open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қосы батыр ауылы

**Қосы батыр** (2020 жылға дейін — *Қарасу*) — Жамбыл облысы Байзақ ауданы Суханбаев ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 19 км-дей жерде. 

## Халқы

## Ауыл атауының шығу тарихы
Ауыл маңында бірнеше терең сайлар бар, осы сайлар әр көктемде және су мол болған жылдары жоғары жақтағы Ақшолақ ауылы жағынан аққан сулар осында жиналып, жаңағы терең сайлардың ернеуін шайып, ауыл сыртындағы үлкен тоғанға қарай ағады. Кейде су мол болып, ауылдың ортасындағы көпірлерді шайып кетіп отырған. Тоқтаған су жаз айларына дейін тартылмай, сайларда қарақошқылданып жататын болған. Табиғаттың осы бір құбылысы жылда қайталанып, осы жерді мекендеген халық өз ауылдарын "Қарасу" деп атап кеткен.

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Том Хиддлстон

**Томас Уильям Хиддлстон** (ағ. Thomas William Hiddleston; 1981 жылдың 9 ақпанында туған, Вестминстер, Лондон) — британдық актер.
## Өмірбаян
### Ерте кез
Том Хиддлстон 1981 жылдың 9 ақпанында Вестминстерде (Лондон, Англия, Ұлыбритания) дүниеге келді. Ол екі тәуелсіз мектептерде оқыды: Оксфордтағы Dragon School және Беркширдағы Итондық колледж. Кембриджде оқып жүргенде, Хиддлстон ««Тілек» трамвайы» пьесасының қойылымына қатысты.

## Мансап
Хиддлстон өзінің алғашқы рөлін «Жизнь и приключения Николаса Никльби» (2001) телефильмінде сомдады.
Қостөбе (Байзақ ауданы)

**Қостөбе** (1993 жылға дейін — *Головановка*) — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Қостөбе ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыкемер ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде, жусан аралас сұлыбас, бидайық басым өскен қоңыр, қызғылт қоңыр топырақты, төбелі-жонды келген таудың құрғақ шөлейт белдемінде орналасқан. 

## Халқы

## Тарихы
Жамбыл ауданы құрамындағы "Жамбыл" кеңшары 1932 жылы құрылған. Қостөбе ауылы "Жамбыл" кеңшарына қарасты елді мекен болған. Кеңшардың міндеті қызылша ұрығын дайындау болатын. Шамамен 1932 жылдардан бастап Қостөбе ауылына үйлер салына бастаған. 

## Атау тарихы
Ауыл атауының "Қостөбе" аталуының себебі: Қызыл Жұлдыз ауылы мен осы ауыл екеуінің арасында екі үлкен қос төбе болған. Сол төбеге айланысты ауыл аты Қостөбе аталып кеткен. Қазіргі уақытта бұл төбелердің біреуі тегістеліп кеткен. Қазақстанда ұжымдастыру жүріп жатқанда осы аталған ауылға Голованов деген христиан жер ауып, сауда орталығын ұйымдастыру мақсатында келген. Осында тұрып көп жыл бойы қызмет еткен. Осы кісінің атымен ауылды "Головановка" деп 1993 жылға дейін атап келген. Еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесі төрақасының 04.05.1993 жылғы №2189-ХІІ қаулысымен атауы қайтадан "Қостөбе" болып өзгертілді. 1996 жылға дейін Жамбыл ауданының арнайы бірлестігінің бөлімшесі болып келді. 1997 жылы Байзақ ауданына ауысты.

Ауылда өндірістік кооператив және бірнеше шаруа қожалықтары ұйымдасты.

## Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлі-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар.

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Қостөбе қалашығы

thumb|right|200px|
Қостөбе қаласының қабырғалары|200px|right|thumb
**Қостөбе** – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген VI-XII ғасырлардағы көне қала орны. 

## Орналасқан жері
Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы Сарыкемер ауылының шығыс жағында, Талас өзенінің оң жағалауында орналасқан.

## Зерттеулер, тарихи деректер
Алғаш А.Н. Бернштам 1938 жылы зерттеген. 1985-87 жылдары К.М. Байпақов бастаған Қазақ КСР ҒА Тарих, археология және этнография институтының Тараз археологиялық экспедициясы қазба жұмыстарын жүргізді.
X ғасырдағы тарихшы Нершахидің мәлімдеуінше Жамұқат қаласының негізін VI ғасырда Бұхарадан шыққан тұрғындар тұрғызып, оған бұхаралықтардың билеушісі Жамұқтың есімі берілген. Араб географы әл-Макдиси Исфиджаб аймағының қалалары қатарында Жамұқат қаласын да атап өткен. Бұл "Үлкен (қала). Төңірегі түгел қабырғалар. Онда алқалы мешіт бар, базарлар рабадта".
Зерттеушілер анықтағандай, Жамұқат Талас өңіріндегі ірі қалалардың бірі Қостөбемен баламаланады.

## Қалашық сипаты
Қостөбе қаласынының орталық бөлігі дөңес болып келген. Көлемі 420×450 м. Кезінде қала биік қабырғамен айнала қоршалып тұрған. Сақталып қалған қабырғалардың биіктігі 3 м-ге жетеді. Қабырғалардың бұрыштарындағы мұнаралар биіктігі 16-18 м болған. Қаланың төрт қақпасы болған. Қазіргі кезде қақпалардың қабырғалардан ажырап қалған бөліктері ғана сақталып қалған. Қазба жұмыстарының жүргізілуі барысында Қостөбедегі сарайдың орны анықталды. Сарайдың қабырғалары шикі кірпіштен қаланған, тек бір қабырғасы ғана пахсадан тұрғызылған. Сарай 20-дан астам бөлмелерден тұрады. Оның орталық залының көлемі 9,5×8,2 м, салтанатты бөлмесінің көлемі 8×14 м, бөлмелердің біразында ошақтардың орны сақталып қалған. Қазба жұмыстары кезінде керамикадан жасалған ыдыстар, сүйектен жасалған бұйымдар табылды. Сондай-ақ, табылған бұйымдардың ішінде сырғалар, белдіктің тоғалары да бар. Белдік тоғаларына тауысқұсының және қораздың суреттері ойылып безендірілген.

Цитаделінің аумағы 150x150 м. Қала іргесінде үлкен зираттар бар. Айнала радиусы 5 қм жерде түрлі кішігірім бекіністер көптеп орналасқан. Қала орнында жүргізілген археологиялық қазба жұмыстары кезінде 8 - 9 ғасыр кезіндегі отқа табынушылар ғибадатханасының орны табылды. Ғимараттардың көпшілігі безендірілген панелдермен көмкерілген. Олардың ою-өрнектері Варахша, Афрасиаб қалаларға ұқсас болып келеді. Мұның өзі Ұлы Жібек жолы бойында орналасқан Талас өңірі қалалары Орта Азиямен тығыз мәдени байланыста болғанын айқындай түседі.

## Мәртебесі
2014 жылы Қостөбе қалашығы «Жібек жолының ескерткіштері: Тянь-Шань дәлізі» аталымы бойынша ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мұра тізіміне қосылды.

2017 жылы Қостөбе республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енгізілді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан көне қалалары
Санат:Жамбыл облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Заманай (фильм)

## '''Фильм'''
**Өндіруші**:

Қазақстан, "Өркен-фильм", 1998

**Режиссер**:

Болат Шәріп

**Рөлдерде**:

1. Зәмзәгүл Шәріпова

2. Гүлнәр Сейтімбетова

3. Ерік Жолжақсынов

4. Арыстан Қиқымов

5. Райхан Айтқожанова.

**Уақыты**:

1 сағат 20 минут

**Жанр**:

Драма

**Жетістіктері**:

- Түркиядағы Халықаралық кинофестивальда, 1999 ж.;

- Италиядағы халықаралық кинофестивальда, 2002 ж.;

- Қазан қаласындағы (Ресей) Қазақ киносының күндеріне қатысуы, қыркүйек 2003 ж.

- Уфа қаласындағы (Ресей) Қазақ киносының күндеріне қатысуы, қазан, 2003 ж.

- Мумбай қаласындағы (Үндістан) Халықаралық кинофестивальда Ретроспектива, тамыз 2003.

- Екатеринбург қаласындағы (Ресей) Қазақ киносының күндеріне қатысуы, шілде-тамыз, 2003 ж.

- Санкт-Петербург қаласындағы (Ресей) Қазақ киносының күндеріне қатысуы, маусым-шілде, 2003 ж.

- Мәскеу қаласында Ресейдегі Қазақстан жылы аясында  Қазақ киносының күндеріне қатысуы, ақпан, 2003 ж.

1997 жылы түсірілген фильм Сәкен Нұрмақұлы Жүнісовтің романынан алынған.

## '''Қысқаша сипаттамасы'''
1930-шы жылдары қазақтардың көпшілігі Қытайға көшіп тұрды. Солардың ішінде бір байдың қызы болады. Бірақ қыздың әкесін өлтіреді. Көп жылдар өткен соң, ол өзінің немересін ата-анасынан айырып, өзінің туған еліне аттанады. Ұзақ жол жүріп, ол өзінің туған еліне қайта алмай, қайтыс болады. Оның өз еліне қайтуына тағы бір себеп бар болатын. Ол себеп - өзінің жас кезінде сүйген адамы Атымтай.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.kino.kz 
* http://www.kazakhfilmstudios.kz/ 

Санат:1998 жылғы фильмдер
Санат:Қазақстан фильмдері
Санат:1998 жылғы Қазақстан фильмдері
Баянтай

**Баянтай** (2023 жылға дейін — *Воскресеновка*) — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл, Володар ауылдық округіне жатады.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 9 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 351 адам (166 ер адам және 185 әйел адам) болса, 2009 жылы 327 адамды (166 ер адам және 161 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Всеволодовка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Всеволодовка** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Қазан ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 46 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 366 адам (178 ер адам және 188 әйел адам) болса, 2009 жылы 306 адамды (150 ер адам және 156 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Бұрлық (Украина ауылдық округі)

**Бұрлық** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Украина ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 14 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 345 адам (167 ер адам және 178 әйел адам) болса, 2009 жылы 304 адамды (157 ер адам және 147 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Құсақ

**Құсақ**, *Қосақ* — Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы ауыл, Бәйтерек ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан, әрі ауылдық округ орталығы - Сарыкемер ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 2 км жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Высокое (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Высокое** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Қаратал ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан батысқа қарай 25 км-дей жерде.

## Жергілікті халық
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 221 адам (113 ер адам және 108 әйел адам) болса, 2009 жылы 145 адамды (74 ер адам және 71 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Сарыбарақ

**Сарыбарақ** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Темірбек ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Атау тарихы
Алғашқы колхоздастыру кезінде патшалы Ресейден осы аймақтарға қоныс аударған мұжықтардың бір тобы отырықшылыққа лайықты бір жерді таңдап, сол жерге сары топырақтан кірпіш құйып үй сала бастайды. Бұл үйлерді мұжықтар өз тілдерінде "барак" деп атаған. Ал, жергілікті халық алыстан сап-сары болып көрінген бұл үйлерді өз тілдеріне сәйкестендіріп, "Сарыбарақ" деп атап кеткен. Содан бері бұл аймақ осылай аталып келеді.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстікке қарай 38 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Астана Опера

**«Астана Опера» мемлекеттік опера және балет театры** немесе **Астана Опера** — Қазақстандағы Астана қаласында орналасқан опера және балет театры.

## Тарихы
«Астана Опера» мемлекеттік опера және балет театры құрылысы 2010 жылы басталып, 2013 жылы 21 маусым күні Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен алғашқы маусымын ашты. Театр Орталық Азиядағы ең ірі театр болып саналады. 

Театр шымылдығын тұңғыш түру құрметі Мұқан Төлебаевтың «Біржан – Сара» спектакліне берілді. «Астана Операның» репертуарында М.Төлебаевтың «Біржан — Сара», А. Жұбанов пен Л. Хамидидің «Абай», Е. Брусиловскийдің «Қыз Жібек» опералары, Ғ. Жұбанованың музыкасына жазылған «Қарагөз» балеті бар.

Театрда Милан Ла Скала театры, неаполитандық «Сан-Карло», генуэздік «Карло Феличе», Ұлттық Париж операсы, Санкт-Петербургтегі Мариин театры және т.б. гастрольдік сапармен болды.

2014 жылы «Астана Опера» (Нью-Йорк — Торонто — Париж — Антверпен — Роттердам) әлемдік турнесі өтті; сондай-ақ Маскат Корольдік театрында (Оман), Graz Opera (Австрия); Мариин театрында (Ресей), Theatro Municipal (Бразилия), Рим операсы (Италия), театрда гастрольдер өтті «Карло Феличе» (Италия), София патшайымның өнер сарайы (Валенсия, Испания) және басқа да театрларда өнер көрсетеді.

## Театрдың техникалық сипаттамасы
«Астана Опера» ғимаратын салуға 30 елден астам маман қатысты. Сахнаны неміс мамандары дайындаса, акустикасына италия мамандары жауап берді. Театрдың ішкі жағы және сырты  сицилиялық мрамормен безендірілген. 

«Астана Опера» залына 1250 көрермен, ал камералық залда 250 адам сияды. Оның партері 450 көрерменге арналған. Басты зал аттың тағасына ұқсас формаға ие, «Ла Скала» сынды әлемдік үздік опера театрлары залына ұқсатып, бірнеше қабат етіп жасалған, бірақ ұлттық үлгіде өрнектелген. Мұның сыртында ғимаратта 8 қосымша зал, 11 репетициялық орынжай,  баспасөз залы және басқа да функционалдық бөлмелер бар Бас сахнаның көлемі – 935 шаршы метр. Бас сахнаның ені 21 метрді, ал тереңдігі – 59 метр. 

Сахна астында, 12 метр тереңдікте «төменгі деңгей», яғни автоматты басқару жүйесі бар машинарий залы орналасқан. Оркестр шұңқыры үш тұғырнамада тұрады. Олар әртүрлі деңгейлерде жайластырылған және 120 музыканттың орын тебуіне есептелген.

## Опера труппасы
* Талғат Маратұлы Мұсабаев — Опера труппасының директоры
* Мәнсия Естекова — Опера труппасының инспекторы
* Жанар Ахметова, Ирина Кургузкина, Дина Мирманова — Жетекші концертмейстерлер

## Марапаттары
* А.Жұбанов пен Л. Хамидидің «Абай» операсы үшін Қазақстан Республикасының әдебиет пен өнер саласындағы мемлекеттік сыйлығының (2018) лауреаты.
* «Жылдың театр алаңы» номинациясында классикалық өнер саласындағы «BraVo» халықаралық сыйлығының иегері (Мәскеу, Ресейдің Үлкен театры, 2019).

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Астана Опера ғимаратының 3D нұсқасы 

Санат:Астана театрлары
Сеңкібай

**Сеңкібай** (1993 жылға дейін – *Еңбек*) — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Мырзатай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-батысқа қарай 8 км-дей жерде. 

## Халқы

## Тарихы
1993 жылға дейін "Еңбек" деп аталып келген. Сеңкібай деген батыр, датқа болған, ол кісі туралы атақты ақындар Сүйінбай, Майкөт және Жамбыл сияқты жыраулардың еңбектерінен кездестіруге болады. Төле бидің жақын туысы, жорықтағы жолдасы болған. Сеңкібай 80 жасқа толған шағында тоған қаздырып кеткен екен. Ол тоған әлі күнге бар және оны жайлай мекендеген батырдың ұрпақтары өз ауылын Қазақстан Республикасы Жоғарғы кеңесі төралқасының 07.10.1993 жылғы №2410-ХІІ қаулысымен Сеңкібай датқаның есімімен атаған.

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Төрткүл (Жамбыл облысы)

**Төрткүл** — Жамбыл облысы, Байзақ ауданы, Жалғызтөбе ауылдық округіндегі ауыл.

## Тарихы
Осы ауылдың маңында ертеде ІХ-Х ғасырларда қамал іспеттес қорғандар соғылған. Оның төрт бұрышты кіретін қақпасы және биіктігі 5-6 м. болатын қабырға-дуалы болған. Қамалдың маңын мекендеген халық сырттан жау шапқан кезде оның ішіне кіріп қорғанған. Бұл қорғандар солтүстіктен оңтүстік бағытқа қарай әр 4-5 км сайын орналасқан. Ондай қорғандар бірнеше. Қорғандар төрт бұрышты болғандықтан, қарауыл-сақшылар оның үстіне шығып жердің төрт бұрышын қарауға мүмкіндік болған. Яғни, төрткүл дүниені бақылап отырған. Сондықтан да жергілікті халық бұл қамалдарды *Төрткүл* деп атаған. Ал, осы қамалдың айналасындағы елді мекендерді тұрғылықты халық қамалдың атымен **Төрткүл** деп атап кеткен. Кейінірек ХІХ ғасырдың 80-90 жылдарында Ресей шаруалары қазақ жеріне қоныс аудара бастаған кезде осы ауылға да көшіп келген орыстар жері суармалы, егіншілікке лайықты болғандықтан *Багара* деп атаған ҚР Үкіметі жанындағы мемлекеттік ономастикалық комиссияның 06.02.1997 ж. ұйғарымымен аталмыш ауыл тарихи атауын қайта алды.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Төрекелді

**Төрекелді** — Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы Төрекелді каналының бойында орналасқан ауыл, Жаңатұрмыс ауылдық округі құрамында.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 11 км-дей жерде.

## Тарихы
Алғаш 1950 жылы ауылда жібек құртын өсірген (шелкопряд) шаруашылық болған. Сондықтан да ауыл "Шелкотрест" деп аталған. Ауыл Шымкент облысына қарасты болған. 1990 жылдары жібек құртын өсіру өндірісі тоқтатылды. 1997 жылы ауылға Төрекелді (Төрегелді) атауы берілген. Байзақ датқаның үлкен ұлы Төрекелдінің есімімен қойылған.

## Ауыл маңы
Осы ауылда "Араб төбе" деген төбе бар. Араб деген адам үлкен молда болған. Әр түрлі ауруларды емдеген. Кеңес уақытында 50-ші жылдары қуғанға үшырап, күндіз осы төбенің түбіне тығылып, түнде ауылға келіп, тамақтанып кетіп отырған. Сталин өлгеннен кейінгі уақытта Арабты қуғындау тоқтатылған. Осыдан бұл төбе "Араб төбе" деп аталып кетеді.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Айқын (газет)

**«Айқын»** – Қазақстанда таралатын республикалық қоғамдық-саяси газет. Оның алғашқы нөмірі  2004 жылдың 6 наурызында жарық көрген. Республика көлемінде беделі, ықпалы, таралымы жөнінен жетекші орындардың бірінде. 

Газеттің алғашқы құрылтайшысы – «Литер-Media» ЖШС. Газет медиа-холдинг құрамында 2009 жылға дейін болды. 

2009 жылы Президент әкімшілігінің басшысы Аслан Мусиннің жетекшілігімен өткен кеңесте «Айқын» және «Литер-Media»-ға қарасты «Литер», «Қазақстан теміржолшысы» газеттері «Нұр Отан» партиясының құрылтайшылығымен құрылған «Нұр Медиа» медиа-холдингінің  құрамына өтті.

«Айқын» – «Nur Otan» партиясының негізгі ресми газеті. 2004 жылдан 2018 жылға дейін аптасына 5 рет, 2018 жылдан бері аптасына 4 рет шығып келеді. Газеттің «Айқын-апта» қосымшасы 2019 жылға дейін жарық көрді. 

2004-2018 жылдар аралығында Алматы қаласы  Әйтеке би көшесі 79-да  шығып тұрса, 2018 жылдың 7 қазанынан бастап, Астана қаласына қоныс аударды. Қазіргі мекенжайы: Астана қаласы, Қонаев көшесі 12/1.

«Айқын» газеті жазатын негізгі тақырыптар – саясат, экономика, әлеумет, спорт, халықаралық саясат. Газет 2019 жылдың қыркүйек айынан бастап сараптама жанрына ерекше мән беріп, мақалаларды осы стильге көшірді. Қоғамдағы ең өзекті проблемаларды жан-жақты сараптап, зерттеп жазады. Өз саласында мойындалған мамандардан сұхбат алады. Газет тиражы 40 000 дана. 

## Бас редакторлар
«Айқын» газетін әр жылдары елге белгілі журналист-публицистер басқарды. 

2004 -2007 жыл аралығында газеттің бас редакторы  Серік Жанболат болды. 

2007-2008 жылдары газетке Бауыржан Омаров редакторлық етті. 

2008 жылдан 2019 жылға дейін Нұртөре Жүсіп бас редактор атанды.

2019 жылдың қыркүйегінен бастап газеттің бас редакторы – Нұрмұхамед Байғараев.  
## Құрылымы
Айқын газеті құрылымдық жағынан Саясат және экономика, Әлеумет және руханият, Интернет-редакция, Аймақтағы тілшілер қосыны болып бөлінеді. 

Газеттің Ақмола, Атырау, Жамбыл, Қарағанды, Қызылорда, Түркістан, Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан облыстарында, Алматы және Шымкент қаласында меншікті тілшілері бар.

## Жетістіктері
2005 жылы – Президент сыйлығын иемденген.

2006 жылы – «Алтын жұлдыз» сыйлығына ие болған.

2017 жылы – «Үркер» сыйлығын иемденген.

Газет журналистері  ҚР Президенті грантының және «Үркер» сыйлығының, Журналистер Одағы сыйлығының иегерлері, БАҚ саласындағы, мерекелік және басқа да медальдармен, алғысхаттармен марапатталған.   

## Сайты
Айқын газетінің Aikyn.kz сайты 2008 жылы іске қосылған.  Басылымның интернет нұсқасының аудиториясы Қытай, Ресей, АҚШ, Франция, Түркия, Моңғолия, Өзбекстан, Қырғыз Республикасын да қамтиды. Сондай-ақ сайтта газеттің PDF-нұсқасына жазылып, оқуға болады. Сайттың 1 тәуліктегі қаралымы 40-60 мың арасында. Liveinternet.ru рейтингінде Қазақстандағы топ-10 медиа сайттың қатарына кіреді.  

## Басылым аудиториясы
2021 жылы  мамыр айында Астана қаласындағы Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Журналистика және саясаттану  факультетінде «Айқын» газетінің төл аудиториясы ашылды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан газеттері
Үшбұлақ (Жамбыл облысы)

**Үшбұлақ** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Ботамойнақ ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол бекеті. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 4 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 192 адам болса, 2009 жылы 210 адамды құрады.

## Атау тарихы
1930 жылы Түрксіб темір жолы Жамбылды басып Алматыға қарай өтеді. Ол кезде темір жолдың үстіңгі жағында **Кер жол** болған. Таудың етегінде көптеген бұлақтың көздері болған. Содан су ағып тұрған. Оны бұрын "Сасық бұлақ" деп атаған. Сол су көздері темір жол жағасына дейін әр жерден ағып келген. Ағып жатқан су көздері "Үшбұлақ" деп атаған. Бұрын бұл жерлерде үй болмаған. Адамдар осы жақын жердегі *Королевка* ауылында тұрған.

## Ауыл маңындағы жер атаулары
**Кер жол** - ертеде оны Жібек жолы деп атаған. Ол Әулиеатадан шығып Қаратаудың етегін жағалап баратын тақыр тас жол. Онымен Қытайға дейін жолаушылар, саудагерлер керуендерімен қатынап отырған.

**Қызыл кестік** - дөңестеу жер. Ол Үшбұлақ бекетінен шығысқа қарай 2 км жүрсе темір жолдың астыңғы жағындағы (батыс жағында) үлкен бір сай жыра. Топырағы - қызыл қоңыр, құрылысқа жарамды.

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Шахан (Жамбыл облысы)

**Шахан** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Темірбек ауылдық округі құрамындағы ауыл. Осы жерді мекендеген Жаңабай руынан шыққан Шахан деген батыр болған. Ауылды осы батырдың құрметіне Шахан деп атаған (ҚР Үкіметі жанындағы мемлекеттік ономастикалық комиссияның 06.02.1997 жылғы ұйғарымы).

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстікке қарай 42 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Әйтімбет каналы

**Әйтімбет каналы** (Әйтімбет - Байзақ датқаның ең үлкен ағасы Жүндібайдың ұлы) – Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы Ақшолақ аймағындағы канал, ұзындығы 35 км. Байзақ ауданының Байзақ атындағы ұжымшарының, Үшбұлақ, Жамбыл ауданына қарасты Ақбұлым (бұрынғы Иличь) кеңшарының егістіктеріне су апарады.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл облысы каналдары
Егетай

**Егетай көлі** (тоқтау су қоймасы) - Жамбыл облысы, Байзақ ауданындағы Егетай деген адам атымен аталған көл. 
## Дереккөздер


Санат:Жамбыл облысы географиясы
Жер асты үңгірі ішіндегі бұлақ

**Жер асты үңгірі ішіндегі бұлақ** - Жамбыл облысы, Байзақ ауданы, "Жеті төбенің" тұсында 3 км-дей жерде Қаратаудың беткейінде "Жұмабай базы" (кісі атымен аталған қыстау) деген жерде (тау жырасында) бұлақ ағып шығады. Сол бұлақтың жоғары жағында тау жарылып, үңгір борлып қалған. Оған түсіп тереңірек барса, ағып жатқан өзен бар. Ол жерден үнемі самал жел соғып тұрады. 
## Дереккөздер


Санат:Жамбыл облысы географиясы
Санат:Қазақстан бұлақтары
Төрекелді каналы

**Төрекелді каналы** (*Төрегелді тоғаны* немесе *Аққойлы тоғаны*) – Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы канал. Құдайберген Бәйтінұлының нұсқауымен ауыл азаматтары күшімен қазылған. Төрекелді Байзақ Мәмбетұлының үлкен баласы. Жамбыл ауданы Ақбұлым, Байзақ ауданындағы Байзақ атындағы ұжымшардың суармалы жеріне ылғал жеткізеді. Ұзындығы 60 км.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл облысы каналдары
Халықаралық шаңғы спорты федерациясы

**Халықаралық шаңғы спорты федерациясы (ФИС)** (Фр.: **FIS** - *Fédération internationale de ski*) — шаңғы спортының барлық түрлеріне жетекшілік ететін халықаралық ұйым. Францияның Шамони қаласында 1924 жылы 14 ұлттық федерациялармен құрылған еді. Қазіргі кезде ФИС-ке 111 ұлттық шаңғы спортының қауымдастықтары мүшелік етеді. Федерацияның штаб-пәтері Швейцарияның Оберхофен-ам-Тунерзее қаласында орналасқан.

## ФИС президенттері

## Жарыстар түрлері
Халықаралық шаңғы спортының жарыстары келесі спорт түрлері бойынша өткізіледі:
* Шаңғы жарысы
* Шаңғымен трамплиннен секіру
* Шаңғы қоссайысы
* Тау шаңғы спорты
* Фристайл
* Сноуборд
* Уақытқа жарыстар
* Көгалдағы жарыстар
* Телемарк

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Халықаралық спорт ұйымдары
Санат:Спорт ұйымдары
Ресурстар қарғысы

**Ресурстар қарғысы** () немесе **молшылық парадоксы** () — табиғи қорлары (ресурстары) айтарлықтай көп елдердің қазба байлықтары кемдеу немесе олардың қоры мүлдем жоқ мемлекеттерге қарағанда экономикасының баяуырақ дамитындығын сипаттайтын құбылыс.

Бұл парадокcтың негізгі себептері ретінде келесілерді атауға болады:
* Ресурстардан түскен табыстың елге ағылуынан айырбастау курсының көтерілуінен туындайтын, экономиканың басқа секторларының бәсекелестікке қабілеттегінің төмендеуі;
* Әлемдік нарықта ресурстарды сатудан түсетін табыстардың аса өзгергіштігі;
* Экономикаға «оңай» ақшаның ағылуымен байланысты мемлекеттік реттеуде жасалатын қателер немесе коррупцияның дамуы;
* Реалды өндірістік секторды дамытуда нағыз ынталандыру және шынайы қажеттіліктің болмауы, өйткені шикізаттық кірістер ағымдағы мемлекеттік құрылым (тоқырау және стагнация) кезінде салыстырмалы түрде жақсы өмір сүруге мүмкіндік береді.

## Түсініктің пайда болу тарихы

*Ресурстар қарғысы* терминін алғаш рет Ричард Аути 1993 жылы қолданған. 

Алайда табиғи ресурстар артықшылық емес, елге қарғыс болып келетіндігі туралы ойлар XX ғасырдың 80-жылдары пайда бола бастаған. Джеффри Сакс және A. Уорнердің әйгілі еңбектерін қоса алғанда, әртүрлі зерттеулерде елдердің мол табиғи ресурстары мен әлсіз экономикалық дамуы арасында өзара байланыс біліне бастаған. 

Экономикалық өсімнен ресурстар молшылығы бөлектігінің айқын мысалы болып мұнай өндіруші елдер табылады. 1965 - 1998 жылдар аралығында ОПЕК елдерінде адам басына шаққандағы ІЖӨ өсімі 1,3 % дейін төмендесе, басқа дамушы елдерде бұл көрсеткіш орта есеппен 2,2 % құраған. 

## Тағы қараңыз
* Голланд ауруы

## Дереккөздер


Санат:Халықаралық экономика
Санат:Экономикалық терминдер
Диснейленд

thumb|250px thumb|250px
**Диснейленд** () — Анахайм қаласындағы (Калифорния штаты, АҚШ) «Уолт Дисней» компания бөлімшесі - *[[Walt Disney Parks and Resorts]]*-тың басқаруындағы ойын-сауық паркы. 1955 жылдың 17 шілдесінде ашылған Уолт Диснейдің ересектер мен балаларға да қызық болатын мультфильмдер мен ертегілер әлемі бар паркы туралы ойларының іске асырылған бірінші тақырыптық паркы болып табылады.

Диснейленд туралы ой Уолт Дисней қыздарымен 1930-1940 жылдары әртүрлі ойын-сауық парктерін кезіп жүргенде пайда болды. Бастапқыда ол аттракциондарды Бербанктегі студиясының қасында өзі шығарған мультфильм кейіпкерлерінің  әсіре жанкүйерлерінің көңіл-күйлерін көтеру үшін орналастыруды ойлады, бірақ кейін ойластырылған орынның тым кішкентай екенін аңғарды. Кеңесшіні жалдап Уолт Дисней 1953 жылы Анахай қаласының қасындағы 160 акр (65 га) жерді сатып алды. Келесі жылдан бастап құрылыс жұмыстарын бастап, 1955 жылдың 17 шілдесінде парк келішулерге ресми түрде ашық болып жарияланды.
 
## Келушілер

## Билет
thumb|400px|Ересектер үшін Диснейленд паркына кіру билетінің бағасының өзгеруі, 1981—2011

 1982 жылға дейін жалпы билеттер тек топтар үшін ғана қолжетімді болды.

### Сәтсіз оқиғалар
1956 жылдың шілдесіндегі ашылудан бастап парк жерінде көптеген қайғылы жағдайлар орын алды. Көп адам ауыр жарақаттанып, талай келушілер қайтыс болып кетті.

## Дереккөздер


Санат:АҚШ
Санат:1955 жылы пайда болғандар
Домбыра Party

[thumb|220px|[Facebook стиліндегі логотип – Домбыра Party үшін арнап ұсынылған логотиптердің бірі]]

**Домбыра Party**, **Домбыра пати** — қазақтың ұлттық аспаптарын, соның ішінде жалпыхалықтық саз құралы ретінде домбыраны, ұлттық музыканы, ұмытыла бастаған игі дәстүрлерді қайтадан сәнге айналдыру және жалпы қазақшылықты насихаттау мақсатында туындаған флеш-моб форматындағы қозғалыс. Домбыра патилер, әдетте, аптаның белгіленген бір күнінде бұқара көп шоғырланатын қаланың қоғамдық орындарында open-air, яғни ашық аспан астында ұйымдастырылады. Шарада домбырада күйлер тартылады немесе аспап сүйемелдеуімен әндер шырқалады. Қозғалыстың ерекшеліктерінің бірі - аспаптарда тек өнер шеберлері немесе арнайы оқу бітірген мамандар ғана емес, сонымен қатар кез келген адам ойнай алардай дәрежеге жеткізуге үлес қосу. Қозғалыстың саяси астары жоқ.

Шараға тек домбырашылар ғана емес, сонымен қатар өзге ұлттық аспаптарда ойнай алатын өнерпаздар және тыңдармен-көрермендер қатыса алады. Шара жайлы, қатысушыларды шақыру әлеуметтік желілер арқылы жүзеге асады. Шараларда түсірілген бейнематериалдар жиі ғаламторда бөлісіледі.



Астанадағы домбыра пати.jpg|Астана қаласындағы домбыра пати
Домбыра Party Баян-Өлгейде.jpg|Баян-Өлгей аймағындағы домбыра пати шарасының басталуы



## Тарихы
Домбыра пати қазақ блогерлері мұрындығымен 2012/2013 жылдары туындаған қозғалыс. Шаралар тізбегі Астана, Алматы, Атырау, Ақтау, Шымкент, Қызылжар, Жаңаөзен, Орал сияқты Қазақстанның ірі қалаларында, Моңғолиядағы қазақ диаспорасы көп шоғырланған Баян-Өлгей аймағында (2012 жылдың 15 тамызынан бастап), сонымен қатар Ыстамбұл, Лондон сияқты әлем метрополияларында өткізіліп келеді.

Домбыра Partyдің ресми басталған күні - 2012 жылдың 16 тамызы.  Сол күні Астана қаласының бір топ жастары, атап айтқанда "КерекИнфо" сайтының қолданушылары Аршат Оразов, Алдан Жылгелді, Нұрғиса Асылбеков, Маралбек Сағынғанов, Жанасыл Болатбек, Данияр Алан, Алмас Алтай және Нұрберген Мақым атты сегіз жігіттің бастауымен дүниеге келген бірегей жоба.

## Сыртқы сілтемелер
* Қозғалыстың фейсбуктағы тобы
* Астанадағы домбыра пати; Алғы сөз. 
* Дамбыра пати/Ілмектер 
* Баян-Өлгейліктер үшін Фейсбукта ұйымдастырылған Домбыра Party шарасы

## Дереккөздер


Санат:Глокализация
Санат:Флешмоб
Санат:2012 жыл
Корей империясы

**Корей империясы** — 1897 жылдағы Кванму реставрациялануынан бастап 1910 жылғы Кореяның Жапониямен аннексиясына дейінгі Кореяның атауы. 1897 жылы Коджон патша реесейлік елшілігіндегі өзінің баспанасынан Токсугун сарайына келіп империяның пайда болуы туралы жариялады.

## Дипломатиялық қатынастары
* Жапон империясы — 1876 ~ 1905
* Америка Құрама Штаттары — 1882 ~ 1905
* Британ империясы — 1882 ~ 1905
* Германия империясы — 1883 ~ 1905
* Италия патшалығы (1861—1946) — 1884 ~ 1905
* Ресей империясы — 1884 ~ 1905
* Үшінші француз республикасы — 1886 ~ 1905
* Австро-Венгрия империясы — 1892 ~ 1905
* Цинь империясы — 1899 ~ 1905
* Белгия империясы — 1901 ~ 1905
* Да́ния патшалығы — 1902 ~ 1905
Чосон әулеті

**Чосон әулеті** ( кәр. 조선 (朝鮮) [Чосон], 대조선국 (大朝鮮國) [Тэджосонгук], сондай-ақ **Ли әулеті**) — 1392 жылдан 1897 жылға дейінгі ауқымды кезеңде билік құрған Кореяның соңғы әулеті. Оның алдындағы әулет төрт ғасырға жуық билік құрған Корё әулеті болған.

Ресми түрде Ли Соңге (Тхэджо) негізін салған. Ли Соңге Корей түбегіне шабуыл жасаған жапон пираттарына қарсы тұруымен танымал болған. Кейіннен генерал Ли соңғы Коре әулетіне қарсы көтеріліс жасады. Чосон атауы аңыз бойынша б.з.д 2333 жылы құрылған Ежелгі Чосон атауынан шыққан. Әулеттің 518 жылға созылған  билігі 1910 жылы Кореяның Жапониямен аннексиясынан кейін жойылды.

## Патшалары
# Тхэджо 태조 (1392—1398)
# Чонджон 정종 (1398—1400)
# Тхэджон 태종 (1400—1418)
# Седжон 세종 (1418—1450)
# Мунджон 문종 (1450—1452)
# Танджон 단종 (1452—1455)
# Седжо 세조 (1455—1468)
# Йеджон 예종 (1468—1469)
# Сонджон 성종 (1469—1494)
# Ёнсан-гун 연산군 (1494—1506)
# Чунджон 중종 (1506—1544)
# Инджон 인종 (1544—1545)
# Мёнджон 명종 (1545—1567)
# Сонджо 선조 (1567—1608)
# Кванхэгун 광해군 (1608—1623)
# Инджо 인조 (1623—1649)
# Хёджон 효종 (1649—1659)
# Хёнджон 현종 (1659—1674)
# Сукчон 숙종 (1674—1720)
# Кёнджон 경종 (1720—1724)
# Ёнджо 영조 (1724—1776)
# Чонджо 정조 (1776—1800)
# Сунджо 순조 (1800—1834)
# Хонджон 헌종 (1834—1849)
# Чхольчон 철종 (1849—1864)
# Коджон 고종 (1864—1907)
# Сунджон 순종 (1907—1910)

санат:Корея тарихы
Седжоң

**Седжоң** (хангыль: 세종, ханча: 世宗), ресми түрдегі **Седжоң арнайы автономиялы қаласы**, сондай-ақ бүгінге дейін тағы да **Йонги** (연기, 燕岐) деген атаумен танымал болған — Оңтүстік Кореядағы қала. 2007 жылдың басында Корея Республикасының үкіметі Тэджон маңайындағы Чхуңчхоң-Намдо және Чхуңчхоң-Пукто провинцияларының бөліктерінен, қазіргі таңда Сеул қаласында орналасқан  9 министрлік және 4 ұлттық агентілікті тұрғызу мақсатында, арнайы әкімшілік аудан құру туралы шешім қабылдады.

Санат:Оңтүстік Кореяның әкімшілік бөлінісі

## Дереккөздер
Yahoo! Messenger

**Yahoo! Messenger** (қысқартылған түрі Y!M) — Yahoo! компаниясының өзіндік жеке жүйелік протоколын қолдана отырып қызметін атқаратын лездік хабар алмасу бағдарламасы.  Windows, Mac, Linux (Unix) тұғырларына арналып жасалған түрлері бар. Тегін таратылады әрі осы бағдарламаны қолдану үшін Yahoo! ғаламтор торабында алдын-ала тіркелуді ғана қажет етеді. 

Бағдарлама ғаламдық тордың басқа қолданушыларымен нақ сол шақтағы байланыс орнатуы мақсатына арналады. Бағдарлама келесідей мүмкіндіктерді қамтыған: мәтіндік хабарлама, дыбысты хабарласу, бұған қоса көп қолданушылық дыбысты чат, бейнеконференциялар, ұялы және стационарлық телефон нөмірлеріне хабарласу, файл алмасу, онлайн ойындары, баптаулы онлайн әуен таратылымдары, Yahoo! торабының қызметтеріне баптаулы біріккен қол жетімділік. Орыс және қазақ тілдеріндегі сырт келбеті (интерфейс) қазірше жоқ, дегенмен бағдарламаны орыстандыру бағытында жұмыстар атқарылуда.

## Ескертулер


Санат:Интернет
Санат:Видеоконференция бағдарламалары
Санат:Жүйелік протоколдар
Санат:Yahoo!
Санат:Лездік хабар алмасу бағдарламалары
Шри-Ланка әнұраны

**Ана Шри-Ланка** (, ) —  Шри-Ланканың мемлекеттік әнұраны

Әні мен сөзін сингал тілінде Шри-Ланканың танымал ақыны, композиторы және суретшісі Ананда Самаркун 1940 жылы жазған, ал 1951 жылдық 22 қараша айында ресми түрде мемлекеттік комитетпен ұлттық әнұран ретінде қабылданды. 1950 жылы танымал ақын Пандитар Наллатамби әнұранды тамил тіліне аударған. 

## Сингал тіліндегі әнұранның оқылуы (латын)


Sri Lanka Matha, apa Sri Lanka,
Namo Namo Namo Namo Matha.
Sundara siri barini,
Surendi athi Sobamana Lanka
Dhanya dhanaya neka mal pala thuru piri, Jaya bhoomiya ramya.
Apa hata sapa siri setha sadana, jeevanaye Matha!
Piliganu mena apa bhakti pooja,
Namo Namo Matha.
Apa Sri Lanka,
Namo Namo Namo Namo Matha,
apa Sri Lanka, Namo Namo Namo Namo Matha.
Obave apa vidya, Obamaya apa sathya
Obave apa shakti, Apa hada thula bhakti
Oba apa aloke, Aapage anuprane
oba apa jeevana ve, Apa muktiya obave
Nava jeevana demine
Nnithina apa Pubudu karan matha
Gnana veerya vadavamina ragena yanu
mena jaya bhoomi kara
Eka mavekuge daru kala bavina
yamu yamu wee nopama
Prema vada sama bheda durara da Namo Namo Matha
Apa Sri Lanka,
Namo Namo Namo Namo Matha.
Apa Sri Lanka,
Namo Namo Namo Namo Matha!


## Сыртқы сілтемелер

* Сайттағы әнұран беті nationalanthems.info

Санат:Ұлттық әнұрандар
Санат:Шри-Ланка мемлекеттік рәміздері
Зуфар ибн Һузәйл

**Зуфар ибн Һузәйл**. ()  (110 -158 һ.ж.) Зуфар Әбу Ханифаның жанында Әбу Юсуф пен Мухамадқа қарағанда көп жүрген. Анасы парсы әкесі араб болған. Әбу Ханифаның қияс етудегі ілімді шәкірті.
## Өміртарихы
Бағдат тарихы кітабында әл-Музниге бір кісі келіп Ирақ елінің ғалымдары жайлы сұрайды. әл-Музниден Әбу Ханифа жайлы не айтасың дейді? Ол кісі ғұлама дейді. Әбу Юсуфты сұрағанда, хадисті жақсы меңгерген дейді. Мұхаммед ибн әл-Хасан жайлы мәселені бөліп-бөліп, анық қанығына жетіп, жақсы түсіндіреді дейді. Зуфар жайлы не дейсің деп сұрағанда, мәселені қияспен жақсы түсіндіреді деп жауап берген.

Зуфардың өмірі қысқа болғандығы себепті соңынан жазған кітабы қалмаған. Ол Әбу Ханифадан соң 8 жыл өмір сүрген. Зуфар 158 жылы 48 жасында дүние салған. Зуфар Әбу Ханифадан алған ілімін ауызша жеткізіп отырған. Әбу Ханифаның көзі тірісінде Басраның қазысы болған.

Ибн Абдулбирдің «әл-Интиқау» кітабында Зуфар Басраға қазы болып бара жатқанда Әбу Ханифаның айтқан өсиеттері жазылған. Әбу Ханифа Зуфарға «Бізбен Басралықтардың арасында бірашама айырмашылық бар. Оларда көраумаушылық, дұшпандық кездеседі. Олардың арам пиғылдарынан ұзақ бол» дейді. Зуфар Басраға келгенде жергілікті ғамлымдарды жинап әр түрлі мәселелерді қозғайды. Фиқһ мәселесінде олардың келіскендігін байқаған уақытта «бұл Әбу Ханифаның көзқарасы» деп айтып отырған. Олар «Әбу Ханифа бұл мәселені дұрыс деп есептейді ма» дегенде, «ия» деп жауап беріп отырған. Осылайша Зуфар басралықтарға ұнап, көңілінен шығады. 
## Дереккөздер
Стефан Цвейг

**Жалпы**
Стефан Цвейг (нем. Stefan Zweig — Штефан Цвайг; 28 қараша 1881 — 22 ақпан 1942) - австриялық жазушы, критик, драматург, қоғам қайраткері. Әлем әдебиетінде ерекше орын алатын жазушы.

**Жас кезі**
Стефан Венадағы атақты әрі бай саудагер - Мориц Цвейг-тің отбасында дүниеге келді. 1900 жылы Цвейг гимназияда білім алып, Вена универитетінде оқуын жалғастырады. Оқу барысында жас қаламгер алғаш рет "Күміс қыл" атты өлең жинағын шығарады. Университетті үздік көрсеткішпен бітіре сала, ол дүние жүзін аралауға аттанады 1905-1912. Бірінші Дүниежүзілік соғыс жылдарын Цвейг Щвейцарияда өткізеді. Сонымен қатар, оның Ромен Роллан туралы очеркі "Еуропа Инабаты" атымен дүниежүзіне әйгілі болады.

**Новеллалары**
 Стефан Цвейгтің «Амок» (Amok, 1922), «Сезім дүрбелеңі» (Verwirrung der Gefühle, 1927), «Мендель-букинист» (1929), «Шахматтық новелла» (Schachnovelle,1941) және "Адамзатт тарихының асқақ кезеңдері" атты новелла жинақтары оның жазушы-новелист ретінде атын шығарды. 
Бұл шығармалар оқырманды көркем сюжетпен, драматизммен, адам табиғатын дәл суреттеумен таңқалдыруда.

"Кешегі Әлем"
Өмірінің соңғы жылдары, Цвейг 20 ғасырдың ортасындағы саяси өзгерістерге куә болады. Еуропада болып жатқан саяси жағдайды жақтырмай, Стефан Цвейг алдымен Лондонға, ондан кейін Америкаға көшуге мәжбүр болады. Атақты жазушының заман өзгерісі туралы ойлары "Кешегі Әлем" атты мемуар-кітабында жарық көреді. Жазушы уақыт өте келе, Цвейг өзін жат заманның, жат елдің адамы ретнде сезіне бастайды. Қайғы-мұңға толған жазушы 22 ақпанда көз жұмады.

**Мұра**
2006 жылы Бразилияда оның атына Casa Stefan Zweig деген қайырымдылық қоры ашылады. Әрине, Стефан Цвейг-тің ең басты жетістігі - болашаққа арналған, баға жетпейтін алтын қазына - оның шығармалары.

**Драмалары**
    *«Теңіз жанындағы үй» (трагедия, 1912)
    «Иеремия» (Jeremias, 1918, драматикалық хроника)*

**Циклдары**
*"Үш шебер: Диккенс, Бальзак, Достоевский» (Drei Meister: Dickens, Balzac, Dostoyevsky, 1919)
«Күрес: Гёльдерлин, Клейст, Ницше» (Der Kampf mit dem Dämon: Hölderlin, Kleist, Nietzsche, 1925)
«Өз өмірінің ақыны: Казанова, Стендаль, Толстой» (Drei Dichter ihres Lebens, 1928)
«Психика мен емдеу: Месмер, Бекер-Эдди, Фрейд» (1931)
*
**Романдары**
  *Ungeduld des Herzens немісше (1938)
 Rausch der Verwandlung немісше(1982)*

**Биография**
 *Мария-Антуанетта» Marie Antoinette, (1932)
«Мария Стюарт» (Maria Stuart, 1935)
«Ар-ұят пен қастандық: Кастеллио мен Кальвина» (1936)
«Магеланның жетістігі»  (1938)
«Бальзак» Balzac (1946)
«Америго. Бір тарихи қателік»
«Жозеф Фуше. »*

**Дереккөздер:**
*Нетерпение Сердца: роман, перевод с нем.2007 400с ISBN 978-5-486-01441-3*
Вьетнам әнұраны

** "Шабуыл жасайтын армиянің маршы" ** — (вьетн. Tiến Quân Ca, тьы-ном 進軍歌)  Вьетнам Социалистік Республикасы ұлттық әнұраны.

Сөзі мен әні: Ван Као, 1944.

Вьетнам әнұраны
Санат: ән
Kawasaki Ki-61 Hien

250px|нобай|оңға|Kawasaki Ki-61-14
**Ki-61 Hien** (жап. 飛燕) - Екінші Дүниежүзілік Соғыста Жапон Императорлық Армиясымен қолданылған жойқын ұшақ. "Қарлығаш" атанған бұл ұшақ өзінің қатарластарына қарағанда мүлдем өзгеше болды. Әскери модельді құрастыруды өз қолына инженер - Такэо Дои алды. Алғаш рет әскери ұшақты тестілеу 1941 жылы орын алды. 1942 жылдан бастап шамамен 3100 моделі құрастырылған. Бұл Иператорлық Армиядағы маневрға қабілеттік пен жақсы қорғанысға ие болған сирек ұшақтардың бірі.

Ұшақ басқалардан өзінің мықты қорғаныс қасиеттерімен, жоғары жылдамдығымен және жойқын қаруымен ерекшеленді. Сонымен қатар, оның түрінің өзгешелігі басқа елдердің ұшқыштарын таң қалдырды. Бұл жаңа қару өзін майданда керемет көрсеткендіктен оның өндірісі арта түсті. Алайда, соғыстың соңына қарай, қозғалтқыштармен байланысты қиындықтар оның құрылуын бәсеңдетті.

## Сипаттамасы
* Ең үлкен жылдамдығы:   6 000 м үшін 610 км/сағ
* Ең жоғары ұшу ұзындығы: 1 600 км
* Ең жоғары биіктік: 11 000 м
* Көтерілу жылдамдығы: 13,9 м/с
* Көтерілу уақыты: 5 000 м  6 минутта
* Қанатқа түсетін ауырлық: 189 кг/м²
    
## Қарулануы
* 2 × 20 мм  Ho-5 қанатта орналасқан, әр стволға 120 патрон
* 2 × 12,7 мм  Ho-103 в фюзеляжде, әр стволға 200 патрон

## Дереккөздер


Санат:Әскери ұшақтар
Chance Vought F4U Corsair

**Чанс-Воут F4U «Корсар»** (*[[Ағылшын тілі|ағыл.]]* Chance Vought F4U Corsair) - Екінші Дүниежүзілік соғыстағы палубалық бір орынды жойғыш ұшақ. Ұшақты американдық Чанс-Воут фирмасы жасап шығарды.

## Тарихы
1938 жылы АҚШ әуе-теңіз қарулы күштері жаңа жойқын ұшақтарға арналған бәйге ашты. Соғысқа арналған ұшақтарды өндіру мәртебесін Чанс-Воут фирмасы жеңіп алды. Бұл ұшақтың негізгі ерекшелігі "Шағала" атты артқа қайырылған қанаттар болды. Сонымен қоса, оны заманауи қарулармен жабдықталған болатын. Бар-жоғы 12 500 дана шығарылған.

## Қолданылуы
Алғаш рет "Корсарлар" Гуадалканал майданында көзге түсті. Содан бастап олар Соломон аралдарныдағы, Рабаулдағы, Лейтедегі шайқасқа, Филипинді азат ету шайқастарына және Окинава аралдарындағы шабуылдарға белсенді қатысты. Сонымен қатар, бұл ұшақтар АҚШ әуе-теңіз күштері үшін жойылған мен қаза болған ұшақтардың қатынасына байланысты жаңа рекорд орнатты. Мысалға 12 жапон "Зиросы" үшін американдықтар 1 "Корсар" жоғалтатын. Бұл ұшақтың атақты болғаны соншалық, бұны шет елдер де ала бастады.(Ленд-лиз бағдарламасы.)

## Одақтастардың ӘӘК-де қолданылуы
thumb|right|F4U-7 Корсар
Ұлыбритания шамамен екі мың «Корсарды» ленд-лиз бойынша алды. Бұл ұшақтар 1943 жылдың ортасынан бастап Тынық және Атлант мұхиттарында белсенді түрде қолданылды.

Жаңа Зеландия ӘӘК алған 424 «Корсар» ұшағын жапондықтарға қарсы белсенді түрде қоланды. Бұл ұшақтар соғыстан кейін де 1949 жылға дейін қолданылды.

## Тактикалық-техникалық сипаттамалары
thumb|300px|F4U-1 ұшағының сызбасы
Төменде F4U-4 модификациясының сипаттамалары келтірілген:

### Техникалық сипаттамалары
* **[[Экипаж|Экипаж:]]** 1 адам
* **Ұзындығы:** 10,26 м
* **Қанат жаймасы:** 12,497 м
* **Биіктігі:** 4,496 м
* **Қанат ауданы:** 29,172 м²
* **Бос ұшақ массасы:** 4175 кг
* **Жарақтанған ұшақ массасы:** 5634 кг
* **Максимал ұшу массасы:** 6654 кг
* **Қозғалтқыш:** 1× ауамен суытылатын радиалды Пратт-Уитни R-2800-18W, қуаты 2450 а.к. (1827 кВт)

### Ұшу сипаттамалары
* **Максимал жылдамдығы:**
** биіктікте: 717 км/сағ
** жерге таяуды: 595 км/сағ
* **Крейсерлік жылдамдығы:** 346 км/сағ
* **Ұрыстық радиусы:** 990 км
* **Тәжірбиелік қашықтығы:** 1617 км
* **Аралық қашықтығы:** 2510 км
* **Тәжірбиелік шек:** 12650 м
* **Шапшаң ұшып көтерілушілік:** 19,7 м/с

### Қарулануы
* 6× 12,7 мм-лік (0,5 дюйм) M2 пулеметі, әрқайсысында 400 патроннан, қанатта орналасқан
*немесе*
* 4× 20 мм-лік AN/M2 зеңбіректері

* 8× 127 мм-лік HVAR ракеталары
*немесе*
* 2× 454 кг бомбылар
* **Бомбалық жүктеме:** 1820 кг (максимал)

## Дереккөздер


## Дереккөздер
Энциклопедия авиации Planers32.ru , F4U

Санат:Әскери ұшақтар
Санат:АҚШ ұшақтары
Санат:Ұшақтар
Джером Д. Сэлинджер

**Джером Дэвид Сэлинджер** (ағлш. Jerome David Salinger [ˈsælɪndʒər]; 1 қаңтар 1919, Нью-Йорк — 27 қаңтар, 2010, Корниш, Нью-Гэмпшир) - американдық жазушы. "The Catcher in the Rye" атты романымен оқырман қауымға белгілі.

## Жас кезі
Сэлинджер Соломон Сэлинджер атты көтерме саудамен айналысатын саудагердің отбасында дүниеге келді. Әкесі оған жоғары сапалы оқу беру мақсатымен, оны Вэлли-Фордж қаласындағы әскери мектепке берді. Сол жерде ол алғаш шығармаларын жаза бастайды. Мектепті бітірген соң, ол Нью-Йорк университетінде,  Урсинус-колледжде, Колумбиялық университетінде білім алады. Соған қарамастан, ол жоғары оқу орындарының ешқайсын толық аяқтамайды. 1942 жылы Сэлинджер армия қатарына қосылады. Кейінрек, сержант атағын алып Нормандиядағы десант операциясына қатысады. Сонымен қатар, бірнене концлагерьлердің босатылуына қатысқан.

## Соғыстан кейін
Ең алдымен, Сэлинджердің Нью-Йорктағы журнал-газеттерде қысқаша әңгімелері жарық көре бастайды. 1940 жылы оның бірінші әңгімесі "Жастар" дүниеге шығады. Жазушының "A Perfect Day for Bananafish" деген шығармасы қаламгерді 1948 жылы атақ-даңқа ие етеді. Осы шығармадан кейін Сэлинджер тұрақты келісімшартқа ие болады. 

## ''The Catcher in the Rye'' романы
Сэлинджердің ең танымал шығармаларының бірі 1951 жылы басылды. Романдағы Холден Колфил аты жас кейіпкердің образы көптеген оқырмандардың(әсіресе жас буынның) көңілінен шықты. Бас кейіпкер өзінің ой-толғануларымен және әрекеттерімен қоршаған ортаға қарсы шыққандай болады. Әйтсе де, бірнеше елдерде және штаттарда лексиканың құрамына  және т.б. себептерге байланысты кітапқа тиым салынады.

Өмірінің соңына қарай Д.Сэлинджер дарашыл өмір түріне көшеді. Ол келесі жазған кітаптарын жарияламай, интервью бермей сопылықты ұстанады. Атақты жазушы 91 жасында  2010 жылы дүниеден өтеді.

## Дереккөздер
Mitsubishi A6M Zero

Mitsubishi A6M Zero («A» — Жойғыш; «6» — Модель; «M» — Mitsubishi) — Екінші Дүниежүзілік Соғысындағы жапондық жеңіл жойғыш үшақ. 1940-1945 жылдар аралығында барлығы 10938 ұшақ құрастырылған. 1943 жылға дейін бұл жойқын ұшақтар тынық мұхитында жылдамдық, маневр және жойқын күш сияқты параметрлерінен өзіне тең қарсылас кездестірмеді. Тек американдық Grumman F6F Hellcat , Chance Vought F4U Corsair тәрізді жаңа ұшақтардың тынық мұхит ұрыс майданына келуі A6M-дың аспандағы үстемдігін тоқтатты. 1944 жылы A6M әбден тозуына қарамастан өндірісі тоқтатылмады. Соғыстың соңғы күндерінде камикадзе шабуылдарында қолданған.

**Тип 0 палубалы теңіз жойғышы** (零式艦上戦闘機 rei-shiki-kanjō-sentōki?) атауын A6M жапон күнтізбесінің 2600 жылының (1940 ж.) соңғы санынан алынған. Жапониядағы бейресми атауы «Рэй-сэн» немесе «Зеро-сэн» («рэй» — «нөл», «сэн» «сэнтоки» сөзінен — «жойғыш»); АҚШ әскері мен оның жақтастары қойған аты — «Зик» (Zeke), ұшқыштар болса жай ғана «Зеро» (Zero) деп атаған.

## Ұшу қабілеті
Ұшақтың максимал жылдамдығы 525 км/с, ал ұшу қашықтығы 3050 км-ға дейін жеткен. Жинамалы кең табанды шасси, жеңіл әрі төмен орналасқан қанаттары, конструкциясында дюралюминиді кең колдану, кабинаның аэродинамикалы әйнек-шамы және т.б. қасиеттері арқасында сол кездегі ең техникалық озық ұшақ болды. Осындай керемет қасиеттеріне қарамастан, қорғаныс көрсеткіштерінің төмен болуы және соғыс аяқталуында тәжірибесі аз ұшқыштар көбеюі  мен Жапонияның экономикадық күш-қуатының төмендеуі оның әуедегі толық басымдылығына жол бермеді. Ұшақтын жеңілдігін алға қойған инженерлер, оның корғанысына қажетті көңіл бөле алған жоқ.

## Қаруы
A6M Zero-ға 2×7,7 мм немесе 2×13-мм пулеметтер мен 2×20 мм автоматты зеңбірек тәріздес қару орнатылды. Сонымен қатар, 60 кг, камикадзе - 250 кг  бомбылар алу мүмкін болды.

## Қозғалтқышы
Жойқын ұшақтың жылдамдығын арттыру үшін, оны Жапониядағы ең үздік қозғатлтқыш - Nakajima Sakae 12-мен жабдықтады. Оның қуаты 709 кВт (950 а.к.) тең болды.

## Нұсқалары
Соғыс барысында ұшақ бірнеше рет жаңарту мен өзгертулерден өтті. Олардың кең тарағандары:
* A6M1
* A6M2 11 түрі
* Nakajima A6M2-N «Rufe»
* Nakajima A6M2-N
* A6M2 21 түрі
* A6M3 32 түрі
* A6M3 22 түрі
* A6M4
* A6M5 52 түрі''

## Дереккөздер
50 лучших истребителей Второй мировой войны (Г.В. Корнюхин) 268 бет.
Мақпал Исабекова

**Мақпал Әбдіманапқызы Исабекова** (21 ақпан 1984, Панфилов) — қазақ эстрада әншісі. «SuperStar KZ» жобасына қатысып, танымал болды. SuperStar KZ жобасының қатысушысы, актриса, тележүргізуші, «Тарлан» сыйлығының лауреаты (2004).

## Өмірбаяны
Мақпалдың әкесі – Әбдіманап Исабеков, суретші, ұлты жағынан қазақ, суан руынан шыққан. Шешесі – Бибінұр Сейдаханова, психолог болып жұмыс істеді, ұлты жағынан ұйғыр. Жанұясында 3 бала, Мақпал олардың арасында кішісі. Ол жасынан әнші болуды армандады. Анасы айтқанындай ол әр түрлі әндерді айтатын, мектеп арасындағы іс-шараларында ылғи ән айтуға да Мақпалды алатын.

2002 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетке финанс-экономикалық факультетке түсті.

«SuperStar KZ» телевизиялық жоба басталғанда Мақпал аралас-сұрыпта қатысты және бірінші 12 қатысушыларға жеңіл кірді, бірақ 7 турдан кейін 2004 жылы қаңтар айында жобадан шықты.

Осылай Мақпал музыкалық продюссер Эрик Тастамбековтың көмегімен музыкалық карьерамен шұғылданды.

* 2004 жылдан бастап Мақпал Исабекова бірнеше бейнеклиптерде түсірілді, Иван Бреусовпен бірге өнернамамен шұғылданды. Тез арада жаңа дебюттық альбом (Первый поцелуй», 2005) Қазақстанда сәтті да табысты болды.

Юрмалда жылда болатын музыкалық фестиваль «Новая волна 2005»арқасында шет елдерге де танымал болды. 9 орын ғана алса да,  ол көрермендер көзайымынан приз алды(Стефан Ричи дизайны бойынша жасалған үлкен бриллиантпен салынған алтын сақина) өзінің туған жерінде ынтагерлікпен білдірінді.  Және Алма-ата қаласында «Выбор года» фестивалінде «Алтын адам» премиясын алды.

* 2006 жылдан бастап -  «Новое имя - надежда» музыкалық категориясында Қазақстанның тәуелсіз жебеуші премиясы.
* 2007 жылда еркектерге арналған «Esquire Казахстан» журналының болжамы бойынша ол «Певица ж.» яғни «Жылдың әншісі» болды.
* 2009 жылда Рессейлің атақты продюссері Доминик Джокермен бірге жұмыс істеді. («Бесконечность» хиті - «Музыкальная фишка» призі)

2009 жылдың жазында Мәскеудегі ГИТИСтің эстрадалық факультетіне түсті.

## Сілтемелер
*  http://music.nur.kz/artist_bio-8059-makpal-isabekova
Ағыбет ауылдық округі

**Ағыбет ауылдық округі** – Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ағыбет, Алғабас, Жаңаталап, Жұлдыз ауылдары кіреді. Орталығы – Ағыбет ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Бәйдібек ауданы ауылдық округтері
Ақбастау ауылдық округі (Түркістан облысы)

**Ақбастау ауылдық округі ** — Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақбастау, Жолғабас, Кеңес, Тұрақты ауылдары кіреді. Орталығы – Ақбастау ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Бәйдібек ауданы ауылдық округтері