open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кэндис Аккола

**Кэндис Рене Аккола** (ағыл. Candice Renee Accola; 1987 жылы 13 мамырда Хьюстон қаласында Техас штатында АҚШ-та туылды) — америкалық актриса, әнші. **«The Vampire Diaries»**(2009) телесериалындағы *Кэролайн Форбстың* рөлімен танымал. 
## Өмірбаяны
Кэндис Эджвудте(Флорида штаты, АҚШ) туып өскен. Оның әкесі Кевин Аккола — хирург, ал анасы Кэролин Аккола — үй шаруасындағы әйел, бұрын инженер-эколог болған. Екеуі де жергілікті республикалық саяси партияның белсенді мүшелері. Кэндистің  Кри есімді інісі және  Диана есімді сіңлісі бар. 
left|thumb

## Мансабы
Жасөспірімдік кезінде Кэндисте музыкалық дарын пайда болды. Сол кезде ол Лос-Анджелеске көшіп кетті. Жарты жыл өткеннен кейін «It’s Always the Innocent Ones» атты демо-диск шығарды. 2005 жылы мектепті бітірді. 

2006 жылы Кэндис өзінің алғаш «Бұл әрдайым бүйкүнә» атты алғаш музыкалық альбомын шығарды. Онда 12 өлең бар, Ол ’til tuesday тобының Voices Carry өліңіне және  American Hi-Fi тобының  The Breakup Song өліңіне кавер жазды. 2008 жылы «Ханна Монтана/Майли Сайрус: Әлемдегі екіліктің үздігі» деген концертіне бэк-вокаолист ретінде аттанды. Сол жылы Жапониядағы ең танымал «BURRN!» журналының  сұранысында Топ-10 танымал музыкандықтың қатарына кірді.

Аккола ең алғаш рет 2007 жылы «Pirate Camp» фильмінде көрінді. Оны танымал «Сіздің ананызды қалай кездестірдім», «Табиғаттан тыс» және «Университет» сияқты телесериалдарға шақырды. Сондай-ақ «On the Doll», «X’s & O’s», «Джуно» және т.б фильмдерде ойнады. Бірақ танымалдылықты ең көп алған «The Vampire Diaries» телесериалындағы Кэролайн Форбстың рөлі болып табылады. 
## Жеке өмірі
2014 жылы 18 қазанда 3 жыл кездескен музыкант Джо Кингке тұрмысқа шықты.  

2009 жылы 22 тамызда қоғамдық тәртіпті бұзғаны үшін Кайл Юэлл, Нина Добрев, Сара Каннинг, Джулия Смартпен және фотограф Тайлер Шилдспен бірге Джорджида сотталды. Бірақ содан кейін айыпталу жабылды. 

## Сыртқы сілтемелер
* Internet Movie Database сайтында (ағыл.)
*Twitter әлеуметтік жүйесінде (ағыл.)
Пит бест

**Пит Бест** (ағл. Pete Best; толық аты Рандольф (Рэндольф) Питер Бест, 24-қараша 1941 ж.  Мадрас, Британдық Үндістан) - британдық музыкант, әндердің авторы. «The Beatles» тобының дағырашысы ретінде әйгілі (1960 - 1962 жылдар аралығында).

## Өмірбаяны
Питтің анасы - Мона Бест-Ливерпульдегі “Казба” клубінің иесі. Сол жерде жиі *«The Beatles»* тобы өнер көрсететін. 1959 жылы олар Бестті топ құрамына шақырады.1962 жылы «Beatles»-тің ең бірінші EMI-ға берген дыбыс жазуына дейін топтың құрамында өнер көрсетті және 16-тамызда Ринго Старрға ауыстырылды. Оны топтан қуатыны жайлы оған топтағы әріптестері емес,  «Beatles»-тің менеджері Брайан Эпстайн айтты. Бесттің кету себебіне оның барабанда ойнауы ұнамай қалған топтың жаңа ғана продюсері атанған Джордж Мартин себепкер болды.

Бірақ Бесттің кету себебі оның жаман ойнауында ғана емес деген ойлар бар. Топтың басқа мүшелерімен қарым-қатынасына байланысты ол топтың толықтай мүшесі болған жоқ. Леннон, Маккартни және Харрисон өздерінің бос уақыттарын бірге өткізген кезде Пит жалғыз өзі серуендеп жүрді. Ол топтың ортақ стилін қабылдаған жоқ - басқа битлдер сияқты киініп, шаш үлгісін жасаған жоқ. Және де басқа топ мүшелерімен мінезі жағынан келген жоқ.

Альберт Голдманның “Джон Леннон” атты кітабында бұл жағдайдың басқа нұсқасы келтірілген, оның айтуы бойынша, Пит топтағы жұлдыздың стандарттарына сай келетін жалғыз адам болған. Бесттің сымбаттылығы оның топтан кетуіне себеп болды.

## Битлзден кейін
Кейінірек Пит өзінің соло карьерасын бастады. Бірақ бұнынан ештеңе шықпады. Кейбір кездерде оның қаржылық жағдайы құлдырауға дейін барған. Бірақ 1995 жылы қаржыл «The Beatles Антологиясы» атты альбом жарық көргенде оған біраз ақшалай сыйлық табысталды.

2007 жылдың ақпанында Битлздің продюсері Джордж Мартин 1962 жылы топтан қуғаны үшін Пит Бесттен көпшілік алдында кешірім сұрады.

## Дереккөздер
* The BEATLES: Иллюстрированный справочник / В. Ястребов, Ю. Герасимова, Н. Миронова. — Ульяновск: РИА «Симбвестинфо», 1999. — 936 с.: ил. — (Справочники от «Симбвестинфо») — ISBN 5-86174-011-9

Санат:1941 жылы туғандар
Титандар (мифология)

**Титандар** (көне грекше Τιτᾶνες) — ежелгі грек мифологиясында, екінші буынның құдайлары, Уранның ( Аспан) және Геяның ( Жер) балалары. Олардың 6 бауырлары мен 6 қыздар, өзара неке қиып, Құдайлардың жаңа буынын туды.

## Этимологиясы
Титан сөзінің этимологиясы анық емес. Бұл сөз грекшеге, Азиялық қайнардан кірген деген болжаулар кездесіп жатады. Гесиодтың мазмұны бойынша, бұл сөз кө грекше τιταίνω — «тартамын» деген сөзден шыққан деп айтады, бірақ бұл тек халық этимологиясы.

## 6 бауырлар
Гесиод бойынша,  Уранның 6 баласы (жасына қарай);
* Океан — гректердің ойлағандай, құрлықты қоршап тұратын, дүниежүзілік ағымда билік ететіді.
* Кей (Кой) — Феба алыпының жұбайы, Летаның әкесі, Аполлон мен Артемида егіздерінің атасы.
* Криос (Крий)
* Гиперион
* Иапет (Япет)
* Кронос (Крон)

## 6 титан қыздар
Гесиод бойынша, Уран мен Геяның 6 қыздары:
* Тейя
* Тефида (Тефия)
* Рея
* Фемида
* Мнемосина
* Феба
Жалған Аполлодор бойынша, олар жеті болу керек (Дионаны қосқанда)

Орфиктар бойынша да, олар жеті болу керек (қайтадан Дионаны қосқанда)

Диодор бойынша, олар Кносста мекен етті, олар бесеу болды – Рея, Фемида, Мнемосина, Феба және Тефия.

## Дереккөздер

Санат:Ежелгі грек мифологиясы
Санат:Аңыздық гуманоидтар
Санат:Алыптар
Мария-Луиза Австрийская

**Мария-Луиза Австрийская** (12 желтоқсан 1791, Вена - 17 желтоқсан 1847, Парма) - Франц II-ншінің Қасиетті Рим империясының императорының қызы Наполеон I-нің екінші жұбайы 1810-1814 жылдар аралығындағы Франция елінің әйел императоры.

## Өмірбаяны
1809 жылы соғыстан кейін Наполеон  Жозефина Богарне атты жарымен ажырасып, әйелдікке Мария-Луиза таңдалды. Оларды 1810 жылы 1 сәуірде Париж қаласында Фошем кардинал некелестірді. Бұл некелестіру Шварценберг атты австриялық елшінің музыкалық би кешінде алпауыт өртпен аяқталды.

