open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
8 сәуір

**Сәуірдің 8** — Григориан күнтізбесінде жылдың 98-ші күні (кібісе жылдарда 99-шы). Жылдың аяғына 267 күн қалады.

## Мерекелер

* Халықаралық сығандар күні.
* Ресей мен Белоруссияда Әскери комиссариат қызметкерлерінің күні.
* Малайзияда Джохор сұлтан сүні.
* АҚШ-та Астрономия күні.

## Оқиғалар

## Туғандар
* Геннадий Геннадьевич Головкин, 1982 ж., Қарағанды, боксшы

## Қайтыс болғандар
* 2013 жыл — Маргарет Тэтчер, Ұлыбритания премьер-министрі (1979-1990)

## Сыртқы сілтемелер

Санат:8 сәуір
9 сәуір

**Сәуірдің 9** — Григориан күнтізбесінде жылдың 99-шы күні (кібісе жылдарда 100-ші). Жылдың аяғына 266 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:9 сәуір
2 сәуір

**Сәуірдің 2** — Григориан күнтізбесінде жылдың 92-ші күні (кібісе жылдарда 93-ші). Жылдың аяғына 273 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:2 сәуір
3 сәуір

**Сәуірдің 3** — Григориан күнтізбесінде жылдың 93-ші күні (кібісе жылдарда 94-ші). Жылдың аяғына 272 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:3 сәуір
10 сәуір

**Сәуірдің 10** — Григориан күнтізбесінде жылдың 100-ші күні (кібісе жылдарда 101-ші). Жылдың аяғына 265 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:10 сәуір
11 сәуір

**Сәуірдің 11** — Григориан күнтізбесінде жылдың 101-ші күні (кібісе жылдарда 102-ші). Жылдың аяғына 264 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:11 сәуір
12 сәуір

**Сәуірдің 12** — Григориан күнтізбесінде жылдың 102-ші күні (кібісе жылдарда 103-ші). Жылдың аяғына 263 күн қалады.

## Мерекелер
*  — Ғылым қызметкерлері күні
* : Халықаралық адамның ғарышқа ұшу күні
* FAI: Дүниежүзілік авиация мен ғарыштану күні
*  — Ғарыштану күні
*  — Ұлттық азат күні (1980).
*  — Юрий түні
*  — Зымырандық-ғарыштану саласы жұмыскерлері күні.

## Оқиғалар
* 1815 — Тамбора жанартауы атқылауы (басы 5-де, кульминациясы — 10 сәуірде) нәтижесінде шамамен 10 000 адам бірден қаза болса, 80 мыңы артынан (цунами мен аштық салдарынан) көз жұмған.
* 1903 — Лондонда алғашқы қоғамдық көлік ретінде ішкі жану двигателді автобус маршруты шықты.
* 1992 — Париж түбінде «Еуро-Диснейленд» ашылды.
* 2005 — Intel екіядролы процессор Pentium 4 Extreme Edition 840 бұқараға таныстыра бастады.

## Туғандар
* 1871 жыл — Иоаннис Метаксас, гректің әскери және мемлекет қайраткері, генерал, (1936-41) премьер-министр
* 1899 жыл - Қаныш Сәтбаев, қазақ және Кеңес Одағының геологі, қоғам қайраткері, Қазақ КСР Ғылым академиясын ұйымдастырушы және оның тұңғыш президенті, Қазақ КСР академиясының академигі, Кеңес Одағының және Қазақстанның металлогения мектебінің негізін қалаушы, қазақтан шыққан тұңғыш академик.
* 1936 жыл — Қазбек Есенжанұлы Жауғаштин,технология ғылымдарының докторы (1973), професор (1986).
* 1980 жыл — Мұрат Тілешев, Қазақстан футболшысы

## Қайтыс болғандар
* 1971 — Игорь Евгеньевич Тамм (1895 жылы туған), орыс физигі, Нобель сыйлығы лауреаты (1958).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:12 сәуір
14 сәуір

**Сәуірдің 14** — Григориан күнтізбесінде жылдың 104-ші күні (кібісе жылдарда 105-ші). Жылдың аяғына 261 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар
1927 жыл — МакДиармид Алан, Химиядан Нобель сыйлығы лауреаты, АҚШ және Жаңа зеландиялық химик

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:14 сәуір
13 сәуір

**Сәуірдің 13** — Григориан күнтізбесінде жылдың 103-ші күні (кібісе жылдарда 104-ші). Жылдың аяғына 262 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
2009 жылы Семейде Шәкәрім Құдайбердіұлының (1858-1931) жаңа фотосуреті табылды. Фотосурет Қазақ Автономды Кеңес Социалистiк Республикасының Семей губерниялық жер басқару Наркомземның арнайы комиссиясының 1924-1925 жылдары ұйымдастырылған жұмыс туралы есеп берудің қосымшаларынан табылған.

## Туғандар
* Кенжебай Есенғалиев (1947) – Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті ректорының кеңесшісі;
* Мағзам Қасымов (1947) – Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінің Алматы қаласы бойынша басқарма бастығы – Алматы қаласы Тәртіптік кеңесінің төрағасы;
* Қуандық Медеуов (1948) – генерал-майор;
* Бауыржан Құлжанов (1953) – Солтүстік Қазақстан облысы бойынша кедендік бақылау департаменті кинологиялық бөлім бастығының орынбасары, полковник;
* Шағурашид Мамалинов (1958) – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданының әкімі;
* Бағлан Қабдікәрімұлы Ыдрысов (1959) – Қазақстан сумо қауымдастығының президенті, Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы;
* Ақылбек Күрішбаев (1961) – ауыл шаруашылығы ғылымының докторы, профессор;
* Асқар Бишіғаев (1964) – «Альянс Банкі» АҚ басқарма төрағасының орынбасары;
* Асқат Жіткеев (1981) – Қазақстан Республикасының дзюдодан ұлттық ерлер құрама командасының бас жаттықтырушысы, қазақша күрестен спорт шебері, дзюдодан, самбодан халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстанның еңбек сiңiрген спорт шеберi.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:13 сәуір
15 сәуір

**Сәуірдің 15** — Григориан күнтізбесінде жылдың 105-ші күні (кібісе жылдарда 106-шы). Жылдың аяғына 260 күн қалады.

## Мерекелер

* Халықаралық мәдениет күні.
* , Қозы Көрпеш пен Баян Сұлу (Махаббат) күні.
* , Армия күні.
* , Махаббат күні.
*  (Батыс Бенгал), Бенгал Жаңа жылы.
* , Күн мейрамы (Ким Ир Сен туған күні)

## Оқиғалар

## Туғандар
* 1878 жыл — Роберт Вальзер, неміс тілді швейцариялық ақын және прозашы.
* 1912 жыл — Ким Ир Сен, КХДР 1948 жылдың басында негізі қаланғаннан бастап 1994 жылы қайтыс болғанға дейін жетекшісі болған саясатшы және әскери қолбасшы.
* 1931 жыл — Томас Транстрёмер, XX ғасырдағы ірі швед ақындарының бірі.
## Қайтыс болғандар
* 1865 жыл — Авраам Линкольн, Америка мемлекет қайраткері, АҚШ-тың 16-шы Президенті (1861-1865) және Республикалық партиядан америкалық құлдарды бірінші азат етуші, америка халқының ұлттық батыры.
* 1912 жыл — Джек Филлипс,  «Титаник» бортында болған аға радист және тарихта ең бірінші болып S.O.S. халықаралық құтқару туралы сигналын жіберген оператор.
* 1956 жыл — Эмиль Нольде,  неміс суретші-экспрессионист, графикші және аквалерист.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:15 сәуір
16 сәуір

**Сәуірдің 16** — Григориан күнтізбесінде жылдың 106-шы күні (кібісе жылдарда 107-ші). Жылдың аяғына 259 күн қалады.

## Мерекелер

* , Армения полиция қызметкері күні.
* , «Алғашқы конституция күні», «Заңгер күні».
* , Гренландия, Маргрет патшайымы туған күні.
* , Массачусетс, Мэн, Патриоттар күні.

## Оқиғалар
* 1863 жыл — Францияда «Plongeur» (фр. «Малтушы») — XIX ғасыр ең ірі су асты кемесі суға түсірілді.
* 1871 жыл — Берлин Германия астанасы деп жарияланды.
* 1945 жыл — Берлин операциясы басталды.
* 1947 жыл — Оңтүстік Каролина сенатында америкалық саясаткер және қаржыгер Бернард Барух «суық соғыс» сөз тіркесін алғаш рет пайдаланды.
* 1966 жыл — Израильде алғаш рет «Кока-кола» сатыла бастады.

## Туғандар
1889 жыл — Чарли Чаплин,  америка және ағылшын киноактері, кинорежиссер, сценарийші, композитор әрі продюсер. Оксфорд университетінің құрметті докторы

## Қайтыс болғандар

## Дереккөздер


Санат:16 сәуір
17 сәуір

**Сәуірдің 17** — Григориан күнтізбесінде жылдың 107-күні (кібісе жылдарда 108). Жылдың аяғына 258 күн қалады.

## Мерекелер
* Дүниежүзілік гемофилия күні.
* , «Ту күні».
* , Өртке қырсы қызмет күні.
* , Контрреволюцияға қарсы жеңіс күні (1961 жылдан).
* , Балаларды қорғау күні.

## Оқиғалар

## Туғандар
* 1894 жыл — Никита Сергеевич Хрущёв, КОКП ОК бірінші хатшы, 1958—64 жж. КСРО Министрлер Кеңесі төрағасы, Кеңес Одағы ері, үш рет Социалистік еңбек ері.

## Қайтыс болғандар
* 1892 жыл — Макензи Александр, шотландиядан шыққан канадалық мемлекеттік қайраткер, Либералды партиядан шыққан Канаданың бірінші премьер-министрі.
* 1993 жыл — Тұрғыт Озал,  Түркияның саяси қайраткері

## Сыртқы сілтемелер

## Дереккөздер


Санат:17 сәуір
18 сәуір

**Сәуірдің 18** — Григориан күнтізбесінде жылдың 108-ші күні (кібісе жылдарда 109-шы). Жылдың аяғына 257 күн қалады.

## Мерекелер

*  Тәуелсіздік күні
* Халықаралық ескерткіштер мен тарихи орындар күні

## Оқиғалар

## Туғандар
* 1907 жыл -  Алфорс Ларс Валериан, Атақты финн және америкалық математик (1996.10.11 қ.б.)
* 1927 жыл -  Тадеуш Мазовецкий,Польшаның саяси және мемлекеттік қайраткері. 
* 1981 жыл - Максим Иглинский, қазақстандық кәсіпқой велошабандоз.
## Қайтыс болғандар
* 1955 жыл - Альберт Эйнштейн, физик-теоретик, қазіргі физиканың негізін салушылардың бірі
## Сыртқы сілтемелер

Санат:18 сәуір
20 сәуір

**Сәуірдің 20** — Григориан күнтізбесінде жылдың 110-шы күні (кібісе жылдарда 111-ші). Жылдың аяғына 255 күн қалады.

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:20 сәуір
19 сәуір

**Сәуірдің 19** — Григориан күнтізбесінде жылдың 109-шы күні (кібісе жылдарда 110-шы). Жылдың аяғына 256 күн қалады.

## Мерекелер

* , Бәйшешек күні.
* , Тәуелсіздік күні (1810).
* , Республика күні (1971).
* , 33 жылдар экспедиция күні.

## Оқиғалар
* 1529&nbsp;— Рейхстагта Шпейерде неміс католиктері мен протестанттарының толықтай бөлінуі орын алды.
* 1627&nbsp;— Франция кардиналы Ришелье Ста ассоциаций компаниясына Канаданы зерттеуге патент берді.
* 1810&nbsp;— Каракаста халық көтерілісі. Венесуэланың Испаниядан тәуелсіздігі үшін соғыс басталды.
* 1839&nbsp;— Лондон келісім-шарты бойынша Бельгия Нидерландтан тәуелсіздігі танылды.
* 1850&nbsp;— Англия мен АҚШ Панама каналын бірлесіп салу келісімге келді (артынша АҚШ өз күшімен салуды жөн көреді).
* 1941&nbsp;— АҚШ сенаты Израильде жебірей мемлекетін құру идеясын қолдау резолюциясын қабылдайды.
* 1947&nbsp;— «Үнді ұлттық конгрессі» партиясы елді екіге - Үндістан және Пәкістанға бөлуге келіседі.

## Туғандар
* 1875 жыл - Тихов Гавриил Адрианович, Қазақстан астрономы
* 1907 жыл - Афрасияб Бадалбек оглы Бадалбейли,  әзірбайжан сазгері, дирижер, музыкатанушы және публицист, Әзірбайжан КСР-інің халық әртісі (1976 жылы қ.б.)
* 1949 жыл - Төлеген Тілекұлы Жүкеев, Қазақстан мемлекет және қоғам қайраткері
## Қайтыс болғандар
* 1875 жыл - Джордж Байрон,  ағылшын ақыны, романтизм бағытының көрнекті өкілі, 6-шы барон Байрон, лорд. ХІХ ғасырдағы еуропа әдебиетінің көрнекті өкілі  (1788 жылы т.)
* 1882 жыл - Чарлз Дарвин,  ағылшын натуралисті, қарама-қайшы биологиялық эволюциялық теорияны қалаушы
* 1906 жыл - Пьер Кюри, француз физигi, радиоактивтiлiк туралы ғылымның негiзiн құраушылардың бiрi, Нобель сыйлығының иегері (1859 жылы т.)
* 1998 жыл - Октавио Пас (1914 жылы т.), мексикалық ақын, Нобель сыйлығының 1990 жылғы лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:19 сәуір
21 сәуір

**Сәуірдің 21** — Григориан күнтізбесінде жылдың 111-ші күні (кібісе жылдарда 112-ші). Жылдың аяғына 254 күн қалады.

## Мерекелер
*  — Мемлекеттік күзет қызметі күні
*  Тирадентес күні. 1792 ж. Рио-де-Жанейрода португалдықтар Бразилия азаттығына күрескен Тирадентесті жазалады.
*  — Рим негізі қаланған күн
*  — Ағаш отырғызу күні.
*  Икбал күні. 1938 ж. қайтыс болған Пәкістан рухани атасы саналатын Мұсылмандар лигасы президенті, ақын Мұхаммед Икбалды еске алу күні.
*  Техас, Сан-Хасинто күні.
*  Қоршаған орта күні.

## Оқиғалар

## Туғандар
* 1816 жыл — Шарлотта Бронте (1855 жылы қ.б.), ХІХ ғасырдағы ірі жазушылардың бірі, ағылшын әдебиетінің классигі
* 1864 жыл — Макс Вебер (1920 жылы қ.б.), неміс әлеуметтанушысы, әлеуметтік философ, тарихшы
* 1909 жыл — Тәжен Елеуов (1967 жылы қ.б.), қазақ тарихшысы

## Қайтыс болғандар
* 1142 жыл — Пьер Абеляр (1079 жылы т.),  француз философы, теологы және ақыны
* 1699 жыл — Жан Расин (1639 жылы т.), Францияның XVII ғасырдағы ұлы үш мдраматургтарының бірі
* 2010 жыл — Хуан Антонио Самаранч (1920 жылы т.), әйгілі испандық кәсіпкер, әрі саясаткер, Халықаралық олимпиада комитетін 1980-2001 жылдары басқарды, ХОК өмірлік құрметті президенті.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:21 сәуір
22 сәуір

**Сәуірдің 22** — Григориан күнтізбесінде жылдың 112-ші күні (кібісе жылдарда 113-ші). Жылдың аяғына 253 күн қалады.

## Мерекелер
 Жер күні мерекесі

* , Жаңалық күні.
* , Изабелла патшайым күні.
* , Оклахома күні.

## Оқиғалар
* 1964 жыл — Танганьика және Занзибар  — Танзания мемлекетіне бірірігуін мәлімдеді.
* 1969 жыл — Хьюстонда алғашқы рет адамға көз орнату операциясы сәтті өтті.

## Туғандар
* 1724 жыл — Иммануил Кант (1804 жылы қ.б.), неміс пәлсапашысы
* 1870 жыл — Владимир Ильич Ленин,  ресейлік төңкерісшілі, сөзші, пәлсапашы, ленинизмнің негізін қалаушы, большевиктер партиясы көкейтесті құрылтайшылардың бірі, Ресей КФСР мен КСРО орнатушысы
* 1899 жыл — Владимир Владимирович Набоков, орыс және американ жазушысы, сыншы
* 1937 жыл — Шынболат Нұрғазыұлы Ділдебаев, қазақ жазушы, ақын, жыршы.

## Қайтыс болғандар
* 1994 жыл — Ричард Никсон, Америка Құрама Штаттарының 37- президенті (1969—1974), АҚШ-тың 36- вице-президенті (1953 — 1961), президенттік мерзімінің соңына дейін отырып, қызметінен босаған жалғыз АҚШ Президенті.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:22 сәуір
23 сәуір

**Сәуірдің 23** — Григориан күнтізбесінде жылдың 113-ші күні (кібісе жылдарда 114-ші). Жылдың аяғына 252 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

1014 жылы Ирландияның жоғарғы ханы Бриан Борума Клонтарф шайқасында викингтердің және Лейнстер патшалығының одақтас әскерлерін талқандады, бірақ оның өзі шайқастың кезінде қаза тапты.

## Туғандар
* 1564 жыл — Уильям Шекспир, ағылшынның ұлы драматургы әрі ақыны, әлемнің ең әйгілі драматургтарының бірі.
* 1858 жыл — Макс Планк (1947 жылы қ.б.), неміс физик-теоретигі, кванттық теорияның негізін салушы, Нобель сыйлығы лауреаты

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:23 сәуір
26 сәуір

**Сәуірдің 26** — Григориан күнтізбесінде жылдың 116-шы күні (кібісе жылдарда 117-ші). Жылдың аяғына 249 күн қалады.

## Халықаралық және әлемдік күндер мен даталар
*  Халықаралық интелектуалдық меншік күні

## Мерекелер

*  Армения, Шекарашы күні.
*  Ресей:
** Марий Эл — Ұлттық батыр күні.
**  Татарстан — Ана тілі күні.
*  Танзания — Бірігу күні.
## Оқиғалар
* 1607 — Генри мүйісінде (Вирджиния) Америкадағы алғашқы ағылшын қоныстанушылары аяқ басты.
* 1920 — Хорезм Халық Кеңес Республикасы жарияланды.
* 1964 — Танганьика мен Занзибар Танзания Республикасына бірікті.
* 1966 — Ташкенттегі 8 баллдық жер сілкінісі
* 1986 — Чернобыль АЭС-дағы апат
## Туғандар
26 сәуір қазақ әдебиетінің алып тұлғасы, мемлекет және қоғам қайраткері, шығармалары дүниежүзінің 40-тан астам тіліне аударылған, қазақ әдебиеті тарихында теңдесі жоқ ұлы жазушы Сәбит Мұқанұлының туған күні.

## Қайтыс болғандар

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:26 сәуір
25 сәуір

**Сәуірдің 25** — Григориан күнтізбесінде жылдың 115-ші күні (кібісе жылдарда 116-шы). Жылдың аяғына 250 күн қалады.

## Мерекелер

*  Дүниежүзілік малярияға қарсы күресу күні
* Аустралия, Жаңа Зеландия, Науру, Соломон аралдары, Тонга, Самоа: ANZAC күні.
*  — Ағаш отырғызу күні.
*  — Синай бұғазын азат ету күні.
* 
** Фашизмнен азат етілі күні.
** Евангелист Маркты еске алу күні
** Гульельмо Маркони туған күні
*  — Қазақ футболы күні ( 25.04.2002 Қазақстан УЕФАның 52-ші мүшесі болды).
*  — КХДР Армия күні.
*  — Көтеріліс күні, Азат етілу күні.
*  — Ұлттық ту күні

## Оқиғалар
* 1719 — Лондонда Даниэль Дефоның Робинзон Крузо романы алғаш рет басылып шығады.
* 1783 — Аннонда (Франция) адам салмағына тең жүкпен алғашқы раш әуеге көтеріледі.
* 1826 — Англияда алғашқы Іштен жану қозғалтқышты автомобиль патенттеледі.
* 1859 — Порт-Саидте Суэц аңғарын француз инженері әрі дипломаты Фердинанд Лессепс басқаруымен сала бастайды.
* 1867 — Жапония Токио қаласын сыртқы сауда үшін аша бастайды.
* 1901 —  Нью-Йорк шатында әлем бойынша алғаш рет Автомобиль нөмірлерін енгізеді.
* 1931 — Фердинанд Порше Porsche компаниясын ашады.
* 1990 — Хаббл телескопы Жер орбитасына Дискавери шаттлымен ұшырылады.

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:25 сәуір
28 сәуір

**Сәуірдің 28** — Григориан күнтізбесінде жылдың 118-ші күні (кібісе жылдарда 119-шы). Жылдың аяғына 247 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:28 сәуір
27 сәуір

**Сәуірдің 27** — Григориан күнтізбесінде жылдың 117-ші күні (кібісе жылдарда 118-ші). Жылдың аяғына 248 күн қалады.

## Мерекелер

* 26px Аустрия, Екінші республика күні.
* 26px Израиль, Йом Хазикарон.
* 26px Ресей, Нотариат күні.
:* 26px Саха Республикасы, Республика күні.
* 26px Сьерра-Леоне, Тәуелсіздік күні.
* 26px Того, Тәуелсіздік күні.
* 26px Оңтүстік Африка Республикасы, Еркіндік күні.

## Оқиғалар

## Туғандар
170px|thumb|Сүлеймен І
1494 жыл — Заңшы Сұлтан Сүлеймен (еуропалық әдебиетте — Тамаша Сүлеймен) — Османлы Мемлекетінің сұлтаны (1520–1566) (1566 жылы қайтыс болған).

1878 жыл — Садриддин Айни, Садриддин Саидмұрад-заде — тәжік ақыны, ғалым, қоғам қайраткері. Тәжікстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Өзбекстан ғылым академиясының құрметті академигі (1943), Тәжікстан ғылым академиясының алғашқы президенті (1951) (1954 жылы қайтыс болған).

## Қайтыс болғандар
1521 — Фернан Магеллан — Португалияның теңіз саяхатшысы(1480 жылы дүниеге келген).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:27 сәуір
30 сәуір

**Сәуірдің 30** — Григориан күнтізбесінде жылдың 120-шы күні (кібісе жылдарда 121-ші). Жылдың аяғына 245 күн қалады.

## Мерекелер
* , Өрт қауіпсіздігі күні
* , Бала күні
* , Парсы шығанағының ұлттық күні.

## Оқиғалар
* 1789 — Джордж Вашингтон толық дауыс жинап алғашқы АҚШ президенті болып сайланады.
* 1803 — АҚШ  Франциядан Луизиананы акрына 4 цент бағамы бойынша сатып алған.
* 1900 — Гавай аралдарын АҚШ аннексиялайды.
* 1939 — Нью-Йоркте әлемдік өндіріс көрмесі ашылып, содан бастап АҚШ қалыпты телевиязилық толқын таратыла бастайды.
* 1945 — Адольф Гитлер өзінің бункерінде өзін өзі өлтіреді.
* 1975 — Вьетнам халық армиясы Сайгонды алып Вьетнам соғысы аяқталады.
* 1992 — Женевада Еуропалық элементар бөлшектер физикасы лабораториясының (CERN) қызметкері ағылшын Тим Бернерс-Ли () жасаған Әлемдік ғаламтор технологиясы (World Wide Web) барлығына тегін деп жарияланды.

## Туғандар
* 1777 жыл - Карл Фридрих Гаусс (1855 жылы қ.б.), керемет неміс математигі, астрономы және физигі
* 1857 жыл — Эйген Блейлер (Блюле) (1939 жылы қ.б.), швейцариялық психиатр әрі психолог. Шизофрения ұғымын алғаш енггізіп, оны жеке ауру ретінде сипаттаған.
* 1901 жыл — Саймон Смит Кузнец (1985 жылы қ.б.), америкалық экономист, жебірей, 1971 жылғы Нобель сыйлығы лауреаты.
* 1902 жыл — Теодор Уильям Шульц () (1998 жылы қ.б), америкалық экономист, «жаңа экономикалық зерттеулері үшін… дамушы елдерге қолданбалы» (Артур Льюиспен бірге ()) 1979 жылғы Нобель сыйлығы лауреаты .
## Қайтыс болғандар
* 1945 жыл — Адольф Гитлер (1889 жылы т.), Германия ұлттық-әлеуметтік мемлекет басшысы (1933—1945 жж.).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:30 сәуір
2 мамыр

**Мамырдың 2** — Григориан күнтізбесінде жылдың 122-ші күні (кібісе жылдарда 123-ші). Жылдың аяғына 243 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1843 жыл — Алғашқы неміс иммигранттар Чилидің Пуэрто-Хумбра портына келді. Атап айтқанда, олар Лланкиху көлі айналасында қоныстанды.
* 1926 жыл — Алғашқы факс хабарлама Атлант мұхитының екі жағына жіберілді.
* 1945 жыл — Германия басқыншылық әскерлері Италия; Берлин -дегі Неміс күштері одақтас әскерлерге, Кеңес Маршалы Жуков әскерлеріне беріле бастады.
* 1998 жыл — Еуропалық Одақ Банкі Брюссельде Еуропалық Одақ ақша-несие саясатын басқару үшін құрылды.
* 2011 жыл — Америка Құрама Штаттары қарулы күштері Усама бен Ладенді Пәкістанның Абботабад аймағында атып өлтірді.

## Туғандар
* 1912 жыл — Күләш Жасынқызы Бәйсейітова (1957 жылы қ.б.), қазақ опера өнерінің негізін салушылардың бірі, қоғам қайраткері. КСРО халық артисі (1936). КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1948-1949)

## Қайтыс болғандар
* 1519 жыл — Леонардо да Винчи (1452 жылы т.),италияндық ұлы суретші әрі ғалым, «Әмбебап адам»
* 1857 жыл — Альфред де Мюссе (1810 жылы т.), француз ақыны, драматург және прозашы, кейінгі романтизмнің өкілі
* 1997 жыл — Борис Гиршевич Ерзакович (1908 жылы т.), музыка зерттеушісі, композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1945), Қазақстан Ұлтыық Академиясының корреспонденция мүшесі (1967)
## Сыртқы сілтемелер

Санат:2 мамыр
3 мамыр

**Мамырдың 3** — Григориан күнтізбесінде жылдың 123-ші күні (кібісе жылдарда 124-ші). Жылдың аяғына 242 күн қалады.

## Мерекелер

Дүниежүзілік баспасөз бостандығы күні.

## Оқиғалар

## Туғандар
* 1950 — Ғани Қасымов, саясатшы.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:3 мамыр
4 мамыр

**Мамырдың 4** — Григориан күнтізбесінде жылдың 124-ші күні (кібісе жылдарда 125-ші). Жылдың аяғына 241 күн қалады.

## Мерекелер
* - Еңбек күні
* - Жастар күні
## Оқиғалар
*1807 - Персия мен Франция арасында Финкенштейн келісімі жасалды.
## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:4 мамыр
5 мамыр

**Мамырдың 5** — Григориан күнтізбесінде жылдың 125-ші күні (кібісе жылдарда 126-шы). Жылдың аяғына 240 күн қалады.

## Мерекелер

Халықаралық мүгедектер құқығын қорғау күні.

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:5 мамыр
29 сәуір

**Сәуірдің 29** — Григориан күнтізбесінде жылдың 119-шы күні (кібісе жылдарда 120-шы). Жылдың аяғына 246 күн қалады.

## Мерекелер

* 22px Халықаралық би күні.
* , Ханшайым Бенедиктаның туған күні
*  Жапония, Сёва күні.
*  Қырғызстан, Бішкек қаласы күні

## Оқиғалар
* 1770&nbsp;— ағылшындық капитан Джеймс Кук Аустралия жағасына алғаш рет аяқ тепті.
* 2013 — Алматылық Қайрат футзал клубы УЕФА кубогының финалында ресейлік Динамоны 4-3 есебімен тізе бүктіріп өз тарихында алғаш рет Еуропаның үздік клубы атанды.

## Туғандар

## Қайтыс болғандар
* 1951 — Оспан батыр  XX ғ. алғашқы жартысында Шығыс Түркістанның тәуелсіздігі үшін күрескен ұлт-азаттық қозғалысының көсемі.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:29 сәуір
6 мамыр

**Мамырдың 6** — Григориан күнтізбесінде жылдың 126-шы күні (кібісе жылдарда 127-ші). Жылдың аяғына 239 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:6 мамыр
24 сәуір

**Сәуірдің 24** — Григориан күнтізбесінде жылдың 114-ші күні (кібісе жылдарда 115-ші). Жылдың аяғына 251 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:24 сәуір
9 мамыр

**Мамырдың 9** — Григориан күнтізбесінде жылдың 129-шы күні (кібісе жылдарда 130-шы). Жылдың аяғына 236 күн қалады.

## Мерекелер
*           - Жеңіс күні
* , Еске алу және құрмет көрсету күні.
* , Еуропа күні.
* , Гельголандтық шайқас.
* , Мұғалім күні.
* , Тәуелсіздік күні.

## Оқиғалар
*1945 – КСРО да және ТМД елдерінде «Жеңіс күні» мейрамы.  
*1955 - Германия НАТО құрамына кірді

## Туғандар
*1932 - Базылхан Бұхатұлы, ғалым, филология ғылымдарының докторы (1993), профессор (1995)
*1923 - Бекен Бәкенұлы Жылысбаев, әнші, Қазақстанның халық әртісі
*1916 - Мариям Тохтаханқызы Семятова, актриса, Қазақ КСР-інің халық артисті (1954)
*1905 - Мұсатай Бекболатұлы Ақынжанов, тарих ғылымдарының докторы
*1927 - Әлімқұл Жамбылов, ақын, Жамбылдың немересі, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1979), Қазақстанның халық ақыны (1996)
*1954 - Қайрат Әбдіразақұлы Мәми, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасы
*1933 - Сейдахмет Бердіқұлов, жазушы, журналист
*1945 - Николай Иванович Баев, тау инженері, заңгер. ҚР Жоғарғы Кеңесінің 13-ші шақырылымының депутаты (1994)

## Қайтыс болғандар
*2004 - Анатолий Георгиевич Витушкин, кеңестік және ресейлік математик
*1986 - Сәлкен Хасенұлы Сұбханбердин, фармацевт-ғалым, драматург, медицина ғылым докторы (1972), Қазақстанға еңбегі сіңірген фармацевті (1965)
*1981 - Евгений Григорьевич Брусиловский, композитор, Қазақстанның халық артисі (1936)
*1978 - Всеволод Игоревич Авдиев, Кеңес шығыстанушы, египтолог, Тарих ғылымдарының докторы (1943), профессор (1944)

## Сыртқы сілтемелер

Санат:9 мамыр
10 мамыр

**Мамырдың 10** — Григориан күнтізбесінде жылдың 130-шы күні (кібісе жылдарда 131-ші). Жылдың аяғына 235 күн қалады.

## Мерекелер
*  - Банкирлер күні
*  - Гүл фестивалі
*  - Кітап күні

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:10 мамыр
11 мамыр

**Мамырдың 11** — Григориан күнтізбесінде жылдың 131-ші күні (кібісе жылдарда 132-ші). Жылдың аяғына 234 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1916 жыл — Альберт Эйнштейн әлемге салыстырмалылық теориясын жаияралады.
* 1928 жыл — Нью-Йоркте әлемде бірінші тұрақты түрде телебағдарламалар трансляциясы басталды.
* 1931 жыл— австриялық «Кредит-Анштальт» банкі банкрот болысымен Орталық Еуропада дағдарыс басталды.
* 1996 жыл — 8 альпинист Эверестке көтерілу барысында оңтүстік шатқалында мерт болды.
* 1997 жыл —шахматтан әлем чемпионы Гарри Каспаров IBM «Deep Blue» компьютерімен матчында жеңілісін мойындады .
* 2000 жыл — Үндістанда осы елдің миллиардыншы тұрғыны — Аста Арора дүниеге келді.

## Туылғандар
* 1930 жыл — Эдсгер Дейкстра,  Дат компьютер ғалымы. 1972 жылы бағдарламалық тілдерді дамытуға қосқан елеулі үлестері үшін Тюринг марапатын иеленді
* 1984 жыл — Андрес Иньеста, испан ұлттық құрама футболшысы, әлем чемпионы
* 1981 жыл — Нұрбол Жұмасқалиев, қазақ ұлттық құрама футболшысы
* 1983 жыл — Дарио Леонардо Конка, Аргентина футболшысы, жартылайқорғаушы, Бразилия 2010 чемпионатының ең үздік ойыншысы.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:11 мамыр
12 мамыр

**Мамырдың 12** — Григориан күнтізбесінде жылдың 132-ші күні (кібісе жылдарда 133-ші). Жылдың аяғына 233 күн қалады.

## Мерекелер

• Бүкіләлемдік медбикелер күні.
*  — Серб Республткасы Армия күні
## Оқиғалар
 1640 жылы Англиядағы халықтың басым көпшілігігнің қалауымен граф Стаффорд дарға асылды.

## Туғандар
• 1879 жылы Алаш қозғалысының көрнекті қайраткері, тарихшы-ғалым, қазақтан шыққан тұңғыш теміржол инженері Мұхамеджан Тынышбаев дүниеге келді.

• 105 жыл бұрын (1906-1972) драматург, киносценарийші Шаяхмет Хұсайынов дүниеге келді.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:12 мамыр
13 мамыр

**Мамырдың 13** — Григориан күнтізбесінде жылдың 133-ші күні (кібісе жылдарда 134-ші). Жылдың аяғына 232 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
1904 жылы Алаштың ұлы ғалымы, шығыстанушы, тарихшы, этнолог, географ, фольклортанушы Шоқан Уәлихановтың еңбектері тұңғыш рет жарияланды. Бұған дейін Шоқан еңбектері Ресей империясы үшін мемлекеттік құпия ретінде жабық пайдаланылып келген болатын.

## Туғандар

Шәрбану Құмарова (1936) – жазушы, халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты;

Серікбай Байхонов (1953) – жазушы;

Ералы Тоғжанов (1963) – Қазақстан  халқы ассамблеясы төрағасы­ның орынбасары;

Әміржан Қосанов (1964) – «Азат» жалпыхалықтық социал-демократиялық партиясының бас хатшысы, белгілі саясаткер, ақын, журналист;

Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым(1965) – Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ректоры, заң ғылымының докторы;

Қалдыбек Құрманәлі (1966) – композитор, Ш.Қалдаяқов атындағы халықаралық ән фестивалі дирекциясының бас директоры, «Шәмші» ұлттық  мәдениет және ғылыми-танымдық журналының бас редакто­ры, Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар және Бәйдібек аудандарының «Құрметті азаматы»;

Жасер Жарқынбаев (1969) – Статистика агенттігі төрағасының орынбасары;

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:13 мамыр
14 мамыр

**Мамырдың 14** — Григориан күнтізбесінде жылдың 134-ші күні (кібісе жылдарда 135-ші). Жылдың аяғына 231 күн қалады.

## Мерекелер

* , Тамароба — Тамара патшайым күні;
* , Тәуелсіздік күні;
* , Интеграция күні;
* , Камузу күні;
* , Конституция күні.

## Оқиғалар
* 1811 жыл — Парагвай тәуелсіздігін жариялады
* 1869 жыл — Ақтөбе қаласының негізі қаланды

## Туғандар
* 1960 жыл — Дмитрий Огай, Қазақ футбол бапкері.
* 1952 жыл — Болат Манашұлы Атабаев, режиссер, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері
* 1984 жыл — Марк Цукерберг, АҚШ бағдарламаушысы, Facebook әлеуметтік желісінің негізін қалаушы, және соның басқару кеңесінің төрағасы, филантроп

## Қайтыс болғандар
* 1995 жыл — Кристиан Бемер Анфинсен, америкалық биохимик. Биологиялық эволюция процесінің жаңа көзқарасын ұсынған. Нобель сыйлығы лауреаты.
* 2003 жыл — Уэнди Хиллер, — ағылшын актрисасы, «Оскар» сыйлығы лауреаты(1958).
* 2006 жыл — Роберт Брюс Меррифилд (1921 жылы т.), америкалық биохимик, қатты матрицалардағы химиялық синтез методологиясын ұсынғаны үшін химиядан 1984 жылғы Нобель сыйлығы лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:14 мамыр
7 мамыр

**Мамырдың 7** — Григориан күнтізбесінде жылдың 127-ші күні (кібісе жылдарда 128-ші). Жылдың аяғына 238 күн қалады.

## Мерекелер

* — Отан Қорғаушы күні
* — Сыйыну күні

## Оқиғалар
1895 жылы орыс инженері Александр Степанович Попов Орыс физико-химиялық қоғамының жиналысында өзі құрастырған радиоқұрылғыны іс жүзінде көрсетті. Бұл күн радио дәуірінің алғашқы күні болып саналады.

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:7 мамыр
8 мамыр

**Мамырдың 8** — Григориан күнтізбесінде жылдың 128-ші күні (кібісе жылдарда 129-шы). Жылдың аяғына 237 күн қалады.

## Мерекелер

Дүниежүзілік әділ сауда күні

## Оқиғалар
Нацисттік Германияның Үшінші рейхінің сөзсіз капитуляциясы 1945 ж. 8 мамыр еуропалық уақытымен сағат 23:02 күшіне енді.

## Туғандар
* 1963 - Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов - қазақстан саясаткері.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:8 мамыр
15 мамыр

**Мамырдың 15** — Григориан күнтізбесінде жылдың 135-ші күні (кібісе жылдарда 136-шы). Жылдың аяғына 230 күн қалады.

## Мерекелер
* Ар тергеуінен әскери қызметтен бас тартушылардың халықаралық күні;
* Халықаралық климат күні;
* Халықаралық отбасы күні.

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:15 мамыр
16 мамыр

**Мамырдың 16** — Григориан күнтізбесінде жылдың 136-шы күні (кібісе жылдарда 137-ші). Жылдың аяғына 229 күн қалады.

## Мерекелер

* Халықаралық отбасы күні
## Оқиғалар
* 922 жыл — Бұлғар хандығы ресми Ислам дінін қабылдаған
* 1901 жыл —Британия сырт алаңындағы ұлттық құрамалар арасындағы алғашқы матч Монтевидеода Аргентина Уругвайды 3:2 есебімен ұтады.
* 1919 жыл — Атлант мұхиты арқылы ұшуды алғашқы рет америкалық ұшқыш Альберт Рид бастайды.
* 1929 жыл — АҚШта алғашқы рет Оскар сыйлығын тапсыру рәсімі өтеді
## Туғандар
* 1950 жыл — Йоханнес Беднорц, неміс физигі, 1987 жылғы Нобель сыйлығы лауреат.
* 1963 - Мұхтар Қабылұлы Әблязов - қазақ сафясаткері.

## Қайтыс болғандар
* 1830 жыл — Жан Батист Жозеф Фурье, француз математигі әрі физигі.
## Сыртқы сілтемелер

Санат:16 мамыр
17 мамыр

**Мамырдың 17** — Григориан күнтізбесінде жылдың 137-ші күні (кібісе жылдарда 138-ші). Жылдың аяғына 228 күн қалады.

## Мерекелер
* Халықаралық электр байланысы күні
*  — Байланыс және ақпараттандыру қызметкерлері күні

## Оқиғалар

## Туғандар
* Ғалиолла Мейірман (1946) – ғалым-агроном, ауыл шаруашылығы ғылымының докторы, профессор, академик;
* Игорь Рогов (1950) – Конституциялық Кеңестің төрағасы, заң ғылымының докторы, тарих ғылымының докторы, профессор, академик, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері;* 
* Тоғжан Кереева (1953) – Шығыс Қазақстан облыстық сотының судьясы; 
* Қасым-Жомарт Тоқаев (1953) – БҰҰ төрағасының орынбасары – БҰҰ-ның Женевадағы бөлімшесінің Бас директоры, саясаттану ғылымының докторы, төтенше және өкілетті елші, Қазақстан Республикасының екінші президенті;
* Өскенәли Панзарбек (1958) – Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда облыстары бойынша өңіраралық жер инспекциясының бастығы; 
* Болат Жұмабеков (1959) – Қарағанды облысы және Астана қаласы бойынша «Сарыарқа» аймақаралық көліктік бақылау инспекциясының бастығы; 
* Мархабат Жайымбетов (1965) – Қызылорда қаласының әкімі; 
* Қайрат Сатыбалды (1970) – «Нұр Отан» ХДП хатшысы, «Қайрат» халықаралық қайырымдылық қорының президенті, генерал-майор.

## Қайтыс болғандар
* 1987 жыл — Гуннар Мюрдаль, швед экономисі және әлеуметтанушысы, 1974 жылы Ф. фон Хайекпен бірге Нобель сыйлығын алады

## Сыртқы сілтемелер

Санат:17 мамыр
18 мамыр

**Мамырдың 18** — Григориан күнтізбесінде жылдың 138-ші күні (кібісе жылдарда 139-шы). Жылдың аяғына 227 күн қалады.

## Мерекелер
* Халықаралық мұражай күні.

## Оқиғалар
* 1804 жыл — Наполеон Бонапарт Франция Императоры болып жарияланды.
* 1944 жыл — Қырым татарларының жер аударылуы: Иосиф Сталиннің бұйрығымен Қырым татарлары Қырым түбегінен қуылды. Жер аударылған 193865 Қырым татарларының 45%-ы көш кезінде қаза тапты.
* 1969 жыл — Аполлон 10 іске қосылды.
* 1996 жыл — Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаев ақын Олжас Омарұлы Сүлейменовке «Қазақстанның халық жазушысы» куәлігін және төсбелгісін табыс етті.
* 2001 жыл — Күлтегін жазба ескерткішінің көшірмесі Қазақстанға әкелінді. Ол Астанадағы Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетіне қойылды.
* 2006 жыл — қазақтың қаһарман қызы, Кеңес Одағының Батыры Әлия Молдағұлова жайлы «Әлия-ғұмыр: ерлік пен өнеге» атты жаңа кітап жарық көрді.

## Туғандар
* 1048 жыл — Омар Хайям, парсы математигі, астрономы, ақын, философы (1131 ж.қ.б).
* 1868 жыл — II Николай, Ресейдің соңғы императоры (1894 – 1917) (1918 ж.қ.б).
* 1872 жыл — Бертран Рассел, ағылшынның көрнекті философы, логигі, қоғам қайраткері. (1970 ж.қ.б).
* 1885 жыл — Қайып Айнабекұлы, Алаштың белгілі ақыны (1955 ж. қ.б.)
* 1895 жыл — Аугусто Сесар Сандино, никарагуа халқының саясаткері (1934 ж.қ.б).
* 1897 жыл — Фрэнк Капра, Италиядан шыққан америкалық кинорежиссёр жəне продюсер (1991 ж.қ.б).
* 1919 жыл — Марго Фонтейн, балет əртісі, лондондық Патша балетінің прима-балеринасы (1991 ж.қ.б).
* 1936 жыл — Олжас Сүлейменов, ақын, Қазақстанның ЮНЕСКО-дағы Тұрақты өкілі, Төтенше және өкілетті елші;
* 1939 жыл — Кәмила Құдабаева, жазушы;
* 1940 жыл — Рүстем Қайдаров, «Генералдар кеңесі» республикалық қоғамдық бірлестігінің төрағасы, Қазақстан Қарулы Күштерінің ардагері, әділет генерал-майоры, профессор, академик;
* 1940 жыл — Саурық Садықов, спортшы, еркін самбо, дзюдо, қазақша күрес түрлерінің спорт шебері, Қазақ КСР-інің – 11, Орта Азия республикаларының алты дүркін чемпионы (1993 ж.қ.б.).
* 1947 жыл — Бақыт Сарбалаев, «Сын» журналының бас редакторы, жазушы, сыншы, халықаралық «Алаш» сыйлығының иегері;
* 1953 жыл — Мұхаметжан Ибраев, авиация генерал-майоры;
* 1955 жыл — Чоу Юньфат, Азиядағы әйгілі актерлердің бірі.
* 1957 жыл — Қалмұханбет Қасымов, ішкі істер министрі, полиция генерал-майоры;
* 1962 жыл — Батырхан Шүкенов, әнші, композитор;
* 1967 жыл — Арғын Қыпшақов, қаржы министрлігі Салық комитеті төрағасының орынбасары;
* 1970 жыл — Тина Фей, америкалық актриса, комедиант, сценарист, продюсер.
* 1978 жыл — Рикарду Карвалью, португалиялық футболшы, қорғаушы.
* 1987 жыл — Луисана Лопилато, Аргентина актрисасы, әншісі және фотомоделі

## Қайтыс болғандар
* 1911 жыл — Густав Малер, әйгілі австриялық сазгер, дирижер (т. 1860)
* 1981 жыл — Уильям Сароян, армян отбасынан шыққан атақты америкалық жазушы. (т. 1908)

## Сыртқы сілтемелер

Санат:18 мамыр
19 мамыр

**Мамырдың 19** — Григориан күнтізбесінде жылдың 139-шы күні (кібісе жылдарда 140-шы). Жылдың аяғына 226 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

* 1989 жыл — Әділбек Сәбитұлы Ниязымбетов, Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері, Лондон олимпиядасының күміс жүлдегері
* 1925 жыл — Малькольм Икс, афроамерикандық мұсылмандардың көшбасшысы

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:19 мамыр
20 мамыр

**Мамырдың 20** — Григориан күнтізбесінде жылдың 140-шы күні (кібісе жылдарда 141-ші). Жылдың аяғына 225 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1481 жыл — II Баязит, Османлы мемлекеті сұлтанына айналды.
* 1498 жыл — алғашқы еуропалық — Васко да Гама Африканы айналып Үндістанға келеді
* 1873 жыл — Джинс шалбарының ресми туған күні, осы күні Лейб Страустың «Levi’s Straus and Company» фирмасы патент алады да, өзінің жапсырмасын шығарады.
* 1927 жыл — Ұлыбритания Сауд Арабиясы тәуелсіздігін мойындады

## Туғандар
* 1923 жыл — Сәруар Әлімжанұлы Әзімов (1994 жылы қ.б.), совет және өзбек жазушысы, мемлекет қайраткері және елші
* 1955 жыл — Қырымбек Елеуұлы Көшербаев, Қызылорда облысы әкімі, мемлкеттік қайраткер
## Қайтыс болғандар
* 1506 жыл — Христофор Колумб, әйгілі жиһанкез және саудагер
* 1622 жыл — II Осман, Османлы мемлекетінің 16-шы сұлтаны, Ислам халифатының 81-ші халифі, қолбасшы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:20 мамыр
23 мамыр

**Мамырдың 23** — Григориан күнтізбесінде жылдың 143-ші күні (кібісе жылдарда 144-ші). Жылдың аяғына 222 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1878 жыл — Англия үкіметі Түркиямен жасырын келіссөз жүргізіп, егер Кипр аралын беруге келіссе, Азиядағы түрік иеліктерін қорғауға уәде берді
* 1985 жыл  —  АҚШ-та бала көтере алмай жүрген әйел емделіп жеті егіз тапты. Олардың үшеуі ғана тірі қалып нормадан ауытқулары болды. Бұл тарихтағы ең ірі «пробиркалық сәби» тәсілінің сәтсіздігі.

## Туғандар
* 1908 жыл — Джон Бардин (1991 жылы қ.б.), америкалық физик, транзисторды ойлап тапқан, Нобель сыйлығының 1956 және 1972 жылдардағы лауреаты, тарихтағы Нобель сыйлығын бір номинациядан екі рет иеленген жалғыз адам.

## Қайтыс болғандар
* 1124 жыл — Хасан әс-Саббах, ізбасарларымен «сәийдуна» («біздің Қожайын») деп аталған көрнекті исмаили қайраткер, хашшашин немесе ассасиндер атауымен белгілі низарилердің мемлекетін құрушы.
* 1937 жыл - Джон Дэвисон Рокфеллер (1839 ж.туған) — америкалық кәсіпкер, адамзат тарихындағы алғашқы «доллар» миллиардер.
* 1991 жыл — Вильгельм Кемпф, неміс пианисі және композиторы. 20 ғасырдың ең әйгілі пианистерінің бірі болып саналады.
* 2009 жыл — Но Му Хён, Оңтүстік Корея президенті.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:23 мамыр
21 мамыр

**Мамырдың 21** — Григориан күнтізбесінде жылдың 141-ші күні (кібісе жылдарда 142-ші). Жылдың аяғына 224 күн қалады.

## Мерекелер
*  — Мәдениет және өнер қызметкерлері күні

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:21 мамыр
22 мамыр

**Мамырдың 22** — Григориан күнтізбесінде жылдың 142-ші күні (кібісе жылдарда 143-ші). Жылдың аяғына 223 күн қалады.

## Мерекелер

*  — Ұлттық мейрамы, біріккен Йемен республикасының құрылуы
*  — Қарулы күштері күні
## Оқиғалар
* 853 жыл — Олаф Ақ, Норвегия королі ұлы, викингтерді және Ирландиядағы датчандарды қол астына қабылдап Дублин қаласын астанасы деп бекітті.
* 1972 жыл — Цейлон жаңа конституциясын қабылдап, Достастық құрамында Шри-Ланка тәуелсіз республикасын жариялады, президенті болып Уильям Гопаллава (William Gopallawa) сайланды.
* 1985 жыл — АҚШ-та киноэкранға голливудтық «Рэмбо: Алғашқы қан» шытырманоқиғалы фильм шықты.
## Туғандар
* 1813 жыл — Рихард Вагнер,   неміс композиторы, дирижері, музыка теорияшысы және жазушысы (1883 жылы қ.б.)
* 1859 жыл — Артур Конан Дойль, шотланд және ағылшын жазушысы (1930 жылы қ.б.)
* 1927 жыл — Джордж Ола, америкалық химик, 1994 жылғы Нобель сыйлығы лауреаты.
* 1987 жыл — Новак Джокович, серб теннисшісі
## Қайтыс болғандар
* 1885 жыл — Виктор Гюго (1802 жылы қ.б.), француз жазушысы.
## Сыртқы сілтемелер

Санат:22 мамыр
24 мамыр

**Мамырдың 24** — Григориан күнтізбесінде жылдың 144-ші күні (кібісе жылдарда 145-ші). Жылдың аяғына 221 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1822 жыл — Эквадор Испаниядан тәуелсіздігін алды.
* 1844 жыл — Морзе телеграфымен алғашқы телеграмма Вашингтоннан Балтиморға жіберіледі.
* 1993 жыл — Эритрея  Эфиопиядан тәуелсіздігін алды.
* 1995 жыл — АҚШ экранына Мел Гибсон өзі шығарып өзі басты рөлді сомдаған «Ер жүрек» фильмі шығады, ол «Оскар» марапатына 10 номаницимен шығып бесеуін ұтып алады.

## Туғандар
* 1988 жыл — Илья Александрович Ильин, даңқты қазақ ауыр атлеті, үш дүркін әлем чемпионы, Лондон олимпиадасының чемпионы

## Қайтыс болғандар
* 1543 жыл — Николай Коперник, дүниенің гелиоцентрлік жүйесін жасаушы поляк астрономы, математигі, экономисті.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:24 мамыр
25 мамыр

**Мамырдың 25** — Григориан күнтізбесінде жылдың 145-ші күні (кібісе жылдарда 146-шы). Жылдың аяғына 220 күн қалады.

## Мерекелер

Өзін-өзі басқармайтын аумақтар халықтарымен ынтымақтастық ап­та­лығы (мамырдың 25-31-і аралығы).
*  - Халықаралық мектептің соңғы қоңырау күні.

## Оқиғалар

## Туғандар
Сағадат Нұрмағамбетов (1924) – Халық Қаһарманы, Кеңес Ода­ғының Батыры, Армия генералы;

Рауза Қонаева – (1934) – биология ғылымдарының докторы, про­фес­сор;

Валерий Темірбаев (1941) – Мәскеу қаласында тұратын қазақ­стан­дық ардагерлер кеңесінің төрағасы, қоғам қайраткері, Төтенше және өкілетті елші;

Раушан Елемесов (1942) – экономика ғылымының докторы, ака­де­мик;

Дарико Хасанғалиева (1943) – Қызыл Жарты Ай қоғамының Алма­тыдағы өкілдігінің бастығы;

Гүлбарам Наурызбаева (1954) – Павлодар облыстық балалар құқы­ғын қорғау департаментінің директоры;

Ақжігіт Исабеков (1955) – генерал-майор;

Серік Шілікбаев (1962) – Төтенше жағдайлар министрлігі Ішкі бақы­лау және аудит департаментінің бастығы;

Дарын Тұяқов (1969) – «Қазақтелеком» АҚ басқарушы дирек­то­ры;

Бағдат Қожахметов (1973) – «Қазақстан Халық банкі» АҚ Қоғам­мен байланыс департаментінің директоры;

Данияр Ақышев (1976) – Ұлттық банкі төрағасының орын­ба­са­ры.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:25 мамыр
26 мамыр

**Мамырдың 26** — Григориан күнтізбесінде жылдың 146-шы күні (кібісе жылдарда 147-ші). Жылдың аяғына 219 күн қалады.

## Мерекелер
*Ресейде Алтай қар барысының күні.
*Грузияның тәуелсіздік күні.
*Польшада аналар күні.
*Ақш-та қайтыс болған барлық Америка азаматтарын еске алу күні.

## Оқиғалар

## Туғандар
*[[:Санат:26 мамырда туғандар]]*
*  — III Мехмет, Османлы мемлекетінің 13-ші сұлтаны (1595—1603).
*  — Филипп де Шампань, барокко дәуірінің француз суретшісі.
*  — Уильям Петти, ағылшын экономисті, саяси экономияның негізін қалаушылардың бірі.
*  — Бақыт Қилыбаев, қазақ сценарийшісі, режиссері, продюсері. «Ине» фильмінің сценарийінің авторларының бірі ретінде танымал.
*  — Хелена Бонэм Картер, ағылшын актрисасы.
*  — Лука Тони, итальяндық футболшы, әлем чемпионы (2006).

## Қайтыс болғандар
*[[:Санат:26 мамырда қайтыс болғандар]]*
*  — I Мехмет, Османлы мемлекетінің 5-ші сұлтаны (1413—1421)
*  — Франтишек Палацкий, чех тарихшысы, философ және чех ұлттық қозғалысының қайраткері.
*  — Мартин Хайдеггер, неміс ойшылы, қазіргі заман батыс философиясында ең ықпалды философтардың бірі
*  — Збигнев Бжезинский, америкалық саясаттанушы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:26 мамыр
27 мамыр

**Мамырдың 27** — Григориан күнтізбесінде жылдың 147-ші күні (кібісе жылдарда 148-ші). Жылдың аяғына 218 күн қалады.

## Мерекелер
*  кітапханалар мен кітапханашылар күні.
*  Ресей Федерациясында кітапханалар күні.

## Оқиғалар
*  — Рим Папасы III Иннокентий діни қызметкерлерге алғашқы тікелей папалық салық салды.
*  — I Пётр Петропавл қамалының негізін қалады. Санкт-Петербург қаласының құрылған күні.
*  — Морзе әдісі бойынша алғашқы хат жіберілді.
*  — Ханзада Эдуард Аралының тұрғындары Канадаға қосылу туралы шешім қабылдады.
*  — Татар АКСР-ның құрылуы.
*  — Ватикан Палестина аумағында еврей мемлекетін құру жоспарларын қатты сынға алды.
*  — Сан-Францискода «Алтын қақпа» көпірі салтанатты түрде ашылды.
*  — Екінші дүниежүзілік соғыс: Бельгия капитуляция туралы құжатқа қол қойды
*  — Еуропа чемпиондары кубогының финалы: Парижде «Ливерпуль» «Реал Мадридті» жеңіп, соңғы бес жылда үшінші рет кубокты жеңіп алды.
*  — Еуропа чемпиондары кубогының финалы: «Порту» Венада «Баварияны» жеңіп (2:1), бірінші рет кубокты жеңіп алды.
*  — УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы: «Барселона» «Манчестер Юнайтедті» (2:0), жеңіп,  үшінші рет кубокты жеңіп алды.

## Туғандар
*[[:Санат:27 мамырда туғандар]]*
*  — Ибн Халдун, араб тарихшысы, әлеуметтанушы, философ.
*  — Корнелиус Вандербильт, америкалық кеме және теміржол магнаты.
*  — Карл Бюлер, неміс психологы және лингвист.
*  — Джон Кокрофт, ағылшын физигі, физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (1951).
*  — Генри Киссинджер, америкалық мемлекет қайраткері, Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты (1973).
*  — Джузеппе Торнаторе, итальяндық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер, Оскар және BAFTA сыйлықтарының иегері.
*  — Лили-Роуз Депп, актриса және модель, Джонни Депп пен Ванесса Парадидің қызы.

## Қайтыс болғандар
*[[:Санат:26 мамырда қайтыс болғандар]]*
*  — Томас Мюнцер, неміс гуманисті және теологы, шаруалар көтерілісінің жетекшісі.
*  — Жан Кальвин, швейцариялық діни реформатор, кальвинизмнің негізін қалаушы.
*  — Александр Готтлиб Баумгартен, неміс философы, *[[эстетика]]* терминінің авторы.
*  — Гракх Бабеф, француз революционері, утопияшыл коммунист, ғылыми коммунизмнің алғашқы өкілдерінің бірі.
*  — Никколо Паганини, итальяндық композитор.
*  — Роберт Кох, неміс дәрігері және микробиологы, Физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (1905).
*  — Джавахарлал Неру, Үндістанның бірінші премьер-министрі.
*  — Джон Говард Нортроп, америкалық биохимик, Химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (1946).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:27 мамыр
28 мамыр

**Мамырдың 28** — Григориан күнтізбесінде жылдың 148-ші күні (кібісе жылдарда 149-шы). Жылдың аяғына 217 күн қалады.

## Мерекелер
*  — Республика күні
*  — оптимизаторлар күні.
*  — Бірінші Республика күні.
*    — шекарашылар күні. 

## Оқиғалар
* 1664 жыл — Бостонда алғашқы баптисттік қауымдастық құрылды.
* 1740 жыл — Лондонда алғашқы ғимарат ішіндегі бассейн салынды
* 1858 жыл — Ресей мен Қытай арасында Айгун келісім шарты орын алды.
* 1858 жыл — РКП(б) X конференциясы «Жаңа экономикалық саясат» бағытын қабылдады.
* 1964 жыл — Палестинаны азат ету ұйымы құрылды.
* 1975 жыл — Батыс Африка елдерінің экономикалық қауымдастығы аймақтың 16 мемлекеті Лагос келісіміне қол қоюы арқылы дүниеге келді
* 1993 жыл — Монако Эритреямен бір уақытта БҰҰ-ның 182-ші мүшесі атанды.
* 2007 жыл — Рахат Әлиевке халықаралық іздеу жарияланды
* 2022 жыл — УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы: «Реал Мадрид» «Ливерпульді» 1-0 есебімен жеңіп, тарихта 14-ші рет кубокты жеңіп алды.

## Туғандар
*[[:Санат:26 мамырда туғандар]]*
* 1759 жыл — Уильям Питт (Кіші), Ұлыбритания тарихындағы ең жас премьер-министр.
* 1779 жыл — Томас Мур, ағылшын ақыны.
* 1738 жыл — Жозеф Гильотен, француз дәрігері, анатомия профессоры.
* 1908 жыл — Ян Флеминг. ағылшын жазушысы  агент 007 Джеймс Бонд туралы романның авторы.
* 1910 жыл — Ти-Боун Уокер, америкалық блюз гитаристі.
* 1937 жыл — Әуесхан Қырбасов, кеңес және қазақ дипломаты, тәуелсіз Қазақстанның алғашқы елшілерінің бірі.
* 1942 жыл — Стенли Прузинер, америкалық дәрігер,  Физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (1997).
* 1968 жыл — Кайли Миноуг, аустралиялық поп-әнші.
* 1971 жыл — Екатерина Гордеева, ресейлік көркем мәнерлеп сырғанаушы, екі дүркін олимпиада чемпионы.
* 2000 жыл — Фил Фоден, ағылшын футболшысы.

## Қайтыс болғандар
*[[:Санат:28 мамырда қайтыс болғандар]]*
* 1849 жыл — Энн Бронте, ағылшын жазушысы және ақын.
* 1910 жыл — Кальман Миксат, Мажарстанның XIX - XX ғасырлардың ең атақты жазушыларының бірі
* 1937 жыл — Альфред Адлер, австриялық психолог және психиатр, қазіргі психиатрияның негізін қалаушылардың бірі.
* 1944 жыл — Шығанақ Берсиев, кеңестік тары өсіруші, ауыл шаруашылығы өндірісінің жаңашылы.
* 1972 жыл — VIII Эдуард, Ұлыбритания патшасы
* 2003 жыл — Илья Пригожин, бельгиялық физикохимик, Химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (1977).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:28 мамыр
29 мамыр

**Мамырдың 29** — Григориан күнтізбесінде жылдың 149-шы күні (кібісе жылдарда 150-ші). Жылдың аяғына 216 күн қалады.

## Мерекелер
*  - әкелер күні.
* - әскери күштер күні.
* - Стамбулды басып алған күн.

## Оқиғалар
*1953- Жаңа Зеландиялық Эдмунд Хиллари Джамалунгма шыңын алғаш рет бағындырды.
*1985- Брюссельдің "Эйзел" стадионында 39 адам мерт болды.

## Туғандар
*1787 жыл -  Константин Батюшков, орыс ақыны.
*1917 жыл -  Джон Кеннеди, Ақш- тың 35-ші президенті.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:29 мамыр
30 мамыр

**Мамырдың 30** — Григориан күнтізбесінде жылдың 150-ші күні (кібісе жылдарда 151-ші). Жылдың аяғына 215 күн қалады.

## Мерекелер

* , Еске алу күні.
* ,Көктемгі демалыс.
* , Тәуелсіздік күні.
* , Рату Сир Лала Сукуна күні.

## Оқиғалар
* 1431 — Руанда Жанна д’Арк өртелді.
* 1871 — Париж коммунасы құлады.
* 1917 — алғашқы сәтті дирижабль — «Гудиер» фирмасының В-1 АҚШ әскери-теңіз күштерінің дирижаблі өзінің алғашқы сапарын Чикагодан (Иллинойс штаты) Акроннан (Огайо штаты) алыс емес Уингфутқа жасады.
* 1977 — АҚШ пен Куба дипломаттық өкілдерімен алмасу келісімін жасады (1 қыркүйектен бері).

## Туғандар
* 1265 — Данте Алигьери, италиялық ақын (1321 жылы қ.б.).
* 1898 жыл — Яльмар Гулльберг, швед ақыны, жазушы, драматург, аудармашы және XX ғасырдағы швед әдебиетінің көрнекті өкілдерінің бірі.
* 1980 — Стивен Джеррард, ағылшын футболисты, «Ливерпуль» клубы және  Англия футбол құрамасының капитаны.

## Қайтыс болғандар
* 1431 — Жанна д’Арк, Франция ұлттық қаһарманы және католиктік әулие өртелді. (1412 жылы туған).
* 2008 — Борис Анфиянович Шахлин, КСРО гимнастшысы, КСРО еңбегі сіңген спорт мастері (1955). Олимпиа ойындарының жеті дүркін чемпионы (1956.

## Дереккөздер


Санат:30 мамыр
31 мамыр

**Мамырдың 31** — Григориан күнтізбесінде жылдың 151-ші күні (кібісе жылдарда 152-ші). Жылдың аяғына 214 күн қалады.

## Мерекелер
*   Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні

## Оқиғалар

## Туғандар
* 1953 - Арон Қабышұлы Атабек - қоғам қайраткері.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:31 мамыр