open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Оңтүстік-шығыс Азия

thumb|300px|Оңтүстік-шығыс Азия

**Оңтүстік-шығыс А́зия**  — Қытай, Үндістан және Австралияның орталарында орналасқан континеналды аралдар тобы. Үндіқытай түбегі де кіреді.

Континенталды бөлігінде Вьетнам, Камбоджа, Лаос, Мьянма, Тайланд, аралды бөлігінде — Бруней, Шығыс Тимор, Индонезия, Сингапур, Филиппиндер. Малай түбегінде Малайзия орын тепкен. Вьетнам, Камбоджа және Лаос елдерін Үндіқытай мемлекеттері деп те атайды, жалпылау атауы Нусантара. Аталған елдер Оңтүстік-шығыс Азия елдерінің ассоциациясын құрайды (АСЕАН).

## Халқы
Территорияда 599 млн адам өмір сүреді, бұл әлемнің тұрғандарының 8 %. Әсіресе Ява аралында адамдар тығыз орналасқан.

## Библиография

* Погадаев, В. А. Оңтүстік-шығыс Азия көркем әдебиеті / проф. Б. А. Эренгросс. М.: «Высшая школа», 2001, с. 564—579.
* Погадаев, В. А. «Оңтүстік-шығыс Азия мәдениеті: активный обмен с внешним миром при сохранении традиционной цивилизационной общности» — в «Тихоокеанское обозрение 2006—2007». М.: Издательский дом "Ключ-С", 2007, 106—120.




Сурет:Southeast_asia.jpg|Оңтүстік-шығыс Азия Топографиясы
Сурет:Mount_Kinabalu.jpg|Кинабалу тауы
Сурет:Indonesia-Bull.jpg|Су буйволы, Индонезия
|Петронас мұнарасы
Сурет:Rice Terraces Banaue.jpg|Күріш террассасы Лусон, Филиппин
Сурет:Borom That Chaiya.jpg|Шривиджая архитектурасы
Сурет:Kampong air.jpg|Судағы ауыл, Бруней
Сурет:Bali Makam Raja.JPG|Патшалық бейіт (Бали)


## Сыртқы сілттеме
* Оңтүстік-шығыс Азия топографиясы  (PDF)

Санат:Оңтүстік-шығыс Азия
Халықаралық Электротехникалық Коммисия

**Халықаралық электротехникалық коммисия** (ХЭК; , IEC; , CEI) — халықаралық бейкоммерциялық электрикалық, электроникалық және шектес технологияларды стандарттау  мекемесі. Стандарттардың кейбірі Халықаралық стандартизациялау мекемесінің (ISO) шешімімен бірге жетілдіріледі.

## Қатысушылар
Халықаралық Электротехникалық Коммисияға 57 ел кіреді:

* Австралия
* Австрия
* Алжир
* Аргентина
* Беларусь — Дзяржаўны камітэт стандартызацыі Рэспублікі Беларусь
* Бельгия
* Болгария
* Бразилия
* Ұлыбритания — British Standards Institute
* Венгрия
* Германия — Deutsche Kommission Elektrotechnik Elektronik Informationstechnik im DIN & VDE
* Грекия
* Дания
* Египет
* Израиль
* Үндістан
* Индонезия
* Иран
* Ирак
* Ирландия
* Испания
* Италия
* Қазақстан
* Канада — Standards Council of Canada
* Катар
* Қытай
* Ливия
* Люксембург
* Малайзия
* Мексика
* Нидерланд
* Новая Зеландия
* Норвегия
* Пәкістан
* Польша
* Португалия
* Ресей — Федеральное агентство по техническому регулированию и метрологии 
* Румыния
* Саудовская Аравия
* Сербия
* Сингапур
* Словакия
* Словения
* АҚШ — American National Standards Institute (ANSI)
* Таиланд
* Түркия
* Украина — Государственный комитет Украины по вопросам технического регулирования и потребительской политики
* Швейцария
* Швеция
* Филиппиндер
* Финляндия
* Франция — Union technique de l'électricité et de la communication (UTE)
* Чехия
* Хорватия
* Южная Корея
* Южно-Африканская Республика
* Жапония — Japanese Industrial Standards Committee

## Дереккөздер

## Сыртқы сілттемелер
* МЭК Сайты 

Санат:IEC
LMFAO

**LMFAO** — америкалық электропоп дуэті. 2006 жылы Лос-Анджелес қаласында (Калифорния) құрылған. Мүшелері: Redfoo (Стэфан Горди; ; 1975 жылы 3 қыркүйекте туған) және Sky Blu (Скайлер Горди; ; 1986 жылы 23 тамызда туған). Топтың алғашқы атауы «Sexy Dudes» LMFAO-ға өзгертілген («» -тан қысқармасы).

## Дискография

*Party Rock (2009)
*Sorry for Party Rocking (2011)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайт 
* Party Rock People әлеуметтік желі
* LMFAO блогы
* LMFAO – Myspace сайтында
* LMFAO – YouTube арнасы
* LMFAO – Twitter сайтында

Санат:АҚШ музыкалық ұжымдары
Санат:Billboard Hot 100-де топ бастаған орындаушылар
Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Санат:Interscope Records орындаушылары
Балто

**Балто** (Болто) () — сібір хаскиі, 1925 жылы АҚШ-тың Аляска штатындағы дифтерия эпидемиясы кезіндегі дәрі-дәрімекті тасуға көмектескен жегетін ит.

Балто 1919 жылдың 10 ақпанында Алясканың шағын Ном қаласында дүниеге келген. Өмірінің алғашқы жылдарында Балто қала үшін тағам тасымалдауымен өткізген. Ол баяу және ауыр жұмыс үшін дағдыланбаған болып саналған. Өмірінің соңғы жылдарын ол Огайо штатындағы Кливленд қаласының зообағында өткізген және 1933 жылдың 14 наурызында өмірден қайтты. 

Санат:Иттер
Ном (Аляска)

**Ном** () — Аляска штатының Сьюард түбегіндігі орналасқан қала.

Санат:АҚШ
Жерұйық

**Жерұйық** сөзінің бірнеше мағыналары бар:

**Елді мекендер**:

*Жерұйық − Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл.
*Жерұйық − Жетісу облысы Панфилов ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар**:

*Жерұйық (газет) - Талдықорған облыстық газеті.
*Жерұйық көшесі (Астана)
*Жерұйық көшесі (Алматы)

*Жерұйық санаторийі
*Жерұйық (философия)
Сайран

**Сайран** — Алматы қаласы,  Әуезов ауданында орналасқан жасанды көл. Үлкен Алматы өзенінің суқоймасы деп айтуға болады. Өтеген Батыр, Төле би, Тілендиев көшелері және де Абай даңғылымен шектелген. Төле би көшесінде бөгеті орналасқан. Қасында өзімен аттас Сайран автовокзалы орын тепкен.

Су көлемі — 2,3 млн м³, орташа тереңдігі — 12,1 м, ең терең жері — 18 м. Суық мезгілдерде көл сусыз.

## Атауы

## Тарихы
Сайран бөгеті 1971 жылы салынды. Көл айналасы көріктендіріліп, әдемі жағажайы мен су қайық бекеттері ұйымдастырылып, қала тұрғындарының демалыс орнына айналған болатын. Уақыт өте бұл көлдің айналасы қоқысқа толып, қайта-қайта суының ластануына байланысты бірнеше рет суын және айналасын тазарту жұмыстары жасалды.

2006 жылы қадірі кете бастаған көлге серпін беру мақсатында көл ортасында 50 метр биіктікке су атқылайтын фонтан салынған болатын. 2008 жылдан бастап фантан жұмыс істемеді.

2010 жылы 10 желтоқсанда «Нұр Отан» ХДП Алматы қалалық филиалының ғимаратында Әлеуметтік шиеленістерді қарастыру мен шешу жөніндегі қоғамдық кеңестің кезекті отырысы болып өтті. Кеңес аясында Алматы қаласының экологиялық жағдайы қаралды. Осыған орай Кеңеске Алматы қалалық табиғи ресурстар және табиғатты пайдалануды реттеу басқармасының бастығы Сұлтанбек Мәкежанов арнайы шақырылып, Сайран көліне қатысты жобасын ұсынған болатын:

## Қазіргі кез
[thumb|350px|left|[Төле би атындағы көше (Алматы)|Төле би көшесінен көрінісі.]]
2012 жылы Алматыда мәдениетті дамыту жылы деп жарияланып, қала әкімі Ахметжан Есімовтің қала тұрғындарымен көздесуінде Сайран көлін абаттандырып, океанариум құрылысын бастау көзделіп отырғандығы жайлы айтылды.

2012 жылғы мәліметтерге сүйенсек бұл көл шомылуға мүлдем жарамайды. Бірақ болашақта көлді қаланың көрікті демалыс және туристік орнына айналдыру жобалары қарастырылуда.

2013 жылы Сайран көлінің шығыс жағалауындағы 0,6 гектар жер аумағында океанариум құрылысын бастау жоспарлануда.

## Қайғылы оқиғалар

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Алматы географиясы
Санат:Жасанды көлдер
Өмірбек Тоқтағұлұлы Бабанов

**Өмірбек Токтогулович Бабанов** (; 20 мамыр 1970 ж. Қырғыз КСР, Талас облысы) — Қырғызстан саясаткері және қоғамдық қайраткер. Үкімет басына келуіне дейін бизнеспен айналысты. 2005 жылы «қызғалдақ төңкерісінен» кейін қырғыз парламентіне депутат ретінде сайланған. 2011 жылдан 2012 жылға дейін Қырғызстан премьер-министрі.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Өмірбек Бабанов «Республика» партиясының ресми сайтында  
* Өмірбек Бабанов Қырғыз Республикасының Үкіметі сайтында 

Санат:Қырғызстан саясаткерлері
Санат:Қырғызстан премьер-министрлері
Мунтахаб Ахадис

***Мунтахаб Ахадис*** Араб мұсылман ғалымы Мұхаммед Юсуф Кандахлауидің хадистер жинағы кітабы. 

## Кітап бөлімдері
Кітапта 1507 хадистер тізімі келтірілген

# Иман (Сенім) (200)
# ас-Солат (Намаз оқу) (280)
# Илм және Зікір (Аллаһ Тағаланы білу және естен шығармау) (333)
# Икрам Ул Муслимин (Мұсылмандарды жақсы көру және құрмет тұту) (390)
# Ықылас (Ниеттің тазалығы) (62)
# Дағуа және Таблиғ (Адамдарды Аллаһ Тағалаға шақыру және бет бұру) (193)
# Орынсыз істерден аулақ болу (49)

## Сыртқы сілтемелер
* ''Мунтахаб Ахадис'' кітабының мәтіні 

Санат:Хадистер
Санат:Ислам
Санат:Деобанди әдебиеті
Айтбай (Қостанай облысы)

**Айтбай** — Қостанай облысы Амангелді ауданы, Құмкешу ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Амангелді ауылынан батысқа қарай 41 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады, 2009 жылы тұрғындар 88 адамды (43 ер адам және 45 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Амангелді ауданы елді мекендері
Құстөбе

**Құстөбе** — Қостанай облысы Амангелді ауданы, Құмкешу ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан ортылығы - Амангелді ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 27 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 79 адам (41 ер адам және 38 әйел адам) болса, 2009 жылы 29 адамды (15 ер адам және 14 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Амангелді ауданының таратылған елді мекендері
Монстера

***Монстера***  () – шаяноттар тұқымдасының 113 тегінің бірі. Ірі тропикалық өсімдік, лиана. 1800-ге жуық түрі белгелі.

## Биологиялық сипаттамасы

## Таралуы
Отаны- тропикалық Америка.  Бразилияның,  Юкатан түбегінің, Мексиканың экваториалдық ылғал ормандарында оседі.  Қазақстанда  бөлме гүлдері ретінде өсіріледі.

## Пайдалануы
Қазақстанда ол әдемі бөлме гүлдері ретінде өсірілсе, отанында  оны тағам, дәрі-дәрмек ретінде қолданады. Сонымен қатар кейбір түрлерінен жемістер алады. Жемісі дәмді, шырынды, хош иісті, ананасқа ұқсас келеді.

## Күтімі
Қазақстанда «монстера деликатесная» -деген шырмауық түрін өсіреді. Бұл өсімдікке тіреу қажет, түбектің   ішіне мүкпен қапталған тіреу орнатып оған су бүркіп ылғалдандырып тұрса, гүл өзінің ауа тамырларымен тіреуге жабысып, жоғарыға қарай шырмалып өседі. Жапырақтары өте үлкен, көлемді, қатты, қалың, жылтыр болып келеді. Жаңа шыққан жапырақтары бір тұтас болады да, өсе келе әр түрлі пішінде кескіленген, ойық-ойық болып кетеді. Монстераның күтімі өте жеңіл.  Көлемі  өте үлкен болып өсетіндіктен оны кең офис,  кабинеттерде өсірген абзал.
* Жарығы. Тіке түскен күн сәулесі жақпайды. Алакөлеңкеде өседі. Көлеңкеге де шыдамды. Бірақ үнемі көлеңкеге қойып қоюға болмайды.
* Жылуы: Бірқалыпты жылуды қалайды, қыста  14ºС  төмен болмағаны абзал.
* Суғарылуы: Көктемнен күзге дейін жиірек, қыста сирек суғару керек.
* Ылғалдылығы: Жоғары ылғалдылықты қалайды. Жапырақтарына су бүркіп шаң тозаңнан тазартып әрі ылғалдандырып тұрған абзал
* Қоректендірілуі: Наурыздан-тамызға дейін үй гүлдеріне арналған тыңайтқышпен екі аптада бір рет қоректендіріп тұру қажет.
* Аурулары: Суық жел өтінен сақтау қажет. Артық суғарғаннан саңырауқұлақ ауруларына шалдығады.
*  Көбейтілуі: Қалемшелеу арқылы көбейтеді.

## Көп тараған түрлері
* 
* 
* 
* 
* 

## Галерея

Plantae in Office.jpg
Gardenology.org-IMG 2481 ucla09.jpg
Monstera deliciosa inflorescence.jpg
Monstera deliciosa fruit1.jpg
00533 - Monstera obliqua.JPG
Starr 980529-4304 Unknown sp..jpg
Monstera tuberculata BotGardBln271207B.jpg
Unidentified plant - 02.jpg


## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
Қ 74  Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8 


Санат:Шаяноттар
Опунция

## Өсімдік туралы
Опунция  – кірпігүлдер тұқымдасына жатады. Опунция тұқымдасы опунциялар тобын құрайды. Олар бір-біріне  ұқсас болмағанымен, ортақ белгілері бар. Оларды ұсақ түк секілді тікендері (глохидий) арқылы  басқа кірпігүлдерден ажыратуға болады. Көзге аса байқалмайды, бірақ  жалаңаш қолмен ұстаса,  қолға тікендері жабысып кіріп, шаншып ауыртады. Сондықтан опунциямен жұмыс істегенде, қолға қолғап киіп сақтану қажет. Опунцияның көп түрлерін үй жағдайында өсіруге келмейді. Көлемдері өте үлкен, әрі аса сәнді емес. Үй жағдайында гүлдеуі екі талай. Бөлме гүлі ретінде шағын болып өсетін түрлерін таңдау қажет.  Опунцияға қыста  құрғақ  әрі салқын температуралық  жағдай жасалса  жаз айларында  гүлдейді.

## Жарығы
Жарық жерді ұнатады, тіке түскен күн сәулесін қажет етеді.

## Жылуы
Қыс айларында 8-10ºС салқындылық қажет, егер осы температуралық жағдай сақталмаса өсімдік  гүлдемейді.

## Суғарылуы
Көктем-жаз айларында молынан, бірақ сирек суғарады. Күзден бастап суғаруды қысқартады. Қыс айларында мүлдем суғармайды.

## Ылғалдылығы
Ылғалдалықты қажет етпейді.

## Қоректендірілуі
Көктем-жаз айларында кірпігүлге арналған тыңайтқышпен қоректендіреді.

## Аурулары
Ауру мен зиянкестерге шалдыға бермейді.  Артық суғарғаннан шіріп кету қаупі бар.

## Көбейтілуі
Тұқымы мен қалемшелеу арқылы көбейтеді.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
Қ 74  Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8 


Санат:Кактустер
Панданус

## Өсімдік туралы
Панданус – панданустар  тұқымдасына жатады. Отаны – Малай архипелаг аралдары. Бұл өсімдіктің ерекшелігі, сабағы  ауа тамырларының үстінде орналасқан. Сабағы қысқа, жапырақтары бір-біріне тығыз жанаса, сабақты айнала орналасқан. Жапырақтары  ұзын сүйір,  70-см-дей, қатты, қалың қабықты, шеттері өткір тікенді болып келеді. Қою жасыл жылтыр жапырақтарының,  ұзына бойы ақ жолақ, не сары жолақ  түрлері бар. Өз отанында табиғатта  гүлдегенмен,  бізде Қазақстанда, үй жағдайында гүлдеуі екі талай.  Күтімі жеңіл бөлме гүлдеріне жатады

## Жарығы
Алакөлеңкеде де, жарықтада да жақсы өседі. Тіке түскен күннің көзіне қоюға болмайды.

## Жылуы
Жылулықты ұнатады,  қыста 16 ºС төмен түспегені абзал.

## Суғарылуы
Жазда жиірек, қыста сирек суғарады.

## Ылғалдылығы
Аса ылғалдылықты  қажет етпейді. Жапырақтарын шаң-тозаңнан тазарту мақсатында су бүркіп, немесе дымқыл матамен сүртіп, тазалығын сақтау  қажет.

## Қоректендірілу
Көктем-жаз мезгілдерінде минералды тыңайтқышпен айына бір рет қоректендіріп отырған жөн.

## Аурулары
Дұрыс күтім көрсетілсе ауруға шалдықпайды.

## Көбейтілуі
Жанама өскіндерімен көбейтеді.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
Қ 74  Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Пуансеттия

**Пуансеттия** () – сүттіген тұқымдасына жататын өсімдік. 
## Өсімдік туралы
Отаны Орталық Америка. Табиғатта мәңгі жасыл  біржарым метрлік бұтақты өсімдік. Қазақстанда бөлме гүлдері ретінде өсіреді.   Сабақтары тік жуан болады. Жапырақтарының пішіні үйеңкіге ұқсас келеді. Гүлдері майда сары түсті болады. Гүлдеріне қарағанда гүлсағақтары әдемі болады.Гүлсағақтары жапырақтарына ұқсас болып келеді, бірақ түсі қызыл, сары, күлгін түрлері бар.  Желтоқсан айында  гүлдейтіндіктен, көбінесе қызыл түстісі үлкен сұраныста. Сондықтан халық арасында  “жаңа-жыл жұлдызы” деген атауы бар. Пуансеттияның басқа гүлдерден айырмашылығы, бұл өсімдікті  гүлдету үшін  жарықты азайтып, қараңғыда көбірек ұстау керек. Жаңа-жылға  қарсы гүлдеуі үшін, қыркүйек айының соңына қарай, өсімдікті қораппен жауып, қараңғыда 12-14 сағаттан  екі ай, гүл бүршіктері шыққанға дейін ұстау қажет.

## Жарығы
Жарықтың жақсы түскенін қалайды. Бірақ, тіке түскен күн сәулесінен қорғау қажет.

## Жылуы
Қыста гүлдеу мерзімінде  14-16 ºС төмен болмағаны абзал. Гүлдеп болғаннан кейін, демалу кезеңінде   салқын жерде, ал басқа уақыттарда 18-25 ºС өсе береді.

## Суғарылуы
Демалу кезеңінде сирек суғарады.

## Ылғалдылығы
Су бүркіп ылғалдандырып тұру қажет.

## Қоректендірілуі
Күзден көктемге дейін, 14-15 күнде бір рет толық минералды тыңайтқышпен қоректендіреді.

## Аурулары
Ақ ұнтақ құрты, трипс және өрмекші құрты, кенемен ауруы мүмкін.

## Көбейтілуі
Қалемше арқылы көбейтеді.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
Қ 74  Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8 


Санат:Сүттігендер
Пахиподиум

## Өсімдік туралы
Пахиподиум  – суккуленттерге жататын өсімдік. Отаны – Африка мен Мадагаскар аралдары. Пахиподиумның діңі жуан, етті, тікенекті болып келеді. Грек тілінде  “pachys” – толық, жуан, семіз, ал “podos” –  аяқ  деген ұғымды білдіреді.  Өсімдіктің аты  да осы пішініне қарай қойылған болу керек.  Өте әдемі жұлдызға  ұқсас, сары түсті гүлмен гүлдейді. Жіңішке ұзын жапырақтары діңінің басында шоғырланып шашырап орналасып пальманың пішініне келеді. Ұқсастығына қарай “мадагаскарлық пальма”- деп аталып кеткен, бірақ пальмамен ешқандай туыстығы жоқ.. Африка мен Мадагаскар аралының  құрғақ , құмды, тасты жерлерінде өседі.

## Жарығы
Жарық жерді ұнатады. Тіке түскен күн көзін қажет етеді.

## Жылуы
Басқа суккуленттер мен кірпігүлдер сияқты қыста салқындықты қажет етпейді. Жыл бойы жылы болғанды қалайды.

## Суғарылуы
Топырағы құрғаған кезде ғана суғару керек. Үнемі ылғалда ұстасаңыз, сұр шірік ауруына шалдығады.

## Ылғалдылығы
Орташа ылғалдылықты қажет етеді.

## Қоректендірілуі
Көктемнен күзге дейін кірпігүлге арналған тыңайтқышпен айына бір рет қоректендіреді.

## Аурулары
Щитовка мен өрмекші құрты, кенемен зақымдануы  мүмкін.

## Көбейтілуі
Тұқымы арқылы көбейтеді.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
Қ 74  Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8 


Санат:Кендірлер
Пілқұлағы

## Өсімдік туралы
Пілқұлағы– ароидтар тұқымдасына жатады. Отаны оңтүстік-шығыс Азия тропикалық ормандары. Табиғатта 500-ге тарта түрі бар. Бірақ барлығының жапырағының пішіні   піл құлағына ұқсас келеді. Бізде Қазақстанда   пілқұлағының A. Macrorbira және A. Cuprea  деген түрлері бөлме гүлдері ретінде өсіріледі. Жапырақтары тікелей топырақтан өсіп шыққан  сабақтарының басында  орналасқан..  Сабақтарының бойы аса биік болмасада, жапырқтарының көлемі үлкен болып келеді. Көп  суғарып жібергенде немесе ауа  тым  ылғал болып кеткенде, жапырақтарында  су тамшылары пайда болады. Пілқұлағын  барометр деп те атайды, жаңбыр жауар алдында жапырақтарында су тамшылары пайда болады.

## Жарығы
Жарықта өседі.  Тіке түскен күн көзінен сақтау қажет.

## Жылуы
Барлық ароидтар секілді, жылуды жақсы көреді.

## Суғарылуы
Жазда молынан, қыста сирек суғарады.

## Ылғалдылығы
Су бүркіп ылғалдандырып, әрі жапырақтарының  тазалығын сақтау қажет.

## Қоректендірілуі
Әдемі жапырақты өсімдікке арналған  тыңайтқышпен айына бір рет қоректендіріп тұру қажет.

## Аурулары
Өсімдік битімен өрмекші құрты, кенемен ауруы мүмкін.

## Көбейтілуі
Түбін бөлу және жанама өскіндері арқылы көбейтеді.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
Қ 74  Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Сахабалар салған сара жол (кітап)

thumb|right|250px|Сахабалар салған сара жол, 2-том
***Сахабалар салған сара жол*** - Мұхаммед Юсуф Кандахлауи өз еңбегінде Ислам дінінің араб түбегінен бастап төрткіл дүниеге таралуында көп қажыр-қайрат жұмсап, орасан еңбек сіңірген сахабалар өмірі сөз болады. Aтап айтқанда, әрбір сахабаның Аллаh елшісімен таныстығынан бастап, мұсылмандықты қабылдауына түрткі болған оқиғалар, сол кездегі иман мен күпірдің өзара арпалысы, Ислам нұрының қалай кең тарағаны, ізгі коғам қалыптастырудағы әрбір сахабаның алар орны, көрсеткен ерліктері мен сол кезеңдегі боямасыз шынайы оқиғалар баяндалады. 

Кітап жалпы оқырман қауымға арналған.
## Сілтемелер

Мұхаммед Юсуф Кандахлау. Сахабалар салған сара жол

Санат:Сахабалар
Санат:Ислам
Данияр Тоқтағұлұлы Үсенов

**Данияр Тоқтағұлұлы Үсенов** (; 9 наурыз 1960 жыл, Фрунзе, Қырғыз КСР, КСРО) — қырғыз саясаткері, 2009 жылы 21 қазаннан 2010 жылы 7 сәуірге дейін Қырғыз Республикасы премьер-министрі қызметінің міндеттерін атқарған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Өмірбаян 

Санат:Бішкекте туғандар
Санат:Қырғызстан премьер-министрлері
Көктерек (Казталов ауданы)

**Көктерек** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы ауыл, Көктерек ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка аулынан оңтүстік-шығысқа қарай 55 км-дей жерде, Сарыөзеннің сол жағалауындағы көкпек, бидайық және әр түрлі астық тұқымдас шөптесін өсімдіктер өскен шалғынды-сортаңды, бозғылт қоңыр топырақты шөлейт белдеуінде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 979 адам (484 ер адам және 495 әйел адам) болса, 2009 жылы 941 адамды (483 ер адам және 458 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 908 адамды (450 ер адам және 458 әйел адам) құрады.

## Тарихы
1963-1997 жылдары *«Көктерек»* қой өсіру кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Көктерек те және округтегі Еламан, Оразғали, Саралжын, Сатыбалды ауылдарында шаруа қожалықтары (16) мен серіктестікгер (3) құрылған.

## Инфрақұрылымы
Орта (3), бастауыш (2) мекгептер, мәдениет үйі, кітапхана, дәрігерлік амбулатория және 4 фельдшерлік-акушерлік пункт бар. Тұрғындары елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданы елді мекендері
Тайра Бэнкс

**Тайра Линн Бэнкс** (; 4 желтоқсан 1973, Инглвуд, Калифорния, АҚШ) — америкалық модель, актриса, тележүргізуші, әнші, продюсер, кәсіпкер. Модель ретінде жұмыс істеп өз маңсабын бастап, *Sports Illustrated* журналының мұқаба бетіне түсіріп және *Victoria's Secret*-те жұмыс істеп атақтылыққа ие болды. *America's Next Top Model* шоуының құрушы мен басшысы, өз *The Tyra Banks Show* ток-шоуының жүргізушісі.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* TyraBanks.com 
* Tyra Banks: FMD 
* 
* 

Санат:1973 жылы туғандар
Санат:Калифорнияда туғандар
Санат:Сән
Jewel of the Seas

***MS Jewel of the Seas*** (Теңіз қазынасы) — Американдық Royal Caribbean Cruises Ltd. компанияның меншігіндегі, 2004 ж. Германияның Папенбург қаласындағы Meyer Werft GmbH верфінде соғылған, «Radiance» класындағы соңғы круизді кеме. Өзінен басқа *[[Radiance of the Seas]]*, *[[Brilliance of the Seas]]* және *[[Serenade of the Seas]]* атты егіз сыңар кемелері бар. Лайнердің өкіл анасы Кэти Меллор атанады.

## Тарихы
28 сәуірде 1998 ж. Royal Caribbean Cruises Ltd. компаниясы немістің Meyer Werft кеме соғу компаниясымен келісім шартқа отырады. 

2002 ж. 11 қарашада зауыт нөмірі 658-ші киль төселеді. 2004 ж. 13 наурызда *Jewel of the Seas*-тің құрылысы бітіп, 8 мамырда алғашқы сапарын бастайды. Кеме негізінде Кариб бассейнімен саяхаттайды.

2012 ж. Норвегияға саяхаттауға жоспарланған.

## Кемедегі ойын-сауықтар
* жасанды жартас
* Portofino италиян мейрамханасы
* Casino RoyaleSM
* мұз айдыны
* баскетбол және волейбол алаңқайлары

## Кеменің суреттері

Сурет:Jewel of the Seas in Labadee.jpg|*Jewel of the Seas* Labadee-де
Сурет:Jewel of the Seas G620.jpg|Гринок айлағында


## Тағы қараңыз
* Radiance of the Seas
* Brilliance of the Seas
* Serenade of the Seas
* Алып жолаушылар лайнерлер тізімі
* Royal Caribbean International

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Royal Caribbean International бетінде кеменің сипаттамасы 
* MarineTraffic-те кеменің сипаттамасы және суреті

Санат:Круизді кемелер
Церматт

**Церматт** () — Швейцарияның Вале кантоны Висп(ағыл) ауданында орналасқан муниципалитет. Альпі тауларының Швейцария бөлігіндегі альпинизм және тау шаңғысы куроты ретінде танымал орын. Тұрғыны шамамен 5800 адамды құрайды.

Церматт ауылы арқылы Горнер(ағыл) мұздығымен қоректенетін Маттер Виспа () өзені ағып өтеді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Zermatt.ch Ресми сайты
* «Air Zermatt» сайты
* Церматт муниципалитеті
* Церматтағы веб-камералар
* Сурет галереясы
* Путеводитель по Цермату
* курорт Церматт,Описание 
* Горнолыжный курорт Церматт (фото)

Санат:Швейцария елді мекендері
Intel International Science and Engineering Fair

**Intel International Science and Engineering Fair** — Америкада мектеп оқушылары арасында өтетін *Интел Ғылым және Инжиниринг Көрмесі* АҚШның  Ғылым Қызметі Ұйымы өткізеді. 13-тен 18-жасқа дейінгі оқушылар арасында өтетін өте сирек, ғаламдық дәрежедегі Халықаралық ғылыми жобалар жарысы. Бұл ғылым және инженерия көрмесіне жыл сайын 40-тан астам елден кем дегенде 2000-ға жуық оқушылар қатысуда. Мәртебесі өте жоғары бұл көрмеде Филд сыйлығының жиырмадан астам жеңімпаздары мен Нобель сыйлығының екі жеңімпазы-да қатысқан .

Қазақстанда «Дарын» Республикалық Ғылыми-Практикалық Орталығының ұйымдастыруымен өткізілген жарыс жеңімпаздары байқауға қатысуға мүмкіндік алады.
Ресейде ISEF ке сұрыптау Балты ғылыми-инженерлік байқауы, «Юниор» және «Династия»  дан бастау алады.

## Жарыс өтетін орындар
Алғаш рет қөрме 1995-жылы Гамильтон, Онтарио, Канадада өткен еді. Көрме өткізілетін орындар 2011–2019 жылдар аралығына шешіліп қойылған, ол Лос Анджелес, Калифорния; Питтсбург, Пенсильвания; және Феникс, Аризона үш қаланың біреуінде айналымменен өткізіліп отырады. Күтуші қала конференц-орталық, жататын орындарды, қаламен қыдыру, колледждермен таныстыру шараларын өз мойындарына алады.

2005 жылғы Intel ISEF Феникс, Аризонада, Мамырдың 8–14 аралығында орын алды.

2006 жылы Индианаполис, Индиана, Мамыр 7–12.

2007 жылы Альбукерке, Нью Мексико, Мамыр 13–19.

2008 жылы Атланта, Джорджия, Мамыр 11–17.

2009 жылы Рено, Невада, Мамыр 10–15.

2010 жылы Сан Хосе, Калифорния, Мамыр 9–14.

2011 жылы Лос Анджелес, Калифорния, Мамыр 8-13.

2012 жылы Питтсбург, Пенсильвания, Мамыр 13-18.

## Сайыс және қатысушылар

Сайыстың құрылымы төмендегі жоспар бойынша өтеді:
* Жексенбі: Келу, Дисплейлерлі құру
* Дүйсенбі: Ашылу рәсімі
* Сейсенбі: Жобаны соңғы дайындау
* Сәрсенбі: Үш сессиядан тұратын қазылар алқа мүшелерінен өту, интервью
* Бейсенбі: Әлеуметтің келіп көруі, арнайы сыйлықтар тағайындау рәсімі
* Жұма: Жеңімпаздарды марапаттау рәсімі

## Сілтемелер

* Intel сайтындағы ISEF 
* ISEF Society For Science сайтында 
* Юниор — ресейлік оқушылар арасындағы ғылыми жоба жарыстары

## Интел Ғылым Таланттарын Іздеу
1942-жылдан бері АҚШ Ұлттық Ғылым Академиясы атынан жарыстар өткізіліп келеді.

## Сыртқы сілттемелер
*Ресми торабы

Санат:Intel
Санат:Пәндік олимпиадалар
Санат:Жылдық шаралар
Санат:АҚШ Фестивальдері
Тау шаңғысы

**Тау шаңғысы** — шаңғы спортының жетекші түрлерінің бірі. Жол бойында айналып өтетін кедергілері бар тау беткейінде арнайы жасалған қарлы жолдардан құлдилап төмен түсу. Мұнда кедергілерден өту шеберлігі және шапшаңдық (көрсеткен уақытта) есепке алынады. Ол слалом, слалом-гигант және шапшаң түсу болып үшке бөлінеді.

Бұл спорт түрінің Отаны - Норвегия, осы елдегі Телемарк аймағында пайда болған. 1856 жылы Иен Перстенсон деген пошташы Сьерра-Невада тауынан шаңғымен асып түседі. 1878 жылы белгілі жазушы сэр Артур Конан Дойл Швейцарияға Давостан Арозуға шаңғымен жүріп өтіп, Альпі тауын асып түседі. Осыдан кейін-ақ Швейцария да тау шаңғысы тезірек дами бастайды. 1903 жылы шаңғымен таудан түсудің әдістері "христиания", "телемарк", "слалом" терминдері пайда болды. Бұлар норвег тілінен алынған сөздер.

Осы спорт түрінен алғашқы жарыс 1905 жылы Аустрияда өтті. 1908 жылы Швейцарияда алғашқы тау шаңғысы клубы ашылды. 1911 ж. 7 қаңтарда 12 ағылшын шаңғышысы Альпідегі Вилзтаубел шыңына шығып қарлы беткеймен етекке түседі. 1922 ж. Англиядағы тау шаңғышыларының клубы алғашқы жарыс ережесін шығарып 1-ші әлем чемпионатын өткізді. Слалом және шапшаң түсуден ағылшын әйелі Э. Макинен тұңғыш әлем чемпионы атанды. 1936 жылы Германиядағы Гармиш-Партенкирхенде өткен қысқы Олимпия ойындарында осы спорт түрі (слалом және шапшаң түсу) бағдарламаға енді. 1952 жылы Осло қаласында өткен кезекті қысқы Олипия ойындарында бұған слалом-гигант қосылып, тау шаңғысының бағдарламасы осымен тамамдалды.

Бұл спортта жарыс өте жоғары шапшаңдықта өтеді. Мысалы, шапшаң түсуде жылдамдық 200 км/сағатқа жетеді. Жолда бұрылымдар көп, 800 метр биіктіктен кезді ашып-жұмғанша 3 шақырым қашықтықтан өтеді. Слаломда биіктік 100-200, ал қашықтық 500-700 метрді құрайды. Слапом-гигантта биіктік 700 метрге дейін, қашықтық 1000-2500 метрдің арасында. Түсетін жол ауыр, күрделі. Жеңімпаз әр бағдарламада анықталады.
Тау шаңғысынан рекордтар 1930 жылдан бастап тіркеліп келеді. Алғашқы рекордшы Гузи Лангердің көрсеткіші - 105.675 км/сағат. Мұндай шапшаңдықты қазір ортақол шаңғышы көрсете алады. Ал қазіргі әлемдік рекорд 220 км/сағаттың шамасында. 1984 жылы Австриялық Франц Вебер Канадада Старм шыңынан 4 км. биіктіктен 203.155 км/сағат шапшаңдықпен түсті. Тау шаңғысында рекордтар Германияның "Маркер" фирмасы шығарған бәтеңкелердің ұлтанына орнатылған микрокомпьютерлер арқылы есептеледі.
1981 жылы тау шаңғысынан қоссайыс әлем чемпионатының бағдарламасына енгізілді. Бұған слалом жене шапшаң түсу енді. Супергигант слаломы кейінірек пайда болды. Сөйтіп, осы спорт түрі бойынша 18 медальдар комплекті сарапқа салынады.
Әлем чемпионаттары 1931 жылдан бері басталып, әрбір төрт жылда бір рет өткізіледі. Жыл сайын Әлем Кубогі өтіп келеді. Мұнда командалық жеңімпаз барлық ірі жарыстарда жеңіске жеткен шаңғышылардың көрсеткен нәтижелерін қосу арқылы есептеледі.

## Дереккөздер


Санат:Тау шаңғысы спорты
Мейса Куроки

**Сацуки Симабукуро** (島袋 さつき *Симабукуро Сацуки*, 28 мамыр 1988) — **Мейса Куроки** атымен көбірек белгілі жапон актрисасы, модель, әнші. Окинава аралының Наго қаласында туған. Sweet Power агенттігімен ұсынылған, Sony Music Japan компаниясымен істестікте. Әйгілі JJ сән журналында модель ретінде еңбек етті. Көп телевизиялық драмаға, фильмге, жарнамаға түсірілген және спектакльге қатысқан.

## Дискография

**[[Magazine (альбом)|Magazine]]* (2011)
**[[Unlocked (альбом)|Unlocked]]* (2012)

## Фильмография
### Фильм

### Теледидарлық

### Театр

## Марапаттар мен сыйлар
### Марапаттар

### Сыйлар

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайт
* Sweet Power ресми беті 
* Твиттер
* Internet Movie Database
* Allmusic сайтында
Тартпа (бесік)

**Тартпа** — бесіктегі баланы аяғынан және қолынан байлайтын бау. Түрлеріне қарай қолбау және аяқбау деп бөлінеді. Жалпақ матадан ою – өрнектеліп, ұшына бау тағылып тігіледі. Қолбаудың жалпақтығы 10-15 см., пұлыш матадан мақта салып жасалып, астарлап тігіледі. Тартпаның мақсаты баланы бесіктен құлап кетпеу үшін, аяғын жинап алмау үшін байлауға арналған.

## Сыртқы сілтемелер
* Бесік туралы kazaksha.kz сайтында
* Балаңызды бесікке бөлейсіз бе?

Санат:Бесік жабдықтары
Сипай сезу түйсіктері

Заттардың теріге үйкелуінің нәтижесінде олардың тегіс немесе кедір-бұдыр, жұмсақ немесе қатты құрғақ не дымқыл екенін және т.б. қасиеттерін түйсінуге болады. Заттар теріге сүйкелгенде жүйкелер қозса ғана түйсіну пайда болады, қоздыруға шамасы келмейтін сүйкелу түйсінуді туғыза алмайды. Тері түйсіктерінің адамға тән белгісі бap. Бұл, ең алдымен, адамның тері түйсіктерінде сипаудың елеулі орын алуымен байланысты. Сипау мүшесі — қол. Ол — адамның ең сезгіш мүшесінің бірі. Жас нәрестелердің айналасындағы дүниені тануында сипау үлкен рөл атқарады. Сипау сезімі — мылқауларды оқытудың, оларды түрлі мамандыққа үйретудің, ақыл-ой өрісін дамытудың күшті құралы.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Скаутизм

**Скаутизм** ( — барлаушы)— балаларды, жас-өспірімдер мен бозбалаларды тәрбиелеу жүйесі. Скаутизм скаутинг принциптеріне — балаларды мектептен тыс тәрбиелеуді ұйымдастырудың педагогикалық әдістемелеріне негізделген. Қоғамдық балалар және бозбалалар қозғалысында көрінеді. Скаутизм — әлеуметтік тегіне және дініне тәуелсіз, барлық, жастар үшін ашық ерікті мемлекеттік емес, саяси емес тәрбиелеуші қозғалыс. Скаутизмнің негізгі мақсаты — жастардың зияттық, қоғамдық және рухани әлеуеттерінің дамуына, олардың жеке тұлға және азамат ретінде қалыптасуына көмектесу. Скаутизм — көптеген халықаралық балалар және жасөспірімдер қозғалыстарының бірі. 1907 жылдан бастап, оған 250 млн-нан астам адам қатысты. Қазіргі кезде скаупық ұйымдар 160-тан астам елде бар және 16 млн-нан астам адамды біріктіреді.

## Дереккөздер


Санат:Скаутизм
Санат:1907 жылы құрылған ұйымдар
Содыр мінез-құлық

**Содыр мінез-құлық** ( — ызалы және  — шабуылдаймын) — басқаларға моральдық немесе физикалық зиян көрсету мақсатымен жасалатын әрекет. Психоаналитикада содыр мінез-құлықта тұнжыраңқы санасыз елігудің көрінуі, необихевиоризмде — фрустрацияның салдары, когнитивтік психологияда — субъектінің танымдық сферасында сәйкессіздіктің көрінуі ретінде қарастырады. Содыр мінез-құлық тітіркендіретін объектіге тікелей бағытталған немесе адам қандай да бір себептерге байланысты агрессиясын тітіркендіру көзіне бағыттай алмауы мүмкін. Содыр мінез-құлық қолайсыз сыртқы жағдайларға, адамгершілік тәрбие берудің жеткіліксіздігіне, отбасындағы қарым-қатынасқа, ата-ананың шектен тыс қатаңдығына және т.б. байланысты қалыптасуы мүмкін.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Рео

РЕО   ( RHOEO   РЕО) – коммелиндер тұқымдасына жатады.  Отаны – Мексика және Антил аралдарының ылғалды тропикалық ормандары. Традесканцияның жақын туысы, бірақ сырт пішіндері бір-біріне ұқсамайды. Реоның жалғыз бір түрі ғана Қазақстанда бөлме гүлі ретінде өсіріледі. Жапырақтары сабаққа  жанаса орналасқан. Жапырағының беткі жағы қою жасыл түсті болып келеді де, астыңғы жағы  көк күлгін түстес. Гүлдері майда ақ түсті. Ол жапырақтарының арасында, сабаққа жақын жерде орналасады. Гүлі “қайық” секілді гүлсағағының  ішінде орналасқан.
## Жарығы:
Тек жаздың ыстық айларында ғана тіке түскен күн көзінен қалқалау қажет, басқа уақытта жарықта жақсы өседі. Жарық жетіспесе түссізденіп кетеді.
## Жылуы:
Қыста 16 ºС төмен болмауы керек.
## Суғарылуы:
Жазда молынан жиі, қыста сирек суғарады.
## Ылғалдылығы:
Ылғалдылықты жақсы көреді. Су бүркіп тұру қажет.
## Қоректендірілуі:
Көктем-жаз айларында әдемі жапырақты өсімдікке арналған тыңайтқышпен қоректендіреді.
## Аурулары:
Ақ ұнтақ құрты, щитовка және өсімдік битімен ауруы мүмкін.
## Көбейтілуі:
Түбін бөлу  немесе жанама өскіндері арқылы көбейтеді.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727

Санат:Коммелиналар
Рипсалидопсис

РИПСАЛИДОПСИС (RHIPSALIDOPSIS   РИПСАЛИДОПСИС) –  кірпігүлдер тұқымдасына жатады. Отаны - Бразилия. Рпсалидопсис   желтоқсан гүліне өте қатты ұқсас келеді. Бірақ желтоқсан гүлінен айырмашылығы, гүлдеу мерзімі  наурыз-мамыр айларының аралығында. Жапырақтары етті, жалпақ, тікенекті,   буын-буын болып келген. Жапырағының соңғы буындарының ұшынан гүл жарады.   Гүлдерінің  күлгін, қызыл, қанық қызыл, ақ түсті түрлері бар. Гүлдерінің хош иісі болады. Гүл түйнегі   пайда бола бастағаннан бастап, өсімдікті бір орыннан екінші орынға қозғап, мазалауға болмайды, әйтпесе  түйнегін тастап жібереді.
## Жарығы:
Алакөлеңкені ұнатады.
## Жылуы:
Қазан айынан қаңтар айына дейін  демалу кезеңінде 15 ºС салқындау жерде ұстаған жөн. 
## Суғарылуы:
Гүл бүршіктері пайда болғаннан бастап гүлдеп болғанға дейін молынан суғару керек. Гүлдеп болған соң суғаруды азайтады.  Демалу мерзімінде салқындау жерде ұстағандықтан суды тек топырағы кеуіп кетпеу үшін ғана суғарып отырады.
## Ылғалдылығы:
Құмды, шөлді  жерлерде өсетін кірпігүлдерден айырмашылығы, бұл көлеңкелі тропикалық ормандарда өсетіндектен ылғалдылықты ұнататын өсімдік.
## Қоректендірілуі:
Айына бір рет кірпігүлге арналған тыңайтқышпен қоректендіріп отыру қажет.
## Аурулары:
Көбінесе саңырауқұлақ ауруларына шалдығып ауырады. Ондай жағдайда фунгицид препаратын қолданыңыздар. Ақ ұнтақ құрты, өсімдік битімен ауырған жағдайда инсектицидтер қолданыңыздар.
## Көбейтілуі:
Қалемше арқылы  көбейтеді.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727

Санат:Кактустер
Сеткразия

**Сеткразия** (SETCREASEA СЕТКРАЗИЯ) әдемі жапырақты өсімдік. Ол Мексикада көп таралған. Қазақстанда бөлме гүлі ретінде өсіріледі. Жапырақтары түрлеріне байланысты жасыл, сиякөк, күлгін түсті, аралас ақ-сұр жолақты, түкті  болып келеді. Гүлдері де  түрлеріне қарай  ақ, күлгін түсті болады. Сәуір мен тамыз айларының аралығында гүлдейді. Өте жылдам өседі, сондықтан оның сабақтарын уақтылы қысқартып, пішінге келтіріп отыру керек. 
## Жарығы:
Жарық жерде өсіру керек. Жарық жетіспеген жағдайда түсі әрсізденіп кетеді. 
## Жылуы:
Температураның  3-10°C  дейін төмендеуіне шыдамды. 
## Суғарылуы:
Жапырақтарына су тигізбей суғару  керек. 
## Ылғалдылығы:
Жапырақтарына су бүркуге болмайды. Тек өсімдіктің маңындағы ауаға су шашуға болады. 
## Қоректендірілуі:
Жаз кезінде минералды тыңайтқышпен айына бір рет қоректендіреді. 
## Аурулары:
Дұрыс күтім жасалмаса, көп жағдайда  өсімдік битінен зиян шегеді. Жапырақтарына су тигеннен ақ дақтар пайда болады.
## Көбейтілуі:
Үстіңгі сабағын 3-6 см ұзындықта кесіп алып, тамырландырады.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727

Санат:Коммелиналар
Стефанотис

**Стефанотис** (STEPHANOTIS   СТЕФАНОТИС) – ластовнеялар  тұқымдасына жатады. Африка,  Мадагаскар және Малай архипелагы аралында кеңінен таралған өсімдік.Табиғатта 16 түрі белгілі. Оның бір ғана «Флорибунд» деген түрі үй жағдайында өсіріледі. Ол әдемі  жапырақты, ерекше гүлдейтін шырмауық болып табылады. Сабақтарының мықтылығынан кез келген пішінге келтіруге төзімді. Жапырақтары жұмыртқа пішіндес жылтыр. Түтікше болып келген гүлдері ақ түсті, бес күлтелі, диаметрі 3-4 см,  қолшатыр тәріздес 8-10 данадан жинақталған, хош иісті.  Мамыр айынан қыркүйек айына дейін гүлдейді.  Негізінен стефанотис ақжұпардың туысы  болып келеді, сондықтан болар оны кейде «Мадагаскарлық ақжұпар» деп  те атайды.
## Жарығы:
Тіке түсетін күн сәулесі бар жерге қоюға болмайды. Бірақ жарық жерді ұнатады, жарық жетіспесе жапырақтары сарғайып кетеді.
## Жылуы:
Қыс айларында  12°C салқындық қажет, егер мұндай температуралық жағдай жасамаса, гүлдемей қояды. 
## Суғарылуы:
Жазда молырақ,  қыс айларында топырағы құрғаған кезде ғана суғару керек.
## Ылғалдылығы:
77-80%-дай ылғалдылық болуы қажет, жиі су бүркіп тұрған абзал.
## Қоректендірілуі:
Көктем, жаз кездерінде екі аптада бір рет минералды және органикалық тыңайтқышпен қоректендіреді. 
## Аурулары:
Негізінен кене зиян келтіреді, оған қарсы инсектицидтер қолдану қажет.
## Көбейтілуі:
Қалемше және тұқымы арқылы көбейтіледі.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727

Санат:Кендірлер
Сциндапсус

**Сциндапсус** () – шаяноттар тұқымдасының  113 тегінің бірі. Лиана.

## Таралуы
Сциндапсус Орталық және Оңтүстік Америка, Азияның тропикалық ормандарында таралған. Қазақстанда бөлме гүлдері ретінде өсіріледі.

## Биологиялық сипаттамасы
thumb|left|200px| Өсімдік морфологиясы
Ірі, көпжылдық, шөптес, мәңгі жасыл лиана.

Жапырақтары ірі, қарапайым, көн тәрізді, кезек орналасқан, қара-жасыл түсті, көбіне ақшыл дақтарымен. Жапырағының ұзындығы 10-15 см, ені 6-8 см. Бұтағының ұзындығы 5-6 метрге дейін жетеді.

Гүлшоғыры - собық.

Гүлдері - қос жынысты.

## Күтімі
Үй жағдайында өте тез өсетін, ерекше күтімді қажет етпейтін шырмауық өсімдік.  Түбегіне  мүкпен оралып жасалынған тіреу қойса, ауа тамырларымен шырмалып жоғарыға қарай өседі. Немесе аспалы түбектерге отырғызып өсірсе, ол төменге қарай жайылып өседі. Жапырақтары әдемі, жылтыр, ала, жасыл түсті, сары сызықтары бар, жүрек пішінді  болады. 
* Жарығы: Жарық жерде өсіреді. Күннің тіке түскен сәулесінен сақтау керек. Жарық жетіспеген жағдайда жапырақтары  сары жолақтарын жоғалтып, әрсіз болып, ұсақталып кетеді. 
* Жылуы: Барлық ароидтар сияқты жылуды  жақсы көреді, қыста  16°C  төмен болмағаны абзал.
* Суғарылуы: Көктем мен жазда жиі, қыста сирек суғарады. Артық суғарылса тамыры шіріп кетеді.   
* Ылғалдылығы: Жапырағына су бүркіп тұру керек. 
* Қоректендірілуі: Наурыз айынан қазан айына дейін әдемі жапырақты өсімдіктерге арналған сұйық тыңайтқышпен үш аптада бір рет қоректендіріледі. 
* Аурулары: Дұрыс күтім жасалса ауруға шалдықпайды.
* Көбейтілуі: Қалемше және түбін бөлу арқылы көбейтіледі.

## Галерея

Scindapsus pictus var.JPG
Scindapsus pictus-leaf.jpg
Scindapsus pictus.JPG
Scindapsus Officianalis - ആനത്തിപ്പലി 02.JPG


## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727

Санат:Шаяноттар
Стрелиция

**Стрелиция** () – 
Стрелицияның отаны – Оңтүстік Америка. **Стрелиция** өзінің ерекше гүлімен күллі әлемді жаулап алды деуге болады. Оның атауы ағылшындық ханшайым Шарлотт- Софиидың құрметіне қойылған. Стрелиция мәңгіжасыл шөптесін өсімдік. Бойының биіктігі екі метрге дейін жетеді. Гүлдері құстың бас пішініне  ұқсайтындықтан, оны кейде «Бақыт құсы» деп атайды. Флорашы мамандар гүлдерін қырқып, гүлшоғыр жасауға жиі қолданады. Себебі, кесілген гүлдері  әдемілігімен қатар, бір айға дейін солмай, жақсы қалпын сақтай алады. Жапырақтары жасыл түсті, сопақ пішінді, ұзындығы 40 см. 
## Жарығы:
Жарық жерде өсіру керек. Шаңқай түстегіден бөлек, ертеңгілік және кешкілік тік түскен  күн сәулелері  зиян келтірмейді, қайта пайдалы.
## Жылуы:
Қыс айларында 14-15°C  болғаны абзал.
## Суғарылуы:
Жазда топырағын үнемі ылғалдылықта сақтау үшін жиі әрі молынан суғару керек.  Қыста сирек суғарады, бірақ топырағының құрғап кетпеуін қадағалау қажет.
## Ылғалдылығы:
Жылы сумен уақтылы су бүркіп тұрған пайдалы.
## Қоректендірілуі:
Наурыз айынан тамыз айына дейін арнайы гүлдейтін гүлдерге арналған сұйық тыңайтқышпен қоректендіру қажет. 
## Аурулары:
Трипстер мен кене зақымдайды. Дұрыс күтім жасалмаған жағдайда қоңыр дақтар пайда болады.
## Көбейтілуі:
Көктемде тұқымы арқылы немесе қайта отырғызу кезінде түбін бөлу арқылы көбейтуге болады.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727

Санат:Стрелиция тұқымдасы
Сингониум

**Сингониум** () – шаяноттар тұқымдасының  113 тегінің бірі. 30-ға жуық түрі бар. 

## Таралуы
Негізгі отаны Орталық және Оңтүстік Американың: Белиз, Коста-Рика, Сальвадор, Панама, Гватемала, Гондурас, Никарагуа, Мексика, Францмялық Гвиана, Гайана, Суринам, Венесуэла, Боливия, Колумбия, Эквадор, Перу, Бразилияның тропикалық аймақтары. 

## Биологиялық сипаттамасы
Сингониум шөптесін, жұқа сабақты, шырмауық өсімдік. Ол филодендронның туысы болғанымен, оған қарағанда ерекше әдемі.

## Күтімі
Үй жағдайында сирек гүлдейді, бірақ жапырағының әдемілігі оған ерекше көрік береді. Сингониумдарды аспалы түбектерде де, шырмауық ретінде де өсіруге болады. Олар көп күтімді қажет етпейді. Үстіңгі өскіндерін қырқып, пішінге келтіруге болады. Жас сингониумдарды жыл сайын, ал үлкендерін 2-3 жылда бір рет топырағын жаңартып қайта отырғызу керек. 
* Жарығы: Алакөлеңке жерде жақсы өседі. 
* Жылуы: Қыста 17-18ºC төмен болмауы керек.
* Суғарылуы: Топырағының ылғал болғанын қалайтындықтан, жиі мол суғарған жөн. 
* Ылғалдылығы: Ылғалды матамен жапырақтарын сүртіп, су бүркіп тұру керек. 
* Қоректендірілуі: Көктем, жаз кездерінде минералды тыңайтқышпен 2-3 аптада бір рет қоректендіріледі. Қыста тыңайтуға болмайды.  
* Аурулары: Ылғалдылықтың жетіспеушілігінен түрлі зиянкестер зақымдауы мүмкін. 
* Көбейтілуі: Үстіңгі сабақтарын тамырландыру арқылы көбейтеді.

## Галерея

Syngonium.jpg
Syngonium podophyllum03.JPG
Syngonium podophyllum0.jpg
Leafy background.jpg


## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 
 

## Дереккөздер

* "Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727

Санат:Шаяноттар
Сырғагүл

**Сырғагүл** () – күреңоттар тұқымдасына жатады. Отаны – Орталық және Оңтүстік Америка. Мәңгі жасыл бұтақты өсімдік. Жапырақтары ұсақ, сопақ пішінді. Сабақтары қызғылт түсті. Үй жағдайында (F. hybrida) буданды сырға гүл қолданылады. Оның 2000-ға жуық түрі бар, пішіні, түсі алуан түрлі болып келеді. Гүл күлтелері жай және гүлпарлы, ал түстері ақ, қызғылтым, қызыл, күлгін  болады. Екі түсті сырғагүлдер де кездеседі. Сырғагүл қытайлық шамға ұқсайды. Сырғагүлдің жайылып өсетін түрлерін аспалы түбектерде, ал тік сабақтыларының астыңғы жапырақтарын алып, жоғарғы жағында ғана гүлдетіп өсіруге болады. Гүлдеуі ұзақ, көктемнен күзге дейін. Ескерте кететін жайт, гүл түйнегі пайда болғаннан бастап бір орыннан екінші орынға жиі ауыстыра берсе, гүл түйнегі түсіп қалады.
## Жарығы:
Алакөлеңкеде жақсы өседі. Жаз кезінде аулаға шығарған дұрыс. Бірақ күн көзінен, жел өтінен сақтау қажет.
## Жылуы:
Қыста 6-10&nbsp;°C төмен болмауы қажет.  
## Суғарылуы:
Жазда молынан суғарылады, қыста суғаруды азайтады. 
## Ылғалдылығы:
Өте ыстық күндері жиі су бүрку керек. 
## Қоректендірілуі:
Көктемнен күзге дейін, екі аптада бір рет минералды және органикалық тыңайтқышпен қоректендіреді.
## Аурулары:
Артық немесе аз суғарылса гүлдері солып, түсіп қалады. Құрғақ ауада жапырақтары түседі. Сондықтан жиі су бүркіп, ылғалды болып тұруын қадағалау керек. 
## Көбейтілуі:
Тұқымы немесе қалемшесі арқылы көбейтеді. Егер гүлдің сұрыптық қасиеттерін сақтап қалғыңыз келсе, онда қалемшесі арқылы көбейту керек.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер

Санат:Күреңоттар
Талгүл

**Талгүл** немесе **Олеандр** () — Кендір тұқымдасының () монотипті тегі. Тектің жалғыз өкілі - мәңгіжасыл, бұтақты өсімдік Кәдімгі олеандр (, әдебиетте көбіне «талгүл» деп аталады).

Отаны – Жерорта теңізінің жағалауы. «Nerium» сөзі грек тілінен аударғанда  «ылғалды» деген мағына береді. Табиғатта талгүл су маңында өседі. Үй жағдайындағы талгүл тез өседі, еш қиындықсыз-ақ ол 3-4 метр биіктікке жетеді. Сондықтан да оның бұтақтарын қырқып қалаған биіктікте өсіре аласыз.  Жапырақтары ұзыншақ, қою жасыл түсті, қатты болып келеді. Гүлдері ақ, күлгін, қызыл және сары түсті, хош иісті. 

Олеандр - әлемдегі ең улы өсімдіктер қатарына кіреді. Талгүлдің шырыны улы болатындықтан онымен жұмыс жасағанда (бұтақтарын қырқу, қалемшелеу, телу т.б.) қолыңызға қолғап киюді мытпаңыз.

Жапырағы жүрек-тамыр қызметін жақсартатын дәрі жасауға пайдаланылады (нериолин).
   
## Күтімі
;Жарығы:
Жарық жерде жақсы гүлдейді. Жазда таза ауаға шығаруға болады. Көлеңке жерде талгүлдің жапырақтары түсіп, гүлдемей қалады. 
;Жылуы:
Қыс айларында ауа температурасы 4-8&nbsp;°C төмен болмағаны абзал. 
;Суғарылуы:
Жазда  жиі, қыста сирек суғарады. 
;Ылғалдылығы: 
Аздап ылғалдылықты қажет етеді.  Шаңнан тазарту  мақсатында  жапырақтарына су бүркіп тұру қажет. 
;Қоректендірілуі: 
Гүлдейтін өсімдіктерге арналған тыңайтқышпен көктем, жаз кездерінде қоректендіреді. 
;Аурулары:
Көбінесе саңырауқұлақ ауруларымен ауырады.  
;Көбейтілуі:
Қалемшелеу арқылы ерте көктемде көбейтеді. Сабақтарынан алынған қалемшені бірден құм араласқан топыраққа отырғызса, үш аптаның ішінде тамырланады.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер

Санат:Кендірлер
Тетрастигма

**Тетрастигма** () – жүзім тұқымдасына жататын мәңгіжасыл шырмауық өсімдік. Оның 90-ға жуық түрлері белгілі. Олар негізінен Оңтүстік-Шығыс Азия мен Солтүстік Австралияда кездеседі. Бірақ тетрастигманың Вьетнамда өсетін бір ғана түрі ғылыми тұрғыдан зерттелген. Оның ең басты бағалы қасиеті ұзын, жасыл сабақтары мен ерекше пішінді жапырақтарында. Үй жағдайында тетрастигма мүлдем гүлдемейді деуге болады. Жылыжайлар мен оранжереяларда жақсы өседі.  Тетрастигма тез өсетін гүл. Дұрыс күтім жасалса, бір жылдың ішінде бірнеше метр биіктікке жетеді әрі көлемі де ұлғая түседі. 
## Жарығы:
Күн жақсы түсетін жерлерді ұнатады, алакөлеңкеде де өсе береді. 
## Жылуы:
Қыста температура 12°С төмендемегені дұрыс.
## Суғарылуы:
Молынан суғару керек, бірақ мөлшерден артық су құймауды қадағалаған жөн. Қыста сирек суғарылады. 
## Ылғалдылығы:
Уақтылы сабақтарына су бүркіп тұру қажет. 
## Қоректендірілуі:
Минералды, органикалық және азотты тыңайтқышпен қоректендіру керек. 
## Аурулары:
Ауаның құрғақ болуынан жапырақтарының ұшы сарғайып, қоңырқай тартып кетеді. 
## Көбейтілуі:
Көктемнен күзге дейін қалемшелері арқылы көбейтуге болады.

## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727

Санат:Жүзімдер
Тилландсия

**Тилландсия** () – бромелиялар тұқымдасына жататын көпжылдық, мәңгіжасыл бөлме өсімдігі. Отаны – Американың тропиктік және субтропиктік аймағы. Атауы швед ботанигі Э. Тилландстың құрметіне қойылған.  400-ден астам түрлері мен сұрыптары бар. Оның ерекше әдемілігі кімді болса да таңқалдырмай қоймайды. Гүлпаздар арасында бөлмені гүлдендіретін өсімдік ретінде үлкен сұраныста. Бойының биіктігі 20-60 см аралығында. Негізі тилландсия 3-5 жыл ғана өмір сүреді. Осы аралықта гүлдейді, жанама өскіндер шығарады. Содан кейін аналығы солып қалады. Жапырақтары жіңішке, қияқ секілді, ұзындығы 5-25 см аралығында. 
## Жарығы:
Жарық жерде өсіру керек. Күннің тіке түскен сәулесінен алшақ ұстаған жөн. 
## Жылуы:
Ауа температурасы қыста 18&nbsp;°C төмен болмағаны дұрыс.
## Суғарылуы:
Гүлдеп тұрғанда құмыра тәрізді қуыс өзегінде үнемі су болуы қажет. Ал, топырағына суды беткі қабаты құрғағанда құяды.
## Ылғалдылығы:
Жапырақтарына жиі су бүркіп тұрған пайдалы.
## Қоректендірілуі:
Мамырдан қыркүйек айына дейінгі аралықта арнайы тыңайтқышпен қоректендіреді. 
## Аурулары:
Дұрыс күтім көрсетілсе ауруға шалдықпайды. 
## Көбейтілуі:
Гүлдеп болған соң жанама өскіндерін бөлу арқылы көбейтеді. 
## Сілтемелер
*  Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт 

## Дереккөздер
"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727

Санат:Бромелиялар