Истаравшан

**Истаравшан** (, , 2000 жылға дейін — **Ура-Төбе**, , ) — Тәжікстандағы қала, Соғды облысының екінші ең ірі қаласы, Истаравшан ауданының әкімшілік орталығы, Орталық Азиядағы ең көне сауда және қолөнер қалаларының бірі.
Истаравшан халқының саны: 65 600 адам.

## Географиялық сипаттама
Қала Түркістан жотасының солтүстік етегінде, Хожанттан оңтүстік-батысқа қарай 78 шақырым жерде, Тәжікстанның екі ірі қаласы Хожант пен Душанбені байланыстыратын негізгі жолдың бойында орналасқан. Солтүстігінде және батысында Өзбекстанмен, шығысында Қырғызстанмен шектесетін Истаравшан қаласының территориясы 1830 шаршы шақырымға созылып жатыр, ал халық саны 273,5 мың адам, азаматтарының басым бөлігі (76%) елдің шеткі ауылдарда тұрады.
2002 жылы Истаравшан қаланың 2500 жылдығын атап өтті.

## Әкімшілік бөлінісі
Истаравшан қаласы құрамына Истаравшанның өзі және 10 джаомат кіреді.

## Тарихы
Ғасырлар бойы Истаравшан өз атауын бірнеше рет өзгертті. Бұрын ол Уструшан, Курушкада, Кирополь, Уротеппа және Ура-Тюбе деп аталған. Қазіргі атауын 2000 жылдың қарашасында алған.

Қаланың тарихы 2500 жылдан асады. 1954 жылы жүргізілген археологиялық қазба жұмыстары кезінде басқа олжалармен қатар қара тақтатас тақтасы табылды. Ғылыми зерттеулерге сәйкес, бұл артефакт 100 000 жылдан астам уақыт бұрын жасалған және ежелгі тас дәуіріне жатады.
 
Дереккөздерге сәйкес, Бунжикат қазіргі қала аумағында біздің заманымызға дейінгі 6-4 ғасырлар аралығында болған. Бұл сауда мен қолөнер дамыған ежелгі аймақтың астанасы. Қала 1413 жылдан 1482 жылға дейін Уротеппа (Ура-Төбе) ретінде белгілі болған. XV ғасырдың аяғында қоныс Сұлтан Махмұд ханға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысы Ура-Төбенің тәуелсіздігін белгіледі.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Бүгінде қала қолөнердің, әсіресе ағаш оюдың, қыш бұйымдарының және дәстүрлі былғары өндірісінің ірі орталықтарының бірі болып табылады. Бірнеше ғасырлар бойы Истаравшан көркем кесте тігудің үш орталығының бірі болды.

Истаравшанда білім беру инфрақұрылымы кеңейіп, өнеркәсіп дамып келеді.

## Көрнекі жерлері
Истаравшан өзінің ерекше этнографиялық мұражайымен әйгілі, оның экспонаттары реликттік шыран ағашының қуысында орналасқан. Жергілікті тұрғындар оны «ағаш бағы» деп атаған. 19 ғасырда ағашта бір уақытта 15 оқушы оқитын жергілікті мектеп болған. Кеңес өкіметінің келуімен ерекше ғимаратта май диірмені орналасқан. Дегенмен, реликттік ағаш және басқа да бірнеше ежелгі флора үлгілері кейінірек қоғамдық ұйымның қорғауына алынды. 2011 жылы онда мұражай ашылды.

## Фотосуреттер

Сурет:Stamps of Tajikistan, 031-02.jpg|Тәжікстан пошта маркасындағы Истаравшан, 2002
Сурет:Stamps of Tajikistan, 032-02.jpg|Тәжікстан пошта маркасындағы Истаравшан, 2002
Сурет:Stamps of Tajikistan, 033-02.jpg|Тәжікстан пошта маркасындағы Истаравшан, 2002
Сурет:Stamps of Tajikistan, 034-02.jpg|Тәжікстан пошта маркасындағы Истаравшан, 2002
Сурет:Gourd from Istaravchan, Tajikistan, 10th century, National Museum of Tajikistan.jpg|Асқабақтан жасалған құмыра, Истаравшан, Тәжікстан, X-ғасыр, Тәжікстан Ұлттық музейі
Сурет:Vase with Kufic inscription al-Yumn (Felicity), 10-11th century CE, Istaravchan, Tajikistan, National Museum of Antiquities of Tajikistan (941-3442).jpg|«әл-Юмн» (Бақыт) деген куфи жазуы бар ваза, X-XI ғғ., Истаравшан, Тәжікстан, Тәжікстан Ұлттық музейі
Сурет:Орнаменты художников Истравшана 2011.jpg|Истравшан суретшілерінің ою-өрнектері, 2011
Сурет:Istaravshan,MugTeppe1.jpg|Мугтеппа (Муг-Төбе) қамалы, Истаравшан


## Дереккөздер

Санат:Соғды облысы қалалары