1811 жылы Мария-Луиза Напалеон атты баланы дүниеге әкелді, осы балаға император Рим патшасы атағын берді.

1812 жылы Мария-Луиза Напалеон атты ұлымен Дрезден жеріне жеке дара патшалардың құрылтайына дейін еріп барған. Император Ресей жерінде соғысқан кезде Мария-Луиза Париж қаласында регент болып қалған. 1814 жылы патшаханым ұлымен бірге Блуа жеріне көшіп барған. Напалеон безушілігінен кейін олар Шенбрун жерінде тұрған, Андре Кастело атты тарихшының «Напалеон ұлы» кітабында патшаханым императормен айырылысқаннан кейін өз ұлына аз көңіл бөле бастаған, себебі ұлынан бұрынғы жұбайын көрген, біраз уақыттан кейін баласымен қарым-қатынасын тіпті үзген.

Оның обер-гофмаршалы ретінде генерал граф Адам Альберт фон Нейпперг тағайындалған.1817 жылы олардың қызы дүниеге келді, ал 1819 жылы ұлы дүние есігін ашты. Көп уақытқа дейін осы некесіз балаларды тіпті австриялық императордан жасырды, яғни патшаханымның әкесі бұл жайлы білген жоқ. Напалеон 1821 жылы қайтыс болған, осы кезде Мария-Луиза Нейпперг атты адаммен 1821 жылы 8 тамызда теңсіз некеге тұра алған.

1816 жылы Мария-Луиза Парма Пьянченца және Гвасталл жерлерін басқара бастаған. Ол Парма жеріне қоныс аударғаннан кейін сарайға ие болған. Нейпперг графтың өлімінен кейін Мария-Луиза тағы да бір  теңсіз некеге тұрған, ол Карл Рене де Бомбеле атты графқа тұрмысқа шыққан. Оның билік еткен кезінде Парма жерінде көпірлер ауруханалар және мектептер салынған. Теарт құрылысы басталған, осы ғимаратты қала тұрғындары осы уақытқа дейін мақтан тұтады. Мария-Луиза  герцог билеген жердің сүйікті басшысы ретінде есте қалды.

## Дереккөздер
* Franz Herre : Marie Louise — Napoleon war ihr Schicksal, Köln 1996.
* Gigi Beutler: Die Kaisergruft, Wien 1992.
* Андре Кастело: Сын Наполеона, Париж, 1967.
Синклер Льюис

**Синклер Льюис** (1885 жыл 7 ақпан, Сок-Сентр, Миннесота - 1951 жыл 10 қаңтар, Рим) — *американ* жазушысы, әдебиет бойынша Нобель сыйлығын иеленген алғашқы америкалық (1930).

## Шығармашылығы
Жазушылық еңбегін журналистік қызметтен бастады. *«Біздің Ренн мырза» ([[1914]]), «Қыранның самғауы» ([[1915]]), «Жұмыс» ([[1917]])* т.б. романдарын жазды. Льюистың жазушылық даңқын Америкаға, одан кейін бүкіл Еуропаға кеңінен жайған *«Басты көше» романы ([[1920]])* болды. Мұнда америкалық "мақтаулы өмір болмысының" құлдырау кезеңін үлкен шеберлікпен суреттеді. *«Бэббит» ([[1922]]), «Эроусмит» ([[1925]]), «Энн Викерс» ([[1933]]), «Патша қаны» ([[1947]])* т.б. көптеген романдарында американ халқының басына түскен ауыртпалықты шынайы суреттеді. Оның шығармалары дүние жүзінің көптеген тілдеріне аударылған.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ жазушылары
Пал Лошонци

**Пал Лошонци** (1919 жыл 18 қыркүйек, Больхо - 2005 жыл 28 наурыз, Капошвар) - *Венгр Халық Республикасының* мемлекет және саяси қайраткері. 
## Еңбек жолы
1945 жылға дейін ауыл шаруашылығында қызмет етті. 1948-1960 жылдары өз бастамасымен құрылған *ауыл шаруашылығы кооперативінің* төрағасы болды. 1960-1967 жылдары *ВХР ауыл шаруашылығы* министрі. 1967 жылдан *ВХР Президиумының* өкілі болды. 1954-1956 жылдары *Венгр Еңбекшілер партиясы Орталық комитетіне* мүшелікке кандидат, 1957 жылдан *Венгр Социалистік жұмысшы партиясының Орталық комитетіне* мүше. 1954-1964 жылдары *Бүкіл венгрлік Отандық халық майданы кеңесінің* мүшесі. 

## Дереккөздер



Санат:Саясаткерлер
Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1919 жылы туғандар
Санат:2005 жылы қайтыс болғандар
Кристиан Енсен Лофтхус

**Кристиан Енсен Лофтхус** (1750 жыл - 1797 жыл 13 маусым) - Норвегиядағы *шаруалар қозғалысының* көсемі. 
## Өмірі
Көтеріліске 2 мыңға тарта қаруаланған шаруалар қатысты. Ол *дат шенеуніктерінің* зорлық-зомбылығын, округ бюргерінің астық сату құқығын монополиялауын тоқтатуды талап етті. Ол 1787 жылы тұтқынға түсіп, *Акерсхус қамалына* отырғызылды да, 1792 жылы өмірлік айдауға кесілді. Дегенмен, *Лофтхус қозғалысы* үкіметті бірқатар экономикалық реформалар жасауға мәжбүр етті.

## Дереккөздер



Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1750 жылы туғандар
Санат:1793 жылы қайтыс болғандар
Джеймс Рамсей Макдональд

**Джеймс Рамсей (Рамси) Макдональд** (; 12 қазан 1866 жыл, Лоссимут, Шотландия&nbsp;— 9 қазан 1937 жыл)&nbsp;— Ұлыбританияның мемлекет және саяси қайраткері, Лейбористік партия басшыларының бірі. 1924,1929-1931 жылдары лейбористік үкіметтің премьер-министрі. 

1931 жылы ұлттық коалициялық деп аталатын үкіметі басқарып, Томаспен және Сноуденмен бірге Ұлттық-лейбористік партияны құрды. Макдональд Дауэс жоспарының қабылдануына жағдай жасады. Макдональд үкіметті 1929 жылы Совет үкіметімен дипломатиялық қатынасты қалпына келтірді. Макдональд консерваторлардың отарлау саясатын жалғастырып, Үндістандағы, Ирандағы, Англияның тағы басқа да отарларындағы ұлт-азаттық қозғалысын басып жаншыды.

## Дереккөздер

Санат:12 қазанда туғандар
Санат:Мориде туғандар
Санат:9 қарашада қайтыс болғандар
Санат:Атлант мұхитында қайтыс болғандар
Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері
Санат:Ұлыбритания лейбористері
Санат:Ұлыбритания сыртқы істер министрлері
Санат:Фабиан қоғамы мүшелері
Санат:Қауымдар палатасы көшбасшылары
Санат:Біріккен корольдік парламентінің (1906-1910) мүшелері
Санат:Біріккен корольдік парламентінің (1910) мүшелері
Санат:Біріккен корольдік парламентінің (1910-1918) мүшелері
Санат:Біріккен корольдік парламентінің (1922-1923) мүшелері
Санат:Біріккен корольдік парламентінің (1923-1924) мүшелері
Санат:Біріккен корольдік парламентінің (1924-1929) мүшелері
Санат:Біріккен корольдік парламентінің (1929-1931) мүшелері
Санат:Біріккен корольдік парламентінің (1931-1935) мүшелері
Санат:Біріккен корольдік парламентінің (1935-1945) мүшелері
Санат:Кеңестің лорд-төрағалары
Жаман қыздар

**Жаман қыздар** (ағылш. Mean Girls) – режиссер Марк Уотерспен түсірілген , 2004 жылы шыққан америкалық комедия . Фильмнің ұраны : «Абайла! Олар артында!»

## Желісі
Балалық шағын аке – шешесі зоологтармен Африкада өткізген Кэйди Хирон , «мықтысы құтаяды» ережесі тіралы барлығын білетінің шешеді . Бірақ бұл заң 15 жасар қыз бірінші рет қарапайым мектепке келіп , осы мектептің ең оңбаған қыздың бұрынғы жігітіне ғашық болған кезде қайта қаралып шығады . 

## Кейіпкерлер
**Кэйди Хирон** – фильмнің басты кейіпкері . 16 жасқа дейін Африкада зоолог ата-анасымен тұрады , Оның тұңғыш және де жан достары Дженим Иэн мен Дэмиэн болады. 

**Дженис Иэн** – Кэйди мен Дэмиэнның жан досы . Өткенде Реджина Джорджтың жан досы болатын . Мектептегі қуылғандардың , аласталғандардың бірі . 

**Дэмиэн** – Кэйди Хирон мен Дженистің жан досы . Ол да аласталғандардың бірі . Өзінің гомосексуал екендігін құпияламайды . 

**Реджина Джордж** – фильмнің басты антагонисты . Мектептің ең танымал , әйгіл қызы , «Баунти» көшбасшысы . 

**Карен Смит** - Реджина Джордж пен Гретхен Виннерстің жан досы , «Баунти» ішіндегі ең ақылсыз қызы . 

**Гретхен Виннерс** - Реджина Джордж пен Карен Смиттің жан досы , «Баунти мүшесі»,Джейсонмен қарым – қатынаста . 

**Аарон Семьюэлс** – мектептегі спорт тобының көшбасшысы .Реджинаның бұрынғы жігіті . Кэйдиге біріншщі қарағаннан бастап ғашық болды . 

**Кевин Гнапор** – математикалық топтың көшбасшысы . 

**Шейн Оман** – Реджина Джоджтың жігіті . 

## Рөлдерде
* Линдсей Лохан — Кэйди Хирон (Дженис Иэн пен Дэмиэнның жан досы)
* Рэйчел МакАдамс — Реджина Джордж 
* Аманда Сейфрид — Карен Смит (Реджина  Джордж пен  Гретхен Виннерсьің жан досы)
* Лэйси Чеберт — Гретхен Виннерс (Реджины Джордж пен  Карен Смиттың жан досы)
* Тим Медоуз — Рон Дюваль (мектеп диреторы) Дэниел Францесе — Дэмиэн (Кэйди Хирон мен Дженис Иэнның жан досы)
* Нил Флинн — Кэйди Хиронның әкесі, зоолог Джонатан Беннетт — Аарон Сэмьюэлс (Реджина Джорджпен қарым – қатынаста болған, Кейди Хиронға ғашық болып, енйін онымен кездеседі)
* Тина Фей — мисс Шэрон Норбери (математика мұғалімі)
* Лиззи Каплан — Дженис Иэн (Дэмиэн мен Кейди Хиронның жан досы . Өткенде Реджина Джорджтың досы болатын . Фильмнің сонында Кевин Гнапормен кездеседі.)
* Эми Полер — миссис Джордж (Реджины Джорджтың анасы)
* Диего Клаттенхофф — Шейн Оман (Реджины Джорджтың жігіті)

## Дереккөздер
Антон Павлович Лосенко

**Антон Павлович Лосенко** (1737 жыл 10 тамыз, Глухов - 1773 жыл 4 желтоқсан, Санкт-Петербург) - орыс кескіндемешісі.
## Өмірі
1753-1758 жылдары *И.П.Аргунов шеберханасында*,  1758-1760 жылдары  *Көркемсурет академиясында* оқыды. *Париж ([[1760]]-[[1765]])* және *Рим ([[1766]]-[[1769]])* *Көркемсурет академиясының* зейнеткері. Академик, профессор (1770), 1772-1773 жылдары *Көркемсурет академиясының* директоры. *«Владимир Рогнеда алдында» ([[1770]], [[Ленинград]]), «Гектордың Андромахамен қоштасуы» ([[1773]], [[Мәскеу]])* атты суреттерінің классицизм ағымындағы *орыс тарихи кескіндемесінің* дамуына үлкен әсері болды. Лосенко шығармашылығындағы реалистік бағыт оның портреттік шығармаларынан *(П.И.Шувалов, А.П.Сумароков, Я.Д.Шумский, 1760; Ф.Г.Волков, 1763, Орыс музейі)* айқын көрініс тапты. Ол *«Адамның шағын пропорциясына түсінік...» ([[1772]])* оқулығының авторы.

## Дереккөздер



Санат:Суретшілер
Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1737 жылы туғандар
Санат:1773 жылы қайтыс болғандар
Сафоновка

**Сафоновка** — Атырау облысының Құрманғазы ауданындағы ауыл, Сафон ауылдық округінің орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Құрманғазы ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 34 км жерде Еділ өзенінің Бозан тармағы жағалауында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1734 адам (848 ер адам және 886 әйел адам) болса, 2009 жылы 1771 адамды (881 ер адам және 890 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1774 адамды (913 ер адам және 861 әйел адам) құрады.

## Әлеуметтік және мәдени нысандары
* Қадыр Мырза Әли атындағы орта мектеп — 2010 жылы мектептің жаңа ғимараты пайдалануға берілген.
* «Боташым» бөбекжай-балабақшасы
* Сафон ауылдық мәдениет үйі

## Елді мекендегі көшелер
* Абай Құнанбаев көшесі
* Азаттық көшесі
* Александр Афанасьев көшесі
* Әбу Сәрсенбаев көшесі
* Әйтеке би көшесі
* Балықшы көшесі
* Бейбітшілік көшесі
* Достық көшесі
* Жамбыл Жабаев көшесі
* Жеңіс көшесі
* Қаныш Сәтбаев көшесі
* Мәншүк Мәметова көшесі
* Орманды көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Франсиско Солано Лопес

**Франсиско Солано Лопес** (1826 жыл 24 шілде, Асунсьон - 1870 жыл 1 наурыз, Серро-Кора) - Парагвайдың *мемлекет қайраткері*, дипломат.
## Қызметі
1853-1854 жылдары Еуропадағы тұңғыш *парагвай елшілігін* басқарды. Қорғаныс министрі (1855), президенттік қызметтерде (1862-1870) жүріп, ұлттық экономика мен мәдениеттің дамуына, сондай-ақ, елдің қорғаныс қабілетін арттыруға айтарлықтай үлес қосты.

## Дереккөздер



Санат:Саясаткерлер
Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1826 жылы туғандар
Санат:1870 жылы қайтыс болғандар
Конрад Лоренц

**Ко́нрад Захариас Ло́ренц** (; 7 қараша 1903, Вена&nbsp;— 27 ақпан 1989, Вена)&nbsp;— көрнекті аустриялық зоолог және зоопсихолог, жануарлардың мінез-құлқы туралы ғылым&nbsp;— этологияның негізін қалаушылардың бірі, физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты (1973, Карл фон Фриш және Николас Тинбергенмен бірге). 2015 жылы қайтыс болғаннан кейін, Зальцбург университеті «нацистік идеологияға бейілділігіне» байланысты құрметті докторы атағынан айырды.

## Марапаттар және айрықша белгілері
* Нью-Йорк зоологиялық қоғамының алтын медалі (1955).
* Ғылыми жетістіктері үшін жүлдесі, Вена қалалық кеңесімен марапатталды (1959).
* Чино дель Дук жүлдесі (1969)
* Калинги жүлдесі (1970)
* Лоренцо құрметіне кіші планета аталады (3861) Лоренц, оны 1910 жылы 30 наурызда неміс астрономы Джозеф Хелффрич Хайдельберг обсерваториясында ашты.

Лондон корольдік қоғамы шетелдік мүшесі және американдық Ұлттық ғылым академиясының мүшесі.

## Библиография
Конрад Лоренц ғылымның көрнекті насихаттаушысы болып. Оның ғылыми-танымал кітаптарында («Сүлеймен патшаның жүзігі», «Бір кісі досын табады», «Сұр қаздың бір жылы»), биологтар буынын тәрбиелеуде үлкен табысқа жетті және жете береді.

### Кітаптары
# 
#* 
#* 
# 
#* 
#* 
# 
#* 
#* Агрессия (так называемое «зло») / нем. т. ауд.. Г.&nbsp;Ф.&nbsp;Швейника.&nbsp;— Мәскеу : Прогресс : Универс, 1994.&nbsp;— ISBN 5-01-004449-8.
#* Так называемое зло / нем. т. ауд.. А. И. Федорова.&nbsp;— Мәскеу : Культурная революция, 2008.&nbsp;— ISBN 978-5-250-06032-5.
# 
# 
# 
#* 
#* 
# 
# 
#* 
#* Год серого гуся / нем. т. ауд.. И. Гуровой.&nbsp;— 1984.
# 
# 
#* 
# 
#* 
### Мақалалар
* 
* 
** 
** 

## Тағы қараңыз
* Этология
* Іс-шараның негізгі нысаны

## Қайнар көзі

## Әдебиет
* *Черников А. М., Клещенко Е. В.* Конрад Лоренц о животных и людях // Химия и жизнь : журнал. — 2013. — № 11.

## Сілтемелер
* Конрад Лоренц // PEOPLES.RU
* Тайна «русской рукописи» Конрада Лоренца / Александр Марков, Ольга Орлова // Радио Свобода.&nbsp;— 06.12.2009.

Санат:Вена университеті түлектері
Санат:XX ғасыр биологтары
Санат:Германия оқу орындарының оқытушылары
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушылары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:Венаның құрметті азаматтары
Санат:Аустрия зоологтары
Санат:Аустрия жазушылары
Санат:Биологияны бұқараландырушылар
Санат:Этологтар
Санат:Эволюционистер
Санат:Германия соғыс тұтқындары
Санат:Калинги сыйлығының лауреаттары
Санат:1903 жылы туғандар
Санат:1989 жылы қайтыс болғандар
Санат:7 қарашада туғандар
Санат:27 ақпанда қайтыс болғандар
Санат:Аустрия биологтары
Ансельмо Лоренсе

**Ансельмо Лоренсе** (1841 жыл 21 сәуір, Толедо - 1914 жыл 30 қараша, Барселона) - испан жұмысшы қозғалысының қайраткері, *анархиялық синдакализм* идеологтарының бірі.
## Қызметі
Бірінші Интернационалдың Испаниядағы секциясын құруға қатысты. Бірінші Интернационалдың 1871 жылы Лондонда өткен конференциясына делегат болды. Бакуниншілдерге қарсы шықты. Кейінірек, *Анархистік интернационал* деп аталатын ұйымға және бірнеше *анархистік синдикалистік басылымдарды* шығаруға қатысты.  

## Дереккөздер



Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1841 жылы туғандар
Санат:1914 жылы қайтыс болғандар
Үлкенкүйген

**Үлкенкүйген** — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Жаңаталап ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан батысқа қарай 32 км және округ орталығы Хиуаз ауылынан 21 км, құмайтты-сазды келген жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 202 адам (100 ер адам және 102 әйел адам) болса, 2009 жылы 242 адамды (121 ер адам және 121 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 125 адамды (70 ер адам және 55 әйел адам) құрады.

## Елді мекендегі көшелер
* Атамұра көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Үштаған (Атырау облысы)

**Үштаған** — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Асан ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 747 адам (377 ер адам және 370 әйел адам) болса, 2009 жылы 760 адамды (377 ер адам және 383 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 595 адамды (310 ер адам және 285 әйел адам) құрады.

## Әлеуметтік және мәдени нысандары
* Құрманғазы атындағы орта мектеп — 1928 жылдан мектеп үйі 3 рет қайта салынған. 1957 жылдың қаңтар айында мектепке Құрманғазы баба есімі берілген. Жаңа типтегі 2 қатарлы 220 орындық мектеп үйі 2006 жылы пайдалануға берілді.
* Үштаған ауылдық клубы

## Елді мекендегі көшелер
* Дәулеткерей көшесі
* Жастар көшесі
* Қайрат Рысқұлбеков көшесі
* Нарын көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Шағырлы (ауыл)

**Шағырлы** — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Жаңаталап ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Құрманғазы ауылынан батысқа қарай 19 шақырым жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 267 адам (143 ер адам және 124 әйел адам) болса, 2009 жылы 297 адамды (161 ер адам және 136 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 245 адамды (136 ер адам және 109 әйел адам) құрады.

## Елді мекендегі көшелер
* Ақжол көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Шайхы (ауыл)

**Шайхы** (2006 жылға дейін – *Мартышкино*) — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Теңіз ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 12 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 53 адам (22 ер адам және 31 әйел адам) болса, 2009 жылы 60 адамды (25 ер адам және 35 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 51 адамды (25 ер адам және 26 әйел адам) құрады.

## Елді мекендегі көшелер
* Ардагер көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Украина тауларының тізімі

Тізімде Украинаның ең биік тау шыңдары берілген.

* Говерла (2061 м)
* Бребенескуль (2032 м)
* Қара тау (2020 м)
* Петрос (2020 м)
* Гутин Томнатик (2016 м)
* Ребра (2001 м)
* Мунчель (1998 м)
* Поп-Иван (1936 м)
* Туркул (1933 м)
* Стримба (1719 м)
* Роман-Кош (1545 м)
* Демир-Капу (1540 м)
* Зейтин-Кош (1534 м)
* Кемаль-Эгерек (1529 м)
* Эклизи-Бурун (1527 м)
* Ангара-Бурун (1453 м)
## Галерея

 Howerla.jpg|Говерла
Brebeneskul szczyt.jpg|Бребенескуль 
Gutin Tomnatyk.jpg|Гутин Томнатек
Turkul.jpg|Туркул 
Kemal-Egerek1.jpg|Кемаль-Эгерек
Ангар-Бурун1.JPG|Ангар-Бурун

Санат:Таулар
Аргентина тауларының тізімі

** Аргентина таулары **
* Аконкагуа (Мендоса) 6,962 м
** Серро Эль Пломо 6,070 м
* Охос-дель-Саладо (Катамарка) 6,893 м
** Невадо-Трес-Крусес 6,748 м
** Серро-Эль-Муэрто 6,488 м
** Серро Эль Кондор 6,414 м
** Волкан-де-лос-Патос 6,239 м
**Сьерра-Невада (жанартау) 6,127 м
** Невадо Сан-Франциско 6,018 м
* Монте-Писсис (La Rioja) 6,795 м
* Серро Бонете (La Rioja) 6,759 м
* Льюльяйльяко (Сальта) 6,723 м
** Сокомпа 6,051 м
* Мерседарио (San Juan) 6,720 м
**Серро Рамада 6,384 м
* Инкауаси (тау) (Катамарка) 6,621 м
* Тупунгато (Мендоса) 6,570 м
* Антофалья (Сальта) 6,440 м
**Серро Соло 6,205 м
* Мармолехо 6,108 м
* Аракар 6,095 м
* Серро Галан (Катамарка) 5,920 м

## Сілтемелер
* Список гор Аргентины
Санат:Аргентина географиясы
Амангелді Батыр күмбезі

**Амангелді Батыр күмбезі** – Шу ауданындағы Мойынқұм кеңшарының шығысында 4 км жерде  орналасқан. Жергілікті халық бұл жерді  «Амангелді төбесі» деп атайды. 1998 жылы батырдың басына  күмбез салынды. Амангелді батыр туралы Шу өңірінің, Оңтүстік Қазақстан облысындағы Түлкібас ауданы тұрғандарының, әсіресе көнекөз қариялардың арасында ауызекі түрде айтылып жүрген әңгімелер бар. Амангелді батыр  туралы деректер алғаш Б.Шөкелекұлы, Ж.Дүйсенбетұлы, М.Бектенбайұлы, М.Игілік келіні, С.Хасеновтың «Жиенбет» шежіресінде, Ж.Байжігітұлының өлеңдер жинағында, түлкібастық Төлеуіш ақсақалдың, т.б. адамдардың естелік әңгімелерінде  берілген.  Батыр туралы Асқар Сандыбаевтің «Көк сеңгір» атты тарихи көркем повесінде  жан-жақты баяндалған.  Амангелді өз заманының  айтулы  батырлары: Бөлтірік, Намаз, Биназар, Секер, Қырғыз батырлары  Бәтік, Қанат, арқаның ақыны Шөже сияқты  тұлғалармен үзеңгілес болған.  Амангелді батыр Қоқан хандығының езгісіне қарсы Шу бойы шаруаларының  көтерілісін басқарып, 1858 жылы  көктемде Төле би ауылының солтүстігінде орналасқан Қоқан бекінісіне  шабуыл жасаған. Көтеріліс Меркі, Түлкібас, Сайрам, Созақ, т.б. жерлерден қолдаушылық тапқан. Ол 1820 жылы Түлкібас өңірінде дүниеге келген. 1840 жылы Шу бойына қоныс теуіп,  қазіргі Жиембет ауылында 1898 жылы қайтыс болған. 

Санат:Жамбыл облысы тарих және мәдениет ескерткіштері
Жамал Ахмедиқызы Аппасова

**Аппасова Жамал Ахмедиқызы** (20.8.1932, Қарағанды облысы Нұра ауданы, Жамбыл ауылы – 21.8.1981 , Жамбыл қаласы) –денсаулық сақтау ісінің ұйымдастырушысы, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген дәрігері (1966). Қазақ мемлекеттік медицина институтытын бітірген (1955). 1955 – 1958 ж Жуалы ауданы, Билікөл учаскелік ауруханасында бас дәрігер, 1958 – 1960 жылдары қалалық денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі, 1960 – 1973 жылдары Тараздағы №1 қалалық аурухананың бас дәрігері. 1973 жылдан  өмірінің соңына дейін Жамбыл облыстық денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі  болды. Аппасова  Жамал дәрігерлік қызмет ету барысында тамаша ұйымдастырушылығымен тынылып, принципшілдігі  мен  жоғарғы білімділігінің арқасында әріптемтер мен ел арасында  үдкен құрметке ие болды.Қазақ КСРО  Жоғарғы Кеңесінің депутаты  болып сайланды (1967). Еңбек Қызыл Ту, Октябрь революциясы ордендерімен, медальдармен марапатталды. Тараз қаласының бір көшесінде  оның есімі беріліп, облыстық аурухананың кіре берісіне  ескерткіш тақта орнатылды.
Константин Александрович Лордкипанидзе

**Константин Александрович Лордкипанидзе** (1905 жыл 7 қаңтар - 1986 жыл 30 шілде) - грузин жазушысы.
## Өмірі
*«Литературная Грузия» ([[1956]]-[[1962]]), «Цискари» ([[1962]]-[[1966]]) журналдарының* бас редакторы, 1966 жылдан *«Накадули» баспасының* директоры. 1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан. Шығармалары 1924 жылдан жариялана бастады. *«Таңдамалы өлеңдер» ([[1926]]) жинағы* мен *«Стенька Разин» ([[1927]]) поэмасында* социалистік құрылыстың нығая түсуін жырлады. Оның прозалық шығармаларының негізгі тақырыбы - ескінің күйреуі, грузин ауылындағы өзгерістер, кеңес адамдарының ерлігі мен гуманизмі. Ол *«Колхида таңы» ([[1931]]-[[1932]]), «Өшпес өмір» ([[1938]]), «Тот шалмаған жүз» ([[1949]]), «Ажал күте тұрады» ([[1968]]), «Сиқырлы тас» ([[1955]]-[[1965]]), «Ортычал балықшылары» ([[1969]]), «Дон-Кихот жасасын» ([[1970]])* т.б. шығармалар мен *«Достық» ([[1941]]), «Жолдағы көлеңке» ([[1957]]), «Үзілген өлең» ([[1960]])* атты киносценарийлердің авторы. 8-сайланған *Грузия КСР Жоғарғы Кеңесінің* депутаты.
## Марапаттары
6 орден және көптеген медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Жазушылар
Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1905 жылы туғандар
Санат:1986 жылы қайтыс болғандар
Геннадий Иванович Лопатников

**Геннадий Иванович Лопатников** (1928 жыл 6 сәуір, Алматы)) - мал дәрігері. *Ветеринария ғылымдарының докторы* (1972).
## Өмірі
1950 жылы *Алматы зоотехникалық-мал дәрігерлік институтын* бітірген. 1950-1951 жылдары Қостанай облысы Қамысты ауданында, 1951-1956 жылдары Нарынқол ауданында *бас мал дәрігері*. 1956-1959 жылдары *Алматы зоотехникалық-мал дәрігерлік институтында* аспирант, 1959-1963 жылдары ассистент, ал 1963 жылдан доцент. Лопатников Қазақстанда ірі қара мен қой-ешкінің жұқпалы ауруын зерттеу жөнінде көп еңбек сіңірді. Оның қатысуымен *қой-ешкінің контагиоздық эктима ауруына* қарсы вакцина шығарылды, бұл вакцина сол кездегі шаруашылықтарда кең қолданылды. 1972 жылы бір топ ғалымдармен бірге оған *Қазақ КСР-інің Мемлекеттік сыйлығы* берілді. Негізгі еңбегі - *«Контагиозная эктима овец и коз» ([[1974]])*.

## Дереккөздер



Санат:Ғалымдар
Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1928 жылы туғандар
Лонг бұғазы

**Лонг бұғазы** — Врангель аралы мен Азия жағалауының аралығындағы бұғаз.

Шығыс Сібір және *Чукча теңіздерін* жалғастырады. Ең тар жері 125 км. Жылдың көпшілік уақытында мұз құрсанып жатады. Американ теңізшісі *Т.Лонг* есімімен аталған.

## Дереккөздер

Санат:Солтүстік Мұзды мұхит бұғаздары
Санат:Чукот теңізі
Санат:Ресей бұғаздары
Жан Лонге

**Жан Лонге** (1876 жыл 10 мамыр, Лондон - 1938 жыл, Париж) - француз және *халықаралық жұмысшы қозғалысының* қайраткері.
## Өмірі
*Шарль Лонге* мен *Женнидің* (Карл Маркстың қызы) баласы. *Социалистік баспасөзге* белсене қатысты. Ол Кеңестік Ресейге қарсы империалистік интервенцияны сынады. *2-Интернационал* басшылығына кірді. 1930 жылдары фашизм мен *соғысқа қарсы халықаралық ұйымдардың* жұмысына белсене араласты, француз социалистері мен коммунистерінің бірігуін жақтады.

## Дереккөздер



Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1876 жылы туғандар
Санат:1938 жылы қайтыс болғандар
Лоллардтар

**Лоллардтар** - XIV ғасырда Англиядағы *шаруа-плебейлер қозғалысына* қатысушылар. 

Еуропаның бірқатар басқа да елдеріндегі *католик дініне* қарсы шығушыларды осылай атаған. Олар алғаш рет Антверпенде 1300 жылдар шамасында пайда болды. Олар католик шіркеуіне қарсы шығумен қатар *феодалдық қоғам әділетсіздіктерін* қатаң сынады, *барщинаны*, десятина мен *алым-салықтарды*, *сословиелік билікті* жоюды талап етті. *Дінсіздерді өртеу туралы* 1401 жылғы статустан кейін лоллардтарды жаппай жазалау басталды. Лоллардтар қозғалысының *ағылшын реформациясын* дайындаудағы рөлі зор болды.

## Дереккөздер



Санат:Саяси қозғалыстар
Санат:Қозғалыстар
Санат:Англия тарихы
Лоқы

**Лоқы** - жылқы мен сиырда кездесетін *гельминтозды ауру*. Ауру қоздырғышы - *жіңішке жұмыр гельминттер*.

Бұл ауруға көбінесе мініс аты жиі шалдығады. *Аурудың белгілері:* әуелі шоқтықтың алдыңғы жағында, жауырын шеміршегінің үстінде жұмсақ ісік пайда болады, бұл ісік біртіндеп қатаяды. Асқынғанда ірің жиналып, тесіледі де, жараға айналады. *Емі:* асқынбаған лоқыға ыстық кеп, қыздырылған парафин тартады, ихтиол жағады, асқынған жағдайда операция жасалады.

## Дереккөздер



Санат:Аурулар
Санат:Ветеринария
Михаил Иванович Будыко

**Михаил Иванович Будыко** - совет геофизигі,  метеоролог, физика-математика  ғылымдар  докторы, профессор,  КСРО ғылым академиясының  корр.  мүшесі, А.И.Воейков атындағы геофизика бас обсерваториясының директоры. 1956 жылдан КОКП мүшесі. Михаил - жердің  жылу баланысын, биоклиматологияны, климаттың ғасырлық ауытқуынының, жер бетін мұз басуды және климаттың классификациячын зерттеген ғалым. Қазақстан жеріне тығыз байланысты мәселелерді - табиғаттағы булануды есептеуде, мелиорациялық климатқа  тигізетін әсерін бағалауда т.б. мәселелерді  шешуде оның ғылыми еңбектерінің маңызы зор. Михаил Иванович Будыконың басшылығымен  және тікелей қатысуымен *"Жер шарының  жылу баланысының атласы" және "[[КСРО]]-ның климат атласы"* жасалды. Осы еңбектері үшін оған Лениндік сыйлық берді.

Ірі ғылыми еңбектері: *"Табиғи жағдайдағы булану", "Жер бетінің жылу балансы", "Климат және тіршілік".* Михаил - климат және агро-климат ресурстарының мәселелерімен шұғылданатын Ғылыми соеттің және Дүни жүзілік метеорологиялық ұйымның БҰҰ жанындағы радиациялық климатология жөніндегі жұмыс тобының  председателі.
Георгий Иосифович Ломидзе

**Георгий Иосифович Ломидзе** (1914 жыл 10 тамыз, Тбилиси - 1999 жыл 27 ақпан, Мәскеу) - кеңестік және ресейлік *әдебиет зерттеушісі*. *Филология ғылымдарының докторы* (1960), *КСРО ғылым академиясының корреспондент мүшесі* (1972). 1942 жылдан КОКП мүшесі.
## Еңбек жолы
1947 жылы *М.Горький атындағы әдебиет институтын* бітірді. 1955 жылдан *М.Горький атындағы Дүние жүзі әдебиет институтының кеңес әдебиеті тарихы секторының* меңгерушісі. Әдеби қызметі 1935 жылдан басталды. *КОКП ОК-нің* жанындағы *Қоғамдық ғылымдар академиясының* профессоры (1955). *«Әдебиеттегі социалистік реализм жөнінде» ([[1952]]), «Бірлік және әр алуандық» ([[1957]]), «Жаңаны іздеу жолында» ([[1963]]), «Кеңес әдебиетін өркендетудің теориялық мәселелері» ([[1964]])* атты кітаптардың авторы. Оның КСРО халықтары әдебиетін дамыту мәселелерін арналған *«Кеңес әдебиетіндегіинтернационалдық пафос. Толғаулар, бағалар, таластар» ([[1970]])* атты зерттеуі бар.

## Дереккөздер



Санат:Ғалымдар
Санат:1914 жылы туғандар
Санат:1999 жылы қайтыс болғандар
Владислав Петрович Бузескул

**Владислав Петрович Бузескул** *(24.02.1858-01.06.1931)* - көне заманды зерттеуші орыс тарихшысы, КСРО ғылым академиясының академигі. Ежелгі Грекия тарихынан жазылған еңбектердің авторы *("Грекия тарихынан кіріспе", "Афины демократиясының тарихы" т.б.)*. Афины демократиясын реакцияшыл ғалымдардың шабуылынан қорғай отырып, Владислав оның құл иеленушілік сипатын ескермеді.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Санат:1858 жылы туғандар
Санат:1931 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО тарихшылары
Локомотив депосы

**Локомотив депосы** - локомотивтерді (паравоз, тепловоз, электровоз, т.б.), яғни темір жол транспортын жөндеуге, күтуге және оларды пайдалануға арналған кәсіпорын. 
## Деполар
Локомотив депосы негізгі, алмасу және техникалық бақылау деполарына бөлінеді. 
### Негізгі депо
Негізгі депода локомотивті жөндеудің барлық түрі және бақылау жұмыстары іске асырылады. Негізгі депода локомотивтердің күйі бақыланып, жоспарлы түрде жөндеуден өткізіледі.
### Алмасу және техникалық бақылау деполары
Алмасу және техникалық бақылау деполары  учаскелердің соңғы пункттерінде орналасады. Жөндеу учаскелерінің аралығы 1000-2000 км-дей болған кезде, локомотивтерді жол бойындағы әр түрлі деполардың ауысымды бригадасы күтіп, жөндеп отырады. Локомотив депосында локомотивтер жөндеуден өтетін немесе жөндеуді күтіп тұратын алаңдар болады.

## Дереккөздер



Санат:Темір жол
Дмитрий Владимирович Бубрих

**Дмитрий Владимирович Бубрих** - совет тіл маманы, фин-угор тілдерін зерттеуші. КСРО ғылым академиясының корр. мүшесі. Әуелде славист Дмитрий Владимирович Бубрих  1925 жылдан кейін фин-угор тілдерінің фонетикасы мен лексикасын, морфологиясы мен синтаксисін және тарихи  грамматикасын салыстыра зерттеген. Фин халықтарының этногенезі және тарихымен де айналысқан.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Логия

**Логия** (грекше logos - сөз, ілім) - әр түрлі білім, ғылым аттары мен қоса айтылатын күрделі сөздердің екінші (соңғы) бөлігі. Мысалы, аэрология, биология, геология, гидрология, гидрогеология, дендрология, минералогия, климатология, метеорология, геоморфология, психология, радиогеология, социология және т.б.

## Дереккөздер



Санат:Терминология
Виктор Антонович Бугаев

**Виктор Антонович Бугаев** - совет геофизигі, метеоролог, геогрфия ғылымдар докторы, профессор, КСРО Бас гидрометеорологиялық ғылым-зерттеу орталығының директоры. 1945 жылдан КОКП мүшесі. Орта Азия мен Қазақстанның физикалық және динамикалық климатологиясын зерттеген ғалым. Ол Қазақстан аспанында пада болатын атмосфералық процестерді зерттеудің жүйесін жасады. Виктор 1957 ж. Антарктидадағы Үшінші совет экспедициясының аэрометеорологиялық отрядын басқарды, сонда жүргізілген зерттеулердің нәтижесінде жазылған "Антарктида мұзының атласы" атты еңбегі үшін бірнеше басқа ғалымдармен бірге Викторға Лениндік сыйлық берілді.

**Виктор Антонович Бугаев** 150-ден астам ғылыми еңбек жазды, олардың бастылары - "Орта Азия мен Қазақстанның климаты", "Ауа райын қысқа мерзімге  болжау жөнінде", "Ауа райын болжаудағы жаңалықтар". Виктор - дүние жүзілік метеорология ұйымының мүшесі. Оның ұсынысы бойынша дүние жүзілік ауа райы қызметі құрылды.

## Дереккөздер

Санат:КСРО ғалымдары
Сергей Сергеевич Брюхоненко

**Сергей Сергеевич Боюхоненко** - совет физиологы, медицина ғылымдар докторы. Темір жолшы отбасында туған. Мәскеу университетінің медицина факультетін бітірген. Сергей 1920-1924 ж. қолдан қан айналдыру әдісін ашқан  және ол үшін жер  жүзінде алғаш рет аппарат ойлап тапқан. Бұл аппаратты иті клиникалық өлімнен кейін тірілтуге пайдаланған. 1945-1951 ж. Сергей Сергеевич Брюхоненко әдісі адам организмін де тірлітуге қолданылған. Сергейге 1965 ж. (өлгеннен кейін) Лениндік сыйлықтың лауреаты атағы берілген.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Ли Юань

thumb|200px|Ли Юань
**Ли Юань** (566 жыл - 635 жыл 25 маусым) — 618-626 жылдардағы Қытай императоры, Тан әулетінің негізін қалаушы. 

Суй әулеті үкіметінің әлсірей бастағанын пайдаланып, 617 жылы *Чаньчань астанасын* басып алды, онда ол император болып жарияланды. Өзінің баласы *Ли-Ши-минмен* бірге елді өзіне толық бағындыру үшін соғыс жүргізді. *Шаруалар көтерілісін* тоқтату үшін салықты азайттырды. *Ли-Ши-мин* Ли Юаньды үкімет билігінен тайдырды.

## Дереккөздер


Санат:Билеушілер
Санат:Қытай тарихы
Лиценциат

**Лиценциат**, не **лицентиат** — Франция жоғары білім беру жүйесі, Финляндия, Швейцария, кейде Латын Америкасы университеттерінде қабылданған ғылыми дәреже. Лиценциат — орта ғасыр университеттерінде бакалавр мен доктор аралығындағы дәреже. Заманауи Францияда — бірінші ғылыми дәреже. Лиценциаттар әдебиет, ғылым мен педагогика салалары бойынша беріледі.

## Дереккөздер

Санат:Жоғарғы білім
Санат:Ғылыми дәрежелер және атақтар
Никола Буало

**Никола Буало** - француз ақыны, сыншы, классицизм теоретигі.

Әдеби қызметін сатирадан *(1660-1666 ж. 9 сатира жазды)*, хаттан бастады. Николаның басты еңбегі - франция классицизімінің кодексі болған *"Ақындық өнер"* деп аталатын трактат. Никола Буало өзге елдерді классицизмге де әсерін тигізді. Оның теориялық  еңбектерінің ішінде  көне дәуір  классиктерінің 17 ғасырдағы сарай ақындарынан биік тұрғанын көрсететін "Лонге жайлы ойлар" атты трактаты да аса құнды еңбек болып саналады.

## Дереккөздер

Санат:Франция тұлғалары
Яков Вилимович Брюс

**Яков Вилимович Брюс** - мемлекет қайраткері, ғалым. Петр І-нің жақын серігі. Петр І -ның Қырым, Азов жорықтарына қатысты. Мәскеуден Кіші Азияға дейінгі жердің картасын жасады. Ұлы елшілік құрамында болды. 1717ж. сенатор, Берг және Мануфактур-коллегияларының президенті. 1721 жылдан граф. 1726 ж. генерал-фельдмаршал шенінде  отствакаға шықты. Яков Вилимович Брюс өз заманындағы ең білімді адамдардың бірі болды; математика, астрономия, физика ғылымдарымен шұғылданды.

## Дереккөздер
Мария Александровна Брынцева

**Мария Александровна Брынцева** - УССР-дің Қырым облысындағы Судак ауданының жүзім өсіретін  "Коктебель" совхозының  бринадирі. Социал Еңбек ері атағын екі рет алған. 1957 жылдан КОКП мүшесі. 1944-1958 ж. *"Коктебель"* совхозының  звено бастығы болып істеді. Мария Александровна Брынцева басқарған звено, кейіннен бригада жыл сайын жүзімнен мол өнім алды. Жүзімнің әр гектарынан 140-160 центнер жүзім алды. Мария- 4-8 сайланған КСРО Жоғарғы Советінің депутаты.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Санат:Екі мәрте Социалистік еңбек ерлері‎
Янка Брыль

**Янка Брыль** (Иван Антонович) (04.08.1917 ж.т. Одесса) - беларус совет жазушысы. Ұлы Отан соғысы кезінде Беларусьдан партизиан күресіне қатысты. Шығармалары 1938 жылдан бастап жарияланды. Бірнеше роман, повесть, әңгімелердің авторы. 1952 жылы КСРО Мемлкеттік сыйлығын алды. "Заболотьеде таң атып келеді" повесі (1950) ұжымдастыру, ауылдағы тап күресі тақырыбына арналған. Янка шығармаларында совет жастарының өмірі, еңбегі мен күресі, жан дүниесінің байлығы бейнеленеді.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Мир Асадулла Мир Алескерұлы Миркасимов

## Миркасимов, Мир Асадулла Мир Алескерұлы
**Мир Асадулла Мир Алескерұлы Миркасимов**-( (17. 11. 1883,Баку-20. 7. 1958,Баку) – совет хирургі, профессор, академик ,Әзірбайжан медицина  ғылымның негізін салушы,Әзірбайжанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері ,медицина ғылымдарының докторы,
## Өмірбаяны
1913 жылы Одессадағы Новоросийск университетінің медицина факультетін  бітірді. Миркасимов еңбектерінің көпшілігі бүйрекке, несеп жолдарына  тас байлану ауруларының  этиологиясын, жараны, іріңді перитонит және іш сүзегі перетонитын емдеу мәселелеріне арналған.Солардың ішінде «Хирургия брюшного тифа» деген екі томдық  монографиясы және әзербайжан тілінде хирургиядан жазылған  кітабының  медициналық маңызы зор.  Сол себебтен Миркасимов Ленин орденімен , 2 рет Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз ордендерімен және бірнеше медальдармен мараптталған.

## Дереккөздер

Санат:1883 жылы туғандар
Санат:1958 жылы қайтыс болғандар
Санат:Дәрігерлер
## Сілтемелер
* Официальный сайт АНА
*  Академия Наук Азербайджана (eng)
Марк Юний Брут

**Марк Юний Брут** - Римнің саяси қайраткері. Цезарь мен Помпей арасындағы тартыста Марк Помпейді жақтады. Фарсальдағы шайқаста Помпей жеңілгеннен кейін Цезарь  Марк Юний Брутты  Цизалып Галлиясындағы билеуші мирасқор етіп тағайындады.  Кассиймен бірге Марк  Цезарьға қарсы қастандықты басқарды. Цезарь өлтірілгеннен кейін, Римнен кеткен Кассий мен Марк екінші триумвиратпен күресте республикашыларды басқарды. *Македония, Грекия, Кіші Азия, Сирия олардың қол астында болды.*

## Дереккөздер

Санат:Ежелгі Рим мемлекет қайраткерлері
Бруцелл

**Бруцелл** - бруцеллёз ауруының микробтары. Бруцеллді 1886 ж. ағылшын дәрігері Брюс Мальта аралында бруцеллезден өлген сарбаздардың көк бауырынан тапқан. Кейіннен бұл аурудың адамға малдан жұғатыны анықталған. 
## Сипаттама
Үй жануарларында Бруцеллдің 3 түрі кездеседі. Олар: сиыр Бруцеллі, шошқа Бруцеллі және қой мен ешкі Бруцеллі. Бруцелл домалақ, сопақ және таяқша тәріздес  боп келетін өте ұсақ микробтар, олар ауру малдың өтінде, қанында және сүтінде болады. Бруцелл  нейтралды немесе әлсіз сілтілі қоректік ортада жақсы өсіп-өнеді.Бруцеллді зертханаларда ауру малдың қанынан, етінен немесе сүтінен бөліп алып, тауық дұмыртқасынан жасалған арнаулы қоректік ортада өсіріп зерттейді. Бруцелл етте, сүтте, суда, топырақта өте ұзақ сақталады.

## Дереккөздер

Санат:Аурулар
Поль Луи Брусс

**Поль Луи Брусс** - француз ұсақ буржуазиялық социалисі, социал-реформизим идеологтарының бірі. 
## Қызмет жолы
Білімі жөнінен дәрігер. 1871 ж. Париж Коммунасы қатысып, ол құлаған соң эмиграция болды, Швейцарияда *М.А.Бакунинмен* жақындасып, анархистерге қосылды. Лондонда К.Маркспен, Ф.Энгельспен танысты. Еліне қайтақан соң жұмысшы партиясына   кіре тұрып, Ж.Гед бастаған маркстік бағытқа қарсы шықты, өзінің тап күресінен бас тартуға  бағытталған "муниципальдық социализм" дейтін теориясын дамыта түсті. 1887 ж. Париж муниципалитетіне, 1906 ж. депутаттар палатасына сайланды.

## Дереккөздер

Санат:Франция тұлғалары
Бөкембай Әбжанов

**Бөкембай Әбжанов** (1907-1964) - Социал Еңбек Ері, Семей облысының Аякөз ауданындағы *"Қаракөл"* совхозын алғаш ұйымдастырушылардың бірі. 1929-1964 ж. осы совхозда шопан  болып,  мал шаруашылығын ұйымдастыруда елеулі табыстарға жетті. 1964 жылдан "Қаракөл"  совхозы Бөкембай Әбжанов есімімен аталды. Бөкембай Әбжанов *Еңбек Қызыл Ту* орденімен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғаларыСанат:1907 жылы туғандарСанат:1964 жылы қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Сульги Литфуллин

**Сульги Литфуллин** (1923 жыл-?) - Кеңес Одағының Батыры (1945 жыл 19 сәуір). Ұлты - ұйғыр.
## Өмірі
1942 жылы Әндіжаннан Қызыл Әскер қатарына алынды. 1-Украина майданы құрамында *493-танкіге қарсы қолданылатын жойқыншы артиллерияның* зеңбірек командирі, аға сержант *Л.Висла* мен *Одерден өту кезіндегі ұрыстарда* асқан ерлік көрсетті. Соғыстан кейін ол Әндіжанға қайта оралып, сауда жүйесінде жұмыс істеді. 1951 жылы *Леннград сауда академиясын* бітірген. 1961 жылдан *Әндіжан қалалық өнеркәсіп тауарлары басқармасының* бастығы.

## Дереккөздер



Санат:Тарихи тұлғаларСанат:КСРО тұлғалары
Төкеш Әбдісадықов

**Төкеш Әбдісадықов** - қазақ совет физигі, физика-математика ғылымдар кандидаты, доцент. 1948 жылдан КОКП мүшесі. Қазақ мемлекет  университетінің физика-математика факультетін бітірген. 1939-1944 ж. рабфакта, Түрген пед. учищесінде мұғалім,  оқу ісінің меңгерушісі, директоры, 1944-1948 ж. еңбекшілер депутаттарының Алматы облысы Советінде жауапты қызметтерде болды, 1948 жылдан *ҚазПИ*-дің оқытушысы, 1962 жылдан физика кафедрасының, ал 1964 жылдан теориялық физика кафедрасының меңгерушісі. Қатты денелер физикасымен шұғылданады, 20-дан астам ғылыми еңбегі жарияланған. Жоғарғы және орта мектеп оқушыларына арналған 6 оқулық аудармасының және 2 ғылыми көпшілік кітапшасының авторы.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Питер Брук

**Питер Брук** - ағылшын режиссері. Оксфорд университетінде оқыған.
## Қызмет жолы
Режиссерлік қызметін 1943 ж. Лондондa бастады. 1943-1946 ж. бірқатар  театрларда, соның ішінде  Бирмингемнің  репертуарлық театрында жұмыс істеді. 1945 -1965 ж. Мемориалды тетарда Шекспир драмтургиясы бойынша қойылымдар қойды.Лондон, Париж драма театрларында қызмет етті. "Ковент-Гарден", "Метрополитен-опера" тетарында опера да қойды. 1962 жылдан бастап Корольдық Шекспир тетарын басқарушылар тобының бірі. Питер Брук қойған "Гамлет" пен "Король Лир" қойылымы Мәскеуде көрсетілді. Ол бірнеше фильм де түсірді.

## Дереккөздер

Санат:Англия тұлғалары
Джером Брунер

**Джером Сеймур Брунер** (; , Нью-Йорк, АҚШ — ) — Американың белгілі психологы, Гарвард университетінің профессоры. Брунердің ғылыми еңбектері, негізінен, таным процестерінің психологиясын зерттеуге, ойдың дамуын, оқытудың психология негізін ашуға арналған. Брунер таным процестерінің психологиясын зерттегенде техникалық жаңалықтарына, атап айтқанда, кибернетикалық тәсілдер мен ұғымдарға сүйенеді. Брунер ойлауды танымдағы белсенді әрекет деп бағалады. Брунернің "Оқыту процесі" деген еңбегі белгілі совет психологы А.Р.Лурияның алғы сөзімен 1962 ж. орысша басылып шықты.

## Дереккөздер

Санат:Психологтар
Санат:АҚШ психологтары
Санат:АҚШ педагогтары
Николай Леонтьевич Бродский

**Николай Леонтьевич Бродский** *(27.11.[[1881]], [[Ярославль]], - 05.06.[[1951]], [[Мәскеу]])* совет әдебиет зерттеушісі.

1926 жылдан Мәскеу университетінің профессоры, өзі сол университетті бітірген. Ол РКФСР ПҒА-ның толық мүшесі. Николай Леонтьевич Бродский еңбектері негізінен 19 ғасырдағы орыс әдебиетін, орыстың алдыңғы қатарлы ойшылдарының (А.И.Герцен, В.Г.Белинский, М.Ю.Лермонтов, И.С.Тургенев) шығармашылығын, славянофилдер, батысшыларды зерттеуге арналған.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Санат:1881 жылы туғандар
Санат:1951 жылы қайтыс болғандар
Грекия жанартауларының тізімі

## Дереккөздер
* Siebert L, Simkin T (2002-). Volcanoes of the World: an Illustrated Catalog of Holocene Volcanoes and their Eruptions. Smithsonian Institution, Global Volcanism Program Digital Information Series, GVP-3, (http://www.volcano.si.edu/world/). 
* Schwandner, F.M. (1998). Polyphase Meso-Cenozoic Structural Development on Poros Island (Greece) . *Bulletin of the Geological Society of Greece* **32** + (1): 129—136.

Санат:Жанартаулар
Жапония жанартауларының тізімі

## Хоккайдо
} || 2008
|-
| Дайсэцу || стратожанартау  || 2 290 ||  || XVIII ғасыр
|-
| Эсан || стратожанартау  || 618 ||  || 1874 
|}

## Хонсю
} || —
|-
| Адатара || стратожанартау  || 1 718 ||  || 1996
|-
| Адзума || стратожанартау  || 2 035 ||  || 1977
|-
| Акаги || стратожанартау  || 1 828 ||  || — 
|-
| Акита-Комагатаке || стратожанартау  || 1 637 ||  || 1971
|-
| Акита-Якэяма || стратожанартау  || 1 366 ||  || 1997
|-
| Асама || комплексті || 2 568 ||  || 2009
|-
| Бандай || стратожанартау  || 1 819 ||  || 1888
|-
| Иваки || стратожанартау  || 1 625 ||  || 1863
|-
| Иватэ || комплексті || 2 041 ||  || 1919
|-
| Идзу-Тобу ||  || 1 406 ||  || 1989
|-
| Онтакэ ||  || 3 067 ||  || 2014
|-
| Тёкай || стратожанартау  || 2 233 ||  || 1974 
|-
| Фудзияма || стратожанартау  || 3 776 ||  || 1708
|-
| Хаккода || стратожанартау  || 1 585 ||  || XV—XVII ғғ.
|-
| Хаконэ || комплексті || 1 438 ||  || XI—XIII ғғ.
|-
| Хакусан || стратожанартау  || 2 702 ||  || 1659
|-
| Харуна || стратожанартау  || 1 449 ||  || VI ғасыр
|-
| Хатимантай || стратожанартау  || 1 614 ||  || — 
|-
| Хидзиори || кальдера || 516 ||  || — 
|-
| Хиути || стратожанартау   || 2 356 ||  || 1544 
|}

## Идзу аралдары
} || 1785 
|-
| Баённайсэ || суасты || 11 ||  || 1970
|-
| Хатидзёдзима || стратожанартау  || 854 ||  || 1606 
|}

## Кюсю
} || 2011 
|-
| Ибусуки || кальдера || 922 ||  || IX ғасыр
|-
| Фукуэдзима || қалқандық || 317 ||  || —
|}
Қызыладыр (тау, Бектауата тауы)

**Қызыладыр** – Бектауата тауының оңтүстік-батысындағы шоқы.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Қоңырат кентінің солтүстік-батысында 39 км жеде орналасқан.

## Жер бедері
Абослюттік биіктігі 514 м. Батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 4 км-ге созылған, енді жері 1,5 км. Беткейі жайпақ, түпкі жақпартастары жер бетіне шығып жатыр. Солтүстігінде Қызылжал қонысы, оңтүстігінде Көкдомбақ, шығысында Төрткүл таулары орналасқан.

## Өсімдігі
Сұр қоңыр топырақ жамылғысында баялыш, көкпек, боз және қара жусан, сораң, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Курил аралдарының жанартауларының тізімі

## Сілтемелер
* SVERT — Активные вулканы Курильских островов. Краткое описание 
* Global Volcanism Program — Volcanoes of the Kuril Islands 
* KVERT — Активные вулкан Камчатки и северных Курил 

Санат:Курил аралдары
Санат:Сахалин облысы жанартаулары