open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Беттинген

250px|thumb|Картада орналасуы
**Беттинген** () — Швейцарияның Базель-Штадт кантонында орналасқан коммуна. 

2006 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1199 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.23 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — *2702*, пошта индексі — 4126.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 

 

Санат:Базель-Штадт қалалары
Бечванден

**Бечванден** () — Швейцарияның Гларус кантонында орналасқан коммуна. 

2006 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 191 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.74 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — *1601*, пошта индексі — 8777.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

 

Санат:Гларус елді мекендері
Дисбах (Гларус)

**Дисбах (Гларус)** () — Швейцарияның Гларус кантонында орналасқан ауыл немесе кент. 

2002 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрайды.  Ресми идентификациялық коды — *1604*, пошта индексі — 8777.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

 

Санат:Гларус елді мекендері
Беккенрид

250px|thumb|Картада орналасуы
**Беккенрид** () — Швейцарияның Нидвальден кантонында орналасқан коммуна. 

2006 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3126 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32.95 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — *1501*, пошта индексі — 6375.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

 

Санат:Нидвальден елді мекендері
Альпнах

250px|thumb|Картада орналасуы
**Альпнах** () — Швейцарияның Обвальден кантонында орналасқан коммуна. 

2007 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5250 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 56.98 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — *1401*, пошта индексі — 6055.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

 

Санат:Обвальден елді мекендері
Андермат

250px|thumb|Картада орналасуы
**Андермат** () — Швейцарияның Ури кантонында орналасқан коммуна. 

2006 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62.15 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — *1202*, пошта индексі — 6490.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

 

Санат:Ури елді мекендері
Урнербоден

**Урнербоден** () — Швейцарияның Ури кантонында орналасқан ауыл. 

2003 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды.  Ресми идентификациялық коды — *1218*, пошта индексі — 8751.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

 

Санат:Ури елді мекендері
Хюненберг

250px|thumb|Картада орналасуы
**Хюненберг** () — Швейцарияның Цуг кантонында орналасқан коммуна. 

2006 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 193 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18.70 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — *1703*, пошта индексі — 6331.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

 

Санат:Цуг елді мекендері
Хам (Цуг)

250px|thumb|Картада орналасуы
**Хам (Цуг)** () — Швейцарияның Цуг кантонында орналасқан қала. 

2007 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 303 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.82 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — *1702*, пошта индексі — 6330.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты
 

Санат:Цуг елді мекендері
Цуг (қала)

250px|thumb|Картада орналасуы
**Цуг (қала)** () — Швейцарияның Цуг кантонында орналасқан қала. 

2006 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 665 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33.8 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — *1711*, пошта индексі — 6300-6305.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

 

Санат:Цуг елді мекендері
Беринген (Шаффхаузен)

250px|thumb|Картада орналасуы
**Беринген (Шаффхаузен)** () — Швейцарияның Шаффхаузен кантонында орналасқан коммуна. 

2006 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3216 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14.19 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — *2932*, пошта индексі — 8222.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

 

Санат:Шаффхаузен елді мекендері
Биберн (Шаффхаузен)

250px|thumb|Картада орналасуы
**Биберн (Шаффхаузен)** () — Швейцарияның Шаффхаузен кантонында орналасқан коммуна. 

2006 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.80 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — *2913*, пошта индексі — 8242.

## Сыртқы сілтемелер
* 

 

Санат:Шаффхаузен елді мекендері
Нойнкирх

250px|thumb|Картада орналасуы
**Нойнкирх** () — Швейцарияның Шаффхаузен кантонында орналасқан коммуна. 

2008 жылғы  мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1828 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17.91 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — *2904*, пошта индексі — 8213.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

 

Санат:Шаффхаузен елді мекендері
Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 5-сайланым депутаттары

thumb|right|'''V сайланымның құрамы:'''
Қазақстан Парламенті Мәжілісінің V сайланым депутаттарының толық тізімі. 2012 жылғы парламент сайлауында сайланды.

## Депутаттар тізімі

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің V шақырылымының депутаттары
Марат Серікұлы Шахметов

**Марат Шахметов** — Қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Мансап

### Клубтық мансабы
Марат Шахметов 1985 жылы ақпанның 6 жұлдызында Алматы қаласында дүниеге келген. Жартылай қорғаушы позициясында ойнайды. «Алматы» клубының шәкірті. Өзінің мансабын туған қаласының «Алматы» клубында ойнап бастады. 2009 жылы Астана футбол клубының ресми сайтында Марат клубымен 2 жылдық келісім-шартқа отырғандығын мәлімдеген.

### Ұлттық мансабы

Қазақстанның ұлттық құрамасында өзінің ең алғашқы ойынын 2011 жылы 10 тамызда Сирия ұлттық құрамасына қарсы өткізеді.

## Жетістіктері
*Қазақстан Супер Кубогының жүлдегері: 2011
*Футболдан Қазақстан Кубогының жүлдегері: 2010, 2012
*Қазақстанның күміс жүлдегері: 2009

## Жеке басының тірлігі
Үйленген. Әйелінің аты Гульдана. Үлкен ағасы бар.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*  «UEFA» ресми сайтындағы профилі 
* NFT сайтада Статистика
* championat сайтада мансап тарихи  

Санат:6 ақпанда туғандар
Санат:Қазақстан футболшыларыСанат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншыларыСанат:Ақжайық ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Алматы ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Таймс-сквер

200px|нобай|оңға
**Таймс-Сквер** (ағыл. Times Square) — АҚШ-тың Нью-Йорк қаласының орталық Манхэттен ауданында орналасқан алаң, 42-ші және 47-ші көшелердің арасында, Бродвей мен Жетінші авеню қиылысында орналасқан. Нью-йорктегі ең таңдаулы және жиі қыдыратын жерлердің бірі. Өз атын осы жерде орналасқа бас кеңсесі Нью-Йорк Таймс (ағыл. The New York Times) газетінен алды. Бұрында атауы Лонгасре сквер (ағыл. Longacre Square) болтын, тек 1904 жылы сәуірде аты өзгертілді. Таймс-сквердің ресми емес атаулары "әлем қиылысуы", "Ұлы ақ жол", және Нью-йорк пен барша Құрама Штаттарының тандаулы, атақты жері болып қалды.

Санат:Нью-Йорк
ҚазТрансОйл

**«ҚазТрансОйл» АҚ** (қысқаша *ҚТО*) – магистральдық мұнай құбыры бойынша Қазақстан Республикасының ұлттық операторы,  «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ тобына кіреді. 

«Өзен-Атырау-Самара» магистральдық мұнай құбырының «Атырау-Самара» учаскесі, «Қазақстан-Қытай Құбыры» ЖШС жүйесіне ауыстырып тиеу («Атасу-Алашанькоу» мұнай құбыры), Ақтау порты («Атасу-Алашанькоу» мұнай құбыры) бағыттары бойынша қазақстандық мұнай өңдеу зауыттарына және экспортқа мұнайды тасымалдайды, «Каспий Құбыр Консорциумы-К» АҚ жүйесіне ауыстырып тиеу, мұнайды «Шағыр» МҚП Т.Қасымов атындағы МАС темір жол цистерналарына құю.

«ҚазТрансОйл» АҚ табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркелімінің республикалық бөліміне енгізілген.

## Қызметі
«ҚазТрансОйл» АҚ негізгі қызметі – мұнайды (айдау, тиеу, ағызу, құю, сақтау, араластыру) және мұнай өнімдерін магистральдық құбырлар арқылы тасымалдау бойынша қызметтер көрсету.

## Еншілес және бірлескен-бақыланатын ұйымдар
«ҚазТрансОйл» АҚ төмендегі еншілес және бірлесіп бақыланатын ұйымдардың қатысушысы және акционерлері:
* «Қазақстан-Қытай Құбыры» ЖШС («ҚазТрансОйл» үлесі - 50%, Қытай үлесі - 50%)
* «МұнайТас» Солтүстік-Батыс құбыр компаниясы» ЖШС («ҚазТрансОйл» үлесі - 51%, Қытай үлесі - 49%)
*  «Батуми мұнай терминалы» ЖШҚ (100%)
**  «Батуми теңіз порты» ЖШҚ (100%)
*  «Petrotrans Limited» жауапкершілігі шектеулі жеке компаниясы (100%)
* «Магистральдық Суағызғысы» ЖШС (100%)

## Басшылары
# Қайнолла Қасенов (04—07.1997)
# Нұрлан Қаппаров (1997—1998)
# Ерлан Упушев (1998—1999)
# Тимур Құлыбаев (1999—2001)
# Болат Палымбетов (2002)
# Абай Садықов (01—09.2002)
# Асқар Сманқұлов (2002—2004)
# Қайрат Қырымов (2004—2006)
# Берік Толымбаев (2006—2007)
# Нұртас Шманов (2007—2008)
# Нұрбол Сұлтан (2009—2011)
# Қайыргелді Қабылдин (2011—2015)
# Нұртас Шманов (2015—2016)
# Димаш Досанов (2016—2022)
# Талғат Құрманбаев (2022—2024)
# Арман Қасенов (2024—)

## Қоршаған ортаны қорғау
Қоршаған ортаны қорғау және экологиялық қауіпсіздік «ҚазТрансОйл»АҚ орнықты дамуының маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Компания өз тәжірибесінде өндіріс мәселелерін шешу мен оның атмосфералық ауаға, су және жер ресурстарына және басқа да табиғи компоненттерге теріс әсер ету деңгейі арасындағы тепе-теңдікті сақтауға тырысады.

## KASE листингі
2012 жылы «Халықтық IPO» бағдарламасы аясында ҚазТрансОйл Қазақстандық қор биржасында акциялардың 10% орналастырып, листинг жүргізді. Сұраныс ұсыныстан 2 есе асып, Қазақстанның 34 мыңнан астам азаматы акционер болды.

2023 жылғы дивидендтер 25 000 826 435 теңгені құрады.

## Сыртқы сілтемелер
*Компания сайты
*Компания туралы

Санат:Қазақстан компаниялары
Жеті өмір

**Жеті өмір** (, ) — 2008 жылы Columbia Pictures компаниясымен Габриэле Муччино режиссерінің Грант Нипорте сценариясына негізделіп  шығарылған драмасы. Басты рөлдерде Уилл Смит, Розарио Доусон, Вуди Харрельсон актерлері түскен. Әлемдік премьерасы 2008 жылдың 19 желтоқсанында болды.

## Рөлдерде
* Уилл Смит — *Тим Томас (Беннің ағасы)*
* Розарио Доусон — *Эмили Поза*
* Вуди Харрельсон — *Эзра Тёрнет*
* Майкл Или — *Бен Томас*
* Барри Пеппер — *Дэн*
* Элпидия Каррильо — *Конни Тепоз*
* Робин Ли — *Сара Дженсон*

## Музыкалық ресімдеу
# Seven Days Seven Seconds
# Seven Names
# Sarah
# Assisted Living
# Inez
# I Thought I Was Strong
# Leaving Home
# I Am Nowhere
# A Good Man
# New Life
# Shower Flashback
# The Field
# Love Theme
# Requiem
# Surgery
# Tim’s Eyes
# Seven Pounds

## Сыртқы сілтемелер
* Фильмнің ресми сайты 

Санат:Columbia Pictures
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Марк Саллинг

**Марк Уэйн Саллинг** (,17 тамыз 1982 жылы Даллас, Техас, АҚШ — 30 қаңтар 2018 жылы АҚШ Калифорния Лос-Анджелес Санленд,) — американдық әнші және әртіс, Ноа Пакерман рөлін «Хор» телетоптамасында сомдаған.

## Ерте жылдар
Марк Саллинг  17 тамыз 1982 жылы  Даллас, Техас штатында туылып өскен. Ол әскери академиясында оқыған,бырақ бітіріп шықпады. Кейін Марк Лос-Анджелесстік музыка академиясында оқуын жалғастырды.

## Карьерасы
Саллинг пианино, гитара, бас-гитара және барабан аспаптарында ойнайды. Ол өзі жазған әндерді орындап,продюсерлейді. «Smoke Signals» атты бірінші күй-табағы 2008 жылы жарыққа шықты.
Саллингтің актёрлік қадамы 1996 жылғы "Дети-кукурузы 4: Сбор урожая" атты қорқынышты фильмінде басталды. Алайда кең танымалдықты ол 2009 жылы Ноа Пакерман рөлін, Райан Мерфинің GLEE атты телетоптамасында сомдағаны үшін тапты.

## Жыныстық зорлық-зомбылық пен балалар порнографиясына қатысты айыптау
2013 жылдың қаңтарында қызды сексуалдық шабуыл жасауды айыптады, айтуынша, ол оның келісімінсіз қорғалмаған секске қатысуға мәжбүрледі. Ол айыптарды жоққа шығарды және жалған айып тағылғаны үшін қарсы арыз берді. 2015 жылдың наурыз айында, сотты сотқа берместен қызымен татуластырды.

2015 жылғы 29 желтоқсанда Лос-Анджелес полициясы өз үйін іздестірді. Осыдан кейін, Sulling бірнеше мың фотосуреттер мен балалар порнографиясының бейнесіне ие болуды күдіктен ұстады. Қойылған айыптардың нәтижесінде Марк «Құдайлар мен құпияларды» сериясынан шығарылды,. Прокурорлармен біршама кешігіп және сәтсіз келіссөздерден кейін оның іс-әрекеті 2017 жылы 12 қыркүйекте Лос-Анжелестегі АҚШ-тың аудандық сотында басталды. 2017 жылдың 4 қазанында ол балалар порнографиясына қатысты кінәлі деп танылды. Босатылғаннан кейін, Саллинг полицияға қылмыскер ретінде тіркелу керек еді. Ол сондай-ақ адамдарға арналған бағдарлама бойынша емделу курсынан өтуі керек еді, 18 жасқа толмаған адамдармен жыныстық сипаттағы қылмыс жасаған. Түрмеден шыққаннан кейін, Саллинг мектептің аулаларынан, саябақтарынан кем дегенде 100 метр жүру керек еді, қоғамдық бассейндер, жастар орталықтары мен ойын алаңдары. Ол сондай-ақ 50 мың төлеуге міндетті. Әрбір адамға, ол байланысқа түскен. Ол төрт жылдан жеті жылға дейін бас бостандығынан айрылды.

## Өлім
Саллинг 2018 жылы 30 қаңтарда 35 жасында қайтыс болды. Өлімнің алдын-ала себебі суицид деп аталды.

## Кинобаян

## Сілтемелер
* Жеке сайты
* Твиттер сайтында

Санат:17 тамызда туғандар
Санат:Далласта туғандар
Санат:30 қаңтарда қайтыс болғандар
Санат:Лос Анжелесте қайтыс болғандар
Санат:Алфавит бойынша актерлер
Санат:АҚШ актерлері
Санат:АҚШ әншілері
Санат:АҚШ гитарашылары
Санат:АҚШ телевидение актерлері
Санат:АҚШ музыканттары
Жезқазған облысы

**Жезқазған облысы**  — Қазақ КСР (1973—1991) және Қазақстан Республикасының (1991—1997) құрамындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы - Жезқазған қаласы.

## Географиясы
Облыс Қазақстанның орталық бөлігінде орналасты. Ауданы 313,4 мың.км².

## Тарихы
1973 жылдың 20 наурызында Қазақ КСР құрамында Қарағанды облысының оңтүстік бөлігінен құрылған. Сонымен бірге облыста Ақадыр ауданы құрылды.

1973 жылы 24 желтоқсанда облыстық бағыныстағы Никольский қаласы құрылды.

1974 жылы 10 қарашада Жезқазған ауданы Ұлытау ауданы болып өзгертілді.

1977 жылы 15 ақпанда Приозёрный ауданы құрылды.

1990 жылы 13 қыркүйекте облыстық бағыныстағы Никольский қаласы Сәтбаев қаласы болып өзгертілді. 

1991 жылдан бері Қазақстан Республикасының құрамында.

1993 жылы 4 мамырда Приозёрный ауданы Тоқырауын ауданы болып өзгертілді.

1997 жылы 3 мамырда Жезқазған облысы таратылып, қайтадан Қарағанды облысының құрамына енді.

2022 жылы 8 маусымда бұрынғы Жезқазған облысының батыс бөлігінде Ұлытау облысы құрылды.

## Әкімшілік бөлінуі
1989 жылы **Жезқазған облысының** құрамына 4 облыстық бағыныстағы қала және 7 аудан кірді:

## Әкімдері
Қазақстан КП Жезқазған облыстық комитеті

# Григорий Петрович Юрченко (1992–1994)
# Альберт Гергардович Саламатин (1994)
# Қажымұрат Ыбырайұлы Нағыманов (1994–1996)
# Ерлан Байкенұлы Смаилов (1996–1997)

## Сілтемелер
* Всемирный исторический проект 

## Дереккөздер


Санат:Қазақ КСР
Санат:Қазақстан тарихи облыстары
Алаша (ру)

**Алаша** — қазақ халқын құраған рулардың бірі. Кіші жүз Байұлы тайпасына кіреді. 

Байұлының бір руы - Алшыннан Алашаға дейін алты ата саналады: Алтыбас, Тоқбас, Сары, Құблай, Барамық, Қоңырбөрік.

Алшынмен қатар Байұлынан тарайтын өзге аталар: Қызылқұрт, Масқар, Байбақты, Тана, Алтын, Жаппас.

19 ғасырда жасаған атақты Байтоқ жырау (Алаша Байтоқ) Алаша руынан болған.

Алаша көп ел, екі салаға таралып отырған. Бір тобы Жайықтың орта шенінің шығыс жағынан беттеп, Қалдығайты, Жақсыбай өзендерінің бойын, Тұздыкөл, Қоскөл, Итмұрын көлдерінің төңірегін мекендейді, содан Ойыл, Қиыл өзендеріне дейін барады.

Жайық бойында Байұлы Байбақты руымен аралас отырады. Енді бір тобы Жайықтың оң жағын ала, Қамыссамар көлінің төңірегін, Кіші өзеннің бас жағынан Нарын құмға дейін қоныстайды.

Алашаның ұраны - Байбарақ. Таңбасы - айбалта.

## Белгілі адамдар

# Құрманғалиев Ғарифолла - Қазақстан халық артисі
# Ғұмаров Сәкен - суретші
# Аман Бақтығалиев - суретші. КССРО, ҚазССР, Қазақстан Республикасы суретшілер одағының мүшесі, ҚазССР және Қазақстан Республикасы суретшілер одағының бас хатшысы.
# Нәжімеденов Жұмекен - ақын, Қазақстан әнұранының авторы
# Сибағат Мәкәрімұлы - Бөкей ордасындағы діни ағартушы.
# Ерік Сәлімұлы Құрманғалиев
# Қали Жантілеуов
# Данияр Маратұлы Елеусінов
# Бостан Шәмішұлы Сүлейменов
# Еркін Шәмішұлы Сүлейменов
# Садық Шәкелұлы Жақсығұлов 
# Сабыр Сарығожин 
# Сарығожин Мұхамеджан 
# Айдос Әміроллаұлы Сарым 

Санат:Кіші жүз рулары
Tele2

**Tele2 AB** — Ұялы байланыс дискаунтері ретінде танымал шведтік телекоммуникациялық компания. Компанияның штаб-пәтері   Стокгольм қаласында орналасқан.

## Тарихы
Компанияның негізін 1993 жылы өзінің әкесі Хьюго Стенбектің тобындағы телекоммуникациялық бағытты дамытуды қолға ала бастаған Ян Стенбек қалады. 1988 жылы компания GSM форматында ұялы байланыс қызметін көрсету лицензиясына ие болды, ал төрт жылдан соң өзінің алғашқы желісін Швецияда іске қосты. 1993 жылы қазіргі кездегі атауы — Tele2 пайда болды.

1996 жылы компания Швециядан тысқары экспансиясын бастайды: 1997-2004 жылдар аралығында Норвегия, Эстония, Литва, Германия, Австрия, Швейцария, Голландия, Латвия және т.б. Еуропа елдерінде өз желілерін өркендетеді,. 2000 жылы компания алғаш 3G-лицензиясын алды, 2009 жылы 4G желілерінің құрылысын бастады. 2001 жылдан бастап Tele2 ұялы байланыс операторы ретінде Ресейде де жұмыс жасай бастайды.

2007 жылдың қазан айында Tele2 компаниясы өзінің Италия және Испаниядағы бөлімшелерін Vodafone компаниясына 775 млн евроға сатқаны белгілі болды.

2011 жылдың наурыз айында Tele2 компаниясы өзінің Қазақстан Республикасындағы шараларын іске асыру мерзімдерін жариялады. Tele2 ұялы байланыс желісі өзінің қызмет көрсетуін 24 сәуірде Ақтөбе облысынан бастады. 2011 жылдың мамыр-маусым айларында Tele2 қамту аймағына Орал, Алматы, Шымкент және Астана қалалары (маңайындағы елді мекендерімен қоса) кірді. Қазіргі кезде Tele2-нің 3G-желісі Қазақстанның барлық облыс орталықтарын қамтиды.

## Меншік иелері және басшылығы
Компанияның ірі акционерлері — Investment AB Kinnevik (акциялардың 47,9 %-ы), қалған акциялар еркін айналымда.

Президенті — Матс Гранрид.

## Қызмет аясы
thumb|жасыл түспен— Tele2 оператор болып табылатын, Қызыл түспен — бұрын оператор болған елдер көрсетілген
Tele2 холдингі 2010 жылда Еуропаның 11 елінде: Швеция, Норвегия, Нидерланд, Германия, Австрия, Хорватия, Эстония, Латвия, Литва, Ресей және Қазақстанда 30 миллион клиентке мобильді және тиянақталған қызмет түрлерін, интернет және кабельді теледидар қызметін көрсете отырып жұмыс жасады. TELE2-нің лицензиялық аймағында 61 миллион адам мекендейді. Нарықтық стратегиясы — ұялы байланыс дискаунтері.

#### Tele2 Қазақстанда
2009 жылдың желтоқсан айында компания «Қазақтелеком» мемлекеттік тиянақталған байланыс операторынан отандық «Мобайл Телеком-Сервис» (МТС) ұялы байланыс операторының 51 % акциясын сатып алу жөніндегі келісім-шартқа қол қойды (келісім 2010 жылдың наурыз айында аяқталды). Келісім-шарттың құны 545 млн швед кронасын ($76,7 млн) құрады (операторға 360 млн крона ($50,6 млн) инвестиция құю міндеттілігімен қоса). Tele2 сондай-ақ Amun Capital жекеше компаниясына тиесілі МТС-тың қалған 49%-ын 5 жылдың ішінде сатып алуға мүмкіндік беретін опционға ие болды.
2012 жылдың 29 сәуірінде Tele2 Атырау облысында ұялы байланысын іске қосты, осыдан кейін оператор Қазақстанның барлық аймақтарында жұмыс жасайтын болды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Ұялы байланыс

## Сілтемелер
* Компанияның ресми торабы
* Tele2-Қазақстан ресми торабы

Санат:Қазақстандағы байланыс
Санат:Қазақстан экономикасы
JavaServer Faces

**JavaServer Faces** (**JSF**) Java-бағдарламалық тілінде негізделген Веб қосымшалары фрейморкі.

JSF MVC (model–view–controller) веб фрейморкын және компоненталарды іске қосуы арқылы арқылы қолданушы интерфейсін құрастырады. 

## JSF версиялары
* JSF 2.1 (2010-10-22) — 
* JSF 2.0 (2009-06-28) — 
* JSF 1.2 (2006-05-11) — 

## Дереккөздер

Санат:Java-ға арнап жазылған бағдарламалық жабдықтамалар
Санат:Sun бағдарламалық жабдықтамалар
RichFaces

**RichFaces** ашық-кодты Ajax-кітапханасымен толықтырылған, JavaServer Faces фреймворкына арналған кітапхана, кітапхананы JBoss мекемесі өндірген.

## Фреймворк

## RichFaces архитектурасы

RichFaces келесі негізгі бөлімдерден тұрады: Ajax Filter, AJAX Action Components, AJAX Containers және JavaScript Engine.
: **Ajax Filter**&nbsp;— 
: **AJAX Action Components**&nbsp;— 
: **AJAX Containers**&nbsp;— 
: **JavaScript Engine**&nbsp;— 
## Скиндер
XCSS технологиясына негізделген RichFaces бетінің скиндері:
* *DEFAULT*
* **plain**
* **emeraldTown**
* **blueSky**
* **wine**
* **japanCherry**
* **ruby**
* **classic**
* **deepMarine**
* **Laguna** (пайда болды RichFaces 3.2.1)
* **GlassX** (пайда болды RichFaces 3.2.2)
* **DarkX** (пайда болды RichFaces 3.2.2)

## RichFaces calendar компонентін қолданып жазылған JSF беті мысалы

```xml
<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN"
  "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"
      xmlns:ui="http://java.sun.com/jsf/facelets"
      xmlns:h="http://java.sun.com/jsf/html"
      xmlns:f="http://java.sun.com/jsf/core"
      xmlns:a4j="http://richfaces.org/a4j"
      xmlns:rich="http://richfaces.org/rich">
  <ui:composition template="/templates/component-sample.xhtml">
    <a4j:outputPanel id="calendar" layout="block">
      <rich:calendar value="#{calendarBean.selectedDate}"
        locale="#{calendarBean.locale}"
        popup="#{calendarBean.popup}"
        datePattern="#{calendarBean.pattern}"
        showApplyButton="#{calendarBean.showApply}"
        cellWidth="24px" cellHeight="22px" style="width:200px"/>
    </a4j:outputPanel>
  </ui:composition>
</html>
```


Код орындалу нәтижесінде былай көрінеді:

## Сілттемелер

## Сыртқы сілттемелер
* RichFaces Product Page
* RichFaces Developer Guide
* RichFaces Components Showcases Demo 
* PhotoAlbum Demo 
* RichFaces in Production 
* Users' forum
* RichFaces/Ajax4jsf project discussion with Alexander Smirnov, JBoss Booth, JavaOne 2008 (ogg format)
* Список соответствия версий библиотеки RichFaces и поддерживаемых браузеров 

Санат:Java Enterprise Edition
Санат:Red Hat
Санат:Java-ға арналған веб қосымша қаңқалары
Торғай облысы (Қазақстан)

**Торғай облысы**  — Қазақ КСР (1970–1988, 1990–1991) және Қазақстан Республикасының (1991–1997) құрамындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Арқалық қаласы.

## Географиясы
Облыс Қазақстанның орталық бөлігінде, Есіл және Торғай өзендерінің алабында орналасты. Ауданы 111,9 мың. км2. Ақтөбе, Қостанай, Көкшетау, Ақмола облысы және Жезқазған облыстарымен шекаралас болды.

## Тарихы
1970 жылғы 23 қарашада Қазақ КСР-ның құрамындағы Қостанай облысының оңтүстік аудандарын Ақмола облысының батыс аудандарымен біріктіру арқылы **Торғай облысы** құрылды. Облыс орталығы болып Арқалық қаласы белгіленді. 1970 жылғы 4 желтоқсаннда Қима ауданы құрылды.

1977 жылғы 15 ақпанда Торғай облысының құрамында Амантоғай ауданы құрылды.

1988 жылғы 2 маусымда облыс таратылды.

1990 жылғы 17 тамызда облыс қайтадан құрылып, құрамына Қостанай облысының Арқалық қаласы (әкімшілік орталығы), Амангелді, Арқалық, Жангелдин, Октябрь аудандары және Целиноград облысының Державин, Есіл, Жақсы, Жаңадала, Қима аудандары енді.

Сонымен қатар Торғай облысы құрамында бұрынғы шекараларында әкімшілік орталығы Жалдама ауылында орналасқан Амантоғай ауданы қалпына келтірілді. Аудан құрамына Амангелді ауданының Амантоғай, Жалдама, Шақпақ ауылдық кеңестері, Арқалық ауданының Горняк, Мирный, Тасты ауылдық кеңестері, Державин ауданының Қарынсалды ауылдық кеңесі, Науырзым ауданының Бүйректал, Октябрь, Степняк ауылдық кеңестері енді.

1991 жылғы 16 желтоқсаннан бастап Қазақстан Республикасының құрамында. 1997 жылы 22 сәуірде Торғай облысының территориясы Қостанай және Ақмола облыстарына бөлініп берілді.

## Әкімшілік бөлінуі
1989 жылы **Торғай облысының** аумағында 1 облыстық бағыныстағы қала (Арқалық) және 9 аудан болды:

## Халқы

### Ұлттық құрамы
КСРО-ның 1970 жылғы халық санағы  бойынша облыстың ұлттар құрамы төмендегідей болды: қазақтар (32,5 %), орыстар (33,7 %), украиндар (15 %), сондай-ақ немістер (5,2 %), белорустар (4,7 %), татарлар, өзбектер, башқұрттар, марилер, чуваштар, молдавандар, удмурттар, мордвалар және т.б. Халықтың орташа тығыздығы — 1 км2-ге 2,3 адам болды . Қала халқының үлесі 31 % (80 мың адам., 1975) құрады.

## Сыртқы сілтемелер
Тургайская область

## Дереккөздер


Санат:Қазақ КСР
Санат:Қазақстан тарихи облыстары
М. Ф. Решетнев атындағы Сібір мемлекеттік аэрокосмос университет

**М. Ф. Решетнев атындағы Сібір мемлекеттік аэрокосмос университет** () — университет Красноярскте. 1960 жылы жаса-. Жаралғанның мақсаты - КСРО ракетостроения дамуы. 1992 жылы университет тәуелсіз стал. Тәлім-тәрбиенің бағыттары: авиация және космонавтика, машинажасау, экономика және финанстар. 

## Дереккөздер


Санат:Ресей жоғарғы оқу орындары
Қазақ халқының дәстүрі

«Ата салтың – халықтық қалпың» демекші, өз жұртының қадір – қасиетінен мәлімет беретін ғұрып қасиетпен, оған мейлінше құрметпен қарау – ұлтымызға, елдігімізге сын. Тыңдар құлаққа, көрер көзге, сезінер жүрекке танымал, басқа елдерде жоқ дәстүр өрнектері, ортақ мұралары, тұрмыс – тіршілігіндегі керемет салт – ғұрпы мақтаныш сезімін тудырып, жұртшылықты жалпы отаншылық пен елжандылыққа тәрбиелеуде маңызды міндет атқармақ.

## Той малы
**Той малы** (дәстүр). «Жүз жылқы той малына кетіпті» (М.Ж.Көпеев). Келін алуға келген қадірлі құдалар ел дәстүр салты бойынша сән салтанатымен, жөн-жосығымен келіп түседі. Бұл жолдың кәде жоралары да көп болады. Соның ішінде ең басты кәдесінің бірі осы топқа арнайы әкелген «той малы» деп аталатын жолды дәстүр. Бұған әр құда өз дәулеті мен шамасына қарай жылқы немесе бірнеше қой әкеледі. Күйеудің абырой, беделі осы кәдеге де байланысты болады. Бұған қымбат мата, бұйым, жеміс, қант, шәй да қосылады. Әкелген мал арқылы құдалар қыз әкесінен, атасынан немесе сол ауылдағы жолы үлкен ақсақалдан бата тілейді. Батадан кейін әлгі мал сойылып, тойға жиналғандар одан ауыз тиеді. Той малы толымсыз болса қыз жеңгелері құдалардың бетіне басады. Сондықтан да «той малының» мүшесі түгел әрі семіз болуы қатты қадағаланады.
## Күйеуаяқ
**[[Күйеуаяқ]]** (ғұрып). Жігіт қалыңдығын алғаннан кейін әдеп бойынша енесін қошаметпен өз үйіне апарып салады. Ата енесі күйеу баласына ірі мал атайды. Мұны «күйеуаяқ» дейді.

## Түйемұрындық
**Түйемұрындық** (ғұрып). Ұзатылып жатқан келіншек көшінің жолында отырған ауылдың адамдары (жастары, әйелдері) керуен атының ноқтасынан, не түйесінің бұйдасынан ұстап тұрып сұрайтын кәдесі. Қыз анасы оларға кәдесін жасайды, кәде алған риза болып, бақыт тілеп батасын беріп, жол болсын айтады.

## Қыз қашар
«**Қыз қашар**» (дәстүр). «Былайша қыз қашар дәстүрін өткізетін үйді «болыс үй» дейтін көрінеді». (Х.Арғынбаев). Күйеудің келуін «ұрын келу» десе, қыздың атастырылған күйеуін көруі «қыз қашар» дейді. Бұл «ұрын тойы» өтетін күні болады. «Ұрын той» жастар үшін көңілді, думанды тойлардың бірі. Бұған жас жеңгелер мен жастар қатынасады. Күйеуден алынатын «қол ұстатар», «шаш сипатар», «қыз құшақтар», «арқа жатар», «көрпе қимылдатар» тағы сол сияқты кәделер осы жолы беріледі. Екі жастың бірін бірі көріп, тілдесуі де осы тойда болады. Екеуі де бірін бірі ұнатып, қалыңдық жігітке қыз белгісі орамалын және оның іні қарындастарына да түрлі сыйлықтар береді.
Күйеу ұрын барғаннан кейін құдалық бұзылатын болса қазақ заңында өте ауыр іс. Үлкен дауға кетеді. Күйеу себепсіз бас тартса бұрынғы берілген мал қайтарылмайды және айып салынады. Батаны қыз жағы бұзатын болса қалың мал толық қайтарылады әрі айып төлейді.

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Foxconn

**Foxconn** — тайваньдық электроника өндіретін компания. 1974 жылы құрылған. 10-нан астам елде зауыты бар. Бұл компания Apple компаниясының Iphon-ын,Ipad планшетін және McBook ноутбугін, Sony корпорациясының PlayStation 2,PlayStation 3 және Vita ойын құрылғыларын, Microsoft компаниясының Xbox 360 ойын құрылығысын, Motorola, Nokia компанияларының ұялы телефондарын, т.б шығарады.

## Дереккөздер

Санат:Технология компаниялары
Санат:Алфавит бойынша компаниялар
Санат:Компаниялар
Алматы гуманитарлы-техникалық университеті

**Алматы гуманитарлы-техникалық университеті** — университетте әр білімгерге қол жеткізімді оқу үрдісі жүреді, мамандандырылған оқу-әдістемелік кешендер және оқытудың интерактивті  тәсілдері, кешендік тәсілдер қолданылады.
Қашықтан оқыту түрі жаңа ақпаратты-коммуникациялық технологияларды және Интернетті қолдана отырып жұмыс орнын және мекен жайын ауыстырмай кәсіп алуға мүмкіндік береді.
Қашықтан оқу жүйесі білімгерге пәндерді еркін оқуға мүмкіндік береді, олар оқытушымен электронды пошта арқылы және т.с.с. телеконференция мен чаттар арқылы сұхбаттасуға мүмкіндік береді. 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның бұрынғы жоғарғы оқу орындары
Генри Милль

**Генри Милль** (1683-1771 шамасында) - 1714 жылы алғашқы жазба мәшинесін жасап шығарған ағылшын өнертапқышы. 

150px|нобай|оңға|Алғаш жазба мәшинелерінің бірі
## Өмірбаяны
Ол *New River Company*-да гидротехникалық құрылыс инженері қызметін атқара отырып, көзінің тірісінде екі жаңалықтың патенттігіне ұсыныс береді. Оның бірі күйме рессораларына қатысты болса, екіншісі - ***Хат тану мәшинесіне*** байланысты еді. Оның жазба мәшинесіне ұқсас жаңалығын патенттеуден бас тартып, бұдан кейін сол жаңалығы ұмыт қалады. 
Жазба мәшинесінің алғаш үлгілерінің ішіндегі белгілерінің бірі - ***Пеллегрино Туррині***. Бұл алғашқы жазба мәшинелерінің, соның ішіндегі Турринің негізгі мақсаты - көзі нашар көретін жандарға жазабілу мүмкіндігін беруде еді.

## Қайнар көзі
 

Санат:Өнертапқыштар
Каспий қоғамдық университеті

**Каспий қоғамдық университеті** — көпсалалы жоғарғы оқу орны бола отырып, ол Заңтану; Экономика және Қаржы; Ақпараттық технологиялар: есептеу техникасы және бағдарламалық қамтамасыз ету, автоматтандыру және басқару; Геология және Мұнай-газ ісі бағыттары бойынша ортадан кейінгі жоғарғы оқу орнына дейін білім беру (колледж), бакалавриат және магистратура (университет) бағдарламаларына сәйкес білім беру нарығында сапалы, үздіксіз білімді қамтамасыз ететін университет ретінде танымал.

Университет Алматы қаласының орталығында орналасқан, жалпы көлемі 11500 шаршы метр аумақтағы үш оқу корпусында жеке өзінің дамыған материалдық-техникалық базасымен, жаңа екі ядерлі процессоры және интерактивті электронды тақталарымен қоса қазіргі заманға сай компьютерлік паркі бар. Университет корпустары жоғары жылдамдықтағы лимитсіз Интернетпен жалғанған және ішкі желідегі «Студент», «Оқытушы» электронды базаларына кіруге мүмкіндігі бар компьютер сыныптарымен жабдықталған, арнайы зертханалары, 320 мыңнан аса кітап қоры бар виртуальды кітапхана желісі, қазіргі талапқа сай жабдықталған үш спорт залы, 80 орындық асханасы бар. Дәрісханалық қор қазіргі техникалық және мультимедиалық оқу құралдарымен қамтамасыз етілген.

Оқу үрдісін жүзеге асыруда 200-ден аса, оның 50% (пайызынан көбін) ғылым докторлары және кандидаттары құрайтын, жоғары кәсіби деңгейдегі оқытушы-профессорлар құрамы қызмет етеді.

Оқу үрдісін ұйымдастыру негізіне Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарына сәйкес қорытынды тестілеу компьютерлік тәртіпте жүргізілетін оқытудың кредиттік технология жүйесі қойылған, және мемлекеттік үлгідегі диплом беріледі. Сырттай оқу бөліміндегі оқу қашықтықтан оқыту технологиясымен жүргізіледі. 

Университет Колорадо және Оңтүстік Каролина университеті (АҚШ), Серж-Понтуаз университеті (Париж, Франция), Түрік мемлекеттік университеті, Халықаралық Прага университеті (Чехия), Урал мемлекеттік заң академиясы, Томск политехникалық университетімен (Ресей) тығыз қарым-қатынаста жұмыс атқара отырып, бухгалтерлік есепті (USAID) және бухгалтерлік сертификаттаудың халықаралық бағдарламасын дамыту (A\CIPA) жобасына қатысады. 

2012 жылы басталған Қазақстандағы ЖОО оптимизациясы кампаниясын енгізінде Алматыдағы Парасат университеті Каспий қоғамдық университеті құрамына енді.

## Дереккөздер

Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары
Hibernate (Framework)

**Hibernate** (дауысталуы **хайбернэйт**) объектке негізделген домейн модельдерін реляциялық-дерекқорларымен салыстыруға (ағылш. object-relational mapping) арналған Java бағдарламалық тілінің кітапханасы әрі фреймворк. Негізге мақсаты реляциялық дерекқор мен объектке негізделген дерекқор моделдерін сәйкестендіру (framework for mapping an object-oriented domain model to a traditional relational database).

Hibernate persistence технологиясы негізінде дерекқорға қосылу арқылы объект-реляциялық сәйкестендіруде пайда болған мәселелерді шешеді.

Hibernate GNU Lesser General Public License лицензиясы негізінде таратылатын тегін бағдарламалық жасақтама.

Hibernateтің негізгі қызметі Java класстарын дерекқор кестелеріне (және керісінше Java дерек-ақпарат типтерін SQL дерек немесе ақпарат типтеріне) кескіндеу (mapping). Hibernate және де деректерді сұрастыру және шығару қызметтерін атқарады.

## Кескіндеу (Mapping)

## Тағы қараңыз
*SQL

## Сілттемелер


Санат:Бағдарламалық жасақтама
Санат:Java
Java EE

**Java Platform, Enterprise Edition** немесе **Java EE** Oracle Corporation мекемесінің өнімі.

## Нұсқалары

Бүгінгі күнгі қолданыстағы нұсқасының нөмірі 6.0.

## Қолданылатын технологиялар
Java EE өзінде келесі технологиялардың стандарттарын қамтиды:

## Сілттемелер


Санат:Java EE
Санат:Java (платформасы)
Қалмұханбет Нұрмұханбетұлы Қасымов

**Қалмұханбет Нұрмұханбетұлы Қасымов** (18 мамыр 1957, Алматы облысы) — қазақстандық ірі мемлекеттік қайраткер, 2011 және 2019 жылдары аралығында Ішкі істер министрі, одан кейін — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы. Полиция генерал-полковнигі, заңгер.

## Өмірбаяны
Шапырашты  руынан шыққан.
Үйленген, үш баласы бар, екі немере тәрбиелейді.

### Білімі
1979 жылы С.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген, мамандығы «заңгер». Полиция генерал-лейтенанты

### Қызмет жолы
* 1979-1988 – тергеуші, аға тергеуші, тергеу бөлімінің бастығы, Алматы облысы ІІБ Іле аудандының ішкі істер бөлімі бастығының орынбасары.
* 1988-1989 – Алматы облысы ІІБ-нің қоғамдық қауіпсіздік бөлімі бастығының орынбасары.
1989-1992 – Алматы облысы ІІБ Қапшағай ІІБ-нің бастығы.
* 1992-1997 – Алматы облысы ІІБ Криминалдық милиция басқармасының бастығы, Алматы облысы ІІБ бастығының бірінші орынбасары.
* 07.1997-12.2003 – Алматы қаласының ішкі істер бас басқармасының бастығы.
* 12.2003-06.2005- Алматы облысы ішкі істер бас басқармасының, Ішкі істер департаментінің бастығы.
* 06.2005-09.2009 – Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрінің бірінші вице-министрі, вице-министрі.
* 2009 жылдан бастап – Шығыс Қазақстан облысы Ішкі істер департаментінің бастығы .
* 11.04.2011-12.02.2019 – Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрі.
* 12 ақпан 2019 жыл - Қазақстан Республикасы Президентінің Президентінің көмекшісі болып тағайындалды

## Марапаттары
* 2-ші дәрежелі «Данқ» ордені, 
* «Астана» медалі
* "Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі үлесі үшін", 
* "Құқық тәртібін қамтамасыз етуде үздік шыққаны үшін", 
* "Қазақстан Конституциясына 10 жыл", 
* "Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарының ардагері", 
* "Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл" мерейтой медалі, 
* «ІІМ-нің еңбек сіңірген қызметкері»
* «Астананың 20 жылдығы» мерейтойлық медалі

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан ішкі істер министрлері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Қазақстан Қауіпсіздік кеңесінің хатшылары
Қыш өндірісі

Қоныстар мен обаларға қазба жұмыстарын жүргізген кезде алынған негізгі материал — қыш. Ең бастысы, қыштан жасалған бұйымдар шаруашылық пен тұрмыста және кейде жоралғылық мақсат үшін пайдаланылатын ыдыс түрі болған.

Қыш бұйымдарды жасаудың технологиялық тәсілдері шикізатты даярлап-іріктеуден, қыш қамырын даярлаудан, қалыптаудан, бетін өңдеп, содан кейін оны күйдіруден тұрады. Шикізатты даярлап-іріктеу үшін сүйек және тас құралдар пайдаланылды. Қыш-құмыра шикізаттарын даярлау үшін келсап пен ірі қара малдың жауырындары, сондай-ақ уатқыштар қолданылған. Қыш құмыраның құрамына қоспалармен бірге (темір, тас, пирит, слюда, әк) сазбалшық, құм, органика (құстың саңғырығы, көң) кіреді. Сазды көбіне минерал текті созылмайтын материалдарды бекіту үшін пайдаланған. Дамыған қыш өндірісінде саз ең бастапқы шикізат болып табылады.

Шеберлер бұйымдарды қалыптау кезінде ыдыстардың түбін басып-жаныштау үшін көлемі әр түрлі жұмыр тастарды пайдаланды. Ал ыдысты жасайтын құрал ретінде тұғырық айналып тұратын үстелше, яғни станок — айналмалы қондырғыны қолданды. Ыдыстардың қабырғаларын тегістеу үшін жұмыр тастар, ағаш пышақтар пайдаланылды. Ал қышты тұрмыста қолданылатын аузы кең пештерде, сондай-ақ балқыту пештерінің түтін шығаратын мұржаларында күйдірген. Лаулаған отқа да күйдірген кездері болды.

Қыш өндірісі отырықшылық жағдайдағы аумақтарда өзінің "гүлдену" кезеңіне жетті. Атап айтар болсақ, Сырдария мен Арал маңы аймақтары, Орталық Азиямен шекаралас жерлерде мықтап дамыған. Мұны осы аумақтағы қала қазындыларынан табылған ыдыс-аяқтан бастап, құрылыс материалдарының алуан түрлілігі айғақтайды. Мөселен, біздің заманымызға дейін VII—V ғасырлардағы Сырдарияның төменгі жағын мекендеген тайпалардың ыдыстарынан: тостақтар мен тостағандарды, шыны ыдыстарды, құмыраларды, саптаяқтарды, имек тұмсықты ыдыстарды бөліп атауға болады.

Орталық Қазақстан аумағында көшпелілік өмір салты жағдайында қыш-құмыра өндіру ісі үй тұрмысының қажетіне байланысты шеберлерге тапсырыс беру арқылы жүзеге асып отырған.

Санат:Өндіріс
Қарабидай

**Қарабидай** () – астық тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда 2 түрі бар: жабайы қарабидай (Secale sіlvestre) және мәдени қарабидай (Secale cereale).

## Дереккөздер


Санат:Астық тұқымдасы
Күшті әсерлесу

**Күшті әрекеттесу** (, кейде **Күшті күш**, ) адрондар (грекше «адрос» - күшті) және нуклондар (протондар мен нейтрондар) және лизондар арасында орын алады. Күшті әрекеттесу үлкен арақашықтық жағдайында мүмкін (радиусы мөлшермен 1013 см шамасында).

Күшті әрекеттесудің бір көрінісі - ядролық күштер. Күшті әрекеттесуді ең алғаш рет ашқан Э.Резерфорд (1911 жылы), сол уақытта атом ядросы ашылды (бұл күштер арқылы бөлшектердің ыдырауы түсіндіріледі). Юкаваның гипотезасы бойынша (1935 ж.) күшті әрекеттесулер аралық бөлшектердің - ядролық күштерді тасымалдаушылардың шығарылуына байланысты. Бұл 1947 жылы табылған пи-мезон, оның массасы нуклонның массасынан 6 есе кіші, сонымен бірге кейінірек табылған мезондар. Нуклондар мезондар "бүлтымен" қоршалған.

Нуклондар қозу жағдайында болғанда бариондық резонанс туады, яғни, басқа бөлшектермен алмасады. Бариондар соқтығысқан кезде олардың бұлттары бірін-бірі жауып қалады да жан-жаққа таралған бүлттардың бағытымен бөлшектер шығарылады. Орталық бөліктерінен әр түрлі бағытқа қарай ақырындап қалдық бөлшектер шыға бастайды. Ядролық күш бөлшектер зарядына тауелді емес күшті әрекеттесу кезінде заряд бірлігі сақталады.

## Дереккөздер


Санат:Ядролық физика
Электромагниттік өзара әсерлесу

**Электромагниттік өзара әсерлесу** – электр заряды не магниттік моменті бар бөлшектер арасындағы электрмагниттік өріс арқылы берілетін өзара әсер.

Электромагниттік өзара әсерлесудің де өзіндік әмбебап қасиеттері бар, бірақ гравитациялық өзара әрекеттесуден бір айырмашылығы, өзара тартылыс (әр түрлі зарядтар арасында) және тебіліс (бірдей зарядтар арасында) қүбылыстары байқалады.

Электромагниттік байланыстың арқасында атомдар, молекулалар және макроскопиялық денелер пайда болады. Барлық химиялық реакциялар электромагниттік өзара әрекеттесудің нәтижесі болып табылады. Бұл принципті химия ғылымы зерттейді.

Электр туралы ғылымның дамуының алғашқы кезеңінде бұл өзара әрекеттесудің электрлік және магниттік компоненттері бір-бірне байланыссыз түрде қарастырылды. Максвелл бұл екі күштің бір-бірімен тығыз байланысты екендігін дәлелдеді.

Максвелдің электродинамикасы электромагнетизмнің аяқталған классикалық теориясы болып табылады, ол өз мәнін осы уақытқа дейін жоғалтқан жоқ. Бірақ қазіргі физика электромагнетизмнің жетілген және нақты теориясын жасалады, онда құбылыстың кван-ттық-өрістік аспектілері қарастырылған. Бұл құбылыс - кванттық электродинамика деп аталады. Физикада массаның пайда болу себебі белгісіз болса, электромагниттік зарядтың табиғаты да түсініксіз. Сондықтан теория осы зарядтың өмір сүруі туралы постулаттардан тұрады.

Электр заряды екі түрде кездеседі: электронға тән заряд - теріс заряд деп, ал позитрон мен протонға тән заряд оң заряд деп аталады. Зарядтардың өзара әрекеттесуі қозғалмалы фотондардың алмасуы арқылы жүзеге асырылады. 

Әр түрлі зарядтардың әрекеттесу жағдайында тартылыс әсері, ал бірдей зарядтар әрекеттескенде тебілу әсері байқалады. Электромагниттік зарядтар қатысуымен болатын барлық процестерде заряд, импульс, энергия сақталу заңдары орындалады.

## Дереккөздер


Санат:Физика
Санат:Электрмагнетизм
Санат:Электрлік құбылыстар
Электронды кітап (құрылғы)

thumb|Бір шетедік электронды кітап
**Электронды кітап** (сандық кітап; , *ауыз екі тілінде «оқығыш», «ридер», «ебук»*; ) — электронды нұсқада ұсынылған (мысалы электронды кітап) мәтіндік ақпаратты тамашалау мүмкіндігін беретін мамандандырылған ықшам планшетті құрылғылардың топтық-жинақы атауы. Бұдан басқа, әлдеқайда кең мағынасындағы «электронды нұсқадағы кітап оқығыш құрылғысы» деген анықтамасы бар, бірақ бұл анықтама бірқатар құрылғы түріне — ұялы телефоннан бастап дербес компьютерге дейін сай келеді.

Берілген компьютерлік құрылғы тобының қалта компьютерілерінен, планшетті компьютер немеесе субноутбук сынды құрылғылардан негізгі ерекшелігі олардың кейбір функцияларының шегерілуімен және  жұмыс уақытының әлдеқайда ұзақ болуымен ерекшеленеді. Соңғысы E-ink технологиясының пайдаланылуымен байланысты. Бұл технологии бойынша жасалаған дисплей, өзі жарық бөлмей, жарықты шағылдыра отырып, сұр түстің кейбір реңктерін ғана көрсетеді және энергияны тек суреттің жаңартылуына (беттің парақталуына) жұмсайды.

Электронды кітаптар планшетті компьютерлер қатарына жатқызылады. Олардың пайда болуы планшеттік компьютерлердің дамуы мен кәсібиленуімен тығыз байланысты. Кейбір заманауи құрылғылар сенсорлық дисплей жабдықталып, тек қана оқу ғана емес, сонымен қатар мәтінді дұрыстау сияқты кең ауқымды мүмкіндіктерге ие.

## Ішкі сілтемелер
* Электронды қағаз
* Планшетті компьютер
* M-Book Mini
* Amazon Kindle

## Дереккөздер

Санат:Планшетті компьютерлер
Санат:Электронды кітаптар (құрылғылар)
Санат:Көлемі бойынша компьютерлер
Java Servlet

**Servlet** сервлет - компьютер сервері мүмкіншіліктерін арттыруға арналған Java бағдарламалық тілінде жазылған класс.
Java Servlet-тің Applet-тен айырмашылығы Java Servlet сервер құрылғысында жұмыс істейді, ал Applet клиент жақта жұмыс істейді.
Әдетте веб-браузер рөлін атқарады, веб-браузер серверден сервлет арқылы сұрау жібереді, жауабын сервлет HTML-беті ретінде қайтарады.

## JSP JavaEE
Веб-браузерге қайтарылатын HTML жауап дұрыс форматта сақталуы үшін сервлетте Java EE-нұсқасынан бастап JSP беттері технологиясы қолданыла бастады.

## Мысалы


```java
import java.io.IOException;
 
import javax.servlet.ServletConfig;
import javax.servlet.ServletException;
import javax.servlet.http.HttpServlet;
import javax.servlet.http.HttpServletRequest;
import javax.servlet.http.HttpServletResponse;
 
public class ServletLifeCycleExample extends HttpServlet {
 
    private int count;
 
    @Override
    public void init(ServletConfig config) throws ServletException {
        super.init(config);
        getServletContext().log("init() called");
        count=0;
    }
 
    @Override
    protected void service(HttpServletRequest request, HttpServletResponse response)
            throws ServletException, IOException {
        getServletContext().log("service() called");
        count++;
        response.getWriter().write("Incrementing the count: Count = "+count);
    }
 
    @Override
    public void destroy() {
        getServletContext().log("destroy() called");
    }	
 
}
```


## Тағы қараңыз
* http://www.roseindia.net/servlets/servlets.shtml
* JSP

## Сілттемелер


Санат:Java
Электронды кітап

**Электронды кітап** сөзінің бірнеше мағынасы бар:
* **[[Электронды кітап (құжат)]]** — Кітаптың электронды (сандық) нұсқадағы түрі; 
* **[[Электронды кітап (құрылғы)]]** — Электронды (сандық) форматтағы кітаптарды оқуға мүмкіндік беретін, арнайы, ұтқыр сандық құрылғылардың тобы.
Electronic Publication

**Electronic Publication (ePub)**&nbsp;— Сандық басылымдар бойынша Халықаралық форум IDPF тарапынан жасалынған кітаптардың электронды нұсқаларының ашық форматы.

## Жалпы мәлімет
Бұл форматтағы файлдардың кеңейтпесі .epub болып табылады. Формат баспагерлер тарапынан, құбылмалы беттеуі бар сандық кітаптар мен басқа да басылымдарды жаңғыртуға қажетті, бағдарламалық әрі аппараттық қамтылуды қамтамасыз ете отырып, сандық басылымды бір файлға жаңғырту мен таратылуына мүмкіндік туғызады.

ePub контейнерінің ZIP-мұрағаты XHTML, HTML немесе PDF форматындағы мәтін, XML-дағы басылым анықтамасы, қасындағы бумалар&nbsp;— векторлық (SVG) графикадан, алдын-ала салынған қаріптерден, стилі кестелерінен және т.б. тұрады. Алғашқы нұсқа&nbsp;— Open eBook Publication Structure немесе «OEB» 1999 жылы ойластырылып, оның релизі ePub&nbsp;— 2007 жылы өткен болатын.

## ePub форматын қандай жағдайда қолданған дұрыс
ePub форматын құжаттың мәтіні маңызды болған жағдайда (мысалға, кітап, есеп, оқуға қажетті құжат, шығарма немесе оқу материалдарын жасау кезінде) пайдаланған ұтымды.

## Бағдарламалық қамтамасыз ету құралдары

### Оқу үшін

### Түзету үшін

## Дереккөздер

## Сыртқыілтемелер
* Сандық басылымдар бойынша Халықаралық форум
* Еpub кітаптардың кітапханасы 

## Тағы қараңыз
* Электронды кітап
* Электронды қағаз
* IPad
* IPhone

Санат:Мәтіндік құжаттардың форматтары
Санат:Электронды кітап форматтары
Proxy server

**Proxy server** (прокси сервер) - серверінің компьютер жүйесіндегі қызметі клиент компьютерден шыққан ұсынысты (запрос) компьютерлік жүйедегі өзге сервер құралдарынан тауып беру. 

## Прокси түрлері
### Forward проксилері

#### Ашық проксилер

### Reverse проксилері

## Сілттемелер


* 
* 
* 

Санат:Интернет
Санат:Сервер
Oracle SQL Developer

**Oracle SQL Developer** - Oracle Database деректер қорында SQL сұраныстарымен жұмысқа арналған біріктірілген дамыту ортасы (IDE), бұл бағдарламалық жасақтама Oracle Corporation мекемесімен тегін таратылады. Өнім Java Development Kit-ті пайдаланып жұмыс істейді.

## Тарихы

## Сілттемелер


Санат:Java
Санат:SQL
Санат:Дерекқор
E Ink Corporation

**E Ink Corporation** —  электронды қағаз немесе электронды сия технологиясы негізінде дисплейлерді жасап шығаратын жеке меншік компания. Компания Массачусетс штаты Кембриджде ораналасып, 1997 жылы MIT Media Lab (Массачусетс технологиялық институты медиалық зертханасының) профессоры Джозеф Якобсон тарапынан негізі қаланған. Екі жыл кейін, E Ink технологияны жасасып нарыққа шығару мақсатында Philips-пен бірігеді. 2005 жылы Philips бизнесінің бөлшегі мен оған қатысты патенттерін Prime View International компаниясына сатып жібереді.

E Ink көптеген компаниялармен келісімге отырысады, мысалға Sony, Motorola және Amazon.com кейіннен осы технология негізінде  Sony Reader, MOTOFONE, Kindle сынды құрылғыларын жасап шығару мүмкіндігіне ие болды.

Санат:Компаниялар
JavaServer Pages

**JavaServer Pages** (**JSP**) - HTML, XML, немесе өзге түрлі құжаттар 
1999 жылы Sun Microsystems мекемесі өңдеген, JSP бағдарламасы PHP тіліне ұқсас жұмыс істейді, бірақ Java бағдарламалық тілін қолданады.

JavaServer беттерін орындау үшін, веб сервер немесе servlet container керек, мысалы: Apache Tomcat немесе Jetty.

## Тағы қараңыз
* JavaServer Faces

## Сілттемелер


Санат:Java
Идо

**Идо** (эспер. *ido* "әулет, тұқым, тек") — 1907 жылы француз Луи де Бофрон жасаған халықаралық жасанды тіл, эсперанто тілінің өзгертілген бір түрі.

1907 жылы Делегацияның халықаралық қосымша тілді қабылдауына байланысты эсперанто тілінің жетілрілген түрі ретінде қабылданған. Бұл жасанды тілдің авторы деп Луи де Бофрон аталады. Ол делегацияда эсперанто тілінің құрастырушысы Заменгофтың көзқарасын баяндайды. Идо тілін құрастыруда автордан басқа француз математигі Луи Кутюра мен дат лингвисті Отто Есперсен ат салысады.

## Тағы қараңыз
* Жасанды тілдер
* Эсперанто
* Интерлингва

## Сыртқы сілтемелер
* Идо тілінің ресми сайты

Санат:Жасанды тілдер
Санат:Халықаралық көмекші тілдер
Локомотив (футбол клубы, Мәскеу)

**Локомотив Мәскеу** *(*орыс. *Футбольный клуб Локомотив, Москва*) — Ресей Премьер Лигасында ойнайтын мәскеулік Ресей футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Локомотив" стадионында өткізеді.

1992 жылдан бергі Ресей чемпионатының барлығында да Премьер лигада ойнап келеді. Ресейдің үш дүркін чемпионы. 

## Құрамы
*27 тамыз 2019*

## Жетістіктері
**Ресей чемпионаты**

* **Чемпион (3):** 2002, 2004, 2017/18
* **2-орын (6):** 1959 / 1995, 1999, 2000, 2001, 2018/19
* **3-орын (5):** 1994, 1998, 2005, 2006, 2013/14

**КСРО/Ресей кубогы**

* **Жеңімпаз (10):** 1936, 1957 / 1995/96, 1996/97, 1999/00, 2000/01, 2006/07, 2014/15, 2016/17, 2018/19
* **Финалист (2):** 1989/90 / 1997/98

**Ресей суперкубогы**

* **Жеңімпаз (3):** 2003, 2005, 2019

**КСРО 1-лигасы**

* **Жеңімпаз (3):** 1947, 1964, 1974
* **2-орын (2):** 1971, 1987
* **3-орын (3):** 1951, 1973, 1981

## Атақты футболшылар
*   Роман Павлюченко
*   Динияр Билялетдинов
*Дмитрий Сычев
*Владимир Маслаченко
*Ведран Чорлука
*Марат Измайлов
*Сергей Игнашевич
*Валерий Газзаев
*Валерий Яблочкин
*Лассана Диарра
*Георгий Деметрадзе
*Дмитрий Торбинский
*Руслан Нигматуллин
*

## Дереккөздер


## Сiлтемелер
* «Локо» ресми сайты

Санат:Ресей футбол клубтары
Санат:Мәскеу
Санат:1923 жылы құрылған футол клубтары