open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анар Базарқызы Мырзағалиева

**Анар Базарқызы Мырзағалиева** — биология ғылымының докторы (2011), доцент (2009), профессор (2018).

## Өмірбаяны, еңбек жолы
1972 жылы 31 тамызда Шығыс Қазақстан облысы, Ұлан ауданы, Ұлан ауылында туған.

Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетін (1994, қазіргі Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті) бітірген. 1998-2001 жылдары Алматы қаласындағы №5 қалалық клиникалық ауруханада лаборант-дәрігер болып еңбек етті. 2001 жылдан Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінде оқытушы, аға оқытушы, магистратура меңгерушісі, доцент, декан қызметтерін атқарған.
2018 жылдан Астана халықаралық университетінде ректор қызметінде.

## Ғылыми бағыты, еңбектері
"Батыс Алтай мен Нарын жотасының дәрілік өсімдіктерінің ресурстары" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.
180-нен астам ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.

## Марапаттары
* Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің жас ғалымдарға арналған мемлекеттік стипендиясының степендианты (2006-2008);
* Биологиялық әртүрлілікті қолдау бойынша HeidelbergCement (Германия) халықаралық ғылыми жобасының қатысушысы және жеңімпазы Quarry Life Award (2012);
* Моңғолияның Баян-Өлгей аймағында білім беруді дамытқаны үшін сертификат (2013);
* Генетика, селекция және өсімдік шаруашылығы саласындағы ерекше еңбегі үшін Н.И. Вавилов атындағы медаль (2014); 
* "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" мемлекеттік грантының иегері (2016);
* Білім беру жүйесіндегі көп жылғы жемісті еңбегі үшін Шығыс Қазақстан облысы әкімінің грамотасы (2017).

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Шығыс Қазақстан: танымал есімдер.
* Известные учёные.

Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Биология ғылымдарының докторлары
Санат:Профессорлар
1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру

1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру сайыстары 9–20 ақпан аралығында Францияның шығысында өткізілді.

Альбервильдегі Anneau de Vitesse деп аталатын спорт кешені арнайы конькишілер үшін салынды. Бұл шатыры жоқ кешенде өткізілген соңғы Олимпиялық сайыстар болды.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

## Қатысқан елдер
Сайыстарға 23 елдің 154 спортшысы қатысқан. Бұрынғы КСРО спортшылары Олимпиялық ту аясында бақ сынасқан.

*  (19)
*  (2)
*  (3)
*  (19)
*  (14)
*  (15)
*  (4)
*  (9)

*  (5)
*  (5)
*  (10)
*  (2)
*  (2)
*  (14)
*  (8)
*  (4)

*  (3)
*  (1)
*  (2)
*  (1)
*  (2)
*  (8)
*  (2)

## Дереккөздер

Санат:1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру
1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру

нобай|1994 жылғы Қазақстан пошта маркасы
1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру сайыстары 13–25 ақпан аралығында Хамардағы Викингскипет шатырлы мұз айдынында өткізілді.

Ерлер барлық дистанцияда Олимпиада рекордын жаңартқан болатын, 500 метрден басқа барлық сайыстарда әлем рекордтары да жаңарды.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

## Қатысқан елдер
Сайыстарға 21 елдің 150 спортшысы қатысқан.

*  (16)
*  (2)
*  (5)
* 24px| Беларусь (2)
*  (15)
*  (17)
*  (5)

*  (13)
*  (9)
*  (8)
*  (6)
*  (1)
*  (1)
*  (13)

*  (8)
*  (5)
*  (12)
*  (4)
*  (2)
*  (1)
*  (5)

## Дереккөздер

Санат:1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру
Энтони Джеймс Леггетт

Сэр **Энтони Джеймс Леггетт** (, 26 наурыз 1938 жыл, Лондон – 8 наурыз 2026 жыл, Иллинойс, АҚШ) — британдық-америкалық физик, 2003 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты және төмен температуралы физика теориясы саласындағы көрнекті маман. Ол Иллинойс университетінің профессоры, онда 1983 жылдан бері мүше. Ол Лондон Корольдік қоғамының (1980), Америка философиялық қоғамының (1991), Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының (1997) және Ресей ғылым академиясының шетелдік (1999) мүшесі.

Леггетттің жұмысы макроскопиялық диссипативті жүйелерде кванттық физиканы зерттеуге және кванттық механиканың негіздерін тексеру үшін конденсацияланған жүйелерді пайдалануға негіз болды.

Ол Оксфордтан магистр, PhD және ғылым докторы дәрежелерін алды. 1983 жылдан бастап Иллинойс университетінде физика профессоры болып сабақ берді. Қос британдық-америкалық азаматтығы болды. Америка өнер және ғылым академиясының (1996), Америка физикалық қоғамының, Америка физика институтының мүшесі және Физика институтының (Ұлыбритания) құрметті мүшесі болды. Сондай-ақ, ол Оксфордтағы Баллиол колледжінің құрметті мүшесі болды.

2016 жылы ол Greenpeace ұйымын, Біріккен Ұлттар Ұйымын және бүкіл әлемдегі үкіметтерді генетикалық түрлендірілген организмдерге (ГМА) қарсы күресті тоқтатуға шақыратын хатқа қол қойды.

Ол Харуко Кинасеге (1972 жылдан бері) үйленген, олардың қызы Асако 1978 жылы дүниеге келген.

2026 жылғы 8 наурызда қайтыс болды.

## Марапаттар мен құрметтер
* Максвелл медалі және сыйлығы (1975)
* Фриц Лондон сыйлығы (1981)
* Саймон мемориалдық сыйлығы (1981)
* Британ физика институтының Дирак медалі (1992)
* Джон Бардин сыйлығы (1994)
* Физика бойынша Вульф сыйлығы (2002/2003)
* Физика саласында Нобель сыйлығы (2003) (А. А. Абрикосов және В. Л. Гинзбургпен бірге) «екінші ретті асқын өткізгіштік теориясын және сұйық гелий-3 асқын сұйықтығы теориясын жасағаны үшін»
* Британ империясы орденінің рыцарь-командоры (2004) — «физикаға сіңірген еңбегі үшін»
* Шредингер дәрісі, Вена кванттық ғылым және технология орталығы (2011)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Нобель комитетінің веб-сайтынан алынған ақпарат
* *Э. Дж. Леггетт.* «Асқын сұйықтық 3-He: Теоретиктің көзімен ерте тарих». Нобель дәрісі // Физикалық ғылымдардағы жетістіктер, 174-том, 11-шығарылым, 2004 жылғы қараша.

Санат:Үндістан Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:Оксфорд университеті түлектері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Ұлыбритания)
Санат:XX ғасыр физиктері
Санат:Ұлыбритания физиктері
Санат:АҚШ физиктері
Санат:Британ империясы орденінің рыцар-командорлары
Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар
Джим Пиблс

**Джим Пиблс** (, толық аты-жөні — Филлип Джеймс Эдвин Пиблз, ; 25 сәуір 1935, Сен-Бонифаc, Виннипег, Канада) — теориялық космология саласында жұмыс істейтін канадалық-американдық физик. Принстон университетінің Альберт Эйнштейн атындағы құрметті ғылыми профессоры (). Физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2019, Дидье Кело және Мишель Майормен бірлесіп).

## Өмірбаян
1971 жылы Виннипегтің маңына айналған француз тілді қала — Сен-Бонифаста дүниеге келген ол, Сен-Виталда өсті. Әкесі Виннипег астық биржасында хатшы болып жұмыс істеген, ал анасы үй шаруасындағы әйел болды.

Ол Манитоба университетін бітірген. 1958 жылдан бері Америка Құрама Штаттарында тұрады. Принстон университетінде астрономия бойынша PhD дәрежесін алды. Кейінірек сол жерде профессорлық алды. Қазіргі уақытта ол сол жерде Альберт Эйнштейн атындағы құрметті профессор ().

## Академияларға мүшелік
* Америкалық физикалық қоғам (1964)
* Американдық өнер және ғылым академиясы (1977)
* Лондон корольдік қоғамы (1982)[5]
* Канада корольдік қоғамы (1987)
* Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясы (Шетелдік серіктес; 1988)
* Американдық философиялық қоғам (2004)
* Американдық астрономиялық қоғам
* Ғылымды дамыту жөніндегі Америка қауымдастығы

## Марапаттар
* 1981 — Эддингтон медалі, Корольдік астрономиялық қоғам
* 1982 — Америка астрономиялық қоғамының астрофизика саласындағы Дэнни Хайнеман сыйлығы
* 1992 — Америка астрономиялық қоғамының Генри Норрис Рассел сыйлығы
* 1995 — Кэтрин Брюс медалі, Тынық мұхиты астрономиялық қоғамы
* 1997 — Оскар Клейн медалі
* 1997 — Карл Янскийдің дәрісі
* 1998 —  Корольдік астрономиялық қоғамның алтын медалі
* 2000 — Космология саласындағы Грубер сыйлығы
* 2003 — Женева университеті Томалла сыйлығы
* 2004 — Астрономия бойынша Шоу сыйлығы
* 2005 — Крафурд сыйлығы
* 2013 — Дирак медалі
* 2019 — Физика бойынша Нобель сыйлығы

## Оның құрметіне аталған
* 18242 Peebles астероиды

## Библиография

* *Peebles, P. J. E.* Physical Cosmology. Princeton: Princeton University Press, 1971
* *Peebles, P. J. E.* The large-scale structure of the universe. Princeton: Princeton University Press, 1980
* *Peebles, P. J. E.* Principles of Physical Cosmology. Princeton: Princeton University Press, 1993
* *Пиблс П.* Физическая космология: Пер. с англ. — М.: Мир, 1975
* *Пиблс Ф. Дж. Э.* Структура Вселенной в больших масштабах: Пер. с англ. — М.: Мир, 1983
* *Peebles, P. J. E.* Cosmology’s Century: An Inside History of Our Modern Understanding of the Universe. Princeton University Press, 2020

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* 
* 
* 
Санат:Манитоба университеті құрметті докторлары
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Канада)
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)
Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Принстон университеті түлектері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:XX ғасыр астрономдары
Санат:XX ғасыр физиктері
Санат:Канада физиктері
Санат:АҚШ физиктері
Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар
Санат:Физиктер
1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру

нобай|M-wave мұз айдыны
1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру сайыстары 8–20 ақпан аралығында Наганодағы M-wave спорт кешенінде өткізілді.

Сайыстарда әлем рекорды бес рет жаңарған болатын.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

## Қатысқан елдер
Сайыстарға 25 елдің 169 спортшысы қатысқан.

*  (14)
*  (4)
*  (4)
*  (1)
*  (13)
*  (1)

*  (17)
*  (4)
*  (17)
*  (13)
*  (2)
*  (7)

*  (12)
*  (1)
*  (2)
*  (16)
*  (10)
*  (3)

*  (1)
*  (18)
*  (2)
*  (4)
*  (1)
*  (1)
*  (1)

## Дереккөздер

Санат:1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру
Санат:Олимпиада ойындарындағы коньки спорты
Пружаны

**Пружаны** () — Беларусь Республикасының Брест облысы Пружаны ауданындағы қала. Пружаны ауданының әкімшілік орталығы.
Пружаны халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 18 884 адамды құрады. Пружаны Беларусьтегі 100 қаланың бірі және Беларусьтегі халық саны бойынша 40-шы орында.

## Географиялық сипаттамасы
Ол Мухавец өзенінде, Брестіден солтүстік-шығысқа қарай 89 км жерде, Оранчицы теміржол станциясынан 11 км жерде (Барановичи-Брест желісінде) орналасқан. Қала арқылы P85 тас жолы (Слоним-Ружаны-Пружаны-Высокое) өтеді.

## Тарихы
Пружаныды атауы 1433 жылға дейінгі тарихи құжаттарда кездеседі. Қала 1487 жылы Добучин деп аталған. Оның қазіргі атауы 1589 жылы берілген. Атаудың шығу тегі туралы бірнеше аңыз бар. Бірінің айтуынша, Пружани осы аймақтағы негізгі ауыл шаруашылығы дақылы болған «тары» сөзінен шыққан. Басқа дереккөздерге сүйенсек, қазіргі Пружаныдың орнында 13 ғасырдың аяғы мен 14 ғасырдың басында крестшілерден қашып кеткен Балтық Пруссия тайпалары қоныстанған. Сондықтан «Пруссы», «Пруссаны» және «Пружаны» атаулары пайда болған. 1589 жылы Пружаныға Магдебург артықшылықтары, сондай-ақ қала жарғысы, мөрі және елтаңбасы берілді.
Қала XVII-XVIII ғасырлардағы соғыстар кезінде қатты зақымданды. 1795 жылы ол Ресей империясының құрамына кіріп уездік орталыққа айналды. 

1921 жылдан 1939 жылға дейін Польшаның құрамына кірді және Полесье воеводтығындағы уезд орталығы болды. 1939 жылдың қаңтарынан бастап Беларусь КСР-нің құрамына кірді. 1940 жылдың 15 қаңтарынан бастап Пружаны ауданының орталығы болды.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Пружаны экономикасы ауылшаруашылық шикізатын өңдеуге негізделген. Онда зығыр фабрикасы, сүт зауыты, наубайхана, жеміс консервілеу зауыты, радиокомпоненттер зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, құрылыс материалдары зауыты және басқа да кәсіпорындар бар.

Қалада 5 орта, толық емес, музыка, жасөспірімдер спорт мектептері, 8 мектепке дейінгі мекеме, 2 кітапхана, мәдениет орталығы, аурухана бар.

## Көрнекі орындары
Пружаны солтүстік соғыс кезінде шведтердің толығымен қиратқанына, содан кейін ішінара қалпына келтірілгеннен кейін Ұлы Отан соғысы кезінде одан әрі зақымданғанына қарамастан қалада тарихи және мәдени құндылығы бар көптеген ежелгі ғимараттар сақталған.

Вознесенск шіркеуі — 19 ғасырдың аяғында салынған неоклассикалық стильдегі сәулет ескерткіші болып табылады. 1860 жылдары Александр Невский шіркеуі салынды, оның орталық бөлігі қоңырау мұнарасы болып табылады. 19 ғасырдың ортасында Пружаныде барокко және классикалық сәулет стильдерін қамтитын сауда орталықтары пайда болды.

Қаланың 19 және 20 ғасырлардағы типтік ғимараттары да назар аударарлық. Совет көшесі — қазір онда орта мектеп, дәріхана, музыка мектебі (бұрынғы қазынашылық ғимаратында) және екі қабатты тұрғын үйлер орналасқан.

Пружаныдағы Швыковский үй-мұражайы XVI ғасырдағы «Соңғы кешкі ас» иконасын сақтауымен әйгілі. 1852 жылы католик зиратында часовня салынды, ол бүгінгі күнге дейін сақталған.

## Галерея

Biełyja Ławki 2928.jpg|"Ақ Лавка" сауда орталығы
Площадь Ленина - panoramio (23).jpg|Ленин алаңы
Pru cult.jpg|Мәдениет сарайы
Пружанскі касцёл.jpg|Католик шіркеуі.1883 ж.


## Дереккөздер

Санат:Брест облысы қалалары
1988 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру

1988 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру сайыстары 14–28 ақпан аралығында Калгаридің Олимпиялық Овалында өткізілді.

Әйелдер арасында алғаш рет 5000 метрге жүгіру ұйымдастырылып, сайыстар саны онға дейін өсті.

Сайыстардың бәрінде жаңа Олимпиада рекорды орнатылып, әлем рекорды алты рет жаңартылған болатын.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

## Қатысқан елдер
Сайыстарға 21 елдің 140 спортшысы қатысқан.

*  (15)
*  (4)
*  (3)
* 24px| ГДР (10)
*  ГФР (5)
*  (12)
*  (3)

*  (16)
*  (17)
*  (6)
*  (4)
*  (4)
*  (11)
*  (7)

*  (3)
*  (2)
*  (2)
*  (4)
*  (1)
*  (7)
*  (2)

## Дереккөздер

Санат:1988 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру
2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру

нобай|M-wave мұз айдыны
2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру сайыстары 9–23 ақпан аралығында Солт-Лейк-Ситиде өткізілді.

Ерлер мен әйелдер арасындағы 500 метрге жүгіруден басқа барлық дистанцияларда жаңа әлем рекордтары орнатылған болатын.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

## Қатысқан елдер
Сайыстарға 23 елдің 166 спортшысы қатысқан.

*  (17)
*  (1)
*  (5)
*  (1)
*  (13)
*  (20)

*  (8)
*  (15)
*  (12)
*  (8)
*  (12)
*  (1)

*  (2)
*  (17)
*  (7)
*  (4)
*  (13)
*  (2)

*  (2)
*  (3)
*  (1)
*  (1)
*  (1)

## Дереккөздер

Санат:2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру
Demon Days

***Demon Days*** () — 2005 жылы жарық көрген Gorillaz виртуалды тобының екінші студиялық альбомы. Ең танымал композициялары: «Feel Good Inc.», «DARE», «Dirty Harry», «El Mañana» және «Kids With Guns». Бұл топтың ең табысты альбомы болып саналады.

## Альбом туралы
*Demon Days* альбомы Danger Mouse лақап атымен танымал жаңа продюсер Брайан Бёртонмен бірге жазылды. Альбомды жазуға әртүрлі жанрдағы әртістер қатысты: De La Soul («Feel Good Inc.»), Roots Manuva («All Alone»), Нене Черри («Kids With Guns»), Шон Райдер («DARE»), MF DOOM («November Has Come»), Айк Тернер («Every Planet We Reach Is Dead» әніндегі фортепиано солосы), Деннис Хоппер («Fire Coming Out of the Monkey's Head») және Bootie Brown («Dirty Harry»). Осының арқасында әр әннің өзіндік ерекше түсі мен көңіл-күйі бар.

Бұл альбомда топ көптеген музыкалық стильдерді араластыруды жалғастырып қана қоймай, сапа жағынан әлдеқайда жоғары деңгейге көтерілді. Хип-хоп, электроника, гитара поп, кантри-энд-вестерн — бұл фьюжн-альбомдағы жанрлардың толық тізімі емес.

«Demon Days» мұқабасы The Beatles тобының *[[Let It Be]]* альбомының мұқабасына жасалған аллюзия болып табылады.

2006 жылы 23 наурызда Американың дыбыс жазу компаниялары қауымдастығы (RIAA) альбомға екі мәрте платина мәртебесін берді. NME журналы «Demon Days»-ті онжылдықтың (, 2000 жылдың қаңтарынан бастап 2009 жылдың желтоқсанына дейін) ең керемет 100 альбомы тізімінде 98-орынға қойды. Ал Vice порталының нұсқасы бойынша альбом «барлық уақыттағы ең үздік 99 би альбомы» тізімінде 60-шы орында тұр.

## Композициялар тізімі

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Топтың ресми сайты 
* Allmusic сайтындағы «Demon Days» 
* Discogs сайтындағы *Demon Days*
* Demon Days Album Review & Analysis

Санат:Gorillaz альбомдары
Санат:Virgin Records альбомдары
Санат:Parlophone альбомдары
Санат:Ағылшын тіліндегі альбомдар
Санат:UK Albums Chart-ты басқарған альбомдар
Санат:Top Dance Albums альбомдарын басқарған альбомдар
Бақыт Қайруловна Мусина

**Бақыт Қайруловна Мусина** (27 қараша 1956, Торғай, Ерейментау ауданы – 4 қыркүйек 2023, Астана) — Қазақ КСР халық ағарту ісінің озық қызметкері, физика пәнінің құрметті мұғалімі.

Бақыт Қайруловнаның физика пәнін оқыту әдістемесі КСРО-дағы үздік деп танылған. Қазіргі кезде де, оның әдістемесі біліктілік арттыру институттарында іс-тәжірибе ретінде таратылады.

## Өмірбаяны
Мусина Бақыт Қайруловна 1956 жылғы 27 қараша күні Ақмола облысының, Ерейментау ауданындағы Торғай ауылында дүниеге келген. 1973 жылы Торғай орта мектебін бітіріп, Целиноградтың мемлекеттік педагогика институтына оқуға түсті. Аталған оқу орның 1980 жылы бітіріп, өз еңбек жолын бастайды.

* 1981 жылдан 2000 жылға дейін Ерейментау аудандық оқу-ағарту министрлігінде жұмыс істеген.
* 2001–2006 жылдары Астана қаласының №27 мектебінің физика пәнінің мұғалім комитетінің төрағасы.
* 2006–2009 жылдары Астана қаласының №54 мектебінің физика пәнінің мұғалімі.
* 2009–2023 жылдары №54 мектебінің физика пәнінің мұғалім комитетінің төрағасы.

## Өлімі
Бақыт Қайруловна 2023 жылғы 4 қыркүйек күні кенеттен Астана қаласында өз үйінде қайтыс болды.

## Еңбектері
* 1989 – «Ұстаз жолы – ұлық жол»
* 2001 – «Тарихтағы ұлы іс»

## Марапаттары
* 1990 – Қазақ КСР халық ағарту ісінің озық қызметкері;
* 2011 — Ыбырай Алтынсарин атындағы төсбелгі.

## Естелік
Бақыт Қайруловна атына Астана қаласының №54 мектептегі №109 кабинеті ие.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ КСР Халыққа білім беру ісінің үздіктері
Санат:Қазақстан педагогтары
Қарақат Мұқашқызы Нағымжанова

**Қарақат Мұқашқызы Нағымжанова** — педагогика ғылымының докторы (2010).

## Өмірбаяны, еңбек жолы
1970 жылы 4 тамызда Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Жамбыл ауылында туған.

Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетін (1993, қазіргі Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті бітірген. Оқу бітіргеннен кейін осы университетете оқытушы болып қызмет атқарды. 2007 жылдан кафедра меңгерушісі.
Бүгінгі күні "Тұран-Астана" жеке меншік университетінде ғылыми қызметкер.

## Ғылыми бағыты, еңбектері
"Университет студенттерінің педагогикалық креативтігін инновациялық білім беру ортасында қалыптастырудың ғылыми негіздері" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.
97 ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монография, 3 оқу құралы, 2 оқу-әдістемелік құралдың авторы.

## Марапаттары
* "Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" (2008).

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ұлттық мемлекеттік ғылыми-техникалық сараптама орталығы.
* Известные учёные.

Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары
Левантия дәлізі

**Левант дәлізі** - солтүстік-батыстағы Жерорта теңізі мен оңтүстік-шығыстағы шөлдер арасындағы Африканы Еуразиямен байланыстыратын және Леванттың атымен аталған салыстырмалы түрде тар құрлық. Бұл дәліз Еуразия мен Африка арасындағы жануарлардың қоныс аударуының құрлықтағы жолы болып табылады. Ерте гомининдер Африкадан Еуразияға екі жолмен тарады: 

* Левантия дәлізі 

* Африка Мүйізі .

## Орналасуы және географиясы
Левант дәлізі-құнарлы жарты айдың батыс бөлігі. Шығыс бөлігінде Месопотамия орналасқан.

## Өсімдіктерді орналастыру жолы
Ботаниктер өсімдіктер Левантия дәлізі арқылы таралды деп санайды .

## Адамдарды қоныстандыру жолы
Палеолит және мезолит кезеңдерінде Левантия дәлізі Африка мүйізіне қарағанда Африка мен Еуразия арасындағы Адамдардың екі бағытты көші-қоны үшін маңыздырақ болғаны Y хромосомасы мен mtdna гаплогруппаларының таралуын дәлелдеді. 
Бұл терминді археологтар неолиттік революция кезінде маңызды оқиғалар болған Кипрді қамтитын аумақ ретінде жиі қолданады .
Алғашқы отырықшы ауылдарды левантия дәлізіндегі Тұщы су көздері мен көлдердің айналасында натуфи мәдениеті құрды . Алғашқы сапиенстер алдымен Левантқа түсіп, ұзақ уақыт болды, содан кейін Азияға қоныс аударды. Шамамен 45 мың жыл бұрын, Еуропада климат қолайлы болған кезде, сапиенстер сол жерге көшті.
## Дереккөздер
Айнаш Пахуашқызы Науанова

**Айнаш Пахуашқызы Науанова** — биология ғылымының докторы (2005), профессор (2009).

## Өмірбаяны, еңбек жолы
1967 жылы 21 шілдеде Қарағанды қаласында туған.

Қарағанды мемлекеттік университетін (1990, қазіргі Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті), Қазақ агротехникалық университетінің аспирантурасын (1999) бітірген. 1990-96 жылдары Қазақ агротехникалық зерттеу университетінде аға оқытушы, оқу бөлімі бастығының орынбасары, аға ғылыми қызметкер, доцент (2000-06) қызметтерін атқарған. 2007 жылдан кафедра меңгерушісі, топырақтану және агрохимия кафедрасының профессоры (2016), агрономия факультетінің деканы (2020-2021).

## Ғылыми бағыты, еңбектері
Негізгі ғылыми бағыты – микробиология, биотехнология және өсімдікті қорғау салалары.
"Астық дақылдарының тамыр шірігі және тұқымының альтернариоз қоздырғыштары – микроскоптық саңырауқұлақтардың биологиясы мен агроэкологиясы және олармен күресудің тәсілдерін жақстарту" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.
150-ден астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монография, 2 оқу құралы, 2 әдістемелік нұсқау, 9 өнертабыстың авторы.

## Марапаттары
* "Қазақстан Республикасының Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы" (2007, 2014, 2015);
* "Жылдың ең нәтижелі ғалымы" (2014);
* "Білім беру саласының үздігі" медалі (2017);
* Қазақстан Республикасының "Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі" (2019);
* "Үздік ғылыми қызметкер" (2021).

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* ҚАТЗУ. Үздіктер марапатталды.

Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Биология ғылымдарының докторлары
Санат:Профессорлар
Барат сұлтан

**Барат сұлтан** (**Барат би**, ) — билік еткен өзбек маңғыт әулетінің өкілі, Бұхара ханы Мұхаммед Рахымның (1756–1758) ағасы. 1756–1758 жылдары Бұхара хандығындағы Самарқан уәлаятының бегі болған.

## Шығу тегі
​Барат сұлтан өзбек ақсүйектерінің өкілі, Құдаяр бидің ұлы — Маңғыт руынан шыққан Мұхаммед Хәкім бидің отбасында дүниеге келген.

## Тарихы
Өзбектің Маңғыт әулетінің негізін қалаушы Мұхаммед Рахым Самарқанд пен Уратөбені жаулап алғаннан кейін, өзінің ағасы Барат сұлтанды Самарқандтың билеушісі (наменгері) етіп тағайындады.

1758 жылы Мұхаммед Рахым хан қайтыс болғаннан кейін, Бұхарадан бірқатар облыстар бөлініп кетті. Уратөбе мен Хожант билеушісі, өзбектің Жүз руынан шыққан Фазыл би Самарқанд, Каттақорған, Хатыршы және Жызақты басып алып, Бұхараны да иеленуді және бүкіл елдің билеушісі болуды көздеді.

## Әдебиет
* Мирза 'Абдал’азим Сами. Та’рих-и Салатин-и Мангитийа. — М., 1962.
* Абдуллаев В.А., Аминов М.У., Аминова Р.Х. История Самарканда. — Т.1. — Ташкент: АН УзССР, 1969. — 485 с.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша саясаткерлер
Санат:Самарқан бектері
Таулы Алтай әуежайы

**Таулы Алтай әуежайы** — Ресей Федерациясы, Алтай Республикасындағы Таулы Алтай қаласының әуежайы.
Әуежай 1968 жылы ашылған.




## Тарихы
Әуежай алғаш рет Алтай тауларында 1925 жылы пайда болды. Сол жылы «Сибревком» деп аталатын алғашқы ұшақ Улаланың үстінен үгіт-насихат ұшуы үшін ұшты. Ұшақты көруге төрт мың адам жиналды. Кенеттен өткен митингте облыстық атқару комитетінің төрағасы жолдас Алагызов жиналғандарға былай деді: «Бийскіден Улалаға дейін біздің ұшуымыз небәрі 40 минутқа созылды. Бұрын Улалаға көлікпен баратын жалғыз көлік құралы болған атпен бір күн бойы жетуге болатын еді...» Митингтен кейін жергілікті тұрғындар үшін айналма рейстер болды.

1933 жылы «Динамо» ұшағы алғаш рет Ойрот-Тураға ұшты. Ол салынып жатқан аурухананың орнына қонды. Ұшудың мақсаты Максим Горький эскадрильясын салуға жарналар жинау, сондай-ақ Ойротияға ұшақ сатып алуға қаражат жинау болды. 1935 жылы AIR-6 жолаушылар ұшағы Майма ауылындағы аэродромнан жаңадан ашылған Ойрот-Тура-Жаңасібір бағыты бойынша ұшып кетті. Күн сайын екі ұшақ қатынады, әрқайсысында екі жолаушыға арналған жайлы жабық кабиналар, сондай-ақ жүк пен поштаға арналған орын болды. Жаңасібірге ұшу үш сағатқа созылды.

Әуежайдың негізгі ғимараты бір қабатты болды. Онда метеорологтар, радио операторлары, әуежай директоры және күту бөлмесі орналасқан. Ауданда метеорологиялық ғимарат, бригадир үйі (шеберханалар), метеорологтардың зондтарына арналған шарларды мезгіл-мезгіл үрлейтін сутегі станциясы, генератор үйі және төрт тұрғын үй салынды. Кейіннен, 1960 жылдары, екі кіреберісі бар тағы бір ғимарат қосылды, оның жартысы ұшқыштар бөлмесіне айналдырылды.

1968 жылы Таулы Алтай әуежайы Антонов Ан 2 ұшақтарын қабылдай алатын 600 метрлік ұшу-қону жолағымен ашылды. 1972 жылы ұшу-қону жолағы Яковлев Як-40 ұшақтарын орналастыру үшін қайта құрылды. 1990 жылдардың басында жоспарланған рейстер саны айтарлықтай азайды, ал 1995 жылы олар толығымен тоқтатылды. 2010 жылы Таулы Алтаймен Жаңасібір арасындағы жоспарланған әуе қатынасы қайта жаңартылды. 2011 жылы 2300 метрлік ұшу-қону жолағын, перронды және ұшақ тұрақтарын қамтитын қайта құрылған әуежай кешені пайдалануға берілді. Жаңа әуежай қазір жарықтандыру діңгектері, жарықтандыру жүйелері және қону жүйесі сияқты заманауи жабдықтармен мақтана алады.

## Әуекомпаниялар мен бағыттар

## Дереккөздер

* https://ga-airport.ru/
Санат:Ресей әуежайлары
2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру

2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру сайыстары 11–25 ақпан аралығында Туриндегі Овал Линготто мұз айдынында өткізілді.

Бағдарламаға алғаш рет командалық қуалау қосылып, сайыстардық жалпы саны 12-ге дейін өсті.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

*Көлбеу мәтінмен* финалға қатыспаған спортшылар көрсетілген.
## Қатысқан елдер
Сайыстарға 19 елдің 175 спортшысы қатысқан.

*  (18)
*  (1)
*  (1)
*  (1)
*  (13)

*  (19)
*  (8)
*  (18)
*  (14)
*  (4)

*  (15)
*  (20)
*  (10)
*  (5)
*  (19)

*  (2)
*  (4)
*  (1)
*  (2)

## Дереккөздер

Санат:2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру
Дидье Кело

**Дидье Кело** (; , Лозанна) — швейцариялық астроном. Ол 2019 жылы Мишель Майор және Джим Пиблcбен бірлесіп физика бойынша Нобель сыйлығына ие болды.

1995 жылы Мишель Майормен бірге ол күнге ұқсас жұлдызды айналып жүрген алғашқы экзопланета - 51 Пегас b-ны ашты.(51 Пегаси).

## Марапаттар және мойындау
* 2011 — BBVA қорының білім шекаралары сыйлығы
* 2013 — Thomson Reuters Citation Laureate (физика саласы бойынша)
* 2017 — Физика саласындағы Вульф сыйлығы
* 2019 — Физика бойынша Нобель сыйлығы
* 2020 — Лондон Корольдік қоғамының мүшесі

Оның құрметіне (177415) Queloz[фр.] астероиды аталған.

## Сондай-ақ, қараңыз
«Бөгде әлемдер» деректі фильмі 2019 жылғы Нобель сыйлығымен байланыстырылған сол экзопланета туралы баяндайды.  .

## Дереккөздер

Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:XX ғасыр астрономдары
Санат:Женева университеті түлектері
Санат:Физиктер
Санат:Швейцария астрономдары
2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру

нобай|Ричмондтың Олимпиялық овалы
2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру сайыстары 13–27 ақпан аралығында Ванкуверге жақын орналасқан Ричмонд қаласында өткізілді.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

*Көлбеу мәтінмен* финалға қатыспаған спортшылар көрсетілген.
## Қатысқан елдер
Сайыстарға 24 елдің 177 спортшысы қатысқан.

*  (18)
*  (1)
*  (1)
*  (1)
*  (13)
*  (1)

*  (1)
*  (19)
*  (5)
*  (15)
*  (16)
*  (1)

*  (4)
*  (14)
*  (1)
*  (19)
*  (8)
*  (10)

*  (17)
*  (4)
*  (2)
*  (2)
*  (1)
*  (3)

## Дереккөздер

Санат:2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Олимпиада ойындарындағы коньки спорты
Столин

**Столин** () — Беларусь Республикасының Брест облысындағы қала. Столин ауданының әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Столин халқының саны 12 439 адамды құрады. Столин Беларусьтегі 100 қаланың бірі және Беларусьтегі халық саны бойынша 65-ші орында.

## Географиялық сипаттамасы
Горынь өзенінің жағасында, Украина шекарасынан 15 км қашықтықта орналасқан. Столин — базар күндері көптеген украиндықтармен сауда жасайтын шекаралас қала. Ол Брестіден  шығысқа қарай 245 км қашықтықта.

## Тарихы
Столин қаласы туралы алғашқы деректер ежелгі шежірелерде 1555 жылдан басталады. XII және XIII ғасырларда аудан аумағы Туров-Пинск княздігінің, ал XIV ғасырдың ортасынан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1792-1793 жылдары Столин Брест воеводствосының Запинск поветінің (әкімшілік орталық) орталығына айналды. 1917 жылдың қарашасында Столинде кеңес билігі орнады. 1921 жылғы Рига бейбітшілік келісіміне сәйкес, Столин Польша Республикасының құрамына кірді. 1925 жылы 6 желтоқсанда Полесье воеводствосының құрамында Столин поветі құрылды. 1939 жылдың қыркүйегінде Столин ауданы Беларусь КСР құрамына кірді.

1941–1944 жылдардағы нацистік оккупация кезінде Столинде гетто құрылды. Столин тұрғындары неміс әкімшілігінің еврейлерді жаппай қудалауы мен қырып-жоюы кезінде зардап шекті. Қаланы 1944 жылы 6 шілдеде Қызыл Армия әскерлері азат етті. 1995 жылдың 20 қазанында Столин ауданы мен Столин қаласының әкімшілік бірліктері бір әкімшілік бірлікке — Столин ауданына біріктірілді.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қала экономикасының негізін бірнеше сала құрайды. Мұнда металл өңдеу, жиһаз өндірісі және тамақ өнімдерін өңдеуге мамандандырылған кәсіпорындар жұмыс істейді. Горынь теміржол стансасы қала шекарасынан 7 шақырым қашықтықта орналасқан.

Столин білім беру жүйесіне келесі мекемелер кіреді: Столин мемлекеттік аграрлық-экономикалық колледжі, Столин мемлекеттік гимназиясы, 3 орта мектеп, 4 мектепке дейінгі мекеме, балалар шығармашылығы орталығы, балалар мен жасөспірімдерге арналған туризм және өлкетану бойынша аймақтық орталық, түзету-дамытушылық білім беру және оңалту орталығы.

## Галерея

Stolin post.jpg|Орталық көше
Столин, вид на прощадь Комсомольскую (ранее Рыночную).jpg|Комсомол алаңы
Stolin hotel.jpg|Горынь қонақ үйі
Stolin admin.jpg|Аудан әкімшілігінің ғимараты


## Дереккөздер

Санат:Брест облысы қалалары
Әбдікәрім

**Әбдікәрім** () — Бұхара әмірлігі дәуіріндегі самарқандтық әйгілі хатшы және каллиграф. Ол 1841–1842 жылдары Әлішер Науаидың «Хамсасын», ал 1854–1855 жылдары Назим Хиратидің «Жүсіп пен Зылиха» дастанын көшіріп жазған. Қазіргі уақытта екі қолжазба да Өзбекстан Ғылым академиясының Ташкент мемлекеттік Шығыстану институтында сақтаулы тұр.

## Әдебиет
* 

## Дереккөздер

Санат:Өзбек хандықтарының мәдениет және өнер қайраткерлері
Санат:Каллиграфтар
2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру

[нобай|[Адлер-Аренаның ішінде]]
2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру сайыстары 8–22 ақпан аралығында Сочиде өткізілді.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

2017 жылдың қарашасында Ольга Фаткулина дисквалификацияға ұшырады. Алайда ол аппеляция беріп, күміс медалін өзінде қалдыра алды.
## Қатысқан елдер
Сайыстарға 23 елдің 179 спортшысы қатысқан.

*  (17)
*  (1)
*  (2)
*  (2)
*  (14)
*  (1)

*  (17)
*  (6)
*  (17)
*  (18)
*  (6)
*  (10)

*  (1)
*  (1)
*  (20)
*  (9)
*  (10)
*  (19)

* 24px| Тайвань (1)
*  (3)
*  (3)
*  (2)
*  (1)

## Дереккөздер

Санат:2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Олимпиада ойындарындағы коньки спорты
Примор ағысы

**Примор ағысы** (Лиман ағысы, сондай-ақ Шренк ағысы) — Жапон теңізіндегі суық теңіз ағысы.

## Гидрографиясы
Примор ағысы Татар бұғазынан басталып, Хабаров және Приморье өлкелерінің шығыс жағалауы бойымен солтүстіктен оңтүстікке қарай бағытталады. Ағыс сулары суық, тығыз әрі ауыр келеді. Татар бұғазында олар Амур өзені суларының әсерінен едәуір тұщыланып, бұғаздан шыққан кезде тұздылығы 5–15 ‰ болатын тұздылау су ретінде сипатталады (салыстыру үшін, жылы Соя ағысының тұздылығы 33,8–34,5 ‰).
Примор ағысының жылдамдығы шамамен 1 км/сағ, кей жерлерде 2–2,5 км/сағ-қа дейін жетеді. Ағыстың ені шамамен 100 км, ал тасымалдайтын су қабатының қалыңдығы — 50 м. Поворотный мүйісі маңында ағыс тармақталады: оның күшті бөлігі ашық теңізге қарай бағытталса, екінші тармағы Солтүстік-Корей ағысымен қосылып, Корея жағалауларына қарай ағады.
## Мағынасы
Примор және Цусима ағыстары Жапон теңізіндегі су айналымының негізгі жүйесін қалыптастырып, оның сағат тіліне қарсы бағытта жүруін қамтамасыз етеді. Примор ағысы Хабаров өлкесінің жағалауы мен Приморье өлкесінің басым бөлігінің климатына елеулі ықпал етеді: жаз мезгілі айтарлықтай салқындау, ал қыс, керісінше, құрлықтық аудандармен салыстырғанда жұмсағырақ болады. Сонымен қатар, Примор ағысы жағалау аймақтарында және бұғаздарда жаз мезгілінде жиі байқалатын қалың тұмандардың қалыптасуына себеп болады.

## Дереккөздер
Нордкап ағыс

**Нордкап ағысы** — Скандинавия және Кольск түбегінің солтүстік жағалауы бойында орналасқан жылы беттік ағыс. Ол Шпицберген ағысымен қатар Норвег ағысының тармақтарының бірі болып табылады. Ағыс атауы Нордкап мүйісі құрметіне қойылған. Бұл ағыс Кольск–Скандинавия полярлық аумағында жылумен қамтамасыз етілуде аса маңызды рөл атқарады, Мурманск қаласы мен Кольск түбегінің солтүстік жағалауындағы барлық порттардың қыста қатпай жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.

## Гидрографиясы
Гольфстримнің жылы сулары Норвег ағысынан оңтүстік-батыс бағыттан Норвегияның солтүстік шеті мен Медвежий аралы арасындағы кең өткел арқылы енеді. Скандинавияны айнала ағып өту барысында теңіз түбінің бедері мен кориолис күші әсерінен Нордкап ағысының негізгі ағыны бірнеше тармаққа бөлінеді: Нордкап ағысының Солтүстік және Орталық тармақтары, Мурман ағысы, Жағалаулық-Мурман ағысы. Температура воды: зимой — от 1 до 4&nbsp;°C, летом — от 8 до 9&nbsp;°C; скорость течения — . Бұл тармақтар өз кезегінде одан да ұсақ ағындарға жіктеліп, теңіздің солтүстік, шығыс және оңтүстік-шығыс акваториясы бойынша таралады.
Су температурасы: қыста — 1–4 °C, жазда — 8–9 °C; ағыс жылдамдығы — 0,9–1,8 км/сағ. Су тұздылығы 34,5–35 ‰-ге дейін жетеді.
## Климатқа әсері
Нордкап ағысының әсерінен Баренц теңізінің оңтүстік-батыс бөлігі соңғы мұз дәуірінде, шамасы, мұзбен жабылмаған, ал оның оңтүстік-шығыс бөлігі — Печора теңізінің таяз аудандары мен Жаңа Жер бойындағы тұтас мұз белдеуін қоспағанда — тіпті ең қатаң қыс мезгілдерінде де қатпайды. Жыл сайын Нордкап ағысы Баренц теңізіне шамамен 60 мың км³ су әкеледі, оның жылу қоры 291·10¹⁵ ккал (1,2·10²¹ Дж) шамасында. Ағыс Кольск жағалауында, Харловка ауылынан Норвегия шекарасына дейінгі аралықта, ауаның орташа жылдық температурасын 0-ден +1 °C аралығында қамтамасыз етеді. Рыбачий түбегінің солтүстік жағалауында орташа жылдық температура +1 °C-тан жоғары болады.
## Ғылыми зерттеулер
Нордкап ағысы 1870 жылы орыс зерттеушісі Александр Миддендорф тарапынан ашылған. Кейінгі ғылыми зерттеулер нәтижесінде ағыс суларының көлемі мен температурасы атмосфераның жалпы циркуляциясының меридионалдық құрамдас бөлігі күшейген сайын артатыны, ал әлсіреген кезде төмендейтіні анықталды. Бұл ауытқулардың амплитудасы айтарлықтай үлкен. 1960 жылы М. А. Лавров голоценнің климаттық оптимумы кезеңінде Нордкап ағысының әсерінен Кольск түбегі маңындағы су температурасы +2,5 °C-қа дейін көтерілгенін және Арктика алабының қалқымалы мұз жамылғысынан босағанын анықтаған.
Адольф Карл фон Ротшильд

Барон **Адольф Карл фон Ротшильд** (21 мамыр 1823 – 7 ақпан 1900) — банкир. Ол Париждегі Пер-Лашез зиратының 7-секциясында жерленген.
[thumb|280px|1851 жылғы [Мориц-Даниэль Оппенгейм салған Адольф Карл фон Ротшильдтің портреті.]]
thumb|280px|Оның құлпытасы.

## Өмірбаяны
​Ол Франкфуртте дүниеге келген, Карл Майер фон Ротшильдтің үшінші ұлы болған. 1850 жылы баронесса Юлия Каролина фон Ротшильдке (1830–1907) үйленген, бұл некеден бала болмаған. Венадағы отбасылық банктің бөлімшесін басқарған үлкен ағасы Майер Карлмен салыстырғанда қабілеті төменірек деп есептелген ол, 1856 жылы Франкфурттегі бөлімшеден шығарылып, Неапольдегі бөлімшені басқаруға жіберіледі. Неапольде ол Парма герцогтігінің бас консулы қызметін атқарып, өнер туындыларын жинай бастады.

1858 жылы ол Леман көліне қарап тұрған иелігінде Людовик XVI стилінде Преньи шатосын жобалап, салу үшін Джордж Генри Стокс пен Джозеф Пакстонды жалдады. Бұл ғимарат негізінен оның кескіндеме және өнер туындыларының коллекциясын, әсіресе тау хрусталінен жасалған бұйымдарды (ол ұлы Баден герцогының коллекциясын сатып алған болатын) және жартылай асыл тастардан жасалған жұмыстарды сақтауға арналған. Ол шатоның бағын кеңейтіп, құс қорасы мен жылыжайлар салдырды, олар қазіргі уақытта Женева ботаникалық бағының бір бөлігі болып табылады.

1860 жылы Гарибальди әскерлері Неапольге басып кіргенде, ол Екі Сицилия королі II Франциск пен бірге солтүстікке, Гаэтаға қашты. Бірақ ол өз отбасынан тақтан тайдырылған корольге несие беруге рұқсат ала алмады. Адольф Неапольдегі резиденциясын сатып, 1863 жылы іскерлік өмірден кетті, дегенмен келесі жылы Кьяйя ауданында Неапольдің қазіргі синагогасының құрылысын бастады. 1868 жылы ол Парижге, бастапқыда Исаак Перейре үшін салынған Монсо көшесіндегі (45–47 үй) жеке үйге көшті. Бұл ғимаратты Адольф үшін сәулетші Феликс Лангле қайта жөндеп шықты.

1886 жылы женевалық хирург Адольфтің көзінен металл сынығын сәтті алып тастағаннан кейін, барон «көз бен бас ауруларын емдеуге арналған және медицина прогресіне сай жаңа мамандықтар мен әдістерге ашық» аурухана салуды ұйғарды. Ол бұл жоба аяқталмай тұрып қайтыс болды, бірақ оның жесірі істі соңына дейін жеткізіп, 1905 жылы Парижде Адольф де Ротшильд қорының ауруханасы ашылды. Франкфуртте қайтыс болғаннан кейін ол өзінің шатосын, жеке үйін және өнер коллекциясын жиені Адельхейдтің ұлы Мориске мұраға қалдырды.

## Әдебиет
*  Bertrand Gille, *Histoire de la Maison Rothschild*, Librairie Droz, Genève, 1965 & 1967. 2 volumes

## Дереккөздер

Санат:Германия банкирлері
Санат:Пер-Лашез зиратында жерленгендер
Санат:Ротшильд әулеті
Артур де Ротшильд

Барон **Артур де Ротшильд** (28 наурыз 1851 – 10 желтоқсан 1903) — атақты Ротшильдтер әулетінің француз тармағының өкілі. Ол Натаниэль де Ротшильд пен Шарлотта де Ротшильдтің (туғандағы тегі Ротшильд) ұлы. Францияда британдық ата-анадан туғандықтан, ол Англия азаматы болды, бірақ 1872 жылы Франция азаматтығын алды. Ол көрнекті филателист болған және осы тақырыпта кітап шығарған.

Сондай-ақ ол сирек кездесетін гобелендер жинаған. Сонымен қатар яхта спортына қызығушылық танытып, «Америка кубогы» үшін жүлде қорын тағайындаған. Ол 53 жасында Монте-Карлода өз креслосында отырған күйі жүрек талмасынан қайтыс болды. Қайтыс болғаннан кейін оның құнды картиналары Луврға, ал көне сақиналардың үлкен коллекциясы Клюни мұражайына берілді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Rothschild's family archives on family.rothschildarchive.com
*dossier Legion d'honneur on leonore culture.gouv

Санат:Ротшильд әулеті
Гүлзипа Орынтайқызы Нұрғалиева

**Гүлзипа Орынтайқызы Нұрғалиева** — химия ғылымының докторы (2011).

## Өмірбаяны, еңбек жолы
1965 жылы 1 қарашада қазіргі Жетісу облысы, Панфилов ауданы, Сарыбел ауылында туған.

ҚазМУ-ды (1988, қазіргі Қазақ ұлттық университеті), Химия ғылымдары институтының аспирантурасын (1998) бітірген.
Химия ғылымдары институтында аға лаборант, инженер, кіші ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер (1988-2008), 2008 жылдан жетекші ғылыми қызметкер. 

## Ғылыми бағыты, еңбектері
Негізгі ғылыми бағыты – минералды және органо-минералды тыңайтқыштар алудың химиясы мен технологиясы.
"Қоңыр көмір мен фосфоритті қайта өңдеу арқылы гуминді қосылыстар, тыңайтқыштар мен композициялық материалдарды алудың физикалық негіздерін жасау" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.
30-дан астам ғылыми еңбектің, 2 патенттің, 2 алдан ала патенттің, 2 инновациялық патенттің авторы.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Нургалиева Гулзипа Орынтаевна.

Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Химия ғылымдарының докторлары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Нәзира Дәуітбекқызы Нұртазина

**Нәзира Дәуітбекқызы Нұртазина** — тарих ғылымының докторы (2010), профессор (2011).

## Өмірбаяны, еңбек жолы
1965 жылы 27 тамызда қазіргі Абай облысы, Ақсуат ауданы, Ақсуат ауылында туған.

ҚазМУ-ды (1987, қазіргі Қазақ ұлттық университеті) және аспирантурасын (1993), докторантурасын (2000), Нұр-Мүбарак Египет ислам мәдениеті университеті)н (2006) бітірген.
Орал педагогикалық институтында (1987-89, қазіргі Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті), Қазақ ұлттық университетінде зерттеуші-стажер (1986-93), аға оқытушы, доцент (1989-2011), 2011 жылдан Қазақстан тарихы кафедрасының профессоры.

## Ғылыми бағыты, еңбектері
Негізгі ғылыми бағыты – Қазақстан мен Орта Азияның рухани-өркениеттік дамуы, аймақта ислам дінінің таралуы, түркі мәдениеті.
"Исламның Қазақстанда таралуының тарихи үрдістері (VIII-XVIII ғғ.)" атты тақырыпта докторлық диссертация қорғаған.
100-ден астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 6 монографияың авторы.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* НУРТАЗИНА Назира Даутбековна.

Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Тарих ғылымдарының докторлары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Профессорлар
2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру

2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру сайыстары 10–24 ақпан аралығында Пхёнчханда өткізілді.

Бағдарламаға алғаш рет масс-старттық жарысу қосылып, сайыстардың жалпы саны 14-ке дейін өсті.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

*Көлбеу мәтінмен* финалға қатыспаған спортшылар көрсетілген.
## Қатысқан елдер
Сайыстарға 29 елдің 184 спортшысы қатысқан.

*  (13)
*  (1)
*  (2)
*  (4)
*  (3)
*  (9)
*  (3)

*  (3)
*  (16)
*  (9)
*  (19)
*  (2)
*  (16)
*  (6)

*  (13)
*  (1)
*  (1)
*  (20)
*  (9)
*  (14)
* 24px| Ресей Олимпиялық атлеттері (4)

*  (1)
* 24px| Тайвань (3)
*  (3)
*  (1)
*  (3)
*  (2)
*  (1)
*  (2)

## Дереккөздер

Санат:2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Олимпиада ойындарындағы коньки спорты
Жанат Құнапияқызы Нұрбекова

**Жанат Құнапияқызы Нұрбекова** — педагогика ғылымының докторы (2008), профессор (2010).

## Өмірбаяны, еңбек жолы
1968 жылы 22 ақпанда қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Самар ауданы, Бастаушы ауылында туған.

Қазақстан Республикасы Педагогика ғылымдары (2010), Халықаралық ақпараттандыру академияларының (2011) академиясын, Томск мемлекеттік университетін (1990), Алматы мемлекеттік университетін (1998, қазіргі Қазақ ұлттық педагогикалық университеті) бітірген.
Павлодар педагогикалық университетінде аға оқытушы, доцент, директордың орынбасары, аға ғылыми қызметкер, кафедра меңгерушісі, орталық директоры, декан (1996-2011) қызметтерін атқарған.
2011 жылдан Еуразия ұлттық университетінде декан.

## Ғылыми бағыты, еңбектері
"Оқыту және тәрбие теориясы мен әдістемесі" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.
147 ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монография, 21 электронды оқулықтың авторы.

## Марапаттары
* "С. Торайғыров" алтын медалі (2010);
* "Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі" (2010); 
* Қ. Сәтбаев атындағы сыйлықтың лауреаты (2009);
* Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы (2009).

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Жеке деректер.

Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары
Санат:Профессорлар
2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру

2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру сайыстары 5–19 ақпан аралығында Бейжіңде өткізілді.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

*Көлбеу мәтінмен* финалға қатыспаған спортшылар көрсетілген.
## Қатысқан елдер
Сайыстарға 27 елдің 166 спортшысы қатысқан.

*  (12)
*  (1)
*  (2)
*  (5)
*  (3)
*  (5)
*  (2)

*  (1)
*  (15)
*  (7)
*  (16)
*  (1)
*  (10)
*  (5)

*  (14)
*  (1)
*  (18)
*  (12)
*  (10)
* 24px| Ресей Олимпиялық комитеті (16)
*  (1)

* 24px| Тайвань (1)
*  (2)
*  (2)
*  (2)
*  (1)
*  (1)

## Дереккөздер

Санат:2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Олимпиада ойындарындағы коньки спорты
Барань

**Барань** () — Беларусь Республикасының Витебск облысы Орша ауданындағы аудандық бағыныстағы қала.
Барань халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 11 453 адамды құрады. Барань — Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халқының саны бойынша Беларусьте 70-ші орында.

## Географиялық сипаттамасы
Қала Шығыс Еуропа жазығында, теңіз деңгейінен 170–190 метр биіктікте, бірқатар аласа төбелермен қоршалған ойпатта орналасқан. Ол Адров өзенінің бойында (Днепрдің оң жақ саласы), Оршадан оңтүстік-батысқа қарай 9 км жерде, Орша-Коханово тас жолында, Хороброво және Червин теміржол желісінен бірнеше шақырым жерде.

## Тарихы
Острожский князьдері 16 ғасырдың басынан бастап Баранның (сол кездегі Ескі Баран) алғашқы жер иелері болды. Ғасырдың соңына қарай қарағайлы орманның шетіндегі ауыл өзіне тиесілі ауылдарда жәрмеңкелер өткізудің патшалық мәртебесіне ие болған литвалық гетман, князь Криштоф Радзивиллдің меншігіне айналды. 
Аңыз бойынша, орта ғасырларда қазіргі Орша маңындағы жерлерді қару шеберлері мекендеген. Осылайша, Баран алдымен қару шеберлігімен, ал 19 ғасырдың аяғында шеге, сым, серіппе және мыс сульфаты зауытымен танымал болды. Кеңес дәуірінде осы зауыттың базасында Қызыл Октябрь әскери мақсаттағы радиотехникалық жабдықтардың құпия зауыты ұйымдастырылды. Қазір зауыттық қуаттар азаматтық қажеттіліктерге арналған радиобайланыс аспаптарын шығарумен айналысады.

Барань қаласының атауын өзгертуге көптеген әрекеттер жасалды. Бірақ тұрғындар оның тарихи атауын қорғап қалды. Бір нұсқа бойынша, «Барань» сөзі беларусь тіліндегі «бараниц» (қорғау, күзету) сөзінен шыққан.

1965 жылы 12 ақпанда Баран жұмысшылар поселкесі Орша қалалық кеңесінің қарамағына берілді, ал 1972 жылы 17 мамырда ол аудандық бағыныстағы қалаға айналды.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қала экономикасы машина жасау, жеңіл өнеркәсіп және тамақ өңдеу кәсіпорындарына негізделген. Қаланың негізгі кәсіпорны — «Техника Связи» АҚ (бұрынғы «Лесь»). «Лесь» санаторийі мен амбулаториясы да осында орналасқан.

Қалада екі орта мектеп, сондай-ақ №3 балалар көркемсурет мектебі орналасқан. Қалада сонымен қатар Мәдениет сарайы орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Витебск облысы қалалары
Педоцентризм

**Педоцентризм** (, ілік септігі  – бала және  – орталық) — балаларды алдын ала әзірленген оқу бағдарламалары бойынша жүйелі түрде оқыту мен тәрбиелеуді теріске шығаратын және сабақтарды тек балалардың тікелей туындайтын қалаулары мен қызығушылықтары негізінде ұйымдастыруды талап ететін педагогикалық принцип.
Бұл - «бала тұлғасының өзін көрсетуіне барынша мүмкіндік туатын» оқу процесін ұйымдастыру түрі (ойындар, әңгімелесулер және балалардың қызығушылық орталықтары бойынша басқа да сабақтар). Мұндағы мұғалімнің міндеті - тек оқушылардың іс-әрекетіне бағыт-бағдар беріп отыру.
Педоцентристік идеялар Ж.Ж. Руссоның, белгілі бельгиялық педагог әрі психолог Жан Овидий Декролидің және американдық педагог Дж. Дьюидің педагогикалық жүйесінің маңызды бөлігін құрайды.

## Жарияланымдар
* Яценко Н.Е.Толковый словарь обществоведческих терминов.- СПб.: Изд-во "Лань", 1999. - 528 с.

Санат:Педагогика