open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ержан Халиұлы Байтанаев

**Ержан Халиұлы Байтанаев** (23 қаңтар 1981, Тараз, Жамбыл облысы) — қазақстандық журналист, саясаткер, заң ғылымдарының кандидаты. Қазақстан Республикасы Президентінің «Болашақ» халықаралық стипендиясының стипендиаты.

## Білімі
*Қ.А.Яссауи атындағы Халықаралық қазақ–түрік университеті, Филология факультеті (үздік диплом).
*Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Журналистика факультеті.
*Қ.А.Яссауи атындағы Халықаралық қазақ–түрік университеті, Экономика факультеті, «Мемлекеттік және жергілікті басқару» мамандығы (үздік диплом).
*Тараз инновациялық-гуманитарлық университеті, Құқықтану факультеті, «Құқық магистрі» дәрежесі (қызыл диплом). 
*Ресей Федерациясы Президенті жанындағы Мемлекеттік қызмет академиясы, Құқықтану факультетінде кандидаттық диссертациясын қорғап, Заң ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін иеленді. Қазіргі уақытта Ресей Федерациясы Президенті жанындағы халық шаруашылығы және мемлекеттік қызмет академиясының М.Сперанский атындағы құқықтану факультетінің тыңдаушысы.

## Қызмет жолы
*2001-2002 жылдары — Облыстық «Я студент kz» газетінің тілшісі.
*2002-2003 жылдары  — Облыстық талдамалық «Альтернатива» газетінің мемлекеттік тілдегі бөлімінің шығарушы редакторы.
*2003-2005 жылдары  — Республикалық «КТК» телеарнасының құқықтық бағдарламалар бөлімінің тілші–редакторы.
*2005-2006 жылдары  — Республикалық «КТК» телеарнасының Жамбыл облысындағы, Астана қаласындағы және Қазақстан Республикасы Парламентіндегі меншікті тілшісі.
*2006-2008 жылдары  — Қазақстан Республикасының Құқық қорғау салаларында қызмет атқарған. 
*2008-2013 жылдары  — Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Кедендік бақылау комитетінің ресми өкілі – төрағаның баспасөз хатшысы, Кеден қызметінің майоры. 
*2013-осы уақытқа дейін Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының ресми Өкілі.

## Марапаттар
Қазақстан Республикасының Қаржы министрінің, Кедендік бақылау комитеті төрағасының, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы ректорының «Құрмет грамоталарымен» марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:23 қаңтарда туғандар
Санат:Қазақстан журналистері
Аталық Әбдешұлы

**Аталық Әбдешұлы** (13 қазан 1945, Байғанин ауданы, Ақтөбе облысы) - ақын, публицист, сатирик.

## Өмірбаяны
* Қазіргі Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетін, Алматы жоғары  партия мектебін бітірген. 
* Маңғыстау облыстық телевизиясында аға  редактор, облыстық «Маңғыстау» газетінде бөлім меңгерушісі болып істеген.
* 1991 жылдан қазірге дейін (2024 ж.) Маңғыстау облысы әкімінің аппаратында мемлекеттік тіл аудармашысы-сарапшысы болып істейді. Облыстың  мемлекеттік  органдарында іс қағаздарын мемлекеттік тілге көшіруге, қалыптастыруға және қолданылу аясын кеңейтуге лайықты атсалысқан.
* Қазақстан Журналистер  одағының мүшесі.

## Шығармалары
* «Мен де бір қазақ:...» 
* «Іздеген бақты ісімнен»
* «Жарық дүние жымию үшін де жаралған», «Айдынды аймақ Маңғыстау», «Годы и судьбы», «Адамдар. Қадамдар...», «Екі ауыз  сөз», «Пайымдарым» атты кітаптары жарық көрген.
* Поэзиялық шығармалары «Маңғыстау ақын-жазушыларының» 50 томдығына енген. Оның поэзиялық, сатиралық және публицистикалық шығармалары республикалық, облыстық баспасөз беттерінде жарияланып келеді. 
## Марапаттары
* «Үздік аудармашы» Тұңғыш республикалық конкурсының жүлдегері.  
* «Бойтұмар» және «Бойтұмардың оралуы» көркем фильмі сценарийінің (режиссер-авторы І.Сәрсенғалиев, А.Әбдешұлы) авторы. Аталған  фильмдер «Туымыз – Тәуелсіздік» шығармашылық фестивалінде 1-ші орынға, «Каспий – достық теңізі» Халықаралық фестивалінің Дипломанты атағына ие болған. 
* Адал еңбегі үшін  Қазақстан  Республикасы  Президентінің  Алғыс  хатымен
* «Астанаға 10 жыл»;
* «Қазақстан Тәуелсіздігіне 20 жыл»;
* «Қазақстан Конституциясына 20 жыл»;
* «Қазақстан Тәуелсіздігіне 25 жыл»;
* «Қазақстан Тәуелсіздігіне 30 жыл» мерекелік медалдарымен;
* Мемлекеттік нагарада –«Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған.
* Қазақстан Республикасы Президентінің Алғыс хатымен (2001 ж.);
* Қазақстан Республикасы Президентінің Алғыс хатымен (2019ж.) марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:13 қазанда туғандар
Санат:Байғанин ауданында туғандар
Санат:Қазақстан ақындары
Санат:Қазақстан сықақшылары
Санат:Қазақстан көсемсөзшілері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Қазақстан КП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалінің иегерлері
Василий Яковлевич Струминский

**Струминский Василий Яковлевич** (13 қаңтар 1880 жыл, Могилёв уезі (Подольск губерниясы), Ресей империясы, кәзіргі Винница облысы, Украина - 18 шілде 1967 жыл, Мәскеу, КСРО) – педагогика теоретигі және тарихшысы, Ресей СКФС-дың Ғылыми Академиясының мүше-корреспонденті (1945), педагогика ғылымдары докторы (1961), профессор (1926), Орынбордағы қазақ ағарту институтының тұңғыш директоры.

Владимир Васильевич Струминскийдің әкесі

## Еңбектері
1923 жылы «Психология» – «Диалектикалық материализм тұрғысынан баяндалған ғылыми психологиялық мәселелері» деп аталатын кітаптың авторы. Бұл еңбек психология ғылымының марксизмге бетбұрыс жасаудағы тұңғыш зерттеу болды. Оның методологиялық олқылықтары туралы сол кездері ғылыми жұртшылықтың сан қилы кереғар пікірлері болды.

## Қазақстанға үлесі
Струминский Қазақстанда оқу-ағарту жұмысына біраз үлес қосты. Оның қаламынан «Еңбек мектебінің қызметкері үшін үстелдік кітап», «Жан сыры» (Орынбор, 1923), «Орынбордағы 1-ші басқыш мектеп шәкірттерінің сөйлеу ерекшеліктері» (Орынбор, 1924) т.б. еңбектері туындады.

## Атақтары
Кейіннен ол педагогика ғылымдарының докторы, РСФСР Педагогика ғылымдары академиясының корреспондент-мүшесі дейтін ғылыми атаққа ие болды.

## Дереккөздер

Санат:18 шілдеде қайтыс болғандар
Корея Республикасының Ұлттық жиналысы

**Корея Республикасының Ұлттық жиналысы** ( (*Кукхве*)) — Корея Республикасының бірпалаталы, 300-орынды ұлттық заң шығарушы билік органы (парламент).

Соңғы парламент сайлауы 2012 жылы 11 сәуірде өткізілді. Парламенттегі 246 бір мандатты аумақтар бойынша сайланады, ал қалған 54 орынды сайлау нәтижесі бойынша партиялық тізім бойынша пропорционалды түрде бөледі. Парламент мүшелері 4-жылдық мерзімге сайланады.

## Тарихы

## Құрылымы
### Төраға
Конституция бойынша парламенттке Төраға мен оның екі орынбасары төрағалық етеді. Олар заң шығару процессіне басшылық етеді. Төраға мен оның орынбасарлары Ұлттық Жиналыс мүшелерінің құпия сайлау нәтижесінде 2 жыл мерзімге сайланады. Төрағаны сайлау оның партиялық мүшелігіне байланысты емес, сонымен қатар Төраға мен оның орынбасарлары бір уақытта министр бола алмайды.

### Парламенттік фракциялар
Ұлттық Жиналыста 20-дан аса өкілі бар партиялар кіші партияларға қарағанда ерекше құқықтарға ие: олар парламенттік фракциялар құра алады. Фракциялар көбірек мемлекеттік қаржыландыруға ие және елдің заң шығарушы билігі — Ұлттық Жиналыстың күн тәртібін алға қоятын ел басшыларының кездесулерінде, жиналыстарда отыра алады.

### Сайлау
1988 жылы наурызда жарияланған Сайлау заңына сәйкес, Ұлттық Жиналыс сайлауы әр 4 жыл сайын болады және Жиналыста кемінде 200 мүше бола алады. Жиналыс мүшелірінің көп бөлігі жергілікті мандат бойынша сайланады, ал қалған орындар ұлттық деңгейде өткізілген сайлау нәтижесі бойынша пропорционалды түрде партиялар ұсынған тізіммен сайланады. 2012 жылы өткізілген сайлау нәтижесінде Жиналыстың 246 мүшесі мажоритарлық жүйе бойынша бір орынды сайлау аймақтарынан, ал 54 мүше партиялар тізімі бойынша сайланды.
Жиналыспен салыстырғанда Президент сайлауы әр 5 жыл сайын өткізіліп тұрады, сол себеті билік азшылық жағдайда қалып отыртын жағдайлар болып тұрады.

## Қызметі
Ұлттық Жиналыс заңдар мен мемлекеттік бюджетті, халықаралық келісімдерді бекітеді, президенттік министрлер орындарын ұсынған адамдарын бекітеді (немесе бекітпейді). Сонымен қатар Жиналыс соғыс ашу құқығына ие.

Жиналыстың жаңа сессия жыл сайын 1 қыркүйекте басталады және 100 күнге жалғасады (желтоқсанға дейін). Егер қажет болса, сессия жұмысы қосымша тағы бір айға ұзартылады.

### Заң шығару процессі
Заң жобасын Төрағаға ұсыну үшін заң шығарушы оған кемінде 10 Жиналыс мүшелерінің қолы керек. Заң жобасының дұрыстығын және тіл тазалығын тексеру үшін ол арнайы комитеттің тексеруінен өткізіледі. Одан кейін заң Жиналыс тарапынан қабылдануы немесе қабылданбауы мүмкін.

## Дереккөздер

## Пайдаланылған әдебиеттер
* АҚШ Конгрессі Кітапханасының Country Studies жобасы 

Санат:Оңтүстік Корея
Кеңсай (Түркістан облысы)

**Кеңсай** — Түркістан облысы Бәйдібек ауданы, Борлысай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шаян ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 79 км жерде. Боралдай тауының солтүстігінде орналасқан.

## Халқы

## Ауылдан шыққан танымал тұлғалар

# Шалқар Әбішұлы - ақын, термеші, меценат
# Қонысбек Ботпаев - бизнесмен
# Сәбит Жолдасов - тарихшы

## Дереккөздер

Санат:Бәйдібек ауданы елді мекендері
Көне ағылшын тілі

**Көне ағылшын тілі** (, **көне ағылш:** Ænglisc sprǣc; немесе **англосаксон тілі**, ) — 650-1066 жылдарында қолданылған ағылшын тілінің алғашқы түрі. Ортағасыр кезеңінде Англия және Шотландияның оңтүстік және шығыс аумақтарында қолданылған.

Санат:Көне ағылшын тілі
Санат:Ежелгі тілдер
Санат:Ағылшын тілінің тарихы
Санат:Орта ғасыр тілдері
Корея Республикасының қарулы күштері

**Корея Республикасының Қарулы күштері** (; Hanja: 大韓民國國軍; Жаңа романизация: *Daehanminguk Gukgun*, сөзбе-сөз "Ұлы Корея Республикасының Ұлттық әскері") — Корея Республикасының әскери қарулы күштері. 1948 жылы Кореяның бөлінуі нәтижесінде пайда болған Корея Республикасының Қарулы күштері әлемдегі ең ірі әскери қарулы күштердің бірі болып табылады: 2014 жылғы мәліметтерге сай оның құрамына 3.600.000 адам кіреді (630.000 адам тұрақты түрде және 2.970.000 адам қосалқы құрамда). Қарулы күштер Республиканың тәуелсіздігі мен аумақтық бірлігін қамтамасыз етеді, түрлі гуманитарлық шараларға және табиғи апаттардың зардаптарын жоюға қатысады. Сонымен қатар Қарулы күштері түрлі бітімгерлік және антитеррорлық операцияларға қатысады.

## Тарихы
Корея соғысына дейін Корея Республикасының Қарулы күшері негізінен полицейлік күштер болды. Нәтижесінде соғыс басында солтүстік кореялық және қытайлық шабуылдар кезінде олар тек американдық әскери қару-жарақ пен техникаға ғана арқа сүйеді. Оңтүстік Кореяның жедел дамуы кезінде әскерилер мемлекет тарапынан қаржыландырылатын технологияны беру бойынша бірнеше жоба мен жегілікті жобалар арқасында дамыды. Әскерді дамыту жұмыстары 1980-жылдарға дейін жалғасты. GlobalSecurity.org сайтының хабарлауынша, «1990 жылы әскерге қажетті қару-жарақтың, байланыс құралдарының және басқа да құрылғылардың, көлік құралдарының, киімдердің және басқа да материалдардың 70%-ын жергілікті өндіріс орындары қамтамасыз етті».

Бүгінгі таңда, Корея Республикасы Қарулы күштері жаңа және ескі қаруларды бірдей қолданады. Корея Республикасының әскери бюджеті 2011 жылы 30 миллиард АҚШ долларымен әлем бойынша 12-орында болды. Оның құрамына көптеген америкалық және еуропалық әскери жүйелер және өркендеп келе жатқан жергілікті өндірушілердің өнімдері кіреді. Корея соғысынан кейін Корея Республикасы АҚШ-пен бірге Корея Республикасы-АҚШ әскери альянсын құрған. Осы альянс аясында Корея Республкасы әскері мен Корея Республикасы теңіз жаяу әскері Вьетнам соғысы кезінде Оңтүстік Вьетнам және АҚШ жағында соғысты. Сонымен қатар Корея Республикасы Тынық мұхиты жағалауы мемлекеттері арасында өткізіліп тұратын түрлі әскери-жаттығу ойындарына (мысалы, RIMPAC және RSOI) қатысып тұрады. Қарулы күштердің құрамына тағы Қорғаныс қауіпсіздігі басшылығы, Қарсы барлау әскери корпусы кіреді, олар Корея Республикасының әскерилерінің елдегі әскери билік режимі кезіндегі адалдығын тексеретін.

## Құрылымы
Елдің бас әскери басқарушысы президент болып табылады, Қарулы күштерге жалпы басшылықты қорғаныс министрі орындайды. Қарулы күштер бойынаша шұғыл басшылықты және стратегиялық жобалауды Штаб бастықтарының біріккен комитеті атқарады. Қарулы күштер америкалық үлгіде жасалған және келесі әскер түрлерінен тұрады:
* құрлық әскері (Корея Республикасының әскері)
* Корея Республикасының Әскери-теңіз күштері
** теңіз жаяу әскері корпусы (ӘТК құрамында)
* Корея Республикасының Әскери-әуе күштері
Сонымен қатар Корея Республикасында тәуелсіз теңіз шекара қызметі және азаматтық қорғаныс бөлімдері бер.

## Дереккөздер

Санат:Корея Республикасының қарулы күштері
Донецк (айрық)

**Донецк** — топоним:
## Елді мекендер
;Қазақстан:
* **Донецк** — Батыс Қазақстан облысындағы Тақсай ауылының бұрынғы атауы.

;Украина:
* Донецк — Украинадағы қала.

;Ресей:
* Донецк — Ресейдегі қала.

## Басқа
* «Донецк» — Украинаның шығысындағы қарулы қақтығыс нәтижесінде қираған Донецк қаласындағы халықаралық әуежай.
Чайнатаун

**Chinatown** (ағыл. *Чайна-таун* — «қытай қаласы»; (қыт. жеңілдетілген 唐人街, палл.:  *Танженьцзе*, сөзбе-сөз аудармасы: «тан әулетінен шыққан адамдардың көшесі») — Қытайда орналаспаған қалалардағы қытайлар тұратын махаллалар (орыс. «квартал»); сауда, туризм және қытай мәдениетінің орталықтары. Сонымен қатар қытай махаллаларында қытай этникалық қылмыстық топтарға қатысты мәселелер туындап тұрады. Ескі (200 жылдық) қытай махаллалар Нагасаки мен Бангкокте орналасқан.

Азия шегінен тысқары ең ескі чайна-таун Сан-Францискода орналасқан (1850 жылы салынған). Жаңалау қытай махаллалар Мельбурн, Лас-Вегас, Лондон, Париж және Сеул қалаларында орналасқан.

## Кейбір ірі чайнатаундар
* Чайна-таун (Сан-Франциско);
* Чайна-таун (Манхэттен);
* Париждің азиялық махалласы;
* Чайна-таун (Лондон);
* Чайна-таун (Мехико);
* Чайна-таун (Оттава).

## Галерея

 
Image:Chinese New Year 07 2.jpg|Ванкувер
Image:Seattle Chinese Post & NW Asian Weekly.jpg|Сиэтл
Image:Seattle-ShuizuGuan-3121.JPG|Сиэтл
Image:Chinatown SF 2.jpg|Сан-Франциско
Image:At the Chinatown bus stop.jpg|Нью-Йорк
Image:Chinatown-manhattan-2004.jpg|Нью-Йорк
Image:Puerta de los Dragones - Barrio Chino de La Habana.JPG|Гавана
Image:Chinatown Lima Peru.jpg|Лима
Image:E4360-Dublin-Chinatown.jpg|Дублин
Image:Chinatown.london.700px.jpg|Лондон
Image:rome chinatown.jpg|Рим
Image:Tang Freres.jpg|Париж
Image:Chinatowngate.JPG|Оттава
Image:HCMC Thien Hau.jpg|Хошимин
Image:Kuala Lumpur, Malaysia.JPG|Куала-Лумпур
Image:Chinatown Point, Dec 05.JPG|Сингапур
Image:Yokohama Chinatown entrance.jpg|Йокогама
Image:Melbourne China Town.jpg|Мельбурн
Image:North entrance of Chinatown, Sydney.jpg|Сидней
Image:Kobe Nankinmachi (chinatown) entrance.jpg|Кобе


## Әдебиет
* Нестерова Е. И. «Атлантида городского масштаба»: китайские кварталы в дальневосточных городах (конец XIX — начало XX в.) // Этнографическое обозрение. 2008. — № 4.
* Рахмонова М. К. Феномен чайнатауна // Миграции и диаспоры в социокультурном, политическом и экономическом пространстве Сибири. Рубежи XIX—XX и XX—XXI веков/ Науч. ред. В. И. Дятлов. Иркутск: Оттиск, 2010. С. 440—448.

Санат:Чайна-таун
Отарбаев

**Отарбаев** деген фамилиясы бар тұлғалар:

* Ақкөл Отарбаев
* Жанкелді Отарбаев
* Мұқан Отарбаев
* Рахымжан Отарбаев
* Шаймұрат Отарбаев
Ғажайып әйел

**Ғажайып әйел** — DC Comics баспасының ойдан шығарылған суперқаһарманы. Алғаш рет #8 All Star Comics (1941 желтоқсан) комиксінде көрінді. Кейіннен DC-дің тұрақты кейіпкері болып кетті. Ғажайып Әйел - амазонкалар ханшасы, отанында оны Диана деп атайды. Диана өте тәжірибелі жауынгер, адам, үлкен жылдамдығы, үлкен шыдамдылығы болып, ұша алған. Сонымен қатар ол жануарлармен сөйлесе алады. Ғажайып Әйелдің қолында өзін қорғау үшін білезіктері болған. Сондай-ақ белінде ақиқат ласосы болған, оның көмегімен ол дұшпандардан шындықты алып тұрады. Диана Әділет Лигасының мүшесі. Ғажайып Әйел жайлы 2017 жылы фильм жарыққа шықты. Басты рөлде Галь Гадот сомдады.Ғажайып Әйел DC comics-тің ең мықты кейіпкерлерінің бірі.

## Дереккөздер

Санат:DC Comics
Санат:DC Comics кейіпкерлері
Санат:DC Comics әйел кейіпкерлері
Санат:DC Comics суперқаһармандары
Санат:Комикс кейіпкерлері
Санат:1941 жылы пайда болған комикс кейіпкерлері
Бақасу

**Бақасу** — Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы, Кеңсай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Зайсан қаласынан солтүстікке қарай, Үйдене өзенінің Зайсан көліне құяр тұсындағы жайылмасында орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Зайсан ауданы елді мекендері
Сарыши (Шығыс Қазақстан облысы)

**Сарыши** — Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы, Кеңсай ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2020 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Зайсан қаласынан оңтүстік-батысқа қарай, Маңырақ тауының солтүстік-шығыс етегінде орналасқан. 

## Халқы

 

Санат:Зайсан ауданы таратылған елді мекендері
Дэдпул

**Дэдпул** (**Уэйд Уинстон Уилсон**, ) — кейіпкер, Marvel Comics комикстерінің теріс қаһарманы. Суретші Роб Лайфилд және жазушы Фабиан Нициеза алғаш рет The New Mutants#98 (1991 ақпан) комиксінде жарыққа шығарған. Су жаңа техникамен жабдықталған Дэдпул „Сайрауық жалданба“  деп аталып кеткен. Бұл кейіпкер жанкүйерлері  арасында өзінің томырықтығымен, шешендігімен және әзілқойлығымен даңқы шыққан. Икс адамдарындағы Құну (Marvel comics) секілді, Дэдпул да «Икс қаруы» атты бағдарламаның тәжірибелерінен өткен. Ғалымдар Дэдпулды қатерлі ісіктен құтқару ушін жасушаларын регенерацияға қабілетті етуді көздеді. Бірақ есесіне Дэдпул көріксіз, психикасы тұрақсыз болып қалды. Бастапқыда Дэдпул Жаңа мутанттардың, ал сосын «Икс күші» командасындағы Сиренаға деген махаббатына қарамай, солардың қарсыласы болды. 1997 жылы кейіпкер өзінің жеке комикс топтамасына ие болды. Аталмыш комикс басты кейіпкердің өзінің жай ғана кейіпкер екенін түсінгендігінен үлкен атаққа ие болды. 2004 жылдың мамырында Дэдпулдың теріс қаһарман–мутант Кейблмен бірге түскен жаңа топтамасы шығады. Кэйблдың жеке топтамасы шыққандықтан комикс 50 сериямен бітеді. әққү жылы Дэдпулдың жаңа жеке топтамасы жарық көреді, ал әққұ жылы кейіпкер бірінші рет «Икс адамдары: Басы. Құну» фильмінде көрініс табады.

## Күші мен қабілеті
Дэдпулдың ең басты қабілеті регенерация болып табылады. Жарақаттың ауырлығына қарай Дэдпул бірнеше секундтан бірнеше минутқа дейінгі уақыт аралығында қалпына келеді. Ол ешқандай аурумен зақымданбайды. Сонымен қатар, Дэдпулдың регенерациялау қабілетін қарапайым келбетке біраз уақытқа өзгертетін іріткі бар. Регенерация Дэдпулға ұзақ өмір сыйлайды (800 жылдан кейін тірі болатыны белгілі). Қайта оңалу қабілеті кейіпкерге сонымен қатар адам ойын оқу қабілетін береді. Дэдпул– әлемдегі ең мықты кісі өлтірушілердің бірі. Мергендігімен қатар Дэдпул бүкіл суық қаруларды орынды істетуге шебер. 
 
## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* http://lurkmore.to/Deadpool
* http://tube.jonews.ru/watch/MfpU83TKHnI


Санат:1991 жылы пайда болған комикс кейіпкерлері
Санат:Комедия кейіпкерлері
Санат:Marvel Comics кейіпкерлері
Санат:Икс адамдар кейіпкерлері
Санат:Роб Лифилд ойлап тапқан кейіпкерлер
Санат:Фабиан Лициеза ойлап тапқан кейіпкерлер
Санат:Суперсарбаз кейіпкерлер
Санат:Ойдан шығарылған бас аулаушылары
Санат:Ойдан шығарылған снайперлер
Санат:Marvel Comics басылымдары
Дэдпул (айрық)

**[[Дэдпул]]** () — Суретші Роб Лайфилд және жазушы Фабиан Нициеза жасап шығарған ойдан шығарылған кейіпкер, Marvel баспаханасының комикстарындағы антиқаһарман.

* Дэдпул — Marvel Comics баспаханасының комиксінің Дэлпул атты кейіпкері туралы Тим Миллердің фильмі 
* Deadpool — Marvel Comics баспаханасының комиксінің аттас кейіпкері туралы экшн жанрындағы компьютерлік ойын.
Малай (өзен)

**Малай** – Шығыс Каспий алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Байғанин ауданы жерімен ағады.

## Бастауы
Бастауын Мұғалжар тауының оңтүстік-батысындағы Шошқакөл бұйратының батысынан алып, Маныссай өзеніне Кедейдектау тауы тұсында құяды.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 60 км. Жағалауы жарқабақты, биіктігі 1-2 м-ге жетеді. Жар асты, жауын-шашын суларымен толығады. Арнасымен көктемде 10-15 күндей су ағып, кейін қарасуларға бөлініп қалады.

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданы өзендері
Мөр

thumb|right|200px|
**Мөр** — белгілі куәлік, құжатты, заңды, қатынас құжаттарын растауға арналған замандастырылған анықтама. Археология табыстарына жүгінсек мөр ерте замандардан белгілі. Қазақ хандарының да мөрлері болған. Көбінесе хандардың, бектердің есімдері жазылғаны мәлім. Әйгілі Абылай ханның, Әбілқайыр хан және тағы басқа да ел басқарған көсемдердің мөрлері бар екені мәлім. Қазіргі кезеңде бетінде ойнап жазылған жазуы бар, бір нәрсені растау, куәландыру үшін басатын мемлекеттік мекеме белгісі болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Қауіпсіздік
National Geographic

**National Geographic** немесе **NatGeo** сөздері мынадай мағыналар беруі мүмкін:

* ''National Geographic'' (журнал) — Ұлттық географиялық қоғамдастықтың (National Geographic Society) ресми журналы. 
** National Geographic Qazaqstan (журнал) — Қазақстандағы басылым
* National Geographic Channel — Ұлттық географиялық қоғамдастықтың ғылыми деректі фильмдер мен бағдарламалар көрсететін кабельді телеарнасы.
* National Geographic Society — Америкалық коммерциялық емес ғылыми және ағартушы ұйым.
Күміс пагодасы

**Күміс ғибадатхана** (кхмер. វត្តព្រះកែវមរកត) — Пномпеньдегі Камбоджа патшасының ресми будда ғибадатханасы. Патша сарайының оңтүстік жағында орналасқан. Ертеректе *Ват Убозот Ратанарам атауымен белгілі болған*. Ғибадатхананың ресми аты — *Преах Вихеар Преах Кео Моракот*, бірақ әдетте кхмер тілінде *Ват Преах Кео* деп аталады. 1866 жылы салынып, 1962 жылы кеңейтілген. Негізгі құрылыс материалы — ағаш.

Ғибадатханада көптеген ұлттық қазыналар сақталады, мысалы алтын және асыл тастармен жасатылған Будда мүсіндері. Айрықша Baccarat (шыны мануфактура Сент-Анн, Баккара қаласы, Франция) француз хрусталінен жасалған Будданың кішірек мүсіні. Мүсін Сисовата I патшаның тапсырысымен сарай шеберханаларында 1906 жыл мен 1907 жылдар аралығында жасалды. Алтын Будда-ның салмағы 90 кг. Нородом Сианук патша билеген кезде, Күміс ғибадатхананың едені бес мыңнан аса салмағы 6 тонна күміс тақталармен бедерленген еді және оның алдынғы бөлігі италиян мәрмәрін қолданумен қайта салынды. Бірақ бұл тақталардың тек шағын бөлігі ғана туристтерге көруге қолжетімді. Ғибадатхананың ішкі қабырғалары  Рамаян үнді дастанының батырлары бейнеленген фрескалармен безендірілген. Ғибадатханаға кірерде аяқ киім мен бас киім міндетті түрде шешілуі тиіс.

## Галерея

File:Silver Pagoda, Phnom Penh.jpg|Күміс ғибадатхана
File:Pagoda-Norodom-1904 Cambodia.jpg|Күміс ғибадатхана1904 жылы
File:Stupa of King Suramarit.jpg|Нородом Сурамарит патшаның табаны
File:Golden_Buddha_at_Silver_Pagoda.JPG|Вихардың іші
File:Kinnara_at_Royal_Palace.JPG|Декоративтік киннара 
File:Kanthabophastupa.JPG|Кантха Бопханың табаны
File:Royal Palace, Cambodia.jpg|Патша сарайы
File:EmeraldBuddhainCambodia.JPG|«Зүмірет Будда»


## Сыртқы сілтемелер
* *Lenzi, Iola* «Museums Of Southeast Asia». Singapore: Archipelago Press, 2004, p.&nbsp;200. ISBN 981-4068-96-9. 

Санат:Діни құрылыстар
Санат:Камбоджадағы будда ғибадатханалары
Акрофобия

**Акрофобия** ёгрекше: «ἄκρος» - *жоғары* және «φόβος» - *қорқыныш*) — жоғары биіктіктен қорқу түрі. Негізінен, бұл қорқыныш адамның денсаулығына аса үлкен зиянын келтірмейді. Дегенмен осы қорқыныштың әсерінен адамның басы айналады, жүрегі айниды. Бір сөзбен айтқанда, адам өз денесінде ыңғайлылықты сезудің орнына, қобалжуды сезеді.

## Қорқыныш себептері
Акрофобия туылғаннан бері немесе өмірде болған оқиғаға байланысты болады.Психологтардың айтуынша бұл аурудың себептері адамның өз денесіндегі басқарудан айрылуы. Яғни, адам өз денесін басқара алмаймын деп қорқады.Осыдан кейін бұл ауру ары қарай дами береді.

Қорытындылай келе психологтар бұл фобияның екі симптомы бар деп шешті. Олар жүрек айну мен бас айналу. Егер сіздің көз алдыңыздағы адам осындай затқа душар болып жатса, дереу оған көмек беріңіз.

## Қорқынышты жеңу жолдары
Акрофобиямен ауыратын адамдарды осы сұрақты көп сұрайды. Психологтар мен Психиаторлар оның жолы ауруханада емделу деп шешті. Себебі адам бұл істі өз бетінше істей алмайды. Істесе де дәрігердің нұсқауымен істеуі қажет.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Акрофобия
* Акрофобия 

Санат:Фобиялар
Уилбур Сковилл

**Уилбур Сковилл** (, 1865—1942) — американдық ғалым-химик. 1912 жылы ащы бұрыш (Capsicum) жемістердің ащылығын анықтау үшін тест ойлап тапты. Сковилл шкаласына ащылығы бойынша бұрыштар мен табиғи химикаттар кіреді. Сковилл шкаласы бойынша болгар тәтті бұрышының ащылығы 0 дәрежеге тең.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ химиктері
Қазақстанның автомобиль нөмірлері

**Қазақстанның автомобиль нөмірлері** немесе **Қазақстанның нөмір белгілері** — Қазақстан Республикасының территориясындағы жеңіл және жүк көліктерін, автобустарды, мотоциклдерді, тіркемелер мен арнайы техниканы мемлекеттік тіркеуден өткізгенде берілетін нөмір белгілері.

## Қысқаша тарихы
Алғаш рет Қазақстан аумағында автомобиль нөмірлері кеңес дәуірінде беріле бастады. Тәуелсіздіктен кейін тұңғыш өз нөмірлері 1993 ж. бастап шықты. Қазір қолданыста жүрген соңғы үлгідегі нөмірлер 2012 жылдан бері беріліп келеді.

## 1993 жылғы жүйе
Бұл жүйедегі нөмір форматының ерекшелігі – өзге посткеңестік мемлекеттердің тіркеу нөмірлерінің арасындағы ешқандай мемлекеттік рәмізі болмаған бірегей болуы.

Аймақ кодтары латын әріптерімен белгіленді. Бастапқыда кодтар 18 облыс және 1 қалаға (Алматы) берілді. Кейін 90-жылдардың аяғында елорда ауысқан кезде Астана қаласына бөлек жаңа Z коды берілді. Сонымен қатар елдің әкімшілік-аумақтық құрылымындағы өзгерістер нәтижесінде Жезқазған, Көкшетау, Семей, Талдықорған, Торғай облыстарының таратылуына байланысты бұл облыстарға беріліп келген аймақтық коды (сәйкесінше K, O, U, V, W) бар нөмірлерді шығару тоқтатылды.

### Типтер

Осы форматтағы нөмірлерде төмендегідей санаттарға арналған нөмір типтері қолданылды: жеке тұлғалар, мекемелер, полиция, тіркемелер, арнайы техника, мотонөмірлер, бейрезиденттер, дипломатиялық нөмірлер, жоғары билік органдары, жоғары лауазымды тұлғалар

#### Жеке тұлғаларға арналған нөмірлер
Бұл типтегі нөмірлер бір немесе екі қатарлы (тип 1 және тип 2) нұсқада шығарылды. Нөмір форматы - жалаусыз. Алдымен бір латын әрпімен белгіленген аймақ коды, сосын үш цифр, одан кейін үш латын әрпімен белгіленген серия.

#### Заңды тұлғаларға арналған нөмірлер
#### Полиция нөмірлері
#### Тіркеме нөмірлері
#### Мотоцикл нөмірлері
#### Шетелдік бейрезиденттерге берілетін нөмірлер
#### Дипломатиялық нөмірлер

## 2012 жылғы жүйе
Бір жылдан астам уақыт талқылаудан соң, 2012 жылы 11 желтоқсанда жаңа форматтағы нөмірлер автокөлік иелеріне беріле бастады. Олардың ерекшелігі - халықаралық стандарттарға сай болу үшін енгізілген мелекетті айшықтайтын туы мен ел кодының болуы және де аймақтардың сандық кодпен белгіленуі.

### Типтер
#### Жеке тұлғаларға арналған нөмірлер
#### Заңды тұлғаларға арналған нөмірлер
#### Полиция нөмірлері
#### Тіркеме нөмірлері
#### Мотоцикл нөмірлері
#### Шетелдік бейрезиденттерге берілетін нөмірлер
#### Дипломатиялық нөмірлер

## Аймақ кодтары

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша автомобиль нөмірлері
Санат:Қазақстандағы транспорт
Қарабастау свитасы

**Қарабастау свитасы** —  Түркістан облысы, Бәйдібек ауданы территориясы Қаратауда орналасқан геологиялық формация, Юра кезеңіне жатады. Птерозаврлардың тас қаңқалары табылған формация. Дүние жүзіне белгілі, ғылыми маңызы бар зерттеу объектісі. 1921 ж. геолог В.Г.Мухин Шұқыршақ аулының оңтүстігінен Қарабастау бұлағының маңынан Юра кезеңіне жататын қазбаларды тапты. Одан соңғы 1923-1925 жылдары З.Ф.Гориздро-Кульчицкая, М.И.Брик, А.В.Мартыновтар тарапынан зерттелді. 1928 ж. Турутанова-Кетова зерттеді, зерттеу еңбегі 1930 жылы жарық көрді.

Paleotolog_Karabastau_formation_Aulie.jpg|Қарабастау-Әулие


## Палеофауна

### Омыртқалылар

### Омыртқасыздар

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан геологиясы
Санат:Қазақстандағы палеонтология
Санат:Геологиялық кезеңдер
Санат:Мезозой
Камбоджа қалалары

**Камбоджа қалалары ** — Камбоджаның ең ірі елді мекендерінің тізімі. *World Gazeteer ғаламтор-сайтының деректері бойынша*, Камбоджада халық саны 5000-нан жоғары 25 қала бар.

## Камбоджа қалаларының тізімі
right|thumb|322x322px|Камбоджа қалалары
[right|thumb|300x300px|[Пномпень, Камбоджаның астанасы]]

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Камбоджа қалалары
Үзілген жапырақтар (телехикая)

**Үзілген жапырақтар** — Kanal D арнасында жарияланған Решат Нури Гунтекиннің *Үзілген жапырақтар* атты шығармасын экранизациялаған сериал. Бұрын 1988 жылы TRT 1 арнасында экранизацияланған. 2013-2014 жылдары арасында Beyaz TV қайталанып көрсетілген.

## Тақырыбы
Али Рыза бей бес баласына жақсы тәрбие беріп, адам қылып өсіреді. Бір әділетсіздікке көз жұмып қарай алмағаны үшін атқарған әкімдік қызметінен бас тартады. Қызы Неджла Стамбұлда университетке түседі. Содан соң отбасы Стамбұлға өздерінің ескі үйіне көшіп келеді.  

## Шетелдерде көрсетілімі

## Дереккөздер

## Сырты сілтемелер
* Resmî site 
* Ay Yapım'ın resmi sitesi 

Санат:Алфавит бойынша телесериалдар
Санат:Түркия телесериалдары
Монокарпикалық өсімдіктер

**Монокарпикалық өсімдіктер** ( — «бір», «жалғыз» және  — «жеміс») — бүкіл өмір бойы тек бір рет көбейетін (гүлдейтін немесе жеміс салатын өсімдіктер). Ботаникада монокарпикалық өсімдіктерді тағы да *бірұрықты*, *монокарпик* және *галаксанттық өсімдіктер* (бір рет гүлдейтін өсімдіктер) деген синонимдермен атайды.

Монокарпикалық өсімдіктердің басым бөлігі біржылдық немесе екіжылдық. Бірақ бірнеше ерекшеліктер бар. Мысалы, «Жүзжылдық өсімдік» немесе америкалық агава, Пуйа және Юкка түрлерінің өкілдері және кейбір бамбуктар бірінші гүлденгеніне дейін 8-20 жыл өсуі мүмкін, ал бамбук тіпті 100 жылға дейін. Егер бірінші гүлдер шығып келе жатқанға дейін, ал кейбір кездері бірінші жеміске дейін оларды жойып тастаса, монокарпикалық өсімдік өлмей, көп жыл өмір сүруі мүмкін 

## Дереккөздер

Санат:Көбею
Санат:Өсімдіктердің көбеюі
Поликарпикалық өсімдіктер

**Поликарпикалық өсімдіктер**  ( — «көп» және  — «жеміс»; ) — көп рет гүлдейтін және өмір бойы жеміс салатын өсімдіктер. Поликарпикалық өсіміктердің басым бөлігі көпжылдық болып келеді. Поликарпикалық өсімдіктерге гүлді өсімдіктердің (ағаш пен бұталардың) көбісі жатады. Бұл өсімдіктер жетілгеннен соң гүлдеп, бірнеше жыл көп рет жеміс салады. Олар табиғи фитоценоз(жөке, шаттауық, қаражидек) және агроценоз(алма, шырғанақ, қарақат, бүлдірген) өсімдіктері. 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* polycarpique 
* Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003

Санат:Өсімдіктердің көбеюі
Энтомофобия

нобай|оңға|Жәндіктер
**Энтомофобия** — қорқыныштың жәндіктерден қорқу түрі.

## Қорқыныш себептері
Қорқыныш түрі адамның кез-келген жасында болады.Дегенмен،адам бұл қорқынышпен 5 жасында ауыра бастайды екен.Дәлірек айтсақ،5 жасар бала табиғатты енді танушылардың бірі. Сол себепті ол жәндіктердің оған не істей алатынын білмейді.Яғни،бала оның не істейтінін білмейді،сол себепті бала жәндіктерді өзіне қауіпті деп ойлайды. 

Бұл себептен басқа қорқынышты тудырудың екңншң себебі бар.Бұл  адамның бала кезінде болған оқиғаға байланысты.Баланың психикалық есте сақтау қабілеті жақсы болады.Сол себепті баланы жәндік шаққан кезде ол бұл шағуды негативті түрде есінде сақтайды.

## Емделу жолдары
* **Жәндіктер жайлы көп ақпарат білуге тырысыңыз**
Сіз жәндіктер туралы көп ақпарат білуіңіз қажет.Олар жайлы кітап оқыңыз،фильмдер көріңіз.Ең бастысы өзіңізге түсінікті болуы қажет.
* **Керісінше ойлаңыз**
Жәндіктерді қорқынышты деп ойламаңыз.Керісінше،олар өте сүйкімді деп ойлаңыз.Онымен қоса، жәндікті кездестіргенде мен әлсізбін деп емес мен күштімін деп ойлаңыз.Жәндіктерді пайдасыз деп ойламаңыз.Олардың едәуір пайдасы бар.Мысалы،аралар шағудан басқа،гүлдерге қонып،бал жинайды.
* **Батыл болыңыз**
Батыл болыңыз.Ол үшін ең алдымен жәндіктердің суреттеріне қарап жаттығыңыз.Егер күн сайын осылай жалғастырсаңыз сіз батыл боласыз.Өз-өзіңізге сеніңіз.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
Энтомофобия

Санат:Зоофобия
Санат:Жәндіктер
Пномпень (әуежай)

**Пномпень Халықаралық әуежайы** (кхмер. អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ), (IATA:&nbsp;**PNH**,&#x20;ICAO:&nbsp;**VDPP**) — ең ірі халықаралық камбоджалық коммерциялық әуежай, елдің астанасы — Пномпеньнен 7 км шақырым жерде орналасқан.

## Тарихы
Әуежайдың бұрынғы атауы – Почентонг Халықаралық әуежайы.

## Ауе жолдар мен бағыттар

## Статистика
2011 жылғы жағдай бойынша жолаушылар легі мен ұшып-қонулар:

## Техникалық мәліметтер
* ВПП 05/23 ұзындығы 3,000 м, ені 44 м асфальтобетон жамылғысымен.

## Дереккөздер

Санат:Әуежайлар
Санат:Камбоджа әуежайлары
Оқушы

нобай|оңға|Сингапурдағы мектеп оқушысы
**Оқушы** немесе **білім алушы**  — белгілі бір іспен айналысатын адам. Бұл іс сабақ немесе адам қызығатын іс болуы мүмкін. Оқушы бір істі игерумен айналысады. Ол бұл істі жоғарғы деңгейге игергенге дейін оқушы деген атқа ие болады.

## Мектептегі оқушының құқығы
### Мектеп үстіндегі оқушының құқығы
* Баланың мектептік сабақтарды игреуге құқығы бар.
* Баланың жеке ақпаратын оқытушыға айтпауға құқығы бар.
* Оқытушының оқушыға балағат сөз айтуға құқығы жоқ.
* Бала тыныш әрі сабырлы сабақта отыруға құқығы бар.
* Бала өзіне лайықты баға алуға құқығы бар.Оқушы баланың бағасын көтеруге немесе түсіруге құқығы жоқ.
* Оқушы өз ойын айтуға құқығы бар.
* Оқушы және басқа да адамдар оқушының жеке заттарына тиісуге құқығы жоқ.
* Қоңырау уақыты болғанда оқытушы балалардың уақытын алмауға құқылы. Әрбір оқушы қоңырау уақытында демалуға құқығы бар.

### Сабақ үстіндегі оқушының міндеті
*Бала қандай баға алғанын білуге құқылы.
* Бала сабақ тақырыбына сай өз ойын айтуға құқылы.
* Бала сабақ уақытында оқытушыдан сұранып, сыртқа шығуға (әжетханаға, су ішуге, т.б себептер) құқысы бар
* Егер оқытушы жалған ақпарат алса оқушы оқытушының қатесін түзеуге құқысы бар.
* Оқытушы әр балаға бірдей қарауы керек және әр бала өз сұрағына жауап алуына құқысы бар

### Денсаулыққа байланысты оқушының міндеттері
* Оқушы сапалы әрі тегін медициникалық көмек алуға құқығы бар.
* Әрбір жер оқушы үшін таза болуы қажет.
* Оқушы  өз деңгейінен жоғары дауыс шығармауы қажет.
* Мектеп температурасы оқушылар үшін ыңғайлы болу керек.
* Оқушылар ішетін ас дәмді әрі денсаулыққа пайдалы болу керек.
* Оқушының гигиенасы үшін мектепте барлық жағдай жасалуы қажет.

## Мектептегі оқушының міндеттері
* Кез-келген оқушы мектеп мүшелерін құрметтеуге тиіс.
* Әрбір оқушы мектеп мүшелерімен көрісуі қажет.
* Оқушы сабаққа белсенді қатысуы тиіс.
* Оқушы мектепке келмеген жағдайда оқытушыға себебін түсіндіруі керек.
* Әрбір оқушы мектеп заңдарын орындауы қажет.

## Дереккөздер

Санат:Білім
Санат:Педагогика
Манасшы

[thumb|right|280px| Бергі дәуірдегі ірі манасшысы - [Саяқбай Қаралаев]]
**Манасшы** — қырғыз халқының белгілі эпикалық жыры «Манасты» айтатын жыршы. Мұндай ұланғайыр көлемдегі (жыр тармақтарының саны жарты миллионға жуық) эпикалық туындыны жадында сақтап, кей жерлерін, қалыптасқан сөз үлгісін сақтай отырып, өзінше түрлендіріп айту үшін ғажайып жад, орындаушылық шеберлік қана емес, үлкен ақындық дарын да қажет болған. Орындаушылық шеберлігі әбден шыңдалған, эпикалық дәстүрді толық игеріп, маманданған адамды ғана халық манасшы деп атаған. Жас айтушылар атақты манасшылардан өнеге алған. Ел ішінде, егер айтушының түсіне Манас өзінің қырық батырымен кірсе, қолдаса ғана, ол нағыз манасшы бола алады деген сөз тараған. "Манас" жырын, оның жалғасы болып есептелетін "Семетей", "Сейтек" жырларын ғасырлар бойы сақтаған, халыққа таратқан осы манасшылар еді. Манасшы тұлғасы бір актердің театрын елестетеді. Олар жырды қазақ поэзиясындағы терме әуендеріне үйлес әр түрлі мақаммен, сарынмен айтады. Манасшы эпосты орындағанда музыкалық аспапты пайдаланбайды. Дауыс ырғағы, тынысы, екпіні, бет құбылысы, әрбір қимыл-әрекет эпизод сайын өзгеріп, құбылып отырады. 

Белгілі манасшының бірі 18 ғғ. өмір сүрген Келдібек. Келдібек Манасты айтқанда қараша үй теңселіп, табанда дауыл көтеріліп, арғымақтар көсе шаба жөнеледі екен деген аңыз бар. Эпосты орындаушылар халық арасында кейде қасиетті адам, емші ретінде де жүрген. Қырғыз арасында машығына, жасына қарай манасшыларды: үйренуші, шала, шын, шоң манасшы деп те жіктейді. Бергі дәуірдегі ірі манасшылар - Сағымбай Оразбақов, Саяқбай Қаралаев, Молдобасан Мұсұлманқұловтар.

## Дереккөздер

Санат:Фольклор
Санат:Қырғыз мәдениеті
Манияр

**Манияр** — лезгин фольклорының жанры, суырып салып, қиыстырып немесе жаттап алып, әр түрлі тұрмыстық тақырыпқа арналып, ойын-сауықта айтылатын, қысқа қайыратын әуені бар, бір шумақты (төрт тармақты) өлең түрі. Мұндай өлеңдер (түріктерде - «мани», әзірбайжандарда - «маһны») орыс әдебиетіндегі частушкаға келеді. 

## Дереккөздер

Санат:Лезгин мәдениеті
Арал (Талас ауданы)

**Арал** — Жамбыл облысы Талас ауданы, Үшарал ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қаратау қаласынан солтүстікке қарай 86 км-дей жерд, Талас өзенінің бойында орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Талас ауданы елді мекендері
Жебірәйіл Турағұлұлы Құнанбаев

**Жебірәйіл Турағұлұлы Құнанбаев** (1903 - 1930) — Абайдың немересі, домбырашы, скрипкашы, әнші.
## Өмірбаяны
Оспан асырап алып, өз атына жаздырған. Жебірәйіл  Ресейдің Томск қаласында орыс мектебінде, сондағы университетте оқыған. Сонда Абайдың өлеңдерін жиі-жиі сахнада орындап жүрген. Абай ауылы жастарының бастарын қосып, скрипка, домбыра, мандолина, сырнай, қобыз аспаптарынан оркестр ұйымдастырған. Ол сауықшыл жастардың өтінішімен "Еңлік-Кебек" пьесасын жазып, оны Ақылия Түрағұлқызының ұзатылу тойында Әйгерімнің отауында сахнаға шығарды. 

Жебірәйіл Семей мен Түмен қалаларында орыс мектептерінде оқыды. 1927 ж. жер аударылды. 1930 ж. оны Ташкент қаласына шақырып, Орта Азия ауыл шаруашылығы техникумына оқуға кіргізді. Жебірәйіл ұлы жазушының қарындасына үйленген. Жебірәйілдің Алыпарыслан есімді ұлы Ұлы Отан соғысында қаза тапты.

## Дереккөздер

Санат:1903 жылы туғандар
Санат:1930 жж. қайтыс болғандар
Санат:Абайтану
Мәңгілік бейнелер

**Мәңгілік бейнелер** — белгілі бір заманда, қоғамдық ортада қалыптасқан мінез-ерекшелігі бар, сонымен бірге бойынан жалпы адамзатқа тән сипат-қасиеттер де айқын танылатын, типтік тұлға дәрежесіне көтерілген әдеби бейнелер. 

Олар адмагершілік пен әділетсіздік, махаббат, зұлымдық, қызғаныш секілді жағымды және жағымсыз мінез, іс-әрекеттер арасындағы қайшылықты, тартысты көрсетеді. Ғасырдан ғасыр ауысып, заман өзгерсе де, мұндай бейнелер өзінің танымдық, тәрбиелік мәнін жоғалтпайды. Және бір халықтың әдебиеті көлемінде ғана қалмай, дүние жүзі мәдениетінде танымал бейнелер болады. Мұндай типтік бейнелердің тұлғасынан оларға айырықша тән мінез-сипат, өзіндік кейіп анық көрінеді. 

Классикалық әдебиетте кейде ірі тұлғалар көбінесе бір қырынан, бір мінезімен танылады. Мысалы, Отеллоның бойынан алдымен қызғаншақтықты, бірбеткейлікті көрсек, Ягоның мінезінен, іс-әрекетінен әзілдікті, азғырғыштықты көреміз. Дон-Кихотқа адалдық пен аңғалдық тән болса, Гобсекке сараңдық айырықша тән. Сонымен бірге бұл әдеби бейнелердің өмір шындығын, адамның мінез-құлқын терең ашып көрсететін кең мазмұндылығын да ескеру керек. Типтік бейнелер міне-тұлғасы сан қырлы, жан-жақты бола тұра, әрқайсысы өзіне тән, тайға таңба басқандай айқын, даусыз, ой-санаға орнаған қалып, тұрпатымен танылады. Қазақ әдебиетінде батырлық бейнесі Қобыландымен, Ер Тарғынмен байланыстырылса, сұлу, нәзік әрі ақылды ғашық қыз туралы айтылғанда, Жібек, Баян, Ақжүністі еске аламыз. Зұлымдық бейнесі Бекажанмен, сараңдық Қарабаймен байланыстырылады. Әр халықтың әдебиетінде ұшырасатын сом, нанымды жасалған бейнелер өткенді ғана емес, бүгінгі өмірді түсініп-білу үшін өте бағалы. Көне заман тарихына үңілсек, Одиссей сергелдеңге түскен батыр бейнесін білдіреді. Прометей адам үшін азап шекккен жан ретінде есте қалған. Бұлардың бәрі қоғамдық ой-санада үлкен орын алған әдеби бейнелер. Адамзаттың әділдікке, адамгершілікке, таза махаббатқа ұмтылуы, сол биік идеалдар үшін күресі ешқашан мәнін жоғалтпайтынын мойындасақ, мұндай танымдық, көркемдік қасиеті мол әдеби бейнелердің де адам қауымымен бірге жасайтыны, ешқашан ескірмейтіні талассыз дей аламыз.

## Дереккөздер

Санат:Әдеби кейіпкерлер
Санат:Әдебиеттану
Мейстерзингер

[thumb|right|200px|Ең әйгілі мейстерзингерлердің бірі - [Ганс Сакс]]
**Мейстерзингер** немесе **Мейстерзанг** (, ) - «жыр шебері», «жыршы») — орта ғасырлардағы қала қолөнершілерінің арасынан шыққан немістің жыршы ақындары, әдебиетшілері. Мейстерзингер өнерін ширатып, шыңдайтын арнаулы мектептер де болған. Олар белгілі бір ұстаздың басшылығымен шеберлік сатыларынан өтіп барып, мейстерзингер атағына ие болған. Сөйтіп поэзиялық өнердің ұңғыл-шұңғылын үңгіп үйренбейінше халық алдына шықпаған. Өлең айтушылар өзара жарысып, озғандары сыйлыққа ие болып отырған. Кезінде мейстерзингердің Нюрнберг мектебі әйгілі болған, ол мектепті неміс ақыны Ганс Сакс басқарған. Мейстерзингерлердің өнері қазақтың сал-сері, әнші ақындарына, айтыс ақындарына келеді.

## Дереккөздер

## Әдебиет
* *Grimm J.* Ueber den altdeutschen Meistergesang. Göttingen, 1811;
* *Wertheim H.* Entstehung und Verlauf des deutschen Meistersangs. [s.l.], 1897;
* Nürnberger Meistersingerprotokolle 1575—1869, in Bibliothek des literarischen Vereins in Stuttgart. Stuttgart, 1898;
* *Mey C.* Der Meistersang in Geschichte und Kunst. Leipzig, 1901;
* *Nagel W.* Studien zur Geschichte des Meistersangs. Langensalza, 1909;
* *Weber R.* Zur Entwicklung und Bedeutung des deutschen Meistersangs im 15 und 16 Jh., 1921;
* *Stammler W.* Von Mystik zum Barock, 1400—1600. Stuttgart, 1927;
* Meistergesang // Reallexikon der deutschen Literaturgeschichte, B. IV, 1931 (содержит обстоятельную библиографию).

## Сыртқы сілтемелер
* www.meistergesang.de 

Санат:Германия әдебиеті
Санат:Германия ақындары
Моногатари

[thumb|right|200px|«[Гэндзи туралы аңыз» (Гэндзи-моногатари) авторы - Мурасаки Сикибу.]]
 — 9-14 ғасырлардағы жапон әдебиетіндегі прозалық жанрлардың (қиял-ғажайып, тұрмыстық хикаяттар, романдар, әңгімелер, новеллалар, т.б.) жалпы атауы. 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*  Frederic, Louis (2002). *«Monogatari.» Japan Encyclopedia.* Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
*  Kubota, Jun (2007) (in Japanese). *Iwanami Nihon Koten Bungaku Jiten*. Iwanami Shoten. ISBN 978-4-00-080310-6.
*  *Nihon Koten Bungaku Daijiten: Kan’yakuban.* Tōkyō: Iwanami Shoten. 1986. ISBN 4-00-080067-1.

Санат:Жапония әдебиеті
Санат:Әдебиет жанрлары
Мусаддас

**Муссадас** — Шығыс әдебиетінде кең тараған әр шумағы алты тармақтан құралатын өлең түрі. Философиялық сарындағы нақыл-өсиет өлеңдерде жиі қолданылады. Байсалды ой-толғанысына лайық өлең тармақтары көлемді болып, ырғағы да салмақты келеді, ұйқастан кейін бір сөзді қайталау тәсілі жиі қолданылады. Муссадас үлгісімен Науаи, әзірбайжан ақыны Вивади Молла, кейінірек өзбек ақыны Фуркат өлеңдер жазған. 
## Дереккөздер

Санат:Поэзия
Мухаммас

**Мухаммас** ( - бес-бестен) — Орта Азия және басқа бірталай Шығыс елдерінің әдебиетінде кездесетін өлең шумағы. Әр шумақ бес тармақтан құралады. Оның екеуін белгілі бір өлеңнен дайын күйінде алып, үшеуін айтушы өзі қиыстырады. Мұхаммас бұрыннан бар өлеңнің сөздеріне түсінік беру, мағынасын айқындау міндетін атқарады. Алғашқы шумақтағы бес тармақ өзара үйлесіп, соңғы тармақ алғашқы шумақтағы ұйқасты қайталап отырады. 
## Дереккөздер

Санат:Араб тіліндегі әдебиет
Санат:Парсы әдебиеті
Санат:Поэзия
Тақсай

**Тақсай** (2020 ж. дейін – *Донецк*) — Батыс Қазақстан облысының Теректі ауданындағы ауыл, Теректі ауылдық округінің құрамына кіреді.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 7 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 313 адам (152 ер адам және 161 әйел адам) болса, 2009 жылы 188 адамды (101 ер адам және 87 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 124 адамды (61 ер адам және 63 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Супермен

**Супермен** () — DC Comics компаниясының комикс суперқаһарманы. Джерри Сигел (жазушы) және Джо Шустердің  (суретші) туындысы. Бірінші рет Action Comics #1 (1938 жылының маусым айында) пайда болды. Комикстардан кейін радиобағдарламаларда, телебағдарламарда, фильмдерде, видео ойындарда пайда болды. Супермен америкалық комикс кейіпкерлерінің арасында бірінші орынға ие болды. Суперменнің келбеті ерекше: костюмі қызыл, көк және сары түсті, жадағайы және «S» әрпімен бірге жейдесінің ортасында үшбұрышты танымбелгісі бар. Осы танымбелгі кез келген жерде Суперменнің өзімен бірге ассоциацияланады.

## Тарихы
Суперменнің басты тарихында оның Криптон ғаламшарында өмірге келгені туралы айтады. Криптонда Суперменнің шын аты Кал Эл еді. Криптонның жарылысына бірнеше минут қалған кезде, оның ғалым әкесі Джор Эл Суперменді Супергерлмен бірге Жерге жіберді. Жерде Кал Элді Кент отбасысы баланы Кларк Кент  деп атады әрі өздері өсірді. Осы тарих DC мултиәлемдерінің ішінде көптеген әлемдерде өзгеріссіз сақталады. Алайда Кал Элдың келу мен Суперменге айналу уақыты заманға сай өзгеріледі.

## Жаулары
Супермен бүкіл әлемге өзінің бар екенін көрсеткеннен кейін көптеген жылдар бойы жаңа жауыздарға тап болады. олардың ішінде Генерал Зод, Лекс Лютор, Бизарро, Ультрамен, Брейниак, және Думсдей бар. Осы тізім толық емес, себебі Супермен мыңдаған жауларға қарсы тұрды, алайда оларды мықты қарсылас деп айту қиын болады. Бір уақытта Суперменге Бэтмен қарсы тұрды. 

#### 

Санат:DC Comics
Санат:DC Comics кейіпкерлері
Санат:DC Comics суперқаһармандары
Санат:1938 жылы пайда болған комикс кейіпкерлері
Санат:Комикс кейіпкерлері
Құс қалам

250px|нобай|оңға|Parker Sonnet құс жүнді қаламы
**Құс жүнді қалам** — қағазда қара сиямен  жазуға арналған жазу керек-жарағы. Заманауи құс жүнді қалам, қара сиямен толдыруға арнлаған механизммен, қара сияның сиымдылығымен және металдан жасалған қауырсындан жасалады. Кәзіргі уақытта құс жүнді қалам Батыс Еуропада оқу барысында қолданылады. Күнделікті тұрмыста қолданулыда, құс жүнді қаламдан басқа қалам түрлері озып тұр. Олар жазуға жеңілдіктері көп болған соң озады.

## Тарихы
Ең бірінші құс жүнді қалам б.з.д. 600 жыл бұрын Испанияда пайда болған. Ал темірден жасалған құс жүнді қалам 1803 жылы пайда болды. Болаттан жасалған құс жүнді қалам 1830-ыншы жылдарда пайда болды, алайда 1850-інші жылдарда құс жүнді қаламды сұранысы азайды.

## Сілтеме
* Информационный проект ElitePen.ru Все о мире ручек  (рус.)
* http://www.flick.com/~liralen/quills/quills.html  (ағылш.)
* Club des collectionneurs de Plumes et Objets d’Ecriture (CCOE) (фр.)
* Les plumes pour l'écriture de Jean-Claude Raymond  (фр.)

Санат:Жазу құралдары
Санат:Кеңсе тауарлары
Қорағаты (станция)

**Қорағаты** — Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Қорағаты ауылдық округі құрамында. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Құлан ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 30 км-дей жерде. 

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1930 жылы Түркістан – Сібір темір жолын салуға байланысты қаланған. 

## Дереккөздер

Санат:Тұрар Рысқұлов ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Тасөткел (Тасөткел ауылдық округі)

**Тасөткел** — Жамбыл облысы Шу ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Тасөткел ауылдық округінің орталығы

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Төле би ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 37 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Шу ауданы елді мекендері
Тасөткел (Ақтөбе облысы)

**Тасөткел** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл, Тасөткел ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан шығысқа қарай 84 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 556 адам (264 ер адам және 292 әйел адам) болса, 2009 жылы 352 адамды (175 ер адам және 177 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 294 адамды (162 ер адам және 132 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Тасөткел (Ақмола облысы)

**Тасөткел** — Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы ауыл, Тасөткел ауылдық әкімдігі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Державинск қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 30 км-дей жерде, Есіл өзенінің оң жақ жағалауында орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Жарқайың ауданы елді мекендері
Тасөткел (Ескішу ауылдық округі)

**Тасөткел** — Жамбыл облысы Шу ауданы, Ескішу ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Төле би ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 29 км-дей, округ орталығы - Белбасар ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 8 км-дей жерде, Тасөткел бөгенінің солтүстік-батысында орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Шу ауданы елді мекендері
Тасөткел

**Елді мекендер:**

* Тасөткел – Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы ауыл.
* Тасөткел – Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл.
* Тасөткел – Жамбыл облысы Меркі ауданындағы ауыл.
* Тасөткел – Жамбыл облысы Шу ауданы, Ескішу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Тасөткел – Жамбыл облысы Шу ауданы, Тасөткел ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Тасөткел – Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**

* Тасөткел бөгені
* Тасөткел суару жүйесі