open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hello Kitty

нобай
**Hello Kitty** (жап.:ハロー・キティ, Хэпберн: Harō Kiti), сондай-ақ өзінің шынайы атымен танымал Китти Уайт (キティ・ホワイト, Kiti Howaito), - Юко Симидзу жасаған ойдан шығарылған кейіпкер, қазіргі уақытта Yuko әзірлеген Yamaguchi және жапондық Sanrio компаниясына тиесілі. Sanrio бейнеленген Hello Kitty бұл британдық антропоморфты қызыл бантигі және көзге көрінбейтін аузы барақ мысық. Оның тарихына сәйкес, ол Лондонның шетінде отбасымен бірге тұрады және сары бантикпен бейнеленген егіз әпкесі Мимми-мен жақын.

**Hello Kitty** 1974 жылы жасалған, ал бірінші тауары - тиындарға арналған винил әмияныны - 1975 жылы жарық көрген. Бастапқыда Hello Kitty жас қыздарға ғана сатылды, бірақ 1990-шы жылдардан бастап бренд жасөспірімдер мен ересек тұтынушылар арасында коммерциялық табысқа жетті. Hello Kitty де kawaii (сүйкімді) мәдениетінің пайда болуымен танымал болды. Бренд 1990-шы жылдардан кейін Жапонияда құлдырады, бірақ халықаралық нарықта өсуін жалғастырды. 2010 жылға қарай кейіпкер жылына 5 миллиард доллар болды және The New York Times оны «**жаһандық маркетингтік феномен**» деп атады.

## Дизайн және шығармашылық
1962 жылы Sanrio-ның негізін қалаушы Синтаро Цудзи түстері салынған резеңке сандалдарды сата бастады. Цудзи аяқ киімге сүйкімді дизайн қосудан түскен табысты атап өтті және өз тауарына сүйкімді кейіпкерлерді жасау үшін карикатурашыларды жалдады. Hello Kitty-ны Юко Симидзу салған және 1974 жылы Санрионың алғашқы кейіпкерлерінің қатарына қосқан.

Hello Kitty бастапқыда тек «атауы жоқ ақ мысық» ретінде белгілі болды. Симидзу Льюис Кэрроллдың «Айнадан тыс» кітабынан Китти есімін алды. Санрионың ұраны - «әлеуметтік коммуникация» және Цудзи бренд атауының сәлемдесуді қоса алғанда, осыны көрсетуін қалаған.

Бастапқыда ол «Hello Kitty» -деген атауға тоқтамас бұрын «Hi Kitty» -деп аталуы керек еді. Санрио Hello Kitty-ді британдық етіп жасауға шешім қабылдады, өйткені шетелдік елдер, атап айтқанда Ұлыбритания, Hello Kitty ойлап табылған кезде Жапонияда сәнді болды. Санрионың АҚШ-та бірнеше кейіпкерлері болған және ол Hello Kitty-дің басқаша болуын қалаған.

## Медиа
Hello Kitty қатысуымен бірнеше түрлі мультсериалдар болды. Бірінші болып Hello Kitty's Furry Tale Theatre болды, 13 22 минуттық эпизодты анимациялық телесериал, оның тұсаукесері 1987 жылы өтті. Келесі, Hello Kitty and Friends деп аталатын OVA 1989-1994 жылдар аралығында Жапонияда шығарылған 30 жазбаны қамтыды. «Сәлем, рай Китти» 1999 жылы шыққан және 16 сериясы болды. Hello Kitty's Stump Village 2005 жылы шықты, ал The Adventures of Hello Kitty & Friends 2008 жылы шықты және 52 эпизодты эфирге шығарды. Kiss Hello Kitty деп аталатын кроссоверлер сериясы (яғни KISS рок-тобының Hello Kitty-мен қосарланған анимациялық нұсқасы) 2013 жылдың наурызында жарияланды. Джин Симмонс шығарған бұл шоу The Hub Network (қазір Discovery Family) эфиріне шығуы тиіс еді, бірақ ол ешқашан жүзеге аспады.

## Дереккөздер
Брезовица (Косово)

**Брезовица** (, ) — Косовоның оңтүстігіндегі Штерпце муниципалитетіндегі елдегі ең үлкен тау шаңғысы курорты орналасқан елді мекен.

## Сипаттама
Елді мекен Призрен кентінен шығысқа қарай шамамен 20 шақырым және Штерпце қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 5 шақырым жерде орналасқан. Шаңғы алаңы шығыс Шар тауларының солтүстік-батыс беткейінде орналасқан, биіктігі 2000 метрден асатын тау жотасы Косово мен Македония арасында 80 шақырымға созылып жатыр. Ауылдың жанында Чайлия шыңындағы Градиште бекінісінің қалдықтары бар.

2011 жылы 68 тұрғын тіркелген, олардың 44-і сербтер, 23-і албандар және бір адам басқа ұлтты көрсеткен.

## Тау шаңғысы курорты
Шаңғы курорты Чар тауларының солтүстік-батыс аймақтарында, теңіз деңгейінен 900 м-ден 2500 м-ге дейінгі биіктікте орналасқан. Жотаның рельефі аумақта жыл бойы тау-курорттық демалысты дамытуға мүмкіндік береді. Қысқы маусымда қарашадан келесі жылдың мамырына дейін қар жауады, осы уақытта шаңғымен сырғанау шаралары көбейеді. Шаңғы маусымы шамамен 128 күнге созылады. 
Солтүстік пен солтүстік-батыстан төменғі жоталарға дейін панорамалық көріністер бар. Тау шаңғысы курортының аймағына баратын көптеген спорт әуесқойлары пайдалана алатын бірнеше шаңғы жолдары бар. Барлық бағыттар бойынша жүріп өткен жалпы қашықтық шамамен 18 шақырымды құрайды. Сондай-ақ тоғызға жуық беткейлер бар, ең ұзын соқпағы Препрег соқпағы - таудың басында шамамен 804 м-ден 2552-ге дейінгі биіктікте ұзындығы 3500 метр. Ең қысқа соқпақ – Бачило – небәрі 301 метр және теңіз деңгейінен биіктігі 74 м-ден 1803 м-ге дейін.

Мұнда күн жылына 180 күн ашық, қар жамылғысы жылына 280 күнге созылады, орташа тереңдігі 1,2 м. Брезовица ерекше табиғи жағдайлармен сипатталады. Мұнда көптеген мөлдір тау көлдері және жануарлар мен флораның алуан түрлілігі бар. Брезовица курортында қазірдің өзінде бірнеше еуропалық деңгейдегі қонақүйлер жұмыс істейді.

## Көрнекі жерлері
Косоводағы Брезовица тау шаңғысы курорты таңғажайып табиғи сұлулықтың, бай тарихтың және қызықты қысқы спорт түрлерінің бірегей үйлесімін ұсынады. Келушілер таңғажайып тау көріністерімен қоршалған беткейлерде әлемдік деңгейдегі шаңғы мен сноуборд тебуді тамашалай алады.
Шипажай сонымен қатар альпі ауылдарымен, дәмді жергілікті тағамдармен мақтана алады. Тарих әуесқойлары Косовоның қызықты өткенін көруге мүмкіндік беретін Гадиме үңгірі мен Грачаница монастыры сияқты жақын маңдағы мәдени көрікті жерлерге бара алады.
нобай|орта|1000px|Брезовицаның панорамасы      

## Дереккөздер

Санат:Косово елді мекендері
Formica clara

***Formica clara*** (лат.) —  *Formica* туысынының формициндер (*Formicinae*) атты қосалқы тұқымдасына жатады. 

## Сипаттама
Құмырсқалардың ұзындығы шамамен 1 см, екі түсті: құрсақ және басы қоңыр-қара, кеудесі сарғыш-қызыл. Олардың колонияларында жақын туыстас түрлерімен салыстырғанда (*Formica cunicularia*, *Formica rufibarbis*) популяциясы көбірек және олар агрессивті, ірі колониялар өздерінің территорияларын қорғайды. Отбасылар моногинді немесе әлсіз полигинді. *Formica clara Polyergus* туысымен (*[[Polyergus rufescens]]*) құл иеленушілері ретінде пайдаланылады. Бұл құмырсқалар *F. clara* ұяларына шабуыл жасап, балаңқұрттарды алып, өздерінің ұяларына апарып, олардан өздерінің «құлдарын» өсіреді.

## Ареалы
Палеарктикада, солтүстік Швециядан Пәкістан мен Қытайға дейін кездеседі, ашық биотоптарда, өзендер алқаптарында, оазистерде.

## Систематика
Бұл түр алғаш рет 1886 жылы Швейцария энтомологы Огюст Форельмен сипатталып, бастапқыда *Formica rufibarbis var. clara Forel*, 1886 деген атаумен белгілі болды, кейіннен түр ішіндегі нұсқа ретінде қарастырылды. Түрлік мәртебесін 1961 жылы алды. *Formica rufibarbis* түрлер тобына енгізілген. *Serviformica* қосалқы туысының жақын түрлерінен (*Formica cunicularia*, *Formica rufibarbis*, *Formica glabridorsis*, *Formica persica*) кеудесінің арқа бөлігінде тіке өсетін қылшықтардың болмауы, денесінің ашық түстері, қысқа скапусымен ерекшеленеді. Қытайда *Formica clara sinae Emery*, 1925 деп аталатын түр тармағы бөлінеді.

## Дереккөздер

Санат:Құмырсқалар
Санат:Жәндіктер
Санат:Буынаяқтылар
Санат:Жарғақ қанаттылар
Геллерт-Хилл үңгірі

**Геллерт-Хилл үңгірі** () — Мажарстанның Будапешт қаласындағы Геллерт тау белесіндегі үңгірлер желісінің бөлігі. Үңгірді онда өмір сүрген және науқастарды емдеу үшін үңгірдің жанындағы көлден табиғи термалды суды пайдаланған тақуа құрметіне "Әулие Иван үңгірі" деп те атайды (Szent Iván-barlang).

Геллерт төбесінде орналасқан Геллерт-Хилл үңгірі өзінің табиғи сұлулығы мен тарихи маңыздылығының үйлесімімен келушілерді тартатын тамаша туристік орын болып табылады.
Геллерт-Хилл үңгірі бастапқыда тақуалардың баспанасы болды, 11 ғасырда мұнда монах Әулие Иван өмір сүрді. Ол он алты жасынан 345 жылы жүз он үш жасында қайтыс болғанға дейін Мысыр шөлінде жалғыз өмір сүрді.

Үңгірге бірінші кіреберіс 13 ғасырда Паулин монахтарының тобымен салынған. Уақыт өте келе үңгір ғибадат орнына айналды, ал Паулин монахтары 20 ғасырдың басында шағын шіркеу (часовня) салды. Бұл часовня 1926 жылы танымал болып тез арада қажылық орнына айналды. Бастапқыда қауым үңгірдің кіреберісінде орналасқан құрбандық үстелі бар террасада ашық ауада отырды. 1930 жылдары кеңейту және құрылымдық жұмыстарынығайтылды, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шіркеу нацистік неміс армиясы үшін аурухана және баспана ретінде қызмет етті. 1945 жылы Кеңес Қызыл Армиясы Будапештті басып алды. Алты жыл бойы үңгір өзінің діни функцияларын орындауды жалғастырды, бірақ 1951 жылы Мемлекеттік қауіпсіздік басқармасы (Венгрия құпия полициясы) католик шіркеуіне рейд жасады. Рейд нәтижесінде үңгір қалың бетон қабырғамен жабылып монахтар мен олардың жетекшісі Ференц Везер тұтқынға алынды, одан кейінгі коммунистік дәуірде үңгір мөрленіп, жабылды.

Часовня 1989 жылы 27 тамызда қайта ашылды - кіреберісті жауып тұрған қалың бетон қабырға қиратылды. 1992 жылға қарай шіркеу қалпына келтіріліп, ретке келтірілді. 
Бүгінгі күні Геллерт Хилл үңгір шіркеуі ғибадат орны және туристік орын болып табылады.

## Галерея

Budai Sziklatemplom.JPG
Budapest, Gellért-hegy, Sziklatemplom, 33.jpg
Budapest, Gellért-hegy, Sziklatemplom, 34.jpg
Budapest, Gellért-hegy, Sziklatemplom.jpg


## Дереккөздер

Санат:Мажарстан үңгірлері
Кишкунсаг ұлттық саябағы

**Кишкунсаг ұлттық саябағы** () — Мажарстанның Бач-Кишкун аймағындағы (медье) Дунай-Тиса өзені аралығында орналасқан ұлттық саябақ.

## Сипаттама
Кишкунсаг ұлттық саябағын Мажарстан үкіметі 1975 жылы мажар даласының ерекше табиғатын сақтау үшін құрған. Бұрынғы Дунай жайылмасының ауданы ол кезде биосфераның жойылу қаупі төнген аймаққа айналып, жағдайды тұрақтандыру үшін дер кезінде шаралар қабылданды. Қазіргі уақытта ерекше қорғалатын аумақ бірнеше аймақтарға бөлінген, олардың бір бөлігін қорғалатын ландшафттар алып жатыр, ал бір бөлігі табиғатты қорғау аймағы мәртебесіне ие. Саябақтың жалпы ауданы 530 км² құрайды. Саябақтың жанында ең үлкен қала Кечкемет орналасқан, онда қорыққа экскурсиялар ұйымдастыратын туристік кеңсе құрылған.

Саябақ Орта Дунай жазығының ортасында орналасқан. Ол өз атын Дунай мен Тиса өзендерінің қиылысында орналасқан Кишкунсаг аймағының атымен алды. Мұнда климат біршама құрғақ, өзендер аз, құмтастар көп, тұзды және батпақты шалғындар бар.
Саябақтың ең танымал және қызықты бөліктері Тиса және Дунай өзендерінің аңғарларының арасында орналасқан. Бұл Гомохатсаг (Homokhatsag), Оргованы (Orgovany) және Бугак (Bugac). Туристік маусым кезінде мұнда әйгілі ат шоулары өтеді. 
Bugac Puste қонақтарға ауылдық қонақ үйлерде тұруды, велосипед және ат спортын және көлдерде балық аулауды ұсынады. Бугак Пустаның бүкіл ауданы 110 км. ЮНЕСКО әлемдік маңызы бар биоқорық ретінде таныды. 

Саябақ бір-бірімен байланысы жоқ, бірақ Кишкунсагта шашыраңқы орналасқан жеті қорғалатын аумақтан тұрады және олар арқылы арнайы бақылау мұнаралары орнатылған.

## Флора, фаунасы
Ұлттық саябақта әртүрлі ормандар, шалғындар, батпақтар, құм төбелері т.б.кездеседі. Мұнда көптеген құстар ұя салады. Саябақтағы тұзды көлдер мен батпақтар дуадақ, шалшықшылар, қызғыш құс, ақ және сұр құтандардың мекеніне айналды. Су қоймалары да балыққа толы. 

Өсімдіктерден Кишкунсагта ұсақ гүлді ботакөз, батпақтағы гладиолус және сүйсіндер кездеседі. Қорықта жыландар мекендейді, олар да фаунаның сирек өкілдері болып табылады, сондықтан заңмен қорғалады.

## Галерея

Himantopus himantopus PA021319.jpg
European roller.jpg
Schlingnatter.jpg
(MHNT) Menyanthes trifoliata - Jardin Botanique Henri GAUSSEN.jpg
Dabao.jpg


## Дереккөздер

Санат:Мажарстан саябақтары
Абсурдизм

нобай|Сизиф — болмыстың абсурдтығының символы, Франц Штуктың картинасы (1920 ж.)
**Абсурдизм** – бұл философиялық теория, ол ғаламның **[[Иррационалдық|иррационалды]]** және **мағынасыз** екенін алға тартады. Бұл теория бойынша **мағына іздеу** адамды мағынасыз әлеммен **қайшылыққа** ұрындырады. Мұндай қайшылық **рационалды адам мен иррационалды ғалам** арасында, **ниет пен нәтиже** арасында немесе **субъективті бағалау мен объективті құндылық** арасында болуы мүмкін, бірақ бұл ұғымның нақты анықтамасы даулы мәселе болып қала береді.

Абсурдизмге сәйкес, осы қайшылықтардың біреуі немесе бірнешеуі себепті бар болу тұтасымен абсурд. Бұл тұрғыда ол белгілі бір жағдайлар, адамдар немесе өмір кезеңдері ғана абсурд деп санайтын тар мағынадағы көзқарастардан ерекшеленеді.

Абсурдтың әртүрлі аспектілері ғылыми әдебиеттерде талқыланады, және әртүрлі теоретиктер өз анықтамаларын әртүрлі құрамдас бөліктерге негіздейді. Практикалық деңгейде, абсурдтың негізінде жатқан қайшылық адамның мағынасыз әлемде мағына табуға деген күресі ретінде сипатталады. Теориялық деңгейде, керісінше, бұл қайшылық адамның ақыл-ойының шындықты толық түсініп, оған бойлай алмауымен байланысты.

Дәстүрлі түрде бұл қайшылық адам табиғатына тән ішкі фактор мен ғалам табиғатына тән сыртқы фактордың соқтығысуы ретінде сипатталады. Бірақ кейбір кейінгі теоретиктер екі фактор да ішкі болуы мүмкіндеп болжайды: бір жағынан, кез келген түпкі мақсаттың кездейсоқтығын түсіну қабілеті, ал екінші жағынан, сол мақсаттарға мән беруді тоқтата алмау. Кейбір теориялар абсурдтың пайда болуы үшін осы қайшылықты түсіну де қажет деп есептейді.

## Маңыздылығы
Абсурдизм философиясын ұстанушылар бұл тақырыптың кәсіби философтар тарапынан жеткілікті назарға алынбайтынын жиі айтады, әсіресе ол философиядағы басқа мәңгілік мәселелермен салыстырғанда. Мысалы, бұл көзқарасты құдайдың танымдық тұрғыда күмәнді бола тұра, философиялық жүйелерде түпкі түсіндірме көзі ретінде жиі пайдаланылатыны арқылы көрсетуге болады. Бұл тенденция қорғаныс механизмінемесе қиялдағы үмітке берілу түрінде көрініс тауып, абсурдтың мойындалмаған және елеусіз қалған маңыздылығының салдары болуы мүмкін.

Абсурдизм кейде философиялық еңбектерде тікелей талқыланса да, көбінесе романдар мен пьесалардажасырын түрде көрініс табады. Бұл шығармаларда абсурдизмнің негізгі аспектілерін бейнелейтін оқиғалар баяндалады, бірақ олар абсурдизм туралы тікелей сөз қозғамайды.

Абсурдты мойындау, әсіресе философия саласында, бірақ жалпы басқа салаларда да эпистемологияға маңызды әсер етеді деп есептеледі. Себебі абсурдтың бар екенін түсіну – адамның танымдық шектеулерін ұғыну болып табылады және бұл танымдық кішіпейілділікке әкелуі мүмкін.

Өмірдің абсурд болып көрінуі кейбір жағдайларда экзистенциалдық дағдарысты тудыруы мүмкін. Осы тұрғыда, абсурдизмнің өзі туралы және оған ықтимал жауаптар туралы хабардар болу мұндай салдарларды болдырмау немесе жеңу үшін маңызды болуы мүмкін.

## Дереккөздер


Санат:Философия
Санат:Теориялар
Бордолық сүт сатушы әйел

**«Бордолық сүт сатушы әйел»** (исп. *La lechera de Burdeos*) — испан суретшісі Франсиско Гойяның өмірінің соңғы жылдарында Францияда салған картинасы.

«Бордолық сүт сатушы әйел» көркем сыншылар мен көпшілік тарапынан кеңінен танылғанымен, кейбір өнер тарихшылары бұл туындының Гойяның қылқаламынан шыққанына күмән келтіреді. Егер бұл картина Гойяға тиесілі болса, онда ондағы бейне — Леокадия Вайсстің (Leocadia Weiss) қызы Розарио болуы мүмкін. Леокадия — суретшінің алыс туысы әрі оның Бордодағы күтушісі болған. Гойя бұл қалаға Испаниядағы жаңа үкімет тарапынан қысымға ұшыраудан қауіптеніп көшкен еді. Әйел оранған шальды, кей деректерге сүйенсек, Гойяның өзі сатып алған. Бұл туралы Леандро Фернандес де Моратиның Хуан Антонио Мелонға жазған хатында айтылған. Мүмкін, бұл картина — композиция шеңберіне енбей қалған есекке мінген сүт сатушы әйелдің портреті. Ондай жағдайда бұл туынды Гойяның көшедегі саудагерлерді бейнелеген картиналар сериясына жатады.

Бұл картинада Гойя қолданған қылқалам техникасы дивизионисттердің әдістерін еске түсіреді. Сондай-ақ сүт сатушы әйелдің мүсінін орап тұрған табиғи жарықпен мұқият жұмыс істеуі — өнертанушылар тарапынан импрессионизмге жол салған жаңашыл қадам ретінде бағаланады.

Суретші қайтыс болғаннан кейін сурет оның кенже ұлы Хавьерге мұраға қалды. Алайда қаржылық қиындықтарға байланысты Хавьер туындыны өзінің алыс туысы Хуан Баутиста де Мугироға (Juan Bautista de Muguiro) сатуға мәжбүр болды. 1946 жылы Хуан Баутистаның ұрпақтары бұл суретті Прадо мұражайына табыстады. Бүгінде сурет сол жерде сақтаулы.

«Бордолық сүт сатушы әйел» Гойяның ең танымал туындысы болмаса да, ол техникалық шеберлік үлгісі ретінде бағаланып, суретшінің ең үздік жұмыстарының бірі саналады. Бұл туынды — Гойя өмірінің соңғы әйел портреті болып есептеледі.

## Дереккөздер

 

Санат:Өнер туындыдары
Санат:Картиналар
Шыңыраубай Тасин

**Шыңыраубай Тасин** (1903, Аққолқа болысы, Доңызтау – 1987, Ақтөбе облысы) – халық шаруашылығының шебері, шопан.

Кеңес үкіметінің саясатына қарсы болып, көп жыл бойы Ұлы Отан соғысына барудан бас тартқан. Кейін Нөкіс қаласында тұтқындалып, 1953 жылы ақталып шыққан. Ақталғаннан кейін «Жамбыл» колхозында ұзақ жыл бойы мал бағып қажырлы еңбек еткен. Еңбегі еленіп «Құрмет белгісі» орденімен, халық шаруашылық көрмесінің алтын, күміс медальдарымен марапатталған.

Соғыс кезінде ізіне бір топ ауылдастарын ертіп Доңызтаудың Шағырай тауы үстіндегі жерлерді паналап өмір сүрген Шыңыраубай туралы аңыз әңгімелер көп. Өзі шебер етікші болған адам. Етіктің өкшесін алмалы-салмалы етіп жасап алып, із кесушілерді талай жаңылыстырған. Жер жағдайын, ауа райының, алдағы кезеңдерін де болжай білген. Қайратты, жүректі, батыл тез шешім қабылдай білетін ерекшеліктері болған.

Қарақалпақстанда қолға түскеннен кейін де барлық кінәні өзі мойнына алып, жолдастарын сатпай білместікпен, сауатсыздықтан қателескендігін мойындаған.

Ақталып шыққаннан кейін елдің шаруасына – Жамбыл колхозы мен Оймауыт совхозының мал шаруашылығын өркендетуге адал тер төккен шопан болды.

## Дереккөздер

Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Ақтөбе облысында қайтыс болғандар
Селим үңгірі

**Селим үңгірі** () — Мажарстанның Татабания қаласының маңында орналасқан үңгір. Ол Герече тауының тік беткейіндегі су ағынының әрекеті нәтижесінде табиғи түрде пайда болған.

## Үңгір туралы аңыздар
Селим үңгірі Мажарстандағы ең танымал табиғи көрікті орындардың бірі. Селим үңгіріне байланысты халық арасында аңыз бар. Түріктер Мажарстанға шабуыл жасап, Татабанияны жаулап алуға келгенде жергілікті тұрғындар жаулардан қорғану үшін осы үңгірді паналағанын айтады. Алайда Османдар жасырынған жерлерін тауып алып, ішіндегі адамдарды түгел өртеп немесе құлдыққа алған. Ел аузында бұл бұйрықты Сұлтан Селим берген, сондықтан үңгірдің аты осыған байланысты Селим есімімен аталған. Бірақ ғылыми және тарихи зерттеулерден кейін бұл теория жоққа шығарылды. Зерттеушілердің нәтижелеріне сүйене отырып, үңгір ұзақ уақыт бойы алғашқы адамдардың мекені болғаны анықталды. Үңгірден мұз дәуірінде оны баспана ретінде пайдаланған ежелгі адамдардың іздері табылған. Мұнда мамонт пен басқа да жойылып кеткен жануарлардың қалдықтары табылды.

## Сипаттама
Селим үңгірі салыстырмалы түрде шағын болып саналады, оның ұзындығы 45 метр, ені 12 метрге дейін, биіктігі 14 метр. Үңгір 1934 жылы ашылған және содан бері әлемнің түкпір-түкпірінен туристер үшін танымал орынға айналды. Үңгір іші кристалдармен және сталактиттермен безендірілген залдар мен дәліздерден тұрады. Ең әсерлі залдардың бірі – «Ғасырлар залы», онда 1000 жылдан астам жасы бар сталактиттерді көруге болады. 

Үңгірге кіре беріс таудың етегінен де көрінеді, оның іші арнайы шамдармен жарықтандырылған, олардың көмегімен ішкі қабырғалары мен төбесіндегі барлық жазулар мен сызбаларды көруге болады. Селим үңгірінде Netflix «Дуашы» (The Witcher) фильмінің бірнеше көріністерін түсірді. 2013 жылы Мажарстанның Ішкі істер министрлігі бұл жерді қорғалатын табиғи ұлттық мұра деп жариялады.

## Галерея

Szelim barlang koponya.JPG
Szelim-bg-west-Cave.jpg
Szelim-barlang-Cave.jpg
Szelim-bg-north-Cave.jpg
Szelim-barlang.jpg


## Дереккөздер

Санат:Мажарстан үңгірлері
Мери Хронопулу

**Мери Хронопулу** (;  16 шілде 1933 — 6 қазан 2023) — Грекия актрисасы. 1960 жылдардағы ең танымал актрисалардың бірі болды. Ол грек театрының басты кейіпкерлерінің бірі. Көптеген фильмдерде ойнады, оның он алтысына Finos Film продюсер болды. 

## Өмірбаяны
Мэри Хронопулу 1933 жылы 16 шілдеде Афинада дүниеге келген. Ұлттық театр училищесін бітіп, онда би топтарында және кезеңдік драмаларда өнер көрсетті. Кәсіби сахнада 50-жылдардың аяғынан басталды. Кинодағы алғаш рөлін 1954 жылы Динос Димопулостың Finos Film шығарған «Бақытты бастама» фильмінде қосымша рөлде ойнады, ол кезде әлі студент болатын. Ол «Қызыл шамдар» және «Қорқыныш» фильмдеріндегі рөлдерінің арқасында танымал болды.

1999 жылы Мери жол апатында ұшырап ауыр жарақат алып, комаға түсіп және ауыр жағдайда ауруханада тоғыз ай жатқан. Омыртқасына ота жасатып, ол сәтсіз аяқталып, актриса сахнадан кетуге мәжбүр болды.

Хронопулу IRIS марапаттарының 2021 жылғы құрметті «Грек Оскарының» иегері және 1987 жылғы Салоники фестивалінің «Үздік әйел рөлі» номинациясының жеңімпазы болды.

Мери Хронопулу 2023 жылы 6 қазанда 90 жасында Афинадағы ауруханада қайтыс болды.

## Мансабы
1958 жылы Михалис Какояннистің «Соңғы алдаушы» фильмінде шағын рөлді сомдады. 1963 жылдан бастап ол Никос Куркулос, Фаидон Георгитсис, Димитрис Папамихаил, Гиоргос Фунтас және Алекос Александракис сияқты сол кездегі жетекші ер кейіпкерлермен бірге ханым мен әйелдің рөлдеріндегі бірқатар драмалық фильмдерде ойнады.

Оның өнері әсіресе Василис Георгиадистің «Қызыл шамдар» (1963) фильмінде ерекше көрінді. Сонымен қатар «Тұлғасыз» (1963), режиссер Василис Георгиадис пен Никос Фосколостың сценарийі бойынша «Топырақ қызыл түске боялғанда», Яннис Далианидистің «Көз жасына тым кеш» (1968), Яннис Далианидис пен Никос Фосколудің сценарийі бойынша «Қала тіршілігін жоғалтқанда» (1969), Динос Катсуридестің «Қарақшылар» (1965), Динос Димопулос «Нөлдік сағат қоғамы» (1966), «Жекпе-жек аллеясы» (1968) және Никос Фосколостың «Z көру» (1970) фильмдеріне түсті. 1967-68 жылдар аралығында ол ең танымал кино актрисасы болды. 

Театрлық мансабында ол Афинаның ірі труппаларымен ынтымақтастықта болып өнер көрсетті. 1972 жылы ол өзінің жеке труппасын құрды, онымен бірге Сомерсеттің «Қай уақытта ораласың, Пенелопа» және Яковос Кампанелистің «Ыстық қыз» пьесаларын қойды.

## Дереккөздер

Санат:Грекия актрисалары
Әзербайжан Халық майданы

**Әзербайжан Халық майданы партиясы** (**ӘХМП**, , , ) — Әзербайжандағы саяси партия. 1989 жылы бұл партияны Әбілфаз Елшібай негіздеген еді. Елшібай 1993 жылы биліктен қуылды да, ӘХМП Хейдар мен Ильхам Әлиевтер авторитар билігіне қарсы ірі оппозициялық қозғалыс болып келген.

Партия демократия, заң үстемдігі және зайырлылық, сондай-ақ адам құқықтарын, діни құқықтар және этникалық азшылықтарға ерекше мән береді.

## Тарихы
Әзербайжан Халық майданының (ӘХМ) құрушы съезі 1989 жылғы шілдеде болды. ӘХМ антикеңестік қозғалыс ретінде құрылған еді және Әзербайжанның КСРО-дан тәуелсіздігін қолдайтын. Қозғалыс КСРО билігіне қарсы наразылық шараларын ұйымдастыратын. Әзербайжан Кеңес Одағынан тәуелсіздік алды да, Халық майданы жаңа тәуелсіз Әзербайжанды бақылайтын коммунистік ескі гвардияның парламент құру және еркін сайлау өткізуге мүмкіндік бергенін талап етті. ӘХМ, оған қоса, Әзербайжан тұңғыш президенті Аяз Мүтәллибовтің демократиялық реформа жасағанын талап еткен. Мүтәллибовтің 1992 жылғы президент сайлауын күшін жою әрекетінен кейін ӘХМ оны 1992 жылы биліктен қуып жіберді. 1992 жылғы сайлауда президент болып ӘХМ басшысы Әбілфаз Елшібай сайланды.

1993 жылғы төңкеріс барысында Елшібай биліктен қуылды да, Хейдар мен Ильхам Әлиевтер үкіметі партияның бірнеше сайлауға қатысуына тыйым салды, ӘХМ мүшелерін репрессиялады. Партия, оған қоса, бірнеше сайлауға бойкот жариялап көрген. Елшібай өлімінен бергі партияның қазіргі басшысы — Әли Кәрімлі.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайтының мұрағат нұсқасы

Санат:Алфавит бойынша саяси партиялар
Санат:Әзербайжан саяси партиялары
Санат:1988 жылы құрылған саяси партиялар
Санат:Әзербайжан ұлтшыл партиялары
Сақина Құлықызы Исмайлова

**Сақина Құлықызы Исмайлова** (; 24 ақпан 1956 жыл, Баку) — кеңестік және әзербайжандық әнші, мұғам әртісі, Әзербайжан халық әртісі (1992).

## Өмірбаяны
Сақина Исмайлова 1956 жылғы 24 ақпанда дүниеге келген. Асаф Зейналлы атындағы Баку музыкалық училищесінде мұғам оқыған Исмайлова 1990 жылы Әзербайжан мемлекеттік мәдениет және өнер университетіндегі оқуын бітірген. Исмайлова — мұғамды гавалмен бірге орындаған тұңғыш әйел ханенде. Исмайлова, оған қоса, әйелден ғана тұратын тұңғыш мұғам үштігін құрған адам, кейін түрлі мемлекеттерде осы топпен сахнаға шыққан.

Исмайлова Әзербайжан мәдениет және өнер университетінде және Әзербайжан ұлттық консерваториясында оқытады.

## Марапаттары
Исмайлованың марапаттары қатарында:
* Әзербайжан КСР еңбек сіңірген әртісі (1988)
* Әзербайжан халық әртісі (18 қараша 1992)
* Даңқ ордені (24 ақпан 2016)
* Әзербайжан президентінің құрмет дипломы (13 желтоқсан 2023) бар.

## Фильмографиясы
Исмайлованың фильмографиясы:
* Газельхан (; фильм, 1991)
* Қажы Әріп (; фильм, 1995)
* Нәриман Әлиев (; фильм, 2005)
* Біз қайтамыз (; фильм, 2007)
* Мұғам (; телевизия, 2007)
* Ұлттық гимндер (; фильм)

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша музыканттар
Санат:А. Зейналлы атындағы Баку музыкалық училищесі түлектері
Санат:Әзербайжан мемлекеттік мәдениет және өнер университеті түлектері
Санат:Әзербайжан опера және балет театры тұлғалары
Санат:Әзербайжан әншілері
Санат:Әзербайжан опера әншілері
Санат:Баку музыка академиясы оқытушылары
Санат:Әзербайжан мемлекеттік мәдениет және өнер университеті оқытушылары
Поль Массон

**Поль Массон** (11 қазан 1876 жыл, Мұстағаним, Алжир - 30 қараша 1944 жыл, Канн, Франция) — 1896 жылы Афинада өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан француз велошабандозы. Үш дүркін Олимпиада чемпионы.

## Спорт
1895 жылы Массонның Францияның әлем чемпионатына ұлттық құрама сапында қатысу өтініші алғашында қабылданбады, алайда сол жылдың соңында ол екі ірі жарыста жеңіске жетіп, құрамға енуге мүмкіндік алды.

Массон 1896 жылғы Жазғы Олимпиадада 19 жаста болды және ол сол күні үш трек жарысына қатысып, үшеуінде де жеңіске жетті. Оның алғашқы жарысы Нео Фалирон велодромындағы 2 км (1,2 миль), 6 айналымнан тұратын спринт болды. Бұл жарыста небәрі үш қатысушы мәреге жетті, ал неміс Йозеф Роземейер жарыстың басында-ақ шықты. Массон бұл жарыста грек Стаматиос Николопулос пен отандасы Леон Фламаннан екі секунд озық келіп жеңіске жетті.

Массонның келесі жарысы 10 км немесе 30 айналымнан тұрды, оған тағы бес шабандоз қатысты. Жарыстың басында екі грек спортшысы соқтығысып, жарыстан шығып қалды. Жарысты Массон мен оның командаласы Фламан және австриялық Адольф Шмаль жалғастырды. Жарыс өте тартысты өтті және Массон Фламанды аз ғана басымдықпен артта қалдырды.

Оның соңғы жарысы — уақытқа жарыс болды. Бұл бір айналымдық жеке жарыс еді. Массон жеті қарсыластың арасында 24 секундта мәреге жетіп, екінші орындағы Николопулостан толық екі секундқа жылдамырақ болды.

Олимпиададан кейін ол кәсіби велошабандоз атанып, есімін «Массон» сөзінің кері оқылған түрі — Пол Нассом деп өзгертті. Алайда ол кәсіби мансабында үлкен жетістіктерге жете алмады. Ең үздік нәтижесі — 1897 жылы Шотландияның Глазго қаласында өткен кәсіпқойлар арасындағы спринт бойынша әлем чемпионатында үшінші орын иеленуі болды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Франция велошабандоздары
Санат:Франция Олимпиада чемпиондары
Санат:Веложарыстан Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Йозеф Роземейер

**Йозеф Роземейер** (13 наурыз 1872 жыл, Линген (Эмс), Германия - 1 желтоқсан 1919 жыл, Кёльн, Германия) — неміс велошабандозы, өнертапқыш және кәсіпкер.

## Спорт
Роземейер 1896 жылы Афинада өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. Йозеф 10 шақырымдық жарыста төртінші орын алды. Ол сондай-ақ уақытқа жарысқа қатысып, сегізінші орын иеленді. Спринт жарысында техникалық ақауларға байланысты мәре сызығына жете алмады. Сонымен қатар, ол 100 шақырымдық жарысты да аяқтай алмады.

## Өнертапқыш және кәсіпкер
Йозеф Роземейердің әкесі Линген қаласында слесарлық дүкеннің иесі болған. Әкесі 1889 жылы қайтыс болғаннан кейін, жеті ұлдың ішіндегі үлкені ретінде ол әкесінің ісін жалғастырды. Дүкен ассортиментіне велосипедтер, кейін мотоциклдер де қосылды. Йозефтің өзі Лингендегі алғашқы мотоцикл иелерінің бірі болған. 1897 жылдан бастап ол «Rex» атты өз маркасымен велосипедтер шығара бастады. Сонымен қатар, ол «Линген Велоспорт клубының» негізін қалап, қалада ұзындығы 333,3 метр болатын велосипед жолын салды.

Йозеф Роземейер 1897 жылы электрлі газ шамын ойлап тауып, келесі жылы оған патент алды. Ол 1899 жылы отбасылық бизнесті тастап, 1900 жылы Кёльн қаласында «Regina-Bogenlampen-Fabrik» фирмасын құрды . Он жылдан кейін бұл компания, атауы «Regina Elektrizitäts-GmbH Köln-Sülz» болып өзгерген соң, 300 қызметкер жұмыс істеген және оның сату көлемі 1,5 миллион марканы құраған мекемеге айналды. Кейін бұл компания өндірілген шамдарға деген сұраныстың азаюына байланысты жабылды. Роземейер «Elektra Stahldraht-Fabrik» компаниясының Бақылау кеңесіне қосылды. 1912 жылы компания директоры ретінде ол Рейн өзенін Германияның Солтүстік теңіз жағалауымен байланыстыратын «Рейн — Теңіз» каналының құрылысын ұсынды. Алайда бұл жоба жүзеге аспады. Бірнеше жыл бойы ол Кёльн инженерлер одағының төрағасы болды.

Йозеф Роземейер 1919 жылғы 1 желтоқсанда жол апатының салдарынан қайтыс болды. Ол Кёльн қаласындағы Мелатен зиратына жерленді. Лингендегі отбасылық фирма оның інісі — танымал жарысушы Бернд Роземайердің әкесі Вильгельм Роземейерге мұраға қалған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Германия велошабандоздары
Санат:Неміс велошабандоздары
Нео Фалирон велодромы

**Нео Фалирон велодромы** (, ) — Грекияның Пирей қаласында болған велотрек және спорт аренасы. 

## Тарихы
Бұл арена 1896 жылы Афинада өткен Жазғы Олимпиада ойындарындағы велоспорт жарыстары үшін пайдаланылған. Бұл нысан Афина – Пирей теміржол компаниясы тарапынан Грек Олимпиада комитетіне сыйға берілген болатын. Кейін бұл алаң екі футбол клубының үй аренасына айналды: Олимпиакос және Этникос Пирей, олар кейін басқа спорт түрлеріне де кеңейді.

1964 жылы бұл нысан кеңейтіліп, Грек Тәуелсіздік соғысының қолбасшысы болған Георгиос Караискакистің құрметіне аталды. Ол стадион маңында қаза тапқан. Жаңартылған стадион 1969 жылғы Еуропалық жеңіл атлетика чемпионатына және 1971 жылғы Кубок иегерлері кубогының финалына үй иелік етті.

Георгиос Караискакис стадионы 2004 жылы толық қайта салынды және сол жылы өткен 2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының футбол турниріндегі бірнеше матчты, соның ішінде әйелдер арасындағы алтын медаль үшін өткен ойынды қабылдады. 2025 жылғы жағдай бойынша, бұл стадион 32 115 көрерменге арналған сыйымдылығымен Грекиядағы екінші ең ірі футбол аренасы болып саналады.

## Дереккөздер

Санат:Грекия спорт нысандары
Санат:Грекия стадиондары
Санат:Стадиондар
Алепотрип үңгірі

**Алепотрипа үңгірі** () — Грекиядағы Пелопоннес түбегінің Мани аймағындағы археологиялық ескерткіш. Алепотрипа үңгірінде Еуропадағы ең үлкен неолиттік жерлеу орындарының бірі орналасқан.

## Сипаттама
Алепотрипа үңгірі ежелгі грек әлемінің қақ ортасында, Грек материгінің ең оңтүстігіндегі Дирос үңгірлерінің арасында орналасқан. Бұл аймақтың геологиясы мезозой карбонатты жыныстарының үлкен кен орындарын қамтиды. Судың әсерінен бұл жыныстар біртіндеп ауа-райының ықпалымен, ерекше терең және бұралмалы үңгірлер түзеді. Үңгірдің ұзындығы 1000 метрден асады және тегіс беттері бар жердің ішкі бөлігіне енетін террассалар тізбегін жасайды. 

Үңгірдегі ең үлкен бөлменің өлшемі 100 х 60 метр, ал түбінде тереңдігі 14 метр көл бар. Орналасқан жердегі археологиялық заттар оның ерте неолит дәуірінде, шамамен б.з.б. 5300 жылдары болғанын және шамамен 2000 жыл бойы пайдаланылғанын көрсетті.  Үңгірдің қабырғаларында белгісіз тілдегі жазулар, кейбір белгілер мен таңбалар бар.

## Археологиялық зерттеулер
1970 жылы бастаған қазба жұмыстары саяси ақуалдарға байланысты он жылға жуық уақытқа кешіктірілді. 1978 жылы жалғасып, 2005 жылға дейін баяу және мұқият қарқынмен жалғасты, содан кейін қаржыландырудың болмауына байланысты тоқтатылды. Кейіннен 2010 жылы өңірлік зерттеу жүргізу үшін "Дирос" өңірлік жобасы құрылды.

Табылған мәліметтерге сәйкес, жақын маңдағы үлкен ауылдың жергілікті фермерлері үңгірдің аузын баспана және азық-түлік сақтауға пайдаланған. Алепотрипа үңгірінің жанындағы учаскеден табылған заттар бұл аймақтың ерте тұрғындарының арпа мен бидай тұтынғанын көрсетеді. Екінші жағынан, жануарлардың сүйегінің қалдықтары және күйдірілген жемістер  мал шаруашылығы, балық аулау және аңшылықтың негізгі тамақ көзі болғанын көрсетеді.

Археологтар үңгірден еңбек құралдары, керамика, күміс және мыс жәдігерлерін тапты. Ең ертелері неолит дәуіріне жатады: адамдар Алепотрипада өте ертеде өмір сүрген. Бұл жерде жұмыс істейтін археолог Майкл Галатидің айтуынша, Алепотрипа үңгірі Грекиядаа қола дәуіріне дейін жерлеу орны ретінде пайдаланылған. Сонымен қатар, қазба жұмыстары үңгірдің бірнеше рет қоныстанғанын және тастап кеткенін анықтады. 

Үңгірден сонымен қатар суреттері мен кесінділері бар қыш ыдыстар, тас балталар, қабық моншақтар табылды. Үңгірде күміс әшекейлердің болуы да осы жерді мекендеген адамдардың ауқатты болғанын көрсетеді.

Үңгірдегі елді мекендер үңгір тұрғындарын тірідей көмген жер сілкінісінен кейін кенеттен тоқтаған сияқты. Археологтар шамамен 170 түрлі адамның сүйектерін, сондай-ақ біздің дәуірімізге дейінгі 4 мыңжылдыққа жататын екі ересек адам қаңқасын тапты. Сонымен қатар, үңгірден микендік оссуарий табылды.

## Дереккөздер

Санат:Грекия үңгірлері
Спианада

**Спианада** () — Грекиядағы ең үлкен алаң, Корфу аралындағы Корфу қаласында орналасқан.

Алаң қоғамдық іс-шаралар, серуендеу және спорттық іс-шаралар үшін дәстүрлі орын. Бұл оңтүстік-шығыс Еуропадағы және жалпы Еуропадағы ең үлкен алаңдардың бірі. Алаңда көптеген дүкендер, мейрамханалар мен барларды т.б. қызмет көрсетеді. Спианада алаңы - көптеген жасыл алаңдары мен көптеген қызықты ескерткіштері бар туристер үшін тамаша орын. Ол екі бөлікке бөлінеді: Жоғарғы алаң (Ana Plateia) және Төменгі алаң (Kato Plateia).

Солтүстік бөлігінде Азия өнер мұражайы, британдық әскери инженер Джордж Уитмордың жобасы бойынша неоклассикалық стильде салынған Әулие Михаил мен Георгия сарайы орналасқан.
Батыс бөлігінде Корфу аралының тағы бір көрікті жері Листон көшесімен шектеседі. Спианада алаңы XIX ғасырда британдық протекторат кезінде салынған. Алаң аумағында тарихи тұлғалар мен оқиғаларға арналған бірқатар ескерткіштер, көптеген жасыл алаңдар мен Корфу ескі қалашығында осы тарихи орынды қоршап тұрған ғимараттардың жалпы сәулеттік ансамблін толықтыратын шағын сәулет нысандары бар.
Мұнда арал губернаторы сэр Т.Мейтлендтің құрметіне орнатылған роман стилінде салынған мемориалды атап өтуге болады. Сондай-ақ алаңда Корфу тумасы Грекияның тұңғыш президенті Иоаннис Каподистриастың ескерткіші және 1864 жылы Грекия мен Ион аралдарының біртұтас мемлекетке бірігуінің құрметіне орнатылған «Эносис» ескерткіші орналасқан.

Сонымен қатар, Спианада алаңының оңтүстік шетіндегі музыка павильонында Корфу аралының бұрыннан келе жатқан музыкалық дәстүрлеріне сай классикалық музыка концерттерін беретін жергілікті филармониялық оркестрі («Филармоникес») өнер көрсетеді.

Листон көшесі 19 ғасырдың басында француз сәулетшісі Матье де Лессепс жобалаған. Жергілікті кафелер бүкіл аралдағы ең қымбат кофе қайнатады. Сондай-ақ мұнда жайлы тұруға болатын бірнеше қонақүйлер бар. Спианада — саябақ пен алаңның тамаша үйлесімі, онда крикет алаңы да бар. Бұл алаң бұрын Венециандық ату алаңы болған.

## Галерея

Arcades del Liston de Corfú.JPG|Листон көшесіндегі аркадалар
Corfu town houses.jpg|Алаңға жақын үйлер
20140417 corfu346.JPG|Алаңның көгалдары
Cricket at Spianada, Corfu.jpg|Крикет алаңы
Maitland Monument in Corfu (cropped).jpg|Т.Мейтленд мемориалы
Korfu0064.JPG|Фонтан


## Дереккөздер

Санат:Грекия алаңдары
Сирияның екінші өтпелі үкіметі

**Сирияның екінші өтпелі үкіметі** — Башар Асад режимі құлағаннан кейін құрылған екінші үкімет. 2025 жылғы 29 наурызда Мұхаммед әл-Башир басшылық еткен алғашқы өтпелі үкіметтің отставкасынан кейін құрылды.

## Құрылуы
2025 жылғы 29 наурызда Сирия президенті Ахмед әл-Шараа елдегі әртүрлілікті бейнелеуі тиіс үкіметтің құрылғанын жариялады. Сол күні үкімет құрамына қоғамның әртүрлі топтарынан 23 министр тағайындалды. Үкіметті премьер-министрдің орнына президенттің өзі басқаратыны мәлімделді.

## Үкімет мүшелері

## Тағы қараңыз
* Сирияның бірінші өтпелі үкіметі

## Дереккөздер

Санат:Сирия тарихы
Санат:Сирия саясаты
Санат:Сирия үкіметі
Евгений Харлампиевич Чикаленко

**Евгений Харлампиевич Чикаленко** (; 21 желтоқсан 1861 жыл, Перешоры – 20 маусым 1929 жыл, Прага) — украиндық қоғам қайраткері, филантроп, жер иеленуші, көсемсөзші және меценат. 1917 жылы Орталық рада сайланымы бастамашыларының бірі болған. XX ғасырдың басында болған Ресей империясындағы жалғыз украинтілді газеталарын қаржыландырғаны арқылы ол украин ұлттық жандануына үлкен үлес қосты.

Чикаленко түрлі салаларда меценат еді: Уманец-Комаровтың Орыс–Украин сөздігін (Львов, 1893–1898) қаржыландырды; 1000 рубль сыйлық бергені және гонорарын төлегенімен  (Киевская старина) журналына көмектесті; украин жазушыларына көмектесу мақсатымен Львовтағы Даниил Мордовцев қорын құрды; революциялық украин партиясының Львовтағы «Селянин» («Ауыл адамы») газетін қаржыландырды; Львовтағы Академия үйі негіздеушілерінің бірі болды.

Орталық рададағы мүшелігі кезінде Чикаленко еврей қоғамының украин ұлттық қозғалысына қосылғанын қалады, оған қоса, еврейлер мен украиндар арасындағы шиеленісті болдырмау үшін еврейлердің Ресей орыстандыруына дейін украинша сөйлегенін айтып жүрді.

Украинтілді баспаларды қаржыландыруға дайын болған Чикаленко, оған қоса, украин тұлғалары салынған Илья Репин суреттеріне тапсырыс беретін: Михаил Коцобински, Михаил Грушевский, Владимир Винниченко, Иван Франко мен Ольга Кобылянская сияқтылар.

Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін Киевтегі Пушкин көшесі Евгений Чикаленко құрметіне аталып кетті.

## Дереккөздер

Санат:Харьков университеті түлектері
Санат:Елисаветград нағыз училищесі түлектері
Санат:Украина қоғам қайраткерлері
Санат:Украина агрономдары
Санат:Украина меценаттары
Санат:Украина баспагерлері
Санат:Украина көсемсөзшілері
Леон Фламан

**Леон Фламан** (30 сәуір 1877 жыл, Париж, Франция - 2 қаңтар 1917 жыл, Ив, Франция) — 1896 жылы Афинада өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан француз велошабандозы және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі ұшқыш. Олимпиада чемпионы, Олимпиада ойындарының күміс және қола жүлдегері.

## Спорт
Фламан 1896 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында велотрек бойынша төрт жарысқа қатысты. 1896 жылы 8 сәуірде ол Нео Фалирон велодромында өткен 100 км жарыста (300 айналым) бақ сынады. Тоғыз қатысушының тек екеуі ғана мәреге жетіп, Фламан грек спортшысы Георгиос Колеттистен 11 айналымға озып, алтын медаль жеңіп алды. Екі күннен кейін ол тағы үш жарысқа қатысты. 10 км қашықтықта ол отандасы Поль Массоннан кейін екінші келіп, күміс медаль иеленді. Ол велодромда алты айналымнан тұратын спринт жарысында қола медаль жеңіп алды. Уақытқа жарыста Фламан бесінші орынды өзге спортшымен бөлісті.

## Ұшқыш
1898 жылы ол ұлттық әскери борышын өтеу үшін Францияның 8-ші жаяу әскер дивизиясына қосылды. Кейін 1914 жылы Әуе күштеріне бақылаушы ретінде қабылданып, 1916 жылы әскери ұшқыш атанды. 1916 жылы 21 маусымда Верден маңында тапсырманы орындау кезінде оның ұшағына оқ тиді. Басынан жараланса да және экипажы қаза тапса да, Фламан ұшағын базаға дейін аман-есен жеткізе алды. Ауруханада емделіп шыққан соң, өз эскадрильясына оралды және сержант шеніне көтерілді. Кейінірек Оқу дивизиясының тобына ауыстырылды. 1917 жылы 12 қаңтарда Ив маңында жаңа Sopwith қосқабатты ұшағын сынақтан өткізу кезінде техникалық ақау болып, ұшақ құлап, Фламан қаза тапты.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Франция велошабандоздары
Санат:Франция Олимпиада чемпиондары
Санат:Веложарыстан Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Георгиос Колеттис

**Георгиос Колеттис** — 1896 жылы Афинада өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан грек велошабандозы және Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері.

## Мансабы
Колеттис 10 және 100 шақырымдық жарыстарға қатысты. Ол 100 шақырымдық жарыста Франция өкілі Леон Фламаннан кейін екінші болып келді. Бұл жарысты тек Колеттис пен Фламан ғана аяқтаған. Фламан мәре сызығын кесіп өткен кезде, Колеттис қажетті 300 айналымның 289-ын ғана аяқтаған болатын. Ал 10 шақырымдық жарыста Колеттис отандасы Аристидис Константинидиспен соқтығысып, жарақат алып, жарыстың үштен екі бөлігін еңсергеннен кейін жарысты тоқтатуға мәжбүр болды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Грек велошабандоздары
Санат:Грекия велошабандоздары
Санат:Греция велошабандоздары
Санат:Веложарыстан Олимпиада жүлдегенрлері
Стаматиос Николопулос

**Стаматиос Николопулос** — 1896 жылы Афинада өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан грек велошабандозы. Олимпиада ойындарының екі дүркін күміс жүлдегері.

## Спорт
Олимпиада ойындарында Николопулос 333 метр және 2 километр қашықтықтарындағы жарыстарға қатысты, әрқайсысында француз Поль Массоннан кейін екінші орынды иеленді. 2 километрлік жарыстағы уақыты — 5:00.2. Ал 333 метрлік жарыстың алғашқы кезеңінде ол Адольф Шмальмен 26.0 секундпен екінші орынды бөлісті. Кейінгі жарыс-сайыста Шмальді жеңіп, жеке өзі екінші орынды иеленді. Бұл жарыстағы уақыты — 25.4 секунд болды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Грек велошабандоздары
Санат:Грекия велошабандоздары
Санат:Веложарыстан Олимпиада жүлдегерлері
Мемлекеттік қауіпсіздік бас комиссары

**Мемлекеттік қауіпсіздік бас комиссары** () — 1935-1945 жылдары КСРО ІІХК/МҚХК басқарушы құрамның арнайы атағы. 

Мәртебесі «Кеңес Одағы маршалы» әскери атағына сәйкес болды (ресми баламасы болған жоқ). Бұдан кейінгі төменгі шен: 1-дәрежелі мемлекеттік қауіпсіздік комиссары.

КСРО ОАК мен КСРО ХКК 1935 жылғы 26 қарашадағы «Мемлекеттік қауіпсіздіктің бас комиссары атағын белгілеу және оны КСРО Ішкі істер халық комиссары жолдас Ягода Г. Г. беру туралы» қаулысымен енгізілген.

КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1945 жылғы 9 шілдедегі Жарлығымен КСРО МҚХК қызметкерлерінің әскери қызметшілерге теңестірілуіне және арнаулы мемлекеттік қауіпсіздік атақтарының әскери атақтармен ауыстырылуына байланысты Мемлекеттік қауіпсіздік бас комиссары атағы жойылды.

## Атақтың берілуі
Бұл атаққа үш ішкі істер халық комиссарлары ие болды:
# КСРО ОАК мен КСРО ХКК 1935 жылғы 26 қарашадағы «Мемлекеттік қауіпсіздіктің бас комиссары атағын белгілеу және оны КСРО Ішкі істер халық комиссары жолдас Г. Г. Ягодаға беру туралы» қаулысымен Мемлекеттік қауіпсіздік бас комиссары атағы: Ягода Генрих Григорьевич — КСРО ішкі істер халық комиссарына берілді;
# КСРО ОАК мен КСРО ХКК 1937 жылғы 27 қаңтардағы «Мемлекеттік қауіпсіздіктің бас комиссары атағын КСРО ішкі істер халық комиссары жолдас Н. И. Ежовқа беру туралы» қаулысымен Мемлекеттік қауіпсіздік бас комиссары атағы: Ежов Николай Иванович — КСРО ішкі істер халық комиссарына берілді;
# КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1941 жылғы 30 қаңтардағы «Ішкі істер халық комиссары жолдас Л. П. Берияға Мемлекеттік қауіпсіздіктің бас комиссары атағын беру туралы» жарлығымен Мемлекеттік қауіпсіздіктің бас комиссары атағы: Берия Лаврентий Павлович — КСРО ішкі істер халық комиссарына берілді (1945 жылы 9 шілдеде Берияға Кеңес Одағы маршалы атағы берілді).

Мемлекеттік қауіпсіздіктің үш бас комиссары да өлім жазасына кесіліп, олардың ешқайсысы ақталмады.

## Айырым белгілері

1935-1937 жылдардағы айырым белгісі — гимнастерка немесе кителдің жеңінде жолағы бар қызыл, көк, жасыл және қалақай түсті кестелермен жиектелген үлкен алтын жұлдыз, сондай-ақ, ІІХК жоғарғы қолбасшылық құрамы үшін ортасында алтын жолағы бар бірыңғай ілгектер; 1936 жылы ілгекке үлкен жұлдыз қосылды. 1937-1943 жылдары — ілгектегі үлкен жұлдыз (Кеңес Одағы маршалындағыдай, бірақ ілгекте мемлекеттік қауіпсіздік органдарының реңктері болды, қызыл орақ және балғадағы жұлдыз, және ерекше кесте тігілген - жұлдыз жұқа қызыл, көк, жасыл және қалақай түсті жіптермен дәйекті түрде жиектелген еді). 1943-1945 жылдары иық белгілері, Кеңес Одағы маршалдарына ұқсас, бірақ көктікен түсті ирек сызығы болды.


Сурет:General Commissar the State Security.gif|Ілгектер (1936)
Сурет:Гб1937гк.png|Ілгектер (1937-1943)
Сурет:General Commissioner of State Security.gif|Иық белгілері (1943-1945)


## Тағы қараңыз
* Мемлекеттік қауіпсіздік комиссары

## Дереккөздер

Санат:КСРО мемлекеттік қауіпсіздік қызметкерлерінің шендері
Санат:Мемлекеттік қауіпсіздік бас комиссары
Аристидис Константинидис

**Аристидис Константинидис** () — 1896 жылы Афинада өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан грек велошабандозы және Олимпиада ойындарының чемпионы.

## Мансабы
thumb|left|200px|Аристидис Константинидис
Константинидис 10 шақырым, 100 шақырым және тас жолдағы жарыстарға қатысты. Ол Афинадан Марафонға дейін барып, қайтып келетін 87 шақырымдық тас жол жарысында жеңіске жетті. Бұл қашықтықты ол 3 сағат 22 минут 31 секундта еңсерді, бұған қарамастан, қайтар жолда оның велосипеді бұзылып, өзі құлап түсті. Кей дереккөздерге сәйкес, Константинидис мәреге пейсмейкердің велосипедімен жеткен, себебі оның велосипеді істен шықты. Басқа деректер бойынша, ол көрерменнің велосипедімен жарысты жалғастырған.

Ал трек жарыстарында ол онша табысты өнер көрсете алмады: 10 шақырымдық жарыста отандасы Георгиос Колеттиспен соқтығысып, бесінші орын алды, ал 100 шақырымдық жарысты мүлде аяқтай алмады. Бұл жарысқа қатысқан тоғыз спортшының жетеуі мәреге жете алған жоқ.

1906 жылғы Афинада өткен Қосымша Олимпиада ойындарында Константинидис тағы да қатысты. Бұл жолы ол тас жолдағы жарыс пен 20 шақырымдық трек жарысына қатысты. Ол тас жол жарысын аяқтай алмады, ал 20 шақырымдық жарыста екінші кезеңде жарыстан шығып қалды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Грек велошабандоздары
Санат:Грекия велошабандоздары
Санат:Греция велошабандоздары
Санат:Веложарыстан Олимпиада жүлдегенрлері
Адольф Шмаль

**Феликс Адольф Шмаль** (, 18 қыркүйек 1872 жыл, Дортмунд, Герман империясы - 28 тамыз 1919 жыл, Зальцбург, Австрия) — аустриялық велошабандозы және семсерлесуші. 1896 жылы Афинада өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан. Олимпиада чемпионы және екі дүркін қола жүлдегер.

## Спорт
1896 жылдың 8 сәуірінде Адольф Шмаль 100 км веложарысқа қатысты, бірақ бастапқы он қатысушының жетеуі секілді ол да жарысты аяқтай алмады.

Келесі күні ол саблямен семсерлесу жарысына қатысты. Алғашқы екі айналымда жеңіске жетіп, жүлдеге үміттенген болатын. Алайда патша мен оның делегациясы келгеннен кейін, ұйымдастырушылар жарысты қайта бастау туралы шешім қабылдады. Бұл жолы Шмаль төрт айналымның тек біреуінде ғана жеңіске жетті.

Бір күндік үзілістен кейін Шмаль қайтадан велоспорт жарысына қатысып, екі қола медаль жеңіп алды. Уақытқа жарыста ол 26 секундтық нәтижемен мәреге жетіп, бұл көрсеткіш грек спортшысы Стаматиос Николопулоспен бірдей болды. Бірақ қайта жарыста Николопулос жеңіске жетіп, Шмаль үшінші орынға ие болды. Ол сондай-ақ 10 км жарыста француз спортшылары Леон Фламан және жеңімпаз Поль Массоннан кейін үшінші орынға табан тіреді.

13 сәуірде Шмаль өзінің жалғыз алтын медалін 12 сағаттық жарыста жеңіп алды. Бұл жарысқа жеті велошабандоз қатысқан, ал 10-шы айналымнан кейін Шмаль олардың бәрін бір айналымға озды. Содан кейін ол ағылшын Фредерик Кипингтің ізімен жүріп отырып, жарысты жалғастырды. Осы жарысты тек Шмаль мен Кипинг қана аяқтады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Аустрия велошабандоздары
Санат:Аустрия Олимпиада чемпиондары
Санат:Веложарыстан Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Хоккейден Азия чемпионаты

**Шайбалы хоккейден Азия чемпионаты** () — Халықаралық хоккей федерациясымен өткізілетін құрамалар арасындағы басты хоккей турнирі.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
* IIHF ресми сайты 

Санат:Шайбалы хоккейден Азия чемпионаттары