open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
УЕФА Суперкубогы 2025

**УЕФА Суперкубогы 2025** () — УЕФА Чемпиондар лигасы 2024/25 жеңімпазы «Пари Сен-Жермен» мен УЕФА Еуропа лигасы 2024/25 жеңімпазы «Тоттенхэм Хотспур» клубтары арасындағы матч; УЕФА Суперкубогы турнирінің 50-жарысы.

Матч 2:2 есебімен аяқталып, жеңімпаз пенальти сериясында анықталды.
## Матч

### Детальдар

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2025
* УЕФА Еуропа лигасының финалы 2025

## Сілтемелер
*

Санат:УЕФА Суперкубогы
Санат:2025 жылғы футбол
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойындары
Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойындары
Уикипедия ескерткіші

**Уикипедия ескерткіші** () — Польшаның Слубице қаласындағы ескерткіш, 2014 жылғы 22 қазанда ашылған. Бұл — интернет-энциклопедия Уикипедияға арналған әлемдегі алғашқы ескерткіш.

## Тарихы
2010 жылы Слубицедегі «Коллегиум Полоникум» ғылыми-дидактикалық орталығының директоры Кшиштоф Войцеховский қалада Уикипедия ескерткішін орнату бастамасын көтерді. Интернет-энциклопедия Польшада айтарлықтай танымал. 2012 жылға дейін полякша Уикипедия славян тілдеріндегі ең ірі бөлім болып саналды, онда миллионнан астам мақала бар.

Ескерткіштің авторы — «Коллегиум Полоникумның» 30 жастағы студенті, армян мүсіншісі Михран Акопян. Ескерткіштің құны шамамен 11 мың еуро болды, бұл соманы жергілікті муниципалдық билік бөлді. Слубице мэрі Томаш Чишевич ескерткіш орнатуды қолдады, өйткені оның пікірінше, жаңа көрнекі орын қаланы туристер үшін тартымдырақ етеді.

Ескерткіштің салтанатты ашылуы 2014 жылғы 22 қазанда сағат 18:00-де Слубице қаласының орталығындағы Франкфурт алаңында өтті. Салтанатқа «Уикимедиа» қорының Польшадан, Германиядан және АҚШ-тан өкілдері қатысты. Ескерткіш ашылар алдында әртүрлі елдерден келген уикипедияшылардың қатысуымен білім беру сессиялары ұйымдастырылды. Церемонияға Уикипедия туралы кітаптың авторы Дарюш Емельнякта қатысты.

## Сипаттамасы
Ескерткіш ресми Уикипедия логотипін бейнелейді, оны кітап үйінділерінің үстінде тұрған төрт адам (екі ер адам және екі әйел) қолдарында ұстап тұр. Ол әркім өңдей алатын еркін энциклопедия — Уикипедия авторларына арналған. Ескерткіштің биіктігі 1,7 метрді құрайды. Ламинатталған материалдан жасалған мүсін сырт көзге металл сияқты көрінеді. Ескерткіш тікбұрышты тұғырдың үстіне орнатылған.

## Галерея

Celebration of the Wikipedia monument in Słubice – talk (DerHexer) 04.jpg|WMF аймақтық бөлімшелері қызметкерлерінің симпозиумы
Celebration of the Wikipedia monument in Słubice – unveiling (DerHexer) 11.jpg|Уикипедия ескерткішінің ашылу сәті
2014-10-22 Poland Slubice unveiling of the wikipedia monument.webm|Ашылу рәсімінен видео
Celebration of the Wikipedia monument in Słubice – unveiling (DerHexer) 18.jpg|Ескерткіштің ашылуына жауапты Уикимедиа қорының өкілдері мен мүсінші
Wikipedia Monument in Slubice 20190918-1.jpg|Ескерткіштің саусақтарындағы көзге көрінетін зақымдар. 2019 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша фото


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Алфавит бойынша ескерткіштер
Санат:2014 жыл шығармалары
Санат:Любус воеводствосы ескерткіштері
Санат:Слубице ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Мәдениет және өнердегі Уикипедия
Санат:Мүсіндеме
Ромитан

**Ромитан** () — Өзбекстанның Бұхара облысы Ромитан ауданының қаласы және әкімшілік орталығы. Халық саны 15 000 адам.

## Этимологиясы
Ромитан атауы жергілікті аңыз бойынша "Ромитан" — «Тан ороми» сөзінен шыққан. Сондай-ақ, "Ромитан" термині Митан түркі отбасының атауынан шыққан деген болжамдар бар.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Ромитан — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде (Өзбекстан) 122-орында, облыста (Бұхара облысы) 9-шы орында. Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 21066 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Галаасия (9 км), Уәбкент (15 км), Бұхара (19 км), Шафырқан (23 км), Жондор (26 км), Қаған (27 км), Ғыждуан (32 км), Қызылтөбе (41 км), Қарауылбазар (59 км), Қаракөл (65 км), Алат (75 км), Канимех (75 км), Газли (82 км), Тыныштық (82 км), Зафарабат (85 км), Науаи (86 км), Қарман (87 км), Мүбарак (100 км), Түрікменабат (115 км, Түрікменстан).

## Инфрақұрылымы
Ромитан Ташкент-Самарқанд-Үргеніш және Ташкент-Нөкіс тас жолының бойында орналасқан.
Жалпы білім беретін мектеп, ауылшаруашылық кәсіптік колледжі, мәдениет сарайы, кітапхана, стадион, «Естелік және құрмет» мәдениет және естелік саябағы, аурухана, дәріхана бар.

Ромитанда молда Мир Хакім хан, Қожа Әли Ромитани, Қожа Мұхаммед Бабай Самоси кесенелері (13-14 ғғ.) сақталған. 

## Дереккөздер

Санат:Бұхара облысы қалалары
Илья Борисович Забарный

**Илья Борисович Забарный** () — украиналық футболшы, Украина Ұлттық футбол құрамасының және Пари Сен-Жермен клубының қорғаушысы.

2020 және 2024 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Борнмут ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары

## Сілтемелер
* https://fcdynamo.com/ru/players/zabarnyi-ilya-borisovic

Санат:Украина футболшылары
Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Сәкен Мансұрұлы Бекжанов

**Сәкен Мансұрұлы Бекжанов** (3 желтоқсан 1969, Целиноград, Қазақ КСР) — бұрынғы ҚР ҚК Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы.

## Өмірбаяны
1969 жылы 3 желтоқсанда Целиноград (қазіргі Астана) қаласында дүниеге келген. 1987 жылдың тамызынан 1992 жылдың маусымына дейін М. В. Фрунзе жоғары әскери-теңіз училищесінде білім алды.

1992 жылдың шілдесінен 2003 жылдың қыркүйегіне дейін Ресей Федерациясы Қарулы Күштерінде жауынгерлік бөлімше қолбасшысынан кеме қолбасшысына дейін әртүрлі лауазымдарда қызмет етті. 2003 жылдың қыркүйегінен 2005 жылдың маусымына дейін Н. Г. Кузнецов атындағы Әскери-теңіз академиясында оқыды.

2005 жылдың маусымынан 2011 жылдың маусымына дейін дивизия қолбасшысынан Ресей Федерациясының Солтүстік флотының кемелерді қамтамасыздандыру бригадасының қолбасшысына дейін көтерілді.

2012 жылдың сәуірінен 2013 жылдың тамызына дейін ҚР ҚК Әскери-теңіз күштері 29011 әскери бөлімінде бөлімше қолбасшысының бірінші орынбасары, кейін жауынгерлік даярлық бөлімінің басшысы болып жұмыс істеді.

2013 жылдың тамызынан 2015 жылдың маусымына дейін — 29011 әскери бөлімінің қолбасшысы — ҚР ҚК Әскери-теңіз күштері бас қолбасшысының орынбасары лауазымында еңбек етті.

2015 жылдың маусымынан 2016 жылдың тамызына дейін ҚР ҚК Әскери-теңіз күштері Бас қолбасшысының орынбасары және Бас қолбасшысы басқармасындағы материалдық-техникалық қамтамасыз ету басқармасы басшысы қызметтерін атқарды.

2016 жылдың тамызынан 2018 жылдың сәуіріне дейін РФ ҚК Бас штабындағы Әскери академиясының адъюнкті болды.

2018 жылдың 18 сәуірінде Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен ҚР Қарулы Күштері Әскери-теңіз күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы болып тағайындалды. 2024 жылғы 25 маусымда оның орнына генерал-майор Серік Жақсығалиұлы келді.

## Дереккөздер

Санат:Контр-адмиралдар
Санат:Қазақстанның әскери теңізшілері
Сноубордтан әлем чемпионаты

**Сноубордтан әлем чемпионаты**  — Халықаралық шаңғы спорт федерациясымен () ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар.

## Чемпионаттар

## Жалпы медальдар саны

### Ерлер
### Слалом (1997)

### Алып слалом (1996-2001)

### Паралельдік слалом (1996-2025)

### Паралельдік алып слалом (1999-2025)

### Хафпайп (1996-2025)

### Бигэйр (2003-2025)

### Слоупстайл (2011-2025)

### Сноуборд кросс (1997-2025)

### Әйелдер
### Слалом

### Алып слалом

### Паралельдік алып слалом (1999-2025)

### Хафпайп (1996-2025)

### Бигэйр (2003-2025)

### Слоупстайл (2011-2025)

### Сноуборд кросс (1997-2025)

### Микс
### Командалық сноуборд кросс

### Командалық паралель слалом

## Сыртқы сілтемелер

*
*Statistics& Men, Women
*Snowboard at *FIS-Ski.com*
*Podium places in the World Cup Women
*Podium places in the World Cup Men
*Podium places in the World Cup Women / Disciplines
*Podium places in the World Cup Men / Disciplines

Санат:Сноубордтан әлем чемпионаттары
Қарауылбазар

**Қарауылбазар** () — қала, Өзбекстанның Бұхара облысы Қарауылбазар ауданының әкімшілік орталығы. Қарауылбазар қаласының халқы: 9548 адам.

## Атауы
Ел аузындағы аңыз бойынша керуен сарай салынып, жақын жерде шағын базар пайда болған. Оның іргесіндегі төбеде Бұхара әмірінің сарбаздарының қарауыл мұнарасы болған, оны Қарауылбазар (күзет мұнара) деп атаған, сол атаумен жақын жерде орналасқан базарға да берілген.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Қарауылбазар — шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 167-ші орында (Өзбекстан), облыста 12-ші орында (Бұхара облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 26132 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Қаған (31 км), Бұхара (41 км), Мүбарак (41 км), Галаасия (49 км), Жондор (58 км), Ромитан (59 км), Қызылтөбе (60 км), Уәбкент (62 км), Ғыждуан (67 км), Шафырқан (73 км), Тыныштық (80 км), Қаракөл (81 км), Науаи (83 км), Мұғлан (83 км), Жаңа Мырышкер (83 км), Алат (84 км), Қасан (85 км), Қарман (87 км), Канимех (92 км), Зиадин (95 км).

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада құрылыс ұйымдары акционерлік қоғамдар, техникалық жабдықты құрастыру бөлімі. МТЗ, фермерлер базары, наубайхана, сауда орындары бар. 5 жалпы білім беретін мектеп, балалар музыка мектептері, спорт мектептері, кәсіпкерлік мектебі, кәсіптік лицей, мәдениет сарайы, мәдениет үйі, 3 кітапхана, мәдениет және демалыс саябағы, екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған мемориал бар.
«Красивая» дене шынықтыру-сауықтыру кешені, «Дельфин» бассейні, орталық стадион және басқа да спорт нысандары бар. Халыққа аудандық орталық аурухана, орталық емхана, перзентхана, жедел медициналық көмек бөлімі, дәріханалар қызмет көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:Бұхара облысы қалалары
Ғыждуан

**Ғыждуан** () — Өзбекстанның Бұхара облысындағы қала, Ғыждуан ауданының әкімшілік орталығы. Ғыждуан қаласының халқы: 39 300 адам.

## Этимологиясы
«Ғиждуан» сөзінің этимологиясы жөнінде ғылыми түсініктеме жоқ, бірақ адамдардың айтуы бойынша ол тәжік тіліндегі «Киш» және «Тувон» сөздерінен шыққан, бұл «егіншілерге арналған орын» дегенді білдіреді, ал екінші нұсқа қала атауын «Гужудехон», яғни «бірнеше ауылды біріктірген жер» деген сөзбен байланыстырады.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Ғиждуан — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде 41-ші орында (Өзбекстан), облыста 3-ші орында (Бұхара облысы).

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Шафырқан (15 км), Қызылтөбе (15 км), Уәбкент (16 км), Ромитан (32 км), Галаасия (33 км), Бұхара (41 км), Қаған (43 км), Канимех (43 км), Тыныштық (54 км), Зафарабат (55 км), Науаи (58 км), Қарман (58 км), Жондор (58 км), Қарауылбазар (67 км), Зиадин (84 км), Ғазған (87 км), Қаракөл (97 км), Мүбарак (102 км), Алат (106 км).

## Көрнекі жерлері
Ғиждуанда маңызды сәулет ескерткіштері – Ұлықбек медресесі мен Абд-ал Халық Гиждувани (Абдалхалик Гиждувани) мазары бар. 22 жасында Әбдалхалық Ғиждувани Бұхарада атақты дінтанушы ретінде танымал болды.

Ғиждуан шеберлері қаланы кесте (сюзани) мен керамика орталығы ретінде танымал етті. Кесте тігу әдетте Өзбекстанның барлық аймақтарында дәстүрлі болып табылады. Гиждуван кесте мектебінің осы аймақта қолданылатын өзіндік ерекше өрнектері мен табиғи түстері бар.

## Инфрақұрылымы
Ғиждуан Өзбекстандағы Зарафшан өзені алқабының суармалы мақта аймағында орналасқан. Қалада аймақтағы шаруалар өсірген мақтаны экспортқа дайындайтын мақта өңдеу зауыты бар.
Ғиждуанда үлкен сауда базары бар, оған жақын маңдағы саудагерлер тауарларын алып, ауылдағы дүкендерінде сатады. Қалада фермерлер мал сатып алып, сата алатын мал базары да бар.

Қолөнер жергілікті экономикада маңызды рөл атқарады және олардың жұмысы туристердің қызығушылығын тудырады. Қала керамикамен, ұсталықпен, зергерлік бұйымдармен, кестелермен танымал.

Қалада орта мектептер, бірнеше кәсіптік лицей, медициналық колледж, ауруханалар бар.

## Дереккөздер

Санат:Бұхара облысы қалалары
Айдос Ыдырысұлы Үкібай

**Айдос Ыдырысұлы Үкібай**  *(27 шілде 1975 жылы [[Алматы облысы]])* - қазақстандық журналист, медиа басшысы, мемлекет қайраткері. Қазақстанның Тұңғыш Президенті  Нұрсұлтан Назарбаевтың Баспасөз хатшысы.  

## Өмірбаяны
### Білімі

* әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (1997), «Журналистика» мамандығы.
* Назарбаев Университетінің Жоғары бизнес мектебі (2015).

### Қызметі
1998–2001 жылдары «Хабар» АҚ Ақпараттық жобалар департаментінің директоры, Басқарма төрағасының орынбасары. 

2011 жылдан 2016 жылғы мамырға дейін «Хабар» Агенттігі» АҚ Басқарма төрағасы. 

2016 жылғы мамырдан 2019 жылғы наурызға дейін Қазақстан Республикасы Президентінің Баспасөз хатшысы.

2019 жылғы наурыздан бастап - Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президентінің Баспасөз хатшысы. Оған қоса 2021 жылғы маусымнан бастап Тұңғыш Президенттің кеңесшісі.

## Марапаттары

* «Құрмет» ордені (2010)
* Медальдар

## Отбасы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан президентінің баспасөз хатшылары
Шаңкелмес

**Шаңкелмес тауы**, *Шекелмес*, *Шәкірмыс* – Зайсан көлінің шығыс жағалауында орналасқан палеозойдың ежелгі жыныстарынан түзілген саз балшықты шоқылы тау. 

## Орналасқан жері
Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Аманат ауылынан солтүстік-батысқа қарай 23 км-дей жерде.

## Сипаты
thumb|right|300px|Шаңкелмес сазбалшығы. Арғы көріністе Зайсан көлі.
Абсолюттік биіктігі 516 м. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Шаңкелмеске белгілі неміс табиғат зерттеушісі Альфред Брем келген. Басқа зерттеушілер де бұл тауды біршама ыждаһаттап зерттеді.
Таудың екі беткейі – екі түрлі әлем. Солтүстігі – ұшқат, қараған, қызыл тал, итмұрын ырғайының тоғайы бар, түрлі бетегелі-селеулі жасыл жер. Ұсақ тас қиыршықты оңтүстігінде жусан мен дала рауғашы өседі. Тау алдында, ғажайып тіршілік иесі тәрізді, көктемде қар еріген кезде тұзды сулы жайпақ табақтай екі көлшік пайда болады. Жаздың екінші жартысында-ақ олардың түбі құрғап, тақырмен дымқыл сорларға айналады. Оңтүстігіндегі құлама беткейінде түрлі қына жапқан ұсақ тастар басым. Түктілер мен сарыазбандар, сарышаяндар, өрмекшілер және басқада алтыаяқты құрт-құмырсқалар үшін бұл жер нағыз жұмақтың өзіндей. Шөбі қалың сусымалы беткейлерінде сұр шегірткелер, тасты тақырларында бат-бат кесірткелері бар.
Жел өтіндегі Шаңкелмес шыңында уақ бүркіттердің үшкір қанаттары салбырап тұрады, Қазақстанда сирек кездесетін тілеміш-жамансарылар мен жағалаудағы өлі балықты немесе саршұнақты аңдып қалықтаған кезқұйрықтың үйреншікті сұлбасы, сондай-ақ анда-санда екпіндей ұшатын ителгі-сұңқар байқалады. Мұнда барлық жерде – тас пен жартас арасында, жылғалар мен аспанда біреуі біреуінен тығылып, біреуі біреуін аңдып тіршілік етеді.
Шоқы түбі мен жағалауда және батыс жағында ерекше әлем-жәлем саз қалдығы көзге түседі. Шоқан Уәлихановтың жақын досы, осы өлкені зертеуші Григорий Потанин 1863 жылы мұнда келіп: "Төбеге темір тотығынан қызыл және сары түске боялған әрі сумен шайылған саз үйіндісі жалғасып жатыр. Оларды көптеген сай-жыралардан жеке-жеке қиылған конус тәрізді және тіпті кегль секілді бөлшектенген. Мұны орыстар "саз" десе, қырғыздар "керіш" деп атайды", – деп жазады.
Саз әлемі – ерекше әлем. Оның терең жырасында, қаракөлеңкелі тар үңгірлерінде түлкі, қасқыр да, құстар да аз емес. Қызыл кітапқа енгізілген ұбақ пен қарабауыр бұлдырықтың шағын тобы да кездеседі.

Шаңкелместен солтүстік-шығысқа қарай 25 км-дей жерде шөлді жазықта осыдан отыз миллион жыл, тіпті одан да әріде өмір сүрген ежелгі приматтарға жататын жануарлар сүйегі табылған Қиын-Керіш шатқалы, оңтүстік-шығысқа қарай 30,5 км жерде Қараберік тауы орналасқан.

## Көріністері

Шаңкелмес. Зайсан көлі.jpg|Шаңкелмес тауы және Зайсан көлінің шығыс жақ жағалауы.
Шаңкелмес. Оңтүстігінен көрінісі.jpg|Таудың оңтүстігінен көрінісі. 
Шаңкелмес. Сазды бөктерлер (2).jpg| Сазды бөктерлер.
Шаңкелмес. Сазды құздар.jpg|Сазды құздар.
Шаңкелмес. Ақ балшықты бөктерлер.jpg|Ақ балшықты бөктерлер.
Шаңкелмес. Сары балшықты бөктерлер.jpg|Сары балшықты бөктерлер.
Щаңкелмес. Сай.jpg|Бөктер аралық жылғалар.
Шаңкелмес. Үңгір.jpg|Үңгір. 
Шаңкелмес. Ақ сазды шыңдары.jpg|Ақ сазды шыңдары. 


## Дереккөздер

Санат:Күршім ауданы таулары
Юлия Анатольевна Свириденко

**Юлия Анатольевна Свириденко** (, ; 25 желтоқсан 1985 жыл, Чернигов) — украиналық саясаткер және экономист, 2025 жылғы шілдеден Украинаның 19-премьер-министрі. 

Бұрын Свириденко 2021 жылдан Украина премьер-министрінің бірінші орынбасары — Экономикалық даму және сауда министрі еді. Президент Владимир Зеленскийдің ұсынысымен 2025 жылғы 17 шілдеде Свириденко премьер Денис Шмыгальдің ізбасары атанды.

## Білімі
2008 жылы Свириденко Киев сауда және экономика ұлттық университетіндегі монополияға қарсы әкімшілік мамандығындағы оқуын бітірді.

## Мансабы
Свириденко өз мансабын «АМП» ЖШС украин-андорралық компаниясында 2008 жылы экономист ретінде бастады.

2011 жылы Свириденко Чернигов қаласының Уси қаласындағы тұрақты өкілі атанды. Ол осылайша украин қаласы кеңсесінің қандай да бір Қытай қаласындағы жалғыз өкілі болды.

2015 жылы ол Чернигов облысы экономикалық даму департаментіне басшылық ететін болды.

### Саяси қызметі
2018 жылғы 30 шілдеден 28 қарашаға дейін ол Чернигов облысы губернаторының міндетін атқарушысы болды.

2020 жылғы 5 мамырда президент Владимир Зеленский Свириденконы Үшжақты байланыс жасаушылар тобының әлеуметтік және экономикалық істер топшасындағы Украина өкілі етіп тағайындады.

2020 жылғы 22 желтоқсанда Зеленский Свириденконы Президент кеңсесі басшысының орынбасары қылды. Ол осылайша Юлия Коваливтің ізбасары атанды.

2021 жылғы 4 қарашада Верховна Рада Свириденконы Премьер-министр бірінші орынбасары және Экономика министрі ретінде тағайындады. 256 депутат оның тағайындалуын қолдады.

2022 жылғы сәуірде үкімет Свириденкоға Мемлекеттік санкция саясатын орындау агенттікаралық жұмыс тобын тапсырды. Ол шетел елдердің Ресейге санкциясын көбейту жайлы келіссөздер жүргізді, әсіресе Ұлыбритания өкілдерімен біраз талқы өткізді.

2025 жылғы 17 шілдеде Зеленский үкіметтегі кадрлық орын ауыстыру жариялады да, Свириденконы Украина премьер-министрі лауазымына ұсынды. 17 шілдеде Верховна Рада оның тағайындалуын қолдап шықты.

## Отбасы
Свириденко үйленген, күйеуі — Сергей Игоревич Дерлеменко (). Жұптың София () есімді қыз баласы бар.

## Дереккөздер

Санат:Украина экономистері
Санат:Украина саясаткерлері
Санат:Украина премьер-министрлері
Санат:Украина премьер-министрлерінің бірінші орынбасарлары
Санат:Украина экономика министрлері
Санат:Чернигов облысы губернаторлары
Талғат Аждарұлы Қосмұхамбетов

**Қосмұхамбетов Талғат Аждарұлы** *(15 қазан 1984, [[Қостанай облысы]])* - қазақстандық спорт менеджері, футзал төрешісі, Қазақстан футзал қауымдастығының президенті (2023-2025). 

## Өмірбаяны

### Қызметі
Талғат Қосмұхамбетов – Қостанайдың «Тобыл» футбол мектебінің түлегі. Футболшы ретінде 2001-2005 жылдар аралығында қостанайлық «Тобыл» сапында ойнаған. 2005 жылы Аят футзал командасының сапында ойнаған. 

2011-2017 жылдары «Тобыл» ФК директорының орынбасары, 2019-2020 жылдары «Астана» ФК қаржы директоры қызметін атқарған.

2014 жылдан бастап ФИФА санатын алып, футзалдан Чемпиондар лигасы, УЕФА кубогы, Әлем суперкубогы, студенттер арасында Әлем чемпионаты, әйелдер арасындағы Еуропа чемпионатының ойындарында төрелік етті. Сондай-ақ Әлем чемпионаты мен Еуропа чемпионатының іріктеу матчтарында қызмет атқарды. Төрт рет Қазақстанның үздік төрешісі деп танылды.

2022 жылдың сәуір-тамыз айлары аралығында Қазақстан футбол федерациясының Футзал департаменті директорының орынбасары міндетін атқарды.

2022 жылдың қыркүйегінен бастап бүгінгі күнге дейін Қазақстан футзал қауымдастығының Футзал және инспекция департаментінің директоры қызметін атқарды.

2023-2025 жылдар аралығында Қазақстан футзал қауымдастығының президенті, ал 2025 жылдың шілде айынан бастап вице-президенті. 

## Марапаттары

## Отбасы

## Дереккөздер
Сұңғат Қуатұлы Есімханов

**Сұңғат Қуатұлы Есімханов** (30 қараша 1973, Павлодар облысы) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер. Самұрық-Энерго АҚ басқарма төрағасы, Атомдық және энергетикалық қадағалау мен бақылау комитетінің төрағасы. 

## Өмірбаяны
1973 жылы 30 қарашада Павлодар облысы, Май ауданы, Қызыл-Құрама ауылында дүниеге келді.

### Білімі
1996 жылы С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетін «бизнес және менеджмент» мамандығы бойынша тәмамдады.

2007 жылы Болашақ институты «заңгер» мамандығы бойынша тәмамдады.

Еңбек жолын 1996 жылы «Қазақстан алюминийі» Акционерлік қоғамында инженер, экономист-нормалаушы, екінші санатты экономист болып бастады.

2001—2003 жылдары Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау агенттігінің бас маманы, бөлім бастығы, департамент директорының орынбасары;

2003—2004 жылдары Астана қаласы бойынша Қорытынды талдау және үйлестіру департаментінің өңірлік бөлімшелер қызметін үйлестіру, Әкімшілік және аумақтық жұмыс департаментінің аумақтық, кадр жұмысы және мемлекеттік тілді дамыту мен аудармалар басқармаларының бастығы;

2004—2007 жылдары Маңғыстау және Қарағанды облыстары бойынша Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау агенттігінің департамент директоры;

2007—2008 жылдары «Игілік групп-ХХI» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің қаржы директоры;

2008 жылы «Қаныш Сәтбаев атындағы арна» Республикалық мемлекеттік кәсіпорны бас директорының орынбасары:

2008 жылы Павлодар облысы әкімінің қаулысымен Павлодар облысы бойынша Энергетика және коммуналдық шаруашылық басқармасының бастығы болып тағайындалды.

2010—2014 жылдары «Қазақэнергоэкспертиза» АҚ президенті болды.

2014 жылғы тамызда Энергетика министрлігінің жаңадан пайда болған Атомдық және энергетикалық қадағалау мен бақылау комитетіне төраға болып тағайындалды.

3 айдан кейін Үкімет қаулысымен лауазымынан босатылып, Энергетика министрінің орынбасары болып тағайындалды.

2020 жылғы 4 ақпанда Үкімет қаулысымен лауазымынан босатылып, келесі күні Павлодар облысы әкімінің қаулысымен Павлодар облысы әкімінің бірінші орынбасары болып тағайындалды.

2021 жылы лауазымынан босатылып, Самұрық-Қазына АҚ Басқармасының шешімімен Самұрық-Энерго АҚ басқарма төрағасы болып тағайындалды. 2022 жылғы 23 маусымда өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылды.

8 күннен кейін Үкімет қаулысымен Атомдық және энергетикалық қадағалау мен бақылау комитетіне екінші рет төраға болып тағайындалды.

2023 жылғы 19 желтоқсанда Үкімет қаулысымен лауазымынан босатылып, Энергетика министрінің орынбасары болып тағайындалды.

### Отбасы
Үйленген, 4 баласы бар.

## Марапаттары

* 2005 жылы Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалімен марапатталды.
* 2011 жылы Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл медалімен марапатталды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан вице-министрлері
Санат:Қазақстан энергетиктері
Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Павлодар мемлекеттік университеті түлектері
Гагарин (қала, Өзбекстан)

**Гагарин** () — қала, Өзбекстанның Жызақ облысы Мырзашөл ауданының әкімшілік орталығы. Қалада Ержар стансасы бар. Гагарин қаласының халқы: 26 660 адам.

## Географиялық сипаттама
Қала теңіз деңгейінен 266 метр биіктікте орналасқан. Гагарин Гүлістаннан оңтүстік-батысқа қарай 73 шақырым жерде, шөл даланың солтүстігінде, суармалы бөлігінде орналасқан.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Гагарин — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде 90-шы орында (Өзбекстан), облыста 2-ші орында (Жызақ облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 15086 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Жетісай (17 км, Қазақстан), Сардоба (24 км), Ғолибылар (30 км), Пақтаабат (35 км), Пахтакор (42 км), Зафарабат (42 км), Бахт (44 км), Сырдария (45 км), Диқанабат (46 км), Наурыз (48 км), Гүлістан (52 км), Үштөбе (55 км), Сайқұн (57 км), Шыназ (58 км), Жызақ (64 км), Даштабат (64 км), Жаңақыстақ (65 км), Алмазар (66 км), Досабат (67 км), Шардара (68 км, Қазақстан)

## Тарихы
Гагарин 1974 жылы қала мәртебесін алды. Бұған дейін қала үлгісіндегі Ержар деген елді мекен болған, кейін ол ғарышкер Юрий Гагариннің құрметіне аталды. Өңірде Юрий Гагариннің рухы құрметпен еске алынады. Гагарин қаласында Орталық Азия елдеріндегі ғарышкерге арналған ең биік ескерткіш орнатылған. Ал қаласындағы тұңғыш ғарышкердің есімімен аталатын No10 мектепте ғарыш мұражайы бар.

## Инфрақұрылымы
Кеңес өкіметі кезінде қалада мақта тазалау және темірбетон бұйымдары зауыты болған. Қалада құрылыс компаниялары бар. Музыка мектептері, спорт мектептері ашылды. Гагарин қаласы аймаққа Анарқұл Құлманов атындағы қазақ музыкалық драма театрымен танымал. Бұл театр өзбек драматургтерінің шығармаларын қазақ көрерменіне жеткізуге ұмтылады.

## Дереккөздер

Санат:Жызақ облысы қалалары
Олимпиада ойындарындағы жағажай волейболы

нобай|2024 жылғы ойындардың бірі
right|150px|border|
**[[Жағажай волейболы]] [[Олимпиада ойындары]]ның** бағдарламасында алғаш рет 1996 жылы таныстырылды.

Оның алдында, 1992 жылы Барселонада, бұл спорт түрінен жарыстар көрсетілімді түрде өткізілді.

1996 жылы жарыстарға 24 ерлер жұбы мен 18 әйелдер жұбы қатысқан. Кейінгі Олимпиадаларда әрдайым 24 жұптан сайысқа түскен. Бір елден екі жұпқа дейін қатыса алады.

## Медальдар санағы
### Ерлер

### Әйелдер

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Олимпиада ойындарындағы волейбол
* Жағажай волейболдан әлем чемпионаты

Санат:Олимпиада ойындарындағы жағажай волейболы
Спорттық құзға өрмелеуден Азия чемпионаты

**Спорттық құзға өрмелеуден Азия чемпионаты** () — Спорттық құзға өрмелеуден халықаралық федерациямен () ұйымдастырылатын халықаралық жарыс. Чемпионат 1992 жылдан бастап өткізіледі.

## Чемпионаттар тізімі

## Жалпы медальдар саны
### Ерлер
### Қиындық

### Боулдеринг

### Жылдамдық

### Жылдамдық эстафетасы

### Көпсайыс

### Әйелдер
### Қиындық

### Боулдеринг

### Жылдамдық

### Жылдамдық эстафетасы

### Көпсайыс

## Сыртқы сілтемелер

* Calendar of IFSC competitions
* "The First Asian Bouldering Championship"
* "UIAA Asian Championship - Kuala Lumpur (MAS) 2000"
* "9TH ASIAN CHAMPIONSHIP, Kuala Lumpur, MALAYSIA"
* "UIAA Asian Championship - Toyama (JPN) 2002"
* "UIAA Asian Championship - Beijing (CHN) 2003"
* "UIAA Asian Championship - Jeolla Nam Do (KOR) 2004"
* "UIAA Asian Championship - Iran 2005"
* "UIAA Asian Championships - Kaoshiung (TPE) 2006"
* "IFSC Asian Championships - Guangzhou (CHN) 2007"
* "IFSC Asian Championships (B+L+S) - Guangzhou (CHN) 2008"
* "Asia Championship - Chuncheon (KOR) - 2009"
* "Asian Continental Championship"
* "Asian Continental Championship - Leye, Guangxi (CHN) 2012"
* "Asian Continental Championship - Tehran, (IRN) 2013"
* "22nd Asian Continental Championship - Lombok (INA) 2014"
* "Asian Continental Championship - Ningbo (CHN) 2015"
* "Asian Continental Championship - Duyun (CHN) 2016"
* "Asian Continental Championships - Tehran (IRI) 2017"
* "Asian Championships - Kurayoshi (JPN) 2018"
* "Asian Championships - Bogor (INA) 2019"
* "Indonesia Sapu Bersih Speed Relay di Asian Championship 2019"
* "IFSC Asia - Continental Championships (B, L, S, B&L) - Republic of Korea 2022"
* "Asian Continental Championship - Ningbo (CHN) 2015"
* "24th Asian Championship - Duyun (CHN) 2016"
* "Asian Championship - Tehran (IRI) 2017 General Result male Relay Speed"
* "Asian Championship - Tehran (IRI) 2017 General Result Female Relay Speed"

Санат:Спорттық құзға өрмелеуден Азия чемпионаттары
Лочин (футбол клубы)

**Лочин** ();  — Қашқадария облысы, Қарши мемлекеттік университеті футбол клубы. Өзбекстан футбол турнирлерінде сынға түседі.
## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан футбол клубтары
Ғаллаарал

**Ғаллаарал** () — қала, Өзбекстанның Жызақ облысы Ғаллаарал ауданының әкімшілік орталығы. Ғаллаарал қаласының халқы: 23 000 адам.

## Сипаттама
Ғаллаарал Нұратау мен Малгузар жоталарын бөліп тұрған Санзар алқабында орналасқан. Тарихнамада бұл аймақ Темірлан қақпасы ретінде белгілі. Бұл жерден Самарқанд пен Ташкентті байланыстыратын М39 мемлекеттік автомобиль жолы, сондай-ақ Жызық-Самарқанд учаскесіндегі темір жол желісі өтеді.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Ғаллаарал — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде 96-шы орында (Өзбекстан), облыста 3-ші орында (Жызақ облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 15942 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Достық (14 км), Маржанбұлақ (17 км), Жызақ (26 км), Жаңақыстақ (27 км), Осмат (32 км), Үштөбе (33 км), Бұлыңғыр (40 км), Пахтакор (44 км), Зафарабат (45 км), Жамбай (55 км), Ғолибылар (57 км), Пенжакент (58 км, Тәжікстан), Пақтаабат (61 км), Тайлақ (63 км), Шелек (63 км), Пайарық (63 км), Самарқан (68 км), Замин (68 км), Гүлабат (72 км), Лайыш (73 км).

## Тарихы
Ежелгі уақыттан бері өзен аңғары керуендер мен әскерлер үшін жол болды және стратегиялық маңызға ие болды. Алайда Ғаллаарал елді мекені (селосы) Кеңес дәуірінде 1926 жылы пайда болып, Янгиқорған деп аталды. 1973 жылы оған қала мәртебесі беріліп, атауы өзгертілді.
Жергілікті тұрғындар мал шаруашылығымен айналысады, ал жастар Алмалыққа немесе Зарафшанға барып, алтын, кен өндірумен айналысады.

## Инфрақұрылымы
Жалпы білім беретін мектептер, балалар музыка мектептері, кәсіптік лицейлер, орталық кітапхана, мәдениет үйі, клуб мекемелері, мемориалдық саябақ бар. Стадион, спорт залдары, спорт алаңдары және басқа да спорт нысандары бар.

Халыққа орталық аудандық аурухана, емхана, перзентхана, дәріхана, тағы басқа емдеу мекемелері қызмет көрсетеді. Ташкент, Самарқан, Жызақ және басқа қалаларға автобустар мен шағын автобустар қатынайды. Қала арқылы Ташкент-Самарқан электр пойызы жүреді.

## Дереккөздер

Санат:Жызақ облысы қалалары
Винер-Штадтхалле

**Винер-Штадтхалле** (, , *Вена қалалық залы*) — аустриялық Вена қаласының 15-ауданында орналасқан көп мақсатты арена және конференц-зал.

Шамамен 16 152 адам сыйдыратын Винер-Штадтхалленің негізгі залы — Аустрияның ең үлкен жабық аренасы.

## Сипаттамасы
нобай|солға|Винер-Штадтхалле ғимараты,  1972 жыл

2006 жылдан бері Винер-Штадтхалленің алты басты залы бар (әрбіреуі қосылса да, бөлінсе де болады): мұз айдыны, ғимарат ішіндегі ірі залы, кішкентай көп мақсатты залы, сахнасы бар дәрісхана, бассейны және екі гимназиясы бар.

Ғимаратта түрлі іс-шаралар, соның ішінде концерттер, көрмелер, конференциялар, дәрістер, театр, телевизия мен спорт іс-шаралары өтеді.

Винер-Штадтхалле — Wien Holding компаниясының еншілес ұйымы.  Ғимаратқа жыл сайын миллион шақты қонақ келеді.

## Тарихы
1953 және 1958 жылдары құрылған бастапқы залдар дизайнын аустриялық архитектор  жасаған болатын. Ғимарат кейін 1974, 1994 және 2006 жылдары кеңейтілді.

Ғимаратта түрлі спорт іс-шаралары, соның ішінде Austrian International бадминтон сайысы және 1967, 1977, 1987, 1996 және 2005 жылдардағы Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты өткен.

2014 жылғы 6 тамызда Österreichischer Rundfunk (ORF) аустриялық хабар тарату ұйымы Штадтхалледегі 2015 жылғы Eurovision ән байқауының өтетінін жариялады. Бұл Копенгаген, Даниядағы 2014 жылғы сайыстағы Кончита Вурсттың жеңісінен кейін шешілді. Байқаудың 60-іс-шарасы осылайша Штадтхалледе өтті; жартылай финал 19 және 21 мамырда, финал 23 мамырда. Ән байқауы нәтижесінде швециялық Монс Сельмерлёв жеңді. 2025 жылғы 20 тамызда 2026 жылғы Eurovision ән байқауының да Штадхталледе өтетіні жария болды. 2025 жылғы байқауда жеңген «Wasted Love» әнін шырқаған аустриялық әнші JJ болатын.

## Галерея

Wiener Stadthalle 2013 Halle F a.jpg|Штадхталленің F залы, 2013 жыл
Stadthallenbad Vienna inside 2008.jpg|Ғимараттың бассейні, 2008 жыл
20150520 ESC 2015 Moderatorinnen 3112.jpg|Штадтхалледегі Eurovision ән байқауы 2015


## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша стадиондар
Санат:1958 жылы құрылған стадиондар
Санат:Вена спорт құрылыстары
Санат:Жабық стадиондар
Санат:Көп мақсатты стадиондар
Санат:Аустрия стадиондары
Санат:Рудольфсхайм-Фюнфхаус
Даштабат

**Даштабат** () — Өзбекстанның Жызақ облысы Заамин ауданындағы қала. Қала халқы: 23 900 адам.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Даштабат — шағын қала. Ол халық саны бойынша өз елінде 107-ші орында (Өзбекстан), облыста 5-ші орында (Жызақ облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 17766 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Замин (20 км), Хауас (30 км), Зафарабат (31 км, Тәжікстан), Жаңажер (32 км), Пақтаабат (34 км), Балашаһар (37 км), Наурыз (43 км), Сардоба (46 км), Диқанабат (48 км), Пахтакор (49 км), Гүлістан (49 км), Истаравшан (50 км, Тәжікстан), Жаңақыстақ (50 км), Үштөбе (50 км), Жызақ (51 км), Шырын (55 км), Баяут (58 км), Жаңаабат (60 км), Зафарабат (63 км), Гагарин (64 км).

## Тарихы
Даштабат қаласы осы аттас стансаның жанында Обручево елді мекені ретінде пайда болды. Бұл атау геолог, Орта Азия мен Сібірді зерттеуші, әйгілі «Санников жері» романының авторы Владимир Обручевтің құрметіне берілген.
Бір қабатты вокзал ғимараты және оның жанында су тартқышты ақпан төңкерісіне дейін Каспий маңы теміржолының құрылысшысы патша генералы Михаил Анненков батальонының сарбаздары салған. Стансаның ғимаратында осы жерлердің тарихи өткенін еске түсіретін үлкен дөңгелек пеш сақталған.

Шөл даланың экономикалық дамуы кезінде ауыл 1974 жылы Ульяново болып аталып, сол кезеңде қала болып қайта құрылды. 1990 жылдары қала Даштабад деп аталды.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада мақта тазалау, ұн комбинаты, қабырға жабын материалдары, лак-бояу материалдарын шығаратын, құрылыс және автомобиль зауыттары, егін базары, сауда және қызмет көрсету орындары, қонақ үйлер, 5 жалпы білім беретін мектеп, спорт мектептері, аурухана, перзентхана, спорт кешені бар. Даштабад арқылы Ташкент-Самарқан темір жолы мен Үлкен Өзбекстан тас жол желісі өтеді.

## Дереккөздер

Санат:Жызақ облысы қалалары
Олимпиада ойындарындағы волейбол

нобай|2012 жылғы ойындардың бірі
right|150px|border|
**[[Волейбол]] жарыстары [[Олимпиада ойындары]]нда** 1964 жылдан бастап үздіксіз ұйымдастырылады.

1996 жылы Ойындарда жағажай волейболы нұсқасы таныстырылды.

## Тарихы
Волейбол ойыны 1895 жылы пайда болды. Ал оны халықаралық деңгейде ұйымдастыратын федерация 1947 жылы құрылды.

Ойындардың бағдарламасына енгенге дейін волейбол 1924 жылы көрсетілімді түрде ойнатылды.

Алғашқы ресми турнирлерде (1964 және 1968 жылдары) сайыс шеңберлік жүйе бойынша өткізілді, яғни әр команда барлық бәсекелестерімен ойнап шығуға тиіс болған. 1972 жылдан бастап топтық кезең мен финалдық раунд өткізілетін болды. Финалдық раундта плей-офф жүйесі енгізілді.

Бағдарламаға енгеннен бері қатысатын құрамалар саны бірте-бірте өсіп, 1996 жылға қарай ерлер арасында да, әйелдер арасында да 12 командалық турнир қалыпты жағдайға айналды.

## Медальдар санағы
### Ерлер

### Әйелдер

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

## Қазақстан атлеттерінің қатысуы
Қазақстан атынан Олимпиада ойындарына әйелдер құрамасы 2008 жылы қатысып, 9-шы орынға іліккен.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Олимпиада ойындарындағы жағажай волейболы
* Волейболдан әлем чемпионаты

Санат:Олимпиада ойындарындағы волейбол
Достық (Жызақ облысы)

**Достық** () — Өзбекстанның Жызақ облысындағы қала, Достық ауданының орталығы. Достық қаласының халқы: 50 546 адам. 

## Сипаттама
Достық шөл даланың табиғи аймағының шекарасын алып жатқан жазықтың ортасында орналасқан. Бір кездері бұл өте қатал құрғақ және халқы аз жер болды, қазір суармалы каналдар желісінің салынуының арқасында қала айналасы мақта, астық, техникалық дақылдар егілетін егістіктерге толы. Қаланың шекарасы оны қоршап тұрған каналдар болып табылады.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Достық – шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 144-ші орында (Өзбекстан), облыста 7-ші орында (Жызақ облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 23633 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Маржанбұлақ (5 км), Ғаллаарал (14 км), Осмат (25 км), Бұлыңғыр (26 км), Жызақ (40 км), Жаңақыстақ (40 км), Жамбай (41 км), Үштөбе (47 км), Пенжакент (48 км, Тәжікстан), Тайлақ (49 км), Шелек (52 км), Пайарық (54 км), Самарқан (55 км), Пахтакор (58 км), Зафарабат (58 км), Гүлабат (58 км), Ұрғыт (62 км), Шарқын (62 км), Лайыш (62 км), Ғолибылар (71 км).

## Тарихы
Қала Кеңес Одағы кезінде шөл дала игеріліп жатқан кезде пайда болып, қазіргі мәртебесін 1983 жылы алған. Мұнда өзбектерден басқа қазақтар, орыстар, татарлар тұрады.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада екі бірлескен кәсіпорын, өсімдік майын өндіретін кәсіпорын, «Дустликдон» акционерлік қоғамы, жалпы білім беретін мектептер, кәсіпкерлік мектебі, лицей, медициналық училище, спорт кешені, теннис корты, кітапхана, орталық аурухана, мемориалдық кешен бар.

## Дереккөздер

Санат:Жызақ облысы қалалары
Қазақ болыстары тізімі

Қазақтар мекен еткен болыстары тізімі. Әсет Зейнелғабденұлы Темірғалиевтың "ВОЛОСТИ, УЕЗДЫ… КАЗАХИ.С схематической картой низовых административно-территориальных делений проживания казахов начало ХХ века" (Алматы, 2010) кітабы негізінде жасалған.

## [[Семей облысы (Ресей империясы)|Семей облысы]]

## [[Жетісу облысы (Ресей империясы)|Жетісу облысы]]

## [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]]

## [[Торғай облысы (Ресей империясы)|Торғай облысы]]

## [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]]

## [[Күнгей Каспий облысы|Закаспий облысы]]

## [[Сырдария облысы (Ресей империясы)|Сырдария облысы]]

## [[Хиуа хандығы]]

## [[Бұхара әмірлігі|Бұқар әмірлігі]]

## [[Самарқан облысы (Ресей империясы)|Самарқан облысы]]

## Тобольская губерния

## Томская губерния

## Оренбургская губерния

## Самарская губерния

## Астраханская губерния

## Қытай империясы

## Моңғолия

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* https://personalhistory.ru/papers/1922_Spisok_gubern_uezdov_USSR.htm
Санат:Тізімдер
Санат:Қазақ болыстары
Санат:Қазақстанның болыстары
Маржанбұлақ (кент, Өзбекстан)

**Маржанбұлақ** () — Өзбекстанның Жызақ облысындағы кент, Галляарал ауданының құрамында. Богарное стансасынан 8 км жерде (Самарқан-Жызақ желісінде).

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Маржанбұлақ — қала типтес елді мекен. Ол өз елінде халық саны бойынша 205-ші орында (Өзбекстан), облыста 14-ші орында (Жызақ облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 37977 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Достық (5 км), Ғаллаарал (17 км), Бұлыңғыр (23 км), Осмат (28 км), Жамбай (38 км), Жызақ (44 км), Жаңақыстақ (44 км), Тайлақ (46 км), Шелек (47 км), Пайарық (49 км), Пенжакент (50 км, Тәжікстан), Үштөбе (50 км), Самарқан (51 км), Гүлабат (55 км), Шарқын (57 км), Лайыш (57 км), Зафарабат (60 км), Пахтакор (61 км), Ұрғыт (61 км), Жұма (69 км).

## Тарихы
Ол алтын өндіру өнеркәсібінің орталығы ретінде пайда болды. 1980 жылы Маржанбұлақ қала мәртебесін алды. Кейін бұл мәртебесінен айырылып, қала типтес елді мекенге айналды.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Алтын өндіру комбинаты, тігін және трикотаж фабрикасы бар.

## Дереккөздер

Санат:Жызақ облысы қалалары
Пахтакор (қала)

**Пахтакор** () — қала, Өзбекстанның Жызақ облысы Пахтакор ауданының әкімшілік орталығы. Пахтакор тұрғындары: 15 366 адам.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Пахтакор — шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 102-ші орында (Өзбекстан), облыста 4-ші орында (Жызақ облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 16775 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Үштөбе (12 км), Зафарабат (14 км), Пақтаабат (19 км), Жызақ (21 км), Ғолибылар (21 км), Жаңақыстақ (22 км), Гагарин (42 км), Ғаллаарал (44 км), Сардоба (45 км), Даштабат (49 км), Замин (53 км), Достық (58 км), Жетісай (59 км, Қазақстан), Маржанбұлақ (61 км), Наурыз (65 км), Диқанабат (67 км), Осмат (69 км), Гүлістан (71 км), Жаңажер (73 км), Хауас (75 км).

## Тарихы
Пахтакор «Шөл дала» деп аталатын жазықтың ортасында орналасқан. 20 ғасырдың ортасында мұнда жартылай шөл басым болды, бірақ соғыстан кейінгі жылдары бұл аймақ белсенді түрде өзгере бастады.

Қазіргі қала мақта өсіруге маманданған «Пахтакор» совхозының орталығы болды. Совхоз 1961 жылы құрылып, араға он жыл салып, елді мекен Бинокор атты қала үлгісіндегі елді мекенге болды. Үш жылдан кейін елді мекен Пахтакор қаласына айналды.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Пахтакор қаласында аудандық әкімшілік ғимараты, мақта тазалау зауыты, әкімшілік мекемелер мен құрылыс ұйымдары, автомобиль кәсіпорны, бірлескен және жеке фирмалар, базар, жалпы білім беретін мектеп, мектеп-интернат, лицей, кәсіптік-техникалық колледж бар. Халыққа орталық аурухана, емхана, балалар емханасы қызмет көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:Жызақ облысы қалалары
Пахтакор

**Пахтакор** мына мағыналарды білдіруі мүмкін:

* Пахтакор — Өзбекстандағы қала.
* Пахтакор — Өзбекстандағы футбол клубы.
* Пахтакор — Пахтакор футбол клубының үйде ойнайтын стадионы.
* Пахтакор — Тәжікстандағы футбол клубы.
1964 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы волейбол

нобай|190px|Жапония мен КСРО ойыны
оңға|150px|
1964 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында волейбол сайысы Токиода 11–23 қазан аралығында өткізілді. Оған 10 ерлер құрамасы және 6 әйелдер құрамасы қатысқан.

Бұл Олимпиадалардағы алғашқы ресми волейбол турнирі болды. Ол шеңберлік жүйе бойынша ұйымдастырылды, яғни әр команда барлық бәсекелестерімен ойнап шыққан.

## Медалистер

## Ерлер турнирі

## Әйелдер турнирі

## Дереккөздер

Санат:Олимпиада ойындарындағы волейбол
Санат:1964 жылғы волейбол
1968 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы волейбол

1968 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында волейбол сайысы Мехикода 13–26 қазан аралығында өткізілді. Оған 10 ерлер құрамасы және 8 әйелдер құрамасы қатысқан.

Бұл Олимпиадалардағы екінші ресми волейбол турнирі болды. Шеңберлік жүйе бойынша ұйымдастырылған соңғы турнир, кейінгі Олимпиадаларда командалар топтарға бөлініп ойнаған.

## Медалистер

## Ерлер турнирі

## Әйелдер турнирі

## Дереккөздер

Санат:Олимпиада ойындарындағы волейбол
Санат:1968 жылғы волейбол
Бескент

**Бескент** () — Өзбекстанның Қашқадария облысындағы қала, Қаршы ауданының әкімшілік орталығы. Бешкент қаласының халқы: 11 551 адам.

## Сипаттама
Батысқа қарай 7 шақырым жерде орналасқан бұл Қаршы қаласының маңындағы аудандардың бірі және өнеркәсіп орталығы. Бешкент Қаршы даласының жазық жазығында, облыстың егіншілік алқаптарын суландыратын Қаршы каналының жанында орналасқан. Қала Қаршыға қала маңындағы автобус маршруттары арқылы қосылған, қалаға ең жақын теміржол вокзалы да сол жерде орналасқан. Бешкент Қаршы агломерациясының құрамына кіретін көптеген ауылдық елді мекендермен қоршалған.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Бескент — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде 146-шы орында (Өзбекстан), облыста 11-ші орында (Қашқадария облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 23942 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Қаршы (12 км), Жаңа Нышан (18 км), Мұғлан (24 км), Қасан (25 км), Ақалтын (26 км), Жаңа Мырышкер (33 км), Ғұзар (56 км), Тәлімаржан (57 км), Мүбарак (65 км), Қамашы (70 км), Шырақшы (84 км), Қарашина (95 км), Нұрабат (104 км), Қарауылбазар (106 км), Керкі (114 км, Түрікменстан).

## Тарихы
Бескент өзінің ең үлкен дамуын Қаршы магистральдық каналының құрылысымен (1970 жылдардың бірінші жартысында аяқталды) алды. 1978 жылы Бескент ауылы қала болды. Ол кезде мұнда көптеген кәсіпорындар, атап айтқанда мақта өңдеу зауыттары және басқа да жеңіл өнеркәсіп өндірістері пайда болды.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада мақта тазалау зауыты, наубайхана, бес бірлескен кәсіпорын (оның ішінде өзбек-ресей және өзбек-пәкістан) бар. Сондай-ақ Қаршы шөлін игерумен айналысатын бірнеше кәсіпорын мен мекеме бар. 4 жалпы білім беретін мектеп, 1 лицей, 1 кәсіптік колледж жұмыс істейді. 11 спорт нысаны мен 32 дене шынықтыру және спорт ұжымдары, 2 кітапхана, мәдениет және демалыс саябағы, аурухана, 3 емхана бар.

## Дереккөздер

Санат:Қашқадария облысы қалалары
Ғұзар

**Ғұзар** () — Өзбекстанның оңтүстігіндегі Қашқадария облысындағы қала. Ғұзар ауданының әкімшілік орталығы.
Халық саны: 22 700 адам.

## Сипаттама
Қала облыс орталығынан оңтүстік-шығысқа қарай 58 шақырым жерде Гузардария өзенінің бойында орналасқан аудан орталығы. Ғұзар аумағы Қаршы даласы деп аталатын жазықтың оңтүстік-шығысындағы аумақты алып жатыр. Қаланың сыртында, шығыс пен оңтүстікте Гисар жотасының сілемдері басталады. Ғұзар маңызды аймақтық көлік торабы болып табылады. Мұнда үш автомобиль жолы түйіседі – Қаршыға (және Бұхараға), Самарқан мен Термезге, сонымен қатар Қаршы-Шахрисабз теміржол желісі өтеді.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Ғұзар — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде 84-орында (Өзбекстан), облыста 8-ші орында (Қашқадария облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 14810 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Қамашы (28 км), Ақалтын (41 км), Қарашина (41 км), Қаршы (48 км), Жаңа Нышан (48 км), Яккабаг (54 км), Шырақшы (54 км), Бескент (56 км), Ескі Жекебақ (61 км), Шаһрисабз (69 км), Тәлімаржан (70 км), Қасан (74 км), Китаб (77 км), Мұғлан (80 км), Жаңа Мырышкер (88 км), Мираки (88 км), Мағданлы (92 км, Түрікменстан), Байсын (94 км), Нұрабат (109 км), Ұрғыт (121 км).

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қаланың айналасы ауыл шаруашылығы алқаптарымен қоршалған, елді мекеннің өзінде ауыл шаруашылығы шикізатын өңдейтін кәсіпорындар (мақта тазалау зауыты) бар.
Одан бөлек құрылыс компаниялары, химия, агрохимия кәсіпорындары жұмыс жасайды.

Жергілікті көрікті жерлер арасында заманауи футбол алаңын, жаңа спорт кешенін және 1940 жылдары Өзбекстанда әскери тұтқын ретінде болған поляк жауынгерлеріне арналған зиратты-мемориалды атап өтуге болады.

Жалпы білім беретін мектептер, лицейлер, кәсіптік колледждер, орталық кітапхана, клуб мекемелері, мәдениет үйлері, мәдениет және демалыс саябақтары бар. Халыққа орталық аудандық аурухана, емхана, дәріхана және басқа да емдеу мекемелері қызмет көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:Қашқадария облысы қалалары
Шорт-тректен әлем чемпионаты

**Шорт-тректен әлем чемпионаты**  — Халықаралық конькимен жүгірушілер одағымен ( *ISU*) ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар.

## Чемпионаттар

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
*World Short Track
*International Skating Union

Санат:Шорт-тректен әлем чемпионаттары
Қасан

**Қасан** () — қала, Өзбекстанның Қашқадария облысы Қасан ауданының орталығы. Қала халқы: 59 300 адам.

## Сипаттама
Қашқадария облысының орталық бөлігінде, Қаршы даласының қақ ортасында, Қашқадарияның жағасында орналасқан. Қала арқылы Бұхара-Қаршы тас жолы мен бір бағыттағы темір жол өтеді. Облыс орталығы Касан қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 30 шақырым жерде.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Касан — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде 32-орында (Өзбекстан), облыста 3-ші орында (Қашқадария облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 7024 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Мұғлан (20 км), Бескент (25 км), Қаршы (26 км), Жаңа Мырышкер (34 км), Мүбарак (44 км), Жаңа Нышан (44 км), Ақалтын (52 км), Ғұзар (74 км), Қамашы (80 км), Тәлімаржан (81 км), Қарауылбазар (85 км), Шырақшы (86 км), Нұрабат (87 км), Ақтас (103 км), Су қоймасы (107 км), Зиадин (110 км), Қаттықорған (112 км), Қарашина (115 км), Жаңарабат (115 км), Бейсенбі (121 км).

## Тарихы
Касан — көне қала. Археологиялық зерттеулерге сүйенсек, ол біздің дәуіріміздің басында пайда болып, 4-5 ғасырға қарай Жібек жолының көп тармағының бірінің жолында тұрған маңызды сауда және қолөнер орталығына айналған. Қасан бекіністерін 13 ғасырда моңғолдар басып алды және үш ғасырдан кейін тағы да сауда керуендерінің арқасында гүлденді. Кезінде Касанда тіпті Өзбек хандықтары билеушілерінің бірінің резиденциясы болған, ал қала 19 ғасырдың соңына дейін Бұхара әмірлігіне қараған.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Жергілікті өнеркәсіптің кондитерлік және керамикалық цехтары бар. 10 шақты жалпы білім беретін мектеп, кітапхана, мәдениет үйлері, клубтар, дәріхана, емхана, 2 аурухана, перзентхана бар.
Қалада Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан жауынгерлерге арналған ескерткіш бар.

## Дереккөздер

Санат:Қашқадария облысы қалалары