open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pyramid (альбом)

**Pyramid** (қаз. Пирамида) — ағылшындық «The Alan Parsons Project» арт рок тобының 1978 жылы шыққан үшінші студиялық альбомы. Альбом 1978 жылы  «Ең үздік заманауый музыкадағы продюсерлік жұмыс» номинациясында «Грэмми» сыйлығын жеңді.

## Композициялар тізімі
Барлық композициялар Алан Парсон және Эрик Вульфсонмен жазылды.

## 2008 Bonus Tracks
10.Voyager/What Goes Up/The Eagle Will Rise Again (аспаптық нұсқасы) (8:55)

11.What Goes Up/Little Voice (ерте демо-нұсқасы) (4:07)

12.Can't Take It With You (ерте демо-нұсқасы) (1:45)

13.Hyper-Gamma-Spaces (демо-нұсқасы) (2:21)

14.The Eagle Will Rise Again (альтернативті аспаптық минус) (3:20)

15.Hyper-Gamma-Spaces (Part I) (демо-нұсқасы) (3:14)

16.Hyper-Gamma-Spaces (Part II) (ерте минусты түрі) (1:56)

## Жазба қатысушылары
• Йен Байрнсон – акустикалық гитара, электрогитара

• Джон Майлз - вокал

• Колин Бланстоун - бэк-вокал

• Ленни Закатек - вокал

• Стюарт Эллиот - перкуссия, барабандар

• Алан Парсонс – продюсерлік

• Дэвид Патон – бас-гитара, вокал

## Дереккөздер

Санат:The Alan Parsons Project альбомдары
Мэри Хили

**Мэри Хили** (, 14 сәуір 1918 жылы туған — 3 ақпан 2015 жылы қайтыс болған) — америкалық әнші жіне актриса. Оның кинодебюты 1938 жылы басталды, арада бір жыл өткеннен соң ол өзінің келесі жылдары қатысты болған болашақ күйеуімен кездесті - конферансье Питер Линд Хэйс. Ол киноэкранды бар жоғы он бір картинада қана ойнады. Оның ішінде:«Екінші скрипка» (1939) және «Жұлдызды қанат» (1940).

1942 жылдан кейін Мэри Хили, ол өзінің карьерасын толтыруды Бродвейде жалғастырды, негізінен үлкен сахналарға шықпады, сосын радио мен телевидениелерге де шыққанды қойды. Мэри Хили пенсияға шыққаннан кейін өзінің жұбайымен Лос-Анджелесте өмір сүрді және сол жерде 96 жасында 2015 жылы қайтыс болды.

## Дереккөздер

Санат:1918 жылы туғандар
Санат:2015 жылы қайтыс болғандар

Санат:АҚШ актрисалары
Рамзан Белаев

Рамзан (Роман) Белаев (1990 жылдың 7 тамызында туған, Гусев, Калининград облысы, Ресей) — Германияда өмір сүретін Ресей боксері. Чечен руынан шыққан. IBF және WBF бойынша әлем чемпионы болып саналады.
## Өмірбаяны
Тамыздың 7-сінде Калининград облысы Гусев қаласында туылды. 1997 жылы аудандық бокс мектебінде бокспен айналасуды бастаған. Оның бірінші бапкері Михаил Анисимов болды. Рамзан Белаев 64 кг-ға дейінгі категорияда шыққан. Көптеген турнирлерді ұтып алды. 19 жасында төрешілердің әділетсіз көзқарасы үшін бокста кейбір уақытқа тастады.
Содан кейін Германияға көшіп кетті. 20 жасында профессионалды боксер ретінде жаттығуларын қайтадан бастады. 66,7 кг-ға арналған категорияда шығып жүр. 15 жекпе-жекке шығып, 14 рет қарсыластарын ұтты. 10 рет нокаутпен жеңді.
2013 жылдың 19 сәуірінде Нельсон Пилоттины жеңіп, IBF юниорлар арасындағы титулды жеңіп алды.  
2013 жылдың 8 маусымында Люксембрургта World Boxing Federation көзқарасы бойынша интерконтиненталды чемпион болды. Ол Нассер Атуманины жеңді.
2014 жылдың 1 ақпанында Монакода Ирландиядан шыққан Дин Бёрнды ұтып, WBA көзқарасы бойынша континенталды чемпион болды.
2014 жылдың 15 қарашасында Роман Белаев ЮАРдан келген Али Фунекоға, 11 раундта, жарақат үшін жеңіліп қалды.
## Дереккөздер
Тортасы айырылған сары май

**Тортасы айырылған сары май** - сүт өнімдерінен жасалған қазақтың ұлттық тағамы.

## Дайындалуы
Жентке немесе басқа да тағамдарға қосу үшін, сондай-ақ ұзақ сақталу үшін сары майды қайнатып, сұйық алтындай майды жылы күйінде шыны ыдысқа құйып алады. «Торта» дегеніміз май құрамында қалған іркіт.  Ол бұп-бұйра болып, қазан түбінде тұнып қалады. Май тұздалған болса, оның тұзы осы тортаға тұнып қалады да, жеуге майлы, дәмді болғанмен өте ащы. Сондықтан оны балалар құрт-ірімшіктің ұнтағына араластырып жейді.

## Дереккөздер

Санат:Тағамдар
Санат:Қазақ асханасы
Дэн Рейнолдс

**Дэниел Колтер «Дэн» Рейнольдс** (; 14 шілде 1987, Лас-Вегас, Невада, АҚШ) — америкалық музыкант, Imagine Dragons  рок-тобының әншіci және  әндердің авторы.

## Дискографиясы
### Imagine Dragons
#### Студиялық альбомдары
* 2012 — *[[Night Visions]]*
* 2015 — *[[Smoke + Mirrors]]*

#### Шағын-альбомдар
* 2009 — *Imagine Dragons EP*
* 2010 — *Hell and Silence EP*
* 2011 — *It’s Time EP*
* 2012 — *Continued Silence EP*
* 2012 — *Hear Me EP*'

### Egyptian
* 2011 — *Egyptian  EP*
## Сыртқы сілтемелер
*
* 

Санат:АҚШ әншілері
Мекен-жай (саясат)

** Ұжымдық мекен-жайы ** ( - саясатта белгілі тұлғалардың саны немесе бүкіл бірлестіктің немесе корпорациясының есепке алынуы; XVIII-XIX ғғ. термині.

Петициядан айырмашылығы, ол, кем дегенде, жеке шағымданушыларға қатысты қатаң тұжырымдалған қалаудың жоқтығымен ерекшеленеді. Әдетте мемлекеттік конституциялық органдарының  басшыларымен (парламенттер, Ландтага палатасы) тапсырылады. 

Парламенттің екі палатасы мекен-жайымен тақ сөзіне *жауап берді. Мұндай мекен-жайы, тақ сөз мазмұнына сілтеме жасай отырып, ұсынылған мемлекеттік бағдарламасымен келісім жасасты немесе керісінше -  белгілі бір баптарға қарсылық, белгілі бір жағдайларда, кейде үкімет бүкіл жүйесіне қарсылық танытты.*

Кейде * төтенше* жағдайларда, Парламент мекенжай құқығын ерекше пайдаланады. Мысалы, 1870 жылы 10 желтоқсанда өткен Солтүстік неміс одағының Рейхстаг отырысындағы мекен-жайында патша Вилгельмнен | Германия бірігуін (1871) өзінің "қастерлі ісі" санауын сұрады.

Саяси қозғалыстардың барысында парламенттік емес топтардың, әсіресе әр түрлі қоғамдық ұйымдар мен халық жиынының мекенжайларынан, яғни ұжымдық мекен-жайдан*, олар үкіметке немесе елдің мемлекеттік өкілетті мекемелеріне жолданды; олар белгілі іс-әрекеттерді бекітілуіне қолдау немесе керісінше көзқарастар білдірілді.*

## Тағы қараңыз
* 221 мекен-жайы

Санат:Саяси айырмашылықтар
Санат:Саяси терминология
Санат:Саяси тарих
Тати

Тáти (яп. 太刀?) — ұзын жапон қылышы. Татидің катанадан ерекшілігі обиға (белдік) тағылып жүрмеген, ал тағып жүргенде тек байлап қоюға арналған белбеулерге тағылған. Сауыттардан ақауларды болдырмас үшін жүзінде орамдар болған. Самурайлар катанана күнделікті киінудің бір бөлігі деп ұстаса, тати — сауыттың бір бөлігі болған. Татимен бірге әдетте танто болған. Жәнеде безендіріліп жасалған татилерді  сегун мен император сарайында шерулік қылыш ретінде ұстаған.

Әдетте катанаға қарағанда иілген және ұзынырақ болған (көбісінің жүзінің ұзындығы 2,5 сякуден көп, яғни 75 см-ден ұзын; цука (сабы) да ұзынырақ және иіліңкіренген болған. 

Қылыштың басқа атауы—  — батыста оны қателесіп, «дайкатана» деп те атайды.
## Сілтемелер

* Меч тати мастера Ясуцуна — самый древний из сохранившихся в Японии. Период Хэйан, XI век
Барша жандардың біртұтастығы шіркеуі

Барша жандардың біртұтастығы шіркеуі - Лондонның орталығында орналасқан ағылшын протестанттық шіркеуі.
Шіркеу- қарамағында үлкен қауымы бар, Құдайға құлшылық етіп, бүкіл «Құдайдың балаларына», Иса пайғамбарға арналған діни госпел өлеңдерін жырлайтын орын.

Шіркеудің жобасын IV Джордж патшаның сүйікті сәулетшісі Джон Нэш жасаған. Ол осынысымен ерекшеленеді.
Шіркеудің құрылысы 1823 жылы салынды.

Шіркеу атақты суретші Микеланджелоның суреттерімен және Коринф бағандарымен безендірілген.
Барша жандардың біртұтастығы шіркеуінің жоғарғы діни қызметкері күні бүгінге дейін корольдік жанұя арқылы тағайындалады.

1940 жылы шіркеу маңында жарылған мина шіркеудің көп бөлігін қиратты.
Қайта жөндеу жұмыстары көпке созылып, сол себепті шіркеу он жыл бойы жабық тұрды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеудің қираған жерлері қайта қалпына келтірілді және жаңартылды.

Бұл шіркеу өзінің музыкалық дәстүрімен танымал. Шіркеудің ортасында орналасқан батыс галереясында орган музыкалық құралы орналасқан.
Барша жандардың біртұтастығы шіркеуі әр жексенбі сайын төрт рет діни қауымға таңертеңгі зиярат жұмыстарын жүргізеді.

## Дереккөздер
Амьен шіркеуі

170px|нобай|оңға|Амьен Құдай-ана соборы

Амьен Құдай-ана соборы - ( Амьен қаласындағы католиктік епископтардың кафедралы соборы .
Собор XIII ғасырда салынған.
Архитекторлары - Робер де Люзарш, Тома де Кормоң Рено де Кормон.
Францияның солтүстік- батысындағы Пикардия атты тарихи облыста орналасқан.

Собордың аумағы - 200 000 шаршы метр, яғни Франциядағы готика стилиндегі соборлардың ішіндегі ең ауқымдысы және ең биігі.
Собордың ішкі көрінісі керемет безендірілген. Батысындағы әдемі қасбеті (фасады) барынша мұқият ойластырылып салынған, ал оңтүстік жағындағы қасбетінде «Алтын Мадонна» атты мүсін орналасқан.
Собордың биіктігі - 145 м, ені - 59 м, шіркеу орта нефінің биіктігі - 42,5 м. Бұл бүкіл Франциядағы толық салынған соборлардің ішіндегі ең биік нефтің бірі болып табылады.

Собордың ішіне шамамен 10 000- нан аса адам сыяды.
Амьен соборы готикалық сәулет өнеріне өзгерістер енгізіп, өнердің бұл түрін арттыруға ерекше үлес қосқан.
Амьен соборы француз соборларының ең көркем классикалық үлгісі болып табылатын Шартр және Рейм соборларымен қатар тұр.

Собордағы мүсіндер арасында жергілікті тұрғындар пір тұтатын Викторик, Фусциан, Генциан, Домитус, Ульфия, Фирмин сияқты әулиелердің мүсіндері бар.

## Өлшемдер

* Сыртының ұзындығы: 145 м
* Ішінің ұзындығы : 133,5 м
* Нефінің ені: 14,6 м
* Бүйір нефінің ені: 8,65 м
* Трансептінің ұзындығы: 70 м
* Күмбезінің биіктігі: 42,3 м
* Шпицінің биітігі : 112,7 м
* Ауданы: 7 700 м²
* Ішінің ауданы: 200 000 м³

## Дереккөздер


Санат:1270 жыл
Санат:Готик сәулеті
Санат:Франция шіркеулері
Антиох миссионерлік баптист шіркеуі

250px|нобай|оңға|Антиох миссионерлік баптист шіркеуі

Антиох миссионерлік баптист шіркеуі - Иса пайғамбарға сиынып, құлшылық ететін баптистік орталық. Қызыл кірпішті Антиох миссионерлік баптист шіркеуінің
негізі 1880 жылы қаланды. Бұл құрылыс қазіргі шіркеуден бір жарым шақырым қашықтықта орналасқан шағын балқарағай орманының ішінде орналасқан болатын.
Антиох миссионерлік баптист шіркеуі - Иса пайғамбарды пір тұтатың қасиетті Інжіл кітабын уағыздайтын христиандық орталық.

Африка-америкалық маңызды тарихи құрылыс болып саналатын Антиох миссионерлік баптист шіркеуі ертеректе Фридман қаласының дәл ортасында орналасқан еді.
Антиох миссионерлік баптист шіркеуінің табиғат аясында салынуының басты мақсаты адамдардың қоршаған ортамен үндестікте, бейбіт түрде Құдайға құлшылық етуін қамтамасыз ету болатын.
Қазіргі шіркеу бурынгы ескі қурылыстан 3 шақырым қашықтықта салынған.

Антиох баптист шіркеуі - **Хьюстон**дағы ең ежелгі тарихи шіркеу.
Шіркеудің бірінші пасторы Джэк Иэтес шіркеуге жақын маңдағы Сэм Хьюстон саябағында тұрды. Ол бүл саябаққа кезінде Форв Вэрд елді мекенінен көшіп келген.
Антиох баптистік шіркеуі - Американың баптистік миссионерлік ассоциациясының мүшесі.

Бұл шіркеу әр жастағы топтарға Інжіл оқыту бағдарламаларының түр-түрін ұсынады. Шіркеу 1949 жылы құлағы естімейтін адамдарға арнап «Литтл Рок» атты миссионерлік топ құрды.
Антиох иііркеуінде жексенбілік сабаққа арналеан алты бөлме, екі жуынатын бөлме және ауа желдеткіш бар.

## Дереккөздер

Санат:Дін
Сан-Франческо шіркеуі

300px|нобай|оңға|Сан-Франческо шіркеуі
**Сан-Франческо шіркеуі** — Италияның Ассизия қаласында орналасқан. Шіркеу әулие Франческо мазарының үстіне,
1228 жылы салынған.

Сан-Франческо шіркеуі ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енген және христиандардың Италиядағы мінәжат ететін жері болып табылады.
Төбенің үстінде орналасқан бұл құрылыс «жоғарғы шіркеу» және «төменгі шіркеу» деген екі бөліктен тұрады. Сонымен қатар әулиелер жерленген жеке бөлме бар.

Жоғарғы шіркеу ежелгі готика үлгісінде салынған. Жоғарғы және төменгі шіркеулер фрескалармен әсемделген және Рим, Тоскан суретшілерінің ортағасырлық туындыларымен безендірілген. Шіркеу орналасқан төбе «тозақ төбесі» деп аталған. Өйткені бұл жерде бұрын қылмыскерлер өлім жазасына кесілген болатын. Кейін, шіркеу құрылысы біткен соң, төбе атауы «жаннат төбесі» деп өзгертілді. Сан-Франческо шіркеуінің сәулеті, сыртқы түрі ерлердің Қасиетті Франциска монастырына қатты ұқсайды.

Шіркеу үлгісін әулие Франческоның шәкірті Илиа Бомбардон сызып шыққан. Құрылыс жүмыстарының сапасы мен мерзіміне қарай отырып, сол заманда Италиядағы сәулет өнерінің жоғары деңгейде болғанын анықтауға болады. Төменгі шіркеу Рим үлгісінде салынған. Негізінең аркалар мен күмбездерден тұрады.

Шіркеу құрылысы 1228 жылы басталған және әулие Франческоның рухына арналған. Төменгі шіркеуге кіреберістегі үлкен арка готика үлгісінде жасалған.

## Дереккөздер

Санат:Әлемдік мұра
Санат:Италияның католиктік шіркеулері
Санат:Италияның готика сәулеті
Нуэстра-Сеньора-дель-Пилар шіркеуі

250px|нобай|оңға|Нуэстра-Сеньора-дель-Пилар шіркеуі

Нуэстра-Сеньора-дель-Пилар шіркеуі - Испанияның Сарагоса қаласындағы барокко үлгісінде салынған ең үлкен ғибадатханалардың бірі.
Иса пайғамбардың анасы Дева Марияға және оның б.з.д. 40-жылдары сол маңда болғандығының құрметіне арнап салынған.
Нуэстра-Сеньора-дель- Пилар - Марияның құрметіне арнап салынған алғашқы қасиетті орын.
Базиликаның ортасында баған қойылған. Онда қолында нәрестесі бар Марияның мүсіні бейнеленген.

Көптеген испан корольдері, сондай-ақ басқа да шетелдік билеушілер мен әулиелер Марияның мүсіні алдына барып сиынатын.
Көптеген жылдар бойы осы шіркеу орналасқан маңда әртүрлі үлгідегі ғибадатханалар тұрғызылған болатын. Олардың бірі қолдан бұзылса, енді бірі өрттен зардап шекті.
Нуэстра-Сеньора-дель-Пилар шіркеуінің құрылысын 1681 жылы II Карл бастағаң құрылыс жұмыстары 1686 жылы аяқталды.

Қазан айының 12-жүл- дызында Испанияда бірден екі мереке болады: біріншісі - әулие Дева Пилар мерекесі, екіншісі - Испанияның ұлттық мерекесі - Испанидад күні.
1725 жылы ғибадатхана едәуір кеңейтілді.
Шіркеудің ішкі көрінісі таңғаларлық байлығымен және сән-салтанатымен ерекшеленеді.

Нуэстра-Сеньора-Дель- Пилар - Испания халқының
Марияға берген есімі. Мария есімі Латын Америкасында кең таралғаң бірақ Испанияда бұл есімді Пилар деп өзгертіп айту әдетке айналған.
Нуэстра-Сеньора-Дель-Пилар шіркеуі - Испаниядағы ең маңызды шіркеулердің бірі.
XVII ғасырда шіркеуде өрт болып, қалпына келтіру жумыс- тарынан кейін шіркеу готика үлгісінде жаңаша кейіпке енді.

## Дереккөздер
Шығыс православтық шіркеуі

Шығыс православтық шіркеуі киелілердің киелісі деп аталады. Шіркеу маңының бәрі киелі болып саналады.
Шығыс православтық шіркеуі - дүниежүзіндегі көлемі жағынан екінші орынды алатын үлкен христиан дінінің қауымы.
Православие - шығыс- христиан шіркеуі ретінде шыққан христиан дінінің бір тармағы.
Шығыс православтық
шіркеуі Иса пайғамбарды - шіркеудің басы, ал шіркеудің өзі оның денесі деп санайды.

Православ ғибадатханасындағы иконостас алдындағы Киелі үстел адам бара бермейтің шектеу қойылған жер.
Иконостастардың алдындағы орын киелі жердің алтарі аталған және де ол киелілердің киелісі болып саналатын әл- Құдыстағы ғибадатханамен теңестіріледі.
Шығыс православтық шіркеуі грекше сөйлейтін шығыс шіркеулері мен латынша сөйлейтін батыс шіркеулерінің догмалары2 мен шіркеулерге қатысты уәкілділікке келіспеушілігі нәтижесінде пайда болған.
Шығыс православ дінінде жылдың әр жексенбісі Иса пайғамбардың қайта тірілу кунін және Троицаны3 қурметтеп, тойлауға бағыш- талады.

Шығыс православтық шіркеуі көптеген тарихи иконаларға бай.
Икона көбінесе Інжілдегі оқиғаларды, кейіпкерлерді, мысалы, Мәриям- ананы, жергілікті әулиелерді немесе Иса пайғамбарды суреттейді.
Православ шіркеуінің күнтізбесіндегі әр киелі кун Иса пайғамбардың қайтадан тірілуіне тікелей немесе жанама байланысты.

## Дереккөздер
Крестер қыраты

Крестер қыраты - индустриалды шағын қала. Шяуляйдан 12 шақырым қашықтықта орналасқан Литваның улттық мінәжат ету орталығы.
Крестер қыраты - Литваның католицизм дінін сақтап қалудағы қанаушылыққа қарсы бейбіт қарсылығының белгісі.
Бұл жерде крестердің неше түрі бар. Бірі ағаштан әсемдеп ойып жасалған, бірі темірден құйылғаң кейбіреулерінің көлемі үш метрге дейін жетеді. Көлемі ұсақ крестер үлкенірек крестерге ілініп тұр.
Рим папасы II Джон Паул Крестер қыратына 1993 жылдың қыркүйек айында сапар шекті.

Крестер қыратына тек қана литвалықтар емес, басқа да халықтар өз дініне беріктігін дәлелдеу, сондай-ақ христиан қауымына, Иса пайғамбарға және оның кресіне сенімін білдіру мақсатында осы жерге бірнеше ғасыр бойы крестер әкеліп қойып журді.
Крестер қыраты - елдегі ең құпиялы, әдемі және адамға рухани күш беретін киелі жер.
Литвалықтар Крестер қыратына келіп елде бейбітшілік болуын, халықтың амандығын тілейді. Тәуелсіздік жолындағы соғыстарда құрбан болған жандарға дұға оқиды.

Крестердің саны мен көлемі және алуан түрлілігі таңгалдырады
Кеңес Одағы тұсында, 1961,
1973 және 1975 жылдары бірнеше рет қыраттан крестер алып тас- талғанымен, лит- валықтар та- бандылықпен оларды қайта орнына қойып отырды.
Қыраттың ұзындығы - 60 м, ені 40-50 м аумақты алып жатыр.
Кеңес Одағы тұсында жергілікті халық бұл киелі жерді көздерінің қарашығындай қорғай білді.

Бір жерде шоғырланған осыншама көп крест адамдардың бақытсыздықтары мен қандай да бір ауыр зардаптардың куәсіндей әсер қалдырады.
Иса пайеамбардың мүсіні мен басқа да крестерді осы жерге мінәжат етіп келгендер қалдырған.

## Дереккөздер
Мәриям-ана үйі

**Мәриям-ана үйі** (түрікше: *Meryem ana* немесе *Meryem Ana Evi*, ) — Түркия мемлекетінің Эфес аймағындағы Бұлбұл тауында орналасқан христиан және мұсылман ғибадатханасы. Көптеген мұсылмандар мен христиандардың сенімі бойынша Иса пайғамбардың анасы Мәриямды әулие Иоанн осы тас үйге әкелген. Мәриям-ана мұнда католиктер және прославтар сенімі бойынша жаннатқа барар алдындағы жердегі өмірінің соңғы күндерін өткізген.

Француз дін қызметшісі, париждік аббат Джулиан Гоуиет Эгей теңізіне жоғарыдан қарап тұрған таудағы тастан салынған кішкене ғана құрылыс пен Түркиядағы ежелгі Эфес аласының қираған қалдықтарын байқап, оны ашқан еді.

Жыл сайын тамыз айының 15-і күні католик, православ және мұсылман дін басшылары осы ғибадатханада біріккен құлшылық қызметтерін ұйымдастырады. Мәриям-ананың үйі - адамзат баласының діни сенімдерінің дамуына куә болған маңызды орындардың бірі. Базилик Византия императоры Юстинианның бұйрығымен б.з.б. VI ғасырда салынды.

Эфеске оралғаннан кейін Мәриям-ана қатты әлсіреп, 64 жасында қайтыс болды. Мәриям- ананың төңірегіндегі әулиелер жерлеу рәсімін ұйымдастырды. Мәриям-ананың Эфестегі бұл ғибадатханасы Мәриям-анаға арналған шіркеулердің ішіндегі ең көнесі болып табылады. Ғибадатхана күні бүгінге дейін лазарист папалардың қарауында.

Жергілікті екі монах әйел Құдай-ананың үйін күнделікті бақылап тұрады. Мәриям-ана ғибадатханасы мұсылмандарға да, христиандарға да киелі орын болып саналады. Рим католик шіркеуі Мәриям-ананың осы үйің оның осы үйде өмірден қайтқанын ешқашан мойындаған емес. Эфестегі Мәриям-ананың үйі — Мәриям-анаға арналған шіркеулердің ішіндегі ең көнесі болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Түркия мешіттері
Санат:Түркия сәулеті
Санат:Түркия тарихы
Санат:Христиандық
Санат:Ислам Азияда
Халықаралық Будда ғибадатханасы

Халықаралық Будда ғибадатханасы Канаданың британдық Колумбия штатындағы Ричмонд қаласында орналасқан.
Бұл - Халықаралық Буддистер қоғамы басқаратын Қытай будда ғибадатханасы.
Қоғам ресми түрде Махаяна буддизмін үстанады. Ғибадатхананың есігі Теравада буддистерінің бөлімшелеріне және басқа да келушілерге қашанда ашық.

1979 жылы Гонгконгтан келген екі буддист жер және ақша бөліп, Солтүстік Америкадағы Қытай буддист ғибадатханасын салдырды.
Гуан Ченг есімді және тағы бес азамат 1981 жылы Халықаралық Буддистер қоғамын құрды.
Халықаралық Будда ғибадатханасында Бодхисатва мен Будданың бес үлкен мүсіні бар. Будда Шакямунидің мүсіні Солтүстік Америкадағы ең үлкен мүсін.

Ғибадатхана - Солтүстік Америкадағы дәстүрлі қытай үлгісінде салынған көрнекті ғимарат.
Ғибадатхана - Солтүстік Америкадаеы дәстүрлі қытай үлгісінде салынеан көрнекті еимарат.
Халықаралық Будда ғибадатханасының кіреберісінде ағаштар, жасыл төбешіктер және жасанды аңдардың мүсіндері бар.
Халықаралық Қытай ғибадатханасының жобасы Пекиндегі Тыйым салынған қаланың жобасына негізделген.

Халықаралық Будда ғибадатханасының айрықша белгілері - екі деңгейлі шатырын қаптаған алтын тақтайшалар және екі шәкірт алаңы.
Хайуанаттар бағы - Будда Шакямуни өзінің ізбасарларына алғаш дәріс берген жері.
Басты аулада Қытайдың классикалық бааы, лотос гүлдері өсіп түрган тоган, екі отыргыш, жартас көрінісі және тастан жасалган көпір орналасқан.

## Дереккөздер
Исэ ғибадатханасы

Исэ ғибадатханасы - Синтоизмнің басты құдайы. Ол Жапон Император әулетінің тікелей ата-бабасы болып саналатын Аматэрасу омикамиге арналып салынған.
Исэ ғибадатханасы Жапонияның Миэ префектурасындағы Исэ қаласында орналасқан.
Исэ ғибадатханасында жыл сайын өткізілетін мейрамдардың арасындағы ең маңыздысы - Каннамесай мейрамы.

Наки ғибадатханасының ресми атауы - Котаижингу. Ол Аматерасу омиками құдайына сиынатын орын.
Исэ ғибадатханасының иелігінде ұлттық жәдігерлер бар, болжам бойынша, Қасиетті Айна мекені.
Императорлық Исэ еибадатханасы ерте Синтоизм сәулетінің үлгісі.

Исэ ғибадатханасының мейрамдары ресми түрде атап өтіледі. Ал жыл сайын өткізілетін салт-жоралғылар Найку мен Гекуде де өтеді.
Исэ ғибадатханасының Жоғарғы Абызының рөлін Сайо деген есіммен белгілі Жапон Император әулетінің әйел мүшесі орындайды.
Найкудегі алғашқы ғибадатхананы император Темму мен оның жұбайы Жито б.з. 692 жылы салдырған.

Исэ Жингудің ішкі ғибадатханасы Найкудың меншігінде ұлттық мұралар сақталған.
Қасиетті Айнаның мекені болған ғибадатхана, даусыз, Синтоизмнің ең қасиетті әрі маңызды орыны.
Жапонның ертеректегі үйлері секілді, ғибадатханалар да толығымен ағаштан салынған.

## Дереккөздер
Капилавасту

Капилавасту -  (пали: Kapilavatthu; ) Будданың туған қаласы. Лумбини елді мекенінен шамамен 25 шақырым қашықтықтағы Шакья патшалығына қарасты аудан. Будда 29 жасқа жеткенше осы қалада, сән-салтанат пен молшылықта өмір сүріп, ешқандай қайғы-қасірет дегенді білмей өскен екен.
Кейінірек ауру-сырқау, кәрілік және өлім сияқты бақытсыздықтардың бар
екенін білген Будда рухани кемелдікке жетуді алдына мақсат етіп, туған қаласын тастап сапар шегеді. 

Арада бірнеше жыл өткен соң, аңсаған өміріне қол жеткізген Будда әкесінің шақыртуымен Капилавастуға келеді. Буддаға ерген 500 жас жігіт сопылыққа ден қояды.
Дегенмен Вайдрака патша Будданың тұсында Капилавастуда ойран салып, Шакья әулетін қырғынға ушыратады.
Осы шабуылдан кейін Капилавасту қаласының орнын орман басып, тіпті XXI ғасырға дейін ол жаққа тек пілмен ғана бара алатындай жағдайда болған.

Будданың туған жерін іздеу жұмыстары XIX ғасырдың соңына қарай басталды. Үндістанның археологиялық басқармасы Капилавасту қаласының орнын Уттар-Прадеш штатының Сиддхартхнагер ауданына қарасты Пипрахава ауылының маңынан тапқан.
Тарихи деректерге сай,
Будда б.з.д. IV гасырда Капилеастуда дүниеге келген деп есептеледі
Бұл жерде Будда жерленгенін Пипрахвадан табылған ежелгі Брахми жазбалары да нақтылайды.

Бугінде Капилавасту - Үндістандағы буддистер мінәжат ететін киелі орын.
Бұл жерде буддистер ерекше қасиет тұтатын құндылықтар мен бірнеше ступа орналасқан.
Мұндағы үлкен ступаның ішінен Будда жерленген табыт табылған.
Капилавасту бірнеше ауылдардан тұрады, олардың арасындаеы ең негізгілері - Пипрахава және Ганвариа.

## Дереккөздер
Мормонизм

**Мормонизм**, **мормондар шіркеуі** немесе жай ғана **мормондар** — Америка Құрама Штаттарындағы ең үлкен төрт конфессияның бірі. Соңғы күн әулиелері қозғалысы — Джозеф Смит негізін салған дүниежүзіндегі ең үлкен конфессия. Шіркеу Солт-Лейк-Сити қаласында орналасқан. Сол үшін де Юта штатының түрғындары Соңғы күн әулиелері шіркеуіне келушілер болып саналады. 

Иса пайғамбар — бұл діни сенім өкілдерінің пайымдауынша, осы шіркеудің пірі, басшысы. Пайғамбар шіркеуді әулиелердің әулиесіне берілетін қасиет бойынша басқарады деген сенім бар. Бұл шіркеудегі ең жоғары лауазым — шіркеу президенті. Оны келушілер пайғамбардан кейінгі қасиетті адам, апостол деп есептейді. Шіркеу бұл атауды ресми түрде 1838 жылы 16 сәуірде алған Соңғы күн әулиесі — Джозеф Смит негізін салған діни ілімді үстанатын «Соңғы күн әулиелері» қозғалысын насихаттаушы. 

Пайғамбарларын құрметтейтін «Соңғы күн әулиелері» шіркеуінің қызмет етушілері қасиетті төрт кітаптың бірі Інжілде «Құдайдың сөзі» жазылған деп біледі. Кезінде Джозеф Смиттің шіркеуі деген атқа ие болған Құдай үйі «Соңғы күн әулиелері шіркеуі» деп аталып кеткен. Ондағы мақсат шіркеуді сол кездегі басқа да шіркеулерден ажырату болған. «Мормон» түсінігі басқа да «Соңгы күн әулиелері» шіркеулеріндегі уәымнан өзге магына береді. Бұл түсінік Смит қаза тапқаннан кейін халық арасына тарап кеткен.

## Дереккөздер

Санат:Мормонизм
Санат:Ыбырайымдық діндер
Лхаса

**Лхаса** — Тибеттің астанасы. Кейде оны «Ласа» деп те атайды. Лхаса Гепхел тауының баурайында орналасқан. Қала дәстүрлі түрде Далай Ламаның отыратын орны болып саналады. Сонымен бірге мұнда Потала және Норбулингка сарайлары орналасқан. Осыған байланысты Тибет буддистері қаланы Тибеттегі ең қасиетті орталық деп санайды. «Лхаса» сөзі «Құдайлар мекені» деген мағына береді. Ежелгі Тибет жазбалары мен құжаттарында бұл жер «Раса» деп аталған екен. Қала негізінен Лхаса қалалық префектурасының бөлігі болып табылады. Префектура шағын жеті округтен тұрады. Ертедегі Тибет тарихында Лхасаның алатын орны жайында түрлі пікірлер айтылады. Лхаса - Тибет буддизмінің орталығы. Қала тұрғындарының жартысына жуығын сопылар құрайды. Жазық жерде орналасқандықтан табиғаты жұмсақ. Мұнда қақаған қыспен адам төзгісіз ыстық жаз болмайды. Потала сарайы - Лхасадағы ең көрікті орындардың бірі Ерте замандарда Лхаса қаласын «Ұмыт болған қала» деп атағаң ол кезде қасиетті қалаға тек тибеттіктерге ғана кіруге рұқсат етілген. Потала сарайы, Джоканг ғибадатханасы, Сера монастырі және Жефенг ғибадатханасы секілді көптеген тарихи орындар бар. Гий өзені Чушул округінде Брахмапутра өзеніне келіп құяды. Сондықтан бұл жердің табиғаты керемет. Лхаса қаласында Джоканг ғибадатханасын қоршай орналасқан үш соқпақ жол бар. Мінәжат етушілер осы жолдарды айнала жүріп Құдайға құлшылық қылады.

## Галерея

Lhasa-von Yakhotel-20-2014-gje.jpg|
Lhasa-18-Hotel-2014-gje.jpg|
Lhasa-Altstadt-34-traditionelle Fassade-2014-gje.jpg|
Lhasa-04-Grundnahrungsmittel-2014-gje.jpg|
Lhasa-Metzgerei-02-2014-gje.jpg|
Lhasa-Altstadt-20-Gebetsmuehlen-Gaertner-2014-gje.jpg|
Lhasa-Potala-02-Suedseite-2014-gje.jpg|
Lhasa-Potala-nachts-22-2014-gje.jpg|


## Дереккөздер


Санат:Лхаса
Ричмондтағы Будда ғибадатханасы

Ричмондтағы Будда ғибадатханасы - Қытай сарайының үлгісінде салынған буддалық монастырь. Ғибадатхананың Ванкувер қаласында 10 мыңға жуық мүшесі және ондаған сопылары бар. Ғибадатханада жылдың кез келген мезгілінде әртүрлі мейрамдар тұрақты түрде атап өтіледі. Ғибадатхана Ричмондтың нөмірі 5-ші жолының бойында орналасқан. Бұл жолдың бойында басқа да жергілікті ғибадатханалар, шіркеулер, мешіттер және олардың жанынан ашылған мектептер бар. Осы себепті бұл жол «Ричмондтың жұмаққа апаратын жолы» деп аталып кеткен. 

Ғибадатхана - осы жердегі аздаған діни мекемелердің бірі. Ғибадатхананың айналасын жасыл желек жапқан. Онда үлкен алма және алмұрт ағаштары отырғызылған бау-бақша да бар. Жаңадан бой көтерген ғимараттардың арасында сопылар мен әйел қызметшілерге арналған жатақханалар көп. Кейінірек Будда ғибадатханасының ішіне биіктігі 30 метрге жететін, алтын жалатылған Будда мүсіні орнатылған жаңа зал салынды. 

Залдың биіктігі 42 метрді құрайды. 1999 жылы негізі қаланған Ричмондтағы Будда ғибадатханасы Қытайдың дәстүрлі сарайына ұқсатып салынған Будданың туған күні мен Қытайдың жаңа жылын атап өту кезінде ғибадатхананың айналасына арнайы 1000 шырақ орнатылады. Оңтүстік және Солтүстік Америкадағы ең үлкен Будда ғибадатханасының осы қалада салынуының себебі осында. Ричмонд қаласында негізінен Жапония, Қытай және Тайваньнан келген халықтар тұрады. Канаданың басқа қалаларымен салыстырғанда Ричмонд қаласы ерекше ұлттық дәстүрімен және халқының мінез-құлқының өзгешелігімен ерекшеленіп тұрады. Бұл жерге тәу етіп келушілер саны күн санап көбейе түскендіктен ғибадатхананың аумағын төрт есе ұлғайту жоспарланған.

## Дереккөздер
Махабодхи

250px|нобай|солға|Махабодхи

Махабодхи- Үндістанның Бодх-Гая қаласындағы шағын ғибадатхана. Ол Гаутама Сиддхартха Будда құдайы атанған жерде орналасқан. Будда осы ғибадатханада білім алған. Буддист император Асока Бодх-Гаяға монастырь мен ғибадатхана салу үшін келген. 

Будда императоры Асока бұл өлкеге келіп, піл сүйегінен жасалған тас бағана мен Лумбини, Сарнатх және Кусинара бағаналарын тұрғызған. Біздің заманымызға дейін III ғасырда тұрғызылған ең ежелгі Будда ғибадатханасы толығымен кірпіштен соғылған. Ол - Гупт дәуірінен бері қирамай сақталған Үндістандағы бірден-бір ғимарат. Ғибадатхана маңында Будданың құм тағы мен құмнан жасалған қақпа бар. Будда қабырғаларындағы суреттер биік тауларда өмір сүретін дәруіштерді бейнелейді. 

Махабодхи ғибадатханасында Сидхарта Глутамат, Будда сынды қасиетті құдайлар кемелдік дәрежесіне жеткен деседі. II ғасырда ғибадатхана қазіргі Махабодхиге ауыстырылған. Ғибадатхана - дүниежүзіндегі ең үлкен Будда ескерткіші. Ғибадатханаға Ниуэн- тсанг келген кезде ғибадатханада Будда ескерткіші сақталған көп- теген бөлмелер мен солтүстік беткейінде шағын монастырь болған. Шамамен 400 жылдардағы қытайлық діндар Фахиеннің жазбаларында бұл жер ескерткіштер мен монументтердің отаны деп сақталған.

2002 жылы ЮНЕСКО Махабодхи ғибадатханасын Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізді. Содан соң ұйым Үндістан билігіне Дүниежүзілік мұра құндылығын сақтап қалуға арналған басқару жоспарын белгілеуді тапсырды. Дінге сенушілер бұл жерге ілім-білім іздеп, құлшылық ету мақсатында келетін болған.

## Дереккөздер
Манти Юта ғибадатханасы

**Манти Юта ғибадатханасы** () —  АҚШ-тың Юта штатындағы Санпети округіндегі Манти қаласындағы Соңғы күн әулиелерінің Иса мәсихтың шіркеуінің салдырған алғашқы ғибадатханасы. Ол қала аумағының кез келген жерінен көрініп тұрады. Манти қаласында жыл сайын екі аптаға созылатын Мормондардың ғажайып сауық-сайраны өтеді. 

Бұл - қаланың қазынасына ең көп табыс әкелетін іс- шаралардың бірі. Манти - Юта штатындағы Еуропадан келген адамдардың ең алғаш қоныс тепкен мекені. Ғибадатхананың биіктігі 54 метр болатын мұнараларының әрқайсысында ортасы ашық келген спираль түріндегі баспалдақтар, шығыс мұнарасының астында арка түрінде жасалған үлкен туннель бар. 

Осы туннель арқылы ғибадатхананың бір жағынан екінші жағына қарай өтуге болады. Манти ғибадатханасы - Президент Лоренсо Сноуеа арналған жалғыз ғибадатхана Манти Юта ғибадатханасы - қабырғаларында ерекше түрде салынған көне суреттер сақталып қалған ең ескі ғибадатхана. Манти ғибадатханасы - Юта штатында салынған үшінші ғибадатхана. Басында ол Манти ғибадатханасы деп аталған. Манти ғибадатханасы «Манти Тас Карьері» деген атпен белгілі, сылдырмақты жыландар жайлаған жерге салынған. 

Мормондардың сауық-сайран кезінде Иисус Христостың барша адамдарға деген махаббатын паш ететің бір-бірімен байланысқан үш қойылым қойылады. Ғибадатхананың етегінде орналасқан баспалдақтар ежелгі мормондардың сәулет өнерінің асыл мұрасы болып табылады.


Manti Temple 1.jpg
Manti Temple 3.jpg
Manti Utah Temple East Side.jpg
Robert Johnson home.jpg


## Дереккөздер


Санат:Ғибдатханалар
Санат:АҚШ тарихы
Санат:АҚШ сәулеті
Лугилер

Лугилер (лигиліктер) — Б.з басында римдіктерге қарсы белсенді соғыстар жүргізген ежелгі герман тайпасы. Олар қазіргі Польша жеріндегі Висло-Одер өзендерінің аралығында өмір сүрген, Пшевор мәдениетін ұстанған. Гермундурлармен бірге квадтарға римдіктер жіберген патша—Ванниді қууға көмектескен. 84 жылы Домициан патшаның кезінде олар квадтарды өздеріне бағындырады. Б.з III ғасырында Халықтардың Ұлы көші кезінде олар ыдырап, готтармен араласып кетеді. Лугилер тайпалары біраз майда тайпалар мен тайпалар одағынан тұрған. Ол тайпалардың әрқайсысының  өздерінің орталықтары болған. Бұны Тацит civitates деп атап, оған лугилердің басқаруын, жалпы өмірлерін, аумағын суреттеген. Луги тайпалар бірлестігіне Тацит гари, гельвекон, маним, гелизи және наганарвал тайпаларын жатқызған. Олардың шығу тегін кельттермен немесе герман тайпаларымен байланыстырады. Атының шығу тегі кельт тайпаларындағы Луги құдайының атымен байланысты болуы мүмкін. Олардың шығу тегі полабтық славян тайпалары лужичандармен де байланыстырылады. Қазіргі ғалымдар олар әр түрлі тайпалардың бірігуінен туған деп санайды.

Санат:Кельт тайпалары
Абуль-Уафа аль-Бузджани

**Абуль-Уафа Мухаммад ибн Мухаммад аль-Бузджани** (, Бузган, 10 маусым 940 — Багдад, 998) — Шығыстың ортағасырлық ірі математиктер мен астрономдардың бірі. Абу-л-Хасан ибн Юнистің мұғалімі.

## Өмірбаяны

Оның толық аты: Абуль-Уафа Мухаммад ибн Мухаммад ибн Яхья ибн Исмаил ибн Аббас аль-Бузджани. 940 жылы Бузган (Тегеранға жақын жер) қаласында дүниеге келді. 998 жылы Бағдат қаласында қайтыс болды.

## Астрономия

Оның Птоломейдің «Альмагест» атты туындысына жазған пікірінде, сол кезеңдегі астрономиялық ілім, сондай-ақ оның өзінің еңбектері берілген. Трактатта соңында Тихо Брагте қайта ашылған айдың қозғалу теңсіздігі туралы мәлімет берілген. 998 жылы өлімінің алдында, ол Бағдатта айдың тұтылуын, сол кездегі Ургенч қаласында жас әл-Бирунимен қатар бақылап жатты, бұл осы екі қаланың бойлығының әртүрлілігін нақты анықтауға мүмкіндік берді.

## Математика

Абуль-Уафа ль-Бузджани тангенс және котангенстің тригонометриялық функияларын енгізіп, олардың кестесін құрды, синустың 1 градустағы ең дәл мәнін анықтады.Ол екі бұрыштың сомасы үшін синустар формуласын шығарып, сфералық үшбұрыштар үшін әл-Ходжанди, Ибн Иракпен бір уақытта синустар теоремасын дәлелдеді:

: \frac{\sin A}{\sin a} = \frac{\sin B}{\sin b} = \frac{\sin C}{\sin c}.
 
Абу-л-Уафа әл-Хорезми, Евклид, Диофант, Гиппархтың математикалық еңбектеріне пікір жазды. Оның «Арифметиканы зерттеу алдында нені үйрену керек туралы» ,«Арифметика ғылымында жазушыларға, шаруаларға және басқаларға нені білу керек туралы», «Геометриялық құрылыстардан кәсіпшіге не қажет туралы», «Алтыондық кестелерді қолдануы туралы», «Куб қабырғасын, квадрат-квадратосын анықтау және екеуінен не құралатыны туралы» атты еңбектері бар.

## Естелік

Абу-л-Уафа құрметіне айдың бір кратері аталды.

## Сілтемелер:
* Джон Дж. О’Коннор и Эдмунд Ф. Робертсон. Абуль-Вафа аль-Бузджани 

Санат:Астрономия
Санат:940 жылы туғандар
Санат:998 жылы қайтыс болғандар

Санат:Математиктер
Санат:Астрономдар
Мұратсай

**Мұратсай** — Батыс Қазақстан облысы, Бөкей ордасы ауданына қарасты ауыл, Мұратсай ауылдық округі орталығы.  

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 45 км жерде, Мұратсай бөгенінің жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 960 адам (492 ер адам және 468 әйел адам) болса, 2009 жылы 871 адамды (430 ер адам және 441 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 665 адамды (343 ер адам және 322 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Үлбі (өзен)

**Үлбі ** – Ертіс алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы Күркіреуік (Громотуха) саласын қоса алғанда 156 км. Су жиналатын алабы 4990 км2.

## Бастауы
Тынық және Күркіреуік өзендері бір-біріне қосылған жерден «Үлбі» деп аталады. Орталық Алтайдағы Иванов жотасы беткейінен басталып Ертіс өзеніне кұяды.

## Гидрологиясы
Аңғары тік жарлы, Үлбі өзенінің жоғарғы ағысы шатқалды, ені 400 м. Еріген қар, жауын-шашын суларымен толығады. Жылдық су қоры 78,3%-ы сәуір - шілдеде, 15,2%-ы тамыз - қарашада, 6,5%-ы желтоқсан - наурызда өзен арнасымен ағып өтеді. Суының минералдылығы су тасу кезеңінде 100 - 300 мг/ л-ден сабасына түскенде 500 - 700 мг/л-ге дейін өзгереді. Көп жылдық орташа су өтімі құйылысынан 10 - 151 км жоғарыда 102 м3/с. Лайлылығы жоғарғы ағысында 50 г/м3-ден төменгі ағысында 200 г/м3-ге дейін өзгереді. Көп жылдық орташа тасынды өтімі 8,2 кг/с. Өзен бойында шағын Хайрузов, Тишин, Үлбі СЭС-тері салынған. Риддер, Өскемен қалалары осы өзен бойында.

## Дереккөздер

Санат:Алтай ауданы өзендері
Санат:Ертіс су алабы
Гефест

**Гефест** – грек мифологиясында от құдайы, ұсталар мен кәсіпшілердің қолдаушысы және ең мықты ұста.

## Мифтар
Гомер бойынша, Зевс пен Гераның баласы. Апаллонның, Арестің, Афинаның, Гебаның және Илифияның ағасы.

Гефест туылғанда, ол ауру және жүдеу бала болып шықты. Гера өз баласын көріп, одан бас тартты және биік Олимптан лақтырды. Бірақ, теңіз жас құдайды, өлтірмей өз құшағына алды. Гефесттің өгей анасы теңіз құдайы Фетида болды. Үлкен құдай болғанша дейін ол теңіз түбінде тұрып өзінің жақсы көретін жұмысын (тағалау) жасады. Гефесттің шеберханасынан керемет бұйымдар шықты. Оның бұйымдарына еш бір зат әдемілігімен де, беріктігімен де жеткен жоқ.

Ол Зевс пен Гераның баласы екенін біліп, кек қайтарады. Ол  еш затқа теңеу таба алмайтын тақ жасап, оны Олимпқа жібереді. Гера өте қуанып кетті, бірақ Гера оған отырса оны көзге көрінбейтін шынжыр байлайды. Құдайлардың еш қайсысы, ол шынжырды шеше алмады. Сол үшін, Зевс Герместі Гефестке шынжырды босатсын деп жібереді. Бірақ, Гефест бас тартты. Сонда, Құдайлар Гефестке Дионисті (шарапшы құдайы) жібереді. Дионис Гефестті мас қылды. Мас Гефестті, Дионис олимпқа оңай жеткізіп салды. Мас болып, ол гераны босатты.

## Дереккөздер
* *Лосев А. Ф.* Гефест // Мифы народов мира. Т.1. М., 1991, с. 299—300
* *Широков О. С.* ΑCMŌN // Античная культура и современная наука. М., 1985, с. 185—188

Санат:Ежелгі грек құдайлары
Джон Мак-Нейл

thumb|right|200px|
**Джон Мак-Нейл**,  (15.05.1867, Гленарм, Антрим графтығы - 15.10.1945, Дублин) — ирланд саяси қайраткері және тарихшысы. Гэль лигасын құрушылардың бірі. Дублин университетінің профессоры, Ирландиякороль академиясының мүшесі. Ирланд волонтерлерінің  бас командашысы болды. Ирландия университетін  құруға көп еңбек сіңірді. 1919 ж.  шинфейнер парламентінің депутаты. 1922 -25 ж. оқу министрі. Мак-Нейл ежелгі және орта ғасырлардағы Ирландия тарихы туралы еңбектер жазған. Ол қауымдық теорияға қарсы шығып, ежелгі кельтер тұсында жеке меншіктің болғанын дәлелдеуге тырысты.

Санат:1867 жылы туғандар
Санат:1945 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ирландия тұлғалары
Александр Маковельский

**Александр Маковельский** (10.07.1884, Гпродно,- 16.12.1969, Баку) - совет фелософы, Азерб. КСР ғылым академиясының  акадимигі. КСРО Ға корр мүшесі. 1907 ж. Казан университетін бітірді. 1912 жылдан Казан университетінің доценті. 1918 жылдан профессоры. 1920-60 ж. университетте, Бакудің басқа да оқу орындарында профессор болды. 1945-50 ж. Азерб.КСР ҒА Философия мен заң институтының директоры болды. Александр - антик философиясының тарихы жөніндегі советтің ірі мамандарының  бірі. Сондай-ақ Александр Таяу Шығыс халықтарының тарихы саласында диалект. материализм, логика, психология саласында ғылыми зерттеу  жұмыстарын жүргізді. Александр - "История философия", "Очерки по истории философии и общественно-политической мысли народов КСРО" атты коллективтік еңбек авторларының бірі.

## Дереккөздер

Санат:1884 жылы туғандар
Санат:1969 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО тұлғалары
Макдивитт

**Макдивитт** Джеймс (10,06,1929 ж. дүниеге келген, Чикаго қаласы) - АҚШ-тың ұшқыш-космонавы, Әскери Әуе күштерінің бригадалық генералы. 1959 ж. Мичиган университетін, 1960 ж. Эдуардс авиациалық базасындағы  ұщқыш-сынаушылар, ал 1961 ж. аэрокосмос зерттеулер үшін ұщқыштар даяарлайтын  мектебін бітірді. 1962 жылдан АҚШ Аэронавтика және космос кеңістігін зерттеу жөніндегі ұлттық басқармасының космонавтар тобында. 1965 ж. 3-7 маусымда Э.Уайтпен бірге "Джемини-4" космос кораблінің командирі ретінде  космосқ ұшты. 1969 ж. 3-13 нурызда Д.Скотт және Р.Швейкартпен бірге "Аполлон-9" космос корабілімен космосқа ұшты. Осы ұшу кезінде корабльді  ай кабинасының бөлігімен түйістіру  сыналды, т.б. зерттеулер жүргізілді.

## Дереккөздер

Санат:1929 жылы туғандар

Санат:АҚШ тұлғалары
Kingsman: Құпия қызмет

**Kingsman: Құпия қызмет** (ағыл. *Kingsman: The Secret Service*) — 2015 жылы жарық көрген режиссер Мэттью Вонның комедиялық атыс-шабыс фильмі. Ұлыбританияда премьерасы 2015 жылы 29 қаңтарда басталды, ал әлемдік премьерасы 13 ақпанға жоспарланды,

## Фильмнің желісі
Джери — теңіз жаяу әскерінде қызметін өтеген, ақылды жігіт. Бірақ қазір қылмыстық жолға түсіп кеткен. Бірде Гарри есімді құпия ұйымның өкілі оған жаңа қызмет ұсынады. 

## Рөлдерде

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Киностан сайтында 
*  Internet Movie Database сайтында

Санат:Ұлыбритания фильмдері
Санат:АҚШ фильмдері
Санат:Комедиялық атыс-шабыс фильмдер
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:20th Century Fox фильмдері
Макбет

thumb|right|200px|
**Мак Бетад мак Финдляйх**, (*кельт тілінде: Mac Bethad mac Findláich*, 1005 — 15 тамыз 1057) — 1040 жылдан Морей әулетінен шыұұан Шотландия королі. 

Король  І Дунканді Дунсинейн түбегіндегі ұрыста өлтіріп, өкімет билігін өз қолына алды. Макбет өкімет тағына Дунканның баласы Малькольмды отырғызбақ болған ірі феодалдарға қарсы күресті. 1057 ж. Шотландия мен ағылшын феодалдарының біріккен әскерлерінен күйрей жеңілді. Макбеттің өзі Малькольммен ұрыста қаза тапты. Малькольм туралы аңыздар мен деректерді Уильям Шекспир өзінің "Макбет" деген трагедиясына өзек етті. Бірақ бұл шығарманың сюжеттік желісі тарихи ақиқатқа сай емесін айтып өту керек. Мабет Айона аралында жерленген.

## Дереккөздер

Санат:1057 жылы қайтыс болғандар
Санат:Шотландия тұлғалары
Санат:1005 жылы туғандар
Санат:Шотландия королдары
Санат:Морей әулеті
Дуглас Макартур

thumb|right|200px|
**Дуглас Макартур** (; 26 қаңтар 1880, Литтл-Рок, Арканзас — 5 сәуір 1964, Вашингтон) —   американ әскери қайраткері, армия генералы. 

1903 ж. Уэст-Пойнттағы АҚШ Әскери академиясын бітірді. І дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1930-35 ж. америка армиясы штабының бастығы атанды. 1935-37, 1941-51 ж. түрлі әскери басшы қызметтерде болды. 1952 -55 ж. "Ремингтон Рэнд инкорпорейтед", 1955 жылдан "Сперри Рэнд корпорейшен" басқармаларының уәкілі болған.

## Дереккөздер

Санат:1880 жылы туғандар
Санат:1964 жылы қайтыс болғандар
Санат:АҚШ тұлғалары
Санат:АҚШ генералдары
Макасар бұғазы

thumb|right|200px|Макасар бұғазы
**Макасар бұғазы** — Калимантан және Сулавеси аралдары аралғындағы бұғаз. Солтүстіктегі Сулавеси теңізін оңтүстіктегі Ява теңізімен жалғастырады.

Ұзындығы 500 км, ені 200 км, тереңдігі 2458м. Ағысының муссондық сипаты бар. Негізгі порттары - Баликпапан (Климантан аралында), Макасар (Сулавеси аралында).

Санат:Индонезия бұғаздары
Санат:Тынық мұхит бұғаздары
Авансыланған құн

**Авансыланған құн** - кәсіпкердің пайда табу мақсатымен өндіріс құрал-жабдықтары мен жұмыс күшін сатып алуға жұмсаған ақшалай қаржысы. Машиналар, құрал-саймандар, ғимараттар, құрылыстар, отын, шикізат, қосалқы материалдар сатып алуға жұмсалады. Авансыланған құн өндіріс процесінде өз құнының мөлшерін өзгертпейтін тұрақты капитал. Ал жұмысшы өзі шығарған өнімнің құнын жалақы-сының мөлшерінен ұдайы асыра өндіруге тиіс. Осыған орай оның мөлшері де өсіп отырады. Авансыланған құн көмегімен капитал жиналады, өндірісті кеңейтуге жол ашылады.

## Дереккөздер

Санат:Табыс
Активті кедергі

Активті Кедергі - электр энергиясы энергияның басқа түрлеріне (көбінесе, жылу энергиясына) қайтымсыз болып түрленетін электр тогы тізбегінің (не оның учаскесінің) кедергісін сипаттайтын шама. Ол тізбек учаскесінде жұтылатын активті куаттың сол учаскемен жүретін ток шамасының квадратына қатынасы арқылы өрнектеледі. Оммен өлшенеді.

## Дереккөздер
Макассарлар

**Макассарлар** - Сулавеси аралының оңтүстік-батысын мекендейтін халық. Жалпы саны 1,2 млн адам. Тілі индонезия тілдеріне жатады. Діни сенімі- ислам. Антропологиялық жағынан басында Индонезияның батыс аралдарынан немесе  құрлықтан ауып келген. 15 ғасырда Макассарлардың ертедегі феодол типтегі   мемлекеті болған. Некгізгі кәсібі - егіншілік, балық аулау және сауда.

## Дереккөздер

Санат:Елдер
Аджарлар

**Аджарлар, Аджарлықтар** ((*ачарлеби*, )) - Аджария Республикасының негізгі халқы. 

Тілі грузин диалектілерінің біріне жатады. Грузин, византия жазбаларында 10 ғ-дан белгілі. Археологтялық деректерде одан да ертерек кездеседі, Аджарлықтар батыс грузин Колхида патшалығын, одан кейін Иберияны құрады (б.з.б. 6-4 ғ.). Мұнан кейін Аджарлықтар грузин мемлекеті бірлестігі Лазикенің құрамына кірді. 4 ғ-дан бастап, Аджарлықтар арасына христиан діні тарады. Алғаш салжұқтар (11 ғ.), кейін түрік иелігі кезінде (16 ғ-дың 2-жартысы - 1878 ж.) Аджарлықтар ислам дінін кабылдады. 1981 ж. Грузияның кұрамында Аджар АКСР-ы 1990 ж. Аджар Автономиялы Республикасы болып кұрылды. Астанасы - Батуми. 19 ғ. 2-жартысы - 20 ғ-даш этногралиялық материалдар Аджарлықтардың таулы және тау етектерінде мал шаруашылығымен айналысқанын, егіншіліктің ежелгі және дәстүрлі сипатты белгілерін алған жергілікті шаруашылықты қалыптастырғанын көрсетеді. Сонымен қатар қолөнері дамыған, оның ішінде металлургия, ағаш, тас өңдеу, тоқыма өнері өркендеген. Отбасының 2 түрі: шағын және бөлінбеген үлкен отбасы кездеседі. Аджарлықтарда бөлінбеген отбасының сақталуын халық ішінде “эртионобис сохли” деп атайды. Бұл терминнің мәні бөлінбейтін отбасы деген мағынаны білдіреді.

## Дереккөздер

Санат:Грузия халықтары
Санат:Грузиндер
Тарқақ үйіржұлдыз

thumb|right|300px|Үйіржұлдыз NGC 3572 және оның жайласу ортасы
**Тарқақ үйіржұлдыз**  ( Open clusters, **OC**） ) — жүздеген, мыңдаған тұрақты жұлдыздар тым күшті емес тартылыс күштің әсерінде шоғырлануынан қалыптасқан үйіржұлдыз болып, оның диаметрі шамамен 30 жарық жылынан көп болып кетпейді.

Тарқақ үйіржұлдыздағы тұрақты жұлдыздар Шар тәрізді үйіржұлдызға қарағанда өте тығыз орналаспайды, тұрақты жұлдыздар тығыздығы төмен болып келеді. Ол жаңа тұрақты жұлдыздар пайда болу жанданып жатқан өңірлерде қалыптасады. Әсіресе үйіріліп спиралды айналатын галактика білегі мен басқа да тәртібі қым-қиғаш галактикаларда көп кездеседі.
Ондағы жұлдыздардың ғұмыржасы миллиондаған жылдан ұзамайды, тіпті жер бетіндегі кейбір тастарға қарағанда әлдеқайда жас болады.
thumb|left|350px|VISTA Тарқақ үйіржұлдыздар мозайкасы
Біршама жас тарқақ үйіржұлдыз өзінің молекулярлық бұлт қалдықтары болады, Аңшы тұмандығындағы H II қалыптастырдаы. 

Бірақ күзетуге негізделгенде аспанда Тарқақ үйіржұлдыздар соншылық көп емес. Бір үйіржұлдыздағы мүшелердің жасы мен құрамы қарайлас болғанымен, бәрібір айырым өзгешеліктер болады. 

Үйіржұлдыз мүшелерінің өзара әсері күшті болмаған соң басқа аспан денелерінің тартылыс күшінде жан жаққа бөлініп кетуі мүмкін.
thumb|right|400px|Бүркіт тұмандығындағы "Жаратылыс бағаны" аталатын жас молекулалық тұмандық
Тарқақ үйіржұлдыздардың орналасуы Шар тәрізді үйіржұлдызға ұқсамайды. Олар Құс жолының беткі қабаттарымен шектелген, галактиканың спиралды білегінде көбірек байқалады. Олар көбінесе жас аспан денелерінен құралады, кейбіреулерін есепке алмағанда (М86 қатарлы кәрі үйіржұлдыздарды айтпағанда), олар ары болғанда бірнеше миллион жылдық тарихқа ие.

Шар тәрізді үйіржұлдызға салыстырғанда оның тығыздығы төмен, тартылыс күшінің шектеуі әлсіз болады. Сондықтан жолыққан Молекулиярлық тұмандықтың және басқа да Үйіржұлдыздардың өзіне тартуымен оңай шашырап кетеді. Әдетте оның кейбір жұлдыздары жол-жөнекей басқаларына жұтылып кетіп отырады.

Ең әйгілі Тарқақ үйіржұлдыз Торпақ шоқжұлдызындағы Үркер мен Гиадалар үйіржұлдыздары. Персей шоқжұлдызындағы қосарлы Үйіржұлдыз h пен χ түнгі аспанда біршама айқын көрінеді. Тарқақ үйіржұлдыздар көк түсті жас жұлдыздарды негізгі жұлдыз етеді. Әдетте тұрақты жұлдыз үшін млиарттаған жылдық уақыт қысқа мезет есептеледі. Олар ақырласар кезде әлдеқашан тарқалып, басқаға қосылып кеткен болады.

## Дереккөздер

Санат:жұлдыздар
Санат:галактикалар
E40 Еуропалық маршруты

**E40** — ең ұзын еуропалық маршрут, ұзындығы 8000 км-дей, француз қаласы Калені Бельгия, Германия, Польша, Украина, Ресей, Қазақстан, Өзбекстан, Түрікменстан және Қырғызстан арқылы Қазақстан қаласы Риддермен байланыстырады.

## Маршрут
* 
** A16 жолы Кале, Дюнкерк
* 
** A18 жолы Остенде, Брюгге
** A10 жолы Брюгге, Гент
** R0 Брюссель
**  A3 жолы Льеж
* 
** Ахен
** Кёльн, Ольпе
** Вецлар
** Гиссен
** Бад-Херсфельд
** Айзенах, Эрфурт, Веймар, Гера, Хемниц, Дрезден, Гёрлиц
* 
** A4 жолы Згожелец, Легница, Вроцлав, Катовице, Краков
** DK4 жолы Жешув
** DK77 жолы Пшемысль
** DK28 жолы 
* 
** Мостиска, Городок
** Львов
** Броды, Радивилов, Дубно, Ровно, Корец, Новоград-Волынский, Житомир, Коростышев
** Киев
** Борисполь, Яготин, Пирятин, Лубны, Хорол, Полтава, Харьков, Чугуев, Изюм, Славянск, Артёмовск
** Дебальцево, Луганск
* 
**  Каменск-Шахтинский, Белая Калитва, Морозовск, Суровикино, Калач-на-Дону
** Волгоград
** Нариманов 
** Астрахань
* 
** Атырау, Бейнеу
* 
** Кунград, Нукус
* 
** Дашогуз
* 
** Бухара, Навои
** Самарканд, Джизак, Ташкент
* 
** Шымкент, Тараз
* 
** Бишкек
* 
** Қордай
** Алма-Ата
** Сары-Өзек, Талдықорған, Үшарал, Таскескен, Аягөз, Усть-Каменогорск, Риддер

Санат:Қазақстан жолдары
E121 Еуропалық маршруты

**E121 Еуропалық маршруты** — А санатындағы еуропалық автомобиль жолы. Ресей, Қазақстан және Түрікменстан арқылы Самара және Түркменбашы қалаларын байланыстырады.

## Маршрут
* 
** Самара
* 
** E38 Еуропалық маршруты Атырау
** E40 Еуропалық маршруты Орал — Бейнеу
* 
** E60 Еуропалық маршруты Түркменбашы

Санат:Қазақстан жолдары