open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Айдос Мұхамедияұлы Дәукішев

**Айдос Мұхамедияұлы Дәукішев** 
1963 жылы 7 қаңтарда Қарағанды қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Дәукішев Мұхамедия, зейнеткер, дәрігер болып
жұмыс істеген. Анасы - Дәукішева Бикен Қанапияқызы, зейнеткер, құрастырушы инженер болып жұмыс істеген.
Өскемен жол құрылысы институтының сәулет факультетін
бітірген (1985), сәулетші.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1987 жылдың қазанынан - Мемлекеттік ээ«Қарағандықа-
лаауылжоба»ээ жобалау институтының сәулетшісі. 1992
жылдың қарашасынан -Қарағанды қ. Бас сәулет және
құрылыс басқармасы бюросының сәулетшісі. 1993 жылдың желтоқсанынан - *«Бройлер»* АҚ күрделі құрылыс инженері. 2000 жылдың сәуірінен - Астана қ. Сәулет және
қала құрылысы департаментінің бас маманы. 2003 жылдың қазанынан - Астана қ. Сәулет және қала құрылысы
департаментінің тармақтарды рәсімдеу бөлімінің бастығы.
2004 жылдың сәуірінен - *«Қаласәулет*» КМК өнеркәсіптік,
өндірістікғимараттар мен құрылыстар секторының бастығы
(Астана қ.). 2005 жылдың шілдесінен - *«Астанақаласәулөт»* ЖШС бас маманы. 2007 жылдың мамырынан - жеке
жобалаумен айналысқан.
2010 жылдың наурызынан бері - Атырау облысы Сәулет
және қала құрылысы басқармасының бастығы.

Әскери атағы - аға лейтенант.
Саяси қайраткөр ретіндегі идеалы - Ф.Д. Рузвельт.
Хоббиі - футбол, музыка, Интернет.

Сүйіп оқитін әдебиеті - Э.М. Ремарк, Б. Акунин.
Үйленген. Жұбайы - Ахметбекова Дәмөт Социалқызы, жеке кәсіпкер. Ұлдары - Әлішер, Алдияр; қыздары - Сәния,
Жәмилә.

## Дереккөздер
Сергей Васильевич Дрожжин

**Сергей Васильевич Дрожжин** (1941 жылы туған), вальцовщик, қоғам қайраткері. 1972 жылдан Қарағанды металлургия комбинатындағы «1700» салқын прокат станын іске қосуға қатысып, вальцовщиктер бригадирі болып істеді. Еңбек өнімдідігін арттыруға арналған талай жұмысшы бастамасының ынтагері болды. 1999-2004 жылы ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты.

КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1979). ҚазКСР Жоғарғы Кенесінің депутаты. КОКП 26-съезінің делегаты. Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:1941 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары
Асқар Ишанұлы Ізбасаров

**Асқар Ишанұлы Ізбасаров** (08.02.1960, РКФСР, Сахалин облысында туған) - медицина ғылымдарының докторы, профессор. Қазақ.

## Өмірбаяны
* Алматы мемлекеттік медицина институтының емдеу факультетін бітірген (1983), мамандығы - «Емдеу ісі».
* 1983 жылдан - урология ҒЗИ-да қызметте.
* 2005 жылдан бері - «Private Clinic Almaty» көп бейінді медицина орталығының бас директоры.

## Ғылыми жұмыстары
* Медицина ғылымдарының кандидаты (1991), докторы (1999). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Ерлердің репродукциялық функциясы». 
* Б. Жарбосынов атындағы Урология ғылыми орталығының профессоры (2001 жылдан).
«Бедеу некенің андрологиялық аспектілері» (1999),«Мұнай және уроандрологиялық патология» (2004) монографияларының; 140-тан астам ғылыми жарияланымның және 6 әдістемелік ұсынымның авторы. ҚР алдын ала берілетін 5 өнертабыс патенттеріне ие.

## Қоғамдық жұмыстары
Дүниежүзілік және Еуропалық урологтар қауымдастығының, Ресей андрологтарының Кәсіпқой қауымдастығының, ҚР ДСМ урология ҒО диссертациялық кеңесінің мүшесі,Ұлттық медицина холдингінің тәуелсіз директоры.

## Марапаттары
* «Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталған.
* Клиникалық медицина саласындағы жетістіктері үшін «Мамандығы - Өмір» халықаралық сыйлығының жүлдегері.

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Мұстафина Зәуре Мырзабекқызы (1960 ж. т.).
** Қызы - Дина (1983 ж. т.);
** ұлы - Диар (1997 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті түлектері
Санат:Қазақстан урологтары
Санат:Медицина ғылымдарының докторлары
Санат:Жарбосынов атындағы Урология ғылыми орталығының профессорлары
Санат:Қазақстан денсаулық сақтау ісінің үздіктері
Марат Асылханұлы Бекеев

**Марат Асылханович Бекеев** 1964 жылы 17 қазанда Ақтөбе қаласында туған. Қазақ. 

## Алматы кезеңі
2002 жылы Марат Бекеев Лондондағы орталық кеңсе үшін alferon Management компаниясының тапсырысы бойынша үлкен картиналар сериясын жасады.

2003 жылдан бастап Бельгия, Брюссель қ., Орта Азия және Қазақстан бойынша "Еуразия" галереясының өкілі болып табылады.

## Өмірбаны

Ақтөбе мәдени ағарту училищесінің көркемсурет-безендіру бөлімін (1983) суретші-безендіруші мамандығы бойынша; Белорус мемлекеттік театр-көркемсурет институтының станокты кескіндеме бөлімін (Минск қаласы, 1990) суретші-кескіндемеші, оқытушы мамандығы бойынша бітірген.

Символизм жанрында жұмыс істейді. Еркін суретші.

«Бүлік» (2007), «Хат» (2007), «Жауап күні» (2008), «Мәңгібақи» (2009) және т.б. жұмыстардың авторы.

Халықаралық және Белорусия, Ресей, Түркменстан, Түркия, Бельгия, Люксенбург, Үлыбритания, Австрия, Қырғызстан, Голландия, Тәжікстан, Қазақстандағы республикалық көрмелердің қатысушысы. 20 астам жеке көрмелерін өткізді.

Жұмыстары Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында, ҚР Мәдениет министрлігінде, Астана қаласы заманауи өнер мұражайында, Ж. Шарденов атындағы «Үмай» мұражайында (Алматы қ.), Ақтөбе қаласы заманауи өнер мұражайында Белоруссия Суретшілер одағында, РФ Мәдениет министрлігінде, РФ Суретшілер одағында, ҚР және басқа елдердің жеке коллекцияларында сақталуда.

ҚазССР, ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1990 жылдан).

«Тарлан» тәуелсіз сыйлығының «Үміт» номинациясының лауреаты (2006). 
## Отбасы
Әкесі - Бекеев Асылхан, марқұм, дәнекерлеуші болған. Анасы - Бекеева Назира Нұғыманқызы, марқұм, тігінші болған.

Азаматтық некеде тұрады. Азаматтық жұбайы - Жиенгалиева Акмарал Нурашовна (1968 жылы туған), еркін суретші. Ұлы - Бекеев Тимур (1996 жылы туған); қызы - Бекеева Әдина (2010 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:Ақтөбеде туғандар
Санат:17 қазанда туғандар
Санат:1964 жылы туғандар
Санат:Қазақстан суретшілері
Санат:Қазақстан суретшілер одағы мүшелері
Амангелді Медхатұлы Дәулетжанов

**Амангелді Медхатұлы Дәулетжанов** 
1958 жылы 30 қыркүйекте Орал қаласында туған. Қазақ.
Батыс Қазақстан ауылшаруашылық институтын (1980) зооинженер мамандығы бойынша; Батыс Қазақстан инженерлік-технологиялық университетін (2004) экономист
мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*«[[Нұр Отан]]»* ХДП мүшесі.

1980 жылдан - Орал облысы Шыңғырлау аудандық ауылшаруашылық басқармасының зоотехнигі, Шыңғырлау
аудандық комсомол комитетінің нұсқаушысы, үйымдастыру
бөлімінің меңгерушісі, хатшысы. 1984 жылдан - Орал облысы Шыңғырлау ауданының Жаңакөш арнайы кеңшар
бірлестігінің бас зоотехнигі. 1985 жылдан - Орал облысы
Шыңғырлау аудандық комсомол комитетінің бірінші хатшысы. 1986 жылдан - Орал облыстық комсомол комитетінің
бірінші хатшысы. 1987 жылдан - Орал облыстық агроөнеркәсіптің біріккен кәсіподақ комитетінің жетекші маманы, жалпы бөлім бастығы, төрағасы. 1989 жылдан - Орал
облыстық партия комитеті бірінші хатшысының көмекшісі.
1991 жылдан - Орал облыстық Халық депутаттары кеңесі
төрағасының рөференті, төраға көмекшісі, Батыс Қазақстан
облыстық әкімшілігі басшысының бірінші орынбасарының
көмекшісі. 1992 жылдан - *«Интурист-Қазақстан»* Шетелдік
туризм жөніндегі ұлттық компаниясы агенттігінің директоры, *«Яссауи»* туризм жөніндегі МАҚ Орал агенттігінің директоры. 2002 жылдан - Орал қаласының әкімі аппаратының
ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі, аппарат жетекшісі.
2006 жылдан - БҚО Шыңғырлау ауданының әкімі.
2008 жылдан бері - БҚО әкімі аппаратының жетекшісі.
*«Астананың 10 жылдығы»* медалімен (2008); ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен (2007) марапатталған.
Әскери атағы - запастағы лейтенант.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Мемлекеттің
тұрақты дамуы және оның әлемнің 50 дамыған елдерінің
қатарына қосылуы»*.

Үйленген. Жұбайы - Әділова Айсұлу Мұхамбетқызы. Қыздары - Зарина, Әйгерім.

## Дереккөздер
Саудадағы техникалық кедергілер жөніндегі келісім

Қарастырылып отырған келісім Дүниежүзілік сауда ұйымының (1993 жылы бұрынғы тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісім осы ұйым түрінде қайта құрылды) халықаралың стандарттау шеңберіндегі жұмыстар ережелеріне арналған 40 құжаттың бірі.
Бұл ережелер мыналар:
#**Үйлестіру**. Егер халықаралық стандарттар (ерікті техникалық құжаттар ретінде), регламенттер (міндетті түрде орындалуға тиісті құжаттар) немесе сәйкестікті бағалау ережелері (сертификаттау жұмыстарында) болса, онда Дүниежүзілік сауда ұйымының (ДСҰ) мүшелері оларға сәйкес келмейтін ұлттың құжаттарды дайындамауға тиісті.
#**Ұлттың режим және дискриминацияламау**. Шетелдік өнімдердің сапасын бағалау жағдайының қолайлылығы отандық өнімдерді бағалау жағдайынан кем болмауы тиісті, яғни шетелдік өнімдерге қойылатын талаптар отандық өнімдерге қойылатын талаптардан қатаң болмауға тиісті.
#**Хабарлау және айқындылық**. Егер жекелеген елдердің халықаралық нормативтік құжаттардан өзгеше құжаттар қабылдау туралы ниеті болса, онда ол ДСҰ секретариятына оның дәлелді себептерін және құжат жобасының қысқаша мазмұнын хабарлауға тиісті. Барлық қабылданған нормативтік құжаттар жедел жариялануы керек. Олар барлық ел ішіндегі және сыртқы мүдделі жақтардың қол жеткізуіне (айқындылың) ыңғайлы болуы қажет.
#**Стандарттау туралы ақпарат**. ДСҰ мүше болу олардың арасындағы сауда қатынастарында кедергі болуы мүмкін деген стандарттау жүйесінде болып жатқан өзгерістер туралы ескертіп отыруды талап етеді. Осыған байланысты ДСҰ әрбір мүшесі бір немесе бірнеше ақпараттық орын ашады. Бұл орындарда ешбір қиындықсыз елде қолданылып жүрген және дайындалып жатқан стандарттар, регламенттер ж.б. жөнінде ақпарат алуға болады.
Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруіне байланысты туындайтын негізгі мәселелер 3-суретте көрсетілген.

## Дереккөздер


Санат:Стандарттау
Санат:Метрология
Сарыбет

**Сарыбет** – Қарасор көлінен оңтүстік батысқа қарай 15 км жердегі шоқы. Ең биік жері 771 м.

## Геологиялық құрылымы
Элювийлі - делювийлі шөгінділер жамылған төменгі девон жағасындағы жыныстардан түзілген.

## Топырағы, өсімдігі
Топырағы қызыл  қоңыр , тас аралас. Өсімдік жамылғысы : бетеге , селеу т. б.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Санат:Шоқылар
Қайыржан Кәрімұлы Тілеубергенов

**Қайыржан Кәрімұлы Тілеубергенов** - 1955 жылы 7 қарашада Қарағанды облысы Шет ауданының Ақсу-Аюлы ауылында туған. Қазақ. Қарағанды  мемлекеттік университетін бітірген (1981), тарихшы, тарих және қоғамтану оқытушысы.
Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. Арғын тайпасы Қаракесек руы Сарым бұтағынан шыққан. 

*1972 жылдан - Қарағанды облысы Шет ауданының «Нұраталды» кеңшары жөндеу шеберханасының токары. 
*1974 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
*1976 жылдан - Қарағанды  мемлекеттік университетінің студенті.
*1981 жылдың тамызынан - Қарағанды  облысы Ақадыр ауданының М. Мәметова атындағы ОМ мұғалімі. 
*1981 жылдың желтоқсанынан - Қазақстан ЛКЖО Шет аудандық комитетінің бөлім меңгерушісі. 
*1984 жылдан - Қазақстан Компартиясы Шет аудандық комитетінің нұсқаушысы, парткабинет меңгерушісі. 
*1990 жылдан - Қарағанды  облысы Шет ауданының «Просторненский» кеңшарының партком хатшысы. 
*1991 жылдан - Қарағанды облысы Шет аудандық әкімшілігі басшысының көмекшісі. 
*1997 жылдан - Қарағанды  облысы Шет ауданы әкімі аппаратының бөлім меңгерушісі. 
*2001 жылдың ақпанынан - Қарағанды  облысы Шет ауданы әкімінің орынбасары м.а.; 2001 жылдың шілдесінен - әкімнің орынбасары.
*2008 жылдың шілдесінен бері - Қарағанды  облысы Шет ауданының әкімі.

## Дереккөздер


Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Шет ауданында туғандар
Дүйсетай Аймағамбетұлы Шаймұханов

**Дүйсетай Аймағамбетұлы Шаймұханов** (1928 жыл, Бұқар жырау ауданы) - Отан тарихы саласындағы маман, тарих ғылымдарының докторы (1969), профессор (1970).

Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан.
* С. М. Киров атындағы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін бітірген (1951). 
*1946-1951 жылдары Бұқар жырау ауданның Үлгі ауылында және Семізбұғы руднигінде мұғалім, Қарағанды облыстық партия комитетінің лекторы (1951), нұсқаушысы (1957-1960), хатшысы (1963-65).
*1952-1956 жылдары Қарағанды облыстық комсомол комитетінің хатшысы.
*1956-1957 жылдары мемлекеттік мекемелер қызметкерлері кәсіподағы облкомитетінің төрағасы, 1960-62, 1965-1972 жылдары Қарағанды политехникалық институты тарих кафедра меңгерушісі, 1974-1982 жылдары Қарағанды дене тәрбиесі педагогикалық институтының ректоры.
*1972-1974, 1982 жылдан А. Бөкетов атындағы тарих кафедра меңгерушісі, профессоры.
*2005 жылдан КарМТУ ӘГП кафедра профессоры 150-ден астам ғылым еңбектің, 5 монографияның авторы.

## '''Шығармашылығы:'''
*Комсомол Караганды в борьбе за уголь (1958);
*Создание и развитие черной металлургии Казахстана (1982);
*Карлаг (1997).

## Дереккөздер


Санат:1928 жылы туғандар
Санат:Қазақстан тарихшылары
Санат:Тарих ғылымдарының докторлары
Санат:Бұқар жырау ауданында туғандар
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Қарағанды дене тәрбиесі педагогикалық институтының ректорлары
Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті оқытушылары
Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің профессорлары
Қалықбек Садықұлы Салықов

**Қалықбек Садықұлы Салықов** (26.8.1954, Алматы - 6.10.1995, сонда) - кинорежиссер.

1980 жылы Алматы театр және кино институтының (қазіргі Ұлттық өнер академиясы) бітірген. 1980-81 жылдан Шымкент облысы драма театрында режиссер болып қызмет атқарады. 1981 жылдан бастап кино түсірумен айналысады. Режиссердің ассистенті, екінші режиссер болып тәжірибе жинақтайды. 1984 жылы алғашқы көркем фильмі "Торды" түсіреді. Сондай-ақ, "Балкон" фильмін (1988), "Желтоқсан көңілдестері" фильмдерін (1991) түсірген.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан кинорежиссёрлері
Санат:Алматыда туғандар
Шалғынбай Ынтықбаев

**Шалғынбай Ынтықбаев** (1936 жылы туған), шопан,
Социалисттік Еңбек Ері (1966). Жанаарқка ауданы «Ақтау» кеңшарының аға шопаны болып істеп, бірнеше жыл
қатарынан бағымындағы отарды шығынсыз сақтап, төл өсіруде және жүн қырқуда жоғары көрсеткіштерге жетті. 1965 жылы әр жүз саулықтан 113-
тен қозы алды. Ленин орденімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Тарих
Санат:Қарағанды облысы
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Янис Болеславович Дуда

**Янис Болеславович Дуда**(1935 жылы туған), әскери қызметкер, генерал-майор (1988). Қиыр Шығыс Жоғары әскери командалық танк училещесін (1960), КОКП ОК жанығщағы Жоғары партия мектебін (1981) бітірген. 1960 жылдан Кеңес Армиясы қатарында офицерлік қызметте. 1976-1985 жылдары Қарағаңды облысының әскери комиссары. 1985-1992 жылдары Латвия КСР әскери комиссары. Төтенше жағдайлар женіндегі облыстық комиссия төрағасының орынбасары — облыс әкімінің көмекшісі. «Қызыл Жұлдыз», «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін» ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатгалған.

## Дереккөздер
Садық Шоңмұрынұлы Мұстафаев

**Садық Шоңмұрынұлы Мұстафаев** 1966 жылы 15 қарашада Қызылорда облысы Жалағаш ауданының «Мәдениет» кеңшарында туған. Қазақ. Әкесі - Мұстафаев Шоңмұрын, зейнеткер, жүргізуші болып жұмыс істеген. Анасы - Мұстафаева Күләш, зейнеткер, күріш өсіруші болған. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын (1991) дене шынықтыру және спорт оқытушысы мамандығы бойынша; Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетін (2009) «Мемлекеттік және жергілікті басқару» мамандығы бойынша бітірген. қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1984 жылдан - Қызылорда облысы Жалағаш ауданының «Мәдениет» кеңшарында №8 бригада жұмысшысы. 1985 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1987 жылдан - қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының студенті (Алматы қаласы). 1991 жылдың шілдесінен - қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының жатақхана коменданты, 1991 жылдың қазанынан - кафедраның күрес бойынша оқытушысы. 1993 жылдан - СЖТ РЖСШМ күрес бойынша жаттықтырушысы (Алматы қаласы). 2001 жылдан - Алматы қаласының РСДБМИ аға жаттықтырушысы. 2005 жылдан бері - Қызылорда облыстық Турзим, дене шынықтыру және спорт басқармасының бастығы. «Құрмет» орденімен марапатталған (2008). қазақша күрес бойынша ҚР спорт шебері, дзюдо бойынша Халықаралық дәрежелі төреші. ҚР құрметті спорт қайраткері (2006). ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2008). Әскери атағы - запастағы сержант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақы экономикаға ие өркендеген мемлекет». Хоббиі - спорт, ән айту, бильярд. Үйленген. Жұбайы - Мұстафаева Сәуле Ғабдуллаханқызы. Қыздары - Мұстафаева Әйгерім Садыққызы; ұлы - Мұстафаев Сырымжан Садықұлы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Бажи Шегебаев

**Бажи Шегебаев** (1881—1960) — Қарағанды ​​облысы Кув ауданы «Жалтас» колхозының аға шопаны, Социалистік Еңбек Ері (1948). 1881 жылы Қарағанды облысында туған.

## Еңбек жолы мен жетістігі
* Еңбек жолын Майқайың зауытында жұмысшы болып бастаған.
* 1930 жылы Қарағанды облысы,  Қу ауданының «Жалтас» ұжымшарына (Егіндібұлақ ауданындағы Қазақстанның 40 жылдары атындағы кеңшар) мүше болып кіріп, мұнда 1960 жылдың аяғына дейін малшы болып істейді.
* Ұлы Отан соғысы жылдары және одан кейінгі жылдары (1941—1947) мал шаруашылық өнімін өндіруге зор үлес қосқан.
* Ұлы Отан соғысы жылдарында және соғыстан кейінгі жылдары жүн алу мен қозы өсіру жоспарын жыл сайын артығымен орындап келді. 1948 жылы «1947 жылы колхоз ауыл шаруашылығы өнімдерін міндетті түрде қамтамасыз етуді және мал шаруашылығын дамыту жоспарын орындаған кезде мал шаруашылығының жоғары өнімділігін алғаны үшін» Социалистік Еңбек Ері атағын алды.

## Марапаттары
* Ленин ордені 
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Сергей Кузоваты. Шегебаев Бажы. «Ел батырлары» сайты.

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Геннадий Николаевич Тюркин

**Геннадий Николаевич Тюркин** (12.04.1953 жыл, РКФСР Брянск облысы Брянск ауданы Пяльцо ауылында туған) - мемлекеттік қайраткер. Орыс. 
## Өмірбаяны
Әкесі - Тюркин Николай Федорович. Анасы - Тюркина (Артюхова) Марфа Павловна.

Еңбек Қызыл Ту орденді Челябі ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрлендіру институтын бітірген
(1982), инженер-механик.

*1970 жылдан - Октябрьдің 37 жылдығы атындағы кеңшардың аккумуляторшысы, тракторшысы, кәсіподақ төрағасы, аға инженері. 
*1982 жылдан - «Красивинск» кеңшары партиялық ұйымының хатшысы. 
*1984 жылдан - КСРО 50 жылдығы атындағы кеңшардың директоры. 
*1990 жылдан - Қостанай облысы Амантоғай аудандық Халық депутаттары кеңесі атқару комитетінің төрағасы. 
*1991 жылдан - Арқалық аудандық комитетінің бірінші хатшысы, аудандық Халық депутаттары кеңесінің төрағасы. 
*1992 жылдан - Арқалық аудандық әкімшілігінің басшысы. 
*1995 жылдан - Қостанай облысы Арқалық ауданының әкімі. 
*1997 жылдан - Арқалық қаласы әкімінің бірінші орынбасары. 
*1998 жылдан - Қостанай облысы Астрахан ауданының әкімі.
*2004 жылдан бері - Қостанай облысы Қостанай ауданының әкімі. 
## Марапаттары
«Құрмет» (2001), «Парасат» (2007), Орыс православиелік шіркеуінің III дәрежелі Киелі де ізгі сенімді Князь Даниил (2006) ордендерімен, «Еңбектегі жетістігі үшін» (1976), «Астана» (2001), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2005), «Тыңға 50 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Білім ісінің меценаты (2008).
## Шендері
Әскери атағы - запастағы майор.
## Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Тюркина В. А. (1950 жылы туған), зейнеткер. Балалары - Кремнева Л.Г. (1972 жылы туған); Тюркин Г.Г. (1974 жылы туған); Тюркин А.Г. (1978 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:12 сәуірде туғандар
Санат:1953 жылы туғандар
Санат:Брянск ауданында туғандар
Санат:Челябі ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрлендіру институты түлектері
Санат:Амантоғай аудандық атқару комитетінің төрағалары
Санат:Арқалық ауданының әкімдері
Санат:Астрахан ауданының әкімдері
Санат:Қостанай ауданының әкімдері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Парасат орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан КП Арқалық аудандық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Арқалық аудандық атқару комитетінің төрағалары
Санат:III дәрежелі Әулие князь Даниил орденінің иегерлері
Санат:Еңбектегі ерлігі үшін медалінің иегерлері
Санат:Астана медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Тыңға 50 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Андрей Емельянович Дударенко

**Андрей Емельянович Дударенко**(1912-1945), гвардия майоры, Кеңес Одағының Батыры (1945, қаза тапқаннан кейін). Қарағандының түлегі. 1934 жылдан Кеңес Армиясы қатарында қызмет етіп, Брянск, Батыс Дон, Воронеж, 1-Украина майданына қатысты. 1945 жылы 27 қантарында Одер өлкесінен соғысып өтерде, 15-гвардия миномет бригадасы командирінің орынбасары қызметін атқарып жүріп, шегініп бара жатқан штаб машинасына неміс фашистері автоматшыларының шабуылын тойтаруға ерлік көрсетті. Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз ордендерімен және медальдармен марапатгалған.

## Дереккөздер


Санат:Кеңес Одағының батырлары
Ынтымақ (Ұлытау облысы)

**Ынтымақ** — Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданындағы ауыл, Сейфуллин ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Иманақ тауының етегінде, Жаңаарқа кентінін солтүстік-шығысқа қарай 23 км-дей жерде орналасқан.

## Тарихы
Іргесі 1931 жылы қаланған. Округ аумағында 20 ғасырдың 30-жылдарында «Алғабас», «Киров», «Жеткіншек» ұжымшарлары ұйымдастырылған. 1960-1990 жылдары Сәкен Сейфуллин атындағы кеңшардың және ауылдық кеңесінің орталығы. Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі бағыттары - ірі қара мал шаруашылығы, қосымша саласы егін шаруашылығы болды. Жерінің жаппы ауданы - 205,9 мың га. Кеңшар негізінде 81 шаруа қожалығы құрылған.

## Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 886 адам (438 ер адам және 448 әйел адам) болса, 2009 жылы 863 адамды (393 ер адам және 470 әйел адам) құрады. 

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 589 адамды (300 ер адам және 289 әйел адам) құрады.

## Инфрақұрылымы
Округтін елді мекендерінде (Жаңаталап, Алғабас, Ынтымақ) 3 мектеп, ФАП, кітапхана және басқа да мәдени-тұрмыстық мекемелер бар (2006). Сәкен Сейфуллиннің бюсті орнатылған. Ауыл басқа да елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Ең жақын Атасу темір жолы станциясы 25 км жерде.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы елді мекендері
Картер (көлік)

**Картер** - Қимасы көбінесе қорап түрінде болатын, қозғалмалы бөлшектерге тірек болатын және оларды бүлінуден және ластанудан
сақтайтын, қозғалмайтын құрылым бөлігі.

## «Банджо» картері
Бас беріліс орнатылатын сақина түрінде орталық бөлігімен жетекші белдіктің 
айырылмайтын картері.

## Жетекші белдіктің картері
Автомобильдің жартылай өстері, дифференциал және бас
берілісі орналасқан картер.

## Қозғауыштың картері
Поршеньдік қозғауыштың картері, оның ішінде кривошип-шатунды
механизммен иінді білік орнатылған.

## Беріліс қорабының картері
Беріліс қорабының бөлшектері орналасқан картер.

## Дымқыл картер
Майлану жері астынғы жағында орналасқан картер.

## Белдіктің ажырылатын картері
Өзара тіркеу бөлшектермен байланысқан, орталық бөлігі екі немесе одан да көп бөліктерден тұратын белдіктің картері.

## Рөл механизмнің картері
Руль механизмнің бөлшектері орналасқан картер.

## Құрғақ картер
Май астынғы бөлімге түспейтін немесе қандай да болмасын құрылғымен одан үздіксіз шығарылатын картер.

## Тіркестің картері
Тіркестің бөлшектері орналасатын картер.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Нұрлы Асылбекұлы Бектұрсынов

**Нұрлы Асылбекұлы Бектұрсынов** - 1960 жылы 10 қыркүйекте Шымкент облысы Ленин ауданының Тоғансай станциясында туған. Қазақ.
Әкесі - Бектұрсынов Асылбек Сүлейұлы, зейнеткер,
Арыс-1 ст. вокзалының бастығы болып жұмыс істеген. Анасы - Бектұрсынова (Нәлібаева) Тұрғанкүл Нәлібайқызы, зейнеткер.
Новосібір электртехникалық байланыс институтын (1983) электр байланыс инженері мамандығы бойынша; Алматы энергетика және байланыс институтын (1997) инженер- экономист мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
1983 жылдан - Шымкент облыстық өндірістік-техникалық
байланыс басқармасының өндірістік зертхана инженері.
1985 жылдан - Шымкент телеграф-телефон станциясының
қалааралық төлефон байланысы цехының инженері, өндірістік зертхананың аға инженері, Шымкент телеграф-
телефон станциясының бас инженері. 1995 жылдан-
Оңтүстік Қазақстан облыстық телекоммуникация дирекциясы бас директорының орынбасары, бас инженері,
1998 жылдан - техникалық директоры, 1999 года - бас
директордың бірінші орынбасары - техникалық директоры. 2000 жылдан - Оңтүстік аймақтық телекоммуни-
кация дирекциясы бас директорының бірінші орынбасары - дирекцияның техникалық директоры. 2002 жылдан - Оңтүстік Қазақстан облыстық телекоммуникация
дирекциясы бас директорының орынбасары - техникалық
директоры.
2006 жылдан бері - Оңтүстік Қазақстан облыстық телекоммуникациялар дирекциясының бас директоры.
«Ерекше қызметі үшін» медалімен (2006); «Қазақтелеком»
АҚ құрмет грамотасымен (2004) марапатталған. Құрметті
байланысшы (2005).
Әскери атағы - аға лейтенант.
Саяси қайраткер рөтіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Ел тұрғындарының жоғары әл-ауқатын қамтамасыз етуші, жоғары
экономикалық әлеуетке және жоғары технологиялық өндіріске ие демократиялық мемлекет. Әлемнің неғұрлым
дамыған, оның ішінде телекоммуникация саласында да
дамыған 50 елінің қатарындағы мемлекет».
Хоббиі - спорт, кітап оқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - бизнес саласына қатысты әдебиет,
психология, менеджмент.
Үйленген. Жүбайы - Бектұрсынова Ләззат Қайратқызы
(1960 ж. т.), жеке кәсіпкер. Ұлдары - Бектұрсынов Бақтияр
Нұрлыұлы (1984 ж. т.), Бектұрсынов Данияр Нұрлыұлы
(1987 ж. т.); қыздары - Бектұрсынова Әдемі Нұрлықызы 

## Дереккөздер


(1995 ж. т.), Бөктұрсынова Дәмелі Нұрлықызы (2000 ж. т.).

Санат:Тұлғалар
Есләм Болатұлы Уахитов

**Есләм Болатұлы Уахитов** (4.06.1961 жыл, Көкшетау облысы, Еңбекшілдер ауданы, Қаратал ауылы) - қоғам қайраткері. Қазақ. 

## Еңбек жолы
* Целиноград ауыл шаруашылығы институты Көкшетау бөлімшесінің агрономия факультетін бітірген (1987), ғалым-агроном. 
*1978 жылдан - Көкшетау облысы Уәлиханов ауданының «Оңтүстік» кеңшарының «Зере» комсомол жастар бригадасының жұмыскері. 
*1979-1981 жылдары - Кеңес Әскері қатарында қызметте. 
*1982 жылдан - Целиноград ауыл шаруашылық институты Көкшетау бөлімшесінің студенті.
*1987 жылдан - Көкшетау облысы Уәлиханов ауданының «Оңтүстік», «Қонбас» кеңшарларының бас агрономы.
*1995-1999 жылдары - СҚО Целинный ауданы өсімдіктерді қорғау стансасының бастығы. 
*2001 жылдан - СҚО Целинный аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы. 
*2004 жылдан - СҚО Тайынша ауданы «Котовское СК фирмасы» ЖШС директоры. 
*2006 жылдан - СҚО Аққайың ауданының әкімі. 
*2007 жылдан бері - Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданының әкімі. 

## Қоғамдық қызметі
* 2-ші шақырылған Солтүстік Қазақстан облысы облыстық мәслихатының депутаты (1999-2003).
* «Нұр Отан» ХДП мүшесі.

## Марапаттары
* «Еңбектері үшін» орденімен (2010)
* «Әскери еңбегі үшін» медалімен (1982) марапатталған.
* ҚР Президентінің Алғыс хатымен (2001) ескерілген.

## Отбасы

* Анасы - Уахитова Срор, зейнеткер.
* Үйленген. Жұбайы - Уахитова Сәуле Есенқызы (1964 жылы туған).
* Қыздары - Уахитова Жұлдыз (1990 жылы туған), Уахитова Анара (1991 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:4 маусымда туғандар
Санат:1961 жылы туғандар
Санат:Еңбекшілдер ауданында туғандар
Санат:Сейфуллин атындағы қазақ агротехникалық университеті түлектері
Санат:Аққайың ауданының әкімдері
Санат:Уәлиханов ауданының әкімдері
Санат:Еңбегі үшін медалінің иегерері
Санат:Әскери қызметі үшін медалінің иегерлері
Құдайменде

**Құдайменде** – Сарысу алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Жаңаарқа ауданындағы өзен. Сарысу алабында. Ұзындығы 63 км, су жиналатын алқабы 649 км2. 

## Бастауы
Жаңаарқа кентінен солтүстік  батыста 40 км жердегі Айғыржал (Омарбек) тауынан басталып, Сарысу өзеніне құяды.

## Гидрологиясы
Жағалауы жатық, ағысы баяу. Жер асты, жауын-шашын суымен қоректенеді. Жазда суы иірімдерге бөлініп қалады. Жылдық орташа су шығыны 0,18 м/сек. Алабы - шабындық.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы өзендері
Санат:Сарысу су алабы
Тілеуқабыл Байтұрсын

**Байтұрсын Тілеуқабыл** *(1950 ж. т.)*, журналист, ҚазМУ-ді (1974), Алматы Жоғары партия мектебін (1986) бітірген. Қарағанды облысы радиосыңда редактор, бас редактор, облысы «Оргалык Қазақстан» газетінде бөлім меңгерушісі, бас редактордын
орынбасары болды. «Атадан ұл туса игі» (2002),
«Сага о Шаекиных» (2004) кітаптарының авторы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Задаш Шайхов

**Задаш Шайхов** (1934 жылы туған), оториноларинголог,медицина ғылымы докторы (1976), профессор (1980). Қарағанды мемлекеттік медицина институттын бітірген (1957). 1957-1959 жылдары Қарқаралы ауданы ауруханасында дәрігер-оториноларинголог, 1967-1981 жылдары Целиноград медицина институттының оториноларингология кафедрасының менгерушісі, 1982 жылдан зейнеткерлікке шыққанға дейін Қарағанды мемлекеттік медицина институттының оториноларингология кафедрасының меңгерушісі. 100-ден астам ғылыми енбектің, монографияның, 10 өнертабысының авторы. Қазақстан Компартиясы 13-съезінің делегаты.
## Шығармашылығы
Рак гортани Л. (1977); Симптоматика и меры профилактики часто встречающихся заболеваний ЛОР-органов (1980)

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды ауданы
Төлеген Қаратайұлы Бәстенов

**Төлеген Қаратайұлы Бәстенов** 
1951 жылы 1 қаңтарда Павлодар облысы Қашыр ауданының Бекмұрат аулында туған.

Қызыләскер ауыл шаруашылық техникумын (1975); Целиноград ауыл шаруашылық институтын бітірген (1982),
инженер-механик.

1975 жылдан - Павлодар облысы Ермак ауданының *«Ленин жолы»* мал семірту кеңшарының автогараж механигі,
ауыл шаруашылық машиналары жөніндегі инженер-механигі. 1979 жылдан - Ермак аудандық ауыл шаруашылық
басқармасының оқу комбинаты директорының орынбасары. 1982 жылдан - *«Павлодарбалық»* бірлестігі бастығының орынбасары; 1986 жылдан - бастығы, *«Павлодарбалықөнеркәсіп»* АҚ бас директоры. 1997 жылдан - СҚО
әкімінің көмекшісі, әкім аппаратының іс басқарушысы,
аппарат басшысының орынбасары. 2000 жылдан - ҚР
Президентінің Күзет қызметінің *«Сардар»* РМК директоры.
2002 жылдан - *«Альтаир»* ЖШС (Астана қ.) бас директоры.
2003 жылдан - Павлодар облысы Павлодар ауданының
әкімі. 2006 жылдан - Павлодар облысы әкімінің орынбасары.
2008 жылдың қазанынан бері - Павлодар облысы Павлодар ауданының әкімі.

*«Құрмет»* орденімен (2005), *«Тыңға 50 жыл»* (2004), *«Қазақстан Конституциясына 10 жыл»* (2005) медальдарымен
марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Өмірәлі Пашалиұлы Варшакидзе

**Өмірәлі Пашалиұлы Варшакидзе** — ғалым-агроном, «Нұр Отан» ХДП мүшесі, «Қайнар» АҚ (қазір - «Благовещенка» ЖШС) президенті.

## Өмірбаяны
1957 жылы 18 қыркүйекте Жамбыл облысы, Қордай ауданы Благовещенка ауылында туған. Ұлты түрік.

Әкесі — Варшакидзе Пашали. Анасы — Варшакидзе Зухра.

А.Н. Скрябин атындағы Қырғыз ауылшаруашылық институтының агрономия факультетін бітірген (1982), ғалым-агроном. «Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1975 жылдың қыркүйегінен - Жамбыл облысы, Қордай ауданы, Көкқайнар кеңшарының жұмысшысы. 1975 жылдың қарашасынан — Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1978 жылдан - А.Н. Скрябин атындағы Қырғыз ауыл шаруашылық институтының студенті.

1982 жылдан — Қырғыз КСР
Ыстық-Ата ауданының «Октябрьге 40 жыл» ұжымшарының бас агрономы. 1988 жылдан Қырғыз КСР Ыстық-Ата ауданының «9 мамыр» ұжымшары басқармасының төрағасы.

1998 жылдан бері - «Қайнар» АҚ (қазір «Благовещенка» ЖШС) президенті.

## Жеке өмірі
Діни көзқарасы - мұсылман.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тамаша болашақ».

Хоббиі — кітаптар, спорт, аңшылық.

Сүйіп оқитын әдебиеті - агрономия, тарих бойынша әдебиет; Александр Пушкин.

Үйленген. Жұбайы - Варшакидзе Гүлжамал (1961 ж. т.), үй шаруасымен айналысады. Балалары - Сейда (1986 ж. т.), Сибеля (1990 ж. т.), Сусана (1996 ж. т.), Фаих (1997 ж. т.).

## Дереккөздер

Санат:1957 жылы туғандар
Санат:Жамбыл облысында туғандар
Санат:Түркия тұлғалары
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан агрономдары
Сәбила Сапарқызы Мұстафина

**Сәбила Сапарқызы Мұстафина** 1960 жылы 9 қарашада Ақмола облысының Ерейментау қаласында туған. Қазақ. Целиноград ауылшаруашылық институтының экономика факультетін (1982) ауылшаруашылық өндірісін ұйымдастырушы экономист мамандығы бойынша; БЛКЖО ОК Жоғары комсомол мектебін (Мәскеу қаласы, 1989) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. 1982 жылдан - Целиноград қаласы ет-сүйек ұнын өндіруші зауыттың аға экономисі. 1983 жылдың шілдесінен - Целиноград ауылшаруашылық институтының комсомол комитеті хатшысының орынбасары. 1983 жылдың қыркүйегінен - Целиноград ауылшаруашылық институты комсомол комитетінің хатшысы. 1985 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Совет аудандық комитетінің бірінші хатшысы (Целиноград қаласы). 1988 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Целиноград обкомының екінші хатшысы. 1991 жылдың сәуірінен - Қазақстан ЛКЖО ОК хатшысы. 1991 жылдың қазанынан- Қазақстан Жастар одағы ОК хатшысы (Алматы қаласы). 1996 жылдың қаңтарынан - Алматы қаласы «Айсер» ЖШС бас директорының орынбасары. 1996 жылдың маусымынан - Республикалық бюджеттің орындалуын бақылау бойынша есептік комитеттің хатшылығы департаменті бөлімінің бастығы. 1999 жылдың ақпанынан - Қазақстан Республикасы министрі хатшылығының меңгерушісі. 1999 жылдың маусымынан - Қазақстан Республикасы министрі - Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Отбасы және әйелдер істері жөніндегі ұлттық комиссия төрағасы хатшылығының меңгерушісі. 2002 жылдың қазанынан - Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Отбасы және әйелдер істері жөніндегі ұлттық комиссия төрағасы хатшылығының мең- герушісі. 2002 жылдың желтоқсанынан - Қазақстан Республикасы Премьер- министрі хатшылығының меңгерушісі. 2003 жылдан - Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Кеңсесінде мемлекеттік инспектор. 2004 жылдың сәуірінен - Қазақстан Республикасы Мемлекеттік хатшысы хатшылығының бас инспекторы. 2004 жылдың қарашасынан - Астана қаласы әкімінің орынбасары. 2006 жылдан - Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі әлеуметтік-саяси бөлімі секторының меңгерушісі, 2008 жылдың наурызы- нан - ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі. 2008 жылдың сәуірінен бері - Астана қаласы «Сарыарқа» ауданының әкімі. «Қазақстанның тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, И. Тасмағамбетов. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Менің Отаным - Қазақстан - экономикасы дамыған мемлекетке айналады». Сүйіп оқитын әдебиеті - С.Б. Капутикян, әртүрлі шығар- малар. Хоббиі - кітап оқу, саяхаттау, билярд. қызы - Динара, мемлекеттік қызметкер. Ұлы - Арыстанбек, оқушы. Немересі - Томирис.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Асқар Әбдіғалиұлы Бегманов

**Асқар Әбдіғалиұлы Бегманов** — 1975 жылы 18 желтоқсанда Алматы қаласында туған.
Қазақ. Сіргелі руының Батыр-Жайдақ бөлімінен шыққан.

Қазақ мемлекеттік заң университетін (1997) заңгер мамандығы бойынша; Халықаралық мамандықтар институтын
(2007) экономист мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ, орыс және түрік тілдерін біледі.

1992 жылдан - Қазақ мемлекеттік заң университетінің студенті. 1997жылдан - Алматы қаласыТүркісіб аудандық прокурорының көмекшісі. 1999 жылдың ақпанынан - Алматы
облыстық Әділет басқармасының заңды тұлғаларды тіркеу
бөлімінде бас маман - кеңес беруші, 1999 жылдың наурызынан - бас маман - бөлім бастығының көмекшісі, 1999
жылдың сәуірінен - бөлімнің бас маманы. 2000 жылдан -
Алматы қаласы Әуезов аудандық прокурорының көмекшісі,
аға көмекшісі. 2003 жылдан - *«Талдықорған сусындары»* ЖШС директоры. 2006 жылдан - *«КМГ-Апатау»* ЖШС
бас заңгері (Алматы қ.). 2007 жылдан - *«ҚазМұнайГаз»*
Сауда үйі» АҚ құқықтық қамтамасыз ету және шарттар
мониторингі департаментінің аға заң кеңесшісі (Астана қ.).
2008 жылдан - *«Газпром нефть - Казахстан»* ЖШС филиалының заң кеңесшісі (Астана қ.). 2008 жылдан - ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі Әкімшілік жұмыс және
халықаралық ынтымақтастық департаментінің кадрлық
және ұйымдастыру жұмысы басқармасы бастығының м.а.,
басқарма бастығы (Астана қ.). 2009 жылдың шілдесінен -
ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің Ұйымдастыру жұмысы
және аумақтық даму бөлімінің бас кеңес берушісі, 2009
жылдың желтоқсанынан - бас инспекторы.
2010 жылдың сәуірінен бері - Солтүстік Қазақстан облысы
Есіл ауданының әкімі.

Діни көзқарасы -мұсылман.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Ұлтаралық
бейбітшілік пен келісімнің тұрақты үлгісі, әлем елдерінің геосаяси мойындауы».

Хоббиі - ат спорты, балық аулау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер, дүние жүзі тарихы
туралы кітаптар.
Үйленген.Жұбайы -БолтаеваАрнаЖанатқызы (1978 ж. т.).

## Дереккөздер
Өмірзақ Амантайұлы Амантаев

**Амантаев Өмірзақ Амантайұлы** - 
1951 жылы 27 желтоқсанда Қарағанды облысы Коунрад ауданының Сарытерек ауылында туған. Қазақ.

Әкесі - Жүнісов Амантай, ҰОС ардагері, марқұм. Анасы -
Ысқақова Марфу (1924 ж. т.), зейнеткер.

Алматы педагогикалық шет тілдер институтының неміс тілі
факультетін бітірген (1973), неміс тілінің мұғалімі.

Қарағанды облысының тарихы бойынша көптеген басылымдардың, ғылыми-практикалық конференциялар
материалдарының тең авторы-құрастырушысы, жауапты редакторы, атап айтқанда «Қарағанды облысының
әкімшілік-аумақтық қүрылымының тарихы бойынша
анықтама (1936 жылдың 29 шілдесі - 2006 жылдың 1 қаңтары)» (2006); «Орталық Қазақстан 1941-1945 жж.
Ұлы Отан соғысы жылдарында. Оқиғалар жылнамасы»
(2005); «Қуғындалған халықтардың тарихынан (Қарағанды
облысының мұрағат мекемелерінің материалдары бойынша)» (2007). «Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін тарихынан» (2002), «Мұрағаттар қүжаттарындағы Қазақстандағы
саяси қуғын-сүргіндертарихы» (2004), «Қарағанды облысының мекемелері мен ұйымдарында электронды құжат айналымын ендіру мәселесі» (2008) мақалаларының авторы.

Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі.

1969 жылдан - Алматы шет тілдер институтының студенті.
1973 жылдан - Жезқазған облысы Ақтоғай ауданының №3
ОМ неміс тілінің мұғалімі. 1974 жылдан - Жезқазған облысы Ақтоғай ауылының №1 ОМ неміс тілінің мұғалімі.
1975 жылдан - Қарағанды қалалық №96 ЖМ неміс тілінің
мұғалімі. 1977 жылдан - Қарағанды облыстық халыққа
білім беру бөлімінің инспекторы. 1985 жылдан - Қарағанды облысы Совет аудандық атқару комитеті халыққа білім беру бөлімінің меңгерушісі, 1991 жылдан - атқару комитеті
төрағасының орынбасары. 1992 жылдан - Қарағанды
қаласы Совет аудандық әкімшілігі басшысының орынбасары. 1993 жылдан - Қарағанды облыстық Тілдер жөніндегі
басқармасының бастығы, Қарағанды облыстық әкімшілігі
Тілдер жөніндегі комитетінің төрағасы. 1996 жылдан -
«Апрель» АТАҚ бірінші вице-президенті (Қарағанды).
1997 жылдан - Қарағанды облыстық мұрағаттар мен
құжаттамалар бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 1999
жылдан - Қарағанды облыстық әкімдігі «Мұрағаттар мен
құжаттамалар басқармасы» MM бастығы. 2000 жылдан -
Қарағанды облыстық мұрағаттар мен құжаттамалар бөлімі
меңгерушісінің орынбасары, 2001 жылдан - бөлім меңгерушісі.

2008 - 2013 жылдары - Қарағанды облыстық Мұрағаттар және құжаттама басқармасының бастығы.
2014 жылдан бері Қарағанды облыстық тілдерді дамыту жөніндегі  басқармасының басшысы.
«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл»
(2001), «Қазақстан Конституциясына Южыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен; ҚР мәдениет және ақпарат министрінің құрмет грамотасымен
марапатталған. ҚазКСР халыққа білім беру саласының
үздігі (1983). КСРО Ағарту саласының үздігі (1990).
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әрі қарайғы
өркендеу».

Хоббиі - шахмат ойыны, аңшылық.

Үйленген. Жұбайы - Амантаева Әмина Әбутәліпқызы
(1951 ж.т.), уақытша жұмыс істемейді. Ұлдары - Амантаев
Айдос (1976 ж.т.), Амантаев Айдар (1980 ж.т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Құлаайғыр құмқиыршық тас қоспасы кен орны

**Құлаайғыр құмқиыршық тас қоспасы кен орны** - Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданында орналасқан. 1966 жылы анықталып, 1966-1967 жылдары барланған. 1968 жылдан КСРО Құрылыс комитетінің *«Қарағанды үй құрылысы»* бірлестігі пайдаланды. 

## Жатыс сипаты
Шерубайнұра өзенінің жайылма үсті 1-және 2-террассасының шөгінділерімен астасып жатыр. Өнімді кабатының қалындығы 3,214,4 м, беткі топырақтың калындығы 1,3 м. Табиғи түрдегі құм сылақ және қалау ерітінділерін дайындауға, саз материалды жуғаннан кейін - бетон әзірлеуде инертті толтырғыш ретінде пайдалануға жарамды. Табиғи түрдегі қиыршық тасты «300» маркасына дейінгі бетон өндіруге, ал құмды қиыршық тас қоспа -1 және 2 кластық қалау материалы ретінде қолдануға болады.

## Дереккөздер

Санат:Қарағанды облысы кен орындары
Светлана Григорьевна Гонаго

**Светлана Григорьевна Гонаго** - 1961 жылы 4 сәуірде Алматы қаласында туған. Орыс.
Әкесі - Гонаго Григорий Зиновьевич, зейнеткер, «Қазөнеркәсіптехмонтаж» тресі басқарушысының орынбаса-
ры қызметін атқарған. Анасы - Гонаго Тамара Васильевна, зейнеткер, Алматы қалалық №6 тіс емханасының бас
дәрігері болып жұмыс істеген.
Мәскеу полиграфиялық институтының инженерлік-экономика факультетін (1984) инженер-экономист мамандығы
бойынша; Марксизм-ленинизм университетін (1986)
бітірген.
Орысжәне ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі.
КОКП мүшесі (1983-1991).
1984 жылдың мамырынан - ҚазКСР Минмонтажарнайықұрылыс «Қазмеханмонтаж» тресі жоспарлау бөлімінің
экономисі. 1984 жылдың қазанынан - Қазақстан ЛКЖО
Калинин аудандық комитетінің идеология жөніндегі хатшысы (Алматы). 1987-1989 жылдары - ғылыми-зерттеу стан-
циясының аға инженері, механикамонтаждық жұмыстар
бөлімінің сектор меңгерушісі, ҚазКСР Минмонтаж арнайы- құрылыс жанындағы еңбекті нормалау және әлеуметтану-
шылық зерттеулер бөлімі бастығының міндетін атқарушы.
1990 жылдан - «Фонон» ШЖК құрылыс компаниясының директоры. 2000 жылдан - «Меридиан Авиа» ЖШС директо-
ры. 2005 жылдан - «5 Стар Телеком» ЖШС директоры.
2007 жылдан бері - «5 Star» ЖШС директоры.
Қазақстанның Іскер әйелдер қауымдастығының мүшесі
(2003 жылдан), Дипломатиялық әйелдер клубының мүшесі
(2005 жылдан), Алматы қалалық Іскер әйелдер қауым-
дастығының төрайымы (2006 жылдан), Алматы қаласының әкімі жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-
демографиялық саясат жөніндегі комиссияның мүшесі
(2010 жылдан).
Діни көзқарасы - христиан.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә Назарбаев,
В.В. Путин.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан
әлемнің ең табысты және дамыған 50 елінің қатарына
қосылады».
Хоббиі - музыкалық шығармалар жазу, сурет салу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - Ж. Сарамаго, Б. Вебер, Э. Мулдашев, Р.Т. Кийосаки, Э. Толле, Е. Марченко.
Турмыс құрған. Жұбайы - Беспалов Вячеслав Михайло-
вич (1955 ж. т.), «МеридианСтройИнвест» ЖШС директо-
ры. ¥лы- Беспалов Станислав Вячеславович (1991 ж. т.);
қызы - Беспалова Кристина Вячеславовна (1993 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Құланөтпес (Құлан ауылдық округі)

**Құланөтпес** — Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл, Құлан ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Нұра кентінен оңтүстік-батысқа қарай 72 км-дей жерде .

## Тарихы
Іргесі 1950 жылы қаланған. Ауыл аумағында 1954 жылы «Құланөтпес» кеңшары, 1957 жылы «Дон» кеңшары құрылды. Шаруашылық байлығы - бидай өңдеу, сүт, ет өнімдері болды. Жерінің жалпы ауданы 81,9 мың га. Кеңшар негізінде 5 шаруа қожалығы құрылған (2006).

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Елді мекендерінде (Құланөтпес, Оразалы ауылдары) мәдениет үйі, мектеп, фельдшерлік пункт және басқа да мәдени орталықтар бар. Басқа елді мекендермен автомобиль жолдарымен қатынасады.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы елді мекендері
Әлімжан Байшағыров

***Байшағыров Әлімжан*** *(1870-1914)*, кенші-жұмысшы, Жаңаарканың түлегі. Жастайынан әлеуметтік әділетсіздікті көріп, қайыршылыкпен күн кешті. 1898 ж. табыс іздеп Нілді (Успенск) мыс руднигіне баруға мәжбүр болды, осыңда оралдық кенші П. Н. Топорниннің революциялық пиғылдағы басқа да жұмысшылардын көмегімен идеялық жағынан шындалды. Байшағыров қазақ жұмысшыларының алдында үлкен беделге ие болды, олардың арасында түсіндіру жұмысын жүргізді, әздерінін құқықтары үшін және капитал езгісінен құтыду жолындағы күреске шақырды. 1905 жылы Байшағыров жалпы орыс-қазақ ереуілін ұйымдастырушы болды. Рудник қожайындарынан жұмысшылардың экономикалық мұқтаждарын (еңбек ақыны өсіру, азық-түліктін бағасын кеміту және басқалар) қанағатғандыруды, орыс-қырғыз (қазақ) училищесін ашуды, кеншілердің тұрғын үй жағдайын жақсартуды талап еткен петицияны әзірлеуге қатысты. Бұл талаптарды орындауға келісім бермегені үшін «Одақ» бастаған рудник жұмысшылары ереуіл жариялады. Қожайындар жұмысшылардың тілегін ішінара қанағаттандыруға мәжбүр болды. Байшағыров белсенді түрде қатысқан ереуіл және қазақ енбекшілерінін интернацианалдық бірлігін іс жүзінде дәлелдеп берген, ұйымдасқан алғашқы бұқаралық қимыл болды.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Шахан Дулатов

**Шахан Дулатұлы** (1898 - ө. ж. б.), партия, кеңес қызметкері. Семей қаласындағы партия курсын, Марксизм-ленинизм институтының қазақ филиалын бітірген (1937). Павлодар облысының Аккөл аулында ревком мүшесі, Семей қаласында халық судьясы, Балқаш қаласында партия мектебінің менгерушісі, 1939-1943 жылдары Қоңырат, Қарқаралы, 1947-1949 жылдары Шет аудандық партия комитеттерінің 1-хатшысы, 1943-1947 жылдары Қарағанды облыстық партия комитетінің хатшысы болған. 1949-1950 жылдары облыстық ауыл шаруашылығының басқармасы бастығының орынбасары, 1950 жылы облыстық жол бөлімінің меңгерушісі. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Шет ауданы тұлғалары
Мәжит Садықұлы Байтенов

**Мәжит Садықұлы Байтенов** *(1949 ж.т.)*,суретші, ҚР Суретшілер одағының мүшесі, ҚР Мәдениет министрлігінің *«Мәдениет Қайраткері»* кұрмет белгісіне ие. ҚазМУ-ді бітірген (1994). *«Алғашқы»*, *«Ескі ауыл»*, *«Алтын Баянауыл»,* «Сары композиция» шығармаларында ұлттык салт-дәстүр әдет-ғұрыптарды кеңінен насихатгайды.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Азарика

**Азарика** - азракшылар, Нафи б. әл-Азрактың жолын жалғастырушылар. Азарика бірлестігі VII ғ-дың 80 жылдарында пайда болған. Бұл кезде Нафи б. әл-Азрак Ирактағы хариджтықтарға, Омеялықтар халифасына, шииттерге де қарсы үлкен көтерілісін басқарған. Көтерілісшілерге
Оман мен Йемемнің хариджтықтары да қосылған. Нафи б. әл-Азрак діндарлардың
әміршісі деп жарияланған, Ол 20 мыңдай әскермен эл-Ахуаз, Фарс, Керманды басып алды. Құлдарды азат етуші ретінде азракшылар ауыл тұрғындары арасынан,
парсылардан үлкен қолдау тапты. Сол кезде азрақшылар лагеріндегі арабтар
мен парсылардың арасында қайшылықтар туды. Нафи қаза тапқаннан кейін Катари б.
әл-Фуджа басшылық еткен әскер бірнеше қосындарға бөлінді, бұл оның әскери
қуатын әлсіретті. 15 жылға созылған көтеріліс талқандалды. Азракшы-арабтардың
Катари бастаған соңғы қосыны Табарстанда 699 ж. жеңіліс тапты. Бірақ
азракшылардың бас көтерулері VIII – IX ғ-ларда да басылған жоқ. Төменгі Ирак
пен Хузистанда 14 жыл (869 - 83) бойына азракшы Әли б. Мұхаммед көсемі болған
қара түсті құлдар-зиндждердің қуатты көтерілісі толастамады. Оларда қолына
қару алып және жұртты дінсіздерге қарсы күреске шақыратын адам «лайықты» имам деп есептеледі. Осы ниетпен олар Әлиді, Османды және олардың жақтаушыларын да, Хариджтықтар қозғалысына қосылмағандардың бәрін де дінсіздер деп жариялан, «дінді саналы түрде жасыру» қағидасын жоққа шығарды.

## Дереккөздер


Санат:Ислам