open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Doors

**The Doors** (ағыл. *Есіктер*) — өз музыкасымен 60-жылдардағы американдық мәдениет пен өнерге қатты әсер еткен американдық рок топ. Топ 1965 жылы Лос-Анджелесте құрылды. Бас вокалист — Джим Морисонның құпияға толы ән шумақтары оны сол кездегі ең танымал әрі қайшылыққа толы топтардің бірі етті. Тіпті 1971 жылғы уақытша ыдырауға қарамастан топ танымалдылығы бәсеңдемеді. Барлығы АҚШ-та топтың 32 500 500 дана альбомдары сатылды. Әлем бойынша топтың 100 миллион альбомы сатылған болатын. The Doors қатарынан 8 алтын альбомы болған алғашқы американдық топ болды. 1993 жылы топ «рок-н-ролл атақтылары залына» қосылды.

## Құрамы
* Джим Моррисон — басты вокал, перкуссия, пернелі (клавишты) (1965—1971) †
* Рэй Манзарек — пернелі (клавишты), перкуссия, бэк-вокал (1965—1973, 1978, 1993, 1997, 2000, 2011) †
* Робби Кригер — гитара, бэк-вокал (1965—1973, 1978, 1993, 1997, 2000, 2011)
* Джон Денсмор — ұрмалы, перкуссия, бэк-вокал (1965—1973, 1978, 1993, 1997, 2000, 2011)

## Дискографиясы
### Студиялық альбомдары
# '''The Doors''' (1967 жыл қаңтар)
# **[[Strange Days]]** (1967 жыл қазан)
# **[[Waiting for the Sun]]** (1968 жыл шілде)
# **[[The Soft Parade]]** (1969 жыл шілде)
# **[[Morrison Hotel]]** (1970 жыл ақпан)
# **[[L.A. Woman]]** (1971 жыл сәуір)
# **[[Other Voices]]** (1971 жыл қазан) – Джима Моррисонсіз
# **[[Full Circle]]** (1972 жыл шілде) – Джима Моррисонсіз
# **[[An American Prayer]]** (1978 жыл қараша) – Джима Моррисон поэмасының өлгеннен кейінгі басылымы

### Концерттері және концерттік жинақтары
# **[[Absolutely Live]]** (1970 жыл шілде)
# **[[Alive, She Cried]]** (1983 жыл қараша)
# **[[Live at the Hollywood Bowl]]** (1987 жыл шілде)
# **[[In Concert]]** (1991 жыл шілде)
# **[[Live in Detroit]]** (2001 жыл маусым)
# **[[Bright Midnight: Live in America]]** (2002 жыл ақпан)
# **[[Live in Hollywood]]** (2002 жыл мамыр)
# **[[Live at The Bowl ’68 (Remastered)]]** (2012 жыл)

### Синглдары




## Фильмография
* **Break On Through** (түрлі-түсті промо), 1967
* **The Unknown Soldier** (түрлі-түсті промо), 1968
* **Feast of Friends** (қара-ақ бөліктері бар түрлі-түсті деректі фильм, барлық музыка алдын-ала жазылып қойылған, 40 минут), 1968
* **HWY** (түрлі-түсті фильм, 50 минут), 1968
* **The Doors Are Open** (қ/а, 60 минут), 1968
* **No One Here Gets Out Alive** (Feast of Friends, түрлі өнер көрсетулер, ТВ-шоу фрагменттері, Джон, Робби, Рэй, Ротшильд, Хопкинс, Шугерменмен болған интервьюлер, Джимнің түсіргендері — түрлі-түсті және қ/а), 1980
* **[[When You’re Strange]]** режиссёр — Том ДиЧилло (деректі фильм), 2010

## Тағы қараңыз
The Rolling Stones

## Дереккөздер


Санат:АҚШ рок топтары
Санат:АҚШ музыкалық топтары
Санат:Grammy Lifetime Achievement Award иегерлері
Санат:Billboard Hot 100-де топ бастаған орындаушылар
Санат:Elektra Records орындаушылары
Санат:1965 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Санат:1973 жылы тараған музыкалық ұжымдар
Баян

**Елді мекендер:**

* Баян – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл.
* Баян – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**

* Баян – Юань патшалығының қарлұқ тайпасынан шыққан ғалымы.
* Баян – Алтын Орда құрамындағы Шығыс Дешті - Қыпшақ немесе Орда-Ежен ұлысының билеушісі.
* Баян – тарихи дастан.
* Баян – орыс халқының музыкалық аспабы.
* Баян – Есіл алабындағы тұзды көл.
Ю. Либихтың минимум ережесі

1840 жылы Ю.Либих (1803-1873) ағзалардың төзімділігі оның экологиялық қажеттіліктерінің тізбегіндегі ең әлсіз звеносымен анықталатынын дәлелдеді. Ол ауыл шаруашылық дақылдарының өнімділігін анықтауда қоректік заттарға деген сұранысын зерттеуге бағытталған тәжірибелер жүргізді. Ю. Либих бидайдың өнімділігі оған көп мөлшерде қажет (СО2 Н2О және т.б.) жеткілікті мөлшерде бар қоректік заттарға емес, оған аз мөлшерде қажет және топырақта жеткіліксіз болатын (мысалы, бор) заттарға тәуелді екенін анықтайды.

Қазір Либих ережесі шектеуші факторлар заңы немесе Либихтің минимум заңы деп аталады. Бұл заңды былай тұжырымдауға болады: экологиялық факторлар жиынтығында төзімділік шегіне ең жақын фактор күшті әсер етеді. 

Экологиялық фактордың тек жетіспеуі (минимум) ғана емес, оның артық мөлшері де (максимум) шектеуші әсер ете алады.

Миниммумен қатар максимумның де шектеуші әсері туралы түсінікті дамытқан 1913 жылы В.Шелфорд болды. Шелфодтың толеранттық заңы: Экологиялық фактордың минимумы ғана емес, оның максимумы да шектеуші фактор бола алады, ал олардың арасындағы ауытқуы диапазоны толеранттылық шамасын (латын тілінен аударған tolerantia - шыдау, төзім) яғни ағзаның белгілі бір факторға төзімділігін анықтайды.
Король и Шут

**Король и Шут** () —  ресейлiк панк-тобы. Ал 1988 жылдан бастап атын Король и Шут өзгертіп. Оның құрамына 6 жігіт кіреді, олар: Михаил Горшенёв, Александр Щиголев, Яков Цвиркунов, Сергей Захаров, Павел Сажинов, Александр Леонтьев.

## Құрамы
* Михаил Горшенёв (горшок) — вокал
* Александр Щиголев (Поручик) — екпінді
* Яков Цвиркунов (Яков)  — гитара
* Сергей Захаров (Захар) — гитара
* Павел Сажинов — клавиштік
* Александр Леонтьев (ренегат) — гитара

## Дискография
### Студиялық альбомдары
* 1996 — Камнем по голове
* 1997 — Король и Шут
* 1998 — Акустический альбом
* 2000 — Герои и Злодеи
* 2001 — Как в старой сказке
* 2002 — Жаль, нет ружья
* 2004 — Бунт на корабле
* 2006 — Продавец кошмаров
* 2008 — Тень клоуна
* 2010 — Театр демона
* 2011 — TODD. Акт 1. Праздник крови
* 2012 — TODD. Акт 2. На краю
* 1996 — Камнем по голове
* 1997 — Король и Шут
* 1998 — Акустический альбом
* 2000 — Герои и Злодеи
* 2001 — Как в старой сказке
* 2002 — Жаль, нет ружья
* 2004 — Бунт на корабле
* 2006 — Продавец кошмаров
* 2008 — Тень клоуна
* 2010 — Театр демона
* 2011 — TODD. Акт 1. Праздник крови
* 2012 — TODD. Акт 2. На краю

### Басқадай альбомдары
* 1990 — Демо
* 1992 — В долине болот
* 1994 — Будь как дома, путник…
* 1995 — Любовь негодяя 
* 1999 — Ели мясо мужики
* 2002 — Мёртвый анархист
* 2001 — Собрание
* 2007 — Страшные сказки

### Синглдер
* 2005 — Я алкоголик, я анархист 
* 2005 — Любовь негодяя
Үстел теннисінен әлем чемпионаты

**[[Үстел теннисі]]нен Әлем Чемпионаты** — Халықаралық үстел теннисі федерациясымен (ITTF) бұл спорт түрінен ең мықты шеберлерге арнайы ұйымдастырылатын жарыс.

## Чемпионаттар тізімі

### Командалық жарыс

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

### Жеке жарыстар

### Командалық жарыстар

## Жалпы медальдар саны

## Тағы қараңыз
* Үстел теннисі

## Сыртқы сілтемелер
*Үстел теннис чемпионаттын статистикасы 
*ITTF сайтындағы статистика 
*ITTF Мұражайы

Санат:Үстел теннисітеннисінен әлем чемпионаты

## Дереккөздер


Санат:Әлем біріншіліктері
Валентина Монетта

**Валентина Монетта** (, 1 наурыз 1974; Сан-Марино, Сан-Марино) — танымал санмариналық джаз және поп жанрларында ән айтатын әнші. «Eurovision 2012», «Eurovision 2013», «Eurovision 2014» және «Eurovision 2017» ән байқауларында Сан-Мариноның өкілі.

Санат:Eurovision ән байқауы 2012 қатысушылары
Санат:Eurovision ән байқауы 2013 қатысушылары
Санат:Eurovision ән байқауы 2014 қатысушылары
Санат:Eurovision ән байқауы 2017 қатысушылары
Санат:Eurovision ән байқауындағы Сан-Марино өкілдері
Аңсар Тұрсынханұлы Мұсаханов

**Аңсар Тұрсынханұлы Мұсаханов** (31 шілде 1966 жыл, Алматы облысы – 19 ақпан 2025 жыл) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, 2011 және 2014 жылдары аралығында Алматы облысының әкімі, одан кейін — Сенатор, ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты.

## Білімі
Шапырашты руынан.  
Алматы мал дәрігерлік институтын, Қазақ ұлттық аграрлық университетін бітірген, мамандығы бойынша - мал дәрігері, мемлекеттік және жергілікті басқару менеджері. Ауыл шаруашылығы ғылымының кандидаты.

## Еңбек жолы

Еңбек жолын Күрті ауданындағы «Құйған» совхозында жұмысшы болып бастады. Жоғары оқу орнын бітіргеннен кейін әр жылдары «КСРО-ның 60 жылдығы» атындағы кеңшарда мал дәрігері, Күрті ауданының бас мал дәрігері, Жамбыл ауданы Ұзынағаш станциясы мал учаскесінің меңгерушісі, Теміржол ауылдық округінің әкімі, Ақсеңгір тәжірибелік шаруашылығының директоры, «Қазыбек бек» ЖШС директоры болып жұмыс істеді. Алматы облысының мемлекеттік басқару органдарында басшы лауазымдарда қызмет атқарды. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Қарасай аудандық аумақтық басқармасының бастығы, Іле ауданы әкімінің орынбасары, Жамбыл және Қарасай аудандарының әкімі, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің мемлекеттік инспекторы, Алматы облысы әкімінің орынбасары қызметтерін атқарды.

## Дереккөздер

## Қолданылған әдебиет
*Тарихы терең Талдықорған (Облысты басқарғандар, 35 бет): кітап
*http://blog.zhetysu-gov.kz/content-view-1.html 

Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті түлектері
Санат:Алматы облысының әкімдері
DR Byen

[300px|thumb|[Копенгагендегі DR Byen ғимараты.]]
**DR Byen** (*дәлме-дәл аудармасы*: DR (Дания радиосы) Қаласы) Копенгаген қаласында орналасқан Данияның ұлттық теле-радио хабар тарату корпорациясының штаб-пәтері. Ғимарат аумағында француз сәулетшісі Жан Нувельдің жобасы бойынша салынған *[[DR концерт залы|Копенгагенның концерт залы]]* орналасқан. Сонымен қатар *DR Byen* Копенгагенде орналасқан метро бекеттерінің бірі болып табылады.

## Тағы қараңыз
* Danmarks Radio

## Сыртқы сілтемелер
* DR Byen  Danmarks Radio сайтында (датша)

## Дереккөздер



Санат:Копенгаген
DR концерт залы

250px|thumb|DR концерт залының түнгі көрінісі.
**DR концерт залы** () Данияның астанасы Копенгаген қаласында орналасқан жаңа концерт залы. Француз сәулетшісі Жан Нувельдің  жобасы бойынша құрастырылған кешен төрт залдан тұрады (ең үлкен залдың сыйымдылығы 1800 адам және тағы екі зал 600 көрерменге арналған). Кешеннің ашылу салтанаты 2009 жылдың 17 қаңтарында өткізілді. Лондондық *[[The Telegraph]]* ғазетінің мәліметі бойынша кешеннің жалпы құны 360 миллион долларды құрады. Әзірше бұл әлемдегі ең қымбат концерт залы болып табылады.

## Сыртқы сілтемелер
*Кешеннің ресми сайты 
*arcspace.com feature on the Koncerthuset 

Санат:Копенгаген
Акт (құжаттама)

thumb|right|200px|Киелі Рим империясының императоры ІІ Фредериктің 1212 жылы жазылған актісі
**Акт** ( - «әрекет») - заңды күші бар ресми құжат. Ол іс-әрекетті, тұрмыс тіршілікті растайтын ресми құжат және лауазымды адамдармен бекітіледі.

## Мағынасы
# Заңды күш бар ресми құжат.Актінің кіммен және басқарманың қандай деңгейінде шығарылғанын(қабылданғанын) және оның мазмұнына - мемлекеттік, ведомстволық, нормативтік, аймақтық және  басқа актілер екенін айыруға болады.
# Деректі тіркейтін хаттама. Айталық, тексеру актісі, тауардың жеткіліксіздігі туралы акті, қазына-мүлік беріліс туралы акт.
# Лауазымды адамдардың, ұйымдардың азаматтардың - және құқықтықтың шамасының бұзушылығында соттайтын әрекеттер.
# Болған құбылысты мазмұндайтын және іске қатысушылардың қолы қойылған ресми құжат.

## Актінің реквизиттері
# ұйымның атауы
# құжаттың көрінісінің атауы
# күні және тіркеген нөмірі
# басылымның жері немесе таралымы
# мәтінге тақырыптама 
# қолдар
# бекіту белгісі ( бекітуді сұрайтын актілер, құжаттың тізбесіне алынуы қажет)

## Дереккөздер

Санат:Құжаттар
Туристік кластер

**Туристік кластер**– бұл туристік өнімді жасау, өндіру, ілгерілету және сатумен, сондай-ақ туризм индустриясымен және рекреациялық қызметтермен сабақтас қызметпен айналысатын өзара байланысқан кәсіпорындар мен ұйымдардың бір шектелген аумақ аясында шоғырлануы.

## Дереккөздер

Санат:Туризм
Қазақтың ең алғашқы туы

Тарихшы Берекет Кәрібаевтың айтуынша, бізде тудың түсі түрліше болған екен. Алтын Орда, Ақ Орда кезінде туымыздың түсі ақ болыпты. Туда Шыңғыс әулетінің таңбасы – тарақтың белгісі бейнеленген (2-сурет). Aнжелино Дулцерт деген итальян картографы 1339 жылы құрастырған картасында осы туды көрсеткен екен. 1375 жылы Абраам Крескес құрастырған каталандық атласта да осы жалау жүр. Білуімізше, Абылай хан заманында да жауынгерлерді ерлік пен өрлікке бастаған тудың түсі – ақ. Байрақ ұзындығы үш құлаш найзаға сапталыпты. Биіктігі – 150 сантиметр, ені – 70 сантиметр. Абылай заманындағы ту 1930 жылға дейін Арыс қаласы маңындағы «Хан қорған» мекенінде сақталып келген деген дерек бар. Шығыс Түркістандағы Оспан батырдың да туының түсі ақ көрінеді.Сhttp://fotohost.kz/images/2013/06/21/f8rCq.png/gallery>
Араб әлемінің институты

Париждегі **Араб әлемінің институты** 1987 жылы Францияның және жиырма екі араб мемлекетінің (Алжир, Бахрейн, Джибути, Иордания, Ирак, Йемен, Катар, Комор аралдары, Кувейт, Ливан, Ливия, Мавритания, Марокко, Мысыр, Біріккен Араб Әмірліктері, Оман, Палестина, Сауд Арабиясы, Сирия, Сомали, Судан және Тунис) ынтымақтастығы нәтижесінде құрылды. 

## Ғимарат
Ғимараттың оңтүстік қасбеті қазіргі технологиялармен аралас дәстүрлі ою-өрнектермен безендірілген. Жобаның авторы француз сәулетшісі Жан Нувель болып табылады. 

## Көрмелер бөлімі
Бұл бөлім 2007 жылдың жазында негізделген. Бөлімде уақытша және тұрақты көрмелер өткізіледі. Тұрақты экспозициялар үш қабатта орналасқан: 
*7-ші қабат: Хижраға дейінгі араб әлемі;
*5-ші қабат: араб-ислам әлемі;
*4-ші қабат: исламның Үндістанда, Иранда және Түркияда таратылуы. 
Келушілерге арналған уақытша көрмелер араб мемлекеттерінің ежелгі уаққыттан қазіргі уақытқа дейін келе жатқан мұрасы тақырыптарына өткізіледі. Ең ірі көрме жыл сайын күз мезгілінде, ал тақырыптық көрмелер (қазіргі көркемөнер, жаңалықтар, фотографиялар т.б.) жыл бойы ұйымдастырылады. Көрмелердің басты мақсаты келушілерді араб мәдениетімен және өркениетімен көркемдік жетістіктер арқылы таныстыру. 

## Қызмет көрсетулер
Институтта келесі қызметтер көрсетіледі:
*жастарға арналған шаралар;
*кітап дүкені;
*темекі шегушілерге арналған бөлме;
*араб әлемінің жаңалықтарын және фильмдерін көруге болатын аудиовизуалды бөлме;
*араб тілін оқуға арналған орталық;
*мейрамхана;
*қолөнер бұйымдары сатылатын дүкен.

## Сыртқы сілтемелер

* Араб әлемінің институты

Санат:Париждің көрікті орындары
Санат:Париж мұражайлары
Санат:Париждің V аймағы
Galeries Lafayette Haussmann

**«Галери Лафайет»** (*Galeries Lafayette*) — 1893 жылы негізделген француз әмбебап дүкендер желісі. 2009 жылы желінің айналымы 1 млрд еуроны құрады. Иелері  — *[[:fr:Groupe Galeries Lafayette|Galeries Lafayette]]* компаниялар тобы.

Ең ірі және басты дүкені 1912 жылы Париж қаласындағы Гранд-Операдан қарама-қарсы жатқан Осман желекжолында ашылған. Әрбір Рождествода дүкеннің ортасында үлкен шырша орнатылады.

Берлин қаласындағы Фридрихштрассе көшесінде ашылған дүкенді 1990-шы жылдары әлемге аты шыққан сәулетші Жан Нувель жобалаған. Тағы екі ірі дүкендері Дубайдағы Dubai Mall (әлемдегі ең ірі сауда орталығы) сауда орталығында және Касабланкадағы Morocco Mall (Африкадағы ең ірі сауда орталығы) сауда орталығында жұмыс істейді.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты
* 

Санат:Париж
Бранли жағасындағы мұражай

**Бранли жағасындағы мұражай** ()&nbsp; Париждегі орналасқан мұражай. Африка, Азия, Океания және Америка құрлықтарында тұратын халықтарының «қарапайым көркемөрен» үлгілері жиналған. 

Франция президенті Жак Ширактың бастамасымен негізделген және Францияның астанасында 2006 жылы ашылған. Мұражайдың құрылуы жобадан құрылыстың аяғына дейін 10 жыл уақыт алды. Ресми топографиялық атауы  — *Бранли жағасындағы мұражай*.

Бранли жағасы Париждегі Сена өзенінің сол жақ жағалауында орналасқан. Көршілес ғимараттар арасында: Лувр, Орсе мұражайы, Үлкен және Кіші сарайлар, Токио сарайы. Мұражай жобасының авторы француз сәулетшісі Жан Нувель болып табылады. 

Мұражай қорларында көркемөнердің 300 мыңнан астам бұйымдары жиналған, бірақ орталық мұражай ғимаратында тек қана 3500-ге жуық экспонаттар шығарылған. Олардың барлығы географиялық қағидаты бойынша орналасқан: Африка, Азия, Океания және Америка.

## Сыртқы сілтемелер
* Мұражайдың ресми сайты

Санат:Париж ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Париж мұражайлары
Көктіреген

[thumb|280px|Әлемдегі ең биік көктіреген «[Бурж Халифа»]]

**Көктіреген**, **көктіреу** () — өте биік ғимарат. Тұрғын үй, жұмыс кеңсесі, қонақ үйі сияқты алуан-түрлі мақсаттарды атқаруы мүмкін.

Көктіреген ғимараттардың минималды биіктігі даулы болып келеді. АҚШ пен Еуропада көктіреген ретінде 150 метрден (500 фут) аласа емес ғимараттарды атайды .

## Дереккөздер
Сағыз

**Сағыз** — жеуге жарамсыз эластиктің негізінде жасалған, әртүрлі дәм және иіс беретін қосымшалардан тұратын, ауызбен шайнауға арналған, жұтуға арналмаған кулинарлық өнім.

## Пайдасы мен зияны
Сағызды шайнау кезінде сілекей бөлінуі күшейеді, бұл тістердің реминерализациясы мен тазартылуына ықпал етеді; шайнау бұлшықеттері сағыздың пластикалық және физикалық-механикалық қасиеттеріне байланысты біркелкі, теңдестірілген жүктеме алады; тіс массажы белгілі бір дәрежеде пародонт ауруларының алдын алу болып табылады.

Сарапшылар сағызды тамақтан кейін бірден және күніне бес минуттан артық емес қолдануға кеңес береді. Әйтпесе, асқазан сөлінің аш қарынға шығарылуына ықпал етеді, бұл асқазан жарасы мен гастриттің дамуына ықпал етеді. Дегенмен, қыжылдаумен ауыратын адамдарда тамақ ішкеннен кейін, сағыз оның белгілерін жеңілдетуге көмектеседі. Сілтілі реакциясы бар босатылған сілекей жұтылады. Өңештің төменгі үштен бір бөлігінің қышқылдық құрамы бейтараптандырылады. Бұл ретте сілекейдің тұрақты ағуы өңештің төменгі үштен бір бөлігін тазалауды қамтамасыз етеді.

Сағыздың кейбір еритін компоненттері, егер олар оған көп мөлшерде енсе, денеге зиянды. Мысалы, сағыздағы кең таралған қант алмастырғыш сорбит іштің өтуін тудыруы мүмкін, бұл туралы өндірушілер қаптамада ескертеді.

Санат:Тағамдар
Торре Агбар

**Торре Агбар** () немесе **Торре Айгуас да Барселона** ()&nbsp;— Испанияның Барселона (Каталония) қаласында орналасқан көк тіреген 33 қабатты үй. Ғимараттың жалпы биіктігі 144,4 м. Құрылыс жұмыстары 1999 жылы басталып, 2004 жылы аяқталды. Ғимарат ресми түрде Испания патшасы Хуан Карлос I 2005 жылдың 16 қырқүйегінде ашылған еді. Жобаның авторы француз сәулетшісі Жан Нувель.

## Галерея

File:torre_agbar_barcelona_construction1.jpg|Торре Агбар құрылыс кезінде, 11 сәуір 2004
File:Torre agbar barcelone.jpg|Торре Агбар, 12 қыркүйек 2007
File:Torre Agbar and Glories.jpg|Торре Агбар, 25 сәуір 2008
File:Alain_Robert_-_001.jpg|Торре Агбар, 9 қазан 2007
File:Barcelona Torre Agbar 01.jpg|Түнгі Торре Агбар, 30 сәуір 2007
File:Torre-agbar-nit.jpg|Түнгі Торре Агбар, 3 ақпан 2007
File:Torre Agbar, July 2009.JPG|Торре Агбар, шілде 2009


## Сыртқы сілтемелер

* Торре Агбар  ресми сайты

Санат:Барселона
Жан Нувель

**Жан Нувель** (; 12 тамыз 1945; Фюмель, Ло және Гаронна, Франция) танымал француз сәулетшісі. 

## Өмірбаяны

1972 жылы Жан Нувель Париж қаласындағы Ұлттық бейнелеу өнері академиясын (*École nationale supérieure des beaux-arts*) бітірді. Академияны бітірер алдында ол Франсуа Сеньормен бірге өзінің алғашқы сәулеттік бюросын ашады. 1976 жылы құрылған «Марс 1976» және «Сәулеттік синдикат» сәулет өнері қозғалыстарының негіздеушісі болып табылады. 

Нувель «*Architecture Studio*» сәулеттік бюросымен бірлесіп жасалған Париждегі Араб әлемінің институты (*Institut du monde arabe*) жобасынан кейін әлемге танымал болды.    

1994 жылы ол Франциядағы ең ірі (2006 жылдың дерегі бойынша 140 қызметкер жұмыс істейді) сәулеттік бюроларының қатарына кіретін "Жан Нувельдің ательесі" атты студиясын ашты. Қазіргі кезде ол Францияда және шетел елдерінде 40-тан астам жобалармен айналысады. Бюроның орталық бөлімі Париж қаласында, ал филиалдары Лондонда, Копенгагенде, Миннеаполисте, Римде, Мадридте және Барселонада орналасқан.

1991 жылы ол Франциядағы Сәулет институтының вице-президенті ретінде тағайындалды, ал 1993 жылы американдық Сәулетшілер институтының құрметті мүшесі атағына ие болды. 

Нувельдың бірінші некеден екі үлкен баласы және екінші некеден бір қызы бар. Оның үшінші әйелі — швед сәулетшісі Миа Хагг.

## Жобалары және сәулет құрылыстары

* Араб әлемінің институты, Париж, 1981-87 
* Галери Лафайет сауда орталығы, Берлин, 1991-95 
* «Алтын періште», Прага
* Фонд Картье, Париж, 1994 
* Люцерндегі мәдени-қоғамдық орталығы, 1993-99 
* Әділет сарайы, Нант 
* Бранли жағасындағы мұражай, Париж, 2006
* DR концерт залы, Копенгаген, 2003-09 
* Рио-де-Жанейро және Токио қалаларындағы Гуггенхайм мұражайы 
* Торре Агбар, Барселона 
* Абу-Дабидегі «Лувр» (жоба)


Сурет:Barcelona Torre Agbar 01.jpg|Барселонадағы «Торре Агбар» мұнарасы
Сурет:Hotel Puerta América (Madrid) 02.jpg|Мадридтегі «Пуэрта Америка» қонақ үйі
Сурет:Zlaty andel.jpg|Прагадағы «Алтын періште» 
Сурет:Paris Pont de Sully IMA dsc04039.jpg|Париждегі Араб әлемінің институты
Сурет:Luzern asv2022-10 Kultur- und Kongresszentrum.jpg|Люцерндегі мәдени-қоғамдық орталығы


## Сыртқы сілтемелер
* Ateliers Jean Nouvel, «Жан Нувельдің ательесі» (ағыл., фр.)

Санат:Сәулет өнері
Он аяқты ұлу

Бас аяқты ұлулардың бір отряды. Олардың сегізаяқтылардан айырмашылығы: қармалауыштарының саны - 10; қармалауыштарындағы сорғыштары сабақша арқылы бекінген; сорғыштарының айналасын мүйізденген шеңбер қоршайды.
## Сипаттама
Он аяқты ұлулардың сорғыштары қармалауышқа айналған. Денесінің артқы жағындағы жүзбеқанаттары ромб, жүрек, ескек тәрізді.
## Өкілдері
Кальмар
Каракатица
## Дереккөздер
Қызықты биология. 2-бөлім: Жануарлар дүниесі (омыртқасыздар). - Алматы:"Таймас" баспа үйі, 2007. -136 бет. Сәтімбеков Р., Әлімқұлова Р.

Санат:Биология
Фотофор

**Фотофор** - суда тіршілік ететін басаяқты ұлулардың жарық шығаратын мүшесі. Ұлулардың жарық шығаратын мүшесі олардың денесіндегі көгілдір нүкте. Судың терең қабатын мекендейтін кальмарлардың денесінде 200-ге жуық фотофорларды байқауға болады. Фотофордың сыртқа қараған жағынан басқа жері жарық өтпейтін қара қабатпен қапталған, ал түп жағында жарқырауық ұлпа орналасқан. Осы фотофорда түрлі түсті жасушалардан тұратын жарық фильтрі болады. Басаяқты ұлулардың көзінде және көз алмасында жарық шығаратын мүше орналасқан. Көзде орналасқан фотофор тек қана бас аяқты ұлуларда ғана емес, су тереңіндегі  шаяндар мен балықтарда да кездеседі.
## Дереккөздер
Қызықты биология. 2-бөлім: Жануарлар дүниесі (омыртқасыздар). - Алматы: "Таймас" баспа үйі, 2007. - 136 бет. Сәтімбеков Р., Әлімқұлова Р.
Циклоп

**Циклоптар** () – ескекаяқты шаянтәрізділер отрядының циклоптар отряд тармағына жатады. Олар тоқтау суларда, ірі көлдерде, судың беткі және ортаңғы қабаттарында тіршілік етеді. 
## Сипаттамасы
Денесі баскөкірек пен құрсаққа айқын бөлінген. Көкірек бөлімі 5 бунаққа, құрсақ бөлімі 4 бунаққа бөлінген. Көкірек бөлімінде 4 жұп аяқтары бар. Бесінші жұбы түрөзгеріске ұшырап, жойылып кеткен. Аяқтарының көмегімен қозғалады: артқа, алға, бір бүйіріне қарай.  Бұл қозғалыстар қорек аулауын жеңілдетеді. Желбезектер болмағандықтан, бүкіл денесімен тыныс алады.
## Көбеюі
Циклоптар дара жынысты. Аналық циклоптың құрсағының екі жағында жұмыртқа қалталары болады. Осы қалталарда жұмыртқалар дамиды. 6 аяқты дернәсілдер дамығанша ересек циклоптың денесіне жабысып тұрады. 
## Таралауы
Циклоптардың ішінде жыртқыштары да, өсімдікпен қоректенетіндері де бар. Қазақстанда өсімдікпен қоректенетіндері кең таралған. Олар жасыл және көк-жасыл балдырлармен қоректенеді. Жыртқыш циклоптар паразит құрттардың дернәсілдерімен және ұсақ шаяндармен қоректенеді. Су тартылып қалғанда, мұз қатқан жағдайда циклоп бездерінен бөлінген сұйықтыққа оранып, қатты қорғаныштық қабық түзеді. 3 жылға дейін тіршілігін сақтап қалады. Суда оттек азайса да, күкіртті сутек көбейіп кетсе де тіршілігін жоймайды. Осы қасиеттеріне байланысты циклоптар кең таралған. 
## Дереккөздер
Қызықты биология. 2-бөлім: Жануарлар дүниесі (омыртқасыздар). - Алматы: "Таймас" баспа үйі, 2007. - 136 бет. Сәтімбеков Р., Әлімқұлова Р.

Санат:Ескекаяқты шаянтәрізділер
Мұртаяқты шаяндар

**Мұртаяқты шаяндар** () – максиллоподалар табына жататын шаянтәрізділер. Мұртаяқты шаяндардың денесі қатты бақалшақпен қапталған, осы белгісіне қарай ұлулар типіне жатқызылады. Олардың аяқтары бунақты мұрташаларға ұқсағандықтан мұртаяқты шаяндар деп атайды.  Олар теңіздерде ғана тіршілік етеді. Ересектері су түбіндегі заттарға (тастар, кеменің асты, теңіз жануарларының денесі т.б.) жабысып, бір орынынан қозғалмайды.

## Сипаттамасы
Бақалшақтары бір-бірімен қозғалмалы байланысқан тақташалардан құралған. Қоректенген кезде шаян тақташалардың арасынан көкірек аяқтарын шығарады да, бақалшақтың ішіне су кіреді. Бұл шаяндар сумен бірге ілесіп келген ұсақ ағзалармен қоректенеді. Қозғалмай тіршілік ететіндіктен олардың денесі көптеген өзгерістерге ұшыраған: 
# олардың денесінің сыртындағы бунақтары мен хитинді қабаты жойылған; 
# басы өзгерген, себебі олар қандай да бір басқа затқа басы арқылы бекінеді; 
#құрсақ бөлімі қысқарып, жойылған; 
#аяқтарының қызметі өзгерген, су кіргізуге ғана бейімделген.  Кейбір түрлері паразиттік жолмен тіршілік етеді. 

## Құрылысы
Денесі екі қабат мантия қаптарынан тұрады. Денесі жұмсақ, екі бөлімнен тұрады: бас және көкірек. Басының алдында орналасқан мұрташалары қысқа. Олар безді болып келеді. Мұртшаларының қызметі: затқа бекіну. Артқы мұрташалры болмайды. Көкірек бөлімінде 6 жұп аяғы бар.  

## Маңызы
Мұртаяқты шаяндардың зияны көп. Кемелердің астына миллиондап жабысып, кеменің жүзуін баяулатады. Кит, акулалардың терісіне  де жабысады. 
700-ге жуық түрі бар. Мысалы, теңіз жаңғағы.

## Дереккөздер

Қызықты биология. 2-бөлім: Жануарлар дүниесі (омыртқасыздар). - Алматы: "Таймас" баспа үйі, 2007. - 136 бет. Сәтімбеков Р., Әлімқұлова Р.

Санат:Максиллоподалар
Санат:Шаянтәрізділер
Шанхай (айрық)

**Шанхай**:

* **[[Шанхай]]** — Қытай қаласы.
* Шанхай — шанхайлық Пудун ауданында орналасқан гонкалық трасса.
* Шанхай — Шанхайдағы (Қытай) Формула-1 трассасы. 2004 жылдан бастап Қытайдың гран-приі өткізілетін орын.
* Шанхай — режиссер Александр Барановтың фильмі, 1996.
* Шанхай — режиссер Микаел Хафстремнің фильмі, 2010.
* Шанхай — кеңестік рок-топ.
Ойын ұзақтығы (футбол)

## Негізгі уақыты
Футбол матчы өзара тең 45 минуттан тұратын екі таймнан құралады. 

## Үзіліс
Екі тайм арасындағы үзіліс 15 минуттан аспайды. 

## Қосымша уақыт
Әрбір таймның ұзақтығына ойын барысында келесі әрекеттерге ентірілген уақыт қосылады:
* ойыншы алмастыру
* ойыншы жарақатының қауіптілігін анықтау
* жарақаттанған ойыншыға көмек көрсету үшін алаңнан тасымалдау  
* ойын қайтадан басталынуның ойыншылар тарапынан қасақана создырылуы
Максималды қосымша уақыт - 15 минут.

## 11-метрлік соққы
Егер матч уақыты аяақталса, ал 11-метрлік соққы орындалуы немесе қайта орындалуы керек болса, онда ойын ұзақтығына соққыны жасап бітіруге қажетті уақытқа созылады.

Санат:Футбол ережелері
Қазақтың ет тағамдары

Қазақша  ет асқанда ең алдымен жіліктен бұзылған етті адам санына қарай мөлшерлейді.  Көбінесе тойға қой сойылады. Қой еті жіліктенгенде 13 мүшеге бөлінеді. Олар: 2 жамбас,  2 ортан жілік,  2 асықты жілік,  бел омыртқа, 2 сүбе, 2 қабырға, төс, омыртқа, 2 жауырын, 2 тоқпан жілік,  2 кәрі жілік,  бұғана, мойын. 

## Бас
Қойдың, ешкінің, сиырдың басын үйтіп, қырып жылы суға бірнеше рет қайталап, мұқият жуып тазартады. Қой, ешкінің басы тұтас күйінде, ал жылқының, түйенің басын бөліп асады. Сиырдың әр шекесі бір бастың орнына жүреді. Жылқының шекесін кәдеге жүрмейтіндіктен сый қонақтарға тартпайды. Бас асқан етпен бірге беріледі. 

## Борша
Көбінесе ірі қара етінен дайындалады. Кәуәптің бір түрі. Санның, қолдың, жауырынның, қара кесек еттерін ұзыншалап кесіп алады. Етті темір тордың үстіне салып, жалындатпай шоққа қақатап пісіреді.  Шоққа қақталып қызыл-күрең тартқан борша өте дәмдә болады.

## Жал
Жылқы етінің ең кәделі мүшелерінің бірі.  Ол жылқының шоқтығы мен ауыз омыртқасының арасында, мойын омыртқаны ұстап тұратын желкемен жымдаса бітеді. Жалдың шоқтыққа тақау  ұшы жуан болып,  екінші ұшына қарай біртіндеп жіңішкере береді. Соғымға  сойған жылқының жалын арша ағашқа іліп,  ыстап 1-2 сағат сүрлейді. Қазіргі кезде жал қазы,  қарта, шұжық сияқты салқын дәм орнында да көп қолданылады. 

## Қарта
Жылқы етінің ең кәделі мүшелерінің бірі. Қартаны асқан етке қосып береді. 

## Жая
Жылқы етінің аса кәделі мүшелерінің бірі.  Жылқының  терісін сыпырып алғаннан кейін жаяның етін тұтастай бөлек  сылып алады.  Жаяны сыйлы қонақтарға асылған етке қосып береді, яғнм оын бас табаққа, қос табаққа, сондай-ақ сый табаққа салады. 

## Жөргем
Малдың ащы ішегі мен тоқ ішегінен өріп жасалады. Ащы ішек  жіңішке, әрі өте ұзын болғандықтан, оны тоқ ішек секілді жалаңқабат өре салмай бірнеше еселеп шумақтайды да, одан соң әлгі шумақтың белінен айналдыра, шандып орап, ішектің ұшын бекітеді. Жөргемді қонақ табақтарына салмайды. 

## Қазы
Жылқы етінің ең кәделі мүшелерінің бірі.  Ол жылқының қабырғалары мен белдемелерінің етегіне жиналатын аса шұрайлы, майлы ет, Қазы жасау үшін екі бұғана қабырға, екі тілше қабырғадан басқа қабырғалар алынады. Қазыны ішекке тығады.  Қазыны сыйлы  қонақтарға басқа асқан етке қосып береді. 
 
## Шұжық
Сан, қол, жон еттерін алады, мойын еті жарамайды. Туралған ет пен пен майға араластырып, содан кейін ішекке салып толтырады. Ішектің екі ұшын жіппен байлайды.

Санат:Ұлттық асханалар
Күн санау

**Күн санау** - халықтың ертеден келе жатқан күн жүйесіндегі есептік қағидасы. Шығыстық ежелгі ғылымдық тәсілге сәйкес қазақ халқы да күн санауды сенбіден бастайды. Күн санау жеті күннен есептеліп оны бір жұма,жеті немесе апта деп атайды. Ұлттық ұғымда әр күннің өзіндік ерекшелігі,қасиеті немесе ғұрыптық қағидасы бар. Сәрсенбе сәтті күн,бұл күн сапарға шығады,игілікті іс бастайды. Сейсенбі сәтсіз күн. Бейсенбі,жұма,инабат,имандылық,қасиетті күн.Бұл күні әр адам таза киініп,әдепті сөйлеп,әруақты еске алады.Өмірден өткендердің әруағына бағыштап дұға оқиды.

Күн санау жүйесінде әр күнге дүйсенбі, сейсенбі т.с.с атаулар берілген. Күндік есеп қағидасында әр күннің қадір-қасиет, жаратылысқа байланысты танымдық тағылымдық болжаулары бар.

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Ринат Рифхатұлы Зайыт

**Ринат Рифхатұлы Зайыт** (туған тегі — **Зайытов**; 17 қараша 1983 жыл, Аягөз, Абай облысы) — қазақстандық айтыскер, суырып-салма және жазбаша ақын, актёр, филолог, мемлекеттік қайраткер, 2023 жылдан бастап Қазақстан Мәжілісі VII-шақырылымының депутаты.

## Өмірбаяны
Шыққан тегі Орта жүз құрамындағы Найман тайпасының Қаракерей руының Мұрын бөлімі.

М. Төлебаев атындағы музыка колледжінің «Драмалық театр актері» мамандығы бойынша тәмамдаған. Семей Мемлекеттік педагогикалық институтында филолог мамандығын алып шықты. «Тазша бала» атты жас сықақшылар республикалық конкурсының жеңімпазы (2001 жыл). 

Телевизиядағы алғашқы қадамы Семей қаласының жергілікті каналындағы «ТТТ» әзіл-сықақ бағдарламасымен басталған. 

Ол 2001-2008 жылдар арасындағы аймақтық, республикалық және халықаралық айтыс додаларының жеңімпазы.
2008-2010 жылдар аралығында республикалык айтыстағы дүлдүл жеңімпазы.

Аягөз ауданының құрметті азаматы; «Астана қаласының дамуына қосқан үлесі үшін» медалінің иегері.

Бос уақытында бильярд, футбол ойнап, аңшылыққа шыққанды ұнатады. Сүйікті фильмі -  «Однажды в Мексике» болса, Мұхтар Әуезовтың «Абай жолы» роман-эпопеясы – сүйіп оқыр кітабы болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Айтыс ақындары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаттары
Санат:Аманат мүшелері
Санат:Қазақстан филологтары
Санат:Қазақстан педагогтары
Көрісудің түрлері

**Көрісу** - әдет-ғұрыптың бір бөлігі. Көрісудің үш түрі бар.

## Бірінші түрі
Бұрынғы дәстүр бойынша ұзатылған қыздар жыл толмай жұртына баруына болмайды. Бұл ұзатылған қыз жаңа қауымға алаңсыз үйренсін деген мақсатпен жасалған. Және келін болғаннан кейінгі биологиялық өзгеріске ұшырауы кезінде өзінің еліне көрінбеуге тырысқан. Елін, бауырын сағынып жүрген осындай кездерде қыздың аға інісі іздеп келгенде қыз оларға өлең, жырымен көрісіп, жылап, өзінің сағынышын, өкпе - назын, қуанышын білдіреді. Мұндай сәтте қыз туыстарына басындағы жаулығын көрсетуге ұялып, оны алып тастап, орамал тартып алады. Қыздың бұл көрісуі өте жарасымды әдет-ғұрып қатарына жатады.

## Екінші түрі
Кейде бауырларын көптен көрмеген сыртта жүрген әйелдер де туыс-туғанын көргенде көрісіп жылап, мұңын шағады. Мұның да еш ерсілігі жоқ. Өйткені, ел жұртын, туған жерді, ағайынды сағынудың белгісі.

## Үшінші түрі
«Кімдер екенін айырып болатын емеспін, кезек-кезек келіп мені құшақтап көрісіп жатыр» (Т.Әбдіков). Туыс-тұғандары, ет жақындары қайтпас сапар шеккенде артта қалған ағайын, іліктері көрісіп, жылайды дауыс қылады. Еркектер де көріседі, бірақ әйелдердей жоқтау айтып, дауыс қылмайды.

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Береславка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Береславка** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Гусаков ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 79 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 409 адам (204 ер адам және 205 әйел адам) болса, 2009 жылы 241 адамды (119 ер адам және 122 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Жыл қайыру

**Жыл қайыру** — халықтың тапқырлық есебінің бірі-жыл қайыру. Бұл әсіресе, адам жасын есептеуге келгенде бірден-бір ұтымды жол. Ескіше жыл қайыру әдісімен өзінің қазақша қай жылы туғаның, неше мүшелге толғанын білгісі келсе, ол өз туған жылын он екіге бөлу керек. Қалдықсыз бөлінсе-мешін, қалдық біреу болса-тауық, екеу болса-ит, үшеу бола-доңыз, төртеу болса-тышқан, бесеу болса-сиыр, алтау болса-барыс, т.с.с болып, әрі қарай есептеле береді.

## Жыл басы
Жыл басы-наурыз айынан басталады.Жыл санау мен жыл қайыруда осы наурыз айынан басталатынын ұмытпау керек.Жыл басы тышқан.Жыл қайыру да осы тышқаннан басталады және оның реттік кезегі мынадай:
# Тышқан
# Сиыр
# Барыс
# Қоян
# Ұлу
# Жылан
# Жылқы
# Қой
# Мешін
# Тауық
# Ит
# Доңыз

## Түсініктемелер
* "Көне түріктер", 1994 ж.

## Дереккөздер


Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
ВЛ80

thumb|250px|Электровоз ВЛ80<sup>Т</sup>−784 электровозы
**ВЛ80 Электровозы ** (Владимир Ленин; алғашқы атауы — Н8О — новочеркасский, 8-осный, однофазный) — осьтік формуласы 2(20−20) болып келетін, айнымалы токта жұмыс істейтін магистральді жүк электровозы. Лақап атаулары: «*Аврора*», «*Выльник*», «*Кайсер*», «*ВОСЬМИДЕСЯТка*», «*эСка*», «*эРка*», «*Тэшка*».

ВЛ80 электровозының барлық түрлері ВЭлНИИ жобалары бойынша 1961 -1995 жылдар аралығында Новочеркасск электровоз құрастыру зауытында (Новочеркасский электровозостроительный завод (НЭВЗ)) құрастырылған. Механикалық бөлігі, тартым қозғалтқыштары, көмекші электрлі машиналары зауыттың өзінде дайындаған. Кейбір маңызды жинақтық құрылғыларды басқа зауыттардан алған. Мысалы: тартым трансформаторы, басты сөндіргіш.

Алғашқы кезде ВЛ80 электровоздары сынапты доғалық түзеткіштермен жабдықталды; кейіннен олар кремнийлі түзеткіштермен ауыстырылып ВЛ80К деп атала бастады.

## ВЛ80 жалпы сипаттамасы
Әрбір ВЛ80 электровозы зауыттан екі секциясы біріктіріліп шығарылды, бірақ ВЛ80с электровоздарының схемасында үш немесе төрт секцияның, ал кейбір ВЛ80р жаңартылған түрлерінде үш секцияның синхронды жұмысы қарастырылған. ВЛ80 электровозы секциясының механикалық бөлігі **екі бірдей екі осьті арбашықтардан** тұрады. Арбашық рамасы дәнекерлену арқылы құрастырылған, ал роликты айналшығы бар буксасы арбашық рамасымен сайлент-блоктармен (резиналы металдық шарнирлармен) жетектеме арқылы байланысқан. Тартым және тежеу күштері арбашықтан шанаққа шкворень арқылы беріледі. НБ-418К6 тартымдық электрқозғалқыштары (*ТЭҚ*) тікелей оське ілінген (тіреу-осьті іліну). Тартымдық қозғалқыш пен қос доңғалақ арасындағы тісті беріліс екі жақтамалы, көлбеу тісті, тәжі қатаң бекітілген тісті доңғалақтан тұрады. Қос доңғалақ диаметрі бандаждар жаңа кезде құжаты бойынша — 1250 мм, шектік өлшемдері — 1280—1290 мм болып келеді.

Әрбір секцияда келесідей негізгі жабдықтар орнатылған:
* машинист кабинасының төбесінде орналасқан тоққабылдағыш және ВОВ-25М басты сөндіргіші (*ГВ*);
* май сорғышы бар (*МН*) тартым трансформаторы, екі ВУК түзеткіш қондырғылары және ЭКГ-8Ж  басты контроллері (ВЛ80р электровозында ВУК түзеткіш қондырғылары және ЭКГ-8Ж басты контроллері екі ВИП-2200 түрлендіргіштерімен алмастырылған);
* көмекші машиналардың асинхронды қозғалтқыштары қоректенуі үшін үшінші фазаны (бірінші және екінші фаза ретінде қажеттілік орамдарының түйіндері қолданылады) өндіруші НБ-455А фаза ажыратқышы (*ФР*);
* құрылғыларды суыту және үрлеуге арналған 4 мотор-вентилятор (*МВ*);
* электровоздың барлық пневматикалық жүйесін сығылған аумен қамтамасыз етуші  КТ-6Эл мотор-компрессоры (*МК*).

## Түсініктемелер
* 

Санат:Электровоздар
Safari

**Safari** () — Apple корпорациясымен дамытылған және Mac OS X пен iOS операциялық жүйелердің құрамына кіретін браузер. 
Қолданушылар саны бойынша тұрақты төртінші орынға ие (2013 жылдың мамыр айындағы нарықтық үлесі -  7,89 %).

## Тарихы
Safari еркін таратылатын WebKit кодында қаланған. Берілген браузер Apple мен Microsoftтың Macintosh тұғырына арналған Internet Explorerдің көмегі туралы келісім шарттың мерзімі аяқталғанда жасалған. Көп кешікпей  Safari пайда болғаннан кейін Internet Explorer for Macтың жұмысы тоқтатылды.

## Mac OS X  ке арналған  Safari
* Алғаш рет Safari Mac OS X 10.3 Panther құрамына еніп, Mac OS X 10.4 Tiger ге қамсыздандырылатын жалғыз браузерге айналды.
* Mac OS X 10.6 нұсқасында Safari 4 браузері 64 разрядты болды.

## Сыртқы сілтемелер
* Басты бет Apple сайтында
* Mac үшін Safari ге қосымшалар 

## Дереккөздер


Санат:Ғаламтор шолғыштары
Үй құстары

thumb|right|300px|Әлемнің үй құстары
Үй құстарының еті мал етіне қарағанда жұмсақ, адам ағзасына жеңіл сіңеді, онда дәнекер тіні аз, қоректі ақуыз көп. Құс етінде дәрумен де көп. Құстың ішек-қарны қоректік заттарға бай, әрі жеңіл қорытылады. Піскен құс етін дастарханға бірнеше бөлікке бөліп қояды. 

## Үйрек
Үй үйрегінің етінде 49,8 пайызға дейін май, 15 пайызға дейін ақуыз болады. Әдетте үйректі тұтастай қуырады. Кәрі үйректі бұқтырып пісіреді. Үйректі қаз сияқты қуырады да, гарнирмен бірге береді.

## Қаз
Қазды 6 айлығында етке сояды. Қаз етінде 35 пайыз май, 16 пайыз ақуыз бар. Қаз майы – үсікті емдеуде шипалы зат. Қаздың мамығы, қауырсыны өте пайдалы.  

## Күркетауық
Үй құстары ішіндегі ең ірісі болып саналады. Қоразының салмағы 9–35 кг. Жаңа шыққан балапанының салмағы 50–55 грамм. Әр күркетауықтан жылына 90–100 жұмыртқа алынады, балапанын 28 күнде шығарады. Ауыл шаруашылығында оны ет алу мақсатында асырайды.  Оның еті дәмді, құрамында жеңіл қорытылатын протеин көп, ол 28 пайыз. Күркетауықтың еті өте дәмді.

Санат:Үй құстары
Санат:Құс шаруашылығы
Санат:Үй жануарлары
Санат:Ет
Қарқаралы округі

**Қарқаралы округі** — 1928-1930 және 1934-1936 жылдары болған Қазақ АКСР-інің әкімшілік-аумақтық бірлігі.

## Округ 1928—1930 жылдары
Қарқаралы округі 1928 жылы 17 қаңтарда Семей губерниясының бір бөлігінен құрылды. Аудан орталығы Қарқаралы қаласы болды. Округ 7 ауданға бөлінді:

* Абыралы ауданы. Орталығы — Үйтас шыңы.
* Ақсары ауданы. Орталығы — Бесоба мекені.
* Балқаш ауданы. Орталығы — Қарабұлақ мекені.
* Берікқара ауданы. Орталығы — Милыбұлақ мекені.
* Қу ауданы. Орталығы — Хлебородное ауылы.
* Шет ауданы. Орталығы — Қайрақты мекені.
* Шұбартау ауданы. Орталығы — Қотанемел мекені.

1929 жылдың жазында Балқаш ауданы Тоқырау ауданы болып өзгертілді. 14 желтоқсанда Ақсары ауданы таратылды.

1930 жылы 17 желтоқсанда Қазақ АКСР-інің барлық басқа округтары сияқты округ таратылып, оның аудандары республикалық билікке тікелей бағынуға берілді.

## Округ 1934—1936 жылдары
1934 жылы 4 шілдеде Алматы, Шығыс Қазақстан және Қарағанды облыстарының бөлігінен орталығы Қарқаралы қаласы болатын Қарқаралы округі құрылды. Ол 7 ауданға бөлінді:

* Абыралы ауданы. Орталығы — Қайнар ауылы.
* Баянауыл ауданы. Орталығы — Баянауыл ауылы.
* Жаңаарқа ауданы. Орталығы — Атасу ауылы.
* Қарқаралы ауданы. Орталығы — Қарқаралы қаласы.
* Қоңырат ауданы. Орталығы — Ақтоғай ауылы.
* Қу ауданы. Орталығы — Егіндібұлақ ауылы.
* Шет ауданы. Орталығы — Ақсу-Аюлы ауылы.

1935 жылы 9 қаңтарда Абыралы ауданы Шығыс Қазақстан облысына қайтарылды.

1936 жылы 29 шілдеде Қарқаралы округі жойылып, аудандары Қарағанды облысына берілді.

## Басшылары
Аудандық партия комитетінің басшылары
* Сұлтанғалиев 1928-1929
* Нұрсейітов Нұрғали 1933-1936

## Әдебиет
* 

## Дереккөздер

Санат:Қазақ АКСР округтары
Санат:Қазақстан тарихи облыстары
Санат:Қарағанды облысы тарихы
Бабыл математикасы

right|thumb|300px|<center>Бабыл кестесі (б. э. б. 1800–1600 жылдар шамасы)  <math>\sqrt{2} \approx 1 + 24/60 + 51/60^2 + 10/60^3</math><br /> = 1.41421296…</center>
Көне мысырда математиканың туумен қатар ертедегі Бабыл тұрғындары және шумерлер мен аккадтықтар өз алдарына өздерінің дербес математикасын жасап шығарды. Бұл халықтар сына сияқты сызықшалардан құралатын таңбалар арқылы күн көзіне қойғанда тастай қатайып қалатын, балшықтан жасалған саз балшықты тақталарға білімдерін жазып қалдырған. Мұндай балшық тақталар Бабыл жерінен мыңдап табылады.

## Бабыл сандары
Бабылдықтардың барлық математикалық жетістіктері жинақталып жазылған қырық төрт кестеден құралған бабылдықтардың математикалық энциклопедиясы табылған. Бұл энциклопедиядан бабылдықтардың сол ертегі заманда күнделікті мұқтаждықтары алға қойған практикалық есептерді:егіншілік,жер суаруды реттеу, сауда жасаудағы есептерді шешудің бірсыдырғы тиімді тәсілдерін білгендігі көрінеді.

Бабылдықтар астрономия ғылымының негізін салған.Бір аптаны жеті күнге бөлу,шеңберді 360 градусқа, сағатты 60 минутқа, минутты 60 секундқа, секундты 60 терцияға солардан бізге мирас болып қалған. Жұлдыздарға қарап болашақты болжау, яғни астрология да солардың арасында туған.

Бабылдықтар санаудың негізіне қазіргідей 10-дық жүйе емес,көп жағдайда арифметиканың аса қиын амалы - бөлу амалын жеңілдететін 60-тық санау жүйесін қолданған. Мысалы:1 574 640 санын алпыстық жүйеде өрнектесек:1 603+57 602+46 60+40,яғни қосындысы 424000 етіп жазылады.

Әрбір өлшеуіш алдыңғысынан 60 есе артық болып келіп отыратын  өлшеуіштер мен таразылар жүйесін де солар жасаған.Біздің қазіргі кездегі уақыт өлшемдеріміз -сағатты,минутты және секундты 60 бөлікке бөлуіміз содан басталады.

Бабылдықтар екінші дәрежелі теңдеулерді, ал арнаулы кестелер арқылы үшінші дәрежелері теңдеулерді шеше білген.

## Түсініктемелер
* Математика - "Ой гимнастикасы"

Санат:Ирак ғылымы
Санат:Ежелгі Бабыл
Санат:Математика тарихы
Қабанбай батыр ескерткіші (Талдықорған қаласы)

**Қабанбай батыр ескерткіші** – Жетісу облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген монументтік өнер ескерткіші.

## Орналасқан жері
Талдықорған қаласы, Н. Назарбаев даңғылы, қаланың шығыс шетінде.

## Сипаты
Ескерткіш 2009 жылы орнатылып, сол жылдың жиырма төртінші қыркүйегінде ашылған. Ескерткіштің авторлары: сәулетші – Қабай Баулуков,  мүсіншілер – Мәлік  Жүнісбай, Болат Құсайынов.
Биіктігі 5 м, салмағы 5 тоннаны құрайтын ескерткіш тұғыры граниттен, ескерткіш қоладан құйылып жасалған. Қабанбай батыр бес қаруын асынып тұр. Мемориалдық тұғырда «Қаракерей Қабанбай (Ерасыл) 1692-1770 жж.» деген жазу бар.

## Дереккөздер

Санат:Жетісу облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Жетісу облысы сәулеті
Санат:Жетісу облысы ескерткіштері
Наурызбай батыр ескерткіші (Алматы облысы Қарасай ауданы)

нобай|оңға|Наурызбай батыр ескерткіші

Шапырашты Наурызбай батырдың 2006 жылы 300 жылдық мерейтойына орай Алматы облысының Қарасай ауданының аумағындағы биік төбе басына ескерткіш орнатылды. 

Алыстан менмұндалап, ерлік пен өрлікке, бірлік пен берекеге шақырып тұрған алып ескерткіштің ашылуына елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев арнайы келген. Ескерткіш жобасының авторы: Қ. Жарылқапов, мүсінші Н. Далбай, тас кесу жұмыстары - В. Черепанов. Ескерткіш 2006 жылдың 16-шы қыркүйегінде ашылды.

## Дереккөздер


Санат:Ескерткіштер
Қарасай батыр ескерткіші (Қаскелең қаласы)

нобай|оңға|Қарасай батыр ескерткіші

**[[Қарасай батыр]] ескерткіші** — 2006 жылы Қаскелең қаласында Қарасай батыр рухына арналып орнатылған. Тапсырыс беруші аудандық әкімдік. Авторы мүсінші Қазбек Жарылқапов, Нұрлан Даубай. Тарихи деректер Қарасай аудандық тарихи-өлкетану мұражайында сақталған. Биіктігі 6 м 34см, тастан жасалған.

## Дереккөздер


Санат:Ескерткіштер
Boeing 707

**Boeing 707** — төртқозғалтқышты реактивті жолаушы ұшағы. 1950-жылдары жобалынып жасалды. Британдық DH-106 Comet, кеңестік Ту-104 және француздық Sud Aviacion Caravelle ұшақтарымен бірге әлемдегі алғашқы реактивті жолаушы ұшақтарының бірі.

Ұшақтың 367-80 модельді прототипі алғаш рет 1954 жылы 15 шілдеде ұшты. Алғашқы тәжірбиелі 707-120 ұшағы 1954 жылы 20 желтоқсанда алғаш ұшты. Барлығы 1010 әр түрлі модификациядағы 707 ұшағы өндірілді. 707-120 ұшағының коммерциялық қолдаынысын алғаш болып Pan American World Airways әуе тасымалдаушысы 1958 жылы 26 қазанда бастады.

Қазіргі таңда жүк тасымалдаушы Boeing 707 және ұшақтың әскери нұсқалары (KC135) әлі қолданылып келеді, әрі олардың қолданысы 2040 жылға дейін жалғастырылмақ. Негізінен олар AWACS радиоэлектронды барлау жүйесінде қолданылып келеді.

## Дереккөздер


Санат:Boeing ұшақтары
Санат:Жолаушы ұшақтары
Мұқағали Мақатаев әдеби-мемориалды мұражайы (Райымбек ауданы Қарасаз селосы)

нобай|оңға|Мұқағали Мақатаев мұражайы
Мұқағали Мақатаевтың әдеби - ескерткіш мұражайы 1991 жылы қыркүйекте Қазақ КСР Министрлер кабинетінің 544 қаулысымен Ұ. Қарамановтың қол қоюымен ашылды. Бүкілодақтық байқауда «Алтын медаль» жүлдесін жеңіп алған С. Фазылов пен Б. Кәрімовтың жасаған мұражай жобасы таңдап алынып, 60 жылдық мерейтойында лентасы ілінді. Аудандық партия комитетінің Бірінші хатшысы Б. Сабаншиев мұражай қадасын қақты. Аудан әкімі Қаһарман Мұхтарұлы Күдер ол кезде құрылыс жұмысын басқарып, бас маман ретінде адал тер төгіп, қызмет жасады. Колхоз бастығы Тұрсын Шорманов пен селолық Совет төрағасы Ж. Өтеевтер де өз үлесін қосты. Мұражай халыққа қызмет етіп, елдің, жердің рухани демеушісі, жас ұрпақтың жебеушісі болып келеді. 

Мұражайдың алдына 1991 жылы Какимов Қадыржан мен Алжар Мүсірепованың көркемдеуімен, ақынның кеудесінен кескінделген тас мүсіні бейнеленіп қойылды. 

Қарасаз ауылындағы М. Мақатаевтың  әдеби- мемориалды мұражайы 1991 жылы 4 шілдеде ашылған. Мұражайда 734 экспонат бар, негізгі қоры 548, қосымша қоры -186. Негізгі қорда М. Мақатаевтың өзі пайдаланған кітаптар, өлеңдерінің қолжазбалары, насыбай шақшасы, шахмат тастары мен тақтасы, жеке гигиеналық заттары, өзі киген киімдері, портфелі, папкасы, т.б. заттары сақтаулы. 

2011 жылы ақынның  әдеби-мемориалды мұражайына күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді Барлығы 177 млн. теңге бөлініп, қосымша конференц зал салынған. Музей кеңселік жиһаздар мен жаңа технологиялық аудио-бейне, дыбыс-жарық құрал – жабдықтарымен қамтамасыз етілген. Мүражай директоры – Өтеев Жұмаш, жоғарғы білімді, журналист, мұқағалитанушы. Мұражайда 6 қызметкер жұмыс істейді.  

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұражайлары
Алматы облысының таңбасы

нобай|оңға|Алматы облысының таңбасы
«Елтаңба» - «герб» немістің *Ербе* – «мұра» деген сөзінен шыққан, мұрагерлік ерекшелеу белгісін – иесінің тарихи дәстүрлерін көрсетіп тұратын символикалық мағына берілген заттар мен сұңғаттардың үйлесімін таңбалайды. Елтаңбаның тікелей негізін рулық  отбасылық меншік белгілері – славяндарда тудар межелер таңбалар түріктер мен маңғолдарда таңба салды. «Таңба» термині бәрінен бұрын көне түрік қағанатында қолданыла бастады.
---- 
Алматы облысы **таңбасының** композициялық негізі – «күнді» бейнелейтін сәуле шашып тұрған дөңгелек. Дөңгелектің ортасында спираль тәріздес етіп салынған қанатты барыс пен бүркіт басты көреген құс  - самұрық бейнеленген. Бұл құс – Сақ заманында қазына- байлықтардың күзетшісі.
---- 
Екі бейненің сабақтастығы адамгершілік құтқарушы күшінің, жанкештіліктің киелі құс – бүркіт туралы көне евразиялық  аңыздың жаңғырығы ] аспанның атап айтқанда оттың, күн күшінің және аспаннан немесе қасиетті таудан жерге сауықтыру қабілеті бар өмір ағашының жас бұтақтарын әкелген мәңгіліктің бейнесі болып табылады. 
----
Қанатты барыс – бейбітшілік пен тәртіп сақшысының тыныштық, айбындылық пен ерліктің символы. Барыс – Жетісу жерінің ерекшелігін бейнелейді. Спираль – эманацияның ұлы жасаушы күшінің айғағы, айналып тұратын көк күмбезінің, күн қозғалысының, жыл мезгілдері ауысуының, Жер айналасының бейнесі болып табылады.
 
Таңба екі бояумен: Қазақстан Республикасы елтаңбасы сипатымен алтын және ашық көк түсте берілген. Ашық көк – аспан мен теңіздің көрінісі – заңғар мен тұңғиықтың, сондай-ақ ол – жетілгендіктің, тұрақтылықтың, әділеттіліктің, берілгендіктің және абырой, ар, намыстың белгісі.
----
Күн тәріздес алтын түс даңқты, құдіретті күшті, сенімді, салмақтылықты, тұтастықты  паш етеді. БҰЛ – өмірдің көрінісі. Таңба евразия өнерінің дәстүрінде жасалған. Сыртқы дөңгелекте «Алматы облысы» - деп жазылған, ал олардың арасында екі, жеті бұрышты жұлдыз салынған. Жеті саны және сыртқы дөңгелектегі ала сызық ішкі дүниенің киелілігін қорғаудың нышаны. Алматы облысы Таңбасында өткен дәуірдің, бүгінгі күннің тек алға ұмтыла дамуының таңдаулы символдары және осы аймақтың тұрғындарына арналған жарқын болашақ сипатталған.
## Дереккөздер


Санат:Алматы облысы
Санат:Қазақстан мемлекеттік рәміздері