open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хацунэ Мику

-  Crypton Future Media компаниясымен 31 тамызда 2007 жылы шыққан Жапония елінің виртуальды әншісі. Оның дыбысын синтездеу үшін  Yamaha Corporation компаниясымен шыққан  Vocaloid программасын қолдану арқылы шын адамның дауысын семпілдендіру технологиясын қолдану арқылы жүзеге асады. Мику Хацунэнің дауысын жапондық сейю Саки Фудзита дыбыстады, ал оның сыртқы келбетін жапондық иллюстратор KEI Garou жасады. Оның бірінші өлең дискілері Жапония елінде бірден танымал болды, және лазерлі 3D-голография технологиясы арқылы ол қазіргі таңда өзінің концертін ұсына алады. Оның Facebook бетінде 2,5 миллионнан астам қолданушылар жазылған.

## Дереккөздер


Санат:Жапония әншілері
Теректі

**Елді мекендер:**
* Теректі – Абай облысы Көкпекті ауданындағы ауыл.
* Теректі – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл.
* Теректі – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы ауыл.
* Теректі – Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы ауыл.
* Теректі – Жетісу облысы Алакөл ауданындағы ауыл.
* Теректі – Жетісу облысы Ескелді ауданындағы ауыл.
* Теректі – Жетісу облысы Көксу ауданындағы ауыл.
* Теректі – Жетісу облысы Сарқан ауданындағы ауыл.
* Теректі – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл.  
* Теректі – Қостанай облысы Қарасу ауданындағы ауыл.
* Теректі – Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы ауыл.
* Теректі – Ұлытау облысы Жезқазған қалалық әкімдігіне қарасты ауыл.
Сағды Хасанұлы Сираждинов

**Сағды  Хасан ұлы Сираждинов** (10 мамыр 1921 жыл, Қоқан, Өзбекістан - 1988) — өзбек совет математигі, физика-математика ғылымдарының докторы (1953), профессор (1956), Өзбекістан КСР ғылым академиясының академигі (1966; 1956 жылдан корреспондент мүшесі). Өзбекістан КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1970).

Ташкенттегі Орта Азия Мемлекеттік университетін 1942 жылы бітірген. 1944-1945 жылдары Өзбекістан КСР ғылым академиясының Математика және механикалық институтының аға ғылыми қызметкері, ал 1952–1954 жылдарының сонында бөлім меңгерушісі болды. 1954–1956 жылдары Москва мемлекеттік университетінің аға ғылыми қызметкері, 1956–1962 жылдары Өзбекістан КСР ғылым академиясының Математика институтының директоры, 1966–1970 жылдары Ташкент мемлекеттік университетінің ректоры болды. 1970 жылдан Өзбекістан КСР ғылым академиясының вице-президенті болып сайланды.

## Еңбектері
Оның негізгі ғылми еңбектері көп өлшемді ортогнальды полиномдар теориясына, қосылғыштарының саны өсіп отыратын аддитивті есептерге, бақылаудың статистикалық тәсілдеріне, Орта Азия математикасының тарихына және тағы басқа тақырыптарға арналған. Сираждинов 90-нан астам ғылыми еңбектердің авторы болып келеді.

#### Марапаттары
* Ленин ордені, 
* Еңбек Қызыл Ту ордені,
* Қазан Революциясы ордендерімен марапатталған болатын.

## Дереккөздер

Санат:1921 жылы туғандар
Санат:КСРО ғалымдары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:1988 жылы қайтыс болғандар
Скородит

**Скородит** ( – сарымсақ, соққанда иіс шығаруына байланысты аталған) – фосфаттар класындағы минерал. 

Химиялық формуласы Fe [As O4] 2H2O. Құрамында (%) Fe2O3–34.60; As2O5–49,79; H2O–15,61. Ромбылық сингонияда кристалданады, жеке кристалдары пирамида, дипирамида, призма, минералдық агрегаттары тығыз, топырақ тәрізді масса, қабық, сферолит немесе кішкене друзалар түрінде келеді. Түсі ақ, жасыл, кейде қоңыр болып келеді. Қаттылығы Моос шкаласы бойынша 3,5–4 болып келеді. Тығыздығы 3100–3300 кг/м3. Арсенопирит пен лёллингиттің тотығуынан түзіледі. Қазақстанда Сарыарқа мен Кенді Алтайдың кейбір полиметалл, кварцты-арсенопиритті алтын кендерінде, Орта Азияның мыщьяк, сурьма-сынап кендерінде табылды. Скородиттен мырыш өндіріледі және түсі жақсы байқалатындықтан мырыш кендерін іздеу белгісі болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Фосфат минералдар
Славистика

**Славистика** – славян тілдерінің өзара қарым-қатынасын, ұқсастығын сол тілдерінің тарихымен байланыстыра зерттейтін ғылым саласы. Бұл мәселені славян халықтарының тарихымен, әдебиетімен, мәдениетімен байланыстыра кең түрде славян тану ғылымы қарастырады. 18 ғасрыдың аяқ кезінде Михаил Васильевич Ломоносов славян тілдерін салыстыра зерттеудің негізін салды. 19 ғасырдың бас кезінде жеке славян тілдерінің грамматикалары мен сөздіктері жасалып, славян жазуының ескерткіштері басылды («Игорь жорығы туралы жыр», 1800 жыл). 20 ғасырдың баскезінде Алексей Александрович Шахматов орыс тілінің тарихы мен диалектологиясын, славян тайпаларының шығу тегін зерттеп, орыс тілінің басқа славян тілдерімен қарым-қатынасын анықтады. Славистиканың дамуына Ф. Миколошичтің, И. В. Ягичтің, И. А. Бодуэн де Куртенэнің еңбектері де үлес қосты. Қазан Революциясы славян халықтарының тағдырларына күрделі өзгерістер енгізіп, славистиканың дамуына үлкен әсер етті. Славистика енді славян халықтарының бірлестігін, достығын зерттеуге де көңіл аударуда.

## Дереккөздер

Санат:Славистика
Славия

**Славия**, **ас-Славия** – 10 ғасырдағы араб авторларының (әл-Истахри, Ибн Хаукаль т. б.) жазбаларында кездесетін Русь облысының атауы. Ибн Хауальдың айтуынша, Славия «олардың ішіндегі ең жоғарғысы (бастысы), оны ас-Славия деп атаған, олардың патшасы Салау қаласында тұрған». Тарихшылар Славияны Ильмен облысының славяндарына ұқсатады да, Салау (Даңқ) қаласын Новгородпен немесе оның алдында болған қаламен байланысты деп жорамалдайды. Славия жөніндегі араб авторларының мәліметтері 9 ғасырдың екінші жартысындағы Новгородтағы князьдық туралы белгілі жылнамалармен салыстырылады. Ал бұл князьдықтың Новгород пен Киев князьдықтарын біріктіру нәтижесінде пайда болған Ежелгі орыс мемлекеттерінің алғашқыларының бірі екені белгілі. Кейбір ертедегі орта ғасырлық мәліметтерде полаб және балтық славяндарының мемлекеттік құрылымын, сондай-ақ Польшаны да «Славия» деп атайды.

## Дереккөздер

Санат:Русь
Санат:Славян тарихы
Скипидар

**Скипидар** – негізінен терпен көмірсутектерінен тұратын күрделі қоспа (қоспа терпендер). 

Өткір иісті, түссіз сұйық, қайнау температурасы 153–1800 C. Оның тығыздығы 0,855–0,863 г/см3. Суда ерімейді-гидрофобты болып келеді. Органикалық еріткіштерде жақсы ериді. Шырша, қарағай, самырсын және тағы басқа ағаштардың шайырынан құрғақ айдау арқылы алынады. Сонымен қатар целлюлоза (жасунық), гидроз өндірісінен қосымша өнім ретінде шығады. Ол жарық әсерінен азот қышқылы]], хром ангидридінен тез тотығып, ауада жанады. Скипидар озонмен, галогендермен, галоген сутектермен, хлорлау қышқылымен, азот тотықтарымен реакцияласады. Өнеркәсіпте ірімшік, бояуға еріткіш, камфора, терпингидрат, жағар май, инсектицидтер, хош иісті заттар алуда шикізат ретінде пайдаланылады. Медицинада дәрілік препараттар ретінде және күнделікті тұрмыста кең қолданылады.

## Дереккөздер

Санат:Көмірсутектер
Сирена

thumb|right|200px|
**Сирена** – газ немесе сұйық ағынның ауық-ауық тоқтан қалуына негізделген дыбыс тудырғыш. Сиреналардың ішінде осьтік сиреналар (газ ағыны айналу осінің бағытымен қозғалады) және радиальды сиреналар (газ ағыны айналу осіне перпендикуляр бағытталған) деп аталатын түрлері кең тараған. 

## Осьтік сирена
Осьтік сиренада тесіктері бар ротор двигатель көмегімен статорға қатысты айналдырылады. Ротор мен статор тесіктерінің төменгі жағынан сығылған ауа үрленеді. Ауа тесіктерге құбырдан сақиналы камера мен саңылау арқылы өтеді. Ротор айналғанда ауа ағыны периодты түрде үзіліп отырады. Мұның нәтижесінде ротордың айналу жылдамдығының тәуелді жиілігі бар дыбыстық толқын пайда болды. Қазіргі кезде пайдаланылатын сиреналардың жиілік диапозоны 200–300 герцтен 600 килогерцке, ал қуаты ондаған киловаттқа дейін жетеді. 

## Пайдаланылуы
Сиерналар сигналдық (сақтандыру, хабарландыру т. б.) және әр түрлі технологиялық мақсаттарда (тұманды шөктіру, жылулық және зат алмасу процестерін шапшаңдату, газ не ауадағы ұсақ бөлшектерді біріктіру т. б.) пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Дыбыс сигнал беру
I Фарнаваз

**I Фарнаваз** (грузин: ფარნავაზ I) (б.з.б. 326 ж. — б.з.б. 234 ж.) - Иберияның (Картли) патшасы.

## Дереккөздер
*Rapp, Stephen H. (2003), Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts. Peeters Bvba ISBN 90-429-1318-5.
*Toumanoff, Cyril (1963), Studies in Christian Caucasian History. Georgetown University Press.
*Suny, Ronald Grigor (1994), The Making of the Georgian Nation (2nd edition). Indiana University Press, ISBN 0-253-20915-3.

Санат:Грузия
Каспий (Атырау облысы)

**Каспий** — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Орлы ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан оңтүстікке қарай 9 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 311 адам (161 ер адам және 150 әйел адам) болса, 2009 жылы 275 адамды (152 ер адам және 123 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 172 адамды (96 ер адам және 76 әйел адам) құрады.

## Елді мекендегі көшелер
* Береке көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
2012 Жазғы Олимпиада ойындарындағы АҚШ

Лондон қаласында 2012 жылы 27 шілде мен 12 тамыз аралығында өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан АҚШ спортшыларының жарыс нәтижелері. Бұл АҚШ-ның Олимпиада ойындарына 26-шы рет қатысуы. Жарысқа АҚШ-нан 25 спорт түрінен 539 спортшы қатысты.

## Медальдар

## Сыртқы сілтемелер
* АҚШ олимпиада комитеті 

__NOTOC__
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
2012
Көкарна (Құрманғазы ауданы)

**Көкарна** — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Мақаш ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан шығысқа қарай 24 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 175 адам (95 ер адам және 80 әйел адам) болса, 2009 жылы 100 адамды (53 ер адам және 47 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 59 адамды (36 ер адам және 23 әйел адам) құрады.

## Елді мекендегі көшелер
* Тайбурыл көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Көптоғай (Атырау облысы)

**Көптоғай** — Атырау облысының Құрманғазы ауданындағы ауыл, Көптоғай ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан батысқа қарай 54 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 853 адам (403 ер адам және 450 әйел адам) болса, 2009 жылы 836 адамды (415 ер адам және 421 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 775 адамды (394 ер адам және 381 әйел адам) құрады.

## Әлеуметтік және мәдени нысандары
* С. Мұқанов атындағы орта мектеп — 1945 жылы Хрущев атындағы бастауыш мектеп, 1962 жылдан Калинин атындағы сегізжылдық, 1993 жылдан бастап С. Мұқанов атындағы орта мектеп болып өзгерді.
* «Ақтоты» бөбекжай-балабақшасы
* Көптоғай ауылдық клубы

## Ауыл суреттері

## Елді мекендегі көшелер
* Әбу Сәрсенбаев көшесі
* Жұмажан Мәмбеталиев көшесі
* Қалыбай Баянов көшесі
* Сапура Елеусінова көшесі
* Хабер Елжанов көшесі
* Шайхы Әбішев көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Қадырка

**Қадырка** — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Еңбекші ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан шығысқа қарай 4 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 526 адам (275 ер адам және 251 әйел адам) болса, 2009 жылы 452 адамды (225 ер адам және 227 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 872 адамды (410 ер адам және 462 әйел адам) құрады.

## Елді мекендегі көшелер
* Астана көшесі
* Атамекен көшесі
* Бауыржан Бегалиев көшесі
* Ынтымақ көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Эдгар марапаты

**Эдгар Аллан По Марапаты** (немесе жай ғана - «**Эдгар**», )  — американдық жазушы Эдгар Аллан По құрметіне аталған марапат. «*Америка мистикалық жазушылар*» (Mystery Writers of America) қауымдастығымен жыл сайын марапатталды.

## Номинациялар
* Үздік роман (Best novel)
* Американдық жазушының үздік бірінші романы (Best first novel by an American author) 
* Жұқа мұқабасында үздік кітап (Best paperback original)
* Үздік қысқа әңгіме (Best short story)
* Үздік сын / өмірбаяндық жұмыс (Best critical/biographical work)
* Үздік криминалды әңгіме (Best fact crime)
* Үздік жастар әңгімесі (Best young adult)
* Үздік жасөспірімдер әнгімесі (Best Juvenile winners)
* Үздік сериал эпизоды( Best episode in a TV series)
* Үздік кино сценприй (Best motion picture screenplay)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Mystery Writers of America
* The official website of Edgar Awards

Санат:Эдгар Аллан По
Санат:АҚШ марапаттары
Жоғарғы Кеңес

**Жоғарғы Кеңес** мынадай мағыналар беруі мүмкін:

* КСРО жоғарғы заң шығарушы органы - КСРО Жоғарғы Кеңесі
* Қырғызстанның Жоғарғы Кеңесі (Жогорку Кенеш)
Қособа (тау, Абай облысы)

**Қособа** – Ақшатау жотасының шығыс бөлігіндегі тау.

## Географиялық орны
Абай облысы Аягөз ауданы жерінде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1304 м (Ақшатау жотасының ең биік жері). Ендік бағытта созылып жатқан таудың ұзындығы 8 км, енді жері 6 км.

## Жер бедері
Солтүстік беткейі тік жартасты, оңтүстік беткейі көлбеуленіп, Көксала өзенінің аңғарына тіреледі. Солтүстік баурайынан Шеттембай және Терісайрық өзендері, оңтүстік баурайынан Көксала өзенінің шағын салалары басталады.

## Өсімдігі
Тау шатқалында арша, тобылғы қараған өскен. Жазық етегінде бетеге, қылқан боз, селеу, боз жусан, т.б. шөптесіндер өскен. Мал жайылымына қолайлы.

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы таулары
Қызылоба (тау)

**Қызылоба** – Шыңғыстау жотасының батыс бөлігіндегі тау сілемі.

## Географиялық орны
Абай облысы Абай ауданы Жүрекадыр ауылының солтүстік-батысында 50 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1064 м, салыстырмалы биіктігі 50-60 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 16 км-ге созылған, енді жері 6 км.

## Жер бедері
Тау аңғарларымен, өзен, сай жыралармен тілімденген. Беткейлері тік жарқабақты, қырқалы келген тізбектелген жоталардан тұрады. Солтүстігінен Қарасу, оңтүстігінен Байқошқар, Бақанас өзендері тау бұлақтарынан бастау алады. Оңтүстік-шығысында Қарақшы, оңтүстік-батысында Ақдомбақ таулары бар.

## Геологиялық құрылымы
Төменгі және орта палеоген кезеңінің жанартаутекті шөгінділерінен, құмтас, тақтатас, конгломерат, т.б. жыныстардан түзілген. Етегінде қорымтастардың үйінділері көптеп кездеседі.

## Өсімдігі
Баурайында тобылғы, қараған, аңғарында тал, терек, қайың, шалғын өседі.

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары
Қарақшы (тау)

**Қарақшы** – Ақшатау жотасының солтүстік-батыс бөлігіндегі тау.

## Географиялық орны
Абай облысы Абай ауданы Жүрекадыр ауылының батысында 35 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1151 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 12 км-ге созылып жатыр, енді жері 8-9 км шамасында.

## Жер бедері
Солтүстік, солтүстік-батыс беткейлері тіктеу, жартасты, оңтүстікке қарай күрт төмендейді. Ендік бағытта созылған көптеген ұсақ шоқылардан тұрады.

## Геологиялық құрылымы
Палеозойдың кварцит, құмтас, әктас, эффузивті жыныстарынан құралған. Солтүстігінен Әлпейіс, оңтүстігінен Балқыбек өзендерінің салалары бастау алады.

## Өсімдігі
Таудың қоңыр топырағында қараған, тобылғы, тасжарған, т.б. бұталар мен қайың, көк терек, тал өседі.

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары
2012 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Науру

Лондон қаласында 2012 жылы 27 шілде мен 12 тамыз аралығында өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан Науру спортшыларының жарыс нәтижелері. Бұл Наурудың Олимпиада ойындарына 5-ші рет қатысуы. Жарысқа Науру-дан 2 спорт түрінен 2 спортшы қатысты.

## Нәтижелер
### [[Сурет:Judo pictogram.svg|30px]] Дзюдо

;Ерлер

### [[Сурет:Weightlifting pictogram.svg|30px]] Ауыр атлетика

;Ерлер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 

__NOTOC__
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
Қарамола (тау, Түркістан облысы)

**Қарамола** – Қарақтау тауларының орта бөлігіндегі тау.

## Географиялық орны
Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі Жиделі ауылының солтүстік-батысында 32 км жерде орналасқан. Сырдария өзенінің алабында. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 388 м. Қарақтау тауларының ең биік жері болып есептеледі. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 18 км-ге созылып жатыр, енді жері 5-6 км шамасында. Беткейі тіктеу, сай-жыралармен тілімденген. Кейбір бөліктерінің түпкі жыныстары жалаңаштанған. Батысында Үшбай, Мұзбел құдықтары, шығысында Жосалы қонысы орналасқан.

## Өсімдігі
Сортаңды сұр топырақ жамылғысында боз жусан, балыш, күйреуік, сексеуіл қалың өседі. Қысқы мал жайылымы ретінде пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Арыс қалалық әкімдігі таулары
2012 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Микронезия Федерациялық Штаттары

Лондон қаласында 2012 жылы 27 шілде мен 12 тамыз аралығында өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан МФШ спортшыларының жарыс нәтижелері. Бұл МФШ-ның Олимпиада ойындарына 4-ші рет қатысуы. Жарысқа МФШ-нан 4 спорт түрінен 6 спортшы қатысты.

## Нәтижелер
### [[Сурет:Weightlifting pictogram.svg|30px]] Ауыр атлетика

;Ерлер

## Сыртқы сілтемелер
* Микронезия Федерациялық Штаттары 

__NOTOC__
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығы

**Үздік режиссура үшін [[Оскар сыйлығы|«Оскар»]] сыйлығы** () — Америкалық киноакадемия ұсынатын үздік режиссёр марапаты. Номинанттарды режиссёрлер гильдиясы, ал жеңімпазды барлық академия мүшелері анықтайды.

1929 жылы және «Оскар» тарихында жалғыз рет жанрға байланысты екі сыйлық берілген болатын: комедиялық және драмалық фильмдер үшін.

## Лауреаттар және номинанттар тізімі

### 1929—1930

### 1931—1940

### 1941—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Рекордтар

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
Toyota Hilux

**Toyota Hilux** ("Хайлакс" ) — Toyota Motor Corporation компаниясы шығаратын орташа өлшемді пикап.

Машина қарапайымдылығына (рамалық дизайн, қозғалтқыштың бойлық орналасуы, қосылатын төрт доңғалақты диск), функционалдығы мен тұрақтылығына байланысты бүкіл әлемде үлкен танымалдылыққа ие болды. Автомобильдерді баптаумен айналысатын көптеген компаниялар әдеттегі пикаптардан нағыз жолсыз жаулап алушыларды жасайды. Қазіргі уақытта Hilux-тің 8 ұрпағы бар.

2017 жылы Халықаралық автоэксперттер тобы Toyota Hilux-ты жылдың ең үздік ұсталған пикапы деп жариялады.

### 1 буын (1968-1972)
1 буынның құрастырмасы 1968 жылдың наурызында басталды. Hilux RN10 шағын доңғалақ базалы және 1,5 қозғалтқышы бар версиясымен шығарылды, ал 1971 жылы ақпанда қозғалтқышты 1,6 14-ке өзгертті. Содан екі жыл бұрын 1969 жылы доңғалақтың үлкейген базасы қосылып, бұрынғы кіші өлшем базасы қолданыста қала берді. Ұзын базалы версия Солтүстік Америкада 1972 жылға дейін сатылымға шықпады.

### 2 буын (1972–1978)
1972 жылы мамырда Hilux 1973 жылғы моделі RN 20 деген атпен таныстырылып
жайлы кабина мен жаңартылған ішкі және сыртқы келбетке ие болды. 2,3 метрлік ұзартылған қорап таңдау ретінде Солтүстік Америкада қолжетімді болып, артынан, 1969 жылдан бастап толық сатылымға шықты.

### 6 буын (1997–2005)
Бұл буын моделінің жасалуы 1997 жылдан бастап 2005 жылға дейін жалғасып, кабинаның 3 және қозғалтқыштың 4 түрімен (3 бензин және 1 дизель) жабдықталды. 
Такома – бұл американдық нарықтағы аталған модельдің өзіндік аты.

7 буын
2005 жылы таныстырылған Тойотаның 7 буын моделінің өндірісі бір уақытта Тайланд, ОАР, Аргентина және Индонезияда басталды. Тайландта турбодизель, Индонезияда бензинді мотор, Үндістанда беріліс қорабы жинағымен айналысты

Санат:Toyota автокөліктері
Қиғаш (Атырау облысы)

**Қиғаш** — Атырау облысының Құрманғазы ауданындағы ауыл, Қиғаш ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Құрманғазы ауылынан батысқа қарай 39 км жерде. Ресеймен шекаралас орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 396 адам (214 ер адам және 182 әйел адам) болса, 2009 жылы 604 адамды (308 ер адам және 296 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 787 адамды (417 ер адам және 370 әйел адам) құрады.

## Әлеуметтік және мәдени нысандары
* Қиғаш орта мектебі
* «Айгөлек» бөбекжай-балабақшасы
* Қиғаш ауылдық клубы

## Елді мекендегі көшелер
* Азаттық көшесі
* Әйтеке би көшесі
* Бейбітшілік көшесі
* Бейімбет Майлин көшесі
* Бөкей хан көшесі
* Егемен Қазақстан көшесі
* Жамбыл Жабаев көшесі
* Жастар көшесі
* Мақаш әкім көшесі
* Мұқағали Мақатаев көшесі
* Сәкен Сейфуллин көшесі
* Сейіт баба көшесі
* Сұлтанмахмұт Торайғыров көшесі
* Сырым Датов көшесі
* Халықтар достығы көшесі
* Шәмші Қалдаяқов көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Қоңыртерек

**Қоңыртерек** — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Азғыр ауылдық округінің құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Балқұдық ауылынан батысқа қарай 24 км жерде сортаңды, сұр топырақты шөлейтті далада орналасқан.

## Халқы
1989 жылы елді мекенде 443 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 450 адам (214 ер адам және 236 әйел адам) болса, 2009 жылы 376 адамды (185 ер адам және 191 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 263 адамды (141 ер адам және 122 әйел адам) құрады.

## Әлеуметтік және мәдени нысандары
* Қоңыртерек бастауыш мектебі

## Елді мекендегі көшелер
* Жаңару көшесі
* Сұлтан Бейбарыс көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Құмарғали

**Құмарғали ** (2006 жылға дейін - *Каспаркино*) — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Теңіз ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 10 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 86 адам (48 ер адам және 38 әйел адам) болса, 2009 жылы 95 адамды (48 ер адам және 47 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 112 адамды (60 ер адам және 52 әйел адам) құрады.

## Елді мекендегі көшелер
* Майдангер көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Платон Академиясы

thumb||200px|Рафаэль, «Афиналық мектеп» (1511)
[thumb|190px|Картадағы академия,[Афины]]
**Платон академиясы** — б. з. б. 387 ж. Афины маңындағы бақта Платон негізін қалап, грек мифологиясының қаһарманы Академ (Akademos) атымен аталған мектеп.

## Тарихы
Платон академиясы әуелде мектеп өкілдерінің ішінен сайланған сколарх басқаратын музаны қадір тұтатын философиляық қоғам ретінде қалыптасады. Мың жылға созылған платон академиясы тарихы -антика идеализмі мен материализмнің күрес тарихы болды. Ежелгі (1-ші) академия, әуелде Платон, кейіннен оның шәкірттері Спевсипп, Ксенократ т. б. басқарған (б. з. б. 4 ғ. ортасымен 3 ғ. ортасы). Бұл мектеп пифагореизмнің ықпалында болып, математика мен астраномияның дамуына ықпал етті. Аркесилайдан (б. з. б. 265-241 ж.) бастап, «орта» (2-) академия скептицизм жолына түседі. Скептицизмді әрі қарай дамытқан Карнеад-Киренский басқарған «Жаңа» (3-) академия болды. 4- және 5- академия Платон философиясын стоицизм, пифагореизм және перипатеттер мектебінің идеяларымен ұштастыруға тырысты. 529 жылы Юстиниан императорының декреті бойынша Платон академиясы жабылды. 1459-1521 жылдары қайта өркендеу дәуірінде «платондық» деп аталған академия Флоренцияда құрылып, оның ең басты өкілі Марсилио Фичино болды.

## Дереккөздер

Санат:Платониктер
Санат:Білім беру тарихы
Санат:Ежелгі Грекия философиясы
Санат:Тарихи академиялар
Аркадий Александрович Пластов

**Аркадий Александрович Пластов** (31 қаңтар 1893 ж., Ульяновск облысы, Ресей империясы — 12 мамыр 1972 ж., сонда, КСРО) — Кеңес одағының атақты суретшісі, КСРО халық суретшісі, КСРО Көркемсурет академиясының толық мүшесі. 

## Өмірбаяны
1914-1917 жылдары Мәскеудің кескіндеме, мүсін және сәулет өнері училищесінде оқыды. 1920 жылдар мен 1930 жылдардың басында негізінен саяси тақырыптағы плакаттар жасады әрі орыс жазушыларының  шығармаларын көркемдеді. 1935 жылдан бастап совет ауылын , оның адамдары мен сұлу табиғаты жайлы қанық бояулы жанрлық картиналар салды. Пластов шығармашылығында колхозшылар еңбегі, совет халқының Ұлы Отан соғысы жылдарындағы ерлігі, сондай-ақ бейбіт еңбектің қуанышы кең көрініс береді.
.

## Еңбектері
*«Фашист ұшып өтті» (1942)
*«Пішкен шабу» мен «Егін орағы» (1945,Мәскеу)
*«Тракторшылардың кешкі асы» (1951)
*«Велосипедтегі қыз» (1956) 
*«Көктем» (1954)
*«Жаз» (1959-60)

## Жетістіктері
Пластов – көптеген портрет, пейзаж және кітап иллюстрацияларының авторы. Лениндік сыйлықтың (1966), Сталин сыйлығының (1946), КСРО  және РКФСР (1972) Мемлекет Сыйлығының лауреаты. 2 рет Ленин орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* ''Д. К. Самин.'' Аркадий Пластов.
* Биография Аркадия Пластова 
* Галерея на сайте Масловка 

Санат:1893 жылы туғандар
Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО халық суретшілері
Санат:Лениндік сыйлықтың иегерлері
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:КСРО суретшілері
Назым Абайқызы Қызайбай

**Назым Абайқызы Қызайбай** (14 қыркүйек 1993 ж.) — қазақстандық боксшы, бокстан Қазақстанның 14 дүркін, Әлемнің 3 дүркін чемпионы. 2024 жылы Парижде өткен Жазғы олимпиада ойындарының 51 кг салмақта қола жүлдегері.  

2014, 2016 және 2025 жылы өткен бокстан Әлем чемпионатының чемпионы.

## Өмірбаян
Назым Қызайбай 1993 жылы қыркүйек айының 14 жұлдызында Алматы облысы, Жетіген ауылында дүниеге келген. Отбасында үшінші бала.

### Отбасы

### Кәсіби мансабы
Назым Қызайбай 2014 жылы Оңтүстік Кореяда болған турнирде алтын жүлде, Әлем чемпионы атағын жеңіп алды. Юниор чемпионатында қола жүлдеге, Қытайдағы турнирде 3 орынга иеленді.

### Қазақстан чемпионаты
Қазақстанның 14 дүркін чемпионы.

### Әлем Чемпионаты
* 2016 жылы Астанада өткен əлемдік турнирде алтын медаль игері  атанды.
* Әйелдер арасындағы бокстан екі дүркін  Əлем чемпионы.

### Париж 2024 Олимпиадасы
2024 жылғы Париж жазғы олипиадасында 6-тамыз күні жартылай финалда қытайлық боксшы Ю Вумен жекпе-жекте төрешілер шешімімен жеңіліп, олимпиаданың қола жүлдегері атанды.  

## Хобби
Сурет салу, футбол ойнау.

## Марапаттары
* Президенттің Алғыс хаты (2025) 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:Қазақстан әйелдері спортта
Санат:Бокстан әлем чемпиондары
Санат:Бокстан Азия чемпиондары
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Плутон (мифология)

**Плутон (грек. Πλούτων, лат. Pluto)** — ежелгі грек мифологиясындағы, жер асты Құдайының аттарының бірі. Б.з.б. V ғасырдан бастап, бұл есім бұдан да ежелгі есім Гадеске (Аид — Άιδης) қосылады және соны жоғалтып жіберді. Плутон Зевс пен Посейдонға ағайынды. Титандар мен алыптардың жеңілісінен кейін, ағайындылар әдемді өзара бөліп алады. Плутонға жер асты әлемі және өлгендердің жанындарына билік етеді. Плутон өзінің мекеніне оңай кіргізеді де, бірақ ешкімді қайта шығармайды. Сонымен қатар Плутонды қонақжай және қатал Құдай деп санады. Көптеген мифтер Плутонды, байлық Құдайы Плутоспен байланыстырады. Плутонға арналып тек бір ғана ғибадатxана, Элидта салынған. Плутонға құрбан шалу ретінде кәдімгі үй жануарларын өлтірген. Плутон екі айыр немесе арұаушы таяқпен, кейде молшылықтың мүйізімен бейнеленген.

## Ежелгі грек мифологиясында
Плутонмен, Геракл Эврисфейға Цербердің тозақ итін алып келуге барғанда шайқасқан. Геракл Плутонды иығына жаралаған. Одан кейін Плутон Олимптағы Құдайлар дәрігері Пеонға өз жараларын жазуға барады. Келесі кезде Плутон жер асты әлемінен Персефонаны ұрлауға шыққан. Плутонда, кигенде көрінбей қалатын бас киімі бар. Оны Персей, Афина және Гермес киген.

## Ежелгі Рим мифологиясы
Ежелгі Рим мифологиясында Плутон - Крон мен Реяның баласы, Юпитердің, Юнонаның, Нептунның, Церераның және Вестаның ағасы мен інісі. Плутон өзінің жер асты о дүниесін алып, жер асты әлемінің Байлығының Құдайы атанды. Ол барлық адамдарға өзінің еңсерілмейтін қорқынышына сендіреді. Себебі, ол жер бетіне тек өзінің келесі құрбанын жер асты әлеміне алып кету үшін ғана шығады. Плутон, күн сәулесі түсіп о дүниенің түнегін жоқ қылатын жердегі жарықтың жоқ болуын өзі тексеріп қадағалап жүреді. Оның, төрт қара жылқысы сүйрейтін арбасы бар. Бірде, ол сұлу өсімдік Құдайы Прозерпинаны алып, Гадестегі таққа отырғызып, өзінің патшайымын жасады.

## Дереккөздер

Санат:Плутон
Санат:Ежелгі грек құдайлары
Өріс жібі

thumb|right|200px|Өріс жібі (1), арқау жіп(2)
**Өріс жібі** – өрмектің не тоқылған матаның негізін құрайтын ұзына бойына бір-біріне паралель орналасқан жіп.

Өрмек не басқа кез келген мата тоқу кезіңде өзара айқасқан екі өріс жібінің арасынан көлденең бағытта *арқау жіп* өткізіледі. Өріс жібін кейде *бой* не *желі*  немесе *иіріс* жібі деп атайды. Өріс жібі тоқылатын матаның ерекшелігіне сәйкес *жуан*, *жіңішке* әрі *бір қабат*, кейде *көп қабатты* болып ширатылады. Ол арқау жіпке қарағанда сапалы болып даярланды.

## Дереккөздер

Санат:Маталар
Николай Григорьевич Рубинштейн

thumb|мини|170px|left|Ағайынды Рубинштейндар
**Николай Григорьевич Рубинштейн** (14 маусым 1835 жыл, Мәскеу — 23 наурыз 1881 жыл, Париж) —орыс пианисті, дирижер, педагог және музыка-қайраткері. П.И Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясының негіздеушісі және оның бірінші директоры, Антон Григорьевич Рубинштейннің інісі. 

## Өмірбаяны
Музыкалық білімді Мәскеу мен Берлинде алды. 1885 жылы Мәскеу  университетін бітірді. 1860 жылы Мәскеуде орыс музыкалық  қоғамы бөлімін және музыкалық класстар ұйымдастырды. Бұлардың негізінде 1866 жылы Мәскеу консерваториясы ашылды. 1866-1881 жылдары осы консерваторияның  директор-профессоры болды. Шәкірттері: Сергей Иванович Танеев, Александр Ильич Зилоти т. б. 

Рубинштейн пианист әрі дирижер ретінде симфониялық және камералық концерттерге қатысты. Рубинштейн фортепьянолық пьесалардың, романстардың т. б. музыкалық шығармалардың авторы.Оның шығармашылғы  Мәскеу музыкалық өмірінің дамуына игі әсер етті. П. И. Чайковский оған «Ұлы артистің жарқын бейнесі» атты фортепьянолық триосын арнады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Биография
* Биография
* Г. Бокман. Грустный юбилей

Санат:1835 жылы туғандар
Санат:1881 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде туғандар
Санат:Парижде қайтыс болғандар
Санат:Ресей пианисттері
Санат:Ресей дирижерлері
Санат:Ресей сазгерлері
Қасым Қайсенов кенті

**Қасым Қайсенов** (2011 жылға дейін – *Молодёжный*) — Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы және Қасым Қайсенов кенттік әкімдігі орталығы. 1983 жылдан 2011-ші жылға дейін Молодежный кенті аталып, 2011 жылдан бастап Қасым Қайсенов (Қазақстан Республикасының Халық  қаһарманы, жазушы, Ұлы Отан соғысы ардагері Қасым Қайсеновтің құрметіне) кенті болып өзгертілді.

## Географиялық орны
Облыс орталығы – Өскемен қаласынан солтүстік-батысқа қарай 10 км, ең жақын темір жол станциясы – Защитадан 13 км жерде, Ұлан өзенінің аңғарында орналасқан.

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1943 жылы осы маңда полиметалл кен орнын игеруге байланысты қаланған. Молодежныйда полиметалл кенін өндіретін ЖАҚ, Өскемен құс фабрикасы, “*Азия*” ЖШС жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:Ұлан ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан кенттері
Қара би

Қазақтың билік жүйесінде биді халық өзі таңдайтын. Би болатын адам әуелі билік мансап алмай тұрып, ел алдында беделді, сөзіне елі тоқтаған азамат болуы шарт. Қолында ресми билігі жоқ, бірақ ел арасында сөзінің салмағы бар адамдарды ел «**Қара би**» деп атайды екен. «Қара билер» ел ұстаған ұлықтармен бірдей саналып, елдің дау-шарын шешуге араласып отыратын болған. «Қара бидің» атағы елге жайылып, жұрттың бәрі оның билігіне мойынсұнатын деңгейге жеткенде халық оны ресми түрде билікке сайлайды. 

## Дереккөздер

Санат:Қазақ би-шешендері
Санат:Басқару
Константин Аполлонович Савицкий

**Константин Аполлонович Савицкий** (6 маусым 1844 жыл, Таганрог, Ресей империясы — 13 ақпан 1905 жыл, Пенза, Ресей империясы) —  орыс кескіндемеші, Петербург Көркемсурет академиясының толық мүшесі, педагог.

1862-73 жылдары Петербург көркемсурет академиясында, 1874-76 ж. Германия мен Францияда оқыды. Мәскеудегі кескіндеме, мүсін және сәулет өнері училищесінде және Пенза көркесурет училищесінде сабақ берді. 1878 жылдан *Передвижниктер серікктігінің белсенді* мүшесі болды. "Темір жолдағы қалпына келтіру жұмыстары", "Иконамен кездесу", "Соғысқа аттану", "Ілгекті жүкші" атты халық өмірінің драмалық көріністерге толы әлеуметтік жағдайын бейнелейтін жанрлық шығармалардың авторы.

## Галерея

Сурет:Konstantin Apollonowitsch Sawizkij 001.jpg|«Темір жолдағы қалпына келтіру жұмыстары», (1874) — Мемлекеттік Третьяков галереясы
Сурет:К. А. Савицкий. Встреча иконы.jpg|«Иконамен кездесу», (1878) — Мемлекеттік Третьяков галереясы
Savitsky_na_voinu.jpg|«Соғысқа аттану» — Мемлекеттік Третьяков галереясы
Сурет:Савицкий Панихида.jpg|«Панихида», (1885), *холст, масло* — Мемлекеттік Третьяков галереясы


## Дереккөздер

Санат:Ресей суретшілері
Фёдор Петрович Саваренский

**Федор Саваренский**  (1881 — 1946) — көрнекті совет гидрогеологы, геология-минерология ғылым докторы, КСРО ғылым академиясының акадимигі (1943; 1939 жылдан бастап корреспондент-мүшесі), КСРО жіне Ресейдегі инженерлік геология ғылымының негіздеушілерінің бірі. Ұлы Евгений Федорович Саваренский — Кеңес одағының геофизик-сейсмологы, КСРО ғылым академиясының корреспондент-мүшесі (1966). Мәскеу университетін бітірген.
## Қызмет жолы
1910-17 ж. Тула, Псков, Полтава губерняларының топырағын зерттеді. 1917-35 ж. Волга мен Днепр бойында, Азербайжанда гидрологиялық зерттеулер жүргізді. 1935 ж. КСРО ҒА құрамында Федордың басшылығымен гидрология және инженерлік геологияның тұрақты комиссиясы құрылды. Кейіе бұл комисси мәселелік лабороторияға айналды, оған Федордың есімі бекрлді. 1919 жылдан Федор Мәскеу мен Саратовтың жоғары оқу орындарында  гидрология мен инженерлік геологиядан лекция оқыды, кафедра ұйымдастырды, оның меңгерушісі болды. Федор - жер асты суларының қалыптасуы жөніндегі ілімнің негізін салушы, ірі ғылыми еңбектердің авторы, жаратылыстану және бірнеше ғылыми қоғамдардың мүшесі.

## Дереккөздер

Санат:КСРО геологтары
Мария Савина

**Мария Гавриловна Савина**  (11 сәуір 1854  — 21 қыркүйек 1915) — орыс актрисасы. Императорлық театрдың еңбек сіңірген әртісі. 

Актер отбасында туған. Сахнада 8 жасынан ойнады. Кәсіби сахналық қызметін 1869 ж. Минскіде  бастады. Бұдан кейін Харьков, Қазан, Саратов, Орел театрларында қызмет етіп, комедия, оператта, водевиль, драма және мелодрамаларды ойнаған. 1874 жылдан өмірінің соңына дейін Александрин театрының труппасында қызмет етті. Басты рольдері: Марья Антоновна, Юлия Тугина, Глафира, Мамаева, Верочка, Наталья Петровна, Акулина, Анна Петровна т.б. Ойнайтын кейіпкерінің ой-толғаныстары мен ішкі сезім иірімдерінң көрермендерге саршылдықпен жеткізе білу - оның актерлік өнерне тән қасиет. 1899 ж. гастрольдік сапармен Берлинде өнер көрсетті. Ол орыс театр қоғамды кеңесін ұйымдастырушылардың бірі болумен бірге, өмірінің соңына  дейін оның председателі болды.

## Дереккөздер

Санат:Ресей империясы актрисалары
Алексей Кондратьевич Саврасов

**Алексей Кондратьевич Саврасов** (12(24).05.1830, Мәскеу - 26.09.(8.10)1897, Мәскеу) - орыс кескіндемешісі, орыс бейнелеу өнері тарихында лирикалық пейзаждың негізін салушы, Передвижниктер серіктігінің ұйымдастырушы-мүшесі. 1854 жылдан кескіндеме акадимигі. 

1844-54 ж. Мәскеудің кескіндеме, мүсін және сәулет өнеі училищесінде оқып, 1857-82 ж. сонда сабақ берді. Алексейдің табиғатты шынайлықпен бейнелеген "Ұзақтар қайта оралды" картинасы орыс пейзаж өнері тарихындағы бірден-бір елеулі жетістікке айналды. Аталған картиналары Мәскеудегі Третьяков көрмесінде сақтаулы. 

## Дереккөздер

Санат:24 мамырда туғандар
Санат:1830 жылы туғандар
Санат:Мәскеуде туғандар
Санат:8 қазанда қайтыс болғандар
Санат:1897 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:Ресей суретшілері
Фрэнсис Скотт Фицджеральд

**Френсис Скотт Кей Фицджеральд** ( 1896 - 1940) - американдық жазушы, әдебиеттегі "Жоғалған ұрпақ" деп аталатын кезеңнің өкілі. 1925 жылы жарыққа шыққан "Ұлы Гэтсби" романымен әйгілі. Ол "Джаз дәуірі" деген терминді енгізген болатын.

## Өмірбаяны
Фицджеральд 1896 жылдың 24 қыркүйекте Миннесота штатының Сент-Пол қаласында дүниеге келген. 1908-1910 жылдары Сент-Пол академиясында, 1911-1913 жылдары Newman School, ал 1913-1917 жылдары Принстон университетінде білім алады. 1917 жылы әскерге өз еркімен кетеді. Онда ол генерал хатшысының қызметін атқарады. 
Әскерде ол Зельда Сейр атты қызбен танысып, ғашық болып қалады. Зельда ауқатты отбасыдан болғандықтан, онық ата-анасы Фрэнсиске тұрмысқа шығуға қарсы болады. Ол үшін Зельдаға үйленудің басты жолы әдеби табыс болып көрінді. Оның алғашқы шығармалары табыс әкеле алмағандықтан, Фрэнсис ата-анасының үйіне қайтып келеді. Онда ол өзінің "Романтикалық эгоист" романын түзейді.
Бұл роман 1920 жылы "Жұмақтың осы жағы" (This side of Paradise) деген атпен жарық көреді. Роман Фицджеральдқа лезде табыс алып келеді. Сол жылы ол Зельдамен үйленеді.
1924 жылы Фицджеральд Еуропаға кетеді. Алдымен Италияда, кейіннен Франция тұрады. Сонда ол Эрнест Хемингуэймен танысып, "Ұлы Гэтсби" романын жариялайды. Көптеген сыншылардың ойынша, бұл романды сол кезеңнің "жауһары" деп атауға болады. 
Фицджеральдтың алдағы жылдары ең ауыр болады. 1925 жылы Зельда ақылдан алжаса бастайды, ал өзі ішімдікті көп іше бастайды. 1930 жылы Зельда шизофрения ауруына шалдығады. 1934 жылы Фицджеральд "Түн нәзік" (Tender is the Night) атты шығармасында өзінің ауыр жағдайын сипаттап жазады. 1937 жылы Фицджеральд Голливудта сценарист болуды жөн деп ұғады. 1939 жылы ол Голливуд өмірі туралы "Соңғы магнат" атты романын жазуды бастайды. Өкінішке орай ол бұл шығарманы бітіре алмайды. "Esquire"  журналында өліміне бірнеше күн қалғанда Фицджеральд өзін сынық тәрелкемен теңестіреді. 1940 жылы ол ұстамалы жүрек ауруынан қайтыс болады.
## Шығармалары
Романдары:
*«Жұмақтың осы жағы» (This Side of Paradise, 1920)
*«Әсемдер мен жексұрындар» (The Beautiful and Damned, 1922)
*«Ұлы Гэтсби» (The Great Gatsby, 1925)
*«Түн нәзік» (Tender is the Night, 1934)
*«Соңғы магнат» (The Last Tycoon, аяқталмаған, қайтыс болғаннан кейін жарияланған, 1941)
Әңгімелері:
* "Бенджамин Баттонның жұмбақ әңгімесі"  (The Curious Case of Benjamin Button, 1921)
Кино үшін сценарийлары:
1924 — Grit (Фильмнің копиялары да, сценарийдің түп нұсқасы да сақталмаған)
1938 — Үш жолдас / Three Comrades (Фицджеральдтың нұсқасы бұрмалауға ұшыранды, оригиналы жеке кітап болып жарық көрді)
## Дереккөздер:
*Скотт Фицджеральд: мәтендер мен аудармалар
*Скотт Фицджеральд
Александр Николаевич Сабуров

**Александр Николаевич Сабуров** (19.07.1908, Ярушки ауылы, Ижевск қаласы - 15.04.1974, Мәскеу) - 1941-45 ж. Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Украина территориясындағы партизиан қозғалысын ұйымдастырушылардың бірі әрі жетекшісі, Кеңес Одағының батыры, генерал-майор.

1941 жылдың күзінен Сумск және Брянск облыстары территориясында партизиан отрядтарын ұйымдастырды. 1942 жылдың наурызынан осы отрядтар негізінде ұйымдасқан партизиан құрамасының командирі. 1942 ж. Украина КП астыратын ОК-нің мүшесі. 1944 жылдан Дрогобыч және Запорожье облысы ішкі істер басқармасының, 1954 жылдан КСРО Ішкі істер министрлігі Бас басқармашысының бастығы. 2-4 сайланған КСРО жоғарғы Советінің депутаты. Партизиан қозғалысы өмірінен жазылған бірнеше мемуралық шығармалардың авторы.

## Марапаттары
2 рет Ленин орденімен, Қызыл Ту, 2-дәрежелі Суворов, 1 және 2 дәрежелі Богдан Хмельницкий, екі 1-дәрежелі Отан Соғысы, Қызыл  Жұлдыз ордендерімен дәне медальдармен марапатталды.

## Дереккөздер
* «О присвоении звания Героя Советского Союза т. т. Ковпаку С. А., Копенкину И. И., Сабурову А. Н., Фёдорову А. Ф., особо отличившимся в партизанской борьбе в тылу против немецких захватчиков» от 18 мая 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 5 июня (№ 20 (179)). — С. 1.

Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Санат:КСРО генералдары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:II дәрежелі Суворов орденінің иегерлері
Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары
Дональд Уоррен Моффетт

**Дональд Уоррен «Д. В.» Моффетт** (; 26 қазан 1954, Хайленд-Парк, Иллинойс, АҚШ) — американдық театр мен кино актері. 

Әлемге көбінесе ABC Family каналындағы ойнаған рөлдерімен және 6 маусым 2011 жылы телеэкранға шыққан "Switched at Birth" («Их перепутали в роддоме») атты сериалындағы Джон Кенниш рөлімен әйгілі.

## Өмірбаяны
Дональд 1954 жылы 26 қазан күні Хайленд-Парк, Иллинойста өмірге келген. Өзіне «Д» бүркеме атты алу себебі, британдық актер Дональд Моффатпен түсінбестікті иеленуді қаламаған. 1969-1974 жылдар аралығында Дональд Германиядағы Schule Schloss Neubeuern атты меншік орта мектебінде білім алған. Стэнфордтық Университетте білім алғаннан кейін Чикаго қаласына көшіп инвестициялық банкир болып жұмыс істеді. St. Nicholas Theater Company (Қасиетті Николас театр компаниясында) Дональд Уильям Мэйсиннан білім алған. Дональд Уоррен кейін өзінің меншікті Remains Theater атты театрын ашты. Дональд Уорреннің мансапы 1985 жылы An Early Frost кинофилмімен басталды. Мофееттің мансапы ұзақ және сәтті болды. 2003 жылы Thirteen атты филмде ойнаған. Hidden Palms сериалында Bob Hardy(Боб Харди) рөлін ойнаған. 2007-2008 жылдар аралығында Life Is Wild сериалында Dr. Danny Clarke(Доктор Дэнни Кларк) рөлін иеленген. 

Дональд Уоррен Моффет 6 маусым 2011 жылдан бастап "Switched at Birth" («Их перепутали в роддоме») атты сериалда Джон Кенниш рөлін ойнап жатыр.

## Жеке өмірі
1997 жылдан бастап Кристал Роджерс пен некеде тұр. Ерлі зайыптыларды екі балалары бар.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* D.W. Moffett’s biography on filmbug
* Дональд Уоррен «Д. В.» Моффетт Internet Movie Database сайтында

Санат:26 қазанда туғандар
Жүйке ұлпасы

## Жүйке ұлпасы
Жүйке ұлпасы жүйке жасушаларынан түзілген. Жүйке жасушасының құрылысы: денеден қысқа өсінділер мен ұзын өсіндіден тұрады. Қысқа өсінділері көп ағашқа ұқсап тармақталғандықтан осылай атаған, ұзын өсіндісі біреу, оны аксон дейді. Ұзын өсіндісі тармақталмаған. Сонымен жүйкенің бір жасушасында көп дендриттер мен бір ғана аксон болады. Сыртынан жасуша қабықшасымен қапталып жүйке талшықтарын түзеді. Жүйке жасушасын нейрон дейді. Нейронның бойымен қозу тек бір бағыт бойынша өтеді.Қозу дендриттер арқылы нейронның денесіне беріледі , одан денесі арқылы аксонға өтеді . Қозу бағытының сызбанұсқасы  - дендриттер ->дене ->аксон . Жүйке жасушаларының айналасын қоршап тұрған қосымша жасушалары болады , оны ( нейроглия ) , (гр."neuron"- жүйке , "glia"- желім ) дейді . Нейроглия нейронды қоршап , қоректік , қорғаныштық , тірек қызметін атқарады және нейрондардағы зат алмасуға қатысады . Кейде нейроглияны нейроның "серік жасушалары " деп те атайды . 
   Жүйке жүйесі барлық мүшелердің жұмысын басқарып реттейді . 
Жүйке жүйесі барлық мүшелердің жұмысын басқарып реттейді .
 Жүйке жүйесіндегі нейрондар мен жүйке талшықтарының арасында қозу тоғысу - синапстар ( грекше "synapsis" - қосылу , байланыс ) арқылы өтеді .
 Бұл кезде бір нейронның аксоны екінші нейронның дендридттерімен байланысады . 
   Жүйке ұлпасының негізгі қызметі : қозғыштығы және қозу өткізгіштігі . 
Сыртқы ортадағы түрлі тітіркендіргіштердің әсерінен пайда болатын қозу орталық жүйке жүйесіне беріледі .

## 8 сынып биология
<}}

Санат:Жүйке жүйесі
Арқалық (тау, Қарқаралы ауданы)

**Арқалық** – Қу тауының оңтүстік-шығысында 30 км жерде орналасқан тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстік-шығысында. Ең биік жері 1064 м. Ащышиөзек өзенін бойлай солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км-ге созылып жатыр. Енді жері 2-2,5 км-ге жетеді.

## Жер бедері
Тауаралық аңғарлармен және жыра-сайлармен бөлінген жеке шоқылардан тұрады. Таудан көптеген бұлақтар бастау алады.

## Геологиялық құрылымы
Делювийлі-пролювийлі шөгінділер жапқан девон жыныстарынан түзілген. 

## Өсімдігі
Аласатаулық қоңыр топырағында тобылғы,қараған, сұлыбас, бөрте жусан, қылқан селеу, бетеге өседі. Тау етегі қыста мал жайылымы ретінде пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Арқалық (тау, Шет ауданы)

**Арқалық** – Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде.  

## Жер бедері, геологиялық құрылымы
Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай Мойынты және Аймаш өзендері аралығында 20 км-ге созылып жатыр, ені 5 км. Ең биік жері — 1091 м. Беткейлері тегіс, жайдақ бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Девон жүйесінің жыныстарынан түзілген.

## Өсімдігі
Шала дамыған коңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, бұталар өседі.

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы таулары
Шри-Ланка президенті

нобай|220x220 нүкте|Шри-Ланка президентінің байрағы
**Шри-Ланка президенті **(, , ) — Шри-Ланка Демократиялық Социалистік Республикасының сайлауды таңдап алынған мемлекеттік басшысы.

## Шри-Ланка президенттері
* Уильям Гопаллава (22 мамыр 1972 — 4 ақпан 1978)
* Джуниус Ричард Джаявардене (4 ақпан 1978 — 2 қаңтар 1989)
* Ранасингхе Премадаса (2 қаңтар 1989 — 1 мамыр 1993)
* Дингири Виджетунге (2 мамыр 1993 — 12 қараша 1994)
* Чандрика Кумаратунга (12 қараша 1994 — 19 қараша 2005)
* Махинда Раджапаксе (19 қараша 2005 — 9 қаңтар 2015)
* Паллеуатте Гамаралалаге Маитрипала Япа Сирисена (9 қаңтар 2015 — қазіргі уақыт)
## Сыртқы сілтемелер
Президенттің ресми сайты 
Санат:Шри-Ланка президенттері
Санат:Президенттер тізімі
Кения президенттерінің тізімі

**Кения президенті** — Кения Республикасының басшасы.

## Президенттер тізімі

## Тағы қараңыз
* Кения

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Кения президенттері
Санат:Президенттер тізімі
Гвинея-Бисау президенттерінің тізімі

; Статусы

Санат:Гвинея-Бисау президенттері
Санат:Президенттер тізімі
Нұрата ауданы

**Нұрата ауданы** – Өзбекстанның Науаи облысынын шығыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бөлік. Оңтүстігінде Бұхара облысымен шектеседі. 1964 жылы құрылған.

Аудан орталығы - Нұрата кентi. 2014 жылдың 1 қаңтарына ауданның халық саны 41,5 мың адам.  Ұлттық құрамы: қазақ 0,9%, өзбек 87,1%, орыс 0,1% қалғаны 0,2%.

Аудан құрамында 7 ауыл әкімшілігі бар. Аудан экономикасының негізгі бөлігін ауыл шаруашылығы құрайды.

## Дереккөздер

 

Санат:Науайы облысы аудандары
Йоосеп Максимович Саат

**Йоосеп Максимович Саат** — эстон совет тарихшысы, Эст.КСР ҒА акадимигі (1951).

1921 жылдан Эстония Компартиясының мүшесі. Эстонияның буржуазиялық өкіметі тұсында асыртын партия жұмысын жүргізгені үшін өмірлік каторгаға үкім шығарылды. 1924-38 ж. түрмеде отырды. Эстонияда Совет өкіметін орнатуға белсене қатысты. 1947 ж. Мәскеудегі жоғарғы партия мектебін бітірді. Эстония КП ОК жанындағы Партия танрихы институтының директоры, Эстония КСР ҒА Қоғамдық ғалымдар бөлімінде кадмеиялық секретарь. 1968 жылдан Эстония КСР ҒА тарих институтында аға ғылыми қызметкер. 1941-62 ж. Эстония КП ОК-нің мүшесі. Саат ғылыми еңбегінің тақырыбы - Қазан револбциясының тарихы және эмтониядағы жұмысшы қозғалысы. Саат - бірнеше коллективтік еңбек авторларының бірі.

## Дереккөздер

Санат:КСРО ғалымдары
Санат:КСРО тарихшылары
Рюрик Ростиславич

**Рюрик Ростиславич** (туған жылы белгісіз - 1092 жыл) — 1084 жылдан бастап Перемышл кінәзі, Ростислав Владимировичтің баласы, Дана Ярославтың тұңғыш шөбересі. 1084 жылға дейін шетте жүрген кінәз еді.  

Әкесі өлген соң, Рюриктің шешесі Венгрияға өз еліне кетті. Рюрик інісі екеуі Русте қалды. 1084 қарсаңында Владимир-Волын кінәздігінде Ярополк Изяславич кінәздің қол астында болды. Кінәздің Киевке кетуін пайдаланып, Рюрик інісі Василек екеуі жасақ жинап, Ярополкті Владимирден қуып жіберді. Кінәз Владимир Мономах кінәздікті Ярополкке қайтарып беруге оларды көндірді. Осыдан кейін Рюрик Галицк жерін игерді.

## Дереккөздер

Санат:Ресей князьдері
Джон Уильям Стретт

**Джон Уильям Рэлей** - ағылшын физигі.

Лондон корольдық қоғамының мүшесі. Ол 1873 жылға дейін Стреет фамилиясымен аталып жүрді. Джонның еңбектері акустикаға, оптикаға, электр жөніндегі ілімге т.б. физика салаларына арналған. Акустикада серпімді денелер тербелісін, ал серпімді толқындар теориясында толқындардың дифракциясын, толқындардың шашырауы мен жұтылуын зерттеумен айналысты. Ол фазалық және топтық жылдамдықтардың табиғатын түсіндірді және олардың арасындағы қатысты жалпы түрде өрнектеп  берді. Джон 1900 ж. *Рэлей - Джинс заңы* деп аталтын абсолют қара дененің  сәуле шығару  заңдарының бірін қортып берді. Джон толқындық және молекулалық оптика бойынша да көптеген зерттеулер жүргізді. 1894 ж. ағылшын химигі және физигі У. Рамзаймен бірге отырып *[[аргон]]ды *элементін ашты.

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания физиктері