АҚШ-тың Ирандағы ядролық нысандарға жасаған соққылары

[thumb|[Дональд Трамп|Трамп пен вице-президент Вэнс Ситуациялық бөлмеде 21 маусымда соққылар кезінде]]
thumb|Президент Трамп мәлімдеме жасайды
[thumb|[GBU-57]]
2025 жылғы 22 маусымға қараған түні АҚШ Әскери-әуе және Әскери-теңіз күштері Ирандағы бірнеше ядролық нысанға қарсы **«Түн ортасындағы балға»** () атты әскери операция жүргізді. Олардың қатарында уранды байыту зауыты Фордо, Нетенздегі ядролық қондырғы және Исфахан ядролық технологиялар және зерттеу орталығы бар. Бұл ядролық нысандар Ирандағы уранды байытудың маңызды орталықтарының бірі болды. Шабуылда Northrop B-2 Spirit жасырын бомбалаушылары жеткізген он төрт GBU-57 бункерге қарсы әуе бомбасы, сондай-ақ сүңгуір қайықтан ұшырылған 30 «Томагавк» зымыраны қолданылды (Иранға АҚШ-тың Уайтмен әуе базасынан бірнеше әуе отынымен жеткен жеті B-2 ұшағы және бір сүңгуір қайық, сондай-ақ Иранның әуе қорғанысы нысандарына соққы берген АҚШ Қарулы Күштерінің Орталық қолбасшылығының жауынгер-бомбалаушыларынан жанармай құю; жанармай құю және барлау ұшақтарын ескере отырып, операцияға 125-тен астам ұшақ тартылды). Оқиға 13 маусымда басталған Израильдің Иранға қарсы әскери операциясы және Иранның Израильге қарсы шабуылдары аясында болды.

## Талдауы
Халықаралық қатынастар жөніндегі кеңестің аға ғылыми қызметкері Рэй Такей бұл соққыларды «жаңа, әлеуетті қауіпті кезең» деп атап, Иран «қалай да бір жолмен ұлттық намысын қалпына келтіруге тырысады» деді — бұл, оның айтуынша, АҚШ-тың әскери нысандарына немесе делдал күштер арқылы шабуыл жасау жолымен жүзеге асуы мүмкін.
Карнеги халықаралық бейбітшілік қорының аға ғылыми қызметкері Карим Саджадпур бұл жағдай «АҚШ пен Иран арасындағы 46 жылдық соғыстың жаңа тарауын ашуы мүмкін, бірақ оны аяқтамайды» деп санайды. Ол Иранның қолындағы жауап қайтару нұсқаларының көпшілігін «жанкештілік әрекетке тең» деп сипаттап, бұл оқиғаны иран халқы үшін «травмалық әрі қорлаушы» жағдай деп бағалады.

''The New York Times'' газетінің хабарлауынша, Құрама Штаттары Иранның көптеген ядролық нысандарына соққы берген болуы мүмкін, өйткені олар Израильдің соққылары одан да көп зиян тигізбейтінін және Иранның ядролық бағдарламасын шамамен алты ай бұрын ғана тастайтынын анықтады.

''NBC News'' тілшісі Мэтт Брэдли Израильдің Иранға қарсы әскери операциясы мен Трамптың израильдіктерге көрсеткен көмегі израильдіктер арасында өте танымал екенін және Иран мен оның прокси желісі айтарлықтай әлсірегенін атап өтті. Сонымен бірге, ол Израиль саясаткерлері айтқан Иран режимін өзгерту әлдеқайда қиын болуы мүмкін екенін атап өтті. Брэдли сонымен қатар аймақтағы АҚШ нысандары үшін тәуекелдерді атап өтті.

*[[CNN]]* сарапшысы АҚШ-тың «қазір ирандықтар кері соққы береді деген нақты алаңдаушылық бар» екенін ескере отырып, қосымша нысандарға шабуыл жасауы мүмкін екенін атап өтті және Иран өз кезегінде Қатардағы, Біріккен Араб Әмірліктеріндегі, Сауд Арабиясындағы және Бахрейндегі американдық базаларға шабуыл жасап, Ормуз бұғазын жабуы мүмкін деп болжады.

Демократияны қорғау қорының Бас директоры Марк Дубовиц былай деп жазды: «бұл аймақ үшін айтарлықтай өзгерісті білдіреді, америкалық пен израильдік қауіпсіздікке негізгі қауіп айтарлықтай төмендеді». Клиффорд Мэй былай деп жазды: «президент Трамп Иранның қатыгез исламшыл билеушілерінің тістерін алып тастау арқылы оны тоқтату туралы шешім қабылдағанға дейін бұл „шексіз соғыс“ болды».

## Иранның қарымта соққысы
2025 жылғы 23 маусымда Иран Қатардағы «Әл-Удейд» америкалық әскери базасына соққы беріп, 6 зымыран атып, «Жеңіс туралы жақсы хабар» операциясының басталғанын жариялады. The New York Times басылымының хабарлауынша, Иран АҚШ-тың әскери базасына жасалуы мүмкін соққы туралы Қатарға алдын ала ескерту жасаған.

Ақ Үйдің мәлімдеуінше, әскери база алдын ала эвакуацияланған, сондықтан бұл соққы ешқандай зақымға немесе адам шығынына алып келмеген.

## Дереккөздер

Санат:2025 жылғы қақтығыстар
Санат:2025 жылдағы АҚШ
Санат:2025 жылдағы Иран
Санат:Иран-Израиль соғысы