open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Интернатура

**Интернатура** ( — «ішкі») — мемлекеттік емтихандарды тапсырғаннан кейін медициналық жоғары оқу орны түлектерінің дәрігерлік мамандықтардың біреуі бойынша өтетін алғашқы жоғары оқу орнынан кейінгі мамандандыруы, жоғары оқу орнының тиісті кафедрасының бақылауы мен басшылығымен емдеу-профилактикалық мекемелердің базасында жүргізіледі. Интернатурадан өтушілер «**интерн**дер» деп аталады. Интернатура міндетті толық медициналық білімнің құрамдас бөлігі болып табылады. Интернатураны аяқтағандарға дәрігер-маман сертификаты беріліп, интернатураны бітіргені туралы диплом тапсырылады.

## Ресейде интернатура
2016 жылғы 1 қыркүйектен бастап интернатурада жоғары оқу орнынан кейінгі (дипломнан кейінгі) медициналық және фармацевтикалық білім беру бағдарламалары бойынша оқыту үшін білім беру және ғылыми ұйымдарға қабылдау тоқтатылды. КСРО-да 1968/69 оқу жылында басталған интернатура Ресей Федерациясында өз қызметін тоқтатты. Оның баламалары ретінде ординатура мен кәсіби қайта даярлау енгізілді.

## Кино саласындағы интернатура
* Құмарлық анатомиясы

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Медициналық білім
Санат:Медициналық мамандықтар
Санат:Ресей медицинасы
Санат:Қазақстандағы медицина
Лашын (қала)

**Лашын** () — қала, Әзербайжанның Лашын ауданының әкімшілік орталығы. Лашын қаласының халқы 2026 жылғы мәліметтер бойынша 2190 адамды құрады.

## Географиялық сипаттамасы
Акари өзенінің сол жағалауында, Қарабақ жотасының оңтүстік-батыс беткейлерінде орналасқан.
Тас жолмен республиканың астанасы Баку қаласының арасындағы қашықтық 450 км, ал теміржол вокзалынан Ханкендіге дейін 60 км-ді құрайды.

## Тарихы
Қаланың атауы түркі тілінен шыққан және «сұңқар» дегенді білдіреді.

Бұрын Абдаллар деп аталған, 1923 жылы қала мәртебесін алды, ал 1926 жылы Лашын болып өзгертілді. 1930 жылдары Лашын әкімшілік ауданы құрылған кезде Лашын қаласы оның орталығы болды.
Таулы Қарабақ қақтығысы кезінде қала 1992 жылы 18 мамырда Армения тарапынан басып алынды, себебі ол Армения мен Таулы Қарабақтың даулы аумағы арасында орналасқан. Шайқас кезінде қала қатты зақымданды.
2020 жылғы Таулы Қарабақ соғысы кезінде қаланы басып алу мүмкін болмады, бірақ айналасындағы аймақ атысты тоқтату туралы келісімнің бөлігі ретінде Әзербайжанға берілді. Армения мен Таулы Қарабақтың қалған бөлігі арасындағы байланысты қамтамасыз ету үшін Ресей бітімгершілік күштері қорғайтын бұрынғы әкімшіліктің қол астында тек қаланың өзі және оған көршілес қала ғана қалды. Болашақ мәртебесі белгісіз болғандықтан, тұрғындардың көпшілігі 2020 жылдың қарашасында қаланы тастап, Арменияға көшті.

2021 жылдың наурыз айына қарай шамамен 150 тұрғын қалаға оралды, бірақ қауіпсіздік жағдайы шиеленісті болып қала берді. Дәліздегі қалаларды айналып өтетін транзиттік жолдың құрылысы аяқталғаннан кейін, қала 2022 жылдың 25 тамызында Әзербайжанға берілді және дәліз жабылды. 2022 жылдың 26 ​​тамызында қала толығымен Әзербайжанның бақылауына өтті.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
2023 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша қалада жеті кәсіпорын жұмыс істеді. 2023 жылдың 28 желтоқсанында «Ислими» кілем тоқу орталығы  ашылды. «Gilabi Ceramics» шығармашылық орталығы да жұмыс істейді. Жасанды және табиғи жабынды алаңдары бар стадион бар. Қаланың бас жоспары бекітілді. Қала аумағын 713 гектарға дейін кеңейту жоспарлануда. Жасыл кеңістік 258 гектарды қамтиды.

## Дереккөздер

Санат:Әзербайжан қалалары
Үздік рок-орындау үшін Грэмми сыйлығы

__NOTOC__
**Үздік рок-орындау үшін [[Грэмми]] сыйлығы** () — 2012 жылдан бері АҚШ-та жыл сайын табысталатын беделді музыкалық марапат. Бұл сыйлық рок музыка жанрындағы ең үздік жеке орындаушыларға, дуэттерге немесе топтарға вокалдық немесе аспаптық шеберлігі үшін беріледі.

Бұл номинация Грэмми санаттарын оңтайландыру мақсатында құрылған және музыка индустриясындағы рок бағытының ең басты көрсеткіштерінің бірі болып табылады. Марапат тек орындаушыға (әншіге немесе топқа) беріледі.

## Марапаттау тарихы мен ережелері
Бұл санат 2012 жылы бұрынғы үш бөлек номинацияны біріктіру нәтижесінде пайда болды:
* Үздік жеке рок вокалды орындау (Best Solo Rock Vocal Performance);
* Үздік рок дуэт немесе топтық орындау (Best Rock Performance by a Duo or Group with Vocal);
* Үздік рок аспаптық орындау (Best Rock Instrumental Performance).

2014 жылдан бастап бұл санатқа бұрын «Үздік хард-рок орындау» және «Үздік хард-рок/метал орындау» номинацияларында қаралған, бірақ қазір жойылған хард-рок туындылары да енгізілді

Бұл өзгеріс Академияның номинациялар санын азайтып, бәсекелестікті арттыру туралы шешімінен туындады. Ереже бойынша:
* Номинацияға рок, хард-рок немесе альтернативті рок жанрындағы жазбалар ұсыныла алады.
* Марапат альбом үшін емес, нақты бір шығармаға немесе жеке трекке (синглға) орындау шеберлігі үшін табысталады.
* Орындау вокалдық немесе толықтай аспаптық (инструменталды) болуы мүмкін.

Марапат орындаушыға (әртіске) беріледі. Продюсер, инженер және ән авторы «Жеңімпаз сертификатын» алуға өтінім бере алады.

## Рекордтар мен жетістіктер
* **Алғашқы иегері:** 2012 жылы «Lonely Boy» әнімен **The Black Keys** тобы атанды.
* **Көп мәрте жеңімпаздар:** Бұл санатта бірнеше рет жеңіске жеткендер қатарында **Foo Fighters** және **Alabama Shakes** топтары бар.
* **Соңғы иегері:** 2025 жылы өткен 67-ші марапаттау рәсімінде аты аңызға айналған **The Beatles** тобы «Now and Then» туындысымен жеңіске жетті.

## Тізім

## Тағы қараңыз
* Үздік металл-орындау үшін Грэмми сыйлығы
* Үздік рок-альбом үшін Грэмми сыйлығы
* Үздік рок-ән үшін Грэмми сыйлығы

## Дереккөздер

Санат:Грэмми сыйлығының санаттары
Санат:2012 жылы пайда болған марапаттар
БҰҰ атаулы күндері

Халықаралық күндердің қалыптасуы Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) құрылғанға дейін басталғанымен, кейін бұл тәжірибе БҰҰ жүйесінде кеңінен қолданылып, жаһандық күн тәртібіндегі мәселелер бойынша қоғам назарын аудартудың және нақты іс-қимылға ынталандырудың тиімді құралына айналды. Бүгінде халықаралық күндер мен апталар белгілі бір тарихи оқиғалардың маңызын айқындау, адам құқықтары, бейбітшілік пен қауіпсіздік, тұрақты даму, гуманитарлық көмек және халықаралық құқық нормаларын сақтау сияқты бағыттардағы өзекті тақырыптар бойынша ақпараттандыру деңгейін арттыру мақсатында өткізіледі.

Халықаралық күндердің басым бөлігі БҰҰ Бас Ассамблеясының шешімімен жарияланады. Мұндай бастаманы, әдетте, БҰҰ-ға мүше мемлекеттер көтереді, ал күнді жариялау туралы қарар консенсус негізінде қабылданады. Қарарларда күннің атап өтілу мақсаты мен мәні көрсетіліп, тиісті саладағы проблемалардың себептері мен салдарын айқындауға ерекше назар аударылады. Кейбір күндер БҰҰ-ның мамандандырылған мекемелері арқылы да жариялануы мүмкін; мысалы, 3 мамырда атап өтілетін Дүниежүзілік баспасөз бостандығы күні алғаш ЮНЕСКО бастамасымен ұсынылып, кейін БҰҰ Бас Ассамблеясы деңгейінде бекітілген.

Халықаралық күндер көптеген тараптарға — БҰҰ құрылымдарына, үкіметтерге, азаматтық қоғамға, мемлекеттік және жеке секторға, мектептер мен университеттерге, сондай-ақ азаматтарға — тақырыпқа байланысты іс-шаралар ұйымдастырып, қоғамдық пікірді қалыптастыруға және ақпараттандыруды практикалық әрекетке ұластыруға мүмкіндік береді. БҰҰ порталындағы халықаралық күндерге арналған көптілді веб-ресурстардың кең сұранысқа ие болуы да осы форматтың танымалдығын көрсетеді; әлем бойынша ең көп назар аударатын күндердің қатарында Халықаралық әйелдер күні (8 наурыз), Дүниежүзілік су ресурстары күні (22 наурыз) және Халықаралық бейбітшілік күні (21 қыркүйек) аталады.

БҰҰ қызметіндегі көптілділік қағидаты да халықаралық күндер арқылы кеңінен насихатталады. Ұйымның алты ресми тіліне арналған күндер қызметкерлер мен жұртшылық арасында әр тілдің тарихы, мәдениеті және дамуы туралы хабардарлықты арттыруға бағытталған. Сонымен қатар 21 ақпанда — Халықаралық ана тілі күні, 30 қыркүйекте — Халықаралық аударма күні атап өтіледі. 

## Дереккөздер

Санат:БҰҰ-ның халықаралық күндері
Үздік рок-альбом үшін Грэмми сыйлығы

**Үздік рок-альбом үшін [[Грэмми]] сыйлығы** () — 1995 жылдан бері АҚШ-та жыл сайын табысталатын беделді музыкалық марапат. Бұл сыйлық рок музыка жанрындағы ең үздік сапалы студиялық альбомдарға беріледі.

Бұл номинация рок музыканың әртүрлі бағыттарын (хард-рок, баламалы рок, классикалық рок және т.б.) қамтиды. Марапат альбомды орындаған әртіске (жеке әншіге немесе топқа), сондай-ақ альбомның 50%-дан астам уақытын жазуға қатысқан продюсерлерге, дыбыс инженерлеріне және мастеринг-инженерлеріне беріледі.

## Марапаттау тарихы мен ережелері
Номинация алғаш рет 1995 жылы енгізілді. Оған дейін рок альбомдар «Үздік рок вокалды орындау» немесе басқа да жалпы номинациялар аясында қаралатын. 

Марапаттау ережелерінің ерекшеліктері:
* Номинацияға ұсынылатын альбомдағы жаңадан жазылған материалдың үлесі кемінде 51% болуы тиіс.
* Альбом рок музыка стилистикасына сәйкес келуі керек.

## Рекордтар мен жетістіктер
Бұл номинация тарихында бірнеше орындаушы ерекше жетістіктерге жетті:
* **Ең көп жеңіске жеткен топ:** Foo Fighters — бұл санатта 5 мәрте жеңімпаз атанды (1999, 2002, 2007, 2011, 2021 жылдары).
* **Ең көп номинация алғандар:** Foo Fighters (8 рет), Нил Янг (7 рет), Tom Petty and the Heartbreakers (6 рет) және U2 (5 рет).
* **Алғашқы иегері:** 1995 жылы «Voodoo Lounge» альбомымен аты аңызға айналған The Rolling Stones тобы атанды.

## Тізім

## Тағы қараңыз
* Үздік рок-орындау үшін Грэмми сыйлығы
* Үздік рок-ән үшін Грэмми сыйлығы

## Дереккөздер

Санат:Грэмми сыйлығының санаттары
Санат:1995 жылы пайда болған марапаттар
Үздік рок-ән үшін Грэмми сыйлығы

**Үздік рок-ән үшін [[Грэмми]] сыйлығы** () — 1992 жылдан бері АҚШ-та жыл сайын табысталатын беделді музыкалық марапат. Бұл сыйлық рок музыка жанрындағы ең үздік жаңа туындының авторларына (композиторлар мен мәтін жазушыларына) беріледі.

Бұл номинация рок музыканың әуені мен мәтінінің сапасын бағалау мақсатында құрылған. Номинацияның басты ерекшелігі — марапат орындаушыға емес, тікелей ән авторларына тапсырылады. Егер орындаушы әнді өзі жазған болса, ол автор ретінде де марапатқа ие болады.

## Марапаттау тарихы мен ережелері
Бұл санат алғаш рет 1992 жылы енгізілді. Оған дейін рок бағытында тек орындаушылар ғана марапатталатын, алайда Академия рок-композициялардың авторлық еңбегін жеке атап өтуді жөн деп шешті.

Ереже бойынша номинацияға келесі талаптар қойылады:
* **Авторлық еңбек:** Марапат әннің әуені мен мәтінін жазған авторларға беріледі.
* **Түпнұсқалық:** Номинацияға тек жаңадан жазылған немесе белгілі бір марапаттау жылында алғаш рет танымал болған әндер қабылданады.
* **Жанрлық ерекшелік:** Ән рок, хард-рок немесе альтернативті рок бағытында орындалуы тиіс.

## Рекордтар мен жетістіктер
* **Алғашқы иегері:** 1992 жылы «The Soul Cages» туындысымен Стинг атанды.
* **Көп мәрте жеңімпаздар:** Рекордсмен — Брюс Спрингстин (4 рет). Foo Fighters тобы 3 рет, ал St. Vincent 2 рет жеңіске жеткен.
* **Соңғы иегері:** 2025 жылы өткен 67-ші марапаттау рәсімінде **[[St. Vincent]]** (Энни Кларк) өзінің «Broken Man» әнімен жеңімпаз атанды.

## Тізім

## Тағы қараңыз
* Үздік рок-альбом үшін Грэмми сыйлығы
* Үздік рок-орындау үшін Грэмми сыйлығы

## Дереккөздер

Санат:Грэмми сыйлығының санаттары
Санат:1992 жылы пайда болған марапаттар
Қорғаншы қалашығы (Жамбыл облысы)

**Қорғаншы қалашығы** – көне қала орны, Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Шу ауданы, Төле би ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 3 км қашықтықта орналасқан. 

## Сипаты
Алғаш 1941 жылы Жамбыл археология пунктінің экспедициясы (жетекшісі Г.И. Пацевич) зерттеу жұмысын жүргізген.
Қаланың орнының аумағы төртбұрышты (80×130 м) болып келген, топырақ үйінділерімен айналдырыла қоршалған. Қоршаудың биіктігі 3-4 м, ені 12-15 м. Оның бойында 5 мұнараның орны сақталып қалған. Мұнараның диаметрі 20 м болған. Қаланың территориясында 3 су қоймасы болған. Бірінші және екінші су қоймасының тереңдігі 3 м, үшінші су қоймасының тереңдігі 20 м.
Қала X-XII ғасырларда гүлденіп, ірі сауда орталығы қызметін атқарған.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Қазақстан көне қалалары
Қорғаншы

* Қорғаншы қалашығы – Жамбыл облысы Шу ауданындағы көне қала орны.
* Қорғаншы қалашығы – Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы көне қала орны.
Үздік металл-орындау үшін Грэмми сыйлығы

**Үздік метал-орындау үшін [[Грэмми]] сыйлығы** () — 1990 жылдан бері АҚШ-та жыл сайын табысталатын беделді музыкалық марапат. Бұл сыйлық метал жанрындағы ең үздік жеке орындаушыларға, дуэттерге немесе топтарға сапалы жазбалары (әндері немесе альбомдары) үшін беріледі.

Бұл номинация метал музыкасының техникалық шеберлігін, вокалдық ерекшелігін және орындау деңгейін бағалау мақсатында құрылған. Рок-ән номинациясынан айырмашылығы — бұл марапат ән авторларына емес, тікелей орындаушыларға (музыканттарға) тапсырылады.

## Марапаттау тарихы мен ережелері
Бұл санат алғаш рет 1990 жылы жеке номинация ретінде бөлініп шықты. 1989 жылы «Үздік хард-рок/метал орындау» деген ортақ атаумен берілгенімен, кейіннен метал музыкасының өзіндік ерекшелігі ескеріліп, Академия оны жеке санатқа айналдырды. 2012–2013 жылдары номинация уақытша рок санатына қосылғанымен, 2014 жылы қайта қалпына келтірілді.

Ереже бойынша номинацияға келесі талаптар қойылады:
* **Орындау шеберлігі:** Марапат вокалдық немесе аспаптық орындаудың сапасы үшін беріледі.
* **Жанрлық ерекшелік:** Номинацияға хеви-метал, трэш-метал, дэт-метал және металдың өзге де ішкі жанрларындағы туындылар қабылданады.
* **Шығарылым мерзімі:** Марапаттау жылының ішінде ресми жарық көрген синглдер немесе альбомдағы жеке тректер қарастырылады.

## Рекордтар мен жетістіктер
* **Алғашқы иегері:** 1990 жылы «One» композициясымен **[[Metallica]]** тобы атанды.
*  **Жеңіс саны бойынша көшбасшылар:** Рекордсмен — **[[Metallica]]** (7 рет). Сондай-ақ Tool (3 рет), Black Sabbath, Nine Inch Nails, Slayer және Оззи Осборн (2 реттен).
* **[[Ministry]]** тобы жеңіссіз номинациялар саны бойынша «көшбасшы» — олар 6 рет ұсынылып, бірде-бір рет жеңбеген (бұған дейін бұл антирекорд 10 рет сәтсіз номинация алған Megadeth тобына тиесілі еді).
* **Соңғы иегері:** 2025 жылы өткен 67-ші марапаттау рәсімінде **[[Gojira]]**, **[[Марина Виотти]]** және **[[Виктор Ле Масн]]** Париж Олимпиадасының ашылу салтанатында орындалған «Mea Culpa (Ah! Ça ira!)» туындысымен жеңімпаз атанды.

## Тізім

## Тағы қараңыз
* Үздік рок-орындау үшін Грэмми сыйлығы

## Дереккөздер

Санат:Грэмми сыйлығының санаттары
Санат:1990 жылы пайда болған марапаттар
(60558) Эхекл

**(60558) Эхекл** — Юпитер мен Уран аралығында айналып жатқан Кентавр астероидтарының бірі.

Оны 2000 жылдың 3 наурызында Китт-Пик обсерваториясында Spacewatch жобасы аясында істеген америкалық астрономдар ашты. Бұл нысанға атауы ретінде мифологиялық кентаврдың есімі берілген болатын.

2005 жылдың желтоқсанында астрономдар бұл аспан денесінің кометалық белсенділігін бақылады. Осыған орай оған **174P/Эхекл** деген балама атау берілді. Сонымен, бұл (2060) Хирон сияқты әрі астероид, әрі комета ретінде тіркелген санаулы ғана нысандардың бірі болып келеді.

Орбитасындағы Күнге ең жақын нүктесінен соңғы рет 2015 жылдың сәуірінде өтті. Күнді айналу периоды шамамен 35 жылға тең.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* (7968) Эльст — Писарро
* (118401) LINEAR
Санат:Астероидтар
Санат:Кометалар
Неонатология

[thumb|[Кесар тілігінен кейінгі жаңа туылған сәбиді қарау]]
**Неонатология** ( «жаңа» +  «туу» +  «ғылым») — жаңа туылған нәрестелердің өсуін, дамуын және оларға тән ауруларды зерттейтін медицина саласы. Ондай дерттерге тыныс алудың бұзылулары, шала тууға байланысты болған салмақтың жетіспеуі, құрсақішілік дамудағы кідірістер, туа біткен даму кемістіктері, асфиксия, сепсис.

Бүгінгі күннің статистикасына сәйкес, 27 аптадан кейін туылған нәрестелердің салмағы 1000 грамм болғанда, олардың сау жүйке жүйесімен тірі болып қалу ықтималдығы 90 %.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Резидентураның "Неонатология" мамандығы туралы // Астана медицина университеті

Санат:Медицина
Pathfinder: Kingmaker

***Pathfinder: Kingmaker*** (Жолтапқыш: Патша жасаушы) — ресейлік Owlcat Games студиясы әзірлеген және Deep Silver компаниясы шығарған рөлдік видео ойын. *Оның желісі* *Pathfinder* үстел ойынының әлемі аясында өрбиді. Ойын Microsoft Windows, macOS және Linux жүйелерінде 2018 жылдың 25 қыркүйегінде шықты, ал PlayStation 4 және Xbox One үшін нұсқалар 2020 жылдың 18 тамызында шығарылды.

## Әзірлеу
2017 жылдың 17 мамырында ресейлік Owlcat Games студиясы Pathfinder әлеміндегі компьютерлік ойынды дайындап жатқанын жариялады. Ойынның авторларының бірі Крис Авеллон болды. 2017 жылдың маусым айында әзірлеушілер ойынды кеңейту үшін қосымша қаражат жинау мақсатында Kickstarter-де краудфандинг науқанын бастады. Бір ай ішінде жоба 18 000-нан астам демеушілердің көмегімен 909 057 доллар жинай алды.

## Сыншылардың пікірлері
*Pathfinder: Kingmaker ойыны* сыншылардан әртүрлі пікірлер алды. Metacritic сайтында ойын 33 пікірге негізделген орташа есеппен 73/100 ұпай жинады.

## Сиквел
2019 жылдың 4 желтоқсанында Owlcat Games  сиквел ретінде *Pathfinder: Wrath of the Righteous*  ойынның жалғасын шығаруды жоспарлағанын хабарлады. Ойынды әзірлеуге қосымша қаражат жинау үшін Kickstarter сайтындағы науқан 2020 жылдың 4 ақпанында басталды. Осы ойынды студия 2021 жылы шығарды.

## Дереккөздер

Санат:MacOS-ке арналған ойындар
Санат:Windows-ке арналған ойындар
Футболдан Испания суперкубогы 2025/26

**[[Футболдан Испания суперкубогы]] 2025/26** (, , ) — турнирдің 42-ші жарысы.
## Қатысушылар

## Матчтар
### Жартылай финал

----

### Финал

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://www.90min.com/es/supercopa-de-espana-2026-que-equipos-jugaran-el-torneo-cuando-y-donde
Санат:Футболдан Испания суперкубогы
Санат:2026 жылғы футбол
Гемобластоздар

**Гемобластоздар** (;  — «қан» — «өскін, ұрық») — қан түзуші және лимфалық тіннің ісіктік (неопластикалық) аурулары.

Гемобластоздар жүйелік ауруларға — лейкоздарғы, аймақтық ауруларға — лимфомаларға бөлінеді.

Лейкоздар мен лимфомалар арасындағы айырмашылықтар зақымданудың жүйелілігінің бар-жоғына ғана байланысты емес. Лимфомалар терминалдық сатысында кең көлемді метастаздар береді, оның ішінде сүйек кемігіне де таралады. Лейкоздарда сүйек кемігі бастапқыда зақымдалады, лимфомаларда — метастаздану нәтижесінде екіншілік зақымданады. Лейкоздарда ісік жасушалары, әдетте, қанда анықталады, сондықтан әдебиетте лейкоздарды белгілеу үшін Р. Вирхов ұсынған «лейкемия» термині қолданылады.

## Этиологиясы
Хромосомалық транслокациялар гематологиялық қатерлі ісіктердің негізгі этиологиялық факторларының бірі болып табылады. Мұндай транслокациялар әдетте жасушаларда ДНҚ-ның қос тізбекті үзілістерін дәл емес жөндеу процестерінің, мысалы, гомологиясыз ұштарды қосу нәтижесінде пайда болады. Созылмалы миелолейкоздағы хромосомалық тұрақсыздық ДНҚ-ның тотығу арқылы зақымдануымен қатар, генетикалық бақылаудың бұзылуына байланысты, қателікке бейім әрі дәл емес ДНҚ жөндеуіне әкелуі мүмкін.

## Эпидемиологиясы
Қан түзуші және лимфоидты тіннің ісіктері — адамда ең жиі кездесетін бес ісіктің қатарына жатады. Өмірінің алғашқы 5 жылындағы балалардағы ісіктердің ішінде олардың үлесіне жағдайлардың 30%-ы тиесілі.

Жалпы алғанда, гематологиялық қатерлі ісіктер АҚШ-та қатерлі ісіктің жаңа диагноздарының 9,5%-ын құрайды, Ұлыбританияда жыл сайын 30 000 науқасқа осы диагноз қойылады. Бұл санаттың ішінде лимфомалар лейкоздарға қарағанда жиі кездеседі.

## Емі
Емдеу кейде «байқаумен күтуді» (мысалы, СЛЛ-де) немесе симптоматикалық емдеуді (мысалы, MDS-де қан құю) қамтуы мүмкін. Аурудың агрессивті түрлері химиотерапия, радиотерапия, иммунотерапия және кейбір жағдайларда сүйек кемігін трансплантациялауды қажет етеді. Ритуксимаб қолдануы B-жасушадан шыққан қан ауруларын емдеуде белгіленген, оның ішінде фолликулярлық лимфома және диффузды үлкен B-жасушалы лимфома бар.

Сауықтыруға бағытталған емдеуден бөлек, адамдар симптомдарды басқару үшін өзін-өзі күту тәсілдерінен де пайда көре алады. Мысалы, жүру сияқты аэробты жаттығулар қан аурулары бар адамдарда шаршауды және депрессиялық көңіл-күйді азайтуға көмектеседі.

### Бақылау
Егер емдеу сәтті өткен болса («толық» немесе «ішінара ремиссия»), адам әдетте аурудың қайталануын анықтау және «екіншілік қатерлі ісікті» (кейбір химиотерапия және сәулелік терапия режимдерінің сирек жанама әсері — қатерлі ісіктің басқа түрінің пайда болуы) бақылау үшін белгілі бір уақыт аралықтарында тұрақты түрде қадағаланады. Алдын ала белгіленген тұрақты аралықтарда жүргізілетін бақылау кезінде жалпы анамнез толық қан талдауымен және сарысудағы лактатдегидрогеназа немесе тимидинкиназа деңгейін анықтаумен біріктіріледі. Гематологиялық қатерлі ісіктер, оларды емдеу көптеген ағзаларды зақымдайтын асқынулармен байланысты, олардың ішінде өкпе жиі зақымданады.

## Тағы қараңыз
* Лейкоз
* Ісік

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Гемобластоздар
Оториноларингология

thumb|250px|Оториноларинголог дәрігер баланың құлағын қарауда
**Оториноларингология** (, οὖς «құлақ» + ῥινός «мұрын» + λάρυγξ «көмей» + λόγος «ғылым») — құлақ, тамақ, мұрын және мойын патологияларын зерттеп, емдейтін медицина саласы. Оған мамандырылған дәрігерді отриноларинголог немесе лор-дәрігер (**л**аринго**о**то**р**инология қысқартуымен) деп атайды.

Бұған қатысты алғашқы медициналық деректерді Гиппократ, А. Цельс еңбектерінен таба аламыз.

Жеке сала ретінде ол XIX ғасырдың екінші жартысында дами бастайды.

1896 жылы Мәскеуде С. Ф. Штейн деген атақты лор-дәрігер құлақ, мұрын, тамақ ауруларын емдейтін клиника ашып, осы саланың дамуына зор септігін тигізеді.

## Дереккөздер

Санат:Медицина
Келінтөбе қалашығы

**Келінтөбе қалашығы** – б.з.б. VII-VIII ғасырлардағы ежелгі қала орны.

## Орналасқан жері
Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы, Келінтөбе ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 8 км жерде, Сырдарияның сол жағалауында орналасқан. 

## Сипаты
Қала көлемі 100×75 м, тік бұрышты, биіктігі 10 м төбе. Қаланың кіреберіс қақпасы шығыс жағында болған. Қала орнын 1970 жылы Отырар археологиялық экспедициясы (жетекшісі К.М. Байпақов) зерттеген.
Қалашықтан ас дайындайтын, сусын ішетін қыш ыдыстардың сынықтары және азық-түлік сақтайтын күбі, көзелер табылды. Олардың жасалу тәсілдеріне қарағанда, қала тұрғындары б.з.б. VII-VIII ғасырларда өмір сүрген. Егін, мал шаруашылығымен айналысқан.

## Әдебиет
* Акишев К.А., Байпаков К.М., Ерзакович Л.Б., Древний Отырар, А.-А., 1972.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Қызылорда облысы
Санат:Қазақстан көне қалалары
Үздік көмекші актер үшін Оскар сыйлығы

**Үздік көмекші актер үшін Оскар сыйлығы** (, ресми. ) — америкалық Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1937 жылдан бастап жыл сайын берілетін беделді сыйлығы. Марапат өткен жылдағы фильмде көмекші актер рөлін керемет орындап шыққан актерлерге беріледі.

Номинация тарихында Уолтер Бреннан үш рет жеңіске жетіп (1937, 1939, 1941), рекорд орнатқан. Сонымен қатар, жеті актер бұл марапатты екі реттен иеленді: Энтони Куинн, Мелвин Дуглас, Майкл Кейн, Питер Устинов, Джейсон Робардс, Кристоф Вальц және Махершала Әли. Джейсон Робардс — бұл сыйлықты екі жыл қатарынан (1977, 1978) алған жалғыз актер.

Қазіргі таңда бұл номинация бойынша соңғы жеңімпаз — Шон Пенн, ол бұл марапатты 2026 жылғы 98-ші марапаттау рәсімінде «Шайқас артынан шайқас» фильміндегі рөлі үшін иеленді.

## Рекордтар
* **Ең көп жеңіс:** Уолтер Бреннан — 3 марапат.
* **Ең көп номинация:** Уолтер Бреннан, Джефф Бриджес, Роберт Дюваль, Артур Кеннеди, Джек Николсон, Аль Пачино және Клод Рейнс — 4 номинациядан.
* **Ең егде жеңімпаз:** Кристофер Пламмер (82 жасында «Жаңа бастағандар» фильмі үшін).
* **Ең жас жеңімпаз:** Тимоти Хаттон (20 жасында «Қарапайым адамдар» фильмі үшін).

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1937—1940

### 1941—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Тағы қараңыз
* Үздік актер үшін Оскар сыйлығы
* Үздік актриса үшін Оскар сыйлығы
* Үздік көмекші актриса үшін Оскар сыйлығы

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
Үздік көмекші актриса үшін Оскар сыйлығы

**Үздік көмекші актриса үшін Оскар сыйлығы** (, ресми. ) — америкалық Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1937 жылдан бастап жыл сайын берілетін беделді сыйлығы. Сыйлыққа үміткерлерді (бестен асырмай) Академияның актерлер құрамы өз арасында жасырын дауыс беру арқылы таңдайды. Үміткерлер тізіміне тек белгіленген талаптарға сай келетін фильмдер ғана енеді. Ал жеңімпазды Академияның барлық белсенді мүшелері жалпы дауыс беру арқылы анықтайды.

Номинация тарихында екі актриса ғана екі реттен жеңіске жетіп, рекорд орнатқан: Шелли Уинтерс (1960, 1966) және Дайан Уист (1987, 1995). Бұл номинация бойынша ең көп ұсынылған (номинация алған) актриса — Телма Риттер, ол 6 рет бағын сынағанымен, бірде-бір рет жеңіске жетпеген. 

Қазіргі таңда бұл номинация бойынша соңғы жеңімпаз — **[[Эми Мэдиган]]**, ол бұл марапатты 2026 жылғы 98-ші марапаттау рәсімінде «Қарулар»  фильміндегі рөлі үшін иеленді.

## Рекордтар
* **Ең көп жеңіс:** Шелли Уинтерс және Дайан Уист — 2 марапаттан.
* **Ең көп номинация:** Телма Риттер — 6 номинация. Одан кейін Эми Адамс (5 номинация).
* **Ең егде жеңімпаз:** Пегги Эшкрофт (77 жасында «Үндістанға саяхат» фильмі үшін).
* **Ең егде номинант:** Глория Стюарт (87 жасында «Титаник» фильмі үшін).
* **Ең жас жеңімпаз:** Татум О’Нил (10 жасында «Қағаз ай» фильмі үшін).

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1937—1940

### 1941—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2025

## Тағы қараңыз
* Үздік актриса үшін Оскар сыйлығы
* Үздік актер үшін Оскар сыйлығы
* Үздік көмекші актер үшін Оскар сыйлығы

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
(1170) Шива

**(1170) Шива** — Марс орбитасын қиып өтетін астероид.

Оны 1930 жылы 29 қыркүйекте Эжен Жозеф Дельпорт Бельгиянің патшалық обсерваториясында ашты.

Индуизмдегі Шива құдайының атымен аталды.

Бұл ең жарқын Марс-кроссерлердің бірі болып келеді.

thumb|450px|center|Эклиптикадан ауытқуы

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1101—1200)
Санат:Астероидтар
Аустрия туы

**Аустрия байрағы** () — Аустрия мемлекеттік туы, қызыл, ақ, қызыл түсті көлденең триколор.

Аустрия туы қазіргі мемлекетте әлі де қолданылатын ең көне ұлттық символдардың бірі делінеді; оның алғаш рет құжатталған қолданылуы 1230 жылы еді. Аустрияның үш түсті туы Бабенберг әулеті елтаңбасынан шыққан болатын. Габсбургтердің қара-сары жалауы сияқты басқа тулардан айырмашылығы, қызыл-ақ-қызыл ту өте ерте кезеңнен бастап билеуші әулетпен немесе монархпен емес, елдің өзімен байланысты болды.

1230 жылдан бері Аустрияның туы болғанымен қатар, ол XVIII–XIX ғасырларда Ломбардия-Венеция корольдігі, Тоскана ұлы герцогтігі мен Модена және Реджо герцогтігі үшін әскери-теңіз мен мемлекеттік туы ретінде де қабылданды. Бұл мемлекеттерді Габсбургтер әулеті немесе оның тармақтары билеген болатын.

## Тарихы
Ортасынан ақ көлденең жолағы бар қызыл триколор XII ғасырдың соңында герцог V Леопольдке телінеді. Аңыз бойынша, Қасиетті Жердегі 1191 жылғы Птолемаида шайқасынан кейін оның туникасы қанға малынып, тек белбеуінің астындағы бөлігі ғана ақ күйінде қалды. Аңызға сенсек, Леопольд осы қалқанды король VI Генриге сыйлаған болатын. Қазіргі тарихшылар бұл әңгімені жоққа шығарады; елтаңбаның ең ерте белгілі үлгісі 1230 жылғы герцог II Фридрихтің мөрінен белгілі.

1806 жылы Қасиетті Рим империясы, 1918 жылы Аустрия-Мажарстан империясы ыдырады да, Аустрия өз империялық байрақтарынан айырылып, қазіргі шекараларымен қалды. Жаңа республика қарапайым қызыл–ақ–қызыл туды қабылдады. Бұл ту 1945 жылы, Аустрияның жеті жыл бойы Нацистік Германия құрамына қосылып кеткен кезеңі аяқталған соң, қайтадан ресми түрде енгізілді.

## Дизайны
Аустрия заңнамасында тудың түстерінің нақты реңктері көрсетілмеген. Алайда 2018 жылғы 14 мамырда Аустрия Қорғаныс министрлігі ереже шығарып, тудың қызыл түсі Pantone 186 C деп белгіледі; бұл 2000 жылғы 31 қаңтарда қабылданған, қызыл түс Pantone 032 C деп көрсетілген бұрынғы нұсқаулықтың күшін жойды.

## Дереккөздер

Санат:Мемлекеттік тулар
Санат:Аустрия мемлекеттік рәміздері
(1173) Анхис

**(1173) Анхис** — Юпитердің орбитасына саятын траекториямен айналып жүрген астероид. Ол L5 Лагранж нүктесінде орналасады, яғни Юпитердің артынан жүріп қозғалады.

Оны 1930 жылы 17 қазанда Карл Вильгельм Райнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Троя соғысына қатысқан Анхистің атымен аталды. Оның баласы Энейдің есімі де дәл сол түні ашылған тағы бір астероидқа берілді.

Бұл — ең ірі Троян астероидтарының бірі.

thumb|center|450px|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1101—1200)
Санат:Астероидтар
(1171) Руставелия

**(1171) Руставелия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1930 жылы 3 қазанда Сильвен Арен Бельгиянің патшалық обсерваториясында ашты.

Грузия ақыны Шота Руставелидің құрметіне орай аталды.

thumb|center|450px|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1101—1200)
Санат:Астероидтар
Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығы

**Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығы** () — америкалық Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1929 жылдан бастап жыл сайын берілетін беделді сыйлығы. Марапат бұрын жарияланған материалдарға (роман, пьеса, қысқа әңгіме, тіпті басқа фильмдер мен телехикаялар) негізделген ең үздік сценарий авторына беріледі.

Бұл номинация «Үздік түпнұсқалық сценарийден» айырмашылығы — мұнда сценарист бұрыннан бар сюжетті экранға лайықтап шығу шеберлігі үшін бағаланады. Академия ережесі бойынша, барлық сиквелдер мен римейктер автоматты түрде осы санатқа жатқызылады.

Сыйлық қазіргі атауына ие болғанға дейін «Басқа дереккөзден алынған материалға негізделген үздік сценарий» () деп аталды.

## Рекордтар
* **Ең көп жеңіс:** Билли Уайлдер, Чарльз Брэкетт, Майкл Уилсон, Роберт Болт, Фрэнсис Форд Коппола, Александр Пэйн және Рут Правер Джабвала — 2 марапаттан.
* **Ең көп номинация:** Билли Уайлдер — 7 номинация.
* **Ең егде жеңімпаз:** Джеймс Айвори (89 жасында «Сенің атыңмен мені шақыр» фильмі үшін).
* **Ең жас жеңімпаз:** Чарли Уотчтел (34 жасында «Қара кланшыл» фильмі үшін).
* **Екі санатта да жеңіске жеткендер:** Фрэнсис Форд Коппола, Билли Уайлдер, Кристофер Маккуорри және Квентин Тарантино сияқты сценаристер мансабында сценарий үшін берілетін екі номинацияда да (түпнұсқалық және бейімделген) табысты болған.

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1929—1930

### 1931—1940

### 1941—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Тағы қараңыз
* Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
(1177) Гоннессия

**(1177) Гоннессия** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1930 жылдың 24 қарашасында Луи Буайе Алжир обсерваториясында ашты.

Франция астрономы Франсуа Гоннессе құрметіне орай аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1101—1200)
Санат:Астероидтар
Үздік қоюшы суретші жұмысы үшін Оскар сыйлығы

**Үздік қоюшы суретші жұмысы үшін Оскар сыйлығы** () — Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1929 жылдан бастап жыл сайын берілетін беделді сыйлығы. Марапат фильмнің визуалды стилін, декорацияларын, интерьері мен жалпы атмосферасын жасаудағы үздік жетістіктері үшін беріледі.

Сыйлық әдетте екі маманға — қоюшы суретшіге () және декораторға () бірдей беріледі. 2012 жылға дейін бұл номинация ағылшын тілінде **«Best Art Direction»** деп аталды, бірақ 85-ші марапаттау рәсімінен бастап атауы ресми түрде **«Best Production Design»** болып өзгертілді.

## Рекордтар
* **Ең көп жеңіс:** Седрик Гиббонс — 11 марапат (барлығы 38 номинация алған).
* **Ең көп номинация алған әйел:** Кэтрин Мартин — 4 марапат (барлығы 6 номинация).
* **Қатар екі жыл жеңіске жеткендер:** Роберт Стромберг («Аватар» және «Алиса ғажайыптар елінде» фильмдері үшін 2009-2010 жылдары).
* **Түсті және ақ-қара фильмдер:** 1940-1966 жылдар аралығында бұл марапат ақ-қара және түрлі-түсті фильмдер үшін екі бөлек санатта берілген болатын.

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1929–1930

### 1931–1940

### 1941–1950

### 1951–1960

### 1961–1970

### 1971–1980

### 1981–1990

### 1991–2000

### 2001–2010

### 2011–2020

### 2021—2030

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
(1176) Люсидор

**(1176) Люсидор** — Негізгі белдеуге жатқызылатын астероид.

Оны 1930 жылы 15 қарашада Эжен Жозеф Дельпорт Бельгиянің патшалық обсерваториясында ашты. Астероидқа өз досы, әуесқой астроном болған кісінің есімін берді.

Фотометриялық зерттеулерге қарағанда бұл астероид өз осімен 4,07 сағатта айналып бітеді.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1101—1200)
Санат:Астероидтар
(1175) Марго

**(1175) Марго** — Негізгі белдеуге жатқызылатын астероид.

Оны 1930 жылдың 17 қазанында Карл Вильгельм Райнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Нақты кімнің есімімен аталғаны белгісіз.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1101—1200)
Санат:Астероидтар
Сыдық Мұхамеджанов көшесі (Астана)

**Сыдық Мұхамеджанов көшесі** — Астана қаласының «Агроқалашық» тұрғын алабында орналасқан көше.Сыдық Мұхамеджанов көшесі Конституция көшесінен басталып, Фахд бен Абдулла Әзіз көшесінде аяқталады. Аманқарағай, М. Дулатов, Абат-Байтақ, Оқжетпес, Н. (С.) Қожахметов, Мұса Жәлел, Шақпақ көшелерімен қиылысады.
Ұзындығы — 1510 м.

## Дереккөздер

Санат:Астана көшелері
Футболдан Франция суперкубогы 2025

**[[Футболдан Франция суперкубогы]] 2025** () — турнирдің 30-шы жарысы. 2026 жылы 8 қаңтарда Кувейтте өтті. "Пари Сен-Жермен" және "Олимпик Марсель" клубтары өзара кездесті. Негізгі және қосымша уақытта жеңімпаз анықталмай, пенальтилер сериясында "Пари Сен-Жермен" 4-1 есебімен жеңіске жетті
## Қатысушылар
***[[Пари Сен-Жермен]]** — 2024/25 жылғы Франция чемпионы және кубок иегері.
***[[Олимпик Марсель]]** — 2024/25 жылғы Франция чемпионатының күміс жүлдегері
## Матч
### Детальдар


## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Футболдан Франция суперкубогы
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойындары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойындары
Санат:2025 жылғы футбол
Лерик

**Лерик** () — Әзербайжанның оңтүстігіндегі қала, Иран шекарасына жақын, Лерик ауданының орталығы.
2026 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Лерик халқының саны 8 576 адамды құрады.

## Географиялық сипаттамасы
Қала Иранмен шекара бойымен созылып жатқан Талыш тауларында, Ләнкәран қаласынан 56 км жерде орналасқан.
Лерикте күзде жиі жаңбыр жауады. Орташа температура қаңтарда 1-ден -4°C-қа дейін, ал шілдеде 22-12°C аралығында болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері 300 мм-ден 800 мм-ге дейін.

## Тарихы
Лерик — ежелгі талыштардың қонысы. Ол орта ғасырларда пайда болған және Талыш хандығын қоса алғанда, әртүрлі мемлекеттік құрылымдардың құрамында болған. Патшалық Ресей тұсында ол Баку губернаторлығының Ләнкәран ауданына қарады.

1930 жылдан бастап ол Зуванд ауданының орталығы болды, тоғыз жылдан кейін ол Лерик болып өзгертілді. 1962 жылы 23 маусымда Лерик қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алса,
2008 жылы қалаға айналды.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Лерик тұрғындары ежелден қолөнермен айналысып келеді. Өңірде кілем тоқу жақсы дамыған, оның ерекшелігі көлденең тоқыма станогында тоқиды. Қыш және ағаштан тұрмыстық заттар жасау да жақсы дамыған.

Лерик аймағы ұзақ өмір сүрген халқымен ежелден танымал. 2010 жылы онда ұзақ өмір сүрген адамдар мұражайының ашылжы. Көрмеге аймақтың ең көне тұрғындарының фотосуреттері, сондай-ақ ең танымалдарына арналған бөлімдер кіреді.

Бузеир үңгірі қаладан бірнеше шақырым жерде орналасқан. Үңгірдің ұзындығы 12 метр, ені 6 метр. Негізгі артефактілер - сүйек пен тас құралдары, сондай-ақ жануарлардың сүйектері.

## Дереккөздер

Санат:Әзербайжан қалалары
Лиман (Әзербайжан)

**Лиман** () — Әзербайжанның Ләнкәран ауданындағы қала.
Лиман қаласының халқы 2026 жылғы мәліметтер бойынша 10 100 адамды құрады.

## Географиялық сипаттамасы
Кіші Қызылағаж шығанағының жағасында, Ләнкәран қаласынан солтүстікке қарай 12 км жерде орналасқан.

## Тарихы
Қоныс 1921 жылы Привал қонысының орнында құрылған. 1922 жылы 5 қазанда қоныс маңында жаңа теңіз порты ашылды. 1924 жылы қоныс Владимир Лениннің құрметіне Порт-Ильич болып өзгертілді, ал 1971 жылы қала мәртебесін алды. 1999 жылы Порт-Ильич Лиман болып өзгертілді.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Әзірбайжан 1991 жылы тәуелсіздігін алғаннан кейін, қала портындағы кеңес дәуіріндегі кейбір өнеркәсіптік кәсіпорындар жұмысын тоқтатты, ал басқалары жеке меншікке берілді. 2000 жылдары қаланың инфрақұрылымы аймақтық даму бағдарламаларының бөлігі ретінде жаңартылып, қайта құрылды. 2020 жылдары қала балық шаруашылығы, шағын бизнес және ауыл шаруашылығы (шай, цитрус) салаларында жұмысын жалғастыруда.

## Дереккөздер

Санат:Әзербайжан қалалары
Петур Кнудсен

**Петур Кнудсен** (дат. *Petur Knudsen*; 21 сәуір 1998 жыл, Салтангара, Фарер аралдары) — фарерлік футболшы, шабуылшы. 2021 жылдан бері Ұлттық құрама сапында ойнайды.

## Дереккөздер

Санат:Фарер аралдары футболшылары
Санат:Фарерлер Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Үздік костюм дизайны үшін Оскар сыйлығы

**Үздік костюм дизайны үшін Оскар сыйлығы** () — Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1948 жылдан бастап жыл сайын берілетін беделді сыйлығы. Марапат фильмдегі кейіпкерлердің бейнесін ашудағы, дәуірді сипаттаудағы және визуалды эстетиканы қалыптастырудағы үздік костюм дизайны үшін беріледі.

Сыйлық костюмдердің дизайнеріне () табысталады. Бастапқыда, 1948 жылдан 1966 жылға дейін (1957-1958 жылдарды қоспағанда), марапат ақ-қара және түрлі-түсті фильмдер үшін екі бөлек санатта берілген болатын. 1967 жылдан бастап бұл екі санат біріктіріліп, ортақ бір марапат ретінде беріле бастады.

## Рекордтар

* **Ең көп жеңіс:** Эдит Хэд — 8 марапат (ол Оскар тарихындағы ең көп марапат алған әйел).
* **Ең көп номинация алған:** Эдит Хэд — 35 номинация.
* **Ең көп номинация (тірі дизайнерлер арасында):** Коллин Этвуд (12 номинация, 4 жеңіс) және Милена Канонеро (9 номинация, 4 жеңіс).
* **Қатар бірнеше жыл жеңіске жеткендер**: Эдит Хэд (1949, 1950, 1951), Энтони Пауэлл (1972, 1973), Джеймс Эчисон (1987, 1988).
* **Алғашқы иегерлері:** 1948 жылы Роджер Фурс («Гамлет» — ақ-қара) және Дороти Джикинс пен Варвара Каринская («Жанна д’Арк» — түрлі-түсті) алғашқы болып марапатталды.

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1949—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
Үздік грим және шаш үлгісі үшін Оскар сыйлығы

**Үздік грим және шаш үлгісі үшін Оскар сыйлығы** () — Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1981 жылдан бастап жыл сайын берілетін беделді сыйлығы. Марапат кейіпкерлердің сыртқы бейнесін өзгертудегі, грим, пластикалық макияж және шаш үлгілерін жасаудағы үздік жетістіктер үшін беріледі.

Сыйлық әдетте гримшілер мен шаш бойынша мамандарға табысталады. 2012 жылға дейін бұл номинация ағылшын тілінде **«Best Makeup»** деп аталды, бірақ 85-ші марапаттау рәсімінен бастап атауы ресми түрде **«Best Makeup and Hairstyling»** болып өзгертілді. 1981 жылға дейін бұл марапат тек ерекше жағдайларда «Арнайы жетістіктері үшін» (Special Achievement Award) ретінде берілетін.

## Рекордтар
* **Ең көп жеңіс:** Рик Бейкер — 7 марапат.
* **Ең көп номинация:** Рик Бейкер — 11 номинация.
* **Қатар екі жыл жеңіске жеткендер:** Грег Кэнном («Миссис Даутфайр» және «Эд Вуд» фильмдері үшін 1993–1994 жылдары).
* **Арнайы марапаттар:** Номинация ресми бекітілгенге дейін Уильям Таттл (1964) және Джон Чемберс (1968) Оскардың арнайы мүсіншелерімен марапатталған болатын.

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі
 

### 1960 жж

### 1982—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
Үздік дыбыс үшін Оскар сыйлығы

**Үздік дыбыс үшін [[Оскар сыйлығы|Оскар]] сыйлығы** () — Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1930 жылдан бастап жыл сайын берілетін беделді сыйлығы. Марапат фильмнің дыбыс сапасы, дыбыстың үйлесімділігі және акустикалық атмосферасын жасаудағы үздік жетістіктері үшін беріледі.

1969 жылы ереже өзгергенге дейін марапат студиялардың дыбыс бөлімдеріне беріліп келді. Осы өзгерістен кейін жүлде нақты техник мамандарға табыстала бастады, ал оның алғашқы иегерлері — «Сәлем, Долли!» (*Hello, Dolly!*) фильмі үшін Мюррей Спивак пен Джек Соломон болды. Әдетте марапат жеңімпаз фильмнің дыбыс операторларына (*production sound mixers*), дыбысты қайта жазу миксерлеріне (*re-recording mixers*) және жетекші дыбыс редакторларына (*supervising sound editors*) беріледі.  1963–1967 және 1982–2019 жылдар аралығында дыбыс үшін марапаттар екі бөлек санатта табысталды: **«Үздік дыбыс»** (Sound Mixing)және **«Үздік дыбыс монтажы»** (Sound Editing). Алайда 93-ші марапаттау рәсімінен бастап олар бір ортақ номинацияға біріктірілді.

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1930—1940

### 1941—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
Үздік деректі толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы

**Үздік деректі толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы** () — Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1942 жылдан бастап жыл сайын үздік деректі туындыларға беретін беделді марапаты. 

1942 жылы бұл санаттағы алғашқы марапаттар «Кукан» (Kukan) және «Бүгінгі түннің нысанасы» (Target for Tonight) фильмдеріне Арнайы жүлде ретінде табысталды. Содан бері, 1946 жылды есептемегенде, бұл марапат жыл сайын конкурстық негізде тұрақты түрде беріліп келеді. Барлық жеңімпаз фильмдердің және номинанттардың басым бөлігінің көшірмелері Академияның фильмдер мұрағатында сақтаулы.

Бұл санатта нақты оқиғаларға, зерттеулерге және шынайы өмір бейнелеріне негізделген, ұзақтығы 40 минуттан асатын фильмдер бақ сынайды. 

1943 жылы толықметражды және қысқаметражды деректі фильмдер үшін бірыңғай ортақ номинация болды. 1944 жылдан бастап бұл санаттар екіге бөлінді. Теориялық тұрғыдан деректі фильмдер «Үздік фильм» номинациясына да үміткер бола алады, бірақ іс жүзінде осы уақытқа дейін бірде-бір деректі туынды бұл санатта тіпті номинацияға да іліккен емес (Мысалы, 2004 жылы америкалық «Фаренгейт 9/11» деректі фильмі Канн фестивалінің ең жоғары марапаты — «Алтын пальма бұтағына» лайық деп танылды).

Деректі фильмдердің «Үздік фильм» номинациясына өте алмауы — кино әлеміндегі ең көп талқыланатын тақырыптардың бірі. Соңғы жылдары «Мұхиттағы менің мұғалімім» немесе «Мариупольдегі 20 күн» сияқты фильмдердің танымалдылығы бұл мәселені қайта күн тәртібіне шығарды.

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1943—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Ескертпелер

## Тағы қараңыз
* Үздік деректі қысқаметражды фильм үшін Оскар сыйлығы

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
Үздік деректі қысқаметражды фильм үшін Оскар сыйлығы

**Үздік деректі қысқаметражды фильм үшін Оскар сыйлығы** () — Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1941 жылдан бастап жыл сайын берілетін марапаты.

Бұл санатқа ұзақтығы 40 минуттан аспайтын (титрларын қосқанда), нақты деректер мен шынайы оқиғаларға негізделген туындылар қатыса алады. Номинацияның басты мақсаты — қысқа пішім арқылы маңызды әлеуметтік, мәдени немесе тарихи мәселелерді көтере білген режиссерлердің еңбегін ерекшелеу.

1943 жылы деректі фильмдерге арналған екі санат (толықметражды және қысқаметражды) біріктіріліп, ортақ номинация ретінде ұсынылды. Алайда, 1944 жылдан бастап бұл санаттар қайтадан екі бөлек категорияға бөлінді. 

Жеңімпаз атанған әрбір фильмнің көшірмелері (сонымен қатар номинанттардың басым бөлігі) Академияның фильмдер мұрағатында сақтаулы.

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1942—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Тағы қараңыз
* Үздік деректі толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
Үздік анимациялық қысқаметражды фильм үшін Оскар сыйлығы

**Үздік анимациялық қысқаметражды фильм үшін Оскар сыйлығы** () — Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1932 жылдан бастап жыл сайын үздік қысқаметражды мультфильмдерге беретін марапаты.

Бұл санатқа ұзақтығы 40 минуттан аспайтын, кадр бойынша анимациялау әдістерін (дәстүрлі сурет салу, CGI, стоп-моушн және т.б.) қолдана отырып жасалған туындылар қатыса алады. Номинация тарихында атауы бірнеше рет өзгерген: 1932 жылдан 1970 жылға дейін «Қысқаметражды фильмдер (мультфильмдер)», 1971 жылдан 1973 жылға дейін «Қысқаметражды анимациялық фильмдер» деп аталды.

Марапат алғаш рет 1932 жылы бесінші марапаттау рәсімінде табысталды. Номинацияның алғашқы жеңімпазы Уолт Диснейдің «Гүлдер мен ағаштар» мультфильмі болды. Уолт Дисней бұл санатта ең көп номинация алған (39 рет) және ең көп жеңіске жеткен (12 рет) тұлға болып табылады.

Марапаттың алғашқы елу жылында жүлделер қысқа метражды фильмдердің продюсерлеріне табысталды. Алайда, Академияның қазіргі ережелері бойынша марапат «фильмнің тұжырымдамасы мен оның шығармашылық орындалуына тікелей жауапты жеке тұлғаға» беріледі. Сонымен қатар, «егер шығармашылық шешімдерге бірнеше адам тікелей және маңызды үлес қосқан жағдайда, екінші мүсінше де берілуі мүмкін.

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1932—1940

### 1941—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Тағы қараңыз
* Үздік анимациялық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
Үздік көркем қысқаметражды фильм үшін Оскар сыйлығы

**Үздік қысқаметражды көркем фильм үшін Оскар сыйлығы** () — кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1932 жылдан бастап жыл сайын үздік қысқаметражды ойын фильмдеріне беретін марапаты.

Бұл санатқа ұзақтығы 40 минуттан аспайтын (титрларын қосқанда), актерлердің қатысуымен түсірілген көркем туындылар қатыса алады. Номинация тарихында санаттар бірнеше рет өзгерген: бастапқыда фильмдер орауыш санына қарай (бір орауышты және екі орауышты) бөлінсе, 1957 жылдан бастап олар қазіргідей бірыңғай ортақ номинацияға біріктірілді.

Марапаттың алғашқы иегері комедия жанрындағы «Музыкалық қорап» () фильмі болды. Бұл санат киноматографтарға үлкен кино әлеміне жол ашатын бастама ретінде бағаланады. Мысалы, көптеген танымал режиссерлер өз мансабын осы номинацияда бақ сынаудан бастаған.

Академияның қазіргі ережелері бойынша марапат «фильмнің тұжырымдамасы мен оның шығармашылық орындалуына тікелей жауапты жеке тұлғаға» беріледі. Егер шығармашылық шешімдерге бірнеше адам тікелей және маңызды үлес қосқан жағдайда, екінші мүсінше де берілуі мүмкін.

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1932—1940

### 1941—1950

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Ескертпелер

## Тағы қараңыз
* Үздік анимациялық қысқаметражды фильм
* Үздік деректі қысқаметражды фильм

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы

**Үздік халықаралық толықметражды фильм үшін [[Оскар сыйлығы|Оскар]] сыйлығы** () — Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының жыл сайын АҚШ-тан тыс жерде шығарылған және диалогтарының көп бөлігі ағылшын тілінде емес фильмдерге беретін беделді марапаты.

Номинация 1947 жылы пайда болғанымен, 1956 жылға дейін ол тұрақты санат болмаған және «Арнайы марапат» ретінде беріліп келген. 1956 жылдан бастап (29-шы марапаттау рәсімі) ол ресми бәсекелестік санатқа айналды. 2020 жылға дейін бұл номинация **«Шет тіліндегі үздік фильм»** () деп аталып келді.

Бұл номинацияның басты ерекшелігі — марапат жеке тұлғаға (режиссерге) емес, фильмді ұсынған мемлекетке беріледі. Алайда, мүсіншені сахнада фильм режиссері қабылдап алады. Осы уақытқа дейін ең көп жеңіске жеткен ел — Италия (14 марапат), одан кейін Франция (12 марапат).

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1948—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Тағы қараңыз
* Үздік фильм үшін Оскар сыйлығы

## Сыртқы сілтемелер
* Кинематографиялық өнер және ғылым академиясының ресми сайты (ағыл.)
* Оскар марапатының ресми дерекқоры, барлық номинанттар мен жеңімпаздар тізімі (ағыл.)

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
(1178) Ирмела

**(1178) Ирмела** — Негізгі белдеуге жатқызылатын астероид.

Оны 1931 жылдың 13 наурызында Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Неміс физигі Эрнст Август Русканың әйелі есімімен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1101—1200)
Санат:Астероидтар
(1188) Готландия

**(1188) Готландия** — Негізгі белдеуге жатқызылатын астероид.

Оны 1930 жылы 30 қыркүйекте Хосе Комас Сола Барселонадағы Фабра обсерваториясында ашты.

Испаниядағы Каталония аймағы атауының көне нұсқасымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1101—1200)
Санат:Астероидтар