Санжар Керімбай

**Санжар Керімбай** (5 сәуір 1974 жыл, Түркістан облысы, Арыс қаласы) —  қазақ қаламгері, журналист, телерадио жүргізуші, аудармашы,  қисса жинаушы, публицист, логотерапия идеяларын насихаттаушы.  Әдеби эсселерінде ұлттық салт-дәстүрді, отбасылық құндылықтарды, Шәкәрім мен Ясауи ілімдерін, сондай-ақ Виктор Франклдың логотерапиясын ұштастыра отырып насихаттайды.

## Өмірбаяны

### Білімі
* 1992–1996 жылдары Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің Шығыстану факультеті Қытай тарихы бөлімін тәмамдады. 
* 1992–1996 жылы Қазақ Ұлттық университетінің Шығыстану факультеті, Қытай тарихы бөлімінің магистратурасын бітірді.

### Қызметі

#### Қазақстан телеарнасы
2002–2006 жылдары «Қазақстан» ұлттық арнасында және радио саласында қызмет етті. Ұлттық арнадағы '«Алтын сақа» бағдарламасын жүргізген. Қазақ радиосында «Дін және Біз» бағдарламасын жүргізді.

Кейін рухани-экзистенциялық ізденіске бет бұрып, Виктор Франкл еңбектерін қазақ тіліне таныстыру, жасөспірімдер арасындағы суицидтің алдын алу тақырыбында дәрістер өткізуімен белгілі. 

2012 жылы «Отбасы хрестоматиясы» қоғамдық қорының негізін қалаушылардың бірі болды. 

#### Рухани ізденістер мен сопылыққа көзқарасы
Керімбайдың жастық шағынан бастап Қожа Ахмет Ясауи хикметтеріне, Шәкәрім Құдайбердіұлының философиясына ықыласы артқан. Ол «классикалық ортағасырлық суфизмге» тән тұрақты тариқат тәжірибесін емес, заманауи, ерікті форматтағы рухани сұхбат пен зікір жиындарына қатысқанын айтады. Өзінің «сопы» аталуын «жапсырылған ярлык» ретінде қабылдап, зайырлы адам екенін атап өтеді. Шәкәрімнің «Ар ілімі» мен Ясауидің «Хәл ілімін» экзистенциялық тұрғыда түсіндіреді. Виктор Франклдың «логотерапиясын» қазақ дүниетанымымен сабақтастырады. «Экзистенция вакуумы» ұғымын қазақ тұрмысындағы «қуыс кеуде» түсінігімен салыстырады.

#### Логотерапия және аудармалар
32 жас шамасында Виктор Франкл еңбектерімен танысып, логотерапия қағидаларын қазақ оқырманына түсіндіруге кіріскен. Франклдың мәтіндерін аудару үшін дін психологиясы мен дін философиясы саласында оқып жүрген мамандармен (аталған сұхбатта Мұхит Төлеген және Азамат есімді әріптестер) бірлескен топ құрғанын айтады. Логотерапия терминдерін қазақшалауда Абай мен Шәкәрім поэзиясындағы ұғым-түсініктермен семантикалық сабақтастық іздеген.

* **Мәнге ұмтылыс** — Франкл іліміне сүйене отырып, адамның рухани өзегі мен ар-ұятын «онтологиялық деңгейде» негіздеген мазмұнды өмір сүру қажеттігін алға тартады.
* **Тәрбие және ата-ана жауапкершілігі** — баладағы «қуыс кеуде» (мағына тапшылығы) көбіне үйдегі қарым-қатынас, дастарқан басындағы әңгіме мазмұнымен байланысты деп түсіндіреді; мектеп құрал берсе де, «не үшін?» деген сұраққа жауапты ата-ана ұсынуы керек дейді.
* **Медиа экология** — эфирлік саясатта күлкі-сауық басым болуы қоғамның рухани сұранысын қанағаттандырмайды; жанрлық баланс ғылым-білім, мәдениет, ұлттық мұра бағыттарына да бөлінуі тиіс деп санайды.

## Кітаптар
* 2013 жылы «Әлдиден эпосқа дейін»;
* 2014 жылы «Салт-дәстүр сөйлейді»;
* 2015 жылы «Сияр Шәріп»;
* 2016 жылы «Логотерапия және өмірге құштарлық»;
* 2017 жылы «Яссауи феномені»;
* 2018 жылы «Махаббаттың мәні»;
* 2019 жылы «Мың сұрақ», «Экософия және киелі табиғат»;
* 2021 «Сыр сөз» және «Диуани хикмет»;
* 2022 жылы «Қисса сүл-әнбия»;
* 2018 жылы «Өмірге ғашық болу», «Өркениетті адам»; 
* 2021 жылы «Бейсен және Болмыс»
* 2023 жылы «Қуыскеуде» атты кітабы жарыққа шықты;
* 2023 жылы «Өзбекәлі және мәдени майдан»;
* 2024 жылы «Қаныш және ғылыми майдан»; 
* «Отбасы хрестоматиясы».

## Отбасы
Санжар Керімбай отбасы-тұрмыстық жағынан зайырлы (светский) өмір салтын ұстанатынын атап көрсетеді. Жұбайы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де жапон тілінен сабақ беріп, Токиода (Жапония) үш жыл білім алған. Автор шариғат нормалары отбасының күнделікті өміріне тікелей ықпал етпегенін, зайырлы қоғам талаптарына сай өмір сүргенін айтады. 

## Сын-пікірлер мен даулы тұстар
Автор сұхбатта сопылық тағылымға қатысына байланысты қоғамдық бағалардың әркелкі болатынын, бірақ құқықтық тұрғыда қиянат немесе қылмысқа бармағанын айтады. Қазақстандағы бірқатар діни-мәдени қайраткерлердің қудалануы феноменін жалпы әлеуметтанулық-құқықтық құбылыс ретінде бағалайды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ жазушылары
Санат:Қазақ шығыстанушылары
Санат:Шығыстанушылар
Санат:Арыста туғандар
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері