open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вильянди

**Вильянди** (), 1919 жылға дейін **Феллин** () — Эстониядағы қала, Вильяндимаа уезінің әкімшілік орталығы. Халық саны және аумағы бойынша елдегі жетінші қала.

## Географиясы
Эстонияның оңтүстік бөлігінде, Вильянди көлінің солтүстік жаңалауында орналасқан. Қашықтықтар: Таллинге дейін — 161 км (солтүстікке қарай), Тартуға дейін — 81 км (шығысқа қарай), Пярнуға дейін — 97 км (батысқа қарай).

## Тарихы
Бұл жердегі ең алғашқы қоныстар б.з.д. шамамен V ғ. пайда болды. visitestonia.com сайтының пікірі бойынша, алғашқы жазбаша дерек 1154 жылмен даталанған.

XII ғасырда алғашқы тұрақты қоныс пайда болды. XIII ғасырдың басында бұл жер Семсершілер орденімен жауланды. 1224 жылы ағаш бекіністердің орнына, кейде Балтықтағы ең қауатты деп саналған тас қорған салына басталды. Келесі 200 жыл ішінде ол әрдайым жетілдірілді.

1283 жылы Рига архиепископы Феллин қорғанысын қоршаған қонысқа қала статусын сыйлады.

XIV ғасырдың басында Феллин Ганзаның мүшесі болып, Ресеймен саудасының маңызды орнына айналды және бұл жәйт қаланың өркендеуіне себеп болды. 1365 жылы қала Ганза және Дания арасындағы бейбітшілік шартына қол қою процессіне қатысты.

Ливония соғысы кезінде қала және Феллин қорғаны орыс әскерлерімен жауланып және ішінара бұзылды. 1600-1611 жылдары аралығында орын алған поляк-швед соғысы кезінде одан да қатты нұқсан келтірілді. 1602 жылы Феллинді поляктар жаулағаннан кейін қаланың бұрынғы асқан әсемділігінен және күш-қуатынан бірнеше дуалы ғана қалды. XVII жылы швед үстемшілігінің астында болған кезінде, Феллин қала статусынан айырылды.

1783 жылы году Екатерина II патшайымы қала статусын қайтарып, Феллин уезд орталығына айналды. Экономикалық және саяси ықпалының өсуімен қатар халық саны да өсе бастады.

1950—1991 жылдары Вильянди бір аттас ауданының орталығы.

## Көрнекті жерлері
Феллин қамалы — XIII ғасырда салынды; атқарымдық жағынан солтүстік, оңтүстік және шығыс бөліктеріне бөлінген. Қамалда жиналстарға арналған зал (капитула), екі нефті мұнара, мұрағат бөлмесі, командордың жатын бөлмесі және тұрғын үй-жайлары, нәзіретхана, асүй, галереялар, атқоралар, қызметкерлерге арналған үйлер, қоймалық бөлмелер, 26 метрлі құдық.

## Галерея

File:Viljandi Pauluse kirik 31-08-2012.jpg|Әулие Павел шіркеуі (*Pauluse kirik*).
File:Viljandi Jaani kirik, frantsiskaanlaste vana kloostrikirik.jpg|Әулие Иоанн шіркеуі (*Jaani kirik*).
File:Viljandi vana veetorn.jpg|Қаланың ескі су айдауыш мұнарасы.
File:Viljandi teater Ugala.jpg|*Угала* театры.


## Бауырлас қалалар
* : Аренсбург
* : Валмиера
* : Кретинга
* : Порвоо
* : Тернополь
* : Хернёсанд
* : Эслёв
* : Фростбург

## Тағы қараңыз
* Тарту университетінің Вильяндидегі мәдениет академиясы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты 
* Вильянди қамалы 

Санат:Эстония қалалары
*
Сэм Ким

**Сэм Ким** (1998 жылдың 19 ақпанында дүниеге келген) - корей-американдық әнші-жыршы және гитарист.  Ол K-pop Star 3 талант шоуының финалисті атанып, Antenna Music лейблының астында өнер көрсете бастады. Сэм өзінің ресми дебютін 2016 жылдың 10 сәуірінде K-pop Star 5 талант шоуында жасады.

## Өмірі мен мансабы
Сэм Ким АҚШ-та дүниеге келген және Вашингтондағы Тодд Бимер орта мектебінде оқыған. Оның ДжуЕн атты інісі мен Суджин атты қарындасы бар. K-pop Star 3 талант шоуының арқасында ол Оңтүстік Кореяға көшіп, кейін
Феллин қамалы

thumb|right|290px|Феллин қамалының реконструкциясы
**Феллин қамалы** (), қазіргі кезде **Вильянди қамалы** деп аталады () — 1224 жылы бұрынғы көне қаланың орнына салынған Тевтон орденінің қамалы. Ливониядағы ең қуатты қамалдардың бірі болған. XVII ғасыр поляк-швед соғыстары кезінде толығымен қиралды. Қазіргі кезде қамал қалдықтары Вильянди қаласының тұрғындары мен қала қонақтарының сүйікті демалыс орны болып табылады.

## Тарихы
Семсершілер орденінің кресшілері 1223 жылы көне қаланы жаулап алып, кейін оның орнына қамал салынды. Бір жылдан кейін тасты бекіністердің құрылысы басталды. Феллин орденнің астанасы ретінде таңдалды. 

Қамал 1560 жылғы орыс әскерлерінің қоршауынан кейін бұзылды, бірақ 1602 жылғы поляк-швед соғыстары кезіндегі қоршауынан кейін одан да қатты зақымдалды және бұдан кейін қамал қайта құрылған жоқ. XVIII ғасырда қамал қалдықтары салынып жатқан Феллин қаласы үшін тас қашау орны ретінде қолданылған.

Қамалдағы алғашқы қазба жұмыстары 1878—1879 жылдары жасалды. Кейінгі онжылдықтар ішінде қазба жұмыстары әр жыл сайын өткізіледі. 

Қазіргі кезде қамал қалдықтары Вильянди қаласының орталық бөлігіндегі танымал демалыс орнына айналды. Бұрынғы орталық ауласында ашық аспан астындағы сахна орнатылған. 

*
Санат:Эстония
Санат:Эстония қамалдары
Поляк-швед соғыстары

**Поляк-швед соғыстары**&nbsp;— 1569–1721 жылдар аралығындағы Речь Посполитая және Швеция арасындағы соғыстар сериясы. 

## Соғыстар тізімі
* Ливон соғысы (1558–1583)&nbsp;— Швециямен және Мәскеу патшалығымен Балтық маңы жерлері және Балтық теңізіне шығу үшін. 
* Сигизмундқа қарсы соғыс (1598–1599)&nbsp;— Сигизмунд III Ваза және герцог Седерманландтың арасындағы Швеция тағы үшін соғыс.
* Поляк-швед соғысы (1600-1629)&nbsp;— кейде жалпы еуропалық отыз жылға созылған соғыстың бөлігі ретінде қарастырылады, Польша үшін тиімді емес Альтмарк бітіміне қол қоюымен аяқталды; соғысты бірнеше кезеңге бөледі:
** 1600–1611&nbsp;жылдар соғысы
** 1617–1618&nbsp;жылдар соғысы
** 1621–1626&nbsp;жылдар соғысы
** 1626–1629&nbsp;жылдар соғысы
* Поляк-швед соғысы (1635)&nbsp;— Пруссия жерлері Балтық теңізінің оңтүстік-шығыс жағалауын иемдену үшін әскери қақытығыс. 
* Швед тасқыны&nbsp;— XVII-ші ғасырдың екінші жартысындағы соғыстар, тарихи әдебиетте «Тасқын» деген атауымен көпшілікке белгілі.
* Солтүстік соғыс (1655—1660)&nbsp;— Польшаның Швециямен бірге Мәскеу патшалығына қарсы одаққа мүше болуға қаламауының артынан орын алды.
* Солтүстік соғыс (1700–1721)&nbsp;— солтүстік мемлекеттер мен Швецияның арасындағы Балтық маңы жерлері үшін соғыс. 
* Төртінші одақ соғысы (1806–1807)&nbsp;— Наполеон соғыстарының шеңберіндегі қақтығыс, Польша мен Швеция екі бөлек одақта болғанның артынан орын алды. 
* Алтыншы одақ соғысы&nbsp;— Соңғы поляк-швед соғысы. Варшава герцогтігі Наполеонның одақтасы болды, ал Швеция Корольдігі - Наполеонге қарсы одақтың мүшесі. Соғыстан кейін Варшава герцогтігі Ресей империясының құрамына кірді.

## Тағы қараңыз
* Дат-швед соғыстары
* Ресей-швед соғыстары

*
Санат:Польша тарихы
Санат:Швеция тарихы
Санат:Польша
Эстонияның әкімшілік бөлінісі

Эстония ел үкіметімен тағайындалған уезд губернаторы (, *мааванем*) басқаратын 15 уезге (, *мааконд*) бөлінеді, 1989—1993 жылдары уездердің өкілеттік органдары болған — уезд кеңестері (*maakonnavolikogu*) және атқарушылық — уезд басқармалары (*maakonnavalitsus*). Уездер, өз кезегінде, екі типті муниципалитетке бөлінеді: қалалар () және болыстар ().

Сонымен қатар муниципалдық құрылымның тағы бір түрі — *ауылдық болыс* (). 2011 жылға қарай Эстонияда алты ауылдық болыс бар: Аэгвийду, Вяндра, Кохтла-Нымме, Лавассааре, Тоотси және Ярваканди. КСРО кезінде осы елді мекендердің барлығы қала үлігісіндегі ауыл статусына ие болған.

Қазіргі кезде Эстонияда 183 болыс бар. Олардың өкілеттік органдары — болыстық жиналыс () немесе қалалық жиналыс (), атқарушы органдары — болыс ажаларынан () немесе қала әкімдерінен () және вице-әкімдерден () тұратын болыстық басқармалар () және қалалалық басқармалар (). Таллин ішкі қалалық әкімшілік-аумақтық бірліктерге бөлінеді — *қала аудандары* (). Қала ауданының басшысын қала ауданының ажасы басқарады ().

## Уездер тізімі

Санат:Эстонияның әкімшілік бөлінісі
Вильяндимаа

**Вильяндимаа** ( немесе *Viljandi maakond*) — Эстониядағы уезд, елдің оңтүстік бөлігінде орналасқан. Әкімшілік орталығы — Вильянди қаласы. Уезд үш қаладан және тоңыз болыстан тұрады. 

## Географиясы
Уездің орталық және батыс бөліктері ойлы-қырлы Сакала қыратының шегінде орналасқан. Солтүстік-батыс бөлігінің шегінде Соомаа (370 км²) ұлттық саябаққа бірітірілген батпақты сілем орналасқан.

## Тарихы
Орта ғасырларда Вильяндимаа маңызды сауда және саяси орталық болған, онда бірнеше қамалдың қалдықтары орналасқан. 

## Әкімшілік құрылымы
Уезд үкіметі Эстония үкіметімен бес жылдық мерзімге тағайындалатын уезд губернаторымен басқарылады. Қазіргі кезде Вильяндимааның ажасы Калле Кюттис болып табылады.

## Әкімшілік-аумақтық бөлінісі
Уезд (мааконд) муниципалитеттерге бөлінеді. 3 дербес қалалық муниципалитет (эст. linnad — қала) және 9 ауылдық муниципалитет (эст. allad — болыс).

### Қалалық муниципалитеттер
* Мыйзакюла 
* Вильянди
* Выхма

### Вильяндимаа болыстары
* Абья (Абья-Палуоя қаласын қоса алғанда)
* Вильянди
* Каркси (Каркси-Нуйа қаласын қоса алғанда)
* Колга-Яани
* Кыо
* Кыпу
* Сууре-Яани (Сууре-Яани қаласын қоса алғанда)
* Тарвасту
* Халлисте

## Галерея

Arussaare õigeusu kirik.jpg|
Suure-Kõpu mõisa peahoone 2012.jpg|
Heimtali mõisa viinaköök1.jpg|
Pärsti mõisa peahoone 2012.jpg|


## Сілтемелер

* Уездің ресми сайты 

*
Санат:Эстония уездері
Тартумаа

**Тартумаа** (сонымен қатар **Тарту уезі** — ) — Эстония Республикасындағы 15 уезінің бірі. Әкімшілік орталығы — Тарту (халқы 100 000) қаласы. Аумағы — 2993 км², халқы — 153 479 (2012). 22 жергілікті өзін-өзі басқару бірлігінен тұрады (3 қала, 19 болыс).

## Географиясы
Тарту уезі бойынша Чуд және Выртсъярв көлдерін біріктіретін және уезді екі бөлікке бөлетін Эмайыги өзені ағып өтеді. Тартумаа уезінің табиғатына батпақты ойпаңдар және алқаптармен қиылысатын дөңді жазықтар тән. 

## Әкімшілік-әкімшілік бөлінісі
Уезд құрамына 22 өзін-өзі басқару бірлігі кіреді: 3 қала және 19 болыс.

Қалалар:
* Элва
* Калласте
* Тарту

Болыстар:
* Алатскиви
* Хааслава
* Камбья
* Конгута
* Лаева
* Луунья
* Меекси
* Мякса
* Ныо
* Пейпсияяре
* Пийриссааре
* Пухья
* Ранну
* Рынгу
* Тарту
* Тяхтвере
* Вара
* Вынну
* Юленурме

## Галерея

Alatskivi mõisa peahoone.jpg|Алатскиви қамалы
Saadjärve mõisa peahoone.jpg
Tammistu mõisa peahoone.jpg
Elva raudteejaama peahoone.jpg


## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Тартумаа уезінің ресми сайты

Санат:Тартумаа
Санат:Эстония уездері
Уезд губернаторы (Эстония)

**Губернатор** () Эстониядағы әкімшілік бөлінісінің басты бірлігін — уезді () басқарады. 

Астында Эстониядағы уездердің әрекеттегі губернаторлар тізімі көрсетілген:

Санат:Эстония уездері
Тыныштықбай Омарұлы Әуесбаев

**Тыныштықбай Омарұлы Әуесбаев** (22 наурыз, 1941 жылы Қызылорда облысы, Тасбөгет ауданында туған) — кеңестік және қазақстандық даңқты ардагер құрлысшы-теміржолшы. КСРО және Қазақстанның Құрметті теміржолшысы. КСРО және тәуелсіз Қазақстан Республикасының жоғарғы мемлекеттік марапаттарының иегері. Бар өмірін теміржол саласының дамуына арнаған қайраткер тұлға.

## Толығырақ
* Тыныштықбай Омарұлы 1941 жылы 22 наурызда Қызылорда облысы, Тасбөгет ауданында дүниеге келген.
* 1966 жылы Ташкент теміржол иниститутын бітірген. Оқуды бітірген соң жолдама арқылы Қазақстан темір жолына келеді.
* Еңбек жолын Қызылорда теміржолының «Құрлыс-монтаж пойызы 355» мекемесінде шебер болып еңбекке араласады.
* 1977 жылдан Батыс Қазақстан теміржолы құрлысын дамытуға іске кірісті.

## Еңбек жолы
* Қазақстан темір жолы құрлысының дамуына ерен еңбек сіңірген құрметті теміржол құрлысшысы Тыныштықбай Омарұлының жарты ғасырдан астам алтын уақыты темір жол саласына арнаған ардагер құрлысшы теміржолшы;
* 2002 жылы «Темір жол құрлысы» АҚ басқарамасының директоры;
* 2009 жылы «Жаңаөзен – Түрікменстан» темір жол құрлысының бастығы.

## Мемлекеттік марапаттары
* Қазақ КСР жоғарғы кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған.
* 1980 жылы КСРОның «Еңбек Қызыл Ту» Ордені;
* 1984 жылы КСРОның Құрметті теміржолшысы (құрметті атағы берілген);
* 1984 жылы КСРОның «Халықтар Достығы» Ордені;
* 1985 жылы КСРОның «Еңбек ардагері» медалі;
* 2004 жылы «Қазақстан теміржолына 100 жыл» құрметті төсбелгісімен марапатталды.
* 2004 жылы елбасының жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат «Парасат ордені» мен марапатталды.
* 2011 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» мемлекеттік медалі;
* 2012 жылы елбасының жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат ІІІ дәрежедегі «Барыс ордені» мен Асқар Мәмин марапаттады.
* КСРО және тәуелсіз Қазақстан Республикасының көптеген медалдарымен құрмет грамоталарымен, алғыс хаттармен марапатталған.

Санат:Қызылорда облысында туғандар
Санат:Қазақстан теміржолшылары
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Ништадт бітім шарты

thumb|right|200px|
**Ништадт бітім шарты** — Ресей мен Швеция 1700-1721ж. Солтүстік соғысын тоқтатуға өзара келіскен шарт. Шартқа 1721 ж. 30 тамызда (10 қыркүйек) Ништадт қаласында(Финляндия) қол қойылды.

Орыс делегациясын Я.В.Брюс, А.И.Остерман, швед делегациясын Лилиенштадт, Штремфельдт басқарды. Ништадт бітім шарты бойынша Ригамен қоса Лифляндия, Ревель және Нарвамен қоса Эстляндия, Кексгольмді қоса Карелияның бір бөлігі, Ингерманландия, Эзельмен Даго аралдары Ресейге қарады. Ресей орыс әскерлері басып алған Финляндияның едәуір бөлігін Швецияға қайтарып берді және оған өтемақы ретінде 2 млн. ефимок төленді. Швеция ежелгі швед жерін сақтап қалды. Шарт бойынша екі мемлекет арасындағы сауда қалпына келтірілді. Армия мен флоттың тамаша жеңістерінің нәтижесінде Ресей ертеде Швеция басып алған жерлерін қайтарып алап, Балтық теңізіне шығуға жол ашты. Бұл шартқа орыс дипломатиясының ірі жетістігі арқасында қол жетті.

## Дереккөздер

Санат:Ресей империясының халықаралық келісімдері
Санат:Швецияның халықаралық келісімдері
Санат:Солтүстік соғыс
Санат:XVIII ғасыр бітім шарттары
Санат:10 қыркүйек оқиғалары
Санат:1721 жыл
Санат:Аумақтық өзгерістер туралы халықаралық келісімдер
Санат:Ресей империясының аумақтық өзгерістері
Санат:Швецияның аумақтық өзгерістері
Санат:Финляндияның аумақтық өзгерістері
Нутталлиоз

**Нутталлиоз** — жылқының жұқпалы ауруы. Қоздырғышы бір клеткалы, қан эритроциттерінің паразиті -*Nuttallia equi*.Бұл паразит жануарлар организміне осы қоздырғыш жұққан кенелер шағып,қан сорғанда жұғады. Н-дың жасырын даму кезеңі 10-15 күндей, аурудың жіті түрінде малдың дене қызуы көтеріледі, жемшөпті нашар жейді, кілегей қабықты жерлері қызарады,кейін сарғаяды және өңсізденеді,жүрек соғысы,тыныс алуы жиілейді, кейде несепке қан араласады,кейбір бие құлын тастайды. Аурудың созылмалы түрі 3,5 айға созылады. Жас мал жеңіл ауырады. Дер кезінде емделген мал айығып кетеді,ауру асқынса мал өлуі де мүмкін. *Емі:* сульфанитрол, флавакридин, гемоспорадин, пироплазмин, азидин, жүрек, асқазан-ішек жұмысын реттейтін дәрілер қолданылады. Н-дың алдын алу үшін мал денесіне,қора-жайға тараған кенелерді әрдайып жойып отыру қажет.==Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы, 8-ші том.1976==
Жаңатай

**Жаңатай** — Қостанай облысы Амангелді ауданы, Қабырға ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан ортылығы - Амангелді ауылынан оңтүстікке  қарай 32 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 113 адам (66 ер адам және 47 әйел адам) болса, 2009 жылы 104 адамды (57 ер адам және 47 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Амангелді ауданы елді мекендері
Қабырға (Қостанай облысы)

**Қабырға** — Қостанай облысы Амангелді ауданындағы ауыл, Қабырға ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан ортылығы - Амангелді ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 64 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 477 адам (228 ер адам және 249 әйел адам) болса, 2009 жылы 230 адамды (115 ер адам және 115 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Амангелді ауданы елді мекендері
Степняк (Қостанай облысы)

