Лудомания

thumb|280px|Ойын автоматтары
**Лудомания** ( — мен ойнаймын және  - құмарлық, ақылсыздық, құштарлық), яғни құмар ойынға тәуелділік — адамның өмірінде басым рөл ойнайтын, әлеуметтік, кәсіби, материалдық және отбасылық құндылықтардың төмендеуіне әкелетін патологиялық ойынқұмарлық. Аурулардың халықаралық жіктемесі бойынша лудомания аурулар тізіміне енгізілді.

Құмар ойындарға бәс тігіп, үйі мен көлігінен айырылған, миллиондаған ақшасын желге ұшырғандар баршылық. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы бұл ойындардың психикалық ауытқуға әкеп соқтыратынын мәлімдеп, адам денсаулығына аса қауіпті сырқат қатарына жатқызып, дабыл қаққан-ды. Соған қарамастан тәуліктеп букмекерлік кеңселерді торуылдаған жастарға тосқауыл боларлық күштің жоқтығы қынжылтады.

Ойын автоматтары дүниежүзінде бұрыннан кең таралған. АҚШ-та, Р. Фольберг (Volberg, 1996) мәліметі бойынша, «проблемалық геймерлер» саны жергілікті халықтың 5%-на жетіп тұр. Басқа зерттеушілердің мәліметтеріне сүйенсек, (Ladouceur et al., 1999) 1990 жылдардың бірінші жартысында Канадада проблемалық геймерлердің саны 75%-ға артық өскендігі байқалады. Осыған байланысты көптеген шетелдік зерттеушілер құмар ойындарды халықтың басым бөлігі үшін қауіп-қатер төндіретін түйінді әлеуметтік мәселе деп санайды. Сонымен қатар, ойынға қатысушылар салыстырмалы түрде алкоголь және басқа психобелсенді заттарға деген тәуелділігі арта түсетіні қамықтырады.

## Этиология
Лудоманияның қалыптасу себептері:

* Жалғыздық сезімі - адамды алғашқы рет ойнауға итереді, ойын процесінде алынған әсер мен ләззат адамды қайталап ойнауға итермелейді.

* Қанағаттанбаушылық сезімі - шынайы өмірде өзіне өзі наразы болып, шынайы өмірге қарағанда, ойында жеңіске қол жеткізу жеңілірек болғандықтан, адам өзін ойында мықты етіп көрсеткісі келеді және ойындағы жетістіктері неғұрлым мол болса, соғұрлым ол осы ойынға қайта қайта оралғысы келіп тұрады.

* Оңай олжа сезімі - бір рет ұтып,  жеңіл түскен ақшаны қолға ұстағаннан пайда болған адреналинді сезінген адам, осы жетістігін қайталағысы келеді, өкінішке орай көбіне ұту мүмкін еместігін лудомандар білмейді.

* Әрқилы тәуелділіктерге тез ергіштік - лудомандар тек бір затқа емес, басқа  да құмарлықтарға мысалы: есірткі-алкоголь сусындарына, психологиялық ауытқуларға душар адамдар болғандықтан, құмарлық ойын олар үшін тым қауіпті.

## Лудоманияның даму сатылары
Лудомания дамуының 3 сатысы  белгілі (Custer, 1984):
# Ұтыс сатысы – әлеуметтік ойын
# Ұтылу сатысы – қарқынды ойын
# Түңілу сатысы – проблемалы ойын

* Ұтыс сатысы келесі белгілермен сипатталады: кездейсоқ ойын, жиі ұтыстарды елестету ойынға ұласады және алдында жүреді, ойын ойнаудың жиіленуі, ұтыс өлшемінің үлкеюі, ойын жөнінде қиялдау, өте ірі ұтыс, себепсіз оптимизм.

* Ұтылу сатысы: жалғыз ойнау, ұтыспен мақтану, тек ойын туралы ойлау, ойынды тоқтатуға қабілетсіз болу,  жолдастарынан проблеманы жасыру, өтірік айту, отбасы мен жұбайының қамын ойламау, тұлғаның өзгеруі — ашушаңдық, тез шаршау, араласпаушылық, үйдегі ауыр эмоционалдық ахуал, ойын үшін қарыздану, заңды және заңсыз тәсілмен жасалған өте көп мөлшердегі қарыз, қарызды төлей алмау, ойнауды тоқтатам деген жанкешті талпыну.

* Түңілу сатысының белгілері: кәсіби және жеке абыройынан айырылу, ойынға жұмсалатын уақыттың айтарлықтай ұзаруы, ұтысқа тігілетін сома мөлшерінің үлкеюі, отбасы мен достарынан алыстау, ар-ұяты мазалау, басқаларға деген жеккөру сезімі, өкіну, үрейлену, заңсыз әрекеттер, сенімсіздік, суицидалды ой мен талпыныстар, ажырасу, түрме, алкогольді шамадан тыс тұтыну, эмоционалды бұзылу.
нобай|
## Ойын құмарларды емдеу жолдары
Лудоманияны емдеу қажеттілігі кемінде 3 себептен туындайды:
* Лудоманияға шалдыққан науқастардың шаңырағының шайқалуы және қаржылық қиындықтар
* Құқыққа қайшы әрекеттердің таралуы, лудоманияға шалдыққан науқастардың 60%–ы құқық бұзады
* Жоғары суицид қауіп-қатері, лудоманияға шалдыққан науқастардың 13-тен 40% ға дейінгі науқас өзіне-өзі қол жұмсайды, 32-70% лудомандарға суицид жайлы ой туындайды.

Емдеудің бірінші кезеңі – ойын құмарлықтың қалыптасу себептеріне диагностика, сонымен қатар ауыртпалықты бұзылушылықтарды, жеке алғанда, депрессияны жоққа шығару. Жасырын депрессия анықталған жағдайда оны дәрілік емдеу қажет.

Емдеудің екінші кезеңі (психотерапия) – психологиялық түзету, ол жеке және арнайы жаттықтыру топтарында жүргізіледі. Психологиялық көмек: жақын адамдармен тығыз байланысты болу, өзін–өзі реттеу мен қиыншылықтармен күресуге үйрету, жоғалтып алған қасиеттерін қайта тәрбиелеу, жаңа өмірлік әуесқойлықтарды қалыптастыру.

Санат:Тәуелділік