open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Олег Петрович Маципуло

**Олег Петрович Маципуло** - 1948 жылы 17 ақпанда ӨзКСР Самарқанд қаласында туған.
Орыс.
Өнер институтының режиссерлік бөлімін бітірген (Владивосток, 1974), актер.
1966 жылдан - С. Орджоникидзе атындағы Драма
театрының актері (Новокузнецк). 1967 жылдан - Приморск өлкелік жас көрермендер театрының актері (Владивосток). 1972 жылдан - жас көрермендер театрының
актері (Вологда). 1978 жылдан - Драма театрының актері
(Шымкент). 1981 жылдан - М.Ю. Лермонтов атындағы Драма театрының актері (Грозный). 1982 жылдан - А.П. Чехов
атындағы Драма театрының актері (Самарқанд). 1985 жылдан - Драма театрының актері (Фрунзе).
1987 жылдан - Жамбыл атындағы Облыстық драма театрының актері, 1998 жылдан бері - қоюшы-режиссері (Өскемен).
Философиялық эссе жанрында жазылған «Марина Цветаева» пьесасының авторы. 50-ге жуық рөлдер орындаған.
40-тан астам режиссерлік еңбектері бар, оның ішінде:
О. Маципуло мен О. Григорьева, «Марина Цветаева»;
Г. Горин, «Геростратты ұмыту»; А. Мардань, «Соңғы батыл адам»; В. Красногоров, «Любовь до потери памяти»;
А.Н. Островский, «На бойком месте»; Б. Акунин, «Шағала»;
А.В. Сухово-Кобылин, «Кречинскийдің үйлену тойы».
С. Аманжолов атындағы ШҚМУ Студенттік театрының
көркем жетекшісі (Өскемен).
«Театр өнері - 2005» сыйлығының лауреаты. ҚР Еңбек
сіңірген өнер қайраткері (2005).
Үйленген. Жұбайы - Пономарева Светлана Сергеевна, үй
шаруасымен айналысады. Қыздары - Юлиана (1978 ж. т.),
Анна (1987 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Санат:Қазақстан актерлері
Надежда Николаевна Насырова

**Надежда Николаевна Насырова** - 1960 жылы 1 қарашада РКФСР Тюмень облысы Есіл қаласында туған. Орыс.
Анасы - Водолазова Фаина Филипповна (1939 ж. т.), балабақшада тәрбиеші болған.
Тюмень өнер училищесінің қуыршақ театры актері мамандығы бойынша (1978); Алматы мемлекеттік театр-
көркемөнер институтының драма театры және кино актері
мамандығы бойынша (1981); Б. Бейшеналиева атындағы
Өнер институтын драма режиссері мамандығы бойынша
(Бішкек, 2010) бітірген.
Орыс және қазақ (ауызекі сөйлеу) тілдерін біледі.
1980 жылдан бері - Маңғыстау облыстық қуыршақ
театрының актрисасы, жетекші сахна шебері. 2004 жылдан бері -Маңғыстау облыстық қуыршақ театры бас
режиссерінің міндетін атқарушы.
«Құрмет» орденімен (2005) марапатталған. ҚР Президентінің Апғыс хатын алған (2001).
Діни көзқарасы - барлық діндерге дұрыс көзқараста.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «ҚР
халықаралық беделінің нығаюы және Қазақстанда өмір
сүріп жатқан халықтардың бақ-дәулетінің одан әрі көбеюі».
Хоббиі - би, қолданбалы өнер.
Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс және шетел классикасы,
қазіргі заманғы әдебиет.
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Ефимов Сергей Иванович, «Содексо Қазақстан» компаниясының технигі. Қызы - Анастасия (1982 ж. т.), «Қазақстан HSBC банкі» маркетинг, жарнама және бұқарамен байланыс қызметінің жетекшісі.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Контингенттелген эмиссия

**Контингенттелген эмиссия** белгілі бір шектеулермен немесе жағдайлармен, мәселен, алтынмен қамтамасыз ету талабымен, шектелетін банкінің (мемлекеттің) несие билеттерін, қағаз ақшаны шығаруы.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Любовь Августовна Ни

**Любовь Августовна Ни** (1952 жылы 26 қазанда Түркістан облысы Жетісайда туған) — Республикалық мемлекеттік академиялық корей музыкалық комедия театры директоры (1997 жылдан). Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2011). ҚР Мәдениет қайраткері (2002). "Самұрық" Қазақстан Ұлттар театры қауымдастығының президенті.

## Толығырақ
* Любовь Августовна 1952 жылы 26 қазанда Түркістан облысы Жетісайда дүниеге келген. 
* Ұлты - Корей. 
* Әкесі - Ни Август Петрович, марқұм. Анасы - Ни Ольга Николаевна, марқұм.
* 1975 жылы Тамбов мемлекеттік педагогикалық институтының тарих-филология факультетін филолог-педагог мамандығы бойынша бітірген.
* 1988 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика университетіның педагогика және психология факультетін педагог-психолог мамандығы бойынша бітірген.
* Орыс, Корей тілі (түрмыстық) және қазақ (бастауыш деңгей) тілдерін біледі.
* «Коре Ильбо», «Казахстанская правда» газеттеріндегі 12 мақаланың авторы.

## Еңбек жолы
* 1976 - 1985 жылдары Алматы облысы Балқаш ауданындағы балабақшаның әдістемешісі. 
* 1985 - 1991 жылдары Алматы облысы Балқаш ауданының Жамбыл атындағы орта мектептің тарих пәнінің мұғалімі. 
* 1991 - 1995 жылдары «Тан-Балқаш» акционерлік компаниясының әкімгер-инженері (Алматы). 
* 1995 - 1997 жылдары «Бірлік» АТАҚ президентінің көмекшісі (Алматы). 
* 1997 - 1999 жылдары Мемлекеттік республикалық музыкалық комедия корей театры директорының орынбасары.
* 1999 жылдан Республикалық мемлекеттік академиялық корей музыкалық комедия театры директоры.

## Қосымша лауазымдары
* "Қазақстан халқы ассамблеясының әлеуметтік консорциумы" АҚ бас директоры.
* Қазақстан халқы ассамблеясының мүшесі.
* Қазақстан кәрістері қауымдастығы Президиумының мүшесі.
* «Қазақстан ұлттар театры»ның Бас директоры.
* 2015 - 2016 жылдары Қазақстан халқы ассамблеясы бас төрағасының бірінші орынбасары.
* Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының құрметті профессоры.

## Марапаттары
* 2002 жылы ҚР Президентінің алғыс хатымен марапатталған.
* 2002 жылы Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері атағы.
* 2005 жылы елбасының жарлығымен "Ерен еңбегі үшін медалі" мен марапатталды.
* 2005 жылы "Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл" мерекелік медалі.
* 2009 жылы Қазақстан халқы ассамблеясының Құрмет грамотасымен марапатталған.
* 2011 жылы президенттің жарлығымен "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" құрметті атағымен марапатталды.
* 2015 жылы "Қазақстан халқы ассамблеясына 20 жыл медалі" 
* 2016 жылы Президент жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат ІІ дәрежедегі "Достық ордені" мен марапатталды.
 
## Жеке қасиеттері
*Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Тэтчер және Н.Ә.Назарбаев
*Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Білім беру және мәдениет салалары жоғары деңгейде дамыған егемен тәуелсіз мемлекет».
*Хоббиі - музыка, өлеңдер, эзотерика.
*Сүйіп оқитын әдебиеті - А.П. Чехов, И.С. Куприн, Дж. Лондон, С. Есенин, Анна Ахматова.

## Жеке өмірі
* Тұрмыс құрған. Жұбайы - Шин Г.Х., зейнеткер. 
* Ұлы - Шин Сергей; 
* қыздары - Шин Виктория және Шин Евгения.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Қазақстан театр режиссёрлері
Консигнация шарты

**Консигнация шарты** - комиссия шартының жеке түрі, ол бойынша бір жағы (консигнатор) көтермелеу ақысы үшін белгілі уақыт ішінде (консигнация мерзімінде) консигнант берген тауарларды өзінің атынан, бірақ екінші жақтың (консигнанттың) есебінен сатуды өз мойнына алады.

Әдетте, мерзімі біткеиде өзінен-өзі одан әрі ұзартылатын етіп, 3-5 жылға жасалады. Тауарлардың әр тобын сатудың мерзімі - 3-айдан 12 айға дейін .

## Дереккөздер


Санат:Сауда
Санат:Коммерциялық несие
Тұрсынбек Әбдібайұлы Нұрқалиев

**Тұрсынбек Әбдібайұлы Нұрқалиев** (22 шілде 1950, Қаскелең, Алматы облысы — 16 ақпан 2022) — Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, «Астана Опера» балет труппасының директоры.

1950 жылы 22 шілдеде Алматы облысының Қаскелең қаласында туған. Қазақ. Әкесі — Нұрқалиев Әбдібай. Анасы — Нұрқалиева Сейсеп. Алматы мемлекеттік хореографиялық училищесін (1970) балет әртісі; Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының «Балетмейстерлік шеберлік» факультетін (2002) режиссер-хореограф мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2008 жылдан). 1970 жылдан — Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театры балетінің жеке орындаушысы. 2000 жылдан бері — К. Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театрының бас балетмейстері. Діни көзқарасы — мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы — М. Ганди, Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы — «Қазақстанның әлемдік қауымдастық көшбасшыларының қатарына жылжуы». Хоббиі — шығыс жекпе-жегі. Сүйіп оқитын әдебиеті — классикалық әдебиет, фантастика, қазақ тарихы, өнер тарихы, детективтер. Үйленген. Жұбайы — Бөрібаева Ғалия Исмаилқызы (1950 ж. т.), К. Байсейітова ұлттық опера және балет театрының балет труппасының меңгерушісі. Қызы — Нұрқалиева Жәмиля Тұрсынбекқызы (1978 ж. т.).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан балетмейстерлері
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Санат:Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры тұлғалары
Болат Дәретбайұлы Ноғайбаев

**Болат Дәретбайұлы Ноғайбаев** (15 шілде, 1953 жыл, Семей облысы Мақаншы ауданы (Қазіргі Үржар ауданы), Мақаншы ауылы) — театр актері, Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері.

## Өмірбаяны
* Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын бітірген (1978), драма театрының актері.
* 1978 жылдан бері - Абай атындағы мемлекеттік Абай атындағы Семей мемлекеттік қазақ музыкалық драма театрының әртісі (Семей).

## Ойнаған рольдері
100-ден астам рөлдерде ойнаған, олардың арасында:
* Кеңгірбай би («Еңлік-Кебек»
* М. Әуезов)
* Жантық («Қозы Көрпеш - Баян Сұлу»
* Ғ. Мүсірепов)
* Дуанбасы («Ревизор», Н.В. Гоголь)
* Бүркіт («Мөлдір махаббат», С. Мұқанов)
* Бақтығұл («Қараш-қараш», М. Әуезов)
* Нарша («Қаракөз», М. Әуезов)
* Керім («Абай», М. Әуезов)
* Өзбек жігіті («Айман - Шолпан», М. Әуезов)
* Қодар («Құнанбай», Т. Жұртбаев)
* Жан Исламов («Сергелдең болған серілер», Б. Мұқай)
* Мұқағали («Жан азасы», М. Мақатаев)
* Ерназаров («Шәкәрім», М. Ыбыраев)
* Хәкім («Келіндер көтерілісі», С. Ахмад)
* Таңат («Өз отыңды өшірме», О. Бөкей)
* Едіге («Боранды бекет», Ш. Айтматов)
* Ерғали («Бір түп алма ағашы», А. Оразбеков).

## Жетістіктері мен марапаттары
* Дүниежүзілік театр байқауына қатысқан (Каир, Египет, 2002).
* Абай атындағы Мемлекеттік облыстық қазақ музыкалық-драма театры Көркемдік кеңесінің мүшесі (Семей қаласы, 2008-2010).
* Абайдың 165-жылдығына арналған Республикалық театр байқауының (Жезқазған қаласы, 1995)
* VII республикалық байқаудың (Қарағанды қаласы, 1999) лауреаты.
* Республикалық театр байқауының (Пeтропавл қаласы, 2001) лауреаты.
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған.
* Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері.

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Ибрагимова Әсем Жүнісханқызы, банкте жұмыс істейді.
* Қыздары - Ноғайбаева Жанара (1981 ж. т.), Ноғайбаева Жібек (1985 ж. т.).

## Дереккөздер

Санат:15 шілдеде туғандар
Санат:1953 жылы туғандар
Санат:Үржар ауданында туғандар
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Қазақстан театр актерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Санат:Шығыс Қазақстан облыстық Абай атындағы Қазақ музыкалық-драма театры әртістері
Контингенттелген салықтар

**Контингенттелген салықтар** - аймақтық мақсатты салықтардың бір түрі. Мемлекеттік басқару органдары шаруашылықтың әр саласы, әкімшілік-аумақтық бірліктер немесе жеке адамдар үшін оларға салынатын салықтың сомасын күнілгері белгілейді, содан кейін ол жеке салық төлеушілерге бөлінеді. Қазіргі кезде мұндай салық бірқатар елдерде кездеседі.

## Дереккөздер


Санат:Салықтар
Контингенттік шарттар

**Контингенттік шарттар** мемлекеттің белгілі бір көлемдегі тауарларды сыртқа шығаруына, ішке әкелуіне немесе өзі арқылы бір мемлекеттен екінші мемлекетке өткізуіне кепілдік беретін шарттар.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Контокоррент

**Контокоррент** (ағымдағы есепшот) — банк пен оның клиенттері арасындағы барлық операция ескеріліп отыратын бірыңғай есепшот. Ағымдағы есепшотта, бір жағынан, банк берген қарыз ақша және клиенттің тапсырысы бойынша оның есепшотынан жасалатын төлемдер, ал екінші жағынан, онда клиенттердің банкіге салымдары, қарыз ақшаны қайтаруы және түрде келіп түсетін қаражат көрініс тауып отырады. Ағымдағы есешпоттьщ қарыз ақша есепшотымен үйлесімін көрсетеді, дебет және кредит сальдосы болуы мүмкін. Контокоррент бойынша несие, әдетте, қамтамасыз етілместен ірі кәсіпорындарға, бағалы қағаздармен қамтамасыз етіліп ұсақ кәсіпорындарға беріледі.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Контрафакция

**Контрафакция** - компаниялардың өзге компаниялардың жақсы жағынан көрінген өтімді бұйымдарының тауар белгілерін рұқсатсыз пайдалануы. Контрафакцияның салдарынан сатып алушылар тауарлардың шыққан тегі жөнінде шатасады. Мүддесіне нұқсан келтірілген кәсіпорын тиісті елдің заңдарында белгіленген тәртіппен өзіне тиесілі тауар белгісіне қатысты құқығын қорғау жөнінде шара қолдана алады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Контросфера

**Контросфера** - Шартты алғашқы ұсыныста көрсетілгендегіден басқаша жасау жөніндегі ұсынысты қабылдау туралы мәлімдеме жасау.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Контрасталиялық күндер

**Контрасталиялық күндер** - порттағы жүктерді арту және түсіру сәтін күтіп, осы операцияларды жүргізу үшін шартта белгіленген уақыттан тыс кідіріп қалу мүмкін болатын күндердің саны. Мұндай әр күнге айыппұл төленеді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Марат Хасенғазыұлы Сүлейменов

**Марат Хасенғазыұлы Сүлейменов** (1962 жылы 28 қыркүйекте Семей облысының Үржар ауылында туған. Қазақ.) - Грек-рим күресінен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2006).
## Өмірбаяны
Н.К. Крупская атындағы Семей педагогикалық институтының дене тәрбиесі факультетін (1984) дене шынықтыру пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетін (2006) қаржыгер мамандығы бойынша бітірген.

1984 жылдың тамыз айынан - БЖСМ күрес сыныбының жаттықтырушысы. 1984 жылдың қазан айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1986 жылдан - Семей облысы Үржар ауданының Ақжар ОМ дене шынықтыру мұғалімі. 1987 жылдан - Семей облысы Үржар аудандық атқару комитетінің дене шынықтыру және спорт бөлімінің төрағасы. 1992 жылдан - ШҚО Үржар аудандық әкімшілігінің туризм, дене шынықтыру және спорт аудандық бөлімінің бастығы. 2004 жылдың наурыз айынан - Семей қалалық Туризм және спорт істері жөніндегі комитет бастығының міндетін атқарушы, 2004 жылдың тамыз айынан - комитет бастығы. 2005 жылдан - Семей қалалық білім және спорт бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 2006 жылдың қаңтар айынан - Семей қаласындағы «Спорт резервінің штаттық ұлттық командаларының дирекциясы» РМҚК директорының орынбасары.

2006 жылдың желтоқсан айынан бері - «Шығыс Қазақстан облыстық Семей қаласы бойынша олимпиада резервінің мамандандырылған балалар-жастар спорт мектебі» MM директоры.

Әскери атағы - запастағы полковник.

## Отбасы
Әкесі - Сүлейменов Хасенғазы Сүлейменүлы. Анасы - Сүлейменова Зағила Иманқұлқызы.

Үйленген. Жұбайы - Сүлейменова Гүлбәзира Жұманқызы (1959 жылы туған). Ұлы - Сүлейменов Әділ Маратұлы (1998 жылы туған).

## Дереккөздер
Жамбыл Серғазыұлы Тасеменов

**Жамбыл Серғазыұлы Тасеменов** (1945 жылы 10 тамызда Солтүстік Қазақстан облысы Преснов ауданының Кировка ауылында туған. Қазақ.)

## Өмірбаяны
Петропавл мемлекеттік педагогикалық институтының жаратылыстану-география факультетін бітірген (1974), биология және химия пәндерінің мұғалімі.

КОКП (1970-1992), «Нұр Отан» ХДП (2001 жылдан) мүшесі.

1964 жылдан - Петропавл қаласындағы Солтүстік Қазақстан облыстық жастар спорт мектебінің жаттықтырушы-оқытушысы, 1968 жылдан - аға жаттықтырушысы. 1970 жылдан - СҚО облыстық комсомол комитетінің спорт және қорғаныс-көпшілік жұмысы бөлімінің меңгерушісі.

1974 жылдан - СҚО облыстық кәсіби-техникалық білім беру басқармасы бастығының орынбасары. 1991 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық халыққа білім беру бөлімі бастығының орынбасары. 1994 жылдан - №1 Солтүстік Қазақстан облыстық мектеп-интернатының директоры.

1997 жылдан бері - Солтүстік Қазақстан облыстық дарынды балаларға арналған мамандандырылған мектеп-интернатының директоры.

СҚО Күрес федерациясының мүшесі (1967 жылдан). ҚР Күрес федерациясының мүшесі (1990-1999).

Грек-рим күресі бойынша Түркістан округының чемпионы (1965-1967); Өзбекстан чемпионы (1966, 1967), Қырғызстан чемпионы (1967); IV КСРО Халықтары спартакиадасының жүлдегері (1967); КСРО Кәсіподақтары спартакиадасының қола жүлдегері; Қазақстан чемпионы (1968, 1970); Польшадағы турнирдің жеңімпазы (1969); КСРО Жастарының ауылдық ойындары спартакиадасының 2 мәрте қола жүлдегері (1968, 1969).

## Марапаттары
КСРО (1981), Қаз КСР кәсіби-техникалық білім беру саласының озаты (1989). ҚазКСР құрметті спорт шебері (1969).

ҚР Құрметті спорт қайраткері (2005). СҚО Құрметті азаматы (2009).

«1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске жиырма жыл» (1965), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) медальдарымен; БЛКЖО ОК құрмет белгісімен (1974); ҚазКСР Жоғарғы Кеңес Төралқасының (1969), БЛКЖО ОК (1971) құрмет грамоталарымен марапатталған.

Әскери атағы - қызметінен босатылған капитан.

## Отбасы
Әкесі - Тасеменов Серғазы, марқұм, ұжымшар жұмысшысы, ҰОС мүгедегі болған. Анасы - Тасеменова Манзал, марқұм, ұжымшар жұмысшысы болған.
Үйленген. Жұбайы - Тасеменова Сара Қайрамқызы (1947 жылы туған). Балалары - Бауыржан (1971 жылы туған), Жанбота (1973 жылы туған).

## Дереккөздер
Трассант

**Трассант** - аударылмалы вексельді-траттаны беруші адам.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Түндік (өзен)

**Түндік** – Ертіс алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Қарағанды облысының Қарқаралы, Павлодар облысының Баянауыл, Май аудандары жерімен ағады. Атауы терістікке, солтүстікке қарай ағатын өзен деген ұғымды білдіреді. Ұзындығы 305 км, су жиналатын алабы 10100 км2.

## Бастауы
Қарқаралы ауданындағы Кешубай мен Қоңыртемірші тауларының солтүстік баурайларынан басталып, Май ауданындағы Қарасор көліне құяды.

## Гидрологиясы
Жоғарғы ағысында аңғарының ені 0,2 - 0,3 км, орта ағысында 1-2 км, жағасы көбіне жарлы (1-2 м). Төменгі ағысында аңғары 7-10 км-ге дейін кеңейеді. Жауын-шашын, қар, жер асты суларымен толығады. Көп жылдық орташа су ағымы Ақтастық аулының тұсында 0,4 м3/с.

Негізгі салалары Ақжарық (37 км), Қызылащы (48 км), Сарыбұлақ (21 км), Ащышиөзек (78 км), Егіндібұлақ (21 км), Күндік (10 км), Жоғарғы Қарасу (30 км), Төменгі Қарасу (35 км), Жарқайың (17 км), Бала Түндік (67 км). Алабы жайылым, жайылмасы шабындық. Жағаларындағы елді мекендерді сумен қамтамасыз етеді. Шабындықты, жайылымдарды суландыруға пайдаланады.

## Дереккөздер

Санат:Ертіс су алабы
Санат:Баянауыл ауданы өзендері
Санат:Қарқаралы ауданы өзендері
Санат:Май ауданы өзендері
Бауыржан Бақытұлы Тақауов

**Бауыржан Бақытұлы Тақауов** - (Атырау облысы, Қарабау ауылында туған) - Отырып ойнау волейболы ойыншысы, Атырау облысы мүгедектер спорты Федерациясының төрағасы. Отырып ойнау волейболынан халықаралық санаттағы спорт шебері (1999).

## Өмірбаяны
* X. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетін дене шынықтыру және спорт факультетінің бітірген, спорт жөніндегі оқытушы-жаттықтырушы.
## Жетістіктері
* Отырып ойнау волейболынан халықаралық санаттағы спорт шебері (1999).
* 2002 жылдан бері - «Мұнайшы» ФОК отырып ойнау волейболдан жаттықтырушы.
* Атырау облысы мүгедектер спорты Федерациясының төрағасы.
* Отырып ойнау волейболынан Қазақстан (1993-1998) чемпионы
* Азия (Бангкок қ., Таиланд, 1999) чемпионы.
* РФ халықаралық турнирлерінің жеңімпазы (Екатеринбург қаласы, 1998; Саратов қаласы, 1999; Омбы қаласы, 2000).
* Азия Ойындарының күміс жүлдегері (Пусан қаласы, Оңтүстік Корея, 2002).
* Диплом және сертификаттың, Азия Параолимпиада комитеті FESRIK медалінің иегері.
* ҚР Президентінің Алғыс хатымен өскерілген (2000).
* Отырып ойнайтын волейбол бойынша құрама команда Әлем чемпионатының Алтын медалімен марапатталған (Окленд қаласы, АҚШ, 2010).
## Отбасы
* Әкесі - Тақауов Бақыт, марқұм. Анасы - Тақауова Мәрия Есенбергенқызы, зейнеткер.
* Үйленген. Жұбайы - Тақауова Жаннат Қадыржанқызы, үй шаруасымен айналысады.
* Ұлдары - Бақыт Демеу (1992 жылы туған), Бақыт Жасұлан (1994 жылы туған), Бақыт Әбдісамат (2000 жылы туған);
* қызы - Бақыт Фатима (2005 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері
Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Санат:Отырып ойнау волейболынан Қазақстан чемпиондары
Санат:Отырып ойнау волейболынан Азия ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Отырып ойнау волейболынан Әлем чемпиондары
Санат:Отырып ойнау волейболынан Азия чемпиондары
Конъюнктуралық зерттеулер

**Конъюнктуралық зерттеулер** - өнімдерді тауар рыногында сатуды және патент-лицензия ахуалының мүмкіндіктерін анықтап, білу негізге алынған ғылыми-зерттеу (сондай-ақ сұраным мен ұсынылымды талдау) қызметінің бір түрі. Оның сыртқы сауда қарым-қатынастарында ұтымда тактика қолдануда, экспорт пен импорттың құрылымын үйлесімді етуде маңызы аса зор. Конъюнктуралық зерттеулердің ерекшелігі — әдетте ол болжау ісі қысқа мерзімге (1—1,5 жылға дейін) арналады. Ұзақ мерзімді болжамдар рынок пен экономиканың ұзақ уақыттан бергі дамуының бағыт-бағдарын талдау жолымен жасалады. Жалпы экономикалық және салалық статистика, техника-экономикалық және фирмалық жарияланымдар, каталогтар, жарнама, көрмелер, жәрмеңкелер, шетелдерге іссапармен бару, ғылыми бас қосулар, саудасаттық жүйесімен түсетін деректер, техникалық қызмет көрсету жүйелері, тұғынушыларға сұрау салу, кеңесші фирмалардың қызметі, экономикалық барлау осы мәселелерге қажет ақпараттың негізі көздері болып табылады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Тотығу (көлік)

**Тотбасу, тотығу** - сыртқы
ортамен әрекеттесу әсерінен пайда болатын химиялық немесе 
электрохимиялық үрдістердің салдарынан қатты денелердің тотығуы
және өздігінен бұзылуы.

**Тотығуға тұрақтылық** -
заттардың тот басуға қарсыласу
қабілеті.

**Атмосфералық тотығу**(тот басу) - атмосфералық
факторлар әсері натижесінде болатын тотығу.

**Газдың әсерінен тотығу** - сыртқы ортаның газ тәріздес
компоненттерінің әсерінен пайда болатын тотығу.

**Таңдамалы тотығу** -
балқыманың бір компонеті, қаттырақ бұзылатын тотығу (мысалы,
мырыштың құрамындағы жез).

**Түйісіп тотығу** - электролит
ортасындағы әр түрлі материалдардың беттесуінен (жергілікті)
тотығу.

**Жергілікті тотығу** - тозықтықтың бөлінген жерлерінде болатын бұзылу тотығуы.

**Питтингтік тотығу** - жіңішке канал түрінде жазықтықтан
терендікке таралатын бұрылу (жергілікті) тотығуы.

**Химиялық тотығу** - электролиті ортада болатын тотығу.

**Электрохимиялық тотығу** - электролитті ортада болатын тотығу.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Иван Иванович Иванов

**Иван Иванович  Иванов** (1922-1992), механизатор, Социалистік Еңбек Ері (1972). Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1941 жылға дейін Ленинград кеме жасау техникумында оқыды. 1943 жылы жараланғаннан кейін Осакаров ауданы, Коллективный ұжымшарында («Новый путь» кеңшары) еңбек етгі. Астық дайындау мен оны мемлекетке сатуда, астық жинау науқанында жоғарғы көрсеткіштерге қолы жетті. 9-10 сайл. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. 2 мәрте Ленин орденімен, Октябрь революциясы, Қызыл Жұлдыз ордеңдерімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1922 жылы туғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:1992 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Елизавета Федоровна Иванова

**Елизавета Федоровна Иванова** (1923-1975), көтергіш кран машинисі. Социалистік Еңбек Ері (1960). 1940
жылдан бері Балқаш кен металлургия комбинаты
уатқыш цехьшың кран машинисі болып еңбек етті.
Ленин орденімен марапатгалған.

## Дереккөздер

* Пинегина Л. А., Медный гигант (исторический очерк), Академия наук  Казахской ССР, Институт истории, археологии и этнографии имени Ч. Ч. Валиханова, Алма-Ата, 1963, стр. 139 - 140

Санат:1923 жылы туғандар
Санат:1975 жылы қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Отын беру корректоры

**Отын беру корректоры**-
қозғағышқа циклдік отын беруді
реттеуге арналған құрал.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Жұмабай Абзалбеқұлы Игембаев

**Жұмабай Абзалбеқұлы Игембаев** (1953 жылы туған),
құрьілысшы, инженер, техника ғылым кандидаты,
доцент. Томскінің инженерлік-құрылыс институттын
бітірген (1977). 1977-1997 жылы Шымкент химия-технология институттының оқытушысы. Қызылорданың агро-өндірістік инженерлері институттыныңдоценті, Балқашқаласының бас сәулетшісі болып қызмет етті. 1998
жылдан Балқаш қаланындағы Ресей-Қазақстан гуманитарлық ун-тінің ректоры.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Рахымбек Омарұлы Төлендинов

**Рахымбек Омарұлы Төлендинов** 1950 жылы 10 наурызда Алматы облысының Үштөбе қаласында туған. 
*Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының спорт факультетін бітірген (1972), спорттық гимнастика бойынша жаттықтырушы-оқытушы. Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі.
*КОКП (1977), Қазақстан Компартиясының (1991 жылдан) мүшесі.
*1972 жылдан - Алматы облысы Қаратал аудандық спорт мектебінің жаттықтырушысы, оқу ісінің меңгерушісі, 1977 жылдан - мектеп директоры.
*1987 жылдан - Алматы облысы Қаратал білім беру бөлімінің меңгерушісі.
*1989 жылдан - Алматы облысы Қаратал аудандық партия комитетінің идеологиялық жұмыс жөніндегі бөлімінің меңгерушісі.
*1991 жылдан - Апматы облыстық олимпиада резервінің мамандандырылған мектебінің директоры.
*2010 жылдан бері - Талдықорған қаласының Жоғары спорт шеберлігі мектебінің директоры.
*Алматы облысы Қаратал аудандық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1987-1991).
Ауыр атлетика бойынша Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері Филимонов Сергейді; Әлем кубогының бокс бойынша күміс жүлдегері Қанатов Төленді; Әлем кубогының бокс бойынша қола жүлдегері Айырмасов Мүратты тәрбиелеп шығарған. 
*≪Дарын≫ республикалық ғылыми-тәжірибелік сайысының жеңімпазы (1998).
*ҚР Білім беру саласының озаты (1992). 
*ҚР Құрметті спорт қайраткері (2004).
*≪Ерен еңбегі үшін≫ медалімен (2008), ҚР Президентінің құрмет грамотасымен (2001) марапатталған
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Корреспондент

**Корреспондент** - басқа біреу немесе басқа мекеме үшін (солардың есебінен) қаржы, коммерциялық тапсырыстар орындайтын адам немесе мекеме (фирма, банк).

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Сергей Иванович Кручина

**Сергей Иванович Кручина** - 1959 жылы 8 тамызда Петропавл қаласында туған. Орыс.
Әкесі - Кручина Иван Иванович, зейнеткер. Анасы - Кручина Любовь Алексеевна, зейнеткер.
Петропавловск педагогикалық институтын бітірген (1980), жаттықтыруш ы-оқыту ш ы.
*1980 жылдан - СҚО «Еңбек резервтері» БЕСҚ облыстық кеңесінің велоспорттан жаттықтырушысы. 1983 жылдан - СҚО №2 Бескөл БЖСМ велоспорттан жаттықтырушысы.
*1993 жылдан - СҚО «Динамо» облыстық кеңесінің велоспорттан жаттықтырушысы.
*1998 жылдан бері - СҚО ОРМБЖМ велоспорттан аға жаттықтырушысы. Веложарыстан спорт шебері (1980). ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1988).
Еңбек сіңірген спорт шебері А. Винокуровты; халықаралық кластағы спорт шеберлері А. Надобенко мен С. Яковлевті тәрбиелеген.

Әскери атағы - прапорщик.
Хоббиі - балық аулау.

Үйленген. Жұбайы - Гаврилова Венера (1968 жылы туған).
Қыздары - Юлия (1988 жылы туған); Валерия (2000 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Азамат Есімханұлы Көкебай

**Азамат Есімханұлы Көкебай** - 1960 жылы 22 тамызда Семей облысы Үржар ауданы
Үржар ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Көкебаев Есімхан, зейнеткер. Анасы - Шәкірова
Бейсенбек, марқұм.
Семей педагогикалық институтының педагогика факультетін
бітірген (1982), дене тәрбиесі және спорт пәнінің оқытушысы.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*1983 жылдан - Семей облысы Аягөз ауданы БЖСМ грек-рим күресінен аға жаттықтырушы.
*1997 жылдан бері - Алматы облыстық грек-рим күресінен аға жаттықтырушы.

Азия чемпионатының күміс жүлдегері Әсембеков Марғұланды; Азия чемпионы Баяхметов Дарханды; грек-рим күресінен ҚР бас жаттықтырушысы Қасымханов Мұратбекті; жастар арасындағы Әлем чемпионатының қола
жүлдегері, кадеттер арасындағы әлем чемпионы Сәрсекеев Айдынды тәрбиелеген.
КСРО дене тәрбиесі мен спортының үздігі. Грек-рим
күресінен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2001).

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи және көркем әдебиеттер.
Үйленген. Жұбайы - Тлеубергенова Т.К., медицина қызметкері. 2 баласы бар.

## Дереккөздер


Санат:1960 жылы туғандар
Жаныбай Ипбаев

**Ипбаев Жаныбай** - көмір комбайнының машинисі. Социалистік Еңбек Ері (1981), КСРО-ның құрметті шахтері (1974). 1936 жылы Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауданы, Дәуқара ауылында туған.

## Еңбек жолы мен жетістігі
* 1953-1961 жылдары -  №23 шахтада (қазіргі «Қарағанды көмір өндірістік бірлестігінің Т. Күзембаев атындағы шахтасы) машинистің көмекшісі, көмір комбайнының машинисі. 
* 1961-1981 жылдары тазарту забойындағы кен жұмысшыларының бригадирі. 1979-1981 жылы оның бригадасы бір лавадан 1 млн т көмір өңдіріп, 10-бесжылдықтың тапсырмасын мерзімінен бұрын орындады.  
* 11- сайлаудаҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды 
* 1985 жылдан ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының мүшесі. 
* Қазақстан Компартиясы 16-съезінің, КСРО кәсіподақтары 17-съезінін делегаты. 
 
## Наградалары
* Октябрь реюлюциясы ордені
* 2 мәрте Ленин ордені
* Социалистік Еңбек Ері (1981)
* «Шахтер данқы» белгісінің толық иегері

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Айыртау ауданында туғандар
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Шахтер даңқы белгісінің иегерлері
Санат:КСРО құрметті шахтерлері
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Юрий Александрович Якушев

**Юрий Александрович Якушев**

1962 жылы 27 қазанда Қарағанды облысы Сарань қаласында туған.Орыс.

Әкесі - Якушев Александр Иванович, марқұм, шахтер болып жұмыс істеген. Анасы - Якушева Валентина Тимофе-
евна, марқұм, жұмысшы болып істеген.Алматы театр-көркемөнер институтының театр факультетін (1988) театр мен киноның актері мамандығы бойынша;Халықаралық бизнес академиясының магистратурасын (2007) бітірген.

1988 жылдан - М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының актері. 1993-1999
жылдары - коммерциялық фирмалардың бірін басқарған. 1999 жылдан бері - М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік
академиялық орыс драма театрының директоры.

Діни көзқарасы - православиелік.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә.Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Дамыған экономикасы мен ең бай мәдениеті бар демократиялық мемлекетке сенемін».

Хоббиі - аңшылық.

Сүйіп оқитын әдебиеті - ғылыми фантастика.

Үйленген. Жүбайы - Лебсак Ирина Маратқызы (1963 жылы туған),М.Ю.Лермонтов атындағы мөмлекеттік академиялық орыс драма театрының актрисасы. Қызы - Евгения (2000 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Саранда туғандар
Игілік Өтепұлы

**Игілік Өтепұлы** (1769-1859/62), би. Руы - Арғын тайпасы Қуандық ішіндегі Мұрат.
Ғ. Мүсіреповтің «Оянған өлке» романьшың кейіпкері. Иплік өте бай, қайырымды және халқына жақын
болған. Патша әкімшілігінін ықыласына әлденеше
рет ие болған ол 1833 жылы алтын жалажан күміс
мөрді сыйға алған. 1834 жылғы 18 сөуірде Анна
лентасына тағылған алтын медальмен және құрметті шекпенмен марапатталады. Бидің қыстауары Қызылтауда, Алабаста, жаз жайлаулары
Құндызды, Нұра, Есен, Манака және Айғыржал
өлендерінің бойында болған. 1856 жылы 14 наурызда
аумағы 10 шаршы км Қаратөбе (Қарағанды басы)
қорымын Иплік пен оның балаларынан Н. Ушаковтың компаниясы 255 сом күміс ақшаға сатып
алады (к. Қарағанды көмір кенін сату туралы акт).
Сораң маңындағы дөңгелек күмбезді зираты «Бай
тамы» деп аталады.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Санат:Қазақ байлары
ПӘК (көлік)

**ПӘК** - құрылыстан алынған қуатының, оған келтірілген қуаттыққа
қатынасы.

**Беріліс ПӘК-і** - беріліс қуатынан алынған жетектегі түйіннің
қуатының жетекші түйінннің қуатына қатынасы.

**Жылу қозғауышының ПӘК-і** - қозғауыш білігіндегі қуатының отынның жану кезеңіндегі
алынатын қуатқа қатысы.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Бауыржан Қабдырахманұлы Төребаев

**Бауыржан Қабдырахманұлы Төребаев** (5 наурыз, 1971 жыл, Гурьев қаласында туған) - Жоғары дәрежелі жаттықтырушы, Ұлттық дәрежедегі төреші, Таэквондо бойынша қара белбеудің, 3 данның иегері. Таэквондодан ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2004).

## Өмірбаяны
* Ресей мемлекеттік дене тәрбиесі, спорт және туризм университетінің дене тәрбиесі және спорт факультетін спорт жаттықтырушысы мамандығы бойынша (Мәскеу, [2003);
* Атырау инженерлік-гуманитарлық институтының экономика факультетін бітірген (2006).
* 1991  жылдан таэквондомен айналысқан. 
* 1992 жылдан - «ҚР Таэквондо федерациясы≫ РҚБ Атырау филиалының таэквондо жаттықтырушысы.
* 2000  жылдан бері - Атырау қаласының №1 ОРМБЖМ жаттықтырушы-дәріскері. 
* 2004  жылдан бері - Атырау қалалық Олимпиада резервін Дайындау орталығының аға жаттықтырушысы.

## Қоғамдық қызметі
* «ҚР Таэквондо федерациясы≫ РҚБ Атырау филиалының бас хатшысы.

## Шәкірттері

Бірқатар ҚР спорт шеберін, ҚР Чемпионаттары мен Кубоктарының, Спартакиадаларының, халықаралық турнирлердің чемпиондары мен жеңімпаздарын дайындаған, атап айтқанда:
* 2003 жылғы Германияда өткен Әлем чемпионатының қола жүлдегері Лия Асылбекқызы Нұркина
* 2008 жылғы Пекинде өткен XXIX Олимпиада ойындарының қола жүлдегері Арман Шылманов.

## Жетістіктері
* Жоғары дәрежелі жаттықтырушы.
* Ұлттық дәрежедегі төреші.
* Таэквондо бойынша қара белдіктің, 3 данның иегері.
* Таэквондодан ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2004).
* ҚР Туризм және спорт министрлігінің грамоталарымен және дипломдары
* ҚР Білім беру министрлігінің грамоталарымен және дипломдары
* Облыстық дене шынықтыру және спорт басқармасының грамоталарымен және дипломдары
* Олимпиадалық резервті дайындау орталығының грамоталарымен және дипломдары
* ОРМБЖСМ грамоталарымен және дипломдары
* Аймақтық дене шынықтыру мен спортты дамыту орталығының грамоталарымен және дипломдары
* «ҚР Таэквондо федерациясы≫ РҚБ грамоталарымен және дипломдары. 

## Отбасы
* Әкесі - Төребаев Қабдырахман Атантайүлы, марқұм, ҚР Ұлттық банкінің Атырау филиалы тексеру бөлімінің бастығы болған. Анасы - Қуанышева Рысбек, зейнеткер, сауда саласында жұмыс істеген. 
* Үйленген. Жұбайы - Мақымова Айгүл Өтепбергенқызы, үй шаруасымен айналысады.
* Ұлдары - Қабдырахманов Нұрсүлтан (1998 ж. т.), Қабдырахманов Бексұлтан (1999 ж. т.).

## Дереккөздер

Санат:5 наурызда туғандар
Санат:1971 жылы туғандар
Санат:Атырауда туғандар
Санат:Ресей мемлекеттік дене тәрбиесі, спорт және туризм университеті түлектері
Санат:Атырау инженерлік-гуманитарлық институты түлектері
Санат:Қазақстан таэквондосы жаттықтырушылары
Санат:Қазақстанның ұлттық дәрежедегі төрешілері
Санат:Таэквондо бойынша қара белбеудің иегерлері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан тхэквондошылары
Ермек Алпысбайұлы Көкетов

**Ермек Алпысбайұлы Көкетов** (8.06.1982 жыл, Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы) - грек-рим күресінен балуан. Грек-рим күресінен халықаралық кластағы спорт шебері. Қазақ.

## Білімі
* Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің дене тәрбиесі және спорт факультетін бітірген (2003), дене тәрбиесінің мұғалімі, спорт түрлерінен жаттықтырушы-оқытушы.

## Еңбек жолы
* 2010 жылдан бері - ҚР Күрес федерациясы статистика бөлімінің бастығы.

## Жетістіктері
* Грек-рим күресінен ҚР чемпионы (2003-2006);
*жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионатының күміс жүлдегері (2002);
* Азия кубогының иегері (2003);
* Орталық Азия ойындарының чемпионы (2003);
* студенттер арасындағы Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (2004);
* ересектер арасындағы Әлем чемпионатының (2005)
* ересектер арасындағы Азия чемпионатының қола жүлдегері (2008).

## Қоғамдық қызметі
* Нұр Отан ХДП мүшесі.

## Отбасы
* Әкесі - Көкетов Алпысбай, «Тұран газ» ЖШС бас есепшісі. Анасы - Көкетова Айымкүл.

## Дереккөздер


Санат:8 маусымда туғандар
Санат:Қазақстан балуандары
Санат:Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Грек-рим күресінен Қазақстан чемпиондары
Санат:Грек-рим күресінен Азия ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Грек-рим күресінен Азия кубогының иегерлері
Санат:Грек-рим күресінен Орталық Азия ойындарының чемпиондары
Санат:Грек-рим күресінен әлем біріншілігінің қола жүлдегерлері
Санат:Грек-рим күресінен Азия біріншілігінің қола жүлдегерлері
Санат:Грек-рим күресінен халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері
Мерейғалы Қойшыбекұлы Көшкінов

**Мерейғалы Қойшыбекұлы Көшкінов** (1956 жылы 14 тамызда Семей облысы, Ақсуат ауданы, Ақсуат ауылында туған) - самбошы.

Әкесі - Көшкінов Қойшыбек (1921 жылы туған), ұжымшар төрағасы, ферма меңгерушісі болған. Анасы - Тоқтарова Макфаруз (1925 жылы туған), совхоздың бас есепшісі болып жұмыс істеген.

Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының дене тәрбиесі және спорт факультетін бітірген (1982), самбо
күресінен жаттықтырушы.

* 1973 жылдан - Алматы мал дәрігерлік институты спорт-клубында самбо күресінен жаттықтырушы. 
* 1974 жылдан- Кеңес Армиясы қатарында қызмет еткен (Германиядағы кеңес әскерлері тобы). 
* 1976 жылдан - Алматы мал дәрігерлік институтының спортклубында самбо күресінен жаттықтырушы. 
* 1978 жылдан - Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының студенті. 
* 1982 жылдан - Жамбыл облысы Фурманов ауданы Фурмановка селосындағы БЖСМ жаттықтырушысы. 
* 1984 жылдан - Семей облкеңесінің «Қайрат» ерікті спорт қоғамының самбо күресінен жаттықтырушы.
* 2002 жылдан бері - *«Семей қаласы бойынша №1 Шығыс Қазақстан облыстық балалар мөн жасөспірімдер спорт мектебі»* MM директоры.

Жаттықтырушы болып жұмыс істей жүріп, халықаралық санаттағы 5 спорт шеберін, 27 спорт шеберін, 39 ҚР чемпионын, 7 Азия чемпионын, 2 әлем чемпионын, 7 әлем жүлдегерін тәрбиелеген.

Самбо күресінен КСРО спорт шебері (1980). «ҚР Білім беру ісінің үздігі» белгісімен (1995), ҚР Туризм және спорт министрінің алғыс хатымен марапатталған (2006). ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1996).

Үйленген. Жұбайы - Рыспекова Райхан Ниязбайқызы. ұлдары - Болат (1982 жылы туған), Абылай-Нұрым (1992 жылы туған), Қыпшақ (1994 жылы туған); қызы - Динара (1986 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша самбошылар
Санат:КСРО самбошылары
Қозғалыс материяның ажырамас қасиеті

thumb|left
Жалпы алғанда, қозғалыс табиғаттағы кез келген өзгерісті білдіреді. Біз кинематикада осындай өзгерістердің ең қарапайым әрі кең тараған түрі — денелердің орын ауыстыруына байланысты туындайтын *[[механикалық қозғалыс]]ты*  қарастырамыз. Расында да айналамызға көз жүгіртсек, бізді қоршаған ортадағының бәрі де үздіксіз козғалыста болатынын байқаймыз.  Қала мен ауыл
көшелеріндегі адамдар, дала мен орман-таулардағы жан-жануарлар, теңіздер мен көлдердегі балықтар — осылардың бәрі де козғалыста болады. Сондай-ақ өсімдік бойындағы органикалық заттар, адамның қан тамырларындағы  қан үнемі козғалыста болады. Заттарды құрайтын молекулалар мен атомдар да үздіксіз қозғалыста болатыны өздеріңе мәлім.

Алайда бізді  қоршаған ортада  қозғалмайтын денелерді де көреміз. Мысалы, бөлмедегі үстел, оның үстінде жатқан кітап, аялдамаға келіп тоқтаған автобус,  құрылыстағы кран, әуежайдағы ұшақтар жерге  қатысты  қозғалмай тұрады.

Дегенмен бұл мысалдар "*дүниедегі барлық [[нәрсе]]лер*  қозғалыста болады деген пікірді жоққа шығара алмайды. Өйткені жер бетіне қатысты  қозғалмай тұрған дене Жермен  қоса оның осін айналады әрі онымен бірге Күнді де айнала қозғалады. 
thumb|right

Бұдан шығатын қорытынды: дене кейбір денеге қатысты тыныштықта болғанымен, басқа бір денеге  қатысты  қозғалыста болады, сондықтан *денелердің тыныштығы да салыстырмалы болып табылады*. Демек, табиғатта абсолют  қозғалмайтын дененің болуы мүмкін емес, болмайды да.

Бізді қоршаған ортадағы үйлер, машиналар, жан-жануарлар, өсімдіктер, су, ауа, дыбыс, жарық, атомдар мен молекулалар, радиотолқындар, т.б. *[[ғылым]] тілінде [[материя]] деп аталады*. Материяның негізгі касиеттерінің бірі — *қозғалыс*. Материясыз козғалыс, қозғалыссыз материя болмайды. Қозғалыс — материялық дүниенің айғағы. *Табиғат* немесе *[[әлем]]* — қозғалыстағы материя болып табылады.

Материяның қасиеттерін, оның өзгерістерін зерттеу барысында көптеген *[[физикалық шама]]лар* енгізіледі. Бұл шамалардың арасындағы ең маңызды байланыстар ашылады да, олар математикалық  қатынастар арқылы өрнектеледі. Сөйтіп, материя қасиеттерін сипаттайтын *[[заң]]дар* тағайындалады.

## Дереккөздер



Санат:Физика
Санат:Астрономия
Вексель бағамы

**Вексель бағамы** шетел векселінің жергілікті валютаға шаққандағы бағасы. Шетелдiк векселдерге қарағанда бiр елдiң ағымдағы мiндеттемелерi басқа iске асқан таралған форманы болады. Мұндай векселдер бiр валютада белгiленiп, валютаның басқаларын ақшада сатылып алынатындығы, онда құңсызданған валютасы бар елдер үшiн Вексель бағамы бұл валютаның нақты курсын сенiмдi қамтып көрсетедi. Номиналды Вексель бағамы al pari-нiң курсiмен тура пропорционал екi елдердiң валюталарының өзара қатынасына шетелдiк векселдiң сатылатын бағасының жанында курс деп атайды.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Табақкеңтатыр

**Табақкеңтатыр** – Балқаш көлінің солтүстігіндегі қырат. Тоқырау мен Ащыөзек өзендері  аралығында. 

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы аумағында. Ауданы 10800 км2. Абсолюттік биіктігі солтүстіктен оңтүстікке қарай аласарады (800-400 м).

## Жер бедері
Рельефі жатық, ұсақ шокылы төбешікті келеді. 

## Өсімдігі
Сортаңды, кұнарсыз сұр топырақта баялыш, теріскен, бұйырғын, қара жусан, көкпек, сайларында шалғын шөп өседі.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Ержан Болатұлы Дәуітов

**Ержан Болатұлы Дәуітов** (22.01.1973 жыл, Шымкент облысы, Кентау қаласы) - хормейстер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2005). Қазақ.

## Еңбек жолы
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокалдық-хор факультетін бітірген (1998), хормейстер, оқытушы.

1998 жылдан - Қазақ ұлттық музыка академиясының «Хор дирижері» кафедрасының оқытушысы.

2000 жылдан бері - Күләш Байсейітова атындағы ұлттық опера және балет театрының бас хормейстері.

## Марапаттары
ҚР Еңбек сіңірген қайраткері (2005).

## Отбасы
Әкесі - Дәуітов Болат Молдиярұлы, шахтер. Анасы - Дәуітова Күмісай Аппасқызы, дәрігер.

## Дереккөздер


Санат:22 қаңтарда туғандар
Санат:1973 жылы туғандар
Санат:Кентауда туғандар
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Қазақ ұлттық өнер университеті оқытушылары
Санат:Күләш Байсейітова атындағы ұлттық опера және балет театры хормейстерлері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Анар Айтбайқызы Мұздаханова

**Анар Айтбайқызы Мұздаханова** 
(1964 жылы 25 мамырда Қостанай облысы Амангелді ауданының Қарасу ауылында туған) - музыкант.

## Өмірбаяны
*П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінің музыка факультетін (1986) домбыра классы, концерт орындаушысы мамандығы бойынша; Арқалық педагогикалық институтын (1998) оқытушы, ансамбльдің жетекшісі мамандығы бойынша бітірген.
*1986 жылдан - Арқалық пионерлер үйі ұлттық аспаптар ансамблінің жетекшісі. 
*1991 жылдан - Ақмола облыстық филармониясының солисі.
*1998 жылдан бері - Мемлекеттік филармонияның жанындағы қазақ халық аспаптары оркестрінің әртісі (Астана қ.).

## Концерттері мен еңбектері
Белсенді концерттік жұмыстар жүргізеді. Астана қаласында екі мәрте жеке концерт өткізген, Қазақстанның қалаларында гастрольдік сапарларда болған, Ресейде (Мәскеу қ.),
ҚХР (Пекин қ.), Мажарстан (Будапешт қ.), Түркияда (Анкара қ.), Оңтүстік Кореяда (Сеул қ.), Ұлыбританияда (Лондон қ.) фольклор өнерін көрсеткен.

*«Бабалар үні»* (2002) кітабының тең авторы.

## Марапаттары
* Республикалық аспапшылар конкурсы 1-ші сыйлығының лауреаты (Ақтау қ., 1991)
* «Дарын» Мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты (1994). 
* ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2010).

## Жеке өмірі
*Ұлты - Қазақ. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 
* *«[[Нұр Отан]]»* ХДП мүшесі (2006 жылдан).
*Әкесі - Мұздаханов Айтбай Мұздаханұлы (1941 ж. т.), зейнеткер, электринженері болған, композитор, Қазақстанның Еңбек сіңірген мәдениет қызметкері. Анасы - Мұздаханова Ханзада (1942 ж. т.), зейнеткер, гинеколог болған.
*Тұрмыс құрған. Жұбайы - Ақмұрзинов Сүйіндік Омарұлы (1959 ж. т.). Ұлы - Саят (1983 ж. т.); қызы - Әйгерім (1988 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан музыканттары
Санат:Домбырашылар
Марат Хасенұлы Мұсабаев

**Мұсабаев Марат Хасенұлы**
1941 жылы 30 шілдеде Қарағанды қаласында туған. Қазақ.

Әкесі - Мұсабаев Хасен Байкелеұлы, теміржолшы. Анасы -
Мұсабаева Магрой Әбдірахманқызы, батыр-ана.
П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінің вокал факультетін бітірген (1964), хор және ансамбль
солисі.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1960 жылдан бері - Жамбыл атындағы филармонияның
Мемлекеттік хор капелласының солисі. 1998 жылдан бері -
Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және
балет театрының солисі.
*«Еңбекардагері»* медалімен марапатталған (1987). ҚазКСР
Еңбек сіңірген әртісі (1987).

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Өркендеу,
бейбітшілік және келісім»*.
Сүйіп оқитын әдебиеті - музыка әдебиеті.

Үйленген. Жүбайы - Мұсабаева Амантай Малғаджарқызы.
Ұлдары - Мұсабаев Алтай, Мұсабаев Талғат.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:1941 жылы туғандар
Вексель валютасы

**Вексель валютасы** вексель түрінде ұсынылатын ақша бірлігі. Ішкі айналымдағы вексельдер осы ел валютасымен ұсынылады, халықаралық айналымда - қарыздар елдің валютасымен немесе несие беруші елдің валютасымен, немесе үшінші елдің валютасымен ұсынылады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Нұрәсила Бәрменбаева

***Нұрәсила Бәрменбаева*** (1915 жылы туған), ақын. Атбасардағы төрт жылдық қазақ мектебін, онан соң комсомол-жастар мектебін бітірген. Жезқазған—Ұлытау өңіріне 1920 жылдардын орта шеніне қарай көшіп келген. 30-жылдардың басында тұтыну кооперация қызметкерлерін даярлайтын Алматыдағы бір жылдық курсты бітіріп, Қарсақбайға оралады. 1933 жылында Қарқаралыға, одан Алматыға ауысады. 1937 жылында күйеуі «халық жауы» болып ұсталған соң елге оралады. Ұлы Отан соғысы жылдарында Жезді өңірінің тұтынушылар одағында меңгеруші болып, халықты майдан үшін еңбекке жұмылдырды. Онын өлендері 1977 жылы республика ақындарының «Шұғыла» жинағында басылды. 1981-82 жылдарында «Ерке бота», «Ана жыры», 1990 жылы «Ана махаббаты» атты жинақтары жеке кітап болып шықты. Соңғы жылдары сазгерлік қырынан танытқан «Озім мен елім», «Сәкен» тәрізді әндері белгілі әншілер Ғалым Мұхамедин мен Мара Есмұхановалардың репертуарларынан берік орын алған.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Санат:Тұлғалар
Шарипа Шынғұлқызы Таева

**Шарипа Шынғұлқызы Таева** (1913-1984) , халык шаруашылығын ұйымдастыру саласындағы жетекші қызметкер . Ұлыт аудың түлегі .

БК( б ) ПОК-нің жанындағы  үгітші - насихатшылардың жоғары мектебін бітірген (1939).

1939-1949 жылдарында Жамбыл обкомының идеология жөніндегі хатшысы, 1-хатшысы , Павлодар облыстық партия комитетінің хатшысы , Қазақстан К(б) ПОК- нің үгіт-насихат
бөлімінің нұсқаушысы , ҚазКСР Орман министрінің орынбасары, 1949-1961 жылдарында  Қызылорда облыстық партия комитетінің хатшысы , БК( б )ПОК жанындағы Жоғары партия мектебінің тындаушысы , Гурьев облыстық партия комитетінің әйелдер  бөлімінің  меңгерушісі , Мемлекетт к мекемелер қызметкерлері  кәсіподағы республикалық
комитетінің хатшысы. 1961-1971 ж. Мемлекеттік
сауда және  тұтыну  кооперациясы қызметкерлері
көсіподағы Республикалық комитетінің төрайымы .

2 мәрте «Құрмет Белгісі » өрденімен марапатталған .

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар