open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қаратас (тау, Нұра ауданы)

**Қаратас** – Тасқарала тауының солтүстік-батысындағы шоқылы тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Нұра ауданы Тікенекті ауылының оңтүстік-щығысында 24 км жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 532 м. Беткейлері көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Батысынан Жарабас, шығысынан Сарыөзен өзендері ағып өтеді. Солтүстігінде Ақжар, оңтүстігінде Ақшоқы таулары бар.

## Өсімдігі
Сортаңды бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу, қоңырбас, итмұрын, тобылғы, қараған, т.б. өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымына қолайлы.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы таулары
Қаратау (тау, Ақмола облысы)

**Қаратау** – Ерейментау тауларының шығысындағы тау.

## Географиялық орны
Ақмола облысы Ерейментау қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 50 км жерде. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 661 м. Ұзындығы 20 км, енді жері 5 км. 

## Өсімдігі
Тау баурайлары мен шатқалдарында қайың, көк теректен тұратын орман қалыптасқан.

## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданы таулары
Марист Файр

**Марист Файр** — Соломон аралдарының Хониара қаласындағы футбол клубы.

## Жүлделері
; **Соломон чемпионы: (3)**
* 2006, 2009, 2016

## Сілтемелер

* https://web.archive.org

Санат:Соломон аралдары футбол клубтары
Наурыз («Үркер» әні)

**«Наурыз»** — «Үркер» тобының әні.

Сөзін Ерсайын Жапақов, әнін Айдос Сағатов жазған.

1997 жылы бұл ән үшін топқа «Золотой диск» телефестивалінің дипломы беріледі.

1998 жылы топтың «Тойбастар» атты альбомы құрамында шығады.

2001 жылы «Наурыз» онжылдықтың әні деп танылып, тағы «Золотой дискіні» иеленеді.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Наурыз-думан әні

## Сілтемелер
* 

Санат:Алфавит бойынша әндер
Еуропа чемпионаты

[thumb|250px|thumb|right|[Еуропа]]

**Еуропа чемпионаты** — бұл өз елдерінің немесе кәсіби спорт клубтарының атынан шыққан Еуропа спортшылары немесе спорттық командалар арасындағы жоғары деңгейдегі халықаралық спорттық жарыс.

## Жазғы спорт түрлерінен Еуропа чемпионаттары

* Академиялық есуден Еуропа чемпионаты
* Ауыр атлетикадан Еуропа чемпионаты
* Байдаркада және каноэде есуден Еуропа чемпионаты
* Бадминтоннан Еуропа чемпионаты
* Баскетболдан Еуропа чемпионаты
* Әйелдер арасындағы Баскетболдан Еуропа чемпионаты
* Бейсболдан Еуропа чемпионаты
* Әйелдер арасындағы бейсболдан Еуропа чемпионаты
* Әуесқой бокстан Еуропа чемпионаты
* Волейболдан Еуропа чемпионаты
* Әйелдер арасындағы Волейболдан Еуропа чемпионаты
* Жағажай волейболдан Еуропа чемпионаты
* Гандболдан Еуропа чемпионаты
* Әйелдер арасындағы Гандболдан Еуропа чемпионаты
* Гимнастикадан Еуропа чемпионаты
* Дзюдодан Еуропа чемпионаты
* Жеңіл атлетикадан Еуропа чемпионаты
* Желкенді спорттан Еуропа чемпионаты
* Индорхоккейден Еуропа чемпионаты
* Әйелдер арасындағы индорхоккейден Еуропа чемпионаты
* Каратэден Еуропа чемпионаты
* Қазіргі бессайыстан Еуропа чемпионаты
* Көгалдағы хоккейден Еуропа чемпионаты
* Әйелдер арасындағы көгалдағы хоккейден Еуропа чемпионаты
* Корфболдан Еуропа чемпионаты
* Күрестен Еуропа чемпионаты
* Нысана көздеуден Еуропа чемпионаты
* Регбиден Еуропа чемпионаты
* Әйелдер арасындағы регбиден Еуропа чемпионаты
* Садақ атудан Еуропа чемпионаты
* Самбодан Еуропа чемпионаты
* Семсерлесуден Еуропа чемпионаты
* Софтболдан Еуропа чемпионаты
* Әйелдер арасындағы софтболдан Еуропа чемпионаты
* Су добынан Еуропа чемпионаты
* Су спорты түрлерінен Еуропа чемпионаты
* Тас жол веложарыстарынан Еуропа чемпионаты
* Тхэквондодан Еуропа чемпионаты
* Үстел теннисінен Еуропа чемпионаты
* Футболдан Еуропа чемпионаты
* Әйелдер арасындағы футболдан Еуропа чемпионаты
* Футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-17)
* Футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-19)
* Футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты
* Футболдан қыздар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-19)
* Футболдан қыздар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-17)
* Футзалдан Еуропа чемпионаты
* Футзалдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты
* Әйелдер арасындағы футзалдан Еуропа чемпионаты
* Жағажай футболдан Еуропа кубогы

## Қысқы спорт түрлеріне Еуропа чемпионаттары

* Биатлоннан Еуропа чемпионаты
* Бобслейден және скелетоннан Еуропа чемпионаты
* Кёрлингтен Еуропа чемпионаты
* Тау шаңғысы спортынан Еуропа кубогы
* Коньки тебу спортынан Еуропа чемпионаты
* Шана спортынан Еуропа чемпионаты
* Мәнерлеп сырғанаудан Еуропа чемпионаты

## Тағы қараңыз

* Азия чемпионаты
* Еуропа ойындары
* Әлем чемпионаты

Санат:Спорт
Санат:Еуропа
Қаратау (тау, Ойыл ауданы)

**Қаратау** – Барқын құмының солтүстігіндегі төбе.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Ойыл ауданы Құмжарған ауылының солтүстігінде 10 км жерде орналасқан. Ойыл өзенінің аңғарында.

## Сипаты
Абсолюттік биіктігі 206 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 2 км. Беткейлері көлбеуленген, бірнеше ұсақ жонды қырқалардан тұрады.

## Өсімдігі
Ашық қоңыр топырақ жамылғысында жусан, еркек шөп, жантақ, бұталар, т.б. өседі. Мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы таулары
Санат:Төбелер
Волейболдан Еуропа чемпионаты

**Волейболдан Еуропа Чемпионаты** () — ерлер ұлттық құрамалар үшін 1948 жылдан бастап екі жылда  бір рет Еуропа волейбол конфедерациясымен ұйымдастырылатын волейболдан халықаралық жарыс.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер

* Еуропа Волейбол Конфедерацияның ресми сайты

Санат:Еуропа біріншіліктері
Санат:Волейбол
Бүркіттұмсық әулие

**Бүркіттұмсық әулие** — Шетпе ауылының солтүстік-батыс бетінде 8 км. жердегі Сиырсу алқабындағы зират. Әулие аты ма, болмаса зират орналасқан төбе бедеріне байланысты қойылған қазақы атау екендігі белгісіз. Жалпы, көне дәуір кезеңіндегі зират болар деген болжам айтылады.

## Дереккөздер
Данил Вячеславович Устименко

**Данил Вячеславович Устименко** (8 тамыз 2000, ) — қазақстандық футболшы, "Қайрат" клубының қақпашысы. Қазақстанның 17, 19 жастағы құрамаларында ойнаған.

## Жүлделері

; «Қайрат»

* Қазақстан чемпионы: 2020

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Арсен Мұқашбекұлы Бораншиев

**Арсен Мұқашбекұлы Бораншиев** (9 қыркүйек 2001, Бішкек, Қырғызстан) — қазақстандық футболшы, "Қайрат" клубының жартылай қорғаушысы. 

## Жүлделері

; «Қайрат»

* Қазақстан чемпионы: 2020

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Виктор Владимирович Васин

**Виктор Владимирович Васин** (6 қазан 1988, Ленинград, КСРО) — ресейлік футболшы, "Қайрат" клубының жартылай қорғаушысы. Ресей құрамасында ойнаған. 

## Жүлделері

### Клубтық
ЦСКА

* Ресей чемпионы (3): 2012/13, 2013/14, 2015/16.
* 2 орын (2): 2016/17, 2017/18.
* 3 орын (1): 2011/12.
* Ресей кубогы (2): 2010/11, 2012/13.
* Ресей суперкубогы (2): 2013, 2018.

## Дереккөздер

Санат:Ресей футболшылары
Санат:Ресей Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Спартак-Нальчик ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Мордовия ФК ойыншылары
Санат:Уфа ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Әйелдер арасындағы футболдан Еуропа чемпионаты

**Əйелдер арасындағы Футболдан Еуропа чемпионаты** () — УЕФА басшылығымен өткізілетін ұлттық құрамалар арасындағы ең негізгі жарыс. 1984 жылдан бастап жарыс 4 жылда бір рет Футболдан әлем чемпионаттарының арасында өткізіліп тұрады.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер

* UEFA Women's Championship

Санат:Футбол кубоктары
Санат:Футболдан Еуропа чемпионаты
Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары
Рубен Брижиду

**Рубен Луис Маурисиу Брижиду** (; 23 маусым 1991, Лейрия, Португалия) — португалиялық футболшы, "Тобыл" клубының жартылай қорғаушысы.

2021 жылғы Қазақстан чемпионы және 2022 жылғы Қазақстан суперкубогының иегері.
## Дереккөздер

Санат:Португалия футболшылары
Санат:Маритиму ФК ойыншылары
Санат:Оцелул ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Зоран Тошич

**Зоран Тошич** (; 28 сәуір 1987, Зренянин, Югославия) — сербиялық футболшы, "Тобыл" клубының жартылай қорғаушысы. 2008 жылы Жазғы Олимпиада ойындарына, 2010 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Партизан»

* Сербия чемпионы: 2007/08
* Сербия кубогы (3): 2007/08, 2017/18, 2018/19

; «Манчестер Юнайтед»

* Англия чемпионы: 2008/09

; ЦСКА

* Ресей чемпионы (3): 2012/13, 2013/14, 2015/16
* Ресей чемпионатында 2-орын (3): 2010, 2014/15, 2016/17.
* Ресей чемпионатында 3-орын: 2011/12.
* Ресей кубогы (2): 2010/11, 2012/13.
* Ресей Суперкубогы (2): 2013, 2014

; «Тобыл»

* Қазақстан чемпионы: 2021
* Қазақстан Суперкубогы: 2021

; Сербия-21

* Еуропа чемпионатында 2-орын: 2007

### Жеке

* Ресей чемпионатында үздік 33 — 2012/13; № 3 — 2013/14, 2014/15

## Дереккөздер

Санат:Сербия және Черногория футболшылары
Санат:Сербия футболшылары
Санат:Партизан Белград ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Кельн ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Сербия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Александр Васильевич Москаленко

**Александр Васильевич Москаленко** (18 қыркүйек 1976, Теміртау) — қазақстандық футболшы, қорғаушы, "Тобыл" клубының бас жаттықтырушысы.

## Жүлделері

### Ойыншы ретінде

; «Жеңіс»

* Қазақстан Кубогы: 2000/01

### Бапкер ретінде

; «Тобыл»

* Қазақстан чемпионы: 2021

; «Қайсар»

* 1 лига жеңімпазы: 2016

; «Болат АМТ»

* 1 лигада 3-орын: 2015
* 1 лиганың үзді жаттықтырушысы 2015
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Шахтер-Болат ФК ойыншылары
Санат:Восток ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Алматы ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Шахтер-Болат ФК жаттықтырушылары
Санат:Қайсар ФК жаттықтырушылары
Санат:Екібастұз-2003 ФК жаттықтырушылары
Санат:Тобыл ФК жаттықтырушылары
Алып алтын көртышқан

**Алып алтын көртышқан** - шағын аумақта кездесетін сирек түр. Саны белгісіз, бірақ тым аз кездеседі. Соңғы жылдары олар тіпті азайып бара жатыр. Оның азаюы құрғақшылыққа байланысты болуы мүмкін. Қазіргі уақытта алып алтын көртышқан жойылу алдында тұр. 

Бұл түр Оңтүстік Африкадан шыққан. Алып алтын көртышқанның денесінің ұзындығы 23 см-ге дейін болады. Терісі қалың, жұмсақ, бірақ басқа түрлерге қарағанда қатқыл. Оның түсі қызыл, сарғыш-қоңыр немесе металл реңктері бар қара қоңыр болып келеді.

Олар ормандарда мекендейді. Тіршілік ету ортасына ерекше талаптар қояды: жұмсақ топырақты, тоғай аумақтарын таңдайды; тік беткейлер мен жартасты жерлерден аулақ жүреді. Олар, негізінен, омыртқасыздармен қоректенеді және тамағын құрлық бетінен табады. Алып алтын көртышқандар жаңбырлы маусымда көбейеді.
Әйелдер арасындағы Волейболдан Еуропа чемпионаты

**Əйелдер арасындағы Волейболдан Еуропа Чемпионаты** () — əйелдер ұлттық құрамалар үшін 1949 жылдан бастап екі жылда  бір рет Еуропа волейбол конфедерациясымен ұйымдастырылатын волейболдан халықаралық жарыс.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер

* Еуропа Волейбол Конфедерацияның ресми сайты

Санат:Еуропа біріншіліктері
Санат:Волейбол
Африка Ұлттары Кубогы 1994

Футболдан Африка чемпионатының 19-шы жарысы Тунисте өтті.
## Топтық турнир

### A тобы

----

----

### B тобы

----

----

### C тобы

----

----

### D тобы

----

----

## 1/4 финал

----

----

----

## 1/2 финал

----

## 3 орын

## Финал

Санат:1994 жылғы футбол
Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:Тунистегі футбол
Пиноккио 3000

**«Пиноккио 3000»** () — 2004 жылы жарық көрген режиссер Дэниел Робишодың анимациалық 3D-да шыққан мультфильмі. «CinéGroupe», «Filmax» және «Anima Kids» студиясымен жасалып, «Christal Films» кинокомпаниясымен шықты.

## Рөлдерде
* Соня Болл — Пиноккио
* Ховард Рышпан — Геппетто
* Хауи Мандель — Спенсер
* Вупи Голдберг — Киберина
* Хелена Эвангелиу — Марлен
* Малкольм Макдауэлл — Мэр Скамболи
* Мэтт Холланд — Каб
* Джек Дэниел Уэллс — Родо
* Бобби Эднер — Зак
* Габриэль Эльфаси — Синтия
* Терренс Скаммел — Скамбокоп
* Эллен Дэвид — Үй

## Сілтемелер
* 
* 
* 
* 

Санат:Канада мультфильмдері
Санат:Компьютерлік анимациялы фильмдер
Санат:Франция мультфильмдері
Санат:Испания мультфильмдері
Салқыншөңке

**Салқыншөңке** – Марқакөл көлінің оңтүстік-шығысындағы тау. 

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Ақжайлау ауылының солтүстік-шығысында 11 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 2200 м. Батыстан шығысқа қарай 8 км-ге созылған, енді жері 3 км. Солтүстік беткейі тік жартасты, оңтүстік бөлігі көлбеу, өзен арналарымен, тауаралық аңғарлармен тілімденген. Баурайындағы бұлақтардан Белөзек өзенінің салалары бастау алады. 

## Өсімдігі
Солтүстік беткейінің шалғынды дала белдеуінде (1450–1600 м) əр түрлі астық тұқымдас шалғын, оңтүстігінде далалық бетегелі-шалғынды шөптесіндер өседі. 1500–2000 м белдеуін балқарағай, самырсын, теректі орман қамтып жатыр. Одан жоғарғы субальпілік белдеуді шалғынды шөптесіндер көмкерген.

## Дереккөздер

Санат:Күршім ауданы таулары
Сарғалдақ (тау)

**Сарғалдақ** – Сарықұм құмының солтүстік-батысындағы тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Гүлшат ауылының солтүстік-батысында 55 км жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 516 м. Солтүстіктен оңтүстік-шығысқа қарай созылған, енді жері 2,5 км. Беткейі көлбеуленіп жазыққа ұласады. Солтүстік-шығысында Шеңгелді, батысында Ақбалшық қоныстары, оңтүстік-батысында Қоңырбел, оңтүстігінде Жуантөбе таулары бар.

## Өсімдігі
Сұр, қоңыр топырақ жамылғысында баялыш, көкпек, боз, қара жусан, сораң, бұйырғын, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Қоңырбел

**Сарғалдақ** – Сарықұм құмының солтүстік-батысындағы аласа тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Балқаш қаласынан батысқа қарай 95 км жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 488 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км-ге созылған, енді жері 3 км. Беткейі көлбеу, солтүстігінде таудың түпкі жыныстары көрінеді. Солтүстігінде Ақбалшық, оңтүстігінде Мыңшұңқыр қоныстары, батысында Қосқопа, шығысында Жуантөбе таулары орналасқан.

## Өсімдігі
Сұр, қоңыр топырақ жамылғысында баялыш, көкпек, боз, қара жусан, сораң, бұйырғын, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Конюхов ауданы

**Конюхов ауданы** — 1944-1963 жылдары болған Қазақ КСР Солтүстік Қазақстан облысының әкімшілік бөлінісінің бірлігі. Орталығы – Қарақоға ауылы.

## Тарихы
Конюхов ауданы 1944 жылы 8 мамырда Қазақ КСР Солтүстік Қазақстан облысының құрамында құрылды.

1951 жылғы мәліметтер бойынша аудан құрамына 13 ауылдық кеңес кірді: Березняков, Воскресен, Зарослый, Камышлов, Колос, Конюхов, Куломзин, Лебяжі, Ново-Успен, Октябрь, Пролетар, Суворов және Чистян.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1952 жылғы 3 сәуірдегі қаулысымен аудан орталығы Конюхово ауылынан Қарақоға ауылына көшірілді. Бұған аудан басшыларына үй-жай мен баспананың жоқтығы себеп болды.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1952 жылғы 10 мамырдағы қаулысымен Новоуспен ауылдық кеңесіне қарасты Свят және Красное ауылдары Чистян ауылдық кеңесінің құрамына берілді.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1957 жылғы 30 шілдедегі қаулысымен Қарақоға ауылдық кеңесіне қарасты Образец, Красное және Амбарное ауылдары Булаев ауданының Надеждин ауылдық кеңесінің құрамына берілді.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1958 жылғы 28 шілдедегі қаулысымен Зарослый ауылдық кеңесіне қарасты Суворовка, Правдино, Рязанка және Райтоп ауылдары Октябрь ауылдық кеңесінің құрамына берілді.

1959 жылы аудан құрамында 9 ауылдық кеңес болды: Зарослый, Қарақоға, Колос, Конюхов, Куломзин, Лебяжі, Ново-Успен, Октябрь, Пролетар.

Аудан Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1963 жылғы 2 қаңтардағы қаулысымен таратылып, Булаев ауданына 6 ауылдық кеңесі – Қарақоға, Колос, Конюхов, Лебяжі, Октябрь және Чистов ауылдық кеңестері берілді.

## Тұрғындары
1959 жылғы халық санағы бойынша ауданда 16 821 адам тұрған.

## Аудан басшылары

Қазақстан Компартиясы Конюхово аудандық комитетінің бірінші хатшылары
* Сыромятников Павел Андреевич (1944—1945)
* Кийко Алексей Иванович (1945—1948)
* Қамалетдинов Масғұт Уәлиұлы (1949)
* Марков Виталий Васильевич (1949—1959)
* Шалимов Гавриил Иванович (1959—1962)
* Набиулин Анис Гатауллович (1962—1963)

Конюхово аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағалары
* Чупрасов Петр Васильевич (1944—1949)
* Высовень Михаил Федорович (1949—1950)
* Филиппенко Петр Яковлевич (1950—1955)
* Мишкарев Н.С. (1956—1957)
* Қаскеев Ғазиз Естайұлы (1957—1963)

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның таратылған аудандары
Возвышенка ауданы

**Возвышенка ауданы** — 1967-1997 жылдары болған Солтүстік Қазақстан облысының құрамындағы Қазақ КСР мен Қазақстан солтүстігіндегі әкімшілік бірлік.

## Тарихы
Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1967 жылғы 2 қаңтардағы қаулысымен аудан Булаев ауданының құрамынан 8 ауылдық кеңес – Возвышенка, Жданов, Қарағанды, Майбалық, Молодогвардейск, Совет, Таман және Ұзынкөл ауылдық кеңестерін бөлу арқылы құрылды.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1971 жылғы 16 тамыздағы Жарлығымен Көкше Шақсы ауылы Комсомол ауылы болып өзгертілді.

Солтүстік Қазақстан облыстық атқару комитетінің 1977 жылғы 31 наурыздағы шешімімен Булаев ауданы Успен ауылдық кеңесіне қарасты Писаревка, Комсомол, Ленино ауылдары мен Писаревка мекені Возвышенка ауданы Таман ауылдық кеңесінің құрамына берілді.

Солтүстік Қазақстан облыстық атқару комитетінің 1977 жылғы 1 қыркүйектегі шешімімен Веселовка ауылы Булаев ауданы Успен ауылдық кеңесінің құрамынан Возвышенка ауданының Писарев ауылдық кеңесінің құрамына ауыстырылды.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1978 жылғы 5 мамырдағы қаулысымен орталығы Бастомар ауылында болған Бастомар ауылдық кеңесі құрылды.

1986 жылы ауданға 12 ауылдық кеңес кірген: Александров, Бастомар, Возвышен, Жданов, Қарағанды, Майбалық, Молодогвардейск, Писарев, Сейфуллин, Совет, Таман, Ұзынкөл.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1989 жылғы 30 маусымдағы қаулысымен Жданово ауылы Золотая Нива ауылы болып, Жданов ауылдық кеңесі Золотонивск ауылдық кеңесі болып өзгертілді.

1994 жылы әкімшілік реформа кезінде барлық ауылдық кеңестер ауылдық округ болып өзгертілді.

1997 жылы 23 мамырда Қазақстан Республикасы Президентінің №3528 Жарлығымен аудан таратылып, аумағы Булаев ауданының құрамына енді.

## Әкімшілік бөлінісі
1989 жылы ауданның құрамына 12 ауылдық кеңес кірді:

## Аудан басшылары

Қазақстан Компартиясы Возвышенка аудандық комитетінің бірінші хатшылары.
* Мағазов Қылаш Мағазұлы (1967—1970)
* Зенченко Василий Дмитриевич (1970—1978)
* Бубнов Геннадий Михайлович (1978—1985)
* Викторов Евгений Иванович (1986—1990)

Возвышен аудандық Кеңесі атқару комитетінің төрағалары
* Жүзенов Еңсеген Еділұлы (1967—1969)
* Мағазов Қылаш Мағазұлы (1970—1978)
* Смағұлов Шаймұрат Смағұлұлы (1978—1981)
* Құдасбаев Амантай Бүкілбайұлы (1981—1987)
* Оразалин Аманбол Мұхаметқалиұлы (1987—1992)

Возвышенска ауданы әкімшілігінің басшылары
* Оразалин Аманбол Мұхаметқалиұлы (1992—1995)

Возвышенка ауданының әкімдері
* Оразалин Аманбол Мұхаметқалиұлы (1995—1996)
* Әмірен Кеменгер Қожахметұлы (1996—1997)

Возвышенка аудандық мәслихатының хатшылары
* Скибский Николай Васильевич (1994—1997)

## Халқы

## Сілтеме
* 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Полудин ауданы

**Полудин ауданы** — 1936-1963 жылдары Солтүстік Қазақстан облысының құрамында болған Қазақ КСР солтүстігіндегі әкімшілік бірлік.

## Тарихы
Полудин ауданы КСРО БОАК Президиумының 1936 жылғы 29 шілдедегі Жарлығына сәйкес Қазақ АКСР Солтүстік Қазақстан облысының құрамында құрылды. Аудан орталығы Полудино ауылы болды. 1936 жылдың 5 желтоқсанынан бастап Қазақ КСР Солтүстік Қазақстан облысының құрамына енді.

1951 жылы ауданда 16 ауылдық кеңес болды: Бугров, Ганькин, Камышлов, Ленин, Метлишен, Николаев, Новый Быт, Ново-Георгиев, Ново-Николь, Полудин, Раев, Рявкин, Совет, Скворцов, Тоқушы, Еңбекшілдер.

1954 жылы Раев ауылдық кеңесі Скворцов ауылдық кеңесіне қосылды. Новый Быт ауылдық кеңесі таратылды.

1957 жылы 30 шілдеде Камышлов, Еңбекшілдер ауылдық кеңестері Ленин ауылдық кеңесіне қосылды. Совет ауылдық кеңесі таратылды. 1957 жылы 14 қыркүйекте таратылған Петропавл ауданының Асанов ауылдық кеңесі Полудин ауданына қосылды.

1959 жылы аудан құрамында 12 ауылдық кеңес болды: Асанов, Бугров, Ганькин, Ленин, Метлишен, Николаев, Ново-Георгиев, Ново-Николь, Полудин, Рявкин, Скворцов, Тоқушы.

1963 жылы 2 қаңтарда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Полудин ауданы таратылды. Оның аумағы ішінара Солтүстік Қазақстан облысының Совет ауданының (Асан, Бугров, Гаврин, Полудин, Светлополь, Тоқушы, Ярмин ауылдық кеңестері) құрамына кірді.

## Тұрғындары
1939 жылғы халық санағы бойынша Полудин ауданында 23 542 адам тұрды, оның ішінде орыстар – 69,8%, немістер – 9,2%, қазақтар – 8,5%, украиндар – 8,3%, татарлар – 1,6%. 1959 жылғы халық санағы бойынша ауданда 27 938 адам тұрған.

## Аудан басшылары

Қазақстан Компартиясы Полудин аудандық комитетінің бірінші хатшылары
* Вишневский Яков Абрамович (1936—1938)
* Ахременко Иван Федорович (1938—1939)
* Кияница Андрей Петрович (1939—1941)
* Горохов Степан Петрович (1941—1943)
* Иванов Виктор Александрович (1943—1944)
* Дворников Александр Яковлевич (1944—1948)
* Севастьянов Дмитрий Александрович (1948—1950)
* Қамалетдинов Масғұт Уәлиұлы (1951—1954)
* Дружинин Николай Анатольевич (1954—1959)
* Лосев Константин Семенович (1959—1962)
* Фомичев Павел Дмитриевич (1962—1963)

Полудин аудандық Кеңесі атқару комитетінің төрағалары
* Стариков Николай Александрович (1935—1938)
* Шустов Алексей Осипович (1939—1942)
* Русанов Антон Павлович (1942—1943)
* Құрманов Рамазан (1943—1944)
* Марков Семен Никифорович (1945—1952)
* Засыпкин Константин Константинович (1953—1956)
* Брикунов Алексей Андронович (1956—1962)

## Сілтеме
* 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның таратылған аудандары
Целинный ауданы

**Целинный ауданы** — 1980-1988 жылдары Қазақ КСР Солтүстік Қазақстан облысының құрамында болған Қазақстанның солтүстігіндегі әкімшілік бірлік.

## Тарихы
Әкімшілік орталығы Ақсуат ауылында болған Целинный ауданы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 17 қазандағы Жарлығымен Қазақ КСР Солтүстік Қазақстан облысының құрамында құрылып, Сергеев ауданының Городец, Октябрь, Юбилейный және Тимирязев ауданының Ақсуат, Белоградов, Дзержинский, Интернациональный, Ишим, Ленин, Мичурин ауылдық кеңестері енді. Аудан Солтүстік Қазақстан облысының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасты.

1988 жылы 9 шілдеде Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Целинный ауданы таратылды. Ақсуат, Белоградов, Дзержинский, Ишим, Ленин, Мичурин ауылдық кеңестері Тимирязев ауданының, ал Городец, Октябрь, Юбилейный, Интернациональный ауылдық кеңестері Сергеев ауданының құрамына енді.

## Әкімшілік бөлінісі
1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 10 ауылдық кеңес пен 21 елді мекен болған:

## Сілтеме
* 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның таратылған аудандары
Күрті ауданы

**Күрті ауданы** — 1972-1997 жылдары Алматы облысында болған әкімшілік бірлік.

## Тарихы
Қазақ КСР Алматы облысының Күрті ауданы 1972 жылы 10 наурызда құрылды. Оның құрамына келесі ауылдық кеңестер кірді:
* Балқаш ауданынан — Ақжар, Құйған, Желтораңғы, Сарыкөмей ауылдық кеңестері
* Іле ауданынан — Күрті ауылдық кеңесі
* Қаскелең ауданынан — Железнодорожный ауылдық кеңесі

Сол жылы Айдарлы ауылдық кеңесі құрылды.

1981 жылы Бозой және Топар ауылдық кеңестері құрылды.

1986 жылы Сарытауқұм ауылдық кеңесі құрылды. Үлкен жұмысшы кенті құрылды.

1991 жылы Железнодорожный ауылдық кеңесі Теміржол болып өзгертілді.

1994 жылы Ақжар ауылдық кеңесі жойылды, бірақ 1995 жылы қалпына келтірілді.

1997 жылы 23 мамырда Күрті ауданы таратылды. Балқаш ауданына Ақжар, Желтораңғы, Құйған, Сарыкөмей, Топар ауылдық округтері; Жамбыл ауданына – Айдарлы, Бозой, Сарытауқұм, Теміржол ауылдық округтері мен Үлкен кенттік округі; Іле ауданына – Күрті ауылдық округі берілді.

## Әкімшілік бөлінісі
1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 9 ауылдық кеңес пен 21 елді мекен болған:

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Бөлүк Герей

**Бөлүк Герей** (; 1535—1551) — Қырым ханзадасы және қалғайы, Қазан ханы Сафа Герей хандің үлкен ұлы.

## Өмірбаяны
Бастапқыда Бөлүк Герей Астрахан ханының сарайында тәрбиеленді. 1545 жылы Қырым ханы Астраханды қоршауға алып, басып алады. 10 жасар ханзада Бөлүк Герейді Сахиб Герей Қырымға апарып, хан сарайында тәрбиелейді.

1549 жылы наурызда 38 жастағы Қазан ханы Сафа Герей хан түсініксіз жағдайда қайтыс болды. Оның үш ұлы болды: Бөлүк Герей, Мүбарак Герей және Өтеміс Герей. Небәрі екі жасар Өтеміс қана әкесінің қасында Қазанда болған. Үлкен ұлдары Бөлүк пен Мүбарак Қырым ханы I Сахиб Герейдің сарайында тұрды.

Сафа Герей хан қайтыс болғаннан кейін Қазан бейлері Қырым ханы I Сахиб Герейге хабаршы жіберіп, Сафаның үлкен ұлы Бөлүк Герейді Қазан хан тағына отырғызуды өтінеді. Өзінің бір ұлын Қазан тағына отырғызғысы келген I Сахиб кәмелет жасына толмағандығын сылтауратып Бөлүк Герейді Қазанға жіберуден бас тартады. Хан жарлығымен Бөлүк пен Мүбарак ханзадалар Інкерман бекінісінде қамауда болды.

1551 жылы Османлы сұлтаны Сүлеймен өзіне жарамсыз болған I Сахиб Герей ханды орнынан алып, оның інісі Дәулет Герейді жаңа хан етіп тағайындау туралы шешім қабылдады. Осы кезде I Сахиб үлкен әскермен Қырымнан Кавказға жорыққа аттанады. Жаңа хан I Дәулет Герей түрік жаңа шеріктерінің үлкен жасағымен Көзлевке түсіп, тез арада Бақшасарайды басып алады. I Дәулет ағайынды Бөлүк пен Мүбарак Герейлерді Інкерман зынданынан босатуды бұйырады. Жаңа хан Бөлүк Герейге қарт I Сахиб Герейді өлтіруді бұйырады. Бөлүк Герей жаңа шеріктер жасағымен Таманға келіп, тақтан айырылған ханды өзі өлтіреді.

I Дәулет Герей хан алдымен туысы Бөлүк Герейді өзіне жақындатып, хандықта ханнан кейінгі екінші тұлға - қалғай етіп тағайындайды. Алайда хан көп ұзамай оның «бір жаман ниеті бар» деп күдіктеніп, қанжарымен өз қолымен өлтіреді.

## Әдебиет
* *Олекса Гайворонский*. Екі құрлық билеушілері. — Т. 1. — Киев—Бақшасарай, 2007. — Б. 124—128. — ISBN 978-966-96917-1-2.

Санат:Қырым хандығының қалғайлары
Бейбіт Сейдуалиева

**Бейбіт Сейдуалиева** (1979 жылы 10 қазанда Әйтей ауылы, Жамбыл ауданында туған) – қазақстанның белгілі әншісі, эстрада саңлағы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, мемлекеттік "Дарын" сыйлығының иегері. 

Тараз қаласындағы М.Дулати атындағы мемлекеттік университетті бітірген.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Санат:Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті түлектері
Серек (тау)

**Серек** – Қотыртас тауларының солтүстік-шығысындағы тау. 

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы Жаңажұрт ауылының шығысында 3 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 883 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 4,5 км-ге созылған, енді жері 2 км. Батыс беткейі тіктеу, оңтүстік-шығысқа қарай еңістеніп қырқаларға ұласады. Етегінде қорымтас үйінділерінің мол қоры шоғырланған. 

## Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, көде, селеу, жусан, көкпек, тобылғы, қараған, т.б. өсімдіктер өседі. Оңт-нде Байбала қыстауы бар. Етегі мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы таулары
Соқыр (тау)

**Соқыр**, *Сақыр* – Амантау тауларының оңтүстік бөлігіндегі тау бөлігі.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Нұра ауданы Амантау ауылының оңтүстік-батысында 18 км жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 579 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 4,5 кмге созылған, енді жері 3 км. Беткейі жайпақ, оңтүстігіне қарай еңістеніп белестерге ұласады. Тау бөктеріндегі бұлақтардан Соналы өзенінің салалары бастау алады. Солтүстік-батысында Жартас, солтүстік-шығысында Найза таулары бар.

## Өсімдігі
Қиыршықтасты, бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында қараған, тобылғы, қылқан боз, бетеге, жусан, көкпек, т.б. өсімдіктер өседі. Атырабы мал жайылымы.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы таулары
Серектас (тау)

**Серектас** – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Қарқаралы қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 35 км-дей жерде орналасқан тау. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 933 м, енді жері 1,5 км. Түнқатар жəне Тасқотан таулары аралығында, солтүстіктен оңтүстікке қарай 2 км-ге созылып жатыр. Қатты тілімденген, беткейлері жартасты келеді. 

## Геологиялық құрылымы
Кейінгі тас көмір жəне пермь гранитоидтарынан түзілген. 

## Өсімдігі
Таудың қызғылт қоңыр топырағында қияқ, сұлыбас, селеу, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Құсмұрын (тау, Қарағанды облысы)

**Құсмұрын** – Қашырлы тауларының солтүстігіндегі аласа тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Нұра ауданы Жанбөбек ауылының солтүстік-батысында 17 км жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 429 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 4,5 км-ге созылған, енді жері 1,5 км.
Солтүстік-батыс беткейі тіктеу, қалған бөліктері еңістеніп жазыққа ұласады. Солтүстігінде Бұрматал, оңтүстігінде Төребай, шығысында Мәмбет, батысында өзімен аттас қыстаулар бар.

## Өсімдігі
Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, қоңырбас, итмұрын, тобылғы, қараған, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы таулары
Юкон (территория)

**Юкон** ( ,  ) — Канаданың солтүстік-батысында орналасқан территория. Юкон Канаданың үш территорияларының ішіндегі ең кішісі және ең батыста орналасқан территория болып табылады. Сондай-ақ, 2021 жылғы халық санағы бойынша 40,232 тұрғынмен Юкон Канаданың халқы ең аз екінші провинциясы немесе территориясы болып табылады. Юконның астанасы Уайтхорс үш территориялардың ішіндегі ең ірі елді мекен болып табылады.

## Сөз төркіні
Территория Юкон өзенінің атымен аталған, бұл өзен Юкондағы ең ұзын өзен болып табылады. Атаудың өзі Гвичин тіліндегі *chųų gąįį han* сөз тіркесінің қысқаруынан шыққан және «ақ сулы өзен» деген мағынаны білдіреді.

## Демография
### Халық саны
2016 жылғы халық санағы бойынша Юконның халық саны 35,874 құрады, бұл 2011 жылға қарағанда 5.8 пайызға көп. 2011 жылы 474,712 км² жер аумағымен Юконның халық тығыздығы 0.1/km² құрады, бұл Канаданың үш территорияларының ішіндегі ең көп көрсеткіш. Канада статистикалық басқаруы Юконның 2021 жылғы 3-тоқсандағы халқын 43,095 деп бағалады, бұл 2016 жылғы санақпен салыстырғанда 17,5 пайызға көп. Бұл Канаданың кез келген провинциясы немесе территориясы үшін ең үлкен пайыздық өсім.

### Ұлты

### Тілі

### Діні

## Дереккөздер

Санат:Юкон территориясы
Emle.kz

**Емле.кз** — қазақ тіліндегі сөздердің дұрыс жазу нормаларын көрсететін электронды ақпараттық-анықтамалық сайт.

## Тарихы
Сайт 2016 жылдың желтоқсанында ресми түрде қолданысқа берілді. Бүгінгі күнге дейін 2 мыңға жуық материал енгізілген. Оның ішінде аббревиатура бойынша – 1228, ғылыми мақалалар саны – 130, тіл нормасына байланысты материалдар – 20, пунктуация – 11, кітапхана қоры – 36,598 сұраққа жауап берілген. 2021 жылдың наурыз айында сайттың дизайны жетілдіріліп, материалдық базасы қайта толықтырылды.

## Мақсаты
Дұрыс жазу нормалары түгел қамтылған, қазақ тілі емлесі мен тыныс белгілері ережелерін толық қарастырған орфографиялық электронды қор арқылы жұртшылықтың жазу мәдениетін көтеру.

## Құрылымы
Электронды қор «Басты бет», «Әдеби тіл нормалары», «Пунктуация»,  «Аббревиатура», «Мақалалар», «Кітапхана», «Сұрақ-жауап» блоктарынан тұрады.

* «Басты бет» блогында іздеу жүйесі орналыстырған. Іздеу жүйесіне кез келген сөзді теру арқылы оның дұрыс жазылған нұсқасын әрі сол сөздің түрленген формаларын көруге болады. Егер сөзді теру барысында қате жіберген жағдайда, сайт сізге оны қызыл түс арқылы көрсетеді. Егер іздеген сөзіңіз жасыл түспен берілсе, демек ол сөз жазу нормасына дұрыс берілген деп қабылдауға болады.
* «Әдеби тіл нормалары» блогында сөз сазы, оның көркем әдебиет пен өмірдегі маңызы, ережелері мен қағидалары беріледі. Сонымен қатар ұлттық тілдің өзге де жүйелері, атап айтқанда диалекті, ауызекі тіл, жаргон т.б. орналастырылған. 
* «Пунктуация» блогында әрбір тыныс белгілері және оларды қолдану ережелері көрсетілген. Жазу барысында қандай да бір тыныс белгілерді дұрыс қолдана алмаған жағдайда, пайдаланушы сол белгіні таңдай отырып өзіне керекті көп дерек ала алады.
* «Аббревиатура» блогында қысқарған сөздер, олардың толық атаулары, қысқарылу реті, атаулар мен сөздерді қысқарту барысында басшылыққа алынатын қағидалар мен сүйенетін заңдылықтар келтірілген. Мұнда қысқарған атаулар әліпбилік ретпен орналастырылған. Саны – 1297.
* «Мақалалар» - блогында ғалымдардың осы сала негізінде жазылған ғылыми мақалалары берілген. Әрбір мақаладан кейін пікір қалдыратын орын болады. Сол арқылы оқырман автордың өзіне, мақаласына қатысты сұрақтар қойып, жауап алады.
* «Кітапхана» - бұл блокта оқырман орфография, орфоэпия, пунктуацияға қатысты жазылған оқулықтардың толық электронды нұсқасын көре алады. Сондай-ақ оқулықтың толық нұсқасын өзіне көшіріп, жүктей алады.
* «Сұрақ-жауап» - бұл блокта оқырман онлайн режим арқылы сөздердің дұрыс жазылуына, олардың бірізді қолдануына, жалпы орфографияға қатысты туындаған өзекті мәселелер бойынша сұрақ қоя алады. Әрбір қойылған сұраққа білікті мамандардың көмегімен толық жауап  беріледі.
## Сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Алфавит бойынша сайттар
Санат:Қазақстан сайттары
Санат:Қазақ тілді сайттар
Юн Сок Ёль

**Юн Сок Ёль** (, 18 желтоқсан 1960 жыл, Сеул) — Оңтүстік Кореялық саясаткер, бұрынғы прокурор, заңгер, 2022 жылғы 10 мамырдан 2025 жылғы 4 сәуірге дейін Корея Республикасының президенті. Юн 2019 бен 2021 жыл аралығында, Мун Чжэ Ин президент болған тұста Бас прокурор болып қызмет атқарды. 2024 жылғы импичментінен кейін өкілеттігі тоқтатылды.

Сеулде дүниеге келіп, Сеул Ұлттық Университетін тәмамдаған. Юн Оңтүстік Кореяның Бас прокуроры болғанда бұрынғы президент Пак Кын Хені билігін асыра пайдаланды деп айыптау ісін жүргізуде маңызды рөл атқарды. 2022 жылы болған сайлауға консерватив Халық күші партиясының атынан түсіп, демократтар партиясынан шыққан Ли Чжэ Мёнді жеңіп шықты.

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Корея саясаткерлері
Санат:Оңтүстік Корея заңгерлері
Санат:Оңтүстік Корея президенттері
16K ажыратылымдық

**16K ажыратымдылығы** () — көлденеңінен шамамен 16 000 пиксельді көрсететін дисплей ажыратымдылығы . Ең жиі талқыланатын 16K ажыратымдылығы 15360 × 8640, ол әрбір өлшемдегі 8K UHD пикселдер санын екі есе, яғни барлығы төрт есе көп пиксельдерді арттырады. Бұл ажыратымдылық 132,7 мегапиксельді құрайды, бұл 4K ажыратымдылығынан 16 есе көп пиксель және 1080p ажыратымдылығынан 64 есе көп пиксель.

Қазіргі уақытта,  16K ажыратымдылығын AMD Eyefinity немесе Nvidia Surround көмегімен көп мониторды орнату арқылы іске қосуға болады.

2016 жылы AMD VR -ге "шынайы ендіру" үшін 240Гц жаңарту жылдамдығымен 16K ажыратымдылықты қолдау үшін болашақ графикалық карталарының мақсатын жариялады. .   

Linus Tech Tips 2017 жылы он алты 4K мониторы арқылы 16K video ойындарын ойнауға әрекеттенетін видеолар сериясын шығарды. 

2018 жылы америкалық кинорежиссер Мартин Лисиус өзі әзірлеген 2 камералы Canon EOS 5DS жүйесін пайдаланып түсірген «Прейри желі» атты қысқа мерзімді фильмді шығарды. Бір 15985 × 5792 пиксельдік кескін жасау үшін екі қозғалмайтын кескін біріктірілді, содан кейін 2.76∶1 өте кең арақатынасы бар 16K ажыратымдылықтағы бейне ретінде көрсетілді .  Бұл бар болған алғашқы 16K бейнелердің бірі.

Innolux әлемдегі алғашқы 100 дюймдік 16K8K ( 15360 × 8640 ) дисплей модулін 2018 жылдың тамызында Touch Taiwan-да көрсетті. 

Sony  NAB 2019 көрмесінде коммерциялық 16K дисплейді Жапонияда шығаратынын таныстырды.   Ол 4∶1 арақатынасы бар 17280 × 4320 экранды құрайтын 48-12 модульден тұратын 576 модульден (әрқайсысы 360 × 360 ) жасалды.

2019 жылдың 26 маусымында VESA ресми түрде бір пихелге 30 биттік 4:4:4 RGB / Y′C    -color HDR қолдайтын 16K ( 15360 × 8640 -пиксель) дисплейге қолдау көрсететін видео жаңарту жылдамдығы 60 Гц DSC бейне қысу қолданатын DisplayPort 2.0 стандартын шығарды. 

## Тағы қараңыз

* Виртуалды шындық
* 10K ажыратымдылығы – теледидардан тыс компьютер мониторын пайдалануға бағытталған көлденең рұқсаты шамамен 10 000 пиксель болатын сандық бейне пішімдері
* 8K ажыратымдылығы – көлденең рұқсаты шамамен 8000 пиксель болатын сандық бейне пішімдері
* 5K ажыратымдылығы – теледидардан тыс компьютер мониторын пайдалануға бағытталған көлденең рұқсаты шамамен 5000 пиксель болатын сандық бейне пішімдері
* 4K ажыратымдылығы – көлденең ажыратымдылығы шамамен 4000 пиксель болатын сандық бейне пішімдері
* 2K ажыратымдылығы – көлденең ажыратымдылығы шамамен 2000 пиксель болатын сандық бейне пішімдері
* Ажыратымдылығы жоғары теледидар (HDTV)  1280 × 720 немесе 1920 × 1080 ажыратымдылығы бар сандық бейне пішімдері
* Графикалық дисплей ажыратымдылығы

## Дереккөздер

Санат:Кино және видео технологиялары
Сабақгүл

**Сабақгүл**, *киксия* () – сабынкөктер тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда 1 түрі – күндешік (K.elatine) Түркістан, Батыс Тянь-Шань жоталарында өседі. 

## Ботаникалық сипаты
Биіктігі 15-100 см, түбінен бастап бұтақтанған сабағы жатаған, бұтақтары жіңішке келеді, сыртын безді түк жапқан. Сағақты жапырақтары домалақ немесе жалпақ жұмыртқа тəрізді, бүтін жиекті. Ашық сары түсті дара гүлі жапырақ қолтығына орналасқан, үстіңгі ернінің сыртқы жағы қошқыл күлгін түсті болады. Тостағаншасы түбіне дейін таспа тəрізді буындарға бөлінген, сирек жіңішке түкті. Аналық мойны жалпақ, тік. Жемісі – шар тəрізді қауашақ, екіге қақырап ашылады. Шілде–қыркүйек айларында гүлдеп, жеміс береді. Лесс топырақты тау баурайларында, жазық жерлерде арамшөп ретінде өседі. Сабақгүлді емдік шөп ретінде суық тигенде, қызу көтерілгенде, жараларға таңу үшін пайдаланады.

## Түрлері

**[[Kickxia aegyptiaca]]* (L.) Nábelek
**[[Kickxia caucasica]]* (Muss.Puschk. ex Spreng.) Kuprian.
**[[Kickxia cirrhosa]]* (L.) Fritsch
**[[Kickxia collenetteana]]* D.A.Sutton
**[[Kickxia commutata]]* (Bernh. ex Rchb.) Fritsch
*''Kickxia'' × ''confinis'' (Lacroix) Soó
**[[Kickxia corallicola]]* D.A.Sutton
**[[Kickxia dentata]]* (Vahl) D.A.Sutton
**[[Kickxia elatine]]* (L.) Dumort. 
**[[Kickxia elatinoides]]* (Desf.) Rothm.
**[[Kickxia floribunda]]* (Boiss.) Täckh. & Boulos
**[[Kickxia glaberrima]]* (J.A.Schmidt) D.A.Sutton
**[[Kickxia gombaultii]]* (J.Thiébaut) Mouterde ex Charpin
**[[Kickxia hartlii]]* (Betsche) D.Heller
**[[Kickxia lanigera]]* (Desf.) Hand.-Mazz.
**[[Kickxia membranacea]]* D.A.Sutton
**[[Kickxia papillosa]]* R.R.Mill
**[[Kickxia pendula]]* (G.Kunkel) G.Kunkel
**[[Kickxia petiolata]]* D.A.Sutton
**[[Kickxia pseudoscoparia]]* V.W.Sm. & D.A.Sutton
**[[Kickxia sabarum]]* V.W.Sm. & D.A.Sutton
**[[Kickxia saccata]]* D.A.Sutton
**[[Kickxia scalarum]]* D.A.Sutton
**[[Kickxia spiniflora]]* (O.Schwartz) D.A.Sutton
**[[Kickxia spuria]]* (L.) Dumort.

## Дереккөздер

Санат:Сабынкөктер
Санат:Қазақстан флорасы
Саған

**Саған**, *гиргенсония* () – алабұталар тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдіктер немесе жартылай бұта. Қазақстанда 2 түрі бар. Жиі кездесетіні – қарамақарсыгүлді С. (G.oppositifl ora) Каспий жəне Арал теңіздері маңында, Торғай үстіртінде, Сарыарқаның батыс жəне шығыс ұсақ шоқыларында, Солтүстік жəне Оңтүстік Үстіртте, Бетпақдала шөлінде, Жетісу жəне Іле Алатауларында, т.б. жерлерде өседі.

## Ботаникалық сипаты
Биіктігі 10-50 см. Қатты сабағы қызғылт түсті, бұтақтанған. Жапырағы біз немесе үшқырлы біз тəрізді, көбіне доға тəрізді иіліп тұрады жəне ұшында қысқа тікені, жиегінде қысқа кірпікшелі түгі болады. Сирек гүлі масақ гүлшоғырына топтасқан. Гүлжапырағы қайықша тəрізді, гүлсерігінен қысқа. Гүлсерігінің жапырақтары жұмыртқа тəрізді немесе ұзынша келген, түбіне дейін жеке-жеке тұрады, жемістенген кезде олардың үшеуі қанатқа айналады. Тозаңдығының біз тəрізді қосымша өскіні ақ түсті, түйінінің үстіңгі бөлігін қысқа түк басқан, аналық аузы қысқа болады. Маусым–тамыз айларында гүлдеп, жеміс береді. Жемісі қысыңқы, сырты тықыр, сарғыш қоңыр жеміс серігі бар. Шөл даладағы құмдақ, сор, ұсақ тасты топырақты жерлерде өседі. Ал қос қанатты С.(G.diptera) тек Түркістанда сор, ұсақ тасты жəне малтатасты жерлерде өседі.

## Түрлері
* 
* 
* 
*  
* 

## Дереккөздер

Санат:Алабұталар
Санат:Қазақстан флорасы
Африка Ұлттары Кубогы 1990

**[[Африка Ұлттары Кубогы|Футболдан Африка чемпионатының]]** 17-ші жарысы. Алжир қалаларында өтті.
## Топтық турнир

### A тобы

----

----

----

----

----

----

### B тобы

----

----

----

----

----

----

## 1/2 финал

----

## 3 орын

## Финал

## Сілтемелер
* Африка Ұлттары Кубогы 1990 жыл

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:Алжирдегі футбол
Санат:1990 жылғы футбол
Африка Ұлттары Кубогы 1986

'''Футболдан Африка Ұлттары Кубогының''' 15-ші жарысы, 1986 жылы 7-21 наурыз аралығында Мысырда өтіп, алаң иелері чемпион атанды. Олар финалдық ойында Камерун құрамасымен кездесіп, негізгі және қосымша уақытта есеп ашылмады. Пенальтилер сериясында Мысыр 5:4 есебімен жеңіске жетті.
## Топтық турнир
### A тобы

----

----

----

----

----

----

### B тобы

----

----

----

----

----

----

## 1/2 финал

----

## 3 орын

## Финал

## Сілтемелер
* Африка Ұлттары Кубогы 1986 жыл

Санат:1986 жылғы футбол
Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:Мысырдағы футбол
Салпыншақ (өсімдік)

**Салпыншақ**, *гетеродерис* () – астралылар тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдік. 

## Өсу аймағы мен ботаникалық сипаты
Қазақстанда Қызылорда облысының оңтүстігіндегі Қызылқұм құмды алқабында 2 түрі өседі: кішкентай С. (H.pusilla) жəне ақбас С. (H.leucocephala). Олардың биіктігі 3-40 см. Сабағын қылтанақ тəрізді ұзын жəне өрмекті мамық түк жапқан. Тамыр жапырақтары жұмыртқа тəрізді, жиектері ойық тісшелі немесе қауырсын тілімді. Түбіне қарай жіңішкеріп сағаққа жалғасқан, ортаңғы өзекшесін бойлай қылтанақты түк өскен. Ортаңғы жəне төменгі сабақ жапырақтары тамыр жапырақтарына ұқсайды. Қандауыр немесе таспа тəрізді жоғарғы жапырақтары кішірек, бүтін жиекті. Гүлсебетінің жемістенген кездегі ұзындығы 12-17 мм, ені 4-5 мм болады. Сабақтың немесе бұтақтарының ұшына қарай орналасқан. 2 қатар орама жапырақтары жұмыртқа немесе қандауыр тəрізді, ұшына қарай үшкір. Тұқымының ұзына бойында емізік тəрізді өскіні жəне айдаршасы болады. Сəуір–мамыр айларында гүлдейді. Тауалды жəне жазық жерлердегі құмды, ұсақ тасты
беткейлерде, сортаң жерлерде көбіне арамшөп ретінде өседі.

## Дереккөздер

Санат:Күрделігүлділер
Санат:Қазақстан флорасы
Африка Ұлттары Кубогы 1965

Африка Ұлттары Кубогының бесінші жарысы, Тунисте өтті.
## Топтық турнир
#### A тобы

----

----

----

#### B тобы

----

----

----

### 3 орын

### Финал

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:Тунистегі футбол
Санат:1965 жылғы футбол
Қызылқабан

**Қызылқабан** – Ызақұдық құмды алқабының солтүстік-шығысындағы аласа тау.  

## Географиялық орны
Түркістан облысы Отырар ауданы Дарбаза ауылының солтүстік-шығысында 13 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 458 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 11 км-ге созылған,  енді  жері 2,5 км. Жонды қырқалы келген, беткейі көлбеу, ұсақ төбелерден тұрады. Оңтүстігінде Белтау жотасы, солтүстігінде Бақыршасай, батысында Шығанақсай, шығысында Тағансай жыралары бар. 

## Өсімдігі
Таудың сұр қоңыр топырақ жамылғысында қияқ, қоңырбас, жусан, баялыш, күйреуік, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Отырар ауданы таулары
Африка Ұлттары Кубогы 1976

**[[Африка Ұлттары Кубогы]]ның** 10-шы жарысы. Эфиопияда өтті.

## Топтық турнир
### A тобы

----

----

----

----

----

----

### B тобы

----

----

----

----

----

----

## Финалдық топ

----

----

----

----

----

----

## Сілтемелер
* Африка Ұлттары Кубогы 1976

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:Эфиопиядағы футбол
Санат:1976 жылғы футбол
Африка Ұлттары Кубогы 1978

**[[Африка Ұлттары Кубогы|Африка Ұлттары Кубогының]]** 11-ші жарысы. 
## Топтық турнир
### A тобы

----

----

----

----

----

----

### B тобы

----

----

----

----

----

----

## 1/2 финал

----

## 3 орын

## Финал

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Африка Ұлттары Кубогы 1978

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:Ганадағы футбол
Санат:1978 жылғы футбол
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2000

**[[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|КОНКАКАФ Алтын Кубогының]]** 15-ші жарысы.
## Топтық турнир
### A тобы

----

----

----

### B тобы

----

----

----

### C тобы

----

----

----

### D тобы

----

----

----

## 1/4 финал

----

----

----

## 1/2 финал

----

## Финал

## Сілтемелер
* КОНКАКАФ
* RSSSF

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:АҚШ-тағы футбол
Санат:2000 жылғы футбол
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 1996

**[[КОНКАКАФ Алтын Кубогы]]ның** 13-ші жарысы. 10-21 қаңтар аралығында АҚШ-та өтті.
## Топтық турнир
### A тобы

----

----

----

### B тобы

----

----

----

### C тобы

----

----

----

### Мықтыларды іріктеу

## 1/2 финал

----

## 3 орын

## Финал

## Сілтемелер
* КОНКАКАФ
* RSSSF

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:1996 жылғы футбол
Санат:АҚШ-тағы футбол
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 1991

**[[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының]]** 11-ші жарысы. **КОНКАКАФ Алтын Кубогы** деп аталған бірінші турнир.
## Топтық кезең

### A тобы

----

----

----

----

----

----

### B тобы

----

----

----

----

----

----

## 1/2 финал

## 3 орын

## Финал

## Статистика

## Сілтемелер
* КОНКАКАФ
* RSSSF

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:1991 жылғы футбол
Санат:АҚШ-тағы футбол
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1985

'''Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының''' 9-шы жарысы. 
## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Финалдық топ

----

----

----

----

----

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:1985 жылғы футбол
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1981

Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының сегізінші жарысы, Гондураста өтіп, алаң иелері чемпион атанды. Сондай-ақ бұл турнир 1982 жылғы әлем чемпионатының іріктеу турнирі рөлін де атқарып, Гондурас пен Сальвадор әлем чемпионатына жолдама алды.
## Матчтар

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:1981 жылғы футбол
Санат:Гондурастағы футбол
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1977

'''Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының''' жетінші жарысы, Мексикада өтті. Турнир 1978 жылғы әлем чемпионатының іріктеу жарысы рөлін де атқарып, турнир жеңімпазы Мексика әлем чемпионатына жолдама алды.
## Турнир

----

----

----

----

## Сілтемелер
* Статистикасы

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:1977 жылғы футболСанат:Мексикадағы футбол
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1973

**[[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының]]** алтыншы жарысы, Гаитиде өтті. Турнир 1974 жылғы әлем чемпионатының да ірітеу турнирі рөлін атқарып, чемпионат алған Гаити құрамасы әлем чемпионатының жолдамасын ұтып алды.
## Матчтар

----

----

----

----

----

## Сілтемелер
* Статистикасы

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:Гаитидегі футбол
Санат:1973 жылғы футбол
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1963

Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының ресми түрдегі бірінші жарысы. 1963 жылы Сальвадорда өтізілді. Бұған дейін КККФ Чемпионшип деп аталып келген Солтүстік, Орталық Америка және Кариб елдері құрамалары қатысқан турнир жалғасы.
## 1 кезең

### A тобы

### B тобы

## Финалдық топ

----

----

----

----

----

----

## Сілтемелер
* КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1963

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:1963 жылғы футбол
Санат:Сальвадордағы футбол
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1967

**[[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|КОНКАКАФ Ұлттары чемпионатының]]** үшінші жарысы, Гондураста өтті.
## Матчтар

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Қорытынды

## Сілтемелер
* КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1967 жыл

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:1967 жылғы футбол
Санат:Гондурастағы футбол
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1989

Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының 10-шы жарысы. **КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты** деп аталған соңғы турнир. 1991 жылдан **КОНКАКАФ Ұлттар кубогы** деп аталды.

Турнир 1990 жылғы әлем чемпионатының іріктеуі ретінде ойналды.
## Турнир

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* RSSSF статистикасы (eng.)

Санат:1989 жылғы футбол

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1969

**[[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының]]** төртінші жарысы.
## Қорытынды

## Матчтар

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Сілтемелер
* КОНКАКАФ
* RSSSF

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:1969 жылғы футбол
Санат:Коста-Рикадағы футбол
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1971

**[[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|КОНКАКАФ Ұлттары чемпионатының]]** бесінші жарысы, Тринидад және Тобагода өтті.
## Қорытынды

## Матчтар

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Сілтемелер
* RSSSF

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:1971 жылғы футбол
Санат:Тринидад және Тобагодағы футбол