**Степняк** — Қостанай облысы Амангелді ауданы, Үштоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Бұрынғы Степняк ауылдық әкімдігі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан ортылығы - Амангелді ауылынан солтүстікке  қарай 98 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 453 адам (234 ер адам және 219 әйел адам) болса, 2009 жылы 272 адамды (129 ер адам және 143 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Амангелді ауданы елді мекендері
Қостанай қаласындағы А.С.Пушкин атындағы қалалық балалар кітапханасы

**Қостанай қаласындағы А.С.Пушкин атындағы қалалық балалар кітапханасы** — 1953 жылы құрылған  Қостанай қаласындағы ең алғаш балалар кітапханасы. Кітапхананың бірінші меңгерушісі- Болотина Нина Никифоровна.
1959 жылы, республикада балалар кітапханаларының жабылуына байланысты, Қостанай қаласындағы кітапхана жабылды. 1963 жылы қайта құрылып, теміржол вокзалы ауданында орналасты. Кітапхана меңгерушісі Лаврова Валерия Алексеевна болып тағайындалды. 1976 жылы кітапхана 50 лет Октября көшесіндегі  жаңа ғимаратқа көшті. 1979 жылы маусымда Мануйлов Г.С бастауымен  кітапханада А.С.Пушкиннің қоғамдық мұражайы ашылды.  1987 жылы қала тұрғындарының өтінішімен қалалық балалар кітапханасына А.С.Пушкин аты берілді. 2010 жылы кітапхана "Халықаралық мәдени ынтымақтастықты нығайтқаны үшін" естелік белгімен марапатталды. 2015 жылдан бастап кітапхана жетекшісі- Малых Ольга Аркадьевна
Кітапхананың ауданы- 1107 м.кв. Кітапхананың кітап қоры-23 463 экземпляр, оның ішінде 5 153 кітабы мемлекеттік тілде. 2015 ж. 9 ай ішінде кітапханаға 6 929 оқырман барды. 

### Дереккөздер
Кітапхана сайты

Санат:Қостанай
Санат:Қазақстан кітапханалары
Болат Бауыржанұлы Мажағұлов

**Болат Бауыржанұлы Мажағұлов** (1 тамыз 1983 жылы, Алматы) — музыкант, мәдениет жанашыры. 2010 жылдың қараша айынан бастап Астана қаласы Мәдениет, мұрағаттар және құжаттама басқармасының басшысы.

нобай

## Өмірбаяны
Болат Мажағұлов 1983 жылы 1 тамызда Алматы қаласында дүниеге келген.
* 1990 жылы К.Байсейітова атындағы Республикалық музыка мектебіне барады.
* 1998 жылы Қазақ ұлттық музыка академиясының гобой сыныбына түседі. Академияда оқып жүріп Италия, Ресей, АҚШ және Қазақстанда өткен көптеген республикалық және халықаралық конкурстарға қатысып, жүлделі орындарға ие болды. 

## Қызмет жолы
Қызметінен бөлек, "Абай", «Три брата», «Сказки колдуна», «1997» деректі кинофильмдерінде басты рөлді сомдады. 
* 1999 жылы Астана қаласы Мемлекеттік Филармонияның симфониялық оркестріне гобойлар тобының концертмейстері болып жұмысқа орналасты. 
* 2006 жылы Президент оркестрі ән және эстрада ансамблінің көркемдік жетекшісі болып Республикалық Гвардияға шақырылды.
* 2007-2008 жылдары мәдениет Басқармасында тарих және мәдениет ескерткіштерін қорғау бөлімінің бас маманы, одан кейін өнер бөлімінің бастығы болып жұмыс істеді. 
* 2008 жылы "Джунгли аниматроникстер театры" директоры болып тағайындалды. 
* 2009 жылдың желтоқсан айында Бейбітшілік және келісім сарайы директоры қызметіне кірісті.
* 2010 жылдың қараша айынан бастап Астана қаласы Мәдениет, мұрағаттар және құжаттама Басқармасының басшысы болып тағайындалды.

## Марапаттары
"Құрмет" ордені, «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігіне 20 жыл» медалімен және басқа да түрлі дипломдар мен алғыс хаттармен марапатталған.

## Отбасы
Үйленген. 2 қызы бар.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Мажагулов Болат Бауыржанович 

Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақ ұлттық өнер университеті түлектері
Фурманов ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Фурманов ауылдық округі** – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Фурманово ауылы кіреді. Орталығы – Фурманово ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1530 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Аққошқар (ауыл)

**Аққошқар** — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Ашутасты ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2019 жылға дейін қысқарған Аққошқар ауылдық әкімдігі орталығы болды.

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 57 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 811 адам (408 ер адам және 403 әйел адам) болса, 2009 жылы 629 адамды (332 ер адам және 297 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Алуа (Қостанай облысы)

**Алуа** — Қостанай облысы, Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Қайыңды ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 60 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 541 адам (280 ер адам және 261 әйел адам) болса, 2009 жылы 158 адамды (74 ер адам және 84 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Корона (фабрика)

**«Корона» фабрикасы** - Бүгінгі таңда Қазақстандағы  ұн және макарон өндіру бойынша көшбасшы фабрика болып табылады. Сонымен қатар, «Корона» компаниясының өнімдері көптеген  халықаралық көрмелерге шығуда. АҚ «Қостанай ұн» бірлестігінің бас директоры Микетка Александрдың айтуынша, олардың тауарларының табысты болуы мына шарттарға негізделген:
- Тұтынушылардың сұранысына назар аудару;
- Қазіргі заманға сай технологиялар қолдану;
- Өндірістің барлық кезеңдерінде өнімнің сапасын қатаң бақылау;
- Клиенттермен әріптестік жасау, қарым-қатынас дамыту;
- Компанияда жұмыс істейтін ұжымның бірлігі.
АҚ «Қостанай ұн» фабрикасының салтанатты ашылуына Елбасымыз да қатысқан. Президентімізге іске қосу батырмасын басу құрметпен берілген. Сол сәттен бастап елімізде жаңа кәсіпорын жұмыс атқаруын бастады.
«Астана Групп» компаниясының президенті Нұрлан Смағұлов мәлімдемесіне сүйінсек, «Корона» фабрикасы индустриялық-инновациялық дамуға байланысты макарондарды жаңа технологиялармен жасау проектін жүзеге асырды. Бұл Қазақстандағы ең ірі макарон фабрикасы болып табылады.
«Қазақстанда жасалған» таңбасы бар өнімдер тек Қазақстанда ғана емес, шетел елдерде де өте танымал болуда. Бұл пікірді мемлекетіміздің басшысы итальяндық астық өнімдер фабрикалардың жабдықталуын қарастырғанда айтқан. Ол қазақстандықтар итальян халқымен бәсекелесе алады деген ойда. Әсіресе, бұндай табысқа Қостанай облысының астық өнімдері мүмкіндік береді.
Жаңартылған зауыт инвестициялық жоба болып табылады, яғни нарықтың барлық талаптарына сай келеді. Елбасымыздың ойынша, бұл жоба сыртқы сауданы жаңа сатыға көтерілуіне әкеле алады.
«Корона»  компаниясы - Қостанай облысының мақтанышы, себебі оның өнімдері бүкіл ел бойынша үлкен сұранысқа ие.

## Дереккөздер
Аңғар (ауыл)

**Аңғар** — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Аңғар ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 16 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 756 адам (372 ер адам және 384 әйел адам) болса, 2009 жылы 455 адамды (226 ер адам және 229 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Сайран Балкенұлы Бұқанов

**Сайран Балкенұлы Бұқанов** – 1950 жылғы тамыздың 19 жұлдызында,  Қостанай облысы Ленин ауданына қарасты Карл Маркс атындағы ауылда дүниеге келген. Қазақстан Еңбек Ері.

## Биография
Уақ тайпасынан шыққан.

1973 жылы агроном мамандығы бойынша Целиноград ауыл шаруашылық институтының Қостанай филиалын бітірген. Қызмет жолын «Боровской» совхозында қарапайым агроном жұмысынан бастаған. 
Әскерде қызмет еткен соң, ол «Тенизовски» совхозында агроном қызметін атқарды, содан кейін 1976 жылдан бастап 1980 жылға дейін, «Ақсуат» совхозында бас агроном болым жұмыс жасады. Ал 1982 жылдан 1984 жылға дейін осы кәсіпорынды басқарды. 
1984 жылы маусым айында «Харьков» астық фермасына директор болып аударылды. 
1997 жылы «Харьков» астық фермасы, Қостанай облысы «Қарқын» Меңдіқара ауданы ЖШС атауына ауыстырылды. Сайран Бұқанов директоры болып сайланды.
Бүгінде «Қарқын» астық өсіріп, ет және сүт өндірісімен айналысады. «Қаркенді» басқарған жылдар ішінде Сайран Бұқанов өндірістік үрдісті жетілдіру, өнімнің сапасын арттыру, жер ресурстарын сақтау және материалдық базаны нығайту саясатын жүргізіп келеді. Соңғы жылдары кәсіпорын жаңа техникалармен жабдықталып, қамтылды.

## Жетістіктері
•	«Герой Труда Казахстана» атауы 2009 жылы берілді. Ерекше білгімен Золотая Звезда және Отан ордены
•	1999 «Құрмет» ордены
•	Мерейлі медаль «50 лет Целине»
•	«Парыз» республикалық байқауының лауреаты
•	Ұлттық экономикалық палатасы алтын медаль «Союз «Атамекен»
•	 Мендіқара ауданының құрметті азаматы

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Еңбек ерлері ел ішінде танылады 
* САЙРАН БҰҚАНОВ: «Кей азаматтардың түлкібұлаң тірлігі жанға батады»
Екідің

**Екідің** — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Екідің ауылдық әкімдігі орталығы. 

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 120 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 874 адам (452 ер адам және 422 әйел адам) болса, 2009 жылы 468 адамды (235 ер адам және 233 әйел адам) құрады. 

## Ескерткіштері
Екідің ауылына жақын жерде осы елді мекенге атау берген, сфера пішіндес тастан салынған екі ежелгі құрылыс орналасқан. Академик Ә.Марғұланның дерегі бойынша, ерте темір дәуіріне жатқызылатын, Қазақстан аумағында сирек кездесетін "айтас" немесе "дің"  деп аталатын киіз үй тәріздес бұл құрылыстар ежелде қасиетті салттарды орындауға арналған мүмкін. Жергілікті аңыздар бойынша, ХVІІ - ХVІІ ғасырларда діңдер орналасқан төбелердің арасындағы алқапта қанды шайқас болған еді. Ескерткіштердің бірі Қараторғай өзенінің сол жағасынан 0,73 км арақашықтықта орналасқан. Екіншісі төбе басында орналасып, алыстан көрінетіндіктен бағдар ретінде пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Әбдіғаппар хан ауылы

**Әбдіғаппар хан** (2023 жылға дейін — *Жаңақала*) — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты ауыл, Жаңақала ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 84 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 588 адам (288 ер адам және 300 әйел адам) болса, 2009 жылы 411 адамды (206 ер адам және 205 әйел адам) құрады.  

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Восточное (Қостанай облысы)

**Восточное** — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Восточный ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан солтүстік-батысқа қарай 37 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 1246 адам (613 ер адам және 633 әйел адам) болса, 2009 жылы 1225 адамды (607 ер адам және 618 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Қостанай троллейбусы

**Қостанай троллейбусы** — бұл қазіргі таңда қолданыстан шыққан Қостанай қаласының троллейбус көлігінің жүйесі.

## Тарихы
Троллейбус қозғалысы 1989 жылдың 28 желтоқсанында КСК – Орталық базар маршрутымен ашылған. Осы сәтке қарай әкімшілік корпустар, төрт тартымдық шағын станциялар мен байланыс желісі осы бағыт бойынша пайдалануға берілді. Депо 50 автотұрақ орындарына және жүзге дейiн ұлғаю мүмкіндігімен әзірленеді деп ұйғарылған еді. Бастапқыда троллейбус паркінде шамамен 280 адам жұмыс істеген.

Кейінірек, 1 маршрут қаланың оңтүстігінде автовокзалға дейін ұзартылып,  2, 3, және 4 бағыттар іске қосылды.

1991 жылы троллейбус желісінде 50 шақты көлік шығып тұрды және депоны кеңейту жөнінде келіссөздер жүргізілді.
1991 жылдан кейін троллейбус басқармасы бірнеше рет банкротқа ұшырап, бір адамның қолынан екінші адам иелігіне өтіп тұрды, бұл кезең туралы толық ақпарат жоқ. Тек  23 наурызда 1999 жылы троллейбустер біржолата ЖШС «Костанайэлектротранс» кәсіпорнының қолына көшкендігі, 2004 жылға дейін осындай күйде болғандығы ғана белгілі. Сонымен қатар әкімшілік тарапынан электр энергиясына бөлінген 50% көлеміндегі демеуқаржы тоқтатылып, бұдан кейін үнемдеу мақсатында троллейбустер мүлде жылытылмады.

2 қосалқы станцияда кабельдің зақымдану салдарынан 2004 жылы 2,3 және 4 бағыттар бойынша троллейбус қозғалысы бірнеше айларға өз жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды және кейіннен  осы іс бойыша сот талқылауы болып өтті. 1 бағыттың сол кезде жұмысын жалғастыра бергені әбден мүмкін.

ЖШС «Костанайэлектротранс» 2004 жылға қарай шамамен 9 млн – ға қарызға батты, соның ішінде қызметкерлер төлемақысы бойынша жиналған қарыз сомасы 1 млн тг құрайды. Областық сот компанияны «оңтайландыру мақсатында» екіге бөлуге шешім қабылдады  — ЖШС «Костанайсервисэлектро» және ЖШС «Костанайский троллейбусный парк».

