open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Индонезия қалалары

Индонезия мемлекеттің астанасы — Джакарта.  Әкімшілік қалалары: Орта Джакарта, Шығыс Джакарта, Батыс Джакарта, Солтүстік Джакарта, Оңтүстік Джакарта.

## Қалалар тізімі

## Джакарта құрамындағы әкімшілік қалалар

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Индонезия қалалары
Ирак қалалары

right|frame|Ирак картасы
Халқы 5000-нан асатын Ирак мемлекетінің қалалары (2008)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Ирак қалалары
Ми (нота)

**Ми** () — музыка әліпбиінің үшінші нотасының атауы. Сол атау сияқты адамдар **Е**-ні қолданады. Реден 1 тонға, Фадан жарты тонға қалып отырады.

Бірінші октавадағы дыбыс жиілігі: 329,6 Герц

## Ноталық белгілеулер


*Ми нотасының орналасуы*

## Сыртқы сілтемелер
* Music theory online: staffs, clefs & pitch notation
* музыкалық ноталар кестесі 

Санат:Музыкалық терминдер
Санат:Ноталар
Фа (нота)

**Фа** () — музыка әліпбиінің төртінші нотасының атауы. Сол атау сияқты адамдар **F**-ті қолданады. Мидан жарты тонға, Сольдан 1 тонға қалып отырады.

Бірінші октавадағы дыбыс жиілігі:  349,2 Герц

## Ноталық белгілеулер


*Фа нотасының орналасуы*

## Сыртқы сілтемелер
* Music theory online: staffs, clefs & pitch notation
* музыкалық ноталар кестесі 
* сольфеджио теориясы 

Санат:Музыкалық терминдер
Санат:Ноталар
Йемен қалалары

thumb|343x343px|Йеменнің картасы
* Аден
* Амран
* Ахвар
* Баджиль
* Байт-эль-Факих
* Бейхан
* Дамар
* Джаар
* Джибла
* Дуран
* Забид
* Зинджибар
* Ибб
* Каатаба
* Кэукэбани
* Лаудар
* Лахдж
* Маабар
* Манаха
* Мариб
* Мокка
* Мукайрас
* Рада
* Райда
* Саада
* Сада
* Сайвун
* Сана
* Санабан
* Таиз
* Тарим
* Хадджа
* Хаджда
* Хадибо
* Хайс
* Харад
* Хариб
* Ходейда
* Шабва
* Шайх-Осман
* Шибам
* Эль-Бейда
* Эль-Гайда
* Эль-Джауф
* Эль-Махвит
* Эль-Мукалла (Мукалла)
* Эль-Муха
* Эль-Турба
* Эт-Турба
* Эш-Шихр
* Ярим

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Йемен қалалары
УЕФА Суперкубогы 2016

**УЕФА Суперкубогы 2016** () — аталмыш турнирдің 41-ойыны. Бұл турнирде УЕФА Чемпиондар лигасының чемпионы мен УЕФА Еуропа лигасының жеңімпазымен ойнады. Бұл ойын 2016 жылғы 9 тамызда Тронхейме қаласындағы Леркендал стадионында өтті. Матч "Реал Мадрид" пен "Севилья" арасында өтті.

Ойын жергілікті уақыт бойынша (UTC+2) сағат 20:45-де басталды.

Матч 3:2 есебімен Реал Мадрид клубының қосымша уақыттағы жеңісімен аяқталды.

## Кездесу тарихы
Осы матчқа дейін бұл футбол клубтар жалпы 153 рет кездескен, оның ішінде "Реал Мадрид" қанжығасында — 81 жеңіс, ал Севильяға — 45, сондай-ақ 27 матчта қос құрама теңбе-тең түскен.

Қомандалар 1 мәрте УЕФА Суперкубогы аясында кездесті, соның ішінде 1 финалда:

*УЕФА Суперкубогы 2014, финалда: "Реал Мадрид" − "Севилья" − 2:0

## Командалар

## Матч статистикасы





## Дереккөздер

УЕФА Суперкубогы
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Севилья ФК ойындары
Санат:2016 жылғы футбол
Оман қалалары

thumb|330x330px|Оман картасы

## Дереккөздер
* world-gazetteer.com

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Оман қалалары
Исландия қалалары

thumb|268x268px
Исландияда қалалар екіге бөлінеді: сити (халықтың саны 20000 асатын ірі қалалар) және таун (халқының саны 20000 аспайтын орта және кіші қалалар). Исландияның халқының көбісі Хёвюдборгарсвайдид атты астаналық аймақта өмір сүреді.

## Ірі және орташа қалалар
Исландияда халқы 1000 асатын қалалар ірі және орташа болып табылады. 2014 жылдың 1 қаңтарына халық саны 1000 асатын қалалардың саны 30-ға тең болған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Исландия картасы 

Санат:Исландия қалалары
Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Халық саны бойынша Канада қалаларының тізімі

Астында халық саны бойышна Канаданың 100 ірі қаласы берілген (2006).

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Канада статистикалық қызметі 

Санат:Канада қалалары
Эсватини қалалары

Эсватини мемлекетінің қалалары () — Эсватинидің ірі елді мекендерінің тізімі. World Gazeteer интернет-сайтының ақпараты бойынша, халық саны 700 адамнан асатын 28 қала бар.

## Свазиленд қалаларының тізімі
right|thumb|269x269px|Эсватини қалалары
right|thumb|250x250px|Мбабане, Эсватини астанасы

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Эсватини қалалары
Кения қалалары

**Кения мемлекетінің қалалары** () — Кенияның ірі елді мекендерінің тізімі. World Gazeteer интернет-сайтының ақпараттары бойынша, Кенияда халық саны 150-ден асатын 141 қала бар.  

## Кенияның қалаларының тізімі
right|thumb|353x353px|Кенияның қалалары
right|thumb|350x350px|Момбаса, Кенияның ең үлкен порты

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Кения қалалары
Мозамбик қалалары

**Мозамбиктің қалалары** () — Мозамбик мемлекетінің үлкен елді мекендерінің тізімі. World Gazeteer интернет-сайтының ақпараттары бойынша, Мозамбик елінде халық саны 24 000 асатын 35 қала бар.

## Ең үлкен қалалары

## Мозамбиктің қалаларының тізімі
right|thumb|570x570px|Мозамбик мемлекетінің қалалары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Мозамбик қалалары
Дүниежүзілік көрме (2015)

**Экспо 2015** — 2015 жылдың 1 мамырынан бастап 31 қазанға дейін Италияның қаласы Милан қаласында Халықаралық көрмелер бюросымен (ХКБ) ұйымдастырылатын Халықаралық көрме. Көрме ұйымдастырушылары таңдаған тақырып «Ғаламшарды қоректендіру. Өмір үшін энергия». ()

### Жалпы ақпараттар
Экспо 2015 шарасының Миландағы басшысы Джузеппе Сала. 2013 жылдың 6 мамырында оны премьер-министр Энрико Летта Экспо ұйымдастырылуының билік комиссары етіп сайлады.
2011 жылы Итальян үкіметі ООН-ның бар мүшелерін көрмеге шақырған болатын. Экспо 2015 жобасына барлығы 144 мемлекет пен 3 халықаралық ұйым және 11 үкіметке бағынбайтын ұйымдар қатысуы тиіс еді.

## Тарихы
Экспо 2015 иесі 2008 жылдың 31 наурызда Францияның астанасы Париж қаласында ХКБ-нің EXPO халықаралық бюросы Бас ассамблеясының дауыс беруімен белгіленді.

Миланның жалғыз қарсыласы Түркиялық Измир қаласы болды.Бастапқы айналымдарда Милан көп дауыс жинап،алға суырылып шыққан жоқ.Бірақ،кейіннен ХКБ-нің шешімі бойынша Милан Измирді 86-да 65 дауыспен жеңіп шықты.

## Жұмыс барысы
2015 жылы 1 мамыр күні Италияның премьер-министрі **Маттео Ренци** 1-мамыр күні болатын көрмені   “*Oggi inizia il domani*” dell’Italia («Италияның ертеңгі күні бүгіннен басталады») деген ұранмен бастады. Ашылымға Италияның бұрынғы  президенті Италии Джорджо Наполитано әйелімен бірге, Романо Проди, Массимо Д’Алема, Грациано Дельрио, сонымен қатар Джорджо Армани, Карла Фраччи, Хавьер Санетти. Папа Римский Франциск  қатысты.

## Қатысушы елдер
Көрмеге 145 ел қатысты.Оның ішінде өз павильонын салдырған елдер де ،салдырмаған елдер де болды.
Қатысқан 145 ел:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* ,
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* **** (Gastgeber)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Сирия
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Қазақстанның қатысуы
Қазақстанның өз павильоны болды.Онда еліміздің ұлттық сусындары ішкізіліп،еліміздің салт-дәстүрлері презентация ретінде көрсетілді.Бейресми деректерге сенсек Қазақстан мұндай көріністі істеу үшін 200 ғалымдарды жіберіпті.Туристтердің айтуыншкөзге түсетін،ең әдемі павильон Қазақ елініңкі болыпты.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Италиядағы Қазақстан.
* Италиядағы Қазақстан.Деректер
* 
* 
* 

Санат:Дүниежүзілік көрмелер
Гана қалалары

**[[Гана]] қалалары** () — Гананың ірі елді мекендердің тізімі.

## Гана қалаларының тізімі
right|thumb|321x321px|Гана қалалары
right|thumb|300x300px|Аккра, Гана астанасы

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Гана қалалары
Мысыр қалалары

Мысырдың ең үлкен қаласы және астанасы - Каир. 

## Мысыр қалалары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Мысыр қалалары
Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Сомали қалалары

**Сомали мемлекетінің қалалары** — Сомали елінің ірі елді мекендерінің тізімі. 

## Сомали қалаларының тізімі
right|thumb|264x264px|Азаматтық соғыспен үзілген мемлекет
[right|thumb|250x250px|[Могадишо|Могадишу, Сомалидің астанасы]]

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Сомали қалалары
Рита Леви-Монтальчини

**Рита Леви-Монтальчини** (; 22 сәуір 1909 жыл, Турин — 30 желтоқсан 2012 жыл, Рим) — италиялық нейробиолог, 1986 жылы, Стэнли Коэнмен бірге өсу факторын, NGF ашқаны үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Италия Республикасының Өмірбойы сенаторы.

## Өмірбаяны
Рита Леви (1930 жылдары, оның апасы мен ағасымен бірге ол өз тегін Леви-Монтальчиниге өзгертті) төртінші бала болып (оның егіз апасы Паоламен бірге), Турин қаласында еврейлік сефардтық отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Адамо Леви (1932 ж қайтыс болған) инженер-электрик және математик болған, оның отбасы Казале-Монферратодан шыққан; ал анасы Аделе Монтальчини — Астидан шыққан суретші болған.

Медицина мектебін 1936 жылы бітірген Леви-Монтальчини физиолог Джузеппе Левидің (, 1872—1965) ассистенті болып жұмысқа орналасады, бірақ көп ұзамай Муссолини Үкіметімен еврейлерге академиялық және кәсіби мансап жасауға тыйым салатын жаңа антисемиттік заңдар енгізілгеннен кейін, оған жұмысынан шеттетіледі. 1943 жылы Леви-Монтальчини отбасымен Флоренцияға қашып Туринге тек әскери қимылдар аяқталғаннан соң ғана оралды.

### Отбасы
* Ағасы — Джино (Луиджи) Леви-Монтальчини (, 1902—1974), танымал архитектор.
* Апалы-егізі — Паола Леви-Монтальчини (, 1909—2000), суретші. Басқа апасы, Нинаға (Анна) Леви-Монтальчини (1905—2000), посвящена автобиографиялық кітап Рита Леви-Монтальчини  (2000).
* Немере сіңлісі — Еуджения Сачердоте де Лустиг (, 1910—2011), аргентиналық ғалым-медик; Рита Леви-Монтальчини және Еуджения Сачердоте медицина мектебінде бірге оқып гистолог Джузеппе Левидің Турин университетіндегі зерттеу тобына бірге қосылған (бұлардан бөлек бұл топта Сальваторе Лурия және Ренато Дульбеко болған).

## Марапаттары
* «Итальян Республикасына алдында сіңірген еңбегі үшін» орденінің Үлкен кресті (8 қаңтар 1987 жыл)
* «Итальян Республикасына алдында сіңірген еңбегі үшін» орденінің командоры (2 маусым 1986 жыл)
* Ғылым және мәдениетке сіңірген еңбегі үшін Алтын медаль (6 маусым 2001 жыл)
* Мектептегі білім беру, мәдениет және өнер  саласындағы еңбегі үшін Алтын медаль (31 қазан 1986 жылы)
* Құрмет легионының орденінің Ұлы офицері (Франция)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Рита Леви-Монтальчинидің Нобель сыйлығы сайтындағы өмірбаяны  
* 
* Итальяндық еврей әйел — Нобель сыйлығының лауреаты жүзжылдығын атап өтті. jewish.ru

Санат:Италия нейробиологтары
Санат:Италияның өмірбойы сенаторлары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:Папа ғылым академиясының мүшелері
Санат:Турин университетінің түлектері
Сенегал қалалары

**Сенегал мемлекетінің қалалары** () — Сенегал елінің ірі елді мекендерінің тізімі. World Gazeteer интернет-сайтының ақпараттары бойынша, Сенегалда халық саны 1700 асатын 59 қала бар.

## Сенегал қалаларының тізімі
right|thumb|322x322px|Сенегалдың қалалары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Сенегал қалалары
Джибути қалалары

right|thumb|320x320px|Джибути қалалары
right|thumb|300x300px|Джибути, мемлекеттің астанасы
**[[Джибути]] қалалары** () — Джибутидың ірі елді мекендердің тізімі. 

## Джибути қалаларының тізімі

## Басқа қалалар
* Ассамо
* Бальхо
* Лойада
* Ранда
* Хор-Ангар

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Джибути қалалары
Джеймс Блэк

**Джеймс Уайт Блэк** (; 14 маусым 1924, Аддингстон, Шотландия — 22 наурыз 2010, Лондон) — шотландиялық фармаколог. Ол адрено- және гистаминдік рецепторлардың әрекеттесу тетіктерін зерттегеннен соң атақты болды. Оның ғылыми-зерттеулері — гистаминдік рецепторлардың-<sub>2</sub>H блокаторлары, сондай ақ  анаприлин β-адреноблокаторлары асқазанның ойық жарасына қарсы препараттардың жаңа класын құруға әкелді. Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1988 жылғы лауреаты.

## Марапаттар
* Рыцарь-бакалавр
* Сіңірген еңбегі үшін (Ұлыбритания)

## Қайнар көзі

Санат:Медицина бойынша Вольф сыйлығының иегерлері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Ұлыбритания фармакологтары
Санат:Корольдік медаль иегерлері
Санат:14 маусымда туғандар
Санат:22 наурызда қайтыс болғандар
Санат:Лондонда қайтыс болғандар
Гертруда Элайон

**Гертруда Белл Элайон** (; 23 қаңтар 1918 жылы, Нью-Йорк, АҚШ — 21 ақпан 1999 жылы, Чапел-Хилл, Солтүстік Каролина, АҚШ) — американдық биохимик және фармаколог. 1988 жылы Элайон Джеймс Блэкпен және оның көп жылғы жетекшісі Джордж Хитчингспен бірге «дәрілік терапияның маңызды принциптерін ашқаны үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.

## Өмірбаян
Гертруда Элайон 1918 жылы  23 қаңтарда Нью-Йоркте еврей иммигранттарының отбасында (оның әкесі 12 жасында Литвадан иммиграциялаған, ал анасы 14 жасында — Ресейден) келген. Хантер колледжін бітіріп, бакалавриатты 1937 жылы алды, және Нью-Йорк университетін химия мамандығы бойынша 1941 жылы бітірді. Кейін лаборант және мұғалім болып, Бороу-Веллкам (қазір GlaxoSmithKline) фармацевтикалық компаниясында Джордж Хитчингстың ассистенті болғанша жұмыс істеді. Элайон әйел болған соң аспирантураға түсе алмады және кейінірек Джордж Вашингтон университетінің құрметті философия докторы дәрежесін алғанмен, дегенмен ресми Ph.D. үшін диссертациясын ешқашан қорғаған жоқ.

Элайон тапқан дәрілік препараттардың арасында, меркаптопурин (антилейкемиялық препарат), иммуносупрессор азатиоприн, аллопуринол (подагра кезінде қолданылады), безгекке қарсы пириметамин препараттар, триметоприм, ацикловир (герпесті емдеу үшін қолданылатын антивирустық препарат) бар.

## Сілтемелер
* Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны 

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ биохимиктері
Санат:АҚШ фармакологтары
Санат:23 қаңтарда туғандар
Санат:1918 жылы туғандар
Санат:Нью-Йоркте туғандар
Санат:21 ақпанда қайтыс болғандар
Санат:1999 жылы қайтыс болғандар
Санат:XX ғасыр биологтары
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Санат:Нью-Йорк университетінің политехникалық институтының түлектері
Джордж Хитчингс

**Джордж Герберт Хитчингс** (; 18 сәуір 1905, Хокиэм, Вашингтон — 27 ақпан 1998, Чапел-Хилл, Солтүстік Каролина) — америкалық биохимик, «дәрілік терапияның маңызды принциптерін ашқаны үшін», Джеймс Блэк және Гертруда Элайонмен бірігіп Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреат атанды. Атап айтқанда, Хитчингс химиотерапия бойынша жұмысы үшін белгілі болды.

## Өмірбаян
Джордж Хитчингс өмірге 18 сәуірде 1905 жылы Хокиэм қаласында (Вашингтон штаты) келген. Вашингтон университетін 1927 жылы бітірді.  Гарвард университетінде жұмыс істеп, ол, онда 1933 жылы ғылым докторы дәрежесін алды. 1942 жылы ол Веллкам Ғылыми-зерттеу зертханасына ауысты, ол онда 1967 жылдан вице-президент қызметін атқарды.

## Сілтемелер
* Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны 

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ биохимиктері
Джозеф Леонард Голдштейн

**Джозеф Леонард Голдштейн** (; 18 сәуір 1940 ж.т., Кингстри, Оңтүстік Каролина) — америкалық медик және химик, адам генетикасын зерттеудегі ізашар.

## Өмірбаян
Джозеф Леонард Голдштейн 18 сәуірде 1940 жылы Кингстри қаласында (Оңтүстік Каролина, АҚШ) туған. 1985 жылы тұқымқуалаушылық гиперхолестеринемиядағы  және төмен тығыздықты липопротеиндердің рецепторын зерттеулері Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын (Майкл С. Браунмен) бірге алды. Тұқым қуалайтын ауруларды зерттеуге оның қосқан үлесі оған басқа да көптеген ғылыми марапаттар әкелді.

## Сілтемелер
* Нобель комитеттің сайты 

Санат:АҚШ биохимиктері
Санат:АҚШ генетиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Решат Нури

**Решат Нури Гүнтекин** () (25 қараша 1889, Ыстамбұл, — 13 желтоқсан 1956, Лондон) — роман, әңгіме және драмалық шығармалар дүниеге әкелген түрік жазушыларының таңдаулыларының бірі.

Ыстамбұлда өмірге келген. Әдебиет факультетін бітіріп, оқытушы болып жұмыс істеген. Біраз уақыт депутат та болған. Бірінші Дүниежүзілік соғыс жылдарында жазушылықпен айналыса бастады. 1922 жылы Решат Нуридің "Бозторғай" романы жарияланды. Анадолы өмірінің маңызды мәселелерін түрлі типтер арқылы қызуқанды, табиғи таза тілмен баяндайды. "Бозторғай" романы түрік әдебиетінің ең таңдаулы шығармаларының қатарынан орын алды. Жазушы әңгімелерінде де Анадолы өмірін сатиралық мәнерде суреттеген

## Дереккөздер

Санат:25 қарашада туғандар
Санат:1889 жылы туғандар
Санат:13 желтоқсанда қайтыс болғандар
Санат:1956 жылы қайтыс болғандар
УЕФА Суперкубогы 2017

**УЕФА Суперкубогы 2017** () — аталмыш турнирдің 42-ойыны. Бұл турнирде УЕФА Чемпиондар лигасының чемпионы мен УЕФА Еуропа лигасының жеңімпазы өзара кездесті. Бұл ойын 2017 жылғы 8 тамызда Скопье қаласындағы «Филипп II Македонский ұлттық аренасында» өтті. "Реал Мадрид" "Манчестер Юнайтедті" 2:1 есебімен ұтты.

## Командалар

## Матч

### Егжей-тегжейі

## Сілтемелер
*Матч туралы есептеме

Санат:УЕФА Суперкубогы
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойындары
Санат:2017 жылғы футбол
Судзуми Тонегава

**Судзуми Тонегава** (также **Сусуму Тонегава**, , ; 6 қыркүйекте 1939 ж.т., Нагоя, Жапония) — жапондық молекулалық биолог, 1987 жылы «Антиденелер құрылуының түрлілігі генетикалық принципі» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты . Соңғы уақытта, ол жад қалыптастыру жасушаларының механизмдерін зерттеуге көшті. Массачусетс технологиялық институтының профессоры.

## Өмірбаян
Судзуми Тонегава өмірге 6 қыркүйекте 1939 жылы Нагоя қаласында(Жапония) келген. Ол Токиодағы беделді мектеп бітірген (*Хибия жоғарғы мектебі*), кейін 1963 жылы Киото университетін (Киото) бітірген. Диссертациясын Сан-Диего Калифорния университетінде қорғап Салк институтындағы (Сан-Диего) Нобелевь сыйлығының лауреаты 1975 жылғы Ренато Дульбекконың лабораториясында жұмыс істеген. Кейін иммунологиялық зерттеулерін Базель иммунология институтында (Базель) жасады, бұнда жасаған өз тәжірибелері, жаңалықтарға әкелді. 1981 жылы Массачусетс технологиялық институтының профессоры болып, профессор Пиковер оқыту және жад институтын құрды.

## Ғылымға үлесі
Тонегава адаптивтік иммундық жүйедегі генетикалық механизмді ашқаны үшін жақсы белгілі. Ықтимал антигендердің үлкен санынан ағзаны қорғау үшін иммундық жүйесі әртүрлі миллиондаған антиденелерді генерациялау қабілетті. Әрбір антидене бір генді кодтайтын болса, онда ол  миллиондаған  гендер қажет болған еді. Тонегава бұл парадоксты шешті. 1976 жылғы бастаған тәжірибелерінде, Тонегава генетикалық материал сондай жолмен тасуы мүмкіндігі бар ол  антиденелердің үлкен жиынтығын тудыруға қабілетті екенін көрсетті. B-лимфоциттердегі (лимфоциттер, синтездеуші антиденелер) тышқан эмбриондарындағы және ересек тышқандардың ДНҚ салыстыру, ол ересек жануарлардың B-лимфоциттеріндегі гендер көшеді, рекомбинициялайды және қиып алынады, онда антиденелер айнымалы бөлітерінің сан алуан түрлілігіне әкеледі (сыртқы ақуызбен арнайы таныйтын және байланысатын бөлік). Иммундық жүйенің қажетті антиденелердің нұсқасын іздеуге қабілеттілігіне әкеледі, ол антигендерді байланыстырады, және органға түскен инфекцияға кедергі жасайтын деңгейлерде синтез бастайды.

## Сілтемелер
* Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны  
* «MIT Biology» сайтындағы өмірбаяны 
* Описание на сайте «Picower Institute for Learning and Memory» 

Санат:Молекулярлық биологтар
Санат:Жапония иммунологтары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Жапония)
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Мәдениет орденінің кавалері
Санат:6 қыркүйекте туғандар
Камерун қалалары

Камерун мемлекетінде, жалпы қалалардың ішінен халық саны бойынша бірінші және екінші орындарында тұратын қалалар - Яунде және Дуала. Әр қайсысының халқының саны шамамен 2 миллион адам. Үшінші орында тұратын қала - Гаруа. Халқының саны әлде қайда кіші, 300 000-ға жуық.

Астында Камерунның барлық қаласының  тізімі берілген. 

## Сілтемелер
* http://bevoelkerungsstatistik.de/
* Mongabay - Камерун қалаларының халық саны
* City Population - Камерун қалаларының халық саны жайлы тарихи ақпараттар

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Камерун қалалары
Алистер Кроули

**Алистер Кроули** (; туған кездегі есімі *Эдвард Александр Кроули* (); 12 қазан 1875 жыл — 1 желтоқсан 1947 жыл) — ағылшын ақын, оккультист, каббалист және таролог, ХІХ-ХХ ғасырдағы атақты оккулист-кабаллистердің бірі, телема ілімінің негізін салушы.

## Дереккөздер

Санат:12 қазанда туғандар
Санат:1 желтоқсанда қайтыс болғандар
Санат:Ұлыбритания философтары
Орхан Кемал

**Орхан Кемал** (15 қыркүйек 1914, Джейхан, Адана — 2 маусым 1970, София, Болгария). Шын аты - ***Мехмет Рашид Өгүтчү***. 1950 жылы отбасымен бірге Ыстамбұл қаласына қоныстанған. Орхан Кемал жазушылық қаламақысымен күн көрді. Сарабдал жазушы әңгімелерінде ұлттық мінез ерекшелігін, рух концепциясын терең зерделеген. 1970 жылы 2 маусымда Болгар Жазушылар Одағының шақыртуымен София қаласында емделіп жатқан кезінде емханада қайтыс болды.

Санат:Түркия жазушылары
Санат:1914 жылы туғандар
Санат:1970 жылы қайтыс болғандар
Габон қалалары

**Габон мемлекетінің қалалары** () — Габон елінің ірі елді мекендерінің тізімі. World Gazeteer интернет-сайтының ақпараттары бойынша, Габонда халық саны 1500-ден асатын 33 қала бар.

## Ең үлкен қалалары

## Список городов Габона
right|thumb|352x352px|Габонның қалалары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Габон қалалары
Уругвай қалалары

**Уругвай мемлекетінің қалалары** — Уругвайдың халық саны 10 000-нан асатын қалалары.

Уругвайдың тек бір ірі қаласы бар - Монтевидео. Қалған қалалардың бәрі мемлекеттің астанасынан әлдеқайда кіші.

## Уругвайдың қалалары
[thumb|[Монтевидео]]
thumb|Сальто
thumb|Сьюдад-де-ла-Коста
[thumb|[Пайсанду]]
thumb|Лас-Пьедрас

## Дереккөздер

Санат:Уругвай қалалары
Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Соғанды

**Соғанды** — Жамбыл облысы Қордай ауданы, Бетқайнар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қордай ауылынан солтүстікке қарай 42 км-дей.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Қордай ауданы елді мекендері
Гондурас қалалары

thumb|268x268px|Гондурастың картасы
right|thumb|250x250px|Ла-Сейба
Халық саны 2010 жылғы ақпаратпен берілген.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Гондурас қалалары
Ұлмамбет Хожаназаров

**Ұлмамбет Хожаназаров** (1938, Өзбекстан, Кегейлі ауданы) — ақын.

## Өмірбаян
* 1960 жылы Қарақалпақ педагогика институтын бітірген.
* "Әмудария" журналының бас редакторы қызметін атқарған. 

## Шығармашылығы
"Көңіл екпіні", "Есептегіш", "Жылдарым менің" сынды бірнеше жыр жинақтарының авторы. 

## Марапаттары
Өзбекстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты.

## Дереккөздер

Санат:1938 жылы туғандар
Санат:Кегейлі ауданында туғандар
Санат:Өзбекстан ақындары
Санат:Өзбекстан бас редакторлары
Санат:Өзбекстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері
Меңнігүл Хисмәтуллина

**Меңнігүл Хисмәтуллина** (, 27 қараша 1927 - 18 ақпан 2004) - белгілі башқұрт ақыны әрі жазушысы. 
## Өмірбаяны
1927 жылы Башқұртстанның Шишмә ауданындағы Ябалақлы ауылында дүниеге келген. Дәулекан педагогика училищесін тәмамдап, Башқұрт радиосында, "Башқұртстан қызы" журналында қызмет істеді. 
## Шығармашылығы
"Дим тамшысы" (1976) және басқа да өлең кітаптары, "Қала қызы" (1987) повесі мен "Күміскөл бұлағы" (1983) әңгімелер жинағы жұртшылықтың жылы лебизіне ие болды.
## Дереккөздер

Санат:Башқұртстан жазушылары
Санат:Башқұрстстан ақындары
Коста-Рика қалалары

## Қалаларының тізімі
right|thumb|200x200px|Лимон

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Коста-Риканың ақпараттық базасы 

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Коста-Рика қалалары
Суринам қалалары

**Суринам қалалары** — Суринам елінің халық саны 1 500-ден асатын елді мекендерінің тізімі.

## Суринам қалалары
right|thumb|269x269px|Суринамның картасы

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* World Gazetteer - Суринам халқының саны
* Amt für Statistik in Suriname

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Суринам қалалары
Орталық Америка және Кариб бассейні ойындары

**Орталық Америка және Кариб бассейні ойындары** — Орталық Американың және Кариб бассейні елерінің ұлттық құрамалары қатысатын мультиспорттық аймақтық жарыстар. Алғаш рет 1926 жылы Мексикада  өткізілді. Соңғы 12 жылда төрт жыл сайын өткізіледі. Тұрақты өткізілуі жағынан тек Олимпиадалық ойындарынан төмен тұр. Алғашында *Орталық Америка ойындары* деп аталған, оның қазіргі атауы 1935 жылдан бері бар. 2006 жылғы ойындарда 32 халықтардың спортшылары қатысты. Ресми емес тарихында деректер бойынша командалық нәтижелерге қол жеткізген ең үздік елдер Куба және Мексика.

## Спорт түрлері
2010 жылы Пуэрто-Рикода өткен ойындарда, мынадай спорт түрлері бойынша марапаттар ойнатылды:

* 20px Садақ ату
* 20px Спорттық гимнастика
* 20px Жеңіл атлетика
* 20px Бадминтон
* 20px Бейсбол
* 20px Баскетбол
* 20px Жағалау волейболы
* 20px Боулинг
* 20px Бокс
* 20px Суға секіру
* 20px Ат спорты
* 20px Фехтование
* 20px Көгалдағы хоккей

* 20px Футбол
* 20px Гандбол
* 20px Дзюдо
* 20px Карате
* 20px Байдаркада және каноэде есу
* 20px Велоспорт
* 20px Современное пятиборье 
* 20px Ракетбол
* 20px Көркем гимнастика
* 20px Роликті коньки
* 20px Академиялық есу
* 20px Желкенді спорт
* 20px Ату

* 20px Софтбол 
* 20px Жүзу
* 20px Синхронды жүзу 
* 20px Сквош
* 20px Үстел теннисі
* 20px Тхэквондо 
* 20px Теннис 
* 20px Триатлон
* 20px Волейбол
* 20px Су полосы
* 20px Су шаңғысы
* 20px Ауыр атлетика 
* 20px Күрес

## Жарыстар

## 2014 жылдан кейін жарыс тарихындағы медальдік есеп

## Сілтемелер
* 2006 жылғы Орталық Америка және Кариб бассейні ойындарының ресми сайты 
* 2010 жылғы Орталық Америка және Кариб бассейні ойындарының ресми сайты 

*
Панама қалалары

thumb|500x500px|Панаманың картасы
Панамада орналасқан қалалардың тізімі.
* Агва-Буэна
* Агуадулсе
* Айлиганди
* Аланхе
* Алькалде-Диас
* Альмиранте
* Альто-де-да-Эстансиа
* Альто-дель-Эспино
* Анкон
* Антон
* Аррайхан
* Асеррио-де-Гариче
* Аталая
* Ачутупо
* Багала
* Берба
* Бока-де-Парита
* Бокас-дель-Торо
* Бокерон
* Бокето
* Бугаба
* Бурика
* Вакамонте
* Валле-дель-Риско
* Вилла-Кармен
* Вилла-Росарио
* Волкан
* Гарайче
* Гарачайне
* Гуабито
* Гуалака
* Гуараре
* Гуарумал
* Давид
* Дивала
* Долега
* Иканти
* Ипети
* Каймитильо
* Калобре
* Кальсада-Ларга
* Каназас
* Канайр-Дуп
* Канкайнту
* Каноа
* Капелланиа
* Капети
* Капира
* Карти-Сугтупу
* Катива
* Келмира
* Кермено
* Керро-Кама
* Керро-Пунта
* Кирило-гуайнора
* Коетупо
* Колон
* Колонсито
* Кристобал
* Куебрада-Бонита-Адентро
* Кусапайн
* Ла-Лома
* Ла-Мата
* Ла-Митра
* Ла-Пальма
* Ла-Рая-де-Санта-Мария
* Ла-Сабайма
* Лас-Куайас-Орайенте
* Лас-Кумбрес
* Лас-Майнес
* Лас-Таблас
* Ла-Тиза
* Ла-Чоррера
* Ла-Эспайгадилла
* Лидике
* Ллано-де-Пиэдра
* Ллано-Ларго
* Ллано-Марин
* Лос-Аларробос
* Лос-Анастасиос
* Лос-Бокуэронес
* Лос-Лотес
* Лос-Позос
* Лос-Поллос
* Макаракас
* Мамитипо
* Мария-Чикуита
* Мата-дель-Нанке
* Метети
* Монте-Лирио
* Морти
* Мулатупо
* Ната
* Номбре-де-Диос
* Нуево-Аррайхан
* Нуево-Вигиа
* Нуево-Гуараре
* Нуево-Сан-Хуан
* Нуево-Эмперадор
* Оку
* Ола
* Пакола
* Пакора
* Пальмас-Беллас
* Панама
* Парита
* Пасо-Бланко
* Педаси
* Педригал
* Пенономе
* Песи
* Плаза-де-Кайсан
* Покри
* Портобело
* Потрериллос-Абахо
* Потрериллос-Арриба
* Потреро-Гранде
* Пуэрто-Армуиллис
* Пуэрто-Индио
* Пуэрто-Каимито
* Пуэрто-Пена
* Пуэрто-Пилон
* Рио-Алехандро
* Рио-де-Хесус
* Рио-Дукуи
* Рио-Рита
* Рио-Серено
* Рио-Хато
* Сабанитас
* Сан-Висенте-де-Бикуэ
* Санта-Ана-Арриба
* Санта-Рита-Арриба
* Санта-Фе
* Сантьяго-де-Верагуас
* Сасарду
* Сахаликэс
* Сиогуи-Абахо
* Сиогуи-Арриба
* Сортова
* Токумен
* Толе
* Тоноси
* Тубуала
* Унион-Чоко
* Уступо
* Финкэ-Бланко
* Финкэ-Кайнкуэнта-у-Юно
* Финкэ-Корредор
* Хакуи
* Хорконкитос
* Чайгоре
* Чайгуири-Аррайба
* Чайлайбре
* Чайман
* Чайрайкуи-Гранде
* Чайтре
* Чайчика
* Чами
* Чангуинола
* Чипо
* Чурукуайта-Гранде
* Чурукуайта-Чайкуайта
* Эль-Валле-де-ла-Юнион
* Эль-Гирал
* Эль-Кано
* Эль-Копе
* Эль-Кортесо
* Эль-Кристо
* Эль-Порвенир
* Эль-Реал-де-Санта-Мария
* Эль-Ринкон
* Эль-Робле
* Эль-Силенсио
* Эль-Эспаве
* Эль-Эспино-де-Санта-Роса
* Эль-Ювито
* Энтрадеро
* Эскобал
* Явиса

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Панама қалалары
Зимбабве қалалары

**Зимбабве қалалары** () — Зимбабве елінің ірі елді мекендерінің тізімі. World Gazetteer интернет сайтының ақпараттары бойынша, халық  саны 150- ден асатын 116 қала бар.

## Зимбабве қалаларының тізімі
right|thumb|214x214px|Зимбабвенің қалалары
[right|thumb|200x200px|[Хараре,Зимбабвенің астанасы]]

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Зимбабве қалалары
Эрдем Бейазит

**Эрдем Бейазит** (, 1939 жыл, Қаһраманмараш, Түркия - 5 шілде 2008 жыл, Ыстанбұл) — түрік жазушысы.

Марашта дүниеге келді. Бастауыш мектеп пен лицейдегі оқуын Кахраманмарашта тәмамдады. Жоғарғы білімін 1959 жылы Анкара университеті, құқық факультетіндегі оқуынан қол үзіп, әскери борышын өтеуге кетті. Әскерден қайтып келгеннен кейін жоғарғы білімін Анкара университеті түрік тілі мен әдебиеті бөлімін тәмамдады. Әдебиет оқутышысы және кітапхана басшысы қызметтерін атқарды. 1987 жылы депутаттық сайлауда Анаватан партиясы атынан Кахраманмараштан депутат болып сайланды. Төрт баланың әкесі. Жетілген, тартысқа толы, дастанға ұқсас стильде жазылған өлеңдерінде де нәзік сезімдер жүрекке терең бойлайды. Исламдық сарын "Лейт-мотив" түрінде барлық өлеңдерінде көрініс тапқан.

## Дереккөздер

Санат:Түркия жазушылары
Непал қалалары

## [[Непал]]дың ең үлкен қалалары
* Катманду — 975 453
* Покхара — 255 465
* Лалитпур — 220 802
* Биратнагар — 201 125
* Джанакпур — 97 776
* Бхактапур — 81 748
* Бирендранагар — 47 914

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Непал қалалары
Оңтүстік Судан қалалары

Оңтүстік Судан территориясында орналасқан қалалардың тізімі.

## А
thumb|300x300px|Авейль
* Абоке
* Абвонг
* Авейль
* Адок
* Айод
* Акобо
* Акоп
* Акот

## Б
* Бантио
* Бир-Ди
* Биселлия
* Боли
* Бор
* Бундукия

## В
* Ваат
* Вараб
* Вау
* Вун-Рог
* Вун-Швай

## Г
* Ганзи
* Гогриаль
* Госсинга
thumb|300x300px|Джуба — Оңтүстік Суданның астанасы

## Д
* Дага-Пост
* Дейм-Зубейр
* Джербар
* Джонглей
* **Джуба** — столица
* Джунгуле
* Дук-Фадьят
* Дук-Файвиль

## Е
* Ей

## И
* Ибба

## Й
* Йироль

## К
* Кака
* Кан
* Капоэта
* Кваджок
* Кеяла
* Кодок
* Конгор

## Л
* Ланья
* Лау
* Лир
* Лириа
* Ловелли
* Лоль
* Лофуса
thumb|300x300px|Малакаль

## М
* Магве
* Малакаль
* Мальваль
* Мариди
* Мволо
* Мелут
* Мешра-эр-Рек
* Могог

## Н
* Нагишот
* Насир
* Нгангала
* Нимуле
* Ньероль
* Ньяпонгет
* Ньямлелль

## О
* Опари

## П
* Палойч
* Пибор-Пост
* Почала
thumb|300x300px|Румбек

## Р
* Рага
* Рамсель
* Рафили
* Риангном
* Румбек

## Т
* Тали-Пост
* Тамбура
* Товот
* Тонга
* Торит
* Тондж

## Ф
* Фагвир
* Фаддой
* Фангак

## Х
* Хогали

## Ш
* Шамбе

## Э
* Эзо
* Эр-Ренк

## Я
* Ямбио

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Оңтүстік Судан қалалары
Экваторлық Гвинея қалалары

Экваторлық Гвинея қалалары () — Экваторлық Гвинеяның ірі елді мекендердің тізімі.

## Экваторлық Гвинея қалаларының тізімі
right|thumb|323x323px|Экваториалдіқ Гвинея қалалары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Экваторлық Гвинея қалалары
Маврикий қалалары

**Маврикий қалалары** (') — Маврикий елінің  ірі елді мекендерінң тізімі. World Gazetteer интернет-сайтының ақпараттары бойынша, Маврикийда халық саны 400-ден асатын 143 қала бар.

## Маврикий қалаларының тізімі
right|thumb|215x215px|Маврикийдің қалалары
[right|thumb|200x200px|[Порт-Луи, Маврикийдің астанасы]]

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Маврикий қалалары
Кабо Верде қалалары

Кабо-Верде мемлекетінің халқының 54 % қалаларда тұрады. Сантьягу аралында орналасқан Прая астанасы мемлекеттегі ең үслкен мақала болып табылады. Сан-Висенте аралында Минделу қаласы орналасқан. Санта-Мария қаласы Сал аралында орналасқан. Қалған қалаларының халық сандары 10000-нан аспайды.  

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Кабо-Верде қалалары
Эквадор қалалары

## Эквадор қалалары

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Эквадор қалалары
Бурунди қалалары

**Бурунди қалалары** () — Бурунди елінің ірі елді мекендерінің тізімі. World Gazeteer интерне-сайтының ақпараттары бойынша, Бурунди-де халық саны 5000-нан асатын 17 қала бар.  

## Бурунди қалаларының тізімі
right|thumb|301x301px|Бурунди елінің қалалары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Бурунди қалалары
Солтүстік Кипр Түрік Республикасы қалалары

Солтүстік Кипр Түрік Республикасының қалалары.

## Қалалардың тізімі

## Қалалардың картасы

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Ниуэ қалалары

right|thumb|323x323px|Ниуэ мемлекетінің қалалары
Ниуэ 14 ауылға бөлінеді. Алофи астанасы екіге бөлінеді: Оңтүстік Алофи және Солтүстік Алофи. Әр ауылдың өзінің ауылдық кеңесі болады. Ауылдық кеңес ауылдың төрағасын сайлайды.

## Тізім

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Ниуэ қалалары
Сьерра-Леоне қалалары

**Сьерра-Леоне** () — Сьерра-Леоне елінің ірі елді мекендерінің тізімі. World Gazeteer интернет сайтының ақпараттары бойынша, Сьерра Леонеде халық саны 2000-нан асатын 97 қала бар.

## Сьерра-Леоне
right|thumb|323x323px|Сьерра-Леоне қалалары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Сьерра-Леоне қалалары
Мианма қалаларының тізімі

Мемлекетте 6 080 235 адам өмір сүреді. 2006 жылдың ақпараттары бойынша Рангун мегаполисінде халықтың 11% өмір сүреді.

## Округтар мен штаттар бойынша қалалар
### Рангун

### Мандалай

### Пегу

### Иравади

### Магуэй

### Сагайн

### Тенассерим

### Аракан

### Карен

### Кайя

### Качин

### Мон

### Чин

### Шан

## Халқы 50000 асатын қалалар

## Сілтемелер
* Central Statistical Organization 
* World Gazetteer — Aktuelle Einwohnerzahlen der Städte Myanmars
* City Population — Historische Einwohnerzahlen der Städte Myanmars

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Мьянма қалалары
Сан-Томе және Принсипи қалалары

[right|thumb|215x215px|[Сан-Томе және Принсипи картасы]]
## Сан-Томе және Принсипи қалаларының тізімі

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Сан-Томе және Принсипи ұлттық статистика институты  
* Сан-Томе және Принсипидің маңызды елді мекендер статистикасы 

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Сан-Томе және Принсипи қалалары
Руанда қалалары

**Руанда қалалары** () — Руандағы ірі елді мекендердің тізімі.

## Руанда қалаларының тізімі
right|thumb|322x322px|Руанда қалалары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Руанда қалалары
Уганда қалалары

**Уганда қалалары** () — Уганда мемлекетінің ірі елді мекендерінің тізімі. World Gazeteer интернет сайтының ақпараттары бойынша, Уганда-да халық саны 1600-ден асатын 90 қала бар..

## Уганда қалаларының тізімі
right|thumb|322x322px|Уганданың қалалары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Уганда қалалары
Парагвай қалалары

Төменде Парагвайдың 20 ірі қалаларының тізімі көрсетілген.

## Тізім
thumb|300x300px|Асунсьон
thumb|300x300px|Энкарнасьон

## Сыртқы сілтемелер
* Парагвай санақ және статистика басқармасы 
* World Gazetteer

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Парагвай қалалары
Комор аралдарының қалалары

**Корол аралдарының қалалары** () — Комор аралдарының ірі елді мекендерінің тізімі. World Gazetter интернет сайтының ақпараттары бойынша, Комор аралдарында халық саны 900 асатын 200 қала бар.

## Комор аралдарының қалалары
right|thumb|269x269px|Қалалары
right|thumb|250x250px|Морони, астанасы

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Комор аралдары қалалары
Никарагуа қалалары

thumb|Никарагуа қалаларының картасы
thumb|Леон
thumb|Матагальпа

## Сыртқы сілтемелер

* Institut National des Statistiques et du Recensement (INEC) 
* City Population
* World Gazetteer
* GeoHive 

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Никарагуа қалалары
Орталық Африка Республикасы қалалары

Орталық Африка Республикасының ең ірі қаласы - Банги.

## Сілтемелер
* Division des Statistiques
* World Gazetteer - Aktuelle Einwohnerzahlen der Städte in der Zentralafrikanischen Republik
* City Population - Historische Einwohnerzahlen der Städte in der Zentralafrikanischen Republik

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Орталық Африка Республикасы қалалары
Мальта қалалары

нобай|400x400 нүкте|Мальтаның әкімшілік бөлінісі
Мальта қалалары тізімі.


File:Мальта. Валетта.jpg|Валлетта
File:Валетта. Осень.jpg|Валлетта. 
File:Валетта .jpg|Валлетта
File:Набережная Слима.jpg|Слима..
File:Ноябрь в Слима.jpg|Слима. 
File:Слима.jpg|Слима.
File:Слима строится.jpg| Слима.
File:Слима. Типичная улица.jpg| Слима.


## Сыртқы сілтемелер
* National Statistics Office  

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Мальта қалалары
Мальдив қалалары

Астында халық саны бойынша, Мальдив мемлекетінің қалалары берілген.

## Сілтемелер
* Жоспарлау және ұлттық даму министрлігі 
* City Population - Мальдив қалаларының халық саны

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Мальдив қалалары
Папуа — Жаңа Гвинея қалалары

Папуа — Жаңа Гвинея қалаларының тізімі.

## Сыртқы сілтемелер
* National Statistical Office of Papua New Guinea 

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Папуа — Жаңа Гвинея қалалары
Конго Демократиялық Республикасы қалалары

Алфавиттік тәртіппен Конго Демократиялық Республикасының қалалары:
right|thumb|215x215px|Конго ДР картасы
[right|thumb|200x200px|Орталық [Киншаса|Киншасы]]
right|thumb|200x200px|Орталық Лубумбаши

## Ең ірі қалалар

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Конго Демократиялық Республикасы қалалары
Даниядағы ең биік ғимараттардың тізімі

## Сыртқы сілтемелер
* Emporis: Denmark
* Structurae: Denmark

Санат:Елдер бойынша ғимараттар мен құрылыстар тізімі
Словения қалалары

right|thumb|269x269px
Словенияда 67 қала бар.

## Ірі қалалар
Словения мемлекетінде халық саны 10000 асатын қалалар ірі болып саналады. 2014 жылдың ақпараттары бойынша, Словенияда 16 ірі қала бар.

## Халық саны 4000 астам қалалар

## Рим Империясы кезіндегі қалалар

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
2002 ж. Халық санағы

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Словения қалалары
Аустралиядағы ең биік ғимараттардың тізімі

right|thumb|Q1 Tower
right|thumb|Eureka Tower

нобай|солға|555x555px|Аустралиядағы ең биік 6 ғимарат

## Сыртқы сілтемелер

* Emporis Corporation 
* Skyscraper Page
* Vision Brisbane Official Website 
* Soul Official Website

Санат:Аустралия сәулеті
Санат:Елдер бойынша ғимараттар мен құрылыстар тізімі
Жапония қалалары

**Қалалар** — Жапонияның муниципалдық деңгейдегі әкімшілік бірліктері. Ауылдар мен кенттерге қарағанда, қалалар үйездердің қурамына кірмей, тікелей префектураларға бағынады. Қалалардың қуқықтары «Жапонияның жергілікті өзіндік басқарма туралы Заңымен» дәйектеледі. 

Егер елді мекендегі халық саны 50 мыңға жетсе, ол қала мәртебесін алуы мүмкін, ал 50 мыңнан төмен болса — мәртебені жоғалтуы мүмкін. Жапонияның халқы ең аз қаласында — Утасинайда — бар болғаны 6 мың адам тұрады, сол екі арада дәл сол префектураның ауылында — Отофукада — 40 мыңға жуық халық өмір сүреді. Ірі қалалар *ерекше* (200 мыңнан астам адам), *орталық* (300 мыңнан астам адам) немесе *үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген қалалар *(500 мыңнан астам адам) мәртебелеріне ие болуы мүмкін.

Жапонияда 786 қала бар (1 сәуір 2010 жыл).

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Жапония қалалары
Санат:Жапония әкімшілік бөлінісі
Үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген қалалар

**Үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген қалалар** (жап. 政令指定都市 Сэйрэй ситэй тоси) — *Жергілікті өзіндік басқарма туралы заңымен* сәйкестенетін, Министрлер кабинетінің жарлығы бойынша берілген ерекше әкімшілік-құқықтық мәртебесі бар жапон қалалар. Осы қалалардың өзін-өзі басқару ұйымдарының мүшелерінде, тек префектураның деңгейінде шешілетін кейбір сұрақтар бойынша шешімдерді қабылдауға (мысалы, қалалық білім алу жүйесі, әлеуметтік қамсыздандыру, қаланы жоспарлау, шағым бизнестің кәсіпорындарын лицензиялау салаларында) құқықтары бар.

Осы мәртебеге ие қалалар, үкімет органдарының әкімшілік деңгейдегі сұрақтарды (мысалы, тіркеу, жылжымайтын мүлікке салынатын салық, медициналық сақтандыру салаларында) шешуге құқықтары бар, қалалық аудандарға(жап. 区 ку) бөлінеді. 

Заң бойынша үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген қалаларда минимум 500 000 адам тұруы керек (2005 жылға дейін тек халықтың саны 1 млн-ға жететін қалалар ғана *жарлықтар бойынша белгіленген қалалар* деген мәртебге ие болған).

Токио астаналық префектура болып саналады, сондықтан үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген қала мәртебесіне талаптанбайды.

## Үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген қалалардың тізімі
2010 жылдың 1 сәуірінде Жапонияда үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген 19 қала болған:

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 

Санат:Жапония әкімшілік бөлінісі
Шығанақ (Сарысу ауданы)

**Шығанақ** — Жамбыл облысы Сарысу ауданындағы ауыл, Қамқалы ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңатас қаласының солтүстік-шығысында 140 км-дей жерде, Шу өзенінің төменгі сағасында, Бетпақдаланың оңтүстік бөлігінде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сарысу ауданы елді мекендері
Ислам мемлекеті (ұғым)

400px|нобай|
Мұсылман әлемі:
**Ислам мемлекеті** немесе **Ислами мемлекет** () деп негізінен Ислам дінін өзінің саяси институттарының идеологиялық негізі ретінде қабылдаған мемлекетті атайды. Әдетте бұл Ислам осы мемлекеттің ресми діні екенін және шариғаттың заң шығарудың бірден-бір қайнары екенін білдіреді. Шынайы «Ислам мемлекетінің» адам қолынан шыққан заңмен жүруі мүмкін емес, тек қана шариғатқа сәйкес басқарылады. Бұл адамдардың жоғары билігін *(суверенитет)* жариялаған Батыстың зайырлы демократиясына қарама қайшы түсінік. Қазіргі таңда халқының көп бөлігін мұсылмандар құрайтын 46 мемлекеттің тек 10 ғана конституцияларында өздерін «Ислам мемлекеті» деп жариялаған, ал олардың ішінде Құдайдың жоғары билігін бекіткен тек екі мемлекет бар — Иран және Пәкістан.

## Дереккөздер

## Әдебиет
* 
Санат:Ислам
Беріктас

**Беріктас** деген сөз бірнеше мағына береді:

**Елді мекен:**
* Беріктас — Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
* Беріктас — Жамбыл облысы Қордай ауданындағы ауыл.
* Беріктас — Жетісу облысы Кербұлақ ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**
* Беріктас — Алматы облысы Жамбыл ауданындағы көне қорым.
Жаңабет ауылдық округі

**Жаңабет ауылдық округі** – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы әкімшілік бірлік. 2023 жылға дейін *Бобровка ауылдық округі* деп аталды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңабет, Жасқайрат ауылдары кіреді. Орталығы – Жаңабет ауылы. Округ құрамында болған ''Боброво'' ауылы 2017 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Тереңкөл ауданы ауылдық округтері
Реней никелі

**Реней никелі** немесе *«қаңқа никелі»* (ағылшын тілінде кейде ***spongy nickel*** деп те атайды) — көптеген химиялық-технологиялық процестерде қолданылатын, мықты, борпылдақ микрокристаллды никелді катализатор. Бұл катализатордың дайындалу әдісін 1926 жылы америкалық инженер Реней Мюррей ұсынған болатын. Құрамында алюминийдің аздаған мөлшері (15 масс.% дейін) және қаныққан сутегісі (33 ат.% дейін) бар, никельден өзге жоғары дисперстік сұр ұнтақ (бөлшегінің көлемі 400-800 нм) кездеседі. Ұнтақ бөлшектерінің көп мөлшерлі бос қуыстарының әсерінен меншіктік беттік аудан 100 м²/г жуық болып келеді. Реней никелі пироферен болып келеді. Яғни, бөлме температурасында ауада өздігінен тұтана алады. Сол себепті, оны су, спирт немесе бензин қабаттарының астында сақтайды. 
Реней никелін органикалық қосылыстардағы сутектендіру немесе тотықсыздану сияқты әртүрлі процестердің катализаторы ретінде кеңінен қолданады. Мысалы: аренді, алкенді немесе өсімдік майларын сутектендіру. Сондай-ақ ауадаға оттектің тотығу процесін де жылдамдатады. Реней никелінің құрылымдық және жылулық тұрақтысы кең ауқымды реакциялар жүргізуге мүмкіндік береді. Зертханалық тәжірибелерде оны бірнеше рет қолдануға болады. Реней никелінің каталитикалық түрдегі белсенділігі платина тобындағы металдардан төмен. Алайда, бағасы платина тобындағы элементтерге қарағанда арзан болып келеді. 

Реней никелін алюминий мен никельдің (20-50 % Ni; кейде құймаға мырыш пен хромның аздаған мөлшері қосылады) 1200 °C құймасынан алады. Осыдан соң, алюминийді жоюға арналған үгінді құйманы концентрациясы 10-35 % болатын натрий гидроксидінің ыстық ертіндісімен өңдейді. Қалған бөлігін сутек атмосферасында сумен жуып-шаяды. Реней никелін дайындау әдісіндегі басты принцип, белсенді металдардың каталитикалық түрін алуда қолданылады. Мысалы: кобальт, мыс, темір және тағы басқа да металдар.
## Дереккөздер

Санат:КатализаторларСанат:Никель
Интернациональное (Ақмола облысы)

**Интернациональное** — Ақмола облысы Есіл ауданындағы ауыл, Интернациональный ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Есіл қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 55 км-дей жерде.

## Халқы
 

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) елді мекендері
Алексей Николаевич Леонтьев

**Алексей Николаевич Леонтьев** (1903-1979) – Кеңес Одағының кезінде «Іс-әрекеттік қатынас» теориясының авторы ретінде белгілі психолог.
## Өмірбаяны
Мәскеу университетінің қоғамдық ғылымдар бөлімін (1924) бітіріп, психология институтында және коммунистік тәрбиелеу Академиясында қызмет атқарған. Л.С.Выготскийдің ең жақын қызметтестерінің бірі болған. 1931-1935 жж. Харьковта жұмыс істеп, 1932 ж. профессор атағына ие болды. 1941 ж. Мәскеу университетінің профессоры, педагогика ғылымдарының докторы. 1942-1945 жж. Свердловскдегі тәжірибені қалпына келтіру госпиталінде ғылыми жетекшілік қызметін атқарды. 1945-1950 жж. Ресейдегі ПҒА- ның Психология институтының балалар психологиясы бөлімін, 1945 ж. Мәскеу мемлекеттік университетінің психология кафедрасын, 1963 ж. философия факультетінің бөлімін меңгерді. Сол университетте 1966 ж. оның ұйымдастыруымен психология факультеті ашылды.
## Қызмет жолы
1950 жылдан Ресейдің ПҒА мүшесі. 1920 ж. адамның дамуындағы іс-әрекеттің (структурасы, мотив- тері), әсіресе заттық іс-әрекеттің рөлін жан-жақты әрі терең зерттеген ғалым. Негізгі еңбектері: «Естің дамуы» (1931), «Қимыл-қозғалысты қалыпқа келтіру» (1945), «Психика дамуының очеркі» (1947), «Іс-әрекет, сана, тұлға» (1975) т.б.
## Қолданылған әдебиеттер
1. Ж 32 Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 624 б.
Санат:КСРО психологтары
Хинди-урду

**Хинди-урду тілдері** немесе **Хиндустани** (हिन्दुस्तानी, ہندوستانی, , тікелей аударма «үндістан тілі», сонымен қатар тарихи **хиндави**, **урду** және **[[рекхта]]**) — батыс хинди тілінің кластерінің бөлімі болып табылатын идиомдар тобының ортақ атауы. Бұл идиомдар солтүстік Үндістанның, Пәкістанның және тағы басқа елдердің  лингва франкасы болып табылады. Бұл Делидің кхари-боли диалектіне негізделген және парсы, араб, санскрит және түрік лексикасының әсерлерімен қалыптасқан үндіарий тілі. Бұл тілдің үнді нұсқасының аты хинди, ал пәкістандағы нұсқасы — урду деп аталады.

Хинди тілі, урду тілі және хинди-урду  тілдерінің сөйлеу стилдерінің айырмашылықтары өте аз, дегенмен, әдеби, ғылыми және техникалық лексикалары өзгешеленген: урдуда парсы тілінің әсері, ал хиндида санскриттің әсері сақталған. Британ Үндістанның бөлінуіне дейін «хиндустани», «урду» және «хинди» сөздері синоним болып саналатын. Хиндустани терминымен Үндістанның және Пәкістанның лингва франкасын және фиджи хиндустани және кариб хиндустани тілдері аталады.

Сөйлеушілер саны бойынша әлемде екінші (кей мәліметтер бойынша үшінші) тіл болып табылады (қытай тілі және мүмкін ағылшын тілінен кейін).

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер