Ыстанбұл метросы

**Ыстанбұл метросы** () — Түркияның ірі қаласы - Стамбулдағы қалалық, негізінен жерасты жолаушыларға арналған жылдам транспорт жүйесі. 2023 жылғы мәлімет бойынша 137 станциясы және 10 желісі бар, оның 7 желісі қаланың еуропалық бөлігінде орналасса, 3 желісі азиялық бөлігінде орналасқан. 1989 жылдың 3 қыркүйегінде  M1 желісі алғаш болып ашылған. 

Стамбул метросында пойыздардың сызықты-бағыттық жүйесі жұмыс істейді. TCDD Taşımacılık  мекемесі басқаратын M11 желісінен басқа жүйені Стамбул қалалық әкімшілігіне  қарайтын Metro Istanbul  қоғамдық кәсіпорны басқарады. 

## Тарихы
Ыстамбұлдағы ең көне метрополитен линиясы 1875 жылы 17 қаңтарда қолданысқа енгізілген **Тунель [[Фуникуляр|фуникулеры]]** болып табылады**.**  Бұл Лондон метросынан (1863) кейінгі әлемдегі екінші көне метрополитен және континенттік Еуропадағы бірінші еді. Дегенмен, континентальды Еуропадағы бірнеше станциялары бар алғашқы толық метрополитен Будапешт метросы болды (1896).

Еуропалық бөлігінде метро құрылысының жоспарлары бірнеше рет әзірленді, алдымен 1912 жылы, содан кейін 1936 және 1951 ж. Нәтижесінде, қолданыстағы метро желісін жобалау 1987 жылы басталды . Құрылыс 1982 жылдың 11 қыркүйегінде басталып , көптеген археологиялық орындар табылғандықтан өте баяу жүрді. Ыстамбұл сейсмикалық белсенді аймақта орналасқандықтан, құрылыс жұмыстары ашық әдіспен жүргізілді. Есептеулер бойынша метро Рихтер шкаласы бойынша 9 баллға дейінгі жер сілкінісіне төтеп бере алады. M5 желісі Стамбул метросындағы және Түркиядағы алғашқы толығымен автоматтандырылған жол , пойыздар машиниссіз жұмыс істейді және барлық станцияларда автоматты перрон қақпалары орнатылған . M7 желісі (*Yıldız–Mahmutbey)* Стамбул метросында және Түркияда M5 желісінен кейінгі екінші желі болып табылады, ол толығымен автоматтандырылған, пойыздар жүргізушісіз жұмыс істейді және барлық станцияларда платформаның жылжымалы есіктері орнатылған .

### Жол белгішелері
Ыстамбұлдағы қоғамдық көлік желісіндегі жолдардың әрқайсысына әртүрлі түс пен атау берілген. «M» әрпі метроны, «T» әрпі трамвайды, «F» әрпі фуникулярды, «TF» аббревиатурасы аспалы жолды, «B» әрпі қала маңындағы елді мекенді білдіреді.  Белгішелер үшін Frutiger LT Pro қарпі пайдаланылады. 
Сурет:Istanbul M1A Line Symbol.svg|alt=
Сурет:Istanbul M1B Line Symbol.svg|alt=
Сурет:Istanbul M2 Line Symbol.svg|alt=
Сурет:Istanbul M3 Line Symbol.svg|alt=
Сурет:Istanbul M4 Line Symbol.svg|alt=
Сурет:Istanbul M5 Line Symbol.svg|alt=
Сурет:Istanbul M6 Line Symbol.svg|alt=
Сурет:Istanbul M7 Line Symbol.svg|alt=
Сурет:Istanbul M8 Line Symbol.svg|alt=
Сурет:Istanbul M9 Line Symbol.svg|alt=
Сурет:Istanbul M11 Line Symbol.svg|alt=


## Желілері

* M1 желісі - жеңіл метро желісі. Оның 22 стансасы бар (9 станциясы салынып жатыр, *Атакөй - Шириневлерден Ататүрік әуежайына* дейін). Қала орталығын Ататүрік халықаралық әуежайымен және Киразлы ауданымен байланыстырады. (Болашақта ол болашақ Халқала көлік торабы, M11 және Мармарай желілеріне дейін созылады)
* M2 желісі - қала орталығынан солтүстік-шығысқа қарай өтеді, 16 станциясы бар (2 станция Сейрантепе станциясына тармақ құрайды ). Ол алтын мүйіз шығанағын метро көпірі арқылы өтіп, Хаджиосманның солтүстік-шығыс шетіне дейін жетеді.
* M3 желісі - Ыстанбұлдың батыс шетімен өтеді, 9 станциясы бар (соның ішінде Мармарайға дейін 7 станция және M11- ге дейін 4 станция салынып жатыр). ( Зия Гөкалп кварталы және Олимпия екі станциясы М3-тен М9-ға дейін бөлінген.11 станция болды)

## Сілтемелер
* Стамбулда жоғары жылдамдықты метро желісі іске қосылды kaz.kazlenta.kz сайты
* Стамбул метросына Еуропадан марапат www.trt.net.tr/kazakh сайты
* Стамбул метросының картасы метро бағыты мен аялдамалары  kk.rayhaber.com сайты

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша метрополитендер