open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Виктор Валерьевич Темірбаев

**Виктор Валерьевич Темірбаев** (16 шілде 1967, Павлодар)  —  қазақстандық дипломат, елші. І сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл.

## Өмірбаяны
1967 жылы 16 шілдеде Павлодарда дүниеге келді.

### Білімі
1993 жылы Мәскеу электронды машина жасау институтын “радиоинженер-құрылысшы”, 1999 жылы Ресей СІМ Дипломатиялық академиясын “халықаралық қатынастар” мамандығы бойынша тәмамдады.

### Мансабы
* 1986—1988 — КСРО Қарулы Күштерінде әскери қызмет:
* 1991—1993 — “Қазақстан қаржы-өнеркәсіптік тобы” АҚ менеджері;
* 1993—1994 — Қазақстан Сыртқы істер министрлігі Халықаралық экономикалық қатынастар басқармасының референті;
* 1994—1994 — Мемлекеттік протокол басқармасының референті;
* 1994—1997 — Қазақстанның Пәкістандағы Елшілігінің атташесі, үшінші хатшысі;
* 1999—2003 — Қазақстан Сыртқы істер министрлігі Көпжақты ынтымақтастық департаментінің екінші, бірінші хатшысы, кеңесшісі;
* 2003—2005 — Қазақстанның Израильдегі Елшілігінің бірінші хатшысы;
* 2005—2006 — Қазақстан Сыртқы істер министрлігі Халықаралық ұйымдар және қауіпсіздік мәселелері департаментінің бөлім бастығы, Азия ынтымақтастығы департаментінің бөлім бастығы;
* 2006—2007 — АӨСШК Хатшылығының саяси бөлімінің басшысы;
* 2007—2008 — “Қазына” ТДҚ АҚ өкілдігі басшысының орынбасары;
* 2009—2010 — «Ұлттық инновациялық қор» АҚ Корпоративтік даму департаментінің директоры;
* 2010—2018 — Қазақстанның Ресейдегі Елшілігінің кеңесшісі, кеңесші-уәкілі;
* 2018—2022 — Қазақстанның Литвадағы елшісі;
* 2019—2019 — Қазақстанның Латвиядағы елшісі;
* 2022 — Қазақстанның Болгариядағы елшісі.

### Жеке өмірі
Үйленген, 4 бала тәрбиелеуде.

Әкесі Валерий Батаевич Темірбаев (1941 туған) — Қазақстанның Ресейдегі (1993—1994), Беларусьтегі (1994—1996), Түрікменстандағы (1996—1999) елшісі және ТМД Жарғылық органдары жанындағы тұрақты өкілі (1995—1996).

Орыс, ағылшын және испан тілдерін меңгерген.

## Марапаттары мен атақтары
* І сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның Болгариядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Латвиядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Литвадағы елшілері
Санат:Қазақстан дипломаттары
Лаура Аманғалиқызы

**Лаура Аманғалиқызы** (19 қыркүйек 1977 жыл, Ақтоғай, Шалқар ауданы, Ақтөбе облысы) — қоғам қайраткері, Ел жанашыры, подполковник, кәсіпкер, “LAdycar” әйелдер және балалар такси қызметінің негізін қалаушы, “Алтын жүрек” номинациясының және “Батыр шапағаты” медалінің иегері. 

## Өмірбаяны
1977 жылы 19 қыркүйекте Ақтөбе облысы, Шалқар ауданы Ақтоғай ауылында дүниеге келген.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық мемлекеттік университетін 1998 жылы химия пәнінің оқытушысы мамандығымен бітірген. 

Қазақстан Республикасы Ішкі  істер министрлігі Академиясын 2011 жылы заңгер, құқық қорғау органдары мамандығы бойынша бітірді.

2001-2004 жылдар аралығында Алматы облыстық дарынды балаларға арналған мектеп-интернатында мұғалім болып жұмыс жасады.

2006 жылдан бастап 2023 жылғы 21 қазан айына дейін Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы қатарында 17 жыл әскери қызмет атқарды. 

Әскери атағы: подполковник.

## Марапаттары
Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрінің медалдарімен;

Қазақстан Республикасы Ішкі істер Министрінің грамоталары және алғыс хаттарымен;

Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланы Бас қолбасшысының грамоталары, төс белгілерімен,алғыс хаттарымен;

Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланы  “Оңтүстік” өңірлік қолбасшылығы қолбасшысының төс белгілерімен, грамоталары мен алғыс хаттарымен марапатталған.

## Жеке өмірі
Ұлы — Санжар 1999 жылы туған, келіні Лейла 2002 жылы туған, ұлы — Сабыржан 2009 жылы туған.

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:Қоғам қайраткерлері
Санат:Шалқар ауданында туғандар
Каир конференциясы (1943)

**Каир конференциясы** — 1943 жылы АҚШ президенті Франклин Рузвельт, Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилль және Қытай Республикасының президенті Чан Кайшидің қатысуымен өткен ағылшын-американ-қытай кездесуі. Әскери және дипломатиялық кеңесшілердің қатысуымен конференция қараша айының соңында, Тегеран конференциясының алдында, Каирде өтті. Жиын АҚШ елшісі Александр Кирктің резиденциясында ұйымдастырылды.

1943 жылғы 1 желтоқсанда Каирде жарияланған ресми коммюнике бұл мемлекеттердің әскери миссиялары Жапонияға қарсы болашақ әскери операциялар туралы келісімге келгенін және бұл операциялардың оның капитуляциясын қамтамасыз етуі тиіс екенін көрсетті.

Әскери жоспарларды әзірлеумен қатар, конференция Рузвельттің айтуынша, «Келешек ұрпаққа Қиыр Шығыста бейбітшілікті қамтамасыз етуі тиіс» кейбір саяси қағидаттарды да талқылады.

## Нәтиже
Конференция барысында келісілген нақты шешімдер қабылданған жоқ.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*United States Department of State Foreign relations of the United States diplomatic papers, The Conferences at Cairo and Tehran, 1943
* The Cairo Conference, 1943

Санат:Халықаралық қатынастар
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс
Кросс (өзен)

**Кросс** — Батыс Африкадағы өзен, Нигерия, Камерун жерлерімен ағады. Камерун территориясынан басталып, Гвинея шығанағына құяды. Ұзындығы 485 шақырым.

## Салалары

* Онвул

## Жағасындағы елді мекендер

* Мамфе (Камерун)
* Иком
* Афикпо
* Орон (Нигерия)
* Калабар

Санат:Камерун өзендері
Санат:Нигерия өзендері
Кристен Уиг

**Кристен Кэрролл Уиг** (22.08.1973, АҚШ) — американдық киноактриса, продюсер және сценарист әйел.

Ол 50-ден астам фильмде және де көптеген телехикаяларда түскен. Олардың арасында: Жексұрын мен (дауысы), Марстық, Жын аулаушылар, Уолтер Миттидің жұмбақ өмірі, Жер бетіндегі соңғы адам және т.б.

2012 жылы Кристен Уиг Time журналы жыл сайын шығаратын 100 ең әлуетті адам тізіміне енді.

## Дереккөздер

Санат:Канандейгуада туғандар
Санат:АҚШ актрисалары
Санат:АҚШ дыбыс жазу актрисалары
Санат:АҚШ телевидение актрисалары
Санат:АҚШ сценарийшілері
Санат:АҚШ кинопродюсерлері
Санат:Алтын таңқурай сыйлығының иегерлері
Үнді діндері

**Үнді діндері**, кейде **Дхармалық діндер** немесе **үнділік діндер,** Үндістан түбегінде пайда болған діндердің жалпы атауы. Бұл діндер қатарына буддизм, индуизим, джайнизм мен сикхизм кіреді. Тарихи тұрғыдан бұл діндер Үндістан тарихына байланысты болғанымен, таралу аймағы мен дамуы тек осы аймақпен шектелмейді.   

Діннің Үндістан түбегінде таралуының алғашқы дәлелдері мезолит дәуіріндегі тасқа қашалып салынған суреттерде көрініс тапқан. Инд алабы өркениетіне жататын Хараппа адамдардың қалалық мәдениеті ведалық діннен бұрын басталған.  

Үнді діндерінің жазбаша тарихы ведалық дін тарихынан басталады. Бұл дінді алғаш үнді-арилық адамдар ұстанған. Кейін бұл практикалар жинақталып, ведаларға, кейін дравидтік бастауы бар агамаларда жүйеленді. Осы мәтіндердің құрастырылған, қысқартылған және түсіндірмелері пайда болған кезеңді Ведалық кезең деп атайды. Ведалық кезең б.з.б 1750-500 жж. аралығында болған. Ведалардың философиялық бөліктері упанишадтарда сипатталған.

Пура кезеңі (б.з.б. 200 – б.з. 500) мен ерте ортағасыр кезеңі (б.з. 500–1100) хиндуизмнің жаңа конфигурацияларын, әсіерсе бхакти мен шаивизм, шактизм, вайшнаизм, смарта мен шраута секілді кішірек консервативті топтарды өмірге алып келді. 

Ерте исламдық кезеңде (б.з. 1100–1500) де жаңа қозғалыстар пайда болды. Олардың қатарында сикхизмді атап өтуге болады. 

### Сикхизм (XV ғасыр)

[нобай|[Хармандир Сахиб *(Алтын храм)* сикхтердің мінәжат етуінің ең маңызды орны]]
Сикхизм XV ғасырда Дели сұлтандығындағы Пунджабта (қазіргі Үндістан мен Пәкістан) Нанактың және одан кейінгі тоғыз гурудың ілімінен бастау алады. Сикхизмдегі негізгі ұғым — вахигуруға сену. Ол өз кезегінде ек оанкар (бір құдай) қасиетті символы арқылы көрініс табады. Сикхизмнің дәстүрлері мен ілімдері Пунджаб тарихы, қоғамы мен мәдениетімен тіке байланысты. Сикхизм сенушілерін сикхтер (тәлімгер) деп атайды. Әлем бойынша сикхтердің саны 27 миллион адамды құрайды. 

## Дереккөздер

Санат:Діндер
Сергей Нұртайұлы Нұртаев

**Сергей Нұртайұлы Нұртаев** (6 қараша 1974, Алматы)  — қазақстандық дипломат, елші. I дәрежелі кеңесші.

## Өмірбаяны
1974 жылы 6 қарашада Алматыда Римма мен Нұртай Әбіқаевтардың отбасында дүниеге келді. Ұлы жүздің Шапырашты руынан шыққан.

### Білімі
1998 жылы Қазақ мемлекеттік университетін “заңгер”, 2007 жылы Ресей мемлекеттік басқару академиясын “мемлекеттік және муниципалды басқару” мамандығы бойынша тәмамдады. 2011 жылы “ЕурАзЭҚ елдерінің интеграциясы жағдайында Ресей мен Қазақстанның экономикасын жаңғыртуға инвестиция салудың қаржылық әлеуеті” тақырыбында жоба қорғап экономика ғылымдарының кандидаты атанды.

### Мансабы
* 1998—2002 — «Жетісу» зейнетақы активтерін басқару жөніндегі компанияның директорлар кеңесінің кеңесшісі;
* 1998—2002 — Қазақстанның Ұлыбританиядағы Елшілігінің Үшінші хатшысы;
* 2002—2004 — Қазақстанның Абердин қаласындағы (Шотландия) консулы;
* 2004—2007 — Қазақстанның Санкт-Петербург қаласындағы Бас консулы;
* 2007—2015 — Қазақстанның Грекиядағы елшісі;
* 2015—2021 — Қазақстанның Италия, Мальта және Сан-Маринодағы елшісі;
* 2021—2024 — Қазақстанның Швеция мен Даниядағы елшісі.

### Жеке өмірі
Үйленген, жұбайы Екатерина Сергеевна Нұртаева (1985 туған). Балалары: ұлдары — Тимур (1998 туған) мен Федор (2007 туған) және қызы — Тамила (2008 туған) Нұртаевтар.

Әкесі Нұртай Әбіқаев (1947 туған) — Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы (1998—1999, 2010—2015), Парламент Сенатының төрағасы (2004—2007). Анасы Римма Филипповна Әбіқаева (1946 туған)

Бауырлары: ағасы Марат Әбіқаев (1969 туған) — «Каскор-Транссервис» АҚ директорлар кеңесі төрағасы; және қарындасы Әлия Де Тизенгаузен (1982 туған).

## Марапаттары мен атақтары
* Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі (2001);
* Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалі (2006);
* Астанаға 10 жыл медалі (2008);
* Қазақстан президентінің алғысы (2010);
* Қазақстан Республикасының Сыртқы барлау қызметіне 20 жыл медалі, Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі, Ерен еңбегі үшін медалі (2011);
* Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі (2016);
* Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметіне 25 жыл (2017);
* Астанаға 20 жыл медалі, Азаматтық қорғау жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін марапат (2018);
* Қазақстан президентінің алғысы (2019);
* Құрмет ордені (2020);
* Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл медалі (2021);
* Италия жұлдызы ордені (2021).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның Швециядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Мальтадағы елшілері
Санат:Қазақстанның Италиядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Грекиядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Даниядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Сан-Маринодағы елшілері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары
Украина Eurovision ән байқауында

thumb|right||150px|Eurovision ән байқауында Украина логотипі
**[[Украина]]** алғаш рет Eurovision ән байқауына 2003 жылы қатысып, содан бері байқауға 19 рет қатысты. Байқаудағы украиндық телерадио хабарын таратушы Украина ұлттық қоғамдық телерадиокомпаниясы (UA:PBC/Suspilne) болып табылады, ол соңғы жылдары «Відбір» ұлттық іріктеу байқауы арқылы Eurovision ән байқауына Украина өкілін таңдады. Украина байқауда үш рет жеңіске жетті: 2004 жылы «Wild Dances» әнімен Руслана, 2016 жылы «1944» әнімен Жамала және 2022 жылы «Stefania» әнімен Kalush Orchestra. Осылайша, Украина байқауда үш рет жеңіске жеткен XXI ғасырдағы және Шығыс Еуропадағы алғашқы ел болды. 2005 және 2017 жылғы байқаулар Киевте өткізілді, ал 2023 жылғы байқау Ресейдің Украинаға басып кіруіне байланысты Ұлыбританияның Ливерпуль қаласында өткізілді.


Украина
Ержан Сансызбайұлы Қыстафин

**Ержан Сансызбайұлы Қыстафин** (8 қазан 1978 жыл, Қарағанды) — қазақстандық дипломат, 2021 жылғы мамырдан бергі Қазақстанның Пәкістандағы елшісі.

## Өмірбаяны
Қыстафин 1978 жылғы 8 қазанда Қарағандыда дүниеге келді.

### Білімі
Қыстафин 1999 жылы Бөкетов атындағы Қарағанды университетін «халықаралық заңгер» және 2014 жылы Еуропалық халықаралық стратегиялық зерттеулер институтын «халықаралық қатынастар» мамандықтары бойынша тәмамдады.

### Мансабы
Қыстафин еңбек жолын 1999 жылы Астана қаласы Әділет басқармасының сот приставы ретінде бастады. 2000 жылы бұл қызметтен кетіп, ол 2001 жылға дейін Қазақстан Қаржы министрлігі Заң қызметі департаментінің жетекші маманы, бас маманы болды.

2001—2002 жылдары Қыстафин — Қазақстан Сыртқы істер министрлігі Халықаралық құқық департаментінің атташесі. 2002—2005 жылдары ол Сыртқы істер министрлігінің Аппараты Құқықтық сараптау бөлімінің үшінші хатшысы, екінші хатшысы, бірінші хатшысы, кеңесшісі, бөлім бастығы болды.

2005 жылдан ол Сыртқы істер министрлігінің Аппараты Мемлекеттік тіл және құқықтық сараптау басқармасының бастығы болды. 2007 жылы ол бұл қызметтен кетіп, Сыртқы істер министрлігі Әкімшілік департаменті директорының орынбасары бола тұрды.

2007 жылдан 2010 жылға дейін ол Сыртқы істер министрлігі Әкімшілік және бақылау департаменті директорының орынбасары, департамент директоры еді. Одан кейін, 2015 жылға дейін ол — Қазақстанның Бельгиядағы Елшілігінің кеңесші-уәкілі.

2015—2016 жылдары ол — Қазақстан Сыртқы істер министрлігі Әкімшілік және бақылау департаменті директорының орынбасары. Одан кейін, 2019 жылға дейін ол Сыртқы істер министрлігі Адам ресурстары департаментінің директоры, «Қазақстан дипломаттары Бірлестігінің» төрағасы қызметтерінде болды.

2019 жылдан 2021 жылға дейін Қыстафин Қазақстанның АҚШ-тағы Елшілігінің кеңесші-уәкілі болды.

2021 жылғы 18 мамырда Қыстафин Қазақстанның Пәкістандағы елшісі болып тағайындалды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Қазақстан дипломаттары
Санат:Қазақстанның Пәкістандағы елшілері
Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Еуропалық халықаралық стратегиялық зерттеулер институты түлектері
Оңтүстік полюс — Эйткен бассейні

**Оңтүстік полюс — Эйткен бассейні** — Айдағы ең үлкен, ең терең және ең көне кратер. Диаметрі шамамен 2500 шақырымды құрайтын бұл бассейн Күн жүйесінің денелері бетіндегі ең ірі кратерлер қатарына жататыны анық.

Ресми бекітілген атауы жоқ. Қазіргі атауы осы аймақтың екі шеткі нүктесінің қосарлануынан құралған: Айдың оңтүстік полюсі және Эйткен кратері. Бассейн Айдың көрінбейтін жағында орналасқандықтан, оның бар екені тек ғарыш игеру заманында белгілі болды. Алайда кратердің бір шетін Жерден бақылауға болады, оны бұрын Лейбниц таулары деп атаған.

Бассейн 4,2–4,3 миллиард жыл бұрын орын алған соқтығысудың нәтижесінде пайда болды деп есептелінеді.

## Дереккөздер

Санат:Ай кратерлері
Эрдэнэт

**Эрдэнэт** — Моңғолиядағы қала, Орхон облысының орталығы, елдің өнеркәсіп, мәдениет орталығы. Қаланың негізі 1974 жылы қаланған.

## Қысқаша сипаттама

Эрдэнэт — Моңғолияның солтүстігінде орналасқан ірі қала. Қала халқы 104 000 адамды құрайды. Қазіргі кезде Эрдэнэт қаласы елдің ең маңызды өндірістік және өнеркәсіптік орталықтарының бірі. Қалада 60-қа жуық ірі және орта кәсіпорындар бар, олардың ішінде түсті металдар өндіретін Эрдэнэт мыс зауыты ең ірі орын алады.

Эрдэнэт қаласы жақсы дамыған көлік желісіне ие, ол автокөлік, теміржол және әуе жолдарымен байланысады. Қалада көптеген мәдениет мекемелері, білім беру орындары, сауда кәсіпорындары бар.

## Қаланың құрылу тарихы
Эрдэнэт қаласы 1970 жылдары құрылған. Оның негізі Эрдэнэт мыс зауытының құрылысымен байланысты. Зауыттың құрылысы 1974 жылы басталып, 1978 жылы толық іске қосылды. Бұл зауыт сол кезде Еуразиядағы ең ірі мыс өндіретін кәсіпорындардың бірі болып табылады.

Зауыттың іске қосылуы қала өміріне үлкен әсерін тигізді, себебі көптеген адамдар қалаға жұмыс істеуге келіп, Эрдэнэтте жаңа тұрғын үйлер мен инфрақұрылымдар салынды. Қала жылдам қарқынмен дамып, оны өнеркәсіптік қалаға айналдырды.

### Оқиғалар жылнамасы

* **[[1974 жыл|1974 ж.]]** — Эрдэнэт қаласының негізі қаланды.  
* **[[1974 жыл|1978 ж.]]** — Эрдэнэт мыс зауыты толық қуатында іске қосылды.  
* **[[1990 жыл|1990 ж.]]** — Эрдэнэт қаласында көптеген ірі кәсіпорындар мен өндірістік алаңдар іске қосылды.  
* **[[2000 жыл|2000 ж.]]** — Эрдэнэт қаласы экономикалық және мәдени даму тұрғысынан жаңа кезеңге аяқ басты.  
* **[[2010 жыл|2010 ж.]]** — Қалада жаңа білім беру мекемелері мен әлеуметтік нысандар салынды.  
* **[[2020 жыл|2020 ж.]]** — Эрдэнэт қаласында халықаралық деңгейдегі өнеркәсіптік және мәдени шаралар өткізілуде.  

Санат:Моңғолия қалалары
Санат:Орхон облысы
Маш

**Маш** немесе **мунг бұршақтары** – бұршақ тұқымдасына жататын біржылдық шөптесін өсімдік.

Сабағының биктігі 20–150 сантиметрге дейін жетеді. Гүлдері сары түсті келеді. Әр бұршаққында 6–15 дәні болады.

Бұршақтары ұсақ жасыл, сары, кейде қоңыр түсті болады. Ақуыздарға, дәрумендерге және минералдарға бай.

Vigna radiata (5001246044).jpg|Гүлі
Mung bean (Vigna radiata) Dired open Pod in Hong Kong.JPG|Ашылған бұршаққын
Mung beans (Vigna radiata).jpg|Бұршақтар
Mung bean sprouts, raw.jpg|Көктеп шыққан дәндер

## Аспаздықта қолданылуы
Бұршақтардағы ақуыз мөлшері 20–50%-ға дейін жетеді, бұл — негізімен глобулин және альбумин.

Оңтүстік-шығыс Азия елдерінің асханаларында кеңінен қолданылады. Өзбек және тәжік асханаларында күріш пен етпен бірге жиі дайындалады.

Сондай-ақ маштан алынған крахмалдан фунчоза деп аталатын кеспе жасалады.

Green bean soup.jpg|Көжеде
Just Egg 3.jpg|Езілген түрде
Frying bindae-tteok.jpg|Қуырылғаны
HopiaInASaucer.jpg|Бәліштің ішінде
CookedCellophaneNoodles.jpg|Фунчоза

## Дереккөздер

Санат:Бұршақтар тұқымдасы
Санат:Еуразия флорасы
Дэвид Духовны

**Дэвид Уильям Духовны** () — америкалық актер, музыкант, жазушы, сценарийші, продюсер.

Ол әсіресе аномальды қылмыстарды тергейтін Фокс Малдер есімді ФТБ агентінің рөлімен танымал болды (*[[Құпиялы құжаттар]]*). Сондай-ақ отбасылық пен шығармашылық дағдарысқа ұшыраған жазушы Хэнк Мудидің рөлімен де белгілі (*[[Californication (сериал)|Californication]]*). Осы екі рөлді сомдағаны үшін Алтын глобус сыйлығымен марапатталды.

2016 жылдың қаңтарында Голливуд Даңқ аллеясына Дэвид Духовныдың есімі жазылған жұлдыз орнатылды.

## Фильмография
### Фильмдер

### Телевидение

### Видео-ойындар

## Дискография
* 2015 — Hell or Highwater
* 2018 — Every Third Thought
* 2021 — Gestureland

## Кітаптары
* 2015 — *Holy Cow: A Modern-Day Dairy Tale* ISBN 978-0-374-17207-7.
* 2016 — *Bucky F*cking Dent* ISBN 978-0-374-11042-0.
* 2018 — *Miss Subways* ISBN 978-0-374-21040-3.
* 2021 — *Truly Like Lightning* ISBN 978-0-374-27774-1.
* 2022 — *The Reservoir* ISBN 978-1-636-14044-5.

Санат:Йель университеті түлектері
Санат:Принстон университеті түлектері
Жаңа Орлеандағы теракт (2025)

**Жаңа Орлеандағы теракт** () — 2025 жылғы 1 қаңтарда АҚШ-тың орталық уақыты бойынша шамамен 3:15-те Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласындағы Бурбон мен Канал-стрит көшелерінің қиылысында пикап көлігі адамдарға соқтығысты. Көлік жүргізушісі машинадан шығып, мылтықтан оқ жаудырды. Оны полиция қызметкерлері тоқтатып, атып өлтірді. Оқиға Жаңа жылды тойлау кезінде орын алды. Қайғылы оқиға салдарынан 15 адам қаза тауып, шамамен 36 адам, соның ішінде екі полиция қызметкері жарақат алды.

## Алғышарттар
Федералды құқық қорғау және барлау органдары мерекелер алдында көлікпен жасалатын таранымен шабуылдардың болуы мүмкін екені туралы жергілікті полиция қызметтерін ескерткен. 2017 жылғы қызметтік жазбада қалалық билік Француз кварталында орын алған шабуыл сияқты, көліктермен жасалатын шабуылдар нәтижесінде жаппай құрбандар болуы мүмкін екенін атап өтті және бұл аймақта қауіпсіздік шараларын күшейту үшін қосымша бағдарламалар құруды жоспарлады.

## Барысы
Бурбон көшесіндегі баррикадаларды жүк көлігімен айналып өтіп, Канал-стрит пен Конти көшелері арасындағы үш кварталдағы жаяу жүргіншілерге соқтығысқаннан кейін, 42 жастағы Шамсуд-Дин Бахар Джаббар көліктен шығып, кранмен соқтығысып, оқ атып, Нью-Орлеан полициясының екі қызметкерін жарақаттады, полицейлер қарсы оқ атып жауап берді. Куәгерлердің айтуынша, шабуылдаушының үстінде әскери киім болған. Офицерлер күдіктіні атыс кезінде өлтірді.

Шабуыл кезінде қолданылған ақ Ford F-150 Lightning автокөлігі Turo қосымшасы арқылы жалға алынған. Көлік 42 жастағы Хьюстон тұрғыны Джаббарға тиесілі болған, ол көлікте Ислам мемлекетінің туын алып жүрген.

Кемінде 15 адам, соның ішінде қылмыскер, қаза тауып, тағы 36 адам жарақат алды. Жедел жәрдем қызметкерлері 30 жарақат алған адамды бес аудандық ауруханаға жеткізді, қалған зардап шеккендер медициналық көмекке өздері жүгінді.

## Күдікті
thumb|Шамсуд-Дин Бахар Джаббар
ФБР жүк көлігінің жүргізушісін 42 жастағы АҚШ азаматы Шамсуд-Дин Бахар Жаббар ретінде анықтады. Ол Техас штатында туып-өскен. Бұған дейін ол бірнеше жыл бойы АҚШ армиясында қызмет еткен. Сонымен қатар, ол екі ұсақ қылмыс бойынша айыпталған. 2002 жылы ұрлық үшін, ал 2005 жылы жарамсыз жүргізуші куәлігімен көлік жүргізгені үшін тұтқындалған.

## Тергеу
Шабуылдан кейін тергеушілер көліктен қару мен екі бомба тапты. Құрылғылар қашықтан басқару пульті арқылы іске қосылатындай етіп дайындалған, ал пульт жүк көлігінен табылған. Тергеу барысында күдіктінің шетелдік террористік ұйыммен байланысы бар-жоғы немесе сол ұйымнан шабыт алған-алмағаны анықталуда.

Шабуыл болған күні Сен-Рош ауданында Airbnb арқылы жалға берілген пәтерде өрт орын алды. Тергеушілердің болжамынша, бұл пәтерді күдікті жалдаған болуы мүмкін.

Сол күні Лас-Вегастағы Трамп қонақүйі жанында Tesla Cybertruck көлігі жарылып, жеті адам жарақат алды. Жарылған көлік те, Жаңа Орлеандағы шабуыл кезінде пайдаланылған көлік те бірдей каршеринг қызметі арқылы жалға алынған. Сондай-ақ, екі жүргізушінің де әскери қызметте болғаны анықталды. Аталған қылмыстар бойынша тергеу бірлесіп жүргізілуде.

## Дереккөздер

Санат:Автокөліктерді пайдалану арқылы жасалған террористік актілер
Санат:2025 жылдағы АҚШ
Санат:2025 жылғы апаттар
Dookie

***Dookie*** () — америкалық панк-рок тобының Green Day тобының үшінші студиялық альбомы. 1994 жылғы 1 ақпанда Reprise лейблімен танысыңыз. Альбом топтың продюсер Роб Кавалломен алғашқы ынтымақтастығы және негізгі этикеткада шыққан алғашқы альбомы болды. Альбом коммерциялық жетістікке жетіп, Billboard 200-де екінші орынға ие болды және тағы жеті елдің диаграммаларын жасады. Оның арқасында Green Day танымал және танымал болды. Сонымен қатар, топтың көптеген ескі жанкүйерлері топты «сатылды» деп тастап кетті.

Альбомға 5 сингл кірді: «Longview», «Welcome to Paradise», «Basket Case», «When I Come Around» және радио синглы ол. 2010 жылғы жағдай бойынша *Dookie —* бұл топтың 16 миллион дана сатылымы бар ең сәтті альбомы. Топ үздік балама альбом үшін Грэмми сыйлығын жеңіп алды.

Композицияның жалпы ұзақтығы — 39:46. Альбом бағытына қатысты рок, панк-рок. Альбом ''Rolling Stone'' журналы бойынша барлық уақыттағы ең жақсы 500 альбомның тізіміне еніп, 193-орынға ие болды.

## Әндер тізімі

## Сертификаттауы

## Дереккөздер
Revolution Radio

***Revolution Radio*** () — америкалық панк-рок тобының он екінші студиялық альбомы Green Day, 2016 жылдың 7 қазанында Reprise Records лейблінде шығарылды. Жетекші сингл, «Bang Bang», 11 тамызда шығарылды. Сондай-ақ, альбом шыққанға дейін сәйкесінше 9 және 23 қыркүйекте шыққан «Revolution Radio» мен «Still Breathing» әндері жарық көрді. Альбом шыққан күні топтың ресми сайтына «Youngblood» әніне бейне жүктелді.

*Revolution Radio* — Джейсон Уайт қайтадан сессия музыканты болғаннан кейін топ трио ретінде жазған *[[21st Century Breakdown]]*-нан кейінгі алғашқы альбом.

*Revolution Radio* 95 000 альбомдық эквивалентті бірліктермен (тректер мен ағындарды ескере отырып), соның ішінде 90 000 альбомдық сатылымдармен американдық Billboard 200 хит-шеруінің бірінші орнында дебют жасады. Бұл *[[American Idiot]]* (2004 және 2005 жылдардағы № 1 үш апта) және *[[21st Century Breakdown]]* (2009) кейін АҚШ-тағы № 1 позициядағы топтың 3-дискісі.

## Жарыққа шығаруы
Альбомдағы жұмыс 2014 жылғы 2012 жылғы *[[¡Uno!]]*, *[[¡Dos!]]* және *[[¡Tré!]]* альбомдарының шығуынан кейінгі «99 Revolutions Tour» турынан кейін үзіліс кезінде басталды.

Алдыңғы альбомдардың трилогиясын шығаруға жұмсалған күш-жігер өзін ақтамады деп мәлімдеген топтың жетекшісі Билли Джо Армстронг жаңа альбом жасау кезінде «сонша күш берілмейтінін» атап өтті. Оның айтуынша, «Bang Bang» әні «Америкада дүниеге келген және БАҚ қолдайтын жаппай ату мәдениетін» сипаттайды. Ол сондай-ақ альбом АҚШ-та болып жатқан зорлық-зомбылықтың көрінісі екенін айтады.

## Пікірлері
*Revolution Radio* сыншылардан оң пікірлер алды. Metacritic-те альбом «негізінен оң пікірлер» үкімімен 29 шолу негізінде 100-ден 72 ұпай жинады.

''Alternative Press''-тен Аарон Бургесс Green Day «соңғы жылдары алғаш рет барлық сұрақтарға жауап бермейді, бірақ оларды алуға тырысқандықтан, олар шындыққа ең жақын» деп атап өтті[10]. ''The Guardian'' газетінің қызметкері Гвилим Мумфорд «[соңғы бірнеше альбомнан кейін] топ шығу тегіне оралуға шешім қабылдады және альбом топтың ең көп шоғырланған жұмысы болып табылады. „Bang Bang“ синглі альбомның тонын белгілейді, онда жаппай атудан туындаған психозға назар аударылады».

## Композициялар тізімі

## Чарттары мен сертификаттауы

### Апталық чарттары

### Жылдық чарттары

### Сертификаттау

## Жазбаға қатысушылары

### Green Day

* Билли Джо Армстронг – вокал, гитара, продюсер
* Майк Дёрнт – бас-гитара, бэк-вокал, продюсер
* Тре Кул – соқпалылар, перкуссия, продюсер

### Қосымша қатысушылары

* Крис Дуган – дыбыс инженері
* Эндрю Шепс – араластыру
* Эрик Буланже – мастеринг

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша альбомдар
Сэнгоку дәуірі

**Сэнгоку дәуірі**, сондай-ақ **Сэнгоку джидай** XV–XVI ғасырдағы жапон тарихындағы азаматтық соғыстар мен әлеуметтік өзгерістер үздік жүріп тұрған кезең. Кезеңнің басталуы Киотоко оқиғасы (1454), Онин соғысы (1467) немесе Мэйо оқиғасының (1493) бірімен байланысты деп қабылданған. Дегенмен де басқа да балама оқиғалардың кезеңнің басталуына әсері болған деп айтылады. Олардың қатарында 1568 жылғы Ода Нобунаганың Киотоға жорығы, 1638 жылғы Шимабара көтерілісінің жанышталуы немесе Эдо кезеңінің басталуы бар. Кезеңнің басталуы уақытының түрлі болуына қарамастан, Сэнгоку кезеңі Муромачи кезеңі (1336-1573) ішінде болған. 

Бұл кезеңнің ерекшелігі ретінде әлсіздердің өз басшыларын құлатып, өздері билікке жету үрдісімен ерекшеленеді. Ашикага сегунаты әлсіреп, де-факто орталық үкімет болғанымен,  сэнгоку даймиолар жергілікті билік пен саяси ықпалды тартып алды.

Заманауи Жапонияда орталық билікті қалпына келтіргені үшін Ода Набунага, Тойотоми Хидейоши мен Токугава Иеясу тұлғаларын "Ұлы біріктірушілер" деп атайды. 

## Дереккөздер

Санат:Жапония тарихы
Санат:1460 жж.
Айымдос Ерсайынұлы Бозжігітов

**Айымдос Ерсайынұлы Бозжігітов** (5 қаңтар 1956, Володар ауданы, Көкшетау облысы) — қазақстандық дипломат, елші.  II дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші және техника ғылымдарының кандидаты.

## Өмірбаяны
1956 жылы 5 қаңтарда Көкшетау облысы, Володар ауданы, Қазан ауылында (қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауданы) дүниеге келді.

### Білімі
1979 жылы Қарағанды политехникалық институтын “мұғалім-инженер”  мамандығы бойынша тәмамдап, 2000 жылы Қазақстан СІМ Дипломатиялық академиясында және 2003 жылы Лондонның экономика мектебінде тәжірибеден өтті.

### Мансабы
* 1979—1980 — Қарағанды политехникалық институты комсомол комитетінің хатшысы;
* 1980—1983 — Қарағанды политехникалық институтының ассистенті;
* 1983—1992 — Қазақ политехникалық институтының, Алматы сәулет-құрылыс институтының аспиранты, ғылыми қызметкері, оқытушысы, доценті, кафедра меңгерушісі;
* 1992—1993 — “Қазпромэкспорт” бас директорының орынбасары;
* 1993—1995 — Қазақстанның Түркиядағы Сауда үйінің бас директоры;
* 1995—1997 — Nakosta компаниясының бас менеджері;
* 1997—1998 — “Техноинвест” компаниясының директоры;
* 1998—2002 — Дипломатиялық өкілдіктермен жұмыс департаментінің директоры, директордың орынбасары, Дипломатиялық корпусқа қызмет көрсету департаментінің директоры;
* 2002—2006 — Қазақстан Сыртқы істер министрлігі Алматы қаласындағы өкілдігінің басшысы;
* 2006—2015 — Қазақстанның Армениядағы елшісі;
* 2015—2018 — Қазақстанның Қырғызстандағы елшісі;
* 2018—2021 — “Сыртқы саясатты зерттеу институты” АҚ төрағасы.

### Жеке өмірі
Үйленген, жұбайы Баян Бозжігітова (1958 туған). Балалары: ұлы — Әмір (1979 туған) және қыздары — Айгерім (1986 туған) мен Айша (1988 туған) Бозжігітовтер.

## Марапаттары мен атақтары
* Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі (2001);
* Қазақстан президентінің құрмет грамотасы (2002);
* Құрмет ордені (2007);
* Астанаға 10 жыл медалі (2008);
* Қазақстан президентінің алғысы (2010);
* Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі (2011);
* Қазақстан премьер-министрі орынбасарының алғысы (2012);
* Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалі (2015);
* Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі (2016);
* Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметіне 25 жыл медалі, Қазақстан президентінің алғысы (2017);
* Астанаға 20 жыл медалі, Парасат ордені, Қазақстан Сыртқы істер министрінің Құрмет грамотасы (2018);

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның Армениядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Қырғызстандағы елшілері
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті оқытушылары
Санат:Техника ғылымдарының кандидаттары
Піскем (өзен)

нобай|270x270 нүкте|Ташкент облысындағы Піскем
**Піскем** (өзб. *Piskom*) — Өзбекстанның солтүстігіндегі өзен. Ташкент облысының Бостандық ауданында орналасқан.

Ұзындығы - 70 км, су алабы - 2540 км².

Қоректену типі — қар мен мұздық 

## Салалары
Ойгаинг пен Майданталдың қосылуынан бастап Піскемнің Шарбақ су қоймасына құйылуына дейінгі ірі салалары:
* Анаульгенсай (оң жақта)
* Ихначсай (сол жақта)
* Піскемсай (сол жақта)
* Ұрынғаш (оң жақта)
* Бадақсай (сол жақта)
* Коғары-Қапшығай (сол жақта)
* Тепарсай (оң жақта)
* Қаптарқымыш (сол жақта)
* Арамзадасай  (оң жақта) .
* Ісбайсай (сол жақта)
* Молдалысай (сол жақта)
* Машитосығансай (сол жақта)
* Ақсарсай (сол жақта)
* Наубалысай (оң жақта)
* Сыйжақсай (оң жақта)

## Туризм
солға|нобай|Ұрынғаш көліПіскем өзенінде байдар мен қайықтарға мініп, су туризмімен айналысатындар көп . Қазір Піскем алқабының көп бөлігі шекаралық аймақта орналасқан соң, туристерге арнайы рұқсат алу қажет. Осының арқасында Піскем мен оның салаларының табиғаты   жақсы сақталды.
Піскемнің (Ұрынғашсай, Бадақсай, Ихнач) салаларында орналасқан биік таулы көлдер туристер арасында танымал.  

## Тағы қараңыз
* Бостандық ауданы
* Өгем жотасы

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан өзендері
The E.N.D.

***The E.N.D.*** (**The Energy Never Dies**-дан қысқартылғаны, ) — The Black Eyed Peas америкалық хип-хоп тобының бесінші студиялық альбомы 2009 жылғы 3 маусымдағы Жапонияда және 2009 жылғы 9 маусымдағы бүкіл әлемде жарық көрді.

Альбомның шығуы алдында «Imma Be», «Alive» және «Meet Me Halfway» үш промо-синглі iTunes Store интернет-дүкенінде алдағы шығарылымға қызығушылықты оятуға арналған. «Boom Boom Pow» және «I Gotta Feeling» алғашқы екі ресми синглі Billboard Hot 100 чартының басында барлығы алты айға созылды (сәйкесінше 12 және 14 апта). Чарт-топперлер қатарын Британдық және австралиялық Хит-тізімдердің көшбасшысы болған «Meet Me Halfway» үшінші синглі және Америкадағы үздік 10 хит жалғастырды.

## Альбом тұжырымдамасы

### Тақырып тарихы және мұқабасы
Альбом 2006 жылғы Fergie-де ''The Dutchess'' альбомы шыққан кезде ойластырылған. Ол алдымен *Evolution* деп аталуы керек еді, бірақ ол сол кезде күтілген Сиараның екінші альбомының атауымен сәйкес келді. Альбомның атауы *From Roots to Fruits* деп ауыстырылды, бірақ кейін бұл тақырыпты болашақ жинақ альбомына қалдыру туралы шешім қабылданды. Альбом үшін *The Energy Never Dies* атауы таңдалды, ол кейіннен *The E.N.D.*-ге дейін қысқартылды. will.i.am бұл тақырыпты 2007 жылғы қыркүйегінде *Songs About Girls* жеке альбомының шығуы туралы сұхбатында растады.

Альбом мұқабасын жасау үшін топтың барлық мүшелерінің беттері сканерленді, біріктірілді және компьютерлік графикамен өңделді. Жасыл түс стандартты басылым үшін пайдаланылды. Қызыл —үшін делюкс нұсқалары.

### Тақырыпы
Billboard журналына берген сұхбатында will.i.am *The E.N.D.* *The Energy Never Dies* *(Энергия ешқашан өлмейді)* ретінде шифрді ашу. Оның айтуынша, *The E.N.D.* — жай ғана альбом емес, «Шабыт келген кезде кез-келген уақытта жүгінуге болатын музыканың […] күнделігі. Және бұл энергия моделі әрқашан өмір сүреді және жаңартылады.»

## Композициялар тізімі

## Чарттары және сатуы позициялары

### Чарттары

### Сату және сертификаттау

## Дереккөздер

Санат:The Black Eyed Peas альбомдары
Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов

**Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов** (10 шілде 1963, Мары облысы, Түрікмен КСР) — қазақстандық дипломат, I дәрежелі елші. Кубадағы елші (2022—).

## Өмірбаяны
1963 жылы 10 шілдеде Түрікмен КСР, Мары облысы, Байрамалы ауданы, Равнина ауылында дүниеге келді. Кіші жүздің Әлімұлы тайпасынан шыққан.

### Білімі
1987 жылы Қазақ химия-технология институтын “құрылысшы-инженер”  мамандығы бойынша тәмамдады және  Қазақстан СІМ Дипломатиялық академиясында тәжірибеден өтті.

### Мансабы
* 1985—1989 — «Чимкентстрой» тресінің «СКБС» СУ комсомол ұйымының жұмысшысы, бригадирі, бригадирі, бригадирі, хатшысы;
* 1989—1990 — «Жастар» ғылыми-техникалық орталығының ғылыми қызметкері, Мәскеу инженерлік-құрылыс институтының аспиранты;
* 1990—1991 — «Қазфер-Импекс» БК менеджері;
* 1991—1992 — Шағын кәсіпорын директоры, «AKE'S» компаниясының президенті;
* 1992—1995 — «Қазақталқаракөл» БК-ның Италиядағы өкілі;
* 1995—1996 — Қазақстан Сыртқы істер министрлігінің үшінші хатшысы;
* 1996—2001 — Қазақстанның Италиядағы консулы — екінші, үшінші хатшы;
* 2001—2003 — Қазақстан Сыртқы істер министрлігі Орталық және Шығыс Еуропа департаментінің бастығы, Мемлекеттік хаттама қызметінің Сапарлар бөлімінің бастығы, кеңесшісі;
* 2003—2010 — Қазақстан Сыртқы істер министрлігі Мемлекеттік хаттама қызметінің бастығы;
* 2010—2012 — Қазақстанның Испаниядағы Елшілігінің кеңесші-уәкілі;
* 2012—2015 — Қазақстанның Италия, Мальта және Сан-Маринодағы елшісі;
* 2015—2020 — Қазақстанның Мексика, Панама, Коста-Рика, Доминика және Ямайкадағы елшісі;
* 2022 — Қазақстанның Кубадағы елшісі.

### Жеке өмірі
Үйленген, әйелі Айгүл Абайқызы Елемесова. Балалары: 2 қызы — Алима (1984 туған) мен Нағима (1991 туған) және 2 ұлы — Аманжол (1993 туған) және Алдиар (2005 туған).

Әкесі Көпмағамбет Елемесов (1938—2022) — ғалым, ауыл шаруашылық ғылымдарының кандидаты, Ұлттық ғылым академиясының академигі. Анасы  Бейбіткүл Қалықбайқызы Нұрқалықова ауыл шаруашылық ғылымдарының кандидаты.

## Марапаттары мен атақтары
* Ерен еңбегі үшін медалі;
* Италия Республикасына сіңірген еңбегі үшін ордені.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның Кубадағы елшілері
Санат:Қазақстанның Италиядағы елшілері
Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Қазақстанның Мексикадағы елшілері
Санат:Қазақстанның Панамадағы елшілері
Санат:Қазақстанның Коста-Рикадағы елшілері
Санат:Қазақстанның Доминикадағы елшілері
Санат:Қазақстанның Ямайкадағы елшілері
Санат:Қазақстанның Мальтадағы елшілері
Санат:Қазақстанның Сан-Маринодағы елшілері
Варягтар

[нобай|оңға|[Көреген Олегтің Смоленскіге жорығы, 882 жыл, XV ғасырлық сурет]]
**Варягтар** (, ) — викинг болған жаулап алушылар, саудагерлер мен қоныстанушылар, негізінен қазіргі Швеция жерінен келген олар VIII, IX ғасырларда қазіргі Беларусь, Украина мен Ресей жерлеріне қоныс аударды да, Киев Русі, Полоцк пен Туров кінәздігі сияқты мемлекеттер құрды.

XII ғасырлық Өткен жылдар хикаятының хабарлауынша Русь халқы деп аталған варягтардың бір тобы 862 жылы Новгород қаласында қоныс алды да, оларға жетекшілік еткен Рюрик еді. Рюрикке дейін Русь Орыс қағанаты деп аталатын ертерек болған гипотетикалық мемлекетті басқарған болуы мүмкін. Рюриктің туысы Олег 882 жылы Киевті жаулап алып, Киев Русі мемлекетін құрды да, кейін оны Рюриктің ұрпақтары басқарды.

Сауда, қарақшылық және жалдамалы қызметпен айналысатын варягтар Гардарики өзендері мен порттарын аралап жүрді, норвег сагаларындағы Қара теңізден солтүстіктегі жерлердің белгілі болғаны сол себептен келеді. Олар Еділ сауда жолын (варягтар мен мұсылмандар арасындағысы) бақылап отырды және осылайша Балтық маңын Каспий теңізімен және Қара теңіз бен Константинопольге апаратын Днепр мен Днестр сауда жолын (варягтар мен гректер арасындағысы) байланыстыратын. Кезінде бұл жолдар өте маңызды еді, өйткені ортағасыр Еуропасын, Аббасилер халифатын және Византияны байланыстыратын. Батыстағы монеталардың біразы Шығыстан осы жолдар арқылы келетін.

Константинополь байлығына қызыққан Варягтық Русь Русь-Византия соғыстарын бастады, кейбірлері тиімді сауда келісімдері жасалды. Кем дегенде X ғасырдың басынан бастап көптеген варягтықтар элиталық Варяг қарауылын (Византия императорларының оққағары) құрайтын Византия армиясында жалдамалы жауынгер ретінде қызмет етті. Соңында олардың көпшілігі Византия мен Шығыс Еуропада скандинавиялық паганизмнен православиелік христиандыққа көшті, бұл 988 жылғы Киев Русінің христиандандыруына әкелді. Викингтер дәуірінің жалпы құлдырауымен тұспа-тұс келген скандинавтардың Руське келуі тоқтатылды да, варягтар XI ғасырдың соңына қарай шығыс славяндармен біртіндеп ассимиляцияланды.

## Дереккөздер

*
Санат:Византия империясы армиясы
Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)

**Йоханнесбургтегі G20 саммиті** — 2025 жылғы 22–23 қарашада өтетін Үлкен жиырмалық (G20) ұйымының жиырмасыншы кездесуі болады. Бұл — Оңтүстік Африка Республикасында және Африка құрлығында өтетін алғашқы G20 саммиті.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* '''Ресми сайты'''

Санат:Үлкен жиырмалық самиттері
Санат:Саясаттағы 2025 жыл
Санат:Оңтүстік Африка Республикасы сыртқы саясаты
Санат:2025 жылдағы Оңтүстік Африка Республикасы
Музыкалық продюсер

**Музыкалық продюсер** (ағылш. *Record producer* немесе *Music producer*, *produce* — өндіру) — музыкалық композицияларды әзірлеуге және шығаруға жауапты тұлға. Музыкалық продюсердің қызмет саласына, әдетте, шығармашылық ынтымақтастық үшін музыкалық орындаушыларды таңдау, композицияларға арналған идеяларды пысықтау, әуендер жазу, дыбысжазба студиясында жұмыс істеу кезінде музыканттарға тәлімгерлік ету, сондай-ақ дыбыс жазу, араластыру және мастеринг бақылау кіреді.

Музыкалық продюсерді музыкалық өнімді шығарудың қаржылық, ұйымдастырушылық және басқарушылық аспектілеріне жауап беретін атқарушы продюсерден ажыратқан жөн.

Көбінесе музыкалық продюсер музыкалық менеджермен шатастырылады, ол музыканттың мансабын басқарады және оның заңды сүйемелдеуіне, дыбысжазба лейблдерімен ынтымақтастыққа, жарнамалық жарнамаға, букингке, гастрольдік қызметке және т. б.

Сондай-ақ, әсіресе посткеңестік кеңістікте музыкалық продюсер инвестормен немесе демеушімен шатастырылады, бұл қате пікір.

## Қызметтік міндеттері
Музыкалық продюсер альбомда да, жеке шығармаларда да жұмыс істей алады.

Музыкалық продюсерді музыка жазудың шығармашылық процесі басқарады: композицияның стилі мен жанрын анықтау, әндерге сөздерді таңдау және мақұлдау, әуендерді, аранжировкаларды және «соққыларды» таңдау немесе жазу.

Музыкалық продюсер дыбыс жазу процесінің техникалық жағын да бақылайды. Ол сессия музыканттарын, дыбыс инженерлерін, араластыру және шеберлік инженерлерін, ассистенттерді таңдайды.

Әдетте, ірі дыбысжазба лейблдері мен дыбысжазба студияларының өздерінің музыкалық продюсерлері бар, бірақ көбінесе музыканттардың өздері қызықты тәуелсіз продюсерлерді шақырады, ал кейбір жағдайларда олар өз жобаларын музыкалық түрде шығарады.

Музыкалық продюсер жасаған жұмысты театрдағы көркемдік жетекші немесе кинематографиядағы режиссер орындаған жұмыспен салыстыруға болады. Алайда, көркемдік жетекшіден айырмашылығы, музыкалық продюсердің міндеттеріне көбінесе жобаның шығармашылық компонентін басқару ғана емес, сонымен қатар осы жұмыстарды материалдық-техникалық қамтамасыз етуді ұйымдастыру және бақылау кіреді.

## Дереккөздер

## Әдебиет
* Gronow, Pekka and Ilpo Saunio (1998). *An International History of the Recording Industry*.
* Moorefield, Virgil (2005). *The Producer as Composer: Shaping the Sounds of Popular Music*.

Санат:Продюсерлер
Ежелгі славяндар

[нобай|оңға|350px|''[Славяндар мен скифтер арасындағы шайқас* — [[Виктор Михайлович Васнецов|Виктор Васнецов]] суреті (1881)]]

*'Ежелгі славяндар*' — [[Үнді-Еуропа тілдері|Үнді-Еуропа]] диалектілерінде сөйлеген, [[Халықтардың ұлы көші]] мен [[Ерте ортағасыр]] замандарында (шамамен V–X ғасырлар) [[Орталық Еуропа|Орталық]], [[Шығыс Еуропа|Шығыс]] және [[Оңтүстік-Шығыс Еуропа]]да өмір сүрген және кейін [[Ерте ортағасыр|Ерте]] мен [[Дамыған ортағасыр]] жылдарында [[Славяндар|славян]] мемлекеттерін құрғаны арқылы славян ұлттарының бабалары болған халық. Славяндар тарихи отанының нақты қайда болғаны әлі де даулы, өйткені бұл заманнан сақталған дерек көп емес. Ғалымдардың көпшілігі сонда да оны [[Шығыс Еуропа]] маңына қояды, нақтырақ айтсақ, [[Полесье]] жерінде.

Ежелгі римдіктер славян бабаларын [[венедтер]] деп атаған деген тұжырыммен ғалымдар салыстырмалы түрде келіседі. [[Атаславян тілі|Атаславян]]ның *слав* сөзі славян тілдеріндегі *сөз*, *әңгіме'' сөздерімен түбірлес және ежелгі славяндардың бұл сөз арқылы өзіне ұқсастілділерді атағаны әбден мүмкін. «Славян» сөзінің бірінші жазылғаны VI ғасырлық мәтінде табылды, бұл кездері славяндар Орталық және Шығыс Еуропада тұратын. Ол кезде Еуропаның Понтий даласында тұратын көшпелі иран тілдес халықтар (скифтер, сарматтар, аландар, т.б.) аймақтың славян тілдес халқына сіңіп кеткен болатын. Келесі екі ғасырда славяндар батысқа (Эльба өзеніне және Шығыс Альпіне дейін), оңтүстікке (Балқанға, иллириялық және фракиялық халықтарды осы процесте сіңірді) және шығысқа қарай (Еділ өзенінің бағытында) жылжыды. VI және VII ғасырлар арасында славяндар Еуропаның ірі бөліктеріне басшылық ететін болды, бұл үдеріс жайлы деректер германиялықтардың Еуропаның басқа бөлігін жаулауына қарағанда аз болса да, Еуропа бөліктерінің славяндануы одан да ірі салдарға әкелген еді.

VII ғасырдан бастап славяндар бірте-бірте христианданды. XII ғасырда олар бірқатар ортағасырлық христиан мемлекеттерінің негізгі халқын құрады: Киев Русіндегі Шығыс славяндар, Болгария империясы, Сербия кінәздігі, Хорватия герцогтігі мен Босния банатындағы оңтүстік славяндар, Нитра кінәздігі, Ұлы Моравия, Богемия герцогтығы және Поляк корольдігіндегі батыс славяндар. Тарихтағы ең көне славян кінәздігі VII ғасырда қазіргі словендердің ата-бабалары құрған Карантания еді.

## Ескертпелер

## Дереккөздер

## Қолданылған әдебиет

* 
* 
* 

Санат:Славян халықтары
Санат:Славяндар тарихы
Billboard 200

нобай|300x300 нүкте|Billboard 2013 логотипі
**Billboard 200** () — *[[Billboard]]* апталық американдық журналының музыкалық индустрияға арналған ең көп сатылатын 200 музыкалық альбомы мен мини-альбомдарының рейтингі. Бұл рейтинг суретшілердің танымалдылығының көрінісі болып саналады.

Рейтинг тек АҚШ-та сатылған альбомдардың санына негізделген (бөлшек саудада сатылатын нақты дискілер де, виртуалды дискілер де — музыкалық дүкен сайттарынан жүктелген). Сатылған көшірмелерді санау әр дүйсенбіде басталып, әр жексенбіде аяқталады. Жаңа рейтинг әр бейсенбіде келесі сенбіде шыққан күнімен жарияланады. Ұқсас синглдердің хит-шеруі Billboard Hot 100 деп аталады. 

Рейтингтер 1945 жылдан бастап ең көп сатылатын 5 альбомнан тұрады. Жылы 1956 рок-музыканың танымалдылығының артуымен-апта сайын жарық көрді және 10-нан 30-ға дейін позицияға ие болды. 1959 жылдың 25 мамырынан бастап Billboard рейтингті екі диаграммаға бөлді: біреуі стерео альбомдар үшін (отыз нөмір) және біреуі моноальбомдар үшін (елу нөмір). 1963 жылы стерео және моно рейтингтер 150 нөмірден тұратын бірыңғай диаграммаға біріктірілді, 1967 жылы-175, кейінірек олардың саны 200-ге дейін өсті.

## Әртістер — чарттар жетекшілері
**Хит-парадтағы альбомдар саны бойынша** 

* Элвис Пресли (114)
* Фрэнк Синатра (83)
* Джонна Матис (73)
* Вилли Нельсон (57)
* Барбара Стрейзанд (54)

**Үздік ондықтағы альбомдар саны бойынша**

* The Rolling Stones (36)
* Фрэнк Синатра (32)
* The Beatles (29)
* Барбара Стрейзанд (28)
* Элвис Пресли (27)

**Альбомдар саны бойынша бірінші орында**

* The Beatles (19)
* Элвис Пресли (10)
* Jay-Z (10)
* The Rolling Stones (9)
* Барбара Стрейзанд (8)
* Гарт Брукс (8)

**Апталар саны бойынша бірінші орында**

* The Beatles (132)
* Элвис Пресли (67)
* Гарт Брукс (51)
* Майкл Джексон (50)
* The Kingston Trio (46)

## Тағы қараңыз

* АҚШ-тағы № 1 альбомдар тізімі

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Үздік 100 позиция Billboard Top 200 
* Billboard әдістемесі

Санат:Billboard чарттары
Reprise Records

**Reprise Records** — 1960 жылы құрылған американдық жазба лейблі.

Reprise Records негізін қалаушы әйгілі американдық әнші Фрэнк Синатра болды. 1960 жылы оның Capitol Records белгісімен келісімшарты аяқталды және келісімді ұзартудың орнына Синатра өзінің рекордтық компаниясын құрып, оны басқаруға шешім қабылдады. Reprise Records-қа шыққан алғашқы жазбалар Синатраның өзі, оның достары Сэмми Дэвис пен Дин Мартин және әншінің қызы Нэнси Синатраның альбомдары болды.

1963 жылы Синатра Warner Bros. кинокомпаниясымен келісімге келді. ол одан этикетканы сатып алады, ал оның орнына Синатра студияның кинофильмдеріне түсуге келіседі. Reprise Records-тың жаңа басшысы атақты кәсіпкер Мо Остин болды. Лейблге жаңа орындаушылар қосылды, соның ішінде американдық әншілер Трини Лопес пен Фредди Кэннон және британдық орындаушылар Петула Кларк және The Kinks, олардың жазбалары АҚШ-та британдық Pye белгісімен ынтымақтастық арқылы таратылды. Сондай-ақ, затбелгіде Синатраның өзі мен оның қызының жеке әртістердің де, дуэттің де, рок әншісі және гитарист Джими Хендрикстің де жазбалары шықты.

1970 жылдары Reprise Records Гордон Лайтфут, Нил Янг, Джони Митчелл және The Beach Boys жазбаларын каталогына қосу арқылы қазіргі Солтүстік американдық суретшілерге назар аударуды жалғастырды. Сондай-ақ, жапсырмада тағы бір рет ата-аналық компания өзгерді: the Kinney Corporation Warner Bros. Records сатып алды. Records және соңында Reprise Records Warner Music Group-қа тиесілі болды.

2000 жылдардың басында Reprise Records-тың жетекші әртістері гитарист Эрик Клэптон, әнші Джош Гробан, Green Day, Disturbed, Filter және Steely Dan топтары болды.

## Дереккөздер

## Әдебиет

* *Bryan Southall* The A-Z of Record Labels.&nbsp;— Bodmin, Cornwall, Great Britain: Sanctuary Pub Ltd, 2003.&nbsp;— 2nd edition.&nbsp;— 312 pp.&nbsp;—  

Санат:АҚШ жазба лейблдері
Дыбысжазба лейблі

**Дыбысжазба лейблі** (, дыбысжазба компанияның сауда белгісі) — аудио және кейде бейне жазбаларды (негізінен музыкалық бейнелер мен концерттік бейнелер) өндіруге, таратуға және насихаттауға арналған компаниялар әртүрлі пішімтегі медиада (соның ішінде) жасаған бренд граммофон табағылар, компакт-кассеталар, компакт-дискілер, шағын дискілер, SACD, DVD дискілері; интернеттің дамуымен сандық тарату және ағындық тарату да танымал болды мультимедиялық трансляциялар).

Жазба жапсырмалары сонымен қатар авторлық құқықты, жаңа музыканттарды іздеуді және одан әрі дамытуды қамтамасыз етеді. «Дыбысжазба лейблі» термині граммофон табағының ортасындағы дөңгелек жапсырмадан шыққан, ол өндірушінің атын, сондай-ақ басқа ақпаратты көрсетеді.

## Индустриясы
Қазіргі уақытта көптеген рекордтық компаниялар-бұл көптеген рекордтық белгілерге ие үлкен корпорациялар. Мысалы, Warner Music Group Atlantic Records, Reprise Records, Maverick Records сияқты белгілерге ие. Көбінесе бұл компаниялар Лос-Анджелесте, Нью-Йоркте және Нашвиллде орналасқан. Қазіргі уақытта дыбыс жазу саласындағы ең ірі корпорациялар, *мейджор-лейбл* () деп аталады, Universal Music Group, Sony Music Entertainment және Warner Music Group болып табылады.

Соңғы кездері инди-лейбл деп аталатын тәуелсіз этикеткалардың өсуі байқалды, олар негізгі этикеткалардың негізгі ағымына балама альтернативті мейнстрим болып табылады. Мажорлар мен индилер көбінесе өзара тиімді шарттарда ынтымақтасады, атап айтқанда, олар музыканы шығарудың, таратудың және насихаттаудың белгілі бір кезеңдерін бір-бірінің тапсырысы бойынша орындай алады.

ХХІ ғасырдың бірінші онжылдығының соңында интернет-технологияның дамуымен дәстүрлі тасушыларда музыка шығаратын дәстүрлі тасушылардан басқа, музыканы сандық дыбыстық пішімілерде (негізінен MP3) тарататын, осы файлдарды тікелей жүктеуге мүмкіндік беретін, жоқ-лейблдер деп аталатын белгілердің жаңа түрі пайда болды. Сонымен қатар, жоқ-жапсырмалар онлайн-релиздермен бір мезгілде ограничам дискілердің және басқа да танымал ақпарат құралдарының (флэш-дискілер және т.б.) шектеулі басылымдарын шығарады, оларды негізінен кәдімгі пошта арқылы таратады.

## Тағы қараңыз

* Артық өндіріс

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* «Дыбысжазба лейблдері қалай жұмыс істейді» HowStuffWorks сайтында

Санат:Дыбысжазба лейблі
Санат:Музыкалық индустрия