Григорий Моисееевич Идлис

**Григорий Моисееевич Идлис** 1928 жылының 22 қараша айында туып, 2010 жылдың 29 наурыз айында қайтыс болған. Кенес одағының және Ресей астрономы.

## Өмірбаяны

Пенза қаласында дәрігерлер отбасында дүниеге келген. 1946 жылы Ленинград университетіне оқуға түсті. Отбасымен Алматы қаласына көшіп, Қазақ университетіне ауысқан болатын. Физика-теоретика және математика, екі мамандығы бойынша 1951 жылды аяқтаған. Фесенков В.Г. басшылығымен ҚазақКСРО астрофизика университетінде аспирантураны аяқтаған. 1954—1972 жылдары университетте қызмет жасаған (жұлдыз динамикасы бөлімінің басшысы болып , 1964—1972 жылдары институт директоры болған). Физика-математика ғылымдарының докторы (1964). 1969 жылдан бастап Қазақ университетінің профессоры болып, сондай-ақ сабақ берген. 1972 жылдан бастап жаратылыстану тарихы және АН КСРО техника университетінде жұмыс істеп, физика-математика ғылымдарының тарихы білімінің меңгерушісі болған. Халықаралық педагогикалық білім беру ғылымдары академиясының мүшесі болған (1998).

Негізгі еңбектері: жұлдыз жүйелерінің динамикасы, космогония, космология, Күн жүйесінің кіші денелерінің мәселелері және күн-жер байланыстары аймағында.

1952 жылы, ол планеталық апақашықтық О. Ю. Шмидт занының сәйкессіздікті атап өтті және планеталық Фесеников заңы тұрақты планеталық ісін ұзартты.

1953 астероиды, бұл үшін бақылау деректерді көрсетті, метеорыдын және метеор бөлшектер олар қатты денелердің кездейсоқ ұсақтауды нәтижесінде туындайтын үзінділерді мөлшері мен массасы ықтималдығы бөлу заңдар алынған қанағаттандыру. Галактика нәтижесінде П П Паринаго авитациялық әлеуетін нақтылау, сондай-ақ 1954 жылы Галактиканың алғашқы екі соңына аналитикалық модельдерді салынған - белгілі бір әлеуеті бар - сфералық және жалпақ.(«идис моделі»).

Г.Г. Кузьмин жұлдыздық жүйелер динамикасын, қозғалыс үшінші интегралын енген талдауды құрастырды . 1956 жылы, ол шексіз Әлемнің құрылымдық Селигер осы жүйелердің параметрлерін бойынша шектеулерсіз жойылды түрлі ғарыш жүйелері космологиялық гравитациялық парадокс релятивистлик массаны ақаулар негізделген дәлелдеді.

1957-1958 жылдары, Роберт Дикке (АҚШ) және Б. Картер (Англия) (1960-1970) бұрын, алға және деп аталатын антропоцентристік (техногендік немесе антропным) саналады әлемдік бізді көріп тұрғанын принципі, оның барлық негізгі сипаттамалары ол табиғи өмір пайда болуы үшін қажетті және жеткілікті шарттарын қанағаттандыратын және жоғары интеллектуалды нысандарын дейін дамыту үшін, өйткені ол құрылымдық таусылмас Әлемнің кезінде барлық ықтимал әлемнің жиынынан шығып тұр. Бір гравитациялық линза дәйектілікпен әсерінен алыс галактик массасын анықтау әдісін шығарды.

1962 жылы Роберт X. Гайнуллина және З. Х. Курмакаевпен бірге Роберт X. бірінші Галактикалардың бірқатар гравитациялық линза әсерін анықтады. 1965 жылы микрокосмос элементар бөлшектер (1965) сыртқы баламалы метолактика теріңіз эквивалентты бөліктермен, оған сәйкес тұжырымдамасын әзірледі. бірге бірінші Галактикалардың бірқатар гравитациялық линза әсерін анықтады.

## Жарияланымдар

* «Ғарыштық күші өрістер мен галактикалық материяның құрылымын және эволюциясы кейбір» (1957);

* «Ғарыштық Ана» (1957);

* «Жұлдызды жүйелердің құрылымы мен динамикасы» (1961);

*(1970), «еңбекті ғылыми ұйымдастыру және ғылыми-зерттеу институттарының оңтайлы құрылымын математикалық теориясы».

* «Арызбен Ақиқат» (2004)

* «Элемент» (2008)

## Дереккөздер
#Колчинский И.Г., Корсунь А.А. Родригес М.Г. Астрономдар. Өмірбаяндық деректер. - Киев: Наукова ҚМДБ, 1986.

Санат:Астрономдар