open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Брендан Коуэлл

**Брендан Коуэлл** (; 16 қазан, 1976, Аустралия)&nbsp;— танымал теле және киноактер, сценарийші.

## Өмірбаяны
Брендан Сидней қалашығының Ивон және Брюс Коуэлловтар отбасында дүниеге келген. Кішкентайынан актерлік карьерамен айналыса бастайды, жарнамаларда түседі. Коуэлл Батерсттегі Чарльз Стерттің университетін бітірді. Ең бірінші рет «Water Rats» (1996) фильмінде Джонатан Фриманның рөлін ойнайды. «Noise» (2007), «Beneath Hill 60» драмасы, «Борджиа» телесериалы, «I Love You Too» (2010) комедиясы Бренданға үлкен табыс және танымалдылық әкеледі.  Коуэлл жеті жыл шамасында Роуз Бирнмен кездесіп, 2010 жылы жұбтары ажырайды. Қазір Сидней қаласында тұрады. 

## Фильмография
* 1996—2001: Water Rats - Джонатан Фриман
* 1999: Monster! - Нэйт
* 1999: Kick - Макка
* 2000: The Monkey's Mask - Хейден
* 2001: To End All Wars - Уоллес Хэмилтон
* 2002: Young Lions - Джейсон Дун
* 2004: Salem's Lot - Дад Роджерс
* 2004—2007: Love My Way - Том Джексон
* 2007: Noise - Грэм МакГан
* 2008: Three Blind Mice - Гленн
* 2008—2011: Rush - Блэйк Финчер
* 2009: I Love You Too - Джим
* 2010: Beneath Hill 60 - Джим
* 2011: Underbelly Files: The Man Who Got Away - Оливер Вудвард
* 2011—2013: The Borgias - Бенни О'Коннелл
* 2012: Save Your Legs! - Маттаи
* 2013: The Outlaw Michael Howe - Рик
* 2014: *Last Cab to Darwin - бар иесі*
* 2017: *Game of Thrones - Харраг*

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* 
* Brendan Cowell - Actor-writer-director-producer 
* Rose Byrne and Brendan Cowell split

Санат:Жаңа  Оңтүстік Уэльсте туғандар
Мысыр жорығы

:*Б.з.б. 459—454 жылдары болған афиндықтардың және олардың Парсыға қарсы одақтастарының Грек-парсы соғыстарының кезінде болған әскери экспедициясымен шатастырмау керек.*

**Мысыр жорығы** (; 1798-1801) — француз генералы Наполеон Бонапарт басқарған француз әскерінің Мысырға жасаған жорығы. Жорық Мысырды (Ұлы Османлы Мемлекетінің құрамында болған) жаулап алып, Үндістандағы Ұлыбританияның иеліктеріне соққы беру үшін ұйымдастырылды.

## Тарихы

1798 жылдың 19 мамырында француз эскадрасы 38 мыңдық әскермен Тулоннан шығып, 1 шілдеде Александрия маңына барып тоқтады. 21 шілдеде француз әскері мәмлүк әскерін қирата жеңіп, кейіннен Каирды алды. Тамыздың басында Әбукир түбінде ағылшын адмиралы Г. Нельсон француз флотын жойып жіберді, сөйтіп жорық әскері Еуропадан бөлініп қалды. 1798 жылдың 2 қыркүйегінде османлы сұлтаны III Сәлім Францияға соғыс жариялады. 1799 жылдың қаңтарында Ұлы Османлы Мемлекеті Ресеймен және Ұлыбританиямен одақтық шарттарға қол қойып, Францияға қарсы Екінші коалицияға қосылды. Наполеон Бонапарт әскерді тастап, Мысырдан кетуге мәжбүр болды. Оның орнын басқан генерал Ж.Б.Клебер 1800 жылдың 20 наурызында османлы әскерін қирата жеңді; Жерорта теңізіндегі орыс эскадрасының қимылы Мысырдағы француз әскерін әлсіретті. 1800 жылдың 14 маусымында Клебер қаза болды. Оның мирасқоры Ж.Мену 1801 жылдың көктемінде тізе бүгу туралы келісімге қол қойды.

## Дереккөздер

Санат:Шайқастар
Санат:1978 жыл
Санат:Францияның шайқастары
Санат:Ұлыбританияның шайқастары
Санат:Түркияның шайқастары
Санат:Мысырдағы шайқастар
Санат:Сириядағы шайқастар
Санат:Наполеон соғыстарының жорықтары
Эван Питерс

**Эван Питерс** () — америкалық актер, Миссури штатының Сент-Луис қаласында 1987 жылдың 20 қаңдарда дүниеге келген. Актер Тейта Лэнгдон, Кита Уокер, Кайла Спенсер мен Джимми Дарлингтің рөлдерімен белгілі (American Horror Story).

## Карьерасы
Питер көбінесе әртүрлі сериалдарда түсуді ұнатады. Питерстың ең сүйікті сериалы «American Horror Story». Эван бұл сериалда бірнеше рөлдерді сомдаған болатын. 1 бөлімінде Эван ата-анасының қамқорынсыз қалған жасөспірімді сомдаса, 2 бөлімінде ақыл ойы жетіспейтін жігіт рөлінде болады, 3 бөлімінде қарапайым жасөспірім, 4 бөлімде мүгедек адамның рөлін сомдауда. Эванның актерлік шеберлігіне сыншылар өте жоғарғы баға береді.

## Фильмографиясы
* 2004: Clipping Adam - Адам Шепард
* 2004: Sleepover - Рассел
* 2004: The Days - Купер Дэй
* 2004—2005: Phil of the Future - Сет Восмер
* 2005—2006: Invasion - Джесси Варон
* 2007: An American Crime - Рикки Хоббс
* 2007: Mama's Boy - Кит
* 2008: Remarkable Power - Росс
* 2008: Gardens of the Night - Рейчел/Брайн
* 2008: Never Back Down - Макс Купермэн
* 2008: Dirt - Крэйг Хоуп
* 2008: Without a Trace - Крэйг Бэскин
* 2008: Monk - рик Тавела
* 2008: House M.D. - Оливер
* 2008—2009: One Tree Hill - Джек Дэниэлс
* 2009: Ghost Whisperer - Дилан Хэйл
* 2010: Criminal Minds - Чарли Хиллридж
* 2010: Kick-Ass - Тод
* 2010: The Mentalist - Оливер МакДэниэл
* 2010: The Office - Люк Купер
* 2010: Myself and I	
* 2011: Parenthood - Брендон
* 2011: Never Back Down 2: The Beatdown - Макс Купермэн
* 2011: The Good Doctor - Донни
* 2011: Queen - член братства
* 2011: In Plain Sight - Джоуи Уилсон / Джоуи Ростон
* 2013: Adult World - Алекс
* 2011—2015: American Horror Story - Тейт Лэнгдон / Кит Уокер / Кайл Спенсер / Джимми Дарлинг
* 2014: Truck Stop - Чарльз
* 2014: X-Men: Days of Future Past - Питер Максимофф 
* 2015: Safelight - Чарльз
* 2015: The Lazarus Effect	
* 2016: X-Men: Apocalypse - Питер Максимофф

## Дереккөздер
Мэтт Диллон

**Мэтт Диллон** (; 18 ақпан 1964, Нью-Рошелл, штат Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық актёр және кинорежиссёр. 1970 жылдардан бастап фильмдерде түседі. 2006 жылы «Crash» (2004) драмасындағы рөлі үшін «Оскар сыйлығы», «Алтын глобус» және BAFTA жүлделерінің номинанты атанған.

## Өмірбаяны
Мэтт Диллон 1964 жылы 18 ақпанда Нью-Рошелл қаласында дүниеге келген. 15 жасында болғанда Джонатан Капланның «Over the edge» фильмінде түседі. Оның ағасы да, Кевин Диллон, актерлық карьерасын тандаған.

## Фильмографиясы
* 1979 — *Over the edge* — *Ричи Уайт*
* 1983 — *Rumble Fish* — *Расти Джеймс*
* 1983 — *The Outsiders* — *Даллас Уинстон*
* 1985 — *Target* — *Крис Ллойд / Дерек Поттер*
* 1989 — *Drugstore Cowboy* — *Боб*
* 1991 — *A Kiss Before Dying* — *күйеубала*
* 1992 — *The Saint Of Fort Washington* — *Мэттью*
* 1992 — *Singles* — *Клифф Пуансье*
* 1993 — *Mr.Wonderful* — *муж*
* 1994 — *Golden Gate* — *Кевин Уокер*
* 1995 — *To Die For* — *Ларри Маррето*
* 1996 — *Beautiful Girls* — *Томми Роулэнд*
* 1998 — *There’s Something About Mary* — *Пэт Хили*
* 1998 — *Wild Things* — *Сэм Ломбардо*
* 2001 — *One Night at McCool’s* — *Рэнди*
* 2002 — *City of Ghosts* — *Джимми Кремминг*
* 2004 — *Crash* — *офицер Джон Райан*
* 2005 —  *Herbie: Fully Loaded* — *Трип Мерфи*
* 2005 —  *Factotum* — *Хэнк Чинаски*
* 2006 — *You, Me and Dupree* — *Карл Питерсон*
* 2008 — *Nothing But the Truth* — * Паттон Дюбуаның қорғаушысы*
* 2009 — *Armored* — *Майк Кокрэн*
* 2010 — *Takers* — *Джек Уэллс*
* 2013 — *Pawn Shop Chronicles* — *Ричард*
* 2014 — *Bad Country* — *Джесси Вейланд*

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Айла Келл

**Айла Келл** (; (7 қазан 1990 жыл, Лос-Анджелес, АҚШ) — америкалық актриса және биші. 

## Биография
Айла Келл 14 жасынан бастап кәсіби балетпен айналысады. Америкалық балет театрының құрамында "Щелкунчик" қойылымында Грета партиясын билеген. Disney, Sony, Mattel, Pringles үшін жарнамалық кампанияларға қатысқан.

## Фильмографиясы

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* disneydreaming.com
Михаил Иванович Козловский

**Михаил Иванович Козловский** (1753 жыл 6 қараша, Санкт-Петербург – 1802 жыл 30 қыркүйек, Санкт-Петербург) — орыс мүсіншісң. Орыс классицизмінің үздік өкілінің бірі.

## Еңбек жолы
1764-1773 жылдары Көркемсурет академиясында А.П. Лосенкода оқыған. 1774-1779 жылы Италияда, 1788-1790 жылдары Францияда жұмыс істеген. 1794 жылдан Петербург көркем сурет академиясының академигі, профессор. Орыс классицизмінің үздік өкілінің бірі. Козловский шығармашылығында драмалық пафос пен нәзік идиллия, қаһармандық пен лирика ұштасып жатады. Оның ұлттық тарихқа арналған шығармалары «Патшаның жарлығын жыртып тұрған Яков Долгорукий» (мәрмәр, 1797, Третьяков галереясы), «Ат үстіндегі Геркулес» (қола, 1799, Орыс музейі), *Петергоф су атқыш қауызы* үшін 1800-1802 жылдары салынған «Арыстанның жағын айырып тұрған Самсон», А.В.Суворовтың Петербургтегі ескерткіші (қола, 1799-1801 жылдар) және  т.б. тарихи-қаһармандыққа ғана назар аударып қоймай, жанрлық тақырыпқа да қалам тартқан.

## Галерея

## Дереккөздер

Санат:Ресей мүсіншілері
Санат:Ресей суретшілері
Жапон теңізі

**Жапон теңізі** ( *нихонкай*,  *тонхэ*, «шығыс теңізі») — Тынық мұхиттың шеткі теңізі. Еуразия құрлығы мен Сахалия, Хоккайдо және Хонсю аралдары аралығында орналасқан. Оны солтүстігінде Невельской және Лаперуз бұғаздары Охота теңізімен, шығысында Сангар бұғазы Тынық мұхитпен, оңтүстігінде Корей бұғазы Шығыс Қытай теңізімен жалғастырып тұр. 

## Сандық мәлемет
Ауданы 978 мың квадрат км, орташа тереңдігі 1750 м; суының көлемі 1713 мың куб км. Жағасының ұзындығы 8 мың км, көбінесе биік, тік жарлы келеді, онша тілімделмеген. Ірі шығанақтары: Ұлы Петр және Шығыс Корей. Жапон теңізіне Суйфун, Самарга, Искари, Пуктэчхон, Намдэчхон өзендері құяды. Орталық бөлігінде Ямато қыраты быр, бұл тұстағы ең саяз жері 285 метр.

## Климаты
Климаты — қоңыржай муссондық. Мамырдан қазанға дейін, әсіресе оңтүстік–шығыс бөлігімен тайфун жиі өтеді (айына 1 – 2 тайфун); солтүстік батыс бөлігінде тайфун сирек (4 жылда бір рет) байқалады. Беткі ағысы сағат тілінің айналуына қарсы бағытта. Теңіздің шығыс бөлігімен Цусима жылы ағысы, батыс жағалау маңында суық ағысы өтеді.  

Теңізде балдырдың 250–ден астам түрі бар.

## Ірі порттары
* Владивосток
* Находка
* Восточный порт
* Советская Гавань
* Ванино
* Александровск-Сахалинский
* Холмск
* Ниигата
* Цуруга
* Майдзуру
* Вонсан
* Хыннам
* Чхонджин
* Пусан

## Галерея

Санат:Жапон теңізі
Челси Хоббс

**Челси Хоббс** (; 18 ақпан 1984 ж., Ванкувер) — канадалық киноактриса. "Make It or Break It" сериалында Эмили Кметко рөлімен кенінен танымал.

## Биография
Челси Рэйли Хоббс 18-ші ақпанда Ванкуверде (Канада) дүниеге келеді. Телехикаяларға түсіп, киноактриса карьерасын 8 жасында бастайды. 2002 жылы өзінің алғаш басты рөлін «Қар Патшайымы» (Snow Queen) фильмінде сомдайды. Осы рөль үшін 2003 жылы "Leo awards"марапатына номинант ретінде қатысады.

## Жеке өмірі
2004 жылдан бастап 2014 жылға дейін фотограф Террен Оддомен некелескен болатын. 2006 жылы Вайли атты қызын, ал 2011 жылы Кингстон деген ұлын табады. 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
*
Жәкен Қожахметұлы Таймағанбетов

**Жәкен Қожахметұлы Таймағанбетов** (1953 жыл 14 желтоқсан, Қостанай облысы, Қарабалық ауданы) — медицина ғылымдарының докторы (1993), профессор (1995). ҚР Жаратылыстану ғылымдары академиясының толық мүшесі, ҚР Жоғарғы мектеп ғылымдары академиясының корреспондент мүшесі.

## Еңбек жолы
*1979 жылы ҚазМУ-ды (қазіргі ҚазҰУ) және 1983 жылы КСРО ғылым академиясының Сібір бөлімшесі Тарих, филология және философия институтының (Новосибирск қаласы) аспирантурасын бітірген;
*1979-91 жылдары тарих, археология және этнология институтында лаборант, кіші, аға ғылыми қызметкер болды;
*1991-99 жылдары институт директорының орынбасары қызметін атқарады;
*1999 жылдан ҚазҰУ-ла профессор;
*2002 жылдан факультет деканы қызметін атқарады.

## Шығармалары
* «Қазақстан палеолиті» тақырыбында докторлық диссертация қорғады;
* 330-дан астам ғылыми жарияланым мен 35 монографияның авторы.

## Марапаты
* Шоқан Уәлиханов атындағы сыйлықтың лауреаты (2001).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері
Санат:Қазақстан археологтары
Айсұлу Абдуллақызы Тайжан

**Айсұлу Абдуллақызы Тайжан** (1946 жыл 23 маусым, Алматы) — медицина ғылымдарының докторы (1984), профессор (1995).. Болатхан Құлжанұлы Тайжанның жұбайы

## Еңбек жолы
*1969 жылы Алматы мемлекеттік медицина институтын (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) және 1974 жылы КСРО Педиатрия ғылыми-зерттеу институтының аспирантурасын бітірген;
*1974-1978 жылдары Қазақ КСР-і Денсаулық сақтау министрлігінің ғылыми-зерттеу институтында аға ғылыми қызметкер; бөлім меңгерушісі, Қазақ ұлттық медицина университетінде профессор қызметін атқарады;
*2001 жылдан *ҚазҰПУ-дың* арнайы педагогика кафедрасында профессор.

## Ғылыми еңбектері
*«Жаңа туған және толық жетілмеген балаларда перинатальды энцефалопатияның патогендік негізі» тақырыбында докторлық диссертация қорғады;
*70-тен астам ғылыми жарияланымның авторы.

## Дереккөздер

Санат:1946 жылы туғандар
Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Анхелес Балбиани

**Анхелес Балбиани Мореа** () — аргентиналық актриса және фотомодель. Өзінің "Мятежный дух" атты сериалдағы сомдаған Фелиситас Митре рөлімен танымал. 

## Биография
Анхелес Аргентина астанасы - Буэнос-Айреста 1982-ші жылдың тамыз айының 8-ші жұлдызында дүниеге келген. 3 жасынан бастап модель болып жұмыс істеген. Кинодағы алғашқы Фелиситас рөлін сомдағанда, Буэнос-Айрес Драма Өнер Университетінде оқыған. "Мятежный дух"-тан кейін "Флорисьента" теленовелласында ойнайды.
 
## Жеке өмірі
Ата-анасы Анхелес 9 жаста болғанда ажырасқан, кейін анасы Хавьер атты еркекке тұрмысқа шыққан. Анхелестің үлкен апайы Барбара, үлкен ағасы Хосе Мануэль және де Родриго мен Марциаль деген екі бауыры бар. 2007-ші жылы Феликс Мальонеге тұрмысқа шығып,балалы болады. Баласының атын-Бенхамин деп қояды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* [Анхелес Балбиани [TV.com] сайтында]

Санат:Фотомодельдер
Санат:Аргентина фотомодельдері
Литл Ричард

**Литл Ричард** (; туған кездегі есімі — **Ричард Уэйн Пенниман** (); 5 желтоқсан, 1932, Мейкон, Джорджия — 9 мамыр, 2020, Туллахома, Теннесси) — америкалық әнші, пианист және композитор, рок-н-ролл, госпел, ритм-н-блюз, соул, фанк жанрларында ойнайды.

## Өмірдерек
### Алғашқы жеңіс жылдары
Литл Ричард көпбалалы жанұяда Мейконде (Джорджия шт.) туды. Бала күнінен музыканы түсінді. Ол да  жанұясымен "Адвентистердің жетінші күні" шіркеуіне қатысты. Сонымен қатар "Елуліктер" шіркеуіне қатысты. Оның музыка жазбалары 1951—1953 жылдары тарала бастады. Ол RCA Records RCA және  Peacock Records Peacock, Буги-вуги музыкасы, буги-вуги және ритм-энд-блюз, госпелз стилінде орындады. Музыкантқа Рой Рой Браун және Билли Райтттың ықпалы зор болды.

## Дереккөздер

Санат:Рок-н-ролл даңқ залына енген орындаушылар
Санат:Grammy Lifetime Achievement Award иегерлері
Санат:Mercury Records орындаушылары
Санат:RCA Records орындаушылары
Санат:АҚШ рок музыканттары
Пьер Мартен

thumb|Пьер-Эмиль Мартен
**Пьер Эмиль Мартен** (, , Бурж — , Фуршамбо, Ньевр департаменті) — француз металлургі. Неміс инжері Ф. Сименс ұсынған регенерация приципі бойынша жанудан бөлінген заттардың қызуын пешке үрленетін ауа мен газды алдын ала жылытуға пайдалану негізінде құйма болаталу тәсілін ұсынды. Бұл тәсілмен алынған болат мартен болаты, ал оны өндіретін регенеративті пеш мартен пеші деп аталады.

## Дереккөздер

Санат:1824 жылы туғандар
Санат:1915 жылы қайтыс болғандар
Санат:Франция инженерлері
Габриэль Марсель

**Габриэль Оноре Марсель** (*Gabriel Honoré Marcel*; 7 желтоқсан 1889, Париж, Франция — 8 қазан 1973, Париж, Франция) — француз философы, драматург, әдебиет сыншысы, католиктік экзистенциализмнің негізін салушы. Марсельдің көзқарасы қалыптасуына Л. Брюнсвиктің, А. Бергсон, Дж. Ройстың идеялары зор ықпал етті. 1929 жылы католик дінін қабылдайды. 1950 жылы папа энциклигі экзистенциализмді сынағаннан кейін өзінің философиясын "неосократизм" немесе "христиандық сократизм" деп атады. 1952 жылдан Мораль және саяси ғылымдар академиясының мүшесі. Марсель дәстүрлі католиктік схоластикадан қол үзіп, дінді рационалды тұрғыдан негіздеуге болмайды дейді. Марсель жеке адамның тәжірбиесіне, адамның тіршілігі арқылы көрінетін болмыс мәселесәне баса назар аударды. Шығармаларында "объективтілік" дүние мен "тіршілік дүниесін" айқын ажыратады да, субъектінің диализмінен құтылады, сөйтіп ол жүниемен қатынас жеке адамның қатынасы деп есептеді. Марсель философиясы тұтас алғанда буржуазия сана мен мәдениетінің құлдырауын бейнелейді.

## Дереккөздер

Санат:Философтар
Санат:Франция философтары
Санат:Франция жазушылары
Орденбек Білісбекұлы Мазбаев

**Орденбек Білісбекұлы Мазбаев** (, Үштөбе қаласы, Алматы облысы) — география ғылымдарының докторы (2010), профессор (2007). ҚазПИ-ді (1976, қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. Фабричный кентіндегі №1 мектепте мұғалім, директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары (1976-80), ҚазҰПУ-да ассистент, аға оқытушы, доцент (1981-93), кафедра меңгерушісі (2001-10), Халықаралық оқушылар туризмі орталығының директоры (1993-97), ҚазҰУ-да доцент (1998-2001) қызметтерін атқарды. 2010 жылдан ҚазҰПУ-да декан және Тұран университетінің профессоры. Ғылыми жұмыстарының негізгі бағыты - туризмнің педагогикалық және географиялық мәселелеріне арналған. Қазақстан Республикасы туризмнің аумақтық дамуының географиялық негіздері тақырыбында докторлық диссертация қорғады. 260-тан астам ғылыми жариялымның авторы.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан географтары
Әлеуметтік экология

**Әлеуметтік экология** — адамзат қоғамы мен қоршаған орта арасындағы қатынастарды, өндірістік қызметтердің қоршаған ортаның құрамы мен қасиеттеріне тікелей және жанама әсерін, антропогендік факторлардың адам денсаулығы мен популяцияларының гендік қорына экологиялық әсерін зерттейді. Ол табиғатты тиімді пайдаланудың теориялық негізі болып табылады. 

Соңғы жылдары антропогендің факторлардың нәтижесінде адамзаттың үлесіне күрт нашарлаған биологиялық жүйелер тиіп, жекеленген жануарлар мен өсімдіктердің популяцияларының кемуі мен жойылуы, адамзат қоғамы үшін болжанбаған теріс құбылыстастарға әкелетін биосферадағы қайтымсыз өзгерістердің қаупі туып отыр. Табиғатты пайдалану адамның қатысуымен және қатысуынсыз қоршаған ортада жүретін күрделі процестердің барлығын ескере отырып, тек ғылыми негізде жүргізілуі тиіс. Осыған байланысты қазіргі заманда әлеуметтік экологияның жаңа салалары дамуда. Олар:
*Жеке адам экологиясы
*Адамзат экологиясы
*Мәдениет экологиясы
*Этноэкология болып бөлінеді. 

## Дереккөздер

Санат:Экология
Марсель Марсо

**Марсель Марсо** (, шын есімі — *Марсель Манжель* (Marcel Mangel); , Страсбург — , Париж) — француздың мим-актеры. Режисер Ш. Дюллен мен актер Э.Декрудің шәкірті. Лиможда оқыды. 1947 ж. өзінің жеке меншік труппасын ұйымдастырды. Шағын  мимикалық көріністердің бас кейіпкерлеріне айналған мұңды әрі күлкілі - Биптің лирикалық бейнесін жасады. "Бип пен көбелек", "Бип - шар сатушы", "Бип - машықтандырушы". Таңдаулы пантомималарының қатарында "Шинель" (Гогольдің шығармасы бойынша), "Париж күледі, Париж жылайды" т.б. бар. Оның өнері драммалық күшке, поэзияға, терең философиялық мазмұн мен шындыққа, бейнелі бояға толы. 

## Дереккөздер
Пиццикато

**Пиццикато** () — ысқышпен ойнайтын ішекті музыка аспатарында қолданылатын, саусақтың ұшымен іліп-қағу әдісі. Бұл пиццикато қағысы тек қана ысқышты музыкалық аспаптары емес, балалайка, мандолинада да қолданылады. Мәселен, нотолардың деп жазылса, сол жерден бастап ноталарды смычокпен емес, саусақтың ұшымен іліп-қағып, таңқылдатып ойнау керек. Ал қайтадан смычокпен ойнау керек болса, онда деп жазылады. Пиццикатомен ойнау қобызда да қолданылады. Қобызшы Жаппас Қаламбаев "Қасқырдың ұлуы" деген күйде қасқырға қарсы мылтық атылған кезде пиццикатомен іліп-қағып, тарс еткізетін. Құрманғазы атындағы қазақ оркестрі құрылғаннан кейін пиццикато белгісін А. Жұбанов пен  Ш. Қажығалиев молынан кіргізді. Кейде пиццикато әдісімен орындалатын жеке музыкалық пьесалар болады.

## Қолданылған әдебиет
* Қазақша музыкалық-терминологиялық сөздік  Алматы 1981 жыл- 98,99 бет

Санат:Музыкалық терминдер
Санат:Артикуляция
Кристофер Марло

**Кристофер Марло** () (26 ақпан 1564, Кентербери — 30 мамыр 1593, Дептфорд) — ағылшын ақыны әрі драматург. Етікшінің баласы. Кембридж университетін бітірген соң бакалавр, кейін магистр дәрежесіндегі ғылми атаққа ие болды. Діни мансапқорлықтан бас тартқаннан кейін, 1587 жылы Лондонға ауысты. Онда актерлік қызмет атқарып, кейіннен драматургиямен шұғылданды. Атеистік және республика көзқарасы үшін өмірінің соңғы жылдарында жасырын полицияның бақылауында болды. Марлоның "Ұлы темір" атты бірінші трагедиясы (1587-88) Темірдің өмірін сахнада көрсетуге арналған. "Доктор Фаустың трагедиялық тарихы" (1592) пьесасында сиқыршы мен ғалым бейнесін көрсетіп дінге қарсы тұрды.  "Эдуард II" (1593) тарихи хроникасында Марло батырларын дәне дарашылдықтан гөрі өмірге жақындастырды. Марло жазған трагедиялар сол жанрдың дамуындағы жаңа кезең болды.

## Дереккөздер

Санат:Ақындар
Санат:Ағылшын ақындары
Санат:Ұлыбритания ақындары
Белгізідік есімдігі

**Белгізідік есімдігі** — затты, сындық белгіні, сан-мөлшерді белгісіз етіп жорамалдап, тұспалдап көрсету мәнін білдіретін есімдіктің түрі. 

Мысалы: Бұлдайды біреу күшін, біреу түсін (Абай). Адамның кейбір кездері Көңілде алаң басылса (Абай). Бұл сөйлемдердегі *біреу* есімдігі *белгісіз бір адам* мағынада кейбір есімдігі нақ мезгілді атамай белгісіз бір кездер мәнінде колданылған.

Белгісіздік есімдігіне: біреу, кейбіреу, бірдеме, әркім, әрне, әлдекім, әлдене, кімде-кім, бір, қайсыбір, кейбір, қайсыбіреу, әр, әрбір, қайбр, бірнеше, әлденше, біраз, әрқашан, әрқалай, әлдеқалай, әлдеқайда, әлдеқашан, әрқашан деген сөздер жатады. 

## Қолданылған әдебиет
* Қазақ тілі кітабынан, 6 сынып , 101 бет

Санат:Грамматика
Санат:Есімдіктер
Программалық музыка

**Программалық музыка** — музыканың негізгі жанры. Программалық музыкаға әдейі көркем әдебиет шығармаларының желісімен жазылған, яғни программасы бар, мазмұнды аспапты музыкалық шығармалар жатады. Оған әдебиет жанрынан әңгіме, поэма белгілі, бір тарихи уақиға немесе үлкен прозалық шығарманың  мазмұны арқау болады. Оны композитордың өзі таңдап алады. Сөйтіп, эпикалық, героилық, лирикалық, романтикалық, философиялық әдеби сюжет программалық музыканың жанры мен оның мазмұнын байыта түседі.  

Программалық музыка жанрына фантазия, симфониялық поэмалар, симфониялар, симфониялық картина мен  увертюралар жатады. Ерте заманда композиторлар жеке аспаптары мен оркестрге арнап, программалық музыка ретінде "Аңшылық", "Қоштасу", "Атаның ертегісі" деп ат қойып, шағын пьесалар жазған. Бұл программалық музыканың тырнақ алдысы болатын. Ғасырлар бойы программалық музыка жанры өсе берді. Оған батыс еуропа мен орыс классик-композиторлары үлкен үлес қосты. Программалық музыка ХІХ ғасырдың орта кезінен бастап ұлы орыс классик композиторлардың шығармасында кең өріс алды.  

Мысалы: Михаил Глинканың "Камаринская" мен "Испан увертюрасы", Николай Римский-Корсаковтың "Садко", "Антар", "Шехерезада" поэмалары , А.П. Бородиннің "Батырлық" симфониясы, Петр Чайковскийдің симфониялары мен симфониялық поэмалары жатады. Құрманғазының "Кішкентай" күйі Исатай мен Махамбеттің көтерілісіне арнап шығарылса, сондай-ақ Дәулеткерей, Сейтек, Тәттімбет, Диналардың күйлері де программалық музыкаға жатады. 

## Қолданылған әдебиет
* Қазақша музыкалық-терминологиялық сөздік, Алматы 1981 жыл - 100, 101 бет

Санат:Классикалық музыка
Санат:Музыкалық терминдер
Санат:Музыкалық форма
Түнгі Студия

**Түнгі студия** — қазақстандық танымал кешкілік теле жоба. Бағдарламаның негізгі жүргізушісі — танымал шоумен Нұрлан Қоянбаев.

2013 жылдан бастап 2019 жылға дейінгі шығарылымдары "Qazaqstan" Ұлттық телеарнасынан берілді, ал 2022 жылдан бастап "Jibek Joly" арнасынан көрсетіліп келеді.

## Форматы
Бүкіл әлемде кешкілік шоу бағдарламалар үлкен танымалдыққа ие болып, телеарналарда үлкен рейтингтер береді.  АҚШ-тың Late Night Show жобасы, Ұлыбританиялық The Graham Norton Show  жобасы және Ресейдің Вечерний Ургант жобасы әлем назарын аударған жобалар қатарында. Осы бағдарламалар желісінде бұл бағдарламаның да қазақ телевизия төрінде пайда болуы заңдылық. Бұл жобаның өзге бағдарламалардан ерекшелігі: бағдарламаға келген қонақ пен жүргізуші арасында еркін сұхбат жүріп, белгіленген бір тақырып аясында емес кез келген тақырып бойынша әңгіме өрбиді. Бұл жерде орынды қалжың арқылы саяси сынаулар мен ойландырар сауалдар болады. Бағдарлама жүргізуші мен келген қонақты жанды дауыста әр түрлі музыкалық аспапта ойнайтын топ сүйемелдеп отырады.

## Сiлтемелер
*''Түнгі Студияда Нұрлан Қоянбаев''   Qazaqstan (телеарна)
*Қазақстан телеарнасы сайтындағы "Түнгі студия" шығарылымдары. 2014-2018 жж.

Санат:Қазақстан телеарнасы бағдарламалары
Саят Темірболатұлы Исембаев

**Саят Темірболатұлы Исембаев** (1975 жылы 14 қазанда туған) — қазақстандық танымал кино актері.

## Толығырақ
* Саят Темірболатұлы Исембаев 1975 жылы 14 қазанда туған
* 1993 жылы Хореографиялық училищені бітірген. Алғаш рет «Десант» фильмінде ойнаған болатын. Кейін «Рэкетир» фильмінде басты рөлді сомдап үлкен атаққа ие болды. Ол тағы «Сказ о розовом зайце» фильмінде өз шеберлігін көрсеткен.
* Саят «Рэкетир» фильміне алдына ала дайындалмаған. Себебі ол жәй кастинге келген, кейін оны режиссер байқап басты рөлді сомдауға шақырған.
* 2017 жылдың 5 желтоқсанындағы ҚР Президентінің жарлығымен "Ерен еңбегі үшін медалі" мемлекеттік медалімен марапатталды.

## Фильмографиясы
* Бауыржан Момышұлы (телесериал)
* Сказ о розовом зайце (2010)
* Подружки (сериал, 2012)
* Ағайынды (телесериал) (2009)
* Рэкетир (2007)
* Плач матери о манкурте (2004)
* Каждый взойдет на Голгофу (сериал, 2003)
* Десант (2000).
## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Саят Исембаев 

Санат:Алматы хореография училищесі түлектері
Эмилия Кларк

**Эмилия Кларк** (, 23 қазан 1986 жылы) — британдық актриса, «Тақтар ойыны» телесериалында Дейенерис Таргариен рөлімен əлемге əйгілі болды.

## Өмірбаян
Лондонда дүниеге келген, ал балалық шағын Беркшир қаласында өткізді. Əкесі театрда жұмыс істеді, ал анасы жеке кəсіпкер болды. Лондонның драма театрында білім алды. Оқу кезінде көптеген қойылымдарда ойнады: Awake and Sing, The Hot L Baltimore, Wild Honey драмаларында, Гамлет, Эмилия Галотти, The Changeling трагедияларында, Пигмалион, Сон в летнюю ночь, Ревизор, A Flea In Her Ear комедияларында жəне Sense пьесасында. 2010 жылы «Тақтар ойыны» телесериалында Дейенерис Таргариен рөлін алды. EWwy Award сыйлығына 2011 жылы Entertainment Weekly журналында ие болды.

## Сыртқы сілтемелер

* 
* Эмилия Кларктың қатысуымен Lisa’s story бейнесі
Стана Катич

**Стана Катич** (; 26 сәуір 1978, Гамильтон, Онтарио, Канада) —  шығу тегі серб-хорват, канадалық актриса. Әлемде көбінесе «Касл» сералында Кэт Беккет детектив рөлін ойнағанымен әйгілі.

## Ертедегі өмірі
Стана Катич Канаданың Гамильтон қаласы, Онтарио штатында өмірге келген. Әкесі серб, анасы Югославиядан эмиграциялаған хорват. Әкесі Врлик қаласында, ал анасы Синида туған. Кейін өз отбасымен Иллинойс штатындағы Аврора қаласына көшеді. 1996 жылы «Вест Аврора» орта мектебін бітірген сон, Торонт университеттінде және театралдық Де Поль университеттің мектебінде білім алған. Бұл арада актерлік шеберлікке 2000 жылдан бастап 2004 жылына дейін білім алған. Стана Катичта төрт бауыры мен бір сіңлісі бар.

Ағылшын тілінен басқа серб, словак, француз және италиян тілдерді меңгерген.

## Мансабы
Стана Катич Хана Гительманды "Батырлар" сериалында ойнаған. "24" сериалының 5 бөлімінде Коллет Стренджер және "Махаббат мейрамы" киносында Дженни рөлін иеленген. "Квант Милосердия" Джеймс Бонд туралы кинофильмде Корин Веню рөлін ойнаған. Тағыда "Кітапханашы" фильмінде Симона Ренуаны ойнаған.

2008 жылы Тамыз айында "Касл" сериалында детектив Кейт Беккет рөлін иеленген. 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Стана Катич ресми сайты
* 
* 
* [''[Facebook]'' парақшасында]
Питер Динклэйдж

**Питер Хэйден Динклэйдж** (; , Морристаун) — америкалық теле және театр актері.

Оның анасы музыка пəнінің мұғалімі, ал əкесі жұмыссыз болды. Морристаун қаласында мектепте бітіріп, Беннингтон қаласындағы өнер мектебіне түседі. 
Əртіс болып жұмыс істеуді 1995 жылы бастады. 2003 жылы шыққан «Станционный смотритель» фильмі оны əйгілі əртіс деңгейіне көтерді. Одан кейін «Эльф» (2003), «Суперпес» (2007), «Смерть на похоронах» (2007), «Хроники Нарнии:Принц Каспиан» (2008) фильмдерінде түсті. «Тақтар ойыны» телесериалында Тирион Ланнистер рөлін ойнағаны үшін «Эмми» сыйлығына ие болды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Interview with Peter Dinklage about The Station Agent 
* BBC Movies Interview about The Station Agent
* Interview with Peter Dinklage in Delbarton Today 

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Япет (серік)

**Япет** () – Сатурнның үшінші үлкен серігі. Оны 1671 жылы Джовани Доменико Кассини ашты. Япетке тән ең ерекше белгі – мұның екі түсті болуы. Оның бір жартышары көмірдей қара болса, екінші жағы жарық. НАСА-ның Кассини атты ғарыш кемесі бұл серіктің экваторы тұсында төмпешігі бар екендігін анықтады. Бұл төмпешік таулар жүйесінен тұрады, кейбір шыңдарының биіктігі 10 км-ге дейін жетеді.

## Дереккөздер

Санат:Сатурнның серіктері
Санат:Япет
Энцелад (серік)

**Энцелад** – Сатурнның ең ішкі орналасқан серіктерінің бірі. Оның орбитасы Сатурнның ең сыртқы орналасқан орбитасы Е сақинасының ішінде орналасқан. Энцеладтың экваторлық диаметрі – 499 км, Титанның диаметрінің өлшемінен он есе кіші. Энцеладтың беті көптеген кратерлерден, жарықтардан және жазықтықтардан тұрады. Оның беті жарық бейнелегіш болып келіп, күн сәулелерін шағылыстырады. 2005 жылдың ақпан  және наурыз айларында НАСА-ның Кассини ғарыш кемесі оның айналасында жұқа атмосфераның бар екендігін анықтады.

## Дереккөздер

Санат:Сатурнның серіктері
Санат:Энцелад
Протеус (серік)

**Протеус** () – Нептунның екінші үлкен серігі. Бұл – қараңғы қалыпсыз пішінді дене. Оны 1989 жылы америкалық астроном Стефен Синнотт «Вояджер 2» ғарыш кемесінің Нептунды зерттеу мақсатында ұшуы барысында түсірген суреттерден байқады. Протеустың диаметрі – 402 км, ол Нептун ғаламшарын 92 859 км қашықтықтан айналып жүреді. Оның планетаны айналып шығуына – 26 сағ 54 минут кетеді.

## Дереккөздер

Санат:Нептунның серіктері
Бобби Каннавале

**Роберт «Бобби» Каннавале** (; 3 мамыр 1970; Юнион-Сити, Нью-Джерси, АҚШ)&nbsp;— америкалық актер. «Третья смена» телесериалында Бобби Кэффи, ал «Уилл и Грейс» сериалында полицей қызметкердің рөлімен танымал атанған. Екі рет «Эмми» жүлдесінің номинанты атанған.

## Өмірбаяны
Каннавале Юнион-Сити қаласында Изабель және Саланың отбасында дүниеге келген. Оның анасы, кубин қызы, АҚШ-қа көшіп кетеді. Ал әкесі итальяндық болған. Флорида штатының Маргейт қаласында өскен. Киелі Михаилдың мектебінде білім алған. Хорда өлең айтып, мектепшілік іс-шараларға қатысқан. «Музыкант» қойылымында Уинтроптың рөлін иеленіп, «Парни и куколки» мюзиклінде де түседі. Роберт 13 жаста болғанында, ата-анасы ажырасып, анасымен Латын Америкада екі жыл көлемінде тұрады. Нью-Джерсиге қайтып, актерлық карьерасын жалғастырады.

## Жеке өмірі
Каннавале Дженни Люметтің күйеуі болған. Олардың Джейк атты ұлдары бар. Олар 2003 жылы ажырасып кеткен. Кейін 2004-2007 жылдар аралығында Анабелла Шиоррамен романы болған. Қазір ол Роуз Бирнмен кездесіп жүр.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Наяда (серік)

**Наяда** () – Нептунның үшінші үлкен серігі, белгілі бір пішіні жоқ, кішкентай дене. Оның экваторлық радиусы – 29 км. Ол Нептунды 77600 км қашықтықта айналады. Бір айналым жасауына 7 сағат 6 минут кетеді.

## Дереккөздер

Санат:Нептунның серіктері
Макемаке

**Макемаке** (таңбасы: ) – ең үлкен ергежейлі планеталардың бірі. Бұл планетаны 2005 жылдың 31 наурызында Майк Браун бастаған астрономдар тобы анықтады. 

Макемаке Плутон мен Эридаға қарағанда кішірек келеді. Оның диаметрі 1300 км-ден 1900 км-ге дейін жетеді.

## Дереккөздер

Санат:Ергежейлі ғаламшарлар
Санат:2005 жылы ашылған астрономиялық нысандар
Санат:Плутоидтар
Санат:Кьюбивандар
Джованни Вирджинио Скиапарелли

**Джованни Вирджинио Скиапарелли** (; 14 наурыз 1835, Савильяно, Пьемонт — 4 шілде 1910, Милан) — алғаш Марс ғаламшарын егжей-тегжейлі картаға түсірген атақты итальян астрономы. Ол Марс бетінен өрнектелге сызықтарды байқап, оларды «canali», яғни итальян тілінде «каналдар» деп атады. Сонымен қатар, ол кометалар мен метеор жауындарын зерттеп, көптеген қосжұлдыздарды ашты.

## Дереккөздер

Санат:Астрономдар
Санат:Италия астрономдары
Тастауық

**Тастауық** — сазсырнай және үскірік сияқты тастауық та, қазақтың ертеден келе жатқан үрлемелі музыка аспабы. Тастан немесе ақ бордан істеледі, түрі тауыққа ұқсайды, сондықтан да тастауық деп атанып кеткен. Тас пен ақборға аттың қылын немесе жүн қосқан, ол-тастауық сынбай, мықты және дыбыстың жақсы шығуы үшін керек болған шығар деседі. Тастауықтың көлемі үлкен кісінің жұдырығындай, үш-төрт ойығы (тесігі) болады. Ол түрлі дыбыс шығару үшін керек. Тастауықта көбінесе балалар мен малшылар жеңіл халық әндерін ойнаумен қатар, түрлі құстар мен аңдардың дауысын салған деседі. Тембрі жұмсақ шығады. Тастауық Орал, Атырау, Ақтөбе облыстарында көп кездеседі.

## Қолданылған әдебиет
* Қазақша музыкалық-терминологиялық сөздік, Алматы 1981 жыл -122,123 бет

Санат:Алфавит бойынша музыкалық аспаптар
Санат:Қазақтың саз аспаптары
Джон Гленн

**Джон Гленн** (; 18 шілде 1921 жыл, Кембридж, Огайоштаты - 8 желтоқсан 2016 Колумбус Огайо АҚШ) Жерді айналған алғашқы американдық. Гленн II Дүниежүзілік соғыс және Кореямен соғыс барысында бірнеше рет ұшқан АҚШ-тың әскери қызметкері болатын. Сонымен қатар, ол 1975-199 жылдар аралығында АҚШ-тың Огайо штатына сенатор болған. Оны 1959 жылы АҚШ ғарыш бағдарламасы таңдап, 1962 жылдың 20 ақпанында «Достық 7» ғарыш кемесінің бортында Флоридадағы Кейп Канавералдан алғаш орбиталық ұшуға жіберілді. Гленн жерді үш рет айналып, Атлант мұхитына Багама аралдары жаныан қонды.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ ғарышкерлері
Уильям Мейси

**Уильям Мэйси** (*William Hall Macy, Jr.*; 13 наурыз 1950) — америкалық актер. «Фарго» (1996) фильміндегі рөлі үшін «Оскар сыйлығы» жүлдесінің номинанты атанған.

## Өмірбаяны
Уильям Мейси Майамидегі ұшқыштың үйінде дүниеге келген. 1971 жылы Чикагоға көшіп кетеді де, театрда жұмыс жасайды. 1985 жылы Калифорнияға көшеді. «Дни радио» (1987), «Клиент» (1993), «Фарго» (1996), «Плутовство», «Самолёт президента», «Психоз» және «Ночи в стиле буги» (1997) фильмдерінде түскен. Екі рет «Эмми» жүлделеріне ие болған.

## Жеке өмірі
1997 жылдан Фелисити Хаффман атты актрисамен некеде. Олардың екі балалары бар.

## Фильмография
*1987 - Radio Days-радио-актёр
*1991 - Homicide-Тим Салливан
*1993 - Being Human-Борис
*1994 - ER-доктор Дейвид Моргенштерн дәрігері
*1994 - The Client- Гринвэй дәрігері
*1994 - Murder in the First- МакНейл
*1995  - Evolver-Эволвер
*1996 - Fargo-Джерри Лундергаард
*1996 - Down -PeriscopeКарл Нокс
*1997 - Air Force One-Майор Колдуэлл
*1997 - Boogie Nights-Билл Томсон
*1997 - Wag the Dog -Чарльз Йанг агенті
*1998 - Pleasantville-Джордж Паркер
*1998 - PsychoМилтон -Арбогаст
*1998 - Civil action-Джеймс Гордон
*1999 - Magnolia-Донни Смит
*2000 - State and MainWalt- Price
*2001 - Jurassic Park III-Пол Кирби
*2002 - Door to door-Билл Портер
*2003 - The Cooler-Берни Лутц
*2003 - Seabiscuit-Tick Tock McGlaughlin
*2004 - Cellular-Боб Муни
*2004 - In Enemy Hands-Натан Трэверс
*2005 - Sahara -Джеймс Сэндекер
*2005 - Edmond-Эдмонд
*2005 - Thank You for Smoking -Ортолэн Финистерр
*2006 - Nightmares and Dreamscapes -Амни
*2006 - Bobbi-Пол
*2006 - The Magic Roundabout- Брайан
*2006 - Inland Empire-комментатор
*2007 - Wild Hogs-Дадли Фрэнк
*2007 - He was a quiet man-мистер Шелби
*2008 - The Deal	-Чарли Бернс
*2008 - The Tale of Despereaux-	Лестер
*2009 - The Maiden Heist-Джордж Маклендон
*2009 - Shorts-Доктор Ноузворси
*2010 - Dirty Girl-Рэй
* 2011 - Shameless-Фрэнк Галлагер
* 2011 - The Lincoln Lawyer-Фрэнк Левайн
* 2012 - The Sessions-Бренданның әкесі
* 2014 - Cakes-Леонард
* 2014 - Rudderless-режиссер

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 

Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Шындауыл

**Шындауыл** — қазақтың дауылпаз, дабыл, даңғыра сияқты соғып ойнайтын аспабы. Дауылпаздың шанағы ағаштан істелсе, шындауылдың шанағы темірден не жезден істеледі. Шанағының беті терімен қапталады. Шанағы темірден істелгеннен болу керек, оның дауысы дауылпаздан гөрі қаттырақ шығады. Шындауылды сигнал беру үшін және аңшылықта қолданған. Қазір шындауылды Мәскеу мен Санкт-Петербург мұражайларынан көруге болады.

## Қолданылған әдебиет
* Қазақша музыкалық-терминологиялық сөздік, Алматы 1981 жыл -137 бет

Санат:Алфавит бойынша музыкалық аспаптар
Санат:Қазақтың саз аспаптары
Санат:Ұрмалы музыкалық аспаптар
Ио (серік)

**Ио** () – диаметрі 3641 км болатын Күн жүйесіндегі үлкендігі жағынан Юпитердің төртінші серігі. Сонымен қатар бұл – Күн жүйесіндегі ең жанартаулық белсенді дене. Мұнда 400-ден астам белсенді жанартау бар. Мұның бетінің көп бөлігін жанартаулардан шыққан сарғыш күкірт басып жатыр. Онда сонымен қатар жүздеген таулар бар. Олардың кейбірі Жердегі Эверест тауынан да биік болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Ио
Ганимед (серік)

**Ганимед** () – Юпитердің галилейлік серіктер ішіндегі және Күн жүйесіндегі ең үлкен серігі. Ол тіпті Меркурийден де үлкен. Ганимедтің бетін кратерлер, жоталар және ойыстар алып жатыр. Оның ядросы металдан, мантиясы мұз бен әктастан және қыртысты су мұзының қалың қабатынан тұрады. Онда оттегіден тұратын жұқа атмосфера және күшті магнит өрісі бар.

## Дереккөздер

Санат:Ганимед
Коре (серік)

**Кора** () — Юпитер серіктерінің бірі. Бұл қарама-қарсы бағытта қозғалатын Пасифий табына жатады. Оның диамерті 1,9 км-ге тең. Кораны 2003 жылы Скотт С.Шеппард бастаған астрономдар тобы анықтады.

## Дереккөздер

Санат:Юпитердің серіктері
Диона (серік)

**Диона** немесе **Сатурн IV** (, ) – Сатурнның ең тығыз серіктерінің бірі. Оның диамері 1123 км және Сатурннан 375586 км-дей қашық орналасқан. Дионаның беті кратерлерге толы. Кейбір кратерлердің жалпақтығы 90 км-ден де артық келеді.

## Дереккөздер

Санат:Сатурнның серіктері
Рея (серік)

**Рея** немесе **Сатурн V** (, ) — Сатурнның екінші үлкен серігі. Бұл – кратерге толы мұзды дене. Реяда бірнеше үлкен әсерлі бассейндер бар. Тирава бассейні – осындай әсерлі кратерлердің бірі. Оның жалпақтығы шамамен 354 км-дей және кей жерлерінде тереңдігі 4,5 км-ге дейін жетеді. Реяның өз сақина жүйесі бар. Бұл – НАСА «Кассини» ғарыш кемесі жинаған деректерден белгілі болды.

## Дереккөздер

Санат:Сатурнның серіктері
Ларисса (серік)

**Ларииса** () – Лариссаның Деспина мен Галатея секілді белгілі бір пішіні жоқ. Лариссаның беті кратерлерге толы. Ол Нептуннан 73550 км қашықтықта орналасқан. Планетаны әрбір 13 сағат 20 минут сайын толық айналып отырады.

## Дереккөздер

Санат:Нептунның серіктері
Присцилла Пойнтер

**Присци́лла По́йнтер** (; 18 мамыр 1924, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық актриса. «Даллас» телесериалындағы Ребекка рөлімен танымал атанған.

## Өмірбаяны
1924 жылы Нью-Йоркте дүниеге келген. 54 жыл актерлық карьерамен айналысып, 2008 жылы тәмәмдайды. 

Бірінші күйеуі, Джулс Ирвинг (1925—1979) жүрегі тоқтап, өмірден 1979 жылы 28 шілдеде өтеді. Екінші, Роберт Саймондс, 2007 жылы 23 тамызда ісіктің кесірінен қайтыс болады. Оның Эми Ирвинг, Кэти Ирвинг және Дэвид Ирвинг атты балалары бар.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Джованни Доменико Кассини

**Джованни Доменико Кассини** (, ; 8 маусым 1625 — 14 қыркүйек 1712) – итальяндық және француздық астроном, инженер. Ол Панцано обсерваториясының астрономы (1644-1650) және Болонья университетінде астрономия профессоры болып істеді. Кассини Юпитердегі Алып қызыл дақты, Сатурнның төрт серігін, Сатурн сақиналары арасындағы Кассини аралығын анықтаған.

## Дереккөздер

Санат:Астрономдар
Санат:Италия математиктері
Санат:Франция математиктері
Санат:Франция астрономдары
Роберт Годдард

**Роберт Хатчингс Годдард** (, 5 қазан 1882 жыл — 10 тамыз 1945 жыл) — америкалық колледж профессоры және ғалымы. Годдардты «қазіргі заман зымыран саласының атасы» деп жиі атайды. Ол 1926 жылы әлемдегі әң сұйық жағармайлы зымыранды құрастырып, ұшырды. Ол зымыранның жылдамдағы – сағатына 898 км-ге жетіп, 12,5 биіктікте ұшты. Зымыранның ұшу уақыты 2 минут болды.

## Дереккөздер

Санат:Физиктер
Санат:АҚШ физиктері
Санат:АҚШ ғалымдары
Скайлэб

**Скайлэб** (,  (*аспандағы зертхана*)) — АҚШ-тың ең алғашқы ғарыш стансасы. Ол 1973 жылы 14 мамырда «Старун-5» ұшыру көлігі бортында ұшырылды. Стансаға «Скейлеб-2», «3» және «4» адам мінген миссиялары келіп жүрді. Ғарышкерлер әр түрлі тақырыптағы мыңдаған тәжірибелер жасады. Олар салмақсыздықка қабілеттілігі бойынша адамдарға медициналық тәжірибелер жасап, Күнді бақылады. «Скайлеб» стансасының жұмысы біртіндеп нашарлап, 1979 жылдың 11 шілдесінде Жерге қайта оралды. Жер атмосферасына енгенде жарылып, қалдықтары Үнді мұхиты мен Батыс Австралмяның сирек қоныстанған аймағына шашылып кетті.

## Скайлэб-2
«Скайлэб-2» - Скайлэб бағдарламасымен ең алғаш адам ұшқан миссия .Оның бортында Джозеф Кервин, Чарльз Конрад және Пол Уайтц болды. Бұл миссия адамдардың ғарышқа ұшу ұзақтығы жағынан рекорд жасап, ұшқыштар тірі оралған бірінші ұшу болды. Экипаж ғарышта 28 күн өмір сүрді. Стансада өмір сүру кезінде ғарыш стансысының ұшу барысында босап қалған метеоритін, Күннен қорғайтын қабатын және күн батареяларының бірін жөндеді, ашық ғарышқа бірнеше рет шықты, медициналық тәжірибелер жүргізіп, Күн Және Жер туралы ғылыми деректер жинап, мыңдаған суреттер әкелді.

## Скайлэб-3
«Скайлэб-3» - «Скайлэб» бағдарламасы бойынша адамдар ұшқан екінші миссия. Бұл жолы 1973 жылдың шілдесінде үш ғарышкермен - Алан Бин, Джек Лаузма және Оуэн Гэрриэтпен ұшырылды. Миссия 59 күн 11 сағат 9 минутқа созылды. Стансада болған уақыттарында ғарышкерлер көптеген ғылыми және медициналық тәжірибелер жүргізді. Олар үш рет ашық ғарышқа шығып, жөндеу жұмыстарында жүргізді.

## Скайлэб-4
«Скайлэб-4» «Скайлэб» бағдарламасы бойынша ұшырылған соңғы миссия болды. Ол 1973 жылдың 16 қарашасында ұшырылап, 1974 жылдың 8 ақпанында қайта қонды. Миссия 84 күн 1 сағатқа созылды. Экипаж мүшелері Геральд Карр, Уильям Поуг және Эдвард Гибсон көптеген тәжірибелер жүргізіп, Күннің 75000 жаңа суретін түсірді. Оның ішіне күн жарқылының пайда болуын таспаға түсірген деректер де кіреді. Сонымен қатар, олар Когутек кометасын да түсірген. Карр мен Гибсон желтоқсанның 13-інде ғарышта жүргендеріне Когутек кометасының Күннің арғы жағынан көтеріліп келе жатқанын көрді.

## Дереккөздер

Санат:Скайлэб
Санат:Ғарыш станциялары
Бруну Баррету

**Бруну Баррету** (; 16 наурыз 1955, Рио-де-Жанейро, Бразилия) – бразилиялық кинорежиссер.

## Өмірбаяны
Бруну Баррету атақты режиссер Луис Карлос Барреттің отбасында дүниеге келеді. Әкесінің арқасында бұл карьера түрімен жақын таныс болған. Жастық шағынан кішігірім фильмдерді түсіре бастайды. 1996-2005 жылдар аралығында Эми Ирвингтің күйеуі болған. 

## Режиссерлық фильмографиясы
*1973 — Tati
*1974 — A Estrela Sobe
*1976 — Dona Flor e Seus Dois Maridos
*1981 — O Beijo No Asfalto
*1983 —  Gabriela, Cravo e Canela
*1986 — Além da Paixão
*1987 —  Romance da Empregada
*1990 — A Show of Force
*1993 — The Heart of Justice
*1995 — Carried Away
*1997 — O Que É Isso, Companheiro
*1998 — One Tough Cop
*2000 — Bossa Nova
*2003 — View from the Top
*2005 — O Casamento de Romeu e Julieta
*2007 — Caixa Dois
*2008 —  Última Parada 174
*2011 — Amor em 4 Atos
*2013 — Flores Raras
*2013 — Crô: O Filme

## Дереккөздер
Қалажан қашқан

**Қалажан қашқан** — халық күйі. Күйді орындаған сыбызғышы Жұмайхан. Нотаға түсірген А. Хабыкей. 

## Күй туралы аңыз
Ертеде біреудің Қалажан деген келіншегі болыпты. Қалажан көрікті, сымбатты болса керек. Ол тұрмысқа шыққаннан кейін қосағына көңілі толмай, ауыл арасының Кит деген жігітімен күйеуінен жасырын көңілдес болады. Қалажанның күйеуі үйде болмаған кезде Кит келіп-кетіп жүріп, екеуінің көңілі одан әрмен жақындаса  береді. Ақыры екеуі қашуға келісіп, келісімді күні Кит келсе, қалажанның күйеуі тағы да жоқ екен. Киттің жетектей келген атына Қалажан мініп, Кит өз атына мініп қашады. Екеуі ауылдан шыға бере үйге жеткен күйеуі қашып бара жатқан екеуін көреді де, есік алдындағы бақанды ала сап арттарынан қуады.

## Дереккөздер

Санат:Күйлер
Азамат Сатыбалды

**Азамат Сатыбалды** (1977 жылы 2 қарашада Жамбыл облысы, Тұрар Рысқұлов ауданы, Көкдөнен ауылында туған) — тележүргізуші, кино және театр актері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2014). Қазақстан жастар одағы сыйлығының иегері (2002). Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері, Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының ректоры. 2023-2024 жж. Қазақфильм президенті

## Өмірбаяны
Азамат Сатыбалды Сұрапбаев 1977 жылы Жамбыл облысы, Рысқұлов ауданында дүниеге келген. Көп балалы отбасында туған. Үйдегі тоғыз баланың кенжесі. 
1997 ж. Т.Жүргенов атындағы Өнер академиясына оқуға қабылданды.
2000 ж. дипломдық жұмысын қорғауға Қостанай облыстық драма театрына жіберілді.
2001 ж. дипломын алып, Қазақтың Мемлекеттік М.Әуезов атындағы академиялық драма театрына жұмысқа орналасты.

2022 жылдың 14 ақпанынан бастап – Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының ректоры.  

## Фильмографиясы
* 2001-2003 – «Қара шегіртке» - *Ерлан*
* 2008 – «Бақсы» - *эпизод*
* 2009 – «Ағайынды» - *эпизод*
* 2010 – «Жерұйық» - *эпизод*
* 2011 – «Дәрігер Ахметова» - *Ринат*
* 2011 – «Ғашық жүрек-2» - *продюсер*
* 2012 – «Сыныптастар» - *Дәулет Егоров*
* 2013 – «Парыз» - *Нартай*
* 2013 – «Бір кем дүние» - *эпизод*
* 2014 – «Қара шаңырақ» - *Әлішер*
* 2014 – «Абайлаңыз, сиыр!» - *эпизод*
* 2015 – «Рэкетир 2» - *Қасым*
* 2016 – «Үйге апарар жол» - *эпизод*
* 2016 – «Жұлдыздар тоғысқанда» - *Ерлан*
* 2017 – «Барлығы сен үшін» - *Асқар*
* 2019 — «Армандастар» - Талғат
* 2019 — «Томирис» - Қаваз
* 2020 — «Полигон»  - Нұрсұлтан Назарбаев
* 2022 — «Мұқағали. Бұл ғасырдан емеспін» — Мұқағали Мақатаев
* 2022 — «Мағжан. Мен жастарға сенемін!» — Бичурин

## Марапаттары
* 2002 жылы Қазақстан жастар одағы "Серпер" жастар сыйлығының лауреаты.
* 2014 жылы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағы.
* 2016 жылы "ҚР тәуелсіздігіне - 25 жыл" медалі.
* 2026 жылы "Парасат" ордені.

## Отбасы
Жары: актриса, Дарын мемлекеттік сыйлығының иегері Назгүл Қарабалина, 1 ұлы бар.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Жастар одағы сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақстан театр актерлері
Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары
Санат:Қазақстан тележүргізушілері
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы оқытушылары
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы ректорлары
Рой Джонс

**Рой Джонс** (; 16 қаңтар 1969, Пенсакола, Флорида, АҚШ) — америкалық кәсіпқой боксшы. 

1988 жылғы Олимпиада Ойындарының күміс жүлдегері. Жартылай ауыр салмақтағы абсолютті әлем чемпионы. Бірінші (IBF нұсқасы, 1993— 1994), екінші орта (IBF нұсқасы, 1994— 1996), жартылай ауыр (WBC нұсқасы, 1997, 1997— 2002 және 2003— 2004; WBA нұсқасы, 1998— 2002; IBF нұсқасы, 1999— 2002), бірінші жартылай ауыр (WBU нұсқасы, 2013—қ.у.) және ауыр (WBA нұсқасы, 2003) салмақ дәрежелері бойынша әлем чемпионы. Америкалық журналисттер бірлестігі Джонсты 90-шы жылдардағы «Онжылдықтың боксшысы» деп атады. 1996, 1999 және 2003 жылдары үздік боксшылардың рейтингін бастап тұрды. Бокс тарихындағы орта салмақта, екінші орта, жартылай ауыр және ауыр салмақта әлем чемпионы болған тұңғыш боксшы. Онымен қоса Рой Джонс музыкалды және актерлік мансабымен белгілі. 2001 жылы ол рэп стиліндегі алғашқы альбомын жазды, ал 2003 жылы «Матрица: Перезагрузка» фильмінде капитан Баллард рөлін сомдады.

## Синглдері
* 2001 — Y’all Must’ve Forgot
* 2001 — And Still
* 2004 — I Smoke, I Drank (Body  Head Bangerz)
* 2004 — Can’t Be Touched (Body Head Bangerz)
* 2009 — Battle Of The Super Powers
* 2011 — Heart of the Champion

## Фильмография
* 1997 — «Женаты… с детьми» — камео
* 1997 — «Адвокат дьявола» 
* 1999 — «Часовой» — Рой Уильямс
* 1999 — «Магистрали Нью-Джерси»
* 2003 — « Матрица:  Перезагрузка» — Капитан Баллард
* 2007 — «Радушно приглашённый» — Ленни Бэнкс
* 2010 — «Боец» —конферансье
* 2010 — «Знакомство с  Факерами 2» — ата-ана
* 2012 — «Универсальный  солдат 4» — Унисол
* 2013 — «Забойный реванш» — комментатор

## Бейнеойындар
* 2003 — Enter the Matrix
* 2004 — Fight Night 2004
* 2005 — Fight Night Round 2
* 2006 — Fight Night Round 3
* 2009 — Fight Night Round 4
* 2011 — Fight Night Champion

## Сыртқы сілтемелер
## Дереккөздер
 
Санат:АҚШ боксшылары

Санат:АҚШ актерлері
Санат:АҚШ музыканттары
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Ямусукро

**Ямусукро** () — Кот-д’Ивуар-дың әкімшілік астанасы. Қала мемлекеттің ең ірі қаласынан (Абиджаннан) 240 км алшақта орналасқан. Координаталары Координаты .

Ямусукро алғаш президенттің-Уфуэ-Буаньидің, дүниеге келген қаласы осы себептен-ақ 1983 жылы Абиджаннан астана статусы алынды.

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар қалалары