open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ергенек (топса түрі)

thumb|right|200px|Ергенек. Суретін салған Ж.Шәйкен.
**Ергенек** – ағаштан жасалған бұйымдардың ашылып-жабылатын топса тәрізді қызмет атқаратын бөлшегінің атауы,  топса түрі. Есіктің өте қарапайым түрі шарбақ тәрізді ергенек кемелдендіріліп, даму үрдісі барысында сөз болып отырған арнайы тетік пайда болуына байланысты тілдік заңдылық бойынша ол да бірдей аталды.

## Сипаты мен атаулары
[thumb|right|200px|Ергенек құру тәсілі. [Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты|ҚР ҰМ қорынан.]]
Ергенек тетік ретінде маңдайша мен табалдырыққа сұғыныла кіріп тұрады. Соған байланысты есік қақпағының бір босаға жақ жақтауы ұзынырақ етіп алынады. Жұмырлап жонылған қақпақтан ұзын шығып тұрған ол бөлік қаламдеп аталады. Ол маңдайша мен табалдырыққа сұғынып келетіндей етіп ойылады. Бұл ойықты қаламдық дейді. Аталған тетікті есіктен ажырату үшін оны сықырлауықтың ергенегі деп те атайды. Яғни есіктің сықырлауық деген де жалпы атымен қатар ергенек деген анықтама қосылып айтылады. Жарма қақпақтары ергенек арқылы байланысатын бөлшектері алмалы-салмалы келген мұндай есік түрі көшпелі ортаның талаптарына, көшіп-қонуға өте қолайлы болып саналады. Сондықтан да кең қолданыс тапқан мұндай есік түрлерін жасаумен арнайы мамандар айналысқан. Алайда бұл тетіктер оңай сынып, қолданыстан шығып қалу жағдайы жиі ұшырасады. Соған байланысты қазақта «Есіктен ергенек кетсе, иттен ұят кетеді» деген мәні мен мағынасы терең мәтел туындаған (бұл мәтелдің қазаннан қақпақ кетсе, иттен ұят кетеді деген нұсқасы да бар).
Кейін  есіктің  ашылып-жабылуын  қамтамасыз  ететін топсаның міндетін атқаратын барлық тетіктер жалпылама ергенек деп аталды.
Киіз үй есігінің дәстүрлі канондарды сақтай отырып жасаған ерекше түрі тетігіне байланысты ергенек немесе ергенекті сықырлауық деп аталды немесе қос қақпақты, сондай-ақ жарма есік деп те алуан түрмен аталады.
Киіз үйдің қосымша есігін де, қаша мен қораның және шөп шарбақтың аузына есік ретінде қойылатын қалқа да ергенек деп атала береді.

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* Маргулан А.Х. Казахская юрта и ее убранство. М., 1964; 
* Мұқанов С. Халық мұрасы (тарихи-этнографиялық шолу). Таңдамалы шығармалар. ХV том. Алматы: Жазушы, 1979; 
* Муканов М.С. Казахская юрта. Алма-Ата: Қайнар, 1981; 
* Арғынбаев Х. Қазақ халқының қолөнері. Алматы: Өнер, 1987; 
* Нұркеұлы Қ. Ұлттық мирас – ата мұра. Өлгий, 1991; 
* Жәнібеков Ө. Жолайрықта. Алматы: Рауан, 1995; 
* Толыбаев Қ. Бабадан қалған бар байлық. Алматы: Қазақстан, 2000; 
* Қазақтың киіз үйі. Фото-альбом. Жобаның авторы, директор Э. Агамалов. Атырау-Лондон, 2005;
* Диалектологиялық сөздік. Алматы: Арыс, 2007; 
* ҚР ҰМ – материалдарынан; 
* ОМЭЭ – материалдарынан.

Санат:Қолөнер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Санат:Тұрмыстық заттар
Ергенек

* Ергенек – ертеде қазақ арасында қолданылған ағаштың ұзын сырық, жіңішке сырғауылдан арасын алшақ етіп жасаған төртбұрыш пішінді шарбақ атауы. 
* Ергенек – ағаштан жасалған бұйымдардың ашылып-жабылатын топса тәрізді қызмет атқаратын бөлшегінің атауы, топса түрі.
Өзіңмен алып жүретін мереке

**«Өзіңмен алып жүретін мереке»** — Эрнест Хемингуэйдың мемуарлық шығармасы.

Хемингуэй өзінің Парижде өткізген күндері жайында баяндайды. 1920-шы жылдары жас жазушы ретіндегі ізденістері және бірінші әйелі Хэдлимен тұрмыс құрғаны жайлы жазады.

Кітапта Алистер Кроули, Эзра Паунд, Фрэнсис Скотт Фицджеральд, Форд Мэдокс Форд, Хилэр Беллок, Жюль Паскин, Дос Пассос, Перси Льюис, Джеймс Джойс, Гертруда Стайн сияқты өнер адамдарының портреттері беріледі.
нобай|200px|Эрнест және Хэдли 1922 жылы
## Жазылуы
1956 жылдың күзінде Хемингуэй Парижде болғанда, оған екі жол сандық қайтарылады. Онда жазушы өзінің жоғалтып алған тұрмыстық жазбаларын табады. Бұл 1928 жылы Франция отелінде тастап қалдырған жүгі еді. Ол алғашқы жұбайымен Парижде бірнеше жыл тұрған және шығармашылық жолына бетін сол кезде бұрған.

Естеліктерінің табылғанына қуанып, жазушы бұл еңбегін аяқтауға ұмтылады. Шығарманың соңғы бөлімдерін ол 1957 жылдың күзінен 1958 жылдың көктеміне шейін жазып бітіреді.

Алайда кітаптың басылуы автордың қайтыс болғанынан кейін ғана, 1964 жылдың желтоқсанында орын алады.

## Дереккөздер

Санат:Эрнест Хемингуэй романдары
Алберто Кинтеро

**Альберто Абдиэль Кинтеро Медина** (; 18 желтоқсан 1987, Панама, Панама) — панамалық футболшы, қорғаушы.

## Жетістіктері

### Командалық
**«Чоррильо»**

* Панама чемпионы — Апертура 2011

**«Торрельяно-Ильисе»**

* Валенсия аймағының жеңімпазы — 2008/2009

### Халықаралық
**Панама**

* КОНКАКАФ Алтын кубогының қола жүлдегері — 2011, 2015
* КОНКАКАФ Алтын кубогының күміс жүлдегер — 2013, 2023

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Панама футболшылары
Санат:Панама Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Индепендьенте Медельин ФК ойыншылары
Санат:Университарио ФК ойыншылары
Санат:Картахена ФК ойыншылары
Эрик Дэвис

**Эрик Хавьер Дэвис Грахалес** (; род. 31 наурыз 1991 жыл, Колон, Панама) — панамалық футболшы, қорғаушы.

## Қатысқан турнирлері

* КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2011
* КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2015
* Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі
* КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2019
* КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2021
* КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2023

## Жетістіктері

### Командалық

* КОНКАКАФ Алтын Кубогы — ФИНАЛИСТ (2023), ҚОЛА ЖҮЛДЕГЕР (2011, 2015)
* Панама чемпионы — 2029

## Дереккөздер

Санат:Панама футболшылары
Санат:Панама Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ди Си Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:ДАК 1904 ФК ойыншылары
Санат:Спортинг Сан Мигелито ФК ойыншылары
Исраэль Рейес

**Исраэль Рейес Ромеро** (; 23 мамыр 2000, Аутлан-де-Наварро, Халиско) — мексикалық футболшы, қорғаушы.

## Жетістіктері

* КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2023, 2025 - чемпион

## Дереккөздер

Санат:Мексика футболшылары
Санат:Мексика Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Атлас ФК ойыншылары
Санат:Пуэбла ФК ойыншылары
Санат:Америка Мехико ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары
Андрес Андраде Седеньо

**Андрес Альберто Андраде Седеньо** (; 16 қазан 1998) — панамалық футболшы, қорғаушы.

## Қатысқан турнирлері

* КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2023 — финалист

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Панама футболшылары
Санат:Панама Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:ЛАСК ФК ойыншылары
Санат:Юниорс ФК ойыншылары
Санат:Арминия Билефельд ФК ойыншылары
Сесилио Уотерман

**Сесилио Уотерман** (; 13 сәуір 1991) — панамалық футболш, шабуылшы. 2013, 2023 жылдары КОНКАКАФ алтын кубогына қатысты.
## Жетістіктері
### Командалық
2023 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогының финалисі.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Панама футболшылары
Санат:Панама Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Спортинг Сан-Мигелито ФК ойыншылары
Санат:Дефенсор Спортинг ФК ойыншылары
Энри Мартин

**Энри Хосуэ Мартин Мекс** (; 18 қараша 1992) — мексикалық футболшы, шабуылшы.

## Қатысқан турнирлері

* 2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
* Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі
* КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2023
## Жетістіктері

### Халықаралық
**Мексика**

* КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы — 2023
## Дереккөздер

Санат:Мексика футболшылары
Санат:Мексика Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Америка Мехико ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары
Эрик Санчес

**Эрик Даниэль Санчес Осегуэда** (; ) — мексикалық футболшы, жартылай қорғаушы.
## Қатысқан турнирлері

*  КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2021
* КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2023

## Жетістіктері
### Халықаралық
**Мексика**

* КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы — 2023
## Дереккөздер

Санат:Мексика футболшылары
Санат:Пачука ФК ойыншылары
Санат:Мексика Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары
Овамбо

**Овамбо** (*амбо*) — Оңтүстік Африкадағы банту халқы. Олар Анголаның оңтүстігінде (1,1 млн. адам – 2013, бағалау; Кунене және Квандо-Кубанго провинцияларының оңтүстігінде) және Намибияның солтүстігінде (878,6 мың адам – 2001, санақ) тұрады.

## Тілі
Олар банту тілдер отбасына жататын очиамбо тілінің диалектілерінде сөйлейді.

## Діні
Көпшілігі христиандар (лютерандар), бір бөлігі жергілікті дәстүрлерді сақтайды.

## Тарихы
Овамбо бастапқыда Орталық Африкада өмір сүрген. XV-XVI ғасырларда олар Окаванго мен Кунене өзендерінің аймағына қоныс аударды, ерте мемлекеттік бірлестік құрды. ХХ ғасырдың басында отарлаушыларға қарсылық көрсетті.

## Кәсібі
Овамболар егіншілікпен және мал шаруашылығымен айналысады, сонымен қатар өзендерде балық аулайды. Сауда таланты бұл халықтың қанында бар, бұл ауданда 10 000-нан астам дүңгіршектердің, шағын жеке дүкендердің және көптеген сауда кешендерінің болуымен дәлелденді. Овамбо жұмысшыларының көп бөлігі жұмыс істеу үшін елдің басқа бөліктеріне қоныс аударды. Бүгінгі таңда тау-кен өнеркәсібі мен балық шаруашылығының жұмыс күші негізінен овамбо тұрғындарынан тұрады. Үйдегі жұмыс - киім тігу, ағаш ою, қоржын тоқу және қыш қыш жасау - дәстүрлі түрде жерді жұмыс істеп, бала өсірген көптеген әйелдерге табыс әкеледі. Бүгінде овамбо әйелдері нарыққа күтуші, кеңсе қызметкері, сатушы және мұғалім ретінде кіреді.

## Өмір салты
Әрбір тайпаның өз басшысы бар, ол меншікке өз ережелерін енгізеді. Бұл тайпаның ерекшелігі – оны матриархаттық жүйе басқарады.
Қазіргі көсемнің әйел тектес туысы ғана болашақ көшбасшы бола алады. Тайпаның ұлдары қарапайым адамдар сияқты өмір сүреді. Бірақ қазіргі заманғы тайпалар көсемдерден бас тартып, тайпалық кеңесті жақтауда.

Дәстүрлі үйлері – ағаш сырықтармен қоршалған үйшік. Үйде бір бөлме бар. Ауыз суды құдықтан алады. Ауқатты отбасылар цемент ерітіндісімен батыс стилінде үй салуда.

Дәстүрлі киімдері – былғары белдемшелер мен алжапқыштар.

Негізгі тағамы – тары ботқасы, сүт.

Егін үшін халықтық мереке бар. Мереке бүкіл егін жиналған кезде өтеді. Мерекелік шараға ауылдың барлық тұрғындары қатысады.

## Дереккөздер

 
Санат:Ангола халықтары
Санат:Намибия халықтары
Қазақстан — Палестина қатынастары

**Қазақстан — Палестина қатынастары** —  Қазақстан Республикасы мен Палестина Мемлекеті арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
Қазақстан Республикасы мен Палестина Мемлекеті арасында дипломатиялық қатынастар 1992-ші жылғы 6-шы сәуірде орнатылды.

Палестинаның Қазақстандағы Елшілігі 1993-ші жылдың маусымынан бері жұмыс атқарады. 2015-ші жылдың қазан айынан бастап Палестинаның Қазақстандағы Елшісі Монтасер Абу Зейд.

2020-шы жылғы 22-ші ақпаннан бастап Қазақстан Республикасының Палестина Мемлекетіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарушы Айдарбек Тұматов болып табылады.

Қазақстан Республикасының Иордан Хашимиттік Корольдігіндегі Елшілігі Қазақстан мен Палестина арасындағы қарым-қатынастарға жетекшілік етіп келеді.

## Сапарлар
Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Палестинаға екі рет ресми сапар жасады (1995-ші жылғы желтоқсан, 2000-ші жылғы сәуір айы).

Палестина Мемлекетінің Президенті, Палестинаны Азат ету ұйымының, Палестина Ұлттық Әкімшілігінің Төрағасы Ясер Арафат Қазақстанға екі рет сапар жасады (1991-ші жылғы желтоқсанда, 1999-шы жылғы сәуірде).

## Ынтымақтастық
Екі ел арасындағы тауар айналымының көлемі 2019 жылы 4,4 мың. АҚШ долларын құрады (импорт).

Қазақстан-Палестина шарт-құқықтық базасы келесі келісімдерден тұрады:
- Қазақстан Республикасының Үкiметi мен Палестина Мемлекетiнiң Үкiметi арасында экономика және өндiрiс саласындағы ынтымақтастық туралы келісім (1995 жылғы 27 желтоқсан);

- Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Палестина Мемлекетінің Үкіметі арасындағы Палестина Мемлекетінің Қазақстан Республикасындағы Елшілігінің мұқтаждықтары үшін Астана қаласындағы офистік үй-жайды өтеусіз пайдалануға беру туралы келісім (2010 жылғы 16 қыркүйек).

Қазақстан халықаралық құқыққа және БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі мен БҰҰ Бас Ассамблеясының қарарларына сәйкес екі мемлекет құру жолымен Палестина мәселесін шешуді, сондай-ақ 1967 жылғы соғысқа дейінгі шекараларда тәуелсіз Палестина мемлекетін құруды қолдайды, сондай-ақ арабтардың бейбіт бастамасын және 194, 242 және 338 қарарларын орындауды қолдайды. 

2007 жылы Қазақстан өзінің Палестина елшілігін орналастыру үшін көп қабатты ғимаратты тегін пайдалануға берді

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Палестинаның халықаралық қатынастары
Жеңісбек Мұхамедкәрімұлы Жұманбеков

**Жеңісбек Мұхамедкәрімұлы Жұманбеков** (11 қараша 1945, Жамбыл облысы, Қазақ КСР) — Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы (1995-1997), дипломатиялық дәрежесі — бірінші санатты кеңесші.

## Өмірбаяны
1945 жылы 11 қарашада Қазақстан Республикасының Жамбыл облысында дүниеге келген. Дулат тайпасы Сиқым руынан шыққан.

Әкесі Мұхамедкәрім ауыл мұғалімі, екі соғыстың: Фин және Ұлы Отан соғыстарының қатысушысы, қатардағы жауынгерден аға лейтенантқа дейін жеткен, аты аңызға айналған «Катюшаны» есептеу бойынша саяси нұсқаушы, соғыстан кейін - нұсқаушы, аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары, ұжымшар төрағасы болды.

1968 жылы Мәскеу тамақ өнеркәсібі технологиялық институтын инженер-технолог мамандығы бойынша бітірді, Алматы қаласындағы Қазақ КСР Астық өнімдері министрлігі жүйесінде жұмыс істеді.

1972 жылы КСРО Министрлер Кеңесі қарамағындағы МҚК оқу орнын бітіргеннен кейін Қазақ КСР Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті жүйесінде (орталық аппарат, Алматы және Қарағанды облыстары) жедел және басшылық қызметтерде болды.

1986 жылдан Қазақ КСР МҚК Ақтөбе және Жамбыл облыстары бойынша басқармасы басшысының орынбасары қызметін атқарды.

1992 жылдан бастап — ҚР МҚК/ҰҚК Жамбыл облысы бойынша басқармасының басшысы болды.

1994 жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының бірінші орынбасары, 1995 жылдан бастап төрағасы болып тағайындалды.

1997 жылы Қазақстан Республикасы «Барлау» қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды.

1999-2002 жылдары — кеңесші ретінде Қазақстан Республикасы ҰҚК-нің Өзбекстан Республикасындағы ресми өкілі, кейін Қазақстан елшіліктерінің кеңесші-елшісі ретінде Қазақстан Республикасы ҰҚК-нің Ресей Федерациясындағы ресми өкілі қызметін атқарды.

2004-2009 жылдары — ШЫҰ ӨЛҚҚ Атқару комитеті директорының әртүрлі салалардағы — әкімшілік-қаржылық және ақпараттық-талдау бойынша орынбасары болды.

2010 жылы 1 қаңтарда Шанхай ынтымақтастығы ұйымы Мемлекет басшылары кеңесінің шешіміне сәйкес, Өңірлік лаңкестікке қарсы құрылым Атқарушы комитетінің директорлығына үш жылдық мерзімге тағайындалды.

Генерал-лейтенант әскери атағы бар.

## Марапаттары
* II дәрежелі «Даңқ» ордені (2002)
* Қазақстан Республикасы ҰҚК құрметті қызметкері.

Кеңес Одағының, Қазақстан Республикасының медалдарымен және Құрмет грамоталарымен, КСРО МҚК құрмет белгілерімен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан ҰҚК төрағалары
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:КСРО МҚК қызметкерлері
Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары
Санат:Жамбыл облысында туғандар
Отару (станция)

:*[[Отар (станция)]] деп шатастырмау керек.*

**Отару станциясы** () — Жапонияның , Хоккайдо, Жапония  қаласындағы теміржол вокзалы , оны  басқарады .  (смарт карта) осы станцияда пайдаланылуы мүмкін .

Отару станциясы 1903 жылы 28 маусымда ашылды. 1965 жылы көтерілген станция салынды. JNR жекешелендіруімен ол JR Хоккайдоның бақылауына өтті.

## Маршрут
;  
* 

## макет
1934 жылы салынған (Шоу 9), бұл болат қаңқалы темірбетоннан (ТҚ) жасалған Хоккайдодағы алғашқы станция ғимараты.

Платформада екі аралдық платформа және төрт жол бар.

### Платформалар


JR Hakodate-Main-Line Otaru Station Gates (20200724).jpg|билет қақпасы
JR Hakodate-Main-Line Otaru Station Store area.jpg|дүкен аймағы
Departure ticket in the ticket gate (in Hakodate-Main-Line Otaru Station).jpg|Билет қақпасының ішіндегі кету уақыты туралы ақпарат тақтасы
JR Hakodate-Main-Line Otaru Station Underground communication passage.jpg|жерасты өткелі
JR Hakodate-Main-Line Otaru Station Platform (Overall).jpg|Бүкіл үй
JR Hakodate-Main-Line Otaru Station Platform 1・2.jpg|1 және 2 платформа
JR Hakodate-Main-Line Otaru Station Platform 4・5.jpg|4 және 5 платформалар
Otaru Buffer stop.JPG|5-платформадағы тіреуіш
Lamps in Otaru-Station.jpg|Станция залындағы шам


## Вокзал айналасындағы нысандар
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Отару филиалы
*  Отару филиалы
*  Отару филиалы

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Отару станциясы картада - 

Санат:Темір жол
Санат:Хоккайдо
Хегельманн (футбол клубы)

**ФК Хегельманн** () — Литваның Раудондварис қаласындағы футбол клубы. Литва А лигасында ойнайды. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Литва 2-лигасы**
** Жеңімпаз (1): 2018.

## Маусымдары (2009—…)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты
* ТОПЛИГА вебсайты

Санат:Литва футбол клубтары
Базилика цистернасы

**Базилика цистернасы** (, ) — сарай кешенімен кейбір ұқсастықтары бар Константинопольдегі ең үлкен және жақсы сақталған ежелгі жерасты су қоймаларының бірі. Ыстанбұлдың тарихи орталығында, Сұлтанахмет ауданында, Айя Софияға қарама-қарсы орналасқан. Қалпына келтіруге жабылып 2022 жылдың тамызынан бастап қайта ашылды.

## Тарих
«Цистерна» грек тілінен аударғанда «су қоймасы» дегенді білдіреді. 2013 жылы бір ғана Топқапы сарайының астынан 40 шақты цистерна табылды. Құрғақшылық немесе қаланы қоршау кезінде Базиликада ауыз су қоры сақталды, су су құбырлары мен су өткізгіштер арқылы (соның ішінде Константинопольдегі ең үлкен су арнасы — Валент су өткізгіші) Белград орманының көздерінен қаладан солтүстікке қарай 19 км  қашықтықта орналасқан. 

Цистернаның құрылысын гректер император Ұлы Константин тұсында бастады және 532 жылы император I Юстиниан кезінде аяқтады. Жер асты құрылымының өлшемдері 145×65 м, сыйымдылығы 80 000 м³ су. Цистернаның күмбезді төбесі биіктігі 8 метр 336 бағанамен (28 бағанадан тұратын 12 қатар) тірелген, бағаналар бір-бірінен 4,80 метр қашықтықта орналасқан, қабырғалары қалыңдығы 4 метр отқа төзімді кірпіштен қаланған және арнайы төсеммен жабылған.

Бағандардың көпшілігі ежелгі ғибадатханалардан алынған, сондықтан олар бір-бірінен мәрмәр түрі мен өңдеу түрі бойынша ерекшеленеді, олардың кейбіреулері бір, басқалары екі бөліктен тұрады. Медуза басының түбіндегі екі бағанның жанында, Горгона (біреуі төңкерілген, екіншісі бүйіріне бұрылған, жорамалмен бұл құбыжықтың көзіне қарап, ешкім тас болып қалудан қорықпауы үшін). Олардың қайдан әкелінгені және бұрын қандай көне ғимаратқа тиесілі екені белгісіз (Стамбул археологиялық мұражайының ауласында ұқсас басы бар блок орналасқан). Көршілес  "Тілектер бассейні" орналасқан.

Цистерна Константинопольді османдар басып алғанға дейін белсенді түрде пайдаланылды, кейіннен су қоймасы қараусыз қалды және қатты ластанды (бір уақытта құрылым екі рет жөнделді: 1723 жылы III Ахмет кезінде және 19 ғасырда II Әбділхамит кезінде), тек 1987 жылы тазартылған Цистернада мұражай ашылды.

Бондтың «Ресейден махаббатпен» (1963) фильмінен кейін Базилика цистернасы фильмдер мен шытырман оқиғалы романдарда, соның ішінде Дэн Браунның «Тозағы», В. Пелевин, Умберто Эконың "Баудолино" секілді романдарда көрсетіле бастады.

## Галерея

Сурет:Basilica Cistern.jpg|Базилика цистернасына кіру
Сурет:Istanul, basilica cistern (8082256722).jpg|Базилика цистернасы
Сурет:Basilica Cistern Statues.jpg|Бағаналар легінің тағы бір көрінісі
Сурет:Basilica Cistern Statue.jpg|Бағаналар легінің тағы бір көрінісі
Сурет:Basilica Cistern1.jpg|Бағаналар легінің тағы бір көрінісі
Сурет:Head of Medusa, Basilica Cistern, Constantinople 01.jpg|Діңгегінде медузаның басы бар баған
Сурет:Head of Medusa, Basilica Cistern, Constantinople 02.jpg|Медуза басы бар тағы бір баған


## Сілтемелер
* «Yerebatan Sarnici» мұражайының сайты
* Фотосуреттер Базилика цистернасы 

Санат:1987 жылы құрылған мұражайлар
Санат:532 жыл
I Хұсрау патшаның көктемгі кілемі

**I Хұсрау патшаның көктемгі кілемі** (, Bahār-e Kasrā, пехлеви *Vahār-i Khosrow* немесе ,&#x200E; Farš-e Baharestan) — қазір жоғалған үлкен кілем (ұзындығы 140 метр, ені 27 метр, салмағы бірнеше тонна), I Хұсрау тұсында (531-579) парсы шеберлері өз қолөнері үшін Сасанилер империясының астанасы Ктесифондағы сарайдың тақ бөлмесі тоқылған. Ол тарихтағы ең әйгілі және қымбат болып саналады және сипаттау бойынша, мұсылман ғалымы әт-Табаридің тарихи жазбаларында бақшаларды бейнелейтін кілемдердің үлгісі болды. Өрнегі бар мұндай кілемдерді үлкен торға тоқу дәстүрі содан бастау алған. Аңыздардың бірінде кілемді парсылардың римдіктерді жеңгенінің құрметіне шеберлер патшаға сыйға тартқаны айтылады.

Декорацияның байлығы мен кілемнің орындалу шеберлігінің де саяси мәні болды — ол күш пен құдіреттіліктің символына айналды, ал оның сұлулығы патшаның құдайлық бастауын білдірді.

## Кілемнің сипаттамасы
«Көктемгі кілем» атауы бекітілді, өйткені ол хош иісті гүлденген көктемгі бақтың сәнін көрсететін сюжетті бейнелейді. Ол сондай-ақ «Қысқы кілем» деп аталды, өйткені аңыз бойынша ол көктемгі бақтардың сән-салтанатын еске түсіру үшін суық мезгілде қолданылған. Кілем жібек жіптерге негізделген, өрнек күмістен, алтыннан жасалып, асыл тастармен безендірілген. Араб деректерінде ол былайша сипатталған: «Шетін бойлай көк, қызыл, сары, жасыл жібек жіптермен, асыл тастар тоқылған әдемі гүлдер бейнеленген. Алтын жіптер жерді бейнеледі, судың ағыны мөлдір асыл тастар, замартастар — көктемгі шөптің жарқырауы. Асыл тастардан осы бақтағы ағаштарда да жемістер болды, ағаштардың өзі жібекпен тоқылған». Дәстүр бойынша, бұл кілем жайылған кезде залдың ішін көктемгі ауа лебітіп, табиғаттың оянғанын шеберлер дәл жеткізген.

## Жоғалту тарихы
Сәнді парсы кілемдері Қытай құжаттарында Парсыда Сасанидтер әулеті (224-651) билік құрған кезден бастап айтылады. 628 жылы Византия императоры I Ираклий (575-641) жорықтан көптеген кілемдер әкелді, оның барысында Ктесифонды жаулап алды.

VII ғасырдың ортасында Сасанидтер патшалығы арабтардың соққысынан құлады. Қиындыққа, соғыстар мен жорықтарға үйренген араб көшпелілері Византиямен соғыстарда қажыған Парсылардың қарсылығын бұзды. Ктесифон 637 жылы тұтқынға алынды. Бағалы «Көктемгі кілем» шапқыншылықтан аман қалмады: парсылар оны жасыра алмай, жаулап алушылар кілемді қиып, басып алған астанадан бөлшектеп алып кетті, содан кейін оны сатып жіберді. Тағы бір аңызда екінші әділ халифа Омар ибн әл-Хаттаб биліктің және парсыларды жеңудің символы ретінде жергілікті әкімдерге кілемнің тең бөліктерін жібергені айтылады.

Кілем бөліктерінің одан әрі тағдыры белгісіз.

## Дереккөздер

Санат:Кілемдер
Ойбек Олим оглы Бозоров

**Ойбек Олимұлы Бозоров** (; 7 тамыз 1997 жыл, Касан, Қашқадария облысы) — өзбекстандық футболшы, Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Насаф" клубының жартылай қорғаушысы.

## Жетістіктері

* Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2020
* Өзбекстан Кубогы: 2021
* АФК кубогының финалисі: 2021
* Өзбекстан суперкубогы: 2023

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Насаф ФК ойыншылары
Драган Черан

**Драган Черан** (; 6 қазан 1987 жыл; Кикинда, Югославия) — сербиялық футболшы, шабуылшы.

## Жетістіктері

### «Вардар»

* Македония чемпионы: 2015/16

### «Насаф»

* Өзбекстан суперкубогы 2016

### «Пахтакор»

* Өзбекстан чемпионы (3): 2019, 2020, 2021 
* Өзбекстан кубогы (2): 2019, 2020 

## Дереккөздер

Санат:Сербия футболшылары
Санат:Сербия және Черногория футболшылары
Санат:Маккаби Нетания ФК ойыншылары
Санат:Симург ФК ойыншылары
Санат:Вардар ФК ойыншылары
Санат:Насаф ФК ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Овимбунду

**Овимбунду** (*мбунду*) — банту тобының халқы, Анголаның ең үлкен халқы. Олар негізінен елдің батысында Лонга, Беро өзендері арасында, Кутато және Кунененің жоғарғы ағысында тұрады. Саны 6,1 млн адам. (2013, бағалау). Олар баи­лун­до, бие­но, уам­бо, ка­кон­да, сам­бо, се­ле, ха­нья, нган­да, дом­бе т.б. топтарға бөлінеді.

## Тілі
Тілі – умбунду тілі, банту тілдер отбасына жатады.

## Діні
Діни сенімдері католиктер мен протестанттар, бір бөлігі дәстүрлі нанымдарды ұстанады.

## Тарихы
Овимбунду этникалық тобы негізінен Анголаның орталық жағалау аймағында тұрады және оның халқы соңғы мың жылда осы аймаққа қоныс аударған банту тайпаларының ұрпақтары болып табылады. Олар осы аймаққа қоныстанғаннан кейін, Овимбундулар егіншілік пен мал шаруашылығы тәжірибесін дамытты. Португалия отарлау кезінде олар португалдар басқаратын жағалаудағы қалалар мен одан әрі ішкі жерде тұратын тайпалар арасында сауда жүйесін дамытты. Бұл сауда олардың ауылшаруашылық тәжірибесіне әсер етті, олар тек ақшалай дақылдарға назар аударды. Кейінірек олардың жерін еуропалық қоныстанушылар басып алды және Овимбундулар тәуелсіздік үшін күрескен отаршылдыққа қарсы топ құрды және бүгінгі күні маңызды саяси партия болып табылады.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсіптері – қолмен атқарылатын егіншілік (жүгері, құмай, тары, бұршақ, көкөніс, тәтті картоп). Олар аң аулаумен, терушілікпен, тұз өндірумен де айналысады. Көптеген овимбундулар кофе мен қант қамысы плантацияларында жұмыс істеп, қалаларға көшті.
Қолөнерден – темір, ағаш өңдеу, керамика, тоқымашылық дамыған.

## Өмір салты
Дәстүрлі тұрғын үйлері - сабан мен жапырақтардан жасалған конустық шатыры бар дөңгелек үйшіктер.

Дәстүрлі киімдері - бұл денеге оралған мата (ерлер үшін - бір немесе әйелдер үшін -екі).

Азық-түлік негізінен өсімдік тектес тағамдар - ботқа және көкөніс, балық, сирек ет соустары қосылған бәліштер.

Олардың бай фольклоры бар.

## Дереккөздер

 
Санат:Ангола халықтары
Санджар Хашим оглы Қувватов

**Санджар Хашимұлы Кувватов** (; 8 қаңтар 1990 жыл, Қашқадария облысы) — өзбекстандық футболшы, қақпашы.

## Карьерасы

### Клубтық
Санджар «Машалдың» түлегі. 2015 жылға дейін ол осы клубта ойнады, оның құрамында жоғары лигаларда 90-нан астам матч өткізді. 2013 жылы өз клубымен бірінші лигада ойнап, жеңімпаз атанды.

2016-2018 жылдары «Насаф» сапында, 2019 жылдан бері «Пахтакор» сапында ойнайды. «Пахтакор» сапында ол бірнеше дүркін ел чемпионы атанды.

### Халықаралық
2011 жылдан Өзбекстан құрамасына шақырыла бастады, бірақ ұзақ уақыт алаңға шықпады. 2019 жылы 22 наурызда Уругвайға қарсы өткен жолдастық кездесуде (0:3) алғашқы ойынын өткізді. Одан кейінгі бес матч қатарынан гол жіберген жоқ.

## Жетістіктері

* Өзбекстан чемпионы: 2019, 2020, 2021
* Өзбекстан Кубогы: 2019, 2020
## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Машал ФК ойыншылары
Санат:Насаф ФК ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Пшемыслав Банашак

**Пшемыслав Банашак** (пол. *Przemysław Banaszak*; 10 мамыр 1997, Щебжешин, Польша) — польшалық футболшы, шабуылшы.

## Жетістіктері

### Командалық
**Гурник Ленча**

* II лига жеңімпазы: 2019–20

**Пахтакор**

* Өзбеkстан чемпионы: 2022
* Өзбекстан суперкубогының финалисі: 2022
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Польша футболшылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Алексей Григорьевич Белик

**Олексій Григорович Бєлік** (; 15 ақпан 1981 жыл, Донецк, Донецк облысы) — украиналық футбошы, шабуылшы. 2004–2007 жылдары Украина құрамасында ойнаған.

## Карьерасы
Ұлттық құрама сапында 2004 жылы 8 қыркүйек күні Қазақстан құрамасымен ойында алаңға шығып, матчта есеп ашты. Бұл ӘЧ-2006 іріктеуі болатын. Құрамада 2007 жылға дейін ойнады. Көбіне Андрей Шевченконың алмастырушысы ретінде шақырылып, Андрей қатыса алмағанда ғана алаңға шығып жүрді.

2006 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. Тек ширек финалда Италияға қарсы ойында ғана матч барысында алаңға шығып, 20 минуттай ойнады. 

1998-2008 жылдары "Шахтер" (Донецк) сапында ойнап, украинаның үш дүркін чемпионы атанды. 

Кейін Германияның "Бохум", Украинаның "Днипро", "Металлург" клубтарында доп тепті де, 2012 жылы не бары 30 жасында карьерасын аяқтады. 

## Жетістіктер

* ӘЧ-2006 қатысушысы
* Украина чемпионы (3): 2001/02, 2004/05, 2005/06
* Украина кубогы (2): 2001/02, 2003/04

## Марапаттар

* III дәрежедегі «За мужність» орденінің кавалері.

## Әдебиет
* *Виктор Хохлюк.* «Голеадоры». — 2012. — с. 81. 

## Сілтемелер

Санат:15 ақпанда туғандар
Санат:Украина футболшылары
Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары
Санат:Бохум ФК ойыншылары
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Металлург Запорожье ФК ойыншылары
Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Днипро ФК ойыншылары
Аманжол Қазыбекұлы Жанқұлиев

**Аманжол Қазыбекұлы Жанқұлиев** (20 қаңтар 1952, Шу ауданы, Жамбыл облысы, Қазақ КСР) — Қазақстанның мемлекет қайраткері, дипломат, ҰҚШҰ Бас хатшысының орынбасары.

## Өмірбаяны
1972 жылы Алматы педагогикалық шет тілдер институтын француз тілі мұғалімі мамандығы бойынша бітірді.

1973-1984 жылдары — Алматы облыстық ЛКЖО комитетінің нұсқаушысы, сектор меңгерушісі болды.

1984-1987 жылдары — КСРО сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясының тыңдаушысы болды.

1987-1989 жылдары — КСРО Сыртқы істер министрлігі Азиядағы социалистік елдер басқармасының екінші хатшысы болды.

1989-1992 жылдары — КСРО, Ресей Федерациясы Вьетнамдағы Елшілігінің екінші хатшысы болды.

1993-1995 жылдары — Қазақстан Республикасының Франциядағы Елшілігінің бірінші хатшысы, кеңесшісі болды.

1995-1996 жылдары — Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі Еуропа елдерінің жетекші басқармасының кеңесшісі болды.

1996-1999 жылдары — Қазақстан Республикасының Түркиядағы Елшілігінің кеңесшісі болды.

1999-2000 жылдары — Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті «Барлау» қызметінің директоры болды.

2001 жылы Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің өңірлік қауіпсіздік мәселелеріне қатысты Ерекше тапсырмалар жөніндегі Елшісі болып тағайындалды.

2001-2003 жылдары — Тәжікстандағы Төтенше және Өкілетті Елші болды.

2003-2005 жылдары — Түркиядағы Төтенше және Өкілетті Елші болды.

2005 жылдың 6 қазанынан 2008 жылдың 6 ақпанына дейін — Франциядағы Төтенше және Өкілетті Елші болды.

2008 жылдың 6 ақпанынан 2009 жылдың 17 ақпанына дейін — Швейцария Конфедерациясындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, Қазақстан Республикасының Женева қаласындағы Біріккен Ұлттар Ұйымы бөлімшесі және басқа да халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты өкілі болды.

2008 жылдың 4 маусымынан 2009 жылдың 17 ақпанына дейін — Швейцария Конфедерациясындағы және Лихтенштейн кінәздігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымын қатар атқарды.

2008 жылдың 14 қазанынан 2009 жылдың 17 ақпанына дейін — Швейцария Конфедерациясындағы және Ватикан Мемлекетіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі лауазымын қатар атқарды.

2009 жылдың 17 ақпанынан 2015 жылдың 24 ақпанына дейін — «Сырбар» Қазақстан Республикасы Сыртқы барлау қызметінің директоры болды.

## Марапаттары
* I дәрежелі Даңқ ордені (2016)
* II дәрежелі Даңқ ордені
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» мерейтойлық медалі (2001)
* «Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл» мерейтойлық медалі
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» мерейтойлық медалі (2011)
* «КСРО Қарулы Күштеріне 70 жыл» мерейтойлық медалі (1988)

## Дереккөздер

Санат:Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті түлектері
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстанның Тәжікстандағы елшілері
Санат:Қазақстанның Түркиядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Франциядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Швейцариядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Лихтенштейндегі елшілері
Санат:Қазақстанның Ватикандағы елшілері
Санат:Шу ауданында туғандар
Федералист жазбалары

нобай|200px|1788 жылғы басылым
**Федералист жазбалары** () — АҚШ Конституциясын жақтайтын эсселер жинағы.

Мақалалар 1787 жылдың қазан айынан бастап 1788 жылдың тамызына шейін нью-йорктік *The Independent Journal* мен *The New York Packet* газеттерінде жарияланып тұрған. Барлығы 85 мақала шыққан. Авторы Publius деп көрсетілген болатын.

Кейін 1788 жылы «Федералист» деген атаумен жеке басылым болып жарияланды. Шын мәніндегі авторлары атақты саясаткерлер Александр Гамильтон (51 эссе жазған), Джеймс Мэдисон (29 эссе) және Джон Джей (5 эссе) болды.

Мақалалардың мақсаты жаңа мемлекеттің бірыңғай конституциясын мақұлдауға шақыру болды.

1787 жылдың 17 қыркүйегінде қабылданған АҚШ Конституциясын алғаш болып Делавэр штаты мақұлдады. Ратификация үдерісі одан сайын жалғасып жатты. Нәтижесінде 1789 жылдың 4 наурызында АҚШ Конституциясы күшіне енді. Бұл мемлекеттің үкіметін құруға жол ашты.

## Тағы қараңыз
* Филадельфиялық конвент
* Федерализм
## Дереккөздер

Санат:АҚШ тарихы
Ғайрат Эргашевич Абдиев

**Ғайрат Эргашевич Әбдиев** (; 24 мамыр 1983 жылы туған, Өзбек КСР, КСРО Самарқан облысы, Үргут ауданы) — өзбек мемлекет қайраткері және тарих мұғалімі. 2020 жылдың қаңтар айынан бастап Самарқанд облысының 70-ші Үргут сайлау округінен Өзбекстан Республикасы Олий Мәжілісінің Заң шығару палатасының 4-ші мерзімге депутаты болды. Өзбекстан либерал-демократиялық партиясының мүшесі.

## Өмірбаяны
Ғайрат Әбдиев 1983 жылы 24 мамырда Самарқанд облысында дүниеге келген. 2014 жылы Самарқан мемлекеттік университетін тарих пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша бітірген.

2004 жылдан Үргут ауданындағы «Ғидувон» шаруа қожалығында шаруа қожалығы. 2005-2006 жылдары Үргіт ауданы №2 орта мектебінде тарих пәнінің мұғалімі. 2006-2009 жылдары Самарқанд қаласындағы 75-ші жалпы білім беретін мектепте тарих пәнінің мұғалімі. 2009–2011 жылдары Қарши қаласындағы No38 орта мектепте тарих пәнінің мұғалімі.

2011–2015 жылдары Самарқанд қаласындағы №49 жалпы білім беретін мектептің тарих пәнінің мұғалімі, директордың рухани-тәрбие ісі жөніндегі орынбасары. 2015–2017 жылдары Самарқанд қаласындағы 41-ші жалпы білім беретін мектептің директоры болды.

2017–2018 жылдары Самарқанд облысы Ішкі істер министрлігі Рухани-адамгершілік тәрбие және мектептен тыс тәрбие басқармасы бастығының орынбасары қызметін атқарған.

2018 жылдан Үргіт аудандық білім басқармасының басшысы. 2020 жылдың қаңтар айынан бастап Самарқанд облысының 70-ші Үргут сайлау округінен Өзбекстан Республикасы Олий Мәжілисінің Заң шығару палатасының 4-ші мерзімге депутаты болды. Өзбекстан Республикасы Олий Мажлиси Заң шығару палатасының Азаматтардың денсаулығын қорғау комитетінің мүшесі. Өзбекстан либералдық-демократиялық партиясының мүшесі.

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан Республикасы Олий Мәжілісінің депутаттары
Санат:Үргут ауданында туғандар
Санат:Тірі тұлғалар
Қазақстан — Малайзия қатынастары

**Қазақстан — Малайзия қатынастары** — Қазақстан мен Малайзия арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Елдер Біріккен Ұлттар Ұйымының, АӨСШК, Азиядағы ынтымақтастық диалогы, Ислам ынтымақтастығы ұйымының мүшелері болып табылады.

## Тарихы
Екіжақты ынтымақтастық Қазақстан Республикасының тәуелсіздігін Малайзия 1991 жылғы 31 желтоқсанда мойындаған уақыттан басталды.

Екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылы 16 наурызда орнатылды.

Осы жылдар ішінде Қазақстан мен Малайзия арасында сындарлы және сенімді диалог орнады. Қазақстан–Малайзия қатынастары дамудың серпінді сипатына ие, ал көпжақты ынтымақтастық өңірлік және халықаралық ұйымдар шеңберінде жалғасуда.

1996 жылы Қазақстан Куала-Лумпур қаласында өз елшілігін ашты, ол Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріндегі алғашқы шетелдік өкілдік болды. Сол жылы Малайзияның Қазақстандағы елшілігі де ашылды.

1996 жылдан бастап Астана мен Путраджая бауырлас қалалар болып табылады.

2021 жылғы ақпанда Мемлекет басшысының Жарлығымен Қазақстан Республикасының Малайзиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып Болат Болатұлы Сүгірбаев тағайындалды.

2022 жылдың желтоқсан айынан бастап Малайзияның Қазақстандағы Елшісі Мохд Адли бин Абдуллах болып табылады.

## Сауда
Елдер сауда-экономикалық ынтымақтастықты кеңейтуді жоспарлап отыр, олардың арасында тығыз байланыс орнату үшін бірнеше келісімдерге қол қойылды. 2011 жылы елдер арасындағы тауар айналымының көлемі 61,1 млн. Елдер сонымен қатар Халал секторында технологиялар алмасу, исламдық қаржыландыру және ынтымақтастық саласында бірлесіп жұмыс істейді. 2011 жылы "Air Astana" Алматы мен Куала-Лумпур арасында тікелей әуе рейстерін іске қосқаннан кейін 15 000-ға жуық қазақстандық Малайзияға барды.

2016 жылы елдер арасындағы тауар айналымының көлемі 49,22 млн. Малайзияның Қазақстанға ең ірі экспорты — кофе негізіндегі өнімдер, ал Қазақстаннан ең ірі импорты — мырыш және телевизиялық компоненттер. 2017 жылғы 4 мамырда елдер 11 облыста экономикалық ынтымақтастықты ұйымдастыру туралы уағдаласты.

## Дипломатиялық өкілдіктер
* Қазақстанның Куала-Лумпурда елшілігі бар.
* Малайзияның Астанадағы елшілігі бар.

### Қазақстанның Малайзиядағы елшілері
# А. Жұмабаев (1996 - 1999)
# Б. Тайжан (1999 - 2001)
# Тоғызбаев, Олжас Қабдешұлы (2001 - 02)
# И. Адырбеков (2002 - 2004)
# М. Тілеуберді (2004 - 2009)
# Б. Атамқұлов (2010 - 2012)
# Д. Сарекенов (2012 - 2013)
# Д. Сарекенов (2013 - мамыр 2019)
# Б. Иманбаев (мамыр 2019 - ақпан 2021)
# Б. Сүгірбаев (ақпан 2021 жыл - қазіргі уақыт)

### Малайзияның Қазақстандағы елшілері
# Тан Сен Сун (наурыз 2001 - наурыз 2004)
# Тан Тай Хин (мамыр 2004 - маусым 2008)
# Ара Чинг Хонг (ақпан 2009 - қазан 2010)
# Ахмад Расиди Хазизи (мамыр 2011 - желтоқсан 2013)
# Хидаят Абдул Хамид (қаңтар 2014 - наурыз 2017)
# Саид Мохамад Бакри Саид Абд Рахман (сәуір 2017 - қазіргі уақыт)

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Малайзияның халықаралық қатынастары
Қазақстан — Оман қатынастары

**Қазақстан — Оман қатынастары** — Қазақстан Республикасы мен Оман Сұлтандығы арасындағы қарым қатынастар. Дипломатиялық қатынастар 1992 жылғы 27 сәуірде орнатылды.

## Дипломатия
Масқаттағы Қазақстан Республикасының Елшілігі 2010 жылдың 15 қазанда ашылды. Қазақстандағы Оман Елшілігі 2006 жылдың тамыз айынан бастап жұмыс істейді.

2019 жылдың мамырында Нажмедин Мұхаметәліұлы Қазақстан Республикасының Оман Сұлтандығындағы Елшісі болып тағайындалды.

2020 жылғы наурыздан бастап Оман Сұлтандығының Қазақстан Республикасындағы Елшісі лауазымына Мұхаммед әл-Бахрани тағайындалды

2022 жылы Қазақстан мен Оман дипломатиялық қарым-қатынастардың 30-жылдығын атап өтуде. Тәуелсіздік жылдарында Қазақстан-Оман ынтымақтастығы тұрақты және серпінді дамып, саясат, экономика, сауда, мәдениет және туризм салаларындағы қатынастар дәйекті түрде нығайтылды.

## Сапарлар
Екіжақты қарым-қатынастарда Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 1997 жылы қыркүйекте Оманға алғашқы ресми сапары тарихи маңызға ие болды.

Экономикалық және мәдени-гуманитарлық салалардағы екіжақты ынтымақтастықты дамыту шеңберінде 2008 жылдың 15-18 наурызында Сұлтан Қабус бен Саидтің шақыруымен Тұңғыш Президент Н.Ә.Назарбаевтың Оманға екінші сапары өтті.

Парламентаралық ынтымақтастық өз жалғасын табуда. 2019 жылғы 23-24 қыркүйекте Астана қаласында өткен Еуразиялық парламентшілер спикерлерінің IV-отырысына Оман Консультативтік кеңестің (Парламенттің төменгі палатасы) Төрағасы Халид Әл-Мауали қатысты. Сапар барысында ол ҚР Тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаевпен, ҚР Парламентінің екі палатасының спикерлері және ҚР Премьер-Министрімен кездесті.

2019 жылғы 9-10 желтоқсанда ҚР Парламенті Сенаты Төрағасының орынбасары Б.Бекназаров Оманға сапармен барды. Сапар барысында қазақстандық делегация Оман Мемлекеттік Кеңестің (жоғарғы палата) төрағасы Яхя әл-Манзери, оның орынбасары Әл-Хаттаб әл-Хинаимен және Консультативтік Кеңестің (төменгі палата) төрағасы шейх Халед әл-Мауалимен кездесті.

## Сауда
Екі ел арасындағы іскерлік әріптестіктің серпінділігі байқалуда. 2022 жылғы қаңтар-тамыз аралығында Қазақстан мен Оман арасындағы тауар айналымы 5,6 млн  АҚШ долл. жетті. Екі ел арасындағы тауар айналымы 2021 жылы 2,8 млн. АҚШ долл., 2020  жылы 273,5 мың АҚШ долл., ал 2019 жылы 472 мың АҚШ долл. құраған болатын.

2005 және 2020 жж. желтоқсан аралығында Оманнан Қазақстанға тікелей инвестициялардың жалпы ағыны 253,4 млн. АҚШ долларын құрады. Оманның «OQ» мемлекеттік мұнай компаниясы Халықаралық консорциум шеңберінде Қазақстандағы «Дунга» мұнай кен орынын игеруге қатысады.

## Виза
2019 жылдың қыркүйегінен бастап Қазақстан Оман азаматтары үшін бір ай мерзімге визасыз режим енгізді. 2022 жылдың сәуір айынан бастап Оманда Қазақстан азаматтары үшін 14 күндік визасыз режим жарияланды. Ынтымақтастық туризм, транзит-көлік және басқа да салаларда белсенді дамып келеді. 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Оманның халықаралық қатынастары
Бар мен жоқ

**«Бар мен жоқ»** — Эрнест Хемингуэйдың 1937 жылы басылып шыққан романы.

Балықшыдан контрабандистке айналған американ азаматы Гарри Морган туралы баяндалады.

Санат:Ағылшын тілді романдар
Санат:Эрнест Хемингуэй романдары
Огонилар

**Огонилар** (*кана*) — Нигерияда тұратын жалпы саны 500 мың адамды құрайтын ұлт. Олар солтүстік кан, оңтүстік кан, гокан, тай және элеме топтарына бөлінген.

## Тілі
Олар нигер-кордофан отбасына жататын кегбоид тілдерінде (огони тілдерінде) сөйлейді.

## Діні
Көпшілігі дәстүрлі нанымдарды ұстанады, кейбіреулері христиандар (католиктер мен протестанттар).

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (ямс, тәтті картоп, маниок, жүгері, майлы пальма), балық аулау, қолөнер (тоқымашылық, ағаш ою, керамика).

## Өмір салты
Әлеуметтік құрылымда құпия одақтар (толог), соның ішінде ерлер (лорле, кунуке) және аралас (аманикпо, кпаакпаа және т.б.), сондай-ақ жастар қолөнер, дәстүр, фольклор бойынша білім алған қауымдастықтар (боонато) үлкен рөл атқарды. Әлеуметтік ұйымның негізінде жас стратификациясы болды (3 жас дәрежесі: балалар, жасөспірімдер, ересектер және қарттар).

Саяси құрылымдар болған жоқ, орталықтандырылған басқару болмады. Дәстүрлі билік ауыл қауымдастықтарының басшыларына және патрилиндік рулардың (ган) басшыларының кеңестеріне тиесілі болды. Тайпалық ұйым 7 тектен тұрды. Негізгі экономикалық бірлік – көп балалы отбасы (тор).

Елді мекендердері шоғырланып орналасқан, тұрғын үйлері дөңгелек және төртбұрышты, бөренелерден немесе қамыстан жасалған. Конустық төбесі сабанмен немесе шөппен жабылған.

Дәстүрлі киімдері – белдемше (қысқа және ұзын – юбка тәрізді) еуропалық костюммен алмастырылуда.

Азық-түліктері негізінен балық және өсімдік тектес тағамдар (ботқалар, бұқтырылған тағамдар, ащы дәмдеуіштермен пісірілген түйнектер).

## Дереккөздер

 
Санат:Нигерия халықтары
Хаджиакбар Улугбек оглы Алиджанов

**Хаджиакбар Улугбек оглы Алиджанов** (; 19 сәуір 1997 жыл, Ташкент, Өзбекстан) — өзбекстандық футболшы, қорғаушы.

## Жүлделері

### Клубтық

#### Ұлттық

* Өзбекстан чемпионы: 2019

* Өзбекстан кубогы: 2019

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Гуанозинмонофосфат

нобай|
**Гуанозинмонофосфат (ГМФ)** немесе **5'-гуанидил қышқылы** — Рибонуклеин қышқылы құрамындағы нуклеотид. Фосфор қышқылының және гуанозиндік нуклеозидтің эфирі болып келеді.

Химиялық формуласы — C10H14N5O8P.

Тамақ өннеркәсібінде оны E626 деп белгілейді.

ГМФ негізіндегі тұздар натрий гуанилаты (E627), калий гуанилаты (E628) және кальций гуанилаты (E629) деп аталады. Бұлардың бәрі дәм күйшейткіштер болып табылады.
## Дереккөздер

Санат:Пуриндық нуклеотидтер
Уридинмонофосфат

нобай|
**Уридинмонофосфат (УМФ)** немесе **5'-уридил қышқылы** — Рибонуклеин қышқылы құрамындағы нуклеотид. Фосфор қышқылының және уридиндік нуклеозидтің эфирі болып келеді.

Химиялық формуласы — C9H13N2O9P.

Биологиялық тәжірибелерде уридинмонофосфаттың ағзаның есте сақтау қабілетіне оң әсер еткені байқалды.

## Дереккөздер

Санат:Нуклеотидтер
Санат:Пиримидиндер
Футболдан Өзбекстан суперкубогы 1999

**Өзбекстан суперкубогы 1999** ( ) — футболдан Өзбекстанның тұңғыш суперкубогы. Кейбір мәліметтерге қарағанда, бұл турнир 1999 жылы «Өзбекстан президентінің кубогы» деп те аталды. 29 тамызда Ферғана қаласындағы «Нефтчи» стадионында (сыйымдылығы 16 000 көрермен) өтті. Матчқа 6 мың көрермен келген.

Матчта 1998 жылғы Өзбекстан чемпионы Ташкенттің «Пахтакоры» және 1998 жылғы Өзбекстан Кубогының иегері Наманганның «Навбахоры» өзара ойнады. Матч 4:2 есебімен намангандық клубтың пайдасына аяқталып, «Навбахор» тарихтағы тұңғыш Өзбекстан Суперкубогының иегері атанды.

## Матч
### Детальдар


## Дереккөздер

## Сілтемелер
Санат:Футболдан Өзбекстан суперкубогы
Санат:1999 жылғы футбол
Санат:Пахтакор ФК ойындары
Санат:Навбахор ФК ойындары
Омето

**Омето** (*Омо* өзенінің атынан шыққан) — Эфиопияның оңтүстік-батысындағы омот халықтарының тобы. Олар Омо өзенінің орта ағысының алабында және Биллате өзенінің оң жағалауында тұрады.
Жалпы саны 1,2 млн. адам.

## Тілі
Олар омот тілдерінің гонга-гимож тармағының омет тілдерінде сөйлейді. Жазуы эфиопиялық және латын графикасына негізделген. Уолайт тілі - уолайт аймағының ресми тілі. 1998 жылы жасанды біріңғай омет тілін енгізу әрекеті жасалды. Амхар тілі де кеңінен таралған.

## Діні
Ометолардың көпшілігі христиандар немесе синкреттік дінді ұстанушылар. Валайттардың ішінде сүнниттік мұсылмандар көп.

## Тарихы
Омет княздіктері XIV-XVI ғасырларда пайда болды. Оромо шапқыншылығы нәтижесінде амхардан оқшауланған халықтар 19 ғасырдың аяғында Император Менелик II жаулап алғанға дейін және олардың жерлері Эфиопия мемлекетінің құрамына енгенге дейін дербес дамыды.
Алдыңғы екі ғасырда олар бірнеше шағын мемлекеттер құра алды, олардың ішіндегі ең дамығаны Кэфа болды. ХІХ ғасырдың аяғында барлық омета Эфиопияның құрамына кірді.

## Кәсібі
Негізгі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (бидай, арпа, тары, құмай, банан, мақта, кофе), мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал, есектер, тауықтар). Көптеген топтарда мал шаруашылығы егіншілікке қарағанда үлкен маңызға ие болды, кейбір топтар (харуро, валяйта, куло, доко және т.б.) балық аулау және аң аулаумен айналысады.
Малелер садақпен және уланған жебелермен аң аулады. Қолөнер кең таралған: тоқу, ұсталық, былғары (ерлер), қыш (әйелдер). Тоқу-құрметті кәсіп болып саналады.

## Өмір салты
Ометоның дәстүрлі қоғамдық ұйымына тән қасиет - қауымдық-касталық жүйе. Ақсүйектердің әр түрлі касталары, еркін егіншілер, құлдар ұрпақтары, аңшылар, темір ұсталар, кейбір топтарда діни қызметкерлер мен салт-дәстүрлік қызметшілер касталары да болды. Жауларды өлтірген жауынгерлерді, пілдерді, мүйізтұмсықтарды, жабайы буйволдарды, арыстандарды немесе қабыландарды өлтірген аңшыларға ерекше құрмет көрсетіліп, ерекше шаш үлгілері мен әшекейлері берілді.

Отбасы шағын, туыстық есеп патрилинейлік. Конта мен Харуро арасында әмеңгерлік тараған, ал валяйт, шангама және мале арасында көп әйелді неке жиі кездеседі.

Тұрғын үйлер, киім-кешек, азық-түлік бірқатар жергілікті ерекшеліктері бар Сидамдарға жақын.

## Дереккөздер

 
Санат:Эфиопия халықтары
Отабек Ғайрат оглы Шукуров

**Отабек Гайратович Шукуров** (; 22 маусым 1996, Қашқадария облысы) — өзбекстандық футболшы, жартылай қорғаушы. 2019 жылғы Футболдан Азия Кубогына қатысқан.

## Жүлделері

### Өзбекстан

* Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2016
* Өзбекстан бірінші лигасының  жеңімпазы: 2014

### БАӘ

* БАӘ чемпионы: 2018/19
* БАӘ чемпионатында 2-орын: 2021/22
* БАӘ суперкубогы: 2019/20

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Машал ФК ойыншылары
Санат:Бунедкор ФК ойыншылары
Санат:Бұхара ФК ойыншылары
Санат:Шарджа ФК ойыншылары
Цитидинмонофосфат

нобай|
**Цитидинмонофосфат (ЦМФ)** немесе **5'-цитидил қышқылы** — Рибонуклеин қышқылы құрамындағы нуклеотид. Фосфор қышқылының және цитозиндік нуклеозидтің эфирі болып келеді.

Химиялық формуласы — C9H14N3O8P.

## Дереккөздер

Санат:Нуклеотидтер
Санат:Пиримидиндер
Динара Болатқызы Зәкиева

**Динара Болатқызы Зәкиева** (22 желтоқсан 1982, Қаратал ауылы, Зайсан ауданы, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық мемлекет қайраткер. Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII сайланым депутаты (2021 жылдың 15 қаңтарынан бастап).

## Өмірбаяны
1982 жылы 22 желтоқсанда дүниеге келген. Шекара қызметінің бұрынғы директоры, генерал-лейтенант Болат Зәкиевтің қызы. 2006 жылы тұрмысқа шықты, 4 бала тәрбиелеп отыр: 3 қыз, 1 ұл.

## Білімі
Бейжің Тіл және мәдениет институтын (Қытай 2001 жылы), Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін «халықаралық құқық» мамандығы бойынша (2002 жылы), Ресей Федерациясы Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясын «халықаралық құқық» мамандығы бойынша (Мәскеу, 2004 жылы); MBA Hult international business school (Дубай 2013 жылы) бітірген.

## Еңбек жолы
2004-2005 жылдар аралығында «ТопЮрАудит» ЖШС бас директорының орынбасары болып жұмыс істеген. 

2005 жылы — Индустрия және сауда министрлігінің кәсіпкерлікті дамыту департаментінің бас маманы. 

2006 жылы — «Antarex» ЖШС және Астана қаласындағы «Rafe» мейрамханалар желісінің негізін қалаушы.

2007-2013 жылдары — Қазақстан президенті әкімшілігінде президент хаттамасының сарапшысы. 

2011 жылы — «Қасиетті жол» қоғамдық қайырымдылық қорының тең құрылтайшысы. 

2013-2015 жылдары — Nur Otan партиясы төрағасының бірінші орынбасары хатшылығы меңгерушісінің орынбасары – партияның халықаралық ынтымақтастық бөлімінің жетекішісі. 

2017-2019 жылдары — Астана қаласы әкімдігінің "Балалар үйі" КММ директоры. 

2019 жылы — «Nur Otan» партиясы жанындағы Отбасы, әйелдер мәселелері және балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі республикалық қоғамдық кеңестің төрағасы. 

2019-2021 жылдары — Нұрсұлтан Назарбаев Қоры жанындағы «Қамқорлық қоры» корпоративтік қорының басшысы. 

2022 жылдан бастап "Аманат" партиясының Отбасы және халықты әлеуметтік қорғау жөніндегі республикалық қоғамдық кеңесінің жетекшісі қызметтерін атқарған.

## Дереккөздер

Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VII шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Санат:Зайсан ауданында туғандар