open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2 қазан

**Қазанның 2** — Григориан күнтізбесінде жылдың 275-ші күні (кібісе жылдарда 276-шы). Жылдың аяғына 90 күн қалады.

#### Мейрамдар
* , Тәуелсіздік күні
#### Оқиғалар
#### Туғандар
* 1852 — Уильям Рамзай (1916), аргон, криптон, ксенон және неон инертті газдарды ашқан ағылшын химигі, 1904 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1917 — Кристиан Рене Де Дюв (:en:Christian René de Duve), бельгиялық , физиология және медицинадан 1974 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1907 — Александр Тодд (:en:Alexander Robert Todd, Baron of Trumpington) (1997), ағылшын химигі, 1957 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

#### Қайтыс болғандар
* 1927 — Сванте Август Аррениус, атақты швед физикохимигі, 1903 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1931 — Шәкәрім Құдайбердіұлы, қазақтың жазушысы, ақыны.
* 1946 — Игнацы Мосьцицкий, поляк химигі, Польша президенті  (1926—1939 жж.).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:2 қазан
3 қазан

**Қазанның 3** — Григориан күнтізбесінде жылдың 276-шы күні (кібісе жылдарда 277-ші). Жылдың аяғына 89 күн қалады.
#### Мейрамдар

* , Бiлiм күнi

* , Қайта бірігу күні

#### Оқиғалар

#### Туғандар

* 1863 — Станислав Заремба (:en:Stanislaw Zaremba) (1942), поляк  математигі
* 1889 — Карл фон Осецкий (1938), неміс журналисті, 1935 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1897 — Луи Арагон (шын аты Луи-Мари Андриё) ([:en:Louis Aragon — Louis-Marie Andrieux) (1982), француз ақыны.
* [1919 — Джеймс Макгилл кіші-Бьюкенен (:en:James McGill Buchanan Jr.), америкалық экономист, экономикадан 1986 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
#### Қайтыс болғандар
* 1916 — Димчо Дебелянов, болгар ақыны.
* 1929 — Густав Штреземан (:en:Gustav Stresemann) (1878), герман саяси қайраткері, 1926 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1987 — Жан Ануй (:en:Jean Marie Lucien Pierre Anouilh) (1910), французский драматургы.
## Сыртқы сілтемелер

Санат:3 қазан
4 қазан

**Қазанның 4** — Григориан күнтізбесінде жылдың 277-ші күні (кібісе жылдарда 278-ші). Жылдың аяғына 88 күн қалады.

#### Мейрамдар
* Жануарлар қорғау күні.
* , Тәуелсіздік күні

#### Оқиғалар

#### Туғандар
* 1814 — Жан Милле (1875), француз суретшісі.
* 1847 — Луи Анри Буссенар (1910), француз жазушысы.
* 1916 — Виталий Лазаревич Гинзбург (2009), кеңес және орыс физигі, 2003 жылғы * Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1951 — Бақытжан Қанапиянов, қазақ ақыны, аудармашы, сценарист, кинорежиссёр.

#### Қайтыс болғандар
* 1669 — Рембрандт Харменс ван Рейн (1606), әйгілі голланд суретшісі.
* 1947 — Макс Планк (1858), неміс физигі, 1918 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1904 — Фредерик Огюст Бартольди (1834), француз мүсіншісі.
* 1907 — Альфредо Кейль (1850), неміс текті португал композиторы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:4 қазан
5 қазан

**Қазанның 5** — Григориан күнтізбесінде жылдың 278-ші күні (кібісе жылдарда 279-ші). Жылдың аяғына 87 күн қалады.

150px|right|Viking 2
#### Мейрамдар
* , Халықаралық ұстаз күні
* , Республика күні

#### Оқиғалар
* 1502 — Христофор Колумб Коста-Риканы ашты.
* 1823 — Англияда  «Ланцет» бірінші медициналық журналы шығарыла бастады
* 1910 — Португалияда республика орнады.
* 1976 — Viking 2 (Викинг-2) Орбиталық құрылғының басты мақсаты аяқталды.

#### Туғандар
* 1609 — Пауль Флеминг (1640), неміс жазушысы («Рубелла»).
* 1829 — Честер Алан Артур (1886), АҚШ–тың 21-ші  президенті.
* 1879 — Фрэнсис Роус (1970), америкалық патолог, 1966 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1952 — Эмомали Рахмонов (Эмомалӣ Раҳмонов), 1992 жылдан бастап Тәжікстан президенті.

#### Қайтыс болғандар
* 1993 — Александр Петрович Штейн (шын тегі Рубинштейн) (1906), кеңес жазушысы, драматург, сценарист.
* 1996 — Сеймур Крей (1925), америкалық инженер, супер компьютерлердің құрастырушысы
* 2000 — Майкл Смит (1932), канадалық  химик, 1993 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 2004 — Морис Хьюг Фредерик Уилкинс (1916), ағылшын биофизигі, физиология және медицинадан 1962 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:5 қазан
23 қазан

**Қазанның 23** — Григориан күнтізбесінде жылдың 296-шы күні (кібісе жылдарда 297-ші). Жылдың аяғына 69 күн қалады.

#### Мейрамдар
* , Республика күні.

#### Туғандар
* 1734 — Никола-Эдм Ретиф де ла Бретон (1806), француз жазушысы.
* 1801 — Густав Альберт Лортцинг (:en:Gustav Albert Lortzing) (1851), неміс композиторы.
* 1875 — Людвиг Лейхгардт (:en:Ludwig Leichhardt) (1848), Австралияны зерттеген неміс ғалымы.
* 1875 — Гилберт Льюис (1946), көрнекті америкалық физикохимик.
* 1908 — Илья Франк (1990), кеңес физигі, 1958 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

#### Қайтыс болғандар
* 1872 — Теофиль Готье (1811), француз жазушысы.
* 1928 — Альфонс Алар (:en:François-Alphonse Aulard) (1849), француз тарихшысы.
* 1944 — Чарльз Барклай (:en:Charles Glover Barkla) (1877), ағылшын физигі, 1917 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 2004 — Билл Николсон (1919), ойыншы, бапкер және Тоттенхэм Хотспур футбол клубының президенті. 

## Оқиғалар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:23 қазан
24 қазан

**Қазанның 24** — Григориан күнтізбесінде жылдың 297-ші күні (кібісе жылдарда 298-ші). Жылдың аяғына 68 күн қалады.

150px|right
#### Мейрамдар
*  Біріккен Ұлттар Ұйымы күні
* , Тәуелсіздік күні.

#### Туғандар
* 1804 — Вильгельм Вебер (1891), неміс физигі, бірінші телеграфтың құрастырушысы.
* 1882 — Имре Кальман (1953), венгер композиторы
* 1985 — Уэйн Руни, ағылшын футболшысы.

#### Қайтыс болғандар
* 1948 — Франц Легар (1870), венгер композиторы.
* 1963 — Карл Бюлер (1879), неміс психиатры және психологы.
* 1964 — Юозас Микенас, Литва мүсіншісі.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:24 қазан
7 қазан

**Қазанның 7** — Григориан күнтізбесінде жылдың 280-ші күні (кібісе жылдарда 281-ші). Жылдың аяғына 85 күн қалады.

#### Мерекелер

#### Оқиғалар
* 1806 — Англияда бірінші көшірме қағазы патенттелді
* 1826 — Массачусетсте АҚШ-тағы ең бірінші темір жол ашылды.
* 1913 — Калгари (Канада) қасынан мұнай  ошағы табылды.
* 1919 — Голланд KLM  авиа серіктестігі құрылды

#### Туғандар
* 1885 — Нильс Бор (1962), дат физигі, физикадан 1922 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1931 — Десмонд Туту, оңтүстік африкалық  епископ, 1984 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1935 — Томас Кенелли (:en:Thomas Keneally), Аустралия жазушысы.
* 1952 — Владимир Владимирович Путин, Ресейдің 2-ші президенті.

#### Қайтыс болғандар
* 1577 — Джордж Гаскойн (:en:George Gascoigne) (1525), ағылшын ақыны және драматург.
* 1849 — Эдгар Аллан По, америкалық жазушы, ақын (1809).
* 1927 — Поль Серюзье (1864), француз суретшісі.
* 1965 — Джесс Дуглас (:en:Jesse Douglas) (1897), америкалық математик.
* 1975 — Пранас Будвитис, Литва ақыны және жазушысы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:7 қазан
8 қазан

**Қазанның 8** — Григориан күнтізбесінде жылдың 281-ші күні (кібісе жылдарда 282-ші). Жылдың аяғына 84 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1498 — Васко да Гама кемелері Үндістаннан қайта бет алды.
* 1818 — ағылшындар алғаш рет бокс қолғаптарын пайдалана бастады
* 1896 — америкалық қор биржасының негізгі көрсеткішіне айналған Доу-Джонс индексі алғаш рет жарияланды.
* 1912 — Бірінші Балкан соғысы басталды. Черногория Түркияға соғыс ашты.
* 1920 — Бұхара Кеңес республикасы қалануы жарияланды.

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:8 қазан
9 қазан

**Қазанның 9** — Григориан күнтізбесінде жылдың 282-ші күні (кібісе жылдарда 283-ші). Жылдың аяғына 83 күн қалады.

## Мерекелер
*  - тәуелсіздік күні
## Оқиғалар
* 1446 — Корея басшысы Седжон иероглифтік жазуды жаңа 28 әріптік әліппемен алмастырды.
* 1731 — Кіші жүзі ханы Әбілқайыр Ресейге мойынсынып Қазақстанның Ресейге қосылу процесін бастады.
* 2006 — Солтүстік Кореяда алғашқы ядролық қару сынақтан өтті.
## Туғандар
* 1852 жыл – Эмиль Фишер (1919 ж.қ.б.) 1902 жылы қанттық және пуриндік топтары бар заттар синтезі үшін химия бойынша алғашқы Нобель сыйлығын алған химик-органик.
* 1879 жыл — Макс фон Лауэ (1960 ж.қ.б.), неміс физигі, 1914 жыл Нобель сыйлығы лауреаты.
* 1966 жыл — Дэвид Кэмерон, британ саясаткері, 2005 жылдан Консервативтік партия көсемі, 11 мамыр 2010 жылдан Ұлыбритания 75-ші премьер-министрі .
* 1951 жыл – Арыстан Мәуленұлы Ғазалиев, химия ғылымдарының докторы (1991), профессор (1992), Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының академигі (2003).
## Қайтыс болғандар
* 1967 жыл – Че Гевара (1928 ж.т.) ,  латынамерикалық революционер, Куба революциясының 1959 ж. командентесі.
## Сыртқы сілтемелер

Санат:9 қазан
10 қазан

**Қазанның 10** — Григориан күнтізбесінде жылдың 283-ші күні (кібісе жылдарда 284-ші). Жылдың аяғына 82 күн қалады.

## Мерекелер
* Қазақстан, Қазақстан кәсіптік одақтарының күні

## Оқиғалар
* 1780 – Ұлы Харрикейннен 20 000–30 000 адам Карибтерде мерт болды.
* 1846 – ағылшын астрономы Уильям Лассел Нептунның ең ірі айы Тритонды ашты.
* 2009 – Армения мен Түркия Цюрихте өзара шекарасын ашу туралы келісім жасасты.

## Туғандар
* 1731 — Генри Кавендиш (1810), ағылшын физигі және химигі
* 1892 — Иво Андрич (1975), хорват жазушысы, 1961 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1913 — Клод Симон (2005), француз жазушысы, 1985 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1930 — Гарольд Пинтер, ағылшын драматургы және режиссер, әдебиеттен 2005 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Қайтыс болғандар
* 680 — Хусәйн ибн Әли (626), Хұсайын мұсылман әлеміндегі аты аңызға айналған ұлы тұлға

## Сыртқы сілтемелер

Санат:10 қазан
13 қазан

**Қазанның 13** — Григориан күнтізбесінде жылдың 286-шы күні (кібісе жылдарда 287-ші). Жылдың аяғына 79 күн қалады.

Сонымен қатар бұл күн — Халықаралық табиғи апаттар қаупін азайту күні
150px|right
#### Мейрамдар
* , Достық күні

## Оқиғалар
1871 жылы белгілі Біржан мен Сараның айтысы болды. 2003 жылы Алматы – Астана тас жолы ашылды. 1897 жылы Филадельфияда жануарларға арналған алғашқы ем-баспанасы ашылды. 1987 жылы дельфиндер әскери мақсатта алғаш рет пайдаланылды

#### Туғандар
* 1875 — Максим Петрович Кончаловский (1942), терапевт, бастауыш мектептің негіздеушісі.
* 1909 — Дмитрий Дмитриевич Нагишкин (1961), орыс жазушысы.
* 1925 — Маргарет Тэтчер (:en:Margaret Hilda Thatcher, Baroness Thatcher of Kesteven), Ұлыбритания премьер-министрі (1979—1990 жж.).
* 1927 — Тұрғыт Озал, Түркияның саяси қайраткері.

#### Қайтыс болғандар
* 1882 — Жозеф де Гобино (1816), француз әлеуметтанушысы.
* 1985 — Франческа Бертини (шын аты Элена Серачини Витьелло) (:en:Francesca Bertini — Elena Seracini Vitiello) (1892), бірінші Италия киножұлдызы.
* 1989 — Чезаре Дзаваттини (:en:Cesare Zavattini) (1902), италияндық жазушы.
* 2003 — Бертрам Брокхауз (1918), Канада физигі, 1994 жылғы  Нобель сыйлығының лауреаты..

## Сыртқы сілтемелер

Санат:13 қазан
14 қазан

**Қазанның 14** — Григориан күнтізбесінде жылдың 287-ші күні (кібісе жылдарда 288-ші). Жылдың аяғына 78 күн қалады.

150px|right| Дуайт Дэвид Эйзенхауэр
#### Мейрамдар
* , Тілсіз қияпаттар қаупін азайту жөніндегі халықаралық күн;

#### Туғандар
* 1585 — Генрих Шютц (:en:Heinrich Schütz) (1672), неміс композиторы.
* 1864 — Стефан Жеромский (:en:Stefan Żeromski) (1925), поляк жазушысы.
* 1890 — Дуайт Дэвид Эйзенхауэр (:en:Dwight David Eisenhower), АҚШ Президенті (1953—1961 жж.) (1969).

#### Қайтыс болғандар
* 1836 — Яков Дмитриевич Захаров (1765), орыс химигі
* 1940 — Генрих Кайзер, неміс физигі.
* 1984 — Мартин Райл (:en:Martin Ryle) (1918), ағылшын радиоастрономы, 1974 жылғы  Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1990 — Леонард Бернстайн (:en:Leonard Bernstein) (1918), америкалық композитор және дирижёр.
* 1997 — Гарольд Роббинс (шын тегі Рубин) (:en:Harold Robbins) (1916), америкалық жазушы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:14 қазан
15 қазан

**Қазанның 15** — Григориан күнтізбесінде жылдың 288-ші күні (кібісе жылдарда 289-шы). Жылдың аяғына 77 күн қалады.

150px|right
#### Мейрамдар
* , Ұстаз күні.
* , Ағаш отырғызу күні
* , Кітапханашылар күні

#### Туғандар
* 1608 — Евангелиста Торричелли (1647), Сынап барометрін құрастырған италияндық математик және физик.
* 1814 — Михаил Юрьевич Лермонтов (1841), орыс ақыны.
* 1829 — Асаф Холл (1907), 1877 жылы Қызылжұлдыздың Деймос және Фобос серкітерің ашқан америкалық астроном.
* 1905 — Чарльз Перси Сноу (:en:Charles Percy Snow) (1980), ағылшын жазушысы.
* 1923 — Итало Кальвино (:en:Italo Calvino) (1985), италияндық жазушы.

