Голдберг машинасы

**Голдберг машинасы** - бұл өте қарапайым әрекетті өте күрделі тәсілмен - әдетте домино өзара әрекеттесуінің ұзақ тізбегі арқылы орындайтын құрылғы. Бұл машиналар өз аттарын американдық карикатурист және өнертапқыш Рубе Голдберг пен осындай машиналардың бейнелерін өз жұмыстарында қолданған ағылшын суретшісі Уильям Робинсонның есімдерінен алады. Кейде бұл өрнек кез-келген қажетсіз күрделі жүйеге ирониялық сілтеме жасау үшін қолданылады.
                                                                                                                                                         

## Тарихы
20 ғасырдың бойында әртүрлі елдерде карикатурашылар өте күрделі машиналардың бейнесін қолданып, комикс эффектін жасау үшін күтпеген қарапайым әрекеттерді жасады. Әдетте, мұндай механизмдер аталған елдерде аталған механизмдерді бейнелейтін суретшімен байланысты аталған.

1915 жылы Нью-Йорктегі суретші Руб Голдберг инженерлік білімі бар, өте қарапайым әрекеттерді өте түсініксіз, күрделі және жиі күлкілі тәсілдермен орындайтын механизмдерді бейнелейтін мультфильмдер жасайды. Осы жұмыстардың ішінде ессіз профессор Люцифер Горгонзоланың өнертабыстар циклі ерекше. Бұл жұмыстар танымал болып, 1931 жылы «Руб Голдберг» Вебстердің сөздігіне күрделі тәсілмен қарапайым нәрсеге жетуді білдіретін сын есім ретінде енгізілді.

Бұған дейін ағылшын суретшісі Уильям Хит Робинсон газеттерде бірінші дүниежүзілік соғыстың әр түрлі мағынасыз өнертабыстарын пародиялап, күрделі және түсініксіз түрде күлкілі қарапайым нәтижелер беретін ессіз өнертабыстардың карикатураларын жариялады. Ол Норман Хантердің профессор Брейнстом - эксцентрикалық және ұмытшақ күрделі механизмдердің өнертапқышы туралы кітаптарын иллюстрациялауымен танымал болды. Ұлыбританияда мұндай күрделі механизмдер Робинсон машиналары деп аталады. Хит Робинсон (кодты бұзу машинасы) екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістің Лоренц шифрлау машинасын бұзу үшін пайдаланылған күрделі компьютер Робинсонның есімімен аталды.

## Мәдениетте

Мысық Леопольдінің жазында тышқандар Голдбергтің машинасына ұқсайтын мысық тұзағын жасайды. Бірақ Леопольд кездейсоқ тышқандардың жоспарларын бұзады, нәтижесінде қақпан қарама-қарсы бағытта жұмыс істейді, ал кеміргіштердің өздері оның әсеріне түседі. Мультфильмге негізделген компьютерлік ойында тұзақ салу - басты міндет.

«Ну, погоди!» анимациялық сериясының 12-шығарылымында мұражайда Голдберг машинасының жағдайы көрсетілген. Қасқыр ең кішкентай снаряд допты алып, Қоянға оқ атады және соқпайды: доп соңғы сәтте жалтарған Қоянның басындағы қабырғаға секіріп түсіп, африкалық садақшылардың муляжына соқты. Ол ежелгі грек хоплитінің муляжын жебемен теседі, ол өз кезегінде найза лақтырғыштың муляжына лақтырады; соңғысы тікелей зеңбіректің артынан болт атып шығады, ол атылады, содан кейін залда зеңбірек басталады.

Том және Джерри сериясындағы «Designs on Jerry»  қысқа анимациялық фильмінде Том мысық Джерри тышқанын ұстап алудың күрделі механизмінің жобасын жасайды, бірақ соңғысы суреттегі бір санды өзгертеді, нәтижесінде мысық құрастырылған машинаны іске қосқаннан кейін мысыққа жетеді. «Shutter Bugged Cat» қысқа анимациялық фильмінде (бұл өткен дәуірлердің жиынтығы, соның ішінде Дизайндар Джерриде) Том тышқанды аулауға тырысқандағы қателіктерін талдап, дәл сол тұзақты құрды, қайтадан Джерри бір нөмірді өзгертеді, ал сейф құлайды Томда.

«Назад в будущее»  фильмінде басты кейіпкерлердің бірі доктор Эмметт Браун итке арналған «Голдберг», ал «Болашаққа оралу 3» фильмінде ұқсас мұз машинасын жасайды.

## Дереккөздер