Қараңғы галактика

**Қараңғы галактика** — жоқ немесе өте аз, жұлдыздарсыз гипотезадағы галактика. Олар өздерінің аты-жөнін алу себебі , өйткені олардың жұлдыздары жоқ , бірақ олар газдың едәуір мөлшерін қамтитын болса анықталуы мүмкін. Астрономдар қараңғы галактикалардың болуын ұзақ уақытқа белгілеп қойған, бірақ бүгінгі күнге дейін расталған мысалдар жоқ.

Қараңғы галактикалар, галактикалық гидромелиориялық өзара әрекеттесуден туындайтын межгалактикалық газ бұлттарынан ерекшеленеді, өйткені бұл газдардағы қара бұлт заттар жоқ, сондықтан олар галактикалар ретінде техникалық тұрғыдан жарамайды. Интергалактикалық газ бұлттары мен галактикалар арасында айырмашылығы қиын; Көптеген қара қараңғы галактикалар газды бұлттарға арнайды.  Қазіргі таңда ең жақсы кандидат қараңғы галактикаларға HI1225 + 01, AGC229385, және квазарларды зерттеу кезінде анықталған көптеген газ бұлттарын қамтиды.2016 жылдың 25-ші тамызында астрономдар Саманжолдың галактикасының массасы бар, бірақ жұлдыздар мен галактикалық құрылымдармен дерлік қараңғы заттарға айналуы мүмкін екендігін айтады .  

## Бақылау дәлелдері
Arecibo немесе Parkes Telescope секілді сезімтал, бірақ төмен ажыратымдылықты радио телескоптары бар үлкен сауалнамалар галактикаларда атом сутегінен 21 см сәулеленуді іздейді. Одан кейін бұл зерттеулер оптикалық сарапшысыз кез келген объектілерді, яғни жұлдызсыз көздерді анықтау үшін оптикалық шолуларға сәйкес келеді. Алайда қара қараңғы галактика анықталғанын көрсету үшін айтарлықтай қадағалау қажет. Астрономдар газдың галактикаға айналатындығын (қараңғы материяның гравитациялық әсері себебінен) және галактиканың шынымен жұлдыз болмағанын көрсетуі керек.

Астрономияның қараңғы галактикаларды іздестірудің тағы бір жолы - фондық квазарлардың спектрлерінде сутекті сіңіру сызығын іздеу. Бұл әдіс көптеген сутегінің межгалактикалық бұлттарын анықтады, бірақ қараңғы галактикалардан кейін қиындық туғызады, өйткені бұл көздер тым алыс болып келеді және жиі квазердің жарқын жарықымен оптикалық түрде суға батады.

## Қараңғы галактиканың табиғаты

### '''Шығуы'''
2005 жылы астрономдар VIRGOHI21 газды бұлтын тауып, оның не екенін және NGC 4254 галактикасында неге осындай гравитациялық қозғалыс тудырғанын анықтауға тырысты. Басқа түсіндірулерден кейін бірнеше жыл өткеннен кейін, кейбіреулер VIRGOHI21 - бұл қараңғы галактика деп шешіп , ол NGC 4254-ға  жаппай әсерін тигізді деген ойда .

### '''Өлшемдері'''
Қараңғы галактикалардың нақты өлшемі белгісіз, себебі олар қалыпты телескоптармен байқалмайды. Кұс жолының екі еселенген мөлшерінен шағын квазардың мөлшеріне дейін әртүрлі бағалар бар.

### '''Құрылым'''
Қараңғы галактикалар қараңғы заттардан тұрады. Сонымен қатар, қараңғы галактикалар теориялық түрде сутегі мен шаңнан тұрады. Кейбір ғалымдар қараңғы галактикаларда жұлдыздар болуы мүмкін деген идеяны қолдайды . Бірақ қараңғы галактикалардың нақты құрамы белгісіз, себебі оларды әлі күнге дейін анықтаудың нақты жолы жоқ. Алайда, астрономдар осы галактикалардағы газдың массасы Күннің шамамен 1 миллиард есе үлкен екенін болжайды. 

### '''Қараңғы денелерді зерттеу әдістемесі'''
Қараңғы галактикаларда көрінетін жұлдыздар болмайды және оптикалық телескоптар арқылы көрінбейді. Arecibo Galaxy Environment Survey (AGES) - Arecibo радиосы телескопын қолданып, бейтарап сутегінің анықталатын көлемін болжайтын қара галактикаларды іздеуге арналған зерттеу. Аресибо радиосы телескопы осы бейтарап сутегіден, атап айтқанда, 21 см сызықтан шығарындыларды анықтауға мүмкіндік бермейтін жерде пайдалы. 

### '''Балама теориялары'''
Ғалымдар кейбір астрономиялық оқиғаларға түсінік бермейді, сондықтан кейбіреулер бұл оқиғаларды түсіндіру үшін қараңғы галактиканың идеясын қолданады. Қараңғы галактикалар туралы аз мәлімет бар, ал кейбір ғалымдар қараңғы галактика - бұл жаңадан пайда болатын галактика. Мұндай үміткерлердің бірі Вьго кластерінде. Бұл үміткерде өте аз жұлдыз бар. Ғалымдар бұл галактиканы қараңғы галактикадан гөрі жаңадан қалыптасқан галактика ретінде жіктейді. [14] Ғалымдардың айтуынша, біз көрген галактикалар тек қана қараңғы галактикалардан кейін жұлдыздарды құра бастады. Көптеген ғылыми пайымдауларға сүйене отырып, көптеген галактик жұлдыздар мен ғалымдардың қараңғы галактикалары үлкен рөл атқарды. Кембридж университетіндегі Кавлидің Космология институтынан келген Мартин Хахель, Сүт жолының галактикасының бастамашысы, қазір біз көріп отырған Слою Жолды қалыптастыру үшін жақын жерде орналасқан қара галактикалармен біріктірілген әлдеқайда кішкентай жарқын галактика болғанын мәлімдейді. Көптеген ғалымдар қараңғы галактиканың заманауи галактикалардың құрылысы екенін айтады. Калифорния университетінің Санта-Крус университетіндегі Себастьян Канталупо осы теориямен келіседі. Ол былай дейді: «Біздің қазіргі галактика теориясымызда үлкен галактикалар кішігірім галактикалардың бірігуінен пайда болады деп есептейміз, қара галактикалар үлкен галактикаларға көп газ әкеледі, содан кейін үлкен галактикаларда жұлдызды түзілуді жеделдетеді». Ғалымдар бұл қараңғы галактикаларды табу үшін қолданатын арнайы әдістерге ие. Бұл әдістер ғаламда орын алған басқа да ерекше оқиғалар туралы бізге көп нәрсе үйретуге мүмкіндік береді; мысалы «ғарыштық желісі». Бұл «веб-сайт» ғаламға енген газ және қара материяның көрінбейтін қабықшаларынан, сондай-ақ, «талшықтардың қиылысатын галактикалар мен галактик кластерлерді құрастыру және салу». 

## Потенциалды  қараңғы галактикалар

### '''HE0450-2958'''
HE0450-2958 - бұл ерекше квазар (радиотолқындар мен энергияның басқа түрлерін жібере алатын жұлдыз сияқты объект). Атап айтқанда, бұл үлкен қызыл ығысу. HE0450-2958 айналасында табылған иегер галактикасы жоқ (квазарды қоршаған галактика). Бұл квазар белсенді болған қараңғы галактика болуы мүмкін деп айтылды. Кейінгі бақылауларда қалыпты галактика бар екендігі анықталды.

### HVC 127-41-330
HVC 127-41-330 - бұл Андромеда және Үшбұрыш галактикалар  арасында жоғары жылдамдықпен айналатын бұлт. Астроном Джош Симон бұл бұлттың айналу жылдамдығынан және болжанған массасынан байланысты қараңғы галактика деп есептейді 

### Смит бұлтты
Смит бұлтты  - бұл сүтті жолмен кездесетін массасы мен тірі қалуына байланысты қараңғы галактикаға үміткер. 

### VIRGOHI21
Бастапқыда 2000 жылы ашылған VIRGOHI21 2005 жылдың ақпанында шынайы қараңғы галактикаға жақсы кандидат ретінде жарияланды.  21 сантиметрлік зерттеулерде табылды және NGC 4254 галактикасында мүмкін ғарыштық серіктес болуы мүмкін деп күдіктенген. Бұл ерекше көрінетін галактика ғарыштық соқтығысуда бір серіктес болып көрінеді және қараңғы галактикамен және өзгертілген Ньютон динамикасы (MOND) теориясының болжамына сәйкес келмейді . Дегенмен, бұдан кейінгі байқауда VIRGOHI21 NGC4254-ден жоғары жылдамдықпен соқтығысқан интергалактикалық газ бұлт болғанын көрсетті  Жоғары жылдамдықты өзара әрекеттесу Вьго кластеріне шалдығудан туындады.

## Әдебиеттер