open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мұстақым Сәленұлы Қабдірашев

**Мұстақым Сәленұлы Қабдірашев** - 1970 жылы 2 қазанда Гурьев қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Қабдірашев Сәлен, зейнеткер, өрттен қорғау инспекторы болып жұмыс істеген, ІІБ майоры. Анасы - Әменова Рысты, зейнеткер, ЖКО бухгалтері болып жұмыс істеген.
Атырау мұнай және газ институтының өнеркәсіптік-азаматтық құрылыс факультетін бітірген (1997), құрылысшы-инженер; X. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің дене тәрбиесі және спорт факультетін бітірген (2004), спорт жаттықтырушысы. «Таэквондо - бұл өнер және спорт», «Кемелденуге бастар жол», «Жастар есірткіге қарсы» және т.б. мақалаларының авторы.
Орысжәне ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан).
*1991-1995 жылдары - ҚЖБ-7 құрылысы бойынша шебер жөндеуші. 
*1996 жылдан - «Искорка» ДПК спорт нұсқаушысы, «АНПЗ» АҚ таэквондодан жаттықтырушысы.
*1992 жылдан бері - Атырау облысы №1 ОІБЖСМ таэквондадан ҚР аға жаттықтырушысы. 
*2000 жылдан - таэквондодан Ұлттық құрама командасының аға жаттықтырушысы. «Қазақстан Таэквандо федерациясы» РБҰ Атырау филиалының мүшесі (1992-2005). ҚР ұлттық құрама командасының аға жаттықтырушысы. Спортшылар - Олимпиадалық ойындардың қола жүлдегері, Әлем чемпионаты Шылманов Арманды; Азия ойындарының қола жүлдегері Аманқұлов Әнуарбекті; Азияның 2 мәрте чемпионы, Әлем чемпионатының қола жүлдегері Нүркина Лияны және басқаларды тәрбиелеген. ҚР таэквандодан Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2001). «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2008); ҚР Премьер-министрінің құрмет грамотасымен (2001); Олимпиада ойындарының қола жүлдегерін дайындаған үшін сыйлықпен (Пекин, 2008) марапатталған.

Діни көзқарасы - дәстүрлі ісләм.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан болашақта бейбітшілік пен келісімнің, халықтар достығы мен бүкіл әлем діндерінің және тұрақты дамушы елдің үлгісіне айналады».
Хоббиі - спорт.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарих, ұлттық дәстүрлері.

Үйленген. Жұбайы - Жауырова Венера, ТЖ агенттігінің
инспекторы. Қыздары - Сәленова Әзиза (1998 жылы туған),
Сәленова Шахадат (2004 жылы туған); ұлы - Сәленов Исламбек
(2002 жылы туған).

Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Мұсабек Қапанұлы Қапанов

**Мұсабек Қапанұлы Қапанов** - 1947 жылы 5 қазанда Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Ново-Канайка ауылында туған. Қазақ. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының спорт факультетін бітірген (1973), жаттықтырушы-оқытушы. Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*1969 жылдан - «Қайрат» ЕСҚ Орталық кеңесі спорт мектебінің еркін күрестен жаттықтырушы-оқытушы.
*1990 жылдан бері - Алматы қаласы Республикалық спорт колледжінің еркін күрестен жаттықтырушы-оқытушы. ҚазКСР чемпионы (1968-1970) Нәдірбеков Мәлікті тәрбиелеген. Еркін күрестен КСРО спорт шебері. ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1979). ҚР Құрметті спорт қайраткері (2007).

Үйленген. Жұбайы - Серікова А.С., зейнеткер. Қыздары - Айнаш (1972 жылы туған), Айман (1975 жылы туған); ұлы - Алмас (1974 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:1947 жылы туғандар
Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар
Санат:КСРО балуандары
Санат:Қазақстан спорт шеберлері
Санат:Еркіс күрес жаттықтырушылары
Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Қазақстан чемпиондары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Ремиттеу

**Ремиттеу** - борышты шетел валютасымен өтеу
әдісі. Мұндайда борышқор
ұлттық валюта рыногында
өз елінің валютасына шетел валютасын (траттаны,
чекті, телеграф аударылымын) сатып алады да, оның
несие жөніндегі берешегін
өтеу есебіне несие берушіге
жібереді. Қазіргі жағдайда ремиттеу халықаралық
есеп айырысулардың дербес әдісі ретінде өзінің іс
жүзіндегі маңызын жойған,
тек валюта операциялары
мен халықаралық жеке есеп
айырысу формаларының
құрамдас бөлігі болып табылады.

## Дереккөздер


Санат:Банк терминдері
Санат:Экономика
Майра Арғынбекова

**Арғынбекова Майра** 1961 жылы 2 мамырда Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының Шорға ауылында туған. Қазақ.

Әкесі- Кизатов Қалам (1917-1976), жүргізуші болып жұмыс істеген. Анасы - Кәрімова Күлпаш (1928-1998), сатушы болып жұмыс істеген.

Өскемен музыкалық училищесінің вокал бөлімшесі факультетін бітірген (1986), хор, академикалық хор, эстрадалық ансамбль әртісі.

1978 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының Ақжар театрында автоклуб меңгерушісі. 1982 жылдан - Өскемен музыкалық училищесінің студенті. 1987 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы Мариногорск ОМ ән пәнінің мұғалімі. 1989 жылдан - Мәдениет үйінің қызметкері (Мариногорск). 2002 жылдан бері - Жамбыл атындағы Шығыс Қазақстан облыстық драма төатрының актері.

Мәдениет қайраткері (2009).

Тұрмыс құрған. Жұбайы - Арғынбеков Серікбек Алдабергенұлы (1958 жылы туған), «Тоқтаров» ЖК басқарушы механигі.
Ұлдары - Арғынбеков Талап Серікбекұлы (1986 жылы туған), Алдабергенов Дарын Серікбекұлы (1992 жылы туған);
қызы - Арғынбекова Әйгерім Серікбекқызы (1987 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Виктор Валентинович Аввакумов

**Виктор Валентинович Аввакумов**. 1956 жылы 21 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы Белоусовка кентінде туған. Орыс. 

Әкесі - Аввакумов Валентин Васильевич (1927 жылы туған), зейнеткер, геолог болып жұмыс істеген. Анасы - Аввакумова Любовь Ивановна (1936-1999), геолог. 

Алтай мемлекеттік мәдениет институтының мәдени-ағарту жұмыстарының әдістемесі және оны уйымдастыру, көпшіліктік ойын-сауық және қойылымдар режиссурасы факультетін бітірген (1992), мәдени-ағарту жұмыстарын ұйымдастырушы-әдіскер, көпшілік ойын-сауық қойылымдарының режиссері. Орыс және неміс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан). 1975 жылдан - А. Александров атындағы Қызыл тулы ән және би ансамблінің әртісі. 1985 жылдан - Павлодар облыстық кәсіподақтары мәдени орталығының директоры. 1997жылдан бері- А.П. Чехов атындағы Павлодар облыстық орыс драмасы театрының директоры-көркемдік жетекшісі. А. Чеховтың «Шағала», А. Островскийдің «Банкрот», С. Беловтың «Бумеранг», т.б. спектакльдерін қойған. Қазақстан Театр қайраткерлері одағы басқармасының мүшесі (2003 жылдан). 

«Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (2000). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2005). Әскери атағы - старшина.

Үйленген. Жұбайы - Аввакумова Екатерина Васильевна (1960 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Ұлдары - Аввакумов Валентин (1984 жылы туған), Аввакумов Дмитрий (1987 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:21 қыркүйекте туғандар
Санат:1956 жылы туғандар
Санат:Глубокое ауданында туғандар
Санат:Алтай мемлекеттік мәдениет институты түлектері
Санат:Қазақстан режиссёрлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Алма Бақытқызы Асқарбекова

**Алма Бақытқызы Асқарбекова** 1962 жылы 16 мамырда Павлодар облысы Қашыр ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Темешбаев Бақыт Шарапедінұлы, марқұм, автобаза директоры болған. Анасы - Ақмарова Майра Мұстафақызы, зейнеткер, мұғалім болған. А. Селезнев атындағы Алматы хореография училищесін бітірген (1980); Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының хореография факультетін бітірген (1998), педагог-хореограф. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1980 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театрының балет әртісі. 1990 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театрының балет солисі. 2004 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театрының балет репетиторы. 2005 жылдан бері - Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театрында балет труппасының оқытушы-репетиторы. ҚР Мәдениет министрлігінің Құрмет белгісімен (2001) марапатталған. Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген өнер қайраткері (2003). Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Өз елімді - Отанымды сүйемін, өз қалам - Алматыны сүйемін, оның жылдан жылға жақсарған үстіне жақсара беретініне сенемін».* Хоббиі - кітап оқу және жинау, тоқыма. Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс классикасы, Л.Н. Толстой. Тұрмыста. Жұбайы - Өтебалиев Абай Халелұлы (1950жылы туған), кәсіпкер. Қызы-Асқарбекова Майра Саматқызы (1989 жылы туған), Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театр балетінің әртісі.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан балет әртістері
Санат:1962 жылы туғандар
Есенгелді Дауытұлы Дүйсенбаев

**Есенгелді Дауытұлы Дүйсенбаев** (15.11.1956, РКФСР, Орынбор облысы, Дамбар ауданы, Богоявленко ауылы) - солист, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Қазақ.

## Өмірбаяны
* Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының оркестрлік факультетін бітірген (1992), мамандануы «саксофон», концерттік орындаушы, оркестрдің солисі.
* 1991 жылдан бері - Ғ . Жұбанова атындағы Ақтөбе облыстық филармониясының директоры - көркемдік жетекшісі.
## Марапаттары
Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері.
## Отбасы

* Әкесі - Дүйсенбаев Дауыт, марқұм. Анасы - Дүйсенбаева Балдай, зейнеткер, сауда саласының қызметкері.
* Үйленген. Жұбайы - Омарова Зәмзагүл, Ғ. Жұбанова атындағы Ақтөбе облыстық филармониясында жұмыс істейді.
* Ұлы - Дүйсенбаев Дастан (2005 ж.т.).

## Дереккөздер


Санат:15 қарашада туғандар
Санат:1956 жылы туғандар
Санат:Дамбар ауданында туғандар
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Қазақстан музыканттары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Санат:Ақтөбе облыстық филармониясы тұлғалары
Раиса Қожабекқызы Мұсақожаева

нобай|Раиса Мусахаджаева

**Раиса Қожабекқызы Мұсақожаева** 
1954 жылы 1 қаңтарда Алматы қаласында туған. Қазақ. Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, профессор.

Әкесі - Мұсақожаев Қожабек, марқұм, Күрті қой өсіретін кеңшар директорының орынбасары болып жұмыс істеген. Анасы - Дүтбаева Рахиля, марқұм, үй шаруасымен айналысқан.

К. Байсейітова атындағы Республикалық орта мамандандырылған мектепті (1972) скрипка классы, оркестрдің әртісі
мамандығы бойынша; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1977), камералық ансамбльдің әртісі, оқытушы мамандығы бойынша; Н.А. Римский-
Корсаков атындағы Ленинград мемлекеттік консерваториясының аспирантурасын (1980) бітірген.
Қазақ ұлттық өнер университетінің академиялық профес-
соры (Астана қ., 1999 жылдан).

Скрипкаға арналған қазақша шығармалардың *«Педагогикалық репертуар хрестоматиясы»* оқу құралының авторы (2001).

Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі.
1975-1977 жылдары - Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы ҚР Мемлекеттік симфониялық оркестрінің әртісі. 1980 жылдан - Қарағанды музыкалық училищесінің оқытушысы. 1984 жылдан - К. Байсейітова
атындағы Республикалық орта мамандандырылған мектеп
директорының орынбасары.

1998 жылдан бері - Қазақ ұлттық музыка академиясының
проректоры (қазіргі Қазақ ұлттық өнер университет).
*«Ерен еңбегі үшін»* медалімен (2005) марапатталған.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ф. Рузвельт.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Болашаққа
сенімді»*.
Хоббиі - кітап оқу, саяхат жасау, шахмат ойнау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - Э.М. Ремарк, Ф.М. Достоевский,
О. Уайльд, Г. Гессе, Ш. Айтматов.
Ажырасқан. Қыздары - Сент-Луис Гүлнара, Капеу-Коханова Мадина

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:1954 жылы туғандар
Вексель реквизиті

**Вексель реквизиті** вексельді толтыру кезінде енгізілетін міндетті деректер жиынтығы. 
## Мінднтті түрде енгізілетін вексель реквизиттері
Міндетті түрде енгізілетін векселдiң реквизиттерi аудармалық және қарапайым векселдер туралы Бiркелкi заң туралы № 358 аудармалық және 1930 жылдың 7 маусымындағын № 1-шi қосымша болатын Женевалық конвенция қарапайым вексел туралы Бiркелкi заңмен орнатылған:
*құжаттың мәтiнiндегi вексель таңбасы;
*сөзсiз бұйрық немесе мiндеттеме нақтылы соманы төлеу;
*төлеушi және бiрiншi ұстаушының аты;
*ремитенттiң аты;
*мерзiм және төлеудi орын;
*векселдiң құрастыруын орыны мен уақыты және вексель берушiнiң қол қоюы.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Құнды қағаздар
Марат Сақанұлы Қапсалықов

**Марат Сақанұлы Қапсалықов** 1949 жылы 7 қазанда Семей облысы Үржар ауданы Ново-Троицк ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Қапсалықов Сақан Ақатұлы, марқұм, жұмыскер болған. Анасы - Қапсалықова Сақай Есіркенқызы, марқұм, жұмыскер болған.
Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген
(1977), дене тәрбиесі және спорт оқытушысы.
Орыс және қазақ тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі  (2009 жылдан бері).

*1972 жылдан - Үржар БЖСМ волейболдан жаттықтырушысы. 
*1973 жылдан - М. Горький атындағы орта мектептің дене тәрбиесі мұғалімі. 
*1976 жылдан - Абай атындағы орта мектептің дене тәрбиесі мұғалімі. 
*1977 жылдан - Семей облыстық БЖСМ футболдан жаттықтырушысы. 
*1984 жылдан - Семей облыстық БЖСМ оқу-тәрбие ісі жөніндегі директордың орынбасары.
*2001 жылдан бері - ШҚО Үржар ОРМБЖМ директоры. Самбодан жасөспірімдер арасындағы әлөм чемпионы Әлдиев Думанды; жастар арасындағы 2 мәрте әлем чемпионы, грек-рим күресінен Азия ойындарының чемпионы Иманбаев Әсетті; студенттер арасындағы әлем чемпионы, И. Поддубный атындағы Гран-при турнирінің жеңімпазы Кебіспаев Алматты; И. Поддубный атындағы Гран-при турнирініңжеңімпазы Қоңыратов Ерболды; шаңғы жарысынан Азия ойындарының 5 мәрте чемпионы Яцкая Оксананы тәрбиелеген. ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2005). ҚР Құрметті спорт қайраткөрі (2007). ҚР Күрес федерациясының медалімен және алғыс хатымен (2007); ҚР білім беру саласындағы мінсіз шығармашылық еңбегі үшін ҚР Білім беру министрлігінің Құрмет грамотасымен (1995); ҚР Футбол федерациясының Құрмет белгісімен (2003); «ҚР дене шынықтыру және спортын дамытудағы еңбегі үшін» белгісімен (2010) марапатталған.

Діни көзқарасы - дінге сенуші.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлденген, дамыған, көпқырлы, білімді ел».
Хоббиі - балық аулау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Нүкебаева Жаңылғайша Нүкебайқызы
(1950 жылы туған), зейнеткер. Қыздары - Қапсалықова Аида
Маратқызы (1974 жылы туған), экономист.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:1950 жылы туғандар
Жүру бөлігінің жиегі

**Жүру бөлігінің жиегі** - жүру бөлігін енінен шектейтін сызық.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Қуанышбек Оболбекұлы Адылов

**Қуанышбек Оболбекұлы Адылов** () (1973 жылы 19 мамырда Қырғыз КСР Фрунзе қаласында туған) — көпшілікке «Махаббат бекеті» фильміндегі Орал рөлімен танымал қазақстандық актер.
* Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының театр факультетін бітірген (1995)
* Драма және қуыршақ театрының актері. 
* 1991 жылдан - Алматы қаласындағы Республикалық қуыршақ театрының актері. 
* 1995 жылдан - Алматы қаласында 31 арна бағдарламаларының авторы және жүргізушісі. 
* 1996 жылдан - «Сезам» үлкен қуыршақтар театрының актері, көркем жетекшісі (Алматы). 
* 2006-2008 жылдары - «Ақ Сарай» театр-мюзиклының актері, режиссері (Алматы). * 2004 жылдан бері - Республикалық неміс драма театрының жетекші актері. 
«Макбет», «Дай жару, Лорио», «Детектив каменного века», «Девушка и смерть», «Карлик Hoc» спектакльдерінде ойнайды. «Қазақфильм» киностудиясының «Махаббат бекеті» (Орал), «Жизнеописание юного аккордеониста» (Теңізші), «Влюбленный вор» (Дамир) кинофильмдеріне; «Арман қала» телехикаясына түскен. «Атыр май» әзіл-сықақ бағдарламасының және т.б. жүргізушісі. «Сезам» театрындағы - «Белоснежка и семь гномов», «Муха» спектакльдерінің режиссері. 

Үйленген. Жұбайы - Бексұлтанова Н. Қыздары - Адылова Әсел, Адылова Әсем.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан актерлері
Жақсылық Бәсімбеков

***Жақсылық Бәсімбеков*** (1893-1983), шопан, Социалистік Еңбек Ері (1948). Ұлы Қазан революциясына дейін байдың жалшысы болды. 1935 жылы Қарқаралы ауданындағы Томар ұжымшарына (Қарқаралы ауданы «Прогресс» кеңшары) мүшелікке еніп, осында аға шопан болып еңбек етті. 1947 жылы жоғары өндірістік көрсеткіштерге қолы жетті. Ордендермен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Басимбеко Жаксылык, Ел қаһармандары 

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Ғалым Мұхамедин

**Ғалым Мұхамедин** 
1952 жылы 20 мамырда Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы *«Достық»* кеңшарында туған. Қазақ.

Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан..

Әкесі - Мазбеков Мұхамедия (1910-1996), ҰОС ардагері, еңбек ардагері, агроном болып жумыс істеген. Анасы - Мазбекова Айман (1916-1996), тылдың ардагері.

Республикалық эстрада-цирк өнері студиясын (Апматы қ.,
1975) солист-аспапшы мамандығы бойынша; О.А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университетінің география
факультетін (1999) география және экология мұғалімі
мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*«[[Нұр Отан]]»*  партиясының мүшесі (2006 жылдан).
1969 жылдан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы
*«Достық»* кеңшарында әртүрлі жұмыстар істеген. 1971
жылдың қаңтар айынан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданының жанындағы №8 автоклуб меңгерушісі.
1971 жылдың тамыз айынан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы «Достық» кеңшарында әртүрлі жұмыстар
істеген. 1972 жылдың шілде айынан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы В.И. Ленин атындағы бөлімнің
тракторисі. 1973 жылдан - Республикалық эстрада-цирк
өнері студиясының оқушысы.

1975 жылдан бері - Т. Қалмағамбетов атындағы Жезқазған
филармониясының әртісі.
*«Қазақ тілі»* Жезқазған қалалық қоғамының мүшесі.
«Жігер» республикалық фестивалінің (1985); Ә. Қашаубаев
атындағы республикалық конкурстың (1988); Қарағанды
облысы әкімінің *«Халық әндерін үздік орындаушы»*
номинациясың лауреаты, *«Алтын қобыз»* иегері (2007).
ҚР Мәдениет министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2002); ҚР Президентінің алғыс хатын алған (2001).
Жезқазған қаласының Құрметті азаматы (2002). ҚР Еңбек
сіңірген әртісі (1995). Жезқазған қаласы мәдениетін дамытуға
қосқан үлесі үшін «Алтын кітап» кітабына енгізілді (2004).
Діни көзқарасы - атеист.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы -Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы -* «Бәсекеге
қабілетті, дамыған мемлекет»*.
Хоббиі - ұмыт болған қазақ халық әндерін жинап, насихаттау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Айтжанова Әлия Мұхамедиярқызы
(1952 ж. т.), Т. Қалмағамбетов атындағы Жезқазған филармониясының сөйлеу жанрының әртісі. Ұлы - Мұхамедин
Зухраб Ғалымұлы (1978 ж. т.); қыздары - Мұхамедина
Эльвира Ғалымқызы (1981 ж. т.); Мұхамедина Жанерке
Ғалымқызы (1990 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:1952 жылы туғандар
Тіреуіш

**Тіреуіш**- тораптармен агрегаттарды бекітуге арналған тіреуші тетік.

**Рессорлар тіреуіші** - рессорды бекіту үшін көліктің рамасының тиісті жеріне кранштейін
бекітіледі.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Шолпан Базарқызы Дүкембаева

**Дүкембаева Шолпан Базарқызы** - 
1961 жылы 12 қарашада Көкшетау облысы Чистополь ауданы Князевка ауылында туған. Қазақ.

Әкесі - Дүкембаев Базар Дүкембайұлы (1922 ж.т.), зейнеткер, ҰОС қатысқан, мал өсіруші болған. Анасы - Дүкембаева Күлшай Бөкенқызы (1927 ж.т.), зейнеткер, үй шаруасымен айналысқан.

Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокалдық-хор факультетін бітірген (1988), опера
және концерт әншісі, оқытушы.

Қазақ, орыс және итальян тілдерін біледі.

1980 жылдан - Көкшетау облыстық ғылыми-әдістемелік
орталығының әдіскері. 1981 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының студенті.

1988 жылдан бері - Ақмола облыстық филармониясының
солист-вокалисі.

«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл»
медалімен (2001); Қалалық мәдениет бөлімінің (1998),
Облыстық білім беру басқармасының (2002), Ақмола облысы әкімінің (2002), ҚР Президентінің (2007) құрмет грамоталарымен марапатталған. Ақмола облыстық балалар қорының (2000), Ақмола облыстық «Болашақ» балалар қорының (2003), Халықаралық балалар қорлары қауымдастығының (2003), Ақмола облыстық мәдениет
басқармасының (2001, 2002) алғыс хаттарын алған.

ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1996).

Діни көзқарасы - мұсылман.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Республиканың өркендеуі».

Хоббиі - спорт.

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи, музыка туралы әдебиет.

Ұлы - Базарбаев Алмас (1997 ж.т).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Төлеуғазы Төлеужанұлы Тұрсынқанов

**Төлеуғазы Төлеужанұлы Тұрсынқанов**; , Семей қаласында туған. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген (1979), бокстан жаттықтырушы. Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*1974 жылдан - Семей қаласы №5 балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бокстан жаттықтырушы.
*1996 жылдан - Семей қаласы олимпиадалық резервтегі балалар спорт мектебінде бокстан жаттықтырушы.
*КСРО Халықтары спартакиадасының жүлдегері (Ташкент, 1975).
Халықаралық санаттағы спорт шеберлері - А. Кривошеинді, Д. Жұмағүловты, Б. Манкеновты, А. Манкеновты; 9 КСРО спорт шеберін тәрбиелеген. КСРО спорт шебері (1975). Бокстан ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1982). Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ≪Бәрі де тамаша болады!≫ Ұлдары - Рустам (1976 ж. т.), Мансұр (1986 ж. т.); қыздары - Зухра (1981 ж. т.), Заида (1990 ж. т.).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан бокс жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:Алфавит бойынша боксшылар
Шайза Хабиболлақызы Ахметова

**Шайза Хабибуллақызы Ахметова** (1948 жылдың 8 наурызында Семей облысы Жарма ауданы Георгиевка (қазіргі Қалбатау) ауылында туған) — актриса, Қазақ КСР халық әртісі, Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі, Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі.

## Өмірбаяны
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік өнер институтының актерлік факультетін бітірген (1970). 

1970 жылдан бері - М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрында актриса. 

## Фильмографиясы
* М.Әуезов «Қара қыпшақ Қобыланды» (реж. Ә.Мәмбетов ) – Қарлыға, 
* М. Әуезов «Қарагөз» (реж. Ә. Мәмбетов) – Қарагөз, 
* М. Әуезов «Таңғы жаңғырык» (реж. Б. Омаров) – Қатша, 
* Қ. Аманжолов «Досымның үйленуі» (реж. Ж. Омаров) – Насихат, 
* Е. Домбаев «Біздің кластың қыздары» (реж. С. Асылханов) – Алма, 
* Ж. Аймауытов «Ғашықтық дерт» (реж. Қ. Сүгірбеков) – Күнікей, 
* Р. Мұқанова «Мәңгілік бала бейне» (реж. Б. Атабаев) – Ұзынқайша, 
* Т. Нұрмағанбетов «Ескі үймен қоштасу» (реж. Ә. Рахимов) – Кексе әйел, 
* А. Тасымбеков, Қ. Ысқақ «Кебенек киген арулар» (реж. Б. Атабаев) – Тұтқын әйел, 
* М. Мақатаев «Қош, махаббат» (реж. Б. Атабаев) – Сәлима, 
* О. Бодықов «Дала тұтқыны» (реж. Р. Сейтметов) – Айша, 
* Қ. Бекхожин «Ұлан асуы» (реж. Қ. Жетпісбаев) – Қалмақтың қызы, 
* Ш. Айтматов «Ана-Жер-ана» (реж. Ә. Мәмбетов) – Толғанай, 
* У. Шекспир «Ричард ІІІ» (реж. А. Пашков) трагедиясында – Анна 
* У. Шекспир «Кориолан» (реж. Ә. Мәмбетов) трагедиясында – Волумния, 
* У. Шекспир «Асауға-тұсау» (реж. О.И. Пыжова, Б.В. Бибиков) – Катарина, 
* М. Булгаков «Жендеттер» (реж. В. Мажурин) – Арманда Бежар, 
* Е. Шварц «Қар ханым» (реж. Ә. Рахимов) – Қар ханым, 
* Е. Шварц «Күл қыз, Күн қызы» (реж. С. Асылханов) – Өгей шеше, 
* Г. Лорка «Бернарда Альбаның үйі» (реж. Р. Сейтметов) – Адела, 
* Пиранделло «Өгей қыз» (реж. Р. Сейтметов) – Өгей қыз, 
* С. Ахмад «Келіндер көтерілісі» (реж. Р. Сейтметов) – Мухойя, 
* Шиллер «Генуядағы қастандық» (реж. Ф. Зольтер) – Джулия, 
* Г. Гауптман «Ымырттағы махаббат» (реж. Р. Андриасян) – Паола, 
* Б. Брехт «Тоғышардың тойы» (реж. Б. Атабаев) – Амели,
* Б. Жәкиев «Жүрейік жүрек ауыртпай» (реж. Е.Обаев) – Бәйбіше

## Фильмография
* «Қан мен тер» – Бәйбіше (реж. Ә. Мәмбетов, 1979),
* «Қосымша сауалдар» – Райхан,
* «Адам факторы» – Маргарэт,
* «Мергендер» – Ана,
* «Толған ай» – Айша,
* «Сардар» – Дәмеш (реж. Б. Қалымбетов, 2002)
* «Талисман иноходца» - Жена (режиссер Васильев М.),
* «Перекресток» - Ситора,
* «Қызымхана» - Сырғатай және т.б фильмдерде негізгі рөлдерді сомдады. 

## Жеке өмірі
Қазақ. Әкесі - Ахметов Хабибулла Мамақұлы, қызметкер, КОКП мүшесі, Ұлы Отан соғысының ардагері, Даңқ ордені, Қызыл жұлдыз, Отан соғысы, т.б. ордендердің иегері. 

Анасы - Тымақбаева Масфура Нұрғалиқызы, үй шаруасымен айналысады. 

Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - сөзжұмбақтар шешу, спортпен айналысу. Сүйіп оқитын әдебиеті - проза, классикалық әдеби шығармалар.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан театр актрисалары
Санат:Қазақстан халық әртістері
Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Аңсары Қаранейұлы Қаранеев

**Аңсары Қаранейұлы Қаранеев** - 1963 жылы 22 ақпанда Жамбыл облысы Шу қаласында туған. Қазақ.

Әкесі - Бекбосынов Қараней. Анасы - Кенжалинова Әсия Мәдиқызы.

Семей жүн-тері техникумын (1982), мал шаруашылығы өнімдерінің тауартанушысы; Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтын (1990), былғары-жүн бұйымдарының инженер-технологы; Қ.А. Иассауи атындағы Тараз мемлекеттік заң университетінің заң факультетін (2007) бітірген, заңгер.

Орыс, қазақ, түрік және ағылшын тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП аудандық филиалының саяси кеңес мүшесі.

* 1992 жылдан - жеке кәсіпкер. 
* 2000 жылдан - «ҚР Бильярд спорты федерациясы» АҚҰ президенті. Пирамидадан халықаралық комитеттің вице-президенті, Пирамидадан азиялық комитет президенті. 3 мәрте әлем чемпионы, Азия, Еуропа чемпионы Танабек Сағындықовты; әлем, Азия, Еуропа чемпионы Қаранеев Әлиханды; әлем чемпиондары Әуез Елубаев және Ернар Шымбаевды; күміс жүлдегер, әлем чемпионы Эмил Мударисовті тәрбиелеген. ҚР Еңбек сіңірген спорт қайраткері. Бильярд спортынан ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы. Шу қаласының Құрметті азаматы. «Астананың 10 жылдығы» медалімен марапатталған (2008).
* Діни көзқарасы - мұсылман.
* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жақсы, болашақта Қазақстанның барлық ұлт азаматтарының «құқығы сақталатын экономикалық және саяси дамыған мемлекет болуға анық мүмкіндігі бар».
* Хоббиі - футбол, күрес, бильярд.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - А. Құнанбаев, О. Хайям.

Үйленген. Жұбайы - Қаранеева Шолпан Байділдақызы (1965 жылы туған), әкімшілік директоры. Ұлдары - Қаранеев Әлихан (1990 жылы туған), Қаранеев Абылайхан (1994 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:1963 жылы туғандар
Санат:Шуда (Қазақстан) туғандар
Санат:Қазақстан бильярдшылары
Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан спорт қайраткерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Төбе (көлік)

**Төбе** - қардан, жаңбырдан қорғайтын бөлменің үстіңгі жеңілдетілген бөлігі.

* **Шанақтық төбесі** - каракстан және қаптаудан панельден тұратын автомобиль шанағының жоғарғы бөлігі.
* **Жылжымалы төбе** - шанақ төбесі, оның бөлігі бір шетке жылжи апады.
* **Жиналатын, бүктелетін төбе** - автомобильдің шанағының артқы бөлігінде жинала алатын жұмсақ су ібермейтін материалдан немесе катаң бөліктен тұратын шанақ төбесі.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Серік Секенұлы Апрымов

**Серік Секенұлы Апрымов** (1960 жылы 28 қазанда Семей облысының Ақсуат ауылында туған) - режиссер.

Әкесі - Апрымов Секен (1921-1982), судья болып жұмыс істеген. Анасы - Қажиева Күлшен (1923-1973), үй шаруасымен айналысқан.

* Алматы индустриалдық техникумын (1980) автомобиль тораптарының техник-механигі мамандығы бойынша; Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының кино режиссурасы факультетін (Мәскеу қ., 1989) кинорежиссер мамандығы бойынша бітірген.
* 1983 жылдан - «Қазақфильм» киностудиясында жүргізуші.1984 жылдан - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында кинорежиссердің ассистенті.
* 1989 жылдан бері - Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында қоюшы-режиссер (қазіргі - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ).
* Ресейлік «Ника» киноакадемиясының мүшесі (2005 жылдан).
* Қазақстан Жастар одағының лаурөаты (1992). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (1998).
* Үйленген. Жұбайы - Апрымова Гүлмира Шәмілқызы, атқарушы продюсер. Қызы - Апрымова Динара (1989 жылы туған); ұлы - Апрымов Әлішер (1990 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:28 қазанда туғандар
Санат:1960 жылы туғандар
Санат:Тарбағатай ауданында туғандар
Санат:Қазақстан режиссёрлері
Санат:Қазақстан Жастар одағы сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Қақпақ (көлік)

**Қақпақ** - кесе тәріздес немесе жиналатын жазық тетік, тесікті жабады.

* **Жүксалғыштың қақпағы** - жүк салатын жерді жабатын автомобиль шанағының бөлігі.
* **Жанармай багының қақпағы** - шығару және енгізу қалпақшалардан тұратын қақпақ, ол көліктің жанармай багінің құю мойнын тығыздап жабады.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Енвер Түркелери

**Енвер Түркелери** 1942 жылы 18 қазанда Болгарияның Қыржалы облысы Барыкци ауылында туған. Түрік. Әкесі - Түркелери Смайыл, марқұм. Анасы - Түркелери Селвер, марқұм. 
*Спорт академиясын бітірген (София, 1966), ауыр атлетикадан жаттықтырушы. 
*1966 жылдан - ауыр атлетикадан Болгария, Қыржалы қаласы облыстық спорт секциясы ≪Арда≫ спорт клубының бас жаттықтырушысы; ҚР бас жаттықтырушысы. 
*1989 жылдан - ауыр атлектикадан Түркия құрамасының бас жаттықтырушысы. 
*2005 жылдан бері - ауыр атлетикадан ҚР қүрамасының кеңесшісі, жаттықтырушы-кеңес берушісі. 
3 мәрте олимпиада чемпионы Наим Сүлейманоғлын; олимпиада чемпионы Халил Мутлуды; әлем және Еуропа чемпиондары Танер Сагирды, Нұрқан Таюланды; олимпиада чемпионы Илья Ильинді; Олимпиада ойындарының жүлдегерлері Ирина Некрасованы, Грабовецкая Марияны, Алла Важенинаны: Әлем чемпионатының чемпиондары мен жүлдегерлері (Гоянг, 2009) Подобедова Светлананы, Чиншанло Зүлфияны. Манеза Майяны, Седов Владимирді тәрбиелеген. Ауыр атлетикадан Болгария Еңбек сіңіргөн жаттықтырушысы. Ауыр атлетикадан Түркия Еңбек сіңірген жаттықтырушысы. «Құрмет≫ орденімен марапатталған (2009). Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, М.К. Ататүрік. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ≪Адам кадрлары өте көп, бай республика. 10 жылдан  кейін Қазақстан әлемнің ең озық 10 елінің қатарында болады≫. Хоббиі - балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. Тұл ер. Ұлы - Түркелери Несин, автоинженер.

## Дереккөздер


Санат:Ауыр атлетикадан жаттықтырушылар
Санат:1942 жылы туғандар
Санат:Түркия тұлғалары
Ілмек

**Ілмек**- «С»- тәрізді тетік тросты, арқанды жылдам іліп жалғауға қолданылатын бөлшек.

**Сүйреу ілмегі** - сүйреу тросын немесе құрылғыны жалғау үшін автомобиль буферіндегі ілмек.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Вексельдерді есепке алу (дисконт)

**Вексельдерді есепке алу (дисконт)** банкінің немесе мамандандырылған несие мекемесінің мерзімі өткен вексельдерді сатып алуы. Вексельдерді есепке алу кезінде клиентке аванс ақша беретін несие мекемесі оған белгілі мөлшерде ақы - есепке алу пайызын (дисконт) төлеттіреді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Болат Ғазизұлы Аюханов

**Болат Ғазизұлы Аюханов** (13 қыркүйек 1938, Семей — 13 желтоқсан 2022, Алматы) — қазақ балет әртісі, балетмейстер және педагог. Қазақ балетінің «аңызы» болып саналады.

1938 жылы 13 қыркүйекте Семей қаласында дүниеге келген. Қазақ. Әкесі - Қуатов Ғазиз. Анасы - Аюханова Рахиля. А.В. Луначарский атындағы Мәскеу театр өнері институтының балетмейстерлік факультетін бітіргөн (1964), балет режиссері, балетмейстер. Өнертану профессоры (2003). Халықаралық ақпараттандыру Академиясының академигі (2004). «Менің балетім» (1988); «Сезім биографиясы» (Сорос гранты, 2000), «Балет витражы» (2005) кітаптарының; 100-ден астам рецензиялардың, мақалалардың, сұхбаттардың авторы. Қазақ, орыс, түрік, литва, ағылшын және украин тілдерін біледі. 1957 жылдан - Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрында балет әртісі. 1964 жылдан - Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрында балетмейстер. 1965 жылдан - «Қазақконцерт» екі актерлі Театрының балет солисі. 1967 жылдан - «Қазақконцерт» жанындағы Алматы Жастар балеті көркемдік жетекшісі, балет солисі. 1975 жылдан - Қазақстан классикалық би Ансамблінің көркемдік жетекшісі, балет солисі. 1976 жылдан - Қазақстан классикалық би ансамблінің көркемдік жетекшісі, директоры. 1991 жылдан - Қазақ мемлекеттік классикалық би ансамблінің көркемдік жетекшісі. 2003 жылдан бері - ҚР Мемлекеттік академиялық би театрының директоры. «Болеро», «Қазақ сувенирі», «Батырлар», «Қыз Жібек», «Гамлет», «Кармен-сюита», «Шыңғысхан» және басқа қойылымдарға қатысады. «Біздің жеріміздің байлығы» («Свердловскфильм», 1960), «Жауым, тоғызыншы ұлдан қорық», «Түнектің әміршісі», «Айдай сұлу Айсұлу ертегісі туралы», «Қайсар», «Мадам Вонг қазынасы», «Несібелі», «Репетиция», «ІІІабыт» кинофильмдеріне түскен. Режиссерлік-қойылымдық жұмыстары: 30 балет, 150 концертті номерлер. ҚР Мемлекеттік академиялық би театрының негізін қалаушы. ҚР Халық әртісі. «Құрмет белгісі», Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. «Платиналық Тарлан» (2000), «Алтын Адам» (2008) сыйлықтарының, мемлекеттік сыйлықтарының лауреаты.

Ажырасқан. Қызы - Аюханова Гюзель (1970 жылы туған); ұлы - Аюханов Ілияс (1979 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:КСРО балет әртістері
Санат:Қазақстан балет әртістері
Санат:КСРО балетмейстерлері
Санат:Қазақстан балетмейстерлері
Санат:XX ғасыр балет әртістері
Санат:XX ғасыр балетмейстерлері
Санат:XXI ғасыр балетмейстерлері
Санат:КСРО балет педагогтары
Санат:Қазақстан балет педагогтары
Санат:XX ғасыр балет педагогтары
Санат:XXI ғасыр балет педагогтары
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақстан халық әртістері
Санат:ГИТИС түлектері
Санат:Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры әртістері
Вексельдерді дисконттау

**Вексельдерді дисконттау** вексельді есепке алу; банкінің вексельдерді олардың мерзімі өткенге дейін вексель ұстаушылардан сатып алуы.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Әлихан Аңсарыұлы Қаранеев

right|200px|thumb|Әлихан Аңсарыұлы Қаранеев
**Әлихан Аңсарыұлы Қаранеев** - 1990 жылы 26 шілдеде Жамбыл облысы Құлан ауылында туған. Қазақ.

Алматы қаласы №132 лингвистикалық гимназиясын бітірген (2008).

Қазіргі уақытта Қазақ спорт және туризм академиясының «Бильярд спорты» факультетінде оқиды.

Қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде оқиды.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2008 жылдан).

Бильярдтан жасөспірімдер арасындағы Еуропа чемпионы (2006); ҚР абсолюттік чемпионы (2006, 2007), бильярдтан әлем (2008), Азия чемпионы (2008). Бильярдтан халықаралық кластағы спорт шебері.

Діни көзқарасы - мұсылман.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мол табиғи және адам ресурстарына ие бола отырып, келешекте Қазақстан әлемдік қауымдастықта лайықты орын алады».

Хоббиі - футбол, бильярд.

Сүйіп оқитын әдебиеті - О. Хайям, классикалық ағылшын әдебиеті.

Бойдақ.

## Дереккөздер


Санат:1990 жылы туғандар
Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар
Санат:Қазақстан бильярдшылары
Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері
Ернар Әзімқұлұлы Мыңтаев

**Ернар Әзімқұлұлы Мыңтаев** (1973 жылы 16 қаңтарда Жамбыл облысы Шy ауданының Төле би ауылы) - әртіс. Қазақ.

Әкесі - Мыңтаөв Әзімқұл Сәдібекұлы. Анасы - Мешітбаева Сәуле Мешітбайқызы, *«[[Қазақстан - Заман]]»* халықаралық газеті директорының бірінші орынбасары.

Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының оркестр факультетін бітірген (1996), виолончелші, концерттік орындаушы, оркестрдің солисі, оқытушы, камералық оркестр әртісі.

*«[[Нұр Отан]]»* ХДП мүшесі.
1995 жылдың желтоқсан айынан -Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы ҚР Мемлекеттік ішекті аспаптар квартетінің әртісі.
1998 жылдың сәуір айынан бері - Астана қаласындағы Мемлекеттік филармониясы ҚР Мемлекеттік квартетінің әртісі.

*«Дарын»* Мемлекеттік жастар сыйлығының (1996), Д. Сахаров атындағы Халықаралық сыйлықтың (1993), Халмамедов атындағы Халықаралық виолончелыиілер конкурсының (Түркіменстан, 1995), Халықаралық виолончельшілер конкурсының (Молдова, 1997), *«Алтын күз»* халықаралық
камералық музыка конкурсының (Украина, 1993), Д. Шостакович атындағы Халықаралық ішекті аспаптар квартеттері конкурсының (1999, 2001, 2004), Беллини атындағы Халықаралық камералық музыка конкурсының (Италия, 2000), Ішекті аспаптар квартеттерінің халықаралық конкурсының (Бордо қ., Франция, 2000), Халықаралық камералық музыка конкурсының (Осака қ., Жапония, 2005) лауреаты, *«Шабыт»* Халықаралық байқауының лауреаты және ҚР Президенті кубогының иегері (Астана қ., 2001).

*«Ерен еңбегі үшін»* медалімен марапатталған (2000).
Испания королевасы София ұсынған *«Испаниядағы үздік жыл квартеті»* дипломының иегері (2005).

Бойдақ.

## Дереккөздер


Санат:16 қаңтарда туғандар
Санат:1973 жылы туғандар
Санат:Төле биде туғандар
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Қазақ мемлекеттік филармониясы әртістері
Санат:Астана мемлекеттік филармониясы әртістері
Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Сахаров атындағы халықаралық сыйлықтың иегерлері
Санат:Халықаралық Шабыт фестивалінің жеңімпаздары
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Тайатқан

**Тайатқан** – Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде , Киікті ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 48 км жерде. Солтүстік-батыстан онтүстік-шығыска қарай 15 км-ге созылған, ені 3 - 4 км. Абсолюттік  биіктігі 994 м. 

## Жер бедері
Сай, шатқалдармен тілімделген бірнеше ұсақ  шоқылықтан  тұрады, солтүстік беткейінде мол қорымтас үйінділері бар. 

## Геологиялық құрылымы
Девон жүйесінің төмендегі және ортаңғы бөлім жыныстарынан түзілген. 

## Өсімдігі
Қоңыр топырақ  жамьлғысында жусан, сұлыбас, боз, бұталар өседі. Бұлаққа бай, ірісі — Табақ. Атырабы мал жайылымы.

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы таулары
Фархат Нұрсұлтанұлы Әбдірайымов

**Фархат Нұрсұлтанұлы Әбдірайымов** - Қазақстандық актер.

## Өмірбаяны
1966 жылы 21 қаңтарда Алматы қаласында туған. Қазақ. Албан тайпасының Бозым руынан шыққан.

Алматы технологиялық университетінің технологиялық факультетін бітірген (1988), инженер-технолог.

1988 жылдан - «Турист» мейрамханасының директоры.

1999 жылдан бері - Ш. Айманов атындағы Қазақ кинофабрикасының (қазіргі Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ) актері.

## Жеке өмірі
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП саяси кеңесі бюросының мүшесі (2007
жылдан).

Діни көзқарасы - мұсылман.

Хоббиі - бильярд, суда жүзу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - В.Шукшин, С.Довлатов, А.П. Чехов, Ш.Айтматов.

Әкесі - Әбдірайымов Нұрсұлтан, марқұм. Анасы - Әбдірайымова Үміхан Мәмедқызы, зейнеткер, кеңестік сауда
саласында жұмыс істеген.

Үйленген. Жұбайы - Әбдірайымова Виктория (1971 жылы туған),есепші. Ұлдары - Әбдірайымов Асан (1991 жылы туған), Әбдірайымов Темірлан (2002 жылы туған).

## Марапаттары мен атақтары
*ҚР Бильярд спорты федерациясының вице-президенті (2001 жылдан). 
*ҚР Кинематографистер одағының мүшесі (2005 жылдан). 
*ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2003). 
*РФ «Үздік актер» кинобасылымының бас жүлдегері (1996).
*XXI Халықаралық кинофестивалінің «Святой Георгий Победоносец» Гран-при жүлдегері (Мәскеу, 1999).
*«Алтын Адам» сыйлығының «Жыл киножұлдызы» номинациясының иегері (2000).

## Фильмографиясы
* 1996 – «Кімнің жаны нәзік болса» - *Фархат*
* 1996 – «Шанхай» - *бандит*
* 1997 – «Ақсуат» - *эпизод*
* 1997 – «Сиқырлы демеуші» - *Теңбай*
* 1998 – «Омпа» - *толық жолаушы*
* 1998 – «Француз құрбақаларынан жасалған сорпа» - *Фархат*
* 1999 – «Фара» - *Фара*
* 2005 – «Ежелгі бұлғарлардың дастаны» - *эпизод*
* 2005 – «Заставка» - *есірткі бароны
* [[2006]] – «Жел-адам» - *Хәкім*
* [[2007]] – «Бір күні жүксалғышта» - *Ахмедия*
* [[2008]] – «Хоккайдо полициясы» - *мафия бастығы*
* [[2010]] – «А-ға оралу» - *продюсер*
* [[2010]] – «Қызғылт түсті қоян туралы хикая» - *Жайбархан*
* [[2010]] – «Махаббат тәлкегі» - *жаттықтырушы*
* [[2010]] – «Тасадағы махаббат» - *Сергей*
* [[2010]] – «Нағыз полковник» - *Жандос*
* [[2011]] – «Жан жүрегім – Астана!» - *эпизод*
* [[2011]] – «Уран дауылы» - *эпизод*
* [[2012]] – «Аңыздар кітабы: Жұмбақ орман» - *жын*
* [[2013]] – «Гейзер» - *автосалын қожайыны*
* [[2013]] – «Өзге ғаламшарлықтардың қатысы жоқ» - *такси жүргізушісі*
* [[2013]] – «Бір күні» - *билет тексерушісі*
* [[2013]] – «Параллельдік әлемдер» - *жеміс-жидектер сатушысы*
* [[2014]] – «Елес қуған сайыпқыран» - *тұтқын*
* [[2015]] – «Су перісіне арналған үй» - *эпизод*
* [[2015]] – «Рэкетир-2» - *Мәке''

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан актерлері
Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер
Болат Мәзімбайұлы Әбділманов

**Болат Мәзімбайұлы Әбділманов** (1960 жылы 12 қарашада Талдықорған облысы, Ақсу ауданы, Қаракөз ауылында туған) — кино және театр актері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2001). Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері. "Құрмет" Орденінің иегері.

## Өмірбаяны
Әкесі - Әбділманов Мәзімбай, марқұм, қойшы болған. Анасы - Әбділманова Шарбану, марқұм, қойшының көмекшісі.
* Алматы мемлекеттік көркем-театр институтының актерлік факультетін (қазіргі Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы) бітірген (1982), драмалық театрдың актері.
* 1982-1992 жылдары - Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының актері.
* 1992- 2006 жылдары - Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ академиялық драма театрының актері.
* 2016 жылдан Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актерлік құрамында.

## Ойнаған рольдері
* «Абай» (Абай),
* «Қозы Көрпеш - Баян сұлу» (Қодар)
* «Томирис» (Мард), 
* «Айман - Шолпан» (Арыстан), 
* «Тойдан қайтқан қазақтар» (Қошқарбай),
* «Геростратты ұмыту» (Тиссаферн),
* «Қамар сұлу» (Оспан) спектакльдерінде ойнаған.
* «Қазақфильм» киностудиясы түсірген:
* «Ақын арманы» (Торайғыров),
* «Шәкәрімнің соңғы күні» (Қарасартов), 
* «Заманай» (Есет),
* «Асауға тұсау» (Петручио), 
* «Құланның ажалы» (Иемберген) кинофильмдерінде,
* «Шегіртке» (Дастанов) телесериалында, т.б. рөлдер орындаған.

## Қоғамдық қызметі
* Театр қайраткерлері одағының мүшесі.

## Марапаттары
* 2001 жылы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағы берілді.
* 2001 жылы «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі
* 2009 жылы «Құрмет» Ордені
* 2016 жылы «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл» медалі

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Базарлинова Айгүл (1972 жылы туған). 
* Қыздары - Әбділманова Жамал (1983 жылы туған), Әбділманова Ақмарал (1984 жылы туған), Болатқызы Ақерке (2004 жылы туған); 
* ұлдары - Болатұлы Иманғали (2000 жылы туған), Болатұлы Ақнұр (2002 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:12 қарашада туғандар
Санат:Қазақстан театр актерлері
Санат:Қазақстан театр және кино қайраткерлері
Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары
Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Санат:Қазақфильм тұлғалары
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері
Көрмелік басымдық

**Көрмелік басымдық**-
өнертабыстың, пайдалы
модельдің, өнеркәсіптік
үлгінің, тауар белгісінің
Парижде өткен өнеркәсіп
меншігін қорғау жөніндегі
конференцияға қатысқан
елдердің мәлімдеушілері
үшін көзделген басымдығы.
Ол мэлімдеушінің талабы
бойынша (тиісті күжаттарын көрсеткен жағдайда)
экспонат халықаралық көрмеге қойылған күннен бастап белгіленеді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Бұралатын жұдырық

**Бұралатын жұдырық** -
көлік құралының алдыңғы өсінің
немесе белдігінің, бөлігі онымен
басқарылатын доңғалақтың бұрылысын қамтамасыз ететін бөлігі.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Жаңаберген Сүлейменұлы Қармандаев

**Жаңаберген Сүлейменұлы Қармандаев** - 1965 жылы 1 қаңтарда Солтүстік Қазақстан облысы
Мамлют ауданы Ленин ауылында туылған. Ұлты Қазақ.
Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің дене тәрибесі факультетін бітірген (2002), жаттықтырушы-оқытушы, дене тәрбиесі пәнінің мұғалімі.
*1988 жылдан - СҚО Мамлют ауданы Ленин орта мектебінің дене тәрбиесі пәнінің муғалімі. 
*1993 жылдан - Арқалық қаласы грек-рим күресінен жаттықтырушы. 
*1998 жылдан - Петропавл қаласы грек-рим күресінен жаттықтырушы.
*2002 жылдан - Алматы қаласы Республикалық спорт колледжінің спорт ғимараттары меңгерушісі. 
*2004 жылдан - Грек-рим күресінен ҚР құрама басшысы.
*2006 жылдан - Грек-рим, еркін және әйелдер күрестерінен мемлекеттік жаттықтырушы. 
*2010 жылдан бері - ҚР Күрес федерациясының бас хатшысы.
Жастар арасындағы әлем чемпионатының күміс жүлдегері Қүдайбергенов Асхатты, Жастар арасындағы Азия чемпионы Елмуратов Нұрдәулетті тәрбиелеген. 
ҚР Туризм және спорт министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2007). Грек-рим, еркін  және әйелдер күресінен ҚР жалғыз Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2008).

Әскери атағы - запастағы старшина.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Хоббиі - оқу, туризм.
Сүйіп оқитын әдебиеті - көркем және тарихи әдебиеттер.

Үйленген. Жұбайы - Қармандаева Гүлшара (1965 ж.). Ұлдары -
Сүлейменов Азамат (1991 ж.), Сүлейменов Жәнібек (1993 ж.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Батыр Жанғызыұлы Темірәлі

right|150px
**Батыр Жанғызыұлы** 1951 жылы 25 желтоқсанда Батыс Қазақстан облысы Бөкей Орда ауылында туған. Қазақ.Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген әртісі (1994).

## Өмірбаяны
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын бітірген (1988), оқытушы, орындаушы-аспапшы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. Нұр Отан ХДП мүшесі (2004 жылдан). 1972 жылдан - Құрманғазы атындағы Мемлекеттік академиялық оркестрінің домбырашысы. 1998 жылдан бері - Астана қаласы Мемлекеттік филармониясының домбырашысы.

## Отбасы

Әкесі - Төмірәлиев Жанғызы (1911-1970), клуб меңгерушісі болған. Анасы - Әліпқалиева Мария (1921-2006), бала-бақша меңгерушісі болған.

Үйленген. Жұбайы - Темірәлиева Мырзакүл Тұяқбайқызы (1957 жылы туған), медицина орталығының аға медбикесі. 

Ұлы-Темірәлиев Нұржан Батырұлы (1976 жылы туған); қызы - Темірәлиева Айгүл Батырқызы (1983 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:1951 жылы туғандар
Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері
Санат:Домбырашылар
Көп валюталық ескіртпе

**Көп валюталық ескіртпе**(*мультивалюталық ескертпе)—*тараптардың келісімі бойынша халықаралық сауда, несие және төлем шарттарында және валюталық тәуекелден сақтандыру мақсатында қолданылатын валюталық ескертпенің бір түрі.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Көрінбейтін опирациялар

**«Көрінбейтін» опирациялар** (көрінбейтін экспорт және көрінбейтін импорт)-төлем балансындағы
тауарды экспорттауға және
импорттауға қатыссыз баптарды көрсету үшін қолданылатын термин. Оған
шетел валютасының мына
баптар бойынша төлемдері
мен түсімдері кіреді: фрахт,
сақтандыру, пайыздар мен
дивидендтер, бағалы қағаздар, несиелер мен заемдар, репарациялар, шетел
аумағыңдағы әскерлер мен
эскери базаларды ұстауға
жұмсалатын қаржы, шетел туризмі, банкгік және
брокерлік комиссиялар,
ноу-хаудың техникалық
тэжірибесі, жеке және мемлекеттік аударылымдар

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Кенжеғали Тұрсынбекұлы Мыржықбай

**Кенжеғали Тұрсынбекұлы Мыржықбай** 1953 жылы 3 сәуірде Шығыс Қазақстан облысының Аягөз қаласында туған. Қазақ. Арғын тайпасы Қаракесек руы Нұрбике-Шаншар руынан шыққан.

Н.А. Римский-Корсаков атындағы Ленинград консерваториясының вокал-хор факультетін (1981) опера әншісі,
концөрттік әнші, педагог мамандығы бойынша; Т. Жүргенов
атындағы Алматы өнер академиясының музыкалық спектакльдер режиссурасы факультетін (1996) музыкалық режиссер мамандығы бойынша бітірген.
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің
профессоры (1997 жылдан); өнертану профессоры (2003
жылдан).
10-нан астам мақаланың авторы, бұқаралық ақпарат
құралдарына көптеген интервьюлер берген.
Оның қатысуымен болған 6 опералық спектакль және 3
жеке концерт Қазақстандық радио және телевизия алтын
қорына енгізілді.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*«[[Нұр Отан]]»* ХДП мүшесі.
1981 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық
опера және балет театрының жетекші солисі. 1996 жылдан - Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия үлттық университетінің доценті, профессоры. 1997 жылдан - Ақмола
мемлекеттік филармониясының директоры, көркем жетекшісі. 1998 жылдан - Астана қалалық Музыка академиясы
жеке ән орындау кафедрасының меңгерушісі. 2007 жыл-
дан - ШҚО Мәдениет басқармасының бастығы.
2009 жылдан бері - ШҚО Мемлекеттік филармониясының
директоры.

ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1991).
Діни көзқарасы - мұсылман.
Хоббиі - спорт, аңшылық, кітап оқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет, мерзімді
басылымдар.

Үйленген. Жұбайы - Мыржықбаева Айман Бекенқызы
(1955 ж. т.). Ұлы - Мыржықбай Еркеғали Кенжеғалиүлы
(1979 ж. т.); қызы - Мыржықбаева Айжан Кенжеғалиқызы
(1986 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:1953 жылы туғандар
Венчурлық фирма

**Венчурлық фирма** «тәуекелдік» технологияны өнеркәсіпте сынап, аяғына дейін жеткізу үшін құрылған «тәуекел» кәсіпорын, ол әдетте, жеке капиталдарды біріктіру арқылы құрылады. «Тәуекелдік» технологияға өнертабыстар, пайдалы модельдер және жасалуы белгілі тәуекелге байланысты басқа да жаңалықтар жатады. Венчурлық фирма өнеркәсiптiк өндiрiстiң кезеңiне келесi олардың берiлуi үшiн үлгiлер және үлгiлердiң өнiмнiң дамытуын бастапқы баспалдақпен, оның ресми түрде мақұлдауы, жасауымен таңдаумен және ғылыми немесе техникалық идеяның өңдеуiмен шұғылдана қызмет көрсетедi. Фирма осы өнiмнiң үстiнде жұмыстары көбiнесе аяқтаумен тоқтатады. Венчурлық фирмалар тек қана келіп түсетiн жобалардың ептеген еншiлерiн жүзеге асырады. Өйткенi 30-40% қабылданған жобалауларға шығынды, фирмалардың едәуiр бөлiктерi толып қалады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Ашылып-қысылатын жұдырық

**Ашылып-қысылатын жұдырық** - екі жұдырықшасы
бар білік, тежеуіш механизмнің
екі тежеуіш қалпын бір уақытта
босатуға пайдаланылады.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт