық жұмыспен айналыса бастайды. 1977-1985 жылдары Ворошилов одақ аралық жеке шығармашылық үйінің әдіскері болады. Кейінірек және қазіргі кезге дейін шығармашылықпен айналысуда. Екатеринбургте тұрады. 
## Әдеби қызметі
1952 жылы «Сибирские огни» және «Искусство» журналдарында сыншы ретінде әдеби қызметін бастайды. Алғашқы кітабы – «Тобольские косторезы» өлкетану очеркі 1954 жылы Түмен қаласында жарық көреді. 1957 жылы Түмен кітап баспасында «Чужая книга» әңгімелер жинағы жарық көреді. 
## Шығармалары
### Романдары
*Я вернусь через тысячу лет 
*От весны до весны
*Әңгімелері мен повестері
*Девушка из Пантикапея
*Он любил вас
*Урок танцев в военной Москве
*Три недели.
## Дереккөздер


Санат:Жазушылар
Санат:Орыс жазушылары
Станислав Германович Десятсков

**Станислав Германович Десятсков** – орыс жазушысы, тарихшы.
## Өмірі
1936 жылы 6 қазанда Петрозоводск қаласында дүниеге келген. 1959 жылы Жданов атындағы Санкт-Петербург Мемлекеттік университетінің тарих факультетін бітіреді. 1950 жылдан бастап шығармашылықпен айналыса бастайды. Ресей Жазушылар Одағының мүшесі. Тарихи романдар мен Ұлы Петр дәуірі жайлы повестерінің авторы. 200-ге жуық ғылыми еңбек жазған.Геннадий Гордың басшылығымен өзінің алғашқы «Верховники» тарихи романын жазып шығады. Роман Валентин Пикульдің теріс пікіріне ұшырап, нәтижесінде 14 жыл бойы «Верховники» романы басылып шықпайды. Тек 19997 жылы мәскеулік «Армада» баспасында толық түрде басылып шығады. Ресей Жазушылар Одағының мүшесі. 200-ге жуық ғылыми еңбек жазған.
## Көркем шығармалары
*Персонных дел мастер.
*Смерть Петра Первого.
*Когда уходит земной полубог.
*Верховники.
*Генерал-фельдмаршал Голицын.
*Брюс. Дорогами Петра Великого. 
## Дереккөздер


Санат:Жазушылар
Санат:Орыс жазушылары
Берово

**Берово**- Македония Республикасындағы қала, Берово қауымдастығының әкімшілік орталығы. 

Қала Малешево тарихи-географиялық аймағында Болгария шекарасына жақын маңда орналасқан. 
Берево ел астанасы Скопье қаласының оңтүстік-шығысынан 161 км қашықтықта, Струмица қаласының солтүстік-шығысынан 47 км қашықтықта және Кочани қаласының оңтүстік-шығысынан 52 км қашықтықта жатыр.
 
2002 жылғы халық санағы бойынша қала тұрғындарының саны 7002 адамға жеткен. Олардың ішінде: 

македондықтар — 6404 адам; 
сығандар — 459 адам; 
түріктер — 91 адам; 
сербтер — 14 адам; 
влахтар — 6 адам; 
босниялықтар — 3 адам; 
басқа ұлт өкілдері — 25 адам. 
## Дереккөздер


Санат:Македония қалалары
Бақтияр Әбілдаұлы

**Бақтияр Әбілдаұлы** — 1937 жылы 10 қарашада Жамбыл облысының Талас ауданындағы Ақкөл ауылында өмірге келген.

1959 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін қызыл дипломмен бітірген. Жамбыл облыстық қазіргі "Ақ жол" газетінде бөлім меңгерушісі, редактордың орынбасары қызметтерін атқарған. 1963-1964 жылдары Жамбыл облыстық комсомол комитетінде үгіт-насихат бөлімін басқарған. Алғашқы әңгімелері студент кезінде-ақ республикалық "Пионер" журналында және үшінші сыныпқа арналған "Ана тілі" оқулығында жарияланған. Алғашқы жинағы "Тұлпардың тұяғы" (олимпиада чемпионы Абсент туралы) хикаяты 1980 жылы "Қайнар" баспасынан жарық көрген.

1986 жылы Жамбыл облыстық Абай атындағы драма театрында "Айша Бибі" тарихи трагедиясы, 1992 жылы "Сыпатай батыр пьесасы қойылған. 1995 жылы театрда Қадыр Жетпісбаевтың режиссерлығымен сахналанған. 1999 жылдан бері Мұхаммед Хайдар Дулат мырза туралы тарихи драмасы Жамбыл облыстық тетарының репертуарында. Көбінесе тарихи тақырыптарға жазады.

## Шығармалары
"Төле би және Қойгелді батыр" (1992), "Рысбек батыр" (1994) атты жинақтары, "Бөлтірік би" атты тарихи хикаяты (1996), сондай-ақ "Талас-Тараз" (1998, "Санат"), "Жауғаш батыр - Абылай ханның елшісі" (1999), "Сыпатай батыр" (2000), "Тағдыр толқындары", "Шапырашты Наурызбай батыр" тарихи деректі романдары жарық көрген.
 
## Жетістіктері
Қазақстан журналистер одағының лауреаты, Тараз қаласының Құрметті азаматы. Бірнеше медальдармен марапатталған..

## Дереккөздер


Санат:10 қарашада туғандар
Санат:1973 жылы туғандар
Санат:Талас ауданында туғандар
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Қазақстан жазушылары
Санат:Тараз қаласының құрметті азаматтары
Андрушевка

**Андрушевка** – Украинадағы Житомир облысында, Андрушевка ауданының әкімшілік орталығы. 

1975 жылы қала статусына ие болды. Қала аумағы 68,08 км² . Халық саны 12 900 мың адам. Қаладағы Гуйва өзенінің жағалауында үлкен саябағы бар сарай орналасқан. ХІХ ғасырда осы жер атақты қант зауытының иесі Николай Трещенконың мекені болған. Ал Азаматтық соғыс жылдарында сарайда атақты командир Сергей Буденныйдың бірінші атты әскерінің штабы орналасқан. 

## Дереккөздер

Санат:Житомир облысы қалалары
Антрацит (Луганск облысы)

**Антрацит** — Украинаның Луганск облысындағы қала, Антрацит ауданының әкімшілік орталығы.

Ресей шекарасынан жақын Донецк бұйратының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Қала аумағында Донецк темір жолының Антрацит, Щетово, Карахаш темір жол станциялары мен халықаралық автостанция орналасқан. 

## Қаладағы саяси жүйе
Қалалық кеңесте 46 депутат (44 – Регион партиясының уәкілі және Наталья Витренко блогынан 2 депутат) қызмет атқарады. Алты тұрақты комиссия құрылған: депутаттық этика мен жұмыс тәртібі; бюджеттік; өнеркәсіп, көлік және байланыс; тұрмыстық және тұрғын үй; жер мәселелері; қала құрылысы; білім беру, мәдениет, денсаулық және спорт. 

## Дереккөздер

Санат:Луганск облысы қалалары
Битола

**Битола** - Македония Республикасының оңтүстік-батыс бөлігіндегі қала. Ол Битола қауымдастығының әкімшілік, мәдени және білім беру орталығы болып табылады. Кейбір мәліметтерге сүйенсек тұрғындарының саны жөнінен ел астанасы Скопьеден  кейінгі екінші қала. 

Қаланың негізін II Филипп  Македонский қалаған. Битола атауы - шіркеу (монастырь) деген мағынаны білдіреді. 

1912 жылғы дейін гректер негізгі тұрғындардың айтарлықтай бөлігін құрады. Бірінші Балқан соғысынан соң Сербияның құрамына енген қала 1945 жылдан бастап Югославиялық Макдония республикасының қарамағына өтеді.

1979 жылы қалада  Қасиетті Климент Охридский атындағы мемлекеттікУниверситеттің негізі қаланды. 
## Дереккөздер


Санат: Македония
Санат: Қалалар
Апостолово

**Апостолово** – Украинадағы Днепропетровск облысындағы Апостолово ауданының әкімшілік орталығы. Аудан басқаруына бағынышты қала. Халық саны 16 356 мың адам (2001 жылғы халық санағының қорытындысы).

## Географиялық орналасқан жері
Апостолово қаласы H-23 және Т-0419 автокөлік жолының қиылысында орналасқан. Қала аумағынан бірнеше темір жол тараулары (Запорожье, Кривой Рог-Сортировочный, Нижнеднепр-Узел және Снигеревка), Апостолово станциясы. Қала маңынан Днепр каналы – Кривой Рог. 

*1923 жылға дейін Покровск ауылы
*1936 жылдан 1938 жылға дейін Косирово кенті
*1956 жылдың қазан айында қала статусын иеленеді 

## Дереккөздер


Санат:Днепропетровск облысы қалалары
Богданци (қала)

**Богданци** — Богданци қауымдастығының орталығы, Солтүстік Македониядағы қала. 
Қалада 1800 жылдан бастап грек мектебі пайда болды. Тұрғындар 1821 жылы оттомандарға қарсы көтеріліске қатысты. 19 ғасырда қаланың болгар тұрғындары айтарлықтай көп болғандықтан, оны болгар тілді қала деп те атады. Кейбір мәліметтерге қарағанда 1873 жылы қалада 2145 болгар мен 165 мұсылман өмір сүрген.

2002 жылғы халық санағының көрсеткіштері: 
македондықтар — 5761;
албандықтар — 2;
түріктер — 48 
сығандар — 1;
влахтар — 4;
сербтер — 176;
басқалар — 19.

## Дереккөздер


Санат:Македония қалалары
Чжэцзян университеті

**Чжэцзян университеті** (Zhèjiāng Dàxué) – Қытайдың мемлекеттік университеті. 1897 жылы негізі қаланған. Чжэцзян провинциясының Ханчжоу қаласында орналасқан. Қытайдың ескі және беделді университеттерінің бірі. 2005 жылы Қытай университеттері арасында Цинхуа университеті және Бейжің университетінен кейінгі үшінші орынды иеленген. Университеттің бұрынғы атауы – «**Цюши академиясы**». 1952 жылы болған қайта құрудан кейін, кейбір факультеттер өз алдына жеке оқу орындарына айналған. 1998 жылы Чжецзян университеті, Ханчжоу университеті, Чжэцзян ауылшаруашылық университеті және Чжэцзян медицина университеті біріктірілген соң жаңа Чжэцзянь университеті пайда болады. 

