open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ақай ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Ақай ауылдық округі** – Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақай ауылы кіреді. Орталығы – Ақай ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 5478 адамды (2819 ер адам және 2659 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қармақшы ауданы ауылдық округтері
Ақсазды

**Ақсазды** (2008 ж. дейін — *Петровка*) — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Үшқұдық ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 27 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 208 адам (101 ер адам және 107 әйел адам) болса, 2009 жылы 109 адамды (46 ер адам және 63 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 64 адамды (25 ер адам және 39 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Үшқұдық (Ақтөбе облысы)

**Үшқұдық** (2010 ж. дейін — *Богословка*) — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл, Үшқұдық ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 42 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1299 адам (644 ер адам және 655 әйел адам) болса, 2009 жылы 1032 адамды (499 ер адам және 533 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1346 адамды (692 ер адам және 654 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Үшқұдық ауылдық округі

**Үшқұдық ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Алға ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Үшқұдық, Ақсазды, Жерұйық ауылдары кіреді.

## Тарихы
2007 жылы Ключевой ауылдық округі **Үшқұдық ауылдық округі**, 2008 жылы Петровка,  Луговое ауылдары **Ақсазды**, **Жерұйық**, 2010 жылы Богословка ауылы **Үшқұдық** ауылы болып өзгертілді.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1618 адамды (824 ер адам және 794 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы ауылдық округтері
Амангелді (Алға ауданы)

**Амангелді** — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Қарабұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 306 адам (153 ер адам және 153 әйел адам) болса, 2009 жылы 231 адамды (111 ер адам және 120 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 124 адамды (58 ер адам және 66 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Қарабұлақ (Алға ауданы)

**Қарабұлақ** — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл, Қарабұлақ ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 37 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 914 адам (462 ер адам және 452 әйел адам) болса, 2009 жылы 530 адамды (259 ер адам және 271 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 452 адамды (238 ер адам және 214 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Бесқоспа

**Бесқоспа** — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Бестамақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 14 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 321 адам (164 ер адам және 157 әйел адам) болса, 2009 жылы 318 адамды (164 ер адам және 154 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 468 адамды (249 ер адам және 219 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Бестамақ ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Бестамақ ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Алға ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бестамақ, Бесқоспа ауылдары кіреді. Орталығы – Бестамақ ауылы.

## Тарихы
1997 жылы таратылған Қарағаш ауылдық округі (орталығы Самбай а.) қосылды. Кейін Бестамақ ауылдық округінен Қарағаш ауылдық округі қайта бөлініп шықты.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 4217 адамды (2159 ер адам және 2058 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы ауылдық округтері
Бестам ауылдық округі

**Бестам ауылдық округі** – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бестам ауылы кіреді. Орталығы – Бестам ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2007 адамды (1014 ер адам және 993 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шиелі ауданы ауылдық округтері
Болгарка (Ақтөбе облысы)

**Болгарка** — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Сарықобда ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 63 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 922 адам (470 ер адам және 452 әйел адам) болса, 2009 жылы 480 адамды (237 ер адам және 243 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 395 адамды (205 ер адам және 190 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Қарындаш

**Қарындаш** — жазғыш материалдан жасалған (көмір, графит, кептірілген бояу және т.б), жазуда, сурет салуда, сызуда, құрылыстық және өндірістік жұмыстарда қолданылатын, шыбық (стержень) түріндегі құрал. Қарындаштың түсіне және қаттылық қасиетіне байланысты көп түрлері бар, сонымен қоса грифельді ауыстыруға болатын, көп рет қолданылатын механикалық қарындаштар да кездеседі.

Санат:Кеңсе жабдықтары
Санат:Кеңсе тауарлары
Санат:Жазу құралдары
Сарықобда ауылдық округі

**Сарықобда ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Алға ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарықобда, Болгарка ауылдары кіреді. Орталығы – Сарықобда ауылы.

## Тарихы
Кеңес заманында *Бессараб ауылдық кеңесі* деп аталған. 1997 жылы Сарықобда ауылдық округі (орталығы Сарықобда а.) таратылып, Ильинка ауылдық округіне (орталығы Ильинка а.) қосылды. Кейін Ильинка ауылдық округінен Сарықобда ауылдық округі қайта бөлініп шықты.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 776 адамды (409 ер адам және 367 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы ауылдық округтері
Еркінкүш

**Еркінкүш** — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Тамды ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан оңтүстікке қарай 20 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 231 адам (115 ер адам және 116 әйел адам) болса, 2009 жылы 213 адамды (110 ер адам және 103 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 152 адамды (78 ер адам және 74 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Талдысай (Алға ауданы)

**Талдысай** — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Тамды ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 8 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 316 адам (155 ер адам және 161 әйел адам) болса, 2009 жылы 309 адамды (169 ер адам және 140 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 234 адамды (141 ер адам және 93 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Ерназар (Ақтөбе облысы)

**Ерназар** — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Қарақобда ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 36 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 240 адам (133 ер адам және 107 әйел адам) болса, 2009 жылы 131 адамды (74 ер адам және 57 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 47 адамды (24 ер адам және 23 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Қарақобда (ауыл)

**Қарақобда** — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл, Қарақобда ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 47 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 899 адам (451 ер адам және 448 әйел адам) болса, 2009 жылы 540 адамды (283 ер адам және 257 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 430 адамды (228 ер адам және 202 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Тамды ауылдық округі

**Тамды ауылдық округі:**
* Тамды ауылдық округі — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы әкімшілік бірлік. 
* Тамды ауылдық округі — Жамбыл облысы Талас ауданындағы әкімшілік бірлік.
Есет батыр Көкіұлы ауылы

**Есет батыр Көкіұлы** (2008 ж. дейін — *Павловка*) — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл, Бесқоспа ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 14 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1585 адам (807 ер адам және 778 әйел адам) болса, 2009 жылы 1539 адамды (783 ер адам және 756 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1603 адамды (797 ер адам және 806 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Дәптер

**Дәптер** — қағаздан жасалған парақтардан тұратын, әртүрлі әдістермен бекітілген (спиральдау, тігу, қапсырмалау) ақпараттың жазбаша тасымалдаушысы, жазылымдарға арналған заты. Дәптердің парақтары таза, тор көзді, таза жолды және т.б болуы мүмкін. Дәптерлерді көбінесе оқушылар, студенттер қолданады. Сонымен қоса дәптерлер ғылыми практикада лабараториялық журнал ретінде, медицинада амбулаторлық карта ретінде кездеседі.

## Сөз төркіні
Грекше: διφθέρᾱ (diphthérā) "тері" > арабша/парсыша: دفتر (daftar) > қазақша: дәптер.

## Пайда болу тарихы
Б.з.б. VII ғасырдан бастап, ежелгі гректер мен римлендер сүйек және қорғасын тақтайшалардың орнына ақпаратты, суреттерді балауызбен қапталған ағаш тақтайшаларға жаза бастады. Жазбаларды стилус арқылы жасаған және теріс жағымен сүрткен. Осындай тақтайшалар төрт данадан бекітілген.

## Құрылымы
Дәптердің құрылымы брошюраға ұқсас келеді, яғни сыртыңда қаптама, ал ішінде әртүрлі әдіспен бекітілген парақтар бар. Көбінесе оқушы дәптері 12, 18, 24, 36, 48, 60, 80, 96 парақтан тұрады.

Санат:Кеңсе тауарлары
Санат:Кеңсе жабдықтары
Турник

Турник немесе белтемір - спорттық аспап. Турниктегі жаттығулар ер азаматтардың арасында өтетін жарыстардың құрамына да кіреді. Турник көбінесе гимнастикалық аспап ретінде қарастырылады. Турниктегі жаттығулар немесе элементтер өте оңай болғандықтан, турникті барлық спортзал төрінде көруге болады. Турникте орындалатын элементтерге жай тартылу, қол арасын көбірек ашып тартылу, офицер шығуы, капитан шығуы және т.б. жатады.
нобай|Ауладағы қарапайым турник
## Турник тарихы
Турникті ойлап тапқан "гимнастика әкесі" - деп жазылады шетел ғалымдарының еңбектерінде. Бұл лақаб атқа ие болған Фридрих Людвиг Ян. Ол 18-19 ғасырлар аралығында өмір сүрген. Наполеон Пруссия әскерін ойсырата жеңген уақытта, неміс ғалымы өз ұлтының рухын дене шынықтыру арқылы көтермекші болған. Фридрих Ян жаттығуларға арналған алғашқы аппаратураларды ойлап тапты. Турниктен басқа ол кіші ат, бөренелерді ойлап тапқан.
## Турник орналасуы
Турниктер алғашында ойықтарда орналасқан. Яғни, қабырғалардың арасында, есік тұсында. Мұндай турниктердің атауы - "есік турнигі". Екі ғасыр ішінде бұл спорттық аспап дамып, түрлі өзгерістерге ұшырады. Қазіргі таңда екі паралель жазық арасына қойылып, алынатын әмбебап турниктер жетерлік. Жарда орналасқан турниктер кронштейндер арқасында тұрғандықтан, берік болып саналады.
## Турниктегі жаттығулардың пайдасы
Турникте асылып тұрудың өзі ағзаға пайдалы. Бұл кезде денемізді бос ұстасақ, омыртқа созылады. Дәрігерлер бұл жаттығуды сколиозбен ауыратын адамдарға ұсынады. Турникте асылып тұру жаттығуын жай тартылумен кезектестіріп жасау қажет. Турникте асылып тұрып аяқтарымызды тоқсан градус шамасына дейін көтеру белге өте пайдалы және бұл жаттығу қарт адамдарға ұсынылады. Сонымен қатар турникте асылу бойдың өсуіне септігін тигізеді.

## Дереккөздер
Қазақстан әуекомпанияларының тізімі

Санат:Қазақстан әуе компаниялары
Санат:Қазақстан компаниялары
Санат:Қазақстан бойынша тізімдер
Көкшетау қаласының тарихы мұражайы

**Көкшетау қаласының тарихы мұражайы** — республикалық маңызы бар мұражай. Ғимараты қаланың ескі бөлігі Қанай би көшесі, 32 үйде орналасқан. Құрылысына келсек, бір қабатты, қаусырмалы терезелерден тұратын, қоңыр үй.

Мұражай қорында 16 мың экспонат сақталуда. Олар 1824 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейінгі Көкшетаудың тарихын бейнелейді.

## Тарихы
XIX ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басында бұл жерде Кеңес дәуірінің 1889-1905 жылдарғы қоғам қайраткері В.В. Куйбышевтың жанұясы тұрған. Ұлы Отан соғысы кезінде Кеңес әскерінің жараланған жауынгерлеріне арналған госпиталь орналасқан бұл жерде кейін бұл үйде В.В. Куйбышевтің мұражайы ретінде ашады. Ал 2000 жылы ол қаланың тарихи мұражайы болып қайта құрылды.

## Мұражай құрылымы
Бірінші залы Абылай хан, Кенесары, Қанай би секілді тарихи тұлғалар туралы құнды жәдігерлерге толы. Олардың өмірі мен қызметі XVIII ғасырдағы Көкшетау қаласымен тығыз байланысты болған. Залдың шағын көлемді экспозициясы белгілі қазақ тарихшысы Шоқан Уәлиханов жайлы құнды мағлұматтар береді. 

Екінші залда В.В. Куйбышев атындағы мемориалды музей мұрағаттары қорының кейбір экспонаттары қойылды. Сонымен бірге Кеңес өкіметінің қалыптасу жылдарын бейнелейтін құжаттар мен фотоматериалдардың үлгілері, ХХ ғасырдың басындағы Көкшетау көріністерін бейнелейтін фотосуреттердің жиынтығы да бар. Науан Хазірет атындағы мешіттің суреттері де экспозицияның қатарына кіреді.

Үшінші залдың экспозициясы Көкшетау қаласындағы темір жолдың пайда болуына арналады. 1922 жылдан бері алғашқы пойыздар қатынай бастады. Осы залдағы өзге жәдігерлер болса, Ұлы Отан соғысы және тың игеру жылдарындағы Көкшетауды бейнелейді. 

Төртінші залда келушілердің назарына өнеркәсіптік кәсіпорындардың дамуы мен қазіргі қаланың тарихы туралы мәліметтер ұсынылады. Бұл жерде қойылған стендттер денсаулық сақтау, білім беру салаларының тарихын сипаттайды. Тәуелсіз Қазақстанның жемісті кезеңдерін де сипаттайтын тарихи жәдігерлерді орналастырылған.

Бесінші залда қала мәдениетінің дамуы туралы мәліметтер жинақталған. Экспозиция музейдің ауласында экскурсия аяқталады. Ондағы жабық алаңда «Кадиллак» маркалы автокөлік, жүгенді көліктер — қысқы шана мен арба қойылған. 

## Галерея

Көкшетау қаласының тарихы музейі.jpg
Экспонаттар.jpg|"Кадиллак" маркалы автокөлік және жүгенді көлік
Мұражай ескерткіштері.jpg|Мұражай ескерткіші


## Дереккөздер

* http://e-history.kz/kz/publications/view/1241 
* Ақмола облысы әкімінің ақпараттық порталы

Санат:Қазақстан мұражайлары
Санат:Ақмола облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Көкшетау
Көктоғай (Ақтөбе облысы)

**Көктоғай** (2009 ж. дейін — *Голубиновка*) — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Қарақұдық ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 61 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 423 адам (213 ер адам және 210 әйел адам) болса, 2009 жылы 327 адамды (165 ер адам және 162 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 263 адамды (138 ер адам және 125 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Тікқайың

**Тікқайың** (2009 ж. дейін — *Ивановка*) — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Қарақұдық ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 55 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 441 адам (227 ер адам және 214 әйел адам) болса, 2009 жылы 369 адамды (194 ер адам және 175 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 299 адамды (153 ер адам және 146 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Қарақұдық (Алға ауданы)

**Қарақұдық** (2009 ж. дейін — *Черноводск*) — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл, Қарақұдық ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 48 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 984 адам (488 ер адам және 496 әйел адам) болса, 2009 жылы 846 адамды (427 ер адам және 419 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 941 адамды (466 ер адам және 475 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Қарақұдық ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Қарақұдық ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Алға ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қарақұдық, Көктоғай, Тікқайың ауылдары кіреді. Орталығы – Қарақұдық ауылы.

## Тарихы
Кеңес заманында *Гагарин ауылдық кеңесі* деп аталған. 2009 жылы Черноводск ауылдық округі **Қарақұдық ауылдық округі** және Черноводск, Голубиновка, Ивановка ауылдары **Қарақұдық, Көктоғай, Тікқайың** болып өзгертілді.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1503 адамды (757 ер адам және 746 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы ауылдық округтері
Қарақұдық ауылдық әкімдігі

**Қарақұдық ауылдық әкімдігі** – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қарақұдық ауылы кіреді. Орталығы – Қарақұдық ауылы. 2010 жылы ауылдық округ ауылдық әкімдік болып қайта құрылған.

## Дереккөздер

Санат:Бұқар жырау ауданы ауылдық округтері
Қарақұдық ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Қарақұдық ауылдық округі** – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Кеңес, Қарақұдық, Қараөткел, Ынтымақ ауылдары кіреді. Орталығы – Қарақұдық ауылы. 2004 жылы *№1 ферма* ауылы таратылды.

## Дереккөздер

Санат:Ертіс ауданы ауылдық округтері
Қайнар (Ақтөбе облысы)

**Қайнар** (1993 ж. дейін — *Октябрьское*) — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл, Тоқмансай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 48 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 985 адам (485 ер адам және 500 әйел адам) болса, 2009 жылы 951 адамды (484 ер адам және 467 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 736 адамды (362 ер адам және 374 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Тоқмансай ауылдық округі

**Тоқмансай ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Алға ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қайнар, Тоқмансай ауылдары, Тоқмансай темір жол бекеті кіреді. Орталығы – Қайнар ауылы. Округ құрамында болған *Өлетті* ауылы 2015 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1224 адамды (615 ер адам және 609 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы ауылдық округтері
Соломон Гуггенхейм мұражайы

**Соломон Гуггенхейм мұражайы** () — АҚШ орналасқан өнер мұражайы, қазіргі таңдағы заманауи өнер түрін дамытатын танымал мұражай. Өзінің тарихын 1939 жылы Гуггенхайм фондынан бастады. Бастамашысы меценат Соломон Роберт Гуггенхайм болып келеді.

## Тарихы
1943 жылдың маусым айында фонд мұражай дизайнын танымал архитектор Фрэнк Ллойд Райтқа тапсырады.

## Архитектурасы
Музей сырты төңкерілген пирамида тәрізді мұнараға ұқсас келеді. Бұл XX ғасырдың ең көрікті архитектуралық туындысы болады. Мұражай құрылысы 1959 жылы аяқталды, ол уақытта Соломон Гуггенхай мен Фрэнк Райт қайтыс болған.

## Директоры
1961—1988 — Томас Мессер (1920—2013)

## Мұражай филиалдары
*Венециядағы филиал;
*Лас-Вегас филиалы (2001—2008);
*Берлин филиалы (2012 жылы жабылған);
*Бильбаодағы Гуггенхайм музейі;
*Гуггенхайм мұражайы Абу-Даби;
*Гуггенхайм музейі Гвадалахаре, Мексика; Гуггенхайм музейі Вильнюсе, Литва;
*Гуггенхайм музейі Хельсинки, Финляндия (проектелуде)

## Көрмелері
Гуггенхайм музейі көптеген ұлттардың өмірін көрсететін таңғажайып көрмелер ұйымдастырады. Африка континентінің өнерін, 5 мыңдық Қытай тарихы мен Ацтек империясын. Кең ауқымды Ресей көрмелері (кураторы- З. И. Трегулова). О. Кипренский, Д. Левицкий, К. Брюллов, А. Иванов, И. Репин, И. Крамский, Н. Ге, М. Врубель, В. Серов, К. Малевич, М. Шагал, А. Дейнеки, А. Лактионов сияқты суретшілердің туындылары көрмеде орын алды.
Қазіргі кезде Гуггенхайм мұражайына жылына 3 миллион адам барады, ал Лас-Вегас филиалы ашылған соң бұл көрсеткіш артады.

## Дереккөздер
*https://www.tourister.ru/world/america/united-states/..

*http://www.espanarusa.com/ru/pedia/article/574435

Санат:АҚШ мұражайлары
Қарағандысай (ауыл)

**Қарағандысай** (1993 ж. дейін — *Новоалексеевка*) — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Маржанбұлақ ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 68 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 364 адам (186 ер адам және 178 әйел адам) болса, 2009 жылы 131 адамды (70 ер адам және 61 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданының таратылған елді мекендері
Қайыңдысай (Ақтөбе облысы)

**Қайыңдысай** (2007 ж. дейін — *Берёзовка*) — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Маржанбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 60 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 352 адам (167 ер адам және 185 әйел адам) болса, 2009 жылы 452 адамды (230 ер адам және 222 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 296 адамды (170 ер адам және 126 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Құмсай (Алға ауданы)

**Құмсай** (2009 ж. дейін — *Новосергеевка*) — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Қарақобда ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан батысқа қарай 33 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 435 адам (213 ер адам және 222 әйел адам) болса, 2009 жылы 226 адамды (112 ер адам және 114 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 132 адамды (69 ер адам және 63 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Қызылту (Ақтөбе облысы)

**Қызылту** — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Бесқоспа ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 24 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 133 адам (75 ер адам және 58 әйел адам) болса, 2009 жылы 110 адамды (59 ер адам және 51 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 63 адамды (36 ер адам және 27 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Бесқоспа ауылдық округі

**Бесқоспа ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Алға ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Есет батыр Көкіұлы, Қызылту ауылдары кіреді. Орталығы – Есет батыр Көкіұлы ауылы.

## Тарихы
Кеңес заманында *Максим Горький ауылдық кеңесі* деп аталған. 2008 жылы Павловка ауылы **Есет батыр Көкіұлы** ауылы болып өзгертілді. 2012 жылы *Темрей* ауылы таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1666 адамды (833 ер адам және 833 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы ауылдық округтері
Эльфтер

**Эльфтер** ( — ) — бұл сиқырлы күштерге ие, адамға ұқсас неміс мифологиясы мен фольклорындағы фантастикалық жаратылыстар.

Эльфтердің қанаттары бар. Бұл жандар сұлу және мейірімді бола алады, сондай-ақ сүйкімсіз, кейде жаман болуы мүмкін. Мысалы, эльфтер саяхатшыларды жолдан айнытып тастайды және адамдарды қорқытады. Кейбір балалар балалардан шыққан тістерді алатын «тіс сиқыршысына» сенеді. Ол алған тістердің орнына күміс тиын береді. Бірақ мейірімді эльфтерге де сенуге болмайды. Мысалы, эльфтер еліне кірген адамдарға онда тамақ ішуге де, су ішуге де болмайды, әйтпесе олар ешқашан үйге қайта алмайды деп саналған.

Санат:Эльфтер
Сатирлер

thumb|right|200px|
**Сатирлер** — ежелгі грек мифологиясында орман құдайлары, грек аралдарын мекен еткен, көңілді ешкі аяқты жаратылыстар. Сатир шарап құдайы Дионистің қасиетті жаратылысы болып табылады. Сатир еріншек, еріксіз және көп уақытын шарап ішіп, нимфаларға қараумен өткізеді. Шарапты алғаш ойлап тапқан осы сатирлер болып табылады. Аңыздарда сатирлер тауда өмір сүріп, мүлдем жуынбағандықтан, олардың үстін жүн қаптаған деп айтылады.

## Сатирлер тізімі
#**Леней**. Силеннің ұлы. Диониспен жарысқан. 
#**Ленобий**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.
#**Лик**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.
#**Ликон**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.
#**Марон**. Силеннің ұлы. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.
#**Марсий**. Аполлонмен жарысқаны үшін жазаланған, сатир.
#**Напей (Напайос)**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.
#**Орест**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.
#**Пемений (Поймений)**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.
#**Петрей (Петрайос)**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.
#**Пилаэй**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.
#**Проном**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі. Герместің ұлы.
#**Сикинид (Сикинн)**. Дионистің құлы.
#**Скиртос **. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.
#**Ферей**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.
#**Фереспонд**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі. Герместің ұлы, Дионистің елшісі.
#**Фиас (Тиасос)**. Дионистің индиялық жорығының мүшесі.

Санат:Ежелгі грек мифологиясындағы мифтік жаратылыстар
Санат:Орман перілері
Санат:Дионис туралы аңыздар
Санат:Мифтік қойлар мен ешкілер
Нимфалар

нобай|Нимфа

**Нимфалар** (,  — келіншектер) — әйел адам түрінде табиғатты кейіптейтін, құнарлылық пен табиғат құдайлары. Нимфа белгілі бір табиғат объектісінің қорғаушысы, жаны. Олар теңіздерде, тауларда, өзендерде, ормандарда мекен еткен.
       
Нимфалар орналасқан жеріне байланысты түрлі класстарға бөлінеді. Тау нимфалары ореадалар деп аталса, теңіз нимфалары- нереидалар, су көзінің нимфалары- наядалар, орман нимфалары- дриадалар. Өте танымал тау нимфасы- Эхо. Тауда біздің сөзімізді қайталайтын- Эхо. 
       
Нимфалар- өте ұзақ өмір сүрген. Алайда дриадалар өз ағаштарымен бірге өліп кетеді.
       
Табиғат құдайлары Олимптан алыс, өздерінің ормандарында, теңіздерінде мекен етеді. Бірақ, олар ара салып Олимп құдайларының шақыртуымен, Олимпке барып тұрады. Ежелгі гректердің шығармаларында нимфалар өте әдемі және тартымды болғаны жазылған. Алайда олар өте нәзік, адамдармен жақсы араласса да, олар өздерін сыйламаған адамдарды қатаң жазалаған. Олар адамды мәңгілікке есінен алжастырған.

Нимфалар табиғат объектілерінің жаны, кейіпі, дауысы.

Санат:Нимфалар
Нұрбұлақ

**Нұрбұлақ** (2009 ж. дейін — *Шибаевка*) — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Қарағаш ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 23 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 363 адам (185 ер адам және 178 әйел адам) болса, 2009 жылы 435 адамды (218 ер адам және 217 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 541 адамды (267 ер адам және 274 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Горгона Медуза

**Горгона Медуза** — үш апалы-сіңілі горгоналардың ең танымалы, әйел кейпіндегі құбыжық. Медузаның шашының орнында жыландар орналасқан және бір қарағанда адамды тасқа айналдыратын қасиеті бар. 
   
## Аңыз
Медуза өте әдемі қыз болған. Күндердің күнінде ол Афина ғибадатханасына Посейдон құдайдан қашып келеді, Посейдон құсқа айналып, ақыры Медузаны қолына түсіріп, ойлағанын істейді. Ал Афина болса, ашуланып, Медузаның шашын жыландарға айналдырып жібереді. 
нобай|Медузаның басы

### Медузаның өлімі
Персей батырға Полидект патшаның берген тапсырмасы Медузаны өлтіру еді. Бұл істе оған Афина мен Гермес көмектесті. Олар Персейге грай апалы-сіңілілерге жолығып қайт деп ақыл айтады. Грай апалы-сіңілілерде ортақ бір көз және бір тіс болады. Персей қулықпен олардан көзі мен тісін ұрлап алып,  ұшатын аяқ киім, сиқырлы қапшық, Аид құдайдың  сиқырлы бас киіміне айырбастайды. Грайлер Персейге горгоналарға баратын жолды көрсетеді. Гермес оған үшкір қисық пышақ береді. Бұл сыймен қаруланып, ол горгоналарға аттанады. Келген кезде ол сиқырлы аяқ киім арқылы ұшып, Афинаның мыс қалқанына қарап, Медузаның басын кесіп тастайды. Ол басты сиқырлы қапқа салып, Аидтің бас киімі арқылы ешкімге көрінбей, қалған горгоналардан сәтті қашып кетеді.

Санат:Ежелгі грек мифологиясындағы мифтік жаратылыстар
Самбай (ауыл)

**Самбай** — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл, Қарағаш ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 12 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 738 адам (369 ер адам және 369 әйел адам) болса, 2009 жылы 816 адамды (407 ер адам және 409 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 695 адамды (363 ер адам және 332 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы елді мекендері
Despacito

**Despacito** (; ) — пуэрто-риколық музыкант Луис Фонсидің (Luis Fonsi) вокалист Дэдди Янкидің (Daddy Yankee) қатысуымен орындаған 2017 жылдың 13 қаңтарында шыққан студиялық альбомындағы әні. Көптеген елдердің чарттарында бірнеше апта бойына 1 орынға ие болған. 2018 жылдың 30 қазанында YouTube-тағы бейнеклипінің қаралым саны 5.8 млрдқа жетіп, бейнеклиптер арасында рекорд жасады.

Санат:Испан тіліндегі әндер
Санат:2017 жылғы әндер
Немей арыстаны

нобай|Гераклдың арыстанмен айқасы
**Немей арыстаны** — ежелгі грек мифологиясында Тифон мен Ехиднаның баласы, өте алып, қалың, қатты терісі бар болғандықтан, бірде бір қаруға алынбаған. Жануар Немей қаласының маңындағы тауларда мекен етіп, халықтың зәре-құтын қашырған.

## Гераклдың бірінші ерлігі
Еврисфей патшаның Гераклға берген бірінші тапсырмасы Немей арыстанын өлтіру еді. Жануардың мекені екі шығатын жолы бар үңгір еді. Арыстанды қолға түсіру үшін Геракл үңгірден шығатын бір жолды таспен жауып, қараңғыда жануарға бас салды. Геракл жануармен ашық айқасқа түсіп, оның терісін ешқандай қару ала алмайтындықтан, қолмен арыстанды қылқындырып өлтіреді. Дәлел ретінде ол Еврисфей патшаға арыстанның терісін көрсетеді. Геракл арыстан терісін әрқашан үстіне киіп жүрген.
    
Бұл ерлік үшін Зевс аспанға арыстан жұлдызын қояды.

Санат:Ежелгі грек мифологиясындағы мифтік жаратылыстар
Шұқырши

**Шұқырши** — Ақтөбе облысы Байғанин ауданы, Сарытоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарауылкелді ауылынан оңтүстікке қарай 58 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 216 адам (105 ер адам және 111 әйел адам) болса, 2009 жылы 279 адамды (144 ер адам және 135 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 21 адамды (12 ер адам және 9 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 
 

Санат:Байғанин ауданы елді мекендері
Лерна гидрасы

**Лерней гидрасы** (, «су жыланы») — ежелгі грек мифологиясында Тифон мен Ехиднаның қызы, жерасты суларында мекен еткен, улы демі бар, жылан тәріздес құбыжық. Аңыздарға сүйенсек оның тоғыз басы бар, оның бір кесілген басының орнына тағы екі(кей деректерде үш) бас өсіп шығады және оның бір басы мәңгі жасайды. Гидраны Гера Гераклға кесел келтіру мақсатында өсірген. 

нобай|Антонио дель Поллайоло. Гераклдың лерней гидрасымен айқасы

## Гераклдың екінші ерлігі
Геракл қасына Иолайды ертіп, Афинаның кеңесін тыңдап, мыстан жасалған қарумен жарақтанып, Лернаға аттанды. Гидра Лерна көлінің маңын мекен етіп, Аидтың жерасты патшалығына баратын жолды күзетіп отыр екен. Геракл батпақ арасындағы үлкен төмпешікке қарай аттанды. Оның жанында жартылай ағаштармен жасырынған үңгірдің аузы бар болатын. Үңгірден қаһарлы дыбыс шығып тұрды. Артынша сыртқа ұзын мойынды бірнеше бас шығады. Геракл құбыжықтан да шапшаң қимылдап, гидраға өзінің жебелерін ата бастайды. Гидра ашуланып, құйрығымен батырды құлатпақ болды. Алайда батыр тапжылмай, бір орында тұра берді. Геракл өзінің шоқпарымен гидраның бастарын бірінен кейін бірін құлата бастады. Артынша ол бір бастың орнына тағы да екі бас пайда болғанын байқады. Гидраға да көмек жетіп келіп, Гера жіберген шаян Гераклдың қимылдауын қиындатты. Осы уақытта оған көмекке досы Иолай келді. Ол шаянды алысқа лақтырып, оны өлтірді. Иолай гидраның бастарын өртей бастады, сол уақытта ол жерден екі бас шығуын тоқтатты. Гидра Зевстің ұлына қарсы тұра алмай, әлсірей бастады. Бір уақытта гидраның соңғы, өлмейтін басы да ұшып түсті. Геракл оны терең жерге көмді де, үстінен ауыр жартаспен басып қойды. Кей деректерде Ефрисфей Гераклдың бұл ерлігін оған Иолай көмектескендіктен, санамай койған деп те жазылады.

Санат:Ежелгі грек мифологиясындағы мифтік жаратылыстар
Стимфалия құстары

**Стимфалия құстары** — ежелгі грек мифологиясындағы жыртқыш құстар, Стимфал қаласының жанында мекен еткен. Оларды Арес өсірген және қанаттары, тұмсықтары, тырнақтары мыстан жасалған. Олар адамдарға да, жануарларға да шабуылдаған. Олардың ең қорқынышты қаруы қауырсындары. Құстар қауырсындарын жерге садақтай тастаған. Олар айналасындағы егінді жеген, адамдарды да жеуден тайынбаған.

нобай|Гераклдың Стимфалия құстарымен айқасы	

## Гераклдың үшінші ерлігі
Эврисфей патшаның Гераклға тапсырған үшінші тапсырмасы стимфалия құстарын жеңу еді. Бұл тапсырманы орындауға батырға Афина көмектесті, ол Гераклға Гефестпен соғылған, екі мыс тимпан берді. Афина оған тимпандарды(дабыл) құстардың ұясының жанына орнатып, оларға соғуды тапсырды. Сол уақытта құстар аспанға көтеріліп, қауырсындарын тастай бастады, бұл кезде құстар өте осал болады. Геракл сәтті қолданып, оларға ата бастады, құстардың бір бөлігі құлап, бір бөлігі үркіп қашып кетіп, оралмады.

Санат:Ежелгі грек мифологиясындағы мифтік жаратылыстар
Қарағаш ауылдық округі

**Қарағаш ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Алға ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Самбай, Нұрбұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Самбай ауылы.

## Тарихы
1997 жылы Қарағаш ауылдық округі (орталығы Самбай а.) таратылып, Бестамақ ауылдық округіне (орталығы Бестамақ а.) қосылды. Кейін Бестамақ ауылдық округінен Қарағаш ауылдық округі қайта бөлініп шықты. 2009 жылы дейін Шибаевка ауылы **Нұрбұлақ** ауылы болып өзгертілді.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1236 адамды (630 ер адам және 606 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы ауылдық округтері
Ебейті

**Ебейті** — Ақтөбе облысының Байғанин ауданындағы ауыл, Қопа ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарауылкелді ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 82 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1033 адам (520 ер адам және 513 әйел адам) болса, 2009 жылы 828 адамды (432 ер адам және 396 әйел адам) құрады. 

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 763 адамды (403 ер адам және 360 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Байғанин ауданы елді мекендері
Қопа ауылдық округі

* Қопа ауылдық округі – Абай облысы Аягөз ауданына қарасты әкімшілік бірлік.
* Қопа ауылдық округі – Ақтөбе облысы Байғанин ауданына қарасты әкімшілік бірлік. 
* Қопа ауылдық округі – Ақтөбе облысы Хромтау ауданына қарасты әкімшілік бірлік.
Хёрлинг

thumb|300px|Хёрлинг ойыны
**Хёрлинг** (, ) — Шотландиядан шыққан топтық ойын. Хёрлингті ағаш таяқпен және доппен ойнайды. Бұл ойын Ирландияда шыққан деген деректер де бар. Сондай-ақ ойын Солтүстік Америка, Ұлыбритания, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка секілді елдерде кеңінен таратылған. Ойынның мақсаты қарсылас командадан көп ұпай алып, көп гол салу.

## Тарихы
Хёрлингтің ғасырлық тарихы бар. Бастапқы кезде бұл ойанды бір-бірімен көршілес жатқан ауылдар ойнаған. Ол кезде ойынға жүздеген ойынше қатысқан және ойын бір-екі сағат, тіпті күні бойы ойнаған. Ойын Ирландиядан шыққан.

Бұл ойынды ең алғаш Кельттер әкелген болатын. Солай хёрлинг қазір 2000 жаста. Бесінші ғасырдың өзінде Ирландияда хёрлинг таяқшасы немесе добының көмегімен  адамдардың өліміне немесе жарақаттануына кінәлі адамдарды жазалаған.

Ағылшындар 12 ғасырда Ирландияны басып алғаннан кейін бұл ойынды ойнауға тыйым салынған. Алайда осы тыйымдар ойынның дамуына нұқсан келтірмеді. 
18 ғасыр хёрлинг ойынының алтын ғасырына айналды. Көптеген жерлер осы ойынды ойнай бастады.

Хёрлинг әлеміндегі ең басты оқиға — 1887 жылдан бері өткізіліп келе жатқан Ирландиядағы әлем чемпионаты. Қорытынды ойын дәстүрлі түрде Дублинде қыркүйек айында "Крок-парк" стадионында өткізіледі. Жеңімпаз командаға кубок беріледі. Сонымен қатар Еуропада да хёрлингтан чемпионаттар өткізіліп тұрады.

## Сілтемелер
* www.gaa.ie

Санат:Командалық спорт түрлері
Санат:Ирландия спорты
Керинея бұғысы

**Керинея бұғысы** — ежелгі грек мифологиясында ғажайып, шаршаңқылықты білмейтін, алтын мүйізді, мыс аяқты Артемиданың бұғысы. Аркадияның аңшысы өз олжасымен Артемидамен бөліспегендіктен, Артемида ашуланып, адамдарды жазалау үшін өз бұғысын Аркадияға жібереді. Бұғы кәдімгі бұғыларға мүлдем ұқсамайды, ол өте шапшаң, денесі бұқа денесімен бірдей, ол халықтың егін алқабтарын таптап, оларды шығындаған.

нобай|Геракл және Керинея бұғысы

## Гераклдың төртінші ерлігі
Эврисфей бұл бұғы туралы ести сала Гераклға оны ұстауды тапсырды. Геракл бұл ісімен құдайларды ашуландырып алмас па екенмін деп қорқа бастады. Геракл бұғыны көре сала оның артынан жөнелді, ол бұғының артынан қалмай жүгіріп отырды. Гераклдың орнында жай адам болғанда, баяғыда өліп кетер еді. Ал, Геракл болса, бұғының артынан 1 жыл жүгіріп жүр. Ол бұғыны ұстаймын деген сенімін жоғалта бастады. Бұғы одан тағы да қашып кеткен уақытта, ол оны аяғына садақпен оқ атып, оны жаралады. Тек жануар ақсақтаған уақытта ғана ол оны ұстай алды. Осы уақытта оның алдынан өте ашулы Артемида пайда болып, Гераклдың бұғыны жаралау себебін сұрады. Геракл құдайлардың Эврисфей патшаның тапсырмаларын орындауды бұйырғанын және бұғыны ұстау тапсырмалардың бірі екенін түсіндіреді. Артемида батырды түсініп, рұқсатын береді. Осылай Геракл тағы бір ерлігін орындайды.

Санат:Ежелгі грек мифологиясындағы мифтік жаратылыстар
Сарқырыма үстіндегі үй

300px|нобай|оңға|Сарқырыма үстіндегі үй
**Сарқырыма үстіндегі үй** ( — *Төгілген су*; басқа атауы:  — *Кауфман үйі*) – 1936-1939 жылдары америкалық сәулетші Фрэнк Ллойд Райттың жобасы бойынша салынған, Пенсильванияның оңтүстік-батысында, Питтсбург қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 80 шақырым жерде, *Милл-Ран* (Mill Ran) және *Огайопайл* (Ohio Pile) ауылдары арасында орналасқан «Bear Creek» атты көркем жерде салынған вилла.

## Құрылысы
Құрылымның құрылымдық және кеңістіктік құрылымының негізгі қағидасы орталық тордан түрлі бағытта және әртүрлі деңгейде шыққан конструкциялық темірбетон тақталары жабылатын қызмет атқарады. Үйдің бір қабырғасы - тас, ал екінші, сыртқы жағы - шыны қабырғалар. Ғимараттың жалпы көрінісі - әшекейлер, әйнектер және дыбыссыз парапеттермен жабдықталған үлкен темірбетон балкондардың көркемдік композициясы. Сынық тас, темірбетон және әйнекпен жұмыс істеген сәулетші мұнда айтарлықтай көркемдік мәнерлілікке қол жеткізді.

## Интерьер
Екінші қабаттың негізгі бөлігін үлкен террассалар, оның жанындағы асхана, ас үй, кіреберіс және оған байланысқан сыртқы шкафтар, шыны есіктер және сыртқы террасалар, сондай-ақ төменгі ағынды баспалдақтар алады. Екінші қабатта - үш жатын бөлме, әрқайсысының өз ваннасы мен балконы бар, үшінші қабатта да - жуынатын бөлмесі мен балконы бар жатын бөлмелер бар; осы жердегі көпір қонақтарға арналған үйге, қызметшілерге және гаражға алып барады.Сәулетші интерьер және сыртқы орта күрт бөлінбейтініне көз жеткізу үшін барлық күш-жігерін жұмсады: визуальды байланысқа кедергі келтірмеу үшін үлкен шыны платаларын пайдаланғанымен қатар, сыртқы кеңістік плиталардың проекциялық консолі арасында енеді, ал бөлмелердің кеңістігі сыртқа, террасаларға дейін жалғасады.

Райттың басқа үйлеріндегідей ішкі қабырғалардың құрылымы сырттқысымен бірдей; сылақ жоқ. Интерьерде кейбір жерлерде ағаш тақталар тас және темірбетонның ауырлық дәрежесін жұмсартады. Шыны әрдайым күннен қорғалған.Кіреберістің жоғарғы жағында жабық немесе ашық сөрелер бар.

Санат:Фрэнк Ллойд Райттың жобасымен салынған ғимараттар
Санат:Пенсильвания мұражайлары
Санат:Пенсильвания ғимараттары мен құрылыстары
Шехнай

**Шехнай** — Солтүстік Үндістанға белгілі үрмелі аспап.

Гобой, гобоя отбасына тиесілі. Түтік ұзындығы 30-50см. Оның денесінің бойымен саусақтар үшін саңылаулары бар, конустық пішінді және екі таяқшалы (ілмегімен). Аспап ағаштан жасалған, төменгі бөлігінде металл трубасы бар. Тесіктерінің саны алтыдан тоғызға дейін барады, шамамен екі октавты құрайтын, шехнай өте қиын аспап.
  
Шехнайдың үні керемет, ол құрметтеу және қасиеттеу сезімін тудырады. Ол діни және үйлену рәсімдерінде қолданады. Үндістердің ойынша шехнайдың үні адамның даусын есіне салады, сондықтан оны ұлттық музыканы орындайтын жеке партия оркестрлары сүйемелдеп орындайды. Шехнайды орындауда үздіксіз тыныс қолданылады. 

Шехнайды ойнайтын көрнекті шеберлерінің бірі —Бисмиллах Хан (1916—2006), виртуоз, Бхарат Ратна марапатын алған. Дэйв Мейсон,осы аспапта The Rolling Stones группасындағы, Beggars Banquet альбомындағы, Street Fighting Man өленінде ойнаған.

## Дереккөздер
* Shehnai — статья из Britannica.com.
* Энциклопедия музыкальных инструментов — ШАХНАЙ
* 

Санат:Үндістан музыкалық аспаптары
Санат:Үрмелі музыкалық аспаптар
Сарытоғай ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Сарытоғай ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Байғанин ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Алтай батыр, Баршақұм, Шұқырши ауылдары кіреді. Орталығы – Алтай батыр ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1089 адамды (567 ер адам және 522 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданы ауылдық округтері
Айырық

**Айырық** — Ақтөбе облысы Байғанин ауданы, Қопа ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарауылкелді ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 68 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 113 адам (58 ер адам және 55 әйел адам) болса, 2009 жылы 153 адамды (80 ер адам және 73 әйел адам) құрады. 

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 78 адамды (45 ер адам және 33 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Байғанин ауданы елді мекендері
Қаражар (Ақтөбе облысы)

**Қаражар** — Ақтөбе облысы Байғанин ауданы, Жарқамыс ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарауылкелді ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 96 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 714 адам (374 ер адам және 340 әйел адам) болса, 2009 жылы 660 адамды (341 ер адам және 319 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 526 адамды (289 ер адам және 237 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданы елді мекендері
Жарқамыс ауылдық округі

**Жарқамыс ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Байғанин ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жарқамыс, Ақтам, Қаражар ауылдары кіреді.  Орталығы – Жарқамыс ауылы. Округ құрамында болған *Қалдайбек* ауылы 2007 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2209 адамды (1195 ер адам және 1014 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданы ауылдық округтері
Бұлақтыкөл

**Бұлақтыкөл** — Ақтөбе облысы Байғанин ауданы, Қызылбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарауылкелді ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 76 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 675 адам (334 ер адам және 341 әйел адам) болса, 2009 жылы 511 адамды (253 ер адам және 258 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 385 адамды (204 ер адам және 181 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Байғанин ауданы елді мекендері
Жаңатаң (Байғанин ауданы)

**Жаңатаң** — Ақтөбе облысының Байғанин ауданындағы ауыл, Қызылбұлақ ауылдық округі құрамында.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарауылкелді ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 100 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 635 адам (332 ер адам және 303 әйел адам) болса, 2009 жылы 577 адамды (306 ер адам және 271 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 397 адамды (213 ер адам және 184 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Байғанин ауданы елді мекендері
Александр Иванович Мегидь

**Александр Иванович Мегидь** (13 ақпан 1942, Өскемен) — кеңестік және қазақстандық сәулетші. КСРО сәулетшілер одағының мүшесі, Қазақстан Республикасының Құрметті құрылысшысы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Шығыс Қазақстан техникалық университетінің профессоры. 
Өскемен қаласының қайта құрылыуна қатысып, тұрғын үйлерді ғана салмай, қала тұрғындары үшің демалыс орындарын да салған.
## Өмірбаяны
1956 жылы жеті жылдық мектепті бітірді. Өскемен құрылыс техникумының кешкі бөлімшесінде оқумен қатар жұмыс істей жүрген және 1961 жылы "техник-құрылысшы" мамандығы бойынша жұмыс істей бастады.
Әскерден кейін 1964 жылы Алматыдағы Қазақ политехникалық институтының  сəулет өнері факультетіне оқуға түседі , оны 1969 жылы үздік бітіреді.
1969-1972 жылдары— Өскемен облысының  Казгорстрой жобасы мен Востокоблсель жобаларының бас сәулетшісі ретінде жұмыс жасайды. 
1972-1979 жылдары — сәулет өнері факультетінің деканы, Өскемен құрылыс-жол институтындағы аға оқытушы қызметін атқарады.
1979-1999 жылдары — Шығыс Қазақстан Облысы бас сәулетшісінің орынбасары, содан кейін бас сәулетшісі.
1999-2002 жылдары — профессор, "Сәулет негіздері және дизайн" кафедрасының  меңгерушісі , Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университетіндегі  "Сурет және кескіндеме тарихы мен теориясы" факультетінің меңгерішісі.
Сонымен қатар, 1989-2015 жылдары — "Усть-Каменогорскархфонд"  шығармашылық-өндірістік бірлестігінің директоры.

## Сәулет жобалары
•	Су және архитектура
•	Өскемен қаласының бас жоспары 
•	Астана қаласының бас жоспары және оның жаңа орталығы
•	Өскемен қаласының орталығы
•	Алматы қаласындағы архитекторлар одағының ғимараты	
•	Үлкен мысырлық пирамидалар мұражайы
•	Облыстық театр Өскемен қ.
•	Экопарк Өскемен қ.
•	Аудан жайғасымы Шығыс Қазақстан облысы
•	Республикалық шырша Өскемен қ.
•	Этнографиялық музей
•	Жапониядағы  Ұлттық кітапхана авторы
•	Автомобиль жолы архитектурасы: Өскемен-Зайсан-Алексеевка
•	Киров атындағы парк

## Жеке  көрмесі
20 қаңтар 2005 жыл — "Сәулет — уақыты және орны". Облыстық Этнографиялық музейі, Өскемен қ.

## Шығармашылығы
* Проза.ру порталындағы шығармалары
* Стихи.ру порталындағы шығармалары
* 2015 жылы шығармалар кітабы жарық көрді «Вот и я, Господи!»
*  2017 жылы туғанына 75 жыл толуына орай Өскемен қаласының орталығында қала тұрғындарының демалуына арналған кеңістікті ұйымдастыру бойынша соңғы жоба жарияланған журнашығарылды. 

## Дереккөздер
Санат:Сәулетшілер
Шотландия патшаларының тізімі

Төменде Шотландия патшалығындағы монархтардың тізімі (843-1707).

Шотландияның ерте орта ғасырларында көптеген мемлекеттер болды, монархтардың тізімі мына мақалаларда:

*Пикт патшаларының тізімі (VI ғасыр — 843)
*Дал Риада патшаларының тізімі (V ғасыр — 843)
*Стратклайд патшаларының тізімі (V ғасыр — 1034)

## Монархтардың тізімі
{| width = "100%" cellpadding = 0 cellspacing = 0
|-

|width = "50%" valign = top|

## Қызықты фактілер

*1976 жылы бірқилы угандалық диктатор Иди Амин Шотландия патшасы атағын иемденіп алды.

## Тағы қараңыз

*Дал Риада патшаларының тізімі
*Бретань түбегіндегі монархтардың тізімі

## Сілтеме

*The official website of the British Monarchy
*Britannia.com 

Санат:Шотландия королдері
Санат:Еуропа монархтары
Санат:Монархтар тізімдері
Star Trek: Discovery

***Star Trek: Discovery*** – CBS All Access компаниясына арналып Брайан Фуллер мен Алекс Курцман дайындаған Star Trek фантастикалық әлемі негізінде түсірілген америкалық ғылыми-фантастикалық сериал.

## Кейіпкерлері

## Эпизодтары
## Түсірілімі

## Дереккөздер


Санат:Star Trek
Санат:Ғылыми-фантастикалық фильмдер
Ақмола уезі

**Ақмола уезі**  — Ақмола облысындағы уез. Ақмола округі 1867-68 жылғы реформалар бойынша Ақмола уезі болып қайта құрылып, округттің болыстары Ақмола уезінің құрамына енген.

## Әкімшілің бөлінісі
Ақмола облысындағы уезд бен болыстардың шекарасы және қазақтардың жазғы жайлауы мен қысқы қоныстары (1875-1878 ж.) 

Санат:Ақмола облысы
Андреа Вероккьо

**Андреа дель Верроккьо** (), **Андреа ди Микеле Чони** (; 1435, Флоренция, Флоренция Республикасы — 10 қазан 1488, Венеция, Венеция республикасы) — Ренессанс дәуірінде өмір сүрген скульптор, кескіндемеші, Флоренция мектебінің өкілі. Басқа өкілдер — Сандро Боттичелли, Пьетро Перуджино, Леонардо да Винчи және Лоренцо ди Креди. 

Андреа дель Вероккьо Флоренцияда туылып, сонда жұмыс жасады. Есімін ол Верроккьо атты зергер, мұғалімінен алды. Ол скульптураға маманданған, сонымен қатар кескіндемені де үйренген. 

Ерте Ренессанс дәуірінде суретшілер тек тапсырыс бойынша ғана жұмыс істеді.  Бұл XV ғасырда Флоренцияда таралған, суретшілер тапсырыс берушілердің кез келген тапсырын орындайды — ыдыс-аяқтан сәулет жобаларына дейін. Верроккьо керемет декоратор және мерекелердің директоры ретінде танымал болды. 1465 жылы ол Козимо Медичидің (1389—1464) тас мүсінін жасап шығарды. 1467—1483 жылдары работал над скульптурной композицией для церкви Орсанмикеле шіркеуі үшін «Уверение Фомы» атты скультуралық композициясын жасады .  

Суретші болуды армандаған оқушы алғашқыды шеберге көмекші болады және алты жыл үйренудің нәтижесінде өзінің шеберханасының негізін қалайды. Оның шеберханасындағы шәкірттерінің арасында Ренессанс дәуіріндегі атақты шеберлер Сандро Боттичелли, Пьетро Перуджино және Леонардо да Винчи болған. Аңыздар бойынша Леонардо дда Винчи Вероккьо ұстазына Давид мүсінін жасау үшін көмектесіп, өзінің жартылай күлкісімен поза жасаған, яғни Давид мүсіні Леонардоның бейнесі бойынша жасалған және осындай стиль оның жұмыстарының басты ерекшелігі болған. Қоладан жасалған әсем мүсін гуманистикалық ренессанстық мәдениеттің символы болған. 

Венеция республикасында жарияланған, кондотьер Бартоломео Коллеонның аттың мүсінін (1400—1475) орындау мақсатында 1479 жылы ұйымдастырылған сайысқа Вероккьо қатысты. Ол ағаштан эскиздік құрылымды орындап, 1483 жылы сайыста жеңіске жетеді. Осы эскиз бойынша тапсырыс алып, балауыздан моделін қзінің шеберханасында жасап, ал 1486 жылы Венецияға қоладан құйылатын қойманы бақылауға келеді. Бастаған ісін аяқтай алмай, суретші Венецияда 10 қазан 1488 жылы қайтыс болады.

Санат:Италия суретшілері
Санат:Италия мүсіншілері