open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
12 желтоқсан

**Желтоқсанның 12** — Григориан күнтізбесінде жылдың 346-шы күні (кібісе жылдарда 347-шы). Жылдың аяғына 19 күн қалады.

thumb|180px|right|Шың­ғыс Айтматов
Мейрамдар
* , Тәуелсіздік күні.
* , Конституция күні

Оқиғалар
* 1901  —  батыста радионы ойлап тапқан өнертапқыш ретінде танымал итальяндық физик Гульельмо Маркони алғаш рет Атлант мұхиты арқылы радиодабыл беруді жүзеге асырды.
* 1991  —  Қазақстан Республикасының Президенті "1986 жылы 17-18 желтоқсанында болған оқиғаға қатысқаны үшін жауапқа тартылғандарды ақтау туралы" Жарлыққа қол қойды.
* 1991  —  Қазақстанның кеден қызметі құрылды.

Туғандар
* 1766 — Николай Михайлович Карамзин, орыс жазушысы және тарихшысы (1826).
* 1821 — Гюстав Флобер, француз жазушысы.
* 1928 — Шыңғыс Айтматов, ойшыл гуманист, данагөй, қазақ-қырғызға ортақ халық жазушысы.

Қайтыс болғандар
* 1766 — Иоганн Кристоф Готшед (1700), неміс ғалымы және жазушысы
* 1955 — Антун Добронич (:en:Antun Dobronić) (1878), хорват композиторы.
* 1999 — Джозеф Хеллер (1923), американ жазушысы.
* 2003 — Гейдар Алиев (1923), Әзірбайжан президенті.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:12 желтоқсан
13 желтоқсан

Мейрамдар
* , Республика күні.

Оқиғалар
* 1913 — Орынборда Алаш автономиясы жарияланды.
* 1922 — Америкада төбесі ашық автомобиль патенттелді. Вильям Киссель мен Фридрих Вернердің өнертабысы жабық көліктердің саяхатқа шығуға арналуына ықпал етті.
* 1991 — бір топ адам Алматы орталық мешітіне басып кіріп, Рәтбек қажыға шабуыл жасады.

Туғандар
* 1720 — Карло Гоцци (1806), итальяндық драматург.
* 1797 — Генрих Гейне (1856), неміс ақыны.
* 1816 — Вернер фон Сименс (1892), неміс инженері, өнертапқыш, ғалым, Siemens серіктестігінің құрылтайшысы.
* 1900 — Карел Тейге, чех жазушысы, аудармашы, әдебиет сыншысы, публицист, суретші.
* 1989 — Тейлор Свифт, америкалық әнші, әндер авторы.

Қайтыс болғандар
* 1466 — Донателло, Қайта өрлеу дәуіріндегі Италияның ең керемет мүсіншілерінің бірі.
* 1867 — Артур Гротгер, поляк суретшісі.
* 1930 — Фриц Прегль (1869), Австрия химигі, 1923 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1935 — Франсуа Огюст Виктор Гриньяр, француз химигі, 1912 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1993 — Ғазиза Ахметқызы Жұбанова, сазгер, Қазақстанның және КСРО-ның халық артисі.
* 2009 — Пол Самуэльсон, америкалық экономист, 1970 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

Санат:13 желтоқсан
14 желтоқсан

**Желтоқсанның 14** — Григориан күнтізбесінде жылдың 348-ші күні (кібісе жылдарда 349-шы). Жылдың аяғына 17 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Желтоқсанның 14 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:14 желтоқсан
15 желтоқсан

**Желтоқсанның 15** — Григориан күнтізбесінде жылдың 349-шы күні (кібісе жылдарда 350-шы). Жылдың аяғына 16 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Желтоқсанның 15 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:15 желтоқсан
16 желтоқсан

**Желтоқсанның 16** — Григориан күнтізбесінде жылдың 350-шы күні (кібісе жылдарда 351-ші). Жылдың аяғына 15 күн қалады.

## Мерекелер
* Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні мерекесі.

## Оқиғалар
* 1986 жылы осы күні Алматының орталық алаңында Желтоқсан оқиғасы болды.
* 2011 жылы осы күні Жаңаөзен қаласында ірі қозғалыс болды.

## Туғандар
1770 жылы Бетховен, Людвиг ван дүниеге келді

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:16 желтоқсан
17 желтоқсан

**Желтоқсанның 17** — Григориан күнтізбесінде жылдың 351-ші күні (кібісе жылдарда 352-ші). Жылдың аяғына 14 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Желтоқсанның 17 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:17 желтоқсан
18 желтоқсан

**18 желтоқсан** — Григориан күнтізбесінде жылдың 352-ші күні (кібісе жылдарда 353-ші). Жылдың аяғына 13 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:18 желтоқсан мерекелері]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:18 желтоқсан
20 желтоқсан

**Желтоқсанның 20** — Григориан күнтізбесінде жылдың 354-ші күні (кібісе жылдарда 355-ші). Жылдың аяғына 11 күн қалады.

## Мейрамдар
* , Қазақстан Республикасының Мемлекеттік фельдъегерлік қызметі күні
* , Халықаралық ынтымақтастық күні.

## Туғандар
* 1629 — Питер де Хох, голланд суретшісі.
* 1841 — Фердинанд Бюиссон (1932), француз пацифисті, 1927 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1873 — Мехмет Акиф Эрсой (1936), түрік жазушысы және ақыны, Түркия әнұранның авторы.
* 1890 — Ярослав Гейровский (1967), Чехия химигі, 1959 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1901 — Роберт Ван де Грааф (1967), электростатикалық генераторды ойлап тапқан америкалық физик.

## Қайтыс болғандар
* 1838 — Эжезип Моро (шын аты Пьер Жак Руйо) (Hégésippe Moreau — Pierre Jacques Rouillot) (1810), француз ақыны.
* 1872 — Гюнтер Айх, неміс жазушысы.
* 1952 — Иван Ольбрахт, чех жазушысы, публицист, журналист, қоғам қайраткері.
* 1952 — Алан Ходжкин, британдық нейрофизиолог және биофизик, Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1963 жылғы лауреаты

## Сыртқы сілтемелер

Санат:20 желтоқсан
21 желтоқсан

**21 желтоқсан** — Григориан күнтізбесінде жылдың 355-ші күні (кібісе жылдарда 356-шы). Жылдың аяғына 10 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:21 желтоқсан мерекелері]]*

200px|right
## Оқиғалар
* 1898 — Пьер және Мари Кюри радий химиялық элементің ашты.
* 1937 — Голливудта анимация тарихында алғаш рет толықметражды мультфильм «Ақшақар мен жеті гном» жарық көрді
* 1957 — Гондурас конституциясы қабылданды.
* 1990 — Ақмолада (қазіргі Астана қаласы) Максим Горький атындағы орыс драма театры ашылды.
* 1991 — Алматыда «ТМД»-ның мақсаттары мен ұстанымдары Декларациясына» қол қойылды.

## Туғандар
* 1401 — Мазаччо, италиялық кескіндемеші, Флоренциялық кватроченто кескіндемесінің көрнекті өкілі. 
* 1773 — Роберт Броун, Броундық қозғалысты ашқан британдық ғалым.
* 1796 — Томаш Зан, поляк ақыны (1851).
* 1872 — Иосиф Виссарионович Сталин, КСРО мемлекеттік, саяси және әскери қайраткері.
* 1890 — Герман Джозеф Меллер, америкалық генетик, физиология және медицинадан  1946 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1917 — Генрих Бёлль, неміс жазушысы, 1972 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (1985).
* 1967 — Михаил Саакашвили, грузин және украин саяси және мемлекеттік қайраткері

## Қайтыс болғандар
* 1375 — Джованни Боккаччо (1313), итальян жазушысы, «Декамерон» шағырмасының авторы.
* 1603 — III Мехмет (1566), Османлы мемлекетінің 13-ші сұлтаны, Ислам халифатының 78-ші халифі, ақын, қолбасшы.
* 1940 — Фрэнсис Скотт Фицджеральд (1896), америкалық жазушы.
* 1958 — Лион Фейхтвангер (1884), неміс жазушысы.
* 1989 — Сэмюэл Беккет (1906), ирландық жазушы, драматург, 1969 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 2009 — Эдвин Кребс, (1918), американдық биохимик, 1992 жылғы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. 
* 2025 –  Асанәлі Әшімов (1937), кеңес және қазақ кино және театр актері, КСРО халық әртісі, КСРО мемлекеттік премия иегері. 

## Сыртқы сілтемелер

Санат:21 желтоқсан
23 желтоқсан

**Желтоқсанның 23** — Григориан күнтізбесінде жылдың 357-ші күні (кібісе жылдарда 358-ші). Жылдың аяғына 8 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Желтоқсанның 23 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:23 желтоқсан
27 желтоқсан

**27 желтоқсан** — Григориан күнтізбесінде жылдың 361-ші күні (кібісе жылдарда 362-ші). Жылдың аяғына 4 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:27 желтоқсан мерекелері]]*

## Оқиғалар
* 1871 — лондондық «Хрусталь сарайында» алғашқы дүниежүзілік мысықтар мен марғаулар көрмесі өткізілді.
* 1938 — Социалистік Еңбек Ері атағы енгізілді. Бұл атаққа шаруашылық және әлеуметтік-мәдени құрылыс саласында еткен ерен еңбек үшін берілді.
* 1945 — Халықаралық валюта қоры мен Халықаралық қайта құру және даму банкі құрылды. Аталмыш ұйымға Қазақстан 1992 жылы енді.

## Дүниеге келгендер
* 1571 — Иоганн Кеплер, неміс математигі және астроном (1630).
* 1654 — Якоб Берну́лли, Швейцария математигі (1705).
* 1822 — Луи Пастер, француз химигі және биолог.

## Қайтыс болғандар
* 1585 — Пьер де Ронсар (1524), француз ақыны.
* 1932 — Арвид Ярнефельт, фин жазушысы.
* 1953 — Юлиан Тувим (1894), поляк ақыны.
* 2007 — Бенәзир Бһутто, Пәкістанның премьер-министрі

## Сыртқы сілтемелер

Санат:27 желтоқсан
28 желтоқсан

**28 желтоқсан** — Григориан күнтізбесінде жылдың 362-ші күні (кібісе жылдарда 363-ші). Жылдың аяғына 3 күн қалады.

## Мерекелер
* , Халықаралық кино күні.

*Тағы қараңыз: [[:Санат:28 желтоқсан мерекелері]]*

## Туғандар
* 1630 — Людольф Бакхёйзен, Нидерланд суретшісі.
* 1856 — Вудро Вильсон, АҚШ-тың 28-ші президенті (1913—1921жж.).
* 1907 — Қажым Жұмалиев, ғалым, филология ғылым докторы, профессор, Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері
* 1944 — Кэри Муллис, америкалық биохимик, химиядан 1993 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1955 — Лю Сяобо, Қытай құқық қорғаушысы, 2010 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Қайтыс болғандар
* 1736 — Антонио Кальдара, итальяндық композитор.
* 1923 — Густав Эйфель, Эйфел мұнарасың құрастырған инженер.
* 1925 — Сергей Александрович Есенин (1895), орыс кеңес ақыны.
* 1945 — Теодор Драйзер (1871), американ жазушысы.
* 2004 — Сузан Зонтаг (1933), американ жазушысы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:28 желтоқсан
29 желтоқсан

**Желтоқсанның 29** — Григориан күнтізбесінде жылдың 363-ші күні (кібісе жылдарда 364-ші). Жылдың аяғына 2 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Желтоқсанның 29 күніндегі мерекелер]]*
* , Тәуілсіздік күні

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:29 желтоқсан
30 желтоқсан

**Желтоқсанның 30** — Григориан күнтізбесінде жылдың 364-ші күні (кібісе жылдарда 365-ші). Жылдың аяғына 1 күн қалады.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Желтоқсанның 30 күніндегі мерекелер]]*

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:30 желтоқсан
31 желтоқсан

**Желтоқсанның 31** — Григориан күнтізбесінде жылдың 365-ші күні (кібісе жылдарда 366-ші). Жылдың аяғына 0 күн қалады.

Бұл — жылдың соңғы күні. Ендігі күн — келесі жылдың қаңтардың 1.

## Мерекелер
*Тағы қараңыз: [[:Санат:Желтоқсанның 31 күніндегі мерекелер]]*

### [[Ұлт]]тық
* , Әлемдегі барлық әзірбайжандықтардың бірлік күні.
* Жаңа жыл.
; 30px **Діни**:
; 12px **[[Католицизм]]**
: — Сильвестр І еске алу күні.
: — Екатерина Лабурені еске алу күні.
; 12px **[[Православие]]**
: — азапкер Әуле Себастьянды  еске алу күні. 
: — азапкер Викторды  еске алу күні (1936);
: — әулие-азапкер Фддейді  еске алу күні (1937);
: — әулие-азапкер Николайды  еске алу күні (1937);
: — әулие-азапкер Сергейді және азапкер-әйел Вераны еске алу күні (1942);
: — азапкер Еввиотты еске алу күні;
: —  азапкер Ермилді еске алу күні;
: —  Ермогенді еске алу күні;
: —  азапкер Мартинді еске алу күні;
: —  Мокияны еске алу күні;
: —  киелі Софронияны еске алу күні;
: —  киелі Феодорды еске алу күні;
: —  азапкер Фокиді еске алу күні;
: —  Елисаветті еске алу күні;
: —  Софияны Чудотворицы.

## Оқиғалар

## Қайтыс болғандар
*Ғабит Мүсірепов
*Бекзат Саттарханов

## Сыртқы сілтемелер

## Дереккөздер


Санат:31 желтоқсан
Күләш Байсейітова атындағы ұлттық опера және балет театры

**Күләш Байсейітова атындағы ұлттық опера және балет театры** - саяси және мәдени орталығы Астана қаласын әрі қарай өркендету мақсатымен 2000 ж. қаңтарында ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаевтың ықыласымен «Ақ Орда» опера және балет театры атымен құрылды.

2000 ж. шілде айында Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымөн 2000 ж. Мәдениетті қолдау Жылы деп жариялануына орай, сонымен қатар Астана қаласының опера және балет театрына қазақтың әйгілі әншісінің есімін мәңгі есте қалдыру мақсатымен Күләш Байсейітованың есімі және Ұлттық мәртебе берілді. Бүгінгі күні, К. Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театры — еліміздегі қазақтың және әлемдік музыка мәдениеті дәстүрлерін арқалаған, жаңарып келе жатқан Қазақстан жұртшылығының рухани талаптарын жүзеге асырушы — ең жас музыкалық театр.

Ұлттық театрдың ең алғашқы қадамынан бастап алған репертуарлық бетке ұстар бағыты, отандық және әлемдік музыкалық театрдың маңдайалды туындыларымен айқындалды, сонымен қатар Қазақстандағы опера — балет жанрын дамытуға ықпал жасайтын жаңа шығармаларды жарыққа шығару болды. Алғашқы әртістік құрам Қазақтың музыка академиясының, Құрманғазы атындағы Қазақтың Ұлттық консерваториясының А. Селезнев атындағы Алматы хореографиялық училищесінің, Л. Н. Гумилев атындағы Еуразиялық Ұлттық университетінің, сонымен қатар келешегі айқын талантты әртістерден және тәжірибелі сахна шеберлерінен құралды.

Театрдың бірінші маусымы 2000 жылдың 14 қазанында М. Төлөбаевтың «Біржан — Сара» операсымен ашылды. КСРО халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтардың лауреаты, Халық қахарманы Ә. Мәмбетовтың қоюшы — рөжиссер, Қазақстанның енер қайраткері В. Семизоровтың қоюшы — суретші және А. Мұхитдиновтың қоюшы — дирижер ретінде керемет еңбектерінің арқасында, сонымен қатар театрдың бүкіл шығармашылық ұжымының жанқиярлық жұмыстарының арқасында қазақ опера өнерінің әйгілі шығармасы дүниеге келді.

Театрдың ұлттық репертуары кейінгі маусымдарда басқа да отандық музыкалық театр классикасының аса көрнекті туындыларымен толыға түсті. Астананың мәдени өміріндегі аса маңызды уақиға —  ол қазақ операсының інжу — маржаны болған Е. Брусиловскийдің «Қыз Жібек» (қоюшы — режиссер — Ә. Мәмбетов) және Е. Рахмадиевтің «Қамар сұлу» спектакльдерінің қойылымдары болды. «Қамар сұлу» қойылымына қоюшы — режиссер Е. Обаев ерекше бір жаңа леп еңгізді және операны ұғынуға деген жаңа көзқарас туындатты.

Ұлттық жанрларды дамытуға бейім бағыт алғандықтан болар, Мағжан Жұмабаевтың «Батыр Баян туралы аңыз» атты поэмасы бойынша қойылған эксперименталдық қойылым Астананың мәдени өмірін дүр сілкінтіп тастады. Композитор Франсуа Жанно мөн Бекболат Тілеуханның музыкалық — поэтикалық көзқарастары, еуропа мен ұлт өнерінен өзгеше бір үйлесімін тауып, жаңа ізденіс түрлерін табуға, жанрларды дамытуға жаңа қадам болды. Театрдың келешектегі игі жоспары — қазақтың опера өнерінің алтын қазынасындағы барлық опералық спектакльдерді қою.

Санат:Астана театрлары
1 наурыз

**Наурыздың 1** — Григориан күнтізбесінде жылдың 60-шы күні (кібісе жылдарда 61-ші). Жылдың аяғына 305 күн қалады.

## Мерекелер

* БҰҰ — Халықаралық нашақорлық пен наркобизнеспен күрес күні
* 25px Дүниежүзілік азаматтық қорғану күні
*  — Мартеница
*  — Тәуелсіздік күні.
*  — Сыра күні.
*  — Эксперт-криминалист күні.
*  — Мысықтар күні
*  , — Мэрцишор
*  — Естелік күні.
*  — Конституция күні.
*  — Қаһармандар күні.
*  — Қарғыс атқан сарбаздар күні ұлттық мейрамы.
*  — Түрлі-түсті әйелдер ұлттық күні.
*  — Нёвшатель, Республика күні.
*  — Тәуелсіздік үшін қозғалыс күні.
*  — әулие Дәуіт күні.
*  — Ұлттық бейпітшілік үшін күрес күні, Бикини күні.
*  — Алғыс айту күні

## Оқиғалар
* 1555 жыл— Нострадамус өзінің болашақ болжамдар кітабын шығарды.
* 1780 жыл— Пенсильвания құлшылыққа жол бермеген алғашқы штат атанды.
* 1803 жыл— Огайо 17-ші АҚШ штаты атанды.
* 1867 жыл— Небраска 37-ші АҚШ штаты атанды.
* 1869 жыл— Дмитрий Менделеев элементтер жүйесінің кестесін олардың атомтық салмағы мен химиялық ұқсастығына қарай құрды.
* 1872 жыл— АҚШ Конгресі шешімімен Йеллоустоунда әлемдегі алғашқы ұлттық парк ашылды.
* 1928 жыл — АҚШ докторы Герберт Эванс алтыншы дәруменді ашқан, ол сәйкесінше F деп аталып кетті.
* 1953 жылы 1 наурыз – «Азаттық» радиосы хабар тарата бастады.
* 1995 —Қазақстан халқы ассамблеясы құрылған.

## Туғандар
* 1876 —Анри де Байе-Латур (6 қаңтар 1942) — бельгиялық аристократ, граф; Халықаралық олимпиада комитетінің 3-ші президенті (1925—1942).
* 1892— Елдес Омаров, Қазақстан қоғам қайраткері  ( 2 желтоқсан 1937)
* 1931 жылы 1 наурыз – қазақтың көрнекті ғалымы, академик Өмірбек Арысланұлы Жолдасбеков дүниеге келді. Жазық рычагты механизмдер кинематикасы мен кинетостатикасын, серпімді буынды механизмдердің динамикасын зерттеуге арналған еңбектері шет елдерде де кеңінен танымал. 1986 жылғы желтоқсан оқиғасынан кейін университет ректоры ретінде қудалауға түскен жылдардағы сынақтан да сағын сындырмай өте білді.
* 1937 жыл — Равиль Исламович Вагапов техника ғылымдарының докторы
* 1954 жыл—Арслан Каджар, түрік кино және телехикая актері, режиссер, жазушы, сценарийші
* 1987 жыл — Кеша атымен танымал америка әншісі
* 1994 жыл—Джастин Бибер, Канадалық поп R&B-әнші және әртіс, сазгер

## Қайтыс болғандар

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

Санат:1 наурыз
1 сәуір

**Сәуірдің 1** — Григориан күнтізбесінде жылдың 91-ші күні (кібісе жылдарда 92-ші). Жылдың аяғына 274 күн қалады.

## Мерекелер

* Халықаралық құстар күні.
* Күлкі күні.
*  күні.
*  Отбасы күні.
*  Математика күні.
*  Ұлттық мерекесі.
## Оқиғалар
* 1937 — Британдық Үндістаннан Бирма бөлініп шықты
* 1947 жыл — солтүстік Қытайдағы автономды облыс Ішкі Моңғолияның негізі қаланды
* 1938 — ерігіш кофе *[[Nescafé]]* өндіріске шықты
* 2004 — Google компаниясы Gmail қызметін іске қосты

## Туғандар
* 1940 жыл — Вангари Маатаи, Кениялық биолог, қоғам қайраткері, 2004 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығының иегері.
* 1983 жыл — Франк Рибери, мұсылман француз футболшысы
## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:1 сәуір
1 маусым

**Маусымның 1** — Григориан күнтізбесінде жылдың 152-ші күні (кібісе жылдарда 153-ші). Жылдың аяғына 213 күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:1 маусым
1 шілде

**Шілденің 1** — Григориан күнтізбесінде жылдың 182-ші күні (кібісе жылдарда 183-ші). Жылдың аяғына 183 күн қалады.

## Мейрамдар
* Армения, Прокуратураның қызметкерлерiнiң күнi
* Бурунди, Тәуелсiздiк күнi.
* Гана, Республика күні
* Канада, Канада күні
* Қырғызстан, Салық қызметкерiнiң күнi
* Лесото, Отбасы күні
* Молдова, Салық қызмет күні
* Руанда, Тәуелсiздiк күнi.
* Суринам, Бостандық күні
* Түркия, Әскери теңіз күштер күні
* Украина, Архитектура күнi

## Оқиғалар
* 1661 — Ресеймен және Швецияның аралығында бейбiт келiсiмшарт жасалды, орыс-швед соғысынның аяқталуы
* 1823 —  Орталық Американың бiрлескен провинциялары федерация жасалған. Гватемала, Гондурас, Сальвадор, Коста-Рика, Никарагуа
* 1867 — Канада, Ұлыбритания құрамындағы өзін-өзі басқару доминионына айналды
* 1875 — Бүкiләлемдiк пошталық одақ қызмет  атқаруды бастады
* 1877 — Бірінші Уимбилдон теннис жарысының басталуы
* 1890 — Англия мен Германия Африкадағы ықпал жасайтын  аймақтарды бөлдi
* 1921 — Шанхайда 13 делегаттар Қытайдың коммунисттік партиясын құрды.
* 1946 — Атом бомбасының соғыстан кейiнгі бiрiншi  сынағы
* 1960 — Сомали тәуелсiздiк күнi.
* 1962 —Руанда тәуелсiздiк күнi.
* 1962 —Бурунди тәуелсiздiк күнi.
* 1999 —  Шотландияда 300 жылда  тұңғыш рет  Парламент мәжiлiсi ашылды

## Дүниеге келгендер
* 1646 — Готфрид Вильгельм Лейбниц (1716), немiс философ-идеалист, математик, физик және ойлап тапқыш, заңгер, тарихшы, тiл маманы
* 1788 — Жан-Виктор Понселе (1867), француз математигі, инженер, жобалық геометрияның негiздеушiсi
* 1842 — Юлиус Фалькенштейн (1917), Африка бойынша немiс саяхатшысы
* 1844 — Верни Камерон (1894), ағылшын зерттеушiсi, Африка Экваторын бiрiншi кесiп өткен адам
* 1909 — Хуан Карлос Онетти (1994), уругвайдың жазушысы
* 1919 — Михаил Михайлович Шульц (ум. 2006), Орыс физигі, химигі
* 1926 — Роберт Фогель, америкалық экономист, 1993 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты
* 1941 — Майрон С. Скоулз, америкалық экономист, 1997 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты

## Сыртқы сілтемелер

Санат:1 шілде
2 қаңтар

**Қаңтардың 2** — Григориан күнтізбесінде жылдың 2-ші күні. Жылдың аяғына 363 (кібісе жылдарда 364) күн қалады.

## Мерекелер
* Гаити — Ата-баба күні
* Швейцария және Лихтенштейн — Берхтольд күні
* Сент-Китс және Невис — Карнавал күні

## Оқиғалар
1968 жылы. Оңтүстік Африкада Кристиан Барнард алғашқы рет адамнан адамға жүрек ауыстырды

2022 жылы. Қазақстанда наразылық шаралар басталды

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:2 қаңтар
3 қаңтар

**Қаңтардың 3** — Григориан күнтізбесінде жылдың 3-ші күні. Жылдың аяғына 362 (кібісе жылдарда 363) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
630 жылы Меккенің жаулап алынуы

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:3 қаңтар
4 қаңтар

**Қаңтардың 4** — Григориан күнтізбесінде жылдың 4-ші күні. Жылдың аяғына 361 (кібісе жылдарда 362) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1936 — Алматыда Әбілхан Қастеев атындағы мұражай ашылды.
* 1954 — "Сан рекордс" студиясына өз орындауында екі ән жаздыруға бір жігіт келді. Ол Элвис Пресли еді.
* 1999 — 11 еуропалық мемлекет ортақ еуро ақшасын енгізді.

## Туғандар
* 1643 — Исаак Ньютон, ағылшын физигі, математигі, астрономы, философы, теологы (1727).
* 1859 — Карел Вацлав Райс, чех жазушысы, реализм өкілі, балалар мен ересектерге арналған кітаптар мен поэмалардың авторы.

## Қайтыс болғандар
* 1882 — Джон Драпер (:en:John William Draper), Айдың алғащқы фотосуретін жасаған америкалық химик (1811).
* 1928 — Хендрик Антон Лоренц, атақты голланд физигі
* 1941 — Анри Бергсон, француз философы, әдебиеттен 1927 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты (1859).
* 1960 — Альбер Камю, француз жазушысы, әдебиеттен 1957 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты (1913).
* 1961 — Эрвин Шрёдингер, Австрия физигі, физикадан 1933 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты (1887).
* 1965 — Томас Стернз Элиот (1888), ағылшын-америкалық ақын, 1948 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты

## Сыртқы сілтемелер

Санат:4 қаңтар
1 қыркүйек

**Қыркүйектің 1** — Григориан күнтізбесінде жылдың 244-ші күні (кібісе жылдарда 245-ші). Жылдың аяғына 121 күн қалады.

## Мейрамдар
* ,, , ,  , , ,  — Білім күні.
* , Конституция күні
* , Тәуелсіздік күні

## Оқиғалар
* 1897 — Бостон қаласында метро ашылды.
* 1920 — Франция Ливан мемлекетінің  құрылуы туралы жариялады
* 1939 — Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы
* 1969 — Ливиядағы әскери төңкерістен кейін  Муаммар Каддафи үкімет басына келді .
* 1971 — Катар өз тәуелсіздігін жариялады.

## Дүниеге келгендер
* 1848 — Огюст Анри Форель (1931), швейцариялық  невропатолог, психиатр, энтомолог және қоғам қайраткері
* 1875 — Эдгар Берроуз (1950), америкалық жазушы
* 1877 — Френсис Астон (1945), ағылшын физигі, химигі, химиядан 1922 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты
* 1887 — Блез Сандрар (шын аты Фредерик-Луи Созе) (1961), француз жазушысы.
* 1906 — Хоакин Балагер (2002), ақын, тарихшы, Доминикан Республикасының президенті

## Қайтыс болғандар
* 1729 — Ричард Стил, ағылшын жазушысы.
* 1836 — Соломон Иванович Додашвили (1805), грузиндік ағартушы, жазушы және қоғам қайраткері
* 1885 — Эмиль Эггер (:en:Émile Egger) (1813), француз филологы және тарихшы.
* 1970 — Франсуа Мориак (1885), француз ақыны және жазушы, 1952 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты
* 1982 — Хаскелл Карри (1900), америкалық математик

## Сыртқы сілтемелер

* BBC: On This Day
* New York Times On this day
* On This Day in Canada 
----

Санат:1 қыркүйек
1 тамыз

**Тамыздың 1** — Григориан күнтізбесінде жылдың 213-ші күні (кібісе жылдарда 214-ші). Жылдың аяғына 152 күн қалады.

## Мейрамдар
* Ангола, Қарулы күштер күні
* Бенин, Тәуелсіздік күні
* Ливия, Қарулы күштер күні

## Оқиғалар
* 527 — I Юстиниан Византия императоры болды.
* 1619 — Алғашқы африкалық құлдар Вирджиния штатына (АҚШ) жеткізілді.
* 1780 — Швеция өзінің тұрақты бейтараптылығы туралы жариялады.
* 1914 — Германия Ресейге соғыс жариялайды.
* 1936 — Берлин қаласында олимпиялық ойындарының ашылуы.
* 1943 — Жапония Бирмаға тәуелсiздiк бердi.
* 1976 — Тринидад және Тобаго өз тәуелсіздігі туралы жариялады.

## Дүниеге келгендер
* 1744 — Жан Батист Пьер Антуан де Моне Ламарк (1829), француз биологi
* 1885 — Дьёрдь де Хевеши (ум. 1966), Венгрия  химигі, 1943 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1924 — Жорж Шарпак, Украина физигі, 1992 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1945 — Дуглас Ошеров, физик, 1996 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.

## Қайтыс болғандар
* 1911 — Конрад Дуден, неміс филологі, неміс тілінің сөздігінің құрастырушысы
* 1926 — Ян Каспрович, поляк ақыны, драматург, аудармашы
* 1996 — Тадеуш Рейхштейн (1897), Швейцария химигі. Физиология және медицинадан  1950 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1998 — Владимир Прелог (Vladimir Prelog) (1906), Швейцария химигі. 1975 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:1 тамыз
5 қаңтар

**Қаңтардың 5** — Григориан күнтізбесінде жылдың 5-ші күні. Жылдың аяғына 360 (кібісе жылдарда 361) күн қалады.

150px|right|thumb|Гарольд Клейтон Юри

## Оқиғалар
* 551 — Түрік қағанаты құрылды. Оған Қазақстан аймағының көп бөлігі енді.
* 1935 — «Литературный Казахстан» газетінің алғашқы саны жарық көрді.
* 1956 — Антарктида жағалауларына кеңестік Антарктикалық экспедиция жеткізілді.
* 1973 — АҚШ-та жолаушыларды ұшаққа отырғызар кезде электронды темір іздегішпен тексеру басталды.

## Туғандар
* 1838 — Мари Энмон Камиль Жордан, француз математигі (1922).
* 1921 — Фридрих Дюрренматт, Швейцария жазушысы (1990).
* 1932 — Умберто Эко, итальяндық жазушы, философ.
* 1938 — Хуан Карлос I, Испания королі.

## Қайтыс болғандар
* 1845 — Луи-Леопольд Бойлли (:en:Louis-Léopold Boilly) (1761), француз суретшісі.
* 1910 — Леон Вальрас, француз экономисты (1834)
* 1930 — Людвиг Клайзен (Кляйзен), неміс химигі (1851).
* 1981 — Гарольд Клейтон Юри (1893), америкалық физик және химик, 1934 жылғы Нобель сыйлығының иегері.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:5 қаңтар
6 қаңтар

**Қаңтардың 6** — Григориан күнтізбесінде жылдың 6-шы күні. Жылдың аяғына 359 (кібісе жылдарда 360) күн қалады.

## Мерекелер

[150px|right|thumb|[Жанна Д' Арк]]
## Оқиғалар
* 1898 — алғаш рет жағалау мен кеме арасын жалғайтын телефон байланысы құрылды.
* 1937 — КСРО-да халық санағы жүргізілді. Санақ жобасын кәсіби статистиктер жасағанмен, Сталин тарапынан ол қысқарып, өзгертілді. Санақ нәтижесінде сталиндік саясаттың сұмдығы анық көрінді.
* 1939 — Берлинде Отто Ган мен Фриц Штрасман атты ғалымдар нейтрондар арқылы ураннан ядроны бөлуге болатынын ашты. Олар, сондай-ақ ядролық энергияны пайдалануға алғашқы қадам жасағандар. Өкінішке орай тәжірибе жүзінде атом бомбасы болып шықты.
* 2006 — әнін Шәмші Қалдаяқов, сөзін Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов (Нұрсұлтан Назарбаев аздаған өзгеріс енгізгеннен кейін Менің Қазақстаным әні Қазақстан Республикасының мемлекеттік әнұраны болып бекітілді.
*Ежелгі шығыс халықтарының рождество мейрамын тойлайтын күні
## Туғандар
* 1412 — Жанна Д' Арк, аты аңызға айналған Францияның халық батыры
* 1766 — Хосе Гаспар Родригес де Франсия (1840), тәуелсiз Парагвайдың алғашқы жетекшiлердiң бiрi.
* 1928 — Гюнтер Гёрлих, неміс (шығыс германдық) жазушысы.
* 1943 — Розалин Майлз, ағылшын жазушысы, әйелдерге арналған көптеген романдардың авторы.

## Қайтыс болғандар
* 1918 — Георг Кантор, неміс математигі.
* 1919 — Теодор Рузвельт, америкалық саясаткер, АҚШ-тың 25-ші Президенті.
* 1944 — Всеволод Фредерикс, әйгілі орыс физигі.
* 1990 — Павел Алексеевич Черенков, орыс физигі, физикадан Нобель сыйлығының иегері.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:6 қаңтар
7 қаңтар

**Қаңтардың 7** — Григориан күнтізбесінде жылдың 7-ші күні. Жылдың аяғына 358 (кібісе жылдарда 359) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1887 жылы — тарихта алғаш рет Томас Стивенс велосипедпен жер шарын айналып шықты.

* 1914 жылы — алғашқы пароход Панама арнасын кесіп өтті.

* 1610 жылы — Галилео Галилей алғашқы Юпитердің үш серігін Ио, Еуропа, Ганимедті ашты.
* 1925 жылы — Кеңес үкіметінің ауыл шаруашылығын ұжымдастыру юағыты қабылданды.
* 1785 жылы — тарихта алғаш рет француз Жан Пьер Бланшар Ла-Манштың үстімен алғаш рет ұшып өтті.

## Туғандар
* 1886 жылы — бұрынғы Ақмешіт (бүгінгі Қызылорда) үйезінде белгілі саяси және Түркістанның қоғам қайраткері Мұстафа Шоқай дүниеге келді

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:7 қаңтар
8 қаңтар

**Қаңтардың 8** — Григориан күнтізбесінде жылдың 8-ші күні. Жылдың аяғына 357 (кібісе жылдарда 358) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1297 — Гримальди әулетінен шыққан генуэз патриций қулықпен Монако қамалын алды.
* 1499 — Ланже сарайында Людовик XII мен Анна Бретонскаяның неке қиюы.
* 1746 — Екінші якобитстік көтеріліс: Карл Эдуард Стюарт Стерлингке жетті.
* 1806 — Кап колониясы голландықтардан ағылшындарға өтті.
* 1926 — Абдель Азиз ибн Сауд Хиджаз қаласының тағына отырды.
## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:8 қаңтар
9 қаңтар

**Қаңтардың 9** — Григориан күнтізбесінде жылдың 9-шы күні. Жылдың аяғына 356 (кібісе жылдарда 357) күн қалады.

## Мерекелер

150px|right
## Оқиғалар
* 1793 — француз Жан Пьер Бланшар әуе шарымен Американың үстімен алғаш рет ұшып өтті.
* 1799 — Англияда алғаш рет табыс салығы енгізілді.
* 1905 — орыс тарихында өте қайғылы оқиға орын алды: императордың бұйрығымен өз жанұяларымен Қысқы сарайға бет алған жұмысшылар атылды. Олар бейбіт ойда болатын, әйелдері мен балаларын ертіп ханға барып, өз қайғыларын ортаға салғысы келген еді.
* 1951 — БҰҰ-ның Нью-Йорктегі ғимараты ресми түрде ашылды.

## Туғандар
* 1590 — Симон Вуэ, француз суретшісі (1649).
* 1890 — Карел Чапек, Чехия жазушысы (1938).
* 1904 — Әбілхан Қастеев қазақтың әйгілі кескіндемешісі, график-суретші, қазақ бейнелеу өнерінің негізін салушылардың бірі.
* 1913 — Ричард Никсон, АҚШ-тың 37-ші президенті (1969—1974;).

## Қайтыс болғандар
* 1799 — Мария Гаэтана Аньези (1718), итальяндық математик.
* 1944 — Антанас Сметона, Литва президенті (1919—1920 және 1926—1940 жж.) (1874).
* 1981 — Арчибальд Кронин (1896), ағылшын жазушысы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:9 қаңтар
12 қаңтар

**Қаңтардың 12** — Григориан күнтізбесінде жылдың 12-күні. Жылдың аяғына 353 (кібісе жылдарда 354) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
100px|right|thumb|Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев

## Туғандар
*Тағы қарңыз: [[:Санат:12 қаңтарда туғандар]]*
* 1580 — Ян Баптиста ван Гельмонт, бельгиялық химик, физиолог, дәрігер
* 1800 — Эжен Луи Лами, француз суретшісі.
* 1863 — Вивекананда, үнді философы және қоғам қайраткері (1902).
* 1876 — Джек Лондон, американ жазушысы.
* 1912 — Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев, Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері.
* 2012 — Артём Котенко, украиналық әнші.

## Қайтыс болғандар
*Тағы қарңыз: [[:Санат:12 қаңтарда қайтыс болғандар]]*
* 1909 — Герман Минковский, неміс математигі.
* 1976 — Агата Кристи (1890), әйгілі ағылшын жаузышсы.
* 1986 — Марсель Арлан (:en:Marcel Arland), француз жазушысы.
* 1997 — Чарльз Хаггинс (1901), американ хирургі, онкологы, 1966 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:12 қаңтар
13 қаңтар

**13 қаңтар** — Григориан күнтізбесінде жылдың 13-ші күні. Жылдың аяғына 352 (кібісе жылдарда 353) күн қалады.

## Мерекелер

150px|right|thumb|Джеймс Джойс
## Оқиғалар
* 1906 — радиода жарнама жасаудың туған күні.
* 1941 жылы Германия әскері КСРО батыс шекарасына ене бастады.
* 1993 — Парижде химиялық қаруды қолдануға, жасауға, өндіруге, тыйым салу туралы Конвенция қабылданды. Қазақстан оған 1999 жылы қол қойды.

## Туғандар
* 1807 — Алексей Дмитриевич Галахов, орыс әдебиетінің тарихшысы (1892).
* 1864 — Вильгельм Вин, неміс физигі, 1911 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1924 — Пауль Фейерабенд, америкалық философ.
* 1927 — Ги Мумину, француз суретшісі және жазушысы.
* 1960 — Сэнди Крисп, америкалық әртіс, актриса және модель.

## Қайтыс болғандар
* 1923 — Теодюль Рибо, көрнекті академик, психолог және ұстаз.
* 1941 — Джеймс Джойс, ирланд жазушысы (1882).
* 1978 — Морис Карем, бельгиялық ақын.
* 1988 — Цзян Цзинго, Тайвань қоғам қайраткері (1910).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:13 қаңтар
14 қаңтар

**Қаңтардың 14** — Григориан күнтізбесінде жылдың 14-ші күні. Жылдың аяғына 351 (кібісе жылдарда 352) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1878 жылы — Дүниеде алғашқы телефон Ағылшын сарайына тартылды.

## Туғандар
* 1992 — Мұрат Бегдар, күйші
* 1988 — Микала Гордон, америкалық әнші

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:14 қаңтар
15 қаңтар

**Қаңтардың 15** — Григориан күнтізбесінде жылдың 15-ші күні. Жылдың аяғына 350 (кібісе жылдарда 351) күн қалады.

## Мерекелер

100px|right|Уикипедия күні
100px|right|Қазақ ұлттық университеті логотипі
*Уикипедия күні
## Оқиғалар
* 1865 — NGC каталогындағы NGC 993, NGC 1007, ‎NGC 1008, NGC 1016, NGC 1021, NGC 1020, ‎NGC 1717, NGC 2998, NGC 3198, NGC 3415 ‎  галактикалары ашылды.
* 1934 — Қазақ ұлттық университетінің негізі қаланды
* 1988 — Израиль әскері Ақса мешітін басып алуы.
* 1938 — Атырау, Қызылорда, ‎Павлодар облыстары құрылды

## Туғандар
* 1918 — Абдель Насер Гамаль, Египет  армия офицері, 1956-1970 жылдары президенті болған
* 1929 — Кинг Мартин Лютер, АҚШ-тағы негрлердің азаматтық құқықтары үшін күрес басшыларының бірі, америкалық діни әрі қоғам қайраткері, теология докторы.
* 1955 — Ұлбосын Ахметжанқызы Жанпейісова  педагогика ғылымдарының докторы, професор
* 1977 — Серік Сақболдаұлы Әбденов, қоғам және мемлекет қайраткері, ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі (2012 жылдан бастап).
* 1944 — Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов, Қазақстан сасаткері.

## Қайтыс болғандар
*

## Сыртқы сілтемелер

Санат:15 қаңтар
16 қаңтар

**Қаңтардың 16** — Григориан күнтізбесінде жылдың 16-шы күні. Жылдың аяғына 349 (кібісе жылдарда 350) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
1979 жылы Иранда көтеріліс, Хумәйнидің келуі және Шахтың қашуы

## Туғандар
* 1728 — Никколо Пиччини, итальяндық композитор (1800).
* 1749 — Витторио Альфьери, итальяндық ақын (1803).
* 1931 — Йоханнес Рау, неміс мемлекеттік қайраткері (2006).
* 1958 — Букреев Анатолий Николаевич, альпинист, Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері.

## Қайтыс болғандар
* 1794 — Эдуард Гиббон, ағылшын тарихшысы (1737).
* 1901 — Арнольд Беклин (1827), Швейцария суретшісі.
* 1962 — Иван Мештрович (1883), хорват мүсіншісі.
* 1984 — Ян Новак (:en:Jan Novak), чех композиторы (1921).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:16 қаңтар
17 қаңтар

**17 қаңтар** — Григориан күнтізбесінде жылдың 17-күні. Жылдың аяғына 348 (кібісе жылдарда 349) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1945 жылы Қызыл әскер Польшаның астанасы Варшаваны герман әскерлерінен азат етті.
* 1995 жылы Жапонияның Осака Коба жерінде жер сілкініп, үш мың адам мерт болады.
[150px|right|thumb|Мохаммед Али [1967 ж]]
## Туғандар
* 1706 — Бенджамин Франклин, американ ғалымы, журналист, саяси қайраткер (1790).
* 1835 — Антанас Баранаускас, литов ақыны (1902).
* 1847 — Николай Егорович Жуковский, орыс ғалымы, аэродинамиканы негіздеуші (1921).
* 1849 — Каррьер, Эжен — француз суретшісі.
* 1860 — Антон Павлович Чехов, орыс драматургі (1904).
* 1942 — Мохаммед Али (Кассиус Клей), кәсіпқой бокстан әлем чемпионы

## Қайтыс болғандар
* 1860 — Жан Офюст Доминик Энгр (1780), француз суретшісі.
* 1964 — Теренс Уайт (1906), ағылшын жазушысы.
* 1969 — Гражина Бацевич (1913), поляк композиторы.
* 2002 — Камило Хосе Села (1916), испан жазушысы, 1989 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:17 қаңтар
10 қаңтар

**Қаңтардың 10** — Григориан күнтізбесінде жылдың 10-шы күні. Жылдың аяғына 355 (кібісе жылдарда 356) күн қалады.

## Мерекелер
* Қазақстан: Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы күні

## Оқиғалар
100px|right|thumb|Ілияс Есенберлин
100px|right|thumb|Леонид Кравчук

## Туғандар
* 1797 — Аннетте Дросте-Хюльсхофф, неміс ақыны
* 1913 — Густав Гусак, Чехословакия саяси қайраткері және президенті (1975—1989) ( 1991).
* 1915 — Ілияс Есенберлин, Қазақстан Республикасы мемлекеттік сыйлығының лауреаты, қазақ әдебиетінің тарихында бүгінге дейін ең көп роман (17) жазған жазушы.
* 1934 — Леонид Кравчук, Украина президенті 1991—1994 жж.
* 1936 — Роберт Вильсон, америкалық астроном, физикадан 1978 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Қайтыс болғандар
* 1833 — Адриен Мари Лежандр, француз математигі.
* 1879 — Анте Кузманич, хорват жазушысы, дәрігер, қоғам қайраткері (1807).
* 1891 — Лаза Лазаревич (1851), серб жазушысы.
* 1951 — Синклер Льюис, американ жазушысы.
* 1970 — Павел Иванович Беляев, орыс ғарышкері (1925).

## Сыртқы сілтемелер

Санат:10 қаңтар
11 қаңтар

**Қаңтардың 11** — Григориан күнтізбесінде жылдың 11-ші күні. Жылдың аяғына 354 (кібісе жылдарда 355) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
1929 жылы КСРО-да жұмыс уақыты 7 сағатқа түсірілді.

## Туғандар
150px|right|thumb|Альберт Хофманн
* 1545 — Гуидобальдо Марчезе дель Монте, итальяндық физик және математик (1607),
* 1757 — Александр Гамильтон, АҚШ-тың бірінші қаржы министрі, АҚШ-тың Ұлттық банкінің негізін салушысы.
* 1906 — Альберт Хофманн, Швейцария химигі.
* 1943 — Эдуардо Мендоза, танымал испан жазушысы.

## Қайтыс болғандар
* 1928 — Томас Харди (1840), ағылшын жазушысы.
* 1980 — Барбара Пим (:en:Barbara Mary Crampton Pym) (1913), ағылшын жазушысы.
* 1988 — Исидор Раби (1898), америкалық физик, 1944 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
* 1991 — Карл Дэвид Андерсон (1905), 1932 жылы позитронды ашқан швед текті америкалық физик, 1936 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:11 қаңтар
18 қаңтар

**Қаңтардың 18** — Григориан күнтізбесінде жылдың 18-ші күні. Жылдың аяғына 347 (кібісе жылдарда 348) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1778 — ағылшын теңізшісі Джеймс Кук Гавай аралдарын ашып оны *Сандвич аралдары* деп атады.
* 1919 жыл - Париж бітім конференциясы басталды
* 1871 — Версаль сарайында Франк-пруссиялық соғыс нәтижесі бойынша француздар жеңіліп Герман империясы жарияланды.
* 1886 — алғашқы автомобиль шықты.
[thumb|100px|''[Шарль Луи Монтескье|Монтескьё*]]
[[Сурет:Kevin Costner DF-SD-05-08959.jpg|thumb|100px|*Костнер'']]

## Туғандар
* 1689 жыл — Шарль Луи Монтескье (10 ақпан 1755 жылы қ.б.) француз ағартушысы , философ , әлеуметтанушы.
* 1955 жыл — Кевин Костнер, танымал америкалық киноактер.

## Қайтыс болғандар
* 1936 — Редьярд Киплинг, ағылшын жазушысы, ақын және 1907 жылғы Нобель сыйлығы лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:18 қаңтар
19 қаңтар

**Қаңтардың 19** — Григориан күнтізбесінде жылдың 19-шы күні. Жылдың аяғына 346 (кібісе жылдарда 347) күн қалады.

## Мерекелер

150px|right
## Оқиғалар
* 1903 — алғашқы «Тур де Франс» деп аталатын веложарыстың өтетіні туралы хабарланды. Бүгінде ол ең көп танымал, айтулы жарыстардың бірі.
* 1907 — «Variety» журналында кинофильмдерге байланысты алғашқы рецензия жарық көрді.
* 1915 — париждік Жорж Клод неоннан жасалған жарнама маңдайша жазуын патенттеді.

## Туғандар
* 1809 — Эдгар По, американ жазушысы және ақын.
* 1851 — Якобус Каптейн, Нидерланд астрономы.
* 1859 — Шарль Диль, французский историк
* 1912 — Леонид Канторович, кеңес математигі, экономист, 1975 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Қайтыс болғандар
* 1570 — Парис Бордоне, итальян суретшісі.
* 1878 — Анри Реньо, француз химигі, физигі (1810).
* 1938 — Бранислав Нушич, серб жазушысы және драматург.
* 1964 — Фридрих Швассман, неміс астрономы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:19 қаңтар
21 қаңтар

**Қаңтардың 21** — Григориан күнтізбесінде жылдың 21-ші күні. Жылдың аяғына 344 (кібісе жылдарда 345) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1976 — Дауыс жылдамдығынан тез British Airways компаниясының «Конкорд» жолаушылар әуекемесі алғашқы коммерциялық рейсін Лондон — Бахрейн бағыты бойынша жасады. Сол күні «Конкордпен» жаңа Париж — Дакар бағытын да  компаниясы ашады.
## Туғандар
* 1953 жыл — Пол Аллен, америкалық кәсіпкер, Майкрософт Корпорациясының қалаушыларының бірі.
## Қайтыс болғандар
* 1775 жыл — Емельян Пугачёв (1742 жылы  21 қаңтарда т.), дон казагы, Шаруалар көтерілісінің басшысы
* 1892 жыл — Джон Адамс, Нептунтың бар екендігін және орналасқан орнын есептен шығарған британ математигі (1819 жылы т.).
## Сыртқы сілтемелер

Санат:21 қаңтар
22 қаңтар

**Қаңтардың 22** — Григориан күнтізбесінде жылдың 22-ші күні. Жылдың аяғына 343 (кібісе жылдарда 344) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1506 жыл — Юлий II папасы Ватиканға швейцарлық ұландарды қызметке шақырады, содан бері олар папа резиденциясын күзетеді.
* 1861 жыл — француз саяхатшысы Анри Муо Камбоджа ормандарында ауқымды Ангкор-Ват шіркеу жүйесін табады.
* 2005 жыл — КХДР сыртқы істер министрі Ким Ке Гван ҚХДР ядролық держава деп жариялады.
## Туғандар
* 1788 жыл — Джордж Байрон (1824 ж. қ.б.), ағылшын ақыны, романтизм бағытының көрнекті өкілі, 6-шы барон Байрон, лорд. 
* 1908 жыл — Лев Давидович Ландау (1968 ж. қ.б.), физик, КСРО ҒА академигі, физикадан (1962) Нобель сыйлығы иегері.
## Қайтыс болғандар
* 1922 жыл — Фредрик Байер (1837 ж. т.), данилық саясаткер, пацифист, Бейбітшілік бюросыны қалаушы,  Нобель сыйлығы иегері.
* 1922 жыл — Мари Энмон Камиль Жордан (1838 ж. т.), француз математигі.
* 1951 жыл — Харальд Бор (1887 ж. т.), даниялық математик, Бор-Ландау теоремасы авторы, физик Нильс Бордың бауыры.
## Сыртқы сілтемелер

Санат:22 қаңтар
24 қаңтар

**Қаңтардың 24** — Григориан күнтізбесінде жылдың 24-ші күні. Жылдың аяғына 341 (кібісе жылдарда 342) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 661 жыл — Хазірет Әли (қ.у.) Куфә мешітінде шахид болды
* 1924 — алғашқы Қысқы Олимпиада ойындары басталды
* 1935 — америка Ричмонд қаласында «Майлы эль Крюгер» («Krueger Cream Ale») деген атпен алғашқы банкалықсыралар партиясы сатылымға шықты.
* 1984 — алғашқы персоналды компьютер Apple Macintosh шықты.

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:24 қаңтар
25 қаңтар

**Қаңтардың 25** — Григориан күнтізбесінде жылдың 25-ші күні. Жылдың аяғына 340 (кібісе жылдарда 341) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:25 қаңтар
23 қаңтар

**Қаңтардың 23** — Григориан күнтізбесінде жылдың 23-ші күні. Жылдың аяғына 342 (кібісе жылдарда 343) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1556 — Шэньси жерсілкінісінде шамамен 830 мың адам мерт болды. Бұл адамзат тарихындағы ең жантүршігерлік жерсілкініс болып табылады.
* 1895 — норвегиялық экспедиция мүшелері Антарктида жағасына түскен алағашқы адамдар болды.
* 1950 — Иерусалим Израиль астанасы болып жарияланды.
* 1960 — Жак Пикар мен Дон Уолш Триест батискафымен Мариана шұңғымасына рекордтық 10916 м тереңдікке түседі.
Туғандар
* 1832 — Эдуар Мане (1883), француз суретшісі, импрессионизмнің негіздеушісінің бірі.
* 1862 — Давид Гильберт (1943), неміс математигі.
* 1897 — Маргарете Шютте-Лихотски (2000), Австрия архитекторы
* 1907 — Хидеки Юкава (1981), физикадан 1949 жылы Нобель сыйлығын  алған бірінші жапондық.
* 1919 — Боб Пэйсли (1996), ағылшын футболшысы және Ливерпуль футбол клубының әйгілі бапкері.

Қайтыс болғандар
* 1837 — Джон Филд (1782), Ирландия композиторы.
* 1944 — Эдвард Мунк, Норвегия суретшісі (1863).
* 1957 — Рэй Каммингс (1887), американ жазушысы.
* 2002 — Пьер Бурдье, француз әлеуметтанушысы және философы.
* 2014 - Фариза Оңғарсынова, қазақ ақыны

## Сыртқы сілтемелер

Санат:23 қаңтар
20 қаңтар

**Қаңтардың 20** — Григориан күнтізбесінде жылдың 20-шы күні. Жылдың аяғына 345 (кібісе жылдарда 346) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1793 — Франция патшасы 16-Лоуиз өлім жазасына тартылды. 
* 1961 — Джон Фицджеральд Кеннеди, АҚШ-тың 35-шы  президенті болып сайланды.
* 2021 — Джо Байден АҚШ-тың 46-шы президенті болып сайланды.

## Туғандар
* 1586 — Иоганн Герман Шейн, неміс композиторы.
* 1775 — Андре Мари Ампер, француз физигі, математигі.
* 1855 — Эрнест Шоссон (:en:Ernest Chausson), француз композиторы.
* 1902 — Назым Хикмет, түрік жазушысы және ақын.
* 1907 — Манфред фон Арденне, неміс физигі.
* 1926 — Цой Гук Ин (ҚХДР, Хамбрук провинциясы, Лидэ стансасы), кинорежиссер.

## Қайтыс болғандар
* 1813 — Христоф Мартин Виланд (1733), неміс жазушысы.
* 1875 — Жан Милле (1814), француз суретшісі.
* 1984 — Джонни Вайсмюллер (1904), американ жүзушісі, Олимпиялық ойындардың 5 дүркін чемпионы.
* 1985 — Ғабиден Мұстафин,  Қазақстанның халық жазушысы (1984), қоғам қайраткері.
* 1994 — Мэтт Басби (1909), әйгілі ағылшын футбол бапкері.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:20 қаңтар
27 қаңтар

**Қаңтардың 27** — Григориан күнтізбесінде жылдың 27-ші күні. Жылдың аяғына 338 (кібісе жылдарда 339) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
1973 жылы АҚШ пен Вьетнам бейбітшілік келісімі жасалды.

## Туғандар

## Қайтыс болғандар
* 2021 — Сэнди Крисп, америкалық әртіс, актриса және модель.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:27 қаңтар
28 қаңтар

**Қаңтардың 28** — Григориан күнтізбесінде жылдың 28-ші күні. Жылдың аяғына 337 (кібісе жылдарда 338) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1923 жылы 28 қаңтар – Орынбордағы Я.Свердлов атындағы клубта Ахмет Байтұрсынұлының елу жылдық мүшелтойы аталып өтті. Қазақ зиялыларының алғашқы мүшелтойы.

* 1993 жылы 28 қаңтар – Тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш Конституциясы қабылданды.

* 1994 жылы 28 қаңтар – Қазақстанда көрнекті қаламгер, қоғам қайраткері Қалтай Мұхамеджанның ұйымдастыруымен еларалық апталық «Түркістан» газеті жарық көрді.

* 2002 жылы 28 қаңтар – Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов Президент Жарлығымен Қазақстан Республикасының Премьер – министрі болып тағайындалды.

## Туғандар
* 1892 жыл — Макензи Александр, шотландиядан шыққан канадалық мемлекеттік қайраткер, Либералды партиядан шыққан Канаданың бірінші премьер-министрі.
* 1873 жыл — қазақ халқының аса көрнекті мемлекет қайраткері, қазақ тіл білімі мен әдебиеттану ғылымдарының негізін салушы, ұлт жазуының реформаторы Ахмет Байтұрсынұлы.

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:28 қаңтар
29 қаңтар

**Қаңтардың 29** — Григориан күнтізбесінде жылдың 29-шы күні. Жылдың аяғына 336 (кібісе жылдарда 337) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар

## Туғандар
* 1936 жылы 29 қаңтар – қазақ сахнасының саңлағы Сәбит Қоңырбайұлы Оразбаев дүниеге келді. Психологиялық иірімге құрылған, ішкі қайырым – қағыстарға толы, бітімі бөлек бейнелер сомдаған актер. Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты. С. Оразбаев Ібіліс рөлінде ойнаған «Қабыл – Адамның перзенті» спектаклі театр өнеріндегі құбылыс ретінде бағаланып, әлемге әйгілі Эдинбург фестиваліне шақырылған .

## Қайтыс болғандар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:29 қаңтар
26 қаңтар

**Қаңтардың 26** — Григориан күнтізбесінде жылдың 26-ші күні. Жылдың аяғына 339 (кібісе жылдарда 340) күн қалады.

## Мерекелер
*  — Бостандық күні.
*  — Аустралия күні.
*  — Республика күні.

## Оқиғалар
* 1914 жылы 26 қаңтар – Семей қаласында Абайдың қайтыс болғанына он жыл толуына арналған поэзия кеші болды. Онда қазақ қыздарынан шыққан тұңғыш мұғалім, қоғам қайраткері Нәзипа Құлжанова Абайдың өмірі мен өнері туралы баяндама жасады.
* 1968 жылы 26 қаңтар – Абай атындағы академиялық опера және балет театрының сахнасында Е.Г.Брусиловскийдің «Қыз Жібек» операсының мыңыншы қойылымы болды. Спектакльде қазақ сахнасының ардагерлері — Құрманбек Жандарбеков, Шабал Бейсекова, Ғарифолла Құрманғалиев өнер көрсетті.

[150px|right|thumb|[Жозе Моуриньо|Жозе Моуринью]]
* 1788 — алғашқы ағылшын қоныс аударушылары Аустралия жеріне аяқ басты.
* 1838 — АҚШ-та ел тарихында спиртті ішімдіктерді сатуға тыйым салатын заң қабылданды.
* 1886 — неміс конструкторы Карл Бенц іштен жанатын қозғалтқышты үш дөңгелекті автомобильді патенттеді.
* 1926 жылы Жон Баирд теледидарды тапты
* 1981  жылы 26 қаңтарда М.Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының жаңа ғимараты ашылды.

## Туғандар
* 1921 — Акио Морита, жапон кәсіпкері, «Сони» серіктестігінің негізін қалаушылардың бірі (1999).
* 1944 — Анджела Дэвис, америкалық құқық қорғаушы әйел
* 1963 — Жозе Моуринью, португал футбол жаттықтырушысы

## Қайтыс болғандар
* 1823 — Эдуард Дженнер (1749), ағылшын дәрігері және хирургі.
* 1824 — Жан Луи Андре Теодор Жерико, француз суретшісі (1791).
* 1855 — Жерар де Нерваль, француз ақыны.
* 1870 — Чезаре Пуньи (1802 ж.т.), итальян композиторы.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:26 қаңтар
30 қаңтар

**Қаңтардың 30** — Григориан күнтізбесінде жылдың 30-шы күні. Жылдың аяғына 335 (кібісе жылдарда 336) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1937 жыл – Алматы хайуанаттар бағы ашылды.
* 1998 жыл – халықаралық экипажды қазақ ғарышкері Талғат Мұсабаев басқарған «Союз ТМ – 27» ғарыш кемесі ұшырылды.

## Туғандар
* 1914 жыл – қазақтың жазушысы Саттар Ерубаев.
* 1945 жыл – қазақтың ақыны Жұматай Жақыпбаев
*1994 жыл - Ұлы Тұлға Әшірәлі Әлиxан

## Қайтыс болғандар
1948 жылы Махатма Ганди

## Сыртқы сілтемелер

Санат:30 қаңтар
31 қаңтар

**Қаңтардың 31** — Григориан күнтізбесінде жылдың 31-ші күні. Жылдың аяғына 334 (кібісе жылдарда 335) күн қалады.

## Мерекелер

## Оқиғалар
* 1958 жылы Мысыр мен Сирия қосылды

## Туғандар
* 1948 жылы 31 қаңтар – қазақтың белгілі жазушысы Баққожа Мұқай дүниеге келді. Қаламгердің «Өмірзая» романы 2000 жылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығына ие болды.

## Қайтыс болғандар
* 1955 жыл – қазақтың ғажайып күйшісі Дина Нұрпейісова (1861 ж. туған) қайтыс болды.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:31 қаңтар