open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ли Хун-чжан

**Ли Хун-чжан** (1823 жыл 15 ақпан, Аньхой - 1901 жыл 7 қараша, Пекин) - Қытайдың *мемлекет қайраткері*, дипломат. 
## Өмірі
Ауқатты феодал-помещиктің отбасында туған. *Тайпин ([[1850]]-[[1864]]) және Няньцзюнь көтерілістерін ([[1853]]-[[1868]])* басуда үлкен рөл атқарды. *Халық қозғалысын* басуда Англия, Франция, АҚШ *әскери күштерінің* көмегіне сүйенді. 1896 жылы Ли Хун-чжан *жапон агрессиясына* қарсы *орыс-қытай әскери қорғаныс одағы* туралы және *Қытай-Шығыс темір жолын салуға* Ресейге концессия беру туралы Ресеймен жасырын шарт жасасты. 1901 жылы ол Қытайдағы *ихэтуан көтерілісін* басуға бағытталған *«қорытынды протоколға»* қол қойды.

## Дереккөздер



Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:Қытай тұлғалары
Санат:Қытай тарихы
Федор Петрович Литке

**Федор Петрович Литке** шын аты **Фридрих Беньямин Граф фон Лютке** (нем. *Friedrich Benjamin Graf von Lütke*; 28 қыркүйек 1797 жыл – 20 тамыз 1882 жыл) — ресейлік теңіз саяхатшысы, географ, Арктиканы зерттеуші, адмирал (1885). Петербург ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1829), құрметті мүшесі (1855) және 1864 жылдан президенті.

## Еңбек жолы
В.М.Головиннің 1817-1819 жылдардағы *Жер шарын айналып шығу саяхатына* қатысты. 1821-1824 жылдары Жаңа Жер аралы жағалауын, Баренц, Ақ теңіз бөліктерін зерттеді. 1826-1829 жылдары *«Сенявин» желкенді кемесімен* Беринг теңізі жағалауын зерттеді, толық сипаттама жазды, бірнеше аралды ашты. Ол - *Орыс географиялық қоғамын* ұйымдастырушылардың бірі; 1873 жылға дейін оның вице-төрағасы. 
## Литке туралы
1873 жылы Орыс географиялық қоғамы *Литке атындағы Үлкен алтын медаль* тағайындады. Жаңа Жер аралы жағалауындағы мүйіске, шығанаққа, Қара теңіздегі ағысқа т.б. *Литке есімі* берілді.

## Дереккөздер



Санат:Географтар
Санат:Саяхатшылар
Санат:Ғалымдар
Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1797 жылы туғандар
Санат:1882 жылы қайтыс болғандар
Вашингтон (Пенсильвания)

**Вашингтон** () — Вашингтон округіндегі Пенсильвания штатына жататын АҚШ қаласы. Питсбург  агломерациясына кіреді. Қаланың жер аумағы — 9 км². 

## Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 15 268 адамды құрады.

## География
Вашингтон орналасқан жері 

АҚШ Санақ бюросы қаланың аумағы 7,6 км², ешқандай су қоймалары жоқ.

## Дереккөздер

## Сыртқы cілтемелер
* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Санат:Пенсильвания штатының қалалары
Санат:Вашингтон округы (Пенсильвания)
Ли Сю-чен

**Ли Сю-чен** (1823 жыл - 1864 жыл 7 тамыз) - Қытайдағы *Тайпин көтерілісі* (1850-1864) басшыларының бірі.
## Көтеріліске қатысуы
Асқан дарындалығы арқасында қатардағы жауынгерден ірі әскери басшыға дейін өсті. 1861-1863 жылдары әр түрлі майдандарда *тайпин әскерлерінің* командирі болды. 1863-1864 жылдары Нанкин қаласындағы соғыс бекінісіне басшылық етті. Үкімет әскерлері Нанкинді басып алғаннан кейін, 1864 жылдың шілдесінде *Ли Сю-чен* тұтқынға түсіп, дарға асылды.

## Дереккөздер



Санат:Қытай тұлғалары
Санат:Қозғалыстар
Санат:Қытай тарихы
Вашингтон (Солтүстік Каролина)

**Вашингтон** () — Солтүстік Каролина штатының Боферт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 17,7 км². 

## Дереккөздер

## Сыртқы cілтемелер
* АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар
* U.S. Census Bureau.

Санат:Солтүстік Каролина штатының қалалары
Санат:Боферт округы (Солтүстік Каролина)
Ли Сун Син

**Ли Сун Син** (1545-1598) - Кореяның *әскери қайраткері*.
## Өмірі
1591 жылдан *Чолладо провинциясындағы* флот басшысы. 1592 жылы мамырда Имдин соғысында *Ли Сун Син* басқарған флот 4 шайқаста *жапон флотын* талқандады. Ол *жапон басқыншыларын* елден біржолата қуып шығуға мүмкіндік берген *Норян бұғазындағы* шайқаста қаза тапты.

## Дереккөздер



Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:Корея тарихы
Литавра

**Литавра** (грекше - poly) - *соқпалы музыкалық аспап*.
## Литавра туралы
XVII ғасырдан оркестр құрамында қолданылып келеді. Дыбыс қазан іспеттес шанағының (мыс, алюминий, т.б.) бетіне керілген терінің таяқпен соғу арқылы шығарылады; үні дүңкілдеп естіледі. Литавра қазақтың дауылпазы іспеттес.

## Дереккөздер



Санат:Музыкалық аспаптар
Юрий Федорович Лисянский

**Юрий Федорович Лисянский** (1773 жыл 2 тамыз, Нежин - 1837 жыл 22 ақпан, Санкт-Петербург) - *орыс теңізшісі*, *1-рангілі капитан* (1809).
## Өмірі
1786 жылы *Теңіз кадет корпусын* бітірген. 1788-1790 жылдары *орыс-швед соғысына* қатысып, 1790-1793 жылдары *Балтық флотында* қызмет етті. 1803-1806 жылдары *«Надежда» және «Нева» кемелерінен* құралған орыстың Жер шарын айналып шығу экспедициясына қатысты. Ол *«Нева», И.Ф.Крузенштерн «Надежда» кемесінің* командирі болды. 1803 жылы тамызда бұлар Кронштадттан шығып, Гавай аралдарына жетті; одан әрі «Надежда» Камчаткаға, «Нева» Аляскаға бағыт алды. Лисянский Аляскада жылдан астам уақыт болды. Қайтқан сапарында екі кеме *Кантон портында* кездесіп, *Оңтүстік Африка жағалауына* дейін бірге барып, одан әрі тағы да бөлінді. Ол Тынық мұхиттың онша мәлім емес аудандарын зерттеп, теңіз ағыстарын, су температурасын анықтады; жағалауға *гидрографиялық сипаттама* жазды. Бірнеше аралдарды ашты; 1806 жылы Кронштадтқа оралды. 1809 жылы қызметтен кетті. 
## Лисянский туралы
Сахалиндегі тау, Охота теңізіндегі түбек, Гавай аралдары тобындағы арал Лисянский есімімен аталады.

## Дереккөздер



Санат:Саяхатшылар
Санат:1773 жылы туғандар
Санат:1837 жылы қайтыс болғандар
Қособа (тау, Ақкіріш тауы)

**Қособа** – Ақкіріш тауының солтүстік-батысындағы тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Нұра ауданы Отарбай ауылының оңтүстік-батысында 19 км жерде орналасқан. Көң өзенінің аңғарында.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 398 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 2 км-ге созылған, енді жері 1 км. Беткейі жайпақ келген. Солтүстік-батысында Көктау тау, оңтүстік-батысында Қияқты сор алқабы, шығысында Бірлік қыстауы бар.

## Өсімдігі
Қоңыр топырақ жамылғысында итмұрын, қараған, қылқан боз, тарақ селеу, сұлыбас, т.б. өседі.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы таулары
Ли Сы-гуан

**Ли Сы-гуан** (1889 жыл, Хубэй - 1971 жыл 29 сәуір, Пекин) - қытай геологы, *ҚХР-дің ғылым академиясының* вице-президенті (1949). 1958 жылдан *Қытай Коммунистік партиясының* мүшесі. 

Хуанган уезінде (қазіргі Туаньфэн округі) пров. Хубэй. Бес жасынан әкесінің жеке мектебінде оқыды. Ол ауылда 14 жылдай өмір сүрді, содан кейін моңғол тегі Кули (库里) немесе Ку (库) өзгеріп, оқуын жалғастыруға кетті. 

Тайпин көтерілісінен кейін Сыртқы істер басқармасының (Янг'упай, қытайша: 洋务派) бастамасымен Хубэй провинциясында «жаңа ғылымды» (дәстүрлі қытай тіліне қарсы батыс ғылымы) оқытатын көптеген оқу орындары ашылды.1904 жылы өзінің тамаша оқу үлгерімінің арқасында Ли Сигуанг Жапонияға жіберілді, ол жерде Осака кеме жасау жоғары мектебінде оқыды.Осы кезеңде ол ұлтшылдық идеялар мен маньчжурға қарсы көңіл-күйдің ықпалына түсіп, 1905 жылы тамызда Токиода Сунь Ятсен басқаратын Тунменхуй одағына қосылып, оның ең жас мүшесі болды. 

1910 жылы Қытайға оралды. Вучан көтерілісінен кейін ол Хубэй әскери үкіметінің қаржы басқармасының кеңесшісі болып тағайындалды, содан кейін өнеркәсіп және сауда министрі болып сайланды. Юань Шикай билікке келіп, революциялық партиялардың мүшелері қысымға ұшырағаннан кейін Ли Сигуан қайтадан елден кетті.Ол Бирмингем университетінде оқып, 1918 жылы магистр дәрежесін алды. Англиядан келе жатқан жолда Ресейдегі Қазан төңкерісінен кейінгі жағдайды жақсырақ білу үшін Мәскеуден өтті. 

1920 жылы Ли Сигуан Пекин университетінің геология кафедрасының профессоры, содан кейін деканы болды. 

1928 жылы қаңтарда Орталық академияның Геология институтының директоры болып тағайындалды. Сол жылы Нанкинге Орталық академияның геология институтының директоры қызметіне ауыстырылды, кейін Қытай геологиялық қоғамының төрағасы болып сайланды. Ол бірнеше рет Еуропа мен АҚШ-қа барып, лекция оқыды, геотектоника бойынша ғылыми конференциялар мен зерттеулерге қатысты. 

1931 жылы Бирмингем университетінде ғылым докторы дәрежесін алды. 

1934 жылдан 1936 жылдың сәуіріне дейін Англияда сабақ берді. 
## Еңбек жолы
1917 жылы *Бермингем университетінің геология факультетін* бітірген. *Пекин университетінің* профессоры (1720), *геология ғылымдарының докторы* (1726). 1921 жылдан *ҚХР ғылым академиясының геология институтының* директоры, 1952 жылдан *ҚХР геология министрі*, 1945 жылдан ғылыми қызметкерлердің Бүкіл дүние жүзі федерациясының вице-президенті. 1969 жылдан *ҚХР мемлекеттік кеңесі жанындағы ғылым, мәдениет және ағарту істері жөніндегі бөлімінің* меңгерушісі. Негізгі ғылыми еңбектері Қытайдың стратиграфиясына, тектоникасына және *тектоникалық аудандастырылуына* арналған. *Ли Сы-гуан* 1958 жылдан *КСРО ғылым академиясының* шетелдік мүшесі. 1958 жылы *КСРО ҒА* оған *А.П.Карпинский атындағы алтын медаль* берді. Кейбір еңбектері орыс тіліне аударылған.

## Дереккөздер



Санат:Ғалымдар
Санат:Қытай ғалымдары
Санат:1889 жылы туғандар
Санат:1971 жылы қайтыс болғандар
Энрике Листер

**Энрике Листер** (; 1907 жыл 21 сәуір, Ла-Корунья — 1994 жыл 8 желтоқсан, Мадрид) - *испан жұмысшы қозғалысының* қайраткері, Испания республикалық әскерінің командирі.
## Еңбек жолы
1931 жылы *Испания Коммунистік партиясына* кірді. 1937 жылы *ИКП ОК-нің*, 1946 жылы оның Саяси бюросының, 1960 жылдан *Атқару комитетінің* мүшесі. 1936-1939 жылдары *Республикалық әскерде* бөлімшелер мен құрамалар басқарды. Ол *Бүкіл дүние жүзі Бейбітшілік кеңесінің* мүшесі болды.
Мондар

**Мондар** (*талаин*) — Мьянманың оңтүстігінде және Тайландтың оңтүстік-батысында тұратын халық. Мьянмадағы саны 1,2 миллион адам, Таиландта 120 мың адам.(2010)

## Этногенезі және тарихы
Мондар - Үндіқытай түбегінің байырғы халқы. Біздің дәуіріміздің басында мондар Үндіқытайдың оңтүстігінде кейіннен Пегу, Татхоун, Дваравати деп аталатын мемлекеттерді құрды. Олар сәулет, бейнелеу және қолданбалы өнер салаларында үлкен жетістіктерге ие. Раманнадесаның («Мондар елі» - Мьянманың оңтүстігіндегі Мон штаттары Үндістанда осылай аталды) географиялық жағдайы мондардың Мьянма халықтарының көрші халықтармен мәдени және сауда алмасуларында делдал болуына ықпал етті. 

1-мыңжылдықтың аяғында Мьянма мен Шандар арасында мемлекеттердің құрылуы мондардың билігіне нұқсан келтірді. XVI-XVIII  ғасырларда Мон территориялары Мьянма мен Сиам арасындағы соғыс алаңына айналды, ал Монс Сиамға қоныс аудара бастады. Дәстүрлі мәдениетті сақтаған мон халқының басты назары XX ғасырда мондардың ұлттық қайта өрлеуінің негізіне айналған Тенасеримнің таулы аймақтары болды. 1974 жылы Мон ұлттық аймағы құрылды. 1995 жылы қарулы күрес тоқтатылды. 1996 жылдан бастап Мона ұйымдарының қызметін Мон Бірлік Лигасы үйлестіреді.

## Тілі
Мон тілінде сөйлейді. Мон тілі мон-кхмер тілдер тобына жатады. Мон жазуы үнді пали жазуынан шыққан, алғашқы жазулар 6 ғасырға жатады.
нобай|оңға|200px|Мондар     
## Діні
Дінге сенушілер: буддистер (хинаяна), ішінара – дәстүрлі нанымдарды ұстанады.

## Кәсібі
Мондардың негізгі дәстүрлі кәсібі - суармалы күріш өсіру (монс қазіргі Мьянма аумағында алғашқы суару құрылыстарын салған). Қолөнердің ішінен тоқымашылық, керамика, қайық жасау тән.
Бау-бақша және көкөніс өсіру, балық аулау және т.б. да маңызды орын алады.

## Өмір салты
Патрилинейлік туыстық топтар сақталған (калок хо), левираттың қалдықтары байқалады, некенің уақытша матрилокалдылығы қолданылады. Егістіктер мен ағаштардың рухтарына табыну (теватао), жаңбыр (пеа тхонг), ауылдар (пеа ку), шамандық (әсіресе әйелдер) сақталған.

### Дәстүрлі киімдері
Мьянмадағы ер адамдар бамарлардікіне ұқсас киім киеді. Тайландта тұратындар тай стиліндегі киімдерді қабылдады. Мон киімі әулеттік дәстүрлермен қатар сыртқы әсерлермен де қалыптасқан.
Мондық әйелдер ят-тук деп аталатын дәстүрлі орамал тәрізді (сбаи) матаны (кеудеге бір иықты жауып, бір ұшы арқаның артына түседі) пайдаланады.
нобай|оңға|200px|Хтамане тағамы
### Дәстүрлі тағамдары
Мондардың тағамдар мен аспаздық дәстүрлері Мьянма асханасы мен Орталық Таиландтың бүгінгі асханасына айтарлықтай әсер етті. 
Мьянмадағы Хтамане, Тайландтағы Ханом Чин және Хао Че, жасминнің хош иісі бар салқын суға малынған күріш қосылған дәстүрлі тағам Тингян (Сонгкран) жазғы фестивалі кезінде мон халқы тұтынады. Таиландта бұл тағам Khao che ретінде белгілі және «корольдік тағамдар» деп саналды. Мондар ашытылған балық дәмдеуіштерін де пайдаланады.

### Фольклор
Фольклор өзіндік музыкалық, би, театрлық және ауызша дәстүрлерді қамтиды. Кең таралған музыкалық аспаптар – барабандар, гонгтар, ксилофондар, флейталар, т.б. Би өнері, халықтық және классикалық театр дамыған.

## Сілтеме
* 

## Дереккөздер

Санат:Мьянма халықтары
Санат:Тайланд халықтары
Мурабба

**Мурабба** — көне шығыстың классикалық поэзиясында кездесетін ұйқас тәртібі.

Алғашқы шумақтың төрт жолы да бір ұйқаспен *(а-а-а-а)* келіп, кейінгі шумақтардың үш жолы өзара, төртінші  жолы тек қана әуелгі шумақтың жолдарымен ұйқасып отырады *(б-б-б-а, в-в-в-а, т. т.)*. Мысалы, Махмұд Қашқаридің *«[[Диуани лұғат ат-түрк]]»* кітабындағы көптеген өлең шумақтары мурабба үлгісімен жазылған.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* http://lit100.ru/text.php?t=1324 

Санат:Поэзия
Санат:Филология
Мелисса Ройч

**Мелисса Ройч**  (; туған 23 маусым 1980, Мальборо, Нью-Джерси, Дания) — актриса, әлемге көбінесе "Үлкен жарылыс теориясы" атты комедиялық сериалдағы ойнаған Бернадетт Ростенковски-Воловиц рөлімен әйгілі.

## Өмірбаяны
Мелисса Ройч 1980 жылы Мальборо, Нью-Джерси, АҚШ-та дүниеге келді. Ройч Мальбородағы Фрэнк Дефиньо атындағы орталық бастапқы мектебінде (ағыл. Frank Defino Central Elementary School) білім алған. Оқуын Мальборо Жоғарғы мектебінде (ағыл. Marlboro High School) жалғастырғанда актерлік өнермен қызыққан. Манхэттендағы Мэримаунт Колледжінің (ағыл. Marymount Manhattan College) түлегі. Мелисса Ройч еврей әйел.

## Мансап
Оқуы кезінде Мелисса Манхэттенде танымал комедиялық актриса болған. Нью-Йоркта The Miss Education of Jenna Bush атты шоуда АҚШ-тың бұрынғы президентінің қыз-баласының рөлін ойнаған.

2009 жылы Мелисса Үлкен жарылыс теориясы атты комедиялық сериалда көрініп, онда Бернадетт Ростенковски рөлін ойнаған. Сериалдың төртінші сезоныннан бастап (2010 ж) оның кейіпкері тұрақты рөлге ие болды.

Мелисса Ройч VH1 телеарнасындағы Best Week Ever және Kath & Kim атты аустралиялық телешоуында түскен. 

Қазіргі уақытта Мелисса «The Realest Real Housewives» комедиялық телешоуда Кейси Уилсон, Джуд Дайан Рафаэль, Джессика Клэйр және Даниэль Шнайдер сияқты танымал актерлар(актрисалар)мен түсіп жатыр. Шоу 2011 жылының қаңтар айынан бастап «Upright Citizens Brigade Theater» театрында айына бір рет шығады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Мелисса Ройч Internet Movie Database сайтында
* Мелисса Ройч твиттерде
Айдын (Атырау облысы)

**Айдын** — Атырау облысы Қызылқоға ауданы, Жамбыл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Миялы аулынан оңтүстік-батысқа қарай 68 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 215 адам (107 ер адам және 108 әйел адам) болса, 2009 жылы 146 адамды (72 ер адам және 74 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 60 адамды (34 ер адам және 26 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері
Аққора (Атырау облысы)

**Аққора** — Атырау облысы, Қызылқоға ауданы, Ойыл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Миялы ауылынан батысқа қарай 11 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 275 адам (139 ер адам және 136 әйел адам) болса, 2009 жылы 119  адамды (64 ер адам және 55 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 112 адамды (59 ер адам және 53 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері
Балабейіт

**Балабейіт** — Атырау облысы Қызылқоға ауданы, Ойыл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Миялы ауылынан батысқа қарай 29 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 287 адам (155 ер адам және 132 әйел адам) болса, 2009 жылы 153  адамды (81 ер адам және 72 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 
Санат:Қызылқоға ауданының таратылған елді мекендері
Кунал Найяр

**Кунал Найяр**  (; туған 30 сәуір 1981, Лондон, Ұлыбритания — ата-тегі үндіс, британдық актер, әлемге көбінесе "Үлкен жарылыс теориясы" атты комедиялық сериалдағы ойнап жатқан Раджеш Рамаян Кутраппали рөлімен әйгілі.

## Өмірбаяны
Кунал Найяр Лондонда өмірге келген, алайда балалық шағын Нью-Делиде (Үндістан) өткізген. Ортамектепті бітіргеннен сон, Найяр білім алуды колледжте жалғастыру үшін АҚШ-қа аттанады. Орегон штатындағы Портленд университетінде Найяр табыскерлік арада маманданған. Сонда тұрып жатқан кезде актерлік өнер сабақтарына қызығып, оларға қатысып жүрген. 

Американдық колледжте Кунал Найяр театрлық фестивальға шақырылып, сонында Марк Твен сыйын ұтып алған. Сонымен қоса Найярға Sundance Lab атты беделді театрде оқуы стпиндиясы бөлінді.  

2007 жылдан бастап "Үлкен жарылыс теориясы" атты комедиялық сериалда Раджеш Рамаян Кутраппали рөлін ойнап жатыр. Сериал 2014 жылы 12 наурыз күні 2016-17 жылдарға дейін үш сезонға дейін созылды. 

## Жеке өмірі
2011 жылының желтоқсан айында Найяр Нехе Капурмен неке кұрды. Нехе Капур «Мисс Индия-2006» атағын иеленушісі.

## Дереккөздер
Оскар сыйлығын тапсыру рәсімдерінің тізімі

**«[[Оскар сыйлығы]]н тапсыру рәсімдерінің тізімі**,

Оскар сыйлығының тапсыру рәсімдері 1929 жылдан өткізіле басталған. Соңғы рәсімі — 2026 жылдың 15 наурызында өткен.

## Өткізілу орындары
«Оскар» киносыйлығын тапсыру рәсімдерінің барлығы Лос Анжелес өткізіледі.

* 1929: «Голливуд Рузвельт» қонақүйі (Hollywood Roosevelt Hotel)
* 1930—1943: кезекпен «Амбассадор» қонақүйі (Ambassador Hotel) және Балтимор қонақүйі (Millennium Biltmore Hotel)
* 1944—1946: Грауманның қытай театры
* 1947—1948: Шрайн-Аудиториум
* 1949: Academy Award театры
* 1950—1960: Pantages театры
* 1961—1968: Santa Monica Civic Auditorium көрме орталығы
* 1969—1987: Лос Анжелес музыкалық орталығындағы Дороти Чендлер павильоны
* 1988—2001: кезекпен Дороти Чендлер павильоны және Shrine Auditorium
* 2002—қазіргі уақыт: «Долби» театры (2012 жылға дейін «Кодак» театры деп аталды)

## Трансляция жасайтын телеарналар
* 1953—1960: NBC
* 1961—1970: ABC
* 1971—1975: NBC
* 1976—2028: ABC

## Рәсімдер

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығын тапсыру рәсімдері
Аширов Тофик Махмұтұлы

**Аширов Тофик Махмұтұлы** (15.12.1953 ж.т., Жамбыл ауд., Жалпақтөбе а.) – ауыл шаруашылығын ұйымдастырушы. 

Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс институтын (1975), Алматы Жоғары партия мектебін (1989) бітірген, механик инженер, саясаттанушы. 1975 – 1981 ж. Жамбыл орман шаруашылығының жөндеу-мех. шеберханаларының меңгерушісі, бас  бас механигі, 1981 – 1991 ж. Жамбыл ауданының парткомының нұсқаушысы,  Жамбыл облысы парткомының ұйымдастыру және кадр жұмысы бөлімінде  нұсқаушы,  бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1991 – 1994 ж.  облыстық агроөнеркәсіп комитетінің бөлім меңгерушісі, «Аграрник»  облыстық өндірістік-сауда ассоциациясы бас директорының орынбасары, 1994 жылдан Жамбыл ауданынадағы «Юнчи» кооперативінің басқарма төрағасы. 

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл облысы тұлғалары
Санат:1953 жылы туғандар
Елбыздыко Цопанович Бритаев

**Елбыздыко Цопанович Бритаев** (23.03.1881, Терек облысы, Алагир ауданы, Далагкау ауылы - 25.09.1923, Владикавказ) — осетин драматургы және қоғам қайраткері. 

Петербург университетінің заң факультетін бітірген. 1905-1907 жылдардағы революцияға қатысқаны үшін Осетиядан жер аударылды.

Бритаев "Ресейде болғанда" (1902), "Масқаралықпен өлім жақсы" (1903) т.б. пьесаларында патша әкімдерінің алдында бас маусымшыларды әшкерелейді. "Апалы-сәңілілер" драмасында осетин әйелдерінің заңсыздығы суреттеледі.

1917 ж. Қазан революциясынан кейін Бритаев "Горская жизнь" газетінің редакторы болды.

## Дереккөздер

Санат:23 наурызда туғандар
Санат:Алагир ауданында туғандар
Санат:25 қыркүйекте қайтыс болғандар
Санат:Владикавказда қайтыс болғандар
Санат:Ресей қоғам қайраткерлері
Санат:Осетия драматургтары
Санат:Владикавказ реалдық училищесі түлектері
Санат:Санкт-Петербург мемлекеттік университеті түлектері
Аристид Бриан

**Аристид Бриан** - Франция мемлкет қайраткері және дипломаты. Буржузиялық отбасыда туған. Мамандығы - адвокат.

1909 жылдан бастап 11 рет премьер, 25 рет министр, оның ішінде 17 рет сыртқы министрң болды. Антантаның Советтік Ресейге қарсы соғыс интервенциясы күйрегеннен кейін  Совет мемлкетін дипломатиялық қатынастан бөліп  тастау саясатын жүргізді. Импералистік саясатын пацифистік баспеліктен бүркемелеп отырды. 1926 жылы Нобнль сыйлығын алды.

## Дереккөздер

Санат:Франция тұлғалары
Асқар Бегаділұлы Әбдуәлиев

**Әбдуәлиев Асқар Бегаділұлы** (3 қаңтар 1953 ж.т., Байзақ ауд. Дихан а.) – ғалым, тарих ғылымдарының кандидаты (1988). Алматы мемлекеттік университетінің  тарих факультетін бітірген (1979).  Содан бергі кезеңде Тараз универститетінде еңбек етті. 1979 – 1985 жылдары оқытушы, 1985 – 1988 ж. аспирант,  1989 – 1992 ж. кафедра меңгерушісі,  1992 – 1996 ж. ғылыми жұмыстра жөніндегі проектор, 1997 – 1998 кафедра меңгерушісі, 1998 – 2000 ж. әлем тілдері факультетінің деканы, 2001 жылдан гуманитарлық факультеттердің  оқу-әдістемелік жұмыстары жөніндегі проектор. 2002 жылдан  Қ.А. Йассауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік универститеті Тараз институтының директоры. 18 – 19 ғасырладағы Қазақ-Хиуа қарым-қатынастарын зерттеумен айналысады. Бұл мәселеге қатысты 50-ден астам ғылыми мақалалары бар. Ол 1999 ж. арнайы делегация құрамында М.Х.Дулатидің жерленген жері – Үндістанның Кашмир штаты, Сринагар қаласына барып, оның қабірі басынан салынған топрақты Тараз қаласына әкеліп қоюға қатысты. 

## Дереккөздер

Санат:1953 жылы туғандар
Джозеф Листер

**Джозеф Листер** (1827 жыл 5 сәуір, Эссекс - 1912 жыл 10 ақпан, Кент) - көрнекті ағылшын хирургы, *хирургиялық асептика* негізін салушы. 
## Еңбек жолы
1852 жылы *Лондон университетін* бітірген. Ол Глазго (1860), Эдинбург (1869) және Лондонда (1877-1882) *хирург профессор* болып қызмет істеді. *Лондон корольдық хирургия қоғамының* өкілі (1896), кейін *президенті* (1885-1900). Ол 1867 жылы *Н.И.Пирогов, Ф.Зиммельвейс, Л.Пастер еңбектеріне* және *өзінің ғылыми зерттеулеріне* сүйеніп, операциядан кейін жарақаттың, жараның ішіне сырттан инфекцияның түсуіне жол бермеу әдісін ұсынды. Бұл әдіс жараны **карбол қышқылы** сіңірілген бірнеше қабат таңғышпен таңу, операция жасайтын бөлмеге де осы қышқылды шашу, қолды, *операция саймандарын* сүрту және т.б. Осы әдісті қолдану нәтиесінде операциядан кейін болатын өлім-жітім кеміді.

## Дереккөздер



Санат:Ғалымдар
Санат:1827 жылы туғандар
Санат:1912 жылы қайтыс болғандар
Мендель тәжірибелерінің цитологиялық негіздері

thumb |250 px|Мейоз фазалары.
**Мендель тәжірибелерінің цитологиялық негіздері**. Мендель тәжірибелері нәтижелерінің басқаша болмай дәл осындай болуын тәжірибелері нәтижелерінің басқаша болмай дәл осындай болуын түсіну үшін тұқымқуалау заңдылықтарының - гомологиялық хромосомалардың қылығы бар ұрпақтар түсінің және соларда болатын мейоз және ұрықтану кезінде аллельдік гендердің сырттай байқалуын байланыстыра бәлу қажет. 

## Дереккөздер
Лиссабон шарты

**Лиссабон шарты** - 1703 жылы 16 мамырда Лиссабонда Англия мен Португалия арасында жасалған *саяси* және *соғыс одағы* туралы шарт. 
*Лиссабон шартына* сәйкес Англия Испания мен Францияға қарсы соғыста Португалия жағалаулары мен оның Еуропадан тыс иеліктерін қорғауды қамтамасыз ететін әскер мен флот бөлуге, Португалия барлық қарулы күштерімен Англияға көмектесуге тиіс болды.

## Дереккөздер


Санат:Халықаралық конвенциялар
Санат:1703 жыл
Санат:Мамыр оқиғалары
Санат:16 мамыр
Санат:Англия тарихы
Санат:Португалия тарихы
Бретон

**Бретон** - Францияда Бретан түбегінің батыс аймақтарында тұратын халық. *Жалпы саны 1,1 млн ада шамасында (1967)*. Бретон тілі негізінен шаруалар мен теңізшілердің күнделікті сөйлеу тілінде сақталған. Мектептер мен әкімшілік орындарында, мәдениет салсында  француз тілі қолданылады. *Діні-[[католицизм]].* Бретон - 5-6 ғасырларда *Бретон аралдары*нан қоныс аударып келген кельттердің Бриттер тайпасының  және романданған жергілікті кельттердің ұрпағы. *Негізгі кәсібі - балық аулау, устрица кәсіпшілігі кеме жүргізу, ауыл шаруашылығы*.

## Дереккөздер

Санат:Халықтар
Лира (аспап)

**Лира** (аспап) - ішекті көне *музыкалық аспап*.

*Ежелгі гректерде* Лираның 4 ішекті саусақпен іліп тартатын түрі кең тарады. Еуропа елдерінде бір ішекті ысқымен тартатын түрі де кездеседі. XV-XVIII ғасырларда *лира-тенор, лира-бас, лира-контрабас* пайда болды. Украина мен Беларусьда лираның оркестрге лайықталған түрлері сақталған.  Лира бейнесі *музыка эмблемасы* ретінде қолданылады.

## Дереккөздер



Санат:Музыкалық аспаптар
Лион шығанағы

**Лион шығанағы** () — Францияның оңтүстік жағалауын шайып жататын Жерорта теңізіндегі шығанақ. 

Ұзындығы 93 км, кіре берістегі ені 245 км, ең терең жері 1000 м. Батыс және Солтүстік жағалаулары жазық, шығыс жағалауы тік, қырқалы келеді. Лион шығанағына Рона өзені құяды. Ірі порты - Марсель.

Санат:Жерорта теңізі шығанақтары
Санат:Франция шығанақтары
Брезент

**Брезент** - кенеп яки мақтадан иіріліп, суға төзімді арнаулы зат  сіңірлген дуан жіптен тоқылған қалың мата. 

Оның қалыңығы 1,5-5,5  *<sub>мм</sub>*- ге ал мөлшері 12-ден 64 *м<sup>2</sup>*-ге дейін жетеді. Ол жапқы ретінде және арнаулы жұмыс киімдері мен аяқ киім тігу үшін де қолданылады. Брезент өндірісі құрамына жіп иіру, тоқу, тоқылған матаға  су өтпейтін химиялық зат сіңдіру процестері кірежі. *Брезент Қазақстанда алғаш рет [[Шымкент]] мақта-мата фабрикаыснда [[Ұлы Отан соғысы]] кезінде өндіріле бастады.*
.

## Дереккөздер

Санат:Маталар
Линь Цзе-сюй

**Линь Цзе-сюй** (1785 жыл 30 тамыз, Фуцзянь - 1850 жыл 22 қараша, Гуандун) - Қытайдың *мемлекет қайраткері.*
## Өмірі
Апиын сатуға қарсы күресті. 1839 жылы апиын сатуға тыйым салып, *ағылшын-американ саудагерлерінің* 20 мың жәшік апиынын жойып жіберді. Ағылшын басқыншыларына қарсы жүргізілген 1840-1842 жылдардағы соғыста Гуандунды жаудан қорғауға басшылық етті. *Цин сарайындағы* сатқын топтардың ықпалының күшеюі салдарынан Линь Цзе-сюй Шығыс Түркістанға жер аударылды. Одан 1845 жылы қайтып оралғаннан кейін әр түрлі провинцияларда губернаторлық қызмет атқарды.

## Дереккөздер



Санат:Саясаткерлер
Санат:Қытай тұлғалары
Санат:1785 жылы туғандар
Санат:1850 жылы қайтыс болғандар
Липари аралдары

**Липари аралдары**, **Эолды аралдар** — Тиррен теңізіндегі вулкандық аралдар тобы. Италияға қарайды. 

Жалпы ауданы 117 км². 10 ірі және 7 ұсақ аралдардан тұрады. Базальт лавалардан және туфтардан түзілген. Вулькано және Стромболи аралдарында әрекетті, сөнбеген вулкандар бар. Биіктігі *Салина аралдарында* 962 м. Зәйтүн, жүзім өсіріледі. Күкірт кені бар. Липари аралдарынан экспортқа шарап шығарылады.

Санат:Липари аралдары
Лимацидтер

**Лимацидтер** - ауыл шаруашылығы дақылдарының зиянкестеріне (ұлу, жалаңаш шырыш, т.б.) қарсы қолданылатын *химикалық заттар*. 
## Қолданылуы
Бұлар көбінесе өсімдікке қауіпсіз, зиянкестер терісін күйдіреді. Лимацидтер ретінде *метальдегид, сөндірілген әк, суперфосфат, темір купоросы* және т.б. қолданылады. Ең күшті сірке альдегидінің полимері - метальдегид. Метальдегидті (2-5%) кебекке қосып егінді орудан 20 күн бұрын шашады. 

## Дереккөздер



Санат:Дәрілер
Санат:Егін шаруашылығы
Санат:Ауыл шаруашылығы
Федор Александрович Бредихин

**Федор Александрович Бредихин** - орыс астрономы. Петербург ғылым академиясының акадимигі (1890, 1877 жфлдан корр мүшесі). Мәскеу университетінің профессоры. Мәскеу университетінің жанындағы обсерваторияның және Пулков обсерваториясының директоры. 
## Еңбек жолы
*Федор Александрович Бредихин орыстың астрофизика мектебін құрған,  комета формулаларының теориясын жасаған.* Ол каметалардың  физикалық теориясын құрып, кометалардың құйрықтары газ молекулаларынан құралған және метеорлар ағыны  кометалардан пайда болды деген қорытынды жасаған. *Комета формаларының  механикалық теориясы жайында  жүргізген зерттеулері арқасында Федор жер жүзіне танылған.*  Комета ядросынан  ұшып шығатын  заттардың қозғалысын  зерттеп, комета құйрықтарын үш топқа бөліп, олардың классификациясын жасаған. Ф*едор Күн, комета және тұмандықтардың спектрлерін зерттеген*..

## Дереккөздер

Санат:8 желтоқсанда туғандар
Санат:Николаев облысында туғандар
Санат:14 мамырда қайтыс болғандар
Санат:Санкт-Петербургте қайтыс болғандар
Санат:Қоғамдық игілік жазушылары
Санат:Ресей астрономдары
Санат:XIX ғасыр астрономдары
Санат:Санкт-Петербург ғылым академиясының мүше-корреспонденттері
Луис Сеймур Базетт Лики

**Луис Сеймур Базетт Лики** (1903 жыл 7 тамыз, Кения - 1972 жыл 1 қазан, Лондон) - ағылшын археологы және антропологы.
## Еңбегі
30 жылдан астам уақыт Шығыс Африкада археологиялық зерттеу жұмыстарын жүргізді. 1927-1929 жылдары көп қабатты *Гэмбл-2 үңгірін* қазып, Шығыс Африкалық бірқатар археологиялық мәдениеттің салыстырмалы хронологиясын жасады. 1930 жылы *Ньоро неолит үңгірін*, 1951 жылдан бастап Танзаниядағы жартасқа салынған бейнелерді зерттеді. Оның 1959 жылы *Олдовай сайынан* тапқан зинджантроп бас сүйегін, 1960 жылы тапқан презинджантроп бас сүйегін зерттеп ашқан жаңалығының ғылымда маңызы зор.

## Дереккөздер



Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1903 жылы туғандар
Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Брахман

**Брахман**, Брамин - 1) өзіндік ерекшелігі жоқ абсолютті барлық заттардың негізі деп білетін  үнді идеалистік  фиософиясының  негізінен алғанда веданталық ұғым. Брахман ұғымының мазмұны кеңейе келе Брахманизмнің басты ұғымына айналды. *Брахманның Махабхарт, Брахман атты т.б.* діни кітаптарында Брахман жөніндегі ілімнің  қалыптасуы айтылады. Мұнда Брахман - бүкіл заттардың  негізінде жататын өзіндік ерешедігі жоқ, түр сипатсыз, сапасы жоқ субстанция.  Брахманның негізінде жатқан құдретті күштің  әсерінен  дүние оқтын-оқтын апатқа ұшырайды да, қайта дамиды. Бұл дүние әуелі Брахманғасоғып, одан қайтадан жаңғырып отырады. 

**Брахман** - 2) Үндінің *[[Брахмандар]]* деп аталтын жоғары діни кастасының мүшесі..

## Дереккөздер
Брайан — Чаморро шарты

**Брайана — Чаморро шарты** — 1914 жылы АҚШ-тың Никарагуаға зорлықпен қабылдатқан әділетсіз шарты. 5 тамызда Вашингтонда қол қойылды. Шарт бойынша АҚШ Никарагуа жерінде мұхит аралық канал салып, оны пайдалануға мәңгілік мүмкіндік алды, Кариб теңізіндегі Грейт-Корн, Литл-Корн аралдарын 99 жыл пайдаланып, Фонсек бұғазында соғыс-теңіз базасын салатын болды, ол үшін АҚШ Никарагуаға 3 млн. доллар төлейтін болды.

## Дереккөздер

Санат:Халықаралық шарттар
Санат:Никарагуа тарихы
Санат:Никарагуа халықаралық келісімдері
Санат:АҚШ-тың халықаралық келісімдері
Вильгельм Бракке

**Вильгельм Бракке** *(29.05.1842-27.04.1880)* - герман жұмысшы қозғалысының қайраткері, герман ауыл-аудан басшыларының бірі. 1869 ж. Эйзенахшылар партиясын құруға қатысты. Лассальшылдық пен бакунизмге қарсы күресте көрнекті роль атқарды. *Гота программасы*ның жобасына сын көзімен қарады. *К.Маркс пен Ф.Энгельске* жақын жүрді. 

## Дереккөздер

Санат:Германия тұлғалары
Марк Андронович Брага

**Марк Андронович Брага** - ауыл шарушылық өндірісінің жаңашылы, Социалистік Еңбек Ері атағын 2 рет алған, Херсон облысы, Голопристанский ауданындағы "Ресей" колхозының комбайнері. 1951 жылдан КОКП мүшесі. 
## Қызмет жолы
1937 ж. механик-комбайнерлер даярлайтын Каховский мектебін бітірген соң, 1958 жылдан "Ресей" колхозының комбайнері атанды. Марктың өз ісін өте шебер меңгергендігі және оның өте шебер көрсеткіші юүкіл КСРО -ға әйгілі болды. 1948 ж. *С-1 комбайнымен* 25 күн ішінде жинаған егістіктен 8844 *ц* дәнді дақыл, 1161 *Астыңғы жазу*ц майлы дақыл бастырды. Бұдан кейінгі жылдарда да комбайнердің көрсеткіші жоғарлай түсті. Марк 1967 ж. 673 *га* дәнді дақыл орып, 16846 *ц* астық бастырды. КОКП 19 және 22-съездерінің делегаты.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Санат:Екі мәрте Социалистік еңбек ерлері
Бүйрек (ауыл)

**Бүйрек** *(Өрнек) * — Атырау облысы Қызылқоға ауданы, Көздіқара ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Миялы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 190 адам (102 ер адам және 88 әйел адам) болса, 2009 жылы 175  адамды (97 ер адам және 78 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 73 адамды (44 ер адам және 29 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері
Джефф Кинни

**Джефф Кинни**  (ағылшын. Jeffrey "Jeff" Kinney; 19 ақпан 1971) — американдық ойын шығарушы, карикатурист және балаларға арналған кітаптар жазушысы. Ең танымал кітап сериясы – «Тентек балақайдың күнделігі» («*Diary of a Wimpy Kid*»), бұл кітап-сериясында көптеген кітаптар бар. Кітап желісімен 2010 жылы «Тентек балақайдың күнделігі» атты фильм түсірілді. Сосын бұл фильмда тағы екі жалғасы болды.

Кинни – «Poptropica» деген балаларға арналған сайттың авторы.

Вашингтон штатындағы Форт-Уошингтон қаласында туып, өскен. 1990 жылдарда Мериленд университетінде(Коллледж-парк) білім алған. Қазіргі таңда, Массачусетс штатындағы Плейнвиль қаласында, әйелімен және екі ұлымен бірге тұрады.

## Кітаптары

### «Тентек балақайдың күнделігі» атты кітаптар сериясы
# Тентек балақайдың күнделігі (2007)
# Diary of a Wimpy Kid: Rodrick Rules (2008)
# Diary of a Wimpy Kid Do-It-Yourself Book (2008)
# Diary of a Wimpy Kid: The Last Straw (2009)
# Diary of a Wimpy Kid: Dog Days (2009)
# Diary of a Wimpy Kid: Cabin Fever (2011)
# Diary of a Wimpy Kid: The Third Wheel (2012)
# Diary of a Wimpy Kid: Hard Luck (2013)
# Diary of a Wimpy Kid: The Long Haul (2014)

## Қосымша
* The Wimpy Kid Movie Diary (2010)

## Фильмографиясы
* Тентек балақайдың күнделігі (2010), фильмда екінші дәрежелі рөлді сомдады.

## Дереккөздер
* Kinney’s website
* Author Jeff Kinney biography and book list
* Author Bio from Barnes & Noble.com

Санат:1971 жылы туғандар
Санат:Жазушылар
Былқылдақты

**Былқылдақты** — Атырау облысы Қызылқоға ауданы, Сағыз ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Миялы ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 88 км-дей жерде. Округтен ара қашықтығы 110 км. Елді мекеннің жер көлемі 77 360 га.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 294 адам (147 ер адам және 147 әйел адам) болса, 2009 жылы 143 адамды (71 ер адам және 72 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 42 адамды (20 ер адам және 22 әйел адам) құрады.
оның ішінде:
* еңбекке жарамдысы -76
* жұмыс жасайтыны -56
* зейнеткерлер - 15
* мүгедектер - 4
* аз қамтылғандар - 3
* балалар саны - 104
* мектепке дейінгі - 65
* мектеп жасындағы - 39
* оқу орнында оқитындар - 1

## Шаруа қожалықтары
* «Былқылдақты» шаруа қожалығы

## Негізгі экономикалық көрсеткіштер
### Мал басы
Барлық мал басы -1 482 бас. оның ішінде:
* ірі қара 520
* қой-ешкі 915
* жылқы 47

Ет өндіру, барлығы: -450 тонна

## Көліктер
* Жеке меншік көліктер		-6
* Жеңіл көліктер		    -2
* Жүк машиналары		    -1
* Тракторлар                -3
* Мотоциклдер               -2

## Дереккөздер

 

Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері
Кенбай (Мұқыр ауылдық округі)

**Кенбай** — Атырау облысы Қызылқоға ауданы, Мұқыр ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол бекеті.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Миялы ауылынан оңтүстікке қарай 113 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 173 адам (90 ер адам және 83 әйел адам) болса, 2009 жылы 160  адамды (89 ер адам және 71 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 118 адамды (66 ер адам және 52 әйел адам) құрады.

## Ауыл суреттері

## Дереккөздер

 

Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Жантерек

**Жантерек** — Атырау облысы Қызылқоға ауданы, Мұқыр ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол бекеті.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Миялы ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 109 км-дей жерде. Елді мекен арқылы Атырау-Қандыағаш темір жолы өтеді. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 353 адам (170 ер адам және 183 әйел адам) болса, 2009 жылы 362  адамды (178 ер адам және 184 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 347 адамды (184 ер адам және 163 әйел адам) құрады.

## Әлеуметтік және мәдени нысандары
* №75 бастауыш мектеп

## Ауыл суреттері

## Дереккөздер

 

Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Жангелдин

**Жангелдин** — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы ауыл, Жангелдин ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Миялы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 10 км жерде. Іргесі 1961 жылы қаланған.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1703 адам (899 ер адам және 804 әйел адам) болса, 2009 жылы 1583 адамды (828 ер адам және 755 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1575 адамды (808 ер адам және 767 әйел адам) құрады.

## Мәдени-әлеуметтік мекемелері
* Миялы орта мектебі
* «Балбөбек» балабақшасы

## Діни мекемелері
* **Қазыбек би мешіті** — 2023 жылы сәуір айында ашылды. Сыйымдылығы 300 адамға арналған мешітте ерлер, әйелдер залы, тахаратхана, асханасы бар.

## Елді мекендегі көшелер
* Айжарқын Әлішева көшесі
* Әби Ерқалиев көшесі
* Демеу Асанғалиев көшесі
* Досқали Қоспаев көшесі
* Қази Өтемұратов көшесі
* Мұрат Өзенов көшесі
* Мырзагерей Лұқпанов көшесі
* Сәрсен Тұрышев көшесі
* Ізімберген Көпбаев көшесі

## Дереккөздер

 

Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері
Бокстан ауыр салмақта әлем чемпиондарының тізімі

**Бокстан ауыр салмақта әлем чемпиондарының тізімі хронологиялық тізімде** — титул  салмағы 90,892 кг не 200 фунт құрайтын кәсіпқой бокслерге беріледі.

thumb|Бокстан ауыр салмақта әлем чемпиондарының тізімі,  ең беделді нұсқалар бойынша көрсетілген

## Тарихы
### 1961 — осы уақытқа дейін
Ауыр салмақта әлем чемпионы атағын беретін негізгі ұйымдар:

* Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (WBA) (ранее NBA), 1921 жылы құрылған.
* Бүкіләлемдік бокс кеңесі (WBC), 1963 жылы құырлған.
* Халықаралық бокс федерациясы (IBF), 1983 жылы құрылған.
* Бүкіләлемдік бокс ұйымы (WBO), 1988 жылы құрылған.
* «Ринг» журналы, әлем чемпионы  титулын 1922 жылдан ұсынады.

## Титул иегерлері




### Нұсқамалар
# Титулдан бас тарту.
# Өз мансабын аяқтау.
# Боксты ұйымдастыру ұйымының есебінен міндетті қарсыласмен жекпе-жек өткізуден бас тартқаны үшін титулдан айырылады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ауыр салмақта әлемдік атағы үшін жекпе-жектер тізімі  

*Ауыр салмақ
Яна Александровна Клочкова

**Яна Александровна Клочкова** (7 тамыз  1982 жыл,  Ақмешіт) — украиндық жүзгіш, төрт мәрте олимпияда чемпионы, олимпиада ойындарының тарихындағы Украина жеріндегі ең танымал спортшы, үш жазғы олимпиаданың қатысушысы: 2000, 2004, 2008 (соңғысында жүзуге қатысқан жоқ).

## Өмірбаяны
* 1982 жылдың 7 тамызында Ақмешіт қаласында дүниеге келген. 
* Тұрақты жері Ақмешіт, кейін Харьков, кейін Киев. 
* Спорттық қоғамы «Динамо» МВД Украинаның майоры.
* 2003 жылдың 1 тамызынан бастап «СК ИСД» мүшесі.

Санат:1982 жылы туғандар
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Жүзуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Украина Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша жүзушілер
Санат:Украина жүзушілері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Сэм және Кэт

**Сэм және Кэт** (ағылшын. Sam & Cat) — «Nickelodeon» каналының ситкомы. «АйКарли» және «Жеңімпаз-Виктория» ситкомдарының қосымша жалғасы деп айтсақ та болады. Бұл ситком Сэм Паккет және Кэт Валентайн деген қыздардың өмірі жайлы. Бастапқы 20 сериясы 2012 жылдың 29 қарашасында түсіріліп бітті. Қалған серияларын 2013 жылы жалғастырды. Бірінші сериясы 2013 жылдың 8 маусым айында теледидарда шықты.

2014 жылдың 17 шілдесінде АҚШ-та соңғы сериясы көрсетілді. Бірінші маусымда 35 серия, ал екінші маусымның түсірілімін аластады. 

## Рөлдерде
* Дженнет МакКарди — Саманта «Сэм» Пакетт. Лос-Анджелес қаласында келген агрессивті қыз. Бұл қалаға жан құрбысы Карли Шей Италияға көшіп кеткеннен кейін келді. Кэт Валентайнды қоқыс тазалайтын көліктен құтқарып, танысты. Кэт Сэмды үйіне алып келіп, екеуі бірге бала бағушы болып жұмыс істеді. Сэмның жеке мотоциклі бар, қара түсті ұнатады, жұмыс істеуді ұнатпайды және құстың қанаттарын сүйіп жейді. 
* Ариана Гранде — Катрина «Кэт» Валентайн. Кішіпейіл, мейірімді, аңқау және қылықты қыз. Егер оны шошытса, талып түседі. Сэмның тегін шатастырады. Әжесі Нона қарттар үйіне көшіп кеткеннен кейін Сэммен бірге бір үйде тұрды.
* Камерон Окасио — Дайс. Сэм мен Кэттің досы және көршісі. Анасымен және тәтесімен бірге тұрады. Әр түрлі заттарды сатады. Досы Гумердің менеджері. ПокерЖивёт со своей матерью и сумасшедшей тетей Ферджин. Уличный торговец, продает всякие разные вещи. Является менеджером и лучшим другом бойца смешанных искусств Гумера. Покер ойнағанды ұнатады.
* Зоран Корач — Гумер, 27 жастағы сарбаз. Дайстың жақын досы.
* Мари Читхэм — Нона Валентайн, Кэттың әжесі.
* Дэн Шнайдер — Тэнди, «Боттар» мейрамханасында жұмыс істейтін қызыл робот.
* Дженнет МакКарди — Мелани Паккет,  Сэм Паккеттың егіз қарындасы. Сэм екеуі аспан мен жер сияқты әр түрлі.

## Шақырылған қонақтар
* Эрик Лэнг — Эрвин Психовски
* Пенни Маршалл — Сильвия Бурк
* Синди Уильямс — Дженнис Добинс
* Кел Митчелл — Peezy B
* Эбби Уайлд — Стэйси Диллсен
* Скотт Байо — Офицер Келвин
* Элизабет Гиллис — Джейд Вест
* Нейтан Кресс — Фредди Бэнсон
* Мэтт Беннет — Робби Шапиро
* Майкл Эрик Рейд — Синжин Ван Клифф
* Ноа Манк — Гибби Гибсон
* Даниелла Морроу — Нора Дершлит
* Гриффин Кейн — Макс
* Эмили Скиннер — Хлоя
* Мэри Шир — Марисса Бенсон
* Энтони Хилд — Дәрігер Слэрм
* Джессика Чаффин — КоКо Векслер

## Түсірілім тобы
* Режиссерлер: Стив Хофер, Пол Аллен, Дэн Фришман.
* Сценаристтар: Дэн Шнайдер, Джэйк Фэрроу, Кристофер Дж. Новак.
* Продюсерлер: Дэн Шнайдер, Алин Роуби, Уоррен Белл.
* Композитор: Майкл Коркоран.
* Басты рөлдерде: Дженнет МакКарди, Ариана Гранде.

## Дереккөздер
* Official website
* *Sam & Cat * Nick.com
* Internet Movie Database

Санат:АҚШ телесериалдары
Санат:Nickelodeon телебағдарламалары
Клеманс Поэзи

**Клема́нс Поэзи́**, шынайы тегі— Гиша́р (фр. Clémence Poésy; Guichard; 1982 жыл 30 қазан) – француз актрисасы әрі модель.

## Өмірбаяны
Клеманс Поэзи Л’Э-ле-Розде , атағы шыға қоймаған жазушы әрі актер Этьен Гишар және мектеп мұғалімінің отбасысында туылды. Сахналық есім ретінде анасының қыз кезіндегі тегін қолданаып алды. 

## Мансабы
*La Source* мектебінен кейін Жоғарғы драма өнерінің ұлттық консерваториясында драманы оқи бастады . 

Ағылшын тіліндегі тұңғыш рөлі «Тәжге қарсы қастандық» ВВС телеарнасының кішігірім топтамасындағы Мария рөлі болатын.

2005 жылдан бастап Гарри Поттер туралы фильмдердің бірнешесінде Флёр Делакур рөлімен ойнапты. Ал 2006 – 2007 жылдар аралығында бірнеше теледидарлық жұмыстарда түсті, олардың ішінде «Соғыс пен жиһан» телехикаясы. 

Модель ретінде Клеманс Поэзи бірнеше журналдарда көз көрген. Олардың ішінде *ID, Jalouse*, *Yen* және де *Nylon*. 

2011 жылы ағылшын сырнайшысы Майлз Кейнмен бірігіп дуэт жазған. «Happenstance» өлеңі 9 мамыр күні Майлздың дебюттік *Colour of the Trap* үнтаспасында көз көрген.

## Фильмография

## Дереккөздер

Санат:1982 жылы туғандар
Санат:Франция актрисалары
Анна Валерьевна Ляпина (Андрусенко)

**Анна Валерьевна Ляпина (Андрусенко)** (туды: 1989 жылы 3 шілдеде) – театр мен киноның орыс актрисасы.

## Биографиясы
Анна Андрусенко Донецкий деген областа дүниеге келген. 2012 жылы ол М. С. Щепкин атындағы жорғарғы оқу орнын бітірген (Борис Клюевтің курсы)

Анна Мемлекеттік Кіші Театрлік Академиядағы кебір қойылымдарда ойнады және балалар театрлік жобаларға: «Саяхат жасап жүрген ханшайым туралы ертегі», «Зүбаржат қаласының сиқыршысы», «Етік киген мысық» осылар сияқтыларда бергілі бір рөлдерді сомдаған.

Атақтылықты бұл қызға «Жабық мектеп» (орыс. «Закрытая школа») атты телехикаядағы мистикалық рөл еді. Анна он алты жастағы жүрек ауруымен ауыратын, содан кейін жүрегін ауыстырғаннан кейін экстрасенсорлық қасиеттерге ие болған  Елизавета Виноградованың рөлін сомдаған.

2012 жылы  «Періште және құбыжық» атты телехикаяда басты рөлді сомдағаннан кейін атақты атанды. Ал 2013 жылы «Мажор» атты телехикаяда Валерияның рөліне алынғанының арқасында атақты атанды, Павел Прилучный және Денис Шведовпен бірге. Телехикая 2014 жылы бірінші арнаға алғаш рет шықты.

2012 жылдың наурызында «Интерны » телехикаясындағы Александр Ляпинге тұрмысқа шықты. Балалары әлі жоқ.

## Театрлық жұмыстары
* «Обасылық жағдайлардан» - Люсинда
* «Жақсы көретін адамдарыңызбен айырыспаңыз» - Лариса
* «Қызық жағдай»
* «Ескі дос жаңа екеуінен де жақсы»
* «Тәпі»
2013 жылы «Жақсы көретін адамдарыңызбен айырыспаңыз» атты пьесада жүргізуші болды.

## <br>
Фильмографиясы ==

Сонымен қатар Анна Андрусенко Сергей Рыбачевтың «Көздер» және ПФД «Ол үшін» атты клиптерінде түскен.

## Марапаттары
2012 – түріктің «Алтын апельсин» атты кинофестивалінда «Қош бол, Катя» фильмндегі Екатеринаның рөлін сомдағанының арқасында «Ең жақсы әйел рөлі» марапатын жеңіп алды.

## Сілтемелер
* Анна Андрусенко. Вокруг ТВ. Тексерілген 11 марта 2013. Архивировано из первоисточника 11 сәуір 2013.
* Звезда «Закрытой школы» Анна Андрусенко влюбилась в демона. Вокруг ТВ. Тексерілген 11 марта 2013. Архивировано из первоисточника 11 сәуір 2013.[^]
* Анна Андрусенко: «Смерть Ильи Олейникова — огромная потеря». Вокруг ТВ. Тексерілген 11 марта 2013. Архивировано из первоисточника 11 сәуір 2013.

## Дереккөздер
* Орыс Уикипедиясынан аударылған
Экологиялық өлшем

**Экологиялық өлшем**. Мұнда түрдің таралуы, оның таралу аймағы  және дәл сол ағза мүдделігіндегі табиғи жағдайлар жиынтығы қамтылады. Түрлердің барлығы өзінің таралу сапасы бойынша екі үлкен топқа бөлінеді. Түрлердің бірі үлкен таралу аймағында орналасады және сонымен қатар бұлар аумаққа біркелкі топтармен таралады. Сондай— ақ өзге түрлер таралу аймағы бірінен бірі жеке оқшаулап, аумаққа бытыранқы орналасады. Бұл нақтылы түрдің қалай пайда болып орнығуға тәуелді жайт. Бірақ тірі ағзалар аумаққа зерзаттар бойынша біркелкі таралады деп салыстыруға болмайды. Кез— келген түр табиғатта популяция- оқшауланған дарақтар тобы түрінде өмір сүреді. 

## Дереккөздер


Санат:Эволюция
Эпифеномен

**Эпифеномен** (гр. *epi* - тұсында, кейін *phainomenon* - болып табылатын) - феноменнің шылауы, басқа құбылыстарға қоса жүретін, бірақ оларға ешқандай ықпал жасамайтын қосалқы құбылыс; сананы дүниенің материалдық (немесе идеалдық) мазмұнының мүлдем енжар, сондықтан да ешқандай елеулі роль атқармайтын бейнесі деп белгілеу үшін қолданылатын термин. Жаратылыстану ғылыми материализмінің өкілдері (Т. Гексли, Ф. Ле-Дантек) және кейбір идеалист-философтар (Э. Гартман, Ницше,Сантаяна), сондай-ақ бихевиоризмді жақтаушылар қолданады.
### Дереккөздер
Huawei

**Huawei** (Huawei Technologies Co. Ltd., , Хуавэй, қазақша мағынасы "Hua" — қытай, "wei" — үшін, яғни "Қытай үшін") — телекоммуникациялық ірі қытай компаниясы. 1978 жылы Қытайдың халық-азаттық әскерінің бұрынғы мүшесі Жэнь Чжэнфэ негізін қалады.

Хуавей компаниясы 2018 жылдан бастап АҚШта, Ұлыбританияда, Австралияда және басқа дамыған батыс елдерінде "техника және ақпарат ұрлайды, Қытай Комунистік Партиясы үшін астыртын жұмыс жасайды, ұлттық қауіпсіздікке қатер төндіреді" деген себептермен қолданыстан шеттетілді. Әйгілі Google секілді іздеу платформалары Хуавей смартфондарында қолданылмайтын болды.
## Шығаратын өнімдері
Хуавэй компаниясы мынандай өнімдер шығарады:

Тұтынушылық электроника

* Ұтқыр (мобильді) телефондар:смартфондар (соның ішінде Honor маркалы) және планшеттер, сондай-ақ оларға арналған операциялық қолданба  (Hongmeng OS)
* Желілік қызметтер, AppGallery қолданбалар дүкені, ай сайынғы қолданушылар саны 2018 жылы 266 млн адамға жеткен.

## Қызметі
2006 жылы 3G ғаламторын қоса, компания жаңа буынның торында сегментте өсуді көрсетті.

2012 жылдың басында компанияда 110 мың адамнан астам қызмет істейді. 2010 жылы компанияда 8 аймақтық бөлім мен бүкіл әлем бойында 100-ге жуық филиалы бар. Huawei Қытай, АҚШ, Германия, Түркия, Үндістан (Бангладеш), Швеция (Стокгольм) және Ресеймен (Мәскеу) қоса, 20 ғылым-зерттейтін орталықтар әртүрлі елдер мен қалаларда бар. Компания, басқа да әлемге танымал ірі және дүниежүзілік операторлармен қосылып инновациялық орталықтар ашты. Мысалы, Vodafone Group, BT Group, Telecom Italia, France Telecom, Telefonica, Deutsche Telekom.

2010 жылдың 21 қыркүйегінде, Huawei Гонконгта  700 Мбит/с DSL модельін көрсетті. Бұл әрекет, өзінің класында бірінші болды. Компанияның ойы бойынша, SuperMIMO технологиясының арқасында, бұлқорытынды операторларға экономикалық, болашақтың үлкен өткізгіш тілкемді ғаламторлар жасауға рұқсат етеді.

## Дереккөздер

Санат:Huawei
Кносс

thumb|right|200px|
**Кносс** (, , ежелі атауы минойлық тілде — KA-NU-TI)  -  Криттағы ежелгі қала. 
 
Миной өркениеті кезінде Крит елінің астанасы болған. Әлемдік тарихи мұра ретінде белгілі сарайлардың ішіндегі күрделісі әрі көркемі болған қала Ираклион қаласының қасында орналасқан. Кносс ежелгі қалалардың қатарына қосылады, тарихи деректерге сүйенсек адамдар бұл жерге соңғы Тас дәуірінде қоныстанған.
## Дереккөздер