open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кәрім Айнабеков

**Кәрім Айнабеков** - 1940 жылы 5 қазанда Түркістан облысы, Ордабасы ауданына қарасты (бұрынғы Арыс ауданы), Бадам стансасында өмірге келген.

Новосібір Электро-Институтын және Қазақ мемлекеттік университетін бітірген.

Шымкент облыстық өндірістік-техникалық байланыс басқармасында бөлім бастығы, кейін осы мекеме басқармасы бастығының орынбасары қызметін атқарды. 1998—1999 жж. Ақтөбе қалалық Пошта бастығы, 1999 — 2003 жж. «Қазақтелеком» Ақтөбе облыстық дирекциясында қызметкер болған.

## Шығармалары:
1977 жылы «Тұңғыш кітап» сериясымен «Таң шапағы» («Жалын»), 1991 жылы «Махаббат моншақтары» (Ақтөбе), 1994 жылы «Сені іздеймін» («Рауан»), 1998 жвілы «Күнім, күніңмін» («Рауан»), 2002 жылы «Жанарымда жалғыз сен» («Білім») атты жыр жинақтары жарық көрген. «Жұлдызым жоғары» атты хикая, әңгімелер, очерктер, эссселер, аудармалар жинағы шыққан. Қырғыз жазушысы Таш Мияштің «Қоштасу» повесін, Александр Гельманның «Ар-ождан алдында» пьесасын аударған. Х.Исламов пен А.Қадыровтың «Малшылар патшасы» пьесасын қазақ тіліне тәржімалаған, бұл қойылым Ақтөбе қаласындағы «Алақай» қуыршақ театрында сахналанған.
## Жетістіктері:
Қазақстан Республикасының «Құрметті байланысшысы» атағының иегері. «Еңбектегі ерлігі үшін», «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігіне 10 жыл» медальдарымен марпатталган.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Тәрбие беру процессі

Тәрбие беру процесі - жеке тұлға мен қоғамның талаптарына сәйкес ұйымдастырылған тәрбиелік ықпал етуде пайда болатын педагогикалық ара-қатынас үдерісі. Тәрбие беру процесінің мақсаты тәрбиеленушілердің әлеуметтік және рухани құндылықтарды, тәжірибені қатынастарды игерудегі белсенді іс-әрекетін ұйымдастыру және ынталандыру, жеке тұлғаны қалыптастыру.

## Дереккөздер

Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Түйешіктер

**Түйешіктер** () - жәндіктер отряды. Дене ұзындығы 15-20 см. Қанаттары- (2 жұп) жайылғандағы мөлшері 20-30 мм - түссіз- шатыртәрізді жинақталады. Кеуде бөлімі созыңқы келген. Аналықтарының жұмыртқа салуы ұзаққа созылады. 100 аса түрі Солтүстік жартышарда кенінен таралған - ТМД-да 20-дай түрі кездеседі. Ересектері - (2,5 ай тіршілік етеді) ағаштарда мекендейді. Дамуы толық. Дернәсілдерінің даму уақыты 2 жыл шамасында- көбінесе жапырақтардың немесе ағаш қабықтарының астында - қуыршақтары қозғалмалы. Түйешіктер - жыртқыштар- жәндіктерді аулайды- құрттарды жояды - сонымен қатар жібек тоқымасы көбелегінің жұмыртқаларында құртады.

## Дереккөздер


Санат:Түйешіктер
Білім, дағды және іскерлік беріктігі

**Білім, дағды және іскерлік беріктігі** - практикада еркін қолдануда, оқушылардың жадында тұрақты бекітуді, оқу материалын игерудегі тыңғылықты білдіретін дидактиканың ұстанымы. Мұндай игеру жаңа білімдерді табысты меңгеруге мүмкіндік береді.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Мәйіттерді және жерлеу орындарын қорлау

**Өлген адамдардың мәйiттерiн және олар жерленген жерлердi қорлау** — өлгендердің мәйіттерін қорлау не
жою, бүлдіру немесе жерлеу орындарын, құлпытас кұрылыстарын немесе
жерлеуге не оларды еске алуға байланысты рәсімдер өткізуге арналған зират ғимараттардың қорлап, арамдау түрінде көрінетін қылмыс.

Қолданылатын жаза Қылмыстық кодекстің 14-бабымен реттеледі.
## Тағы қараңыз
* Жерлеу рәсімі
## Дереккөздер

Санат:Қылмыстық құқық
Топтың «ядросы»

**Топтың «ядросы»** - топтық мақсат, құндылық, норма, құрылғы және мотивацияларды толығырақ көрсететін индивидтер жиынтығы.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Оқушыларға тікелей және параллельді әсер ету

**Оқушыларға тікелей және параллельді әсер ету** - ұжым арқылы ықпал етуіне жетекші рөл беретін А.С. Макаренко бірізді қолданған. Жеке және ұжымдық ыкпал етудің үйлестіру әдісі. Тікелей ықпал ету - бұл педагогтың әр тәрбиеленушіге жеке ыкпал етуі. Параллельді ықпал етуде тәрбиеші рөлін ұжым атқарады. Оның ықпалы ұжымның әр мүшесіне қатынасында, окушылардың бір-бірімен күнделікті араласуында көрінеді.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Ақыл-ой дамуы

**Ақыл-ой дамуы** - адамның интеллектуалдық іс-әрекетінде ол өмір сүретін қоғамдық-тарихи жағдайларға, психикасының жас және жеке ерекшеліктеріне сәйкес тәжірибені меңгеру нәтижесінде болатын сандық және сапалық өзгерістердің күрделі динамикалық жүйесі.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Мүлік жалдау

**Азаматтық құқықта** — бір тараптың
(жалға беруші) екінші тарапқа (жалға
алушыға) төлем үшін уақытша пайдалануға беруге міндеттенетін шарты.
Мұндай жалдауды кейбір кездері ақысын төлеп ұстау (тұрмыстық), жалға
алу деп атайды.

## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Адамның дамуы

[220px|нобай|оңға|[Сперматозоидтың аналық жыныс жасушасымен ұрықтануы]]
**Адамның дамуы** — адамның анатомиялық-физиологиялық пісіп-жетуінде, оның жүйке жүйесі мен психикасының жетілуінде, сонымен бірге танымдық және шығармашылық іс-әрекетінде, дүниетанымының баюында, ізгілігінде, қоғамдық-саяси көзқарастары мен сенімінде болатын сандық және сапалық өзгерістердің өзара байланысты үрдісі.

## Дереккөздер

Санат:Эмбриология
Санат:Адам онтогенезі
Талап қою мерзімінің өтуі

**Талап қою мерзімінің өтуі** (ағыл. *terms of limitation of actions*; нем. *Lauf der Klageverjiihrung f*) - Талап қою мерзімінің өтуі адам құқық бұзушылық туралы білген немесе білуге тиіс болған күннен басталады.

Белгіленген орындау мерзіміне байланысты міндеттемелер бойынша талап қою мерзімінің етуі орындалу мерзімі аяқталғаннан кейін басталады.

Орындалу мерзімі белгіленбеген не талап ету кезімен белгіленген міндеттемелер бойынша талап қою мерзімінің өтуі, міндеттемені орындау туралы талап қойылған кезден басталады, ал егер борышқорға сондай талаптарды орындау үшін жеңілдік мерзімі берілсе, талап мерзімін есептеу аталған мерзім аяқталғаннан кейін басталады.

Регрестік міндеттемелер бойынша талап мерзімінің өтуі негізгі міндеттемені орындау кезінен басталады.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Бөлек оқыту

**Бөлек оқыту** - балаларды жеке, ер балаларға және қыз балаларға арналған мектептерде оқыту.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Сабақ кестесі

**Сабақ кестесі** - оқушылардың апта бойындағы мектептік дәрістерінің жоспары.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Вольфганг Ратке

**Вольфганг Ратке** (18.1.1571, Вильстер - 27.04.1635, Эрфурт) - көрнекті неміс педагогы, Коменскийдің ережелеріне жақын оқыту ережелері жүйесін жасаған ірі дидакт. 

1612 ж. Майндағы Франкфурт қаласында өткен неміс князьдерінің құрылтайына төмендегі үш, оның пікірінше, ең маңызды мәселені шешуге арналған нұсқаулық ұсынды: 1. көне де, жаңа да тілдерді жылдам және оңай үйренуді қалай қамтамасыз етуге болады. 2. жастар әр түрлі ғылымдар мен өнерді зерделей алатын ана тіліндегі мектептерді барлық жерде қайтіп ұйымдастыруға болады. 3. Бүкіл Германияда басқарудың, тілдің және діннің бірлігіне қалай жетуге болады.

## Дереккөздер


Санат:18 қазанда туғандар
Санат:1571 жылы туғандар
Санат:Вильстерде туғандар
Санат:Шлезвиг-Гольштейнде туғандар
Санат:27 сәуірде қайтыс болғандар
Санат:1635 жылы қайтыс болғандар
Санат:Эрфуртте қайтыс болғандар
Санат:Германия педагогтары
Нақты білім

**Нақты білім** - өмірлік, тәжірибелік бағыттағы білімдердің жүйесі, жаратылыстану және математикалық ғылымдар бойынша білімдерді көбірек меңгеруді қамтиды.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Жалдамалы жендет

**Жалдамалы жендет** — Қылмыстық заңнама бойынша материалдық сыйақы алу немесе өзге де бас пайдасы мақсатында іс-әрекет жасайтын және қарулы қақтығысқа қатысушы тараптың азаматы болып табылмайтын, оның аумағында тұрақты тұрмайтын және ресми міндеттерді орындау үшін басқа мемлекет жібермеген адам. 

Жалдамалы жендет халықаралық құқық нормаларының қорғауында бола алмайды. Бұл әскери тұтқын мәртебесін иеленуге құқығы жоқ қылмысты адамдар.

## Дереккөздер


Санат:Кісі өлтірушілер
Баланың отбасындағы күн тәртібі

**Баланың отбасындағы күн тәртібі** - балалардың дамуына ең қолайлы жағдайларды қамтамасыз ететін іс-әрекеттің әр алуан түрлерінің жиынтығы және олардың кезектесу тәртібі.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Отбасы
Мектеп режимі

**Мектеп режимі** - мектепте балалар мен жасөспірімдердің оқуы, еңбегі мен демалысының әр түрлі түрлерінің алмасу реті мен байланыс сипаты. Мектеп режимі - оқу мен тәрбиенің табысты дайындығының, оқушылардың денесінің дұрыс дамуының маңызды шарттары мен құралдарының бірі.

## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Репетиторлық

**Репетиторлық** — жекеленген пәндер бойынша оқушылардың қосымша даярлануын қамтамысыз ететін үйдегі оқыту.

* Қосымша - әдетте жеке сабақ жүргізетін мұғалім, қажетті білімді алуға көмектеседі.
* Актерлермен жеке немесе топтық сабақ жүргізетін тәжірибелі маман.
* театрда: труппасының және мүшелерімен суретшілердің жаңа рөлдерді дайындайды адам, ойын енгізу жүргізеді дайындықтар. 
* Бағдарламаланатын материалдар, компьютерлік бағдарламалар негізінде жеке немесе топтық оқыту мен білімді бақылауға арналған техникалық оқыту құралдарының түрі.

Кадет корпусының және бет корпусының және Ресей империясының кейбір басқа да жабық оқу орындарында, оқытушы оның басшылық студенттерге үй тапсырмасы жасады астында мұғалім болды.

Қазіргі Қазақстанда репетиторлардың қызметін көбінесе талапкерлер жоғары оқу орындарына түсу емтихандарына дайындық кезінде пайдаланады, студенттер мен мектеп оқушылары пәнді меңгеру деңгейін көтеру үшін. Репетиторлық қызмет шет тілдерін үйренгісі келетіндер арасында кең таралған. Бұл жағдайда студенттерге жеке көзқарас бағдарламасын меңгеруге неғұрлым тиімді тілді таңдауға көмектеседі.

## Қазақстандағы репетиторлық қызметтер нарығы
Репетитордың танымалдығы тез өсуде. Орта есеппен онлайн-репетиторлық қызметтерге сұраныс жыл сайын 15%-ға өсуде.

Ақшалай алғанда әр отбасы жылына жеке тәрбиешілердің қызметіне орташа есеппен 380 АҚШ долларын жұмсайды екен. Тек 2015 жылдың өзінде 300000 қазақстандық мектептен тыс уақытта шет тілдерін оқыды, олар үшін 500 миллион долларға жуық қаражат жұмсалды. Сонымен бірге, 500 миллион доллар - бұл репетиторлардың құны, ал қалғаны курстардан түсетін пайда.

Оқушылар оқытушылармен бірге ең танымал пәндер: ағылшын (25%), математика (17%), орыс (7%), қазақ (6%)

## Дереккөздер

Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Ата-аналар комитеті

**Ата-аналар комитеті** -
оқушылардың ата-аналарымен тұрақты және тығыз байланысты қамтамасыз ету мақсатымен құрылатын ата-аналар жұртшылығының органы.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Түйетәрізділер

**Түйетәрізділер** *()* - жұптұяқтылар тұкымдасы.

Түйетәрізділер Солтүстік Америкада пайда болып - кейінгі эоценнен бастап голоцен дәуірінен белгілі. Ерте плиоценде Шығыс жартышарға көшіп - ерте плейстоценде Оңтүстік Америкаға ауысады. Аяқтары екі саусақты - бүйір саусақтары - (қазбалы түрлерінен басқа) толығымен редукцияға ұшыраған- үшінші және төртінші табан сүйектері бірігіп кеткен; саусақпен жүргіш жануарлар. Үстіңгі ерні екіге бөлінген. Асқазаны күрделі- *(«күйіс қайтаратын»)*, Эритроциттері сопақтау - (сутқоректілердің ішіндегі жекелеген жағдай). Қазіргі уакытта 2 туысы кездеседі: түйелер және лама.

## Дереккөздер


Санат:Сірітабандылар
Авангард спорт кешені

**<<Авангард>>** - спорт кешені. 1968 жылы К.Е.Ворошилов атындағы машина жасау зауытының стадионы ретінде іске қосылды. Аумағы 10 мың м², 10,5 мың орындық. Футболға, баскетболға, гандболға , волейболға арналған арнаулы алаңдары бар. Футболдан және допты хоккейден халықаралық, республикалық жарыстар өткізіледі. 1994 жылы оған зауыттың бұрынғы директоры, Орал қаласының құрметті азаматы П.Атоян есімі берілді

## Дереккөздер


Санат:Орал
Өз педагогикалық іс-әрекетін талдау

Педагогикалық іс-әрекет дегеніміз - мұғалімнің оқу-тәрбие істерін нәтижеге жеткізетін әрекеттер құрылымы болып табылады. Мұғалімнің шеберлігі педагогикалық мамандық негізінде басқара білуі.
Өз педагогикалық іс-әрекетін талдау - мұғалімнің өз оқу-тәрбие жұмысының қалпын, нәтижелерін зерделеуі; педагогикалық құбылыстар элементтерінің арасындағы өзара байланыстарды белгілеуі, оқушыларды оқытуды және тәрбиелеуді әрі қарай жетілдіру жолдарын анықтау. Педагогикалық талдаудың кызметтері: диагностикалық, танымдық, түрлендірушілік, өздігінен білімденушілік.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Сенім серіктестігі

**Сенім серіктестігі** (ағыл. *commandite, limited partnership*; нем. *Kommanditgesellschaft (KG)*; фр.* commandite*) — серіктестіктің міндеттемелері бойынша өзінің бүкіл мүлкімен (толық серіктерімен) қосымша жауап беретін бір немесе одан да көп қатысушылармен қатар, серіктестіктін (салымшылардың) мүлкіне өздері салған салымдардың жиынтығымен шектелетін бір немесе одан көп қатысушыларды да енгізетін және серіктестіктін кәсіпкерлік кызметті жүзеге асыруға қатыспайтын серіктестік.

## Дереккөздер

Санат:Құқық
Санат:Заң
Өзін-өзі тәрбиелеу

**Өзін-өзі тәрбиелеу** - адамның өзінің оң қасиеттерін жетілдіру және теріс қасиеттерін жою жөніндегі саналы және мақсатты іс-әрекеті болып табылады. Өзін-өзі тәрбиелеудің басты шарты - өзі туралы шын білімнің, дұрыс өзін-өзі бағалаудың, өзін-өзі түсінудің, анық ұғынатын мақсаттардың, мұраттардың, тұлғалық мән мағыналардың болуымен айқындалуы.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Өздігінен білім алу

**Өздігінен білім алу** - күндізгі оқу орнында жүйелі курстан өтпей-ақ өздігінен жұмыс істеу үрдісінде алынан білім. Өздігінен білім алудың ең кең тараған формалары әдебиет оқу және зерделеу болып табылады.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Социологиялық зерттеулердің тиімділігі

**Социологиялық зерттеулердің тиімділігі** - әлеуметтік зерттеулердін қоғамдық пайдалылығын,	тәжірибелік және теориялық маңыздылығын бейнелейтін сандық-сапалық критерий.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Авангард спорт клубы

** «Авангард»** - спорт клубы. 1967 жылы Орал қаласында ашылған. 2 спортзалы мен «Дельфин» бассейні бар. Велоспорт, күрес, т.б. спорт түрлерінен облысқа белгілі көптеген шеберлер осы клубта даярланды, олардың ішінде А.Гайдашов пен Р.Хайрутдиновтар - биатлон бойынша Қазақстан мен ТМД елдерінің бірнеше дүркін чемпиондары.

## Дереккөздер


Санат:1967 жылы пайда болғандар
Санат:Қазақстан спорт клубтары
Санат:Биатлон Қазақстанда
Мұғалімнің өздігінен кәсіби білім алуы

**Мұғалімнің өздігінен кәсіби білім алуы** - мұғалімнің өздігінен жалпы білімдік, пәндік, психологиялық-педагогикалық және әдістемелік білім алудан туратын көп компонентті гргалық және кәсіби маңызды танымдық іс-әрекеті.
Өзін-өзі оқыту - адам өзінің ұмтылыстары мен дербес таңдаған тәсілдері арқылы білім алуы процесі.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Балалардың өзіне-өзі қызмет көрсетуі

**Балалардың өзіне-өзі қызмет көрсетуі** - өзін-өзі, өз киімін, заттарын, тұратын орнын гигиеналық күтуді қамтитын тұрмыстық еңбек түрі. Балаларды еңбекке баулу Балалардың өзіне-өзі қызмет көрсету басталады.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Жеке тұлғаның өз орнын табуы

**Жеке тұлғаның өз орнын табуы** - адамның өз өмірлік жолын, мақсаттарын, кұндылықтарды, ізгілікті нормаларды, мамандықты, өмір жағдайларын таңдауы.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Қоғамдық өндірістің тиімділігі

**Қоғамдық өндірістің тиімділігі** - шаруашылық дамуының экономикалық нәтижесінде, минималды шығындар арқасында ең жоғары нәтижеге жеткенде іске асырылады.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Өзіне баға беру

**Өзіне баға беру** - адамның өз қасиеттеріне, абыройына, кемшіліктеріне баға беруі.

## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология

be-x-old:Самаацэнка
Толық серіктестік

**Толық серіктестік** (ағыл. *full (unlimited) partnership*; нем. *Kollektivgesellschaft*) - Толық серіктестіктің мүлкі жеткіліксіз болған жағдайда қатысушылары серіктестіктің міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі барлық мүлкімен
ортақ, жауапкершілікте болатын серіктестік.

**Толық серіктестік** төмендегі негізгі екі белгісімен ерекшеленеді:
       
1.Кәсіпкерлік қызмет және оған қатысушы серіктестіктің қызметтері олардың өз қызметтері болып саналады, ал оның міндеттері бойынша кез келген қатысушы өзінің барлық мүлкімен жауап береді.
       
2.Серіктестік жеке сенімді қатынастарға негізделеді: егер бір қатысушы серіктестіктің атынан мәміле жасаса, мүліктік жауапкершілік  басқа қатысушыға жүктеледі.Сондықтан толық серіктестік отбасылық кәсіпкерлік ретінде дамып келеді. Егер толық серіктестікке оны ұйымдастырушылардың бәрі жеке адам ретінде кіретін болса,белгілі бір жауапкершілікті жағдайға кезіккенде (мәселен банкротқа ұшырағанда), өмірге қажетті күнделікті заттарды қоспағанда, басқа да жеке мүліктерін, атап айтқанда: көлік, саяжай, жиһаз, қылқалам туындысы, зергерлік бұйымдар, басқа да құнды мүліктерді есепке алады. Әдетте толық серіктестікті заңды тұлғалар, ірі кәсіпорындар құрайды.

Азамат бір ғана толық серіктестіктің қатысушысы бола алады.

## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Тұлғаның өзін-өзі жүзеге асыруы

**Тұлғаның өзін-өзі жүзеге асыруы** - тұлғаның өзінің жеке және кәсіби мүмкіндіктерін анағұрлым толық айқындауы.

## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Жалдамалылық

**Жалдамалылық** — жалдамалыны жалдануға азғырып көндіру, оқытып-үйрету, қаржыландыру немесе өзге материалдық қамтамасыз ету, сондай-ақ оны қарулы жанжалда немесе соғыс қимылдарында пайдаланудан көрініс табатын қылмыс . Жалдамалылық бейбітшілік пен адамзат қауіпсіздігіне қарсы қылмыс болып табылады.

Қолданылатын жаза Қылмыстық кодекстің 170-бабымен реттеледі.

## Дереккөздер

Санат:Қылмыстық құқық
Оқушының сана-сезімі

**Оқушының сана-сезімі** - оқушының оқудың мотивтерін, мақсаттарын, тәсілдерін; өзін-өзі оқу процесін ұйымдастыратын, бағыттайтын және бақылайтын оқу іс-әрекетінің субъектісі ретінде түсінуі.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Этнофобия

**Этнофобия** - өз этносының немесе этнос бірлестігінің басқа этностарға жауласуы негізінде жасалған психология, саясат, идеология.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Әбікей Зейінұлы Сәтбаев

**Әбікей Зейінұлы Сәтбаев** (1881-1938) - Павлодар Ертіс өңірінің көрнекті педагогы.

Арғын тайпасы Сүйіндік руы Қаржас бөлімінен шыққан. Әбікей Зейінұлы Сәтбаев бар күшін, білімін, тәжірибесін жаңа ұрпақты мектеп қалыптастыру ісіне салды. Оның жетекшілігімен ауылдарда сауатсыздықты жою акциясы жүргізілді. «Мұғалім қандай болу керек», «Ағарту жұмысында не шара қолдануымыз керек» және т.б. мақалаларында білім және ағарту мәселелерін, казак халқының дамуы жолдарын қарастырды, жастардың білім ерісін кеңейту кажеттілігі, сөйлеу және жүріс-тұрыс мәдениетін, әдеби тілді қолдану икемділігін калыптастыру мәселелерін көтерді. Әбікей Зейінұлы Сәтбаев пікірінше, нағыз ұстаз үшін әз атын, қадірін сақтай білу, еңбегінің түпкі мақсатында қателеспеу, қиындықтарды шыдай алу өте маңызды. Әбікей Зейінұлы Сәтбаев шәкірттері арасында көптеген ғалымдар, республиканың белгілі мемлекет қайраткерлері бар (Қ.Сәтбаев). Олардың айтуынша, Әбікей Зейінұлы Сәтбаев дарынды педагог, талапты, зиялы, ой өрісі кең, жан-жақты білімді, өзіншелігі мол адам болған.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан педагогтары
Этнофилия

**Этнофилия** - адамның белгілі бір этнос туралы, оның тіліне, дәстүріне, әдет-гұрыпына, жергілікті ерекшеліктеріне байланысты көзқарастары жиынтығы.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Зайырлы мектеп

**Зайырлы мектеп** - зайырлы өкіметтер мен ұйымдар қалыптастыратын, қаржыландыратын және бағыттайтын мектеп. Әдетте зайырлы мектеп - мемлекеттік мектеп. Ол діни ұйымдарға тиесілі конфессионалдық мектеппен қатар қызмет етеді. Мемлекеттік бола отырып, зайырлы мектеп мемлекеттің сипатын бейнелейді.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Авиаспорт клубы

**Авиаспорт клубы** -  Аэро-клуб, 1936 жылы Орал қаласында авиация кадрларын даярлау үшін құрылған. 1950 жылы авиация спортшыларын даярлайтын клубқа айналды. Жаттығу сабақтарына «ПО-2» ұшағы мен калқыма ұшақтар пайдаланылды. Ұлы Отан соғысының басталуына байланысты 1941 жылы өз жұмысын тоқтатты. 1936-41 жылы кубта 350 ұшқыш даярланды. Олардың арасынан Л.Беда, И.Куличев, АЛурилин, К.Малин, Ф.Шагалеев сынды Кеңес
Одағының Батырлары шықты. Осы клубта қазақ қыздары арасынан алғаш шыққан ұшқыш Х.Доспанова ұшу шеберлігіне жаттықты, ол Ұлы Отан соғысы кезінде Кеңес Одағының Батыры М.Раскованың полкінде штурман болды. Құрылған уақытынан бастап аэро-клубта мыңға жуық қалқыма ұшақ спортшысы, 5 мыңнан аса парашют спортшысы даярланды.

## Дереккөздер


Санат:1936 жылы туғандар
Қосымша жауапкершілігі бар серіктестік

**Қосымша жауапкершілігі бар серіктестік** (ағыл.* partnership with additional liability*; нем. *Gesellschaft mit zusatzlichen Haftung*) - Қатысушылары серіктестік міндеттемелері бойынша өздерінің жарғылық капиталға салымдарымен жауап беретін, ал бұл сомалар жеткіліксіз болған жағдайда, өздеріне тиесілі мүлікпен оған өздері еселенген мөлшерде енгізген салымдар арқылы жауап беретін серіктестік.

Қосымша жауапкершілігі бар серіктестікке Азаматтық кодекстің жауапкершілігі шектеулі серіктестік
туралы ережелері қолданылады.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Әжес Петрұлы Сейтешев

**Әжес Петрұлы Сейтешев** (1929) - психология ғылымдарының кандидаты, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, КСРО ПҒА, ҚР ҰҒА академигі, Ресей білім академиясының құрметті мүшесі. Оқу-өндірістік процесіне техникалық эстетиканы, ЕҒҰ және техникалық ойлап тапқыштық іс-әрекетті оқытудың жаңа жүйесін енгізді. Іргелі еңбектері: «Кәсіби педагогиканың ғылыми негіздері мен әдіснамалы принциптері», «Кәсіби педагогика негіздері», «Қазақстан Республикасындағы казіргі білім дамуының теориясы мен практикасы» және т.б.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Тұлғалар
Этноәлеуметтану

**Этноәлеуметтану** - әлеуметтану, этнография, тарих және саясаттанудың түйіскен жерінде қалыптасқан пән. Этноәлеуметтанудың пәні болып әлеуметтік процестердің этникалық процестермен өзара байланысы табылады.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Этносаясаттану

**Этносаясаттану** - саяси өмірді, этникалық қауымдастықты зерттейтін саяси ғылым саласы. Отандық және шетел эдебиетінде, сондай-ақ, «этносаясат» ретінде белгілі.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Жүйелік жол

**Жүйелік жол** - негізінде объектілерді жүйе іспетті түсіну жатқан ғылыми таным методологиясы мен әлеуметтік практикадағы бағыт.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Референция

**Референция** - іскерлік ортада үлкен сенімге ие басқа тұлғаның, ұйымның, акционерлік қоғамның, банктің және т.б. адамға немесе кәсіпорынға беретін мінездемесі (сипаттауы). Референция сұралып отырған адамға немесе ұйымға
берілетін референцияда, іскерлік
қабілеті мен кредитті төлеу қабілеттілігі көрсетіледі.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Барынша көп қолайлы жағдай жасау

**Барынша көп қолайлы жағдай жасау**  -  Халықаралық шарттарда (негізінен сауда) қолданылатын принциптерге сәйкес, келісуші мемлекеттердің
әрқайсысы, басқа мемлекетке, оның
жеке және заңды тұлғаларына, болашақта кез келген үшінші мемлекетке
оның жеке және заңды тұлғаларына
(импорттық-экспорттық шектеулерді
азайту немесе алып тастау, кедендік режимді жұмсарту және т.т.) ұсынатын немесе көрсететін артықшылықтар, айрықша құқық пен жеңілдік беруге міндеттенуі.

## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Этнометодология

**Этнометодология** - әлеуметтік антропология және этнография әдістерін қолданатын әлеуметтанудағы бағыт. 1960 жылдардың ортасыңдағы ортодокстық консенсус дейтіннің бүзылуы тұсында пайда болған
әлеуметтанушынық көзқарас. Терминді теория ретінде де Этнометодологияның
негізін калаған американ әлеуметтанушысы Гарольд Гарфинкель
ұсынған. Осынау терминнің шығу тегін түсіңціре келіп, ол "эгао"
дегеніңіз, тегіне, прақтикалык білімі бар әлеуметтік өмірге қатысушының сол практикалық білімді "жалпы бірдеңеге" катысты
қарастыруына байланысты болар деген топшылау жасайды. Егер
ол "этноботаника" болса, онда Бұл калай болғаңда да әлеуметтік
өмір индивидтерінің ботаника проблемаларын қарастыру
әдістеріне сай келетін білімдері мен түсініктеріне катысты болар
еді.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Санат:Әлеуметтану
Санат:Терминология
Білім беру мазмұны

**Білім беру мазмұны** -
оқушылардың меңгеруі, олардың жан-жақты дамуы үшін негіз қамтамасыз ететін, олардың ойлауын, танымдық қызығушылығы мен еңбек іс-әрекетіне дайындығын қамтамасыз ететін білім, іс-әрекет тәсілдері, шығармашылық іс-әрекет тәжірибесі, әлемге эмоциялы құнды қатынас жүйесі.

## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Этнократия

**Этнократия** - сан жағынан басым болмауы да мүмкін болатын өз этносының мүддесіне байланысты белгілі бір аймақтын өмірін басқаратын, саяси билік органдарындағы элитаның басымдығы немесе үстемдігі.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Шаруашылық серіктестік

**Шаруашылық серіктестік** (ағыл. *business unit*; нем. *Wirtschuftsgenossenschaft* ) - Жарғылық капиталы құрылтайшылардың (қатысушылардың) үлесіне (салымдарына) бөлінген коммерциялық ұйым.

Құрылтайшылардың (қатысушылардың) салымдары есебінен
құрылған, сондай-ақ шаруашылық серіктестік өз қызметі үрдісінде өндірген және алған мүлік меншік құқығы бойынша серіктестікке тиесілі болады.

Шаруашылық серіктестікті бір тұлға құра алады, ол оның жалғыз қатысушысы болады.

Шаруашылық серіктестіктер толық серіктестік, сенім серіктесгігі, жауапкершілігі шектеулі серіктестік, қосымша жауапкершілігі бар серіктестік нысандарында құрылуы мүмкін.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Жеке тұлғанның әлеуметтенуі

**Жеке тұлғанның әлеуметтенуі** - адам индивидінің, оған қоғамның толық құқықты мүшесі ретінде қызмет атқаруға мүмкіндік беретін белгілі бір білім, нормалар, кұндылықтар жүйесін меңгеру процесі.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Қайталап әлеуметтеу

**Қайталап әлеуметтеу** -дағдарыстан, зақымнан, өмір жағдайларының өзгеруінен бейтаныс болып қалған мәдениет пен ортаға қосылуға индивидтің дайындығы. Мысалы, мұндай жағдайға арнаулы мектепте болып, кейін оралған жасөспірім тап болады. Арнаулы реабилитациялық мекеме жағдайларындағы балалар да жаңа әлеуметтік ортаны, адамдармен қатынастың жаңа жүйесін, жаңа әлеуметтік формаларды игереді.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры

**Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры АҚ** (БЖЗҚ) — зейнетақы реформасының нәтижесінде 2013 жылы 22 тамызда құрылған зейнетақы қоры. Қор «МЖЗҚ» АҚ базасында сол кезде елімізде болған барлық зейнетақы қорларын біріктірді.

Қазақстан Республикасының Үкіметі Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті арқылы «БЖЗҚ» АҚ-ның құрылтайшысы әрі акционері болып табылады.

«БЖЗҚ» АҚ-ның зейнетақы активтерін Қазақстан Ұлттық банкі басқарады.

## Басшылық
; Директорлар кеңесі 
* Жамаубаев Ерұлан Кенжебекұлы — Директорлар кеңесінің төрағасы, ҚР Ұлттық Банкі Төрағасының бірінші орынбасары
* Шегай Виктория Вильгельмовна — ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі
* Әділбеков Нұрмахан Әбілқасымұлы — ҚР Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті төрағасының орынбасары
* Құрманов Жанат Бостанұлы — «БЖЗҚ» АҚ Басқарма төрағасы
* Елемесов Асқар Раушанұлы — Тәуелсіз директор
* Прасад Бхамре — Тәуелсіз директор
* Арифханов Айдар Абдразахович — Тәуелсіз директор
* Хайруллаев Рахмет Хибадуллаевич — Тәуелсіз директор

; Басқарма 
* Құрманов Жанат Бостанұлы — Басқарма төрағасы
* Егеубаева Сәуле Асқарқызы — Басқарма Төрағасының орынбасары
* Төлегенова Жанар Қорғанбекқызы — Басқарма Төрағасының орынбасары
* Мухатов Арман Тимурович — Басқарушы директор
* Бозжанов Нурсеит Сеилович — Басқарушы директор
* Бактыбаев Назым Абдухалимович — Басқарушы директор

## Қордың басқарма төрағалары
; Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры басшылары
* Серік Сүлейменов (1997-1999)
* Ерік Сұлтанқұлов (1999-2000)
* Серік Сүлейменов (2000-2002)
* Жанат Құрманов (2002-2006)
* Алғазы Секенов (2006-2009)
* Долорес Медеушеева (2009-2013)

; Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры басшылары 
* Долорес Медеушеева (2013-2015)
* Руслан Ерденаев (2015-2017)
* Нұрбибі Наурызбаева (2017-2019)
* Жанат Құрманов (2019 жылдан бастап)

## Дереккөздер


Санат:Зейнетақы қорлары
Санат:Қазақстанның мемлекеттік ұйымдары
Әлеуметтік дағды

**Әлеуметтік дағды** - әлеуметтік мақсаттарға жетісу мақсатымен басқа адамдармен тиісті байланыс орната білу қабілеті. Түсінікті сөйлеу, анық жазу, уақыт пен қаржыны ұтымды пайдалану, адамдардың аяушылық сезімін тудыра отырып, оларға ықпал ету мысал бола алады.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Әлеуметтік педагог

**Әлеуметтік педагог** -
Әртүрлі әлеуметтік-мәдени ортада балалармен тәрбие жұмысын ұйымдастырушы маман. Әлеуметтік педагог жеке тұлғаның психологиялық-педагогикалық ерекшеліктері мен оның қызығушылықтары мен қажеттіліктерін, мінез-құлығындағы ауытқуды анықтай отырып, оны қоршаған микроортаны зерттейді және балаға уақытында әлеуметтік көмек пен қолдау көрсетеді.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Педагогикалық орта

**Педагогикалық орта** - арнайы, педагогикалық мақсаттарға сәйкес құрылатын олардың әлемге, адамдарға, бір-біріне деген көзқарастарын қалыптастыруға бағытталған балалардың өмір мен іс-әрекетін ұйымдастыру жағдайларының жүйесі.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Валентина Станиславовна Бучинская

**Валентина Станиславовна Бучинская** (21.1.1947 жылы туған, Жамбыл ауданы, Ақсеңгір ауылы) — суретші, Қазақстан Суретшілер одағының, ЮНЕСКО Халықаралық суретші-сыншылар ассоциясының мүшесі. 

