open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фалуда

**Фалуда** — Үндістанда, Пәкістанда, Ауғанстанда және Бангладеште танымал дәстүрлі десерт.

## Сипаттама
Мұздатылған вермишель типті крахмал жіптері бар парсы десертінің фалуденен алынған. Парсы фалуделерінен айырмашылығы, үнділік фалуда — бұл раушан суы мен вермишельді сүтпен, желе бөліктерімен және тәтті насыбайгүл тұқымдарымен араластыратын суық тәтті сусын.

## Тарих
Фалуда десерті Үндістанда 16-18 ғасырларда, Моғол империясы кезінде фалуда негізінде жасалған деп есептеледі. Десерттің аймақтық нұсқалары Хайдарабадта және басқа жерлерде мұсылман билеушілерінің соттарында әзірленді.

## Қазіргі заман
Бүгінгі күні фалуда дәстүрлі аймақтық және модернизацияланған көптеген сорттарға ие. Бангладеште пандан өсімдігінің сығындысы (Pandanus amaryllifolius сорты), пісте, саго, кокос жаңғағы кремі және манго фалодоға қосылады. Малайзия мен Сингапурда ұқсас сусын бандунг деп аталады. Үндістаннан келген иммигранттармен бірге аралға келген Маврикий нұсқасы алуда деп аталады. Осыған ұқсас сусынды, бірақ қою вермишельді Ирактағы күрдтер ішеді.

Фалуда рецепті қазіргі Шығыс Азия көпіршігі шайының пайда болуына әсер етті деген нұсқа бар, ол кейіннен бүкіл әлемге тарады.

21-ші ғасырда фалуданың пластикалық шыныаяқтарда берілуі сирек емес; сусын, сондай-ақ безендіруге болады шелек балмұздақ.

## Галерея

Сурет:Falooda of salem.jpg|Жемістер қосылған фалуда
Сурет:Phaluda.JPG|Мьянмадағы фалуда
Сурет:Royal Falooda.jpg|Жемістер, жаңғақтар және балмұздақ қосылған фалуда
Сурет:Faluda at Juhu Beach, Mumbai.jpg|Үндістанның Мумбаи қаласындағы фалуданың жаңартылған нұсқасы
Сурет:Bandung Drinks.jpg|Сингапур бандунг. Қызғылт түс сүтке раушан суының қосылуына байланысты.


## Тағы қараңыз
* Фалуде

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Фалуда рецепті 
* Корольдік фалуда
* FALOODA SEV РЕЦЕПТІ 

Санат:Тағамдар мен сусындар
Санат:Ауған асханасы
Санат:Үнді десерттері
Санат:Пәкістан асханасы
Санат:Сүт тағамдары
Ах-ай гроты

**Ах-ай гроты** () ― жартасқа қашалған жеке шағын буддалық үңгірі және Кизилия (克孜利亚大峡谷), Куча, Шыңжаңдағы Үлкен каньонда орналасқан. Бұл аймақты Ах-ай қаласы басқарады, сондықтан оның атауы. Гротты 1999 жылы сәуірде Туди Аззе () есімді жас ұйғыр шопан емдік шөптерді жинап жүрген кезінде тапқан.

Шыңжаңдағы Безеклік үңгірлері немесе Қызыл үңгірлері сияқты басқа танымал жерлермен салыстырғанда, Ах-айдың шағын гроты соншалықты танымал емес. Үңгірлердің фрескалары вандализмнен зардап шекті.

## Грот
8 ғасырда адал қарапайым адамдардың қаржылық қолдауымен салынған үңгір Кучалық буддизмінің гүлденген дәуірінің туындысы болды. Қабырғада ұсынылған Вайрочананың суреті Тан әулетінің буддалық эзотерикалық әсерін көрсетеді.

Үңгірдің ұзындығы 4,6 м, ені 3,4 м және биіктігі шамамен 2,5 м, тік төртбұрышты жазықтығы және люнет қоймасы бар. Тік бұрышты саздан жасалған құрбандық үстелі жердің ортасында орналасқан және ұзындығы 2,53 метр, ені 2,05 метр және биіктігі 0,45 метр. Нашар сақталғандықтан, қабырға суреттерінің оннан бір бөлігі ғана бүгінгі күнге дейін сақталған. Алдыңғы қабырғада *Амитаюрдхьяна сутрасының ішінара сақталған трансформациясы* бейнеленген, оның стилі Дунхуан фрескаларына ұқсас. Сол жақ қабырғадағы қалған бес фигураның төртеуі Бхайшаджягуру, Вайрочана, Манджушри және тағы бір Бхайшаджягуру болып анықталды. Оң жақ қабырғадағы үш фигураны — екі тұрған бодхисаттва мен бір отырған будданы анықтау мүмкін емес, себебі олардың ауыр зақымдануы. Күмбезді төбесі отырған Будданың шағын бейнелерімен толтырылған.

Ах-ай гротының көркем бейнесі Шығыс Орталық Азия мен Тан әулетінің мәдени бірігуін, сондай-ақ сарвастивада үстемдік ететін патшалық болған Кучаға махаяна буддизмінің әсерін көрсетеді.

## Галерея

Сурет:Bhaisajyaguru from Ah-Ai Grottoes.jpg|Бхайшаджьягуру
Сурет:Vairocana from Ah-Ai Grottoes.jpg|Вайрочана
Сурет:Manjushri from Ah-Ai Grottoes.jpg|Манджушри
Сурет:Manjushri Bodhisattva, A-Ai grotto (Restoration Colorized).png|Манжушри кескіндемесінің қалпына келтірілуі


## Дереккөздер

Санат:Шыңжаң Ұйғыр аутономиялық ауданының археологиялық нысандары
Роберт Хофштадтер

**Роберт Хофштадтер** (сонымен бірге **Хофстедтер**; 5 ақпан 1915 — 17 қараша 1990) — американдық физик-экспериментші, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі (1958), 1961 жылы «Атом ядролары арқылы электрондардың шашырауы бойынша іргелі зерттеулері және нуклон құрылысы саласындағы соған байланысты ашылымдары үшін» физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Дуглас Хофштадтердің әкесі.

## Өмірбаяны
Польша Корольдігінен келген еврей эмигранттарының отбасында дүниеге келген. Әкесі Луи Хофштадтер (1881—1949), Краков тумасы, кеңсе қызметкері болды, содан кейін темекі дүкенінің иесі болды; анасы Генриетта Кенигсберг (1882—1951) үй шаруасындағы әйел болған.

Ол 1938 жылы Принстон университетін бітіріп, 1946—1950 жж сонда жұмыс істеді. 1950 жылдан бастап Стэнфорд университетінде жұмыс істеді, 1954 жылдан профессор және 1967—1974 жылдары жоғары энергия физикасы зертханасының директоры. Жұмыстары ядролық физика мен ядролық технологияға, жоғары энергиялар физикасына арналған. Ол Ван де Граф үлкен генераторын құруға қатысқан. 1950 жылдары ол нуклон ішіндегі электр заряды мен магниттік моменттің таралуы және нуклонның өлшемі туралы сандық ақпарат алды. 1957 жылы ол протонның заряды мен магниттік форма факторын, 1958 жылы нейтронның магниттік форма факторын анықтады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Храмов Ю. А. Хофштадтер (Хофстедтер) Роберт (Hofstadter Robert) // Физики : Биографический справочник / Ред. А. И. Ахиезера. — Бас. 2-ші, өңд. және тол. — М. : Наука, 1983. — Б. 291. — 400 б. — 200 000 дана. 
* *Р. Хофштадтер*. «Структура ядер и нуклонов». Нобелевская лекция // Успехи физических наук, 81 том, 1 шығарылым, қыркүйек 1963
* Нобель комитетінің сайтынан ақпарат

Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)
Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Принстон университеті түлектері
Санат:Стэнфорд университеті оқытушылары
Санат:Физиктер
Санат:АҚШ физиктері
Ирендік (жыр)

**Ирендік** () — башқұрт халық әні, жыры.

## Тарихы
Аңыз бойынша, әнді XVIII ғасырда Ирендік жотасының сұлулығына тәнті болған аңшы әрі қурайшы (сыбызғышы) Болқайыр шығарған.

«Ирендік» әнінің алғашқы нотасын С.Ғабяши жазып, 1935 жылы «Башқұрт халҡ йырҙары» («Башқұрт халық әндері») жинағында басып шығарды. Ән нұсқаларының жазбасын Х.Ф.Ахметов, Л.Н.Лебединский, И.В.Салтыков, Ғ.З.Сүлейманов жасаған.

Ән мен әуен нұсқаларын Қ.М.Дияровтан Ф.Х.Қамаев жазып алған.

Әннің ырғағы айқын, екпіні көтерілетін ұшқыр би сипаты бар.

«Ирендік» әнінің өңдеулерін Ахметов, М.М.Валеев композиторлар дауыс пен флейтаға, С.Габяши, С.А.Низаметдинов, М.П.Фоменков  a cappella хорға арнады.

## Орындаушылар
Ф. Құлдиарова, А. Г. Галимов, Ф. Ф. Гараев, Р. А. Гареев, Илфак Смақов, Ыдырыс Ғазиев және басқалары.

## Сөзі

## Әдебиет
* Алкин М. С. Башҡорт йыры. Башҡорт фольклорында вокаль жанрҙар, уларҙы башҡарыу традициялары. — Өфө, Китап, 2002. — 40-сы бит.
* Башkорт халыk ижады: Йырзар. 1-се китап. Өфө, 1974 йыл;
* Дияров К. М. Сал Уралдың моңдары. Өфө, 1988;
* Рыбаков С. Г. Музыка и песни уральских мусульман. СПб., 1897;
* Лебединский Л. Н. Башкирские народные песни и наигрыши. М., 1962;

## Дереккөздер

Санат:Башқұрт халық әні
Санат:Алфавит бойынша әндер
Набдам

**Набдам** (*намнам*, *набдуг*, *набруг*) — Гананың солтүстік-шығысында, Буркина-Фасоның шекаралас аймақтарында тұратын халық. Саны шамамен 25 мың адамды құрайды.

## Тілі
Тілі набдам тілі — нигер-кордофан отбасының гур тобына жатады.

## Діні
Дәстүрлі нанымдарды ұстанады, бірақ христиандықты (католиктер мен протестанттар) және сунниттік исламды ұстанатын өкілдер бар.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі – мал шаруашылығы және қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, фонио, күріш, жүгері, бұршақ дақылдары), аңшылық, балық аулау. Қолөнерден ұсталық, керамика, тоқу, тоқымашылық, тері өңдеу дамыған.

## Өмір салты
Көпбалалы қауымдар мен патрилинейлік бөліну дәстүрлі әлеуметтік ұйымның негізін құрайды. Неке вирилокальды, полигиния кездеседі.

Дәстүрлі үйлері - конустық сабан төбесі бар дөңгелек сазды шағын үйшіктер.

Күнделікті киімдері - белдемше, мерекелік - ерлерге арналған қысқа жеңі бар ұзын ақ көйлек, әйелдер үшін қысқа белдемше.

Азық-түлік негізінен өсімдік тектес тағамдар (жарма, бәліш, бұқтырылған тағамдар) және сүт өнімдері болып табылады.

Негізгі фольклорлық жанрларға ән, ертегі, мақал-мәтелдер жатады, татуировка қолданылады.

## Дереккөздер

 
Санат:Гана халықтары
Санат:Буркина-Фасо халықтары
Қырықтытау

**Қырықтытау** (, ) — Башқұртстанның шығыс бөлігінде орналасқан Оңтүстік Орал таулы жотасы.

## Сипаттамасы
Жотаның ұзындығы шамамен 60 шақырымды құрайды, ол Башқұртстан Республикасының Әбжәлел және Белорет аудандары шегінде солтүстік және солтүстік-шығыс бағытта Үлкен Қызыл өзенінің аңғарымен созылады.

Жота қалдық тасты биік төбелері бар бойлық тізбектер жүйесінен тұрады. Ең биік таулары Қаратас (1118 м), Шыршалытау (1108 м), Көсем (1080 м), Қосай (1048 м).

Жота жанартаутекті жыныстардан — порфириттерден, туфтардан, туфобрекчиялардан құралған.

Солтүстік және батыс экспозициялары бар жотаның беткейлері қайың ормандарымен, ал шыңдарында - ақшыл сұр орманда және жұқа жетілмеген топырақта қайың мен қарағай араласқан жалпақ жапырақты ормандармен жабылған. Тілімденген құлама беткейлер жапырақты орман алқаптары бар далаланған шалғындарымен жабылған. Оңтүстік және шығыс экспозициялары бар жотаның беткейлері бозды-бетегелі даламен жабылған, ал Қырықтытаудың оңтүстік бөлігінің шыңдары селдір сиретілген шабындық шөбі бар жусанды-бетегелі далалармен шектелген.

## Қосымша ақпарат
Жотаның баурайында Башқұртстанның бірнеше табиғи ескерткіштері бар:
* жотаның Бабай, Қошай, Хандық шыңдары бар бөлігі
* Ұлтық-Қарақас шатқалы
* Қаратас тауы
* Хуускан шатқалы

## Топонимикасы
«Қырықты» сөзі бір нұсқа бойынша, башқұртша «ҡырҡты» — «*қырқылған*», «*шауып тастау*» ал басқа нұсқасына келсек, башқұртша «ҡырҡ» — «*қырық*», санды не «көп» деген мағынада.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша қорғалатын табиғи аумақтар
Санат:Алфавит бойынша тау жоталары
Санат:Оралдың таулы жоталары
Санат:Башқұртстан таулы жоталары
Налу

**Налу** — Гвинея мен Гвинея-Бисауда тұратын батыс африкалық этникалық топ. Жалпы саны 17 мың, Гвинеяда – 12 мың, Гвинея-Бисауда – 5 мың адам.

## Тілі
Тілі - налу тілі, нигер-кордофан отбасының батыс атлант тобына жатады.

## Діні
Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі наным-сенімдер, бір бөлігі – сүнниттік мұсылмандар, христиандар.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (күріш, банан, тәтті картоп, маниок, жүгері, 19 ғасырдан – кофе ағашы, жержаңғақ, бақшаларда – көкөністер, жемістер, қант қамысы). Ұзындығы 2,5 м-ге дейін жететін күрек тәрізді әмбебап құрал пайдаланылады, кокос және май пальмаларының жемістерін, кола жаңғақтарын жинау дамыды, жағалауда, батпақты жағалау аудандарында құрғақ мезгілде балық аулау, теңіз суынан тұзды алудың маңызы зор болды.
Ағаш өңдеу, әсіресе бетперде жасау (кейбіреулерінің салмағы 60 кг-ға жуық және Африкадағы ең ірілерінің бірі), ұсталық, керамика және тоқымашылық дамыған.

## Өмір салты
Дәстүрлі отбасы үлкен, патриархалды, көп әйел алушылық бар. Кейде бірнеше ауылдар жоғарғы басшының («патша») билігімен одақ құрады. Жасырын одақтар (еркек және әйел) бар, ең танымалы - поро.

Тұрғын үйлері – төбесі сабан мен жапырақтардан жасалған конустық төбесі бар шағын домалақ үйшіктер. Орманды аймақтарда ауылдар жинақы орналасқан (100 адамға дейін).

Дәстүрлі киімдері - өсімдік талшықтарынан жасалған белдемше.

Негізгі тағамы – ботқа, жарма, картоп пюресі, ет сирек жейді.

Дәстүрлі өнерде жануарларды бейнелеу (әсіресе қолтырауын, хамелеон, т.б.) жиі кездеседі.

## Дереккөздер

 
Санат:Гвинея халықтары
Санат:Гвинея-Бисау халықтары
Синъитиро Томонага

**Синъитиро Томонага** (1906 — 1979) — жапондық физик. Жапония ғылым академиясының мүшесі (1951), АҚШ (1965) пен КСРО (1971) академияларының шетелдік мүшесі. Жапония ғылым кеңесінің президенті (1963—1969).

1965 жылы Ричард Фейнман мен Джулиан Швингермен бірге «Элементар бөлшектер физикасына терең ықпал жасаған кванттық электродинамикадағы іргелі жұмыстары үшін» Нобель сыйлығымен марапатталды.

## Өмірбаяны
Әкесі Сандзюро Томонага 1913 жылы Киото университетіндегі философия профессоры кафедрасына тағайындалғанда, жанүясымен сонда көшеді. 1926 жылы Синъитиро осы университетке, атом физикасы мамандығына түседі. Болашақтағы тағы бір Нобель сыйлығының иегері Хидэки Юкава сонымен бірге оқыған. Оқуды бітіргеннен кейін Синъитиро тағы үш жыл бойы университетте ассистент болып істейді.

1932 жылы Физика-химиялық зерттеулер институтында жұмыс істей бастайды. 1937—1939 жылдары Лейпциг университетінде Вернер Гейзенбергтің зерттеу тобында болады. Докторлық диссертациясын Германияда аяқтай алмай, оны Токио университетінде сәтті қорғайды. Отанында Токио педагогикалық унивеситетінде (қазіргі Цукуба университеті) жұмыс жолын жалғастырады.

1949 жылы Роберт Оппенгеймердің шақыруымен Принстондағы Перспективті зерттеулер институтына келеді. Келесі жылы Отанына қайтады, 1955 жылы Токио университетіндегі Ядролық зерттеулер институтының негізін қалауға қатысады.

## Дереккөздер

Санат:Жапония ғылым академиясының мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Үндістан Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:КСРО Ғылым Академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Жапония)
Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Ломоносов атындағы алтын медалімен марапатталғандар
Санат:Киото университеті түлектері
Санат:XX ғасыр физиктері
Күркек

**Күркек** (, ) — Оңтүстік Оралдағы тау, Күркек жотасына жатады. Тау Башқұртстандағы Әбжәлел ауданының аумағында, Белорет қаласынан 22 км жерде орналасқан. Жақын жерде Абзақ ауылы және 4 шақырым жерде Мұрақай ауылы орналасқан. Тау девондық жанартаугендік түзінділерінен тұрады.

## Сақталу мәртебесі
1997 жылдан бастап табиғаттың ботаникалық ескерткіші мәртебесіне ие, әсем жартасты жерлер, орманды дала ландшафттары және сирек өсімдіктер қорғау нысандары болып табылады. Табиғат ескерткішінің аумағы 515,1 га құрайды. Күркек жотасының негізгі шыңы және оған іргелес аумақ Оңтүстік Оралдың шығыс беткейінің аздап бұзылған таулы орманды дала ландшафттарына тән. Шың мен одан созылған төбелер көркем жартасты қалдықтармен көмкерілген. Оңтүстік беткейлерінде негізінен тасты далалар, солтүстік беткейлерінде қарағай мен сағызқарағайлары бар қайыңды және ақшыл қылқан жапырақты ормандары орналасқан. Далалардың әртүрлі нұсқаларын анықтамалық деп санауға болады. Флорасы сирек кездесетін өсімдік түрлеріне бай (қауырсын қау, қиғаш жуа, қыр жуа, кәдімгі шолпанкебіс, секпіл шолпанкебіс, сүйсін күйген, минуарция Гельма, инелі қалампыр, таулы шиверекия, құмды қазтабан, сібір флокс және т.б.).

## Атауы
Бұл атау, шамасы, көнерген башқұрт сөзі *көркә* — *күрке, жеркепе* дегеннен алынған.

## Әдебиет
* Червяковский Г. Ф., Коротеев В. А. Волнистые лавы хребта Ирендык-Куркак на Южном Урале // Вулканические образования Урала. Свердловск: УФАН СССР. 1968. С. 149—152.
* Мулдашев А. А., Абрамова Л. М., Мартыненко В. Б., Шигапов З. Х., Галеева А. Х., Маслова Н.В О современном состоянии и восстановлении природных популяций Rhodiola Iremelica Boriss на Южном Урале // Известия Самарского научного центра Российской академии наук. 2010. Т. 12. № 1-5. С. 1412—1416. электронды нұсқасы

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша таулы шыңдар
Санат:Башқұртстанның таулары
Санат:Мың метрлік тау шыңдары
Нанкансе

**Нанкансе** — Гана мен Буркина-Фасо шекарасындағы халық. Саны 400 мың адам.

## Тілі
Нигер-кордофан отбасының гур тобының нанканна тілінде сөйлейді.

## Діні
Дәстүрлі нанымдарды ұстанады, аз бөлігі сунниттік мұсылмандар мен католиктік христиандар.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсіптері – егін шаруашылығы (ұсақ тары, қызыл және ақ құмай, фонио, жержаңғақ, жүгері, бұршақ, көкөністер), мал шаруашылығы (негізінен ұсақ мал), балық аулау, үй қолөнері. Гананың оңтүстігінде ерлер жиі какао бұршақтарын теру үшін маусымдық жұмыста жұмыс істейді. Көркем қолөнерден тоқымашылық (оның ішінде ою-өрнектері бар көгілдір мата өндіру), керамика, ұсталық, ағаштан мүсіндер мен бетперде жасау дамыған.

## Өмір салты
Ауылдары ықшам, бір топ саман үйшіктерден тұрады, жоспары бойынша дөңгелек, төбелері сабанмен және пальма жапырақтарымен жабылған конус тәрізді. Тұрғын үйлер астық қоймаларымен және басқа да шаруашылық құрылыстарымен бірге қабырғамен қоршалған. Аула әдетте мал қорасы қызметін атқарады.

Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін ақсақалдар мен рулар басқаратын көпбалалы қауымдар құрайды. Неке вирилокальды, полигиния, сорораттық, левираттық, сатып алынған неке, немере туыстары арасындағы некелер қолданылады.

Әйелдер киімі белдемше тәрізді денеге оралған екі матадан тұрады, ерлер қысқа жеңі бар ақ ұзын көйлек киеді.

Дәстүрлі тағамдары - жарма, ащы тұздығы бар бәліштер, ши ағашының жемістерінен алынған сары май қосылған бұқтырылған тағамдар.

Фольклордың негізгі жанрларының ішінде ертегілер мен мақал-мәтелдер көбірек кездеседі.

## Дереккөздер

 
Санат:Гана халықтары
Санат:Буркина-Фасо халықтары
Қызылғаха үңгірлері

**Қызылғаха үңгірлері** ( пиньинь: *Kèzīěrgǎhā shíkū*) — Үңгірлер кешеніндегі будда храмдары: Шыңжаң, Қытай, Куча қаласына жақын жерде жартастарға қашалған 112 жасанды үңгірлер. Үңгірлердегі суреттер біздің заманымыздың 5 ғасырына жатады.

Жақын маңдағы басқа  жерлер: Ах-ай гроты, Қызыл үңгірлері, Кумтура үңгірлері,  және  .

## Галерея

Сурет:Kizilgaha beacon tower.jpg|Қызылғаханың сигнал мұнарасы
Сурет:Donors, Kizilgaha cave 14, Kucha.jpg|Тохар киіміндегі донорлар, Кизилгаха 14-үңгір, Куча
Сурет:Kizilgaha, cave 30.jpg|Тохар киіміндегі донорлар, Қызылғаха, 30-үңгір


## Дереккөздер

Санат:Ұлы Жібек жолы
Санат:Шыңжаң Ұйғыр аутономиялық ауданының археологиялық нысандары
Әлібек Әсетұлы Бақаев

**Әлібек Әсетұлы Бақаев** (9 ақпан 1981, Алматы, Қазақ КСР, КСРО) - қазақстандық дипломат

## Өмірбаяны
2002 жылы Қазақ Мемлекеттік Халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетін ("аудармашы-синхронист" мамандығы), 2011 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының магистратурасын ("Саясаттанушы" мамандығы) бітірген.

2004 жыл — Қазақстан Сыртқы істер министрлігі Еуропа және Америка департаментінің (ҚР СІМ) референті.

2004-2008 жылдары-Қазақстанның Германиядағы Елшілігінің атташесі.

2008-2009 жылдары-Қазақстанның экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі халықаралық мәселелер жөніндегі кеңесшісі, хаттаманың бастығы.

2009-2012 жылдары-Қазақстанның экономикалық даму және сауда министрлігінің Халықаралық қатынастар департаментінің, Стратегиялық жоспарлау және талдау департаментінің директоры.

2012-2013 жылдары-ҚР СІМ Жалпыазиялық ынтымақтастық департаменті Азия диалог форумдары басқармасының бастығы.

2013-2015 жылдары-ҚР СІМ Жалпыазиялық ынтымақтастық департаменті директорының орынбасары, міндетін атқарушы.

2015-2019 жылдары-ҚР СІМ Жалпыазиялық ынтымақтастық департаментінің директоры.

2019 жылғы 4 қыркүйек — 2022 жылғы 21 қазан — Қазақстанның Швейцария Конфедерациясындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі. 

2020 жылғы қаңтардан 2022 жылғы 21 қазанға дейін-Қазақстан Республикасының Иерусалим, Родос және Мальта Әулие Джон ауруханаларының Егеменді Әскери ордені жанындағы Ватикан штатындағы Лихтенштейн Княздігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі. 

2022 жылғы 21 қазаннан бастап — Қазақстанның Аустрия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, Вена қаласындағы халықаралық ұйымдар жанындағы Қазақстанның Тұрақты өкілі.

2023 жылдың 14 тамызында Қазақстан Республикасының Аустрия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, Қазақстан Республикасының Вена қаласындағы халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты өкілі, Қазақстан Республикасының Словения Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарушы лауазымдарынан босатылды 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның Швейцариядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Лихтенштейндегі елшілері
Санат:Қазақстанның Ватикандағы елшілері
Санат:Қазақстанның Аустриядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Словениядағы елшілері
Талқас

**Талқас** (, ) — Орал тауларының шығыс беткейіндегі көл. Башқұртстанның Баймақ ауданының аумағында орналасқан.

## Географиясы
Көл тұщы, тектоникалық текті, алабы тар тау аралық ойысты алып жатыр. Ирендік жотасының батыс беткейінде, Төбе ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 4 шақырым жерде орналасқан. Оңтүстік жағалауында Исен ауылы орналасқан. Солтүстік және оңтүстік жағалаулары жайпақ, кей жерлері батпақты, батысы мен шығысы — тік келеді. Шығыс жағалауы көбіне жартасты, қандыағаш, қайың, сағызқарағай ормандарымен жабылған, батыс жағалауы да бұрын орманды болған, бірақ ағаштардың кесілгендіктен бірте-бірте селдір қайың орманына айналды. Таналықтың бір саласы Шугур өзеніне құятын маусымдық ағысы бар. 1978 жылы Талқас көлі табиғат ескерткіші болып жарияланды.

## Биоресурсы
Көлде шаян, оңғақ, ақ сақа, шортан, балпанбалық, алабұға, сары шабақ (оны басқаша торта балық дейді) бар. Жағалауды жағалай ұшқан қаражемсаулы маймаққаз бен тұрпан ұялайды. Шығыс жағалауға жақын жерде 8-10 метр тереңдікте сазды емдеуде қолданылатын шірік тұнба, түптік шөгінділері жатыр.

## Рекреациялық ресурстары
Суының ерекше тазалығы мен көркем ландшафтының арқасында көл Оңтүстік Оралдағы ең танымал демалыс орындарының бірі болып табылады (көбінесе «Жайық інжу-маржаны» деп аталады). «Талқас» шипажайы (1931 жылы салынған) су жағасынан 300 метр жерде орналасқан.

## Әдебиет
* Ахметшин Б. Легенды и были озера Талкас / Б. Ахметшин // Бельск. просторы. — 2001. — № 11. — С. 131—138.
* Савченко Т. На берегах башкирского Байкала / Т. Савченко // Респ. Башкортостан. — 2004. — 1 июля.

## Сілтеме
* 
* 
* 

## Дереккөздер

Санат:Жайық су алабы өңірі
Санат:Башқұртстан көлдері
Қазақстандағы дипломатиялық және консулдық өкілдіктердің тізімі

thumb|right|400px|Қазақстандағы дипломатиялық өкілдіктердің картасы
Бұл **Қазақстандағы дипломатиялық өкілдіктердің тізімі**. Қазір Астанада 61 елшілік бар.

## Астанадағы елшіліктер

## Уәкілдіктер

## Елшіліктердің кеңсе бөлімдері

## Консулдық

## Құрметті консулдықтар

### Галерея

Сурет:Embassy_of_the_Republic_of_Indonesia_in_Nur-Sultan.jpg|Индонезия Елшілігі
Сурет:Embassy_of_Russia_in_Astana.jpg|Ресей Елшілігі
Сурет:Посольство_США_в_Астане.jpg|Америка Құрама Штаттарының Елшілігі


## Тағы қараңыз
* Қазақстанның дипломатиялық қатынастары
* Қазақстанның сыртқы саясаты
* Қазақстандағы елшілер тізімі
* Қазақстанның дипломатиялық өкілдіктерінің тізімі

## Сілтеме
* Қазақстан СІМ сайты

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан бойынша тізімдер
Санат:Қабылдаушы елдердің дипломатиялық өкілдіктері
Қазақстанның дипломатиялық қатынастары

thumb|right|400px|Қазақстанның дипломатиялық қатынастары (2023 ж. жағдай бойынша)
2023 жылдың наурызындағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасы БҰҰ-ға мүше 184 мемлекетпен, сондай-ақ БҰҰ бақылаушыларымен дипломатиялық қарым-қатынаста:
* Папалық Тақ — өзінің қосалқы егемендік аумағына () иелік ететін, *persona sui generis* мәртебесі бар субъект
* 25px Мальта ордені 
* 

БҰҰ-ға мүше мемлекеттердің ішінде Қазақстанның мына мемлекеттермен дипломатиялық қатынасы жоқ:

## Дипломатиялық қатынасы бар елдер

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан сыртқы саясаты
Нанумба

**Нанумба** (өз атауы: *нануне*) — Гананың солтүстік аймағының оңтүстік-шығысында орналасқан этникалық топ. 2000 жылы Ганадағы Нанумба тұрғындары 78 812 адамды құрады.

## Тілі
Олар дагбани (дагомба) диалектісі болып саналатын нигер-кордофан отбасының гур тобына жататын нанумле (нанумли) тілінде сөйлейді.

## Діні
Нанумбалардың көпшілігі дәстүрлі нанымдарды ұстанады, кейбірі сүнниттік мұсылмандар, христиандар (католиктер мен протестанттар) бар.

## Кәсібі
Негізгі кәсіптері тропикалық қолмен атқарылатын егіншілік (ямс, жүгері, тары, құмай, күріш, жержаңғақ, бұршақ, көкөністер) және мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал). Олар аңшылық, балық аулау және терушілікпен де айналысады. Қолөнерден ұсталық, қыш өнері, тоқымашылық, ағаш ою өнері дамыған.

## Өмір салты
Дәстүрлі әлеуметтік ұйымның негізін ауыл және көп отбасылық қауымдастықтар, патрилиндік рулар және әскери ұйымның бөлімшелері құрады. Неке қонысы вирилокалды, полигиния және сатып алынған неке қолданылады, сүндеттелудің дәстүрлі рәсімі сақталған.

Елді мекендері жинақы орналасқан, төбесі сабанмен жабылып конустық болып келген дөңгелек саман үйлерде тұрады.

Ерлердің дәстүрлі киімі – қысқа жеңді ұзын жолақты жейделер, әйелдер киімі – белдемше тәрізді белдік киімдер.

Негізгі тағамы - сүт және өсімдік тектес тағамдар (жарма, бұқтырылған, қайнатылған, қуырылған және пісірілген бұршақтар мен түйнектер).

Фольклордың негізгі жанрларының ішінде ертегілер, мақал-мәтелдер мен әндер жиі кездеседі.

## Дереккөздер

 
Санат:Гана халықтары
Нгбанди

**Нгбанди** — Орталық Африка Республикасының оңтүстігіндегі және Конго Демократиялық Республикасының солтүстігінде қоныстанған халық. Орталық Африка Республикасында олардың саны 300 мың адам, Конго Демократиялық Республикасында 250 мың адам, Конго Республикасында 10 мың адам тұрады.

## Тілі
Тілі - нгбанди тілі.

## Діні
Сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі наным-сенімдер.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, елеусина, құмай, жержаңғақ, жүгері). Олар сондай-ақ ұсақ мал, құс өсіреді, аңшылықпен, терушілікпен айналысады, ағаш кесуде жалдамалы жұмыс істейді. Ағаштан ою өнері дамыған (ыдыс, жиһаз, музыкалық аспаптар, ғұрыптық фигуралар мен маскалар).

## Өмір салты
Әлеуметтік ұйымның негізін патрилинейлік топтар мен үлкен отбасылық қауымдар құрайды. Неке вирилокалды.

Елді мекендері ықшам, тікенді бұталардан тұратын қоршаумен қоршалған, әдетте өзендердің жағасында орналасқан. Тұрғын үйлері дөңгелек пішінді, балшықпен сыланған сырықтар мен бұтақтардан жасалған, сабанмен жабылған конустық төбесі бар.

Еуропалық үлгідегі киім басым, дәстүрлі киімдері - жамбасты жауып тұратын белдік және зергерлік бұйымдар.

Негізгі тағам – маниок пен тары. Маниок бұрыш дәмдеуіштері бар желатинді тағамды дайындау үшін қолданылады. Тары мен жүгеріден жасалған бәліштер мен ботқаларды тұтынады.

Олардың бай музыкалық және би фольклоры бар.

## Дереккөздер

 
Санат:Орталық Африка Республикасы халықтары
Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары
Санат:Конго Республикасы халықтары
Таналық

**Таналық** (, ) — Башқұртстан Республикасы мен Орынбор облысындағы өзен, Жайықтың оң саласы.

Баймақ қаласы, Бөрібай, Ақжар ауылдары арқылы ағып өтеді.

## Атауы
*Таналыҡ*, анықтамалықта бұл *тана* – «бір жарым-екі жыл аралығындағы бұзау» және *-лыҡ* қосымшасын («Өлкетану жинағы», 1930. Б. 70) біріктірген. Келесі түсіндірмесі: қазақтар мен башқұрттардағы — *тана* ру атауы сөзінен топоним жасалады.

## Географиясы
Ұзындығы — 225 км, су жинау алабы — 4160 км², өзен торабының тығыздығы — 0,24 км/км², жылдық ағын модулі — 2,0 л/с км². Өзеннің ені 2 м-ден 35 м-ге дейін құбылып тұрады, тереңдігі — 0,5–2,0 м. Ағынның жылдамдығы — 0,1–0,2 м/с. Сағадан 59 км жерде орташа су шығыны — 2,96 м³/с.

Таналық Ирендік жотасының етегінен, Талқас көлінен сәл оңтүстікке қарай биік Сақмар-Таналық жазығынан бастау алады. Негізінен қар, ішінара көлдің Шугур өзенімен қоректенеді. Жоғарғы ағысында, Талқас көліне жақын — Сереккөл суқоймасы орналасқан. Өзеннің жоғарғы ағысында тау жоталары мен кең тау етегіндегі террасалар бедерінің басым пішіндері болып табылады. Таналық Баймақ қаласынан өтіп, жазық далаға шығады. Орта және төменгі ағысында бедері шоқылы сипат алады. Таулы сілтісізденген қара топырақ басым.

Одан әрі Таналық Первомайский және Уфимский ауылдары арқылы оңтүстікке қарай ағады, ал Хворостянское ауылының маңында Таналық шағын су электр станциясымен бірге ауданы 201 га, тереңдігі 36 метр болатын Таналық су қоймасын құрайды.

Самара ауылынан кейін оң жақтан Таналыққа Бұзаулық ірі саласы, одан әрі Бөрібай, Ақжар ауылдары маңында Еранағас, Ташла салалары Таналыққа құяды. Олардан кейін өзен солтүстік-шығысқа бұрылып, Башқұртстан Республикасы мен Орынбор облысы шекарасындағы Ириклі су қоймасына құйылып, Жайық өзенін қоректендіреді.

## Өнеркәсіптік пайдалану
thumb|right|300px|Татырөзек пен Бөрібай арасындағы Таналық өзені арқылы өтетін көпір
Көктемде Таналықтың суы тасып, күзге қарай құрғап қалады. Бұл су қоймасының есебінен ішінара өтеледі. Таналық суы Баймақ пен Бөрібайда тау-кен өнеркәсібінде, Башқұртстан Республикасының Баймақ және Хайбулла аудандарында ауыл шаруашылығында пайдаланылады.

## Өзен арнасы
Түбі тасты-малтатасты келеді. Бірқатар жерлерде сазды (негізінен егістік жерлер өзенге іргелес жатқан жерлерде).

## Тармақтары
* 58 км: Мақан өзені
* 76 км: Торат өзені
* 93 км: Ташлы өзені
* 112 км: Жеранағаш өзені
* 124 км: Бұзаулық
* 173 км: атаусыз өзен
* 178 км: атаусыз өзен

## Дереккөздер

Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері
Санат:Башқұртстан өзендері
Санат:Орынбор облысы өзендері
Гирлянда тасушылар

Көлемі бойынша өте үлкен, үздіксіз **гирляндасы** ұстайтын, әдетте шағын жалаңаш путти түріндегі гирляндалар грек-рим әлемінен Үндістанға дейін, Қытайға тараған классикалық өнерде танымал сәндік дизайнды қалыптастырды. Еуропада олар Қайта өрлеу дәуірінде қайта жанданып, кейінгі кезеңдерде де жалғасын тапты.

## Грек-рим өнері
Гирляндаларымен дизайны Жерорта теңізінде өте танымал болды. Ол алғаш рет эллиндік кезеңнің соңында пайда болды және оның танымалдығы Рим дәуірінде өсті. Бұл үлгі Римде сату үшін Кіші Азияда жасалған саркофагтарды безендіріп, біздің дәуіріміздің 2-ші ғасырында өзінің танымал шыңына жетті.

Грек гирляндтары үздіксіз болады. Гирляндалар жапырақтар мен сабақтармен безендірілген. Рим гирляндаларының дизайны сегменттелген, ал гүлдер мен жемістер безендіру үшін жиі пайдаланылады.

Гирляндаларды ұстаушылар Дионис культімен де байланысты болды.

Сурет:Marble sarcophagus with garlands and the myth of Theseus and Ariadne 130-150 CE Rome.jpg|Рим саркофагындағы гирляндаларды тасымалдаушылар, 130-150 жж.
Сурет:Greco-Roman garland bearers.jpg|Грек-рим гирляндаларын ұстаушылары, Рокфеллер мұражайы
Сурет:Garland bearers in Aphrodisias.jpg|Афродисиада саркофагтағы гирляндтар
Сурет:Marble sarcophagus with garlands 200-225 CE Tarsus, Cilicia (modern Turkey).jpg|Гүлдер мен жемістермен безендірілген сегменттелген гирляндтары бар римдік мәрмәр саркофаг, б.з. 200-225 жж., Тарс, Киликия (қазіргі Түркия)


## Орталық Азия

Сурет:Capital with a figure showing features of Buddha and Heracles 100-200 CE Old Termez Archaeological Museum.jpg|Будда мен Геракл бейнеленген астана (б. з. 100-200 жж.), Көне Термез археологиялық мұражайы


## Үнді өнері
Гандхараның грек-буддистік өнеріндегі ең көп тараған мотивтердің бірі — гирляндтарды ұстайтын эрос немесе путти. Джон Бордманның айтуынша, олар римдік емес, эллиндік сызбалардан шыққан. Гирляндалар буддалық ступаларды безендіруде маңызды рөл атқарды.

Сурет:Peshawar Museum Yakshas and Garlands.jpg|Гирляндаларды ұстаған якшалар, Пешавар мұражайы
Сурет:Garland and amorini, Gandhara, c. 2nd-3rd century AD, gray schist - Matsuoka Museum of Art - Tokyo, Japan - DSC07196.JPG|Гирлянда және аморини, Гандхара, шамамен б. з. 2-3 ғасырлар
Сурет:Garland bearers and Romaka Jataka 25-50 CE Mathura Museum.jpg|Гирляндаларды тасымалдаушылар және Ромака Жатака б. з. 25-50 ғғ., Матхура мұражайы
Сурет:AmaravatiScroll.JPG|Гирлянда ұстаған якша, Амаравати ступасы
Сурет:KanishkaBuddhaDetail2.JPG|Канишканың қорабындағы эрос, гирлянда және Будда
Сурет:Ter, limestone coping fragment.jpg|Әктас қаптамасының фрагменті, Тер, Махараштра


## Қытай
Гирлянда тасушының құрамын біздің заманымыздың 3-ші ғасырындағы Мирандағы (Қытай) буддалық фрескалардан көруге болады.

Сурет:Ruins of desert Cathay - personal narrative of explorations in Central Asia and westernmost China (1912) (14782860032).jpg|Мирандағы фрескадағы гирлянда тасушылар
Сурет:Ruins of desert Cathay - personal narrative of explorations in Central Asia and westernmost China (1912) (14803067223).jpg|Мирандағы фрескадағы гирлянда тасушылар


## Дереккөздер

Санат:Мүсін түрлері
Санат:Мүсін жасау техникалары
Роман Мақсымұлы Асранқұлов

**Роман Максымұлы Асранқұлов** (30 шілде 1999, Қостанай, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, "Тобыл" клубының қорғаушысы. Қазақстан жастар құрамасында ойнаған.

## Жетістіктері

### Клубтық

; «Тобыл»

* Қазақстан чемпионы: 2021
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2022

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://footballfacts.ru/person/346875

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Бруней азаматтарына қойылатын визалық талаптар

thumb|Бруней азаматының төлқұжаты
**Бруней азаматтарына қойылатын визалық талаптар** —  бұл Бруней азаматтарына қатысты басқа мемлекеттердің билігі белгілеген кіруге әкімшілік шектеулер. 

Бруней - азаматтары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшелері (Қытай, Франция, Ресей, Ұлыбритания және Америка Құрама Штаттары)  елдеріне визасыз саяхаттай алатын жалғыз ел. Бруней сонымен қатар АСЕАН құрамына кіреді және бұл елдерге визасыз қол жетімді және керісінше.

Бруней төлқұжатынан басқа, әлемнің төрт ірі экономикасына визасыз кіруді немесе электронды рұқсатпен кіруді қамтамасыз ететін тағы 3 төлқұжат (Жапония, Сан-Марино және Сингапур) бар: 

# Қытай (визасыз режим, 15 күн), 
# Үндістан (электрондық виза, 60 күн), 
# Еуропалық Одақ (виза-тегін, 180 күн ішінде 90 күн) 
# Америка Құрама Штаттары (ESTA әуе және теңіз көлігімен келуі керек, 90 күн)

2021 жылдың қараша айындағы жағдай бойынша Бруней, Гренада, Маврикий және Сейшель аралдары азаматтары ғана Қытайға, Ресейге, Шенген аймағына және Ұлыбританияға визасыз саяхаттай алатын елдер болып табылады.

## Визалық талаптар картасы
thumb|center|





|800x800 нүкте

## Дереккөздер

Санат:Азаматтығына байланысты визалық талаптар
Нгунди

**Нгунди** (*бонгили* (*нгири*), *панде*, *мбати*, *бамитаба*, *лобала*) — жалпы саны 215 мың адам болатын орталық Африкадағы халық. Негізгі қоныстанған елдері: Конго Демократиялық Республикасы 100 мың адам, Габон 70 мың адам, Орталық Африка Республикасы 25 мың адам, Конго Республикасы 20 мың адам.

## Тілі
Тілі - нгунди (нгири) тілі.

## Діні
Сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі наным-сенімдер.

## Кәсібі
Негізгі кәсіптері – қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, ямс, тәтті картоп, таро, жержаңғақ), сонымен қатар терушілік, аңшылық және балық аулау. Ағаш кесу және майлы пальма плантацияларында жұмыс істейді.

## Өмір салты
Тұрғын үйлері тікбұрышты, өрілген қабырғалары және рафия пальмасы мен шөппен жабылған биік шатыры бар.

Киімдері Еуропалық үлгіде.

Негізгі тағамдары – көкөніс, балық.

## Дереккөздер

 
Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары
Санат:Габон халықтары
Санат:Орталық Африка Республикасы халықтары
Санат:Конго Республикасы халықтары
Ресейдің Қазақстандағы елшілігі

нобай|оңға|300px|Астанадағы Ресейдің елшілік ғимараты
**Ресей Федерациясының Қазақстан Республикасындағы елшілігі** — мемлекеттің астанасы Астана қаласында орналасқан Ресей Федерациясының Қазақстандағы дипломатиялық өкілдігі.

Ресей Федерациясының Қазақстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі — Алексей Бородавкин.

нобай|Алексей Бородавкин — Ресейдің Қазақстандағы елшісі

## Қазақстандағы Ресей елшілерінің тізімі
* Борис Красников (1992—1994)
* Вячеслав Долгов (1994—1997)
* Валерий Николаенко (1997—1999)
* Юрий Мерзляков (1999—2003)
* Владимир Бабичев (2003—2006)
* Михаил Бочарников (2006—2018)
* Алексей Бородавкин (2018 — қаз. уақыт)

## Ресейдің Қазақстандағы басқа өкілдіктері
* Астанадағы Ресей елшілігінің консулдық бөлімі;
* Алматыдағы Ресейдің Бас консулдығы;
* Оралдағы Ресейдің Бас консулдығы;
* Өскемендегі Ресейдің Бас консулдығы.

## Тағы қараңыз
* Қазақстан-Ресей қатынастары
* Қазақстанның Ресейдегі Елшілігі

## Сілтеме
* Ресми сайты 

## Дереккөздер

Санат:Астанадағы дипломатиялық өкілдіктер
Санат:Ресейдің дипломатиялық өкілдіктері
Қазақстанның Ресейдегі Елшілігі

**Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы елшілігі** — Мәскеу қаласындағы Қазақстанның Ресейдегі дипломатиялық өкілдігі.

Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі — Дәурен Әскербекұлы Абаев.

## Тарихы
нобай|290x290px|Дәурен Абаев — Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі
нобай|Қазақстан Елшілігінің ескі ғимараты (қазір Қазақстан Елшілігінің сауда өкілдігі және консулдық бөлімі), 2008 жыл
Қазақстан Республикасы Елшілігінің ғимараты 1887 жылы сәулетші Павел Горинг салған тұрғын үйде орналасқан. 1917-1925 жылдары мұнда Императорлық театрда қызмет еткен орыс актрисасы Гликерия Федотова тұрған. Кейіннен ғимарат КСРО Министрлер Кеңесі қарамағындағы Қазақ КСР Тұрақты Өкілдігіне берілді. 1980 жылғы Олимпиада қарсаңында өкілдіктің жанынан сәулетшілер Юрий Соколов пен Юрий Милаев жобалаған үш қабатты қонақ үй ғимараты бой көтерді.

1991 жылы Кеңес Одағы ыдырап, Ресей Федерациясы мен Қазақстан Республикасы арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнағаннан кейін Тұрақты өкілдік Қазақстан Елшілігі болып өзгертілді.

1992 жылғы қазанда дипломатиялық қарым-қатынас орнатылды арасындағы Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы.

1992 жылы Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігі ашылды.

Ресей Федерациясында Қазақстан Республикасының Бас консулдығы Санкт-Петербор, Қазан, Астрахань қалаларында, консулдығы Омбы қалаларында, ҚР Құрметті консулдары Ленинград және Псков облыстарында, сондай-ақ Түмен қаласында жұмыс істейді.

2017 жылы қонақүй жабылып, Қазақстан Елшілігінің жаңа ғимараты болатындай жөндеу жұмыстары жүргізілді.

2023 жылғы 3 шілдеден бастап Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Абаев Дәурен Әскербекұлы болып табылады.

## Елшілер тізімі

## Дереккөздер

## Сілтеме
* Ресми сайты 
* МО интернет-ресурстарының бірыңғай платформасында

Санат:Қазақстанның дипломатиялық өкілдіктері
Санат:Мәскеудегі дипломатиялық өкілдіктер
Тәжікстан Социалистік партиясы

**Тәжікстан Социалистік партиясы** () — Тәжікстандағы социалистік, ресми тіркелген саяси партия. Негізі 1996 жылы қаланған бұл партияның тұңғыш төрағасы Сафарәли Кенжаев болды. Кенжаев 1999 жылы Душанбеде өлтірілді. Өлтірілгенге дейін ол президенттікке үміткер болуы мүмкін деген қауесет тараған.

## Тарихы
### Алғышарттары
1991 жылы оппозиция Тамыз бүлігінде ТЖМК-ны қолдаған президент Қаһһор Маһкамовтың отставкасы және Компартияның биліктен қуылуына қол жеткізді. Сол жылдың қыркүйегінде Компартия өз атауын Социалистік партияға ауыстырды, алайда 1992 жылы жаңа, КОКП-ға қатысы жоқ Коммунистік партияның тіркелуінен кейін Социалистік партия өз «өмірін» аяқтады.

### Құрылуы, Кенжаев басшылығы (1996–1999)
1996 жылы 15 маусымда Хожант қаласында Тәжікстан социалистерінің съезінде **Тәжікстан социалистік партиясын** құру туралы шешім қабылданды. Партияны Тәжікстан парламентінің бұрынғы спикері, Халық майданының негізін қалаушылардың бірі, бұрынғы прокурор Сафарәли Кенжаев басқарды. Сол жылдың 6 тамызында партия ресми түрде тіркелді. Журналис Марат Мамадшоев сөзінше партияның құру себебі Кенжаевтың билікке келу мақсаты болған.

1999 жылдың наурызында, сайлауға 8 ай жетпей қалған уақытта Кенжаев белгісіз себеппен Душанбеде өлтірілді.

### Нәзриев басшылығы және партияның бөлінісі (2000–2004)
2000 жылы партия басшысы болып физика мұғалімі Мирхусейн Нәзриев сайланды. 2004 жылы партия екі бөлікке бөлінді: президент Эмомали Рахмонды қолдайтын, білім беру министрлігінің жұмысшысы Әбдуһалим Ғаффорзода басшылығындағы бөлігі және оппозициялық, Нәзриев басшылығындағы бөлігі, фракцияның екеуі де Социалистік партия атауына ие болғанын қалаған. Алайда Әділет министрлігі бұл атаумен про-үкіметтік Ғаффорзода партиясын тіркеді.

Нәзриев әлі де өзін Социалистік партия төрағасы болып санайды, алайда оның партиясы де-факто жоқ болды.

### Ғаффоров басшылығы, «жалған оппозиция» (2004–)
Әбдуһалим Ғаффоров партияны сақтап қана қоймай, парламенттік партияға айналдырды деп есептейді.

Социалистік партияның XXI-съезінде дауыс беру бойынша партия төрағасы Ғаффоров 2020 жылғы президент сайлауына үміткер болып таңдалды.

Ғаффоров өзінің сайлауалды бағдарламасының негізі Тәжікстанның жалпы өмір сүру деңгейін жақсарту, терроризммен күрес және мемлекеттік шекараны қорғау болып табылатынын айтты. Сонымен қатар, ол білім саласын дамыту, зейнеткерлердің өмір сүру сапасын жақсарту, сондай-ақ адам саудасымен күресу қажеттігін айтты.

Партия 2020 жылғы парламент сайлауына да өзге 6 партиямен қатар қатысты.

Ғаффоров сөзінше партияның 21 мыңнан астам мүшесі бар, алайда бұл санға эксперттер күмән келтіреді.

## Сын
### Жалған оппозициялығы
Оппозиция мүшелерінің ойынша Ғаффоров басшылығы тұсында партия жалған оппозицияға айналып кеткен, «сайлау алдында ғана оянып, қалған уақытта биліктегі элитамен келісе береді». Партия басшылығы бұл тұжырыммен келіспейді.

## Сайлаулардағы нәтижелері
### Парламент сайлаулары

### Президент сайлаулары

## Қосымша ақпарат

## Дереккөздер

Санат:Тәжікстан саяси партиялары
Санат:Социалистік партиялар
Алексей Николаевич Бородавкин

**Алексей Николаевич Бородавкин** (10 желтоқсан 1950, Мәскеу, РСФСР, КСРО) — Ресей дипломаты. Төтенше және Өкілетті Елші (2004).

## Өмірбаяны
1973 жылы КСРО СІМ Мәскеу мемлекеттік Халықаралық қатынастар институтын бітірді. Ағылшын және қытай тілдерін меңгерген.

* 1973-1975 жылдары-КСРО ҚК қызметі.

1975 жылдан бастап дипломатиялық қызметте. Орталық аппаратта және шетелде (Таиланд, Словакия, Аустрия) түрлі дипломатиялық қызметтер атқарды.
* 1993-1997 жылдары-кеңесші, кеңесші-елші, Ресей Федерациясының Тайланд Корольдігіндегі Елшілігінің ЭСКАТО жанындағы Ресейдің Тұрақты өкілінің орынбасары.
* 1998-1999 жылдары-Ресей СІМ ТМД елдерінің бірінші департаменті директорының орынбасары.
* 1999-2002 жылдары-Ресей СІМ ТМД елдерінің төртінші департаментінің директоры.
* 2002 жылғы 14 тамыздан 2004 жылғы 9 сәуірге дейін — Ресей Федерациясының Словакиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі.
* 2004 жылғы 9 сәуірден 2008 жылғы 26 наурызға дейін - Аустрияның Вена қаласындағы Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) жанындағы Ресей Федерациясының тұрақты өкілі.
* 2008 жылғы 26 наурыздан 2011 жылғы 5 желтоқсанға дейін — Ресей Федерациясы Сыртқы істер министрінің орынбасары.
* 2011 жылғы 5 желтоқсаннан 2018 жылғы 31 қаңтарға дейін-БҰҰ бөлімшесі және Женевадағы басқа да халықаралық ұйымдар жанындағы Ресей Федерациясының тұрақты өкілі және Женевадағы қарусыздану жөніндегі конференцияның тұрақты өкілі .
* 2018 жылғы 7 ақпаннан бастап - Ресей Федерациясының Қазақстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі.

## Отбасы
Үйленген. Оның үш ересек ұлы, үш немересі бар.

## Марапаттары
* Ресей Федерациясы Президентінің алғысы (27 желтоқсан 1999) — *Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының басқарушы органдарының отырыстарын дайындауға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін*.
* Достық ордені (21 қыркүйек 2002) — *көп жылғы жемісті жұмысы және Ресей Федерациясының сыртқы саяси бағытын өткізуге белсенді қатысқаны үшін*.
* Құрмет ордені (3 маусым 2008) — *Ресей Федерациясының сыртқы саяси бағытын жүзеге асыруға қосқан зор үлесі үшін*.
* IV дәрежелі" Отанға сіңірген еңбегі үшін " ордені (25 мамыр 2015 ж.) — *Ресей Федерациясының сыртқы саяси бағытын жүзеге асыруға қосқан зор үлесі және көпжылдық адал жұмысы үшін*.
* Ресей Федерациясы Үкіметінің алғысы (18 сәуір 2019) — *халықаралық ынтымақтастықты дамытудағы қол жеткізген еңбегі мен еңбегі үшін*.
* II дәрежелі "Достық" ордені (2021, Қазақстан).
* III дәрежелі "Отанға сіңірген еңбегі үшін" ордені (15 наурыз 2021 ж.) — *Ресей Федерациясының сыртқы саяси бағытын жүзеге асыруға қосқан зор үлесі және көпжылдық адал дипломатиялық қызметі үшін*.
* ІІІ дәрежелі Қасиетті діндар Ұлы князь Александр Невский ордені (2022 жылғы 11 мамыр) — *Қазақстан Республикасындағы бейбіт этно-конфессиялық қатынастарды дамыту жөніндегі еңбектерге назар аударды*

## Дереккөздер

Санат:Ресей Федерациясының Қазақстандағы елшілері
Біріккен Араб Әмірліктері азаматтарына қойылатын визалық талаптар

нобай|БАӘ биометриялық паспортының мұқабасы
**Біріккен Араб Әмірліктері азаматтарына қойылатын визалық талаптар** —  бұл басқа мемлекеттердің билігі Біріккен Араб Әмірліктері (БАӘ) азаматтарына қоятын кіруге әкімшілік шектеулер.

"Араб әлемінің" ішіндегі ең мықты төлқұжат болып табылады Әмірліктер төлқұжаты 2006-2016 жылдар аралығында рейтингтің ең жақсы жақсарған бес төлқұжаттың бірі болып табылады.

Әмірліктердің азаматтарына Парсы шығанағы ынтымақтастық кеңесінің басқа елдеріне кіру үшін виза қажет емес, сонымен қатар олар осы елдерде жұмыс істеуге құқылы. Сол сияқты, басқа Парсы шығанағы мемлекеттерінің азаматтарына БАӘ-ге кіру үшін виза қажет емес. Парсы шығанағы азаматтары БАӘ-ге кіру үшін Парсы шығанағы елдерінің ұлттық жеке куәлігін пайдалана алады.

## Визалық талаптар картасы
thumb|center||800x800 нүкте

## Дереккөздер

Санат:Азаматтығына байланысты визалық талаптар
Нзима (халық)

**Нзима** (өз атауы — *нзима*, балама атаулары — *аплони*, *зимба*, *гура*, *нзема*, амрахиа, аполлониа, аманахиа, асоко, ава, амрехиа) — Акан халқы, шамамен 328 700 адам, оның 262 000-ы Гананың оңтүстік-батысында және 66 700-і Кот-д’Ивуардың оңтүстік-шығысында тұрады.

## Тілі
Ква Нигер-Кордофан отбасына жататын нзима тілінде сөйлейді.
Жазуы XIX ғасырдан бастап латын әліпбиіне негізделген.

## Діні
Негізгі бөлігі христиандар, негізінен католиктер мен протестанттар, айтарлықтай бөлігі дәстүрлі нанымдарды ұстанады.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (банан, таро, ямс, жержаңғақ, жүгері, мақта, пальма, қазір олар негізінен какао өсірумен айналысады) және балық аулау. Дәстүрлі қолөнер түрлерінен тоқымашылық, керамика, ұсталық, алтын және басқа металдарды өңдеу, тоқу, ағаш ою, қайық және балық аулау құралдары жасау дамыған.

## Өмір салты
Негізгі дәстүрлі әлеуметтік институттар: ауылдық және көп отбасылық қауымдастықтар, матрилиндік рулар, асафо әскери ұйымының бөлімшелері. Неке қонысы вирилокалды, полигиния, әмеңгерлік, сорорат, сатып алынған неке қолданылады.

Олар ағаштан және саздан жасалған, төбесі пальма жапырақтарынан немесе шатырдан жасалған және сопақша келген террассалары бар төртбұрышты үйлерде тұрады.

Киімдері еуропалық үлгіде, мерекелік киім ретінде дәстүрлі киім *кенте* қолданылады.

Негізгі тағамдары - балық және өсімдік тектес тағамдар (әртүрлі жарма, бұқтырылған тағамдар, қайнатылған, қуырылған және пісірілген түйнектер және ащы дәмдеуіштер мен пальма майы қосылған көкөністер).

Халық ауыз әдебиетінің негізгі жанрларына ән, ертегі, мақал-мәтелдер жатады.

## Дереккөздер

 
Санат:Гана халықтары
Санат:Кот-д’Ивуар халықтары
Испания азаматтарына қойылатын визалық талаптар

нобай|Испания азаматтарының төлқұжаты
**Испания азаматтарына қойылатын визалық талаптар** — бұл басқа мемлекеттердің билігі Испания азаматтарына қоятын кіруге әкімшілік шектеулер. 

## Виза талаптарының картасы
ортаға|нобай|800x800 нүкте|

## Дереккөздер

Санат:Азаматтығына байланысты визалық талаптар
Қырғызстан КП Ыстықкөл облыстық комитеті

**Қырғызстан КП Ыстықкөл облыстық комитеті** — 1939-1959 және 1970-1991 жылдары болған Ыстықкөл облыстық партия ұйымының басшы органы.

Орталығы Пржевальск қаласында болған Ыстықкөл облысы 1939 жылы 21 қарашада құрылды. 27.01.1959 ж. жойылды. 11.12.1970 жылы қайта құрылды, шілдеде 1989-1991 ж. облыс орталығы Ыстықкөл қаласында болды, 1991 жылы Пржевальск қаласына қайта оралды (1991 жылы Қарақол болып өзгертілді).

## Облыстық комитеттің бірінші хатшылары
* /01.1941/ — Алексей Васильевич Родионов
* 1943—1944 — Виктор Михайлович Никулин
* 1944—1945 — Ұзақ Жырғалбаев
* 1945—1947 — Абдыш Жарқымбаев
* 1947—1952 — Шадықан Иманалиев
* 1952—1955 — Сыдықәлі Айтбаев
* 1955—1959 — Баян Аламанов
* 1971-01.1979 — Арыстанбек Дүйшеев
* 01.1979-27.06.1985 — Әбсамат Масалиев
* 27.06.1985-1986 — Апас Жұмағұлұлы
* 1986-22.10.1988 — Анатолий Павлович Хрестенков
* 22.10.1988-04.1991 — Аманбаев Джумгалбек Бексултанович
* 04-08.1991 — Жолаушы Тұрдыбаев

## Тағы қараңыз
* Қырғызстан үкіметінің облыстардағы өкілетті өкілдерінің тізімі

Санат:Ыстықкөл облысы
Санат:Қырғызстан КП облыстық және аймақтық комитеттері