2005 жылы троллейбус қозғалысы тоқтатылды, бірақ бұның себептері жөнінде  ешқандай мәлімет жоқ. Бұл оқиға осы жылдың шілдесіне дейінгі уақыт аралығында болғандығы ғана белгілі. Қыркүйек айына қарай троллейбус паркінде 7 көлік қалды, алайда барлық төрт бағытта да байланыс желісі жұмысын ары қарай жалғастыра берді. 2012 жылы тартымдық қосалқы станциялары мен байланыс желісі ажыратылып жойылған болатын. Бүгінгі таңда билік басындағылардың жоспарында троллейбус қозғалысын қайта жаңғырту мүлде жоқ.

## Троллейбус маршруты
# КСК — Автовокзал (бастапқыда КСК — Орталық базар) 
# КСК — Вокзал
# Вокзал — Автовокзал
# КСК — Карбышева
Бүгінде троллейбус маршруттары автобус маршруттарына ауыстырылды:
№1 бағыт бойынша №13 автобус, №2 маршрутпен №2 автобус, №3 маршрутпен №3 автобус жүреді.
№4 бағыт бойынша автобустар іске қосылмады, сондықтан КСК – Карбышева бағытын уақыт және траектория тұрғысынан жүріп өту тиімді болғандықтан №5 және №22 автобустар іске қосылды.

## Жылжымалы құрам
* ЗИУ-682 —2003 жылы 12 дана, 1991 жылы 50 дана
* ЗиЛ  жүк көлігі негізінде байланыс желісінің мұнарасын жөндеу — 1 дана

## Дереккөздер

## Сілтемелер
# Костанайский  троллейбус  :: Сведения о троллейбусной системе  kostanay-trolleybus.narod.ru.
# Костанайский троллейбус. Банкротство  kostanay-trolleybus.narod.ru.
# ТРК "Алау", Костанай. Расшифровка эфира
Қайыңды (Қостанай облысы)

**Қайыңды** — Қостанай облысы, Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты ауыл, Қайыңды ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 70 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 954 адам (494 ер адам және 460 әйел адам) болса, 2009 жылы 496 адамды (259 ер адам және 237 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Қызылжұлдыз (Қостанай облысы)

**Қызылжұлдыз** — Қостанай облысы, Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Қайыңды ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 83 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 374 адам (194 ер адам және 180 әйел адам) болса, 2009 жылы 283 адамды (148 ер адам және 135 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Матросово (Қостанай облысы)

**Матросово** — Қостанай облысы, Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Молодёжный ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2019 жылға дейін қысқарған Матросов ауылдық әкімдігі орталығы болған. 

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан шығысқа қарай 72 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 425 адам (214 ер адам және 211 әйел адам) болса, 2009 жылы 245 адамды (121 ер адам және 124 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Сулхан-Саба Орбелиани

thumb|right|200px|Сулхан-Саба Орбелиани
**Сулхан-Саба Орбелиани** (1658, Болнис ауданы, Квемо-Картли - 1725, Мәскеу) — князь, грузин жазушысы, ғалым, қоғам қайраткері.

Грузияны шетелдік тапшылықтан қорғауда көзге түсті, Иран езгісіне қарсы күресті. Грузия билеушісі Вахтанг VI тұсында саяси қызметке белсене араласты. 1713-1716 ж. Батыс Еуропа елдерінде дипломатиялық қызметте болды. 1724 ж. Вахтанг VI-мен бірге Ресейге эмиграцияға кетті. Орбелианидің жан-жақты әдеби және ғылыми қызметі Грузиядағы прогресшіл қоғамдық ойдың дамуына үлкен ықпал жасады. Ол *"Ойдан шығарылған даналық туралы"* атты мысалдар мен нақылдар жинағында феодалды қоғамның кеселді көріністерін сынады.

## Дереккөздер

Санат:1658 жылы туғандар
Санат:Болнис ауданында туғандар
Санат:1725 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:Орбелианилер
Санат:Всехсвят зиратында жерленгендер
Санат:Грузия каллиграфтары
Маятас (Қостанай облысы)

**Маятас** — Қостанай облысы, Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Екідің ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2010 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 150 км-дей жерде орналасқан. 

Ол өзінің көрікті, ерекше таңғажайып табиғатымен көз тартады. Маятас сөзі аты айтып тұрғандай, екі сөзден құралған. «Маядай үлкен тас» деген мағынаны білдіреді. Елді мекен төңірегі бір-бірімен жалғасып жатқан бөктерлері, тасты сайлармен бөлінген шатқалды жер болып келеді. Шын мәнінде таулы шатқалдан айырмашылығы сайларының таяздығы мен жарларының аласалығы. 
Мұндай жерлерді тау бөктерлерімен салыстыруға болады. Бұл теңеуге тасты төбелер мен жиі кездесетін тасты биік қатпарлар дәлел. Осы тасты биік қатпарлар үстіне мініп қарасаңыз, назарыңыз бірден алыстан екі тауды қақ жара ағып жатқан өзенге түседі. Маятас өзінің осындай керемет табиғат көрінісімен ғана емес, сондай-ақ оның қойнауында пайдалы қазбалар да бар. Жергілікті тұрғындардың сөзіне қарағанда мұнда алтын мен қорғасын, қалайы да бар.
Сонымен қатар, Маятас маңында жұмбақ бейнелі белгілері бар тастарды жиі кездестіруге болады. Олардың жас шамасы мен қандай мағына беретінін анықтау қиын, бірақ ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге қызығушылық тудыратыны сөзсіз. Бұл бейнелер ерте заманғы жартастарға салынған бейне, суреттердің қалдығы болуы да әбден мүмкін.

## Халқы
Тұрғыны 6 адам (2009). 

## Дереккөздер
 

Санат:Арқалық қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Мирное (Арқалық қалалық әкімдігі)

**Мирное** — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Родина ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2019 жылға дейін қысқарған Мирный ауылдық әкімдігі орталығы болған.

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан солтүстік-батысқа қарай 60 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 401 адам (198 ер адам және 203 әйел адам) болса, 2009 жылы 217 адамды (112 ер адам және 105 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Целинное (Арқалық қалалық әкімдігі)

**Целинное** — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты ауыл, Целинный ауылдық әкімдігі орталығы. 

## Географиялық орны
Арқалық қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 55 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 636 адам (324 ер адам және 312 әйел адам) болса, 2009 жылы 315 адамды (171 ер адам және 144 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Қайыңды ауылдық округі (Батыс Қазақстан облысы)

**Қайыңды ауылдық округі** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қайыңды ауылы кіреді. Орталығы – Қайыңды ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 880 адамды (451 ер адам және 429 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданы ауылдық округтері
Қайыңды ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Қайыңды ауылдық округі** – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қайыңды, Алуа,  Қызылжұлдыз ауылдары кіреді. Орталығы – Қайыңды ауылы.

## Тарихы
2012 жылы таратылған Алуа ауылдық әкімдігі Қайыңды ауылдық округіне қосылды.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 937 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Арқалық қалалық әкімдігі

**Арқалық қалалық әкімдігі** — Қостанай облысының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бірлік.

## Географиялық орны
Батысында Амангелді ауданымен, солтүстігінде Ақмола облысының Жарқайың, Жақсы аудандарымен, оңтүстік-шығысында Қарағанды облысының Нұра, оңтүстігінде Ұлытау облысының Ұлытау аудандарымен шектеседі.

## Әкімшілік құрамы
Қаланың қарамағындағы 2 ауылдық әкімдік пен 11 ауылдық округте 18 елді мекен бар: 

## Ірі елді мекендері

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша әкімдіктегі халық саны 40803 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық

Санат:Қостанай облысы ауылдық округтері
Санат:Қостанай облысы қалалық әкімдіктері
Джон Гуденаф

**Джон Баннистер Гуденаф** (, 25 шілде 1922, Йена, Веймар Республикасы) — американдық физика және материалтану ғалымы, Нобель сыйлығын алған жасы ең үлкен адам. Литий-ионды аккумулятордағы катод  ретінде кобальтит литийді (LixCoO2) ұсынды.

## Марапаттар мен тану
Наградалары арасында:
* Ғасыр сыйлығы (1975)
* Энрико Ферми сыйлығы (2009)
* Ұлттық ғылыми медаль АҚШ (2011)
* Чарльз Старк Дрейпер сыйлығы (2014)
* Көлік бойынша балама отын саласындағы инновация үшін марапат (2015).
АҚШ Ұлттық ғылым академиясының Мүшесі (2012 жылдан бастап), Француз академиясының (1992 жылдан бастап) және Лондон корольдік қоғамның (2010 жылдан бастап) шетелдік мүшесі.

## Дереккөздер

Санат:Философия докторлары
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Санат:25 шілдеде туғандар
Санат:АҚШ ғалымдары
Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Философия ғылымдарының докторы
Үштөбе ауылдық округі (Қарағанды облысы)

**Үштөбе ауылдық округі** – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Атамекен, Құрылыс, Сарыарқа, Соқыр, Үштөбе ауылдары кіреді. Орталығы – Үштөбе ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Бұқар жырау ауданы ауылдық округтері
Ақсу (Денисов ауданы)

**Ақсу** — Қостанай облысы Денисов ауданы, Әйет ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы қысқартылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 81 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 270 адам (133 ер адам және 137 әйел адам) болса, 2009 жылы 149 адамды (70 ер адам және 79 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Денисов ауданының таратылған елді мекендері
Әйет (Денисов ауданы)

**Әйет** — Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл, Әйет ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 49 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 945 адам (437 ер адам және 508 әйел адам) болса, 2009 жылы 908 адамды (430 ер адам және 478 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Денисов ауданы елді мекендері
Оразбек Телбайұлы Бекбас

**Оразбек Телбайұлы Бекбас** (20 шілде, 1950 жылы Алматы облысында туған) — Инженер-энергетик. Қазақстан Энергетика Кәсіподағының төрағасы (2015 жылдан). Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген энергетигі. «Құрмет ордені»нің иегері.

## Толығырақ
*Оразбек Телбайұлы Бекбас   1950 жылы  20 шілдеде  Алматы облысында дүниеге келген.
*1977 жылы Алматы энергетика иниститутында инженер-жылуэнергетгі мамандығы бойынша бітірген.
*Алматы ЖЭО-1 мекемесінде сантехник құрал операторы;
*«Средазэнергомонтаж»да  шебер;
*Алматы энергетика институтының комсомол комитетінің хатшысы;
*1981 жылы Алматы қалалық кеңесінің көмекшісі;
*Алматы қалалық комитетінің төрағасы;
*Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының аға маманы 
*Талдықорған қаласы әкімінің бірінші орынбасары;
*Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Стандарт Жүйесі құрылымдарының бірқатар директоры;
*2009 – 2011 жылдары «KEGOC-Сервис» компаниясының директорының орынбасары, Әкімшілік департаментінің бас менеджері-үйлестірушісі;
*2012 жыл «Самұрық-Энерго» АҚ әкімшілік бөлімінің төрағасы;
*2015 жылдан  «Самұрық-Энерго» АҚның  Адам құқықтары жөніндегі уәкілі;
*2013 жылдан «Энергетиктер кәсіподағының федерациясы»ның  Қоғамдық бірлестігінің төрағасы.

## Мемлекеттік марапаттары
*КСРОның «Ерен Еңбегі үшін» медалі
*«Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген энергетигі» құрметті атағы берілді.
*президент жарлығымен тәуелсіз Қазақстанның мемлекеттік марапаты «Құрмет ордені» мен марапатталды.
*1998 жылы ҚР тұңғыш мемлекеттік медалі «Астана» медалі
*2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі
*2016 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 25 жыл» медалі

Санат:Алматы облысында туғандар
Санат:Қазақстан энергетиктері
Алакөл (Денисов ауданы)

**Алакөл** — Қостанай облысы Денисов ауданы, Аршалы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 70 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 40 адам (2009).

## Дереккөздер
 

Санат:Денисов ауданының таратылған елді мекендері
Георгиевка (Қостанай облысы)

**Георгиевка** — Қостанай облысы Денисов ауданы, Аршалы ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 65 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 343 адам (171 ер адам және 172 әйел адам) болса, 2009 жылы 244 адамды (115 ер адам және 129 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Денисов ауданы елді мекендері
Абдулла Өтепбергенұлы Ермағанбетов

**Абдулла Өтепбергенұлы Ермағанбетов** (13 сәуір 1950 жыл, Түрікмен КСР – 28 желтоқсан 2017 жыл, Жаңаөзен) — қазақстандық мұнайшы, саналы ғұмырын мұнайшылар транспортына арнаған абзал ардагер көлік жүргізушісі, Қазақстан Мұнай Өнеркәсібі саласының құрметті қызметкері, мұнайшылар транспортының ардагері, Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қызметкері.

## Толығырақ
* Абдулла Өтепбергенұлы 1950 жылы 13 сәуірде Түрікмен КСО жерінде дүниеге келген.
* 1960 жылдың басында туған жері атамкені Маңғыстау облысының Жаңаөзен қаласына қоныс аударған.
* 1969 жылы Қазақстан мұнай өнеркәсібінің технологиялық транспорт басқармасына автобус жүргізушісі болып еңбек жолын бастаған.
* 1969 жылдан – 2013 жылға дейін Қазақстан мұнайөнеркәсібінің алып қоры Өзенмұнайгаз мұнай компаниясында 45 жылға жуық ерен еңбек етті. 
* Абдулла Өтепбергенұлының таңсәріден автобусын от алдырып, Өзен орындарына күнделікті жұмысқа баратын мұнайшыларды керекті нысанына дейін тасымалдау оның 45 жылдан аса уақыттан бергі жемісті жұмысы. 
* Абдулла Өтепбергенұлы саналы ғұмырын мұнайшылар транспортына арнаған абзал жан.
* 2017 жылы 28 желтоқсанда Жаңаөзен қаласында дүниеден өткен.

## Марапаттары
* Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қызметкері
* 2010 жылдың 7 желтоқсанындағы Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті – елбасы Н.Ә.Назарбаевтың жарлығымен Қазақстан мұнай өнеркәсібінің өркендеуіне өлшеусіз үлес қосқаны үшін еліміздің жоғарғы мемлекеттік марапаты «Ерен еңбегі үшін медалі» мен марапатталды. 
* «Қазақстан мұнайына 100 жыл» алтын медалінің иегері
* «Өзенмұнайгаз» АҚ және қала әкімінің т.б мекемелердің құрмет грамоталарымен алғыс хаттарымен марапатталған.
* Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасының иегері.
* "Еңбек ардагері" медалінің иегері және т.б марапаттардың иегері.

## Отбасы
Әкесі, Өтепберген Ермағанбетұлы — Ұлы Отан соғысының ардагері, Қазақстан мал дәрігерлегі ісінің үздігі және анасы, Ермағанбетова Балзия — көпбалалы батыр ана.

Абдулла Өтепбергенұлының жұбайы Ермағанбетова Збираш Аманжанқызымен 45 жылдай отасқан. Балалары: Мәрияш (1974 жылы, Жаңаөзен қаласы, Қызылсай ауылында туған); Бисенбай (1976 жылы, Қызылсайда туған); Майра (1981 жылы, Қызылсайда туған); Ақмарал (1986 жылы Қызылсайда туған).

Өтепбергенұлының 8 жиені, 4 немересі бар.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Қазақстан мұнайына 100 жыл медалінің иегерлері
Санат:Жаңаөзен тұлғалары
Нияз ауылдық округі

**Нияз ауылдық округі** – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы әкімшілік бірлік. 2023 жылға дейін *Тельман ауылдық округі* деп аталды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ахмет, Қаракөл, Қутұмсық ауылдары кіреді. Орталығы – Қаракөл ауылы. 

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы ауылдық округтері
Аршалы ауылдық округі (Абай облысы)

**Аршалы ауылдық округі** — Абай облысы Жарма ауданындағы әкімшілік бірлік. 1998 жылға дейін *Криуши ауылдық округі* деп аталды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Аршалы, Жарықтас ауылдары кіреді. Орталығы – Аршалы ауылы. Округ құрамында болған ''Түрксіб'' ауылы 2007 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы ауылдық округтері
Архангельское (Қостанай облысы)

**Архангельское** — Қостанай облысы Денисов ауданы, Архангель ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстікке қарай 70 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 543 адам (287 ер адам және 256 әйел адам) болса, 2009 жылы 446 адамды (227 ер адам және 219 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер
  

Санат:Денисов ауданы елді мекендері
Жалтыркөл (Денисов ауданы)

**Жалтыркөл** — Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл, Архангель ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстікке қарай 67 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 853 адам (423 ер адам және 430 әйел адам) болса, 2009 жылы 772 адамды (375 ер адам және 397 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер
 

Санат:Денисов ауданы елді мекендері
Әлшан

**Әлшан** — Қостанай облысы Денисов ауданы, Тельман ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 6 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 515 адам (265 ер адам және 250 әйел адам) болса, 2009 жылы 458 адамды (237 ер адам және 221 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Денисов ауданы елді мекендері
Шыбынды (ауыл)

**Шыбынды** — Қостанай облысы Денисов ауданы, Тельман ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 29 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 331 адам (169 ер адам және 162 әйел адам) болса, 2009 жылы 84 адамды (42 ер адам және 42 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
  

Санат:Денисов ауданының таратылған елді мекендері
Тельман ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Тельман ауылдық округі** – Қостанай облысы Денисов ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Антоновка, Әлшан ауылдары кіреді. Орталығы – Антоновка ауылы. Округ құрамында болған ''Шыбынды'' ауылы 2019 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1741 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Денисов ауданы ауылдық округтері
Антоновка (Қостанай облысы)

**Антоновка** — Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл, Тельман ауылдық округі орталығы.
## Тарихы
ХХ ғасырдың басында қоныс аударушылар ағымы Денисов ауданына күрт өсті: орыстар, украиндар, немістер осында келді (негізінен Ресей мен Украинаның орталық аймақтарынан).
Осылайша, 1900 жылы Тобыл өзенінің сол жағалауында, Түйе мойнын қайталайтын әдемі қисықтары ежелгі дәуірден бері Сүйемойнақ шатқалы (түйе мойны) деп аталатын әсем шатырды құрады.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылының солтүстік-шығысқа іргесінде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1226 адам (600 ер адам және 626 әйел адам) болса, 2009 жылы 1163 адамды (561 ер адам және 602 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
  

Санат:Денисов ауданы елді мекендері
Глебовка (Қостанай облысы)

**Глебовка** — Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл, Глебов ауылдық әкімдігі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 34 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1023 адам (502 ер адам және 521 әйел адам) болса, 2009 жылы 712 адамды (354 ер адам және 358 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Денисов ауданы елді мекендері
Шүкібай

**Шүкібай** — Қостанай облысы Денисов ауданы, Глебов ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 23 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 98 адам (2009).

## Дереккөздер
 

Санат:Денисов ауданының таратылған елді мекендері
Досов

**Досов** — Қостанай облысы Денисов ауданы, Покров ауылдық округі құрамындағы ауыл. КАТО коды — 394057200. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 35 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 295 адам (145 ер адам және 150 әйел адам) болса, 2009 жылы 232 адамды (116 ер адам және 116 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Денисов ауданы елді мекендері
Покровка (Қостанай облысы)

**Покровка** — Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл, Покров ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 55 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1284 адам (657 ер адам және 627 әйел адам) болса, 2009 жылы 527 адамды (261 ер адам және 266 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Денисов ауданы елді мекендері
Зааят

**Зааят** — Қостанай облысы Денисов ауданы, Әйет ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2019-жылға дейін қысқартылған "Зааят ауылдық округі" орталығы болған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстікке қарай 49 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 877 адам (427 ер адам және 450 әйел адам) болса, 2009 жылы 766 адамды (378 ер адам және 388 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Денисов ауданы елді мекендері
Қараоба (Денисов ауданы)

**Қараоба** — Қостанай облысы Денисов ауданы, таратылған "Зааят ауылдық округі" құрамында болған ауыл, 2019-жылы қысқартылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 64 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 227 адам (111 ер адам және 116 әйел адам) болса, 2009 жылы 160 адамды (79 ер адам және 81 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Денисов ауданының таратылған елді мекендері