open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ақбұлақ (Аягөз ауданы)

**Ақбұлақ** — Абай облысы Аягөз ауданы, Тарлаулы ауылдық округі құрамындағы темір жол бекеті.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 73 км-дей жерде орналасқан.

   

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Ақкілет

**Ақкілет** — Абай облысы Аягөз ауданы, Ақшатау ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан солтүстік-батысқа қарай 39 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Жалдама

* Жалдама (өзен) – Шалқартеңіз алабындағы өзен.
* Жалдама (ауыл) - Амангелді ауданы елді мекені.
Архангель ауылдық округі (Қызылжар ауданы)

**Архангель ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Архангельское, Новокаменка ауылдары кіреді. Орталығы – Архангельское ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1918 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы ауылдық округтері
Төленді

**Төленді** — Абай облысы Аягөз ауданы, Нарын ауылдық округі құрамында болғаны ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 43 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 61 адам (2009).

Санат:Аягөз ауданының таратылған елді мекендері
Шұбартөс

**Шұбартөс** — Абай облысының Аягөз ауданы, Сарыарқа ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 88 км-дей жерде. 

      

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданының таратылған елді мекендері
Ащысай ауылдық округі

**Ащысай ауылдық округі**:

* Ащысай ауылдық округі – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Ащысай ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы, Шыңғырлау ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Ащысай ауылдық әкімдігі – Түркістан облысы Кентау қалалық әкімдігіндегі әкімшілік бірлік.
Ақшоқы (Аягөз ауданы)

**Ақшоқы** — Абай облысы Аягөз ауданы, Тарбағатай ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2024 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 112 км-дей жерде.

   

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданының таратылған елді мекендері
Әбден

**Әбден** — Абай облысының Аягөз ауданы, Тарбағатай ауылдық округінің құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 105 км-дей жерде.

 

Санат:Аягөз ауданының таратылған елді мекендері
Ақши (Ақши ауылдық округі)

**Ақши** — Абай облысы Аягөз ауданындағы ауыл, Ақши ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 51 км-дей жерде.

 

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Батпақ (ауыл)

**Батпақ** — Абай облысы Аягөз ауданы, Мамырсу ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде, Аягөз өзенінің оң жақ аңғарында орналасқан.

   

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Қарабұлақ (Майлин ауылдық округі)

**Қарабұлақ** — Абай облысының Аягөз ауданы, Майлин ауылдық округі құрамында болған ауыл (2013 жылы таратылған). 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан.

## Халқы
Тұрғыны 17 адам (2009).

Санат:Аягөз ауданының таратылған елді мекендері
Көшкентал (Абай облысы)

**Көшкентал** — Абай облысы Аягөз ауданы, Аягөз қалалық әкімдігі құрамындағы темір жол айрығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 17 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Дэвид Бениофф

**Дэвид Бениофф** (, 1970 жылы, Нью-Йоркте д.к.) — америкалық жазушы, сценарийші және теле-продюсер. Ол HBO арнасындағы көпшілікке танымал "Тақтар ойыны" телесериалын жасаушыларының бірі және шоураннері.

## Өмірбаяны
Дэвид Фридман () Нью-Йорк қаласында дүниеге келді. Ол Барбара (Бениофф) пен «Goldman Sachs» фирмасының бұрынғы басшысы Стивен Фридманның ұлы. Есейген кезде ол Дэвид Фридман есімімен аталатын өзге де жазушылармен шатастырмас үшін өз тегін анасының қыз кезіндегі Бениофф тегіне ауыстырды, Ол жанұядағы екі баладан кейінгі кенжесі.
Ол Дартмут колледжінің түлегі. 22 жасында, ол түнгі клуб күзетшісі және Бруклинде, Нью-Йоркте Поли Преп орта мектебінде ағылшын тілі мұғалімі болып жұмыс атқарды. Қосымша Ирвайндегі Калифорния университетінде оқыды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Дэвид Бениофф  Authortrek.com

Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Д. Б. Уайсс

**Дэниел Бретт Уайсс** (; 1972 жылы, 23 сәуірде д.к.) — америкалық сценарийші, жазушы. Оның «Lucky Wander Boy» атты дебюттік романы  (2003) компьютерлік ойындар туралы болды. Сценарийші ретінде, Уайсс  ғылыми фантастикалар және фэнтези жанрындағы әртүрлі шығармаларды киноға түсіру жұмыстарына қатысты. Ол Джордж Мартиннің "Мұз бен от жыры" атты романдар желісі бойынша Дэвид Бениоффпен бірігіп түсірген фэнтэзилік "Тақтар ойыны" сериалы арқылы көпшілікке танылды.

## Өмірбаяны
Уайсс Чикагода туып-өсіп, Уэслиан университетін аяқтады. Сондай-ақ, ол Дублиндегі Тринити колледжінде ирланд әдебиеті саласындағы философия магистрі және Айова университетінде *Iowa Writers' Workshop* жобасы аясында шығармашылық жазу бағытындағы бейнелеу өнері магистрі атанды.

Уайсстің дебюттік романы «Lucky Wander Boy» 2003 жылы шықты.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Қосағаш ауылдық округі (Абай облысы)

**Қосағаш ауылдық округі** – Абай облысы Аягөз ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Қосағаш ауылы. Округ құрамында болған ''Егіндібұлақ'', ''Қарабұлақ'' ауылдары 2013 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы ауылдық округтері
Жорға (ауыл)

**Жорға** — Абай облысы Аягөз ауданы, Малкелді ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды. 2013 жылға дейін Жорға ауылдық округінің орталығы болған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан қиыр солтүстік-батысқа қарай 282 км-дей жерде, Жорға тауының солтүстік-шығысында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 492 адам (243 ер адам және 249 әйел адам) болса, 2009 жылы 132 адамды (64 ер адам және 68 әйел адам) құрады.    

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданының таратылған елді мекендері
Қарабұлақ (Ақшәулі ауылдық округі)

**Қарабұлақ** — Абай облысы Аягөз ауданы, Ақшәулі ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 67 км-дей жерде, Ақшәулі тауының батыс беткейінде орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Ақбұлақ ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

**Ақбұлақ ауылдық округі** – Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақбұлақ, Күнгей-Бөкенбай, Теріскей-Бөкенбай ауылдары кіреді. Орталығы – Ақбұлақ ауылы. Округ құрамында болған *[[Майтерек]]* ауылы 2014 жылы, ''Алтай'' ауылы 2019 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Марқакөл ауданы ауылдық округтері
Қараағаш (Абай облысы)

**Қараағаш** — Абай облысы Аягөз ауданындағы ауыл, Қараағаш ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Аягөз қаласынан шығысқа қарай 40 км-дей жерде. 

## Дереккөздер
 

Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Ақбұлақ ауылдық округі (Түркістан облысы)

**Ақбұлақ ауылдық округі** – Түркістан облысы Сайрам ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақбұлақ ауылы кіреді. Орталығы – Ақбұлақ ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Сайрам ауданы ауылдық округтері
Ақбұлақ ауылдық округі (Аршалы ауданы)

**Ақбұлақ ауылдық округі** – Ақмола облысы Аршалы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақбұлақ, Ақтасты ауылдары кіреді. Орталығы – Ақбұлақ ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Аршалы ауданы ауылдық округтері
Ақжар ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

**Ақжар ауылдық округі** – Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақжар, Жаңалық, Жаңатілеу ауылдары кіреді. Орталығы – Ақжар ауылы. Округ құрамында болған *[[Сағындық]]* ауылы 2024 жылы таратылды.

## Дереккөздер

Санат:Тарбағатай ауданы ауылдық округтері
Ақжар ауылдық округі (Абай облысы)

**Ақжар ауылдық округі** – Абай облысы Үржар ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақжар, Амангелді, Қарамойыл ауылдары кіреді. Орталығы – Ақжар ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Үржар ауданы ауылдық округтері
Ақжар ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Ақжар ауылдық округі** – Павлодар облысы Май ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Үлкен Ақжар ауылы кіреді. Орталығы – Үлкен Ақжар ауылы. 2004 жылы округ құрамында болған *Шоқпар* ауылы таратылды.

## Дереккөздер

Санат:Май ауданы ауылдық округтері
Қарақұм (Абай облысы)

**Қарақұм** — Абай облысы Аягөз ауданы, Қопа ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан ортылығы – Аягөз қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 142 км-дей жерде. 

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Ақжар ауылдық округі (Түркістан облысы)

**Ақжар ауылдық округі** – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақжар, Бағыж ауылдары кіреді. Орталығы – Ақжар ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы ауылдық округтері
Ақжар ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Ақжар ауылдық округі** – Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақжар ауылы кіреді. Орталығы – Ақжар ауылы. Округ құрамында болған *[[Таңшапағы]]* ауылы 2018 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1807 адамды (955 ер адам және 852 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қармақшы ауданы ауылдық округтері
Ақсу ауылдық округі (Жамбыл облысы)

**Ақсу ауылдық округі** – Жамбыл облысы Шу ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақсу, Оразалы батыр ауылдары кіреді. Орталығы – Ақсу ауылы.

 

## Дереккөздер

Санат:Шу ауданы ауылдық округтері
Ақсу ауылдық әкімдігі

**Ақсу ауылдық әкімдігі** — Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Ақсу ауылы. Округ құрамында болған ''Сапақ'' ауылы 2019 жылы таратылып, Ақсу ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Біржан сал ауданы ауылдық округтері
Ақсуат ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Ақсуат ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақсуат ауылы кіреді. Орталығы – Ақсуат ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1099 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Тимирязев ауданы ауылдық округтері
Ақсуат ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Ақсуат ауылдық округі **– Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Махамбетов ауылы кіреді. Орталығы – Махамбетов ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 10100 адамды (5101 ер адам және 4999 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Ақсуат ауылдық округінің негізі 1928 жылы қаланған. Ауыл алғашқы ауыл шаруашылық артельдерін ұжымдық шаруашылықтарды ұйымдастыруға қатысқан Жанбосынов Ешпанның атымен Ешпан ауылдық кеңесі аталған. 1928-1932 жылдар аралығында құрылған майда серіктестіктер 1934 жылы төртінші ауылдық кеңесі бойынша Жасқайрат, Жаңатұрмыс, Киров, Қызылорақ, Қызылқұм, Қара қожа, Батбаққара ұжымдық шаруашылықтары болып ұйымдасқан. 1938 жылы мамыр айында бұл 7 шаруашылық біріктіріліп, 3 шаруашылыққа (Жасқайрат, Жаңатұрмыс, Киров) айналды. 1950 жылы бұл үшеуі біріктіріліп, іргелі шаруашылық Киров ұжымшары болып құрылды. 1972 жылы Киров ұжымшары көкөніс және сүт өндіретін кеңшарға айналды. Кеңестер Одағы ыдырағаннан кейін 1992 жылдан бастап жекешелендіру кеңінен етек ала бастады. Кеңшар Қаратабан, Жаңадария, Бесарық, Қырықбайтақ деп аталатын 4 ұжымдық кәсіпорындарға бөлінді. Олар бидай, күріш, көкөніс, жоңышқа егумен және мал шаруашылығымен айналысты. 1993 жылдың ақпан айында ХХІ шақырылған халық депутаттарының облыстық кеңесінің ХІ сессиясының қаулысымен Сырдария ауданы Киров ауылдық кеңесі Ақсуат ауылдық кеңесі болып аталды. 1994 жылдан бастап Киров кеңшары Кеңестер Одағының батыры Жақыпбек Маханбетов ауылы болып аталды. 1997 жылы маусым айында облыстық мәслихат және облыс әкімдігінің шешімімен Сырдария ауданы таратылып, Ақсуат ауылдық округі Қызылорда қаласына қарады. Қызылорда қаласы әкімінің 2003 жылғы 28 шілдедегі №3052 санды шешімімен Ақсуат ауылдық округінің жер көлемі – 18230 гектар болып бекітілді.

## Дереккөздер

Санат:Қызылорда қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Сатай (Абай облысы)

**Сатай** — Абай облысы Аягөз ауданы, Бидайық ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан батысқа қарай 147 км-дей жерде, Бақанас өзенінің сол жақ аңғарында орналасқан.

## Халқы
Тұрғыны 66 адам (2009).

Санат:Аягөз ауданының таратылған елді мекендері
Ақтау ауылдық округі (Тасқала ауданы)

**Ақтау ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақтау, Ақкүтір, Қараой, Қызылбас ауылдары кіреді. Орталығы – Ақтау ауылы.  

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1044 адамды (535 ер адам және 509 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Тасқала ауданы ауылдық округтері
Ақтау ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Ақтау ауылдық округі** – Павлодар облысы Железин ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақтау, Жолтаптық ауылдары кіреді. Орталығы – Ақтау ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Железин ауданы ауылдық округтері
Ақсу ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Ақсу ауылдық округі** – Қызылорда облысы Жалағаш ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақсу ауылы кіреді. Орталығы – Ақсу ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1676 адамды (856 ер адам және 820 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жалағаш ауданы ауылдық округтері
Қарасу (Аягөз ауданы)

**Қарасу** — Абай облысы Аягөз ауданы, Қопа ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан ортылығы – Аягөз қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 128 км-дей жерде. 

## Халқы
Тұрғыны 51 адам (2009).

Санат:Аягөз ауданының таратылған елді мекендері
Аққұм ауылдық округі (Жамбыл облысы)

**Аққұм ауылдық округі** – Жамбыл облысы Талас ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Аққұм ауылы кіреді. Орталығы – Аққұм ауылы.

  

## Дереккөздер

Санат:Талас ауданы ауылдық округтері
Аққұм ауылдық округі (Төле би ауданы)

**Аққұм ауылдық округі** – Түркістан облысы Төле би ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Аққұм, Жаңаұйым, Момынай ауылдары кіреді. Орталығы – Момынай ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Төле би ауданы ауылдық округтері
Бауман ауылдық әкімдігі (Қостанай облысы)

**Бауман ауылдық әкімдігі** – Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бауман ауылы кіреді. Орталығы – Бауман ауылы. Округ құрамында болған ''Королёвка'' ауылы 2019 жылы таратылған соң, Бауман ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылды.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 840 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұзынкөл ауданы ауылдық округтері
Баянауыл ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Баянауыл ауылдық округі** – Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Баянауыл, Шонай ауылдары кіреді. Орталығы – Баянауыл ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Баянауыл ауданы ауылдық округтері
Бауман ауылдық әкімдігі (Ақмола облысы)

**Бауман ауылдық әкімдігі** — Ақмола облысы Егіндікөл ауданындағы әкімшілік бірлік. 2013 жылға дейін *Бауман ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Бауман ауылы. Округ құрамында болған *Жолан* ауылы 2010 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Егіндікөл ауданы ауылдық округтері
Берёзов ауылдық округі (Батыс Қазақстан облысы)

**Берёзов ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы әкімшілік бірлік болған округ. 2019 жылы таратылған. Округ орталығының тұрғындары түсініксіз жағдайда жаппай улануларына байланысты 2017 жылы іргелес ауылдарға көшірілген.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына ''Берёзовка'' ауылы және Сұлусай т. ж. айрығы кірген. Орталығы – Берёзовка ауылы болған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1488 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөрлі ауданының таратылған ауылдық округтері
Бестөбе ауылдық әкімдігі

**Бестөбе ауылдық әкімдігі** – Қостанай облысы Қамысты ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бестөбе ауылы кіреді. Орталығы – Бестөбе ауылы. Округ құрамында болған *Оразқопа* ауылы 2014 жылы таратылған соң, Бестөбе ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылды.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 841 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қамысты ауданы ауылдық округтері
Бестөбе ауылдық округі (Ақмола облысы)

**Бестөбе ауылдық округі** – Степногорск қалалық әкімдігі аумағындағы бірлік. 

Құрамына Подхоз ауылы кіреді. 

Тұрғыны 0,1 мың адам. 

Орталығы – Подхоз ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Степногорск қалалық әкімшілігі ауылдық округтері
Буревестник ауылдық әкімдігі

**Буревестник ауылдық әкімдігі** – Қостанай облысы Науырзым ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Буревестник ауылы кіреді. Орталығы – Буревестник ауылы. Округ құрамында болған ''Ақбұлақ'' ауылы 2017 жылы таратылған соң, ауылдық округ Буревестник ауылдық әкімдігі болып қайта құрылды.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1740 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Науырзым ауданы ауылдық округтері
Бөген ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Бөген ауылдық округі** – Қызылорда облысы Арал ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бөген, Қарашалаң ауылдары кіреді. Орталығы – Бөген ауылы. Округ құрамында болған *[[Көне Бөген]]* ауылы 2018 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1759 адамды (932 ер адам және 827 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арал ауданы ауылдық округтері
Бөген ауылдық округі (Бәйдібек ауданы)

**Бөген ауылдық округі** – Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Екпінді, Жиенқұм, Сарқырама, Шалдар ауылдары кіреді. Орталығы – Шалдар ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Бәйдібек ауданы ауылдық округтері
Веселов ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

**Веселов ауылдық округі** – Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Веселовка, Заречное ауылдары кіреді. Орталығы – Веселовка ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданы ауылдық округтері
Весёлов ауылдық округі (Ақмола облысы)

**Весёлов ауылдық округі** – Ақмола облысы Сандықтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Байдалы, Жыланды, Новосёловка ауылдары кіреді. Орталығы – Байдалы ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Сандықтау ауданы ауылдық округтері
Ақкөл (Абай облысы)

**Ақкөл** — Абай облысы Бесқарағай ауданы, Глухов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бесқарағай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 35 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 14 адам (2009).

Санат:Бесқарағай ауданының таратылған елді мекендері
Жыланды (Бесқарағай ауданы)

**Жыланды** — Абай облысы Бесқарағай ауданы, Канонер ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бесқарағай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 39 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Бесқарағай ауданы елді мекендері
Возвышен ауылдық округі (Мағжан Жұмабаев ауданы)

**Возвышен ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019 жылы құрамына таратылған "Александров ауылдық округінен" 2 елді екен қосылды. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Александровка, Возвышенка, Малая Возвышенка ауылдары кіреді. Орталығы – Возвышенка ауылы. Округ құрамында болған ''Алуа'', ''Изобильное'' ауылдары 2024 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3184 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы ауылдық округтері
Григорьев ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Григорьев ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімішілік құрамы
Құрамына Трудовое, Григорьевка, Көктерек, Кенжеғалы ауылдары кіреді. Орталығы – Трудовое ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1311 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Аққайың ауданы ауылдық округтері
Григорьев ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Григорьев ауылдық округі** – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңақала, Набережное ауылдары кіреді. Орталығы – Набережное ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданы ауылдық округтері
SWMM

**Storm Water Management Model** (қысқаша.  SWMM)  

## Тарихы
Бұл гидро-гидравликалық модель 1970 жылдары АҚШ-та қоршаған ортаны қорғау агенттігінің қолдауымен құрылған болатын. SWMM қалалық жағдайдағы ағынның сапалық және сандық мәселелерінің компьютерлік моделі. Бұл модель қоршаған ортаны қорғау агенттігінің су ортасын модельдеу үшін жасаған модельдерінің ішіндегі ең үздік модельдерінің бірі болып табылады. SWMM 1969-1971 жылдар аралығында бас компьютерге арналған бағдарлама ретінде жасалған болатын. Алайда модельдің сандық жүйесі келесіде шыққан жаңа компьютерлдер жүйесіне жақсы ауыстырылды. Жаңартулар 1975, 1981, 1988 Жылдарда жасалған болатын. Соңғы 4.3 нұсқасы 1994 жылы 16-биттік MS-DOS операциондық жүйесіне арналып жасалған болатын. Орегон штатының университетінің  профессоры Уэйн Хюбер өз күшімен бағдарламаның бірнеше жаңа нұсқаларын шығарған болатын. Оның соңғы нұсқасы SWMM 4.4Н, 2002 жылдың наурыз айында шыққан болатын. Алайда олар FORTAN бағдарламалау тілінде жазылған және ешбірінде пайдаланушы интерфейсі немесе графикалық қамтамасыз ету болмаған. Мәліметтерді енгізу мен шығару тек ASCII кодировкалық кестесімен іске асырылған болатын.
Бірнеше жылға созылған жобалау жұмыстарынан кейін EPA 2003 жылы SWMM5 бағдарламасының бета нұсқасын жасап шығарған болатын. Алайда пайдалануға жарайтын толық нұсқасы тек 2004 жылдың бірінші тоқсанында ғана шыққан болатын. Жаңа компьютерлермен жұмыс жасауды қамтамасыз ететін SWMM5 С++ программалау тілінде жазылған болатын. Жаңадан пайдаланылған объектілі-ориентирленген программалау тілі болаштағы жаңартуларды оңайлатып, жұмыс жылдамдығын анағұрлым жаңартқан болатын. Жаңа негізгі код үшінші жақтарға программаға керекті өзгертулерді енгізуге мүмкіндік беру мен қатар пайдаланушы интерфейсін енгізуге мүмкіндік берді.
## Дереккөздер

Санат:Гидрология
Возвышен ауылдық округі (Ғабит Мүсірепов ауданы)

**Возвышен ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Возвышенка, Брилёвка, Григорьевка, Стерлитамак, Чернозубовка ауылдары кіреді. Орталығы – Возвышенка ауылы. Округ құрамында болған ''Құйған'' ауылы 2024 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1162 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы ауылдық округтері
Долон

**Долон**, *Дөлен* — Абай облысы Бесқарағай ауданындағы ауыл, Долон ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бесқарағай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 28 км-дей жерде, Ертіс өзенінің оң жақ аңғарында орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Бесқарағай ауданы елді мекендері
Достық ауылдық округі (Абай облысы)

**Достық ауылдық округі** – Абай облысы Жаңасемей ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Достық, Шақаман ауылдары кіреді. Орталығы – Шақаман ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Жаңасемей ауданы ауылдық округтері
Достық ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Достық ауылдық округі** – Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігі аумағындағы бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Береке, Достық, Төртқұдық, Пограничник ауылдары және Спутник, Тасқұдық темір жол бекеттері кіреді. Орталығы - Достық ауылы. 2000 жылы округ құрамына қысқартылған Парамонов ауылдық округі қосылды. 2004 жылы Пограничный ауылдық округінің құрамында болған *№1 бөлімше* таратылды. 2013 жылы қысқартылған Пограничный ауылдық округінің ауылдары (Пограничник (орталығы), Тасқұдық, Спутник) қосылды. Округ құрамында болған *[[Парамоновка бөлімшесі]]* 2025 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Ақсу қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Достық ауылдық округі (Шардара ауданы)

**Достық ауылдық округі** – Түркістан облысы Шардара ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Достық ауылы кіреді. Орталығы – Достық ауылы.

**''<small>Кестеде кішірек жазумен тиесілі ауыл маңындағы тұрғылықты тұрғындары ұлттық санақ қорытындысына енген мекен-жайлар көрсетілген.</small>**'

## Дереккөздер

Санат:Шардара ауданы ауылдық округтері
Дружба ауылдық әкімдігі

**Дружба ауылдық әкімдігі** – Қостанай облысы Қамысты ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Дружба ауылы кіреді. Орталығы – Дружба ауылы. Округ құрамында болған *Ақбай* ауылы 2008 жылы таратылған соң, Дружба ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылды.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 462 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қамысты ауданы ауылдық округтері
Егіндікөл ауылдық округі (Батыс Қазақстан облысы)

**Егіндікөл ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Егіндікөл ауылы кіреді. Орталығы – Егіндікөл ауылы. Округ құрамында болған *[[Жігерлен]]* ауылы 2011 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 755 адамды (404 ер адам және 351 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қаратөбе ауданы ауылдық округтері
Егіндікөл ауылдық округі (Ақмола облысы)

**Егіндікөл ауылдық округі** – Ақмола облысы Егіндікөл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Егіндікөл ауылы. Округ құрамында болған *Степняк* ауылы 2006 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Егіндікөл ауданы ауылдық округтері
Ертіс ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Ертіс ауылдық округі** – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ертіс ауылы кіреді. Орталығы – Ертіс ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Ертіс ауданы ауылдық округтері
Есіл ауылдық округі (Қарағанды облысы)

**Есіл ауылдық округі** – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы әкімшілік бірлік. 2004 жылға дейін *Красноармейск ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Есіл, Колхозное ауылдары кіреді. Орталығы – Есіл ауылы.

 

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы ауылдық округтері
Есіл ауылдық округі (Астрахан ауданы)

**Есіл ауылдық округі** — Ақмола облысы Астрахан ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Зелёное, Степное, Шілікті ауылдары  кіреді. Орталығы – Зелёное ауылы.

## Тарихы
2018 жылы Бесбидайық ауылдық округінің құрамында болған *[[Бесбидайық]]* ауылы таратылды. 2019 жылы округ құрамына таратылған Бесбидайық ауылдық округінің Степное ауылы енді.

## Дереккөздер

Санат:Астрахан ауданы ауылдық округтері
Есіл ауылдық округі (Жақсы ауданы)

**Есіл ауылдық округі** – Ақмола облысы Жақсы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ишимское, Қазақстан, Монастырка ауылдары кіреді. Орталығы – Ишимское ауылы. Округ құрамында болған ''Баубек батыр'' ауылы 2006 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Жақсы ауданы ауылдық округтері
Есенгелді ауылдық округі (Қарағанды облысы)

**Есенгелді ауылдық округі** – Қарағанды облысы Абай ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Есенгелді, Пахотное ауылдары кіреді. Орталығы – Есенгелді ауылы. Округ құрамында болған *Сегізінші ауыл* ауылы 2011 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) ауылдық округтері
Жібек жолы ауылдық округі (Сарыағаш ауданы)

**Жібек жолы ауылдық округі** – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Диқан баба, Жаңақұрылыс, Жаңатұрмыс, Жібек жолы, Зортөбе, Қарабау, Сарқырама ауылдары кіреді. Орталығы – Жібек жолы ауылы. Округ құрамында болған *[[Сөк-Сөк]]* ауылы 2023 жылы таратылды.

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы ауылдық округтері
Жібек жолы ауылдық округі (Сайрам ауданы)

**Жібек жолы ауылдық округі** – Түркістан облысы Сайрам ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жібек жолы, Машат, Сиқым ауылдары кіреді. Орталығы – Жібек жолы ауылы. 

## Дереккөздер

Санат:Сайрам ауданы ауылдық округтері
Қоянбай (Абай облысы)

**Қоянбай** — Абай облысы Бесқарағай ауданы, Ерназар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бесқарағай ауылынан солтүстік-батысқа қарай 78 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Бесқарағай ауданы елді мекендері
Полянка (Абай облысы)

**Полянка** — Абай облысы Бесқарағай ауданы, Ерназар ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бесқарағай ауылынан солтүстік-батысқа қарай 69 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 19 адам (2009).

Санат:Бесқарағай ауданының таратылған елді мекендері
Жамбыл ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Жамбыл ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жамбыл, Есперлі, Қараағаш ауылдары кіреді. Орталығы – Жамбыл ауылы. Округ құрамында болған ''Амангелді'', ''Суаткөл'' ауылы 2024 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1317 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) ауылдық округтері
Жамбыл ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Жамбыл ауылдық округі** – Павлодар облысы Аққулы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Әйтей, Жамбыл, Жаңатаң ауылдары кіреді. Орталығы – Жамбыл ауылы. 2017 жылы *Широкое* ауылы таратылды.

## Дереккөздер

Санат:Аққулы ауданы ауылдық округтері
Жамбыл ауылдық округі (Келес ауданы)

**Жамбыл ауылдық округі ** – Түркістан облысы Келес ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ащыкөл, Байғабыл, Бекбота, Қалғансыр, Майдабозай ауылдары кіреді. Орталығы – Бекбота ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Келес ауданы ауылдық округтері
Жамбыл ауылдық округі (Мақтаарал ауданы)

**Жамбыл ауылдық округі** – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Абай, Жамбыл, Кеңесшіл, Көкпарсай ауылдары кіреді. Орталығы – Кеңесшіл ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Мақтаарал ауданы ауылдық округтері
Жамбыл ауылдық округі (Бәйдібек ауданы)

**Жамбыл ауылдық округі** – Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жамбыл, Жүзімдік, Қызылжар, Тасқұдық, Шыбыт ауылдары кіреді. Орталығы – Жамбыл ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Бәйдібек ауданы ауылдық округтері
Жамбыл ауылдық округі (Ақмола облысы)

**Жамбыл ауылдық округі** – Ақмола облысы Сандықтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қызыл Қазақстан, Приозёрное ауылдары кіреді. Орталығы – Приозёрное ауылы. Округ құрамында болған *Берёзовка* ауылы 2009 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Сандықтау ауданы ауылдық округтері
Жангелдин ауылдық округі (Ұлытау облысы)

**Жангелдин ауылдық округі** – Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Байқоңыр ауылы кіреді. Орталығы – Байқоңыр ауылы. Округ құрамында болған ''Қызылүй'', ''Талдықұдық'' ауылдары 2025 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 515 адамды (271 ер адам және 244 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы ауылдық округтері
Жаркөл ауылдық округі (Жангелді ауданы)

**Жаркөл ауылдық округі** – Қостанай облысы Жангелді ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Тәуіш, Сарысу, Тентексай, Тоқанай ауылдары кіреді. Орталығы – Тәуіш ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1732 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жангелді ауданы ауылдық округтері
Жаңажол ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Жаңажол ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңажол, Жаңаталап, Кеңес ауылдары кіреді. Орталығы – Жаңажол ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 930 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы ауылдық округтері
Жаңажол ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Жаңажол ауылдық округі** – Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бүркітті, Қарашоқы, Мәшһүр Жүсіп ауылдары кіреді. Орталығы – Мәшһүр Жүсіп ауылы. 2004 жылы *Топбасы*, 2005 жылы *Ербай* ауылы таратылды.

## Дереккөздер

Санат:Баянауыл ауданы ауылдық округтері
Жаңажол ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Жаңажол ауылдық округі** – Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Дүр Оңғар ауылы кіреді. Орталығы – Дүр Оңғар ауылы. Округ құрамында болған *[[Ысмайыл тамы]]*, ''Шалқар'' ауылдары 2018 жылы таратылған. 

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2147 адамды (1120 ер адам және 1027 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қармақшы ауданы ауылдық округтері
Жаңақала ауылдық округі (Батыс Қазақстан облысы)

**Жаңақала ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңақала ауылы кіреді. Орталығы – Жаңақала ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 9325 адамды (4643 ер адам және 4682 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жаңақала ауданы ауылдық округтері
Жаңақала ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Жаңақала ауылдық округі** – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Әбдіғаппар хан ауылы кіреді. Орталығы – Әбдіғаппар хан ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 411 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Жаңақұрылыс ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Жаңақұрылыс ауылдық округі** – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңақұрылыс, Қоржынкөл, Покровка, Тегістік ауылдары кіреді. Орталығы – Қоржынкөл ауылы. Округ құрамында болған *[[Пахомовка]]* ауылы 2015 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Тереңкөл ауданы ауылдық округтері
Жаңақұрылыс ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Жаңақұрылыс ауылдық округі** – Қызылорда облысы Арал ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңақұрылыс ауылы кіреді. Орталығы – Жаңақұрылыс ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 765 адамды (406 ер адам және 359 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арал ауданы ауылдық округтері
Железин ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Железин ауылдық округі** – Павлодар облысы Железин ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Аққайың, Железинка, Захаровка, Моисеевка, Пятирыжск ауылдары кіреді. Орталығы – Железинка ауылы.  

## Дереккөздер

Санат:Железин ауданы ауылдық округтері
Sid Meier's Civilization IV

**Sid Meier's Civilization IV** — қадамдық стратегия жанрыдағы видео ойын.

2009 жылы IGN сайты Civilization IV ойынын ең үздік 25 компьютерлік ойындардың арасындағы 3-ші орынға қойды.

## Ойын барысы
Ойын басында ойыншы өзіне қалаған карта түрін, климатын, көлемін, теңіз деңгейін, ойын жылдамдығын, күрделілік деңгейін, мемлекетін, оның елбасын, елбасының есімін, мемлекет атауын, халық атауын таңдай алады. Әр ойыншы ойынды б.з.б. 4000 жылда "қоныстанушы" және "жауынгер" атты юниттерімен бастайды. "Қоныстанушы" юниті ойын басталған жерде мемлекет елордасын құра алады. Жаңа қала құрған кезде ойыншы оны өзі қалағанынша атай алады. Сонымен қатар, ойыншы ойын барысында қала атауын қашанда өзгерте алады.

## Парадигмалар

## Өркениеттер
Бұл ойын өзіне тән елбасылары, юниттері, қалалары бар 18 өркениетті ұсынады.

## Діндер
Дінді тарату үшін "Дін таратушы" атты арнайы юнит құрылды.

"Ұлы пайғамбар" дін құрылған мемлекетте киелі ғибадатхананы сала алады.

## Дереккөздер
* "Өркениет" хикаялары

## Сілтемелер
* Sid Meier's Civilization IV ресми сайты
Жетікөл ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Жетікөл ауылдық округі** – Қызылорда облысы Сырдария ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жетікөл ауылы кіреді. Орталығы – Жетікөл ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 644 адамды (340 ер адам және 304 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырдария ауданы (Қызылорда облысы) ауылдық округтері
Бурабай (Абай облысы)

**Бурабай** — Абай облысы Бородулиха ауданы, Дмитриев ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бородулиха ауылынан солтүстікке қарай 18 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Бородулиха ауданы елді мекендері
Алексеевка (Абай облысы)

**Алексеевка** — Абай облысындағы Бородулиха ауданы, Құнарлы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бородулиха ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 68 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Бородулиха ауданының таратылған елді мекендері
Переменовка

**Переменовка** — Абай облысы Бородулиха ауданындағы ауыл, Переменов ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бородулиха ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 38 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Бородулиха ауданы елді мекендері
Ремки

**Ремки** — Абай облысындағы Бородулиха ауданы, Переменов ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Тарихы
Мариенбург ауылының негізін 1900 жылы Еділ бойынан қоныс аударған немістер қалаған. Еділ колониясы Мариенбургтың атымен аталды. 1917 жылға дейін Томбы губерниясының Змейногорск уезіне қарасты Успен болысының католиктік ауылы. 1926 жылы ауылдық кеңестің орталығы кооперативтер дүкені, май картелі, бастауыш мектеп, қызыл бұрыш, сауатсыздықты жою орынжайы, кітапхана, оқу үйі болды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бородулиха ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 39 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Бородулиха ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстандағы немістердің елді мекендері
Жүзімдік ауылдық округі

**Жүзімдік ауылдық округі** – Түркістан облысы Келес ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақсу, Бірлесу, Жүзімдік, Оңтүстік ауылдары кіреді. Орталығы – Жүзімдік ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Келес ауданы ауылдық округтері
Қызылтай

**Қызылтай ** (2018 жылға дейін — *Вознесеновка*) — Абай облысы Бородулиха ауданы, Степной ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бородулиха ауылынан солтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 98 адам (48 ер адам және 50 әйел адам) болса, 2009 жылы 58 адамды (29 ер адам және 29 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бородулиха ауданының таратылған елді мекендері
Заречный ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Заречный ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Чириковка, Қараағаш, Луговое ауылдары кіреді. Орталығы – Чириковка ауылы. Округ құрамында болған ''Жаңалық'', ''Орталық'' ауылдары 2019 жылы, ''Алқа'', *[[Гурьяновка]]* ауылдары 2024 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1793 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) ауылдық округтері
Заречный ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Заречный ауылдық округі** – Қостанай облысы Қостанай ауданындағы әкімшілік бірлік. 1998 жылға дейін *Абай ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Заречное, Абай, Новосёловка, Осиновка, Ырысбай, Талапкер ауылдары кіреді. Орталығы – Заречное ауылы.	

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 7725 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қостанай ауданы ауылдық округтері
Иванов ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Иванов ауылдық округі** — Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ивановка ауылы кіреді. Орталығы – Ивановка ауылы. Округ құрамында болған ''Үлгі'' ауылы 2024 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1107 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Аққайың ауданы ауылдық округтері
Иванов ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Иванов ауылдық округі** – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ивановка ауылы кіреді. Орталығы – Ивановка ауылы. Округ құрамында болған ''Новоспасовка'' ауылы 2025 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Тереңкөл ауданы ауылдық округтері
Ильич ауылдық округі (Қарағанды облысы)

**Ильич ауылдық округі** – Қарағанды облысы Абай ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жон, Тасзаемка, Юбилейное ауылдары кіреді. Орталығы – Юбилейное ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) ауылдық округтері
Құркелес ауылдық округі

**Құркелес ауылдық округі** – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы әкімшілік бірлік. 2008 жылға дейін *Ильич ауылдық округі* деп аталды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақниет, Ақ үй, Алғабас, Дастан, Еңкес, Жаңаарық, Жаңаталап, Жылысу, Келес, Құлтума, Құркелес, Нұрлыжол, Ортатөбе ауылдары кіреді. Орталығы – Ақниет ауылы. Округ құрамында болған ''Бесқұдық'' ауылы 2023 жылы таратылды.

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы ауылдық округтері
Қоғамдық қауіпсіздік тұжырымдамасы

*Қоғамдық қауіпсіздік тұжырымдамасы (ҚҚТ)*' — жеке адамды және **[[қоғам]]ды** **[[қауіпсіздік]]пен** қамсыздандыру мақсатында ұйымдастырылған **[[тұжырымдама]]**. Сонымен қатар, **ҚҚТ** дегеніміз — дүниеге және әлемге қатысты белгілі бір көзқарастар жиынтығы. Бұл жерде "қауіпсіздік" сөзі ең күрделі мағынада қолданылып тұр. Яғни осы тұжырымдама адамды және қоғамды дүниетанымдық, тарихи, деректік, қаржылық, гендік, әскери және т.б. қауіпсіздіктермен қамсыздандырады..

Дүниетанымдық қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері Құдай Жазмышы, діндер, Құдай жайлы тұжырымдамалар жайлы сөз қозғап, олардың дұрыс және бұрыс жақтарын түсіндіреді.

Тарихи қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері тарихи оқиғаларға саралау жасап, сол оқиғаларға ҚҚТ көзқарасын дәрістер арқылы жеткізеді. ҚҚТ-да қазіргі кездегі және болып кеткен оқиғалар сипаттамасының көбісі әдейі өзгертілді деген ұстаным бар.

Деректік қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері теледидар қарауды шектеу, компьютерлік ойындарға елікпеу және т.б. кеңестер береді. Себебі, теледидардағы жаңалықтар адамға жалған ақпарат береді және керексіз сазға еліктеткізеді, ал компьтерлік ойындар адам назарын аудартады және уақытты босқа кеттірткізеді.

Қаржылық қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері қаржылық, экономикалық үдерістердің қалай жүріп жүргені жайлы ақпарат таратады.

Гендік қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері ГМА-лық, кондитерлік өнімдермен қоректенбеуге, алкоголдік ішімдіктерді ішпеуге, темекілерді тартпауға, есірткілерді және кейбір дәрі-дәрмектерді қолданбауға кеңес береді. ҚҚТ-ның гендік қауіпсіздікпен қамсыздандыруы адамға денсаулық сақтауға, табиғатты қорғауға, салауатты өмір салтын ұстануға жол ашады.

Әскери қауіпсіздікпен қамсыздандыру үшін ҚҚТ мүшелері болған және болып жатқан соғыстардың мәнісін тыңдаушыларына түсіндіреді.

## Қоғамды басқарудың жалпыланған құралдары
**Қоғамды басқарудың жалпыланған құралдары (ҚБЖҚ)** — қоғамның дамуына әсер ететін құралдар жиынтығы. Олар 6 бастапқылыққа бөлінеді:
* 1 бастапқылық — **Дүниетанымдық бастапқылық**. Құдай Жазмышы, діндер және Құдай жайлы тұжырымдамалар, методологиялар, идеологиялар.
* 2 бастапқылық — **Тарихи бастапқылық**. Жылнамалар, тарихи оқиғаларының сипаттамасы.
* 3 бастапқылық — **Деректік бастапқылық**. Бұқаралық ақпарат құралдары, фильмдер, ақпараттық технологиялар.
* 4 бастапқылық — **Қаржылық бастапқылық**. Қаржылық, экономикалық үдерістер.
* 5 бастапқылық — **Гендік қару бастапқылығы**. ГМА-лық, кондитерлік өнімдер, алкоголдік ішімдіктер, темекілер, есірткілер, дәрі-дәрмектер.
* 6 бастапқылық — **Әскери қару бастапқылығы**. Жаппай жою қарулары (химиялық, биологиялық, ядролық) және т.б. қарулар..

## Дереккөздер
Берёзов ауылдық округі (Глубокое ауданы)

**Берёзов ауылдық округі** – Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы әкімшілік бірлік. 2018 жылға дейін *Калинин ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Берёзовка ауылы кіреді. Орталығы - Берёзовка ауылы. Округ құрамында болған ''Красная Заря'' ауылы 2018 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданы ауылдық округтері
Калинин ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Калинин ауылдық округі** – Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019-жылы құрамына қысқартылған "Юбилейный ауылдық округінен" 1 елді мекен қосылды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Береговое, Нагорное, Юбилейное ауылдары кіреді. Орталығы – Береговое ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3009 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бейімбет Майлин ауданы ауылдық округтері
Құртай ауылдық округі

**Құртай ауылдық округі** (2009 жылға дейін — *Степной ауылдық округі*) – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Степное, Ракитное ауылдары кіреді. Орталығы - Степное ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 778 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Тимирязев ауданы ауылдық округтері
Құнарлы ауылдық округі

**Құнарлы ауылдық округі** – Абай облысы Бородулиха ауданындағы әкімшілік бірлік. 2016 жылға дейін *Ленин ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Песчанка, Жарбұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Песчанка ауылы. Округ құрамында болған ''Алексеевка'', ''Жаңа Васильевка'', ''Мурзово'' ауылдары 2018 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Бородулиха ауданы ауылдық округтері
Ленин ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Ленин ауылдық округі** – Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ленин, Жаңақой, Заозёрное ауылдары кіреді. Орталығы – Ленин ауылы. Округ құрамында болған *[[Байқайың]]* ауылы 2023 жылы таратылды.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1448 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Фёдоров ауданы ауылдық округтері
Песчанка (Абай облысы)

**Песчанка** — Абай облысындағы Бородулиха ауданындағы ауыл, Құнарлы ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бородулиха ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 58 км-дей жерде.

## Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың 30-жылдары ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде қаланған. 1959-96 жылдары асыл тұқымды шошқа өсіретін Ленин атындағы кеңшардың орталығы болған. Кеңшар негізінде Песчанкада және округтегі ауылдарда шаруа қожалықтары құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Бородулиха ауданы елді мекендері
Степной ауылдық округі (Абай облысы)

**Степной ауылдық округі** – Абай облысы Бородулиха ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Шелехово, Орловка ауылдары кіреді. Орталығы – Шелехово ауылы. Округ құрамында болған ''Троицкое'' ауылы 2018 жылы, *[[Қызылтай]]* ауылы 2019 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Бородулиха ауданы ауылдық округтері
Бике ауылдық округі

**Бике ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы әкімшілік бірлік. 2021 жылға дейін *Ленин ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бике, Дачное, Октябрь ауылдары кіреді. Орталығы – Бике ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 729 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданы ауылдық округтері