open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жалқауаң

**Жалқауаң** ()- тіссіз сүтқоректілердің түріне жатады. Көкбауыры мен ұйқы безі денесінің сол жағынан оң жағына ауысқан ерекше сүтқоректі.

## Табиғатта таралуы
Жалқауаңдар өзінше бір тұқымдасқа топтастырылған. Қазіргі кезде олардың 5 түрі бар. Жалқауаңдар негізінен Орталық және Оңтүстік Америкада таралған. Олар ағаштарға арқасын төмен салбыратып 4 аяқтарының барлық саусағымен мықтап ұстап қозғалмай бекініп тұрады. Тіпті абайсызда қалғы кетсе де құламайды. Себебі, алдыңғы аяқтарының 3 саусағы (кей түрінде 2 саусақ) артқы аяқтарының 3 саусағы ұшындағы ішке иілген ұзын тырнақтарымен ілгек тәрізді бірігіп кеткен. Сол ілгектерімен ағашқа мықтап бекінеді. Денесіндегі түктерінің ұшы да арқа жағына қарай бағытталған ұын қылшықтары болады. Жаңбыр суы денесінен қылшықтарының бойымен төмен жерге қарай ағады. Түктерінде көк- жасыл бактериялар қалың жабысқандақтан (зиянсыз), қоңырқай- сұр түсі жасылдау болып көрінеді.

## Негізгі сипаттамасы
Қалың ормандарда жасыл бактерияларға толы ол байқалмай, қозғалмай ілініп тұрған жануарды ешкім байқамайды. Жауынан қорғанудың бір тәсілі- қозғалмау. Жалқауаңдар арқасын төмен қаратып ағаш бұтағына 4 аяғымен салбырап ілінген қалпын өзгертпеген соң ішкі мүшелерінің де орындары ауысып орналасқан. Оның сыртын қарны жауып тұрады. Көкбауыры мен ұйқы безі сол жағынан оң жағына ауысқан, кеңірдегі екі жерден иілген, қуығы өте үлкен көкетке жанаса орналасқан. Бұл құбылыстың барлығы да олардың мекен ететін орта жағдайында бейімделгендігінің дәлелі бола алады.

## Тіршілік етуі
Жалқауаңдар ағаштардың жапырағын, жас өркендерін, гүлдері мен жемістерін қорек етеді. Терісі қатайып әбден мүйізденіп кеткен. Еріндерімен олар қорегін үзіп (жұлып) жейді. Бір ағашта қорегі таусылған жағдайда жалқауаңдар жерге түсіп келесі ағашқа жармасады. Жерге түскенде тіпті дәрменсіз. Жерге жатып аяқтарын созып ағашқа қалай жабысу керек екендігін мойнын жан- жағына бұрып іздестіре бастайды. Біра жерге әрең қозғалып, зорға дегенде басқа ағашқа тырнағымен жабысады. Жалқауаңдар тәулігіне 15 сағат ұйықтайды. Олардың тыныс алуы өте баяу, дене температурасы +24, +33 градусқа дейін төмендейді. Аптасына бір рет қана жаңбырдан соң үлкен дәретке ағаш түбіне түседі. Жалқауаңдар аштыққа өте шыдамды.

## Дереккөздер


Санат:Мүкітістілер
Наталия Рамос

**Наталия Рамос** (исп. Natalia Ramos, толық аты Мануэла Наталия Рамос, ағыл. Manuela Nathalia Ramos; туғ. 3–шілде 1992, Мадрид, Испания) — америкалық киноактриса және әнші. «Братц» және «Обитель Анубиса» фильмдері арқылы белгілі болды. 

## Өмірбаяны
Наталияның әкесі — испаниялық, анасы — австралиялық еврей. Ата–анасы музыкамен шұғылданады. Оның кіші інісі — Майкл бар. Ерте балаық шағында Наталияны музыка қызықтыра бастайды да ол ата–анасына көмектесе бастайды. Көп ұзамай Наталия актерлікке қызығады. Алғашқы рөлін ол 12 жасында алады. Бұл рөлді ол танымал «Замедленное развитие» телесериалында сомдайды.  Кейін оған  «Братц» фильміне түсу үшін ол Лос-Анджелеске көшеді. 16 жасында ол Беверли-Хиллзте мектеп бітіріп, Оңтүстік Калифорния университетіне түседі.

## Фильмография
{| class="wikitable"
|-
! Жыл !! Фильм !!Рөл !! Сипаттама !! Рөлдің маңыздылығы
|-
| 2005|| Замедленное развитие || Хоуп Леблоу || Телесериал || Екі эпизод
|-
| 2007 || Братц || Ясмин || Фильм  ||Басты рөл
|-
| 2008 || True Jackson, VP || Дакота Норт || Телесериал || Бір эпизод
|-
| 2009 || 31 ночь 62 утра || Рейчел || Фильм || Екінші дәрежеделі рөл
|-
| 2011 || Обитель Анубиса|| Нина Мартин || Телесериал || Басты рөл
|-
| 2013 || Gallows Hill || Джилл || Фильм ||  Басты рөл
|-
| 2013 || Resident Advisor || Ханна || Фильм|| Басты рөл

## Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/Наталия_Рамос
Санат:Актёрлер
Санат:1992 жылы туғандар
Санат:Испания әншілері
Құдайлар мен жай адамдар туралы мифтер

## Дафнис пен Хлоя туралы миф

Афродита ғашықтарға көмектескен, біраұ махаббат пен адалдық антын бұзғандарды жазалап отырған. Афродита бақташылық әндерінің шығарушысы саналатын бақташы Дафнисті қатал жазаға тартқан. Дафнис өзінің ғашығы Хлояға берген сеертін бұзған екен. Құдай әйел сол үшін оны соқыр етіп тастайды. Мифтің басқа бір нұсқасында Афродита оны жартасқа айналдырады. 
## Еуропаның ұрлануы
Грек мифі бойынша, Зевс Финикия патшасының Еуропа атты сұлу қызына ғашық болады. Олбұқаға айналып, қызды ұрлап алады да, Еуропаны арқасына отырғызып Крит аралына жүзіп келеді. Еуропадан үш ұл туады: Минос, Сарпедон және Радамант. Минос Криттің патшасы болады, оның сарайы Кносста орналасқан. 
## Қарғысқа ұшыраған Тантал
Зевстің ұлы Тантал олимптік құдайлардың жиналыстары мен той – думандарына қатысу құқына ие болған. Ол құдайлардың тамағын ұрлап, құпия шеешімдеерін жариялап қойып, құдайларды ашуландырып алады. Құдайлар бәрін білетіні рас па екен дееген оймен, ол өзінің ұлы Пелопсты өлтіріп, денесінен тамақ пісіреді де, жеуге береді. Құдайлар бұл тағамнан бас тартады да, жасаған барлық қылмыстары үшін Танталды жер асты патшалығында мәңгі азап шегуге үкім шығарады. Оның төбесіне жеміс-жидек, ал өзін мойыннан төмен суға батырған. Сонымен қатар оның төбесінде құлай жаздаған таулар тұрған. Ол қарны ашып жеміс- жидек жерде немесе ауызы құрғап су ішкісі келгенде жеміс жоғары қарай, ал су төмен қарай түскен. 
Аңыз бойынша, Афродита Уранның қан тамшыларынан туған. Қан теңізге тамып, Кипр аралының жанында теңіз көбігіне айналған, сондықтан да Афродитаны Киприда деп те атайды. Құдай әйел сол көбіктен пайда болыпты.
## Асклепий туралы миф
Асклепий Аполлон құдайдың ұлы, мифтің бір нұсқасы бойынша, анасы кәдімгі адам. Оны кентавр Хирон (жартылай адам, жартылай жылқы) тәрбиелеп, дәрігерлік өнерге үйреткен. Афина құдай Асклепийге екі шөлмек сиқырлы қанды сыйлаған. Бір шөлмектегі қан өлтіреді, ал екіншісіндегі – өлгендерді тірілтеді. Асклепий өлілер патшалығындағы көп адамды тірілтіп жібереді де, жер асты патшалығының құдайы Аид Зевске шағым айтады. Зевс Асклепийге ашуланып, оны өлтіріп тастайды. Алайда кейін ашуы басылып, оны қайта тірілтеді де, құдайға айналдырады.

## Галерея

Tantalos.gif|Азап шеккен Тантал
Esculape - Collection Albani.jpg|Асклепий
Artgate Fondazione Cariplo - Varotari Alessandro, Europa e il toro.jpg|Еуропа және бұқа


## Дерек көздер
*Әпсаналар,Мәскеу Росмэн 2012,ISBN 978-5-353-06045-1
Альбион

Ұлыбританияны көркемдеп, **Альбион** деп атайды. Бұл елдің көне тұрғындары кельттердің тілінде "альбион"-"биік, таулы арал" дегенді білдіреді екен. Бұған қоса, бұл атау аралдың борлы қайраңдарына қатысты, латын тіліндегі "альбус"-"ақ" деген сөзінен де шығуы мүмкін. Үнемі тұман басып тұратындықтан, бұл ел Тұманды Альбион деп те аталады. Британдық кереметтердің ең ежелгісі - елдің оңтүстігіндегі, ашық аспан асытында алып шоғыр болып қаланған алып тастардан тұратын Стоунхендж болып саналады. Мүмкін бұл обсерватория болар, тіпті, құдайларды еске алатын қасиетті орын болуы да ғажап емес. 
## Лондон
Ұлыбританияның астанасы Лондон қаласы-әлемнің ең көне қалаларының бірі. Мұнда Темза өзенінің жағалауында бір кездері Тауэр сарай-қамалы тұрғызылған. Алғашында Тауэр корольдік резиденция қызметін атқарса, кейіннен түрмеге айналған. Лондонның тарихи орталығы Сити- қазір іскерлік кварталы. Ситидің батыс жағында []Вестминстер абаттығы], ал оның жанында Вестминстер сарайы орналасқан. 1065 ж. Негізі қалаңған Аббатықта ағылшын монархтары ұлықталып, таққа отырғызылып, атақты адамдар жерленеді. Ал, Вестминстер сарайында (1840-1868 ж.ж. аралығында сәулетшілер Ч. Бэрри мен Э.Бэрри салған) қазіргі ағылышын парламенті отыр. Лондонның ең үлкен шіркеуі- Қасиетті Павелдің Соборы (1710 жылы сәлетші К.Рен салған). Соборда "сыбыр галериясы" бар. Оның қабырғасына тақалып тұрып сыбырлап бір сөз айтсаң, оны 32 м. жердегі қарсықабырғаның жанында тұрған адам естиді
== Дереккөздер ==
2012 "Мәскеу Росмэн" "Әлем ғажайыптары" ISBN 978-5-353-06044-4 УДК 087,5 ББК 92

[Санат:Ұлыбритания тарихы
Kia Motors

нобай|оңға|Kia Optima
**Kia Motors Corporation** () — корейлік автомобиль құрастыру компаниясы, Оңтүстік Кореяның екінші ірі авто-өндірушісі. 2012 жылы 2,7 миллионнан астам автомобиль сатқан . Компанияның негізгі ұраны - *«The Power to Surprise»* («Таңқалдару құдіреті»).

Компанияның 32,8% Hyundai Motor компаниясының еншісінде. 2020 жылы KIA дизельді қозғалтқышта жаңа автомобиль ұсынды.

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Корея автомобиль жасау компаниялары
Санат:1944 жылы құрылған компаниялар
Санат:Hyundai
Микроорганизмдерге физикалық факторлардың әсері

**Микроорганизмдерге ылғалдық әсері.** Микроорганизм-дер клеткаларының 85%-тейі су. Сондықтан олардың тіршілік әрекеті ылғалды жерде ғана жүреді. Көптеген қоректік заттарды микробтар клеткасы тек ертінді күйінде ғана сіңіре алады. Ылғал әсіресе, микроорганизмдер клет-касы бөлінгенде және көбейгенде қажет. Кейбір микроор-ганизмдер ылғалдың тапшылығына қарамастан тіршілік ете береді. Ал микроорганизмдердің кайсыбір топтары құрғақ жерде бірнеше жылдар бойы тіршілік қабілетін жоймайды. Бактериялар және төменгі сатыдағы саңырауқұлақтар спораларының тіршілігі ұзақ уақыт бойы сақталады. Бірақ құрғақ жерде өніп-өсе алмайды.
Бактериялар мен ашытқы саңырауқұлақтардың тіршілігі ортаның ылғалдылығы 20—30%, зең саңырауқұлақтарының тіршілігі —15—20% болғанда тоқталады. Бұл олардың клеткаларының copy күшінің көптігін көрсетеді.

**Микроорганизмдер тіршілігіне суда еріген қосылыстар концентрациясының әсері.**  Микроорганизмдер тіршілігіне суда еріген қосылыстар концентрациясы едәуір әсер етеді. Мұндай заттар аз болса, гипотоникалык ертінді деп атайды. Ортада заттар концент-рациясы қолайлы дәрежеде болса, олар жақсы өніп-өседі. Ал заттар концентрациясы артса, ортаның осмостық қысымы да артады, сөйтіп микроорганизмдер тіршілігі ба-яулайды. Жоғары осмостық қысымдағы ерітінділерді ги-пертоникалық ертінді деп атайды. Осындай жағдайда микробтар клеткасындағы ылғал сыртқы ортаға ауысып кетіп, клетка сусызданады да, протопласт жиырылып қалады. Бұл құблысты плазмолиз деп атайды. Ал ортада осмостық қысым тым аз болса, ылғал клеткаға еніп, оны жарып жіберуі ықтимал. Бұл жағдайда *плазмомптиз* құбылысы байқалады.
Грам оң бактериялардың клеткасындағы осмостық қысым 3-106 ПА, ал Грам терістерінде 4∙105 - 8∙105 ПА. Сонда осмостық қысымы тым жоғары ертіндіде (9∙106-107 ПА), яғни ас тұзының концентрациясы 15—20 проценттей болғанда тек бактериялар емес басқа да организмдер тіршілігіне қауіп төнеді. Табиғатта едәуір осмостық қысымда тіршілік ете алатын микроорганизмдер кездеседі. Мәселен, Aspergillus және Penicillum туысына жататын организмдер жоғары осмостық қысымға төзімді келеді. Кейбір микроорганизмдер ас тұзының жоғары концентрациясына бейімді. Олар галофильді организм-дер, яғни тұздың жоғары концентрациясын *"сүйгіштер".*
Құрғатылған микроорганизмдер белсенді әрекет етпегенімен, тіршілігін ұзақ уақыт сақтай алады. Спора түзбейтін таяқша бактерияларды кептіргенде барлығы дерлік қырылып қалмайды. Мәселен, сірке қышқылы және нитрлендіруші бактериялар құрғақшылыққа аса сезімтал, олар тез арада қырылып кетеді. Ал туберкулез және сүзек таяқшасы құрғак күйінде бірнеше айға дейін тірі сақталады. Сүт қышқылы бактериялары құрғақ, тірі күйінде бірнеше ай және жыл сақталады. Олардың осы қасиетін түрлі сүт тағамдарын даярлауда құрғақ ашытқыны әзірлеуде қолданады. Құрғатқан ашыткы саңырауқұлақтар да жақсы сақталады. Түрлі ауыл шаруашылық өнімдерін сақтағанда алдымен оларды кептіреді. Бірақ олардағы ылғал мөлшері бөлме ауасындағы ылғал шамасымен тығыз байланысты. Сондықтан түрлі бөлмелер мен қоймалар ауасының ылғалдығы белгілі бір ережелерге сай болып, ол қатаң сақталуы тиіс.
Ұзынтамыр қандыгүл

**Ұзынтамыр қандыгүл** () – сұңғыла тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдігі. Батыс Тянь-Шаньнан бастап барлық биік таулардың ортаңғы белдеулерінде топтанып өседі. Әр түрлі шөпті шалғындықта, аршалы қайыңды ормандарда, бұлақтар мен өзендердің жағалауларында өседі. Алдыңғы түрден тамырының арқан тәрізді бөлігі мен едәуір  ірі көлемімен (биіктігі 85 см), ұзарыңқы, босаң гүлшоғырымен және гүлінің түстерімен (сары) ерекшеленеді. Күлтенің үстіңгі ерні екі тісті тұмсықшамен аяқталады.
     
Бұл түр маусым, шілдеде гүлдейді, шілдеде, тамызда жеміс салады. Тамыры және жерүсті бөлігінде улы алколоидтар және көбіктенетін заттар сапониндер бар. Халықтық медицинада тамырының  қайнатпасы асқазан ауруларына пайдаланады. Жер үсті бөлігі  қан қысымын түсіруге жіне жүректің қызметін қалпына келтіруге пайдалы. Қандыгүл екі түрі де декоративті өсімдік ретінде қызығушылық тудырады.

## Дереккөздер

Санат:Сұңғыла тұқымдасы
Санат:Қазақстан флорасы
Санат:Еуразия флорасы
BaigeNews.kz

**«BaigeNews.kz»** (2019 жылға дейін BNews.kz) — қазақстандық ақпарат агенттігі. 2009 жылдың шілде айында іске қосылды. Сол жылдың шілде айында ҚР-ның ресми ақпараттық агенттік статусын алды. 2025 жылы Baq.kz ақпарат агенттігімен біріктірілді.

BaigeNews күнде online режимде ақпаратты мәтіндік, видео, фото, графикалық форматта ұсынып отырады. Қазақстан мен әлемнің саяси, экономикалық, қоғамдық, мәдени, спорттық жаңалықтарын таратады. Ақпараттық агенттік қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде  жұмыс істейді. Сонымен қатар қазақ тілді ақпарат латын қарпіне аударылады.

## Жұмысы

Агенттіктің жұмыс істеу принциптері - жылдамдық, нақтылық және шынайылық. Жаңалықтар тізбегінде күнделікті 350-ден 700-ге дейін жаңалық шығып отырады. BNews.kz порталында ҚР Үкіметінің отырыстары online-көрсетілімі жүргізіледі. Bnews.kz порталында 2012 жылы қазақ, ағылшын, орыс тілдерінде 43 мың материал, 800 видеоматериал, 8 мыңнан астам фотоматериалдар жарық көрген. Қазақ және орыс тілдерінде 52 онлайн-конференция, Үкімет отырысының 23 онлайн-көрсетілімі өткізілген. 2014 жылдың 1-ші қаңтарына сәйкес BNews.kz порталында 64538 материал, 3893 видеоматериал, 10 мыңнан астам фотоматериалдар жинақталған. 

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан ақпараттық агенттіктері
Санат:2009 жылы пайда болған сайттар
Сот сараптама қызметінің мазмұны

## Сот-сараптама қызметінің мазмұны
## Сот-сараптама қызметінің міндеті (4-бап)
 **Сот-сараптама қызметінің міндеті арнаулы ғылыми білімнің құралдарымен қылмыстық, азаттық істер бойынша, сондай-ақ әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізуді қамтамасыз ету болып табылады.**
## Сот-сараптама қызметінің принциптері (5-бап)
 **Сот сараптама қызметі:
1) заңдылық
2) адамның және азаматтың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін , заңды тұлғаның құқытары мен заңды мүдделерін сақтау;
3) сот сарапшысының тәуелсіздігі;
4) сот-сараптамалық зертеулерде жүргізу кезінде ғылыми-техникалық құралдыр мен әдістерді пайдалануға жол беру;
5) сот-сараптамалық зертеулердің жан-жақтылығы, толықтығы және объективтілігі;
6)сот сарапшысының кәсіптік әдебін сақтау принциптеріне негізделеді**.

## Сот сарапшысының тәуелсіздігі (8-бап)
 **1.	Сот сарапшысы сот сараптамасын жүргізу кезінде іс жүргізу тұрғысынан дербес, сот сараптамасын тағайындаған органнан(адамнан),сот сараптамасы органының басшысынан және басқа да адамдардың тәуелсіз болады.
2.	Сот сарапшысы жүргізілген зерттеулердің нәтижелерін негізге ала отырып қорытынды береді. Бұл ретте ол заңмен айқындалып, жол берілетін зерттеу құралдары мен әдістерін таңдауда дербес болады.
3.	Сот сарапшысына құқыққа сыйымсыз ықпал етуге және оның заңды қызметіне кедергі келтіруге жол берілмейді және заңда белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.**

## Сот сарапшысының міндеттері (19-бап)
 **Сот сарапшысы:
1)	қылмыстық процесті жүргізуші органның, соттың, әкімшілік құқық бұзушылықтуралы іс жүргізуінде жатқан органның шақыруы бойыншакелуге
2)	өзіне ұсынылған объектілерге жан-жақты, толық және объективті зерттеу жүргізуге, өзінің алдына қойылған мәселелер бойынша негізделген жазбаша қорытынды беруге міндетті...**
Заң
Қайтымды теңдеу

a_{n}x^{n} + a_{n - 1}x^{n - 1} + ... +a_{1}x + a_0 = 0 түріндегі алгебралық теңдеуді
**қайтымды** деп атайды. Бұл теңдеудің ортасындағы позицияға қатысты симметриялы коэффициенттері тең болса, яғни, a_{n - k} = a_k, мұнда *k* = 0, 1, …, n. Кейді мұндай теңдеулерді симметриялы теңдеулер деп те атайды. 

## Төртінші дәрежелі теңдеу
~ax^4 + bx^3 + cx^2 + bx + a = 0 түріндегі төртінші дәрежелі қайтымды теңдеуді алайық, мұнда a, b және c — кез келген сандар, сондай-ақ a \neq 0.

Осындай теңдеулерді шешу алгоритмі:
* теңдеудің оң жағын да, сол жағын да x^2 бөлу. a \neq 0 болған жағдайда x = 0 бұл теңдеудің түбірі бола алмайды;
* топтастыру арқылы теңдеуді келесі түрге келтіру: **<math>a\left(x^2 + {1 \over x^2}\right) + b\left(x + {1 \over x}\right) + c =0 </math>**;
* жаңа айнымалы еңгізу t = {x + {1 \over x}}, онда t^2 = {x^2 + 2 + {1 \over {x^2}}} теңдігі орындалады, яғни, {x^2 + {1 \over {x^2}}} = {t^2 - 2};
* Айнымалы еңгізу арқылы алған теңдеу квадрат теңдеу болып саналады: at^2 + bt + c - 2a = 0;
* теңдеуді шешіп, бастапқы айнымалыны есептеу.

### Модификациялынған және жалпыланған төртінші дәрежелі теңдеу
~ax^4 + bx^3 + cx^2 - bx + a = 0 модификациялынған қайтымды төртінші дәрежелі теңдеуді t айнымалысына қатысты t=x-\frac{1}{x} деген еңгізу жүргізу арқылы квадрат теңдеуге келтіріп алуға болады.

Жалпыланған төртінші дәрежелі теңдеуді t=bx+\frac{d}{x} деген алмастыру жүргізу арқылы квадрат теңдеуге келтіріп алуға болады. Барлық ~ax^4+bx^3+cx^2+dx+e=0 төртінші дәрежелі теңдеулердің ішінде бұл теңдеулер клесі коэффициенттік қатынаспен ерекшеленеді:

: \frac{e}{a}=\left(\frac{d}{b}\right)^2.

## Бесінші және одан жоғары дәрежелі теңдеулер
Жоғары дәрежелі қайтымды теңдеулер үшін келесі тұжырымдар орындалады:

* Жұп дәрежелі қайтымды теңдеуді
x + {1 \over x} = t деген алмастыру жүргізу арқылы екі есе кші дәрежелі теңдеуге келтіріп алуға болады.

* Тақ дәрежелі қайтымды теңдеудің міндетті түрде x = −1 деген түбірі болады.

## Тағы қараңыз
* Биквадрат теңдеу
* Палиндром

## Сыртқы сілтемелер
* The Fundamental Theorem for Palindromic Polynomials 

Санат:Алгебралық теңдеулер
Сылдырмақша қандыгүл

**Сылдырмақша қандыгүл**  – Тянь-Шань,Жоңғар Алатауы және Тарбағатайдың биік таулы ылғалды мекен орталарына тән түр.Қазақстандағы 47 түрдің ішіндегі өзінше ерекшесі.Бұл онша биік емес,(25 см) көпжылдық,қысқарған тамырымен. Сулы шалғындықтарда субальпі және альпі белдеулерінің батпақты жерлерінде өседі.Сабағы жалаң,кейде олар болымсыз қабырғалы, сабақ түбіндегі жапырақтары шоқтанған, сабағындағылары кезектесе орналасқан. Барлық жапырақтары сағақты дөңгеленген шеміршек тісті, сегменттерге қауырсынды бөлінген. Бас жағындағы гүлшоғыры тығыз, шашақ пішінді.Гүлдері қысқа, гүлтабандарында жапырақ тәрізді гүлжапырақшаларымен қамтылған.Тостағаншасы түтікті.Түп жағы болымсыз үрмелі, тісшелері бір келкі емес(олардың төртеуі жалпақ, ал жоғарғы біреуі ұсақ үшкір).Күлте(қосерінді) ірі,ені 4,5 см, ақшыл күлгін түсті. Күлте түтігі ұзын, жоғарғы ерні иілген, және де біртіндеп жартылай сақина тәрізді иілген тісті тұмсықшаға кірігеді. Астыңғы ерні өте кең. Үш дөңгеленген қалақшаға бөлінген.
## Дереккөздер

Санат:Сұңғыла тұқымдасы
Санат:Қазақстан флорасы
Павел Петрович Аносов

thumb|left|360px| Металург Аносовтың құрметіне аталған турбоход
**Павел Петроович Аносов** (10.07.1796  /29 маусым/, Тверь — 25.05.1851  /13/) . Омбы) — орыс металургы, кен инженерлері корпусының генерал-майоры.

1817 жылдан Златоустов зауыттарында қызмет істеді. Жоғары сапалы құйма болат алу процестерін жасады,  қорыту тигелінде темірді тікелей цементтеу жолымен құйма болат алу тәсілін, алтынды алтынды жыныс құмнан алу тәсілін; сондай-ақ, шойынды қорытып, болатқа айналдыру тәсілін, ашты.

1831 ж. болат құрылымын зерттеуге микроскоп пайдаланды.

ХІХ ғасырда бірінші болып  өткір жүзді қару  жасау үшін жоғары сапалы құйма құрыш әзірледі. Металургия жайлы зерттеулерін ғылыми мақалаларында және "О булатах" деген кітабында жариялады (1841).

## Дереккөздер

* “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998
Анкилостомидоз

**Анкилостомидоз** - антропоноздық инфекциялық геогельминтозды ауру. Адамның жіңішке ішегіне паразиттік тіршілік етіп, темір жетіспеушілігі анемияның себебі болады. Екі бір-біріне клиникасы және эпидемиологиясы ұқсас гельминтозды біріктіреді: анкилостомоз және некатороз

## Этиопатогенезы
Анкилостомоз қоздырушы  — анкилостома (*Ancylostoma duodenale*; Dubini, 1843 г.), некатороз қоздырушы — некатор (*Necator americanus*; Stiles, 1902, 1903 жж.).

Анкилостомиды — ақшыл-қызғылт түсті майда гельминттер, ұрғашысының ұзындығы 10-18 мм, еркек дараларының ұзындығы  — 8-11 мм.

## Эпидемиологиясы
Жұқпалы аурудың ордасы - ауру жұқтырған адам. Ол адамнан сыртқа құрттың жетілмеген жұмыртқалары шығады. Жұмыртқалар топырақта, өсімдіктердің сабағында тіршілік етіп жетіледі де, адамға солар арқылы жұғады. Адамның терісін тесіп өткен дернәсіл қанға араласып, әуелі өкпеге, одан соң ішекке барады да, оның кілегей қабығына орнығып алып, адамның қанын сорады. Сосын құрттың жетілмеген жұмыртқалары үлкен дәретпен сыртқа шығады.

Көбіне Анкилостомидоз тропикалық және субтропикалық климатты елдерде тараған. Қоңыржай климатта жер астында, биік температура мен жоғары ылғалдық жерде жұмыс істейтін адамдарда кездеседі.

## Клиникасы
Инфекцияланған адамның
* 2-3 күннен кейін құрт кірген жері дуылдап қышу бастайды, орны ісінеді. Бұл белгілер 2 аптаға дейін болып, 2 аптадан кейін кетеді. 
* Сосын ауру жұқтырған адамда жөтел, қақырық түсу (кейде қан аралас), 38—40 градусқа дейін қызу болуы мүмкін.
* Тұрақты көрсеткіш - 60 %-ға дейінгі гиперэозинофилия.
* Қосымша әлсіздік, бас айналуы болуы мүмкін.
* Әйелдерде - менструалдық циклының бұзылуы болуы мүмкін.
* еркектерде - импотенция .

Егер де инвазия (интенситілігі) аз болса - бұл көрсеткіштердің бәрі болмауы да мүмкін.

## Емдеу
* Анемияға қарсы темір препараттары қолданады.
* Дегельминтизацияны 
** нафтамонмен (5 г. Х 1 рет тәулігіне, аш қарынға) 3 күн, 
** комбантринмен (10 мг/кг Х 2 қабылдау тамақтан кейін)
** немесе левамизолмен (2,5 мг/кг Х 1 рет тәулігіне) 3 күн
 
Емделу эффектісі 80 %

## Қызықты дерек
* БДҰ мәліметі бойынша дүние жүзінде  25 % адам анкилостомида жұқтырған.

## Дереккөздер

* “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998

Санат:Медицина
Санат:Жұқпалы аурулар
Патшалық күшіген

## Патшалық күшіген
**Патшалық күшіген** -ірі жыртқыш құс.Континентің шығыс аудандарын мекендейді.Ұяларын биік ағаштарға немесе қуыстарға салады.Үш жұмыртқа табады.Олардың қанатының ұзындығы  2 м-ге жетеді.Күшігеннің беті жып-жылтыр,әжімді болып,қалталанып тұрады.Басы мен мойнында қауырсын жоқ,оның орнына сирек қыл болады.Ол өлексемен қоректеніп,табиғатқа пайдасын тигізеді,өлген жануарлардан тазартады.Бұғы балаларына ауыз салады,бақаларды да аулайды.

## Дереккөздер


.

Санат:Жануарлар
Каролиндік терілі тасбақа

**Каролиндік терілі тасбақа**- Орталық Америкада тіршілік ететін бауырымен жорғалаушы.Басқа терілі тасбақалардан айырмашылығы ол суда емес,құрғақта өмір сүреді.Оның бүкіл денесі сүйектерілі тас қабық жауып тұрады.Қауіп төнген жағдайда ол басы мен аяқтарын соған тығып жасырына қояды.Тас қабық оларды жаулардан сенімді түрде қорғап тұрады.

## Дереккөздер


Санат:Тасбақалар‎
Антара ибн Шаддад

300px|right|thumb|Антара мен  Абла
**Антара ибн Шаддад**, ; толық аты **Антара ибн Шаддад ибн Амр ибн Муавия аль-Абси**  (525 —615) — араб ақыны.

Әкесі ру ішіндегі білікті "бену-абс" ақсүйек тұқымынан шыққан, шешесі - Зубиба негр қызы, күң.

Антара ибн Шаддад ру, тайпалардың арасындағы соғыстарда ерлік көрсеткені үшін ғана өз руының тең құқықты азаматы болып танылған. Ақыры бір шайқаста қаза тапқан.

Поэзиясының негізгі тақырыбы - сүйген қызы Аблаға арналған махаббат жырлары мен өзі қатысқан сансыз шайқастар оқиғалары. Бізге жеткен өлеңдері үзінділер күйінде сақталған.

Антара ибн Шаддад туралы аңыз, әңгіме көп.  "Сират Антара" ("Антараның жолы") атты халық романы да соған арналған. Еуропа рыцарьлық романдары тәрізді бұл шығармада Антара ибн Шаддад әлсізді жақтаушы адал, әжет батыр болып суреттеледі.

## Дереккөздер
* “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998

Санат:араб ақындары
Шиншилла

**Шиншилла **- жүні жұмсақ, қалың әрі мықты болып келетін кеміргіш. Бұл кішігірім аң қоянға ұқсайды. Ол Перу мен Чили шекарасында, 3-6 км биіктікте құзды жартастарда тіршілік етеді. Олар жұбын мәңгілікке құрайды. Анасы әр жыл сайын үш баладан табады. Оның балалары көзі ашық, барлық тістері бар, орташа дамыған қалыпта туады да, бірден жылдам жүгіріп кетеді .Шиншиланың терісі өте бағалы.

## Дереккөздер


.

Санат:Кеміргіштер
Опоссумдар

**Опоссумдар** () - Бұл тек Америкада ғана мекендейтін қалталылардың ішіндегі ең қарапайым тобы.

## Таралуы
Опоссумдар Орталық, Оңтүстік Америка және Солтүстік Американың оңтүстік өңірінде кездеседі. Солтүстік Америка опоссумы Оңтүстік Канада, Шығыс Боливия, Парагвай, АҚШ-тың шығысы мен Тынық мұхит жағалауларында кеңінен тараған.

## Негізгі сипаттамасы
Опоссумның үлкендігі мысықтай, аяқтары қысқа, тұмсығы үшкір. Құйрығы ұзын, әрі түксіз. Ал, денесіндегі түктері сұрғылт түсті болып келеді. Аналық опоссумның ене тұрқы 36- 53cм, құйрығының ұзындығы 25- 33см, салмағы 1,6- 5- 7кг. Қалтасының аузы артқа (құйрық жағына) қарай ашылады. Көбінесе су жағалауларына жақын жүреді. Аяқтарындағы ұзын 5 саусақтары және құйрығының көмегімен биікке тез өрмелеп шыға алады. Жауынан қорғану үшін өтірік "өлгендей" тырп етпей жата қалады. Опоссумдар көп күрек тісті сүтқоректілерге жатады. Үстіңгі тұмсығында оң жағы мен сол жағында 5- 5-тен 10 күрек тісі болады. Сойдақ тістері күрек тістерінен де ірі. Аналық опоссум бір жылдан соң көбеюге қабілетті болады. Ағаштардың арасында, қоқыстардың арасында, құрылыс орындарының бос жері және т.б. жерлерде тығылады. Ұя жасау үшін опоссум аузына тістеп, иілгіш құйрығының ұшына орап кепкен өсімдік қалдықтарын әкеледі. Табиғатта опоссумдардың тіршілік ету ұзақтығы 2 жылға жетер-жетпес. Қолда өсірілген опоссумдар 7 жылға дейін өмір сүреді. Опоссумдар көбінесе түнге қарай қорек іздеуге шығады. Қорек талғамайды: омыртқасыз жәндіктер, өлекселер, тышқандар, кесірткелер, бақалар, саңырауқұлақтар, мәдени өсімдіктер- жүгері, бидай, күріш және т.б. қоректенеді. Күзге қарай опоссумдар семіріп, қыста үңгірінде қозғалмай жатады. Қазіргі кезде опоссумдардың тіршілік ететін аумағы солтүстікке қарай ығысып, кеңейе бастады.

## Дереккөздер


Санат:Қалталылар
Коммерциялық ұйым

**Коммерциялық ұйым** - бұл тауарларды өндірушілердің қатарына  кіретін, тауарды өткізу және сатып алушы қызметтерін атқаратын заңды тұлға құқықтары берілген, өзін-өзі қаржыландыру жағдайында жұмыс істейтін және барынша көп пайда алу мақсатын көздейтін дербес шаруашылық жүргізуші субъект. Жекешелендіру процесі нәтижесінде Қазақстанның сыртқы және ішкі экономикасында қызмет ететін фирмалар. Коммерциялық кәсіпорындарға жаргерлік, акционерлік кооперативтік, бірлескен кәсіпорындар, сондай-ақ шағын бизнес кәсіпорындары, оның ішінде жекеше кәсіпкерлік кәсіпорындары жатады. Тар мағынада алғанда коммерцилық кәсіпорын - тауарлар мен көрсетілген қызметтер айналысы (сатып алу - сату) аясында жұмыс істейтін кәсіпорын.

Әдетте олар кәсіпорынның бөлімшелері болып келеді.  Олардың қызметі басшылық ұйымдардың бағынышында  болады. Кей жағдайларда бұндай ұйымдарға табыстық және шығындық  есептерін жүргізуге дербестік беріледі, бірақ жалпы кәсіпорынның нәтижесінің балансында көрініс табады. Оларды дербес заңды тұлға ретінде қарастыруға болмайды, сонымен қатар олар делдалдар да бола алмайды. Ұйымдармен сатып алу мен сату келісім-шарттары заңды түрде жасалмайды, бірақ бақылаушы кәсіпорын тарапынан бағынышты түрінде жүргізіледі. Қызметтерінің нәтижелеріне ұйымдарды құрған кәсіпорындар өз капиталдарымен жауап береді. Жиі олар сатып алу немесе сату құрылымдық бөлімдермен аталады, бірақ кей кезде құрған кәсіпорынның аталуынан элементтері бар арнайы аттарға ие болады. Бұларға мысалы қайта қалпына келген тоқыма және тігін кәсіпорындарын жатқызуға болады, өйткені олар өз меншігінен мамандырылған дүкендер құрады.  

## Дереккөздер
Чиуауа шөлі

## Шөлдің географиялық орны
Чиуауа шөлі - солтүстік Америкадағы ең үлкен бұталы шөл дала. Чиуауа шөлі Солтүстік жаңа Мексикадағы Рио-Гранде жазығы мен Оңтүстік-шығыс Аризонаның Сан Симон жазығынан басталып, Мехико қаласының солтүстік аймағына дейін созылып жатыр. Шөл аумағы көбінесе бірнеше кіші тау қатарларымен бөлінген алаптардан тұрады. Қысы - суық, ал жазы - құрғақ. Мамыр мен шілде айлары Чиуауа шөліндегі жылдың ең ыстық мерзімі саналады.  Чиуауа шөлі бұта шөлі деп есептеледі. Әктас пен әктасы бар топырақты осы жерден табуға болады. Шөлдің ең төменгі үстірті 304 метрді құраса, көп бөлігі 1066-1524 метр биіктікте жатыр.

## Өсімдіктер әлемі
Чиуауа шөліндегі бұталар - осы аймақтағы ең аласа өсімдіктер.  Бұл  жерден қарапайым ағаштың түрлерін кездестіруге болады. Оларға Понде-роза қарағайы, дуглас шыршасы, қалтырауын және жылауық арша, Аризона кипарисы  және еменнің бірнеше түрлері. Басқа аймақтарға қарағанда Чиуауа шөлінде кактустың сан алуан түрлері кездеседі. Бұл жерде өсетін кактустерге кенді алмұрттар, кірпілер, тірі жартастар, емізік кактусы және корис жатады.

## Жануарлар әлемі
Чиуауа шөлі қосмекенділеріне жолақ жолбарыс реңді саламандра, жалпақ табанды бақалар, Рио-Гронде бақасы жатады.  Сондай-ақ, мұнда көптеген кесірткелер бар Солтүстік Чиуауа аймағында жарғанат өте көп. Оны кез келген жерден табуға болады. Шөлдің жалпы тіршілік иелері - тау арыстаны, сұр қасқыр, қара аю, бұғы, ақ құйрықты бұғы және айырмүйіз.Чиуауа шөлі - көптеген ерекше омыртқасыздардың отаны Олардың ішінде шөл бүйісі, шөл көпаяғы, бірнеше шаяндар және алып көпаяқтар жиі кездеседі.

## Дереккөздер
Географиялық аймақтар - Алматы. "Аруна" баспасы.
Өсімдіктің минералды қоректенуі

## Минералды қоректену
**Минералды қоректену** деп - өсімдіктің тамыр арқылы керекті элементтерді топырақтан сіңіру. Қоректік заттар өсімдіктің жер үсті мүшелеріне минералды тұздардың ерітіндісі ретінде жеткізіледі. Топырақтан қоректенуде азоттың алатын орны ерекше. Егер өсімдікте азот жетіспесе, өте баяу өсіп, жапырақтары бозара бастайды. Ағаштардың жанама бұтақтарды дамымай қалады. Бидайдың түптенуі баяулап, төменгі  жапырақтары сарғайып, қызарады да, ақырында қурап түседі. Фосфор жасуша қабықшасын түзеді. Өсімдікте фосфор жетіспесе жемістің түзілуі баяулап, салмағы кемиді. Калий жеткіліксіз болса өсімдік өте аласа болып өседі. Жапырақтары мен сабақтары нашар дамып, тірек ұлпасы жетілмейді. Өсімдіктің сабақтары әлсіз болып, жатып қалады. Калий тамыр мен түйнек жақсы дамып, қоректік заттардың қорға жиналуы үшін керек.

## Өсімдіктің қоректенуі
Өсімдік қоректенгенде міндетті түрде топырақты қолданады. **Топырақ** - өсімдіктердің су және қоректік элементтер алатын жердің үстіңгі құнарлы қабаты.

Өсімдіктер топырақтан:
1)	макроэлементтер (калий, фосфор, азот және т.б);
2)	микроэлементтер (бор, кальций, магний, күкірт, кобальт және т.б.) алады.
## Дереккөздер


Санат:Биология
Сауда орталықтары

**Сауда орталықтары** –  әдетте ірі коммерциялық құрылымдар, холдинг компаниялары түрінде жасалған. Оның құрамына өндірістік кәсіпорындар, транспорттық, сервистік, делдалдық және тағы басқа фирмалар кіре алады. Шетелдік сауда орталықтар көбінесе трансұлттық бірлестіктерді ұсынады. Холдинг басында әдетте қуатты қаржылық топ тұрады және сол топ саудалық үйінің болашаққа сауда стратегиясын анықтауды. Ірі сауда орталықтары айрықша  тұтыну тауарлардың  кең номенклатурасына мамандануға ұмтылады. Олар жүздеген елдер мен қалалардағы ірі  ондаған дүкендерді бақылайды. 
Сауда орталықтарының құрылымы күрделі және әр алуан болып келеді. Сауда орталықтары холдинг мүшесіне кіретін дәстүрлі жабдықтаушылардың тауарларын сатып ала алады. Сонымен қатар сауда орталықтары басқа елдердегі өз өкілдері арқылы тәуелсіз жабдықтаушылармен толық не болмаса кредит арқылы, лизинг түрінде келісім-шарттарға отыру мүмкіндігі бар.

Сауда орталықтары көп дәрежеде өз тәжірибелерінде логистика ғылымын да жиі қолданады. Өйткені соның арқасында олар тауарлардың  транспорттық ағымдарын ықшамдайды, өнім қоймаларының  көлемін таңдайды, сонымен қатар тауарлардың өтімдік қозғалысын бақылайды.
Тәжірибеде ірі сауда орталықтарының көбі өз холдинг құрамында сақтық компанияларын ұстайды, солар арқылы алып коммерциялық құрылымның қаржылық тепе-теңдігін ұстап қалуға ұмтылады. Саудалық орталықтар өз шығындарын тауардың сатып алынған мен сатқан бағаларының арасындағы ақшалай айырмашылығының жиынтығы арқылы жабады. Сондықтан басқарудың басты міндеті сауда орталықтардың құрамында артық бөлімшелердің орнамауын қадағалайды. Нарықта тиімділікке жету үшін сауда орталықтарының бір тұтас қаржылық жоспары болуы керек.  

Санат: Экономика
Электірлі жыланбалық

**Электрлі жыланбалық**, ()   - *Electrophorus* тұқымдас тармағының жалғыз өкілі.

## Биологиялық сипаттамасы
Оның ұзындығы  1-3 метрге жетеді. Салмағы 40 кг-дай жетеді.

Түсі зәйтүн-қоңыр. Басының төмен жағы және тамағы - сарғылт, көзі - жасыл.

Оның денесінің 5/4 бөлігін электрлік органдары алып жатады.Ол бойындағы күшті тоқпен жемтігін жансыздандырады және жауларынан қорғанады.

Электірлі жыланбалық  ауамен демалады,  сондықтан әр 15  минут сайын судан көтеріліп тұрады.  Оның денесінде қабыршақ болмайды.  Ол құйрығындағы қанаттары арқылы қозғалып отырады.

## Таралуы
Оңтүстік Американың Амазонка өзенінің орта және төменгі ағыстарында кездеседі.  Таяз, қайранды өзендерге, кейбір кислороды аз Амазонка сағаларында баяу ағысты жерлерінде жүреді.

Бұл балық үлкен аквариумдарда (океанариумдарда) жақсы жерсініп кетеді.

## Галерея

Image: Electric Eel.jpg
Image:Electric-eel.jpg
Image:Electric-eel2.jpg
Image: Electrophorus electricus 3.jpg
Image:Electrophorus electricus 2.jpg


## Дереккөздер


Санат:Сүйекті балықтар
Қалталы албасты

**Қалталы албасты ** немесе **Тасмания сайтаны** (; көне атауы: *Sarcophilus harrisii* (Boitard, 1841)) — жыртқыш қалталылар () отрядының аттас Жыртқыш қалталылар () тұқымдасының биологиялық түрі, *Sarcophilus* тегінің жалғыш өкілі. 

Тасмания сайтаны - қанқұмар жыртқыш, Аустралияда тіршілік ететін етқоректілердің ең ірісі. Ол тек Тасмания аралында таралған. Оның қатерлі дауысы ыңырсыған үнді еске салады, бірте-бірте ол дауыс қырылдаған жөтелге ұласады. Жерде тіршілік етеді, түнде атжалмандарды, ұсақ кенгуруларды, тотықұстарды аулап азық етеді. Кейде, тіпті, қой секілді өзінен үлкен жануарларға да шабуыл жасайды. Бақа мен шаяндарды да жей береді. Ол өте таза жануар. Суға шомылып, күнге қыздырынғанды ұнатады. Ұрғашысының қалтасы таға секілді бірнеше тері қаптарларынан тұрады. Қыркүйектің соңына қарай сол қалтадан қылқиып кішкентай жан иесінің басы, я құйрығы көрініп қалады.

Тасмания сайтаны сағатына он үш шақырым жылдамдықпен жүгіре алады. Жануар күндіз қалың бұталардың арасында немесе інінде отырады. Аң аулауға түнде шығатындықтан, оның қара түсі өте көп көмегін тигізеді. Қорегін аяусыздықпен өлтіріп, оның жүні мен сүйегін де жеп қояды.

Тасмания сайтандары жас кезінде ағашқа өрмелеп шығып кетеді. Бірақ жасы ұлғайған сайын олар үшін ағашқа өрмелеу қиындай түседі. Тасмания сайтандары жергілікті сүтқоректілермен
(қойлармен де), құстармен, балықтармен, жәндіктермен, бақалармен және бауырымен жорғалаушылармен  қоректенеді. 

Тасмания сайтаны - Австралия үшін киелі жануар. Ол - Тасмания ұлттық қорықтарының және табиғат қорғау қоғамдарының рәмізі. Виктория футбол лигасында ойнайтын тасманиялық команданың атауы - «Девилз», яғни «Сайтандар». Қорыққан кездегі жантүршіктірерлік қыңсылаған дауысы, қап-қара терісі мен ашулы мінезіне байланысты Аустралия құрлығына алғаш келген еуропалықтар бүл жануарды «сайтан» деп атап кеткен

## Дереккөздер


Санат:Қалталылар
Санат:Жыртқыштар
Санат:Аустралия фаунасы
Қазақстан аймақтары бойынша археология институты экспедицияларының тізімі

## Дереккөздер


Санат:Тарих
Санат:Қазақстан тарихы
Санат:Қазақстан бойынша тізімдер
Шірік Рабат археологиялық экспедициясы

## Шірік Рабат археологиялық экспедициясы
Осы жылдары үлкен храм, бір шеңбер және тікбұрышты жерлеу құрылыстары зерттелді. Қалашықтың және қорғаныс үйіндісінің әртүрлі бөліктеріне бірнеше шурфтар салынды. 2004-2006 жылдары «Мәдени мұра» Мемлекеттік бағдарламасы аясында зерттеу жұмыстарын Шірік Рабат археологиялық экспедициясы жалғастырды (Ж.Құрманқұлов).

Шірік Рабат қалашығы Қызылорда қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 300 км жерде, қазіргі уақытта суы тартылған Жаңадария өзенінің сол жақ жағалауында орналасқан. Бұл қалашық солтүстіктен оңтүстікке қарай 850х600 м созылған табиғи төбе үстінде орналасқан. Қалашық мықты әскери жүйемен қоршалған. Төбенің төменгі жағында ені 40 м, тереңдігі 4,5 м ор қазылған. Қазіргі уақытта сақталған биіктігі 3 м, табанындағы ені 8-10 м. Ордың ішкі периметрі бойынша да жал орналасқан.

2004-2006 жылдары қалашық территориясында екі жерлеу конструкциясы және диаметрі шамамен 80 м үлкен шеңбер тәріздес құрылыс қазылды.

Зерттелген жерлеу орындары диаметрі 15 м болатын кішігірім ойыс сияқты болып келген. Қазба барысында жер деңгейінен 2,10-2,50 м. тереңдікте пішіні төртбұрышты болып келетін күрделі түрде салынған қабір құрылысы табылды. Бұл бір-біріне ұқсас батыс және шығыс бөліктерден тұратын катакомбалардан тұрады. Қабірхананың салыну барысын сөз етер болсақ, мұнда ең алдымен мәйіттің ішкі үйі болып есептелетін лақат қазылып дайындалған. Мәйіт жерленген соң оның шығар есігі кесек кірпіштермен қалап жабылған. Лақат ішінен бас жағымен оңтүстікке қарай жатқызылған үш ересек адамның мәйіттері аршылып алынды. Қабірді аршу барысында мәйіттермен қоса көмілген жеке бұйымдар да табылды. Батыс беттегі жеке жатқан мәйіттің сол жанынан ұзындығы 1 м асатын семсер мен белінің тұсынан белдіктің қалдықтары табылды. Мұнда айта кетерлік жәйт: шығыс беттегі екі мәйіт бірінің үстіне бірі қабаттастырыла қойылған. Екі мәйіттің астыңғысының белінен белдік былғарысынң қалдықтары мен киімдерге жапсырылып тігілген сары металдан, пастадан жасалған әшекейлік бұйымдары табылды. Сондай-ақ, олардың жанынан Есіктен табылған таңбаларға да ұқсас болып келетін жазуы бар қыш құмыра-көнек пен күміспен құрсауланған ағаш тостағанның қалдығы шықса, ал аяқ жағынан қыштан жасалған шамдал ыдысы табылды. Жерлеу құрылыстары б.д.д. IV-II ғғ. жатады.

Қалашықтың оңтүстік-шығысында орналасқан үй бірнеше бөлмелер мен шаруашылық құрылыстарынан тұрады. Табылған заттар бұл үйдің жерлеу құрылысынан кейінгі кезде, яғни ІХ-ХІІ ғғ. соғылғанын көрсетеді.
## Дереккөздер


Санат:Тарих
Көзілдірікті аю

thumb|left|260px| Көзілдірікті аюдың мекендейтін ареалы
**Көзілдірікті аю**,  ()  - аю тұқымдастардың жыртқыш сүткөректі аңы. Көзілдірікті аю немесе Анд аюы – Оңтүстік Америкада кездесетін жалғыз аю. Бұлар – ең кішкентай аюлардың бірі. 

## Биологиялық сипаттама
Бұл сабалақ жүнді аңның дене тұрқы 50—180 см, құйрығы — 7—10 см, бойы 75—80 см; салмағы 70 кг дейін (ұрғашысы),  140 кг дейін (еркегі).

Түсі қара немесе қоңыр-қара. Көзінің айналасында ақшыл немесе сарғыш дөңгелек дақтар бар, сол бебепті - көзілдірікті деп атайды.

Биік пальмалардың басына жылдам өрмелеп шыға алатын ептілігі бар. Жапырақтарды жұлып жерге тастай береді, соңынан өзі түсіп жейді.  Жемістерді, өсімдік тамырларын, жас бұтақшаларды  жақсы көреді.

## Таралуы
Оңтүстік Америкадағы таулы ормандар (биіктігі 3000 м)  мен үстірттерді мекендейді. Ареалына Венесуэланың батысы, Эквадор, Колумбия, Перу,  Боливия шығысы және Панама.

## Статусы
Халықаралық Қызыл кітапқа енгізілген.

## Дереккөздер


.Санат:Аюлар
Антверпен

**Антверпен** (, ) — Бельгиядағы Фламанд ауданындағы қала, елдегі үлкендігінен Брюсселден кейін екінші қала, Фландрияның ең ірі қаласы.  Қала Шельда өзенінің екі жағалауында орналасқан. Теңіз порты, 2010 жылда әлемнің ең ірі 20 порты тізіміне кірген. Еуропадағы үлкендігі жағынан екінші порт (Роттердамнан кейін).

Бельгияның солтүстігінде орналасқан қала - сауда және өнеркәсіп орталығы. Машина және кеме жасау, түсті металургия, химия, мұнай айыру, тоқыма, тамақ, алмас қырлау кәсіпорындары шоғырланған. 

Елдің Брюссельден кейінгі мәдени орталығы саналатын Антверпенде көркемөнер академиясы, университет, косерватория, тарихи ескерткіштер бар.

## Галерея

Сурет:OLV-kathedraal Antwerpen.jpg
Сурет:Guildhouses Antwerp.jpg
Сурет:0 Antwerp town hall (1).JPG
Сурет:Metrotram Antwerpen.jpg
Сурет:Het Steen (Antwerp).jpg


## Дереккөздер


* “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998

Санат:Бельгия қалалары
Өлілер мекені

Ежелгі гректердің нанымы бойынша, адамдар өлгеннен кейін жандары о дүниеге - Аид құдай басқаратын жер асты патшалығына ауысады. Гректер жердегі көптеген үңгірлер мен жарықтар - өлілер патшалығына кіретін қақпалар деп ойлаған. Осындай қақпалардың бірінен Гермес құдай адамдардың жандарын Стикс өзенінің жағасына апарады. Бұл өзен - тірілер әлемі мен өлілер патшалығының арасындағы шекара. Гректер өлген адамның аузына тиын салған, Харон өзін Стикс өзенінен өткізгені үшін марқұм сол тиынмен ақы төлейді. Ақша берілмеген жандар жағаны бойлап, мәңгіріп, бақытсыз күйде қаңғып қалған.

## Бірінші жол
Өзеннің арғы жағасында адамның жаны үш басты төбет Цербердің қасынан өтеді. Цербер өлілер патшалығын тірі адамдардан қорғаған әрі іштен ешкімді шығармаған. Жанның келесі кездестіретіндері - Зевстің Минос, Радамант және Эак ұлдары. Олар жаңа келген жанды жер бетіндегі бүкіл өмірінде өзін қалай ұстап, қалай өмір кешкеніне қарай сотқа тартады. 
Зұлым әрі қатал адамдардың жандарын Тартарға (тозақ) жіберген, онда оларды мәңгі жаза күтіп тұрған. Тақуалық пен өмір сүрген әрі қандай да бір дін жолын ұстанған адамдардың жандарын Елесей алаңына - күннің алтын сәулесіне шомылған бақытты мекенге жолдаған. Тақуалардың жандары қайтадан өмірге келуге сұрана алатын болған. 
Егер діндар адамдардың жандары тақуалық өмірінің арқасында Елесей алаңына үш мәрте қайтып оралса, олар Шаттық аралдарына бара алады. Бұл мәңгілік қуаныш мекені, оны Тартардан шыққан Кронос басқарады. 
Бірақ көптеген адамдар жер бетіндегі өмірінде тым жақсы да, тым жаман да болмаған, сондықтан олардың жандарын Асфодель шалғынына жіберген. Бұл бір сұрқай, көңілсіз жер, өлгендердің жандары сондағы қараңғылықта мақсатсық қаңғып, аз да болса рухын көтере қуанып қалу үшін жер бетіндегі тірі адамдардан сый-сыяпат күтеді.

## Екінші жол
Тағы бір жол Эребке Аид пен Персефонаның сарайына бастайды. Аид құнарлылық құдайы Деметраның қызы Персефона сұлуға ғашық болып, оны өзінің өлілер патшалығына алып кетеді. Олардың сарайының жанынан Жад суы мен Лета суы ағып жатыр. Тақуа жандар Жад суынан ішкен. Сондықтан олар еш нәрсені ұмытпаған. Ал Лета суынан қарапайым жандар ішіп, өткенді ұмытып қалған.

## Галерея

image:Hermes_Logios_Altemps_33.jpg|Гермес
image:Poznan Prozerpina 216-71.jpg|Аидтың Персефонаны ұрлауы
image:Rape Persephone Baltimore Painter MAN.jpg|Персефонаны Деметраның алып қашуы
image:Dante Gabriel Rossetti - Proserpine.JPG|Персефона

## Дереккөздер
* Әпсаналар, Мәскеу Росмэн 2012, ISBN 978-5-353-06045-1

Санат:Өлілер әлемдері
Санат:Өлімнен кейінгі өмір
Құбыжықтар

left|thumb|200px|Итальяндық Геракл
Грек мифтерінде құбыжықтар өте көп кездеседі. Олардың кейбіреуімен шайқасқан Геракл - Зевс пен кәдімгі әйелдің перзенті. Мысалы, ол денесі ит тәрізді, басы жыландыкіндей Лерней гидрасын жеңген. Тоғыз басын түгел шауып алған. Геракл нимфа Геспериданың бағындағы сиқырлы алмаларды күзетуші Ладон айдаһарының көзін жойған.

Ұлы найзағай ойнатушы Зевс те айдаһармен айқасқан. Тифон атты бұл айдаһардың 100 басы болыпты. Зевс оның үстіне Этна тауын құлатып жіберген, содан бері Этна от шашатын жанартауға айналған. 
Айдаһар Тифон мен жылан - әйел Ехиднаның қызы - демінен от шашқан Химера және ұлы - үш басты төбет Цербер болған. 

## Химера
Ежелгі грек ақыны Гомердің айтуынша, Химераның басы арыстандікі, денесі ешкінікі, құйрығы айдаһардікі. Химера тайда, Аид патшалығына кіретін тұсқа жақын жерде өмір сүрген. Цербердің бастары иттікі, ал құйрығының орнында - улы жылан. Ол өлілер патшалығының қақпасын күзеткен. Аңыз бойынша, өлгендердің жандары Аид патшалығына кіру үшін оған бал қосылған пірәндік берген. Бірақ ол жақтан кері қайту мүмкін емес. 

## Василиск
Ежелгі Грекия мифтерінде кездесетін ең қорқынышты мақұлықтардың бірі василиск болған. Оның түрі мынадай: әтеш басты, құрбақа денелі, арқасында қанаты бар. Василиск әтештің 400 жылда бір рет табатын жұмыртқасынан шығады деп саналған. Жұмыртқаны жылан немесе құрбақа басып отырады. Гректер василиск адамды қараған көзімен - ақ өлтіреді деп сенген. Бірақ адамда оған айнаны көрсету арқылы өлтіре алады. Василиск айнадағы бейнесіне қарап, өзінің көзқарасынан өзі өліп қалады. 

## Кентаврлар
Кентаврлардың денесі жартылай адам, жартылай жылқы болған. Әдетте, кентаврлар сабырлы әрі ақылды. Бірақ өздерін мазақ еткендерді байқаса болды, олар әп-сәтте ашуға мініп, қаһарын төгіп шыға келеді. Олардың арасында бір данышпан әрі момын кентавр Хирон - Зевстің бауыры болған. Хирон науқастарды емдеген, болашақты болжаған.
"Ехидна" деп зұлым, жауыз, келеке еткіш адамды айтады. Бұл сөз грек құбжығының атынан шыққан. Жылан - әйел Ехидна жердің терең түбінде өмір сүрген. Ол адамдарды да, құдайларды да жек көрген.

## Галерея

image:Muerte de Hércules, por Zurbarán.jpg|Геракл
image:Cerberus.jpg|Цербер
image:Getty Villa - Collection (5305293474).jpg|Химера
image:Inf. 12 i centauri, anonimo settentrionale.jpg|Кентавр
image:Devils-from-Rila-monastery.jpg|Жын
image:Wenceslas Hollar - The basilisk and the weasel.jpg|Василиск


## Дереккөздер
*Әпсаналар,Мәскеу Росмэн 2012,ISBN 978-5-353-06045-1

## Тағы қараңыз
* Әзірейіл

Санат:Фольклор
Бұғы мүгі (ягель)

Бұғы мүгі(ягель) - Қазақстанда сирек кездесетін қына түрі. Солтүстік және Солтүстік-Шығыс Қазақстанда (Бурабай көлі маңы, Ертіс маңы ормандары), сонымен қатар Алтай тауларында анда-санда, оқшауланып, тіршілік ортасы бір-бірінен алшақ орналасқан болып кездеседі. Солтүстік Америка мен Азияның тундралық аймақтарының кәдімгі түрі.Халық оны ягель немесе бұғы мүгі деп атайды, себебі  ол тундрада жабайы және үй бұғылаарының негізгі қорегі болып табылады. Бұталы мүктердің ежелгі тобының өкілі , Жер бетінде 200 млн. жыл бұрын тіршілік еткен. Мүк қабаттары қатты бұтақтанған, сөйтіп бұта пішінін алады. Ұшындағы бұтақтары сәуле  немесе жұлдыз түрінде болады. Орталық бағаны жақсы байқалады, іші қуыс болады. мүк сұр түсті, өрмекші-киізді, биіктігі 8-10 см. Олар өте баяу, Жылына 2-4 мм өседі және ерекше қасиеттері бар.Мүк қабаттарының төменгі бөлігі біртіндеп өледі, ал жоғарғы жағы өсе береді. Қатты таптаудан және өрттен зардап шегеді. Катонқарағай ұлттық паркінде біразы қорғалады.
## Дереккөздер

Санат:Қыналар
Санат:Қазақстан табиғаты
Алматы заң колледжі

АЛМАТЫ ЗАҢ КОЛЛЕДЖІ
РЕСПУБЛИКА КӨЛЕМІНДЕГІ АРНАУЛЫ ОРТА БІЛІМ БЕРЕТІН ЖЕТЕКШІ ОҚУ ОРЫНДАРЫНЫҢ БІРЕГЕЙІ 1995 ЖЫЛЫ ЗАҢГЕР, САЯСАТТАНУШЫ-ҒАЛЫМ Д.М.ЖАЗЫБАЕВТЫҢ ҚҰРЫЛТАЙШЫЛЫҒЫМЕН АШЫЛҒАН. 
 
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ БЕРГЕН МЕМЛЕКЕТТІК ЛИЦЕНЗИЯСЫНЫҢ СЕРИЯСЫ АА  №  0000316. ЛИЦЕНЗИЯНЫҢ БЕРІЛГЕН КҮНІ 11.01.2002 Ж. 
ЛИЦЕНЗИЯ МЕРЗІМІ ШЕКТЕЛМЕГЕН.
 
МЕКЕМЕ БЮДЖЕТТЕН ҚАРЖЫЛАНБАЙТЫН, КОММЕРЦИЯМЕН ШҰҒЫЛДАНБАЙТЫН, КӘСІПТІК ОРТА БІЛІМ БЕРЕТІН ОҚУ ОРНЫ БОЛЫП САНАЛАДЫ.
МАМАНДЫҚ: ҚҰҚЫҚТАНУ, ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК ҚАМСЫЗДАНДЫРУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ, МЕМЛЕКЕТТІК ЖӘНЕ ШЕТ ТІЛДЕРІНДЕ ІС ЖҮРГІЗУ.

БІЛІКТІЛІК: ЗАҢГЕР, ӘЛЕУМЕТТІК ҚАМСЫЗДАНДЫРУ МАМАНЫ, МЕМЛЕКЕТТІК ЖӘНЕ ШЕТ ТІЛДЕРІНДЕ ІС ЖҮРГІЗУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ МАМАНЫ.

КОЛЛЕДЖ ТҮЛЕКТЕРІНЕ МЕМЛЕКЕТТІК  ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АЙМАҒЫНЫҢ БАРЛЫҚ ЖЕРІНДЕ ЖАРАМДЫ ДИПЛОМ БЕРІЛЕДІ.

КОЛЛЕДЖ ТҮЛЕКТЕРІ: ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ОРГАНДАРЫНЫҢ АНЫҚТАУ БӨЛІМІНДЕ, СОТ ОРЫНДАУШЫСЫ, САЛЫҚ  МЕКЕМЕЛЕРІНДЕ, НОТАРИАЛДЫҚ КЕҢСЕ ИНСПЕКТОРЫ, КАДР БӨЛІМІНДЕ, НЕКЕГЕ ТҰРҒЫЗУ ОРНЫНДА, ӘЛЕУМЕТТІК ҚАМТУ МЕКЕМЕЛЕРІНДЕ, КӘСІПОРЫНДАРДА ҚЫЗМЕТ ЕТЕ АЛАДЫ.

КОЛЛЕДЖГЕ 9-ШЫ СЫНЫП БІТІРУШІЛЕР, ОРТА БІЛІМІ, ОРТА АРНАУЛЫ БІЛІМІ ЖӘНЕ ЖОҒАРЫ БІЛІМІ БАР АЗАМАТТАР ҚАБЫЛДАНАДЫ.
 
                   КОЛЛЕДЖДЕ ТӨМЕНДЕГІ ОҚУ-ТӘЖІРИБЕЛІК КАБИНЕТТЕР ЖӘНЕ ЗЕРТХАНАЛАР БАР:

 - МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ТЕОРИЯСЫ; 
 - АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ АЗАМАТТЫҚ ІС ЖҮРГІЗУ; 
 - ТІЛТАНУ КАБИНЕТІ; 
 - КОМПЬЮТЕРЛІК СЫНЫП; 
 - ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ ІС ЖҮРГІЗУ; 
 - КРИМИНАЛИСТИКА; 
 - ЕҢБЕК ҚҰҚЫҒЫ; 
 - МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ТАРИХЫ; 
 - ІС ҚАҒАЗДАРЫН ЖҮРГІЗУ; 
 - ОҚУ - ӘДІСТЕМЕЛІК ЖӘНЕ ҚОҒАМДЫҚ ҒЫЛЫМИ КАБИНЕТ; 
 - КРИМИНАЛИСТИКАЛЫҚ ІС-ТӘЖІРИБЕ КАБИНЕТІ; 
 - СОТ ПРОЦЕСІН ЖҮРГІЗУДІ ҮЙРЕТУ КАБИНЕТІ;
 
КОЛЛЕДЖДЕ ҒЫЛЫМ КАНДИДАТТАРЫ, ҒЫЛЫМ МАГИСТРЛЕРІ, ЖОҒАРЫ ЖӘНЕ І-ШІ  ДӘРЕЖЕЛІ ОҚЫТУШЫЛАР, АҒА ОҚЫТУШЫЛАР, ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ОРГАНДАРЫНЫҢ ЖОҒАРҒЫ САНАТТЫ ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІ ДӘРІС БЕРЕДІ.
КОЛЛЕДЖДІҢ МЕКЕН ЖАЙЫ:  480062, АЛМАТЫ Қ, А.ЖҰБАНОВ КӨШЕСІ, 1А. 
БАЙЛАНЫС ТЕЛЕФОНЫ:  276-34-00

## Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы

Санат:Алматы колледждері