Монегаскілер

**Монегаскілер** ()  — Монакодағы шағын этнос, Монаконың байырғы тұрғындары. Жалпы саны 6,7 мың (2008, халық санағы) адам.

## Этнонимі
"Монегаск" атауы «моноикос» этнонимінен шыққан, ол ежелгі уақытта қазіргі Монако аумағын мекендеген лигуриялық тайпаны белгілеген.​ «Моноикос» сөзі грек тілінен шыққан "жалғыз" және "оңаша үй" дегенді білдіруі мүмкін. Монако жартасында болған Геркулес ғибадатханасына қатысты болуы да мүмкін.

## Тілі
Монегаск тілі — генуез диалектісіне жақын, лигурия тілінің диалектісі. Оған окситан тілінің Ницца диалектісі (Niçard) қатты әсер етті, бұл басқа князьдіктің кейбір аймақтарындағы төл ана тілі болып табылады.

## Діні
Діни сенімдері бойынша – католиктер. 

## Тарихы
Монако Княздігінің аумағына алғашқы қоныстанушылар біздің дәуірімізге дейінгі X ғасырда осында бекіністер салған финикиялықтар болды. Бес ғасырдан кейін олардың орнына гректер келді, олар Геркулес портының колониясын құрды (Port Hercules) және оңаша жартаста ғибадатхана тұрғызды.

Жағалаудан сәл алыс жерде монегаскіге дұшпан турбиаск тайпасы өмір сүрді. Олар әйелді көшбасшы етіп таңдап, ұлы ана құдайына табынатын. Қақтығыстар кезінде турбиаскалар тек монегаск жастары мен жас жігіттерін тұтқындады, оларды ұлы ана құдайының ғибадатханасына апарып және оларды азаптады. Бұл тайпалардың өкілдері арасындағы араздық біздің заманымыздың XIII ғасырының соңына дейін жалғасты.

XIII ғасырдың аяғында итальяндықтарды әкелген генуялық грималди феодалдарының өкілдері Лигурия жағалауының осы белдеуіне қоныстанды. Монегасктардың өз тілі мен дәстүрі осылайша қалыптасты.

## Кәсібі
Монегаскілер негізінен туристерге қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. 

Монегаскілердің ең танымал халықтық қолөнерінің бірі - дәстүрлі монегаск кестелерін жасау. Бұл қолөнер көптеген ұрпаққа жалғасып келеді және әр отбасының өз өрнектері мен кестелеу әдістері бар. Дәстүрлі түрде монегаск кестелері дастархан, сүлгілер және жастықтар сияқты әртүрлі тұрмыстық заттарды безендіреді.
Тағы бір кең тараған халықтық қолөнері - керамикалық ыдыстар жасау. Шеберлер көне керамика жасау әдістерін қолдана отырып, тостағандар, вазалар, табақтар және басқа да бұйымдар сияқты әртүрлі бұйымдар жасайды. 

Сонымен қатар, монегасктар құс қауырсындарынан зергерлік бұйымдар жасаумен айналысады. Бұл көне қолөнер ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, сырға, білезік және кулон сияқты әдемі және ерекше зергерлік бұйымдарды жасау үшін қолданылады.

## Тұрмыс салты

### Дәстүрлі киімдері
Монегаск халқының киімінің ежелгі тамыры бар және жергілікті мәдениеттің байлығын көрсетеді. Бұл әртүрлі дәуірлер мен аймақтардың элементтерінің қосындысы, бұл оны бірегей және қайталанбас етеді. Дәстүрлі монегаск костюмі француз, итальяндық және жерорта теңізі сәнінің әсерін көрсетеді.

Монегаск костюмінің негізгі элементтерінің бірі - кеудеше, оны әртүрлі кестелермен және шілтерлермен безендіруге болады.
Ерлер үшін дәстүрлі киім - ақ шалбар мен қалпақ бар қара фрак. Әйелдер жарқын кестелер мен өрнектермен безендірілген түрлі-түсті көйлектер, сондай-ақ дәстүрлі бас киімдер киеді.

Дәстүр мен мәдени мұраны сақтау монегаск халқы үшін ерекше маңызды. Сондықтан ұлттық киім кию Монако тұрғындары арасында мерекелерде және мәдени шараларда танымал. Ұлттық киім үлгісіндегі киім адамдарға өздерінің мәдениеті мен дәстүрлерінің бір бөлігі ретінде сезінуге, өзіндік болмысын сақтауға және өткенге құрметпен қарауға көмектеседі.

### Дәстүрлі тағамдары
нобай|оңға|200px|Салат     
Монегаск асханасының негізгі құрамдас бөліктері - теңіз өнімдері, зәйтүндер, көкөністер, жемістер, ірімшіктер және шарап. Дәстүрлі тағамдарда жергілікті шөптер мен дәмдеуіштер де қолданылады, бұл оларға ерекше дәм береді.

Монегаск асханасының ең танымал тағамдарының бірі - қуыруға арналған табада немесе пеште пісірілетін ет, көкөністер мен шөптердің қоспасы булабет. Тағы бір дәстүрлі тағам - бұл тұзбен өңделген және күнде кептірілген балық. Сондай-ақ, зәйтүн, пияз және қызанақ қосылған монегаск ешкі еті бұқтырмасын атап өткен жөн. Бұл тағамның керемет дәмі мен хош иісі бар. Монегаск асханасында белпеп, стрингоза және ронжа сияқты ірімшіктің әртүрлі түрлері де танымал. Олар тамақ дайындауда қолданылады, сонымен қатар шарап пен жемістермен бірге беріледі.

Тәттілерден, монегаск асханасында шоколад, жеміс-жидек және карамельдер бар. Ерекше танымал десерт - бұл кілегеймен бірге ұсынылатын жеміс немесе жидектер қосылған бәліш, монегаск тарталеті.

### Фольклоры
нобай|оңға|200px|Монте-Карло балеті     
Монегаск фольклорының негізгі элементтеріне халық әндері мен билері, халық қолөнері, сонымен қатар халық ертегілері мен аңыздар жатады.
Монегаскілер ежелден ән айтып, билеген. Олардың халық әндері князьдіктің тарихы мен дәстүрін жеткізеді, сонымен қатар қарапайым адамның өмірінің қуанышы мен қайғысын көрсетеді. Монегаск билері ұлттық мінездің, менталитеттің жарқын көрінісі. Ең танымал билердің қатарында «Монегаск вальсі» мен «болеро» жатады.

Монегаск фольклорында халық қолөнері де маңызды орын алады. Жергілікті қолөнершілер керамика, қабық пен маржаннан жасалған зергерлік бұйымдар, кілемдер мен маталар сияқты түрлі бұйымдар жасайды. Дәстүрлі қолөнер бүгінде өмір сүріп, туристер мен коллекционерлердің назарын аударады.

Монегаск ертегілері мен аңыздарында да ежелгі даналық пен адамгершілік сабақтар бар. Ханшайымдар мен айдаһарлар, сиқыр мен ғажайыптар туралы әңгімелер балаларды да, ересектерді де баурап алады және шабыттандырады.

## Дереккөздер

Санат:Монако этникалық топтары
Санат:Роман халықтары