Умань

**Умань** () — Украинаның Черкассы облысындағы қала. Уман ауданының және Уман қауымдастығының әкімшілік орталығы. 2020 жылға дейін облыстық бағыныстағы қала болды.
2025 жылы Уман қаласының тұрғындарының саны 86 952 адамды құрады.

## Географиялық орналасуы
Уманка өзенінің (Оңтүстік Буг бассейні) бойындағы Днепр қыратында орналасқан. Қала арқылы Черкассы-Уман-Гайсин-Братслав тас жолы (317 км) өтеді.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Уман – шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 32-ші орында (Украина), облыста 2-ші орында (Черкассы облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 5260 орын.

Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Христиновка (19 км), Тальное (37 км), Монастырище (39 км), Благовещенское (49 км), Жашков (53 км), Гайворон (54 км), Гайсин (60 км), Звенигородка (64 км), Ватутино (67 км), Бершадь (68 км), Ладыжин (72 км), Тетиев (77 км), Ильинцы (81 км), Тараща (89 км), Первомайск (94 км), Богуслав (99 км), Балта (102 км), Погребище (105 км), Мироновка (113 км), Сквира (114 км).

## Тарихы
Умани туралы алғашқы мәлімет 1616 жылдан басталады. Қаланың атауы Уманка өзенінің атауынан шыққан, ол ежелгі уақытта Ума деп аталған.

XVII ғасырдың бірінші жартысында елді мекен қалаға айналды. XVII ғасырдың екінші жартысында Умань Қырым татарларының шабуылынан қорғану үшін бекініс болды.

Гайдамак көтерілісінде 1768 жылы қала басып алынып, өртеніп, поляк және еврей халқы қырғынға ұшырады.

ХІХ ғасырда Ресей империясының құрамында Уман қаласы Уман болысының болыстық орталығы және аттас уездің әкімшілік орталығы болды.

1918 жылы 15 ақпанда Уманда Кеңес өкіметі орнатылды, бірақ 1918 жылдың 6 наурызында қаланы австро-герман әскерлері басып алды (олар 1918 жылдың 10 желтоқсанына дейін осында болды), содан кейін қала азамат соғысының ұрыс аймағында болды.

1922 жылдың 8 қарашасынан 1935 жылға дейін қалада Қызыл Армия Украина әскери округінің 2-кавалериялық корпусының штабы орналаты. 

1941 жылы 30 шілдеде неміс әскерлері басып алды. 1941 жылдың шілде айының соңы – тамыз айының басында Қызыл Армияның Оңтүстік-Батыс және Оңтүстік майдандарының бөлімдері Уман маңында қоршауға алынды. Дүниежүзілік тарихнамада бұл оқиға Уман шайқасы («Уман қазаны») деген атпен белгілі. Уман 1944 жылы 10 наурызда фашистерден азат етілді.

1956 жылы қалада мотор жөндеу зауыты, екі кірпіш зауыты, наубайхана, ет комбинаты, құс фабрикасы, жеміс-көкөніс комбинаты, май-ірімшік комбинаты, май диірмені, сыра зауыты, витамин зауыты, спирт зауыты, киім фабрикасы, жиһаз фабрикасы болды. 9 орта мектеп, үш жеті жылдық мектеп, екі бастауыш мектеп, музыка мектебі, екі жұмысшы жастар мектебі, педагогикалық училище, медициналық училище, екі техникум, ауылшаруашылық институты, мұғалімдер білімін жетілдіру институты, тарихи-өлкетану мұражайы, екі мәдениет үйі, мұғалімдер үйі, пионерлер үйі, үш кітапхана, үш кинотеатр, алты клуб жұмыс жасады.

## Экономика
Қалада 21 өнеркәсіптік кәсіпорын, 450-ге жуық шағын кәсіпорындар мен кооперативтер, 370-тен астам әртүрлі меншік нысанындағы қоғамдық сауда мекемелері жұмыс істейді.
Өнеркәсіптің негізгі салалары: машина жасау және аспап жасау (зауыттар: Уманферммаш, Мегамметр, Эталон, оптикалық-механикалық, театр жабдықтары), тамақ өнімдері (зауыттар: көкөніс консервілері, май және ірімшік, витаминді, спирттік, ет комбинаты, «Умансыра» ​​ААҚ, «Уман жылыжай зауыты», «ТК Умань жылыжай зауыты», «ТК МКСМФ, т.б.), құрылыс материалдары (зауыттар: шатыр, кірпіш, темірбетон конструкциялары және т.б.), Технолог фармакологиялық компаниясы, витаминдер зауыты (Витаминдер)), элеватор.

## Көрікті жерлері
Қаланың басты көрікті жері - Софиевка саябағы. Саябақты граф Станислав Потоцкий әйелі Софияға арнап салған. Уманда Брацлавтық хасидизмнің негізін қалаушы Нахманның қабірі де бар.

Қаланың тарихы мен оның көрікті жерлерін бір кездері жеке ауруханаға тиесілі ғимаратта орналасқан Уман тарихи-өлкетану мұражайындағы экспонаттар арқылы көруге болады.
1764 жылы оқу орны ретінде граф Потоцкий негізін қалаған Василий монастыры, Успения Богородицы шіркеуі, қаланың орталық бөлігіндегі сәулет ескерткіштерінің ансамблі, Уман маңында скиф дәуірінен қалған қорғандар бар.
Діни ғимарат – 1826 жылы ағаштан жасалған Әулие Энтони шіркеуінің орнында тұрғызылған Успен шіркеуі. 1977 жылдан бері ғимаратта көркемсурет галереясы орналасқан. Жексенбіде шіркеуде қызмет көрсетіледі.

## Бауырлас қалалар

*  Ашкелон (Израиль)
*  Дейвис (США)
*  Гнезно (Польша)
*  Хаапсалу (Эстония)
*  Корник (Польша)
*  Ланьцут (Польша)
*  Милфорд Гейвен (Уэльс)
*  Ноф-ха-Галиль (Израиль)
*  Радвилишкис (Литва)
*  Ромийи-сюр-Сен (Франция)
*  Цфат (Израиль)

## Галерея

Умань Комерційний банк.jpg|Коммерциялық банк (XIX ғасырдың ортасы)
Умань. Головний корпус УНУС (вул. Інститутська, 4).jpg|Ұлттық бау-бақша университеті
71-108-0021 Uman DSC 2727.jpg|Өлкетану мұражайы
Uman Zhovtnevoi Revolutsyi 35 (1).jpg|Полиция бөлімі
Умань. Залізничний вокзал.jpg|Темір жол вокзалы


## Дереккөздер

Санат:Украина қалалары
Санат:Черкассы облысы қалалары