open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Джоуи Верман

**Йоханнес Корнелис Мария (Джоуи) Верман** (; 19 қараша 1998, Волендам) — нидерландтық футболшы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы мен "ПСВ" клубының жартылай қорғаушысы. 

## Жүлделері
**ПСВ**

* Нидерланд Кубогы (**2**): 2021/22, 2022/23
* Нидерланд Суперкубогы: 2022

## Дереккөздер

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Волендам ФК ойыншылары
Санат:Херенвен ФК ойыншылары
Санат:ПСВ ФК ойыншылары
Матео Ретеги

**Матео Ретеги** (; 29 сәуір 1999 — аргентиналық және италиялық футболшы, Италия Ұлттық футбол құрамасы мен "Тигре" клубының шабуылшысы.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Италия футболшылары
Санат:Бока Хуниорс ФК ойыншылары
Санат:Эстудиантес ФК ойыншылары
Санат:Тигре ФК ойыншылары
Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Вилли Ньонто

**Деньян Вильфрид «Вилли» Ньонто** (; 5 қараша 2003) — италиялық футболшы, Италия Ұлттық футбол құрамасы мен "Лидс Юнайтед" клубының шабуылшысы.

## Жетістіктері

### Халықаралық
****

2022-23 жылғы Ұлттар лигасының қола жүлдегері.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі 

Санат:Италия футболшылары
Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Цюрих ФК ойыншылары
Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары
Алессандро Буонджорно

**Алессандро Буонджорно** (; 6 маусым 1999 жыл, Турин) — италиялық футболшы, Италия Ұлттық футбол құрамасы мен Торино клубының қорғаушысы.
## Жүлделері
### Халықаралық
****
*УЕФА Ұлттар лигасының қола жүлдегері: 2022/23
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Италия футболшылары
Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Торино ФК ойыншылары
Il’han Ihsan

**Il’han** (шынайы есімі **Ильхан Аяпбергенұлы Ихсан**; 16 шілде 2002 жылы туған, Жаңақазан ауылы, Батыс Қазақстан облысы, Қазақстан) — қазақстандық жас әнші және музыкант.

## Өмірбаяны
Ильхан 2002 жылдың 16 шілдесіне Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы Жаңақазан ауылына дүниеге келген. Әкесімен 3-4 жасынан бастап ауылдағы мәдениет үйіне барған. Отбасы бәрі өнерге жақын. 10 жылға жуық музыкалық білім алады.

### Білімі
Жүсіпбек Елебеков атындағы Республикалық Эстрада цирк колледжі. Ұрмалы аспап (барабан, дирижер оркестра) мамандығын бітірген.

## Шығармашылық жолы
Ербол Ақбасов, Нұрлан Байкөзов және Қуат Әбілов әншінің ұстаздары. 2020 жылы алғаш «Айналайын» әні жарық көрді. 2021 жыл 9 маусымда Той Думан арнасына «Сүйкімді» әні шықты. 2022 жыл 21 қарашада «Неге арман» әні танымалдыққа ие болды. Бұл әнді Садраддин мен бірге жазған. Almaty TV арнасы «ТАҢҒЫ studio» және НТК арнасының «OZMZғой» бағдарламаларына әнін айтты. «Әп-әдемі» әні 2022 жыл 2 желтоқсанда шықты және 2023 жыл 7 маусымда YouTube желісіндегі LIKE-ТЫ ӘН бағдарламасына Серік Ибрагимов пен бірге орындады. Тағыда 2023 жыл 5 ақпанда «ŪMYTU QİYN», 12 мамыр «MGS», 16 маусым «Sezbediń» әндері қойылымда болды. 2024 жыл 3 ақпада «Вальс» әні жарық көрді. 2024 мамыр 16 мамыр күні «1001 түн» бағдарламасында Қайрат Нұртас, Sadrаddin және басқа әншілерге жазып берген әндерін өзі гитарамен ойнады. 2025 жыл 24 мамырда Алматыдағы Алматы Аренада концерт өткізді.

## Дискографиясы

### Синглдері
* Сүйкімді (2022)
* Nege arman (2022)
* Әп-әдемі (2022)
* Qyz ben jigit dos bola ma? (2023)
* Alys qala (2023)
* Mars (2023)
* Val’s  (2024)
* Sen jaily (2024)
* Aman bolsy suigenim (2024)
* Eski suret (2024)
* Pai-pai (2024)
* Bir ayda (2024)
* Qalqam (2024)

## Бейнебаяндары

## Жеке өмірі
Әкесі: Аяпберген Муханов, әйелі: Аружан Каримжан, анасы: Эльвира Сисекешева, ағасы: Серік Ихсан. 2024 жыл 24 мамыр күні үйленді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Instagram парақшасы
* YouTube парақшасы

Санат:Жаңақала ауданында туғандар
Санат:YouTube күміс батырма иелері
Рузбе Чешми

**Рузбе Чешми** (; 24 шілде 1999, ) — ирандық футболшы, Иран Ұлттық футбол құрамасы мен Эстегляль клубының қорғаушысы.

## Жүлделері

### «Эстегляль»

* Хазфи Кубогы: 2017/18

## Дереккөздер

Санат:Иран футболшылары
Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Эстегляль ФК ойыншылары
Тимоти Веа

**Тимоти Тарпе Веа** (; 22 ақпан 2000, Бруклин, АҚШ) — америкалық және франциялық футболшы, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен "Ювентус" клубының шабуылшысы. 

Атақты футболшы Джордж Веаның ұлы. 

2021 жылы КОНКАКАФ Алтын кубогына, 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Жүлделері

### Командалық
**«Лилль»**

* Франция чемпионы: 2020/21
* Франция Суперкубогы: 2021

**АҚШ** 

* КОНКАКАФ ұлттар лигасының жеңімпазы: 2019/20

## Дереккөздер

Санат:АҚШ футболшылары
Санат:Франция футболшылары
Санат:АҚШ Ұлттық  футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Селтик ФК ойыншылары
Санат:Лилль ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Рамин Резаэян

**Рамин Резаэян Семесканди** (; 21 наурыз 1990, Сари, Иран) — ирандық футболшы, қорғаушы.

2015, 2019 жылдары Азия кубогына, 2018, 2022 жылдары Әлем чемпионатына қатысты.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Иран футболшылары
Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Персеполис ФК ойыншылары
Санат:Остенде ФК ойыншылары
Санат:Әл-Духаиль ФК ойыншылары
Санат:Сепахан ФК ойыншылары
Кру (халық)

**Кру ** (*крао*, *крумен*) — Либерияның жағалау бөлігін және Кот-д’Ивуардың батыс аудандарында тұратын туысқан халықтар тобы. Олар 3 кіші топқа біріктіріледі: бакве, гребо, кран, гере, басса, сикон, бете.
Жалпы саны 3,2 млн адам. (2008, бағалау). Олар Либерияда (1,3 миллион адам), Кот-д'Ивуарда (1,8 миллион адам), Буркина-Фасода (26 мың адам), Малиде (22 мың адам), Ганада (22 мың адам), Сьерра-Леонеде (19,3 мың адам), Гвинеяда (3,8 мың адам) тұрады.

## Тілі
Тілдері: кру, либериялық ағылшын, Сьерра-Леондық ағылшын, криол, француз тілі.

## Діні
Крулардың көпшілігі дәстүрлі нанымдарды (табиғат рухтарына табыну, ата-бабалар культі) сақтайды, бір бөлігі христиандар (протестанттар).

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсіптері - қолмен атқарылатын егіншілік (күріш, көкөніс, маниок, таро және т.б.), жағалауда - балық аулау. Көптеген Кру резеңке, какао және мақта плантацияларында жұмыс істейді. Ағаш пен піл сүйегіне ою, боялған керамика жасау, саз балшықтан ата-бабалар мүсіндерін жасау дамыған.

## Өмір салты
Дәстүрлі қоғамдық ұйым ауыл және үлкен отбасы қауымдастығына негізделген. Неке вирилокалды, көп әйел алу жиі кездеседі. Ерлер (поро) және әйелдер (санде, бунду) құпия одақтары бар. Инициация рәсімдері кең таралған.

Дәстүрлі тұрғын үйлері тік бұрышты, сазды платформада, Кейбір кру топтарында (бакве, кран, гребо) төбесі сабан немесе рафия пальма жапырақтарынымен жабылған дөңгелек үйшіктер жиі кездеседі.

Дәстүрлі киім дері, еуропалық киімдермен ығыстырылуда.

Азық-түліктері негізінен өсімдік тектес, пальма майында дайындалады, банан, жеміс, жағалауда балық тұтынады.

## Дереккөздер

 
Санат:Либерия халықтары
Санат:Кот-д’Ивуар халықтары
Санат:Буркина-Фасо халықтары
Санат:Мали халықтары
Санат:Гана халықтары
Санат:Сьерра-Леоне халықтары
Санат:Гвинея халықтары
Темір Мырза

**Темір Мырза** (кейбір деректерде **Шалабай, Челибей, Челубей** немесе **Таврул**) – 15 ғасырдағы «Мамай шайқасы туралы әңгімедегі» кейіпкер.

## Шығу тегі
Әңгіме бойынша Темір Мырза тек дене күшімен ғана емес, әскери дайындықты ерекше меңгергендігімен де ерекшеленді. Сюжетке сәйкес, 1380 жылы 8 қыркүйекте түменбасы  Мамай әскерінен шыққан түркі батыры Күлік шайқасы басталар алдында монах Пересветпен шайқасқан және екі жауынгер де бір уақытта бір-бірін найзамен тесіп, шайқаста қаза тапқан.

Дегенмен, бұл эпизод, ең алдымен, Темір Мырзаның өзі және Пересветтің монахшылдығы сияқты ойдан шығарылуы мүмкін . Сонымен қатар, «Задонщинаның» мәтінінде Пересветтің шайқас ортасында тірі жүргенде далада «өзгелер қырылып жатқанда» «жақсы атына мініп, алтын сауытымен жарқырап тұрғанын» байқауға болады» делінген  .

Әңгіменің әртүрлі басылымдарында печенегтің әртүрлі атаулары бар: «Темір-Мырза» (кипрлік басылымда), сондай-ақ «Таврул». «Челубей» атауы 1680 жылғы «Конспектінің» үшінші басылымында кездеседі . 18-19 ғасырлардағы халық әдебиетінен «Челубей» атауы өзінен бұрынғыларды толығымен алмастырып, көркем әдебиет пен көркем шығармаларға келді .

«Челубей (Шалабай)» атауы құрамы мен дыбысына қарағанда түркі текті (қараңыз. Челеби). 1393 жылы Екінші Болгар патшалығының астанасы Тарново қаласын алған сұлтан І Мұрадтың ұлы «Челяби әмірі» деген атқа ие болды .

## Анимациядағы Челубей бейнесі

* Непрядваның аққулары (1980; КСРО), режиссер Роман Давыдов.
* Пересвет және Ослябя (2010; Ресей), режиссер Станислав Подивилов.

## Тағы қараңыз

* Куликово алаңындағы Пересветтің Челубеймен жекпе-жегі - Михаил Авиловтің картинасы (1943).

## Ескертпелер

Санат:Алтын Орда
Түрікменстан саяси партиялары

Бұл мақала — Түрікменстандағы саяси партиялардың тізімі.

## Ресми тіркелген саяси партиялар
### Мәжілісте мандаты бар партиялар

### Мәжілістен тыс партиялар

## Дереккөздер

Партия
Сергей Күжүгетұлы Шойгу

**Сергей Күжүгетұлы Шойгу** (21 мамыр 1955 жыл, Чадан) — ресейлік саясаткер, Ресей әскерінің генералы, Ресей батыры (1999), «Біртұтас Ресей» партиясы негіздеушілерінің бірі және мүшесі, Ресей Қауіпсіздік Кеңесінің 2024 жылғы мамырдан бері қызметтегі хатшысы.

Бұдан бұрын Шойгу 12 жыл бойы Ресей Қорғаныс министрі (2012–2024), Мәскеу облысының губернаторы (2012), 18 жыл бойы Төтенше жағдайлар министрі (1994–2012), Юрий Лужков пен Минтимер Шәймиевпен қатар Біртұтас Ресей төрағасы (2001–2004) және Ельцин тұсында Төтенше жағдайлар бойынша мемлекеттік комитеттің төрағасы (1991–1994) болған. Шойгу — 2012 жылғы желтоқсаннан бері ТМД Қорғаныс министрлері Кеңесінің төрағасы, 2012 жылғы қарашадан бері Ресей Қауіпсіздік Кеңесініе мүшесі және 2009 жылдан бері Орыс географиялық қоғамының президенті. Оның қызы Юлия Шойгу — ресейлік психолог, Төтенше жағдайлар министрлігінің жедел психологиялық көмек орталығының қазіргі директоры.

2024 жылғы 25 маусымда Халықаралық қылмыстық сот Шойгуды және бас штаб басшысы Валерий Герасимовты тұтқындауға ордер берді. Сот екеуін Украинадағы соғыс барысында қылмыс жасады деп айыптады. Өткен 2023 жылы тұтқындауға ордер Ресей президенті Владимир Путинге де берілген еді.

## Қосымша ақпарат

## Дереккөздер

Санат:Ресей саясаткерлері
Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары
Санат:Алфавит бойынша экономистер
Санат:Алфавит бойынша ғалымдар
Санат:Алфавит бойынша инженерлер
Санат:КСРО инженерлері
Санат:Мәскеу облысының құрметті азаматтары
Санат:Саха Республикасының (Якутия) құрметті азаматтары
Санат:Кемерово облысының құрметті азаматтары
Санат:Тыва Республикасының құрметті азаматтары
Санат:Тула облысының құрметті азаматтары
Санат:Хакасия Республикасының құрметті азаматтары
Санат:Ресей Федерациясы Үкіметі төрағасының орынбасарлары
Санат:Ресей Федерациясы Төтенше жағдайлар министрлері
Санат:Ресей Федерациясы Қорғаныс министрлері
Санат:Ресей Федерациясы Үкіметі төрағасының орынбасарлары
Санат:Ресей қауіпсіздік кеңесінің хатшылары
Санат:Красноярск мемлекеттік техникалық университеті түлектері
Санат:Сербия университеттерінің құрметті докторлары
Санат:Ресей мемуаршылары
Санат:КОКП мүшелері
Санат:Біртұтас Ресей мүшелері
Санат:Халықаралық қылмыстық сот іздеу жариялағандар
Өнеркәсіпшілер және кәсіпкерлер партиясы

**Түрікменстанның өнеркәсіпшілер және кәсіпкерлер партиясы** (**ТӨКП**, , ) — Түрікменстандағы тіркелген үш саяси партияның бірі, Түрікменстан Мәжілісінде 18 депутаты бар.

2017 жылдан бері Сапармұрат Ауғанов басшылығындағы 2012 жылдың 21 тамыз күні құрылған еді. ТӨКП — тәуелсіз Түрікменстан тарихындағы ресми түрде тіркелген екінші саяси партия; тұңғышы елді бұдан бұрын бірпартиялық жүйеде басқарған Түрікменстан Демократиялық партиясы болған еді. Түрікменстан осы арқылы бірпартиялық жүйені сақтап қалған посткеңестік кеңістіктегі соңғы ел болды.

## Сын
Оппозициялық дереккөздер партияның мүлдем оппозициялық емес екенін, және оның құрылуы елдің демократиялануын білдірмейтінін айтып кеткен. Партия көппартиялық жүйені еліктеу үшін құрылған деп те айтылады.

Журналист Сергей Василенков сөзінше «тіпті бірнеше саяси ұйымдардың болуы саяси жүйенің шынайы еркіндігі мен плюрализміне кепілдік бермейді — елдегі оппозицияның ықпалы жоқ, ал барлық жаңадан пайда болған билік институттары әлі де үкіметтің бақылауында».

## Сайлаулардағы нәтижелері
### Президент сайлаулары

### Парламент сайлаулары

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан саяси партиялары
Куки (халық)

**Куки** (Үндістанда - куки, Мьянмада - чин) — Үндістанның солтүстік-шығыс штаттарында, Мьянманың солтүстік-батыс аймақтарында және Бангладештің таулы аймақтарында тұратын туысқан халықтар тобы.
Жалпы саны 2,7 миллионнан астам адам.

## Этнонимі
«Куки» сөзінің шығу тегі белгісіз, бұл экзоним: бастапқыда қазір Куки деп аталатын тайпалардың өзіндік атауы емес. Отаршыл британдық жазушы Адам Скотт Ридтің айтуы бойынша, Куки сөзі туралы ең алғашқы деректер британдық жазбаларда 1777 жылға жатады. Ежелгі санскриттік аңызға айналған әдебиеттерде Кукилер сияқты тайпалармен ұқсас болған Кирата халқы туралы айтылады.
К.А.Соппиттің айтуынша, «Ескі Кукилер» 11 ғасырдың басында, ал «Жаңа Кукилер» 19 ғасырдың бірінші жартысында Манипурға қоныс аударған.
«Куки» сөзі ассам немесе бенгал тегі болса керек және «Чин» - «таулық» деген мағынаны білдіреді.

## Таралуы
Кукилер Үндістан, Бангладеш және Мьянмадағы бірнеше таулық тайпаларды құрайды. Дзо (Мизо) халқы Мьянманың Чин штатында Чин, Мизорам штатында Мизо деген атпен белгілі. Үндістанның Манипур штатындағы кукилер сияқты, Үндістанның солтүстік-шығыс штаттарында, Мьянманың солтүстік-батысында және Бангладештің Читтагонг тауларында таралған бірқатар туысқан тибет-бирман тайпалық халықтары бар. Солтүстік-Шығыс Үндістанда олар Аруначал-Прадештен басқа барлық штаттарда кездеседі. Бұл халықаралық шекаралар арқылы таралуы Үндістанды оккупациялау кезінде британдықтардың жазалау әрекеттеріне байланысты.

## Тілі
Олар қытай-тибет отбасының тибет-бирма тобының тілдерінде сөйлейді.

## Діні
Олар дәстүрлі нанымдарды ұстанады, сонымен бірге индуистар, христиандар, сүнниттік мұсылмандар бар.
нобай|оңға|200px|Зо халқының өкілі     
## Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі – қолмен жұмыс атқарылатын егіншілік (күріш, жүгері, көкөністер), Куканың бір бөлігі тау етегіндегі су тасқыны алқаптарын өңдейді. Қолөнердің ішінде иіру және тоқымашылық дамыған.

## Өмір салты
Қоғамдық жерге иелік ету, қауымдастықты басқару демократиялық негізде сақталған. Туыстық есеп патрилинейлік, олардың ішінде үлкен және кіші тармақтар ерекшеленеді. Куки отбасына ата-анасы, кәмелетке толмаған балалары және мұрагер ұлдың отбасы кіреді. Қалыңдық үшін жұмыс жасау дәстүрі болған.

### Дәстүрлі баспаналары
Ертеректе егістік жер ауыстырғанда ауылдары жиі көшірілетін. Үілері жерде немесе қадаларда орналасқан сабан төбелері бар бамбуктан немесе тақтайдан жасалған үйлер.

### Дәстүрлі киімдері
Дәстүрлі киімдері - әйелдерде, матаның кең бөлігімен байланған тігілмеген белдемше және ақ блузка. Ерлерде -көйлек, дхоти, жеңсіз жилет және сәлде.

### Дәстүрлі тағамдары
Тағамдарының негізі - күріш, жүгері, тары, бұршақ, тапиока, тәтті картоп, асқабақ, апельсиндер, лимондар және басқа цитрустық жемістер, манголар және банандар. Сонымен қатар сиыр еті, шошқа еті, құс еті, қырыққабат, асқабақ, қияр, қауын және ямс, бал, балық, әсіресе кептірілген балық. Күріштен жасалған шарап ішеді. Көптеген адамдар буйвол етін тұтынбайды, бірақ оған ешқандай тыйым салынбаған.

## Сілтеме
* 

## Дереккөздер

Санат:Үндістан этникалық топтары
Санат:Мьянма халықтары
Санат:Бангладеш халықтары
Режеп Базаров

**Режеп Базаров** (; 1958 жыл, Тельман ауданы, Дашоғыз уәлаяты) — түрікменстандық саясаткер, ветеринар, 2016 жылдан бері Министрлер Кабинеті төрағасының орынбасары, 2014 жылдан бері Түрікменстан аграрлық партиясының төрағасы және 2012 жылғы президент сайлауындағы үміткерлердің бірі.

Базаров бұрын Дашоғыз уәлаяты әкімінің орынбасары (2011–2012), Түрікменстан Мәжілісінің депутаты (?–2016) және ауыл шаруашылығының министрі (2012–2014) лауазымдарында қызмет атқарған еді.

## Өмірбаяны
Режеп Базаров 1958 жылы дүниеге келген. Базаровтың туған жері — 2022 жылы ыдырап, Болдымсаз атырабына айналдырылған Тельман (Губадаг) ауданында (Түрікмен КСР).

Базаров 1975 жылы Түрікмен ауылшаруашылық университетінде оқуын бастап, ветеринар мамандығымен оны 1980 жылы аяқтады. Мансабын туған Губадаг ауданының ветеринариясында бастаған.

### Дашоғыз әкімдігіндегі қызметі
2000–2005 жылдары Ғұбадаг атырабы «Обахызмат» ауылшаруашылық акционерлік қоғамының ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, төрағасының орынбасары, төрағасы қызметтерін атқарған.

2005–2008 жылдары Дашоғыз уәлаяты Губадаг атырабы кәсіподақтар бірлестігінің төрағасы. 2008–2011 жылдары Құрбансұлтан әже атырабы әкімінің ауыл шаруашылығы жөніндегі орынбасары, Ғұбадаг атырабы әкімі қызметтерін атқарған.

2011–2012 жылдары Дашоғыз уәлаятының ауыл шаруашылығы жөніндегі орынбасары.

### 2012 жылғы президент сайлауы
2011 жылдың желтоқсанында Дашоғыз уәлаяты әкімінің орынбасары Режеп Базаровтың келесі жылы болатын президент сайлауына үміткер ретінде тіркелгені белгілі болды.

2012 жылдың қаңтарында сайлаушылар алдында Базаров Ахал уәлаяты Рухабат атырабы мәдениет сарайының алдында сөйлеп, өзінің сайлауалды кампаниясы жайлы айтты: «күш-жігері мен білімін аямай, адал еңбек ететіні, ұлттық демократияны одан әрі жетілдіру үшін қолдан келгеннің бәрін жасап, мемлекеттің экономикалық мүмкіндіктерін тиімдірек пайдалануға тырысатыны» айтылды.

Сайлау нәтижесінде Режеп Базаров жалпы дауыстың 0,28% жинап, 4-орын алып, жеңілді. Құрбанқұлы Бердімұхамедов қайта сайланды.

### Ауыл шаруашылығы министрі
2012 жылдың 6 шілдесінде Түрікменстанның Ауыл шаруашылығы министрі болып тағайындалды, 2014 жылдың 4 сәуірінде басқа жұмысқа ауысуына байланысты қызметінен босатылды.

### Партия төрағасы
2014 жылдың қыркүйегінде дауыс беру қорытындысы бойынша Түрікменстан Аграрлық партиясының басшысы болып сайланды. Партия төрағасы ретінде 2018 және 2023 жылдары болған парламент сайлауларында ТАП басты өкілі болған.

### Мәжілістегі қызметі
2016 жылға дейін Мары уәлаяты, №103 «Зарпчы» сайлау округінен сайланған Мәжіліс депутаты болған.

2016 жылдың сәуірінде Министрлер Кабинеті төрағасының орынбасары болып сайланды.

## Қосымша ақпарат


## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан саясаткерлері
Түрікменстан Министрлер Кабинеті

**Түрікменстан Министрлер Кабинеті** (), кейде **Түрікменстан үкіметі** — Түрікменстанндағы басты атқарушы билік, елдің үкіметі. Елдің мемлекет және үкімет басшысы, Түрікменстан президентімен тағайындалады да, басқарылады. Президенттің Министрлер Кабинетінде 6 орынбасары () бар.

«Түрікменгаз» мемлекеттік корпорациясының директоры министрлердің бірі болып келеді, ол «мемлекет министрі» () болып аталады.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан саясаты
Санат:Түрікменстан үкіметі
Санат:Ел бойынша үкіметтер
Куланго

**Куланго** (*комбио* немесе *коламбо*, *колано*, *нкорамфо*, *нгорафо*, *логон*, *тегесие*) — Кот-д’Ивуардың солтүстік-шығысында және Гананың кейбір бөліктерінде тұратын халық. Негізінен Комоэ мен Қара Вольта өзендерінің арасында тұрады. Жалпы саны 290 мың адам. Кот-д'Ивуарда 240 мың адам және Ганада 50 мың адам.

## Тілі
Тілі мен мәдениеті жағынан куланго халқы Лобиге жақын. Тілі куланго тілі.

## Діні
Көпшілігі жергілікті дәстүрлі наным-сенімдерді (табиғат күштеріне табыну) ұстанады, кейбірі мұсылмандар.

## Тарихы
Куланголар Манде-диула мен абронның ықпалында болған аймақтың автохтонды халқы. Кулангтың саяси институттары болған жоқ. XVII—XVIII ғасырларда Дагомба құрған Бунаның алғашқы саяси құрылымына тәуелді болса, XVIII-XIX ғасырларда аброн оманының Джаман (Бондуку) халқының (төменгі тап) негізін құрады.
1880 жылдары Уасулу "империясының" құрамына кірді.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (ямс, тары, құмай, фонио, күріш, таро, тәтті картоп, бұршақ, жүгері) және ірі қара және ұсақ мал өсіру. Ерлер жерді тазартумен айналысса, әйелдер егін егу, жинаумен айналысады. Қолөнерден ағаш мүсіндер, сырланған керамика жасау, төсеніш, қоржын, сөмке тоқу жақсы дамыған. 

## Өмір салты
Дәстүрлі әлеуметтік ұйымның негізін ақсақал бастаған көп балалы отбасылардан тұратын ауыл қауымдастықтары, рулық ұйым, құпия одақтар құрайды. Туыстық есеп матрилиналық болып табылады. Некеден кейінгі қоныс вирилокалды, құпия одақтарға кіру кезінде инициация рәсімдері қолданылады.

Фольклорлық жанрлардың ішінде әндер, ертегілер мен мақал-мәтелдер кең таралған.

Елді мекендері шашыраңқы орналасқан. Тұрғын үйлері дөңгелек, қабырғалары саман немесе қыш кірпіштен қаланған, төбесі биік конустық (рафия пальма жапырақтарының жапырақшаларынан жасалған, үстіңгі жағы қамыспен жабылған). Тұрғын үйдің жанында қосалқы құрылыстар, мал қоралары, астық қоймалары, асхана бар.

Дәстүрлі киімдердің орнын еуропалық киімдер алмастыруда.

Тамағы негізінен өсімдік тектес тағамдар (жарма, бұқтырылған, қайнатылған, қуырылған және пісірілген түйнектер мен ащы дәмдеуіштері бар бұршақ, көкөністер) және сүт өнімдері, пальма майын, кейде етті пайдаланады.

## Дереккөздер

 
Санат:Кот-д’Ивуар халықтары
Санат:Гана халықтары
Ресей Федерациясының батыры

**Ресей Федерациясының батыры**(кейде **Алтын жұлдыз медалі**, ) — Ресей Федерациясының ең жоғарғы мемлекеттік марапаты. *Ерлік жасаумен байланысты мемлекет пен халық алдындағы қызметі үшін* беріледі.

Ресей Федерациясының батырына ерекше айрықшалық белгісі — Алтын жұлдыз медалі беріледі.

## Дереккөздер

Санат:Ресей медальдері
Футболдан Англия чемпионаты 2022/23

**[[Футболдан Англия чемпионаты|Англия премьер лигасының]]** 30-шы жарысы. "Манчестер Сити" тоғызыншы рет чемпион атанды. 

## Қорытынды кесте

## Статистика

### Мергендер
[солға|нобай|[Эрлинг Холанд]]

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Футболдан Англия чемпионаты
Кунама

**Кунама** (*база*, *базен*) — Эритрея мен Эфиопияның солтүстік-батысында тұратын халық. Кунама халқының көпшілігі шалғайдағы Гаш пен Сетит өзендерінің арасында тұрады.
Кунама халқының саны шамамен 260 200 адамды құрайды, олардың көпшілігі Эритреяда тұрады (шамамен 80%). Нақты саны белгісіз, өйткені нақты санақ деректері жоқ.

## Тілі
Олар Ніл-Сахар макроотбасының оқшауланған кунама тілінде сөйлейді.

## Діні
Кунамдардың көпшілігі сунниттік исламды ұстанады, кейбіреулері протестанттық христиандар және ежелгі дәстүрлі нанымдар сақталған.

## Кәсібі
Қазіргі Кунаманың 90%-дан астамы егіншілікпен (сорго, тары, сонымен қатар бидай, арпа, бұршақ, мақта) және мал шаруашылығымен (ірі және ұсақ мал, түйе) айналысатын шаруалар.

## Өмір салты
Кунамның дәстүрлі әлеуметтік ұйымы мен сенімдерінде көптеген архаикалық белгілер сақталған (жыныстық жас топтары және олармен байланысты рәсімдер, ақсақалдардың билігі, қауымдық жиналыстар, синкреттік пантеон және т.б.).

## Дереккөздер

 
Санат:Эритрея халықтары
Санат:Эфиопия халықтары
(912) Маритима

**(912) Маритима** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1919 жылы Фридрих Карл Арнольд Швассман теңізде жүргенде ашты. Атауы содан шықты ( — теңіздік).

thumb|450px|center|Маритиманың Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(914) Пализана

**(914) Пализана** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1919 жылы 4 шілдеде Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Өзі жүзден астам астероидты ашқан Иоганн Пализаның құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Пализананың Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(913) Отила

**(913) Отила** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1919 жылы 19 мамырда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды.

thumb|450px|center|Отиланың Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(915) Козетта

**(915) Козетта** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1918 жылы 14 желтоқсанда Франсуа Гонесье Алжир обсерваториясында ашты және оған өз кенже қызының атын берді.

thumb|450px|center|Козеттаның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(916) Америка

**(916) Америка** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1915 жылы 7 тамызда Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты.

Америка атауы бұл аспан денесіне 1923 жылы берілді.

thumb|450px|center|Астероидтың Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(919) Ильзебилль

**(919) Ильзебилль** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1918 жылы 30 қазанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Астероид Ағайынды Гриммдердің ертегісіндегі кейіпкердің атымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(922) Шлутия

**(922) Шлутия** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1919 жылы 18 қыркүйекте Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Астероид обсерваторияға демеу көрсеткен Эдгар Шлубах пен Генри Тиаркстың құрметіне орай аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(925) Альфонсина

**(925) Альфонсина** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1920 жылы 13 қаңтарда Хосе Комас Сола Фабра обсерваториясында ашты.

Астероид испан патшасының құрметіне орай аталды.
нобай|солға|200px|Шамалық пішіні
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(927) Ратисбона

**(927) Ратисбона** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1920 жылы 16 ақпанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Астероид неміс қаласы Регенсбургтің латынша атымен аталды (Кеплердің қайтыс болған жері).

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(930) Вестфалия

**(930) Вестфалия** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1920 жылы 10 наурызда Вальтер Бааде Гамбург обсерваториясында ашты.

Астероид Германияның солтүстік-батысындағы аймақтың атымен аталды.

thumb|450px|center|Астероидтың Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
Куранко

**Куранко** — Сьерра-Леоне мен Гвинеядағы халық.
Жалпы саны 264 мың адам. Сьерра-Леонеде 209 мың, Гвинеяда 55 мың адам.

## Тілі
Нигер-Кордофан отбасының манде тобының куранко тілінде сөйлейді. Диалектлері: Сьерра-Леонеде – батыс және шығыс, Гвинеяда - куранко васаманду, манинкаға жақын.

## Діні
Олар негізінен дәстүрлі нанымдарды ұстанады, 30%-ға дейін сүнниттік мұсылмандар, 1%-ға жуығы христиандар.

## Кәсібі
Шаруашылықтың негізі – көшпелі егіншілік: бірінші жылы жаңа учаскеге күріш, екіншісінде – тары, маниок немесе жержаңғақ егіледі, содан кейін 5-6 жылға тыңайтқышқа қалдырылады. Бау-бақшада: жүгері, жержаңғақ, мақта, тәтті картоп, таро, пияз, қызанақ, асқабақ, гомбо, бұрыш, қымыздық, индиго егіледі.
Жеміс ағаштары: банан, манго, папайя, апельсин, кокос жаңғағы, лимон, ананас; кола жаңғақтары.
Сонымен қатар тауық өсіру, тор және бөгет көмегімен балық аулайды.
Қолөнерден ұсталық, тері (ер), тоқымашылық (ер және әйел) дамыған.

## Өмір салты
Неке патрилокальды, полигиния жиі кездеседі. Отбасы үлкен патриархалдық. Ірі туысқан топтар-мүшелері жалпы атаумен-тотеммен және жалпы тағамға тыйым салумен біріктірілген рулық қауым. Үш сатылы әлеуметтік топқа бөлінеді: билеушілер - пұтқа табынушы рулар (сунинке — тонтиги), қарапайым адамдар (фуруньогон), оның ішінде мұсылмандар,  куранкодағы "төменгі касталар" (ниамакала) - гриоттар — мадақтау әндерінің әншілері.

Елді мекендері әртүрлі көлемде (60-тан 1000 тұрғынға дейін). Жаңбырлы маусымда отбасылар алыстағы егістіктерде жеңіл тұрғын үйлерде, құрғақшылық кезінде - ауылдарда, ортасында ошағы бар және конус тәрізді шатыры бар үлкен көп бөлмелі дөңгелек үйлерде тұрады.

Тағамдары - тұздық пен дәмдеуіштермен пісірілген күріш.

## Дереккөздер

 
Санат:Сьерра-Леоне халықтары
Санат:Гвинея халықтары
Ержүрек және батыл

**«Ержүрек және батыл»** () — DC Comics-тің Бэтмен мен Робинге қатысты комикстеріне негізделген алдағы америкалық суперқаһармандық фильм. Фильмді DC Studios, Double Dream және Warner Bros. әзірлейді. Бұл фильм DCU-дің үшінші фильмі, сондай-ақ Бэтмен фильмдер  сериясының қайта жүктелуі болады. Фильмнің режиссері Энди Мускетти.

«Ержүрек және батыл» DCU-дің «Құдайлар мен құбыжықтар» деп аталатын бірінші тарауының бір бөлігі болады.

## Кейіпкерлер
* Брюс Уэйн / Бэтмен: құпия баскесер ретінде екі жақты өмір сүретін Готэм қаласының бақуатты адамдарының бірі.
* Дэмиен Уейн / Робин: Брюстің ұлы, Көлеңкелер Лигасының тұрағында сегіз-он жасына дейін адам өлтіруді үйренген.

## Өндіріс
2022 жылдың сәуір айында Discovery Inc. және Warner Bros. бас компаниясы WarnerMedia-ға біріктіріліп, Warner Bros. Discovery (WBD), басшысы қызметіне Дэвид Заслав  келді. Жаңа компания DC Entertainment-ті қалпына келтірмек болды, ал Заслав жаңа еншілес компанияның басшысы ретінде Marvel  Studios  президенті Кевин Файгиге ұқсайтын адамды іздей бастады. Сценарийші/режиссер Джеймс Ганн және продюсер Питер Сафран  жаңадан құрылған DC Studios-тың тең төрағалары мен директорлары қызметіне тағайындалды. Қызметке кіріскеннен бір аптадан кейін олар DCEU-дің «софтребутке» ұшырап DCU деп аталатын жаңа франшизаның көп жылдық жоспарымен жұмыс істейтінін хабарлады. Заславтың айтуынша, жаңа жоспарда «төрт Бэтмен болмайды». Аффлек болашақта рөлге оралмайтыны расталды, бірақ ол DCU үшін жобаны түсіруі мүмкін.

### Даму
Маусым айына қарай Энди Мускетти фильмді түсіру үшін студияның таңдауы ішінде фаворит болды. Ол бұған дейін Аффлек пен Майкл Китон сомдаған Бэтменді көрсететін DCEU-лік Флэш (2023) фильмін түсірген. Сол айдың соңында, «Флеш» фильмінің тұсауы кесілгенге дейін Энди Мускетти режиссер болып бекітілді, оның әпкесі Барбара  бірге оның Double Dream  продюсерлік компаниясы арқылы Ганн және Сафранмен бірге фильмді шығаруға кірісті. Флэш сценаристі Кристина Ходсон фильмнің сценарийсті ретінде қарастырылды, бірақта Ходсон «Форсаж» сериясының жобасында жұмыс істеуді таңдады.

## Премьера
«Ержүрек және батыл» АҚШ-та шығарылады және DCU-ның «Құдайлар мен құбыжықтар» деп аталатын бірінші тарауының бөлігі болады.

## Дереккөздер

Санат:DC комикстерін экранизациялау
Санат:Бэтмен жайлы фильмдер
Дэвид Коренсвет

**Дэвид Пакард Коренсвет** (; 1993 жылы 8 шілдеде дүниеге келген) — американдық актер. 2016 жылы Джулиард мектебін бітіргеннен кейін, телехикаяларда, соның ішінде 2018 жылғы «Карта үйде» басты рөлді сомдауға кірісті. Содан кейін ол Райан Мерфи Netflix-ке арнап жасаған «*Саясаттанушы*» (2019–2020) және «*Голливуд*» (2020) сериалдарына түсті Netflix шығарған *«*Екі жаққа қара*»* (2022), HBO шығарған «Біз бұл қалаға иелік етеміз» (2022) минисериалына, «А24» және «Маржан» (2022) фильміне түсті. Ол алдағы *«[[Супермен (фильм, 2025)|Супермен]]»* фильмінен бастап, DCU-де Кларк Кент / Суперменді бейнелейді.

## Жас кезі және білімі
Коренсвет Филадельфияда, Пенсильванияда өсті. Оның әкесі Джон Коренсвет заңгер болғанға дейін Нью-Йоркте көптеген жылдар бойы актер болып жұмыс істеді;  оның анасы да заңгер. Оның әкесі Жаңа Орлеандағы белгілі еврей отбасынан шыққан.

Коренсветтің анасы жағынан атасы Эдвард Пакард, «Өзіңнің шытырман оқиғаңды таңда» кітабының тұжырымдамасын жасаушы және осы сериядағы 50-ден астам кітаптың авторы.

## Фильмография
### Фильм

### Теледидар

## Дереккөздер
Түрікменстандағы президент сайлауы (2022)

2022 жылдың 12 наурыз күні Түрікменстанда **кезектен тыс президент сайлауы** өткізілді. Сайлау президент Құрбанқұлы Бердімұхамедовтің отставкасымен байланысты жүргізілген.

Сайлау үміктерлерінің қатарында Бердімұхамедовтың ұлы Сердар Бердімұхамедов болған. Ол жалпы даусы санының 72.97% жинап, президент болып сайланып, әкесінің ізбасары болды.

Сайлау халықаралық бақылаушылармен еркін және әділ сайлау болып танылмайды.

## Жүргізілуі
Ресми деректер бойынша сайлау күні елде 3,460,080 сайлаушы бар.

Сайлауды ресми деректер бойынша Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы, Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы және Ислам ынтымақтастық ұйымының өкілдері бақылады. Сайлау күні, жоспарланғандай, 12 маусым күні өтті.

## Үміткерлер
Сайлауға 9 үміткер қатысты. Үміктерлер ішінде ірі мемлекеттік қызметте болған үміткердің екеуі ғана бар: ізашар президенттің ұлы Сердар Бердімұхамедов және бұрынғы Мәжіліс депутаты Мақсат Өдешов. Қалған үміткерлер дәрігерлер, әкімдік қызметкерлері немесе педагогтар.

## Сын
Түрікменстандағы сайлаудың барлығы, соның ішінде 2022 жылғы сайлау да, халықаралық бақылаушылармен демократиялық емес болып танылады.

Азаттық радиосы сияқты оппозициялық және шетелдік дереккөздер Бердімұхамедовтар билігін «династиялық» деп сынап, басшыларды автократтық деп те атайды.

## Нәтижесі
Сайлау күні ресми деректер бойынша сайлаушылардың жалпы 97.17% дауыс берді. Сайлау нәтижесінде, ресми дерек бойынша, Сердар Бердімұхамедов жалпы 2,452,705 дауыс жинап (72.97%) жеңіске жетіп, елдің президенті болып сайланды.

Сердар Бердімұхаммедов 2022 жылы 19 наурызда ант беріп, президенттігінің тұңғыш мерзімін бастады.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстандағы президент сайлаулары
(931) Уайтмора

**(931) Уайтмора** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1920 жылы 19 наурызда Франсуа Гонесье Алжир обсерваториясында ашты.

Америкалық археолог Томас Уайтмор құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Уайтмораның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(932) Гуверия

**(932) Гуверия** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1920 жылы 23 наурызда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Аустрияға көмек ұйымдастырған Герберт Гувердің құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Астероидтың Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
* (941) Маррей
Санат:Астероидтар
(933) Сюзи

**(933) Сюзи** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Бастапқыда Сюзи атауы 1920 жылы 23 сәуірде ашылған астероидқа берілді. Бірақ сегіз жылдан кейін бұл әлдеқашан ашылған (715) Трансваалия астероиды екені белгілі болған соң, Сюзи атауы және нөмірі Карл Вильгельм Рейнмут 1927 жылы 10 ақпанда ашқан аспан денесіне берілді.

thumb|450px|center|Сюзидің Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(935) Кливия

**(935) Кливия** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1920 жылы 7 қыркүйекте Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Астероид сол аттас гүлді өсімдіктің атымен аталды.

thumb|450px|center|Кливиянің Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(945) Барселона

**(945) Барселона** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1921 жылы 3 ақпанда Хосе Комас Сола Фабра обсерваториясында ашты.

Астероид обсерватория орналасқан қала әрі ғалымның туған жері құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Барселонаның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(946) Поэзия

**(946) Поэзия** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1921 жылы 11 ақпанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Поэзия құдайы есімімен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(947) Монтероса

**(947) Монтероса** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1921 жылы 8 ақпанда Фридрих Карл Арнольд Швассман ашты.

Өзі ғылыми саяхаттармен жүрген кеменің атын осы астероидқа берді.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(948) Юкунда

**(948) Юкунда** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1921 жылы 3 наурызда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды.

thumb|450px|center|Юкунданың Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
(950) Аренса

**(950) Аренса** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1921 жылы 1 сәуірде Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Ол астероидты өзіне көп көмектескен Аренстер жанұясының құрметіне орай атады.

thumb|450px|center|Аренсаның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
* (909) Улла
Санат:Астероидтар
(944) Идальго

**(944) Идальго** — Кентаврлар тобының астероиды.

Оны 1920 жылы 31 қазанда Вальтер Бааде Гамбург обсерваториясында ашты.

Астероид Мексиканың тәуелсіздігі үшін соғыстың рухани көсемі Мигель Идальгоның құрметіне орай аталды.

Кейбір пайымдаулар бойынша, (944) Идальго өлі кометаның қалдығы болып келеді.

thumb|450px|center|Идальгоның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (901—1000)
Санат:Астероидтар
Куриа (халық)

**Куриа**  (*кулиа*, *булиа*, *тенде*) — Танзанияның солтүстігінде және Кенияның оңтүстігінде тұратын халық.
Жалпы саны 604 мың адамды құрайды. Банту этникалық тобына кіреді.

## Тілі
Тілі - игикуриа тілі.

## Діні
Сенушілердің діни байланысы: католиктер, христиан-африкалық шіркеуінің кейбір жақтаушылары.

## Тарихы
XV—XVI ғасырлардағы куриалардың ата-бабалары луолардың, кейінірек масаи қысымынан кейін Орталық Африкадан Виктория көлінің жағасына келді. Олар солтүстік (қазіргі Лухья) және оңтүстік (қазіргі гусии мен куриа) болып бөлінді.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (сорго, астық дақылдары – жержаңғақ және мақта), мал шаруашылығы (қой, ешкі), Виктория көлінің жағасында балық аулау. Қолөнерден - ағаштан, балшықтан немесе соғылған темірден маскалар, мүсіндер және т.б. жасау дамыған.

## Өмір салты
Отбасы үлкен патриархалды, жыныстық және жас таптарының жүйесі дамыған.

Елді мекендері жинақы орналасқан. Тұрғын үйлері дөңгелек, қабырғалары тоқылған, балшықпен сыланған және конустық төбесі шөппен немесе пальма жапырақтарымен жабылған, тұрғын бөлікке, асханаға және жас мал төлдеріне арналған бөлмеге бөлінген.

Киімдері - Еуропалық үлгідегі ерлер киімі, әйелдер ашық түсті көйлек киеді.

Дәстүрлі тағамдары – жармалар мен бұқтырылған тағамдар, ащы көкөніс дәмдеуіштері бар жүгері бәліштері, қуырылған жүгері мен жержаңғақ, банан, балық.

## Дереккөздер

 
Санат:Танзания халықтары
Санат:Кения халықтары
Қазақстан әуежайлары тізімі

Қазақстан әуежайларының ішіндегі ең ірісі Алматы әуежайы болып саналады. Әуежай өзінің тарихын 1935 жылдан бері жүргізіп келеді, ал 2012 жылы ТМД-дағы ең үздік деп танылды. Бұл әуежай жылына төрт миллионнан астам жолаушыға қызмет көрсетеді.

Қазақстан әуежайларынан ішкі авиатасымалдар саны бойынша екінші орынды Астанадағы елордалық авиатасымалдар алады. Бүгінгі таңда әуежай жаңартылды және әуе кемелерінің барлық түрлерін қабылдауға қабілетті. 2012 жылы Астана әуежайы екі миллионнан астам туристке, оның ішінде жақын және алыс шетелдерден келген туристерге қызмет көрсетті.

Қазақстанның ірі әуежайлары ғана емес, мемлекет азырақ әуежайларға да назар аударады. Осылайша, 2011 жылы жүргізілген жаңғыртудың арқасында Ақтау әуежайы ТМД-ның ең үздік әуежайы болды, ол 2009 жылы "ТМД елдерінің перспективалы дамып келе жатқан әуежайы" атағына ие болды. Атырау әуежайы да қайта жаңартылуда, ұшу-қону жолақтарын кеңейту, сондай-ақ жаңа жарық-техникалық жүйені орнату жоспарланған.

## Қазақстанның негізгі әуежайларының тізімі

## Қазақстанның өңірлік әуежайларының тізімі

Ескерту: Ақтау, Балқаш, Қарағанды, Нұрсұлтан Назарбаев, Тараз, Талдықорған, Шымкент, Боралдай әуежайларын әскери авиация — Қазақстан Республикасының әуе қорғанысы күштері де пайдаланады.

*

Санат:Қазақстан әуежайлары
Kyrgyz Express Post

**Kyrgyz Express Post** (қысқартып **KEP**) — Қырғызстанның пошта компаниясы, 2012 жылдың 16 наурызында құрылған және екінші тағайындалған пошта операторы мәртебесіне ие.

## Жалпы ақпарат
Kyrgyz Express Post Қырғызстанның пошта нарығында 2012 жылдың 16 наурызынан бастап жұмыс істейді. 9 айдан кейін, атап айтқанда 2012 жылдың 7 желтоқсанында KEP Қырғызстанның екінші тағайындалған пошта операторы мәртебесін алды. Бұл ресми мәртебе Дүниежүзілік пошта одағының Халықаралық Бюросының 2013 жылғы 21 мамырдағы №83 циркулярымен расталды, бұған Дүниежүзілік пошта одағының сайтының тиісті бөліміндегі ақпарат дәлел.

Екінші тағайындалған оператор мәртебесі KEP-ке пошта маркаларын шығаруға және оларды пошта жөнелтілімдерін франкирлеу үшін, сондай-ақ филателистердің мүдделерін қанағаттандыру үшін пайдалануға мүмкіндік береді.

## Филателия
нобай|«Қырғызстан фаунасы» шағын маркасы, аралас
нобай|солға|«Пошта көлігі» шағын маркасы, аралас
2014 жылдың 18 қарашасында Kyrgyz Express Post өзінің алғашқы пошта маркалары мен блогын айналымға енгізді. Шығарылым ДПО-ның 140 жылдығына арналған. Маркалар Қырғызстанның пошта байланысының даму тарихын, атап айтқанда пошта жөнелтілімдерін тасымалдау құралдарын көрсетеді.

2014 жылғы 19 қарашада KEP "Қырғызстан фаунасы" пошта маркаларының сериясын айналымға енгізді. Маркалар Қырғыз Республикасының жануарлар әлеміне тән өкілдерін көрсетеді: ителгі, қодас, Орталық Азия тауешкісі және қар барысы.

KEP маркаларын тек Бішкектегі пошта операторының кеңсесінде ғана емес, сонымен қатар KEP сайтында сатып алуға болады.

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан компаниялары
Арқалық әуежайы

**Арқалық әуежайы** — Қазақстанның Қостанай облысындағы Арқалық қаласының бұрынғы әуежайы.

Арқалық әуеайлағы 2-сыныпты, Ил-76, Ту-154 және одан жеңіл ұшақтарды, сондай-ақ барлық түрдегі тікұшақтарды қабылдауға қабілетті болды.

## Тарихы
Кеңестік кезеңде осы жерден Қазақстанның көптеген қалаларына және Мәскеуге рейстер орындалды. Сондай — ақ, жергілікті әуе желілері бойынша рейстер болды (атап айтқанда Арқалық — Амангелді-Торғай).

1998 жылдан бастап әуежай қараусыз қалды және оны Ресей әскери авиациясының тікұшақтары "Союз" сериясындағы басқарылатын ғарыш аппараттарының қонуын іздеу-құтқару кезінде анда-санда ғана пайдаланады.

## Қазіргі күйі
Қостанай облысы Арқалық қаласындағы әуежайдың сатылымға шығарылуына қатысты қалалық әкімдік түсінік берді. Әкімдіктің мәліметінше, әуе қатынасын қалпына келтіру мәселесі бірнеше рет көтерілген. Алайда жаңа әуежайды салу және ұшып-қону жолағын қалпына келтіру үшін қомақты қаражат керек. 


Оны (ескі әуежай – ескерту) жөндеудің керегі жоқ. Онда барлығы ескірген. Жаңа әуежайды салу үшін орын табылады. Алайда қалаға бұл әуежай керек пе деген мәселе бар. Елорда және облыс орталығымен көлік, теміржол байланысы бар. Жолаушылар легі де бар. Алайда барлығы билеттің бағасына келіп тіреледі. Біз бағаны 20 мың теңге деп қойсақ, пойыздың бағасы 4 мың теңге болса, айырмашылық бар ғой. Мұндай жағдайда бюджеттен субсидия бөлуге тура келеді. Біздің бюджет мұндай шығынды көтере алмайды, 
— дейді Арқалық қаласы әкімінің орынбасары Дархан Хамзин.


## Дереккөздер

Санат:Қазақстан әуежайлары
Санат:Арқалық
Бозой әуежайы

**Бозой** — Қазақстанның Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы жергілікті әуе желілерінің әуежайы. Бозой ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 1 км жерде орналасқан.

Әуеайлақ базасы 4-классты, Ан-2, Ан-28, Л-410 және жеңіл ұшақтарды, сондай-ақ барлық түрдегі тікұшақтарды қабылдауға қабілетті.

* 1990 жылдардың аяғында әуежай қараусыз қалды және содан бері авиациялық жұмыстарды жүргізу кезінде Ан-2 ұшақтары мен тікұшақтар үшін қону алаңы ретінде пайдаланылды.
* 2011 жылы БАҚ осы әуежайды жандандыру жоспарлары туралы хабарлады.

## Оқиғалар
1974 жылы 30 желтоқсанда Ақтөбе Біріккен авиаотрядының Ан-2 ұшағы күрделі метеожағдайларда Бозой (КС-10) әуеайлағынан 1,5 км қашықтықта орналасқан радиорелелік діңгекпен соқтығысты. Ұшақ діңгекте 85 м биіктікте ілулі тұрған, қираған және өртенген күйінде табылды. Екі ұшқыш та, хабарланбаған жолаушы да соққы кезінде ұшақтан лақтырылып, жерге құлап, қаза тапты. Әуе апатының негізгі себебі-экипаждың ГА-71 ҰКП талаптарын өрескел бұзуы, ол жоспарда және тапсырмада көзделмеген маршрут бойынша, ауа райы болжамынсыз, бортқа бөгде адамды алусыз, байланыссыз, қауіпсіз биіктіктен төмен ұшуды орындаусыз және көзбен шолып ұшу ережелеріне сәйкес келмейтін метеожағдайларда өз бетінше ұшып шығуында көрініс тапты.
Санат:Қазақстан әуежайлары
Санат:Ақтөбе облысы әуежайлары
Аягөз әуежайы

**Аягөз әуежайы** — Аягөз қаласындағы өңірлік маңызы бар әуежай. Шығыс Қазақстан облысының оңтүстік бөлігінде орналасқан.

## Инфрақұрылымы
Аягөз әуежайы кіші авиация ұшақтарын және барлық типтегі тікұшақтарды қабылдай алады. ҰҚЖ туралы толық мәлімет ресми түрде нақтыланбаған.

## Қызмет көрсететін ұшақтар
Ан-2, Ан-24, Ан-26, Як-40, Ми-8 және басқа жеңіл және орта сыныпты әуе кемелеріне лайықталған.

## Қазіргі жағдайы
2020 жылдары әуежайды қайта жаңғырту туралы ұсыныстар болғанымен, әзірге тұрақты коммерциялық рейстер жоқ. Жүк және арнайы рейстер болмаса, жолаушылар ағыны тіркелмеген.
## Тарихы
2-класты Аягөз әуеайлағы, Аягөз қаласынан 6 шақырым жерде орналасқан . Оның өлшемі 2500-ден 45 метрге дейінгі бетондалған ұшу-қону жолағы бар, жобалық сипаттамалары бойынша Ту-134, Ту-154, Ан-12, Як-42 және одан да жеңіл әуе кемелерін (сонымен қатар барлық типтегі тікұшақтарды) қабылдай алады.

1983 жылдың желтоқсанынан 1989 жылдың 22 қазанына дейін аэродромда 737-ші әуе қорғанысы истребитель полкі орналасқан МиГ-23 МЛД полк Камбала аэродромынан қоныс аударды. 1989 жылы қазанда полк Червоноглинское аэродромына (Арциз) қоныс аударды.

Қазіргі уақытта әскери авиация қажеттіліктері үшін пайдаланылуда. 2008 жылы "Семей" АҚ-ның Жолаушылар тасымалы тоқтатылды, себебі әуе тасымалы орынсыз, өйткені қолда бар авто және т/ж маршруттар халықтың қажеттілігін толығымен өтейді.

Аягөз әуеайлағының жанында "Қазаэронавигация" республикалық мемлекеттік кәсіпорнының тірек навигациялық пункті орналасқан. "Қазаэронавигация" РМК Бас директоры Сергей Құлназаровтың айтуынша, "Аягөз" навигациялық пунктінің жаңа ғимараты айналаны 400 шақырымға "қарауға" мүмкіндік беретін ең заманауи радиолокатормен жабдықталған. Пункт ғимаратының жанында жоғары жиілікті радиомаяк орнатылған. Ұшақ экипаждары мен Астана, Алматы және Семей диспетчерлік пункттері арасында ақпарат беруді жүзеге асыратын жаңа цифрлық телекоммуникация торабымен авиабайланыс кешені құрылды.  

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан әуежайлары
Санат:Абай облысы әуежайлары
Ырғыз әуежайы

**Ырғыз әуежайы**-Қазақстанның Ақтөбе облысы Ырғыз ауданындағы жергілікті әуе желілерінің әуежайы.

Ырғыз әуеайлағы 4-класты, Ан-2, Ан-28, Л-410 және жеңіл ұшақтарды, сондай-ақ барлық түрдегі тікұшақтарды қабылдауға қабілетті. Әуежайдың ауданы 60 га.

* **1990 жылдардың** аяғында әуежай қараусыз қалды және содан бері авиациялық жұмыстарды жүргізу кезінде қону алаңы ретінде пайдаланылды.
* **2011 жылы** әуежай қалпына келтіріліп, жұмысын жалғастырды. 2011 жылғы қарашадан бастап аптасына екі рет Л — 410 ұшақтарында Ақтөбе-Ырғыз-Ақтөбе тұрақты авиарейсі Орындалатын болады.

## Қолданылуы
Ауданы 61,6 гектар әуежайдың аумағында ұзындығы бір шақырым және ені 90 метр болатын екі ұшу-қону жолағы орналасқан. Вагондарда касса және шағын күту залы бар. Ырғыз бен Ақтөбе арасында "Аэро" әуекомпаниясына тиесілі Чехияда шығарылған L-410 маркалы екі 15 орындық ұшақ қатынайтын болады. Аптасына 2 рейс - дүйсенбі және сәрсенбі күндері орындалады. Жолаушының бір жаққа ұшу құны 16 мың теңгені құрайды. Алайда, облыстық бюджеттен берілетін субсидиялардың арқасында билет құны 3 мың теңгені құрайды. Ұшу уақыты - 1 сағат 15 минут, бұл "Батыс Еуропа-Батыс Қытай" жобасы аясында жаңадан салынған жолдағы автомобильмен салыстырғанда кемінде 3,5 есе жылдам. Салыстыру үшін: автобус билеті 1200 теңге, облыс орталығына такси - 2 мың теңге. "Ақтөбе-Ырғыз" - әлеуметтік авиарейс  

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан әуежайлары
Санат:Ақтөбе облысы әуежайлары