open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Роб Риггл

** Роберт Аллен «Роб» Риггл кіші** (;  21 сәуір 1970, Луисвилл, Кентукки, АҚШта туған) — американдық актер және комик,  *[[The Daily Show]]* мен *[[Saturday Night Live]]* телешоулары арқылы танымал, және де фильмдері «Сатушы», «Бас жазу», «Джамп көшесі, 21» және «Топас және одан өткен топас 2». 
АҚШ теңіз әскер корпусының зейнеттегі подполковнигі.

## Дереккөздер
Спартак (айрық)

**[[Спартак]]** — Ежелгі Римдегі құл-гладиатор.

**Спорт:**
* Спартак — Қазақстандағы семейлік футбол клубы.
* Спартак — Ресейдің Мәскеу қаласының футбол клубы.

**Көше:**
* Спартак атындағы көше (Алматы) — Алматыдағы көше.

**Елді мекен:**

* Спартак — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы ауыл.
* Спартак — Ресей Федерациясы, Башқұртстандағы ауыл.

**Тағы қараңыз:**
* Спартак көтерілісі
Спартак

**Спартак** (, ) (шамамен б. з. д. 110 жыл), Фракия — б. з. д. 71 жыл шамамен Силари өзенінің маңы, Апулия) — римдіктерге тұтқынға түсіп, кейін құл-гладиаторға айналған бұрынғы фракиялық жауынгер. Қазіргі Италия аумағында б. з. д. 74 жыл — б. з. д. 71 жыл аралығында көтеріліс басқарды. Қашқын гладиаторлар мен құлдардан құралған оның әскері бірқатар шайқаста бірнеше рим легиондарын, соның ішінде екі консулдық армияны қиратты. Бұл оқиғалар тарихқа уақыты бойынша бірінші және екінші Сицилиялық көтерілістерінен кейінгі Римдегі үшінші ең ірі құлдар көтерілісі болған Спартак көтерілісі ретінде енеді.
солға|нобай|б.з.д. 71 ж. басындағы оқиғалар. Көк түспен Спартак күші, қызылмен Красс легиондары көрсетілген

## Дереккөздер




Санат:Спартак
Масан

*Масан (Сантарен) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді
*Масан (Оңтүстік Корея) — Оңтүстік Кореялық Кёңсаң-Намдо провинциясының құрамына кіретін қала.
Ақжайлау (Шығыс Қазақстан облысы)

**Ақжайлау** — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы, Марқакөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Марқакөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 34 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Марқакөл ауданы елді мекендері
Матабай

**Матабай** — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы, Марқакөл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан шығысқа қарай, Марқакөл көлінің оңтүстік жағасында орналасқан.

## Халқы
Тұрғыны 56 адам (2009).

## Дереккөздер

 

Санат:Марқакөл ауданының таратылған елді мекендері
Жеменей болысы

**Жеменей болысы** — Қырғыз АКСР-дағы Адай уезінің әкімшілік бөліну бірлігі.

## Әкімшілік бөлінуі
7 әкімшілік ауылында 1405 қожалық болды.

## Халқы және тұрмысы
Қалша ауылы жартылай көшпенді, жыл бойына Қаракешу маңында отырады, егіншілікпен де айналысады. Бегімбет ауылы түгелдей көшіп жүреді. Қарақұмда, Жылыойда отырады. Кейбір шаруалары Сеңгірқұмға келіп қыстайды. Үстіртте Бесегоз, Тәңке суларын жайлайды. Сұлтангелді ауылының шаруашылықтары жартылай көшпенді, Қаратау, Ақтау бойында аздаған бөлігі отырады. Жазда Қарақұмды жайлап, қыста Сеңгірқұмға келеді. Қожағұл ауылдары Аусары суымен Форт-Александровскіде қысы-жазы отырады. Шолақ ауылының 75 пайызы жартылай көшпенді. Отыратын жері Иір, Форт-Александровск, 25 пайызы көшпенді, жазда Қарақұмды жайласа, қыста Ақтөбені қыстайды. Қаракедейдің 75 пайызы жартылай көшпенді, отыратын жері Жармыш, жатақтары Ауыздыбаста. Қалғандары көшіп жүреді, жазда Қарақұмға дейін көшіп, қыста Қаратау бойына келеді. Ақшакедей ауылдары көшіп жүреді, жазда Ойылға дейін барып, қыста Қаратау бойын қыстайды.

## Дереккөздер
*Маңғыстау энциклопедиясы, 4том

Санат:Қазақстанның болыстары
Бауыржан

**Бауыржан** — ер адам есімі

## Атақты тұлғалар
* Бауыржан Момышұлы – Кеңес одағының батыры, жазушы, Екінші дүниежүзілік соғыстың даңқты жауынгері, әскери қолбасшы, стратег және тактик.
* Бауыржан Исламхан – Қайрат футбол клубы ойыншысы (жартылай қорғаушы).
* Бауыржан Исаев – Қазақстан әншісі
* Бауыржан Оспанов – белгілі қазақ кәсіпкері, меценат
* Бауыржан Қарағызұлы - қазақтың белгілі ақыны, Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі
* Бауыржан Ретбаев – Қазақстан әншісі. «Қазақстан Дауысы» вокалды телевизиялық шоу жобасының жеңімпазы.
Будданың туған күні

thumb|150px|Праздник Лотосовых фонарей в Южной корее
**Бұдданың туған күні** (, ; Кантон: *fātdáan*, фатта: н; ;  (Бучоним ошин нал)) — Гаутама Будданың туған күніне орай ұйымдастырылатын мейрам. Буддизмнің Махаяна және Тхеравада бағыттарын ұстанатындар тойлайды.

## Аталып өтетін күндер
1873 жылдан бастап Жапониядан басқа Шығыс Азияның барлық елдерінде қытай күнтізбесінің 4–айының 8–жұлдызы аталып өтеді. Таиланд, Вьетнам, Макао, Сингапур, Оңтүстік Корея мемлекеттерінде ресми мейрам болып есептеледі.

2003—2015 жылдар аралығында *Будданың туған күні* аталып өткен күндер (жақша ішінде тибет күнтізбесі бойынша көрсетілген):

* 8 мамыр 2003 ж. (9 мамыр 2003 ж. / 7 маусым 2003 ж.)
* 26 мамыр 2004 ж. (27 мамыр 2004 ж. / 26 мамыр 2004 ж.)
* 15 мамыр 2005 ж. (16 мамыр 2005 ж. / 15 мамыр 2005 ж.)
* 5 мамыр 2006 ж. (4 маусым 2006 ж. / 3 маусым 2006 ж.)
* 24 мамыр 2007 ж. (24 мамыр 2007 ж. / 23 мамыр 2007 ж.)
* 12 мамыр 2008 ж. (12 мамыр 2008 ж. / 10 маусым 2008 ж.)
* 2 мамыр 2009 ж. (31 мамыр 2009 ж. / 30 мамыр 2009 ж.)
* 21 мамыр 2010 ж. (21 мамыр 2010 ж. / 20 мамыр 2010 ж.)
* 10 мамыр 2011 ж. (11 мамыр 2011 ж. / 8 маусым 2011 ж.)
* 28 сәуір 2012 ж. (29 мамыр 2012 ж. / 28 мамыр 2012 ж.)
* 17 мамыр 2013 ж. (18 мамыр 2013 ж. / 17 мамыр 2013 ж.)
* 6 мамыр 2014 ж. (6 маусым 2014 ж. / 5 маусым 2014 ж.)
* **[[25 мамыр]] [[2015]] ж.** (**[[26 мамыр]] [[2015]] ж.** / **[[25 мамыр]] [[2015]] ж.**)

Жапонияда *Будданың туған күні* жыл сауын 8 сәуір күні тойланады. Бейресми мейрам болып табылады және *Гүлдер фестивалі* — ханамацури (花祭) деп аталады.

Санат:Буддизм
Санат:Мейрамдар
Террор

**Террор** (лат.&#x20;*<span lang="la">terror</span>* — қорқыныш, қорқыныш) — физикалық зорлық-зомбылық немесе қирату арқылы көрінетін саяси қарсыластарын қорқыту. Террор — бұл әскерлердің жағдайын ескере отырып және белгілі бір жағдайларда шайқастың белгілі бір сәтінде өте қолайлы және тіпті қажет болуы мүмкін әскери әрекет.

"Террор" сөзінің синонимдері "қорқыту", "зәресін алу" деген сөздер .

## Террор түрлері
Террор түрлеріне жеке террор (мысалы, отбасыішілік), жария террор (мысалы террористік актілер) жатады.

**Жеке террор**

**Мемлекеттік террор** — саяси биліктің жаппай саяси қуғын-сүргін арқылы оппозиция өлшемдерін азайту үшін орталық биліктегі сақшы қарсыластарын  қорқыту жолы (мысалы, якобтік террор, Қызыл террор, Ақ террор, Үлкен террор, Сталиндік қуғын-сүргіндер, "Кондор" операциясы).

**Экономикалық террор** — саяси қарсыластарын ішінара немесе толық күнкөрістің негізгі қаражат көзінен айыру (мысалы, огораживание, жасанды аштық Ирландия, ликвидация кулачества как класса, эмбарго АҚШ-та дәрі-дәрмек жеткізу Кубаға) арқылы . зәресін алу немесе жою

## Сондай-ақ, қараңыз
* Террор дәуірі (Француз революциясы)
* Ақ террор (Ресей)
* Қызыл террор (Ресей)
* Үлкен террор
* Терроризм

## Сілтемелер
* Одесса М. П., Фельдман Д. М. Террор поэтикасы және жаңа әкімшілік шындық: қалыптасу тарихи очерктері . // М.: РГГУ, 1997, б. 8-63.
* Одесса М. П., Фельдман Д. М. Террор поэтикасы және жаңа әкімшілік шындық: очерктер тарихы (соңы)
* Николай Суворов. Маргиналдылық элита. Терроризм және анархизм  // Суворов Н. Н.  Элиталық және бұқаралық сана мәдениеттегі постмодернизм. — СПб., 2004, с. 220-231
* Р. Холмс (Roger W. Holmes). Терроризм, қаталдық және зорлық . // Метафизикалық зерттеу. 216 шығ. Этика: Метафизикалық зерттеулер зертханасының альманахы. СПб.: С.-Петерб. ун-ті баспасы, 2005, 349-369 беттер.

## Ескертпелер

Санат:Саясат
Витафон

thumb|right|200px|
**Витафон** - бұрынғы нұсқасынан әлдеқайда жетілдіріліп шығарылған емдік аппарат, бірқатар қауіпті ауру түрлеріне шипалы. 

Ұзақ уақыт сал боп жатқан аурулар ішінде дәл осы аппараттың көмегі арқасында құлан-таза айығып, қатарға қосылғандар көптеп саналады. Іш қату, еркектердің жыныс ауруларын емдейтін мүмкіндігі жоғары. Таяудан бері оның остеохондроз, түрліше жарақатты емдейтін қасиеті бары анықталды. Әсіресе, әйелдерде босанған соң пайда болатын сырқаттарға емдік әсері мол. Сондай-ақ, ұзақ жасауға көмектеседі.

## Дереккөздер

Санат:Кино тарихы
Санат:Кино және видео технологиялары
Санат:Дыбысжазу
Санат:Time Warner еншілес компаниялары
Ақши (Күршім ауданы)

**Ақши** — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Қалғұты ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Күршім ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 70 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Күршім ауданы елді мекендері
Жылытау

**Жылытау** — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Қалғұты ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 61 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 118 адам (63 ер адам және 55 әйел адам) болса, 2009 жылы 61 адамды (37 ер адам және 24 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Күршім ауданының таратылған елді мекендері
Діңгек (ауыл)

**Діңгек** — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Күршім ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылының солтүстік-батыс іргесінде орналасты.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 214 адам (99 ер адам және 115 әйел адам) болса, 2009 жылы 512 адамды (241 ер адам және 271 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Күршім ауданының таратылған елді мекендері
Мальковое

**Мальковое** — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Күршім ауылдық округі аумағындағы елді мекен.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан солтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде.
 

Санат:Күршім ауданының таратылған елді мекендері
Марта Уошингтон

**Марта Уошингтон** (туған тегі **Дэндридж**, , ; 2 маусым 1731, Нью-Кент – 22 мамыр 1802, Виргиния) – Америка Құрама Штаттарының бірінші президенті Джордж Уошингтонның әйелі, АҚШ-тың тұңғыш Бірінші ханымы.

## Өмірбаяны
солға|нобай|182x182 нүкте|Марта жас кезінде
Марта Уошингтон оның отбасының плантациясында 1731 жылы 2 маусымда дүнеге келді. Он сегіз жасында одан жиырма жасқа үлкен бай бойдақ Дэниел Парк Кастисқа тұрмысқа шығады. Кастистан Марта төрт баланы дүниеге әкеледі, алайда екеуі бала кезінде қаза табады. 1757 жылы күйеуінің қазасынан кейін Марта бай жас жесір болып қалады. 

1759 жылы 6 қаңтарда Марта британдық әскердің полковнигі Джордж Уошингтонға тұрмысқа шығады. Үйленген соң Джордж Уошингтон елдің сол аймақтың саясатымен келіспегендіктен сол жұмыстан шығады. Джорджтан Марта бала туған жоқ, бірақ олар Мартаның бірінші некеден қалған екі баласын тәрбиеледі. 
солға|нобай|216x216 нүкте|Марта Уошингтонның портреті
Джордж Уошингтон тәуелсіздік үшін соғыста америкалық жасақты басқарған кезде, Марта әрдайым жорықтарға онымен бірге аттанатын. Күйеуінің жаңа құрылған Америка Құрама Штаттарының президентінің сайлауына қатысуына қарсы болды. 1789 жылы 30 сәуірде күйеуінің ұлықтау рәсіміне де барған жоқ, бірақ келешекте Бірінші ханымның лауазымымен байланысты бүкіл мемлекеттік міндеттерді атқарды. Бірінші ханым лауазымы кейін пайда болды. 

## Естелік
нобай|155x155 нүкте|Марта Уошингтон бейнеленген пошта маркасы
Марта Уошингтонның көзі тірісінде оның құрметіне Джордж Уошингтонның бұйрығы бойынша АҚШ-тың әскери кемесі аталған болатын. 

1902 жылы Құрама Штаттарының поштасы Мартаның бейнесімен 8 центтік пошта маркасын шығарды. Осылайша Марта Уошингтон пошта маркасына бейнеленген бірінші америкалық болды. 1923 жылы 4 центтік марка, ал 1938 жылы 1,5 центтік марка шығарылды. 

Сондай-ақ Марта Уошингтонның бейнесі бірінші болып америкалық ақшаға орналастырған.

## Дереккөздер
Элизабет Монро

**Элизабет Кортрайт Монро** (; 30 маусым 1768 – 23 қыркүйек 1830) – Америка Құрама Штаттарының бесінші президенті Джеймс Монродың жұбайы және 1817-1825 жылдары аралығында АҚШ-тың Бірінші ханымы.

## Өмірбаяны
солға|нобай|156x156 нүкте|Элизабет Монро
### Жас кезі және неке
Элизабет 1768 жылы Нью-Йоркта дүниеге келеді. Әкесі Франк-үнді соғысы кезінде каперліктің арқасында байыған британдық әскерінің офицері Лоуренс Кортрайт, ал анасы Ханна Аспинуолл болған. Элизабет әлеуметтік көріктілікті және стильді жас кезінде иеленген. Сұлу көріктілігімен, қара шашымен және көгілдір көзімен ол алғаш рет Монродың көңілін 1785 жылы аулаған болатын. Сол кезде Монро Нью-Йоркта Континентальді конгрессте сөйлеген еді. Джеймс жиырма жеті жасында, ал Элизабет он жеті жасында бола тұра 1786 жылы 16 ақпанда Нью-Йоркта некелеседі. 

Лонг-Айлендтегі қысқа бал айынан кейін жас жұбайлар Нью-Йорқа Монродың әкесіне қайтады. 1794 жылы Джеймс АҚШ президенті Джордж Вашингтонның Франциядағы министрі болып сайланады. Парижде АҚШ министрінің әйелі ретніде лаңкестік кезінде Элизабет маркиз де Лафацеттің әйелін өлім жазасынан құтқарып алды. 

### Америка Құрама Штаттарының Бірінші ханымы
Элизабет Бірінші ханым атағын 1817 жылы 4 наурызда алды. Сол кезден бастап оның күйеуі Америка Құрама Штаттарының бесінші президенті болып тағайындалған. Кейін Джеймс екінші мерзімге қайта сайланғандықтан, Элизабет бұл рөлде 1825 жылдың 3 наурызына дейін қалды.  

### Балалары
Джеймс пен Элизабетте үш бала болған:
# **Элиза Кортрайт Монро-Хей** (1787—1835)
# **Джеймс Спенс Монро** (1799—1801)
# **Мария Эстер Монро-Гувернер** (1803—1850) 

### Өлім мен мұра
Элизабет Монро халықтың құрметін жаулап алса да, ол өзінің ізашары Долли Мэдисонмен салыстырғанда жеңілді. Себебі Долли вашингтон қоғамын сүйсіндіріп, болашақ Бірінші ханымдар ілесетін үлгі құрды. 

Науқас және көп ауырған Элизабет 1830 жылы 23 қыркүйекте 62 жасында Оак Хиллда қайтыс болады.

## Сілтемелер
* The First Ladies 

## Дереккөздер
Эбигейл Адамс

**Эбигейл Смит Адамс** ( ағыл. *Abigail Smith Adams*, 22 қараша 1744 – 28 қазаң 1818) – Америка Құрама Штаттарының президенті Джон Адамстың жұбайы, 1797 жылы 4 наурыз – 1801 жылы 4 наурыз аралығында   АҚШ-тың Бірінші ханымы.

## Өмірбаян
солға|нобай|Эбигейл Адамс
Эбигейл 1744 жылы Уэймутта, Массачусетс-Бэй провинциясында дүниеге келген. Құмар оқырман ол өте білімді қыз болды, поэзия, философия және саясатты жете түсінген. Эбигейл Джон Адамспен бұрыннан таныс болса да, байыпты қарым-қатынастары тек 1762 жылы басталды. 1764 жылдың қазаңыңда олар некелесті. Жұбайларда үш ұл мен екі қызы болды, ал олар бірге елу жылдай тұрды. 

Джон Адамстың ұзақ іс-сапарлары кезінде Эбигейл көптеген хаттар арқылы күйеуімен байланыста болды. 1784 жылы ол жұбайымен бірге Парижге көшеді, сол жерде Джон елші ретнінде тұрды. 

Джон Адамс Америка Құрама Штаттарының бірінші вице-президенті атанғанда, Эбигейл президенттің әйелі Марта Вашингтонмен достасып, оған ресми кештерді шетелде алған тәжірибеның арқасында ұйымдастыруға көп көмегін тигізді. Бұндай іс-шараларды ол оның күйеуі 1797 жылы АҚШ президенті сайланғаннан кейін де ұйымдастыруды жалғастырды. 1800 жылы ел астанасын Вашингтон қаласына көшіргеннен кейін Эбигейл Адамс Ақ үйдің бірінші бәйбәшесі атанды. 1801 жылы президенттік сайлаудағы жеңілістен кейін олар Массачусестқа қайтады. 

Эбигейл 1818 жылы 28 қазаңда іш сүзектен қайтыс болады. Оның 74 жылдығына тек екі апта қалған еді. Өзінің күйеуінің қасында көмілген. Бірнеше жылдан кейін оның ұлы – Джон Куинси Адамс Америка Құрама Штаттарының алтыншы президенті болды. 

## Әдебиет
* *Bober, Natalie S.* Abigail Adams: Witness to a revolution. — New York: Simon & Schuster Children's Publishing Division, 1995.

## Сыртқы сілтемелер
* Abigail Adams Home 
* Эбигейл Адамстың өмірбаяны
Эмили Донельсон

**Эмили Теннесси Донельсон** (; 1 маусым 1807 – 19 желтоқсан 1836) – Америка Құрама Штаттарының президенті Эндрю Джексонның немере жиені және 1829-1836 жылдары аралығында АҚШ-тың бейресми Бірінші ханымы.

## Балалық шақ және неке
Эмили Теннесси Донельсон әкесінің фермасында Донельсон, Теннесси штатында дүниеге келді. Оның әкесі, Джон Донельсон болашақ президенттің әйелі Рейчел Донельсон Джексонның ағасы болған. Сол кездегі көптеген қыздарға қарағанда Эмили формалды білім алды. Ол әйелдерге арналған Нашвиллдың академиясында оқып. Оның үлгерімі өте жақсы болды. 

1824 жылы 16 қыркүйекте он жеті жасар Эмили Эндрю Донельсонға тұрмысқа шығады. Донельсон Эмилидің бөлесі және тәтесі мен ағасы Эндрю мен Рейчел Джексонның келісімі бойынша оның қамқоршысы болды. 

## Ақ үй
Рейчел Джексон ажалының алдында Ақ үйге өзінің көмекшісі ретінде Эмилиді алуды ойлаған деген пікір бар. Джексон Эмилимен бұл жайлы «Эрмитаж» плантациясында Теннесиде ақылдасқаны туралы айтқан болатын. Алайда Рейчел Джексонның өлімі бұл жоспарды өзгертіп, Эндрю Джексон Эмилиге Ақ үйдің бәбішесінің рөлін ұсынды. 

Эмили Вашингтонға келгенде жиырма бір жасында болған еді. Оның күйеуі Эндрю президенттің жеке хатшысының қызметін атқарған. Бірінші айлары Рейчел Джексон үшін қаралы болды. Қаралы кез Эмили 1830 жылы 1 қаңтарда Жаңа жылға арналған кешті ұйымдастырғанда ғана бітті. 

## Қалған өмірі
1830 жылы президент пен Эмили Пегги Эйтон атты әйел үшін араздасып қалады. Эмили және Эндрю президентпен бірге демалысқа Эрмитажға аттанады.  Эмили президентке өте ызалы болғандықтан Эрмитажда қалудан бастартып, анасының үйінде тұрады. Вашингтонға Джексон Эндрюмен қайтады, ал Эмили сол жерде қалады. 
солға|нобай|201x201 нүкте|Сара Йорк Джексон
Джексон Вашингтонға оралған соң Эмилиге өзінің міндеттеріне кірісуді өтінді. Алайда Эмили міндеттерін Джексонның Пегги Итонды Ақ үйде қабылдаса орындамайтының айтты. Президент өз айтқанынан қайтпаған соң немере жиенімен бір жыл сөйлескен жоқ.

Пегги Эйтонның ісі Джексон Генри Итонды Испаниядағы АҚШ министрі ретінде Мадридке жіберген соң басылды. Келіспеушіліктің себебі жойылған соң Эмили Ақ үйге оралды. Ол 1831 жылы 5 қыркүйекте келді. 

1834 жылы 26 қарашада Сара Йорк Джексон, президенттің немере жиені Ақ үйге келіп, бәбіше рөлін атқаруды бастады. Екі әйелдің арасындағы келіспушілікті жою үшін Джексон Сараны Эрмитаждың бәбішесі ретінде таныстырды. Осыған қарамастан Эмили мен Сара жақсы тіл табысып кетті. Американдық тарихта алғаш рет екі әйел бірге Ақ үйді басқарды. 

Эмилидің денсаулығы 1836 жылы нашарлай бастады. Оған туберкулез деген диагноз қойылған болатын. 1836 жылы маусымда ол Эрмитаджың қасында орналасқан «Poplar Grove» плантациясын жаңарту үшін Ақ үйден кетеді. Оның денсаулығы нашарлай берген соң Эмили жиырма тоғыз жасында 1836 жылы 19 қыркүйекте қайтыс болады. 

## Сілтемелер
* Findagrave.com сайтында Эмили Донельсон
Иқамат

**Иқамат** — азаннан кейін тек парыз намазының алдында және жұма намазының 2-ракат парызының алдында айтылатын намазға шақыру. Иқамат созылмай, азанға қарағанда тезірек оқылады. Иқамат кезінде азандағыдай сөздер айтылады, тек "Хай-йа аьлал-фалаһ" сөзінен кейін 2 рет "Қоды кооматис-солаһ" деп айтылады.

1. Аллаһу әкбар (4-рет) деп айтылады. 2. Әшхаду әллә, илахә иллаллаһ (2-рет) айтылады. 3. Әшхаду әннә Мухаммадур Расулуллаһ (2-рет) 4. Хай-йа аьлас-сола-һ (2-рет) айтылады. 5. Хай-йа аьлал фалаһ (2-рет) 6. Қоды кооматис-солаһ (2-рет). Мағынасы: > деген. 7. Аллаһу әкбар (2-рет). 8. Лә илаһә иллаллаһ! (1-рет) айтылады.  
= Дереккөздер = 

Санат:Намаз
Марта Джефферсон Рендольф

**Марта Вашингтон Джефферсон Рендольф** (; 27 қыркүйек 1772 – 10 қазаң 1836) –  Америка Құрама Штаттарының үшінші президенті Томас Джефферсонның және оның әйелі Марта Уэйлс Скелтон Джефферсонның қызы.

## Өмірбаяны
солға|нобай|205x205 нүкте|Марта Джефферсон
Монтичелло, Шарлотсвиллдың маңында, Виргинияда дүниеге келді. Анасы мен Джордж Вашингтонның жұбайы Марта Вашингтонның құрметіне аталған. Оны «Петси» деп атайтын.

Ұзын бойымен, сымбаттылығымен, қырлы белгілерімен және жирен шашымен ол өзі адал болған әкесіне ұқсайтын. 12 мен 17 жас аралығында ол Парижде тұрды, ал оның әкесі Франциядағы АҚШ-тың министрі болып жұмыс істейді. Джефферсон оны «Эббей Роял де Пантемонт» айырықша құқықтық монастырь мектебіне протестант оқушылар діни сабақтардан босатылғаннан кейін ғана жібереді. Сонда да Петси католик дінін қабылдау туралы ықыласын білдіріп, әкесіне монах әйел болғысы келгені туралы айтқан кезде, Джефферсон оны мектептен алып кетеді.

1790 жылы Марта 1819 мен 1822 жылдары аралығында Виргиния губернаторы болған Томас Менн Рендольф-кішіге тұрмысқа шығады. Оларда он екі бала болады. 
# Энн Кэри Рендольф (1791—1826).
# Томас Джефферсон Рендольф (1792—1875).
# Эллен Уэйлс Рендольф (1794—1795).
# Эллен Уэйлс Рендольф (1796—1876). Қайтыс болған үлкен әпкесінің құрметіне аталған. Джозеф Кулиджке тұрмысқа шығады.(1798—1879)
# Корнелия Джефферсон Рендольф (1799—1871).
# Вирджиния Джефферсон Рендольф (1801—1882).
# Мэри Джефферсон Рендольф (1803—1876).
# Джеймс Мэдисон Рендольф (1806—1834). Ақ үйде туған бірінші бала. 
# Бенджамин Франклин Рендольф (1808—1871).
# Мериуэтер Льюис Рендольф (1810—1837). Оның жесірі Элизабет Мартин Эндрю Джексонның жиеніне Эндрю Джексон Донельсонға тұрмысқа шығады. 
# Септимия Энн Рендольф (1814—1887).
# Джордж Уит Рендольф (1818—1867).

Марта балаларды үйде тәрбилеп, отбасыға деген қамқорлығының кесірінен бірнеше рет 1802 жылы, әпкесімен бірге 1803 жылы және 1805-1806 жылдың қысыңда ғана Ақ үйде көрінді. Томас Джефферсон зейнетке шыққаннан кейін ол өмірінің үлкен бөлігін оған қамқорлық жасауға жұмсады. Томас қызың «жастық кезіндегі ардақты серік және қарттық кездің медбикесі» деп сипаттаған, ал ажалының алдында оның өмірінің соңғы азабы қызымен айырылысу екенін айтқан.

Марта 1836 жылы 10 қазаңда қайтыс болады.

## Америка Құрама Штаттарының Бірінші ханымы
Марта Америка Құрама Штаттарының Бірінші ханымы болып еспетлінеді, себебі оның әкесі тұл ер адам болған. Міндеттерің 1801 жылы 4 наурыздан бастап 1809 жылдың 4 наурызына дейін орындады. 

## Дереккөздер
Балықтыбұлақ

**Балықтыбұлақ** — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы, Төсқайың ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Марқакөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 112 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Марқакөл ауданы елді мекендері
Қарағайлыбұлақ

**Қарағайлыбұлақ** — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы, Төсқайың ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2014 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Марқакөл ауылынан солтүстікке қарай 52 км-дей жерде, Марқакөл көлінің солтүстік жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 76 адам (39 ер адам және 37 әйел адам) болса, 2009 жылы 35 адамды (18 ер адам және 17 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Марқакөл ауданының таратылған елді мекендері
Жоғарғы Еловка

**Жоғарғы Еловка** — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы, Төсқайың ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2007 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан солтүстік-шығысқа қарай, Марқакөл көлінің солтүстік жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындары 15 адам (8 ер адам және 7 әйел адам) болды.

## Дереккөздер

 

Санат:Марқакөл ауданының таратылған елді мекендері
Анжелика Ван Бюрен

**Анжелика Синглтон Ван Бюрен**, тумысында **Анжелика Сара Синглтон** (; 13 ақпан 1818 – 29 желтоқсан 1877) - Америка Құрама Штаттарының сегізінші президенті Мартин Ван Бюренның келіні. Президенттің ұлы, Абрахам Ван Бюренмен некеде болды. Бірінші ханымның қызметін Мартин Ван Бюреннің әйелі Ханна Ван Бюрен 1819 жылы  қайтыс болған соң атқарды. Ханнаның Бірінші ханым болғанын американдықтар әлі күнге шейін білмейді, ал Мартин Ван Бюрен жұбайының қазасынан кейін өмірінің соңына дейін бойдақ болып қалды.

## Өмірбаян
солға|нобай|232x232 нүкте|Анжелика Ван Бюрен
Анжелика Синглтон Веджфилд, Оңтүстік Каролинада дүниеге келді. Ол Ричард Синглтон мен оның әйелі Ребекка Тревис Колстың қызы болды. Зиялы қауымда өскен Анжелика Ақ үйге көп жаңа және таңдамалыны әкелді. Бұның арқасында Бірінші ханымның рөлі одан да қызығырақ және көтеріңкі болып есептелді. Анжелика Абрахам Ван Бюренге 1839 жылы 14 ақпанда Веджфилде тұрмысқа шығады. Мартин Ван Бюрен 1841 жылы президенттік сайлауда жеңілгеннен кейін Анжелика және оның күйеуі Мартинның үйінде тұрды. Олар бұрынғы президентті қолдап, оған қамқорлық жасады, себебі Мартин Ван Бюрен жалғыз тұрды және оның басқа туысқандары болмаған. Олар Линденуолд, Киндерхук қаласы, Нью-Йорк штатында тұрды. Қыста олар Оңтүстік Каролинадағы Анжелика Синглтонның үйінде тұратын. 1848 жылдан бастап Анжелика Нью-Йоркта өмір сүрді. 

Синглтон зиратында көмілген. 

## Сыртқы сілтемелер
* Анжелика Ван Бюрен
Сара Джексон

**Сара Йорк Джексон** (; 16 шілде 1803 – 23 тамыз 1887) – Америка Құрама Штаттарының президенті Эндрю Джексонның немере жиені. 1834 жыл 26 қарашадан бастап 1837 жыл 4 наурызға дейін АҚШ-тың Бірінші ханымы және Ақ үйдің қожайыны болды.

## Өмірбаян
солға|нобай|165x165 нүкте|Эмили Донельсон
Сара 1803 жылы 16 шілдеде Филадельфия, Пенсильванияда бай отбасыда дүниеге келген. Оның әкесі Питер Йорк, алыс сапарлардың капитаны және жақсы саудагер 1815 жылы қаза табады. Оның анасы Мэри ХАйнс Йорк Жаңа Орлеанға саяхаты кезінде қайтыс болады. Сара және оның екі әпкесі жетім болып қалады. Екі тәтесі оларды тәрбиелеген. 

Сара 1831 жылы 24 қарашада Эндрю Джексон-үлкеннің асыранды баласы Эндрю Джексон-кішіге Филадельфияда тұрмысқа шығады. Ақ үйде өткен ұзақ бал айынан кейін жас жұбайлар Теннессидегі Джексондардың плантациясы Эрмитажға көшеді. Олар сол жерде 1834 жылы үйді жойған өртке дейін тұрды. Жұбайлар және олардың кішкентай екі қызы Вашингтонға, президент Джексонмен Ақ үйде тұруға кетеді. Кейін ол он бес жыл бойы сурет салумен айналысады. 

Сара Ақ үйге 1834 жылы 26 қарашада келеді. Ол тез арада преззиденттің немере жиені Эмили Донельсонмен бірге Ақ үйдің қожайынның міндеттерін орындауға кіріседі. Эмили Донельсон сол кезде бейресми Бірінші ханым болған еді. Президент Сараны Эрмитаждың қожайыны деп атаған себебі екі әйел арасында келіспеушілік туындамас үшін еді. Бұл жайт ыңғайсыз болса да, Эмили мен Сара тез тіл табысып кетеді.  Американдық тарихта алғаш рет екі әйел бірге Ақ үйді басқарды. 1836 жылы Эмили туберкулезден қайтыс болғаннан кейін Сара Ақ үйдің міндеттерін толықтай өзіне алады. 

Ол Ақ үйде 1837 жылы президенттің басқару уақыты біткенге дейін қалды. Сол уақыт аралығында ол бірнеше рет ұзақ саяхат жасап, Эрмитаджы жаңартады. Ол Эрмитажда ағасымен және күйеуімен 1845 жылы бұрынғы президенттің қазасына дейін тұрады. Жұп Эрмитажда тұрып, Азамат соғысының алдында Миссисипиге көшіп кетеді. Теннеси штаты кейінрек плантацияны Эндрю Джексонға жәдігер ретінде қалдырып, Сараға өмірінің соңына дейін сол жерде тұруға рұқсат береді.
Присцилла Тайлер

**Элизабет Присцилла Купер Тайлер** (; 14 маусым 1816 – 29 желтоқсан 1889) – Америка Құрама Штаттарының президенті Джон Тайлердің келіні және 1842-1844 жылдары аралығында Летиция Тайлердің қазасынан кейін АҚШ-тың Бірінші ханымы.

## Өмірбаян
Присцилла Купер Нью-Йоркта актер Томас Купер және ақсүйек Мэри Фэрли Купердің отбасында дүниеге келді. Он жеті жасынан бастап Присцилла актриса болып жұмыс істеді. Куперлер әулеті Бродвейдегі үлкен үйде тұрды. Олар 1837 жылы экономикалық дағдарыстың кесірінен банкротталды. 

Ричмонда «Отелло» қойылымында Дездемонаны сомдаған кезде Присцилла, бай плантациясының иесі және бұрынғы АҚШ сенаторы Джон Тайлердің үлкен ұлы Роберт Тайлерді кездестіреді. Әлеуметтік айырмашылыққа қарамастан жұп Бристоль, Пенсильванияда 1839 жылы 12 қыркүйекте үйленеді. Джон және Летиция Тайлер ұлының жаңа әйелін жылы қарсы алады. 

1840 жылы сайлаудан кейін Джон Тайлер вице-президент атанды. Қызметіне бір ай бұрын ғана кіріскен Уильям Генри Гаррисонның кенет өлімінен кейін Тайлер президенттік лауазымға ие болды. 

## Бірінші ханым
Джон Тайлер президент атанған кезде оның әйелі летиция науқас болған. Ол Присцилладан Ақ үйдің қожасының міндеттерін атқаруға көмек сұрады. 1842 жылы 10 қыркүйекте әйелінің қазасынан кейін президент Присцилла Тайлерге Бірінші ханым болуды ұсынды. Көбісі оны жағымды, ақылды және тапқыр деп сипаттады. 

1844 жылы күйеуінің Филадельфияға көшердің алдында Ақ үйдің міндеттерін президенттің жаңа әйелі Джулия Гардинер Тайлерге қалдырады. 

## Қалған өмірі
Тайлерлер Филадельфияда 16 жыл тұрды. Роберт заңды практикамен айналысып, демократиялық практикада белсенд қатысты. 1861 жылы Азамат соғысы басталған кезде жұбайлар Конфедерация көзқарасын ұстанатының жариялады. Олар Ричмондқа көшеді. Сол жерде Роберт регистрдың лауазымын Конфедерацияның қаржы мекемесінде алады. 

1877 жылы күйеуі қаза тапқан соң Присцилла Монтгомериде тұруды жалғастырды. Оның жеке құжаттары оның өлімінен кейін Грегг Сумның кітапханасына және Вильгем мен Марияның колледжіне берілген болатын. 

## Сыртқы сілтемелер
* Letitia Tyler Biography :: National First Ladies' Library 
* Priscilla Cooper Tyler: Facts, Discussion Forum, and Encyclopedia Article
Қайнар (Күршім ауданы)

**Қайнар** (1992 жылға дейін – *Сергеевка*) — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Құйған ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Күршім ауылынан солтүстікке қарай 38 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Күршім ауданы елді мекендері
Қарабұлақ (Күршім ауданы)

**Қарабұлақ** (1992 жылға дейін — *Высокогорка*) — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Құйған ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан солтүстікке қарай 48 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 196 адам (102 ер адам және 94 әйел адам) болса, 2009 жылы 131 адамды (69 ер адам және 62 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Күршім ауданының таратылған елді мекендері
Құйған ауылдық округі (Күршім ауданы)

**Құйған ауылдық округі** – Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қайнар, Қайыңды, Құйған  ауылдары кіреді. Орталығы – Құйған ауылы. Округ құрамында болған *[[Шердіаяқ]]* ауылы 2017 жылы, ''Қарабұлақ'' ауылы 2019 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Күршім ауданы ауылдық округтері
Құйған ауылдық округі (Тарбағатай ауданы)

**Құйған ауылдық округі** – Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жалаңаш, Жамбыл, Құйған ауылдары кіреді. Орталығы – Құйған ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Тарбағатай ауданы ауылдық округтері
Летиция Кристиан Тайлер

**Летиция Кристиан Тайлер** (; 12 қараша 1790 – 10 қыркүйек 1842) – Америка Құрама Штаттарының президенті Джон Тайлердің бірінші әйелі және 1841 жылдан бастап өмірінің соңына дейін АҚШ-тың Бірінші ханымы.

## Өмірбаян
солға|нобай|129x129 нүкте|Летиция Тайлер
Летиция Виргинияда ранчода өсті. Ол ешқандай ресми білім алмаса да, плантацияны басқаруды және балаларды тәрбиелеуді тез үйренді. 1808 жылы ол Джон Тайлерді кездестірді. Олар 1813 жылы 29 наурызда Сидар-Гровта үйленді. Летиция мен Джонда жеті бала туылды. Екеуі жиырма жеті жасында, ал біреуі отыз үш жасында қайтыс болады. Ұлдары Джон Вашингтонда саяси мансаб құрды.

Ол әрдайым үйде балалармен отыратын, тек бір рет қыста Вашингтонда болды.

1839 жылы ол инсульт алып, тек мүгедектер арбашасында ғана жүре алатын. Инсульттан кейін ол Бірінші ханымның міндеттерін атқара алмаған соң, ұлы Роберттің әйелі Присцилла Тайлер Бірінші ханымның міндетін жиырма төрт жасында атқарды. 

## Балалары
солға|нобай|197x197 нүкте
Жұбайларда төрт қыз және үш ұл болды. 
* Мэри Тайлер-Джонс (1815—1848)
* Джон Тайлер, III (1819—1896)
* Роберт Тайлер (1816—1877)
* Летиция Тайлер-Семпл (1821—1907)
* Элизабет Тайлер-Уоллер (1823—1850)
* Алиса Тайлер-Денисон (1827—1854)
* Тазуэлл Тайлер (1830—1874)

## Қалған өмірі
Летиция 1842 жылы 10 қыркүйекте кешке отбасысының қасында қайтыс болды. Өзі туған ранчода көмілген. Летиция Тайлердің құрметіне Мэн аралында оның бейнесімен маркалар шығарылған болатын.

## Сыртқы сілтемелер
* Findagrave.com сайтында Летиция Тайлер
Анна Гаррисон

**Анна Татхилл Симмс Гаррисон (Харрисон)** (; 25 шілде 1775 – 22 ақпан 1864) – Америка Құрама Штаттарының президенті Уильям Генри Гаррисонның әйелі, президент Бенджамин Гаррисонның әжесі. 1841 жылы күйеуінің бір айлық басқаруының кезінде АҚШ-тың  Бірінші ханымы.

солға|нобай|155x155 нүкте|Анна Гаррисон
Анна 1775 жылы 25 шілдеде Морристоун, Нью-Джерсиде дүниеге келді. Оның ата-анасы Клеве Симмс және Анна Татхилл Симмс болды. Анасы 1776 жылы қайтыс болады. Оның атасы мен әжесі Лонг-Айлендте соғыс кезінде оған қамқор болды. 

Анна Лонг-Айлендте өсіп, сол кездегі әйел үшін кең білім алады. Он үш жасында Анна әкесі мен өгей шешесімен Огайо штатының шөл даласына көшеді. Олар Норт-Бенд, Огайо штатында тұрды. 1795 жылдың сәуірінде кейбір туыстармен кездескен кезде Анна Татхилл Симмс Уильям Генри Гаррисонмен танысады. Гаррисон сол кезде әскер лейтенанты қалада әскери істермен болатын. Гаррион көрші Форт-Вашингтонда тұрған. Аннаның әкесінің бастапқы қарсы болуына қарамастан, жастар кездесе бастап, 1795 жылы 22 қарашада үйленеді. 

Олардың он баласы болады:
# Элизабет Бассет Гаррисон (29 қыркүйек 1796 - 27 қыркүйек 1846)
# Джон Клеве Симмс Гаррисон (28 қазаң 1798 - 30 қазаң 1830)
# Люси Синглтон Гаррисон (5 қыркүйек 1800 - 7 сәуір 1826)
# Уильям Генри Гаррисон-кіші (3 қыркүйек 1802 - 6 қыркүйек 1838); Джейн Ирвин Гаррисонға үйленген.
# Джон Скотт Гаррисон (4 қазаң 1804 - 25 мамыр 1878)
# Бенджамин Гаррисон (5 мамыр 1806 - 9 маусым 1840)
# Мэри Симмс Гаррисон (28 қаңтар  1809 - 16 қараша 1842)
# Картер Бассет Гаррисон (26 қазаң 1811 - 12 тамыз 1839)
# Анна Татхилл Гаррисон (28 қазаң 1813 - 5 шілде 1845)
# Джеймс Финдли Гаррисон (15 мамыр  1814 - 6 сәуір 1817) (бала кезінде қайтыс болды).

## Бірінші ханым
1841 жылы оның күйеуі Уильям Гаррисон президент болып сайланған кезде, Анна Норт-Бендтегі үйінде аурудың кесірінен қамалып отырды және Вашингтонға жұбайымен бірге бара алмады. Президент Гаррисонды ұлының жесірі Джейн Ирвин Гаррисон сүйемелдеді. Анна жазылып болғанша Джейн Бірінші ханымның міндеттерін атқару тиіс болған. Алайда 4 сәуірде сайлаудан кейін бір ай өткен кезде президент Гаррисон қайтыс болады. Ал Анна Ақ үйге бір де бір рет келген жоқ. 

## Қалған өмірі
Күйеуінің қазасынан кейін Анна Норт-Бенде ұлы Джон Скотт Гаррисонмен бірге тұрды. 1841 жылы маусымда президент Джон Тайлер президенттің жесіріне зейнетақы беру туралы заң қабылдайды. Зейнетақы $ 25.000 сомасын құрады. 

Анна Гаррисон 1864 жылы 25 ақпанда 88 жасында қайтыс болды.
Қарашілік (Шығыс Қазақстан облысы)

**Қарашілік** — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы, Марқакөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Марқакөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 30 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Марқакөл ауданы елді мекендері
Мойылды (Марқакөл ауданы)

**Мойылды** — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы, Марқакөл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 162 км-дей жерде. 

## Халқы
Тұрғыны 101 адам (2009).

## Дереккөздер
 

Санат:Марқакөл ауданының таратылған елді мекендері
Джулия Тайлер

**Джулия Гардинер Тайлер** (; 4 мамыр немесе 29 шілде 1820 – 10 шілде 1889) – Америка Құрама Штаттарының президенті Джон Тайлердің екінші әйелі және 1844 жыл 26 маусымнан бастап 1845 жыл 4 наурызға дейін АҚШ-тың Бірінші ханымы.

## Өмірбаян
Гардинер, Лонг-Айлендтің шығыс жағында, Нью-Йорк штатында 1820 жылы дүниеге келді. Ол Дэвид Гардинер, жер иесі және Нью-Йорк штатының сенаторы (1824-1828) және Джулиана Маклаклан-Гардинердің қызы болды. Кішкентай кезден бастап Джулияны зиялы қауымдағы өмірге дайындады. Ол он бес жасында кештерге қатыса бастады. Сүйкімді, әдемі қара шашты он тоғыз жасар бойжеткен универмагтың жарңамасында түсіп, бүкіл қауымды таңдандырады. Отбасымен бірге Еуропаға саяхаты оған зиялы қауым туралы жаңа түсінік әкелді. 

## Неке
1842 жылы Ақ үйдегі кеште Джулияны президент Джон Тайлермен таныстырады. 1843 жылы Бірінші ханым Летиция Тайлердің қазасынан кейін бірнеше ай өткен кезде олар жиі кездесіп тұратын. 

Джулия, оның әпкесі Маргарет және әкесі «Принстон» жаңа фрегатта экскурсияға қатысқан. Дэвид Гардинер басқа адам тобымен үлкен теңіз зеңбірегінің жарылысынан қайтыс болады. Тайлер Джулияны қайғысынан жұбатып, оған ұсыныс жасайды. Джулияның әкесінің қазасының кеірінен жұп жасырын үйленбек болады. 1844 жылы 26 маусымда Нью-Йорктағы шіркеуде некелеседі. Оларды төртінші епископ Бенджамин Тредуэлл Ондердонк үйлендірді. Сол кезде Джон Тайлерге 54 жас, ал Джулияға 24 жас болған еді. 

Қалыңдықтың құрбысы оның әпкесі Маргарет болды, ал шафер ағасы Александр болды. Тайлердің отбасынан тек оның ұлы ІІІ Джон Тайлер келді. Ұлдар әкесінің жаңа некесін қуанышпен қарсы алса, қыздары таң қалды. Бұл жаңалықты американдықтар білгеннен кейін, олар жұпқа қызығушылықпен қарады. Алайда олар жұбайлардың жас аралығы қымсытты. Тайлердің үлкен қызы Мэри оны бес жасқа кіші жаңа өгей шешені әзер қабылдады. Ал басқа қызы Летиция жаңа миссис Тайлермен ешқашан татуласқан жоқ. 

## Балалары
# **Дэвид Гардинер Тайлер** (1846—1927) 
# **Джон Александр Тайлер** (1848—1883) 
# **Джулия Гардинер Тайлер-Спенсер** (1849—1871) 
# **Лаклан Гардинер Тайлер** (1851—1902) 
# **Лион Гардинер Тайлер** (1853—1935) 
# **Роберт Фитцуолтер Тайлер** (1856—1927) 
# **Перл Тайлер-Эллис** (1860—1947) 

## АҚШ-тың Бірінші ханымы
Филадельфияда өткен бал айынан кейін, жас жұбайлар Вашингтонға орадады. Джулияға Бірінші ханымның міндеттері өте ұнады. 

## Өмірдің соңғы жылдары
солға|нобай|Шервуд орманының маңындағы үй
Президенттік басқарудың мерзімі аяқталған кезде, тайлер Шервуд орманының маңындағы үйде Азамат соғысына дейін тұрды. 

1862 жылы күйеуінің қазасынан кейін, Джулия солтүстікке, Статен-Айлендке көшеді. Сол жерде ол инсульт алып, 1889 жылы 10 маусымда 69 жасында қайтыс болады. Күйеуінің қасында көмілген. 

## Сілтемелер
* The Tyler Courtship and Wedding 
* *Original text based on [http://www.whitehouse.gov/history/firstladies/jt10.html White House biography] *
Серена Уильямс

**Серена Джамека Уильямс** (, род. 26 қыркүйек 1981, Сагино, Мичиган штаты) — американдық кәсіби теннисші, Винус Уильямстың сіңлісі.

Санат:1981 жылы туғандар
Санат:АҚШ спортшылары
Каслрей

солға|нобай|Жергілікті саябақта
**Каслрей** (Каслра; ағылш.&nbsp;*<span lang="en">Castlerea</span>* [`kæsl.ri:/-rei]; ирл. An Caisleán Riabhach) — Ирландиядағы (санақты) елді мекен, Роскоммон (Коннахт шет аймағы) графтығында орналасқан.

Жергілікті теміржол бекеті 1860 жылдың  15 қараша күні ашылған.

Каслрейдің бауырлас қаласы — Ньюарк.

## Демографиясы
Халқы — 1873 адам (2006 жылғы санақ бойынша). 2002 жылы халық саны 1788 адамды құраған болатын.

2006 жылғы санақтың мәліметтері:

Төменде келтірілген кестелердегі жауаптардың қосындысы («қосынды» бағаны, ережеге сәйкес елдімекеннің жалпы халық санынан аз («2006» бағаны).

1 — тілге қатысты сұраққа жауап бергендердің жалпы халық санынан үлесі.

## Дереккөздер



Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Марқакөл ауылдық округі

**Марқакөл ауылдық округі** – Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданындағы әкімшілік бірлік. 2016 жылға дейін *Теректі ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақжайлау, Былғары-Табыты, Қайнарлы,  Қараой, Қарашілік, Марқакөл ауылдары кіреді. Орталығы – Марқакөл ауылы. Округ құрамында болған *[[Ашалы]]* ауылы 2007 жылы, *[[Матабай]]*, ''Мойылды'' ауылдары 2017 жылы, ''Тентек'' ауылы 2019 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Марқакөл ауданы ауылдық округтері
Теректі ауылдық округі (Абай облысы)

**Теректі ауылдық округі** – Абай облысы Көкпекті ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Теректі ауылы. Округ құрамында болған ''Сарышығанақ'' ауылы 2009 жылы, ''Каменка'', ''Қызылжұлдыз'', ''Өрнек'' ауылдары 2017 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Көкпекті ауданы ауылдық округтері
Қыстау-Күршім

**Қыстау-Күршім** — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Маралды ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Күршім ауылынан шығысқа қарай 67 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Күршім ауданы елді мекендері
Шеңгелді (көне қала)

**Шеңгелді** – көне қала орны. 

## Орналасқан жері
Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ынталы ауылынан шығысқа қарай 12 км қашықтықта орналасқан.

## Сипаты
1989 жылы ҚазМУ (қазіргі Қазақ ұлттық университеті) археологиялық экспедициясы (жетекшісі М. Елеуов) тауып, алғашқы зерттеу жұмыстарын жүргізген. Қазіргі орны солтүстіктен шығысқа қарай 85 м-ге созылып жатқан, биіктігі 2,3 м болатын төбе болып келеді. Теріліп алынған материалдар: құм (хум), құмыра, табақша, т.б. сынықтары. Олардың дені сырланбаған ыдыстар. Қазба жұмыстары барысында табылған қыш ыдыстар оның X-XII ғасырда өмір сүргенін көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Жамбыл облысы
Санат:Қазақстан көне қалалары
Сарытау (Шығыс Қазақстан облысы)

**Сарытау** (1992 жылға дейін — *Платово*) — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Маралды ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2007 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 146 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 94 адам (52 ер адам және 42 әйел адам) болды.

## Дереккөздер

 

Санат:Күршім ауданының таратылған елді мекендері
Тақыр (Шығыс Қазақстан облысы)

**Тақыр** — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы, Қалжыр ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Марқакөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 72 км-дей жерде.

## Халқы

## Галерея

Сурет:Село Такыр, вид с высоты.webm|Тақыр ауылы, биіктіктен түсірілген бейне


## Дереккөздер

 

Санат:Марқакөл ауданы елді мекендері
Тасқайың

**Тасқайың** (1992 жылға дейін — *Будённовка*) — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Абай  ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан шығысқа қарай 53 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 143 адам (2009).

## Дереккөздер

 

Санат:Күршім ауданының таратылған елді мекендері
Көкжота (ауыл)

**Көкжота** — Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы, Бастаушы ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Самар ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 20 км жерде.

## Халқы

## Дереккөздер
 
 

Санат:Самар ауданы елді мекендері
Ажа (ауыл)

**Ажа** — Абай облысының Көкпекті ауданы, Көкпекті ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Көкпекті ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 16 км-дей жерде.

## Дереккөздер
 
 

Санат:Көкпекті ауданы елді мекендері
Тентек (Абай облысы)

**Тентек** — Абай облысы Көкпекті ауданы, Үлкен Бөкен ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2009 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Көкпекті ауылынан шығысқа қарай 44 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 11 адам (2009). 
 

Санат:Көкпекті ауданының таратылған елді мекендері
2016 Жазғы Олимпиада ойындарындағы ауыр атлетика

Ауыр атлетика Жазғы Олимпиада ойындарында 6 — 16 тамыз аралығында өтеді. 15 комплект медальдары ойналады — 8 еркектерде және 7 әйелдерде. Әр салмақ категориясында әр елден бір спортшыдан ғана қатыса алады.

## Медальдар

### Медальдар санағы

### Жүлдегерлер

#### Еркектер

#### Әйелдер

Санат:2016 Жазғы Олимпиада ойындарындағы ауыр атлетика
Санат:Жазғы Олимпиада ойындарындағы ауыр атлетика
Apple A10 Fusion

**Apple А10 Fusion **(*Фьюжн*) - бұл 64-биттік чип жүйесі (SoC), Apple компаниясы әзірлеген. Ол алғаш рет 2016 жылы 7 қыркүйекте ұсынылған iPhone 7 мен 7 Plus смартфондарында пайда болды. А10, Apple алғаш рет шығарған төртядролы SoC, ол 2 жоғары өнімді ядролардан тұратын талапқа сай ойындар сияқты міндеттерді атқару арналған, 2 жоғары энергиялық тиімді ядросы қалыпты міндеттерге bigLittle технологиясына ұқсас конфигурацияланған.Технология Apple компаниясының мәлімдеуінше процессор ізашары, Apple А9-бен салыстырғанда 40%-ға өнімді және графикалық өнімділігі 50%-ға артық.

## Apple А10 мына өнімдерге салынған
* iPhone 7 және 7-плюс

## Сондай-ақ
* Apple мобильді қосымшалар процессорлары, Apple компаниясы әзірлеген тұтынулық электрондық құрылғылар үшін ARM негізіндегі мобильді процессорлар диапазоны.

## Сілтемелер

Санат:Apple Inc. жабдықтары
IOS 10

**iOS 10** Apple iOS операциялық жүйесінің Apple компаниясы әзірлеген оныншы шығарылымы, iOS 9 ізбасары. *Worldwide Developers Conference* (WWDC) 2016 жылғы 13 маусымда жарияланды және ресми түрде 13 қыркүйекте 2016 жылы шығарылды.

## Шығару

## Нұсқасы

## Сілтемелер


Санат:Apple
Шұжықтар сауық кеші

**«Шұжықтар сауық кеші»** () — американдық 3D компьютерлі-анимациялық шытырманды-комедиялық, режиссерлер Грег Тирнан мен Конрад Вернондар фильмі. Мультфильм Дисней мен Pixar анимациялық фильмдеріне пародия ретінде түсірілген.

## Суреттеме
Фильм өмірлеріне қауіп төнгенін сезген шұжықтар туралы, олар өмірлерін сақтап қалу мақсатында супермаркеттен қашу жолын іздезтіре бастайды.
## Рөлді дыбыстағандар
* Кристен Уиг — *Бренда <small>(хот-дог бөлкесі)</small>*
* Сет Роген — *Фрэнк <small>(шұжық)</small>*
* Джона Хилл — *Карл <small>(шұжық)</small>*
* Билл Хейдер — *гуакамоле / өткір ішімдік*
* Майкл Сера — *Барри <small>(шұжық)</small>*
* Джеймс Франко — * тост бөлшегі*
* Дэнни Макбрайд — *қыша*
* Крэйг Робинсон — *Гритц мырза*
* Пол Радд — *Ники да Винчи <small>(томат)</small>*
## Өндіріс
Фильмнің басталуы туралы ресми ақпарат 24 қыркүйек 2013 жылы шықты.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 
* 

Санат:2016 жылғы мультфильмдер
Қара қаңлы

**Қара қаңлы** -- қаңлы тайпасының бір бөлігі. 

Сырдарияның Қара қаңлысы алты ата: Тоғызбай, Онбай, Тоған бай, Бақа, Бадырақ, Қара; 

Жетісудағылар да алты ата: Ерезен, Қоспан, Еңке, Танта, Оразымбет, Бақа.

# ЕРЕЗЕН (Матах, Райытбек, Үркінбай, Томаш, Құтты)
# ЕҢКЕ (Қармен, Түмен, Шоңай, Есберді, Батыр)
# ТАНТА (Құлжан, Шомақ, Олжабай, Қосаболат, Қайырлия, Тұра, Таз, Былғары, Сертек)
# ҚАРАМАНАС (Тәпи, Қуаныш, Қошай, Қозымбет,)
# ҚАСПАН (Садақ, Дәулетай, Бәйдек)
# ТОҒЫЗБАЙ (Бағытай, Дүнкелді, Теке, Бердібай, Қатшы)
# ОНБАЙ (Қонаққожа – Тоғанай, Мәмбет (қызыл қаңлы), Бақа (Теңіз).
# Қозы - Жасмырза (Алпыс, Құмырсқа, Бадырақ).
# Бұзаушы, Тартулы, Жылқышы)
## Сыртқы сілтемелер
* https://vk.com/topic-7977109_30934789

Санат:Қазақ рулары
Қырғыз руы

**Қырғыз руы** - қазақ халқының құрамындағы шығу тегі жағын біркелкі емес бір қатар рулар. Орта  және Кіші жүздің  жерінде мекендейді. 
 
Бай қырғыз, Жаңа қырғыз, Құсшы қырғыз, Сары қырғыз, Жүнді қырғыз және тб.

Ш. Уәлиханов Абылай ханның тұтқын қырғыздарды Атығайдың арасына қоныстандырған соң олар Атығайға Байқырғыз, Жаңақырғыз, Сару, Құсшы қырғыз атасы болып сіңісіп кеткенін жазады.

Қарағанды облысының Қарқаралы ауданының Темірші тауының бөктерінде және Ақтоғай ауданының Қызыларай, Ақсораң аймағында қалың Қаракесектің ішінде, өздерін қырғыз атайтын жұрт мекен етеді. Әлкей Марғұлан, «Ежелгі жыр-аңыздар» атты кітабында бұл қырғыздың Абылай заманындағы қырғыздар емес, қазаққа сіңген ескі қырғыздар екенін дәлелдеп жазады. «Манас батыр» жырын талдап жазған Әлкей Марғұлан, Манас Арқаға келгенде, Бегазы тауының бөктерін жайлағанын дәлелдейді. Әрі аңыз бойынша Бегазы тауының басында Манас батырдың Аққұла тұлпарының тас ақыры болған екен. Оған қоса ғалым, Ақтоғай өңірінде мекен ететін Манас, Танас руларының осы Манас батырға қатысы бар деген деректі де келтіре кетеді. Ақтоғай ауданының Жидебай селолық округіндегі ескі тарихи орындардың бірі – Көрпетай тауының бөктеріндегі, «Отыз жеті батыр» қорымы. Кейінгі ғылыми әдебиеттерде «Отыз жеті батыр» деп жазылғанымен, дұрысы – «Отыз жеті шора». Әлкей Марғұлан жазатын қазақтың ескі аңызында Манастың Арқаға қырық шорамен келгені баяндалады. Манастың соңына ерген қырықтың үшеуі тірі қалған дейді аңыз тағы да. Көрпетай етегіндегі 37 батырдың қорымы Манастың серіктері емес пе екен? Ал өздерін Қырғыз руынанбыз деп жүрген жұрт, сол тірі қалған үш шораның ұрпағы емес пе?

Қырғыз руының келесі бір шоғыры Ақмола, Көкшетау аймағында қоныстанған. Бұл қырғыздар мен Қарқаралы, Ақтоғай Қырғыздарының арасында туыстақ байланыс жоқ. ХVІІІ-ХІХ ғасырларда екі елдің арасында қақтығыстар орын алады. Аблай бастаған қазақ қолы, қырғыздарды кері шегіндіріп тастап, қолға түскен тұтқындарды құл есебінде қазақ даласына алып келіп, Ақмола өңіріне қоныстандырған екен. Өздерін қырғыз санайтын рулар солардан тараса керек.

Кенесары ханды өлтірген Қырғыз манаптары Қазақтардың кек қуалауынан қорқып,қазақ сұлтандарына құн төлейді. Сол құн арасында жүз ақсүйек жігіттерді құлдыққа қосып берген екен. Бұлар да Көкшетау, Ақмола өңіріне қоныстандырылып, қазаққа сіңіп кеткен.
## Тұлғалар
; Қаракесек қырғыздары (Қарағанды облысы):
# Серік Ақсұңқарұлы
# Арман Қаниев
# Шара Баймолдақызы Жиенқұлова (Құсшы)
# Серғазы Ахметұлы Жиенқұлов (Құсшы)
# Мейрам Ахмедиянұлы Смағұлов
; Атығай-Қарауыл қырғыздары (Көкшетау облысы):
# Шөже Қаржаубайұлы
; Әлімұлы қырғыздары (Ақтөбе облысы):
# Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* http://blogtime.kz/tarih/kyrgyz-ruy-zhayynda-ne-bilemiz.html 
* http://anatili.kazgazeta.kz/?p=12996

Санат:Қазақ рулары
Тассай (Абай облысы)

**Тассай** — Абай облысы Көкпекті ауданындағы ауыл, Тассай ауылдық округі орталығы. 1989 жылға дейін "Большевик" деп аталды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Көкпекті ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 58 км-дей жерде.

## Дереккөздер
 
 

Санат:Көкпекті ауданы елді мекендері