open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Women in Red

**«Women in Red»** — Уикипедия мазмұнындағы қазіргі гендерлік көзқарасты қарастыратын Уикижоба. Жоба әйелдер өмірбаяндары, әйелдер шығармалары және әйелдер мәселелеріне қатысты мазмұнды жасауға бағытталған.

Жобаның атауы бұрыннан бар Уикипедия мақалаларындағы қызыл түспен көрсетілетін еренсілтемелерге байланысты берілген. Ада Лавлейс күні басталғаннан бері Уикипедия edit-a-thon танымал әрекеттер болды. Осы іс-шаралардағы зерттеулер жиі STEM-де Уикипедия беттері жоқ көрнекті әйелдерді тапты, сондықтан бұл адам үшін қызыл сілтеме жасалуы мүмкін.

## Тарихы
thumb|left|thumbtime=16|Роджер Бэмкиннің «Women in Red» презентациясы, Wikimania 2017

Women in Red 2015 жылы волонтер Уикипедия редакторы Роджер Бамкин ойлап тапты, ал ерікті редактор Рози Стивенсон-Гуднайт көп ұзамай күштерін біріктірді. Бамкин бастапқыда жобаға «XX жобасы» атауын ойлап тапты, бірақ ол тез арада «WikiProject Women in Red» пайдасына жойылды.

Жоба іске қосылғаннан кейін, ерікті редактор Эмили Темпл-Вуд қол қойды. Оның ерекшелігі - біреу оны ерікті редакциялау әрекеттері туралы қудалаған сайын әйел ғалым туралы жаңа Уикипедия мақаласын қосу.

2001 жылы Уикипедияның негізін қалаушы Джимми Уэйлс, Эсино-Ларио қаласында (Италия) өткен Wikimania 2016 көрмесінде гендерлік ақпараттың олқылығын толтырудағы күш-жігері үшін 12 ай ішінде Стивенсон-Гуд Найт пен Темпл-Вудты «Жыл Уикипедияшылары» деп атады.

## Әдістері
нобай|202x202 нүкте|Рози мен Роджер (Skype арқылы) Мехикодағы Wikimania 2015 кезінде «Women in Red» ұйымының құрылғанын жариялайды.
«Women in Red» дүние жүзіндегі қалаларда Wikipedia өңдеу жұмыстарын жүргізеді және үздіксіз виртуалды түрде өтеді. Күні бойы жеке редакциялау - бұл Уикипедиядағы гендерлік алшақтық тарылып, көрнекті әйелдер туралы көбірек маңыздылықты қамтуы үшін жаңа қатысушыларды дайындауға бағытталған іс-шаралар. Тағы бір мақсат – әйел редакторлар қатарын көбейту. Уикипедия «кез келген адам өңдей алатын тегін энциклопедия» болғанымен, 2015 жылы редакторлардың тек 10 пайызы ғана әйелдер болды.
[нобай|182x182 нүкте|2017 жылғы [Халықаралық әйелдер күні WiR edit-a-thons көрсету түймесі]]

«Women in Red» қатысушылары жетіспейтін мақалаларды табуды және жасауды жеңілдету үшін қызыл сілтемесі бар мақалалардың 150 жұмыс тізімін жинақтауға көмектеседі.

2016 жылдың 22 желтоқсанындағы жағдай бойынша «Women in Red» ерікті редакторлары 45 000-нан астам мақала қосты, ал есептелген мақалалардың пайызы ағылшын тіліндегі өмірбаяндардың 16,8 пайызына дейін аздап өсті (2015 жылғы шілдедегі 15 пайыздан).

## Марапаттар мен құрметтер

* 2016, қысқа тізімге енгізілген, ITU/UN Women's GEM-TECH сыйлығы (category: Apply Technology for Women's Empowerment and Digital Inclusion)

## Тағы қараңыз
* Art+Feminism

## Дереккөздер

Санат:Уики-жобалар
Санат:Уикипедия
Санат:Әйелдер тарихы
Санат:Әйелдер оқуы
Санат:Феминизм
Санат:Әйелдердің мүмкіндіктерін кеңейту
Кевин Костнер

**Кевин Майкл Костнер** (; 18 қаңтар, 1955, Линвуд, Калифорния, АҚШ) — америкалық актер, кинорежиссёр, кинопродюсер және музыкант. 1991 жылы «Үздік режиссура» және «Үздік фильм» номинациялары бойынша екі «Оскар» сыйлығымен марапатталды. Дебюттік фильм үшін осы сыйлықты жеңіп алған әлемдік кино тарихындағы алты режиссердің бірі.

## Таңдаулы фильмдері
**Актер**
* 1983 - Қатты қалтырау / The Big Chill — *Алекс*
* 1987 - Қол тигізбейтін / The Untouchables — *[[Элиот Несс]]*
* 1988 - Дархэм бұқасы / Bull Durham — *Крэш Дэвис*
* 1989 - Арман алаңы / Field of Dreams — *Рэй Кинселла*
* 1990 - Қасқырлармен билеу / Dances with Wolves — *Джон Данбар*
* 1991 - Робин Гуд: ұрылар ханзадасы / Robin Hood: Prince of Thieves — *[[Робин Гуд]]*
* 1991 - JFK / JFK — *[[Джим Гаррисон]]*
* 1992 - Оққағар / The Bodyguard — *Фрэнк Фармер*
* 1995 - Су әлемі / Waterworld — *Теңізші*
* 2013 - Құрыш адам / Man of Steel — *Джонатан Кент*
* 2016 - Бэтмен Суперменге қарсы: Әділет таңы / Batman v Superman: Dawn of Justice — *Джонатан Кент*
* 2016 - Жасырын фигуралар / Hidden Figures — *Эл Харрисон*
* 2017 - Молли ойыны / Molly's Game — *Ларри Блум*
* 2018 - Йеллоустон (телехикая) / Yellowstone — *Джон Даттон*

**Режиссёр**
* 1990 - Қасқырлармен билеу / Dances with Wolves
* 1995 - Су әлемі / Waterworld 
* 1997 - Пошташы / The Postman
* 2003 - Ашық ауқым / Open Range

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (продюсерлер)
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Сезар сыйлығының иегерлері
Джордж Клуни

**Джордж Тимоти Клуни** (; 6 мамыр, 1961, Лексингтон, Кентукки, АҚШ) — америкалық актер, кинорежиссёр, сценарийші, кинопродюсер және кәсіпкер. «Жедел жәрдем» телехикаясы мен «Күн батқаннан таң атқанша дейін» фильмі шыққаннан кейін кеңінен танымал болды.  2009 жылы Клуни «Time» журналы нұсқасы бойынша «Әлемдегі ең ықпалды 100 адамның» жыл сайынғы тізіміне енді.
Адам құқықтары жөніндегі адвокат Амал Клуниге үйленген.

## Таңдаулы фильмдері
**Актер**
* 1994—2000 - Жедел жәрдем / ER — *дәрігер Даг Росс*
* 1995 - Достар (телехикая) / Friends — *дәрігер Митчелл* (1 маусым 17 серия)
* 1996 - Күн батқаннан таң атқанша дейін / From Dusk Till Dawn — *Сет Гекко*
* 1997 - Бэтмен және Робин/ Batman and Robin — *Бэтмен / Брюс Уэйн*
* 1998 - Көзден тыс / Out of Sight — *Джек Фолей*
* 2000 - О, Бауырым, Сен Қайдасың? / O Brother, Where Art Thou? — *Эверетт*
* 2000 - Мінсіз дауыл / Perfect storm — *капитан Билли Тайн*
* 2001 - Тыңшы балалар / Spy Kids — *Девлин*
* 2001 - Оушенның он бір досы / Ocean’s Eleven — *Дэнни Оушен*
* 2002 - Солярис / Solaris — *Крис Кельвин*
* 2008 - Оқығаннан кейін өртеп жіберіңіз / Burn After Reading — *Гарри Пфаррер*
* 2009 - Теңдессіз Фокс мырза / The Fantastic Mr. Fox — *Фокс мырза (дауыс)*
* 2011 - Ұрпақтар / The Descendants — *Мэтт Кинг*
* 2013 - Гравитация / Gravity — *Мэтт Ковальски*

**Режиссёр**
* 2002 - Қауіпті ақыл-ойды тану / Confessions of a Dangerous Mind
* 2005 - Қайырлы түн және сәттілік / Good Night, and Good Luck
* 2008 - Терібастар / Leatherheads
* 2011 - Наурыз идтері / The Ides of March
* 2014 - Ескерткіш адамдар / The Monuments Men
* 2017 - Субурбикон / Suburbicon
* 2020 - Түн ортасындағы аспан / The Midnight Sky
* 2021 - Нәзік Бар / The Tender Bar

## Дереккөздер

Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (продюсерлер)
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Сезар сыйлығының иегерлері
Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік қолдаушы актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Хлоя Чжао

**Хлоя Чжао** (, туған кездегі есімі — **Чжао Тин** , ; 31 наурыз, 1982 жыл, Бейжің, Қытай) — қытайда туылған америкалық кинорежиссёр, сценарийші, кинопродюсер және монтажер. Ол ең алдымен тәуелсіз фильмдердегі жұмыстармен танымал. «Үздік режиссура» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алған екінші әйел (Кэтрин Бигелоудан кейін).

## Фильмография

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Тәуелсіз рух сыйлығының иегерлері
Дэниелдер

**Дэниел Кван** (; 10 ақпан, 1988 Вэст Борроу, Массачусетс, АҚШ) және **Дэниел Шайнерт** (); 7 маусым, 1987, Бирмингем, Алабама, АҚШ) — **Дэниелдер** атымен танымал америкалық режиссерлік дуэт. «Барлығы бір уақытта, барлық жерде» фильмі үшін 2023 жылғы «Оскардың» үш дүркін иегерлері.

## Фильмография

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (продюсерлер)
Санат:Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Тәуелсіз рух сыйлығының иегерлері
Санат:MTV Video Music Awards жеңімпаздары
Той түйе (табақ)

**Той немесе фаршталған түйе** — араб асханасының 2-2,5 жастағы қуырылған түйеден жасалған үйлену тойы тағамы, оған қой немесе қой еті салынады, олар өз кезегінде тауықтар, тауықтарға балық, ал балықты өз кезегінде тауық жұмыртқасы толтыруға болады.

Толтырылған түйе чех жазушысы Богумил Грабалдың «Ағылшын патшасына қызмет еттім» романында эфиопиялық тағам ретінде айтылады және сипатталады. Романға сәйкес, бұл тағам Эфиопия императоры Хайле Селассие дайындалған.

Бұл рецепттің әдеттен тыс табиғаты кейбір авторларды тағам Грабалдың өнертабысы деген қорытындыға келді.

## Тағы қараңыз
* Турдакен

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* РИА жаңалықтары. Дүние жүзіндегі үйлену тағамдары: туған күн тортынан қуырылған түйеге дейін

Санат:Араб асханасы
Мисс Қазақстан 2021

**Мисс Қазақстан 2021** (*Miss Qazaqstan 2021*) — 23-ұлттық сұлулық байқауы. Байқаудың финалы 16 қарашада Алматыда өтті. Байқау жеңімпаздары — Анна Глубоковская («Kazakhstan Miss Earth»), Айдана Ахантаева («Kazakhstan Miss Universe») және Назерке Қарманова («Kazakhstan Miss World») атанды. Вице-мисс атағын Данагүл Қарабай мен Қарлығаш Сексенқызы алды.

## Байқаудың өткізілуі
Қазақстанда COVID-19 таралуына байланысты 2020 жылғы байқау тоқтатылып, 2021 жылға ауыстырылды.

Қараша айының басында «Сұлулық мейірімділікте» номинациясына қатысушы таңдалды, ол байқаудың финалына қатысады, ол көкшетаулық Наргиз Елеусізова болды.

Сондай-ақ айдың басында «Спорт аруы» номинациясына қатысушы іріктеліп, байқаудың финалына қатысады, ол павлодарлық Данагүл Қарабай атанды.

«Қазақстан аруы» байқауының жеңімпазы ақшалай сыйлық пен сәнді брендтермен көптеген жарнамалық келісімшарттарға ие болады.

## Қазылар алқасы
Әділқазы құрамы:
* Марат Бисенғалиев — скрипкашы, дирижер;
* Мәдина Сәдуақасова — әнші;
* Айдай Исаева — «Қазақстан аруы — 2013»;
* Тәуекел Мүслім — актер;
* Виктория Момынбаева — баспагер;
* Сұңқар Қарабалин — «Effective Media Liaison» басшысы;
* Совет Сейітов — «Қазақстан Аруы» байқауының әлеуметтік-қайырымдылық жобаларының директоры;
* Алена Қырбасова — «Қазақстан Аруы» ұлттық байқауының президенті;
* Алексей Чжен — сәнгер және «Kazakhstan Fashion Week» негізін қалаушы;

## Нәтижелері

**§** — Халықтық дауыс берудің жеңімпазы

## Қатысушылар
Қатысушылар тізімі:

* Қатысу кезінде

## Шығып қалған қала
* Белгісіз себептермен Петропавл қаласынан есімі аталмаған жеңімпаз сұлулық байқауына қатыспайды.
* Байқаудың финалына алматылық қатысушы Азиза Тоқашева қатыспайды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан аруы
Санат:2021 жылдағы Қазақстан
Кванттық нүкте

thumb|right|200px|Ультракүлгін сәулемен сәулеленген коллоидтық кванттық нүктелер. Әртүрлі өлшемдегі кванттық нүктелер кванттық өлшем әсерінің арқасында әртүрлі түсті жарық шығарады.
**Кванттық нүкте (QD, нанокристал, жасанды атом)** – заряд тасымалдаушылары (электрондар немесе кемтіктер) кеңістікте үш өлшеммен де шектелген өткізгіштің немесе жартылай өткізгіштің (мысалы, InGaAs, CdSe, CdS немесе GaInP/InP) фрагменті. Кванттық әсерлердің маңызды болуы үшін кванттық нүктенің өлшемі өте кішкентай болуы керек. Олар ультракүлгін сәулемен жарықтандырылған кезде кванттық нүктедегі электрон неғұрлым жоғары энергетикалық күйге қозғалуы мүмкін. Жартылай өткізгішті кванттық нүкте жағдайында бұл процесс электронның валенттік аймақтан өткізгіштік аймағына өтуіне сәйкес келеді. Қозған электрон валенттік диапазонға қайта орала алады, өз энергиясын фотон түрінде босатады. Бұл жарық шығару (фотолюминесценция) оң жақтағы суретте көрсетілген.

Бірінші кванттық нүктелерді 1981 жылы орыс ғалымы Алексей Иванович Екимов синтездеді. 2023 жылы бұл жетістік үшін оған химия саласындағы Нобель сыйлығы берілді.

## Дереккөздер

Санат:Нанотехнология
Херман Кано

**Эсекиэль Кано Рикалде** (; 1988 жылы 2 қаңтарда дүниеге келген, Посадас, Мисионес) — аргентиналық футболшы, «Флуминенсе» клубының шабуылшысы.

## Карьерасы
Кано Ланус клубының түлегі. 2008 жылы 14 ақпанда Либертадорес Кубогында Уругвайлық "Данубио" командасына қарсы матчта ол клуб сапындағы тұңғыш матчын өткізді. 30 наурызда Сан-Лоренцоға қарсы матчта Херман Аргентина чемпионатындағы алғашқы голын соқты. Сол маусымда-ақ Аргентина чемпионы атанды. 2009 жылдың жазында  "Чакарита Хуниорсқа" жалға берілді.

## Жетістіктері

### Командалық

* Аргентина чемпионы (1): Апертура 2007
* Колумбия Кубогы (1): 2019
* Рио-де-Жанейро штаты чемпионы (1): 2022
* Либертадорес кубогы: 2023

### Жеке

* Колумбия жыл футболшысы (1): 2018
* Колумбия чемпионатының үздік мергені (5): Финалисасьон 2012 (9), Финалисасьон 2014 (16), 

## Дереккөздер

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Ланус ФК ойыншылары
Санат:Колон ФК ойыншылары
Санат:Индепендьенте Медельин ФК ойыншылары
Санат:Пачука ФК ойыншылары
Санат:Леон ФК ойыншылары
Санат:Васко да Гама ФК ойыншылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Халық алғысы медалі

**«Халық алғысы» медалі** — Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2020 жылғы 8 маусымдағы Жарлығына сәйкес тағайындалған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

## Медаль туралы ереже
«Халық алғысы» медалімен (бұдан әрі – медаль) білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қорғау салаларында жемісті еңбек еткен, сондай-ақ COVID-19 пандемиясымен күресте ерекше көзге түскен Қазақстан Республикасының азаматтары марапатталады.
# Медальді Қазақстан Республикасының Президенті табыс етеді, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентінің атынан және тапсырмасы бойынша оны төменде көрсетілгендер табыс ете алады:
## Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы;
## облыстардың, Астана, Алматы және Шымкент қалаларының әкімдері;
## басқа лауазымды тұлғалар.
# Медальді табыс ету салтанатты жағдайда, көпшілік алдында өткізіледі және алушыға жеке табыс етіледі. Табыс етудің алдында марапаттау туралы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы жарияланады.
# Әрбір алушыға медаль тапсырумен бір мезгілде тиісті куәлік беріледі.

## Медальдың сипаттамасы
«Халық Алғысы» медалі белгі мен қалыптан тұрады. Медаль белгісі – диаметрі 32 мм, алтын түсті металдан – жезден жасалған кәдімгі шеңбер болып келеді.

Медальдың бет жағында, ең алдымен «Birgemiz» логотипінің суреті бар. Медальдың жоғарғы жағында ұлттық ою-өрнек орналасқан. Төменгі жағында «ХАЛЫҚ АЛЫСЫ» деген жазу бар. Медальдың сырт жағында шеңберге ұлттық ою-өрнек салынған. Орталық бөлігінде «ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ 2020» деген жазу бар. Медаль құлақша мен сақинаның көмегімен, алтын түсті жезден жасалған ені 32 мм төртбұрышты жолақпен біріктірілген. Орталық бөлігінде ұлттық ою-өрнек орналасқан. Жолақтың аясы көгілдір эмальмен толтырылған. Медальдағы барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы келеді. Медальдың шеттері жиектелген. Қалыптың артқы жағында киімге бекітілетін визор құлпы бар түйреуіш бар.

## Марапатталғандар
Елімізде барлығы 60 дәрігер мен 39 полиция қызметкері, 30 әскери қызметкер, 41 ерікті және 34 меценат марапатталды. Сонымен қатар, медалмен 38 мәдениет және білім қайраткері мен 25 БАҚ өкілі марапатталды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан медалдары
Мәди Абылайұлы Ахметов

**Мәди Абылайұлы Ахметов** (18 қыркүйек 1995, Алматы) — қазақстандық қоғам және саяси қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII-сайланым депутаты (2021-2023). Тәуелсіз Қазақстан тарихындағы ең жас парламент депутаты (қызметіне кіріскен күні 25 жас 3 ай 28 күн).

## Өмірбаяны
2017 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін «Журналистика» (әлеуметтік ғылымдар бакалавры), 2019 жылы «Саясаттану» (әлеуметтік ғылымдар магистрі) мамандығы бойынша тәмамдады.

Еңбек жолын әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың журналистика факультетінің «Медиасфера» гуманитарлық орталығында ғылыми стажер болып бастады. «Қазақ елі» республикалық экспедициясына қатысты.

2017 жылы 28-Дүниежүзілік қысқы Универсиада кезінде 500 еріктінің жұмысын үйлестірді.

2017-2018 жылдары «Нұр Отан» партиясы қарамағындағы «Жас Отан» жастар қанатының Алматы қалалық филиалының төрағасы қызметін атқарды. 2018 жылдың сәуір айынан тамыз айына дейін Халықаралық бизнес университетінде қоғаммен байланыс жөніндегі менеджер қызметін атқарды.

2018 жылдың қыркүйегінен 2019 жылдың ақпан айына дейін «Халықаралық ақпараттық технологиялар университеті» АҚ деканының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары қызметін атқарды.

COVID-19 пандемиясы кезінде «Біз Біргеміз» акциясы аясында Алматы қаласындағы 200 жасотандық еріктілердің жұмысын үйлестірді. Сондай-ақ, Арыс қаласындағы оқ-дәрілер қоймасының жарылысынан және Түркістан облысы, Мақтаарал ауданындағы су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсетуге қатысты.

2019 жылы Алматы қалалық Қоғамдық кеңесінің мүшесі болып сайланды.

2021 жылғы 15 қаңтардан 2023 жылғы 19 қаңтарға дейін — Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаты, «Нұр Отан» партиясы фракциясының мүшесі (2022 жылы «Аманат» партиясы болып өзгертілді).

2023 жылғы 23 желтоқсаннан бастап — Алматы облысының жастар саясаты мәселелері басқармасының басшысы болды.
## Сын
Аса жағымпаз тұлға ретінде халықтын сынына ұшырады.

## Марапаттары
* Халық алғысы медалі (2020)

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VII шақырылымының депутаттары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Верховна Рада төрағасы

**Украина Верховна Радасының төрағасы** (, сөзбе-сөз аударғанда **Украина Жоғарғы Кеңесінің төрағасы**) — Верховна Рада деп аталатын Украина парламентінің спикері.

## Тарихы
Төраға лауазымы 1937 жылғы 30 қаңтарда қабылданған Украин Кеңестік Социалистік Республикасының жаңа Конституциясымен бірге бекітілді. Украин КСР Жоғарғы Кеңесін басқарғандығынан лауазым **Украин КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Төрағасы** деп аталатын. Бұдан бұрын Украинадағы заң шығарушы органы Бүкілукраиналық орталық атқарушы комитет болды және оның спикері төрағасы () деп аталатын.

1991 жылы КСРО ыдырауы орын алды және нәтижесінде Украина өз тәуелсіздігіне қол жеткізді, сол себептен Украин КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Төрағасы лауазымы **Верховна Рада төрағасы** болып өзгертілді.

## Міндеттері және өкілеттіктері
Украина Конституциясының 88-бабына сәйкес Верховна рада төрағасы:
* парламент кездесулеріне төрағалық етуге;
* парламент қызметін ұйымдастыруға;
* Верховна рада бекіткен актілерге қолын қоюға, промульгация жасауға;
* Украинаның, я өзге де елдің билік органдарымен бірге болғанда Парламенттің өкілі болуға;
* парламент қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастыруға құқылы.

Оған қоса төраға парламенттің арнайы сессияларын шақырта алады, президент вето қойған заң жобаларын Верховна рада ветоны еңсеруге үштен екі көпшілік дауыспен дауыс бергенде ғана енгізеді және Ұлттық қауіпсіздік және қорғаныс кеңесінің отырыстарына қатыса алады.

Төраға мен оның екі орынбасары фракцияларды басқара алмайды.

## Мемлекет басшысы
Украина президентінің қызметке жарамсыздығы кезінде оның міндетін атқарушысы Верховна рада төрағасы болады, жаңа сайлаудың ұйымдастыруына дейін ол шектелген құқыққа ие болып, мемлекет басшысы болады. Уақытша президент болған парламент спикеріне:
* парламентті ыдыратуға;
* үкімет лауазымдарына үміткерлер ұсынуға;
* әскери шен, мемлекеттік ордендерді наградтауға;
* кешірім жасау құқығын қолдануға тыйым салынған.

## Бұрынғы төрағалардың артықшылықтары
Верховна раданың бұрынғы төрағаларына бірнеше артықшылық беріледі. Қызметін аяқтаған парламенттің бұрынғы спикерлеріне Парламент ғимаратында кеңсе, ресми үкіметтік көлік және мемлекет қаржыландыратын кеңесші беріледі.

## Төрағалар тізімі

## Дереккөздер

Санат:Верховна Рада
Санат:Украина саясаты
Украина, Верховна рада
Дэниел Дэй-Льюис

Сэр **Дэниел Майкл Блейк Дэй-Льюис** (; 29 сәуір, 1957, Лондон, Ұлыбритания) — британдық актер. Оны жиі кино тарихындағы ең ұлы актерлердің бірі деп атайды. Төрт онжылдыққа созылған мансабында ол көптеген марапаттарға ие болды, соның ішінде Үздік актер үшін Оскар сыйлығы (осы номинацияның бірінші және жалғыз үш дүркін иегері), төрт BAFTA және екі «Алтын глобус». 2014 жылдың маусымында ол драмалық өнердегі актерлік үлесі мен сіңірген еңбегі үшін Ұлыбританияның рыцарь - бакалавр (Knight Bachelor) атағын алды. «Боксшы» (1997) спорттық драмасындағы басты рөлден кейін Дэй-Льюис актерліктен үш жылға кетіп, Италияда етікші шәкірті болып жұмыс істеді. Ол актерлік мансабына оралғанымен, 2017 жылы қайтадан зейнетке шыққанын жариялады.

## Таңдаулы фильмдері
* 1982 - Ганди / Gandhi — *Колин*
* 1984 - Баунти / Bounty — *Джон Фраер*
* 1985 - Керемет көрінісі бар бөлме / A Room with a View — *Сесиль Вайз*
* 1988 - Болмыстың төзгісіз жеңілдігі / The Unbearable Lightness Of Being — *Томас*
* 1989 - Менің сол аяғым: Кристи Браунның тарихы / My Left Foot: The Story of Christy Brown — *Кристи Браун*
* 1992 - Могикандардың соңғысы / Last of the Mohicans — *Натаниэль Бампо*
* 1993 - Кінәсіздік дәуірі / The Age of Innocence — *Ньюленд Арчер*
* 1993 - Әкесінің атынан / In the Name of the Father — *Джерри Конлон*
* 1997 - Боксшы / Boxer — *Дэнни Флинн*
* 2002 - Нью-Йорк бандалары / Gangs of New York — *Уильям «Қасапшы Билл» Каттинг*
* 2007 - Онда қан төгіледі / There Will Be Blood — *Дэниел Плэйнвью*
* 2012 - Линкольн / Lincoln — *Авраам Линкольн*
* 2017 - Елес жіп / Phantom Thread — *Рейнольдс Джеремайя Вудкок*

## Дереккөздер

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Үздік актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Иван Андреевич Коновалов

**Иван Андреевич Коновалов** (18 тамыз 1994, Балашиха, Ресей) — ресейлік футболшы, қақпашы.  

## Жүлделері

### Командалық
**«Тобыл»**

* Қазақстан Кубогы: 2022/23 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Ресей футболшылары
Санат:Амкар ФК ойыншылары
Санат:Раднички Ниш ФК ойыншылары
Санат:Торпедо-БелАЗ ФК ойыншылары
Санат:Рубин ФК ойыншылары
Санат:Орал ФК ойыншылары
Санат:Ливингстон ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
ИМТ (футбол клубы)

«**ИМТ**» () — сербияның Белград қаласындағы футбол клубы. 1953 жылы құрылған.
## Тарихы
Ұзақ жылдар бойы Югославияның ІІІ-ІV лигаларында ойнады.

Сербия тәуелсіздік алғасын бірнеше жыл Белградтың аймақтық лигаларында ойнады.

2020 жылы тұңғыш рет Сербия 1-лигасында ойнады.

2023 жылы бірінші лигада жеңімпаз атанды да, тұңғыш рет суперлигаға жолдама алды.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://www.worldfootball.net/teams/imt-beograd/
Санат:Сербия футбол клубтары
Санат:1953 жылы құрылған футбол клубтары
Верховна рада төрағаларының тізімі

Бұл мақала — Украин КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасы төрағаларының (1938–1991) және Верховна рада төрағаларының тізімі.

## Төрағалар тізімі
### Украин КСР Жоғарғы Кеңесі төрағалары

### Верховна Рада төрағалары

## Қосымша ақпарат

## Дереккөздер

Санат:Верховна Рада

Украина
Альберт Зурабович Габараев

**Альберт Зурабович Габараев** (28 қыркүйек 1997, Ардон, Солтүстік Осетия, Ресей) — ресейлік футболшы, қорғаушы.

## Жүлделері

### Командалық
 '''Тобыл'''

* Қазақстан кубогы: 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* https://www.pressball.by/footballstat/albert_gabaraev/ 

 
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Волгарь ФК ойыншылары
Санат:Ноа ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Павел Витальевич Забелин

**Павел Витальевич Забелин** (; 30 маусым 1995 жыл, Гродно) — беларусь футболшысы, жартылай қорғаушы.

## Жүлделері

### Командалық
**«Шахтёр» Солигорск**

* Беларусь чемпионы: 2022
* Беларусь Суперкубогы: 2021,2023

**Тобыл Қостанай**

* Қазақстан кубогы: 2023
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Беларусь футболшылары

Санат:Беларусь футболшылары
Санат:Неман Гродно ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Солигорск ФК ойыншылары
Санат:Әндіжан ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Сокол ФК ойыншылары
Санат:Беларусь Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Уики-марафон

нобай|187x187 нүкте|2013 жылы Вашингтонда (АҚШ) «Өнердегі әйел» Уики марафонының қатысушылары
**Уики марафон** (, ) — жобаның желілік қауымдастығы ұйымдастыратын шара, оның барысында қатысушылар жобаны бірлесіп өңдейді немесе жетілдіреді. Көбінесе мұндай іс-шаралар кезінде жаңадан бастағандар үшін уики өңдеудің негізгі әдістері бойынша шеберлік сабағы ұйымдастырылады. Қауымдастықтарында Wiki марафондары кең таралған жобалардың арасында: Уикипедия, OpenStreetMap және LocalWiki.

Ағылшын тіліндегі «Edit-a-thon» немесе «Editathon» атауы «edit» () және «marathon» () сөздерінің аббревиатурасы болып табылады.

## Түрлері
нобай|196x196 нүкте|2019 жылғы 26 қазанда Мәскеудің Бірінші танымал ғылыми кітапханасында Уики-Толмач байқауының редакциясында
Уикипедия уикимарафондары Уикимедиа қорының аймақтық ұйымдарының штаб-пәтерінде немесе мәдениет мекемелерінде, мұражайларда және мұрағаттарда өткізіледі. Әдетте, викимарафондар белгілі бір тақырыпқа арналған: жергілікті көрікті жерлер, өнер, мұражай коллекциялары және басқа тақырыптар. Кейде мұндай шараларды уики-резидентттер ұйымдастырады. Көптеген уикимарафондарды OpenStreetMap қауымдастығы өткізеді.

2016 жылдың 8 желтоқсанында британдық BBC медиа корпорациясы Уикипедияда әйелдерге арналған дүниежүзілік уикимарафон өткізді. Журналистер әлемнің түкпір-түкпірінен ерікті әйелдерді өңдеуге шақырып, олардың кейбірін аймақтық баспаларына шақырып, хабар таратқан. Уикипедияны жасаушы Джимми Уэйлс жиналғандар алдында сөз сөйледі. Нәтижесінде әйелдер туралы 400-ден астам өмірбаяндық мақалалар бір уақытта жасалып немесе жетілдіріліп, ұйымдастырушылар рекорд деп танылды.

## Онлайн/қашықтағы оқиғалар
Әлеуметтік алыстату шараларын сақтай отырып, COVID-19 пандемиясы кезінде бірнеше Уикипедия редакциясы өткізілді. Бұл іс-шаралар синхронды дауыстық және бейне чат арқылы, сондай-ақ асинхронды хабар тақталары мен форумдар арқылы онлайн режимінде өткізілді.

## Тақырыптар
Іс-шаралар мәдени мұра нысандары, мұражай коллекциялары, әйелдер тарихы, өнер, феминизм, Уикипедиядағы гендерлік алшақтықты азайту және әлеуметтік әділеттілік мәселелері сияқты тақырыптарды қамтыды. 

Әйелдер, афроамерикалықтар және ЛГБТ қоғамдастығының мүшелері Уикипедиядағы сексуалдық және нәсілдік макияждағы алшақтықты жою және Африкаға қатысты тақырыптардың жеткіліксіз көрсетілуіне қарсы тұру үшін өңдеу-тонды қолдануда.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* OpenStreetMap Mapathons

Санат:Уикипедия тарихы
Санат:Уикипедия
Санат:Әдістері бойынша азаматтық белсенділік
Санат:OpenStreetMap
АҚШ Өкілдер палатасы

**Америка Құрама Штаттарының Өкілдер палатасы** () — АҚШ Конгрессінің төменгі палатасы. Палатаға федералдық заң жобаларын қабылдау жүктеледі; Сенат қабылдағандары президентке қол қоюға немесе вето қоюға жіберіледі. Палатаның атқарушы билік өкілеттіктеріне кірістер туралы барлық заң жобаларына бастамашылық жасау, федералдық лауазымдағыларға импичмент жариялау және Сайлаушылар алқасында бірде-бір кандидат көп дауыс жинамаған жағдайда президентті сайлау кіреді.

Палатадағы өкілдер саны 435 тең, бұл сан Конституцияда бекітілген және 1963 жылдан бері өзгермеген. Штаттың әр өкілі екі жыл сайын сайланып отырады, қайта сайлану саны шектелмеген. Палатаның көшбасшысы — өкілдер сайлайтын спикері.

## Мүшелік
Палатадағы мүшелікке барлық үміткердің жасы 25 жоғары болу керек және олар кеміне 7 жыл АҚШ азаматы болып, өкілі болғысы келген штатта тұру керек.

2014 жылғы желтоқсандағы жағдай бойынша әрбір өкілдің жылдық жалақысы 174,000 АҚШ долларын құрайды, бұл сан Сенаттың әрбір мүшесімен бірдей. Өкілдер палатасының спикері және көпшілік және азшылық көшбасшылары көбірек жалақы алады: спикер үшін $223,500 және партия жетекшілері үшін $193,400 беріледі.

## Сайлануы
Өкілдер палатасы әр 2 жыл сайын сайланады. Заң бойынша сайлау кезінде дауыс беруге құқылы 435 және дауыс беруге құқығы жоқ 6 өкіл бірмандаттық округтерден сайланады.

Өкілдердің сайлауы жұп санды жыл сайын бүкіл ел бойынша белгіленген бір сайлау күні өткізіледі — бұл қарашаның бірінші дүйсенбісінен кейінгі бірінші сейсенбі (жылға байланысты бұл күн 2–8 қараша күндеріне сәйкес келеді). Кібісе жылдарда бұл сайлау АҚШ президент сайлауы күнімен тұспа-тұс келеді.

АҚШ құрамындағы әр штат кеміне бір өкілге ие болады, халық саны көп штаттар бірден де көп өкіл сайлайды (мысалы Мэннен 2 өкіл сайланса, Калифорниядан 53 дейін өкіл сайланады).

## Соңғы сайлауы

## Жалақылары
2010 жылдың қаңтарындағы жағдай бойынша әрбір өкілдің жылдық жалақысы 174 мың доллар (яғни айына 14,5 мың доллар) болып белгіленді.

Америка Құрама Штаттарының Конституциясына енгізілген жиырма жетінші түзетуге сәйкес, Өкілдер палатасының мүшелері мен АҚШ сенаторларының жалақысын өзгертетін заң Өкілдер палатасының келесі сайлауына дейін күшіне енбейді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Палатаның ресми сайты

*
Санат:АҚШ мемлекеттік құрылымы
Санат:Елдер бойынша парламенттердің төменгі палаталары
Чарли Кауфман

**Чарльз Стюарт Кауфман** (; 19 желтоқсан, 1958, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, кинопродюсер, сценарийші және жазушы. Өз дәуірінің ең танымал сценарийшілерінын бірі. Кауфманның үш сценарийі Американың Жазушылар гильдиясы жазған ең керемет 101 сценарий тізіміне енген. Атақты киносыншы Роджер Эберт 2009 жылы «Синекдоха, Нью-Йорк» фильмін «онжылдықтың үздік фильмі» деп атады.

## Фильмография

## Дереккөздер

Санат:Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Тәуелсіз рух сыйлығының иегерлері
Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Санат:Спутник сыйлығының иегерлері
Тауфик Росман

**Тауфик Росман** — малайзиялық Уикипедия қатысушысы. 2023 жылы жыл сайынғы Wikimania 2023 іс-шарасында Уикипедия негізін қалаушы Джимми Уэйлс оны «Жыл Уикимедиашысы» деп атады.

## Жастық шағы
Тауфик Росман 1999 жылы 8 қыркүйекте дүниеге келген. Әкесі – мұғалім.

Оның Уикипедияға алғашқы өңдемесі 8 жасында болды, ол Сабах қаласындағы SK St Mary’s Town мектебінің директорына қатысты ақпараттың ескіргенін байқады.

## Дереккөздер

Санат:Жыл Уикимедиашылары
Санат:Уикипедияшылар
Александер (футболшы)

**Александер Кристиан Гомес да Коста** (; 8 қазан 2003 жыл, Рио-де-Жанейро), қысқаша **Александер** () — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы.
## Жүлделері
### Клубтық
*Либертадорес кубогы: 2023
### Халықаралық
*Жастар арасындағы Оңт. Америка чемпионы: 2023
## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Қытай қағазы

**Қытай қағазы** — бұл қытайдан шыққан қағаздың бірнеше түрінің атауы.

Қағаз өте жұқа (қатушының салмағы 100 шаршы дюйм), берік, біршама қатты және бір жағы жылтырырақ; бамбуктың, бастың, тұт ағашының және т. б. жас өскіндерінен дайындалған. Ол үшін бамбук таяқшалары сіңіп, содан кейін әк пен лайға малынған.

Метрикалық мәндерге түрлендірілді: 1 ш. м. Бұл қағаздың салмағы 66 грамм. Қапталған қағаздың тығыздығы шаршы метрге 60-тан 245 граммға дейін.

## Тағы қараңыз
* Самарқан қағазы

## Сілтемелер
* Қытай қағазы // Брокгауз мен Ефронның энциклопедиялық сөздігі: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Санат:Қағаз
Нимруд линзасы

**Нимруд линзасы**, оны тапқан археологтың атымен *Layard линзасы* деп те аталады, бұл біздің заманмызға дейінгі 750-710 жылдары жасалған оптикалық линза және Нимруд қаласында қазба жұмыстары кезінде табылған.

## Негізгі ақпарат
Объективті ағылшын археологы Остин Генри Лайард 1853 жылы Нимрудтағы қазба жұмыстары кезінде, Ассирияның ежелгі астаналарының бірі тапқан. Оның пішіні сопаққа жақын және дөрекі жылтыратылған, бәлкім, лак дөңгелекте. Геометриялық тұрғыдан алғанда, фокустық ұзындығы шамамен 12 см болатын жазық дөңес.Үлкейту коэффициенті шамамен 3, бірақ фокустық нүктенің сапасы мінсіз емес.

Объектив тау кристалдан жасалған, сондықтан оның оптикалық қасиеттері уақыт өте іс жүзінде өзгеріссіз қалды деп есептеледі. Бетінде өндіру кезінде ашылған және бастапқы кристалдың корпусында орналасқан бірнеше ұсақ қуыстар бар.

## Кездесу туралы нұсқалар
Нимруд линзасының бастапқы мақсатына қатысты ғылыми қауымдастық арасында ортақ пікір жоқ. Мысалы, Генри Лэйард линза ағаштан немесе піл сүйегінен жасалған, бәлкім, жақтау немесе ұстағыш ретінде қызмет ететін кішкене заттардың шашыраңқы қалдықтарының арасынан табылғанын атап өтеді. Табылған күрделі шағын ассириялық гравюраларды ескере отырып, ол линзаны үлкейткіш әйнек ретінде пайдалану мүмкіндігін ұсынады.

Әйгілі итальяндық профессор Джованни Петтинато () линзаны ежелгі ассириялықтар телескоптың бөлігі ретінде пайдаланғанын ұсынды және бұл ассириялықтардың астрономия туралы көп білетінін түсіндіреді. Сонымен бірге, ол телескоптар 1608 жылы голландиялық Ханс Липперсгейдің ресми өнертабысы болғанға дейін белгілі болғанын айтқан Галилео Галилейдің мәлімдемесіне сілтеме жасайды. Алайда, басқа сарапшылар белгілі ассириялық астрономиялық жазбаларда телескоптың толық сипаттамасы жоқтығына сілтеме жасай отырып, бұған қарсы.

Сондай-ақ, линза қарапайым безендіру қызметін атқарып, сәндік функцияны орындаған көзқарас бар, мысалы, жиһаз.

## Ағымдағы жағдайы
Қазіргі уақытта Нимруд объективі мұражай экспонаты болып табылады және Лондондағы Британ мұражайының №55 бөлмесінде 90959 нөмірімен қойылған.

## Тағы қараңыз
* Кейбір орынсыз артефактілер

## Дереккөздер

Санат:Ассирия
Санат:Линзалар
Матеус Мартинелли

**Матеус Мартинелли Лима** (; 5 қазан 2001, Президенти-Пруденти) — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы.
## Жүлделері
### Командалық
*Либертадорес кубогы: 2023
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Джон Карпентер

**Джон Говард Карпентер** (; 16 қаңтар, 1948, Картидж, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші, кинопродюсер және кинокомпозитор. Қырық жылға жуық кино мансабында Карпентер қорқынышты және ғылыми фантастика жанрларда бірқатар фильмдер түсірді, олардың кейбіреулері бүкіл әлемге танымал және табынушылық мәртебеге ие болды. Карпентердің фильмдері көбінесе бюджеті төмен болды, олар операторлық жұмыста талғампаздықтың болмауымен, сондай-ақ Карпентердің фильмдерінің басым көпшілігіне өзі жазған минималистік музыкасымен ерекшеленеді. Оның стилі мен жанрға әсері режиссерге «қорқыныш шебері» атағын берді. Оның музыкасы «синтвейв» жанрының қалыптасуына үлкен әсер етті.

## Таңдаулы фильмдері
* 1976 - 13-бөлімшеге шабуыл / Assault on Precinct 13
* 1978 - Хэллоуин / Halloween
* 1980 - Тұман / The Fog
* 1981 - Нью-Йорктен қашу / Escape from New York
* 1982 - Бұл нәрсе / The Thing
* 1983 - Кристина / Christine
* 1984 - Жұлдызды адам / Starman
* 1986 - Кішкентай Қытайдағы үлкен қиындықтар / Big Trouble in Little China
* 1988 - Арамыздағы бөтендер / They Live
* 1998 - Вампирлер / Vampires

## Дереккөздер

Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Джон Кеннеди (бразилиялық футболшы)

**Джон Кеннеди Батиста де Соуза** (; 18 мамыр 2002) — бразилиялық футболшы, шабуылшы.
## Жүлделері
### Командалық
*Либертадорес кубогы: 2023
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі 

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Гансо

**Пауло Энрике Шагас де Лима** (; 12 қазан 1989 жыл, Ананиндеуа), қысқаша **Гансо** ( — *Қаз*) — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2011, 2016 жылдары Америка кубогына, 2012 жылы Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты.

## Жүлделері

### Командалық

* Сан-Паулу штатының чемпионы (3): 2010, 2011, 2012
* Бразилия Кубогы: 2010
* Сан-Паулу штатының чемпионы (20 жасқа дейінгі) (2): 2007, 2008
* Либертадорес кубогы (2): 2011, 2023
* Оңтүстік Америка кубогы: 2012
* Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 2012

### Жеке

* Бразилия Кубогының үздік ойыншысы: 2010

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Сантос ФК ойыншылары
Санат:Сан-Паулу ФК ойыншылары
Санат:Севилья ФК ойыншылары
Санат:Амьен ФК ойыншылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Николас Виндинг Рефн

**Николас Виндинг Рефн** (; 29 қыркүйек, 1970, Копенгаген, Дания) — даниялық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. 64-ші Канн кинофестивалінде «Үздік режиссер» сыйлығының иегері.

## Фильмография

## Дереккөздер
Дәстүр (фильм)

**Дәстүр** — қоғамдық пікір, ескіркен дәстүр, зорлық-зомбылық туралы түсірілген қорқынышты, драмалық фильм. Ұлттық дәстүрлерді деконструкциялайтын, мұсылмандық жын шығару рәсімі көрсетілген мистикалық триллер.

## Сюжет
Отбасының әкесі, қоғамда беделді Нұрсұлтан Көпжасарұлы ауылдағы шаруа қожалығының барлығын иеленіп отырғандықтан, жалғыз ұлы Болаттың немқұрайлы, немқұрайлы өсуі бір емес, бірнеше рет мәселеге, тіпті қылмыстық жауапкершілікке де әкеліп соқтырады.

Тағы бір ішімдік ішкен кеште Болат жергілікті мектеп бітіруші қызды зорлайды. Әкесі бұл мәселені тағы да жасырғысы келді, бірақ қыздың ата-анасы полицияға арыз жазып үлгерген. Бұл жағдайдан шығудың жалғыз жолы - үйлену тойы, бірақ отбасының өмірі нағыз қорқынышты арманға айналады.

## Саяси сілтемелер
Фильмде фронтальды метафоралар мен сілтемелер кездеседі: бүкіл округке әсер ететін екі басты ер кейіпкердің аты Нұрсұлтан мен Болат. Фильм топонимдері танымал атауларға сілтейді: Болашақ ауылы, «Хан Шатыр» тойханасы, «Бәйтерек» дүкені.

## Фильмге дайындық
Кинорежиссерлер актерлерді іздеуге 4 айға жуық уақыт жұмсады және кейбір көріністерді жасау үшін 6 камераға дейін пайдаланды. Кейбір актерлер алты айға дейін түсірілімге дайындалды, әсіресе жынның төбеге, қабырғаға көтеріліп жатқан көріністерінде байқалады. Бұл нағыз актердің қатысуын және 12 каскадерлердің қатысуын талап етті.

## Сыни пікір
Сыншылар «Дәстүр» отандық киноөндірушілердің комедияларының арасында ерекшеленетінін атап өтті. Фильм философиялық мәселелерді қозғайтын нағыз қасіретті білдіреді. Сонымен қатар, ол қазақстандық киноөндірушілердің голливудтық блокбастерлер деңгейінде графика жасауға қабілетті екенін көрсетеді.

Көрермендер фильмді шындыққа жанасатын байсалды, шынайы, қорқынышты және жұмбақ деп сипаттайды.

## Режиссер
Қуаныш Бейсек — «Ирина Кайратовна» YouTube-шоуының авторларының бірі. Біраз уақыт бұрын ол жобадан кетті. 

2022 жылдың наурыз айында Бейсек пен ИК продюсері Алмас Жали Президент жанындағы жастар саясаты жөніндегі кеңеске кірді. Ал сәуір айында Алмас Жали Үкіметтің «креативті индустрия» жобасын басқарды.

2021 жылдың соңында қаңтар айындағы іс-шаралардың алдында ИК Тәуелсіздік мерейтойына орай «Отыздан асып барамын» толықметражды фильмін таныстырды. Кескіндеме миллиондаған қаралымға ие болды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* YouTube платформасыдағы ресми трейлері

Санат:Қазақстан драма фильмдері
Санат:Қазақ тіліндегі фильмдер
The Coca-Cola Company

нобай|231x231 нүкте|Coca-Cola
**The Coca-Cola Company** — америкалық азық-түлік компаниясы, концентраттар мен сироптар және алкогольсіз сусындардың ірі әлемдік өндірушісі және жеткізушісі. Штаб-пәтері Джорджия штатының астанасы Атлантада орналасқан.

Компанияның ең танымал өнімі — Coca-Cola сусыны. Әлемнің көптеген аймақтарында компания тікелей емес, яғни толық немесе ішінара бақыланатын бөтелке шығаратын компаниялармен жұмыс істейді, атап айтқанда Шығыс Еуропада Coca-Cola HBC арқылы іске асады.

## Биржа
нобай|220x220 нүкте|The Coca-Cola Company компаниясының А класындағы жай акцияларының 20 акциясының баламасын сатып алуға сертификат. 1929 жылы 20 ақпанда шығарылды
1919 жылдан бастап Coca-Cola ашық компания болды, оның акциялары Нью-Йорк қор биржасында «KO» тикерімен сатылды. Компанияның 1919 жылы 40 долларға сатып алынған бір акциясы 2012 жылы барлық дивидендтерді қайта инвестициялауды есепке алғанда 9,8 миллион долларды құрайтын болады (яғни акция бағасының жылдық өсуі инфляцияны ескере отырып 10,7% құрайды). 1919 жылы андеррайтинг үшін Coca-Cola акцияларынан 100 000 доллар алған SunTrust-тың бұрынғы банкі 2012 жылы оларды 2 миллиард долларға сатты. 1987 жылы Coca-Cola қайтадан акциялары Dow индексінің негізін құрайтын 30 компанияның бірі болды. Jones Industrial Орташа алғанда, компания бұған дейін 1932 жылдан 1935 жылға дейін оның құрамында болған. 1920 жылдан бастап компания дивидендтер төлеп келеді, 2019 жылға қарай олардың тұрақты өсуі 57 жылға созылды.

## Дереккөздер

Санат:1892 жылы құрылған компаниялар
Санат:АҚШ компаниялары
Санат:The Coca-Cola Company
Mars Incorporated

**Mars Incorporated** — әлемдегі ең ірі америкалық азық-түлік компаниясы. Негізін қалаушы — Франклин Марс. 1911 жылы Вашингтондағы Такома қаласында құрылды. 

Бүгінгі таңда компания төрт бизнес сегментін басқарады: үй жануарларына күтім жасау мен азық-түлік салалары, Mars Wrigley және Mars Edge. Mars Wrigley құрамына Mars, Snickers, Twix, Bounty, M&M’s, Skittles және тағы басқа брендтер кіреді. Компания Франклин Марстың ұрпақтарына тиесілі. Сонымен қатар компанияда 80-нен астам елде 140 мыңдай адам жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ компаниялары
Санат:Mars Incorporated
Марлон Сантос да Силва Барбоза

**Марлон Сантос да Силва Барбоза** ( қысқаша **Марлон** ; , Рио-де-Жанейро, Бразилия) — бразилиялық футболшы, қорғаушы.

## Жүлделері

### Клубтық

* Испания Кубогы: 2016/17

* Украина суперкубогы: 2021

### Халықаралық

; Бразилия-20

* Әлем чемпионы: 2015

## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Ницца ФК ойыншылары
Санат:Сассуоло ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары
Санат:Монца ФК ойыншылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Диого Барбоза

**Диого Барбоза** (, 17 тамыз 1992 жыл, Терра-Нова-ду-Норти)&nbsp;— бразилиялық футболшы, қорғаушы.

## Жүлделері

### Командалық

* Либертадорес кубогы: 2023

## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Васко да Гама ФК ойыншылары
Санат:Спорт Ресифи ФК ойыншылары
Санат:Гуарани Кампинас ФК ойыншылары
Санат:Гояс ФК ойыншылары
Санат:Коритиба ФК ойыншылары
Санат:Ботафого ФК ойыншылары
Санат:Крузейро ФК ойыншылары
Санат:Палмейрас ФК ойыншылары
Санат:Гремио ФК ойындары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Йован Илич

**Йован Илич** (, ; 30 қаңтар 2000 жыл, Биелина, Серб Республикасы, Босния және Герцеговина) — босниялық футболшы, қорғаушы.

## Жүлделері
### Командалық
*Қазақстан кубогы: 2023
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Босния және Герцеговина футболшылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Момчило Мркаич

**Момчило Мркаич** (; 21 қыркүйек 1990, Требине, Югославия) — сербиялық және босниялық футболшы, шабуылшы.

## Жетістіктері

### Командалық

* Сербия кубогы: 2019/20
* Қазақстан кубогы: 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Тransfermarkt.com

Санат:Сербия футболшылары
Санат:Босния және Герцеговина футболшылары
Санат:Бежания ФК ойыншылары
Санат:Гомель ФК ойыншылары
Санат:Земун ФК ойыншылары
Санат:Зриньски ФК ойыншылары
Санат:Войводина ФК ойыншылары
Санат:Борац Баня-Лука ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
PepsiCo

**PepsiCo, Inc.** — азық-түлік өнеркәсібіндегі америкалық трансұлттық корпорациясы, алкогольсіз сусындар мен басқа да азық-түлік өнімдерін өндіруші. Штаб-пәтері Нью-Йорк штатындағы Харрисон қалашығында орналасқан. 1965 жылы The Pepsi Cola Company компаниясы Frito Lay компаниясымен бірігуі нәтижесінде құрылды. Кірісінің жартысынан көбі АҚШ-та береді, тағы 20% Мексика, Ресей, Канада, Ұлыбритания және Бразилиядан келеді. Компания Lay's, Doritos, Cheetos, Gatorade, Pepsi, Mountain Dew, Quaker, SodaStream халықаралық брендтеріне ие.

## Дереккөздер

Санат:1898 жылы құрылған компаниялар
Санат:АҚШ компаниялары
Санат:PepsiCo
Андре (футболшы, 2001)

**Андре Триндеде да Коста Нето** (, қысқаша **Андре** ; 16 шілде 2001 жыл, Баия, Бразилия), — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жүлделері
### Командалық
*Либертадорес кубогы: 2023
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Лени Рифеншталь

**Лени Рифеншталь** (, туған кездегі есімі — **Хелена Берта Амалия Рифеншталь** ; 22 тамыз, 1902, Берлин, Германия — 8 қыркүйек, 2003, Пёккинг, Бавария, Германия)  — нацистік үгіт-насихат таратумен танымал неміс кинорежиссёр, сценарийші, кинопродюсер, актриса және фотограф. ХХ ғасыр кинематографтағы ең танымал, сондай-ақ ең даулы тұлғалардың бірі. Оның режиссерлік мансабының өрлеуі Германиядағы Ұлтшылдық-социализмнің үстемдігі кезеңінде болды. Рифенштальдың «Ерік салтанаты» (1935) және «Олимпия» (1938) фильмдері ұлттық социализмнің бейнесін қалыптастырып, оның Үшінші рейхті белсенді насихаттаушы ретіндегі беделін қалыптастырды. 1945 жылдан кейін ол өзінің моральдық кінәсін мойындамады.

## Фильмография

## Дереккөздер
Кено (футболшы)

**Маркос да Сильва Франса**, қысқаша **Кено** (; 10 қыркүйек 1989 жыл, Салвадор) — бразилиялық футболшы, «Атлетико Минейро» клубының шабуылшысы.

## Жүлделері

### Командалық

* Минас-Жерайс штатының чемпионы (3): 2020, 2021, 2022
* Пернамбуку  штатының чемпионы (1): 2016
* Нордест Кубогы (1): 2016
* Бразилия чемпионы (2): 2018, 2021
* Бразилия Кубогы (1): 2021
* Бразилия Суперкубогы (1): 2022
* Либертадорес кубогы: 2023
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Парана ФК ойыншылары
Санат:Атлас ФК ойыншылары
Санат:Әл-Жазира Абу-Даби ФК ойыншылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Санат:Палмейрас ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Минейро ФК ойыншылары
Лима (футболшы)

**Винисиус Морейра де Лима** (, 11 маусым 1996 жыл, Порту-Алегри)&nbsp;— бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жүлделері

### Гремио

* Оңтүстік Америка суперкубогы: 2018

### Сеара

* Нордесте кубогы: 2020

### Флуминенсе

* Taça Guanabara: 2023
* Кариока чемпионаты: 2023
* Либертадорес кубогы: 2023

## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Гремио ФК ойыншылары
Санат:Әл-Уасл ФК ойыншылары
Санат:Сеара ФК ойыншылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Джонатан Глейзер

**Джонатан Глейзер** (; 26 наурыз, 1965, Лондон, Ұлыбритания) — британдық кинорежиссёр және сценарийші  

## Фильмография
* 2000 — «Сексуалды аң» / *Sexy Beast*
* 2004 — «Туылу» / *Birth*
* 2013 — «Тері астында» / *Under the Skin*
* 2023 — «Қызығушылық аймағы» / *The Zone of interest*

## Бейнеклиптер
* 1995 *Karmacoma* — Massive Attack 
* 1995 *The Universal* — Blur 
* 1996 *Street Spirit (Fade Out)* — Radiohead 
* 1996 *Virtual Insanity* — Jamiroquai
* 1997 *Cosmic Girl* (ver. 2) — Jamiroquai 
* 1997 *Into My Arms* — Nick Cave and the Bad Seeds 
* 1997 *Karma Police* — Radiohead 
* 1998 *Rabbit in Your Headlights* — UNKLE 
* 2000 *A Song for the Lovers* — Ричард Эшкрофт 
* 2006 *Live with Me* — Massive Attack 
* 2009 *Treat Me Like Your Mother* — The Dead Weather 
## Дереккөздер

Санат:Үздік шет тіліндегі фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Жюстин Трие

**Жюстин Трие** (; 17 шілде, 1978, Фекам, Нормандия, Франция) — франиялық кинорежиссёр, сценарийші және монтажер. «Құлау анатомиясы» фильмі үшін 76-шы Канн кинофестивалінің «Алтын пальма бұтағының» және Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығының иегері.

## Фильмография

## Дереккөздер

Санат:Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Селин Сон

**Селин Сон** (; 19 қыркүйек, 1988, Оңтүстік Корея) — оңтүстік кореялық және  канадалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Оның «Өткен өмірлер» атты режиссерлік дебюті 2023 жылы« Сандэнс кинофестивалінде» жарық көрді. 

Сонг Оңтүстік Кореяда дүниеге келген. Сонг ата-анасы, екеуі де өнер адамдары, ол отбасымен 12 жасында Канаданың Онтарио провинциясындағы Мархэмге қаласына көшті.

## Фильмография
* 2021 — «Уақыт дөңгелегі» (телехикая) / *The Wheel of Time* — 8-ші бөлім сценарийшісі
* 2023 — «Өткен өмірлер» / *Past Lives* — режиссер, сценарийші

## Дереккөздер

Санат:Тәуелсіз рух сыйлығының иегерлері
Самуэл Шавьер

**Самуэл Шавьер** (, 6 маусым 1990 жыл, Сан-Паулу)&nbsp;— бразилиялық футболшы, қорғаушы.

## Титулдары

### «Паулиста»

* Паулиста Кубогы: 2010, 2011

### «Сеара»

* Сеара штатының чемпионы: 2014
* Нордесте Кубогы: 2015, 2020

### «Флуминенсе»

* Гуанабара Кубогы: 2022, 2023
* Сан-Паулу штатының чемпионы: 2022, 2023
* Либертадорес Кубогы: 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Спорт Ресифи ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Минейро ФК ойыншылары
Санат:Сеара ФК ойыншылары
Санат:Паулиста ФК ойыншылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Боян Младович

**Боян Младжович** (; 16 қазан 1995, Косовска-Митровица, Югославия) — сербиялық футболшы, қорғаушы.

## Жүлделері

### Командалық

* Белград лигасы: 2016–17
* Қазақстан кубогы: 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Сербия футболшылары
Санат:Раднички Ниш ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Игор Иванович (сербиялық футболшы)

**Игор Иванович** (; 28 шілде 199 жыл, Ягодина) — сербиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жетістіктері

### Шахтёр (Солигорск)

* Беларусь чемпионы: 2020, 2021, 2022
* Беларусь Суперкубогы: 2021

### Тобыл (Қостанай)

* Қазақстан кубогы: 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Сербия футболшылары
Санат:Ягодина ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Солигорск ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Павел Николаевич Киреенко

**Павел Николаевич Киреенко** (14 маусым 1994 жыл, Санкт-Петербург) — ресейлік футболшы, қорғаушы.

## Жүлделері

* Ресей 2 дивизионының жеңімпазы: 2016/17
* Қазақстан кубогы: 2023
## Дереккөздер

Санат:Ресей футболшылары
Санат:Томь ФК ойыншылары
Санат:Ноа ФК ойыншылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Евгений Александрович Макаренко

**Евгений Александрович Макаренко** (; 21 мамыр 1991 жыл, Киев, Украин КСР, КСРО) — украиналық футболшы, қорғаушы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан.

## Жүлделері

### «Динамо» Киев

* Украина чемпионы (**2**): 2014/15, 2015/16
* Украина Кубогы: 2013/14

### «Ордабасы»

* Қазақстан чемпионы: 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Украина футболшылары
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Говерла ФК ойыншылары
Санат:Андерлехт ФК ойыншылары
Санат:Фехервар ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары