Парагвай Республикасы

**Парагвай Республикасы** – Оңтүстік Американың орталық бөлігінде орналасқан мемлекет. 
* Жер аумағы **406,8 мың км²**.
* Халқы **5,7 млн. (2001)**.
* Тұрғындарының басым бөлігі метистер (95%), сонымен бірге испандар, итальяндар, португалдар тұрады.
* Ресми тілі – испан тілі.
* Халқының көпшілігі (90%) христиан дінінің католик тармағын ұстанады.
* Астанасы – Асунсьон қаласы.
* Мемлекет пен үкімет басшысы – Президент.
* Жоғарғы заң шығарушы органы – **екі палаталы парламент** (сенат, депутаттар палатасы).
* Әкімшілік жағынан **19 департаментке** және **астаналық округқа** бөлінеді.
* Ақша бірлігі – гуарани.
## Жері
Парагвай жері жазықты, ойпатты. Оңтүстік-шығысы – Бразилия таулы үстірті (биіктігі 300 – 700 м), солтүстік-батысы – Гран-Чако (500 м) жазығы. Шығыс бөлігіндегі қызыл топырақты өңірді аралас орман (мәңгі жасыл), батысын бағалы ағаштар (кебрачо, гуаякан, альгарробо, чаньяр) аралас тропиктік орман алып жатыр.
## Климаты
Климаты тропиктік. Шілдедегі орташа температура **17 – 19ӘС**, қаңтарда **27 – 29ӘС**. Жауын-шашынның жылдық мөлшемі **700 – 2000 мм**. 
## Гидрографиясы
Ірі өзендері – Парана және Парагвай.

## Тарихы
thumb|Парагвай Республикасының 19 департаменті
Ежелгі заманнан бері **Парагвай** жерін көптеген үндіс тайпалары мекендеген. Бұлар 16 ғасырға дейін алғашқы қауымдық құрылыстың әр түрлі сатыларында өмір сүрді. 
* 1526 жылдан бастап ел аумағына еуропалық саяхатшылар келе бастады.
* 1535 ж. Парагвай испан отары болып жарияланып, Перу вице-корольдігі құрамына енді.
* 17 ғасырда Парагвай жеке генерал-губернаторлық болып бөлініп шықты. Ал елдің оңтүстік-шығысын иезуиттер отарлап, мұнда өз мемлекетін құрды (17 ғ-дың басы).
* 1768 ж. испан өкіметі иезуиттерді Парагвайдан қуып шығып, олардың жерлерін өз қол астына қаратады.
* 1776 ж. Ла-Плата вице-корольдігі құрылғаннан кейін, **Парагвай** соның провинциясы болды.
* 1810 ж. испан отарларының тәуелсіздігі жолындағы соғыс Парагвайды да қамтыды.
* 1811 ж. мамырда Асунсьонда болған көтеріліс тәуелсіздік жариялаумен және рев. хунта құрумен аяқталды.
* 1814 ж. Х.Г. Франция өкімет басына келіп, жоғарғы билеуші деген атақ алды, ал 1816 ж. ғұмырлық өкімет билігіне ие болды.
* 1840 ж. ұлттық буржуазия өкімет басына келіп, өнеркәсіп пен сауданы дамытуға бағытталған реформалар жүргізді. Алайда шетелдіктердің кәсіпкерлік қимылына шек қою АҚШ, Ұлыбритания, Франция тарапынан кедергі туғызды.
* 1865 – 70 ж. Аргентина, Бразилия және Уругвайға қарсы жер үшін болған соғыстар нәтижесінде біраз аумағынан айырылды.
* 1954 – 89 ж. елде А.Стреснердің әскери диктатурасы билік құрды.
* 1989 ж. билік әскерилерден азаматтық билік өкілдеріне көшіп, демокрократия реформаларға жол ашылды.
* 1992 ж. маусым айында қабылданған жаңа Конституциясы нәтижесінде елдегі саяси жағдай біршама оңды өзгерістерге ұшырады.

## Экономикасы
**Парагвай** – аграрлық ел. Негізінен мал шаруашылығы дамыған. Ол ел экспортының үлкен бөлігін қамтамасыз етеді. 
* Негізгі ауыл шаурмашылық дақылдары: мақта, темекі, кофе, соя, шай, қант құрағы. Ағаш өңдеу, тоқыма, былғары аяқ-киім салалары дамыған.
* Экспортқа ет, мақта, соя, тері, темекі, қант, кофе шығарып, сырттан мұнай және мұнай өнімдерін, машиналар, құрал-сайман, тұтыну тауарларын әкеледі.
* Негізгі сауда серіктестері: АҚШ, Бразилия, Аргентина, Жапония, ЕО.

## Дереккөздер
* Латинская Америка в мировой экономике, М., 1991;
* История Латинской Америки, М., 1993.

Санат:Оңтүстік Америка мемлекеттері
Санат:Мемлекет