open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жүннің шайыры

Жүннің шайыры - (жиропот шерсти) тері ішіндегі тер мен май бездерінен бөлінген заттардан (тер мен жүн майынан) түзілген жаңа химиялық қосылыс. Ж.ш. жүнді қоршаған орта әсерлерінен сақтайды. Бұл қызметті негізінен жүннің шайырының құрамыңдағы жүн майы атқарады. Ж.ш. қойдың тұқымына, өзіндік ерекшелігіне, жынысына, қоректенуіне және ауа-райына байланысты. Биязы жүңді қойларда ж.ш. көп, биязылау жүнді қойларда - орташа, ал қылшық жүнді қойларда - аз болады. Ж.ш. пайдасы көлемінен гөрі, сапасына байланысы. Сапалы ж.ш.-ның түсі ақ және ақ құрамындағы жүн майының йодтық саны және балқу температурасы жоғары болады. Мұндай ж.ш. аз көлемде болса да, жүннің сапасын сақтап, таза жүн шығымының жоғары болуын қамтамасыз етеді. Сапасы төмен ж.ш.-ның түсі сары, қошқыл сары болып келеді. Шамадан тыс көп бөлінген ж.ш. малға зиянды, ондай
қойлар суыққа шыдамсыз, таза жүн шығымы өте төмен болады. Қой тұқымын асылдандыру ісінде Ж.ш. сапасына үлкен мән беріледі. Ж.ш.-ының ланолині құнды медициналық косметикалық шикізат болып табылады.

## Дереккөздер
Ә.Байжұманұлы,  К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6

Мал шаруашылығы
Жылқы жүрісінің түрлері

right|thumb|Аяң|300px
right|thumb|Желіс|300px
right|thumb|Пассаж|300px
**Жылқы жүрісінің түрлері** (аллюры) — жылқының жүргендегі аяқ тастауының түрлері. Табиғи жылқы жүрісінің түрлеріне аяң, желіс, шабыс, жорға жатады.

*Аяң* – жылқының жай жүрісі. Мұнда ол алдыңғы оң аяғы мен артқы оң аяғын, алдыңғы сол аяғы мен артқы сол аяғын кезек алға басады. Жылқы аяңымен сағатына 7-8 км жүреді. Аяңнан біршама өнімдірек жылқы жүрісі – *желіс*. Ол бүлкіл желіс, бөкен желіс, сар желіс болып бөлінеді. Бүлкіл - сағатына 13-15 км жүріп тастайтын желістің ең жай түрі, одан сағатына 20 км-дей жүретін бөкен желіс ұзақ жолға ұтымды, ал сағатына 50 км-ге дейін жүретін желістің әсем де ең шапшаң түрі сар желіс. Сар желіс арнайы шығарылған желісті жылқы тұқымдарына тән. Жылқының желістен де тез жүрісі – *шабыс*. Шабыста жылқы артқы және алдыңғы қос аяқпен кезек, күшпен бірдей алға басады. Жылқы бар мүмкіншілігіне қарқынды шабыспен қысқа кашықтықты өте тез алады, бірақ тым ұзаққа шыдамайды. Қысқа қашықтыққа өте ұшқыр, түр-тұрпаты сұлу да сымбатты, ат спортына лайықты арнайы шығарылған жылқы тұқымдары болады. Жылқының өзгеше жүрісіне *жорға* мен *қарғу* жатады. Қарғуға жылқыны әр түрлі спорттық ойындар үшін жаттықтырады. Жаттыққан жылқы 2,5 м биіктіктен, 8,5 м ордан қарғи алады.

## Дереккөздер


Санат:Мал шаруашылығы
Жылқы шаруашылығы

thumb|250px|Жылқылар
**Жылқы шаруашылығы** — мал шаруашылығының жылқы өсіретін саласы. Жылқы шаруашылығы бағалы азық-түліктік ет пен сүт өңдірумен қатар өнеркәсіпке – тері, қыл, ауыл шаруашылығы жұмыстарына – күш-көлік береді, жылқы қанынан емдік вакцина, сарысу, гамма-глобулин жөне қой мен сиырдың төлділігін арттыратын буаз бие қанының сарысуын дайындайды. Кең байтақ жайылымы бар Қазақстанның көптеген аудандарында жылқы шаруашылығымен айналысу тиімді.

Қазақстанда жылқы шаруашылығы асыл тұқымды жылқы өсіру, ет, сүт өндіру, спортта пайдалану бағыттарында дамуда. Сонымен қатар жылқыны кез келген шаруашылықтың күнделікті қажетін өтеу үшін салт мінуге, жүк тасуға т.б. жұмыстарды аткаруға пайдаланады. Асыл тұқымды жылқы өсірумен арнайы мемлекеттік жылқы зауыттарымен қатар, соңғы уақытта жеке азаматтар мен шаруашылықтар да айналысады. Қазақстан жағдайында табиғи жайылым отын мейлінше толық пайдалануға негізделген ет, сүт өндіру бағытындағы жылқы шаруашылығын дамыту мүмкіншілігі зор. Осы ретте жекелеген аймақтардың табиғи жақсы бейімделген етті-сүтті бағытағы көшім, "Мұғалжар" атты жаңа жылқы тұқымдары мен қазақы жылқының таза етті бағыттағы жабы атты жаңа түрі шығарылды. Соңғы кезде жылқы саны Қазақстанда қайтадан көбеюде.

## Дереккөздер


Санат:Мал шаруашылығы
Санат:Жылқылар
Жүннің түсуі

Жүннің түсуі   - (облезть, облысение) - жүн талшықтары өсуінің тоқтауына байланысты дене түгінің теріден өздігінен бөлініп түсуі. Малдың ж.т.-нің 4 түрін ажыратады: жасына байланысты ж.т., маусымдық ж.т., патологиялық (кеселді) ж.т. және тұрақты (үздіксіз) ж.т. Жасына байланысты Ж.т. көбінесе малдың төлінде алғашқы 4-6 айлығында болады. Мысалы, биязы жүнді қой қозыларында іштен туа кездесетін ұзын да ірі қылшықтар олардың 4-6 айлығында өздігінен теріден ажырап, түсіп қалады. Маусымдық ж.т. мал түгінің көктемде ауысуы - ескі жүннің түсіп, жаңа түктің шығуы жатады. Бұл жануарларда ауа-райының маусымдық өзгерістеріне қарай денесіндегі жылудың тұрақтылығын сақтау үшін бейімделуге байланысты қалыптасқан табиғи құбылыс. Түгі бағалы үй жануарларында бұл қүбылыс адамның мақсатты сұрыптау мен жүн тандауы, қолайлы бағып күту жағдайларын туғызуы нәтижесінде толық тежелген. Малдың патологиялық  ж.т. белгілі бір аурудың салдарынан болуы мүмкін. Мысалы, қойда патологиялық ж.т. қотыр түскенде пайда болады. Тұрақты ж.т. жекелеген жүн талшықтары өсуінің малдың жасына, жыл мезгіліне байланыссыз өздігінен толық тоқтауына байланысты жүріп тұрады. Бұл сырт көзге білінбейді. Салалы да мол жүн өндіру үшін малды бағып күтуді, қырқуды аталған ж.т. түрлерінің себептерін ескере отырып ұйымдастыру қажет.

## Дереккөздер
Ә.Байжұманұлы,  К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6

Мал шаруашылығы
Жүннің ұйысуы

Жүннің ұйысуы - (сваляемость шерсти) - жүннің шикізаттық құнын төмендететін ақауларының бірі. Жүннің ұйысуы деп жүн талшықтарының бір-бірімен оңайлықпен ажыраспайтындай шатысып бірігіп, байланысуы. Жүннің ұйысуы әсіресе қылшық жүнді және кейбір биязылау жүнді қой тұқымдарында жиі кездеседі. Жүннің ұйысуы қойдың бағып күтуі, азықтандыруы нашар болғанда, ауруға шалдыққанда пайда болады. Сонымен қатар малдың Жүннің ұйысуына бейімділігі тұқым қуалайтын қасиет екенін де ескеру керек.

## Дереккөздер


Мал шаруашылығы
Әже

[300px|нобай|Кесе тарту етіп отырған әже, [немере немесе шөбересімен]]

**Әже** - баланың әкесінің, сондай-ақ, анасының шешесін атайтын, туыстық қатынасты білдіретін атау. Одан арғылары үлкен әже немесе ұлы әже деп аталады.

Қазақ отбасындағы әже орны ерекше әрі қадірлі. Әже - отбасының ғана емес, әулеттің де ұйытқысы, ағайын- абысындардың бірлігін, татулығын сақтайтын сыйлы анасы, кейінгі жастардың, келіндердің тәрбиешісі әрі ақылгөйі Қазақ қоғамында әдетте жас отау иелерінің тұңғыш баласын әжесі бауырына салады. Бала ата-әженің кенжесі саналып, немерені әжесі тәрбиелеп, бағып-қағады. Әже мен немере арасындағы туыстық байланыс өте нәзік әрі берік. Балажан қазақ үшін ата мен әжеге жас сәби жай ғана ермек емес, тәрбиеленуші ерекше субъект. Тарихта күллі рулы елге ана болып саналған Айпара әже, Домалақ ене, Зере, Айғаным секілді әжелердің бейнесі аңыз-әңгімелерде, әдеби шығармаларда сомдалған. 

Алдымен әже тәрбиесі арқылы бала жақсы-жаманды ажыратып, үлкен-кішіні тани бастайды. Мінез-құлық, тіл тәрбиесі қалыптасып, бала үй шаруасына бейім, елгезек тілалғыш, мейірімді болып өседі. Әженің алдын көрген балаға былайғы жұрт тәрбиелі бала деп баға береді. Әже тәрбиесі көбіне «олай істеме, былай істе», «бүйтсең жаман, өйтсең жақсы» деген вербалды сипатта, ақылгөйлік мазмұнда болып, әженің мейірімі мен жүрек жылуына бөленіп өседі. Осылайша, жас бала қазақы ортадағы моральдық-этикалық нормалармен таныса отырып, адами тұлғаның қалыптасуына ғана емес, дәстүрлі ырым-тыйымдар жүйесінің қағидаттарын біртіндеп бойына сіңіре бастайды.

Жеті-тоғыз жастан әрі қарай тұңғыш немере ұлдың тәрбиесі атасының қолына өтеді, Ал қыз немеренің негізгі тәрбиесі әженің қарамағында болады. Бұл кездегі тәрбиенің мазмұны атаға ілесе жүріп, көрген-білгенін көңілге тоқудан құралады. Атасына ілескен бала алыс жерлерді, ел жақсыларын, сыйлы ауылдарды көріп, жиын-тойға т.б. қатысып, соларды ұғынуға, білуге тырысады. Атаның «визуалды» тәрбиесінен өткен баланы былайғы жұрт көргенді бала деп атайды. Қазақ паремеологизмі Атың бар да жер таны желіп жүріп, атаң барда ел таны еріп жүріп деп кеңес береді. Ел тану, жер тану көргенділікке жатады. Қазақтың дәстүрлі бала тәрбиесінде көргенділік тәрбиенің ең жоғарғы формасы болып табылады. Әже мен атадан тәлім алған немеренің рухани жағынан тәрбиелі, көргенді азамат болып, ержетуінің, елдің аузына ілігер көшелі азамат болып қалыптасуының негізі осылайша қаланады.

## Дереккөздер


Санат:Туыстық Санат: Әйелдер

nds-nl:Oma
Әжетке жарау

**Әжетке жарау ** - баланың қолқабыс етуге, кішігірім шаруаға жұмсауға жарап қалған шағы. 

Әдетте қазақ отбасында баланы 6 жасынан бастап қолға су құю, қозы-лақ қайыру, бесік тербету сияқты ұсақ-түйек жұмысқа баули бастайды. Баланың көмек беріп, қолғабыс тигізуі әжетке жарап қалғандығы болып саналады. Сондай-ақ, бала ғана емес, ересектер арасындағы қарым-қатынаста да бір-біріне септігі, жәрдемі тиген жағдайда бір әжетке жарадың де¬ген этикет арқылы ризашылығын білдіреді. Қазақы ортада категориялық сипаты бар бұл ұғым көбіне ұл балаларға қатысты айтыла отырып, дәстүрлі сенім-нанымға бай¬ланысты туындайтын ғұрыптарда көрініс береді. Атап айтсақ, көшпелі тірліктің қым-қуат қарекетімен кошіп-қону, жаугершілікте босу кезінде үйде, ауылда ересек ер адамдар болмаса ұл баланы еркек кіндікті ретінде «мал бауыздатқан»: ұл баланың қолына пышақ ұстатып әйел адам оның ту сыртынан қабаттай ұстап, бауыздау қанын шығарған. Ұл баланың әжетке жарап, елін қорғауы қауымның мүддесін қорғайтындығын ескере отырып жаугершілікте, ашаршылық кезендерінде ұл балаларды сақтап қалғандығы ауыз әдебиеті мен аңыздарда молынан ұшырасады .

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология

Санат: Лексика 
Санат: Этнография
Әмбебап шот

**Әмбебап шот** - ағаш шабу, жер өңдеу жұмыстарында қолданылатын шаруашылық құралы. 

Әмбебап  шоттың бір жағы қуыс құлақтанып келген шот тәрізді болса, екінші жағы балғаның рөлін атқарады. Кейде шоттың шүйде жағынан да жүз шығарып, онымен ағаштың қабығын аршып жонуға болатындай етіп қайрап қояды. Оның екінші атауы - *керкі*.
Қазақтың қолөнер шеберлері әмбебап шот, балта шот сияқты өткір құралдарға талдырып басқан жұқа киізден, былғарыдан немесе қалың кенептен арнаулы қап тігіп, жұмыс істемейтін кезде жүзін соған орап, байлап қояды. Бұл өткір құралдарға арандап қалудан, жүзі бөгде заттарға тиіп мұқалудан сақтайды .

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Сары шымшық

Сары шымшықты ауылдан да, қаладан да кездестіруге болады. Қыс күндері ол терезенің алдына келіп алып: «Далада сақылдаған сары аяз, талғажау етер ештеңе жоқ. Құсқа жем шашар жәшік жасап ілуің керек еді, достым» - деп, өтініш айтқандай болады. 
Мұның есесіне жаздыгүні ол оңайлықпен көзге түсе қоймайды. Жақ жүндері аппақ осы бір тинемдей құс жаздың ұзақ күндері бір тыным таппайды, шиқылдаған балапандарына жем тасиды. Сары шымшықтың он беске дейін балапаны болады. Бір жазда екі рет жұмыртқа басып шығарады.  Ол ұясы мен алма ағашының арасында ерсілі-қарсылы ұшады да жүреді. Құрт таба қалса, балапандарына алып барады. 

Күн суытқан кездері оларға күнбағыс, кендір, асқабақ, қарбыз дәндерін беруге болады. Қабығы қатты дәндерді балғамен қатты жаншып берген абзал, әйтпесе, оның дәнін өздігінен шоқып жей алмайды. Сары шымшықтарға сүйекте қалған ет қалдықтары мен тұздалмаған еттің майлары да қатты ұнайды, тұздалғанын жесе, өліп қалуы да мүмкін. 

Сарышымшықтың түрлері өте көп, олардың кейбіреулері өзі мекен еткен өңірдің атымен аталып кеткен. Оған қоса, көгілдір сары шымшық, үлкен сары шымшық, шөжеторғай сияқты түрлері де бар. Шөжеторғай түсі бозамық тартқан кішкентай мамық  допқа ұқсас болып келеді. Негізінен, орманда тіршілік етеді. Шиқ-шиқ етіп, бұтақтан-бұтаққа қонып, құрт-қоңыздарды, көбелек жұмыртқаларын теріп жейді. Көбінесе, тоқылдақпен бірге жүргенді ұнатады. Тоқылдақтың жанында болса, «көңілі де шат», қарны да тоқ. Тоқылдақ бүкіл орманды басына көтеріп, ағашты тұмсығымен тоқылдатқанда, ағаштың қабығы мен үгінділері  жан-жаққа борап ұшып жатады. Тоқылдақ қабық жегіш құрттардың барлығын жеп үлгермейді де, одан қалғандары шөжеторғайға бұйырады. 

Тоқылдақты орман дәрігері деп атайды, ал шөжеторғайды санитары деуге әбден болады.
## Дереккөздер
Әмеңгер

**Әмеңгер** - көшпелі қазақ қоғамындағы некелік- отбасылық қатынас институттарының бірі. Әмеңгер деп қайтыс болған туған ағасының немесе інісінің жесіріне үйленген адамды айтады.

Қазақтың ғұрыптық салтында үйленетін адамның жасы мен дәулеті, отбасылық жайы ескеріліп, кейде жесір әйелге тандау да беріледі. Алайда қайтыс болған жігіттің әкесі келініне әмеңгер  бола алмайды .

Көшпелі ортада бұл ғұрыптың өзіндік әлеуметтік және шаруашылық маңызы болды. Расында да, жесір әйел панасыз қалмайды, ал жесірдің баласы шетқақпай көрмей, өз ағайын-туыстарының ортасында өседі, яғни, туысқандарына жат болмайды .

Балалы үйрек көлден кетпес, балалы әйел елден кетпес немесе әйел ерден кетсе де, елден кетпейді деген мақалдар осы жайтқа байланысты айтылса керек. Әмеңгер тек дәстүрлі некелік-отбасылық қатынас қана емес, бүкіл туыстық-рулық байланыстар жүйесінің де ілкімді нормаларының бірі болды .

## Дереккөздер


Санат:Терминология
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Санат:Мәдениет
Дәуренбек Шахитбекұлы Тәжімбетов

**Дәуренбек Тәжімбетов** (2 шілде, 1985, Жаңақорған, Қазақ КСР, КСРО) — Қазақстан футболшысы, шабуылшы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Қайсар»

* Бірінші лига жеңімпазы (1): 2005

; «Ордабасы»

* Қазақстан кубогы (1): 2011
* Қазақстан суперкубогы (1): 2012

; «Шахтёр»

* Қазақстан суперкубогы (1): 2013

; «Астана»

* Қазақстан чемпионатының күміс  жүлдегері: 2013

## Клубтық карьера кестесі

## Сілтемелер
* Сайтындағы профиль

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Уимблдон жарысы

**Уимблдон** () — әлемдегі ең байырғы теннис жарысы, әрі теннис жарыстарының ең беделдісі деп те танылады. Жарыс Лондонның маңындағы Уимблдон атаулы жерде 1877 жылдан бастап жыл сайын өткізіліп келеді. Төрт Үлкен дулыға жарыстарының бірі, басқалары: Австралия, Франция және АҚШ ашық біріншіліктері. Басқа Үлкен дулыға жарыстарынан ерекшелігі - сайыстар шөпті корт үстінде өтеді.

Жарыс маусым-шілде айларында 2 аптаға созылып, бәсекенің шарықтау шегі — соңғы сенбі-жексенбі күндерінде болатын жекелей сындағы әйелдер мен ерлер финалымен аяқталады. Бұдан басқа әйелдердің жұп сайыстары, ерлердің жұп сайыстары және аралас жұп сайыстар да орын алады.

Уимблдон жарысының жеңімпаздары:
* 1884 жыл Мод Уотсон (Англия)
* 1885 жыл Мод Уотсон (Англия)
* 1886 жыл Бланш Бингли (Англия)
* 1887 жыл Лотти Дод (Англия)
* 1888 жыл Лотти Дод (Англия)
* 1889 жыл Бланш Хильярд (Англия)
* 1890 жыл Хелен Райс (Англия)
* 1891 жыл Лотти Дод (Англия)
* 1892 жыл Лотти Дод (Англия)
* 1893 жыл Лотти Дод (Англия)
* 1894 жыл Бланш Хильярд (Англия)
* 1895 жыл Шарлотта Купер (Англия)
* 1896 жыл Шарлотта Купер (Англия)
* 1897 жыл Бланш Хильярд (Англия)
* 1898 жыл Шарлотта Купер (Англия)
* 1899 жыл Бланш Хильярд (Англия)
* 1900 жыл Бланш Хильярд (Англия)
* 1901 жыл Шарлотта Стери (Англия)
* 1902 жыл Мюриэл Робб (Англия)
* 1903 жыл Дороти Дуглас (Англия)
* 1904 жыл Дороти Дуглас (Англия)
* 1905 жыл Мэй Саттон (Англия)
* 1906 жыл Дороти Дуглас (Англия)
* 1907 жыл Мэй Саттон (Англия)
* 1908 жыл Шарлотта Стери (Англия)
* 1909 жыл Дора Бутби (Англия)
* 1910 жыл Дороти Ламберт-Чемберс (Англия)
* 1911 жыл Дороти Ламберт-Чемберс (Англия)
* 1912 жыл Этель Ларкомб (Англия)
* 1913 жыл Дороти Ламберт-Чемберс (Англия)
* 1914 жыл Дороти Ламберт-Чемберс (Англия)
* 1919 жыл Сюзанна Ленглен (Франция)
* 1920 жыл Сюзанна Ленглен (Франция)
* 1921 жыл Сюзанна Ленглен (Франция)
* 1922 жыл Сюзанна Ленглен (Франция)
* 1923 жыл Сюзанна Ленглен (Франция)
* 1924 жыл Кетлин Мак-Кейн (Англия)
* 1925 жыл Сюзанна Ленглен (Франция)
* 1926 жыл Кетлин Годфри (Англия)
* 1927 жыл Хелен Уиллс (АҚШ)
* 1928 жыл Хелен Уиллс (АҚШ)
* 1929 жыл Хелен Уиллс (АҚШ)
* 1930 жыл Хелен Муди (АҚШ)
* 1931 жыл Цилли Ауссем (Германия)
* 1932 жыл Хелен Муди (АҚШ)
* 1933 жыл Хелен Муди (АҚШ)
* 1934 жыл Дороти Раунд (Англия)
* 1935 жыл Хелен Муди (АҚШ)
* 1936 жыл Хелен Якобс (АҚШ)
* 1937 жыл Дороти Раунд (Англия)
* 1938 жыл Хелен Муди (АҚШ)
* 1939 жыл Элис Марби (АҚШ)
* 1946 жыл Полайн Бец (АҚШ)
* 1947 жыл Маргарет Осборн (АҚШ)
* 1948 жыл Луиза Браф (АҚШ)
* 1949 жыл Луиза Браф (АҚШ)
* 1950 жыл Луиза Браф (АҚШ)
* 1951 жыл Дорис Харт (АҚШ)
* 1952 жыл Морин Коннолли (АҚШ)
* 1953 жыл Морин Коннолли (АҚШ)
* 1954 жыл Морин Коннолли (АҚШ)
* 1955 жыл Луиза Браф (АҚШ)
* 1956 жыл Ширли Фрай (АҚШ)
* 1957 жыл Алфея Гибсон (АҚШ)
* 1958 жыл Алфея Гибсон (АҚШ)
* 1959 жыл Мария Буэно (Бразилия)
* 1960 жыл Мария Буэно (Бразилия)

## Дереккөздер


Санат:Теннис
Ашу сұрау

**Ашу сұрау** - араздасқан адамдарды бітімге шақыру рәсімі. Араздасқан адамдар, тіпті, жақын ағайын-туыстар да болуы мүмкін. Осы орайда, ауылдың беделді адамдары «Бір жолғы ашуларыңызды маған беріңіздер!» деп ұрыс-керісті ушықтырмай басып тастайды. Қазақ салтында «ашуыңызды мағап беріңіз» деп бір адам араша сұрағанда, оған дереу көніп, ашуынан қайту - этикалық мәнді принцип. Өйткені, ашу сұрағанда райдан қайтпау өте жағымсыз, жаман қылық саналады. Ашуланған адам қатты қызынып, оғаш қылықтарға барса, араша түседі .

## Дереккөздер


Санат:Этнолингвистика
Санат: Этнография
Санат: Мәдениет
Ашымал

**Ашымал, Ашымық, Айран көже** —бидай, тары, күріш, арпа тәрізді астық қайнатылған көжеге айран қосып дайындалатын ұлттық тағам түрі. 

Суға салынған дән жарылып піскен соң суытып барып, ағарған қосады. Жылы жерде тұрып бір-екі күнде ашып, «ашыған көже» дайын болады. Айран мен дәнді дақыл қосылып аши келе жағымды қышқыл дәм береді. Оны ашымал деп атайды. Ашымал - ішкен кезде шөл қандыратын сусын, әрі тоқ басатын тағам. Ішіліп азая бастағанда жарманы суға қайнатып, тұзын татытып, суыған соң айран қосып үстемелеп отыра¬ды. Осылайша үстемелеп отырмаса екі-үш күннің ішінде тым ашып кетеді. Ашымал құнарлы болуы үшін оған ұн қосып та жасайды. Ақ қоспай суға ұн сеуіп дайындаған түрін қара көже дейді. Көжені ішер алдында піспекпен, шөмішпен жақсылап араластырады. 

Ыдысын арша, тобылғы, қайың қабығымен ыстап отырмаса, күбінің ағаш дәмі шығып кетеді. Ыстың иісі мен дәмі көжеге «шауып», көженің сусындық маңызы күшейе түседі. Ашымалды түрлі жұмыс басына апарып қойып, сусын әрі жеңіл тамақ ретінде пайдаланды. Кейбір өңірлерде мұны айран көже, ашымық, ашытпа, ашыған деп түрліше атайды .

## Дереккөздер

Санат:Қазақ асханасы
Аяң

**АЯҢ** - ағаштан ойылып жасалған, сұйық, сусын ас ішуге арналған, көлемі шағын, кеседен үлкен шұңғыл, дөңгелек ыдыс. Сыйымдылығы бір литрдей, оны пошымы мен өңделуіне қарай саптыаяқ, сырлы аяқ, қолдануына қарай кесе-аяқ, қымыз аяқ деп атай береді. Оның түбі орнықты, жиегі тік, жүқа болады. Көбінесе қымыз, шұбат құйылып, сыйлы кісілерге ұсынады. Сыртын оюлап түрлі-түсті сырмен сырлайды. Балаларға лайықталған шағын түрін тостаған дейді.

Шеберлер ағаш ыдыстарын көбінесе аршадан жасаған, өйткені, аршадан жасалған ыдысқа шыбын-шіркей әуес болмайды дейді. Бұрын ағаштан ойып аяқ жасаушыларды ел ішінде қырғышы деп атаған. Бұл атау ыдысты ағаштан қырып жасайтынын білдіреді. Ерекше бір түрі қымыз ішуге арналған қымызаяқ, оған қосымша қымыз ожау, қымыз тегене, керсен сияқты ыдыстар қымыз ыдысының кешенін кұрайды.

ҚР MOM қорындағы аяң (КПД 279) қайыңның тошынынан түтас ойылып жасалған. Іші шұңғыл, ернеуі сәл қайқы, мұқият өңделген. Белін бойлата қобылап, білеу жүргізіп, қара түске бояган. Ернеуіне қара түсті бояумен көгеріс өрнегі салынып, мыс шегелермен безендірілген. Ал қымыз кешені құрамындағы (КП 21950/3) аяңтар кішілеу, бірақ тостағаннан үлкен. Тұтас ағаш кескіндісінен ұңғып, ойылған. Ернеуі сыртына шалқақ, сыртына оймыштап көгеріс өрнегі салынған.

## Дереккөздер


.

Санат:Тағам атаулары
Санат:Лексика
Санат:Этнография
Дэнни Сауседо

**Дэнни, Дэнни Сауседо** (*Danny, Danny Saucedo*) - белгілі швед әншісі. Толық аты - Даниэль Габриэль Алессандро Сауседо Гржеховский.

## Өмірбаяны

Дэнни  1986 жылдың 25 ақпан күні Стокгольмда дүниеге келді. Швецияда әкесімен, анасымен және ағасымен өсті. Әкесі Польшадан , ал анасы Боливияның тумасы. 16 жасында өзінің «Raggabousch» деп аталатын музыкалық тобын құрып, мектептегі ең танымал топ болған.

## Дискографиясы
### Альбомдары
* *[[Heart Beats]]* (2007) #1
* *[[Set Your Body Free]]* (2008)
* *[[In the Club]]* (2011)

### Синглдері
* 2006 — *[[Öppna Din Dörr]]*
* 2006 — *[[Tokyo (песня Дэнни)|Tokyo]]*
* 2007 — *[[Play It For The Girls]]*
* 2007 — *[[If Only You]]* (feat. Therese)
* 2008 — *Hey (I’ve Been Feeling Kind of Lonely)*
* 2008 — *[[Radio (песня Дэнни)|Radio]]*
* 2009 — *All on You*
* 2009 — *Emely*
* 2009 — *Intimacy*
* 2010 — *Just Like That*
* 2010 — *In Your Eyes
* 2011 — *In the Club*

=== Бейнеклиптері ===
* *Girl Next Door*
* *Play It for the Girls*
* *Tokyo*
* *Radio*
* *Emely* (feat. [[Sasha Strunin]])
* *In Your Eyes*
* *If Only You'' (feat. Freja)

## Сыртқы сілтемелер
* The New Official Website 
* Danny Saucedo — Official website 

Санат:Швеция әншілері
Аяқтоғыз

**Ақтоғыз** - әдеттік құқықтағы айып төлемінің атауы . 

Сондай-ақ, ас-жиындарда тартылатын «тоғыздардың» соңғы тоғызының атауы да. Әдет-ғұрып құқығында ақсақалдар мен билер соты жеңіл деп таныған қылмыс үшін аяқтоғыз айыпқа кескен. Оның мөлшері шамамен 7-8 қойға тең болды. Оны кейбір деректер бойынша қасқа тоғыз деп атаған. Айып үшін бірнеше тоғыз «кессе», әдетте бас тоғыз бен аяқтоғыз анық көрсетілу керек. Үлкен ас-жиындарда белгіленген сый-тарту, бәйгелер бірнеше атқа, балуанға, ақындарға берілетін бәйге немесе «тоғыздың» төменгі шегі, «тоғыз» заттан тұрады және ондағы аяқтоғыздың көлемі бас тоғыздың сипатына байланысты анықталады  

## Дереккөздер


Санат:Лексика
Санат:Этнография
Силлобограмма

**Силлобограмма** дегеніміз - буындық жазу. 

Зерттеушілер буындық жүйенің кескіндерін білдіретін мағыналық жағынан үш топқа бөліп қарастырған. Онда:
1. Қандай бір фонетикалық құрылымды, бірлікті білдіретін кескін таңбалар. Оған ассирвавилон жазуын енгізген.
2. Ашық буынды белгілеген кескін таңбалар және жекелеген дауыстыларды, дауыссыз-дауысты (С) қосындысын беретін кескіндер, таңбалар. Бұған критмикон және жапон жазуын енгізген.
3. Жекелеген дауыстыларды және дауыссыз-дауысты қосындыларын білдіретін лигатуралық емес кескіндер. Бұл топқа Үнді брахми жүйесі, кхарошти, девенагари жазуларын енгізген .

Буындық жазудың кескін таңбаларын зерттеушілер төмендегі үш категорияға бөліп қарастырған. Онда:
1. Бүкіл бүтін сөздің мағынасын білдіретін таңбалар. Бұл категорияға енетін жазулар семантикалық жағынан да, фонетикалық жағынан да алып қарастырғанда нағыз логограммалық жазудың сипатын береді. Бұған ежелгі және қазіргі қытай иероглифі жатады. 
2. Сөздің мағыналық бөлшегін білдіретін екі немесе бірнеше дауыссыздардың қосындысын таңбалайтын кескіндер.
3. Жекелеген дауыссыздарды таңбалаған кескіндер. Бұл нағыз консононттық дыбыс кескіндері. Сөйте тұра осындай консоноттық дыбыс кескіндерін буындық жазуға енгізген. Демек, осы категориядағы жазуларды ары қарай тереңдете зерттей отырып әріптік-дыбыстық жазу категориясын енгізген. Бұған корей жазуы кіреді 
## Дереккөздер


Санат: графика
Санат: жазу тарихы
Фонограммалар

**Фонограммалар /фонемограмма/ фонография**- 
дыбыс белгілейтін әріптер, кескіндер жекелеген дыбыстарды таңбалайды.

Дыбыстық әріп кескіндер жүйесін зерттеушілер төмендегі 2 топқа бөліп 
қарастырады. 
Онда:
#Консананттық-дыбыстық жүйесі. Мұнда жазу кескіндері тек қана дауыссыз 
дыбыстарды белгілейді. Ондай жазу жүйесіне финика, угарит, 
көне еврей, арамей, араб жазулары жатады . 
#Дауысты дыбыстар жүйесі. Мұнда дауысты, дауыссыз дыбыстар 
бірдей белгіленеді. Бұл жүйеге грек, латын, ұйғыр, байырғы түрік бітіг 
т.т. с.с. жазулар жатады.
Әлем халықтарының жазу жүйесі тарихи кезеңдерді басып өтіп бір ізге 
түсіп реттеліп қалыптасқанын зерттеушілер еңбектерінде көрсетіп келді 
.
Әлем халықтарының жазу жүйесінің тарихи қалыптасу ерекшелігі 
төмендегідей болады. Онда:
# Пиктографиядан бастау алып, логограмма, морфемограма, 
силлабограмма (буындық), консонанттық-дыбыстық, 
дауысты-дыбыстық және аралық деген кезеңдерді рухани даму барысында 
басып өтеді екен. Ал түрік бітіг жазуы пиктограммадан басталып, 
фонограммаға дейін даму барысында морфемограмманы аттап өткен 
сияқты. Морфемограммаға сай келетін сипатын біз көре алмадық. 
#Қолданған жазу кескіндерінің құрылымы (пиктографиялық, логографиялық, 
әріптік-дыбыстық) тілдік мағынасы жағынан да (ішкі формасы), сыртқы 
графикалық кескіні жағынан да өзін-өзі анықтап тұруға тиісті. Бұл 
жағынан байырғы түрік бітіг кескіндері (логограммадан фонограмма 
аралығында) тарихи даму барысында реттеліп, сұрыпталып отырған. Әрі жазу кескіндерінің құрамы көп өзгеріске түспей тұрақты болған. Бұл ерекшелік түрік бітіг жазуының ондаған ғасыр бойы тарихи сұрыптаудан өткенін 
көрсетеді.
# Жазу жүйесінің негізгі қағидаты (принципі) сол тілдің табиғатына, 
болмысына сай болып шыққан болуы шарт. Байырғы түрік бітіг жазуы 
реформаға енгеннен кейін бұл қағида бұлжымай орындалған. Ол туралы 
кейінгі үшінші бөлімде сөз етіледі. Міне, осы ерекшеліктер 
Еуразияның аймағында б.з.б. ІІ ғасырынан б.з. V ғасыр аралығында 
түркі халықтарының қалдырған тарихи жазба деректері арқылы 
фонограммалық жүйенің алғашқы кезеңінде қаншалық дәрежеде болғанына 
көз жеткізуге болады.

## Дереккөздер


Санат: жазу тарихы
Санат: графика
Санат: жазу
Аяқты мал

**Аяқты мал **— қыста тебіндеп өздігінен жайылатын, алысқа айдауға жарайтын жылқы түлігінің атауы .

Сондай-ақ жылқыны *айтұяқ* (күйіс қайыратын малды *ашатұяқ* дейді) деп те атайды. Қыста өздігінен тебіндеп жайылатын қой, ешкі, тәрізді түлік түрлерін де оңтүстік өңірлерде аяқты малға санайды. Басқа өңірлерде аяқты малға жылқыны жатқызады. Аяқты мал туралы Мұхтар Әуезовтің әйгілі «Абай жолы» романында төмендегідей жолдар бар: «Байланған байлауын көп ырғап, көп көпсіте бермейтін Құнанбай сол жерде баратын кісілер жайын, апаратын аяқты мал, жыртыс жайын, ақша пұл, күміс қазына жайын кесіп-кесіп, өзі айта бастады».

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Санат:Этнография
Санат:Лексика
Аяқ киім

thumb|right|200px|Аяқ киім қалыптары

**Аяқкиім** - аяққа киетін киімнің жалпы атауы, бұйым.

## Аяқкиім және оның түрлері
Аяқкиім түрлері олардың жасалған материалына, тұтынушысының жасы мен жынысына, әлеуметтік жағдайына байланысты жасалады. Аяқ киімнің өңделуі мен әшекейленуі жоғарыда аталған жайттарға байланысты болады. Аяқ киімнің қыстық, жаздық, еркектер мен әйелдерге, балаларға, жұмысқа, салтанатты шараларға, қарттарға, жастарға арналған түрлері болады. 

Дәстүрлі ортада аяқ киім тігумен тері, қайыс өңдеумен айналысқан маманданған адамдар айналысқан. Олардың атадан балаға беріліп отыратын өзіндік технологиясы, яғни тәсілдер жүйесі болды. Жылқышылар, отардағы малшылар, шанамен жолға шыққан жолаушы жылы аяқ киімінің сыртынан киеді.

Өкшелі аяқ киімдерге саптама етік, мөкі (киіз қонышты саптама), сырма киіз етік тәрізді өкшесі әртүрлі пішінді етіктер жатады. Әйел мен еркектер киюіне ыңғайластырылып тігіледі. Оларды өкшесіне қарай *жуан өкше, қазық өкше, биік өкше, жез (тойнақпен қапталған) өкше, шоңқайма, мықшима* деген түрлерге де бөледі.

Жергілікті тілде жұмыс aяқ киімдерінің *бір сұқпай (шәркей), көн шабата (кебіс орнына киетін аяқ киім), қайыс етік, қалың, қатты көннен тігілген шоқай - шоқай, шабата, шәркей, шәтиөр, шәрке, шепік, мөкі кебіс (кебістің шарық сияқты түрі)* секілді жеңіл түрлерінің атаулары кездеседі. Былғарыдан етік киюге шамасы келмейтіндер, әсіресе, жасы үлкендер жазда, қыста сірімен қаптаған киіз байпақпен жүрген. Көн шабата, шабата, көн шарық, көн шоқай жазда киетін жұмыс aяқ киіміне жатады.

Дәстүрлі қазақы ортада аяқ киімдердің мынадай негізгі түрі таралған: *етік, кебіс, мәсі, саптама, байпақ, шоқай* және т.б. Кебіс пен мәсінің сан алуан ыңғайлы да, әдемі түрлері тігілген. Кебіс көбінесе малдың сауыр терісінен тігіліп, қалыпқа қатырылады.

## Аяқкиімге байланысты ырымдар
Қазақ aяқ киімнің табанына қарамайды. Өйткені оның бармайтын жері, баспайтын тауы «қалмағандықтан» былғанышты болады дейді. Оны көрген адамның көзі ұшынады-мыс. Ал аяқ киімінің табанына жазатайым көзі түссе, табанға үш мәрте түкіру керек. Яғни көзім ұшынбасын, аяғым ақсамасын деп ырымдағаны. Аяқ киімді төңкеріп қоймайды. Шешкеннен кейін қатарлап қояды. Төңкеріліп қалса, қайтадан оңдап орналастырады. Бытыратып шашып тастауға да болмайды. Аяқ киім төңкеріліп қалса иесі қайғыға ұшырайды, шашылып жатса жолы кесіледі деп санаған. Аяқ киіміңді сол аяқтан бастап кимейді. Қазақта басқа кісілерге қаратып аяқ киім шешпейді. Әйелдер аяқ киімді тасаланып киеді немесе шешеді. Иен түзде, жаугершіліктен босып-көшкенде немесе түрлі жағдайларға байланысты түнде ұйықтаған кезде басына жастанатын ештеңе болмаса аяқ киімді жастануға рұқсат етілген. Ол туралы қазақта «етік жолға бастайды, шалбар сорға бастайды» деп етікті жастануға болады дейді. Ал шалбарды жастануға мүлдем тыйым салынады. Аяқ киімнің табанына салынатын ұлтарақты маңдайынан тіліп қояды. Мұны ұлтарақтың жолын ашу дейді.

## Дереккөздер


Санат:Лексика
Санат:Этнография
Санат:Киім
Фарадей заңы

**Фарадей заңдары** — электролиздер арқылы электр тогы өткенде электродтарда бөлінетін не ыдырайтын заттардың мөлшерін (массасын) анықтайтын электролиз процесінің негізгі заңдары. Ол заңдарды 1833 — 34 ж. ағылшын ғалымы М.Фарадей ашқан. Фарадейдің 1-заңы былай тұжырымдалады: Электролит арқылы ток өткенде электродта бөлініп шыққан заттың массасы (т) ток күшіне (Қ) және ток жүрген уақытқа (t) пропорционал, яғни т=kҚt, мүндағы k — электролиттегі заттың электрхимиялық эквиваленті деп аталатын пропорционалдық коэффициент Фарадейдің 2-заңы электрхим. эквиваленттің шамасын анықтайды: k=1M/Fn=A/F, мұндағы п — ионның заряды (валенттігі), A=kFz, электролиттегі заттың химиялық эквиваленті, яғни элементтің электрхимиялық эквиваленті оның химиялық эквивалентіне пропорционал. Фарадей заңының математикалық өрнегі электролиз кезінде бөлінетін заттың массасын, электрхимиялық және химиялық эквиваленттерін дәл анықтау үшін пайдаланылады.

Санат:Электрлік
Санат:Электрохимия
Аяз би (ертегі)

**Аяз би** -  қазақ ертегісі.

Ертегідегі Жаман – қазақ ауыз әдебиетіндегі ел басшысының үлгілі бейнесі. Ол – қарапайым, парасатты, адал, шыншыл, көреген, тапқыр, кішіпейіл, іззетті, көпшіл, қайырымды, қанағатшыл. Бұл қарапайым халық бұқарасының «елді осындай адам басқарса» деген арманынан туған бейне.

Аяз би туралы айтылатын ертегі-аңыздардың бәрінде дерлік Жаман қойшының Мадан хан сынынан өтуі, үйленуі, ханның күншіл, ақылсыз қырық уәзірін өлімнен құтқаруы, оның даналығын, достыққа адал, сертке беріктігін, әділдігін мойындаған хан өз тағын беруі сөз болады. Жаман хан болғаннан кейін де жыртық тоны мен жаман тымағын хан сарайы босағасына ілдіріп қояды. «Кей-кейде хандық тақтың буымен көңілім тасып, асып бара жатқандай болсам,  соған көзім түседі де, тез тәубама келемін» дейді екен. Сөйтіп ол  жыртық тоны мен жаман тымағын көрген сайын тәубасынан жаңылмай, өзіне-өзі: «Аяз би әліңді біл, құмырсқа жолыңды біл» деп отыратын болған.

Өмірдегі реалды нәрсенің өзін әдейі өзгертіп көрсету – ертегі жанрының өзіндік қасиеті болғандықтан, ертегіші де оның мазмұнын барынша әсірелеп көрсетуге, сырлы да ғажайып етіп көрсетуге күш салады. Мәселен, «Аяз би» ертегісіндегі ханның әлсіз, жоқ-жітік, жаман қойшының ақыл-парасатын мойындап, оған хандық тағын сыйлап беруі өмірде әсте болуы мүмкін емес жағдай. Бірақ ертегіші осылай баяндайды, тыңдаушы оған иланады. Өйткені ертегіні айтушы да, тыңдаушы да өмірде бір рет болса да солай болғанын қалайды, соны армандайды. Қысқасы, Аяз биді өмірде болған тарихи тұлға дегеннен гөрі,  халықтың «ел басқаратын адам осылай болу керек» деген арманынан туған  Арман ханы, ел билеушіге тым ертеде ескерткен  халық даналығы мен асқақ мұратының көрінісі деген орынды.

Санат:Әдебиет
Санат:Қазақ ертегілері
Өмірзая (роман)

**Өмірзая** (роман) - Баққожа Мұқайдың орыс-совет кезеңіндегі қазақ халқының рухының жанышталуы, құлдық сана туралы жазылған романы.

Баққожа романы XX ғасырдың 80-жылдардағы қазақ идеясы турасында. Мұнда ажалға қарсы шапқан азамат туралы жазылған. Басты кейіпкері – Аяған Қуатов. Зерделі тарихшы, жасы 35-ке жеткен, қалыптасқан азамат. Парасаты, кісілігі, мейірбандығы, бар мінезіне тәнті боламыз. Ең басты қасиеті – туған халқын сүйетіні. Намыс, жігері. Ақыр түбінде мінге айналған, басын құртып тынатын тағы бір мінезі – қызбалығы. Аяған әуел баста Совет үкіметінің қағазға жазылған заңына сенеді. Бұрмалаушылар беріде деп ойлайды. Ұстазы, профессор Алдияр Ақпанұлының жолын әрі қарай жалғастырып, ол Кенесары туралы еңбек жазса, бұл Сыздық төре туралы көлемді зерттеуін тәмамдайды. Бар шырғалаң содан басталған. Әуелі Алдияр ақсақал құлаған. Содан соң өз басына қатер төнеді, жұмыстан шығарады. Бірақ Аяған әділ заңның күшіне сенеді. Ақсақалдың да, өзінің де ешқандай жазығы жоқ. Аяған ең жоғары советтік мекемелерге, ең биік партиялық басшыларға арыз жазады. Жаздым, жаңылдым деп емес, ісім ақ, қазақ тарихына қиянат жасалып отыр деген сарында. Нәтижесінде әуелі түрмеге түседі, одан шығысымен жындыханаға қамайды, ақыр аяғында өлтіріп тынады.

Міне, озбырлық кезең – зобалаң заман шындығы. Романда күрес жолындағы азаматтың барлығы да шейіт болады. Сұмпайылар мен опасыздар ғана қалады. Бірақ халық рухының өлмегені, елінің әлдебір терең қойнауында жаңа ұрпақ өсіп келе жатқаны оймен аңдалып, көңілмен ұғылғандай. Роман-трагедияның ең басты мұраты – отарлық заманның қара түнек зұлматын айғақтау екен. Бұл мақсат өзінің үдесінен шыққан.

Романның ой тұрғысынан тиянақтаушы – Алдияр Ақпанұлы деген қарт. Ескінің сарқыты, тарихшы профессор. Атағы алашқа мағлұм адам. Алдияр ақсақал отаршылдық сабағын жақсы біледі, ұлтын жарыққа жетелеу жолындағы күрес құралы – халқының тарихи зердесін ашу деп санайды. Осы орайда Кенесары хан туралы зерттеу жазады. Ресми саясатқа қайшы бұл еңбек халыққа жат деп жарияланып, атақты ғалымның басына қара бұлт орнайды, күштілер тарапынан қудалауға ұшырап, шал ауру болып қалады. Оның түбіне жеткен отарлық саясатының ұраншысы ғана емес, қиын кезде бас сауғалап кеткен шәкіртінің опасыздығы. Ғұлама профессорды оп-оңай құлатқан, институт ректоры Мұса Байларов. Әлдебір жоғары мансапты партия қызметкерінің жекжаты. Сөзде майда, істе аяусыз. Бір көрімге тәуір адам, қулығына құрық бойламайды. Ең ақырында, Желтоқсан дүрбелеңі кезінде өкімет әрекетіне қайшы сөз айтып, көзге шалынып қалған туған әкесін өз қолымен жындыханаға қамайды. Бұл да – отаршылдық сананың жемісі. Бірақ құрбаны емес, құрбан – Алмас деген жас жігіт. Ол қабілетті жігіт, әуелде оң жолда болады. Өзінің жолдастарын жалаға береді, ақыр түбінде ұстазына пәле жабады, жалған куәлік жасайды. Желтоқсанға қатысқан барлық таныстарын түрмеге, бұл оқиғаға мүлде араласпаған ұстазын (Аяғанды) өлімге кесіп береді

Санат:Қазақстан әдебиеті
Санат:Романдар
Playhouse Disney Kazakhstan

**Playhouse Disney Kazakhstan** - әйгiлi Disney Channel арнасының қазақшы нұсқасы. Арнаның негізгі көрермендерін балалар құрайды.

Санат: Телеарнасы
Еңбекшіқазақ

**Еңбекшіқазақ** — бірнеше сөзге мағына беру мүмкін:

## Елді мекен
* Еңбекшіқазақ — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл.
* Еңбекшіқазақ — Жетісу облысы Көксу ауданындағы ауыл.

## Газет
* Еңбекші Қазақ газеті — «Егемен Қазақстан» газетінің бұрынғы атауы.
Hybrid Theory

***Hybrid Theory*** (*[[Қазақ тілі|қаз.]]* Гибридттер теориясы) — америкалық Linkin Park рок тобының алғашқы альбомы.

Ол 24 қарашада 2000 жылы Warner Bros. лейблімен шықты. Бұл альбом үлкен коммерциялық жетістікке иеленді. Тек қана АҚШ-тың өзінде 2012 жылғы кезеңге дейін альбомның 9,6 миллион көшірмесі сатылды. Альбом «*Billboard 200*» чартында екінші орынға көтерілді және әлемде шамамен 25 миллион көшірмемен таралды. «*Hybrid Theory*» топтың ең сатылымды альбомы болды және онжылдықтың ең сатылымды альбомдардың ішінде екінші орынға ие.

2002 жылы Linkin Park «Crawling» әні үшін ең үздік хард-рок номинациясында «Грэмми» иеленді, ал Hybrid Theory «Ең үздік рок-альбом» номинациясына ұсынылды. Hybrid Theory альбомының арнайы шығарылымыекі жылдан кейін — 2002 жылдың 11 наурызында жарық көрді.

## Композициялар тізімі

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Linkin Park альбомдары
Прикаспийская коммуна

**«Прикаспийская коммуна»** — Атырау облысында орыс тілінде шығатын қоғамдық-саяси газет.

## Тарихы
Газет  1920 жылдың 26 ақпан айынан бастап Гурьевтік уездком КОКП оргбюро мүшесі және уездік ревкомы боп, «Трудовая Правда» атымен аталынды. Бірінші баспашысы мен редакторы  Фёдор Голованов болды.

1924 жылдың 6 қаңтарынан бастап «Рабочая Правда» атауын алады. 1925 жылдың екінші жартысы бойы «Рабочая правда» Чапаев уездік комитеті, уисполком, укоргбюроның мүшесі болып шығарылды.

«Рабочая правда» сол уақыттан бастап төрталабты болды және аптасына екі рет шыға бастады. Жауапты редактор С.Возняк оған жазылды, кейінірек — Флейс.

1933 жылы мекемемен байланысты сол кездегі Гурьевтік округінің администратвтік-территориялдық бөлінісі бойынша, «Рабочая правданы» «Прикаспийская коммунаға» атын өзгертті. Ұлы Отан соғысынан бастап және кейін газеттің жауапты редакторлары М.И. Матвеев және П.И. Богданов болды.

1940-1949 жылдар аралығында С.В. Верновты, әйгілі журналистті КОКПОК «Прикаспийская коммунаның»
редакторы боп сайлады.

1963 - 65 жылдары Хрущёвтік реформалары бойынша, «Прикаспийская коммуна» шығарылмады. Жетекші қызметкерлер ел ішінде «әдеби жұмыс» ізденуден таралып кетті.

1965 жылдың наурызында «Прикаспийская коммуна» екінші рет туған. Оның басшысы  И.П. Свербихин — тұрақты редактор 17 жыл бойы болады.

1982 жылдан бастап газеттің редакциялық коллективін И.Н. Свидин басқарды.1995 жылы қызметтен босанғаннан кейін оның орнына көп мерзімсіз Ф.Н. Перов болды. Келесі жылы 2002 жылдың желтоқсанына дейін басты редактор Л.М. Монастырская болды.

2002 жылдан бері басты редактор — В.М. Шигаев.

2010 жылдан бері басты редактор — Р.М. Кульмагамбетов.

## Қызықты мәліметтер
Көптеген жылдар бойында, әдеби қызметкері, басты редакторының орынбасры Мира Богословская — әйгілі ресейлік кинорежиссёрдің,  Темір Нұрбахытұлы Бекмамбетовтың анасы болды.
1949 жылы Калмыкияның  халық жазушысы Тимофей Бембеев өзінің бірінші әдеби мақаласын колхозшылардың өмірі туралы газетте жариялады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* «Прикаспийская коммунаның» електрондық версиясы

Санат:КСРО газеттері
Санат:Атырау облысы газеттері
Джон Тайлер

Джон Тайлер кіші (ағыл. John Tyler, Jr., 29 наурыз 1790,  Чарльз Сити Округі,  Виргиния штаты — 18 қаңтар 1862, Ричмонд, Виргиния) — АҚШ-тың оныншы президенті (1841—1845).  Тайлер президенттік қызметіне сайдану жолымен емес, бұрынғы мемлекет басшысының қазасынан кейін вице-президент ретінде келген болатын.

## Президенттікке дейін
Виргиния жерінен шыққан, құқықтану ілімін игерді, 1816—1821 жылдар арлығында конгрессөкілдері палатасының мүшесі, Миссурийлік келісім туралы тартыста құлдыққа қарсы принципін қолдаған болатын, алайда жеке шаттарда құлдықты тоқтатуы немесе ұйғаруын құқығына қарсылар одағымен бірге болатын. 1825—1827 жылдары - осы штаттың сенаторы. Вига партиясының құрылуы кезеңінде бұрынғы өзінің әрекетіне қарама-қарсы әрекетпен осы партияның мүшесі болды. 1840 жылы вига партиясының үміткері ретінде вице-президенттікке тартылып, осы қызметке сайланды. 1841 жылы 4 наурызда өз қызметін атқаруға кірісті, ал 1841 жылы 4 сәуір айында Гаррисонның қазасына байланысты президенттік таққа отырды. Тайлер конституцияны президенттің қазасы уақытында вице-президент тек президент міндетін атқарушы емес, қызметтегі президент болуы керектігі турасында талқыға салды (аталмыш прецедент 1967 жылы конституцияға жаңадан өзгерістер енген уақытқа дейін күшін жойған жоқ).

## Президенттігі
Оны сайлаған партияның үмітін ақтамады, керісінше, басқару жүйесінде демократтарға сүйенді. Вигалық кейбір заңнамадағы оларға салынған тыйымдар салдарынан , көп жағдайда, 1841 жылы шілде айында сол уақыттардағы Гаррисон тағайындаған конгресс, кабинет демалысқа кеткендіктен, Тайлердің демократтарға ашық түрде арқа сүйеуіне мәжбүр болды. Бұл қатты кейістіктің туындауына алып келіп, көп жерлерде оның портреттері халықтық митингілерде жандырылды. Тайлер өз басқаруының уақытына дейін өз саясатын жалғастыра берді  және өзінің басқаруының соңғы кезеңіне дейін (1845 ж) конгресспен жаулық қатынаста қалып қойды.

Санат:АҚШ президенттері
Бала арқалап жарысу

**Бала арқалап жарысу**- қазақтың ұлттық ойындарының бірі. Ойынның негізі желісі «aт жарысына» еліктеуге кұрылған. Ойынға қатысу үшін үлкен, ересек балалар мен кішірек балалар топтасады. Үлкен балаларды «жүйрік» ретінде таңдап алып, олар кішкентай балаларды арқалап, «aт шығар» жерден «aт тосар»жерге қарай жарысады. Озып келгендер жеңіске жетеді

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Санат: Ұлттық ойындар
Санат: Этнография
Закари Тейлор

**Закари (Захария) Тейлор** (, 1784 – 1850) — АҚШ-тың 12-президенті, ірі қолбасшы.

Виргиния штатында дүниеге келді. 1812 - 1815 жылдардағы үндістер көтерілісінде ерекше танылды.

1840 жылы Техасты алғаннан кейін әскердің басты қолбасшысы болып тағайындалды; 1846 жылы Америка-мексика соғысы басталғаннан кейін, Рио-Грандеге өтіп, бірнеше кіші көтерілістерден соң, Монтеррейді басып алып, жеңіс мұның жағында қалған болатын (2 қыркүйек 1846).

Осы жеңістердің барлығы оны танымал етіп, бұрнағы уақыттарда ешқандай саяси қызметтерде болмағанымен, вига партиялары АҚШ президентіне үміткерлікті ұсынды.

Бұл кандидатура Тейлордың жеке танымал болуы себебінен аса маңызды дәрежеде сәтті болып шықты да, 1848 жылы қараша айында АҚШ-тың 12-президенті болып сайланды. Ол 1849 жылдың 5 наурызында Джеймс Н. Полктің президенттік өкілетттігі аяқталғанына тәулік өткен соң, міндетін атқаруға кірісті. 4 наурыз жексенбі күнге келгендіктен Тейлор басқа да көптеген протестанттар сияқты жексенбі күнін иудейліктер сенбісіне (тыныштық күні ретінде) ұқсас атап өтетін, сондықтан да діни танымға байланысты бұл күндегі ант қабылдаудан бас тартты. Сол сияқты онымен бірге вице-президент Миллард Филлмор да сайланған міндетіне кірісті. Сонда да Тейлордың президенттік мерзімі антты қабылдау-қабылдамау жағдайына қарамастан  4 наурызда басталды, ал «қала аңызы» бойынша бір тәулік көлемінде президент болған (немесе міндетін атқарған ) Сенат төрағасы Дэвид Атчисон екені туралы дерек дәлелденбеген.

Президент мансабында Тейлор ұсақ партиялық мүдделерден жоғары тұруға тырысты, алайда үнді саяхаты кезінде денсаушылығына нұқсан келіп (бірнеше рет безгекпен ауырған болатын), президенттігінің екінші жылында (жұқпалы іш ауруы несесе сүзектен болуы мүмкін) қайтыс болды. Күшаламен уландырылған деген деректерге байланысты 1991 жылы Тейлор мүрдесін эксгумация мен химиялық жолмен зерттегенімен дәлелденбеді.

Алайда 1835 жылы Тейлордың бір қызына оның қарамағында қызмет еткен болашақ Конфедерация президенті Джефферсон Дэвис үйленген болатын (тұрмысқа шыққан Тейлор қызы үйлену тойынан соң үш ай өткен мерзімде қаза болды).

## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Принстон университеті

**Принстон университеті** — АҚШ жеке меншіктегі университет. АҚШ-тағы ең танымал, әрі әлемдегі жетекші жоғарғы оқу орындарының бірі, Принстон қаласында, Нью-Джерси штатында орналасқан.

## Құрылымы
[thumb|200px| [Вудро Вильсон атындағы қоғамдық және халықаралық қатынастар мектебі орналасқан Робертсон-Холл.]]
Жоғарқы оқу орыны жүйесі Принстон университеті, магистратура мен зерттеу орталықтарынан тұрады. Келешекке арналған зерттеулер институтымен () бірге ортақ ғимараты бар. Университет құрылымына Вудро Вильсон атындағы қоғамдық және халықаралық қатынастар мектебі (), жетекші аймақтық МакКартер театры (), көркем мұражай және дүниетану мұражайы, сонымен қатар Файрстоун Гарви Самуэл () атындағы әлемдегі ірі кітапханлардың бірі кіреді.

## Дереккөздер

Санат:Принстон университеті
Пенсильвания университеті

**Пенсильвания университеті** () — америкалық зерттеуші жеке меншік университеті. Филадельфия, Пенсильванияда орналасқан бұл университеттің негізін 1751 жылы Бенджамин Франклин салған.

Пенсильвания университеті — дүние жүзіндегі ең ескі жоғарғы оқу орындардың бірі және АҚШ жеріндегі ең ескі университет (университеттің негізі АҚШ тәуелсіздік декларациясының күшке енуіне дейін қаланды).

Пенсильвания университеті — жеке меншік болып келетін оқу орны. Оны кейде қоғамдық Пенсильвания штатының университетімен шатастырады.

## Дереккөздер


Санат:1751 жылы пайда болғандар
Санат:Отаршыл колледждер
Санат:Америкалық университеттер қоғамдастығы
Санат:Филадельфия университеттері
Санат:Бенджамин Франклин
Иордан

**Иордан** (;  (Эль-Урдун), немесе Эш-Шериа () — Батыс Азиядағы өзен, көпшілік бөлігі Иорданияда.  

## Геоографиясы
Ұзындығы 252 км, Джебель-әш-Шейх (Хермон) жотасынан басталып, Өлі теңізге құяды. Жоғарғы жағында аңғары тар, арнасының кей тұсы шоңғалды келеді. Төмен қарай аңғары кеңейіп, маңындағы жерлер шөлейтке айналады. Су шығыны жазда 50 м3/сек. Грунт , көл суымен қоректенеді. 

Басты саласы - Ярмук (солынан). 

Иордан жер суаруға кеңінен пайдаланылады. Иорданның аңғары - елдің басты егіншілікті ауданы. Өзенде плотиналар мен СЭС бар. 
## Галерея

Yarden 034PAN2.JPG|Жоғарғы ағысы
BnotYaakovBridge.JPG|
Jordan River Bushy.jpg|
PikiWiki Israel 30075 - Qasr el Yahud baptism site, 2013-01.jpg|
Jordan river.jpg|
Jordan river 10.jpg|

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* 

Санат:Израиль өзендері
Санат:Иордания өзендері
Санат:Палестина өзендері
Брайан Трейси

**Брайан Трейси** (, қаңтардың 27, 1944 жылы, Ванкувер, Канада) — дүлдүл, психолог. Бизнес жолында ең көп жетістіктерге жеткен американдық шешен-дүлдүл. Адамға қалай өз байлықтарына қалай жетуге болатындығын және нағыз мансапқа жеткізетін жайлы кітаптар жазаған. Өзінің ерекше дарындылғымен көптеген жетістікке жеткізетін жайлы кітаптарды жазып, сан мыңдаған адамдардың байлыққа деген жол ашары болды.

## Библиография
* *Goals!: How To Get Everything You Want — Faster Than You Ever Thought Possible* (2003) ISBN 978-1-57675-235-7
* *The Psychology of Selling: The Art of Closing Sales* (1995) ISBN 978-0-7435-2069-0
* *Focal Point* (2001), American Management Association, ISBN 0-8144-7278-8
* *Time Power: A Proven System for Getting More Done in Less Time Than You Ever Thought Possible* (2004), American Management Association, ISBN 0-8144-7247-8
* *Something for Nothing : The All-Consuming Desire that Turns the American Dream into a Social Nightmare* (2005) ISBN 1-59555-038-0
* *The Power of Charm: How to Win Anyone over in Any Situation* (2006), American Management Association, ISBN 0-8144-7357-1
* *Eat that Frog: 21 Ways to stop Procrastination and get More Done in Less Time* (2001) ISBN 1-58376-202-7
* *Get Paid More and Promoted Faster* (2001) ISBN 1-58376-207-8
* *Victory!: Applying the Proven Principles of Military Strategy to Achieve Success in Your Business and Personal Life* (2002) ISBN 0-8144-0750-1
* *Turbostrategy: 21 Powerful Ways to Transform your Business and Boost Your Profits Quickly* (2003) ISBN 0-8144-7193-5
* *Getting Rich Your Own Way: Achieve All Your Financial Goals Faster Than You Ever Thought Possible* (2004) ISBN 0-471-65264-4
* *Create Your Own Future: How to Master the 12 Critical Factors of Unlimited Success* (2002) ISBN 0-471-25107-0
* *Be a Sales Superstar: 21 Great Ways to Sell More, Faster, Easier in Tough Markets* (2002) ISBN 1-57675-175-9
* *Advanced Selling Strategies: The Proven System of Sales Ideas, Methods, and Techniques Used by Top Salespeople Everywhere* (1995) ISBN 0-684-82474-4
* *The 100 Absolutely Unbreakable Laws of Business Success* (2000) ISBN 1-57675-126-0
* *The 21 Success Secrets of Self-Made Millionaires: How to Achieve Financial Independence Faster and Easier Than You Ever Thought Possible* (2001) ISBN 1-58376-205-1
* *Maximum Achievement: Strategies and Skills That Will Unlock Your Hidden Powers to Succeed* (1993) ISBN 0-671-86518-8
* *Jones and the Salesman* (1999)
* *Flight Plan: The Real Secret of Success* (2008) ISBN 1-57675-497-9

## Дереккөздер


Санат:1944 жылы туғандар
Санат:АҚШ кәсіпкерлері