Дональд Трамптың Конгрестің бірлескен отырысындағы сөзі (2025)

**[[Дональд Трамп]]тың Конгрестің бірлескен отырысындағы сөзі** 2025 жылғы 4 наурызда өтті. Ол АҚШ-тың 119-Конгресі алдында Капитолийдегі Өкілдер палатасының мәжіліс залында сөйледі. Бірлескен отырысты Өкілдер палатасының спикері Майк Джонсон және Сенат төрағасы ретінде вице-президент Джей Ди Вэнс басқарды.

## Алғышарттар
2025 жылғы 25 қаңтарда Өкілдер палатасының спикері Майк Джонсон президент Дональд Трампты 4 наурызда Конгрестің бірлескен отырысында сөз сөйлеуге шақырды, оны «Америка бәрінен жоғары» қағидасына негізделген АҚШ заңнамасының болашағы туралы көзқарасымен бөлісуге өтінді.

Президент Дональд Трамп екінші президенттік мерзімінің 44-күні Конгрестің бірлескен отырысында сөз сөйледі. Бұл сөз федералдық мекемелердің персоналы мен шығындарын қысқарту мақсатында Үкімет тиімділігі департаменті бастаған ауқымды реформалар және Канада, Мексика және Қытаймен болған сауда соғыстары аясында жасалды. Сонымен қатар, Трамптың мәлімдемесі Ақ үйде Украина президенті Владимир Зеленскиймен өткен шиеленісті кездесуден бірнеше күн өткен соң болды. Кездесу АҚШ пен Украина арасындағы қарым-қатынастың нашарлауына және Украинаға әскери көмектің тоқтатылуына алып келді.

## Мәлімдеме
Дональд Трамп өз сөзін «Америка қайта оралды» деген мәлімдемемен бастады. Ол 43 күн ішінде көптеген президент әкімшіліктері толық мерзімінде қол жеткізе алмаған жетістіктерге жеткенін атап өтті. Трамптың пікірінше, одан асып түскен жалғыз президент – Джордж Вашингтон, онымен ол «бәсекеге түсуді қаламайтынын» мәлімдеді. Трамп қызметіне кіріскеннен кейін федералдық органдардағы кадрлық қабылдауды, жаңа қаулыларды және шетелдік көмекті тоқтатқанын жеткізді. Сондай-ақ, Париж келісімінен, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымынан және БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесінен шыққанын мәлімдеді. Трамп саяси қарсыластарды қудалаған мемлекеттік құрылымдардың таратылғанын жариялап, «сөз бостандығын қайтарғанын» айтты.

Дональд Трамп өз сөзінде федералдық үкіметте, бизнесте және қарулы күштерде «әртүрлілік, теңдік және инклюзивтілік» саясатына нүкте қойғанын мәлімдеді. Оның пікірінше, адамдарды жұмысқа қабылдау олардың нәсіліне немесе жынысына емес, еңбегіне қарай жүргізілуі керек. Осыған байланысты Трамп Жоғарғы сотқа қолдау көрсеткені үшін алғыс айтты. Президент мектептерде сыни нәсілдік теорияны оқыту тоқтатылғанын хабарлады. Ол ер адамдардың әйелдер спортында жарысуына тыйым салу туралы жарлыққа қол қойғанын айтып, мектеп спортшысы Пэйтон Макнаббтың оқиғасын мысалға келтірді. Оның айтуынша, Макнабб трансгендер қарсыласымен ойнау кезінде жарақат алып, спорттық мансабын аяқтауға мәжбүр болған. Трамп әйелдер боксы, ауыр атлетика, жүзу және велоспорт сияқты спорт түрлерінде трансгендер спортшылардың биологиялық әйелдерден басым түскен жағдайларын атап өтті. Ол бұл жағдайды «қорлау» деп бағалап, АҚШ-та мұндай тәжірибеге енді жол берілмейтінін мәлімдеді.

Дональд Трамп алдыңғы әкімшіліктің экономикалық саясатын сынға алды. Оның айтуынша, бұл саясат инфляцияның өсуіне, энергия тасымалдаушылар мен азық-түлік бағасының қымбаттауына әкеліп, миллиондаған америкалықтар үшін ең қажетті заттарды қолжетімсіз еткен. Трамп өзінің әкімшілігі Аляскадағы ең ірі газ құбыры жобасымен жұмыс істеп жатқанын хабарлады. Оның сөзінше, бұл жоба Оңтүстік Корея, Жапония және басқа да елдерден триллиондаған доллар инвестиция тартуға мүмкіндік береді. Президент газ құбыры жобасының іске қосылуға дайын екенін мәлімдеп, осы аптаның соңында АҚШ-та стратегиялық маңызды минералдарды өндіруді кеңейтуге бағытталған «тарихи шаралар» қабылданатынын атап өтті.

Дональд Трамп үкіметтің тиімділігі департаментінің басшысы Илон Маскқа алғыс айтты. Оның айтуынша, бұл департамент салық төлеушілердің қаражатын ысырап етуге тосқауыл қою үшін құрылған. Президент Байден әкімшілігінің шығындарын сынға алып, бірнеше мысал келтірді. Оның ішінде мигранттарға арналған тұрғын үй мен көлік шығындары, Мьянмадағы әртүрлілік мәселелері бойынша стипендиялар, Лесотодағы ЛГБТ қозғалысын қолдау, байырғы халықтар мен афро-колумбиялықтарды қолдау бағдарламалары, сондай-ақ трансгендерлік тышқандарды зерттеу жобалары бар. Трамп өз әкімшілігі «өте ақылды, негізінен жас адамдардан құралған» топтың көмегімен «жүздеген миллиард долларлық алаяқтық схемаларын» анықтап, тоқтатқанын мәлімдеді. Ол бұл топтың басында Илон Маск тұрғанын және олардың жұмысының маңыздылығын ерекше атап өтті.

Трамп иммиграциялық саясатқа ерекше назар аударды. Республикашыл президенттің алғашқы жарлықтарының бірі – Мексикамен шекарада төтенше жағдай енгізу және АҚШ-ты заңсыз миграциядан «ұлы азат ету» науқанын бастау болды. Ол мигранттар «менің сөздерімді естіп, келмеуге шешім қабылдады» деп мәлімдеді. Сондай-ақ, Трамп инвесторларға АҚШ азаматтығын алу үшін 5 миллион долларлық «алтын карта» енгізу жоспарын еске салды. Ол бұл бағдарламаны грин-картаның жетілдірілген нұсқасы деп атап, оның мемлекеттік қарызды азайтуға көмектесетінін айтты. Трамп Байден әкімшілігінің «ашық шекаралар саясаты» қылмыскерлер мен қауіпті адамдардың елге кіруіне жол ашқанын мәлімдеп, өз әкімшілігінің «жұмыс орындарын құратын және мемлекеттік қарызды азайтуға көмектесетін еңбекқор адамдарды» тартатынын жариялады.

Трамп федералдық бюрократияны қатаң сынға алды. Оның айтуынша, бұл жүйе бостандықтарды шектеп, бюджет тапшылығын арттырып, елдің әлеуетін тежейді. Ол мақұлдау процестері 10 күннің орнына ондаған жылдарға созылатынын, ал жүздеген мың мемлекеттік қызметкерлер жұмысқа мүлде келмейтінін атап өтті. Трамп «билікті бюрократиядан халыққа қайтаруға» және «нағыз демократияны қалпына келтіруге» уәде берді. Сонымен қатар, ол өзгерістерге қарсы тұрған барлық федералдық қызметкерлерді бірден қызметінен босататынын мәлімдеді.

Трамп қатаң протекционизм енгізуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Бұл шараларға шикізатты белсенді өндіру, АҚШ тауарларына баж салығын енгізген елдердің өнімдеріне жауап ретінде баждар қою, отандық металлургияны қолдау үшін метал импортын 25%-дық салықпен реттеу, ішкі өндіріс пен өңдеу өнеркәсібіне салықтық жеңілдіктер беру, өндірістік тізбектерді АҚШ-қа көшіру үшін 2 трлн доллар көлемінде инвестиция тарту және АҚШ аумағынан тыс өндірілген тауарларға жоғары импорттық баждар енгізу кіреді.

Трамп Конгресс алдында сөйлеген сөзінде Гренландияны АҚШ құрамына қосу және Панама каналын қайтару жөніндегі жоспарларын растады. Ол америкалық ірі компанияның канал маңындағы барлық порттарды сатып алуды жоспарлап отырғанын айтып, каналдың АҚШ үшін тарихи маңыздылығын атап өтті. Панама каналын қайтару жұмысын Трамп мемлекеттік хатшы Марко Рубиоға тапсырды. Гренландияға қатысты Трамп оны АҚШ-тың жаңа штатына айналдыруға ұмтылатынын мәлімдеп, Гренландия тұрғындарына көбірек қаржы мен мүмкіндіктер ұсынуға уәде берді.

Трамп Украинадағы соғысты тоқтатуға ұмтылатынын білдіріп, бұл қақтығысты «аяқсыз» деп атады және АҚШ «жүздеген миллиард» доллар көмек көрсеткенімен, «ештеңеге қол жеткізе алмағанын» мәлімдеді. Ол Еуропаның Украинаға қолдау көрсетуге АҚШ-қа қарағанда әлдеқайда аз қаражат жұмсайтынын (350 млрд-қа қарсы 100 млрд) қайта атап өтті. Трамп Украина президенті Владимир Зеленскийден келіссөздер мен сирек жер металдары бойынша келісімге дайын екендігі туралы хат алғанын хабарлады, сондай-ақ Ресейдің де бейбітшілікке мүдделі екенін атап өтті. Ол келіссөздер жүргізуге және «мағынасыз соғысты» тоқтатуға шақырды.

Сөзін аяқтай келе, Трамп «біздің ата-бабаларымыз ұлы мұхитты кесіп өтіп, жабайы жерлерді игеріп, ұлы ұлт құрды» деп атап өтті. Ол АҚШ «тарихтағы ең еркін, дамыған және серпінді өркениетті құрып, ғылыми жетістіктерге жетіп, ғарышқа сапар шегіп, америкалық жалауды Марста тігетініне» сенім білдірді. Трамп «Американың алтын ғасыры енді ғана басталды» деп мәлімдеп, «ұлы болашаққа» дайындалуға шақырды.

Дональд Трамптың сөзі 1 сағат 40 минутқа созылды (шапалақ, қошемет пен басқа да реакциялардағы үзілістерді қоса алғанда), бұл оны кем дегенде 1964 жылдан бергі Конгрестің бірлескен отырысында сөйлеген президенттің ең ұзақ сөзі етті.

## Наразылық
Демократиялық партия мүшелері Конгрестің бірлескен отырысында Трамп әкімшілігінің саясатына қарсылық білдірудің түрлі жолдарын қарастырып, президенттің сөзін бұзуға тырысты. Ұсынылған реквизиттер қатарында Трампқа қарсы плакаттар, жұмыртқалар мен бос жұмыртқа қораптары (бағаның өсуін білдіретін символ ретінде), қалта Конституциялары (Негізгі заңның бұзылуына меңзеу үшін), хлопушкалар мен қызыл карточкалар болды. Өкілдер палатасындағы азшылық көшбасшысы Хаким Джеффрис партияластарын «күшті, шешімді және абыройлы қатысуға» шақырып, кейбір мүшелердің бойкот жариялауына мүмкіндік берді.

Трамптың сөзінің басында Өкілдер палатасының спикері Майк Джонсон президенттің сөзін тоқтатып, қауіпсіздік қызметінен конгресмен-демократ Эл Гринді залдан шығарып тастауды сұрады. Ол Трамптың елді басқаруға «мандаты жоқ» деп айқайлаған. Басқа демократтар да өз наразылықтарын білдіріп, «Жалған», «Маск ұрлайды», «Medicaid-ті сақтаңдар» және «Патшаға жол жоқ» деген жазулары бар тақтайшаларды көтерді. Конгресмен Мелани Стэнсбери «Бұл – қалыпты жағдай емес» деген жазуы бар тақтайшаны ұстап, трибунаға қарай өтіп бара жатқан Трампқа наразылық көрсетті. Кейбір конгресмендер беттерін қолдарымен жауып немесе телефонға үңіліп отырды. Трамп сыртқы саясат туралы сөз қозғағанда, сенатор Джефф Меркли Украинаның туын көтеріп, қарсылық білдірді.

Трамп, өз кезегінде, демократтардың әрекеттерін сынға алып, «Мен ең жойқын ауруға қарсы ем тапсам да, осында отырғандар қол соқпайды, орнынан тұрмайды және қуаныш білдірмейді» деп мәлімдеді.

## Тағы қараңыз
* Украина мен АҚШ арасындағы минералдық ресурстар жөніндегі келісім
* Владимир Зеленский мен Дональд Трамптың Ақ үйдегі кездесуі (2025)

## Дереккөздер

Санат:2025 жылдағы АҚШ
Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі
Санат:119-шы АҚШ Конгресі
Санат:АҚШ президенттерінің сөздері
Санат:2025 жылғы АҚШ саясатындағы оқиғалар