open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ринго Старр

**Ринго Старр** (, шын аты **Ричард Старки**, ; 7 шілде 1940, Ливерпуль) – британдық музыкант, әндердің авторы, актер. The Beatles тобының дабылшысы ретінде танымал. 1962 жылдың 18 тамызында The Beatles квартетінің құрамына ресми түрде кірді. Бұған дейін ол Рори Стормның Rory Storm and The Hurricanes бит тобының мүшесі болған. Сол кезде бұл топ The Beatles-тың басты бәсекелесі болатын. Топ мүшелері тарап кеткеннен кейін Ринго бірнеше фильмдерге түсіп, жарнамамен айналысты.

## Дискография

### Студиялық альбомдар
* 1970 — Sentimental Journey
* 1970 — Beaucoups of Blues
* 1973 — Ringo
* 1974 — Goodnight Vienna
* 1976 — Ringo’s Rotogravure
* 1977 — Ringo the 4th
* 1978 — Bad Boy
* 1981 — Stop and Smell the Roses
* 1983 — Old Wave
* 1992 — Time Takes Time
* 1998 — Vertical Man
* 1999 — I Wanna Be Santa Claus 
* 2003 — Ringo Rama
* 2005 — Choose Love
* 2008 — Liverpool 8
* 2010 — Y Not
* 2012 — Ringo 2012
* 2015 — Postcards from Paradise
* 2017 — Give More Love
* 2019 — What’s My Name

## Дереккөздер

Санат:Үздік фильм музыкасы үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Санат:Billboard Hot 100-де топ бастаған орындаушылар
Санат:Британ империясы орденінің мүшелері
Санат:The Beatles
Санат:Atlantic Records орындаушылары
Санат:Vee-Jay Records орындаушылары
Джастин Тимберлейк

**Джастин Рэндалл Тимберлейк** (; туылды: 31 қаңтар 1981, Мемфис, Теннесси, АҚШ) – американдық поп және R&B әншісі, композитор, продюсер, биші және актер. Төрт «Эмми» және тоғыз «Грэмми» сыйлығының иегері. *[[’N Sync]]* бой-бэндінің мүшесі болған Джастин, 2002 жылы өзінің жеке *«Justified»* альбомын шығарады. Әлем бойынша бұл альбомның 7 миллионнан аса данасы сатылып кетті. Түскен фильмдері:  «Model Behavior» (2000), «On the Line» («Байланыста») (2001), «Edison Force» (2005), «Alpha Dog» (2006), «Shrek the Third» (2007), «The Open Road» (2009), «Bad Teacher» (2011), т.б.

## Дискография

### Студиялық альбомдар

; ’N Sync тобында
:

* **NSYNC*' (1997)
* *No Strings Attached* (2000)
* *Celebrity* (2001)

; Жеке албомдар

* *Justified* (2002)
* *FutureSex/LoveSounds* (2006)
* *The 20/20 Experience* (2013)
* *The 20/20 Experience: 2 of 2* (2013)
* *Man of the Woods* (2018)
* *Everything I Thought It Was* (2024)

### Дуэттер

* 2001 — «What It’s Like to Be Me» (Бритни Спирс Джастин Тимберлейкпен)
* 2002 — «Work It» (Nelly Джастин Тимберлейкпен)
* 2003 — «Where Is the Love?» (The Black Eyed Peas Джастин Тимберлейкпен)
* 2003 — «My style» (The Black Eyed Peas  Джастин Тимберлейкпен)
* 2005 — «Signs» (Snoop Dogg, Чарли Уилсон мен Джастин Тимберлейк)
* 2006 — «My Love» (T.I.мен)
* 2007 — «Dick in a Box» (The Lonely Island Джастин Тимберлейкпен)
* 2007 — «Give It to Me» (Тимбалэнд Нелли Фуртадо мен Джастин Тимберлейк)
* 2007 — «Ayo Technology» (50 Cent Джастин Тимберлейк пен Тимбалэнд)
* 2007 — «Nite Runner» (Duran Duran Джастин Тимберлейк пен Тимбалэнд)
* 2007 — «Falling Down» (Duran Duran Джастин Тимберлейкпен)
* 2007 — «Until the End of Time» (Бейонсемен)
* 2008 — «4 Minutes» (Мадонна Джастин Тимберлейк пен Тимбалэнд)
* 2008 — «Rehab» (Рианнамен)
* 2008 — «Dead & Gone» (T.I.мен)
* 2009 — «Love, Sex, Magic» (Сиарамен)
* 2010 — «Love Dealer» (Эсме Дентерс Джастин Тимберлейкпен)
* 2011 — «3-Way (The Golden Rule)» (The Lonely Island және Lady Gagaмен)
* 2011 — «Motherlover» (The Lonely Islandпен)
* 2013 — «Suit & Tie» (Jay-Zмен)
* 2013 — «Holy Grail» (Jay-Z Джастин Тимберлейкпен)
* 2014 — «Love Never Felt So Good» (Майкл Джексон Джастин Тимберлейкпен)
* 2017 — «Say Something» (Крис Стэплтонмен)
* 2017 — «Morning Light» (Алиша Кизбен)
* 2020 — «Don’t Slack» (Андерсон Пакпен)

## Концерттік турлары
*Justified World Tour (2003—2004)
*Justified & Stripped Tour (2003)
*The 2007 FutureSex/LoveShow (2007)
*Legends of the Summer Stadium Tour (2013)
*The 20/20 Experience World Tour (2013—2015)
*Man of the Woods Tour (2018)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты
* 
* Justin Timberlake Instagram-да 
* Justin Timberlake Twitter-да 
* Justin Timberlake Facebook-те 

Санат:АҚШ сазгерлері
Санат:АҚШ дыбыстау актерлері
Санат:АҚШ продюсерлері
Санат:Billboard Hot 100-де топ бастаған орындаушылар
Санат:BRIT Awards сыйлығының иегерлері
Санат:MTV Video Music Awards жеңімпаздары
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Санат:Джастин Тимберлейк
Санат:RCA Records орындаушылары
Санат:Sony BMG орындаушылары
Санат:АҚШ топ-вокалшылары
Саяси портрет (журналистік жанрдың бір түрі)

**Саяси портрет** (журналистік жанрдың бір түрі) – халықаралық немесе мемлекеттік саяси шенеуніктердің мінез-құлқын ашу мақсатында жазылады. Ішкі және сыртқы пішінінін суреттеу арқылы кейіпкерінің бейнесін (я жағымды, я жағымсыз) сомдау. Белгілі бір саяси тұлғаның  саяси портретін жасау үшін, ол адам туралы қайда, қандай сөздер айтқанын, нені уәде еткенін, жеке өмірінде қандай жетістіктер мен табысқа жеткенін, неден сүрінгенін, неге көңілі құлағанын егжей-тегжейлі зерттеу қажет. Мәселелер, фактілер дәлелді,  айқын болуы шарт.

Санат:Журналистика
Санат:Терминология
Шаффер Чимер Смит

**Шаффер Чимер Смит**, Ne-Yo деген атпен кең танымал —  Грэмми сыйлығының иегері, американ әншісі, рэпер , продюсер, актер. 1979 жылы 18 қазанда Арканзас штатының Камдена қаласында туған. Азан шақырып қойған аты Шаффер Чимер Смит. Әкесі афроамерикандық, анасы афро-қытайлық, екеуі де сазгер болған. Альбомдары:  «In My Own Words» (2006),  «Because of You» (2007), «Year of the Gentlrman» (2008), «Libra Scale»  (2010). Түскен фильмдері: «Save the Last Dance 2» (2006), «Stomp the Yard» (2007), «4Chosen»  (2011), т.б.

## Дереккөздер



Санат:Ne-yo
Санат:Рэпер
Жолсапар очерктері

**Жолсапар очерктері** (журналистика жанрларының түрі) – журналистің белгілі бір аймаққа немесе елге сапары жайлы жазбалары. Жолсапар очерктері журналист  эмоцияға да, көрген-білгенін сараптауға да, алған әсерін оқырманмен бөлісуге де құқылы. Мұнда пікірлердің алуандығы маңызды емес және де  тепе-теңдікті сақтамаса да болады. Көріп-білгенің мен көңілге түйгеніңді оқырманға көркемдеп баяндау.

Санат:Журналистика
Санат:Терминология
Эссе (журналистка жанры)

**Эссе ([[журналистка жанры]])** – естеліктер жиынтығын құрайтын журналистикада кең тараған жанрдың бірі. Көбінде эссені жасы үлкен, мемлекеттік маңызы бар адамдармен бірге жүрген, дәмдес-тұздас болған адамдар, жазушылар, қоғам қайраткерлері жазады. Шағын әңгіме деуге де болады. Мұнда уақыт пен дерекке, сондай-ақ дәлелдерге сүйенеді. Эссені әрлеу үшін көркем әдеби тәсілдер қолданылады.

Санат:Журналистика
Санат:Терминология
Ашер

**Ашер** (, туған кездегі есімі — **Ашер Терренс Реймонд Төртінші** (); , Даллас, Техас, АҚШ) – америкалық әншісі, актер. Танымал афроамерикандық R&B - музыканттардың бірі. Қазіргі таңда әлем бойынша альбомдарының 65 миллиондай данасы сатылып кеткен. Жеті Грэмми сыйлығының, төрт World Music Awards сыйлығының, төрт American Music Award сыйлығының және он екі Billboard Music Awards сыйлығының иегері. Өзінің жеке US Records дыбыс жазу компаниясы бар.

## Дискография

### Студиялық альбомдар

* 1994 — *Usher*
* 1997 — *My Way*
* 2001 — *8701*
* 2004 — *Confessions*
* 2008 — *Here I Stand*
* 2010 — *Raymond v. Raymond*
* 2012 — *Looking 4 Myself*
* 2016 — *Hard II Love*

* 2018 — *A* (Zaytoven-мен бірге)

## Фильмдер тізімі

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* 
* 
* 
*
Шолу (журналистік жанр)

**Шолу** (журналистік жанр) – апталық немесе айлық журналдарға тән жанр. Шолу сараптамалық қорытынды есеп ретінде жүзеге асырлады. Апталық немесе айлық оқиғаларға, я белгілі бір аптаның шулы оқиғасына шолу жасалынады. Шолу түрлі мақсатта жазылуы мүмкін.

Санат:Журналистика
Санат:Терминология
Лид (журналистика)

**Лид** (журналистика) – қарапайым, түсінікті жазылған ең бірінші, ең алғашқы екі сөйлем. Яғни мақаланың басы Лид деп аталады. Лидтің мақсаты – оқырман назарын баурап алып, мақаланы оқуға деген ынтаны ояту. Лидте оқырманға мақалада не күтіп тұрғаны туралы хабар беріледі.
Қысқа хабар беру  2 түрлі болады: қатты, жұмсақ.
1. "Қатты" ақпарат- болып жатқан оқиға жайлы сенсациялық ақпарат.Ол ақпаратта лидтің мынадай түрлері ажыратылады. 
-Бір элементтік лид жаңалық жасап тұрған ең маңызды элемент. Ол адам аты, оқиға соңы, уақыты болуы мүмкін.
-Жинақтау лид ақпаратта маңыздылығы бірдей бірнеше элемент болғанда қолданылады.
-Ілмекті лид ақпараттық материалды түгел тауысады. Автор бірінші абзацта- ақ бүкіл сұраққа жауап бере салады.  
-Жылдам сәйкестендіру суреттеліп отырған оқиға танымал тұлғаның қатысуымен өтетіндіктен, ақпарат бірден "кім?" деген сұраққа жауап беруден басталады.
-Баяу сәйкестендіру оқиғаға себепкер болған адам- елге танымал емес, тек болған оқиға барысында ғана көзге іліккен қарапайым адам. Мысалы, кісі өліміне себепкер болған адам жайлы ақпарат.
-Жалғыз оқ лид ақпарат өте қысқа, бірақ афоризм тұрғысынан алғанда маңызды. Мысалы, "Басқа пәле- тілден".
-Талдамалы лид ақпарат жинақы, ақпарат беру барысында журналист болған оқиғаға байланысты өз ойын қосады. Ол "дегенмен", "алайда", "бірақ та" секілді қыстырма сөздермен жүзеге асады. 
-Каламбур лид әдетте жергілікті көңіл көтеретін баспасөз беттерінде кездеседі. Лидтің негізі болып кинофильмдер, телебағдарламалар немесе танымал жұлдыздардың есімі алынады. Мысалы, "Баян Есентаева сендіре алмай жатыр..."
2. Жұмсақ ақпарат-ақпарат  толық, кішкене бөлшектеріне дейін сипаттала отырып жазылған. Халықты "жұмсақ" ақпаратпен құлақтандыру кезінде төмендегі лид түрлері қолданылады:
-әңгімелеу лиді
-Салыстыру лиді бірінші абзацта кеше мен бүгін, ескі мен жаңа қарама- қайшылық ретінде суреттеледі. Мысалы, "Кешегінің жастары баспын дейтін, бүгінгінің шалдары жаспын дейді".
-Бағытталған лид (стаккато) ой тастау мақсатында үзінді түрінде жазылған телеграфтық қысқа сөйлемдер. Бірінші абзацта ойды оқырманға бағыттап, "Егер сіз..." немесе "Сіз..." деп басталады. 
-Сұрақты лид сұрақ ашық түрде қойылады. Мысалы, "Конференция барысында айтылғанның бәріне сенуге бола ма?" ("Қатты" ақпарат ешқашан сұрақпен басталмайды.)
-Дәйексөз лиді абзац ашық тырнақшадан басталады. Бұл тәсіл Еуропалық баспасөзде кеңінен тараған.
-Шолжаң лид кекесінді лид. Ол шығармашылық бағыттағы ақпараттарда өте жиі қолданылады. 
--Әсел Сарқыт (талқ) 00:26, 2013 ж. қазанның 7 (ALMT)

Санат:Журналистика
Санат:Терминология
Очерк мақсаты

**Очерк мақсаты** – ақпаратты қызғылықты етіп және байытып беру, алған әсерімен бөлісу арқылы оқырманды қызықтыру. Очерк  журналистің құрғақ фактілерді ой елегінен өткізіп, жанымен сезініп, оқырман жүрегіне жеткізуді талап етеді. Фактілер барынша көркемделіп, әдеби бағытта өрбиді және оларды баламалап беруге болады.

Санат:Журналистика
Санат:Терминология
Сараптамалық сұхбат (журналистік жанр)

**Сараптамалық сұхбат** (журналистік жанр) – екеуара әңгіме немесе тілшімен белгілі бір қоғам қайраткері арасындағы сұхбат. Сараптамалық жанрлар тобына жатады. Сұхбаттағы сараптаманың өзегі секілді, әңгіменің де өзегі болады. Ол болып жатқан оқиғаға қарай, сол оқиғаға қатысы бар адамның пікірі немесе мәңгілік тақырыптарға үн қосып жүрген, белгілі бір қоғам қайраткерімен, маманмен әңгіме түрінде жүзеге асырылады.

Санат:Журналистика
Санат:Терминология
Баланс немесе тепе-теңдік принципі

**Баланс немесе тепе-теңдік принципі** – көтерілген мәселеге қатысты, ақтау немесе даттау пікірлерін қатар беріп, айқастырып қою емес. Сол мәселеге қатысты сарапшылардың бірін-бірі толықтырып, назарға ілікпей қалған жерлеріне көңіл аударуы. Ондай сарапшыларды үкіметтік емес ұйымдардан, арнайы мамандандырылған зерттеу институттарынан табуға болады. Егер жергілікті мамандардың айтқаны жеткіліксіз болса, Дүниежүзілік Банк пен Валюталық Қордың осындағы өкілдіктерінен ия болмаса, инвесторлардың Қазақстандағы қауымдастықтарынан әлемдік тәжірибе бойынша мысал алуға болады.

Санат:Журналистика
Санат:Терминология
Линдсей Лохан

**Ли́ндсей Ди Ло́хан** ( , 2 шілде 1986 ж., Бронкс, Нью-Йорк, АҚШ) – американ киноактрисасы, әнші, модельер. Өзінің карьерасын үш жасында *Ford Models* компаниясында модель ретінде бастады. Кейін киноларға, көптеген жарнамаларға түскен. 10 жасында «*Another World*» («Басқа әлем») телехикаясында ойнаған. Фильмдерге түсіп жүріп, альбомдарында шығаруға үлгерген. Түскен фильмдері: «Another World» («Басқа Әлем») (1996), «Bette» («Бетт») (2000),  «Mean Girls» («Жаман қыздар») (2004), «King of the Hill» (2004), «Just My Luck» (2006), «Georgia Rule» («Джорджияның ережелері») (2007), «I Know Who Killed Me» (2007), «Machete» («Мачете») (2010), т.б.

## Дереккөздер


Санат:АҚШ модельдері
Санат:Нью-Йорк тұлғалары
Кэти Перри

**Кэти Перри** (шын аты **Кэтрин Элизабет Хадсон** (); 25 қазан 1984 ж.) — америка әншісі, композитор. Санта Барбара қаласында, пасторлар отбасында дүниеге келген. 2007 жылы шыққан «*Ur So Gay*», 2008 жылы «*I Kissed a Girl»* дүниежүзілік хитімен танылып кеткен. 2010 жылы Рассел Брэндпен тұрмыс құрған. Әртүрлі номинациядағы сыйлықтар иегері. Кейінірек "*Hot N Cold*" әні шыққанан кейін одан да танымалырақ болды. 2010 жылы "*Teenage Dream*" атты альбомы шықты. Оның ішіндегі ең атақты синглдар: *California Gurls* және *E.T.* әндері.

Кэти Перри әлемдегі бір альбомынан шыққан 5 әнінің барлығы да АҚШ-тың атақты Billboard чартында 1 орын алып жүрген алғашқы әйел әнші болып саналады.

## Дискографиясы

* *Katy Hudson* (2001)
* *One of the Boys* (2008)
* *[[Teenage Dream]]* (2010)
* *Prism* (2013)
* *Witness* (2017)
* *Smile* (2020)
* *143* (2024)

## Дереккөздер
Аврил Лавин

**Аврил Рамона Лавин** (; 27 қыркүйек 1984 ж.) – канада әншісі, автор – орындаушы, дизайнер, актриса.  2002 жылы шыққан «Let Go» альбомы 16 млн данамен таралған. Музыкадан басқа ол  дизайнерлік және кинематографиялық жұмыспен де айналысады. Бірнеше киножобаларға түскен. 2008 жылы  «Abbey Dawn» деген атпен киім үлгілерін,  ал 2009-2011 жылдары «Black Star», «Forbidden Rose» және «Wild Rose» әтірлерін шығарады. 

Дискографиясы: «Under My Skin» (2004), «The Best Damn Thing» (2007), «Goodbye Lullaby» (2011).

## Дереккөздер
Хилари Дафф

**Хилари Дафф** (ағыл. Hilary Duff; 28 қыркүйек 1987, Хьюстон, Техас, АҚШ) – американ актрисасы, әнші. «Лиззи Магуайер» теледидарлық шоудан кейін атаққа ие болған. Осыдан кейін жалғасқан кинолардың бәрі кең танымал болған. Өзіне үлкен Хэйли деген әпкесі бар. Ол да актриса және әнші.

Альбомдарының бәрі миллиондаған тираждармен таралған. Stuff By Hilary Duff деген киімдер үлгісін және Элизабет Арденмен бірігіп екі эксклюзивті парфюм шығарған. 2010 жылдың 23 ақпанында Майк Комриге тұрмысқа шыққан.

Альбомдары: «Santa Clause Lane» (2002), «Metamorphosis» (2003), «Hilary Duff» (2004),  «Most Wanted» (2005), «4Ever» (2006), «Dignity» (2007),  «Best of Hilary Duff» (2008).

## Дереккөздер
Линь Юйтан

**Линь Юйтан** (Қытайша: 林語堂; 1895 ж. 10 қазан – 1976 ж. 26 наурыз) – қытай жазушысы, философ, ғалым. 1895 жылы 10-қазанда Пинхэ уезінің (Ұлы Цин мемлекетінің Фуцзянь провинциясындағы Чжанчжоу маңы) Баньцзай қаласындағы христиан уағыздаушысының жанұясында туған. 1912 жылы Шанхайдағы әулие Иоанн университетіне түскен. 1916 жылы оқуын тәмамдаған соң Бейжіңдегі Цинхуа университетіне мұғалім болып орналасады. 1919 жылы АҚШ-қа барып, Гарвардта әдебиетті зерттей бастайды. 1922 жылы өнер магистрі дәрежесін алады. Сол жылы Германияға кетіп, Йен университетінде бір семестр оқыған. Содан кейін Лейпциг университетіне түсіп, қытай фонологиясы бойынша диссертация жазумен айналысады. 1923 жылы лингвистика бойынша философия докторы болады. Қытайға қайта оралғаннан кейін Бейжің университетінде ағылшын әдебиетінің профессоры болып қызмет атқарады, сонымен қатар Бейжің педогогикалық университетінде дәріс оқиды. 1975 жылы Халықаралық ПЕН-клубқа вице-президент болып сайланады. Сол жылы «Бейжіңдегі мезет» кітабы үшін Нобель сыйлығы беріледі. 1976 жылы 26 наурызда Гонконгта қайтыс болады. Сәуірде оның мәйіті Тайванға әкелініп, Тайбэйде жерленеді.

## Дереккөздер


Санат:Ғалымдар
Вэнь Идо

**Вэнь Идо** - қытай ақыны, әдебиеттанушы, публицист. Туған кездегі есімі – Вэнь Цзяхуа. Оның «Шицзин» және «Чу цы» (Чу шумақтары) мәтінімен жұмысы қытай текстологиясына маңызды үлес қосқан. 1899 жылы 2 қарашада Хубэй провинциясының Сишуе жерінде помещик отбасында дүниеге келген. Мақалалары 1916 жылы басылып шыға бастады. Цинхуа университетін тәмамдаған. Өлең жинақтары – «Қызыл шам» және «Өлі су».

## Дереккөздер



Санат:Әдебиеттанушы
Мәтжан би (кітап)

**Мәтжан би (кітап)** – көпшілік оқырманға арналған кітап. Авторы – Өмірбай Малаев. 2003 жылы Алматы қаласындағы «Үш қиян» баспасынан шыққан. Өз дәуірінде әділдігімен, кісілік парасатымен ел жадында қалған тұлғалардың бірі – Мәтжан бидің ағайын арасындағы бітімгерлік, ел арасындағы қайраткерлік іс-әрекетін әйгілейтін шешендік сөздері осы кітапта берілген. Бидің әртүрлі жағдайларға орай айтқан қысқа қайырым сөздерінің тәрбиелік мәні үлкен.

## Дереккөздер



Санат:Кітаптар
Ел болам десең, бесігіңді түзе (кітап)

**Ел болам десең, бесігіңді түзе (кітап)** – ниеті ізгі, діні берік жалпы оқырманға арналған кітап. Құрастырған: Сәбит Ибадуллаев. 2008 жылы Алматы қаласындағы «Ғибрат» баспа үйінен шыққан. Имандылық тәрбиесі – адамзатты асқақ мәртебеге көтеретін негіз. Бұл кітапта қазақ халқының салт-санасымен біте қайнасқан мұсылмандық тәрбиенің берекелі бастаулары, имани тәрбиенің баспалдақтары туралы сөз болады.

## Дереккөздер



Санат:Кітаптар
Қытай тіліндегі есім сөздер (кітап)

**Қытай тіліндегі есім сөздер (кітап)** – қытай тілін оқып үйренушілерге, студенттерге арналған оқу құралы. Авторы: Мәди Нурсаидов. 2010 жылы Алматы қаласындағы «Қазақ университеті» баспаханасынан шыққан. Бұл оқу құралында қытай тілінің негізгі сөз таптары (зат есім, етістік, сын есім, есімдік, сан есім, мөлшер сөз) қаралған. Қосымша ретінде қытай тіліндегі өлшем бірліктері (көлем, салмақ, ұзындық, т.б.) берілген.

## Дереккөздер



Санат:Оқу құралы
Санат:Қытай тілі
Чжан Чуньцяо

**Чжан Чуньцяо** – Қытайдың саясаткер және мемлекет қайраткері, жазушы, Қытай Жазушылар одағының мүшесі. 1917 жылдың ақпанында Қытай Республикасының Шаньдун провинциясында туған. 1967-1976 жылдары Шанхай мэрі, 1971-1976 жылдары Шанхай қалалық комитетінің хатшысы болған. 1983 жылы Қытай коммунистік партиясына кіреді. «Төртеудің бандасына» қатысушы. 1976 жылы «Төртеудің бандасы» және оның қатысушылары тұтқындалады. 1981 жылы Чжан Чуньцяоны өлім жазасына кеседі. 1983 жылы бұл үкім өмір бойы бас бостандығына айырумен алмастырылады. 1997 жылы 18 жыл бас бостандығынан айыру және 10 жылға саяси құқықтарынан айыруға шешім қабылданады. 1998 жылы денсаулық жағдайына байланысты босатылады. 2005 жылы 21 сәуірде Шанхай ауруханаларының бірінде қатерлі ісік ауруынан көз жұмады.

## Дереккөздер



Санат:Қытай жазушылары
Санат:Қытай мемлекет қайраткерлері
Санат:1917 жылы туғандар
Санат:2005 жылы қайтыс болғандар
Санат:Шанхай әкімдері
Араш Лабаф

**Араш Лабаф**  (парсы آرش لباف‎, әзірб. Arəş Ləbaf Zadə, швед. Arash Labaf; 23 сәуір 1977 ж., Тегеран, Иран) — иран әншісі, биші, әртіс, продюсер. Кезінде ата-анасымен бірге Еуропаға қоныс аударған. Үнді және швед фильмдеріне саундтрек жазған. 2004 жылы Boro Boro әні хитке айналған. Біраз әншілермен бірігіп әндер орындаған. 2005 жылы шыққан «Donya» әнімен Араш елге кең танылды. 2011 жылы басты рөлдерді Араш және голливуд актрисасы Моника Беллуччи сомдаған «Rhino Season» фильмінің түсірілісі аяқталды.

## Дереккөздер



Санат:Иран әншілері
Санат:Иран продюсерлері
Мадонна (әнші)

**Мадонна Луиза Вероника Чикконе** (), Мадонна деген атпен кең танымал; 16 тамыз 1958, Бэй-Сити, Мичиган, АҚШ) — америкалық әнші, ән авторы, продюсер, биші, актриса, режиссёр, сценарист, балалар жазушысы, «Поп-патшайым» ретінде танымал. Ол әлем бойынша 250 миллионнан астам альбом, сингл көшірмесін сатып, әйелдер арасында ең көп музыкалды көшірме сатқан әртіс болып табылады. Көбінесе Мадонна индустрияны индустрия, жұрт үшін «ашық» киімдерімен, феминистік, ЛГБТК+, сексуалды эмансипация, дін, саяси, әлеуметтік мәселелерді қозғай отыра, сыншылардың және жұрттың дауына да, қолдауына бөленді. XX ғасырмен,  XXI ғасыр поп-айконик жұлдызы ретінде ол ең құжатталған тұлғалардың ретінде қалды.  

## Дереккөздер
Го Цзинмин

**Го Цзинмин** – қытай жазушысы. 1983 жылы 6 маусымда Сычуань провинциясының Цзыгун қаласында туылған. Анасы – Цзоу Хуэйлань, әкесі – Го Цзяньвэй. Гунцзин ауданы, Цзыгун қаласындағы Сяньянь бастауыш мектебінде және тоғызыншыны Цзыгун қаласындағы орта мектепте оқыған. 2002 жылы Шанхай университеті жанындағы Кино-телеөнері және технология мектебіне түседі. 2001 және 2002 жылы «Жаңа серпін» шығармалар конкурсының төртінші және бесіншісіне қатысып, екеуінде де бірінші жүлдені иеленеді. Соның арқасында Қытай жас жазушылары арасында танымал бола бастайды. 2004 жылы «Арал» студиясындағы сериалдарға бас редактор болады. Оның негізгі шығармалары:

2002 – «Махаббат және сырқат арасындағы жік» жинағы;

2003 – «Қиялдағы қала» повесті;

2003 – «Бейне сол қолда, жылдар оң қолда » жинағы;

2004 – «Түсте қанша жапырақ түскенін білесің бе?» повесті;

2005 – «1995-2005 жылдардағы күн қақпасы»;

2005 – «Го Цзиминнің есею күнделігі» жинағы;

2005 – «Соқыртеке» музыкалық повесі (повесті және әуені бар дискіні қамтиды);

2006 – «Жала» повесті;

2004 жылдан бастап «Арал» әңгіме сериалы суретімен бірге жарияланып келеді.

## Дереккөздер



Санат:1983 жылы туғандар
Санат:Қытай жазушылары
Яо Вэньюань

**Яо Вэньюань** – қытай әдебиетінің сыншысы, жазушы және саясаткер, «Төртеудің бандасына» қатысушы.1931 жылы 11 желтоқсанда туған. 1948 жылы Қытай коммунистік партиясына кіреді. Мао Цзэдун, Цзян Цин, сонымен қатар Чжан Чуньцяо және Ван Хунвэнлармен бірге Қытайдың коммунистік партиясы басшылар тобына енеді. Мао Цзедунның өлімінен кейін 1976 жылы Қытайда билік үшін талас басталып кетеді. «Төртеудің бандасы» және оның мүшелері тұтқындалады. 1977 жылы партиядан шығарылып, барлық постыдан түсіп қалады. Сол жылы түрмеге жабылады. Яо Вэньюань – «Төртеудің бандасы» ішіндегі түрмедегі мерзімін толық өтеп шыққан жалғыз адам. 1996 жылы бостандыққа шыққан соң Шанхайға көшіп барып, кітап жазумен айналысады. 2005 жылы 23 желтоқсанда Шанхайда қант диабетінен қайтыс болады.

## Дереккөздер



Санат:Қытай жазушылары
Санат:Қытай саясаткерлері
Санат:2005 жылы қайтыс болғандар
Санат:1931 жылы туғандар
Дин Лин

**Цзян Бинчжи** (12 қазан 1904 — 4 наурыз 1986, Бейжің) — қытай жазушысы. Дин Лин лақап атымен жазған. 

1952 жылғы екінші дәрежелі Сталин сыйлығының лауреаты. 1932 жылдан бастап ҚКП-ның мүшесі. 1904 жылы Хунань провинциясының Линьли уезінде шаруа отбасында дүниеге келген. 1933 жылы гоминьданшылар оны революциялық қызметі үшін тұтқындайды. 

Туындылары: «Түс» әңгімесі, «Ана», «Вэй ху» романдары. 1986 жылы 4 наурызда қайтыс болған.

## Дереккөздер


Санат:12 қазанда туғандар
Санат:1904 жылы туғандар
Санат:1986 жылы қайтыс болғандар
Санат:4 наурызда қайтыс болғандар
Санат:Қытай жазушылары
Санат:Бейжіңде қайтыс болғандар
Санат:XX ғасыр жазушылары
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:Соцреалист-жазушылар
Санат:Қытай коммунистік партиясы мүшелері
Ши Найань

**Ши Найань** () — қытай жазушысы. 1296-1372 жылдарда өмір сүрген. Қытай классикалық төрт романының бірі саналатын «Өзен зауыттары» () романының авторы. Бұл роман қытай әдебиетіндегі прозалық шығармаға ұқсас келеді. Жалпы оның өмірі жайлы дерек аз. Кейбір зерттеушілер Ши Найань танымал жазушы Ло Гуаньцжуннің лақап аты болуы мүмкін деп есептейді.

## Дереккөздер



Санат:Қытай жазушылары
Санат:1296 жылы туғандар
Санат:1372 жылы қайтыс болғандар
Ай ВэйВэй

thumb|right|200px|Ай ВэйВэй
**Ай ВэйВэй** – қазіргі қытай суретшісі және сәулетші, бағыттаушы және сыншы, «China Art Archive & Warehouse»-дың негізін қалаушысы әрі директоры.

«Time» журналының мәліметі бойынша әлемнің ең ықпалды адамдары қатарында 24-орынды иеленеді. 1957 жылы 28 тамызда Бейжіңде туған. Оның әкесі – қытай ақыны Ай Цин (1910-1996). 1958 – 1978 жылдары Ай Вэй Шыңжаңда тұрған. 1978 жылы Бейжің кино академиясына түсіп, анимация саласын меңгереді. 1980 жылы «Жұлдыздар» арт тобын құрушылардың бірі болған. 2011 жылдың мамыр айында Ай Вэйге Ұлыбритания Корольдік академиясының құрметті академигі атағы берілді. Ол көптеген көрме ұйымдастырған.

## Дереккөздер

Санат:28 тамызда туғандар
Санат:1957 жылы туғандар
Санат:Бейжіңде туғандар
Санат:Қытай заманауи суретшілері
Санат:Бейжің кино академиясы түлектері
Санат:Өнердегі цензура
Санат:Қытай суретшілері
Санат:Қытай диссиденттері
Санат:Жаңа мектеп түлектері
Линь Хуэйинь

**Линь Хуэйинь** (қыт,  林徽因, пиньинь Lín Huíyīn; 1904 жылғы 10 маусым - 1955 жылғы 1 сәуір) – қытай сәулетшісі, ақын. 1904 жылы 10 маусымда Ұлы Цин мемлекетінің Чжэцзянь провинциясындағы Ханчжоуда туған. Белгілі шенеунік Линь Чанминнің қызы. Қытайдың танымал сәулетшісі Лян Сычэнға тұрмысқа шыққан. Сол елдегі сұлу әйелдердің бірінен саналады. Қытайдағы тұңғыш әйел сәулетші. 1955 жылы 1 сәуірде Бейжіңдегі Тунжэнь ауруханасында өкпе ауруынан көз жұмған.

## Дереккөздер
Цао Сюецинь

**Цао Сюецинь** () — қытай жазушысы. Оның қай жылы туғаны туралы нақты дерек жоқ. Бір дерек көздерінде 1715 жылы делінсе, басқасында 1724 жылы деп беріледі. Қайтыс болған жылы 1762 немесе 1764 жыл деп болжанады. Цао Сюецинь туылар алдында, олардың әулеті құлдырайды. Цао кәмелеттік жасқа жеткенше Бейжің маңындағы тауда кедейлікпен күн кешеді. Ол жастайынан әке-шешесіз қалады, кейіннен әйелінен, қартайған шағында балаларынан айырылады. «Қызыл теремдегі түс» романымен тарихқа енген.
thumb|right|Цао Сюецинь

## Дереккөздер


Санат:Қытай жазушылары
Санат:Цин lдәуірі жазушылары
Санат:XIII ғасыр жазушылары
Санат:Будда жазушылары
Юрий Павлович Блинов

**Юрий Павлович Блинов** 1937 жылы Мордовада туған .
*1960* жылы — Куйбышев индустрия институтын бітірген .
*1960-1961* жылдары — Орал мұнай базасында механик, аға инженер.
*1961-1980* жылдары—Орал терең бұрғылау мұнай  барлау экспедициясының лаборатория инженері, смета-жобалау тобының бастығы, бұрғылау шебері, өндіріс-техника бөлімі бастығы, экспедицияның бас инженері. 
*1980-1983* жылдары — Вьетнам Социалистік Республикасына іс-сапармен Кеңес Одағынан барған мамандар тобының бас инженері. 
*1983-1985* жылдары — Орал мұнай  барлау экспедициясының бас технологі.
*1985-1996* жылдары — Шаған терең бұрғылау мұнай  барлау экспедициясының бастығы.
*1996* жылдан —  «*Оралмұнай газгеология*» акционерлік қоғамында директордың өндіріс жөніндегі бірінші орынбасары.

## Дереккөздер
 


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Го Можо

**Го Можо** – қытай жазушысы, ақын, тарихшы, археолог және мемлекет қайраткері, ҚХР ғылым академиясының тұңғыш президенті (1949-1978), Халықаралық Сталин сыйлығының лауреаты. 1892 жылы Сычуань провинциясының Лэшань уезінде туған. Го Можоның ата тегі кедей хаккалар болған. 17 ғасырда Сычуаньға көшіп келгеннен кейін байып кеткен. Ол 4 мамыр қозғалысының белсенді қатысушысы болған. Жалпыға түсінікті қазіргі қытай тілінің әдебиетке енуіне үлес қосқан. 1923 жылы Жапонияда Кюсю университетінің медицина факультетін тәмамдаған. Болгар ғылым академиясының шетелдік мүшесі.1978 жылы 12 маусымда Бейжіңде қайтыс болған.

## Дереккөздер



Санат:Тарихшылар
Шэнь Цзицзи

**Шэнь Цзицзи** – қытай жазушысы. Тан дәуірінде өмір сүрген. Оның өмір сүрген уақытын зерттеушілер шамамен 750-800 жылдар деп жорамалдайды. «Жэнь өмірінің сипаттамасы» атты новелланың авторы. Бұл новелла орыс тіліне аударылған. Келесі «Сиқырлы жастық» новелласында Люй даосы түсіндегі заттар туралы айтылған.

## Дереккөздер



Санат:Жазушылар
Чжан Чжао

**Чжан Чжао** – Цин әулеті кезіндегі қытай ойшылы. 1650 жылы Аньхуей провинциясында дүниеге келген. «Терең түстің көлеңкелері» афоризм жинағының авторы. Оның тағы бір қыры – каллиграф болғандығы. Оның әдебиеті тек XX ғасырда ғана танымал болған. Осы еңбекті орыс тіліне аударған В.В. Малявиный.

## Дереккөздер



Санат:1650 жылы туғандар
Санат:Цинь әулеті кезіндегі тұлғалар
Ли Чжэнь

**Ли Чжэнь** – Мин дәуіріндегі қытай жазушысы және ақын. XIV-XV ғасырларда өмір сүрген. «Шам түбінде жаңа әңгімелерді жалғастыру» атты новеллалар жинағының авторы. Осы еңбектің сюжетін Цюй Ю кітабында қолданған.

## Дереккөздер



Санат:Қытай ақындары
Қытай Жазушылар одағы

**Қытай Жазушылар одағы** – Қытайдың қоғамдық шығармашылық ұйымы. 1953-інші жылдың қыркүйегінде құрылған. Дәл қазіргі таңда 8129 нақты мүшесі бар деп есептелінеді. Бұл ұйым кейде «Қытай Жазушылар қауымдастығы» деп те аударылады. 2006-ыншы жылдан бастап одақ басқармасының төрайымы жазушы Те Нин болса, 1996-ыншы жылы вице-төраға  болып Чжай Тайфэн тағайындалған.

Төрағалары:

1953–1981 –– Мао Дунь

1984–2005 –– Ба Цзинь

2006 жылдан бастап қазірге дейін –– Те Нин

Басылымдары:

«Халықтың әдебиеті» журналы (ай сайын)

«Қытай жазушысы» журналы (айына екі рет)

«Поэзия» журналы (ай сайын)

«Ұлттық әдебиет» журналы (ай сайын)

«Таңдаулы новеллалар» журналы (ай сайын)

«Өнер газеті» (апталық газет)

## Дереккөздер



Санат:Шығармашылық ұйым
Қазақстан Республикасы Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігі

**Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігі** - 1994 жылы бұрынғы Қазақстан Республикасының Энергетика және отын ресурстары министрлігі екі министрлікке
- "Өнеркәсіп және көлік министрлігіне" және "Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігіне" - бөлінуі нәтижесінде құрылды. Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігінің қарамағына
"МұнайГаз" Мемлекеттік холдинг компаниясы, "ҚазақГаз" Мемлекеттік холдинг компаниясы, бүкіл мұнай-газ өңдейтін зауыттар мен мұнай-газ тасымалдау кәсіпорындары
берілді. 1997 жылы кәсіпорындарды акциялау жүргізілгеннен кейін бұл министрлік таратылды. Мұнай-газ кәсіпорындарының
мемлекеттік акциялары жаңадан құрылған
"Қазақойл" және "Қазтрансойл" Ұлттық
компанияларына берілді. Мұнай және газ
өнеркәсібі министрлері: Р.Т.Шардабаев
(1994 жыл), Н.Ө.Балгымбаев (1995 жылдан
минстрлік таратылғанға дейін).

## Дереккөздер
*Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1 


Санат:Мұнай
Мұнай жылыту станциясы

**Мұнай жылыту станциясы** - мұнайды
Г9П02В және ПТБ-10 типтеріндегі түтікті
пештермен жылытатын жабдықтар. Мұнай
құбырының бүкіл тартылымы бойында
белгілі қашықтықтарда орнатыла отырып,
суыну температурасы жоғары, мол парафинді мұнайлардың қажетті аққыштығын
қамтамасыз етеді (мысалы, "ыстық" мұнай
құбырымен Самараға айдалатын Өзен мен
Жетібай кенорындарының мұнай станциялары).

## Дереккөздер
*Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1 


Санат:Мұнай
Мұнай кәсіпшілігі

**Мұнай кәсіпшілігі** - кенорындағы
мұнайды өндіруге және жинауға, сондай
ақ ұңғыма өнімдерін өңдеуге және одан әрі
тұтынушыларға тасымалдауға арналған
технологиялық кешен. Ғимараттары мен
жүйелері негізгі және қосалқы болып ажыратылады. Әуелгілеріне пайдалану, айдамалау, бақылау ұңғымалары, құбыр желілері, сорап және компрессор станциялары,
мұнай мен суды дайындау қондырғылары,
қорқайма парктері тағы басқа, екіншілеріне - энергиямен және сумен қамтамасыз ету, канализация мен байланыс, механикалық шеберханалар, тасымал торабы тағы басқа жатады.
Мұнай ұңғымаларының саны кенорынның
өлшемдеріне, оны пайдалану сұлбаларына
байланысты. Ұңғыманың өнімі құбыр желісі
арқылы топтық өлшеу қондырғысына түседі,
мұнда келіп түскен мұнай мөлшері өлшенеді.
Бұдан соң мұнай орталық жинақтау пунктіне
немесе үстемелеуші сорап станциясына
жөнелтіледі.

## Дереккөздер

*Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1 


Санат:Мұнай
Мұнай кенорны

**Мұнай кенорны** - бір немесе бірнеше тұтқышпарда жинақталған, бірыңғай
құрылымдық элементтермен сипатталатын
және бір ғана жергілікті алаңда орналасқан
мұнай жатындарының жиынтығы. Мұнай кенорны
кристалдық іргетасы келбрийге дейін
тұрақтанған платформаларда, қатпарлы негізі
палеозойлық жас платформаларда, шеткі
ойысымдарда, эпипталтформалық және эпигеосинклиндік орогендік аймақтарда орнығуы
ықтимал. Оны сипаттаушы негізгі өлшемдер:
геологиялық құрылысы, өнімді горизонттары мен флюидтік тіректердің сипаттамасы,
тұтқыштары мен жатындарының типтері
мен саны, жатындардағы көмірсутектердің
фазалық күйі, қорлары және алаң бойынша
олардың тығыздығы. Жатындарының саны
жөнінен бір жатынды, бірнеше жатынды,
көмірсутектердің фазалық мөлшері жөнінен
мұнай, газ-мұнай, газ-конденсат-мұнай кенорындары болып ажыратылады.

## Дереккөздер
*Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1 


Санат:Мұнай
Мұнай кенорындарын игеру

**Мұнай кен орындарын игеру** - жинауыш
қойнауқаттан мұнай флюидін өндіріп алуды қамтамасыз ететін жұмыстар кешені. Өндірілетін мұнай мен газ жер бетінде
бастапқы өңдеуден өтеді. Кен орынды игеру
шаралары пайдалану жұмыстарының жобасы, өндірістік немесе тәжірибелік-өндірістік
игерудің технологиялық сұлбасы, игерудің
жалпы жобасы негізінде іске асырылады.
Барлау мен байқама пайдалану жұмыстары
және кенорынды игерудің жалпы жобасы негізінде сол кенорынды игеру жұмыстарын
жүргізу жағдайлары, яғни кенорының
геологиялық құрылысы, таужыныстардың
жинауштық қасиеттері, флюидтердің
физикалық-химиялық қасиеттері,
таужыныстардың суға, газға, мұнайға қанығу
дәрежесі, қойнауқаттық қысым мен температура анықталады.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Мұнай кенорндарын шахта көмегімен игеру

**Мұнай кенорндарын шахта көмегімен
игеру** - шахтада орнатылған жерасты ұңғымалары жәрдемімен жинауыш
қойнауқаттағы мұнайды немесе мұнайға
қаныққан таужынысты өндіру тесілі.
Мұнайының тұтқұрлығы жоғары (табиғи таушайырлар) жатындарды, сондай-ақ энергиясы сарқыла келген, мұнайының тұтқырлығы
орташа әртекті жатындарды игеру үшін
қолданылады.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Мұнай қайтарым

**Мұнай қайтарым** - кенорынды пайдалану
процесінде өнімді горизонттардан мұнайды
шығарып aлy дережесін сипаттайды. Бұл
көрсеткішті сандық тұрғыдан бағалау үшін
мұнай қайтарым коэффициентін пайдаланады, ол
өндірілген мұнай мөлшерінің бастапқы
қорларға қатынасы арқылы анықталады,
бірліктің үлесі немесе пайыз түрінде
өрнектеледі. Мұнай қайтарым кенорынды игеру процесі
барысында бүкіл өнімді горизонт көлемінен
бөліп алынан мұнайдың дәрежесімен
(ығыстыру коэффициентімен, Шығыс) және
қойнауқаттық мұнайға қанықкан жиынтық
көлемнің қамтылу үлесімен анықталады
(қамту коэффициенті)қамту=Шығыс.
қамту. Игеру барысында анықталатын
өтпелі мұнай қайтарым және игеру тамамдалған шақта
анықталатын ақырғы мұнай қайтарымдар ажыратылады.
Мұнай қайтарым  мөлшері кенорынды игерудің таңдалып
алынған жобасына байланысты.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Мұнай қоймасы

**Мұнай қоймасы** - мұнай мен оның өңделген
өнімдерін сақтайтын кешен. Құрамына мұнай
қорқоймалары, құбыр желілері, сорап станциялары тағы басқа кіреді. Қорқоймалар орналастырылу тәсіліне қарай жербетілік, жерастылық,
суастылық болып ажыратылады. Мұнай қоймасы мұнай
кәсіпшіліктерінің, мұнай базаларының, сорап станцияларының, мұнай және мұнай
өнімдері арналық құбырларының, мұнай
айыру зауыттарының және мұнай-химиялық
кешендердің құрамында болуы ықтимал.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Хань Юй

**Хань Юй** (қыт. 韓愈, пиньинь Hán Yù, 768-824) – қытай философы, тарихшы, жазушы, ақын, каллиграф. Буддизм мен даосизмге қарсы шыққандығымен тарихқа енген. 768 жылы Хэян уезінде дүниеге келген. 3 жасқа толғанда ата-анасынан айырылып, үлкен ағасының тәрбиесінде өседі. 792 жылы император емтиханынан өткен. Хань Юйдің идеялары ХІ ғасырдағы Сун әулетінің император кеңесшісі болған Оуян Сюдің реформаторлық қызметіне ықпал жасап отырған. Оның туындылары: «Юаньдао», «Юаньсинь», «Юй Мэн шаншу шу», «Цзянь ин фогу бяо». Эссе, өмірді сипаттау, философиялық лирика сынды жанрларда жазған. 824 жылы қайтыс болған.

## Дереккөздер



Санат:Тарихшылар
Сюаньцзан

**Сюаньцзан** – әйгілі қытай будда монахы, ғалым, философ, жиһангер және аудармашы. Тан әулеті кезінде өмір сүрген. 602 жылы ғалымдар отбасында дүниеге келген. Үндістанға 17 рет саяхатқа баруымен атағы шыққан. Ол жерде Наланда монастырында будда шеберлерімен араласып, ілім үйренеді. Санскрит тіліндегі 657 мәтінді Үндістаннан әкеліп, ханның қолдауына ие болады. Чаньань қаласында аудармашылар мектебін құрады. Қытай тіліне 1330 шығарма аударады. 646 жылы «Үндістанға саяхат» атты кітабын жазып бітеді.

## Дереккөздер



Санат:Ғалымдар
Мұнай қорқоймасы

**Мұнай қорқоймасы** - мұнайды және
оның өнімдерін сақтайтын ірі көлемді
сыйымдылық. Орналасуына қарай
- жербетілік, жерастылық, суастылық,
дайындалған материалдарына қарай
- металдық, темірбетондық, қысымға төтеп
беру мүмкіндігіне қарай - төмен қысымдық,
жоғарылатылған қысымдық, жоғары
қысымдық, сырт пішініне қарай - цилиндірлік, шар тәрізді, сақталатын өнімнің күйіне
қарай - тұтқырлығы төмен мұнайлар мен
мұнай өнімдерінің, тұтқырлығы жоғары
және суынған мұнай мен мұнай өнімдерінің,
сұйылтылған газдардың қорқоймалары, орнату тәсіліне қарай - тұрақты және жылжымалы қорқоймалар болып бөлінеді.
Халықаралық тежірибеде "мұнай
қорқоймасы" деген түсінік "мұнай жатыны"
деген түсінікпен орайласады.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Пойкилотермия

**Пойкилотермді** ( - әртүрлі, therme - жылу) немесе суық қанды организмдердің денесінің температурасы қоршаған орта температурасына байланысты. Яғни қоршаған орта температурасы төмендесе организмнің дене температурасы да төмендейді. Бұларға құстар мен сүт қоректілерден басқа организмдер жатады. Көптеген суық қанды организмдерге анабиоз процесі тән. Жануарларда анабиоз төменгі температурада да, жоғарғы температурада да болуы мүмкін. Мысалы, жыландар мен кесірткелерде ауа температурасы +45°С -тан асқанда анабиоз процесі басталады.

## Дереккөздер

Санат:Физиология
Гетеротермді организмдер

**Гетеротермді организмдер** - пойкилотермді организмдер мен гомойотермді организмдердің арасын алып жатыр. Белсенді кездерде оларда дене температурасы көтеріліп,
тыныштық жағдайда төмендейді. Бүларға кірпі, жарқанат,
колибри, сарышүнақ, суыр, аю және т.б. жатады. Жылдың
қолайсыз жағдайларында бүл жануарлар ұйқыға кетеді.

## Дереккөздер


Санат:Экология
Потенциал Ойл

**Потенциал Ойл** - Атырау облысының Исатай ауданында орналасқан Бегайдар бөлікшесіндегі көмірсутек шикізатын барлаумен, өндірумен және бөлісімдеумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Құрылтайшылары
- "Bekstar International Limited" және "Firsk International Oil Corporation" компаниялары. Серіктестіктің негізгі қызметі Атырау облысы Исатай ауданының  аумағында орналасқан Бегайдар бөлікшесінің көмірсутектерін барлау, өндіру, сақтау, тасымалдау және өткізу. №651 келісім-шарт Қазақстан Республикасы Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі мен "Потенциал Ойл" серіктестігі арасында 2001 жылдың 4 сәуірінде жасалған. Келісімшарттың күшін сақтау мерзімі 30 жыл.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Превентор

thumb|right|200px|
**Превентор** - сұйық пен газдың атқылауын болғызбау үшін және ұңғыма оқпаны шеңберін кеңейте түсу үшін ұңғыма ернеуіне орнатылатын тетік. Оның металл корпусында бұрғылау оқпанын тығыз бітейтін айналмалы немесе ұңғыма қимасының бүкіл ауданын бітейтін қозғалмайтын қақпағы болады.

Превентор топан су басу және басқа да төтенше жағдай кезінде бұрғыламаны ұзақ уақытқа сөндіруге мүмкіндік береді, сол кезде  қоршаған ортаны ластау мүмкіндігі жойылады.

## Превентор түрлері
Превентор түрлері: 
# плашкалы, 
# универсалды,
# айналатын.
# Сақиналы айналмалы превентор
# Кабельді превентор

*Плашкалы превентор* - бітеу немесе өткізбелі ұңғымада құбырлар колоннасы болған кезде толық немесе сақина аралық кеңістікті саңылаусыздандыруға арналған.

*Айналмалы превентор* – айналушы немесе жетекші құбыры бар ұңғыма сағасын нығыздау үшін қолданылады.   Егер ұғңымада бұрғылау колоннасының кезкелген бөлігі (құлып, құбыр, бағыттаушы құбыр) болған жағдайда, ұңғмадағы саңылауды жабуға арналған.
      
*Сақиналы айналмалы превентор* бұрғылау колоннасының кез келген бөлігінде меңгеру, жөндеу, құрылыс жұмыстарын жүргізу кезінде ұңғыма сағасын герметизациялыуға арналған. Максималды жұмыс қысымы  14 МПа, массасы  700 кг.
      
Кабельді превентор ГКР1кабель саңылауын герметизациялауға арналған ол сағалық қондырғының фланецне орнатылуы мүмкін. Жұмыс істеу қысымы 21 Мпа, массасы 70 кг.

## Негізгі функциясы
Құрылыс немесе жөндеу жұмыстары кезінде мұнай-газ ұңғы сағасының герметизациясы.

Құрылғы құрамы
# Колонналы фланецтер
# Крестовиндер 
# Превентор үстіндегі катушкалар
# Превенторлермен гидро меңгеру жүйесі
# Манифольд

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Геодезиядағы проекциялау әдісі және биіктік жүйесі

**Геодезиядағы проекциялау әдісі және биіктік жүйесі**

Жер бетін планға немесе картаға түсіруде сызба геометриясында
оқып-үйренген проекциялау әдісі кеңінен қолданылады. Жердің
физикалық бетіндегі нүктелердің орны эллипсоидтың бетіне
нормаль болып есептелетін тік сызықтар арқылы проекцияланады.
Осы проекциялау негізінде нүктелердің тік бұрышты
(ортогональды) проекциялары алынады.

Жер бетіндегі А-нүктесін тік сызық арқылы деңгей бетке (6-сурет)
проекцияланғандығы НА арақашықтығы-
нүктенің абсолют биіктігі деп аталады, ал
сол нүктеден бастап шартты бетке дейінгі
қашықтық Н -шартты биіктік болады.
Бір нүктенің екінші бір нүктедегі
деңгейлік бетінен айырмашылығын-
салыстырмалы биіктік-һ, немесе биіктік өсімшесі дейміз.

Мысалы, А нүктесінің В нүктесіне
карағандағы биіктік өсімшесі һА=НА-Нвболады.

Мұхит деңгейін көп жылдар бойы бақылау нәтижесінде
деңгейлік беттің орташа жағдайын аныктайды. Біздің елімізде
абсолют биіктігінің бастапқы саны ретінде Балтық теңізінде
орнатылған [[Кронштадт футштогі|Кронштадт футштогінің нөлі қабылданған. Футштог
дегеніміз-бөліктері бар мыстан жасалынған тақта, осы бөлектер
бойынша оқтын-оқтын теңіз деңгейі тексеріліп, есептеліп отырады.
Сөйтіп, деңгей беттен нүктелерге дейінгі вертикаль қашықтықтарды
нүктелердің биіктіктері Н дейміз.

Жер бетінің шағын учаскелерін кескіндегенде қолданылатын
проекция әдісінің мәні мынандай (7-сурет): егер деңгей бетті V деп
белгілеп, жердің бетіндегі А, В, С, D, Е нүктелерін тіктеуіш
сызықтар арқылы (Н) проекцияласақ, жазық беттен сол нүктелердің
(а, Ь, с, d, е) проекцияларын табамыз. Бұл проекция жазықтық
(горизонталь) проекциясы деп аталынады. Осы аймақтың кеңістегі
түрін бейнелеу үшін, сол нүктелерден (А, В, С, D, Е) деңгей бетке
дейінгі арақашықтары (Аа, Bb, Сс, Dd) нүктелер биіктігін (Н)
анықтауға тура келеді. Ол үшін, биіктіктердің айырмашылықтары
(h=Cc-Dd) өлшенеді. Нүкте биіктіктерінің айырмашылығы-һ-өсім
биіктігі деп аталады. Өсім биіктігі нивелир деген аспаппен
өлшенеді. Жер бетіндегі көлбеу сызықтар (АВ, ВС, т.б.) жазық бетке
өздеріне сәйкес проекциялары ab, bс арқылы кескінделеді. Кейде
осы проекцияларды жазықтықтағы горизонталь салындылар деп атайды. Демек, ABCDE көпбұрышының жазыктықтагы проекциясын
планға түсіру үшін, оның горизонталь проекциялары (ab, be, cd, de,
еа) мен горизонталь бұрыштары ß1,ß2,ß3... белгілі болса жеткілікті.

Көпбұрыш қабырғалары жер бетінде әртүрлі өлшеуіш
қүралдары (рулетка, өлшеуіш лента, т.б.), ал бұрыштары бұрыш өлшегіш аспаптар (теодолит т.б.) арқылы анықталады. Рулетка арқылы өлшенген арақашықтықтардың горизонталь проекцияларын
табу үшін, олардың горизонт жазықтығымен жасайтын көлбеу
бұрыштарын (v ) өлшеу қажет. (7-сурет). Тік бүрышты DCC,
үшбұрышынан DC-ның горизонталь проекциясын (dc) мына
формула арқылы табуға болады.

dc=DC*cos v (4)

мұндағы DC-жер бетіндегі өлшенген көлбеу арақашықтық, м;
v-көлбеу бұрыш, градус

dc-DC арақашықтығының жазық беттегі горизонталь
проекциясы.

## Дереккөздер


Санат:Геодезия
Өмірзақ Дүйсенғалиев

**Өмірзақ Дүйсенғалиев** (1926, Атырау облысында туған). Атырау политехникалық техникумын (1948)
және Мәскеу мұнай институтын (1955) бітірген. 1944-1952 жылдары — Қосшағыл, Қаратон МКБ-да бұрғышының көмекшісі.бұрғышы, бұрғылау шебері. 1952-1967 жылдары — Сағыз, Қошқар
МКБ-лары ұңғымаларды жер асты жөндеу цехында шебер, цех бастығы. 1967-1987 жылдары — Қаратон МКБ-ы бұрғылау шебері, бұрғылау бастығы, аға инженер, бұрғылау бөлімшесі
бастығы, технология белімінің бастығы. 1987 жылдан зейнеткер. «Ерен еңбегі үшін » медалімен
марапатталған (1985).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Прибрежное мұнай кен орны

**Прибрежное мұнай кен орны** — Каспий маңы ойысының оңтүстік-шығыс ернеуі маңы өңіріндегі мұнай кен орны. Атырау қаласынан оңтүстік-шығыста 186 км жерде орналасқан, 1973 жылы ашылған. 

## Геологиялық құрылымы
Тектоникалық тұрғыдан алғанда сыйыстырушы көтерілім қос қанатты тұзкүмбезді құрылым болып табылады. Құрылымның екі қанаты да мұнайлы, олар жоғарғы бордың сеноман жікқабатына тиесілі шөгінділерден құралған. 

## Жатыс сипаты
Жатын 397 м тереңдікте орныққан, биіктігі 47 м. Су-мұнай жапсары -450 м-лік белгіде. Жатындардың типі қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған. Өнімді горизонт терригендік таужыныстардан құралған, ашық кеуектілігі 29%, өтімділігі 2,39 мкм2. Мұнайға қаныққан қалыңдығы 30 м, мұнайға қанығу коэффициенті 0,8. Мұнайдың бастапқы шығымы 3,7 м3/тәу.

## Құрамы
Мұнайдың тығыздығы 955 кг/м3. Мұнай мол күкіртті (2,6%), аз парафинді (0,15%). Жатынның жұмыс режимі суарынды. Кен орнында жұмыс жүргізу 1976 жылдан бері тоқтатылған.

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы кен орындары
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Приграничное мұнай кен орны

**Приграничное мұнай кен орны** — Каспий маңы ойысының солтүстік бөлігіндегі мұнай кен орны. Орал қаласының солтүстік-батысында 90 км жерде 1993 жылы параметрлік ұңғыманы сынамалау кезінде белгілі болды. 

## Геологиялық құрылымы
Жатын құмтастар қабатынан орын алған, типі қойнауқаттық күмбездік, тектоникалық тұрғыдан шектелген. Сейсмикалық деректер бойынша, тұтқыштарды солтүстік-батыс бағытына созылған Приграничное көтеріңкі өңіріне кіретін антиклин қалыптастырған, ол өзінің өрлемесі бойынша тектоникалық тұрғыдан
қалқаланғанға ұқсайды. 

## Жатыс сипаты, құрамы
Құрылымның өлшемдері 4,7x6,7 км, амплитудасы 175 м. Жинауыш қойнауқаттардың оңтүстіктен солтүстікке қарай сүйірленуі нәтижесінде жатындар литологиялық түрғыдан қалқаланған болуы да мүмкін. Бұл жағдайда құрылымның өлшемдері 4x8 км-ді құрайды. Ұңғымадағы өнімді шөгінділердің беті 4444 м, табаны 4454 м тереңдіктерде. Қойнауқаттың қалыңдығы 10 м, тиімді мұнайға қаныққан қалыңдығы 8,4 м. Жатынның су-мұнай жапсары толық анықталмаған, бірақ 4400-4450 м-лік белгілерде деп болжанады. Жатынның жалпы қалыңдығы 191 м деп шамаланады, орташа кеуектілігі 10,0% құмтастар жинауыш болып табылады. Қалыңдығы 5 м-дей тиман горизонтының саздары мен аргиллиттері жапқыш болып саналады. Сыналған 4442-4457 м аралығындағы мұнайдың шығымы 4 мм-лік штуцерде 12 м3/тәулікті құрайды. Мұнайдың тығыздығы 805 кг/м3. Күкірт мөлшері анықталмаған. Табанасты сулары ашылмаған. Кен орнында жұмыс тоқтатылған.

## Дереккөздер

Санат:Батыс Қазақстан облысы кен орындары
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Тілеген Дүйсенғалиев

**Тілеген Дүйсенғалиев** (1924-2002 жылдары). Ұлы Отан соғысына қатысушы.

## Өмірбаяны
Губкин атындағы Мәскеу мұнай институтын бітірген (1956). Сейсмикалық барлаудың жаңа әдістерін енгізген.
Ақтөбе геофизикалық экспедициясының бас инженері.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнайшылары
Придорожное газ кен орны

**Придорожное газ кен орны** — Шу-Сарысу шөгінді алабының Қақпансор ішкі ойысындағы газ кен орны. Жезқазған қаласының оңтүстігінде 260 км жерде 1972 жылы ашылған. 

## Геологиялық құрылымы
Кен орны ендікке жуық бағыттағы жарылым бойындағы брахиантиклин қатпарынан орын алған. Фаменнің шұбар түсті, қызыл түсті терригендік шөгінділерінің мүжіліп-шайылған беті бойынша құрылымның өлшемдері - 2300 м-лік изогипса) 9x2,5 км, амплитудасы 210 м. Кен орны фамен жікқабатының құмтастары мен алевролиттерінен және Серпухов жікқабатының жарықшақты әктастарынан орын алған қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған екі жатыннан тұрады. Фамен жатынының күмбездегі тереңдігі 2400 м. Газ-су жапсары -2285 м-лік белгіде, жатынның биіктігі 140 м. 

## Жатыс сипаты
Өнімді горизонттардың жалпы қалыңдығы 129 м, тиімді қалыңдығы 37,56 м. Жинауыштары жарықшақты-кеуекті типті, кеуектілігі 7%, шеткі мәндері 3%—18% арлығында, өтімділігі 0,038 мкм3. Газ-су жапсарының -1101 м-лік тереңдікте қабылданған белгісі бойынша жатынның биіктігі 107,5 м. Газ қабатының жалпы қалыңдығы 102 м, тиімді қалыңдығы 71,4 м. Жинауыштары тығыз, жарықшақты ұсақ және орта кристалды әктастардан құралған, бұлардың кеуектілігі төмен (3,78%). 22,6 мм-лік штуцердегі газдың бастапқы шығымы 96 мың м3/тәу. Бастапқы қойнауқаттық қысым 15,1 МПа, температурасы 59°С. Жатынның жапқышы қызметін онымен көнелігі бірдей, қалыңдығы 298 м-ге дейінгі сульфаттық-терригендік шөгінділер атқарады. 

## Құрамы
Фамендік жатын газдарының құрамы мен мөлшері пайызбен: метан -62,2-78,4, этан -1,2-1,76, пропан -0,11-0,12, изобутан - 0,022 т.б. Төменгі Серпухов жатындары газдарының құрамы: метан -75,4-90,0, этан 0,51-2,06, пропан -0,14-0,36, изобутан -0,02 т.б. Фамен горизонттарының хлоридті-натрийлі, хлоркальцийлі суларының минералдылығы 109-415 г/л. Төменгі Серпухов шөгінділерінің хлоридті типті суларының минералдылығы 155-165 г/л. Жатындардың режимі серпінді газ-суарынды. Кен орнын барлау аяқталмаған. 

## Дереккөздер

Санат:Түркістан облысы кен орындары
Санат:Қазақстан газ кен орындары