open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kesko

**Kesko Oyj** — Финляндиялық холдинг компания.. 
## Тарихы
1940 жылы негізі қаланған. Штаб-пәтері Хельсинки қаласында орналасқан.
## Қызметі
Компанияға ауылшаруашылық жабдықтарын, өнімдерін шығаратын кәсіпорындары, сондай-ақ автокөліктер мен үй жабдықтарын сататаны сауда желісі жатады. 2010 жылы холдингке жататын сауда нүктелерінің жалпы саны 2200-ге жетеді.
## Kesko Ресейде
2005 жылдың шілде айында компания шашамен 20 млн долларға Санкт-Петербургте бес "Строймастер" дүкенін өз иелігіне алады. 2006 жылдан бастап бұл дүкендер "К-раут" маркасы атымен жұмыс істейді.

2009 жылы наурызда алғашқы "К-раут" аймақтық дүкені Ярославль қаласында ашылады.
## Дереккөздер


Санат:Финляндия
Санат:Компаниялар
Зиянды сулар

**Зиянды сулар** — бетон мен металдан жасалған әр түрлі құрылыстарға, мысалы, қазбалар бекітпесіне т. б. жабдықтарға және жануарлар мен өсімдіктер дүниесіне құрамында әр түрлі зиянды әсер ететін химиялық элементтері бар сулар. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Зиянды қасиеттер

**Зиянды қасиеттер** —  қышқылды, сілтілі, шаңды, тотықтандырғыш орталардың және қажағыш заттардың өзге заттарға тигізетін зияндылық қасиеттері. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Адгезиялық бөлу

**Адгезиялық бөлу** — белгілі ортадан: судан, су ерітінділерінен кейбір заттарды (мысалы, ұнтақты минералдарды) екінші бір зат бетіне жабыстырып бөліп алу. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Йіншүй

**Йіншүй** – Қытай тарихындағы Шаң әулеті дәуірінің соңғы кезеңіндегі астаналық қаланың жұрты.
 
Йіншүй – Қытайдың тарихи жазбалары мен археологиялық қазбалар арқылы нақты айғақталып дәлелденген ең бірінші  көне астаналық жұрты саналады, оның тарихи, ғылыми, өнер мен мәдени құндылығы – жалпы адамзат өркениетінің тарихындағы ғаламат, жарқын, шұғылалы беттерінің бірі.
Олардың ағылшын тіліндегі ресми атауы – Yin Xu. 

Қазіргі ҚХР-дың Хынан провинциясындағы Аняң қаласының солтүстік-батысындағы  Хуанхы өзенінің екі жағалауына орналасқан. 3300 жылдық тарихы бар елордада сегіз әулеттен шыққан 12 патша билік құрған. 

Қала жұртының бөлінуі:

*орда;
*патша ғибадатханасы;
*патша кесенелері;
*кәдімгі қабірстан;
*сүйек-сауыт үңгірлері;
*мыс қорыту орны;
*нефрит және сүйек бұйымдарын жасау шеберханасы;
*тұрғындар және құлдар мекендеген тұрақ.

## Дереккөздер

Санат:Қытай көне қалалары
Адекваттылық

**Адекваттылық**, толық сәйкестілік ()  — 
# Құбылыстың кейбір қасиеттерінің тиісінше бір заңдылықпен өзгеруі. 
# Кұбылысты зерттеу арқылы алынған (табылған) математикалық өрнектің сол процесті толық сипаттауы. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Salamander

**Salamander** — атақты неміс аяқ-киім компаниясы. .
## Тарихы
1885 жылы Корнвестхайм қаласындағы еврей етікшісі Сигле негізін салған. Батыс Еуропа нарығындағы аяқ-киім шығаратын компаниялардың көшбасшы. 1897 жылдың өзінде-ақ кәсіпорында 125 жұмысшылар жұмыс істейтін болды.
## Salamander Ресейде
1970-80-ші ылдары КСРО-да аяқ-киімге тапшы болады. Сәнді аяқ-киімді айдың аяғында немесе таныс арқылы алуға болатын. "Пролетарская победа" фабрикасында Salamander Ленвест жобасын шығара бастады. Ленвесттің негісін салған В. Коловай. 1994 жылы кәсіпорын 2,5 млн-ға жуық аяқ-киім шығарады.
## Дереккөздер


Санат:Компаниялар
Санат:Кәсіпорындар
WSOY

**WSOY** — Финляндиядағы ірі кітап баспасы.. 
## Тарихы
1878 жылы 18 желтоқсанда негізі қаланған. 1999 жылы мамырда WSOY Sanoma мен Helsinki Media компаниясы бірлесіп Солтүстік Еуропадағы SanomaWSOY ең ірі медиа компания болып құрылады. 2005 жылы қаңтар айында SanomaWSOY 142 млн-ға Independent Media баспасын сатып алады.
## Дереккөздер


Санат:Баспа ісі
Санат:Финляндия компаниялары
Bofung Printing Group

**Bofung Printing Group** – Қытай Шыңжың «*Бауфың*» ЖШС. Шынжында Гонконг Жя биң жарнама баспа серіктестігі 1990 жылы қаржы салып құрған кәсіпорынның бөлшегі саналады. 

Серіктестік әлемдегі ең озық баспа жабдықтары мен Гонконг кәсіптік-техникалық мамандарының көп жылдық тәрбиелеуі және сапалы басқаруының нәтижесінде, өнім сапасы мен өлшемі тез өсіп, Қытай баспа кәсібінің көшбасшысына айналған. Оны Шынжын баспа кәсібіндегі «*төрт барыстың бірі*» деп атайды. 

Он жылдан аса уақытта баспа  инновациялық жоспарлау,  жобалау (дизайн), бет жасау, түсті баспа, түптеу, қораптау сынды жұмыс атқара отырып, қарыштап дами түскен. 2004 жылы баспа өз мұратын тек баспамен ғана шектеліп қана қоймай, сонымен қатар шаруашылық көлемін баспамен байланысты кәсіптерге кеңейту қажет деп өзгерткен болатын. 

2005 жылы баспа өзінің 15 жылдық мерей тойын атап өткен. Сол кездері баспа тобы ЖШС-ке айналған.
Баспада бес бөлімше, 1000-нан аса қызметкер жұмыс істейді.

## Дереккөздер


Санат:Компаниялар
Адиабаттық

**Адиабаттық** — физикалық дененің алғашқы қалпынан өзгеруі кезінде жылуды бойынан шығармайтын немесе қабылдамайтын күші. Бұл атмосферада ерекше роль атқарады. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Құдірет құс

**Құдірет құс** – Буддизм номдарында тәмсіл етілетін құс түрі. Құстың басы екеу, екі бастың ой-аңғарымы өз алдына екі басқа, алайда екі бас бір денеге біткен. Сондықтан «Құдірет құс» деп аталып кеткен. 

Буддизмнің «Аралас мазмұнды будда номы», «Амитоба номы» сықылды киелі кітаптарында бұл құс жөнінде аңыздар жазылған. 

Буддизм тараған аймақтарда құдірет құс жайлы деректер мен бұйымдар сақталған. Соның қатарында Шинжяңның археологиялық мәдени бұйымдарының арасынан құдірет құс бейнеленген көркем суреттер байқалады. 

1979 жылы археологтар Тұрпан аймағындағы қорымнан құдірет құс кестеленген жібек бұйым тапқан. 2008 жылы құдірет құс кестеленген жібек бұйым тағы табылған болатын. 

## Дереккөздер


Санат:Дін
Наси (халық)

**Наси** (*на*, *нажу*, *мосе*, *мосо*) – Қытайдың оңтүстік-батысындағы тибет-бирма халқы. Жалпы саны 309 мың адам. (2000, халық санағы), оның 95,5% Юньнан провинциясында.

## Тілі
Олар қытай-тибет тілдері отбасының тибет-бирма тобына жататын наси тілінде сөйлейді. Дамыған пиктографиялық жазуы мен әдебиеті бар.

## Діні
Діні – ламаизм, шамандық, анағұрлым көне нанымдардың (әсіресе ағаш культінің) қалдықтары бар.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсіптері - егіншілік (бидай, арпа, жүгері, күріш, картоп, бұршақ, кендір, мақта), мал шаруашылығы, орман шаруашылығы, металл өңдеу, тоқымашылық. Аңшылық пен терушілік (әсіресе дәрілік шөптер жинау) дамыған.

## Өмір салты
Отбасы шағын, патрилинейлік, Нинлан өлкесінде және Сычуаньда матрилинейлік сақталған.

### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
Тұрғын үйлері ағаштан жасалған, қаңқалы-бағаналы құрылыс, тауларда - оюлармен және суреттермен безендірілген бөрене үйлер бар. Үйлерінің іші «жолақтармен» белгіленген. Әрбір кіре беріс ішкі және сыртқы есіктері бар дәлізді біріктіретін үш бөлмеден тұрады. Үйлердің көпшілігі екі қабатты, орталықта ауласы бар. Аула үлкен, үй ішінде таза ауа мен ауланы күн сәулесімен қамтамасыз етеді. Үйдің кіре берісі оңтүстікке немесе шығысқа қараған, ол сәттілік әкеледі деп есептеледі. Әр үйдің ағаш есіктері қолдан жасалған және өсімдіктер мен жануарлардың күрделі дизайнымен әдемі оюланған.
нобай|оңға|200px|Лицзяндағы насилер     
### Дәстүрлі киімдері
Негізінен ерлер киімі Қытай түрінде. Лицзян өлкесіндегі әйелдер киімі – шалбар, күрте, кең ақ белдік, кестелі аяқ киім. Нинлан-Йи автономиялық округінде. – қысқа күртешемен ұзын бүктелген белдемше. Олар кестелі немесе тігілген шеңбері бар киіз немесе былғары шапан киді. Тұрмысқа шыққан әйелдер шашын орамалмен байлайтын, күйеуге шықпаған әйелдер басына орамал тағып немесе басының артқы жағына қара қалпақ киген. Үлкен күміс сырғалар мен күмістен және нефриттен жасалған білезіктер кең таралған.

### Дәстүрлі тағамдары
Тағамның негізі – жарма, көкөніс, ет.

### Фольклоры
Насилер арасындағы ең үлкен дәстүрлі мереке - Саньдоцзе мерекесі. Ай күнтізбесі бойынша 2-айдың 8-ші күні тойланады. Аңыз бойынша, бұл күн насилердің қорғаушы құдайы Сандоның туған күні. Мереке кезінде бәрі гүлденген бақтарды тамашалау үшін серуендейді. Жігіттер жарысқа қатысады. Кешкі астан кейін барлығы оттың айналасына отырады, қыздар ән айтып, билейді.

## Сілтеме
* 

## Дереккөздер

Санат:Қытай этникалық топтары
Хуаң Йүңйүй

**Хуаң Йүңйүй** – айрықша қасиетке ие адам. Тужя ұлтынан шыққан. 1924 жылы Қытайдың Хунан провинциясындағы Фыңхуаң ауданында дүниеге келген. Бастауыш және орта мектептік білім алған. Жастайынан ағаш ойма туындылары мен сурет саласында ерекше көзге түсіп, «Қытайдағы үш алғыр баланың бірі» атанған. 

Хуаң отбасында көп балалы болғандықтан, ол 13 жасында-ақ елге шәкірт болып, жер аралап күн кешеді. Өмірдің сан қилы қиындықтарын бастан кешірсе де, мойымай, өнерге жақындай түседі. Гонконгта журналдың өрнекті қыстырма суреттерін сызумен айналысады. 
Оның салған мүшел жыл пошта маркасы Қытайда кеңінен танымал болады.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Шыхо сауығы

**Шыхо сауығы** – қозғалмалы бейнелеу өнері. Ол – ежелден келе жатқан көне салт. Қытай елінде оның мыңдаған жылдар тарихы бар. Ол діни наным-сенімдерден бастау алған, өте ескі замандағы бақсылық пен тотемдік нанымның туындысы. Шыхо сауығы жер мен отқа табынудан туындаған. «Шы» дегеніміз жер тәңірі, «Хо» дегеніміз от дегенді білдіреді. 

Шаншидің Баужи аймағында жыл сайын көктем мерекесінде, яғни ақпа айында атап өтілетін аса маңызды мәдени салт саналады. Ол кезде адамдар алдын ала бетперде, бетбояу жасатып, мерекеге асқан дайындықпен келеді. Сауық барысында ағаш аяқ ойыны ойналады.

## Дереккөздер


Санат:Өнер
Адусация

**Адусация** () — ақ шойынды тұқыр және жеңіл өңделетін затқа айналдыратын процесс. .

## Дереккөздер


Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Карлстад қаласы

**Карлстад** — Швеция қаласы.. Вермланд  леннің орталығы. Венерн көлінің солтүстік жағалауында орналасқан. Карлстад —  Швеция қалаларының ішінде көлемі жағынан 18-ші орындағы қала.  Халқының саны – 83,994  адам.

## Тарихы
1584 жылы 5 наурызда Герцог Карл (кейін Швеция корольі Карл IX) елді мекенге қала мәртебесін тарту етіп, оны провинцияның орталығы етіп бекіткен. Қаланың атауы Карл қаласы деген мағынаны білдіреді. Сонымен қатар Герцог қалада өзінің жеке резиденциясын тұрғызған. 1724-1730 жылдары құрылыстың орнына сәулетші Кристиан Халлердің басшылығымен Кафедральды Карлстада соборы салынған. Көптеген көне қалалар секілді Карлстад  да бірнеше ірі өрттерден зардап шеккен. 1865 жылы 2 шілде де болған өрттен қалада 240 үйдің тек 7-уі мен кафедралды собор ғана өрттен аман қалып, сақталынып қалған. Осыдан кейін шаһар  жаңа үлгіде қайта қалпына келтірілген. 1905 жылы 31 тамызда Карлстад да Швед-норвег арасындағы  унияны шартының күшін жою үшін швед және норвег өкілдерінің арасындағы келіссөздер жүргізілген.

## Экономика
## Ақпараттық технологиялары
*TeliaSonera –телекоммуникациялық компания. Швеция мен Финляндияның ұялы телефон байланыс нарығында көшбасында тұр. Карлстада ірі R&D орталығы бар.
*TietoEnator – швед-фин ақпарат компаниясы. Бағдарламалық өнімдерді жасап шығару, жүйелік қолдау көрсету және тапсырушыларға кеңес беру қызметтерімен айналысады. Карлстадтағы кеңсесінде 500 адам қызмет істейді.

## Спорт
Фэрьестад хоккей командасы бірінше рет Швеция чемпионатында бас жүлдеге ие болған. Соңғы алған жүлдесі 2006 жылы.

## Көлік қатынасы
## Әуежайы

Ресми ашылу салтанаты 1997 жылы болған. Карлстад әуежайы тұрақты  түрде екі рейс қызметін ұсынады. Жылына  шамамен пассаржирлердің саны  — 171 680 адамды құрайды (2003). Әуежай  қаланың оңтүстік-батысынан  16 шақырым қашықтықта орналасқан. Әуежайға такси (шамамен бағасы  300 SEK) немесе автобустар(шамамен бағасы 60 SEK) арқылы қатынауға болады.  

Дереккөздер


Санат:Швеция қалалары
Қытай Шынжаң Жұңхұй қаржыландыру ЖШС

**Қытай Шынжаң Жұңхұй қаржыландыру ЖШС** – Қытайдағы мемлекет игілігіндегі дербес қаржылы кәсіпорын. 2005 жылы 18 тамызда құрылған. Серіктестік 4 млн 300 мың юан қаржымен тіркелген, қарамағындағы мүліктің жалпы құны 40 млн юан, ал нақты капиталы 16 млн юан қаржыны құрайды. Серіктестік сыртқа қаржы салып, сыртқы сауда және импорт-экспортқа үлес қосу, жылжымайтын мүліктерді ашу, кен ресурстарын барлау, ашу сияқты қызметтермен шұғылданады. 

## Дереккөздер


Санат:Компаниялар
Катринехольм

**Катринехольм** — Швеция қаласы. Седерманланд леніндегі Катринехольм коммунасының әкімшілік орталығы. Халқының саны – 21 386 адам. Шығыс және Батыс теміржол магистралдарының тоғысқан жерінде орналасқан қала өндіріс ошағы болып саналады. 

1833 жылы қала типтес кент болған. 1917 жылдан бастап қала мәртебесіне ие болған. Көлік жолдарының қиылысқан жерінде орналасуы шаһардағы сауда мен қызмет көрсету саласының дамуына жақсы әсер еткен. 

Катринехольмдағы ірі компаниялар: SKF және Ericsson. Қалада желдеткіш және санитарияның жылу мұражай бар.

## Дереккөздер
>

Санат:Швеция қалалары
Михаил Пантелеймонович Болдуман

**Михаил Пантелеймонович Болдуман** – совет актері. 1965 жылы КСРО-ның халық әртісі атағын алады. Бірінші дәрежелі сталиндік сыйлықтың үш дүркін лауреаты болады.

## Биографиясы
1898 жылы 11 (23) шілдеде Израиловка станциясында дүниеге келеді. 1921-1924 жылдары Жмиринки қаласындағы театрда, 1924-1931 жылдары Киев орыс драма театрында жұмыс істейді. 

Кейін Болдуман Мәскеу *Корша* театрына ауысады, алайда бұл театр екі жылдан кейін жабылып қалады. Солай Болдуман Мәскеу драма театр академиясына ауысады, ол жерде  өмірінің соңына дейін қызмет атқарады. 

1983 жылы 28 желтоқсанда дүниеден өтеді. Мәскеуде Введенский мазарына жерленеді.

## Жұмыстары
1924-1931 жылдары Киев орыс драма театрында сомдаған рөлдері

*Б. С. Ромашовтің «Вогненний міст»— Хомутов 
*М. Горькийдің «На дне»— Сатин 
*К. А. Треневтің «Любовь Яровая»— Роман Кошкин 
*У. Шекспирдің «Отелло» — Яго 
*У. Шекспирдің «Гамлет»— Клавдий 
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:КСРО актерлері
Ахангаран (қала)

**Аханғаран** () — Өзбекстанның Ташкент облысындағы қала. Ахангаран ауданының орталығы. Халық саны — 35 мың адам.

## Географиялық орны
Ол Ташкент-Ангрен теміржол желісіндегі Курамин тау жотасының тау сілемдерінде, Ахангаран өзенінің бойында орналасқан.  

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Аханғаран — шағын қала. Ол халық саны бойынша өз елінде (Өзбекстан) 48-орында және өз аймағында (Ташкент облысы) 7-ші орында. Оның жаһандық рейтингі шамамен 11 646-шы орында.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Алмалық (7 км), Піскент (23 км), Красногорск (27 км), Нұрафшан (28 км), Истиклол (37 км, Тәжікстан), Бөке (38 км), Адрасман (40 км, Тәжікстан), Паркент (43 км), Ангрен (44 км), Жаңабазар (46 км), Аққорған (50 км), Бустон (50 км, Тәжікстан), Жаңажол (54 км), Гүлбахар (54 км), Ташкент (55 км), Қыбрай (55 км), Салар (57 км), Досабат (59 км), Шыршық (64 км).

## Тарихы
Кенттің негізі 1960 жылы мұнда ірі цемент зауытының құрылысына байланысты қаланған, 1966 жылы қала дәрежесіне қол жеткізген.

Алайда елді мекен негізінен тәжіктер қоныстанған көмір және кеншілердің ежелгі қонысының орнында пайда болды. «Ахангаран» топонимі тәжік тілінен аударғанда «ұсталар» дегенді білдіреді. Қала облыстың маңызды өнеркәсіп орталығы болып табылады.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада цемент зауыты (1966 жылы ашылған), шифер зауыты, темір-бетон зауыты, асбест-цемент және жылу оқшаулағыш зауыттары, құрылыс материалдары және пластмасса зауыттары, кірпіш зауыттары, резеңке бұйымдары, мақта, иірілген жіп және қалайы шығаратын зауыттар сияқты ірі кәсіпорындар орналасқан.

Қалада сондай-ақ тұрғын үйлер, коммуналдық нысандар, балабақшалар, мектептер, қонақ үйлер және банк мекемелері бар.

## Дереккөздер

Санат:Ташкент облысы қалалары
ШҰАР ән-би ансамблі

**"ШҰАР ән-би ансамблі"** - Қытайдың ШҰАР-дағы ансамбль. 1949 жылы құрылған. 

ШҰАР ән-би ансамблі *ұйғыр*, *қытай*, *қазақ*, *дүнген*, *моңғол*, *қырғыз*, *өзбек*, *манжұр*, *орыс* сынды түрлі ұлттың өнерпаздарынан құралған. Ұйғыр және тағы басқа аз ұлттардың көптеген билерін, саздарын, әндерін шығарып, ахнада орындаған. ШҰАР ән-би ансамблінің өнерпаздары орындаған концерттер түрлі әлемдік жүлделерге, сыйлықтарға қол жеткізген. 

2001 жылы ШҰАР ән-би ансамблі орындаған "*Тянь-Шань кемпір қосағы*" атты туындылары сәтті шығып, халықтың қошеметін иеленеді.  осы туынды сол жылдың қыркүйек айында өткен Қытайдағы аз ұлттардың өнер байқауында шығармашылық алтын медалі, орындау алтын медалі, бишілік алтын медалі сынды 18 түрлі сыйлықты бір-ақ еншілеген болатын. 

Ұлттық ән-би "Шұғылаға шомған Шинжяң" атты туындысы олардың ең жаңа, тартымды туындысы саналады.

## Дереккөздер


Санат:Өнер
Активтегіш

**Активтегіш** () —  кенді флотациялық әдіспен байытқанда жинағыш реагенттермен әрекеттесу қасиеті төмен минералдарды алдын ала басқа реагенттермен өңдеу арқылы олардың үстіңгі бетінің химиялық құрамын өзгертеді. Нәтижесінде минерал беті мен жинағыш реагенттер жақсы әрекеттесіп, флотациялану күшейеді. Сол сияқты кейбір химиялық реакцияларды тездету үшін арнаулы заттар — катализаторлар қолданылады. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау жынысының акустикалық қасиеттері

**Тау жынысының акустикалық қасиеттері** () — серпірмелі тербелістердің — инфрадыбыс, дыбыс және ультрадыбыс толқындарының тау жынысынан өту барысында белгілі болатын қасиеттер. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Жалаңқұдық

**Жалаңқұдық**
() —  Өзбекстанның Әндіжан облысы, Жалаңқұдық ауданында орналасқан қаласы, аудан орталығы.

## Халқы
2025 жылғы тамыздағы жағдай бойынша Жалаңқұдық тұрғындарының саны 11 043 адамды құрайды.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Жалаңқұдық — шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 151-ші орында (Өзбекстан), облыста 15-ші орында (Әндіжан облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 24488 орын.

Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:

Оңтүстік Аламысық (4 км), Қожабат (8 км), Қорғантөбе (10 км), Айым (14 км), Бұлақбасы (15 км), Дардак (19 км), Қарасу (20 км, Қырғызстан), Қарасу (20 км), Әндіжан (24 км), Пахтабат (26 км), Ош (27 км, Қырғызстан), Сұлтанабат (28 км), Ханабад (29 км), Құйғанжар (31 км), Асака (35 км), Мархамат (35 км), Қошқарата (37 км, Қырғызстан), Жалалабат (38 км, Қырғызстан), Пайтұғ (38 км).

## Қала атауы
Қала атауы 1975 жылы Суфи қыстағы деп аталды. Ал 1975 жылдан кейін қыстаққа қала дәрежесі беріліп, оның атауы Ахунбабаев болып өзгертілді. Қала өзбектің саяси қоғам қайраткері Ю. А.Ахунбабаевтің құрметіне аталды.

## Инфақұрылымы
Қала — агроөнеркәсіптік орталық, оның экономикасы мақта және басқа да ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру мен өңдеуге негізделген. Қалада мақта тазартатын және құрылыс материалдарын жасап шығаратын зауыттар орналасқан, ірі фермерлер базары бар.

Әлеуметтік-мәдени мекемелерге білім беру және емдеу мекемелері, бірнеше мұражайлар, қалалық саябақ, спорт алаңдары мен «Қайғылы ана» мемориалдық саябағы кіреді.

## Дереккөздер

Санат:Әндіжан облысы қалалары
Санат:Әндіжан облысы елді мекендері
Металл әрекеттілігі

**Металл әрекеттілігі** () — металдың немесе қорытпаның белгілі бір ортада (жағдайда) үстіңгі бетінің коррозиялануы, тотығуы. Коррозияға ұшыраған металды «әрекетті металл», ал коррозияланбайтын никель, хром, қалайы т. б. жалатқан металды «әрекетсіз металл» деп атайды. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Акцепторлы кірме

**Акцепторлы кірме**() — минералдардың кристалдық торларында кездесетін валенттіктері минералдардың меншікті атомдарының валенттіктерінен кіші кірме элементтср. Олар минералдардың жартылай өткізгіштік қасиеттеріне үлкен 2сер етеді. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Веда-Групп

**Веда-Групп** — алкогольды сусындар өндірумен айналысатын холдингтің бақылаушы серіктестігі..
## Тарихы
*1994 жылы маусымда — Холдингтің алғашқы компаниясы тіркеліп, арақ-шарап зауытының құрылысы үшін арнайы аумақ іздестірумен шұғылданады.
*1995 жылы — Ленинград облысының Кингисеппе қаласындағы арақ-шарап зауытының құрылысын бастайды.
*1996 жылы — Ресейдегі арақ-шарап өнімідерін өндіретін кәсіпорындарының бірі болған "Веда" ЖШС-нің ашылу салтанаты болады.
*1997 жылы — Ленинград облысындағы Кингисепп қаласында шыны зауытының құрылысы басталады.
*2003 жылы қарашада — "Веда" ЖШС Саранск қаласында жеңіл алкогольді сусындар шығаратын зауытының ашылу салтанаты болады.
*2003 жылы желтоқсанда — "Веда-Хаус" кәсіпкерлік-орталығының құрылысы басталады.
## Дереккөздер


Санат:Компаниялар
Альмаг

**Альмаг** — алюминий мен магнийдің қорытпасы. Техникада және дуралюминнің бет қабатын бүлінуден сақтау үшін қолданылады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Бекабат

**Бекабат** () — Өзбекстанның Ташкент облысындағы қала.

## Географиялық орны
Қала Ташкенттің оңтүстігінен 115 км қашықтықта, Сырдария өзенінің бойында орналасқан. Қаланы Хаваст-Коқан темір жол торабы кесім өтеді.

## Халқы
Тұрғыны:
* 101,2 адам (2025); 
* 82,8 адам (1991).

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Бекабат — үлкен қала. Ол халық саны бойынша өз елінде (Өзбекстан) 20-шы және өз аймағында (Ташкент облысы) 4-ші орында. Оның жаһандық рейтингі шамамен 4606-шы орында.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Шырын (9 км), Жаңаабат (15 км), Спитамен (17 км, Тәжікстан), Пролетарск (22 км, Тәжікстан), Баяут (28 км), Хожант (33 км, Тәжікстан), Зафаробод (33 км, Тәжікстан), Хауас (34 км), Бустон (34 км, Тәжікстан), Жаңажер (36 км), Истаравшан (41 км, Тәжікстан), Сулюкта (41 км, Қырғызстан), Гафуров (41 км, Тәжікстан), Гулистан (46 км, Тәжікстан), Чкаловск (47 км, Тәжікстан), Восточный (47 км, Қырғызстан), Исфана (48 км, Қырғызстан), Истиклол (51 км, Тәжікстан), Гүлістан (52 км), Балашаһар (53 км).

## Тарихы
Қала 1899 жылы шағын кент ретінде "Хилков" темір жол стансасының құрылысы кезінде пайда болған. Нәтижесінде кент құрамына жақын маңда орналасқан "Бекова" қыстағы енді. 
1929 жылдың 26 маусымында қалада цемент зауытының іргесі тұрғызылды. Аталған зауыт өз жұмысын бүгінге дейін жасғастыруда. 
1899 жылы теміржол желісі тартылып, Хилково стансасы ашылғанда вокзал маңында елді мекен пайда болды. Елді мекенге құрылыс басшыларының бірі Хилков есімі берілді.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада су электр станциясы және өнеркәсіптік кәсіпорындар, соның ішінде құрылыс материалдары мен азық-түлік өнімдерін шығаратын кәсіпорындар бар. Мақта өңдеу зауыты да бар. Жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары да жұмыс істейді. 

2000 жылы Бекабатта өндірістік техникум, медициналық училище, 17 жалпы білім беретін мектеп, 2 музыка және спорт мектебі, 11 қоғамдық кітапхана, 1 клуб, 4 мәдениет үйі, металлургтер мәдениет сарайы болды.

Сондай-ақ, қаланың саябақ аймағында медициналық және музыкалық мектептер, колледж, спорт кешені, жүзу бассейні бар.

## Дереккөздер

Санат:Ташкент облысы қалалары
Альмадин

**Альмадин** — (кіші Азиядағы қала) — әдемі қызғылт түсті асыл тас, темірлі-алюминийлі минерал. Техникада абразив ретінде металдарды ажарлауға қолданады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Альнико

**Альнико** — негізінен темірден тұратын, құрамында 6,8—9,5% А1, 13,5—20,0% Ni, 14—40% Со және СИ, Ті, Na-i бар магнитті қатты құйма..

## Дереккөздер


Санат: Алюминий қорытпалары
Санат:Никель қорытпалары
Санат:Магниттік қорытпалар
Алюминотермия

нобай|
**Алюмотермия**() — кейбір баяу балқитын металдарды алу кезінде тотықсыздандырғыш ретінде алюминий қолданылады, өйткені алюминий тотықканда өте көп жылу бөліп шығарады. Бұл реакцияны шағын ыдыста өткізсе, 3500 °-қа дейін қызу береді. Бұл әдісті баяу балқитын таза металдарды хром, бериллий, марганец, молибден және т. б. тотықтарынан ұнтақ алюминийді қосып өңдеу процесін алюминотермия дейді. Оны орыс ғалымы Н. Н. Бекетов ұсынған. Алюминийдің басқа металдарды олардың оксидтерінің құрамынан ығыстырып шығаруының ашылуы алюмотермия процесіне негіз болды. Қазіргі металлургияның алдында тұрған басты міндеттердің бірі — кейбір металдарды аса таза күйінде бөліп алуда мұның маңызы ерекше зор. .
## Дереккөздер


Санат:Металлургия
Санат:Алюминий
Алюминий құймалары

thumb|right|300px|Алюминий құймасынан жасалған велосипедтің қаңқасы
**Алюминий құймалары** — алюминий негізінде алынған жеңіл кұймалар. Мұндай құймалардың кұрамына мыс, магний, кремний, мырыш және марганец кіреді. Құйманың сапалы болуы, үшін құрамына қосымша ретінде темір, никель, титан, кобальт, бериллий, хром, натрий элементтерінің бірнешеуі кіруі мүмкін..

## Дереккөздер

Санат:Алюминий қорытпалары
Санат:Қорытпалар
Санат:Алюминий
Аморфты

**Аморфты** () — аморфты — қасиеттері кристалды қалыпқа жетнеген қатты заттар (шыны, табиғи және жасанды полимерлер). Олардың физикалық қасиеттері әр түрлі бағытта бірдей болып келеді. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Пайдалы қазындыларды және оларды байыту арқылы алынатын өнімдерді талдау

**Пайдалы қазындыларды және оларды байыту арқылы алынатын өнімдерді талдау** — минералды заттардың кұрамдары, қасиеттері әр түрлі әдістермен (химиялық, мннералогиялық және т. б.) талданады. Соның нәтижесінде байыту әдісі мен технологиялық схемалар таңдалынып зерттеледі. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Каскад компаниясы

**Каскад компаниясы** — толық метражды фильдер түсіретін ресейлік киносеріктестігі. .
## Тарихы
2005 жылы Мәскеуде негізі қаланады. Бас директоры — Александр Иншаков. Бас продюсері — Юрий Шабайкин. Киносеріктестік "Лопухи", "Мальтийский крест", "Сердце врага"  фильмдерін түсіріп шыққан. Қазіргі уақытта "Лопухи 2", "Приключения русских в Италии", "Бригада 2" фильмдерін түсіру үстінде. Сондай-ақ "Князь Владимир" компьютерлік ойының өңдеуіне ат салысады.  2006 жылы СТС арнасына "Шесть кадров" бағдарламасы болып ауысқан РЕН ТВ арнасындағы 2005 жылы "Дорогая передача" деп аталған бағдарламаны жарық көруіне ықпал етіп отырған.
## Дереккөздер


Санат:Компаниялар
Өткізгіштік анизотропиясы

**Өткізгіштік анизотропиясы** — тау жыныстары массивінің әр түрлі бағыттағы су өткізгіштік қасиетінің бірдей болмауы. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Анизотропты тау жынысы

**Анизотропты тау жынысы** — тау жынысының механикалық, оптикалық және тағы басқадай қасиеттері оның әр түрлі бағытында бірдей болмауы. Анизотропты тау жынысы біртекті және әр текті болып келеді. Біртекті анизотропты жыныстың әр бағыттағы қасиеттері әр түрлі болып келгенімен, бір бағыттағы қасиеті өзгеріссіз қалады, ал әртекті анизотропты жыныста ол өзгеріп отырады. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Өзекті бекітпе

**Өзекті бекітпе** — қазбаның төбесі немесе қабырғалары қопсып қопарылып түспеу үшін оларда бұрғыланған ұңғы немесе шпурлар ішіне темір, ағаш, темірбетон, тез қататын қоспалар, немесе полимерден жасалған өзектер қойылып бекітіледі. Өзектің түпкі ұшы айыр болып келеді де, оған сына енгізіліп, өзектің айыр басын ұңғы түбіне қысып қатты итергенде айырды аша түсіп, ұңғының түп жақ қабырғаларына керіліп тіреледі. Сөйтіп қабат-қабат немесе жарықшақ бойымен қақырауға бейім тұрған тау жыныстары өзектің өн бойына бір-біріне тығыз жабысып, «тігіліп», тұтастық қалпын сақтайды. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Бөке (қала)

**Бөке** () — Өзбекстанның Ташкент облысындағы қала.

## Географиялық орны
Ол шамамен Ташкент қаласының оңтүстігінен 65 км қашықтықта, Той-Төбе теміржол стансасының оңтүстік-батысынан 32 км қашықтықта орналасқан.
Ол күрт континенталды климатқа ие, ол ылғалды қысымен және кейде жауын-шашынмен ыстық жазымен сипатталады. Бірнеше суару каналдары қала шекарасынан өтеді. 1943 жылы құрылған Бұқа 37 жылдан кейін қала мәртебесін алды.

## Халқы
Тұрғыны:
* 28 000 адам (2012); 
* 17 400 адам (1991).

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Бөке — шағын қала. Ол халық саны бойынша өз елінде (Өзбекстан) 67-орында және өз аймағында (Ташкент облысы) 9-шы орында. Оның жаһандық рейтингі шамамен 14 080-ші орында.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Аққорған (14 км), Піскент (15 км), Досабат (23 км), Нұрафшан (28 км), Алмалық (32 км), Сайқұн (32 км), Гүлбахар (32 км), Алмазар (34 км), Бустон (34 км, Тәжікстан), Жаңажол (35 км), Ахангаран (38 км), Шыназ (39 км), Бахт (44 км), Баяут (44 км), Сырдария (45 км), Истиклол (46 км, Тәжікстан), Гүлістан (49 км), Спитамен (50 км, Тәжікстан), Диқанабат (52 км).

## Тарихы
Қалада Кеңес үкіметінің тұсында мақта тазартатырн зауыттар болған. Ал 21-ғасырдың басында бұл зауыттардың бірқатары жабылып қалады. Сондықтан бүгінде Бөкедегi мақта тазартатын зауыттардың саны мен қызметі жайлы еш мәлімет жоқ.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Өнеркәсіптік кәсіпорындардың ішінде ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу зауыттары мен наубайхана басым. Жергілікті базарлар Бұхара, Самарқан, Шуст және Ферғана алқабының көптеген тауарларымен сауда жасайды. Қаракөл жүні, өзбек жібегі, кептірілген жемістер сатылады. Жеке үйлердің барлығы дерлік жүзімдіктер мен бақшалармен қоршалған. Қалада тарихи-өлкетану мұражайы бар.

Қалада балабақшалар, бастауыш және орта мектептер, колледждер мен балалар үйі,  «Бука» футбол клубы, сондай-ақ жүзу бассейні бар.

## Дереккөздер

Санат:Ташкент облысы қалалары
Амальгамалау

**Амальгамалау** — 
# Үгітілген кеннен және концентраттардан алтынды, кейде платина және күмісті сынап арқылы ажыратып алу әдісі. Бұл әдіс олардың сынапқа еру қасиетіне негізделген. Осы әдісті қолданғанда пайдаланылатын аппаратты амальгамалағыш (амальгаматор) деп атайды. 
# Металға сынап жалату. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Өзектеу

**Өзектеу** — жер асты қазбалар қабырғаларын өзектеп бекіту үшін ұңғыларды бұрғылау және өзектерді, тіреуіш тығырықтарды (жұқа сақина темір), қапсырмаларды орнату жұмыстары. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Денау

**Денау** (, ) — Өзбекстанның Сұрқандария облысындағы қала. Денау ауданының әкімшілік орталығы. Халық саны — 130 500 адам.

## Географиялық сипаттамасы
Денау қаласы Сұрқандария мен оның Санғардақ тармағының арасында Сурхан-Шерабад алқабының жерінде орналасқан. Қала теңіз деңгейінен 520 метр биіктікте Термез қаласының солтүстік-шығысынан 150 км қашықтықта орналасқан. Қала аумағын Қызыл-Су өзені кесіп өтеді. 
Қала атауы тәжік тілінен аударғанда «Жаңа ауыл» дегенді білдіреді.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Денау — үлкен қала. Халық саны бойынша өз елінде 19-шы орында (Өзбекстан), облыста 2-ші орында (Сұрқандария облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 4453 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Ұзын (13 км), Сарыасия (16 км), Қарлұқ (18 км), Шарғұн (22 км), Шоршы (30 км), Тұрсынзаде (38 км, Тәжікстан), Қаратағ (53 км, Тәжікстан), Құмқорған (56 км), Байсын (61 км), Бандиқан (64 км), Ғиссар (64 км, Тәжікстан), Шарора (70 км, Тәжікстан), Сомониен (78 км, Тәжікстан), Душанбе (82 км, Тәжікстан), Сарық (89 км), Бохтар (92 км, Тәжікстан), Жарқорған (94 км), Балх (101 км, Тәжікстан).

## Тарихы
Ежелгі дәуірлерде бүгінгі Денау қаласының орнында Чаганиан қаласы орналасқан. Кейіннен Денау Бұара бектігінің орталығы болған.  
1929 жылы темір жол салынғаннан кейін елді мекен дами бастады. Жаңа тұрғын үйлер мен әкімшілік ғимараттар салынды. Кәсіпорын ғимараттары салынды. Денау 1958 жылы қала мәртебесін алды.

Қалада 15-ғасырдың ескеркіші, ортағасырлық сәулет өнерінің үлгісі болған — Саид Аталық медресесінің ғимараты, мешіт, Орыс Православие шіркеуінің Құдай анасының дұға үйі орналасқан. Кеңес заманында Шредер атындағы жеміс - жидек және жүзім шаруашылығы ғылыми институтының филиалы-селекциялық станция жұмыс істеді.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада мақта тазалау, мұнай өндіру, кірпіш, автожөндеу және ликер зауыттары, сондай-ақ мұнай сақтау қоймасы бар.
Қалада сегіз жалпы білім беретін мектеп, гимназия, қалалық бизнес мектебі, балалар өнер мектебі, сондай-ақ жалпы білім беретін мектептер, шет тілдер лицейлері, химия, физика, математика, медициналық училищелер жұмыс істейді.
Сондай-ақ емханалар, кітапханалар, мәдениет және демалыс саябақтары, үлкен стадион, фермерлер базары бар.

## Дереккөздер

Санат:Сұрқандария облысы қалалары
Анодпен жалату

**Анодпен жалату** — металл бұйымдарды әрлеу, коррозиядан қорғау және электр өтпеуі үшін олардың бетін электролиттік әдіс арқылы анодпен жалату.  .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Анолит

**Анолит** —  электролиз жүргізілетін ваннада анодтың айналасына орналасқан және катодтан кеуек қалқанмен, яғни диафрагмамен бөлінген электролит.  .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Кируна

**Кируна** – Швеция қаласы. Лапланд провинциясының солтүстігінде орналасқан. Коммунамен аттас басты қала.

## Шығу тегі
Қаланың атауы саамс сөзі шыққан, Giron «ақ құс» деген мағынаны білдіреді. Сонымен қатар бұл құс Кируна елтаңбасында алхимиялық темір белгісімен бірге бейнеленген. Бұл  қаладағы тау-кен өндірісінің белгісі.

## Географиясы
Қала мәртебесін 1948 жылы алған. Поляр шеңберінен 145 шақырым қашықтықта жатқан Кируна 30-шы мамырдан 15-ші шілдегі дейін поляр күн зонасында болып, ал поляр түні желтоқсан - қаңтар айларында болады.

## Экономикасы
Кируна мемлекеттегі ірі  темір өндірісінің ошағы болып табылады. Бұл қала маңына жақын орналасқан  ірі темір руда кеңімен байланысты.

## Көрікті жерлері
Қалада түгелдей дерлік мұздан жасалған және әр жыл сайын қайта жаңартылып отыратын қонақ үй бар.

Кируна шірекуі – Швециядағы көне ірі құрылыс ошақтарының бірі. Нысан готикалық стильде ал алтарь, модерн стильінде тұрғызылған. Кируна шіркеуі – Швецияның (Епархия Лулео) солтүстігіндегі Кируна қаласындағы ежелгі шіркеу. 1909-1912 жылдар аралығында сәулетші Густав Викманның жобасы бойынша бой көтерген. Шіркеу швед ұлттық - романтикалық сәулетінің керемет үлгісі саналады.

## Дереккөздер

Санат:Швеция қалалары
Лайма (фабрикасы)

**Лайма** (фабрикасы) — атақты латвиялық шоколад өнімдерін шығаратын кәсіпорын. .
## Тарихы
1870 жылы Рига қаласында фабриканің негізі қаланады. Негізін салушы неміс кәсіпкері Теодор Ригерт. Сондықтан да Лайма шоколад өнімдерінің ормасында кәсіпорынның қалыптасқан жылы орналасқан. Оның кәсіпорыны Ригадағы ең бірінші түрі болатын. Бұл фабриканың өнімдері барлық Еуропалық мемлекеттерде экспортқа шығарылады.   Статистикалық мәлімдеме бойынша 1939 жылы "Лайма" 500 тонна өнімін экспортқа шығарған.
Соғысқа дейінгі жылдары "Лайма" әлемді маңызы бар Париж және Лондонда өткен халықаралық қолөнер-өнеркәсіптік көрмелеріне қатысып, Гран-при иеленеді.
## Кәсіпорындар-әріптестер
*NP Foods
*NP Logistics
*Gutta
*Staburadzes koditoreja
*Margiris
*Lider Artur.
## Дереккөздер


Санат:Компаниялар
Доғалы бекітпе

**Доғалы бекітпе** — әдейі салмақ көтеруге арналып, доғалданып жасалынған рамалы бекітпе. Доғалы бекітпе конструкциясы өзара қиюласып бекітілетін бірнеше элементтерден тұрады. Бекіту тәсіліне қарай олар бұлжымайтын, икемді, илікпелі топсалы болып қиюласады. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Оқпанды бекемдеу

**Оқпанды бекемдеу** (лат. armatura — бекіту) —  оқпанның басқыш бөлімін жабдықтау, кабельдерді төсеу, кұбырларды, бағыттағыштарды ілу, кергіштерді орнату жұмыстары. Бұл жұмыстар оқпанның жобаланған тереңдік деңгейіне жеткенкен кейін ғана немесе оқпанды ұңғылау барысында да жүргізіп отырады. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Имелі бекітпе

**Имелі бекітпе** — қазбаның төбесі мен бүйіріндегі жыныстар берік тұруы үшін бекітпелер жақтауларын біріктіріп бекітеді. Қазбадағы орнатылған иілмелі бекітпелер бір-біріне жақындап, ығыспау үшін, араларына тіреулер мен тартпалар салынады. Имелі бекітпелердің бір-бірінен ара қашықтығы төбесі мен қабырға жыныстарының беріктігіне байланысты 0,6—1,2 метр аралығында өзгеріп отырады. Имелі бекітпе әдетте шахта үшін әдейі болаттан, кейде жиналмалы темірбетоннан жасалынады. Темірден жасалынған имелі бекітпені негізінен жұмсақ және қаттылығы орташа жыныстарда бір және қос жолды қазбаны жүргенде немесе оның бүйір қысымы жоғары болғанда пайдаланады. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Асбестит

**Асбестит** — асбест талшықтарынан істелген материал. Мұны бу қазанының жылуын шығармауға пайдаланады. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Антикоррозиялық құйма

**Антикоррозиялық құйма** () — құрамына коррозияға (тоттануға) қарсы тұрарлық хром, никель, мыс, вольфрам, молибден және т. б. металдар араласқан құйма (шойын қорытпа).  .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Үйкеліске төзімді шойындар

**Үйкеліске төзімді шойындар** (лат: *fructio* – үйкеліс) — үйкеліс коэффициенті өте темен, көп қажалмайтын, подшипникке арналған қорытпалар орнына пайдалануға болатын өте берік, сұр шойындар.  .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Аспирационды аспаптар

**Аспирационды аспаптар** — осы аспаптың көмегімен ауаның құрамындағы газ бен шаң мөлшерін анықтау үшін сынауға алады. Шаңды ауаның құрамын талдауға алғанда ауа фильтр АФА-В, мәрлі, қағаз т. б. арқылы сорылып сүзіледі. Осы аспапқа жататындар: электорлар, ауаны соруға арналған арнаулы аспаптар, ауасыз насостар, электорлы шаң сорғыштар және тағы басқалар. Кейде бұл аспапты сүзу арқылы шаң өлшегіш аспаптар деп те атайды. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Қыздырғыш пеш атмосферасы

**Қыздырғыш пеш атмосферасы** — пештегі қыздырылатын металл айналасындағы газдардың қалпы. Газдардың құрамына байланысты пеш атмосферасы тотықтандыратын (егер О2мен CО2көп болса), тотықсыздандыратын (егер , СО мен көмір сутегі көп болса) — және бейтарап болуы мүмкін.  .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Кристинехамн

**Кристинехамн** – Швеция қаласы..Вермландтік лендегі Кристинехамн коммунасының әкімшілік орталығы. Карлстадтан шығысқа қарай 40 шақырым жерде орналасқан. 

Халқының саны – 17 836 адам. 1642 жылы қала санатына кірген. Ал оған дейінгі уақытта Венерн арқылы Бергслагеннен темір тасымалдайтын жүкті ауыстырып тиейтін орны болған. XIX ғасырда Кристианехамн Швецияның ірі он қаласының құрамына кірген.

## Дереккөздер

Санат:Швеция қалалары
Бекітпенің аэродинамикалық сапасы

**Бекітпенің аэродинамикалық сапасы** () — үнгубет жанындағы кеңістік көлемінде ауа алмасудың әсерлі тиімділігін қамтамасыз ететін кейбір жолдардың қимасы арқылы ауа көлемін мейлінше көп өткізіп, депрессияның төмендеуін азайтатын механикаандырылған бекітпенің қабілеті. Механикаландырылған кешендермен жабдықталған лаваларда үңгубет жанындағы кеңістік ені арқылы ауаның жылдам ағысының қалыптасуына, қабырға жыныстарының физика-механикалық қасиеттері мен пластың қалыңдығына және қазып алу жүйелеріне, механикаландырылған бекітпелердің түрлеріне, тасымалдау машиналарына, бөлімшенің желдету схемасына және т. б. байланысты. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау жыныстарының аэродинамикалық кедергісі

**Тау жыныстарының аэродинамикалық кедергісі ** — жер асты қазбалары торабымен ауаның жүру барысында оған кездесетін кедергілер. . Үйкеліс кедергісі екі түрге бөлінеді: қарсы кедергі және жергілікті кедергі. Ауаның қазба бойымен журу кезіндегі қабырғамен жанасуы нәтижесінде үйкеліс күші пайда болады. Қазбаның қабырға беттері кедір-бұдыр болғандықтан, оның бойымен қозғалатын ауа сол кедір-бұдырға соғылып, қысылып өтуі салдарынан екінші құрамды кедергі күші — қысым күші пайда болады. Әдетте кедір-бұдыр қазба бойымен оның қимасының барлық жерінде бірдей деп қабылдағандықтан екі күш бірдей таралады және қазба қабырға беттерінің барлық жеріне бірдей және бірге әсер етеді деп есептеледі. Шешуші күш шартты түрде үйкеліс күші, ал оған көрсетілетін қарсылық үйкеліс кедергісі деп аталады. Қазбаларда ауаның жүруіне басты кедергі болатын бекітпенің элементтері. Бекітпенің элементтеріне ауа ағыны таянғанда ол кедергіге кездесіп, оның жүрісі баяулаған мезгілде артқы ауа қабаты келіп оған тіреледі де, соның нәтнжесінде, ауа ағынынан өзіне динамикалық қысым қабылдайды. Кедергі қарсылығынан өтіп шыққан ауа бекітпенің артқы жағында құйынды орта жасайды.

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Аэролифт

**Аэролифт**, ауамен көтеру — суды, мұнайды, пульпаны және т. б. ауа қысымымен әр түрлі аппараттарды қолданып көтеру. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Аэрофлокула

**Аэрофлокула**, ауалы флокула — флотациялық пульпада бір немесе бірнеше ауа көпіршіктерінің минерал түйіршіктерімен қосылып жасайтын агрегаттары. Ауа пульпа бетіне көтеріліп көбік құрайды. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Пайдалы қазындылардың есептегі қоры

**Пайдалы қазындылардың есептегі қоры** — әр жылдың қаңтарының біріндегі мемлекеттік есепте тұрған пайдалы қазындылардың қоры. Оны геология министрлігі жасайды. Оған қордың мөлшері, сапасы, пайдалы қазындылардың кен орындары бойынша зерттелу дәрежесі, өндірістік игеру деңгейі, қазып алынғаны мен жоғалымы туралы мағлұматтар кіреді.
Пайдалы қазындылардың есептегі қоры сонымен қатар тау-кен өнеркәсібінің қалдығындағы пайдалы компоненттер де кіреді. .

## Дереккөздер


Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Жұмыс уақытының балансы

**Жұмыс уақытының балансы** —  жұмыс күні барысында орындалған жұмыстар құрамына кеткен уақыттың барлық қосындысын жұмыс уақытының үзақтығымен салыстырып оны қандай дәрежеде тиімді пайдаланғанын анықтау. Жалпы жұмыс кұрамына кіретін көмекші, дайындық және аяқтау жұмыстарының уақытын мүмкіндігінше қысқартып, негізгі жұмыстың сыбағалы уақытын ұзартуға тырысқан жөн. Сонда жұмыс уақытының тепе-теңдігі анағұрлым тиімді болады. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Пеш бандажы

**Пеш бандажы** , құрсауы — пештің беріктілігін өсіру үшін оның сыртқы қабына кигізілетін болат белдік құрсау. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Бандаж-прокат станы

**Бандаж-прокат станы** — темір жол доңғалақтарының бандаждарын прокаттайтын стан. Мұнда бандаждық болат құймалары пеште қыздырылып, аса жоғары қысыммен жаншылып тығыздалады да, сонан соң станда прокатталады. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1905

Астында 1905 жылдың Ауыр атлетикадан әлем чемпионатының нәтижелері көрсетілген.

## Жарыс 1
Бірінші жарыс (6th World Weightlifting Championships)  Берлин қаласында,  сәуірдің 8 мен  10 күндер аралығында өтті. Оған 4 елден келген 41 атлет қатысқан.

## Жарыс 2
Екінші жарыс  Германияның Дуйсбург қаласында,  маусымның 11  мен 13 күндер аралығында өтті. Оған 2 елден келген 7 атлет қатысты.

## Жарыс 3
Үшінші жарыс  Францияның астанасында Париж қаласында өтті. Желтоқсанның 16 мен 30 күндер аралығында Франциядан келген 16 атлет бақ сынасқан.

## Командалық есеп


Санат:1905 жылғы ауыр атлетика
Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Санат:Германиядағы ауыр атлетика
Санат:Франциядағы ауыр атлетика
Сазгер

[thumb|Композитор ''[Леверидж, Ричард|Ричард Леверидж*]]
*'Сазгер**, **композитор''' ( — құрастырушы) — музыкалық шығармалардың авторы. Бұл термин алғаш рет 16-ғасырда Италияда кең пайдаланыла бастады және сол кезден бастап, батыс еуропа музыка мәдениетінің тәжірибелерінен туындаған "кәсіби жазба дәстүрінің" бейнесі ретінде қабылданады.  Композиторлық мамандық музыкалық-шығармашылық қабілеттілікті және композицияны арнайы оқуын талап етеді.

## Қызықты деректер
[thumb|150px|left|Композитор [Волфганг Амадей Моцарт|Вольфганг Амадей Моцарт]]
* Жазушы және дипломат А. С. Грибоедов өз заманында өзінің екі-ақ музыкалық шығармасымен әйгілі болды: ми-минор және ля-бемоль вальстері. 
* Композитор Чюрлёнистің өмірі есі ауысқандарға арналған жекеше клиникада аяқталды.
* Композитор Игнацы Ян Падеревский кезінде Польша премьер-министрі болған, Верди депутат болса, Берлиоз бен Вагнер революцияларда қатысқан.
* Кеңес композиторларының арасынан "Социалистік еңбек ері" атағын алғандары да бар, мысал ретінде Кабалевскийді алуға болады.
* Әйгілі орыс композиторы Альфред Шнитке өзінің соңғы 8 жылында 3 рет инсульт болып ауырған, бірақ төртіншісін көтере алмай қайтыс болады.
* Композитор Джон Кейдж өзінің «4′33″» пьесасымен әйгілі болған  — «төрт минут отыз үш секундтық тыныштық» атты бірде-бір нота шырқалмайтын үнсіз пьеса.

## Дереккөздер


Санат:Музыка
Санат:Сазгерлер
Санат:Мәдениет
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1999

**Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1999** () Грекияның Афины қаласында қараша айының 21-28 күндері аралығында өтті.

## Командалық есеп

Ranking by all medals: **Big** (Total result) and **Small** (Snatch and Clean & Jerk)

## Қатысқан мемлекеттер
87 елден келген 626 атлет.

* (7)
* (6)
* (2)
* (8)
* (12)
* (5)
* (10)
* (7)
* (3)
* (1)
* (15)
* (5)
* (15)
* (1)
* (15)
* (14)
* (14)
* (2)
* (7)
* (1)
* (4)
* (15)
* (7)
* (2)
* (8)
* (3)
* (1)
* (14)
* (15)

* (6)
* (11)
* (10)
* (15)
* (5)
* (15)
* (8)
* (5)
* (8)
* (3)
* (5)
* (11)
* (15)
* (15)
* (15)
* (5)
* (8)
* (2)
* (1)
* (7)
* (1)
* (7)
* (1)
* (6)
* (1)
* (5)
* (7)
* (12)
* (3)

* (10)
* (2)
* (4)
* (1)
* (15)
* (7)
* (3)
* (8)
* (8)
* (14)
* (2)
* (1)
* (1)
* (13)
* (2)
* (13)
* (14)
* (4)
* (5)
* Сирия (4)
* (7)
* (4)
* (8)
* (3)
* (15)
* (15)
* (1)
* (4)
* (6)

## Сыртқы сілтемелер
*IWF Archive

Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Санат:1999 жылғы ауыр атлетика
Санат:Грекиядағы ауыр атлетика
Донауэшинген

**Донауэшинген** () — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Шварцвальд-Бар ауданының құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 21 128 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 104,63 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — *08 3 26 012*. Қаланың басшысы — Торстен Фрай.

## Галерея

Сурет:Musikantenbrunnen-Donaueschingen.jpg|  
Сурет:Donaueschingen-um-1900.jpg|  
Сурет:Ringzug.jpg|  
Сурет:Donaueschingen Donauquelle.jpg|  
Сурет:Frohsinn Donaueschingen Hansel und Gretle Narrentreffen Meßkirch 2006 3.jpg|  


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Шашыранды кен орнының есепті шегі

**Шашыранды кен орнының есепті шегі** () —  шекара ауқымындағы пайдалы минералдардың кендегі мөлшері оларды қазып алудың тиімділігін қамтамасыз етуі арқылы анықталады. Есепке алынған қордың шекарасындағы пайдалы минералдардың кендегі ең төменгі мөлшері жиектік (шектік) мәні (шамасы) деп аталады. Жиектік шамасы пайдалы минералдардың тегіне және қазып алу тәсіліне байланысты болады. .

## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Пава

## Дереккөздер
**Пава** — Барнаул қаласында орналасқан Ресей бидай өңдеуші компания..
## Компания қызметі
Бидай өңдіруші компанияның тарихи орналасқан джері Алтай өңірі. Компания ұн өндірумен, басты кезекте жоғары сұрыпты ұн шығарады. Тұтынушылар ұнның сапасын жоғары бағалауының нәтижесінде Бүкіл Ресейлік және Халықаралық көрме-жәрмеңкелерде медальдар және дипломдармен марапатталады. Өзінің "Алтай-Батюшка" және "Пава" жеке сауда маркасының атымен ұн жіне ұнтақ өнімдерін өндірумен айналысады.Қазіргі уақытта орта есеппен алғанда компания Алтай өңірінің 10 % -ға жуық бидайын ғана өндіре алады. Компания 200 мың тонна астықты сақтай алады. Күнделікті элеваторлар мен бидайқоймалары 6 мың тонна астықты қабылдайды.
## Негізгі иелері
*Игошин Павел Серафимович — 45,03 %
*Игошин Андрей Павлович — 44,44 %.
## Дереккөздер


Санат:Компаниялар
Гуанчжоу

**Гуанчжоу** () — Қытайдағы қала. Оңтүстік Қытайдың саяси, экономикалық, ғылыми-техникалық, мәдени және білім орталығы. Халқы 10 млн астам. Аумағы  7434,4 км².

## Территориялды-әкімшілік бөлінуі
Субпровинциалды мағынасы зор Гуанчжоу қаласы 10 район және 2 қалалық уездке бөлінеді.

## Тарихы

Сурет:Canton pagoda de las flores.JPG|Алты фикус ғибадатханасы
Сурет:20031122103838.jpg|Эрша аралы
Сурет:Guangzhou_citic_plaza.jpg|«Ситик» мұнарасы
Сурет:Sacré-Cœur de Shizhi.jpg|Католик шіркеуі


Санат:Қытай қалалары
Санат:Миллионер қалалар
Санат:Б. з. д. 214 жыл