Шақтама

**Шақтама** (Допуск) — 
#дәлдік квалитетіне сәйкес параметрдің сандық сипаттамасының номиналдық мәнінен шақтамалық ауытқуы; 
#ең үлкен және ең кіші шекті өлшемдердің айырмасы.

## Түрлері
#Бұрыштық шақтама (Допуск угловой) — ең үлкен және ең кіші шекті бұрыштардың айырмасы.
#Бүйір ауытқыма шақтама(Допуск торцового биения) — бүйір ауытқыманың ең үлкен шақтамалық мәні.f \ 0.0121 А
#Білік шақтама (Допуск вала) - біліктің ең үлкен жөне ең кіші өлшем мәндерінің айырмасы.
#Біржақты шақтама (Допуск односторонний) — бұл шақтаманың шекті ауытқулары нөлдік сызықтан немесе номиналдық өлшемнен жоғары немесе төмен орналасқан.
#Екіжақты шақтама (Допуск двухсторонний) — бұл шақтаманың шекті ауытқулары нолдік сызықтан немесе номиналдық олшемнің екі жағында орналасқан (жоғарғы ауытқуы оң, ал төменгі ауытқуы теріс таңбалы сандар). 
#Біросьтілік шақтама (Допуск соосности) — біросьтіліктен ауытқудың ең үлкен шақтамалық мөні.
#Дөңгелектік шақтама (Допуск круглости) — дөңгелектіктен ауытқудың ең үлкен шақтамалық мәні.
#Жазықтылық шақтама(Допуск плоскостности) — жазықтылықтан ауытқудың ең үлкен шақтамалық мәні.
#Жүйенің шақтамасы (Допуск системы) — белгілі бір шақтама жүйесімен анықталған стандарттық шақтама.
#Керілістің шақтамасы(Допуск натяга) — ең үлкен және ең кіші керіліс мәндерінің айырмасы.
#Конус диаметрінің шақтамасы (Допуск диаметра конуса) — көлденең қимада алынған конус диаметрлерінің шекті мөндерінің айырмасы.
#Конустың осьтік шақтамасы (Осевой допуск конуса) — конустың жоғарғы жөне төменгі ось ауытқуларының айырмасы.
#Көлбеулік шактама (Допуск наклона) — көлбеуліктен ауытқудың ең үлкен шақтамалық мәні. 
#Қабылдау шактама (Допуск приемочный) — қабылдау кезіндегі бақылауға арналған шақтама.
#Қондырманың шақтамасы (Допуск посадки) — қосылатын тетіктер шақтамаларының қосындысы.
#Қосынды шақтама (Допуск суммарный) — қосынды ауытқуының шақтамалық мәнінің ауытқуы.
#Негізгі шақтама (Допуск основной) — сызбалармен немесе басқа нормативтік-техникалық құжаттармен талап етілген параметрлердің (өлшемдердің) шақтамасы.
#Орналасу шақтамасы (Допуск расположения) — орналасу ауытқуының шақтамалық мәндерінің шегі.
#Осьтер қиылысу шақтамасы (Допуск пересечения осей) — осьтердің қиылысуынан ауытқуының ең үлкен шақтамалық мәні.
#Осьтік ауытқыма шақтама (Допуск осевого биения) — осьтік ауытқыманың ең үлкен шақтамалық мәні.
#Өндірістік шақтама (Допуск производственный) — операциялық бақьшауға арналған шақтама.
#Өлшем шақтамасы (Допуск размера) — ең үлкен және ең кіші шекті өлшемдердің айырмасы.
#Пайдалану шақтамасы (Допуск эксплуатационный) — ұзақ пайдалану көрсеткіштерінің талап етілген деңгейін қамтамасыз ететін дәлдік қорын құруға арналған шақтама.
#Параллельдік шақтама (Допуск параллельности) — параллельдіктен ауытқудың ең үлкен шақтамалық мәні.
#Перпендикулярлық шақтама (Допуск перпендикулярности) — перпендикулярлықтан ауытқудың ең үлкен шақтамалық мәні.
#Саңылаудың шақтамасы(Допуск зазора) — саңылаудың ең үлкен және ең кіші мәндерінің айырмасы.
#Cимметриялылық шақтама (Допуск симметричности) — симметриялықтан ауытқуының ең үлкен шақгамалық мәні.
#Пішіннің шақтамасы(Допуск профиля) — пішін ауытқуының ең үлкен шақтамалық мәні.
#Радиаль ауытқыма шақтама (Допуск радиального биения) — радиаль ауытқыманың ең үлкен шақтамалық мәні.
#Тәуелді шақтама (Допуск зависимый) — ауыспалы шақтама; оның ең кіші мәні сызбада көрсетілген және бұл мәнді элементтің нақты елшемінің ауытқу мәніне ауыстыруға болады.
#Тәуелсіз шақтама (Допуск независимый) — бір сызбамен жасалған тетіктер жиынтыгының мәндері түрақты жөне элементтерінің нақты өлшемдеріне тәуелсіз шақтама.
#Тесіктік шақтама (Допуск отверстия) — тесіктің ең үлкен және ең кіші шекті өлшем мөндерінің айырмасы.
#Тозу шақтамасы (Допуск на износ) — өлшейтін мөлшерлегіштің жүмыс барысында үйкеліс тозуының ең үлкен шекті мәні.
#Толық ауытқыма шақтама (Допуск полного биения) — толық ауытқыманың ең үлкен шақтамалық мәні.
#Түзусызықтылық шақтама (Допуск прямолинейности) — түзусызықтылықтан ауытқудың ең үлкен шақтамалық мәні.
#Тұрақтық шақтама (Допуск позиционный) — элементгің түрақты ауытқуының ең үлкен шақтамалық мәні.
#Цилиндрлік шақтама(Допуск цилиндричности) — цилиндрліктен ауытқудың ең үлкен шақтамалық мәні.Тау формуласында қолданылатын, номиналды өлшемге тәуелді сан.
## Шақтама өрісі
Шақтама өрісі (Поле допуска) Td — шақтаманы график түрінде көрсету кезіндегі жоғарғы және төменгі ауытқулардың арасындагы өріс.
## Шақтама бірлігі
Шақтама бірлігі (Единица допуск) — шақтаманың мәнін анықтайды.

## Дереккөздер


Санат:Техника
Санат:Машина жасау