open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жыныстық акт

**Жыныстық акт** (**коитус**, **пенетрация**) жыныстық қатынасқа дәстүрлі көзқарасты қауымда — екі адамның жыныстық қажеттіліктерін өтеу үшін немесе ұрпақты жалғастыру үшін жыныстық қатынас мүшелері арқылы жыныстық қатынасқа түсуі.

Қазіргі таңда жыныстық акт ретінде тек қана вагиналды акт емес, жыныстық мүше серіктестің (әйел немесе ер) вагинасына емес, анусына енгізілетін жыныстық қатынастың аналды түрі де аталады. Сонымен, гетеросексуалды да, гомосексуалды коитус туралы айтуға болады.

## Адамның жыныстық акті
Адамның жыныстық жауабы оргазмға алып келетін және оған ілесетін физиологиялық және эмоционалдық өзгерістердің үйлесімін білдіреді. Бұндай өзгерістер индивид жыныстық қозуды алуы мен жыныстық стимуляцияға қатысуына байланысты бірте-бірте орын алады. Жыныстық акт  орталық орынды алады.

### Гетеросексуалды (ер мен әйел арасында) жыныстық акт
Гетеросексуалды жыныстық акт ретінде әдеттегіде вагиналды секс акты түсініледі. Ол серіктестердің бір-бірін аймалауы, эрогенді зоналарды қоздыру, мастурбация, иррумация және т.б., сонымен қоса оралды және аналды секс секілді сексуалды белсенділігінің басқа да формаларымен бірге жүруі мүмкін. Вагиналды секстің және жыныстық белсенділіктің басқа да формаларының ұзақтығы әртүрлі болуы мүмкін. Вагиналды секс немесе жыныстық белсенділіктің басқа да түрлерін орындау кезінде серіктестердің екеуінде немесе біреуінде оргазм болуы мүмкін.

## Гомосексуалды жыныстық акт
Гомосексуалды жыныстық акт деп бір жынысты серіктестер арасында болатын жыныстық актіні атайды. Екі серіктес арасында болатын оралды немесе аналды секс және сексуалды белсенділіктің басқа түрлері кезінде екі серіктесте немесе біреуінде оргазм болуы мүмкін. 

## Тағы қараңыз
*Жыныстық қатынас
*Аналды секс
*Оралды секс
*Вагиналды секс

Санат:Жыныстық қатынастар
Әл-Хаким би Амри-Лләһ

**Әбу Әли Мансур ибн әл-Азиз би Амри-Лләһ**, *әл-Хаким би Амри-Лләһ* аталып кеткен фатима әулетінің исмаилиттік халифасы. Халифатты 996-1021 жж. аралығында басқарған. Һижра бойынша 386 ж. Рамазан айында таққа отырғанда әл-Хакимның жасы небәрі 11-де болған.

## Әл-Хакимның реформалары
Әл-Хаким көп әйел алуға тыйым салып, Ислам дінінде рұқсат болған 4 әйелге дейін үйлену практикасы тек қиын жағдайларда жүзеге асу керек деп шешті.

Сонымен қатар әл-Хаким билікте тұрған исмаилиттік құқық жүйесі мен сүнниттердің құқық жүйесін бір дәрежеде бекітті.

Әл-Хакимнің жүргізген реформалары жақындастарының арасында араздық туғызып, радикалды исмаилиттер сарайды тастап Ливанның тауларына тығылып, үгіт-насихат жүргізе бастады.

## Әл-Хакимның жоғалуы
Өмірінің соңғы жылдары әл-Хаким би Амри-Лләһ дүниеден безіп, түн батқанда медитация жасауға шығатын. 1021 жылы 36 жасында әл-Хаким әл-Қаһираның қасындағы әл-Мукаттам төбесіне аттанып, содан қайтып келмеді. Іздеу барысында оның қанға былғанған киімі мен есегі ғана табылды. Оның қайда жоғалғаны әлі күнге шейін құпя қалпында сақтаулы. Друздар әл-Хаким өлген жоқ, ол уағызын жалғастырып, көзқарастарын шәкірті Хамзаға баяндаған деп есептейді. Олардың діни сенімі бойынша әл-Хаким қиямет күні Мәһди болып қайтып келеді.

## Дереккөздер


Санат:Фатима әулетінің халифтері
Әл-Хаким

*Әл-Хаким би Амри-Лләһ — Фатима әулетінің халифасы
*Әл-Хаким ән-Найсабури — белгілі мухаддис, «Мустадрак әл-Хаким» хадистер жинағының авторы
*Әл-Хаким әт-Тирмизи — IX ғасырда өмір сүрген шығыс Иран сопылығының көрнекті өкілі.
Ибн Хаджар әл-Асқалани

**әл-Хафиз Шиһабуддин Әбул-Фадл Ахмад ибн Әли ибн Мұхаммад**, Асқалани атасының атына байланысты көбінесе **Ибн Хаджар** деген атаумен белгілі болды () (ақпан 18, 1372 – ақпан 2, 1448,  852 Һ.), аса ірі хадис ғалымдарының бірі, шейх әл-ислам.

## Ерте өмірі
Каир қаласында христиан жыл санауымен 1372 жылы, Шафиғи фиқһ мектебінің ғалымы Нур ад-Дин Әлидің отбасында дүниеге келді. 

## Білімі
12 жасында Меккеде жүріп жамағатта Тарауих намазында имам болғанда әл-Харруби оған қарсы болмаған.

## Еңбектері
Ибн Хаджар хадис, хадис терминологиясы, биографиялық талдаулар, тарих, Құран тафсирі және шафиғи мектебі фиқһ аясында елуден астам дін-ғылыми еңбектер жазды.

**Фатх әл-Бари* 
**Нухбат әл-Фикар* және оның түсіндірмесі *Нужаһ әл-Наср* хадис терминологиясы жайында.
**әл-Нукат әлә Китаб ибн әл-Соләһ* 
**әл-Қауи әл-Мусаддад фи Муснад Ахмад* 
**Силсилат ал-Даһаб*
**Та`риф Әһл әл-Тақдис би Маратиб әл-Маусуфин би әл-Тадлис*

## Сілттемелер

## Сыртқы сілттемелер
*http://www.masud.co.uk/ISLAM/ahm/bari.htm
*Булуғ Марам кітабының түсіндірмесі

Санат:Ислам ғұламалары
Қазақстан тарихы этникалық зерттеулерде: Арғын

**Қазақстан тарихы этникалық зерттеулерде: Арғын** — 2011 жылы Алматы қаласы «Алаш» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Х. М. Ғабжалилов. Беттер саны — 425.

Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-765-40-5.

## Қысқаша мазмұны

## Тағы қараңыз
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы
* ISBN

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты 

Санат:Қазақша кітаптар
Санат:2011 жылы шыққан кітаптар
Санат:Алаш баспасының кітаптары
Уәлима

**Уәлима** () — үйлену тойына немесе кез келген жиынға арналып жасалған тағам. Уәлима жасау мұсылмандар неке қиғаннан кейін жасалатын дәстүрлі шара боп табылады. Уәлима жаңа құрылған жанұядағы ішкі татуластықты білдіретін белгі ретінде қарастырылады.

## Уәлиманың уақыты туралы таластар
Мұсылман ғалымдары уәлиманың қай уақыттары туралы бірнеше пікір ұстанады:
* Неке қиылып жатқан кезде.
* Үйлену шараларының кезінде.
* Үйленгеннен кейін.

## Уәлима сөзінің қолданылуы
Уәлима сөзі тек қана мұсылмандарға қатысты термин емес. Мысалға уәлима неке қиюға байланысты болса — «үйлену тойы» мағынасын береді, жаңа туған нәрестеге арналса — «шілдехана» мағынасын білдіреді.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
*Исламдағы неке
*Ақиқа

Санат:Ислам мейрамдары
Скриншот

[thumb|[Debian операциялық жүйесіндегі компьютердің скриншоты]]
**Скриншот** () — қолданушының компьютер мониторында (немесе кез келген көзге көрінетін ақпарат беретін құрылғыдан) көріп тұрған нәрсені көрсететін компьютер арқылы алынған сурет (әдеттегіде тышқанның курсорысыз). Әдеттегіде бұл сурет операциялық жүйе немесе басқа компьютерлік бағдарлама арқылы қолданушының нұсқауы бойынша алынады. Скриншотты фото/видео құрылғы арқылы немесе компьютерден мониторға баратын видеосигналды оқу арқылы алу өте сирек кезігеді.

## Windows

## Mac OS X

## Linux және Unix

## Symbian
Symbian операциялық жүйесінде алдын ала қондырылған скриншот түсіру мүмкіндігі жоқ, бірақ скриншот түсіруге арналған бірқатар программалар бар.

## Android
4.0 версиясынан бастап Android құрылғаларда Power және Vol- батырмаларын басу және ұстап тұру арқылы скриншот түсіруге болады.

## iOS
2.0 версиясынан бастап iOS құрылғыларында (iPhone, iPad) скриншот жасау үшін «Home» және «Sleep/Wake» батырмаларын басып, дисплей жарқырағанға шейін ұстап тұру қажет. Сурет «Camera roll» (iPhone) немесе «Saved photos» (iPod) папкаларында сақталады.

## Bada
Bada операциялық жүйесіндегі телефондарда «Мәзір» батырмасын басып тұрып «Блокировка» батырмасын басу керек. Сурет автоматты түрде телефон жадына сақталады.

Санат:Компьютерлік бағдарлама
NASDAQ

[thumb|right|NASDAQ компаниясы. [Таймс Сквер, Нью Йорк қаласы]]
**NASDAQ** (, «Насдак» деп оқылады — Бағалы қағаздар бойынша дилерлердің Ұлттық ассоциациясының автоматты котировкалары) — жоғары технологиялық компаниялардың акцияларына маманданған америкалық биржадан тыс нарық. АҚШ-тың негізгі үш фонд биржаларының бірі (NYSE және AMEX-пен қатар). Биржаның иесі — америкалық NASDAQ OMX Group компаниясы. NASDAQ-ты санамағанда, бұл компанияға 8 еуропалық биржа тиесілі.

NASDAQ 1971 ж. 8 ақпанында құрылған. Атау биржаға бастау салған котировкаларды автоматты түрде алуға арналған жүйеден шыққан. Қазіргі сәтте NASDAQ 3200-ден астам компаниялардың акциясын алып-сатумен айналысады.

## NASDAQ индекстері
NASDAQ-та жоғары технологиялық компаниялардың акциялары ғана белгіленіп қоймайды,сондықтан  олардың әрқайсысы экономиканың тиісті саласындағы жағдайды көрсететін индекстердің бүкіл жүйесі пайда болды. Қазір NASDAQ электрондық жүйесінде сатылатын бағалы қағаздардың баға белгіленімдеріне негізделген осындай он үш индекс бар.
 
### Nasdaq Composite
Nasdaq Composite индексі NASDAQ биржасында белгіленген барлық компаниялардың акцияларын қамтиды (барлығы 5000-нан астам). Нарықтық құны келесі түрде есептеледі: компания акцияларының жалпы саны бір акцияның ағымдағы нарықтық құнына көбейтіледі.
 
### Nasdaq-100
Nasdaq-100-ге акциялары NASDAQ биржасында сатылатын капиталдандыру бойынша ең ірі 100 компания кіреді. Индекске қаржы секторының компаниялары енгізілмейді. 2021 жылғы жағдай бойынша Nasdaq-100-дің 57%-ын технологиялық компаниялар құрайды. Биржада Nasdaq қор QQQ тикерімен Nasdaq-100 динамикасын жоғары дәлдікпен қайталайды.
 
### NASDAQ басқа индекстері
* NASDAQ Bank Index — банк секторының компаниялары үшін
* NASDAQ Biotechnology Index — медициналық және фармацевтикалық компаниялар үшін
* NASDAQ Computer Index — компьютерлерге бағдарламалық және аппараттық жасақтама әзірлейтін компаниялар үшін
* NASDAQ Financial Index — банктер мен сақтандыру компанияларынан басқа, қаржы секторының компаниялары үшін
* NASDAQ Industrial Index — өнеркәсіптік компаниялар үшін
* NASDAQ Insurance Index — сақтандыру компаниялары үшін
* NASDAQ Telecommunications Index — телекоммуникациялық компаниялар үшін.

## Дереккөздер

Санат:Қор биржалары
Санат:NASDAQ
Санат:Солтүстік Америка қор биржалары
Санат:АҚШ компаниялары
Кроль

thumb|300px|Крольше жүзу техникасының иллюстрациясы

**Кроль** ( — еңбектеу, жер бауырлап еңбектеу) - дененің сол және оң бөліктері алма-кезек есу жасайтын етпеттей жүзу стилі. Жүзудің ең жылдам тәсілі болып табылады. Еркін стильді жүзу жарыстарында спортсмендердің көпшілігі крольді таңдайды, сондықтан «еркін стиль» мен «кроль» іс жүзінде синонимге айналып кеткен.

Крольше жүзгенде жүзгіштің қолдары оның денесін ось бойынша бойлай ессе, аяқтары да кезек-кезек көтіріліп-түседі. Жүзгіштің беті су ішінде болады және есу кезінде дамыл-дамыл дем алып тұру үшін бұрылып тұрады.

## Жүзу техникасы

File:Freestyle swimming.gif
File:Freestyle swimming2.gif
File:Freestyle swimming3.gif


## Тағы қараңыз
* Брасс
* Еркін жүзу
* Баттерфляй
* Шалқалай жүзу

## Дереккөздер

Санат:Жүзу стильдері
Джалалуддин әс-Суюти

** Джалалуддин ас-Суюти** () (c. 1445–1505) Мысырлық мұсылман ғалымы.

### Білімі
Араб ғалымдарынан Фиқһ және Араб тілі емлесін үйренді.

## Еңбектері

* *әл-Итқāн фи ‘Улум әл-Құр’ан* (ағылшын тіліне аудармасы: *The Perfect Guide to the Sciencs of the Qur'an, ISBN 9781859642412)
**Тафсир әл-Джалайн* (Арабша:تفسير الجلالين)
**әл-Джаами' әл-Кабир* (Арабша: الجامع الكبير)
**әл-Джаами' әл-Сағир* (Арабша: الجامع الصغير)
**Дур әл-Масур* (Арабша: درالمنثور) [[тафсир]]ы
**Әлфияһ әл-Хадис* 
**Тафриб әл-Рауи* (Арабша: تدريب الراوي) [[хадис]] терминологиясы жайында
* Халифтердің тарихы (Арабша:*Тарих әл-Хулафа*)
* Ізгі жолды ұстанған Халифтер (Арабша *әл-Хулафаһ ар-Рашидун*)
**Табақат әл-Һуффаз* [[әл-Заһаби]]дің *Тазкират әл-Һуффаз* еңбегіне қосымша
* Нужат әл-Джуласāʼ фи ашʻāр әл-нисāʼ ()
**Хасааис әл-Кубра* Мұхаммад сау пайғамбардың мұғжизалары жазылған
* - *әл-Мужир'' (лигвистика).

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*  (PDF version)
*http://www.freewebs.com/nooralemaan/
*http://www.sunniport.com/masabih/showthread.php?t=1842 
*Imam Suyuti Biography and Works at SunniPort 

Санат:Ислам ғұламалары
Әл-Хаким ән-Найсабури

**Әбу Абдуллаһ Мұхаммед ибн Абдуллаһ әл-Хаким ән-Найсабури** (?-1014) — ұлы мухаддистердің бірі, сахих хадистер жинағының авторы. Өзінің «әл-Мустадрак алә әс-сахихайн» хадистер жинағымен танымал болған. Әл-Хаким һижра бойынша 321 ж. Нишапур (Найсабур) өаласында туған. Һижраның 341 ж. Иракқа сапар шегіп, содан кейін қажылыққа барады. Білім іздеу жолында әл-Хаким Хорасан мен Мауереннаһр қалаларын аралайды. Һижраның 359 ж. ол Нишапур қаласының қазысы (әкімі) боп тағайындалады. «Әл-Хаким» деген лақап оған осы әкімдігі себебінен қойылған. Басқару қызметін тстаған соң ол өзін білім алу мен ғылыми еңбектер жазуға арнайды. Сонымен қатар әл-Хаким Буи әулеті мен Сасани әулеті арасындағы елші қызметін атқарады.

## Шығармалары
* «Тарих Найсабур»
* «әл-Мустадрак алә әс-сахихайн» (Мустадрак әл-Хаким)
* «әл-Иклиль»
* «әл-Мадхаль илә илм әс-сахих»
* «Тәраджим әш-шуюх»
* «Фадаиль әш-Шафиғи»

## Тағы қараңыз
* Мұхаммед әл-Бұхари
* Муслим ибн әл-Хәджадж

Санат:Мухаддистер
Kiwix

**Kiwix** («ки́викс» деп айтылады) — Интернет желісіне қосылмай ақ Уикипедияны оқуға мүмкіндік беретін ашық бағдарлама жасақтамасы. Мақалалар мен суреттер сығылған файл ретінде ZIM форматында сақталады. 

Kiwix интернетке кіру мүмкін емес немесе қымбат жерлерде Уикипедияны оқуға мүмкіндік беру үшін жасалған. Мысалға: дамушы мемлекеттердің мектептерінде. Осы бағдарлама жасақтамасы DVD форматындағы Уикипедияны жасау үшін қолданылды. 

Kiwix-тің kiwix-serve деген веб-сервер сияқты жұмыс істейтін версиясы бар (libmicrohttpd негізінде). Осылай локалды жүйенің ішінде Уикипедия мақалаларын оқуға мүмкіндік туады.

* http://www.kiwix.org

Санат:Компьютерлік бағдарлама
Санат:Уикипедия
Иман негіздері

**Иман негіздері** (; *Аркан әл-Иман*)
Ислам діні ақида мен шариғаттан тұрады.
Ал енді Ислам ақидасы және оның негізі — Аллаһ тағалаға, періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына, ақирет күніне, тағдырдың жақсылығы мен жамандығына иман келтіру. Бұл негіздер Құран Кәрім мен хадистерде көрсетілген:

## Кіріспе

Жәбірейіл  иман жайында сұрағанда пайғамбарымыз :

Иманның отауы – Жүрек. Сонымен бірге, адам жүрегімен иман еткенін тілімен дауыстап айтуы (иқрар) керек. Адам иман етпей, мұсылман болмайды, яғни иман – мұсылмандардың бес парызының алғашқысы әрі негізгісі. Иманның алты шарты бар.

### Аллаһ Тағала хақтығына сену

### Періштелерге сену

### Аллаһ Тағала тарапынан түсірілген кітаптарға сену

### Пайғамбарларға сену

### Ақыретке, қиямет-қайым күніне сену

### Тағдырға қалтқысыз сеніп, иман ету

Бұл алты шарттың біріне күмән келтіргеннің сенімі толық болмайды. Иман – тәсілім етуді қажет етеді. Ақылдың шектеулі өлшемімен шешілмейтін кейбір тылсым, әрі тұңғиық түйінді мәселелерді талқыға салмай, таразыламай тәсілім ету (қалтқысыз сену) керек. Иман – *тақлиди* иман және *тахкики* иман болып екіге бөлінеді. Тақлиди иман – қоршаған ортаның әсерімен немесе біреулерден естіп, соларға елітіп мақұлдау. Бұл иманның әлсіз түрі болып саналады. Абай мұндай иманды сақтауға қорықпас жүрек, айнымас көңіл, босамас буын керек деген. Тахкики иман – санамен саралап, сезіммен қуаттап, зерттеп іздену нәтижесінде толық көз жеткізу. Мызғымас бекем сенім болып табылатын мұндай иман “яқини иман” деп те аталады.

Әнәстен (р.а.) жеткен хадисте:

«Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): Ешбірің өзіне қалағанын мұсылман бауырына да тілемейінше, толық иман еткен болып саналмайды – деп айтты» – деген. (Бухари, Муслим риуаят еткен)

## Әдебиеттер


Санат:Иман
Шұғайб

**Шұғайб** ( – мағынасы *дұрыс жолды көрсетуші*) — мадияндар мен айкиліктерге жіберілген ислам пайғамбары. Құран Кәрімде 10 рет айтылған. Оның қызы Мұса пайғамбарға үйленді. 
## Араб түбегіндегі пайғамбарлығы

Шұғайб пайғамбар ғ.с. мазары  Йорданияда, Махис қаласының батысына қарай орналасқан.

## Тағы қараңыз
* Пайғамбарлар
* Пайғамбарлар қиссалары

## Дереккөздер


Санат:Пайғамбарлар
Әйюб

**Әйюб** () — Исламда пайғамбар саналады.

## Аюб Құран кәрімде
Құран кәрімде Әйюб Аллаһның қызметкері есебінде сипатталады, Әйюб Аллаһқа деген сенімін ешқашан жоғалтпағаны және әрдайым қиын жағдайда Аллаһ тағалаға жалбарынып көмекке шақырғаны айтылады:

### Құранда
* Пайғамбарлығы: 4:163 , 6:84 
* Сынақ және сабырлығы: 21:83 , 21:84 , 38:41 , 38:42 , 38:43 , 38:44 

## Дереккөздер


### Арғы оқылымдар
* Ибн Кәсир, *Бидая уа ән-Нихая*, беттер, 220–225
* *Тафсир* 
* Табари, беттер, 361–364
* Салаби, *Пайғамбарлары қиссалары*, Каир 1339, 106–114
* Кисағи, *[[Пайғамбарлар қиссалары]]*, 179–190 (ағылшын тілі)
* Ибн Асакир, *Тарих әл-Кабир*, iii, 190–200

## Сыртқы сілтемелер

* Book of Job  
* Book of Job with Hebrew and English 
* Themes of Job
* Summary of Job's life .
* A resource page network on Job 
* Putting God on Trial – The Biblical Book of Job  complete online commentary
* Aristeas identifies Job with the Jobab mentioned in Genesis 36:33, a great-grandson of Esau
* An international fraternal organization for young women based on the teachings of the book of Job.
* The Story of Ayyub (Job) . The same page is also available here 

Санат:Пайғамбарлар
Киелі кітаптар

**Киелі кітаптар**  - дін бойынша, адамзат тарихында жаратушының пайғамбарларға түсірген кітаптары. Олар негізінен өзара туыс, және бір өңірде жасайтын еврей және араб халқына түсірілген делінеді. Дінде киелі кітаптар деп негізінен Ибрахимдік дініндердегі пайғамбарларға Құдай түсірген деп сенетін кітаптар айтылады. Олардың арасында негізгі үш кітапты атайды: Құдай Мұсаға - Тауратті (Тора), Исаға Інжілді (Евангелиа), Мұхаммедке - Құранды түсірген - деп сену ибраһим діндеріне ортақ сенім. Тек алдыңғы кітапты алғандар кейінгі кітаптарға сенбейді, ал кейінгі кітаптар алдыңғы кітапқа шекті мөлшерде ғана сенеді, немесе өзгертіп жіберілген деп мойындамайды.  

Ғылыми тұрғыда кітаптардың Құдай жағынан түсірілгені дәлелденген емес, және әрбір кітаптың ішінде оларды адам жазғаны туралы белгілер сайрап тұр. Кітаптардағы мазмұн тек Орта шығыспен ғана шектелгені, онда кейінгі ғасырлардағы оқиғалар мен жаңалықтардың жоқтығы, ғарыш туралы түсінктері де қазіргі физикалық космология зерттеулерімен бірдей еместігі, жер шарындағы басқа өркениеттермен қатысының сиректігі, немесе жоқтығы олардың Құдайдан түскеніне шүбә туғызады. Дегенмен сенуші үшін бұл маңызды емес, олар қашанда ойланбай сенуді дәстүрге айналдырған.

## Тәурат

## Інжіл

## Құран

Ислам дінінің киелі кітабы. Құран адамзаттың соңғы пайғамбары Мұхаммедке С.Ғ.С. түскен. 

## Тағы қараңыз
* Аһл әл-Китаб - киелі кітап адамдары

## Дереккөздер


Санат:Иман
Санат:Ислам
Абдуллаһ ибн Әмір ибн әл-Ас

**Абдуллаһ ибн Әмір ибн әл-Ас** () Әмір ибн әл-Астың ұлы. Ол "*әл-Сахифаһ әл-Садиқаһ*" ("*Шыншыл парақтары*", ), атты хадис жинағын жазды.

Абдуллаһ ибн Әмір ибн әл-Ас ислам дінін һижраның 7 жылы, әкесінен бір жыл бұрын қабылдады.

## Дереккөздер
Хадис ғылымы

**Илм әл-хадис** () — хадистерді зерттеуге арналған білім саласы. Ислам дінінің алғашқы даму кезеңінен-ақ жолдан қосылған жалған хадистердің көбеюі мұсылман ғұламалары арасында сыни көзқарас туғызды. Мухаддистердің шынайы өсиеттерді жалғаннан ажыратуы үшін зерттеу жұмыстарын жүргізу қажеттілігі туды. Мұсылмандық сыни көзқарас назарына іліккен басты мәселе өсиеттердің тікелей өз мазмұны емес, оларды таратушылардың тізбегі болды. Иснадтың, яғни жеткізушінің хакімдігі, олар арқылы жеткен өсиеттің негізділігіне кепіл болатын дәлелге жатқызылады. Мухаддистер үшін таратушылар тізбегінің сабақтастығын анықтаудың маңызы зор болды. Бұл таратушылар тізбегі «әр-риджәл» (ерлер) деп аталды. Олардың есімдерін, өмір сүрген жылдарын, бір-бірімен кездесіп, бірінен-бірі өсиет тыңдай алғандығын айғақтайтын өмірбаяндық деректерді анықтау мақсат етілді. Олардың адалдығы, ақылақтық тазалығын бағалаудың да маңызы болды. Таратушылар туралы тұтас деректер жинап, зерттеу **хадис ғылымының** ішіндегі ерекше бағыт — «әр-риджәл» (ерлер туралы ілім) бағытының пайда болуына әкелді. Өсиеттерді сыннан өткізу мұқият жүргізілді, осыған байланысты арнаулы терминдер жүйесі қалыптасты. Хадистердің алғашқы жинақтары муснад (негізгі, тірегі бар) үлгісі бойынша құрастырылды. Оларға енген хадистер ең алғашқы таратушы сахабалар есімдеріне байланысты топтастырылды. Өсиеттерді сыннан өткізу ісін 9 ғ.-дағы ірі тұлғалар, мұсылман әлемінде кең танымал болған алты канондық хадис жинақтарының авторлары Мұхаммед әл-Бұхари (870 ж. ө.), Муслим ибн әл-Хәджадж (875 ж. ө.), Ибн Маджаһ (886 ж. ө.), Әбу Дәуд әс-Сиджистани (888 ж. ө.), Мұхаммед әт-Тирмизи (892) және ән-Насаи (915 ж. ө.) бастады. Олардың жинақтары тақырыптық айдарлар немесе әңгіме арқауы бойынша орналасқан. Хадистерді зерттеу ісі кейінгі кезеңдерде де жалғасын тапты.

## Хадис ғылымының маңыздылығы

## Хадис санаттары (категориялары)

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Мухаддис
* Иснад
* Хадис
* Сүннет

Санат:Ислам
Санат:Сүннет
Қазақстан жастар ақпарат қызметі

**Қазақстан жастар ақпарат  қызметі** - қоғамдық қор, Қазақстанның дамуы мен гүлденуіне өздерінің білімін, күш-жігерін, ақыл-ойын, қосқысы келетін белсенді жастардың басын қосқан коммерциялық емес ұйым.  

«Қазақстан жастар ақпарат қызметі» қоғамдық қоры өз жұмысын 1998 жылы шілде айында Алматы қаласында жоғары оқу орын студенттерінен құрылған Қазақстанның жас азаматтары тобының ұйытқысымен құрылған. 

Қор Қазақстанның 12 қаласында филиалдар мен өкілдіктеге ие: Астана, Алматы, Қарағанды, Ақтөбе, Орал, Қостанай, Көкшетау, Семей, Өскемен, Тараз, Орал, Шымкент.

## Мақсаты
Оқыту, ақпаратпен алмасуды кеңейту және жастар қауымдастықтары және жастар арасында ынтымақтастық орнату арқасында, сондай-ақ оларды әлеуметтік пайдалы жұмысқа қызықтыру арқылы Қазақстан жастарының азаматтық белсенділігін дамыту.

## Ұйым философиясы
Қазақстан жастар ақпарат қызметі ойынызша "ұлт дамуының ресурстарын жұмылдыру бірінші кезекте жастар саясаты жүйесін құру арқылы жүзеге асуы мүмкін, бұл өз кезегінде Қазақстанның бүкіл адамдар ресурстарын мемлекет дамуына ивестициялауға жол ашады. Кез келген азамат өз тәжірибесін, білімін, энергиясын, идеяларын Қазақстанның дамуына үлесін қосу үшін, мемлекеттің әлеуметтік секторында ішкі инвестициялау механизмдерін құру керек. Бүгінде, жаңа дәуір талаптарына сай әлеуметтік менеджерлерді тәрбиелеу үшін, бізге өз тәрбиелеу, дамыту және өрлету жүйемізді құру қажет".
  
## Жұмыстың басты бағыттары
**Әлеуметтік жобалар**:  Эдвокаси науқандары, Лоббилендіру, Азаматтық білім, Қайырымдылық.

**Ақпараттық бағдарламалар**:  Медиа-мониторингтер, Дерекқор құру және қызмет көрсету, Рейтингтер жүргізу,  Жастар БАҚ және веб-сайттар.

**Білім беруге бағыттылған бағдарламалар**: Оқыту семинарлары, Жаттығулар және мастер-класстар, Жаттықтыру сабақтары және мектептер.

**Жастарға арналған шаралар**: Дөңгелек үстел, Форумдар және талқылаулар, Акциялар және науқандар, Зерттеулер және сараптама.

## Біздің жобалар

#### Жас сайлаушылар одағы
Жоба жас сайлаушыларды сайлау туралы ақпараттандыру, өз сайлау құқықтарын оқыту және қорғауға бағытталған. Жоба Қазақстан Республикасында сайлау науқаны кезінде жұмыс істейді.   

#### Азаматтық білім мектебі
Танымал Қазақстандық саясаткерлер, саясаттанушылар, тілшілер, экономистер, мәдениет және білім қайраткерлері  дәріс сабақтарын беретін бірегей алаң. 
Курс ұзақтығы 1 ай. 

#### Студенттердің өзін-өзі басқару жүйесін дамыту
Студенттердің өзін- өзі басқару жүйесінің тәуелсіз органдарын дамыту мен нығайтуға ат салысу, құқық қорғау және ұйымдық даму саласында машықтарын жақсарту. 

#### Үйдегі кештер
Жанұя, достық және үй қажет ететін балалар үйіндегі балаларды әлеуметтендіру. Оларды киіммен, кеңсе тауарларымен, ойыншықтармен қамтамасыз ету достар жиындарын және кино сеанстарын өткізу. 

#### Қазақстандық машықтану бағдарламасы
Жоғарғы оқу орны түлектері және танымал мамандық иелері болып келетін студенттерді ірі компанияларға байқау негізінде жұмысқа орналастыру. 

#### ZhasCamp жастар [емес]конференциясы
Жылда өтетін, Қазақстанның жас көшбасшылары мен жастар ұйымдарын дамытуға арналған ақпараттық білім беруге бағытталған шара. 

## Дереккөздер


Санат:Жастар ұйымы
Ләйс ибн Сағд

**Әбул-Харис әл-Ләйс ибн Сағд ибн Әбдуррахман ибн Уқба әл-Фаһми** (712-791, әл-Қаһира) — Мысырдың атақты сунни ғалымы, фақиһ және мухаддис. Ол Мысырдың Қалқашанда қаласында туған. Ләйстің ата-бабасы бастапқыда құрайыштың қызметші-құлдары болып, артынан Мусафир ибн Халид әл-Фаһмидің қарамағына түседі. Кезінде Ләйс ибн Сағдтың пәтуалары Мысырда үлкен беделге ие болып, оның көзқарастары жиналған Ләйс ибн Сағд мазһабы қалыптасты. Бірақ мықты шәкірттері болмаған Ләйстің мазһабы бірте-бірте жоғалып кетті.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Мазһабтар
* Фиқһ

Санат:Ислам тұлғалары
I Мұғауия

**Мұғауия ибн Әбу Суфйан** (, 603-680) — 661 жылдан бастап билік құрған Умәйя әулетінің бірінші халифасы әрі негізін қалаушы. Мұхаммед пайғамбардың сахабасы және Әбу Суфйанның ұлы. Халифат астанасын Медине қаласынан Дамаскқа ауыстырған. 

Мұғауия һижрадан 20 жыл бұрын Әбу Суфйанның Һинд бинт Утба деген әйелінен туылғаны белгілі. Ол өзінің әке-шешесі сияқты көпқұдайшылардың діни рәсімдеріне қатысқаны туралы деректер жоқ. Мұғауияның отбасы құрайыш тайпасының өкілдері.

## Халифалығы
Мұғауия ибн Әбу Суфйан таққа отырған кезде ислам әлемі үш топқа бөлінді:
*Сирия және өзге аймақтардағы Умәйя әулеті;
*Әли ибн Әбу Талибтің жақтастары және оның әулетін халифалыққа лайық деп санағандар. Бұлардың басым бөлігі Иракта, біршамасы Мысырда шоғырланды.
*Харижиліктер
Ислам әлемін бір орталыққа бағындырғаннан кейін Мұғауия Осман ибн Аффанның кезіндегі жорықтарды ары қарай жалғастырды. Шығыста Мәуереннаһр, Хорасан және Систан, Батыста Солтүстік Африка мен Солтүстік Анадолы түбегі бағытында жорықтар жасалды.

### Шығысқа жорықтары
663 жылы Абд әр-Рахман ибн Самураның қолбасшылығындағы жасақтар Кабулға жорық жасап, қаланы басып алды.

Зияд ибн Абиһ Басра уәлиі болғандықтан Хорасан мен Систанға жоспарлы түрде жорықтар жасап, 671 жылы Куфа мен Басрадан 50 000 әскерді Мерв аймағына орналастырылып, Түркістан аймағына қарсы Хорасан гарнизоны құрылды. Жаңа әскери аймақтың орталығы Мерв қаласы болды. 671 жылы Хорасан уәлиі Раби ибн Зияд әл-Хариси Балх қаласын басып алады.

Зияд ибн Абиһтің өлімінен кейін Хорасан өз алдына уәлаят болып құрылып, оның уәлиі Ұбайдуллаһ ибн Зияд 674 жылы Әмудариядан өтіп, Мәуереннаһрға кірді де Бұхара қаласын қоршауға алды. Арабтар бұхаралықтарды салық төлеуге көндірді.

Сайд ибн Осман ибн Аффан да Әмудариядан өтіп, Самарқандқа шабуыл жасаған. Бұхара билеушісі өзге де жергілікті басшылармен тізе қосып, арабтармен соғыс жүргізгенмен, оның нәтижесі жеңіліспен аяқталды және олар салық төлеуге мәжбүр болды.
### Батысқа жорықтары
#### [[Анадолы түбегі]]не жорықтары
Арабтар жыл сайын бір немесе екі мәрте Анадолыға жорықтар жасап, Византияны әлсіретіп отыратын. Осы жорықтардың барысында Анкара, Амариан сияқты Анадолы қалалары талан-таражға түсті.

Византияға жасалған ең іріс жорық – Константинополь жорығы болды. Константинопольге алғашқы жорық 668 жылы Суфйян ибн Ауф әл-Азди қолбасшылығымен жүзеге асты. Мұсылмандар қысты Константинопольдің азиялық құрлығындағы беткейде өткізіп, 669 жылдың көктемінде Мұғауия Йазидтің басшылығымен қосымша күш жөнелтеді. Арабтар қаланы жаз бойы қоршап, қыс келгенде Сирияға оралды.

674 жылы Жунада ибн Әби Умәйя әл-Азди басшылығымен екінші мәрте Константинопольге жорық жасалып, жеті жылға созылды. Тек 684 жылы Мұғауия қайтыс болған соң ғана әскер кері қайтарылды.

#### [[Солтүстік Африка]]ға жорықтары
Жаңадан тағайындалған Мысыр уәлиі Мұғауия ибн Худайдж Фустат гарнизонынан шығып, Тунисті жаулап алды. Орталықтан ұзап кеткеніне байланысты халифаның рұқсатымен арабтар Кайраван бекінісін салады. Аталған бекініске мысырлық арабтар орналастырылды.
## Тағы қараңыз
* Умәйя әулеті
* Халифат

## Дереккөздер

Санат:Сахабалар
Санат:Умәйя әулетінің халифтері
Шаһиншаһ

thumb|right|Иранның соңғы шаһиншаһы — Мұхаммед Реза Пехлеви
**Шаһиншаһ** немесе **шаһаншаһ** (, «патшалардың патшасы» мағынасын береді) — ежелгі парсы (Ахемен әулеті мидиялықтардан алған), одан кейін ирандық патшалардың атағы.

Бұл атақ алғашқы рет Иранды билеп отырған Сасани әулетімен қабылданған, бірақ ол Ахемен әулетінің кезеңіндегі атақ **«xšāyaθiya xšāyaθiyānām»**-дан бастау алған. Сондықтан бірінші шаһиншаһ деп Ұлы Кирді атайды. Бұл атақ үзілістермен 2500 жыл бойы қолданыста болған. Соңғы шаһиншаһ Мұхаммед Реза Пехлеви 1979 жылы болған Иран ислам революциясының кезінде тақтан тайдырылды. Оның ұлы Реза Кир Пехлеви иран монархисттерімен заңды шаһиншаһ саналады. 

Шаһиншаһқа ұқсас «Basileos Basileon» атағын Византиялық император Ираклий Сасанилерді жеңгеннен кейін алған.

## Ахеменилерден кейін шаһиншаһ атағын алған әулеттер

## Дереккөздер


Санат:Иран тарихы
Санат:Атақтар
Қазақстан тарихы этникалық зерттеулерде: Керейт

**Қазақстан тарихы этникалық зерттеулерде: Керейт** — 2011 жылы Алматы қаласы «Алаш» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Х. М. Ғабжалилов. Беттер саны — 367.

Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-765-41-3.

## Қысқаша мазмұны

## Тағы қараңыз
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы
* ISBN

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты 

Санат:Қазақша кітаптар
Санат:2011 жылы шыққан кітаптар
Санат:Алаш баспасының кітаптары
Mara Salvatrucha

**Mara Salvatrucha** (*Ма́ра Сальватру́ча*, сленгте «сальвадорлық қаңғы құмырсқалар» мағынасын береді) немесе **MS 13** — халықаралық біріккен қылмыстық топ; Орталық және Оңтүстік Американың ең қатал, үлкен әрі тез қарқынмен өсіп келе жатқан көше бандасы. Бұл топ бірнеше мемлекет аумағында белсенді әрекеттер жасайды (оның ішінде АҚШ, Мексика, Сальвадор, Гондурас пен Гватемала елдері бар). Әртүрлі санақтарға сәйкес бұл қылмыстық синдикаттың құрамында 50 мыңнан 300 мыңға шейін адам бар (ассоциацияланған мүшелерін қосқанда). Оның ішінде 10 мыңнан 40 мыңға дейін мүшесі АҚШ-та. Құқық қорғау органдары мен Федералдық тергеу бюросының бағалауы бойынша Mara Salvatrucha құрамында 50-80 мыңға жуық адам бар, 10-15 мыңы АҚШ-та тұрады. Банданың этникалық құрылымы аралас: Құрама Штаттарда бұл бандаға сальвадорлықтар, гондурастықтар, гватемелалықтар, никарагуалықтар, мексикандықтар мен басқа латын америкалықтар кіреді (жаңа келген иммигранттар мен бірінші ұрпақтағы иммигранттар). Mara Salvatrucha қаланың белгілі белгілі ауданында әрекет етіп, кейде қоластындағы аумақты кеңейтуге талпыныс жасайды.

Mara Salvatrucha қылмыстық бизнестің көптеген түрлерімен айналысады, оның ішінде есірткі, қару және адам саудасы; тонаулар, рэкет, тапсырыспен адам өлтіру, құн алу үшін адам ұрлау, жеңгетайлық, көлік ұрлау, ақшаны легализациялау (), алаяқтық бар. Mara Salvatrucha-ның қоластындағы аумақта орналасқан көптеген көше саудагерлері мен кіші дүкендер оларға өз табысының жартысына дейін жұмыс істеуге рұқсат алу үшін төлейді. АҚШ-та тұратын көптеген сальвадорлықтар отанындағы тумаларына немесе Сальвадор түрмелеріндегі туыстарына қауіп төнбеу үшін MS 13-ке (банданың екінші атауы) ақша төлеуге мәжбүр. Бірақ Mara Salvatrucha-ның ең басты пайдасы есірткі сатуда делдалдықтан және өз аумағында есірткі сатуға рұқсат беруден түседі. Сонымен қатар Mara Salvatrucha дүкен желілерінде, кішкене дүкендерде және дәріханаларда ұрлықпен айналысатын көптеген ұрылар командаларын басқарады.

## Дереккөздер



Санат:Қылмыстық топтар
Наджран университеті

**Наджран университеті** өкімет-қаржыландыратын зерттеу университеті, Наджран қаласы, Сауд Арабиясында орналасқан. Университет кампусы Наджран қаласының шығыс жағында орын тепкен.

## Тарихы
Наджран университеті Патша Халид университетінің колледжі ретінде бастама алады. Қарашаның 11, 2006 жылы (10-10-1427 AH), Патша Абдуллаһ бин Абдулғазиз колледжді университетке айналдыруға қаулы қабылдайды.

## Академиялық
### Колледждер
Университетте он төрт колледж бар:

* Қолданбалы медикалық ғылымдар колледжі.
* Денсаулық ғылымдары колледжі.
* Фармацевтика колледжі.
* Тіс емдеу колледжі.
* Медицина колледжі.
* Информатика & Ақпарат жүйесі колледжі.
* Білім колледжі.
* Инженерлік колледжі.
* Менеджмент колледжі.
* Тілдер колледжі.
* Ғылым және өнер колледжі.
* Шариғат колледжі.
* Шарура ғылым және өнер колледжі.
* Коммуналық колледжі.

## Сыртқы сілтемелер
*Najran University Official Website
*Saudi Arabia University List 

Санат:Сауд Арабиясы жоғарғы оқу орындары
Латынамерикалықтар

thumb|right|Латын Америкасы
**Латынамерикандықтар** () — қазіргі замандағы Латын Америкасында өмір сүретін және АҚШ, Испания, Канада, Португалия, Италия, Ұлыбритания елдерінде экономикалық және саяси эмиграция кесірінен көп кездесетін испан және португал тілді халықтардың жалпылама атауы. Француз тілі испан және португал тілдері сияқты роман тілдеріне жататындықтан, Кариб теңізі аймағының француз тілді халықтары да  (гаитиліктер, гваделупалықтар, гвианалықтар, мартиникалықтар, доминикалықтар мен гренадалықтар) латынамерикандықтарға жатады. Бірақ солтүстікте өмір сүретін франкоканадалықтар мен ағылшындармен ассимиляцияға ұшыраған Луизианалық кажундар латынамерикандықтарға жатқызылмайды.
## Тағы қараңыз
* Латын Америкасы

Санат:Этнография
Санат:Латын Америкасы
Санат:Испан тілі
Санат:Португал тілі
Санат:АҚШ этникалық топтары
Санат:Латын Америка халықтары
Ақан сері (роман)

**Ақан сері** — 2011 жылы Алматы қаласы «Жазушы» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Сәкен Жүнісов, суретшісі — Б. Серікбай. Беттер саны — 480.

Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-200-306-2.

## Қысқаша мазмұны

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Рымғали Нұрғалиұлының рецензиясы 
* Бірінші кітабы 

Санат:Романдар
Санат:2011 жылы шыққан кітаптар
Санат:Жазушы баспасының кітаптары
Сицилия-араб тілі

thumb|right|Сицилия
**Сицилия-араб тілі** ()  — арабтар VIII-IX ғасырларда жаулап алған Оңтүстік Италия мен оның қасындағы аралдарда таралған ауызекі араб тілінің ортағасырлық түрі. Семит тілдерінің араб тобына жатып, өзі бастау алған мағрибтік диалекттерге жақын болған. Сициялия-араб тілі жазуда әдеби араб тілі қолданғанына қарамастан Сицилия әмірлігінде 859-1092 жж. аралығында кең таралған. Тіпті сицияляны нормандар жаулап алғаннан кейін де араб тілінің классикалық үлгісі мен сицилиялық диалекті ресми қолданыста қала берді. Тек 1118-1132 жылдардағы Рим папаларының қысымымен орын алған романизацияның кесірінен араб тілі қолданыстан шыға бастады. Сицилиядағы араб тілінің соңғы иелері «маврлардың» 1240 жылдардағы жаппай қуғын-сүргініне шейін сақталғанға ұқсайды. Ал материктегі араб тілділер 1300 жылы мұсылмандардың соңғы қаласы — Лучера алынғанға дейін болған. Сицилия-араб тілі қазіргі кезге дейін сақталған жалғыз аудан — Мальта аралы. Бұл жерде үлкен романдық әсерден сицилия-араб тілінің негізінде XII-XIV ғасырларда заманауи мальта тілі құралған.

## Тағы қараңыз
* Мальта тілі
* Андалусия-араб тілі
* Араб тілінің мысырлық диалектісі
* Сицилия әмірлігі

Санат:Араб тілінің диалектілері
Сицилия әмірлігі

**Сицилия әмірлігі** () — Сицилия аралында 965 жылдан бастап 1072 жылға дейін өмір сүрген мұсылман мемлекеті.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Сицилия-араб тілі
* Андалусия
* Мағриб

Санат:Сицилия тарихы
Санат:Тарихи әмірліктер
Бари әмірлігі

**Бари әмірлігі** () — Оңтүстік Италияда 847 жылдан 871 жылға дейін өмір сүрген мұсылман мемлекеті. Астанасы — Бари қаласы. Тарантомен бірге құрлықтық Италияда ең ұзаққа созылған мұсылман мелекеті. Бірақ оның отыз жылдық ғұмыры Сицилия әмірлігінің жүз он жылдық тарихына жете қоймайды.

## Тағы қараңыз
* Сицилия әмірлігі
* Ортағасырлық Италия корольдігі (:ru:Италия (средневековое королевство))

Санат:Италия тарихы
Шаңғымен трамплиннен секіру

[thumb|300px|[Алматыдағы "Сұңқар" тау-шаңғы трамплин кешені]]
thumb|300px|Секіру үстіндегі бірнеше дүркін әлем және олимпиада чемпионы Мартин Кох

**Шаңғымен трамплиннен секіру**, **шаңғымен тұғырдан секіру** () - арнайы жабдықталған трамплиннен (тұғыр) шаңғымен секіруге негізделген қысқы спорт түрі. Өз алдына жеке дара спорт түрі ретінде саналады, сонымен қатар шаңғы қоссайысы
бағдарламасына кіреді. Халықаралық шаңғы спорты федерациясы (, , *FIS*) қарамағында.

Олимпиада ойындарының құрамында 1924 жылдан бері ұйымдастырылса, алғашқы әлем чемпионаты 1937 жылы өткен.

## Ережелері
Секіруге арналған 20 және 50 метрлік кіші, орташа 70-90 метрлік үлкен трамплиндер бар. Тұғырдан секіруге 5 төреші қазылық жасайды. Олар секірушілердің нәтижелерін 20 баллмен есептелінетін секірудің әдісіне, арнайы кестемен балл берілетін секірудің қашықтығына қарай есептейді. Жарыс үстінде әр спортшы үш реттен секіріп, оның екеуінің нәтижесі есепке кіреді.

## Тарихы
**Шаңғымен тұғырдан секіру**дің де отаны Норвегия болып есептелінеді. 1897 ж. Норвегияда ш.-мен т. С-ден алғашқы ресми жарыс өтті. 1964 жылдан бастап жарыстар екі тұғырдан (орта және үлкен) өте бастады.

Шаңғымен трамплиннен секіруден рекордтар есепке алынады. 1866 ж. Ә- дік рекорд 19 метр болса, 1936 ж. Австриялық Иозеф Браль алғаш рет 100 метрлік межеден асып түсті. Ал 1967 жылы Германияның Абередесфедегі 90 метрлік трамплинде норвегиялық Грини рекордты 150 метрге жеткізді. Осылайша рекордтар өсе берді. 14 жылдан кейін швейцариялық Штрауман 160 метрлік межеден асты, австриялық А.Каглер 180 метрден, чех Павел Плац 181 метр, финн Матти Нюкяннен 191 метр нәтиже көрсетті. Қазір Шаңғымен трамплиннен секірушілер 200 метр- лік межені алу қарсаңында.

Бұл қысқы спорт түрі Қысқы Азия ойындарының бағдарламасында бар. Алматыда өткен ойындарда оңтүстік астананың тұрғындары мен меймандары Азия құрлығының ең үздік секіргіштерінің өнерін көре алады.

## Дереккөздер


Санат:Трамплиннен секіру
Моноқала

thumb|200px|Моноқала Степногорск

**Моноқала** – бұл бір немесе бірнеше (көп емес) қала құраушы, бір бейінді және шикізаттық бағыттағы қаланың экономикалық және әлеуметтік жағдайын айқындайтын кәсiпорындарда еңбекке жарамды  халықтың және өнеркәсіп өндірісінің негізгі бөлігі (20 пайыздан астамы) шоғырландырылған қала.

Моноқалалар санатына тұрғындарының саны 10 мыңнан 200 мыңға дейін адамы бар:

* қаланың негізінен өңдеу секторының қала құраушы кәсіпорындарының өнеркәсіп өндірісінің көлемі жалпы қалалық өндіріс көлемінің 20 пайыздан астамын құрайтын (мономамандандыру);
* қаланың қала құраушы кәсіпорындарында жұмыспен қамтылған халықтың 20 пайыздан астамы жұмыс істейтін;
* қала құраушы кәсіпорындары жартылай істейтін немесе мүлдем істемейтін өлшемдердің бірімен сипатталатын қалалар кіреді.

Бұл ретте көптеген моноқалаларға қаламен экономикалық тығыз байланыстағы қала маңындағы кенттер мен ауылдық елді мекендер әкімшілік бағыныста.

## Қазақстандағы моноқалалар

Қазақстан Республикасында қазіргі уақытта (2012 ж) қала мәртебесі бар 86 елді мекеннің 27-сі моноқала болып санылады.

Қазақстандағы моноқалалардың тізбесін негізінен халық саны  100 мыңнан асатын 4 қаланы (Теміртау, Рудный, Жаңаөзен, Екібастұз) қоспағанда халық саны 50 мың адамға дейін шағын қалалар құрайды.

Қалалардың, олардың салалық құрылымдарының экономикалық базаларын талдау, негізгі қала құраушы кәсіпорындар туралы деректер  қалаларды мынадай үш функционалдық типке бөлуге мүмкіндік берді:

1. өндіру өнеркәсіптері басым дамыған – 20 қала:
* көмір өндіру – Абай, Сораң, Шахтинск, Екібастұз;
* мұнай және газ өндіру – Ақсай, Құлсары, Жаңаөзен;
* металл кенін өндіру – Арқалық, Балқаш, Алтай, Қаражал, Кентау, Лисаковск, Риддер, Рудный, Текелі, Хромтау;
* шикізат ресурстарының өзге түрлерін өндіру – Жаңатас, Қаратау, Жітіқара;
2. өңдеу өндірісі басым дамыған 6 қала:
* химия өнеркәсібі – Серебрянск;
* машина жасау, металлургия өнеркәсібі (алтын), уран өндірісі – Степногорск;
* металлургия өнеркәсібі – Ақсу, Жезқазған, Сәтбаев, Теміртау;
3. ғылыми-өнеркәсіптік орталық – Курчатов қаласы.

Қала құраушы кәсіпорындардың ағымдағы жағдайларына қарай моноқалалар мынадай болып бөлінеді:
# қала құраушы кәсіпорындар жұмыс істейтін моноқалалар (19 қала) – Абай, Ақсай, Ақсу, Балқаш, Жаңаөзен, Жезқазған, Жітіқара, Алтай (қала)|Алтай, Қаражал, Құлсары, Курчатов, Лисаковск, Риддер, Рудный, Сәтбаев, Теміртау, Хромтау, Шахтинск, Екібастұз;
# қала құраушы кәсіпорындар ішінара жұмыс істейтін моноқалалар    (5 қала) – Арқалық, Жаңатас, Қаратау, Сораң, Степногорск;
# қала құраушы кәсіпорындар мүлдем жұмыс істемейтін қалалар        (3 қала) – Кентау, Серебрянск, Текелі.

## Тағы қараңыз
* Қазақстан қалалары

## Дереккөздер


Санат:Қала
Әлеуметтік педагогика тарихы

**Әлеуметтік педагогика тарихы** — 2011 жылы Алматы қаласы «Қарасай» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ғ. У. Қабыкенов, Б. Ә. Есенбаева. Беттер саны — 232.

Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7212-13-1.

## Қысқаша мазмұны

## Тағы қараңыз
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы
* ISBN

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты 

Санат:Қазақша кітаптар
Санат:2011 жылы шыққан кітаптар
Санат:Қарасай баспасының кітаптары
М. О. Әуезовтің көркемдік дүниетанымдық ізденістері

**М. О. Әуезовтің көркемдік дүниетанымдық ізденістері** — 2006 жылы Алматы қаласы «М. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — А. Болсынбаева, Е. Қаныкейұлы. Беттер саны — 304.

Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-9751-6-7.

## Қысқаша мазмұны

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты 

Санат:Қазақша кітаптар
Санат:2006 жылы шыққан кітаптар
Санат:М. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты баспасының кітаптары
Футболдан оқу-жаттығу үдерісін ұйымдастыру

**Футболдан оқу-жаттығу үдерісін ұйымдастыру** — 2010 жылы Шымкент қаласы «Нұрдана-LTD» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Е. Дәрменов, С. Ештаев, Ә. Сүймағамбетов. Беттер саны — 120.

Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-80050-5-3.

## Қысқаша мазмұны

## Тағы қараңыз
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы
* ISBN

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты 

Санат:Қазақша кітаптар
Санат:2010 жылы шыққан кітаптар
Санат:Нұрдана-LTD баспасының кітаптары
Сарықамыс (Атырау облысы)

**Сарықамыс** — Атырау облысы, Жылыой ауданында болған кент. 2007 жылы таратылған.

## Тарихы
Кент 1973-1986 жылдар аралығында Маңғышлақ облысы Бейнеу ауданының құрамында болды. 2002 жылы кенттің негізгі халқы Жаңа Қаратон кенті мен Құлсары қаласына көшірілді. Көші-қон Қазақстан Республикасының қаулысы бойынша іске асты. Көшудің себебі – "Теңіз" кен орнындағы Теңізшевройлдағы өндірістік апат. Жоспарлы түрде зиянды заттардың апатты мөлшерде шығарылуы экологияны күрт нашарлатты. Кенттегі халықтың соңғы легі 2006 жылы Атырау қаласы Лесхоз шағын ауданы мен Жаңа Қаратон кентінде сап түзеген тұрғын үйлерге көшірілді.

## Сыртқы сілтемелер
* Статья общественной организации НПО «Каспий Табигаты» о нефтедобыче в Казахстане

## Дереккөздер

Санат:Жылыой ауданының таратылған елді мекендері
Санат:Қазақстанның бұрынғы кенттері
Байду энциклопедиясы

**Байду Энциклопедиясы** () — Қытайлық іздеу жүйесі Baidu құрастырған қытай тіліндегі онлайн интернет-энциклопедия. Baidu жүйесі сияқты Байду энциклопедиясы да үкімет қаулыларына байланысты цензураға ұшыраған.

Сынақтық үлгісі 2006 жылдың 20 сәуірінде іске қосылып, үш апта ішінде энциклопедия 90 мыңнан астам мақалаға толығып, Қытайша Уикипедияны басып озды. 2012 жылдың ақпан айындағы статистикаға сәйкес Байду энциклопедиясында 4,5 миллион мақала бар. Бұл Қытайша Уикипедиядан он есе артық.

## Дереккөздер

Санат:Онлайн энциклопедиялар
Биікжал

**Биікжал** — Атырау облысы, Жылыой ауданындағы ауыл, 2004 жылы таратылған. Биікжал мұнай кен орнының ашылуына байланысты құрылған елді мекен, қазір халық тұрмайды.

## Халқы
* 700 адам (1991)
* 718 адам (1989).

## Дереккөздер

Санат:Жылыой ауданының таратылған елді мекендері
Тіл ұстарту

Тіл ұстарту
  Тіліміздегі мыңдаған сөздерден ойға лайықты сөз таңдап,оны басқа сөздермен тіркестіріп дұрыс сөйлем құрау  оп-оңай іс емес.Оған ұқыптылық,сауаттылық қажет  және  үнемі жаттығу керек.Түрлі ғылым салаларына байланысты ғылыми әдебиеттерді, көркем әдебиет пен баспасөз материялын көп оқыған кісінің сөздік қоры бай,ойын дәл жеткізуге икемді болады.Тартымды сөйлеуге,жазуға жаттығу үшін газет журналдарды,әсіресе көркем әдебиетті көп оқу қажет. Көркем  әдебиеттің басқа әдебиеттерден айырмашылығы-оның көркем стилінде.Көркем әдебиет тілінің бір ерекшелігі-нда жансызға жан бітіріп айтады;жай,қарапайым нәрсені әсірелеп,ұлғайтып айтады;суреттеліп отырған нәрсені не құбылысты айқындай,ажарландыра түсу үшін көрікті,сұлу сөздерді  қосып айтады.Мысалы,А.Тоқмағанбетовтың:
                                      Төнгенде қатерлі күн,қара тұман,
                                      Аяққа шырмалғанда шұбар жылан.
                                      Ту ұстап,тұлпар мініп ел қорғауға ,
                                      Азамат азамат па аттанбаған?! -  
деген  өлең шумағында қатерлі күн,қара  тұман,шұбар жылан,ту ұстап,тұлпар мініп дегендердің бәрі  - көркем сөздер.Сөз мағыналарын  жетік білген ақын сөздерді дәл таңдап,дұрыс тіркестілгендіктен,сөз әсерлі шығып тұр.
Мыңжылдық мешіті

**Мыңжылдық мешіті** (, *Mechet 1000-letiya prinyatiya Islama Mechet Yubileynaya*) — Татарстандағы Қазан қаласында орналасқан мешіт.

## Тарихы
Печников сызған сызба бойынша мешіт 1924 - 1926 жылдар аралығында салынды.

## Сыртқы сілтемелер
*  
* The Thousandth Anniversary of Islam Mosque on "Russian mosques" 

Санат:Қазан мешіттері
Қаһар (роман)

**«Қаһар»** — Джон Стейнбектің романы, ол үшін жазушыға Пулитцер сыйлығы берілді.

Бұл шығарма америкалық мектептер мен колледждердің көбінде оқытылады.

2011 жылы «Аударма» баспасынан қазақ тіліне аударылған нұсқа шығады, оны орыс тілінен Б. Имашев аударған.

## Қысқаша мазмұны

## Кейіпкерлер
* Том Джоуд — романның басты кейіпкері, жанұядағы екінші ұл бала.
* Әке мен шеше.
* Джон ағатай — әкенің ағасы.
* Джим Кейси — дінге үгіттеуші болған адам.
* Эл Джоуд — жанұядағы үшінші ұл, 16 жаста.
* Роза Сарона — жанұяның үлкен қызы.
* Конни — оның күйеуі.
* Ной — балалардың үлкені.
* Ата мен әже.
* Руфь — Томның қарындасы, 12 жаста.
* Уинфилд — жанұяның кенжесі, 10 жаста.

## Сілтемелер

Санат:Романдар
Санат:Аударма баспасының кітаптары
Қиямет түні

**Қиямет түні** — 2011 жылы Астана қаласы «Аударма» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Проспер Мериме, орыс тілінен аударған Ә. Жұмабаев. Беттер саны — 456.

Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-18-385-6.

## Қысқаша мазмұны

## Тағы қараңыз
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы
* ISBN

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты 

Санат:Қазақша кітаптар
Санат:2011 жылы шыққан кітаптар
Санат:Аударма баспасының кітаптары
Қазына аралы

**Қазына аралы** () — шолтандиялық жазушы  Роберт Льюис Стивенсонның романы. Бұл туындыда теңіз қарақшысы Флинттің елсіз аралда жасырған қазынасын іздеу жолындағы шытырман оқиғалар туралы айтылады. Алғаш рет 1983 жылы басылып шықты, кейіннен 2011 жылы қазақ оқырмандарына Астана қаласы «Аударма» баспасында басылып шыққан. Орыс тілінен аударған Қ. Дәуітов. 

Роман 6 бөлімге бөлінген 34 тараудан тұрады, беттер саны — 256. Оқиғаны трактирлердің баласы, басты кейіпкер Джим Хокинс әңгімелеп отыр (16—18 тарауларды ескермегенде, бұл жерде әңгімелеуші дәрігер Ливси).

Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-18-349-X.

## Қысқаша мазмұны

## Тағы қараңыз
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты 

Санат:Қазақша кітаптар
Санат:2011 жылы шыққан кітаптар
Санат:Аударма баспасының кітаптары
Том Сойердің басынан кешкендері

**Том Сойердің басынан кешкендері** — Марк Твеннің шығармасы.

2011 жылы «Аударма» баспасынан Фариза Оңғарсынова аударған қазақша нұсқасы басылып шықты. Беттер саны — 240. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-18-352-X.

## Қысқаша мазмұны

## Тағы қараңыз
* Балалар әдебиеті

## Дереккөздер


Санат:Марк Твеннің шығармалары
Санат:Аударма баспасының кітаптары
Тектік сарын

**«Тектік сарын»** — америкалық жазушы Джек Лондонның ең белгілі повестерінің бірі.

Шығарманы қазақ тіліне Дидахмет Әшімханұлы аударған.

## Шығарма желісі
Бэк атты иттің басынан өткен оқиғалар адам аяғы баспайтын, өркениеттен алыс жерлерде өтеді. Бэк адамдардың жақсылығы мен қорлығын көп көреді. Түрлі шытырман оқиғаларға тап болады. Жалпы, хикаят адам мен ит достығын баяндайды.

## Сілтемелер
* Тектік сарын — Bilim-all.kz сайтында
* Д. Лондон. «Тектік сарын» повесі — «Білім және мәдениет», 2014

Санат:Аударма баспасының кітаптары
Әшім мешіті

**Әшім мешіті** (тат. Әҗем мәчете or *Äcem mäçete*); (, *Azimovskaya mechet*) — Татарстанның Қазан қаласында орналасқан мешіт.

## Тарихы

Мұртаза Әшімов қаржы салып мешіт 1887–1890 жылдары салынып бітілді.

## Сыртқы сілтемелер
* Äcem mosque on "Russian mosques" 

Санат:Қазан мешіттері