open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хаким Дүйсенов

**Хаким Дүйсенов** (1905, бұрынғы Жетісу облысы, Аягөз болысы, 2-ауылы – 1938) – қайраткер, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 1921 – 1924 жылдары Семей жұмысшы факультетінің курсанты, Шыңғыстау ауданында мектепте мұғалім, Семей қазақ педагогикалық техникумының оқушысы болды. 1924 – 1931 жылдары БЛКЖО Қарқаралы уездік коммитетінің хатшысы, Семей губерниясы коммитеті бюросының мүшесі, ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі, хатшысы, Қазақ өлкелік коммитеті экономикалық комиссиясының төрағасы, баспа бөлімінің меңгерушісі, “Лениншіл жас” газеті мен “Әйел теңдігі” журналының редакторы, БК(б)П Орал губерниясының коммитеті бөлім меңгерушісінің орынбасары, “Қызыл Ту” газетінің редакторы, Орал округтік жер басқармасының меңгерушісі, Жезқазған кен басқармасы басқарушысының орынбасары болып істеді. 1932 жылдың тамызынан 1933 жылдың наурызына дейін Қазақ АКСР-і егін шарушылығы халық комиссарының орынбасары, 1933 – 1935 жылдары Қазақ өлкелік коммитеті үгіт бұқаралық және ауыл шарушылығы бөлімдерінің меңгерушісі, Қарағанды облысы коммитеті ауыл шарушылығы бөлімінің меңгерушісі, 1935 жылдың тамызынан 1936 жылдың қыркүйегіне дейін Қазақ КСР-і егін шаруашылығы халық комиссарының 1-орынбасары, әрі “Колхозды Қазақстан” журналының редакторы, 1936 жылдың қыркүйегінен 1937 жылдың қазанына дейін Қазақ КСР-і кеңшарлар халық комиссары қызметтерін атқарды. 1937 жылы қазанда тұтқындалып, 1938 жылы атылды. 1958 жылы қаңтарда ақталған. 

## Дереккөздер
 

Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері
Шағатай ауылдық округі

**Шағатай ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Шағатай, Қоғалытүбек, Құтсиық, Қызылжар ауылдары кіреді. Орталығы – Шағатай ауылы. Округ құрамында болған ''Қарабас'' ауылы 2020 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1715 адамды (903 ер адам және 812 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы ауылдық округтері
Аққұм (Жалағаш ауданы)

**Аққұм** — Қызылорда облысы Жалағаш ауданындағы ауыл, Аққұм ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жалағаш кентінен онтүстікке қарай 26 км жерде, Сырдария өзенінің сол жағалауында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2200 адам (1102 ер адам және 1098 әйел адам) болса, 2009 жылы 2158 адамды (1109 ер адам және 1049 әйел адам) құрады. 

## Тарихы
Ауыл 1967-1996 жылдары күріш өсіретін өзімен аттас кеңшардың орталығы болды. Қазір Аққұмда әртүрлі ауыл шаруашылық өнімдерін дайындайтын цехтар жұмыс істейді. Аққұм арқылы Қызылорда – Жосалы  автомобиль жолы өтеді.

## Дереккөздер

Санат:Жалағаш ауданы елді мекендері
Курорт-Барс 2030 Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестік

**«Курорт-Барс 2030» Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестік** іргесі 1998 жылы қаланған. Минералды су шығарады. 106 жұмысшысы бар.

## Сілтемелер


Санат:1998 жылы құрылған компаниялар
Шалқар ауылдық округі (Батыс Қазақстан облысы)

**Шалқар ауылдық округі**  — Батыс Қазақстан облысы  Теректі ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарыөмір, Дуана, Шалқар ауылдары кіреді. Орталығы – Сарыөмір ауылы. 

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1482 адамды (766 ер адам және 716 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы ауылдық округтері
Күлпан Күздеуова

**Күлпан Күздеуова** (19.12. 1928, Сайрам ауданы Қызыл Қазақстан ауылы) – еңбек ардагері. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты (1951), ардақты ана. 
## Өмірбаяны
Еңбек жолын 1940 жылы «Қызыл Қазақстан» ұжымшарында бастады. Көп жылдар бойы егін шаруашылығында еңбек етті. Бірнеше рет аудандық, жергілікті кеңеске депутат болып сайланды. Сайрам ауданының құрметті азаматы. Әр түрлі мерекелік медальдардың иегері.

## Сілтемелер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Садақа

**Садақа** (, парс. садаге, түрк. садакат — шын ықыласпен сыйлау) — ислам діні бойынша қайырымдылық мақсатында мұқтаж адамдарға берілетін ақшалай немесе заттай көмек. Садақа беруші қайырымдылық көрсетумен қатар, күнәсін жуу, қапыда келер көлденең кесапат, қиындықтардың алдын алып, сақтану мақсатын да көздеуі мүмкін. Садақаны мүмкіндігі бар адамдар береді. Садақа ақша, киім-кешек, көмек көрсету, тұрғын жай беру, қарызын немесе міндеттемесін кешу түрінде болады. Садақаның парыз етілген түрі — дәулетті адамдар беретін “Зекет” және ораза айында бүкіл мұсылмандар беретін “Пітір” садақалары.     

Садақа деп аталатын  қамсыздандыру  қаржысы түріндегі зекет  қорына  қосылып, орталық өкіметтің ерекше уәкілдерінің атынан мұктаж адамдарға ғана бөлінеді. Садақа қаржысынан кіріптарлығын  қауымның үш мүшесі куәландырған кедейлер мен мүгедектер, тосын жағдайға ұшырап,  қайыршылық күйге түскендер, сондай-ақ әлдеқандай төлем өтеуге және өз шамасы келмейтін мүмкіндігі жоқ адамдар ғана көмек ала алады. Олардың жағдайлары түзелгеннен кейін Садақа беру тоқтатылады. Соғысқа көмек көрсетіп, бірақ олжалан ештеме тимегендерге Садақа қаржысынан сыйлық беріледі,  қаржысының құл сатып алуға жетпейтін бөлігі төленеді (*мукатаб*), егер жағдайы  қиындан бара жатса Садақа жинаушы және оны таратушы әкімшілік қызметкерлеріне көмек көрсетеді, панасыздар үйлері  ұйымдастырылып, сапарларын жалғастыруға мүмкіндіктері жоқ жолаушыларға көмек беріледі. Хадис пен фикһ жөніндегі кітаптарда зекетті Садақа деп атайды. Садақа қаржысымен зекет қаржысынан бірыңғай дәрежедеғі адамдардың көмек алу фактісінің өзі Садақа мен зекеттің әуелде бір  ұғымды білдіргенін дәлелдейді. Ерікті түрде жиналатын садақаны міндетті жарнадан ажырату үшін оған: *«ерікті Садақа»* деген сөз косылады.

## Дереккөздер:


Санат:Дін
Санат:Ислам
Шежін ауылдық округі

**Шежін ауылдық  округі** – Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Шежін-2, Еменжар, Талдыбұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Шежін-2 ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1019 адамды (525 ер адам және 494 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Тасқала ауданы ауылдық округтері
Рафинациялау

**Рафинациялау**, *рафинаттау* (нем. *Raffіnіaren*, франц. *raffіner* — тазарту) — қорытылған металдар мен қорытпаларды қажетсіз зиянды қоспалардан тазарту. Асыл металдарды тазарту аффинаж деп аталады.

Шикізаттан өндірілген алғашқы металл 96 — 99% шамасында негізгі өнімнен, қалғаны бөгде қоспалардан тұрады. Физикалық, химиялық және механикалық қасиеттерінің тиімсіздігіне байланысты мұндай металдарды өнеркәсіпте пайдалануға болмайды. Оны қайта өңдеп, тазарту керек. Ал кейде мысты тазарту кезінде құрамынан бөлініп алынатын қоспалардың (алтын, күміс, т.б.) өзіндік құны мысты рафинациялауға кететін қаржыны толық өтеуі мүмкін.

Рафинациялау пирометаллургиялық, электролиттік және химиялық тәсілдерден тұрады. Жоғары температуралы ерітінділерде жүргізілетін пирометаллургиялық рафинациялаудың бірқатар ерекшеліктері бар. Тотықтандырғыш кейбір қоспалардың (*O, Sі, Cl, F*) элементтері негізгі металдың осындай элементтерінің қосылыстарымен салыстырғанда берігірек қосылыстар түзуіне негізделген. Мысалы, мыс балқымасын ауамен үрлегенде *Fe, Nі, Zn, Pb, Sn, Sb, As* мысқа қарағанда оттекпен берігірек қосылыстар түзеді де, олар былаудың бетіне балқып шығады. Балқытып ажырату тәсілі металл құраушыларының балқу температурасы мен тығыздығының айырмашылығына және бір-бірінде шамалы еритіндігіне негізделген. Негізгі металл мен қоспаның қайнау температурасына негізделген Рафинациялау тәсілі мырышты кадмийден, қорғасынды мырыштан, алюминийді магнийден тазалауда, титан өндірісінде пайдаланылады. Вакуумдық сүзгілеу, болатты жасанды қождармен тазалау сияқты пирометаллург. әдістер де қолданылады. Су ерітінділері мен тұз балқымаларында жүргізілетін Р-дың электролит. тәсілі өте таза (көбіне түсті) металдар алу үшін пайдаланылады. Бұл тәсілдің ерігіш және ерімейтін анодты деп аталатын түрлері бар. Бірінші тәсілде тазаланатын металл (анод) электролитте ериді де, иондар ретінде сыртқы кернеу әсерінен катодқа қонып, таза металл түзеді. Электролиз кезінде мыс катодқа бөлінеді, асыл металдар ерімейді де, электролиттік астаудың астына шөгеді, ал теріс потенциалды металдар электролитте жинақталады. Химилық Рафинациялау тәсілі металл мен қоспалардың қышқылдар мен сілтілерде ерігіштіктерінің әр түрлі болуына негізделген. Мысалы, алтынды Рафинациялау қайнап тұрған күкірт және азот қышқылдарында жүргізіледі. Алтындағы мыс, күміс, т.б. элементтердің қоспалары қышқылда ериді, ал тазартылған алтын ерімейтін тұнба болып шөгеді. Қазақстандағы металлург. кәсіпорындарда соңғы жылдары көптеген Рафинациялау цехтары қайта іске қосылды. Елімізде өндірілген кейбір металдарға Мемлекеттік сапа белгісі берілген, бұл өнімдер көптеген шет елдерге шығарылады.
## Дереккөздер

Санат:Металлургия
Альберт Әлiшұлы Ақшабаев

**Альберт Әлiшұлы Ақшабаев** (1938 ж.т., Жамбыл облысы, Шу ауданы, Төле би ауылы) – техника ғылымының докторы (1992), профессор (1993). Қазақ химия-технология институтын бiтiрген (1961). 1961–64 ж. Новосибирск зауытында мастер, 1965–72 ж. Қазақ құрылыс-жобалау ғылыми-зерттеу институтында аспирант, кiшi ғылыми қызметкер, бас инженер, 1972–77 ж. тресте аға инженер, бас инженер, кiрпiш зауытының директоры, 1978–81 ж. Жамбыл гидромелиоративтiк-құрылыс институтында аға оқытушы, доцент қызметтерін атқарды. 1992 жылдан қазіргі Қазақ Бас сәулет-құрылыс академиясында доцент, профессор қызметінде. 90-нан аса ғылыми еңбектің, оның iшiнде 2 монографияның авторы.

## Дереккөздер


Санат:1938 жылы туғандар
Құрал Күзеров

**Құрал Күзеров** (15.2.1943 ж. т., Түркістан облысы Жетісай ауданы (қазіргі Мақтаарал ауданы) Прогресс (қазіргі Көкпарсай) ауылы) – еңбек ардагері. Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің депутаты (1989). 
## Өмірбаяны
Қоңырат тайпасының Құлшығаш руынан шыққан. Шымкент педагокикалық институтын бітірген (1966). 
Еңбек жолын 1960 жылы Өзбекстанның Ташкент облысы Шыназ ауданына қарасты М.Дәметова атындағы орта мектеп филиалында мұғалім болып бастаған.

1970 жылы С.Сейфуллин атындағы мектептің директоры. 
1976 – 1980 жылдары Жетісай ауданына қарасты Ленин кеңшарында Саттар Ерубаев атындағы кешкі мектепте мұғалім, «Красная звезда» кеңшарындағы орта мектеп директорының орынбасары болды. 
1981 –1997 жылы мақташылар бригадирі болып жұмыс істеді. 
1988 жылы Мақтаарал совхоз техникумын агроном мамандығы бойынша бітірді. 

1997 жылдан өзі құрған *«Күзер»* шаруа қожалығын басқарады. 

## Сілтемелер


Санат:Тұлғалар
Қалдыбай Бектайұлы Бектаев

**Қалдыбай Бектайұлы Бектаев** (27.11.1920, Оңтүстік Қазақстан облысы Бөген ауданы Шұбар ауылы – 1996, Шымкент қаласы) – физика-математика ғыл. канд., филол. ғыл. докт. (1975), проф. (1976), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғыл. қайраткері (1980). 2-дүниежүз. соғысқа қатысқан.

Дулат тайпасының Жаныс руынан.

Орта Азия ун-тін бітірген (1946). 1946–1948 ж. Шымкент педагогика институтында оқытушы, 1958–1996 ж. кафедра меңгерушісі, декан (1965–1968) болды. 1968–1974 ж. Қазақстан ғылым академиясының Тіл білімі ин-тының статист.-лингвист. зерттеулер және автоматтандыру тобын басқарды. Негізгі ғыл. еңбектері ықтималдық теориясына, матем. статистикаға, ақпарат теориясына және матем.-инж. лингвистика мәселелеріне арналған. Ол – математика және кибернетикалық әдістерді түркі тілдерін зерттеуге тұңғыш рет қолданған ғалым. Бектаевтың басшылығымен республикада алғаш рет электрондық есептеуіш машинаның көмегімен мәтіндердің ағылшын тілінен орыс тіліне машиналық аудармасы жасалды. 2-дәрежелі Отан соғысы, Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.Бектаевтың жетекшілігімен 1979 ж. «М. Әуезовтің «Абай жолы» романының жиілік сөздігі» жарық көрді. Бұл еңбекте жазушының сөз байлығына, сөздерді қолдану тәсіліне, стилистикалық ерекшеліктеріне сандық сипаттама берілді. Бул зерттеу қазақ  және жалпы түркі тілдерін, көркем шығарманың тілдік ерекшеліктерін зерттеушілер үшін мол мағлұматтар береді.
## Дереккөздер


Санат:1920 жылы туғандар
Санат:Түркістан облысында туғандар
Санат:1996 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан физиктері
Санат:Қазақстан филологтары
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Шолақаңқаты ауылдық округі

**Шолақаңқаты ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Тоғанас, Аңқаты, Қарағанды, Құспанкөл ауылдары кіреді. Орталығы – Тоғанас ауылы. Округ құрамында болған *[[Сегізүй]]* ауылы 2024 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 825 адамды (424 ер адам және 401 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы ауылдық округтері
Қаршығалы ауылдық округі

**Қаршығалы ауылдық округі** – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы  әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңажол, Көктас ауылдары және Саумалкөл темір жол бекеті кіреді. Орталығы – Көктас ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы ауылдық округтері
Қуат Бекбергенұлы Құралбаев

**Құралбаев Қуат Бекбергенұлы** (17.8.1953 ж.т., Жамбыл облысы Тараз қ.) – медицина ғылым докторы (1998). Семей мемлекеттік медицина институтын (1976, қазіргі Семей мемлекеттік медицина академиясы), Санкт-Петербург психоневрология институтын (1991) бітірген. Тараз қ-ндағы №2 ауруханада бөлім меңгерушісі (1976–81), Жамбыл облысы ауруханасында ординатор-дәрігер, бөлім меңгерушісі (1981–95), облысы денсаулық сақтау департаментінің бас дәрігері (1995–97) қызметтерін атқарды. 1997 жылдан облысы ауруханада бөлім меңгерушісі. Бірнеше монографиялардың авторы.
## Дереккөздер</span>


Санат:Тұлғалар
Аққыр (ескі қала орны)

**Аққыр** – ескі қала орны. Жосалы т. ж. станциясының оңтүстік-батысында 140 км жерде, Аққыр тауының маңында орналасқан. 

Алғаш 1948 ж. Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы зерттеген. Аумағы 100х100 м шамасында. Заттай деректер қаланың 3-5 ғ. құрылысы екенін көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан көне қалалары
Санат:Қармақшы ауданы географиясы
Санат:Қызылорда облысы қоныстары
Қорғанжар ауылдық округі

**Қорғанжар ауылдық округі** – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Кәрім Мыңбаев ауылы кіреді. Орталығы – Кәрім Мыңбаев ауылы.)

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы ауылдық округтері
Садақ биі

**“Садақ биі”** — қазақ биі. Музыкасы Е.Г. Брусиловскийдікі. Музыкалық өлшемі 4/4. “Садақ биінің” ырғағы екпінді болып келеді. Алғаш рет осы биді 1934 ж. балетмейстер А.А. Александров қойған. Би шабандоз жігіттердің ат үстінен садақ тарту ептілігін, мергендігін бейнелейді. Ол 1936 ж. Мәскеуде өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігінде (“Қыз Жібек” операсында) орындалды; кейін “Садақ биі” қазақ бишілерінің жеке репертуарынан орын алды.

## Дереккөздер


Санат:Музыка
Санат:Өнер
Санат:Қазақ билері
Шеңбер ауылдық округі

**Шеңбер ауылдық округі** – Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қорғасын ауылы кіреді. Орталығы – Қорғасын ауылы. Округ құрамында болған ''Үңгірлі'' ауылы 2025 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 413 адамды (225 ер адам және 188 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы ауылдық округтері
Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы

**Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы** – 1967 жылы Стокгольмде (Швеция) құрылған‚ 1974 жылдан БҰҰ-ның мамандандырылған мекемесі. Дүние жүзіндегі зияткерлік меншікті қорғау; зияткерлік меншік пен авторлық құқықтар саласындағы түрлі одақтарға мүше мемлекеттердің ынтымақтастығына‚ шарттар жасасуға және ұлттық заңдарды бір ізге түсіру; өнеркәсіптік меншікпен байланысты технологиялардың берілуін оңайлатуға‚ оларға заңды және тех. көмек көрсету; ақпарат жинау мен таратуға‚ халықаралық тіркеу қызметінің жұмысын қамтамасыз етуге, осы ұйымға мүше мемлекеттердің арасындағы әкімшілік ынтымақтастықтың басқа да түрлеріне қол ұшын беру мақсатын көздейді.

## Дереккөздер
 

Санат:Ұйымдар
Шыңғырлау ауылдық округі

**Шыңғырлау ауылдық округі** — Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Шыңғырлау, Қызылкөл, Ақсоғым, Жаңакүш, Ұрысай, Шоқтыбай ауылы кіреді. Орталығы – Шыңғырлау ауылы.. 2013 жылы округке таратылған Қызылкөл ауылдық округі қосылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 8320 адамды (4096 ер адам және 4224 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шыңғырлау ауданы ауылдық округтері
Еңбекші ауылдық округі

* Еңбекші ауылдық округі – Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Еңбекші ауылдық округі – Жетісу облысы Алакөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Еңбекші ауылдық округі – Жетісу облысы Көксу ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Еңбекші ауылдық округі – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Еңбекші ауылдық округі – Павлодар облысы Железин ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Еңбекші ауылдық округі – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы әкімшілік бірлік.
Есбол ауылдық округі (Махамбет ауданы)

**Есбол ауылдық округі** — Атырау облысы Махамбет ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ортақшыл, Еңбекшіл, Есбол ауылдары кіреді. Орталығы – Ортақшыл ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2087 адамды (1054 ер адам және 1033 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Махамбет ауданы ауылдық округтері
Қоянды ауылдық округі

* Қоянды ауылдық әкімдігі – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы  әкімшілік бірлік. 
* Қоянды ауылдық округі – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы  әкімшілік бірлік.
* Қоянды ауылдық округі – Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігі аумағындағы әкімшілік бірлік.

Санат:Айрық беттер
Щапов ауылдық округі

**Щапов ауылдық округі** — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңатаң, Щапов ауылдары кіреді. Орталығы – Щапов ауылы.

## Тарихы
2013 жылы Көшім ауылдық округінің Жаңатаң ауылы Щапов ауылдық округіне берілді.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2051 адамды (1037 ер адам және 1014 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бәйтерек ауданы ауылдық округтері
Огнёвка (Шығыс Қазақстан облысы)

**Огнёвка** — Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы кент (1951 жылдан), Огнёв кенттік әкімдігі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталғы – Қасым Қайсенов кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 110 км жерде. Қалба жотасының солтүстік етегінде, Тайынты өзенінің Ертіс өзеніне құяр сағасында, Алтай – Өскемен – Шемонаиха темір жолының бойында орналасқан.

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1951 жылы қаланды. Ауылда кеніш, кен байыту комбинаты, т.б. мәдени-тұрмыстық мекемелер бар. Ең жақын темір жол станциясы – Смолянка (5 км).

## Дереккөздер

Санат:Ұлан ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан кенттері
Еркінқала ауылдық округі

**Еркінқала ауылдық округі** — Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

## Тарихы
1920 жылы Плотовин селолық советі болып құрылып, 1991 жылы Еркінқала селолық округі болып өзгертілген.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Еркінқала, Ракуша ауылдары кіреді. Орталығы – Еркінқала ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 16549 адамды (8167 ер адам және 8382 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Қызыларай ауылдық округі

**Қызыларай ауылдық округі** – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақжарық ауылы кіреді. Орталығы – Ақжарық ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) ауылдық округтері
Сырғабаев Райымберді

**Сырғабаев Райымберді Байсеркеұлы** (1902, Жамбыл ауданы,  Қостөбе ауылы  – 1954, Талдықорған қаласы) – қоғам қайраткері. 1918–1922 жылы ауылдық мектептің оқушысы; 1922–1928 жылы комсомол және кеңес қызметінде; 1929–1931 жылы Қызылорда өлкелік кеңес-партия мектебінің тыңдаушысы; 1931–1935 жылы Жетісуда – Қордай және Талдықорған ауданында ауыл шаруашылығы мекемелерінің бастығы; 1936–1937 жылы Қазақстан халықтық жер комиссариаты Алматы облысы  жер бөлімінің бастығы. 1937 жылы «халық жауы» ретінде жазаға ұшырап, 2-дүниежүзілік соғыс басталардың алдында ақталып шықты. Соғысқа оның басталған алғашқы кезеңінен бастап қатысып, полк комиссары болды. 1943 жылы ауыр жарақат алғаннан кейін, елге оралады. Емделуден өткеннен кейін, Талдықорған облысы  атқару комитетіті төрағасының орынбасары, аудандық атқару комитеттерінің төрағасы қызметтерін атқарды. Бірнеше жауынгерлік және еңбек наградаларымен марапатталған. 

=Сілтеме=
Тараз энциклопедиясы

Санат: Тұлғалар
Санат:Қоғам қайраткерлері
Роза Рахымқызы Бектаева

**Роза Рахымқызы Бектаева** (1945 жылы туған, Целиноград қаласы, қазіргі Астана қаласы) – медицина ғылым докторы (1992). профессор (1995). Целиноград медицина институтын (1970, қазіргі Астана ұлттық ун-ті) бітірген. Целиноград ауданы ауруханасында бөлім меңгерушісі (1971–1975), Мәскеу медицина институтында аспирант (1977–1980), Целиноград медицина институтында ассистент (1980–1984), кафедра меңгерушісі (1984–1997) қызметтерін атқарды. 1997 жылдан Ақмола мемлекеттік медицина академиясында респ. гастроэнтерологтар ассоциациясының вице-президенті .Бектаеваның 65-тен астам ғыл. еңбегі жарық көрген.

## Дереккөздер</span>


Санат:Тұлғалар

Санат:1945 жылы туғандар
Тынышбай Жаңабайұлы Рахимов

**Тынышбай Рахимов** (12 қыркүйек 1946, Өзбекстан, Ташкент облысы Жоғарғы Шыршық ауданы бұрынғы Свердлов атындағы ұжымшар – 3 тамыз 1999, Алматы) – ақын, сазгер.

## Өмірбаяны
* Сарысу ауданы Байқадам (қазіргі Саудакент) ауылындағы ауыл шаруашылығы механикаландыру училищесін (1961),
* Жамбыл (Тараз) қаласындағы мәдени-ағарту училищесін (1966),
* Киров атындағы ҚазМУ-ді (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) (1979) бітірген.
* 1966 – 71 жылы Жаңатас қаласында М.Әуезов атындағы орта мектепте музыка пәнінің мұғалімі
* 1971 – 72 жылы Жамбыл ауданы* «Шұғыла»* газетінде жауапты хатшы
* 1972 – 74 жылы Жамбыл облысы «Еңбек туы» газетінде (қазіргі «Ақ жол») әдеби қызметкер болды.
* 1975 – 82 жылы *«Қазақстан пионері»* (қазіргі *«[[Ұлан (газет)|Ұлан]]<nowiki/>»*) газетінде әдебиет және өнер бөлімінің меңгерушісі
* 1983 – 87 жылы «Жазушы» баспасының көркем сын, қазақ поэзиясы редакцияларында аға редактор
* 1989 жылы Қазақстан жазушылар одағы жанынан ашылған көркем аударма алқасында редактор
* 1990 жылы *«Жалын»* журналында поэзия бөлімінің меңгерушісі
* 1990 – 94 жылы Республикалық Қазақ теледидарының музыка бөлімінде редактор, бас редактор қызметін атқарды.

## Шығармалары
Халыққа танымал *«Кеш жарық»* хабарының авторы, әрі жүргізушісі болды. 
*Рахимовтың *«Жаңатас көктемі»* атты алғашқы әні 1965 жылы *«Лениншіл жас»* газетінде (қазіргі *«[[Жас Алаш (газет)|Жас Алаш»]]*) жарық көрді. 
*Елге кең таралған *«Алтайдың аржағынан келген ару»* әні 1993 – 94 жылы *«жылдың үздік әні»* аталды. 
**«Бозорамал», «Күт мені», «Қымбаттым», «Алтайдан сәлем», «Мөлдірім»* деген әндері көпшіліктің сүйіп тыңдайтын әндеріне айналған. 
*Рахимов тәжік әдебиетінің классигі Әбілқасым Лахути, орыс ақындары Л.Васильев, С.Куняев, т.б. өлеңдерін қазақшаға тәржімалаған. 
*Рахимов бірнеше лирикалық жыр кітаптардың авторы. Оның топтама жырлары орыс, украин, белорус, өзбек, қырғыз тілдеріне аударылған.
* Рахимов Қазақ ССР Баспа, полиграфия және кітап саудасы істері жөніндегі мемлекеттік комитеті, Қазақстан ЛКЖО Орталық комитеті, Қазақстан жазушылар одағы және «Жалын» баспасы бірлесіп өткізген дәстүрлі әдеби жабық конкурстарының екі дүркін жүлдегері (1976, 1978).
** «Бесігіміз – бейбіт күн»* атты кітабы үшін Қазақстан жазушылар одағының І.Жансүгіров атындағы сыйлығының лауреаты (1985) атанды.

## Дереккөздер

Санат:1946 жылы туғандар
Санат:1999 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақ ақындары
Санат:Қазақстан сазгерлері
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Өзбекстан қазақтары
Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері
Жалғансай ауылдық округі

**Жалғансай ауылдық округі** — Атырау облысы Махамбет ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жалғансай ауылы кіреді. Орталығы – Жалғансай ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1240 адамды (633 ер адам және 607 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Махамбет ауданы ауылдық округтері
Рубен Айрапетович Восканов

**Рубен Айрапетович Восканов** (1891 ж. туған, Түрікменстан Республикасы, Закаспий облысы) – *Кеңес өкіметінің қалыптасуы мен нығаюына үлес қосқан кәсіби революционер*. 1932 – 1933 ж. Оңтүстік Қазақстан облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы. 1914 жылдан КОКП мүшесі. 1923 жылдан партиялық жұмыста Алтай губерниялық партия  комитетінің жауапты ұйымдастырушысы, Ивано-Вознесенск губерниялық комитеті ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы, Кинешма уездік партия комитетінің хатшысы, Закаспий өлкелік партия комитеті ұйымдастыру бөлімі меңгерушісінің орынбасары, нұсқаушы, Қызылорда қалалық партия комитетінің жауапты ұйымдастырушысы, Гурьев округ партия комитетінің жауапты хатшысы. Қазақ өлкелік партия комитетінің бұқаралық-насихат бөлімінің меңгерушісі қызметтерін атқарды.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Янайкин ауылдық округі

**Янайкин ауылдық округі** — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Янайкино, Богатск, Скворкино ауылдары кіреді. Орталығы – Янайкино ауылы..

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1031 адамды (537 ер адам және 494 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бәйтерек ауданы ауылдық округтері
Қызылтал ауылдық округі (Нұра ауданы)

**Қызылтал ауылдық округі** – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Алғабас, Кертінді ауылдары кіреді. Орталығы – Кертінді ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы ауылдық округтері
Қызылтау ауылдық округі

* Қызылтау ауылдық округі – Қарағанды облысы Шет ауданындағы   Кәрім Мыңбаев ауылдық округінің бұрынғы атауы.
* Қызылтау ауылдық округі – Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы әкімшілік бірлік. 

