open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Араб тілінің Мысыр диалектісі

**Араб тілінің Мысыр диалектісі** ( немесе **мысыр-араб тілі** , өзіндік атауы — **масри**, مصري) — Мысыр халқының көп бөлігі сөйлейтін араб тілінің диалектісі. 

## Классификация
Бұл тілдің шығу тегі араб тілінен бе, әлде бұл бөлек тіл ме деген тақырып талас-тартыстың себебіне айналып отыр. Ресми түрде ол афразиялық тілдердің семит тобына жататын араб тілінің диалектісі саналады.

## Қазіргі халі
Шамамен 76 миллион мысырлық араб тілінің диалектілері тобында сөйлеседі. Мысыр диалектісі мысырлық БАҚ-тардың басымдылығына байланысты барлық араб әлеміне түсінікті, ең көп таралған және көп зерттелетін диалект саналады.

Санат:Араб тілінің диалектілері
Connection Pool

**Connection pool** — бағдарлама жасақтамасы инжинирингінде дерекқор байланысында қолданылатын кэш. 

## Қолданысы
Дерекқор байланыстарын кейінгі уақытта қайталап қолдану мақсатында арнайы *сonnection pool* деп аталатын кэшке сақталады.

## Дерекқорлар
Connection pooling технологиясы IBM DB2, Microsoft SQL Server, Oracle., MySQL және PostgreSQL дерекқор басқару жүйелерінде қолданылады.
## Дереккөздер


Санат:Дерекқор
Санат:Дерекқор басқару жүйесі
Java Database Connectivity

**Java Database Connectivity**, **JDBC** — Sun Microsystems компаниясы өңдеген Java SE платформасына негізделген дерекке қосылу технологиясы. 
## Терминология
JDBC-де DB сөзі бұл жерде дерекқор мағынасында қолданылады.

## Тарихы және іске асырылуы
Ақпанның 19, 1997 жылы Sun Microsystems компаниясы JDBCді JDK 1.1-дің бір бөлімі ретінде шығарды.
Сол уақыттан бастап JDBC Java SEге қосылды.

JDBC класстары Java package және java/sql класстар пакеттерінде жинақтаулы және сақтаулы.

JDBC 3.1 версиясын дамытқан Java Community Process болды. JSR 54 спецификациясында JDBC 3.0 (J2SE 1.4), JSR 114 спецификациясы JDBC Rowset қосымшаларын, және JSR 221 спецификациясы JDBC 4.0–ті қамтиды (Java SE 6–те қамтылды).

JDBC 4.1 версиясы JSR 221 спецификациясында сипаттамасы жазылды. Ол және Java SE 7–версиясына енгізілді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* O/R Broker  Scala JDBC framework
* SqlTool Open source, command-line, generic JDBC client utility.  Works with any JDBC-supporting database.
* JDBC URL Strings and related information of All Databases.

Санат:Java (платформасы)
Санат:SQL
JDBC driver

**JDBC driver** — бағдарламасы Java (бағдарламалау тілі)нде жазылған қосымшаларды дерекқормен қосуды іске асыратын компоненті.
JDBC драйверлері ODBC driver драйверінің жұмысы, ADO.NET data provider, және OLE DB provider драйверлерінің жұмысына ұқсас.

## 1-ші типті драйвер - JDBC-ODBC bridge

1-ші типті JDBC драйвері **JDBC-ODBC bridge** деп аталады, бұл дерекқор драйверінің имплементациясы ODBC драйверін дерекқорға қосу мақсатында қолданады. Драйвер JDBC метод шақыруларын ODBC функция шақыруларына аударады.

## Дереккөздер


Санат:Java (платформасы)
Аят әл-Курси

**Аят әл-курси** ( – *арштың аяты*) — әл-Бақара сүресінің 255-ші аяты. Құран кәрімнің ең танымал аяттарының бірі. 

## Арабша жазылуы

 اللّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَ يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاء وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ يَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيم 

## Транслитерациясы

Фонологиялық транскрипциясы:

al-lāhu lā ilāha illā huwa l-ḥayyu l-qayyūmu lā taʾḫuḏuhu sinätu-n wa lā nawmu-n lahu mā fī s-samawāti wa mā fī l-arḍi man ḏā llaḏī yašfaʿu ʿindahu illā bi iḏnihi yaʿlamu mā bayna aydīhim wa mā ḫalfahum walā yuḥīṭūna bi šayʾi-n min ʿilmihi illā bi mā šāʾa wasiʿa kursiyuhu s-samawāti wa l-arḍa walā yaʾuduhu ḥifẓuhumā wa huwa l-ʿaliyyu l-ʿaẓīm.
## Қазақ тіліне жуық мағынадағы аудармасы

Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын.
Алла (Т.), Одан басқа еш тәңір жоқ. Ол тірі, толық меңгеріп тұрушы
 Ол қалғымайды да ұйықтамайды.
Көктердегі және жердегі нәрселер Оған тән. 
 Оның құзырында өзінің рұқсатынсыз кім шапағат етеді?
 Олардың алдарындағыны да, арттарындағыны да біледі
 Олар, Оның қалауынан басқа еш нәрсе білмейді.
 Оның күрсісі (білімі) көктер мен жерді сыйдырады. 
 Оған, ол екеуін қорғау ауыр келмейді. Және Ол, өте биік, аса зор.

(Құран кәрімнің 2:255 аяты аят әл-Курси деп аталады)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Ayat al Kursi – آية الكرسي – the Verse of the Throne 
*Learn Ayatul Kursi with Audio
*Keep Daily Count of Ayatul Kursi with App 

Санат:Құран
Windows Phone

нобай|оңға|Windows Phone
**Windows Phone** — 2010 жылдың 11 қазанында жарық көрген Microsoft компаниясымен құрастырылған мобильді операциялық жүйе. 21 қазаннан бастап жаңа платформаға құралған алғашқы құрылғылар сатылуға түсе бастады. 

Windows Phone сәйкес болмаса да Windows Mobile операциялық жүйесінің толығымен жаңартылған интерфейсі бар және алғашқы рет Microsoft-тың Xbox Live және Zune медиаплеері қызметі интеграцияланған ізбасары саналады. Жүйенің тұсаукесері Барселонада өткен Mobile World Congress 2010 шарасына байланыстырылды.

## Интерфейсі

## Версиялары
Windows Phone 7 - 2010 жылдың 15 ақпаныңда Барселонаның Mobile World Congress көрмесінде бірінші рет елге таңыстырылды. Ал мобильді жүйенің алғаш нұсқасы 2010 жылдың 11 қазаныңда жырық көрді. 21 қазаннан бастап тұңғыш Windows Phone-смартфондары сатылымға түсті.

Windows Phone 7.5 - 2011 жылы Mobile World Congress көрмесінде жарық көрген бұл операциялық жүйенің тұңғыш 7.5 санымен бекітілген жаңартылуы.

Windows Phone 7.8 - 2012 жылдың екінші үлкен жаңартылу.

Windows Phone 8 - Мобильді жүйенің келесі 8 санымен бекітілген нұсқасы. 
Басты өзгешеліктері: 
- Internet Explorer Mobile 10
- Көп ядролы процессорларын қолдау
- NFC технологиясын қолдауы
- 1280×768 және 1280×720 пиксельді экрандар
- Интерфейстегі плиткалардың жаңа өлшемдері (кішкентай, орташа және кең)
- Flash card қолдау

Windows Phone 8.1 - 2014 жылдың  осы мобильді операциялық  жүйенің ең үлкен жаңартылымы. 
Бұл жаңартылымның толық тізімді өзгертулерін Уикипедияның ағылшынша немесе орысша беттерінде таба аласыз.
## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Microsoft
* Windows Mobile
* Android
* iOS

Санат:Microsoft
Санат:Операциялық жүйелер
Toyota Corona

**Toyota Corona** - 1957 жылдан бастап Toyota компаниясынан шығарылған шағын көлемді көлік  және Жапония ішкі нарығына арналғын көліктердін бірі ал сыртқы рынокта оған құрылысы жағынан ұқсас Toyota Carina E экспротқа жіберілетін. 1988 жылыдан бастап 1992 дейін алғашқы рет "Toyota Corona Wagon" универсал көлігі жиналған. Бірақ кейінен оның аты Toyota Caldina - ға ауысты. Алайда, Toyota Corona көлігі 2001 жылға дейін ғана құрастырылған. 

## 7-ші модельді қатар (1987-1992)
Осы модельдік қатарда "Toyota Corona" отбасылық көліктедің көлеміне жетті, ол 1987 жылдың аяғынан бастап шығарылды. Ең басты өзгерістердін бірі ол дизайның өзгерүі және автомобиль дәрежесінің жоғарлануы яғни салон іші кеністігі кеңейе түсті. Жабдықталатыны 1,6 л. бастап 2 литірлі қатарлы бензінді  және дизельді 2 л. көлемді қозғалтқыштар. Toyota Corona 4-сатылы автоматты беріліс қорап пен 5-сатылы механикалық беріліс қорабымен жабдықталатын.

## 8-ші модельді қатар (1992-1996)
нобай|солға
8-ші модельді қатар Еуропада Toyota Carina E атына ие болды, ол 1992 жылдан бастап 1998 жылға дейін жиналатын . 1998 жылдан бастап оның орнына Toyota Avensis келді. Көліктің дәрежесі жөнінде  еуропалық көліктермен салыстыра келе олардың сапасы мен дизайны еуропалық жолдастарынан қарағанда олардан кем емес, сондықтанда осы көлік халықтын арасында жоғары орын алғаны әлбетте. Сонымен қатар көліктін салоны жолаушға жеткілікті орынмен қамтамасыздырады. Еуропада ең таралғандардын бірі ол 5-есікті SF модификациясы. Егер осы седанды практикалық жағынан қарастырғанда сөзсіз бұл көлікке көңіл аударуға болады бірақ осыған қарамастан Жапония нарығында SF-модификацися көп таралмады. Осы жылғы көліктерде 1.6, 1.8 - немесе 2-литрлі қатарлы қозғалтқыштар орнатылатын. Ал 1.8 - литірлі көлікте 5-сатылы автоматты беріліс қорабымен жабдықталатын.

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша көліктер
Санат:Toyota автокөліктері
Парсы империясы

*Ежелгі Парсы патшалығы
**Парсы империясы** деген терминмен парсылармен құрылған бірнеше мемлекетті атайды:
* Ахеменилер империясы (б.з.д. 550 жыл — б.з.д. 330 жыл
* Парфия, Парфия империясы, Парфия патшалығы, Парфия державасы немесе Аршакилер империясы
* Сасанилер империясы (226 — 651)
Көбінесе «Парсы империясы» деп Ахеменилер мен Сасанилерді атайды.
* Сонымен қатар Иран ислам революциясына дейін Иран «империя» деп аталып, ал оның шаһиншаһы «Мәртебелі Император» атағын иемденген.
*
Микроблогинг

**Микроблогинг** — блогингтің бір түрі. Қолданушыларға қысқа хабарламалар жазып, оларды көпшілікке таратуға мүмкіндік береді. Әрбір осындай хабарламаны кез келген адамға немесе белгілі топқа қарауға, жауап беруге болады. Бұл хабарламаларды әртүрлі жолдармен жариялауға болады: SMS арқылы, электрондық пошта арқылы немесе сайттың  арқылы. 

Микроблогингтің ең танымал әрі көп қолданылатын қызметі Twitter. 2006 жылы ашылған ол 2007 жылы Остинде өткен  конференциясында блогтар санатында марапат алады. Twitter-дің барсы қарсыласы — Jaiku 2007 жылы Google корпорациясымен сатып алынды.

## Тағы қараңыз
* Twitter
* Блог

Санат:Интернет
Санат:Блогтар
Санат:Микроблогтар
Сахих хадис

**Сахих хадис** ( — үздіксіз иснады бар, тізбектегі риуаятшылардың барлығы сенуге лайықтығы, дәлдікпен ерекшеленгендігі себепті иснадында «шаз» (, ауытқу) немесе «иллә» (, кемшілік жоқ) хадис. Сахих хадистің терісі — даиф хадис (әлсіз хадис).

Үздіксіз иснады бар деп иснад тізбегіндегі барлық жеткізушілер осы хадисті бір-бірінен естуі, араларында үзік немесе белгісіз адамның болмауын атайды. Ал хадис жеткізушінің сенімділігі үшін ол мұсылман болу керек, күналардан сақтанған тақуа болуы керек. Хадис берудегі дәлдік деп хадис жеткізушінің есте сақтау қабілетін айтады.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Сүннет
* Хадис
* Хадис ғылымы
* Даиф хадис
* Хасан хадис
* Мауду хадис

Санат:Хадис
Санат:Хадис ғылымы
Санат:Ислам
Даиф хадис

**Даиф хадис** (, әлсіз хадис) дегеніміз сахих немесе хасан деңгейіне жете алмаған хадис. Яғни оның иснадында белгісіз адамдар (маджһул) бар немесе хадистің мәтінінде қарама қайшылықтар бар (шаз). Бұдан басқа себептер де бар. Даиф хадис Исламда дәлел саналмайды, әрі негізінде оған сәйкес амал етуге болмайды. Бірақ ғалымдар даиф хадиске амал ету шарттарын атап кеткен:
# Ол хадис қатты әлсіз болмауы керек.
# Ол хадис Ислам дінінде негізі бар затқа қатысты болу керек.
# Адам бұл хадиске оның сенімділігі үшін емес, тек сақтану үшін ғана амал етеді.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Сахих хадис
* Хасан хадис
* Сүннет
* Хадис
* Хадис ғылымы
* Мауду хадис

Санат:Хадис
Санат:Хадис ғылымы
Сахих

* Сахих хадис — хадистердің сенімді түрі
* Сахих әл-Бұхари — Мұхаммед әл-Бұхаридің сахих хадистер жинағы
* Сахих Муслим — Муслим ибн әл-Хәджадждың сахих хадистер жинағы
Хасан хадис

**Хасан хадис** (, жақсы хадис) деп иснады сахих хадис сияқты үздіксіз, яғни арасында белгісіз адам жоқ, барлық жеткізушілер (*рауи*) хадисті бір-бірінен алған және сенуге лайықты, тақуа, жаттау қабілеті жақсы мұсылмандар жеткізген хадис. Бірақ хасан хадистің дәлелінің күші сахих хадистен төмен. Хадистердің бұл категорияға жатқызылу себебі хадис ғылымының кітаптарында тереңірек зерттеледі.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Хадис
* Сүннет
* Хадис ғылымы
* Сахих хадис
* Даиф хадис
* Мауду хадис

Санат:Хадис
Санат:Хадис ғылымы
Мауду хадис

**Мауду хадис** (, «қойылған», өтірік хадис) деп Мұхаммед пайғамбарға  қастандықпен айтылған өтірік хадисті немесе оған ешбір негізсіз телінетін хадисті айтады. Ғалымдардың ижмағы (бірауызды пікірі) бойынша бұндай хадистерді таратуға, оған амал етуге болмайды, тек оны басқаларға айтқанда өтірік екенін білдіру үшін болса рұқсат етілген. Имам Муслим жеткізген хадисте Мұхаммед пайғамбар  айтқан:

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Хадис
* Хадис ғылымы
* Сүннет
* Сахих хадис
* Хасан хадис
* Даиф хадис

Санат:Хадис ғылымы
Санат:Хадис
OSGi

**OSGi framework** (акронимі "Open Services Gateway initiative") модуль жүйесі және Java бағдарламалау тіліне арналған жүйе архитектурасы қызмет платформасы, бұл платформа толық және динамикалық компонент моделін іске асырады. Ондай модель жеке-дара виртуалды машиналарды іске асырылмаған.

## Архитектурасы

OSGi стандартын іске асырған фрейворктер қосымшалар модулиризациясын жасауға септігін тигізеді. 

