open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Науру президенті

**[[Науру|Науру Республикасының]] [[президент]]і** парламент мүшелерімен сайланады, бір уақытта мемлекет басшысы және үкімет басшысы (2013—2016 жылдары премьер-министр қызметі болған, кейін жойылды) қызметін атқарады. Бір уақытта ол өзімен құрылған үкіметте министрлік қызмет орындарына ие бола алады. Науру президенті әрбір жаңа сайланған парламент шақырылымымен (парламент шықырылымының өкілеттік мерзімі 3 жылды құрайды) сайланады.

Наурудағы саяси партиялар шамалы рөл атқаратындықтан президентті сайлау процесі тәуелсіз депутаттардың келіскендігі нәтижесінде өткізіледі. Президентті қайта сайлау саны шексіз. Парламент президентке сенімсіздік вотумын жариялап, оны мамерзімінен бұрын қызметтен босатуы мүмкіндігіне ие. Наурудың көптеген президенттері қызмет орындарын сенімсіздік вотумы нітижесінде босатқан (ел тарихында 19 сенімсіздік вотумы жарияланды). 

Конституцияның 16-бабында Президентті олардың арасынан Парламент депутаттары сайлайды деп белгіленген. Бұл бапта Президенттің депутаттар сайлауы тікелей жалпыға бірдей сайлау құқығымен жалпы сайлаудан кейінгі жаңадан сайланған Парламенттің бірінші сессиясында болатындығы айқындалған.

18 және 19-баптарда жаңадан сайланған президент министрлер кеңесін құру үшін төрт немесе бес депутатты сайлайды деп көрсетілген. Президент кеңеске отырады.

24-бапта президентті парламенттегі қарапайым көпшілік қабылдаған сенім дауысымен шығарып тастауға болатындығы айтылған.

Оның ресми резиденциясы Менег ауданында мемлекеттік сарайы болып табылады.

## Тағы қараңыз
* Науру президенттерінің тізімі

## Сыртқы сілтемелер
* Науру үкіметінің ресми сайты

## Дереккөздер

Санат:Науру президенттері
Науру
Конгрегационализм

[thumb|right|250px|[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың Конкорд (Массачусетс) қаласындағы конгрегационалисттік шіркеуі]]
**Конгрегационализм** (**Конгрегационалисттік шіркеу**) (; **индепенденттер**, басшысы: Оливер Кромвель) — ағылшын кальвинизмнің радикалды тарамы. Әрбір приходтық қауымдастығының () автономиясын () дәлелдеген. Пресвитериандықтармен бөлінуі нәтижесінде шамамен 1580 жылы пайда болды.

Конгрегационалисттер дүние жүзілік ғана емес, бүкіл ұлттық шіркеудің қажеттілігін мойындамаған, өйткені осындай ұйымдар шығынды төрешілдік ретінде ұғынылады. Пуритандықтан шыққан индепендентттер пресвитериандық синодтардың шіркеулік ұйымдастырылуын қабылдамады, өйткені индепенденттер оларды деспотизммен бір қатарда тұрған паписттер мен англикандықтарды деспотизмнің бір түрі ретінде санаған.

## Сыртқы сілтемелер
* Савой декларациясының мәтіні 
* Ұлыбританияның конгрегационалистік федерациясы

Санат:Христиандық
Санат:Протестантизм
Санат:Діни ұйымдар
Санат:Экклезиология
Санат:Кальвинизм тарихы
Игорь Витальевич Миркурбанов

**Игорь Витальевич Миркурбанов** (1964 ж.) – кеңестік, ресейлік және израильдік актер, режиссер, тележүргізуші. «Золотая маска», «Хрустальная Турандот», сыйлықтарының лауреаты. Олег Табаков және «Московский Комсомолец» сыйлықтарының екі дүркін лауреаты.

## Мансабы
1985-жылы Новособирск консерваториясын, дирижерлік факультетін, «симфоникалық оркестр дирижері мамандығы» бойынша кафедрасын тамамдаған.

1990-жылы РТӨИ-ының режиссерлік факультетін «актерлік өнер» мамандығы бойынша аяқтады.

1992-жылға дейін Маяков атындағы театрда, 1992-жылдан 2002-жылға дейін «Гешер» театрында актер мамандығында жұмыс атқарды.

Израиль телеарнасында «Двойной удар» және «Тормозов.net» бағдарламаларының режиссері және жүргізушісі болған.

Бейт-Цви театр мектебінде білім берген.

Түрлі халықаралық фестивальдардың қатысушысы және жеңімпазы (Вена, Авиньон, Эдинбург, Париж, Базель, Рим, Мельбурн, Токио, Нью-Йорк). 

Хаусманна (Бохум, Германия), Судзуки (Тога, Сидзуока, Жапония) театрларымен бірге қызмет еткен.

2013-жылдан бастап Чехов атындағы МКТ-ың актері. Сондай-ақ, Мәскеу Театрының спектальдарына қатысып жүр.

## Дереккөз
Орыс Уикипедиясынан алынған.
Зоя Фёдоровна Булгакова

**Зо́я Фёдоровна Булга́кова** (24-желтоқсан 1914 жыл, Ново-Николаевск, Томск губерниясы, Ресей империясы – 3-ақпан 2017 жыл, Новосибирск, Ресей) – кеңестік театр актрисасы, РКФСР еңбек сіңірген актрисасы (1945). Ресейдің ең үлкен актрисаларының бірі болған.

Зоя Булгакова 1914-жылы 24-желтоқсанда Ново-Николаевск қаласында, көпбалалы отбасында дүниеге келген.

Әкесі арбакеш, шешесі бес баланы тәрбиелеп, бағып-қаққан. Глобус атты Новосибирск театрында 1930-жылдан бастап ойнаған, театр студиясының алғашқы түлектерінің бірі. Балалар театрында 30 жыл бойы 70 рөлді сомдап шықты. Актрисаға көбінесе балалардың рөлін ойнау оңайға соққан.

1932-жылы Новособирск театрының студиясын аяқтады.

1930-1960-жылдары Новосибирск театрында травести ретінде жұмыс атқарды.

1940,1946-жылдары Мәскеу балалар театрында актриса болды. 

Зоя Фёдоровнаның аты Новосибирск облысы мәдениетінің Алтын кітабына «Честь и достоинство» лауреатының иегері ретінде енгізілді (2001).

Актрисаның жүзжылдығына арнап 2014-жылы 19-желтоқсанда театр сахнасында шығармашылық кеш өткізілді.

## Дереккөз
Орыс Уикипедиясынан алынған.
Чикаго (фильм, 2002)

**«Чикаго»** () – аттас мюзикл бойынша режиссер Роб Маршалл түсірген фильм. Номинацияланған он үшін Оскар сыйлықтарының атауын иемденді, соның ішінде жылдың үздік фильм атағын алды.

## Сюжет
Оқиға 1920 жылдарда Чикагода өтеді. Басты кейіпкер – Чикаго қаласының тұрғыны, Рокси Харт механик Эймоспен ұзақ жылдар бойы неке тұрады. Алайда ол одан үлкен нәрсе туралы армандайды – оның кумирі – Вэлма Келли примадонна сияқты үлкен сахнаға шыққысы келеді. Осының орнына Рокси күні бойы үйде отырып, ақкөңіл Эймостың жұмыстан келгенін күтеді. Қоғамға шығу үшін Рокси жиһаз сатушы Фред Кейслимен роман бастайды. Себебі сатушы өзінің досы – кабаренің иесіне Рокси туралы бір аузы сөз айтуға келіседі. Шын мәнісінде ондай дос жоқ еді және Кейсли оны пәлелік үшін алдаған. Шыңдықты біліп, бұл жағдайды төзгісі келмейді. Ол көңілдесін күйеуінің тапаншасынан өлтіреді. Алдында Эймос оның кінәсін өзіне алғысы келді, себебі Роксидің сөзінше өлтірілген адам үйге келген ұрлықшы болғанын айтады. Бірақ кейін ол оның Роксидің көңілдесі болғанын білгеннен кейін әйелін түрмеге жібереді. Осыдан кейін Роксидің чикагоның әйелдерге арналған түмесіндегі оқиғасы басталады. Ашулананып, әнші Вельма күйеуін және әпкесін өлтіріп, сол түрмеге түседі.  Бұл түрмеде эксцентірлі, өзін Мама деп атайтын қараушы қожалық етеді. Ол сол жерде қатал ережелерді енгізді, алайда ақша үшін кез келген нәрсені жасауға дайын.