Университет 24 колледжден тұрады. Бакалаврға арналған 112 мамандық, аспиранттарға арналған 317 мамандық және докторлар үшін 283 мамандық қарастырылған. 

Қазіргі таңда университетте ұлттық деңгейдегі 14 мемлекеттік лаборатория, 5 мемлекеттік инженерлік зерттеу орталықтары, 6 медициналық клиника жұмыс жасайды. 40 мыңға жуық студент күндізгі бөлімде білім алуда.

Санат:Университеттер
Санат:Қытай универсиеттері
Арциз

**Арциз** – Украинадағы Одесса облысындағы қала. Арциз ауданының әкімшілік орталығы.

1816 жылы Вюртембергтен қоныс аударған неміс колонистері «Арсис» қаласының негізін қалаған. Қоныс атауы Арси атты француз қаласының атауымен аталған. Бұл қала маңында 1814 жылы одақтас әскерлер (Ресей, Австрия және Бавария ) Наполеон әскерін ойсырата жеңген. Келімсектер ауыл шаруашылығымен айналысқан. XX ғасырдың басында қалада өнеркәсіп дами бастайды. 1945-1950 жылдары соғыстан кейін қираған кірпіш және нан зауыты, тігін фабрикасы, өнеркәсіп комбинаты мен диірмен қайта құрылады. 1950-1960 жылдары ет комбинаты, мұнай базасы мен автотізбек жаңадан салынады. Осы жылдары жүзім өсіру шаруашылығы қарқынмен дами түседі. 1960-1970 жылдары темір бетон өнімдерін шығаратын зауытының жұмысы іске қосылады.

## Дереккөздер

Санат:Одесса облысы қалалары
Ахтырка

**Ахтырка** – Украинадағы Сумы облысындағы қала. Ахтырка ауданы мен Ахтырка қала кеңесінің әкімшілік орталығы (Великое Озеро, Залужаны, Козятин және пристань ауылдары кіреді). 

## Географиялық орналасқан жері
1,5 км қашықтықтан кейін Ворскла өзеніне құйылатын Ахтырка өзенінің жағалауында орналасқан. Қала аумағынан Гусинка және Кирничная өзендері өтеді. Қалаға орман алаптары жанасып жатыр. 

## Қала атауының шығуы туралы аңыз
*Түрік тілінен аударғанда «Ақ жыра» - бұрын осы қала аумағы бос жатқан далаң жер болған. 
*Ахтырка өзенінің атауымен аталған (өзен атауы шығыс тілінен «ақпайтын су» мағынасын береді). 
*Аңыз бойынша Екінші Екатеринаның Қырымға кіретін кезінде «Ах, тырка!» деп лептеуінен пайда болған.

## Дереккөздер


Санат:Сумы облысы қалалары
Санат:Украина батыр қалалары
Балаклея

**Балаклея** –  Украинадағы Харьков облысының Балаклея ауданындағы қала. Балаклея қала кеңесінің әкімшілік орталығы (құрамына Крейдянка ауылы кіреді).

## Географиялық орналасқан жері

Солтүстік Донец өзенінің сол жағалауында орналасқан. Қала аумағынан Т-2105 және Т-2110 автокөлік жолдары мен Балаклея станциясы орналасқан. Қала атауы Балаклейка өзенінің атауымен байланысты (түрік тілінен аударғанда «балық өзені»). 

## Қала халқы

*1732 жылы – 1 186 мың адам
*1989 жылы – бүкілодақтық халық санағының нәтижесі бойынша 35 700 мың адам. 
*2001 жылы – 32 117 мың адам

## Атақты тұлғалары

* Оксана Андреевна Петрусенко (1900-1940 жылдар) – 1900 жылы 2 ақпанда Балаклея қаласында дүниеге келген атақты украин опера әншісі.  
* Арнольд Григорьевич Шевелев – Балаклея қаласында дүниеге келген тарихшы. 
* Владимир Иванович Ковалевский – ресейлік мемлекеттік қайраткер, ғалым және кәсіпкер. 
* Яков Самойлович Эдельштейн – ресейлік геолог және географ.

## Дереккөздер


Санат:Харьков облысы қалалары
Бахмут (Донецк облысы)

**Бахмут**  сонымен қатар **Бахмут** (1924—2016 жылдары — *Артемівськ*) – Украинадағы Донецк облысындағы қала. Бахмут  қалалық қауымының әкімшілік орталығы және ауданының әкімшілік орталығы.
нобай|Бахмут қаласының жалауы
Донецктан солтүстік-шығысынан 89 км қашықтықта, Бахмут өзенінің жағалауында орналасқан. (Өзеннің тарихи және географиялық атауы Бахмут, бірақ та қазіргі кезде қала тұрғындары Бахмутка деп атайды ). Артемовск – 2 және Артемовск - 1 темір жол станциялары орналасқан. 2001 жылғы халық санағының қорытындысына сәйкес қалада 82 916 мың адам тұрады.

2022 жылы Ресейдің басып кіруіне дейін қала Украинаның тұз өнеркәсібінің орталығы және темір жол торабы болды. Бахмут үшін шайқастар кезінде қаланың кейбір аудандары айтарлықтай жойылды.

## Қаладағы саяси жүйе
Қаладағы жергілікті билік 4 жылда бір рет бүкіл қала тұрғындарының жасырын сайлау нәтижесінің негізінде құрылатын қала кеңесіне тиесілі. Кеңестің өз атқарушы комитеті бар. Қала басшысы Кеңес мүшелерін сайланатын кезде сайланады.  Қалада Бахмут ауданының басқару органы; Бахмут аудан басқармасы; Бахмут аудан кеңесі орналасқан. 2004 жылғы президент сайлауында қала халқы Януковичқа (93,62 %), Ющенкоға (4,19 %) дауыс берді. 

## Дереккөздер

Санат:Донецк облысы қалалары
Әрмени Базар

**Әрмени Базар** (; ; ) – Қырымның солтүстігіндегі қала. Ол Қырым түбегін континентпен байланыстыратын Ор мойнағында орналасқан. Әрмени Базар қалалық аймағының әкімшілік орталығы (Әрмени Базар қалалық кеңесі), оған Әрмени Базардан басқа 3 ауыл: Қула, Орқапы және Үш Жылға кіреді.

## Климаты
Климаты Cfb-мен шектесетін Кеппен климаттық жіктемесіне сәйкес жылы қоңыржай, жазы салыстырмалы түрде ыстық және құрғақ, ал қысы орташа жұмсақ. Қаңтардың орташа температурасы — 1,3 °C, шілдеде +22,6 °C. Жауын-шашынның деңгейі жылына — 407 мм.

## Тарихы
Қала XVIII ғасырдың басында Түркиядан қашып, Орқапы бекінісінен көшіп келген қырымдық гректер мен армяндар құрған. 1730 жылдардан бері Әрмени Базар деген атпен белгілі. 1921 жылы Армянск деп аталды. 1993 жылы тәуелсіз Украинаның бір бөлігі ретінде қала мәртебесін алды.
thumb|left|200px|Әрмени Базардағы Т-34
thumb|left|200px|Әрмени Базардағы МиГ-17

## Қала халқы

*1926 жылы – 2670 мың адам (1159 украиндық, 614 орыс, 572 қырым татарлары, 157 еврей, 22 неміс, 14 армян, 6 грек).
*1939 жылы – 3975 мың адам.
*1989 жылы 24 833 мың адам. 
*2001 жылы 24 508 мың адам 

2001 жылғы бүкіл халықтық халық санағының қорытындысына сәйкес қала халқы мен қала кеңесіне бағынышты үш ауыл тұрғындарының саны 26 867 мың адамды құрады. Қала халқының басым бөлігін орыстар құраған. 

*орыс – 50,7%
*украиндықтар – 32,2 %
*Қырым татарлары – 3,5 %
*молдовандар – 0,3%

## Дереккөздер


Санат:Қырым қалалары
Хао Хайдун

**Хао Хайдун** (25 тамыз 1970) – Қытай құрамасының бұрынғы футболшысы, шабуылшы. Қытай құрамасында өнер көрсеткен. 1970 жылы 25 тамызда Қытайдың Циндао жерінде дүниеге келген. 2004 жылы өз бетінше жеке тренерлік мансабын бастаған. Қазіргі таңда Қытайдың футболдан бірінші дивизионы саналатын «Тяньцзинь Сунцзян» клубын басқарады. Қытайда және оның шегінде кеңінен танымал.  Оны «*Қытайдың үздік шабуылшысы*» деп те атайды. «*Далянь Ваньда*» клубының құрамында жүргенде гол салу бойынша рекордқа ие болған. 

## Жетістіктері

### Клубтағы жетістіктері

*Қытайдың футболдан А-Цзя Лигасы, 1997, 1998, 2000, 2001, 2002 жылдардағы чемпион.
*Қытай футбол ассоциациясының кубогы: 2001
*Қытайдың футболдан суперкубогы: 1997, 2001, 2003.

### Халықаралық жетістіктері

*Футболдан Азия кубогы

### Индивидуалды жетістіктері

*ҚФА алтын бутсы: 1997, 1998, 2001
*1998 жылы «Жыл футболисті» 
*ҚФА алтын добы: 1997, 1998. 

## Дереккөздер


Санат:Қытай футболшылары
Санат:Қытай Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Шеффилд Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Қытай футбол жаттықтырушылары
Қытай футбол ассоциациясы

**Қытай футбол ассоциациясы** – Қытай Халық Республикасындағы жетекші футбол ұйымы.  

1955 жылы Бейжіңде құрылған. 1974 жылы Азия футбол конфедерациясына, 1979 жылы ФИФА ұйымына мүше болады. Қытай спорт әкімшілігінің бөлімшесі болғанымен, үкіметтік және коммерциялық емес ұйым. 

**ҚФА төрағасы**

* Хуан Чжун (1955–1979)
* Ли Фэнлоу (1979–1985)
* Юань Вэйминь (1985–1989)
* Нянь Вэйсы (1989–1992)
* Юань Вэйминь (1992–2004)
* Лю Пэн (2004–қазіргі уақытта)

**ҚФА төраға орынбасары**

* Сунь Баожун (1989–1992)
* Ван Цзюньшэн (1992–2000)
* Янь Шидо (2000–2004)
* Се Ялун (2005–2008)
* Нань Юн (2009)
* Вэй Ди (2010–қазіргі уақытта)

## Дереккөздер


Санат:Ұйымдар
Андрис Берзиньш

**Андрис Берзиньш**  (латыш. *Andris Bērziņš*) — совет, латыш театр- және киноактері.

## Өмірбаяны
Андрис Берзиньш 1952 жылы 26 тамызда Латвия,  Цесисский ауданы, Лигатнеде жұмысшы отбасында дүниеге келеді. 1977 жылы Цесисский орта мектебінде оқиды, 1977 жылы Я. Витола атындағы Латвия мемлекеттік консерваториясының театрлық факультетін тәмамдайды, ал 1986 жылы режиссерлік бөлімінің мәдениет және өнер факультетін бітіріп шығады.
1977-1990 жылдар аралығында Дайлес театрында актерлік қызмет атқарады.
1976 жылдан бастап Рига киностудиясының фильмдеріне түсе бастайды.

1976 жыл — Эта опасная дверь на балкон — Эрик 
1977 жыл — Мужчина в рассвете сил — Тенис 
1978 жыл — Весенняя путёвка — Артур 
1979 жыл — Ждите «Джона Графтона» — Мартиньш 
1980 жыл — Пожелай мне нелётной погоды — Имантс 
1983 жыл — Каменистый путь — Эрик 
1983 жыл — Мираж — эпизод 
1984 жыл — Когда сдают тормоза — Кирсис 
1984 жыл — Нужна солистка — Анджа 
1986 жыл — Страх — Вилнис 
1987 жыл — Айя — Юрис 
2000 жыл — Мистерия старой управы — Ларс
 
## Дереккөздер


Санат:КСРО актерлері
Санат:Режиссёр
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Вадим Борисович Бероев

**Вадим Борисович Бероев** — осетин текті совет театр және киноактері. Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі.

## Өмірбаяны
Вадим Бероев 1937 жылы 10 қаңтарда осетин ауылы Хумалагта дүниеге келеді. Алайда отбасы көп ұзамай Львовқа көшіп барады.
1954 жылы №35 Львов мектебін тәмамдайды. Сонымен қатар музыка училищесін фортепиано класы бойынша тәмамдап шығады. 
1957 жылы А.В. Луначарский атындағы мемлекеттік театр институтын бітіреді. Ұзтаздары: Варвара Алексеевна Вронская, Николай Васильевич Петров және Борис Никитович Докутович. 
1957 жылдан бастап Моссовета атындағы театрда жұмыс істейді.

## Отбасы
* Әкесі — Борис Бодзиевич Бероев (1905-1976).
* Анасы — Карафа—Зинаида Эдуардовна Корбут (1898 немесе 1900-1976).
* Әйелі — Шварева—Эльвира Павловна Бруновская (3.06.1936-11.04.2000).
* Қызы — Елена Вадимона Бероева (1958) (Моссовета театр әртісі).
* Немерелері — Егор Бероев (9.10.1977) және Дмитрий Бероев (1988).
1972 жылы Мәскеуде дүниеден өтеді, Введенский (Неміс) мазарына жерленеді.

## Сыртқы сілтемелер
* Биография и фото Вадима Бероева на сайте «Кино-театр»

Санат:1937 жылы туғандар
Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО актерлері
Санат:Ресей режиссерлер
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Эгонс Бесерис

**Эгонс Бесерис** (латыш. *Egons Beseris*) – совет және латыш актері.

## Өмірбаяны
Эгонс Бесерис 1932 жылы 17 шілдеде Латвияның оңтүстік-батысындағы Салдус қаласында жұмысшы отбасында дүниеге келеді. 1952 жылы Салдус орта мектебін тәмамдайды. 1956 жылы Язеп Витола атындағы Латвия музыка академиясын тәмамдайды.
 
1956-1958 жылы Я. Райнис атындағы Көркем театрында және 1958-1982 жылдар аралығында А. Упит атындағы драма театрында актерлік қызмет атқарады. 

1984 жылы 1 ақпанда Ригада дүниеден өтеді.

## Театрда сомдаған рөлдері
А. Упит атындағы драма театры

*1958 жыл— «Новогодняя ночь» А. Льюиса — Эрнст Хант 
*1962 жыл — «Центр нападения умрёт на заре» А. Кусани — Кинг-Конг 
*1964 жыл — «Небо и Ад» Проспера Мериме — Брат Рафаэль 
*1964 жыл — «Конец королевства» Яниса Анерауда — Король 
*1966 жыл — «Мариус» Марселя Паньоля — Панис 
*1966 жыл — «Кьоджинские перепалки» Карло Гольдони — Панис 
*1967 жыл — «Традиционный сбор» Виктора Розова — Максим Петров 
*1969 жыл — «Мой милый, мой дорогой» Хария Гулбиса — Пуога 
*1969 жыл — "Трамвай «Желание» Теннесси Уильямса — Стив 
*1970 жыл — «Однажды, в новогоднюю ночь…» Эмиля Брагинского и Эльдара Рязанова — Ипполит 
*1972 жыл — «Микумярди» Хуго Раудсеппа — Яак Йорам 
*1973 жыл — «Хижина дяди Тома» по роману Гарриет Бичер-Стоу — Том 
*1975 жыл — «Коварный кавалер» Дж. Фаркуара — Бонифейс 
*1975 жыл — «Дни портных в Силмачах» Рудольфа Блауманиса — Пиндакс 

## Фильмографиясы

*1964 жыл — Капитан Нуль — Ука 
*1965 жыл — «Тобаго» меняет курс — боцман 
*1967 жыл — Часы капитана Энрико  
*1968 жыл — Времена землемеров — тракторшы
*1968 жыл — 24-25 не возвращается — таксопарк басшысы 
*1969 жыл — Белые дюны — буфетші
*1969 жыл — Лучи в стекле — Жанис 
*1970 жыл — Насыпь — Йоган 
*1970 жыл — Слуги дьявола — капитан Хорн 
*1971 жыл — Танец мотылька — көрші
*1971 жыл — В тени смерти — Скапанс 
*1972 жыл — Слуги дьявола на чёртовой мельнице — капитан Хорн 
*1973 жыл — Шах королеве бриллиантов — мед эксперті 
*1973 жыл — Подарок одинокой женщине 
*1974 жыл — Нападение на тайную полицию 
*1975 жыл — В клешнях чёрного рака 
*1980 жыл — Долгая дорога в дюнах — Петерис 
*1983 жыл — Оборотень Том — Индритис 
*1984 жыл — Когда сдают тормоза — Юристің ағасы 

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:КСРО актерлері
Санат:Режиссёр
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Марк Наумович Бернес

**Марк Наумович Бернес** (шын тегі – *Нейман*) – совет киноактері және әндер орындаушысы.

1955 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі атағын алады. 1951 жылы бірінші дәрежелі сталиндік сыйлықтың лауреаты болады.

## Өмірбаяны
Марк Наумович Нейман 1911 жылы 25 қыркүйекте Нежин қаласында дүниеге келеді. 1916 жылы Марк бес жасында отбасы Харьков қаласына көшіп кетеді. Н.Н. Синельников атындағы «Миссури» харьков музыка театрына тапсырады, сол кезде оның Бернес сахналық лақап аты пайда болады. 1929 жылы Харковьте театр курсын тәмамдайды. Марк 17 жасында Мәскеуге қайта оралады. Ол жерде Кіші және Үлкен театрда жұмыс істей бастайды. 1930-1933 жылдары Мәскеу драма театрында шағын рөлдерді сомдайды. Әртіс Николай Радинді өзінің ұстазы ретінде есептеген.
1935 жылдан бастап киноға түсе бастайды. 1936-1937 жылдардағы эпизодтық рөлдерінен кейін біршама танымал фильмдерге түседі.
Марк Бернеске Ұлы Отан Соғысы жайлы лентасындағы рөлі үлкен жетістік әкеледі.
Марк Наумович Бернес 1969 жылы 16 тамызда өкпе қатерлі ісік ауруынан дүниеден өтеді. Новодевичье мазарында жерленген.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:КСРО актерлері
Санат:Режиссёр
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Валандово

**Валандово** — Македония республикасындағы Валандово қауымдастығының орталығы. Қала елдің оңтүстік-шығыс шекарасы маңында, Анска өзенінің оң жағалауындағы Боймия тарихи-географиялық аумағында орналасқан. 
Валандово  атауы алғаш рет Стефан Душан патшаның сый грамотасында  1349 жылы айтылады. Алайда қала атауы Валандов емес Алавандов деп жазылған. Біртіндеп бұл атау ұмытылып, оның орнына жаңа атау қолданыла бастайды. 

2002 жылғы санақ бойынша қала тұрғындарының саны 4402 адамға тең келген. 
Сондай-ақ қаладағы басқа ұлт өкілдерінің санын да анықтаған: 

* македондықтар:4279 
* сербтер: 58 
* түріктер: 26 
* сығандар: 13 
* влахтар: 1 
* бошняктар: 1 
* басқалары: 24 

## Дереккөздер


Санат: Македония
Санат: Қалалар
Лондон колледж университеті

**Лондон университеттік колледжі** () — Лондон университеті құрамына кіретін Лондондағы университет. Лондонның орталығы Gower Street-те орналасқан. Ұлыбританияның алдыңғы қатарлы университеттерінің бірі болып табылады. Көптеген жылдар бойы The Times және The Guardian рейтінгісі бойынша бесінші орыннан түспей келеді. 2009 жылы THE-QS World University Rankings рейтінгісі бойынша әлемде 4-орынды, ал Ұлыбританияда Кембридж университетінен кейін 2-орынды иеленеді.

2007 жылы университеттің жылдық қаржы айналымы шамамен 600 млн фунтты құрайды. Сонымен қатар университет «Рассел тобының», «G5» (en) және «Алтын үшбұрыштің» (Оксфорд және Кэмбридж университеттерімен қатар) мүшесі болып табылады. 
UCL-дың 26 оқытушысы және түлегі Нобель сыйлығының иегері.

## Тарихы
1826 жылы Лондон университеті ретінде негізі қаланады. Университет ғимаратын архитектор Уильям Уилкинс салады. 1836 жылы Лондон университеті және Лондон Корольдік колледжі екеуі бірігіп Лондон Университетін құрады. Осы кезде UCL өзінің қазіргі атауына ие болады. 1893 жылы университетте Англияда тұңғыш рет студенттік одаққұрылады.

## Дереккөздер


Санат:1826 жылы құрылған оқу орындары
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Велес (қала)

Велес ()— Македония Республикасының орталық бөлігінде, Вардар өзенінің бойында орналасқан қала. 

Қала Велес қауымдастығының орталығы болып табылады.

Бастапқыда қалаға түріктің Кепрюлю (Köprülü)"көпірі бар" қала деген мағына беретін сөзімен аталған. 

1946 жылдан 1996 жылға дейін ол Титов-Велес деп аталған. Бұл атау Титоның құрметіне берілді. 

Велес қаласының маңында Вардар өзені келіп құятын Брегалница өзені ағып өтеді. 

Қала Скопье мен Афины қалаларының ортасындағы магистральді жолдың бойында орын тепкен. 
Қаланың негізі б.з.д.168 жылы қаланған. Ол тұста оның атауы Вилла Зора болғаны белгілі. 

1994 жылы болған санақтың нәтижесі қалада 44 149 тұрғын тұратынын анықтаса, 2002 жылы бұл сандар көрсеткіші 43 716  болып, халық саны соңғы сегіз жылда біршама кеми түскені айқындалды. 

Қалада тұратын түрлі ұлт өкілдерінің саны: 

 * македондықтар: 40 269 
 * албандар: 91 
 * түріктер: 1694  
 * сығандар: 799 
 * влахтар: 340 
 * сербтер: 297 
 * бошняктар: 36 
 * өзге ұлттар:190 

## Дереккөздер


Санат: Македония
Санат: Қалалар
Николай Алексеевич Березин

**Николай Алексеевич Березин** – актер және театр режиссері.

## Өмірбаяны
Николай Березин 1956 жылы 21 шілдеде Мәскеуде дүниеге келеді. 1978 жылы Щепкин атындағы театр училищесінің актерлік факультетін, ал 1986 жылы режиссерлік факультетін тәмамдайды.
1978 жылдан 1985 жылға дейін Ленин комсомолы атындағы Ленинград театрында актер болады. 
1986-1990 жылдары Уфа орыс драма театрының бас режиссері болады.
1990 жылдан бастап Читинский облыстық драма театрында бас режиссері және көркемдік жетекшісі ретінде қызмет атқарады.
Ресей Федерациясының еңбек сіңірген өнер қайраткері. 2007 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі атанады. 
Ресей Федерациясының театр қайраткерлері одағының мүшесі.

## Фильмографиясы
*1978 жыл – Вечер воспоминаний 
*1978 жыл – Это в сердце было моём 
*1978 жыл – Явка с повинной — Лев Гуров 
*1984 жыл – Жил-был доктор… 

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:КСРО актерлері
Санат:Ресей актерлері
Санат:Режиссёр
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Гостивар

**Гостивар** — Македонияның Полог аймағында жатқан қала. Ол Шар тау сілемдерінің бөктерінде орналасқан. Сондай-ақ қала Гостивар қауымдастығының әкімшілік орталығы болып табылады. 

Гостивардағы халық саны —  35 847 адам. 

19-ғасырда Осман империясы тұсында ол каза (әкімшілік бірлік)орталығына айналады. 

Болгар этнографы Васил Кынчовтың деректеріне сәйкес 19-ғасырдың аяқ тұсына қарай қаладағы тұрғындар саны 3735 адамды құраған. Оның 3100-і түріктер, 310-ы болгарлар, 100-і албандар, 25-і влахтар, ал қалған 200-і сығандар болған.

Ал 2002 жылы өткен халық санағына сүйенсек қалада: 
* Македондықтар:  11 885 (33,15 %) 
* Албандар: 16 890 (47,12 %) 
* Түріктер: 4 559 (12,72 %) 
* Сығандар: 1 899 (5,3 %) 
* Влахтар: 15 (0,04 %) 
* Сербтер: 146 (0,41 %) 
* Босниялықтар:  34 (0,09 %) 
* Басқа ұлттар: 419 (1,17 %)

## Дереккөздер


Санат: Македония
Санат: Қалалар
Дихан-Баба Әбілев

**Дихан-Баба Әбілев** (26 желтоқсан 1907, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Мойылдыбұлақ - 2003, Алматы) - ақын, Қазақстанның халық жазушысы.

## Білімі
* Семей ауыл шаруашылығы техникумын бітірген.
* Алматыдағы Коммунистік Журналистер институтын (1937) оқыған.
* Қазақ КСР Ғылым академиясының аспирантурасын (1948) тәмамдаған. 
## Өмірбаяны
* 1927-1934 жылдары халық ағарту, басасөз қызметтерінде болған. 
* Баянауыл аудандық "Ленин туы" газеті редактордың орынбасары
* республикалық "Қазақ әдебиеті" газетінің жауапты хатшысы, бас редактордың орынбасары
* 1938-1939 жылдары Қазақстан жазушылар одағының төрағасы
* 1961-1962 жылдары Көркем әдебиет баспасының Бас редакторы.
* 1942 жылдан 1946 жылға дейін Ұлы Отан соғысына қатысқан. Алматы қаласы көшелерінің біріне есімі берілген.

## Шығармашылығы
* Тұңғыш өлеңі - "Қызыл әскерге" 1925 жылы Семейдегі "Қазақ тілі" газетінде жарияланған. 
* "Шалқыма" (поэма)
* "Бармақ" (поэма, 1937)
* "Қуат" (поэма, 1940)
* "Мұңсыз Мәрия" (поэма, 1940). 
* "Москва түбінде" (1942)
* "Майданбек" (Өлең-роман, 1943)
* "Бибінұр" (1949)
* "Жұлдызды жігіт"
* "Дала солдаты" (1945)
* "Тұлға" (1948) өлеңдер жинақтары. 
* Соғыстан кейінгі бейбіт заманда ақын Риддер кеншілерінің өмірінен "Алтай жүрегі" атты өлең роман (1955) жазған. 
С. Торайғыров өмірінен жазған
** "Ақын арманы" (1964)
** "Арман жолында" (1968)
** "Баянауыл баурайында" (1975) атты прозалық роман-тирлогиясы қалың жұртшылыққа кеңінен мәлім. Кезінде осы аталған сүбелі туындылардың бәрі дерлік орыс тіліне аударылған. 
Драматургия жанрында 
* "Қарулас достар" (1948)
* "Майра" (1954)
* "Біржан сал мен ақын Сара" туындыларын жазған. Сондай-ақ қазақ тіліне орыс, украин, түрік, армян классиктерінің поэмаларын аударған.

## Марапаттары
* Қызыл Жұлдыз ордені
* Еңбек Қызыл Ту ордені
* "Құрмет Белгісі" ордені
* көптеген медальдармен
* Қазақ КСР Жоғарға Кеңесінің Құрмет Грамотасымен марапатталған. 
* Қазақстанның халық жазушысы.

## Шығармалары
* Таңдамалы өлеңдер. А., ҚМКӘБ, 1958; 
* Шығармаларының екі томдығы А., "Жазушы", 1977, 1984
* Махаббат құдіреті. Роман. А., "Жазушы", 1991; 
* мелодия весны. Өлеңдер. А., "Жазушы", 1993; 
* Өткен күнде белгі бар. Естеліктер. А., "Жазушы", 1997; 
* Жолаушы өмір. Өлеңдер. А., "Жазушы", 2001.

## Дереккөздер

Санат:26 желтоқсанда туғандар
Санат:1907 жылы туғандар
Санат:Баянауыл ауданында туғандар
Санат:2003 жылы қайтыс болғандар
Санат:Алматыда қайтыс болғандар
Санат:Алматыда жерленгендерСанат:Қазақстан ақындары
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Парасат орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан халық жазушылары
Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер
Дебар

**Дебар** (, , *Дибра*, , *Дебре*) — Македонияның батыс бөлігінде орналасқан қала. Дебар қауымдастығының орталығы.

Қала Дебар алқабы шұңқырында, жасанды Дебар көлінің жағалауында  орналасқан. 
Ол Албания шекарасының маңында Црн-Дрим өзені мен оның сағасы Радика өзендері аралығында теңіз деңгейінен 625 м биіктікте жатыр. Қаланы  Дешат, Стогово, Ябланица таулары айнала қоршай орналасқан. 
 
Қала Деборус атауымен алғаш рет Птоломей картасында ұшырасады.

Қалада Охрид архиепископиясының бірінші басшысы Иоанн Дебарский дүниеге келген. 

Бірінші Дүиежүзілік соғыстан кейін Дебар тұрғындарының саны күрт азайып кетті.Ал 2002 жылы өткен халық санағы нәтижелері келесідей көрсеткіштер берді: 

македондықтар: 1054 (7,24 %) 
албандар: 10 768 (73,95 %) 
түріктер: 1415 
сығандар: 1079 
влахтар: 2 
сербтер: 22 
бошняктар: 2 
өзге ұлттар: 219 

## Дереккөздер

Санат: Македония
Санат: Қалалар
Куманово

**Куманово** — Македониядағы Куманово қауымдастығының орталығы, қала. Ол Македония қалаларының ішіндегі тұрғындар саны жөнінен үшінші орын алады. Халқының саны — 70 842 адам. 

Куманово қаласы Македония Республикасының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан.  Қала арқылы Липовка және Койнарка өзендері ағып өтеді. Қала теңіз деңгейінен 350 метр биіктікте жатыр. 

## Тарихы

Тарихшылар болжамы бойынша Куманово сөзі түрік тайпасы құмандардың атымен аталады. Құмандар бұл қалада 12-13 ғасырларда қоныстанған. Қала атауы 1519 жылы алғаш рет ежлгі түрік тарихи деректерінде ұшырасады. Куманово Карпош көтерілісінің ошағы болған және оның астанасының рөлін атқарған. 

Кумановадан жақын маңда 1912 жылы 23 қазан күні Кұман шайқасы болып өтті. Бұл шайқаста серб әскері түріктерді ойсырата жеңеді. Бұл Бірінші Балқан соғысындағы шайқастардың бірі болды. 

## Ұлттық құрамы

2002 жылғы санақ бойынша тұрғындардың этникалық құрылымы: 

* македондықтар — 47 744 ; 
* албандар — 18 278 ; 
* сербтер — 5230 ; 
* сығандар — 4056 ; 
* түріктер — 256 ; 
* влахтар — 108 ; 
* босниялықтар — 14; 
* өзге ұлттар — 586. 

## Дереккөздер


Санат: Македония
Санат: Қалалар