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* osgi.org
* Oredev 2008 - Архитектурасы - OSGi бүгін және ертең 
* OSGi Training 
* Information on Java software components in the form of Enterprise JavaBeans and OSGi bundles
* OSGi Core Concepts Overview 
* Frequently Asked Questions 
* OSGi Developer Mail List 
* OSGi Open Forum and Discussion Central 
* Eclipse Equinox Article Index - Articles on an open source OSGi implementation
* OSGi Users' Forums - Belgium, Brazil, China, France, Germany, Japan, Korea, Spain, Sweden, UK and soon : Italy

Санат:Java (платформасы)
Coursera

**Coursera** — Стэнфорд Университетінде кіріске-негізделген  технологиялық білім-беру компаниясы.

## Курстар
Coursera веб-сайты тегін онлайн курстарымен қамтамасыз етеді. Coursera-дан информатика ғылымдары; денсаулық сақтау, медицина және биология; қоғам, жүйе және ақпарат; әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар; математика және санақ ғылымдары; экономика, қаржы және бизнес салаларындағы куртстарды табуға болады. Әр курс апталық жүйеде әртүрлі тақырыптарға қатысты қысқа видео-лекциялар мен тапсырмалардан тұрады. Көбінесе гуманитарлық және қоғамтану ғылымдарына арналған курстарда және көптеген объективті стандарттарды қолдану мүмкін болмайтын тапсырмаларда, эксперттік бағалау жүйесі қолданылады.

2012-жылдың күзінде 100-ден артық онлайн курстар ұсынылған. Университеттің швецариялық серіктестері, EPFL, француз тілінің курстарын ұсынған болатын. 2012 жылдың қарашасында Coursera Білім беру американ кеңесімен (ACE) Coursera курстарына арналған кредиттік эквиваленттіліктігін бағалау  жайында  жұмыс істейтіні туралы  жарияланған.

*Current course catalog

## Серіктестер
Coursera Стэнфорд университеті және өзге америкалық универсиеттердің серіктестігі ретінде пайда болды. 2012 жылдың шілдесінде 12 университет серіктес атанды , осы жылы қыркүйекте тағы 17 университет қосылып серіктестер саны 33-ке жетті.

Coursera университеттермен серіктестікте магистратура курстарын да ұсынады. Мысалы, HEC Paris платформасы инновациялар мен кәсіпкерлік саласындағы атқарушы магистрдің серіктесі болып табылады. 100% онлайн, бұл бағдарлама 18 айда осы екі салада маманданған топ-менеджерлерді дайындауға бағытталған. Ол 2017 жылдың наурыз айында ашылды

### Қатынасатын университеттер
Қазіргі таңда әртүрлі 33 университет Coursera арқылы онлайн курс өткізуде.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* coursera.org
* Coursera blog
* The University of Michigan's Contract With Coursera
* "Daphne Koller: What we're learning from online education", TED Talks, маусым 2012 
* "MOOC pedagogy: the challenges of developing for Coursera"

Санат:Интернетте білім алу
Санат:Онлайн білім беру
Тағауз

**Тағауз** () — араб тілінен тікелей аударғанда «қатты ұстану, пана тілеу, көмек сұрау, қашу» мағыналарын береді. Исламда «тағауз» деп Құран оқырдың алдында немесе басқа жағдайда Аллаһтан пана сұрап: «ә′ўҙу би-ллāһи мин әш-шайтāни-рражим» () деп айтуды атайды. Оның мағынасы: «Аллаһтан қарғыс атқан шайтаннан пана тілеймін».

Аллаһ айтады (ән-Нахл сүресі, 98 аят):

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Басмала
Заңды ұры

**Заңды ұры** () — әлемдік қылмыстық практикада аналогы жоқ Кеңес Одағында орын алған (артынан Ресей мен ТМД елдерінде) ерекше қылмыстық ұйымдастық. Ол өткен ғасырдың 20 жж. құрылып, қылмыстық дәстүрдің қатаң кодексімен және жоғары деңгейлі құпиялық пен конспирациямен сипатталады.

## Тарихы

## Дереккөздер


Санат:Қылмыстық топтар
Джуз

**Джуз** немесе **жүз** (, бөлік, қазақтар арасында «пара» деп те қолданылады) — Құран Кәрім 114 сүреге бөлінуімен қатар, отыз джузға, әрбір джуз екі хизбке, әр хизб төрт рубғқа бөлінеді. Джуздар оларды бастайтын сүрелердің атымен немесе жәй ғана санмен аталады. Мысалға Құранның 30 джузы «Амма» деп аталады, себебі ән-Нәбә сүресі «амма» () деген сөзбен басталады.

## Құранның джуздары

## Тағы қараңыз
* Құран
* Хизб
* Рубғ

Санат:Құран
Санат:Құран сүрелері
Хизб

**Хизб** () — Құранның бөлігі. Құран Кәрім отыз джузға бөлінеді, ал әрбір джуз екі хизбке бөлінеді, ал хизб өз кезегінде төрт рубғқа бөлінеді. Әдетте хизбтер Құран жаттаған адамдар үшін Құранды қайталауға немесе жаттауға көмек үшін қолданылады.

## Тағы қараңыз
* Құран
* Джуз
* Рубғ

Санат:Құран
Санат:Құран сүрелері
Рубғ

**Рубғ** (, «төрттен бір бөлігі») — Құран Кәрімді бөлімдерге бөлу үшін қолданылатын термин. Құран отыз джузге бөлінеді, әрбір джуз екі хизбке бөлінеді, ал хизб төртке бөлініп, ол бөлімдер «рубғу хизб» (), яғни хизбтың төрттен бір бөлігі деп аталады. Құран Кәрімнің нұсқаларында рубғты арнайы белгімен белгелейді.

Рубғқа немесе хизбке бөлу әуелгіде бекітілмегесін, олардың шектері мен көлемдері Құран риуаяттарына байланысты өзгеріп тұрады.

## Тағы қараңыз
* Құран
* Джуз
* Хизб

Санат:Құран сүрелері
Санат:Құран
Қоғамдық кәсіпкерлік

**Қоғамдық кәсіпкерлік** — қоғам мәселелерін тауып оның жақсы өзгерісіне ықпалын тигізетін кәсіпорын.

## Тарихы
Алғашқы рет *social entrepreneur* термині 1960–шы 1970–ші жылдары батыс әдебиеттерінде қолданысқа ене бастады.

## Әдебиеттер
* Abu-Saifan, S. 2012. *Social Entrepreneurship: Definition and Boundaries.* Technology Innovation Management Review . February 2012 : 22-27.
* David Bornstein, *How to Change the World: Social Entrepreneurs and the Power of New Ideas*, Oxford University Press (and others) ISBN 0-19-513805-8
* Charles Leadbeater, *The Rise of the Social Entrepreneur,* Demos, 1996
* Joanna Mair, Jeffrey Robinson, and Kai Hockerts, *Social Entrepreneurship*, Palgrave Macmillan, 2006. ISBN 1-4039-9664-4
* Peredo, A. M., & McLean, M. 2006. Social Entrepreneurship: A Critical Review of the Concept. Journal of World Business, 41(1): 56-65.
* John Elkington and Pamela Hartigan, *The Power of Unreasonable People: How Entrepreneurs Creates Markets to Change the World*, Harvard Business Press, 2008
* Robert Gunn and Christopher Durkin, *Social Entrepreneurship: A Skills Approach*, Policy Press, 2010
* Muhammad Yunus, Bertrand Moingeon, Laurence Lehmann-Ortega, "Building Social Business Models: Lessons from the Grameen Experience”, сәуір-маусым, vol 43, n° 2-3, Long Range Planning, 2010, p. 308-325 "

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* ''Social Entrepreneurship: The Case for Definition'' , Sally Osberg and Roger Martin
* ''Social Entrepreneurship: Definition and Boundaries'' , Samer Abu-Saifan

Санат:Экономика
Санат:Қоғамдық кәсіпкерлік
Request for Comments

**Комментарийге сұраныс** () — бұл интернетте кеңінен қолданылатын техникалық сипаттамалары мен стандарттарын қамтитын нөмірленген Интернет-ақпараттық құжаттар сериясы. «RFC» атауын «шолуларға сұраныс (сұраныс)» немесе «талқылауға арналған тақырып» деп те аударуға болады. Қазіргі уақытта АӨҚ-ны алғашқы жариялауды IETF Интернет-қоғам (ISOC) ашық ұйымының қолдауымен жүзеге асырады. Бұл АӨҚ-ға құқықтары бар Интернет-қоғам.

## Тарихы
RFC форматы 1969 жылы ARPANET жобасының дамытылу барысында пайда болды. Ол уақыттағы атауы *«Host Software»* еді. 

## Дереккөздер

Санат:Интернет стандарттары
Вячеслав Досмұхаметов

**Вячеслав Зарлықханұлы Досмұхаметов** (27 сәуір 1978 жылы Черниговск ауылы,Агаповка ауданы, Челябі облысы, КСРО-да туған) - ресейлік продюссер және әзілқой, сценарист. Ұлты - қазақ.

## Биографиясы
2001 жылы Вячеслав Досмұхаметов Челябілік мемлекеттік медицина академиясын, ал 2002 жылы госпитальдық терапия және отбасылық медицина кафедрасында интернатураны бітірген.

Оқу кезінде «Уездный город» (Челябі-Магнитогорсктің құрама командасы, КТК-нің жоғарғы лигасы), «Лица Уральской НАциональности»(Челябі,КТК жоғарғы лигасы) КТК командаларында ойнаған.

* 2004-2005 – Рен-ТВ арнасының тапқырлы продюсері.
* 2005-2008 – СТС арнасының тапқырлы продюсері, «Әкесінің қыздары және «6 кадр-дың» алғашқы бөлімдерінің ауторы. «Әкесінің қыздары» телехикаясы үшін бүкіл түсірілім тобымен бірге «ТЭФИ» Ресейлік ұлттық телевизиялық марапаттауды «Жылдың ең үздік ситкомы» жүлдегері болды.
* 2007- Семён Слепаковпен бірге телевизиялық өнім өндіретін 7 АРТ компаниясын ашты.
* 2007-2012- «Универ», «Интерндер», «Универ. Жаңа жатақхана» және «Универ. Саша + Таня» атты комедиялық сериалдардың ауторы мен продюсері. «Comedy Баттл»(жаңа маусым) шоуының әділ-қазы мүшесі. «Comedy Баттл», «Наша Russia»(5 маусым), «Comedy Woman» шоуларының продюсері.
* 2012- Comedy Clab production-ның тапқыр продюсері.

## Жеке өмірі
Мария Досмұхаметоваға үйленген. Тимур (18 маусым 2011 туған) есімді баласы бар.

## Фильмографиясы
**Продюсер:**
# 2008-2010- Универ
#  2009-2012- Comedy Woman
#  2012-2012- Интерндер
#  2011-2012- Универ. Жаңа жатақхана
#  2012- Наша Russia (5 маусым)
#  2012- Универ. Жаңа жатақхана
#  2012- Comedy Баттл (жаңа маусым)

**Сценарист:**
# 2005 — Сапалы хикая
# 2005 — Саяхатшылар
# 2005 — 2006 — Студенттер
# 2005 — 2008 — 6 кадр
# 2006 — 2007 — Алтын әке
# 2007 — 2008 — Әкесінің қыздары
# 2008 — Мен емдеймін
# 2009 — Наша Russia. Тағдыр жұмыртқалары

Санат:Ресей қазақтары
Тақтатас мұнайы

**Тақтатас мұнайы** (, ), сонымен қатар **[[кероген]] мұнайы** деген атпен танымал тақтатастан пиролиз, гидрогендеу немесе қызумен араластыру арқылы мұнай алудың дәстүрлі емес түрі. Бұл процесс арқылы жер қыртысындағы органикалық зат (кероген) синтетикалық мұнай мен газға айналады. Осының нәтижесінде шыққан мұнайды отын ретінде қолдануға немесе мұнай өңдейтін зауыттарда сутегін қосу арқылы және көміртек мен азот секілді аралас заттардан тазарту арқылы шикізат ретінде қолдануға болады. Өңдеу өнімдерін шикі мұнайдың өнімдері сияқты қолдануға болады.

## Тарихы

## Өндіру процессі

## Сипаттары

## Жаңарту

## Статистика

## Тақтатас мұнайының қоры мен өндірілуі

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Тақтатас

Санат:Геология
Nokia Lumia 710

**Nokia Lumia 710** — Nokia корпорациясының Windows Phone 7.5 операциялық жүйесіне құрылған смартфоны. Құрылғы 2011 жылы Microsoft пен Nokia арасындағы серіктестіктің нәтижесі ретінде шығарылды. Бұл смартфон 2011 жылы жарыққа шыққан екі смартфонның ішіндегі бюджетті түрі саналады. 

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
Nokia 
Windows Phone

Санат:Nokia смартфондары
Санат:Nokia Lumia смартфондары
Nokia Lumia 800

**Nokia Lumia 800** (кодты атауы: Sea Ray) — Nokia компаниясың Windows Phone операциялық жүйесінде жқмыс істейтін смартфоны. Алғашқы рет 2011 жылдың 26 қазанында Nokia World шарасының аясында көпшілікке таныстырылды. Құрылғы 2011 жылғы Microsoft пен Nokia арасандағы серіктестіктің нәтижесі ретінде шығарылды. Бұл смартфон 2011 жылы шыққан екі смартфонның ішіндегі үлкені (екіншісі Nokia Lumia 710) және Nokia компаниясының Microsoft платформасындағы флагманы ретінде саналды.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Nokia
* Nokia Lumia 710

Санат:Nokia смартфондары
Санат:Nokia Lumia смартфондары
Nokia Lumia 900

**Nokia Lumia 900**  — Nokia компаниясың Windows Phone операциялық жүйесінде жұмыс істейтін смартфоны. Алғашқы рет 2012 жылдың 20 қаңтарында Consumer Electronics Show 2012 шарасының аясында көпшілікке таныстырылды. CNET басылымы Nokia Lumia 900-ді Consumer Show-дың ең жақсы смартфоны деп мойындады. Lumia 900 Nokia-ның LTE желілерінде жұмыс істейтін бірінші құрылғысы болды. Шыққан сәтінен бастап Windows Phone 8 операциялық жүйесіндегі смартфондар ұсынылғанға дейін Nokia Lumia сериясының флагманы саналды.
## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Nokia
* Nokia Lumia 710
* Nokia Lumia 800

Санат:Nokia смартфондары
Санат:Nokia Lumia смартфондары
Nokia Lumia 920

**Nokia Lumia 900**  — Nokia компаниясың Windows Phone 8 операциялық жүйесінде жұмыс істейтін смартфоны. Алғашқы рет 2012 жылдың 5 қыркүйегінде көпшілікке ұсынылып, 2 қарашада сатылымға түсті. Шыққан сәтінен бастап Windows Phone операциялық жүйесіндегі Nokia смартфондарының флагманы саналады. Телефонның дисплейі Gorilla Glass шыдамды әйнегімен жабылған, Qi стандарты бойынша индукциялық қуаттауды қолдануға мүмкіндік береді. Lumia 920 оптикалық стабилизация жүйесі қондырылған алғашқы смартфон.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Nokia
* Nokia Lumia 710
* Nokia Lumia 800
* Nokia Lumia 900

Санат:Nokia смартфондары
Санат:Nokia Lumia смартфондары
Nokia Lumia

**Nokia Lumia** (lumi — «қар») — Windows Phone операциялық жүйесіндегі Nokia смартфондарының сериясы. Компания жаңа платформаға негізделген құрылғыларды Microsoft компаниясымен серіктестік туралы келісімнен кейін жасай бастады. Алғашқы екі құрылғы — Nokia Lumia 710 және Nokia Lumia 800 2011 жылдың қараша айында Nokia World конференциясында көпшілікке ұсынылды. Келесі екі құрылғы 2012 жылдың қаңтарында Consumer Electronic Show 2012 және ақпанында Mobile World Congress 2012 шараларының аясында таныстырылды. 2012 жылдың 5 қыркүйегінде Microsoft компаниясымен болған пресс-конференцияда Nokia Lumia сериясының келесі ұрпағы — Windows Phone 8 операциялық жүйесінде жұмыс істейтін Nokia Lumia 920 және Nokia Lumia 820 көпшілікке таныстырылды.

## Windows Phone 7 жүйесіндегі модельдер
### Nokia Lumia 505

### Nokia Lumia 510

### Nokia Lumia 610

### Nokia Lumia 710

### Nokia Lumia 800

### Nokia Lumia 900

## Windows Phone 8 жүйесіндегі модельдер
### Nokia Lumia 620

### Nokia Lumia 820

### Nokia Luma 920

## Сыртқы сілтемелер
* Nokia Lumia
* Windows Phone

Санат:Nokia смартфондары
Санат:Nokia Lumia смарфондары
Муфассал

**Муфассал** (, бөлшектенген) — бұлай аталуының себебі Құранның бұл бөлігіндегі сүрелер «басмала» арқылы көп бөлінеді.Көп ғалымдардың пікірінше муфассал Құранның Қаф сүресінен басталып соңғы ән-Нас сүресіне дейін созылады (бұл пікірді өзінің тәпсірінде Ибн Касир да қолдаған). Бірақ ән-Нәуәуидің пікірінше муфассал әл-Хужурат сүресіен бастау алады. Муфассал үшке бөлінеді:
# **Ұзақ муфассал**: Қаф сүресінен ән-Нәбә сүресіне дейін.
# **Орташа муфассал**: ән-Нәбә сүресінен Духа сүресіне дейін.
# **Қысқа Муфассал**: Дұха сүресінен Құранның соңына дейін.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Құран
* Сүре

Санат:Құран
Мәсәни

**Мәсәни** деген терминінің мағынасы туралы мұсылман ғалымдарда үш пікір бар:
# Мәсәни деген Аллаһ қиссалар, мысалдар, парыздар мен шектерді баяндаған сүрелер. Бұл пікірді Абдуллаһ ибн Аббас пен Саид ибн Джубәйр ұстанған.
# Мәсәни деген әл-Фатиха сүресі. Бұл пікірді әл-Хасан әл-Басри ұстанған.
# Мәсәни деген екі жүз аяттқа жеткен не соған жақын болған сүрелер.
## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Құран
* Муфассал

Санат:Құран
Санат:Құран сүрелері
Бидғат

**Бидғат** (, бид′а — жаңалық) — тілдік жағынан алғанда араб тілінде *«жаңа, бұрын соңды болмаған, жаңалық»* мағыналарын береді. Бидғатшы (*мубтади′*) деп ғылыми жаңалық ашушыны да атайды. Ибн Хаджар әл-Асқалани бидғат туралы айтады:

Бұрын соңды мысалы болмаған кез келген зат. Және тілдік мағынасында бұл сөз мақтауға тұрарлық нәрселерді де, сөгуге лайықты заттарды да білдіреді

## Шариғи мағынасы
Ибн Таймийа бидғат терминінінің шегін былай түсіндіреді:

Діндегі бидғат дегеніміз — Аллаһ пен Оның елшісі заңдастырмаған, оның парыз немесе мұстахаб екені туралы ешбір әмір келмеген кез келген зат

Хафиз Ибн Раджаб айтады:

Бидғат деген — дінге енгізілген және шариғатта ешқандай негізі болмаған барлық зат. Ал шариғатта негізі бар екеніне дәлел бар нәрсе туралы айтатын болсақ, ол шариғатта бидғат деп аталмайды, егер де оны тілдік мағынасында бидғат десе де

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Сүннет
* Хадис

Санат:Ислам
Санат:Араб дін терминдері
Арыстан әскери лицейі

**«Арыстан» мамандандырылған лицейі** — Алматы облысы, Талғар ауданының Бесқайнар ауылында, бүкіл Қазақстанда баламасы жоқ заманауи оқу орны. «Нұрсұлтан Назарбаевтың білім беру қоғамдық қорының» мұрындық болуымен 2011 жылы ашылған. 

Әскери үлгіде дәріс беретін «Арыстан» арнайы лицейі, мемлекеттік органдар мен құқық қорғау саласында қызмет істейтін мамандарды даярлайтын оқу орны.

нобай

Жаңа лицей 20 мың шаршы метр аумақты алып жатыр. Мұнда, сапалы білім алуға барлық жағдай жасалған. 4 мезгіл тамақ, негізгі және қосымша сабақтар, спорттық және әскери дайындық – бәрі тегін. Қойылатын жалғыз талап, тыңдаушы білім алуға үлкен ықылас танытып, темірдей тәртіпке бағынуы тиіс.

Үміткер оқушылар физикалық және психологиялық тұрғыда өте мығым, сонымен қатар дәлдік ғылымдарға құштар ұл балалар ғана қатаң емтихандардан өтіп қана осы оқу орнына түсе алады.

Өкінішке қарай бұл оқу орны тек қана орыс тілінде білім береді. Оқу орнында бассейн, дене шынықтыру залы, футбол алағы барлығы заманауи талаптарға сай.

Іле Алатауының етегінде бой көтерген жаңа оқу орны бұрынғы КСРО кезіндегі «Искорка» деген санаторий орнында салынған.

## Сілтемелер
* Лицей сайты

Санат:2011 жылы ашылғандар
Санат:Қазақстан оқу орындары
Санат:Талғар ауданы
Ораза айт

**Ораза айт** ( — «'Ид әл-фитр») — ораза ұсталатын Рамазан айынан кейінгі Шәууәл айының бірінші күні, мұсылмандардың маңызды діни мейрамы. Исламдағы екі айт мейрамының бірі. Бұл күні мұсылмандар мешітте жиналып жамағатпен айт намазын оқиды. Ораза ұстауға тыйым салынған күн.

## Сурет галереясы

Сурет:Eidulfitr_meal.jpg|Малайзиядағы Хари Райа
Сурет:Hui_family_eid.jpg|Қытайдағы Хуэй халқы Ораза айтты тойлауда


## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Мұсылман мейрамдары
* Айт
* Құрбан айт

Санат:Ораза
Санат:Ислам мейрамдары
Санат:Ислам терминдері
Санат:Рамазан
Хуэй халқы

**Хуэй** (*хуэйцзу*, ; қазақша: дүнгендер) — Қытай Халық Республикасының 56 ресми мойындалған ұлттық азшылығы. 
Хуэйлер негізінен Нинся-Хуэй автономиялық ауданында тұрады. Хэнань, Шыңжаң, Цинхай, Юньнань, Хэбэй, Шаньдун, Аньхой және басқа провинциялар мен автономиялық аудандарда хуэй халқының тығыз қоныстанған аудандары бар. Жалпы халық саны 10 586 087 адам (2010).

## Тілі
Олар қытай тілінің әртүрлі диалектілерінде сөйлейді, қытай иероглифтік жазуын қолданады.
нобай|солға|Хуэй мешіттері әдетте дәстүрлі қытай сәулет өнері стилінде салынған.

## Діні
Діні бойынша Xуэйлар – сүнниттік мұсылмандар. Хуэйлер Қытайдағы барлық мұсылмандардың 45 пайызын құрайды. Олар көптеген ғасырлар бойы Исламды (ханафи ағымында) ұстанады және ислам мәдени мұрасының тасымалдаушылары болып табылады.

## Тарихы
Олардың ата-бабалары 13-ғасырда моңғол халқының үш жорығынан кейін шығыс Қытайға қоныс аударған хуэйхуй халқы, ал мұсылмандар Тан (618 - 907 жж.) және Сун династиясы (960 - 1276) кезінде оңтүстік-шығыс Қытайдың жағалау аймақтарында қоныс аударған.
Өз тарихында көптеген басқа ұлттармен үздіксіз араласуы (мысалы, аралас неке) арқылы Хуэй халқы ханзу, моңғол және ұйғыр халықтарының әдет-ғұрыптары мен өмір салтын бірте-бірте қабылдап, өздерінің хуэйхуэй ұлтын құрады.

## Кәсібі
Негізгі кәсіптері — суармалы егіншілік. Күріш, арпа, бидай, жүгері, бау-бақша егеді. Сондай-ақ мал шаруашылығымен, көлік тасымалымен, қолөнер өндірісімен, саудамен айналысады. Олар шаруашылықты басқара білуімен танымал, дәстүрлі қызмет түрлерінің қатарында інжу-маржан мен асыл тастарды өңдеу, мал сою, өңдеу өнеркәсібі бар.

Кейбір топтар жылқы, ірі қара, құс өсіреді. Хуэйдің дәстүрлі кәсібі көлік және сауда, соның ішінде делдал болды. Қолөнердің ең дамыған түрлері – былғары бұйымдарын жасау, зергерлік бұйымдар жасау, сүйекке ою, тоқу, кесте тігу.

## Тұрмыс салты
Отбасы шағын, бұрын үлкен болған, патриархалдық. Әйелдер айтарлықтай жоғары орынға ие. Көшедегі ертегішілер музыкалық аспаптардың (скрипка, бубен, зурна, т.б.) сүйемелдеуімен эпикалық поэмаларды орындап, танымал болды.
нобай|оңға|200px|Жеміс-жидек өнімдерін жинау 
### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
Кірпіш пен каркастан қалап, сабан қосылған балшықпен сыланған үйлерде тұрады. Бөлмені жылытатын жатаған кең пеш (кан) салады, аласа үстелде тамақтанады. 
    
### Дәстүрлі киімдері
Ерлер мен әйелдердің ұлттық киімдерінің үлгісі ұқсас келеді. Желбегей киетін кеудеше, кең балақ шалбар, матамен қапталған аяқ киім киеді. Әйелдер киімі кестемен әшекейленеді.
Бас киімдер: ерлерге ақ қалпақ, жас әйелдерге жасыл, үлкен әйелдерге ақ орамал.

### Дәстүрлі тағамдары
Ұлттық тағамдары: ет араластырып майға қуырған ұн, көкөністер. Сүйікті тағамдары — дүнген кеспесі мен палау. Алдымен шай ішіп, соңынан сұйық тамақ ішеді. Тағамдарын таяқшамен жейді және бұрыш, сарымсақ, сірке қышқылын көп пайдаланады. 

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Қытайлар
* Уцул халқы
* Елдер бойынша ислам

Санат:Қытай этникалық топтары
Жеті ұзын сүре

**Жеті ұзын сүре** () — Құранның ең ұзын сүрелерінің атауы. Олар:
# әл-Бақара сүресі
# Әли Имран сүресі
# ән-Ниса сүресі
# әл-Мәида сүресі
# әл-Анғам сүресі
# әл-Ағраф сүресі
# Тәубә сүресі (немесе Тәубә мен әл-Анфәл сүресі)

Имам Ахмад ибн Ханбал «Муснадында» Уасилә ибн әл-Асқа′тан жеткізген хадисте Мұхаммед пайғамбар  айтқан:

Абдуллаһ ибн Аббас пен Сағид ибн Джубәйр бұл сүрелердің «ұзын» деп аталу себебі олардың басқа сүрелерден гөрі ұзынырақ екенінде деген.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Құран
* Мәсәни
* Сүре

Санат:Құран
Санат:Құран сүрелері
Айдос Әміроллаұлы Сарым

**Айдос Әміроллаұлы Сарым** (10-қыркүйек, 1975 жыл, Алматы қаласы) - мемлекет және қоғам қайраткері, саясаттанушы.

## Өмірбаян
Байұлы тайпасының Алаша руынан шыққан. Айдос Сарым 1976 жылы Алматы қаласында дүниеге келген. Алматы қаласынадағы №12 мектепті бітіргеннен кейін Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің тарих факультетіне түседі. ҚазҰУ-ді 1992 жылы тамамдайды.

## Дереккөздер


Санат:Саясаттанушылар
Осман нұсқасы

Мұхаммед пайғамбардың  өлімінен кейін сахабалар өздері білген әдіске сәйкес жеті түрлі оқитын болған. Бірақ Ислам діні әлемге таралып, мұсылмандардың қоластына көптеген жаңа жерлер енгесін, сол сахабалар дінді қабылдағандарға Құранды өз әдісімен үйретіп, ол оқушы Құранның басқа әдіспен оқылуын естігенде жанжалдар пайда бола бастады. Мысалға Ирактың мұсылмандары Құранды Абдуллаһ ибн Масғұдтың әдісімен, ал Шамның тұрғындары Убәй ибн Кағбтың әдісімен оқитын болған.

Һижра жыл санағы бойынша 14 немесе 15 жылы халифа Османның әскерлері Арменияны бағындыруға аттанады. Халифаның әмірімен Ирақ пен Шамны әскерлері бір-бірімен қосылады. Ирақ әскерлерінің құрамындағы әл-Мадаинның әскерінің қолбасшысы болған Хузайфа ибн әл-Йаман осы жерде жиналған қолдың арасында Құранды оқу әдісінің кесірінен болған жанжалдың куәгері болады.

Соғыстан қайтқан соң, Хузайфа өз үйіне кірместен халифа Осман ибн Аффанға барып, болған жайтты айтады:

Жанжалдардан қорыққан халифа Осман Зәйд ибн Сабитке, Абдуллаһ ибн әз-Зубайрға, Сағид ибн әл-Асқа, Абдуллаһ ибн әл-Харис ибн Һишамға Хафса бинт Омарда сақталған Әбу Бәкр кезінде жиналған Құран нұсқасын көшіріп, таратуға әмір етеді. Ол парақтарды көшіріп болғаннан кейін, Осман түпнұсқаны Хафсаға қайтарып, жиналған Құранды түрлі аудандарға жіберіп, оған сәйкес емес Құран нұсқаларын өртеп жіберуге бұйырады.

Османның бұл шешімі тек атақты да сыйлы сахабалармен болған келісімнен кейін іске асты. Әли ибн Әбу Талиб айтқан:

Ақыр соңында Зәйд ибн Сабиттың және басқа да сахабалардың атқарған үлкен еңбегінен кейін Құран бір қалыпқа келіп, оның жалғыз оқу әдісі болып құрайыштардың диалекті танылады. Осман жинаған Құран нұсқаларының саны жөнінде әртүрлі пікірлер бар: олардың саны төрт, бес немесе жетеу болған деген пікірлер бар. Ибн Әбу Дәуд Әбу Хатим әс-Сиджистанидің мынадай сөзін жеткізген: «Құранның Мекке, Шам, Йемен, Бахрейн, Басра және Куфа үшін жазылған және Медине қаласында қалған жеті нұсқасы жазылды».

Ал осы нұсқалардын басқа Құранның нұсқалары өртелуге немесе өшіруліге бұйырылды. Әли ибн Әбу Талиб айтқан: «Османның Құранның нұсқаларын жағу шешімі туралы жақсылықтан басқа ештеңе айтпаңдар!».

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Құран тарихы

Санат:Құран тарихы
Ибн Халликан

**Шәмсуддин Әбул-Аббас Ахмад ибн Мұхаммед ибн Халликан** (1211 жыл 22 қыркүйек — 1282 жыл 30 қараша) — араб жазушысы және заңгері (фақиһ).

Парсы Бармакилер әулетінен шыққан. Араб тілін, тарихты, әдебиет пен фиқһты өз отаны Эрбиль қаласында оқыған. Сонымен қатар Халеб пен Дамаскта да оқыған. 1261 жылы сұлтан Бейбарыс оны Дамасктың бас қазысы қылып тағайындағанға дейін әл-Қаһира (Каир) қаласының бас қазысының көмекшісі болған. Ол шафиғи мазһабын ұстанып, бастапқыда негізгі үш мазһабтың қазылық міндетін атқарған. 1271 жылы мансабынан айырылып, әл-Қаһирада сабақ береді, сосын 1278 жылы Дамаскқа қазы болып оралады.

## Еңбектері
* «Уафайат әл-а′йан уәл-анба′ абна′ әз-заман» (*«Белгілі тұлғалардың некрологтары мен олардың замандастары туралы хабарлар»*, 1256-1274) — билік иелерінің (халифалардан басқа), шенеуніктердің, ғалымдардың, ақындардың (антологиясмен бірге) және т.б. адамдардың биографиялық сөздігі. Авторды Шығыстың Плутархы атайды.

## Дереккөздер

* Брокгауз бен Ефрон энциклопедиялық сөздігі

## Тағы қараңыз
* Ибн Баттута
* Әз-Зәһәби
* Ислам тарихы

## Сыртқы сілтемелер
* «Уафайат әл-а′йан уәл-анба′ абна′ әз-заман» — Ибн Халликанның атақты кітабы

Санат:Ислам тұлғалары
Санат:Тарихшылар
Санат:Мұсылман тарихшылар
Орта ғасырдағы Испания

## Арабтармен күрес
711-714 жылдары Пиреней түбегіндегі Вестгот карольдігіне арабтар өз үстемдігін орнатты.Бұл жердегі арабтарды *маврлар* деп атады.Себебі олар Солтүстік Африкадағы Мавритания аймағынан келген болатын,Арабтар мұнда 765 жылы кордова әмірлігін құрып , оны 929 жылдан бастап халифаттық деп жариялады. Тек түбектің солтүстігіндегі шағын Аустрия облысы ғана тәуелсіздігін сақтап қалды.
                                                               
{| class="wikitable"
|-
!Кордова халифаты 929-1031 жылдар !!
|-
| Ауыл шаруашылығы жедел қарқынмен дамыды|| Қалалар өсті ||
              
Периней түбегіндегі арабтар үстемдік құрған кезде жерінде қалалар да жедел дамый бастады. Арабтар әмірлігінің астанасыны Кордова қаласы Еуропаның аса ірі қолөнер, сауда және мәдени орталықтардың біріне айналды. Онда үлкен кітапхана мен университет юолды. Медицина , математика , география ғылымдары дамыды. Арабтар Испаниядағы көркемөнер мен әдебиет гүлденген кезде Батыс Еуропа мәдениеті әлі өте төмен деңгейде болатын. Арабтар Кордовада таңғажайып мұсылмандар мешітін , алгебра сарайын салдырды.
  
## Испанияның бірігуі
1479 жылы Арагоның королі Фердианд Кастилия ханшайымы Изабеллаға үйленді. Екі королдік бірігіп Испан корольдігі  деп атала бастады. 

10 жылдық соғыстан кейін, 1492 жылы Фердианд пен Изабелланың біріккен әскері Гранаданы басып алды. Периней түбегі арабтардан қайтарып алынды. Переней түбегінде Испания мен Португалия корольдіктері құрылды.

Санат:Испания тарихы
Хадис жинақтары

Бұл тізімде Мұхаммед пайғамбардың  сөздері, істері мен іштей қолдаулары туралы мағлұмат беретін мұсылман ғалымдардың жинаған хадис кітаптары мен жинақтарының тізімі келтірілген.

## Суннилердің хадис жинақтары
Алты кітап (әл-Кутуб әс-Ситта):
* «Сахих әл-Бұхари» — Мұхаммед ибн Исмаил әл-Бұхари
* «Сахих Муслим» — Муслим ибн әл-Хәджадж ән-Найсабури
* «Сунан Әбу Дәуд» — Әбу Дәуд
* «Жамиғ әт-Тирмизи» — Имам әт-Тирмизи
* «әс-Сунан әс-Суғра» — ән-Нәсәи
* «Сунан Ибн Маджаһ» — Ибн Маджаһ
Басқа:
* «әл-Муатта» — Малик ибн Әнәс
* «Муснад Ахмад ибн Ханбал» — Ахмад ибн Ханбал
* «Мустадрак әл-Хаким» («әл-Мустадрак алә әс-сахихайн») — әл-Хаким ән-Найсабури
* «Сунан әд-Дарими» — әд-Дарими
* «Сахих Ибн Хузайма» — Ибн Хузайма
* «Сахих Ибн Хиббан» — Ибн Хиббан
* «Маудуғат әл-Кубра»
* «Рияд әс-Салихин» — ән-Нәуәуи
* «Булуғ әл-Марам» — Ибн Хаджар әл-Асқалани
* «Умдат әл-Ахкам» — Абдул-Ғани әл-Мақдиси
* «Мишкат әл-Масабих» — әт-Табризи
* «Шамаил әт-Тирмизи» («Шамаил Мухаммадия») — Имам әт-Тирмизи
* «Талхис әл-Мустадрак»

## Шииттердің хадис жинақтары
Төрт кітап

## Ибадилердің хадис жинақтары

## Мутазилилердің хадис жинақтары

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Хадис
* Алты кітап

Санат:Хадис ғылымы
Санат:Хадис жинақтары
Қорған облысы

**Қорған облысы** (, ауызекі тілде — *Заура́лье*) — Батыс Сібір жазығының оңтүстік-шығысында орналасқан Ресей Федерациясының субъектісі, облыс. Әкімшілік орталығы — Қорған қаласы. Орал Федералдық аймағының құрамына кіреді.

## Тарихы
1943 жылдың 6 ақпан күні КСРО Жоғарғы Кеңесінде шешім қабылданып, Қорған облысы қалыптасқын. Ол құрамына Челябі облысының 32 ауданы, Омбы облысының 4 ауданын, 975&nbsp;000 адам санымен қосып құрылған.

1959 жылы Ленин орденімен марапатталды.

## Географиясы
Қорған облысы батысында Челябі облысымен, солтүстік-батысында — Свердловск облысымен, солтүстік-шығысында — Түмен облысымен, оңтүстігінде Қазақстанмен (Солтүстік Қазақстан облысы, Қостанай облысы) шектеседі.

## Климаты
Облыстың климаты континенттік. Қыстары ұзын және суық. Жаздары жылы, ауа-райы жиі құрғақ болады. Қаңтардың орташа температурасы -18°C, ал ең жылы айдағы (шілде) орташа температура +19°C. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 400 миллиметр.

## Әкімшілік бөлінісі
Облыс 24 аудан мен 2 қалалық округтен тұрады.

### Муниципалдық аудандары
thumb|left|Қорған облысының муниципалдық аудандары
# Альменево ауданы
# Белозерское ауданы
# Варгаши ауданы
# Далматово ауданы
# Звериноголовское ауданы
# Қарғаполье ауданы
# Қатайск ауданы
# Кетово ауданы
# Құртамыс ауданы
# Лебяжье ауданы
# Макушино ауданы
# Мишкино ауданы
# Мокроусово ауданы
# Петухово ауданы
# Половинное ауданы
# Тобыл ауданы
# Сафакулево ауданы
# Целинное ауданы
# Частоозерье ауданы
# Шадринск ауданы
# Шатрово ауданы
# Шумиха ауданы
# Щучье ауданы
# Үргемыс ауданы

### Қалалық округтері
# Шадринск
# Қорған

## Саясаты
Кеңес үкіметі кезінде облыста жоғары билік үш адамға бөлінді: Қорған КОКП комитетінің бірінші хатшысы (шын мәнінде ол ең үлкен билікке ие болды), облыстық кеңестің төрағасы (заң шығарушы билік) және Облыстық Атқару Комитетінің төрағасы (атқарушы билік). 1991 жылдан бері КОКП билігін жоғалтты, және облыстың, басқа субъектілердей, өзінің парламенті бар.

Қорған облыстық Думасы — облыстың тұрақты заң шығарушы органы. Облыстық Дума 34 мүшеден тұрады және өз өкілеттігін заңдар, қаулылар және басқа да құқықтық актілерді қабылдау және өзі қабылдаған заңдар мен басқа да құқықтық актілердің орындалуы мен сақталуын қадағалау арқылы жүзеге асырады.

2015 жылы өткен соңғы сайлаудан кейін «Біртұтас Ресей» партиясы облыстық Думадағы көпшілік орынға ие. 2019 жыл, 18 қыркүйектен бері Қорған облысының губернаторы — Вадим Шумков.

## Халқы
1959—2010 жылдар арасындағы Қорған облысындағы халық санағының ұлттық көрсеткіштері.

### Елді мекендер
Облыста 8 қала (Қорған, Шадринск, Шумиха, Құртамыс, Далматово, Катайск, Петухово, Щучье) және 6 кент бар. 2012 жылдың 1 қаңтарындағы көрсеткіш бойынша қалалық тұрғындар саны 541 057 адам.

## Дереккөздер

Санат:Ресей облыстары
Әбу Нуас

**Әбу Нуас әл-Хасан ибн Һани әл-Хаками** (,VIII ғасыр — 813/815) — Һарун әр-Рашид пен әл-Аминның кезеңінде өмір сүрген даңқты араб ақыны. Әбу Нуастың әкесі мұсылмандардың қолында құл болып, артынан құлдықтан босатылған. Оның әкесі Умәйя әулетінің соңғы халифасы Маруанның қоластында жауынгер болған. Әбу Нуастың шешесі парсылық болып, жүн жуумен ақша тапқан. Әбу Нуас Хузистан ауданындағы Ахваз қаласында дүниеге келген. Түрлі деректерде оның туу жылын 747 жыл мен 762 жыл аралығын көрсетеді. Бала кезін Басра қаласындағы әтір сатушының дүкенінде оған жұпар иісті шөптер жинаумен айналысып өткізген.

## Тағы қараңыз
* Һарун әр-Рашид
* Араб әдебиеті
* Аббас әулеті
* Бағдат

Санат:Араб ақындары
Санат:Тұлғалар
Ван Гог мұражайы

**Винсент Ван Гог мұражайы**,  - Винсент Ван Гогтың жұмыстарына арналған Амстердам қаласында орналасқан шығармашылық мұражай. Мұражайда Ван Гогтың барлық дерлік суреттері сақталған. 2011 жылы музейге 1,600,300 адам шолу жасап, келушілер саны бойынша Нидерландының 1-ші, ал әлемнің 23-ші музейі атанды.
## Тарихы
Ван Гог қайтыс болғаннан кейін оның суреттері інісі Теоның қолында қалады. 6 айдан соң ол да қайтыс болып, суреттер Теоның әйелінің Джоһаннаның йелігіне өтеді. Оның ұлы 1925 жылдан бастап Ван Гогтың шығармаларын біртіндеп Амстердамның Стеделик мұражайына өткізеді, және ол жерде көп жыл халықтың назарында болады.

## Дереккөздер


Санат:Нидерланд ұлттық мұражайлары
Санат:Амстердам мұражайлары
Санат:Нидерланд көркемсурет мұражайлары
Санат:Винсент Ван Гог
Санат:1973 жыл Нидерландта
Споралылар

200px|нобай|оңға|Споралылар
**Споралылар** — буылтық құрттардың, моллюскалардың, буынаяқтылардың, омыртқалы жануарлардың және адамдардың ішегінде, дене қуысында, қан клеткаларында паразиттік тіршілік ететін бір клеткалы қарапайым жәндіктер. Паразиттік тіршіліктің әсерінен ас қорыту, жиырылғыш вакуольдері жойылған, қоректік заттарды бүкіл денесі арқылы сіңіріп алады, ешқандай қозғалыс органоидтары болмайды, тек жынысты клеткаларында - микрогаметаларында - талшығы болады.
	
Споралылар жыныссыз, жынысты және спорогония жолымен көбейеді. Жыныссыз көбеюі ядроның көпке бөлінуі арқылы жүзеге асады, бұны шизогония процесі деп атайды, нәтижесінде мерозоиттар деп аталатын жас особьтар шығады. Жынысты жолы - гаметогония деп аталатын, гаметалардың пайда болуы. Копуляция нәтижесінде түзілген зигота қалың қабықшамен қапталынып ооцистаға айналады. Осыдан спорогония кезеңі басталады. Ооцистаның ішіңце, спорогонияның нәтижесінде, ең алдымен споробластар - бұлардан майда спорозоиттар пайда болады және олар споралардың ішінде орналасады.
	
Споралылар типі екі класқа бөлінеді: Грегариналар - Gregarinina және кокцидиятәрізділер - Coccidiomorpha.

## Дереккөздер


Санат:Споралылар
Книдоспоридиялар

Книдоспоридиялардың барлығы дерлік паразиттер. Книдоспоридиялардың тіршілік циклы әрқашанда екі ядролы амеба тәрізді ұрықтан басталады. Түзілген споралары көп клеткалы.

Книдоспоридиялар типіне екі класс жатады. Шырышты споралылар немесе миксоспоридиялар - Myxosporidia және актиномиксидиялар -Actinomyxidia.
	
Актиномиксидиялардың шырышты споралылардан негізгі айырмашылығы - споралары үш қақпақшалы, ішінде үш атқыш капсуласы және көптеген амеба тәрізді ұрықтары болады. Олар азқылтанды буылтық құрттардың және сипункулидтердің паразиттері.

## Дереккөздер

Санат:Ішекқуыстылар
Инфузориялар

200px|нобай|оңға|Tetrahymena thermophila
**Инфузориялар** — бұл типке көп ұсақ кірпікшелері бар қарапайым жәндіктер жатады, 7000-нан астам түрі белгілі. Бұлардың ерекшелігі - денесінде екі түрлі ядросының болуы - үлкен вегетативті ядро макронуклеус және кішкене генеративті - микронуклеус.

Инфузориялыларға конъюгация процесі тән. Инфузориялылар кірпікшелерімен қозғалатын қарапайымдар тобына жатады.
	
Инфузориялар типі екі класқа бөлінеді. Кірпікшелі инфузориялар - Ciliata және сорғыш инфузориялар - Suctoria. Кірпікшелі инфузориялардың кірпікшелері тіршілік циклының барлық кезендерінде болады, ал сорғыш инфузориялардың даму циклының алғашқы кезеңінде ғана кірпікшелері болады да, содан кейін жойылады.

## Дереккөздер


Санат:Инфузориялар
Қарапайымдылардың систематикасы

Бұлар 5 типке бөлінеді:

## [[Саркомастигофоралар]] - SARCOMASTIGOPHORA
* Саркодиналар  класы– Sarcodina
* Тамыраяқтылар  класс тармағы- Rhizopoda 
* Амебалар отряды - Amoebina 
* Қабыршақты амебалар отряды - Testacea 
* Фораминиферлер отряды - Foraminifera 
* Сәулетәрізділер класс тармағы - Radiolaria 
* Күнтәрізділер класс тармағы - Heliozoa 
* Талшықтылар класы - Mastigophora
* Өсімдіктектес талшықтылар класс тармағы - Phytomastigina 
* Хризомонадалар отряды - Chrysomonadina 
* Сауыттылар отряды - Dinoflagellata 
* Эвгленалар отряды - Euglenoidea 
* Фитомонадалар - Phytomonadina
* Жануартектес талшықтылар класс тармағы- Zoomastigina 
* Жағалы талшықтылар отряды - Choanoflagellata 
* Тамыраяқты талшықтылар отряды – Rhizomastigina
* Кинетопластидалар отряды - Kinetoplastida 
* Көпталшықтылар отряды - Polymastigina 
* Гипермастигиналар отряды – Hypermastigina
* Опалинина отряды - Opalinina

## [[Споралылар]] - SPOROZOA
* Грегариналар класы - Gregarinina
* Нағыз грегариналар отряды – Eugregarinida
* Кокцидиятәрізділер класы - Coccidiomorpha 
* Кокцидиялар отряды - Coccidiida 
* Қан споралылар отряды – Haemosporidia

## [[Книдоспоридиялар]] - CNIDOSPORIDIA
* Миксоспоридиялар класы - Myxosporidia 
* Актиномиксидиялар класы – Actinomyxidia

## [[Микроспоридиялар]] - MICROSPORIDIA
* Микроспоридиялар класы - Microsporidia
* Микроспоридиялар отряды - Microsporidia

## [[Инфузориялар]] – CILIOPHORA
* Кірпікшелілер инфузориялар класы - Ciliata
* Кинетофрагминофора отряд үсті – Kinetofragminophora
* Гимностомата отряды - Gymnostomata 
* Гипостомата отряды - Hypostomata 
* Энтодиниоморфа отряды - Entodiniomorpha 
* Олигохименофора отряд үсті - Oligochimenophora
* Хименостомата отряды - Hymenostomata 
* Дөңгелек кірпікшелілер отряды – Peritricha
* Полихименофора отряд үсті - Polyhymenophora 
* Әр түрлі кірпікшелілер отряды – Heterotricha
* Бауыр кірпікшелілер отряды - Hypotricha
* Аз кірпікшелілер отряды – Oligotricha
* Сорғыш инфузориялар класы – Suctoria

## Дереккөздер


Санат:Биология