Корея Республикасының білім беру жүйесі

**Оңтүстік Кореяда** жақсы **білім алу** кез-келген корейліктің мансабыың қалыптасуында шешуші болып табылады, сондықтан ең жоғары басымдығы міндетті түрде түсетін беделді оқу орнына беріледі, ал түсу емтихандарын тапсыру үрдісі айтарлықтай қиын сипатта болуы мүмкін. Корей мемлекеттік әкімшілік органдары нақты бүкіл білім беру процесін ерте жастан бастап баланың және оның соңғы жылы жоғары сыныптарда бақылайды. Ең көп артықшылық математика, корей және ағылшын тілдері, нақты ғылымдар және қоғам туралы ғылымдарға бойынша беріледі. Дене шынықтыру маңызды емес, оған аз көңіл бөлінеді, өйткені ол білім беру пәні емес деп саналады, оның салдары ретінде көптеген мектептерде тиісті спорттық құрал-саймандар жоқ. Оңтүстік Корея барлық білім беру мекемелерінде, бастауыш мектеп жоғары оқу орындарында жоғары жылдамдықты Интернетке қол жеткізуді қамтамасыз еткен  алғашқы ел.

Оқу жылы екі семестрге бөлінген. Бірінші наурыз айында басталады шілдеде аяқталады; екіншісі тамыз айының соңында басталып, ақпан айының ортасында аяқталады. Жазғы демалыс шілдеден тамыз айының соңына дейін, сондай-ақ кейінгісі қысқысы — ерте желтоқсанның ортасынан бастап, сондай-ақ, бұдан басқа, ақпанның аяғына дейін созылады, бұан басқа қысқа демалыс бар. Оқу бағдарламасы қатаң жүйеленбеген және әр түрлі оқу орындарында өзгеше болуы мүмкін.

## Жалпы білім беру жүйесінің құрылымы

## Министрлігі білім және персоналды басқару
Оңтүстік Кореяда білім беру меңгеру мәселелерімен білім және персоналды басқару Министрлігі айналысады, оның бұрынғы атауы жай ғана "білім министрлігі" болғае. 2001 жылы Ким Дэ Чжун әкімшілігі азаматтардың сапалы білім беру және адам тұтастай алғанда дамуына жоғары басымдық берді, нәтижесінде бұрынғы министрліктің өкілеттіктері кеңейтілді, және ол адамның дамуы сияқты барлық мәселелерімен айналысатын болды, білім және персоалды даму министрі вице-премьер-министр атағына дейін көтерілді.

Барлық басқа да министрлер сияқты, білім және персоналды басқару министрі жеткілікті қысқа мерзімге (бір жылдан астам), оны президент білім беру немесе сол басқа саласына байланысты кандидаттар қатарынан тағайындалады.

## Балабақшасы
Корей балабақшалары жалпы білім беру әкімшілік бағдарламасының бір бөлігі емес, ата-аналар өз балаларын өздерінің жеке мекемелерге береді. Олардың көпшілігінде сабақ корей, көптеген сыныптарда ағылшын тілі бар, ал кейбірі негізгі тіл мүлдем ағылшын тілінде жүргізіледі.

Балабақшаларға үш жастан бес жасқа дейін дейінгі балалар беріледі. Балалардың көпшілігі "мектепке дейінгі" дайындауды алмауы мүмкін, бірақ жай ғана басқа балалармен бірге балабақшаға баруы мүмкін, бұл ретте, жас айырмасы үш жасқа дейін жетуі мүмкін. Әдетте, бастауыш мектепке алты жасқа дейінгі балалар барады.

80-ші жылдары балабақшалар мен мектепке дейінгі мекемелерге қабылдау деңгейінде үлкен толқыныс орын алды: 1980-ші жылдары 901 осындай орнында 66 434 бала, ал енді 1987 жылы 397 020 бала 7 792 орындарында қабылданылды. Сол кезеңде тәрбиешілер мен мектепке дейінгі білім беру мұғалімдер саны өсті: 3 339-ден 11 920-ге өсті, басым көпшілігі оның ішінде 92 пайызы — әйелдер. Бұл бірқатар себептермен түсіндіріледі:
* Білім беру министрлігі тарапынан ынталандыру және жәрдемдесу;
* Еңбек нарығына шығатын әйелдердің санының өсуі;
* Нуклеарлық отбасылардың санының өсуі, яғни үлкен ата-аналардың болуынан олардың балаларын қарауға қарауға уақытының болмауы;
* Бұл балабақшалар кейіннен оқуды жеңілдетуі мүмкін екекнін түсіну.
Сондай-ақ,  маңызды фактор, әсерлі бітіру рәсімдері, сондай-ақ балабақша бітіргені туралы құрмет грамоталары мен дипломдары, олар белгілі бір дәрежеде өз балалары үшін ата-ананың мақтаныш сезімін тудырады.

## Бастауыш мектебі
Бастауыш мектепке 7-ден 13 ("батыстық" 6 және 12 жылға сәйкес) дейінгі балалар барады, оның ұзақтығы, осылайша, 6 жылды құрайды. "Оқытылатын пәндер тізіміне кіреді (бірақ түгел соңына дейін қамтымайды):
* корей тілі
* математика
* нақты ғылым
* қоғам туралы ғылым 
* тілдер
* бейнелеу өнері
* музыка
Әдетте, барлық осы пәндерді бір адам сынып жетекшісі жүргізеді, дегенмен кейбір арнайы пәндерді басқа педагогтар (мысалы, денешынықтыру немесе шет тілі) жүргізеді.

Білім беру жүйесінің бастауыштан жоғары мектепке дейінгі жылжыту сатылары  түрлі емтихандар тапсыру нәтижелері бойынша анықталмайды, тек оқушы жасы бойынша анықталады.

ХХ ғасырдың 80-шы жылдардың соңына дейін ағылшын тілі, әдетте, орта мектептен бастаған оқытылатын, алайда қазір оны үшінші сыныпта бастауыш мектепте оқи бастайды. Корей тілі ағылшын тілінен грамматика бойынша біршам ерекшеленеді, сондықтан ағылшын тілін игеру үлкен еңбегпен жүреді, бірақ салыстырмалы түрде шағын табыстарымен. Көптеген ата-аналар өз балаларын *хагвонами* () деп аталатын қосымша оқуға және жеке оқу орындарына жіберуге тырысады. Елдің барлық мектептерінде, олар үшін ағылшын тілі ана тілі болып табылатын шетелдіктерді оқытуға тарта бастады.

Қоғамдық бастауыш мектептен басқа, Кореяда бірқатар жеке меншік мектептер бар. Оқу бағдарламасы осындай мектептерде мемлекеттік жүйеге артық-кем сәйкес келеді, алайда, ол аса жоғары деңгейде ұсынылады, аз оқушы саны мұғалімдердің көбірек саны ұсынылады, қосымша пәндер енгізіледі және жоғары білім беру стандарттары белгіленеді. Алайда, олардың оқыту құны өте жоғары.

Корейше бастауыш мектеп - "чходын хакке" (초등학교<sup>?</sup>初等學校<sup>?</sup>) деп аталады, бұл "бастауыш мектеп" дегенді білдіреді. Оңтүстік Корея үкіметі өзгертті бұл атауды 1996 жылы бұрынғы "гукмин хакке" (국민학교, 國民學校) "азаматтық мектеп" деп аударылатын атауынан өзгерттң. Бұл, ең алдымен, ұлттық мақтаныш болды  қалпына келтіру қозғалысы болды. 국민학교 сөзі — бұл "хвангуксинминый хакке"-ден (황국신민의 학교, 皇國臣民의 學校) қысқарту, "империялық пәндер мектебі" болған атау Корея Жапония бақылауында болған кезден қалды.

## Мектептік білім беру
Корей мектептеріндегі білім орта және жоғары (тиісінше орта және жоғары мектептер) деп бөлінеді.

Статистика бойынша, 1987 жылы шамамен орта және жоғары мектептерде 4 895 354 оқушы және 150 873 мұғалім болған. Мұғалімдерден шамамен 69 %-ы ер адамдар. Мектептегі білім беру жалпы популяциялық үрдістердің өзгеруін аңғартты — 1979 жылы 3 959 975 оқушы алған. 1987 жылы, жоғары білім алудың сөзсіз маңыздылығын ескере отырып, оқушылардың көпшілігі жоғары білім алуға тырысты: 1 397 359 оқушы (жалпы санының 60%) жоғары оқу орындарына түсті, кәсіптік училищеде оқыған  840 265 оқушыларымен салыстырғанда. Соңғылары бірнеше салаларда мамандандырылуы мүмкін:
* жер шаруашылығына кіріспе
* балық аулау
* коммерция
* сауда
* кеме қатынасы
* инженерлік іс
* сондай-ақ әр түрлі өнер түрлері.

Орта мектепке түсу емтихандары таратылды (1968). 1980 жылдардың соңына дейін оқушылар түсу емтиханын тапсыру әлі де қажет (яғни, басқа кандидаттармен бәсекелестік), және келіп түскен нәтижесі не кездейсоқ, не тұрғылықты жері бойынша қатысты анықталатын сол немесе басқа оқу орындары бар. Бұрын дәрежесі білім алушылардың деңгейі бойынша анықталатын мектептер мемлекет тарапынан қолдау алу мен кедей оқушы санына бөліну үшін алынып тасталды. Дегенмен, бұл реформа мектептерді теңестірмеді. Сеулде түсу емтихандары жақсы тапсырған оқушылар аса беделді мектептерге тұратын ауданына байланбай түсуге жіберілді, ал қалғандары дәл осы "өз" мектебіне түсті. Реформа барысында қоғамдық мектептерде тең түрде қолданылса және жеке меншік мектептерге түсу үшін олар Білім және ғылым Министрлігімен қатаң бақыланып отырған.

АҚШ-тан айырмашылығы, сынып нөмірі бірте-бірте артпайды (1-ден 12-ге дейін), әдетте, Оңтүстік Кореяда сынып нөмірі әрбір бастайтын кезеңіндегі бастауыш, орта және жоғары мектебіне байланысты саналады. Олардың арасында айырмашылық көрсету үшін, сынып нөмірі, әдетте, білім беру сатысы  деңгейімен бірге көрсетіледі. Мысалы: бірінші сынып орта мектеп, "чунхакке иль ханнен" (중학교 1학년).

### Орта мектебі
Корейше орта мектеп "чунхаке" (중학교, 中學校) деп аталады, сөзбе-сөз "орта мектеп" дегенді білдіреді.

Корей орта мектебінің 3 сыныбы бар. Оқушылардың көпшілігі, оған 12 жасында түседі және 15 жасында бітіреді. Бастауышпен салыстырғанда, Оңтүстік Корея орта мектепте өз оқушыларына әлдеқайда жоғары талаптар қояды. Әрқашан дерлік киім үлгісі, шаш үлгісі, және басқа да көптеген аспектілері қатаң регламенттеледі. Және бастауыш мектептегі сияқты оқушылар күннің басым бөлігін бір сыныпта өз сыныптастарымен өткізеді, бірақі әр пәннің өзінің ұстазы бар. Мұғалімдер сыныптан сыныпқа ауысады және тек сабақта арнайы құралдар қолданылатын олардың кейбіреулеріне ғана, өз аудиториясына, оқушылар өздері барады. Сынып жетекшілері (담임선생님, *тамим сонсэнним*) олардың американдық әріптестеріне қарағанда өте маңызды рөл атқарады оқушы бар айтарлықтай үлкен беделі қарағанда.

Оқушылардың орта мектептің алты сабақтан, олар, әдетте, алдында бір ерекше блокпен таңертең уақыттан, сондай-ақ жетінші сабақ, ерекше әрбір мамандыққа арналған.

ЖОО-ға қарағанда оқу жоспары, бір орта мектептен, басқасына қатты ауытқып отырады. Ядро оқу бағдарламасы қалыптастырылады:
* математикадан
* корей және ағылшын тілдерін меңгерген
* сондай-ақ, бірқатар нақты ғылымдар.
"Қосымша" пәндер мыналарды қамтиды:
* түрлі өнер
* дене шынықтыру
* тарих
* ханча (қытай иероглификасы)
* этика
* үй  шаруашылығын жүргізу, экономика
* компьютерлік сауаттылық сабақтар.
Оқылатын пәндер саны және пәндер өздері əр жылға қзгеріп отырады.

Сабақтың ұзақтығы — 45 минут. Тікелей басталғанға дейін бірінші сабақ оқушылардың бар иелігінде шамамен 30 минут қалауы бойынша өзін-өзі зерттеу курсы үшін, бағдарламаларды қарап шығу, таратылатын арнайы білім беру арнасы (Educational Broadcast System, EBS) немесе жеке немесе сыныптық істер жүргізу үшін пайдаланылуы мүмкін. 2008 жылы оқушылар, дүйсенбі мен жұма аралығында толық жұмыс күнінде кліп жүрді, сондай-ақ, әр айдың бірінші, үшінші және бесінші сенбі күндері жарты күнге келіп жүрді. Сенбі күні оқушылар қосымша қызметпен қандай да бір үйірмелермен айналысады.

1960-шы жылдардың соңында үкімет орта мектепті толтыра отырып  түсу емтихандарының тәжірибесін тоқтатты, оның орнына орта мектепке кездейсоқ түсетін оқушылар сол ауданнан жүйесімен ауыстырды. Бұл барлық мектептерде оқушылардың деңгейін орталандыру үшін жасалды, алайда, бай және кедей аудандар арасындағы айырмашылық сақталды. Осы уақытқа дейін көптеген мектептер тек бір жынысты оқушылар үшін ашылып келді, бірақ соңғы уақытта жаңа орта мектептер екі жыныстың балаларын да қабылдайды, бұрынғы мектептер де араласқа айналып келеді.

Бастауыш сыныптың оқушылары олардың оқу үлгеріміне сыныптан сыныпқа қарамастан көшеді, соның салдарынан бір пән бір сыныпта зерттелуі мүлдем болуы мүмкін әртүрлі даярлық деңгейі бойынша ашық сабақтар өткізіледі. Орта мектептің соңғы жылында бағалау кәсіби техникалық мансап емес бірінші кезекте ғылыми мансап қуатын оқушылар үшін өте маңызды рөл атқарады,  өйткені олар оқушының сол немесе өзге ЖОО-ға түсу мүмкіндігіне  әсер етеді. Белгілі бір пәндер үшін бірнеше стандартты емтихан нысандары бар, ал оқытушылар "ғылыми" пәндерді оқытуда ұсынылған оқу құралдарын ұстануға міндетті, бірақ, әдетте, орта мектеп мұғалімдері жоғары оқу орындарының оқытушыларының оқыту қарағанда, курсының бағдарламасына және әдісіне қатысты өкілеттіктерге ие үлкен.

Көптеген мектеп оқушылары сабақтан кейін сондай-ақ, қосымша курстарға барады ("хагвон"), не жеке репетиторлармен оқытылады. Ерекше назар ағылшын және математикаға аударылады. Кейбір "хагвондар" тек бір пәнге, ал басқалары — екінші раундқа айналатын барлық негізгі пәндерге, мектептегі бірінші (ресми) сабақ  аяқталғаннан кейін бірден, жиі, оқушыға тіпті одан да көп жүктемемен маманданған. Бұдан басқа, кейбір оқушылар жауынгерлік өнер немесе музыкалық мектепке үйірмелеге қатысады, үйге кешқұрым қайтады.

### Жоғары мектебі
Жоғары мектеп корейше "кодынхакке" (고등학교, 高等學校) деп аталады.

Жоғары мектептің бірінші сыныбына 17 жасында түседі және кейін үшінші сыныпты 19 жасында аяқтайды. Мектептер тиісті мүдделеріне немесе басқа да студенттің оның мансаптық жолымен ұқсас мамандандырылған бөлімшеге бөлінуі мүмкін. Мысалы, "ғылыми" жоғары мектеп (Science high school), шет тілдерін зерттеу және өнертану мектептері бар. Олар үшін түсу емтиханын тапсыру талабы жеткілікті күрделі. Жоғары мектептер, сондай-ақ қоғамдық (көпшілік) және жеке болуы мүмкін. Мұндай мектептер, қандай да бір мамандық бермесе де, жай ғана өз оқушыларын колледжге түсу үшін дайындайды. Студенттер үшін қандай да бір себептермен емес, технологиялар, ауыл шаруашылығы, немесе қаржы саласына маманданған білім алуға кәсіби колледждер, училищелер  бар, онда студенттер мектепті бітіргеннен кейін бірден түсе алады. Жоғары мектеп туралы айтқанда студенттің осындай қарқынды кестесімен "өзін-өзінен білім алу" сессияларынан кеш батқаннан кейін қайтуы қалыпты болып саналады.

Оқу бағдарламасы тәртібі он бір пәннен тұратын бағдарлама көбінесе оқушы үшін ауыр танылады, сондықтан кейбір студенттер өз академиялық білімін жетілдіру үшін "хагвон" (학원, 學院) деп аталатын, жеке меншік академияларға түсуді артық көреді. Негізгі пәндер тізбесіне корей және ағылшын тілдері, математика, сондай-ақ түрлі қоғамдық және жаратылыстану ғылымдары кіреді. Бұнда ескеру маңызды, бұл нақты пәндер мен олардың оқыту деңгейінің мектептен мектепке мамандануына байланысты осындай оқу орындары әр түрлі болуы.

Орта мектепке қарағанда, жоғары мектепте оқыту міндетті болып табылмайды. Дегенмен, ЭЫДҰ бағалауы бойынша, 2005 жылы жас кәрістердің 97%-ы жоғары мектебін бітірді. Бұл әлемдегі ең жоғарғы пайыз.

## Жоғары білім
Жоғары білім берудің құрылымы

Көптеген студенттер жоғары мектептен колледждерге жылдың аяғында түседі. Оқушылар "суси"  және *чонси*  арасында таңдау жасау керек. Студенттерге стандартты тест, әдетте, "сунын" (수능) деп аталатын тапсыру қажет. Оқу бағдарламасы көптеген мектептерде қабылдау емтихандарының айналасында құрылған. Сунын американдық SAT Reasoning test аналогы болып табылады және үш бөлімнен тұрады: корей тілі, математика және ағылшын. Олардан бөлек бірнеше қоғамдық немесе жаратылыстану пәндерін таңдауға болады. Американдық SAT-тан Сунынның айырмашылығы тапсырады жылына бір ақ рет тапсырады, ол қарқынды дайындықты талап етеді, бұл ретте кейбір болашақ студенттер даярлауды оған тағы балабақшада  бастайды. Тест әтижелеріне қанағаттанбаған және колледжге түсіп, кейінге қалдыруға бел буған студенттер "чэсусэн" (재수생) деп аталады.

1980-жылдардың аяғынан университетке түсу жас кәрістің өмірінде маңызды оқиғаға айналды, ал түсімі ең беделділері өте ұзақ және күрделі дайындықты талап етеді. Ең беделді болып табылатындары Сеул ұлттық университеті, Корей жетекші ғылыми-техникалық институты, Пусан ұлттық университеті, Кенбук Ұлттық университеті, сондай-ақ бірқатар жеке меншік институттар: Коре Университеті, Пхохан ғылым және технология университеті, Енсе Университеті, Соган Университеті, Ханян Университеті, Сонгюнгван Университеті мен Ихва әйелдер университеті.

Өйткені колледжге түсіп кетуі түсу емтихандарының нәтижелеріне байланысты, оқушылар жоғары мектептерге еріксіз "емтихан тамұғына" түседі — шексіз есте сақтау талабының үлкен санының қатты марафонының әр түрлі фактілері бар. Ежелгі Чосон әулетінің конфуциандық емтихандарынан айырмашылығы, олардың қазіргі заманғы нұсқасында, ол жоғарғы тап өкілдері элита үшін маңызды емес, бұл көптеген орта тап өкілдері үшін маңызды. 1980 жылдардың соңында, шамамен халықтың үштен бірі студенттік жаста (35,2 % - дан 1989) болып, жоғары білім беру мекемелеріне түсті. Кім осылай жасай алмады, әлеуметтік және экономикалық жетістігі мүмкіндігін күрт қысқартты.

Білім алатын студенттердің саны артып, 1960 жылдағы 100 000-нан 1987 жылы 1,3 миллионға дейін жетті, бұл АҚШ-тан кейін екінші нәтиже. Жоғары оқу орындарына төртжылдық колледждер мен университеттер, екі жылдық кіші кәсіптік колледждер, төртжылдық оқытушы колледждер, сондай-ақ аспирантура  жатады. Басты кемшілік сол, жоғары оқу орындарының түлектері мансабының болғанын қалар еді, бұл солай ма немесе басқаша оларды социумның көшбасшыларына айналдырар еді, алайда осыншама тілекке бос орындар жоқ, көпшілігі төменірек беделді лауазымдарға орналасады. Әсіресе, өршіл әйелдер, олардың басқалармен қатар, дәстүрлі гендерлік кемсітушілік те тежейді.

Жоғары мектепте әр семестр сайын екі рет өтетін тесттер, колледж немесе университетке түсу емтихандары сонша маңызды және студенттердің оқу процесінің қиындықтарынан мүлде тіпті дем алуға уақыты жоқ. Бұл осындай тұрақты тесттерді табысты тапсыру үшін студентке 60-тан 100-ге дейін беттердің фактілерін есте сақтау керек дегенді білдіреді. Сондықтан, кешке үйге оқудан қайтып келе жатқан оқушыларды кездестіру аса таңсық емес. Үздік университетке келіп түскен үшін оқушлар отбасылық, жеке және қоғамдық өмірінен қол үзеді.

Емтихан тапсыру өте маңызды уақыт болып саналады, өйткені олар айтарлықтай қоғам құрылымын өзгертеді. Емтихандарға аздаған күндер қалғанда, газеттер қыздарға емтихандарда күшті парфюм пайдаланбауға немесе аяғында биік өкше туфли киіп келмеуге кеңес бере бастайды, өйткені бұл негізгі жұмысты бітіруде алаңдатпайды. Жеке меншік кәсіпорындар, әдетте,  балаларға емтиханға дайындалуға түнде көмектескен ата-аналар үшін таңғы сағат 10да ашылады, кешке теннис клубтары сияқты барлық ойын-сауық орындары, емтиханға дайындалуға ықпал ету үшін жабыла бастайды.

"Емтихан қиындығының" бағасы — жас корейлердің "бүлінген балалық шағы", сондай-ақ, есепсіз тесттер кезінде тұрақты қысым суицидтің нақты актілерін туындауына әсер етуі әбден мүмкін. Өзіне-өзі қол жұмсау Ең кең тараған себебі — емтихандарда төмен нәтиже. Бұл форматта жоғары мектептегі тұрақты емтихандарда және жоғары оқу орнында түсу емтихандарында алдын-ала анықталған таңдау сұрақтары студенттің жеке шығармашылық қабілеттерінің дамуына аз мүмкіндіктерін қалдырады. Мұндай есте сақтау фактісіне айрықша бағдарлану өзіндік әлем бейнесін қалыптастыруға әкеледі.

Дегенмен, мұндай жағдай және оның негізгі компоненті — баса назар аударылатын тесттер — жақын болашақта әрең өзгереді. Бұл тәсілдің үлкен плюсі, оның объективтілігі. Тіпті, кейбір қаттылығы, жүйесі болып саналады, ең алдымен, әділ және беспристрастной. Пайдалану мұндай "необъективных" критерийлерін тапсырған ретінде эссе жазу, жеке ұсынымдар немесе ұсыныстар мұғалімдердің жетістіктері сабақтан тыс жұмыс және т. д. әлеуетті ашады есіктер сан алуан түрлері ұсынылды. Корей қоғамында да, өте маңызды әлеуметтік байланыс, осы байланысты емес, жеке қадір-қасиетін, тағдырын анықтай алады университетке түсу. Сол студенттер, олар уайымдайды, барлық келеңсіз мұндай жүйе, барлық жерде ретінде танылады лайықты табыс. Ең табысты өтті иеленген жауапты қызметте, үкімет пен бизнесте, танылады доказавшими өз менмендіктен арналған легитимное үстемдігі.

Басқа елдерге қарағанда, жеке қадір-қасиетін индивидтердің негізі болып табылады анықтайтын факторлар, олардың жетістіктерін, Оңтүстік Кореяда осындай фактор болып табылады беделі, оконченного университеті. Көбінесе диплом мұндай Жоо білдіреді табысты мансап және қаржылық әл-ауқаты. Қалған жас түспеген бойынша сол немесе өзге де себеппен университеті, бірнеше нұсқалары бар таңдау:
# жұмыссыз және баспанасыз болуы.
# әскери болуы.
# төмен жалақыдан қамтамасыз ету үшін бір амалын табудың өзекті  болуы.
# иммиграция.
Дегенмен, кейбір корейлер белгілі бір табысқа, қоғамда, тіпті жоқ жоғары білім беру жетеді.

Деректері бойынша ЭЫДҰ, жасөспірімдер арасында суицидтен қайтыс болғандардың себебі ретінде екінші орында тұр, автомобиль апаттарынан кейін.

## Білім беру саласының дамуы
Кез-келген Шығыс Азиялық конфуциандық мұрасы бар ел ретінде, Оңтүстік Корея формальды білім беру жүйесінің ұзақ тарихы бар. Бастауыш білім беру жүйесіне мемлекеттік қолдаудың жоқтығына қарамастан, үкімет Чосон  әулетінің басқарма заманында Сеулде және провинцияларында мектеп жүйесін құрды. Мұндай мектептер кейбір білім ретінде берілетін кемшіліктерін сезінді және 16 ғасыр бойы академиялар — "совондардың",  нео-конфуцианского жаңғырту орталықтарының маңыздылығы ауыстырылмай келді. Жеке және мемлекеттік мектептердің студенттері әскери қызмет міндеттерінен босатылды және шамамен  студенттер біздің күнде қандай артықшылықтарды пайдаланса, осындай әлеуметтік артықшылықтарды пайдаланды. Және, соңғылары, саясатқа тартылды. Жоғары білім елордада Конфуциандық ұлттық университетте Сонгюнгван дэхаккеде (성균관대학교) берілді. Сонда жылына 200 студент түсе алар еді, алдымен азаматтық міндеттерінің төменгі емтихандарынан өткен және кейінгі емтихандарға дайын қабылданды.

XIX ғ соңында — XX ғасырлардың басында корейлердің өздері және христиандық миссионерлер жекеменшік мектептер ұйымдастырды. Соңғысының рөлі әсіресе маңызды, өйткені олар әйелдердің білім алуын насихаттады және Батыстық әлеуметтік және саяси идеяларды таратты.

Жапон білім беру саясаты 1910 жылдың соңына кейін Кореяны тіл алғыш колонияға айналдыруға бағытталды, сондықтан негізінен техникалық дағдыларын дамытатын пәндер оқытылды. Токио Императорлық Университетіне ұқсас Мемлекеттік университет Сеулде 1923 жылы ашылған. Алдын ала корей және жапон студенттерінің тең 40 және 60 пайыз құрайтын қатаң арақатынасы сақталды.

Кореяның оңтүстік бөлігін АҚШ-тың әскерлері 1945 жылы басқыншылығы американдық білім беру жүйесіне негізге алған және соған ұқсас: алты жыл бастауыш мектеп, алты жыл кіші және жоғары мектеп және төрт жылға созылатын жоғары мектеп жүйесі енгізілді. 9 сыныпқа дейін білім алу міндетті болып саналды. Бе Ман режимі кезінде 1948 жылдан кейін ресурстар жетіспеушілігінен көптеген осы реформалар күшін жойды: бірлескен оқыту бастауыш мектебінде сақталып, ал міндетті білім тек 6 сыныпқа түсірілді. 1990 жылғы Реформалар негізінен америкалық басқыншылар кезінде белгіленген тәртіпті қайтарды.

Ли мен Пак Чон Хи басқармасы кезінде, білімlі басқару мектеп орындарында қолынан мемлекеттік Білім беру Министрлігіне көшті. 1980 жылдардың соңында, министрлік мектептерді әкімшілік басқармасына, ресурстардың бөлінуіне, квоталардың түсуін белгілеу үшін, мектепті және мұғалімдерді сертификаттау, оқу жоспарын әзірлеу және басқалар үшін жауапты.

Көпшілігі Оңтүстік Корея экономикасы және техникасының жетістіктері "адам ресурсына" шеберлікпен инвестициялау жемісі деген пікірге қосылады. Конфуциандық заманнан келе жатқан дәстүрлі оқыған адамға қоғамдық құрмет, біздің күнімізге дейін жеткен, бүгінгі таңда оны ғалымдар мен түрлі техникалық мамандықтар қызметкерлері де пайдаланады. Елдегі 1960-шы жылдардың экономикалық дамуындағы серпілісін, сол кезде басқару қол жеткізген жоғары білімді технократтар мен экономистер мүмкін дерлік тұтастай өзінің еншісіне жазып алса болады. Ғылыми кәсіп Оңтүстік Кореяда 1980-ші жылдардан ең беделді  болып саналады.

Жетістіктері кореялық ұлттық білім беру бағдарламасы статистикалық расталады. 1945 жылы азаматтардың 22 пайызы сауатты болды; ал 1970 — 87,6, ал кешірек 1980 — 93 пайызы. Оңтүстік кореялық студенттер өздерін математика және нақты ғылымдар бойынша халықаралық жарыстарда жақсы көрсетеді. Тек бастауыш білім беру (6-сынып) міндетті болғанына қарамастан, жоғары сатыда білім беру мекемелерінде оқушылардың пайызы, дамыған елдердің Жапонияны қоса алғанда, осындай көрсеткіштерімен салыстыру тұрарлық. Шамамен 4,8 миллион оқушы бастауыш мектепке 1985 жылы түсті. Міндетті емес білім алуды орта мектепте жалғастыратындардың пайызы құрады, 99 пайыздан аса құрады. Шамамен оқушылардың 34 пайызы ЖОО емтихан тапсырған, бұл Жапония (30 пайыз) және Британиямен (20 пайыз) салыстыратындай көрсеткіш.

Мемлекеттің мұқтажына шығыстары таң қаларлық. 1975 жылы 220 миллиард вон, ЖІӨ 2,2 пайызына, немесе барлық бюджеттің 13,9% сәйкес келеді. Ал 1986 жылы бұл цифр енді 3,76 трлн вон немесе ЖІӨ-нің 4,5 пайыз және 27,3 пайыз.

## Сондай-ақ,
Ұлттық білім беру ақпараттық жүйесі

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Gain or Pain for Korean Students?
* Students Rally to Protest College Admission System 
* Cutthroat Classes
* Education/Literacy in Korea
* "In South Korea, students push back", "The *International Herald Tribune*, 9 мамыр, 2005.

Санат:Оңтүстік Корея білім беру жүйесі