#### Қайтыс болғандар
* 961 — Әбдіррахман III, Испаниядағы Омейя араб мұсылман әулетінің бірінші билеушісі.
* 1690 — Хуан де Лил (:en:Juan de Valdés Leal), испан суретшісі.
* 1817 — Тадеуш Костюшко, Польша және Белоруссия ұлттық қаһарманы (1746).
* 1934 — Раймон Пуанкаре (:en:Raymond Poincaré), француз саясаткері (1860).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:15 қазан
16 қазан

** 16 қазан** — Григориан күнтізбесінде жылдың 289-шы күні (кібісе жылдарда 290-шы). Жылдың аяғына 76 күн қалады.

## Мерекелер
### Халықаралық
*  — Халықаралық азық-түлік күні
* Бастық күні
* Халықаралық анестезиолог күні

### Ұлттық
*  — Нан күні
*  — Армян баспасөзінің күні
*  — II Иоанн Павел күні

## Оқиғалар
* 955 жыл — Ракса шайқасы болды.
* 1805 жыл — Ульм шайқасы басталды (19 қазанға дейін жалғасты).
* 1813 жыл — Лейпциг шайқасы басталды (19 қазанға дейін жалғасты). Бұл шайқас Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі ең ірі шайқас болып табылады.
* 1848 жыл — Марлборо зілзаласы. Жер сілкінісі 7.5 магнитудасымен болды.
* 1853 жыл — Ұлы Османлы Мемлекеті Ресей империясына соғыс жариялады.
* 1923 жыл — «The Walt Disney Company» кинокомпаниясы құрылды.
* 1929 жыл — Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы құрылды.
* 1941 жыл — Мәскеу дүрбелеңі — Мәскеуде Сталиннің немістерге қаланы өткізу жайлы өсек тарау себепті болған дүрбелең.
* 1941 жыл — Кралево мен Крагуевацтағы жаппай ату жазасы.
* 1964 жыл — Қытай Халық Республикасы өзінің алғашқы ядролық қарудың сынағын өткізді.
* 1978 жыл — Псху түбіндегі Ан-2 ұшағының апаты.
* 1978 жыл — II Иоанн Павелдің Рим папасы болып жариялануы.
* 1994 жыл — Финляндияның Еуропа одағына кіру туралы өткізілген референдум.
* 1995 жыл — "Миллион еркек маршы" болды.
* 2000 жыл — "Миллион отбасы маршы" болды.
* 2009 жыл — Ботсванадағы Парламент сайлауы.
* 2013 жыл — Паксе түбіндегі ATR 72 ұшағының апаты.

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:16 қазан
17 қазан

**Қазанның 17** — Григориан күнтізбесінде жылдың 290-шы күні (кібісе жылдарда 291-ші). Жылдың аяғына 75 күн қалады.

150px|right
#### Мейрамдар
* , Ана күні.

#### Туғандар
* 1760 — Клод Сен-Симон (:en:Claude-Henri de Rouvroy, Comte de Saint-Simon) (1825), француз әлеуметтанушысы.
* 1903 — Натаниэл Уэст (шын аты Натан Валленстайн Вайнстайн) (:en:Nathanael West — Nathan Wallenstein Weinstein) (1940), америкалық жазушы
* 1922 — Йоро Диаките (1973), Мали премьер-министрі.
* 1972 — Таркан Теветолу,  Түркия Республикасының әйгілі әншісі, автор-орындаушы, продюсер.

#### Қайтыс болғандар
* 1887 — Густав Кирхгоф (:en:Gustav Kirchhoff), цезий және  рубидий ашқан неміс физигі.
* 1914 — Теодор Липпс (:en:Theodor Lipps) (1851), неміс психологы және философы.
* 1934 — Сантьяго Рамон-и-Кахаль (:en:Santiago Ramón y Cajal) (1852), испан физиологы, 1906 жылғы  Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:17 қазан
18 қазан

**Қазанның 18** — Григориан күнтізбесінде жылдың 291-шы күні (кібісе жылдарда 292-ші). Жылдың аяғына 74 күн қалады.

#### Мейрамдар
* , Тәуелсіздік күні.
* , Аляска күні.

#### Туғандар
* 1741 — Пьер Шодерло Де Лакло (:en:Pierre-Ambroise-François Choderlos de Laclos) (1803), француз жазушысы.
* 1799 — Кристиан Фридрих Шёнбейн (:en: Christian Friedrich Schönbein) (1868), озонды ашқан және оған атау берген неміс химигі.
* 1859 — Анри Бергсон (:en:Henri-Louis Bergson) (1941), француз философы, 1927 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1869 — Йоханнес Линнанкоски (:en:Johannes Linnankoski) (1913), фин жазушысы.

#### Қайтыс болғандар
* 1871 — Чарльз Бэббидж, есептеуіш машинаны ойлап тапқан ағылшын математигі.
* 1893 — Шарль Гуно (:en:Charles François Gounod) (1818), француз композиторы.
* 1909 — Альфредо Ориани (:en:Alfredo Oriani) (1852), италияндық жазушы.
* 1955 — Хосе Ортега-и-Гассет (1883), испандық философ және жазушы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:18 қазан
12 қазан

**Қазанның 12** — Григориан күнтізбесінде жылдың 285-ші күні (кібісе жылдарда 286-шы). Жылдың аяғына 80 күн қалады.

150px|right
#### Мейрамдар
* , Тәуелсіздік күні

#### Оқиғалар
* 1822 — I Педру Бразилия империясының императоры деп жариялады. Бразилия Португалиядан тәуелсіздігін алды.
* 1884 — Испандар Жердің ең түпкі оңтүстігіндегі қала – Ушуайя қаласының негізін қалады.
* 1901 — Теодор Рузвельт ресми түрде АҚШ президентінің резиденциясына Ақ үй деген атау берді.
* 1968 — Мехикода  XIX Олимпиада ойындарының ашылу салтанаты болды. Ойындарды өткізудегі ерекше жағдайлар биік таулы өнерлер үздік рекордтар мен кішігірім оқыс оқиғалардың болуына әсер етті.

#### Туғандар
* 1705 — Эммануэль Эре (1763), француз архитекторы.
* 1798 — Педру I (1834), Бразилия империясының императоры
* 1865 — Артур Гарден (1940), ағылшын биохимигі, 1929 жылғы  Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1896 — Эудженио Монтале (1981), италияндық ақын, 1975 жылғы  Нобель сыйлығының лауреаты.

#### Қайтыс болғандар
* 1875 — Жан Батист Карпо  (1827), француз мүсіншісі және суретшісі.
* 1924 — Анатоль Франс (1844), француз жазушысы, 1921 жылғы  Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1999 — Уилт Чемберлен (1936), америкалық баскетболист

## Сыртқы сілтемелер

Санат:12 қазан
11 қазан

**Қазанның 11** — Григориан күнтізбесінде жылдың 284-ші күні (кібісе жылдарда 285-ші). Жылдың аяғына 81 күн қалады.

150px|right
#### Мейрамдар
* , Шарап күні
* , Көтеріліс күні

#### Оқиғалар

#### Туғандар
* 1758 — Генрих Вильгельм Маттеус Ольберс, неміс астрономы, дәрігер және физик.
* 1783 — Юлиус Клапрот, неміс шығыстанушы және саяхатшы.
* 1884 — Фридрих Бергиус, неміс химигі, 1931 жылғы  Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1885 — Франсуа Мориак (1970), француз жазушысы және ақыны, 1952 жылғы  Нобель сыйлығының лауреаты.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:11 қазан
19 қазан

**Қазанның 19** — Григориан күнтізбесінде жылдың 292-шы күні (кібісе жылдарда 293-ші). Жылдың аяғына 73 күн қалады.

## Мейрамдар
* , Заңгер күні.
* , Құтқарушы күні

## Туғандар
* 1821 — Фрэнсис Грегори (:en:Francis Thomas Gregory) (1888), ағылшын топографы, Аустралия зертеушісі.
* 1899 — Мигель Анхель Астуриас (:en:Miguel Ángel Asturias) (1974), Гватемала жазушысы, 1967 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1910 — Субраманьян Чандрасекар (:en:Subrahmanyan Chandrasekhar — सुब्रह्मण्यन् चन्द्रशेखर) (1995), америкалық астрофизик, физикадан 1983 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1916 — Жан Доссе (:en:Jean Baptiste Gabriel Joachim Dausset), француз биологы, медицина және физиологиядан 1980 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1930 — Төрегелді Шарманов , қазақтың гигиенист-нутрициологы, медицина ғылымдарының докторы, профессор.
* 1931 — Джон Ле Карре (шын аты Дэвид Джон Мур Корнуэл) (:en:John le Carré — David John Moore Cornwell), ағылшын жазушысы.

## Қайтыс болғандар
* 1745 — Джонатан Свифт (Jonathan Swift), ағылшын жазушысы (1667).
* 1937 — Эрнест Резерфорд (Ernest Rutherford) (1871), британдық физик, химиядан1908 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1999 — Натали Саррот (шын аты Наталия Ивановна Черняк) (:en:Nathalie Sarraute) (1900), француз жазушысы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:19 қазан
1 қараша

**Қарашаның 1** — Григориан күнтізбесінде жылдың 305-ші күні (кібісе жылдарда 306-шы). Жылдың аяғына 60 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:1 қараша
1 желтоқсан

**Желтоқсанның 1** — Григориан күнтізбесінде жылдың 335-ші күні (кібісе жылдарда 336-шы). Жылдың аяғына 30 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 2011 жыл — Алматы метросы ашылды.

Санат:1 желтоқсан
2 қараша

**Қарашаның 2** — Григориан күнтізбесінде жылдың 306-шы күні (кібісе жылдарда 307-ші). Жылдың аяғына 59 күн қалады.

Мейрамдар
* , Бостандық күні.

Туғандар
* 1795 — Джеймс Нокс Полк, АҚШ-тың 11-ші президенті (1845—1849).
* 1865 — Уоррен Гамалиел Гардинг (:en:Warren G. Harding), АҚШ-тың  29-шы президенті.
* 1876 — Франсис Журден, француз жазушысы.
* 1897 — Педруэса Рафаэль Рамос, Мексика қоғам қайраткері, тарихшы.
* 1899 — Шарль Эдгар дю Перрон, Нидерланд жазушысы.

Қайтыс болғандар
* 1804 — Джордж Морланд (1763), британдық суретші.
* 1854 — Антон Панн, румын ақыны және композиторы.
* 1905 — Рудольф Келликер (:en:Rudolph Albert von Kölliker) (1817), Швейцария гистологы және эмбриологы.
* 1950 — Джордж Бернард Шоу (1856), Ирландия жазушысы, әдебиеттен 1925 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:2 қараша
3 қараша

**Қарашаның 3** — Григориан күнтізбесінде жылдың 307-ші күні (кібісе жылдарда 308-ші). Жылдың аяғына 58 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Қарашаның 3 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар
 1640 жылы қарашаның 3-інде король жаңа парламент шақырып, ол Ұзақ парламент деген атау алды.

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:3 қараша
4 қараша

**Қарашаның 4** — Григориан күнтізбесінде жылдың 308-ші күні (кібісе жылдарда 309-шы). Жылдың аяғына 57 күн қалады.

Мейрамдар
* , Байрақ күні.
* , Конституция күні.

Туғандар
* 1575 — Гвидо Рени, италияндық суретші (1642).
* 1972 — Луиш Филипе Мадейра Карейро Фигу, Португалия футболшысы, әлемдік футбол жұлдызы.

Қайтыс болғандар
* 1847 — Феликс Мендельсон-Бартольди, неміс композиторы.
* 1856 — Поль Деларош (шын аты Ипполит) (1797), француз суретшісі
* 1923 — Сэм Фрэнсис (1923), америкалық суретші.
* 1995 — Жиль Делёз, француз философы (1925).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:4 қараша
5 қараша

**Қарашаның 5** — Григориан күнтізбесінде жылдың 309-шы күні (кібісе жылдарда 310-шы). Жылдың аяғына 56 күн қалады.

## Мейрамдар
* , Сыртқы барлау күні
* , Пуно күні.

## Туғандар
* 1835 — Георг Карл Христиан Захарие, Дания ғалымы.
* 1952 — Олег Блохин, әйгілі кеңес футболшысы.

## Қайтыс болғандар
* 1879 — Джеймс Клерк Максвелл, ағылшын физигі
* 1930 — Христиан Эйкман (1858), голланд дәрігері,физиология және медицинадан 1929 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1944 — Алексис Каррель (1873), француз хирургі, биологы, социолог, 1912 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1955 — Морис Утрилло (:en:Maurice Utrillo), француз суретшісі (1883).
* 1997 — Исайя Берлин (:en:Isaiah Berlin), ағылшын философы және тарихшысы (1909).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:5 қараша
6 қараша

**Қарашаның 6** — Григориан күнтізбесінде жылдың 310-шы күні (кібісе жылдарда 311-ші). Жылдың аяғына 55 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар
6 қараша күні дүниеге келгендер:

### XIX ғасырға дейін

15.. — Кіші Агриппина, Рим императоры Клавдидің әйелі, Неронның анасы

1494 — Сүлеймен Сұлтан, Осман империясының сұлтаны.

1794 — Константин Андреевич Тон, орыс сәулетшісі, Мәскеудегі "Христ Сақтаушы Храмы"ның авторы (1881 жылы қайтыс болды).

### XIX ғасыр
1814 — Адольф Сакс, бельгиялық музыкалық аспаптар шебері, саксофон жасаушы (1894 жылы қайтыс болды).

1835 — Чезаре Ломброзо, итальян медигі, антрополог.

1851 — Чарльз Генри Доу, қаржы саласындағы журналист,  Dow Jones & Co негізін қалаушылардың бірі, Доу-Джонс өндірістік индексінің авторы .

1852 — Дмитрий Наркисович Мамин-Сибиряк, орыс жазушысы (1912 жылы қайтыс болды).

1854 — Джон Филип Суза, америкалық композитор және дирижёр, «марш королі» (1932 жылы қайтыс болды).

1861 — Джеймс Нейсмит, канада-америкалық денешынықтыру мұғалімі, 1891 жылы желтоқсан айында баскетбол ойынын ойлап тапты.

### XX ғасыр
1936 — Эмиль Владимирович Лотяну, (2003 жылы қайтыс болды) молдавиялық кинорежиссёр, сценарист, ақын.

1940 — Алла Ильинична Сурикова, кинорежиссёр.

1947 — Геннадий Николаевич Селезнёв, ресей саясаткері.

1960 — Мехмет Оз, ұлты түрік америкалық дәрігер, «Дәрігер Оздың шоуы» танымал телебағдарламасының жүргізушісі

1965 — Марина Хлебникова, совет және ресей эстрада әншісі және тележүргізуші.

1978 — Яна Чурикова, Ресей тележүргізушісі, журналист.

1988 — Эмма Стоун, америкалық актриса.

* Салли Филд, әртіс
* Александр Носик, әртіс 
* Ана Иванович, теннисист
* Зоя Буряк, әртіс
* Тэнди Ньютон, әртіс

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:6 қараша
7 қараша

**Қарашаның 7** — Григориан күнтізбесінде жылдың 311-ші күні (кібісе жылдарда 312-ші). Жылдың аяғына 54 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Қарашаның 7 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар
* Шынболат Нұрғазыұлы Ділдебаев (22 сәуір 1937 — 7 қараша 1998) — қазақ ақыны, жырау, термеші.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:7 қараша
1 ақпан

**Ақпанның 1** — Григориан күнтізбесінде жылдың 32-ші күні. Жылдың аяғына 333 (кібісе жылдарда 334) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:1 ақпан
8 қараша

**Қарашаның 8** — Григориан күнтізбесінде жылдың 312-ші күні (кібісе жылдарда 313-ші). Жылдың аяғына 53 күн қалады.

## Мейрамдар
* , Статистика күні
*  Халықаралық КВН күні.

## Туғандар
* 1656 — Эдмунд Галлей, ағылшын астрономы.
* 1868 — Феликс Хаусдорф, неміс математигі.
* 1900 — Маргарет Митчелл, америкалық жазушы.
* 1923 — Джек Килби, америкалық физик, 2000 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (2005).
* 1955 — Джеффри Форд, америкалық жазушы.

## Қайтыс болғандар
* 1909 — Шарль Борд (:en:Charles Bordes La Roche-Corbon) (1863), француз композиторы
* 1953 — Иван Алексеевич Бунин (1870), орыс жазушысы, әдебиеттен 1933 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 2009 — Виталий Лазаревич Гинзбург (1916), кеңес физигі, физикадан 2003 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (2005).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:8 қараша
9 қараша

**Қарашаның 9** — Григориан күнтізбесінде жылдың 313-ші күні (кібісе жылдарда 314-ші). Жылдың аяғына 52 күн қалады.

Мейрамдар
* , Тәуелсіздік күні.

Оқиғалар

Туғандар
* 1812 — Поль Абади, француз сәулеткері.
* 1818 — Иван Сергеевич Тургенев, орыс жазушысы.
* 1832 — Эмиль Габорио, француз жазушысы.
* 1864 — Поль Серюзье (1927), француз суретшісі.
* 1897 — Роналд Джордж Рейфорд Норриш, ағылшын физигі және химигі, 1967 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты (1967).

Қайтыс болғандар
* 1830 — Ян Снядецкий (1756), поляк астрономы, математигі, философы.
* 1952 — Хаим Вейцман, Израильдің бірінші президенті (1948—1952 жж .).
* 1970 — Голль Шарль Де, француз генералы, президенті.
* 2005 — Кочерил Раман Нараянан (1921), Үндістан президенті (1997—2002 жж.).
* 2014 - Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов, Авиация генерал-майоры, екі мәрте Кеңес Одағының Батыры, «Барыс» орденінің иегері.

Санат:9 қараша
10 қараша

**Қарашаның 10** — Григориан күнтізбесінде жылдың 314-ші күні (кібісе жылдарда 315-ші). Жылдың аяғына 51 күн қалады.

[150px|right|thumb|[Мұстафа Кемал Ататүрік]]
#### Мейрамдар
* 22px Халықаралық жастар күні
* , Қаһарман күні және жастар күні.

#### Туғандар
* 1668 — Франсуа Куперен, француз композиторы.
* 1859 — Стейнлен, Теофиль-Александр, француз суретшісі.
* 1861 — Роберт Торнберн Эйтон, ағылшын астрономы.
* 1887 — Арнольд Цвейг, неміс жазушысы.
* 1918 — Эрнст Отто Фишер, неміс химигі, химиядан 1973 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

#### Қайтыс болғандар
* 1838 — Иван Петрович Котляревский (1769), Украина жазушысы.
* 1891 — Артюр Рембо (1854), француз ақыны.
* 1938 — Мұстафа Кемал Ататүрік, Түркия Республикасының тұңғыш президенті, оның негізін қалаушысы.
* 1966 — Лев Александрович Зильбер, кеңес микробиологы, вирусологы және иммунологы.
* 2001 — Кен Кизи (1935), америкалық жазушы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:10 қараша
11 қараша

**Қарашаның 11** — Григориан күнтізбесінде жылдың 315-ші күні (кібісе жылдарда 316-шы). Жылдың аяғына 50 күн қалады.

[150px|right|thumb|[Фёдор Михайлович Достоевский|Ф.М. Достоевский]]

## Мейрамдар
* , Энергия үнемдеу күні
* , Тәуелсіздік күні.
* , Ардагерлер күні.

## Туғандар
* 1821 — Фёдор Михайлович Достоевский, орыс жазушысы (1881).
* 1837 — Артур Гротгер, поляк суретшісі.
* 1922 — Курт Воннегут, америкалық жазушы.
* 1945 — Даниэль Ортега, Никарагуа президенті.

## Қайтыс болғандар
* 1806 — Йозеф Готлиб Кельрейтер (1733), неміс ғалымы.
* 1855 — Сёрен Кьеркегор (1813), дат философы және теологы.
* 1945 — Джером Дэвид Керн, америкалық композитор.
* 1990 — Яннис Рицос (1909), грек ақыны.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:11 қараша
12 қараша

**Қарашаның 12** — Григориан күнтізбесінде жылдың 316-шы күні (кібісе жылдарда 317-ші). Жылдың аяғына 49 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар
* 1968 — Ая Хісакава, Жапон сэйю

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:12 қараша
13 қараша

**Қарашаның 13** — Григориан күнтізбесінде жылдың 317-ші күні (кібісе жылдарда 318-ші). Жылдың аяғына 48 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Қарашаның 13 күніндегі мерекелер]]*
* Халықаралық зағиптар күні‎

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:13 қараша
16 қараша

**Қарашаның 16** — Григориан күнтізбесінде жылдың 320-шы күні (кібісе жылдарда 321-шы). Жылдың аяғына 45 күн қалады.

[150px|right|thumb|[Бенәзир Бһутто]]
Оқиғалар
* 1924 — футболдан КСРО құрамасы өзінің алғашқы халықаралық матчын өткізді. Мәскеуде ол Түркия командасын 3:0 есебімен ұтты.
* 1933 — Кеңес мемлекетінің құрылғанына 16 жыл толғаннан кейін барып, КСРО мен АҚШ аралығында дипломатиялық қатынас орнады.
* 1988 — Мұсылман елдерінде ең алғаш болып әйел адам – Бенәзир Бһутто премьер-министр болып сайланды.

Туғандар
* 1766 — Родольф Крейцер, француз композиторы.
* 1861 — Арвид Ярнефельт, фин жазушысы.
* 1893 — Казис Бинкис, Литва ақыны.
* 1895 — Пауль Хиндемит, неміс композиторы.

Қайтыс болғандар
* 1899 — Винцас Кудирка, литва ұлттық әнұранның авторы.
* 1924 — Александр Андреевич Архангельский (1846), орыс композиторы.
* 2006 — Милтон Фридман (1912), америкалық экономист, 1976 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:16 қараша
14 қараша

**Қарашаның 14** — Григориан күнтізбесінде жылдың 318-ші күні (кібісе жылдарда 319-шы). Жылдың аяғына 47 күн қалады.

## Мерекелер
## Оқиғалар

## Туғандар
* 1964, Дәулет Ырысбайұлы Сәтибеков - қазақ ақыны.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:14 қараша
15 қараша

**Қарашаның 15** — Григориан күнтізбесінде жылдың 319-шы күні (кібісе жылдарда 320-шы). Жылдың аяғына 46 күн қалады.

[150px|right|thumb|link=теңге нышаны|[Теңге нышаны]]
Мейрамдар
* , Теңге күні
* , Тәуелсіздік күні
* , Республика күні.

Оқиғалар
* 1770 — Христофор Колумб күнделігінде бірінші рет темекіні сөз етеді
* 1901 — америкалық Миллер Хатчинсон алғашқы есту аппаратын патенттеді.
* 1917 — Ресей халықтарының құқықтық декларациясы жарияланады
* 1934 — Мәскеуде уақытылы дыбыстық сүйемелдеумен телехабар беріле бастады.
* 1988 — Кеңес Одағы өзінің алғашқы ғарыш кемесін ұшырды. «Буран» деп аталатын ракета экипажсыз Жерді екі айналды да автоматтандырылған жүйемен қондырылды. Ол әрі алғашқы, әрі соңғы ұшыс еді.
* 1993 — Қазақстанда теңге айналымға түсті.

Туғандар
* 1857 — Уильям Говард Тафт, АҚШ-ның 27-ші президенті
* 1862 — Герхарт Гауптман, неміс жазушысы, 1912 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1894 — Бейімбет Майлин, қазақ жазушысы. Ол белгілі «Шұғаның белгісі» повесінің авторы. «Раушан коммунист» повесі мен «Азамат Азаматыч» романында және пьесаларында автор әлеуметтік қайшылықтарды бейнеледі.
* 1905 — Мәлік Ғабдуллин, қазақстандық жазушы және журналист, Кеңес Одағының батыры
* 1934 — Мваи Кибаки, Кения президенті
* 1954 — Александр Квасьневский, Польша президенті

Қайтыс болғандар
* 1630 — Иоганн Кеплер, ғаламшарлардың қозғалысы туралы заңды ашқан неміс астрономы.
* 1916 — Генрик Сенкевич, поляк жазушысы, 1905 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1938 — Андре Блондель (1863), осциллографты ойлап тапқан француз физигі.
* 1959 — Чарльз Томсон Рис Вильсон, ағылшын физигі, 1927 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1964 — Искандер Мирза, Пәкістанның бірінші президенті

## Сыртқы сілтемелер

Санат:15 қараша
17 қараша

**Қарашаның 17** — Григориан күнтізбесінде жылдың 321-ші күні (кібісе жылдарда 322-ші). Жылдың аяғына 44 күн қалады.

150px|right|thumb|Жұмағали Саин
Мейрамдар
* , Халықаралық студенттер күні

Оқиғалар
* 1923  — КСРО-да учаскелік милиционерлер қызметі құрылды.
* 1948  —  "Аврора" крейсері Нева өзенінің жағасына арнайы тұраққа қойылды.

Туғандар
* 1597 — Генри Гиллебрандт, ағылшын математигі және астрономы.
* 1790 — Август Фердинанд Мёбиус, неміс математигі.
* 1912 —  Жұмағали Сайын, Ұлы Отан соғысының ардагері, даңқты партизан, көрнекті ақын.

Қайтыс болғандар
* 1929 — Герман Холлерит (:en:Herman Hollerith), IBM серіктестігінің негіздеушісі.
* 1959 — Вилла-Лобос, Эйтор, Бразилия сазгері.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:17 қараша
18 қараша

**Қарашаның 18** — Григориан күнтізбесінде жылдың 322-ші күні (кібісе жылдарда 323-ші). Жылдың аяғына 43 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Қарашаның 18 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:18 қараша
19 қараша

**Қарашаның 19** — Григориан күнтізбесінде жылдың 323-ші күні (кібісе жылдарда 324-ші). Жылдың аяғына 42 күн қалады.

Мейрамдар
*  Халықаралық ерлер күні.
* , Ұлттық күні.

Туғандар
* 1528 — Веронезе, Паоло, италияндық суретші.
* 1831 — Джеймс Абрам Гарфилд (:en:James A. Garfield), АҚШ-тың 20 президенті.
* 1887 — Джеймс Батчеллер Самнер, америкалық биохимик, 1946 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1924 — Ян Отченашек (:en:Jan Otchenasek), Чехия жазушысы.
* 1917 — Индира Ганди, үнді саясеткері, 1966 жылдан бастап Үндістан премьер-министрі.

Қайтыс болғандар
* 1692 — Томас Шадуэлл, ағылшын драматургы және ақын.
* 1828 — Шуберт, Франц, австриялық композитор.
* 1942 — Бруно Шульц (:en:Bruno Schulz) (1892), поляк жазушысы.
* 1976 — Бэзил Урвин Спенс (:en:Basil Urwin Spence), шотланд архитекторы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:19 қараша
20 қараша

**Қарашаның 20** — Григориан күнтізбесінде жылдың 324-ші күні (кібісе жылдарда 325-ші). Жылдың аяғына 41 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Қарашаның 20 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:20 қараша
21 қараша

**Қарашаның 21** — Григориан күнтізбесінде жылдың 325-ші күні (кібісе жылдарда 326-шы). Жылдың аяғына 40 күн қалады.

## Мейрамдар
* , Бүкіл дүниежүзілік теледидар күні
* , Су фестивалі
* Бүкіләлемдік сәлемдесу күні
* Италияда Мадонна делла Салюте күні

## Туғандар
* 1694 — Вольтер , француз философы.
* 1866 — Сигбьёрн Обстфеллер, Норвегия жазушысы
* 1898 — Магритт Рене, бельгиялық суретші
* 1902 — Исаак Башевис-Зингер, поляк жазушысы, 1978 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1920 — Стен Мьюзиал, америкалық бейсболшы.

## Қайтыс болғандар
* 1695 — Генри Пёрселл, ағылшын композиторы.
* 1835 — Джеймс Хогг, шотланд ақыны
* 1844 — Филипп фон Фелленберг (:en:Philipp Emanuel von Fellenberg) (1771), Швейцария ағартушысы.
* 1970 — Венката Раман, үнді физигі.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:21 қараша
22 қараша

**Қарашаның 22** — Григориан күнтізбесінде жылдың 326-шы күні (кібісе жылдарда 327-ші). Жылдың аяғына 39 күн қалады.

[150px|right|thumb|[Джек Лондон]]
#### Мейрамдар
* , Тәуелсіздік күні.

#### Туғандар
* 1710 — Вильгельм Фридеман Бах, неміс композиторы, Бах Иоганн Себастьянның үлкен ұлы.
* 1869 — Андре Поль Гийом Жид (1951), француз жазушысы, 1947 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1904 — Луи Неель, француз физигі, 1970 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1917 — Эндрю Хаксли, ағылшын физиологы, физиология және медицинадан 1963 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

#### Қайтыс болғандар
* 1900 — Артур Салливан (Arthur Seymour Sullivan) (1842), ағылшын композиторы.
* 1907 — Асаф Холл (Asaph Hall) (1829), 1877 жылы Қызылжұлдыздың Деймос және Фобос серіктерін ашқан америкалық астроном.
* 1916 — Джек Лондон, америкалық жазушы.
* 1963 — Джон Ф. Кеннеди (:en:John Fitzgerald Kennedy) (1917), АҚШ-тың 35-ші президенті.
* 1981 — Ханс Адольф Кребс (:en:Hans Adolf Krebs) (1900), неміс-ағылшын биохимигі, физиология және медицинадан 1953 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:22 қараша
23 қараша

**Қарашаның 23** — Григориан күнтізбесінде жылдың 327-ші күні (кібісе жылдарда 328-ші). Жылдың аяғына 38 күн қалады.

Мейрамдар
* , Еңбекке алғыс айту күні.

Туғандар
* 1496 — Клеман Маро, француздың атақты ақыны және Ренессанс дәуірінің гуманисті.
* 1804 — Франклин Пирс, АҚШ-тың 14-ші президенті.
* 1837 — Ян Дидерик Ван-Дер-Ваальс, Нидерланд физигі, 1910 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1976 — Мальро Андре-Жорж, француздық романист, өнер тарихшысы және мемлекеттік қайраткер.

Қайтыс болғандар
* 1826 — Иоганн Элерт Боде, неміс астрономы.
* 1923 — Урмуз (Деметру Демет-реску-Бузэу), румын жазушысы.
* 1927 — Станислав Пшибышевский (1868), поляк жазушысы.
* 1978 — Ханс Йост (:en:Hanns Johst) (1890), неміс ақыны және драматург.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:23 қараша
24 қараша

**Қарашаның 24** — Григориан күнтізбесінде жылдың 328-ші күні (кібісе жылдарда 329-шы). Жылдың аяғына 37 күн қалады.

Мейрамдар
* , Ұстаз күні
* , Әйелдер күні.

Туғандар
* 1632 — Бенедикт Спиноза, Нидерланд  философы (1677).
* 1729 — Александр Суворов, (1800), орыстың әскери қолбасшысы.
* 1784 — Тейлор Закари, АҚШ-тың 12-ші президенті.
* 1864 — Тулуз-Лотрек, Анри де, француз суретшісі.
* 1884 — Ицха́к Бен-Цви, Израильдің екінші президенті, мемлекеттік және қоғам қайраткері.

Қайтыс болғандар
* 1911 —  Вильгельм Йенсен, неміс жазушысы.
* 1911 —  Биг Джо Тёрнер, америкалық шоумен, әнші, блюз орындаушы.
* 1958 —  Сесил Роберт, заңгер, 1937 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1991 — Фредди Меркьюри (шын аты Фаррух Балсара) (1946), британдық  рок-музыкант, «Queen» тобының басты мүшесі.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:24 қараша
25 қараша

**Қарашаның 25** — Григориан күнтізбесінде жылдың 329-шы күні (кібісе жылдарда 330-шы). Жылдың аяғына 36 күн қалады.

150px|right|thumb|Динамит
Мейрамдар
* , Бас Ассамблеясы Халықаралық "әйелдерге зорлық-зомбылыққа қарсы күрес" күні

Оқиғалар
* 1867 — швед өнертапқышы Альфред Нобель динамитке патент алды.
* 1933 — Алғашқы кеңестік ракета шығарылды. Бұл жүйені 30 жыл бұрын, 1903 жылы Циолковский ойлап тапты. Ғалым оны планетааралық ұшуға пайдалануға болатынын дәлелдеді.
* 1952 — Лондонда Агата Кристидің «Тышқантұзақ» пьесасының премьерасы өтті. Пьесаны қандай жарқын болашақ күтіп тұрғанын ол кезде ешкім болжай да алмады.

Туғандар
* 1738 — Томас Аббт, неміс философы, жазушы.
* 1810 — Пирогов Николай Иванович, әйгілі орыс хирургі, анатом және педагог.
* 1844 — Карл Бенц, неміс инженері, өнертапқыш.
* 1915 — Аугусто Пиночет, Чили диктаторы (2006)
* 1924 — Такааки Ёсимото, жапон ақыны және философ.

Қайтыс болғандар
* 1968 — Эптон Билл Синклер (:en:Upton Sinclair) (1878), америкалық жазушы.
* 1970 — Юкио Мисима (1925), әйгілі жапон жазушысы және драматург
* 2005 — Джордж Бест (:en:George Best), британдық футболист, Солтүстік Ирландия және  «Манчестер Юнайтед» командасының ойыншысы (1946).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:25 қараша
26 қараша

**Қарашаның 26** — Григориан күнтізбесінде жылдың 330-шы күні (кібісе жылдарда 331-ші). Жылдың аяғына 35 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Қарашаның 26 күніндегі мерекелер]]*

*Дүниежүзілік ақпарат күні

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:26 қараша
27 қараша

**Қарашаның 27** — Григориан күнтізбесінде жылдың 331-ші күні (кібісе жылдарда 332-ші). Жылдың аяғына 34 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Қарашаның 27 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:27 қараша
28 қараша

**Қарашаның 28** — Григориан күнтізбесінде жылдың 332-ші күні (кібісе жылдарда 333-ші). Жылдың аяғына 33 күн қалады.

Мейрамдар
* , Тәуелсіздік күні
* , Тәуелсіздік күні
* , Тәуелсіздік күні

Туғандар
* 1118 — Мануил I Комнин, византиялық император (1143 - 80)
* 1757 — Уильям Блейк, ағылшын ақыны және суретші.
* 1820 — Фридрих Энгельс, философ, коммунистік идеологияның негізін қалаушы.
* 1880 — Александр Блок, орыс ақыны.
* 1881 — Стефан Цвейг, Австрия жазушысы.
* 1894 — Аркадий Фидлер, поляк жазушысы.

Қайтыс болғандар
* 1859 — Вашингтон Ирвинг (1783), америкалық жазушы.
* 1876 — Карл Эрнст фон Бэр, эмбриология мен салыстырмалы анатомияның негізін қалаушылардың бірі.
* 1914 — Йоханн Хитторф, иондарды ашқан неміс физигі.
* 1939 — Джеймс Нейсмит, (1861), баскетбол ойының тапқан адам .
* 1954 — Энрико Ферми, Италия физигі, 1938 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

Оқиғалар
* 1964 — Марсқа американ автоматты станциясы «Маринер-4» ұшырылды .



## Сыртқы сілтемелер

Санат:28 қараша
29 қараша

**Қарашаның 29** — Григориан күнтізбесінде жылдың 333-ші күні (кібісе жылдарда 334-ші). Жылдың аяғына 32 күн қалады.

thumb|right|150px|Карл IV (Француз ұлттық кітапханасы).
Мейрамдар
* , Халықаралық Палестина халқымен ынтымақтастық күні
* , Азаттық күні
* , Ё әрпінің күні.

Оқиғалар
* 539 — Антиохияда зілзала болды. Қала толық қирап қалды.
* 1783 — Ресей Академиясы отырысында Дашкова Екатерина Романовна«Ё» әрпін қолдануды ұсынды.
* 1899 — Барселона футбол клубы құрылды.
* 1946 — Бельгия ЮНЕСКО құрамына қабылданды.

Туғандар
* 1769 — Евграф Федотович Комаровский, граф, генерал-адъютант.
* 1875 — Эгаш Мониш, Антониу, Португалия нейрохирургі, 1949 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1910 — Иосиф Давидович Амусин, кеңес тарихшысы, тарих ғылымдарының докторы.
* 1924 — Айтмұхамед Абдоллаұлы Лидулин, ғылым доктары (1971), профессор (1973), Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (1979), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1982).
* 1932 — Жак Ширак, Франция президенті (1995—2007).
* 1958 — Лев Псахис, кеңес және израиль шахматшысы.
* 1960 — Назарова Татьяна Евгеньевна, Украина мен Ресейдің халық әртісі
* 1976 — Анна Кей Фэрис, американ киноактрисасы.

Қайтыс болғандар
* 1314 — Филипп IV (1268), француз патшасы.
* 1378 — Карл IV (1316), герман патшасы, Римс империясының императоры (1347—1378 жж.).
* 1643 — Клаудио Монтеверди (1567), италияндық композитор.
* 1981 — Жорж Брассенс (1921), француз композиторы.
* 2001 — Джордж Харрисон (1943), «The Beatles» тобының музыканты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:29 қараша
30 қараша

**Қарашаның 30** — Григориан күнтізбесінде жылдың 334-ші күні (кібісе жылдарда 335-ші). Жылдың аяғына 31 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Қарашаның 30 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:30 қараша
2 желтоқсан

**2 желтоқсан** — Григориан күнтізбесінде жылдың 336-шы күні (кібісе жылдарда 337-ші). Жылдың аяғына 29 күн қалады.

## Мейрамдар
* , Құлдыққа қарсы Халықаралық күрес күні.
* , Тәуелсіздік күні.

## Оқиғалар
* 1971 — Автоматтандырылған планетаралық Марс-3 станциясынан төменге түсетін аппарат бөлініп шықты. Сол күннен бастап, Марстан Жерге бейнедабыл жіберу басталды. Осылайша, Марстың атмосферасы мен үстіңгі қабатын зерттеу 8 айға дейін созылды.
* 1945 — АҚШ-та алғашқы ядролық реактор пайда болды.
* 1901 — АҚШ-та қауіпсіз «Жилетт» ұстарасы шықты.

## Туғандар
* 1837 — Джозеф Белл, шотланд хирургі.
* 1859 — Жорж-Пьер Сёра́, француз суретшісі (1891).

## Қайтыс болғандар
* 1814 — Маркиз де Сад (1740), француз жазушысы.
* 1916 — Франческо Паоло Тости (1846), италияндық композитор.
* 1918 — Эдмон Ростан, француз ақыны және драматург.
* 1987 — Луис Федерико Лелуар (1906), Аргентина биохимигі, 1970 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:2 желтоқсан
3 желтоқсан

**Желтоқсанның 3** — Григориан күнтізбесінде жылдың 337-ші күні (кібісе жылдарда 338-ші). Жылдың аяғына 28 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Желтоқсанның 3 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:3 желтоқсан
4 желтоқсан

**Желтоқсанның 4** — Григориан күнтізбесінде жылдың 338-ші күні (кібісе жылдарда 339-шы). Жылдың аяғына 27 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Желтоқсанның 4 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:4 желтоқсан
5 желтоқсан

**5 желтоқсан** — Григориан күнтізбесінде жылдың 339-шы күні (кібісе жылдарда 340-шы). Жылдың аяғына 26 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:5 желтоқсан мерекелері]]*

## Оқиғалар

## Туғандар
* 1901 -  Уолт Дисней (15 желтоқсан 1966) — америкалық суретші-мультипликатор, кинорежиссёр, актёр, сценарист және продюсер
* 1939 - Фариза Оңғарсынова - қазақтың ақын қызы, мемлекет және қоғам қайраткері, журналист

## Қайтыс болғандар
* 2013 — Нельсон Мандела (1918), Оңтүстік Африка Республикасының 8-ші және тұңғыш қара нәсілді президенті, 1993 жылғы Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығының иегері болып табылады. Апартеид кезінде адам құқықтары үшін күрескен белсенділердің ең танымалы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:5 желтоқсан
6 желтоқсан

**Желтоқсанның 6** — Григориан күнтізбесінде жылдың 340-шы күні (кібісе жылдарда 341-ші). Жылдың аяғына 25 күн қалады.

## Мейрамдар
* , Прокуратура күні
* , Конституция күні.
* , Тәуелсіздік күні.

## Оқиғалар
* 1768 — Эдинбургте Британ энциклопедиясы жарық көрді.
* 1945 — америкалық инженер Перси Спенсер микротолқынды пешті патенттеді.
* 1997 — «Руслан» атты жүк ұшағы Иркутск ІІ-дегі халық тұратын аймаққа құлады.

## Туғандар
* 1841 — Фредерик Базиль, француз суретшісі, импрессионизмнің негіздеушісінің бірі.
* 1939 — Әбіш Кекілбаев, Қазақстан жазушысы, мемлекеттік және қоғам қайраткері.
* 1950 — Джо Хисаиси, жапон-америкалық композитор.

## Қайтыс болғандар
* 1185 — Альфонс I Энрикеш (1109), Португалияның бірінші королі.
* 1882 — Энтони Троллоп (1815), ағылшын жазушысы.
* 1991 — Ричард Стоун (1913), ағылшын экономисі, 1984 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:6 желтоқсан
7 желтоқсан

**7 желтоқсан** — Григориан күнтізбесінде жылдың 341-ші күні (кібісе жылдарда 342-ші). Жылдың аяғына 24 күн қалады.
Мейрамдар
*  Халықаралық азаматтық авиация күні.
* , Жапонияның Пёрл-Харборға шабуыл жасауының 70 жылдығы.
* , Жергілікті өзін-өзі басқару күні.

right|120px|Көгілдір мрамор
## Оқиғалар
* 1732 — Лондонда «Ковент-Гарден» театры ашылды.
* 1941 — Жапонияның Пёрл-Харборға шабуыл жасауы.
* 1968 — АҚШ-та кітапханаға кітапты қайта тапсыру ұзақтығына байланысты рекорд жасалды. Ричард Додд кітапханаға 1823 жылы өзінің атасы алған кітапты қайтарды.
* 1972 — «Аполлон-17» ғарыш кемесінің экипажы «Көгілдір шар» фотосуретін түсірді.
* 1988 — Армениядағы жер сілкінісі Спитак қаласын түгелімен жойып жіберді.

## Туғандар
* 903 — Абу-л-Хусейн Абд-ар-Рахман ибн Умар ас-Суфи, парсы астрономы және математигі.
* 1598 — Джованни Лоренцо Бернини, италияндық архитектор және мүсінші.
* 1808 — Хью Маккалох, американың қаржы қызметкері, мемлекеттік қайраткер.
* 1810 — Теодор Шванн, неміс гистологы және физиолог, жасушалар теориясының авторы.
* 1872 — Йохан Хёйзинга, Нидерланд философы және тарихшысы.
* 1958 — Шаймұрат Шаукетұлы Отарбаев, генерал-майор.

## Қайтыс болғандар
* 1254 — Иннокентий IV (1195), рим папасы.
* 1826 — Джон Флексман (:en:John Flaxman) (1755), ағылшын мүсіншісі және суретшісі.
* 1912 — Джордж Говард Дарвин (1845), ағылшын астрономы және математигі, Чарльза Дарвиннің екінші ұлы.
* 1947 — Николас Мюррэй Батлер, америкалық педагог, 1931 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (1862).
* 1993 — Вольфганг Пауль (1913), неміс физигі, 1989 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:7 желтоқсан
8 желтоқсан

**8 желтоқсан** — Григориан күнтізбесінде жылдың 342-ші күні (кібісе жылдарда 343-ші). Жылдың аяғына 23 күн қалады.

150px|right|thumb|Джон Леннон

## Мейрамдар

* , Студент күні.
* , Студент күні.
* , Конституция күні.
* , Конституция күні.

## Оқиғалар

* 1980 — Нью-Йоркте «Битлз» тобының көшбасшысы Джон Леннон қасақана өлтірілді.
* 1990 — Оңтүстік Африкадағы Норвуд қаласындағы супермаркетте әлемдегі ең үлкен пицца дайындалды.
* 2024 — Сириядағы оппозициялық күштердің шабуылы салдарынан Дамаск құлады.

## Туғандар

* 1865 — Ян Сибе́лиус (1957), фин композиторы.
* 1927 — Владимир Александрович Шаталов, кеңес ғарышкері.
* 1947 — Томас Роберт Чек, американ молекулярлық биолог, 1989 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1875 — Ёнэдзиро Ногути, жапон ақыны, әдебиет зерттеушісі.
* 1542 —  Мария Стюарт, шотланд королевасы, Франция королевасы (1559-1560)

## Қайтыс болғандар

* 1864 — Джордж Буль (1815), ағылшын математигі.
* 1980 — Джон Леннон (:en:John Winston Ono Lennon) (1940), әйгілі Британ рок-музыканты, әнші, композиторы, ақыны, қоғам қайраткері және «The Beatles» тобының негіздеушісі.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:8 желтоқсан
9 желтоқсан

**9 желтоқсан** — Григориан күнтізбесінде жылдың 343-ші күні (кібісе жылдарда 344-ші). Жылдың аяғына 22 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:9 желтоқсан мерекелері]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар
* 2012 — Бақытжан Момышұлы

## Сыртқы сілтемелер

Санат:9 желтоқсан
10 желтоқсан

**Желтоқсанның 10** — Григориан күнтізбесінде жылдың 344-ші күні (кібісе жылдарда 345-ші). Жылдың аяғына 21 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Желтоқсанның 10 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:10 желтоқсан
11 желтоқсан

**Желтоқсанның 11** — Григориан күнтізбесінде жылдың 345-ші күні (кібісе жылдарда 346-шы). Жылдың аяғына 20 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Желтоқсанның 11 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар
1941-ші жылы Құрама Штаттар Нацисттік Германия мен Италияға соғыс жариялады.

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:11 желтоқсан