Сапарғали Омарбекұлы

**Сапарғали Омарбекұлы** (15 қаңтар 1927, Қызылорда қаласы – 10 қаңтар 2003, Алматы қаласы) – филолология ғылымының докторы (1988).

## Оқу жолы
ҚазМУ-ды (1956, қазіргі ҚазҰУ) және Қазақстан Ғылым Академиясының аспирантурасын (1959) бітірген.

## Жұмыс жолы
Қазақстан Ғылым Академиясы «Хабаршысы» (1959–1961) мен «Хабарларының» (1961–1967) жауапты хатшысы, Қазақстан Ғылым Академиясының қазіргі Тіл білімі институтында ғылыми қызметкер (1961–1963), ғалым-хатшы (1963–1967), кіші (1967–1972), аға (1973–1988), жетекші (1989–1991), бас (1991–1993) ғылыми қызметкер, «Қайнар» университетінің профессор (1999–2003) қызметтерін атқарған.

## Қызметінің негізгі кезеңдер:
* 1943-45 ж. - Албарбөгет ауыл кеңесінің хатшысы, “Амангелді” колхозының көмекші есепшісі.  
* 1945-46 ж. - Қарақоға бастауыш мектебінің мұғалімі. 
* 1946-48 ж. - Меңдіғара қазақ педучилищесінің оқытушысы( Қостанай обл., Меңдіғара ауданы). 
* 1948-50 ж. - Ақсуат жетіжылдық мектебінің оқу ісін меңгеруші( Қостанай обл., Торғай ауданы). 
* 1950-51 ж. - Киров атындағы жетіжылдық мектептің оқытушысы( Алматы обл., Еңбекшіқазақ ауданы). 
* 1956 ж. - Жаңашар орта мектебінің оқу ісін меңгеруші.  
* 1959-61 ж. - Қазақ ССР Ғылым Академиясы Хабаршы журналының ғылым хатшысы. 
* 1961-63 ж. - Қазақ ССР ҒА Тіл білімі институтының ғылыми қызметкері. 
* 1963-67 ж. - Қазақ ССР ҒА Тіл білімі институтының ғалым-хатшысы. 
* 1967-72 ж. - Қазақ ССР ҒА Тіл білімі институтының кіші ғылыми қызметкері. 
* 1972-89 ж. - Қазақ ССР ҒА Тіл білімі институтының аға ғылыми қызметкері.  
* 1989-91 ж. Қазақ ССР ҒА Тіл білімі институтының жетекші ғылыми қызметкері. 
* 1991-2003 ж. ҚР ҒА Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері. 
* 1999-2003 ж. - Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қайнар университетінің профессоры. 
* 2000-03 ж. - Қырғыз Ұлттық ғылым академиясы Тіл білімі институты докторлық диссертация қорғау кеңесінің мүшесі.

## Ғылыми еңбектері
* 1988 ж. «Қазақ диалектілерінің консонантизмін ареалдық тұрғыда тектес тілдермен салыстыра зерттеу» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған.
* Оның ғылыми еңбектері негізінен қазақ тілін салыстырмалы тарихи және лингвистикалық география тұрғысынан зерттеу мәселесіне арналған.
* 230-дан астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 4 монографияның авторы. 
* 1960 ж. “Мангышлакский говор казахского языка”(Қазақ тілінің Маңғыстау говоры) деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады.  
* 1965 ж. “Қазақтың ауызекі тіліндегі жергілікті ерекшеліктер” атты монографиясы жарық көрді. 
* 1978 ж. “Халықтық тіліміздегі тектес тілдермен ортақ құбылыстар” атты монографиясы жарық көрді. 
* 1979, 1990 ж. Нүкісте өткен Бүкілодақтық түркі тілдерінің аймақтық конференцияларында баяндама жасады. 
* 1980 ж. Ташкентте өткен III Бүкілодақтық түркология конференциясында “Ареальная характеристика фонетических параллелей в казахских говорах” деген тақырыпта баяндама жасады. 
* 1982 ж. Уфада өткен Түркі тілдері диалектологиясының IX конференциясында “Ареал начальных звонких в казахских говорах контактных зон” деген тақырыпта баяндама жасады. 
* 1992 ж. “География  фонетических различий казахской речи” атты монографиясы жарық көрді.

## Шығармалары
* Қазақтың ауызекі тіліндегі жергілікті ерекшеліктер. А., 1965;
* Қазақ тілінің диалектологиялык сөздігі. А., 1969 (құрастырушылардың бірі); 
* Қазақ тілінің грамматикасы. Морфология. А., 1969 (авторлардың  бірі);
* Халықтык, тіліміздегі тектес тіпдер мен ортақ құбылыстар. А., 1978; 
* Ауызекі тіліміздің дыбыс жуйесі. А., 1985 (авторлардың бірі);
* География фонетичес- ких различий казахской речи. А., 1992;
* Қазақ тілінің диалектологиялық сөздігі. 1-кітап, 1996 (құрастырушылардың  бірі).

## Марапаттары
* 1947 ж. - “1941- 1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы еңбектегі ерлігі үшін” медалімен марапатталды. 
* 1985 ж. “Ұлы Отан соғысының 40 жылдық” медалімен марапатталды.  
* 1990 ж. “Еңбек ардагері” медалімен марапатталды.  
* 1995 ж. “Ұлы Отан соғысының 50 жылдық” медалімен марапатталды. 
* 1995-96 ж. - Көрнекті ғалымдарға арналған Қазақстан Республикасы мемлекеттік стипендиясының иегері.  
* 1999 ж. - Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы Ғылым қоры грантының иегері “Қазақ тілінің кіші лингвистикалық атласы” (О. Нақысбековпен бірге). 
* 2000 ж. “Соғыс ардагері” белгісімен марапатталды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан филологтары
Санат:Филология ғылымдарының докторлары