Варденис

**Варденис** () — Арменияның Гегаркун облысындағы Масрик жазығында орналасқан қала. Варденис халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 12 753 адамды құрады. Варденис - Армениядағы 59 қаланың бірі және халық саны бойынша 34-ші орында.

## Географиялық сипаттамасы
Ереваннан 168 км, облыс орталығы Гавардан 75 км және Севан көлінің оңтүстік-шығыс жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Варденис Үлкен Арменияның тарихи Содк аймағының құрамына кіреді.

Шілде және тамыз айларында температура 20°C-тан 30°C-қа дейін, ең жоғары температура 35°C-қа дейін жетеді. Қысы қатал, қаңтардағы орташа температура -6°C, ал қысы алты айға созылады.

## Тарихы
Аңыз бойынша, Варденистің негізін қалаушы (шамамен б.з.д. 25 ғасыр) Хайктың немересі Гегам болған. Қоныс Гегамабак деп аталған. Сюник патшасы Габурн Васак 9 ғасырда тасталған ауылды қалпына келтіріп, оны Васакашен деп өзгерткен. Ұзақ уақыт бойы ол әртүрлі армян мемлекеттік құрылымдарының (Багратид Армениясы, Хачен княздігі) құрамында болған, содан кейін көшпелі тайпалардың ғасырлар бойы шапқыншылығына ұшыраған: 13 ғасырда моңғол-татарлар және 14-16 ғасырларда оғыз түріктері. 16-18 ғасырларда қоныс Воскешен (армян тілінде «алтын» дегенді білдіреді) деп аталған.

19 ғасырдың басында қазір Ресей империясының құрамына кіретін Воскешен халқы ауылды тастап, Грузияға қоныс аударған. Алайда, 1830 жылдарға қарай Батыс Армениядан (негізінен Диядиннен) қоныстанушылар Воскешенге қайта қоныстанды. Алайда, көп ұзамай әзербайжандар сол жерге қоныстанып, үлкен қауымдастық құрды. Қоныстың атауы әзербайжандық формаға – Басаргечарға өзгертілді. 1969 жылдан кейін қоныс қаланың оңтүстік-батысындағы биік таудың атымен Варденис деп өзгертілді. 

Армения Кеңестік Социалистік Республикасы кезінде Варденис қаласы Варденис ауданының әкімшілік орталығы қызметін атқарды. 1988 жылы басталған Қарабақ қақтығысы Варденисте этникалық қақтығыстарға әкелді. 2022 жылдың қыркүйегінде Вардениске, сондай-ақ Джермук, Горис және Сотк сияқты бірнеше басқа армян қалаларына Әзербайжан қарулы күштері шабуыл жасады.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қала экономикасында өнеркәсіп маңызды рөл атқарады. Қаланың бір кездері дамыған өнеркәсіптік кәсіпорындарынан тек тамақ өңдеу зауыттары (сүт және наубайхана) ғана қалды және жұмыс істеуде. Вартенистегі фермерлер мал шаруашылығымен, сондай-ақ дәнді және жемдік дақылдар өсірумен айналысады.

Қалада мәдени орталық, кітапхана, спорт залдары және бассейн бар. Екі қонақ үй, бес балабақша және төрт орта мектеп жұмыс істейді.

## Көрнекі орындары
Варденис тарихи маңызға ие, себебі ол Жібек жолы дәуірінде ірі сауда орталығы болған. Қалада Варденис бекінісі, Әулие Аствацацин шіркеуі және ежелгі хачкарлар (армян крест тастары) сияқты бірнеше мәдени және тарихи ескерткіштер бар. Варденистің негізгі көрікті жерлері:
* **Севан көлі** — Варденис маңында орналасқан әдемі биік таулы көл. Бұл Армениядағы ең үлкен көл, мөлдір суы бар және қайықпен жүзу, балық аулау және жүзу үшін танымал орын. Сондай-ақ, келушілер Севан көлінен айналадағы таулардың көріністерін тамашалай алады.
* **Варденис өлкетану мұражайы** — Варденис өлкетану мұражайында аймақтың тарихын, мәдениетін және археологиясын зерттейтін көптеген қызықты көрмелер өткізіледі. Мұнда бұл аймақ пен оның халқы туралы көбірек білуге болады.
* **Урцадор шіркеуі** — Варденистің солтүстік-шығысында орналасқан 9 ғасырдағы шағын армян шіркеуі. Шіркеу әдемі сәулетімен және өзінің әшекейлі оюларымен және күрделі фрескаларымен танымал.
* **Варденис үңгірі** — танымал кемпинг және жаяу серуендеу орнына айналған табиғи үңгір. Туристер үңгірді аралап, ішіндегі соқпақты бойлай орналасқан таңғажайып жартастар мен сарқырамаларды тамашалай алады.
* **Норатус зираты** — Варденис қаласының маңында орналасқан. Мұнда хачкарлар деп аталатын ежелгі армян қабір тастарының коллекциясымен танысуға болады.

## Галерея

Plaza central de Vardenis.jpg|Орталық алаң
Vardenis 3.jpg|Варденис көрінісі
Vardenis001.jpg|Киелі Құдай Анасының шіркеуі
Vardenis022.jpg|Варденис көшесі


## Дереккөздер

Санат:Армения қалалары
Санат:Гегаркун облысы қалалары