open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рене Вандерейккен

**Рене Вандерейккен** (; 22 шілде 1953, Хасселт) — бельгиялық футболшысы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1980, 1984 жылдары Еуропа чемпионатына, 1986 жылы әлем чемпионатына қатысқан. 1980 жылғы Еуропа чемпионатының финалында Германияның қақпасына бір гол соқты, бұл Рененің құрама сапында соққан үш голының бірі. Бұл ойына Бельгия 1:2 есебімен ұтылып қалды да, күміс жүлдегер атанды.

Бапкерлік карьерасында көбіне клубтарды жаттықтырды, тек 2006-09 жылдары Бельгия құрамасының бас бапкері қызметін атқарды.

## Жетістіктері

### Клубтық

### Халықаралық

* Еуропа чемпионатының финалисі: 1980
* Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 1986

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*News // Sport.be 

Санат:Бельгия футболшылары
Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Брюгге ФК ойыншылары
Санат:Дженоа ФК ойыншылары
Санат:Андерлехт ФК ойыншылары
Санат:Гент ФК ойыншылары
Санат:Бельгия футбол жаттықтырушылары
Санат:Гент ФК жаттықтырушылары
Санат:Стандард Льеж ФК жаттықтырушылары
Санат:Андерлехт ФК жаттықтырушылары
Санат:Майнц 05 ФК жаттықтырушылары
Санат:Генк ФК жаттықтырушылары
Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Молдағалиева

**Молдағалиева** сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:

* Мәрия Тәшкенбайқызы Молдағалиева - дизайнер, Қазақстан мәдениетіне Еңбек сіңірген қайраткер.
* Ұлия Маратқызы Молдағалиева - суретші. Қазақ. ҚР Көркемөнер академиясының толық академигі.
Қасым Сүлеймани

**Қасым Сүлеймани** (, *Гасем Солеймани*; 11 наурыз 1957 жыл, Керман останы, Иран – 3 қаңтар 2020 жыл, Бағдат, Ирак) — ирандық әскери қайраткер, генерал-лейтенант, 1998 жылдан бастап 2020 жылы қаза тапқанға дейін Ислам революциясы сақшылары корпусының *(Пасдаран)* Ираннан тыс жерлерде арнайы операцияларды ұйымдастыруға арналған Құдыс күштерінің басшысы болды. Өмірінің соңғы жылдары Қасым Сүлеймани Ирандағы екінші ең ықпалды адам (жоғары басшы Әли Хаменеиден кейін) және елдің жоғары басшысының оң қолы саналды.

Бұрын құрылыс саласында жұмыс істеген Қасым Сүлеймани 1979 жылы Ислам революциясы сақшылары корпусының қатарына қосылып, 1980 жылы Иран-Ирак соғысы басталғаннан кейін бір топ адамды басқаруға тағайындалды. Соғыс кезінде біртіндеп шені жоғарылаған Сүлеймани «41 Сар-Аллаһ дивизиясының» () командирі дәрежесіне қол жеткізеді. Одан кейінгі жылдары Сүлеймани елден тыс жерлердегі операцияларға қатысып, 1990-жылдардың соңында «Құдыс» арнайы жасағының басшысы атанды.

2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі Нью-Йорктегі терактілерден кейін Ирандық дипломаттар Сүлейманидің бастауымен АҚШ-пен бірігіп Талибанға қарсы күресуге келісті. Оған қоса ол Ливандағы Хизбуллаһ тобына көмек қолын созды. Сириядағы азаматтық соғыс кезінде Сүлеймани Башар әл-Асадтың үкіметіне қолдау көрсетіп, Ресейдің әскери интервенциясын жоспарлауға көмектесті. Ол Ирактағы күрдтер мен шииттердің әскери топтарын *(милиция)* бақылауға алып, «Ирак және Шам Ислам мемлекетіне» қарсы соғысқан Ирак әскерилеріне қолдау көрсетті.

Көптеген ирандықтар Қасым Сүлейманиді «Иран жауларына қарсы күрескен қаһарман» санады, ал басқалары оған «қанішер» деген айып тақты. Біріккен Ұлттар Ұйымы және Еуропа одағы Сүлейманиге қарсы санкциялар енгізді, АҚШ билігі оны террористер тізіміне енгізді.

2020 жылдың 3 қаңтарында Қасым Сүлеймани АҚШ президенті Дональд Трамптың бұйрығы бойынша жасалған дрон шабуылының нәтижесінде Бағдат халықаралық әуежайында қаза тапты. АҚШ қарулы күштерінің бұл әрекетін көптеген мемлекет айыптады. 7 қаңтар күні Сұлеймани жерленгеннен кейін бірнеше сағат өткен соң Иран қарулы күштері АҚШ-тың Ирактағы әскери базасын зымырандармен шабуылдады. Шабуыл нәтижесінде АҚШ немесе Ирак азаматтары қаза тапқан жоқ.

Санат:Иран тұлғалары
Санат:Иранда туғандар
Санат:Иракта қайтыс болғандар
Юмашева Сауле Кадыровна

**Юмашева Сауле Кадыровна** (27 сәуір 1940 жыл, Алматы облысы, Талғар қаласы) - Биология ғылымының кандидаты, профессор.Қазақ мемлекеттік дене тәрбиесі институтының (ҚазДТИ) Анатомия және биотехника кафедрасының меңгерушісі. КСРО әйелдері арасында (1991-1997ж.ж), (1961-1966ж.ж) Гандболдан "А" сынып командалары арасында жоғары топта Қазақстан құрама командасының құрамында өнер көрсетті (1965ж.). Гандболдан Қазақстан Республикасының әйелдер командасының жаттықтырушысы болып жұмыс істеді. 1996 жылдан бастап Қазақ ДТИ-де жұмыс істеді. 1968-1971 жылы Мәскеу қаласында аспирантурада оқыды. 
 
## Дереккөздер

Санат:27 сәуірде туғандар
Санат:1940 жылы туғандар
Санат:Талғарда туғандар
Санат:КСРО гандболшылары
Санат:Алфавит бойынша гандболшылар
Дамаркус Бизли

**Дамаркус Ламонт Бизли** (, 24 мамыр 1982 жыл, Форт-Уэйн, Индиана) — АҚШ футболшысы, қорғаушы. КОНКАКАФ Алтын кубогының төрт дүркін жеңімпазы. 

## Жетістіктері

### Командалық

* АҚШ кубогы (2): 2000, 2003
* MLS жеңімпазы: 2003
* Нидерланд чемпионы (2): 2004/05, 2005/06
* Нидерланд кубогы: 2004/05
* Шотландия чемпионы (2): 2008/09, 2009/10
* Шотландия кубогы: 2007/08
* Шотландия лига кубогы: 2009/10

### Ұлттық құрама

* КОНКАКАФ чемпионы (4): 2002, 2005, 2007, 2013
* Конфедерациялар кубогының финалисі: 2009

### Жеке

* КОНКАКАФ алтын бутсысы: 2005

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:АҚШ футболшылары
Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Лос-Анжелес ФК ойыншылары
Санат:Чикаго Файр ФК ойыншылары
Санат:ПСВ ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Рейнджерс ФК ойыншылары
Санат:Ганновер 96 ФК ойыншылары
Санат:Пуэбла ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары
Футболдан Азия Кубогы 2004 (финал)

**[[Футболдан Азия Кубогы 2004|Футболдан 2004 жылғы Азия чемпионатының]]** финалдық матчы 7 тамызда Бейжіңде өтіп, Жапония футболшылары 3:1 есебімен Қытай құрамасын ұтты.
## Матч
### Детальдар

}
|-
|жқ ||**21**|| Ли Мин 
|-
|жқ ||**6** || Шао Цзяи
|-
|жқ ||**15**|| Чжао Цзюньчжэ
|-
|жқ ||**22**|| Янь Сун || || 
|-
|шб ||**9** || Хао Хайдун || || 
|-
|шб||**29**|| Ли Цзиньюй|| || 
|-
|colspan=3|**Алаңға шыққандар:**
|-
|шб ||**11** || Ли И || || 
|-
|қр ||**7** || Сунь Цзихай ||  || 
|-
|шб ||**13** || Сюй Юньлун || || 
|-
|colspan=3|**Бапкер:**
|-
|colspan=3| Ари Хан
|}
|valign="top" width="50%"|
}
|-
|қр ||**22**|| Юдзи Накадзава
|-
|жқ ||**15**|| Такаси Фукуниси 
|-
|жқ ||**10** || Сюнсукэ Накамура 
|-
|жқ ||**14**||Алекс
|-
|шб ||**11**|| Такаюки Судзуки  || 
|-
|шб ||**20** || Кэйдзи Тамада 
|-
|colspan=3|**Бапкер:**
|-
|colspan=3| Зико
|}
|}

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*The New York Times.

Санат:Футболдан Азия Кубогының финалдары
Санат:2004 жылғы футбол
Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Қытай Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Желдіқара (Абай облысы)

**Желдіқара** — Абай облысы Аягөз ауданы, Мыңбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 75 км-дей жерде.

    

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Футболдан Азия Кубогы 2000 (финал)

**[[Футболдан Азия Кубогы 2000|Футболдан 2000 жылғы Азия чемпионатының]] финалдық матчы** 29 қазанда Ливан астанасы Бейрутта өтіп, Жапония құрамасы 1:0 есебімен Сауд Арабиясын ұтты. 
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*2000 жылғы Азия кубогы

Санат:Футболдан Азия Кубогының финалдары
Санат:2000 жылғы футбол
Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасы
Күреңбел

* Күреңбел – Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы ауыл.
* Күреңбел – Жетісу облысы Кербұлақ ауданындағы ауыл.
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2002

**[[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|КОНКАКАФ Алтын кубогының]]** 16-шы (жаңа форматтағы 6-шы) турнирі 2002 жылы қаңтар-ақпан айларынла АҚШ-та өтті.
## Топтық кезең

### A тобы

----

----

----

### B тобы

----

----

----

### C тобы

----

----

----

### D тобы

----

----

## Плей-офф

### Ширек финал

----

----

----

### Жартылай финал

----

## 3 орын

## Финал

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:2002 жылғы футбол
Футболдан Азия Кубогы 2023

**Футболдан Азия Кубогы 2023** () — Футболдан Азия чемпионатының 18-ші турнирі 2023 жылы Катарда өтті. Оған 24 құрама қатысты. Алаң иелері чемпиондық атағын қорғау үшін қатысты.

## Тарихы
Чемпионат әу баста Қытайда өтуі тиіс болған, Бірақ COVID пандемиясына орай қытайлықтар бас тартты.

Турнирді өткізузе Қытаймен бірге Корея Республикасы да ұсыныс жасады. 

Катар бұған дейін турнирді 2011 жылы өткізген.
## Стадиондар




## Топтық турнир
### А тобы

-----------------------

---------------

---------

------------

-----------

----------------

-------------

### В тобы

-----------

--------

----------

--------------

-------------

--------------

-------------

### С тобы

------------

-----------------

--------------

--------------

--------------

----------------

------------

### Д тобы

-------------

-------

-------

------

--------

---------

--------

### Е тобы

---------

---------

---------

-----------

--------------

-----------

### Ғ тобы

---------

----------

-----------

-----------

------------

----------

### 3 орындағы құрамалар

## Плей-офф
### 1/8 финал

----

----

----

----

----

----

----

### 1/4 финал

----

----

----

### Жартылай финал

----

## Финал

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*AFC Asian Cup the-AFC.com 

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Катардағы футбол
Футболдан Азия Кубогы 1996 (финал)

**[[Футболдан Азия Кубогы 1996|Футболдан 1996 жылғы Азия кубогының]] финалы** 21 желтоқсанда Біріккен Араб Әмірліктерінің Абу-Даби қаласында өтіп, Сауд Арабиясы мен БАӘ футболшылары кездесті. Негізгі және қосымша уақыттарда есеп ашылмай, пенальтилер сериясында саудиялықтар 4:2 жеңіске жетті.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.rsssf.com/tables/96asch.html

Санат:Футболдан Азия Кубогының финалдары
Санат:1996 жылғы футбол
Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:БАӘ Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Футболдан Азия Кубогы 1992 (финал)

**[[Футболдан Азия Кубогы 1992|Футболдан 1992 жылғы Азия чемпионатының]] финалы** 8 қарашада Хиросимада өтіп, Жапония футболшылары 1:0 есебімен Сауд Арабиясын ұтты. Солайша Жапония құрамасы тұңғыш рет Азия чемпионы атанды.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Cілтемелер
*rsssf.com сайтында

Санат:Футболдан Азия Кубогының финалдары
Санат:1992 жылғы футбол
Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасының ойындары
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1965

**КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1965** (исп. *Campeonato de Naciones de CONCACAF 1965*) — Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының екінші турнирі. 1965 жылы наурыз-сәуір айларында Гватемалада өтті. Алты құрама іріктеу ойындарында озып шығып, турнирге қатысты да, Мексика құрамасы чемпион атанды. 
## Матчтар

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Турнир кестесі

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.rsssf.com/tablesc/conca65.html

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:1965 жылғы футбол
Санат:Гватемаладағы футбол
Досаев

**Досаев** сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:

* Ғани Қабылбекұлы Досаев, кикбоксшы.

* Ерболат Асқарбекұлы Досаев, Алматы әкімі.

* Тасболат Молдахметұлы Досаев, медицина ғылымдарының докторы.
Тасбастау

Тасбастау сөзі мынадай мағынылар білдіруі мүмкін:

* Тасбастау — Жамбыл облысы Жуалы ауданы, Жетітөбе ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

* Тасбастау - — Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы ауыл, Шілікті ауылдық округі құрамында.
Элдин Бахдер

**Элдин Бахдер** (3 қараша 1946 жыл) — футбол тарихындағы ең қарт футболшы, 74 жасында Мысырдың үшінші дивизионындағы "6 қазан" клубымен келісім шарт жасасып, ақпарат әлемін таң қалдырды.

2020 жылы 21 қаңтарда Элдин "6 қазан" клубымен келісім-шарт жасасты. Бір қызығы бұған дейін ол ешқандай клубта ойнамаған. Егер ол алаңға шықса, Гиннестің рекордтар кітабына енеді де, 53 жасына дейін "Иокогама" клубында доп тепкен жапониялық футболшы Кадзуиосу Миураны артта қалдырады.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*74 жастағы Бахдер Гиннес рекоррдтар кітабына енуі мүмкін

Санат:Мысыр футболшылары
Африка Ұлттары Кубогы 2008

**Африка Ұлттары Кубогы 2008** — Футболдан Африка чемпионатының 26-шы турнирі, 2006 жылы қаңтар-ақпан айларында Ганада өткізілді.
## Топтық кезең

### А тобы

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

### D тобы

----

----

----

----

----

## Плей-офф
### 1/4 финал
----

----

----

----

### 1/2 финал
----

----

### 3 орын
----

### Финал

----



Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:2008 жылғы футбол
Санат:Ганадағы футбол
Мұқаншы

* Мұқаншы – Жетісу облысы Көксу ауданы, Жарлыөзек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Мұқаншы – Жетісу облысы Көксу ауданы, Мұқаншы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Хорст Хрубеш

**Хорст Хрубеш** (; 17 сәуір 1951, Хамм, Солтүстік Рейн-Вестфалия, ГФР) — германиялық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. 1980 жылғы Еуропа чемпионы.

## Карьерасы

### Ұлттық құрама
Хрубеш Ұлттық құрамаға кеш шақырылды. 1980 жылы 2 сәуірде 28 жасында Аустрияға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет алаңға шықты. Алғашқы екі голын бір кездесуде, 1980 жылғы әлем чемпионатының финалында Бельгияның қақпасына соғып, матчтың үздік ойыншысы атанды. Бұл ойында ГФР 2:1 есебімен жеңіске жетті де, екінші рет Еуропа чемпионы атанды.

1982 жылғы әлем чемпионатында топтық кезеңде Аустрияның қақпасына бір гол соқты. Осы турнирде ГФР құрамасы финалға шықты да, Италиядан 1:3 есебімен ұтылып, күміс жүлдегер атанды. Осы турнирден соң 31 жастағы Хрубеш құрамадағы карьерасын аяқтады.

### Бапкерлік
Бапкерлік карьерасында Германияның бірнеше жастағы құрамаларын және Олимпиада құрамасын жаттықтырды. 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында шәкірттері финалға дейін жетті.

## Жетістіктері

### Командалық

* ГФР чемпионы (3): 1978/79, 1981/82, 1982/83
* Еуропа чемпионы: 1980
* Еуропа чемпиондар лигасының жеңімпазы: 1982/83

### Жеке

* Германия чемпионатының үздік мергені: 1982 (27 гол)
* Екінші бундеслиганың үздік мергені: 1978 (41 гол)

## Статистикасы

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі (dfb.de)
* Профилі (fussballdaten.de)
* Профилі (footballplayers.ru) 

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Рот-Вайсс (Эссен) ФК ойыншылары
Санат:Гамбург ФК ойыншылары
Санат:Стандард Льеж ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Санат:Германия футбол жаттықтырушылары
Санат:Рот-Вайсс Эссен ФК жаттықтырушылары
Санат:Ганза ФК жаттықтырушылары
Санат:Аустрия Вена ФК жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Санат:Вольфсбург ФК жаттықтырушылары
Санат:Динамо Дрезден ФК жаттықтырушылары
Ян Швеглик

**Ян Швеглик** (; 17 қаңтар 1950 жыл, Ловча, Чехословакия) — чехословакиялық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. 1976 жылғы Еуропа чемпионы. 

Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет 1974 жылы 27 сәуірде Францияға қарсы жолдастық кездесуде алаңға шықты. 1976 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеуінде төрт кездесуде алаңға шықты. Ал финалдық турнирде ГФР-мен өткен финалдық ойында есеп ашты, бұл ойын 2:2 есебімен тең аяқталды да, пенальтилер сериясында Чехословакия жеңіске жетіп, чемпион атанды.

Осы кездесуден соң 1979 жылға дейін құрамаға шақырылмады. Соңғы ойынын 1979 жылы мамыр айында КСРО-ға қарсы өткізді.

## Жетістіктері

### Клубтық

* Чехословакия чемпионы (4): 1969/70, 1973/74, 1974/75, 1976/77
* Чехословакия кубогы (2): 1973/74, 1981/82

### Халықаралық

* Еуропа чемпионы: 1976
* Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 1972
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі (''weltfussball.de)''
* Профилі (''FootballDatabase.eu)''

Санат:Чехословакия футболшылары
Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Слован Братислава ФК ойыншылары
Санат:Дукла ФК ойыншылары
Санат:Хасселт ФК ойыншылары
Санат:Словакия футбол жаттықтырушылары
Санат:Слован Братислава ФК жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Донбастағы соғыс

**Донбастағы соғыс** () немесе **Украинаның шығысындағы соғыс** () — Украинаның шығысындағы Донбас өңірінде, Донецк және Луганск облыстарының аумағында 2014 жылдың сәуірінде басталған қарулы қақтығыс.

2013 жылдың қарашасында Украина астанасы Киевте басталған Еуромайдан 2014 жылдың ақпанында ел президенті Виктор Януковичті тақтан тайдырған революцияға әкеп соқтырды. Артынша Ресей қолдаған қарулы құрылымдар Қырымды басып алып, кейінірек ол Ресей Федерациясының құрамына енді (аннексияланды). Революциядан кейін Украинада орнаған жаңа үкіметтің қарсыластары мен Ресейдің жақтастары елдің оңтүстігі мен шығысында наразылық шараларын ұйымдастырды. Бұл оқиғалардың нәтижесінде Украинадан бөлінуді қалайтын сепаратистер Донецк және Луганск облыстарында «халық республикалары» құрылғанын жариялады.

Әскери іс-қимылдарға бір жағынан Украина қарулы күштері мен басқа да күштік құрылымдар (оның ішінде еріктілерден құралған тұрақты емес қарулы құрылымдар), екінші жағынан көтерілісшілердің қарулы құрылымдары (өз егемендігін жариялаған Донецк және Луганск Халық Республикаларының жақтастары) қатысып жатыр. Батыс елдерінің барлау қызметтерінің мәліметтеріне сәйкес, көтерілісшілердің жағында ресейлік әскерилер соғысып жүр. Ресей бұл айыптарды жоққа шығарып, мойындаудан бас тартты, бірақ көтерілісшілердің қатарында «ресейлік еріктілер» болуы мүмкін деді.

2014 жылдың 7 сәуірінде Украина президенті қызметін атқарушы Александр Турчинов Харьков, Донецк және Луганск қалаларындағы әкімшілік ғимараттардың көтерілісшілердің қолына өтуіне байланысты дағдарысқа қарсы штаб құрылатынын және «қолына қару алғандарға қарсы терроризмге қарсы шаралар жүргізілетінін» жариялады.

11 мамыр күні Донецк пен Луганск облыстарында өзін-өзі билеу туралы референдум өтіп, 12 мамыр күні Донецк Халық Республикасы (ДХР) және Луганск Халық Республикасы (ЛХР) өз егемендігін жариялады. Жаңадан пайда болған «республикалар» украин билігінен ДХР және ЛХР аумағы деп жарияланған жерлерден әскерилерін шегіндіруді талап етті. Бұған жауап ретінде Украин әскерлерінің қатары құрышты техникалармен және тікұшақтармен күшейтіліп, олар қарсыластарына зеңбірекпен оқ жаудыра бастады. Әуе соққыларына көтерілісшілер зенитті-зымыранды кешендердің оғымен жауап беріп, тікұшақтар мен ұшақтарды құлата бастады.

Киевтегі Біріккен Ұлттар Ұйымының адам құқықтары бойынша Мониторинг миссиясының мәліметтері бойынша, 2019 жылдың қаңтарына дейін Украинадағы қарулы қақтығыстың салдарынан 13 мыңға жуық адам қаза тапқан. БҰҰ-ның гуманитарлық сұрақтарды координациялау Басқармасының есебі бойынша, 2019 жылдың қарашасына дейін Донбастағы алты жылға созылған соғыста 3,3 мың бейбіт азамат қаза тапқан, 9 мың адам жарақаттанған, 1,3 миллион адам ел ішінде қонысын ауыстыруға мәжбүр болған, 3,5 миллион адам көмекке зәру екен.

## Дереккөздер

Санат:Украина тарихы
Санат:Соғыстар
Санат:2014 жыл
Футболдан Азия Кубогы 1972 (финал)

**Футболдан 1972 жылғы Азия кубогының финалы** 19 мамырда Бангкокта өтіп, Иран футболшылары 1:0 есебімен Корея Республикасын ұтты. Бұл турнир тарихындағы тұңғыш финалдық матч.

Тайландтағы чемпионат бірінші рет топтық және плей-офф кезеңдерінен құралды. Жартылай финалда жеңіске жеткен екі құрама финалға жолдама алды.

## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*rsssf сайтында

Санат:Футболдан Азия Кубогының финалдары
Санат:1972 жылғы футбол
Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Футболдан Азия Кубогы 1988 (финал)

**Футболдан 1988 жылғы Азия кубогының финалы** 18 желтоқсанда Доһадағы "Халифа" стадионында өтіп, Корея және Сауд Арабиясы футболшылары кездесті. Матчта есеп ашылмай, пенальтилер сериясында Сауд Арабиясы 4:3 есебімен жеңіске жетті. 

## Матч

### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

*RSSSF Details

Санат:Футболдан Азия Кубогының финалдары
Санат:1988 жылғы футбол
Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Футболдан Азия Кубогы 1976 (финал)

**[[Футболдан Азия Кубогы 1976|1976 жылғы Футболдан Азия чемпионатының финалы]]** 13 маусымда Тегеранда өтті. Иран футболшылары 1:0 есебмен Кувейтті ұтты.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Details at RSSSF

Санат:1976 жылғы футбол
Санат:Футболдан Азия Кубогының финалдары
Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Кувейт Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Футболдан Азия Кубогы 1980 (финал)

**Футболдан 1980 жылғы Азия кубогының финалы** 30 қыркүйекте Әл-Кувейт қаласында өтіп, Кувейт футболшылары 3:0 есебімен Корея құрамасын ұтты.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*РСССФ сайтында

Санат:Футболдан Азия Кубогының финалдары
Санат:1980 жылғы футбол
Санат:Кувейт Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Футболдан Азия Кубогы 1984 (финал)

**Футболдан 1984 жылғы Азия чемпионатының финалы** 16 желтоқсанда Сингапурде өтіп, Сауд Арабиясы футболшылары 2:0 есебіме Қытайды ұтты.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*newspapers.nl

Санат:Футболдан Азия Кубогының финалдары
Санат:1984 жылғы футбол
Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Қытай Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Карол Добиаш

**Карол Добиаш** (; 18 желтоқсан 1947 жыл, Гандлова, Чехословакия) — чехоловакиялық футболшы, қорғаушы, словакиялық футбол жаттықтырушысы. 1976 жылғы Еуропа чемпионы.

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде

* Еуропа чемпионы: 1976
* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1980
* Чехословакия чемпионы (5): 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1970/71, 1972/73
* Чехословакия кубогы (3): 1966/67, 1970/71, 1974/75
* Чемпиондар кубогының жартылай финалисі: 1968/69
* Чехословакиядағы жыл футболшысы (2): 1970, 1971

### Бапкер ретінде

* Чехия чемпионы: 1993/94

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі 

Санат:Чехословакия футболшылары
Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Спартак Трнава ФК ойыншылары
Санат:Богемианс ФК ойыншылары
Санат:Локерен ФК ойыншылары
Санат:Чехословакия футбол жаттықтырушылары
Санат:Словакия футбол жаттықтырушылары
Санат:Спарта Прага ФК жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Кадзуёси Миура

**Кадзуёси Миура** (жап. *三浦 知良|Миура Кадзуёси*; 26 ақпан 1967 жыл, Сидзуока) — жапониялық футболшы, шабуылшы. 50-ден асқанша футбол ойнап, Гиннес кітабына енген. 2005 жылдан бері "Иокогама" клубының футболшысы. 1992 жылғы Азия чемпионы. 

## Карьерасы

### Клубтық
1982 жылы Сидзуокадағы "Гакуэн" футбол мектебін тастап, Бразилияға жалғыз кетіп қалды. Ол жақта "Жувентус" клубының академиясына қабылданды.  

1986 жылы 18 жасында кәсіпқой карьерасын "Сантос" клубында бастады. 1990 жылы отанына оралғанша Бразилияның тағы да "Палмейрас", "Мацубара", КРБ, "Коритиба" секілді клубтарында ойнады. 1990 жылы "Верди Кавасаки" клубына ауысып, 1998 жылға дейін доп тепті. 

Бұл аралықта 1994/95 жылғы маусымды "Дженоада" арендада өткізді, ал 1998 жылы "Верди Кавасакиден" түпкілікті кетіп, 1999 жылғы маусымды "Кроация" клубында өткізді. 

2005 жылы қазіргі клубы "Иокогамаға" келді. 

2019 жылы қаңтарда клубпен келісім шартын тағы да бір жылға ұзартты. 2020 жылғы қаңтардағы есеп бойынша, әлемде кәсіпқой деңгейде доп теуіп жүрген ең қарт футболшы саналады. 

### Ұлттық  құрама
1990 жылы тұңғыш рет Жапония құрамасы сапында алаңға шықты. 1992 жылғы Азия чемпионатына қатысып, турнирдің үздік ойыншысы жүлдесін иеленді. Бұл турнирде Жапония тұңғыш рет Азия чемпионы атанды.

Құрамадағы соңғы ойынын 2000 жылы Ямайкаға қарсы жолдастық кездесуде өткізді.

## Жетістіктері

### Клубтық

; «КРБ»

* Алагоас лигасының жеңімпазы: 1987

; «Коритиба»

* Паранаэнсе лигасының жеңімпазы: 1989

; «Ёмиури/Верди Кавасаки»

* Жапон 1-лигасы: 1990/91, 1991/92
* Жапония чемпионы: 1993, 1994
* Джей-лига кубогы: 1993, 1994
* Император кубогы: 1996
* XEROX Champions Cup: 1994, 1995

; «Кроация»

* Хорватия чемпионы: 1998/99

### Халықаралық

; Жапония

* Азия кубогының жеңімпазы: 1992
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Статистикасы 


Санат:Жапония футболшылары
Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Иокогама ФК ойыншылары
Санат:Палмейрас ФК ойыншылары
Санат:Сантос ФК ойыншылары
Санат:Дженоа ФК ойыншылары
Санат:Виссел Кобе ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Санат:Токио Верди ФК ойыншылары
Африка Ұлттары Кубогы 2006

**Африка Ұлттары Кубогы 2006** (араб. 2006 كأس أمم أفريقيا) — Футболдан Африка чемпионатының 25-ші турнирі. 2006 жылы қаңтар-ақпан айларында Мысырда өткізілді.
## Топтық турнир

### А тобы

----

----

----

----

----

----

### B тобы

----

----

----

----

----

----

### C тобы

----

----

----

----

----

----

### D тобы

----

----

----

----

----

----

## 1/4 финал

----

----

----

## 1/2 финал

----

## 3 орын

## Финал

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:2006 жылғы футбол
Санат:Мысырдағы футбол
Мойынқұм (құмды алқап, Түркістан, Жамбыл облыстары)

**Мойынқұм** — Түркістан, Жамбыл облыстары жеріндегі құмды алқап. 

## Географиялық орны
Солтүстігі мен шығысында Шу өзені аңғарымен, оңтүстігінде Қаратау, Қырғыз Алатауы жоталарының бөктерімен шектеледі. 

#### Жер бедері
Ауданы 37,5 мың км². Оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай 500 км-ге созылып жатыр. Мойынқұмның Шу өзеніне жалғасқан бөлігінің ені 15–30 км. Жер қыртысы палеозойлық тұғырдың майысқан (Шу синеклизасы) жерінде жатыр, беткі жағы шөгінді қабат. Шығыс бөлігі биіктігі 10–25 м, ұзындығы 1–2 км-дей жеке жалдарға бөлінген, жер бедері бұйратты. Орталық бөлігінде биіктігі 50 – 70 м құмды қырқалар қалыптасқан. Ойыстарда жер асты сулары тым жақын. Оңтүстік-шығысында және батысында жер асты сулары тереңіректе (35 – 50 м) кездеседі.

## Климаты
Климаты өте қуаң континенттік. Қаңтардың орташа температурасы батысында –11,2С (Тасты ауылы маңында), шығысында – 2–7,5С (Үмбет ауылы маңында), шілдеде 26,9–25,6С. Ауаның ең төменгі температурасы –40 –44С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 150–330 мм. Қардың қалыңдығы 10–15 см-ден аспайды. 

## Өсімдігі мен жануарлары
Сексеуіл, жусан, жүзгін, еркекшөп, теріскен, т.б. өседі. Ақбөкен, қарақұйрық, қоян, кірпі, қосаяқ, саршұнақ, т.б. мекендейді. Мойынқұм – мал жайылымы. Шұратты жерлері шабындық ретінде пайдаланылады. Үмбет мемлекеттік аңшылық шаруашылығы және Андасай (Аңдысай) қорықшасы ұйымдастырылған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан шөлдері
Санат:Шөлдер
Жаманқұм

* Жаманқұм – Ақтөбе облысы Ырғыз ауданындағы құмды алқап.
* Жаманқұм – Алматы облысы Қаратал ауданындағы құмды алқап.
Әйгерім Болатбекқызы Бекетаева

**Әйгерім Болатбекқызы Бекетаева** (20 тамыз 1991 жылы Талдықорған қаласында дүниеге келген) — қазақ балет әртісі.Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері (2016). «Astana Opera» Мемлекеттік опера және балет театрының жетекші солисті (2013).

## Өмірбаяны
* Бекетаева Әйгерім Болатбекқызы 1991 жылы Талдықорған қаласында дүниеге келген.
* 2010 жылы А.В. Селезнев атындағы Алматы хореографиялық училищен бітірген.
* 2015 жылы Челябинск мемлекеттік педагогикалық университетінің «Педагог-хореограф» мамандығын бітірген (Ресей).
## Мансабы
* 2010-2013 жж. – К. Байсейітов атындағы Ұлттық опера және балет театрының жетекші солисті;
* 2013 жылы – «Astana Opera» мемлекеттік опера және балет театрының жетекші солисті;
* Санкт-Петербург Борис Эйфман Мемлекеттік Академиялық балет театрының шақырылған солисті ;
* Ресей, Қытай, Италия, Беларуссиядағы үкіметаралық іс-шаралар мен гастрольдердің қатысушысы.

## Жетістіктері
* 2008 ж. «Өрлеу» балет әртістерінің І Халықаралық байқауының дипломанты;
* 2012 ж. «Шабыт» шығармашыл жастардың Халықаралық фестивалі, гран-при (Астана);
* 2012 ж. Сочидегі Юрий Григоровичтің «Әлемнің жас балеті» Халықаралық байқауының дипломаты; 
* 2012 ж. Варна қаласы балет әртістерінің Халықаралық конкурсының III жүлдесінің лауреаты(Болгария);
* 2013 ж. Рудольф Нуреев атындағы  балет әртістерінің Халықаралық байқауының ІІІ сыйлығының лауреаты (Будапешт);
* 2013 ж. XII Мәскеу халықаралық балет әртістері мен хореографтар байқауының дипломанты (Үлкен театр);
* 2014 ж. «Сібір Гран-при» Халықаралық балет байқауының II сыйлығының лауреаты (Красноярск).

## Репертуарлары
* К. Байсейтов атындағы Ұлттық опера және балет театрының  және Astana Opera-ң балеттік партиялары
* Аврора («Уйқыдағы ару» П. Чайковский)
* Камилла («Роден» Б. Эйфман)
* Джульетта («Ромео и Джульетта» С. Прокофьев)
* Одетта-Одиллия («Лебединое озеро» П. Чайковский)
* Эгина («Спартак» А. Хачатурян)
* Мари («Щелкунчик» П. Чайковский)
* Зарема («Бахчисарайский фонтан» Б. Асафьев)
* Гамзатти, Никия («Баядерка» Л. Минкус)
* Эсмеральда («Собор Парижской Богоматери» М. Жарр)
* Лебедь («Умирающий лебедь» К. Сен-Санс)
* Китри («Дон Кихот» Л. Минкус)
* Медора («Корсар» А. Адан)
* Солистка («Пахита» Л. Минкус және Э. Дельдевез)
* Сильфида («Сильфида» Х. Левенсхольд)
* Флер де Лиз («Эсмеральда» Ц. Пуни)

## Мемлекеттік марапаттары
* 2014 — (Қазақстан Республикасының хореографиясын дамытуға қосқан үлесі үшін сыйлық) Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті - Ұлт көшбасшысы қоры сыйлығының лауреаты.   
* 2016 — Әйгерім Бекетаева «ҚР еңбек сіңірген қайраткері» жоғары наградасымен марапатталды, оны Мемлекет басшысы Н.Ә.Назарбаев өзі табыстады.
* 2019 — «Содружество дебютов» ТМД Халықаралық премиясы (Белоруссия).

## Дереккөздер

Санат:Балет әртістері
Санат:Қазақстан балет әртістері
Санат:Хореографтар
Санат:Қазақстан хореографтары
Подкастинг

**Подкастинг** (,  екі сөзден тұрады - iPod (Apple портативті  ойнатқышы) және broadcasting (хабар тарату). Бұл
Интернетте радио және теледидарлық хабарлар стилінде аудио және видео файлдарды жасау және тарату процесі. Подкастинг нәтижесінде алынған
өнімнің өзі подкаст деп аталады. Әдетте, Подкасттар белгілі бір тақырыпта жасалады және жариялау жиілігі бар, мысалы, аптасына бір рет. Бұл термин алғаш 2004 жылы қолданылды, содан кейін бірінші подкаст пайда болды.

## Тарихы
Подкасттардың пайда болуына бірнеше технологияның таралуы ықпал етті:
RSS, MP3 аудио формат және сандық аудиоплейрлары. Алғаш рет 2004
жылы тамызда Адам Карри подкастингті RSS көмегімен автоматты түрде
жаңа аудио файлдарды жүктейтін бағдарламаға код жазғаннан кейін
қолданды. Файлдарды компьютерде ойнатуға немесе портативті MP3
аудиоплейерінде тындауға болады.

## Терминология
Бұл терминді алғаш рет британдық журналист Бен Хаммерсли 2004 жылы 12
ақпанда The Guardian газетінің «Телевизия саласында» бөліміне арналған
«Дыбыс революциясы» мақаласында қолданды.

## Жасалуы
Автор идеяны, тақырыпты анықтайды және қысқа жоспар жасайды. Содан
соң жабдықты дайындайды. Осыдан кейін дыбыстық сигнал қабылданады,
яғни подкаст жазылады. Содан кейін монтаж жасалады (егер подкаст тікелей эфирде жүрмесе) - шу мен кедергілер алынып тастайды, дыбыс немесе
музыка жасалады, аудио тректер қосылады. Файл дайын, енді оны подкаст
терминалында жариялау керек. Подкасттармен жұмыс жасау оңай емес,
өйткені сізге жақсы сөйлеу керек, өз ойларыңызды нақты айтып, белгілі
медиа адам болу керек, яғни подкасттарыңыз үшін көрермен жинау керексіз.

## Тағы қараңыз
* Скринкаст

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Подкастинг
Санат:Кино және видео технологиялары
Санат:Интернет-телевидение
Санат:Желілік қауымдастықтар
Санат:Азаматтық медиа
Санат:Журналистика
Санат:Медиа
Санат:Блогтар
Санат:XXI ғасыр өнертабыстары
Молданазар

**Ғалымжан Маханбетұлы Молданазар** (20 қазан 1988, Қараөзек) — Қазақстандық әнші, музыкант және Moldanazar тобының мүшесі.

## Өмірбаяны
Қызылорда облысында өсіп, 2006-2007 жылдары Қазақ Ұлттық Өнер Академиясының актерлік бөлімінде оқыды, бірақ бірінші курсты аяғына дейін бітірмей кетті. 

## Шығармашылық жолы
Музыкалық білімін толықтай алмаса да 2011 жылы өзінің шығармашылық қызметін бастады. 2013 жылы шыққан «Ақпен бірге» клипінен кейін қоғамға кеңінен танымал атанды.  

2015 жылы ол Молданазар тобын қалады. Сол жылы американдық рок-виолончелдердің тобы Break of Reality (ағыл.) Алматыда Жамбыл мемлекеттік филармониясы сахнасында концерт қойды, сол жерде олар Ғалымжанмен кездесті. Осыдан кейін, Moldanazar және Breakthrough Reality Нью-Йорк алаңдарының бірінде концерт берді. Концертке АҚШ-та тұратын қазақстандықтар да қатысты. Сол жерде «Ақпен бірге» өлеңіне клип түсірілді. 

Суретшінің танымалдығының жаңа толқыны әлеуметтік дыбыс беретін «Өзің ғана» бейне клипінен басталды. 

Ғалымжан 2016 жылдың 13 қазанында шыққан Нұртас Адамбаевтың «Тараз» фильмі үшін арнайы саундтрек орындады. «Сағым» әні қылмыстық драманың басты әніне айналды. Желіде фильмде түсірілген суреттерді қамтитын клип пайда болды. Молданазар Әділқазақ өндірістік орталығымен - «Ауылдан құтылу» фильмінде жұмыс жасады. «Махаббат» Операциясы фильміне де «Алыстама» әнін жазған болатын.

## Сын пікірлері
Музыкалық сыншылар  оның қазақ тілін өз әндерінде пайдалану және Тесла Бой мен Иван Дорн сияқты Батыстың үздік модельдерін мысалға алып,  Ғалымжан Ресей мен әлемнің музыкалық нарығына жол ашады деген пікір қалдырды. 

## Дискографиясы
* **«Esimde Bári»** 
Шығарылымы: 2018 жыл, 10 наурыз 
* **«Aitarym Kop»** 
Шығарылымы: 2020 жыл, 6 наурыз 
* **«Depti - EP»** 
Шығарылымы: 2021 жыл, 7 наурыз

## Сиңглдері
* **«Алыстама»** 
Жанры: рок 
Шығарылымы: 2016 жылдың 3 шілде 
* **«Берік бол»** 
Жанры: Поп 
Шығарылымы: 2016 жылдың 3 шілде 
* **«Meirymdi bol»** 
Жанры: дәстүрлі халық 
Шығарылымы: 2016 жылдың 3 шілде 
* **«Жауап бар ма?»** 
Жанры: Поп 
Шығарылымы: 2016 жылдың 3 шілде 
* **«Өзің ғана»** 
Жанры: Поп 
Шығарылымы: 2016 жылдың 23 қыркүйек 
* **«Жаным сол»** 
Жанры: Электро 
Шығарылымы: 2017 жылдың 17 ақпаны

## Бейнебаяндары

## Сілтеме
* Ғалымжан Молданазар туралы сайт 
* Ғалымжан Молданазар, музыкант: «Мен тойларда ән айтпаймын, өйткені адамдардың мерекесін бұзғым келмейді» - Аналитикалық ғаламтор-журнал Vласть.&nbsp;''vlast.kz''.&nbsp;
* ''Игорь Мосунов.''&nbsp;Заманауи Қазақстан мәдениетінің 10 маңызды тұлғасы.&nbsp;''informburo.kz''&nbsp;(19&nbsp;тамыз 2018).&nbsp;
* Last.fm-дегі орындаушы парақшасы
Шухрат Музапарұлы Миталипов

**Шухрат Миталипов** (1961) — Портландтағы Орегон денсаулық сақтау және ғылым университетінің эмбриондық жасуша және гендік терапия орталығын басқаратын қазақстандық биолог. Ол ядролық трансплантация бойынша көптеген зерттеулерде танымал ізашар болып табылады және 2013 жылы Nature журналы оны «клондау жетекшісі» деп атады. Миталипов сонымен қатар митохондрияны алмастыратын терапия ретінде белгілі гендік терапияның ата-бабасы болып табылады, ол терапия митохондриялық аурулардың мұрагерлік жолын болдырмайды. Шухрат Миталипов тері жасушаларынан адамның бағаналы жасушаларын құрудың жаңа әдісін тапты.

## Өмірбаяны
Миталипов 1961 жылы Алматы қаласында (Қазақстанда туды, ол кезде Қазақстан Кеңес Одағының құрамында болған). Оның тегі - ұйғыр болып табылады. Екі жыл кеңестік әскери қызметте, 1979 жылдан бастап армия радиотехнигіне тағайындалды.

## Білімі
Әскерден кейін Миталипов Мәскеудегі Тимирязев ауылшаруашылық академиясында генетиканы оқыды, сонымен қатар төлемдерді төлеу үшін блюз гитарада ойнады. Академияны бітіргеннен кейін аз уақыт Ярославль облысындағы колхозда бас зоотехник болып жұмыс істеді. 1989 жылы магистр дәрежесін алды. Мәскеудегі Медициналық генетика ғылыми орталығынан дамып келе жатқан және бағаналы жасуша биологиясында Кеңес Одағы құлағаннан кейін, 1991 жылы бағаналы жасушаларды зерттеуге қаржы тапшы болды. Сондықтан Миталипов 1995 жылы Юта штатының университетіне оқуға түсті. 1998 жылы Орегон ұлттық приматикалық зерттеу орталығында жұмыс істеді, онда ол ДНҚ-ның 98%-ға адамдардікіне ұқсас маймылдармен жұмыс істей алды. Сонымен қоса Юта штатында Миталипов сиырдың ДНҚ-мен жұмыс жасаған. 

## Жүлделері мен марапаттары
1995 ж. - «Қолданбалы ғылымдар мен технологиялар саласындағы ынтымақтастық» (CAST) алмасу бағдарламасы бойынша стипендияның иегері атанды. Ірі қара малдың эмбрионалды бағаналы жасушаларының көптігін қамтамасыз ету үшін культура жүйесін дамытты. Юта мемлекеттік университеті.
2010 ж.  «Дискавери» сыйлығының алушысы, Орегон медициналық зерттеу қоры.
2010 ж. - Әйелдер денсаулығын зерттеу бойынша 2010 жылдың сыйлығын алушы, Әйелдер денсаулығы орталығы.
2013 - Nature журналы оны 2013 жылғы маңызды 10 адамның қатарына кіргізді.
2017 - Қытайда «Мың таланттар жоспары» сыйлығының алушысы, шетелдік сарапшыларды іріктеу бағдарламасы.

Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:Алфавит бойынша ғалымдар
Асылхан Жұмабайұлы Игібаев

**Асылхан Жұмабайұлы Игібаев** (1962 жылы 9 маусым, Ақмола облысы Еңбекшілдер ауданы, Қызыл ұйым ауылы) — қазақстандық кәсіпкер, меценат және қоғам қайраткері. «АSойл» және «АТК Шыңғыс» компанияларының бас директоры және «Tugurul han – on han» корпоративтік қорының Қамқоршылар кеңесінің төрағасы.

## Өмірбаяны

1962 жылы 9 маусым күні Ақмола облысы, Еңбекшілдер (қазіргі Біржан сал) ауданы, Қызыл ұйым ауылында дүниеге келген. Әкесі – Жұмабай Игібайұлы Искра совхозында бөлімше басқарушысы, шешесі – Мая Асылбекқызы Барақ Сұлтанның ұрпағы.

1979 жылы Еңбекшілдер ауданы, "Казгородок" орта мектебін бітіріп, Совет әскері қатарына алынып, Краснояр өлкесі, Ужур қаласында отан алдындағы борышын орындап қайтады. Әскерден оралған соң, 1983 жылы Қарағанды политехникалық институтына оқуға түседі.

Институтты 1988 жылы «Тау-кен инженері» мамандығы бойынша үздік дипломмен бітіріп шығады. Екінші жоғары білімін Е.А. Букетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің «Экономика және Заң» факультетінде тәмамдады.

## Еңбек жолы
*1988 – 1993 жж. «Шахтинская» шахтасының бөлімше бастығы, Қарағанды қаласы.
*1993 – 2003 жж. «Қарағанды отын» АҚ Президенті, Қарағанды қ.
*2003 – 2009 жж. «АТК Шыңғыс» компаниясының Бас директоры, Қарағанды қ.
*2006 – 2009 жж. «АSойл» ЖШС Бас директоры, Қарағанды қ.
*2009 – 2012 жж. «Қазақстанның Ұлттық Агроөнеркәсіптік Палатасы» заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер Қауымдастығының Президенті, Астана қ.
*2012 – 2019 жж. «Қазақстанның Ұлттық Агроөнеркәсіптік Палатасы» заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер Қауымдастығының орталық совет төрағасы, Астана қ.

## Марапаттары
* Жаратылыстану ғылымдары академиясының корреспондент-мүшесі. 2008 жыл, Алматы қ.
* «Адам құқықтары мен бостандықтарын қорғаудағы сіңірген еңбегі үшін» үшін орденінің иегері, 2019 жыл, Бельгия.
* ҚР Мемлекет тарихы институтының алтын медаль иегері, 2020 жыл, Нұр-Сұлтан қ.
* ҚР Тарих және Қоғамдық ғылымдар академиясының академигі, 2020 жыл, Нұр-Сұлтан қ.

## Қоғамдық қызметі
* «Tugurul han – on han» корпоративтік қорының құрылтайшысы және Қамқоршылар кеңесінің төрағасы. Қордың басты мақсаты – отандық тарих ғылымының дамуына, қазақ руханияты мен мәдениетіне үлес қосу, мемлекеттік тілдің насихат аясын кеңейту, әлеуметтік және қоғамдық шараларға қатысып, меценаттық көмек көрсету.
* «Қазақстанның Ұлттық Агроөнеркәсіптік Палатасы» заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер Қауымдастығының Президенті.
* Ш.Ш. Уәлиханов атындағы тарих және этнология институтының құрметті профессоры.

## Қосымша мәліметтер
* Әскери атағы - запастағы лейтенант.
* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Тұғырыл хан.
* Хоббиі - кітаптар оқу, аңға шығу, саяхат жасау.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Глиобластома

thumb|right|200px|

**Мультиформды глиобластома** (*[[Ағылшын_тілі|ағылш.]] Glioblastoma multiforme, GBM*) - ми ісігінің ең жиі және ең агрессивті түрі, ол мидың бастапқы ісіктерінің 52% дейін және барлық бас сүйек ішілік ісіктердің 20% дейін құрайды. Глиобластома мидың бастапқы ісігінің ең жиі болуына қарамастан, Еуропа мен Солтүстік Американың 100 000 тұрғынына аурудың 2-3 жағдайы тіркеледі.
 "Глиобластома" ауруының екі түрі тіркелген: алып клеткалы глиобластома және глиосаркома. 

## Туындау себептері
Глиобластома жағдайларының көпшілігі генетикалық бейімділіксіз және спорадикалық сипатқа ие. 
Глиобластома белгісіз себептермен ерлерде жиі кездеседі . Глиобласт пен темекі шегу, консервіленген етті тұтыну немесе электромагниттік өрістің әсері және тағы да өзге факторлар ауру тудырушы себептер ретінде орнатылмаған. Мүмкін тәуекел факторы алкоголь тұтыну болып табылады . глиобластомамен ауру мүмкіндігі SV40, ВГЧ-6 және цитомегаловирустармен байланысты. Глиобластоманың дамуы  иондаушы сәулеленуге тәуелді. 2006 жылдың зерттеу жұмыстарына  сүйенсек бас миының осы ісігі жұмыс орнындағы қорғасынның кездесуімен  байланысты. Безгек ауруы мен ми ісігінің  тікелей байланысы бар. безгек тасымалдаушысы немесе безгек масасы осы вирусты тарату арқылы глиобластомамен ауру мүмкіндігін арттыруы мүмкін.
thumb|right|200px|
## Емделу
Емдеу кезінде химиотерапия, сәулелік терапия және хирургиялық емдеу қолданылуы мүмкін. Мұндай емдеу паллиативті, урадикалды емес, себебі аурудың бастапқы себебі емделмейді. Темозоломидпен сәулелік және химиотерапия қолданылған емделушілер үшін өміршеңдік медианасы 15 айды құрайды. Емделусіз өмір сүру уақыты 3 ай құрайды,алайда емделушілер 1-2 жыл өмір сүруі мүмкін. Осы ауру кезінде хирургиялық емдеудің тиімділігі дәлелденбесе де, хирургия стандартты емдеу әдісі болып қабылданады.
## Глиобластома кезіндегі генетикалық бұзылыстар
Бастапқы глиобластомада жиі кездесетін генетикалық бұзылулар: гетерозигототивтіліктің жоғалуы (LOH), EGFR амплификациясы, tp53  генінің мутациясы, гомозиготалық делециясы және pten генінің мутациясы.
Екінші рет ауруға шалдығуда тек генінің мутациясы және гетерозигототивтіліктің жоғалуы байқалады.
## Дереккөздер

Санат:Медицина
Санат:Ми
Раушан Жабайханқызы Әбділдина

## Өмірбаяны
*1963 жылы 10 мамырда дүниеге келген. 
*1985 жылы  С. М. Киров атындағы ҚазҰУ философия факультетін тәмамдаған.
*1985—1989 жылы —КСРО ҒА философия институтының аспирантурасын аяқтайды.
*1989 жылы — философия ғылымдарының ғылыми дәрежесін алу үшін «Адамның марксистік концепциясындағы қызмет принципі» атты диссертациясын қорғады. Ғылыми жетекшісі - Лекторский, Владислав Александрович
*2004 жылы — философия ғылым ғылыми дәрежесін алу үшін «Мәдени және тарихи процесс жағдайында адамның, жеке тұлғаның және даралық эволюциясының дамуы» атты диссертациясын қорғады.
Бірнеше ондаған жылдар бойы ол Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы Философия институтының «Әлеуметтік философия» бөлімінде жұмыс істеді. Л.Н. Гумилева атындағы ЕҰУ-нің философия және әлеуметтану кафедрасының меңгерушісі болып қызмет атқарды. 
*2016 жылдан бастап М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің Қазақстандағы филиалында Әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасын басқарады. IAAS ғылым жөніндегі ғылым кеңесіне мүше.

## Отбасы
Әкесі - Әбділдин, Жабайхан Мүбаракұлы - академик.

## Дереккөздері
Ханиса Қанышқызы Сәтпаева

**Ханиса Қанышқызы Сәтпаева** (15 желтоқсан 1921, Қарсақпай, Жезқазған облысы, Ұлытау ауданы, Қазақ АКСР — 11 маусым 2016, Алматы, Қазақстан) — кеңестік және қазақстандық ғалым, медицина ғылымдарының докторы,  Қазақ ұлттық медицина университетінің құрметті профессоры. Қаныш Сәтбаевтың үлкен баласы.

## Өмірбаяны
Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан.
*1921 жылы 15 желтоқсанда Қарсақпай жұмыс ауылы, Жезқазған облысында дүниеге келген.
*1943 жылы – Қазақ мемлекеттік медициналық институтты үздік бітіріп, еңбек жолын сол институтта жалғастырды. 
*1945 жылы ақын Қайнекей Жармағамбетовпен тұрмыс құрған.
*1974 жылдан 1991 жылдар аралығында – АММИ-дің қалыпты физиололгия кафедрасының меңгерушісі.
*12 жыл бойы Емдеу ісі факультетінің деканы.
*1995 жылы алғаш Қазақстанда медицина және педагогика ЖОО-на арналған «Адам физиологиясы» («Физиология человека»)[1] атты оқулық жарыққа шықты. (қайта басылып шығарылды).
Оның жетекшілігімен 3 докторлық және 8 кандидаттық диссертациялар қорғалды. 
Оның басшылығымен Қазақстан Республикасының барлық ЖОО-да валеология курсын енгізу бойынша үлкен істер атқарылды. 
*1999, 2007, 2009 жылдары жарық көрген валеологиядан қазақ және орыс тіліндегі бірінші типтік бағдарлама мен оқу-әдістемелік құралдың авторы. Орта мектептерге арналған валеология нұсқаулығының авторы.
*2016 жылы 11 маусымда өмірден озды.

## Отбасы
*	Әкесі — Қаныш Сәтбаев (1899-1964) - Қазақ КСР Ғылым академиясының ұйымдастырушысы және тұңғыш президенті (1946-1952), геология-минералогия ғылымдарының докторы.
*	Күйеуі — Қайнекей Жармағамбетов (1918-1974) - Қазақстан Бүкілодақтық лениндік коммунистік жастар одағының хатшысы (1941-1948), ақын, әдебиеттанушы.
*	Ұлы — Нұрлан Жармағамбетов, Алматы қаласындағы Сатпаев атындағы мұражайдың директоры, филология ғылымдарының кандидаты. 
*	Ұлы — Әділ Жармағамбетов.
*	Қызы — Алима Қайникейқызы Жармағамбетова[1], химия ғылымдарының доктор, профессор, Сокольский атындағы катализ және электрохимия институт директорының орынбасары.

## Марапаттары
*Еңбек Қызыл Ту ордені
*Парасат ордені — ҚР Тәуелсіздігіне 20 жыл толуына орай және еліміздің дамуына орасан зор үлес қосқаны үшін 
*«1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі» үшін медалі
*И.П. Павлов атындағы медаль
*«Адам физиологиясы» оқулығы үшін А.Байтұрсынов атындағы медаль
*«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі (2001) 
*«Құрмет белгісі» медал
*«Қазақстан Республикасының ғылым еңбек сіңірген қайраткері»медалі (1981)
*«ССРО жоғары мектебінің үздігі» белгісі
*«Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісі
*ҚазКСР Жоғарғы Кеңес Президиумының құрмет грамотасы, ҚазКСР және ҚР денсаулық сақтау министрлігінің  Бүкілодақтық физиология қоғамының құрмет грамотасы.

## Дереккөздері

Санат:КСРО дәрігерлері
Клара Қабылғазина

**Клара Қабылғазина**—Алматы Жоғары партия мектебінің оқытушысы, журналист, филология ғылымдарының кандидаты. 1950 жылдың 4 сәуірінде Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Жалғызтал ауылында дүниеге келген.

## Ғылыми өмірбаяны
* Алматы Жоғары партия мектебінің оқытушысы 
* 1982-1991жж. - меңгеруші ҚазҰУ журналистика факультетінің баспасөз кабинеті
* 1991-2000 ж. ж. – Журналистика  фак аға оқытушысы.ҚазҰУ 
* 1997 ж. - 2000 ж. ж. — "Сана" студенттік радиосының үйлестірушісі
* "Арай" республикалық жастар журналының бас редакторы
* "Әл Фараби" студенттік радиосының жетекшісі»
* "Әл-Фараби" студенттік интернет радиосының кеңесшісі
* 2012, 2013 ж. ж. - " Журналист болғың келе ме?» республикалық студенттік шығармашылық форумының координаторы
* Журналистика факультеті Баспасөз және электрондық БАҚ кафедрасының қауымдастырылған профессоры. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ.

### Еңбектері

* ҚР БҒМ бағдарламасы бойынша шығарылған "Радиожурналистика" оқулығының бірлескен авторы, 2006 ж.
* ҚР Мәдениет және ақпарат Министрлігі жанындағы Ақпарат және мұрағат комитетінің тапсырысы бойынша жарық көрген "Қазақ журналистикасы" үш томдық басылымының тең авторы.2009 ж.
* Дәуір үні, монография 2003 ж.."Арай "» баспасы
* »Аудиотехника және радиохабарларының технологиясы». Оқу құралы. 1999 ж.басылым ҚазҰУ
* «Теледидар: бизнес әлде билік»  Оқу құралы. 2007 ж. (аударма), басылым.ҚазҰУ баспасы 
* Хабар технологиясы. Оқу құралы. 2011ж,басылым. ҚазҰУ баспасы 
* «Журналист шеберлігін қалыптастыру жолдары» Оқу құралы, 2012ж.ҚазҰУ.
* «Радиожурналистика:әдістемелік нұсқаулық», 2014 ж.(методикалық оқу құралы),  ҚазҰУ баспасы
* Жүзден астам публицистикалық және ғылыми мақалалары бар
Сары би

**Сары би:**
* Сары би Мыңбайұлы — Орта жүздік Қоңырат тайпасынан Оразгелді руынан шыққан қазақ биі.
* Сары би Шоңғарұлы — Кіші жүзден шыққан би, шешен.
Лабиринт

**Лабиринт**-бұл кез келген құрылым(әдетте екі немесе үш өлшемді кеңістікте), кездейсоқ түрде болатын, не шығу жолына немесе тұйыққа бағыттайтын жолдар).

**Лабиринт** — саябақтағы, жолдардағы, аллеялардағы келушілерге шығуға қиын болатындай етіп ұйымдастырылған орын.

**Лабиринт** астында ежелгі гректер мен римдіктер көптеген залдардан, палаталардан, аулалардан және өтпелерден тұратын, лабиринт тұрғысынан надан адамға жол бермеу үшін күрделі және шатастырылған жоспарға сәйкес орналастырылған кең немесе аз кеңістікті білдірді. **Лабиринт** сөздің кең мағынасында тығырықтан шығуы мүмкін немесе одан шығу қиынға соғатын мәселені білдіруі мүмкін.