Хакімжан Есімханұлы Наурызбай

thumb|right|200px|2025 жылғы Қазақстан пошта маркасындағы Наурызбай

**Хакімжан Есімханұлы Наурызбай** (27 тамыз 1925 жыл, 1-ауыл, Меңдіқара ауданы, Қостанай облысы – 4 қыркүйек 2009 жыл, Алматы) — кеңестік және қазақстандық мүсінші, Қазақстан халық суретшісі (1969), ұлттық кәсіби мүсін өнерінің негізін салушылардың бірі.

## Өмірбаяны
* Харьков көркемсурет институтын бітірген (1951). 
* Алматы көркемсурет училищесінде оқытушы (1951 - 1964; 1952 ж. осында тұңғыш рет мүсіншілер үйірмесін ұйымдастырды), аға оқытүшы (1980- 1985)
* Алматы сәулет-құрылыс институтында (қазіргі Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы) аға оқытушы (1982 - 1985)
* 1985 жылдан Алматы театр-көркемсурет институтында (қазіргі Қазақ ұлттық өнер академиясы) кафедра меңгерушісі, 1993 жылдан профессор. 

## Шығармалары
* "Абай" (1960, Алматы қаласында); 
* Абай 1965, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы Қарауыл ауылы)
* "Шоқан Уәлиханов" (1969, Алматы қаласында; Қазақстан Мемлекетік сыйлығы, 1970; КСРО Көркемсурет академиясының дипломы, 1971). 
* "Жамбыл" (1963, Тараз қаласында) 
* "Мәншүк Мәметова" (1988, Орал қаласында)
* "Ахмет Байтұрсынов пен Міржақып Дулатов" (1990, Қостанай облысының Торғай ауданы Торғай ауылы) атты монументті ескерткіштері бар. 
thumb|right|200px|Х.Наурызбаев. Тараздағы Жамбыл ескерткіші. Шойын, гранит.

### Ол 200-ден астам әр алуан ескерткіштер:
* "Амангелді Иманов", 1960, Қостанай облысы Амангелді ауданының орталығында)ъ
### Бюсттер
* "Құрманғазы", 1958; 
* "М.Хакімжанова", 1961; 
* "С.Қожамқұлов", 1962; 
* С.Сейфуллин", 1964; Қазақстан Мемлекеттік өнер мұражайында; 
* Қ.Сәтбаев, 1982, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Сәтбаев атындағы кеңшарда
thumb|right|200px|Х.Наурызбаев. Сераға. Гипс, 1961ж.

### мүсіндік портреттер
* "Ы.Жақаев", Қызылорда облысы тарихи-өлкетану мұражайында; 
* "А.Жұбанов", Ақтөбе облысы өлкетану мұражайында; екеуі де 1981 ж.)
### құлпытастар
* "Т.Тәжібаев
* "Ж.Саин"
* "Д.Нүрпейісова" үшеуі де 1965; 
* "Т.Жароков", 1967; 
* Х.Есжанов", 1979; жасаумен Қазақстанда мүсін өнерінің қалыптасып өркендеуіне зор үлес қосқан тұңғыш кәсіби мүсінші. 

Әсіресе тарихи түлғалардың мүсіндерін сомдауда Наурызбай көркем бейнелілікке, кейіпкерінің жан-дүниесін психологиялық тұрғыдан тереңірек ашуға ұмтылды. 
* "М.Әуезов"
* "С.Мұқанов" (1965, Қазақстан Суретшілер одағының көркемсурет қорында)
* "Жас Жамбыл" (1960, Мәскеу, Третьяков галереясында)
* "Шолпан портреті" (1965, Мәскеу, Третьяков галереясында)
* Социалиятік Еңбек Ері К.Дөненбаева (1972)
* "А.Н. Сызғанов" (1982, Қазақстан Мәдениет министрлігінің Көркемсурет көрмесінің дирекңиясы) т.б. портреттер бар.

## Қосымша лауазымдары
* Қазақстан Суретшілер одағы басқармасының (1959-1965) мүшесі.
* Лениндік сыйлығы тағайындау жөніндегі комитеттің (1961 - 1965) мүшесі.
## Марапаттары
*  Алдабергенов атындағы ұжымшардың құрметті колхозшысы (1960, қазіргі Алматы облысы, Талдықорған ауданы) 
* Ұзынкөл ауылың құрметті азаматы (1995, Қостанай облысы)
* Парасат
* Еңбек Қызыл Ту
* Октябрь Революциясы 
* Құрмет белгісі орденімен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:27 тамызда туғандар
Санат:1925 жылы туғандар
Санат:Меңдіқара ауданында туғандар
Санат:4 қыркүйекте қайтыс болғандар
Санат:2009 жылы қайтыс болғандар
Санат:Алматыда қайтыс болғандар
Санат:КСРО мүсіншілері
Санат:Қазақстан мүсіншілері
Санат:Қазақстан халық суретшілері
Санат:XX ғасыр мүсіншілері
Санат:XXI ғасыр мүсіншілері
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Парасат орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Харьков мемлекеттік дизайн және өнер академиясы түлектері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі түлектері
Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы түлектері
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясының профессорлары