open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bank RBK

**Bank RBK** — қазақстандық бөлшек сауда банкі. Бас кеңсесі Алматыда орналасқан. Банктің 13 аймақтық филиалы бар.

## Тарихы
1991 жылы Теміртау қаласында «Мекен» жеке банкі құрылды.

1996 жылы «Мекен» банкі «Алаш-банк» болып өзгертілді.

2005 жылы «Алаш-банк» «Қазинкомбанк» АҚ болып өзгертілді.

2011 жылдың 29 қыркүйегінде «Қазинкомбанк» АҚ «Bank RBK» АҚ болып өзгертілді.

2014 жылғы 4 қыркүйекте Банк Басқармасының төрағасы болып Игорь Мажинов тағайындалды.

2014 жылғы 10 қыркүйекте Visa төлем жүйесінің принципиалды мүшесі болады.

2015 жылдың 16 тамызында Банктің Директорлар кеңесінің мүшесі Туғанбай Даниярды ұрлау әрекеті сәтсіз аяқталды.

2016 жылғы 19 мамырда банк «Даму» қорының шағын және орта бизнесті қаржыландыру бағдарламаларына қатысты.

2017 жылдың 22 мамырында Банктің баспасөз қызметі «Bank RBK» АҚ мен «Qazaq Banki» АҚ-ның алдағы бірігуін жариялады.

2017 жылдың 1 тамызында Владимир Ким Қазақстан Ұлттық Банкінің «Bank RBK» АҚ ірі қатысушысы мәртебесін алуға келісімін алды.

2017 жылғы 7 қыркүйекте Банктің Директорлар кеңесінің төрағасы болып Торстен Пол тағайындалды.

2017 жылғы 14 қыркүйекте Марпу Жақұбаева Банк Басқармасының төрағасы болып тағайындалды.

2017 жылғы 12 қазанда «Bank RBK» АҚ Банк басшылығы «Qazaq Banki» АҚ-мен бірлестік бойынша мәміле жасаудан бас тарту туралы шешім қабылдады.

2018 жылғы 26 ақпанда Банк Басқармасының төрағасы болып Наталья Акентьева тағайындалды.

2020 жылғы 30 қазанда Акционерлердің кезектен тыс жалпы жиналысының шешімімен Болат Жәмішев тәуелсіз директор және Банктің Директорлар кеңесінің төрағасы болып сайланды.

## Меншік иелері және басқару
Акциялар пакетiнiң 99,6% iрi акционерi «КСС Финанс» ЖШС болып табылады. Түпкі акционері — Владимир Ким.

Директорлар кеңесінің төрағасы Болат Жәмішев болып табылады.

Басқарма төрағасы — Наталья Акентьева.

## Көрсеткіштер
2016 жылы банк кіріс өсімі бойынша бірінші орынға шықты, ол 2015 жылғы 191,2 млн теңгеден 2016 жылы 5,45 млрд теңгеге дейін 28,5 есеге өсті.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан банктері
Сальваторе Квазимодо

**Сальваторе Куазимодо** (, 20 тамыз 1901 — 14 маусым 1968) — итальяндық жазушы, ақын және аудармашы. 1959 жылғы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты «Заманымыздың трагедиялық тәжірибесін классикалық сергектікпен көрсететін лирикалық поэзиясы үшін».

## Өмірбаяны
Белгілі бір танымалдылық Квазимодоға ежелгі грек поэзиясы, Шекспир, Иоаннадан Інжілдің аудармаларынан кейін келді, ол масондық ложалардың жиналыстары кезінде қолданылады. Квазимодо шығармаларында көп нәрсе мифологиялық және рухани мотивтермен байланысты.Квазимодо поэзиясында барлығы біртұтас тұтастыққа біріктіріліп, берік әлеуметтік-этикалық негізге негізделген. Табиғатынан саяси сауатты, парасатты адам болғандықтан, ол үнемі қуғынға ұшыраған ақын-жазушыларды қорғап сөз сөйлеген.

1922 жылы 31 наурызда ол Ликатадағы «Арнальдо да Брешиа» ложасында масондыққа тағайындалды. 1945 жылы Италия Коммунистік партиясының қатарына өтіп, КСРО-да болды.

1958 жылдың күзінде КСРО-ға сапарында жүрек талмасымен Мәскеудегі Боткин атындағы ауруханаға келеді. Ұзақ оңалтудан кейін 1959 жылдың көктемінде Италияға оралды.

## Туындылары
нобай|270x270 нүкте| Сальваторе Квазимодо туған үйіндегі мемориалдық тақта
* Acque e terre (1930)
* Oboe sommerso (1932)
* Erato e Apòllìon (1938)
* Poesie (1938)
* Ed e subito sera (1942)
* Con il piede straniero sopra il cuore (1946)
* Giorno dopo giorno (1947)
* La vita non e sogno (1949)
* Il falso e vero verde (1954)
* La terra impareggiabile (1958)
* Il poeta e il politico e altri saggi (1960)
* Dare e avere (1966)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Quasimodo, Salvatoreмұрағатының // Ғылым және технология электронды кітапханасының веб-сайты
Санат:Итальян коммунистік партиясы мүшелері
Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Италия жазушылары
Санат:Итадия ақындары
Нағыз училище

нобай|300x300 нүкте| Муромның нағыз училищесі
**Нағыз училище** () Герман империясында, Патшалық Ресейде және басқа да бірқатар мемлекеттер мен елдерде, соның ішінде қазіргі Германияда – жаратылыстану-математикалық пәндер маңызды рөл атқаратын орта немесе толық емес орта оқу орны.

Бұл атау 1706 жылы Галле қаласында К.Землер негізін қалаған «Нағыз мектеп» (Realschule) атауынан шыққан.

## Тарих
Нағыз мектептердің немесе училищелердің тәжірибелік үлгілері Еуропада орта ғасырларда пайда болған практикалық оқу орындары болды.
солға|нобай|<center> Самарадағы нағыз училище </center>
1707 жылы «Математикалық-механикалық нағыз мектепті» (Mathematische und Mechanische Realschule) ұйымдастырған, 1738 жылы 1738 жылы «Математикалық-механикалық реалды мектеп» (Mathematische und Mechanische Realschule) туралы ақпарат курсын енгізген Галледен шыққан пастор – Кристоф Землер нағыз мектептердің алғашқы негізін салушылардың бірі болып саналады. экономика, оны «Математикалық, механикалық және экономикалық нағыз училище»; 1747 жылы Берлинде неміс теологы Иоганн Хеккер «Экономикалық-математикалық нағыз училищені» ашты; 1753 жылдан бастап бұл училище патшалық деп аталды. Оның директоры Спиллеке оны 1822 жылы «практикалық мақсаттарды көздейтін жалпы білім беретін мекемеге» айналдырды; Оның бағдарламасына Құдай заңы, жаратылыстану ғылымдары, математика, тілдер: неміс, француз және ағылшын, тарих, география және сызу кіреді. Бұл сыныптағы оқу орындарының ерекшелігі көне тілдер мен көне тарихты оқытудың жеткіліксіздігі болды. 1859 жылы училищелердің үш түрін ажырататын жарғы қабылданды: 1-ші санаттағы реалды училищелер (9 жылдық курсы бар және латын тілімен), 2-ші санаттағы реалды училищелер (8 жылдық курсы бар, латыншасыз) және одан жоғары. қала училищелері (бірақ II санатты, бірақ 6 жылдық курспен бірдей училищелер). 1859 жылға дейін Германияда 56 нағыз училище болса, 14 жылдан кейін олардың саны тез арада 179-ға дейін өсті.

Аустрияда 1850 жылғы жарғыда реалды училищелердің міндеті «өндірістік кәсіптерге қажетті алдын ала білімнің орташа дәрежесі, сондай-ақ техникалық оқу орындарына дайындық» деп анықталды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Realschule в «The New International Encyclopædia»
Қазақстан КП Орал облыстық комитеті

**Қазақстан КП Орал облыстық комитеті** — Қазақ АКСР (1932-1936) және Қазақ КСР (1936-1991) партиялық басқарудың аймақтық органы.

Батыс Қазақстан облысы 1932 жылы 10 наурызда Қазақ АКСР-нің алғашқы 6 облысының бірі болып құрылды. 1936 жылдың 5 желтоқсанынан бастап — Қазақ КСР құрамында болды. Орталығы — Орал қаласы.

1962 жылы 3 мамырда Орал облысы болып өзгертілді.

1962 жылдың 3 мамырынан 1964 жылдың 1 желтоқсанына дейін Ақтөбе және Гурьев облыстарымен бірге Қазақ КСР Батыс Қазақстан өлкесінің құрамында болды.

1992 жылдың 6 шілдеден бастап — Батыс Қазақстан облысы атанды.

## Қазақстан КП Батыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары (1932-1962 ж.)
;Сталиннің заманында (1925-1953 ж.)
*5.06.1932-02.1934 Максим Аммосов
* 10.03.1934-1937 Ізмұқан Құрамысов
* 1937 Садық Сафарбеков
* 1937—1938 Шәріп Өтепов
* 1938 Хабир Пазиков
* 1938—1939 Исмағұл Елеубаев
* 1939—1944 Андрей Василевский
* 1944—1945 Харитон Кругликов
* 1945—1952 Мінайдар Салин
* 1952—1954 Мұсатай Шахшин
;Хрущевтың заманында (1953-1964 ж.)
* 1954—1956 Сәлімгерей Тоқтамысұлы
* 1956-01.1961 Сабыр Ниязбеков
* 1961-3.05.1962 Шапет Қоспанұлы

## Қазақстан КП Орал облыстық комитетінің бірінші хатшылары (1962-1991)
* 3.05.1962-12.1962 Шапет Қоспанұлы
* 12.1962-12.1964 *(ауылдық)* Шапет Қоспанұлы
;Брежневтың заманында (1964-1982 ж.)**
*12.1964-04.1975 [[Шапет Қоспанұлы Қоспанов|Шапет Қоспанұлы]]
* 04.1975-13.06.1986 [[Мұстақым Біләлұлы Ықсанов|Мұстақым Ықсанов]]
;Горбачевтың заманында (1985-1991 ж.)**
* 13.06.1986-7.09.1991 Нәжімеден Есқалиев

## Тағы қараңыз
* Облыс әкімі

## Әдебиет
* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Санат:Батыс Қазақстан облысы
Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері
Йоргос Сеферис

нобай|316x316 нүкте| 1921
**Йоргос Сеферис** (; , Урла, Смирна маңында - , Афины), шын аты - **Сефериадис** () — қазіргі грек әдебиетіндегі ең ірі ақыны.

## Өмірбаяны
Университет профессоры Стилианос Сефериадистің ұлы, Байронның қазіргі грек тіліне ең жақсы аудармашысы. Сорбонна заң факультетінде оқыды. 1922 жылғы түрік оккупациясынан және Смирнадағы қырғыннан кейін басқа босқындармен бірге Афинаға көшті. Содан елден кетіп, 1950 жылға дейін туған жеріне оралмайды. Кәсіби дипломат Грецияның дипломатиялық миссияларында қызмет етті, 1957—1962 жылдары — Ұлыбританиядағы елші болды.

## Шығармашылық және танылу
Ол ескілікті жоққа шығарып, грек поэзиясына жаңа канондарды енгізді. 1963 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты атанды.
нобай| Йоргос Сеферис мүсіні

## Қызықты фактілер
Сеферис — Генри Миллердің 1941 жылы жазылған «Марусияның Колоссы» автобиографиялық романындағы кейіпкерлердің бірі. Автор Грецияны аралап, сол жерде Георгос Сефериадиспен кездеседі. Екеуі бірге ел аралап, әдебиет пен өмір туралы әңгімелеседі. Миллер бұл ақын туралы өлеңдеріндегі ерекшелікті, отанға деген сүйіспеншілікті және тарихи контексттің нәзік түсінігін атап өте отырып, өте мақтанышпен айтады .

## Негізгі кітаптар
* Бұрылыс (1931)
* Тоған (1932)
* Роман-миф (1935)
* Жаттығу дәптері (1940)
* Кеме журналы (1940)
* II кеме журналы (1944)
* Кихли (1947)
* III кеме журналы (1955)
* Үш құпия поэмалар (1966)

## Дереккөздер

## Әдебиет
** Madias M. George Seferis: the strong wind from the East. River Vale: Cosmos, 1997.
** Beaton R. George Seferis: waiting for the angel. A biography. New Haven: Yale UP, 2003.

## Сыртқы сілтемелер
* Кругосвет энциклопедиядағы бет.
* Сеферис (Seferis) Георгос.
* ХХ ғасырдағы Элладаның трагедиялық әншісі. Грек ақыны Йоргос Сеферистің қайтыс болғанына 35 жыл толуына орай.

Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Грекия ақындары
Чантель

**Шантел** — Непалда тұратын халықтардың бірі. Жалпы саны 20 мыңнан сәл астам адам.
Олар 2 топқа бөлінеді. Батыс Шантелдер Бхуджи Кхола, Нисси Кхола және Таман Кхола өзендерінің бассейндерінде, Баглунг ауданының солтүстік-батысында тауларда тұрады, магарлармен ассимиляциялануда. Шығыс Шантелдер Дхаулагир жотасында, Мягди ауданының Мягди-Кхола және Раухат-Кхола өзендерінің аңғарларында («8 мың тау елі» деп аталады) тұрады.

## Тілі
Тілі - чантелькура тілі. Непал тілі де кеңінен таралған.

## Діні
Шантелдер индуизмді ұстанады. Алайда олардың арасында шамандық культ те маңызды мәнге ие.

## Этимологиясы
Ауызша деректер бойынша олар батыстан келген. Санақтарда және ресми құжаттарда олар жиі «магарлар» ретінде көрінеді, өйткені олар үнді және британдық армияларда қызмет ете отырып, өздерін тамаша сарбаздар ретінде танымал солтүстік магарлардың пундар бірлігі ретінде көрсетті. 20-ғасырдың басында негізгі кәсібі мыс өндіру болды, оларға қажеттінің бәрі мыс орнына алынды. Бірте-бірте соқалы егіншілікке көшті.

## Кәсібі
Оларда жүгері, арпа, бидай, қарақұмық, көкөністер, тары егеді. Картоп пен күрішті сатып алады. Ірі қара мал шаруашылығы дамыған. Олар малды ауылдың жақын маңында, егістіктерде және шалғай жайылымдарда (6-8 апта сайын мал жаңа жерлерге көшіреді) жаяды. Ауқатты шантелдер 100 немесе одан да көп бас табын ұстайды және оларды биік таулы жерлерде жайлайды. Сонымен бірге терушілікпен айналысады.

## Тұрмыс салты

### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
Батыс шантелдерде шашыраңқы ауылдар болса, шығыс шантелдерде жинақы ауылдар кездеседі. Әрбір көшеде әлеуметтік-еңбек қызметінің орталығы – тас алаң бар. Бұрын үйлер тас, бір қабатты, төбесі сабан немесе бамбук болды. Егіншілікке көшуімен солтүстік магарлардікіне ұқсас төбесі шифер, верандалы екі қабатты тастан үйлер сала бастады. Жоғарғы қабат қойма, төменгі қабат ас үй (ашық ошақ) және тұрғын үй ретінде қызмет етеді. Суық мезгілде мұнда мал да ұсталады. Жазда малға арналған бамбук төсеніштерінен жайылымдар мен үйлердің жанында уақытша баспаналар салынады.

### Дәстүрлі киімдері
Киімдері магарларға ұқсас. 

### Дәстүрлі тағамдары
Азық-түлікке олар егін мен терушілік өнімдерін пайдаланады. Сиыр мен буйвол сүтінен май жасалады.

## Дереккөздер

Санат:Непал этникалық топтары
Вячеслав Қаменұлы Ғиззатов

**Вячеслав Қаменұлы Ғиззатов** (9 сәуір 1942, Батыс Қазақстан облысы, Қазақ КСР — 29 қыркүйек 2021) — қазақстандық мемлекет қайраткері, дипломат.

## Өмірбаяны
1964 жылы Сарытау заң институтын құқықтанушы-заңгер мамандығы бойынша бітірген.

1967-1970 жылдары — КСРО СІМ жоғарғы дипломатиялық мектебінде оқыды.

1970 жылдың тамызынан бастап — КСРО СІМ үшінші хатшысы болды.

1971 жылдан бастап — Қытайдағы КСРО елшілігінің екінші хатшысы болды.

1974 жылдың желтоқсанынан бастап — КСРО Ғылым академиясы Қиыр Шығыс институтының аға ғылыми қызметкері.

1978-1985 жылдары — Финляндия мен Лаостағы КСРО елшіліктерінде жұмыс істеді.

1985 жылдан бастап — КСРО СІМ бірінші хатшысы, кейін КСРО СІМ, РФ СІМ кеңесшісі.

1992 жылдың мамырынан бастап — Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің кеңесшісі, ҚР СІМ Еуропа және Америка елдері бөлімінің бастығы.

1993 жылғы тамыздан 1996 жылға дейін — Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары.

1996 жылдың қарашасынан 2000 жылға дейін — Қазақстан Республикасының Иран Ислам Республикасындағы елшісі болды.

2000 жылдың тамызынан 2003 жылдың қазанына дейін — Қазақстан Республикасының ГФР елшісі болды.

2004 жылдың қаңтарынан 2005 жылдың шілдесіне дейін — Қазақстан Республикасының Түрікменстандағы елшісі болды.

2006 жылдың сәуірінен — ҚР СІМ мемлекеттік шекараны белгілеу департаментінің бастығы.

2009 жылдың қаңтарынан — Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының ағымдағы төрағасының мұсылмандарға қарсы төзімсіздік пен кемсітушілікке қарсы күрес жөніндегі жеке өкілі.

## Қосымша
Әскери атағы – запастағы полковник.

Қазақ, орыс, қытай, ағылшын тілдерін білген.

## Марапаттары
* «Ерен еңбегі үшін» медалі
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл» мерейтойлық медалі (2016)

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстанның Ирандағы елшілері
Санат:Қазақстанның Германиядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Түрікменстандағы елшілері
Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар
Қазақстанның дипломатиялық өкілдіктерінің тізімі

thumb|400x400px|Қазақстанның дипломатиялық өкілдіктері
**Қазақстанның дипломатиялық өкілдіктерінің тізімі** — Қазақстанның ТМД, Еуропа мен Азияның басқа елдерінде орналасқан дипломатиялық өкілдіктері тізімі.

## Еуропа

## Америка
* , Бразилиа (елшілік)
* , Оттава (елшілік)
** Торонто (консулдық)
* , Гавана (консулдық)
* , Мехико (елшілік)
* , Вашингтон (елшілік)
** Нью-Йорк (консулдық)
** Сан-Франциско (консулдық)

## Африка

## Таяу және Орта Шығыс

## Азия

## Халықаралық ұйымдар

## Галерея

Сурет:Be Kazakhstanian Embassy 02.jpg|Берлиндегі елшілік
Сурет:Embassy of the Republic of Kazakhstan, 2017 Vérhalom.jpg|Будапешттегі елшілік
Сурет:Embassy of Kazakhstan in London 1.jpg|Лондондағы елшілік
Сурет:Madrid - Embajada de Kazajstán 1.jpg|Мадридтегі елшілік
Сурет:Embajada de Kazajstan en Mexico 1.jpg|Мехикодағы елшілік
Сурет:Kazakhstan embassy in Moscow.jpg|Мәскеудегі елшілік
Сурет:Konsulstvo Sankt-Peterburg 3653.jpg|Санкт-Петербургтағы елшілік
Сурет:Consulate of Kazakhstan in Omsk.jpg|Омбыдағы негізгі консулдық
Сурет:Nedre Vollgate 3 - 2009-06-20 at 15-46-09.jpg|Ослодағы елшілік
Сурет:Kazakhstan-56 Hawthorn-Ottawa.JPG|Оттавадағы елшілік
Сурет:3 Rue de Tilsitt, Paris - panoramio (650).jpg|Париждегі елшілік
Сурет:Kazakhstan embassy Prague 2332.JPG|Прагадағы елшілік
Сурет:Kazakh and South Korean Embassies, Riga 111634.jpg|Ригадағы елшілік
Сурет:Kazakh Embassy Seoul.jpg|Сеулдегі елшілік
Сурет:Embassy of Kazakhstan in Sweden.JPG|Стокгольмдегі елшілік
Сурет:カザフスタン大使館全景.jpg|Токиодағы елшілік
Сурет:Wien 04 Prinz-Eugen-Straße 34 a.jpg|Венадағы елшілік
Сурет:Kazakh Embassy in Warsaw.jpg|Варшавадағы елшілік
Сурет:Embassy of Kazakhstan in Washington.jpg|Вашингтондағы елшілік
Сурет:Embassy of Kazakhstan in Armenia.jpg|Еревандағы елшілік


## Тағы қараңыз
* Қазақстан елшілерінің тізімі

Санат:Қазақстан сыртқы саясаты
Ермек Әбілмәжінұлы Келемсейіт

**Ермек Әбілмәжінұлы Келемсейіт** (22 сәуір 1952, Панфилов ауданы, Алматы облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің І және ІІ сайланымдарының депутаты (1995-2004).

## Өмірбаяны
1952 жылы 22 сәуірде Алматы облысы, Панфилов ауданы, Айдарлы ауылында дүниеге келді.

1969 жылы Панфилов ауданы, Қоңырөлең ауылындағы орта мектепті бітірді.

1982 жылы Қазақ ауыл шаруашылығы институтын «Ауыл шаруашылығын механикаландыру» мамандығы бойынша, 1998 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін «Құқықтану» мамандығы бойынша бітірді.

2006 жылы Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетінде орман шаруашылығы бакалавры біліктілігі мен академиялық дәрежесін алды.

Еңбек жолын 1972 жылы Талдықорған облысы, Кербұлақ ауданы, Басши ауылында Калинин атындағы орта мектепте жүргізуші болып бастаған.

1971-1988 жылдары — кеңшар жүргізушісі, кеңшар гаражының меңгерушісі, Панфилов ауданы, «Октябрь» кеңшарының бас инженері, партия комитетінің хатшысы.

1988-1995 жылдары — Ленин атындағы кеңшардың директоры.

1995-2004 жылдары — Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің І және ІІ сайланымдар депутаты.

2004-2005 жылдары — Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Орман және аңшылық шаруашылығы комитетінің төрағасы.

2005-2012 жылдары — Алматы облысы Панфилов ауданының әкімі.

2012 жылдың маусым-қазан айлары аралығында — Алматы облысы әкімінің кеңесшісі.

2012 жылдың 14 қарашасынан 2016 жылға дейін — Алматы облыстық мәслихатының V шақырылым депутаты және хатшысы.

2016 жылдан бастап Алматы облысы ардагерлер кеңесінің төрағасы.

## Марапаттары
* 2001 — «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі
* 2003 — «Астана» медалі
* 2004 — «Тыңға 50 жыл» медалі
* 2006 — «Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл» медалі
* 2008 — «Астанаға 10 жыл» медалі
* 2011 — «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі
* 2011 — Құрмет ордені мемлекет алдындағы ерекше қызметтері үшін.
* 2020 — «Қазақстан Конституциясына 25 жыл» мерейтойлық медалі (30 тамыз)
* 2022 — III дәрежелі «Барыс» ордені

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің II шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің I шақырылымының депутаттары
Абылайхан Қасымұлы Жолмұхамедов

**Абылайхан Қасымұлы Жолмұхамедов** (6 қараша 1928, Ақсу ауыл, Орджоникидзе ауданы, Қостанай облысы, Қазақ АКСР — 22 қараша 2015, Алматы, Қазақстан) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері, Ақмола облыстық атқару комитетінің төрағасы (1971-1983).

## Өмірбаяны
Ауылшаруашылық техникумын бітіріп, асыл тұқымды мал кеңшарының бас инженері, кеңшар трестінің аға инженері қызметтерін атқарған. 1949-1958 жж. — Жетіқара кеңшарының директоры.

1960 жылы Ташкент суландыру және ауыл шаруашылығын механикаландыру инженерлері институтын бітірді. Қарабалық кеңшарлар тресінің директоры, Амангелді аумақтық ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау басқармасы бастығының орынбасары, бастығы (1960-1965) қызметтерін атқарды.

1966-1970 жж. — КОКП Целиноград аудандық комитетінің бірінші хатшысы.

1970-1971 жж. — КОКП Целиноград облыстық комитетінің екінші хатшысы.

1971-1983 жж. — Целиноград облыстық Кеңесінің атқару комитетінің төрағасы, Целиноград қаласының, (қазіргі Астана қ.) құрылысына жетекшілік етті.

1983-1988 жж. — Главриссовхозстрой бастығының орынбасары.

1988 жылы зейнеткерлікке шықты.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-10 шақырылым депутаты. КОКП 25 және 26 съездерінің делегаты (1976, 1981).

## Марапаттары
Үш рет Ленин орденімен, төрт рет Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды.

## Дереккөздер
* Кто есть кто в Казахстане. Данияр Ашимбаев. 2003.
* Д.Ашимбаев «Кто есть Кто в Казахстане: биографическая энциклопедия» Издание 12-е, дополненное. — Алматы, 2012. — 1272 с.
* Казахская советская энциклопедия: Казахская Советская Социалистическая Республика : энциклопедический справочник. Манаш Кабашевич Козыбаев. Глав. ред. Казахской сов. энциклопедии, 1981 — Всего страниц: 702

## Сілтеме
* Целиноград облыстық Кеңесінің атқару комитеті, төрағалары
* Тыңгер топтарының бірі 

Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары
Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитеті

**Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитеті** — Қазақ КСР партиялық басқарманың облыстық органы (1938-1991).

Қазақ КСР құрамындағы Қызылорда облысы 1938 жылы 15 қаңтарда Оңтүстік Қазақстан облысының бір бөлігінен құрылды. Орталығы – Қызылорда қаласы. 1962 жылдың 3 мамырынан 1964 жылдың 1 желтоқсанына дейін Шымкент және Жамбыл облыстарымен бірге Қазақ КСР Оңтүстік Қазақстан өлкесінің құрамында болды.

## Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің бірінші хатшылары
* 1938 Құсайынбек Әміров
* 1938-1940 Халық Әбдірахманов
* 1940-1945 Рақымбай Төлебаев
* 1945-1947 Сапар Бектелеев
* 1947-1950 Баймақан Ибраһимов
* 1950-1952 Сапар Бектелеев
* 1952-1954 Арынғазы Қайсақанов
* 1954 Сағалбай Жанбаев
* 1954-1958 Мұхамедғали Сужиков
* 1958-1959 Сейдулла Оспанов
* 1959-1961 Ғұбайдолла Ілиясов
* 1961-01.1963 Сәлімгерей Тоқтамысұлы
* 01.1963-12.1964 *(ауылдық)* Мұстақым Ықсанов
* 12.1964-11.1966 Мұстақым Ықсанов
* 11.1966-06.1972 Хасан Бектұрғанов
* 06.1972-12.1978 Исатай Әбдікәрімұлы
* 12.1978-22.01.1985 Тәкей Есетұлы
* 22.01.1985-25.07.1989 Еркін Әуелбеков
* 25.07.1989- 7.09.1991 Сейілбек Шаухаманұлы

## Тағы қараңыз
* Облыс әкімі

Қазақстан КП Павлодар облыстық комитеті

## Дереккөздер

## Әдебиет
* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Санат:Қызылорда облысы
Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері
Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті

**Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті** — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық партия ұйымының басқарма органы (1932-1991).

Шығыс Қазақстан облысы 1932 жылы 10 наурызда Қазақ АКСР құрамында құрылып, 1936 жылы 5 желтоқсанда КСР болып қайта құрылды. 1939 жылы 14 қазанда Шығыс Қазақстан облысының құрамынан Семей облысы бөлініп шықты. Орталығы: 1932-1939 жылдары — Семей қаласы, 1939 жылдан бастап — Өскемен қаласы болды.

## Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары
* Михаил Стакун (1932 год — қыркүйек 1934 жылы)
* Саул Свердлов (қыркүйек 1934 жылы — ақпан 1938 жылы)
* Василий Железов (ақпан — 22 мамыр 1938 жылы)
* Нұртас Оңдасынов (1938 жыл)
* Федор Рванцев (1940 жылы 6 наурызда орталығы Өскемен қаласы болған облыс аумағындағы обкомның 1-хатшысы болып сайланды; 1938 — 5 қыркүйек 1944 жылы)
* Николай Боголюбов (5 қыркүйек 1944 — тамыз 1945 жылы)
* Ілияс Омарұлы (тамыз 1945 — 16 қаңтар 1948 жылы)
* Хабир Пазиков (16 қаңтар 1948 — 2 қараша 1952 жылы)
* Ғабдолла Қаржаубаев (1 қыркүйек 1952 — 15 қараша 1955 жылы)
* Андрей Устенко (15 қараша 1955 — 9 шілде 1958 жылы)
* Георгий Козлов (9 шілде 1958 — 6 мамыр 1959 жылы)
* Алексей Неклюдов (6 мамыр 1959 — қаңтар 1963 жылы)
* *қалалық* — Алексей Колебаев (19 қаңтар 1963 — 28 желтоқсан 1964 жылы)
* *ауылдық* — Алексей Неклюдов (қаңтар 1963 — желтоқсан 1964 жылы)
* Алексей Колебаев (28 желтоқсан 1964 — 13 сәуір 1965 жылы)
* Алексей Неклюдов (сәуір 1965 — 10 қыркүйек 1969 жылы)
* Александр Протазанов (10 қыркүйек 1969 — 19 желтоқсан 1983 жылы)
* Анатолий Милкин (19 желтоқсан 1983 — 17 қараша 1989 жылы)
* Игорь Тутеволь (17 қараша 1989 — 7 қыркүйек 1991 жылы)

Бұл тізімнен көрініп тұрғандай, Кеңестік кезеңде Сталиннің тұсында ғана соңғы рет қазақ (Қаржаубаев) 1952 жылы сайланып, облыстық комитетті басқарды.

## Тағы қараңыз
* Облыс әкімі

## Әдебиет
* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Санат:Шығыс Қазақстан облысы
Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері
Қазақстан КП Семей облыстық комитеті

**Қазақстан КП Семей облыстық комитеті** — Қазақстан Компартиясы Семей облыстық партия ұйымының басқарма органы (1940-1991).

Семей облысы 1939 жылы 14 қазанда Қазақ КСР құрамында Шығыс Қазақстан облысының бір бөлігінен құрылды. Орталығы – Семей қаласы.

## Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары
;Сталиннің заманында (1925—1953 ж.)
* 03.1940 — 1942: Николай Боголюбов
* 1942—1943 Харитон Анастасьев
* 1943—1951 Александр Гарагаш
* 1951—1953 Григорий Мельник
;Хрущевтың заманында (1953—1964 ж.)
* 05.1953 — 04.1955: Танаш Қойшыбайұлы
* 1955—1957: Семен Новиков
* 1958 — 09.1960: Мұхамедғали Сужиков
* 09.1960 — 01.1961: Сәлкен Дәуленұлы
* 1961 — 04.1970: Михаил Карпенко
;Брежневтың заманында (1964—1982 ж.)
* 04.1970 — 04.1978: Николай Морозов
* 1978—1982: Аманолла Рамазанов
* 1982 — 6.02.1987: Сағидолла Құбашұлы
;Горбачевтың заманында (1985—1991 ж.)
* 6.02.1987 — 7.09.1991: Кешірім Бозтайұлы

## Тағы қараңыз
* Облыс әкімі

## Әдебиет
* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Санат:Абай облысы
Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері
Амантай Айтмырзаұлы Доғалақов

**Амантай Айтмырзаұлы Доғалақов** (9 қаңтар 1946, Жаңасемей ауданы, Семей облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық мал дәрігері, партия және мемлекет қайраткері; Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің XII шақырылым депутаты (1990-1993).

## Өмірбаяны
1946 жылы 9 қаңтарда Семей облысы Жаңасемей ауданы Сарыбұлақ ауылында дүниеге келді.

1963 жылдан Знамен мектеп-интернатын бітіргеннен кейін Жаңасемей ауданы, Шыңжы ауылында бастауыш сынып мұғалімі болып еңбек жолын бастады. 1973 жылы Семей зооветеринарлық институтын «мал дәрігері» мамандығы бойынша тәмәмдады. Жаңасемей ауданында: аудандық ветеринариялық стансасының дезжасақ басшысы (1973-1975), К.Маркс атындағы ұжымшардың бас мал дәрігері (1976 бастап), К.Маркс атындағы ұжымшар төрағасының орынбасары (1978 бастап), «Жаңасемей» кеңшары директоры (1981-1991) болып жұмыс істеді.

1991 жылы КОКП Жаңасемей аудандық комитетінің бірінші хатшысы болды.

1990-1993 жылдары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің XII шақырылым депутаты; сонымен қатар 1992-1994 жылдары Жаңасемей аудандық әкімдігін басқарды.

1994 жылдың сәуір айынан бастап Семей облысы әкімшілігінде: мемлекеттік мүлік жөніндегі аумақтық комитет төрағасының орынбасары, жер қатынастары және жерге орналастыру комитетінің төрағасы, жер инспекциясының бастығы (1997-2002) қызметтерін атқарды. 2002-2009 жылдары Семей қаласының ауыл шаруашылығы бөлімінің басшысы болды. 2009 жылы зейнеткерлікке шықты.

2009-2012 жылдары — қалалық мәдениет үйі (Семей) директорының шаруашылық бөлімі жөніндегі орынбасары, 2012 жылдан бастап - қалалық Ардагерлер кеңесінің төрағасы болды.

## Таңдамалы шығармалары
* *Доғалақов А.А.* Халыққа, туған жерге қызмет // Вести Семей. - 2013. - 30 сәуір. - 6 б.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 12-шақырылымының депутаттары
Қазақстан КП Алматы облыстық комитеті

**Қазақстан коммунистік партиясының Алматы облыстық комитеті** — Қазақ АКСР (1932-1936) және Қазақ КСР (1936-1991) партия басқармасының аймақтық органы.

Алматы облысы 1932 жылы 10 наурызда Қазақ АКСР-нің алғашқы 6 облысының ішінде құрылды. 1936 жылдың 5 желтоқсанынан бастап — Қазақ КСР құрамында. Орталығы — Алматы қаласы.

## Алматы облыстық партия комитетінің бірінші хатшылары
* 1932 – 1933 Ізмұқан Құрамысов
* 1933 – 1934 Константин Тоболов 
* 1934 – 1937 Андрей Киселев
* 1937 жылы – Жанайдар Садуақасұлы
* 1937 – 1938 Шақпақ Артықбаев
* 1938 жылы – Вульф Мининберг
* 1938 – 1940 Николай Садовников
* 1940 – 1943 Джек Кулитов
* 1943 – 1944 Николай Боголюбов
* 1944 жылы –  Нұрмұхамед Бозжанов
* 1945 – 1951 Жақыпбек Жанғозин
* 1951 – 1954 Әмір Қанапияұлы
* 1954 жылы –  Сейітғали Жақыпов
* 1954 – 1956 Онуфрий Шпаков
* 1956 – 1957 Рымбек Ілиясұлы
* 1957 – 1958 Григорий Галайдин
* 1958 – 1962 Мәсімхан Бейсебайұлы
* 1962 жылы  –  Рақым Байғалиұлы
* 01.1963 – 12.1964 *(ауылдық)* Петр Канцеляристов
* 01.1963 – 12.1964 *(өнеркәсіптік)* Николай Дыхнов
* 12.1964 – 04.1965 Сабыр Ниязбеков
* 04.1965 – 27.04.1978 Асанбай Асқарұлы
* 27.04.1978 – 24.09.1985 Кеңес Аухадиев
* 24.09.1985 – 1988 Марат Меңдібаев
* 1988 – 7.09.1991 Қасым Төлебеков

## Тағы қараңыз
* Облыс әкімі

## Дереккөздер

## Әдебиет
* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Санат:Алматы облысы
Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері
Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті

**Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті** (1961-1992 жылдары — Целиноград) — Қазақстан Компартиясы Ақмола облыстық партия ұйымының басқарма органы (1940-1991).

Ақмола облысы 1939 жылы 14 қазанда Қазақ КСР Қарағанды облысы аумағының бір бөлігінен құрылды.

1960 жылы 26 желтоқсанда жойылып, облыс аумағы Тың өлкесінің құрамына енді. Орталығы – Ақмола қаласы.

1961 жылы 24 сәуірде орталығы Целиноград (1961 жылдың 20 наурызынан бастап Ақмола атана бастады) қаласында болатын 14 ауданнан Целиноград облысы құрылды. 1965 жылдың 16 қазанына дейін Тың өлкесінің, кейін тікелей Қазақ КСР-інің құрамында болды.

1992 жылдың 9 шілдесінен бастап — қайтадан Ақмола облысы атанды.

## Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары (1940-1960)
* 03.1940—1941: Григорий Алексинцев (10.1939-03.1940 — *БК(б)П ОК Ақмола облысы бойынша ұйымбюросының бірінші хатшысы*)
* 1941—1944: Алексей Купаев
* 1944—1945: Сағалбай Жанбаев
* 1945—1950: Михаил Луценко
* 1950—11.1951: Елубай Тайбеков
* 11.1951—03.1956: Николай Журин
* 03.1956—1957: Андрей Бородин
* 1957—1958: Григорий Мельник
* 1958—1960: Семен Новиков

## Целиноград облыстық комитетінің бірінші хатшылары (1961—1991)
* 1961-1963 Сабыр Ниязбеков
* 1963-12.1964 *(ауылдық)* Василий Демиденко
* 12.1964-11.1965 Василий Демиденко
* 11.1965-4.04.1978 Николай Кручина
* 4.04.1978-1.09.1986 Николай Морозов
* 1.09.1986-7.09.1991 Андрей Браун

## Тағы қараңыз
* Облыс әкімі

## Әдебиет
* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Санат:Ақмола облысы
Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері
Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті

**Қазақстан КП Гурьев облыстық комитеті** — Қазақстан Компартиясы Гурьев облыстық партия ұйымының басқарма органы (1938-1991).

Гурьев облысы Қазақ КСР құрамында 1938 жылы 15 қаңтарда Батыс Қазақстан облысының бір бөлігінен құрылды. Орталығы — Гурьев қаласы.

1962 жылдың 3 мамырынан 1964 жылдың 1 желтоқсанына дейін Ақтөбе және Орал облыстарымен бірге Қазақ КСР Батыс Қазақстан өлкесінің құрамында болды.

1992 жылдың 21 ақпанынан бастап — Атырау облысы атанады.

## Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары
* ақпан 1937 — қаңтар 1938 Құлжан Өтеғалиұлы (*Қазақстан КП(б) ОК Гурьев облысы бойынша ұйымбюросының бірінші хатшысы*)
* мамыр 1938 — 1940 Қалдыбай Байманов
* 1940—1943 Мырзахмет Бекжанов
* 1943—1947 Сергей Круглов
* 1947 — 1 маусым 1950 Сәлімжан Ғалиев
* 1 маусым 1950 — ақпан 1957 Сейітжан Полымбетов
* ақпан 1957 — сәуір 1962 Нұртас Оңдасынов
* сәуір 1962 — қараша 1963 Қосай Егізбаев
* 19 қараша 1963 — 28 желтоқсан 1964 Сағидолла Құбашұлы
* 28 желтоқсан 1964 — 27 сәуір 1970 Мұхамбет Исенов
* 27 сәуір 1970 — 24 ақпан 1977 Саламат Мұқашұлы
* 24 ақпан 1977 — 24 желтоқсан 1985 Оңайбай Көшекұлы
* 24 желтоқсан 1985 — 11 мамыр 1990 Асқар Құлыбаев
* 11 мамыр 1990 — 7 қыркүйек 1991 Ғазиз Алдамжаров

## Тағы қараңыз
* Облыс әкімі

## Әдебиет
* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю.В. Горячев. М., 2005.

Санат:Атырау облысы
Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері
Курчатов қалалық әкімдігі

**Курчатов қалалық әкімдігі** – Абай облысындағы әкімшілік бірлік.

## Географиялық орны
Солтүстігінде Бесқарағай ауданымен, оңтүстігінде Павлодар облысының Май ауданымен шектеседі.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Курчатов қаласы кіреді. Орталығы - Курчатов қаласы.

## Дереккөздер

Санат:Абай облысы қалалық әкімдіктері
Мырзакент кенттік әкімдігі

**Мырзакент кенттік әкімдігі** – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Мырзакент кенті кіреді. Орталығы - Мырзакент кенті.

## Дереккөздер

Санат:Мақтаарал ауданы ауылдық округтері
Аманбаев

**Аманбаев** () — Қырғызстанның Талас облысы Айтматов ауданындағы айыл, Аманбаев айыл аймағы орталығы.

## Халқы
2009 жылы айылда 6203 адам тұрған.

## Дереккөздер

Санат:Айтматов ауданы елді мекендері
Аршалы кенттік әкімдігі

**Аршалы кенттік әкімдігі** – Ақмола облысы Аршалы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы - Аршалы кенті. Округ құрамында болған *Ақбұлақ* ауылы 2000 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Аршалы ауданы ауылдық округтері
Ақбасат

* Ақбасат – Жалалабат облысы Алабұқа ауданындағы айыл.
* Ақбасат – Талас облысы Айтматов ауданындағы айыл.
* Ақбасат – Шу облысы Жайыл ауданындағы айыл.
* Ақбасат – Шу облысы Мәскеу ауданындағы айыл.
Қарағанды қалалық әкімдігі

**Қарағанды қалалық әкімдігі** – Қарағанды облысындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңаауыл ауылы және Қарағанды қаласы кіреді. Орталығы – Қарағанды қаласы.

## Дереккөздер

Санат:Қарағанды облысы қалалық әкімдіктері
Чахарлар

**Чахарлар** (*цахар*, *чахар*) — Қытайдағы ішкі Моңғолия аумағында тұратын оңтүстік моңғол этникалық тобы. Олар Моңғолия мен Бурятияда да тұрады. Ethnologue анықтамалығы бойынша Қытайдағы чахарлар саны 299 мың адамды құрайды.

## Этнонимі
Этнонимі XIII ғасырға жатады. Бастапқыда чахарлар әлеуметтік топты (ханның нөкерлері) құраса, кейінірек этникалық топқа айналды. Чахар княздігі маньчжур жаулап алушыларына қарсы белсенді күрес жүргізді, бірақ 1634 жылы жеңіліске ұшырады.

## Тілі
Тілі — моңғол тілінің шығыс диалектісі.

## Діні
Дінге сенушілер - ламаистер.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі – мал шаруашылығы.

## Дереккөздер

Санат:Қытай этникалық топтары
Санат:Моңғолия этникалық топтары
Минск облысы

**Минск облысы** (бейресми **Минщина**, ) — Беларусьтің орталығындағы облысы. Әкімшілік орталығы — Минск, бірақ қаланың өзі облыс құрамына кірмейді.

Қалған 5 облыстың бәрімен де шектеседі, өзі мемлекеттік шекараға тимейтін жалғыз облыс болып келеді. Қазіргі шекараларын 1954 жылы алған.

## Әкімшілік бөлінісі

## Дереккөздер

Санат:Минск облысы
Санат:Беларусь облыстары
Ресей Республикасы

**Ресей Республикасы** немесе 1918 конституциясында **Ресей Демократиялық Федеративті Республикасы** — Еуразиядағы аз уақыт болған, ''де-юре'' бұрынғы Ресей империясының территорияларын басқарған мемлекет. Елдің құрылуын 1917 жылдың қыркүйектің 1-інде (Григореан күнтізбесі бойынша қыркүйектің 14-інде) уақытша үкіметті құрғанымен басталады.

## Тарихы
Бірінші Дүниежүзілік Соғыс әкелген Ресейдегі кризис халықтың наразылығына әкеліп, 1917 жылдың наурызында Ақпан төңкерісі орын алады. Уақытша үкімет жарияланып, сол жылдың қыркүйегінде Ресей Республикасы жарияланады. 

Уақытша үкімет — елдің ресми үкіметі болғанымен, аумақтардың басқаруы онымен, Большевиктермен және түрлі жергілікті ұлтшыл үкіметтермен (Алаш автономиясы секілді) бөлінген. Советтер — пролетариаттың саяси ұйымдары болып, көбіне солшыл партиялармен басқарылған. Кеңестіктерде, парламент күштеріне ие болып, мемлекет аппараты әлсіз болған Уақытша үкіметке қарсы шығуға мүмкіндігі болған. 
Санат:1917 жылы құрылғандар
Санат:1918 жылы жойылғандар
Чепанг

**Чепанг** — Непал аумағында тұратын ұлт.
Непалдың орталық аймақтарындағы қалың ормандарда, үлкен алқаптың батысында тұрады.
90-жылдардың аяғындағы мәліметтер бойынша халық саны 30 мың адамды құрады.

## Тілі
Тілі - чепанг тілі. Кейбіреулері непал тілінде де сөйлейді.

## Діні
Чепангтард анимизмді ұстанады, бірақ оларға индуизм де, солтүстікке қарай буддизм де әсер еткен.

## Кәсібі
XIX ғасырда олар қаңғыбас өмір салтын жүргізді, негізгі кәсіптері садақ пен жебемен аң аулау, тұзақпен балық аулау болды. XX ғасырдың ортасына қарай олар жүгері, тары, картоп, қарақұмық, темекі, қыша, цитрустық жемістер егуге және ірі қара мал шаруашылығына (зебу тәрізді сиыр, ешкі, тауық, шошқа өсіріледі) көшті. Көршілермен айырбас дамыған. Тоқу ісі дамыған (балық аулау құралдары, себеттер). Жүк тасымалдау, қызмет көрсетудің әртүрлі түрлері кең таралған.

## Тұрмыс салты
Непалдың жалпы касталық жүйесінде чепангтар өте төмен мәртебеге ие. 

### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
нобай|оңға|200px|Чепанг тұрғын үйлері
Кейбір жерлерде дәстүрлі тұрғын үйлері сақталған - уақытша бұтақтардан жасалған шатыр. Қазіргі Чепангтар галереялары бар екі қабатты үйлерде (екінші қабаты тұрғын үй), сонымен қатар шатыры бар қадалы үйлерде тұрады.

### Дәстүрлі киімдері
Ерлер киімі – денені орайтын мата және иық орамал. Әйелдер киімі – күрте мен белдемше.

### Дәстүрлі тағамдары
Жабайы жемістермен немесе аң аулаумен қоректенген.

## Дереккөздер

 
Санат:Непал этникалық топтары
Паул Ваннер

**Паул Ваннер** (; 23 желтоқсан 2005 жыл, Дорнбирн, Аустрия) — неміс футболшысы, шабуылдайтын жартылай қорғаушы ретінде "Эльферсберг" клубында және 18 жасқа дейінгі Германия Ұлттық футбол құрамасында ойнайды.

## Клубтық Мансабы
Ваннер Равенсбург футбол клубының құрамында ойнаған. 12 жасар кезінде ол Баварияның жастар академиясына оқи бастады. 2022 жылдың қыркүйегінде The Guardian ағылшын газеті оны 2005 жылы туылған әлемдік футолдың ең үздік жас таланттарының қатарына енгізді.  2022 жылдың 7 қаңтары Паул 16 жас 15 күнінде Бавария құрамында Менхенгладбахтық "Боруссияға" (2-1) қарсы ойында алаңға шығып, ойнаған футбол клубының тарихындағы ең жас, ал Бундеслига тарихындағы екінші ең жас футболит атанды (одан бұрын тек Юсуффа Мукоко - 16 жас 1 күн). 31 қаңтар Паул Бавария мен кәсіби контрактқа отырды. Сол маусымда, Бавария соңғы Дортмундтық "Боруссияға" қарсы ойында 3-1 шотмен жеңіске жетіп, 10 рет қатарынан чемпион атанды. Сол кезде, ол 16 жас 121 күнінде Германияның ең жас чемпионы атанды.
2022 жылдың 12 қазаны Ваннер Пльзеньдық "Викторияға" қарсы ойында, 70 минутта ауыстырылымға шығып, Бавария құрамында Чемпиондар лигасында ойнаған ең жас футболист атанды (16 жыл 293 күн).

2023 жылдың 1 қыркүйегі екініші бундеслига клубы Эльферсбергке аренда құқығында футболдық маусымның соңына дейін қосылды.

## Ұлттық Құрамадағы мансабы
Германия 17 жасқа дейінгі және 18 жасқа дейінгі құрамаларында ойнаған.  қатысушысы. Сол турнирде 16 мамырда Италияның жастар құрамасына қарсы өткен матчта бір гол салды.

## Ойын стильі
Ваннер шабуылдайтын жартылай қорғаушы, солақай. Қарсыластың қолынан оңай шығып кете алады. Ойын стильі бойынша оны Кай Хаверцпен салыстырады.

## Жеке өмірі
Ваннер 2005 жылы Аустриядағы Дорнбирн қаласында дүниеге келген және Германиядағы Амтцелль қаласында өскен. Оның Германияның және Австрияның азаматтығы бар.

## Жетістіктері
### Клубтық
**«Бавария»**

Германия чемпионы: 2021/2022, 2022/2023

Германия суперкубогының иегері: 2022

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Kicker.de сайтындағы футболшы профильі
* Бундеслига ресми сайтындағы футболшы профильі

Санат:Бавария ФК ойыншылары
Санат:Германия футболшылары
Санат:Бавария II ФК ойыншылары
Санат:Эльферсберг ФК ойыншылары
Ғұмарбек Жүсіпбекұлы Дәукеев

**Ғұмарбек Жүсіпбекұлы Дәукеев** (1948–2014) — техника ғылымдарының кандидаты, профессор, Алматы энергетика және байланыс университетінің ректоры (1997–2014), Қазақстанның саяси қайраткері, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ғылым және техника жөніндегі Жоғары Кеңестің аппаратын басқарды (1994–1996).

Інісі — Серікбек Дәукеев, саяси қайраткер, Қазақстан Үкіметінің үш мәрте министрі.

## Өмірбаяны
1948 жылы 31 шілдеде Семей қаласында дүниеге келген. Арғын тайпасы Қаракесек руы Нұрбике-Шаншар руынан шыққан. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын 1971 жылы бітірген. Әр жылдары Алматы энергетика институтының кәсіподақ комитетінің төрағасы, Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинеті Іс Басқармасының ҒТБ бөлімінің сектор меңгерушісі болып жұмыс істеді, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ғылым және техника жөніндегі Жоғары Кеңестің аппаратын басқарды. 1997 жылдың сәуір айынан бастап Алматы энергетика және байланыс университетінің ректоры болып жұмыс істеді.

"Ерен еңбегі үшін", "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл" медальдарымен марапатталған.

50-ден астам ғылыми жарияланымның авторы, бес авторлық куәлігі мен патенті болған.

## Дереккөздер

Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті оқытушылары
Нелли Закс

**Неллакс** (; 10 желтоқсан 1891, Шенеберг – 12 мамыр 1970, Стокгольм) – неміс ақын, прозаик және драматург, әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері (Шмуэль Йозеф Агнонмен бірге, 1966).

## Өмірбаяны және шығармашылығы
солға|нобай|267x267 нүкте| Нелли Закс 1910 ж
Ол 1891 жылы 10 желтоқсанда Берлинде еврей отбасында дүниеге келген. Закстың алғашқы шығармаларындағы аз нәрсе - ол неоромантикалық рухта өлең жазды, қуыршақ театры үшін пьесалар жазды, аңыздар мен әңгімелер жинағын шығарды - оның шығармашылығының болашақ дамуын көрсетті. Алайда 1933 жылдан кейін ол иудаизм мен христиандықтың ортақ тамыры туралы сұрақтарға қызығушылық танытты.

1940 жылы Швецияға қоныс аударды. Жазушы Сельма Лагерлёф анасын екеуіне швед визасын алуға көмектесті. Оның алғашқы өлеңдер жинағы 1947 жылы Шығыс Берлинде *«Өлім үйлері»* (In den Wohnungen des Todes) деген атпен жарық көрді. Бұл өлеңдерде, *Эли* (Eli, 1943) пьесасындағыдай барлық негізгі тақырыптар баяндалған, олар кейін *Жұлдыздың тұтылуы* (Sternverdunkelung, 1949) және *Қалай жалғастыру керектігін ешкім білмейді* (Und niemand weiss weiter), 1957) және *Қашу және түрлену* (Flucht und Verwandlung, 1957)  жинақтарында әзірленді. Кейінгі өлеңдер көлемінде (1965) «*Жанған жұмбақтар*» (Glühende Rätsel) поэтикалық циклі ерекше көзге түседі.

Закстың көрегендік поэзиясы экстатикалық шиеленіс пен мистицизмге толы. Оның поэтикалық ойлауының негізінде ізінен қуу мен қашу мотиві, аңшы мен оның олжасының символикасы, азаптаушылар мен олардың құрбандары арасындағы ежелден бергі драма жатыр.

Ол өзінің жақын досы Пауль Целанды жерлеу күні қайтыс болды. Ол Стокгольмнің солтүстігіндегі Норра бегравнингсплатсен зиратында жерленді.

## Мойындау
Закс көптеген әдеби марапаттар мен сыйлықтарға ие болды, 1966 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алды (Ш. Й. Агнонмен бірге).

Германияда (Дортмунд) 1961 жылдан бастап Нелли Закс әдеби сыйлығы беріліп келеді. Францияда 1988 жылдан бері аударма үшін Нелли Закс сыйлығы беріледі.

## Дереккөздер

## Әдебиет
* Fritsch-Vivie G. Nelly Sachs: mit Selbstzeugnissen және Bilddokumenten. Рейнбек Бей Гамбург: Ровольт, 1993 ж

## Сыртқы сілтемелер
* Мақала түпнұсқасы www.nt.ru сайтында

Санат:Берлиннің құрметті азаматтары
Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Неміс ақындары
Чин (халық)

**Чин** (өз атауы - *чиндер*, *куки-чиндер*) — куки-чин кіші тобына кіретін халық, сонымен қатар негізгі этникалық топқа жақын халықтар кіреді: тхадо, тиддим, фалам, каннеле.
Жалпы саны 1 млн. адам. Негізгі елдері: Мьянма – 880 мың адам, Үндістан – 120 мың адам.

## Тілі
Тілі - чин тілі, тибет-бирман тілдерінің куки-чин-нага тармағының куки-чин тобын құрайды.

## Діні
Чиндер негізінен христиандар, олардың арасында протестанттар, әсіресе баптистер басым. Кейбір жекелеген өкілдері Манаса руының ұрпақтары екендіктерін айтып, иудаизмді ұстана бастады.

## Тарихы
нобай|оңға|200px|Бетінде татуировкасы бар чин әйелдері     
Чиндер Мьянмаға солтүстіктен, қазіргі Мьянманың ата-бабаларынан бұрын келген. XII-XVII ғасырларда фалам мен канпелелерді Батыс Мьянманың шалғай таулы аймақтарына қуып жіберді. Чин Үндістанға Мьянмадан Чин және Аракан таулары арқылы келді.

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі – егін шаруашылығы (күріш, бұршақ, көкөністер), алқаптарда бау-бақша (цитрустық жемістер), аңшылық және орман шаруашылығы (шайыр жинау, ағаш өңдеу және т.б.) дамыған. Суармалы егістік алқаптары пайда болады. Мал шаруашылығы мен қолөнер нашар дамыған, қолмен көрпе тоқиды.

## Тұрмыс салты
Үнді чиндері автократиялық құрылыммен сипатталды, мұрагерлік сипаттағы ауыл көсемдері қауымдық жерлерге ие болды. Неке патрилокальды, ұлдары үйлену тойынан кейін бір мұрагерден басқасы көшіп кетеді.
Бұрынғы нанымдар бойынша әйелдер беттеріне ұсқынсыз тыртық жасауға мәжбүр болған. 12-14 жасар тайпа қыздарының беттері татуировкамен жабылған, оны қолдану процесі өте ауыр және бірнеше күн болды. Олар сондай-ақ теріні қатты тартатын үлкен сырғалар таққан. Аңыз бойынша, қыздардың кейпін өзгерту дәстүрі ерте заманда үлкендер патша жас қыздарды ұрлап алып, күңдік етеді деп қорқатын кезде туған. Әдет-ғұрыптары 1960 жылдарға дейін сақталып, үкімет араласып, тыйым салған.
Чиндардың зираттары тас табыттардың шағын шоғырына ұқсайды, олардың астына өлгендердің күлі салынған қазандар қойылады.

### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
Ауылдары тау бөктерінде орналасқан, дәстүрлі тұрғын үйдің алдыңғы қабырғасы қадаларда, артқы жағы еңіске тіреледі. Үйдің алдында ағаштан жасалған алаңқай, кейде ошақ пен шатыр бар.

### Дәстүрлі киімдері
Ерлердің дәстүрлі киімдері – қысқа белдемше немесе денені орайтын мата, сөмке, басын орамалмен байлайды, қазіргілері – шалбар, күртеше, мерекеде оң иығына жамылғы шекпен. Еуропалық костюм кең тарауда. Әйелдер киімі - Мьянмадағы, Үндістандағы сияқты қысқа белдемше, әдетте қара, ақ түсті жейделер, күртелер, көптеген зергерлік бұйымдар.

### Дәстүрлі тағамдары
Тағамның негізі - көкөніс қосылған күріш, жүгері, тары, бұршақ, тәтті картоп және асқабақ. Апельсиндер, лимондар және басқа цитрустық жемістер, манголар және банандар тұтынады.
Сиыр еті, шошқа еті, құс еті, балық, әсіресе кептірілген балық пайдаланады.

## Сілтеме
* 

## Дереккөздер

Санат:Мьянма халықтары
Санат:Үндістан этникалық топтары
Мигель Анхель Астуриас

**Мигель Анхель Астуриас Росалес** (; 1899—1974) — гватемалалық жазушы және дипломат. 1967 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының («*Латын Америкасы үндістерінің әдет-ғұрыптары мен дәстүрлеріне қызығушылыққа негізделген жарқын шығармашылық жетістігі үшін*») және «Халықтар арасындағы бейбітшілікті нығайтқаны үшін» Халықаралық Лениндік сыйлықтың иегері (1966). Ол өз шығармаларында көбінесе майя үндістерінің фольклоры мен мифологиясының элементтерін қазіргі қоғамдық-саяси процестердің реалистік бейнелеуімен үйлестірді.

## Өмірбаяны
1899 жылы 19 қазанда Гватемалада сот-метис мен үндіс анасының отбасында дүниеге келген. Жазушының балалық және жастық шағы Мануэль Эстрада Кабрера (1898-1920) диктатурасы кезеңіне сәйкес келеді. 1923 жылы Сан-Карлос университетін заңгер мамандығы бойынша бітіріп, сол жылы Англияға саяси экономияға оқуға барды, бірақ Лондонда бірнеше ай болған соң Парижге кетті.

1946 жылдан дипломатиялық қызметте болды. 1954 жылы Гватемаладағы әскери төңкерістен кейін ол 12 жыл қуғында өмір сүрді. 1974 жылы 9 маусымда Мадридте қайтыс болды. Ол Пер-Лашез зиратында жерленген.

## Ұлы
Оның ұлы Родриго Астуриас Гаспар Ил лақап атымен 80-ші жылдардағы азамат соғысы кезінде Гватемала ұлттық революциялық қауымдастығын басқарды. 1996 жылғы бейбіт келісімнен кейін ол президенттікке кандидаттардың бірі болды.

## Туындылары
* «Жаңа өмір архитектурасы» («Arquitectura de la vida nueva», 1928)
* «Гватемала аңыздары» («Leyendas de Guatemala», 1930), аңыздар жинағы.
* «Сонеттер» («Sonetos», 1936)
* «Сеньор Президент» («El senor Presidente», 1946), роман
* «Бозторғай пульсі» («Poesía: sien de alondra», 1949), өлеңдер жинағы
* «Маис адамдары» (Hombres de maíz, 1949), роман
* «Дауыл» (Viento fuerte, 1950), роман
* «Америкадағы достарыма әуехат» («Carta aérea a mis amigos de America», 1952)
* «Жасыл Рим папасы» (El papa verde, 1954), роман
* «Гватемаладағы демалыс күні» («Week-end en Guatemala», 1956), әңгімелер жинағы. «Жерленгендердің көздері» (Los ojos de los enterrados, 1960), роман
* «Қазынаның жас иесі» («El alhajadito», 1961), роман/повесть
* «Мулат сияқты мулат» («Mulata de tal», 1963), роман
* «Румыния, оның жаңа бейнесі» («Rumania, su nueva imagen», 1964)
* «Лида Салдың айнасы» («El espejo de Lida Sal», 1967), аңыздар жинағы
* «Латын Америкасы және басқа очерктер» («Latinoamérica y otros ensayos», 1968)
* «Маландрон» («Malandrón», 1969), роман
* «Аурудың жұмасы» («Viernes de Dolores», 1972), роман
* «Америка, ертегілер ертегісі» («América, fábula de fábulas», 1972)
* «Гватемала социологиясы» («Sociología guatemalteca», 1977)
* «Төрт күннің үшеуі» («Tres de cuatro soles», 1977)

## Дереккөздер

Санат:Пер-Лашез зиратында жерленгендер
Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері
Бақиян

**Бақиян** () — Қырғызстанның Талас облысы Айтматов ауданындағы айыл, Бақиян айыл аймағы орталығы.

## Халқы
2009 жылы айылда 2585 адам тұрған.

## Дереккөздер

Санат:Айтматов ауданы елді мекендері