open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Александр Моисеевич Абезгауз

**Алекса́ндр Моисе́евич Абезга́уз** (1898 жылдың сәуірінде, Витебск — 1977 жыл, Ленинград) — совет педиатры, медицина ғылымының докторы, профессор.

## Ғылыми жұмыстары
**Абезгауз А. М.* Геморрагические состояния у детей и особенности свертывания крови при них : Автореферат дис. на соискание учен. степени доктора мед. наук /Ленингр. педиатр. мед. ин-т. - Ленинград, 1959. -18с. (орысша)
**Абезгауз А. М.,* Шокина И. И. Синдром Казабаха — Мерритта в детское возрасте. — Пробл. гематол., 1965, т. 10, № II, с. 51—53. (орысша)
**Абезгауз А. М.* Алкаптонурия у детей, Педиатрия, № 5, с. 67, 1965;  (орысша)
**Маркова И. В.,* Абезгауз А. М. Отравления в детском возрасте. Изд.2-е, испр.и доп. Л Медицина. 1977 г. 272с. (орысша)
**Абезгауз А. М.* Редкие заболевания в детском возрасте. Л. Медицина. 1975 г. 200 с. (орысша)
**Абезгауз А. М.* Геморрагические заболевания у детей. Л. Медгиз. 1963 г. 307 с. (орысша)
**Абезгауз А. М.* Ранения грудной клетки // Труды эвакогоспиталей Ленинграда системы Фронтового эвакуационного пункта №50. №4. 1943 г. (орысша)
**Конгейм П*. Болезни пищеварительного тракта. (Пищевод, желудок, кишечник) С 17 рис. в тексте (Dr. Paul Cohnheim. Die krankheiten des verdauungskanals, Berlin) /Dr. Paul Cohnheim  (орысша)
**Конгейм*; Пер. с 4-го нем. изд. д-ра А. М. Абезгауза и Е. Б. Абезгауз Под ред. д-ра Б. Г. Шейнина. - Ленинград : Практическая медицина, 1929. - 232 с. (орысша)

## Жанұясы
**Ағасы* — **Гирш (Григорий) Моисеевич Абезгауз** (Витебская губерния), Иохведе Абезгаузке үйленген.
**Жиені*— **Вульф Григорьевич Абезгауз** (1909—1941), Ленинградта тұрған, инженер-связист.
**Жиені* — **Гилель Григорьевич Абезгауз** (17 ақпан 1912 — 2002), инженер-механик, соғысқа қатысқан, техника ғылымының докторы.

## Марапаттамалары
*«За боевые заслуги» медальі (1942)
*«Қызыл жұлдыз ордені» (1943)
*«За оборону Ленинграда» медальі (1943)
*«За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 жж.» медальі;
*«В память 250-летия Ленинграда» медальі (1956)
*«В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина» медальі (1970)

## Дереккөздер
Тоқтаған Алтыбасарова

**Тоқтаған Алтыбасарова** (1924 жыл, Курменты — 11 маусым 2015 жыл, Курменты, Түп ауданы, Ыстықкөл облысы, Қырғызстан) — Ұлы Отан соғысы жылдарында қоршаудағы Ленинградтық 150 баланы өз қамқорлығына алған тұлға.

## Өмірбаяны
Ұлы Отан соғысының алдында, 16 жасында Курменты айылдық кеңесінің төрайымы болып сайланды. 1942 жылғы 27 тамызда қоршауда қалған Ленинградтан жеткізілген 150 баланы қабылдайды. Балалар колхоз жатақханасында тұрып, оның қамқорлығында он жыл бойы болады.

Соғыстан кейін 44 жыл бойы айылдық кеңес төрайымы болып қызмет атқарады.. Өзі туған сегіз баланы тәрбиеледі. Өмір бойы өзі туған ауылда тұрды. Сонда 2015 жылдың 15 маусымында дүниеден өтті.

Бішкектегі Дайыр Асанов атындағы Жеңіс саябағында Ленинградтық қоршауда қалғандар құрметіне қойылған ескерткіштің үлгісі ретінде танылды..

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Президент А.Атамбаев көңіл айтады
* Тоқтаған апа — қоршаудағылардың балаларын қамқорлыққа алып, тәрбиелеген

Санат:1924 жылы туғандар
Санат:Қырғызстанда туғандар
Санат:11 маусымда қайтыс болғандар
Санат:2015 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қырғызстанда қайтыс болғандар
Санат:Қырғызстан қоғам қайраткерлері
Бокстан ең аз салмақта әлем чемпиондарының тізімі

**Бокстан ең аз салмақта чемпион** — атақ, спортшы-боксшыларға беріледі.

Қазіргі уақытта атақты бере алатын ұйымдар
* Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ВБА, WBA) (бұрыңғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған,
* Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ВБС, WBC), 1963 жылы құрылған,
* Халықаралық бокс федерациясы (МБС, IBF), 1983 жылы құрылған
* Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ВБО, WBO), 1988 жылы құрылған.

Ұйымдар құрылғанға дейін абсолютті берілген.

## Сілтемелер
* WBA ресми сайты
* WBC ресми сайты
* IBF ресми сайты
* WBO ресми сайты

*Ең аз салмақ
Ең аз салмақ
Гастроэнтерит

**Гастроэнтерит** ( — «асқазан» и  — «ішек»), немесе **инфекциялық диарея** — асқазан мен ащы ішектің қабынуы. Гастроэнтериттің жедел және созылмалы екі түрі болады. Егер тоқ ішектің қабынуы қосылса - гастроэнтероколит деп диагноз қойылады. Гастроэнтериттің негізгі себептері түрлі аурудан (тымау, өкпенің қабынуы, қызылша, сепсис аурулары т.б.) организмді уландыратын және ауруға шалдықтыратын вирустар мен микробтардың  ішекке өтуінен, бұзыла бастаған тағам, шикі сүт, жуылмаған жеміс-жидект және шамадан артық тамақтанудан болады. Көбіне ауру қоздырғыштары: ротавирус, норовирус, аденовирус және астровирус. Балдардың Гастроэнтеритінің қоздырғышы - көбіне Ротавирус болады. Балалардың Гастроэнтеритпен ауырғанының 70%-да қоздырғышы вирусты инфекция болып табылады. Ересек адамдарда жүре қосылған иммунитеттің арқасында ротавирус гастроэнтериттің себебі болып сирек кездеседі.. Ересектердің Гастроэнтеритінің қоздырғышы болып 18%-да норовирус болып табылады,. Балалардың Гастроэнтеритіне 10%-да қоздйырғышы норовирус болып табылады.

Жедел Гастроэнтерит шұғыл басталады. Оның бастапқы белгілері гастритке өте ұқсас. Бас ауырады, дене қызуы көтеріледі, ерінге ұшық шығады, жүрек соғуы жиеленіп, науқас есінен танып қалуы да мүмкін. Сосын құсу, іш өту (диарея), ішектің түйіліп ауруы қосылады. Егер Гастроэнтериттің осы түрінен дұрыс емделмесе, созылмалы түрге айналып бауыр, бүйрек, қуық т.б. органдарды ауруға шалдықтырады.

Гастроэнтериттен сақтану үшін тамақтану тәртібін бұзбау, тазалық сақтау қажет.

## Гастроэнтерит малда
Гастроэнтерит малда - бұзылған азықтан, химиялық және өсімдік уларының зардабынан түрлі жұқпалы аурулардан (топалаң, пастереллез, қылау, шошқа тілмесі, мәлік т.б.) пайда болады. Мұның катаральдық, дифтериялық т.б. түрі бар. Ауырған мал әлсірейді, қан аралас тышқақтайды, дене қызуы көтеріледі.

## Дереккөздер
Даниядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Данияның 6 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 3 нысан мәдени, 3 - табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Дания аймағындағы  Әлемдік мұра тізіміне 9 нысан үміткер ретінде тіркелген.

## Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Әлемдік мұра
* Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары
* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* ЮНЕСКО

## Сыртқы сілтемелер

* Даниядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі 

Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі
Санат:Дания
Юрий Форман

**Юрий Форман** (5 тамыз 1980, Гомель, КСРО) — израильдық және америкалық боксшы. Екінші жартылай орта салмақтағы (70 кг) WBA нұсқасы бойынша әлем чемпионы (2009).

## Биографиясы
Гомель қаласында дүниеге келген. 7 жасынан бастап спортпен шұғылдана бастаған. 9 жасында оның отбасы Израильге қоныс аударған. Үш ұлттық чемпионаттың жүлдегері. Кейіннен спортшы Бруклинге көшіп келген (Нью-Йорк, АҚШ), содан кейін 2000 және 2001 жылы «Алтын Қолғап» турнирының қола жүлдегері атанған, ал 2003 жылы алғашқы кәсіпқой айқасын өткізген. Боксшы орта салмақта 30 айқас өткізіп, 28 жеңіс, 2 жеңіліс нәтижесіне қол жеткізген. Форманның ең соңғы қол жеткізген үлкен табысы екінші жартылай орта салмақтағы WBA тұжырымының чемпионы Даниэл Сантосты жеңуі болатын. Бұрынғы КСРО-дан қоныс аударған боксшылардың ішіндегі ең табыстылардың бірі болып есептелінеді, онымен қоса Д. Салита (29 жеңіс, 1 жеңіліс) және Р. Гринберг (27 жеңіс, 1 теңбе-тең) сияқты боксшылар да бар. Бапкері — Томи Брукс (Эвандер  Холифилд, Майк Тайсонның бапкері)
Санат:АҚШ боксшылары
Антон Васильевич Аблов

**Антон Васильевич Аблов** (1905 жылы 3 тамыз, Одесса, Ресей империясы — 1978 жылы 19 мамыр, Кишинёв, КСРО) — молдав совет ғалымы, КСР Молдав ғылым Академиясының академигі (1961).

## Биография
*1905 жылы - Одессада 3 тамызда туылды
*1928 жылы - Ясский университетін бітірген
*(1927 - 1940) жылдары - Ясский университетінде жұмыс істеді
*1940 жылы - Свердловск ауылшаруашылығы институтында сабақ берген
*(1944 - 1946) жылдары - Кишинёвск ауылшаруашылығы институтында сабақ берген
*(1946 - 1978) жылдары - Кишинёвск университететінде сабақ берген
*(1959 - 1961) жылдары - АН Молдавской КСР химия инситутында жұмыс істеген
*(1965 - 1975) жылдары - АН Молдавской КСР химия инситутының  болды
*1978 жылы - Кишинёвте 19 мамырда дүниеден озды

## Марапаттамалары
*КСР Молдав ғылым Академиясының академигі (1961)
*Молдова КСР еңбек сіңірген қайраткері

## Сыртқы сілтемелер
*Антон Васильевич Аблов 

Санат:3 тамызда туғандар
Альфонсо Гомес

**Альфонсо Гомес**  (**[[lang-es|Alfonso Gómez]]** 28 қазан 1980 жылы, Гвадалахара, Мексика) — мексикалық кәсіпқой боксшы, бірінші орта (Light Middleweight) және жартылай орта (Welterweight) салмақ дәрежелерінде өнер көрсеткен. «Үміткер» реалити-шоуының қатысушыларының бірі, шоуда ол үшінші орын алған.

## Кәсіпқой бокстағы мансабы
Әуесқой бокста *Гомес* 90 айқас өткізіп оның 80-ін жеңген, осыдан соң Альфонсо 2001 жылы кәсіпқой мансабын бастаған. Екінші айқасында америкалық дебютант боксшы Ише Смиттен жеңіліп қалады, содан кейін қазылардың әртекті шешімімен отандасы Джесси Сантосты жеңген. 2002 жылы наурызда *Гомес* отандасы Лебардо Романмен тең нәтижелі айқас өткізді. Осыдан кейін Гомес америкалық Думонт Уиллерды (12-1) және жеңілмеген мексикалық Майкл Сантосты (6-0) жеңген. 2003 жылы ақпанда Альфонсо Джесси Сантоспен тағы да қолғап түйістірді, осы айқаста Сантос Гоместы ұпаймен жеңіске жетіп, оны екінші жеңілісіне ұшыратты. Жеңілістен соң Гомес жеңіліс көрмеген америкалық, тегі мексикалық Хуан Карлос Амезуды (9-0) нокаутқа түсірді.

Санат:Мексика боксшылары
Саул Менделевич Абрамзон

**Саул Менделевич (Матвеевич) Абрамзон** (3 шілде 1905 жылы, Дмитровск қаласы, Орловск губернияниясы — 1 қыркүйек 1977 жылы, Ленинград) — совет ғалым - этнограф, тюрколог, тарих ғылымының кандидаты.

## Биография
*1916 жылы - Карачаров қаласындағы ер балаларға арналған гимназияға түседі
*1922 жылы - Абрамзон  Ленинград ауылшаруашылығы институтына түседі
*1926 жылы - Қырғыз ғылыми комиссиясына жұмыс істеуге шақырту алады
*1943 жылы - 31 тамызда «Қырғыз халқының дәстүрі очеркі» дисертациясын қорғады

## Марапаттамалары
*«Знак Почета» ордені (1956)

## Еңбектері
*Краеведческая  в Киргизии // Изв. ЦБК. 1929. № 9.
*Очерк культуры киргизского народа, Фрунзе, 1946;
*Формы родоплеменной организации у кочевников Средней Азии // Родовое общество (этнографические материалы и исследования) / ТИЭ. Т. XIV. 1951;
*К вопросу о патриархальной семье у кочевников Средней Азии // КСИЭ. Вып. XXVIII. 1958;
*Этнический состав киргизского населения Северной Киргизии // Труды Киргизской археолого-этнографической экспедиции. Т. IV. Л., 1960;
*Киргизы и их этногенетические и историко-культурные связи. Л., 1971 (переиз. Фрунзе, 1990);
*Формы семьи у дотюркских и тюркских племен Южной Сибири, Семиречья и Тянь-Шаня в древности и средневековье // Тюркологический сборник 1972 г. М., 1973. С. 300-304;
(соавт. Потапов Л.П.) Народная этногония как один из источников для изучения этнической и социальной истории (на материале тюркоязычных кочевников) // СЭ. 1975. № 6;
*О некоторых терминах родства в тюркских языках // Turcologica (к 70-летию академика А.Н. Кононова). Л., 1976.
*Абрамзон С.М. Кыргыз жана Кыргызстан тарыхы боюнча тандалма эмгектер / Котор. С. Мамбеталиев, Д.Сулайманкулов, С.Макенов. — Б.: «Кыргызстан—Сорос» фонду, 1999. — 896 6. - ISBN 9967-11-042-2.

## Сыртқы сілтемелер
*Абрамзон тарихы (орысша) 
*Саул Менделевич Абрамзон - Ресей  энциклопедиясы
Көлденең руы

**Көлденең** —  Орта жүз Қыпшақ тайпасынан Қара Қыпшақ рулар бірлестігіне кіретін ру, бес таңбалы қыпшақтың бірі. Шежіре деректері бойынша:
* Көлденең Алатай, 
* Қыжық,
* Былғашы,
* Шандаяқ,
* Көккөз,
* Тасқор,
* Арық,
* Науша,
* Мимық деген аталарға бөлінеді.

Көлденеңнің ұрпақтары Қазан революциясына дейін Қазақстанның Ресеймен шекаралас (Омбы, Челябинск, Қорған облыстары) солтүстік аудандарын мекендеген. Көлденең  отырықшылыққа ерте ауысқан. Өзен бойын қоныстағандары аздап егін егіп, балық аулаған; орыс кепестеріне жалданып кіре тартқан. Қырдағысы мал өсірген. 

Ұраны - Ойбас, таңбасы - ІІ (қос әліп таңба); Ұраны мен таңбасы бүкіл Қыпшақтың ұраны мен таңбасымен бірдей.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Қарабалық руы

**Қарабалық** - Орта жүз Қыпшақ тайпасының Қарақыпшақ тармағынан тарайтын ру, бес таңбалы қыпшақтың бірі. Қарабалықтан:
* Қыдырбай,
* Қарсақ,
* Қарта,
* Жантілес,
* Шуманақ,
* Танабұға ұрпақтары тарайды. 

Қазан революциясына дейін Қазақстанның солтүстігіндегі Үй, Тоғызақ өзендерінің бойындағы алқаптарды, қазіргі Қостанай облысы, Қарабалық, Федоров, Ұзынкөл аудандарының жерлерін мекендеген. Негізінен мал шаруашылығымен айналысқан. Өзен бойындағы топтар аздап егін салып, балық аулауды кәсіп еткен.

## Y-ДНК анализі
Y-ДНК гаплогруппасы R1b1a1 (N=2) 
## Тұлғалар
# Елдес Омарұлы Тиесов
# Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин
#Серке Қожамқұлов 
# Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков
# Серік Рыскелдіұлы Жақсыбеков
# Дәурен Әділбекұлы Жақсыбек
# Өске Торқаұлы

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Қаратай (ру)

**Қаратай** – Орта жүз Найман тайпасының руы..

## Ата-қонысы
Семейдің жоғарғы жағын мекен еткен,
Қаратай ұрпақтары Қазан революциясына дейін Өскемен уезіндегі Оңтүстік Алтай атырабын мекендеген. Негізгі кәсібі мал өсіру болған. 
## Шежіре
Шежіре деректерге қарағанда Қаратай руы Найман тайпасының Ергенекті баба тармағынан таратады бірақ Бура, Көкжарлы, Қаратайдың әкесі Сармантай батыр қайтыс болып Сарыжомарттың қолында өскен.

**Халық арасында бүкіл [[Ергенекті]] баба олардың таңбасына () — () қарай «ергенекті Найман» деп атаған**
## Таңбасы және ұраны
**Ұраны-Қаптағай!,Қаратай!;таңбасы-ай және ергенек**.

## Шежіреден
Қаратайдан:
* Бораншы,
* Сарғалдақ,
* Шоңмұрын,
* Қожас,
* Қожамберді,
* Беске,
* Дәулет,
* Шеруші,
* Тенеке,
* Шимойын аталары өрбиді. 
Найманнан Қаратайға дейін көп рулар болған ол:
* Найман,
* Белгібай,
* Сүгірші,
* Ергенекті,
* Көкжарлы,
* Ұлатемір,
* Қаратай.

## Тұлғалар
# Оралхан Бөкеев
# Мәдениет Сейітжанұлы Ешекеев
# Байғали Досымжанов
# Елубай Өмірзақов
# Мәкілқожа Иманәліұлы Құланбаев
# Малдыбаев Мұстақым
# Қожабай Тоқсанбайұлы

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Тоқарыстан

***Тоқарыстан*** - Ұлы жүз Суан тайпасының үлкен, ірі рулар атасы. *[[Ұран]]ы - Байсуан; [[Таңба]]сы - арбаның дөңгелегі*. 
## Шежіре
Шежіре деректері бойынша, Тоқарыстаннан:
* Мұрат,
* Орыс,
* Тұрлыбек аталары тараған.
## Мекені
Қазан революциясына дейін Жаркент уезін мекендеген.
## Өнеркәсіп
Негізгі шаруашылығы жартылай көшпелі жағдайда мал өсіріп, егіншілікпен айналысқан.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Тоқболат

**Тоқболат** — Орта жүз Қоңырат тайпасының Көктіңұлынан  тараған ру.

Қазан революциясына дейін Тоқболат ұрпақтары қазіргі Ташкенттің маңында көшіп-қонып жүрген. Ұраны - Алатау, таңбасы - босаға.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Төртуыл

**Төртуыл** кейде **Төртұл** — Орта жүз Найман тайпасынан тараған ру. Шежіре деректеріне қарағанда Төлегатай (Төлетай) бірлестігінен Қаракерей, Мұрын, Матай, Төртуыл болып тарайды. Төртуыл:
* Тоқан,
* Тоғыз болып екіге бөлінеді.

Қазан революциясына дейін Төртуыл ұрпақтары Қара Ертістің екі жағасын мекендеген бір болыс ел болған. Мұның бір старшыны Ертістің оң жағын, қалған 8 старшыны сол жағын, оңтүстігі Зайсан бекінесіне дейін қыстаған.

Төртуылда 1373 түтін (үй), 7761 адам болған. Төртуылдар Қаратал, Сарыбұлақ, Қарабұлақ, Ақарал, Қарған өзендерінің бойын; Жеменей, Көкжота, Маңырақтау аңғарларын, Бозайғыр, Құмтөбе құмдарын қыстап, Ақжайлау, Соналы т.б. таулы жарлерді жайлаған.
## Тұлғалар
# Керімбай Жапалақұлы
# Фатих Дінисламов
# Демежан Кешубайұлы
# Берік Уәли
# Қабдеш Жұмаділов

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Жаңабай (Дулат)

**Жаңабай** - Ұлы жүз Дулат тайпасының Шымырынан тараған ру. Жаңабайдан:
* Айтқұл,
* Шақан,
* Шөже,
* Көн,
* Сырлы деген аталар өрбіген. 

Олардың Қазан революциясына дейін бұрыңғы мекені – қазіргі Жамбыл облысының Жамбыл, Байзақ (Свердлов), Луговой, Жуалы, Мойынқұм, Шу аудандары. Ілгеріде бұл рудан атақты адамдар көп шыққан. Әулиеата қазақтарын Қоқан хандығына қарсы көтерген белгілі Байзақ датқа, М. Г. Черняев әскерінде Шоқан Уәлихановпен бірге қызмет еткен. Шымкентті, Ташкентті босатуға қатысқан Ақмолда батырбасы т.б. осы рудан.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Делвин Родригес

**Делвин Родригес Антонио** (4 мамыр 1980, Сантьяго-де-лос-Кабальерос, Доминикан Республикасы) - Доминикандық кәсіпқой боксшы, супер жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. Ол Дэнбери, Коннектикут штатында айқастарын өткізеді. Бүкіл мансабында оны ESPN және ESPN2 арналары жұмадағы түнгі телешоуда он бір рет көрсеткен.

## Жартылай орта салмақ
Делвин Шамуан Альваресты ESPN арнасындағы жұмалық түнгі шоуда жеңген. Бұл айқас Коннектикутте өткен болатын. Қазылардың ресми бағалары - 115:112 және екі рет 114:113  Родригестың пайдасына. 
## Хлатшвайомен айқас
 2008 жыл ол Исаак Хлатшвайомен қолғап түйістірді. Айқас Гаутенг қаласында, Оңтүстік Африкада өткен болатын. Бұл айқаста Родригестың басымдығы сәл де болса байқалды. Ол қарсыласына 3-4 әдемі соққылардан тұратын комбинациясы арқылы шеберлігін байқатты. Ортаңғы раундтарда жағдай біршама өзгеріске ұшырады. Исаак айқастың тізгінін өз қолына алып, сәтті өнер көрсете бастады. Нәтижесінде қазылар тең дәрежелі айқас болды деген шешім қабылдады. 
Санат:Доминикан боксшылары
Майкл Дженнингс

**Майкл Дженнингс** (9 қыркүйек 1977, Престон, Англия) - британдық кәсіпқой боксшы. Ол жартылай орта салмақтағы Бүкіләлемдік бокс кеңесінің және басқа да негізгі ұйымдардың тұжырымы бойынша әлем чемпионы атағына таласқан.

## Кәсіпқой мансабы
Дженнингс 1999 жылы мамыр айынан бастап кәсіпқой боксшы атанды. Ол 1-ші раундта Тони Смитты нокаутпен жеңген. Дженнингске қарсыластар таңдау қиындыққа түспеген. Ол Ли Молине, Брайан Коулман және Павл Дентон сияқты орта сыныпты боксшылардан басым түскен. 2003 жылы мамырда, Дженнингс Джимми Гулдты жеңіп өзінің ең алғашқы чемпиондық атағын жеңіп алған. Сөйтіп, ол жасөспірімдер арасындағы жартылай орта салмақтағы чемпион атанды.
## Британдық атақ
2005 жылы шілде айында ол 1 раундта Джимми Винсентты нокаутпен жеңіп, жартылай орта салмақтағы бос британдық атақты жеңіп алды. 2005 жылы 25 қазанда Дженнингс 1-ші раундта нокдаунға түсіп қалады, дегенменде ол Брэдли Прайсонды ұпай санымен жеңіп британдық атағын қорғап қалады. 2006 жылы қаңтарда Дженнингс Литл Матлейннен жеңіліп қалады, соның нәтижесінде британдық атақтан айырылып қалады.
Санат:Ұлыбритания боксшылары
Александр Михайлович Абрамов

**Александр Михайлович Абрамов** (5 маусым 1946 жылы, Астрахань — 24 мамыр 2015 жылы, Мәскеу) — ресей педагогы және ғалым-математик, мектеп оқулықтарының авторы. Ресей білім академиясының корреспондент мүшесі (1992).

## Биография
*1964 жылы - Физика-математика бағытындағы Мәскеу № 18 мектеп-интернатын бітірген
*1966 жылдан - ФМШ № 18 мектепте математикадан сабақ берген
*(1990 - 1991) жылдары - КСРО министрінің кеңесшісі
*(1992 - 2002) жылдары - Мәскеу институтының 
*1976 жылы - Педагогика ғылымының кандидаты
*(1981 - 1984) жылдары - Халықаралық математикалық олимпиаданың КСРО құрамасының басшысы

## Сыртқы сілтемелер
*Александр Михайлович Абрамов 
*http://expert.ru/expert/2011/21/natsionalnyij-interes-ili-konflikt-interesov/media/87601/ 
*Абрамов дүниеден озды (орысша)

Санат:5 маусымда туғандар
Санат:24 мамырда қайтыс болғандар
Лев Николаевич Абрамов

**Лев Абрамов** (6 желтоқсан, 1937, Хабаровск - 11 мамыр, 1998, Мәскеу) - орыс ғалымы, ядролық қаруды дамытуға маман.

## Биография
*1961 жылы - Н. Э. Бауман атындағы Мәскеу мемлекеттік техникалық университетін бітірді
*(1961 - 1963) - РФЯЦ-ВНИИТФ инженер-құраушы

## Марапаттамалары
*1983 жылы - КСРО мемлекеттік премиясының лауреаты 

## Дереккөздер

Санат:6 желтоқсанда туғандар
Санат:11 мамырда қайтыс болғандар
Оразкелді руы

**Оразкелді**:
# Оразкелді — Кіші жүз Әлімұлы тайпасының Төртқара ру бірлестігінен тараған ру.
# Оразкелді — Орта жүз Қоңырат тайпасының Көктіңұлы рулар бірлестігінің бір руы.
# Оразкелді — Орта жүз Арғын тайпасына кіретін Сүйіндік руынан тараған ата.  
## Тағы қара
Оразкелді – қазақ-жоңғар соғысының батыры, елші.
Оразкелді (Әлімұлы)

**Оразкелді**  — Кіші жүз Әлімұлы тайпасының Төртқара ру бірлестігінен тараған ру. Шежіре деректері бойынша, Оразкелдіден: Тәлтекем, одан Олжай, Құлтоба, Сапай. Оразкелді ұрпағы Қазан революйиясына дейін Ырғыз уезін мекендеген. Көшпелі мал шаруашылығымен айналысқан.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Санат:Кіші жүз рулары
Оразкелді (Қоңырат)

**Оразкелді** — Орта жүз Қоңырат тайпасының Көктіңұлы рулар бірлестігінің бір руы. Шежіре деректері бойынша, Оразкелдіден: 
* Құрманәлі,
* Бұғышы,
* Тиекті, 
* Қаржау, 
* Айғұлы,
* Бәткей алты ата тарайды.
Оразкелді әулеті егін егіп, мал өсірді. Ұраны - Алатау, таңбасы - **𝞟** (босаға).

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Оразкелді (Арғын)

**Қаржас** — Орта жүз Арғын арысының Сүйіндік тайпасының руы, Мейрам сопының бел баласы, Алшыннан шыққан Бибігүл екеуінің ортасында дүниеге келген. Бибігүл Алшын Ақша ханның қызы, Әйтеке бидің әкесі Байбектің қарындасы. Мейрам сопының 80 жасында, Бибігүлдің 18 жасында туған бала болғандықтан, оның есімін Кәріжас деп қойған. Ол ел арасында Қаржас атанып кеткен. Қаржастың шежіресі былайша өрбиді:
* Қарақожа,
* Арғын,
* Құтан би,
* Ақжол би (Дайырқожа),
* Мейрам сопы,
* Сүйіндік би,
* Қаржас.
Шежіре деректері бойынша, Қаржастан:
* Құлеке,
* Бегім,
* Алтынторы,
* Әліке (Ерім) тараған.
Қаржас ұрпақтары Сарыарқа төріндегі Баянаула, Далба, Әулиелі Қызылтау, Қотыр Қызылтау, Ақкелін аймақтарын мекендерін атақоныс қылған. Қаржас руы қазақ халқына тән мал шаруашылығымен, қол өнерімен, аңшылық кәсібімен шұғылданған. Бұқар жырау Қалқама батыр ұлы  осы Қаржастың Алтынторы ұрпағынан, атақты би Мұса Шорманұлы Қаржас - Құлекеден тараған Мырзағұл ұрпағынан, академик Қаныш Сәтбаев Қаржас - Құлекеден тараған Жәдігер ұрпағынан шыққан.
## Тұлғалар

# Қаныш Имантайұлы Сәтбаев
# Қошмұхамбет Дүйсебайұлы Кемеңгеров
# Ахат Имантайұлы Жақсыбаев
# Жақан Сүлейменұлы Ержанов
# Жамбыл Омарұлы Артықбаев
# Кемел Ақышұлы Ақышев
# Әбікен Бектұров
# Есен Әбікенұлы Бектұров
# Жарылғапберді Жұмабайұлы
# Әбілқас Сағынұлы Сағынов
# Жұмат Тұрғынбайұлы Шанин
# Шорман Би Күшікұлы
# Ақлима Бисенқызы Бисенова
# Үкібай Найзабекұлы
# Ибрагим Әбілғазыұлы Онаев
# Сапар Түсіпбеков
# Мерғали Қадылбеков
# Бұқар жырау Қалқаманұлы
# Ғинаят Рахметоллаұлы Бекжанов
# Бақыт Дінмұхамедұлы Біләлов
# Қартқожа Жананұлы Тоғанбаев
# Кодаленко Нұрғали Қадылбекұлы
# Мұса Шорманұлы
# Қалмұқан Исабаев
# Төлеутай Ақшолақов
# Әбікей Зейінұлы Сәтбаев
# Әкіш Тұрғынбайұлы Шанин
# Нұржан Кемерұлы Әшімбетов
# Дүйсетай Аймағамбетұлы Шаймұханов
# Атығай Құрманбайұлы Шанин
# Шоқпар Жауғаштыұлы
# Анай Теліұлы
# Хамза Әбілғазин
# Ғаббас Хамзеұлы Бектұров
# Серік Имантайұлы Жақсыбаев
# Жұманбек Кенжебайұлы Жандосов
# Мәни Жәмінқызы
# Пәуен Жүсіпбаев
# Имантай Сәтбайұлы
# Қайролла Дүйсенбайұлы Рахимов
# Райхан Әбікейқызы Сәтбаева
# Раушан Әбікейқызы Сәтбаева
# Меруерт Балғабайқызы Түсіпбаева
# Ханиса Қанышқызы Сәтпаева
# Жәмила Қанышқызы Өтегенова
# Есентай Ерботин
# Қайыржан Нәукебайұлы Әділов
# Гүлжан Ғаусылқызы Байкенова
# Мәлік Арықтайұлы Қайыпов
# Арықтай Қайыпұлы Қайыпов
.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Тамырсүйгіш полипорус

Тамырсүйгіш полипорус (Polyporus rhizophilus) - базидиомицеттер класы, полипорус туысына жататын саңырауқұлақ. Шығыс Қазақстан , Қарағанды , Ақтөбе облыстарында кездеседі. Жемісті денесі қалың етті қалпақшадан және денесінің дәл ортасында орналасқан аяқшадан тұрады. Қалпағы жалпақ диаметрі 1-4см, қалыңдығы 0,7-4 мм, дөңгелек ортаңғы бөлігі ішіне қарай ығысқан,тегіс не майда, түссіз қабыршақты. Ашық, сарғыш қоңырқай түсті, кепкен кезде сынғыш келеді. Қалпақша жиегі өткір және аса айқындалмаған қалақшалы болады. Саңылау тесіктері бұрышты эллипс тәрізді. Аяқшасының ұзындығы 1-2,5 см, ені 2-5(7-8)мм, тығын тәрізді немесе сүректенген , тегіс, ақшыл түсті,қалпағына бекіген түсті жуандау келген қоңырқай қара түсті. Ағаштарда және бұталарда тіршілік ететін саңырауқұлақтардың басқа түрлерінен ерекшелігі –шөптесін астық тұқымдас өсімдіктермен(ши, бозшалғын,бидайық,боз, қарашағыр,т.б.) селбесе өседі. Жеуге жарамсыз. Т.п. өте сирек кездесетін саңырауқұлақ, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына енгізілген.

## Дереккөздер
«Қазақстан» Ұлттық энциклопедия. /Бас ред.Б.Аяған. 8 том. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», Алматы, 2006.
Салпыерін

**Тапир** (Tapiridae)- тақтұяқтылар отрядының бір тұқымдасы. 

Эоцен кезеңінің басында (шамамен 55 млн.жыл бұрын) пайда болған. Дене тұрқы 2 мм-дей, салмағы 200-300 кг,сыртқы пішіні жабайы шошқаға ұқсас. Тұмсығы қысқа,басы ұзынша,құлағы кішкентай, құйрығы қысқа. Алдыңғы аяқтары 4 тұяқты, ал артқылары 3 тұяқты.Терісі қалың,қысқа,тығыз түкті. Қазір тіршілік ететін.Тапирдің 5 түрі бар,олар негізінен Орталық және Оңтүстік Америка мен Оңтүстік Шығыс \Азияда (Бирма,Тайланд, Малакка шығанағында, Суматрада) таралған. Тропиктік ормандарда сулы, батпақты жерлерін мекендейді, тек тау тапирі Анд тауларында 4000 м-ден астам биіктікте кездеседі.Қазақстанда Қалмақпай (Зайсан ойпаты), Ақтау, Шынжырлыда , Жетісу(Жоңғар)Алатауы етегіндегі полеонтол. Қазба орындарынан бірнеше түрлері табылған. Ағаш, бұта жапырағы, шөптесін өсімдіктермен қоректенеді,жақсы жүзеді,сүңгиді. Жеке-жеке жүреді,жыныстық жағынан 3-4 жасынан жетіледі, буаздық мерзімі 390-400 күндей, жалқы төл туады. 30 жылдай тіршілік етеді.Оның 2 түрі қорғауға алынып Халықаралық табиғат қорғау одағының «Қызыл кітабына»енгізілген.
## Дереккөздер

Санат:Тақтұяқтылар
Сергей Михайлович Абрамов

**Сергей Абрамов** (25 наурыз, 1957 жылы туған, Мәскеу) - Профессор, физика-математика ғылымдарының докторы, Ресей Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, К. Айламазян атындағы УГП ректоры.

## Биография
*(1975 - 1980) - МГУ математика және кибернетика факультетінде оқыды
*(1980 - 1983) - математика және кибернетика факультетінің аспирантурасында оқиды
*(1983 - 1986) - Компьютерлік технологиялар ғылыми-зерттеу орталығы, аға ғылыми қызметкер
*(1986 - 1989) - РАН программалық жүйесі институтының ғылыми қызметкері
*(1989 - 1991) жылдары - ИПС РАН зертханасының меңгерушісі
*1995 жылы — «Метавычисления и их применение» докторлық диссертациясын қорғады
*1995 жылы — Переславль университетінің оқытушысы
*1996 жылы — профессор
*1998 жылы — Желілік технологиялар  және УГП есептеуіш технологиялар кафедрасының меңгерушісі
*2003 жылы — УГП ректоры
*2003 жылы — Ресейлік ғылыми-зерттеу институты, өңірлік проблемалар басқарушы директорының міндетін атқарушы
*(2003 — 2005) жылдары — ИПС РАН  міндетін атқарушы
*2005 жылы — ИПС РАН директоры
*2006, 25 мамыр —  Ресей Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі

## Жанұясы
Үйленген, үш баласы бар. Переславле-Залесскомда тұрады.

 180px|right|thumb| доктор дипломын алуда

## Марапаттамалары
*Ғылым мен техника саласындағы РФ Үкіметінің премиясының лауреаты

## Сыртқы сілтемелер
*Сергей Михайлович Абрамов биографиясы 

Санат:25 наурызда туғандар
Сыпатай

**Сыпатай** — Ұлы жүз Жалайыр тайпасынан тараған ру. Ботбай руынан шыққан Диқанбай батырдың шежіресі бойынша (Н.Аристов жазып алған) Жалайырдың Шуманақ тармағынан өрбіген алты рудың бірі. 

Сыпатай алты атаға бөлінеді:
* Ақмарқа,
* Қарамарқа,
* Сауық,
* Шалымбет,
* Есеней,
* Күшек.

Көне оғыздардың ішінде Аққойлы, Қарақойлы болған сияқты Сыпатайда Ақмарқа, Қарамарқа тармағының болуын бұлардың түрік қағандығынан өрбігенін, Шу мен Сырдың тайпаларының ежелгі бірлестігінің  құрамында болғанын дәлелдейді.

Н.Аристов Алтайдағы Марқа көліне  байланыстырып сол жерлерді жайлаған Қарлұқтардың батыс ьөлігіне де қатысты деген пікір айтқан. Н.А.Абрамовтың еңбегінде 19 ғ-дың 2-ші жартысында Сыпатай руы 780 түтін (үй) болған деген. 

Мекендері бүгінгі Талдықорған облысындағы Ешкіөлмес, Лабасы, Мұрын, Алтуайт, Кеден жерлері. Биі - Тоқтамыс, Ақынбайұлы, ел басшысы - Қамбар Аланұлы, Ұраны - Бақтияр, Таңбасы - тарақ .
## Ұрпақтары
* Қалқа Жапсарбаев
## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Тарақ балықтар

Тарақ-балықтар(Leuciscus)-тұқытәрізділердің бір туысы.Т.-Б. тұщы суда тіршілік ететін өткінші балықтар.Денесінің ұз. 11-80 cм ,салм.200 г-нан 8кг-ға дейін.Қабыршақтары аса үлкен емес,жұтқыншақ тістері екі қатарлы,аналь қанаттары қысқа,сәл ойықты болады.Негізі өкілі-кәдімгі Т.-Б.(L leuciscus).Денесінің ұз.20-30см,салм. 200-400 г.Қазақстан су айдындарында кең тараған.Жыныстық жағынан 2-4 жасында жетіледі. Наурыз-мамыр айларында уылдырығын (29мыңнан астам)су астындағы өсімдіктер мен майда тастардың арасына шашады. Шабағы зоопланктонмен және балдырлармен, ал ересек балықтар зообентоспен,судағы өсімдіктермен,жәндіктермен қоректенеді. Т.-б-дың кәсіптік маңызы шамалы, оларды әуесқойлық мақсатпен аулайды.

## Дереккөздер
«Қазақстан» Ұлттық энциклопедия. /Бас ред.Б.Аяған. 8 том. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», Алматы, 2006.

Санат:Тұқылар
Тарақ қырыққұлақ

**Тарақ қырыққұлақ**, **тарақшөп** () — кәдімгі қырыққұлақтәрізділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда Жетісу (Жоңғар), Іле, Шу-Іле Алатаулары мен Батыс Тянь-Шаньда кездеседі. Жартастардың құрғақ жарықтарында, таулардың оңт.беткейлерінде (бірақ альпі белдеулеріне жетпейді) өсетін 1 түрі-кәдімгі Т.қ(С.officinarum)бар. Оның биіктігі 5-15 см, тамыры қысқа, бұтақтанған сабағы көптеген қара қоңыр түсті қабыршақтармен қапталған. Жапырақтары шоғырланып орналасады, пішіні қандауыр тәрізді қауырсын жиекті, жапырақ қиықшалары сопақша келген дөңгелек. Өсімдіктің төменгі жапырақтары кішірек, жоғарғылары біріккен. Жапырақтарының жоғарғы беттері күңгірт, сұрлау, жасыл түсті, төменгі бөлігі бірін-бірі жауып тұратын ашық қоңыр түсті қабыршақты, олардың астында сорустары болады. Споралары сопақша бүршік тәрізді тікенектері бар. Споралары шілде-тамыз айларында піседі. Құрғақшылық болғанда жапырағын жиырып алады да, құрамындағы суды сақтап, тіршілігін жоймайды. Дәрілік өсімдік болып есептеледі.

## Дереккөздер
«Қазақстан» Ұлттық энциклопедия. /Бас ред.Б.Аяған. 8 том. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», Алматы, 2006.

Санат:Қырыққұлақтәрізділер
Таусоғар

**Таусоғар** - қазақ мифологиясындағы қиял-ғажайып ертегілері иен ежелгі эпос кейіпкерлерінің бірі. Таусоғар серіктері - Желаяқ, Саққұлақ, Көлтауысарлар ‘’арғы әлем’’ мен ‘’осы әлемнің’’ шекаралық мекенінде өмір сүретін мифтік бейнелер. Таусоғар достарымен бірге екі әлемнің аясында ертегі кейіпкерлеріне көмектесіп,’’арғы әлем’’ өкілдерімен кездесіп, кейіпкерлердің жеңіске жетуіне ықпал етеді. Ертегі сюжеттерінде кейіпкер зәулім бәйтерекке шығып,самұрыққа мініп,’’ өзге әлемге ’’сапар шегеді, сол тұста Таусоғарға жолығып достасады. Зерттеушілер қиял-ғажайып ертегілерінің аталмыш кейіпкерлерін табиғаттың дүлей күштері елесінің адам қалпына түскен бейнесі екендігін айтады (В.Я.Пропп,С.Қасқабасов). Ежелгі түркілер түсінігінде бұл кейіпкерлер табиғат күштерінің, рухтың иелері саналған. Олардың әрбірінің өзіндік мекені бар, олар сол межеден аспай, өз мекенінде қала береді, демек сол кеңістікте ғана билік жүргізе алады. Мифтік таным бойынша Көлтауысар - көл иесі, Желаяқ - жел иесі, Таусоғар - таудың –рухани иесі саналған. Ал ертегілерде Таусоғар бас кейіпкердің көп көмекшілерінің бірі ретінде ғана көрінеді,Таусоғардың мекені тауда немесе таумен тығыз байланысты. Оның бұл қасиеті алып дәу бейнесіне ұқсас келеді,бірақ екеуінің арасында айырма бар.Алып дәу-жартылай адам, жартылай мифтік тұлға,оның дене бітімі кейде құрал-сайманы тауға айналып кетеді. Мысалы оның Толағай тауына, Тасбас шоқысына,енді бірде Бөрітастаған тауына айналады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ ертегілері
Санат:Қазақ мифологиясы
Сүйсін

**Сүйсін** () – сүйсіндер тұқымдасына жататын бір және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Бұл өсімдік Волгоград облысынан бастап, Украинаның Днепр маңайындағы жазықтарына дейінгі орманды алқаптарда, бұталар арасында, дымқыл және сызды жайылымдарда кездеседі. Қазақстанда жазық жерлер мен орман алқаптарында, бұталар арасында, ылғалды жайылымдарда, көлеңкелі жерлерде өсетін 10 түрі бар. 

Бұлардың биіктігі 10-75 см. Өсімдіктің жер астындағы бөлігі бірнеше жіңішке шашақты тамырлар мен екі түйнек тамырдан тұрады. Жапырақтары ұзынша, сопақтау немесе имектеу келеді. Гүлдерінің көпшілік түрінің түсі көкшіл, қара көк, олар шашақ гүлшоғырын құрайды. Гүлдерінің еріндері 3-4 қалақты болады. Сәуір-шілде айларында гүлдеп, жеміс береді. Жемісі - қорапша пішінді. 

Сүйсіннің түйнегінде 50%-ға жуық шырыш, крахмал, ақуызды заттар, қант, кальций, қымыздық қышқылы мен минералды тұздар болады. Сүйсін - дәрілік өсімдік, халық медицинасында оның түйнегінің шырынын жүйке әлсіреген кезде, адам аурудан қажып, әлі кеткенде пайдаланады. Сүйсінді асқазан-ішек ауруларына, жөтелге, улануға қарсы қолданады. Кейбір түрлері әсемдік мақсатта өсіріледі. Қазақстанда сүйсіннің 1 түрі – телпек сүйсін () «Қызыл кітапқа» енгізілген. Оның биіктігі 10-40 см, төсемелі тамыры болады. Сабағын безді түк жапқан. Жапырақтары қандауыр тәрізді (ұзындығы 13, ені 7 см-дей) Дара гүлі сабағының ұшында жетіледі, гүлсеріктері қызғылт, ақшыл көк, күлгін түсті. Тұқымынан және вегетативті жолмен көбейеді. Мамыр-маусым айларында гүлдеп, жеміс салады. Жемісі – қорапша, сыртын безді түк басқан. Сәндік өсімдік. Өте сирек кездесетін, жылдан-жылға таралу аймағы азайып бара жатқан түр.

## Дереккөздер

Санат:Сүйсіндер
Исландиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Исландияның 2 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 1 нысан мәдени, 1 - табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Исландия аймағындағы  Әлемдік мұра тізіміне 7 нысан үміткер ретінде тіркелген.

## Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Әлемдік мұра
* Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары
* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* ЮНЕСКО

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Исландиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі 

Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі
Санат:Исландия
Дэниел Гил

**Дэниел Гил** (Daniel Geale, 26 ақпан 1982, Лонсестон, Тасмания Аустралия) — аустралиялық кәсіпқой боксшы, орта салмақта (Middleweight) өнер көрсетеді. Әлем чемпионы (IBF тұжырымы, 2011—2013), (WBA super, 2012).

## Әуесқой мансабы
Гил 2000 жылғы Олимпиада ойындарына қатысып, бірінші айналымда итальялық Леонард Бандтан жеңіліп қалған. 2001 жылы әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде отандасы Энтони Мандайнға есе жіберді. Дәл осы 2001 жылы Азия чемпионатында қазақстандық Геннадий Головкиннен жеңіліс табады. 2002 жылы Манчестердегі достастық ойындарында жартылай орта салмақта алтын медаль жеңіп алды, финалда ол оңтүстікафрикалық Кванеле Зулуды жеңді.

## Дереккөздер


Санат:Аустралия боксшылары
Лаврентий Семёнович Абецедарский

**Лаврентий Семёнович Абецедарский** (; 1916—1975) — Беларусь кеңестік тарихшы және оқытушы. Тарих ғылымдарының докторы (1966), профессор (1966). КСРО Педагогикалық ғылым академиясының (1968) корреспондент-мүшесі.

## Биографиясы
* Могилёвск губерниясында туған
* Ұлы Отан соғысына қатысқан

## Сыртқы сілтемелер
* Из воспоминаний И. О. Царюк «Крутые дороги» 

Санат:29 маусымда туғандар
Санат:6 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:Беларустар
Гагарин кубогы

**Гагарин кубогі** — хоккей сыйлығы, Құрлықтық хоккей лигасы плей-офф сериясының жеңімпазына беріледі, 2008/2009.

Кубок бірінші ғарышкер Юрий Гагариннің құрметіне аталған, берілмелі. Трофей чемпионаттың жабылу салтанатында жеңімпаз команданың капитанына беріледі.

## Дереккөздер


Санат:Гагарин кубогі
Рикардо Майорга

**Рикардо Майорга** (Ricardo Mayorga; 3 қазан 1973, Манагуа, Никарагуа) — никарагуалық кәсіпқой боксшы, 1-ші орта салмақта өнер көрсетеді. Жартылай орта (WBA нұсқасы, 2002— 2003; WBC нұсқасы, 2003) және 1-ші орта (WBC нұсқасы, 2005— 2006) салмақтағы әлем чемпионы.

## Биографиясы
### 1993— 2002
1993 жылы бокстағы кәсіпқой дебютін жасады. Мансабының алғашында Никарагуа мен Коста-Рикада жұдырықтасып 3 рет жеңілістің ащы дәмін татқан. Мұндай нәтижелер көптеген латынамерикандық боксшыларға тән болатын, себебі Оңтүстік Америкалық боксшылар қаражаттың тапшылығынан бірден қатарынан бірнеше қарсыластармен жұдырықтасуға мәжбүр болатын. 2001 жылдан АҚШ елінде өнер көрсете бастаған. 2001- 2002 жылдары екі рет Эндрю Льиспен айқасқан. 1-ші айқас боксшылардың басымен қақтығысының нәтижесінде болмаған айқас деп жарияланды (no contest).
### 30 наурыз 2002. Рикардо Майорга —Эндрю Льюис (2-ші айқас)
*Өткен орны: Соверейн Центр, Ридинг, Пенсильвания, АҚШ
*Нәтижесі: Майорга 12 раундық кездесудің 5-ші раундында техникалық нокаутпен жеңіске жетті.
*Маңызы: жартылай орта салмақтағы WBA атағы үшін айқас (Льюистың үшінші рет қорғауы)
*Рефери: Руди Бэттл
*Қазылардың есебі: Роберт Грассо (38—38), Линн Картер (38—38), Гильермо Перес Пинеда (39—38 Майорга)
*Уақыт: 2:06
*Салмақ: Майорга 66,00 кг; Льюис 66,70 кг
*Трансляция: Showtime
Санат:Никарагуа боксшылары
Санат:1973 жылы туғандар
Билік басындағы монархтардың тізімі

Монарх деп монархияның басшысы атайды, ол мемлекеттің өмір сүру үшін немесе әдетте бас тартқанға дейін басқаратын, әдетте, төрі арқылы тақ мұра алатын адам басқаратын нысаны. Монархтар автократтар болуы мүмкін (барлық абсолюттік монархияларда сияқты) немесе заң шығарушы билікке және / немесе атқарушы билікке (көптеген конституциялық монархиялар сияқты) берілген нақты билікпен шектелмеген немесе ешқандай резервтік держава болмаған салтанатты фигуралар болуы мүмкін. Көптеген жағдайларда монарх мемлекеттік дін мен байланысты болады. Көптеген мемлекеттерде монархтың кішігі, қатыспаған немесе билік етуге қабілетсіз болған кезде регент басқаруы мүмкін болса да, кез келген уақытта бір монархтың болуы мүмкін. Андоррадағы қазіргі жағдай сияқты, екі монарх бір мезгілде бір мемлекеттің үстінен билік жүргізетін жағдайларды өзекті деп атайды.

Монархтар өз атаулары мен стилі бойынша ерекшеленеді, көбінесе дәстүрлермен анықталады және мемлекеттің конституциясы бойынша кепілдендіріледі. Түрлі атаулар ағылшын тілінде қолданылады; мысалы, *патша* және *ханзада*, «ханзада» және «ханшайым», «император» және *императрица* типтік болған жерде қолданылған.

Олар жергілікті тілдерде әртүрлі түрде қаралатын болса да, төмендегі тізімдегі атаулар мен тақырыптар ағылшын тіліндегі жалпы эквиваленті арқылы әшекейленген. Роман цифрлары, қолданыстағы әкімшілерді бірдей атаумен бөлектеу үшін пайдаланылған,

Саяси және әлеуметтік-мәдени зерттеулерде монархия әдетте тұқым қуалайтын ережемен байланысты; көптеген монархтар тарихи және қазіргі заман контексттерінде корольдік отбасында дүниеге келді. Аралықты қанға жақындату, примогендік және аға тәуелділік сияқты әр түрлі формулаларды қолдану арқылы анықтады. Кейбір монархиялар, алайда, мұрагерлік етпейді, ал билеуші сайлау процесінің көмегімен анықталады; Қазіргі үлгі — Малайзияның тақ мұрагері. Бұл жүйелер монархияның модельдік тұжырымдамасына қарсы тұрады, бірақ олар көбінесе осындай деп саналады, өйткені олар белгілі бір қауымдастық сипаттамаларын сақтайды. Көптеген жүйелер мұрагерлік және сайланбалы элементтердің комбинациясын пайдаланады, онда сайлауды немесе мұрагердің тағайындалуын патша қанының мүшелері шектейді.

Төмендегі жазбалар алфавиттік тәртіппен ұйымдастырылған тиісті дұшпандардың жанында көрсетіледі. Бұл монархтар өздерінің егемен мемлекеттерінде мемлекет басшысы ретінде билік етеді. Құрастырушы бөлімшені басқаратын монархлар, мәдени немесе дәстүрлі саясатты құрайтын монархтар құрамына кіреді. Өтініш берушілерге талондар жойылған жағдайда үміткерлерді қараңыз.

## Монархтар тізімі

## Сыртқы сілтемелер
*Қазіргі қызметтегі мемлекет және үкімет басшылары
* Бар тақтар тізімі
*
*

## Дереккөздер

Санат:Тізімдер
*
Жартылай орта салмақ

**Жартылай орта салмақ** (welterweight) - бокстағы салмақ дәрежесі. Бұл салмақта 66,7 кг дейінгі боксшылар өнер көрсетеді (147 фунт).

## Олимпиада чемпиондары
* 1904  Альберт Янг 
* 1920  Берт Шнейдер 
* 1924  Жан Деларж 
* 1928  Тед Морган 
* 1932  Эдвард Фланн 
* 1936  Стэн Сувио 
* 1948  Жулиус Торма 
* 1952  Зигмунт Хыхла 
* 1956  Николае Линка 
* 1960  Джовани Бенвенутти 
* 1964  Мариан Касшпик 
* 1968  Монфред Вольке 
* 1972  Эмилио Корреа 
* 1976  Майкл Спинкс 
* 1980  Андреас Алдама 
* 1984  Марк Бреланд 
* 1988  Роберт Вангила 
* 1992  Майкл Керрат 
* 1996  Олег Саитов 
* 2000  Олег Саитов 
* 2004  Бақтияр Артаев 
* 2008  Бақыт Сәрсекбаев 
* 2012  Серік Сәпиев 
Санат:Бокстағы салмақ дәрежелері
Майкл Джей Уайт

**Майкл Джей Уайт** (; 10 қараша 1967, Бруклин, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық актёр, жекпе-жек өнерінің шебері. Ол басты қаһарманды сомдаған тұңғыш афроамерикалық атанды, себебі Майкл 1997 жылы «Спаун» фильмінде басты рөлді ойнаған еді. Онымен қоса, Уайт «Универсальный солдат 2: Возвращение» фильмінде Сет, «Смертельная битва: Наследие» сериалында Джакстың рөлін сомдаған. 2011 жылы режиссерлық дебютін жасады, ол «Никогда не сдавайся 2» атты спорттық драманы түсірген еді.

## Өмірбаян
Майкл Джей Уайт 1967 жылы 10 қарашада Бруклинның кедей ауданында дүниеге келген. Ол 7 жасқа толғанда оның анасы көрші штатқа қоныс аударады, оған жаңа жұмыс уәде етілген еді. Уайт сегіз жасынан бастап жауынгерлік шеберлікке үйрене бастаған. Ол жекпе-жек өнеріндегі тәжірбиелі шебер әрі көптеген стильдерде қара белбеулердің иегері: шотокан, тхэквондо, кобудо, годзю-рю (Эдди Моралестен шеберлікті үйренген), тансудо, ушу және кекусинкай. Уайт үшін ең жақын стиль кекусинкай (бұл стиль өзіне көптеген стильдерді жинақтайды) болып табылады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Майкл Джей Уайт  Internet Movie Database сайтында
Toyota Prius

thumb|Toyota Prius екінші буынының мотор отсекі
thumb|Prius-2
[thumb|[Ванкувердегі (Канада) Такси Prius-2 ]]
[thumb|Prius-NHW11, [Королевалық канадалық полиция, Оттава]]
[thumb|[Иллинойстағы Prius-2 полицей]]

**Toyota Prius** (ˈpriːəs, от  «алдында жүруші», катакана: プリウス) — Toyota компаниясының ортаөлшемді гибридті автокөлік, Жапония және Қытай зауыттарында өндіріледі.

Экономды және ластану деңгейі аса төмен  (Еуро-5 жақсы). Ерекшелігі —  бос тұру фунциясының жоқтығы.

1997 жылдан сериялы түрде шығарылады:
* (Prius-1) NHW10: қыркүйек 1997 — наурыз 2000 (тек жапон нарығы үщін шығарылған);
* (Prius-1.1) NHW11: наурыз 2000 — қыркүйек 2003;
* (Prius-2) NHW20: маусым 2003 — 16 желтоқсан 2011 (екінші нұсқа HSD);
* (Prius-3) ZVW30: сәуір 2009 — қазіргі уақытқа дейін (үшінші нұсқасы);
* (Prius-3 PHV) ZVW35: 2012 — қазіргі уақытқа дейін (Plug-In Hybrid)
* (Prius-V) ZVW40: мамыр 2011 — қазіргі уақытқа дейін (7-орынды универсал)
* (Prius-V) ZVW41: мамыр 2011 — қазіргі уақытқа дейін (5-орынды универсал)

## Нұсқалар

## Өндіріс

2007 жылы Toyota 280 мың Prius автокөлігін шығарды. 2009 жылы тамызда Prius автокөліктерінің жалпы саны 2 млн дананы еңсерді.

## Сілтемелер
* Қазақстандағы Toyota диллерлік ресми сайты


Camry
Санат:Гибридті автокөліктер
Давид Лемье

**Давид Лемье** () (20 желтоқсан 1988, Монреаль, Канада) — армян-канадтық кәсіпқой боксшы, нокаутшы. Орта салмақта өнер көрсетеді. 36 айқас өткізіп, 34-інде жеңіп 31-ін нокаутпен (26 нокаут алғашқы екі раундтарда тіркелген) аяқтаған. Әлем чемпионы (IBF нұсқасы, 2015—қ.у.).

## Биографиясы
Давид Лемье 1988 жылы 20 желтоқсанда канадалық Монреаль қаласында дүниеге келген. Әкесінің ұлты квебектық болса, анасы — Ливандық армян отбасынан. Давидты армяндық өкіл әкесі тәрбиелеген, оның тегі Меликян болған. Давидтың айтуынша, ол армян тілін жетік меңгерген, онымен қоса армян дәстүрімен тәрбиеленген . Армян тілімен қатар Льемье француз, ағылшын, испан және араб тілін де біледі. Лемье бокспен он жасынан бастап айналысқан. Ол әуесқойлардың арасында Канаданың чемпионатын үш рет жеңіп алған. Он жеті жасында Давид Лемье кәсіпқой боксқа ауысуға ниеттенген, алайда канадалық федерацияның талабы бойынша кәмелеттік жасқа толатын сәтін күтуге мәжбүр болды. 
Санат:Канада боксшылары
Норвегиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Норвегияның 7 нысаны бар (2012 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 6 нысан мәденижәне 1 - табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2012 жылғы жағдайына сәйкес Норвегия аймағындағы  Әлемдік мұра тізіміне 6 нысан үміткер ретінде тіркелген.

## Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Әлемдік мұра
* Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары
* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* ЮНЕСКО

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 

Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі
Санат:Норвегия
Кагуас

**Кагуас** () — Пуэрто-Риконың шығыс бөлігінде орналасқан қала және муниципалитет. Тұрғыны — 142&nbsp;893 (2010 жылдың мәліметі бойынша). Қала 1775 жылы құрылған.

Санат:Пуэрто-Рико
Юрий Андреевич Абрамов

**Юрий Андреевич Абрамов** (13 желтоқсан 1936 - 3 қыркүйек 2001) - кеңестік және ресейлік экономика, тарих, ғылым, публицистика саласындағы ғалым. Сондай-ақ, философиялық зерттеулермен айналысады. Экономика ғылымдарының кандидаты, профессор, Н. Э. Бауман атындағы МГТУ «Экономикалық теория» кафедра меңгерушісі.

## Биография
*1960 жылы - Мәскеуде дүниеге келген. Н.Э. Бауман атындағы МГТУ бітірген 
*1966 жылы - Экономика кафедрасының түлегі және сол жерде өндірісті ұйымдастыру.
*1966 жылдан - сол кафедрада сабақ берді.

Н.Э.Бауман атындағы МГТУ «Инженерлік бизнес және басқару» факультетінің ұйымдастырушыларының бірі.

## Ұсыныс каталогтары
**Ю.А.Абрамов ұсыныс каталогтары:**
*«600 картин по русской истории»
*«300 музыкальных шедевров классики»
*«2345 главных книг земной цивилизации»

## Еңбегінің нәтижесі
*Ю.А. Абрамов* бизнес, экономика, макроэкономика, экономика, ғарыш өнеркәсібі саласындағы маңызды ғылыми нәтижелерді ала-алды.

Санат:12 желтоқсанда туғандар
Санат:3 қыркүйекте қайтыс болғандар
Санат:КСРО экономистері
Санат:Ресей экономистері
UTC−5:00

**[[Дүниежүзілік үйлестірілген уақыт|UTC]]−5** — келесі елдер мен аумақтарда қолданылатын уақыт белдеуі:

## Жыл бойы
* :
:* Саутгемптон аралы
* 
*  ()
* 
* 
* 
* :
:* Құрлықтық бөлік
* 

## [[Солтүстік жарты шар]]дағы [[Қыс|Қысқы]]
* :
:* :
::* шығысқа қарай 85° ендіктегі аумақ (Шығыс Нунавут)

:* :
::* Үлкен бөлік (батысқа қарай 63° ендік)
:* :
::* Үлкен бөлік (шығыс)
* :
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* :
::* Үлкен бөлік
:* :
::* Үлкен бөлік
:* :
::* Шығыс бөлік
:* 
:* 
:* :
::* Шығыс бөлік
:* 
:* 
:* 
:* :
::* Үлкен бөлік (Апалачикола шығыс өзендері)
* 
* 
*  ()

## Солтүстік жарты шардағы [[жаз]]
* :
:* :
::* Орталық бөлік
:* 
:* :
::* Батыс бөлік
* :
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:* :
::* Штаттың үлкен бөлігі)
:* :
::* Штаттың үлкен бөлігі
:* :
::* Штаттың үлкен бөлігі
:* :
::* Штаттың үлкен бөлігі
:* :
::* Штаттың үлкен бөлігі
:* :
::* Штаттың үлкен бөлігі
:* :
::* Штаттың батысы
:* :
::* Штаттың батысы
:* :
::* Штаттың батысы
:* :
::* Штаттың батысы
* :
:* Елдің шығысы мен орталығы

## Оңтүстік жарты шардағы [[жаз]]
* :
:* :
::* 

## Сыртқы сілтемелер
* UTC−5 қалалары

## Дереккөздер

Санат:Уақыт белдеулері
Футболдан Қазақстан Республикасы Президентінің Кубогы

**ҚР Президентінің Кубогы** — ФИФА және Қазақстан футбол федерациясы ұйымдыстыратын 17 жасқа дейінгі жастар құрамалар арасында өтетін дүниежүзілік турнир. Алғашқы турнир 2008 жылдың сәуір айында өтті. 2011 жылға дейін турнирге клубтардың 17 жасқа дейінгі құрамалары қатысты.

## Форматы
Жарысқа қатысатын алты немесе сегіз команда екі топқа бөлінеді (А және В). Топта бірінші орынға қол жеткізген командалар бір-бірімен финалда кездеседі, ал топта екінші орын алған командалар турнирдың үшінші орнын сарапқа салады.

## Турнирдың мақсаты
Турнирдың негізгі мақсаттары:
* Қазақстан футболын дамыту
* Балалар спорт мектебінде жұмыстың сапасы мен тиімділігін арттыру
* Жастардың мүмкіндігін анықтау
* Жанкүйерлер мен қоғам және бұқаралық ақпарат құралдары арасында футболды насихаттау
* Халықаралық байланысты дамыту және нығайту
## Жүлде қоры
Қазақстан футбол федерациясының хабарлауынша турнирдың жүлде қоры 15 000 долларға тең. "Турнирде 1, 2 және 3 орын алған командалар тиесінше 7 000, 5 000 және 3 000 доллар сыйақыға қол жеткізеді.
## Финалдар нәтижесі

### Елдер бойынша жеңістер саны

## Дереккөздер

Санат:Футбол кубоктары
Санат:Қазақстандағы футбол
Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары
Санат:Футболдан Қазақстан Президентінің Кубогы