open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Біршоғыр (ауыл)

**Біршоғыр**, *Бершүгір* — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл, Бершүгір ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстік-батысқа қарай 105 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1491 адам (734 ер адам және 747 әйел адам) болса, 2009 жылы 1370 адамды (679 ер адам және 691 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1168 адамды (622 ер адам және 546 әйел адам) құрады.

## Ауыл суреттері

Район ж.д.станций.jpg |Біршоғыр. Темір жол маңы
Биршогыр. Общий вид.jpg| Біршоғыр. Жалпы көрінісі


## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Алақозы

**Алақозы** — Ақтөбе облысының Шалқар ауданы, Есет Көтібарұлы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстікке қарай 70 км жерде.   

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 254 адам (131 ер адам және 123 әйел адам) болса, 2009 жылы 101 адамды (46 ер адам және 55 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 11 адамды (6 ер адам және 5 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданының таратылған елді мекендері
Есет Көтібарұлы ауылдық округі

**Есет Көтібарұлы ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы — Байқадам ауылы. Округ құрамында болған *[[Алақозы]]* ауылы 2023 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 636 адамды (330 ер адам және 306 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы ауылдық округтері
Бегімбет

**Бегімбет** — Ақтөбе облысының Шалқар ауданындағы ауыл, Айшуақ ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 90 км жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2418 адам (1204 ер адам және 1214 әйел адам) болса, 2009 жылы 1703 адамды (862 ер адам және 841 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1597 адамды (828 ер адам және 769 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Есетата

**Есетата** — Ақтөбе облысының Шалқар ауданы, Айшуақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 84 км жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 417 адам (219 ер адам және 198 әйел адам) болса, 2009 жылы 309 адамды (166 ер адам және 143 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 147 адамды (79 ер адам және 68 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Айшуақ ауылдық округі

**Айшуақ ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бегімбет, Есетата ауылдары кіреді. Орталығы - Бегімбет ауылы. Округ құрамында болған *Қосқақ* ауылы 2007 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1744 адамды (907 ер адам және 837 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы ауылдық округтері
Каякинг

thumb|right|200px|
**Каякинг** - суда каяк аталатын жүзу құралын қолдану арқылы болатын су туризмінің, спорттың немесе белсенді демалыстың бір түрі. Каякинг спортымен айналысушы адамды каякер деп атайды.

## Каякингтің түрлері
* Теңіз немесе рекреациялық каякинг  
* Тау өзендері бойынша экстремальды жүзу 
* Ескекті слалом  
* Экспедициялық жүзу (су туризмі)  
* Толқынды судағы фристайл (немесе толқынды судағы родео) 
* Кануполо  
* Сквиртбоатинг
 
## Қазақстанда
Қазақстанда каякинг спорты танымал емес. Көршіміз Ресейде каякинг спорты жақында ғана таныла бастады. Дәлірек айтқанда ХХ ғасыр соңында. Қазіргі уақытта Ресейде ескекті слалом мен кануполомен қатар бірнеше экстремалды жүзу және толқынды судағы фристайло мектептері бар.

Санат:Су туризмі
Санат:Су спорты түрлері
Бозой (Ақтөбе облысы)

**Бозой** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл, Бозой ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 187 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2530 адам (1259 ер адам және 1271 әйел адам) болса, 2009 жылы 2349 адамды (1220 ер адам және 1129 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2650 адамды (1360 ер адам және 1290 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Жылан (ауыл)

**Жылан** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Тоғыз ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 52 км жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 248 адам (105 ер адам және 143 әйел адам) болса, 2009 жылы 305 адамды (146 ер адам және 159 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 149 адамды (74 ер адам және 75 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Қаратал (Шалқар ауданы)

**Қаратал** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Тоғыз ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019-жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 44 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 29 адам (15 ер адам және 14 әйел адам) болса, 2009 жылы 30 адамды (14 ер адам және 16 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданының таратылған елді мекендері
Тоғыз (ауыл)

**Тоғыз** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл, Тоғыз ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 73 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 672 адам (328 ер адам және 344 әйел адам) болса, 2009 жылы 609 адамды (292 ер адам және 317 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 427 адамды (215 ер адам және 212 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Талдықұм

**Талдықұм** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Шалқар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстікке қарай 43 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 361 адам (197 ер адам және 164 әйел адам) болса, 2009 жылы 224 адамды (119 ер адам және 105 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 46 адамды (29 ер адам және 17 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 
Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Андрей Геннадьевич Кириленко

thumb|Андрей Геннадьевич Кириленко (2011)
**Андрей Геннадьевич Кириленко** (18 ақпан 1981 жылы Ижевск, СССР) — ресейлік кәсіби баскетболшы. Еңбек сіңірген спорт шебері. Кириленко, ойнайтын позициялары-жеңіл немесе ауыр форвард, кейіннен ЦСКА (Мәскеу) көшбасшысы болды. ЦСКА (Мәскеу) — аса титулды Ресей баскетбол клубы , 2000 жылы Ресей чемпионатының үздік ойыншысы атанды. Келесі жылы, 20 жастағы Кириленко НБА клубының құрамында "Юта Джаз" болуға шақырту алды , онда көп ұзамай өзінің жан-жақтылық, жақсы шабуыл және қорғау қасиеттерімен бастапқы құрамда  орының алды. Ресей құрамында баскетболдан Кириленко алтын медаль иегері атанды.Еуропа чемпионатының 2007 және 2011 жылғы қола медалінің иегері,2012 жылғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.

## Биография
Андрей Кириленко 18 ақпан 1981 жылы Ольга(анасы) мен Геннадий(әкесі) Кириленконың отбасында дүниеге келген. Әкесі — спортшы, Искра футбол әйелдер клубының бас бапкері (Ленинград облысы). Ольга Кириленко "Буревестник", "Спартак", "Орақ және балға" және Скороходта әйелдер командаларында баскетболмен айналысты. Жүктілік кезеңінде Ольга Геннадий Кириленко әскери борышын өтеді. Балалықшағында Андрей жүзумен, футболмен, гандболмен айналысты. Ленинград Фрунзе ауданының БЖСМ-інде 1-сыныпта баскетболмен айналысты; алғашқы жаттықтырушысы — Алексей Владимирович Васильев. 1995 жылы қала чемпионы атанды.
## Жетістіктері

* Құрама сапында: Олимпиада ойындарының қола жүлдегері, 2012 жылы Лондонда.
* Еуропа чемпионы, 2007 жылғы MVP және үздік шабуылшы
* 2011 жылғы Еуропа чемпионатының Қола жүлдегері, 

## Дереккөздер

https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE,_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87
Санат:Алфавит бойынша баскетболшылар
Санат:Ресей баскетболшылары
Санат:1981 жылы туғандар
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Шетырғыз (ауыл)

**Шетырғыз** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Шетырғыз ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстікке қарай 98 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 117 адам (61 ер адам және 56 әйел адам) болса, 2009 жылы 69 адамды (41 ер адам және 28 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданының таратылған елді мекендері
Адамға ілтипат (фильм)

**Адамға ілтипат** — 1984 жылы Алматы қаласында түсірілген қазақ тіліндегі фильм. Сценариін жазған — О. Қарағұлов. Қоюшы режиссері — Л. Сон. "Қазақфильм" студиясының туындысы.

## Мазмұны
Бас кейіпкер — Адам (есімі солай) қыстыгүні "Шымбұлақ" спорткомплексіне демалысқа жолдама алып, шаңғы тебуді үйрене бастайды. Ол жерде бейресми суретші әрі дәрігер Шукинмен, шаңғы тебуден спорт шебері Нинамен және кішкентай қыз Айгеріммен танысады. Қанша опық жесе де, алданса да жақсылық жасаудан танбайтын Адам соңында кіштентай Айгерімді, оның әкесін достарымен қоса қауіптен құтқарып қалады. Солайша демалыс орнындағыларға өзінің тазалығымен, адамгершілігімен, өзгелерді талғап-таңдамай ілтипат жасай беретін жақсы қасиетімен танылады.

## Рөлдерде
* Димаш Ақымов — Адам
* Л. Стоянова — Нина
* Б. Александров — Шукин
* Сәбира Майқанова — Адамның анасы
* Мейірман Нұрекеев — Завхозбек
* Әлихан — Қ. Мұтырғанов

## Сыртқы сілтемелер
Фильмді тамашалау

Санат:Қазақфильм фильмдері
Санат:КСРО драма фильмдері
Қаңбақты (ауыл)

**Қаңбақты** — Ақтөбе облысының Шалқар ауданы, Бозой ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 151 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 360 адам (191 ер адам және 169 әйел адам) болса, 2009 жылы 173 адамды (92 ер адам және 81 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 185 адамды (114 ер адам және 71 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Бозой ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Бозой ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бозой, Қаңбақты ауылдары кіреді. Орталығы - Бозой ауылы. Округ құрамында болған ''Қоянқұлақ'' ауылы 2023 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2859 адамды (1488 ер адам және 1371 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы ауылдық округтері
Қаратоғай (Шалқар ауданы)

**Қаратоғай** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл, Шетырғыз ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстікке қарай 97 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 536 адам (271 ер адам және 265 әйел адам) болса, 2009 жылы 443 адамды (216 ер адам және 227 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 462 адамды (240 ер адам және 222 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Бозой ауылдық округі (Алматы облысы)

**Бозой ауылдық округі** — Алматы облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік.  

## Әкімшілік құрамы
Құрамына кіретін жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы - Бозой ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) ауылдық округтері
Солёный (Ақтөбе облысы)

**Солёный** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Қауылжыр ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстік-батысқа қарай 38 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 445 адам (223 ер адам және 222 әйел адам) болса, 2009 жылы 366 адамды (183 ер адам және 183 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 506 адамды (259 ер адам және 247 әйел адам) құрады.

## Галерея

Қайдауыл 20210805 193607.jpg| Қайдауыл (Солёный)
Қайдауыл 20210805 193602.jpg| Қайдауыл (Солёный)
Қайдауыл 20210805 193506.jpg| Қайдауыл (Солёный)


## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
№66-темір жол айрығы

**№66-темір жол айрығы** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Қауылжыр ауылдық округі құрамында болған темір жол айрығы, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстік-батысқа қарай 25 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 34 адам (18 ер адам және 16 әйел адам) болса, 2009 жылы 59 адамды (30 ер адам және 29 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданының таратылған елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол айрықтары
Қазақстан — Сауд Арабиясы қатынастары

## Дипломатиялық қатынастар
Қазақстан Республикасы мен Сауд Арабиясы Королдігі арасындағы дипломатиялық қатынастар 1994 жылғы 30-сәуірде орнатылды. Қазақстанның Рияд қаласындағы Елшілігі 1995 жылғы 13-желтоқсанда ашылды. 2007 жылғы 28-желтоқсаннан бастап ҚР Жидда қаласындағы консулдығы жұмыс істеп келеді. САК-тың ҚР-дағы Елшілігі 1997 жылғы наурыздан бастап жұмыс істейді. Сауд Арабиясы Королдігі араб және мұсылман мемлекеттерінің алғашқыларының қатарында болып 1991 жылғы 30-желтоқсанда Қазақстанның тәуелсіздігін мойындады. Екі мемлекет арасындағы ынтымақтастықтың негізі ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 1994 жылы Сауд Арабиясына жасаған ресми сапары барысында қаланды.  

## Шарттық құқықтық база
Қазақстан-сауд келісімдер базасы түрлі сипаттағы 14 құжаттан құралады (мемлекетаралық шарттар, үкіметаралық және ведомствоаралық келісімдер, протоколдар мен меморандумдар).

## Сауда-экономикалық ынтымақтастық
2015 жылғы сауда айналымының көлемі 16,3 млн. АҚШ долларын құрады (экспорт – 5,4 млн. импорт – 10,9 млн. доллар). 2014 жылғы көрсеткіш 13,4 млн. доллары құраған болатын (экспорт – 1,6 млн. импорт – 11,8 млн. доллар). Ал, 2013 жылғы сауда айналымының көлемі 29 млн. АҚШ доллары деңгейінде болған (экспорт – 3,6 млн. импорт – 25,4 млн. доллар). 
Сауд Арабиясының 2005-2015 жылдар аралығында Қазақстанға жасаған инвестициясының көлемі 85 млн. АҚШ доллары.  
Қазақстаннан Сауд Арабиясына негізінен арпа, темір немесе легірленбеген болаттан жасалған тегіс илек, түрлі құрал-жабдықтар экспортталады. Ал Сауд Арабиясынан Қазақстанға мотор майлары, басқа да өнеркәсіптік мақсаттарда пайдаланылатын майлар, бояулар мен лактар және т.б. кіргізіледі. 

## Мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық
2009 жылғы 24-31 қазан аралығында Қазақстанның мәдени күндері Сауд Арабиясында өтсе, Сауд Арабиясының ұқсас шарасы 2010 жылғы 1-5 маусымда Қазақстанда ұйымдастырылды. Өткен кезеңде екі елдің жоғары оқу орындары арасында академиялық қатынастар орнатылды. Атап айтқанда, Қазақстанның жоғары оқу орындарының басшылары мен өкілдері Сауд Арабиясында бірнеше рет сапармен болып, САК жоғары оқу орындарының оқу жоспарларымен және әдістемелік жұмыстарымен танысты және білім мен ғылым саласындағы ынтымақтастықты одан әрі дамытуға уағдаласты.

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Сауд Арабиясының халықаралық қатынастары
Clash of Clans

**Clash of Сlans** () — фин студиялық девелопер Supercell ұялы құрылғылар үшін жасаған стратегиялық ойын. Ойын-сауық үлгісі бойынша таратылады.

## Ойын ойнау
Clash of Clans — бұл бір уақытта әр қадамды мұқият жоспарлау және есептеу қажет стратегия, өйткені ойыншы тек өз ауылын басқа пайдаланушылардың шабуылынан қорғап қана қоймай, өзі де шабуыл жасайды. Жалғыз ойыншы оқиғасына қосымша турнирлерге қатыса аласыз. Оларда лайықты орын алу үшін басқа ойыншылармен белсенді күресу керек.
##### Сюжеті
Ойында гоблиндермен күресіп, өздерінің бекіністерін жаулап алып, жоюға тура келетін бір ғана оқиғаның өтуіне қатысты сюжеттік желісі бар. Қалған жағдайда ойыншы еркін әрекет ете алады. Бұл ойынның табыстылығының бір себебі.
##### Кландар
Тағы бір мүмкіндік - өзіңіздің кланыңызды құрып, бар әскери одаққа қосылу. Клан біріктіру, шайқастарға жаңа мүмкіндіктер ашады - түрлі клан арасындағы қызықты клан соғыстарына қатыса аласыз. Кланның басқа шайқасқа қатысуы өз базасының күшін айтарлықтай арттырады. Ойыншы кез-келген уақытта достарынан күшейтуді сұрай алады. Егер кланды ұзақ уақыт бойы ойнаған мүшелері болса, онда олар күшті жауынгер жібере алады. Өз кезегінде, басқа ауылдарға шабуыл жасау үшін, сондай-ақ олардың үй базасын қорғау үшін пайдаланылуы мүмкін. Бұл ойынның басты ерекшелігі - базаны және жауынгерлерді жаңғыртудың ұзақ үдерісі, өз базаңыздың элементтерін неғұрлым жақсырақ жаңартуға қымбатырақ болса, соғұрлым олардың саны қаншалықты көп болса, соғұрлым қымбатқа түсіп, жаулардың шабуылдарынан қаншалықты көп шығынға түседі және қалпына келтіру құны қымбаттайды. Сондай-ақ, әрбір кландың ойыншылары жаудың базаларына шабуыл жасауы тиіс, ал табысты шабуылдар үшін ойыншы кубок түрінде бонус алады және эликсирі немесе алтыны бар кландық соғыс жүйесі бар.

Санат:Ойын платформалары
Қауылжыр ауылдық округі

**Қауылжыр ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қауылжыр, Солёный, Ұлпан ауылдары кіреді. Орталығы — Қауылжыр ауылы.

## Тарихы
1997 жылы таратылған Бершүгір ауылдық округі (орталығы Қайыр а.) қосылды. Сол жылы Солёный ауылдық округі **Қауылжыр ауылдық округі** болып өзгертіліп, округ құрамына Ақтоғай ауылдық округінің Сарышоқы ауылы берілді. Кейін Қауылжыр ауылдық округінен Мөңке би ауылдық округі бөлініп шықты. 2007 жылы округ құрамында болған *Сарышоқы* ауылы , 2019 жылы ''№66'', ''№67'' темір жол айрықтары таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1484 адамды (748 ер адам және 736 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы ауылдық округтері
Қопасор (ауыл)

**Қопасор** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Жаңақоныс ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 37 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 218 адам (120 ер адам және 98 әйел адам) болса, 2009 жылы 172 адамды (92 ер адам және 80 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 108 адамды (61 ер адам және 47 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Жаңақоныс ауылдық округі

**Жаңақоныс ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Аққайтым, Қопасор ауылдары кіреді. Орталығы - Аққайтым ауылы.
 
## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 618 адамды (323 ер адам және 295 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы ауылдық округтері
Қорғанжар

**Қорғанжар** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Ақтоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстік-батысқа қарай 97 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады, 2009 жылы тұрғындар саны 214 адамды (101 ер адам және 113 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 94 адамды (52 ер адам және 42 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол айрықтары
Қоянқұлақ (ауыл)

**Қоянқұлақ** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Бозой ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 182 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 226 адам (122 ер адам және 104 әйел адам) болса, 2009 жылы 131 адамды (74 ер адам және 57 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 24 адамды (14 ер адам және 10 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданының таратылған елді мекендері
Қотыртас (ауыл)

**Қотыртас** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл, Ақтоғай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстік-батысқа қарай 80 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1668 адам (839 ер адам және 829 әйел адам) болса, 2009 жылы 606 адамды (297 ер адам және 309 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 588 адамды (298 ер адам және 290 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Мөңке би ауылы

**Мөңке би** (2001 жылға дейін — *Қайыр*) — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл, Мөңке би ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстік-батысқа қарай 53 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1166 адам (587 ер адам және 579 әйел адам) болса, 2009 жылы 1172 адамды (588 ер адам және 584 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1090 адамды (539 ер адам және 551 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол айрықтары
Ақши (Ақтөбе облысы)

**Ақши** (2006 жылға дейін – *Қызылпартизан*) — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы, Ырғыз ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ырғыз ауылынан солтүстік-батысқа қарай 17 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 683 адам (338 ер адам және 345 әйел адам) болса, 2009 жылы 578 адамды (292 ер адам және 286 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 434 адамды (220 ер адам және 214 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы елді мекендері
Белшер

**Белшер** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы, Нұра ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ырғыз ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 76 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 317 адам (158 ер адам және 159 әйел адам) болса, 2009 жылы 192 адамды (89 ер адам және 103 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 210 адамды (100 ер адам және 110 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы елді мекендері
Нұра (Ақтөбе облысы)

**Нұра** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданындағы ауыл, Нұра ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ырғыз ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 80 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 887 адам (428 ер адам және 459 әйел адам) болса, 2009 жылы 681 адамды (342 ер адам және 339 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 537 адамды (283 ер адам және 254 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы елді мекендері
Нұра ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Нұра ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Нұра, Белшер, Дүкен, Мамыр ауылдары кіреді. Орталығы - Нұра ауылы.
 
## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 998 адамды (512 ер адам және 486 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы ауылдық округтері
Қызылжар ауылдық округі (Ырғыз ауданы)

**Қызылжар ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Құрылыс, Жаныс би, Шеңбертал ауылдары кіреді. Орталығы – Құрылыс ауылы. 

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2000 адамды (1081 ер адам және 919 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы ауылдық округтері
Назира Бақаева

**Назира Бақаева** (13 маусым 1973) — қазақ актрисасы. Көпшілікке 1992 жылы түсірілген "Қоштасқым келмейді" фильмі арқылы таныс.

## Актерлік жолы
Бақаева ханым киноға кездейсоқ келген. Режиссер Қанымбек Қасымбековтың ассистенті болып жүріп, аяқ асты басты рөлге бекітіліпті.

Кейін, Қалдыбай Әбеновтың «Аллажар» фильміне шақырту алған. Дәл сол түсірілім алаңында Ақан Сатаевпен танысып, жүректері жарасқан соң шаңырақ көтереді. Ақ босаға аттаған сәттен ол киноәлемінен алыстаған.

## Фильмограммасы
* Қоштасқым келмейді (1992)
* Аллажар (1993)

## Отбасы
Тұрмыста. Жұбайы - Ақан Қарғамбайұлы Сатаев, режиссер, продюсер.
Қызы - Мариям Ақанқызы Сатай (28.05.1999), актриса.

## Дереккөздер

Санат:13 маусымда туғандар
Санат:1973 жылы туғандар
Санат:Қазақстан актрисалары
Санат:Алфавит бойынша актрисалар
Зимбабведегі әскери төңкеріс (2017)

2017 жыл 14 қараша кешке Зимбабве&nbsp;қарулы күштерінің (ЗҚК) бөлімшелері&nbsp;Зимбабвеның астанасы&nbsp;Хараре&nbsp;айналасына жинақтала бастады. Олар Зимбабве хабар тарату корпорациясы мен қаланың басқа да аудандарын бақылауға алды. Келесі күні ЗҚК бұл әрекеттер төңкеріс емес екендігін және Роберт Мугабе қауіпсіз жерде екендегін мәлімдеді. Сонымен қатар күнделікті өмір Мугабе жанында жинақталған "қылмыскерлер" мәселесін шешкенде қалпына келетіндігін мәлімдеді.

## Тарихы

### &nbsp;2017 жыл қазан айының басы
[оңға|нобай|250x250 нүкте|[Robert Mugabe|Роберт Мугабе және Грейс Мугабе, 2013 жыл]]

## Сілтемелер

## Әрі қарай оқу
* 

Санат:Зимбабве
Санат:Зимбабве саясаты
Құтикөл

**Құтикөл** (2006 жылға дейін – *Коминтерн*) — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданындағы ауыл, Аманкөл ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Ауыл аудан орталығы - Ырғыз ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 30 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 624 адам (324 ер адам және 300 әйел адам) болса, 2009 жылы 902 адамды (479 ер адам және 423 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 904 адамды (468 ер адам және 436 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы елді мекендері
Қалыбай

**Қалыбай** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы, Ырғыз ауылдық округі құрамыдағы ауыл. 

## Географиялық орны
Ауыл аудан орталығы - Ырғыз ауылынан солтүстік-батысқа қарай 66 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 423 адам (284 ер адам және 139 әйел адам) болса, 2009 жылы 442 адамды (224 ер адам және 218 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 252 адамды (131 ер адам және 121 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Ырғыз ауданы елді мекендері
Қарақұдық (Ақтөбе облысы)

**Қарақұдық** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы, Құмтоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Ауыл аудан орталығы - Ырғыз ауылынан солтүстік-батысқа қарай 85 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 234 адам (121 ер адам және 113 әйел адам) болса, 2009 жылы 266 адамды (137 ер адам және 129 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 208 адамды (109 ер адам және 99 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы елді мекендері
Құмтоғай

**Құмтоғай** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданындағы ауыл, Құмтоғай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Ауыл аудан орталығы - Ырғыз ауылынан солтүстік-батысқа қарай 87 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 664 адам (329 ер адам және 335 әйел адам) болса, 2009 жылы 595 адамды (295 ер адам және 300 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 550 адамды (278 ер адам және 272 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы елді мекендері
Жарма (Ақтөбе облысы)

**Жарма** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы, Аманкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Ауыл аудан орталығы - Ырғыз ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 31 км жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 358 адам (176 ер адам және 182 әйел адам) болса, 2009 жылы 284 адамды (154 ер адам және 130 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 271 адамды (148 ер адам және 123 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы елді мекендері
Аманкөл

**Аманкөл** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы, Аманкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Ауыл аудан орталығы - Ырғыз ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 13 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1108 адам (573 ер адам және 535 әйел адам) болса, 2009 жылы 706 адамды (367 ер адам және 339 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 486 адамды (269 ер адам және 217 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы елді мекендері
Қарасай (Ақтөбе облысы)

**Қарасай** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы, Құмтоғай ауылдық округі құрамыдағы ауыл. 

## Географиялық орны
Ауыл аудан орталығы - Ырғыз ауылынан солтүстік-батысқа қарай 87 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 305 адам (159 ер адам және 146 әйел адам) болса, 2009 жылы 244 адамды (128 ер адам және 116 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 145 адамды (77 ер адам және 68 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы елді мекендері
Қолалыкөл

**Қолалыкөл** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы, Ырғыз ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Ауыл аудан орталығы - Ырғыз ауылынан солтүстікке қарай 30 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 151 адам (75 ер адам және 76 әйел адам) болса, 2009 жылы 131 адамды (74 ер адам және 57 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданының таратылған елді мекендері
Тәуіп ауылдық округі

**Тәуіп ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Құйылыс ауылы кіреді. Орталығы – Құйылыс ауылы.

## Тарихы
2008 жылы Жайсаңбай ауылдық округі құрылып, құрамына Тәуіп ауылдық округінің Жайсаңбай ауылы  енді. 2015 жылы округ құрамында болған *Қаракөл* ауылы таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 553 адамды (272 ер адам және 281 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы ауылдық округтері
Жайсаңбай ауылдық округі

**Жайсаңбай ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жайсаңбай ауылы кіреді. Орталығы – Жайсаңбай ауылы.

## Тарихы
Ауылдық округ 2008 жылы Бірлескен Ақтөбе облысының әкімдігінің 2008 жылғы 26 наурыздағы № 81 қаулысы және Ақтөбе облысының мәслихаттың 2008 жылғы 26 наурыздағы № 58 шешімімен Тәуіп ауылдық округінің бір бөлігінен құрылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 461 адамды (244 ер адам және 217 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы ауылдық округтері
Ырғыз ауылдық округі

**Ырғыз ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Ырғыз ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ырғыз, Ақши, Қалыбай ауылдары кіреді. Орталығы – Ырғыз ауылы. Округ құрамында болған *[[Қолалыкөл]]*  ауылы 2019 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 7338 адамды (3711 ер адам және 3627 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы ауылдық округтері
Дәулет Отарбаев

**Дәулет Отарбаев** (1985 жылғы 9 желтоқсанда дүниеге келген) — тай боксындағы және К-1 боксшысының кәсіби боксшысы.

## Өмірбаяны
1985 жылы 9 желтоқсанда ҚазССР-ның Жамбыл қаласында дүниеге келген. 14 жасында ол Сочиге көшті.

Тай боксымен айналысуды 2001 жылы бастады. Ресейдің еңбек сіңірген жаттықтырушысы Расул Мұртазалиевтің қол астында жаттықты. 2003 жылы Спорт Шебері атағына ие болды. 2004 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін, ол  Сочи мемлекеттік университетінің «Дене шынықтыру және спорт» факультетіне оқуға түсті. Университетті бітіргеннен кейін 2008 жылы ол Қазақстанға оралды.

2010 жылдан бастап жаттықтырушы негізін атқарып келеді. Алматы қаласындағы Муай Тай «Adamant» клубының қалаушысы, бас бапкері және күрескері болып табылады.

2014 жылдың күзінен бастап,  «КҮРЕС ARMA S.M.C.» (Мәскеу) кәсіби шайқас спорт клубы промоутрлерінің шакыруымен, кәсіби шайқастарға қатысу үшін, Сергей Харитонов, Джабар Аскеров сияқты белгілі балуандар дайындаған Руслан Кривушиде жаттыға бастады,

## Спорт жетістіктері
### Әуесқойлар
* Ресей кубогының 4 мәрте жеңімпазы
* Қазақстанның 10 дүркін чемпионы
* Еуропа чемпионы - 2008
* Азия чемпионы - 2009
* 2 дүркін әлем чемпионатының жүлдегері
* Әлем чемпионы - 2007 ж.

### Кәсіпқойлар
* Таиланд Кубогының жеңімпазы - 2008ж
* «Алмаспен күрес - достық» жеңімпазы - 2014ж
* «Super muay thai 2015» турнирінің чемпионы.

### Сілтемелер
* Даулет Отарбаев Super big Match 30.08.2013
* Даулет Отарбаев — Наимджон Тухтобаев 22.03.2014
* Чемпионат Мира 2007: Даулет Отарбаев VS Canadian
* Даулет Отарбаев — Энрике Гогохия
* Даулет Отарбаев 
* Даулет Отарбаев 
* интервью корреспонденту Nur.kz 

Санат:9 желтоқсанда туғандар
Санат:1985 жылы туғандар
Санат:Таразда туғандар
Санат:Қазақстан тхэквондошылары
Санат:Алфавит бойынша тхэквондошылар
Сергей Владимирович Матвиенко

**Сергей Владимирович Матвиенко** (3 маусым 1972 жыл) — күрестің грек-рим стилінде өнер көрсететін қазақстандық балуан, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері.

## Өмірбаяны
С.В. Матвиенко Қостанай қаласында, 3 маусымда, 1972 жылы дүниеге келген. Ол 1983 жылдан бастап күреспен айналыса бастайды, ал бапкері ретінде оның әкесі болды. 1987 жылы КСРО құрамасында ойнады. КСРО ыдырағаннан кейін 2004 жылға дейін Қазақстан құрамасында ойнады. Азияның бірнеше әлем чемпионаттарына қатысқан. 1996 жылы Сиднейде Олимпиялық ойындарға қатысушы және Атлантадағы Олимпиада-2000.

## Жетістіктер
* Жастар арасындағы КСРО чемпионы - 1990 (Екатеринбург), 1991. (Набережные Челны)
* Жастар арасындағы әлем чемпионы - 1990 (Израиль), 1991 (Чехословакия)
* КСРО Кубогының жеңімпазы ересектер арасында (Санкт-Петербург, 1991)
* Гран-при турнирінің жеңімпазы И.П. Поддубный (Пермь, 1994)
* Қазақстанның 12 дүркін чемпионы
* Азия чемпионы (Жапония, 1993, Филиппин 1995, Қытай 1996, Таиланд 1997, Өзбекстан 1999)
* Азияның вице-чемпионы (Оңтүстік Корея 2000)
* Әлем Кубогының жеңімпазы (Иран, 1997)
* XIII Азия ойындарының чемпионы (Таиланд, 1998)

## Білімі
* Қостанай мемлекеттік университеті, «Дене шынықтыру және спорт» факультеті.
* 1989-1993 жж.Челябинск мемлекеттік университеті, 2003-2005 жж.

## Жұмыс мансабы
* 1994-2004 жж. - ішкі істер, салық және қаржы полициясы органдарында үздіксіз қызмет атқарады;
* 1992-2006 жж. - Қостанай облыстық Олимпиадалық резервтік балалар-жасөспірімдер спорт мектебінің грек-рим күресінен жаттықтырушысы; 
* 2006 жылдан бастап - Қостанай облысы әкімдігінің туризм, дене шынықтыру және спорт басқармасының бастығы болып тағайндалды. 
* 2017 жылдан бастап Қостанай облысының әкімдігінің дене шынықтыру және спорт басқармасының «Жоғары спорт шеберлігі мектебі» атты ҚМУ директоры.

## Сілтемелер
* Қостанай қаласының әкімдігінің сайты
* "sport-reference" сайты
* FILA сайтының парақшасы

Санат:3 маусымда туғандар
Санат:1972 жылы туғандар
Санат:Қостанайда туғандар
Санат:Қазақстан балуандары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері
Велиховка

**Велиховка** — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы ауыл, Велихов ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстік-батысқа қарай 31 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 379 адам (187 ер адам және 192 әйел адам) болса, 2009 жылы 301 адамды (148 ер адам және 153 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 175 адамды (98 ер адам және 77 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы елді мекендері
Ақкөл (Қарғалы ауданы)

**Ақкөл** (2009 ж. дейін — *Приозёрное*) — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданы, Ащылысай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстікке қарай 22 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 390 адам (188 ер адам және 202 әйел адам) болса, 2009 жылы 255 адамды (126 ер адам және 129 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 146 адамды (69 ер адам және 77 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Ащылысай (ауыл)

**Ащылысай** (2009 ж. дейін — *Григорьевка*) — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы ауыл, Ащылысай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстікке қарай 26 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1102 адам (531 ер адам және 571 әйел адам) болса, 2009 жылы 931 адамды (460 ер адам және 471 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 784 адамды (389 ер адам және 395 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы елді мекендері
Ащылысай ауылдық округі

**Ащылысай ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ащылысай, Ақкөл, Бозтөбе, Преображеновка ауылдары кіреді. Орталығы – Ащылысай ауылы.

## Тарихы
1997 жылы Краснополян ауылдық округі (орталығы Анастасьевка а.) таратылып, Ащылысай ауылдық округіне (орталығы Григорьевка а.) қосылды. 2009 жылы Григорьевка ауылы **Ащылысай**, Приозёрное ауылы **Ақкөл**, Анастасьевка ауылы **Бозтөбе** ауылы болып өзгертілді.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1277 адамды (630 ер адам және 647 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы ауылдық округтері
Халықаралық құшақтасу күні

**Халықаралық Құшақтасу күні** () — мерекенің негізі 1986 жылы 21 қаңтарда Америка Құрама Штаттарында қаланып, кейіннен бүкіл әлемге тарап, әлемдік деңгейде атап өтілетін болды. Ал 4 желтоқсанда осы мереке халықаралық мәртебесіне ие болған.

## Тарихы
Қалыптасқан дәстүр бойынша, сіз бұл күні өзіңіздің достық құшағыңызға таныс емес адамдарды да шақыра аласыз. Атаулы күннің жасы әлі де тым кішкентай болғандығымен, оның авторын табу өте қиын: неге дәл осы күннің таңдалғандығын және мерекенің түп-төркінінде қандай идеяның жатқандығын да ешкім дөп басып айта алмайды. Бір анығы, мереке мұрагерлері де, бастаушылары да - студенттер. Қызықты күнді 27 жыл бойы елеусіз қалдырмай келе жатқан студенттер достық құшақтасу барысында жан жылулығы алмасады деп сенеді екен. Және тек жақсы адамдарды құшақтауға тырысатын көрінеді.

## Ғылыми түсініктеме
Құшақтасудың пайдалы екендігінің "ғылыми" түсініктемесі де бар: жанасу мейірбандықты арттырады, иммунитетті жоғарылатады, орталық жүйке жүйесінің жұмысын арттырады, қандағы гемоглобин деңгейін де көтереді, сондай-ақ басқа да гормондар — окситоцинді, адамдардың бір-біріне игілігі үшін ниетін арттыратын гормоннның қандағы құрамын жақсы көтереді.

Біз үшін құшақтау – бұл жылумен және сүйіспеншілікпен алмасу. Дәрігерлер мен ғалымдардың айтуынша, құшақтасу күні достық үшін ғана өте пайдалы емес, сондай-ақ психологиялық және физикалық денсаулық тұрғысынан көңіл-күй мен жан-күйін жақсартады.

## Психологтардың пікірі
Психолог мамандар жақындарының құшағын қажет ететін адамдар қауіпсіздік, жайлылық және махаббат сезіміне зәру болып келеді. Сондықтан, мерекенің пайдасы көп. Жалпы, құшақтасу кез-келгеннің өмірінің соңына дейін қайталанатын әрекет: достарымызды, құрбы-құрдас, дос-жаран, ата-ана, туған-туыс, бауырларымызды, сүйген адамымызды кездескенде, сағынышымызды басу немесе қуанышымен құттықтау, алғыс айту үшін құшақтап жатамыз. Бір сәт, ойлап көріңізші, қиналғанда құшақтайтын, сізді демейтін адамдарыңыз болмағанда қайтер едіңіз?!

## Жоба
Ол 21 қаңтарда атап өтілетіндігіне қарамастан, Отбасылық Тәрбиелеу Институты бұл мерекені Астана қаласында Республикалық біліктілік арттыру жобасының 3-дүрмек педагог-психологтарын оқыту кезінде қайталауды жөн көрді. Бұл көңілді күнді Институт тыңдаушылары 6 тамызда мерекеледі.

Педагог-психологтардың оқытылу кезінде жобаның барлық тыңдаушы-қатысушылары  таңертеңнен бастап бір-бірімен амандасты, құшақ жая қарсы алды, бір-біріне тамаша күн тіледі, би биледі және көңіл күйлері сондай көтеріңкі болды, бұл арқылы олар бір-біріне 11 сағатқа созылатын оқу күні бойы сергектік сезімін сыйлады. Жоба ұйымдастырушылары жобада білім алуды тыңдаушылар үшін естен кетпестей өткузіге  барын салуда, жаңа күнді қуанышпен бастау «Бақытты отбасы» бағдарламасын жемісті игеруге мүмкіндік беретіндігіне көңіл бөледі.

## Сыртқы сілтемелер

* Бүгін - Халықаралық құшақтасу күні

Санат:Алфавит бойынша мейрамдар
Санат:Халықаралық күндер
Шаңдыаша

**Шаңдыаша** (2009 жылға дейін – *Нововведенка*) — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданы, Әлімбет ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 54 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 194 адам (97 ер адам және 97 әйел адам) болса, 2009 жылы 105 адамды (66 ер адам және 39 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданының таратылған елді мекендері
Әлімбет ауылдық округі

**Әлімбет ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Әлімбет ауылы кіреді. Орталығы – Әлімбет ауылы.

## Тарихы
2009 жылы Нововведенка ауылы **Шаңдыаша** ауылы болып өзгертілді. 2013 жылы *Бөгенбай, Қызылсай* ауылдары, 2018 жылы *[[Шаңдыаша]]* ауылы таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 837 адамды (445 ер адам және 392 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы ауылдық округтері
TeamViewer

**TeamViewer** ([tiːm'vjuːə]) — компьютерлерді ортақ пайдалануды және файлдарды басқару мен басқарылатын файлдар арасында бөлісу, бейне байланыс және веб-конференциялар. TeamViewer Microsoft Windows, Mac OS X, Linux, Chrome OS, iOS, Android, RT Windows, BlackBerry және Windows Phone 8 операциялық жүйелерінде жұмыс істейді.
Тікелей қосылудан басқа, брандмауэр мен NAT прокси арқылы, қашықтағы компьютерге веб-шолғыш арқылы кіруге болады. TeamViewer коммерциялық емес пайдаланушылар мен бизнес, премиум, корпоративтік нұсқаларын ақысыз пайдалануға болады.
TeamViewer GmbH 2005 жылы Берлине, Германияда құрылды. TeamViewer әлемнің 50 елінде жұмыс істейтін 15 миллионнан астам компьютерді қолданылады. Британиялық Permira жеке меншік акционерлік компаниясы TeamViewer GmbH компаниясын 2014 жылы Солтүстік Каролинадағы GFI Software бағдарламалық қамтамасыз етуін әзірлеуші ​​Durham-дан сатып алды.

## Қауіпсіздік
### Шифрлеу
TeamViewer ақпаратты шифрлеу функциясына ие. Ол үшін жеке/-ортақ RSA кілттері қолданылады.

### Кодтама
Барлық программалық ақпараттар VeriSign технологиясы арқылы қорғалған. Бұл алынған ақпараттың сілтемесін білуге мүмкіндік береді.

## Дереккөздер
Жосалы (Ақтөбе облысы)

**Жосалы** — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы ауыл, Кемпірсай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстікке қарай 9 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 689 адам (350 ер адам және 339 әйел адам) болса, 2009 жылы 631 адамды (323 ер адам және 308 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 574 адамды (283 ер адам және 291 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы елді мекендері
Кемпірсай

**Кемпірсай** — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданы, Кемпірсай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 310 адам (153 ер адам және 157 әйел адам) болса, 2009 жылы 359 адамды (195 ер адам және 164 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 164 адамды (96 ер адам және 68 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы елді мекендері
Кемпірсай ауылдық округі

**Кемпірсай ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жосалы, Кемпірсай ауылдары кіреді. Орталығы – Жосалы ауылы. Округ құрамында болған ''Қарабұтақ'' ауылы 2019 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 738 адамды (379 ер адам және 359 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы ауылдық округтері
Қарабұтақ (Қарғалы ауданы)

**Қарабұтақ** — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданы, Кемпірсай ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстік-батысқа қарай 23 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 238 адам (128 ер адам және 110 әйел адам) болса, 2009 жылы 180 адамды (99 ер адам және 81 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданының таратылған елді мекендері
Қайрақты (Ақтөбе облысы)

**Қайрақты** (2007 ж. дейін — *Бородиновка*) — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданы, Степной ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 18 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 563 адам (270 ер адам және 293 әйел адам) болса, 2009 жылы 268 адамды (132 ер адам және 136 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 298 адамды (162 ер адам және 136 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы елді мекендері
Степное (Ақтөбе облысы)

**Степное** — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы ауыл, Степной ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 725 адам (364 ер адам және 361 әйел адам) болса, 2009 жылы 1078 адамды (532 ер адам және 546 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 592 адамды (302 ер адам және 290 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы елді мекендері
Степной ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Степной ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Степное, Қайрақты ауылдары кіреді. Орталығы – Степное ауылы.

## Тарихы
2007 жылы Бородиновка ауылы **Қайрақты** ауылы болып өзгертілді. 2013 жылы *Қайрақтысай* ауылы, 2018 жылы  ''Мамыт'', ''Первомайское''  ауылдары таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 890 адамды (464 ер адам және 426 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы ауылдық округтері
Сырдария ауданы

**Қазақстан:**

* Сырдария ауданы – Қызылорда облысының орталық бөлігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бөлік.
* Сырдария ауданы – 1928-1997 жылдары болған Қазақ КСР-нің әкімшілік бірлігі.

**Өзбекстан:**

* Сырдария ауданы – Сырдария облысы (Өзбекстан) құрамындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы - Сырдария қаласы.
Қосестек

**Қосестек** (1997 жылға дейін – *Ленинское*) — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы ауыл, Қосестек ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстік-батысқа қарай 34 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1806 адам (889 ер адам және 917 әйел адам) болса, 2009 жылы 1731 адамды (841 ер адам және 890 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1496 адамды (763 ер адам және 733 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы елді мекендері
Қосестек ауылдық округі

**Қосестек ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қосестек ауылы кіреді. Орталығы – Қосестек ауылы.

## Тарихы
1997 жылы Сарыбұлақ ауылдық округі (орталығы Эрзерум а.) таратылып, Ленин ауылдық округіне (орталығы Ленинское а.) қосылды. Сол жылы Ленин ауылдық округі мен Ленинское ауылы **Қосестек ауылдық округі** және **Қосестек** ауылы болып өзгертілді. 2007 жылы Эрзерум ауылы **Сарыбұлақ** ауылы болып өзгертілді.  2019 жылы 
округ құрамында болған ''Сарыбұлақ'' ауылы таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1496 адамды (763 ер адам және 733 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы ауылдық округтері
Петропавловка (Ақтөбе облысы)

**Петропавловка** — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы ауыл, Желтау ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан батысқа қарай 58 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2111 адам (1043 ер адам және 1068 әйел адам) болса, 2009 жылы 1945 адамды (951 ер адам және 994 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2453 адамды (1247 ер адам және 1206 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы елді мекендері
Желтау ауылдық округі

**Желтау ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Петропавловка ауылы кіреді. Орталығы – Петропавловка ауылы.

## Тарихы
Кеңес заманында *Петропавл ауылдық кеңесі* деп аталған. 2007 жылы Александровка ауылы **Шәмші Қалдаяқов** ауылы болып өзгертілді. 2023 жылы Шәмші Қалдаяқов ауылы округтен жеке әкімшілік бірлік болып бөлініп шықты.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2453 адамды (1247 ер адам және 1206 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы ауылдық округтері
Преображеновка (Ақтөбе облысы)

**Преображеновка** — Ақтөбе облысы Қарғалы ауданы, Ащылысай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бадамша ауылынан солтүстікке қарай 26 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 220 адам (105 ер адам және 115 әйел адам) болса, 2009 жылы 155 адамды (75 ер адам және 80 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 93 адамды (43 ер адам және 50 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қарғалы ауданы елді мекендері
Ақсай (Қобда ауданы)

**Ақсай** — Ақтөбе облысы Қобда ауданы, Жарсай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қобда ауылынан солтүстік-батысқа қарай 16 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 316 адам (158 ер адам және 158 әйел адам) болса, 2009 жылы 283 адамды (153 ер адам және 130 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 142 адамды (77 ер адам және 65 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қобда ауданы елді мекендері‎
Қарағанды (Ақтөбе облысы)

**Қарағанды** — Ақтөбе облысы Қобда ауданы, Жарсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қобда ауылынан солтүстікке қарай 29 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 293 адам (151 ер адам және 142 әйел адам) болса, 2009 жылы 164 адамды (83 ер адам және 81 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 32 адамды (18 ер адам және 14 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қобда ауданы елді мекендері‎
Жарсай (Жарсай ауылдық округі)

**Жарсай** — Ақтөбе облысы Қобда ауданындағы ауыл, Жарсай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қобда ауылынан солтүстікке қарай 25 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 689 адам (342 ер адам және 347 әйел адам) болса, 2009 жылы 535 адамды (270 ер адам және 265 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 415 адамды (232 ер адам және 183 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қобда ауданы елді мекендері‎