open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Полимәдениетті білім беру

**Полимәдениетті білім беру** - жалпы білім беру қазіргі кездегі маңызды кұрылым, этника аралық интеграцияға бағытталғаны мен көбінесе салт-дәстүрлерде қайталанбас өмір бейнесінде, дуние тану құндылығымен мәдениетті өмірлік жанды құрмет ететін жастар тәрбиесі.

Ұлттық интеграционалдық тәрбие ерекшелігі нақты белгіленген. Полимәдениеттің өзара байланысы акценті мәдениет тәрбиесі, олардың біреуі ұлттық тәрбиемен сәйкес келеді. Сол уақыта да проблематика, ұлттық және мәдениеттері тәрбие ерекшелігінің мақсаты мен міндеттері. Ұлт ретінде, этника аралық пен ұлтаралық өзара әрекет тәрбиесі мәдениетті, өзара тұсіну мен ұғыну сезімі қалыптасады, теңдік пен абырой, ұлттық және дискриминацияға қарсы тұру. Сонымен қатар ұлтаралық тәрбиеден ерекшелігі, көпмәдениетті тәрбие мәдени-білім құндылықтарын игеруді қарастырады, әр түрлі мәдени орталықтарды басқа мәдени құндылықтарға бейімдейді. Осыған сәйкес көпмәдениетті тәрбие этникалық және ұлттық ерекшеліктерді тәрбие жұмысында ең маңызды факторы деп есептейді, ал ұлтаралық тәрбие жеке тұлғаның қалыптасуында этникалық мәдениетке сүйенбейді. Полимәдениетті тәрбие өзгешелік үлкен және кіші ұлт жағдай шарттарының интеграциясы әр алуан.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Құқықтық әдет-ғұрып

Мінез-қулықтық тәртіпті көп мәрте қайталау жолымен тарихи қалыптасып, мемлекеттің қорғауына алынған, құқық көздерінің бірі. Әдет-ғұрып
қоғамның өмір сүру үдерісінде қалыптасады. Егер олар мемлекеттің мойындауына ие болса және оның мәжбүрлеу күшімен қамтамасыз етілсе, онда
ол құқықтық әдет-ғурыпқа айналады.
Құқықтық әдет-ғұрып, әдет-ғұрыптық
қуқықты құрайды.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Қылмыстық жауаптылық негіздері

**Қылмыстық жауаптылық негіздері**- қылмыстық жауапкершілік пен жазалауға тек қылмыс жасауға, яғни қылмыстық заңнамамен қарастырылған қоғамдық қауіпті әрекетті қасақана немесе абайсызда жасаған кінәлі адам ғана тартылады.
Тек соттың үкімі бойынша және заңға сәйкес болмаса, ешкім де қылмысты жасауға кінәлі болып танылмайды, сондай-ақ. қылмыстық жазаға тартылмайды.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Қаржылық сақтық қорлар

**Қаржылық сақтық қорлар** - мемлекеттік және муниципалдық басқару органдары мен
шаруашылық жүргізуші субъектілер кездейсоқ, ойда жоқта пайда болған оқиғалардың зардаптарын жою қажеттігінен туындаған болжанбаған шығынға және айрықша қажеттіліктерден туындаған жағдайға арнап оқшаулайтын қаржы ресурстарының ерекше нысаны яғни банкілердің, экономика салаларының, кәсіпорындардың, бірлестіктер мен ұйымдардың болжанбаған шығындар мен арнаулы қажеттерді қамтамасыз ету үшін сақтық қорға қоятын ресурстары. He бекітілген қаржы жоспарында мүлде көзделмеген, не аз көлемде көзделген, жоспарланған кірістің кем түсуі себепті қаржы көздерімен қамтамасыз етілмеген ағымдағы және күрделі шығынды қаржыландыруға арналған.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Білім толықтығы

**Білім толықтығы** - оқу материалын жан-жақты меңгеру. Оқытудың әртүрлі әдіс-тәсілдерінің мақсатты түрде үйлестірілуі, оқушылардың оқу іс-әрекеттерін белсендірілуі, оқуда олардың максималды саналылығын өндірілуі, тәжірибеде білімдерді қолдануы. Оқуды өндірістік еңбекпен байланыстыруы арқылы қол жеткізіледі. Оқушыларды өз түсініктерін нақтылау кабілеті, сәйкес мысалдармен бекіту арқылы тұжырымдар жасау кабілеті, зерделеніп жатқан заттар мен құбылыстар арасындагы жаңа байланыстар мен қатынастар табу қабілеті дамиды.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Қоғамдық қор

**Қоғамдық қор** (ағыл. *socialfund*; нем. *gesellschaftlicher Fonds*) - Азаматтар және (немесе) заңды тұлғалар ерікті мүліктік жарналар негізінде құрған, әлеуметтік, қайырымдылық, мәдени, білім беру және өзге де қоғамдық пайдалы мақсаттарды көздейтін мүшелігі жоқ коммерциялық
емес ұйым.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Техникалық шарттар

**Техникалық шарттар** - өндірістік өнімімен техникалық құжаттар жиынтығына кіретін құжаттар, мұнда өнімге деген техникалық талаптар, комплекті қабылдау ережелері мен тапсырулары және тағы басқа көрсетіледі.

## Дереккөздер


Санат:Ғылымтану
Санат:Терминология
Облигация бағасы

**Облигация бағасы** - облигацияның (бағалы қағаздың) онымен түрлі азаматтық-құқықтық мәміле жасау кезіндегі құндық бағаланымы. Айналысқа облигациялар шығарылатын қарыз мәмілесінде: облигация бағасы — қарыз облигациясын алғашқы ұстаушы эмитентке облигация кепілімен қарызға берген ақшалай қаражаттың сомасы. Облигацияларды бір ұстаушыдан екіншісіне иеліктен айыруға бағытталған "қайталама нарықтағы" (мысалы, сатып алу-сату, бағалы қағаздарды жарғылық капиталға салу, сыйға тарту, т.б.) мәміледе: облигация бағасы - осы бағалы қағаздың шарттық құндық бағаланымы. Мүнда облигацияның шарттық бағасы, шарттық құн және облигация бағасы ұғымдары үйлеседі.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Түсінік

**Түсінік** - заттың, кұбылыстың ең елеулі касиеттерін, байланыстарын, қатынастарын көрсететін ойлаудың формасы. Түсініктің негізгі қызметі - берілген топтың жеке заттарының барлық ерекшеліктерінен назарын аударту арқылы жүзеге асатын жалпылылықты бөлу. Түсінік сөзбен тығыз байланысты, сөздер мен белгілер түсінікті ғана білдіріп қоймайды, сонымен қатар олардың пайда болу құралы болып табылады. Түсініктер жалпы және жекелік, нақты және абстрактілі болады. Оқытудың міндеттерінің бірі оқытылатын оқу пәндері шектерінде түсінікті қалыптастыру. Оқушыларды сөздік түсінігінің қалыптасуы оқу материалын жеткілікті жоғары дәрежеде меңгерілуін көрсетеді.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Санат:Сана философиясы
Қаржы тәуекелі

**Қаржы тәуекелі** - залалдың пайда болу ықтималдығы, жоспарланған кірістің, пайданың кем түсуі.Қаржы тәуекелі кәсіпорындардың, ұйымдардың қаржы институттарымен (банкілермен, қаржы, инвестиция, сақтандыру компанияларымен, биржалармен, т.б.) қатынастарды жүзеге асыру кезінде пайда болады.Қаржы тәуекелінің себептері — инфляциялық факторлар, банкінің есептік мөлшерлемесінің өсуі, бағалы қағаздар құнының төмендеуі.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Тәрбиелеудегі марапаттау

**Тәрбиелеудегі марапаттау** - тәрбиеленуші тапсырманы сәтті орындаған кезде, жақсы қылық жасаған кезде қолданылатын педагогикалық әсер ету құралы. Марапаттаудың негізгі формалары: мақұлдау, мақтау, алғыс, марапаттау.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Жеке адамның құқықтық мәртебесі

Азаматтық құқық пен бостандық,сондай-ақ азаматтардың міндеттерінің
жиынтығы.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Жалған құжат жасау

**Жалған жасау (құжаттарды), қызметтік жалғандық жасау**
(;
Қылмыстық құқықта - қызметтік
жалғандык жасау, яғни мемлекеттік
қызметтер атқаруға уәкілетті адамның
не оған теңестірілген адамның ресми
құжаттарға көрінеу жалған мәліметтерді енгізуі, сол сиякты аталған
құжаттарға олардың шын мазмұнын
бұрмалайтын түзетулер енгізуі, не
көрінеу жалған немесе қолдан жасалған құжаттар беруі, егер бұл әрекеттер өзі немесе басқа адамдар немесе
ұйымдар үшін пайда мен артықшылық
алу не басқа адамдарға немесе ұйымдарға зиян келтіруді көздесе, мемлекеттік қызмет пен мемлекеттік басқару мүдделеріне қарсы қылмыс болып табылады.

## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Оқытудың бірізділігі

**Оқытудың бірізділігі** - дидактикалық принцип, оған сәйкес оқу материалының зерделенуі алдыңғы оқыту арқылы дайындалады. Оқытудың бірізділігі үдерісті үздіксіз етеді.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Экономикалық-математикалық әдістер

**Экономикалық-математикалық әдістер** - экономика міндеттерін математика мен кибернетиканың көмегімен шешу тәсілдері.
Экономикалық (экономикалық-математикалық үлгілер), яғни зерделенетін жүйелердің түрлі элементтері арасындағы логикалық және сандық тәуелділіктерді анықтау үшін экономикалық үдерістерді, құбылыстар мен міндеттерді математикалық құралдармен сипаттау. Экономикалық үдерістердің негізгі қасиеттері, олардың өзара байланыстары мен шартғылықтары математикалық үлгілердің көмегімен бейнеленеді. Математикалық үлгіде теңдеулер мен теңсіздіктер жүйесі, тиімділік критерийімен математикалық түрғыда сипатталатын мақсатты атқарым қамтылады Жоспарлау мен басқарудың көптеген міндеттерін шешу кезінде алға қойылған мақсатқа қол жеткізу үшін ең таңдаулы іс-қимыл бағдарламасын таңдау мақсатымен математикалық бағдарламалау қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Кітапхана түрлері

**Кітапхана түрлері** – өзі қанағаттандыратын қоғамдық ақпарат талаптарына сәйкес кітапханалар сипаттамасы.

## Дереккөздер


Санат:Ғылымтану
Санат:Терминология
Сатып алушы бағасы

**Сатып алушы бағасы** - 1) сатып алушы тауар өлшемін сатып алуға дайын (келіскен) баға; нарықтағы тауар топтамасын сатып алудың нақты ақшалай сомасы. Сатып алушы бағасында осы тауарға деген сұраныс, тұтынушылардың нарықта осы тауарға артықшылық беріп отырғаны көрініс табады, сондықтан оны сұраныс бағасы деп атайды. Нарықта сатып алушы бағасы бойынша ұсыныстың сұраныстан асып түсетін жағдайында сатып алу-сату мәмілесі жүзеге асырылады; 2) қор нарығына қатысушы немесе қаржы институты акциялармен немесе үлеспұлдық қордың үлеспұлымен жасалатын операцияларға қатысушы ұсынатын екі бағаның ең азы, яғни нарыққа қатысушы акцияны инвестордан сатып алуға немесе қатысуға дайын баға.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Қылық

**Қылық** - жеке тұлғаның өзін-өзі ізгілікті анықтауымен байланысқан саналы мінез-кұлық акті; қылықты жүзеге асыру ниетті, кұтілетін белгілі нәтижені болжауды, қажетті орындау құралын қамтитын әрекеттің белгілі бір ішкі жоспарымен байланысты. Қылық, оны іске асырудың барлық шарттары мен мүмкін болатын салдарын есепке алатын транзитивті болуы және жеткілікті ойластырылмаған фанзитивті емес болуы мүмкін.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Экономикалық-математикалық үлгілер

**Экономикалық-математикалық үлгілер** - экономикалық объектілерді, зандылықтарды, байланыстар мен үдерістерді математикалық таңбалар және оларды байланыстыратын математикалық арасалмақтардың жиынтығы арқылы сипаттау.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Тәжірибе

**Тәжірибе** — адамдардың материалдық, мақсат қоюшы іс-әрекеті; объективті болмысты игеруі және түрлендіруі; адам қоғамы мен танымын дамытудың жалпыға бірдей негізі.

## Дереккөздер

Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Бабелян суару-суландыру жүйесі

**Бабелян суару-суландыру жүйесі**-  Панфилов ауданында іле өзенінің суын ауыл шаруашылығына тиімді пайдалану мақсатымен са­лынған. Негізінен 19 ғасырдың 70 жылдары іске қосылған. 1968 жылы жүйесі кеңейтіліп, 6 мың га-ға де­йін жер суарылады. Жалпы ұзындығы — 42,7 км. Арнаның ішкі беті түгелдей құйматаспен қапталған. Аумағы 10 мың га-дан астам жердегі жүгері, көкөніс, бақша дақылдары мен шабындықтар суарылады. Су өзен арнасынан ылдиға қарай өздігінен ағады,бас қондырғыдан жүйеге секундына 12,5 м3 су құйылады. 67 гидротехникалық құрылысы және  бас тоғаны бар.

## Дереккөздер


Санат:Жетісу
Санат:Қазақстан суару жүйелері
Күдікті

**Күдікті**
(;)
Қылмыстық іс жүргізуде — тергеуші, анықтаушы қылмыс жасады деп
күмән келтірілгендігін хабарлап, соған
байланысты ҚР ҚІЖК-інде белгіленген негіздерде және тәртіппен өзіне
қатысты қылмыстық іс қозғалған не
ұстау жүзеге асырылған, не айып тағылғанға дейін жолын кесу шарасы
қолданылған адам.

## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Студенттердің педагогикалық тәжірибесі

**Студенттердің педагогикалық тәжірибесі** - тәжірибешілердің тікелей катысуы негізінде тәрбие - білім беру үрдісін зерттеу тәсілі. Тәжіребелік педагогиканың мақсаты - болашақтағы педагогикалық іскерлікке қажетті икемділіктер мен дағдыларды студенттердің бойында қалыптастыру, теориялық білімдерді бекіту, оларды өмірмен байланыстыру.

## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Экономикс

**Экономикалық теория** – күрделі қоғамдық жəне əлеуметтік əрі гуманитарлық ғылым. Оның зерттеу аясында, біз білетініміздей, 
қоғамның шектеулі мүмкіндіктері жағдайында шексіз қажеттіліктерін қанағаттандырудағы қабылдайтын шешімдері сияқты мəселелер қаралады.
**Экономикс** – барлық экономика ғылымдарының жетістіктерін жинақтайтын, бизнес заңдарын және оларды іске асыру тетігін, шаруашылықты жүргізу әдістерін, экономикалық саясатты, экономиканың кез келген саласындағы практикалық қызметтің проблемалары мен қарама-қайшылықтарын ашатын ғылыми пән. 

Дәлірек айтқанда, экономикс — шектеулі ресурстар дүниесінде адамдардың материалдық игіліктер мен көрсетілетін қызметтерді көрсету, бөлу және тұтыну барысындағы мінез-құлқын зерттеу.

## Дереккөздер

Санат:Экономика
Кәсіп одақ

**Кәсіп одақ** - өздерінің қызмет ету тектері бойынша жалпы өндірістік, кәсіпті мүдделермен байланысқан азаматтардың, олардың әлеуметтік-еңбек құқығы мен мүдделерін қорғау және өкілдік ету мақсатында құрылатын  жаппай ерікті қоғамдық бірлестік.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Мақсатты қарыз

**Мақсатты қарыз** - мемлекеттік қарыздардың бір түрі, оларды таратудан алынған қаражат оларды шығару кезінде ескертілген белгілі бір мақсаттарға жұмсалады; әдетте, несие міндеттемелері нысанында болады.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Типтік бөлу

**Типтік бөлу** - кітапханалық-библиографиялық жіктеудің көмекші кестелерін бөлу. Кітапханалық-библиографиялық жіктеуде - типтік бөлу жүйесі жалпы типтік бөлулерді (тақырыптық, формальдық, аумақтық, мезгілдік, этикалық) және білімнің бір саласы үшін тән ұғымдарды білдіретін арнаулы таптік бөлулер болып келеді.

## Дереккөздер


Санат:Ғылымтану
Санат:Терминология
Порнография

**Порнография** (  - развратник +  - пишу)

# Ежелгі Грекияда - жезөкше әйелдердің тұрмысын сипаттау.
# Жыныстык, қатынастың (әдебиетте, бейнелеу өнерінде, театрда) болмыстық сыртқы өрескел кескіні; сондай-ақ осындай мазмұндағы әдебиет, кескіндеме, фотография.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Қаржылық ықпалшаралар

**Қаржылық ықпалшаралар** - ақшалай нысанда мәжбүрлеп ықпал ету шаралары. Кәсіпорындарға қаржы-шаруашылық қызметте қолданыстағы заңдарды бұзғаны үшін қолданылады. Ықпалшара түрлері: тұрақсыздық
айыбы, айыппұл, өсімпұл. құқықтық қатынастарға қарай Қаржылық ықпалшаралар есептеу заңды (яғни заңда айқындалған) және шарттық (тараптардың өндіріп алу мөлшерін, шартын айқындайтын келісімімен  белгіленеді) жолмен өндіріп алу түрлеріне бөлінеді. Қаржылық ықпалшаралар түрінде төленген сома бейөндірістік шығысқа жатады.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Азаматтық құқықтар объектілері (мүліктік)

**Азаматтық құқық объектілері** (ағыл. *objects of civil rights (civil law) (property)*; нем. *Objekte der Biirgerreclite pi (materielle)*) - мүліктік және жеке мүліктік емес игіліктер мен құқықтар.

Азаматтық құқық объектiлерiнiң түрлерi
1. Мүлiктiк және жеке мүлiктiк емес игiлiктер мен құқықтар азаматтық құқық объектiлерi бола алады.
2. Мүлiктiк игiлiктер мен құқықтарға (мүлiкке): заттар, ақша, соның iшiнде шетел валютасы, құнды қағаздар, жұмыс, қызмет, шығармашылық-интеллектуалдық қызметтiң объектiге айналған нәтижелерi, фирмалық атаулар, тауарлық белгiлер және бұйымды дараландырудың өзге де құралдары мүлiктiк құқықтар мен басқа да мүлiк жатады.
2-1. Ақшаға және ақшалай мiндеттемелер бойынша құқықтарға (талаптарға) (ақша төлеу жөнiндегi талап ету құқықтарына), егер осы Кодексте, Қазақстан Республикасының өзге де заңнамалық актiлерiнде өзгеше көзделмесе немесе мiндеттеме мәнiнен туындамаса, тиiсiнше заттардың немесе мүлiктiк құқықтардың (талаптардың) құқықтық режимi қолданылады. 
3. Жеке мүлiктiк емес игiлiктер мен құқықтарға: жеке адамның өмiрi, денсаулығы, қадiр-қасиетi, абырой, игi атақ, iскерлiк бедел, жеке өмiрге қол сұқпаушылық, жеке құпия мен отбасы құпиясы, есiм алу құқығы, автор болу құқығы, шығармаға қол сұқпаушылық құқығы және басқа материалдық емес игiлiктер мен құқықтар жатады.
## Дереккөздер


Санат:Азаматтық құқық
Педагогикалық бағдарлау

**Педагогикалық бағдарлау** - білім беру және баланың жеке тұлғасы дамуы салаларындағы болжау, алдын-ала айту, педагогикалық әрекеттесуде мүмкін болатын оқиғалар барысына таңдану. Болжау арқылы (ғылыми негізделген ережелер мен әдістерге сүйенетін объект туралы алдында жүретін ақпартты алу үрдісі), болжау (пайымдау мен болжау формаларында көрінетін болжам)».

Педагогикалық бағдарлауда педагогикалық интуиция (логикалық талдауынсыз дұрыс шешім табу қабілеттілігі) және инсайт (нұрға бөлену, жаңа идеяның күрт тууы).

## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Педагогикалық зерттеу нысаны

**Педагогикалық зерттеу нысаны** - зерттеу объектісінің нақты бөлімі, немесе ондағы бөлігі жатқан үрдістер, немесе зерттелініп жатқан мәселе аспектісі.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Күзет бөлімшесінің құқықтық мәртебесі

Арнаулы құрылымдық болімшенін қызметі атыс қаруын және арнаулы қорғану құралдарын пайдалану мен қолдануға, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейтін
тізбе бойынша арнаулы техникалық
құралдарды пайдалануға байланысты
болғанда, өз қызметкерлерінің өмірін,
денсаулығын және өз мүлкін қорғауды жүзеге асыру үшін заңды тұлға немесе жеке кәсіпкер құратын, заңды
гұлға емес арнаулы құрылымдық
белімше күзет бөлімшесі болып табылады. Күзет бөлімшесінін қызметін
жүзеге асыруға лицензия өз құрылымында осындай күзет бөлімшесі құрылған заңды тұлғаға немесе жеке
кәсіпкерге беріледі. Күзет бөлімшесіне, лицензия алғанға дейін қызметті
жүзеге асыруға тыйым салынады.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Педагогика пәні

**Педагогика пәні** - адамның жеке тұлғасының оның оқыту, білім алу, тәрбиелену шарттарында дамуға және қалыптасуға бағытталған үрдіс, немесе қысқаша, адамды тәрбиелеу - қоғамның ерекше қызметі; адам дамуын қамтамасыз ететін тәрбиелік қатынастар.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Сатушы бағасы

**Сатушы бағасы** - 1) сатушы өз тауарын сатуға келіскен баға. Сатушы бағасы тауар өндірісі мен айналысына жұмсалған шығынды, тауарды сатудан түскен пайданы, дайындаушының өндірістік мүмкіндіктерін, ұқсас ауыстыруға болатын тауарлардың бағасын басшылыкқа ала отырып қалыптастырылады. Сатушы бағасы — тауар ұсынысының бағасы, сондықтан ол нарықта тауар ұсынысына ықпал ететін барлық факторларға тәуелді. Сонымен бірге сатушы бағасы тауар өндірушінің бағасын көрсетеді, өйткені нақ осы өндіруші белгілі бір дәрежеде қалыптастырады, сатушы сатып алушыға тауарды осы баға бойынша ұсынады. Нарықта Сатушы бағасы бойынша сұраныстың ұсыныстан асып түсетін жағдайында сатып алу-сату мәмілесі жүзеге асырылады; 2) "нарықты жасаушы" (маркет-мейкер) бағалы қағазды сату үшін ұсынатын баға, сондай-ақ қаржы институты үлеспұлдық сенімгерлік инвестициялық қорда үлеспұлды сататын баға.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Экономист

[left|thumb|150px|[Адам Смит]]
**Экономист** — экономика, экономикалық ғылымдар саласындағы маман, сондай-ақ экономикалық мәселелер жөніндегі маман.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Қаржы қызметін көрсету

**Қаржы қызметін көрсету** - банкілер және ұлттық (орталық) банкінің лицензиясы бар банкіге жатпайтын қаржы мекемелері көрсететін қызметтер. Мынадай нысанда көрсетіледі: несиені, несие кепілдіктерін және ақша-несие операцияларын өзге де кез келген қамтамасыз ету кепілдерін беру; тапсырыскердің депозиттері мен шоттарының төлемдермен, аудармалармен, борышқорлық міндеттемелермен және төлем құралдарымен байланысты операциялары; заңды төлем құралдары болып табылатын валютамен, ақшамен, банкноттармен байланысты операциялар; акциялардың, облигациялардың, сертификаттардың, вексельдердің, чектердің, т.б. бағалы қағаздардың айналысымен байланысты операциялар; сақтандыру және қайта сақтандыру жөніндегі операциялар; лизинг (қаржы жалгерлігі) жөніндегі операциялар. Қаржы қызметін көрсетуге қосылған құн салығы салынбайды.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Жалған сенім

**Жалған сенім** - іс-әрекетті немесе хабарламаны дұрыс қабылдауға кедергі келтірегін негативті (теріс) бағдар. Адам өзін жалған сенімді екенін білмейді немесе білгісі келмейді де, жалған сенім объектісіне өзінің қатысын қандай да бір фактілерді объективті және өзіндік бағалау салдарынан деп қарастарды. Жалған сенім жеке тәжірибесіне дәйектелген асығыс немесе негізсіз шешімдердің салдарынан, белгілі қоғамдық топта қабылданған ой-пікірлерді дұрыс меңгермеу (соқыр сенім) нәтижесінде болуы мүмкін. Жалған сенім адамның теріс қылықтарын ақтау үшін қолданылады.
## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Іс жүргізу кепілдіктері

**Іс жүргізу кепілдіктері** - әділ сотты, қылмыстық және азаматтық, іс жүргізуде адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау, сот
ісін жүргізу тапсырмаларын тиісті жолмен жүзеге асыру үшін заңмен бекітілген құқықтық құралдар жүйесі.

**Барынша маңызды іс жүргізу кепілдіктері:** қорғану құқығы, тегін
заңдык көмек алу құқығы, соттың іс жүргізуінің ашықтығы мен жариялылығы, сот шешіміне (үкіміне) шағым
беру құқығы болып табылады.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Өндірушілер бағасы

**Өндірушілер бағасы** - тауардың немесе қызметтің базистік бағасын, барлық жанама салықтарды (қосылған құнға салынатын салықтан басқа) қамтитын және жәрдем қаражатты қамтымайтын баға.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Қаржы қауіпсіздігі

**Қаржы қауіпсіздігі** - мемлекеттің макродеңгейде экономикалық мүдделерді, корпоративтік құрылымдарды, шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы құрылымдарын қорғау жөніндегі шаралары, әдістері мен құралдары кешенін қамтитын ұғым. Макродеңгейдегі қаржы қауіпсіздігі. — мемлекеттің бейбіт уақытта және төтенше жағдайларда келеңсіз ішкі және сыртқы қаржылық ықпалдан баламалы түрде қайтарма жауап табу қабілеті. Қаржы қауіпсіздігі мемлекеттің қаржы жүйесінің жай-күйін және елдің экономикалық және әскери қауіпсіздігін қажетті деңгейде қолдау үшін экономикалық қажеттерді жеткілікті мөлшерде уақытылы жөне сенімді қамтамасыз етуге дайын екенін көрсетеді.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Экономикалық қауіпсіздік

**Экономикалық қауіпсіздік** -  тұрақты экономикалық өсу, қоғамдық қажеттердің тиімді түрде қанағаттандырылуы, басқарудың жоғары сапасы, экономикалық мүдделердің ұлттық және халықаралық деңгейлерде қорғалуы қамтамасыз етілетін жай-күйі. Экономикалық қауіпсіздік - ұлттық қауіпсіздіктің құрамдас бөлігі, оның іргетасы, материалдық негізі. Тарихи және қисынды тұрғыда Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі мемлекеттіліктің қалыптасуымен, қоғамның экономикалық мүдделерін сезінумен катар пайда болады. Экономикалық қауіпсіздік объектілері - жалпы елдің экономикалық жүйесі, сондай- ақ оның құрамдас элементтері: табиғи байлықтары, өндірістік және бейөндірістік қорлары, жылжымайтын мүлік, қаржы ресурстары, адами ресурстар, шаруашылық құрылымдар, отбасы, адамның жеке басы, т.б. Экономикалық қауіпсіздікке төнген қатер - елдің шаруашылығына келеңсіз әсерін тигізетін, жеке адамның, қоғамның, мемлекеттің экономикалық мүдделеріне нұқсан келтіретін құбылыстар мен үдерістер. Экономикалық қатерлер ең жалпы түрде алғанда ішкі және сыртқы қатерлер сиякты біріккен белгілері бойынша жіктелуі мүмкін. Экономикалық қауіпсіздік көрсеткіштері - жалпы экономикалық жүйенің жай- күйі, оның орнықтылығы мен жұмылғыштығы туралы жалпы түсінік беретін ең елеулі параметрлер. Оның маңызды көрсеткіштері: жалпы ішкі өнімнің өсуі, тұрмыс деңгейі мен сапасы, инфляция қарқыны, жұмыссыздық нормасы, экономиканың құрылымы, халықтың мүліктік жағынан жіктелуі, экономиканың қылмыстық сипат алуы, шаруашылыктың техникалық базасының жай- күйі, бәсекелесуге қабілеттілік, импортқа тәуелділік, ішкі және сыртқы борыш, т.б. Экономикалық қауіпсіздіктің шекті мәні - сақталмауы экономиканы күйрететін, елдегі әлеуметтік-экономикалық және  саяси жағдайды ушықтыратын шекті шама. Бұл  орайда Экономикалық қауіпсіздіктің нақты жай-күйін сипаттау үшін көрсеткіштердің өзінің емес, оның шегінің маңызы зор. Бұл  шектің шамасы экономиканың дамуы деңгейіне, қалыптаскан дәстүрлерге, ағымдағы шаруашылық жағдайға байланысты. Көрсеткіштер жүйесі мен олардың шекті мәнін әзірлеу - экономика ғылымының өзекті мәселелерінің бірі. Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету шаралары - қауіпсіздікке төнген ішкі және  сыртқы қатерлерге жол бермеуге бағытталған тәсілдердің, саналы іс-қимылдардың жиынтығы. Экономикалық қауіпсіздіктің мемлекеттік стратегиясында мынадай шараларды бөліп көрсетуге болады: Экономикалық қауіпсіздікке төнген қатерлерді айқындайтын факторлардың мониторингі; қауіпсіздік өлшемдер мен параметрлерін әзірлеу; елдің Экономикалық қауіпсіздігін мемлекеттің қамтамасыз етуі жөніндегі қызметі. Бұл мәселені шешу үшін арнаулы әдістер де қолданылады. Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мемлекеттің айрықша міндеті.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Тікелей салықтар

**Тікелей салықтар** - салық төлеушінің табысы немесе мүлкінен тікелей алынатын салықтар.
Корпорациялық табыс салығы, жеке
табыс салығы, әлеуметтік салық, жер
салығы, көлік құралдары салығы,
мүлік салығы тікелей салықтарға жатады.
## Дереккөздер


Санат:Салықтар
Оқырмандар типологиясы

**Оқырмандар типологиясы** - жалпы белгілері бойынша оқырмандардың ғылыми жіктелуі; оқырмандардың саралау құралдарының бірі екі негізгі бағытта әрістейді: Оқырман мүдделерінің құрылымын және оқу мақсатын, оқырман белсенділігінің дәрежесін тағы басқа еске алады; Сан алуан түр мен жанрдағы әдебиеттерді қабылдау ерекшеліктерін еске алады.

## Дереккөздер


Санат:Ғылымтану
Санат:Терминология
Халықаралық құқық

**Халықаралық құқық** — халықаралық қатынаста мемлекет пен басқа қатысушылар (субъектілер) арасындағы катынасты реттейтін заңдық принциптер мен нормалардын жиынтығы. Халықаралық жұртшылық құқықтың негізгі принциптері:
*күш пен қауіп-қатерді күшпен қолданбау,
* халықаралық дауларды бейбіт жолмен шешу, 
*басқа мемлекеттердін ішкі ісіне, 
*құқықтендігі мен халықтардын өз жолын аныктауына араласпау,
* мемлекеттердің ынтымактастығы мен егеменді тендігі,
* міндеттемелерді ерікті түрде орындау.
Халықаралық құқықтық көптеген жаңа нормалары. Арнайы халықаралық конвенция жолымен бекітіледі. Мемлекеттердін өз міндеттемелерін бұзуы, жауапкершілікке әкеліп соғады. Халықаралық қатынастарда, халықаралық ілтипат нормаларының сақталуына, әсіресе дипломатиялық этикет саласына және
т.б. үлкен маңыз беріледі.

## Дереккөздер
Азаматтық құқықтар объектілері (мүліктік емес)

**Азаматтық құқықтар объектілері (мүліктік емес)** (ағыл.* objects of civil rights (non-property)*; нем. *Ohjekte der Biirgerrechte pi (immaterielle)*; лат. *objectunt* - зат) - Мүліктік және жеке мүліктік емес
игіліктер мен құқықтар азаматтық құқық объектілері бола алады.

Жеке мүліктік емес игіліктер мен құқықтарға жеке адамның өмірі, денсаулығы, қадір-қасиеті, абырой, игі атақ, іскерлік бедел, жеке өмірге қол сұқпаушылық, жеке құпия мен отбасы құпиясы, есім алу құқығы, автор болу құқығы, шығармаға қол сұқпаушылық құқығы және басқа материалдық емес игіліктер мен құқықтар жатады.
## Дереккөздер


Санат:Азаматтық құқық
Қаржы талдауы

**Қаржы талдауы** - шаруашылық жүргізуші субъектінің өткен кезеңдегі мүліктік және қаржылық жағдайын, сондай-ақ оның таяудағы және ұзақ мерзімді келешектегі мүмкіндіктерін айқындау әдістерінің жиынтығы. Қаржы талдауы меншік нысандарына қарамастан кәсіпорынды басқару жүйесінің аса маңызды элементтерінің бірі. Коммерциялық шаруашылық жүргізуші субъектінің нарықтық жағдайдағы қызметінің негізгі өлшемі пайда болғандықтан, Қаржы талдауының мақсаты — пайдалылыққа жетудің ең тиімді жолдарын айқындау. Осыған байланысты қаржы талдауының негізгі міндеттері — табыстылығы талдау мен тәуекелді талдау.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Сиф бағасы

**Сиф бағасы** — тауардың порттағы кеме бортына жеткізілгенге дейін опат болуы немесе бүлінуі қатерімен бірге жүкті тасымалдауға, кеден алымдарын төлеуге және сақтандыруға жұмсалатын барлық шығын тауарды сатушыға жүктеледі дегенді білдіретін баға.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Гепатоз

thumb|right|200px
**Гепатоз** (*Hepatosis * - бауыр сыркаты)- Негізінен гепатоцит ішіндегі зат алмасудың бұзылуын (гепатоцит дистрофиясы) құрайтын бауыр ауруларының жалпы аты. Гепатоздың түрлері:
* майлы гепатоз,
* пигменттік гепатоз,
* холестатикалык гепатоз. 
## Дереккөздер


Санат:Медицина
Санат:Патология
Қаржы қызметі

**Қаржы қызметі** - заңи тұлға қызметі, осы қызметтің нәтижесінде меншікті капиталдың және қарыз қаражатының мөлшері мен құрамында өзгерістер болады.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Педагогикалық қоғамдар

**Педагогикалық қоғамдар** - педагогикалық мәселелерді құрауға, педагогикалық білімді таратуға және тәрбие мен оқыту тәжірибесіне ықпалын тигізуге арналған педагогика мен халық білім берудің қайраткерлерінің бірлестіктері.

## Дереккөздер


Санат:Педагогика
Санат:Терминология
Ерекше пікір

**Құқықта** — шешім, үкім, ұйғарым, қаулы шығару кезінде сот шешуге тиіс, тұтас алғанда немесе жекелеген мәселелер бойынша істегі кепшілік судьялар қабылдаған шешіммен келіспеген, жазбаша жазылып, іскетігілген судьяның пікірі. Сот мәжілісі залында жариялануға жатпайды.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Фор бағасы

**Фор бағасы** - жеткізілімінің базистік шарттарын қамтитын баға, яғни сатушы тауарды өзінің есебінен тасымалдап, вагондарға тиейді немесе стансадағы қоймаға өткізеді, сатып алушыға көлік құжаттары мен басқа да коммерциялық құжаттарды табыстайды. Сатып алушы тауардың тасымал ақысын төлейді барлық кеден құжаттарын рәсімдейді, тауар көлік ұйымына табысталған сәттен бастап оның бүлінгені үшін жауапкершілікті мойнына алады.
## Дереккөздер


Санат:Сауда
Санат:Қаржы
Кітапхана типологиясы

**Кітапхана типологиясы** - кітапхана мекемелері жүйесіндегі қордың құрамын, оқырмандар контингентін, орнын анықтайтын жалпы белгілері бойынша қоғамдық ақпарат қажеттерінің сипаты; кітапхана қызметінің обьектілері; аймақтық дәрежесі; мекемелік тиістілігі, кітапханалардың ғылыми жіктелуі.

## Дереккөздер


Санат:Ғылымтану
Санат:Терминология
Ұзақ Бараев

**Ұзақ Бараев** (16.10.1930, Рай­ымбек ауданы, Алғабас ауылы — 28.7.1973., Алматы) — журналист, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері. ҚазМУ-ді бітірген (1952). 1952-62 жылдары "Социалистік Қазақстан" (қаз. "Егемен Қазақстан") газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, 1962-69 жылдары Қызылорда, Талдықорған облыстық газеттерінің редакторы, 1969-73 жылдары "Социалистік Қазақстан" газетінің бас редакторы болды. Бірнеше жылдар бойы Қазақстан Журналистер одағыньщ төрағасы міндетін атқарды. "Халық бастамасы — қайнар бұлақ" (1961), "Дала жұлдыздары" (1970), "Жан сұлулығы" (1975), т.б. кітаптары жарияланған. "Құрметбелгісі", Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, бірнеше медальмен марапатталған. КСРО Журналис­тер одағы сыйлығы лауреаты (1973). Райымбек ауданындағы Алғабас ауылында Бараев атыңдағы орта мекгеп, көше бар, музей-үйі ашылған. Жыл сайын еліміздің үздік деп таныл- ған журналистеріне Бараев атындағы арнаулы жүлде беріледі.

## Дереккөздер
Экономикалық өзара тәуелділік

**Экономикалық өзара тәуелділік** - белгілі бір елдердің дүниежүзілік шаруашылық, сыртқы экономикалық байланыстарының дамуының жеткілікті дәрежедегі жоғары деңгейі. Мұның мәнісі ұдайы өндірістің ұлттық үдерісіне сыртқы экономикалық факторлар елеулі түрде ықпал етеді деген сөз. Бір елдің шеңберінен шығатын және әр түрлі елдердің экономикаларының өзара ықпалын көздейтін дәрежеде өндірісті біріктіруден көрініс табады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Ешқайда кетпеу және өзін дұрыс ұстау туралы қолхат беру

**Ешқайда кетпеу және өзін дұрыс ұстау туралы қолхат беру**
()
Бұлтартпау шарасы. Ешқайда кетпеу және өзін дұрыс ұстау туралы қол
хат беру қылмыстық процесті жүргізуші органның сезіктіден, айыпталушыдан анық,таушының, тергеушінін
немесе соттын рұқсатынсыз тұрақты
немесе уақыт шатұратын жерінен кетпеуге, сотта істі тергеуге және қарауға
кедергі келтірмеуге,белгіленген мерзімде қылмыстық процесті жүргізуші
органның шакыруы бойынша келуге
жазбаша міндетгемесін алуынан тұрады.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Жеке күзет ұйымның құқықтық мәртебесі

Өзінін кәсіпкерлік қызметі ретінде
жеке адамдардың өмірін, денсаулығы
мен мүлкін,сондай-ақзанды тұлғалардың мүлкін құқыққа қайшы қол сұғушылықтардан қорғау қызметтерін
көрсететін (күзет қызметтерін керсету) коммерциялық ұйым жеке күзет
ұйымы болып табылады.Жеке күзет ұйымының өзге кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға
құқығы жоқ
Жеке күзет ұйымы күзет қызметін,
заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің, жарғының және күзет
қызметін жүзеге асыруға арналған
лицензияның негізінде жүзеге асырады.
Жеке күзет ұйымының күзетші
қызметін атқаратын қызметкерінде
күзет қызметін жүзеге асыруға арналған лицензияның болуы талап етілмейді.
Жеке күзет ұйымының күзетшісі
қызметіне Қазақстан Республикасының кәмелетке толған және күзетшінің арнайыда ярлығынан (күзетшіні
оқытудын арнаулы қурсынан) өткен
азаматтары қабылдана алады.
Күзетшіні арнайы даярлаудың
(күзетшіні оқытудың арнаулы курсының) мазмұнын, бағдарламасы мен
біліктілік талаптарын Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Төралқа

**Төралқа** () — жиналыс, кеңесуді басқару үшін сайланған алқа, адамдар тобы немесе мемлекеттік органдар, партиялық ұйымдардың тұрақты басқарушы органы.

## Сoт төралқасы
Тәртіпке сәйкес соттық бақылауды жүзеге асыратын облыстық, қалалық соттардағы, Республиканың Жоғарғы сотындағы алқалық орган. Сот төралқасында істі қарау кезінде прокурордың қатысуы міндетті.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Халықаралық жеке құқық

Халықаралық сипатка ие азаматтық-құқықтық қатынастарды (мүліктік және солармен байланысқан
мүліктік емес қатынастар, сондай-ақ
отбасылық-құқықтық, еңбек және іс
жүргізушілік реттейтін нормалардың
жиынтығы. Бұл кұқық бұзушылықтарға шетелдік азаматтар мен азаматтығы жоқ адамдар, шетелдік занды тұлғалар мен мемлекеттер қатысады; қарастырылатын катынастар екі немесе бірнеше мемлекеттердің аумағымен
байланысты, мұндай кұқық қатынастарының нысаны — шетелдегі зат болып
саналады. Халықаралық жеке құқығың нысандары, мемлекеттермен бірге, жеке және занды тұлғалар болып табылатындықтан, халықаралық жеке құқық, халықаралық жұртшылық. Құқықтан басқаша болатынын ескеру қажет. Әйтсе де не отандық, не шетелдік әдебиеттерде, әлі күнге дейін
бірауыздан қабылданған халықаралық
жеке құқықтың анықтамасы кездеспейді.

## Дереккөздер


Санат:Халықаралық құқық
*
Алғы бет парағы

**Алғы бет парағы** - негізгі мәліметтері бар, оны кез келген басқалардан айыруға мүмкіндік беретін, библиографиялық сипаттама құруға негіз болатын басылымның (кітаптың, кітапшаның, жалғасатын басылымның тағы басқа) ең негізгі алғы бет парағы.

## Дереккөздер


Санат:Ғылымтану
Санат:Терминология
Қаржы аппараты

**Қаржы аппараты** - қаржыны басқарумен айналысатын барлық ұйымдық құрылымдардын жиынтығы. Қаржы аппаратына қаржыны қаржы және қаржы саясаты комиссиялары мен комитеттері арқылы басқаратың заң шығарушы жоғары билік органы — екі палатадан — Мәжілістен және Сенаттан тұратын Парламент, қаржыны қаржы органдары жүйесі арқылы баскаратын жергілікті өзін-өзі басқарудың өкілдікті органдары, мемлеке биліктің және өзін-өзі басқарудың атқарушы органдары, салық қызметі мен салық полициясы (қаржы полициясы) кызметі кеден қызметі органдары; министрліктер мен идаралардын қаржы  басқармалары; бюджеттен тыс қорлар мен сақтандыру ұйымдарының дирекциялары; түрлі меншік нысанындағы кәсіпорындардың қаржы қызметтері мен бөлімдері жатады.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Салық салу объектілері

**Салық салу объектілері** (ағыл. *tax base*; нем. *Steuerobjekte pi, Besteueriiiigsgegenstaiide pi*)
- Табыс, мүлік, қызметтүрі, қызмет көрсету, ақша операциялары, заттар (тауарлық-материалдық құндылықтар) салық салу негіздері (олардан салықалынатын) болып табылады.

Түсім объектілері сондай-ақ, мүлікті беру, табиғи ресурстарды пайдалану, енімнің қосылған құны, жұмыстар мен қызметтер, шаруашылық айналым және т.б. болады.

Салықтардын тізімдемесі (олардың түрлері мен тізімдері) өз бастауын түсім объектілерінен алады.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Эмиссия бағасы

**Эмиссия бағасы** (шығарылым бағасы)— жаңа акциялар мен басқа да бағалы қағаздар шығарылатын баға.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Герпес

thumb|right|200px|Герпес(Ұшық)
**Герпес** (*Herpes*, от *һерrо* -  жайылмалы - көшпелі) — герпес, ұшық. Аттас вирустар тудыратын аурулар тобының жалпы аты. Эритемалы тері мен кілегей үстінде топтасқан көпіршіктер болады. 
thumb|right|200px

## Сипаттама
Көбінесе вирус жұқтыратын:
* теріні, көз (конъюнктивит, кератит),
* сыртқы жыныс мүшелері

Ауырудың ауыр жағдайында орталық жүйке жүйесі зақымдалуымен бірге герпетикалық менингит пен энцефалиттің дамуына әкелуі мімкін.

## Дереккөздер

Санат:Вирустық аурулар
Есалаңдық

**Есалаңдық** — тәндік кеселмен түсіндіруге болмайтын, қалыптан ауытқитын мінез-кұлық сипаты.

**Есалаңдық** — басқа адамдармен ұзақ уақыт көңіл-күй қатынасын ұстап тұруға шамасы келмейтін әлеуметке қарсы, жемірлі, ең жоғары дәрежедегі күрт өзгерісті адам. Оған өз кінәсін сезіну тән емес. Сот психиатриясында есаландықты жүйкенің жұқаруымен шекараластыру қиындықтар тудырады. Есаландар жан күйзелісі жағдайында, ерекше қатігездігімен дараланатын қылмыстар жасайды. Олар жанашырлық көрсетпейді, ұят сезімі мен ар-ұжданның не екенін білмейді.
## Дереккөздер


Санат:Психикалық аурулар
Санат:Заң
Санат:Жантану
Тежеуіштің негізгі (басты) цилиндр

thumb
thumb
**Тежеуіштің негізгі (басты) цилиндр** - поршеннің механикалық қозғалысын тежеуші тетіктеріне жіберілетін сұйықтың қысым кұйіне түрлендіретін цилиндр.
## Дереккөздер


]]

Санат:Физика
Қол қою

thumb
**Қол қою**
(
Лауазымды адамдардың, мемлекеттік органдар мен баса ұйымдардын
өздерінен шығатын құжаттарға қол
қоюө кілеттігі. Қол кою, атап айтқанда, ақша қаражаты мен тауарлық-материалдық құндылықтарды қабылдау
мен беруге арналған құжаттың міндетті реквизиті болып табылады.
Мұндай құжаттар: бірінші және екінші саналатын екі қол коюмен рәсімделеді. Бірінші қол қою құқығы ұйымның басшысына тиесілі.
## Дереккөздер


Сигнатура

Санат:Құқық
Санат:Заң
Халықаралық қылмыстар

**Халықаралық қылмыстар** () - тұтас алғанда халықаралық қауымдастықтың өмірлік манызды мүдделері
мен жеке басты корғау үшін негіз салушы манызға ие адамзат өркениетіне
ерекше қауіпті халықаралық, құқық
принциптері мен нормаларын бұзу.

Барынша көп қауіпті, мемлекеттін қылмыстық саясатын іс жүзінде жүзеге асыратын және мемлекеттің халықаралық қылмыстарын дербестейтін
(кейіптейтін) лауазымды адамдардың әрекеті тудырады. Халықаралық қылмыстар 3 топка бөлінген: 
**бейбітшілікке карсы қылмыстар*; 
**әскери қылмыстар*; 
**адамшылыққа қарсы қылмыстар*.

## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Бағай батыр

**Бағай Жылкелдіұлы** (18 ғасырдың бірінші жартысы, Панфилов ауданы, – сол жерде) — 
жоңғар шапқыншылығында көзге түскен аға батыр, мыңбасы. Тегі – Ұлы жүз Суан руының *Елшібек* атасынан шыққан. 
 і]]
Ол туралы Бұқар жырау: , – деп жырласа, Қазыбек бек Тауасарұлы «Түп тұқияннан өзіме шейін» атты кітабында: , – деп жазған. 1,5 айға созылған Аңырақай шайқасында жекпе-жекке шығуға іріктелғен Ұлы жүз қолындағы 26 батырдың бірі өрі Суан қолының мыңбасы болғаны ту­ралы дерек бар.

## Дереккөздер
Қаржы бизнесі

**Қаржы бизнесі** - қаржы нарығындағы қаржы активтерін сатып алу-сатудан тұратын қызмет. Коммерциялық және инвестициялық банкілер, несие одақтары, зейнетакы корлары, сақтандыру ұйымдары сиякты несие-қаржы институттары, сондай-ақ мамандандырылған қаржы компаниялары қор биржалары, өндірістік және сауда компаниялары, халық жүзеге асырады. Қаржы бизнесі бағалы қағаздармен — мемлекеттік және корпоративтік акциялармен, облигациялармен, вексельдермен,т. б., сондай-ақ туынды қаржы құралдарымен - опциондармен, фьючерстермен, своптармен т. б. жасалатын операцияларды қамтиды.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Құқық қорғаушы

**Құқық қорғаушы** билік алдында, олардың жалпытанылған адамның құқығы мен бостандығын сақтауды талап етіп сөйлейтін
қоғам қайраткері
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Қозғауш цилиндр

thumb

**Қозғауш цилиндр**- қозғауыштың поршенінің жұмыс процесcі өтетін цилиндр.
*Екі жолды цилиндр - екі өздігінен жүретін тежеуіш контурына әсер ететін, екі бөлек поршендерден тұратын басты тежеуіш цилиндр.
## Дереккөздер


Санат:Физика
Кепілгерлік

**Кепілгерлік** () 
# Азаматтық құқықта — міндеттемені орындауды қамтамасыз ету тәсілдерінің бірі. Кепіл болушылық бойынша кепіл болушы басқа жақтын (борышқордың) несие берушісі алдында осы жақтың міндеттемесінің орындалуына толық немесе ішінара қосалқы жауап беруге міндеттенеді.
# Қылмыстық іс жүргізу құқығында - бұлтартпау шаралары ретіндегі жеке кепілдікті тандауға тек кепілдік берушілердің жазбаша өтініші мен оған қатысты кепілдік берілетін адамның келісімі бойынша ғана жол беріледі.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Жүйкеге әсер ететін заттар

**Жүйкеге әсер ететін заттар** - басым түрде жоғары жүйке жүйесінің қызметіне әсер етіп, психикалық
үдерістерге ықпал ететін дәрілік заттар. Қазақстан Республикасының заңнамасына, Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына және
соның ішінде 1971 жылғы Психотроптық заттар туралы конвенцияға сәйкес бақылау жасалуға жататын есірткі, психотроптық заттар мен прекурсорлар тізіміне енгізілген шығу тегі синтетикалық немесе табиғи заттар.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Авторлықтың ақиқаттылығы

Ғылым, әдебиет және өнер туындысына авторлық құқық онық жасалу фактісіне қарай туындайды. Авторлық құқықтың пайда болуы мен жүзеге асырылуы үшін туындыны тіркеу, туындыны өзге де арнайы ресімдеу немесе қандай да болсын шарттылықты сақтау талап етілмейді.
Өздерінің айрықша мүліктік құқықтары туралы хабарлау үшін автор және (немесе) құқық иеленуші авторлық құқықты қорғау белгісін пайдалануға құқылы, ол белгі туындының әр данасына қойылады және міндетті түрде мынадай үш элементтен тұрады:
*қоршауға алынған латынша "С" әрпі;
*айрықша авторлық құқықтар иесінің есімі (атауы);
*туындының алғаш жарияланған жылы.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Баға құралымы

**Баға құралымы** - бағаның, олардың құрылымының, деңгейлері мен арасалмақтарының қалыптасуы мен өзгеруі үдерісі. Экономиканы басқарудың аса маңызды құралдарының бірі. Қазіргі кезде отандық жоне әлемдік тәжірибені басшылыққа ала отырып, бағаның қалыптасуының негізгі үш әдісін (тәсілін) бөліп көрсетуге болады, олар; шығынға, сұраным мен бәсекеге бағдарланған әдістер. Шығынға бағдарланған тәсіл бағаны "шығын + пайда (немесе + сауда үстемесі, үстеме баға)" қағидасы бойынша белгілеуді, сондай-ақ пайданың жалпы көлемін алу және залалсыздық арқылы белгілеуді көздейді. Бағаны "шығын + пайда" формуласы бойынша белгілеу шығыннан тыс пайыз ретіндегі пайданы қоса отырып, өнімнің толық өзіндік құнын калькуляциялауға негізделген, яғни баға өнім (жұмыстар, қызметтер) түрінің пайдалылық деңгейі бойынша белгіленеді. Сүранымға бағдарланған Баға құралымында екі тәсіл қолданылады: кемсіту тәсілі, яғни сұраным ауытқуындағы айырмашылыққа қарай табысты көбейту үшін түрлі нарықтарда немесе нарықтың бөліктемелерінде түрлі баға белгілеу тәсілі; тауарлардың сұрыптамалық тобы бойынша белгілеу тәсілі, мұнда белгілі бір мақсатта (мысалы, пайданы, сатуды көбейту мақсатында) баға белгілеуге бүкіл сұрыпталымдық топ шеңберінде қол жеткізіледі. Бәсекеге бағдарланған Баға құралымында (жабық сауда-саттық) жеткізушілер (өндірушілер, құрылысшылар, т.б.) тауардың белгілі бір түрінің жеткізіліміне арналған сауда-саттыққа шақырылады. Олардың ең төмен баға көрсетілген ұсыныстары (тендерлер) күні бұрын желімделген конвертпен табысталады, оны ашқаннан кейін ең төмен баға белгіленген ұсыныс сатып алушылар үшін ең тиімді баға ретінде қабылданады. Бұл ретте баға тағайындау туралы шешім меншікті шығынға ғана емес, сонымен бірге бәсекелестердің ықтимал ұсыныстарын талдауға да негізделуге тиіс.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Гетеропагус

**Гетеропагус** (*Heteropagus*, hetero -  бітіскен жат егіз) - Асимметриялы дамыған бөліктерден тұратын, бір-біріне жабысқан егіз. Егіздің жетілмегені **паразит** деп аталады. 
## Дереккөздер


Санат:Медицина
Санат:Патология
Ұлттық қауіпсіздік объектілері

**Ұлттық қауіпсіздік объектілері** (ағыл. *objects of national security*; нем. *Nationalsicherheitsobjekte pi*; лат. *objectum* - пән) - Жекетұлға, оның құқығы мен бостандығы, коғам, оның материалдық және рухани құндылықтары, мемлекет, оның конституциялық құрылысы, тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығы.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Гигрома

thumb|right|200px|Гигрома
**Гигрома** (*hygroma* -  сулы ісік) - гигрома, сулы ісік. Көбіне созылмалы бурситтің нәтижесінде буын жаны қалтасында сарысулы-кілегейлі немесе кілегейлі-фибринозды сұйықтықтың жиналуы.

## Дереккөздер


Санат:Медицина
Санат:Патология
Халықаралық шарт

**Халықаралық шарт** - ( ;  )
Халықаралық құқықтар мен міндеттерді, оның қатысушылары үшін
бекітетін олардың өзара және халықаралық қатынастарының түрлі
мәселелері бойынша, мемлекеттер мен
басқа халықаралық құқық субъектілері арасындағы келісім; халықаралық құқықтың негізгі көзі. Халықаралық шарттарды жасайтын органдарға
қатысты түрде, оларды: мемлекетаралық, үкіметаралық, ведомствоаралық
шарттар деп бөледі.

## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Қайырмалдық, жылу

**Қайырмалдық, жылу**
()
Азаматтық құқық бойынша — зат
немесе құықты жалпы пайдалы мақсатқа сыйлау. Қайырмалдық азаматтарға, емдеу, тәрбиелеу мекемелеріне,
әлеуметтік қорғау мекемелері мен сол
тектес мекемелерге, қайырымдылық
ғылыми және оқу мекемелеріне, қор-
лар, мұражайлар мен басқа мәдениет
ошақтарына, қоғамдық және діни
ұйымдарға, сондай-ақ мемлекеттік
және азаматтық құқықтың басқа
субъектілеріне жасалуы мүмкін.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Орталық банк

**Орталық банк** — төлем қаражатын жеке-дара шығару, ақша айналысын, несиені, валюта бағамын реттеу, ресми алтын-валютаның сақтық қорларын сақтау үшін үкімет құратын банк. 

Оған банкнот шығарудың монополиялық құқығы берілген. Несие-ақша жүйесінің негізгі буыны. Ұлттық, эмиссиялық немесе сақтық қор банкі (резервтік банк) деп аталуы мүмкін.

## Дереккөздер


Санат:Орталық банктер
Жерді бүлдіру

**Жерді бүлдіру** () - экологиялық қылмыс. Жерді улау,
ластау немесе улы химикаттарды, тыңайтқыштарды, өсімдіктердің өсуін
ынталандырғыштарды және өзге де
кауіпті химиялық, радиоактивті немесе биологиялық заттарды сақтау, пайдалану,тасымалдау және кему кезінде
оларды ұстау ережелерін бұзу салдарынан шаруашылық немесе өзге кызметтің зиянды өнімдерімен бүлдіру,
адамның денсаулығына немесе қоршаған ортаға зиян келтіруі, жердін табиғи касиеттерін нашарлатуы.
## Дереккөздер


Санат:Құқық
Санат:Заң
Өлген деп жариялау

**Өлген деп жариялау** (ағыл. *declaration to be deceased*; *declaration of death*; нем. *Todeserkliirung f*) — заңмен қарастырылған тәртіпте, ол
туралы мәлімет болмаған кезде, сот тәртібімен азаматты өлді деп тану.

Өлді деп жарияланған азамат келгенде немесе оның жүрген жері анықталғанда, сот тиісті шешімнің күшін жояды.

## Дереккөздер

Санат:Құқық
Санат:Заң
Топонимикалық сөздік

**Топонимикалық сөздік** - географиялық объектілер атауларының лингвистикалық сөздігі.

## Дереккөздер


Санат:Ғылымтану
Санат:Терминология
Қаржы директоры

**Қаржы директоры** — ұйымның қаржы саясаты үшін жауап беретін қаржы ағынын оңтайланру міндеттерін шешетін лауазымды адам. Оған бас бухгалтердің қызметі (бухгалтерлік есеп, қаржы жоспарлауы мен бюджет) және қаржы бөлімі (кассадағы нақты ақша, бағалы қағаздар, несие саясаты бағынады. Шағын және орта ұйымдарда қаржы директорының міндетін бас бухгалтер атқарады.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Қаржы
Цуг

thumb
thumb
**Цуг**- бірінен соң бірін орналастырып, жануарларды қосақтап жегу.
## Дереккөздер



Санат:Физика
Санат:Транспорт
Гидроуретеронефроз

**Гидроуретеронефроз** (*Hydroureteronephrosis* -  су+ зәраққыш+ бүйрек)- Бүйрек түбегі мен зәр аккыштың басылып калған немесе бітеліп қалған жерінен жоғарғы бөлігінің кеңеюі. 
## Дереккөздер


Санат:Медицина
Санат:Патология
Кінәсіздік ақиқаттылғы

Әр адамның қылмыс жасағандығы үшін кінәлілігі Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінде көзделген тәртіппен дәлелденгенге және соттық заңды күшіне енген үкімімен белгіленгенге дейін кінәсіздеп саналатын принцип.

Ешкім де өзінің кінәсіздігін дәлелдеуге міндетті емес.

Айыпталушының кінәлілігі жөніндегі сейілмеген күдік оның пайдасына түсіндіріледі. Қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңын колдану кезінде пайда болған күмәндер де айыпталушының пайдасына шешілуге тиіс. Айыптау үкімін болжамдарға негіздеуге болмайды және ол ақиқат дәлелдердің жеткілікті жиынтығымен расталуы тиіс.
## Дереккөздер


Санат:Қылмыстық құқық
Санат:Заң

zh-yue:無罪假定
Құқыққа сәйкестік

Мемлекеттік еріктің құқық нормаларында бар талаптар мен рұқсат етулерге, әлеуметгік өмір (құқық субъектілері қызметі немесе қызметінің
нәтижесі) құбылыстарының сәйкес
келуі. Тек құқық субъектілерінің
тәлім-жосығына тікелей ғана емес,
сонымен қатар нормативтік актілер,
құқықты қолдану актісі (мысалы, сот
шешімі немесе үкімі) сияқты заңдық
құжаттарға да енгізіледі. Құқыққа
сәйкестік құқық өкімінен қандай да бір
жолмен ауытқуды жоқа шығарады;
құқыққа сәйкестіктің қарсы түсінігі —
құқыққа қарсы болушылық.
## Дереккөздер


Заңдылық

Санат:Құқық
Санат:Заң