Жанжабіл

**Жанжабіл** немесе **Зімбір** () – жанжабілдер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптес өсімдіктер туысы. Аты санскрит тілінің «*singabera*» сөзінен алынған, «мүйізді тамыр» деген мағынаны білдіреді.

## Таралуы
Жерорта теңізі маңайында,Кіші Азияда, Иранда және Индияның солтүстік батысында еседі. Жабайы түрлері Кавказда, Орта Азияда, Қырымда еседі. 

## Химиялық құрамы
Жемісінде қант, пектин, А, С В, В2 витаминдері бар. Бір ағаштан 20—100 кг өнім алынады. Жанжабіл тосап қайнатылады және шырын алынады.

## Ботаникалық жіктелуі
Жанжабіл тегінің 144 биологиялық түрі айқындалған:

* *[[Zingiber acuminatum]]* Valeton
* *[[Zingiber albiflorum]]* R.M.Sm.
* *[[Zingiber apoense]]* Elmer
* *[[Zingiber argenteum]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber atrorubens]]* Gagnep.
* *[[Zingiber aurantiacum]]* (Holttum) Theilade
* *[[Zingiber banhaoense]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber barbatum]]* Wall.
* *[[Zingiber bisectum]]* D.Fang
* *[[Zingiber bradleyanum]]* Craib
* *[[Zingiber brevifolium]]* N.E.Br.
* *[[Zingiber bulusanense]]* Elmer
* *[[Zingiber capitatum]]* Roxb.
* *[[Zingiber cernuum]]* Dalzell
* *[[Zingiber chlorobracteatum]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber chrysanthum]]* Roscoe
* *[[Zingiber chrysostachys]]* Ridl.
* *[[Zingiber citriodorum]]* Theilade & Mood
* *[[Zingiber clarkei]]* King ex Baker
* *[[Zingiber cochleariforme]]* D.Fang
* *[[Zingiber collinsii]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber coloratum]]* N.E.Br.
* *[[Zingiber corallinum]]* Hance
* *[[Zingiber curtisii]]* Holttum
* *[[Zingiber cylindricum]]* Thwaites
* *[[Zingiber densissimum]]* S.Q.Tong & Y.M.Xia
* *[[Zingiber eberhardtii]]* Gagnep.
* *[[Zingiber eborinum]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber elatior]]* (Ridl.) Theilade
* *[[Zingiber elatum]]* Roxb.
* *[[Zingiber ellipticum]]* (S.Q.Tong & Y.M.Xia) Q.G.Wu & T.L.Wu
* *[[Zingiber flagelliforme]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber flammeum]]* Theilade & Mood
* *[[Zingiber flavomaculosum]]* S.Q.Tong
* *[[Zingiber flavovirens]]* Theilade
* *[[Zingiber fragile]]* S.Q.Tong
* *[[Zingiber fraseri]]* Theilade
* *[[Zingiber georgeae]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber gracile]]* Jack
* *[[Zingiber gramineum]]* Noronha ex Blume
* *[[Zingiber griffithii]]* Baker
* *[[Zingiber guangxiense]]* D.Fang
* *[[Zingiber gulinense]]* Y.M.Xia
* *[[Zingiber idae]]* Triboun & K.Larsen
* *[[Zingiber incomptum]]* B.L.Burtt & R.M.Sm.
* *[[Zingiber inflexum]]* Blume
* *[[Zingiber integrilabrum]]* Hance
* *[[Zingiber integrum]]* S.Q.Tong
* *[[Zingiber intermedium]]* Baker
* *[[Zingiber junceum]]* Gagnep.
* *[[Zingiber kawagoii]]* Hayata
* *[[Zingiber kelabitianum]]* Theilade & H.Chr.
* *[[Zingiber kerrii]]* Craib
* *[[Zingiber kunstleri]]* King ex Ridl.
* *[[Zingiber lambii]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber laoticum]]* Gagnep.
* *[[Zingiber larsenii]]* Theilade
* *[[Zingiber latifolium]]* Theilade & Mood
* *[[Zingiber leptorrhizum]]* D.Fang
* *[[Zingiber leptostachyum]]* Valeton
* *[[Zingiber ligulatum]]* Roxb.
* *[[Zingiber lingyunense]]* D.Fang
* *[[Zingiber loerzingii]]* Valeton
* *[[Zingiber longibracteatum]]* Theilade
* *[[Zingiber longiglande]]* D.Fang & D.H.Qin
* *[[Zingiber longiligulatum]]* S.Q.Tong
* *[[Zingiber longipedunculatum]]* Ridl.
* *[[Zingiber longyanjiang]]* Z.Y.Zhu
* *[[Zingiber macradenium]]* K.Schum.
* *[[Zingiber macrocephalum]]* (Zoll.) K.Schum.
* *[[Zingiber macroglossum]]* Valeton
* *[[Zingiber macrorrhynchus]]* K.Schum.
* *[[Zingiber malaysianum]]* C.K.Lim
* *[[Zingiber marginatum]]* Roxb.
* *[[Zingiber martinii]]* R.M.Sm.
* *[[Zingiber matutumense]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber meghalayense]]* Kumar, Mood, Singh & Sinha
* *[[Zingiber mekongense]]* Gagnep.
* *[[Zingiber menghaiense]]* S.Q.Tong
* *[[Zingiber mioga]]* (Thunb.) Roscoe
* *[[Zingiber molle]]* Ridl.
* *[[Zingiber monglaense]]* S.J.Chen & Z.Y.Chen
* *[[Zingiber monophyllum]]* Gagnep.
* *[[Zingiber montanum]]* (J.König) Link ex A.Dietr. Cassumunar ginger&nbsp;&nbsp;
* *[[Zingiber multibracteatum]]* Holttum
* *[[Zingiber neesanum]]* (J.Graham) Ramamoorthy
* *[[Zingiber neglectum]]* Valeton
* *[[Zingiber negrosense]]* Elmer
* *[[Zingiber neotruncatum]]* T.L.Wu, K.Larsen & Turland
* *[[Zingiber newmanii]]* Theilade & Mood
* *[[Zingiber nigrimaculatum]]* S.Q.Tong
* *[[Zingiber nimmonii]]* (J.Graham) Dalzell
* *[[Zingiber niveum]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber nudicarpum]]* D.Fang
* *[[Zingiber odoriferum]]* Blume
* *[[Zīngiber officināle]]* Roscoe — Аптекалық жанжабіл
* *[[Zingiber oligophyllum]]* K.Schum.
* *[[Zingiber olivaceum]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber orbiculatum]]* S.Q.Tong
* *[[Zingiber ottensii]]* Valeton
* *[[Zingiber pachysiphon]]* B.L.Burtt & R.M.Sm.
* *[[Zingiber panduratum]]* Roxb.
* *[[Zingiber papuanum]]* Valeton
* *[[Zingiber pardocheilum]]* Wall. ex Baker
* *[[Zingiber parishii]]* Hook.f.
* *[[Zingiber paucipunctatum]]* D.Fang
* *[[Zingiber pellitum]]* Gagnep.
* *[[Zingiber pendulum]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber peninsulare]]* Theilade
* *[[Zingiber petiolatum]]* (Holttum) Theilade
* *[[Zingiber phillippsiae]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber phumiangense]]* Chaveer. & Mokkamul
* *[[Zingiber pleiostachyum]]* K.Schum.
* *[[Zingiber porphyrosphaerum]]* K.Schum.
* *[[Zingiber pseudopungens]]* R.M.Sm.
* *[[Zingiber puberulum]]* Ridl.
* *[[Zingiber pubisquama]]* Ridl.
* *[[Zingiber raja]]* C.K.Lim & Kharuk.
* *[[Zingiber recurvatum]]* S.Q.Tong & Y.M.Xia
* *[[Zingiber roseum]]* (Roxb.) Roscoe
* *[[Zingiber rubens]]* Roxb.
* *[[Zingiber rufopilosum]]* Gagnep.
* *[[Zingiber simaoense]]* Y.Y.Qian
* *[[Zingiber smilesianum]]* Craib
* *[[Zingiber spectabile]]* Griff.
* *[[Zingiber squarrosum]]* Roxb.
* *[[Zingiber stenostachys]]* K.Schum.
* *[[Zingiber stipitatum]]* S.Q.Tong
* *[[Zingiber striolatum]]* Diels
* *[[Zingiber sulphureum]]* Burkill ex Theilade
* *[[Zingiber thorelii]]* Gagnep.
* *[[Zingiber tuanjuum]]* Z.Y.Zhu
* *[[Zingiber vanlithianum]]* Koord.
* *[[Zingiber velutinum]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber vinosum]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber viridiflavum]]* Mood & Theilade
* *[[Zingiber wandingense]]* S.Q.Tong
* *[[Zingiber wightianum]]* Thwaites
* *[[Zingiber wrayi]]* Prain ex Ridl.
* *[[Zingiber yingjiangense]]* S.Q.Tong
* *[[Zingiber yunnanense]]* S.Q.Tong & X.Z.Liu
* *[[Zingiber zerumbet]]* (L.) Roscoe ex Sm.

## Тағы қараңыз
* Жанжабіл (дәмдеуіш)

## Дереккөздер</span>


Санат:Жанжабілдер