open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мина (өлшем бірлігі)

**Мина** () —Ежелгі Грециядағы және Таяу Шығыстағы өлшем бірлігі.

* архаи кезеңінде: 1 мина = 600 грамм
* классикалық период: 1 Афина минасы = 436,6 грамм
* Парсы минасы = 420 грамм
* Геродотт = 341,20 грамм

## Басқа өлшем бірліктеріне қатынасы
* 1 талант = 60 мин
* 1 мина = 100 драхма
* 1 драхма = 6 обол
* 1 обол = 8 халк
* 1 халк = 2 лепта

## Суреттер

Image:Mina Athens.PNG|Афина минасы.
Image:Mina Chios.PNG|Хиос минасы.
Image:Mina Antiochus IV.PNG|Антиох IV минасы.
Image:Mina Antiochus of Syria.PNG|Антиохия минасы.
Феликс Уфуэ-Буаньи

**Фели́кс Уфуэ́-Буаньи́** () (18 қазан 1905 — 7 желтоқсан 1993, Ямусукро) — ивуариялық саясаткер және мемлекет қайраткері, 1-ші Кот-д’Ивуар президенті,1960 жылы мемлекет тәуелсіздігін алғаннан бастап 1993 жылға дейін басқарды.

Санат:Кот-д’Ивуар президенттері
Қарашоқы (шоқылы тау, Айғыз өзені аңғары)

**Қарашоқы** – Айғыз өзенінің аңғарындағы оқшауланған шоқылы тау.

## Географиялық орны
Абай облысы Аягөз ауданы Айғыз ауылының солтүстігінде 10 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 662 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км.

## Жер бедері
Беткейі тіктеу келген. Солтүстігінде Омар, Қожа қыстаулары, шығысында Қошқарбай бұлағы мен Ақшоқы тауы, оңтүстігінде Апа қонысы, батысында Алтынқазық тауы мен Жуантөбе бұлағы бар.

## Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу, боз, бұталар өседі.

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы таулары
Байман Тұрғынұлы Тұрғынов

**Тұрғынов Байман Тұрғынұлы** 1927 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Ленин (қазіргі Есіл) ауданындағы Бірлік ауылында туған. Еңбек жолын 1942 жылы туған ауылында бастады. 1944 жылы Теміртау қаласындағы металлургия зауытында құюшы, құю цехының мастері болып істеді. Ауылшаруашылық техникумын бітіргеннен кейін 1955­-1960 жылдары «Мамлют» асылтұқымды кеңшардың №2 бөлімшесінде агроном, ал 1960 жылдан осы шаруашылықтың бас агрономы қызметін атқарды.
1973 жылы 10 желтоқсанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Байман Тұрғынұлына Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Бұған дейін ол екі рет Ленин орденімен марапатталып, «Қазақ ССР­інің еңбек сіңірген агрономы» атағын алған болатын.

## Дереккөздер
Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы.

Санат:1927 жылы туғандар
Санат:1986 жылы қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Қарашоқы (тау, Қаратөбе тауы)

**Қарашоқы** – Қаратөбе тауының солтүстік-батысындағы шоқылы тау.

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Қаражал қалалық әкімдігі аумағына қарасты жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 641 м. Солтүстік-батыстан оңтүстікке қарай 3,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км.

## Жер бедері
Қырқалы төбелері көлбеулеп жазыққа ұласады. Батысында Бектау, шығысында Шоқымың, оңтүстігінде Жанай таулары орналасқан.

## Өсімдігі
Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында боз жусан, қара жусан, баялыш, қылқан селеу, т.б. өсімдіктер өседі. 

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы таулары
Садовяну Михаил

## Садовяну Михаил
**Садовяну Михаил** (5. 11. 1880, Пашкани, – 19. 10. 1961, Бухарест) – румын жазушысы, мемлекет және қоғам қайраткері, Румын академиясының мүшесі (1921). РХР-дің Соц. Еңбек Ері (1955). Румын Жазушылыр қоғамын ұйымдастырушы әрі оның тұңғыш председателі (1909-11). 
## Еңбек жолы
1904 жылы  тұңғыш әңгімелер жинағы шықты, Ол "Преку атайдың асханасы" (1904), "Сәбидің моласы" (1906), "Ілгерідегі бір оқиға" (1906), "Жертөленің тұрғындары" (1912), "Усойқы" (1912) т.б. жинақтарында шаруалар тұрмысын суреттеді. Оның "Анкуцы қонақ жайлы (1928, 1954 ж. орыс тілінде), "Митря Кокор" (1949 1950 ж. Бейбітшілік алтын медалын алды) повесті мен "Айбалта" романында да халық тұрмысы кеңінен бейнеленген. Садовянудың "Лэпушняну көшесі. 1917 жыл хроникасы" романы мен "Жарық шығыстан келеді" атты жинағында Совет Одағы жайлы шабыттана жазды. Ол "Халықтар арасында бейбітшілікті нығайтқаны үшін" Халықаралық Левиндік сыйлықтың лауреаты, Бүкіл дүние жүзілік Бейбітшілік Советінің мүшесі. Садовянудың "Митря Кокор", "Гүлді арал" повестері қазақ тілінде шықты.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* М. Садовяну
* 

Санат:Жазушылар
Саджад Захир Саед

## Саджад Захир Саед
**Саджад Захир Саед** (5. 11. 1905, Лахнау,–11.9. 1973, Алматы) – Үндістан және Пәкістан жазушысы. Үндістан мен Пәкістан Коммунисттік партиясының көрнекті қайраткері. Урду тілінде жазды. Лакхнау және Оксфорд университеттерін бітірген. 1936 жылы Үндістан прогресшіл жазушылары ассоцияциясының бас секретары, 1948 жылы Пәкістан Коммунисттік париясының бас секретары болып сайланды. 1955 жылы  урду тілінде шығатын "Авами дар" ( "Халық дәуірі" ) және "Хаят "( "Тұрмыс" ) газеттерінің редакторы болды. 1973 жылы Азия, Африка жазушыларының Алматыдағы конференциясына қатысты. Саджад Захир–"Лондондағы күн" (1973) повесі, "Науқас" пьесасы (1936), "Балқыған сапфир" (1964) т.б. өлең кітаптрының авторы.

## Дереккөздер

Санат:Жазушылар
Филиппенко Петр Яковлевич

**Филиппенко Петр Яковлевич** 1917 жылы Омбы облысы Есілкөл ауданындағы Орловка селосында туған. 1933 жылдан «Красная Орловка» ұжымшарында еңбек ете бастады. 1935­-1939  жылдары  Солтүстік  Қазақстан  облысы  Булаев (қазіргі М. Жұмабаев) ауданында мектеп меңгерушісі болып істеді.
1939­-1943 жылдары Кеңес Әскері қатарында болып, Ұлы Отан соғысына қатысты. 1944 жылдан Булаев ауданының партия ­Кеңес органдарында қызмет атқарды. 1955-­1973 жылдары Кеңес аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы болды. 1973­-1979 жылдары Солтүстік Қазақстан облыстық партия комитетінің партиялық комиссиясын басқарды.
1957 жылы Ленин орденімен, 1966 жылы Еңбек Қызыл Ту орденімен  марапатталды. КОКП-­ның  ХХІІ съезінің делегаты болып сайланған.
1971 жылы 8 сәуірде КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Петр Яковлевич Филиппенкоға Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

## Дереккөздер
Орысша уикипедия

Санат:1917 жылы туғандар
Яков Иванович Батырев

**Батырев Яков Иванович** (21 наурыз 1910 жылы, Жамбыл ауданы Новомихайлов селосы – 1989 жылы Тольятти) – еңбек және соғыс ардагері, 3­ дәрежелі «Даңқ» орденінің толық иегері. 

## Өмірбаяны
1927-1933 жылдары Новомихайлов селосындағы «Зорька» коммунасында, Буденный атындағы ұжымшарда, 1933-1939 жылдары Преснов МТС-нда жұмыс істеді. 1941 жылдан 314­ атқыштар дивизиясының құрамында Ленинград қоршауын бұзуға қатысты. 1944 жылы мамырда 46­ атқыштар дивизиясының жекелеген 40 мина тазалаушылар батальоны командирінің орынбасары болды. 1945 жылы қазанда туған ауылы Пресновқа келіп, тракторшы, комбайншы және бригадир болып еңбек еткен.

## Дереккөздер

Санат:21 наурызда туғандар
Санат:1910 жылы туғандар
Санат:Жамбыл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар
Санат:2 қыркүйекте қайтыс болғандар
Санат:1989 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тольяттиде қайтыс болғандар
Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері
Санат:Ұлы Отан соғысы сапёрлері
Санат:Баныка зиратында жерленгендер
Кот-д’Ивуар президенті

[thumb|right|200px|[Алассан Уаттара Кот-д’Ивуардың қазіргі президенті]]
**Кот-д'Ивуар президенті**&nbsp;— Кот-д’Ивуардағы мемлекет басшысы, халық cайлайды. Президент дәрежесі 1960 жылы Франциядан егемендегін алғаннан соң пайда болды; алғашқы президенті Феликс Уфуэ-Буаньи болды.

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар президенттері
Қарашоқы (тау, Бектауата таулары)

**Қарашоқы** – Бектауата тауларының батысындағы шоқылы тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы Мойынты темір жол стансасының шығысында 49 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 527 м. Мойынты және Қарабұлақ өзендерінің аралығында. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км шамасында.

## Жер бедері мен геологиясы
Беткейі тіктеу, таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Делювийлі-пролювийлі шөгінділерінен, орта және жоғарғы тас көмір жыныстарынан түзлген.

## Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырақ жамылғасында жусан, селеу, боз, баялыш, бұталар өседі.

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы таулары
Қарашоқы (тау, Жақсыбұталы таулары)

**Қарашоқы** – Жақсыбұталы тауының солтүстік-шығысындағы тау.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Байқадам ауылының шығысында 48 км жерде орналасқан. 
## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 309 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км шамасында. Беткейлері жонды-белесті төбелерден тұрады. Солтүстік-батысында Қабырғатау қонысы, оңтүстік-батысында Қарақолданы, оңтүстігінде Ақшат таулары орналасқан.

## Өсімдігі
Құмайтты сұр, сұрғылт топырақ жамылғысында жусан, жүзгін, жантақ, тобылғы аралас астық тұқымдас шөптесіндер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы таулары
Поль Дешанель

**Поль Эжен Луи Дешанель** (; 13 ақпан 1855 жыл, Брюссель — 28 сәуір 1922 жыл, Париж) — француз саяткері, ақпан—қыркүйек 1920 жылдағы Франция президенті).

## Сайланудың алдында
Дешанельдің әкесі ғалым және сенатор Франции Эмиль Дешанель (1819—1904).Поль Белгияда туған, әкесі көшіп қонып жүрген, Наполеон IIIтің қойған талаптарына бағынбай. Өз мамандығын 1885 жылы  Эр және Луара депутаты болып бастаған. Паритя мүшелерінің бірі. 1898—1901 жылдары Мемлекеттік жиналыс партиясының төрағасы болған.  Әйгілі шешен болған.Көптеген кітәптардың және мақалалардың авторы, ол 1899 жылдан бастап Франция академиясының мүшесі болған.

Санат:Франция президенттері
Қарашоқы (төбе, Үстірт жазығы)

**Қарашоқы** – Үстірт жазығының солтүстік бөлігіндегі төбе.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Дияр ауылының оңтүстік-шығысында 135 км жерде, Мыңжылқы сексеуіл қонысының солтүстік-батысында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 189 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км.

## Жер бедері
Батысында Доңызтау кемері, солтүстігінде Шағырай үстірті, шығысында Қошқарата құмы бар.

## Өсімдігі
Сортаңды сор топырағында шөл өсімдіктері өседі.

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданы таулары
Иво Андрич

thumb|right|120px|
**Иво Андрич** (; 9 қазан 1892 жыл, Долац (қазіргі Травник маңы), Босния, Аустро-Венгрия — 13 наурыз 1975 жыл, Белград, Югославия) — Босния және Герцеговина жерінде дүниеге келген югослав жазушысы және дипломаты. Әдебиет саласы бойынша Нобель сыйлығын алған жалғыз югославиялық.

## Дереккөздер

Санат:1892 жылы туғандар
Санат:1975 жылы қайтыс болғандар
Санат:Югославия жазушылары
Санат:Босния және Герцеговина жазушылары
Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері
Анри Конан Бедье

**Анри́ Кона́н Бедье́** (, 5.05.1934, Даукро, Кот-д’Ивуардың шығысында)&nbsp;— 2-ші Кот-д’Ивуар президенті (7 желтоқсаннан 1993 24 желтоқсанға 1999 дейін).

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар президенттері
Уильям Лассел

**Уильям Лассел ** (; 18 маусым 1799 жыл — 5 қазан 1880 жыл) — британ астрономы.

## Өмірбаяны

Англияның Ланкашир графтығының Болтон қаласында дүниеге келген. Ливерпуль қаласы маңынан 24 дюймді (60 сантиметрлі) телескоп-рефлектормен жабдықталған обсерватория құрылысын соққан.  

1846 жылы ол неміс астрономы Иоганн Готтфрид Галле Нептун ғаламшарын ашқаннан кейін Нептун ғаламшарының ең ірі серігі Тритон серігін ашты. Ал 1848 жылы Сатурн ғаламшарының серігі Гиперион серігін ашушылардың бірі болды. 1851 жылы Уран ғаламшарының екі жаңа серігі - Ариэль және Умбриэль серіктерін ашты.

1870-1872 жылдары Корольдік астрономиялық қоғамының президенті болды.

Оның құрметіне Айдағы және Марстағы және Нептун сақинасындағы бір-бір кратерге аты берілген.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ласселл Уильям

Санат:1799 жылы туғандар
Санат:1880 жылы қайтыс болғандар
Санат:Британия астрономдары
Семен Ефимович Васильев

**Васильев Семен Ефимович** (16 ақпан 1894 жылы, Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы Пронькин селосы – 8 қыркүйекте 1972 жылы, Ресейдің Ставрополь қаласында) – қатардағы жауынгер, «Даңқ» орденінің 3­-дәрежесінің толық иегері. Прокопьевск қаласында шахтада жұмыс істеген. 1941 жылы Қызыл Армия қатарына шақырылып, 1941 жылдың тамыз айынан Екінші дүниежүзілік соғыстың майдандарындағы ұрыстарға қатысқан. Васильев 70­-атқыштар дивизиясының 538-­артиллериялық миномет полкінің байланысшысы болған. 1945 жылы армия қатарынан босатылып, Ақмола облысының «Белгородский» кеңшарында жұмыс істеген. 1964 жылы Ставрополь қаласына көшіп кеткен.

## Марапаттары
*Даңқ ордені 3 дәрежелі (27.05.1944)
*Даңқ ордені 2 дәрежелі  (31.08.1944)
*Даңқ ордені 1 дәрежелі  (31.05.1945)

## Дереккөздер
#Айбын  Энциклопедия
#Орысша уикипедия

Санат:1894 жылы туғандар
Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Санат:Даңқ орденінің иегерлері
Кот-д’Ивуардың әкімшілік бөлімдері

Кот-д’Ивуар  2011 жылға дейін 19  обласқа () бөлінген болатын , оның ішінде 81 департаменттен () және 2 аймақтан () тұрады .
thumb|right|270px|Кот-д’Ивуардың облыстары

2011 жылы жаңа әкімшілік бөлім енгізілді:

* 12 экономикалық өңір және 2 автономды өңір;
* 30 аймақ;
* 95 департамент;
* 497 субпрефектур.

## 12 округов и 31 регионов Кот-д’Ивуара
Сергей Каримов

**Сергей Каримов** (21 желтоқсан 1986 — 24 желтоқсан 2019) – қазақ-неміс футболшысы, сол қапталдағы қорғаушы.
## Өмірбаяны
1986 жылы, 21 желтоқсанда Қарағанды облысы, Саран қаласында дүниеге келген. Сереганың әкесі орыс, анасы неміс. 1995 жылы отбасымен бірге Германияға қоныс аударған.  Анасы «Фольксваген» концернде жұмыс істейді. Әкесі сол жақта қайтыс болған. Қарағандыда тұрғанда кенші болған. Туған әпкесі әлі күнге дейін Қазақстанда тұрады.
### Карьерасы
Каримов  2005-2011 жылдар аралығында Германия Бундеслигасындағы «Вольфсбург» клубында өнер көрсетті. Көбіне қосалқы құрамда ойнағаны белгілі. Ал негізгі құрамдағы алғашқы ойынын 2007 жылдың 8 желтоқсанында «Штугартқа» қарсы өткізген.  2008 жылы Германия кубогының 1/16 финалында «Шальке 04» командасының қақпасына 90 минутта өзінің алғашқы голын соқты. Тоқсан минут бойы 0:1 есебімен ұтылып жатқан командасын жеңілістен құтарып қалады. Ойын соңындағы пенальтиде жеңіс голын соғып, «Вольфсубргты» келесі кезеңге алып шыққан болатын. Сол кезде бас бапкер Феликс Магат Сергейдің өнеріне риза болып, футболшымен 2010 жылға дейін келісімшарт жасайды.
2009 жылы «Вольфсубрг» клубымен Германия чемпионатында топ жарған. Кейіннен «Дуйсбург» командасына ауысты.  
### Ұлттық құрама
2008 жылы Қазақстан футбол федерациясы Сергейге Қазақстан ұлттық құрамасында ойнауға ресми түрде ұсыныс жасады.  Арада екі жыл өткенде, Қазақстан – Оман арасындағы кездесуге қатысты. Бұл оның ұлттық құрамадағы дебюттік матчы. Одан кейінгі жылдары Каримовты Қазақстан құрамасынан көргеніміз жоқ.
## Жетістіктері
### Клубпен
Германия Чемпионы: 2008/2009
## Сілтемелер
* Статистика на fussballdaten.de
* Профиль на сайте footballdatabase.eu 
* Сергей Каримов: «Моя семья счастлива, что я буду играть за Казахстан» 
Санат:Қазақстан футболшылары

Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Германия футболшылары
Санат:Вольфсбург ФК ойыншылары
Санат:Дуйсбург ФК ойыншылары
Раймон Пуанкаре

**Раймон Николя Ландри Пуанкаре** () (20 тамыз 1860 жылы, Бар-ле-Дюк, — 15 қазан 1934 жылы, Париж) — мемлекеттік француз қайраткері, Франция президенті  1913—1920).

## Өмір баяны

Парижде заңгер маманын алып, Пуанкаре алдымен адвокат болып істеді, өзінің дайындық кезенінде ол Жюль Вернаны қорғады, Тюрпеннің жасап шығарған құралын дұрыс қолданбағандықтан, соны жеңіп алды; 1 жылдың ішінде жеке орталық ашып алды. 

1886 жылы депутат болып сайланып партиялардың арасында танымал болды. Салық жөніндегі нұсқаушы болып алынды; 1895 жылы  Дюпюи бөлімшесінде министр болып тағайындалды. 1897 жылдан президент орынбасарына өзінің даусын берді. Арнайы газет шығарды: «Du Droit de suite dans la propriété mobiliére» (1883). 1903 жылдан сенатор; в 1906 жылдан шеткі істер министры болды.
## Дереккөздер

Орысша уикипедия

Санат:Франция президенттері
Семен Федорович Голопятов

**Голопятов Семен Федорович** (15 ақпан 1918 жылы, қазіргі Ғ.Мүсірепов ауданы Раисов селосы – 8 желтоқсан 1987 жылы, сол ауданда Рузаев селосында) – 3­-дәрежелі «Даңқ» орденінің толық иегері. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Тракторшы, механизатор болып жұмыс істеді. 1936-­1938 жылдары Қызыл Армия қатарына алынып, 1941 жылдан Ленинград майданының  310­-атқыштар  дивизиясының  860­-артиллерия полкінде зеңбірек көздеушісі болды.

## Дереккөздер
#Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы.

Санат:1918 жылы туғандар
Санат:1987 жылы қайтыс болғандар
Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері
Санат:КСРО кіші сержанттары
Роберт Геи

**Роберт Геи (Гей)** (, 6 наурыз 1941, Кабакума, Кот-д’Ивуар&nbsp;— 19 қыркүйек 2002, Кокоди, Абиджан)&nbsp;— 3-ші Кот-д’Ивуар президенті  24 желтоқсаннан 1999 жыл  26 қазанға 2000 жыл дейін басқарды.

Санат:Кот-д’Ивуар президенттері
Лоран Гбагбо

**Лора́н Куду́ Гбагбо́** ( ; 31 мамыр 1945, Ганьоа , Кот-д’Ивуар ) — 4-ші Кот-д’Ивуар президенті  26 қазаннан 2000 жыл  11 сәуірге 2011 жыл дейін басқарды.

Санат:Кот-д’Ивуар президенттері
Қарашоқы (төбе, Желтау таулары)

**Қарашоқы** – Желтау тауларының оңтүстік-шығысындағы төбе.

## Географиялық орны
Атырау облысы Жылыой және Маңғыстау облысы Бейнеу аудандары аумағында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 141 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 5 км-ге созылып жатыр, енді жері 4 км.

## Жер бедері
Етегінде бірнеше ұсақ төбелер бар. Батысында Ырғызбай жайлауы, шығысында Манайсары соры, Үштөбе, оңтүстігінде Жаршоқы төбелері орналасқан.

## Өсімдігі
Сортаңды сұр топырақ жамылғасында жусан, сораң, еркек шөп, тасбұйырғын, т.б. өсімдіктер өседі. 

## Дереккөздер

Санат:Төбелер
Санат:Атырау облысы географиясы
Константин Энгель

**Константин Энгель** (; 27 шілде 1988 жыл, Қарағанды, Қазақ КСР)– қазақ-неміс футболшысы, қорғаушы.

## Өмірбаяны
1988 жылы, 27 маусымда Қарағанды қаласында дүниеге келген. Отбасымен бірге Германияға қоныс аударған неміс футболшыларының бірі. Павлодар қаласында әжесі тұрады. Константин Қазақстан ұлттық құрамасына шақырылмай тұрып, 2002 жылы туыстарына бір рет келіп кеткен.
## Карьерасы
Футболдағы карьерасын «Виктория 08» клубының жастар құрамасынан бастаған. 2006-2011 жылдар аралығында II Бундеслигадағы «Оснабрюк» командасында өнер көрсетті. Одан кейінгі жылдары «Энерги» сапында ойнады. Ал қазіргі кезде «Ингольштадт 04» клубының ойыншысы.
## Ұлтық құрама
Мирослав Беранектің тұсында Қазақстан ұлттық құрамасына тұрақты түрде шақырылып жүрді. 2012 жылы  Қырғызстанға қарсы алғашқы ойынын өткізді. Барлығы 11 кездесуге қатысқан.
## Жетістіктері
*Қазақстан чемпионы: 2016
## Сілтемелер
* http://www.sports.ru/tags/77103432/posts/
* Профиль на сайте footballdatabase.eu 
* Профиль на сайте ФК «Энерги» Котбус  
* Профиль на transfermarkt.de 

## Дереккөздер

Санат:Қарағандыда туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Германия футболшылары
Дүние жүзілік мұхиттың зоналығы

## Дүние жүзілік мұхиттың зоналығы
**Дүние жүзілік мұхиттың зоналығы** – дүние жүзілік мұхиттың барлық қасиеттерінің (температурасы, тұздылығы, химиялық элементтері, органикалық дүниесі) таралу заңдылығы. Мұхиттың 1500 – 2000 м тереңдікке дейінгі су қабаттарында географиялық белдеулер ауысып отырады. 100 – 150 м тереңдікке дейін бұл заңдылық тым анық байқалады.
## Сипаттама
Дүние жүзілік мұхиттың зоналағының негізгі түрі – ендік зоналық. Дүниежүзілік мұхит **2 полярлық**, **субполярлық**, **қоңыржай**, **субтропиктік** белдеулерге және **1 эккваторлық** белдеуге бөлінеді. 

*Полярлық зоналарда судың температурасы мүлде төмен, тұздылығы ортадан төмендеу, химиялық құрамы оттекке бай, бірақ органикалық тіршілікке кедей. Одан субполярлық белдеулердің негізгі айырмашылығы температурасы төмен, тұздылығы аз, мұз маусымға қарай қатадығ, мұнда органикалық тіршілік біркелкі жақсы дамыған. 
*Қоңыржай белдеуде гидрологиялық көрсеткіштердің жылдық ауытқуы үлкен, органикалық дүниеге өте бай. 
*Субтропиктік белдеулерде судың температурасы жоғары, тұздылығы мол, суда оттек аз, органикалық тіршілік формалары көп, ал тропиктік белдеулерде судың температурасы жыл бойы жоғары, тұздылығы мол, оттегі аз. 
*Экваторлық белдеуде мұхит суының температурасы өте жоғары, алайда тұздылығы өте аз. 

Дүние жүзілік мұхит зоналығы тропиктік, оңтүстік қоңыржай және жоғары ендіктерде жақсы байқалады. 

## Дереккөздер

Санат:Мұхиттар
Санат:География
Эмиль Лубе

**Эми́ль Лубе́** (; 30 желтоқсан 1838 жылы, Дром, — 20 желтоқсан 1929 жылы, Дром) — француз қайраткері, Франция президенті (1899—1906).
## Сенат басшылығы кезінде
1896 жылы қаңтарда Лубе сенат төрағасы болып сайланды. Өзінің сөзінде салық, қаржы министрлеріне өз қарсылығын білдірді, өзінің сенат болып қалуын сұрады.
## Дереккөздер

Орысша уикипедия

Санат:Франция президенттері
Заир музыкасы

## Заир музыкасы
**Заир музыкасы**-заир халқының ұлттық музыкасы.
## Тарихы
Музыка мәдениетінің даму процесі, профессионалдық музыкасының қалыптасуы Заир жерінде ертедегі таптық мемлекеттер дәуірінен басталады. 
15 ғасырдың аяғында португалдықтардың заир жеріне келуі және сауда-саттық ісінің дамуы африкан халықтары мәдениетінің өркін жоюына үлкен кедергі келтірді. Сондықтан да заир халқының музыкасынан (әсіресе пигмей халықтарынан) ықылым заман әуені байқалады. 
## Сипаттама
Заир музыкасы әртүрлі аспапқа бай. 50 жылдары пайда болған мәдени-ағарту қоғамдары африкандықтарды өз ұлтының тарихын, әдет-ғұрпын, мәдениетін білуге шақырды. Африка ұлттық музыкалық мәдениетін қадірлеуді насихаттады. 1960 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Заирдың мәдени өмірінде болған күрделі өзгерістер музыкасынан да көрініс тапты. Гитарашылар стилі пайда болды. Африка халық музыкасын жандандырып орындауда еуропалық музыкалық аспаптары (гитара, саксафон тағы басқа) қолданылады.  Тек Заирға ғана емес, көптеген елдерге белгілі профессионалдық оркестр қалыптасуда, музыканттар мен орындаушылар тәрбиеленуде. Дакар (1966 жылы) мен Алжирде (1969 жылы) өткен африка өнерінің фестивальдарында заир музыкалық коллективтері жүлдеге ие болды. 1968 жылы Киншасада Музыка және драматургия өнерінің ұлттық академиясы құрылды.  

## Дереккөздер

Санат:Өнер
Хасен Рүстемұлы

**Хасен Рүстемұлы**, Қасен Ыбрайым (1921, Қытай, Ганьсу өлкесі, Лин Щиа облысы Да Хыжиа ауданы - 15.10.2006, Пекин) - Қытайдағы қазақтардан шыққан әскери генерал. Атасы Ыбрайым Шығыс Қазақстан облысы Үржар ауданы Көктума ауылынан шыққан. Хасен Рүстемұлы жасынан жетім қалып, күнкөріс қамымен Ішкі Қытайға кеткен. Онда жүріп елдегі азамат соғысына араласты. Қытай жұмысшы-диқандар қызыл армиясына алындып, байланысшы, взвод, рота командирі (1932-37), Мао Цзэдунның оққағары, телеграф тәржімашысы (1937-39) болды. Әскери білім алып, партия мектебінде оқыды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдарында полк басқарып, жапон басқыншыларына қарсы соғысты. Қытайдағы азамат соғысы кезінде дербес полкті басқарып, Тай Юань қаласын гоминьдандықтардан азат етті. ҚХР құрылғаннан кейін, танк армиясын басқарды (1952), корей соғысына қатысты. Одан танк мектебінің ректоры, армиялық партия ұйымы бас хатшысының орынбасары болып істеді. 1972-85 ж. жоғары әскери басшылық қызметтерде болды. 1985 ж. армия генералы дәрежесінде зейнетке шықты. Хасен Рүстемұлы ҚХР-дың 7-сайланған парламентінің мүшесі, Қытайдың "Дербес еркіндік", "Азаттық", "1-тамыз" ордендерімен марапатталды. 
## Дереккөздер
 Қазақстан ұлттық энциклопедия. 9 том. Алматы, 2007.

Санат:Қытай қазақтары
Феликс Фор

**Феликс Фор** (, толық есімі Франсуа-Феликс Фор) (30 қаңтар 1841 жылы, Париж, — 16 ақпан 1899 жылы, Париж) — француз қайраткері, Франция президенті 1899 жылдары).

## Саудагер
Париждегі кішкене шеберхана бастығының баласы болатын;  Бове қаласында сауда - саттық туралы білім алды, сосын көптеген сауда орталықтарында жұмыс істеген, өзінің саудаға деген ықыласын тапқан, өзі тез бай болып Гаврде арнайы жеке фирма ашқан,  Оңтүстік Америкамен, Германиямен және т.б.  1870 жылдың тамызында  Гавр қаласының басшыларының бірі болды, ал 4 қыркүйек  — әкімнің көмекшісі; бұл жұмыста Гавр қаласының қорғанысын күшейтті, сосын арнайы жасақтар құрды, соның арқасында соғысқа да қатысты;  Гамбеттың айтқанымен жүрді  Англияға қару жарақ сатып алу үшін.

## Дереккөздер

Орысша уикипедия

Санат:Франция президенттері
Яков Акимович Зинзивер

**Зинзивер Яков Акимович** (18 тамыз 1920 жылы, Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы Новоприречный ауылы – 2 наурыз 1979 жылы, Украина, Донецк облысы) – 3­-дәрежелі «Даңқ» орденінің толық иегері. 1940 жылы Қызыл Армия қатарына шақырылған, 1941 жылдың маусым айынан бастап Ұлы Отан соғысындағы ұрыстарға қатысқан. Кіші сержант, 302­-атқыштар дивизиясының 827­-атқыштар полкінің байланысшысы болған. І Украин майданында 1944  жылдан маусым айында жаудың бораған оғының астында үзілген 27 байланыс желісін іске қосқан. Донецк облысында тұрып, жұмыс істеген.

## Марапаттары
*Қызыл Жұлдыз Ордені
*Даңқ Ордені 3 дәрежелі(Бұйрық 12 тамыздан,1944)(№ 192893)
*Даңқ Ордені 2 дәрежелі(Бұйрық 17 ақпаннан,1945) (№ 44283)
*Даңқ Ордені 2 дәрежелі(Бұйрық 26  мамырдан,1945)
*Даңқ Ордені 1 дәрежелі (31 наурыз,1956 жыл) (№ 2391)

## Дереккөздер
#Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009
#Орысша уикипедия

Санат:1920 жылы туғандар
Санат:1979 жылы қайтыс болғандар
Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері
Иван Степанович Кравченко

**Кравченко Иван Степанович** (1915 жылы Петропавловск қаласы) – 3-­дәрежелі «Даңқ» орденінің толық иегері. 1941 жылы қазан айынан бастап Кеңес Әскері қатарында болды. 6-­гвардиялық кавалерлер дивизиясының 28­-гвардиялық кавалерлер полкінің барлаушысы. Кравченко алты жауынгермен бірге Посад және Б.Заборовье деревняларына барлау жүргізіп, жаяу әскерлеріне шабуыл жасап, 12 неміс солдатын, 4 зеңбірек және 2 автомашинасын жойды.

## Дереккөздер
#Орысша уикипедия  
#Айбын Энциклопедия

## Сыртқы сілтемелер
 Кравченко Иван Степанович

Санат:1915 жылы туғандар
Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері
Кот-д’Ивуар қалаларының тізімі

**[[Кот-д’Ивуар]] қалаларының тізімі** () — Кот-д’Ивуардағы ең халық саны көп қалалар. 
## Кот-д’Ивуардың қалалар тізімі
thumb|right|250px|Кот-д’Ивуар қалалары

Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Санат:Тізімдер
Арман Фальер

**Арма́н Фалье́р** () (6 қараша 1841 жылы, Мезин,  — 22 маусым 1931 жылы) — мемлекеттік француз қайраткері, Франция президенті  1906—1913).

## Өмір баяны
Тараған діні: Фальердің атасы ұста болған, әкесі— жер иеленуші және сот төрешісі болған. Саяткерлікпен 1870 жылдары, 1883 жылы премьер-министр болды, сосын 16 жыл бойы министр болып келді. 1899 жылы, Эмиль Лубені республика президенті ретінде сайлағаннан кейін , Франция сенатына ауысты, ал 1906 жылы Лубенің ізбасары болды, Поля Думерді сайлаудан жеңіп шықты.
## Дереккөздер

Орысша уикипедия

Санат:Франция президенттері
Андрей Алексеевич Пуненко

**Пуненко Андрей Алексеевич** (16 мамыр 1918 жыл, Омбы облысы Называевский ауданы Виденькино селосы – 25 қаңтар 1995 жылы, Петропавл қаласы) – соғыс ардагері, «Даңқ» орденінің толық иегері.

## Өмірбаяны
* 1936 жылы отбасымен Солтүстік Қазақстан облысы Булаев ауданының (қазіргі М. Жұмабаев ауданы) «Политотдел» ұжымшарына көшіп келген.
* 1938-1940 жылдары кавалерия полкінде қызмет еткен соң «Политотдел» ұжымшарында жұмыс істеді.
* Ұлы Отан соғысының майданына 1941 жылы 15 шілдеде алынған. Солтүстік майданның 314-атқыштар дивизиясының құрамында ұрыстарға, Сталинград түбіндегі ұрыстарға қатысқан.
* Соғыстан кейін Петропавл қаласына келіп, т.б. бөлімшесінің тәрбиешісі
* 1962 жылы Петропавл нан комбинатының наубайхана меңгерушісі болды.
* Ордендермен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:16 мамырда туғандар
Санат:1918 жылы туғандар
Санат:25 қаңтарда қайтыс болғандар
Санат:1995 жылы қайтыс болғандар
Санат:Петропавлда қайтыс болғандар
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Дилан Спрейберри

**Дилан Спрейберри** (ағыл. Dylan Sprayberry; туған. 7 шілде 1998) — америкалық кино мен теледидар актері. Әлемге көбінесе "Болат адам" фильміндегі 13 жасар Кларк Кент және "Бөлтірік" сериалындағы Лиам Данбар рөлімен әйгілі.

## Мансап
Дилан Спрейберри 1998 жылы Техас штатындағы Хьюстон қаласында өмірге келген. 2005 жылы отбасымен бірге Лос-Анджелеске көшіп келеді. 2007 жылдан бастап фильмдермен сериалдарда эпизодтық рөлдерге ие болған. 2013 жылы "Болат адам" фантастикалық фильмінде 13 жасар Кларк Кенттің рөлін ойнайды. Бұл рөл Спрейберриді "Сатурн" жүлдесінің номинация қатарына өткізді. 2014 жылдан бастап Дилан "Бөлтірік" телехикаясында Лиам Данбардың рөлін сомдайды.

Диланда Эллери Спрейберри (Ellery Sprayberry) атты қарындасы. Ол да жас актриса.

## Дереккөздер
Ок Тэк Ён

**Аты:**  옥택연 / Ok Taec Yeon / Ок Тэк Ен

**Лақап- аты:** Beast, OkCat, Fashion terrorist

**Мамандығы:** әнші, модель, актер, композитор

**Агенттігі:** JYP Entertainment

**Туған жері:** Сеул, Оңтүстік Корея

**Бойы:** 186см

**Салмағы:** 76кг

**Қан тобы:** АВ

**Жұлдыз-жорамалы:** Тауешкі

**Дін:** христиан

**Білімі:** YoungDong High School, DanGook University

**Отбасы мүшелері:** ата-анасы, үлкен апайы Джихен

**Сүйікті саны:** 3

**Сүйікті түсі:** қара, акшыл - көк

**Қызығушылығы:** музыка, шаңғы, вейкбординг

**Тілдер:** корей, ағылшын, испан, япон тілдері

**Икемділігі:** жақсы тағам пісіре алады 

*Тэк Ен Пусан қаласында дүниеге келді, алайда ата -аналары Бедфорд қаласы, Массачусетс штаты, АҚШ-қа көшкен болатын. Бостон қаласына жақын ауданда   Тэк Ен өз отбасысымен 7 жыл тұрды. Мектепте шахмат пен футбол үйірмелеріне белсенді қатысты, кейін Сеулге көшіп келді. Сеулде  Gel орта мектебінде оқиды  
және Dankook университетінде администрациялық істі меңгерген. Ол корей, япон және ағылшын тілінде еркін сөйлейді. Алғашқы дебюті 2010 жылы 2PM тобымен болды. Қазіргі таңда ол модел, композитер және актер. *

**Дорамалар :**

*Таңғажайып кездер (Wonderful Season)*

*Арман сезімі кернеген(Dream High)*

*Сен кімсің? (Who Are You ?)*

*Күлшеқыздың апайы (Sinderella Eonni)*
Иван Леонтьевич Ткачев

**Ткачев Иван Леонтьевич** (1920 жылы, Петропавл қаласы) – соғыс ардагері, 3-­дәрежелі «Даңқ» орденінің толық иегері. 1939 жылдан Қызыл Армия қатарында, ал 1941 жылдан майдандағы ұрыстарға араласқан. Севастопольді қорғауға қатысқан. Екі жылға жуық уақыт Қырым тауларындағы партизан отрядында  барлаушы,  рота  командирі  болған.  Соғыстан  кейін Кемероводағы техникалық училищеде оқытушылық қызмет атқарған.

## Дереккөздер
#Орысша уикипедия
#Айбын энциклопедия

## Тағы қараңыз
Ткачев Иван Леонтьевич

Санат:1920 жылы туғандар
Санат:Ұлы Отан соғысы
Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері
Николай Николаевич Сыщенко

**Сыщенко Николай Николаевич** (9 мамыр 1923 жылы, Солтүстік Қазақстан облысы Ғ. Мүсірепов ауданы Рузаев селосы – 10 наурыз 1979 жылы,Көкшетау облысының Щучинск қаласы) –  3­-дәрежелі  «Даңқ»  орденінің  толық  иегері. Ұжымшарда жұмыс істеген. 1942 жылдың маусым айында Қызыл Армия қатарына алынып, Ұлы Отан соғысының майдандарында 1942 жылдан ұрыстарға қатысқан. 238-­атқыштар дивизиясы 837-­атқыштар полкінің минометшілер тобының командирі болған. 1946 жылы әскер қатарынан босатылған. Щучинск қаласында тұрып, жұмыс істеген.

## Дереккөздер
Орысша уикипедия

## Тағы қараңыз
Сыщенко Николай Николаевич

Санат:Ұлы Отан соғысы
Санат:1923 жылы туғандар
Санат:1979 жылы қайтыс болғандар
Петр Фомич Толочко

**Петр Фомич Толочко** (10 маусым 1922, Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы Березов селосы - 17 ақпан, 2010, Челябі облысы) – ардагер, 3-дәрежелі «Даңқ» орденінің толық иегері. 

* 1941 жылы Қызыл Армия қатарына алынған. 
* 1942 жылдан бастап Ұлы Отан соғысының ұрыстарына қатысқан. 
* 1946 жылы әскер қатарынан босатылып, жүргізуші болып жұмыс істеген. 
* Рузаев ауданының Құрметті азаматы. 
* 1945 жылы Мәскеу қаласында өткен Жеңіс шеруіне қатысқан

## Дереккөздер

Санат:1922 жылы туғандар
Санат:10 маусымда туғандар
Санат:Қызылжар ауданында туғандар
Санат:17 ақпанда қайтыс болғандар
Санат:2010 жылы қайтыс болғандар
Санат:Челябі облысында қайтыс болғандар
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері
Санат:Жуков медалінің иегерлері
Санат:Рузаев ауданының құрметті азаматтары
Магомет Амайұлы Мамақаев

**Магомет Амайұлы Мамақаев** (Лақап аты - Могмет Тур) *(29.12.1910 [[Ачхой-Мартан]] ауылы, - 02.08.1973, [[Грозный]])* - чечем совет жазушысы. 1927 жылдан КОКП мүшесі. Шығармалары 1926 жылдан бастап жариялана бастады. Алғашқы өлеңдер жинағы - "Қарлығаш". Ол - "Үшқын", "Менің жлдамам", *Ораламын*, "Тас та сөйлейді", "Мартан жері" т.б. өлеңдер жинақтарының авторы. "Революция мүриді", Зелимхан романдарында революциялық оқиғаны, 20 жылдардың бас кезіндегі     чечен жеріндегі әлеуметтік - таптық қайшылықтарды бейнелейді. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталды.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Санат:1910 жылы қайтыс болғандар
Санат:1973 жылы туғандар
Дуккала-Абда

**Дуккала-Абда** () — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі. Орталық-батыста орналасқан. Жер аумағы — 13 285 км². Тұрғыны — 1&nbsp;984&nbsp;039 адам (2004 жылғы санақ), әкімшілік орталығы — Сафи қаласы.

## Әкімшілік бөлім
Облыс 4 провинциядан құралған:
* Эль-Джадида
* Сафи
* Сиди-Беннур
* Юссуфия


File:Doukkala-Abda, composition tribale.PNG|Аймақ картасы
File:Sidi-Bennour bildigne CRCA.jpg|Сиди-Беннурдағы ғимараттар
File:Local de la région Doukkala Abda.jpg|Сафи 


## Дереккөздер

Санат:Марокко
Фес-Бульман

**Фес-Бульман** () — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі. Солтүстікте орналасқан. Жер аумағы — 19 795 км². Тұрғыны — 1&nbsp;573&nbsp;055 адам (2004 жылғы санақ), әкімшілік орталығы  — Фес.

## Әкімшілік бөлім
3 ауданнан және 1 префектурадан құралған
* Префектура Фес
* Мулей-Якуб
* Сефру
* Булеман

## Дереккөздер
 Орыс Википедиясы

Санат:Марокко
Гарб-Шрарда-Бени-Хсен

**Гарб-Шрарда-Бени-Хсен** () — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі. Солтүстікте орналасқан. Жер аумағы — 8 805 км². Тұрғыны — 1&nbsp;859&nbsp;540 адам (2004 жылғы санақ), әкімшілік орталығы  — Кенитра.

## Әкімшілік бөлім
3 ауданнан құралған
* Кенитра (ауданы — 3253 км²) (әкім. центр — Кенитра)
* Сиди-Касем (ауданы  — 4060 км²)
* Сиди-Слиман (ауданы  — 1492 км²)

## Дереккөздер
 Орыс Википедиясы

Санат:Марокко
Үлкен Касабланка

**Үлкен Касабланка** () — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі. Солтүстік-батысында орналасқан. Жер аумағы — 1 615 км². Тұрғыны — 3&nbsp;631&nbsp;061 адам (2004 жылғы санақ), әкімшілік орталығы  — Касабланка.

## Әкімшілік бөлім
2 ауданнан және 2 префектурадан құралған

## Дереккөздер
 Орыс Википедиясы

Санат:Марокко
Гулимим-Эс-Смара

**Гулимим-Эс-Смара** () — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі. Жер аумағы — 71 970 км². Тұрғыны — 401 984 адам (2004 жылғы санақ), әкімшілік орталығы  — Гулимин қаласы.

## Әкімшілік бөлім
5 ауданнан құралған
*  Асса-Заг
*  Смара
*  Гулимин
*  Тан-Тан
*  Тата

## Дереккөздер

Санат:Марокко
Күңгіт қаласы

**Күңгіт қаласы** – Іле өзенінің бойында болған көне қала. Жазба деректерде аталғанымен дәл қай жерде орналасқаны анықталмаған. Түркештердің алғашқы қағаны Үш Елік (Үшілік) өзінің қағандығын басқаруды бір жүйеге келтіру үшін әкімшілік өзгерістер жүргізгенде иелігіндегі жерін Ұлы Орданың орталығы ретінде Шу өзенінің басындағы Суяб қаласын белгілесе, Кіші орданың орталығын К. қ. етіп бекіткен. Бірқатар зерттеушілер К. қ. атауын Қаялық (Қойлық) қаласының бір атауы деп есептейді. Қытайтанушы Ю. А. Зуевтың зерттеуіне қарағанда қытай жазба деректері бойынша, 682 жылы қимақтар түркі тайпаларымен бірге Іле өзенінің алқабындағы К. қаласын қытайлардан қорғауға қатысқан деген мәліметтер бар. 

## Дереккөздер
Зуев Ю. А., Из древнетюркской этнонимики, // Труды института Истории, архелогий  АН КазССР, т.15 А.-А., 1962
Гумелеев Л. Н., Древние тюрки, М., 1967
Эль-Аюн — Буждур — Сегиет-эль-Хамра

**Эль-Аюн — Буждур — Сегиет-эль-Хамра** () — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі. Жер аумағы — 139 480 км². Тұрғыны — 256 152 адам (2004 жылғы санақ), әкімшілік орталығы  — Эль-Айюн.

## Этимология
thumb|200px|left|Эль-Аюн. Спутник арқылы түсірілген сурет
Атауын 2 ауданы үшін, Эль-Аюн және Буждур, одан соң Батыс Сахарада орналасқан, Сегиет-эль-Хамра тарихи ауданы үшін алған.

## Әкімшілік бөлім
3 ауданнан құралған
*  Буждур
*  Эль-Аюн
*  Тарфая

## Дереккөздер

Санат:Марокко
Марракеш-Тенсифт-Эль-Хауз

**Марракеш-Тенсифт-Эль-Хауз** () — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі.Орталығында орналасқан. Жер аумағы — 31 160 км². Тұрғыны — 3 102 652 адам (2004 жылғы санақ), әкімшілік орталығы  — Марракеш.

## Әкімшілік бөлім
5 ауданнан және 1 префектурадан құралған
* Префектура Марракеш
* Эль-Хауз
* Шишауа
* Эль-Келаа-де-Срагна
* Эс-Сувейра
* Рехамна.

## Дереккөздер
 Орыс Википедиясы

Санат:Марокко
Әнуар Оспанұлы Сегізбаев

**Әнуар Оспанұлы Сегізбаев** (19. 1. 1935 ж.т., Целиноград облысы, Шортанды ауданы, Елизаветинка селосы) – қазақ совет травматологы және ортопеді, медицина ғылымының докторы (1970), профессор (1973). 1967 жылдан КОКП мүшесі. 1960 жылы Алматы мемлекеттік медициналық институтын бітірді. Осы институттың травматология және ортопедия кафедрасаның аспиранты, ассистенті (1963). 1966–70 жылдары Республикалық дәрігерлер білімін жетілдіру институтының травматология және ортопедия кафедрасының доценті, меңгерушісі (1970–76), ал 1976 жылдан институттың ғылыми жұмыс жөніндегі проректоры.

Сегізбаевтың 47 ғылыми еңбегі бар. Оның көпшілігі жарақат, сынық т. б. емдеу жөнінде, ал іштен туа пайда болған жамбастың шығуын емдеу жөніндегі еңбегі үшін авторлық куәлік алған. Сегізбаев бүкілодақтық травматологтар және ортопедтер ғылыми қоғамының мүшесі. Қазақстандағы осы қоғамның председателінің орынбасары.

## Дереккөздер

Санат:1935 жылы туғандар
Санат:Қазақстан ғалымдары
Седан (қала)

**Седан**  ()  – Францияның солтүстік-шығысындағы, Бельгия шекарасының қасындағы  Маас өзенінң жағалауында орналасқан Арденна департаментіндегі қала. Халығы 20 548 адам (1999), жер аумағы 16,28 кm³. 

Металлургия, құбыр прокаты, жүн мата, кілем тоқу өндірісі дамыған. 19 ғ-дың аяғына дейін бекініс. Француз-прусс соғысы (1870-71) кезінде Седан ауданында 1870 ж. 1, 2 сентябрьде неміс армиясы француздардың маршал М. Э. Мак-Магон басқарған Шалондағы армиясын талқандады. Фрацуздардың 17 мыңға жуық солдаты мен офицері өлді және жараланды. Немістер 100 мыңнан астам адамды, оның ішінде император Наполеон ІІІ-ні тұтқынға алды. Шалондағы армияның тізе бүгуі Екінші империяның бонапарттық тәртібінің құлауын жеделдетті. 4 қыркүйекте Парижде революция басталып, Францияда республика жарияланды.

## Галерея

De Floing vers Sedan 518.JPG
FR-08-Sedan03.JPG
FR-08-Sedan04.JPG
Pont à Sedan.jpg
Sedan 4juni2006 067.jpg


## Дереккөздер

Санат:Франция қалалары
Сезам тұқымдасы

**Сезам тұқымдасы** (күнжіттер тұқымдасы Pedaliaceae) – шөп, кейде бұта түрінде кездесетін қос жарнақты өсімдіктер. Жапырақтары қалақша тәрізді, қарама-қарсы не кезекті (жоғарғылары) орналасқан. Жапырағы мен сабағындағы түгі шырышты зат түзеді. Гүлі қос жынысты. Жемісі қорапша, жануарлар түгіне жабысып таралуға бейімделген. 12–15 туысы (55-ке жуық түрі) бар. Көбі тропик, субтропик аймақта, әсіресе Африкада, сондай-ақ Мадагаскар, Сокотра аралдарында, Үнді-Малайя аймағында, Австралияның солтүстігінде таралған. КСРО-да бір түрі Қиыр Шығыста өседі. Ең маңызды түрі – күнжіт.

Санат:Күнжіттер
Мекнес-Тафилалет

**Мекнес-Тафилалет** () — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі. Жер аумағы — 79 210 км². Тұрғыны — 2 141 527 адам (2004 жылғы санақ), әкімшілік орталығы  — Мекнес.

## Әкімшілік бөлім
5 ауданнан және 1 префектурадан құралған
* Префектура Мекнес
* Ифран
* Хенифра
* Эль-Хайеб
* Эррашидия
* Миделт

## Дереккөздер
 Орыс Википедиясы
Вади-эд-Дахаб-эль-Кувира

**Вади-эд-Дахаб-эль-Кувира** () — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі.Орталығында орналасқан. Жер аумағы — 50 880 км². Тұрғыны — 99 367 адам (2004 жылғы санақ), әкімшілік орталығы  — Дахла.

## Әкімшілік бөлім
1 ауданнан және 1 префектурадан құралған
*Префектура Аюссерд
*Уд-Эд-Дахаб

## Дереккөздер
 Орыс Википедиясы

Санат:Марокко
Сус-Масса-Драа

**Сус-Масса-Драа** () — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі. Жер аумағы — 70 880 км². Тұрғыны — 3 539 813 адам (2013 жылғы санақ), әкімшілік орталығы  — Агадир.

## Әкімшілік бөлім
7 ауданнан және 2 префектурадан құралған
* Агадир-Ида-Утанан (центр — Агадир)
* Инезган-Айт-Меллул (центр — Инезган)
* Загора (центр — Загора)
* Тарудант (центр — Тарудант)
* Тизнит (центр — Тизнит)
* Уарзазат (центр — Уарзазат)
* Штука-Айт-Баха (центр — Биугра)
* Тингир (центр — Тингир)
* Сиди-Ифни (центр — Сиди-Ифни)

## Дереккөздер
 Орыс Википедиясы

Санат:Марокко
Қарашоқы (төбе, Доңызтау кемері)

**Қарашоқы** – Доңызтау кемерінің солтүстігіндегі төбе.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Дияр ауылының оңтүстік-шығысында 40 км жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 50 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 2 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Солтүстігінде Сарыбай, Теріскен, батысында Сарықұм құмдары, шығысында Елдіжан-Қарашоқы төбесі бар.

## Өсімдігі
Сортаңды топырақ жамылғысында жусан, жантақ, өлеңшөп, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданы таулары
Қарашоқы (шоқылы таулар, Балқаш көлі)

**Қарашоқы** – Балқаш көлінің солтүстік-шығыс бөлігіндегі шоқылы таулар.

## Географялық орны
Абай облысы Аягөз ауданы Өркен ауылының оңтүстігінде 27 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 551 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта тізбектеле созылған шоқылардың ұзындығы 13 км, енді жері 3-4 км.

## Жер бедері
Беткейлері көлбеу келген. Батысында Данажал, солтүстігінде Ортақарауыл таулары, оңтүстігінде Майқұдық, Тайсойған қоныстары бар.

## Өсімдігі
Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында эфемерлі сұр жусан, күйреуік, балыш, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы таулары
Сейд әзім шируани

**Сейд әзім шируани** (9. 7. 1835, Шемаха, – 20. 5. 1888, сонда) – азербайжан ақыны. Діни қызметкердің отбасысында туған. Иракта жоғары діни оқу орнын бітірген. Туған еліне қайтып келген соң, діни лауазымнан бас тартып, өз бетінше жаңаша мектеп ашты да, онда парсы, азербайжан және орыс тілдерін оқыттырды. Ғашықтық-лирикалық ғазелдерінде ол Физули дәстүрін жалғастырды. Сатиралық өлеңдері мен мысалдарында Сейд әзім шируани діндарларды әжуалап, мешеулік пен қараңғылыққа қарсы шықты, халықты мәдениетке үндеді. Замандас ақындар оны өздеріне ұстаз тұтқан.
The Specials

**The Specials** (кейде **The Special AKA** деп аталады) – 1977 жылы Ковентрида құрылған британдық ска-тобы. Олардың әндері Ұлыбританияның хит-әндеріне айналды. 1981 жылы топ тарап кетеді, алайда 2008 жылы қайта құрылады.

## Топ құрамы
Терри Холл (Terry Hall) — вокал

Линвал Голдинг (Lynval Golding) — вокал, ритм-гитара

Невилл Стейпл (Neville Staple) — вокал, перкуссия

Джерри Даммерс (Jerry Dammers) — клавишті аспабтар

Roddy Radiation — соло-гитара

Sir Horace Gentleman — бас-гитара

John Bradbury — барабан

Rico Rodriguez — тромбон

Dick Cuthell — труба

Санат:1977 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Сейіп

**Сейш** (франц. Seiche) – су айдындарында (теңіз, көл, шығанақ, бұғаз) көбіне ұзақ уақытқа (бірнеше мин-тан ондаған сағ-қа дейін) сақталып тұратын толқын. Сейіп–сыртқы күш (атмосфера қысымының, желдің, сейсмикалық құбылыстар тағы басқа күрт өзгеруінен) және айдын жағасынан серпіліп кері қайтқан толқын әсерінен пайда болды. Сейіп кезінде бір немесе бірнеше тура бағытта бүкіл айдын массасында деңгейі өзгермейтін,түйін немесе түйіндік сызық деп аталатын толқу қозғалыстары жүреді. Сейіп амплитудалары бірнеше мм-ден  бірнеше м-лік болады. Мыс., Женева көлінде сейіп амплитудасы 2 м, сақталу ұзақтығы 1 сағ, Алжир қойнауында 1 м және 1 мин, Азов теңізінде 10–25 см, 23 сағ болды.
Сейтлиев Қара

**Сейтлиев Қара** (1. 1. 1915, Қараған қыстағы, қазіргі Түркім. КСР-і, Бахарден ауд., –2. 5. 1971, Ашхабат) – түрікмен совет ақыны. Түркім. КСР халық жазушысы (1967). 1950 жылдан КОКП мүшесі. Пед. Техникумды (1932), Баку пед. институтын (1941) бітірді. «Ақын жыры» атты алғашқы жинағы 1941 жылы шықты. «Жауынгер жыр» (1942), «Қайнар» (1950), «Көтерілген күн»  (1955),  «Үндістан гүлдері» (1960) тағы басқа көптеген өлеңдер жинағы жарық көрді. Сейтлиев өнеріне В. В. Маяковский үлкен ықпал етті. Бірқатар өлеңдеріне музыка жазылды. «Бақташының қызы», «Бақташының ұлы» (Ғ. Мұхтаровпен бірге) пьесалары сахнада қойылып келеді. Сейтлиев шығармалары қазақ тіліне аударылып басылды («Түркімен жырлайды», 1963). Сейтлиев 1964–70 ж. Түркімен. КСР Мәдениет министрі, 2–7-сайл. Түркім. КСР Жоғ. Советінің депутаты болды.
Сейілжанова Гүлсім

**Сейілжанова Гүлсім** (8. 10. 1924 жылы туған, қазіргі Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Ақсеңгір с-зы) – қазақ совет ақыны. 1945 жылдан КОКП мүшесі. Алматы санақ техникумын (1949) бітірген. Колхоз шаруашылығында (1943–51), сауда орындарында (1951–59), Республика халық  творчествосы үйінде (1959–73) қызмет атқарды. Вера Инбер,  Соломея Нерис тағы басқа  ақындардың бірсыпыра өлеңдерін қазақ тіліне аударды.

Шығармалары: Тұңғыш. Өлеңдер. А., «Жазушы», 1964; Ана гүлі. Өлеңдер. А., «Жазушы», 1970; Білезік. Өлеңдер. А., «Жазушы», 1971; Шалқыма. Өлеңдер. А., «Жазушы», 1973; Алқоңыр. Таңдамалы. А., «Жазушы», 1975; Тау қызы. Өлеңдер. А., «Жазушы», 1979; Сәуле. Өлеңдер. А., «Жазушы», 1983; Жүрегімнің айнасы. Өлеңдер, поэма. А., «Жазушы», 1986; Асу. Өлеңдер. А., 1995.
Өтеген Сейітов

**Сейітов Өтеген Сейітұлы** (15. 9. 1923 жылы туған, Ақтөбе облысы, Шалқар ауданы, Ақтоғай с-зы) – Қазақстанның партия совет қызметкері, юрист. 1-дәрежелі мемлекеттік заң кеңесшісі. 1947 жылдан КОКП мүшесі. 1953 ж. Алматы мемлекеттік заң ин-тын бітірген. Сейітов прокуратура жүйесінде 1941 жылы обл. Прокуратура секретарь қызметінен бастап, 1942–45 жылдары Совет Армиясы қатарында Ұлы Отан соғысына қатысты. Прокуратура органдарында: ауд. прокуратураның тергеушісі, терген бөлімінің прокуроры (1945–49), обл. Прокуратураның аға тергеушісі (1950–51); респ. прокуратураның тергеу бөлімінде прокурор (1951–59); Алматыда Совет ауд. Прокуроры (1959–60); Алматы обл. Прокуроры (1961–62) болды. Сейітов 1962–66 ж. Қаз. ССР прокурорының бірінші орынбасары, 1966 жылдан респ. Прокуроры қызметін атқарады. Қазақстан КП 12-, 13-, 14-съездеріне делегат, 1966 жылдан Қазақстан КП ОК-не мүше. 7, 8, 9-сайл. Қазақ ССР Жоғарғы Советінің депутаты. Сейітов 2 рет Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз ордендері және медальдармен марапатталған.

Санат:Тұлғалар
Санат:1923 жылы туғандар
Санат:1997 жылы қайтыс болғандар
Селенга (өзен)

нобай|Ресейдегі Селенга өзені
нобай|Сеоенга өзен алабы
**Селенга** – Монғолия және Ресейдің Бурят Республикасы  территориясындағы өзен, Идэр және Муран өзендерінің қосылуынан құралып, Байкөл көліне атырау жасай (көлге құятын өзендер суының ½-і Селенга үлесіне келеді) құяды. Идэр өзенінің басталар жерінен Селенганың ұзындығы 1024 км (409 км-дейі КСРО жерімен өтеді), алабы 447 мың. Негізгі салалары: Эгин-Гол, Орхон (МХР), Джида, Чикой, Хилок, Уда (КСРО). Селенга негізінен жазық өңірлерді басып ағады. Су деңгейінің жоғарғы кезеңі жаз және күзге (жаңбырға байланысты) келеді. Орташа су шығыны МХР және КСРО шекарасында 310  /сек , атырауында 935  /сек. Қарашада қатып, сәуіргде мұзы кетеді. Сухэ-Батор (МХР) қ-на дейін тұрақты кеме қатынасы бар. Селенга жағалауында Бурятияның астанасы Улан-Удэ қ. орналасқан.

Санат:Ресей өзендері
Санат:Моңғолия өзендері
Илья Львович Сельвинский

**Сельвинский Илья** (*Карл*) **Львович**  (24 қазан 1899, Симферополь – 22 наурыз 1968, Мәскеу) – орыс совет жазушысы. 1941 жылдан КОКП мүшесі. Мәскеу университетінің қоғамдық ғылымдар факультетін бітірді (1923). Әдеби жұмыспен 1915 жылдан айналысты. 

1920 жылдары конструктивистер әдеби тобы жетекшілерінің бірі. Ертеректегі шығармаларының бастылары – «Улялаевщин» поэмасы (1927), «Командарм 2» трагедиясы (1928). Өлеңмен жазылған «Пушторг» романы (1928).

1930 жылдарда тарихи тақырыптарда шығармалар жазды. Ресей тарихының күрделі кезеңдерін суреттеді («Иоанн сері», 1937; «Бабек», 1941 т.б.). Ұлы Отан соғысы тұсында патриоттық жырлар («Мен мұны көрдім» т.б.) жазумен бірге «Ресей» драм. Трилогиясын («Ливон соғысы», 1944; «Полтавадан Ганнгутқа дейін», 1949; «Үлкен Кирилл», 1957) жариялады. «Жыр бастауы» кітабын (1962), «Айқай, жастық шағым» өмірбаяндық романын (1966) т.б. жазды. Сельвинский қазақ ақындарының (Абай, Жамбыл, І. Жансүгіров, Т. Жароков, Ә. Тәжібаев т. б.) бірқатар шығармаларын орыс тіліне аударды. 5 орденмен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:XX ғасырдағы Ресей ақындары
Санат:КСРО ақындары
Санат:Алфавит бойынша драматургтер
Санат:XX ғасыр драматургтері
Санат:Ресей драматургтері
Санат:КСРО драматургтері
Санат:XX ғасырдағы Ресей жазушылары
Санат:КСРО жазушылары
Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:Мәскеуді қорғағаны үшін медалінің иегерлері
Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері
Санат:Подполковниктер (КСРО)
Санат:КОКП мүшелері
Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері
Санат:Соцреалист-жазушылар
Санат:Орыс ақындары
Санат:XX ғасырдағы орыс жазушылары
Санат:Орыс авангарды ақындары
Санат:Новодевичье зиратында жерленгендер