Көктем қалқаны операциясы

**«Көктем қалқаны» операциясы** () — 2020 жылғы ақпанның соңында және наурыздың басында Баастық Сирияның Идлиб провинциясында түрік армиясы мен сирия үкімет күштері арасындағы қарулы қақтығыс.

## Тарихы
2019 жылғы қараша соңында Сирия армиясы Идлиб аймағының оңтүстік-шығыс бөлігінде «Хайят Тахрир аш-Шам» (ХТШ) исламистік тобына қарсы жаңа шабуылын қайта бастады. Желтоқсанның соңына қарай Сирия армиясы стратегиялық маңызды Джарджаназ қаласын толық бақылауына алды. 2020 жылдың қаңтар айында Сирия ҚК басқармасы әскерге Алеппоның оңтүстік-батыс аймақтарынан ХТШ және Түркия қолдайтын «Ұлттық азаттық фронты» (ҰАФ) отрядтарын шығару міндетін қойды. Бұл Дамаск пен Солтүстік Сирияның өнеркәсіптік аудандарын және экономикалық астанасы Алеппоны байланыстыратын М5 стратегиялық трассасын толық бақылау қалпына келтіруге мүмкіндік беретін еді. Операцияға Ресейдің әуе-ғарыштық күштері (ӘҒК) қолдау көрсетті. 28 қаңтарда Сирия армиясы стратегиялық Мааррат-эн-Нууман қаласын бақылауына алды. Шабуыл барысында сириялық әскерлер Идлиб аймағының шығыс және оңтүстік-шығыс бөлігіндегі бірнеше Түркияның бақылау-объектілерін қоршады.

Сирия армиясының Идлиб провинциясының оңтүстігінде жылдам ілгерілеуі Түркияның алаңдаушылығын туғызды. Түркия үкіметке қарсы топтарды қолдап, сонымен қатар әскери техникаларды Сирияға кіргізіп, бақылау пункттерін қорғау мақсатында әрекет етті. Түркия Сирия үкіметінен әскерін деэскалация аймағынан шығару туралы талап қойды.

27 ақпан күні Сирия Араб Қарулы күштерінің (САА) Идлиб аймағындағы шабуылы кезінде әскери жағдай күрт нашарлады. «Хайят Тахрир аш-Шам» (ХТШ) күштері САА-ға шабуыл жасады. САА жауап ретінде қарсы соққы берді, нәтижесінде Анкара мәліметі бойынша, 33 түрік әскері қаза тапты. Ресей Федерациясының Қорғаныс министрлігі қаза болғандардың террористтердің әскери қатарында болғанын мәлімдеді.

## Барысы
27 ақпан күні Түркия «Көктем қалқаны» атты жаңа операцияны Сирияда бастады. Операция барысында Түркия сириялық армияның нысандары мен жауынгерлік күштеріне соққылар жасауды бастады.

1 наурызда Түркия ұлттық қорғаныс министрі Хулуси Акар Сирияның Идлиб провинциясында 27 ақпаннан бастап «Көктем қалқаны» операциясы жүргізіліп жатқанын хабарлады. Акардың айтуынша, операцияның мақсаты «Ресеймен қақтығысу емес». Операцияның негізгі мақсаттары «Башар Асад режимі жасаған қылмыстарды болдырмау, радикалды элементтерді жою және миграцияның алдын алу» деп жарияланды.

Түрік Қарулы Күштері электронды қарсы күрес құралдарын (РЭБ) және сириялық әскердің байланыс құралдарын анықтайтын жүйелерді қолдана отырып, ANKA-S барлаушылық Ұшқышсыз ұшу аппараттарын (ҰҰА) пайдаланып, түрік әскері сириялық әскери техниканың орналасқан жерін анықтады. Олардың орнына Bayraktar TB2 ҰҰА-тарымен нысана бойынша соққылар жасалды. Бұл соққылар барысында шамамен 200 нысана жойылды, оның ішінде 23 танк, 23 артиллериялық жүйе, 5 жауынгерлік тікұшақ және бірнеше «Панцирь С1» зениттік-ракеталық кешені. Әуе соққылары нәтижесінде екі сириялық генерал қаза тапты.

Түрік армиясының жетістігі күтпеген әсер, РЭБ құралдарын белсенді пайдалану. Түркиядан ұшатын F-16 ұшақтары, сонымен қатар Түркия әуе кеңістігінен әрекет ете отырып, 2 сириялық Су-24 бомбардировшысын атып түсірді. Бірнеше күннен кейін Сирия өз ПВО күштерін күшейтіп, «Бук М2Э» зениттік-ракеталық кешендерін қолдана бастады. Нәтижесінде, бірнеше күн ішінде 4-тен 6-ға дейін Bayraktar, сондай-ақ 2 Anka-S ҰҰА-тарын атып түсірді.

3 наурызда Түркия парламентінің Жалпы ассамблеясы Идлибтегі шиеленіскен жағдай және Түркия қарулы күштерінің сириялық күштерге қарсы жаңа әскери операциясының басталуы аясында жағдайды талқылау үшін жиналды.

5 наурызда Ресей Президенті Владимир Путин мен Түркия Президенті Режеп Тайып Ердоған Сирияның Идлиб провинциясында әскери қимылдарды тоқтату туралы келісімге қол жеткізді.

## Дереккөздер

Санат:Түркия соғыстары
Санат:2020 жылғы қақтығыстар
Санат:2020 жылдағы Сирия
Санат:Сириядағы азаматтық соғыс