open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дирихле принципі

thumb|right|200px|'''9''' торда '''7''' кептер болса, Дирихле принципі бойынша кем дегенде 9-7='''2''' тор бос болады
thumb|right|200px|'''9''' торда '''10''' кептер болса, Дирихле принципі бойынша кемінде бір торда бірден артық кептер бар

Комбинаторикада **Дирихле́ при́нципі** (, «жәшіктер принципі») — заттар («қояндар») мен олар салынған контейнерлер («жәшіктер») арасындағы белгілі шарттар орындалғанда болатын байланыс туралы неміс математигі Дирихле 1834 жылы тұжырымдаған принцип. Ағылшын тілі мен кейбір басқа да тілдерде «кептерлер мен жәшіктер принципі» () атымен белгілі. 

Дирихле принципі, мысалы, диофанттық жақындау теориясында сызықтық теңсіздіктер жүйесін талдауда қолданылады.

## Тұжырымдамалары

* Дирихле принципінің ең кең тараған тұжырымдамасы:
Егер қояндар торларға қояндар саны торлар санынан көп болатындай торларға отырғызылса, кем дегенде бір торда бір қояннан артық қоян болады.

* Жалпы түрі былай болады:
Егер *m* қоян *n* торға отырғызылса, онда кем дегенде бір торда кемінде \left\lceil\frac{m}{n}\right\rceil қоян болады, ал кемінде бір торда \left\lfloor\frac{m}{n}\right\rfloor санынан аспайтындай қоян отырады.

* Жекеше түрлері:
Егер торлар қояндарға қарағанда көбірек болса, онда кем дегенде бір тор бос болады.

* f: A \rightarrow B функциясы *A* және *B* шекті жиындарда берілсін, |A| > n|B|, мұндағы n \in \mathbb N. Онда f функциясы кейбір мәнін *n*+1 рет қабылдайды.

## Жалпылама
Шексіз жиындар үшін де осы принциптің жалпыламасы бар: Жиын қуаттылығы көбіректің азырағына инъекция болмайды.

## Әдебиет
* 

Санат:Комбинаторика
Санат:Дәлелдеу
Балтыр

Қазіргі тілімізде — адам жіліншегінің сыртқы етті жерін осылай атаймыз: *«Бұлшық етті білек пен балтырдан күшті дене жоқ»* (Сейфуллин).

Әдетте адам сирағының тізеге жақын жері еттірек болғандықтан жуандау келеді. Оның *«балтыр»* атауына ие болуы да толық, жуандығымен байланысты ма деген ой келеді. Бұл жорамалға итермелеп отырған кейбір тіл деректері. Мысалы, якут тілінде: *балчыр* — толықтау деген мағынаны ұғындырады. Якут тіліндегі *«балчыр»* тұлғасының қазақтардың айтуында *«балтыр»* болып дыбысталуын — түркі тілдеріне тән *ч, т* дыбыстарының өзара сәйкестігінен деп түсінген жөн (қазақша — қашыр, құмықша - *қачыр*, ноғайша — *қатыр* т. б.).

Бұл болжамға екінші бір себепші болып отырған нәрсе — моңғол тілінің дерегі. моңғолша: *балтгар* — жуан деген мағынаға мезгейді. Мүның қазақ тіліне ауысқанда *«балтыр»* қалпында естілуі де тіл заңдылығынан сырт кетпейді. Қазақ әдеби тілі мен жергілікті ерекшеліктерді салыстыра қарасақ, ол заңдылықты анық байқаймыз. Мысалы, әдеби тілде — *«киіз»*, *«құман»*, *«біз»* (*етікші құралы*) болса, кейбір жергілікті ерекшеліктерде бұл сөздер *«кигіз»*, *«құмған»*, *«бігіз»* дыбыстық құрамында айтыла береді. Демек, моңғол тіліндегі *«балтгар»* қазақ тіліне ауысқанда «г» дыбысынан арылып, *«балтар»* одан әрі — *«балтыр»* болып қалыптасқан. Сөйтіп, *«балтыр»* дегеніміз *«жуан»*, *«толықша»* ұғымын береді деп шамалаймыз.
 
## Дереккөздер


Санат:Әдебиет
Балғын (мағына)

Мағынасы —  толықсыған, уылжыған жас: *«Тек күріш емес, күріш сияқты балғын жастарды да өсірдім»* (Ы. Жақаев, Менің бақытым).

Сөз төркіні жөнінде мынадай пікір айтуға болады. Араб тілінде: *балиғ* — ер жеткен, есейген. Н. Д. Оңдасынов өзінің *«Арабша-қазақша түсіндірме сөздік»* деген соңғы еңбегінің бірінші томында осы тұлғалас сөзді араб сөзі ретінде бірде — *балиғ* (58), екінші жерде — *балағат* (64) тұлғаларында көрсетіп қана қоймай, одан туындаған қазақ тіліндегі басқа да сөздерді келтірген. Бірақ бұлардың ішінен, біз әңгіме етіп отырған, *«балғын»* сөзін көре алмадық.
Біздің ойымызша, тіліміздегі *«балғынның»* пайда болуына араб тіліндегі *«балиғ»* сөзі себепші болса керек. Осы түбірге қазақ тіліне тән сөзден сөз тудыратын *-ын* жұрнағын қоссақ: *балиғ + ын => балиғын => бал (и)+ ғын => балғын* түлғасы пайда болады.
Екінші бір жорамалға тиек боларлық дерек қырғыз тілінен табылады: *балгын* — тал не шіліктіқ бір түрі (). Мұны ескерсек, жас өспірім балалардың тал-шыбықтай бұралып тұратындығына байланысты, теңеу нәтижесінен тууы да ғажап емес-ау деп қаларлықтай ойға да ерік беруге болады. Алайда, алғашқы жорамал сенімді көрінеді.
 
## Дереккөздер


Санат:Сөз төркіні
Арна көшесі (Астана)

**Арна көшесі (Астана)** - Бұрынғы атауы М236-15 көше. «Қараөткел» шағын ауданы. 
Арна көшесі Сұлутөр көшесімен қиылысып, Жылыой көшесінде аяқталады. 
Ұзындығы -376,9 м. Арна - өзен аңғарының су ағатын бөлігі. 
Оқтын-оқтын немесе қысқа мерзімге құрғап қалатын өзен аңғарын «арна» деп атайды. 
Жазықпен ағатын өзендердің арнасы ирек пішінді болып келеді, оның терең және тайыз тұстары болады. 
Өзен арналарының ені бірнеше метрден ондаған шақырымға жетелі.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Арнасай көшесі (Астана)

**Арнасай көшесі (Астана)** - Бұрынғы атауы Комсомольский көшесі. 
«Пригородный» тұрғын алабы. Арнасай көшесі Айнабұлақ көшесінен басталып, Қабанбай батыр даңғылында аяқталады. Сарытоғай көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 1452,6 м. Арнасай - елді мекеннің, өзеннің атауы. Екі сөздің бірігуінен құралған. Яғни, «терең сай», «арналы сай» деген мағынаны білдіреді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Асан қайғы көшесі (Астана)

**Асан қайғы көшесі** (бұрынғы Н. Гастелло көшесі) — Астана қаласындағы көше.

Асанқайғы көшесі А. Кравцов көшесінен басталып, Жәнібек тархан, Ағыбай батыр, А.Иманов, Кенесары, Абай даңғылы, Сәкен Сейфуллин, Ә.Жангелдин көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы -2237,8 м. Асанқайғы (XIV ғ. - XV ғ.) - мемлекет қайраткері, ақын жырау, би, философ. Керей мен Жәнібек хандардың ақылшысы болған. Асанқайғы заманында Алтын Орда ыдырап, оның орнына Қырым, Қазан, Өзбек хандықтары пайда болды. Ноғай ордасы тарап, Қазақ хандығының тарих сахнасына шығуы хандықтар арасындағы қым-қиғаш талас-тартысты аласапыран кезеңмен түспа-тұс келді. Шу мен Арал аралығында Қазақ ордасы құрылған кезде Асанқайғы жаңа мемлекеттің ұраншысына айналады. Хан мен қара бұқара арасындағы қарым-қатынасты ұшықтырмай, әділет тұрғысынан шеше білген. Асанқайғы елінің сұлы-нұлы, шөбі шүйгін, құтты қоныс таұып, «Адамы жүзге келмей өлмейтін, қойы екі төлдейтін» мамыражай, еркін өмір сүретін «Жерұйықты» аңсады.

Қазақ халқы ғасырлар бойы тарихи сатыларында Асан қайғы есімін үстемдікке, озбырлыққа, әділетсіздікке қарсы ұстанған ізгілік символына айналдырды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Терригендік таужыныстар

**Терригендік таужыныстар** - "Сынықты таужыныстар " терминiнің синонимі.
## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Асқартау көшесі (Астана)

**Асқартау көшесі (Астана)** — Бұрынғы атауы Садовый көшесі. «Мичурино» тұрғын алабы. Асқартау көшесі Бастау, Алакөл көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 735,3 м.
Асқартау - «биік, заңғар тау» деген мағынаны білдіреді. XVI ғасырда өмір сүрген атақты жырау Шалкиіз Тіленшіүлы «Асқар, асқар, асқар тау, Асқардан биік тау болмас» деп жырлаған. Яғни, ертедегі қазақтар басын мұз бен қар қүрсаған биік шыңды «Асқартау» деп атаған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Қалқалаушы таужыныстар

**Қалқалаушы таужыныстар.** - Мұнай және газ массаларын өз бойынан өткізбейтін, сондықтан олардың қозғалысына (жылыстауын жалғастыруына) кедергі жасайтын өте тығыз да шымыр таужыныстар.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Арқалық көшесі (Астана)

**Арқалық көшесі (Астана)** - Бұрынғы атауы З25 көше.  
«Көктал» тұрғын алабы. 
Арқалық көшесі (Астана) Баршын көшесі (Астана)нен басталып, Ұлытау көшесі (Астана), Мыңжылқы көшесі (Астана), Қайнар көшесі (Астана), Сарыөзен көшесі (Астана), Зайсан көшесі (Астана), Ақсуат көшесі (Астана) көшелерін қиып өтеді. 
Ұзындығы - 1419,8 м.
Арқалық - Қостанай облысының оңтүстік-шығысындағы қала, теміржол стансасы. 
Сарыарқаның батыс жағындағы Ақжар өзенінің жағалауында, құрғақ дала белдемінде орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Армандастар көшесі (Астана)

**Армандастар көшесі (Астана)** -  Бұрынғы атауы Молодежный. «Интернациональный» тұрғын алабы. 
Армандастар көшесі Қарағанды-Астана трассасынан басталып, Мереке көшесінде аяқталады. 
Нұрлыжол көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 745,5 м. Армандастар - көкейіндегі ізгі ниеті, болашақтан күтер үміті, алға қойған мақсаты бір, ортақ адамдар. 
Осыған байланысты «Армандастар» деген ән атауы бар. 
Қазақ халқында «армансыз адам жоқ» делінеді. 
Адам өз болашағы үшін күресұдің орнына құрғақ қиялға берілсе, ештенеге жете алмайды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Аспара көшесі (Астана)

**Аспара көшесі (Астана)** - Бұрынғы атауы Г. Котовский көшесі. Аспара көшесі Жерұйық көшесінен басталып, Қарасай батыр көшесін, Медеу, М.Дулатов, Орда көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 1264,1 м. Аспара - Жамбыл облысы, Шу алабындағы Құрағаты өзенінің оң жақ саласы. Қырғыз Алатауының солтүстік беткейіндегі мұздықтан бастау алады. Негізгі сапалары: Мақалды, Игермен, Аршалы. Ұзындығы -109 шақырым. Аспара жоғарғы ағысында бірде кеңіп, бірде тарылып отыратын тау шатқалдарымен ағады. Төменгі ағысындағы аңғары кеңейіп, ені 800-1200 м жазыққа айналады. Алабында шағын 5 көл бар.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Туынды кеуектер (қуыстар)

**Туынды кеуектер** - тау жынысы толықтай қалптасып болғаннан кейін туындайтын *қуыстар*. Бұларға жататындар: еру *қуыстары* — тау жынысыты тоғыта қозғалатын жерасты сұйықтарында (суларында)сол тау жынысытардың белгілі бір құрамбөліктері еруі нәтижесінде қалыптасатын *қуыстар*; тау жынысытың шымырлануы сәтіңдегі өз көлемін кішірейтуі салдарынан туындайтын жарықшақтар; кристалдану жарықшақтары; жер қыртысындағы кернеулер (мәселен, жерсілкінулер кезінде туындаған кернеулер) әсерінен пайда болатын жарықтар мен жарықшақтар; беткейлік морылу нәтижесінде туындаған жарықшаықтар.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Әдима Ділханқызы Сисекенова

**Әдима Ділханқызы Сисекенова** (11 сәуір 1939, Атырау облысы, Махамбет ауданы, Соройченко кенті — 20 қыркүйек 2025) — әнеші, биші, Қарақалпақ АКСР халық әртісі (1965)

## Өмірбаяны
* Нүкіс музыкалық училищесінде оқыған.
* 1961 жылдан - «Қарақалпақ» ән-би ансамблінің әншісі және бишісі (Нүкіс, Қарақалпақстан).
* 1971 жылдан бері - Махамбет атындағы Гурьев облыстық қазақ драма театрының (қазір - Махамбет атындағы Атырау облыстық қазақ драма театры) актрисасы.

## Рольдері
«Айман - Шолпан» (Айман), «Қамбар батыр» (Назым), «Келіндер көтерілісі» (Фәрман), «Жесірлер» (Ана) және т.б.
спектакльдерде ойнаған.

## Қоғамдық қызметі
Қалалық халық депутаттары кеңесінің 6-шы шақырылымының депутаты (1965).

## Марапаттары
* ҚҚ АКСР Еңбек сіңірген әртісі (1965). 

* ҚҚАКСР Халық әртісі.

## Отбасы

* Тұрмыс құрған. Жұбайы - Оразымбетов Әділ Орынбайұлы, шофер. 

* Қызы - Оразымбетова Анаргүл.

## Дереккөздер


Санат:11 сәуірде туғандар
Санат:1939 жылы туғандар
Санат:Махамбет ауданында туғандар
Санат:Қазақстан әншілері
Санат:Қазақстан бишілері
Санат:Қарақалпақстан халық әртістері
Атақоныс көшесі (Астана)

**Атақоныс көшесі (Астана)** — Бұрынғы атауы Мир көшесі. «Күйгенжар» тұрғын алабы. Атақоныс көшесі Жаңатұрмыс көшесімен қиылысып, Шапағат көшесінде аяқталады. Ұзындығы -870,5 м.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Дмитрий Анатольевич Скирта

thumb|right|200px|Дмитрий Анатольевич Скирта
**Дмитрий Анатольевич Скирта** 1972 жылы 29 қазанда РКФСР Курск қаласында туған. Орыс.

Иркутск театр училищесін бітірген (1992), драма театрының актері.
1992 жылдан - Апматы қаласындағы «Бенефис» театрының актері.
1994 жылдан бері - Наталия Сац атындағы орыс мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының актері.

76 рөлде ойнаған; «Үйрекке аңға шығу» (Н. Сац атындағы ЖКТ), «Гарольд және Мод» (Н. Сац атындағы ЖКТ), «Бақытты Ганс» (Республикалық неміс драма театры) спектакльдерін қойған.
«Үйрекке аңға шығу», «Ромео және Джульетта» және т.б. спектакльдерінде ойнайды.
«Обратная сторона», «Перекресток» (доктор Никита), «Кайрат-чемпион. Девственник №1» (Мадлен) көркем кинофильмдеріне түскен.
«Огоньки» (КТК) телебағдарламасының, «Алматы - моя первая любовь» ретро-фестивалінің жүргізушісі.

ҚР Президенті сыйлығының лауреаты. ҚР Еңбек сіңірген әртісі.

Үйленген. 3 баласы бар.

## Дереккөздер


Санат:29 қазанда туғандар
Санат:1972 жылы туғандар
Санат:Курскде туғандар
Санат:Қазақстан актерлері
Санат:XX ғасыр актерлері
Санат:Қазақстан театр режиссёрлері
Санат:XXI ғасыр театр режиссерлері
Санат:Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры тұлғалары
Санат:Наталия Сац атындағы орыс мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры актерлері
Санат:Иркутск театр училищесі түлектері
Санат:Қазақстан Президенті сыйлығының иегерлері
Санат:Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры режиссерлері
Санат:Наталия Сац атындағы орыс мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры режиссерлері
Маргарита Леонидовна Степанова

**Маргарита Леонидовна Степанова** 1947 жылы 14 сәуірде РКФСР Куйбышев қаласында туған.
Орыс.
Әкесі - Макеев Леонид Федорович (1924-1960), темір жолдың өндірістік-техникалық бөлімінің бастығы болған.
Анасы - Макеева Вера Ивановна (1924 ж. т.), зейнеткер,
темір жолдың қоймашысы болған.
1963 жылдан - Шарикті мойынтірек зауытында (Самара)
техникалық бақылау бөлімінің бақылаушысы. 1969 жылдан -Жасөспірімдер театрының диспетчері (Самара). 1969
жылдан - Қызыл Тулы Тынық мұхиттық флоттың Советская гавань қаласындағы драма театрларының актрисасы
(Қиыр Шығыс). 1973 жылдан - Тобыл драма театрының
актрисасы. 1974 жылдан - Новочеркасск драма театрының
актрисасы.
1978 жылдан бері - А.П. Чехов атындағы Павлодар
облыстық орыс драма театрының актрисасы.
Ф.М. Достоевский, «Преступление и наказание» (Марфа);
А.Н. Островский, «Дана» (Глафира), Ж.-Б. Мольер, «Тартюф» (Пернель) спектакльдерінде ойнайды.
Павлодар облысы әкімінің құрмет грамоталарымен
марапатталған.
ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1998).
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы жөніндегі болжамы - «Өркендеген».
Сүйіп оқитын әдебиеті - А.П. Чехов.
Ұлы - Денис (1974 ж. т.), Самара қаласы театрының актері.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Тамара Михайловна Столярова

**Тамара Михайловна Столярова** 1948 жылы 26 наурызда Петропавл қаласында туған. Орыс.
Әкесі - Цибизов Михаил Иванович, марқұм, математика пәнінің мұғалімі болған, Ленин атындағы зауыттың
техникалық бақылау бөлімінде еңбек еткен. Анасы - Цибизова Клавдия Григорьевна, марқұм, үй шаруасымен
айналысқан, батыр-ана.
Н.Ф. Погодин атындағы Солтүстік Қазақстан облыстық драма театрының базасындағы театр студиясын (1965), актер; 
Петропавл педагогикалық институтының филология факультетін бітірген (1975), орыс тілі мен әдебиетінің
мұғалімі.
1966 жылдан - Солтүстік Қазақстан телевидение және
радиохабарларын тарату басқармасында режиссердің
көмекшісі. 1977 жылдан - Н.Ф. Погодин атындағы Солтүстік
Қазақстан облыстық драма театрының қосалқы құрамының
актрисасы.
1980 жылдан бері - А.Н. Островский атындағы Орал драма
театрының актрисасы, сахна шебері.
«Қайсар» белгісімен марапатталған (2001).
Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2004).
Діни көзқарасы - атеист.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлденіп
дамыған ел».
Хоббиі - киім тігу, тоқыма тоқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық отандық және шетел
әдебиеті.
Қызы - Столярова Лада Эдуардовна (1968 ж. т.), үй шаруасымен айналысады.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Таңсық

**Таңсық.** Түсіндірме сездіктегі мағынасы: 
#жеңсік,құмар, әуес; 
#қат, зәру. 
«Қысы-жазы дастарқанымызда таңсық дәм тұрса жараспай ма» (Т. Иманбеков,
Тұт.).Аталған мағыналардың қайсысы болмасын тілімізде
кейін пайда болған. Кейбір түркі тілдеріндегі мағынасы
қазақ тіліндегіден ерекшелеу. Қазан татарларында
«тансық» тұлғасы «сирек кездесетін» мағынасында, якут тілінде «тоцсук» сөзі
«жаңалық», «сиректік» ұғымдарында қолданылады. «Таңсық» сөзінің өте ертеден түркі тілдерінің меншігі екендігін жазба ескерткіштер еске салады. Алғашқы тұлғасы да ықшамдау болған. Көне ескерткіштерімізде «таң» сөзінің екі мағынасын оқимыз: бірінші — ғажап,
керемет; екіншісі — таңданарлық, дағдыдан тыс. Қазіргі біз қолданып жүрген «таңсық» сөзінің өзі «таң» түбірінен туындағанын осында кездесетін «таң-таңсуқ» қос сөзі-ақ нұсқап тұр,. Әрине, «таңдану» кейінгі мағына екені айтпаса да түсінікті. Өйткені бұл етістіктің тууына себепші — нәрсенің не құбылыстың ғажаптығы мен кереметтігі десек, теріс болмас.

## Дереккөздер
Мұнай (газ) туындату потенциалы

**Мұнай (газ) туындату потенциалы** - Мұнай (газ) туындауының масштабы тау жынысы құрамындағы органикалық заттардың үйірімділігімен өлшенсе, органикалық заттардың *[[Мұнай]] ([[газ]]) туындату потенциалы* сол заттардағы полимерлипидті құрамбөліктердің өзіндік үлес салмағымен анықталады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Атамұра көшесі (Астана)

**Атамұра көшесі (Астана)** - Бұрынғы атауы Хлебоприемный көшесі. «Промышленный» тұрғын алабы. Атамұра көшесі Шарбақты көшесінен басталып, Шалгөде көшесімен қиылысып, Құлагер көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 1268,3 м. Атамұра - әкеден балаға мал-мүлік, жер, қазына, байлық ретінде бөліп берген еншісі. Қазақ қауымында ерте заманнан қалыптасқан бүл дәстүр Қасым хан мен Есім хан дәуірінде ресми заң ережесімен бекітілген. Мал-мүлікті бөлу кезінде әке өсиеті ескеріледі. Ұлт мәдениеті мен дәстүріне қатысты мүліктер де қымбат мұра ретінде қастерлен еді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Тұрақты конденсаттың мүмкін мөлшері

**Тұрақты конденсаттың мүмкін мөлшері** - Қойнауқаттық газдың құрамына қарай анықталатын конденсат мөлшері. Бұл мөлшер іріктелген, газдан арылған және бутансыздандырылған газдардағы тұрақты конденсат мөлшері мен бутансыздандырылған конденсат мөлшерінің қосындысына тең.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Атасу көшесі (Астана)

**Атасу көшесі (Астана)** - Бұрынғы атауы Планетный көшесі. Атасу көшесі Қабанбай батыр даңғылынан басталып, Қарасақал Ерімбет, Жекебатыр, Х.Досмұхамедұлы, Е.Тайбеков көшелерімен қиылысып, Алпамыс батыр көшесінде аяқталады. Ұзындығы -425,7 м.
Атасу - Сарысу өзенінің сол жақ саласы, ол Қарағанды облысының Жаңаарқа ауданының жерімен ағады. Ұзындығы - 177 шақырым. Қызылту, Ұзынжал тауларындағы бұлақтардан бастау алып, Сарысуға қүяды. Негізгі салалары: Былқылдақ, Қарақоға, Қарқымбай, Исабек, Қарасу, Боранбай.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Атбасар көшесі

**Атбасар көшесі** -  Астана көшесі Н.Тілендиев даңғылынан басталып, Қарталы көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 655,7 м.

Атбасар - Ақмола облысы, Атбасар ауданының орталығы. Астана қаласының солтүстік-батысында 232 шақырым жерде, Жабай өзенінің оң жағасында орналасқан. Атбасар - казак-орыс стансасы ретінде 1846 жылы салынған. Қазан төңкерісіне дейін мұнда жыл сайын Атбасар жәрмеңкесі өткізілген.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Қоссұйықты ағым

**Қоссұйықты ағым** - Бір ғана ағым жүйесіндегі тұтқырлықтары әр түрлі екі сұйықтың екі ұдай қозғалуы (мысалы, мұнайды судың ығыстыруы барысындағы сол екі сұйықтың қозғалыс ерекшеліктері).

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Валерий Васильевич Тарасов

**Валерий Васильевич Тарасов** (1950 жылы 21 қаңтарда Чуваш АКСР Канаш ауданының Напольные Котяки ауылында туған) - актер. Чуваш.

Әкесі - Василий Тарасович, партиялық-шаруашылық қызметті атқарған (1923-1998). Анасы - Тарасова Антонина
Яковлевна (1923 ж. т.), зейнеткер, нан-тоқаш өнімдерінің шебері болып жұмыс істеген.

Шумерлинск №6 ПТУ (1967) 4-ші дәрежелі қызыл ағаш ұстасы мамандығы бойынша; Ленинград мемлекеттік музыка театры және кинематография институты (ЛММТКИ) филиалының театр белімшесін (Чебоксары қаласы, 1974) музыкалық комедия әртісі мамандығы бойынша; Ресей театр академиясының театртану факультетін (Мәскеу қаласы, 1984) экономист, театртанушы, театр ісінің жетекшісі мамандығы бойынша бітірген.

1967 жылдан - Ленинград қаласы «Басленинградқұрылыс» тресінің 4-дәрежелі ағаш ұстасы. 1969-1970 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1970-1971 жылдары - Чебоксары қаласының Республикалық мемлекеттік
қуыршақ театрының актері. 1974-1982 жылдары - Чебоксары музыкалық театрының актері. 1983 жылдан - Коми АКСР
Сыктывкар қаласының Савин атындағы академиялық театры директорының орынбасары. 1984 жылдан - Кемерово облысының Ленком атындағы Прокопьевск театрының коммерциялық директоры. 1987 жылдан - Түркімен КСР Ашхабад қаласының А. Пушкин атындағы академиялық орыс драма театрының директор-басқарушысы. 1990 жылдан - М. Горький атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры, көркемдік жетекшісі. 2001 жылдан бері - Ақмола облыстық орыс драма театрының (Көкшетау қ.) директоры және көркемдік жетекшісі.

Облыстық мәслихаттың 10-шы шақырылымының депутаты (1994-1999).
ҚР ЮНЕСКО істері женіндегі Үкімет комиссиясының мүшесі (1997-2000). Қазақстан халықтары ассамблеясының мүшесі (1995-2001).
«Руханият» партиясы Ақмола облыстық филиалының терағасы (2004 жылдан).

ҚР Еңбек сіңірген енер қайраткері (1996).
«Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Мемлекеттік сыйлықтың және А.С. Пушкин медалінің жүлдегері (РФ, 2002); Ақмола облысы әкімінің «Құрмет» сыйлығы мен дипломының иегері (2003).

Үйленген. Жұбайы - Тарасова Елена Михайловна (1961 ж. т.), Көкшетау қаласының Облыстық драма театрының әдеби бөлім меңгерушісі. Ұлдары - Дмитрий (1983 ж. т.), Василий (1995 ж. т.); қызы - Екатерина (1986 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:21 қаңтарда туғандар
Санат:1950 жылы туғандар
Санат:Канаш ауданында туғандар
Санат:Ленинград мемлекеттік музыка театры және кинематография институты түлектері
Санат:Ресей театр академиясы түлектері
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері
Санат:Астана медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Пушкин медалінің иегерлері
Атырау көшесі (Астана)

**Атырау көшесі** — бұрынғы атауы Ы2З6-З көше. «Қараөткел» шағын ауданы. Атырау көшесі Сұлутөр, Машат орамы, Жылыой көшесімен қиылысып, Аягөз көшесінде аяқталады. Ұзындығы — 508 м.

Атырау — қала, облыс орталығы. Каспий теңізінен солтүстікке қарай 30 шақырым жерде, Жайықтың екі жағасын бойлай орналасқан. Қала өнеркәсібінің басты саласы — мұнай мен химия өндірісі. Мұнай өндіру, полиэтилен, машина жасау, металл өңдеу, кеме жөндеу, балық аулау, басқа да тамақ, жеңіл өнеркәсіп орындары бар.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Шөгінді ағым

**Шөгінді ағым** - Түзілімдену алабына жеткенге дейінгі тасымаладану сипатының ортақтығы салдарынан өзін қоршаған, алайда қозғалыстың өзге түрлері нәтижесінде қалыптасқан, Жер планетасынын жалпылама шөгінді қабатының арасында өзіндік ерекшеліктерімен сипатталатын шөгіңділену өнімдерінің (қатты, сұйық, газ түріндегі), кейде организм қалдықтары мен өнімдерінің нақтылы тобы яки бөлігі. Мұндай ағымдардың мысалы ретінде өзен ағымдарын, мұздықтар жылжуын, сусымалардың қозғалысын т.с.с. атауға болады. Мұндай ағымдар нәтижесінде түзілген иіегінділер яки шөгінді таужыныстар созыла сағалануы немесе ауқымды аймақты иеленуі ықтимал.
қозғалу массаларының физикалық жағдайына қарай қатты заттар ағымын (сусымалар, мұздықтар), қатты заттар мен су ағымын (өзен ағымдары) және қатты заттар мен ауа ағымын (эолдық шөгінді ағымдары) даралауға болады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Ашхабад көшесі (Астана)

**Ашхабад көшесі (Астана)** - Ашхабад көшесі Игілік көшесінен басталып, Ташкент көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 447,1 м.
Ашхабад - Орталық Азияда орналасқан Түркіменстан Республикасының астанасы. Көше Ашхабад қаласының құрметіне қойылған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ащысай көшесі (Астана)

**Ащысай көшесі (Астана)** - Бұрынғы атауы Линейный көшесі. «Железнодорожный» тұрғын алабы. Ащысай көшесі В.Маяковский көшесінен басталады. Ұзындығы - 394,8 м. Ащысай - елімізде кездесетін бірнеше жер-су атаулары. Осы аттас өзендер мен елді мекендер бар.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Рауза Ілиясқызы Тәжібаева

**Рауза Ілиясқызы Тәжібаева** (1955 жылы 20 мамырда Қостанай облысы Пешков ауданы Батмановка ауылында туған) — актриса, ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1998).

## Өмірбаяны
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының актерлік факультетін бітірген (1978), кино және драма театрының актері.

1978 жылдан - С. Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық қазақ музыкалық-драма театрының әртісі.

1990 жылдан бері - Ж. Аймауытов атындағы Павлодар облыстық музыкалық-драма театрының әртісі.

## Жеке өмірі
Тұрмыс құрған. Жұбайы -Тәжібаев Сейітжан, әртіс. Қызы -
Ардақ; ұлдары - Ербол, Нұрлан.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері
Ағымграмма

**Ағымграмма** - Қашықтан басқаратын "тереңдік шығын өлшеуіші" атаулы арнаулы аспап игеру нысанының табанынан жабынына қарай жылжытылуы барысында сұйықтың шығыны бірте-бірте арту сипатын көрсететін, бірнеше нүктелерде кезек-кезек анықтау арқылы дайындалатын зерттеу нәтижесі. Синонимдері - "дебитограмма "; "шығынграмма"

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Қалыпсыз белдеу

**Қалыпсыз белдеу** - Геофизикада: физикалық табиғаты бір ғана құбылыспен түсіндірілетін, геологиялық табиғаты да ортақ ерекшеліктерден туындайды деп есептелетін бірнеше қалыпсыздық алқаптарының жиынтығы. Қалыпсыздықтардың бірнеше шағын жүйелерінен құралатын аймақтык созылмалы сипаттағы *Қалыпсыз белдеу* қалыпсыздықтың ең ірі жүйесі болып табылады. *Қалыпсыздық белдеулерінің* ауданы млн/ш2-ге жетеді, сөйтіп ол өзінің ауқымы жағынан металлогениялық белдеулерге сәйкес келеді. *Қалыпсыз белдеунің* мысалы ретінде электрлік қалыпсыздықтардың Оралдық *қалыпсыз белдеуді* атауға болады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Аягөз көшесі (Астана)

**Аягөз көшесі** (Астана) - Бұрынғы атауы Ы236-2 көше. «Қараөткел» шағын ауданы. Аягөз көшесі Мәртебе орамы мен Атырау, Шарбақкөл, Таңбалытас көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 634,2 м. Аягөз - Алматы, Шығыс Қазақстан облыстары аумағы арқылы ағатын өзен. Тарбағатай жотасынан басталып, Балқаш көліне құяды. Өзеннің ұзындығы - 450 шақырым.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Терең жарылымдар белдеуі

**Терең жарылымдар белдеу** - Қатпарлы белдеу немесе қатпарлы алқап ауқымында бір-біріне тізбектеле жалғасқан терен жарылымдар жиынтығы.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Әнуар Әлімжанов көшесі (Астана)

**Әнуар Әлімжанов көшесі** - Әлімжанов көшесі Шымкент қысқа көшесінен басталып, Сарыарқа даңғылында аяқталады. Ұзындығы - 923,5 м.
Әнуар Әлімжанов (1930-1993) - жазушы, журналист. Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттік және Дж. Неру атындағы халықаралық сыйлықтың лауреаты. «Отырар ескерткіші», «Жаушы», «Ұстаздың оралуы», «Махамбеттің жебесі» атты тарихи романдардың авторы. «Құрмет белгісі», «Халықтар достығы» ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Тапа-талтүс

thumb|right|200px|Cағат дәл 12-ні көрсеткен сағат мұнарасы
**Тапа-талтүс** — «Түсіндірме сөздіктегі» анықтамасы — шаңқай түс. Сағат дәл күндізгі 12 мезгілі.

Тапа-талтүс сөзі ауыспалы мағынада да қолданылады. Мысалы "дені сау адам тапа-талтүсте із-тозсыз жоғалады деген не сұмдық" деген тіркестегі Тапа-талтүс сөзі дәл сағаттың күндізгі 12 мезгілін емес, "ашықта", "әшкереде", "айдың күннің аманында", "бәрі қарап тұрғанда", "көз алдында" деген секілді мағыналарды береді. 

Тапа-талтүс тіркесіндегі бізге мағынасы түсініксіз сөз —  "тапа" сөзі. Ал қалған "талтүс" сөзінің төркінін іздеп
жатудың қажеті шамалы. Өйткені мұндағы "тал" деген сөз де, "түс" деген сөз де өте ертеден
қолданылып келе жатқан сөздер. Шамасы, "тал" сөзі күн нұрының тік түсуінен тал көлеңкесіне байланысты айтылған болуы мүмкін, немесе ол бәлкім "Дәл" сөзінің ежелгі бір нұсқасы болар.

Бірақ "тапа" сөзі туралы дәл түсіндіру жасау қиын. Кейбір деректерге қарағанда, «тапа» сөзін «дапа»
тұлғасымен байланыстырған жөн сияқты. Қырғыз тілінде «дапа»— мезгіл, уақыт мағынасында қолданылады. Қырғыздарға бұл сөздің арабтардан ауысқаны белгіленген. Егер осы мәлімет бойынша, түсінігін жеңілдетсек, «тапа-талтүс»—«уақыт дәл түс» дегенмен бірдей.

Бір ескерерлігі, жазушы Таласбек Әсемқұловтың "Талтүс" деген романы бар.

## Дереккөздер


Санат:Уақыт
Әзірбайжан Мәмбетов көшесі (Астана)

**Әзірбайжан Мәмбетов көшесі** - Ә. Мәмбетов көшесі Ғ. Қараш көшесінен басталып, Ағыбай батыр, А.Иманов, Бұқарбай батыр, Кенесары көшелерін қиып өтіп, Абай даңғылында аяқталады. Ұзындығы - 846,3 м.

Әзірбайжан Мәдиұлы Мәмбетов (1932-2009) - қазақстандық және бұрынғы кеңес театр, кино және опера режиссері, педагог, қоғам қайраткері, КСРО және Қазақстанның халық әртісі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Қазақстанның Халық қаһарманы және ең жоғары «Отан орденінің» иегері.
Астана қаласының Құрметті азаматы (2000 жыл).
Бұл көшеде Махамбет Өтемісұлы атындағы оқушылар сарайы, ОБСЕ орталығы, БҰҰ өкілдігі, «Абай» кітап үйі орналасқан.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астана көшелері тізімі

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Мұнай-газ жинақталу белдеуі

**Мұнай-газ жинақталу белдеуі** - Жекелеген құрамдылық белдеу (мәселен, каледондық, герциндік, мезозойлық, палеогендық т.с.с.) ауқымында орналасқан, жаралу тегі нақ осы кұрылымдық белдеу дамыумен байланысты болып келетін мұнай-газды провинциялардың және мұнай-газды алқаптардың жиынтығы (мұнай-газ жинақталу алқабы). Термин сирек қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Әбубәкір Диваев көшесі (Астана)

**Әбубәкір Диваев көшесі (Астана)** - Бұрынғы атауы Ф. Дзержинский көшесі. Ә. Диваев көшесі Конституция көшесінен басталып, М.Дулатов көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 389,5 м.
Әбубәкір Диваев (1856-1933) - фольклорист, этнограф, тіл маманы. Қазақ, өзбек, қарақалпақ халықтарының фольклоры мен этнографиясы жөнінде көптеген еңбектің авторы. Ол Ш.Уәлиханов, Г.Потанин, В.Радловтан кейін қазақ халқының мәдени, әдеби мұраларын, этнографиясын зерттеуге, халықтың ауыз әдебиетін жинап бастыруға елеулі үлес қосқан белгілі ғалым.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Таралғы

**Таралғы** - үзеңгіні ерге жалғастыратын, айылбасы бар
қайыс бау. «Таралғысы жұмсақ қоңыр былғарыдан жасалыпты» (М. Әбдіхалықов, Алыстағы.).
Қазір бізде қолданылып жүрген «үзеңгі» сөзінің мағынасын моңғолдарда «дөрөө», қалмақ тілінде «дөрэ» тұлғалары ұғындырады. Сондай-ақ моңғолдар мен қалмақтарда «баспалдақ» мағынасын да, біріншісінде —
«даруулга», екіншісінде —«дөрә» дыбыс құрамындағы
сөздер бере алады. Осыған қарағанда өте ерте заманда «үзеңгі» сөзі қазақтарда да «таралғы» қалпында аталуы мүмкін. Кейін тілімізге парсы тілінен ауысқан «зинэ» (баспалдақ)
сөзі біздің тілімізде «үзеңгі» қалпына дейін өзгерумен бірге «таралғының» бұрынғы
мағынасын иеленіп, соңғының (таралғының) қайыс бауға атау болуын белгілеген.
Келтірілген тілдік деректер «таралғы» сөзінің төркіні моңғол тілдері, ал тұңғыш мағынасы «үзеңгі»,
одан кейін сол тілдерде «баспалдақты» қоса иемденіп,
қазақ тілінде ер мен үзеңгіні жалғастыратын қайыс бау
ұғымын беретін болып қалыптасқанын дәлелдейді.

## Дереккөздер
Береке қысқа көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №6 қысқа көшесі. «Көктал» тұрғын алабы. Береке қысқа көшесі Жаңақоныс көшесінен басталады. Ұзындығы - 458,6 м.

Береке - «ырыс, молшылық, мол» дегенді білдіреді. Қазақ халқы ырыс-құты тасырай өмірді «берекелі өмір», барды үнемдеп жеткізе білетін адамды «берекелі адам» деп атаған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Әбдіғаппар Ділманов көшесі (Астана)

**Әбдіғаппар Ділманов көшесі (Астана)** - Бұрынғы атауы М.Фрунзе көшесі. Ә. Ділманов көшесі Мәскеу көшесінен басталып, Жеңіс даңғылында аяқталады. Домбыралы, Бестерек көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 590,5 м. Әбдіғаппар Төребайұлы Ділманов 1977 жылы 22 желтоқсанда Қызылорда қаласында дүниеге келген. 1994-1998 жылдары Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің экономика факультетінде оқып бітірді. Алматы қаласындағы милицияның арнаулы отрядында әскери борышын өтеген соң (1998-1999), Астана қаласындағы милиция мектебінде оқыды (1999-2000). 2000-2001 жылдары Президент әкімшілігі мен Үкіметті қорғау батальонында инспектор қызметін атқарды. 2001 жылдың 1 наурызынан бастап жергілікті жерде тәжірибе жинақтау мақсатымен Астана қаласындағы Алматы аудандық ішкі істер басқармасының учаскелік инспекторы қызметіне ауысады. Әбдіғаппар Ділманов 2001 жылы 14 мамыр күні Астана қаласында қауіпті бұзақыларды ұстау барысында ерлікпен қаза табады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Бестау орамы (Астана)

Бұрынғы атауы С.Бородин қысқа көшесі. Бестау орамы С.Әліұлы көшесінен басталып, Киелісай көшесінде аяқталады. Ұзындығы-227 м.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Бесшатыр орамы (Астана)

Бұрынғы атауы Строители қысқа көшесі. Бесшатыр орамы М. Дулатов көшесінен басталады. Ұзындығы - 688,8 м.

Бесшатыр - көне қорымдар тобы, сақ дәуірінің аса ірі ескерткіші. Алматы облысы Іле өзенінің жағалауынан 3 шақырым жерде орналасқан. Қорым құрамында үлкенді-кішілі 31 оба бар.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Анастасия Львовна Темкина

**Анастасия Львовна Темкина** 1978 жылы 13 қарашада Алматы қаласында туған.
Әкесі - Темкин Лев Апександрович, марқум, ҚР Халық
әртісі. Анасы - Темкина Татьяна Борисовна, М.Ю. Лермонтов атындағы Мемлекеттік академиялық орыс драма
театрының әдеби бөлімінің меңгерушісі.
Ягеллон университетінде оқыған (Краков, 1996-1997).
Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік өнер академиясын бітірген (2001), театр және кино актері.
2001 жылдан бері - М.Ю. Лермонтов атындағы Мемлекеттік
академиялық орыс драма театрының актері.
Келесі спектакльдерде ойнайды: «Ищите женщину» Лaypa
Карлье), «Как важно быть серьезным» (Сесили Кардью),
«На дне» (Наташа), «Пигмалион» (Элиза), «Дама сердца
прежде всего» (Лаура), «Тот, кто получает пощечины» (Консуэлла), «Король Лир» (Гонерилья), «Пожар в сумасшедшем
доме во время наводнения» (Ника), «Вишневый сад» (Варя).
«Қазақфильм» киностудиясының «Перекресток» (Джейн),
«Саранча» (Дана) телехикаяларына; «Мосфильм» киностудиясының «Застава» телехикаясына түскен.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Хоббиі - музыка, кітап оқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс және ағылшын классикалық
әдебиеті.

## Дереккөздер
Бидайық қысқа көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №10 қысқа көше. «Көктал» тұрғын алабы. Бидайық қысқа көшесі Д. Бабатайұлы көшесінен басталып, Жаркөл қысқа көшесінде аяқталады. Аққайың қысқа көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 283,1 м.

Бидайық - астық тұқымдас көп жылдық жабайы өсімдік. Осы аттас елімізде бірнеше елді мекендер кездеседі.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Тегісжол (Қарағанды облысы)

**Тегісжол** — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы, Самарқан ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ботақара кентінен батысқа қарай 69 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері
Тары-талқан

**Тары-талқан** Қазіргі кезде бұл қос сөз мағынасын — тары және оның жармасы, тарыдан жасалған азық, тағам деп қана түсінеміз. «Талшық етер тары - талқан жетерлік». Ең алдымен қос сөздің бірінші сыңары — «тары» туралы талдау жүргізсек, түркі тілдеріндегі оның алғашқы тұлғасы дәл осындай болғанымен, мағынасы — себу, егу дегенді білдірген. Сол дәуірдің (ертеде) өзінде-ақ,«тары» түбіріне -ғ жұрнағы қосылған соң, бірінші мағынасы — дән, астық түсініктерін берсе, екінші ұғымы — қазіргі қолданылып жүрген «тары» мағынасында қалған. Осы күнгі хакас тілінде «тары»— себу, егу; «тарығ»— егін болып, ертедегі тұлғасы мен мағынасын сақтап қалған. Қос сөздің екінші сыңары — «талқан» қазақ тіліндеерте кездегі мағынасын сол күйінде сақтаған. Алайда туыс тілдердің кейбіреуінде, әсіресе, моңғол тобындағы тілдерде «талқанның» кейде тұлғасымен бірге мағынасына да жаңалық енген. Мысалы, моңғол тілінде «талх» сөзі біздің түсінігіміздегі «нанды» білдірсе, бурят тілінің бір диалектісінде әңгіме болып отырған қос сөзіміз «таряа талхан» түрінде қалыптасып, «егін енімі» сияқты жалпы мағына меншіктенген.

## Дереккөздер
Әлімхан Ермеков көшесі (Астана)

**Әлімхан Ермеков көшесі (Астана)** - Бұрынғы атауы Светлый көшесі. Ә. Ермеков көшесі Құмбел, Ай-Таңсық, Ж. Шәрденов, Қараөткел, Темірқазық, Н. Оңдасынов, Алпамыс батыр, Е. Тайбеков көшелерін қиып өтіп, Қарасақап Ерімбет көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 899,5 м.
Әлімхан Ермеков (1891-1970) — қоғам қайраткері, «Алаш» партиясы мен Алашорда қозғалысы жетекшілерінің бірі, математик, ұстаз, ғалым. 1921 жылы Томск технология институтын бітірген. Қазақ жерлерін Қазақ АКСР-і шеңберінде топтастыруда ерекше рөл атқарған. Ол қазақ зиялыларының қатарынан тұңғыш рет математика саласынан профессор атағына ие болған.

## Дереккөздер


Санат:Астана көшелері
## Сыртқы сілтемелер

*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы
Әліби Жангелдин көшесі (Астана)

**Әліби Жангелдин көшесі (Астана)** - Ә.Жангелдин көшесі Сарыарқа даңғылынан басталып, Жеңіс даңғылын, Желтоқсан, Бейбітшілік, М.Әуезов, С.Торайғыров, Ш.Айманов, Ж.Аймауытов, Р.Қошқарбаев көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 2575 м.
Әліби Жангелдин (1884-1953) - мемлекет қайраткері. Торғайдағы кәсіптік училищеде, Қостанайдағы екі сыныптық орыс-қазақ училищесінде оқыған. Ә.Жангелдин Ресей патшасының 1916 жылғы маусым жарлығына қарсы Торғай қазақтарының көтерілісін қолдап, Торғай қаласын қоршауға қатысты. РКФСР Халық комиссарлар кеңесінің шешімімен Торғай облысының төтенше соғыс комиссары болып тағайындалады. 1922 жылы Орынбордан шығып Торғай, Атбасар, Ақмола, Павлодар, Семей бағытында жол жүріп өткен Ә.Жангелдин басқарған қызыл керуен Азамат соғысынан зардап шеккен халық шаруашылығын қалпына келтіру, ауылдарда мәдени ошақтар ашу, мектеп, аурухана жұмыстарын жандандыру ісінде бірқатар шаралар атқарды.
Бұл көшеде ҚР Төтенше жағдайлар жөніндегі министрлік орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Фазалық түрлену

**Фазалық түрлену** - Химиялық қосындылардың
химиялық құрамын өзгертпей-ақ өз құрылымы мен қасиеттерін өзгерту процесі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Эпиплатформалық орогендік белдеу

**Эпиплатформалық орогендік белдеу** - Бұрынғы жас платформа орнында тектоникалық қозғалыстардың кенет қарқынды түрде жандануы нәтижесінде қалыптасқан, ұзынынан-ұзақ созыла сағаланатын, ұзындығы мындаған км-мен өлшенетін қазіргі таужаралу аймақтары. Эпиплатформалық орогендік белдеудін мысалы ретінде Альпы-Гималаи жалпы планеталық жанышталу белдемін атауға болады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Василий Петров қысқа көшесі (Астана)

**В. Петров** қысқа көшесі Тамшалы көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 176,6 м.

Василий Прокопьевич Петров 1915 жылы Солтүстік Қазақстан облысы, Есіл ауданы, Николаев ауылында туған. В. Петров - Социалистік Еңбек Ері.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Василий Перов қысқа көшесі (Астана)

thumb|200px|Василий Григорьевич Перов
В. Перов қысқа көшесі А. Иманов көшесінен басталып, П. Морозов қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 199,2 м.

Василий Григорьевич Перов (1833-1882) - орыс суретшісі. Көшпелі салтанатты ұйымдастырушылардың бірі болған. Бірнеше жанрлық картиналардың авторы.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Әділбек Майкөтов көшесі (Астана)

**Әділбек Майкөтов көшесі (Астана)** - Ә. Майкөтов көшесі Оқжетпес көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 532,1 м.

Әділбек Майкөтов (1869-1919) - қоғам қайраткері, Қазақстандағы XX ғасыр басындағы төңкеріске қатысушы. 1887 жылы орыс-қазақ училищесін бітірген. 1916 жылы ұлт-азаттық көтеріліс кезінде қазақ жастарын тыл жүмыстарына мобилизациялау ға қарсы шығып, Ұлытау өңірінде қарулы жасақ ұйымдастырады. Бірқатар жауапты қызметтер атқарған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Волгоград қысқа көшесі (Астана)

**Волгоград қысқа көшесі** Севостополь қысқа көшесінен басталады. Ұзындығы - 180,3 м.

Волгоград - Ресей Федерациясындағы Волгоград облысының орталығы. Волга өзенінің жағасында орналасқан қала. Волгоград қаласының құрметіне қойылған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Сазды таужыныстардың беріктік шегі

**Сазды таужыныстардың беріктік шегі** -
Сазды таужыныстың қатты немесе жартылай қатты күйінен иілмелі (майыспалы) күйге аусуын қамтамасыз етуге жеткілікті ылғалану дәрежесі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Әлия Молдағұлова көшесі (Астана)

**Әлия Молдағүлова көшесі (Астана)** - Бұрынғы атауы Қ. Жалайыри көшесі. Ә. Молдағұлова көшесі Берел, Қарауыл, Бекетай, Найзақара, Керегетас, Жеңіс даңғылын, Бейбітшілік, М.Әуезов көшелерін қиып өтіп, Республика даңғылында аяқталады. Ұзындығы -2100,5 м.
Әлия Молдағұлова (1924-1944) - қаһарман қазақ қызы, Кеңес Одағының Батыры. Өз еркімен қызыл әскер қатарына сұранып, мергендердің Орталық әйелдер мектебін үздік бітіріп шығады. 1943 жылы 2-Прибалтика майданында 26-атқыштар дивизиясының құрамында ұрысқа қатысып, мергендігімен көзге түседі. Әлия туралы бірнеше ән, дастан дар бар.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Таужыныстың беріктік шегі

**Таужыныстың беріктік шегі** - Таужынысты уатуға
жеткілікті кернеу мөлшері.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Георгий Чичерин қысқа көшесі (Астана)

**Г.Чичерин қысқа көшесі** Е. Брусиловский көшесінен басталып, А.Жұбанов көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 236,5 м.

Георгий Васильевич Чичерин (1872-1836) - мемлекеттік қызметкер, дипломат. КСРО, РКФСР шетел істері жөніндегі халық комитетінің төрағасы.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Гүлдала орамы (Астана)

Бұрынғы атауы Луговой қысқа көшесі. Гүлдала орамы Жазық орамынан басталып, Шыңғырлау көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 116,8 м.

*Гүлдала* - гүлге оранған дала. Қазақ даласында түкті кілемдей құлпырған гүлді алқаптар өте көп. Қазақстанның жазығында да, таулы өлкелерінде де гүлдің сан мыңдаған түрі кездеседі.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Әлмұқан Оспанұлы Сембинов көшесі (Астана)

**Әлмұқан Оспанұлы Сембинов көшесі (Астана)** - Ә. Сембинов көшесі А.Иманов көшесінен басталып, Ш.Жиенқұлова көшесінде аяқталады. Абай даңғылын және Баянауыл, М.Дулати, Кенесары, Сәкен Сейфуллин көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 1640 м. Әлмүқан Оспанұлы Сембинов (1924-1972) - Ұлы Отан соғысының ардагері, Даңқ орденінің иегері. 1942 жылы әскер қатарына, 1943 жылы майданға алынады. 362-атқыштар полкының 121-барлау бөлімінің командирі. 1,3-Белорус майданына қатысқан. Польшада, Берлинде болып, әскери жауапты тапсырмаларды атқарған. Соғыстан кейінгі жылдарда Ақмолада партиялық жауапты қызметтерде болған. Бұл көшеде «Сұңқар», «Жұлдыз» қонақұйлері орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Гүлзар орамы (Астана)

Бұрынғы атауы Степной қысқа көшесі. Гүлзар қысқа көшесі Киелісай көшесінен басталып, Өндіріс көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 433,4 м.

Гүлзар - бау-бақша, саябақ, мекеме және тұрғын үй маңын, жол бойын көгалдандыру үшін әсем гүлдер өсірілетін алаң.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Сергей Иванович Тихонов

**Сергей Иванович Тихонов** 1957 жылы 27 қаңтарда Алматы облысының Талғар қаласында туған. Орыс.

Әкесі - Тихонов Иван Никифорович. Анасы - Тихонова (Васильева) София Апександровна.
Алматы хореографиялық училищесін (1975); Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясын (2003) бітірген,режиссер-хореограф.

1975 жылдан - ҚазКСР Мемлекеттік классикалық би ансамблінің жеке балет орындаушысы. 1998-2000 жылдары - А.В. Селезнев атындағы Апматы хореографиялық
училищесінің педагогы. 2001 жылдан - ҚР Мемлекеттік академиялық би театрының бас балетмейстері; 2008 жылдан бері - педагог-жаттықтырушысы.
Б. Аюханов, М.Э. Мурдмаа, Н. Долгушин, Б. Мягков, О. Соколов және басқа балетмейстерлердің 40-тан астам балет қойылымдарында: «Кармен-сюита», «Керуен», «Пахита»,
«Қылмыс пен жаза», «Эдит Пиаф», «Скифтер», «Электра», «Саломея», «Қыз-Жібек», «Қозы-Көрпеш - Баян Сұлу»
және т.б. жетекші партияларды, сондай-ақ «Дон-Кихот», «Жизель», «Корсар», «Аққу көлі» және басқа балеттерден кпассикалық па-де-делерді орындаған.
Концерттік нөмірлерге қатысқан (100-ге жуық): Хейфицтің «Соқыры», Дворжактың «Әуені», Великановтың «Мефистовальсы», «Ақындары», «Балбрауыны», «Ақ сисасы», «Адажиосы», Глинканың «Вальс-фантазиясы» және т.б.
1 балет және 10 концерттік нөмірдің қоюшы режиссері.
ҚР Еңбек сіңірген әртісі.

Үйленген. Жұбайы - Тихонова (Авдецкая) Надежда Апександровна (1959 ж. т.). Ұлы - Тихонов Андрей Сергеевич
(1979 ж. т.).

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Әубәкір Ысмайылов көшесі (Астана)

**Әубәкір Ысмайылов көшесі (Астана)** - Ә. Ысмайылов көшесі Республика даңғылынан басталып, М.Ғабдуллин көшесін қиып өтіп, Ш.Иманбаева көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 498 м.
Әубәкір Ысмайылов (1910-1988) - кескіндемеші, ұлттық кәсіби бейнелеу өнерінің негізін салұшылардың бірі, Қазақ КСР-інің халық сұретшісі. Негізгі шығармалары: «Көртоғай», «Хантәңіріндегі жайлау», «Шалгөде алабы».

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Дмитрий Карбышев қысқа көшесі (Астана)

**Д.Карбышев қысқа көшесі** Оқжетпес көшесінен басталып, Д.Карбышев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 347,9 м.

Карбышев Дмитрий Михайлович (1880-1945) - әскери инженер, инженерлік әскердің генерал-лейтенанты. Әскери ғылымның профессоры. Кеңес Одағының Батыры.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Тату, қымыздың татуы

**Тату, қымыздың татуы** Қымыздың дәмі бұзылып,
ішуге жарамсыз болуын осылай атайды. «Қымыз татып кетті» (Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин, Шығ.).
Әдетте, ішуге жарамайтын тамақ болса, «бұзылған,
иістенген» сияқты сөздермен тіркестіре айтамыз да, қымыз көп тұрып бұзылса, оған тек қана «таты» сөзін таңуымыздың себебі не? Бұған жауап беру үшін сол сөздің тарихына үңілу керек сияқты.Көне түркі жазба ескерткіштерінде «татығ» сөзі «астың дәмі» мағынасынан басқа, «тәтті» деген ұғымда
да қолданылған. Сөз жоқ, ертедегі «татығ», қазіргі «тәтті» бір түбірдің жемісі екені ешкімге де 
жұмбақ емес. Солай бола тұрса да, дәмі жағынап жағымдылықты ұғындыратын «тәтті» немесе ерте кездегі «татығ» сөзінің қымызға телінуінің себебі — бұзылған қымыздың белгісі оның дәмінің тәттірек болуымен ғана ажыратылады. Осылайша «татыған қымыз» тіркесі «тәттірек қымыз» дегенге нұсқаса, оны «бұзылған қымыз» деп ұғыну қалыптасқан.

## Дереккөздер
Дмитрий Лихачев қысқа көшесі (Астана)

**Д.Лихачев қысқа көшесі** Севастополь қысқа көшесінен басталып, Минский қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 162,9 м.

Лихачев Дмитрий Сергеевич (1906-1999) - әдебиетші және қоғам қайраткері, Социалистік Еңбек Ері. «Слово о полку Игореве», «Прошлое -будущему», «Воспоминания» атты шығармалардың авторы.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері