open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алла Даниловна Сердюкова

**Сердюкова Алла Даниловна** – 1927 жылы 18 қыркүйекте Украинаның Сум қаласында туған. 

1946 жылы Львов полиграфиялық институтына оқуға түсті. 1951 жылы институтты бітіргеннен кейін, жолдамамен Алматы қаласына жұмысқа келіп, сол кездегі ҚазКСР Министрлер Кеңесі жанындағы Казполиграфиздатқа қарасты №3 газет-журнал баспаханасына орналасып, жазық-баспа цехының шебері болып еңбек жолын бастады. Кейіннен ауысым техно жетекшісі, ОТК бастығы болып жоғарылады. Ал 1954 жылы полиграфкомбинатқа ОТК бастығы қызметіне ауысты. Осы жылы Мәдениет министрлігі құрылып, Қазполиграфиздат министрліктің құрамына кіргеннен кейін, А.Д. Сердюкова өндірістік техникалық бөлімнің инженер-технологы болып ауысты. Өндірісте істей жүріп, 14 облыстық, 190 аудандық баспаханалармен тығыз байланыста болды. 

1964 жылы Баспа ісі, полиграфия және кітап саудасы жөніндегі мемлекеттік комитетінің құрамындағы Главполиграфпром бастығы және өндіріс бөлімінің бастығы болып тағайындалды. Бұл кезде баспахана жүйесінде көптеген өзгерістер, ұжымдық, техникалық, технологиялық жаңарулар болды. Әсіресе Комитет төрағасы болып Ш.Р. Елеукенов істеген 1970-1987 жылдары полиграфия өндірісі қарқынды дамыды.

1991 жылы зейнет демалысына шыққаннан кейін Д.Д. Түркбенбаеваның шақыруымен жұмысқа қайта оралып, жоспарлау-қаржы басқармасында 1994 жылдан 1996 жылға дейін жұмыс істеді.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Синявская Тамара Михайловна

**Синявская Тамара Михайловна** - 1935 жылы Украинаның Полтава облысы, Градижск қаласында дүниеге келген. 

*1954 жылы мектепті бітіріп, Украина полиграфиялық институтына оқуға түсіп, 1959 жылы тәмамдады.
*1959 жылы жолдама бойынша Алматы қаласындағы №2 баспаханада түптеу цехының аға шебері, кейін осы цехтың бастығы болып еңбек етті. 
*1962 жылдан №2 типографияның өндіріс бөлімінің бастығы болып тағайындалды.
*1974 жылы «Кітап» өндірістік бірлестігі құрылғаннан кейін 1986 жылға дейін осы бірлестіктің өндіріс бөлімінің бастығы болды. 
*1986 жылы ата-анасының денсаулығына байланысты Украинаға қоныс аударды.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Соколова Нина Степановна

**Соколова Нина Степановна** - 1931 жылы 26 наурызда Ресейде, Мәскеу облысында дүниеге келген. 

Мәскеуде тұрып, сонда білім алған. 1950 жылдары Мәскеу полиграфиялық техникумын бітірген соң, жас маман ретінде Алматы қаласына жолдама алды.

Еңбек жолын Алматыдағы №2 баспаханада бастады. Теру цехының, түптеу цехының бастығы, ОТК бастығы, өндіріс бөлімінің бастығы қызметтерін атқарды. Жұмыстан қол үзбей жүріп, 1965 жылы Мәскеу полиграфия институтын аяқтады. 

1968 жылы ҚазКСР Мембаспакомының бұйрығымен №18 баспаханаға бас инженер болып ауысты. Осында 19 жыл табан аудармай еңбек етті. Өз міндеттеріне жауапкершілікпен қарады, жеткен жетістіктерін өз еңбексүйгіштігінің жемісіне балайды. Өз еңбек жолында жаңа техниканы ендіруде ынталандырушы бола білді.

"Баспа үздігі» белгісімен, «Еңбек Ері» медалімен марапатталған. 1978 жылы құрметті демалысқа шықты.
 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Валентина Александровна Сумская

**Сумская Валентина Александровна** – Украинада Харьков облысы, Люботине қаласында 1947 жылы дүниеге келген. 

Мектеп бітіргеннен кейін Омбы политехникалық институтына түсіп, 1970 жылы полиграфиялық өнеркәсіптің инженер-технологы мамандығы бойынша бітірді. Жолдамамен Целиноград қаласындағы №3 облыстық баспаханасына жіберілді. Еңбек жолын бланктер цехының шебері болып бастап, кейін баспа жөніндегі облыстық басқарманың бас инженері болып ауыстырылады.

1972 жылдан Целиноград полиграф-комбинатында офсетті цехтың бастығы, өндіріс бөлімінің инженер-технологы, бастық орынбасары, бастық болып қызмет етті.

2005 жылға дейін «Астана полиграфия» АҚ өндірістік басқармасының бастығы болды.

Жемісті еңбегі үшін бірнеше мәрте грамоталармен, бағалы сыйлықтармен және «Баспа және полиграфия ісінің қайраткері» құрмет белгісімен марапатталды. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Сатымбек Омарұлы Төлешев

**Төлешев Сатымбек Омарұлы** (1920-1977) - Жамбыл облысы, Шу ауданының Жамбыл атындағы кеңшарында туып, Саратов балалар үйінде тәрбиеленеді.  Дулат тайпасы Сиқым руынан шыққан.

1937 жылы Семейдегі Қазгеолог бақылау жұмысшыфакқа оқуға түсіп, 1939 жылы аяқтайды. Осы жылы Сатымбек Омарұлы Мәскеу Тау-кен институтына түседі, алайда соғыс алдында Алматыға оралып, 1941 жылы атқыштар училищесін аяқтайды. Осы жерде лейтенант болып, Алматыда құрылып жатқан 391-атқыштар дивизиясына жіберіледі. Сатымбек Омарұлы осы дивизияның құрамында рота командирі ретінде соғысқа аттанады. 1942 жылы ауыр жараланады.

Госпитальдан кейін Сатымбек Омарұлының әскери өмірінің жаңа кезеңі басталады. Ол «Выстрел» офицерлер курсын аяқтап, енді соғысқа мотоатқыштар баталъонының командирі болып аттанады. Тағы да жараланып, госпитальға түседі. Тағы да жаңа қызмет – Гвардиялық әуе-десант бригадасының I батальонының командирі. Тағы да жараланады. Бұдан кейін Сатымбек Омарұлы Словакияда құрылып жатқан десантшылар тобына қосылады. Қарсыластар тылына (Польша, Чехословакия) 1944-45 жылдары Золотарь жолдастық бірлестігінде бірлестік штабы бастығының қызметін атқарды. 1945 жылы Сатымбек тұрақты қызыл әскер құрамына қайтып оралады.

1949 жылы Төлешев С.О. Қазақстанға оралып, №1 баспахананың директоры қызметіне тағайындалды. Соғыстан кейінгі Қазақстан полиграфиясының қайта жандануы жолында қызмет ете жүріп, №2 баспахананың директоры болды.

Сатымбек Омарұлы 40 жасында Мәскеу полиграфиялық институтын сырттай аяқтайды. Кейін Алматы Кітап фабрикасын құрып, «Кітап» өндірістік бірлестігінің бас директоры болды. Ол полиграфист мамандардың түгел бір толқынын тәрбиеледі.

Төлешев С.О. соғыс жылдарында Жауынгерлік Қызыл Ту, I және II дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз, Отан соғысының I дәрежелі партизаны ордендерімен, КСРО медальдарымен марапатталды. Польша жеріндегі партизандық жұмыстарға қатысқаны үшін С.О. Төлешев Польшалық үздік орден Виртути Милитари Күміс крестін иеленді. Бейбітшілік кезінде Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталып, ҚазКСР Еңбек сіңірген мәдениет қызметкері атағы берілді.

## Дереккөздер


Санат:Жауынгерлік Қызыл Ту орденінің иегерлері
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Тоқтаров Болат Сұлтанұлы

**Тоқтаров Болат Сұлтанұлы** - 1953 жылы 1 шілдеде Алматы қаласында туған. 

Орта мектепті бітіргеннен кейін, Алматы үй құрылыс комбинатында істейді. Кеңес әскері қатарында азаматтық міндетін өтеп келгеннен кейін, Ленинград азаматтық әуеқатынастары академиясына оқуға түседі. Оқу бітіргеннен кейін, 1979 жылы Алматы аэропортында қызмет істейді. 

1984 жылдан бастап полиграфия саласында механик, инженер болып қызмет етеді.

1999 жылы, басында «Франклин", кейін ЖШС «Азия-Пресс» деп аталған кәсіпорында қызметке алынып, күні бүгінге дейін сонда бас механик болып қызмет атқарады.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Тураев Ильхам Ишанқұлұлы

**Тураев Ильхам Ишанқұлұлы** – 1947 жылы 29 тамызда Өзбекстанда дүниеге келген.

*1966-1972 жылдары Мәскеу полиграфиялық институтының механика-машина жасау факультетінде инженер-механик мамандығы бойынша оқыды.
*1972-1973 жылы Кеңес Әскері қатарында болды. Әскерден кейін 1973 жылдан бастап Кітап Фабрикасында механик, бас механик, ал *1985-1993 жылдары директордың бірінші орынбасары, бас инженер болып еңбек етті.
*1993-1995 жылдары Ұлттық банктің өндірістік мекемелер дирекциясында бас директордың бірінші орынбасары болды, 1995-2001 жылдары ҚР ҰБ Банкноттар фабрикасы директорының орынбасары – бас инженер болды.
*2001 жылдан бастап «Az Print Centre» ЖШС-ның бас директоры.

Полиграфиялық қайта жасау, инженерлік қамтамасыз ету, жаңа технологияны енгізу, баспа өнімдерін шығаруға қатысты жабдықтарды монтаждау, іске қосу салаларында үлкен тәжірибенің иесі.

И.И. Түраев 1986 жылы «ВДНХ» КСРО күміс медалімен, 2003 жылы «Баспа және полиграфия ісінің қайраткері» құрмет грамотасымен марапатталған. Банкноттар фабрикасы іске қосылған жылдары Жапония, Франция, Германия, Швейцария елдерінде мамандығы бойынша тәжірибеден өтті.

Полиграфиялық өндіріс технологиясы бойынша бірнеше жарияланымдары, «полиграфиялық машиналар және технология» факультетіне арналған әдістемелік көрсеткіштері бар.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Слесарская Галина Марковна

**Слесарская Галина Марковна** – 1959 жылы №1 «техникалық полиграфиялық училищесін» бітіргеннен кейін «Полиграфкомбинатқа» жұмысқа жіберіледі. 

Полиграфия ісінің қыр-сырын «Полиграфкомбинаттың» түптеу цехында жүріп үйрендім. Надежда Васильевна Руденко мен Екатерина Федоровна Мещерякова сынды ұстаздары болды. 

1961 жылы тамыз айының аяғында Полиграфкомбинатқа жаңа корпус берілді. Оған түптеу цехы, кітапша жасайтын учаске, мұқаба учаскесі орналасты. Бет реттейтін машина, БТГ блок өңдейтін агрегаты, «Мартини» тігінсіз түптеу машинасы, кітап кептіретін аспалы транспортер, журнал жинақтауға арналған ВШМ сияқты құралдармен жабдықтандырылды. Түптеу цехының бастығы Ефим Абрамович Шостакиен, мекеме директоры Мелдіхан Темірғалиұлы Күзембаевпен бірге жұмыс істеді. Олар өз ісінің шеберлері, әрі абзал кісілер еді.

Мәскеу полиграфиялық институтында сырттай оқып, оны 1968 жылы бітірді. 1968 жылы мамыр айынан 1970 жылға дейін, еңбек және еңбекақы инженері, түптеу ісінің шебері болып жұмыс істеді.

1971 жылы наурыз айында «Қазақстан ЦККП баспасы» штатына ауыстырылды. Баспада 30 жыл жұмыс атқарды. Еңбек және еңбекақы ісінің аға инженерінен бастап, мекеменің бас экономисі қызметіне дейін көтерілді. «Қазақстан ЦККП Баспасы» кейіннен РГЖИ «Дәуір» болып аталды. Кеңес Одағы тарағанға дейін баспа газет және журнал шығаруға мамандандырылды.

Газет-журналдардың таралымы мен безендірілуі мекеме қызметкерлерінен технологиялық, техникалық, экономикалық тәртіпті қатаң сақтауды талап етті. Кіріс пен шығын мекеменің барлық жетістіктері мен кемшіліктерінің айнасы. Экономистер мен жұмысшыларға әрдайым қиын экономикалық мәселелерді шешуге тура келді. Сол уақыттары елімізде еңбек ақыны ұжымдық формада төлеу енгізіле бастаған еді. Біздің мекемеге де осы міндет қойылды. Еңбек бөлімі бұл тапсырманы ойдағыдай орындады. Мекеме жұмыскерлерінің 70 пайызы еңбек ақыны ұжымдық формада алумен қамтылды. Яғни бұл еңбек пен еңбек ақы өнімділігінің өсуі, жұмысшылар санының қысқартылуы, есеппен өнім өндіру операциясының қысқартылуы деген сөз еді.

Өзінің жоғары экономикалық жетістіктері үшін РГЖИ «Дәуір» ұжымы тек Республика ғана емес Одақ көлемінде де бірнеше рет марапатталды. Осы жылдары Г.М. Слесарская Мәскеу, Архангельск, Липецк, Молдавия, Өзбекстандағы полиграфиялық мекемелеріне түрлі тапсырмалармен барып тұрды.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Мазин Александр Петрович

**Мазин Александр Петрович** – 1957 жылы 5 мамырда туған. 

Орта мектептен кейін 1974-1979 жылдар арасында Украина полиграфиялық институтының механика-машина жасау факультетінде полиграфиялық өндіріс инженер-механигі мамандығы бойынша оқыды. Институт бітіргеннен кейін, 1979 жылы Қазақстан Компартиясы орталық комитетінің баспасына механикалық цехтың слесарь-жөндеушісі болып жұмысқа қабылданды.

*1980 жылы механикалық цех шебері, 1982 жылы офсетті цехтың механигі, 1984 жылдан бас механиктің орынбасары, сол жылы бас механик болып тағайындалды.
*1986-1992 жылдары аталған баспада бас инженердің орынбасары болды. (1991 жылы Қазақстан Компартиясы FK баспасы «Дәуір» Республикалық газет-журналдар баспасы болып өзгертілді).
*1992-1995 жылдары МГП «Три-О- Принтте» бас инженер болды.
*1995-2001 жылдары «Полиграфкомбинат» ЖШС-ның бас инженері.
*2001 жылдан бастап осы уақытқа дейін жоғары полиграфиялық деңгейде оқулықтар, көркем әдебиет және басқа да баспа өнімдерін шығаратын «Курсив» ЖШС-ның директоры.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Алма Әбдуалиқызы Tілеукеева

**Tілеукеева Алма Әбдуалиқызы** – 1954 жылы 7 қарашада туған. 

1973 жылы Мәскеу полиграфия институтының механика-машина құрылысы факультетіне түсіп, 1978 жылы Алматыдағы «Кітап фабрикасына» жұмысқа орналасты. Осы жерде учаске шебері, цех технологы болып істеді.

1983 жылдан 2005 жылға дейін «Жазушы» баспасында аға инженер, өндіріс бөлімінің бастығы, директордың орынбасары болып қызмет етті. 

«Баспа және полиграфия ісінің қайраткері", «Құрмет белгісі» медальдерімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Нұрлан Жапарұлы Түйебеков

**Түйебеков Нұрлан Жапарұлы** — 1957 жылы 1 қаңтарда дүниеге келген. 

Шыққан тегі Ұлы жүздің Дулат тайпасы Шымыр руынан.
*1968 жылы орта мектепті аяқтады.
*1968-1973 жылдары Мәскеу полиграфиялық институтында экономика факультетінде инженер-экономист мамандығы бойынша білім алды. Институт бітіргеннен кейін №2 баспаханада инженер-экономист болып істеді.
*1974-1985 жылдары Қазақстан КП ОК Баспасында өндіріс бөлімінің бастығы, бас инженері болып еңбек етті.
*1985-1987 жылдары Жоғарғы партия мектебінде оқыды.
*1987-1992 жылдары Алматы қалалық атқару комитетінде бөлім меңгерушісі болды.
*1992-1996 жылдары РГЖБ (Республикалық газет-журнал баспасында) директордың коммерциялық мәселелер жөніндегі орынбасары болды.
*1996 жылы «Кітап» өндірістік бірлестігіне бас директор болып тағайындалып, осында 2000 жылға дейін қызмет етті.
*2000-2001 жылдары - «Атамұра» корпорациясының Полиграфкомбинатында директор.
*2002-2003 жылдары - «Алаш» баспасының директоры.
*2003 жылдан бүгінгі күнге дейін «Жедел басу типографиясы» ЖШС-ның директоры.

«Астана» медалімен, «Баспа және полиграфия ісінің қайраткері» құрмет белгісімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1957 жылы туғандар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Түркбенбаева Дильбар Дадоханқызы

**Түркбенбаева Дильбар Дадоханқызы** – 1940 жылы 8 тамызда Тәжікстандағы Гиссар ауданының Гиссар кентінде дүниеге келді. 

*1963 жылы Мәскеу полиграфия институтын тәмамдады. Д.Д. Түркбенбаева еңбек жолын Алматы қаласындағы №2 баспаханада есепші қызметінен бастады. Осы баспаханада инженер, Қазақстан Орталық Комитетінің газет-журнал баспаханасында инженер-экономист болып қызмет етті.
*1967-1994 жылдар аралығында Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Комитетінде, ҚР-ның Баспасөз және бұқаралық ақпарат министрлігінде: қаржы жоспарлау, қаржы бөлімінде экономист, баспалар жөніндегі үйлестіру және өндіріс бас басқармасында экономист, бөлім бастығы, баспалар жөніндегі бас басқармасының басқарма орынбасары қызметін атқарды. 
*1976-1988 жылдары баспа, полиграфия ісі жөніндегі бас басқармасының бастығы, Баспасөз және бұқаралық ақпарат министрлігінің коллегия мүшесі, 1988-1994 жылдары осы министрліктің жоспарлау, қаржы және экономика Басқармасының бастығы, коллегия мүшесі болды.
*1994 жылы Туркбенбаева Д.Д. ҚР Әділет министрлігінің шақыруымен осы министрлікке қарасты тұңғыш заң әдебиеттерін шығаратын «Жеті жарғы» баспасына директорлық қызметке тағайындалды.

Д.Д. Түркбенбаева Баспасөз және бұқаралық ақпарат министрлігінде, Әділет министрлігінде қызмет істеген жылдарда баспа ісін ілгері дамытуға ерен еңбек жұмсады. Ол іскер басшы, әрі ұйымдастырушылығы ерекшеленіп отыратын іскер маман ретінде танылды.

Д.Д. Түркбенбаева осы министрлікте қызмет атқарған жылдары «Жалын», «Өнер», «Ана тілі», «Білім» баспаларының құрылуына да ат салысты. Баспа саласындағы ұзақ жылғы мінсіз еңбегі үшін «Еңбек ардагері» (1986), «Баспа үздігі» (1990), «ҚазКСР-ының еңбек сіңірген экономисі» (1991), «Қазақ КСР-ның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері» (2001), КСРО, Қазақстан Республикасы Баспа және ақпарат министрліктерінің, ҚР Әділет министрлігінің бірнеше мәрте Құрмет грамоталарымен марапатталды, 2002 жылы Франция Өндірісшілер одағының Алтын медалімен баспа ісі, полиграфия, кітап тарату саласында марапатталған.

2002-2005 жылдары Банкнот фабрикасының директоры қызметін атқарады. Ол басқарып отырған ҚР-ның Ұлттық фабрикасы 2004 жылы V халықаралық форумда (Бизнес саласындағы жоғары сапалық) «Мінсіз іскерлік үшін» алтын медалімен наградталды. Сондай-ақ 2004 жылы осы өндіріс саласы арнайы (Мальта қаласы) «Earmarker» «Сала лидері» наградасына ие болды. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Тілеулесов Январбек Сағымбайұлы

**Тілеулесов Январбек Сағымбайұлы** — 1935 жылы 25 қыркүйекте Қоғалы ауылында «Путь к коммунизму» кеңшарында дүниеге келген. 

*1953 жылы М. Горький атындағы орта мектепті аяқтағаннан кейін Мәскеу полиграфия институтына оқуға түсті. Институт бітірген соң №2 баспаханаға жіберіліп, сонда слесарь болып еңбек жолын бастады.
*1960 жылы Алматы полиграфкомбинатына ауысып, 1964 жылдың қазан айына дейін слесарь, цех бастығы, бас инженер болып істеді.
*1964 жылдан Қазақстан Компартиясы ОК баспасында бас инженер, директор қызметтерінде істеді. Түрлі мекемелерде бас инженер, механик, аға инженер, бөлім бастығы болды. ҚР Кооператорлар мен кәсіпкерлер одағының тұңғыш вице-президенті.
*1991 жылы Тәуелсіз Қазақстан басшылығы республикалық «Дәуір» газет-журнал баспасына бас директор қызметіне тағайындады. 
*2001 жылға дейін осында бас директор, президент лауазымдарында болды. 
*2003 жылдың маусымынан 2005 жылдың мамыр айына дейін «Астана полиграфия» ЖАҚ Директорлар Кеңесінің президенті болды.

ҚР Инженерлік академиясының академигі, профессор, ҚР Еңбегі сіңген қызметкер. Тәуелсіз Қазақстан медалімен, ҚазКСР 2 құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Сағат Умирұлы Умиров

**Умиров Сағат Умирұлы** – Кітап фабрикасының жолмен теру машиналарының жөндеушісі. 

Ұлы Отан соғысында Ленинградты қорғауға қатысқан. Ұлы Отан соғысының I дәрежелі орденімен, басқа да медальдармен марапатталған. Соғыстан кейін №2 қалалық баспаханада, кейін «Кітап» фабрикасында еңбек етті. Жоғары білікті жөндеуші, ондаған жолмен теру машиналарының терушілерін тәрбиеледі. 

Социалистік Еңбек Ері, «Шебер – Алтын қол» атағы берілген. Коммунистік еңбек екпіндісі. Бірнеше мәрте Алматы қаласының аудандық, қалалық Халық кеңесіне депутат болып сайланған. Есімі «Кітап» өндірістік бірлестігінің құрмет кітабына және құрмет тақтасына енгізілген. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Айымбүбі Қилыбайқызы Хасенова

**Хасенова Айымбүбі Қилыбайқызы** – 1939 жылы 13-ақпанында Алматы облысының, Жамбыл ауданы, Қызыләскер ауылында дүниеге келген.

*1957 жылы Н. Крупская атындағы қазақ орта мектебін бітірген.
*1957 жылы №1 техникалық училищенің полиграфия бөлімінде оқыған.
*1959 жылы Москва полиграфия институтында оқып, оны 1967 жылы «Инженертехнолог» мамандығы бойынша бітірген.
*1959-1962 жылдары №1 баспаханада еңбек еткен. 1962-1969 жылдары әскери қызметте. 
*1969 жылы №2 баспахананың еңбек жоспарлау бөлімінде инженер болып істейді. 
*1969 жылы билет дайындау цехының шебері, 1970 жылы 1976 жылға дейін дәптер цехында аға нұсқаушы, 1976 жылы 1998 жылға дейін ҚазМУ-де баспахана бастығы болып жұмыс істейді.
*1997-1999 жылдары Заң университетінде, 1997-1998 жылдары Қ. Сатпаев атындағы Қазақ Ұлттық техникалық университетінде сабақ береді.
*1980 жылы Қазақстан компартиясының, 1984 жылы КСРО Орта және Жоғарғы арнаулы оқу-ағарту министрлігінің, 1989 жылы Республикалық халық-ағарту қызметкерлері комитетінің құрмет грамоталарымен марапатталады.
*1987 жылы «Еңбек Ардагері» (ҚазССР) атағы беріледі.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Тұрымбетова Клара Ережепқызы

**Тұрымбетова Клара Ережепқызы** — 1949 жылы Қарақалпақстанның Төрткүл қаласында туған. 

1972 жылы Мәскеудің полиграфиялық институтын бітірген. 

Еңбек жолын 1972 жылы Нүкіс қаласында өндірісте мастер болып бастап, 1973-1976 жылдары полиграфиялық комбинатта инженер-технолог. 1976-1977 жылдары «Кітап» фабрикасында мастер, 1977-1989 жылдары «Өнер", «Жазушы", «Жалын» баспаларында, «Қазақстан мектебі» журналында техникалық редактор, ал 1994 жылдан қазіргі күнге дейін «Мектеп» баспасында жетекші техникалық редактор болып, оқулықтар мен оқу-әдістемелік кешендердің, сөздік-анықтамалықтардың, ғылыми-көпшілік кітаптардың техникалық жақтан сапалы шығуына зор еңбек сіңіріп келеді. 
К. Тұрымбетованың қолынан шыққан еңбектері Мәскеуде өткен Халықаралық көрмелерде лайықты бағаланып, дипломдар мен мақтау грамоталарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Олег Петрович Чернышев

**Чернышев Олег Петрович** – 1959 жылы туған. «Атамұра» полиграфкомбинатының бас инженері. 

1983 жылы Мәскеу полиграфия институтын бітірген. 1979-90 жылы Полиграф-комбинаттың құрылғылар инженері, электромеханикалық цехтың бастығы, жаңашылдық және өнертапқыштық жөніндегі инженері, 1990-94 жылы Жедел басылым баспаханасының бас механигі болып еңбек етті. 

1994-2001 жылы Полиграфкомбинаттың бас механигі, 2001 жылдан «Атамұра» полиграфия комбинатының бас инженері. О.П.Чернышев – өз ісінің шебері, білікті маман. «Атамұра» Полиграфкомбинаты құрылғыларының сапалы, үзіліссіз жұмыс істеуін қамтамасыз етіп келе жатқан жоғары сыныпты инженер.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Наталья Леонидовна Юшкова

**Юшкова Наталья Леонидовна** — 1942 жылы Алматы қаласында туған. Орта мектепті бітіргеннен кейін 1959 жылы №2 баспаханада корректор болып істейді.

*1961 жылы ҚазГУ-дің химия факультетіне оқуға түседі.
*1966 жылы оку бітіргеннен кейін 2 жыл су шаруашылығында суды химиялық жолмен тазарту істерімен айналысады.
*1968 жылы №2 баспаханаға қайта жұмысқа шақырылып, тәжірибе жасау бөлімінде инженер-химик болып істейді.

Қазақ "Кітап" фабрикасы іске қосылғанда инженер-технолог болып ауысады. Кейін Полиграфкомбинатта лаборатория бөлімінің бастығы болады. Офсеттігі, фотополимерлік форм тағы басқа толып жатқан жаңалықтар ендіру жұмыстарына белсене қатысады. Мәскеуге жиі іссапармен барып, полиграфиялық тәжірибе жинақтайды. Нәтижесінде полиграфкомбинат офсеттік басу жөнінен Қазақстан полиграфиясында көшбасшысы рөлін атқарды.
1996 жылы Н.Л.Юшкова ОТК-ның бастығы болып тағайындалды.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Ольга Ивановна Яблоновская

**Яблоновская Ольга Ивановна** (1950 жыл туған) - "Атамұра" Полиграфия комбинатының бас экономисі.

*1974 жылы Мәскеу полиграфия институтын бітірген.
*1967-69 жылы "Өзбекнефттің" Ходжабад кеңсесінде қызметкер, 
*1969—90 жылы Полиграфкомбинаттың басу цехында жалақы есепшісі, жоспарлау бөлімінің инженер-экономисі, аға инженер-экономисі, 
*1990—93 жылы жедел басылым баспаханасы жоспарлау бөлімінің бастығы, 
*1993—96 жылы Полиграфкомбинаттың бас экономисі болып еңбек етті. 
*1996 жылдан "Атамұра" Полиграфия комбинатының бас бухгалтері. 

О.И.Яблоновская — кәсіпорынның қаржы-қаражатын қадағалап, тиімді жобаларға салуды жүзеге асыратын білікті маман.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Жанна Андреевна Ямщикова

**Ямщикова Жанна Андреевна** — 1946 жылы 23 қыркуйекте туған. 

Мәскеу полиграфиялық институтын инжернер-технолог мамандығы бойынша, 1971— 1974 жылдары Алматы қаласындағы №2 мемлекеттік баспаханада техникалық қауіпсіздік бойынша инженер болып істеді. 1974 жылы "Кітап" фабрикасына ауысып, 1994 жылға дейін алғашында кадрлар даярлау бойынша инженер,кейін инженер-технолог болып еңбек етті.  

1992-1994 жылдары "Караван" АҚ баспахана бөлімінің бастығы болды. 1994 жылдан қазіргі уакытқа дейін "Кинетика" ЖШС директорының орынбасары.

## Дереккөздер
 

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі

**Орал Таңсықбаев атындағы Aлматы сән және қолданбалы өнер колледжі** – суретші-безендіруші, мүсінші, театр суретшісі, қолданбалы өнер суретшісі мамандарын даярлайтын арнайы орта білім беретін оқу орны. Алматы қаласында орналасқан. 

*1938 жылы қазақ көркем сурет училищесі болып ашылған, мұнда алғашқы жылдары бір мамандық (орта мектептің сурет пәнінің мұғалімі) бойынша кадр даярлады. 
*1941 жылы театр училищесімен біріктіріліп, қазақ мемлекеттік театр-көркем-сурет училищесі болып қайта құрылды. 
*1954 жылы Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркем-сурет училищесі болып өзгертілді. 
*1992 жылы училищеге О.Таңсықбаев есімі берілді. 
*1995 жылдан қазіргі атымен белгілі. Колледжде қазірде кескіндеме, театр безендірушісі, мүсінші, көркем-таңба, көркемдеп ағаш өңдеуші, қыш бұйымдарын көркемдеуші, көркемдеп металл өңдеуші, көркемдеп мата безендіруші, көркемдеуші-суретші мамандықтары бойынша кадрлар даярланады. 
Жоғары білікті 42 оқытушы дәріс береді. Олардың 12-сі ҚР Суретшілер одағының мүшесі, екеуі ағарту ісінің озаты, біреуі Республиканың еңбек сіңірген өнер қайраткері (1998). 
Қазакстанға белгілі кескіндемешілер **А.Ғалымбаева, М.Кенбаев, С.Мәмбеев, [[Нағымбек Жемал-Әд-Динұлы Нұрмұхамедов|Н.Нұрмұхамедов]], Қ.Телжанов**, т.б. осы колледж түлектері.

## Дереккөздер
 

Санат:Алматы колледждері
Санат:1938 жылы құрылған оқу орындары
Ақанаев Бейсенбек Әтейбекұлы

**Ақанаев Бейсенбек Әтейбекұлы** — 1954 жылы Алматы облысында туған. 

*1974 жылы Н. В. Гоголь атындағы Алматы көркем-сурет училищесін бітірген. 
*1991 жылдан Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі. 
*1974 жылдан "Жазушы", "Жалын", "Рауан", "Санат" тағы басқа баспаларда көркемдеуші редактор болып қызмет атқарды.

Республикалық, халықаралық кітап көрмелерінің, Лейпцигте, Берлинде, Мәскеуде, Ташкентте, Душанбеде өткен кітап жәрмеңкелерінің белсенді қатынасушысы.Бейсенбектің безендіруіндегі орыс тілінде жарық көрген "Қожанасыр мен ай", "Батыл есек", және ұйгыр тілінде шыққан "Үш бала" кітаптары көркем безендірілу сапасына байланысты дипломдармен марапатталған.

Соңғы жылдары бірыңғай кескіндеме өнерімен айналысуда. **Негізгі көрмелері**: 1999 жылы мамырда Алматыда "Жігер" фестивалінде, 2001 жылдың қарашасында "Проритет" деп аталатын арнайы көрмесі Алматыда, "Қазақстан суретшілері" атты көрмесі Египетте (Каирде), "Ғасыр жаңғырығы" деп аталатын жеке көрмесі өтті.

**Негізгі тақырыптары**: Қазақстанның тарихы мен мәдениеті, көшпенділердің әдет-ғұрпы, дәстүрі, фольклоры.
1980—1990 жылдардағы графика және живописьтік таңдаулы жұмыстары шетелдерде, Алматыда жеке қорларда сақтаулы.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Амандос Әтібекұлы Ақанаев

**Ақанаев  Амандос Әтібекұлы** — (19.11.1948 жылы туған, Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Белбұлақ ауылында) — кескіндемеші. Алматы көркем-сурет училищесін (М.Қисамединов пен С.Айтбаев класы бойынша) бітірген (1968). 

*1968 -1980 жылдарда сол училищеде оқытушы болған. 
*1974 -1978 жылдарда Мәскеу қаласындағы КСРО көркем-сурет академиясында (проф. Д.К.Мочальский мен Е.А.Кибриктің жетекш.) тәжірибе жинақтаудан өтті. 
*1982 -1985 жылдары Қазақстан Суретшілер одағының кескіндеме секциясын басқарады. 
*1985 -1987 жылдары көркем-сурет қорын басқарды. 

Оның Қазақстанда, Ресейде (1974, 1992), АҚШ -та (1995) және Испанияда (1998) көрмелері ұйымдастырылды. А.Ақанаев — "Ағаш пен өзен", "Т.Көкеев операция жасау кезінде" (екеуі де 1978), "Үлкейтілген фотография" (1981), "Буырқанған дүние" (1983), "Мәңгілік туралы жыр" (1983-84), "1730 жыл" (1998), "Тотықұс" (1988-89), "Ә.Қастеевтің портреті" (1980), "Дала адамдары", "Бақсылық", т.б. кескіндемелік туындылардың авторы. Бірнеше еңбегі журналдарда, кітаптарда жарияланды. А.Аканаев туындылары Қазақстан Мемл. өнер мұражайында, Мәскеудегі Третьяков галереясында, т.б. қойылған.

## Дереккөздер
 

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:1948 жылы туғандар
Аманжолова Құралай Мағауияқызы

**Аманжолова Құралай Мағауияқызы** — 1991-1996 жылдары Т.Жургенов атындағы Қазақ мемлекеттік көркем-сурет академиясының декоративті - қолданбалы өнер факультетінде оқыған. 

1999 жылдан бастап Республикалық және халықаралық көрмелерге, "Адам және қызғалдақ", "Жігер" тағы сол сиякты фестивальдерге қатысады.
Қазіргі кезде кітап безендіру және живопис жұмыстарымен айналысуда. "Толғанай" жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде жұмыс істейді.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Ахтанов Сағидолла Халекесұлы

**Ахтанов Сағидолла Халекесұлы** — 1955 жылы Гурьев облысының (қазіргі Атырау) Забурино елді мекенінде туған. График, сәулетші.

*1983 жылы Алматы мемлекеттік театр-көркем-сурет институтын бітірген. 
*1989 жылдан КСРО Дизайнерлер Одағының мүшесі. 
*1992 жылдан Қазақстан Республикасы Дизайнерлер Одағының мүшесі. Республикалык көркем-сурет көрмелерінің қатынасушысы.
*1983—1985 жылдары Ақтау қаласының бас суретшісі болып қызмет істейді.
*1985—1991 жылдары Қазақстан Суретшілер одағы көркем сурет қорының Гурьев облысындағы филиалының директоры болады.
*1991 —2000 жылдары "Маңғыстау Дизайн" қоғамының бас дизайнері әрі директоры болады.

Қазіргі кезде "Бала — Би" журналының бас суретшісі және Алматы қаласындағы Республикалық "Нақнақ" атты сатиралық журналдың көркемдеуші редакторы.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Ачилов Исмаил Шайқұлұлы

**Ачилов Исмаил Шайқұлұлы** — 1940 жылы 5 наурызда Өзбекстанның Бұхара қаласында туған. Профессор, Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту ісіне еңбек сіңірген қайраткер.

*1961 жылы көркем-сурет училищесін бітірген. 
*1969 жылы Владивосток қаласында кескіндеме-суретші мамандығы бойынша Қиыршығыс өнер институтын бітіреді.
*1969 жылдан 1993 жылға дейін Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркем-сурет училищесінде (қазіргі О.Таңсықбаев атындағы), 
*1979 жылы Алматы мемлекеттік театр-көркемсурет институтында, 
*1993 жылдан Қазақ мемлекеттік көркемсурет академиясында (қазіргі Т.Жургенов атындағы) сабақ береді.

Баспаларда кітап безендіру жұмыстарына да ат салысады. Әсіресе "Мектеп" баспасында шығып жатқан оқулықтарға белсене ат салысуда. Көркем-сурет оқулықтарын шығару жұмыстарына белсене араласады.

1990 жылдан Қазақстан Республикасы Суретшілер Одағының мүшесі. Республикалық, Бүкілодактық, Халықаралық көркем-сурет көрмелерінің қатынасушысы.

**Негізгі жұмыстары**: "Ардагерлер отбасы" 1990 жыл, "Биебау" 1990 жыл, "Әлия Молдағұлованың портреті" 1975 жыл, "Ғасырлар сабақтастығы" 1993 жыл, "Еркін самғау" 1992 жыл, "Үй шаруасындағы әйел" 1993 жыл, "Уақыт ырғағы" 2000 жыл, "Қызғалдақты пейзаж" 2001 жыл, "Ежелгі қорған қабырғасында" 2001 жыл, "Шебер қыздар" 2001 жыл, "Воля" 2001 жыл жұмыстары әртүрлі мұражайлар қорында, әр ел жеке жинаушылар топтамаларына сақталуда.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Сәрсенбай Сәлменұлы Әлиев

**Әлиев Сәрсенбай Сәлменұлы** — 1954 жылы Атырау облысында туған.

*1978 жылы Алматы көркем сурет училищесін,
*1985 жылы Алматы Мемлекеттік театр және көркем сурет институтын бітірді.
*1986 -1988 жылдары "Мектеп" баспасында көркемдеуші редактор қызметін атқарды.
*1988 - 1991 жылдары Қазақ Совет Энциклопедиясында көркемдеуші редактор болып қызмет жасады.
*1991 - 1993 жылдары "Ана тілі" баспасында көркемдеуші редактор болды.
*1990 жылдан бері Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі.

Осы аталған баспаларда істей жүріп бірнеше кітаптардың безендірушісі болды: "Жазушы" баспасында Д.Досжановтың "Жолбарыстың сүрлеуі" романын, Б.Молдашевтың "Аманкелді Сарбаздары", "Жалын" баспасында балаларға арналған "Жыл бойы" жылнамасын, Д.Сүлейменовтың "Тентектер", Асабаевтың "Мүбар Ханым" повесін, "Мектеп" баспасында К.Бекхожиннің "Дала Комиссарын", Арғыновтың "Ана тілін, 3 кл" "Қазақ Совет Энциклопедиясында" "Шаңырак", "Ақмола", "Негеш" энциклопедияларының ғылыми көркемдеуші редакторы болды.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Айымбетов Нұрлан Рыскелдіұлы

**Айымбетов Нұрлан Рыскелдіұлы** — 1958 жылы Талдықорған облысының Қарабұлақ ауылында туған.

*1979 жылы Шымкент Мемлекеттік университетінің сурет-графика факультетін бітірген.
*1986 жылға дейін Талдыкорған қаласындағы сурет мектебінде кескіндеме өнері мен суреттен сабақ береді.
*1987 жылдан бастап республикалық "Арай-Заря" жастар журналында көркемдеуші редактор болып істейді.
*1995 жылдан "Өнер" баспасында көркемдеуші редактор.

Қазақстан Республикасының басқа да баспаларында шыққан кітаптардың безендірушісі, әр алуан фотоальбомдардың авторы. Алматы, Ташкент қалаларында өткен кітап көрмелеріне қатысқан көптеген, байқауларының дипломанты. Республикалық және халықаралық карикатура және плакат көрмелерінің қатынасушысы.

## Дереккөздер
 

Санат:Қазақстан журналистері

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Элин Меңдібай Қойшыбайұлы

**Элин Меңдібай Қойшыбайұлы** — 1953 жылы 12 желтоқсанда туған.

*1977 жылы Н. В. Гоголь атындағы Алматы көркем-сурет училищесін, кескіндеме, графика мамандығы бойынша бітірген.
*1985 жылы Мәскеудің Полиграфиялык институтын суретші-график саласы бойынша тамамдаған.
*1986 жылдан КСРО Суретшілер одағының мүшесі.
*Қазақстан Ленин Комсомолы сыйлығының лауреаты.
*Ресейдің Иван Федоров атындағы сыйлығының лауреаты.
*Өзбекстанның Әлішер Науайы атындағы сыйлығының лауреаты.
*Қырғызстанның Тоқтағұл атындағы сыйлығының лауреаты.
*Тәжікстанның сыйлығының лауреаты. Негізгі жұмыстары кітап безендіру.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Бажиров Нұрлан Дюпанұлы

**Бажиров Нұрлан Дюпанұлы** — 1964 жылы 22 ақпанда Қарағанды қаласында туған.

*1979 жылы Алматы мемлекеттік театр-көркем-сурет институтына түсіп, оны 1984 жылы бітірген.
*1984 — 1987 жылдары бұрынғы Строганов атындағы МВТУ-да оқиды.
*1987 — 1994 жылдары Қарағанды қаласында көркем-сурет-өндірістік шеберханада жұмыс тәжірибесін жүргізеді.

Сонымен бірге әр түрлі баспалармен байланыс жасап өзіміздің және шетел жазушыларының кітаптарына суреттер жасайды. Жюль Верннің романдарын және "Ақ биялай" атты кітапты безендірген.

1987 жылдан бастап қолданбалы графика саласында бірнеше көрмелерге қатысады. Жұмыстары ТМД және шетелдерде жеке топтамаларда сақтаулы.Қазір жеке шығармашылық істерімен айналысады.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика

Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Шайзада Мұхамеджанқызы Байкенова

**Байкенова Шайзада Мұхамеджанқызы** — баспагер, суретші. КСРО Журналистер және Қазақстан дизайнерлер одағының мүшесі.

* 1951 жылы 15-ақпанда Колутон станциясы Ақмола облысында туған. 
* 1975 жылы Алматыда Н.Гоголь атындағы көркем сурет училищесін бітірген 
* 1983 жылы — Украина полиграфия институтын бітірген. 

Еңбек жолын 1972 жылы Ақмола облысында Самарский кеңшарында мәдениет сарайында директор болып қызмет атқарудан бастайды. Ш.Байкенова — көптеген кітаптарды көркемдеді. Ең алғашқы көркемдеген кітабы Х.Ерғалиевтың ән жинағы, "Жазушы" баспасында шықты. "Қайнар", "Жалын", "Ана тілі", "Фолиант", "Аударма", "Ел орда", "Мектеп", "Білім", "Дәуір" тағы басқа баспаларда біраз әдеби кітаптар, оқулықтар безендірді. 

* 1985 жылы - Ақпарат Министрлігінің бұйрығына сәйкес "Математика в картинках" деген кітап жасаған үшін және Халықаралық конкурста Диплом алғаны үшін сыйлық алды. 
* 1997 жылы - Қазақстан Республикасының Баспасөз және Бұқаралық Ақпарат істері жөніндегі Ұлттық агенттігінің Құрмет Грамотасымен марапатталды. 
* 2005 жылы - Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігі ұйымдастырған Республикалық "Кітап — Рухани Азық" көрмесінде үздік суретші аталды. 
* 2004—2005 жылдары - ТМД елдерінің қатысуымен Халықаралық "Искусство книги" конкурсында "Память о целине" (Қайнар). "Награда президенту —признательность народу" (Фолиант), "Тағзым" (Балалар әдебиеті — Фолиант) дипломдарымен марапатталды. 
* 2004 жылы - "Баспа және полиграфия ісінің қайраткері" Құрмет белгісімен марапатталды. 
* 2004—05 жылдары - "Искусство книги" Халыкаралық конкурсының әділказылар мүшесі. 
* 2003 жылы - "Қазақстан Ресейде" жобасының Ресейге арналган кітап шығару тобының үйлестірушісі болып жұмыс атқарды.
* 1997—2001 жылдары - Мария, Айдана деген типографиясының директоры. 
* 2001 жылы - Қазақстан суретші — графиктер қоғамдық бірлестігінің торайымы. 
* 2002 жылдан бастап "Балалар әдебиеті" ЖШС баспасының директоры. 
* 2004—05 жылдары - Алматы қаласындағы "Мәдени мұра" Мемлекеттік бағдарламасының үйлестірушісі.

## Дереккөздер
 

Санат:1951 жылы туғандар
Санат:Астрахан ауданында туғандар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:Қазақстан суретшілері
Рахман Айбекұлы Бертілеуов

**Бертілеуов Рахман Айбекұлы** - 1952 жылы 20 қаңтарда Орал облысы, Шыңғырлау ауданы, Отрадный ауылында туған.

*1977 жылы Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркем-сурет училищесінде оқиды.
*1982 жылы Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының сурет-графика факультетінде станоктік кескіндеме бөлімінде оқиды.
*1987 жылы О.Таңсықбаев атындағы көркем-сурет колледжінде сабақ береді.
*Бес рет жеке көрмесі өтті.
*1993 жылдан Қазақстан Республикасының Суретшілер Одағының мүшесі.
*Қазакфильмде "Қадырдың бақыты", "Сиқырлы қарбыз" мультфильмдерін шығаруға қатынасқан.
*Абайдың, Жамбылдың 150 жылдық мерей тойларына арналған көрмелерге ат салысты.
*Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының басқа да барлық көрмелерінен шет қалмаған.
*2001 жылғы Мәскеуде өткен халықаралық көрмеге қатынасқан.
*2000 жылы Гурьевте өткен көрменің қатынасушысы.
көптеген әдеби кітаптардың көркем безендірушісі.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Жұмабай Батыйұлы Болатаев

**Болатаев Жұмабай Батыйұлы** — баспагер. 1957 жылы 17 мамырда Семей қаласында туған. 1979 жылы Н.К.Крупская атындағы Семей педагогикалық институтын бітірген. 

Еңбек жолын 1979 жылы орта мектептің сызу және сурет пәнінің мұғалімі болып бастап, 1983-1997 жылдары "Өнер" баспасында нотографик, көркемдеуші редактор, бөлім меңгерушісі, бас суретші, ал 1998 жылдан қазіргі күнге дейін "Мектеп" баспасында көркемдеу редакциясының меңгерушісі болып қызмет етеді.

Ж.Болатаев — 8—9 және 10—11-сыныптарға арналған жаңа буын оқулықтарының көркемдік жағынан әзірлеуге белсене атсалысқан суретші. Көптеген халықаралық және республикалық көрмелерде еңбектері лайықты орындарды иеленіп жүр. 

1995 жылы "Кітап және плакат өнері республикалык көрме-байқауының" ("Абай. Өмір. Уақыт. Өнер". Өнер. 1994) қорытындысы бойынша құрмет грамотасымен, "Альбомның макет-жобасын жасаудағы шеберлігі үшін" дипломымен (1996), Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 10 жылдығына арналған "Өркендеу", "Қазақстан кітабы тәуелсіздік жылдарында" кітап көрмесінде арнайы дипломмен, Республикалық кітап конкурсын өткізу жөніндегі комиссияның 2001 жылғы 15 желтоқсандағы шешімімен "Онжылдықтың үздік көркемдеуші редакторы" грамотасымен, ТМД елдерінің қатысуымен Халықаралық "Искусство книги" конкурсында "Памят о целине" (Қайнар. 2004) альбомының дизайны ушін III дәрежелі дипломмен және "Награда президенту— признательность народу" (Фолиант, 2002) кітабының дизайны үшін арнайы дипломмен марапатталған.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Наталли Витальевна Бубэ

**Бубэ Наталли Витальевна** — 1949 жылы Қарағандыда туған.

*1968 жылы Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркем-сурет училищесін бітірген.
*1977 жылы Абай атындағы қазақ педагогикалық институтының көркем-сурет-графика факультетін бітірген.
*1998 жылдан Қазақстан Суретшілер Одағының мүшесі. 
*1979 жылдан 1990 жылға дейін "Жалын" баспасында көркемдеуші редактор және кітап безендіруші болып істеді. 
*1987— 1989 жылдардағы Мәскеуде өткен халықаралық кітап көрмесі және жәрмеңкелеріне қатынасушы.
Алматыда, Ташкентте өткен республикалық кітап және плакат конкурстарына қатынасқан.
Безендірген мына кітаптары дипломдармен марапатталған.
*1988 жылы "Алтын адам туралы аңыз". 
*2001 жылы "Ежелгі сауда жолы бойымен". 
*1997 жылдан бастап кескіндемеші ретінде біріңғай шығармашылықпен айналысуда.

**Негізгі көрмелері**:
*1997 жылы "Экологияга мәдениет арқылы қарау" (Қазақстан өңірін қамту).
*1999 жылы "Жігер" — республикалық өнер фестивалі. Алматы. "Неміс суретшілері" Алматы. 
*2000 жылы "Сылам әлемінің суретшілері" (Иран)
*"Қазақстан Суретшілер Одағына 60 жылы" Алматы. 
*2001 жылы "Таңдамалы" Алматы. "Қазақстан суретшілері Египетте" Каир. 
*1997 жылдан 2001 жылға дейін Алматыда 10 көрмесі өткен.

Жұмыстары Ә.Қастеев атындағы мемлекеттік мұражайда, АҚШ, Германия, Франция және басқа шетелдерде жеке мемлекеттік қорларда сақтаулы 

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:1949 жылы туғандар
Анатолий Иванович Ващенко

**Ващенко Анатолий Иванович** — 1941 жылы туған.

Алматы көркем-сурет училищесін бітірген. Бар өмірін дерлік кітап безендіру ісіне жұмсаған суретші.

Ұзақ жылдар бойы "Мектеп" ("Рауан"), "Білім" баспаларында көркем безендіру редакцияларының меңгерушісі болып жұмыс істеді.

Оқулықтар мен оқу құралдарын, мектеп жасына дейінгі бүлдіршіндерге арналған суретті кітапшаларды, "Мектеп кітапханасы" сериясымен шыққан көркем әдебиет нұсқаларын оқырман талабына сай әрлеу жұмысына көп еңбек сіңірді. "Әліппе", "Суретті Әліппе", "Суретті математика", "Ана тілі", "Қызықты грамматика", "Аңқау арыстан", "Түйенің мүйізі қайда?", "Балық пен түлкі" тәрізді кітаптарды безендіруге бар тәжірибесін де, творчестволық қарымын да барынша пайдаланды.

Көптеген республикалық, Одақтық көрмелер мен жәрмеңкелердің тұрақты қатысушысы, әрі лауреаты болган. Қазақстан суретшілер одағымен, Дизайнерлер ұйымымен тығыз байланыста болды.

## Дереккөздер
 

Санат:1941 жылы туғандар
Санат:Қазақстан суретшілері
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Жапаров Байзақ Рақымбайұлы

**Жапаров Байзақ Рақымбайұлы**— белгілі суретші, баспагер Б.Р.Жапаров 1936 жылы Көкшетау облысындағы Степняк қаласында туған. Алматыдағы Н. В. Гоголь атындағы көркем-сурет училищесін бітірген. Негізгі мамандығы бойынша безендіруші-суретші.

Алпысыншы жылдардан бастап"Ара", "Простор" журналдарында қызмет істейді. Ал "Қайнар" баспасына 1969 жылы жарнама саласындағы редактор жұмысына шақырылады да, кейініректе біржола кітап безендіру ісімен шұғылданады. 

1979—1996 жылдар аралығында Б.Р.Жапаров "Қайнар" баспасының бас суретшісі. Осы уакыттар ішінде ол ізденімпаз, білімдар суретші ретінде "Қайнар" баспасы шығарған кітаптардың оқырмандар арасына кең тарап кетуіне ықпал етті. Көптеген одақты көрмелерге қатысты, жас суретшілерді тәрбиелеуі ісіне де белсене араласты.
Қазіргі кезде де Байзақ Рақымбайұлы кітап безендіру ісіне қызу араласып, өзіні шығармашылық кемел шағында екенін дәлелдеп жүр.

Б.Жапаров әлденеше медальдармен, құрмет грамоталарымен марапатталған.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Сәуле Аманжолқызы Жұмашева

**Жұмашева Сәуле Аманжолқызы**— 1964 жылы 18 қыркүйекте Ақтөбе облысында туған.

*1985 жылы Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркем сурет училищесін бітірген.
*1991 жылы Т.Жургенов атындағы Алматы мемлекеттік театр-көркем-сурет институтын бітіріп, енді Қазақстан мемлекеттік өнер академиясына айналған сол оқу орнында жұмыс істейді.
*1995 жылы Алматыда жастар көрмесінде.
*1996 жылы Алматыда галерея "Бейне М" деп аталатын толық көрмеге, сол жылы тағы да Алматыда "Арт-Еуразия" жастар көрмесіне, Ә.Қастеев атындағы мұражайда өткен 
"Кісенашқан" деп аталатын көрмеге, "Жігер", "Тәңірі ұмай", "Таңшолпан" атты т.б. көрмелерге қатысты. Сол сияқты Түркияның Анкара қаласында өткен көрмелерге де қатынасты.

1 ден 4 сыныпқа дейінгі дүниетану оқулықтарын безендіруші.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Заңғар Бейсембинов

**Бейсембинов Заңғар** - 1962 жылы 31 қазанда туған.

*1979 жылдары Киев қаласындағы Республикалық көркем-сурет мектебінде оқыған.
*1984 жылдары Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркем-сурет училищесінің театр декорациясы бөлімінде оқиды.
*1986—1991 жылдарыТ.Жүргенов атындағы Алматы мемлекеттік театркөркем-сурет академиясында оқыған.
*1984—1986 жылдары Алматы қаласындағы Ш.Айманов атындағы "Қазақфильм" киностудиясында қызмет істейді.
*1993 жылдан Қазақстан Республикасы Суретшілер Одағының мүшесі.
*1996—1997 жылдары Алматы қаласындағы Арт-Центр қоғамдық бірлестігінің мүшесі.
*1998—1999 жылдары Артбюро Б-Олдрт инктің мүшесі.
*2000 жылы "Адамант" ЖШС-нда,
*2001 жылы "Бауыр +" баспасында қызмет атқарды.

Кескіндемелік жұмыстары Қазақстан, Ресей, Украина, Грекия, Түркия, О.Корея, Германия, Бельгия, Голландия, АҚШ, Канада, Швеция елдерінің мемлекеттік және жекеменшік қорларында сақтаулы.

Сонымен бірге Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті Н.Ә.Назарбаевтың жеке қорында сақтаулы.

Қазақстан бейнелеу өнеріне қосқан қомакты үлесі Біріккен ұлттар ұйымының да диплом, грамоталарымен аталып өткен.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Исқақов Мәдияр

**Исқақов Мәдияр** - (1947-1997) Семей облысының Аягөз қаласында туған. Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркем-сурет училищесін Ленинградтын сурет академиясын бітірген.

"Жазушы", "Жалын" баспаларында көп жыл көркемдеуші редактор болып қызмет істеді. Кітап безендіру саласында Қазақстанның баска да баспаларымен тығыз қарым-қатынаста болды. Көптеген Республикалық, халыкаралық "Кітап өнері" конкурстарының дипломанты.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Сергей Иванович Калмыков

**Сергей Иванович Калмыков** (6 қазан 1891, Самарқан — 27 сәуір 1967, Алматы) — кескіндемеші. Алғаш Орынбор гимназиясында, 1909—10 жылдар Мәскеу көркем мектебі мен Мәскеу кескіндеме, мүсін және сәулет өнері училищесінің дайындық курсында оқыды. Санкт-Петербургтегі В.Н.Званцеваның көркем мектебінде К.С.Петров-Водкин мен М.В.Добужинскийден дәріс алды.

Кейін Орынборға келіп, мекемелерді, қоғамдық ғимараттарды безендірді; Кескіндеме, мүсін, графика саласындагы туындылары, абстрактілі композициялары көптеген көрмелерге қойылды.

К.Орынбор театры мен циркінде, Орта Еділ көшпелі операсының спектакльдерін безендіруге қатысып, театр киімдерінің үлгісін жасады, 1935 жыл Қазақстанда жаңа ашылған муз. театрға (қазіргі қазақ акад. опера және балет театры) шақырылып, "Аида", "Кінәз Игорь", "Фауст", "Тоска", т.б. операларды көркемдеді. Калмыковтың "Ғалия" (1930), "Орынбор пейзажы" (1932), "Алматы" (1937), "Дина Нүрпейісова" (1938), "Бауда" (1944), "Абай атындағы опера және балет театры" (1947), "Медеу мұз айдыны" (1954), "Ымыртта" 1957), т.б. туындылары бар. Калмыковтың суреттері өнер тақырыбына арналған кітаптарда жиі жарияланып жүр. Оның майлы бояумен салынған картиналары, қаламмен, тушьпен қатты қағазға салынган гравюралары, акварельдері мен монотипиялары, абстракциялық композициялары Қазақстан Мемл. өнер мұражайында сақталган. Калмыковтың шыгармашылығы, еңбектері ғылыми-теориялық жағынан толық зерттелмеген.Әдеб.: Бучинская В., Сергей Калмыков. Альбом (казак тіліне ауд. З.Закиев), А., 1991.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Ким Святослав

**Ким Святослав** — 1954 жылы 15 қазанда Теміртау қаласында туған.

*1970 жылы Н. В. Гоголь атындағы Алматы көркем-сурет училищесіне түседі.Еңбек жолын Теміртау қаласындағы Музыкалық комедия театрында көркемдеуші декоратор болудан бастайды.
*1977-1978 жылдары ҚазССР жергілікті өнеркәсіп министрлігінде істейді.
*1979 жылдан 1989 жылға дейін Республикалық балалар мен жастардың "Жалын" баспасында көркем безендіру редакциясында меңгерушісі болып қызмет атқарады.
*Республикалық, республика аралық, букілодақтық және халықаралық көрмелерге әлденеше рет қатынасады.
*1981 жылы IV, 1983 жылы XII, 1984 жылы V Республикалык кітап көрме лерінеқатынасқан.
*ГДР-дің Берлин қаласында откен Қазақстанның балалар кітабы көрме сіне қатынасқан.
*1985 жылы Мәскеуде өткен "Круглый год" атты халықаралық кітап жәрмеңкесіне де қатысқан.
*Кітап көркемдеу жөнінен 1,11 дәрежелі дипломдарга ие. 
*1991 жылы Қазақстан президенті Н.Назарбаевты сайлау науқанын безендіру ісіне де белсене катынасты.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері