Муқарнас

нобай|347x347 нүкте|Муқарнас. Михраб. Түркияның Кониядағы Бейхеким мешітінен. 13 ғасыр Ислам өнері мұражайы, Берлин.
**Муқарнас** (Араб.مقرنص; Парс. مقرنس) ‎— сәндік доғаның бай безендірілген формасы түріндегі дәстүрлі ислам сәулетінің элементі.

Бұл сылаққа немесе ағашқа негізделген сәндік архитектуралық элемент, ол салыстырмалы призмаларды (бір-бірінің қасында) және бос немесе мыжылған сталактиттерге ұқсайтын суспензияларды құрайды. Олар әдетте күмбездермен немесе аркалармен қапталған.  

Муқарнас Ислам сәулетінде маңызды рөл атқарады, өйткені оның күрделі формасы-Құдайдың жалпыға ортақ жаратылысының символдық көрінісі. Муқарнасының сәулеті күмбездермен, жартылай күмбезді кіреберістермен, айуандармен және апсидельмен ұсынылған.

Муқарнастардың екі негізгі түрі-Солтүстік Африка / Таяу Шығыс стилі, олар төмен қарай үшбұрышты шығыңқыдан тұрады және сегменттердің қабаттарынан тұратын иран стилі.

## Сөзінің шығу тегі
Муқарнас сөзінің шығу тегі біршама бұлыңғыр. Ол грек тіліннең «сәндік қалыптау» деген мағынаны білдіретін korōnis сөзінен шыққан деп есептеледі.

Сондай-ақ, шығу тегі арабтың "қиын жұмыс"деген мағынаны білдіретін qarnasi сөзінен шыққан деген болжам бар. 

Испанияда Муқарнасты белгілеу үшін бірнеше атаулар бар: Мокарабе (mocárabe), Алмокарабе (almocárabe), Алмокарбе (almocarbe).  Бұл көбінесе Реконкиста кезінде Пиреней түбегіндегі мұсылмандардың күшті мәдени ықпалына байланысты.

## Сәулет
[нобай|359x359 нүкте|[Фатима Масуме кесенесі. Қом, Иран.]]
[солға|нобай|159x159 нүкте|[Топкапы шиыршығынан екі муқарнас күмбезінің ортағасырлық сәулетшісінің жоспары.]]
Муқарнас әдетте күмбездердің, ілмелердің, карниздердің, беткейлердің, аркалардың және аркалардың төменгі бөлігіне қолданылады және мешіттің михрабында жиі кездеседі. Олар толығымен сәндік болуы мүмкін немесе тірек құрылымы ретінде қызмет ете алады. Муқарнас күмбездерінің ең алғашқы формалары Қосөзенде табылған. негізінен құрылымдық болды. Муқарнас, XII ғасырдың басында кең таралған және сәндік болды. Муқарнастарды күмбезді доғалардың құрылымдық блоктарында кесуге немесе таза сәндік бет ретінде құрылымдық шатырға іліп қоюға болады. Муқарнастардың ең ерекше түрі - бұл ұялы құрылым, көбінесе күрделі және өте күрделі фрактал. Жеке жасушалар альвеолалар деп аталады.

Муқарнастар қарапайым болып көрінетіннен сәулет, математика және өнердің керемет үйлесімдеріне дейін болуы мүмкін.

## Жасау
[солға|нобай|167x167 нүкте|Муқарнас, жалғыз альвеола. Күңгірт көгілдір глазурь астында қалыпталған декоры бар фаянс керамика, [Темір әулетінің өнері, XV ғасырдың 1-ші жартысы. Шахи-Зинда, Самарқан.]]
Мукарнастарды кірпіштен, тастан, шыбықтан немесе ағаштан жасалған және плиткамен немесе гипспен қапталған. Мукарнастардың пішіні олар орналасқан аймаққа байланысты өзгереді.

Сирияда, Мысырда және Түркияда муқарнастарды тастан жасалады. Солтүстік Африкада олар әдетте гипс пен ағаштан, ал Иран мен Иракта муқарнас күмбезі гипс немесе керамикалық балшықпен қапталған кірпіштен салынған. 

## Галерея

Сурет:Sally Port of Sheikh Lotf Allah Mosque.JPG|Салли Масджед-Э-Шах порты, Накш-Э-Джахан алаңы, Исфаһан.
Сурет:Iran Isfahan Chehel Sotoon Palace 12.jpg|Чеһел Сотун сарайы (17 ғасыр), Исфаһан
Сурет:Muqarnas carved from wood in Tangiers.jpg|Танжир, Марокко
Сурет:Amber Fort Jai Mandir 20080213-5.jpg|Амбер-Форт, Үндістан
Сурет:Arco con arabescos en la Alhambra.JPG|Әлхамра, Гранада
Сурет:Мечеть Санкт-Петербурга. Майолика портала.jpg|Санк-Петербург собор мешітінің муқарнасы
Сурет:Samarcanda, Gur-e Amir 16.jpg|Гөр Әмір, Самарқан
Сурет:NigdePortalAlaaddin.jpg|Нигде Ала әд-Дін Мешіті, Түркия
Сурет:Aisha bibi arch detail.png|Айша бибі кесенесі, Жамбыл облысы
Сурет:Interior of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi 10.jpg|Қожа Ахмет Яссауи кесенесі, Түркістан
Сурет:Interior of Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi 03.jpg|Қожа Ахмет Яссауи кесенесі
Сурет:Aleppo Al-Tawashi Mosque 0074.jpg|Әл-Тәуаши мешеті, Алеппо
Сурет:Karaman Yılanlı Cami 4854.jpg|Йыланлы мешіті, Түркия
Сурет:Bolo Haouz mosque outside 8 detail iwan muqarnas.JPG|Боло Хауз Мешіті, Бұхара
Сурет:Marrakech mausoleos sadíes. 01 (retouched).jpg|Марракеш, Марокко
Сурет:Hatem Mosque1 (10).jpg|Муқарнастар жоғары және төмен қаратып


## Дереккөздер

Санат:Ислам сәулет өнері