open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сазанқұрақ газ-мұнай кен орны

**Сазанқұрақ газ-мұнай кен орны** — Каспий маңы ойысының оңтүстік-батыс ернеуі маңы өңіріндегі газ-мұнай кен орны. Атырау қаласынан батыста 85 км жерде, Каспий теңізінің солтүстік жағалауына жақын орналасқан. 1993 жылы ашылған. 

## Геологиялық құрылымы
Кен орны жасырын бұзылған үш қанатты тұзкүмбезді құрылымнан орын алған. Құрылымның тұзды күмбезі неогеннің алдында мүжіліп шайылған бет түрінде жер бетінде ашылған. Триастың, юраның және бордың тұзүсті шөгінділері де неогеналды үйлесімсіздікпен қиылған, сөйтіп көтерілімнің шет жағында стратиграфиялық қалқаланған тұтқыштар түзілген. Неогеналды үйлесімсіздік бетімен қалқаланған өндірістік мәні бар мұнай жатыны Каспий маңы ойысында бірінші рет анықталды. Мұнайлы горизонт төменгі бордың валанжин жікқабатынан орын алған. 

## Жатыс сипаты
Өнімді қойнауқаттың беті бойынша тұтқыш солтүстігінен горизонттың неоген шөгінділері астына сұғыну бетімен шектелген жартылай күмбез болып табылады. Оның өлшемдері -550 м-лік изогипса бойынша 4,5x0,6 км, амплитудасы 200 м. Горизонттың күмбездегі жатыс тереңдігі 415-455 м аралығында ауытқиды, жалпы қалыңдығы 35 м-ден 58 м-ге, тиімді қалыңдығы 12 м-ден 47 м-ге дейін өзгеріп отырды. Жинауыштардың ашық кеуектілігі 33-39% келген құмнан құралған. Мұнайдың шығымы 24 м³/тәу-ке жетеді. Қойнауқаттық қысым 4,9 Мпа, температура 24°С. Мұнайы ауыр, тығыздығы 917 кг/м3, күкіртті (0,46%), аз парафинді (0,66%), шайырлы, аз мөлшерде асфальтендері бар. Хлоркальцийлі типті табанасты суларының тығыздығы 1148 кг/м3, минералдылығы 157 г/л. Кен орны 1998 жылдан игерілуде.

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы кен орындары
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Санат:Қазақстан газ кен орындары
Мурасаки Сикибу

**Мурасаки Сикибу** (紫式部, 973? – 1014?) – Хэйан дәуіріндегі жапондық ақын қыз және жазушы. «Гэндзи-моногатари», «Мурасаки Сикибудың күнделігі» романдарының авторы, сондай-ақ оның өлеңдер жинағы сақталған. Меркурий ғаламшарында Мурасаки Сикибудың құрметіне аталған кратер бар. 

## Әдебиеттері
* Мурасаки Сикибу. «Гэндзи туралы повесть», 1-5 т. / Алғысөзі мен пікір жазған Т.Соколов-Делюсин. –  М.: «Наука», 1991–1993.
* Мурасаки Сикибудың күнделігі / Алғысөзі мен пікір жазған А.Мещерякова– СПб.: «Гиперион», 1997.
* Dalby, Liza. TheTaleofMurasaki: A Novel (Anchor, 2001). ISBN 0-385-49795-4.

Санат:Жапония жазушылары
Санат:Жапония ақындары
Сэй-Сёнагон

**Сэй-Сёнагон** (жапон. 清少納言, шамамен 966–1017 жылдар) – жапондық жазушы, Хэйан (794–1192) дәуіріндегі император Итидзёнің әйелі, Тэйсидің (Садако) сарайындағы сарай ханымы. Жапон әдебиетіндегі дзуйхицуәдеби жанрына бастау болған «Бас жақтағы жазбалар» кітабының авторы. Кітапта новеллалар, өлеңдер, анекдоттар, табиғаттың әдемі суреттері, сарай маңында болатын салт-дәстүрлер және поэтикалық толғаныстар қамтылған. Меркурий ғаламшарында Сэй-Сёнагоннің құрметіне аталған кратер бар. 

## Әдебиеттер:
* Сэй-Сёнагон Бас жақтағы жазбалар. – СПб.: Кристалл, 1999. 576 б. ISBN 5-8191-0079-4
* Сэй-Сёнагон Бас жақтағы жазбалар. Алғысөзін жазған Вера Маркова. –  М.: ЭКСМО, 2007. 528 б.
Аривара Нарихира

**Аривара Нарихира** (在原業平 825 жыл – 9 шілде 880 жыл) –жапон ақыны және суретшісі, ханзада. Жапонияның 51-императоры Хейдзеяның немересі, Або ханзаданың ұлы. Анасы ханшайым Ито император Каммудың қызы болған. Оның кейбір өлеңдері вака поэзиясына бағытталып жазылған. Оның қаламынан туған 30-ға тарта вакаКокин(вака)сю [TheKokinWakashū (古今和歌集)] жинағына кірген. Сондай-ақ, оның«Нарихирасю» атты өлеңдер жинағы сақталған.

Санат:Әдебиет
Пер Фредрик Валё

**Пер Фредрик Валё** (швед. PerFredrikWahlöö, 1926–1975 жылдар) –швед жазушысы, детектив жанрының шебері, прозашы және аудармашы. ЛенХалланд(Швеция),Кунгсбакада туған. 1959 жылы жазушы ретінде «Құдайдың ешкісі» (Himmelsgeten) атты романымен танылды. «Жел мен жаңбыр» (Vindenochregnet), «Жүк автомобилі» (Lastbilen), «Миссия» (Uppdraget), «Оденпланда раушандар өспейді» (DetväxeringarosorpåOdenplan), «Генералдар» (Generalerna) сияқты шығармалары сынға ұшыраған. Жұбайы Май Шёвалльмен бірге Мартин Бектің жетекшілігімен 1965-1975 жылдардағы Стокгольм полициясының қылмыстық істерді тергеу жұмыстары жайында он роман жазды. 49 жасында Мальмёдепанкреатиттен қайтыс болған.

Санат:Тұлғалар
Санат:Әдебиет
Чель Вестё

**ЧельВестё** (швед. KjellWestö, 6 тамыз 1961 жылы Хельсинкиде туған) –швед тілді фин ақыны, жазушы және журналист. 1986 жылы шыққан «TangoOrange» атты өлеңдер жинағымен таныла бастады. 1980 жылдың аяғында прозаға бет бұрады. 1989 жылы «Бөртпе» деген атпен әңгімелер жинағы жарыққа шығады. Вестёнің алғашқы романы «Гельсингфорстың үстіндегі батпырауықтар» деген атпен 1996 жылы басылып шықты. 2006 жылы Därviengånggått романы үшін «Финляндия» сыйлығына лайық деп танылды. 2008 жылы ProFinlandia («Финляндии үшін») медалімен марапатталды.

Санат:Тұлғалар
Санат:Әдебиет
Сағыз Петролеум Компани

**Сағыз Петролеум Компании** - Атырау
жене Ақтөбе облыстары аумағындағы барлау блоктарында геологиялық барлау және іздеу жұмыстарын жүргізумен айналысатын
жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Негізгі жұмыс нысаны - Атырау облысының Қызылқоға ауданындағы, Атырау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 220 км қашықтықта орналасқан Сағыз кенорнының барлау блоктары. Бұл серіктестік әуелде "Ферст фалкон Ойл энд Газ" деген атаумен 2001 жылдың 8 қаңтарынан бері жұмыс істей бастады. Алғашқыда серіктестіктің құрылтайшылары екі шет ел компаниялары
болатын, олар - ФИОК корпорациясы жене "Флакон Энедроджи Оверсиз Инк"  компаниясы. Алайда соңғы компания ез міндеттемесін орындай алмады, сөйтіп бір жылдан астам уақыттан кейін, яғни 2002 жылдың сәуір айында құрылтайшылар қатарынан шығарылды, осылайша ФИОК серіктестігі жеке-дара  құрылтайшы болып қалды. Қазір серіктестіктің 100% акциясы ФИОК
корпорациясының меншігінде.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Эрик Аксель Карлфельдт

**Эрик АксельКарлфельдт** (швед. ErikAxelKarlfeldt) (20 шілде, 1864 жылы – 8 сәуір, 1931 жыл) – швед ақыны. Стокгольмде туған. 1931 жылы «Оның поэзиясына (қайтыс болғаннан кейін)» атты шығармасы үшін Нобель сыйлығын  алады.Карлфельдттің 1906 жылы АндерсЦорн салған портреті сақталған. 

**Негізгі еңбектері:**
* Тақыр жер мен махаббат туралы ән (1895);
* Фридолинаның әндері (1898);
* Фридолинаның бағы (1901).

Санат:Тұлғалар
Санат:Әдебиет
Биргитта Гедин

**Биргитта Гедин** (швед. BirgittaGedin; 1 қаңтар 1929 жылы Стокгольмде туған) – швед жазушысы, ақын және аудармашы, балалар мен ересектерге арналған кітаптардың авторы. Орыс оқырмандарына «Алмұрттағы шенеунік-сымақ» («Чинушанагруше») (швед. Endomdor i päponträdet) атты сатиралық ертегісімен танымал. Швеция жазушылар Қауымдастығының мүшесі (2009 жылға дейін) болды. 

**Шығармалары:**
* 1969 –  «Jättegrytanshemlighet» 
* 1973 –  «Біз бір үйде тұрамыз» 
* 1977 –  «Қайырлы түн, Калле!» (швед. Kalle, sovgott!) 
* 1978 –  «AmaliaBruspåVindarö» 
* 1979 –  «Алмұрттағы шенеунік-сымақ» (швед. Endomdör i päponträdet) 
* 1979 –  «AmaliaBrus i Storstad» 
* 1980 –  «Lustöra: enkaninroman» 
* 1983 – AmaliaBruskanseglamedensärk
* 1988 –  «Теңіз жағалауындағы үй» (швед. Detlillahusetfrånhavet) 
* 1988 –  «Blåtira, kattguldochsidensvans» 
* 1990 –  «Skruttan» 
* 1991 –  «Skruttanstjärnpilot»

## Дереккөздер

Санат:1 қаңтарда туғандар
Санат:1929 жылы туғандар
Санат:Стокгольмде туғандар
Санат:Швеция балалар жазушылары
Қанатжан Байзақұлы Әлібеков

**Әлібеков Қанатжан (Қанат) Байзақұлы** (АҚШ-та **Кен Әлібек** немесе **Кеннет Әлібек** () деген атпен танымал, 1950 жылы туған) — дәрігер, ғалым,  иммунология және инфекциялық аурулар жөнінен маман. Әскери дәрігер, полковник, Биология Ғылымының Докторы және Биотехнология Ғылымының Докторы дәрежелеріне ие. Кеңес Әскері кезінде Биопрепараттың алғашқы Төрағасы қызметін атқарды. Ол 1992 жылы Америка Құрама Штаттарына кетіп, Америка азаматтығын алды және биоқорғаныс консультанты, зерттеуші және кәсіпкер болып қызмет атқарды. АҚШ үкіметінің биоқорғаныс стратегиясын дамытуда белсенділік танытты.

thumb|Қанатжан Әлібек
Кен Әлібек Каучукта дүниеге келіп, жастық шағын Алматы қаласында өткізеді. 1975 жылы Томск медициналық институтының әскери факультетін «инфекциялық аурулар және эпидемология» мамандығы бойынша бітірді. 1975 жылдан бастап, КСРО Министрлер Кеңесі уақытында биологиялық қару жасау және сынаумен айналысатын «Биопрепаратта» жұмыс істеді. 1988 жылдан бастап 1992 жылға дейінгі уақыт аралығында «Биопрепараттың» бірінші төрағасы болды. Биологиялық қорғаныс және биологиялық қару шығару бағдарламаларының ғылыми жетекшісі қызметін атқарды.

1990 жылы КСРО президенті М. Горбачёвке КСРО-дағы биологиялық қару шығару бағдарламасын тоқтату жөнінде ұсыныс хатын жолдады. Президенттің қолдауын алған соң, жою бағдарламасын басқарды. 1991 жылдың соңында АҚШ биологиялық нысандарын инспекциялайтын комиссия басқарушыларының бірі болды. Инспекция АҚШ-тың әскери биологиялық қару өңдеуді 70 жылдардың басында тоқтатқанын көрсетті. 1992 жылы Америка Құрама Штаттарына көшті. 1999 жылы «Biohazard» атты кітабы жарық көрді. 2000-2006 жылдар аралығында BBC-дың шешімі бойынша ең ұлы тарихи тұлғалар тізіміне енді. Америкадағы Джордж Мейсон Университетінің (George Mason University) профессоры, АҚШ Биологиялық Қауіпсіздігі Ұлттық Орталығының басқарушысы болды.

Әлемдегі биологиялық соғыс пен терроризм қаупін азайтқаны үшін АҚШ Конгресінің «Әлем жетістігіне ауқымды үлесі үшін» медалімен мараппаталды.

Қазіргі  таңда Назарбаев Университетінің Президенті Шигео Катсудың Бас Кеңесшісі болып жұмыс атқарады.

## Әдебиеттер
* Л. А. Федоров. Советское биологическое оружие: Раздел 2.3. Биологи в штатском («БИОПРЕПАРАТ»)
* Форум военных химиков. Завод «Биопрепарат», Степногорск, Казахстан
* Век биологического терроризма
* Наиболее влиятельные в АҚШ выходцы из бывшего СССР

Санат:Биологиялық қарулар
Санат:1950 жылы туғандар
Астрид Линдгрен

**Астрид Анна Эмилия Линдгрен** (, 14 қараша 1907 жыл, Виммербю, Швеция – 28 қаңтар 2002 жыл, Стокгольм, Швеция) – швед жазушысы. Балаларға арналған дүниежүзілік атақты кітаптардың авторы, оның ішінде «Шатырда тұратын Карлсон» және «Ұзын шұлық Пеппи туралы» тетралогиясы бар. Лилианна Лунгинаның орыс тіліне аударған кітаптары аса танымал болды. Оның шығармалары балаларға деген сүйіспеншіліктен туды. 1958 жылы оған балалар әдебиетіндегі Нобель сыйлығы ретінде қарастырылатын Ханс Кристиан Андерсен атындағы сыйлық табысталды.

1969 жылы Швед мемлекеттік сыйлығының иегері атанады. Стокгольмде оған арнап ескерткіш орнатылған.
## Марапаттары
* 1958 — Ханс Кристиан Андерсен сыйлығы
* 1969 — Швед мемлекеттік сыйлығы
* 1989 — Альберт Швейцердің медалі
* 1994 — Right Livelihood Award (Өнегелі өмір салты сыйлығы)
* 1995 — Швецияныӊ Иллис Кворум алтын медалі

Санат:Швеция жазушылары
Катарина Мазетти

**КатаринаМазетти** (швед. KatarinaMazetti) –швед журналисі және жазушы. Оның ересектерге арналған алғашқы романы «Grabben i GravenBredvid» мол табыс алып келді. Швед тілінің өзінде 450 000 данасы сатылды. 2002 жылы романның желісінде кино түсірілді.
**Шығармалары:**
* Grabben i GravenBredvid–  Көрші моладағы жігіт. М.: Мәтін, «Впервые»сериясы, 2004; «Первыйряд» сериясы, 2007. 
* Tarzanstårar– Тарзан, жылама! М.: Мәтін, «Первыйряд» сериясы, 2006. 
* Familjegraven–  Отбасылық қабір. М.: Мәтін, «Первыйряд» сериясы, 2007. 
* Detärslutmellangudochmig–  Құдай екеуміздің арамызда бәрі бітті. М.: Мәтін, «Первыйряд» сериясы, 2010.

Санат:Тұлғалар
Санат:Әдебиет
Санат:Журналистика
Харри Мартинсон

**Харри Эдмунд Мартинсон** (швед. Harry Edmund Martinson, 6 мамыр 1904 жыл – 11 ақпан 1978 жыл), швед жазушысы, ақын, прозашы және эссеші.Блекинге провинциясы (Швеция), Йемсхёгте туған. 1974 жылы ЭйвиндЮнсонмен бірігіп Нобель сыйлығының иегері атанды. «Аниара» (1956) атты символико-қиял-ғажайыптық поэмасымен үлкен жетістікке жетті. 1940 жылы КСРО-ға қарсы болған 1939-1940 жылдардағы кеңес-фин соғысына өз еркімен қатысады. 1949 жылы Швед Академиясының мүшесі болады.1938-1974 жылдар аралығында 10 сыйлықтың және арнайы стипендияның иегері атанды. Ол ауруханада өз-өзіне қол жұмсап қайтыс болған.

Санат:Тұлғалар
Санат:Әдебиет
Вильгельм Муберг

**Вильгельм Муберг** (швед. VilhelmMoberg) (20 тамыз 1898 жыл – 8 тамыз 1973 жыл) –  швед жазушысы, драматург және журналист. 

XIX  ғасырда Смоландтан Миннесотаға (АҚШ)  көшкен швед кедейлері туралы жазған «Келімсектер» (Utvandrarna) атты романымен көпке танымал болады. Швед қаласы Векшёде Мубергке арнап ескерткіш орнатылған.

## '''Негізгі романдары:'''
* «Раскендер» (Raskens) –  1927 
* «Тәртібі нашар» (Sänktsedebetyg) –  1935 
* «Бізге жер беріңдер!» (Givossjorden!) –  1939 
* «Түнде болған бәйге» (Rid i natt) –  1941 
* «Сынған қаруы бар сарбаз» (Soldatmedbrutetgevär) –  1944 
* «Келімсектер» (Utvandrarna) –  1949 
* «Швецияға соңғы хат» (SistabrevettillSverige) –  1959

## Дереккөздер

Санат:20 тамызда туғандар
Санат:1898 жылы туғандар
Санат:8 тамызда қайтыс болғандар
Санат:1973 жылы қайтыс болғандар
Санат:Швеция жазушылары
Санат:Швеция драматургтері
Санат:Швеция журналистері
Туре Нерман

**ТуреНерман** (швед. TureNerman), (18 мамыр 1886 жыл – 7 қазан 1969 жыл) – швед коммунисі, журналист, жазушы және ақын. 1909 жылы «Жаңа қоғам» атты социал-демократиялық газетте тілші болып қызмет атқарады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ұлтшылдыққа қарсы құрылған «Trotsallt!» деп аталатын газеттің редакторы болды. Стокгольм  қаласында оның атымен аталатын көше бар. 

**Кітаптары:** 
* Нерман Т. Ленин еуропалық поэзияда: Лениннің өліміне үн қосулар. Ред. Б.Гусман. – М.: «Прометей», 1925. 
* Нерман Т. Бесеудің одағы. Роман.  Орыс тіліне аударған М.Ковалевская. – М.–Л.: ГИЗ, 1927.

Санат:Тұлғалар
Санат:Әдебиет
Санат:Журналистика
Яльмар Гулльберг

**Яльмар Гулльберг** (швед. HjalmarGullberg, 30 мамыр 1898 жыл, Мальмё– 19 шілде 1961 жыл, Сконапрвинциясы) –швед ақыны, жазушы, драматург, аудармашы және XX ғасырдағы швед әдебиетінің көрнекті өкілдерінің бірі. Швед әдебиеті тарихындағы алғашқы модернистердің бірі. Гулльберг – әлемдік драматургиядағы атақты аудармашы болып саналады. Ол ежелгі грек трагиктерінің, Шекспир, Кальдерон, Мольерлердің шығармаларын аударған. Өмірінің соңында жазылмайтын ауруға шалдығып, өзіне-өзі қол жұмсайды.

Санат:1898 жылы туғандар
Санат:1961 жылы қайтыс болғандар
Санат:Швеция ақындары
Август Стриндберг

**Юхан Август Стриндберг** (1849–1912) –швед жазушысы, драматург және заманауи швед әдебиеті мен театрының негізін салушы. Стокгольмде Стринбергке арнап екі ескерткіш тұрғызылған. Меркурий ғаламшарында оның құрметіне аталған кратер бар.Шығармаларын басында натурализм, кейін экспрессионизм бағытында жазды.

**Шығармалары:**
* «Местер Улуф» – пьеса, 1872, 1874, 1877 
* «Қызыл бөлме» –  роман, 1879 
* «Жаңа патшалық» –  повесть, 1882 
* «Неке жайындағы әңгімелер» – сборник, 1884-86 
* «Қызметшінің ұлы» –  роман, 1886-87 
* «Әке» –  пьеса, 1887 
* «Жолдастар» –  пьеса, 1887 
* «Хемсё аралының тұрғындары» –  роман, 1887 
* «ФрёкенЖюли» –  пьеса, 1888 
* «Чандала» –  повесть, 1889 
* «Эрик XIV» –  пьеса, 1899 
* «Шхерада» –  роман, 1890 
* «Тозақ» –  автобиографиялық кітап, 1897 
* «Аңыздар» –  автобиографиялық кітап, 1897 
* «Дамаскқа қарай жол» –  трилогия, 1898–1904 
* «Карл XII» –  пьеса, 1901 
* «Энгельбрект» –  пьеса, 1901 
* «Түстердің ойыны» –  пьеса, 1902 
* «Кристина» –  пьеса, 1903 
* «Жалғыз» –  роман, 1903 
* «Готикалық бөлмелер» –  роман, 1904 
* «Қара тулар» –  роман, 1905 
* «Көк кітап» –  публицистика, 1907-08.

Санат:Тұлғалар
Санат:Әдебиет
Санат:Драматургия
Шигео Катсу

**Шигео Катсу** - Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 6 желтоқсандағы Жарлығына сәйкес Шигео Катсу Назарбаев Университетінің Ректоры болып тағайындалды. Шигео Катсудың Орталық Азиядағы жұмыс тәжірибесі мол: осы уақытқа дейін ол Дүниежүзілік Банктің Еуропа және Орталық Азия өңірлері бойынша вице-президенті болып қызмет етті. 

Шигео Катсу Банктегі өз қызметін «Жас Кәсіпқойлар» бағдарламасы бойынша 1979 жылдан бастады. Содан кейін «Батыс Африка жобалары» департаментінде экономист болып, алдымен «Энергетика, су ресурстары және телекоммуникация» бөлімінде, кейіннен – «Сумен жабдықтау және қалалық даму» бөлімінде жұмыс істеді. Оның осы сектордағы қызметі сумен жабдықтауға және санитарияға, сондай-ақ шалғай жерлерді көркейтуге және энергетикалық жобаларға қатысты болды.

1985 жылдан бастап 1989 жылға дейін – Дүниежүзілік банктің Бениндегі бірінші тұрақты өкілі болды. 1989 жылдан бастап 1991 жылға дейін Дүниежүзілік Банктің атынан Жапонияның Эскпорт-импорттық Банкіне экономикалық саясатқа елдік талдау жүргізу департаменті директорының орынбасары ретінде жіберілді, бұл жерде ол жайғастыру жұмыстарын бағалау рәсімдерінің енгізілуі үшін жауапты болды.

1992 жылдан бастап 1995 жылға дейін – негізінде кәсіпорындарды және қаржы секторын реформалаумен айналысатын Қытай Шығыс Азия және Тынық Мұхиты өңірлері департаментінің өнеркәсіп және энергетика бөлімінің бас маманы болып қызмет атқарды. Кейіннен Абдижандағы, Кот-д’Ивуардағы Дүниежүзілік Банктің өкілдігінде бастық және өңірлік директоры болады, онда оның басшылығымен Дүниежүзілік Банктің көмек көрсету бағдарламасы кокос секторын басқару, жекешелендіру және реформалау мәселелеріне арналды. 

1999 жылдан бастап – Дүниежүзілік Банктің Еуропа және Орталық Азия өңірлерінің операциялық қызметі бойынша директоры, одан кейін Дүниежүзілік Банктің Еуропа және Орталық Азия өңірлері бойынша вице-президенті болды.

Дүниежүзілік Банктегі қызметіне дейін Біріккен Ұлттар Ұйымында Өнеркәсіптік Даму (БҰҰӨД) бойынша Гренада Жоспарлау министрлігінің даму жөніндегі кеңесшісі болып жұмыс істеді. 

Ректор Катсу Токио университетінде «Халықаралық қатынастар және экономика» мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Токио университетінде аспирантураны және Венада, Австрия, Дипломатиялық академияны бітірді. Жапон, ағылшын, француз және неміс тілдерін еркін меңгерген. Қытай және орыс тілдерінде еркін сөйлейді.

### Сыртқы сілтемелер
http://www.nu.edu.kz/about/Management
Әбілов Серікбай

**Әбілов Серікбай** (1958, Павлодар облысы). 1976-1978 жылдары - Армиясының қатарында азаматтық борышын өтеген. 1978 жылдан - Павлодар МХЗ технологиялық құрылымдарды жөндеу мен оларға қызмет көрсету слесары, технологиялық насостардың машинисі. «Құрмет» орденімен (1999), «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалімен (1985) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбілғазиев Амангелді

**Әбілғазиев Амангелді** (1941, Атырау облысы).  Қазақ политехникалық институтын бітірген (1966). 1958-1960 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Қошқар МАБ слесарь. 1966-1970 жылдары - Байшонас МАБ мұнай ендіру операторы,  ұңғымаларды жер астында жөндеу операторы. 1970-1986 жылдары - «Доссормұнай» МГӨБ мұнай өндіру цехында ауысым инженері, аға инженер, ауысым бастығы, бас инженердің техникалық  қауіпсіздік жөніндегі орынбасары, басқарма бастығының орынбасары. 1986-1990 жылдары - «Теңгізмұнай» МГӨБ ОИТҚ ауысым бастығы, «Доссормұнай» МГӨБ Орысқазған учаскесінде мұнай өндіру цехының шебері. 1990-2003 жылдары - «Мақатмұнай» МГӨБ ОИТҚ аға технологы, бастығы. 2003 жылдан - зейнеткер. «Еңбектегі ерлігі үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1985) мадельдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ульф Старк

**Ульф Готтфрид Старк** (; 12 шілде 1944 жыл, Швеция Стокгольм - 13 маусым 2017 жыл Швеция Стокгольм ) швед жазушысы. Ересектерге арналаған кітаптарымен танылған. Балаларға арналған алғашқы кітаптары 1975-1976 жылдары жарыққа шықты. 1984 жылы шығармаларын түгелімен балаларға арнаймын деп шешті. 

**Шығармалары:**
* 1975 – Петтер және қызыл құс (PetterochDenRödaFågeln) 
* 1976 – Петтер және бүлікші-торайлар (Petterochdeupproriskagrisarna) 
* 2002 –  Әпенділер мен мазасыздар
* 2005 – Йоханна, сен ысқыра аласың ба? 
* 2005 – Сикстен
* 2007 –  Менің қарындасым–  періште [www.samokatbook.ru] 
* 2008 –  Ақ аюлар билесін
* 2009 – Аякс атты жұлдыз
* 2011 – Қара скрипка
* 2011 - Кішкентай Асмодей

Санат:Швеция жазушылары
Ислам Әбілғазиев

**Әбілғазиев Ислам** (1944, Атырау облысы Мақат ауд., Сағыз к.) ).  Қазақ политехникалық институтын бітірген (1968). 1960-1963 жылдары - «Қошқар» ірілендірілген мұнай кәсіпшілігінің автотрактор паркінде 
слесарь. 1968-1980 жылдары - «Ембімұнай» ӨБ «Мақатмұнай» МГӨБ  Қошқар мұнай өндіру цехында мұнай өндіру шебері, аға инженер, цех бастығы. 1980-1986 жылдары - «Ембімұнай» ӨБ «Мақатмұнай» МГӨБ бастығының орынбасары. 1986-1988 жылдары - халық депутаттары Мақат поселкелік Кеңесі атқару комитетінің төрағасы, халық депутаттары Мақат аудандық Кеңесі атқару комитеті төрагасының орынбасары. 1988-1989 жылдары - «Ембімұнай» ӨБ «Доссормұнай» МГӨБ Мақат цехы бастығының орынбасары. 1989-1992 жылдары - халық депутаттары аудандық Кеңесі атқару комитеті төрағасының орынбасары, экономикалық комитетінің төрағасы. 1992-1995 жылдары - Мақат аудандық әкімшілігі басшысының орынбасары, бірінші орынбасары, экономикалық комитетінің төрағасы. 1995-2000 жылдары - Мақат ауданының әкімі. 2000 жылдан - «ҚазМұнайГаз» БӨ АҚ «Ембімұнайгаз» ӨФ «Доссормұнайгаз» МГӨБ бастығының әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбілхатаева Мафруза

**Әбілхатаева Мафруза** МАФРУЗА (1949, Атырау облысы). Мәскеу мұнай және газ өнеркәсібі институтын бітірген (1971). 1971-1999 жылдары - АМӨЗ оператор, диспетчер, аға оператор, №4 цех шебері, өндірістік бөлім диспетчері, аға диспетчер, инженер, бөлім бастығы. 1999 жылдан - зауыттың техникалық бөлімінде жетекші инженері. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (1987).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Есберген Әбітаев

**Есберген Әбітайұлы Әбітаев** (1 қаңтар 1941 жыл, Көкшетау, Солтүстік Қазақстан облысы) — кеңестік және қазақстандық кәсіпкер, энергетик және саясаткер, Қазақстан Сауда, энергетика және индустрия бірінші вице-министрі (1998–2002), Экономика министрінің орынбасары (1990–1996).

## Өмірбаяны
Есберген Әбітаев 1963 жылы Ивановоның энергетика институтын бітірген. 1963–1973 жылдары Алматы ЖЭЦ-де жұмыс істеген. 1973–1979 жылдары «Алматыэнерго» жылу желілері кәсіпорнының бас инженері. 1979–1987 жылдары «Алматыэнергожылукоммунэнерго» кәсіпорнының директоры болған.

1987–1990 жылдары Қазақ КСР тұрмыстық-коммуналдық шаруашылығы Министрінің орынбасары.

1990–1996 жылдары Қазақстан Республикасы Мемлекеттік жоспары Төрағасының орынбасары, экономика Министрінің орынбасары болған. 1996 жылы «Қазкоммунэнерго» РӨБ бас директорының бірінші орынбасары, «Қазақстанэнергоң Ұлттық энергетикалық жуйесі бас директорының орынбасары болған.

1997 жылы «KEGOC» АҚ (электр желілерін басқару женіндегі ұлттық компания) вице-президенті. 1998–2002 жылдары Қазақстан Сауда, энергетика және индустрия бірінші вице-министрі. 2002 жылдан «KEGOC» ЖАҚ вице-президенті. Ленин, Құрмет ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан вице-министрлері
Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Санат:Қазақстан энергетиктері
Айтмағанбет Әбішев

**Әбішев Айтмағанбет** (1906-1990, Атырау облысы). Ембі ардагері. 1928-1961 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігінің Доссор МАБ ұңғымаларды жер астында жөндеу бригадасының жұмысшысы, операторы, шебері. Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:КСРО мұнай өндіру ісінің үздіктері
Уәлитхан Әбілов

**Әбілов Уәлитхан**  (1940, Атырау облысы Забұрын а.). Саратов политехникалық институтын (1962), Мәскеу мұнай-химия және газ өнеркәсібі институтын (1969) бітірген.

1962-1964 жылдары «Ембімұнай» бірлестігінің жол-жөндеу кеңсесінде механик, бас механик.

1964-1972 жылдары - «Маңғышлақмұнай» бірлестігінің сумен  қамтамасыз ету кеңсесінде инженер, аға инженер, директор.

1972-1983 жылдары - «Өзенмұнай» МГӨБ магистралды мұнай өнімдері  құбырлары басқармасы бастыгының орынбасары, технологиялық ерітіндіні дайындау басқармасының бастығы, цех бастығы, «Маңғышлақмұнай» бірлестігінде турмыстық-коммуналдық кеңсесінің директоры.

1983-1992 жылдары - «Алматымұнайөнім» бірлестігінде бас механик, автомобильre май құю станциясы (АМҚС) бастығының орынбасары, коммерциялық бөлімнің бастығы.

1992-1996 жылдары - «Қазақойл» ҰМК жанындағы «Ембімұнай» бірлестігінің өкілі.

1996 жылдан - «Тазамай» экологиялық фирмасының директоры.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:1940 жылы туғандар
Әбілханов Дауылбай

**Әбілханов Дауылбай** (1961, Түркіменстан).  Қазақ политехникалық институтын бітірген (1988). 1978-1980 жылдары - «Өзенмұнай» МГӨБ мұнай  қурал-жабдықтарын жөндейтін слесарі, мұнай өндіру цехының операторы. 1980-1982 жылдары - Кеңес Армиясының  қатарында азаматтық борышын өтеген. 1982-1998 жылдары - «Өзенмұнай» МГӨБ мұнай өндіру цехында оператор, аға оператор, шебер, технолог, цех бастығының орынбасары, «КРУЗ» ЖШС атқарушы директоры. 1998 жылдан - «Өзенмұнайгаз» АҚ №2 МГӨБ өндірістік-техникалық бөлімінің бастығы, бас инженері.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әджібаев Төлеген

**Әджібаев Төлеген** (1963, Түркіменстан).  Қазақ политехникалық институтын бітірген (1986). 1986-1999 жылдары-Өзен бұрғылау жұмыстары басқармасында бүрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері, бөлім бастығы, бас инженердің орынбасары, бас инженер, өндірістік-техникалық қамтамасыз ету Басқармасының бастығы. 1999 жылдан - «Бұрғылау» ЖШС директоры.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ұзақбай Әділов

**Әділов Ұзақбай** (1937, Атырау қаласы). Орта Азия политехникалық институтын бітірген (1960). 1960-1962 жылдары - «Қазақстанмұнайқұрылыс» тресі 7-ҚҚБ-ында шебер, прораб, аға прораб. 1962-1965 жылдары - Атырау қалалық атқару комитеті күрделі құрылыс бөлімінде бас инженер. 1965-1970 жылдары - «Қазақстанмұнайгеофизика» тресі  құрылыс учаскесінің бастығы. 1970-1974 жылдары - ЖМК бастығы. 1974-1988 жылдары - «Ембімұнайқурылыс» тресінің басқармасы, «Атыраумұнайхимқұрылыс» тресі үй  құрылысы комбинатының директоры, «Маңгышлақмұнайгазқұрылыс» тресі 7-ҚБ бастығы, «12-Маңғышлақауьілқұрылыс» тресінің басқармасы, «Маңғышлақмұнайгазқұрылыс» тресінің басқармасы. 1988-1990 жылдары - Йемен республикасына шет елдік іссапар. 1990-1992 жылдары - «Сфинкс» концернінде бас директордың орынбасары. 1992-1998 жылдары - «Қаражамбасмұнай» АҚ бастығының орынбасары. 1998 жылдан - зейнеткер. 2004 жылдан - «Мұнайшы»  ҚҚ Қамқоршылық Кеңесінің мүшесі. «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әженов Сағидолла

**Әженов Сағидолла** (1939, Ресей). KCPO мұнай және газ өнеркәсібінің үздігі (1985). КСРО-ның  Құрметті мұнайшысы (1991). Атырау политехникалық техникумын бітірген (1960). 
1960-1964 жылдары - Мақат бұрғылау кеңсесінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 1964-1972 жылдары - «ММГБ» тресі Жетібай МБЭ-да бұрғылау шебері, бұрғылау учаскесінің аға 
инженері, өндірістік-техникалық бөлімнің аға инженері. 1972-1995 жылдары - «Ембімұнайгаз» АҚ ОИТҚ ауысым бастығы, ӨБ бастығы, ТВ бастығы, Балықшы бұрғылау жұмыстары 
басқармасының бас технологы. 1995-1998 жылдары - Атырау БЖБ бас инженері. 1998-2001 жылдары - «Қазақойл-бұрғылау» ЖАҚ-ында ТВ бастығы, бас технолог. 2001-2003 жылдары 
- Атырау  ҚМБКБ мен ҰКЖ-ның жетекші инженері. 2004 жылдан - зейнеткер. «Ерен еңбегі үшін» медалымен марапатталған (1970).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әжмағанбетов Сүлеймен

*Әжмағанбетов Сүлеймен*' (1935, Атырау облысы). 1954-1994 жылдары - «Құлсарымұнай», «Прорвамұнай» МГӨБ уңгымаларды күрделі жөндеу цехының бұрғышысы, электр монтері, агрегат машинисі. 1994 жылдан - зейнеткер. «Еңбектегі ерлігі үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1985) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Садыр Әжібаев

**Әжібаев Садыр** (1909-1968, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1926-1944 жылдары — Ескене мұнай өндіру кәсіпшілігінде бұрғышы көмекшісі, бұрғышы, мұнай өндіру операторы. 1947-1966 жылдары —  Қошқар, Қаратон мұнай өндіру кәсіпшіліктерінде мұнай өндіру цехы шебері. 1966 жылдан зейнеткер. Ленин орденімен, Еңбек  Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталган.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әжіғали Алтынай

**Әжіғали Алтынай** (1950, Атырау облысы).  Қазақ попитехникалық институтын бітірген (1973). 1973-1979 жылдары - «Ембімұнай» бірлестігінің Балықшы бұрғылау жұмыстары басқармасы АИТҚ-ының оператор-коллекторы, инженер-технологы. 1979 жылдан бүгінге дейін - «Құлсарымұнай» МГӨБ геологиялық бөлімінің геологы, жетекші геологы, бастығы, жетекші геологы.  Қазақстан Республикасының Құрмет Грамотасымен марапатталган (1998).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әжіғалиев Дүйсенғали

**Әжіғалиев Дүйсенғали** (1915-1999, Атырау қаласы). Ұлы Отан соғысына қатысқан. Атырау мұнай техникумын бітірген (1936). КСРО мұнай өнеркәсібінің үздігі (1971).  ҚазКСР-нің еңбек 
сіңірген өнертапқышы және рационализаторы (1972). 1936-1940 жылдары - Доссор, Ескене мұнай кәсіпшіпіктерінде оператор, шебер, өндіру цехының бастығы. 1946-1951 жылдары - Доссор МАБ ӨТБ бастығы. 1951-1963 жылдары -  Құлсары бұрғылау кеңсесінде ӨТБ бастығы, бұрғылау учаскесінің бастығы. 1963-1983 жылдары - ұңғымаларды күрделі жөндеу кеңсесінде күрделі жұмыстардың инженері, ӨТБ бастығы, директор. «Қызыл Ту», III дәрежелі Даңқ, I дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Таптым Әділов

**Әділов Таптым** (1948, Түркіменистан). 1967-1976 жыпдары - Красноводск МӨЗ технология цехының кокс қондырғысында оператор. 1976-2000 жыпдары - «Қазмұнайгаз» БӨ» АҚ 
«ОМГң ӨФ газ өңдеу Басқармасының № 1 газ өңдеу цехында технологиялық  қондырғылардың операторы, 2002 жылдан - технологиялық  қондырғыларды жөндейтін 5 разрядты слесарь. «Еңбек  Қызыл Ту» (1986), «Құрмет» (1999) ордендері мен «Еңбектегі ерлігі үшін» (1981) медалымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әдиев Руслан

**Әдиев Руслан** (1965, Ақтау қапасы).  Қазақ политехникалық институтын (1988), Уфа энергия қорлары көлігінің проблемалары институтының аспирантурасын (2001) бітірген. Техника ғылымдарының кандидаты (2001). 1988-1995 жылдары - слесарі-қурастырушы, бригадир, шебер, құрастыру цехының бастығы, өндірістік-техникалық басқарманың бастығы. 1995-1998 
жылдары - «Станок жасау зауыты» АҚ бірінші вице-президенті, президенті. 1998-2004 жылдары - «Қазтрансойл» ЖАҚ бас менеджері. 2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ департаментінің директоры.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әжіғалиев Парих

**Әжіғалиев Парих** (1936, Атырау облысы). Саратов мұнай техникумын бітірген (1980). 1954-1955 жылдары - Байшонас МАБ  ұңғымаларды жер астында жендеу бригадасында оператордың көмекшісі, оператор. 1955-1958 жылдары - Кеңес Армиясының  қатарында азаматтық борышын өтеген. 1959-1998 жылдары - «Қазақстанмұнайгеофизика» тресі Гурьев геофизикалық экспедициясында техник-оператор, техник-геофизик, инженер-геофизик,  Қазақ геологиялық-барлау ғылыми-зерттеу институтында аға геофизик, сейсмикалық партияның бастығы, бас инженердің техника қауіпсізідігі және еңбекті қорғау жөніндегі орынбасары, тәжірибелік-әдістемелік экспедиция сейсмикалық партиясының бастығы. 1998 жылдан - зейнеткер. «Құрмет белгісі» орденімен «Ерен еңбегі үшін» медалымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Линдон Бэйнс Джонсон

**Линдон Бэйнс Джонсон** (; 27 тамыз 1908, Стоунволл, Техас — 22 қаңтар 1973, сол жерде) —  АҚШ-тың Демократиялық партиясы тұсында 1963 жыл 22 қараша мен 1969 жылдың 20 қаңтары аралығындағы Президенті.

## Ерте жылдары
1908 жылы 27 тамызда Техас штатындағы Стоунволл маңайында дүниеге келді. Джонсон-Сити мектебін және Сан-Маркостағы Техас штатындағы Оңтүстік батыс педагогтік колледжін тәмамдады. Хьюстонда Сэм Хьюстон атындағы мектепте полемика мен  шешендік өнерден дәріс жүргізді.

## Саяси мансабы
thumb|left|Джонсонның 1963 жылы 22 қарашада Кеннеди өлтірілген күні Air Force One бортындағы анты.

### Ішкі саясаты
thumb|Президент Рузвельт, губернатор Джеймс Аллред Техастан және Джонсон
thumb|Lyndon B. Johnson in Navy uniform in наурыз 1942

1931 жылы конгрессмен Р. Клеберг Линдон Джонсонды өзінің секретары қызметіне шақырды. 1935 жылы тамыз айында Джонсон жастар ісі жөніндегі Техас ұлттық әкімшілігінің өкілі  болып бекітілді. 1937 жылы Техастың 10-шы сайлау аймағынан АҚШ өкілдері палатасына сайланды. Джонсон Конгресстің ықпал етуші комитетінен бекіту алып, Жаңа курстың белсенді күрескері болды. 1941 жылы ол Сенатқа сайлауға бірінші кампаниясын бастады. Рузвельт қолдауына қарамастан Джонсон алдын ала сайлау барысында 29 талапкерлер арасынан 29 орын алды. Ол 1942 жылы әскери-теңіз флоты ісі бойынша өкілдер палатасының комитетіне мүше, ал 1947 жылы  - қарулы күштер комитетінің мүшесі болды. Сол сияқты  әскери саясаттың арнайы комитетінің және атом күші бойынша арнайы комитеттің жұмысына қатынасты.

1948 жылы Джонсон Сенатқа өтті. Онда Джорджииден келген ықпалды демократ  Р.Рассельмен жақындасып, бірден екі бекітуге қол жеткізді: қарулы күштер бойынша комитет пен ішкі сауда мен штаттар арасындағы сауда бойынша комитетке.1951 жылы Басшысы орынбасарлығына, ал 1955 жылы Сенаттағы демократтар көсемдігіне сайланды. 1954 жылы Сенатқа қайта сайланды.
 
Президент Джонсонның бір жолдауында АҚШ-та әрбір 26 минутта бір зорлау, әрбір 5 минутта  - бір тонаушылық, әр минутта – көлік ұрлығы және әрбір 28 секундта  - бір ұрлық болатынын айтқан еді. Қылмыс қрытындысынан мемлекеттің материалдық потерии жылына 27 миллиардты құрайды.

Роберт Кеннеди өлтірілгеннен соң, президент Джонсон Ақүйде сөз сөйлеп, АҚШ-тағы өлтіру қылмыстарының көмескі есебін келтірді. 1885 жылдан бастап, әрбір үш америкалық президенттің біреуіне қастандық жасалып, әрбір бес президенттің бірі өлтірілгенін айтты.

1960 жылы Джонсон Демократиялық партия атынан президенттікке дауысқа салуға шешім қабылдады. Оны белсенді түрде  Гарольд Хант қолдады.  Джонсон өз үміткерлігін партияның ұлттық конвентінің шақырылуына бірнеше күн қалғанда 5 шілдеде ұсынған болатын. Алғашқы сайлаудың бірінші турында ол үлкен жеңілісті бастан өткерді, ал екінші жолы Джон Кеннедиден жеңіліп, вице-президенттікке үміткер болды. 1960 жылғы президенттік сайлаудағы Кеннеди жеңісінен кейін Линдон Джонсон 1961 жылы 20 қаңтарда вице-президенттік өкілдігіне  кірді.

### Сыртқы саясаты

## Президенттіктен кейінгі жылдары
## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Сайклинг-процес

**Сайклинг-процес** — өнімді горизонтқа газды кері айдап, оның қысымын сақтау арқылы газконденсат кенорнын игеру әдісі. Бұл үшін кенорынның өз газы пайдаланылады. Қойнауқаттық қысымды қалыпты жағдайда ұстау жатын газынан газ конденсатын түзуші, жоғары температурада қайнайтын көмірсутектердің бөлінуі нәтижесінде орын алатын ретоградтық конденсацияға кедергі жасайды. Айдалатын газ бен алынатын газдардың ара-қатынасына қарай толық сайклинг-процесті және ішінара сайклинг-процесті ажыратады. Әуелгісінде кенорыннан шығарылған барлық газ C5+ жоғарғы көмірсутектерін бөліп алғаннан кейін ұңғымаға қайтадан кері айдалады. Нәтижесінде горизонттан конденсатты бөліп алу коэффициенті 70-80%-ға жетеді. Ішінара сайклинг-процес барысында ұңғымаға өндірілген газдың бір бөлігі айдалады.

## Дереккөздер

Санат:Мұнай
Сай - Өтес - Бозащы

**Сай - Өтес - Бозащы** - арналық сутартқыш құбыр. Ұзындығы 272,1 км. Құбырлардың диаметрі 1000/400 мм. Пайдалануға 1979-84 жылдары берілді. Жобалық қуаты тәулігіне 62 мың м³ су. Сай-Өтес, Қаражанбас,
Қаламқас бекеттерінде сораптау агрегаттары орнатылған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнай құбырлары
Солидол

**Солидол** ( - тығыз және  - май) - индустриялық майларды кальций сабынымен қоюландыру арқылы алынатын үйкеліске қарсы қолданылатын пластикалық жағармайлар. Суда ерімейді. 70°С-тан аспайтын температурада ғана майлау қабілеті бар. Индустриялық механизмдерде, ауыл шаруашылық техникасында т.б. қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Антифрикцион материалдар
Самек

**Самек**- Атырау облысы аумағында орналасқан екі блокта (А жене Е блоктары) барлау және көмірсутектерді өндіру мақсатында құрылган жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Игеруге
қамтылған кенорындар - Атырау облысының Мақат ауданындағы Ескене, Доссор, Сағыз, Мақат В және Жылой ауданындағы Жаршық 
кенорындары. "Самек" серіктестігі жер қойнауын пайдалануға 2003 жылдың 4 наурызында рұқсат берілген №1117 келісім-шартқа сәйкес, Атырау облысындағы А жене Е блоктары ауқымында барлау жұмыстарын жүргізуге және көмірсутек шикізатын өндіруге мүдделі. Келісім-шарттың күшін сақтау мерзімі - 31 жыл, барлау кезеңінің ұзақтығы - 6 жыл, өндіру
кезеңінің ұзақтығы - 25 жыл.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Жолмұқан Баймолдаев

**Баймолдаев Жолмұқан** (1900-1962, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1920-1955 жылдары — Доссор, Комсомол мұнай кәсіпшіліктері дизелді электр станцияларында моторшы,
«Қазақстанмұнай» комбинаты Доссор мұнай кәсіпшілігінде мұнай өндіру операторы. Ленин (1962), Еңбек Қызыл Ту (1951) ордендерімен және «Ерен еңбегі үшін» медалімен (1948) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Байманов Бөлекбай

**Байманов Бөлекбай** (1933, Атырау қаласы). КСРО-ның Құрметті мұнайшысы (1991). Атырау мұнай техникумын бітірген (1953). 1953-1954 жылдары — Байшонас мұнай өндіру кәсіпшілігінде мұнай өндіру операторы, мұнай өндіру шеберінің көмекшісі. 1954-1957 жылдары — Кеңес Армиясы қатарында азаматтық борышын өтеген. 1958-1997 жылдары — «Атыраумұнайгазгеология" акционерлік қоғамы орталық лабораториясының кен орындарын жобалау және игеруге талдау жасау бөлімінде лаборант, техник, инженер, аға инженер, бастық. 1988 жылдан зейнеткер. «КСРО мұнай өнеркәсібі үздігі» белгісімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Сазтөбе - Елемес - Опорная

**Сазтөбе - Елемес - Опорная** - мұнай құбыры, "Қазтүрікмұнай" ЖШС иелігіндегі Сазтөбе-Елемес кенорындар тобы мұнайын Өзен - Атырау - Самара арналы мұнай құбыры бойында орналасқан "Опорная" мұнай тапсыру пунктіне тасымалдауға арналған. 1996-1998 жж. "Қазфен" БК, 
"Интергазқұрылыс" АҚ (Ақсай қаласы) тұрғызган. 20.04.99 ж. Мемлекеттік комиссиямен қабылданған. Ұзындығы -82,4 км. Диаметрі-159-273 мм. Құбыр қабырғасының қалыңдығы -7,8-8 мм. Өткізгіштігі жылына 700 мың т дейін. Жұмыс қысымы басында 25-30 атм., соңында 3-8 атм. Салыну
тереңдігі -0,8 м.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнай құбырлары
Мұса Баймұханұлы Баймұханов

**Баймұқанов Мұса** (1910 ж. Атырау облысы, Қызылқоға ауданы, Қарабау ауылы -18-наурыз 1945 ж. Польша, Болеславец қаласы). Кеңес Одағының Батыры. Алматы тау-кен металлургия институты жанындағы жұмысшы факультетін бітірген соң Доссор мен Мақатта қоғамдық жұмыстар атқарды. Одан кейін Атырау қалалық прокуратурасында тергеушісі. 1935-1941 жылдары — Сағыз кәсіпшілігінде мұнай өндіру операторы. 

1941 жылы Қызыл Армия қатарына шақырылып, офицерлер даярлайтын әскери училищеге жіберіледі. Осы оқу орнын аяқтағаннан кейін кіші лейтенант шенімен Ленинград майданындағы 120-Гатчино атқыштар дивизиясындағы 538-атқыштар полкіне взвод командирі қызметіне тағайындалады. Польша жерін, астанасы Варшава қаласын азат етті.

Атырау қаласында, Мақат аулында оның есіміндегі көше бар. Есімі Мақат поселкесіндегі орта мектепке берілген. Мұнайшылар саябағында батырға бюст орнатылған. Ленин орденімен, «Қызыл Ту», 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған. 

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Ізтұрған Баймұқанов

**Баймұқанов Ізтұрған** (1957, Атырау қаласы). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1985). 1976-1981 жылдары - «Гурьевмұнайгазгеология» ӨМБ техник, өндірістік-диспетчерлік
қызметтің аға инженері. 1981-1986 жылдары - комсомол комитетінің хатшысы, облыстық комсомол комитетінде бөлім меңгерушісі. 1986-1988 жылдары - геолог, бұрғылау шебері. 1988-1991 жылдары - Теңгиз кешенінде бас маман, жайластыру бөлімінің бастығы. 1991-1995 жылдары - «Қазөнеркәсіпставба» БК коммерция жөніндегі директоры. 1995-1996 жылдары - бас директордың экономика жөніндегі бірінші орынбасары. 1996-1997 жылдары - «ТеңізмұнайгазТельф» ЖШС бас директоры. 1997-2003 жылдары - «ТеңізмұнайгазТельф» ЖШС бас директорының орынбасары. 2003 жылдан - «ТеңізмұнайгазТельф» ЖШС бас директоры. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (2001).

## Дереккөздер
Нұғыман Байниязов

**Байниязов Нұғыман** (1922, Атырау облысы). 1947-1977 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігі Мақат мұнай өндіру басқармасында мұнай өндіру операторының көмекшісі, оператор. 1977 жылдан зейнеткер. 2-дәрежелі Отан соғысы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Нұғымет Байсейітов

**Нұғымет Байсейітов** (1914-1995, Атырау облысы) - мұнайшы.

## Өмірбаяны
* 1938-1969 жылдары - Қосшағыл МАБ мұнайды дайындау мен айдау цехының операторы.

## Марапаттары
* «Ерен еңбегі үшін» (1949) медалі
* «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1985) медалі.

## Дереккөздер

Санат:1914 жылы туғандар
Санат:1995 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Санат:Еңбекте үздік шыққаны үшін медалінің иегерлері
Жәлел Байсекенов

**Байсекенов Жәлел** (1931-1997, Ганюшкин селосы). Химия және мұнай өңдеу өнеркәсібінің «Құрметті шебері» (1991). 1949-1957 жылдары — Атырау балық комбинатында жумыс істеді.
1957-1995 жылдары — Атырау мұнай өндеу зауытының жөндеу-механика цехында ұста, сыртқы жөндеу жұмыстарының шебері. «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Талғат Байтазиев

**Байтазиев Талғат** (1966, Атырау облысы). Атырау мемлекеттік мұнай мен газ институты. 1987 жылдан -жүргізуші. 1990 жылдан - «Мұнайгазсервис» ЖШС күзет бастығы, өткізу бөлімінің бастығы. 1993 жылдан - «Мұнайгазсервис» ЖК атқарушы директоры. 1996 жылдан - HAWK ІМРАХ TRADING U.A.E. DUBAI-дың маркетингілік зерттеулер бойынша менеджерң, Қазақстан Республикасындағы ресми өкілі. 1999 жылдан - «ҚазақОйл» ҰМК-ның «Атырау мұнай өңдеу зауыты» ААҚ-дағы ресми өкілі. 2000 жылдан - «Виктория» сақтандыру қоғамының маманы. 2002 жылдан - «Атырау мұнай өңдеу зауыты» ААҚ президенті жанындағы инспектор. 2003 жылдан - «ҚазМұнайГаз» БӨ директорының мұнай жөніндегі орынбасары. 2004 жылдан - «Атырау мұнай өңдеу зауыты» ААҚ коммерциялық директоры, - «Атырау мұнай өңдеу зауыты» ЖШС бас директоры.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Бораш Байыров

**Бораш Байыров** (1900-1954, Атырау облысы) - Ембінің ардагері.

1928-1954 жылдары — Батыс Қазақстан геологиялық басқармасының бұрғылау  кәсіпорындарында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. Байшонас, Ескене, Мақат, Доссор мұнай өндіру басқармаларында мұнай өндіру операторы, аға оператор.

Ленин орденімен (1952) және «Ерен еңбегі үшін» медалімен (1948) марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1900 жылы туғандар
Санат:1954 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Ізтілеу Байтоқов

**Байтоқов Ізтілеу** (1904-1987, Атырау облысы). 1919-1932 жылдары — Доссор, Мақат, Байшонас мұнай кәсіпшіліктерінде слесардың шәкірті, слесарі, бурғы қондырғыларының моторист, 1932-1964 жылдары — Құлсары мұнай өндіру басқармасында моторист, дизелист, бұрғы қондырғыларының механигі, аға механик, газ цехының бастығы. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:1904 жылы туғандар
Санат:1987 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Рысқали Байтұяқов

**Байтұяқов Рысқали** (1896-1960, Атырау облысы). Ембі ардагері. Баку өнеркәсіп академиясын бітірген (1935). 1917-1929 жылдары - Мақат мұнай кәсіпшілігінде бұрғылау  жүмысшысы, Доссор, Байшонас мұнай кәсіпшіліктерінде мұнай өндіретін оператордың көмекшісі, оператор. 1929-1932 жылдары - Байшонас мұнай кәсіпшілігі кәсіподақ комитетінің төрағасы, Доссор МАБ директорының орынбасары. 1935-1956 жылдары - Байшонас мұнай кәсіпшілігінің меңгерушісі, Төлеген бұрғылау учаскесінің бастығы, Байшонас бұрғылау цехының бастығы, Қошқар МАБ директорының орынбасары, Сағыз МАБ техникалық қауіпсіздік жөніндегі инженер. Ленин орденімен (1952), медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Бөлекбай Бақтыбаев

**Бақтыбаев Бөлекбай** (1903-1972, Атырау облысы) - Ұлы Отан соғысына қатысушы (1942-1946). 

1921-1959 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігі Доссор мұнай кәсіпшілігі басқармасында жұмысшы, балғашы, ұста.

* Қызыл жұлдыз (1945) және Еңбек Қызыл Ту (1953) ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1903 жылы туғандар
Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында қайтыс болғандар
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:Ембімұнай мұнайшылары
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Әлім Бақтыбаев

**Бақтыбаев Әлім** (1929-1998, Атырау қаласы). Атырау мұнай техникумын (1949), Мәскеу мұнай институтын (1959) бітірген. 1949-1965 жылдары — Құлсары мұнай кәсіпшілігінде коллектор, ұңғымаларды зерттеу технигі, пайдалану женіндегі аға геолог, мұнай өндіру цехының техник-геологі, аға инженер, мұнай өндіру цехының бастығы, аға инженер. 1965-1969 жылдары — Қазақстан коммунистік партиясы Атырау облыстық комитетінің өндірістік-көлік бөлімінің нүсқаушысы. 1969-1977 жылдары — Атырау гидрогеология партиясының бастығы. 1977-1998 жылдары — Балықшы бұрғылау  жумыстары басқармасының орталық инженерлік-технологиялық қызметі бастығының орынбасары, бу және сумен қамтамасыз ететін цехтың бастығы, «Қазан» шағын кәсіпорны директоры, «Қазақойлбұрғылау» бірлескен кәсіпорнының бөлімше бастығы. «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Қанали Балгенжиев

**Балгенжиев Қанали** (1926, Атырау облысы). ФЗО-ның Қосшағыл мектебін бітірген (1943). 1943-1945 жылдары - Қошқар МАБ бұрғышының көмекшісі. 1945-1982 жылдары - «Қазмұнайбарлау» тресі Мұнайлы, Қараарна, Боранкөл, Прорва, Гран МББ бұрғышы. 1982 жылдан - зейнеткер. Ерен еңбегі үшін медалімен медалымен марапатталған (1976).
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:1926 жылы туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Ерлан Балапанов

**Ерлан Балапанов** (1974 жылы Алматыда туған) — қазақстандық ғалым, экономика ғылымдарының кандидаты.

## Білімі
* Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (1995)
* «Әділет» Жоғары құқық мектебін (2000) бітірген.

## Еңбек жолы
* 1995 жылы — Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Бас салық инспекциясында салық салу бөлімінің маманы, аға салық инспекторы.
* 1996 жылы — Қазақстан Республикасы Мемлекеттік салық комитеті төрағасының көмекшісі.
* 1997 жылы — Қазақстан Республикасы Салық полициясы органдарында қызмет.
* 1998 жылы — Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кірістер министрлігі инспекторлық жұмысты үйлесімдеу департаментінің директоры.
* 1999-2002 жылдары — Алматы қаласы Медеу ауданы салық комитеті төрағасының міндетін атқарушы, төрағасы.
* 2002-2004 жылдары — «Price Waterhouse Coopers» салық және құқықтық қызмет көрсету бөлімінің менеджері.
* 2004 жылы — «ATG» компаниясының вице-президенті.
* 2004 жылдан — «ҚазМұнайГаз-Консалтинг» АҚ қаржы-экономикалық консалтингі бойынша атқарушы директоры.

## Ғылыми және заңгерлік еңбектері
* 10-нан астам ғылыми басылымдардың авторы.
* Заңдылық актілерді, солардың ішінде Қазақстан Республикасының «Салықтар және де басқа бюджетке төленетін міндетті төленімдер туралы» кодексін, Қазақстанның кеден кодексін және тағы басқаларын жасауға қатысқан.

## Марапаттары
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалымен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары
Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері
Қойшығара Балғымбаев

**Балғымбаев Қойшығара** (1915-1983, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. 1931-1978 жылдары — «Қазақстанмұнай» комбинаты Байшонас, Ескене, Қошқар мұнай кәсіпшілігі басқармасында мұнай өндіру операторының көмекшісі, операторы, аға оператор, шебердің көмекшісі. 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен және медальдармен марапатталған. Үш мәрте жоғарғы бас қолбасшы И.В.Сталиннен Алғыс хат алған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Зинел Балгенжиев

**Балгенжиев Зинел** (1931-2005) - бұрғышы, Социалистік Еңбек Ері (1977). 1931 жылы Атырау облысында туған.

## Еңбек жолы
* 1948-1954 жылдары — Құлсары бұрғылау  кеңсесінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы.  
* 1954-1956 жылдары — Кеңес Армиясы қатарында азаматтық борышын өтеген. 
* 1979 жылы Атырау политехникалық техникумын бітіреді.  
* 1956-1991 жылдары — Қазақстан мұнай-газ барлау басқармасы Оңтүстік Ембі барлау терең бұрғылау  экспедициясында бұрғышы. 
 
## Марапаттары
* Ленин ордені
* Еңбек Қызыл Ту ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1977)

## Тағы қараңыз
* Социалистік еңбек ерлері

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Последние герои 

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Өтәлі Балғымбаев

**Балғымбаев Өтәлі** (1923, Атырау қаласы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. Бүкілодақтық сырттай оқитын политехникалық институтын бітірген (1960). 1946–1961 жылдары — КСРО Мұнай өнеркәсібі министрлігінің «ГипроҚазмұнай» жобалау институтында техник, аға техник, бас инженер. 1961–1962 жылдары — Атырау Кеңестік халық шаруашылығы қурылыс басқармасының бас инженері 1963–1964 жылдары — Қазақстан КП Атырау облыстық комитеті қурылыс бөлімінің меңгерушісі. 1964–1973 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігінің күрделі құрылыс жөніндегі бастығының орынбасары. 1973–1983 жылдары — Қазақ жобалау ғылыми-зерттеу мұнай институтының бас инженері. 1983 жылдан зейнеткер. 2-дәрежелі Отан соғысы, «Құрмет белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.
## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар