open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Су добынан Азия чемпионаты

**Су добынан Азия чемпионаты** – Азия жүзу федерациясымен ұйымдастырылатын су добынан халықаралық жарыс. Алғашқы жарыс 2009 жылы өткізілді. 2012 жылдан бастап Олимпиадалық іріктеу турнир болып қалды.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

### Ерлер

### Әйелдер

## Жалпы медальдар саны
### Ерлер

### Әйелдер

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.asiaswimmingfederation.org/results/water-polo/ 
* http://www.asiaswimmingfederation.org/wp-content/uploads/2019/01/4cedbee900bc52dcce9d8967c09d698f.pdf
* http://www.asiaswimmingfederation.org/wp-content/uploads/2019/01/d1c796d51fad92a54c87d683661a87c7.pdf

Санат:Азия чемпионаттары
Олжас Көсемәліұлы Сәттібаев

**Олжас Көсемәліұлы Сәттібаев** (2 мамыр 1988 жыл) — қазақстандық боксшы, 2015 жылғы Азия чемпионы. Ысты руынан шыққан.

## Өмірбаяны мен жетістіктері
2005 жылы Ливерпульде өткен кадеттер арасында әлем чемпионы атанды. Үш әлем чемпионатына қатысты (2009, 2011, 2015). 

2016 жылғы Олимпиадаға қатысып, 1/8 финалда ұтылды.  

2017 жылы "Астана Арландарының" капитаны боп тағайындалды. 

Қазақстанның үш дүркін чемпионы (2008, 2009, 2014). 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Рио-2016 ресми сайтында

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:Бокстан Азия чемпиондары
Жылу электр станциясы

нобай|300px|Қарағанды МАЭС
**Жылу электр станциясы** — жылу қозғалтқыштары көмегімен жылу энергиясын электр энергиясына айналдыратын энергетикалық өндіріс орны.

Жағылатын отын түріне қарай қатты отынды (көмір, ағаш, шымтезек, жанғыш тақтатас), газды немесе сұйық отынды (мазут, мұнай) жағатын станция болып ажыратылады. Жылу энергиясы жылу қозғалтқышында механикалық энергияға айналдырылады, соңынан электр генераторы арқылы электр энергиясына түрленеді. Пайдаланылатын жылу қозғалтқышының түріне орай жылу электр станциясы бу турбиналы, газ турбиналы, бу-газ турбиналы болып бөлінеді.

Тек электр энергиясын өндіретін ЖЭС конденсациялық турбинамен жабдықталып, *конденсациялық электр станциясы (КЭС)* деп аталады. Жоғары қуатты КЭС қондырғылары бірнеше блоктардан құралады, блок құрамында бу қазаны, бу турбинасы, электр генераторы және трансформатор болады. Станцияның жалпы қуаты жеке блоктардың қуатына және олардың санына тәуелді. Егер электр энергиясын өндірумен қатар жұмыс жасап шыққан бу жылыту мақсатында пайдаланылатын болса, ол *[[жылу электр орталығы]]* деп аталады.

ЖЭС энергиямен қамтамасыз ету аймақтарының ерекшеліктеріне сәйкес аудандық, қалалық, орталық, өндірістік, коммуналдық және ауылдық болып бөлінеді. Қуатты ЖЭС *мемлекеттік аймақтық электр станциясы (МАЭС)* деп аталады. ЖЭС сумен жабдықтау жүйелеріне, қуатына, пайдаланылатын будың сипаттамаларына, т.б. ерекшеліктеріне байланысты да әр түрге ажыратыла береді.

Қазақстандағы қуатты жылу электр станцияларының қатарына Қарағанды МАЭС және Жамбыл МАЭС станциялары жатады. Республика бойынша өндірілетін электр энергиясының 80%-на жуығы жылу электр станцияларының үлесіне тиеді.

## Дереккөздер

Санат:Электр станциялары
Әкесінің қыздары

**«Әкесінің қыздары»** () — ресейлік отбасылық ситуациялық комедиялық телехикаясы.

СТС телеарнасының тапсырысымен 1-3 маусымдарын «Киноконстанта» компаниясы, 4—18 маусымдарын «КостаФильм», 19—20 маусымдарын  «Yellow, Black and White» компаниялары  өндірген. Телехикая СТС телеарнасында талай рет жоғары рейтингке ие болған, сондай-ақ 4 рет "ТЭФИ" телевизиялық марапатына ие болған. 

Басты кейіпкер Сергей Васнецов (Андрей Леонов) — шағын жеке клиниканың отбасылық психологы жылармандық күйде қалады. Әйелі Людмила Васнецова (Нонна Гришаева) канадалық хоккейшіге кетіп қалады. Одан бетерлігі, жұмысындағы пациенттері де кетіп табыссыз қалады. Әйелі кетіп қана қоймай, 5 қызын (Мирослава Карпович, Анастасия Сиваева, Дарья Мельникова, Елизавета Арзамасова, Екатерина Старшовалар ойнайды) оның қарауына енесімен бірге қалдырып кетеді. 

Комедия идеясының авторлары — Вячеслав Муругов пен Александр Роднянский. Телехикая өмірдің түрлі салалары — отбасы, махаббат, жұмыс, оқу мен достық тақырыптарын қамтыған. Бұл сериалдың басқа телехикаялардан ерекшелігі — Ресейдің шетелдік телехикаялардан көшірмесі емес, өз төлнұсқалық телехикаясы.

## Телехикаяның сюжеті
Басты кейіпкер Сергей Васнецов (Андрей Леонов) шағын жеке клиниканың отбасылық психологы жылармандық күйде қалады. Әйелі Людмила Васнецова (Нонна Гришаева) канадалық хоккейшіге кетіп қалады. Одан бетерлігі, жұмысындағы пациенттері де келмей қояды. Әйелі кетіп қана қоймай, бес баласын (Мирослава Карпович, Анастасия Сиваева, Дарья Мельникова, Елизавета Арзамасова, Екатерина Старшова) оның қарауына қалдырып кетеді. 

## Рөлдерде

## Атап өтерлік деректер

* Телехикаяның түсірілімі 2007 жылдың 13 шілдесінде басталған. "Папины дочки"  басты әнінің авторы мен аранжировщиктері  ағайынды Кристовскийлер  («Uma2rman» тобы).
* Басында барлығы 60 сериал түсіру жоспарланған болатын. Алайда телехикаяның рейтингі жоғары болғандықтан, сериал жалғасын тапты. 
* «Папины дочки» шетелдік арналарға бейімделіп таратылған алғашқы Ресей сериалы. Немістің  Das Vierte арнасы 2009 жылдың көктемінде « Ein Haus voller Töchter » деген атаумен ремейк түсіре бастады және ол 2010 жылдың тамызында трансляциялана бастады.
* Ольга Антонованың рөлін ойнаған  Ангелина Варганова кейіпкерінің сюжеттік желісін аяқтауға үлгермей 41 жасында пневмониядан қайтыс болды.

## Сілтемелер
* 
* Ресми сайты

## Дереккөздер

Санат:Ресей телесериалдары
Әйелдер арасындағы гандболдан Азия чемпионаты

**Әйелдер арасындағы гандболдан Азия Чемпионаты** () — әйелдер ұлттық құрамалар үшін 1987 жылдан бастап екі жылда  бір рет Азия гандбол федерациясымен ұйымдастырылатын гандболдан халықаралық жарыс.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер

* http://www.asianhandball.org

Санат:Азия чемпионаттары
Санат:Гандбол
Қайрат Советайұлы Боранбаев

**Қайрат Советайұлы Боранбаев** (1966 жылы 22 қыркүйек, Торғай облысы) — қазақстандық кәсіпкер және Қайрат футбол клубының президенті.

## Өмірбаяны
Қайрат Советайұлы Боранбаев 1966 жылы 22 қыркүйекте Торғай облысының Аманкелді ауылында дүниеге келген. 

### Білімі
* 1989 жылы Қазақ дене шынықтыру институты. 
* 2000 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың заңгерлік факультетін тәмамдаған. Педагогика ғылымының кандидаты. Торғай облыстық спорт мектебінде жаттықтырушы болып қызмет атқарған. 

### Қызметі
* 1991-1993 жылдары - Алматы қалалық балалар және жасөспірімдер спорт мектебінің жаттықтырушы мұғалімі. 
* 1993-1996 жылдары - «Дека» компаниясының бас директоры. 
* 1996-1997 жылдары - «Алаш» Жабық үлгідегі акционерлік қоғамының вице-президенті. 1997-1999 жылдары - «Алтын алма» ЖШС-ның бас директоры. 
* 1999-2000 жылдары - «Система» ЖШС-ның вице-президенті. 
* 2000 жылы - «ҚазТрансГаз» ЖАҚ-ның атқарушы директоры. 
* 2000-2002 жылдары - «Intergas Central Asia» ЖАҚ-ның коммерциялық директоры. 
* 2002-2006 жылдары - «ҚазТрансГаз» АҚ бас директорының орынбасары. 
* 2006-2014 жылдары «ҚазРосГаз» АҚ-ның бас директоры.
* 2015 жылдан бастап Қазақстанның ұлттық паралимпиадалық комитетінің президенті.

## Сыртқы сілтемелер
* Қайрат Советайұлы Боранбаев өмірбаяны
* Кайрат Боранбаев 50 самых влиятельных бизнесменов Казахстана
* Президент жиенінің қайын атасы
* Бизнесмен Кайрат Боранбаев

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Жансель Дениз

**Жансель Дениз** (26 тамыз 1991 жыл, Степногорск) — қазақстандық таеквондошы, таеквондодан қара белбеу иегері.

## Жетістіктері
Қара белбеу, 1 дан, СШ Спорттық жетістіктер: Квалификациалық турнирде (Манила) 2016 жылы 1-орын, XT «Fujairah Open» 2016 жылы 2-орын, XT «Mexico Open», 2016 жылы 3-орын (XT «Fujairah Open», XT «Lotto Dutch Open», XT «Kazakhstan Open» , XT «Greece Open», Ислам ойындары) алды.

2016 жылы Дениз Рио-де-Жанейрода өткен жазғы Олимпиада ойындарында 67 кг салмақ дәрежесінде Қазақстанның намысын қорғады.

2018 жылғы Азия ойындарында ол оңтүстік кореялық Ли Да Биннен жеңіліп, әйелдер арасында 67 келіге дейінгі салмақта күміс медальға ие болды.

## Сілтемелер
* Дениз Джансель профилі 

Санат:Қазақстан тхэквондошылары
Сараш Сахиқызы Қоңырбаева

**Сараш Сахиқызы Қоңырбаева** (10 қаңтар 1965 жыл, Аранды ауылы, Қазалы ауданы, Қызылорда облысы, Қазақ КСР) — педагог, ұстаз.

## Өмірбаяны

### Карьерасы
1979 жылы № 97 сегізжылдық мектепті, 1981 жылы № 25 мектепті бітірген. 1983-1988 жж. Н.В.Гоголь атындағы Қызылорда педагогика институтының музыка-педагогика факультетіне түсіп, «Музыка пәнінің мұғалімі, тәрбиеші-методист» мамандығы бойынша бітіріп шықты. 1992-1997 жылдары Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінің қазақ филологиясы факультетінде оқып, «Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі» мамандығын алды. Ы.Алтынсарин атындағы Қазақ білім академиясының аспирантурасын бітірді.

1988-1989 оқу жылында Ү.Түктібаев ауылындағы балалар музыка мектебінде жұмыс істеді. 1989 жылдан Алматы қаласындағы № 123 мектеп-гимназиясында музыка пәнінің, қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі және мектеп директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары қызметін атқарды.

2003-2005 жылдары Ы.Алтынсарин атындағы Қазақ білім академиясындағы Тұлғаны әлеуметтендіру институтында аға ғылыми қызметкер, зертхана меңгерушісі болып педагогикалық ғылыми-зерттеу жұмыстарына қатысты.

2005-2007 жылдары Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің «Әлеуметтік және гендерлік ғылыми зерттеулер» институтында «Отбасындағы гендерлік әлеуметтендіру» зертханасының меңгерушісі және Жалпы педагогика кафедрасында аға оқытушылық қызмет атқарды. 2008 жылы «Жоғары сынып оқушыларын отбасылық өмірге этномәдени құндылықтар негізінде даярлаудың педагогикалық шарттары» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады.

2005-2020 жылдар аралығында Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінде жұмыс істеді. «Педагогика және психология» факультетінің, «Өнер және мәдениет» факультетінің деканы қызметін атқарды. Университеттің «Қазақ аруы» арнайы курсының тұжырымдамасын жасаған автор және осы пәннен студенттерге дәріс берді.

### Шығармашылығы
30-ға жуық жеке және авторлық бірлестікте монографиялары, студенттер мен магистранттарға арналған оқулықтары, мектеп мұғалімдері мен тәрбиешілерге, ата-аналарға арналған әдістемелік құралдар мен бағдарламалары жарық көрген. Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциялар мен халықаралық, республикалық ғылыми-педагогикалық журналдарға жариялаған мақалалары 250-ге жуық.

«Асыл арна» телеарнасында «Әжемнің әңгімесі» хабарын жүргізді. «ЖОО Үздік оқытушысы – 2015» грантының жеңімпазы. Түркиядан шығатын Халықаралық «*Journal of institute of economic development and social researches*» (IKSAD journal) журналының редакторы.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Педагогтар
Санат:Қазақстан педагогтары
Футболдан Ресей кубогы 2021 (финал)

***Толық мақаласы: [[Футболдан Ресей кубогы 2020/21]]***

**Футболдан Ресей кубогының 2021 жылғы финалы** — 12 мамыр күні Санкт-Петербургте өтіп, "Локомотив Мәскеу" клубы 3:1 есебімен "Крылья Советовты" ұтты.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ресми сайт 
Санат:Футболдан Ресей кубогы
Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойындары
Санат:Крылья Советов Самара ФК ойындары
Санат:2021 жылғы футбол
Футболдан Украина кубогы 2021 (финал)

**Футболдан Украина кубогының финалы 2021** (укр. *Фінал Кубка України 2021*) — 13 мамырда Тернопольдегі "Қалалық стадионда" өтіп, "Динамо Киев" 1:0 есебімен "Заря Луганск" клубын ұтты.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://uaf.ua/

Санат:Футболдан Украина кубогы
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Динамо Киев ФК ойындары
Санат:Заря Луганск ФК ойындары
Никея

**Никея** () — қазіргі түрік Изник қаласының орнында орналасқан Кіші Азиядағы ежелгі және ортағасырлық қала.

Қала Изник көлінің жағасында және құрлықтан биік төбелермен шектеледі, бұл қоршау кезінде қаланы қорғауға ең жақсы жағдай жасады. Қабырғалардың биіктігі шамамен 10 м, қабырғаның алдында қазылған терең ор және 100-ге жуық бекініс мұнарасы сенімді қорғанысты қамтамасыз ететін. Никеа тарихындағы, сондай-ақ бүкіл Кіші Азия тарихындағы ең күрделі және бірмәнді емес кезең XI—XV ғасырларға тиесілі болды, сол кезде бұл аймақ гректіктен түріктікке ауыр өзгерістерге ұшырады, ал тұрғындардың көпшілігі тілін, дінін және сана-сезімін мүлдем өзгертті.

1922 жылға дейін Кіші Азиядағы Византия өнерінің ең маңызды ескерткіші - мозаикамен безендірілген Успен шіркеуі сақталды. 1922 жылы оны түрік билігі қиратты. Бүгінде ортағасырлық қабырның да көптеген жерлері қираған. Қазір бұл Ізніктің басты көрнекі жері саналады.

## Тарихы

## Дереккөздер

Санат:Түркияның археологиялық нысандары
Санат:Византия қалалары
Санат:Бурса (ил)
Словен тілі

**Словен тілі** (*slovenski jezik, slovenščina*) — оңтүстік славян тілдерінің батыс тармағына жататын үнді-еуропалық тіл. Словен тілі лужицкий тілімен қатар қос санды сақтаған славян тілдерінің бірі болып табылады.

Сөйлеушілердің саны шамамен 2 миллион адамды құрайды, олардың көпшілігі Словенияда тұрады.

Жазуы — латын әліпбиіне негізделген, гаевица.

## Атауы туралы
Словен тілінің өзін-өзі атауы (словак тілі сияқты) "славян" дегенді білдіреді (көне славян тілімен салыстыру: словѣньскъ).

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Словения сөздіктерін таңдау
* Кестелердегі словен тілінің грамматикасы 
* Ағылшын-словен сөздігі онлайн
* Кондрашов Н. А. Словенский язык
* Русско-словенские ложные друзья переводчика
* Centre for Slovene as a Second/Foreign Language
* Словен тілінің фонологиясы

### Грамматика
* Slovene Grammar

### Түсіндірме
* Словенше жаңа сөйлесудің 200 миллион сөзінің корпусы

### Сөздіктер
* Словен тілінің стандартты сөздігі (SSKJ)
* Словен сөздіктерінің толық тізімі 
* Spletni Slovar (көптілді сөздік)

Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер
Санат:Батыс славян тілдері
Футзалдан Азия кубогы

**Футзалдан Азия Кубогы** () — Азия Футбол Конфедерациясымен өткізілетін құрамалар арасындағы басты футзал турнирі. 

Азия Кубогы 1999 жылдан бастап екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты Иран құрама командасы жеңді.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
* Азия кубогының ресми сайты

Санат:Азия чемпионаттары
Санат:Мини-футбол
Жүгері сарайы

**Жүгері сарайы** — америкалық Митчелл қаласындағы көп функциялы ғимарат, арена, туристік нысан.

Әлемдегі жалғыз жүгері сарайы деген атаққа ие болған ғимаратта жыл сайынғы жүгері фестивалі өткізіледі. Бұған қоса мұнда концерттер, спорттық сайыстар, көрмелер және басқа да қоғамдық шаралар ұйымдастырылады.

Әр жыл сайын сыртындағы қабырғаларда фрескалар жаңартылып отырады, олар жүгері мен басқа дақылдардың дәндерінен жасалған.

Ғимарат 1905 және 1921 жылдары екі рет реновациядан өткен болатын. 1937 жылы төбесіне минареттер мен баданалы күмбездер орнатылған еді.

## Галерея

Corn Palace summer 2016 01.jpg|
Mitchell Corn Palace 2005.jpg|
CornPalace2008.jpg|
Corn Palace 2011.jpg|
Corn Palace 2020.jpg|
Corn Palace summer 2016 13.jpg|
Mural Made from corn - Corn Palace, SD (4712894011).jpg|
Corn Palace, SD (4720281386).jpg|


## Сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:АҚШ ғимараттары мен құрылыстары
Футболдан Италия кубогының финалы 2021

**Футболдан Италия кубогының финалы 2021** (*2021 Coppa Italia Finale*) — 2020/21 жылғы Футболдан Италия кубогының финалдық ойыны. 19 мамырда "Ювентус" пен "Аталанта" клубтарының арасында өтіп, "Ювентус" 2:1 есебімен жеңіске жетті.  
## Матч
### Детальдар


## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.legaseriea.it 

Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Ювентус ФК ойындары
Санат:Аталанта ФК ойындары
Санат:Футболдан Италия кубогы
Еркебұлан Құрмаханұлы Шыналиев

**Еркебұлан Шыналиев** (7 қазан 1987 жыл, Шымкент, Қарабастау) — қазақстандық боксшы. 81 келі салмақта сынға түскен. 
 
2007 жылы Чикагода өткен әлем чемпионатында қола жүлдегер атанды. Осы жетістігін бір жылдан соң Жазғы Олимпиада ойындарында қайталады. 2008 жылы 29 тамызда "Құрмет орденімен" марапатталды. 

Бәйдібек ауданының құрметті  азаматы. 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Пинолильо

нобай|150px|Ұнтақ түрінде
**Пинолильо** — жүгері ұны, какао және сүттен жасалынатын сусын.

Никарагуалықтардың ұлттық сусыны болып табылады, олар тіпті *пинолерос* сөзін ұлтының синонимі ретінде қолданады.

Пинолильо көбінесе джикаро жемісінің қабығына құйылып беріледі.

## Тағы қараңыз
* Моккачино

Санат:Сусындар
Моккачино

нобай|200px|
**Моккачино** () — латтеге шоколад қосылған кофе түрі.

Дәстүрлі латте сияқты моккачино эспрессо мен қайнаған сүттен жасалады, бұған какао ұнтағы немесе шоколадты шәрбәт қосылады.

Дайын сусынның үстіне көбіктенген кілегей салынады және даршын немесе какао ұнтағы себіледі.

350 мл моккачинода 152 мг кофеин бар.

## Дереккөздер

Санат:Кофе
Келечи Ихеаначо

**Келечи Промис Ихеаначо** (; 3 қазан 1996 жыл) — нигериялық футболшы, Нигерия Ұлттық футбол құрамасы мен "Лестер Сити" клубының шабуылшысы. 

2014 жылы қаңтар айында карьерасын "Манчестер Сити" сапында бастады. 2017 жылы тамызда "Лестер Ситиге" ауысты.  

2015 жылы Нигерия сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. 2018 жылғы әлем чемпионатына қатысты. 

## Жетістіктері

### Командалық
«Манчестер Сити»

* Англия лига кубогы: 2015/16

«Лестер Сити»

* Англия кубогы: 2020/21
* Англия суперкубогы: 2021

Нигерия

* Әлем чемпионы (17-жас): 2013

### Жеке

* Жастар арасындағы әлем чемпионатының алтын добы: 2013 

## Дереккөздер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Лестер Сити ФК ойыншылары
Футболдан Англия суперкубогы 2021

**Футболдан Англия суперкубогы 2021** () — Англия суперкубогының 99-шы жарысы. 7 тамызда "Уэмбли" стадионында өтіп, 2021 жылғы Англия чемпионы "Манчестер Сити" мен 2021 жылғы кубок иесі "Лестер Сити" кездесті. "Лестер Сити" 1:0 есебімен жеңіске жетті.

Ойын тағдырын шешкен жалғыз голды Келечи Ихеаначо 89-минутта пенальтиден соқты.

## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.bbc.co.

Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Футболдан Англия суперкубогы
Санат:Манчестер Сити ФК ойындары
Санат:Лестер Сити ФК ойындары
Футболдан Ресей чемпионаты 2021/22

**Футболдан Ресей чемпионаты 2021/22** — Ресей премьер-лигасының 30-шы маусымы. 16 клуб Ресей чемпионы атану үшін сынға түсті.

## Клубтар

## Турнир кестесі

О

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://premierliga.ru/

Санат:2021 жылғы футбол
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:Футболдан Ресей чемпионаты
Әйелдер арасындағы волейболдан Азия чемпионаты

**Әйелдер арасындағы волейболдан Азия Чемпионаты** () — әйелдер ұлттық құрамалар үшін 1975 жылдан бастап екі жылда  бір рет Азия волейбол конфедерациясымен ұйымдастырылатын волейболдан халықаралық жарыс.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер

* Азия Волейбол Конфедерацияның ресми сайты 

Санат:Азия чемпионаттары
Санат:Волейбол
1994 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

1994 жылы Қазақстан тұңғыш рет дербес ел ретінде Олимпиадаға қатысты. 1994 жылы Лиллехаммерде өткен олимпиадаға спорттың 8 түрінен 29 спортшы аттанды.

Сонша спортшының арасынан шаңғышы Владимир Смирнов қана жүлде ала алды. Құрама қоржынына бір алтын, екі күміс қосты.

## Жүлдегерлер

солға|250px|
## Сілтемелер
* http://www.aafla.org/5va/reports_frmst.htm 

Санат:Олимпиада ойындарындағы Қазақстан
Санат:1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы мемлекеттер
Санат:1994 жылғы спорт
Футболдан Англия кубогының финалы 2021

**Футболдан Англия кубогының финалы 2021**&nbsp;— 15 мамыр күні Лондондағы "Уэмбли" стадионында өтіп, "Лестер Сити" футболшылары 1:0 есебімен "Челсиді" ұтты.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://int.soccerway

Санат:Футболдан Англия кубогы
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Лестер Сити ФК ойындары
Санат:Челси ФК ойындары
Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті

**Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті** — Қазақстанның Олимпиада ойындарындағы құрама командасын реттейтін ұйым. 1990 жылы құрылды. 1993 жылы Халықаралық Олимпиада комитетіне мүше болды.

Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті (ҚР ҰОК) 1990 жылдың 3 ақпанында құрылып, 1992 жылдың наурыз айында Халықаралық Олимпиадалық комитеті тарапынан ресми түрде танылды.

ҚР ҰОК дербес, тәуелсіз қоғамдық ұйым болып табылады. Өз қызметін жүзеге асыру барысында ҚР ҰОК Олимпиадалық Хартия, Қазақстан Республикасы Заңдары мен ҚР ҰОК Жарғысын негізге алады. Қазақстан Республикасы аумағында Олимпиадалық қозғалысты дамыту және оны қорғау, Олимпиадалық құндылықтарды насихаттау - ҚР ҰОК миссиясы болып табылады.
нобай|ҚР ҰОК 25 жылдығына арналған пошта маркасы

## Құрылымы
ҚР ҰОК басқарушы органдары:
* ҚР ҰОК сессиясы
* ҚР ҰОК атқару комитеті
* ҚР ҰОК президенті.

ҚР ҰОК жоғары басқару органы жылына бір рет өткізілетін сессия болып табылады. Сессиялар арасындағы кезеңде ҚР ҰОК қызметін ҚР ҰОК атқарушы комитеті басқарады. Атқару комитетінің құрамына:
* ҚР ҰОК президенті
* Бас хатшы
* Бірінші вице-президент
* Вице-президенттер
* ХОК мүшелері-Қазақстан Республикасының азаматтары, атқару комитетінің мүшелері.

## Президенттері

## Тарихы

### 2024 – қазіргі уақытқа дейін
2025 жылдың сәуірінде Алматыда Ұлттық Олимпиада комитетінің (ҰОК) Генеральды ассамблеясында атқару комитетінің жаңартылған құрамы бекітілді. Құрамға вице-президенттер: Серік Жарасбаев (өңірлермен жұмыс), Шахмурат Муталип (халықаралық қатынастар), Данияр Абулгазин (жазғы спорт), Сакен Мусайбеков (қысқы спорт), Гаджи Гаджиев (жалпы мәселелер) және  Ольга Рыпакова (Спортшылар комиссиясы), Федерациялар өкілдері Алия Юсупова (гимнастика), Мади Такиев (волейбол), Асхат Житкеев (дзюдо), Нурлан Жакупов (су спорты), Ержан Биржанов (триатлон), Берік Асылов (атқыш спорт), Кудрет Шамиев (таеквондо), Қайрат Дүйсенов (гольф) кірді. 

Ассамблея барысында Қазақстандық мәнерлеп сырғанау одағы ҰОК мүшелігіне қабылданды. 2024 жылдың қыркүйегінде ұйым жеке ұлттық федерация мәртебесін алу үшін өтінім берген болатын, оған дейін мәнерлеп сырғанау Коньки тебушілер одағының құрамында болған. 2023 жылдың қарашасында Халықаралық конькишілер одағы (ISU) бұл өзгерісті ресми түрде мақұлдады.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша ұйымдар
Санат:Олимпиада ойындарындағы Қазақстан
Олимпиада ойындарындағы КСРО

оңға|сүрмесіз|330x330 нүкте
КСРО мемлекеті 1952-1988 жылдар аралығында Қысқы және жазғы олимпиадаларға қатысты. Тек 1984 жылы Лос Анжелесте өткен Олимпиадаға бойкот жасап қатыспады.

## Жүлделері

### [[Жазғы Олимпиада ойындары|Жазғы Олимпиада]]

### [[Қысқы Олимпиада ойындары|Қысқы Олимпиада]]

## Дереккөздер

Санат:Олимпиада ойындарындағы КСРО
Санат:КСРО-дағы спорт
1998 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

1998 жылы Наганода өткен Қысқы Олимпиада ойындарына Қазақстаннан 60 спортшы (спорттың сегіз түрінен) қатысты. Шаңғыдан Владимир Смирнов, коньки спортынан Людмила Прокашева жүлделі болды, екеуі да қола жүлдегер атанды.

## Жүлделер

## Сілтемелер

* http://www.aafla.org/5va/reports_frmst.htm 

Санат:1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы мемлекеттер
Олимпиада ойындарындағы Біріккен команда

оңға|сүрмесіз|330x330 нүкте

1992 жылғы Жазғы және Қысқы Олимпиада ойындарына қатысқан Бұрынғы КСРО-дан тараған мемлекеттер құрамасы. Тек Балтық елдері бұл құрамаға қосылмады. 

## Мемлекеттер

## Жүлделері

* Қысқы Олимпиадада 9 алтын, 6 күміс, 8 қола иеленді.
* Жазғы Олимпиадада 45 алтын, 38 күміс, 29 қола иеленді.

## Тағы қараңыз

* ТМД Ұлттық футбол құрамасы
Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
Санат:1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:ТМД-дағы спорт
Санат:Олимпиада ойындарындағы Біріккен команда
Санат:КСРО ыдырауы
2002 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2002 жылы Солт-Лейк Ситиде өткен Қысқы Олимпиада ойындарына Қазақстаннан 50 спортшы (30 еркек, 20 әйел) қатысты. Бірақ ешқайсысы жүлде ала алмады. 

## Пошта маркаларында

Stamp of Kazakhstan 364.jpg
Stamp of Kazakhstan 365.jpg


## Сілтемелер
* http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp

Санат:2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы мемлекеттер
2006 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2006 жылы Туринде өткен қысқы Олимпиада ойындарына Қазақстаннан 67 спортшы аттанды. Бірақ жүлде ала алмады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1899266,00.html

Санат:2006 жылғы Қысқа Олимпиада ойындарындағы мемлекеттер
Волейболдан Азия чемпионаты

**Ерлер арасындағы волейболдан Азия Чемпионаты** () — ерлер ұлттық құрамалар үшін 1975 жылдан бастап екі жылда  бір рет Азия волейбол конфедерациясымен ұйымдастырылатын волейболдан халықаралық жарыс.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер

* Азия Волейбол Конфедерацияның ресми сайты 

Санат:Азия чемпионаттары
Санат:Волейбол
2010 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2010 жылы Ванкуверде өткен қысқы Олимпиада ойындарына Қазақстаннан 37 спортшы (үш спорт түрінен) қатысты. 

Биатлоншы Елена Хрусталева құрама қоржынына күміс медаль салды. Бұл Олимпиададағы жалғыз жүлде болды.

## Медаль

## Сілтемелер

* http://web.archive.org

Санат:2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы мемлекеттер
2014 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2014 жылы Сочиде өткен Қысқы Олимпиада ойындарына Қазақстаннан 58 спортшы аттанды. Құраманың жалғыз медалін мәнерлеп сырғанаудан Денис Тен алды (қола).

## Жүлделер

### Қола

## Сілтемелер

* http://ortcom.kz/ru/news/view/1015

Санат:2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы мемлекеттер
2018 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2018 жылы Пхенчханда өткен Қысқы Олимпиадаға Қазақстаннан 44 спорты (4 спорт түрінен) аттанды.

Нәтижеде фристайлдан Юлия Галышева жалғыз қола медальды еншіледі.

## Спортшылар

; Биатлон

# Максим Браун
# Владислав Витенко
# Роман Ерёмин
# Василий Подкорытов
# Тимур Хамитгатин
# Галина Вишневская
# Дарья Климина
# Ольга Полторанина
# Алина Райкова

; Тау шаңғысы

# Игорь Закурдаев
# Марина Григорьева

; Коньки

# Роман Креч
# Артём Крикунов
# Денис Кузин
# Фёдор Мезенцев
# Станислав Палкин
# Екатерина Айдова

; Шаңғы

# Евгений Величко
# Денис Волотка
# Алексей Полторанин
# Виталий Пухкало
# Елена Коломина
# Валерия Тюленева
# Анна Шевченко

; Трамплин

# Сергей Ткаченко

; Шана

# Никита Копыренко

; Мәнерлеп сырғанау

# Денис Тен
# Айза Имамбек
# Элизабет Тұрсынбаева

; Фристайл

# Ильдар Бадрутдинов
# Павел Колмаков
# Дмитрий Рейхерд
# Маржан Акжігіт
# Жанбота Алдабергенова
# Аяулым Әміренова
# Аяна Жолдас
# Юлия Галышева
# Ақмаржан Қалмырзаева

; Шорт-трек

# Абзал Әжіғалиев
# Нұрберген Жұмағазиев
# Денис Никиша
# Еркебұлан Шамұханов
# Ким Ионг А
# Анастасия Крестова

## Сілтемелер

* https://web.archive.org

Санат:2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы мемлекеттер
Ерлер арасындағы гандболдан Азия чемпионаты

**Ерлер арасындағы гандболдан Азия Чемпионаты** () — ерлер ұлттық құрамалар үшін 1977 жылдан бастап екі жылда  бір рет Азия гандбол федерациясымен ұйымдастырылатын гандболдан халықаралық жарыс.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер

* http://www.asianhandball.org

Санат:Азия чемпионаттары
Санат:Гандбол
Осман сәулет өнері

**Осман сәулет өнері** — ХІІІ ғасырда Анатолының солтүстік-батысында пайда болған Осман империясының сәулет өнері. Империяның сәулет өнері Византия мен Иран сәулет өнерінің, сонымен қатар Балқан мен Таяу Шығыстың басқа бөліктерінің сәулеттік дәстүрлерінің әсерімен түрік және ертедегі селжүк сәулет өнері негізінде дамыды. Осман империясының классикалық сәулет өнері жергілікті түрік дәстүрлері мен Айя София әсерлерінің қоспасы болды. Бұл кезеңнің ең жақсы өкілдерінің бірі — Мимар Синан, оның негізгі жұмыстарына Шехзаде мешіті, Сүлеймание мешіті мен Селимие мешіті кіреді. XVIII ғасырдан бастап османдық сәулет өнеріне Батыс Еуропадағы барокко сәулет өнері әсер етті. Нұруосмание мешіті — осы кезеңнің аман қалған мысалдарының бірі. Османлы империясының соңғы кезеңінде Батыс Еуропадан Балиан отбасының сәулетшілері көбірек әсер етті. Бұл кезең сонымен қатар Мимар Кемаледдин мен Ведат Тек сияқты сәулетшілердің Алғашқы ұлттық сәулет өнер қозғалысы деген атаумен танымал неоосманлы немесе османлы жаңғыруы деп аталатын жаңа сәулет стилінің дамуына куә болды.

## Алғашқы Османлы кезеңі
### Алғашқы әзірленулер

## Дереккөздер

Санат:Ислам сәулет өнері
Санат:Османлы империясы сәулет өнері
Санат:Ортағасыр сәулет өнері
Санат:Сәулет стильдері
Санат:Түркия сәулеті
Футболдан Франция кубогының финалы 2020

**Футболдан Франция кубогының финалы 2020** (*2020 Coupe de France Final*) — 24 шілде күні "Стад де Франс" стадионында "Пари Сен-Жермен" және "Сент-Этьен" клубтарының арасында өтіп, париждік клуб 1:0 есебімен жеңіске жетті. Ойын тағдырын шешкен жалғыз голды 14-минутта Неймар соқты.

Матч COVID-19 пандемиясына орай көрерменсіз өтті.

## Матч
### Детальдар


## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://www.stadefrance.com/en/ticket/finale-coupe-de-france-2020 

Санат:2020 жылғы футбол
Санат:Футболдан Франция кубогы
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойындары
Санат:Сент-Этьен ФК ойындары
Кіші Жіліншік (өзен)

**Кіші Жіліншік** (, , , ) — Қарашай-Шеркесиядағы өзен. Қобанның сол жақ саласы.

Өзеннің ұзындығы - 65 км, су жинау алабы - 1850 км². Ол Басты Кавказ жотасының бөлігі болып табылатын Ерун жотасынан түсетін мұздықтардан бастау алатын Морх пен Ақсуат өзендерінің қосылуынан пайда болады. Өзен солтүстікке қарай енсіз шатқалда ағып жатыр. Екі өзен де Карданик станицадан 5 км төмен жерде қосылады.

Кіші Жіліншік енсіз аңғарда, Белмешіт станицаның маңында, Қобанға қосылатын жерге түсетін биік жағалаулардың арасында Ұлыға қарама-қарсы ағып жатыр.

## Дереккөздер

Санат:Қобан тармақтары
Санат:Қарашай-Шеркес Республикасы өзендері
Еркін Халық

**Еркін Халық** () — Қарашай-Шеркес Республикасының Ноғай ауданындағы ауыл.

Құрамындағы жалғыз елді мекен ретінде «*Еркін Халық ауылдық қонысы*» муниципалды құрылымын құрайды.

## Географиясы
Еркін Халық ауылы Ноғай ауданының орталық бөлігінде, Кіші Жіліншік өзенінің оң жағалауында, Қобанмен қосылатын жердің дәл үстінде орналасқан. Ол аудан орталығы — Еркін Шаһарға қарама-қарсы 12 км және Шеркес қаласынан солтүстік-батысқа қарай 24 км жерде орналасқан. R-217 федералды тас жолы ауылдың оңтүстік шетімен өтеді.

Шығыста Еркін Шаһар, оңтүстікте Адығ-Хабыл және Әділ Халық елді мекендерімен шектеседі. Ауылдың солтүстігінде, Қобан өзенінің арғы жағасында Белмешіт ауылы бар.

Елді мекен республиканың тау бөктерінде орналасқан. Жер бедері негізінен тегіс, салыстырмалы биіктіктің шамалы ауытқуы бар. Ауылдың орташа биіктігі теңіз деңгейінен 416 метрді құрайды.

## Тарихы
Қазіргі кездегі елді мекенді XIX ғасырда Мансұрлар отбасынан шыққан ноғай мырзалары құрды және бастапқыда *Нижне-Мансуровский* ауылы деп аталды.

1877 жылы Баталпаша бөлімінің Нижне-Мансуровский ауылында бөлімнің бірінші зайырлы мектебі ашылды.

1929 жылы Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті Төралқасының қаулысымен Нижне-Мансуровский ауылы Еркін Халық деп өзгертілді..

2007 жылы ауыл республиканың жаңадан құрылған Ноғай ауданына қосылды.

## Тұрғындары

### Ұлттық құрамы
2010 жылғы Бүкілресейлік халық санағы бойынша:

## Ішкі құрылымы
Ауылда Ноғай ауданының орталық аудандық ауруханасы, сондай-ақ бір орта мектеп пен бір мектепке дейінгі мекеме бар.

## Мұражайы
Ауылдың аумағында «Ноғай халқының тарихы мен мәдениеті мұражайы» жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:Қарашай-Шеркес Ноғай ауданының елді мекендері
Үлкен Халық

**Үлкен Халық** () — Қарашай-Шеркес Республикасының Ноғай ауданындағы ауыл.

Құрамындағы жалғыз елді мекен ретінде «*[[Үлкен Халық ауылдық қонысы]]*» муниципалды құрылымын құрайды.

## Географиясы
Ауыл Ноғай ауданының оңтүстік бөлігінде, Кіші Жіліншік өзенінің сол жағалауында орналасқан. Ол аудан орталығы Еркін Шаһардан оңтүстік-батысқа қарай 9 км және Шеркес қаласынан солтүстік-батысқа қарай 25 км жерде орналасқан.

Батысында Қызыл Тоғай, солтүстігінде Әділ Халық, солтүстік-шығысында Адығ-Хабыл және оңтүстігінде Абазакт елді мекендерімен шектеседі.

Елді мекен республиканың тау бөктерінде орналасқан. Жер бедері - таулы жазық. Текшеде батыстан шығысқа өзен аңғарына қарай жалпы еңіс бар. Ауылдың орташа биіктігі теңіз деңгейінен 476 метрді құрайды. Гидрографиялық желі негізінен Кіші Жіліншік өзенімен ұсынылған.

Климаты қоңыржай. Ауаның орташа жылдық температурасы +10 °С. Ең суық ай — қаңтар (орташа айлық температура -1,5 °С), ал ең жылы — шілде (+21,5 °С). Аяз желтоқсанның басында басталып, сәуірдің басында аяқталады. Жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері жылына 700 мм шамасындай болып келеді. Олардың көп бөлігі мамырдан шілдеге дейінгі кезеңде болады.

## Тарихы
Қазіргі орнындағы ауыл 1858 жылы құрылып, бастапқыда Тоқтамыс ауылы деп аталған. 1870 жылдардың соңына қарай ауылда 225 түтін тұрды.

1929 жылы Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті Төралқасының қаулысымен *Тоқтамыс* ауылы *Үлкен Халық* болып өзгертілді.

1935 жылдан бастап Үлкен Халық ауылы Үлкен Халық ауданының құрамына кірді, ал 1935-1936 жылдары оның аудан орталығы болды.

1956 жылы Шеркес АО тікелей бағынуға өтті, ал 1957 жылы Адығ-Хабыл ауданына қайтарылды.

2007 жылы ауыл республиканың жаңадан құрылған Ноғай ауданына қосылды.

## Тұрғындары

### Ұлттық құрамы
2010 жылғы Бүкілресейлік халық санағы бойынша:

## Шағын аудандары
# Арсламекей
# Құмық-кесек
# Байыс-кесек
# Бұлғар-кесек
# Қоңырат-кесек 
# Лаипан-кесек
# Найман-кесек
# Қарас-кесек
# Қайан-Хабле 
# Қара-Жылға
# Бондыр (*Бондаревский ауылының сіңірілуіне байланысты құрылған ауылдың солтүстік бөлігі*).

## Әйгілі тумалары
* Құмықов Халмырза Сағатгерейұлы (1913—1943) — Кеңес Одағының батыры.

## Дереккөздер

Санат:Қарашай-Шеркес Ноғай ауданының елді мекендері
Let It Go

**«Let It Go»** — Мұзды өлке мультфильмінде (Disney) ойнайтын ән, музыкасын және сөзін жұбайлас Роберт Лопес пен Кристен Андерсон-Лопес жазды.

2013 жылы мультфильмнің шығуына байланысты бұл ән жалпы 41 тілге аударылған болатын.

Қазақша дубляжда ән **«Қанат қақ, қалықта»** деп аталады, оны Айнұр Бермұхамбетова орындайды.

Ән «Оскарға» және басқа жүлделерге ие болды, сондай-ақ Billboard Hot 100 чартында 5-орынға көтерілді.

## Жүлделері

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* 
* Қазақша нұсқаның мәтіні

## Тағы қараңыз
* In Summer

Санат:Алфавит бойынша әндер
Санат:Оскар сыйлығын алған әндер
Андрус Веэрпалу

right|300px|
**Андрус Веэрпалу**  (эст. *Andrus Veerpalu*; 8 ақпан 1971 жыл) — эстониялық шаңғышы, 2002 жылғы Қысқы олимпиада чемпионы және күміс жүлдегері және 2006 жылғы Олимпиада чемпионы. 

2001, 2009 жылдары әлем чемпионы атанды. 

Эстонияның үздік спортшысы: 1999, 2001, 2002, 2006, 2009. 

Алты Олимпиадаға қатысты: 1992, 1994, 1998, 2002, 2006 және 2010. 

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша шаңғышылар
Санат:Эстония шаңғышылары
Санат:2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Шаңғыдан Олимпиада чемпиондары
Санат:Эстония Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Даниил Ярославович Сикан

**Даниил Ярославович Сикан** (; 16 сәуір 2001 жыл, Житомир) — украиналық футболшы, Украина Ұлттық футбол құрамасы мен "Шахтер" клубының шабуылшысы.

## Жетістіктері

### Клубтық

* Чемпион Украины (1): 2019/20

### Халықаралық

* Жастар арасындағы әлем чемпионы: 2019

### Жеке

* Жастар арасындағы "лем чемпионатының күміс бутсы иегері: 2019

## Дереккөздер

Санат:Украина футболшылары
Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Карпаты Львов ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары
Санат:Мариуполь ФК ойыншылары
Әділ Халық

**Әділ Халық** () — Қарашай-Шеркес Республикасының Ноғай ауданындағы ауыл.

Құрамындағы жалғыз елді мекен ретінде «*Әділ Халық ауылдық қонысы*» муниципалды құрылымын құрайды.

## Географиясы
Ауыл Ноғай ауданының орталық бөлігінде, Кіші Жіліншік өзенінің сол жағалауында орналасқан. Ол аудан орталығы Еркін Шаһардан батысқа қарай 2,5 км және Шеркес қаласынан солтүстік-батысқа қарай 26 км жерде орналасқан. A155 тас жолы ауылдың солтүстік шекарасымен өтеді.

Оңтүстік-шығысында Адығ-Хабыл, оңтүстігінде Үлкен Халық және солтүстік-шығысында Еркін Халық елді мекендермен шектеседі.

Елді мекен республиканың тау бөктерінде орналасқан. Жер бедері негізінен таулы жазық. Ауылдың орташа биіктігі теңіз деңгейінен 443 метрді құрайды. Гидрографиялық желі негізінен Кіші Жіліншік өзенімен ұсынылған.

## Тарихы
Қазіргі кездегі елді мекенді XIX ғасырда Мансұрлар отбасынан шыққан ноғай мырзалары құрды және бастапқыда *Верхне-Мансуровский (Шабаз)* ауылы деп аталды.

1929 жылы Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті Төралқасының қаулысымен Верхне-Мансуровский ауылы *Әділ Халық* деп өзгертілді.

2007 жылы ауыл республиканың жаңадан құрылған Ноғай ауданының құрамына жеке муниципалды құрылым ретінде — Әділ Халық ауылдық қонысы қосылды.

## Тұрғындары

### Ұлттық құрамы
2010 жылғы Бүкілресейлік халық санағы бойынша:

## Ішкі құрылымы
Ауылда — бір орта мектеп, бір мектепке дейінгі мекеме, фельдшерлік-акушерлік орын және Мәдениет үйі бар.

## Дереккөздер

Санат:Қарашай-Шеркес Ноғай ауданының елді мекендері
ONAY! картасы

**ONAY! картасы** — электронды төлемнің бірегей құралы. 2015 жылдың 1 қазанынан бастап Алматы қаласының қоғамдық көліктерінде «Жол ақысын есептеу және төлеу жүйесін автоматтандыру» (ЖЕТЖА) жобасы бойынша  картаның бірінші қызметі іске қосылды.

«ЖЕТЖА» қызмет көрсетуді және бақылауды «Алматы қаласының көлік холдингі» ЖШС операторы жүзеге асырады.

2016 жылдың 25 желтоқсанынан бастап «Оңай Рау» ЖШС «Алматы қаласы көлік холдингі» ЖШС мен «Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің Қазақстан банкаралық есеп айырысу орталығы» РМК-мен бірлесе отырып ONAY! картасы арқылы көліктік емес төлемдерді жасау мүмкіндігін енгізу жобасы жүзеге асырылды.

2019 жылдың 16 тамызынан бастап «Оңай Рау» ЖШС «WOOPPAY» (ВУППЭЙ) ЖШС-мен бірлесе отырып ONAY! карталарының қолдану аясын кеңейтті. Қазіргі таңда төлемдер «WOOPPAY» электронды ақша жүйесі арқылы жасалуда.

## Міндеті және құндылықтары
### Міндеті
Күнделікті міндеттердің оңай шешімдерін ұсынады.

### Құндылықтары
#### Ыңғайлы және оңай
ONAY! карталары қолдыныс үшін максималды түрде ыңғайлы және оңай болуға талпынады. Ол үшін біз сатып алу, толтыру, қолдану механизмдерін үнемі жаңартып, дамытып отырамыз.

#### Қол жетімді
ONAY! картасы барлығы үшін қол жетімді. Оны алу үшін өз мәліметтеріңді жіберіп, шығарылуын күтудің қажеті жоқ. Бұл дүкеннен тауар алғандай оңай түрде иеленуга болатын төлемнің бірегей мүмкіндігі.

#### Ұтымды
ONAY! картасы – бұл қолданудың көптеген мүмкіндіктері, жеңілдіктер мен бонустар.

#### Қауіпсіз
ONAY! картасы- қауіпсіз төлемдер, ақшалай қаражаттың сақтығы және транзакциялар туралы ақпараттың құпиялылығы.

#### Айқын ақпарат
Карта ақпараттарының ашық болуына ерекше мән беріледі. Әрбір қолданушы ОҢАЙ! картасы арқылы жасалған төлемдер бойынша толық әрі нақты ақпарат алуына мүмкіндік жасалған.

#### Инновациялық
ONAY! картасы бүгінгі таңдағы жаңалықтармен қатар жүруі үшін барлық инновациялық шешімдерді қолданады.

#### Халықтық
Біз қарапайым халық пен ағымдағы уақыттағы маңыздылықтарды бірінші орынға қоямыз.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* ONAY! картасының ресми сайты - onay.kz
* ONAY! картасының түрлері 

Санат:Алматы компаниялары
Санат:Электронды жол билеті
Санат:Алматы қоғамдық көлігі
Санат:Алматы метрополитені
Санат:Смарт-карта
Сайран (автобекет)

**Сайран автобекеті** — Алматы қаласындағы халықаралық ірі автобекет. Төле би даңғылы мен Өтеген Батыр көшелерінің даңғылдарының қиылысында орналасқан. 1983 жылы пайдалануға берілді.

## Тарихы
1978 жылы Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі Әнуар Жақыпов Қазақ автомобиль транспорты, ғылыми-зерттеу және жобалау институты Алматы қаласындағы жаңа автобекет жобасын әзірлеуді тапсырды. Техникалық-экономикалық негіздеу бойынша қалаға тәулігіне 25 мың жолаушыға арналған өте үлкен автобекет қажет болды. Станция құрылысына Алматыда теміржол пойыздарының жоқтығы, қала маңындағы жолаушылар тасымалының барлығы автобустармен жүзеге асырылуы да септігін тигізді. Сол кездегі жалғыз Саяхат автобекеті енді жолаушылар ағынына төтеп бере алмады.

В.В.Неровня, В.Д.Тяговский, О.Е.Бургумбаев және А.А.Бем бар дизайнерлер тобы алдын ала жобалау материалдарын (ЖСҚ) әзірледі. Министрлікке болашақ автостанцияның макеті мен сызбалары ұнады, бірақ сметалық құны 6 миллион рубль болатын құрылысты қажетті қаржыландыру мәселесі туындады. Ол кезде құны 3 миллион сомға дейінгі құрылыс жобалары республиканың құзырында болды, ал қымбат объектілердің құрылысы КСРО Мемлекеттік жоспарлау комитетінен қаржыландыруды талап етті. Көлік министрі Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы Дінмұхамед Қонаевқа автобекет салу ниеті туралы хабарлап, құрылысты КСРО Мемлекеттік жоспарлау комитетінің титулдық тізіміне енгізу үшін көмек сұрады. Қонаев көмектесуге уәде берді және қаланың бас сәулетшісіне қолайлы жерді таңдауды тапсырды.

Қалалық архитектура Комсомольская мен Мате Залка көшелерінің қиылысында жасанды Сайран көлінің жанында орналасқан No6 және No7 жұмыс істейтін екі автобазаның аумағын ұсынды. Сондай-ақ, жаңа автобекет «Союзпечать» пен аудан әкімшілігінің жақын орналасқан ғимараттарымен бірге жаңадан пайда болып жатқан қала құрылысы орталығының орталық нысанына айналуға арналған болатын. Жаңа Алматы автобекетінің жобасы КСРО Мемлекеттік құрылыс комитетінің мемлекеттік сараптамасынан сәтті өтті.

«Орталық автобекет» атауын алған жаңа автобекет құрылысы 1983 жылы аяқталды.

## Техникалары
Күн сайын автовокзалға шамамен 260 автобус келеді (3 мың жолаушыға дейін). Сайран 50-ден астам маршрутқа қызмет көрсетеді, оның 4-і халықаралық, 27-і аймақаралық және 20-сы қала маңындағы.

## Маршруттар легі
* Халықаралық: Үрімші (Қытай), Құлжа (Қытай), Бішкек (Қырғызстан), Токмак (Қырғызстан).
* Аймақаралық: Абай, Астана, Асықата, Аягөз, Бақанас, Балқаш, Жаркент, Жезқазған, Жібек-Жолы, Жетісай, Қарағанды, Қабанбай, Қарғалы, Кентау, Қызылорда, Ленгер, Мақаншы, Мерке, Мойынқұм, Момышұлы, Сарқанд, Тараз, Үржар, Үшарал, Шардара, Шәулдір, Шолаққорған, Шымкент.
* Облысішілік: Жамбыл мұражайы, Қастек, Отар, Матыбұлақ, Қонаев,  Дегерес, Бесмойнақ, Шеген, Қырғауылды, Ақтерек, Үлгілі, Үңгіртас.
* Қала маңы: Ұзынағаш, Мыңбаев, Қарғалы.
* Маусымдық: Семей, Павлодар, Алакөл және Ыстықкөл.

## Дереккөздер

Санат:Алматы ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Қазақстан автобекеттері
Санат:Алматы көлігі
Вильфред Дальма

**Вильфред Дальма** (; 17 шілде 1982, Тур, Франция) — франциялық және сен--мартендік футболшы, жартылай қорғаушы.

2019 жылы Сен-Мартен құрамасында ойнап, КОНКАКАФ Ұлттар лигасына қатысты.

Ағасы Стефан Дальма да футболшы, Франция құрамасында ойнаған.

## Жетістіктері

### Командалық
«Нант»

* Франция чемпионы: 2000/01
* Франция суперкубогы: 2001

«Стандард»

* Бельгия чемпионы: 2008/09
* Бельгия кубогы: 2008, 2009

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Франция футболшылары
Санат:Сен-Мартен футболшылары
Санат:Сен-Мартен Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Нант ФК ойыншылары
Санат:Лечче ФК ойыншылары
Санат:Стандард Льеж ФК ойыншылары
Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Санат:Брюгге ФК ойыншылары
Санат:Гренобль ФК ойыншылары
Ювентус (футбол клубы, Бонэйр)

**Ювентус** (*SV Juventus*) — Бонэйрдің Кранлендейк қаласындағы футбол клубы. 1973 жылы "Витесс" командасының фарм клубы ретінде құрылған.

## Жетісткітері

### Бонэйр чемпионы:
1976, 1977, 1984, 1984–85, 1987, 1989, 1992, 1994, 2004–05, 2007–08, 2009, 2010, 2012, 2013

### Нидерланд Антиль аралдарының чемпионы:
1977, 1985, 1988, 1992, 2001, 2008
## Дереккөздер

Санат:Бонэйр футбол клубтары
Санат:Нидерланд Антиль аралдарының футбол клубтары
Лилли Шольц

оңға|сүрмесіз
**Лилли Шольц**, кейін **Гайяр** (, ; 18 сәуір 1903 жыл, Вена, Аустрия — қайтыс болған уақыты белгісіз) — аустриялық мәәнерлеп сырғанаушы. Жұптасып сырғанаудан (Отто Кайзермен бірге) 1928 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, 1929 жылғы әлем чемпионы. 

1931 жылы күйеуінің тегіне (Гайяр) өтті. 

Санат:1903 жылы туғандар
Санат:18 сәуірде туғандар
Санат:Венада туғандар
Санат:Алфавит бойынша мәнерлеп сырғанаушылар
Санат:Аустрия мәнерлеп сырғанаушылары
Санат:1928 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Кармело Феликс Каме

**Кармело Феликс Каме** (; 29 қазан 1904 жыл, Париж, Франция — 22 шілде 2007 жыл, Буэнос-Айрес) — аргентиналық семсерші. 1928 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.

Спортпен қоштасқан соң Буэнос-Айреске қоныс аударып, заң саласында жұмыс істеді.

Санат:Алфавит бойынша семсершілер
Санат:Аргентина семсершілері
Санат:1928 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Әйелдер арасындағы баскетболдан Азия кубогы

**Əйелдер арасындағы баскетболдан Азия Кубогы** () — Азия Баскетбол Конфедерациясымен өткізілетін құрамалар арасындағы басты баскетбол турнирі. 

Азия Кубогы 1965 жылдан бастап әр екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты Корея құрама командасымен Қытай құрама командасы жеңді.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
* ФИБА Азия ресми сайты 

Санат:Азия чемпионаттары
Санат:Баскетбол
Саяхат (автобекет)

**«Саяхат» халықаралық автовокзалы —** 1967-2008 жылдардағы Алматыдағы автобекет. Сүйінбай мен Ташкент (қазіргі Райымбек батыр) даңғылдарының қиылысында орналасқан болатын.

## Сипаттамасы

### Тарихы
1967 жылы Алматыда бірінші стационарлық автобекет ғимараты ашылды. Саяхат автобекетінің ғимаратында күту залы, билет кассалары, сондай-ақ қызметтік үй-жайлар (диспетчерлік бөлме) болды. Автобекет жанында сағат мұнарасы салынды.

2008 жылы Саяхат автобекетінің тарихи ғимараты бұзылды. Оның орнына жаңа заманауи көлік кешенін салу жоспарланды. 2008-2010 жылдар аралығында құрылысқа арналған 5 га жердің 4 гектары сатып алынды. Алайда, 2018 жылға қарай жаңа ғимараттың жобасының жобалық нұсқасы да әзірленген жоқ.

2014 жылы қаланы дамытудың жаңа көлік бағдарламасын әзірлеу басталды. Оның аясында үш жаңа автобекет салу жоспарланған болатын. Сонымен қатар, қала орталығындағы көлік ағындарын түсіру үшін Сайран мен Саяхат автобекеттерін жабу жоспарланған-ды.

2018 жылы Алматы қаласы Төтенше жағдайлар департаменті автобекет маңын қауіпті жер деп есептеді. Сол жылы автобекет маңындағы заңсыз базарды бұзу және жаңа автобекет ғимаратын салуды жоспарлау басталды.

### Техникалары
1980 жылға қарай автобекетке 500-ге жуық автобус бекітілді.

### Маршруттар
Автобекеттен Сарыөзек, Орал, Ақтөбе, Тараз, Туғанбай, Үштөбе, Қонаев, Алексеевка, Текелі, Кентау, Түркістан секілді елді мекендерге автобус қатынады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан автобекеттері
Санат:Алматы ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Алматы көлігі
Let It Be (ән)

**«Let It Be»** — The Beatles тобының әні. 1970 жылы жеке сингл ретінде және сол аттас альбомның құрамында шықты.

Әнді Пол Маккартни жазған. Бұл топтың бірлесіп жазған соңғы әні болды. Сол жылы The Beatles ыдырап, өз әрекетін тоқтатты.

Маккартнидің айтуынша, бұл әнді жазу идеясы оған түсіне шешесі кіргеннен кейін келіпті. Оның бала шағында қайтыс болған шешесі түсінде оны жұбатып, осы үш сөзді айтқан екен.

## Орындаушылар
* Пол Маккартни — негізгі вокал, бэк-вокал, фортепиано
* Джон Леннон — бас-гитара, бэк-вокал
* Джордж Харрисон — гитара
* Ринго Старр — барабан
* Билли Престон — Хаммонд органы
* Линда Маккартни — бэк-вокал
* Үрмелі және ішекті аспаптардың ансамблі (Дж. Мартиннің аранжирлеуі)

## Чарттар

### Апталық чарттар

### Жылдық чарттар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Алфавит бойынша әндер
Санат:The Beatles әндері
Вели Сааринен

оңға|сүрмесіз
**Вели Сааринен** (; 16 қыркүйек 1902 жыл, Мартинсаари, Ресей Империясы — 12 қазан 1969 жыл, Хельсинки) — финляндиялық шаңғышы. 1932 жылғы Қысқы олимпиада ойындарының алтын және қола жүлдегері, 1929, 1933, 1934 жылғы әлем чемпионы.  

## Дереккөздер

Санат:16 қыркүйекте туғандар
Санат:1902 жылы туғандар

Санат:12 қазанда қайтыс болғандар
Санат:1969 жылы қайтыс болғандар
Санат:Алфавит бойынша шаңғышылар
Санат:Финляндия шаңғышылары
Санат:1932 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1932 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Финляндия Олимпиада чемпиондары
Санат:Шаңғыдан Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Осборн Андерсон

**Осборн «Тай» Андерсон** (; 15 қазан 1908 жыл, Фредрикстад — 31 қаңтар 1989 жыл, Линн) — америкалық шайбалы хоккейші. 

АҚШ шайбалы хоккей құрамасында ойнаған.

## Карьерасы

### Клубтары

### Жетістіктері

* Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 1932
* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1931, 1932

## Дереккөздер

Санат:АҚШ шайбалы хоккейшілері
Санат:АҚШ шайбалы хоккей құрамасының ойыншылары
Санат:1932 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
АҚШ шайбалы хоккей құрамасы

**Шайбалы хоккейдан АҚШ құрамасы** (ағылш. *Team U.S.A., Ice Yanks*)— халықаралық шайбалы хоккей турнирлерінде АҚШ мемлекетінің намысын қорғайтын құрама.

## Жетістіктері

* Екі дүркін Қысқы Олимпиада чемпионы (1960, 1980).
* Екі дүркін әлем чемпионы: 1933, 1960

## Атақты ойыншылары

* Бретт Халл
* Пэт Лафонтейн
* Крис Челиос
* Фил Хаусли
* Майк Рихтер
* Брайан Лич
* Джереми Рёник, 
* Кит Ткачук
* Майк Модано

## Сілтемелер

* http://www.eliteprospects.com/team.php?team=1622

Санат:АҚШ шайбалы хоккей құрамасы