Санат:Айрық беттер
Мұхаметқали Жексембекұлы Табанов

**Мұхаметқали Жексембекұлы Табанов** (1907, Талдықорған облысы  – 1987, Тараз) – Жамбыл облысы театрын алғаш ұйымдастырушылардың бірі.

## Өмірбаяны
1928 - 30 ж. бұрынғы Жамбылдағы (казіргі Луговойдағы) малдәрігерлік техникумында оқыды. 

1934 - 37 ж. Қазақ академиялық драма театрында актер болды. 

1936 ж. Мәскеу қаласында откен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне қатысты. 

1937 жылы Алматыдағы академиялық қазақ драма театрының шыңдалу мектебінен өтті.

1937 жылдан өмірінің соңына дейін Жамбыл облысы драма театрында қызмет етті.

1966 және 1976 ж. Жамбыл облыстық драма театрының труппасымен Алматы қ-нда өнер көрсетті.

## Марапаттары
1944 жылы Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен, 1945 жылы «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалімен марапатталды. 

1961 жылы Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген артисі атағына ие болды.

## Рөлдері
Ол, М.Әуезовтің «Еңлік-Кебегінде» Кеңгірбайды, Ғ.Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш – Баян сұлуындағы» Жантықты, «Ақан сері – Ақтоқтыдағы» Қоңқайды, Гольдонидің «Екі мырзаға бір қызметшісінде» қызметкерді өзгеге ұқсамайтын мәнермен ойнады. 

Табанов комедиялық жанрлардағы образдарды сомдаудың асқан шебері. Оның сахнадағы күлкісі мен іс-әрекетінің табиғилығы, көрермендермен «тіл» табыса білуі актерлік табысы болатын. Ол өзіне берілген рөлдердің сыр-сымбатын аса терең түсіне білетін сезімталдығымен көзге түсті.

Ойнаған рольдер тізімі: Жантық, Қоңқай (Ғ.Мүсіреповтің "Қозы Корпеш - Баян сұлу" мен "Ақан сері - Ақтоқтысында"), Жарас (Әуезовтің "Айман - Шолпанында"), Қожантай (С.Мүқановтың "Ботагөзі" бойынпіа), Сабатай, Әлен (Ш.Құсайыновтың "Кеше мен бүгін" және "Тоты-Тәмилласында"), Михеев (М.А. Шолоховтың "Тынық Доны" бойынша), т.б.

1969 ж. "Қараш-Қараш" фильміне қатысып, Қайранбай ролінде ойнады.

## Дереккөздер
Қырғыз ауылдық округі

**Қырғыз ауылдық округі** – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Борлыбұлақ, Бүркітті, Жәнібек, Кент ауылдары және Бүркітті темір жол бекеті кіреді. Орталығы – Бүркітті ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы ауылдық округтері
Мұқан Иманжанов

right|thumb
**Мұқан Иманжанов** (20.12.1916, Қарағанды облысы, Жезді ауданы – 18.3.1958, Алматы) – жазушы.

Алматы есеп-санақ техникумында оқыған (1935 – 38). Республикалық радио хабарлар тарату комитетінде (1938 – 41), “Социалистік Қазақстан” газетінде әдеби қызметкер (1942 – 43), бөлім меңгерушісі (1943 – 49), “Пионер” журналында бөлім меңгерушісі (1949 – 58) қызметтерін атқарған. Тұңғыш әңгімелер жинағы “Жастық” 1948 жылы жарық көрді. “Алғашқы айлар” (1950, орыс тілінде – 1955) повесі, “Таныс қыз” (1952, 1972, орыс тілінде – 1953, 1956) романы, “Тыңдағылар” (1955) әңгіме және очерктер жинағы басылды. Иманжанов өз шығармаларында кеңестік дәуірдегі өмір шындығын, адамдардың тыныс-тіршілігі мен еңбегін, адамгершілік қасиеттерін суреттеді. Кейін “Көк белес” (1958) романы, “Өркен” (1980) атты мақалалар, естеліктер кітабы, балаларға арналған “Шаңғышылар” (1983) әңгімелер жинағы жарық көрді. Иманжанов драматургия саласында да жемісті еңбек етті. “Жас өмір” (1948), “Менің махаббатым” (1954) повесі мен пьесалар жинағын, “Сөнген шала” (1957) сатиралық комедиясын жазды.

Ұлы Отан соғысының қаһарлы жылары болатын. Бір күні «Социалистік Қазақстан» газетінде «Қош бол, шығысұлы» деген публицистикалық эссе жарық көрді. Ол майданда Отан үшін оққа ұшқан өжет командир, жалынды жас жазушы Баубек Бұлқышев туралы болатын. Соңында автордың «М. Тауұлы» деген бүркеншік аты тұрды. Оны оқығандар ойлы да әсерлі әңгімеге айрықша тебіренді. «Мұны жазған кім болды екен?» - десті. Біреулері: «Ғабит Мүсірепов шығар» - деді. Ал ол шығарманың авторы адал да еңбек сүйгіш өте кішіпейіл, қарапайым азамат, қазақ совет балалар әдебиетінің қалыптасып көркеюіне көп еңбек сіңірген жазушы Мұқан Иманжанов еді. 

Мұқанның «Жастық» атты тұңғыш әңгімелер жинағы 1948 ж. жарық көрді. Одан кейін «Таныс қыз», «Алғашқы айлар», «Тыңдағылар», «Азамат мақтанышы» және басқа кітаптары басылып шықты. «Алғашқы айлар» повесі жұрт назарын ерекше аударған шығарма болды. Онда мектеп өмірі, оқу мен еңбекті ұштастыру мәселесі, мұғалімдердің ауыр да абыройлы еңбегі шебер бейнеленеді. Көптеген әңгімелерінде балалардың арман-мақсаты , отан сүйгіштігі, еңбекқорлығы, көпшілдігі, турашыл адалдығы әрі нанымды, әрі тапқырлықпен тартымды суреттеледі.

«Социалистік Қазақстан» газетінде, «Пионер» журналында бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарған жылдарында ізденгіш, білімдар, бауырмал жазушы шебер шығармалары арқылы жас қаламгерге көркемдік ықпал жасады, ондаған талапкерлерге ағалық ақыл, пайдалы кеңесін айтып, тәлім берді. М. Иманжанов «Жас өмір», «Менің махаббатым», «Сөнген шала», пьесаларын жазып, драматургия саласында да еңбек етті.

## Сілтемелер

* Мұқан Иманжанов
* Мұқан Иманжановтың өмірі мен қызметі, шығармашылығы
* М. Дуйсенов., ИМАНЖАНОВ, Мукан, Краткая литературная энциклопедия.

Санат:Тұлғалар
Санат:1916 жылы туғандар
Санат:1958 жылы қайтыс болғандар
Дінмұхамед Қонаев ауылы (Шу ауданы)

**Дінмұхамед Қонаев ауылы** — Жамбыл облысы Шу ауданындағы ауыл, Дінмұхамед Қонаев ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Төле би ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 4 км-дей жерде, Шу өзенінің оң жағалық аңғарында орналасқан. 

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1905 жылы патша үкіметінің бекінісі ретінде қаланған. 1974 – 96 жылдары қызылша өсіретін кеңшардың орталығы болып келді. Оның негізінде Дінмұхамед Қонаев ауылында 2 ЖШС және 200-ге жуық шаруа қожалықтары құрылған. Ең жақын темір жол стансасы – Бірлік (2 км).

## Дереккөздер

 

Санат:Шу ауданы елді мекендері
Жанбай ауылдық округі

**Жанбай ауылдық округі** — Атырау облысы Исатай ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы — Жанбай ауылы. Ауылдық округ құрамында болған *Манаш* ауылы 2007 жылдан бастап Жанбай ауылының құрамына енгізілген.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3231 адамды (1652 ер адам және 1579 әйел адам) құрады.

## Сипаттамасы
Оңтүстігі Каспий теңізімен, шығысы Тұщықұдық, Аққыстау ауылдық округтерімен, батысында Нарын ауылдық округімен шектеседі. Атырау-Астрахан тас жолы, Атырау-Астрахан теміржолы өтеді. Жанбай ауылының үстімен Обалы - Ақбас каналы өтеді.

## Тарихы
1930 жылдары осы өңірде құрылған ауылдық кеңестер негізінде қалыптасқан. Каспий теңізі мен Нарын құмының аралығында орналасқан ежелгі мекен. Әуелгі кезде тек балық шаруашылығымен айналысқан. 1939 жылдары Жанбай ауылдық кеңесіне «Жаңаталап» балық артелі, «Бірлік ту» ұжымшары қараған. 1945 ж. «Жаңаталап» колхозынан «III Интернационал» ауылшаруашылығы ұжымшары бөлініп шыққан. 1957 ж. «Родина», «Фурманов», «Ленин» атындағы колхоздар біріктіріліп «Забурын» қой кеңшарлары құрылған. 

## Әлеуметтік нысандары
1 емхана, 1 пошта байланыс бөлімшесі, 1 АТС орталығы, 1 саз мектебі, 1 орта мектеп, 1 мәдениет үйі, 1 балабақша жұмыс жасайды (2018).

## Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік
Округте 8 азық-түлік дүкені, 3 шаруашылық дүкені, 2 кафе, 1 базар, 2 май құю бекеті, 1 наубайхана, 1 дәріхана, 1 көлік жуу орны, 2 тойхана сияқты кәсіпкерлік нысандар халыққа қызмет етіп келеді. 
Жалпы ауылдық округ бойынша барлығы 3916 бас мүйізді ірі қара, 3937 бас қой, 452 ешкі, 2876 жылқы, 1405 түйе малы бар.

## Селолық кеңес төрағалары, округ әкімдері:
* Рахметолла Жүнісбаев (Забурын с/с);
* Қалмен Мырзашев (Жанбай а/с); 
* Рахмет Хасанов;
* Кибаш Бисенғалиев;
* Ақзинеп Елжанова;
* Мардаш Нүрекешев;
* Жұмағали Жуасов;
* Охиза Ғалымова;
* Сибат Ташпанов;
* Табылды Айтимов;
* Хатима Дайырова;
* Сапи Қалдыбаев;
* Боқан Ержанов;
* Мапон Дабылов;
* Ибатолла Жұмағазиев;
* Әнуарбек Зайдуллин;
* Алпамыс Хайдаров;
* Рахметолла Ғұбашев;
* Садуақас Наубетов;
* Ерік Сариев;
* Әліби Хайдаров;
* Едіге Досқалиев;
* Дидар Есмұқанов.

## Жанбай ауылдық округінің жер-су атаулары
* **Тоғызбай** — тұзды көл. Аққыстау ауылынан батысқа қарай 25 км жерде. Ертеде теңіз жағасындағы балық кабылдайтын батағалар осы жерден тұзды қазып алып, оны желкен қайықтармен кемелерге тасып жеткізіп, өндіріске пайдаланған.

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы ауылдық округтері
РК(б)П орталық комитетінің Түркістан бюросы

**РК(б)П орталық комитетінің Түркістан бюросы (Түркбюро)** — Ресей большевиктерінің Түркістандағы жоғары өкілетті басшы органы. 

1920 жылғы шілдеден 1922 жылғы мамырға дейін қызмет істеді. Оған Г.Я. Сокольников, Г.И. Сафаров, Я.Х. Петерс, Л.М. Каганович, т.б. Мәскеу эмиссарлары мүше болды. 

Өз қызметін Т.Рысқұловты Түркістаннан аластап, “рысқұловшыларды” қуғындаудан бастаған Түркістан бюросы Орталықтың Түркістан АКСР-не тікелей басшылық етуін жүзеге асырды. Партия және кеңес съездерін шақыруға, Түркістан АКСР-і Конституциясының қабылдануына (1920 жылы қыркүйек) басшылық етті. 

Жаңа экономикалық саясат жүргізіп, жер-су реформасымен, байлар мен ауқаттылардың дүние-мүлкін тәркілеумен айналысты. Компартия бағытынан ауытқушыларды аяусыз жазалап, партия және кеңес аппаратын тегіс жат элементтерден тазарту ісін қадағалады. “Басмашылар” қозғалысын қарулы күшпен басу үшін ислам дініне, шариат пен жергілікті халықтың салт-дәстүріне қарсы күресті. Сонымен бірге мұсылмандарды өз жағына тарту үшін уақытша шегіністерге баруға да мәжбүр болды. 1922 жылдың жазында Түркістан АКСР-і аумағында мешіттер мен медреселерге қарасты жерлер (вакуфтар) қайтарылды, қазылар мен билер соттарының қайта ашылуына рұқсат берілді. Түркістан бюросы 1922 ж. мамырда РК(б)П орталық комитетінің ортаазиялық бюросы болып қайта құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан тарихы
Нұрлан Әбжаппарұлы Жылқышиев

**Нұрлан Әбжаппарұлы Жылқышиев** (3.5.1953 жылы туған, Тараз қаласы) – қоғам қайраткері. Шымкент педагогикалық институтын (1978), Алматы ауыл шаруашылығы институтын (1986) бітірген. АҚШ-тың Тынық мұхиты жағалауы университетінде философия докторы ғылыми дәрежесін қорғаған (1998). 1972 – 73 жылдары Алғабас ауданы мәдениет бөлімінің автоклуб меңгерушісі. 1978 – 83 жылдары Келес ауданындағы Келес кеңшары комсомол комитетінің хатшысы, аудандық комсомол комитетінің хатшысы, бірінші хатшысы, партия комитетінің бюро мүшесі, 1983 – 89 жылдары Сарыағаш ауданы Қабыланбек кеңшары партия комитетінің хатшысы, 1989 – 90 жылдары Қазақстан Компартиясы Түркістан облысы комитеті ұйымдастыру бөлімінің жауапты қызметкері. 1990 – 95 жылдары Сарыағаш ауданы «Қабыланбек» жеміс-жүзім кеңшарында директордың орынбасары, бас агроном, директор. 1995 – 97 жылдары «Қабыланбек» агрофирмасының президенті. 1997 жылдан «Қабыланбек агрошарап компаниясы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бас директоры. 2004 жылдан парламентте мәжіліс депутаты. Жылқышиев «Тың және тыңайған жерлерді игерудің 50 жылдығы» төсбелгісімен, Халықаралық ауыл шаруашылық институтының (АҚШ) дипломымен марапатталған.

## Шығармалары

* Ләйлә Жапарова - махаббат лирикасы
* Жанмен үйлесетіні сөзсіз! - махаббат лирикасы
* Бұл үй басында ата-ана .. - махаббат лирикасы
* Ресейдегі ойраттар, Цинцзян-китадағы қалмақтар кімдер – азаматтық лирика
* Волыниядағы 100 мың поляктың өлімі - азаматтық лирика
* Ақ жолдан, - азаматтық лирика
* Үкімет емес! - философиялық лирика,
* Ол қарапайымнан туған емес - азаматтық лирика,
* Барша адамзат үшін! - азаматтық лирика
* Ефим Резван, Антрополо мұражайы директорының орынбасары - азаматтық лирика
* Кекі батыр еліне оралды – азаматтық лирика

* Тек жан сұрағанда! - махаббат лирикасы
* Жоңғарлар нені армандамаған! - азаматтық лирика
* Берілген тақырып бойынша экспромт - ертегілер
* Ұзақ өміріңді сынау - махаббат лирикасы
* Біз жолда қайғыны қабылдамаймыз! - пейзаждық лирика
* Ең нашар уақытты күткенде! - діни лирика
* Хризис пен хризис және әлі алда .., - діни лирика
* Қазақ философиясы – философиялық лирика
* Азаттық радиосы диссидент Қаріш туралы оқиғаны аяқтайды - философиялық лирика
* Үйге кіруге әрқашан уақытыңыз болады! - діни лирика
* Сонда біз кімбіз, қазақпыз ба? - философиялық лирика
* Жолда дұға етіңіз! Қоштасу сөздері - махаббат лирикасы
* Махаббат Құдайына жетіңіз! - махаббат лирикасы
* Түнгі вальс - махаббат лирикасы
* Бөлу - махаббат лирикасы
* Ғашықтар жыры - махаббат лирикасы
* Қазір де аз емес! - философиялық лирика
* Басурманның балтасымен шабылған! - айдары жоқ
* 2014 MU69 нысанын зерттеу - айдары жоқ

## Сілтемелер


Санат:1953 жылы туғандар
Санат:Жамбыл облысында туғандар
Санат:Қазақ ғалымдары
Санат:Қазақстан философиясы
Санат:Түркістан облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары
Жарсуат ауылдық округі

* Жарсуат ауылдық округі – Атырау облысы, Индер ауданындағы  әкімшілік бірлік.
* Жарсуат ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы, Бөрлі ауданындағы әкімшілік бірлік.
Январцев ауылдық округі

**Январцев ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Январцев, Кирсаново, Красноармейское, Петрово, Спартак, Чинарёво ауылдары кіреді. Орталығы – Январцев ауылы.

## Тарихы
2007 жылы халқының қауіпсіз аймаққа көшірілуіне байланысты *[[Рожково]]* ауылы таратылды. 2013 жылы таратылған Красноармейск ауылдық округі (орталығы Красноармейское ауылы) қосылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2156 адамды (1057 ер адам және 1099 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бәйтерек ауданы ауылдық округтері
Құланөтпес ауылдық округі

**Құланөтпес ауылдық округі** – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақтүбек, Құланөтпес, Нығман ауылдары кіреді. Орталығы – Құланөтпес ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы ауылдық округтері
Жем ауылдық округі

**Жем ауылдық округі** — Атырау облысы, Жылыой ауданындағы әкімшілік бірлік. 2000 жылға дейін *Калинин ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Тұрғызба, Қараша, Қойсары ауылдары кіреді. Орталығы – Тұрғызба ауылы. Округ құрамында болған ''Аққұдық'' ауылы 2013 жылы таратылған.

## Сипаттамасы
Тұрғызба ауылы аудан орталығынан 18, облыс орталығынан 240 шақырым жерде орналасқан. 

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3441 адамды (1773 ер адам және 1668 әйел адам) құрады. 

## Тарихы
1962 жылы Жылой, Жаршық, Қияқ, Калинин ауылдық кеңестерінің негізінде құрылған.

## Дереккөздер

Санат:Жылыой ауданы ауылдық округтері
Камиль Рахматұлы Рахмати

**Камиль Рахматұлы Рахмати** (25 шілде 1924, Өзбекстан, Ташкент – 29 маусым 1985) – сәулетші, КСРО сәулетшілер одағының мүшесі. Орта Азия политехникалық институтын бітірген (1957). 1953 – 55 жылы «Ташқалажоба» институтының бас сәулетшісі. 1955 – 60 жылы партия-кеңес органдарының шақыруы бойынша Жамбыл қаласында бас сәулетші және құрылыс және сәулет істері жөніндегі облыстық бөлімінің бастығы, 1960 – 63 жылы КСРО Құрылыс және сәулет академиясының Алматы қаласындағы қазақ филиалының аспиранты, 1965 – 70 жылы Оңтүстік Қазақстан өлкесі коммуналдық шаруашылығы басқармасының бастығы, 1978 – 79 жылы «Оңтүстікқалаауылжоба» институты филиалының бас сәулетшісі, «Ежелгі Тараз ескерткіштері» мұражай-қорының директоры болып қызмет етті. 
Жамбыл қаласындағы белгілі ескерткіштер, аудан орталықтары Меркі, Луговое, Бурное ауылындағы орталық алаңдар, қаланың орталық көшелеріндегі, мөлтек аудандардағы және тұрғын-жай кварталдарының және т.б. құрылыстар сияқты облыс аумағында жүзеге асырылған 50-ден аса жобаның авторы.
## Сілтемелер
* Жамбыл ауданы
* Мерке
* Луговой
## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Мақтағали Әбдімәжитұлы Бектемісов

**Мақтағали Әбдімәжитұлы Бектемісов** (10.7.1963 жылы туған, Алматы облысы Ұйғыр ауданы Тегермен ауылы) – физика-математика ғылыми докторы (2006). ҚазМУ-ды (1985, қазіргі ҚазҰУ) және КСРО ғылым академиясының Сібір бөлімшесі Матем. институтының аспирантурасын (1990) бітірген. ҚазПИ-де инженер (1985, қазіргі ҚазҰПУ), стажер-зерттеуші (1985–1987), деканның орынбасары (1991–1992), аға оқытушы, доцент (1992–1997), декан (2002–2004) қызметтерін атқарды. 2005 жылдан оқу ісі жөніндегі проректоры. «Қисынды емес есептерді шешудің оңтайландыру әдістері» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Оның ғыл. жұмысының негізгі бағыты – сандық алгоритмді талдау, элиптикалық, параболалық және гиперболалық типті теңдеулер үшін бастапқы-шекаралық пен кері есептерді шығару, сандық әдістер акустиканың практикалық есептерін шешу, геофизика. Бектемісов 80-нен астам ғыл. еңбектің авторы. 

## Дереккөздер</span>


Санат:Қазақ ғалымдары
Құлаайғыр ауылдық округі

**Құлаайғыр ауылдық округі** – Қарағанды облысы Абай ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаманжол, Құлаайғыр, Ялта ауылдары кіреді. Орталығы – Құлаайғыр ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) ауылдық округтері
Амангелді Ғалымжанұлы Құрашев

**Амангелді Ғалымжанұлы Құрашев** (2.11.1946 ж.т.,Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданы) – медицина ғылымдарының докторы (1997).

Алматы мемлекеттік медицина институтын (1973, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген. Қарағанды мемлекеттік медицина академиясында ассистент, кафедра меңгерушісі (1982–90) қызметтерін атқарды. Негізгі ғылым еңбектері бет-пішінінде ауытқушылықтары мен кемшіліктері бар науқастардың кеселін айқындап, хирургиялық жолмен емдеу тәсілдерін жетілдіруге арналған. 50-ден астам ғыл. жарияланымның авторы.

## Дереккөздер


Санат:1946 жылы туғандар
Санат:Қаратөбе ауданында туғандар
Санат:Қазақстан дәрігерлері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Медицина ғылымдарының докторлары
Құндызды ауылдық округі (Осакаров ауданы)

**Құндызды ауылдық округі** – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Шұңқыркөл ауылы кіреді. Орталығы – Шұңқыркөл ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы ауылдық округтері
Георг Фридрих Бернхард Риман

**Георг Фридрих Бернхард Риман** (17 қыркүйек 1826, Брезеледенц, Төменгі Саксония — 20 шілде 1866, Италия, Селаска қаласы) — неміс математигі. 

Берлин университетін бітірген (1949). Геттинген университетінің профессоры (1857). Риман еңбектері 19 ғасырдың 2-жартысы мен 20 ғасырда математиканың дамуына үлкен үлес қосты. Оның лекциялары негізінде бірталай жаңа курстар (математикалық физика, тартылыс теориясы, электр және магнетизм теориясы, эллипстік функциялар теориясы, т.б.) қалыптасты. Ол алғашқы болып анықталған интегралдың ғылыми анықтамасын тұжырымдады, комплекс айнымалылар функциясы теориясының негізін салды. Дзета-функция теориясы арқылы сандардың аналитик. теориясын жоғары сатыға көтерді, дифференциалдық теңдеулер теориясына да елеулі үлес қосты. Кеңістік ұғымын жалпылап, көп мәнді функцияларды зерттеуде маңызы бар Риман кеңістіктерінің геометриясын жасады.

## Тағы қараңыз
* Риман геометриясы.

## Дереккөздер

Санат:17 қыркүйекте туғандар
Санат:1826 жылы туғандар
Санат:Төменгі Саксонияда туғандар
Санат:20 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:1866 жылы қайтыс болғандар
Санат:Пьемонтте қайтыс болғандар
Санат:Философия докторлары
Санат:Германия математиктері
Санат:XIX ғасыр математиктері
Санат:Германия механиктері
Санат:XIX ғасыр механиктері
Санат:Германия физиктері
Санат:XIX ғасыр физиктері
Санат:Туберкулёзден қайтыс болғандар
Санат:Геттинген университеті оқытушылары
Санат:Геттинген ғылым академиясының мүшелері
Санат:Пруссия ғылым академиясының мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері
Санат:Бавар ғылым академиясы мүшелері
Санат:Француз ғылым академиясының корреспондент мүшелері
Жұмыскер ауылдық округі

**Жұмыскер ауылдық округі** — Атырау қалалық әкімдігі аумағында болған бірлік, 2018 жылы елді мекендері Атырау қаласы құрамына енгізілуіне байланысты ауылдық округ таратылған. 2013 жылға дейін *Жұмыскер кенттік округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына *[[Рембаза]]* ауылы кіреді. Орталығы – ''Жұмыскер'' ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 12123 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Атырау қалалық әкімдігінің таратылған ауылдық округтері
Абай ауылдық округі (Жамбыл облысы)

**Абай ауылдық округі** — Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Еңбекші, Көкарық ауылдары кіреді. Орталығы – Еңбекші ауылы.

 

## Дереккөздер

Санат:Тұрар Рысқұлов ауданы ауылдық округтері
Сәнтай Сүлейменұлы Жетісов

**Сәнтай Сүлейменұлы Жетісов** – техника ғылымдарының докторы (1991), професор (1992), ҚР Жаратылыстану ғылымдыры академиясының академигі (1995).
## Қысқаша өмірбаяны

Еңбек жолын «Жетіқара алтын» тресінің Жыланды кен орнында жұмысшы болып бастады.
1960 ж. Қарағанды политехнологиялық институтын (қазіргі Қарағанды мемлекеттік технология университеті) бітіріп, өндірісте тау-кен инженер болды.
1962–65 Днепропетровск тау-кен институтының аспирантурасында  оқыды. 
1965 Қарағанды политех. институтында ассистент;
1966–91 доцент;
1991 жылдан професор болды; 
1996 ж. ҚР Жаратылыстану ғылыми академиясы Қарағанды бөлімшесінің төрағалығына сайланды. 
Сәнтай Сүлейменұлы Жетісовтың 126-дан астам ғылыми жарияланымы, оның ішінде 4 монографиясы бар.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:1939 жылы туғандар
Айша бибі ауылдық округі

**Айша бибі ауылдық округі** – Жамбыл облысы, Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Айша бибі, Әулиекөл, Қаратау ауылдары кіреді. Орталығы – Айша бибі ауылы.

Жалпы жер көлемі - 65980 га.  Ауылдық округте Айша бибі және Т.Рысқұлов атындағы орта мектептер, Қызыл таң бастауыш мектебі, дәрігерлік амбулатория, ауылдық кітапхана, 2 дәрігерлік бөлімше бар.

Ауылдық округ аумағында бұрындары көл түбіндегі батпақпен емдейтін "**Грязелечебница**" деп аталатын емдеу орны болған. Қазіргі кезде облыс орталығындағы Т.Рысқұлов атындағы шипажайда осы батпақпен тері, буын, әйелдер мен ерлердің жыныс мүшелеріне суық тигеннен емдеуге пайдаланады.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) ауылдық округтері
Садақшы

thumb||thumb||130px|Ассирия садақшылыры
**Садақшы** — садақпен қаруланған жауынгер. Көшпелілердің соғыс тактикасында алыстан атысу маңызды рөл атқарғандықтан, садақшылар әскердің маңызды бөлігі болып саналды. Садақшылардың ішінен арнаулы “мергендер тобы” құрылған. Олар қолбасшының бұйрығымен айқас кезінде жау мергендерін, әскербасыларын, күшті батырларын жоюға, т.б. қолданылған. Кенесары әскерінде асқан мергендерден  құрылған ерекше әскери қол болып, оның басшысы “мергенбасы” деп аталған. Садақшылар көне заманнан 19 ғасырға дейін қолданыста болды.

## Дереккөздер:
Режим

**Режим** (француз тілінде *régime*, латын тілінде *regіmen* — басқару) — 1) мемлекеттік құрылыс, басқару тәсілі; 2) күнделікті өмір жұмыстың, демалыстың, тамақтанудың, ұйқының нақты белгіленген тәртібі; 3) белгілі мақсатқа жету үшін орнатылған ережелердің, шаралардың, нормалардың жиынтығы.

## Дереккөздер



## Толықтыру

Санат:Саясат
Құрбанов Ширмұхамед Ізісұлы

**Құрбанов Ширмұхамед Ізісұлы** (1952 ж.т., ҚХР) – медицина ғылым докторы (1994). Алматы мемлекеттік медицина институтын (1978, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген. Алматы облысы клиник. ауруханасында хирург (1978–84), Мәскеудегі Ресей Медицина ғылым академиясының Хирургия институтында аға ғылым қызметкер (1984–96) болды. А.Н.Сызғанов атынд. Хирургия ғылым ортасында бас ғылым қызметкер (1996) қызметін атқарды. 30-дан астам ғылым жарияланымның авторы.
## Дереккөздер</span>


Санат:Тұлғалар
Құрма ауылдық округі

**Құрма ауылдық округі** – Қарағанды облысы Абай ауданындағы  әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жұмабек, Құрма, Спасск ауылдары кіреді.  Орталығы – Құрма ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) ауылдық округтері