open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аустрия жолы

right|280px|
**Аустрия жолы** (Ескі аустриялық жол, "*Староавстрийка*") — Катонқарағай ауданы (солтүстігінде) мен Күршім ауданын (оңтүстігінде) байланыстыратын Шығыс Қазақстан облысындағы жол. Жолдың басы - Шыңғыстай ауылы, жолдың соңы - Марқакөл (Теректі) ауылы. 1914-1916 жылдары Бірінші дүниежүзілік соғыстың аустриялық әскери тұтқындары салған, сондықтан бұл атауды алды.

Ол Марқакөл көлі мен Марқакөл қорығының тікелей маңында, Қарақоба өзенінің бойында орналасқан көркем жерлер арқылы серуендеуімен танымал.

2014 жылы көпірлер қирап, өткел қиын болды.

2018 жылға шекара әскерлері көпірлерді қалпына келтірді.

Қазіргі уақытта тарихтан белгілі ақиқаттар:

1916 жылы чех баталиондарының алғашқы әскери тұтқындары Алтай станицасында болды.

1916 жылдың қыркүйек айының басында Алтай станицасында (Катонқарағай) толық құрамымен берілген инженер-сапер баталионы пайда болды. Сегіз жүзге жуық адам.

Осы жерде алты жүз адамды жұмыспен қамтыды. Бастапқыда мәліметтер шамамен 200-250 адам жұмыстан шығарылып, Өскеменге жіберілді деген сөз тапқанға дейін, адамдар санымен келіспеді.

Жұмыс екі бағытта жүргізілді. Катонқарағайдан және Алексеевка жағынан бірдей санды үш жүзге жуық адам.

Бұл батальонды поручик, барлаушылардың командирі, 8-атқыштар полкінен Егоров Дмитрий Иванович, Брусилов серпілісі кезінде Луцкты алғаннан кейін көп ұзамай он адам басып алды. Аустрия-Мажар әскерлерінің тылына еніп, төрт пулеметті өшірді, қайтар жолда оларға 800-ден астам адам - Эрц-герцог Иосиф Фердинандтың 4-армиясының чех баталионы қол астына өтті. Оның құрамына чехтар, словактар, мажарлар және галисиялықтар кіреді.

Оларды Санкт-Петербургке дейін шығарып салды, бұл оқиғаның фотосуреттері Интернетте бар.

Воскресенская жағалауында оларды баржаға тиеп, Транссібір темір жолына, одан кейін Омбыға жеткізді. Омбыдан баржамен және пароходпен Ертіске Малокрасноярская станицаға дейін көтерілді (қазір бұл Новохайрузовка және Приморское ауданы - Кеңес Одағы кезінде Метеор ӘКК айлақтары орналасқан). Малокрасноярская 60-жылдары Бұқтырма су қоймасының айнасы көтерілген кезде су астында қалды.

Содан кейін, әскери тұтқындарды жаяу Алтай станицасына (Катонқарағай) апарып, сол жерге жергілікті станицалық үкіметінің жәрдемақысына орналастырды.

Оларға барақ, лазарет және басқарма салу үшін станица қорығынан орман берілді. Кейін олар бұл орманның орнын жаңасын дайындау арқылы өтеді.

Олар негізінен жылы мезгілде жұмыс істеді, яғни, жолдың нақты құрылысы жарты жылға созылды. Қыста олар ауыл тұрғындарына үй шаруасында және күнделікті өмірде көмектесті, көбісі жақсы ақша тапты. Бірнеше адам осы жақта қалды. Кейін олар қуғын-сүргінге ұшырады. Бірі атылды (мажар), екіншісі Семей түрмесінде азаптап өлтірілді.

1915 жылы кеткен адамдардың жолы болды.

Жергілікті зиратта, ауыл тұрғындарының арасында аурудан қайтыс болған 30-ға жуық адам жерленген, олардың қабірлерінде готикалық жазумен сипатталған готикалық өрме жазулар бар.

## Сілтеме
* Аустрия жолы Youtube.com
* Туристік маршрут журналда

Санат:Шығыс Қазақстан облысы тарихы
Санат:Қазақстан жолдары
Жан-Мишель Фонтен

**Жан-Мишель Фонтен** (; 28 тамыз 1988 жыл, Сент-Пьер, Реюньон) — реюньондық футболшы, шабуылшы. Реюньон құрамасы сапында ең көп гол соққан футболшы (15 доп).
## Дереккөздер

Санат:Реюньон футболшылары
Санат:Реюньон Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:УСС Тампонезе ФК ойыншылары
Санат:Сен-Пьерос ФК ойыншылары
Санат:Эскельсиор ФК ойыншылары
Саломон Нирисарике

**Саломон Нирисарике** (; 23 наурыз 1993 жыл, Гисеньи, Руанда) — руандалық футболшы, Руанда Ұлттық футбол құрамасы мен "Пюник" клубының қорғаушысы. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Руанда футболшылары
Санат:Руанда Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Исонга ФК ойыншылары
Санат:Сент-Трюйден ФК ойыншылары
Санат:Антверпен ФК ойыншылары
Санат:Тюбиз ФК ойыншылары
Санат:Пюник ФК ойыншылары
Жаир Нуньеш

**Жаир Нуньеш ду Эспириту-Санту** (15 қыркүйек 1994 жыл) — сан-томелік футболшы, Сан-Томе және Принсипи Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі (National-football-teams.com)

Санат:Сан-Томе және Принсипи футболшылары
Санат:Сан-Томе және Принсипи Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Крус Вермалья ФК ойыншылары
Санат:Спортинг Прая-Круж ФК ойыншылары
Али Ашфак

**Али Ашфак** (6 қыркүйек 1985, Мале, Мальдив) — мальдивтік футболшы, шабуылшысы. Ұлттық құрама сапында ең көп гол соққан футболшы (53).

## Жетістіктері

### Командалық
Ұлттық құрама

* Оңт. Азия футбол федерациясы кубогы: 2008
* АФК челлендж кап қола жүлдегері: 2014

«Нью Радиант»

* Мальдив чемпионы *(4):* 2007, 2012, 2013, 2017

«ВБ Адду»

* Мальдив чемпионы *(2):* 2010, 2011

«Мазия»

* Мальдив чемпионы: 2016

«T&C»

* Мальдив чемпионы: 2018

### Жеке

* Оңт. Азия футбол федерациясы кубогының үздік мергені 2013 *(10 гол)*

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Мальдив футболшылары
Санат:Мальдив Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Валенсия Мале ФК ойыншылары
Санат:Нью Радиант ФК ойыншылары
Адил Мухаммад

**Мухаммад Адил Икбал** (; ; 9 шілде 1992, Бахавалпур, Пенджаб) — пәкістандық футболшы, Пәкістан Ұлттық футбол құрамасы мен КРЛ клубының жартылай қорғаушысы. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:Пәкістан футболшылары
Санат:Пәкістан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Дордой ФК ойыншылары
Санат:КРЛ ФК ойыншылары
Санат:Тампинс Роверс ФК ойыншылары
Санат:Пак Электрон ФК ойыншылары
Эгмар Гонсалвес

**Эгмар Гонсалвес** (15 тамыз 1970, Вила-Велье) — бразилиялық және сингапурлік футболшы, шабуылшы. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Сингапур футболшылары
Санат:Сингапур Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Николас Суэйм

**Николас Суэйм** (; 8 қараша 1977) — солтүстік марианалық футболшы, футбол жаттықтырушысы. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.national-football-teams.com/player/30292.html

Санат:Солтүстік Мариана футболшылары
Санат:Солтүстік Мариана Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Пасифик Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Солтүстік Мариана футбол жаттықтырушылары
Санат:Солтүстік Мариана аралдары Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Қарақалпақ автономиялы облысы

**Қарақалпақ автономиялы облысы** — 1925-1929 жылдары РКФСР құрамындағы Қазақ АКСР-нің әкімшілік-аумақтық бірлігі және 1930-1932 жылдары РКФСР-ге тікелей бағынышты автономиялы облыс. Қарақалпақ автономиялы облысының әкімшілік орталығы әрі ең ірі қаласы - Төрткөл қаласы болды. Екінші ірі қала Нүкіс болды. 1926 жылғы Бүкілодақтық санақ бойынша АО халқы 304 мың адамды құрады.

## Тарихы
Қарақалпақ автономиялы облысының құрылуына дейін Хорезм ОАК қарамағындағы Қазақ-Қарақалпақ бөлімшесі ұйымдастырылды. Қазақ-Қарақалпақ бөлімі 1920 жылы Хорезм Республикасы Кеңестерінің 1-съезінің шешімімен қазақ және қарақалпақ халықтарының ортақ мәселелерін шешу мақсатында құрылды. 1923 жылы қазанда Хорезм Республикасы Кеңестерінің 3-съезінде Қазақ-Қарақалпақ автономиялы округін құру және Қожалы қаласын оның орталығына айналдыру туралы қаулы қабылданды. 1924 жылы мамырда Республика кеңестерінің 4-съезі автономия құру туралы шешім қабылдады.

Қарақалпақ АО 1925 жылы 16 ақпанда (іс жүзінде 1924 жылы) Түркістан АКСР Әмудария облысының аумағынан, сондай-ақ Хорезм Социалистік Кеңестік Республикасының бұрынғы Қырғыз-Қарақалпақ автономиялы облысының бір бөлігінен құрылды.

Ресми мәртебе алғанға дейін Түркістан АКСР мен Хорезм СКР жерлерінің біраз бөлігін ғана алып жатты. 1929 жылы жойылған Адай уезі аумағының бірқатар бөлігі автономиялы облыстың құрамына кірді. Бастапқыда Қырғыз (1925 жылдың наурызынан бастап Қазақ АКСР-і деп аталды) құрамына кірді, ал 1930 жылы РКФСР-дің тікелей қарамағына өтті.

1932 жылы 20 наурызда Қарақалпақ АКСР болып өзгертілді. 1936 жылы 5 желтоқсанда Өзбек КСР-ның құрамына қосылды.

## Тұрғындары
1926 жылғы Бүкілодақтық санақ бойынша Қарақалпақ АО халқының этникалық құрамы.

## Дереккөздер

Санат:Қарақалпақстан тарихы
Санат:РКФСР автономиялы облыстары
Дайсукэ Сато

**Дайсукэ Каумандай Сато** (; 20 қыркүйек 1994 жыл, Давао, Филиппин аралдары) — филиппиндік футболшы, қорғаушы.

## Карьерасы
Жапон-филиппин отбасында дүниеге келген, Балалық шағында "Урава Ред Даймондс" клубының академиясында ойнады. 2014 жылы карьерасын "Глобал" командасында бастады. 

Кейнгі  карьреасын Румынияда жалғастырып, "Политехника" клубында ойнады.

## Жетістіктері

* АФК Челлендж Кап кубогы финалисі: 2014
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Филиппин футболшылары
Санат:Филиппиндер Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Глобал ФК ойыншылары
Санат:Муангтонг Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Ратчабури ФК ойыншылары
Санат:Сепси ФК ойыншылары
Санат:Персиб Бандунг ФК ойыншылары
Санат:Супханбури ФК ойыншылары
Ақтөбе округі

**Ақтөбе округі** — 1928-1930 жылдары болған Қазақ АКСР-інің әкімшілік-аумақтық бірлігі.

Ақтөбе округі 1928 жылы 17 қаңтарда Ақтөбе губерниясының бір бөлігінен құрылды. Округ орталығы - Ақтөбе қаласы болды. Округке 14 аудан кірді:

* Ақбұлақ ауданы. Орталығы — Ақбұлақ ауылы.
* Ақтөбе ауданы. Орталығы — Қуағашты мәдмекені.
* Ақкемер ауданы. Орталығы — Жұрын ауылы.
* Елек ауданы. Орталығы — Жайсаң ауылы.
* Ырғыз ауданы. Орталығы — Ырғыз ауылы.
* Қарабұтақ ауданы. Орталығы — Көрпе ауылы.
* Мағажан ауданы. Орталығы — Тамды ауылы.
* Мәртөк ауданы. Орталығы — Мәртөк ауылы.
* Новороссийск ауданы. Орталығы — Новороссийск ауылы.
* Новоалексеевка ауданы. Орталығы — Новоалексеевка ауылы.
* Темір ауданы. Орталығы — Темір ауылы.
* Қобда ауданы. Орталығы — Новоалексеевка ауылы.
* Шалқар ауданы. Орталығы — Шалқар қаласы.
* Шілік ауданы. Орталығы — Шілік ауылы.

1928 жылы 23 маусымда Шілік ауданы Шыңғырлау ауданы болып өзгертілді.

1929 жылы 10 сәуірде жойылған Адай округінен, орталығы Алтықарасу мәдмекені болған Алтықарасу ауданы, орталығы Көкмешіт мекені болған Табын ауданы және орталығы Ойыл ауылы болған Ойыл ауданы Ақтөбе округіне ауыстырылды.

1930 жылы 17 желтоқсанда Қазақ АКСР-інің барлық басқа округтері сияқты округ таратылып, оның аудандары ірілендіріліп, республикалық билікке тікелей бағынуға берілді.

## Әдебиет
* 

Санат:Қазақ АКСР округтары
Санат:Қазақстан тарихи облыстары
Гурьев округі

**Гурьев округі** — 1928-1930 және 1933-1936 жылдары болған Қазақ АКСР-інің әкімшілік-аумақтық бірлігі.

## 1928—1930 жылдардағы округ
Гурьев округі 1928 жылы 17 қаңтарда Орал губерниясының бір бөлігінен құрылды. Округ орталығы Гурьев қаласы болды. Округқа 6 аудан кірді:

* Доссор ауданы. Орталығы — Доссор ауылы.
* Жылыой ауданы. Орталығы — Жылыой ауылы.
* Есбол ауданы. Орталығы — №9 ауыл.
* Қызылқоға ауданы. Орталығы — Қызылқоға ауылы.
* Новобогат ауданы. Орталығы — Новобогат ауылы.
* Жаманқала ауданы. Орталығы — Жаманқала ауылы.

1928 жылы 15 шілдеде орталығы Ганюшкино ауылында орналасқан Теңіз ауданы округке кірді. 17 қыркүйекте Жылыой ауданы Адай округіне берілді, бірақ сол жылы Гурьев округіне қайтарылды.

1929 жылы 10 сәуірде орталығы Форт-Александровск қаласында орналасқан Маңғыстау ауданы жойылған Адай округінен Гурьев округіне берілді.

1930 жылы 22 қыркүйекте Есбол, Новобогат және Жаманқала аудандары орталығы Гурьев қаласында болған Гурьев ауданына біріктірілді. Сол күні Қызылқоға ауданы Доссорға қосылды.

1930 жылы 17 желтоқсанда округ, Қазақ АКСР-нің барлық басқа округтары сияқты жойылып, оның аудандары республикалық билікке тікелей бағынуға берілді.

## 1933—1936 жылдардағы округ
1933 жылы 1 шілдеде Батыс Қазақстан облысының оңтүстік бөлігінде орталығы Гурьев қаласы болатын Гурьев округі құрылды. Ол 4 ауданды қосты:

* Гурьев ауданы. Орталығы — Гурьев қаласы.
* Теңіз ауданы. Орталығы — Ганюшкино ауылы.
* Жылыой ауданы. Орталығы — Жылыой ауылы.
* Маңғыстау ауданы. Орталығы — Форт-Александровск қаласы.

1933 жылы 17 шілдеде Батыс Қазақстан облысының орталығы Доссор кен орындарында болған Орал-Ембі ауданы округтің құрамына қосылды. Сол жылы 5 қыркүйекте аудан таратылды. 1933 жылы 31 тамызда Гурьев ауданының бір бөлігінен орталығы Кулагино ауылы болатын Есбол ауданы құрылды.

1936 жылы 5 желтоқсанда Гурьев округі таратылып, оның аудандары Батыс Қазақстан облысының тікелей қарамағына өтті.

## Әдебиет
* 

Санат:Қазақ АКСР округтары
Санат:Қазақстан тарихи облыстары
Хо Миң Цан

**Хо Миң Цан** (12 мамыр 1983 жыл) — тайваньдық футболшы, шаубылшы. Тайвань Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Тайвань футболшылары
Санат:Тайвань Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тайповер ФК ойыншылары
Жозе Жоан Перейра

**Жоан Перейра** (; 9 қазан 1981, Дили, Шығыс Тимор) — тиморлық футболшы, жартылай қорғаушы. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Шығыс Тимор футболшылары
Санат:Шығыс Тимор Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Порту Тайбеси ФК ойыншылары
Санат:Дили Лесте ФК ойыншылары
Аллен Ларуа

**Аллен Ларуа** (16 маусым 1981 жыл, Сейшель аралдары) — сейшельдік футболшы, қорғаушы. Сейшельдер Ұлттық құрамасында ойнаған.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Сейшельдер футболшылары
Санат:Сейшель аралдары Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:СТ Мичель Юнайтед ФК ойыншылары
Төрткөл (Қарақалпақстан)

**Төрткөл** (; ) — Қарақалпақстандағы қала (Өзбекстан), Төрткөл ауданының (түмен) әкімшілік орталығы. 

## Географиялық орны
Төрткүл (өзбек тілінде «төрт көл» дегенді білдіреді) Тұран ойпатының ішінде, Әмудария өзенінің оң жағалауында орналасқан. Шығысқа қарай бір-екі шақырым жерде құнарлы өзен аңғары кенеттен Қарақұм құмдарымен алмасады.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Төрткөл — шағын қала. Ол өз елінде (Өзбекстан) халық саны бойынша 37-орында және өз аймағында (Қарақалпақстан Республикасы) 6-шы орында. Оның жаһандық рейтингі шамамен 8852 орын.

*Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:* Ханқа (20 км), Беруни (25 км), Хазарасп (27 км), Үргеніш (31 км), Бостан (32 км), Жаңабазар (42 км), Пітнақ (46 км), Газошақ (53 км, Түрікменстан), Хиуа (56 км), Гүрлен (59 км), Шауат (59 км), Маңғыт (99 км).

## Тарихы
1873 жылы Әмударияның оң жағалауының Хиуа хандығынан Ресейге ауысуымен Төрткөл хиуа бекінісі орнында Ресей империясының Сырдария облысының бөлігі ретінде Петроалександровск қаласы (бастапқыда Петро-Александровское бекінісі) құрылды.

Петро-Александровское бекінісі Түркістан әскери округінің Әмудария бөлімі бастығының резиденциясы атанды, ол Хиуа ханымен Әмударияның Хиуа жағасында арақ өндіруге тыйым салу және Ресей жағына контрабанда түрінде жеткізу, сондай-ақ, мал ұрлығы үшін өзеннен өткен ұрыларды іздеу және жазалау сияқты мәселелер бойынша хат алмасып тұрды.

Петроалександровск уездік қалашығының елтаңбасы 1909 жылы 21 сәуірде Сырдария облысының басқа елтаңбаларымен бірге бекітілді. Төрткүлге Орал ескі сену казактары қоныстанды. Діни нанымдарына байланысты әскери қызметтен бас тартқан олар Әмудария аймағына жер аударылды. Төрткүлде ескі діндарлар өздерінің мәдени орталығын құрды, бұл қала келбетінен көрінеді. Революцияға дейінгі уақытта бұл шағын шіркеулері бар, бақтармен қоршалған тыныш қала болды. Жергілікті тағамдар халықаралық байқауларда көрсетілді. 1917-1920 жылдар аралығында қайтадан тәуелсіз Хиуа мемлекетінің құрамына енді. 

1920 жылы Петроалександровск Төрткөл болып өзгертілді. 1925-1932 жылдары Қарақалпақ АКСР-нің астанасы болды. 1949 жылы жағалауын су шаюына байланысты қала көшірілді.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада мақта өңдеу зауыты, «Төрткүлтекстиль», темір-бетон зауыты, асфальт-бетон зауыттары жұмыс жасайды.
Мұнда банк колледжі, индустриалды-педагогикалық колледжі, медициналық колледж, ауыл шаруашылығы колледжі, өнеркәсіпті-көлік колледжі, Төрткөл академиялық лицейі бар.

## Дереккөздер

Санат:Қарақалпақстан қалалары
Санат:Төрткөл ауданындағы елді мекендер
Санат:Ресей әскери бекіністері
Абшир Сиссе

**Сиисе Аадан Абшир** (; 1 маусым 1986, Могадишо, Сомали) — сомалилік футболшы, шабуылшы. 
 
## Жетістіктері

### Командалық

* Танзания чемпионы (1): 2004
* Сомали чемпионы (4): 2000, 2001, 2002, 2003

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Сомали футболшылары
Санат:Сомали Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Элман ФК ойыншылары
Санат:Симба ФК ойыншылары
Әмудария облысы

**Әмудария облысы** — 1920 жылдың қазанынан 1924 жылдың 27 қазанына дейін өмір сүрген Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасының Түркістан АКСР жеріндегі әкімшілік бірлік.

## Тарихы
1920 жылы қазанда өзінің әкімшілік бөлінісін сақтап, РКФСР-дің Түркістан АКСР Сырдария облысының Әмудария бөлімінен пайда болды.

Әкімшілік орталығы - Төрткөл қаласы.

1924 жылы 27 қазанда Түркістан КФР бірге Орталық Азиядағы ұлттық-аумақтық межелеу кезінде таратылды, оның аумағы жаңадан құрылған Қарақалпақ автономиялы облысының құрамына кірді.

## Дереккөздер

Санат:Түркістан КФР облыстары
Санат:РКФСР таратылған облыстары
Павлодар округі

**Павлодар округі** — 1928-1930 жылдары болған Қазақ АКСР-інің әкімшілік-аумақтық бірлігі.

Павлодар округі 1928 жылы 17 қаңтарда Семей және Ақмола губернияларының құрамындағы Павлодар уезінен құрылды. Аудан орталығы Павлодар қаласы болды. Округ 9 ауданнан тұрды:

* Баянауыл ауданы. Орталығы — Баянауыл ауылы.
* Володар ауданы. Орталығы — Вознесенское ауылы.
* Ертіс ауданы. Орталығы — Ертіс ауылы.
* Қызылағаш ауданы. Орталығы — Ханкелді мекені.
* Коряков ауданы. Орталығы — Павлодар қаласы.
* Павлодар ауданы. Орталығы — Павлодар қаласы.
* Сейтен ауданы. Орталығы — Тереңкөл мекені.
* Тереңкөл ауданы. Орталығы — Ілияс мекені.
* Фёдоров ауданы. Орталығы — Фёдоровка ауылы.

1928 жылы 23 маусымда Федоров ауданы орталығы Максимо-Горьковское ауылында болған Максим Горький ауданы болып өзгертілді, ал Володар ауданы орталығы Цюрупинское ауылында болған Цюрупинский ауданы болып өзгертілді.

1930 жылы 17 желтоқсанда Қазақ АКСР-інің барлық басқа округтары сияқты округ таратылып, оның аудандары ірілендіріліп, республикалық билікке тікелей бағынуға берілді.

## Әдебиет
*

Санат:Қазақ АКСР округтары
Санат:Қазақстан тарихи облыстары
Санат:Павлодар облысы тарихы
Али Гагарин

**Хайдар Хасан Хадж ас-Сидиг** (, ); сәуір 1949, Омдурман) — судандық футболшы, шабуылшы. 1970 жылғы Африка Ұлттары кубогының жеңімпазы. 

Лақап атын Юрий Гагаринге еліктеп қойған. 

## Жетістіктері

### Командалық
* Судан чемпионы: 1967, 1970, 1973
* Африка чемпионы: 1970

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* http://www.11v11.com/players/heidar-hassan-el-seddik-ali-gagarin-176749

Санат:Судан футболшылары
Санат:Судан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Мерейх ФК ойыншылары
Санат:Әл-Хилал Омдурман ФК ойыншылары
Санат:Стад Абиджан ФК ойыншылары
Санат:Әл-Наср Эр-Рияд ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Мохамед Каллон

**Мохамед Каллон** (; 16 қазан 1979 жыл, Кенема, Сьерра-Леоне) — сьерра-леонелік футболшы, шабуылшы. 1996 жылғы Африка Ұлттар кубогына қатысқан.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://int.soccerway.com/players/-/1517/

Санат:Сьерра-Леоне футболшылары
Санат:Сьерра-Леоне Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Олд Эдвардианс ФК ойыншылары
Санат:Тадаман Сур ФК ойыншылары
Санат:Лугано ФК ойыншылары
Санат:Болонья ФК ойыншылары
Санат:Дженоа ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Виченца ФК ойыншылары
Санат:Реджина ФК ойыншылары
Санат:Кальяри ФК ойыншылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Санат:Әл-Иттихад Жидда ФК ойыншылары
Санат:АЕК Афина ФК ойыншылары
Санат:Каллон ФК ойыншылары
Қапал ауданы

**Қапал ауданы** — 1939-1963, 1970-1997 жылдары болған Қазақ КСР-нің Алматы және Талдықорған облыстарындағы әкімшілік бірлік.

## Тарихы
Қапал ауданы 1939 жылы Алматы облысында құрылды. Қапал оның әкімшілік орталығы болды. Қапал ауданына Талдықорған ауданынан Березов, Калинов, Қапал және Ленин ауылдық кеңестері, ал Ақсу ауданынан Арасан, Қызылағаш және Суықсай ауылдық кеңестері берілді. 16 қарашада Талдықорған ауданынан қосымша Қоңыр ауылдық кеңесі берілді.

1943 жылы Ақсу және Конезаводский ауылдық кеңестері құрылып, Калинов ауылдық кеңесі Калинин болып өзгертілді.

1944 жылы 15 наурызда Талдықорған облысы құрылған кезде аудан жаңа облысқа берілді.

1945 жылы Березов ауылдық кеңесі Талдықорған ауданына берілді.

1954 жылы Конезаводский, Ленин және Суықсай ауылдық кеңестері таратылды.

1957 жылы Целинный ауылдық кеңесі құрылды.

1959 жылы 6 маусымда Талдықорған облысының таратылуына байланысты Қапал ауданы Алматы облысының құрамына өтті.

1960 жылы 16 ақпанда жойылған Бөрілітөбе ауданының бір бөлігі Қапал ауданына қосылды.

1962 жылы Ақсу ауылдық кеңесі Суықсай ауылдық кеңесі болып өзгертілді.

1963 жылы 2 қаңтарда Қапал ауданы жойылып, оның аумағы Ақсу, Талдықорған аудандары, сондай-ақ Үштөбе қаласына бағынышты аймақ арасында бөлінді.

1970 жылы 4 желтоқсанда Қапал ауданы қалпына келтірілді. Оның құрамына Ақсу ауданының Арасан, Қапал, Қызылағаш ауылдық, Молалы кенттік кеңестері және Талдықорған ауданындағы Калинин, Қоңыр, Целинный ауылдық кеңестері кірді.

1972 жылы Молалы кенттік кеңесі Бөрілітөбе ауданына берілді. Көшкентал және Суықсай ауылдық кеңестері құрылды.

1973 жылы Алажиде ауылдық кеңесі Бөрілітөбе ауданынан Қапал ауданына ауыстырылды.

1977 жылы Бөрілітөбе ауданынан Қапалға Молалы кенттік кеңесі берілді. Алажиде ауылдық кеңесі жойылды.

1986 жылы ауданда 8 ауылдық кеңес (Арасан, Калинин, Қапал, Қоңыр, Көшкентал, Қызылағаш, Суықсай, Целинный) және 1 кент (Молалы) болған.

1993 жылы Калинин ауылдық кеңесі Көктөбе болып өзгертілді.

1996 жылы Көктөбе ауылдық округі жойылды.

1997 жылы 28 ақпанда таратылған Бөрілітөбе ауданының Егінсу ауылдық округі Қапал ауданына қосылды.

1997 жылы 22 сәуірде Талдықорған облысының таратылуына байланысты Қапал ауданы қайтадан Алматы облысына өтті.

1997 жылы 23 мамырда Қапал ауданы таратылды. Сонымен бірге Арасан, Егінсу, Қапал, Қызылағаш, Көшкентал, Суықсай ауылдық округтері мен Молалы кенті Ақсу ауданына, ал Қоңыр және Целинный ауылдық округтері Талдықорған ауданына қосылды.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Ақсу ауданы (Павлодар облысы)

**Ақсу ауданы** — 1938-1997 жылдары болған Қазақ КСР (1991 жылдан бастап - Қазақстан Республикасы) Павлодар облысының әкімшілік бөлінісі. Орталығы - Ақсу (1993 жылға дейін - Ермак) қаласы (1961 бастап - ауыл).

## Тарихы
**Каганович ауданы** 1938 жылы 14 ақпанда Павлодар және Бесқарағай аудандары аймағының бір бөлігінен Павлодар облысының құрамында құрылды.

1951 жылғы мәліметтер бойынша ауданға 10 ауылдық кеңес: Грязнов, Ермак, Қызылжар, Құркөл, Ленин, Марков, Потанин, Сынтас, Шыған және Чкалов кірді.

1957 жылы 16 тамызда Каганович ауданы **Ермак ауданы** болып өзгертілді.

1992 жылы 21 ақпанда Ермак ауданы **Ақсу ауданы** болып өзгертілді. 1997 жылы 7 мамырда Ақсу ауданы жойылып, оның аумағы Ақсу қаласының әкімшілік басқаруына берілді.

## Әкімшілік бөлінісі
1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 14 ауылдық, 1 кенттік кеңес пен 42 елді мекен болған:

## Тұрғындары

1939 жылғы санақ бойынша ауданның ұлттық құрамы келесідей болды: қазақтар - 65,0%, орыстар - 23,4%, украиндар - 7,2%.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Октябрь ауданы (Талдықорған облысы)

**Октябрь ауданы** — 1928-1956 жылдары болған Алматы округінің, Қазақ АКСР-нің, Алматы және Талдықорған облыстарының әкімшілік бөлінісі. Орталығы — Көктал ауылы.

## Тарихы
Қоңырөлең ауданы 1928 жылы Алматы округінің құрамында Жетісу губерниясының Жаркент уезіне қарасты Береклі, Қоңырөлең және Торғыл болыстары негізінде құрылды. Аудан орталығы Желбастау мекеніне бекітілді.

1928 жылы 17 шілдеде Қоңырөлең ауданы **Октябрь ауданы** болып өзгертілді.

1930 жылы 23 шілдеде округтердің таратылуына байланысты Октябрь ауданы Қазақ АКСР-нің тікелей бағыныштылығына өтті.

1931 жылы 22 мамырда Октябрь ауданының орталығы Көктал ауылына көшірілді.

1932 жылы 20 ақпанда Октябрь ауданы Алматы облысының құрамына өтті. Ол кездегі округ құрамына Аққұдық, Алмалы, Аралтөбе, №1 Борохудзир, №2 Борохудзир, Қызылеспе, Кейіт, Көктал, Қоңырөлең, Малтөбе, Орталық, Сарыбел, Талды, №1 Түгерек, №2 Түгерек, Үшарал және Шыжын ауылдық кеңестері кірді. Алайда көп ұзамай Аралтөбе, №1 Түгерек және №2 Түгерек ауылдық кеңестері Түгерек ауылдық кеңесіне біріктіріліп, №2 Борохудзир ауылдық кеңесі Қоңырөлең ауылдық кеңесіне қосылды.

1933 жылы Малтөбе ауылдық кеңесі жойылды.

1934 жылы Түгерек ауылдық кеңесі Басшы ауылдық кеңесі болып өзгертілді.

1935 жылы Кейіт ауылдық кеңесі Қызылеспен ауылдық кеңесіне қосылды.

1939 жылы Алмалы, Сарыбел, Талды және Шыжын ауылдық кеңестері Октябрь ауданынан Жаркент ауданына ауыстырылды.

1944 жылы 15 наурызда Октябрь ауданы Талдықорған облысына берілді.

1954 жылы Қызылеспе ауылдық кеңесі Орталыққа, ал Аққұдық және Үшарал — Көкталға қосылды.

1956 жылы 27 желтоқсанда Октябрь ауданы жойылып, оның аумағы Панфилов ауданына берілді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның таратылған аудандары
Калинин ауданы (Алматы облысы)

**Калинин ауданы** — 1928-1933 жылдары болған Алматы округінің, Қазақ АКСР-нің және Алматы облысының әкімшілік бөлінісі.

## Тарихы
**Ленин ауданы** 1928 жылы Алматы округінің құрамында Жетісу губерниясының Алматы уезінің Калинин болысы негізінде құрылды. Аудан орталығы Алматы қаласы болып белгіленді. Кейін Талғар ауылы аудан орталығына айналды.

1928 жылы 17 шілдеде Ленин ауданы **Калинин ауданы** болып өзгертілді.

1930 жылы 23 шілдеде округтердің таратылуына байланысты Калинин ауданы Қазақ АКСР-іне тікелей бағынышты болды.

1931 жылы 6 қаңтарда Калинин ауданының орталығы Қаскелең ауылына көшірілді.

1932 жылы 20 ақпанда Калинин ауданы Алматы облысына өтті. Сол кезде ауданға №3, №17, Белбұлақ, Горно-Октябрь, Октябрьдің он жылдығы, Қаскелең, Қазақстан, Камен, Ленин, Ново-Алексеев, Первомай, Талғар және Фрунзе ауылдық кеңестері кірді.

1933 жылы Горно-Октябрь және Қазақстан ауылдық кеңестері Алматы қаласының әкімшілік бағынысына берілді. Аудан орталығы Ленин станицасына көшірілді.

1933 жылы 16 қарашада Калинин ауданы таратылды. Сонымен бірге Іле ауданына Қаскелең, Октябрьдің он жылдығы және Первомай ауылдық кеңестері берілсе; Белбұлақ, Камен, Ленин, Талғар, Фрунзе, №3 және №17 ауылдық кеңестері - Алматы қаласының әкімшілік бағынысына; Ново-Алексеев ауылдық кеңесі - Еңбекшіқазақ ауданына өтті.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның таратылған аудандары
Шелек ауданы

**Шелек ауданы** — 1928-1997 жылдары болған Алматы округі, Қазақ АКСР және Алматы облысындағы әкімшілік бірлік.

## Тарихы
Шелек ауданы 1928 жылы Қазақ АКСР Алматы округінің құрамында Жетісу губерниясының Алматы уезінің жойылған Жанашар және Шелек болыстарының аумағында құрылды.

1930 жылы 17 желтоқсанда округтардың таратылуына байланысты Шелек ауданы Қазақ АКСР-нің тікелей бағыныштылығына өтті.

1932 жылы 20 ақпанда Шелек ауданы Алматы облысына бекітілді. Сол кезде оның құрамына Азат, Александров, Анатольев, Асса, Байсейіт, Жанашар, Евгене-Маловодный, Қаражота, Қаратұрық, Қызылжиде, Қайнұқ, Киікбай, Куликов, Купластов, Қорам, Лавар, Малыбай, Масақ, Нариман, Ойжайлау, Октябрь, Садыр, Ташкенбайсаз, 1-Ұйғыр, 2-Ұйғыр мен Шелек ауылдық кеңестері кірді.

Сол жылы Еңбекшіқазақ ауданынан Шелек ауданына №11 (Сүгір ауылдық кеңесі болып өзгертілді), №12 (Малыбай ауылдық кеңесіне кірді), № 14 (Гигант ауылдық кеңесі болып өзгертілді), № 13 (Жуантөбе ауылдық кеңесі болып өзгертілді) ауылдық кеңестері ауыстырылды. Александров, Анатольев, Евгене-Маловодный және Купластов ауылдық кеңестері Шелек ауданынан Еңбекшіқазақ ауданына ауыстырылды. Қайнұқ, Куликов, Лавар, Ойжайлау және 1-Ұйғыр ауылдық кеңестері жойылды.

1933 жылы Шелек ауданынан Азат, Жанашар, Садыр, 2-Ұйғыр, Нариман және Ташкенбайсаз ауылдық кеңестері Еңбекшіқазақ ауданына ауыстырылды. Октябрь ауылдық кеңесі Алматы қаласының әкімшілік бағынысына берілді. Анатольев, Жаңатұрмыс және Тескенсу ауылдық кеңестері Еңбекшіқазақ ауданынан Шелек ауданына ауыстырылды.

1947 жылы Жуантөбе ауылдық кеңесі жойылды.

1954 жылы Анатольев, Асса, Жаңатұрмыс, Қызылжиде, Киікбай және Сүгір ауылдық кеңестері жойылды. Ауданда 9 ауылдық кеңес қалды: Байсейіт, Гигант, Қаражота, Қаратұрық, Қорам, Малыбай, Масақ, Тескенсу және Шелек.

1957 жылы Октябрь ауылдық кеңесі құрылды.

1963 жылы 2 қаңтарда жойылған Еңбекшіқазақ ауданының Евгене-Маловодный және Қаракемер ауылдық кеңестері Шелек ауданына қосылды. Сол жылы Масақ, Малыбай, Қаражота, Қорам, Тескенсу және Қаракемер ауылдық кеңестері таратылды. Гигант ауылдық кеңесі Асса болып өзгертілді.

1966 жылы Евгене-Маловодный ауылдық кеңесі қалпына келтірілген Еңбекшіқазақ ауданына берілді.

1967 жылы Масақ және Тескенсу ауылдық кеңестері құрылды.

1972 жылы Қаражота және Қорам ауылдық кеңестері құрылды.

1983 жылы Қазақстан, Малыбай және Нұра ауылдық кеңестері құрылды.

1986 жылы аудан құрамына 11 ауылдық кеңес кірген: Аса, Қазақстан, Қаражота, Қаратұрық, Қорам, Малыбай, Масақ, Нұра, Октябрь, Тескенсу, Шелек.

1997 жылы Малыбай ауылдық кеңесі жойылды.

1997 жылы 23 мамырда Шелек ауданы жойылып, оның аумағы Еңбекшіқазақ ауданына берілді.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Ақмола округі

**Ақмола округі** — 1928-1930 жылдары болған Қазақ АКСР-інің әкімшілік-аумақтық бірлігі.

Ақмола округі 1928 жылы 17 қаңтарда Ақмола және Семей губернияларының бөліктерінен құрылды. Аудан орталығы Ақмола қаласы болды. Округ 15 ауданнан тұрды:

* Азат ауданы. Орталығы — Домбыралы мекені.
* Ақмола ауданы. Орталығы — Ақмола қаласы.
* Асан қайғы ауданы. Орталығы — Атасу мекені.
* Атбасар ауданы. Орталығы — Казгородок ауылы.
* Қарағанды ауданы. Орталығы — Көкөзек ауылы.
* Коммунист ауданы. Орталығы — Николаевское ауылы.
* Сабынды ауданы. Орталығы — Сабынды ауылы.
* Ленин ауданы. Орталығы — Оксановское ауылы.
* Нұра ауданы. Орталығы — Қарауылтөбе мекені.
* Пролетар ауданы. Орталығы — Донское ауылы.
* Промышленный ауданы. Орталығы — Үлкен Михайловка ауылы.
* Революция ауданы. Орталығы — Ақмола қаласы.
* Социалист ауданы. Орталығы — Атбасар қаласы.
* Сталин ауданы. Орталығы — Алексеевское ауылы.
* Еркіншілік ауданы. Орталығы — Торғай мекені.

1929 жылы 16 тамызда Асан қайғы ауданы Жаңаарқа ауданы болып өзгертілді.

1930 жылы 17 желтоқсанда Қазақ АКСР-інің барлық басқа округтары сияқты округ таратылып, оның аудандары ірілендіріліп, республикалық билікке тікелей бағынуға берілді.

## Әдебиет
* 

Санат:Қазақ АКСР округтары
Санат:Қазақстан тарихи облыстары
Франк Атсу

**Эдем Комлан Франк Атсу** (; 1 тамыз 1978, Ломе, Того) — тоголық футболшы, қорғаушы. 2000 жылы Арфика Ұлттары кубогына, 2006 жылы әлем чемпионатына қатысты

## Жетістіктері
### Командалық
; «Асанте Котоко»

* Гана чемпионатының күміс жүлдегер (1): 2001
* Гана кубогы (1): 2001
* КАФ Кубок иелері кубогының финалисі (1): 2002

; «Әл-Хилал» (Эр-Рияд)

* Сауд Арабиясы чемпионы (1): 2004/05

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Того футболшылары
Санат:Того Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Этуаль Филант Ломе ФК ойыншылары
Санат:Әл-Хилал Эр-Рияд ФК ойыншылары
Санат:Африка Спорт ФК ойыншылары
Санат:Персополис ФК ойыншылары
Санат:Асанте Котоко ФК ойыншылары
Этуаль Филант

**Этуаль Филант дю Того** — Тогоның Ломе қаласындағы футбол клубы, 1932 жылы құрылған.

## Президентері

* Виктор Атакпмей (1933—1934)
* Филип Наср (1934—1943)
* Эрнест Согодзо Кебей (1943—1950)
* Станислас Сегбеайя (1950—1951)
* Николас Джонджо (1952—1955)
* Джозеф Фирмин Абало (1958—1960)

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Того чемпионы: 1961, 1962, 1964, 1965, 1967, 1968, 1992
* Того кубогы: 1956, 1958, 1961, 1994

### Халықаралық

* КАФ Чемпиондар кубогының финалисі: 1968

## Сілтемелер

* http://etoilefilantetg.org/histoire.php 
Санат:Того футбол клубтары
УРА

**УРА** (ағыл. *Uganda Revenue Authority SC*) — Уганданың Кампала қаласындағы футбол клубы, 1997 жылы құрылған. Уганданың төрт дүркін чемпионы.

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Уганда чемпионы: 2006, 2007, 2009, 2011
* Уганда кубогы: 2005

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://urafc.co.ug/
*

Санат:Уганда футбол клубтары
Санат:1997 жылы құрылған футбол клубтары
Роберт Одонгкара

**Роберт Одонгкара** (; 2 қыркүйек 1989 жыл) — угандалық футболшы, Уганда Ұлттық футбол құрамасы мен "Адама Сити" клубының қақпашысы. 2017, 2019 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысқан.

## Жетістіктері

### Вилла

* Уганда кубогы (1): 2008/09

### УРА

* Уганда чемпоны (1): 2010/11

### Сент-Джордж

* Эфиопия чемпионы (5): 2011/12, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17
* Эфиопия кубогы (2): 2010/11, 2015/16

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі
Санат:Уганда футболшылары
Санат:Уганда Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Вилла ФК ойыншылары
Санат:УРА ФК ойыншылары
Санат:Сент-Джордж ФК ойыншылары
Санат:Адама Сити ФК ойыншылары
Эзекиэль Н’Дуассель

**Эзекиэль Н’Дуассель** (; 22 сәуір 1988, Нджамена, Чад) — чад футболшысы, Чад Ұлттық футбол құрамасы мен "Бхаянгкара" клубның шабуылшысы. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі (National-football-teams.com)

Санат:Чад футболшылары
Санат:Чад Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Турбийон ФК ойыншылары
Санат:Клуб Африкэн ФК ойыншылары
Санат:Оран ФК ойыншылары
Санат:Ахмат ФК ойыншылары
Санат:Коньяспор ФК ойыншылары
Санат:Париж ФК ойыншылары
Санат:Сфаксьен ФК ойыншылары
Санат:Хапоэль Кирьят-Шмона ФК ойыншылары
Мигель Анхель Майе

**Мигель Анхель Майе Нгомо** (; 8 желтоқсан 1990 жыл, Эбебьин, Экваторлық Гвинея) — экваторлық футболшы, қорғаушы. 

Испания және Экваторлық Гвинея клубтарында доп тепті. 

2015, 2021 жылдары Африка Ұлттары Кубогына қатысты, бірақ бір ғана ойында (2015 жылы) алаңға шықты.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Экваторлық Гвинея футболшылары
Санат:Экваторлық Гвинея Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Аконанги ФК ойыншылары
Санат:Депортиво Монгомо ФК ойыншылары
Минасие Соломон

**Минасие Соломон** (; 28 мамыр 1982 жыл, Эритрея) — эритреялық футболшы, қақпашы.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі, статистикасы

Санат:Эритрея футболшылары
Санат:Эритрея Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Адилус Клуб ФК ойыншылары
Хамис Лейано

**Леон Хамис Лейано Дешама Улама** (; 1 қаңтар 1987 жыл, Вау, Оңтүстік Судан) — оңтүстік Судандық футболшы, шабуылшы.  
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* National-football-teams.com

Санат:Оңтүстік Судан футболшылары
Санат:Оңтүстік Судан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Вау Салаам ФК ойыншылары
Санат:Атлабара ФК ойыншылары
Алула Гирма

**Алула Гирма** (7 шілде 1993 жыл, Аддис-Абеба, Эфиопия) — эфиопиялық футболшы, қорғаушы. 2013 жылғы Африка Ұлттар кубогына қатысқан.

## Жетістіктері

### Клубтық

* Эфиопия суперкубогы: 2008

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:Эфиопия футболшылары
Санат:Эфиопия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сент-Джордж ФК ойыншылары
Ханзада Эдуард Аралы

**Ханзада Эдуард Аралы** () — Канаданың шығысында орналасқан арал және провинция. Бұл Канаданың жер аумағы бойынша ең кішкентай, бірақ халық тығыздығы бойынша ең үлкен провинция. Бұл арал 1604 жылы француздармен отарланып, 1763 жылы Жетіжылдық соғыстан кейін британдықтарға берілді. Канаданың құрамына 1873 жылы қосылды. Астанасы және ең ірі қаласы — Шарлоттаун.

## Сөз төркіні
Қазіргі провинция территориясы Британ империясының қол астына өткен соң, 1798 жылы бұл аралды III Георг патшаның төртінші ұлы Ханзада Эдуард, Кент герцогінің (1767–1820) құрметіне атады. Кейіннен ол болашақ патшайым Викторияның әкесі атанды. Ханзада Эдуардты «Канада Тәжінің әкесі» деп атаған.

## География
Провинция Нью-Брансуиктің шығысында, Жаңа Шотландияның солтүстігінде Әулие Лоуренс шығанағында орналасқан. Құрлықпен көпір арқылы байланысқан.

Галифакс қаласынан солтүстікке қарай 200 километр және Квебектен шығысқа қарай 600 киломаетр арақашықтықта орналасқан. Провинцияның жер аумағы — 5,660 км², ал негізгі аралдың аумағы — 5,620 км². Бұл арал көлемі жағынан әлемдегі 104-ші арал және көлемі жағынан Канаданың 23-ші аралы.

### Климат

## Демография
thumb|Ханзада Эдуард Аралының халық тығыздығы

### Халық саны

### Ұлты
thumb|Канададағы ұлттар

*Дереккөз:*

### Көрінетін азшылықтар мен аборигендер

### Діні

*Дереккөз:*

### Тілі

## Дереккөздер

## Сілтемелер

*The Government of Prince Edward Island Government official website
*University of Prince Edward Island Digital Historical Archives
*The Government Prince Edward Island Visitor's Guide
*CBC Digital Archives – PEI Elections: Liberal landslides and Tory tides
*Confederation Bridge
*City of Charlottetown 
*PEI info
*Mi'kmaq Confederacy home page

Санат:Ханзада Эдуард Аралы
Санат:Канада аралдары
Санат:Ұлыбританияның бұрынғы отарлары
Тайоль Макдональд (футболшы, 1957)

**Макдональд Тейлор** (; 27 тамыз 1957 жыл, Тринидад және Тобаго) — америкалық Виргиндер футболшысы, қорғаушы.  
 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі (national-football-teams.com)

Санат:Челси Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Америкалық Вирджин аралдары Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Америкалық Вирджин аралдары футболшылары
Нью Вибес

**Нью Вибс** — Америкалық Вирджин аралдарындағы Сент-Томас қаласының футбол клубы. Құрылған жылы белгісіз. Амреикалық Вирджин аралдарының аймақтық лигаларының бірінде ойнайды.

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Сент-Томас аймақтық лигасының чемпионы: 2008/09

## Сілтемелер

* http://es.soccerway.com/teams/us-virgin-islands/new-vibes/

Санат:Америкалық Вирджин аралдары футбол клубтары
Матиас Зеле

**Матиас Зеле** (, 27 мамыр 1992 жыл, Лихтенштейн) — лихтенштейндік футболшы, Лихтенштейн Ұлттық футбол құрамасы мен "Эшен-Маурен" клубының жартылай қорғаушысы.
## Дереккөздер

Санат:Лихтенштейн футболшылары
Санат:Лихтенштейн Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бальцерс ФК ойыншылары
Санат:Тризенберг ФК ойыншылары
Кадим Роджерс

**Кадим Роджерс** (; 15 желтоқсан 2002) — ангильялық футболшы, Ангилья Ұлттық футбол құрамасы мен "Кикс Юнайтед" клубының шабуылшысы.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Ангилья футболшылары
Санат:Ангилья Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Кикс Юнайтед ФК ойыншылары
Кикс Юнайтед

**Кикс Юнайтед** () — Ангильяның Валли қаласындағы футбол клубы. 2005 жылы құрылған
.
## Дереккөздер

Санат:Ангилья футбол клубтары
Викториандық әдебиет

[нобай|[Чарльз Диккенс пен оның кейіпкерлері. 1875 ж. салынған сурет]]
нобай|Бронте апалы-сіңлілілер
**Викториандық әдебиет** — Виктория билігі кезінде (1837–1901) пайда болған ағылшын әдебиеті шығармалары.

Романтизмнің орнын басқан бұл әдеби бағыт өмірді реализм тұрғысынан суреттеді, поэзиядан гөрі енді ұзын проза жанрлары кең өріс алды.

1840-шы, 1850-ші жылдары әлеуметтік романдар үлкен сұранысқа ие бола бастады. Бұл жанрдың дамуына аса зор үлес қосқан Чарльз Диккенс қазірге шейін ең көп оқылатын авторлардың бірі болып саналады. Оның шытырман оқиғалы романдары көкейкесті әлеуметтік мәселелерді де талқыға салады, қоғамның жан-жақты және кең ауқымды сипаттамасын береді, ондаған, жүздеген кейіпкерлердің айқын бейнелерін ұсынады.

Сондай-ақ әйгілі болып кеткен романдарды Вильям Теккерей («Мансапқорлар жәрмеңкесі»), Шарлотта Бронте («Джейн Остин»), Энтони Троллоп, Томас Харди сияқты жазушылар да жазған.

Деректі және тарихи прозада Джон Рёскиннің, Мэтью Арнольдтың, Томас Карлейльдің шығармалары жазылды, кардинал Ньюменнің автобиографиялық және діни еңбектері оқырмандардың жоғары бағасын алды.

Әзіл-оспақ шығармалар ішінен Диккенстің алғашқы романы «Пиквик клубының хаттары» және Джером Клапка Джеромның «Қайықтағы үшеу» романы аса танымал болды.

XIX ғасырдың екінші жартысында балалар әдебиеті қалыптаса бастайды, оған Льюис Кэрролл («Алиса ғажайыптар елінде») және Стивенсон («Қазына аралы») үлкен үлес қосты.

Поэзияда әсіресе Альфред Теннисон, Роберт Браунинг, Томас Харди өлеңдері оқырмандардың көңілін тапты.

## Сілтемелер
* Discovering Literature: Romantics and Victorians 
* The Pocket Guide to Victorian Writers and Poets

Санат:Ағылшын тілді әдебиет
Санат:Ұлыбритания әдебиеті
Санат:XIX ғасыр тарихы
Ғалымжaн Рахымжанұлы Кенжебек

**Ғалымжан Кенжебек (**12 ақпан 2003, Тараз) — қазақстандық футболшы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Ахмат" клубының шабуылшысы. 

## Карьерасы
Тараз қаласында футболмен айналысып бастады. 2016 жылы 13 жасында ФК Қайрат Академиясынан шақыру алды. 4 мәрте қатарынан жасөспірімдер арасында Қазақстан чемпионы атанды. 2016-2019 жылдар аралығында турнирдың "Үздік сұрмергені" атанды. 2018 жылы турнирдың "Үздік ойыншысы" атанды.

2020 жылы 30 қарашада "Таразға" қарсы ойында тұңғыш рет чемпионатта алаңға шықты.

## Жетістіктері

* Қазақстан чемпионы: 2020

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Кощице ФК ойыншылары
Көлдік мектеп

thumb|350px|Көлдік өлке
**«Көлдік мектеп»** — XVIII ғасыр соңынан XIX ғасырдың екінші жартысына дейін белсенді болған ағылшын ақындарының тобы. Атауы солтүстік Англиядағы Көлдік өлкесіне байланысты қойылды — мұнда әдеби топтың негізгі өкілдері Уильям Вордсворт, Сэмюэл Тейлор Кольридж және Роберт Саути шабыт алып, өз шығармаларын жазды. Бұл ақындарды тағы **лейкистер** ( — көл) деп атайды.

1798 жылы Вордсворт пен Кольридж басып шығарған «Лирикалық балладалар» жинағы XVIII ғасырда басым болған классицизмнің идеалдық ұстанымдарымен келіспеушілігін байқатты.

Бұл әдеби достастықты «көлдік ақындар» деп алғаш рет 1807 жылы *Edinburgh Review* журналы кекесінмен атады. Үш басты лейкист бұл атаумен келіспеді, себебі олардың шығармашылығында біріктіретін қасиеттерден гөрі айырмашылығы көп болды; сонда да бұл термин викториандық әдебиетте өз орнын тапты.

Заманауи ағылшын тілді әдебиеттануда бұл ақындарды «романтиктердің аға буыны» деп атайды («романтиктердің жас буынына» лорд Байронды және Джон Китсті жатқызады).

Лейкистер өз өлеңдерін қалыптасқан әдеби үлгілеріне қарамай шығарған. Ұлы тұлғалардың ерліктері мен тарихи оқиғалардың барысы туралы жазбай, олар қарапайым адамдардың өмірі мен мұңдарын жырлаумен болды, кейіпкерлердің істері емес, сезімдеріне көбірек мән берді. Бұл тұрғыдан олар ағылшын романтизмнің бастауында болды деуге болады. Өлең жазуда жоғары стильден гөрі фольклорлық элементтерді және ауызекі тілді көбірек қолданды.

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания әдебиеті
Санат:Романтизм
Санат:Ағылшын поэзиясы
Тампет

«**Тампет**» — Гаитидің Сен-Марк қаласындағы футбол клубы. 1970 жылы құрылған. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Гаити чемпионаты
** Чемпион (6): 1992, 2008 Оувертуре, 2009 Оувертуре, 2010 Оувертуре, 2011 Ферметуре.
* Гаити кубогы:
** Жеңімпаз (1): 2005.
* Суперкубок:
** Жеңімпаз (1): 1992.

### Халықаралық

* Кариб футбол Одағының клубтар чемпионаты:
** Финалист (1): 2011.

## Сілтемелер

* https://web.archive.org/web/20180807003054/http://fctempete.com/

Санат:Гаити футбол клубтары
Санат:1970 жылы құрылған футбол клубтары
Расинг (футбол клубы, Ораньестад)

**«Расинг»** *(Sport Vereniging Racing Club Aruba)* — Арубаның Ораньестад қаласындағы футбол клубы.

## Жетістіктері

### Аруба чемпионаты

* Жеңімпаз: 1938, 1939, 1940, 1941, 1942, 1944, 1946, 1947, 1948, 1950, 1951, 1952, 1954, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1964, 1967, 1978, 1986, 1987, 1991 г. , 1994, 2002, 2008, 2011, 2012, 2015, 2016, 2019, 2020, 2021 (**35**):

### Нидерланд Антиль аралдары чемпионаты

* Жеңімпаз: 1965 (**1**)

## Дереккөздер

Санат:Аруба футбол клубтары
Аврора (футбол клубы, Гватемала)

«**Аврора**» — Гватемала футбол клубы, 1945 жылы құрылған.

## Жетістіктері

### Гватемала чемпионаты:

* Чемпион (8): 1964, 1966, 1967, 1975, 1978, 1984, 1986, 1992-93.
* Вице-чемпион (10): 1968-69, 1970, 1970-71, 1971, 1973, 1974, 1987, 1988, 1994-95, 1996-97.

### Гватемала кубогы:

* Жеңімпаз (5): 1958-59, 1967-68, 1968-69, 1983-84, 1992-93.

### Орталық Америка чемпиондар кубогы:

* Чемпион (2): 1976, 1979.
* Финалист (3): 1972, 1975, 1983.

## Сілтемелер

* http://www.tigresaurorafc.com/ 

Санат:Гватемала футбол клубтары
Санат:1945 жылы құрылған футбол клубтары
Васса (футбол клубы)

**Bassa Sports Club** — антигуалық футбол клубы, Алл-Сентс қаласында орналасқан, құрылған жылы белгісіз.  

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Антигуа және Барбуда чемпионы: 5**

:: 2003-04, 2004–05, 2006–07, 2007–08, 2009–10

* **Антигуа және Барбуда кубогы: 2**

:: 2007-08, 2009–10

## Сілтемелер

Санат:Антигуа және Барбуда футбол клубтары
Ювентус (футбол клубы, Ориндж-Уолк)

**«Ювентус»** () — Белиздің Ориндж-Уолк қаласындағы футбол клубы. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Белиз чемпионы:  1995/96, 1996/97, 1997/97, 1998/99, 2005

## Сілтемелер

* http://premierleagueofbelize.com/index.php?r=team&v1=view&v2=5

Санат:Белиз футбол клубтары
Санат:1978 жылы құрылған футбол клубтары
Нью Старз

**New Stars FC** — Палау Республикасының футбол клубы, қазіргі күнде Палау Соккер Лигасында ойнайды.

## Сілтемелер

* http://www.rsssf.com/tablesp/palau2012.html

Санат:Палау футбол клубтары
Юнайтед (футбол клубы)

**Юнайтед**— Багам аралдарының Нассау қаласындағы футбол клубы. 1974 жылы құрылған.

1986 жылы Багам чемпионшипінде (екінші дивизион) жеңімпаз атанды.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://unitedfootballclub.teamsnapsites.com/

Санат:Багам аралдары футбол клубтары
Санат:1974 жылы құрылған футбол клубтары
Никао Сокаттак

**«Никао Сокаттак»** () — Кук аралдары чемпионаттарында ойеайтын футбол клубы, 1971 жылы құрылған. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Кук аралдары чемпионы — 2000, 2004, 2005, 2006, 2008, 2009
* Кук аралдары кубогы — 1983, 2002, 2003, 2005, 2007,  2008, 2010, 2011 , 2012 , 2020

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.rsssf.com/tablesc/cookchamp.html

Санат:Кук аралдары футбол клубтары
Сырдария округі

**Сырдария округі** — 1928-1930 жылдары болған Қазақ АКСР-інің әкімшілік-аумақтық бірлігі. 

Сырдария округі 1928 жылы 17 қаңтарда Ақмола, Семей және Сырдария губернияларының бөліктерінен құрылды. Аудан орталығы - Шымкент қаласы болды. Округқа 21 аудан кірді:

* Арыс ауданы. Орталығы — Ишанбазар ауылы.
* Әулиеата ауданы. Орталығы — Әулиеата қаласы.
* Бадам ауданы. Орталығы — Сайрам ауылы.
* Беловодск ауданы. Орталығы — Белые Воды ауылы.
* Бостандық ауданы. Орталығы — Қожакент.
* Жуалы ауданы. Орталығы — Бурное ауылы.
* Иіржар ауданы. Орталығы — Славянское ауылы.
* Қаратас ауданы. Орталығы — Тұрбат ауылы.
* Қараспан ауданы. Орталығы — Арыс ауылы.
* Келес ауданы. Орталығы — Сарыағаш ауылы.
* Қызылқұм ауданы. Орталығы — Ақтөбе ауылы.
* Манкент-Сайрам ауданы. Орталығы — Манкент қыстағы.
* Меркі ауданы. Орталығы — Меркі ауылы.
* Сарысу ауданы. Орталығы — Кентарал қыстағы.
* Созақ ауданы. Орталығы — Созақ ауылы.
* Талас ауданы. Орталығы — Ұйық мекені.
* Түркістан ауданы. Орталығы — Түркістан қаласы.
* Түлкібас ауданы. Орталығы — Түлкібас ауылы.
* Шаян ауданы. Орталығы — Шаян ауылы.
* Шу ауданы. Орталығы — Ново-Троицкое ауылы.
* Жаңақорған ауданы. Орталығы — Жаңақорған ауылы.

1928 жылы 19 маусымда Қаратас ауданының орталығы Шарапхана ауылына, ал Манкент-Сайрам ауданының орталығы - Сайрам қыстағына көшірілді.

1928 жылы 23 маусымда Шу ауданы Мойынқұм ауданы болып өзгертілді.

1930 жылы 17 желтоқсанда Қазақ АКСР-інің барлық басқа округтары сияқты округ таратылып, оның аудандары ірілендіріліп, республикалық билікке тікелей бағынуға берілді.

## Әдебиет
* 

Санат:Қазақ АКСР округтары
Санат:Қазақстан тарихи облыстары
Dinosaur Game

**Dinosaur Game** немесе **[[Тираннозавр|T-Rex]] Game ** — Google Chrome броузеріндегі ойын.

Интернетпен байланыс болмаған кезде, пайдаланушы шолғыштың басты бетінде 8 биттік Динозаврды көреді. Егер сіз бос орын, Enter немесе пернетақтадағы кез-келген көрсеткіні басып, тінтуірді бассаңыз немесе мобильді құрылғыны бассаңыз, онда динозавр бірден секіріп, кактустар мен птеродактилдер арасында далада жүгіре бастайды. Сондай-ақ, динозавр төмен көрсеткіні басқанда төмен қарай еңкейе алады. Ойынның өзі-шексіз жүгіруші, уақыт шегі жоқ. Ойын әр жүз ұпаймен тездетіледі.

Ойынды интернетке қосылған кезде де бастауға болады. Ол үшін мекен-жай жолына chrome://network-error/-106, chrome://dino/ немесе about:dino енгізу керек.

## Геймплей
Пайдаланушы желіден тыс кезде Google Chrome-дағы веб-параққа кіруге тырысқанда, бетте көрсетілген пиксельдегі тиранозавр рекстің суреті барКогда браузер пайдаланушыға интернетке қосылмағандығы туралы хабарлайды. Содан кейін space немесе жұмыс үстелінен басып немесе Android немесе iOS  мобильді құрылғыларында динозаврды басып, ойынды қосуға болады. Сондай-ақ омнибокске енгізе отырып, ойынға кіруге болады.
Жалғыз T-Rex ойынында шөл даланың ақ-қара ландшафтында үздіксіз қозғалады, ал ойыншы секіре отырып немесе еңкейе отырып, кактусы және птеранодондар сияқты қарсы кездесулерден құтылуға тырысады. Ойын барысында пайдаланушы кедергімен немесе птерозаврмен соқтығысқанша, ойын жылдамдығы ұлғая түседі, бұл лезде ойынның аяқталуына әкелді.
450 ұпайға жеткенде жаңа кедергілер пайда болады-птеродактилдер, ал 2016 жылдың мамырынан бастап 700 ұпайға жеткеннен кейін түнгі режим қосылады. Содан кейін түс схемасы лйын барысында өзгереді. Ойын тираннозаврлардың бор-палеогендік қырылу кезінде жойылып кеткенге дейін қанша уақыт болғанына байланысты шамамен 17 миллион жылдық ойын уақытынан кейін максималды ұпай жинауға арналған.

## Дереккөздер

Санат:Google Chrome