Сондай-ақ сюжеттің басты кейіпкері адвокат Билли Флинн болып табылады. Ол қызметі үшін көп ақша алады және ешбір істе жеңілген жоқ. Рокси оның ісімен Биллидің жұмыс істегенін қалайды, алайда Флинн Вэлманың ісімен жұмыс істейді. Роксидің сұрауы бойынша Мама Флиннмен қарым-қатынас жасап, Флинн Роксидің ісімен айналысуға еріксіз келіседі. Осыдан кейін Вэлма мен Рокси қас болады. Флин Роксидің ісі жөнінде көптеген адам білу үшін беделін қолданады. Оның оқиғасы прессада назар алдына түседі және басты кейіпкердің арманы орындалады: ол танымал тұлғаға айналады. Бірге олар бүкілін ойластырып, істі жеңу үшін бәріне дайын болады. Сондай-ақ соттың алдында түрмеде басқа қамалған әйел – Каталин Хелинскиге атылу жазасы қолданылды. Оның қазасынан кейін Рокси ақталу үшін бәрін жасауға дайын болады. Алайда оның жеңілу ықтималдығы бұрынғыша жоғары.

## Рөлдерде

## Музыка
# «And All That Jazz» — Вэлма Келли және варьете
# «Funny Honey» — Рокси Харт
# «When You’re Good to Mama» — «Мама» Мортон
# «Cell Block Tango» — Вэлма, Мона және басқалар.
# «All I Care About» — Билли Флинн
# «We Both Reached for the Gun» — Билли, Рокси, Мэри Саншайн және басқа журналисттер.
# «Roxie» — Рокси
# «I Can’t Do It Alone» — Вэлма
# «Mister Cellophane» — Эймос Харт
# «Razzle Dazzle» — Билли және басқалар.
# «Class» — Вэлма және  Мама
# «Nowadays» — Рокси
# «Nowadays / Hot Honey Rag» — Рокси және  Вэлма
# «I Move On» — Рокси және Вэлма 
Саундтректтер жазылған диск 2004 жылы Грэмми сыйын алды.

Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:Германия драма-фильмдері
Санат:АҚШ кинокомедиялары
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Германия кинокомедиялары
Санат:Роб Маршалл фильмдері
Ащыбұлақ (Түркістан облысы)

**Ащыбұлақ** — Түркістан облысы Қазығұрт ауданы, Шарбұлақ ауылдық округі құрамында болған ауыл. 2012 жылы Қазығұрт ауылының құрамына енгізілген.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қазығұрт ауылынан солтүстікке қарай 1 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 693 адам (359 ер адам және 334 әйел адам) болса, 2009 жылы 1207 адамды (620 ер адам және 587 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Қазығұрт ауданының таратылған елді мекендері
2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы трамплиннен секіру

2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы трамплиннен секіру 30-шы қаңтар мен 5-ші ақпан аралығында Алматы қаласында өтті. 5 медаль комплекті ойналды. Өткізу орны: Халықаралық трамплиннен секіру комплексі «Сұңқар».

## Медальдар санағы

## Нәтиже

### Ерлер

### Әйелдер

### Аралас топтық

## Дереккөздер

Санат:2017 жылғы Қысқы Универсиада
Қырыққыз

**Қырыққыз** (2011 жылға дейін – *Лесхоз*) — Түркістан облысы Қазығұрт ауданы, Алтынтөбе ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қазығұрт ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 44 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер
 
 

Санат:Қазығұрт ауданының таратылған елді мекендері
Қаржан

**Қаржан** — Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы ауыл, Алтынтөбе ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қазығұрт ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 38 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер
 
 

Санат:Қазығұрт ауданы елді мекендері
Бақабұлақ

**Бақабұлақ** — Түркістан облысы Қазығұрт ауданы, Сарапхана ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қазығұрт ауылынан солтүстік-батысқа қарай 85 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Қазығұрт ауданы елді мекендері
Біз

**Біз** сөзі келесі мағыналарды білдіреді:
*Біз — қазақ тіліндегі көпше түрдегі бірінші жақты білдіретін есімдік.
*Біз — ісмерлер қолданатын тұрмыстық құрал.
*Біз — орыс жазушысы Евгений Замятиннің антиутопия жанрындағы шығармасы.
Янник Феррейра Карраско

**Янник Карраско** (; 4 қыркүйек 1993, Иксель) — испан-португал тектес, бельгиялық футболшы, "Атлетико Мадрид" және Бельгия құрамасының жартылай қорғаушысы.

## Мансабы
Бельгиялық "Беерсхоттың" тәрбиеленушісі. Содан соң, Кевин Де Брёнемен бірге "Генк" клубының академиясында ойнады. 2010 жылы Янник 16 жасында "Монаконың" жасөспірімдік командасына қосылды.

2012 жылы 30 маусымда "Монако" футболшысы ретінде дебюті өтті. Сол маусымда, клубпен бірге,\ Янник деңгейде көтерілді және Екінші француздық лиганың жеңімпазы аталды. 

2013 жылы 10 тамызда Карраско жоғары француздық дивизионда дебютті ойынын өткізді, ол лиганың "Бордоға" қарсы 1 турдың ойыны болған, ал ойын "Монако" клубының жеңісімен аяқталды.

2015 жылы 10 шілдеде "Атлетико Мадридке" 20 миллион еуроға өтті.

Карраско Диего Симеоненің басқарылуында жиі-жиі ойындарға шығып жүрді, Диего Симеоне, ойыншы кездесудің нәтижесін өзгертетініне сенді. Карраско Симеоненің сенімдерін ақтады, Карраско, 2015/2016 маусымдағы мадридтік "Реалға" қарсы, Чемпиондар Лигасының финалдық ойынында алмастырылып, гол соғып, ойынды овертаймға жеткізді. Карраско алаңдағы ең белсеңді ойыншылардың бірі болды, бірақ сонда да оның 79-ші минуттағы соққан голы мадридтік "Реалды" жеңуге көмектеспеді, матрастықтар кілегейліктерге пенальти соққыларының сериясында жеңілді.

## Жетістіктері
"**Монако**"
* Лига 2 жеңімпазы (**1**): 2012/13
* **Жалпы: 1 трофей**

## Статистика

### Клубтық

### Халықаралаық

## Сілтемелер
* Профиль Карраско на официальном сайте ФК «Монако»  (рус.)
Санат:Монако ФК ойыншылары

Санат:Бельгия футболшылары
Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары
Эйлер формуласы

thumb|296px|Эйлер формуласының геометриялық мағынасы
**Эйлер формуласы** кешендік экспонентаны тригонометриялық функциямен байланыстырады. Формуланы ойлап тапқан Леонард Эйлер құрметіне осылай аталған.

Эйлер формуласы кез келген x кешендік сан (жекеше түрде нақты сан) үшін келесі теңдік орындалады:
: e^{ix}=\cos x+i\sin x,
мұндағы e — e = \lim_{x\to\infty} \left(1+\frac{1}{x}\right)^x,
: i — жорамал бірлік формуласымен анықталатын ең маңызды математикалық тұрақтылардың бірі.

## Туынды формулалар
Эйлер формуласының негізінде \sin және \cos функцияларын былай анықтауға болады:
: \sin x=\frac{e^{ix}-e^{-ix}}{2i},
: \cos x=\frac{e^{ix}+e^{-ix}}{2}.

Сосын кешен айнымалы тригонометриялық функцияларды енгізуге болады. x=iy болсын, онда:
: \sin iy=\frac{e^{-y}-e^y}{2i}=i\mathop{\mathrm{sh}}\,y,
: \cos iy=\frac{e^{-y}+e^y}{2}=\mathop{\mathrm{ch}}\,y.

Танымал бес негізгі математикалық тұрақтыларды байланыстыратын Эйлер теңдігі:
: e^{i\pi}+1=0
Эйлер формуласының x=\pi болғандағы жеке түрі болып шығады.

Санат:Тригонометрия
Санат:Кешендік талдау
Санат:Леонард Эйлер
2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы биатлон

*Басты мақала: [[Қысқы Универсиада 2017]]*

2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы биатлон 31-шы қаңтар мен 7-ші ақпан аралығында Алматы қаласында өтті. 9 медаль комплекті ойналды. Өткізу орны: “Алатау” шаңғы және биатлон кешені.

## Медальдар санағы

## Нәтиже

### Ерлер

### Әйелдер

### Аралас Эстафета

## Дереккөздер

Санат:2017 жылғы Қысқы Универсиада
Жанат батыр

**Жанат батыр** — жоңғар шапқыншылығы кезінде ерлігімен көзге түсіп, аты жәдік руының ұранына айналған батыр. Керейдің Абақ тармағының жәдік руынан шыққан Жанат батыр Ер Жәнібектің жүзбасы болған. Туған және өлген жылдары белгісіз, бірақ та сол кезден хабар беретін жұпыны мәліметтер мен жазушы Қабдеш Жұмаділовтың "Дарабоз" романындағы қысқаша баяндаудан азаткер батырдың шамамен 1695-1760 жылдары аралығында өмір сүргенін, Ер Жәнібектің тұсындағы әйгілі қаракерей Қабанбай батырдың тапсырмасымен кезекті бір шекара күзетіне 500-дей шағын қолмен шыққанда бұдан алдын ала хабар алып жолын тосқан жоңғардың қалың қолына тап болып шайқаста қаза тапқанын білуге болады. Сонда Жәнібек батыр қасындағы Шерушінің Байтайлақ батыры, Жәнтекейдің Шақабай батырмен бірге Жанатты былай деп жоқтаған екен:
:Қайран ағам-ай, есіл ерім-ай!
:Жанат өлді дегенше жар құлады десеңші,
:Жанағаңнан айырылды дегенше, 
:Жарты жаның шықты десеңші! -деп қатты қайғырған деседі. Осы жоқтауға және ел ауызындағы аңызға қарағанда Жанат Жәнібек батырдан мүшел жас үлкен, Қабанбай батырмен шамалас болған.   
Жанат батыр жоңғар қолымен бетпе бет келгенде көшпенділердің әдеті бойынша қалмақ батыры Эрдэнэні жекпе жекке шақырады. Мұнысы арт жаққа хабарға кеткен жігіттерінен қосымша көмек келгенге дейін уақыт ұту еді. Мұны біліп қойған жау қолы ежелгі салтты бұзып жекпе жек демей тура кескілескен шабуылға көшеді. Тағы да сол аңызға сүйенсек, жаудың екі бірдей оғынан ауыр жараланып әлсіреген батыр басына қылыш тигенде аттан құлайды. Бұл шамамен 1755-1760 жылдары болған оқиға.

Санат:Тарих
Санат:Қазақ батырлары
Батыс жарты шар

220px|нобай|оңға|Батыс жарты шар
**Батыс жарты шар** — Жер жарты шарда, Гринвич меридианға батысында және 180 меридианға шығысқа қарай орналасқан. Батыс жартыда Меридиан бойлық Меридиан белгіленген. Батыс жарты шарда Лондон, Африка бөліктері, Атлант мұхиты, Америка Құрама Штаттары, Чукотский түбегі және Тынық мұхит батысқа қарай орналасқан Еуропа бөлігі болып табылады.

Саяси дискурс, термин «Батыс жарты шарда» жиі әлемнің бір бөлігі ретінде Америкада синонимі ретінде қолданылады (яғни Солтүстік және Оңтүстік Америка аралас).

## Батыс жарты шардағы құрлықтар мен елдер
* Солтүстік Америка
* Оңтүстік Америка 

## Тағы қараңыз
* Жыл мезгілдері
* Оңтүстік жарты шар
* Солтүстік жарты шар

Санат:Жарты шарлар
Рик Риордан

**Рик Риордан** — американдық жазушы,көбінесе "Перси Джексон", "Құдай ұрпақтары" кітаптарымен белгілі
## Өмірбаяны
Рик Риордан 1964 жылы АҚШ-тың Сан-Антонио қаласында, мұғалімдер отбасында дүниеге келген. Оның анасы суретші және музыкант болса, әкесі мүсінші болды. Сондықтан да отбасыда әрқашан шығармашылық атмосфера болған. Ол Сан-Антонияда мектеп бітірді, бірақ гитарист болғысы келіп, Солтүстік Техас мектебіне түсті. Рик тұңғыш романын 1997 жылы жазды. Бұл кітап - «Қан-қызыл Текила» (түпнұсқа атауы - "Үлкен қызыл Текила") болды. 2005 жылы "Перси Джексон және Олимпшілер", яғни, "Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы". Кітаптың басты кейіпкері - он екі жасар бала, грек құдайы ұлы. Жазушының әр жаңа жұмысы үнемі «Нью-Йорк Таймс» алады. 2010 жылы "Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы" кітабінің фильмі «ХХ ғасырдың Фокс» киностудиясымен  шықты. 2006 жылы келесі кітабы «Перси Джексон және құбыжықтар теңіз» АҚШ-та балаларға арналған ең үздік кітап аталды. Төртінші роман циклы үшін миллионнан астам көшірмелері сатылды. 2008 жылы, Рик Риордан «39 кілттер» романын жазды. Ол сондай-ақ үлкен табысқа ие болды.
## Шығармалары
«Перси Джексон и Олимпиадашылар»
Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы (Перси Джексон и Похититель молний 1 шілде 2005)

Перси Джексон және құбыжықтар теңіз (Перси Джексон и Море чудовищ 1 сәуір 2006)

Перси Джексон және титан қарғысы (Перси Джексон и Проклятие титана 11 мамыр 2007)

Перси Джексон және өлім шытырманы (Перси Джексон и Лабиринт смерти 6 мамыр 2008)

Перси Джексон және соңғы пайғамабар (Перси Джексон и Последнее пророчество 5 мамыр 2009)

«Олимп батырлары»

Жоғалған батыр (Пропавший герой 12 қазан 2010)

Нептун ұлы (Сын Нептуна 4 октября 2011)

Афинаның белгісі (Метка Афины 2 октября 2012)

Аидтің үйі (Дом Аида 8 октября 2013)

Олимп қаны (Кровь Олимпа 14 октября 2014)
## Дереккөздер
"Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы" кітабы

http://rickriordan.com/ сайты

https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B8%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD,_%D0%A0%D0%B8%D0%BA орысша уикипедия
Джибути (қала)

**Джибути** (; ) — Джибути мемлекетінің астанасы (1977 жылдан бастап). Джибутидің аймақтарымен қатар дербес әкімшілік бірлік болып табылдаы. Ауданы — 199.4 км², ал халқы — 475 332 адам (2009 жыл).

## Тарихы
Қаланың негізі 1888 жылы қаланды, 1892 жылдан бастап Сомалидің Француз жағалауы атты колонияның әкімшілік орталығы, 1981 жылдан бастап Джибути — еркін порт.

## Географиясы
Қала Аден шығанағының жағалаунда орналасқан.

### Климаты
Джибути қаласының климаты — тропикалық-шөлді. Өте ыстық және Хартум климатына ұқсас. Қысы орташа ыстық, жауын-шашын мөшлері шамалы. Қаладағы жаз ерекше ыстық — қалада тіркелген ең жоғары температура +54&nbsp;°C құрады. Қаңтардың орташа температурасы +25&nbsp;°C, шілденің +36&nbsp;°C. Жауын-шашын мөлшері өте аз — бар болғаны 160&nbsp;мм және оның барлығы күзгі-қысқы мезгілде ғана түседі.

## Экономикасы
Порт Үнді мұхитындағы Таджура шығанағының оңтүстік жағалауында орналасқан — Суэц каналынан жүретін жүк транзиті. Негізінде былғары және тері шығарылады, сонымен қатар эфиопиялық кофе, мұнай және мұнай заттары әкелінеді, дайын өнеркәсіп заттары. Көлік торабы. Халықаралық әуежай. Кеме жасайтын орын.

Санат:Джибути қалалары
Санат:Джибути аймақтары
Санат:Джибутидің әкімшілік бөлінуі
Бисау

**Бисау** () — Гвинея-Бисау Республикасының астанасы, Бисау автономды секторының әкімшілік орталығы. Халқы — 387 909 адам (2009).

## Тарихы
Бисау қаласы португалдықтармен 1687 жылы бекінген құл саудасы орталығы ретінде негізделді.
1942 жылдан бастап — Португал Гвинеясының әкімшілік орталығы.


Сурет:Bissau.PNG|Бисау қаласының 1974 жылға дейінгі елтаңбасы
Сурет:Bandeira Bissau.PNG|Бисау қаласының 1974 жылға дейінгі туы 


Португалдық әкімшілігі кезінде 1930-шы жылдардан бастап Бисауның елтаңбасында күміс қалқан үстіндегі қою қызыл түсті бекініс мұнарасы және екі жағынан қызыл түсті шалмалары бар екі негрдің басы суреттелген. Бұл елтаңба Бисау туының қара-қызыл сегіз сүйірі бар төртбұрыштың ортасында да бейнеленген болатын.

## Климаты

## Экономикасы
Порт Атлант мұхитында орналасқан. Порттан пальма майы және пальма жаңғақтарының дәндері, арахис, тері, ағаш материалдар шығарылады. Освалду Виейр атындағы халықаралық әуежай. Елдің басты өнеркәсіптік орталығы (Гвинея-Бисауның өнеркәсіптік кәсіпорындарының шамамен 60%). Ағаш тілу, жиһаз және жеңіл өнеркәсіп. Құмыра өндірісі, Гончарное производство, кеме жөндейтін шеберханалар.

## Бауырлас қалалар
*  Агеда, Португалия
*  Дакар, Сенегал
*  Тайбэй, Тайвань
*  Прая, Кабо-Верде

## Дереккөздер

*
№32-темір жол айрығы

**№32-темір жол айрығы** — Түркістан облысы Сауран ауданы, Шорнақ ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шорнақ ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сауран ауданының таратылған елді мекендері
Абай (Сауран ауданы)

**Абай** — Түркістан облысы Сауран ауданы, Бабайқорған ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шорнақ ауылынан солтүстікке қарай 27 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сауран ауданы елді мекендері
Маскат

**Маскат** () — Оманның елордасы және ең ірі қаласы. Маскат губернаторлығының басты қаласы. Оман шығанағының жағалауындағы порт.

2005 жылы қаланың халық саны 650 мың адамды құрады.  

## Тарихы
Ерте заманда Маскат Рим империясына ладанды жеткізуге арналған Ладан жолындағы шағын ғана бекет болған. XVI ғасырда португалдықтармен басып алғаннан кейін стратегиялық маңызға ие болды. 1649 жылы Оманның араб шейхі қаланы жаулап алғанға және оны өз елордасы ретінде жасағанға дейін Маскатта еуропалық сауда факториясы және дәмдеуіштер қоймалары жұмыс істеген. Оман әміршілерінің жерлері оңтүстікке қарай Мозамбикке дейін жеткен; байлықтың басты көзі құл саудасы болған.

1803 жылы жергілікті сұлтан уаһһабиттердің шабуылын тойтарды. XIX ғасырдың ортасына қарай құл саудасына тыйым салынды, қала жағдайы құлдырай бастады және сұлтан өз елордасын Занзибарға көшірді.

## Экономикасы
Оманның модернизациясы басталғаннан кейін, 1970 жылдан бастап Маскатта инфрақұрылымның қарқынды дамуы және урбанизация орын алды, осыған байлансыты көршілес шағын қалалар да мегаполис аумағына қосылды.  

Қаланың негізгі орталықтарын үш топқа бөлуге болады:
* Батыс Маскат: Аль-Сиб, Удхайаба, Баушер, Аль-Губра және Гала;
* Орталық Маскат: Аль-Хувэйр, Мединат Сұлтан Кабус, Шаты-аль-Курм, Курм және Рас-аль-Хамра;
* Шығыс Маскат: Вуттайя, Руви, Матрах, Кальбух, Ескі Маскат, Сидаб және Аль-Бустан.

## Көрнекті жерлері
* Сұлтан Кабус мешіті — қаланың басты мешіті.

## Географиясы
Маскат аумағы қала айналасымен бірге Астаналық аудан деп аталады, оның аумағы шамамен 1500 км².

## Климаты

## Сілтемелер
* Халқы

Санат:Маскат
Санат:Азия елордалары
Санат:Португалияның бұрынғы отарлары
Ерболат Беделхан

**Ерболат Беделхан** – 1980 жылы қыркүйек айының 24-інші жұлдызында Моңғолияда дүниеге келген. Әнші, биші, хореограф, продюссер, актер, және сценарийші.

* Астана қаласының мемлекеттік филармониясында балет артисті болған
* Сүйікті әке және жолдас.
* Қарындасы - Моника Беделхан, QARU (ione тобының лидері)
Досы «Дауыс International» тобының экс-солисткасы Асыл Беделхан.
* Лақап аты – Ерка.
* Анасы Шыңғысханның тікелей ұрпағы.
* Ол өзінің барлық өмірін шоу-бизнеске арнады.
* JUZ ENTERTAINMENT-тің қалаушысы

Ерболат Беделханнан алынған сұхбаттан үзінді:                                                                                                                      –Анаңыздан есте қалған кеңес?                                                                                                                           –Өмірден түңілмеу. Қандай жағдай болмасын, жігеріңді жоғалтпай, жігіттік намысқа нұсқан келтірмеу.                                                                                                             –Махаббат үшін жасаған батыл қадамыңыз?                                                                                                                            –Менің алғашқы махаббатымда, соңғы махаббатым да – Асыл есімді аяулы жарым. Махаббат жолындағы батыл қадамым деп, өзімді батылдыққа шақырып, Асылға сөз салуым. Мен үшін ерлік осы.
 
Қазірде Ерболат Беделхан «Орда» тобының солисті, «Ninety One» тобының продюссері. «Ninety One» тобының ең алғашқы бейнебаяны 8-қазанда жарық көрді. Топтың атын неліктен «тоқсан бір» деп қойғанын былай түсіндірді: «91 жылы Қазақстан Республикасы егемендігін алды. Тек еліміздігін еркін емес, музыканың да еркіндігі мағынасында топты осылай атауды ұйғардық» Топ 5 жігіттен құралған. Кенжесі 19-да, үлкені 24-те. (2017)
Сауран (ауыл)

**Сауран** — Түркістан облысы Сауран ауданындағы ауыл, Жібек жолы ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шорнақ ауылынан солтүстік-батысқа қарай 8 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сауран ауданы елді мекендері
Ескі Сауран

**Ескі Сауран** (2022 жылға дейін – *№30-темір жол айрығы*) — Түркістан облысы Сауран ауданы, Жібек жолы ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол айрығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шорнақ ауылынан солтүстік-батысқа қарай 16 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сауран ауданы елді мекендері
Жібек жолы ауылдық округі (Сауран ауданы)

**Жібек жолы ауылдық округі** – Түркістан облысы Сауран ауданы аумағындағы бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ескі Сауран, Сауран ауылдары кіреді. Орталығы – Сауран ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Сауран ауданы ауылдық округтері
Көзілдірікті жылан

**Көзілдірікті жылан** — *[[аспидтер]]* тұқымдасының бір туысы. Ұзындығы *4,5 м*-ге дейін жетеді. Африка мен Оңтүстік  Азияда тараған 6 түрі бар. Көзілдірікті жыландардың көбірек тараған түрі үнді Көзілдірікті жыланы. Мұның ұзындығы *160-180 см*. Көзі үлкен емес, қарашығы дөңгелек, жоғарғы жақ сүйегінде *екі улы тісі* болады. Түсі сарғылт сұр, қоңыр кейде қара. Қауіп төнгенде денесінің алдыңғы жағын тік көтеріп, басын жауына қарай иіп, *8 жұп мойын қабырғасын* екі жағына жазады. Бұл кезде мойыны жалпақтанып, кеңейіп, мойын терісінің сырт жағында көзілдірік тәрізді дақтар пайда болады. ССР-де Үнді Көзілдірікті жыланның түр тармағы- орта азиялық Көзілдірікті жылан Түрікмен ССР-інің оңт.- батысында таралған. Ұзындығы *175 см-ге* дейін. Бұл жылан осы аймақтарда тау етектерін мекендеп, *1500 м* биіктікте кездеседі. Көзілдірікті жылан әсіресе көктемде қауіпті, бұл кезде ол күндіз кездеседі. Жемі-жасыл құрбақа, көл бақа, кесіртке, ұсақ құстар. Июльде ұзындығы *35 мм-дей 8-12 жұмыртқа салады*, одан сентябрьде *30 см-дей*  жас Көзілдірікті жылан шығады. Көзілдірікті жыланның уы өте күшті болғанмен, бұл адамға аса қауіпті жылан емес, өйткені ол гюрза, сұр жылан т.б. сияқты бірден шықпайды, әуелі айбат шегеді.

Санат:Жыландар
Джек Хиршлейфер

**Джек Хиршлейфер** (; 26 тамыз 1925 — 26 шілде 2005) — америкалық экономист. Бакалавр (1945) және Гарвард философия докторы (1950) ." Чикаго (1955-60) және Калифорния (Лос-Анджелес, 1960-2001) университеттерінде cабақ берген. 2000 жылы Америка экономикалық ассоциациясының құрметті мүшесі болып таңдалған .

## Негізгі шығармалары
* "Инвестициялар, процент және капитал" (Investment, Interest and Capital, 1970);
* "Алыпсатарлық және тепе-теңдік: ақпарат, тәуекел мен базарлар" (Speculation and Equilibrium: Information, risk and markets, 1975);
* "Экономикалық теория биологиялық тұрғыдан" (Economics from a Biological Standpoint, 1977).

## Дерреккөз
* Дж. Хиршлейфер библиографиясы
* http://levine.sscnet.ucla.edu/General/hirshleifer.htm  - Дж. Хиршлейфер туралы ақпарат

Санат:АҚШ экономистері
Санат:1925 жылы туғандар
Санат:2005 жылы қайтыс болғандар
Санат:Экономистер
Санат:Гарвард университеті түлектері
Ақ ший

нобай|Ақ ший 
**Ақ ши** (L. splendens (Trin.) Kunth.) —  астық, не қоңырбас тұқымдасына жатады. Қазақстанның барлық аймағында өседі. Ақ ши құмдауыт шөлеуіт жерлерді және далалы белдеулерді, туысы көп жылдық шөптесін өсімдік. Ұзын келген таспа тәрізді қатқыл жапырақтарының шеттері ішке қарай қайырылып өседі. Оның биіктігі 80-250 см, тік өсетін сабағы көп, жылтыр, берік, түсі көгілдір, беті тегіс. Кейде ақ шидің биіктігі 3 метрге дейін жетеді. Қазақтар шиді тұрмыста мол пайдаланған. Жапырақтары ұзын, жіңішке (ені 3–5 мм), өте қатты. Масағы дара гүлді, қос жынысты, гүлшоғыры жайқала өскен сыпыртқы. Шеңгел тұқымы арқылы өсіп- өнеді. Мамыр-Шілде айларында гүлдеп, дәні піседі. 

## Шидің қолданысы
Ақ шеңгелдің кәсіптік мәні бар. Одан киіз үй керегесін қаптайтын, күнделікті тұрмысқа қажетті шилер тоқылады; сондай-ақ гүл-шоғырынан сыпыртқы жасалады. Шеңгелдің құрамында 9,6–14,3% протеин, 22–42% жасұнық, 1,7–3,1% май және 38–51% азотсыз қалдық заттар болады. Шиді тұрмысқа да мол пайдаланған. Шиден алашалар мен төсеніштер, құрт-сүзбе жаятын өре, тағы басқалар жасаған. Қысқы кезде шилі өңір жақсы мал жайылымы болған. Қажет кезінде отқа жағуға да пайдаланған. Бұрын қалың ши өскен қопалар арқылы тұщы су көздерін анықтаған. 

## Әдебиет
* Шығыс Қазақстан. Безендірілген атлас. Шығыс - Қазақстан облысы 2012, 244 бет. (91 бет).
Бандар-Сери-Бегаван

**Бандар-Сери-Бегаван** () — Бруней сұлтанатының елордасы және ең ірі қаласы. Бруней-Муара округінің әкімшілік орталығы. 

## Географиясы
Бандар-Сери-Бегаван Малай архипелагының солтүстігіндегі Калимантан аралында орналасқан. Қаланың оңтүстік шегімен ағып өтетін және кеме жүзетін Бруней өзеннің сол жақ жағалауында орналасқан. Қаланың солтүстік бөлігі Оңтүстік Қытай теңізімен шайылады. 

## Климаты
Қаладағы климат — экваторлық, ылғалды, жауын-шашын жыл бойы түседі, жылына шамамен 3000 мм. Орташа айлық температура — +26…+28°С. 

## Тарихы
1970 жылға дейін қала Бруней деп аталған.

Қаланың орналасуы үш рет ауысқан: алғашқы қоныстар Кота-Бату мукимінде орналасқан, кейін — Кампонг-Айерде және соңғысы, қазіргі қаланың аумағында.

1920 жылы қоныс қала және британ иелігінің орталығы статусына ресми түрде ие болды. 1970 жылдың 5 қазанында қала атауы Брунейдің бұрынғы сұлтаны Омар Әли Сайфуддиннің құрметіне Бандар-Сери-Бегаванға ауыстырылды (малай тілінен «Жоғары мәртебелінің қаласы» дегенді білдіреді).

Заманауи тарихта қаланың аумағы алты рет ұлғайтылды: 1931, 1936, 1940, 1949, 1956 жылдары. 2007 жылдың 1 тамызында Бруней сұлтаны қала аумағын 12,87-ден 100,36 км²-ге дейін кеңейтуге рұқсат берді.

## Транспорты
Бруней елордасы елдің батыс бөлігімен автомобиль жолдарымен біріктірілген. Шығыс бөлігі шығанақпен бөлінген, оған теңіз жолымен немесе Малайзия аумағымен ғана жетуге болады.

Брунейдің халықаралық әуежайы қала орталығынан 11 км қашықтықта орналасқан. Әуежай бүкіл елге қызмет атқарады. 

Су транспорты өзен бойымен қаланың орталығынан Кампонг-Айерге дейін жүретін катер тәріздес таксимен ұсынылған (жергілікті атауы — *пенамбанг*). Сонымен қатар катерлер елорданы Бангар және Лимбанг қалаларымен біріктіреді.

## Көрнекті жерлері
Қалада көптеген көрнекті тарихи және мәдени ғимараттар орналасқан, соның ішінде Сұлтан Омар Әли Сайфуддин мешіті, патшалық кесенелер, сарайлар және көптеген мұражайлар, оның ішінде ең негізгісі Музей Брунейдің ұлттық мұражайы.

Қалалық саябақтар арасындағы ең бастысы Персиаран-Дамуан. Саябақта АСЕАН мүше елдерінің өкілдерімен жасалған мүсіндер ұсынылған. Сонымен қатар бұл саябақта Калимантанда ғана мекендейтін үлкен мұрынды маймылдарды кездестіруге болады.

## Бауырлас қалалар
*  Нанкин, Қытай
*  Сеул, Оңтүстік Корея
*  Пхеньян, КХДР
*  Гавана, Куба 
*  Сантьяго-де-Куба, Куба

## Галерея

File:Omar Ali Saifuddin Mosque.JPG|Сұлтан Омар Әли Сайфуддин мешіті
File:Royal Regalie (1).JPG|Ұлттық корольдік мұражайы
File:Brunei Parliament.JPG|Бруней парламенті
File:BSB Library.JPG|Қалалық кітапхана


## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Бандар-Сери-Бегаванның ресми сайты 

Санат:Бруней қалалары
Санат:Азия елордалары
Қамшы (ақпарат агенттігі)

**Қамшы ақпарат агенттігі** — 2012 жылы 18 мамырда құрылған. Қазақ тілінде ақпарат тарататын қазақстандық интернет ресурс. ҚР Ақпарат және Коммуникация министрлігінің №16300-ИА куәлігі берілген. Агенттік ақпарат беру форматына 2016 жылы орыс тілін де қосты. http://qamshy.kz доменімен тіркелген. Ақпарат айдынына қосылған 5 жыл ішінде 50 мыңнан астам материал жариялаған. Қазіргі уақытта күн сайын 50-70 арасында материады халыққа ұсынады. Құрушы әрі жоба жетекшісі журналист Біләл Қуаныш. 

Әлем қазақтары еркін ақпарат ала білуі үшін үш әліпбиде (төте, латын, кирилл графикаларында) ақпарат тарату функциясы қосылған. Қазақ тілінің әр кезеңде қолданған графикалары Әлемнің әртүрлі аумақтарындағы оқырмандарын еркін ақпарат алуын қамтамасыз етеді.

Қамшы жаңалықтарына 2017 жылдың сәуір айынан бастап аудиоподкаст жүйесін қосты. Оқырмандар өзге шаруасын істеп отырып та Қамшыдан жедел әрі өзекті ақпарат ала алады. Ол үшін мақалалар тақырыпшасы шетіне орналасқан ойнату белгішесін түртсе болғаны.

"Ұл болсаң қолыңда, құл болсаң төбеңде ойнайды" цитатасын ұран етеді. Осындай жолдары бар Дүр Қамшы атты рухты әнді Қанат Ислам рингке шыққанда пайдаланып жүр. Ән Қамшы агенттігінің гимні ретінде жазылған.

## Сыртқы сілтемелер
* Қамшы ақпараттық агенттігі

Санат:Қазақ тілді сайттар
Қаратөбе (Сауран ауданы)

**Қаратөбе** (2008 жылға дейін – *Қызылшаруа*) — Түркістан облысы Сауран ауданы, Қарашық ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шорнақ ауылынан оңтүстікке қарай 36 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сауран ауданының таратылған елді мекендері
Қарашық (Түркістан облысы)

**Қарашық** — Түркістан облысы Сауран ауданындағы ауыл, Қарашық ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шорнақ ауылынан шығысқа қарай 20 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сауран ауданы елді мекендері
Шекербұлақ

**Шекербұлақ** (2007 жылға дейін – *Қызылжол*) — Түркістан облысы Сауран ауданы, Жүйнек ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шорнақ ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 24 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сауран ауданы елді мекендері
Жүз жылдық жалғыздық

**Жүз жылдық жалғыздық** () —&nbsp;Колумбиялық жазушы&nbsp;Габриэль Гарсиа Маркестің&nbsp;1967 жылы жазған елеулі романы. Шығармада&nbsp;Макондо&nbsp;қаласында&nbsp;(метафоралық&nbsp;Колумбия) орналасқан Хосе Аркадио Буэндиа атты ақсақал негізін салған Буэндиа әулетінің бірнеше ұрпағының тарихы жайлы баяндалады.

"Жүз жылдық жалғыздықтағы"&nbsp;магиялық реализм&nbsp;мен тақырыптық болмыс оны 1960-шы және 1970-ші жылдардағы латынамерикалық әдеби серпілістің маңызды өкіл романы ретінде қалыптастырды, ал сол серпілістің өзі&nbsp;стилистика&nbsp;жөнінен модернизмнен&nbsp;(еуропалық және солтүстікамерикалық) және кубалық&nbsp;*Вангуардия* (Авангард) әдеби қозғалыстарынан әсерленген болатын.

Алғаш 1967 жылы жарияланғаннан бері "Жүз жылдық жалғыздық"&nbsp;37 тілге аударылып, оның 30 миллионнан астам данасы сатылған. Роман Гарсиа Маркестің шедеврі болып есептеліп, кеңінен мойындалған және&nbsp;испан тіліндегі әдебиеттегі ең маңызды шығармалардың бірі болып танылған.

## Дереккөздер

Санат:1967 жылы жазылған романдар
Санат:Габриэль Гарсиа Маркестің романдары
Санат:Отбасылық сагалар
Шри-Джаяварденепура-Котте

**Шри-Джаяварденепура-Котте** (, ), немесе жәй ғана **Котте** (, )&nbsp;— Шри-Ланка астанасы (1982 жылдан бастап), ел парламентінің орналасқан жері. 

## Тарихы
Қала XIII ғасырда негізделген Котте бекінісінің айналасында пайда болды. Город возник вокруг крепости Котте, возведённой в 13-м веке. Котте бекінісі Дияванна Оя және Колоннава Оя өзендерімен түзілген үшбұрышта «сулы бекініс» ретінде салынған; үшінші жағынан ор қазылды. Аумағы 2,5&nbsp;км² құраған бекініс биіктігі 2,5 метр және ені 10,7 метрлі латеритті дуалдармен қорғалған.

1391 жылы, ханзада Сапумал Камарьямен Джаффна корольдігін бағындырып алғаннан кейін, Котте 'Шри Джаявардханепура' ('үдемелі жеңістің жарқыраған қаласы') эпитетіне ие болды. XVI ғасырдың соңына дейін Котте бір аттас Котте патшалығының астанасы болған.

1505 жылы аралға келген португалдықтар 1565 жылдан бастап қала бақылауын жүргізді. Бірақ, көршілес Ситавака патшалығынан қорғанысты қамти алмағандықтан, португалдықтар Коттеден кетіп, Коломбо қаласын өз астанасы ретінде жариялады.

Коттедің жаңа урбанизациясы XIX ғасырда басталды. 

1982 жылдың 29 сәуірінен бастап Коттеде Шри-Ланканың парламенті орналасқан ресми орны. Парламент кешені Дияванна Оя өзенінің ортасында орналасқан аралда салынды. Үкіметті көшіру процессі әлі күнге шейін аяқталған жоқ. 

## Табиғи жағдайлар
Елорда экватордан алыс емес жерде орналасқандықтан, климаты — тропикалық. Сондықтан жыл бойы температура деңгейі бірқалыпты жоғары. Алқапты жерлерде жылдық орташа температуралар +26—28 Цельсий градусын құрайды. Ең ыстық және біршама салқын айдың орташа температуралар айырмашылығы 2—5 градустан аспайды. Ең жаңбырлы жыл маусымы — жаз, бұл кезде ылғалмен қаныққан оңтүстік-батыс муссонды желдер үстем. Жазғы муссон мамырда басталып, қыркүйек айында басылады. Муссонды кезеңде, маусым-тамыз айлары аралығында, жаңбыр күнде жауады, жиі бұл қатты нөсер. Жауын-шашынның орташа көлемі жылына 2000&nbsp;мм-ге дейін.

## Халқы
Қаланың халық саны шамамен 150 000 тұрғынды құрайды.
Тұрғындардың 70&nbsp;%&nbsp;— сингалдар, 20&nbsp;%&nbsp;— тамилдер, қалған бөлігі көне халықтың (ведттер) ұрпақтары&nbsp;болып табылады. Ресми тілдері — сингал және тамил. Сингал тілі тек Шри-Ланкада және оның елордасында ғана қолданылады. Елдегі халық санының 75&nbsp;%&nbsp;— буддисттер. Сонымен қатар шамамен 15&nbsp;% индуисттер (негізінде тамилдер), және шамамен 10&nbsp;% халық саны&nbsp;— христиандар және мұсылмандар; екі дін де аралас этникалық құрамымен ерекшеленеді.

## Дереккөздер

Санат:Коломбо
Санат:Шри-Ланка қалалары
Санат:Азия елордалары
Онтам

**Онтам** — Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігіне қарасты Ақдала ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2021 жылы Арыс қаласының құрамына енгізілген.

## Географиялық орны
Арыс қаласынан шығысқа қарай 5 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
Тұрғыны 429 адам (2009).

## Дереккөздер

Санат:Арыс қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Ақтас (Арыс қалалық әкімдігі)

**Ақтас** — Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігіне қарасты Монтайтас ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Арыс қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 28 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері
Нейпьидо

**Нейпьидо** (; MLCTS: *ne.prany. dau mrui.* — сөзбе-сөз «корольдік ел») — Мьянма елордасы. Елдің бұрынғы астанасы Янгон қаласынан солтүстікке қарай 320 км қашықтықта орналасқан. Мандалай округіндегі Пьинмана қаласынан батысқа қарай 17 шықырым қашықтықта орналасқан Чепьи ауылының орнына салынды.

Елорда Янгон қаласынан Нейпьидо қаласына 2005 жылдың 6 қарашасында көшірілді. 

## Тарихы
2005 жылғы 7 қарашасынан бастап Мьянманың әскери үкіметі Янгон қаласынан министрліктер мен ведомстволарды көшіру процессін бастады. Елорда көшіруінің нақты уақыты астрологиялық түсініктер бойынша таңғы сағат 6:36 таңдалды. 11 қараша күні 11 батальоннан және 11 министрліктен тұратын екінші қараушылы жасақ Янгон қаласын қалдырып, жаңа елордаға аттанды («Бангкок Пост» газетінің хабарлауы бойынша).

Елорда көшіруінің нақты себебі белгісіз. Бұған стратегиялық және ішкі саясат түсініктері, сонымен қатар Бирма тарихында жиі орын алған астрологтардың кеңестері себеп болуы мүмкін. Пьинмана елдің ортасында орналасқандықтан, қалаға теңіз жағынан шабуыл жасау қиынға соғады. Сонымен қатар әуе бомбалауы кезінде қала айналасында жер асты баспаналарды және бекіністерді жабдықтауға болады. Сондай-ақ Пьинмана ұлттық ел шеттеріне жақын орналасқан және елорданың осындай орналасуы бұл аумақтарды жақсырақ бақылауға мүмкіндік береді. Екінші дүниежүзілік соғысы кезінде Пьинмана генерал Аун Санның бекінген орталығы болған. 

2006 жылдың 27 наурыз күні 12 000-нан астам солдат Бирманың әскері күніне (Бирманың 1945 жылғы жапон басқыншылығынан азат ету күні) арналған алғашқы әскери шеру өткізді. Бұл күні Нейпьидо елорда ретінде алғашқы рет ескертілді.

2013 жылдың желтоқсанында қалада 27-ші Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары өтті.

## Транспорты
Пойыз Янгоннан Нейпьидо қаласына дейін тоғыз сағат жүреді.

2006 жылдың наурызында Air Mandalay әуекомпаниясы Янгон мен Нейпьидо қалаларының арасында ұшулар бастады. 2006 жылдың 5 маусымынан бастап Ситтве және Тандве қалаларына дейін тұрақты авиасапарлар ашылды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Burma’s new capital name
* Burma’s new capital stages parade BBC News Online, 27 March 2006
* Off limit’s: Asia’s secret capital Citylife, Trisila Company Limited, Chiang Mai, June 2006
* Burma’s confusion over capital BBC News Online, 17 June 2006

Санат:Мьянма қалалары
Санат:Мандалай (округ)
Санат:Азия елордалары
Софтбол

**Софтбол** () — доппен спорттық, командалық ойын, бейсболдың бір түрі. Софтболға арналған доп өлшемдері бойынша грейпфрутқа ұқсайды, бірақ бейсболға арналған доптан гөрі жұмсағырақ және ұшқан кезде оның жылдамдығы төменірек. Софтболды ерлер мен әйелдер ойнайды. Ойынның бірнеше түрі бар: «Фаст-питч» — «Шапшаң беріс», «Слоу-питч» — «Баяу беріс», «Модифай-питч» — «Орташа беріс». 1996 жылдан 2008 жылға дейін Олимпиада тәртібі ретінде әйелдер командалары арасындағы «фаст-питч» ойыны болған. 

Бейсбол кең тараған көптеген елдерде, софтбол да үлкен сұранысқа ие, өйткені оны кәсіби емес спортшылар және әйелдер таңдайды. Софтболдың бейсболдан басты айырмашылығы — жарақат алу ықтималдығы кем және физикалық мүмкіндікшілігі төменірек спортшылар ойнай алады.

## Тарихы
Софтбол 1887 жылы пайда болды. Алғашқы кезде ойын «машбол» (mushball) немесе «киттенбол» (kittenball) деп аталған. 1920-ші жылдары өзінің заманауи атауына ие болды. Халықаралық софтбол федерациясы (ISF, ИСФ) 1965 жылы негізделді және 2001 жылға қарай 122 ұлттық федерацияны біріктірді. Әлем чемпионаттары әйелдер арасынан 1965 жылдан бастап өткізіледі, ал ерлер арасынан 1966 жылдан. В программу Жазғы Олимпиада ойындарының бағдарламасына софтбол 1996 жылдан (Атланта) 2008 жылға дейін (Бейжің) кірген.

## Галерея

Softball.jpg|Софтболға арналған доп
Softball Batter and Catcher.jpg|Софтбол ойыны
Chicago Softball Team in 1897.jpg|Софтбол командасының алғашқы фотосуреті, Чикаго, 1897
Буада (көл)

thumb|right|200px|Буада көлі
**Буада** () — Науру аралындағы сәл ғана тұзды тұщы сулы көл. Аралдың оңтүстік-батыс бөлігіндегі Буада округінде орналасқан. Көлдің су бетінің ауданы — шамамен 30 мың м². Буада көліндегі судың деңгейі мұхит деңгейінен шамамен 5 метрге жоғары, көлдің тереңдігі — 5 метрге дейін жетеді. Қазіргі кезде көлдің мұхитпен еш байланысы жоқ, бұрын — маржан атоллының ортасындағы лагуна. Көлдің айналасындағы құнарлы жер ауыл шаруашылығының дамуын қамтамасыз етеді. 

Аралда еш бір өзен болмағандықтан, көл тұщы судың көзі болып табылады, бірақ ол 13 мың тұрғынның қажетілігін қанағаттандырмайды, сондықтан ауыз су Австралиядан әкелінеді.

Санат:Науру көлдері
Санат:Ағынсыз көлдер
Кнессет

thumb|right|350px|Кнессет ғимараты
**Кнессет** (, , ; сөзбе-сөз аудармасы — «Жиналыс») Израильдің заң шығарушы билік органы болып табылады, оның парламенті. Кнессеттің мүшелер саны — партиялық тізімдер бойынша сайланатын 120 парламентарий.

Израиль парламенттік республика болғандықтан, Кнессет жоғарғы билік органы болып табылады. Кнессетке сайлау өткеннен кейін Израиль президенті сайланған фракциялармен отырыс өткізіп, коалициялық үкіметті құрай алатын фракциялар басшыларының біріне (кейін бұл фракцияның басшысы үкімет басшысы (премьер-министр) ретінде тағайындалады) үкіметті құруға міндеттейді. Тәжірибе жүзінде бұл қызмет әдетте сайланған ең ірі фракцияның басшысына беріледі.

1996 және 1999 жылдары, Кнессетке 14-ші және 15-ші шақырылымға сайлауы кезінде, премьер-министр бөлек бүкілұлттық дауыс берумен сайланды (үкімет басшысының тікелей сайлауы туралы қабылданған заң бойынша). Осылайша, 1996 жылы үкіметті Биньямин Нетаньяху басқарды, ал 1999 — Эхуд Барак. 2001 жылы Барактың қызметтен кетуі нәтижесінде премьер-министр қайтадан тікелей дауыс беру арқылы сайланды (бұл қызметке Ариэль Шарон келді), бірақ Кнессет қайта сайланған жоқ. Кейін елде премьер-министрдің тікелей сайлау процессінен бас тартты.

Үкімет құрамы, өз кезегінде, Кнессет мүшелерінің көпшілігімен мақұлдануы керек. Кнессет мүшелері жеті жылда бір рет президентті сайлауды, ол негізінде салтанатты функциялар атқарады. Кнесеттің өкілеттік мерзімі — төрт жыл.

## Сілтемелер
* Ресми сайты , , 
* «Негізгі заң: Кнессет»  

Санат:Израиль Кнессеті
Санат:Израиль саясаты
Солтүстік Азия

thumb|right|Солтүстік Азия
**Солтүстік Азия**&nbsp;— Еуразияның субаймағы, Ресейдің азиялық бөлігінен (Орал, Сібір және Қиыр Шығыс федералды округтері толығымен кіреді) тұрады. 

## Географиясы
Субаймақтын аумағы Орал тауларынан Тынық мұхитына дейін, және Солтүстік Мұзды мұхитынан Ресейдің оңтүстік шекарасына дейін созылған. Аумақтың түгелге жуығы тайгамен жабылған.

Ең ірі өзендері: Обь, Енисей, Лена, Ертіс, Амур.

Ең ірі көлдері: Байкөл, Таймыр, Ханка, Убсу-Нур, Чаны.

Ең ірі қалалары: Новосібір,  Омбы,  Красноярск, Барнауыл, Иркутск, Түмен, Хабаровск, Новокузнецк, Кемерово, Томск, Владивосток, Екатеринбург, Челябі, Магнитогорск, Төменгі Тагил, Қорған, Нижневартовск, Сургут, Ұлан-Удэ.

## Халқы
Халықтың басым бөлігін орыстар құрайды. Сонымен қатар сыбырлар, алтайлықтар, татарлар, сахалар, буряттар, ненецтер, башқұрттар, тывалар, қазақтар, хакастар, шорлар, хантылар, мансилер, коряктар, эвендер, эвенкілер, долгандар, юкагирлер, ительмендер, чукчалар және басқа да ұлттар тұрады.

## Тағы қараңыз
* Сібір
* Қиыр Шығыс

Санат:Солтүстік Азия
Оровилл бөгеті

thumb|right|250px|Оровилл бөгеті
**Оровилл бөгеті** () Калифорния (АҚШ) штатындағы Оровилл қаласынан шығысқа қарай Фетер өзенінде орналасқан. Адам қолымен жасалған Калифаорниядағы екінші ең ірі Оровилл көлінің бөгеті. Бөгеттің үйілген топырақ биіктігі 230 метрге дейін жетеді (АҚШ-тағы ең биік бөгет болып табылады), ал көлдегі судың көлемі болжамды пікір бойынша 4,3 миллиард текше метрді кұрайды.

Бөгеттің құрылысы 1961 жылы басталды, ал 1968 жылы толығымен аяқталды. Калифорния халқы үшін 1968 жылдың 4 мамыр күні салтанатты түрде ашылды.

## Апат
2017 жылғы 7 ақпанында судың бірқалыпты ақпайтындығы байқалды, бөгеттегі суағытқышты тоқтатқаннан кейін, инженерлер су ағызатын бетонды науасында үңірейген ойықты тапты. 9 ақпан күні ойық тереңдігі 14, ені 90 және ұзындығы 150 метрге дейін жетті. 11 ақпанда бұрын ешқашан қолданылмаған апаттық суағытқыш іске қосылды; науаның эрозиясы күтілгеннен жоғары болып шықты. 12 ақпан күні суағытқыштың қирауы жағдайында зардап шегуге мүмкіндігі жоғары халықтың эвакуациясы туралы шешім қабылданды.

Батте округінің шериф кеңсесі Twitter-де эвакуация аумағын жариялады. Оровиллден (16 мың адам) басқа, тізімде Фетер өзенінің бойында орналасқан елді мекендер көрсетілген, соның ішінде Гридли (6 мың адам), Биггс (1,7 мың адам), Юба-Сити (65 мың адам), Лома Рика (2 мың адам).

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Ресми сайты
* Oroville Facilities, FERC Project #2100 
* Oroville Facilities Relicensing 

Санат:Калифорния бөгеттері
Санат:АҚШ бөгеттері]
София патшайымның өнер орталығы

**«София патшайымның өнер орталығы» ұлттық мұражайы** ()&nbsp;— Испания елордасы Мадрид қаласында орналасқан пинакотекасы және кітапханасы (шамамен 40 000 том) бар көкрем мұражайы.

Прадо және Тиссен-Борнемиса мұражайларымен бірге «Алтын үшбұрыш» деп аталатын мадридтық мұражайлар қатарына кіреді.

## Жалпы мәлімет
Мұражайдағы көрме залдарының жалпы аумағы 12 505 м². Техникалық жағынан ғимарат температураны, ылғалдықты бақылайтын және залдардың жарықтылығын реттейдін, сонымен қатар қажетті кезде қауіпсіздік жүйесін іске қосатын орталық компьютермен жабдықталған.

Қазіргі кезде мұражай негізгі үш функцияны атқарады: тұрақты жинақтамалар мұражайы, уақытша көрмелер залы және зерттеу бөлімі.

Мұражайдың қасбетінде үш сыртқы лифт орналасқан, бұл сәулеттік шешім ғимаратқа ерекше сән береді.

## Тарихы
Мұражай мүсін бойынша мамандырылған заманауи өнердің көрме залы ретінде 1986 жылы негізделді.

Ресми түрде мұражай 1992 жылдың қыркүйегінде ашылды.

2007 жылы мұражай өз аумағын кеңейтті.

## Экспозиция
«София патшайымның өнер орталығы» ұлттық мұражайы — әлемдеңі ең ірі мұражайларының бірі болып табылады.

Бұл мұражайда заманауи испан өнерінің тұрақты жинақтамасы орналасқан. Орталықтың залдарында заманауи өнердің сан алуан уақытша көрмелерін көруге болады: көркем сурет, мүсіндер, видеоинсталляциялар, фотографиялар, кино және т.б.

Мұражайда Пабло Пикассо және Сальвадор Дали жинақтамалары бар. Ең танымал жауһары — Герника суреті.

Мұражай шегінде көркем суретке арналған тегін кітапхана орналасқан. Оның қорында 100000 кітап, 3500 дыбыс жазба және 1000 видеожазба сақтаулы тұр.


File:ReinaSofiaMuseumElevatorMadrid.JPG|
File:MNCARS ampliación 12.jpg|
File:MNCARS Patio Escultura Miro.JPG|

File:Patioreinasofia.jpg|
File:Museum Reina Sofía Madrid Spain Espana this is a front photo close up at the Queen Sofia Museum in 2011 month of June.jpg|
File:Ampliación del Reina Sofía (2).jpg|


## Сілтемелер
* Мұражайдың ресми сайты  
* Еgoogleartproject.com сайтындағы мұражай экспонаттары

Санат:Мадрид мұражайлары