open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Харолд Вармус

**Харолд Эллиот Вармус** (; 18 желтоқсан 1939, Фрипорт, Нью-Йорк) — американдық дәрігер-вирусолог, «Ретровирустық онкогендердің жасушалық табиғатын ашқаны үшін», Майкл Бишоппен бірге бөліскен Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1989 жылғы лауреаты. Слоан-Кеттеринг мемориалдық онкологиялық орталығының (Нью-Йорк) президенті әрі басшысы.

## Өмірбаян
Харолд Вармус өмірге 1939 жылы 18 желтоқсанда Фрипортте (Нью-Йорк) келген. Амхерст колледжін бітіріп, Гарвард университетіне түсті, ол тек бір жыл әдебиет мамандығы бойынша оқыған ол, Дәрігерлер мен хирургтердің Колумбия колледжіне (Нью-Йорк) ауысты. 1968—1969 жылдары Медицина мектебін бітіргеннен кейін Колумбия пресбитериан ауруханасында жұмыс істеді және Ұлттық денсаулық институтында қысқаша тағылымдамадан өтті, онда цАМФ бактериалық гендердің экспрессиясын қалай басқаратынын зерттей бастады. 1970 жылы Сан-Францискоға көшіп келіп, ондағы Калифорния университетіне Майкл Бишоптың лабораториясына пост-докторант болып орналасты. 1970 жылдан — микробиология және иммунология бөлімінің профессоры. 1984 жылдан — молекулярлық вирусология атаулы профессоры.

1989 жылы Бишоп пен Вармус өздерінің зерттеулері үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын иеленді.

Ұлттық денсаулық институтының директоры (1993—1999). 2000 жылдан — Слоан-Кеттеринг мемориалдық онкологиялық орталығының (Нью-Йорк) президенті әрі басшысы.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны 

Санат:Гарвард университеті түлектері
Санат:Амхерст колледжі түлектері
Санат:АҚШ иммунологтары
Санат:АҚШ микробиологтары
Санат:АҚШ вирусологтары
Санат:Молекулярлық биологтар
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Джозеф Мюррей

**Джозеф Эдвард Мюррей** (, [mɜ'riː]; 1 сәуір 1919 жыл, Милфорд, Массачусетс&nbsp;— 26 қараша 2012, Бостон)&nbsp;— американдық хирург-трансплантолог, бірінші рет адамның бүйрегін трансплантациялаушы. 1990&nbsp;жылы Эдуард Томаспен бірге «ауруларды емдеуде органдар мен жасушалардың трансплантациясына қатысты жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.

## Өмірбаян
Джозеф Мюррей өмірге 1919 жылы 1 сәуірде Милфордте (Массачусетс) келген. Балалық және жастық шағында Мюррей спорт түрлерімен көп жыл (американдық футбол, хоккей, бейсбол) айналысқан. Ол Қасиетті Крест колледжіне түскен кезде, бейсбол ойыншы болуға дайындалып жүрген, алайда зертханалық зерттеулер жаттығулармен тұспа-тұс келіп отырған. Нәтижесінде бейсболды тастауға мәжбүр болды. Колледжден кейін, Мюррей Гарвард университетінің медициналық мектебінде, медициналық білім алған, бітіргеннен кейін ол әскерге шақырылады да, онда Уэлей Фордж (Пенсильвания) әскери ауруханасында хирургияны оқыған. Джозеф Мюррей 1990 жылдан Папа ғылым академиясының  мүшесі.

## Ғылыми еңбегі
1954 жылдың желтоқсанында Мюррей Әлемде ең алғашқы рет екі бірдей егіздердің арасында бүйректі трансплантациялады. 1959 жылы, ол енді аллографт жасай білді, яғни пациентке туыс емес донордың бүйрегін трансплантациялай алды. 1962 жылы Мюррей қайтыс болған донордан бірінші бүйрек трансплантациясын жүзеге асырды. Келесі жылы, транспланттау биологиясында иммунодепрессанттарды және трансплантаттың қабылдамау реакциялары механизмін зерттеуде пайдалануда әлемдік көшбасшы айналды. Азатиоприн сияқты ммунодепрессанттардың ашылуы, туыс емес донорлардың бүйрегін трансплантациялауға мүмкіндік берді.

1972 - 1985 жылдары Бостондағы балалар ауруханасында бас пластикалық хирург болды, содан Гарвард университетінің медицина мектебінің құрметті профессоры ретінде 1986 жылы зейнеткерлікке кетті.

## Публикациялары
*  (hardcover)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Джозеф Мюррей Нобель сыйлығының сайтында  

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Гарвард университеті түлектері
Санат:АҚШ хирургтары
Санат:Трансплантологтар
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Папа ғылым академиясының мүшелері
Джон Майкл Бишоп

**Джон Майкл Бишоп** (; 22 ақпан 1936, Йорк, Пенсильвания – 20 наурыз 2026 жыл, Сан-Франциско, Калифорния) — америкалық иммунолог және микробиолог, 1989 жылғы «Ретровирустық онкогендердің жасушалық табиғатын ашқаны үшін», Харолд Вармуспен бірге Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты атанды. Сан-Франциско Калифорния университетінің профессоры. АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі (1980). 2003 жылы АҚШ ұлттық ғылым медалімен марапатталған.

2026 жылғы 20 наурызда 90 жасында пневмониядан қайтыс болды.

## Өмірбаян
Джон Майкл Бишоп өмірге 1936 жылғы 22 ақпанда Йоркте (Пенсильвания) лютерандық дін қызметкерінің отбасында келген. Ол кішігірім ауыл мектебін бітіріп, содан кейін провинциялық жоғары мектепті тәмамдады. Отбасылық дәрігер Роберт Кафпен достығы адам биологиясына оның қызығушылығын ынталандырды. Медицина мектебіне түсу туралы шешім қабылдаған Бишоп, бірінші Геттисбург колледжін бітіріп, содан кейін медицинанын Гарвард университетінде оқи бастады. Онда ол бірінші рет жануарлар вирустарымен айналыса бастады. Медициналық мектепті бітірген соң Бишоп 2 жылы Массачусетс жалпы ауруханасында дәрігер болып жұмыс істеп, содан кейін Бетездадағы Денсаулық сақтау ұлттық институтына пост-докторантураға оқуға түсті, онда полиовирустардың репликациясымен айналысады, кейін Гамбургте бір жыл тұрғаннан кейін Сан-Франциско Калифорния университеті жұмысқа тұрды. 

## Ғылыми еңбегі
Алғашында Джон Бишоп молекулалық биологияға қызыққан, дегенмен бұл саладағы оның тәжірибесінің мардымсыздығы оның тікелей зерттеулер жүргізуіне мүмкіндік бермеді, сондықтан ол фундаменталдық молекулярлық биологиясының саласына жатпайтын ғылыми тауашаны таңдады, дегенмен бұған тартылуға мүмкіндік бермеді. Ол вирустарды зерттеді, атап айтқанда, олардың репликациясымен айналысты. Калифорния университетінде Бишоп саркома вирусын зерттей бастады,ол кейін классикалық ретровирустардың біріне айналды.Осы кезде Хоуард Темин және Давид Балтимор  ретровирустың негізгі ферменті кері транскриптазаны ашты. ДНҚ-дағы РНҚ-ның көшірілу механизмінің кері транскиптазасын және жұқтырған жасушадағы вирустық РНҚ-ны сипаттай алды. 1970 жылдардың соңында Бишоп Харолд Вармуспен бірге саркома вирустары қалай зарарланған жасушаларды неоплазмаға тасымалдайтынын зерттеді. Олар ісік қалыптастыратын немесе жұқтырған жасушалардың нео-пластикалық түрлендірілуін тудыратын вирус генін зерттеді, (*src*) трансдукция процессінде қалыпты жасушалық геннің қармауынан (прото-онкоген) вирустық геномды тапты. Геннің мутациясы оны онкогенге айналдыратынын анықтады.

1989 жылы Бишоп пен Вармус, өздерінің зерттеулері үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын иеленді.

## Сілтемелер
* Джон Майкл Бишоп Нобель сыйлығының сайтында 

## Дереккөздер

Санат:АҚШ иммунологтары
Санат:АҚШ микробиологтары
Санат:Молекулярлық биологтар
Санат:Гарвард университеті түлектері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері
Тамды (Хромтау ауданы)

**Тамды** (2006 жылға дейін – *Молодёжное*) — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Қопа ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 55 км-дей жерде, Ор өзенінің оң жақ аңғарында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 815 адам (513 ер адам және 302 әйел адам) болса, 2009 жылы 577 адамды (297 ер адам және 280 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 540 адамды (276 ер адам және 264 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Тамды (Алға ауданы)

**Тамды** — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл, Тамды ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Алға қаласынан оңтүстікке қарай 7 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2029 адам (970 ер адам және 1059 әйел адам) болса, 2009 жылы 2081 адамды (1038 ер адам және 1043 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2079 адамды (1073 ер адам және 1006 әйел адам) құрады.

## Галерея

Тамды IMG 20220904 175354.jpg|Тамды
Тамды IMG 20220904 175400.jpg|Тамды


## Дереккөздер
 

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Қиғаш ауылдық округі

**Қиғаш ауылдық округі** — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қиғаш ауылы мен Дина Нұрпейісова темір жол айрығы (разъезі) кіреді. Орталығы – Қиғаш ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1111 адамды (588 ер адам және 523 әйел адам) құрады.

## Сипаттамасы
Қиғаш ауылдық округі Құрманғазы ауданының батыс бөлігінде, оңтүстік-шығысында Дыңғызыл ауылдық округімен, оңтүстігінде Қиғаш өзенін сағалап, батысында Ресей федерациясының Астрахан облысы, Красный Яр ауданының Кіші Арал, Байбек селоларымен шекаралас орналасқан.

## Тарихы
1996 жылы 11 желтоқсанда Қиғаш селолық округі ашылып, 1997 жылгы 03 шілдедегі аудан әкімінің шешімімен Ақкөл селолық округіне қосылды.
Округ аймағы 2007 жылға дейін Ақкөл ауылдық округінің құрамында болды. 2007 жылдың 15 наурыздағы Құрманғазы аудандық мәслихатының шешімімен 1487 гектар жер жаңадан түзілген Қиғаш ауылдық округіне берілді.

## Инфрақұрылымы
Округ аумағында мекемелер: «Қиғаш» бас су сорғы станциясы, Қиғаш жалпы орта мектебі, «Айгөлек» балабақшасы, Қазақстан теміржолы мекемесі, «Сазды» шекара заставасы, Қиғаш ауылдық клубы, дәрігерлік амбулатория, 7 шаруа қожалығы, 11 жеке кәсіпкер орналасқан.

## Округ әкімдері
* 1996-1997 ж.ж. Құрманбай Жиенбаев,
* 2007-2009 ж.ж. Құралай Борашқызы Ғилажева,
* 2009-2013 ж.ж. Айбек Ануарбекұлы Нұрғалиев, 
* 2013-2017 ж.ж. Жігер Махмудұлы Жанқанов, 
* 2017-2018 ж.ж. Айдарбек Фатихоллаұлы Зиноллаев,
* 2018 жылдың қараша айынан бастап Жігер Махмудұлы Жанқанов

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы ауылдық округтері
Каспий (айрық)

**Каспий:**

* **Каспий** — Каспий теңізінің қысқаша атауы.
* «Каспий» — Қазақстандағы Ақтау қаласының футбол клубы.
* Каспий — Атырау облысындағы елді мекен.
Көптоғай ауылдық округі

**Көптоғай ауылдық округі:**
* Көптоғай ауылдық округі — Ақтөбе облысы, Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Көптоғай ауылдық округі — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік.
## Тағы қараңыз
* Көптоғай
Тамды (Батыс Қазақстан облысы)

**Тамды** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Жосалы ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 54 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 342 адам (170 ер адам және 172 әйел адам) болса, 2009 жылы 216 адамды (113 ер адам және 103 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 129 адамды (70 ер адам және 59 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Асан ауылдық округі

**Асан ауылдық округі** — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Асан, Үштаған ауылдары кіреді. Орталығы – Асан ауылы.

## Тарихы
Асан ауылдық округі Атырау облыстық әкімиятының 12. 10. 2006 жылғы № 245 қаулысы мен III сайланған Атырау облыстық мәслихатының 08.12.2006 жылғы 343-ІІІ шешімі негізінде құрылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1150 адамды (605 ер адам және 545 әйел адам) құрады. Округте 100 ден астам зейнеткер, 34 I, II, III топ мүгедектері, 9- ҰОС кезінде тылда жұмыс жасағандар, 1 ауған соғысының ардагері, 31 «Алтын алқа» және 18 «Күміс алқа» иегерлері мекен етеді.

## Сипаттамасы
Округтің барлық жер аумағы 149900 га, жайылым -122200 га көлемінде. Округ оңтүстігінде Еңбекші, Дыңғызыл ауылдық округі жерлерімен, батысында Азғыр, Сүйіндік ауылдық округі жерлерімен, солтүстігі және солтүстік шығысында Батыс Қазақстан облысы жерімен, шығысында және оңтүстік шығысында Атырау облысы Исатай ауданының жерлерімен шектеледі.

## Инфрақұрылымы
2 мектеп, 2 ауылдық клуб, 2 кітапхана, дәрігерлік амбулатория бар. 7 жеке кәсіпкер, 31 шаруа қожалығы жұмыс істейді.

## Округ әкімдері
Асан ауылдық округінің алғашқы әкімі болып Ж.Жаманқұлов тағайындалды. Одан кейін Н.Әубекеров, Г.Қабдірашитов округ әкімі қызметін атқарады.

## Асан ауылдық округінің жер-су атаулары
**Маймақ** — Үштаған мекенінің солтүстігінде 15 шақырым жердегі Маймақ аталатын биік төбелі жер.  Бұл жердің атауы осындағы қорымнан туындайды. Мал жайып жүрген малшы қанша мерзім өткені белгісіз, биік төбе басынан тапжылмай тұрған атты көреді. Ниеті ауып барса, аттың дәл алдында ұзыннан сұлап түсіп өліп жатқан адамды көреді. Әлгі малшы қарға-құзғынға жем қылам ба, әрі мәйіті бүлініп кетер деген ниетте бұйырған жер осы деп жерлегелі жатқанда саусағындағы алтын сақинада көне жазумен «Маймақ» деген сөзді көреді.

**Лаубай** — жер атауы, кезінде елді мекен болған. Аудан орталығы Құрманғазы ауылының терістігінде 110 шақырым жерде орналасқан, биік ақ шағыл төбе, батыс іргесінде жағасында аздаған ауыл орналасқан, соры бар, жері бұдырлы.

**Үштаған** — Қазіргі Үштаған ауылынан 30-35 шақырым жердегі кешегі колхоз, совхоз кезінде қоғам малы қыстайтын, елді саудамен, азық-түлікпен қамтамасыз жасау үшін дүкен болған үлкен ескі орын. Қазір бұл аралықта үлкен су жоқ, бірақ жазғытұрым қар еріп, мол жауған жаңбыр сулары жиналатын, көпке дейін құрғамай суы сақталатын үлкен-үлкен сайлар бар. 
Шамамен 1915 жылдар шамасында осы өңірді жайлаған Тәжібай Бүйінтаев деген байдың жазғы жайлауы болған. Сол кезден бері қарай шекаралас жатырған Астрахан, Теке, Үйшік округтерінің басқарушылары мүдделі мәселелері туындағанда осы Тәжібай байдың ауылына жиналып кеңесетін болған. Осы жерді ошақтың үш бұтындай деген тұжырыммен «Үштаған» деп атап қойған.

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы ауылдық округтері
Мүшәйрә

**Мүшәйрә** — Шығыс елдерінің әдебиетінде кездесетін өлеңшілер айтысының бір түрі. Мүшәйрә өзбектің, кейбір басқа түрік тілдес халықтардың әдебиетінде кездеседі. Өзбек поэзиясындағы мүшәйрә үлгісін Зұлфия ақын бір өлеңінде әсерлі суреттейді. Мүшәйрәнің Үндістанда қолданылатын түрін Мұхтар Әуезов сипаттап берген болатын. Үндістанда кең тараған мүшәйрә өлеңшінің ән салып, өнер таластыруы түрінде кездеседі. Екеуі қатар жарыса әндетіп, бір-бірінен дауыс-үнін асыруға тырысады. Қайсысының даусы жетпей, тоқтаса, сол жеңіледі. Соңғы жылдары қазақ поэзиясында мүшәйрә жазба ақындардың жыр мерекесі, жыр жарысы ретінде өткізіліп жүр.

## Дереккөздер

Санат:Әдебиет жанрлары
Нақыл өлең

**Нақыл өлең** — ғибратты, тағлым берерлік мәні бар, ойды ықшамды, ұтымды түрде жеткізетін, өткір нақышты сөздерге негізделетін терме жырлар, өлеңдер. Қазақтың ауыз әдебиеті дәстүріне сүйенген ақындар поэзиясында осындай нағыз халықтық үлгідегі нақыл сөздер тізбегіндей болып келетін өлеңдер жиі кездеседі:
:Ақсам батпай күн шықпас, 
:Ажал жетпей жан шықпас.
:Етектен кетсең, жең болмас, 
:Ежелгі дұшпан ел болмас.
:Екі жақсы дос болмас,
:Дос болса, түбі бос болмас.
## Дереккөздер

Санат:Әдебиет жанрлары
Насихат өлең

**Насихат өлең** — уағыздау, ақыл-кеңес айту сарыны басым келетін өлең, қазақтың ауыз әдебиеті дәстүріндегі ақындық поэзиясында өте жиі кездесетін өлең-жыр нұсқалары. Насихат өлеңнің таңдаулылары өнеге боларлық, тағлым аларлық, ғибраттылық, дидактикалық мәнімен, ойды көркемдеп, нақышты сөздермен жеткізетін бейнелілігі, тартымдылығымен құнды болған. Насихат өлеңнен сол замандағы қоғамдық көзқарастар, арман-мұраттар, халықтың адамгершілікке, еркіндікке, әділдікке ұмтылысы, жақсы мен жаманды қалай түсінетіні айқын танылады. 
:Пұт болдым деп мақтанба, 
:Одан да ауыр батпан бар. 
:Би болдым деп мақтанба,
:Асқар ала тау менен
:Ар жағында аспан бар...

Ақындар поэзиясындағы насихат өлеңнің озық үлгілері бүгін де өзінің тәрбиелік, көркемдік мәнін жойған жоқ, олар оқырмандарды, әсіресе, жастарды адамгершілікке, жақсы мінезі мен саналы қылыққа үйретеді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ әдебиеті
Санат:Әдебиеттану
Насыр

**Насыр** - араб, парсы, кейбір түркі тілдес халық әдебиетінде қарасөз (проза). Насырдың бірнеше түрін ажыратады:
#кәдімгі құрылысы еркін көркем проза (қарасөз)
#ырғақты проза (қарасөз)
#ұйқасты проза (қарасөз)

Қазақта "насыр" термині кітаби ақындардың шығармаларында кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:Шығыс әдебиеті
Санат:Әдебиеттану
Натуралдық мектеп

**Натуралдық мектеп** - 19 ғасырдың 40-50 жылдарында әдебиетте пайда болған орыс сыншыл реализмінің бағыты. Бұл мектептің көркемдік принциптерін негіздеуші Н.Гоголь болып табылады. 

Натуралдық мектеп принциптерін ұстанушы жазушылар өмірді боямасыз, қаз-қалпында бейнелеу қажеттігіне ден қойды. Өз кезеңдеріндегі келеңсіз құбылыстарды, азған-тозған қоғамдық құрылысты аяусыз әшкерелеуге тырысты. Натуралдық мектепке И.Гончаров, Н.Некрасов, И.Тургенев, Ф.Достоевский, А.Герценнің алғашқы шығармалары жатады. Орыс әдебиетшісі В.Белинский осы мектептің ең басты идеологы, теориялық принциптерін жасаушы ретінде көрінеді. Кейін В.Майков, А.Плещеев т.б. жалғастырды. Натуралдық мектептің өкілдері "Отечественные записки", кейін "Современник" журналдарының төңірегіне топтасты.

## Дереккөздер

Санат:Әдебиеттану
Санат:Орыс әдебиеті
Наурыз өлеңдері

**Наурыз өлеңдері** — қазақтың маусымдық фольклорына енетін үлгілер, жаңа жылға арналған құттықтау, тілектер. "Наурыз" парсы тілінде "жаңа күн" деген сөз, яғни жаңа жылдың бірінші күні. Қазақта наурыз - ай аты, басталуы наурыздың 22-іне - күн тоғысына сәйкес келеді. Мейрам күндері (3-4, кейде 7-10 күн аралығы) көкпар тартылып, әр-түрлі ойын-сауық, тамашалар болып, өлең айтылған. **Наурыз** өлеңдері тұрмыс-салтқа байланысты ертеде қалыптасқан. Қазіргі кезде жаңғыртылып, жаңаша айтылып жүр.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ өнері
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Магнолиялар тұқымдасы

**Магнолиялар тұқымдасы** () — гүлді өсімдіктердің Қосжарнақтылар класының Магнолиидтер класс тармағының (Magnoliidae) тұқымдасы.

Магнолиялар тұқымдасы 14 туыс, 240 түрді біріктіреді. Басым түрде Солтүстік жарты шардың субтропикалық аудандарына тараған. Магнолилер Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия, Солтүстік Американың оңтүстік-шығысында, Орталық Америка және Вест-Индияда басым түрде кездеседі. Кейбір түрлері ғана Оңтүстік жартышарда кездеседі. Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияда магнолиялардың көп түрі ғана емес, көптеген қарапайым туыстары мен түрлері шоқталған. Тек қана Азияда тұқымдастың манглиетия туысы кездеседі.

Тіршілік формалары – ағаш, көбіне өте ірі, кейде бұталар. Кейбір түрлерінің биіктігі 35-40 м., ал америкалық жауқазын ағашы (американское тюльпанное дерево) – 75 м. Жапырақтары кезекті, жай, қауырсын жүйелі, мәңгі жасыл немесе түсетін бөбе жапырақты. Магнолиялардың гүлдері ірі, (ірі жапырақты магнолияның гүлінің диаметрі 32-46 см жетеді), ашық, ациклді немесе спироциклді, қосжынысты немесе кей жағдайда біржынысты, энтомофильді, жалғыздан. Магнолиялардың кейбір азиаттық түрлерінің гүлдері ерте көктемде жапырақ түзгенге дейін ашылады (ақпанда), басқалары жапырақ түзгенге немесе жапырақ жарғаннан кейін гүлдейді. Ерте гүлдейтін азиат түрлері бақша өсіретіндерді қызықтырады. 

Өкілдері:
* Жауқазын ағашы (a),
* азиаттық түрлері 
** Аромадендрон (),
** Сингапур талаумасы (),
* Вирджиния магнолиясы ().  

## Дереккөздер

Санат:Магнолиялар
Ойлу йырлар

**Ойлу йырлары** — құмық халық поэзиясының жанрлық түрі, қоғамдық-әлеуметтік мәселелерді толғайтын жыр үлгісіндегі өлеңдер. Өлшемі 7-8 буынды, тармақтары түйдек-түйдегімен еркін топтасады. Қазақ поэзиясындағы толғауды еске түсіреді. Жыраулар өнернамасына тән белгілері анық байқалады.

## Дереккөздер

Санат:Құмық әдебиеті
Оксюморон

**Оксюморон** (, oxymoron - сөзбе-сөз мағынасында *аңғырт тапқырлық*) — бірін-бірі теріске шығаратын қарама-қайшы ұғымдардан, мағынасы жағынан қарама-қарсы сөздерден құралып, соншалықты соны, тапқырлық, көркемдік әсер, образды ұғым тудыратын біртұтас сөз тізбегі, стильдік тәсіл. Мысалы: *тірі өлік, шал жігіт, алпыстағы бозбала, дәрменсіз алып, жақсы өлім.*

## Дереккөздер

Санат:Әзіл-сықақ
Санат:Семантика
Санат:Риторикалық сөздер
Он бір буынды өлең

**Он бір буынды өлең** — қазақ поэзиясында бұрыннан жиі қолданып келе жатқан өлең өлшемі. 

Өлең тармағы үш бунақтан құралады. Басқа екі бунақ 3 буын, 4 буын, немесе, 4 буын, з буын болып еркін ауысып түсе береді. Ал соңғы үшінші бунақ үнемі 4 буынды болып келеді. Онбір буынды өлеңнің тағы бір өлшемдік үлгісі бар, оның өзгешелігі-алғашқы екі бунақтың екеуі де 4 буынды болып келеді. 
:*Қалың қара бұлт арылып басымнан,* 
:*Тәңір жазса, өш алармын қасымнан.* 
:*Жан бауырым, жыламашы егіліп,*
:*Мен садаға мөлдіреген жасыңнан.* 

Бунақтардың орын ауыспайтындықтан, бұл өлшем түрінде өлең ырғағы біркелкілеу, сондықтан бұл негізгі түріне қарағанда азырақ қолданылады. Дегенмен, Абайдан кейінгі дәуірде бұл өлшем түрі көптеген ақындардың шығармаларында кездесіп отырады.

## Дереккөздер

Санат:Әдебиеттану
Санат:Поэзия
Алджернонға арналған гүл

**Алджернонға  арналған гүл** немесе **Элджернонға  арналған гүл** () — Дэниел Киз атты америкалық жазушы−филологтың 1959 жылы жарық көрген ғылыми−фантастикалық романы.
## Шығу тарихы
Алғаш рет бұл роман әңгіме түрінде 1959 жылы Фэнтези мен ғылыми фантастикалық журналының сәуірлік нөмірінде жарық көрді. Романды жазу идеясы Киздің өміріндегі бастан кешкен жағдайларының нәтижесінде туындап, 14 жыл ішінде дамиды. Кітаптағы басты кейіпкерлердің прототиптері де автордың өмірінен алынған. 
1958 жылы Д.Киз өзінің әңгімесін Galaxy Science Fiction журналына әкеліп көрсетеді, бірақ журналдың бас редакторы оған соңғы бөлімді өзгертуді ұсынады. Жаңа соңғы бөлімде Чарли өз ақыл−парасатын сақтап қалып, Алиса Киннианға үйленіп, баянды және ғұмырлы өмір кешуі тиіс болатын. Дэниел Киз бұл өзгерісті жасаудан бас тартады да, Fantasy & Science Fiction журналына әңгімесін сатып жібереді.
1962−1965 жылдар аралығында Киз әңгімені романға айналдыру үшін тер төкті және оны алғашында Doubleday баспасына сатпақ болады. Алайда, бұл баспада және өзге бесеуінде оның романын қабыл алмай, соңғы бөлімді өзгертуге ұсыныс жасайды. 1966 жылы ғана кітап Harcourt фирмасымен жарияланады.
## Экрандалуы және театрлық қойылымдар
* 1968 жылы АҚШ–та «Чарли» фильмі түсіріледі. Басты рөлді сомдаған Клифф Робертсон «Оскар» алса, фильм сценарийі үшін «Алтын глобус» марапатына ие болады.
* 2000 жылы Мэттью Модайнның қатысуымен «Алджернонға арналған гүл» фильмі шығады.
* 2006 жылы Францияда басты рөлдерде Жюльен Буаселье мен Элен де Фужрольдің түсуімен  «Алджернонға арналған гүл» жарық көреді.
* 2007 жылы Александр театрында «Чарлиға арналған гүл» спектаклі қойылады.
* 11 қазан 2013 жылы РАМТ−да «Алджернонға арналған гүл» спектаклінің тұсаукесері болады . Режиссёрі Юрий Грымов.
* 2015 жылы Жапонияда  «Алджернонға арналған гүл» телехикаясы түсірілді.

## Негізгі кейіпкерлер
* Чарли Гордон – 32 жастағы ақыл есі кем жігіт, наубайханада еден жуушы қызметін атқарады.
* Алиса Кинниан – кемтар жандарға арналған мектептегі оқытушы, Чарлидің сүйген ғашығы.
* Дәрігер Штраусс − Чарлидің ақыл–парасатын көбейту мақсатында оның миына ота жасап, өзгерістерді бақылайды; Немюрдың әріптесі.
* Дәрігер Немюр − Чарлидің ақыл–парасатын көбейту мақсатында оның миына ота жасап, өзгерістерді бақылайды; Штраусстың әріптесі.
* Алджернон − дәрігер Штраусс пен Немюрдің ақылды көбейту үшін жасаған отаға қатысып, олардың бақылауында болған тышқан; Чарлидің досы.
## Дереккөздер

Санат:Америкалық романдар
Санат:1966 жылғы романдар
Санат:Ағылшын тілді романдар
Астеридтер

**Астеридтер** () — гүлді өсімдіктердің қос жарнақтылар класының класс тармағы. 

Кронквист жіктелуі бойынша астеридтер келесі қатарларға бөлінеді:
* Gentianales
* Solanales
* Lamiales
* Callitrichales
* Plantaginales
* Scrophulariales
* Campanulales
* Rubiales
* Dipsacales
* Calycerales
* Asterales

Санат:Қос жарнақтылар
Маргарет Макдональд Макинтош

**Маргарет Макдональд Макинтош** (, 5 қараша 1864 жыл, Тимптон (Англия) — 10 қаңтар 1933 жыл, Лондон) — шотландтық суретшісі, модерн стилінің жарқын өкілдерінің бірі. 

## Өмірі мен шығармашылығы
Маргарет тау инженерінің отбасында дүниеге келген. 1890 жылы Макдональдтар отбасы Глазгоға көшеді. Ол жерде Маргарет әпкесімен Глазго Өнер Мектебіне оқуға түседі. 1899 жылы ол сәулетші және суретші Чарльз Ренни Макинтошпен Ливерпульге көшеді, 1900 жылы оған тұрмысқа шығады. Маргарет, күйеуі, әпкесі Фрэнсис және оның күйеуі қосылып бірге «Төрт» деген шығармашылық топ құрады. Бұл топ шотландық Модерн Мектебіне көп әсер етеді. 1900 жылы Макинтоши өз жұмыстарын Вендік Сецессионда көрсетеді. Густав Клим және Йозеф Хофман секілді шеберлерді бұл жұмыстар қатты таң қалдырады. Денсаулығына байланысты 1921 жылдан бастап Маргарет сурет салуды тоқтатады. Маргареттің жұмыстары көбінесе қолданбалы өнер мен дизайн тарауына жатады. Ол металлмен де, матамен де, кестемен де жұмыс істеген. Суретші үйдің ішкі дизайнына айрықша көңіл бөлетін. Ол тұрғын үйлер мен салондардың дизайнына эскиз жасайтын. Алдымен өз әпкесімен, ал сосын күйеуімен жұмыс істеген.

Маргарет Ұлыбританияда модерннің ең күшті суретші әйелі болып саналады. Сонымен қатар ол көркем сурет және графикамен айналысқан. 2008 жылы Кристис аукционында Маргареттің екі жұмысы 490.000 және 1.700.000 фунт стерлингке сатылды.

## Галерея

Margaret MacDonald - Embroidered Panels 1902.jpg| (1902)
MMM Winter.jpg|Қыс
Cranston's exhibition cafe.jpg|Постер
Margaret MacDonald - La Mort Parfumee 1921.jpg| (1921)
Margaret MacDonald - Opera Of The Winds 1903.jpg| (1903)
Margaret MacDonald - The Opera Of The Seas 1915.jpg|й (1915)
Pinktong 2241951.jpg|Офелия
Margaret MacDonald - White Rose And Red Rose.jpg|(1902)
Margaret MacDonald - The Heart Of The Rose.jpg| (1901)
Willowood.jpg|


Санат:5 қарашада туғандар
Санат:10 қаңтарда қайтыс болғандар
Санат:Ұлыбритания суретшілері
Ботамойнақ

**Ботамойнақ** (1993 жылға дейін — *Свердлово*) — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Ботамойнақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан оңтүстікке қарай 4 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Диқан (Мырзатай ауылдық округі)

**Диқан** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Мырзатай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-батысқа қарай 9 км жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Қайнар (Байзақ ауданы)

**Қайнар** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Жаңатұрмыс ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан шығысқа қарай 9 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Оралым

**Оралым** — өлең сөздегі синтаксистік өрнектер, сөйлемдердің өрнектелу үлгілері. Ахмет Байтұрсынов кіргізген термин. Синтаксистік оралымды өрнекті сөйлем, көлемді, күрделі құрмалас сөйлемдер деумен бірге, тізбектеліп, әр түрлі тәсілмен топталып, тұтасып келетін және тиянақты бір ойды білдіретін сөйлемдер шоғыры деп қараған дұрыс сияқты. Өлең сөзде тармақтардың тұрақты мөлшерде, белгілі ретпен топтасуы шумақ деп аталатыны белгілі. Шумақ құрылымы алдымен өлең өлшемі, ырғағының тұрақтылығына байланысты келеді. Әрине, әр шумақ синтаксистік сипаты жағынан, яғни, сөйлемдерінің құрылыс-қалпынан да тиянақтылық танытады. Ал бірақ оралымның одан айырмасы-ол бір шумақты да, бірнеше шумақты да, кейде тіпті өлеңді түгелдей қамтитын синтаксистік өнер, сөйлемдердің мағыналық жағынан әр түрлі тәсілмен топтасуы, шумақсыз өлеңде де тұтасып келетін сөйлемдер шоғыры. Жыр тармақтарының әр түрлі көлемде түйдек-түйдек болып еркін топтасуы синтаксистік оралым үлгілеріне кейде жақын келуі мүмкін. Алайда оралым-шумақты өлеңге, түйдекті жырға, шумақсыз өлеңде де ортақ ұғым, өзінше синтаксистік тұтастығы бар өрнекті сөйлемдер. Өлеңде құрмалас сөйлемге кіретін жай сөйлемдерді әр түрлі ретпен топтастырып, синтаксистік оралымды өте күрделі етіп, өрнектеп келтіру мүмкіндігі мол. А. Байтұрсынов ұқсатпалы, қайшы, шартты, жалғасыңқы серіппелі, айырықты, қорытпалы деп атаған оралым түрлері бұған дәлел бола алады. Осының бір-екеуіне қазіргі поэзиядан мысал келтірейік:

*Қайшы оралым:*
:Көкейіне қонсын деп қазағымның,
:Бір өлеңді бір емес, жазамын мың
:Жазып-жазып қалжырап, 
:Келесі күн
:Рахатын көремін азабымның. 
:Болмай бірақ тұрмайды бір ағаттық,
:Бірге тойлап қызығын жұрағаттың, 
:Бөсіп-бөсіп түнімен, Келесі күн
:Тартып жатам азабын рахаттың.

*Шартты оралым:*
:Достарымнан жақсылық күтпес едім, 
:Көре тұра мінімді сынамаса. 
:Өміріме көңілім бітпес еді,
:Мен өлгенде біреулер қуанбаса.

Кейде құрылысы қарапайым сөйлемдерді де тізбектеп келтіргенде синтаксистік оралым өте айшықты, мағыналық жағынан сыйымды, кең тынысты болып шығатынын көреміз. Мысалы, Махамбеттің "Ереуіл атқа ер салмай" дегенге, соған құрылысы ұқсас ықшам шартты сөйлемдерді тізбектеп жалғастыра келіп, "Ерлердің ісі бітер ме?" деп аяғында бір-ақ қайыратыны белгілі. Синтаксистік біртұтастығы бар оралым, тіпті, бір жай сөйлемнің құрылыс-қалпын сақтай отырып, бірыңғайлас сөйлемдерді қатарластыраса тізбектеу арқылы да жасауы ықтимал.

## Дереккөздер

Санат:Әдебиеттану
Өмірбаяндық әдіс

**Өмірбаяндық әдіс** — жазушының творчествосын жеке өмірлік тәжірибесінің көрініс ретінде қарастырып, оны творчестводағы өзекті мәселе етіп қоятын зерттеу тәсілі. 

Бұл әдістің аса көрнекті өкілі Сент-Бева өзінің "Әдеби портреттер", "Дүйсенбідегі әңгімелер", "Пор-Пояль" атты еңбектерінде жазушының тек ішкі әлемін ғана емес, тұрмыстық жағдайларын тереңірек көрсетуге мән береді. Ол «күйкі тірлікпен тек қарапайым адамдар ғана емес, ұлы адамдар тағдыры да байланыста» деп пайымдап, жазушының «жердегі» «ақиқат өміріне» жақындатуға назар аударады. 

Тұрмыстық жағдайларға, кездейсоқ кездесулерге, көңіл-күй сәттеріне, сонымен қатар жазушының мінез-құлық ерекшеліктеріне арналған деректер Сент-Беваның психо-биографиялық портреттік суреттемелерінде көптеп кездеседі. Оны әдеби шығарманың көркемдік-идеялық ерекшеліктерін ашуға септесетін құрал, жазушы творчествосындағы қандайда бір көңіл қоярлық нәрсе деп санаған. Қазіргі кездегі шет ел әдебиеттануындағы монографиялық зерттеулер осы әдіске сүйенеді. Әрине жазушының жеке басындағы жайлардан да оның өмір сүрген дәуірі, сол кезеңнің саяси-әлеуметтік қайшылықтары, қоғамдық өмір өзгешіліктері көрінбей қоймайды. Жазушының жеке өмірлік тәжірибесі оның творчествосын байытумен қатар, оның өмір-салтының, мақсат-армандарының өзгеруіне әсер етіп белгілі әлеуметтік жағдайда қалыптасқан таптық позициясын басқа арнаға бұру, творчестволық пафосты айқындайтын жаңа идеалдар, жаңа көзқарастарды тудыру да мүмкін. 

## Дереккөздер

Санат:Әдебиеттану
Коулрофобия

нобай|Қорқынышты сайқымазақ
**Коулрофобия** () — қорқыныштың сайқымазақтардан қорқу түрі.

## Коулрофобия
Әрине пенделердің көпшілігі бұл адамды көңілді әрі сүйкімді деп ойлайды. Бірақ олардың күлкісі  психикасына әсер ету қаупі бар адамдар да бар. Ғалымдар олардың санын анықтамақ болып тәжірибе жүргізді. Тәжірибеге 4-16 жас аралығындағы 250 бала қатысты. Тәжірибе қорытындысы бойынша олардың жартысынан басымы сайқымазақтардан қорқады екен.

Тек кішкентай бүлдіршіндер емес үлкен адамдар да сайқымазақтардан қорқатын болып шықты.Адамдар ғаламтор желісі арқылы адамдардан "сұрау" жүргізді. Сұрауға 100 адам қатысып, 84 адам циркке баруға қаламайтынын, сайқымазақтардан қорқатынын жеткізген.

## Қорқыныш себептері
* Адам сайқымазақтардан фильмнің әсерінен қорқуы мүмкін. Қазіргі таңдағы сайқымазақ ойнайтын қорқыныш фильмдері адамдарды одан қорқуға итермелейді. Фильмнің әсерінен адам фильмді шындыққа қабылдап, сайқымазақты шынымен жауыз деп ойлайды.
* Негізінен адамға көңілді бейне ұнайды. Бірақ кейбір адамдарға ақ түсті гримделген өте сүйкімді күлкі психикасына қатты әсер етеді. Ондай күлкі тек сүйкімділікті ғана емес, адамның қорқыныш сезімін де көрсетеді.Сол себепті адамдар сайқымазақтар сондай сезіммен қойылым көрсеткенде ол оны жаман пиғылмен істейді деп ойлайды.
* Сайқымазақтар өз қойылымдарды кездейсоқ таңдалған адаммен жүргізеді. Ол қойылым көбіне күлкі жайлы болғандықтан қойылымға шыққан адамның қасықтап жиған абыройы айрандай төгіледі. Мұндай оқиға көптеген адамдардың басынан өткен. Сол себепті оларенді сайқымазақтарға жақындамауды жөн санап, олардан қорқа бастайды.

## Емделу жолдары
### Балардың емделу жолы
Егер сіздің ұлыңыз немесе қызыңыз осы қорқынышпен қорқатын болса балаңызға сайқымазақтар жақсы кейіпкерді ойнайтын мультфильмдерді немесе фильмдерді көрсетуге тырысыңыз. Егер сіздің балаңыз циркті қаласа балаларға арналған циркті таңдаңыз. Немесе өзіңіз сайқымазақтың костюмін киіп, балаңызбен сөйлесіге тырысыңыз. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні балаңызға сайқымазақты жақсы жағынан көрсетіңіз.

### Үлкендердің емделу жолы
Үлкендерге психолог көмегі қажет. Себебі үлкендерде балалардағы сияқты бастапқы деңгей болмайды. Үлкендер бұл қорқыныштан өз бетінше эазыла алмайды.

## Дереккөздер

Санат:Фобиялар
Нұрпейіс Мақашұлы Мақашев

**Нұрпейіс Мақашұлы Мақашев** (9 қаңтар 1946 жыл, Исатай ауданы Атырау облысы) — Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісінің депутаты, экономика ғылымының кандидаты, «Қазақ түрік мұнай» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бас директоры, Құрмет орденінің иегері.

1970 жылы Ташкент темір жол көлігі инженерлері институтын бітірген. 1972-1979 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс» тресінің шебері, бас инженері, ҮҚК-нің бастығы. 1979-1984 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс» тресі партия комитетінің хатшысы. 1984-1985 жылдары - Гурьев қалалық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары. 1985-1987 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс» тресінің басқарушысы, облыстық агроөнеркәсіп комитетінің төрағасы. 1987-1990 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс», «Ембімұнайқұрылыс» трестерінің бастығы. 1990-1992 жылдары - Гурьев қалалық атқару комитетінің, Халық депутаттары қалалық кеңесінің төрағасы. 1992-1993 жылдары - Гурьев қалалық әкімшілігінің басшысы. 1993-1999 жылдары - «Магденли-халықаралық тасымал» фирмасының, «АТМА-Әуежай Атырау және тасымал» акционерлік қоғамынының бас үйлестірушісі. 1999-2001 жылдары - Атырау облысы әкімінің орынбасары. 2001-2002 жылдары - «Қазақойл» ҰМК, «ҚазМұнайГаз» ҰК» ЖАҚ президенттерінің кеңесшісі. 2002-2004 жылдары - «Ембімұнайгаз» ААҚ-ның президенті, «ҚазМұнайГаз Барлау Өндіру» АҚ «Ембімұнайгаз» өндірістік филиалының директоры. 2004-2007 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісінің депутаты, Экономикалық реформа және аймақтық даму жөніндегі комитетінің мүшесі қызметтерін атқарған. 2007 жылдан - «Қазақтүрікмұнай» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бас директоры.

«Құрмет» орденімен, С.Радонежскийдің 1-ші дәрежелі медалімен, «Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі»мен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданында туғандар
Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары
Санат:Атырау әкімдері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Дәулеткерей (айрық)

**Дәулеткерей** ұғымы келесі мағыналар береді:
## Тұлғалар
* **[[Дәулеткерей Шығайұлы|Дәулеткерей]]** — қазақ күйшісі.
* Дәулеткерей Кәпұлы
* Дәулеткерей сұлтан
## Елді мекен
* Дәулеткерей — Құрманғазы ауданындағы ауыл.
Drake

**Обри Дрейк Грэм** (ағыл. Aubrey Drake Graham;  24 қазан 1986 жыл, Торонто) — канадалық рэпер, өлеңдер авторы және актер. Сонымен қатар Дрейк мононимімен танымал.

## Марапаттамалары
Дрейк әлем бойынша өз альбомдерінің  5 миллионнан астам нұсқасын сатып үлгерді.Оның жұмысы оған «Грэмми» сыйлығын, 3 мәрте «Джуно» премиясын  және 6 мәрте BET Awardsruen. Billboard’s Hot Rap Songs чартында 12 синглымен Дрейк алғашқы орынды басқа әртістерге қарағанда көп рет алды. 2012 жылы Billboard’s Hot R&B/Hip-Hop Songs чартында 1 бірінші орынды Jay Z- ді қуып жетіп те алды.

## Дискографиясы
* *[[Thank Me Later]]* (2010)
* *[[Take Care]]* (2011)
* *[[Nothing Was the Same]]* (2013)
* *[[Views]]* (2016)
* *[[Scorpion]]* (2018)
* *[[Certified Lover Boy]]* (2021) 
* *[[Honestly, Nevermind]] (2022)*
* *[[For All The Dogs]] (2023)*
Псалом

**Псалом** () - еврей діни лирикасының шығармалары. Псалом термині інжілдің бір кітабы - Дәуіттің 150 псаломы деп аталатын жинаққа байланысты айтылады. Псалом тақырыптық диапазон кеңдігімен ерекшеленеді. Олардың өзегі - құдайды мадақтау, жалбарыну, тарихты еске түсіру, махаббат, т.с.с. болып келеді. Псалом христиан дінін ұстанатын халықтардың баршасының дерлік тіліне аударылған. 

## Дереккөздер

Санат:Христиандық
Санат:Иудаизм
Оскар (2016)

**«[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» сыйлығының 88-ші марапаттау рәсімі** — Америкалық Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 2015 жылғы үздік фильмдерін марапаттау кеші. Рәсім 2016 жылдың 28 ақпанында Лос Анжелес қаласындағы «Долби» театрында өтті. Кешті комедияшы Крис Рок жүргізді.

## Рәсім ерекшеліктері
* Леонардо Ди Каприо бес рет актерлік номинацияға ие болғаннан кейін, алғаш рет «Үздік актер» санатында жеңіске жетті.
* Алехандро Гонсалес Иньярриту қатарынан екі жыл «Үздік режиссура» номинациясын жеңіп алып, бұл жетістікке жеткен тарихтағы үшінші режиссер атанды.
* Оператор Эммануэль Любецки кинематограф тарихында қатарынан үш жыл «Үздік операторлық жұмыс» үшін «Оскар» алған алғашқы шебер ретінде рекорд орнатты (2014–2016).
* «Басты назарда» (Spotlight) — 1952 жылдан бергі ең аз жеңіс санымен (барлығы 2 марапат) «Үздік фильм» жүлдесін алған алғашқы туынды.
* «Ессіз Макс: Қаһарлы жол» фильмі 10 номинацияның 6-ауын жеңіп алып, техникалық санаттар бойынша кештің абсолютті көшбасшысы болды.

## Бірнеше номинациялары бар фильмдер

## Лауреаттар мен үміткерлердің тізімі

### Негізгі санатта

## Арнайы марапаттар

## Сілтемелер
* Academy Awards Official website
* The Academy of Motion Picture Arts and Sciences Official website
* «Оскар»-2016 на сайте IMDb

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығын тапсыру рәсімдері
Боб Морли

**Боб Морли** (, 20 желтоқсан, 1984) — австралиялық актер. Морли  “Үйде және жолда” атты австралиялық телехикаяда Дрю Кертистың рөлін ойнау арқылы танымал болды. Ол бұл жобаға 2006-2008 жылдары қатысты. Осы шоудан ол 2008 жылы “Жолақ” атты сериалдағы прайм-тайм рөлі үшін кетті. Бірақ бұл сериал бірінші сезоннан кейін жабылды. Боб Морли телехикаяларға қайтадан «Көршілер» жобасындағы рөлмен оралды. «Көршілер» телехикаясында ол 2011-2013 жылдары түсті. 
2014 жылы Морли «100» сериалында басты рөлдердің бірін сомдады. Қазіргі кезде бұл жобаның үш маусымы түсірілді.

## Фильмография

## Дереккөздер

Санат:Аустралия актерлері
Кион-Хох

**Кион-хох** — Ресейде Солтүстік Осетияда орналасқан тау (Алагир мен Ираф аудандарының шекарасы), биіктігі 3423 метр. Ол Басты Жотаға параллель, бірақ одан 20-25 шақырым алыс Қара Таулар жотасынжда орналасқан. Оның оңтүстігінен, тау жотасының жанында Дигориядан Осетияға жол жүргізілген. Нақтырақ айтқанда, Урухтын бастауынан Ардонның бастауына дейін көтерілген.

Санат:Кавказ таулары
Хейли Кийоко

**Хе́йли Кийо́ко-Э́лкрофт** (ағыл. Hayley Kiyoko Alcroft; 3 сәуір 1991 жылы  Лос-Анджелес  қаласында , Калифорния штатында , АҚШта туылды) — американдық  актриса, биші, әнші және музыкант.

«Волшебники из Вэйверли Плэйс» телесериалындағы Стиви Николс рөлімен және «Лимонадты ауыз» фильміндегі Стелла Яма рөлі арқылы танымалдылыққа ие болды. Алайда ең көп танымалдылықты «Скуби-Ду! Құпия басталады» және «Скуби-Ду! Өзендегі құбыжықтың қарғысы» фильмдерінде Вельма Динклиді ойнау арқылы алды. Сондай ақ «Ондай емес» ситкомында, «Көк лагуна» фильмінде, «Зик және Лютер»  және «Қалай болса солай!» сериалдарында ойнаған.  Оған қоса Хейли танымал «Вампирлер күнделегі» атты сериалдың 5 бөлімінің 1 сериасында түскен. Оның ең таным продюссерлік клипі -  Girls Like Girls
thumb

## Фильмография
Нейтан Кресс

**Нейтан Кресс** (; 18 қараша 1992 жыл, Глендейл, Калифорния, АҚШ) — америкалық актер, көбінесе «ICarly» телетоптамасындағы Фредди Бенсон рөлінде атақты .

## Өмірбаяны
Натан Кресс 18 қарашада 1992 жыл Глендейлда, Калифорния штатында дүниеге келген. Оның екі ағасы бар, Эндрю (туған күні 23 қазан 1987 жыл) және Кевин (туған күні 30 мамыр 1990 жыл), бірақ екеуінің ешқайсысыда шоу-бизнесқа қатыстары жоқ. Натан өзінің мансабын 4 жасында, теледидардан көрген шоуды есіне сақтап алуынан бастаған. Бұл оқиғадан кейін оның анасы агентпен қол қойысқан, кастинге жіберді. Келесі 3 жылда Натан басып шығаратын жарнамаларыға модель болды, сонымен қатар көптеген жарнамалық бейнекөріністрге түсіп, рөлдерді дауыстды. Солардың ішінде ең атақты болғаны «Babe: Pig in the City» 1998 жыл. 6 жасында Натан Кресс түсірілімдерге тоқтау қойып мектепте білім алуды таңдады. 11 жасында актерлік мамандығына қайтып оралды.
Көк қарға

**Көк қарға,** (*Coracias garrulous*),- көк қарға тәріздестер отрядының бір түрі. Биік тау қыраттарын, өзен алқаптарын, орманды даланы және кең таулы алқаптағы кеңсайларды мекендейді. Оның негізгі қорегі құрт-құмырсқалар, қоңыздар, бұзаубас, шегірткелер, шекшек т.б. Көк қарға өзен жарқабактарынан ін қазып не ағаш қуысына, түрлі саңылаулы жерлерге ұя салады. Қайсыбір кездерде басқа құстардың тастап кеткен ұясын пайдаланады, көбіне қара қарғаның немесе сауысқанның ұясын пайдаланады. Ұя салу бірінші жұмыртқадан басталып, 18-19 күнге созылады. Көк қарға Африканың оңтүстігінде қыстайды. Жыл құсы.

## Көк қарға жұмыртқасы
Жұмыртқалардың астына ештеңе төсемейді, жұмсақ топырақтың үстіне жұмыртқаларын баса береді.Көк қарға 2-7 жұмыртқа салады. Жұмыртқалардың түсі ақ, азғана жылтарағы болады. Жұмыртқаның көлемі: (33-36) х (25-28) мм. Балапандар жұмыртқадан кезегімен рет бойынша шығады. 

## Дене тұрғы
Ересек көк қарғаның аналығы мен аталығының түсі бірдей, әдемі құс. Көк қарғаның басы, мойны, кеудесі, бауыр тұсы, қанаттары жасылды-көкті болып келеді, тамағының асты жағы күмістей жалтырап тұрады. Арқасы, қағар қанатының ішкі түстері қоңырқай болып келеді. Қанаты 182-202, құйрығы 119-139, жіліншігі 22-25, тұмсығы 25-34 мм.

## Дереккөздер
Шығыс Қазақстан. Безендірілген атлас. Шығыс-Қазақстан облысы 2012-144 бет

Санат:Құстар
Кэтрин Макнамара

**Кэтрин Макнамара** (, 1995 жылы 22 қарашада Канзас-Сити, Миссуриде дүниеге келген) – американдық актриса «Бегущий в лабиринте: Испытание огнем» атты фильмдегі Соняны сомдаған актриса болып танымал болды. Сондай-ақ 2016 жылы шыққан жаңа «Ымырттағы аңшылар» сериалында басты рөлді ойнады.

## Биография
Кэтрин Макнамара Миссури штатындағы Канзас қаласында дүниеге келді. Бірақ қазір Калифорния штатындағы Лос-Анджелес қаласында тұрады. 

## Фильмография

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 
* 
*
Буффало (Техас)

**Буффало** (ағылшын тілінде &nbsp;*<span lang="en">Buffalo</span>*) — Леон өңіріндегі қала, Техас штаты (АҚШ). 2013 жылғы деректер бойынша Буффалода 1846 адам тұрады, бұл оның осы өңірдегі ірі қалалардың бірі екенін дәлелдейді.

## Сипаттамасы
Буффало Техастың шығыс жағында U.S.79 тас жолымен шектескен жерінде орналасқан және теңіз деңдейінен биіктігі 384 фут (117м.) құрайды. Қаланың жалпы аумағы 4,04 шаршы миля (10 км2) Климаты субтропикалық және муссондық болып салаласады, бұл ыстық ылғалды жаз және онша суық емес қыс болатынын білдіреді, алайда кей кездері ол жақта да аяз болатын кездер кездеседі.&nbsp;

2000 жылғы дерек бойынша 1804 адамды құрады, оның ішінде 668 отбасы, ал қаладағы тұрғын үйлердің саны 815 болды. Нәсілдерге тоқталар болсақ, 71,4 %-ы еуропалық нәсіл,14,8-ы афроамерикалықтар, 0,55%-ы азиаттар, 0,06%-ы үндістер, 11,59 %-ы басқа нәсілдіктер болды, ал аралас некеден туғандар 1,61%-ды құрады. Халқының орта жасы 33 жасты құрады. 29,8 % тұрғыны 18 жасқа жетпеген; 10,5%-ы 18-24 жас аралығында; 25,0%-25-44 жас аралығында; 21,1%-ы 45-64 жас аралығында; ал 13,6 %-ы-65 жастан асқандар. Гендерлік белгі бойынша  еркек- әйел  арақатынасы 89,5-ке 100-ден келеді, ал 18 жастан асқандардікі 83,6-ға 100-ден келеді.

2013 жылғы дерек бойынша қалада 1846 адам тұрған, оның 876-сы (47,5 %) ер адам және 970-і (52,5 %) әйелдер, ал орта жас 35,9-ды құрады. Әр тұрғынға орташа кіріс шамамен 19 218$, ал әр үйге 37 856&nbsp;$. Орта шамамен бір үйді жалдау ақысы-532&nbsp;$.

Осы кезеңге жеткен ең ескі үй 1872 жылы тұрғызылған. 

## 1959 жылғы ұшақ апаты
29 қыркүйекте 1959 жылы Буффалоға жақын жерде америка авиациясы тарихындағы ең аты шулы ұшақ апаты орын алды. Ашық аспан астында себепсізден-себепсіз Braniff Airways  әуе компаниясының  су жаңа Lockheed L-188 Electra ұшағы ("жасы" бар-жоғы 25 күн) апатқа ұшырады, 34 адам қаза тапты. Апат жақында ғана шыққан авиалайнерге әжептәуір шығын алып келді және көп ұзамай ұшақтың шығарылымы тоқтатылды. Апаттың шығуына әуе винтінің дірілдеуі салдарынан қозғалтқыштың тербелуі, содан кейін қанаттары жұлынуы себеп болған.

## Танымал тұрғындары
Қазіргі таңда (2015 жылы) қалада  вокалист және Slayer трэш-метал-группасының негізгі қатысушы Том Арайа тұрып жатыр.

## Ескерту




Санат:1872 жылы құрылған елді мекендер
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Майқоға

**Майқоға** () – қоғалар тұқымдасына жатады. Өзен мен көлдердің жағалауында, сулы батпақты жерлерде өседі. Қазақстанның барлық аймақтарында кездеседі, негізінен солтүстігінде жиі. Майқоға жуан тамырсабақты көпжылдық шөптесін өсімдік, биіктігі 100-150 см., тамырсабақтары жайыла өскен; таспа тәрізді жалпақ жапырақты, ені 4-6 мм.; аталық және аналық шоқ гүлдері ұзынша цилиндр пішіндес, 3-8 см; аналық гүлдері қара-қоңыр, жұмсақ болып келеді. Аналық гүлдері жалғыз аналықтан тұрады, аналығы ұзынша; түкті келген ұзын тағанда (гинофор) орналасқан бірұялы жатында жалғыз тұқым бүршігі дамиды. Аталық собық аналық собықтан жоғары орналасқан. Гүлсеріктері түкшелі. Бірүйлі өсімдіктер. Маусым-тамызда гүлдейді. Жемісі – дән, ұшуға бейімделген ұзынша шашақты қанатша тәріздес желге көтергіші бар. Жуан тамырсабақтары крахмалға бай болады, жеуге жарамды. Қоғалар қалың болып өседі. Жапырақтарынан түрлі бұйымдар тоқуға, қоғаның өзінен қағаз өндіруге болады. Крахмалға бай тамыр сабақтары – ондатраға, нутрийге, тағы басқа аңдарына таптырмайтын азық.

Санат:Қоғалар
Санат:Еуразия флорасы
Санат:Солтүстік Америка флорасы
Санат:Оңтүстік Америка флорасы
Санат:Африка флорасы
Лаос қалалары

Төмендегі тізімде Оңтүстік-Шығыс Азияда орналасқан Лаос мемлекетінің ең ірі елді мекендерінің тізімі (2010 жылдың бағалау бойынша құрастылған)

## Дереккөздер
•National Statistics Centre 

•Laos: largest cities and towns and statistics of their population World Gazetteer

•City Population - Historische Einwohnerzahlen der Städte in Laos

Санат:Лаос қалалары
Доминик Шервуд

**Доминик Энтони "Дом" Шервуд** (, 1990 жылы 6 ақпанда туылды) – британдық актер. «Қансорғыштар академиясы» фильмінде Кристиан Озердың рөлін сомдам танымал болды. Сондай-ақ 2016 жылдың «Сумеречные охотники» атты сериалында басты рөлді ойнайды.

## Өмірбаян
Доминик Шервуд 1990 жылы Кентте дүниеге келген. Ол Мейдстондағы Грамматика мектебін бітірген. Актерлік шеберлікті Мейдстондағы және Севенокстағы мектептерде оқып болған соң жарты жыл дүниені аралады. Содан соң Лондонда өз мансабын бастады. 

## Жеке өмірі
Шервуд гетерохромия ауруымен ауырады. Оның бір көзі көк, ал екінші көзі жартылай көк, жартылай қоңыр түсті. 

## Фильмография

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*