Етістіктің түрлері

**[[Етістік]]** - қазақ тіліндегі сөз таптарының ішіндегі ең күрделі және қарымы ең кең таралған грамматикалық категория.
## Етістіктің түрлері
# **Жақсыз етістіктер** – өз өзінен болатын, өндірушісіз болатын қимылды немесе күйді білдіретін етістіктер; мұндай етістіктер қолданылған кезде бастауышты қолданылмайды.
# **Өздік етістіктер** - ырықсыз етістіктен басқа, орыс тіліндегі барлық **-сь, -ся** тұлғалы постфикспен жасалған етістіктер.
# **Көмекші етістіктер** - аналитикалық етістік формалар құрамында пайдаланылатын етістіктер. Сол формалардағы көмекші етістіктер олардың лексикалық мағынасын жояды, бірақ жақ, жекеше-көпше түрі, шақ, т.б. грамматикалық мағыналарын білдіреді (қазақ тіліндегі *отыр, тұр, жүр, жатыр* деген етістіктер).
# **Қимыл қозғалыс етістіктер** - қимыл қозғалыс, кеңістікте ауысуды белгілейтін етістіктер ().
# **Екі жақтылы етістіктер** - етістіктердің семантикалық-грамматикалық жіктелімінде шектік () және шексіз () мәнде көрінетін шекті () және шексіз (*смеюсь, беседую*) **динамикалық етістіктер** арасындағы аралық топ.
# **Қос түрді етістіктер** - аяқталған және аяқталмаған түрлері омоним болған славян тілдеріндегі етістіктер ().
# **Дефектілі етістіктер** - толық емес жіктеудегі, яғни кейбір жіктеу формалар болмайтын етістіктер.
# **Динамикалық етістіктер** - **ТЕР-** сөздің тура мағынасында қимыл () немесе кейбір өзгерістерге байланысқан процесстерді және оқиғаларды () білдіретін етістіктер.
# **Мол болған етістіктер** - осы шақ екі формалары болатын етістіктер. Бір формада инфинитивтегі және осы шақтағы соңғы дауыссыз дыбыстар алмаспайды (), баска формада алмасады ().
# **Ингрессивтік етістіктер** - қимыл қозғалыстың басталуын белгілейтін істің толык аяқталғанын көрмететін түрі етістіктер ().
# **Себепті етістіктер** - қимылға себеп бар деген мағынадағы ауыспалы етістіктер ().
# **Жанама-сабақты етістіктер** - тек қана жанама толықтаушпен пайдаланылатын етістіктер ().
# **Жіктеу етістіктер** - бастауышпен пайдаланылатын етістіктер.
# **Модаль етістіктер** - айтылғандарға пікір көрсететін етістіктер ().
# **Моторлы-еселі етістіктер** - бір бағытқа қарай тармақталған, үздіксіз және бір кезде болатын қимылды белгілейтін етістіктер ().
# **Моторлы-еселі емес етістіктер** - бағыт белгісіз, үзілмелі, немесе әр түрлі бағытқа қарай тармақталған қимылды белгілейтін етістіктер ().
# **Қос емес етістіктер** - тиісті түр пара болмайтын аяқталған немесе аяқталмаған түрі етістіктер ().
# **Салт етістіктер** - толыктауышпен пайдаланылмайтын етістіктер ().
# **Шекті етістіктер** - аяқталатын қимылды белгілейтін динамикалық етістіктер (). Грамматикадағы шекті де шекті емес те мағынасындағы етістіктің бір тобы ().
# **Шекті емес етістіктер** - аяқталмайтын қимылды белгілейтін динамикалық етістіктер (). Грамматикадағы шекті де шекті емес те мағынасындағы етістіктің бір тобы ().
# **Бір жақты етістіктер** - тек қана 3-ші жақта жекеше түрінде пайдаланылатын етістіктер. Жақсыз етістіктерден айырмасы, бір жақты етістіктер бастауышпен пайдаланылады ().
# **Қос етістіктер** - бір түр жұпты құрастыратын етістіктер ().
# **Сабақты етістіктер** - іс-әрекет мағынасы тура толықтауышқа сабақтайтын етістіктер ().
# **Шала көмекші етістіктер** - өзінің лексикалық дербестігін жоғалтпай көмекші қызметін пайдаланылатын етістіктер().
# **Екі валентті етістіктер** - **Сабақты [[етістік]]тер** пара-пар.
# **Екі орынды етістіктер** - **Сабақты [[етістік]]тер** пара-пар.
# **Инхоативтік етістіктер** - **Ингрессивтік [[етістік]]тер** қара.
# **Кем-кетікті етістіктер** - **Дефектілі [[етістік]]тер** қара.

## Тағы қараныз:
* Етістік
* Етістіктің предикатив формалары
* Етістіктің аналитикалық формасы
* Етістіктің жіктелмейтін формалары
* Етістіктің атрибутив формасы
* Шақ
* Етістікті сөз тіркестері
* Көмекші етістік
* Есім негізді етістік
* Етістік негізді зат есім
* Зат есім
* Сын есім
* Сан есім
* Морфология
* Грамматика
* Синтаксис
* Көсемше
* Шақ
* Рай
* Есімше
* Инфинитив
* Сөйлем
* Сөз

## Дереккөздер


Санат:Лингвистика
Санат:Грамматика
Санат:Лексикология
Санат:Морфология
Санат:Синтаксис