open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Исатай-Махамбет сәулеттік мемориалды кешені

**Исатай-Махамбет сәулеттік мемориалды кешені**  – Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген монументтік өнер құрылысы ескерткіші.

## Орналасқан жері
Атырау қаласы, Қ. Сәтпаев пен И. Тайманов даңғылдарының қиылысы.

## Кезеңі, авторы
Кешен 1995 жылы салынған, авторлары – суретші-мүсіншілер Б. Тайталиев, А. Бекешев, Е. Сергебаев және С. Бөкебай, ескерткіш авторы - Б. Әбішев.

## Тарихи деректер
Мемориалды кешен халық ақыны және ұлт-азаттық көтерілістің басшысы Махамбет Өтемісұлының туғанына 200-жыл толуына орай тұрғызылып, Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысуымен салтанатты түрде ашылды.

Кешен символикалық түрде қаланың екі рухани орталықтары - Иманғали орталық мешіті мен Қасиетті Успения шіркеуінің арасында орналасқан. Айналасындағы заманауи тұрғын үйлермен бірге Исатай-Махамбет мемориалды кешені – тек қана өзгеше сәулеттік ансамбль емес, сонымен қатар қаланың "жүрегі".

Кешен 5 га ауданды алып жатыр және үш бөліктен тұрады: Махамбет пен Исатай ескерткіші, Ақжол аллеясы және кішігірім ландшафтты саябақ.
Исатай мен Махамбеттің ескерткіші – алып екі мүсінді және атты қола композиция. Салт аттылардың 5 м-лік мүсіндері 2 м-лі гранит тұғырда орнатылған.
Зәулім жартышар пішіндегі "Қорған" мүсінді композицияның негізі және далалық ландшафтты бейнелейді. "Қорғанның" бетінде Махамбет пен Исатайдың өз халқымен ажырамастығының белгісі ретінде "Еділ-Жайық" барельефі орнатылған.
"Қорғаннан" ашық түсті тақташалармен жабылған Ақжол аллеясы басталады және әдемі субұрқақпен аяқталады.

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы сәулеті
Санат:Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан ескерткіштері
Байбақты ата мазары

**Байбақты ата мазары** – Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген сәулет ескерткіші, киелі нысан.

## Орналасқан жері
Мақат ауданы, Доссор кентінен солтүстікке қарай 10 км жерде.

## Кезеңі
1914 жыл, 1997 жыл.

## Мазар сипаты
Байбақты атаның (1823-1914 жж.) қазіргі мазары 1914 жылы салынған ескі мазардың орнында 1997 жылы тұрғызылды. Бүгінде ол – көркем динамикалық пропорциялары бар 10 м-лік құрылыс. Биік төртбұрышты негізгі бөлігін алып барабанға орнатылған сүйір күмбез жауып тұр. Мазар оны қоршап тұрған ескі қорымда бірден көзге түседі.

## Тарихи деректер
Жергілікті аңыздар бойынша, Байбақты Қармысұлы отбасындағы ең кенжесі, бірақ ең дарынды ұлы болған. Кішкентай кезінен бастап оның батылдығы, әділдігі, естиярлығы, ұстамдылығы мен аз сөйлейтіндігі оны басқалардан ерекшелеген. Жас жігіт мықты көріпкелдігі мен сәуегейлігімен танымал болған. Осы қасиеттері үшін адамдар Байбақты Қармысұлын жастайынан құрметтеген. Байбақты өз өмірінің мәнін халқына қызмет қылып, оның еркіндігі мен құқықтары үшін күресу деп білген. Байбақты батыр Кіші жүз жерлеріне тұрақты түрде шабуылдар жасап тұратын Хиуа хандығына және Ресейдің отаршылдық саясатына қарсы күрескен. Халық арасында батырдың ержүректілігі мен күші басқалардан басымдығы, ал оның шайқас үстіндегі бейнесі (жауға қарсы шапқан батыр қарсыласына кейде жүз жауынгер немесе алып жылан ретінде көрінген) жауларының зәресін алғандығы туралы әңгімелер тараған.
Қарттық шаққа дейін жеткен Байбақты батыр, өзінің өлімінің жақындағанын сезіп, көш аудару кезінде өзі көрсеткен жерге оны қалдырып кетуін бұйырған. Кейіннен ол жерде қарапайым мазар орнатылды.
Халық арасында Байбақты батыр әулие деп танылғандықтан ол туралы естеліктер өте жақсы сақталған. Оның жерленген орнын көптеген адамдар зиярат етеді. Байбақты атаға тағзым етіп келгендер одан ақылдың ұшқырлығын сұрай алады және мазалап жүрген сұрақтарына жауап ала алады деп есептеледі.

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы сәулеті
Санат:Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан кесенелері
Әділ Қапанұлы Тұрсынов

**Әділ Қапанұлы Тұрсынов** (5 мамыр 1973, Алматы, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық дипломат, сыртқы істер министрінің орынбасары (2022—2023). І дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші.

## Қызмет жолы

* 1994—1996 — Қазақстан сыртқы істер министрлігінің халықаралық ұйымдар және халықаралық экономикалық қатынастар басқармасының референті, атташесі.
* 1996—1999 — Қазақстанның Үндістандағы елшілігінде атташе, үшінші хатшы және Әзербайжандағы елшілігінде екінші хатшы.
* 1999—2001 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі дипломатиялық академиясының тыңдаушысы.
* 2001—2004 — Қазақстан сыртқы істер министрлігінде түрлі басшылық лауазымдар атқарды.
* 2004—2008 — Қазақстанның Сингапурдағы уақытша сенімді өкілі (кеңесші-уәкіл).
* 2008—2009 — Қазақстан президентінің әкімшілігі сыртқы саясат орталығы меңгерушісінің орынбасары.
* 2009—2012 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі еуропа департаментінің директоры.
* 2012—2014 — Қазақстанның Грузиядағы уақытша сенімді өкілі және елшілігінің кеңесші-уәкілі.
* 2015—2016 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі ТМД департаментінің директоры.
* 2016—2019 — Қазақстан президентінің әкімшілігі сыртқы саясат орталығының меңгерушісі.
* 2019—2021 — Қазақстан тұңғыш президенті – Елбасы кеңсесінің ақпараттық-сараптамалық қамтамасыз ету бөлімінің меңгерушісі және кеңесшісі.
* 2021—2022 — Қазақстан тұңғыш президенті – Елбасы кеңсесінің ақпараттық-сараптамалық қамтамасыз ету бөлімінің меңгерушісі және көмекшісі.
* 2022—2023 — Қазақстан сыртқы істер министрлінің орынбасары.
* 2023 — Қазақстанның Норвегиядағы елшісі. 

## Білімі
1994 жылы Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (қазіргі Нархоз университеті), 2001 жылы Қазақстан СІМ Дипломатиялық академиясын тәмамдады.  

## Марапттары мен атақтары

* Құрмет ордені.
* Парасат ордені.

## Дереккөздер
Америкааралық кубок 1991

**[[Америкааралық кубок]] 1991** () — турнирдің он бесінші жарысы. Мексиканың «Пуэбла» клубы (1991 жылғы КОНКАКАФ чемпиондар кубогының жеңімпазы) және Чилидің «Коло-Коло» клубы (1991 жылғы Либертадорес Кубогының чемпионы) қатысты.

## Қатысушылар

## Детальдар

### 2 ойын

### 2 ойын

## Сілтемелер
*https://www.rsssf.org/tablesi/intam91.html
Санат:1991 жылғы футбол
Санат:Пуэбла ФК ойындары
Санат:Коло-Коло ФК ойындары
Санат:Америкааралық кубок
Оңтүстік Америка клубтары чемпионаты

**Оңтүстік Америка клубтары чемпионаты 1948** (, ) немесе **Оңтүстік Америка чемпиондары кубогы** — 1948 жылы Чили астанасы Сантьягода өткен халықаралық футбол турнирі. Оған Колумбия және Парагвай елдерінен ешкім қатыспады, қалған оңтүстік америкалық елдердің чемпиондары түгел қатысты.

Бұл Оңтүстік Америкада өткен тұңғыш халықаралық клубтық турнир. 1960 жылы өткізіле бастаған Либертадорес кубогының бастауы ретінде тіркелді.

## Турнир

### Нәтижелер

### Қорытынды кесте

## Сілтемелер

Санат:Либертадорес кубогы
Санат:1948 жылғы футбол
Афро-Азия ұлттары кубогы 1993

**Афро-Азия ұлттары кубогы** 1993 () — турнирдің бесінші жарысы. 1992 жылғы Азия Кубогының жеңімпазы Жапония мен 1992 жылғы Африка Ұлттар Кубогының жеңімпазы Кот-д'Ивуар құрамаларының арасында өтті. 
## Қатысушылар

## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*1993 Afro-Asian Cup of Nations - *rsssf.com*

Санат:Афро-Азия ұлттары кубогы
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:1993 жылғы футбол
Афро-Азия ұлттары кубогы 1985

**[[Афро-Азия ұлттары кубогы]] 1985** () — турнирдің екінші жарысы. 1984 жылғы Африка ұлттары кубогының жеңімпазы Камерун мен 1984 жылғы Азия кубогының жеңімпазы Сауд Арабиясы құрамалары ойнады. Қарсыластар үйде және сыртта екі реттен күш сынасты. 
## Матч
### 1 ойын

### 2 ойын

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*1985 Afro-Asian Cup of Nations - *rsssf.com*
*1985 Afro-Asian Cup of Nations - *goalzz.com*

Санат:Алфавит бойынша футбол ойындары
Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Камерун Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Афро-Азия ұлттары кубогы
Санат:1985 жылғы футбол
Афро-Азия ұлттары кубогы 1991

**Афро-Азия ұлттары кубогы 1991** () — турнирдің төртінші жарысы, 1990 жылғы Африка ұлттар кубогының жеңімпазы Алжир және 1990 жылғы Азия ойындарының футбол турнирінің жеңімпазы Иран құрамалары ойнады.

Жалпы есеп 2:2 болғанымен, сырт алаңдағы голдың басымдығы бойынша Алжир жеңімпаз атанды.
## Матч
### Қатысушылар

### 1 ойын

### 2 ойын

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*1991 Afro-Asian Cup of Nations - *rsssf.com*
*1991 Afro-Asian Cup of Nations - *goalzz.com*

Санат:Афро-Азия ұлттары кубогы
Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Алжир Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:1991 жылғы футбол
Мира Ермекқызы Төребекова

**Мира Ермекқызы Төребекова** (17 шілде 1984 жыл, Түркістан облысы) — Кәсіпкер, қоғам қайраткері, Ел жанашыры, меценат.

## Өмірбаяны
Жамбыл облысы, Т.Рысқұлов ауданы, Құлан ауылында, Әлихан Бөкейханов атындағы орта мектепті аяқтаған.

Тараз қаласында, Жамбыл Медициналық колледжінен фельдшер маманы бойынша білім алған.

Кейін Шымкент қаласында Аймақтық әлеуметтік инновациялық Университетінен биолог екінші мамандығын алған. Одан соң Алматы қаласынан «Авимед» Медициналық колледжнен фармацевт мамандығын игерген.
Қазіргі таңда балалар массажисті.

## Марапаттары
* «Алтын жүрек” марапатының иегері.
* 6 баласы бар батыр ана, “Күміс алқа” иегері.
## Шығармашылығы
0-3 айға дейінгі “Бала күтімі” кітабының авторы. Баланың 1 жасқа дейінгі даму этаптары “Схема” қазақша нұсқасын жазып шыққан.
## Жеке өмірі
тұрмыста.
## Сілтемелер
*https://www.youtube.com/watch?feature=shared&v=3vDrYvTv9Xk

Санат:Қоғам қайраткерлері
Ағыбай Сембайұлы Төлеуқұл

**Ағыбай Сембайұлы Төлеуқұл** (20 шілде 1996, Мойынқұм ауданы, Жамбыл облысы) — қоғам қайраткері, Ел жанашыры, Остеопат, Реалибитолог.

## Өмірбаян
Жамбыл облысы, Шу қаласы С.Сейфуллин атындағы орта мектепті аяқтап, Алматы қаласында Тұран университетінде Құқықтану мамандығын және реалибитолог мамандығын қоса игеріп шыққан. АҚШ секілді алпауыт елдерде негізі қалаған медицина бағытының Қазақстанда өркен жаюына байланысты Остеопат мамандығын да игерген. Қазір  остеопат, реалибитолог саласы бойынша халыққа медициналық қызмет көрсетіп жүр.
## Марапаттары
Ел жанашыры, Қоғам қайраткері, «Алтын жүрек» номинациясының иегері, Президенттің Алғыс хатымен марапатталған. 
## Дереккөздер
Афро-Азия ұлттары кубогы 1987

**[[Афро-Азия ұлттары кубогы]] 1987** () — турнирдің үшінші маусымы. 1986 жылғы Азия ойындарының жеңімпазы Оңтүстік Корея мен 1986 жылғы Африка ұлттар кубогының жеңімпазы Мысыр арасында өтті. Матч 1988 жылы 6 қаңтарда Катар астанасы Дохада ойнатылды.

Негізгі уақыт 1:1 есебімен тең аяқталды. Пенальтилер сериясында корейлер 4-3 есебімен жеңіске жетті.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*1987 Afro-Asian Cup of Nations - *rsssf.com*
*1987 Afro-Asian Cup of Nations - *angelfire.com*

Санат:Алфавит бойынша футбол ойындары
Санат:Афро-Азия ұлттары кубогы
Санат:1987 жылғы футбол
Санат:Мысыр Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойындары
D8 автожолы (Хорватия)

**D8 мемлекеттік жолы** ( немесе , Адрия магистралі) — Хорватияның солтүстік және оңтүстік Адрияны байланыстыратын басты мемлекеттік жолдарының бірі. Бұл жол Адрия теңізінің солтүстік жағалауымен бойлай өтіп жатыр, сондықтан Адрия магистралі деп аталады. Ол XX ғасырдың 50-60 жылдары салынды және жол коды D8 болып табылады. Соңғы жылдары *Адрия туристік жолы* ретінде де танымал, ал Хорватия аумағындағы ұзындығы 643,8 шақырымды құрайды .

D8 жолы Риеканы, Задарды, Шибеникті, Сплитті, Макарсканы, Плочаны және Дубровникты, сондай-ақ Хорватия мен Черногория арасындағы Карасовичи шекара өткеліне дейінгі жағалау бойында қалаларды байланыстырады және Черногорияның оңтүстігінде аяқталады. Жол Хорватия, Босния және Герцеговина, Черногория арқылы, сонымен қатар Приморье-Горски Котар, Лика-Сень, Задар, Шибеник-Книн, Сплит-Далмация және Дубровник-Неретва жупаниялары арқылы өтеді.

## Көлік ағыны
Көлік ағыны Хорватияның *Hrvatske Ceste* компаниясы тарапынан тұрақты түрде есептеліп, хабарланып отырады. Орташа жылдық және орташа маусымдық (жаз мусымында) көлік ағындарының арасындағы елеулі айырмашылықтар жолдың туристік қозғалысты белсенді тасымалдауымен байланысты.

D8 мемлекеттік жолындағы көлік ағыны айтарлықтай өзгереді, себебі жол дамыған немесе дамушы туристік аймақтар арқылы өтеді. Сонымен қатар, бұл жол Риека, Задар және Сплит сияқты Хорватияның ірі қалаларына жақын орналасқан, бұл да көлік ағынына үлкен әсер етеді. Нәтижесінде, D8 мемлекеттік жолының ең жүктелген бөлігі Сплитте (Солин мен Стобречь арасында) орналасқан, мұнда ең жоғары орташа жылдық көрсеткіштері жиі тіркеліп, Хорватиядағы ең жүктелген магистральді жол учаскелерінің көрсеткіштерінен әлдеқайда асып түседі. Ал D8 жолындағы ең төменгі көлік ағыны Карлобаг маңында байқалады, мұнда туризм салыстырмалы түрде аз дамыған және ірі қалалардың жоқтығы әсер етеді. Сплиттегі (Солин мен Стобречь) орташа жылдық көрсеткіші Карлобагтағы көрсеткіштерден шамамен 50 есе жоғары.


* **ОЖККА:** *орташа жылдық күнделікті көлік ағыны*
* **ЖОККА:** *жазғы орташа күнделікті көлік ағыны*
* **СБ:** *солтүстік-батыс*
* **ОШ:** *оңтүстік-шығыс*


## Дереккөздер

Санат:Хорватия жолдары
Қарыншааралық перде ақауы

**Қарыншааралық перде ақауы** (ҚПА) - жүректің оң және сол жақ қарыншалары арасындағы ақаумен сипатталатын туа біткен жүрек ақауы.

## Эпидемиология
нобай| Субтитрлері бар бейне
Қарыншааралық перде ақауы (ҚПА) оқшауланған түрінде де, басқа көптеген жүрек ақауларының бөлігі ретінде де ең жиі кездеседі. Туа біткен жүрек ауруларының ішінде бұл ақаудың жиілігі 27,7-ден 42% -ға дейін. Бұл ұлдарда да, қыздарда да бірдей жиі кездеседі. Тұқым қуалаудың аутосомды-доминантты және рецессивті түрлері туралы деректер бар. 3,3% жағдайда ҚПА бар науқастардың тікелей туыстарында да бұл ақау анықталып жатады.

## Классификация
Қарыншааралық перде 3 бөлімге бөлінеді: жоғарғы бөлігі *мембраналық* деп аталады, ол орталық талшықты денеге іргелес орналасқан, ортаңғы бөлігі *бұлшықетті*, ал төменгі бөлігі *трабекулярлы* деп аталады. Тиісінше, бұл бөлімдер қарыншалық септальды ақаулар деп те аталады, бірақ олардың көпшілігінде перимембраналық локализация (80% дейін) бар. Бұлшықеттік VSD 20% құрайды.

## Гемодинамика
ҚПА бар интракардиальды гемодинамикалық бұзылулар туғаннан кейін біраз уақыттан кейін, әдетте өмірдің 3-5-ші күндерінде қалыптаса бастайды.

## Дереккөздер

Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар
Санат:Туа біткен жүрек ақаулары
Гватемала (қала)

**Гватемала қаласы** ( — Гватемала Республикасының астанасы және ең ірі қаласы.

## Қызықты деректер

* **География**: Гватемала қаласы Гватемала аңғарында орналасқан, теңіз деңгейінен шамамен 1,500 метр биіктікте.
* **Халық саны**: Шамамен 2 миллионнан астам тұрғыны бар, бұл оны Орталық Америкадағы ең ірі қалалардың біріне айналдырады.
* **Тарих**: Гватемала қаласы 1776 жылы құрылған, ол бұрынғы астана Антигуа Гватемала жер сілкінісіне ұшырағасын пайда болған.
* **Мәдениет**: Гватемала қаласы бай мәдениетті және тарихты сақтайды. Қалада көптеген тарихи ғимараттар, мұражайлар және шіркеулер бар.
* **Туризм**: Гватемала қаласында туристерге арналған көптеген тартымды орындар бар. Мысалы, Паласио Насиональ, Museo Nacional de Antropología және Parque de la Industria.
## Галерея

Сурет:Banco Agromercantilguate.jpg

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Туристік сайта
* Мұражай сайты

Санат:Солтүстік Америка елордалары
Санат:Гватемала
Матра (тау сілемі)

нобай| Матраның Мажарстанның аумақтық бірліктері шегінде орналасуы
нобай| Кекештето (1014 м)
нобай| Матра
**Матра** () — Мажарстанның солтүстігіндегі Джёнгёш және Егер қалаларының арасындағы тау сілемі. Елдің ең биік шыңы Кекештето (1014 м) осы тау жотасына жатады.

## Географиясы
Матра Солтүстік Мажарстан тауларының бөлігі болып табылады және шығу тегі бойынша Еуропаның ең үлкен жас вулкандық аймағына жатады. Ол Тарна өзені мен Загыва өзенінің аңғарларының арасында орналасқан. Матра Батыс Матра, Орталық Матра және Шығыс Матра болып бөлінеді. Батыс Матраның ең биік нүктесі – Музсла (805 м). Орталық Матра Матраберк үстіртінен (Матра жотасы) және Галя-тето (964 м) және Кекештето (1014 м) жанартау конустарының топтарынан тұрады. Тұйық бук ормандарымен жабылған тік, ойлы-қырлы беткейлер, төбешіктер, тау беткейлері мен шөгінділер бір-бірімен алмасып жатыр. Жұмсақ беткейлер мен параллель аңғарлар оңтүстікке қарай түсіп жатыр, олардың ішіндегі ең үлкені — Наги-вельги (Ұлы алқап). Матра етегіндегі жүзімдіктермен жабылған ландшафттан саяхатшылар орманды тауларға көзді ашып жұмғанша жете алады. Шығыста 898 метр биіктіктегі Сас-кё («Бүркіт тасы») тік құламасынан кейін Шығыс Матраның 650–750 метрлік шыңдары бірінен соң бірі жалғасады. Тау жотасының солтүстік бөлігі Матралаб («Матраның аяғы») деп аталады. Бұл биіктігі 250–400 метрлік шағын жанартау конустарымен жабылған, негізінен өңделетін егістік жерлері бар дөңес аймақ.

## Аймақтық құрылым

### Қалалар/қалашықтар
* Гёнгёс (оның ішінде Матрафюред, Матрахаза және Кекештето);
* Пасто (оның ішінде Хаснос және Матракерестес);
* Петервасара;
* Батонитеренье (оның ішінде Нагибатони, Кистеренье, Маконка, Супатак және Сороспатак).

Санат:Мажарстан таулары
Тегусигальпа

**Тегусигальпа** ( ) — Солтүстік Америкадағы қала, Гондурас мемлекетінің 1880 жылдан бергі астанасы және ең ірі қаласы. Гондурас аңғарында орналасқан, теңіз деңгейінен шамамен 975 метр биіктікте. Чолутека өзені қаланың ортасымен ағады. Қала таулармен қоршалған, осыған байланысты оны “Тау қаласы” деп те атайды. Шамамен 1 миллионнан астам тұрғыны бар.

Тегусигальпа 1579 жылы құрылған, қала құрылғанға дейін жергілікті үндістер тайпасы мекендеген. Гондурастағы ең ірі сауда, қаржы және өнеркәсіп орталығы. Тегусигальпада туристерге арналған көптеген тартымды орындар бар. Мысалы, Museo Nacional de Antropología e Historia, Catedral de San Miguel Arcángel, Parque Nacional La Tigra.
## Бауырлас қалалар
* 20px Мадрид, Испания
* 20px Лима, Перу
* 20px Тайбэй, Тайвань
* 20px Богота, Колумбия
*  Белу-Оризонти (), Бразилия
* 20px Нью-Орлеан, АҚШ
* 20px Гвадалахара, Мексика
* 20px Гватемала, Гватемала
* 20px Канзас-Сити, АҚШ
## Атақты тұрғындары
* Мануэль де Адалид-и-Гамеро ― композитор, дирижёр, педагог.
* Мигель Эусебио Бустаманте – Гондурас президенті (1827).
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*http://stolicy.clow.ru/page/2220.htm

Санат:Солтүстік Америка елордалары
Санат:Гондурас
Сент-Джорджес

**Сент-Джорджес** () — Солтүстік Америкадағы Гренада аралындағы қала, Гренада астанасы. Елдің әкімшілік және саяси орталығы. Халқы 36823 адам (2011).

Сент-Джорджестің негізін 1650 жылы французтар қалаған. 1762 жылы британдардың бақылауына өтті және 1974 жылы Гренад тәуелсіздік алғанға дейін олардың колониясы болып қалды.

Қала Гренада шығанағына орналасқан. Айналасын биік таулар қоршап тұр. Қала канар пальмасы, қызыл гүлдер және түрлі-түсті ғимараттармен безендірілген.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Images of St. George's

Санат:Солтүстік Америка елордалары
Санат:Гренада
Америкааралық кубок 1990

**Америкааралық кубок 1990** () — турнирдің 13-ші жарысы. 1990 жылғы Либертадорес Кубогының жеңімпазы Парагвайдың «Олимпия» мен 1990 жылғы КОНКАКАФ Чемпиондар Кубогының жеңімпазы  Мексиканың «Америка» клубтары арасында ойналды.

## Детальдар

### 1 матч

### 2 матч

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*
Санат:Америкааралық кубок
Санат:1990 жылғы футбол
Санат:Олимпия Асунсьон ФК ойындары
Санат:Америка Мехико ФК ойындары
Розо

**Розо** () — Доминика аралының оңтүстігіндегі қала, Доминика астанасы. Доминика аралының батысында, Розо өзенінің жағалауында орналасқан. Халқы 14 847 адам (2001).

Қала лайм, лайм шырыны, эфир майлары, тропикалық жемістер мен дәмдеуіштерді экспорттайды.

Қаланың негізін француздар 17 ғасырда Розо өзенінің жағасында қалаған. 1761 жылы қаланы британдықтар басып алды. 1805 жылы француздармен қақтығыста қала түгелдей дерлік өртеніп кетті де, ұзақ уақыт бойы оңалмады. 

1833 жылы қалада құлдық жойылды. 1978 жылы Доминика тәуелсіздігін жариялағаннан кейін қала астана мәртебесін алды.

## Галерея

File:Roseau Dominica Street.JPG|
File:Roseau Cathedral.jpg|
File:Roseau in the Morning2.jpg|
File:Roseau657.jpg|

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Commonwealth of Dominica Reunion 2008
*Roseau Photo Gallery
*Photo slideshow and travelogue from Roseau 
*All Saints University

Санат:Солтүстік Америка елордалары
Санат:Доминика
Дәурен Айтбайұлы Кәріпов

**Дәурен Айтбайұлы Кәріпов** (2 шілде 1969, Үшарал, Талдықорған облысы, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық дипломат, мемлекеттік қайраткер. І дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші.

## Қызмет жолы

* 1994—1995 — Қазақстан көлік және коммуникациялар министрлігінің маманы.
* 1995—1998 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі консулдық қызмет департаментінің референті, атташе, үшінші және екінші хатшысы.
* 1998—2001 — Қазақстанның Германиядағы елшілігінің үшінші хатшысы.
* 2001—2003 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі консулдық қызмет департаментінің екінші хатшысы.
* 2003—2007 — Қазақстанның Майндағы Франкфурт қаласында бас консулдығының үшінші хатшысы, вице-консул.
* 2007—2008 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі консулдық қызмет департаменті басқармасының басшысы.
* 2008—2012 — Қазақстанның Швейцариядағы елшілігінің кеңесшісі.
* 2012—2013 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі консулдық қызмет департаменті басқармасының кеңесшісі.
* 2013—2014 — Қазақстанның Германиядағы елшілігінің кеңесшісі.
* 2014—2016 — Қазақстанның Германиядағы елшілігінің кеңесші уәкілі.
* 2016—2019 — Қазақстанның Майндағы Франкфурт қаласындағы бас консулы.
* 2019—2022 — Қазақстанның Германиядағы елшісі.
* 2023 — Қазақстанның Латвиядағы елшісі. 

## Білімі
1994 жылы Қазақ мемлекеттік әлем тілдері университетін (қазіргі Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті) тәмамдады. 

## Марапаттары мен атақтары
І дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші.

## Жеке өмірі
Үйленген, 3 баласы бар.

## Дереккөздер
Лусака

**Лусака** ) — Африкадағы қала, Замбияның астанасы және ең ірі қаласы. Ол Замбия өзенінің жағасында, елдің орталық бөлігінде орналасқан. Халқы 1 742 979 адам (2020). 1905 жылы Лусака темір жол вокзалы ретінде іргесі қаланған. 1931 жылы Солтүстік Родезияның (қазіргі Замбия) астанасы болды. 

## Фактілер
**Географиялық орналасу:** Лусака теңіз деңгейінен 1279 метр биіктікте, көптеген жасыл ойпаттар мен төбелермен қоршалған. Оның климаты тропикалық, жылы және ылғалды.

**Мәдениет:** Лусака Замбияның мәдениет орталығы болып табылады. Ол әр түрлі этникалық топтардың өкілдерін қамтиды, олардың әрқайсысының өзіндік салт-дәстүрлері, тілдері және мәдениеттері бар.

**Экономика:** Лусака - Замбияның экономикалық орталығы. Ол сауда, қаржы, туризм және басқа да салалардың даму орталығы.
## Бауырлас қалалар
*  Душанбе, Тәжікстан (1966);
*  Лос Анджелес, АҚШ (тамыз 1968);
*  Ижевск, Ресей (шілде 1995);
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты
* Лусака - туристік орталықа

Санат:Африка елордалары
Санат:Замбия
Занзибар (қала)

**Занзибар** (, ) — Танзаниядағы қала, Занзибар аралында орналасқан. Занзибар автономиясының орталығы. 

## Фактілер
Қаланың іргесі 16 ғасырда қаланған. Ұзақ жылдар бойы құл саудалығының орталығы болды. 16 ғасырда португалдықтардың, 19 ғасырда омандықтардың, содан кейін британдықтардың бақылауына өтті. 1964 жылы Танзанияға қосылды.

Занзибар араб, африка және европалық мәдениеттердің араласып кеткен жері.

Занзибардың негізгі экономикалық салалары туризм, ауыл шаруашылығы және балық аулау.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Zanzibar_(seaport)

Санат:Африка елордалары
Санат:Занзибар
Джорджтаун (Кайман аралдары)

**Джорджтаун** () — Кайман аралдарының астанасы. Үлкен Кайман аралында теңіз деңгейінен шамамен 5 метр биіктікте. орналасқан.  Халқы 27000 адам (2010 жылғы санақ бойынша). 1730 жылы Джорджтаун Кайман аралдарының негізгі мекендеу орнына айналады және оның атауы Ұлыбританияның королі Джордж III есімімен аталады.

Кайман аралдарының қаржылық орталығы саналады. 600-ге жуық банк ұйымдары бар. 

Джорджтаун — Кайман аралдарының негізгі сауда, туристік орталығы. Қалада жақсы дамыған инфрақұрылым бар, оның ішінде халықаралық әуежай және теңіз порттары бар.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Photos of George Town

Санат:Солтүстік Америка елордалары
Санат:Кайман аралдары
Сұлтан Бейбарыс ескерткіші

**Сұлтан Бейбарыс ескерткіші** – Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген монументтік өнер құрылысы ескерткіші.

## Орналасқан жері
Атырау қаласы, Әйтеке би көшесі, Атырау облысы әкімдігі ғимаратының алды.

## Кезеңі, авторы
2000 жыл, мүсінші – К. Кәкімов, сәулетшісі – К. Жұмабай.

## Тарихи деректер
Ескерткіш Атырау қаласында 2000 жылы салтанатты түрде ашылды.
Аңызға айналған қыпшақ Сұлтан Бейбарыс (1223-1277 жж.) кішкентай бала кезінде оңтүстікке құл ретінде сатылып кеткен. Өзінің ақылы, ұшқыр ойы мен күшті жігері арқасында Мысыр аумағындағы Мәмлүк мемелекетінің басшысына дейін көтеріле алды. Сұлтан Бейбарыс он жеті жыл бойы билік құрып, моңғолдар мен крест шабуылдарына қарсы тұра алды. Аңыз бойынша, Сұлтан Бейбарыс бала күнінде айырылған туған жерін сағынып, басқа елде басшы болса да еліне оралуды аңсаған.

## Ескерткіш сипаты
Ескерткіш биіктігі 12 м, граниттен жаслаған, салмағы 120 тонна. Ескерткіштің екі жағында пирамида және киіз үй түріндегі тас композициялар орналасқан, олар Бейбарыс біріктірген Мысыр мен даланы суреттейді. Монумент жанында орнатылған жарты шар түріндегі гранит таста ежелгі түркі тілінде Күлтегіннің «Еліме, жеріме, суыма, осы бір түрік елі ел болсын деп жасаған ісіміз еді» деген сөздері жазылған.
Мүсінші К. Кәкімов және сәулетші К. Жұмабай қиындықтармен сағы сынбаған ұлттық деңгейдегі нағыз батырдың өрлеуінің тарихын заманауи пластикалық тілмен көрсетуге тырысты.

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы сәулеті
Санат:Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан ескерткіштері
Морони

**Морони** (, ) — Комор аралдарының астанасы және ең ірі қаласы. Гранд-Комор аралының батыс жағалауында орналасқан. Халқы 111 329 адам (2016).

## Фактілер

* **Тарих:** Морони 15 ғасырда негізі қаланған. Ол 1958 жылы Комор аралдарының бас қаласы болып жарияланған.
* **Географиялық орналасу**: Морони теңіз деңгейінен 100 метр биіктікте, көптеген таулармен қоршалған жерде орналасқан. Оның климаты тропикалық, жылы және ылғалды.
* **Мәдениет:** Морони Комор аралдарының мәдениет орталығы. Ол араб, африка және француз мәдениеттерінің араласып кеткен жері.
* **Экономика:** Морони Комор аралдарының экономикалық орталығы. Ол сауда, қаржы, туризм және басқа да салалардың даму орталығы.
* **Туризм:** Морони туристер үшін танымал емес. Қалада көптеген мешіттер, шіркеулер және басқа да тарихи және мәдени нысандар бар.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* http://www.fleetmon.com/en/ports/Moroni_1359 

Санат:Комор аралдары
Сан-Хосе (Коста-Рика)

**Сан-Хосе** () — Коста-Риканың астанасы және ең ірі қаласы. Ол елдің орталық бөлігінде, орталық үстірттің солтүстік бөлігінде орналасқан. Сан-Хосе — Коста-Риканың экономикалық, саяси және мәдени орталығы. 

Халық саны шамамен 340,000 адам (2020). Теңіз деңгейінен 1170 метр биіктікте орналасқан, әр түрлі таулармен қоршалған. Климаты жылы, қоңыржай климат. Жыл бойы жаңбыр жауады.

Негізі 1737 жылы қаланды. Қала мәртебесі 1848 жылы берілді.

## Бауырлас қалалар

*  Манагуа (), Никарагуа
*  Панама (), Панама
*  Пекин (), Қытай
*  Ауачапан (), Сальвадор
*  Гватемала (), Гватемала
*  Кесальтенанго (), Гватемала
*  Сан-Паулу (), Бразилия
*  Маракай (), Венесуэла
*  Монтевидео (), Уругвай
*  Сан-Педро-Сула (), Гондурас
*  Сан-Сальвадор (), Сальвадор
*  Тегусигальпа (), Гондурас

## Сілтемелер

* https://www.msj.go.cr/ 

Санат:Коста-Рика
Санат:Солтүстік Америка елордалары
Сен-Мартен (Франция иелігі)

**Сен-Мартен** () — Францияның теңіздегі иелігі. Сен-Мартен аралының солтүстігінде орналасқан. Астанасы — Мариго.

## Сипаттамасы
1496 жылы Христофор Колумб ашқан. Әуелі испандар иелік еткенімен, кейін Нидерланд пен Франция жаулап алды. Көптеген жылдар бойы Франция мен Нидерланд арасында даулы аумақ болды. 1848 жылы толықтай Францияның қол астына өтті де, аралдағы құлдық өмір жойылды.

Сен-Мартен аралында француз және нидерланд мәдениеттерінің араласып кеткен.

Сен-Мартен аралының негізгі экономикалық салалары туризм, сауда және қызмет көрсету.

## Халқы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* https://www.citypopulation.de/en/saintmartin/

Санат:Сен-Мартен
Санат:Солтүстік Америка елдері
Санат:Франция аймақтары
Мариго

**Мариго** () — Сен-Мартен астанасы. Халқы 5,7 мың адам (2006). Қала Сен-Мартен арралының батысында орналасқан.

Қала балықшылар ауылы ретінде құрылған. Людовик XVI билігі кезінде ауылдың жанында Форт Сен-Луи салынды, ол бүгінде аралдың басты көрікті жерлерінің бірі.

## Сілтемелер

* St Martin — points of Interest

Санат:Солтүстік Америка елордалары
Масеру

**Масеру** () — Лесото астанасы. Елдің орталық бөлігінде, Каледон өзенінің жағасында орналасқан. Масеру — Лесотоның экономикалық, саяси және мәдени орталығы.
## Фактілер
* **Халық саны:** Шамамен 130,000 адам (2018)
* **География:** 1832 метр биіктікте орналасқан, Каледон өзенінің жағасында
* **Климат:** Жылы, қоңыржай климат
* **Экономика:** Үкімет, сауда, туризм, ауыл шаруашылығы.

## Тарихы
1869 жылы Мошеше I патша Басуто халқының өкілі бүгінгі Масеру қаласының орнындағы ең жақсы қорғанысқа ие жерді таңдайды.

1871 жылы патша Мошеше I сарайын Масеруге көшіреді, осылайша бұл жерді Басуто халқының астанасына айналдырады.

1893 жылы Басото жері Британия протекторатына айналғанда, Масеру Британияның отарлық әкімшілігінің орталығына айналады.

20 ғасырдың басында Масерудің халық саны өсіп, сауда және қызмет ету салалары дамыды.

1966 жылы Лесото өз тәуелсіздігін жариялаған кезде, Масеру жаңа мемлекеттің астанасы болып қалады.

## Бауырлас қалалар
* Аустинn, АҚШ 
* Сеута, Испания
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Tiyambe_Zeleza

Санат:Лесото
Альяр Ерлан

**Альяр  Ерлан** (8 ақпан 1996 жыл, Қарасу ауылы, Шар ауданы, Семей облысы) — Жас кәсіпкер. Волонтер. «Yasin» қайырымдылық қорының директоры, Ел жанашыры.

## Өмірбаяны
Н.К.Крупская орта мектебін аяқтап, Ыстамбұл университеті заң факультетінен бакалавр білімін алған.

Дамир Халилов онлайн академиясынын ең үздік шәкірті. «AI»- профессионал Халықаралық психология онлайн-институты-психолог.

## Марапаттары
*Бауыржан Момышұлы атындағы " Батыр шапағаты" төс белгісінің иегері
*Ел Жанашыры төсбелгісінің иегері, «Алтын Жүрек» номинациясынын иегері
*Қ.Р. Президентінің Алғыс хатын алған.
## Жеке өмірі
3 баланын анасы
## Сілтемелер
*https://www.instagram.com/yerlanych_?igsh=MWZjdG5lN3JqMThoYg==
Сан-Томе (қала)

**Сан-Томе** () — Африкадағы қала, Сан-Томе және Принсипи астанасы. Сан-Томе аралында, Атлант мұхиты жағалауында орналасқан.

Сан-Томе негізін 1493 жылы португалдықтар қалаған. Ол 1975 жылы Португалиядан тәуелсіздік алғанға дейін Португалияның колониясы болған.

Сан-Томе қаласы теңіз деңгейінен 200 метр биіктікте, таулы аймақта орналасқан. Оның климаты тропикалық, ылғалды және жылы.

Португалия, Африка және басқа да мәдениеттердің араласып кеткен. Әр түрлі діндердің және тілдердің орталығы.
## Халқы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Sao Tome and Principe  
** Street map: Street map from Mapquest, [MapPoint](https://web.archive.org/web/20080120214135/http://maps.msn.com/(kv4dow55ocd4kkqpplbjzmrs)/map.aspx?&lats1=6.68&lons1=0.335&alts1=35) or Google or Yahoo! Maps 
** Satellite images: Google or Microsoft Virtual Earth — image not yet available
* www.saotome.st — Facts about the country, how to get there, where to stay, what do to, images etc.
* Local travel agency Navetur-Equatour — information&pictures http://www.navetur-equatour.st/ 

Санат:Сан-Томе және Принсипи
Бастер

**Бастер** (, бұрынғы атауы *Сент-Кристофер*) — Сент-Китс аралындағы қала, Сент-Киттс және Невис астанасы. Халқы 11 мың адам (2003).

Шығыс Үндістанның ең байырғы қалаларының бірі, 1627 жылы француздар негізін қалаған. Қала 1727 жылы француздар аралдан қуылып, толық британдық бақылауға өткеннен кейін бүкіл Сент-Китс аралының астанасы болды. 

Отаршылдық соғыс, өрт, жер сілкінісі, су тасқыны, тәртіпсіздіктер мен дауылдардың салдарынан талай рет қираған

Бастер қазіргі уақытта әлемдік қылмыс рейтингінде жоғары орында тұр, 2011 жылы 100 000 адамға 131,6 кісі өлтіруден келеді.

Бастер теңіз деңгейінен 20 метр биіктікте, таулы аймақта орналасқан. Оның климаты тропикалық, ылғалды және жылы.

Бастер Сент-Китс және Невис аралдарының экономикалық орталығы. Ол туризм, сауда және қаржы салаларының даму орталығы.

## Дереккөздер

Санат:Сент-Китс және Невис
Санат:Солтүстік Америка елордалары
Дина Нұрпейісова ескерткіші

**Дина Нұрпейісова ескерткіші** – Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген монументтік өнер құрылысы ескерткіші.

## Орналасқан жері
Атырау қаласы, Қ. Сәтпаев даңғылы.

## Кезеңі, авторы
2000 жыл, сәулетші Қ. Жарылғапов, мүсінші Н. Дауылбай.

## Тарихи дерек, сипаты
Қазақтың атақты қызы Дина Нұрпейісованың (1861-1955 жж.) керемет ескерткіші – заманауи қазақстандық мүсін өнерінің ең керемет үлгілерінің бірі. Ұлы домбырашы-музыкант және күйшінің ескерткіші жаңа ұрпаққа өсиет секілді музыкалық колледждің алдында орнатылған.
Дина Нұрпейісова – қазақ композиторы, Құрманғазы Сағырбайұлының шәкірті, домбырашы, домбыраға арналған күйлердің авторы және Қазақ КСР-ның халық әртісі. Шебер орындау техникасын иеленген Дина Нұрпейісова композиторлық дарынының арқасында дәстүрлі сарынға жаңа өмір беріп, оны басқаша ойната білді.
Мүсінші Нұрлан Дауылбай және сәулетші Қазбек Жарылғапов гранит тұғырға қойылған 3 м-лі қола мүсінде қуатты шығармашылық дарын мен нәзік әйел бейнесін таңғаларлық үйлесіммен жеткізе білді. Дина Нұрпейісова домбырашыларға тән қалыпта қолына домбырасын ұстаған күйі отыр, оның бет-әлпеті қатаң, ал домбырасы тірі дененің жалғасы мен жанының бір бөлігі іспетті.

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы сәулеті
Санат:Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан ескерткіштері
Америкааралық кубок 1989

**Америкааралық кубок 1989** () — турнирдің 12-ші жарысы. 1989 жылғы Либертадорес Кубогының жеңімпаздары колумбиялық «Атлетико Насьональ» клубы мен 1989 жылғы КОНКАКАФ Чемпиондар Кубогының жеңімпазы Мексиканың «УНАМ Пумас» командасы арасында өтті.

## Қатысушылар

## Матчтар

### Бірінші матч

### Қарымта матч

## Сілтемелер

* 

Санат:Америкааралық кубок
Санат:Атлетико Насьональ ФК ойындары
Санат:УНАМ Пумас ФК ойындары
Санат:1989 жылғы футбол
Синт-Мартен

**Синт-Мартен** (, МФА: ) —  Нидерланд Корольдігінің құрамындағы маңызды автономиясы (мәртебесi) бар өзін-өзі басқаратын мемлекеттік аймақ. Сент-Мартен аралының оңтүстік бөлігінде орналасқан. Астанасы — Филипсбург қаласы. Халқы 37224 адам.

2010 жылдың 10 қазанына дейін Синт-Мартен Нидерланд Антиль аралдарының бір бөлігі болды.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.sintmaartengov.org/

Санат:Солтүстік Америка елдері
Филипсбург (Синт-Мартен)

**Филипсбург** — Синт-Мартен астанасы. Елдегі жалғыз қала. Халық саны 1338 адам (2006).
## Тарихы
Қала іргесі 17 ғасырда қаланды. Шотландиядан шыққан голландиялық теңіз флотының теңізшісі Джон Филлипс аралда бірнеше қант зауыттарын құру арқылы оның дамуына серпін берді. 1738 жылдан бастап қала соның атымен аталды.
## Құрылысы
Сен-Мартен аралында орналасқан. Қала шын мәнінде екі көшеден тұрады: Форстраат (Алдыңғы көше) және Ахтерстраат (Артқы көше), бір-бірімен қысқа және тар аллеялар желісі арқылы қосылған. 

Филипсбургтің батысында ханшайым Джулиана әуежайы орналасқан, бұл аймақтағы ең үлкен әуежайлардың бірі.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Philipsburg Jubilee Library, Public Library of St. Maarten 

Санат:Солтүстік Америка елордалары
Ақмешіт қорымы

**Ақмешіт қорымы** – Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген сәулет кешені ескерткіші.

## Орналасқан жері
Жылыой ауданы, Ақкиізтоғай ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 28 км жерде.

## Кезеңі, авторы
XVIII ғ. (шамамен 1771-1774 жж.).

## Тарихи деректер
Атырау облысының ең белгілі қасиетті жерлерінің бірі Ақмешіт қорымы болып табылады. Кешен кішігірім және Бекет атаның өзімен – Ұлы даланың әулие сопысымен салынған жерасты мешіттерінің бірі айналасында тұрғызылған. Қазір қорымда отыз екі құлпытас, екі қойтас, екі күмбезді кесене және бір сағанатам бар. Ақмешіт қорымы көптеген зиярат етушілерді өзінің қуатты энергетикасымен тартып тұрады. Келушілер өз жолын жартаста қашалып жасалған жерасты мешітінен бастайды. Жергілікті аңыз бойынша, Бекет ата Хиуадағы ұзақ оқуынан оралып, балалар мен жастарды сопылыққа үйретуді көздеген екен. Бұл кішігірім мешіт жаңа ұрпақтың білім алып, жаңа дәрежеге көтерілетін орны болуы керек еді.

Құрылысты Бекет атаның өзі қадалаған деседі, ал жұмысты жергілікті жас сәулетші Соқырша орындаған екен. Жас жігіт те ерекше қасиеттерден құр емес екен, себебі ол және оның көмекшілері үлкен жұмыс көлемін үш жыл ішінде бітіріп шықты. Балалардың игілігі үшін салынған мешіт аймақтың рухани жаңғыруының өзіндік символына айналды. Еуропалық саяхатшылар мен этнографтар көп мәрте Ақмешіт туралы өз күнделіктерінде таңқалып жазған. Э. Эверсман, А. Апексеев, А. Дюгамель және басқалары бұл жердің және кешеннің, әсіресе жерасты мешіттің сұлулығы мен ерекше қасиеттілігі туралы жазып қалдырған. Кешеннің архитектуралық ерекшелігінен басқа, Ақмешітті көргендердің барлығы оның ұлттық бірегейлік пен рухани дамудағы маңызы мен символикасын атап өтеді.

Бүгінде Ақмешіт кешені – Қазақстанның рухани қасиетті орындарының бірі. Мұнда туристтер мен зиярат етушілер көптеп келеді, сондықтан туристтік инфрақұрылымды дұрыс қалыптастыру өте маңызды. Бұл жердің киелілігін бұзбай, бүкіл әлемнен келген зияратшыларға әуелі Бекет атаға тағзым етуіне барынша ыңғайлы жағдай жасау қажет. Қазір қорым маңында келушілерге арналған мешіт, асхана және қонақүй қызмет көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы сәулеті
Санат:Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан кесенелері
Хониара

**Хониара** () — Соломон аралдарының астанасы әрі басты портты қаласы. 2021 жылғы санақ бойынша оның халқы 92 344 адамға жетті.

Хониара ресми түрде 1952 жылы Британдық Соломон аралдары протекторатының астанасы болды. 

1978 жылы 7 шілдеде Соломон аралдары өзін-өзі басқару құқығына ие болды, ал Хониара астана мәртебесін алды.

Қаланың климаты экваторлық, ыстық және ылғалды. Жыл бойы температура Цельсий бойынша +26-27 градуста сақталады.
## Бауырлас қалалар
*  — Люганвиль
*  — Маккай
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Video of Honiara in 1975
* Video of Honiara in 1974
* Video of Sir Donald Luddington swearing in Solomon Mamaloni in the 1970s (starts at 7.08 mins in)

Санат:Океания астаналары
Фритаун

**Фритаун** () — Африкадағы қала Сьерра-Леоне астанасы. 1792 жылы іргесі қаланған. Халқы 1 055 964 адам (2015).

Фритаун — елдің ең ірі экономикалық, саяси және мәдени орталығы. Ағылшынша Фритаун атауы сөзбе-сөз мағынасында «еркін қала» (free  - «еркін, еркін», town — «қала») дегенді білдіреді.

Фритаун жаңбырлы (мамыр-қазан) және құрғақ (қараша-сәуір) маусымдары бар тропикалық муссондық климаттық белдеуде орналасқан.

Әкімшілік жағынан үш ауданға бөлінеді: Орталық, Батыс және Шығыс. Халықтың басым бөлігі шығыс өңірде тұрады. Онда патшайым Елизавета II жағалауы орналасқан. Бұл ең кедей аймақ болып саналады.

## Галерея

File:Freetown Court 1984.jpg|
File:Lumley Beach Freetown.JPG|
File:Magazine Wharf - home to some of Freetown's hardest-hit Ebola survivors (22772017351).jpg|
File:Lumley.jpg|
File:Atlantic estate.jpg|
File:Central Freetown at night, Sierra Leone. January1 2014.jpg|


## Дереккөздер

## Сілтемелер
*
* 220 Years of Freetown on YouTube

Санат:Сьерра-Леоне
Америкааралық кубок 1988

**[[Америкааралық кубок]] 1988** () — турнирдің он бірінші жарысы. Уругвайдың «Насьонал» (1988 жылғы Либертадорес Кубогының жеңімпазы) клубы мен Гондурастың «Олимпия» (1988 жылғы КОНКАКАФ чемпиондар кубогының финалисі) командасы арасында өтті және 1989 жылы 5 және 29 наурызда екі рет кездесті. 

Тегусигальпадағы бірінші ойын 1-1 есебімен аяқталғаннан кейін, "Насьональ" Монтевидеода "Олимпияны" 4-0 есебімен оңай жеңіп, екінші рет Америка кубогын жеңіп алды.
## Матчтар

### Бірінші ойын

### Екінші ойын

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://www.rsssf.org/tablesi/intam88.html
Санат:Америкааралық кубок
Санат:Насьональ Монтевидео ФК ойындары
Санат:Олимпия Тегусигальпа ФК ойындары
Санат:1988 жылғы футбол
Америкааралық кубок 1993

**[[Америкааралық кубок]] 1993** () — турнирдің он алтыншы жарысы. Коста-Риканың «Депортиво Саприсса» командасы (1993 жылғы КОНКАКАФ Чемпиондар Кубогының жеңімпазы) мен Чилидің «Универсидад Католика» клубы (1993 жылы Либертадорес Кубогының финалисі) кездесті. Либертадорес кубогының жеңімпазы «Сан-Паулу» қатысудан бас тартты. 

Екі ойын форматында 1994 жылдың қыркүйек-қараша айларында өтті

## Қатысушылар

## Mатчтар

### 1 ойын

### 2 ойын

## Сілтемелер
*https://www.rsssf.org/tablesi/intam93.html
Санат:Америкааралық кубок
Санат:1993 жылғы футбол
Санат:Универсидад Католика ФК ойындары
Санат:Депортиво Саприсса ФК ойындары
Америкааралық кубок 1998

**[[Америкааралық кубок]] 1998** () — турнирдің он сегізінші жарысы. Трофей 1998 жылғы КОНКАКАФ Чемпиондар Кубогының жеңімпазы америкалық «Ди Си Юнайтед» клубы мен 1998 жылғы Либертадорес Кубогының жеңімпазы бразилиялық «Васко да Гама» клубы арасында ойналды.
## Қатысушылар

## 1 матч

## 1 матч

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
Санат:1998 жылғы футбол
Санат:Васко да Гама ФК ойындары
Санат:Ди Си Юнайтед ФК ойындары
Санат:Америкааралық кубок
Марат Сәмиұлы Меңдібаев

**Марат Сәмиұлы Меңдібаев** (24 қыркүйек 1936, Қарағанды, Қарағанды облысы, Қазақ АКСР, РКФСР — 2009) — Кеңестік қазақстандық шаруашылық, мемлекет және партия жетекшісі.

## Өмірбаяны
1936 жылы 24 қыркүйекте Қарағанды қаласында дүниеге келген.

1955 жылы Қазақ КСР Қарағанды тау-кен техникумын бітірген.

1955-1956 жылдары Қазақ КСР Киров көмір тресінің шахтасында электромонтер болып жұмыс істеді.

1958 жылдан бастап КОКП мүшесі.

1956-1969 жылдары — №38 шахта байыту фабрикасының цех басшысы, бас энергетигі, Қазақ КСР «Қарағандыуглебогание» тресін байыту фабрикасының бас инженерінің орынбасары, бас инженері болды.

1963 жылы Қарағанды политехникалық институтын тау-кен инженер-электригі мамандығы бойынша бітірген.

1969-1970 жылдары — Қазақ КСР Қарағанды металлургия комбинатының Сабырхан орталық байыту фабрикасының директоры болды.

1970-1976 жылдары — Қарағанды облысы, Қазақстан КП Саран қалалық комитетінің 2-хатшысы, 1-хатшысы болды.

1975 жылы КОКП ОК қарамағындағы жоғары партия мектебін сырттай бітірді.

1976-1979 жылдары — Қазақстан КП Қарағанды облыстық комитетінің өнеркәсіп-көлік бөлімінің меңгерушісі, Қазақстан КП Қарағанды облыстық комитетінің көмір өнеркәсібі бөлімінің меңгерушісі болды.

1979-1980 жылдары — Қазақстан Компартиясы Қарағанды қалалық комитетінің 2-хатшысы болды.

1980-1982 жылдары — Қазақстан КП орталық комитетінің ауыр өнеркәсіп бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды.

1982-1985 жылдары — Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің хатшысы болды.

1985 жылдың қаңтарынан қыркүйегіне дейін — халық депутаттары Кеңесінің Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағасы болды.

1985 жылдың қыркүйегінен 1988 жылдың қарашасына дейін — Қазақстан КП Алматы облыстық комитетінің 1-хатшысы болды.

1988 жылдың 1 қарашасынан 1989 жылдың 12 қыркүйегіне дейін — Қазақстан КП орталық комитетінің 2-хатшысы — Қазақстан КП орталық комитетінің ұйымдастыру, партия және кадр жұмысы жөніндегі комиссиясының төрағасы қызметін атқарды. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылым депутаты, КСРО халық депутаты болып сайланды.

1989 жылдың тамызынан 1990 жылдың сәуіріне дейін — Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары болып істеді.

1990 жылы — Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Аппаратының көмір өнеркәсібі және энергетика секторының меңгерушісі болды.

1991-1993 жылдары — «Қазақстанкөмір» корпорациясының бас маманы. 1993-1994 жылдары — «Collar State» мемлекеттік холдингі президентінің кеңесшісі, вице-президенті болды.

1994-1997 жылдары — Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі Кадр басқармасының басшысы болды.

1997 жылдың желтоқсанында зейнеткерлікке шықты.

2009 жылы сәуірде қайтыс болды.

## Отбасы
Әйелі — Гордиенко Галина Семеновна. Қыздары — Лариса менен Инна.

## Сілтеме
* Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008.

## Дереккөздер

Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары
Санат:Қазақстан КП Алматы облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Қазақстан КП ОК екінші хатшылары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Санат:КОКП XXVII съезінің делегаттары
Сайпан

**Сайпан** () — Тынық мұхитында орналасқан арал-қала. Ол Солтүстік Мариана аралдарының ең үлкен аралы және астанасы. Халқы 48 220 адам (2010).
## Тарихы
Аралды 1521 жылы Фернан Магеллан бастаған экспедиция ашты. Ұзақ жылдар бойы Испанияның отары болды. 1898 жылғы АҚШ-Испания соғысынан соң АҚШ тарапына өтті.

1914 жылғы соғыста Жапония қол астына өтті. Бірақ АҚШ 1944 жылы қайтарып алды.

2009 жылы Сайпан Америка Құрама Штаттарының “қосымша территориясы” болып жарияланады.

## Климаты
Температура: Жыл бойы орташа температура 27-29°C аралығында болады. Маусымдық өзгерістер аз. 

Жауын-шашын: Жаңбырлы маусым шілдеден қазанға дейін созылады, бұл уақытта тайфундар жиі болып тұрады. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 2000 мм-ден асады. 

Ылғалдылық: Ауаның ылғалдылығы жоғары, әсіресе жаңбырлы маусымда. 

Жел: Солтүстік-шығыс пассат желдері басым.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* ''The Insular Empire: America in the Mariana Islands'', PBS documentary film & website
* Saipan Municipality, United States Census Bureau
* Department of the Interior, Office of Insular Affairs – Links to cultural and informational sites about the CNMI as well as to government sites

Санат:Солтүстік Мариана аралдары
Санат:Океания астаналары
Лилонгве

**Лилонгве қаласы** — Африкадағы қала, Малавидің 1975 жылдан бері астанасы және ең ірі қаласы. Ол елдің орталық бөлігінде, Лилонгве өзенінің бойында орналасқан. Лилонгве салыстырмалы түрде жас қала болып саналады. 1907 жылы негізі қаланған. Халқының саны 989 318 адам (2018).

Климаты экваторлық-муссондық. Ең ыстық айда — қарашада ауаның орташа температурасы +25°C, шілдеде - +15°C. 30 градустан жоғары температура өте сирек кездеседі. Аяз маусым-тамыз айларында анда-санда болады. 

Малавидің батысы мен шығысын байланыстыратын темір жолдар орналасқан. Темір жол қаланы Замбия және Мозамбикпен байланыстырады. Лилонгве маңында халықаралық әуежай бар.

## Бауырлас қалалар

*  Лусақа
*  Тайбэй

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://en.wikivoyage.org/wiki/Lilongwe#Q3876

Санат:Малави
Жәңгір хан кесенесі

**Жәңгір хан кесенесі**  – Батыс Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші.

## Орналасқан жері
Бөкей ордасы ауданы, Хан Ордасы ауылы.

## Кезеңі
1997 жыл.

## Тарихи деректер
Ескерткіш кішігірім бас киім секілді күмбез тағылған шаршы құрылыс болып келеді. Ескерткіш биіктікте салынған және алыстан жақсы көрінеді. Оның ресми ашылуы 1997 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың қатысуымен болды.
Бөкейұлы Жәңгір (1801-1845 жж.) Бөкей ордасының соңғы ханы болып табылады (1823- 1845 жж.). Жәңгір хан - Шыңғыс ханның ұрпағы және XIX ғасырдағы Ұлы Дала әлемінің саяси бейнесіндегі маңызды тұлға. Жәңгір хан керемет білімді адам болған, араб, орыс, парсы, татар және неміс тілдерін меңгерген. Ол қазақ халқының тарихын, шежіресін, фольклор мен эпиканы жақсы біліп, түсінген, өлеңдер жазған.
Жәңгір Бөкейұлы - қазақтардың тарихы мен мәдениетінің мұражайлық этнографиялық коллекцияларын ең алғашқы жасаушылардың бірі. Оның бастамасымен Бөкей ордасында аймақтың ауқымды экономикалық және сауда ресурстарын тартқан үлкен сауда жәрмеңкесі ашылды, медициналық бөлімшелер, дәріханалар, мұрағат ашылды, хандықтың маңызды картасы жасалды.
Жәңгір ханның қадағалауымен Бөкей ордасында әр түрлі қару түрлері қойылған мұражай ашылды. XIX ғасырдың 40-жылдарында Жәңгір хан өз қаражатына жоғарғы мектеп ашты. Оның түлектері М. Бабажанов, М. Бекмұхамедов, К. Шығаев және басқа да қайраткерлер болды.

## Дереккөздер

Санат:Батыс Қазақстан облысы сәулеті
Санат:Батыс Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан кесенелері