open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мұстафа Өзтүрік атындағы көше (Алматы)

Мұстафа Өзтүрік атындағы көше -  Жандосов көшесі мен Бұқар жырау бульвары арасында өтеді, шығыстан батысқа қарай Манас көшесінен басталып, Әуезов көшесінде аяқталады. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 320 метр.
[нобай|Мұстафа Өзтүрік көшесі (Манас көшесінен Әуезов көшесіне қарай жасалған бейне).[Сурет:Өзтүрік тақтайшасы.jpg|нобай|Мұстафа Өзтүрік көшесінің тақтайшасы.]]
## Атауы
Көшеге қазақтың арда ұлы, белгілі спортшы, таэквондодан қара белбеу иегері, Қазақстанда Таэквондо Федерациясының негізін қалаушы Мұстафа Өзтүріктің есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімінің 03.03.2000 № 220 қаулысы) берілген. Өзтүрік Мұстафа (Кәбенұлы Әбдірахман) (1954-1995) Түркияда XX ғасырдың ортасындағы босқыншылық салдарынан шетелге кеткен отбасында дүниеге келген. Ол Германияның Кельн, Мюньхен және Түркияның Стамбұл қалаларында өзінің таэквондо мектебін ашқан. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстанға келіп, Алматыда таэквондо мектебін ашқан.
## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Өмірзақов атындағы көше (Алматы)

Көшеге ұлттық театр өнерінің негізін салушылардың бірі, қазақтың аса талантты актері Елубай Өмірзақовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 02.07.1975 № 256 шешімі) берілген. Өмірзақов Елубай (1899-1974) Қостанай облысында дүниеге келген. Ол қазақтың кино және театр өнерінде өзінің өшпес ізін қалдырған.

Көше Бостандық, Алмалы аудандарын қиып өтеді. Бабаев көшесі мен Жандосов көшелерінің аралығында созылып жатыр. Бұрынғы атауы - 14-ші линия көшесі. Көше ұзындығы - 2100 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Өркен көшесі (Алматы)

Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданындағы ауылдық округ орталығының атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/ 37 қаулысы) берілген.

Көше Алатау ауданының «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Өтейбойдақ көшесі (Алматы)

Көшеге ғұлама ғалым, емші 1437-1492 жылдарда өмір сүрген Өтейбойдақ Тілеуқабылұлының есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Оның осыдан 5 ғасыр бұрын жазған, өз басынан өткізген төл тәжірибелерінен алынған, медициналық үлкен ғылыми еңбегі «Шипагерлік баян» күні бүгінге дейін құндылығын жоғалтқан жоқ.

Көше Алатау ауданының «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Өтеген батыр көшесі (Алматы)

**Өтеген батыр көшесі** — Алматы қаласы Әуезов ауданында орналасқан көше. Райымбек даңғылынан басталып, Шаляпин көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Төле би, Жұбанов, Қуанышбаев көшелерін қиып өтеді. Көшенін ұзындығы - 2500 метр.

## Атауы
Көшеге қазақ жерін басқыншылардан азат етуде, Абылай хан бастаған жоңғарларға қарсы жорықтарда қайсарлық танытқан батырлардың бірі Өтегеннің есімі берілген (Алматы қаласы әкімінің 06.09.1999 № 802 шешімі бойынша). Өтеген батыр (1699-1771) Жамбыл облысында дүниеге келген.

Бұрынғы атаулары: а) 2-ші Златоустовская; ә) Мате Залка көшелері.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Өтемісұлы атындағы көше (Алматы)

Көшеге әрі ақын, әрі батыр, XIX ғасырда Исатай Тайманов басқарған шаруалар көтерілісінің көсемдердің бірі Махамбет Өтемісұлының есімі (Алматы қаласы әкімінің 1994 жылғы 11 ақпандағы Ма61 шешімі) берілген. Махамбет Өтемісұлы (1804-1846) Батыс Қазақстан облысы Орда ауданында дүниеге келген. Махамбеттің отты жырлары барлық уақытта халқын еркіндікке, тәуелсіздікке ұмтылдырар құнды мұра болып қала бермек.

Көше Алатау ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 1-ші көше. Көшенін ұзындығы - 5400 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Өтепов атындағы көше (Алматы)

Көшеге Жетісу жерінде Кеңес өкіметін кұрушылардың бірі Тәшен Өтеповтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 21.08.1974 № 332 шешімі) берілген. Өтепов Тәшен (1870-1925) Алматы облысының Лепсі ауданында дүниеге келген. Ол 1918 жылы Жетісу атқару комитетінің мүшесі міндетін атқарған, Түркістан Республикалық кеңестері X съезінің делегаты болған.

Көше Бостандық ауданында орналасқан. Жароков көшесінен басталып, Каблукова көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 1540 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Павлодар көшесі (Алматы)

Көшеге Қазақстандағы облыс орталығының атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.02.1955 № 6 шешімі) берілген.

Көше Жетісу, Түрксіб аудандарын қиып өтеді. Боралдай көшесінен басталып, Мақатаев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 1800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Палладий атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ресей ботанигі, өсімдіктер физиологиясы мен биохимиясы жөніндегі ғылыми мектептің негізін қалаушы, Ресей Ғылым академиясының академигі, К.А. Тимирязев, Харьковский, Варшавскийлердің шәкірті Владимир Иванович Палладиидің (1859-1922) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 11.12.1957 № 27 шешімі) берілген.

Көше Жетісу, Түрксіб аудандарынан өтеді. Сейфуллин даңғылынан басталып, Жұмабаев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Кассин, Егоров, Жансүгіров, Ходжамияров көшелерінің қиылысында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 950 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Панфилов көшесі (Алматы)

Көшеге аты аңызға айналған тұлға, генерал-майор, Кеңес Одағының Батыры Иван Васильевич Панфиловтың есімі 1956 жылы берілген. Панфилов Иван Васильевич (1893-1941) Ресейдің Саратов облысындағы Петровск қаласында дүниеге келген. 1941 жылдың шілдесінен өзі құрған 316-шы (қарашадан - 28-ші гвардия) атқыштар дивизиясына қолбасшылық еткен. 1941 жылдың қазан-қарашасында Мәскеу түбінде Волоколам бағытында болған ауыр шайқаста жеке құрама үлкен ерлік танытқан.

Көше Жетісу, Алмалы, Бостандық, Медеу аудандарында орналасқан. Алматы 2 темір жолынан басталып, Қабанбай батыр көшесіндегі Абай атындағы опера және балет театрынан ары қарай жалғаса отырып, әл-Фараби даңғылын қиып өтіп, Қажымұқан көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: а) Казарменная; ә) Красноармейская көшелері. Көшенін ұзындығы -3800 метр.

Көше бойында «Есік» қонақ үйі, Театр және өнер институты, Төле би көшесімен қиылысқан жерде сквер, Қазақстан-Британ техникалық университеті, «Қазақтелеком» ғимараты, «Дастарқан» жөн «Заңғар» сауда орталықтары, «Аққу» кафесі, «Алмас», «Туризм және экскурсия кеңесі, т.б. орналасқан. Скверде қазақтың батыр қыздары-Шығыстың қос жұлдызы - Мәншүк Мәметова мен Әлия Молдағұловаға ескерткіш орнатылған.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сынаманы енгізу

**Сынаманы енгізу.** Газ хроматографияда талданатын заттан 0,01-50 мкл мөлшерде сынаманы бөліп алады. Ал бөлме температурасында оның көлемін 1 мл дейін көбейтуге болады. Сынаманы шүмек, не шприц арқылы енгізеді. Ол үшін енгізілетін үлгі мөлшерін өлшеп, реттеп беруге болады. Мұндай инемен газ не теменгі тұтқырлықтағы сұйықтарды енгізеді. Газ күйіндегі сынаманы енгізу суретте көрсетілген.
thumb|300px|Үлгіні енгізуге арналған алты арналы шүмек
Капилляр бағаналарға газ не сұйық күйдегі сынаманы енгізу оның толып кетпеуі үшін аса сактықпен орындауды қажет етеді. Енгізілетін сынама көлемі 0,2 мкл шамасынан аспауы керек, дурысы 0,01 мкл шамасында болғаны жөн. Шприцпен жұмыс істеу үшін дағдылану керек. Бұдан басқа газ ағымына талданатын сынаманы арнайы қондырғымен бөліп енгізу әдісі де бар. Қатты сынамаларды газды хроматографияда талдауға болады. Бұл жағдайда оларды газ не сұйық күйге өзгеріссіз ауыстыру керек. Мұнан әрі оларды буландырғышта тез буландыру үшін қысымын жоғарылатады. Көптеген заттар қыздырғанда ыдырап кетеді, ал қайсыбірі газ тәрізді өнімдерді түзеді. Бүл жағдайда хроматографиялау керек. Тасымалдауыш - газ ағымы үздіксіз беріліп тұрғанда, өте қысқа мерзімде бірнеше жүздеген градуска дейін қыздырыла алатын платина ішіне сынаманы орналастырады. Мұндайда ыдырау өнімі бірден хроматографиялық бағанаға беріледі. Қатты үлгілерді газ хроматография көмегімен талдаудың басқаша тәсілі - химиялық реакция нәтижесінде ұшатын химиялық қосылыс алу. Бұл тәсіл аналитикалық реакциялы газ хроматографиясы деп аталады. Химиялық және хроматографиялық екі процесс те бір қондырғыда жүзеге асады. Талданатын қоспадағы құрамдас бөліктердің борі не кейбіреуі реакторда әрекеттесіп, ол реакция өнімі газ тасушы ағынмен хроматографиялық бағанага беріледі. Бұл әдісте не нашар детектрленетін, не ыдырайтын сұйық заттарды да хроматографиялауға бола береді.
Бұл әдістерді қолданатын химиялық реакциялардың типі әр түрлі. Мысалы, бейорганикалық қосылыстарды кейбір элементтердің жеңіл ушатын галогенидтерін алу мақсатымен галогендеуге болады. Органикалық қосылыстарды этерификациялау реакция арқылы жеңіл ұшатын күрделі эфирлерге айналдырады. Судың болмашы қоспасы сутек түзетін литий-алюминий гидриді бар реакция бойынша анықталады. Кальций, алюминий карбидтерінің барын, олардың суымен эрекеттесін, нәтижеде түзілетін ацетилен көмегімен анықтайды. Мұнымен қатар, құрамында қанықпаған байланысы бар органикалық қосылыстарды катализаторда сутектендіру және басқа да әдістер белгілі.
 
## Дереккөздер

 

Санат:Аналитикалық химия
Санат:Химия
Санат:Ғылым
Партизан көшесі (Алматы)

Көшеге Ұлы Отан соғысында ерлік көрсеткен жауынгерлер отряды түрінің атауы берілген.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Орджоникидзе көшесінен басталып, Физули көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Переходько атындағы көше (Алматы)

Көшеге Әуезов ауданына қарасты «Ақбұлақ» шағынауданындағы № 154 мектептің ашылуына айрықша үлес қосқан белгілі педагог Тамара Переходьконың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген.

Көше Алатау ауданының «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 600 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Перрон көшесі (Алматы)

Көшеге Алматы-1 теміржол вокзалына жақын орналасуымен байланысты осы атау берілген.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бейсебаев көшесінен басталып, Балакіров көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 870 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Пестковский атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ресейдегі революция қозғалысына қатысушы Иван Иванович Пестковскийдің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 21.10.1987 № 23/318 шешімі) берілген. Пестковский Иван Иванович (1882-1937) Калышск губерниясында дүниеге келген. Ол 1919-1920 жылдары Қырғыз ревком төрағасы қызметін атқарған.

Көше Жетісу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы- Андреевская көшесі. Көшенің ұзындығы - 850 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Папанин атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ресей зерттеушісі, география ғылымының докторы, контр-адмирал, екі мәрте Кеңес Одағының Батыры Иван Дмитриевич Папаниннің (1894-1986) есімі 1956 жылы берілген. Ол Кеңестік теңіз жолдары стансасы «СП-1»-ді тұңғыш басқарған.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Рысқұлов даңғылынан басталып, Орджоникидзе көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 2800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Париж Коммунасы көшесі (Алматы)

Көшеге 1871 жылғы көтерілістің, XX ғасырдағы Еуропадағы революциялық оқиғалардың алғашқы жаршысы Париж коммунасының, атауы 1956 жылы берілген.

Көше Тұрксіб ауданында орналасқан. Шолохов көшесінен басталып, Свирск көшесіне дейін созылып жатыр. Стасов, Аймауытов, Қарағанды көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 1430 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Песчаная көшесі (Алматы)

Көшеге Песчаная атау (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.02.1955 № 6 шешімі) берілген.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Рыбынский көшесінен басталып, Тбилиси көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Суриков көшесі. Көшенін ізындығы - 1330 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Пирогов атындағы көше (Алматы)

Кешеге Ресей хирургі, анатом, педагог, қоғам қайраткері, Петербор Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі Николай Иванович Пироговтың есімі 1956 жылы берілген. Пирогов Николай Иванович (1810-1881) Мәскеу қаласында дүниеге келген. Ол - тұңғыш рет майдан алаңында чаркозбен операция жасаған хирург, гипспен таңу тәсілін ойлап тапқан дәрігер, «Топографикалық анатомия» атласының авторы.

Көше Бостандық ауданында орналасқан. Володарский көшесінен басталып, Қасымов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Марков, Нахимов көшелерін қиып өтеді. Көшенін ұзындығы - 650 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жалынды фотометрлік детекторлар

thumb|300px|Сутек жалынды-иондағыш өлшегіштің схемасы (ПИД)**Жалынды фотометрлік детекторлар**. Күкірт және фосфорлы қосылыстары бар 394, және 526 нм-ге сәйкес болғанда сутегімен байытылған иондық шашырауды өлшеуге негізделген. Көптеген органикалық қосылыстар сутекті-оттекті (немесе ауалы) жалында жана отырып, иондар түзеді, бұл көбіне спектрдің көрінетін ультракүлгін аймағындағы сипаттаушы сәуле шығаруды зерттеуге келтіреді. Заттардың бұл қасиеті көптеген өлшеуіш приборларды жасауға негіз болады. Осындай детектордың бірі суретте келтірілген. Бұл типтегі детекторға сутекті-ауалы жанарғы жатады, ол фотокөбейткішпен оптикалық байланысқан. Оптикалық жолды шектеп тастайды; күкірт пен фосфор жоқ кезде сәуле шашыратпайтын жарықтың үстіңгі бөлігін байқайды. Ондағы сәуле тұтқыштар, тиісті спектр сызықтарын бөліп алуға мүмкіндік береді. Талданатын құрамдас бөлік толық жанып кеткендіктен, сигнал - уақыт немесе сигнал - көлем қисығы астындағы интегралдық аудан анықталатын қосылыстың массасына сәйкес келеді. Қисықтын кез келген нүктесін көрсететін биіктік тасымалданушы сынама салмағының жылдамдығына пропорционал болады, әрі бұл тікелей салмақты анықтауға мүмкіндік береді.
Бұлармен қатар ИК-, масс-спектрометрлік, ультрадыбысты, диафрагмалық, микрокулонометрлік және т.с.с. түрлері белгілі. Ал сандық өлшеуді жүргізу үшін, оларды қалыптастырып реттейді. Қос детекторлау. Талданатын қоспа жайлы мәліметті кеңейту мақсатымен оны кейде екі рет өлшейді. Мұндайда өлшегіш аспаптардан өзара қабаттастыра не бірінен кейін бірін жалғастыра тізбек құрайды. Әсіресе, бұл белгісіз не аса жауапты қосылыстарды анықтағанда өте тиімді.
 
## Дереккөздер

 

Санат:Аналитикалық химия
Санат:Химия
Санат:Ғылым
Газды хроматограмманы алу тәсілдері және оларды талдау

**Газды хроматограмманы алу тәсілдері және оларды талдау.** Қазіргі кездегі хроматографтар көмегімен құрамдас бөліктердің концентрациясын немесе құрамын өлшеу прибор сигналының анықталатын зат санына пропорционалдығына сүйенеді, яғни өлшеу зат саны мен хроматографиялық қисықтар шоқтығының биіктігі арасындағы пропорционалдыққа негізделген. Сандық хроматографиялық талдау мынадай кезеңдерден тұрады: сынаманы тандап алу, оны дайындау, сынаманы хроматографиялық жүйеге енгізу, хроматографиялау, хроматограмманы тіркеу, оны өңдеу, талдау нәтижесін есептеу. Бірінші кезең жалпы сандық талдаулардын бәріне тән. Сынаманы әзірлеу үшін хроматографиялық анықтауға мүмкіндік беретін біртекті гамогенді ортаны сайлап алады. Ондай орта газды, сұйықты болады, ал қатты күйде болатыны сирек кездеседі. Сынаманы енгізу әдіске және талдау аппаратурасын безендіруге байланысты кейбір әдістемелік нұскауларды басшылаққа алуды қажет етеді. Сандық талдау үшін хроматограмманы өңдеу шоқтық биіктігін, ауданын өлшеуден басталады. Симмефиялы шоқтықтар үшін олардың биіктігі сынамадағы құрамдас бөліктерге пропорционал. Кәп жағдайларда шоктықтардын ауданын интеграторлар микропроцессорлар және ЭЦВМ көмегімен өлшейді. Сынамадағы заттың концентрациясын есептеу үшін бірнеше әдістерді қолдануға болады, әсіресе абсолют қалыптау және ішкі стандарт әдісі жиі пайдаланылады. Біріншісінде бірдей жағдайда талданатын ерітіндінің және концентрациясы стандартты ерітіндінің шоқтықтары алынады. Хроматографиялық шоқтықтардын биіктігі мен ауданының енгізілген стандарттың мөлшеріне тэуелділігінің графигі сызылады. Анықталатын құрамдас бөліктің шоқтық биіктігін стандартты әрі реттеуші сызбамен салыстырып, талданатын ерітіндінің концентрациясын немесе мөлшерін табады. Қалыпты зат ретінде таза белгілі қосылысты пайдаланады, ал бұл мүмкін болмаған жағдайда оның үлгідегі нақтылы мөлшерін ескеріп, бәрін де бірдей өлшемде жүргізеді. Ішкі стандарттау әдісі бойынша талданатын ерітіндіге белгілі мөлшердегі стандарт қосады. Мұндай да стандартты қосылыс пен талданатын ерітіндінің шоқтықтары бір-бірінен айқын көрінуі керек. Стандартты зат пен анықталатын қосылыс арасындағы тиісті қатынасты алдын ала анықтаған соң талданатын ерітіндінің хроматограммасы бойынша шоқтық биіктігін немесе олардың ауданын өлшейді. Стандарттын белгілі концентрациясының мәні негізінде салыстыру жүргізіліп, ерітінді концентрациясы есептелінеді. Бұл әдістің басты артықшылығы - сынаманың дәл үлесінің керексіздігі.
 
## Дереккөздер

 

Санат:Аналитикалық химия
Санат:Химия
Санат:Ғылым
Дзюдодан Әлем чемпионаты 2011

**2011 жылғы [[Дзюдодан əлем чемпионаты]]** Париж қаласында, Франция, тамыздың 23-28, аралығында 2011 жылы өтті.

## Салмақтар
* Ерлер: 60 кг, 66 кг, 73 кг, 81 кг, 90 кг, 100 кг, +100 кг, Командалық 
* Әйелдер: 48 кг, 52 кг, 57 кг, 63 кг, 70 кг, 78 кг, +78 кг, Командалық

## Кестесі

## Жеңімпаздар
### Ерлер

### Әйелдер

## Медальдық есеп

## Қатысушы елдер
132 елден 871 спортшылар қатысты.

* (12)
* (1)
* (3)
* (3)
* (5)
* (4)
* (14)
* (5)
* (10)
* (2)
* (3)
* (6)
* (2)
* (3)
* (1)
* (19)
* (5)
* (3)
* (11)
* (11)
* (4)
* (2)
* (22)
* (3)
* (8)
* (2)
* (3)
* (15)
* (1)
* (2)
* (6)
* (2)
* (2)
* (2)
* (3)
* (4)
* (2)
* (5)
* (2)
* (3)
* (5)
* (28)
* (1)
* (13)

* (19)
* (4)
* (6)
* (1)
* (2)
* (7)
* (1)
* (3)
* (13)
* (11)
* (4)
* (1)
* (2)
* (9)
* (14)
* (28)
* (24)
* (3)
* (2)
* (10)
* (1)
* (6)
* (4)
* (9)
* (2)
* (4)
* (2)
* (2)
* (2)
* (4)
* (3)
* (8)
* (9)
* (3)
* (1)
* (23)
* (13)
* (7)
* (1)
* (14)
* (2)
* (4)
* (5)
* (9)

* (2)
* (2)
* (1)
* (2)
* (2)
* (2)
* (4)
* (2)
* (13)
* (7)
* (3)
* (8)
* (28)
* (2)
* (2)
* (8)
* (7)
* (3)
* (3)
* (8)
* (2)
* (2)
* (27)
* (2)
* (13)
* (7)
* (4)
* (6)
* (8)
* (2)
* (3)
* (11)
* (13)
* (22)
* (2)
* (15)
* (1)
* (25)
* (15)
* (2)
* (8)
* (4)
* (2)
* (2)

## Тағы қараңыз
* Максим Сергеевич Раков
## Сілтемелер

## Сыртқы сілтемелер
*Results 

Санат:Дзюдодан әлем чемпионаттары
Санат:Франциядағы дзюдо
Санат:2011 жылғы дзюдо
Дзюдодан Әлем чемпионаты 2009

**2009 жылғы [[Дзюдодан əлем чемпионаты]]** Роттердам қаласында, Нидерланд, тамыздың 26-30, аралығында 2009 жылы өтті.
Әйелдер арасында ауыр салмақта Тоң Вен алтыны допингпен айыпталғандықтан тәркіленіп, бірақ кейін ақталып кері қайтарылды.http://www.chinadaily.com.cn/sports/2011-02/24/content_12072478.htm

## Салмақтар
*Ерлер: 60 кг, 66 кг, 73 кг, 81 кг, 90 кг, 100 кг, +100 кг 
*Әйелдер: 48 кг, 52 кг, 57 кг, 63 кг, 70 кг, 78 кг, +78 кг
## Кесте
*Тамыздың 26, сәрсенбі
**Ерлер -60 кг және -66 кг
**Әйелдер -48 кг
*Тамыздың 27, бейсенбі
**Ерлер -73 кг
**Әйелдер -52 кг және -57 кг
*Тамыздың 28, жұма
**Ерлер -81 кг
**Әйелдер -63 кг
*Тамыздың 29, сенбі
**Ерлер -90 кг
**Әйелдер -70 кг және -78 кг
*Тамыздың 30, жексенбі
**Ерлер -100 кг және +100 кг
**Әйелдер +78 кг

## Жеңімпаздар
### Ерлер жарысы

### Әйелдер

## Медальдық есеп

## Тағы қараңыз
* Максим Сергеевич Раков

## Сыртқы сілтемелер
*Ресми торбеті 
*Video footage

Санат:Дзюдодан әлем чемпионаттары
Санат:2009 жылғы дзюдо

Санат:Нидерландтағы дзюдо
Ақша ұсынымы

**Ақша ұсынымы**  — барлық ақша қаражаттарын қоса есептегенде орталық банктің айналысқа шығарған елдің аумағындағы ақшалар санының жиынтығы.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Ақша
Санат:Экономикалық теория
Ақша фетишизмі

**Ақша фетишизмі** (, порт. - сиқырлық белгісі) — экономика мен өмірдегі ақшаның рөлін және тауар жиыны арасындағы байланысты, акшаның тауарлы табиғатын түсінбеуге негізделген, ақшаға ерекше мән беру, ақшаның алдында бас ию және оларды құдайға теңеу.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Ақша
Санат:Экономикалық теория
Іштен жанатын піспекті қозғалтқыштардың циклдары

Жұмыстық денеге, жылулықты жеткізу тәсілдеріне байланысты, барлық, қазіргі кезде, кездесетін жылулық қозғалтқыштарын
екі топқа бөлуге болады - *сырттан* және *іштен* жанатын
қозғалтқыштар.
## Бірінші топ
Бірінші топқа жататындары, сондай жылулық қозғалтқыштар,
жұмыстық денеге жылулықты жеткізу, яғни жылу процессі қозғалтқыштан бөлек жүргізіледі. Бұған мысал ретінде, булы қозғалтқыштар - булы машиналар және турбиналар. Бұл қозғалтқыштардың жұмыстық денесі болып, су буы атқарады, булы қазанды
қондырғыдан алып, оны саптамамен (сопло) турбинаның жұмысшы
дөңгелегіне немесе булы машинаның бу бөліп - таратушы құрылғысына беріледі.
## Екінші топ
Екінші топқа жататындарына, мына жылулық қозғалтқыштар:
оларға жылулықты, жұмыстық денесіне жеткізуді іске асыру тікелей отынды қоспамен, қажетті санды мөлшердегі ауамен
қозғалтқыштың ішінде жандырады. Отынның жанғыш бөліктерінің,
(С, Н, S) химиялық қоспалар нәтижесінде және ауаның оттегімен
қосылып, отынның жану өнімі - газды қоспаны құрайды да, ол
іштен жанатын қозғалтқыштың жұмыстық денесі болады. Осы қозғалтқыштар типін, кең ұғымда газды қозғалтқыш деп атайды,
себебі, оның отыны ретінде, қандай жанғыш болса да жарайды:
қатты, сұйық, газ түріндегі.

Іштен жанатын қозғалтқыштардың (ІЖҚ) газ түріндегі отынмен
жұмыс атқаруын, тар мағынада атайды. Ондағы жанғыш газ (генератордың, сұйытылған және басқа), белгілі пропорциялы ауамен
араластырады және осындай жанғыш қоспа, қозғалтқышқа кіреді де,
отын тұтанады, жанғыш өнім кеңейеді де, жұмыс атқарылады.
Сұйық отын - бензин, спирт, керосин, дизельді отындар
(газды және солярлы май), мұнай - белгілі мөлшердегі ауамен
тозаңды түрінде қозғалтқышқа енгізіледі де, осылардың нәтижелерінде жанғыш қоспа пайда болады.
Қатты отынды ІЖҚ-та, тікелей тозаң түрінде жұмысшы
кеңістікте пайдалану, әзірше қанағаттанарлық нәтиже берген жоқ,
себебі, жанғыш заттарды ауамен жақсы араластыру мүмкіндігі жоқ
және қозғалтқыштан, оның күлін алып кету де нәтижесіз болып
отыр.

## Дереккөздер


Санат:Жылу техникасы
Санат:Ғылым
Арнайы провизиялар

**Арнайы провизиялар**  — қайтарылмаған немесе құндарының төмендеуінен туындайтын нақты бір жіктелген активтер бойынша жиындарды жабуға арйалған ақшалай резервтер.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Ақша
Санат:Экономикалық теория
Піспекті іштен жанатын қозғалтқыштар

Халық шаруашылығының көп салаларында піспекті іштен жанатын қозғалтқыштарды (ІЖҚ) кеңінен қолданады. Барлық, осы
замандағы автомобильдер, тракторлар, кеме қозғалтқыштарының
көп бөлігі аз және орташа қуатты, ал сол сияқты, тұрақты қондырғылардың бір қатарының қозғалтқыштары, піспекті ІЖҚ. 
## Артықшылығы
Бұл,
олардың артықшылығымен түсіндіріледі:
*1) арбиған үлкен қазандық қондырғының болмауы, ал олай болса, күш беруші қондырғыларды орналастыру үшін, ғимараттардың аз өлшемді көлемде болуы;
*2) жүргізуге, әр уақытта дайын болуы және жүктемені, тез арада қабылдағыштығы, сонымен қатар, қозғалтқыштың жұмыссыз кезеңіндегі жанар майды аз пайдалануы;
*3) суды аз пайдаланатындығы.
## Кемшілігі
ІЖҚ-тың кемшілігіне мыналар жатады:
*а) қатты отындарға қарағанда, сұйық және газ түріндегі отындардың запасының шектеулі; қатты отындарды, көбінесе, булы күш беруші қондырғыларда қолданады;
*б) пайдаланылған газ жылулығын қолдану қиындығы;
*в) өте үлкен инерцияның болуынан, иілмелі біліктің айналу жиілігінен қозғалушы бөлшектерінің үдемелі-қайтымды жүріс пайда болуынан, бір агрегаттан жоғарғы қуат алуға болмайтындығы (осы заманғы ІЖҚ-дың шекті қуаты 3500-4000 кВт артпайды).

## Дереккөздер


Санат:Жылу техникасы
Санат:Ғылым
Рефрактометрлік талдау аспаптары

**Рефрактометрлік талдау аспаптары**

Сыну көрсеткіштерін рефрактометрде өлшейді. Бірінші рефрактометрді 1756 жылы 
М. В. Ломоносов құрастырған.

Кең таралған Аббе немесе Пульфрих рефрактометрлері шекті сыну бұрышын өлшеуге негізделген.

thumb|Аббе(а) және Пульфрих (б) рефрактометрлердің өлшеу жүйесі мен схемасы

1 - рефрактометр шәкілі (көрсеткіші); 2 - Амичи призмасы; 3, 4 - призмасы; 5 - зерттелінетін сұйық; б - окуляр линзасы; 7 - өлшегіш призма; 8 - шыны ыдыс.

Оның өлшеу құрылтысының принциптік схемасы көрсетілген.

Прибордың негізгі бөлігі сыну көрсеткіші N белгілі өлшегіш призма 3. Жарық көзі - сызықты спектр беретін натрийлік не газ разрядты (сутектік не сынаптық) түтік.
thumb|Рефрактометрдің схемасы

Жарық сәулесі (7) өлшегіш призманың (3) енетін жағындағы АВ қабырғасына орналасқан астаушаға түседі (2) және ондағы призма (3) зерттелетін сұйықпен оптикалық тұрғыдан түйісетін шекаралық бет
міндетін атқарады. Онда сыну және толық ішкі шағылысу құбылысы жүреді. Призманың шығатын ВС қабырғасында сынғаннан кейін ВС ауа арасында, ВС қабырғасына тік тура сызықпен α_2(β) бұрышын
жасайды. Егер ср бұрышы шектіге жуық болса, түтіктің (4) көріну аймағы (5) жарық және көлеңкелі бөлікке бөлінеді. Құрылғы φ бұрышының мәнін ондық үлестегі дәлдікпен көрсетеді. Талданатын
сұйықтың сыну көрсеткіші мына формуламен анықталады:

n=\sin \alpha\  \sqrt{N_2- \sin_2 \beta\ }

(Түсетін жарық толқынының ұзындығы өскен сайын сыну көрсеткіші) мұндағы α-өлшегіш призманын сыну бұрышы, N - оның сыну көрсеткіші (N > n).

Призманың сыну көрсеткіші зерттелетін судың сыну көрсеткіштігінің мән аралығын шектейді, сондықтан да рефрактометрдің құрамында n-нің әр түрлі диапазонында жұмыс істеуге мүмкіндік
беретін бірнеше призма болады. Рефрактометрлерде шекті бұрыш әдісінен басқа призма иммерсиондық, интерференсиялық және тағы басқа әдістер пайдаланылады.
Иммерсиондық әдісте зерттелетін ерітіндінің сыну көрсеткішін эталонмен салыстыру арқылы табады. Бұл әдісті ұқсас карбонаттар. Рефрактометрдің схемасыдың, сульфаттардың, тағы басқа изоморфты бинарлық құрамын анықтау үшін химиялық технологиядағы өнімдерді талдауда кеңінен қолданады. Сондай-ақ, қиыршықталатын құрамның жекелеген бөлігін анықтауға, қос тұздарды қоспа тұздан ажыратуға, бір құрылымдағы заттың изомерін тануға мүмкіндік береді. Бұл әдіспен қопарылғыш және улы заттарды талдауға болмайды. Әйтсе де, бұл аналитикалық химияда жиі қолданылмай келеді.

Аббе рефрактометріне РАУ, ИРФ-22РЛ сияқтылар жатады және олар өлшеуді 2 • 104 дәлдікпен алуға мүмкіндік береді. Су ерітінділерінің өлшеу шегі n_D=l,3-l,7. Ерітіндідегі заттың таралымын (С) келесі теңдеу бойынша есептейді:

c=\frac{n_e-n_0}{F};

мұндағы n_е және n_0 - ерітінді мен еріткіштін сыну көрсеткіштері, Ғ - рефрактометрдің аналитикалық факторы. Ол концентрацияны жоғарылатқандағы көрсеткіштің артуына тең. Ал температура ықпалын болдырмау үшін өлшеу тұрақты температурада жүргізіледі.
 
## Дереккөздер

 

Санат:Аналитикалық химия
Санат:Химия
Санат:Ғылым
Мәселелі жағдай

**Мәселелі жағдай** — күнделікті өмірде және арнайы тәжірибелік зерттеуде белгілі бір түйінді мәселені шешуде адамның ақыл-ой белсенділігі талап етілетін жағдай. Мәселелі жағдай оқушы үшін шешімі қиын қандай да бір сұрақ тудыратын оқу үрдісіндегі жағдай. Мәселелі оқыту — мәселелі жағдайдың негізінде құрастырылған және соны қолдана оқыту.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Ми қыртысының қозғалыс аймақтары

**Ми қыртысының қозғалыс аймақтары**- үлкен ми сыңарларьшың алдыңғы ирегі, Роланд сайының алдында орналасқан. Бұл жерде негізінен Бец деп аталатын алып пирамида тәрізді жасушалар болады. Олардың ұзын өскіндері пирамидалык өткізуші жол құрамына еніп, аралық және жұлынның қозғаушы нейрондарымен жалғасып жатады. Қозғалыс аймағының ең жоғарғы жеріңде — аяқ, содан соң қол, бас, бет, мойын, ал ең төменгі бөліктерінде — тіл, жұтқыншақ және т.б. ағзалардың қозғаушы жүйкелерінің орталығы орналасқан.

## Дереккөздер


Санат:Бас миы
Геологияның тақырыбы мен нысандары

### Геологияның тақырыбы
Геологияның зерттейтін тақырыбы — Жер планетасы мен геологиялық процестер. Жер - өте күрделі материалдық дене, оның үлкен тарихы, қазіргісі мен болашағы бар. Аспан денесі ретінде ол ғарыш бөлшегі әрі Күн жүйесінің планетасы болып табылады. Оған ғарыш заңдары мен құбылыстары да қатысты. Мәселен, олар әлемдік тартылыс күші, Күн радиациясы және басқа құбылыстар түрінде көпшілік жағдайда климатты анықтайды, тіршілікке ықпал етеді және Жердегі әртүрлі процестерге тікелей қатысты. Сонымен қатар Жерде тек қана өзіне қатысты, белгілі бір уақыт ағымында өзіне ғана тән, басқа планеталарда белгісіз құбылыстар орын алып, оның жеке дара екендігін білдіреді.

Қазіргі геология Жердің құрамын, құрылысын және тарихын, жер қыртысының қалыптасу заңдылықтары мен процестерін, оны құрайтын минералдарды, таужыныстарды, пайдалы қазбаларды және олардың арақатынасын, сондай-ақ Жерде тіршіліктің пайда болуы мен даму тарихын зерттейді. Геологияның практикалық мәні өте үлкен және әр-түрлі. Экономиканың барлық саласы мен қазіргі қуатты техника жер қойнауының минералдық шикізат деп аталатын өнімдерін - мұнай, көмір, металл, түрлі құрылыс материалдары, жерасты суы, т.б. пайдалануға негізделген. Әр-түрлі минералдық шикізатты іздеу мен өндірудің қажеттілігі геологиялық зерттеулерді дамытуға ықпал жасап, геологияның алдына жаңа теориялық және практикалық мәселелер қояды, оларды жедел шешуді қажет етеді.

### Геологияның нысандары
Геологияның тікелей зерттейтін нысандары — минералдар, таужыныстар, пайдалы қазбалар, қазба органикалық қалдықтар, геологиялық процестер.

Жер *ішкі* (жер қыртысы, мантия мен ядро) және *сыртқы* (атмосфера, гидросфера мен биосфера) қабықтардан тұрады, олар ұдайы өзара қарым-қатынаста болады. Олардың осы қарым-қатынасы нәтижесінде геологиялық (геодинамикалық) процестер туындайды. Геологтың практикалық жұмысы қатты қабықтың (литосфераның) жоғарғы бөлігі - жер қыртысы ауқымында өтеді. Жер қыртысы өзінен құрамы мен физикалық қасиеттері бөлек Жердің ішкі және сыртқы қабықтарымен ұдайы әрекетте. Осыған байланысты геологиялық процестер екі топқа бөлінеді:
# *сыртқы* (экзогендік) - жер қыртысының сыртқы қабықтарымен әрекеттесуінен туындайғын процестер;
# *ішкі* (эндогендік) - жер қыртысының ішкі қабықтармен (қойнауқаттармен) әректтесуіне және планетаның терең қойнауларындағы материяның дамуына байланысты процестер.

Геологиялық процестер жер қыртысының құрамын, құрылысын және жер бетінің бедерін өзгертеді.

Геологиялық зерттеулер негізінен жер қыртысының жоғарғы горизонттарын тікелей табиғи ашылымдарда (таужыныстардың жер бетіне шыққан жерлерінде) және жасанды ашылымдарда — кен үңгімелерінде (ор, шурф, карьер, шахта, бұрғылау ұңғымалары, т. б.) жүргізіледі. Жер шарының терең бөліктерін зерттеу үшін негізінен геофизикалық әдістер колданылады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Мұңаю

**Мұңаю** — адамның бұрын басынан кешірген қолайсыз оқиғалары мен жүзеге аспаған сәтсіз істері жайындағы дәрменсіз ойы, қүрғақ қиялы. Мұндай жағдай адамның тынышын алады, ойын бөліп, қиялын сан-саққа жүгіртуі мүмкін. Бұл
көбінесе ерік-жігері нашар, білімі мен тәжірибесі таяз адамдарда жиі кездесетін психикалық күйдің енжар түрі.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Мінездің акцентуациялануы

**Мінездің акцентуациялануы** - адамның әрекеті мен істеріңде көрініс беретін мінез ерекшеліктеріне қарағанда жиі басымдылық танытатын, күшті дамыған мінез ерекшеліктері. Мінездің акцентуацияланған типтері — әртүрлі жағдайлардағы адамның қылығын анықтайтын, мінездердің басқа қасиеттеріне
қарағанда жетекші орын алатын және басқалардың жәрдемімен ерекше дамитын мінездің типтік қиылысқан көрсеткіші. Мінез акцентуациясы — психопатиялармен шектесіп, норманың шеткі варианттарын көрсететін белгілі бір мінез бітістері мен олардың үйлесімдерінің ерекше көрінісін білдіретін, К. Леонгардпен ұғым. Акцентуация (Мінезді қараңыз) басқа қасиеттерінен қандай да бір қасиеттің немесе белгінің бөлініп ерекше дамуы.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Негізгі тұлға

**Негізгі тұлға** — этностық топтың жеке тұлғаларымен туыстастыратын әрбір жеке тұлғада бар қасиеттер ұғымы. Осы қоғамның негізін және оның мәдени базасын құрайтын әрбір нақты қоғамда басым келетін адамдардың "орташа" психологиялық типі.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Необихевиоризм

**Необихевиоризм** - XX ғасырдың 30-жылдарында американ психологиясында пайда болған бағыт. Бихевиоризм психологиясының пәні ағзаның сыртқы орта стимулдарына объективті түрде бақыланатын реакциялары болып табылады
дейтін басты алғышартын ұстанған необихевиоризм оны стимулдардың әсерімеи жауап, бұлшық ет қозғалыстары арасындағы аралық буын қызметін атқаратын факторлар ретіндегі *"аралық айнымалылар"* туралы ұғыммен толықтырды. Необихсвиоризм мінез-құлықтың тұтастығы мен мақсатқа үйлесімдігін, оның қоршаған әлем туралы ақпаратпен реттелетіндігін және ағзаның қажетсінулеріне тәуелдігін түсіндіре алмаған *"класскалық"* бихевиоризмнің дағдарысын көрсетті.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Кулонометрия(Аналитикалық химия)

**Кулонометрия
**
Талдаудың кулонометрлік әдісі ерітінді мен балқымадағы
электрохимиялық реакция толық жүруі үшін қажетті электрдің
мөлшерін өлшеуге негізделген. Есептеу Кулон заңы бойынша
жүргізіледі. Бұл әдіспен талдаған кезде тіпті аз концентрацияның өзі
анықталынады, талдауды оңай автоматтандыруға болады. Бұдан аса
активті де тұрақсыз реагенттерді пайдалану мүмкіндігі туындайтындықтан, 
стандартты ерітінді әзірлеу қажетсіз болып қалады.
Анықталынатын қосылыстың белгілі мөлшері болатын үлгі бойынша 
өлшегіш құрылғыны алдын ала тексеріп, өлшемдеп, қалыптастырып 
алмай-ақ талдау жүргізілуі мүмкін. Кулонометрлік талдаудың
реагенті электр тогы болғандықтан, оны қалаған жерге орнатып,
алыстан басқаруға, автоматтандыруға болады. Сонымен қатар бұл
әдіс өте дәл және оны стандартты сынаманы дайындау үшін
пайдаланады.

## Дереккөздер


Санат:Химия
Әлеуметтік мүдде

**Әлеуметтік мүдде** - жеке адамның немесе әлеуметтік топтың саяси, рухани және экономикалық қажеттіліктерінің жиынтығы. **Әлеуметтік мүдде** ортақтық дәрежесіне қарай - бүкіләлемдік жалпымемлекеттік, үлттық, топтық; салалық белгісіне карай - экономикалық, саяси, рухани; орнықтылығына қарай - тұракты, қайталанбалы, уақытша, т.б. болып бөлінеді. Өркениетті қоғамда жеке адамның не әлеуметтік топтың **Әлеуметтік мүддесін** демократиялық жолмен ашық біддіруіне толық мүмкіндік жасалады
Осы мүмкіндіктер **Әлеуметтік мүдделер** арасындағы алшақтықты жойып, оның әлеуметтік жанжалға ұласпауына, керісінше, үйлесімді сипат алуына жеткізеді.

## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Санат:Терминология
Геологияның басқа ғылымдармен байланысы

**Геологияның басқа ғылымдармен байланысы**. Геология өзінің даму барысында әр-түрлі жаратылыстану ғылымдарына негізделген және негізделуде. Ал фактілік материалдар жеткілікті жинақталған сайын геологиядан кейбір жаратылыстану ғылымдары бастау алды. Олар қазір геологияның жеке ғылымдары саналады. Мәселен, заттың құрылысы мен өзгерісін, оның қасиеттері мен козғалыс заңдарын зерттеуде геология физикамен және химиямен тығыз байланысты, осы ғылымдардың негізгі әдістерін кең пайдаланады. Бұл байланыстың жарқын көрінісі ретінде геофизика мен геохимияның пайда болуын айтуға болады. Геофизика Жердің физикалық қасиеттерін және онда орын алатын физикалық процестерді қарастыратын ғылымдар жиынтығын біріктіреді. Геохимия Жердің химиялық құрамы мен химиялық элементтердің таралу, жіктелу, бірігу заңдарын және олардың жер қыртысында жылыстауын зерттейді. Бұл ғылымдардың әдістемесі мен қорытындыларын қолданбай қазіргі геология тиісті нәтижелерге жете алмайды, сондай-ақ өз кезегінде олардың дамуы да берік геологиялық негізсіз мүмкін емес.

Геология геодезия мен физикалық география сияқты ғылымдармен де тығыз байланысты. География геологиялық ортаны анықтайтын табиғи жағдайлардың (бедер, климат, топырақ қабаты, т. б.) ауқымды комплексін қамтиды. Жерде тіршіліктің пайда болуы мен дамуына қатысты мәселелер бойынша геология биологиялық ғылымдармен байланысты. Ал Жердің пайда болу проблемасын анықтау, оның басқа аспан денелерімен қарым-қатынасы және ғаламдағы жағдайы бойынша ол астрономияның қорытындылары мен ғарыштанудың жетістіктерінсіз алға баса алмайды десе де болғандай.

Сонымен, жаратылыстанудың барлық саласы геологиямен тығыз байланыста. Бұл әсіресе қазір, бізді қоршаған табиғаттың тұтастығына байланысты барлық табиғи процестер мен кубылыстар өзара қарым- қатынаста екендігі анық біліке бастаган кезде және экологиялық проблемалар шешімін табуды қажет ететін көкейтесті мәселелерге айналғанда өте өткір білінеді.

Геология, бір жағынан, Жер туралы бірегей ғылым, ал екінші жағынан ол - ғылымлар жиынтығы (циклі). Бул циклді қурайтын ғылымдар өзара біте қайнасқан және тығыз байланысты. Олар Жердің дамуы мен қалыптасу процесінің әртұрлі жақтары мен нәтижелерін зерттейді, бірақ әр-түрлі мақсат көздейді әрі түрлі әдістерді пайдаланады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Александр Петрович Нечаев

**Александр Петрович Нечаев** (1870-1948) — әлемдік және орыстың психология ғылымының аса көрнекті өкілі. 100-ге жуық жеке
психологиялық кітаптардың авторы. 1935-1948 жылдары Семей қаласында әртүрлі ғылыми мекемелерде, өмірінін соңғы жылдарында Семейдің Н.К. Крупская атындағы педагогикалық институтында психологиядан сабақ бере, педагогика және психология кафедрасының меңгерушісі болды. 1940 жылдан 40 жыл бойына зерттеген *"Психофизиологиялық синдром жүйесі"* деген еңбек жазып бітіріп, оған академиктер Д.Н.Узнадза, К.Н.Корниловтың ұсынысы бойынша арнайы қорғамай-ақ педагогикалық ғылымдардың докторы дәрежесі берітді.

## Негізгі еңбекгері
* "Қазіргі эксперименталдық психология және оның мектеп ісіне қатысы (1908)., 
* "Кітапхана ісінің психологиялық мәселелері" (1922), 
* "Дене тәрбие психологиясы" (1927).,
* "Шахмат ойынының психологиясы" (1928)., 
* "Ес және оны тәрбиелеу" (1930) т.б.

## Дереккөздер


Санат:1870 жылы туғандар
Санат:1948 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей медиктері
Санат:Ресей психологтары
Айгүл Тынымбекқызы Абжалиева

**Абжалиева Айгүл Тынымбекқызы** (1973 ж.) - социология ғылымдарының кандидаты, доцент. 1995 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия және саясаттану факультетінің әлеуметтану бөлімін бітірді. Қазақтың ұлттық Аграрлық университетіңде жұмыс істегеннен кейін 2001 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия жөне саясаттану факультетінің әлеуметтану кафедрасында аға оқытушы қызметін атқарды. 2001 жылы Дарынды жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік стипендияның лауреаты атанды. 2000 жылы "Урбандану
және оның әлеуметтік салдары (Қазақстан Республикасы материалдары бойынша)" атты тақырыпта әлеуметтану мамандығы бойынша кандидаттық диссертация қорғады. 2003 жылы Сорос халықаралық қорының "Ортаазиялық зерттеушілік инициативалар" атты зерттеушілік жобасын жеңіп алып, 2003 — 2005 жылдар аралығында зерттеу жүргізді. Айгүл 20-дан астам ғылыми еңбектердің авторы. Соның ішінде: Экономикалық әлеуметтану. Алматы, (Авторлар ұжымы). Әлеуметтануды оқыту методикасы. Алматы, (Авторлар ұжымы). Әлеуметтану. Алматы, 2005. (Авторлар ұжымы).

 
## Дереккөздер


Санат:1973 жылы туғандар
Обсессивтілік

**Обсессивтілік** — қажетті емес жағдайларда және жерде түрлі күйзелістер мен әрекеттердің орынсыз көрінуі. Обсессивтілік адамның құтылуға қиын күйлеріне жатады. Мысалы: қолды орынсыз жиі жуу, 3 санынан қорқу, себебі рак ауруының атауы үш әріптен тұрады, сызыққа басудан қорқу және т.с.с. Обсессивтілік көптеген ауру адамдарға тән және ол жалпы психиканың инерттілігімен және өзіне деген сенімсіздікпен, мазасызданумен сипатталады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Әлеуметтік нұсқа

**Әлеуметтік нұсқа** - адамның баскаларға, фактілерге, әлеуметтік жағдайларға және өзіне қажеттілердің барлығына көзқарасы. Бұл көзқарас үш түрлі компоненттен тұрады:
*когнитивті, 
*эмоционалды 
*және қылықтық.

## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Санат:Терминология
Кулонометрлік әдістердің жіктелуі (Аналитикалық химия)

Кулонометрлік талдауды орындау екі режим жүйесі бойынша
жүзеге асады, осыған орай кулонометр екі топқа жіктеледі:
потенциостатикалық және амперостатикалық.

Потенциостатикалық кулоиометриядағы өлшеу тұрақты потенциалда жүргізіледі. 
Бұл топқа потенциалдың уақыт өтуімен, яғни алдын ала берілген бағдарлама бойынша бір қалыпты тұрақты өзгерісін 
білдірегін өлшемдерді жатқызуға болады.

Амперостатикалық немесе гальваникалық кулонометрия ток
күші тұрақты болғанда жүрегін кұбылыстарга негізделген.

Осы екі әдістегі аппаратураның едәуір айырмашылығы болса да,
олардың кейбір ортақ тетіктері мен буындары бар.

Сондай-ақ кулонометрлік анықтамалардын да екі түрі бар: тура
кулонометрлік және кулонометрлік титрлеу. Тура кулонометрлік
әдісте талданатын зат кулонометрлік ұяшықта тікелей электрохимиялық 
өзгеріске ұшырайды. Ал кулонометрлік титрлеу әдісінде
анықталатын зат әдейі таңдалынып алынған ерітінді - электролит
электролизі кезінде кулонометрлік ұяшықта түзіліп титрантпен
әрекеттеседі.

## Дереккөздер


Санат:Химия
Оқыту психологиясы

**Оқыту психологиясы** - оқытудың жүйелілігі жағдайындағы танымдық іс-әрекеттің дамуын зерттейтін педагогикалық психологияның бөлімі. Әртүрлі дидактикалық жүйе жағдайындағы танымдық іс-әрекеттің өзгешелігіне себепші болатын сыртқы және ішкі факторлардың өзара байланысын анықтайды, баланың дамуы мен оқу үрдістерін басқару мүмкіндіктерін, оқыту мен оқудың психологиялық заңдылықтарын, оқыту тиімділігінің психологиялық-педагогикалық өлшемдерін зерттейді.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Санат:Психология
Раушанбек Боранбайұлы Абсаттаров

**Абсаттаров Раушанбек Боранбайұлы** (1940 жылы) - философия ғылымдарының докторы, профессор, Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің саясаттану және әлеуметтану кафедрасының меңгерушісі, 1962 жылы Т.Г.Шевченко атындағы Киев Мемлекеттік университетінің философия факультетіне түсіп, 1967 жылы бітіріп шықты. 1971 — 1988 жылдар аралығында Раушанбек әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия және экономика факультетінде аға оқытушы, доцент қызметтерін атқарды.1991 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институтында қызмет етті. 1997 жылдан Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің саясаттану және әлеуметтану кафедрасының меңгерушісі, Қазақстан Республикасы Президенті Аппаратының кеңесшісі. 2000 — 2002 жылдар аралығында аталған университеттің тарих факультетінің деканы қызметін атқарды. Раушанбек еңбектерінде әлеуметтану ғылымы үшін іргелі, сонымен катар қолданбалы маңызы бар ғылыми нәтижелер алынды. Қазақстан әлеуметтанудағы ұлтаралық қатынастар мәдениетін, ұлттық сана-сезімді, ұлтаралық қатынастарды зерттеу Абсатаров есімімен байланысты. Ол Оңтүстік Корея, Түркия, Жапония, Ресей, Украина, Өзбекстан, Қырғызстан университеттеріңде лекция оқыған, шетелге танымал ғалым.

Раушанбек Қазақстанның, Украинаның Құрмет грамоталарымен, төске тағатын медальдарымен және ғылымға қосқан ерекше еңбегі ұшін "Қазақстан Республикасыньң ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін" медалімен марапатталды. Сонымен қатар,ол 2006 жылы "Жоғары оку орнының үздік оқытушысы" мемлекеттік грантының иегері атанады.Ол 8 тілде 30 монография, кітаптар, оқу құралдары, кітапшалар мен 500-ге жуық мақалалар шығарды. Солардың ішінде:
*Ұлттық қатынастардың дамуы. Алматы, 1989.
*Ұлттық процестер: ерекшеліктері мен мәселелері. Алматы, 1995.
*Ұлтаралық қатынас мәдениетін тәрбиелеу: теория және тәжірибе. Алматы, 1999.
*Әлеуметтану тестері: сұрақтары мен жауаптары. Оқу құралы. Алматы, 1999.
*Әлеуметтану. Оқу құралы. Алматы, 2003.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:1940 жылы туғандар
Санат:Профессорлар
Әлеуметтік өзгермелілік

**Әлеуметтік өзгермелілік** - (әлеуметтік мобильділік) 
*1) индивидтер мен топтардың әлеуметтік кеңістіктегі орын алмастыруы; 
*2) индивидтер мен топтардың әлеуметтік құрылымдардағы өз орындарын, яғни атқаратын рөлін өзгертуі.
**Әлеуметтік өзгермелілік** қоғамдық даму заңдылықтарына да, тұлғаның тікелей өз қызметіне де байланысты екі түрлі сипатта көрініс береді. *Біріншісі* — әлеуметтік көзқарастар жүйесіндегі тік қозғалыс (орын ауыстыру). *Екіншісі* — тұлғаның көлбей, яғни әлеуметтік бір деңгейде жылжуы (орын өзгертуі). **Әлеуметтік өзгермелілік** тегіне, бағыт-бағдарына байланысты топтық, жіктік, негізгі және екінші дөрежелі, үйреншікті, кездейсоқ, бұқаралық және жеке-дара болып бөлінеді. **Әлеуметтік өзгермелілік** бір ұрпақ немесе екі (әке мен бала), әйтпесе үш (ата, әке,бала) ұрпақ арасындағы әлеуметтік көзқарастар өзгерістерін көрсетеді. **Әлеуметтік өзгермелілік**, негізінен, әлеуметттік жіктелу кезеңіне тән.

## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Санат:Терминология
Дина Бақытжанқызы Абылқасова

**Дина Бақытжанқызы Абылқасова** (1970 ж.) - социология ғылымдарының кандидаты, доцент, Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің әлеуметтану және саясаттану кафедрасының меңгерушісі. 

Тұрғыңдар миграциясы, халықаралық миграция мәселелерімен айналысады. Қазақстаңдағы миграциялық процестерге салыстырмалы талдау жасайды. Еуразиядағы миграция жөне аймақтардың өзара өрекетінің этно-саяси тұрақтылыққа әсерін терең зерттейді. Сонымен қатар мигранттардың бейімделу процесінің кейбір қырларын, миграцияны реттеудің құқықтық жақтарын қарастырады. 

Қазақстан демографтар Ассоциациясының мүшесі.

## Дереккөздер


Санат:1970 жылы туғандар
Санат:Қазақстан әлеуметтанушылары
Санат:Әлеуметтану ғылымдарының кандидаттары
Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті оқытушылары
Санат:Қазақстан демографтар ассоциациясының мүшелері
Автономды және Гетеропромды этика

**Автономды және Гетерономды этика** (гр. *autos* - өзім және *heteros* — басқа) буржуазиялық этикалық теориялар. Автономды этика моральды іштей туа біткен, адамгершілік борыш туралы негізсіз идеалистік түсініктерден өрбиді. Ол моральдық жағынан әрекет ететін субъектінің өзінде адамгершіліктің негізі бармыс деген принципке сүйенеді. Адам өзіне имандылық заңды өзі жасайды, бұл орайда ол кез келген сыртқы әсерге тәуелсіз.
XVIII ғасырдағы француз материалистерінің этикасына қарсы шыға отырып, Кант "Практикалық парасатқа" деген еңбегінде автономды этика идеяларын дамытты, мұнда ол имандылық мінез-құлықтың дәрбестігі принципін насихаттады. Автонодыға қарсы қойылған Гетеропромды этикада имандылық әрекетшіл субъектісінің еркінен  тәуелсіз себептерден өрбиді. Бұл сыртқы себептерге мемлекет заңдары, дін, парыз, соңдай-ақ неке, адамның мүдделілігі, адамдарға жақсылық жасау тілегі сияқты себептер жатады. Буржуазиялық теоретиктер Гетеропромды этиканың түрлеріне этикалық гедонизмді, эвдемонизмді, утилитаризмді жатқызады, олар өздерінің имандылық принциптерін тиісінше қанағаттануға, бақыт табуға, пайда табуға ұмтылушылықка, басқа да кейбір жүйелерге негіздейді. Автономды және Гетеропромды этика бір-бірінен ажырату ғылым емес. Ол имандылықтын объективті заңдарға байланысты екенін теріске шығаруға: ерік дербестігінің идеалистік принципіне, қоғамдағы субъектінің белсенді рөлін елемеуге тырысады.

## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Санат:Терминология
Өкіну

**Өкіну** — істелген әрекеттің қателігін, адамгершілікке жат немесе қылмысты болу салдарын сезініп, ар-ождандық күйзеліс күйін биідіретін ой нәтижесі. Өкіну — адамның өзінің кінәсін мойындап, жағымсыз кылығы мен қылмысына опынуы. Ар-ұяттың, ұжданның байқалуымен тығыз байланысты және тұлғаның өзін-өзі адамгершілік жағынан бағалаушылық ролін атқарады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Оқытудағы белсенділік

**Оқытудағы белсенділік** - мұғалімнен оқу процесін оқушылар бойында құлшыныс пен өз бетімен жұмыс істеуді, білімді берік, терең игеруді, қажетті білікті, дағдыны жүйелі қалыптастыратындай және олардың байқампаздық, ойлау, сөйлеу, шығармашылық және есте сақтау қабілеттерін дамытатындай етіп құруды талап ететін дидактикалық қағида. Оқытудағы дағдылар — бірнеше мәрте қайталау нәтижесінде автоматтандырылған сипатқа ие болған оқу әрекеті. Ол оқушылардың білім мен білікті игеру мөлшеріне қарай олардың
ауызша және жазбаша сөйлеу кезінде, оқу міндеттерін орындауда, т.б. көрінеді.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Өзін-өзі ұстау

**Өзін-өзі ұстау** - адамның өз іс-әрекетінің шырқын бұзатын, эмоциялық саласына ықпалы болатын жағдаяттарда өз қарекетін жүзеге асыруға қабілетгілігі. Өзін-өзі ұстауда осы іс-әрекетті реттейтін психикалық процестерді саналы-еріктік ұйымдастыру көрінеді. Өзін-өзі ұстай білу — тұлғаның эмоциялық және әлеуметтік кемелділігінің көрсеткіші.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина