open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
С.А.Герасимов атындағы Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институты

**БМКИ (Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институты)** – КСРО-да киноөнері мамандарын даярлайтын жоғары дәрежелі оқу орны (Мәскеу).

1919 жылы дүниежүзі бойынша тұңғыш рет Мәскеуде режиссерлер, операторлар, актерлер, суретшілер даярлайтын кино мектебі ашылды. Мұны белгілі актер әрі режиссер В.Гардин басқарады.

Кино мектебі 1925 жылы Мемлекеттік кинематография техникумына, 1930 жылы Мемлекеттік кинематография институтына айналды. 1934 жылы Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институты (ВГИК) болып қайта құрылды.

Институттың *постановкалық (фильм қою), режиссерлік, актерлік, операторлық, сценарий-кинотану, көркемсурет, экономика* факультеттері, 17 кафедра, аспирантура, сырттан оқу бөлімі, ғылыми-зерттеу секторы бар.

БМКИ-де С. Эйзенштейн, В. Пудовкин, А. Довженко, Б. Балаш, Л. Кулешов, С. Герасимов, Т. Макарова сынды өнер шеберлері ұстаздық етті.

Институт 1919-69 жылдары кеңес киноөнерінің 4500, шетел киноөнерінің 200-ден аса творчестволық қызметкерлерін даярлады.

1970-71 жылдары оқу жылында 1,5 мыңға жуық студент оқыды. 1970 жылы институт Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды.

Институт түлектері: КСРО халық артистері - С. Бондарчук, Р. Кармен, К. Ярматов; РКФСР Халық артистері - Л. Кулиджанов, Н. Мордюкова, Р. Нифонтова, С. Ростоцкий, В. Тихонов, Г. Чухрай, М. Шнейдеров; РКФСР-дің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Леонид Гайдай, А. Гальперин. А. Головня, Ю. Озеров, Б. Ордынский, М. Хуциев, В. Шукшин, Р. Юренев; Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері М. Аранышев, Бегалин Мәжит Сапарғалиұлы, Г. Новожилов, Я. Смирнов, Э. Эмир Ибрағимұлы Файк; режиссерлер Қарсақбаев Абдолла, Сұлтан Қожықов т.б.

## Дереккөздер


Санат:КСРО жоғарғы оқу орындары
Санат:КСРО мәдениеті
Александр Вдовин

**Александр Вдовин** – (4.11.1912. Орал қаласы - 15.6.1986. Орал қаласы) тележурналист. 

А. Пушкин атындағы Орал педагогикалық институтын бітірген. 

1937-41 жылдары «Приуральская правда» газетінің әдеби қызметкері, 1942-55 жылдары Каменскі аудандық «За большевистские колхозы» газетінің жауапты редакторы, 1956-77 жылдары Орал облыстық теледидар және радиохабарларын тарату комитетінде аға редактор, төрағаның орынбасары, облыстық радионың бас редакторы қызметтерін атқарды. 

Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Венесуэла радио, телевизиясы

**Венесуэла радио, телевизиясы** – Венесуэлада радиохабар 1930 жылы ұйымдастырыла бастады. Елде испан тілінде хабар жүргізетін 108 радиостанция бар (1970).Олардың ең бастылары: **Радио Насьональ** (мемлекеттік). **Радио Каракас**, **Радио руьбос** және **Радио континенте**. 

Жеке программалар ағылшын, француз, неміс, итальян, португал, галисий тілдерінде жүргізіледі. Алғашқы телеорталық 1952 жылы құрылды.1970 жылы Венесуэлада 6 телеорталық болды. Венесуэланың ұлттық радиосы (*Radio Nacional de Venezuela*) негізгі мемлекеттік радиохабар тарату қызметі. Оның  негізі 1946 жылы қаланды. Ұлттық теледидар (*Televisora Nacional*). Мемлекеттік қызмет атқарады. Мұнымен қатар көптеген коммерциялық теледидар қызметі бар. 

Венесуэлада алғашқы телекөрсетілім 2006 жылы қарашаның 11 күні болған. Бұл көрсетілім Альянс Globovision және Сур арнасы көмегімен жүзеге асқан. Венесуэладағы көптеген бағдарламалар мен түрлі шоуларды Globovision арнасынан көруге болады, алайда Radio Caracas Television (**RCTV**) және Meridiano Television телеарналары да олардан қалыспауға тырысады. 

Венесуэла телевизиясын үш бағытқа бөлуге болады: Venevision сияқты Ұлттық хабар таратушы арналар; Televisora Regional del Tachira секілді жергілікті хабар тарату желілері; Catia TV сияқты бұқаралық хабар тарату желілері. Аталмыш елдің телеарналары президентті насихаттауға және түрлі қайырымдылық қорлары мен акцияларын жарнамалауға баса назар аударады. 

## Дереккөздер


Санат:Венесуэла
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Венецианов мектебі

**Венецианов мектебі** – 19 ғасырдың 2-жартысында А.Венециановтан оқыған орыс суретшілерінің тобы.

Онда 70-тен астам суретші тәрбиеленіп шықты. Олар: С.Зарянко (1818-70), А.Тыранов (1808-59), А.Денисов (1811-34), Е.Крендовский (1810-53), Л.Плахов (1810-81), Г.Сорока (1823-64) т.б. Дарынды суретші шәкірттеріне тек қана шындықты жазуды, бір-біріне еліктемей өнерде өз жолын, өз бетін табуды өсиет етті.

Бұл мектептен шыққан суретшілердің еңбектері қарапайымдылығымен, шыншылдығымен көзге түседі. Олар өз шығармаларында күнделікті өмірді, қала кәсіпшілері мен шаруалар тұрмысын, ауыл табиғатың табиғи түрде бейнеледі (Л.Плаховтың *Ұста шеберханасында*, А.Денисовтың *Етікші шеберханасы*, Е.Крендовскийдің *Суретшілердің аңға жиналуы* т.б.). Бірақ олардың көпшілігі ұстазы көтерілген биікке жете алмады. Әйтсе де оның суретшілері орыстың реалистік мектебін ілгері дамытуда мәні зор болды.

## Дереккөздер


Санат:Өнер
Верификация принципі

**Верификация принципі** ( - "акиқаттық",  - "жасаймын", "іздеймін") — теориялық қағидалардың ақиқаттығын болмыс деректерімен салыстыру арқылы анықтау немесе әлеуметтік болжамды бағалау амалы. Осы арқылы әлеуметтік болжау нақты деректер, ақиқат жағдайлармен салыстырылып дәлелденеді немесе теріске шығарылады. 

Социология тарихында ол ең үлкен мән берген позитивизм бағыты. Осы бағыттың көзқарасы бойынша, тек бақылау, экспериментке негізделетін білім нағыз ғылыми білім ғана болып есептеледі. Әлеуметтік ғылымдар арасында болжау, дәлелдеу методологиясының өз ерекшеліктері бар және ол қазіргі уақытта да қоғамдық процестерді зерттеудің ұтымды жолы болып келеді. Социологияда ол әртүрлі статистика, және т.б. әдістер мен өлшемдер арқылы іске асырылады. 

## Дереккөздер


Санат:Философия
Светлана Велитченко

**Светлана Велитченко** – (1964. Алматы) - журналист, ғалым, радиохабарларын тарату саласын зерттеуші. 

П. Чайковский атындағы Алматы саз училищесін (1984), ҚазМУ-ді (1990) және ҚазҰУ-дің аспирантурасын (1993) бітірген. 

Хор ұжымында концертмейстер болып жұмыс істеді. Филология ғылымдарының кандидаты, (1995), доцент (1998). Қазақ радиосының жастар редакциясында редактор, ҚазҰУ-дің радиожурналистика кафедрасының ассистенті, 1995 жылы аға оқытушы, 1998 жылы радиожурналистика кафедрасының доценті. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Тұлғалар
Вертикальды маркетинг жүйесі

**Вертикальды маркетинг жүйесі** – () өндірушінің, бір немесе бірнеше көтерме сауда жасаушылар мен бір немесе бірнеше бөлшек сауда жасаушыларды біріктіретін біртұтас жүйе. Онда болу арнасының бір мүшесінде болу арнасының қалған мүшелерінің үстінен қарайтын меншіктенуші құқығы болады немесе оларға сауда артықшылығы беріледі, яки олардың толық ынтымақтастығын қамтамасыз ететін мүмкіндікке ие болады. Оның *корпоративті*, *шартты* және *әкімшілік-басқарушылық* деп аталатын үш түрі бар. 

**Корпоративті жүйе** бір кәсіпорын не біртұтас ұжымдық құрам шеңберінде болады. Ал **шартты жүйе** алғашында шарттық қарым-қатынастар мен үйлестіруші бағдарламалардың шеңберінде әрекет жасайды да, кейіннен көтерме саудамен айналысатындардың ерікті бірлестіктеріне, кооперативтеріне, франшизалық жүйелерге (өндіріс принциптері мен технологиясын сақтай отырып, белгілі бір жеңілдікті пайдалану құқығы бар мекемелерге), тауар өндірушінің қамқорлығындағы көтерме және бөлшек саудамен айналысатындардың жеңілдікті пайдалану жүйелеріне, сервистік фирманың қамқорлығындағы бөлшек саудамен айналысатындардың жеңілдікті пайдалану жүйесіне бөлінеді. **Әкімшілік-басқарушылық жүйесі** оған қатысушылардың бірінің ықпал етуімен, яғни оның шеңберінде әрекет етеді. 

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Дзига Вертов

thumb|right|200px|Дзига Вертов. 1913 жыл
**Дзига Вертов** (шын аты мен тегі "Денис Аркадьевич Кауфман", 2.1.1896, Белосток - 12.2.1954, Мәскеу) - кинорежиссер, кинодраматург және кино теоретигі.

Мәскеу университетінде оқыған. Шығармашылық жолын 1918 жылы Мәскеу кино комитетінің кинохроника білімінен бастады. Алғашқы қойған фильмдері арасында "Революцияның бір жылдығы" (1919), *ВЦИК-тің үгіт поезы* (1921), *[[Азамат соғысы]]ның тарихы* (1922) т.б. бар. 

Ол өнердің негізгі мақсаты болмыс-шындықты деректі тұрғыдан бейнелеу деп ұқты. Таңдаулы фильмдері: *Лениндік киношындық* (1924), *Адымда, Кеңес!* (1926), *Ленин туралы үш ән* (1934), *Алатауда* (1944) т.б.

Оның творчествосы мен теориялық ізденулері киноөнерінде жаңа деректі жанрдың негізін салды.

**Қызыл Жұлдыз** орденімен және медальдармен марапатталған. 

## Дереккөздер


Санат:2 қаңтарда туғандар
Санат:1896 жылы туғандар
Санат:Белостокта туғандар
Санат:12 ақпанда қайтыс болғандар
Санат:1954 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:КСРО кинорежиссёрлері
Санат:Ресей кинорежиссёрлері
Санат:XX ғасыр кинорежиссёрлері
Санат:КСРО сценарийшілері
Санат:Ресей сценарийшілері
Санат:XX ғасыр сценарийшілері
Санат:Мылқау кино режиссерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері
Санат:Дзига Вертов фильмдері
Санат:Социалистік реализм
Санат:Лақап есімімен танымал әртістер
Санат:Кино теоретиктері
Санат:КСРО кинорежиссёр-документалистері
Санат:Орыс авангарды кинорежиссерлері
Санат:Орыс авангарды теоретиктері
Санат:Новодевичье зиратында жерленгендер
Николай Велитченко

**Николай Велитченко** – (21.8.1939. - 28.5.2009. Алматы) – тележурналист. 

ҚазМУ-ді бітірген. Университетте оқып жүргенде Қазақ радиосының «Наша Алма Ата» радиогазетінің тілшілерімен тығыз байланыс орнатты. 

1961 жылы Қазақ теледидарына жұмысқа орналасты. Николай  телеэкрандағы алғашқы тікелей эфир хабарын ядролық физика институты мен ҚазМУ-дің арасында өткен отандық КВН саласынан бастады. 

Жас таланттың болашағынан көп үміт күткен сол кездегі телерадиокомитет төрағасы Кенжеболат Шалабаев Велитченконы теледидарға тұрақты жұмысқа шақырды. Талантты әрі талғампаз тележурналист осы салада табан аудармастан 45 жыл еңбек етті. 

Телеэкрандағы танымал әрі көрермен сүйіктісіне айналған «Зорький обьектив», «Актуальная камера» және «Человек и ЧС» телехабарларын өзіне тән журналистік мәнермен әрі аса талғампаздықпен көпшілік аудиториясына ұсынды. 

Николай Велитченконың хабарына әлемдегі алғашқы ғарышкерлердің бірі Павел Беляев пен талантты режиссер әрі табиғи актер Шәкен Айманов және Польшаның мақта-мата машиналары концернінің басшысы Станислав Боньковский, чех кинематографистері, әскери құрылымдар мен құқық қорғау органдарының танымал басшылары қатысты. 

«КСРО ІІМ үздігі», «Өрттен қорғау саласының үздігі», «Азаматтық қорғаныс саласының үздігі» белгілерімен және КР ІІМ, сот органдары және прокуратура саласының алғыс хаттарымен марапатталды. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Тұлғалар
Взгляд

**"Взгляд"** – ақпараттық-сазды хабар. 1987 жылы Орталық теледидардың (Анатолий Лысенко, Эдуард Сагалаев, Анатолий Малкин, Кира Прошутинсқая) Жастар редакциясында жастарға арналған кешкі ақпараттық-саздық "Взгляд" хабары пайда болды. 1980 жылдың аяғында тоғыз хабардың идеясын КОКП ОК-нің идеология жөніндегі хатшысы Александр Яковлев қолдады. Хабардың атың сол кезде *Жастар редакциясын* басқарған Э.Сагалаев ұсынды.

Әуелі үш жүргізушісі болды: Владислав Листьев, Александр Любимов, Дмитрий Захаров. Содан соң Политковский, бұдан сәл кейін Сергей Ломакин мен Владимир Мукусев осы топқа қосылды. 1990 жылы 5 қазанда "Взглядта" тағы бір жүргізуші Игорь Кириллов шықты. 1988 жылы Кинематографистер одағының телевидениеге арналған Пленумында хабар қатты сыналғаннан кейін жүргізушілер 2 ай эфирге шыға алмады. Келесі дау-дамай КСРО Мемлекеттік телерадио басшылары "Взгляд" Жаңа жылдық шығарылымын эфирге шығаруға тыйым салған 26.12.1990 жылы КСРО Мемлекеттік телерадио төрағасы. Л.Кравченко бұл тыйым салуын КСРО Сыртқы істер министрі Э.Шевернадзенің отставкаға шығуын талқылаудың қажетсіз екенін тілге тие кетті.

*1991 жылы 10 қаңтарда КСРО Мемлекеттік телерадио төрағасының бірінші орынбасары "Взгляд" бағдарламасының эфирге шығуы мен өндірісін тоқтату туралы бұйрыққа қол қойды. 
*1991 жылы 26 ақпанда "Мәскеу" қонақүйінің алдыңда "Взгляд" қызметкерлерінің қатысуымен жариялылықты қорғаған манифестация өтті. "Взгляд" астыртын жағдайда 1991 жылы сәуірінде шықты. Оны А.Любимов пен А.Политковский дайындады. 
*1991 жылы 17 мамырда ол  Ригадан берілді. 
*1991 жылы 23 тамызда "Взглядтың" 1991 жылғы 19-23 тамызындағы төңкеріске арналған арнайы шығарылымы эфирге шықты. Оның 25 тамыздағы соңғы шығарылымына Президент М.Горбачев эфирге шығару үшін Форостағы саяжайында түсірілген кассетаны берді. 
*1994 жылы 27 мамырында эфирге Александр Любимов жаңарған "Взгляд" шығарды. 
*1996 жылы қазанда жүргізуші Сергей Бодров қосылды.

## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Вид (телевизия)

**“Вид” (телевизия)** – тәуелсіз телекомпания. 1990 жылы құрылған. Құрылтайшылары жеке тұлғалар. Телекомпания *Поле чудес*,*Непутевые заметки*, *Звездный час*, *Жди меня* т.б. бағдарламалар сериясын даярлайды. Телекомпания алғашқы "Взгляд" хабарының негізінде өмірге келді.

"Взгляд" хабарының жүргізушілері Владислав Листьев, Александр Политковский, Александр Любимов, Владимир Мукусев және басқалар болды. 2002 жылы наурыз айынан, ойын шоу түріндегі жаңа жоба "Русская рулетка" эфирге жолдама алды. Бас директоры Лариса Сиелыцикова. Internet: http: // www vid. ш E-Mail: vid@vid. Ru Мекенжайы: 127000, Мәскеу, Академик Королев көшесі, 12-үй. Телефон: (495)217-76-33; 26777-00; 217-82-26; Факс: (095) 217-98-68; 217-92-03. 

## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Венгрия телеграф агенттігі

**Венгрия телеграф агенттігі** – (МТИ) (*Maguar Tavirati Iroda MTI*) Мемлекеттік ақпараттық агенттік. 1880 жылы негізі қаланды. Будапештте орналасқан. Венгр баспасөзін, радиосы мен теледидарын саяси, экономикалық, спорт, ғылым, мәдениет, өнер жайындағы ішкі және халықаралық ақпараттармен қамтамасыз етеді. 

Әлем агенттіктерінің және де ИТАР-ТАСС-тың ақпараттарын таратады. Шетелге ақпаратты орыс, ағылшын, неміс тілдерінде таратады. Күніне 300-350 хабар таратады, соның ішінде 100-120-сы елдің ішіндегі жаңалықтармен қатар спорт жаңалықтары, 7080-і шетелдік, 20-30-ы экономикалық және коммерциялық тақырыпқа байланысты жаңалықтар. 50-ден аса күнделікті, апталық және ай сайынғы басылымдар шығарады. 

МТИ агенттігінің шеңберінде **Будапресс** агенттігі де қызмет жасайды, оның міндеті шетел қауымына Венгрияның саяси, экономикалық, қоғамдық және мәдени өмірі жайында ақпарат тарату. МТИ-дің Венгр баспасөзін қамтамасыз ететін және шетелге фотосуреттерді жіберетін фотоқызметі бар. МТИ-да 1120 адам қызмет жасайды. Елдің ішінде 19 бөлімшесі, шетелде 21 тілшілер пункті (24 тілшісі) бар. МТИ әлемнің 70-тен аса ақпарат агенттіктерімен бірлесіп қызмет жасайды. Еуропа альянсындағы баспасөз агенттігі ЕААП-қа мүше.

## Дереккөздер


Санат:Мажарстан
Санат:Масмедиа
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Визильтир Рувим

**Визильтир Рувим** – (10.1. 1912, Украина, Житомир облысы, Рогачев ауылы) - байланысшы.

Ленинградтың электротехникалық байланыс институтын бітіргеннен (1939) кейін Ақтөбе, Көкшетау, Қарағанды облыстарының байланыс басқармаларында басшы қызметтерде болған. 1962-72 жылдары Қарағанды облысы өндірістік техника байланыс басқармасының бастығы болып істеді. Ол басшылық еткен кезде оның тікелей қатынасуымен Қарағанды облысында 4 телевизия орталығы, облыстың аудан орталықтарында автоматты телефон станциялары іске қосылды.

Байланыс саласын дамытуға сіңірген еңбегі үшін **Еңбек Қызыл Ту орденімен**, **«Ерен еңбегі үшін»** медалімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:10 қаңтарда туғандар
Санат:1912 жылы туғандар
Санат:Житомир облысында туғандар
Санат:Санкт-Петербург электротехникалық байланыс институты түлектері
Санат:Қазақстан байланысшылары
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Уеб-ТВ

**Уеб-ТВ(Web TV)** – теледидарға қосылатын қосымша құралдан көп каналды байланыс желісі арқылы Интернетке шығып, телебағдарламаларды көруге мүмкіндік жасайды. 

Сол сияқты өзіңіз ұнатқан фильмге тапсырыс беріп, қолайлы уақытта көресіз. Телешоппинг принципімен сауда жасайсыз, мейрамханадан, қонақүйден орын алу сияқты операцияларды да жүзеге асырасыз. Бұл нағыз компьютер, теледидар мен Интернеттің біртұтастыққа жеткен үлгісі. 

Соңғы уақытта қол телефондардың жетілуіне байланысты жаңа коммуникациялық мүмкіндіктерге ие болды. Солардың қатарында телевизиялық хабарларды қабылдау мүмкіндігі артты. Тіпті сандық хабарларды көру жүйесі қалыптасты. Мысалы, жаңалықтарды іріктеп, өзіңді қызықтыратындарын ғана таңдап көретін дәрежеге жеттік. Іздеу машинасы арқылы телеақпаратты сүзіп алып, соның ішінде қалағаныңды ғана көресің, өзгесіне уақыт шығындап жатпайсың. 

Осыған байланысты Интернет қызметтері де дүниеге келді. Google жүйесінің тез дамуы осы технологияға негізделгенінде жатыр. Ол арқылы қалаған телехабарыңызды қолайлы уақытта ғана көріп қоймайсыз, бүкіл ақпараттық тасқынды өзіңіз басқарасыз, қажетінше пайдаланасыз. Мысалы, онлайн режимінде Жер серіктерінің көмегімен Жерді қашықтан көресіз, карталар мен жеке нысандарды қарайсыз деген сияқты шексіз мүмкіндіктерге жол ашылған. 

Айталық, жолға шығар алдында GPRS картасына ғана назар аудармайсыз, көшелердегі көлік кептелісін де ескеріп, тиімді маршрутты таңдауыңыз мүмкін. You Tube қызметі де сіздің ұдайы ақпарат тасқынының бел ортасында болуыңызға арналған. 

## Дереккөздер


Санат: Интернет 
Санат: Техника
Санат:Телевидение
Функция (математика)

**Функция** (бейнелеу, оператор, түрлендіру) анықтамасы: X және Y жиындары берiлсiн. Егер X және Y жиындарының арасындағы f сәйкестiгi бойынша X жиынының әрбiр элементiне Y жиынының  бiр ғана элементi сәйкес қойылса, f сәйкестiгiн X жиынынан Y жиынына бейнелеу деп аталады. Белгiлеуi: f: X\rightarrow Y.
Егер y  элементi f бейнелеуi бойынша x элементiнiң бейнесi болса, оны f(x) = y теңдiгi арқылы жазамыз. Мұндағы x элементi y элементiнiң f бейнелеуі бойынша *түпбейнесi*, ал y элементi x элементiнiң *бейнесi* деп аталады.
thumb|250px|Функция графигі<br /> <math>\begin{align}&\scriptstyle  \\ &\textstyle f(x) = \frac{(4x^3-6x^2+1)\sqrt{x+1}}{3-x}\end{align}</math>.
Егер X мүмкін мәндер жиынтығынан алынған x-тің әрбір мәніне айнымалы Y жиынының белгілі бір мәні y сәйкес келсе, онда y айнымалы шамасы x *айнымалы шамасының функциясы* деп аталады. Мұндай тәуелділік y=f(x) түрінде жазылады. f әрпінің орнына басқа әріптер де (мыс., F, т.б.) қолданылады. Мұндағы x-ті *тәуелсіз айнымалы* (кейде аргумент) деп, ал оның өзгеру облысы (жиыны) y-тің *анықталу облысы* деп аталады. x-тің өзгеруіне байланысты айнымалы y-тің қабылдайтын мәндерінің жиынын y функциясының *өзгеру облысы* деп атайды. Функцияның жоғарыда берілген анықтамасында назар аударатын екі жағдай бар: *біріншісі* — аргумент x-тің өзгеру облысын көрсету, *екіншісі* — x пен y мәндерінің арасындағы сәйкестік ережені немесе заңды тағайындау. Егер x-тің бір мәніне y-тің бір ғана мәні сәйкес келсе, онда y-ті x-тің *бір мәнді функциясы* деп, ал егер x-тің бір мәніне y-тің бірнеше мәні сәйкес келсе, онда y-ті x-тің *көп мәнді функциясы* деп атайды. 
right|thumb|160 px|Әр фигураларға түстерді сәйкестендіретін функция мысалы.
Айнымалы шамалар (x пен y) мәндерінің арасындағы сәйкестік ережені немесе заңды функц. тәуелділік дейді. Функция көбінесе *аналитикалық тәсіл* немесе формула арқылы (мысалы, , т.б.), кейде *графиктік* және таблицалық (дәл не жуық формулалармен есептелген) тәсілдерімен де беріледі. Математиканың одан әрі дамуы нәтижесінде Функция табиғаты кез келген айнымалы математикалық объектілер арасындағы сәйкестік ретінде жалпыланды. Математиканың басқа ұғымдары тәрізді функция ұғымы да бірден қалыптасқан жоқ. Ол дамудың ұзақ жолынан өтті. “Функция” термині алғаш рет 1692 ж. Г.Лейбництің еңбектерінде кездесті. Функцияның қазіргі ұғымға жақын алғашқы анықтамасын И.Бернулли (1718) берген, ал бұл ұғымды Д.Бернулли, Л.Эйлер, Ж.Фурье, П.Дирихле, Н.И. Лобачевский, т.б. одан әрі дамытты.

Санат:Функциялар
Санат:Жиындар теориясы
Фэн-шуй

**Фэн-шуй** (дәстүрлi қытайша 風水, ықшамдалған қытайша  风水}— сөзбе-сөз «жел и су») - кейде геомантия деп аталатын  - кеңiстiктiң бейнелi түрде игеруiн Даос тәжiрибесi.

Фэн-шуйдың мақсаты - адам ци энергияның қолайлы ағындарын iздестiру және оларды тиімді қолдану.
Marquess

**Маркес** () - германиядағы Ганновер қаласында 2006 жылы құрылған музыкалық поп топ. Өлендері көбінесе испан тілінде.

## Дискографиясы

### Альбомдары
* Marquess (2006)
* Frenetica (2007)
* ¡YA! (2008)
* Compañía del sol (2009)

### Синглдары

## Дереккөздер

Санат:Германия поп топтары
Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Кинорежиссёр

thumb
thumb
**Кинорежиссёр** — кино өнеріндегі негізгі профессияларының бірі, киноларда қойылатын ойындардың көркемдік жағын ұйымдастырушы.
## Тағы қараңыз
* Сценарист
* Режиссёр
* Театрлық режиссёр
* кинорежиссёрлер тізімі
*КСРО кинорежиссёрлерінің тізімі
* Авторлық киноның теориясы

Санат:Кинопрофессиялар
Санат:Кинорежисёрлер
Поп-музыка

**Поп-музыка** (, *popular music*) — қазіргі заманның музыка бағыты.

Поп-музыкасының жаппай мәдениетінің негізгі ерекшеліктері - аспаптық бөліктің қарапайымдылығы, ырғақ, вокалға баса назар аударылады. Поп-музыкадағы композицияның басты және жалғыз түрі - ән.

Поп-музыкада еуропоп, латын, синтопоп, дискотека, би музыкасы және басқалары сияқты қосалқы элементтер бар.

[нобай|180px|[Майкл Джексон поп-музыканың королі]]

Санат:Музыка жанрлары
Санат:Поп-музыка
Ән-Арман (деректі фильм)

**"Ән-Арман"** (деректі фильм) - Мұхит Мерәліұлының шығармашылығына арналған фильм.
. 

Фильм 2008 жылы Қазақстан-Орал телеарнасы ұжымының күшімен түсірілген. Негізгі идеясы - Мұхит орындаған әндердегі нәзік сезімді, асқақ арман мен сағынышты көрерменге жеткізу. Әйгілі *"Айнамкөз"*, *"Жылқышы"*, *"Зәуреш"*, *"Паң-көйлек"* әндері фильмнің негізгі өзегі болып табылады. Фильмде асқан орындаушылық шеберлікті қажет ететін осы күрделі әндердің шығу тарихы баяндалған. Түсіру жұмыстары Батыс Қазақстан Облысының киелі Қаратөбе жерінде, Мұхит Мерәліұлының туған елінде жүргізіледі. Жоғарыда аталған әндер Ғарифолла Құрманталиевтың орындауында "Алтын қордан" алынған. 
Фильмді дайындағандар - редакторлар - Баян Мұхамбетәлиев, Ақсәуле Байменшина, дыбыс режиссері - Жігер Құмаров, операторы - Руслан Ғазезов, жарық түсіруші - Тарас Қажымов, бейнемонтаж - Есенжан Қонашев.

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат: Кино
Әнқұмар (деректі фильм)

**"Әнқұмар"** (деректі фильм) - "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 2 бөлімді, қазақ тіліндегі фильмі (1990). Ол саз сабағының оқытушысы Р.Темірбаев жайлы түсірілген.. 
Темірбаевтар әулетінің жеке ансамблі де бар. Оның үстіне музыка пәнінің оқытушысы халық әндерін жинаушы ретінде де белгілі. Отбасы ансамбль бағдарламасындағы халық әндерінің көпшілігі бала тәрбиесіне бағытталады. 
Кадрларда: мектептегі саз сабатының өту барысы көрсетіледі. Р.Темірбаев облыс ау- дандарын аралап жүріп, қазақтың ескі саз аспаптарын жинаған. Ұстаз саз аспаптарын көрсете отырып, ыкыласпен әңгімелейді.Режиссері Т.Танин, операторы - М.Жұмағалиев.

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат: Кино
Мұрат Әренов

**Мұрат Әренов**  (14 наурыз 1953 жыл, Өскемен қаласы) - инженер-электрик..

Қазақ политехникалық институтын бітірген (1975). Еңбек жолын Қазақстан ҒА Математика және механика институтында инженер (1975-1976), "Маңғышлақмұнай" өндірістік бірлестігінде инженер, кейін аға инженер болған (1976-1982), Маңғышлақ облыс партия комитетінде дәріс берген (1982-1984), Алматы Жоғары партия мектебінде тыңдаушы (1984-1986), Маңғышлақ облыс партия комитетінің бөлім меңгерушісі (1986-1988), Қазақстан КП OK нұсқаушы (1988-1990), КОКП Орталық Комитеті жанындағы Қоғамдық Ғылымдар академиясында тыңдаушы (1990-1991), Қазақстан Республикасы Жоғары Кеңесі, Қазақстан Республикасы Парламенті Ақпараттық-талдау орталығының директоры (1991-1997), "Қазақ ақпарат агенттігінің" бас редакторы, бас редактордың бірінші орынбасары, бірінші вице-президенті (1997-2003), "Ақ жол" Демократиялық партиясының баспасөзбен байланыс және PR стратегиясы жөніндегі тобының жетекшісі (2003-2004), 2004 жылдан бастап "XXI ғасыр" ақпараттық-зерттеу орталығының директоры болып қызмет атқарған.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:1953 жылы туғандар
Әрбір үйде мереке (деректі фильм)

**"Әрбір үйде мереке"** (деректі фильм) -"Қазақтелефильм" студиясының 7 бөлімді, түрлі түсті көркемсуретті фильмі (1987)..  
Фильм қырғыз драматургі **М.Байджиевтің** пьесасының желісі негізінде жасалынған. Махаббат тақырыбына құрылған бұл телетуындының оқиғасы кезекті бір жаңа жылдың қарсаңындағы қызықты да қарбалас тірліктер, мерекелік дастарқан басындағы салтанатты отырыстар турасындағы сюжеттерге құрылған. Түсірілімдер негізінен түнде жасалған. Алуан түсті самала шамдардың шаттық ұсынып тұрғанына қарама-қайшы махаббат сәтсіздігі турасындағы оқиға желісі баяндалады. Пәктік пен зұлымдықтын, сүйіспеншілік пен опасыздықтың арпалысы көркем кинотілмен шебер баяндалады. Режиссері - Р.Әлпиев. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат: Кино
Әріптестерім менің (кітап)

**"Әріптестерім менің"** (кітап) - Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты Ұлбосын Айтөленнің Қазақ теледидарының 50 жылдық мерейтойына орай оқырманға ұсынған кітабы..  

Қазақ теледидарында көп жылдар бойы еңбек еткен белгілі журналист. Қазіргі танда (2008) "Айқын" республикалық қоғамдық-саяси газетінде басылымның алғашқы саны жарық көрген күнінен бастап еңбек етіп келеді. Журналистің 30 жылға жуық шығармашылық жолында қаламына арқау болған кейіпкерлері жетерлік. Бұл туындыда Ұлбосын Айтөленнің кезінде көгілдір экраннан өткен кейбір хабарларының газеттік нұскалары мен Қазақ теледидарында бірге қызмет атқарған әріптестері жайлы "Айқын" газетінде жарық көрген материалдары топтастырылып берілген. Кітап көпшілік оқырманға арналған. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат: Әдебиет
Әсерлеу

**Әсерлеу** — сөзге мәнерлілік сипат дарытып, көркемділігін, әсерлілігін арттыра түсетін сөйлем құрылымын түрлендіру, сөз қолдану тәсілі стильдік айшықтар..  

Әсерлеу түрлері: сөз қайталау, сөз орнын ауыстыру (инверсия), шендестіру, үдету, бүкпелеу, арнау, риторикалық айшықтар, т.б.  
Сөз қайталау Қазақ поэзиясында, әсіресе халық поэзиясында өте жиі кездеседі. Сөзді, бүтін сөз тіркестерін қайталаудың тәсілдері сан алуан. Сөздің қайталанып отыруы көбінесе айтылатын ойдың тармақтанып, қатарласқан сөйлемдердің құрылыс-қалпы, өрнегі біріңғай келіп, тіпті түгелдей қайталанып тізбектеліп отыруына байланысты болады.

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат: Әдебиет
Мақсұтжан Әубәкіров

**Мақсұтжан Әубәкіров**  (25 тамыз 1938 жыл, Солтүстік Қазақстан облысы, казіргі Ақжар ауданы, Қарабудақ ауылы - 1 қараша 1996 жыл, Алматы) - тележурналист, жазушы, БАҚ саласынын топ-менеджері..

ҚазМУ-ді бітірген (1960). Еңбек жолын 1960 жылы Алматы облысы "Коммунизм таңы" газетінде бастаған. 1963 жылы Қазақстан теледидар және радиохабарлары жөніндегі Мемлекет комитетінде қызмет істеген. Ол 20 жылдан астам уақыт Қазақстан БАҚ-ның дамуына үлкен еңбек сіңірген. Қазақ теледидары "Құрдастар" бағдарламасынын бас редакторы және Қазақ Телерадиохабарларын тарату комитеті төрағасының бірінші орынбасары; 1972-1979 жылдары Қазақстан ОК КП-ның үгіт және насихат бөлімінде нұскаушы, теледидар жөніндегі сектордың меңгерушісі, 1986-1990 жылдары КСРО Орталық теледидарының Бас редакциялар бағдарламасының бас редакторы, 1994-1996 жылдары "Қазақстан" баспасының бас редакторы қызметтерін атқарған. Мақсұтжан Әубәкіров кино өнеріне де мол үлес қосқан. Ол "Өнер" және "Қаржы-қаражат" баспаларын ұйымдастырып, басқарушылық қызмет атқарып, кітап шығару ісінде 10 жылдай жемісті еңбек еткен. 
 
## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Әуесқойлар киносы

**Әуесқойлар киносы** - көркемөнерпаздықтың бір түрі..  
Әуесқойлар киносы кино өнерімен бірге дүниеге келген. Ағайынды **Люмьерлердің** ең алғашқы фильмдері (*"Поездің келуі"* және *"Сәбидің тамақ ішуі"*) осы өнер туындысы болған. КСРО-да Әуесқойлар киносы Кеңес киносы достарының қоғамы (1925) құрылғаннан кейін пайда болады. Көптеген қалаларда, соның ішінде Алматыда, Қызылордада кино үйірмелері жұмыс істей бастаған. 

1957 жылы КСРО Кинематографистер Одағының жанынан киноәуескойлармен жұмыс істейтін Бүкілодақтық комиссия құрылады. Бұл комиссия киноталапкерлерінің фильмдерін насихаттап, олардың байқау-конкурстарын ұйымдастырып, киноталапкерлері үшін семинар-кеңестер өткізу ісімен айналысқан. Киноталапкерлерінің киностудиялары мәдениет үйлері мен сарайларының, пионерлер үйлерінің жанынан, сондай-ақ жоғары оқу орындарында ашылады. КСРО-да Әуесқойлар киносын кәсіподақ ұйымдары өз қамқорлығына алған. Әуесқойлар киносы кино өнерінің барлық жанрын қамтиды. Әуескойлар көркем, деректі, ғылыми-көпшілік, спорттық фильмдер түсірген, сөйтіп, кеңес адамдарының рухани жағынан жан-жақты өсіп-жетілуіне ықпал еткен. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат: Кино
Әлем медиа хабарлайды

**"Әлем медиа" хабарлайды** – аптасына 2 рет эфирге шығатын, қазақ және орыс тіліндегі тележоба. .Бағдарламаға әйгілі саяси қайраткерлер мен сарапшылар шақырылып, олар апта ішіндегі оқигаға талдау жасап, баға береді. Тікелей эфир.Ұзақтығы – 30 минут.
## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Әлем халықтарының ертегілері

**"Әлем халықтарының ертегілері"** – балаларға арналған бағдарлама. "Алатау" ұлттық арнасынан 1986–89 жылдар аралығында эфирге шықты. .Осы мерзім аралығында әлем халықтарының 100-ден астам ертегісі қазақ тіліне аударылып, бейнетаспаға түсірілді. Мақсаты – жас жеткіншектер бойына ертегі тілімен мейірімділік, қайырымдылық, ізгілік, әділеттік идеясын сіңіру. Отан деген ұғымға кірігетін туған жерге, елге деген сүйіспеншілікті балалар бойына сіңіру. Оларды ата–анаға құрмет көрсете білуге, білімді, өнерпаз болуға тәрбиелеу. Құрылымы – бағдарламаның аты айтып тұрғандай әлем халықтарының ертегілері қазақ тіліне аударылып, одан сон сахналық қойылымға лайықталып сценарий жазылды. Әрбір сценарийдің өзіндік өзегі, жағымды және жағымсыз кейіпкерлері мен қосалқы актерлер ойнайтын шағын рөлдері мен драматургиясы бар шатын спектакль десе де болатын. Әрине, апта сайын балаларға жаңа туынды ұсыну екі адамның, яғни режиссер мен редактордың ұйымдастыруымен дүниеге келіп жатқандықтан оңай емес еді. Бірақ өз ісімізге деген шынайы сүйіспеншілік пен көрермен алдындағы жауапкершілік пен адалдық алға жетелейтін. Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ драма театры, Ғабит Мүсірепов атындағы Балалар мен жасөспірімдер театрының актерлері сомдаған образдар кішкентай бүлдіршіндер көңілінен шығып отырды. Қазақ халқының ертегілері сахналанған кезде сол кезеңдегі "Қуыршақ театрының" меншігінде бар қуыршақтар арқылы дайындалған шағын қойылымдар кішкентай көрермендерге қатты ұнайтын. «Әлем халықтарының ертегілері»  айдары ақын-жазушы, сазгерлер қауымын да бейтарап қалдырмады. Бөбектерге арнап жазылған жаңа ән, жаңа әуендер редакция қоржынына келіп түсіп жататын. Сондай-ақ Қазақ теледидары тарихында тұнғыш рет бағдарламаның басталуы – "шапкасы" мультипликацияланды. "Қазақфильм" киностудиясының мультипликация бөліміне сол кездегі Телерадиокомитет төрағасы *[[Әшімбаев сағат|С.Әшімбаев]]* тарапынан арнайы тапсырыс беріліп, 2 минуттық мультфильм әзірленіп, оған арнайы музыка жазылды. Бұл копьютерлік "шапкалар" Қазақ теледидарына әлі келе қоймаған кезеңде бұл үлкен құбылыс еді. «Әлем халықтарының ертегілері» бағдарламасы кішкентай көрермендерін өз ойларынан ертегі жазуға, қиялғажайып суреттерін салуға түрткі болды. Редакцияға күнделікті келетін қоржын- қоржын хаттар бала қиялынан шыққан небір тамаша суреттер мен армандарға толы болатын. Қазақ тіліне, словак, чех, балкар, болгар, қарашай, тәжік, өзбек, түрік, араб, орыс, эскимос, неміс, армян, әзірбайжан, грузин, итальян, қытай, бирма, жапон, үнді, эстон, латвия, литва, корей, иран, араб және т.б халықтар ертегілерімен қатар Ганс Христиан Андерсен, К.Чуковский сияқты балалар жазушыларының төл туындылары да сахналанған. Әрине, басқа ұлттардың ертегісі арқылы олардың салт дәстүрін, киім үлгілерін көрсете отырып, шығармашылық топ жиі–жиі қазақ халқының ертегілерін таспаға түсіріп, сол бір ғажайып әлем арқылы ұлтымыздың басты құндылықтарын насихаттап отырды. Бағдарламаның тұжырымдамасы – эфирге шығу уақыты – сенбі, сейсенбі күні – қайталау. Жанры – телеқойылым. Таралу тілі – мемлекеттік. Редактор-жүргізушісі – С. Жиреншина, режиссері – Г. Шэкенова.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан телеарнасы бағдарламалары
Иінтемір

**Иінтемір**, **Абайма** - арбаның ағаштан жасалған дөңгелегінің сыртынан айналдыра кигізіліп бекітілген шеңбер түріндегі тұтас темір құрсау. Иінтемір дөңгелектің ағаш доғасын тозудан сақтайды, әрі күпшек пен кегейге (шабаққа) түсетін салмақты біркелкі бөліп отыратын функция атқарады. Этнос аралық байланыстар барысында орыс шеберлері дайындап, қазақтарға көбірек сатылуына байланысты оның "абайма" (обойма) деп аталуы да кіріккен сөз ретінде (мысалы, мылтықтың оқшантайы), яғни  атауының қазақша баламасы ретінде қолданысқа енді.

Иінтемірдің ішкі жағына ағаштан доғаланып жасалған бірнеше табан қимасын қатарластырып өбістірген соң олардың түйіскен жерінің ішкі жағына білезік тәрізді темір құрсау киіледі де, алдын ала дайындалған тесікке ұшы айыр, қалпақбас шеге кигізіледі. Шегенің шыққан айыр ұшын екі жаққа майырып, ағашқа сіңіре қағып тастайды. Құрсау мен иінтемір ұзынша шеге тәрізді темірмен осылайша тойтарып бекітіледі. Кейбір өңірлерде күпшекке киілетін иінтемірдің орысшаланған атауы абайма.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Әлемде журналист кадрларын дайындаудың үш жолы

**Әлемде журналист кадрларын дайындаудың үш жолы**. . *Біріншісі* – университеттік (төрт жылдық бакалавр, екі жылдық магистрлік, аспирантура) білім. *Екіншісі* – басқа мамандық иелерін журналистикаға икемдеу арқылы азғана уақытта біліктіліктерін арттыру. *Үшіншісі* – өз саласы бойынша университеттік білім алып шыққан маманды қосымша курстар арқылы білімі мен біліктілігін тағы бір шыңдай тусу. Осылардың ішіндеті әлемдік озық тәжірибе негізіндегі маман даярлау талаптарына сай келетіні – біріншісі. Себебі, мұнда шәкірттеріміз журналистиканың кырсырын, яғни онын тарихын, теориясын, психологиясын, логикасын, тағы басқа толып жаткан ішкі мәселелерін игеріп шығатын болады. Мұның келешегінің кемел екендігі осында жатса керек. Ең бастысы, шәкірт университеттік білім алып қана қоймай, оны одан әрі шыңдағысы келсе, журналистика ғылымымен де айналыса алады. Кешегі Кенес жүйесінің орталығы Ресейде тек қана баспасөзді зерттеу проблемаларымен айналысатын ғылыми зерттеу институты жұмыс істеді. Онда жүздеген ғалым жұмыс жасайды. Осы бір ғана мысал журналистиканың машық емес, мамандық, ғылым, теория, т.б. екендігінен нақты хабар береді.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
 Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Эротикалық фильм

**Эротикалық фильм** – үш жақты жазықтықты қамтитын эротикалық фильм Гонконгта түсірілді.. Идея авторы, фильмнің режиссері әрі продюсері кіші Стивен Шиу жаңа туындының (2009 жыл) махаббатқа толы көріністерін көрерменнің неғұрлым шынайы қабылдауына ынғайлы етіп жасауға бар күшін салды. Өйткені 3D технологиясына негізделген фильм барысында көрермен арнайы көзіддірік арқылы кейіпкерлермен бірге болғандай әсерге бөленеді. Туындының ләззатқа толы көріністері 25– 30%–ы құрайды және көбісі ірі пландарды қамтиды.

## Дереккөздер


Санат:Эротика
Әлемдегі телемұнаралар

**Әлемдегі телемұнаралар** – дәл қазіргі уақытта (2009 жыл) әлем бойынша ең алып 22 телемұнара бар.. Дүниежүзінің биік мұнаралар федерациясының (The Worid Federation of Great Towers) құрамын да солар толықтырып тұр. 
thumb|250px|right
Көктөбедегі мұнара әлемде биіктігі жөнінен теңіз деңгейінен есептегенде 1–орында, ал одан тыс 13– орында тұр. Жалпы ұзындығы – 372 метр.

Ал ТМД бойынша Ресейдің Останкиносы (540 м) мен Украина (385 м) және Ташкент теледидар мұнарасы (375 м.) кейінгі төртінші орында. Тізімнің басында Қытайдың Ганчжоу қаласындағы 610 метрлік телемұнара бастап тұр. Телемұнаралардың телесигналдарды таратудан тыс, туристер тартуда таптырмас табыс көзі. Канаданың Торонто қаласындағы "Си-Эн Тауэрын" (553 м.), Шанхайдағы "Шығыстың інжу-маржанын" (468 м), Куала– Лумпурдың "Менарасын" (421 м), Германияның "Берлин" мұнарасын және Париждің "Эйфелін" (216 м) жатқызамыз.

## Тізімі

## Дереккөздер


Санат:Теледидар мұнарасы
Әлемдік ақпараттық телеалмасуға жақындау

**Әлемдік ақпараттық телеалмасуға жақындау** – өз кезегінде дифференциалдылық пен арналардың түрленуіне алып келеді.. Олар: тақырыптық белгісі: Жер серіктік арналар; тәулік бойына жүретін спорт және музыкалық бағдарламалар (CaspioNet, Си–эн–эн, Би–би–си, Блумберг, НТВ плюс); аудиториялық (адрестік) белгілері бойынша: балалар, жастар, әйелдер, қариялар т.б. үшін (Культура, Школьник ТВ); ұйымдастырушылығы – Президенттік арна, саяси партиялар арнасы (Президент телерадиокешені, Парламент, Үкімет арналары); ұлттык белгілері бойынша: – жалпы мемлекеттік және жергілікті бағдарламалар, мемлекетаралык ("Мир" телерадиокомпаниясы, "Қазақстан", "Хабар", "Еларна", "Алматы", ГТРК,ТВЦ); уақыт белгілері бойынша: тәуліктік, белгілі бір уақытта әлде өткінші; қаржылық көздері бойынша: мемлекеттік (қаржылық) телеарна; ақылы – телекөрермендердің абоненттік төлемі есебінен немесе баспа басылымдарына жазылу үлгісі секілді; қоғамдық – қоғамдық ұйымдар қоры есебінен, кәсіпорын немесе жекелеген тұлғалардың қаражатынан; коммерциялық – өзін–өзі ақтайтын – жарнама есебінен (Эн–Эйч–Кей, 31 арна, КТК, Рахат,ТАҢ); арендалық – саяси партиялар, коғамдық ұйымдар, жекелеген тұлғалар не телефирма уақытты жалға алады.
## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Күляш Әшкеева

**Күляш Әшкеева**  (20 желтоқсан 1926 жыл, Семей) - телережиссер..  

Алматы театр және көркем өнер училищесін бітірген (1949). Еңбек жолын Алматы телестудиясында фильмотека меңгерушілігінен бастап, кейін жастар бағдарламасы редакциясында режиссер ассистенті, кейін режиссер қызметтерін атқарған. Студияда жастар хабарларының тартымды шығуы жолындағы ізденістері сәтті болған. Мәскеу және басқа да республикадағы осы тектес хабарларға еліктеушілік басым болғанымен, өзіндік идеясымен,  жаңа ізденістерімен оны ерекшелендіре білген. Көркемдік деңгейі жоғары,  әрі талғампаз режиссерлер категориясына қосылған. Алғаш қызметке орналасқан уақыттан бастап, зейнеткерлікке шыққанша осы қызметте істеген.

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Данияр Рахманұлы Әшімбаев

thumb|right|200px|Данияр Рахманұлы Әшімбаев
**Данияр Рахманұлы Әшімбаев** (15 қаңтар 1976 жыл, Алматы) - саясаттанушы, тарихшы. Ысты руынан шыққан.

Тұран университетін бітірген (1996). Еңбек жолын 1990 жылы Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының Орталық ғылыми кітапханасында кітапханашылықтан бастап, "Тұран-Азия" Холдинг орталығында менеджер, бөлім бастығының орынбасары, қаржы директоры, вице-президент (1993-2000) қызмет арқарып, 1994 жылы тамыз айынан "Кто есть кто в Казахстане" өмірбаяндық энциклопедиясының бас редакторы, 2004 жылы "Репутация" ЦКТ бас редакторы болған.

*"Кто есть кто в Казахстане"* (1995, 1997, 1998, 1999, 2001, 2002, 2003 жылдары), *"Казахстан 90-х. Правительства Кажегельдина: приватизация, коррупция и борьба за власть (2003)"* кітаптарының авторы. .

## Дереккөздер
 

Санат:15 қаңтарда туғандар
Санат:1976 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан саясаттанушылары
Санат:Қазақстан тарихшылары
Санат:Тұран университеті түлектері
Дидахмет Әшімханұлы

**Дидахмет Әшімханұлы**  (10 маусым 1950 жыл, Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Жаңаүлгі ауылы – 23 мамыр 2015 жыл, Алматы) — қазақ журналисті, қаламгер.

## Қызмет жолы
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетін бітірген (1978). Еңбек жолын Шығыс Қазақстан облысы "Коммунизм туы" (1975–1976), "Лениншіл жас" (1978) газеттерінде тілші болып бастаған, кейін "Қазақстан пионері" (қазіргі «Ұлан») (1978–1980), "Қазақ әдебиеті" (1980–1992) газеттерінде бөлім меңгерушісі, "Заман — Қазақстан" (1992–1993) газетінде бас редактордың орынбасары қызметтерін атқарған.

1992–1994 жылдары халықаралық «Заман — Қазақстан» газетінің бөлім меңгерушісі және газет редакторының орынбасары болған.

1994 жылы халықаралық "Түркістан" газетінде бас редактордың орынбасары болады.

1986 жылы Қазақстан Жазушылар және Қазақстан Журналистер одақтарының мүшесі болады.

2003 жылы "Ел-шежіре" қоғамдық қорының президенті, "Алаш" баспасының директоры.

## Шығармашылығы
**Әңгімелер мен повестер жинақтары:**
* «Аққабаның толқыны» (1981), 
* «Он бірінші күз» (1987),
* «Каменная падь» (1990), 
* «Жер аңсағай сары атан» (1998), 
* «Самырсын сазы» (2000)
* «Әңгіме емес әңгімелер» (2004).

Жеке шығармалары өзбек, қырғыз, қытай, моңғол, орыс, украин, мари тілдеріне аударылған. Сондай-ақ А. Курчаткин, Т. Минулмен, А.Аширов, Х. Абдуллин, П. Пурзверу, тағы басқа шығармаларын қазақ тіліне аударған.

## Жетістіктері
"Жалын" жабық бәйгесінің екі мәрте жүлдегері. Жас жазушылардың Бүкілодақтық VII кеңесіне қатысқан. Жекелеген бірнеше шығармасы бірқатар шетел тілінде шыққан. 2005 жылы халықаралық "Алаш" әдеби сыйлығына ие болған.

## Дереккөздер

Санат:10 маусымда туғандар
Санат:Катонқарағай ауданында туғандар
Санат:23 мамырда қайтыс болғандар
Санат:2015 жылы қайтыс болғандар
Санат:Алматыда қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Қазақстан жазушылары
Әлемдік медиа индустрия

**Әлемдік медиа индустрия** – алдағы бес жыл шамасында (2007 жыл) жылына 6,4% қарқынмен өсіп, 2011 жылға қарай көлемі 2 триллион АҚШ долларына жетпек. . Ал сол жылы, әсіресе, газет шығарудағы шығын мөлшері артпақ. АҚШ әлем медиа нарығында баяу қаркынмен ілгерілейтін, бірақ соның өзінде ірі көшбасшы болып қала бермек.
## Дереккөздер


Санат:Индустрия
Бекжан Әшірбаев

**Бекжан Әшірбаев**  (1974 жыл, Түркістан облысы, Мақтаарал ауданы, "Ленин жолы" ауылы) - айтыс ақыны, сазгер, журналист.

## Өмірбаяны
* ҚазҰУ-ді бітірген (1996).
* Сол жылдан журналистика факультетінің журналистика тарихы кафедрасына оқытушы болып кірген. Кафедраның аға оқытушысы.
* 2001 жылы "Қазақ университеті" газетінің редакторы
* 2008 жылы "Қазақ әдебиеті" газеті бас редакторының орынбасары болады.

## Шығармашылығы
* 1989 жылдан бері республикалық ақындар айтысына қатысып келеді.
* Қазақ еліне әнші Тоқтар Серіковтің орындауындағы "Көршінің қызы" деген әнімен танылған әуесқой сазгер..

## Дереккөздер

Санат:1974 жылы туғандар
Санат:Мақтаарал ауданында туғандар
Санат:Айтыс ақындары
Санат:Қазақстан сазгерлері
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Қазақ әдебиеті газеті журналистері
Санат:Қазақ университеті газетінің редакторлары
Әлемді көру

"**Әлемді көру**" – 1963 жылы тұнғыш рет "тікелей эфирден" жаңадан ұшырылған "Телестар" ғарыш байланыс жүйесі арқылы жүзеге асырылған трансляцияны әлем көрермендері тамашалады. . Міне, осылайша "әлемді көру" деп мамандар атаған ақпараттық хабарлардың жаңа кезеңі басталды. Америкалық телекомпаниялары ғарыштық жүйеге айрықша назар аударды. 1970 жылы "Синком", "Эрли Берд" Жер серіктері ішкі хабарларға кызмет етті. 
## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Әлемдік ақпарат нарығы

**Әлемдік ақпарат нарығы** – өзінің мәні жағынан тауарлар мен қызметтердің дәстүрлі нарығы болып табылмайды. . Оның сыры мынада – оған стратегиялық сипаттағы саяси, идеологиялық, мәдени-дүниетанымдық себептер бойынша мазмұны әлемдік экономикалық акпараттық қатынастар субъектілері арасында еңбекке мамандану және сонымен ілесе жүретін біріктіру болып табылатын классикалық халыкараралық еңбек бөлінісі тән емес.
## Дереккөздер
	

Санат: Экономика
Әлеуметтік жарнама

**Әлеуметтік жарнама** – қоғамдық құндылықтарды насихаттайды, халықтың қорғансыз бөлігінің (балалардың, егде кісілердің, мүгедектердің) мүдделерін жақтап, қорғайды, тіршілікті қамтамасыз етуге бағытталған жалпы қоғамдық мүдделерді (қоршаған ортаны, жан-жануарларды қорғау) көздейді. .
## Дереккөздер


Санат: Әлеуметтану
Санат:Жарнама
Әлеуметтік зерттеу

**Әлеуметтік зерттеу** – нәтижесі бойынша (репрезентативті таңдау бойынша республиканың барлық аймағынан 1200 адам сұралған) қазақстандыктар БАҚ жұмысындағы мынадай жайларға: а) жарнаманың негізсіз көптігіне (45,6); э) қоғаммен мемлекеттің нағыз ділгер мәселелеріне назар аудармауға, олардың мүддесін өздерінің меншік иелерінің мүддесімен ауыстыруға (31,8); б) БАҚ-тың билік орындарына тәуелділігіне (29,7); в) жалған ақпараттың таратылуына (26,3) көңілі толмайтынын білдірген. Осындай себептердің салдарынан маңызды әлеуметтік интернет ретінде БАҚ–қа қоғамдық сенімнің төмендеуінің орын алуы мүмкін. .
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Әлеуметтік зерттеу сұхбат

**Әлеуметтік зерттеу сұхбат** – қазіргі заманда ғана кездесе бастады. "Труд" газетіндегі "Сауалнамаға 100 жауап" немесе" Қоғамдық көз-қарас институты" ("Комсомольская правда") сұхбат түрінде жауаптар өте маңызды. . Бұл сұрақтар көп халыққа арналған. Бұл жолмен анонимді жауаптар алуға болады. Басқарушылар мен жұмысшыларға арнайы сұрақтар дайындалады. Сауалнаманы құрастырушылар үшін бір адамның пікірі емес, үлкен топтың пікірі маңызды болады, сол арқылы өндірістік ұйымның басшысының объективті портретін жасауға мүмкіндік алады. 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Базарбай Әлеуханұлы

**Базарбай Әлеуханұлы** (1959 жыл. Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданы Қараағаш ауылы) – тележурналист, ақын, БКҚ топ-менеджері.. Қарағанды политехникалық институтын (1987 жыл), Орталық Азия институтын (2001жыл), Қазақстан – Ресей университетін бітірген (2006 жыл). Еңбек жолын 1980 жылы Қарағанды қаласындағы жылу жабдықтары зауытында шебер болып бастаған. Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газетінде тілші (1989 жыл), облыстық «Жезқазған туы» газетінде тілші (1991жыл), «Шапағат» шағын мемлекеттік кәсіпорнының директоры (1992 жыл), Жезқазған облыстық мемлекеттік мұрағаты директорының орынбасары, директоры (1994–95 жылдар), Жезқазған қаласы әкімінің баспасөз хатшысы (1997 жыл), 1999 жылдан бастап Жезқазған қалалық «Дидар» телерадиохабарын тарату дирекциясының директоры. «Нұр Отан» ХДП Жезқазған қалалық филиалының саяси кеңесінің мүшесі (2006 жыл). Қоғамдық негізде «Нұр Отан» ХДП Жезқазған қалалық филиалы төрағасының орынбасары және партиялық бақылау комитетінің төрағасы. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. ҚР Конституциясының 10 жылдығы, Елорда – Астананың 10 жылдығына арналған медальдармен, ҚР Президентінің Алғыс хатымен, Мәдениет және Ақпарат Министрінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:Журналистика

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Абақты

thumb|right
thumb|200px|Зындан. Бухара, 1915 ж.
**АБАҚТЫ** - қылмыс істеген адамды уақытша қамауға арналған орын. Сот жазасын өтеу үшін қылмыскерді бас бостандығынан айырып, бұрынғы қауіпті қылықтарын одан әрі өрістетпеу мақсатымен, оны басқа адамдардан, қоғамнан оқшаулатып, абақтыға қамаған.
Байырғы қазақ тұрмысында қылмысты, жазалы адамды уақытша қамау қажет болса қолын артына байлап, кісе белдігін, баскиімін шешіп (әйелмен бірдей болды дегенді білдіреді), тізерлетіп, бетіне күйе жағып киіз үйдің керегесіне немесе үлкен арбаның доңғалағына таңып тастайды. Қасына күзетші қояды. Сондай-ақ, уақытша қамаудың киіз туырлыққа орап таңып тастау тәрізді жолдары да болған. Абақты сөзінің тағы бір көне нұсқасы лабақты. Жазалы, қылмысты адамды қауымнан оңашалаудың мырзақамақ түрме деген түрлері қазақ ортасында XIX ғасырдан тарала бастады. Ертеде көшпелілер арасында болмаған, кейінгі кезде пайда болған орыс отаршылдығымен бірге келген бұл «құбылысты», қазақтар тосырқап қабылдағанын Арқадағы әнші Мәдидің: 

 *Абақты қатар-қатар болады екен,* 
 *Ішіне жақсы-жаман толады екен, *
 *Ішіне сол шіркіннің кіріп барсаң, *
 *Көңілің су селкендей болады екен, *

- деген өлеңінен байқауға болады.
«Жігіттің жақсысы ортамда сыналады, аттың жақсысы арбада сыналады», - деген мақалдағы ортам жерден терең етіп ор қазылып, жан-жағы айналдырыла қоршалды. Қылмыскердің аяқ-қолын байлап, абақтының осы түрі ортамға салып қойған. Айыпты адамды ұстайтын ортамға ұқсас, жерден мүлдем терең етіп қазылған абақтының түрі - зындан шығыс елдерінде ертеде кең таралған.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
*