1973 жылы Санкт-Петербург қаласындағы Репин атындағы Көркемсурет, мүсін және архитектура институтын бітірген. Мек¬теп бітірген соң 1965 жылы Ә.Қастеев атындағы мемлекеттік өнер музейіне қызметке қабылданды. Қазір осында бөлім меңгерушісі. Б. Қазақстанның өнері туралы мақалалардың және А.Степанов (1979), П.Зальцман (1983), С.Калмыков (1991) атты монографиялардың авторы.

## Дереккөздер


Санат:1947 жылы туғандар
Эскапизм

thumb
**Эскапизм** - адамның ақиқаттан, сағым және қиял әлеміне кету ынтасы.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Оқыту құралдары

**Оқыту құралдары** - мұғалімге оқытуда көмектесетін аспаптар мен тұп деректер, яғни оқушылардың танымдық іс-әрекетін ұйымдастыруға көмектесетіндердің бәрі. Оқыту құралдарына мұғалімнің сөзі, оқулықтар, оқу құралдары, кітаптар, анықтамалық әдебиет, оқу жабдығы мен көрнекі құралдар, оқу киносы, радио, дыбыс таспасы, теледидар, т.б. техникалық құралдар, бағдарламалық оқытудың арнаулы құралдары - бағдарламалық оқулықтар, оқу құралы, үйрететін машиналар жатады.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Педагогикалық процестің құрылымы

**Педагогикалық процестің құрылымы** - педагогикалық жүйенің компоненттеріне тиісті құрамды бөліктердің жиынтығы. Оның компоненттері: мақсаттық, мазмұндық, операциялық іс-әрекеттік, бағалау-нәтижелік.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Сабақтың құрылымы

**Сабақтың құрылымы** -
сабақты үйлестірудің әр түрлі нұсқаларында оның негізгі сипаттамаларының сақталуы мен тұтастығын қамтитын сабақ элементтерінің жиынтығы. Бұл элементтерге мыналар жатады: сабақтың басталуын ұйымдастыру, сабақтың мақсаты мен міндеттерін қою, түсіндіру, бекіту, қайталау, үйге тапсырма беру, сабақтың қорытындысын шығару. Сабақтың типі құрылымдық бөліктерінің бар болуымен және олардың дәйектілігімен белгіленеді.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Энтропология

**Энтропология** — саясаттанудың саласы, әртүрлі этностардың, ұлттардың белгілі бір статустарға қол жеткізуге деген саяси талпыныстарын зерттейді.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Сурдопедагогика

**Сурдопедагогика** - есту кемістіктері бар балаларды тәрбиелеу және оқыту туралы ғылым, дефектологияның бөлімі.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Әлеуметтік ауытқулар

**Әлеуметтік ауытқулар** - ұқсас әлеуметтік жағдайларда белгілі бір бұқаралығымен, тұрақтылығымен және жайылушылығымен сипатталатын әлеуметтік нормалардың бұзылуы. Әлеуметтік нормалардан ауытқу, нақтылы өмір жағдаяттары мен белгілі бір мінез-құлықты ұйғаратын немесе оған тиым салатын әлеуметтік нормалар арасындағы, басқа жолмен субъектің позициясынан шешілмейтін қарама-қайшылықтардың пайда болуымен байланысты.
## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтік психология
Таксономия

**Таксономия** — организмдерді немесе заттарды топтап, **иерархиялық жүйеге келтіру ғылымы**.

Мысалы: биологияда өсімдіктер мен жануарларды түр, тұқымдас, класс сияқты деңгейлерге бөлу.

## Дереккөздер

Санат:Классификациялар жүйесі
Санат:Жүйелер теориясы
Автокөлік өндірістік бірлестігі

**Автокөлік өндірістік бірлестігі** - облыстық кәсіпорын. Қалада 1921 жылы губерния жергілікті көлік бөлімшесі, кейін губерния көлік басқармасы құрылды. Оның қарауында 10 автомашина, 2 мотоцикл болды. 1937 жылдың соңында 3 ГАЗ-АА автомобилі қала ішінде жүргіншілерді тасымалдай бастады. Ал 1938 жылы облыстағы ауыл шаруашылық жүктерін тасымалдау үшін Бударин селасында ауданаралық автоколонна ұйымдастырылды. Ол 1939 жылы «Союззаготтрансты» Орал автоотрядына айналды. Сол жылы құрамыңда жүк-жопаушы автобазасы мен жөндеу шеберханалары біріктірілген Батыс Қазақстан облысы автомобиль басқармасы құрылды. Бұл жылдары облыстағы автокөліктер үш мекемеге — облысы басқармаға, «Союзазаготтранстың» Батыс Қазақстан автотресіне және «Сәюзсовхозтрансқа» бағынатын. 1954 жылы облысы басқарма негізінде Орал қаласы мен «Қазақстан» бекетіндегі 2 автобазаны біріктірген Батыс Қазақстан автотресі ұйымдастырылды. 1994 жылы облыстың автокөлік өндірістік бірлестігіне қарасты 17 жүк, 3 жолаушы тасымалдау кәсіпорындары (3000-дай автомашина, олардың ішінде 600 автобус бар) біріктірген демалыс үйі, қосалқы шаруашылығы, балабақшасы, т.б. мекемелері болған.

## Дереккөздер
Шығармашылық

**Шығармашылық** - пайда болған міндеттерді әлдеқашан белгілі болған тәсілдермен шешу үшін талап етілетіндердің тысына шығатын жоғары формадағы ойлау. Ойлау процесінде үстемдік еткенде, шығармашылық елес ретінде көрінеді. Мақсат пен іс-әрекет тәсілінің компоненті бола тура, ол шеберлік пен инициативаның міндетті шарты ретінде шығармашылық іс-әрекеті деңгейіне дейін көтереді.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Папалардың әлеуметтік энцикликалары

**Папалардың әлеуметтік энцикликалары** - империализм кезінде негізінен марксизм-ленинизмнің таралуы мен революциялық жұмысшы қозғалысынын дамуы арқасында пайда болған өзгерістер ықпалымен қалыптасты.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Педагогикалық шығармашылық

**Педагогикалық шығармашылық** - мұғалімнің оқу-тәрбие міндеттерін, жоғары тиімділікпен шешуі; тәрбие мен оқыту теориясы мен тәжірибесін байытуы.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Тәрбие теориясы

**Тәрбие теориясы** - тәрбиенің мәнін, заңдылықтарын, қозғаушы күштерін, оның негізгі құрылымдық элементтерін және әдістемесін айқындайтын педагогика бөлімі.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Энозис

**Энозис** - Кипрдегі Грекиямен бірігу үшін ұлттық қозғалыс. XIX ғасырда арапда түркиялық және британиялық үстемдік кезінде пайда болды.

## Дереккөздер



Санат:Грекия
Санат:Саясат әлеуметтануы
Қанипа Әбдірахманқызы Бұғыбаева

**Қанипа Әбдірахманқызы Бұғыбаева** (19.3.1942 жылы туған, Ақсу ауданы, Ақын Сара ауылы) — ақын, Қазақстан Жазушылар одағы¬ның мүшесі (1969). "Мамания" мектебін бітіргеннен кейін өзі туып-өскен ауылда мәдениет үйінің меңгерушісі бсшған. Жамбыл қаласындағы мәдени-ағарту училищесін бітірген соң Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтында оқыды. 1964 жылы Райымбек ауданы халық театрында қызмет істеді. 1983 жылы Қазақ мемлекеттік университетін бітірді. Жамбыл аудандық газетінде, мә¬дениет бөлімінде, өлкетану музейінде және орталық кітапханада қызмет істеді. 1990-91 жылдары аудандық көшпелі автоклуб меңгерушісі болды. Ақынның өлеңдері орыс, неміс, езбек, қырғыз, қытай тілдеріне аударылған.

## Шығармалары

"Екінші дәптер" (1965), "Ақ сүт" (1968), "Қара торғай" (1970), "Аруана" (1973), "Ана жыры" (1974), "Жыр және жүрек" (1977), "Қыз дөурен" (1979), "Көк белестер" (1982), "Менің даусым" (1984), "Гүлдер көзін ашқанда" (1989), т.б. өлеңдер жинағы жарық көрген. Бұғыбаева 1993 жылы Абайдың 150 жылдық мерейтойына байланысты ұйымдастырылған Түркі елдері поэзиясының 2-фестивалінің жеңімпазы. 2001 жылы Мемлекеттік рәміздерді насихаттауға арнал¬ған мүшәйраның I дәрежелі дипломымен марапатталған. Жамбыл ауданының Құрметті азаматы (2002).

## Дереккөздер
Азаматтық жауапкершілік тәуекелдігі

**Азаматтық құқықта** — басқа адамдардың өміріне, денсаулығына немесе
мүлкіне залал келтіру салдарынан пайда болатын, заңмен қарастырылған
жағдайларда, сондай-ақ шарттар бойынша жауапкершілік міндеттемелері
бойынша жауапкершілік тәуекелі.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Жеке тұлғалардың мүлік салығы

**Жеке тұлғалардың мүлік салығы** - меншік құқығы негізінде, салық
салынатын мынадай объектілері бар
жеке тұлғалар, төте салықты төлеушілер болып табылады:

*1) Қазақстан Республикасының
аумағындағы тұрған үй-жайлар, саяжай құрылыстары, гараждар және
езге де құрылыстар, ғимараттар, үйжайлар;
*2) Қазақстан Республикасынын
аумағындағы аякталмаған кұрылыс
объектілері-қоныстану (пайдалану)
кезінен бастап.

Жеке тұлғалардың салық салу объектілері бойынша салықты есептеуде белгіленген мерзімде тиісті салық ставкасын салық базасына қолдану
арқылы салық төлеушінін тұрғылықты жеріне қарамастан салық салу
объектісінің орналасқан жері бойынша салық органдары жүргізеді.

## Дереккөздер


Санат:Салықтар
Филипп де Шампань

нобай|оңға|220px||Аутопортрет көшірмесі, Гренобль мұражайы
**Филипп де Шампань**, *де Шампень* (; 26 мамыр 1602 жыл, Брюссель — 12 тамыз 1674 жыл, Париж) — барокко дәуірінің француз суретшісі.

## Өмірбаяны
Брюсселде кедей жанұяда туған, пейзажист Жак Фукьердің тәлібі болған. 1621 жылы Парижге көшкен, және Николя Дюшененің бастауымен Николя Пуссен екеуі Люксембург сарайын безендірген. Николя Дюшене қызын соған күйеуге берген.

Қайын-атасы өлгеннен кейін, Шампань ханшайым-ана Мария Медичиге жұмыс істейді, және де кардинал Ришельеге сарайын көркейтіп береді, шіркеу және де басқа ғимараттармен айналысады. 1648 жылы патша суретшілер академиясының мүшесі және негізін қалаушысы болады. Симон Вуэмен бірге сол дәуірдің аса құрметті суретшісі болған. 1654 жылдан Шарль Лебренмен жарысады, соның қоластында Тюильри қамалын әсемдейді.

Өмірінің соңында мұғалімдік, үйретушілікпен көп айналысады. Жазба мұра қалдырғаны жоқ, бірақ 1660 жылдар Андре Фелибьен жазған лекциялары мен талқылаулары сақталды.

1640 жылы Шампань янсенизмнің әсерінде қалады. Содан соң, жүре алмай қалған қызы керемет мұғжизамен Пор-Рояль монастырінде, Шампань өзіне сай емес жанрда *«Ex-Voto de 1662»* (қазір  Луврда) атаулы вотив суретінде өзінің қызы мен монастыр қызметкерін суреттейді. Суретші Парижде дүние салған.
[нобай|250px|left||''«[кардинал Ришельенің үштік портреті»,'' 1637, Ұлттық Көрме, Лондон]]

## Жұмыстары
Шампань өзінен соң көптеген бейнелеу жұмыстарын қалдырған, әсіресе діни тақырыпқа. Бірақ оның мұрасының ішінде ең атақтысы Ришелье портреті. Оған қоса ол Мазарини портретін салған, XIII Луидің, Жан-Батист Кольбердің, виконт Анри де Ла Тур д'Овернь Тюренннің, II Чарльздің, және де Блез Паскальдің, Вуатюрдің, сәулетшілер Жак Лемерсье мен Франсуа Мансардың, ж-е т.б. тұлғалардың суретін салған.

Ертеде Питер Пауль Рубенстен әсерленген, одан соң оның мәнері қатаңдық пен құрғақтыққа ие болады. Оның портреттік туындылары қазір діниден аса бағаланады.


image:Cardinal Richelieu (Champaigne).jpg|кардинал Ришелье
image:Mansard champaigne.jpg|Франсуа Мансар мен Клод Перро
image:Turenne champaigne.jpg|виконт Тюренн (фрагмент)
image:Philippe de Champaigne 001.jpg|Ex-voto 1662


## Сілтеме

* Шампань artcyclopedia.com
* Шампань wga.hu
* Оn line бейнелеу

## Әдебиет
* Rosenberg P. Philippe de Champaigne. Milano: Fratelli Fabbri, 1966
* Dorival B. Philippe de Champaigne, 1602—1674: la vie, l'œuvre, et le catalogue raisonné de l'œuvre. Paris: L. Laget, 1976
* Lesné Cl. Philippe de Champaigne et Port-Royal. Paris: Seuil, 1995
* Marin L. Philippe de Champaigne, ou, La présence cachée. Paris: Hazan, 1995
* Philippe de Champaigne, 1602—1674: entre politique et dévotion/ Alain Tapie, Pierre-Nicolas Sainte-Fare-Garnot, eds. Paris: Réunion des musées nationaux, 2007.

Санат:Франция суретшілері
Санат:Портретші-суретшілер
Санат:1602 жылы туғандар
Санат:Брюссельде туғандар
Санат:1674 жылы қайтыс болғандар
Санат:Парижде қайтыс болғандар
Заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің мүлік салығы

**Заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің мүлік салығы** (;
) - нақты төте салық, оның шамасы
төлемшілер мүлкінің кұнына байланысты.
Негізгі құрал-жабдық (соның ішінде тұрғын үй қорынын кұрамындағы
объектілер) пен материалдық емес активтер заңды тұлғалар мен жеке
кәсіпкерлердін салық салу объектісі
болып табылады.

Салық салу объектілерінің бухгалтерлік есеп деректері бойынша анықталатын орташа жылдық қалдықтық
құны салық салу объектілері бойынша салық базасы болып табылады.
Салық төлеушілер, салықты есептеуді салық базасына тиісті салық
мөлшерлемесін салык ставкаларын
қолдану арқылы дербес жүргізеді.

## Дереккөздер


Санат:Салықтар
Рэкет

нобай|229x229 нүкте|Қайтарым үшін айып сұрау мақсатында жазылған жазбаның мысалы (қамаққа алу — рэкеттің бір түрі).
**Рэкет** (,  „шантаж“) — әдетте, қауіп-қатер, аяусыз күштеу, кепілдікке адам алуды қолдану арқылы, ұйымдасқан қылмыстық топ
нысаны түрінде көрінетін бопсалау.
Қылмыстық заңнама "рэкет" сөзін қолданбайды. Рэкеттің мәнін құрайтын бопсалау, іс жүзінде көп жағдайда басқа қылмыстар құрамын құрайтын -*Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінде* қарастырылған баптардағы бандитизм, қылмысты қауымды (қылмыстық ұйымды) ұйымдастыру, тонаушылық, қарақшылық жасау, адамдарды өлтіру, азаптау, адамдарды ұрлау,
зорлық жасау, мүлікті қасақана жою немесе бүлдіру және т.б. әрекеттер
бірге ілесе жасалып отырады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Мафия
Иридохориоидит

**Иридохориоидит** (*iridochoriooiditis* - нұр, тамыр қабаттар қабынысы) - Көздің нұр қабығы мен тамырлар қабығының қабынуы. 
## Дереккөздер


Санат:Медицина
Санат:Патология
Есенбай Ағелеуов

right|thumb
**Есенбай Ағелеуов** (22.6.1936, Атырау облысы, Махамбет ауданы, Махамбет ауылы - 9.11.1996, Алматы) — ғалым, педагог, биология ғылымдарының докторы (1984), профессор (1985).

* Орал педагогикалық институтының жаратылыстану-география факультін (1959), аспирантурасын (1965) бітірген. 
* 1959-62 жылы Орал облысы комсомол комитетінің қызметкері, хатшысы болды.
* 1965-79 жылы Орал педагогикалық институтының жаратылыстану-географиялық факультінде оқытушы, аға оқытушы, деканның орынбасары, декан, ал 1979-85 ж осы институттың ректоры болып қызмет атқарды.
* 1985 жылдан әмірінің соңына дейін ҚазПИ-дің (қазіргі Алматы мемлекеттік университеті) ботаника кафедраның меңгерушісі болды.

Ағелеуов — шалғынтану мен өсімдіктану, жалпы геоботаника саласында танымал маман ретінде Қазақстан ботаника ғылымының дамуына елеулі үлес қосты. Негізгі ғылыми еңбектері Батыс Қазақстанның флорасы мен шабыңдықтарын зерттеуге арналған. Ол - жалпы саны 120 ғылыми еңбектің авторы, 4 монография және 2 окулық жазған.

## Шығармалары
* Пойменные луга реки Урал, А.-А., 1982; 
* Флора поймы реки Урал, А.-А., 1987.

## Дереккөздер


Санат:22 маусымда туғандар
Санат:1936 жылы туғандар
Санат:Махамбетте туғандар
Санат:9 қарашада қайтыс болғандар
Санат:1996 жылы қайтыс болғандар
Санат:Алматыда қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан педагогтары
Санат:Биология ғылымдарының докторлары
Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті оқытушылары
Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті декандары
Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің профессорлары
Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің ректорлары
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті оқытушылары
Көлік құралдары салығы

**Көлік құралдары салығы** - меншік кұқығында салық, салу
объектілері бар жеке тұлғалардан
және меншік, шаруашылықты жүргізу
немесе оралымды басқару құқығында
салық салу объектілері бар заңды
тұлғалардан, олардың құрылымдық
бөлімшелерінен алынатын салық
Қазақстан Республикасында мемлекеттік тіркеуден өткізілуге тиіс және (немесе) есепте тұрған көлік
кұралдары, тіркемелерді қоспағанда,
салық салу объектілері болып табылады.
Салык төлеушілер салық салу
объектілерін, әрбір көлік кұралы бойынша салық ставкасын және түзету
коэффициенттерін негізге ала отырып, салық кезеңі үшін салық сомасын дербес есептейді.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Санат:Салықтар
Экуменикалық қозғалыс

**Экуменикалық қозғалыс** - протестантизмде XX ғасырдың басында пайда болған христиандық шіркеулерді біріктіру қозғалысы. Осы қозғалыс 1910 жылы Эдинбургте өткен Бүкіләлемдік миссионерлік конференциядан басталған. 1948 жылы Бүкілэлемдік шіркеулер кеңесі құрылды.

## Дереккөздер



Экуменизм

Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Ихтиоз

thumb|right|200px|Ихтиозбен ауратын адам
**Ихтиоз** (*ichthyosis* , балық қабыршағы, қолтырауын терісі, ихтиоз) - Терінің аумақты мүйізгектенуі (мүйіз қабатының қалыңдауы). 
## Дереккөздер


Санат:Медицина
Санат:Патология
Экспроприация

**Экспроприация** - 1. буржуазиялық құқықта - мемлекеттік билік жүргізетін жеке мүлікті тегін немесе ақылы шеттету; 2. социалистік революциянын жеңісінен кейін капиталисттер мен помещиктердің өндіріс құралдарына меншігінен мәжбүрлі айыру.

## Дереккөздер

Санат:Саяси экономия
Санат:Экономикалық терминдер
Өз бетімен салынған құрылыс

**Азаматтық заңнама бойынша** -
заңдарда белгіленген тәртіппен осындай мақсаттарға арнап бөлінбеген жер
учаскесінде салынған, сондай-ақ қажетті рұқсат алынбай салынған тұрғын үй, басқа қора-қопсы, құрылыс
немесе өзге де қозғалмайтын мүлік өз
бетімен салынған құрылыс болып табылады.
Өз бетімен құрылыс салуды жүзеге асырған адам оған меншік құқығын
алмайды. Оның құрылысқа билік етуге — сатуға, сыйға тартуға, жалға беруге, басқа да мәмілелер жасауға
құқығы жоқ.
Өз бетімен салынған құрылыс оны
жүзеге асырған адамның есебінен
бұзылуға тиіс.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Экстенсивтік

**Экстенсивтік** - кенейтілген, фактілерді ұлғайтумен, жинаумен және таратумен байланысты.

## Дереккөздер



Санат:Ғылым
Санат:Саясат әлеуметтануы
Қылмыстық менмендік

**Қылмыстық менмендік** - менмендікпен жасалған қылмыс.
Адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіп туғызуы мүмкін екенін алдын ала білген, бірақ бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз жеңілтектікпен болғызбау мүмкіндігіне сенген жағдай.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң