Абхазиядағы наразылықтар (2024)

**Абхазиядағы наразылықтар (2024)** — ірі ресейлік инвесторлар үшін бірқатар жеңілдіктерді қарастыратын келісімге қол қою және ратификациялау аясында басталды. Билік келісім республика экономикасына ресейлік инвестицияларды тартуға бағытталған деп сендірді. Алайда келісімге қарсылар оның шарттары тек ресейлік тарапқа тиімді екеніне сенімді болды. Оппозиция Абхазия президенті Аслан Бжанияның қызметінен кетуін талап етті.

## Алғышарттар
«*Ресей Федерациясы Үкіметі мен Абхазия Республикасы Үкіметі арасындағы Ресей заңды тұлғаларының Абхазия Республикасы аумағында инвестициялық жобаларды жүзеге асыруы туралы келісім*» 2020 жылы бастама көтерген Ресей мен Абхазия заңнамасын үйлестіру бағдарламасының бір бөлігі болды. Келісімнің ресми мәтіні 2024 жылғы 31 тамызда жарияланды және Абхазияда дау тудырды. Құжатта ірі ресейлік инвесторлар үшін бірқатар жеңілдіктер қарастырылған, бірақ оппозицияның негізгі алаңдаушылығын жер телімдерін ресейлік компаниялардың меншігіне беру туралы мақала туғызды, сондай-ақ республикадағы ресейлік бизнестің кеңеюі жергілікті туризмді табысынан айыруы мүмкін.

30 қазанда Абхазияның экономика министрі Кристина Озган Мәскеуде инвестициялық келісімге қол қойды. Наразылық білдірушілердің пікірінше, бұл әрекет Абхазия заңнамасын бұза отырып, парламенттің алдын ала мақұлдауынсыз жүзеге асырылған. 9 қарашада Озган ресейлік тарап Абхазия ұсынған көптеген түзетулерді қабылдамағанын растады. 2024 жылғы 11 қарашада Абхазия парламенті «көпфункционалды кешендер туралы» заң қабылдады. Бұл заң 15 қарашада қаралуы тиіс инвестициялық келісімді ратификациялауға дайындық ретінде қабылданды. Сол күні оппозиция жаппай наразылық акциясын өткізетінін мәлімдеді.

## Барысы
Наразылықтар 11 қарашада Сухумиде басталған. Шерушілер Мемлекеттік қауіпсіздік қызметі ғимаратының алдында жиналып, қамауға алынған оппозиция өкілдерін босатуды талап етті. Артынша, наразылық білдірушілер мен құқық қорғаушылар арасында қақтығыстар болып, шерушілер негізгі жолдарды жауып, қаладан шығатын үш көпірді бөгеген. Кейін билікпен келіссөздерден кейін бір көпір уақытша ашылғанымен, көп ұзамай қайта жабылды.

Кейін олар металл қоршауларды бұзып, парламент аумағына енді. Шерушілер қақтығыс кезінде полиция қызметкерлерін таспен, таяқпен атқылаған. Бастапқыда құқық қорғау органдары оларды ғимараттың кіреберісінде ұстап тұрған. Алайда келіссөздер ұзаққа созылып кеткеннен кейін наразылық білдірушілер терезе торларын сындырып, парламент ғимаратына кірген. Ресеймен жасалған келісім-шартқа қарсы шыққан тұрғындар оны елдің мүдделеріне қайшы деп санайды. Жергілікті парламент отырысты кейінге қалдыру туралы шешім қабылдағанымен, наразылық білдірушілер үкімет ғимаратын қоршауға алды.

**15 қараша:** Парламентте Ресеймен инвестициялық келісімді ратификациялауға қатысты заң жобасы қаралуы тиіс еді. Наразылық дәл сессияның ашылуымен қатар басталып, депутаттар отырыс күн тәртібін бекіте алмады. Осыған байланысты парламент сессиясы тоқтатылды. Алайда дауыс берудің кейінге шегерілгені туралы хабарламадан кейін жағдай одан әрі ушыға түсті. Парламент ғимараты алдына жиналған халық тараудан бас тартып, депутаттардан отырыс өткізіп, келісімге қарсы дауыс беруді талап етті. ТАСС мәліметі бойынша, парламент алдына бірнеше жүз адам жиналды, ал абхаз оппозициясы олардың саны 2,5 мыңға жуық екенін хабарлады. Наразылық білдірушілер Абхазия мен Ресей туын көтеріп, абхаз-ресейлік достық пен ынтымақтастықты қолдайтындарын көрсетті. Сонымен қатар, наразылық білдірушілер президент Бжанияны осы байланыстарды жеке пайдасы үшін пайдалануға және өз режимін нығайту үшін манипуляция жасауға тырысты деп айыптады.

**16 қараша:** Аслан Бжания наразылық білдірушілер Сухумидегі үкімет ғимараттар кешенін босатқан жағдайда ғана қызметінен кетіп, вице-президентті президенттің міндетін уақытша атқарушы етіп тағайындайтынын мәлімдеді. Алайда наразылық білдірушілер бұл талапты қабылдаудан бас тартып, оның сөзсіз отставкаға кетуін талап етуді жалғастырды. Оппозиция жаңа вице-премьер ретінде премьер-министр және президенттің міндетін уақытша атқарушы қызметіне Қаржы министрі Владимир Делбудың кандидатурасын ұсынды.

**17 қараша:** Наразылық білдірушілер үкіметтік ғимараттар кешенін басып ұстап тұрды және парламент ғимаратының айналасындағы қоршауды бөлшектеуді жалғастырды.

**18 қараша:** Түнде Абхазия мемлекеттік телерадиокомпаниясының ғимараты жанында атыс болды. Билік пен оппозиция өкілдерінің арасында парламент спикері Лаша Ашубаның қатысуымен келіссөздер басталды. Кездесуде Аслан Бжанияның атынан вице-президент Бадра Гунба, мемлекеттік кеден комитетінің төрағасы Отар Хеция және қоғам қайраткері Давид Пилия қатысты. Оппозиция тарапынан келіссөздерге Адгур Ардзинба, Кан Кварчия және Леван Микаа қатысты.

**19 қараша:** Аслан Бжания мен премьер Александр Анкваб отставкаға кетті. Президенттің міндеттерін атқару вице-президент Бадра Гунбаға жүктелді, ал премьер лауазымына парламенттің экс-спикері Валерий Бганба тағайындалды. Сол күні парламент оның отставкасын бекітті.

## Реакция
: :
«Абхазия басшылығы, президент, вице-президент, премьер-министр, үкімет мүшелері осында. Абхазияда болады, осында қалады және әрі қарай жұмыстарын жалғастырады» - деді ол.

: Кейін:

«Олар ғимараттан шыққаннан кейін, мен отставка туралы өтініш жазамын. Жаңа сайлауда кім қаншалықты қолдауға ие болатынын көреміз», - деді Бжания.

: :
15 қарашада Ресей СІМ ресми өкілі Мария Захарова Ресейде Абхазиядағы оқиғаларды алаңдаушылықпен бақылап отырғанын мәлімдеп, сондай-ақ республикада «дағдарыстық жағдай» қалыптасқанын атап өтті.

: :
Грузия Президенті Саломе Зурабишвили Ресейдің «оккупацияланған Абхазияны» аннексиялау бағытындағы қадамдарын қатаң айыптады. Сонымен қатар, ол Ресей заңнамасын енгізу әрекеттеріне қарсы тұратын Абхазия тұрғындарымен ынтымақтастық білдірді.

## Дереккөздер

Санат:2024 жылғы Абхазия
Санат:2024 жылғы наразылықтар
Санат:Абхазия тарихы
Санат:Абхазия саясаты