Халықаралық Алматы әуежайы

**Халықаралық Алматы Әуежайы** () Қазақстандағы ең үлкен әуежай. Ол Алматы Орталығынан 18 километр қашықтықта орналасқан. Әуежай арқылы Қазақстан бойынша жолаушылардың жартысы және жүктердің 68% өтеді.  2011 жылы әуежай 3,665,538 жолаушыға қызмет көрсеткен (2010 жылмен салыстырғанда 19%-тік өсім).  Әуежайды «Алматы халықаралық әуежайы» АҚ басқарады, акцияларының 100% түрік TAV Airports Holding компаниясына тиесілі.

17 ақпанда Мәскеуде Мемлекетаралық авиация комитетінің Авиация және әуе кеңістігін пайдалану жөніндегі кеңестің 32 сессиясы өтіп, Алматы әуежайының әуеайлағы ең үздік әуеайлақ атағына ие болды

## Тарихы
thumb|left|Кеңес дәуірінде болған ескі терминал
Алматының алғашқы әуежайы 1923 жылы қазіргі Орталық стадионның жанындағы Верное ипподромының алаңында салынды. Бастапқы әуежай ғимараты, қазіргі Халықаралық әуежай ғимараты, 1936 жылы салынған (жобалаған сәулетшілер Б. Заварзин мен Г. Элкин). Т. Басенов жобалау мен құрылысқа айтарлықтай үлес қосты. 

Ғимараттың сәулеті ұлттық сәулет өнерінің стильдік ерекшеліктерін біріктіріп, оған шығыс стилін береді. Сұраныстың артуына байланысты 1974 жылы алғашқы жолаушыларын қабылдаған Алматыда жаңа әуежай салу туралы шешім қабылданды (сәулетшілер В. Ищенко, О. Наумова, О. Литвиенко және Ю. Шарапова). Кеңес дәуірінде Алматы әуежайы Ленин орденімен марапатталды.  

1990 жылға дейін ол Кеңес Азаматтық Авиация Департаментінің бөлігі болып, 1991 жылы "Алматы Әуежайы" болып қайта құрылды. Сол кезден бері әуежай тәуелсіз бизнес бірлік ретінде өз жұмысын жалғастырды. Кейін ол **Халықаралық Алматы Әуежайы** ЖШС болып қайта аталды.

1998 жылы әуежай ұшып-қону жолағы (ҰҚЖ) жөндеуден өткеннен кейін, Алматы Әуежайы II категорияға ие болып, Халықаралық Әуежай статусын алды.

1999 жылдың 9-10 шілдесіне қараған түні Алматыдағы бұл әуежай ғимараты өртеніп кетті. Өрттен зақымдалмаған ескі әуежай ғимараты 2004 жылы қалпына келтіріліп, 2007 жылы бизнес-терминал есігін ашты. Алматы әуежайы Оңтүстік Шығыс Азиядан Еуропаға және кері бағыттағы қолайлы географиялық орналасуға ие. Бүгінде ол барлық типтегі ұшақтарды қабылдай алатын Қазақстандағы ең ірі әуежай болып табылады. 

1999 жылдың 9 шілдесінде әуежай ресторанында өрт басталып, бүкіл әуежай терминалы жанып кетті. Жаңа терминалдың құрылысы 2004 жылы аяқталды.

Алматы Әуежайы Air Astana ұлттық тасымалдаушының хабы болып табылады. Сонымен қатар Орталық Азиядағы жүк тасымалдау хабы.

2008 жылдың қыркүйек айында екінші ұшып-қону жолағы ашылды. Жаңа ұшып-қону жолағына ICAO сертификаты беріліп, оған III категория берілді. Жолақ сапасы мен онда орнатылған заманауи құрал жабдықтар ұшу қарқыны бойынша әуе кемелерінің барлық түрін ешбір шектеусіз қабылдауға мүмкіндік береді. Жаңа ұшып-қону жолағы Орталық Азияда ең ұзын болып табылады. Әлем бойынша 21-орынға жайғасқан.

250px|нобай
нобай|оңға|250px|Әуежайдың ұшаққа отыру залы
250 px|нобай|Әуежай тұрағындағы ұшақтар

## Әуекомпаниялар мен бағытар
### Ішкі

### Халықаралық

**Note**:
: Although BMI's flight to London-Heathrow has a stop in Amritsar. It has no rights to transport passengers solely between Almaty and Amritsar.

## Жолаушылар тасымалы
Жолаушылар тасымалы бойынша Алматы әуежайы Қазақстандағы ең ірі ауежай болып табылады. 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:700 height:350
PlotArea = left:60 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:7000000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:2010 text:2010
  bar:2011 text:2011
  bar:2012 text:2012
  bar:2013 text:2013
  bar:2014 text:2014
  bar:2015 text:2015
  bar:2016 text:2016
  bar:2017 text:2017
  bar:2018 text:2018
  bar:2019 text:2019
  bar:2020 text:2020
  bar:2021 text:2021

PlotData=
  color:barra width:25 align:center

  bar:2010 from:0 till:3000000
  bar:2011 from:0 till:3665538
  bar:2012 from:0 till:4003004
  bar:2013 from:0 till:4323224
  bar:2014 from:0 till:4588866
  bar:2015 from:0 till:4905307
  bar:2016 from:0 till:4878450
  bar:2017 from:0 till:5640800
  bar:2018 from:0 till:5686926
  bar:2019 from:0 till:6422721
  bar:2020 from:0 till:3669668
  bar:2021 from:0 till:6103657

PlotData=
  bar:2010 at:3000000 fontsize:S text:3.0M shift:(0,5)
  bar:2011 at:3665538 fontsize:S text:3.7M shift:(0,5)
  bar:2012 at:4003004 fontsize:S text:4.0M shift:(0,5)
  bar:2013 at:4323224 fontsize:S text:4.3M shift:(0,5)
  bar:2014 at:4588866 fontsize:S text:4.6M shift:(0,5)
  bar:2015 at:4905307 fontsize:S text:4.9M shift:(0,5)
  bar:2016 at:4878450 fontsize:S text:4.9M shift:(0,5)
  bar:2017 at:5640800 fontsize:S text:5.6M shift:(0,5)
  bar:2018 at:5686926 fontsize:S text:5.7M shift:(0,5)
  bar:2019 at:6422721 fontsize:S text:6.4M shift:(0,5)
  bar:2020 at:3669668 fontsize:S text:3.7M shift:(0,5)
  bar:2021 at:6103657 fontsize:S text:6.1M shift:(0,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(200,20)
  text:Алматы әуежайының жолаушылар ағыны (2010–2021)


## Болашағы
Қазіргі уақытта, әуежайда жаңа терминал салынуда. Жаңа терминалды 2024 жылдың жаз мезгілінде іске қосу жоспарланған. Жаңа терминалдың басты артықшылығы advanced EDGE стандартына (экологиялық таза ғимараттарды сертификаттау жүйесі) сай болады. Айталық, энергияның 40%-дан астамын, судың 20%-дан астамын көлемін, сондай-ақ құрылыс кезінде материалдардың 20%-дан астамын үнемдеу көзделген. Бұдан бөлек салынып жатқан терминал Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының (IATA) стандарты бойынша Optimum деңгейіндегі сервиспен қамтамасыз етіледі. Әуежайға қызмет көрсетудің жаңа тұжырымдамасы жылдам, сапалы қызмет көрсетуді қамтып, шығындарды оңтайландыруға бағытталған. TAV Airports Holding Алматы әуежайын Орталық Азиядағы ірі жүк хабына айналдырып, Алматы облысын ілгерілетумен бірге Қазақстанға жаңа авиакомпанияларды тартуды жоспарлап отыр. 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Халықаралық Алматы әуежайы (ресми сайты)
* Халықаралық Алматы әуежайынан ұшықып шыққан ұшақтар мен қонып жатқан ұшақтардың радарлық бағылаулары

Санат:Қазақстан әуежайлары
Санат:Халықаралық әуежайлар
Санат:Алматы ғимараттары мен құрылыстары‎
Санат:Алматы көлігі