open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ульрих фон Гуттен

**Ульрих фон Гуттен** () (21 сәуір 1488 жыл, Штекельберг сарайы – 29 тамыз 1523, Уфенау аралы) – неміс рыцарь-гуманисі, «Қара адамдардың хаттары» атты шығарманың авторларының бірі. 

1506 жылы Эрфурт, кейін Лейпциг университетінде білім алады. 1509 жылы Росток қаласында «Мылқау» атты тұңғыш еңбегі жарық көреді. 1511 жылы тек Германияда ғана емес, дүниежүзіне танылған «De Arte Versificandi» атты өлең құрылысы туралы жазылған еңбегі басылып шығады. Осыдан кейін Вена, Венеция, Павия және Болонья қалаларын аралайды. 1514 жылы «Қара адамдардың хаттары» атты шығарманы жазып бітіреді. 1522 жылы Рыцарьлық қозғалыстың жетекшілерінің бірі болады. 

## Дереккөздер
 

Санат:Германия жазушылары
Санат:Неміс ақындары
Санат:Германия әдебиеті
Санат:1488 жылы туғандар
Санат:1523 жылы қайтыс болғандар
Карл Гуцков

**Карл Гуцков** (17 наурыз 1811 жыл, Берлин – 16 желтоқсан 1878 жыл, Заксенхаузен, Франкфурта-на-Майне) – неміс жазушысы және драматург, қоғам қайраткері, *«Жас Германия»* атты әдеби қозғалыстың басшысы. 

Берлин университетінде құқық және философия мамандықтары бойынша білім алады. *«Телеграф фюр Дойчланд»* («Telegraph für Deutschland») (1838—1842) атты журналдың редакторы болады. Сол уақытта ол журналда Фридрих Хеббель, Георг Гервег және Фридрих Энгельстер жұмыс істейді. «Мага-Гуру немесе бір құдайдың тарихы» (1833) атты романның, «Рыцарь рухтары» (1850—1851, орысша аудармасы 1871) атты көп томдық эпопеяның және көптеген драмалық шығармалардың («Вернер», 1842, орысша аудармасы 1842; «Пугачёв», 1847,орысша аудармасы 1918) авторы. «Уриэль Акоста» (1847, орысша аудармалары 1872, 1955) атты трагедиясы кеңінен танылады.

## Дереккөздер
 

Санат:Германия жазушылары
Санат:1811 жылы туғандар
Санат:Германия драматургтері
Санат:1878 жылы туғандар
Альфред Дёблин

**Альфред Деблин** (; 10 тамыз 1878,&nbsp;— 26 маусым 1957) -  неміс жазушысы. Неміс экспрессионизмінің басты өкілінің бірі, Антифашист. 

Деблин екінші дүниежүзілік соғыс кезінде католиктік мистицизмді насихаттады. 1933 жылы эмиграцияда болды, 1955 жылы Бонн саясатымен келіспей ГФР-ден Францияға кетті. 

## Шығармалары
Оның шығармасы «Берлин, Александерплац»(1929 жылы) романы реалистік тенденцияда жазылған. Соңғы романы – «Гамлет, немесе ұзақ түннің соңы» соғысқа қарсы идеяда жазылған. 

## Дереккөздер

Санат:1878 жылы туғандар
Санат:10 тамызда туғандар
Санат:26 маусымда қайтыс болғандар
Санат:1957 жылы қайтыс болғандар
Дьёрдь Далош

**Дьёрдь Далош** (23 қыркүйек 1943 жыл, Будапешт) – венгер және неміс тілдерінде жазатын венгер жазушысы. 

1962-1967 жылдары Мәскеу мемлекеттік университетінде тарих факультетінде білім алады. 1964 жылы Венгер социалистік жұмысшылар партиясының мүшелігіне сайланады. Сол жылы тұңғыш өлеңдер жинағы жарыққа шығады. 1965 жылы Венгер жазушылар одағына қабылданады. 

1995-1999 жылдары Берлиндегі «Венгер Үйінің» басқарушысы болады. Саксон өнер академиясының мүшесі. 

Қазіргі уақытта Берлинде тұрады және сонда **«FREITAG»** атты газетте жұмыс істейді. Англия, Франция, Дания, Швеция, Жапония, Түркия, Португалия, Ресей, Австралия, Израиль, АҚШ және Голландия елдерінде кітаптары басылып шығады және сол елдердің тілдеріне аударылады. 

Оның атақты шығармалары: «1985» атты романы (1983, орысша аудармасы 1991) және Джордж Оруэллдің романының жалғасы «1984».

## Дереккөздер
 

Санат:23 қыркүйекте туғандар
Санат:1943 жылы туғандар
Санат:Будапештте туғандар
Санат:ГФР алдындағы қызметі үшін орденінің офицерлері
Санат:Мажарстан жазушылары
Санат:XX ғасыр жазушылары
Санат:Неміс жазушылары
Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің тарих факультеті түлектері
Санат:Көптілді жазушылар
Санат:Мажарстан коммунистері
Санат:Маошылдар
Санат:Мажарстан диссиденттері
Санат:Саксон өнер академиясы мүшелері
Аннетте Дросте-Хюльсхофф

thumb|right|200px|Аннетте Дросте-Хюльсхофф
**Аннетте Дросте-Хюльсхофф** (Анна Элизабет,; 10 қаңтар 1797 жыл, Хюльсхофф ауылы, Мюнстера – 24 мамыр 1848 жыл, Мерсбург қамалы) – неміс ақыны және новеллашы. Ақсүйек отбасынан шыққан.

Оның лирикалық шығармалары («Dichtungen», 1837, «Gedichte», 1844 және «Das Geistliche Jahr» атты діни әндер, 1852) неміс әдебиетіндегі ең үздіктердің қатарына жатады. Сондай-ақ «Judenbuche» (1842) атты новелласы да кеңінен танылады. *«Ленербрух түбіндегі шайқас»* («Die Schlachtam Loener-Bruch», 1838) атты шығармасында соғыс аса шеберлікпен суреттелген. 

Оның бір өлеңіне Роберт Шуман ән жазған. 1961 жылы ГФР-дің пошта маркасына суреті бейнеленеді.

## Дереккөздер
 

Санат:10 қаңтарда туғандар
Санат:1797 жылы туғандар
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалияда туғандар
Санат:24 мамырда қайтыс болғандар
Санат:1848 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мерсбургте қайтыс болғандар
Санат:XIX ғасырдағы Германия жазушылары
Санат:Неміс ақындары
Санат:XIX ғасырдағы неміс жазушылары
Санат:Германия ақындары
Санат:Мерсбургте жерленгендер
Иоганн Кристоф Готтшед

**Иоганн Кристоф Готтшед** (Готшед, Готчед, , 2 ақпан 1700 жыл – 12 желтоқсан 1766 жыл) – немістің атақты жазушысы, мәдениет қайраткері, сыншы, театр және әдебиет сыншысы. 

Ерте Ағартушылық кезеңінің теоретигі, неміс тілі мен әдебиетінің теоретигі. Жазушы ретінде неміс әдебиеті тарихында маңызды рөл атқарады. Кёнигсберг университетінде теология мамандығы бойынша білім алады. 1730 жылы философия факультетінде поэзияның, 1734 жылы логика мен метафизиканың профессоры атанады. 

Готтшед – неміс ағартушылық классицизмінің негізін салушылардың бірі. «Dievernunftigen Tedlerinnen» және *«Der Biedermann»* атты журналдар шығарған.

## Дереккөздер
 

Санат:Тұлғалар
Санат:Әдебиет
Санат:Германия әдебиеті
Жан Поль

**Жан Поль** (, шын аты-жөні Иоганн Пауль Фридрих Рихтер, ; 21 наурыз 1763 жыл, Вунзидель, Бавария – 14 қараша 1825 жыл, Байрейт) – неміс жазушысы, сентименталист, сатиралық шығармалардың авторы, эстетик және публицист. 

Студент кезінде *«Grönländische Processe»* («Гренланд процестері», Бтерлтарин, 1783-1784) атты сатиралық очерктер жазады. 1793 жылы «Dieunsichtbare Loge» атты биографиялық романын басып шығарады. «Hesperusoder 45 Hundspottage» (Геспер, 1795) атты шығармасы оның әдеби мансабын жоғарылатады. 

Шығармаларын И.Е Бецков орыс тіліне аударады. Сондай-ақ шағын әңгімелер де жазған. Байрет қаласында оған арнап ескерткіш тұрғызылған. 

## Дереккөздер
 

Санат:Германия жазушылары
Санат:1763 жылы туғандар
Санат:Германия педагогтары
Санат:1825 жылы туғандар
Санат:Эстетиктер
Фридрих фон Заллет

**Фридрих фон Заллет** (, 20 сәуір 1812 жыл – 21 ақпан 1843 жыл) – неміс ақыны. Әскери адам болған. 

Әскери адам болған. 1830 сатиралық шығармасы үшін 10 жылға сотталады. Алайда екі айдан кейін ақталып шығады. *«Gedichte»* (1835), *«Funken»* (1838) атты эпиграммалар жинағы, «Diewahnsinnige Flasche» (1838) атты батырлық жыры және «SchönIrla» (1838) атты ертегісі оның ең үздік шығармалары болып табылады. Кейін діни мәселелермен айналысады. Бұл бағытта «Laienevangelium» (1879) атты еңбек жазады. 

Қайтыс болғаннан кейін «Die Atheistenund Gottlosenunserer Zeit» (1852) атты шығармасы жарық көреді. Оның бүкіл шығармалар жинағы 1845-1848 жылдары басылып шығады. 

## Дереккөздер
 

Санат:Тұлғалар
Санат:Әдебиет
Санат:Германия әдебиеті
Фердинанд Зандер

**Карл Хайнрих Филипп Фердинанд Зандер** (; 12 қыркүйек 1840 жыл, Гейсмар – 29 қыркүйек 1921 жыл, Бремен) – неміс педагогы, протестант дін қызметкері және жазушы. 

1858-1861 жылдары Гёттингендегі университетте теология мамандығы бойынша білім алады. 1862-1865 жылдары Люнебургте дін қызметкерінің көмекшісі, кейін Вальсроде қаласында мектеп директоры болып жұмыс істейді. Бельгия, Дания, Швеция (1880), Англия (1884) және Нидерланды (1885) елдерін аралайды. 

Еңбектері: *«Dante Alighieri»* (1887); *«Lexiconder Pädagogik»* (1888); *«Die Hugenottenunddas Ediktvon Nantes»* (1886); *«Fr. Lücke»* (1891) және *«Lückes Briefwechselmitden Br. Grimm»* (1891).

## Дереккөздер
 

Санат:Германия тұлғалары

Санат:1840 жылы туғандар
Санат:1921 жылы қайтыс болғандар
Винфрид Георг Максимилиан Зебальд

**Винфрид Георг Максимилиан Зебальд** (; 18 мамыр 1944 жыл, Вертах – 14 желтоқсан 2001 жыл, Норфолк) – неміс ақыны, прозашы, эссеші, әдебиет тарихшысы, ағылшын және неміс тілдерінде жазған. 

Филология мамандығы бойынша білім алады. 1970 жылы Шығыс Англия университетінде неміс әдебиетінен сабақ береді. 1989 жылдан бастан Британ әдеби аударма орталығын басқарады. 1996 жылы *«Келімсектер»*, 1998 жылы *«Сатурнның жүзігі»*, 2001 жылы *«Аустерлиц»* атты шығармалар жазады. 

Романдары иврит, ағылшын, француз, итальян, испан, каталан, швед, нидерланд, норвег, дат, фин, эстон және словен тілдеріне аударылады.1994 жылы Берлин, 1997 жылы Генрих Белль, 2000 жылы Генрих Гейне атындағы сыйлықтарға ие болады.

## Дереккөздер
 

Санат:18 мамырда туғандар
Санат:1944 жылы туғандар
Санат:Баварияда туғандар
Санат:14 желтоқсанда қайтыс болғандар
Санат:2001 жылы қайтыс болғандар
Санат:Норфолкта қайтыс болғандар
Санат:Германия ақындары
Санат:Ұлыбритания ақындары
Санат:XX ғасырдағы Германия жазушылары
Санат:XX ғасырдағы Ұлыбритания жазушылары
Санат:XX ғасырдағы неміс жазушылары
Санат:XX ғасырдағы ағылшын жазушылары
Санат:Германия эссешілері
Санат:Ұлыбритания эссешілері
Санат:Көптілді жазушылар
Санат:Неміс тілі және поэзиясы академиясы мүшелері
Санат:Англияда автомобиль апатынан қаза тапқандар
Санат:Шығыс Англия университеті оқытушылары
Санат:Генрих Белль атындағы сыйлық иегерлері
Санат:Генрих Гейне атындағы сыйлық иегерлері
Иоганн Готтфрид Зойме

**Иоганн Готтфрид Зойме** (Иоанн Готфрид Зейме, ; 29 қаңтар 1763 жыл, Позерна – 13 маусым 1810 жыл, Теплице) – неміс жазушысы және ақын. 
thumb|Иоганн Готтфрид Зойме
1792 жылы генерал Игельштремнің хатшысы болады. Сол уақыттарда Лейпциг қаласына келіп *«Wichtige Nachrichten über die Vorfälle in Polen 1794»* (1796), *«Zwei Briefe über die neuesten Veränderungen in Russland»* (1797) және *«Obolen»* (1796—1798) атты шығармаларын бастырады. 1801 жылы Австрия, Италия арқылы Сицилияға саяхат жасайды. Ол саяхатын «Spaziergang nach Syrakus» (1803) атты еңбегінде суреттеген. 
1805 жылы Мәскеу, Санкт-Петербург, Финляндия арқылы Швецияға саяхат жасайды. Оны «Mein Sommer im J. 1805» (1807) атты шығармасында жазған. «Mein Leben» атты автобиографиялық шығармасы 1813 жылы жарық көреді.

## Дереккөздер


Санат:Германия жазушылары
Санат:1763 жылы туғандар
Санат:Неміс ақындары
Санат:1810 жылы туғандар
Карл Лебрехт Иммерманн

**Карл Лебрехт Иммерманн** (; 24 сәуір 1796 жыл, Магдебург – 25 тамыз 1840 жыл, Дюссельдорф) – неміс жазушысы. 16 жасында *«Прометей»* атты роман-драма жазған. 

Галле қаласында білім алады. Ол романтик, классик, идеалист және реалист. Оның шығармалары: «Тирольдегі трагедия», «Алексей» трилогиясы, «Мерлин», «Император Фридрих II», «Петрарка», «Король Периандр және оның үйі», «Гисмонда», «Сиракуздық ханзада», «Махаббат көзі» және «Эдвин» атты шығармалары бар. 

Сондай-ақ «Tulifantchen» атты ертегі жазған. «Тристан мен Изольда» атты атақты шығармасы аяқталмай қалған. 

## Дереккөздер
 

Санат:Германия жазушылары
Санат:1796 жылы туғандар
Санат:1840 жылы қайтыс болғандар
Вильгельм Йенсен

**Вильгельм Йенсен** (; 15 ақпан 1837 жыл, Хайлигенхафен – 24 қараша 1911 жыл, Мюнхен) – неміс жазушысы.

Киль, Вюрцбург және Бреслав қалаларындағы университеттерде медицина мамандығы бойынша білім алады. Алайда медициналық мансаптан бас тартады. Журналистикамен айналысады. 

1860 жылдардың басында Штутгарт қаласында *«Schwabische Volks-Zeitung»* атты газет шығарады. Фленсбургте «Norddeutsche Zeitung» газетінің редакторы болады. Кейін Киль, Фрайбург және Мюнхен қалаларында тұрады, сонда әдеби шығармашылықпен айналысады. 100-ден аса кітаптың авторы. Сондай-ақ өлеңдер мен пьесалар да жазған. Кейінгі жазған шығармаларынан фантастиканың элементтері байқалады. 
## Кітаптары
*1869 жылы «Өлеңдер» жинағы
*1884 жылы «Көне тектен шыққан»
*1903жылы «Градива»

## Дереккөздер
 

Санат:Германия жазушылары
Санат:1837 жылы туғандар
Санат:1911 жылы қайтыс болғандар
Ляля-Қызғалдақ мешіті

**Ляля-Қызғалдақ мешіті** – Уфадағы Ислам-мәдени білім беру орталығы. Құрылыс жұмыстары 1990-1998 жылдар аралығында жүргізілді. Жобаның авторы – В. Давлетшин. 

Мешіт 1998 жылы 7 сәуірде ашылды. Ол Комарова № 5 орналасқан. Мешітті *«Қайта жаңғыру гүлі»* деп те атайды. Жобаның негізіне көктемдегі қызғалдақтың гүлдеуі алынды. Ол бұрыннан көне түрік халқының нысаны болып табылады. Ал екі мұнара гүлшанақты білдіреді. 

Мешіт қайырымдылық қорынан жиналған ақша мен Башкирия үкіметінің көмегімен салды. 

## Дереккөздер
 

Санат:Ресей мешіттері
Юсуф Бей Джами

**Юсуф Бей Джами** немесе **Махачкаланың Джума мешіті** – Дағыстан астанасы Махачкаладағы мешіт. Мешіт Стамбулдағы «Көгілдір мешіттің» үлгісі бойынша салынған. 

Көлемі бойынша Ресей мен Европадағы екінші мешіт. Мешіт Түркия үкіметінің көмегімен салынды. Бас имамы да Түркия Республикасының өкілі болған. Қазіргі таңда мешіт 17 000 адамды сыйдыра алады. 

2009-2010 жылдары мешітті кеңейту жұмыстары жүргізіліп, көптеген өзгерістер енгізілді. Құрылыс барысында заманауи технологиялар пайдаланылды. 

## Дереккөздер
 

Санат:Дағыстан мешіттері
Санкт-Петербург собор мешіті

**Санкт-Петербург собор мешіті** — 1909–1920 жылдар аралығында салынды. Жобаның авторы – Н.В.Васильев.  

Мешіттің ұзындығы – 45 м, ені – 32 м, бас мұнараның биіктігі – 39 м, мұнаралар саны – 2, мұнара ұзындығы – 48 м, сыйымдылығы – 5000 адам басқа дереккөздерінде – 3000 адам деп берілген. 

Мешіт құрылысы эмир Сеид-Абдул-Ахат-ханның қаражатына және басқа татар кәсіпкерлердің көмегімен жүргізілді. Бірінші қабатта ер адамдарға арналған зал, екінші қабатта әйел адамдарға арналған зал бар. Мешіттің имамы **муфтий Жафяр Насибуллович Пончаев**.

## Дереккөздер

Санат:Ресей мешіттері
Селимие мешіті

**Селимие мешіті** () — Түркиядағы Едирне қаласында орналасқан мешіт.

ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар қолына енгізілген. Ол № 1366 нысан болып тіркелген. 

1568–1574 жылдар аралығында салынған. Ислам әлеміндегі архитектуралық жетістіктердің қатарына жатады. Елдегі ең үйлесімді мешіт. Бұндай кешендерді  деп атайды. Оның ішінде емхана, мектеп, кітапхана және медреселер бар. Олар мешіттің айналасында орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Түркия мешіттері
Сүлеймение мешіті

**Сулеймание мешіті** () – Ыстанбұлдағы маңыздылығы жағынан екінші ал, көлемі бойынша бірінші мешіт. 

Ішіне 5000 адам сыйдырады. Мешіт қаланың Вефа ауданындағы көне бөлігінде орналасқан. Ол Заңшығарушы Сұлтан Сулейманның бұйрығы бойынша салынған. Құрылыс жұмыстары 1550-1557 жылдар аралығында болған. Жоба авторы – Синан. Мұнараның биіктігі – 53 м, диаметрі – 26,5 м, күн сәулесі 136 терезеден түседі. Мешітте төрт мұнара бар. Кейбір дерек көздерінің айтуы бойынша мешіт Алтын Мүйіз шығанағына қарай баяу жылжып бара жатыр.

Мешіттің төрт мұнарасы сұлтан Сүлеймен Ыстанбұлды жаулап алғаннан кейін қатарынан төртінші падишаһ болып табылатынын, ал алдыңғы кіреберістен есептегенде алғашқы екі мұнарада екі балкон және кейінгі екі мұнарада үш балконнан, бұл оның Осман әулетінің оныншы билеушісі екенін білдіреді. Мешіт ғимаратының іші жақсы жарықтандырылған - жарық 136 терезеден түседі. Моншалар, медреселер, асүйлер, кітапханалар, ауруханалар мен обсерватория ғимараттарымен мешіт көлемі жағынан қалалық махалламен салыстыруға болатын кешенді құрайды. Сәулет кешенінің бір бөлігі VIII—XIX ғасырлардағы қолжазбаларға қол жеткізуді қамтамасыз ететін ірі шығыс кітапханаларының бірі Сүлеймания кітапханасы.

Мешіт ауласында зират бар; мұнда көршілес екі кесенеде Сүлейменнің өзі мен сүйікті әйелі Хүррем (Роксолана), қыздары Михримахпен бірге жерленген.

Санат:Ыстамбұл мешіттері
Сұлтанахмет мешіті

**Көгілдір мешіт** немесе **Сұлтанахмет мешіті** – Стамбулдағы ірі және көрікті мешіттердің бірі.

Мешітте 6 мұнара бар. Төртеуі бірқалыпты, ал алдыңғы екеуі биігірек. Ислам және әлем архитектурасындағы ұлы туындылардың бірі болып саналады. Ол Мәрмәр теңізінің жағалауындағы, көне тарихымен танымал Сұлтанахмет ауданында, *Аль-Софья мешітіне* қарсы орналасқан. Мешіт қала нысандарының біріне кіреді. Мешіт ЮНЕСКО-ның мұралар қорына енгізілген. Ол № 356 нысан болып тіркелген. 

1953-1976 жылдары айналымда болған Түркияның 500 лирінің банкнотында бейнеленген. Жоба авторы – Седефкар Мехмет Ага. Көк мешіт - Сұлтан Ахметтің бұйрығымен салынған Ыстамбұл қаласындағы тарихи ескерткіш. Ол Мәрмәр теңізінің жағасында, Сұлтан Ахмет ауданындағы Айя-София мұражайының қарама-қарсысында орналасқан. «Көк мешіт» атауы күмбездерінің көк түсті болуына байланысты. Мешіттің аумағы өте үлкен, ол жерден бірнеше алаңдар мен субұрқақтарды кездестіруге болады. Ғимараттың биіктігі 43 метрге жетеді. 

Ол 1616 жылы ашылған. Сұлтан Ахмет бұл мешітті Алланың ризашылығы үшін салуға бұйрық берген. Мешіт құрылысы 1609 жылы басталған. Көк мешіттің сәулетшісі - Седефкар Мехмет Ага. Ол Синан атты сәулетшінің шәкірті әрі бас көмекшісі болған. Мешіттің ғажап элементтерінің бірі - михраб. Михраб - мінәжат ететін қуыс. Ол мәрмәрдан соғылған. Михрабқа Меккеден әкелінген қара тас қойылған. Михрабтың жанында минбар орналасқан.
Мешіт әу баста үлкен архитектуралық кешеннің құрамына енген болатын. Бұл кешеннің құрамында медресе, аурухана, қайырымдылық мекемесі, асханалар, керуен сарай сияқты қоғамдық орындар болды. XIX ғасырда аурухана мен керуен сарай бұзылды.
Көк мешіт ауласының көлемі мешіттің көлеміндей орынды алып жатыр.

Көк мешіт - түрік және Батыс мәдениеті үйлесім тапқан ерекше туынды. Мешітте классикалық осман және византиялық шіркеулер үлгілері үйлестірілген. Көк мешіт Византия королі өмір сүрген қамалдың орнына салынған. Мешіттің 260 терезесі бар. Осы терезелерден түсетін күн сәулесімен мешіттің іші жап-жарық болып тұрады. Көк мешіт ислам және әлем сәулет өнерінің ерекше үлгісі болып саналады.
thumb|right|200px|Мешіт іші, негізгі күмбез асты.

## Дереккөздер
 

Санат:Ислам сәулет өнері
Санат:Ыстамбұл мешіттері
Жаңа Мешіт

**Жаңа Мешіт** (Ени-Джами) – Стамбулдағы ірі мешіттердің бірі.  

Мешіт қаланың көне бөлігіндегі Эминен ауданындағы Галат көпірінде орналасқан. Мешіт жанында *Египет базары* бар. Осы базар мешіт құрылысын қаржыландырды. Мешіт 1597-1663 жылдар аралығында салынған. Орталық мұнарасының биіктігі – 36 м, диаметрі – 17,5 м. Жалпы мешітте екі мұнара бар. Ішіне жарық жақсы түседі және еден кілемдермен төселген. 
 
## Дереккөздер
 

Санат:Ыстамбұл мешіттері
Мескита

thumb|Мескита
**Мескита мешіті** немесе **Кордова собор мешіті** — бұрын Рим-католик соборы болған.

Испаниядағы Кордова қаласында орналасқан. Орта ғасырларда көлемі бойынша әлемдегі екінші мешіт болған. Омейяд әулетінің маңызды ескерткіші. Мешіт құрылысы 600 жылдар шамасында басталды. Әдепкіде ол вестгот шіркеуі ретінде салынған. Көптеген өзгерістерге ұшырағандықтан бастапқы түрі сақталмаған. 711 жылы мешіт қиратылған болатын. Ал 784 жылы *Ι Абд ар-Рахман* өзінің әйелінің құрметіне мешітті қайта салады. Мешіт 18 ғасырдың соңына дейін архитектуралық өзгерістерге ұшырады.

## Галерея

### Шіркеулер

Mezquita de Cordoba - Capilla de Villaviciosa 1.jpg
Chapel of Sagrario - La Mezquita - Córdoba.JPG
Mezquita, Capilla Mayor 02 (4440706314).jpg
Royal Chapel - La Mezquita - Córdoba (2).JPG
Monstrance - Capilla de Santa Teresa - La Mezquita - Córdoba.JPG
Escritura en la Mezquita de Córdoba (España).jpg
Inscripción - Capilla de San Bartolomé - Mezquita de Córdoba.jpg
Capilla de la Concepción - Mezquita de Córdoba 002.jpg


### Есіктер

Postigo de la Leche.JPG|Сүт жапқышы
Puerta de los Deanes de la Mezquita de Córdoba (España).jpg|Декандардың есігі
Puerta de San Esteban (Mezquita de Córdoba, España).jpg|Әулие Эстебан қақпасы
Puerta de San Miguel - Mezquita de Córdoba.jpg|Әулие Мигель қақпасы
Puerta O3 de la Mezquita de Córdoba.JPG|Киелі Рухтың есігі
Postigo del Palacio de la Mezquita de Córdoba.JPG|Сарай жапқышы
Puerta de Al-Hakam II de la Mezquita de Córdoba.JPG|Сан-Ильдефонсо қақпасы
Puerta del Sabat - Mezquita de Córdoba.JPG|Сенбiлiк қақпасы


## Дереккөздер

Санат:Ислам
Санат:Дін
Санат:Мешіттер
Байтул Мукаррам мешіті

**Байтул Мукаррам мешіті** – Бангладештің ұлттық мешіті. 

Араб тілінен аударғанда *«Қасиетті үй»* деген мағына береді. Елордасы Даккада орналасқан. Мешіттің негізі 1960 жылдары қаланды. Мешіт кешенінің жобасын Абдул Хуссейн Тариани жасаған. Мешіттің бірнеше заманауи архитектуралық ерекшеліктері болғанына қарамастан оның ескі түрі сақталған. 

## Дереккөздер
 

Санат:Бангладеш мешіттері
Сұлтан Омар Әли Сайфуддин мешіті

**Сұлтан Омар Әли Сайфуддин мешіті** – Бруней сұлтандығының астанасы Бандар-Сери-Бегаванда орналасқан корольдік мешіт. 

Брунейдің 28-Сұлтан құрметіне аталған. Мешіт Брунейдегі Исламның нысаны болып табылады. Құрылыс жұмыстары 1958 жылы аяқталды. Мешіттің мәрмәр мұнаралар мен алтын күмбездерді бар. Сонымен қатар ішкі ауласы және бұрқақтары бар құнарлы бақтары бар. 
Бас күмбез таза алтынмен қапталған. 

Оның биіктігі – 52 м. Бас мұнара Ренессанс және итальяндық архитектурасының үлгісінде салынған. Бұндай ерекшелік әлемде санаулы мешіттерде бар. Құрылыс кезінде пайдаланылған материалдардың барлығы дерлік басқа елдерден әкелінген. Мысалы, мәрмәрді Италиядан, гранитті Шанхайдан, кілемдерді Сауд Арабиясынан әкелген. 

## Дереккөздер
 

Санат:Ислам
Санат:Дін
Санат:Мешіттер
Истикляль мешіті

**Истикляль мешіті** – Индонезиядағы Джакарта қаласында орналасқан мешіт.

Ол Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі мешіт. Индонезия тәуелсіздігін алған уақытта АЛЛАның халыққа көрсеткен рахымына рақмет ретінде қалада мешіттің құрылыс жұмыстары басталды. Сондықтан Ұлттық мешіттің атын аударғанда «тәуелсіздік» деген мағына беретін арабтың «istiqlal» сөзімен атады. 1978 жылдың 22 ақпанында ел басшысы Сухартоның қатысуымен мешіттің ашылу салтанаты өтті. 

Ол осы аймақтағы ең үлкен мешіт, ішіне 120 000 адамға дейін сыяды. Мешіт салу жөнінде алғаш болып Индонезияның дін жөніндегі министр – Вахид Хасийм және кейінірек мешіт қорының өкілі болған Анвар Кокроамното айтқан болатын. 

## Дереккөздер

Санат:Индонезия мешіттері
Үлкен мешіт (Кувейт)

**Кувейт собор мешіті** – Кувейт мемлекетіндегі ең ірі мешіт. 

Жалпы аймағының ауданы 45 000 км², ал мешіт оның 20 000 км² алып жатыр. Мешіттің күмбезінің диаметрі – 72 м, мұнараның ұзындығы – 43 м және АЛЛАХтың 99 атымен көркемделген. Мешітті *'шейх Джабер Аль-Ахмед аль-Сабах *салдырып, өзі ашқан болатын. Құрылыс жұмыстары 1979-1986 жылдар аралығында болған. Мешіттің ауласында гүлдер, пальмалар, бақтар, бұрқақтар және сарқырамалар бар. Ерлердің намаз оқитын залына 10 000 адамдар сыяды. 

## Суреттер

File:Grand Mosque Kuwait detail.jpg|Орнаменті



## Дереккөздер
 

Санат:Кувейт мешіттері
Негара мешіті

**Негара мешіті** немесе **Масджид Негара** – Куала-Лумпурдағы мешіт, Малайзия елінің ұлттық мешіті.

## Тарихы
1965 жылы салынған. Бас залы 8 000 адамға арналған. Мешітте жұлдыз тәрізді күмбез бен биіктігі 73 м жететін мұнара бар. Күмбездің 18 бұрышы Малазияның 13 штаты мен Исламның «бес парызын» білдіреді. 1987 жылы мешіт өзгерістерге ұшырады. Бұрын қызғылт болған шатыр жасыл және көгілдір плиталармен алмастырылды. 1957 жылы 31 тамызда Малайзия тәуелсіздігін алған соң мешітті тәуелсіздік нысаны ретінде салынды.

## Дереккөздер


Санат:Малайзия мешіттері
II Хассан мешіті

**ΙΙ Хассан мешіті** немесе **ΙΙ Хассанның Ұлы мешіті** – Мароккодағы Касабланка қаласында орналасқан мешіт. 

Ол Атлант мұхитының жағалауында орналасқан. Құрылыс жұмыстары 1986-1993 жылдар аралығында жүрді. Жоба авторы – Мишель Пинсо. Мешіт 25 000 адамға арналған және қасындағы аймаққа 80 000 адам намаз оқи алады. Жалғыз мұнарасының биіктігі 210 м. 

Ол әлемдегі ең биік діни құрылыс болып табылады. Мешітті қайырымдылық қорынан жиналған 800 миллион долларға салды. Мешіт *ΙΙ Хассан корольдің* кезінде салынды. Құрылыс жұмысына 2500 құрылысшы және 10 000 жуық суретшімен басқа мамандар шақырылды. Құрылыс материалдардың барлығын қаланың маңындағы аймақтардан әкелінді.

## Дереккөздер
 

Санат:Алфавит бойынша мешіттер
Сұлтан Кабус мешіті

**Сұлтан Кабус мешіті** немесе **Маскат собор мешіті** – Омандағы басты мешіт. 

1992 жылы Сұлтан Кабус елде *Ұлы Мешіттің* салыну керек деп шешім қабылдайды. 1993 жылы мешіттің жобаларына жарыс өтіп, 1995 жылы құрылыс жұмыстары басталды. Құрылыс 6 жыл мен 4 айға созылды. Мешіт 300 000 тонна Үнді құмдағынан салынған. 

Орталық күмбез 50 м биіктікте орналасқан. Мешіттің бес мұнарасы бар. Бас мұнараның биіктігі – 90 м. Мешіттің негізгі залы 6 500 адамға, ал әйелдер залы 750 адамға арналған. 

## Дереккөздер

Санат:Мешіттер
Санат:Оман мешіттері
Фейсал мешіті

**Фейсал мешіті** – Пәкістан елордасы Исламабад та орналасқан мешіт. 

Ислам әлеміндегі ірі мешіттердің бірі. Мешіт 300 000 адамға арнап салынған. Жоба авторы түрік архитекторы – Ведат Далокай. Мешіт құрылысы 1976 жылы басталған. Жоба 130 миллион сауд риалын (шамамен 120 миллион доллар ) құрады. *Король Фейсал ибн Абдель Азиз ас-Сауд* қаржыландыруға көмектесті. 1975 жылы корольдің өлімінен кейін мешіт пен оған апарар жол соның құрметіне аталды. Құрылыс 1988 жылы аяқталып **Халықаралық Ислам Университетіне** орын беру үшін қолданылды.

## Дереккөздер
 

Санат:Алфавит бойынша мешіттер
Тезепир мешіті

**Тезепир мешіті** – Бакудегі мешіт. 

Мешіттің құрылысы 1905 жылы Набат-ханум Ашурбекованың қолдауымен басталған болатын. Бірақ ол қайтыс болғаннан соң жұмыс тоқтап қалды. Кейін оның ұлы құрылысты жалғастырып, 1914 жылы мешіт салынып бітті. 3 жылдан соң болған Қазан төңкерісінен кейін мешіт жабылады. 1943 жылы ғана бастап мешіт қайта ашылды. Мешіт имамы Шейх-уь-ислам Гаджи Аллахшукюр Пашазаде. Мешіт аймағында Кавказ Мұсылмандарының Басқармасы орналасқан.

## Дереккөздер
 

Санат:Баку мешіттері
Туба-Шахи мешіті

**Туба-Шахи мешіті** (әз. Tuba-Şahi məscidi) — Әзірбайжандағы Мардакян ауылында орналасқан.

Елдің архитектуралық ескерткіші болып табылады. Мешіт 15 ғасырда салынған. Оның құрылысына қаржы бөлген әйелдің құрметіне аталған. Құрылыс жұмыстары 1481-1482 жылдар аралығында жүрген. Мешітте оның салынған уақытын дәлелдейтін жазбалар бар.

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша мешіттер
Эфем Бей мешіті

**Эфем Бей мешіті** – Албания астанасы Тиранның орталығында орналасқан. 

Құрылыс жұмыстарын 1789 жылы *Молла Бей* бастап, 1823 жылы ұлы Нахчи Эфен Бей аяқтады. Албаниядағы коммунистік жүйе басталғанда мешіт 1991 жылдың 18 қаңтарға дейін жабық болды. Коммунистік билік арасындағы көтеріліске қарамастан 10 000 адам оны ашты. Осылайша елдегі коммунизмнің құлауы басталды. 

## Дереккөздер
 

Санат:Алфавит бойынша мешіттер
Шингетти

**Шингетти** – Мавританиядағы Адрар облысының әкімшілік орталығы.

Қала ЮНЕСКО-ның әлемдік мұра қорына енгізілген. 777 жылы шағын қоныс ретінде қалыптасқан. 11 ғасырда бербер тайпаларының сауда орталығы болған. Ол кезде қала *Санхаджи* деген атпен танымал болған. Кейін қала Альморавидтердің одағына қосылды. 13 ғасырда шөлейт арқылы өтетін сауда керуенінің жолында болғандықтан қала қарқынды дамыды. Сонымен қатар қалаға Мағрибтен Меккеге қажылыққа баратын мұсылмандардың негізгі тұрағы болды. Көп ғасырлар бойы қала *Араб әлемі*нде «Шингетти жері» деген атпен, ал қаланың өзін Батыс Африкада *«Ислам әлеміндегі жетінші қасиетті қала»* деген атпен танымал болған. 

## Дереккөздер
 

Санат:Мавритания қалалары
Вад-Медани

**Вад-Медани қаласы** (Судан) – Судандағы Гезира штатының әкімшілік орталығы.

Халық саны 350 000 адам (2011 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізі 18 ғасырдың басында қаланды. Алғашында түрік-египет аванпост ретінде салынған. Уақыт өте қала жақсы дамып, ірі өнеркәсіп қаласына айналды. Суданның маңызды экономикалық және ауылшаруашылық ауданы. Қала маңында мақта көптеп өсіріледі. Қала *Көгілдір Нілдің* шығыс жағалауында орналасқандықтан туристік қала ретінде кең танымал. 

## Дереккөздер
 

Санат:Судан қалалары
Гедареф қаласы

**Гедареф қаласы** (Судан) – Суданның шығысындағы қала. 

Халық саны 354 927 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Қаланы 1820 жылы Египеттен келген босқындар қалаған. Қаланың экономикасы ауылшаруашылық өнімдерін өсіріп сатуға негізделген. Сонымен қатар қалада мақта мен мата өңдейтін кәсіпорындар бар. Халының басым көпшілігі – арабтар, нубийліктер және бедждер. 

## Дереккөздер
 

Санат:Судан қалалары
Омдурман

**Омдурман** — Судандағы қала. Маңыздылығы бойынша елде екінші орын алады. Аумағы 614,9 км². Халқының саны 2805396 (2012 жылғы санақ бойынша).

## Сипаттамасы
Қала Ақ Ніл өзенінің жағалауында орналасқан. 

Халық саны 2 395 159 адам (2008 жылғы халық санағы бойынша). Зерттеу жұмыстары кезінде қаланың тарихы Судандағы махдистер көтерілісінен бері бастау алатыны анықталды. Қалада көтерілісті басқарған *'Махди Мұхаммед ибн Абдалла* жерленген. Осы қалада шайқаста ағылшын әскерін басқарған Горацио Герберта Китченер көтерілісшілерді талқандап, Судандағы биліктерін қалпына келтіреді. 

## Бауырлас қалалар

*  Харгейса, Сомалиленд
*  Хартум, Судан

## Галерея

Сурет:Map_Sudan_Ohmdurman.png|Омдурман картасы
Сурет:Mahdi_Grave_in_Omdurman.jpg|Гробница Аль-Махди
Сурет:Khartoum_32.53706E_15.60754N.jpg


## Халық өсімі

## Дереккөздер

Санат:Судан қалалары
Суакин қаласы

**Суакин қаласы** (Судан) – Суданның солтүстік-шығысындағы Қызыл теңіздің жағалауында орналасқан. 

Бұрын елдегі маңызды порт болған, ал қазір Порт-Суданнан кейінгі портты қала. 13 ғасырда қала христиан дінінің орталығы болған. Дегенмен 14 ғасырда Нубия патшалығының құлауымен христиан дінінің әсері төмендеді. Христиандардың көпшілігі өліп кеткен немесе 16 ғасырда көрші Сеннардың әсерімен Ислам қабылдаған. 1888 жылдың желтоқсанында және 1889 жылы ағылшын әскерін басқарған генерал Гренфелл Махдидің әскерін жеңген.

## Дереккөздер
 

Санат:Судан қалалары
Санат:Қызыл теңіз жағасындағы қалалар
Могадишо

**Могадишо** (Сомал.: Muqdisho, , ) — Сомалидің астанасы және елдегі негізгі портты қала.

Халық саны 2 000 000 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Көне заманнан бері қала арқылы маңызды сауда керуендері өтіп жататын. Қала ауылшаруашылығына қолайлы аймақта орналасқан. Археологиялық жұмыстар кезінде қаладан Қытай, Шри-Ланка және Вьетнам тиындары табылды. Олардың көпшілігі Сун әулетіне жатады. 1500 жылдары қала Португалияның қоластында болды. Кейін қала Италия мен Аның бақылауында болды. 1960 жылы Сомали тәуелсіздігін алған кезде Могадишо астана болды.

## Этимология
XII ғасырда араб және парсы сатушылар қаланы *Хамар* деген атпен жасап шығарды. Кейініек *Maqdaäu* әлде *Muqdiäu* араб атуаын *-qdä* — «киелі» негізінен алды. Бұның себебі - қалада 1238-1300 жылдар салынған мешіттердің көп болуы. Қалаға *magdi shah —*«шахтың қаласы» атауын беруге тырысулар болған. Қазір аты сомалиша *Мукдишо*, қазақша *Могадишо* атауы  әлде  шыққан.

## Дереккөздер

Санат:Сомали қалалары
Санат:Миллионер қалалар
Харгейса

**Харгейса қаласы** (Сомали) – Сомалидің ірі қалаларының бірі. 
## Тарихы
Тәуелсіздігі мойындалмаған Сомалиленд мемлекетінің астанасы. Халық саны 800 000 адам. 1941-1960 жылдар аралығында Британдық Сомалидің әкімшілік орталығы болған. Ал 1960 жылы Британдық Сомали мен Сомали Республикасы бірікті. Қалада 1958 жылы салынған «Игал» халықаралық әуежай бар. Қаланың саванналар қоршап тұр. Ол жерлерден арыстан, қабылан және сомалилік жабайы есектерді кездестіруге болады. 

1960 жылы Сомали тәуелсіздік алғаннан кейін Харгейса Сомали республикасының құрамына енген.

1991 жылы Сомали азамат соғысы кезінде Харгейса толықтай жойылған.

Сомалиленд өзін-өзі жариялағаннан кейін Харгейса оның астанасы болып белгіленген.

1990-жылдардың аяғы және 2000-жылдарда Харгейса қайта құрылған. Жаңа ғимараттар мен инфрақұрылым құрылған.

Қазіргі уақытта Харгейса Сомалиленд үшін маңызды саяси және экономикалық орталық болып саналады.
## Бауырлас қалалар
*  Омдурман (Судан)
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Hargeisa City Government web Site

Санат:Сомали қалалары
Марка қаласы

**Марка қаласы** (Мерка, Сомали) – Сомалидегі Төменгі Шебел провинциясының әкімшілік орталығы. 

Халық саны 350 000 адам (2007 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізін 7 ғасырда бийомал тайпасы қалаған. Олар қазірге дейін қаланың негізгі тұрғындары болып табылады. Қала араб архитектура үлгісінде салынған. 1995-1996 жылдары Сомалиде болған азамат соғысы кезінде қаланың жанында қақтығыстар көп болған. Сомалидегі үлкен банан аймағы мен портты иемдену үшін болған талас. Тарихта **«банан соғысы»** деген атпен белгілі. 2008 жылы қаланы Аль-Шабааб Ислам қозғалыс өкілідері жаулап алған. 

## Дереккөздер
 

Санат:Сомали қалалары
Бербера

**Бербера қаласы** (Сомали) – Сомалидің солтүстік-батысындағы қала. 

Қазіргі таңда тәуелсіздігі мойындалмаған Сомалиленд мемлекетінің бақылауында. Халық саны 200 мың адам шамасында (2000 жылғы халық санағы бойынша). Аден шығанағының оңтүстік жағалауындағы қорғалған жалғыз айлақ. 1941 жылға дейін Британдық Сомалидің әкімшілік орталығы болған. 1998 жылы Эритрея-Эфиопия соғысы кезінде Эритрея Эфиопия үшін Асэб портын жауып тастайды. Осы уақытта Эфиопия Бербера портын экспорт пен импорт үшін қолданады. Бұл қала үшін шетелдік валютаның қайнар көзі болды.

## Дереккөздер
 

Санат:Сомали қалалары
Ханда (қала)

**Ханда қаласы** (Жапония)– Жапониядағы Айти префектурасында, Тита түбегінде, Исэ шығанағының жағалауында орналасқан қала. 

1937 жылы 1 қазанда Тита уезінің Ханда, Нарисаки, Камэсаки кенттерін біріктіру арқылы  пайда болған. Қала – табиғи саке сусынын, сірке су, мақта мата мен болат өндіруде мамандандырылған. Қала ауданы 47,24км², халық саны 118 456 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы).

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Хекинан қаласы

**Хекинан қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Айти префектурасында, Исэ шығанағының жағалауында, Яхаги өзенінің шығыс сағасында орналасқан қала. 
1969 жылы 1 сәуірде Хэкикай уезінің Охамо, Танао, Нииква кенттері мен Асахи ауылын біріктіру нәтижесінде пайда болған. Қала ауданы 35,86км², халық саны 72 249 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала – машина жасау мен тамақ өнеркәсібінің орталығы. Қала нышаны – жапон ирис гүлі мен емен ағашы. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Цусима қаласы

thumb|Цусима

**Цусима қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Айти префектурасының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан қала.
1947 жылы 1 наурызда Цусима кентіне қала мәртебесі беріледі. Қала – машина жасау, жүн және ағаш өңдеу өнеркәсіптерінің орталығы. Қала ауданы 25,08км², халық саны 65 412 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы).  

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Ятоми қаласы

**Ятоми қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Айти префектурасының солтүстік-батысында, Исэ шығанағының жағалауында, Кисо өзенінің төменгі ағысында орналасқан қала.
2006 жылы 1 мамырда Ама уезінің Ятоми кенті мен Дзюсияма ауылын біріктіру нәтижесінде пайда болған. Қала ауданы 48,92 км², халық саны 43 311 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы).  

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Акита (қала)

**Акита қаласы** (Жапония) – Жапонияның орталығындағы қала, Акита префектурасының әкімшілік орталығы. 

Қала ауданы 905,67км², халық саны 324 432 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы).  Акита Жапониядағы ең үлкен мұнай өндіретін кен орнының жанында орналасқандықтан, экономикасы жақсы дамыған. Қалада машина жасау, қағаз, химия және металл өндіру өнеркәсіптері орналасқан. Қала нышандары - *Satsuki azalea* гүлі мен  *Zelkova serrata* ағашы. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Дайсен қаласы

**Дайсен қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының орталығында орналасқан қала. 

2005 жылы 22 наурызда Сэмбоку уезінің Омагари қаласы, Камиока, Нисисэмбоку, Накасэн, Кева, Сэмбоку, Ота кенттері мен Нангай ауылын біріктіру арқылы пайда болған. Қаладан акит сикансэні мен акит автострадасы өтеді. Қала ауданы 866,67 6км², халық саны 88 461 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – космея гүлі, Дзельква ағашы (шегіршін тобынан), балықшы құсы.  

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Йокоте қаласы

**Йокоте қаласы** (Жапония)– Жапониядағы Акита префектурасының оңтүстік-шығысында, Акита ойпатында орналасқан. 

1951 жылы 1 сәуірде Хирака уезінің Екотэ кеті мен Сакаэ және Асахи ауылдарын біріктіру арқылы пайда болған. 2005 жылы 1 қазанда Хирака, Дзюмондзи, Масуда, Омоногава, Омори кенттері және Саннай мен Тайю ауылдары қала аумағына қосылады. Қала ауданы 693,04км², халық саны 98 041 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы).

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Кадзуно қаласы

**Кадзуно қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан қала. 

1972 жылы 1 мамырда Кадзуно уезінің Ханава, Товада, Одзаридзава кенттері мен Хатимантай ауылын біріктіру арқылы пайда болған. Қала – мал өсіру мен алма культивациялауда мамандандырылған. Қала ауданы 707,34км², халық саны 34 140 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – *сакура гүлі* мен *шетен ағашы*. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Катагами қаласы

**Катагами қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының батыс бөлігінде, Жапон теңізі жағалауында орналасқан қала. 

2005 жылы 22 сәуірде Минамиакита уезінің Тэнно, Иитагава, Сева кенттерін біріктіру арқылы пайда болған қала. Қала ауданы 707,34км², халық саны 34 140 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – раушан гүлі, жапон қарағайы, ақ құтан құсы. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Китаакита қаласы

**Китаакита қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының батысында, Йонисиро өзенінің орталық ағысының жағалауында орналасқан қала. 

2005 жылы 22 наурызда Китаакита уезінің Таканосу, Аййкава, Мориеси және Ани кенттерін біріктіру арқылы пайда болған. Қаланың солтүстігінде суармалы күріш өсіру шаруашылығы жақсы дамыған. 

Қалада Одатэ-Носиро атты әуежай орналасқан. Қала ауданы 1152,57км², халық саны 36 525 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). 

Қала нышандары – шығыс гүлі гортензия, шамшат ағашы, қара тоқылдақ құсы. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Одатэ қаласы

**Одатэ қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының солтүстігінде, Одатэ ойпатының аумағында 1954 жылы 1 мамырда Китаакита уезінің Одатэ кенті мен Сяканай ауылын біріктіру арқылы пайда болған.

2005 жылы 20 маусымда қала аумағына Хинай және Тасиро кенттері қосылады. Қала – ағаш өңдеу мен акит криптомериясын  (сауырағаш тұқымдасы)) өсіруде мамандандырылған. Қала жанында Одатэ-Носиро әуежайы орналасқан. Қала ауданы 913,70км², халық саны 78 345 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – хризантема гүлі, жапон криптомерия ағашы. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Сембоку қаласы

**Сембоку қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының шығысындағы қала. 

2005 жылы 20 қыркүйекте Сэмбоку уезінің Какунадатэ, Тадзавако кенттері мен Нисики ауылын біріктіру арқылы пайда болған. Қала орталығында Тадзава көлі мен Товада-Хатимандай саябағы орналасқан.Қала ауданы 1093,64км², халық саны 29 650 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы).

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Юдзава (Акита)

**Юдзава қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының оңтүстік-шығысында, Йокоте ойпатында орналасқан қала. 

1954 жылы 31 наурызда Огати уезінің Юдзава, Ивасаки кенттері мен Ямада, Мицусэки, Бэнтэн мен Хатано ауылдарын біріктіру арқылы пайда болған. 2005 жылы 22 мамырда қала аумағына Минасэ, Инакава мен Огати кенттері қосылады. Қала ауданы 1093,64км², халық саны 29 650 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – нарғызгүл гүлі, жапон қызыл қарағайы. Қала тұрғындары балық аулау және ауыл шаруашылығымен шұғылданады. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Санат:1954 жылы құрылған елді мекендер
Юрихондхзе қаласы

**Юрихондхзе қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының оңтүстік-батысында, Жапон теңізінің жағалауында орналасқан қала. 
2005 жылы 22 наурызда Юри уезінің Хондзё, Ясима, Иваки, Юри, Нисимэ, Тёкай, Хигасиюри, Оути кенттерін біріктіру арқылы пайда болған. Қала теңіз жағалауында орналасқандықтан, балық шаруашылығы жақсы дамыған. 

Қаланың солтүстігі – суармалы күріш өсіру шаруашылығының орталығы. Қала ауданы 1209,08км², халық саны 84 963  мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышаны – сакура гүлі. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Аомори (қала)

**Аомори қаласы** — Жапонияның орталығындағы қала және порт. Хонсю аралының солтүстігінде орналасқан, Аомори префектурасының әкімшілік орталығы.

Қала ауданы 824,54 км², халық саны 300 012 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышаны – Rosa rugosa гүлі, самырсын ағашы, Strix uralensis құсы. Қала – транзиттік транспорт орталығы. Қалада ауылшаруашылық, ағаш өнеркәсібі мен сауда жақсы дамыған. Хакодате қаласымен тез жылдамдықты теміржол паромымен байланысқан. 

Санат:Жапония қалалары
Санат:Аомори префектурасы
Госегавара

**Госегавара** – Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. 

thumb|Госегавара қаласының ғарыштан көрінісі

Қала ауданы 404,56км², халық саны 58 747 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Аомори, Цугару қалаларымен Итаянаги, Цурута, Накадомари, Имабецу, Сотогахама кенттері және Йомогита ауылымен шекаралас.

## Демографиясы
Жапония халық санағы мәліметтері бойынша соңғы 40 жылда Госегавара қаласының халық саны азайған.

## Символы
Қала нышандары - Ulmus davidiana ағашы, Iris ensata гүлі мен қытай көктене құсы.

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Ога қаласы

**Ога қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының батысында, Ога түбегінде, Жапон теңізі жағалауында орналасқан қала. 

1954 жылы 31 наурызда Минамиакита уезінің Фунакавако, Вакимото ауылдары мен Ириай, Оганако, Того кенттерін біріктіру арқылы пайда болған қала. 2005 жылы 22 наурызда қала аумағына Ваками кенті де қосылады. Қала – ағаш пен мұнай өңдеуде мамандандырылған. Балық және ауылшаруашылығы жақсы дамыған. Қала ауданы 240,80км², халық саны 32 324 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – камелия гүлі, жапон криптомерия ағашы, көкқұтан құсы. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Куроиси қаласы

**Куроиси қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. 
Қала ауданы 216,96км², халық саны 36 338 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – алма ағашы гүлі, үйеңкі ағашы, *Motacilla grandis* құсы.  Аомори, Хиракава қалалары,  Фудзисаки кенті мен Инакадате ауылымен шекаралас. Қала тұрғындары балық аулау және ауыл шаруашылығымен шұғылданады. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Мисава қаласы

**Мисава қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. 

Қала ауданы 119,97км², халық саны 42 265 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – Rhododendron indicum гүлі, қарағай ағашы, Locustella pryeri құсы. Тохоку, Рокунохе Оирасе кенттері мен Роккасе ауылымен шекаралас. Қалада ауылшаруашылық жақсы дамыған. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Муцу қаласы

**Муцу қаласы** (Жапония) - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. 

Қала ауданы 863,79км², халық саны 60 829 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – долтовид туевиді ағашы, *Rosa rugosa* гүлі мен аққу құсы. Ома, Иокогама кенттері мен Хикагисадори, Кадзамаура, Саи ауылдарымен шекаралас. Қала тұрғындары көбінесе балық аулау және ауыл шаруашылығымен шұғылданады. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Товада қаласы

**Товада қаласы** (Жапония) - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. 
Қала ауданы 725,67км², халық саны 65 491 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – рододендрон гүлі мен қарағай ағашы. Аомори, Хиракава, Кадзуно қалалары мен Рокунохе, Ситинохе, Тохоку, Гонахе, Косака және Синог кенттерімен шекаралас. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Хатинохе

**Хатинохе** - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. 
Қала ауданы 305,19км², халық саны 236 816 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – хризантема гүлі, тис (шошақ төбелі) ағашы, *Larus crassirostris* құсы. Хасиками, Гонохе, Намбу, Оирасе, Курумай кенттерімен шекаралас. Қала тұрғындары балық аулау және ауыл шаруашылығымен шұғылданады. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Хиросаки

**Хиросаки** - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. 
Қала ауданы 524,12км², халық саны 182 215 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – сакура гүлі мен алма ағашы. Цугару, Хиракава, Одатэ қалалары, Овани, Фудзисаки, Итаянаги, Цурута кенттері және Нисимея, Инакадате ауылдарымен шекаралас. Хиросаки Эдо дәуірінде (1603-1868 жылдары) Хиросаки хандығының сарайының жанында орналасқан кішкентай кент болып, 1889 жылы 1 сәуірде қала мәртебесін алады. Хиросаки – Аомори префектурасының оңтүстігіндегі көлік торабы. Қалада ағаш өңдеу, тамақ өнеркәсіптері дамыған, Цуганури деп аталатын лактанған бұйымдарды өндіреді. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Цугару

**Цугару** – Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. 

Қала ауданы 253,85км², халық саны 37 474 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары - *Hemerocallis dumortieri* гүлі, *Pinus thunbergii* ағашы, көкек құсы. Хиросаки, Госегавара қалалары, Адзигасава, Цурута, Накадомари кенттерімен шекаралас.

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Хиракава қаласы

**Хиракава қаласы** (Жапония) - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. 

Қала ауданы 345,81км², халық саны 33 698 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – алма ағашы гүлі, *Pinus thunbergii* ағашы мен Cettia diphone құсы. Аомори, Хиросаки, Куроиси, Товада, Одатэ қалалары, Овани, Косака кенттері және Инакадате ауылымен шекаралас. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Никахо қаласы

**Никахо қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының оңтүстік-батысында, Жапон теңізі жағалауында орналасқан қала. 
2005 жылы 1 қазанда Юри уезінің Никахо, Коноура, Кисаката кенттерін біріктіру арқылы пайда болған. Қала – электр жабдықтары мен чиптер өндірісінде мамандандырылған. Балық аулау шаруашылығы да жақсы дамыған. Қала ауданы 240,65км², халық саны 27 535 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – альбиция гүлі, балқарағай ағашы, суқұзғын құсы. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Кинокава қаласы

**Кинокава қаласы** (Жапония) - Жапонияның орталығындағы Вакаяма префектурасының әкімшілік орталығы. 

Қала ауданы 228,24км², халық саны 65 688 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – шабдалы гүлі,  *Osmanthus fragrans* ағашы, *Cettia diphone* құсы. Вакаяма, Кайнан, Иваде, Сеннан, Идзумисано, Кайдзука, Кисивада қалалары, Кацураги, Кимино кенттері мен шекаралас. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары
Ezel

**Ezel** (Ezel) – түрік теле хикаясы. 2009 жылы 28 қыркүйекте  *«Show TV»* телеарнасында «Оларды бір-бірінен сатқындық айырды, бірақ өш алу мақсатында жолдары қайтадан түйіседі» слоганымен жарық көреді. 

2010 жылдың 20 қаңтарда *atv* телеарнасында көрсетілімі жалғасады. 11 наурыз теле хикая сценарисі Керем Дерен ауруханаға түсіп, осы себептен 2 апта теле хикаяның түсірілімі тоқтатылып, 12 сәуір күні жаңа бөлімдерімен қайтадан көгілдір экранға шыға бастайды. 2010 жылы Исмаил Джемнің Теледидар сыйлықтарының 14-не үміткер болып, 9 иеленген.  
*Сценарист – Керем Дерен, Пынар Булут.
*Режиссер – Улуч Байрактар
*Композитор – Тойгар Ышыклы
*Маусымы – 2
*Бөлім саны – 72

## Дереккөздер
 

Санат:Кино
United Press International

**ЮПИТН** – халықаралық хабар таратумен айналысатын ұйым. 

Ол жер шарының түрлі нүктелеріндегі телеорталықтар қызметін пайдаланады және ағылшын-американ коммерциялық қызметінің хабарларын таратумен айналысады. АҚШ-тың телеграф агенттігі ЮПИ (Юнайтед Пресс Интернешнл) және ағылшындық компания «Индепендент телевижн ньюс» негізінде құрылған. Ол әлемнің түрлі елдері арасында хабарлар алмасуды қамтамасыз етеді. Сондай-ақ ұйым хабарлардағы сөз бостандығын қадағалап, журналистердің мүддесін қорғаумен де айналысады.

Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5

## Дереккөздер
 

 
Санат:Журналистика
ЮСИА

**ЮСИА** – ақпарат агенттігі. АҚШ орталық насихаттық органы. 

Оның жылдық бюджеті 169 млн доллардан астам. Агенттіктің меншігінде АҚШ-тың өз территориясында орналасқан 43 радиостанцияны және шетелдерде орналасқан 59  радиостанцияны біріктіретін *«Америка дауысы»* радиожүйесі де бар. Агенттік түрлі әдебиеттер басумен де айналысады. Оның баспасөз бөлімі жылына 3 миллиард данадан астам түрлі журналдар, кітаптар, кітапшалар, листовкалар т.б.басып шығарады. 

Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5

## Дереккөздер
 

 
Санат:Журналистика
Арида қаласы

**Арида қаласы** (Жапония) – Жапониядағы Вакаяма префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. 
Қала ауданы 36,92км², халық саны 30 137 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары - *Citrus unshiu* гүлі,  кастанопсис ағашы. Кайнан қаласы, Аридагава, Юаса кенттерімен шекарлас. Қала тұрғындары балық аулау және ауыл шаруашылығымен шұғылданады.  
## Дереккөздер
 

Санат:Жапония қалалары