open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рахмет Кәкімбекұлы Сексенбаев

**Рахмет Кәкімбекұлы Сексенбаев** 
1963 жылы 10 тамызда Қарағанды облысы Жезқазған
қаласында туған. Қазақ.

Әкесі - Сексенбаев Кәкімбек, марқұм. Анасы - Дүйсембаева Күлбайрам, марқұм.

Жезқазған музыкалық колледжінің халық бөлімшесін (1988)
артист, өз күшімен құрылған оркестрдің жетекшісі, оқытушы
мамандығы бойынша; Орталық Азия университетінің пе-
дагогикалық факультетін (2004) педагог-психолог мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
1981 жылдан - Жезқазған қаласы қалалық коммуналдық
шаруашылығының электригі. 1981 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1983 жылдан - қалалық коммуналдық шаруашылығының электригі (Жезқазған қ.).
1984 жылдан - Жезқазған музыкалық колледжінің студенті.
1988 жылдан - *«Металлург»* MY халық оркестрінің жетекшісі (Жезқазған қ.). 1989 жылдан - Жезқазған асхана және мейрамханалар тресінің музыканты. 1991 жылдан - Жезқазған қаласы Салтанат залының музыканты.
1992 жылдан - *«Колорит»* кооперативінің жабдықтаушысы
(Жезқазған қ.). 1993 жылдан - *«Ралли»* ЖК жабдықтаушысы (Жезқазған қ.). 1996 жылдан - қалалық мәдениет
бөлімінің бас маманы (Жезқазған қ.).

2000 жылдан бері - Т. Қалмағамбетов атындағы Жезқазған
филармониясының директоры.

Жезқазған мәдениет бөлімінің *«Мәдениет шамшырағы»*
Құрмет белгісімен (2004); Жезқазған қаласы әкімінің (2004,
2010), Қарағанды облысы әкімінің (2008) құрмет грамоталарымен марапатталған.

Әскери атағы - сержант.
Діни көзқарасы - атеист.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Дүниежүзілік
сауда ұйымына және әлемнің дамыған 50 елінің қатарына
кіру».

Хоббиі - автомобильдер.
Сүйіп оқитын әдебиеті - детектив жанры, проза.

Үйленген. Жұбайы - Сексенбаева Бағила Сабыржанқызы
(1963 ж. т.), стоматолог дәрігер. Қызы - Сексенбаева Гүлнар Рахметқызы (1986 ж. т.); ұлы - Сексенбаев Олжас
Рахметұлы (1990 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:1963 жылы туғандар
Жылтырауық маяк

**Жылтырауық маяк** - көбінесе автомобильдің төбесіндегі, басқа жүргізушілерге белгі беруге арналған жарық сигнал, түсі жүргізушілерге жақсы көрінеді.

* **Сарғыш түсті жылтырауық маяк**- жол қозғалысының ережесін сақтамауға кейбір жағдайларда құқық беретін, бірақ қозғалыс кезінде артықшылық бермейтін, жылтырауық маяк.
* **Жылтырауық көк түсті маяк** - жол ережесін сақтаумаға құқық береді, сондай-ақ, қызметтік тапсырмаларды орындауда еркіндік беретін жылтырауық маяк.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Людмила Михайловна Иванова-Сокольская

**Людмила Михайловна  Иванова-Сокольская** - 
1933 жылы 9 қыркүйекте Ленинград қаласында туған. Орыс.

Әкесі - Иванов-Сокольский Михаил Михайлович, марқұм,
ҚР Еңбек сіңірген өнер қайраткері, композитор, дирижер
болған, Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясында оқытушы болып жұмыс істеген. Анасы -
Иванова-Сокольская Софья Федоровна, марқұм.

П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесін
(1953); Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының фортепьяно классын бітірген (1958), пианист, педагог, концертмейстер.

Домбыра, гусли, ксилофон, қобыз және т.б. арналған музыкалық шығармалардың авторы.

Орыс, қазақ және ағылшын тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1952 жылдан - П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінің оқушысы. 1953 жылдан - Құрманғазы
атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының студенті.
1958 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық
опера және балет театрының концертмейстері. 1962 жылдан - «Қазақконцерт» Қазақ мемлекеттік концерт бірлестігінің
концертмейстері, 1964-1965 жылдары - Жамбыл атындағы
Қазақ мемлекеттік филармониясының концертмейстері.
1966 жылдан бері - «Қазақконцерт» Қазақ мемлекеттік концерт бірлестігінің концертмейстері.

Қазақстанның театр қоғамының мүшесі. П.И. Чайковский
атындағы музыкалық училищенің (1952-1953), Құрманғазы
атындағы АМК (1953-1962) комсомол ұйымының хатшысы,
Құрманғазы атындағы АМК (1953-1962), «Қазақконцерт»
(1962) қабырға газеттерінің редакторы. «Қазақконцерт»
Қазақ мемлекеттік концерт бірлестігінің кәсіподақ комитетінің төрайымы (1966 жылдан).

«Ерен еңбегі үшін. В.И. Лениннің туған күніне 100 жыл толуы құрметіне» (1966), «Еңбекардагері» (1985), «ҚР алдындағы сіңірген еңбегі үшін», «Ауғанстандағы соғыстың ардагері» медальдарымен марапатталған. 4-ші Бүкілодақтық
эстрада әртістері конкурсының дипломанты (Мәскеу,
1970). ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1982).

Діни көзқарасы - православиелік.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның
мәдениет пен өнердің гүлденуі үшін баса назар аударатындай, аса дамыған, жоғары технологиялы елдердің қатарына
кіргенін қалаймын».

Хоббиі - халық медицинасы, спорт, аспаздық.

Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалықәдебиет; Э.Л. Войнич,
Ч. Диккенс.

Тұрмыс құрған. Жұбайы - Волков Игорь Валерьянович
(1935 ж.т.), зейнеткер.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Трассирлеу

**Трассирлеу** - аударылмалы вексельді-траттаны ұсыну.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Сүлеймен Әдаханов

**Сүлеймен Әдаханов** (1911-1943), партия, кеңес қызметкері. Жаңаарқаның түлегі. Шымкент қаласыңдағы 2 жылдық Қаржы қызметкерлері мектебін (1931), Ақмола қаласындағы Комвузды (1936) бітірген. Аудандық «Лениндік жол» газетінің (1939 ж. ашылған) тұңғыш редакторы, 1932 жылғы аштық кезінде аудан орталығында қалып, ел іргесінің сөгілмеуі жағында болған, аш-жалаңаштарды аман алып қалу үшін белсеңді қызмет жасаған азамат. 1931-39 ж. Сарысу ауданында қаржы бөлімінің меңгерушісі, аудандық милиция бөлімінің бастығы, Жаңаарқа аудандық кеңес аткомы төрағасының бірінші орынбасары, 1942 жылдан аудандық партия комитетінің хатшысы қызметтерін атқарды. Өз ісіне адал, ерекше іскерлігімен, адамгершілік биік парасатымен Әдахановтың есімі ел аузында қалды.

## Дереккөздер


Санат:1911 жылы туғандар
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:1943 жылы қайтыс болғандар
Заемдарды өтеу

**Заемдарды Өтеу** - заем шығарылған кезде борышқордың кредит берушіден алған қаржысын төлеуі. Заемдарды өтеу шартқа немесе борышқа байланысты
заемның жалпы сомасының есебіне қарызды дүркін-дүркін түрде ішінара қайтару (егер алдын ала келісілсе, оған пайыздар да қосылады), айқындалған мөлшерлемелер бойынша пайыздық заемдарды ұстаушыларға кіріс төлеу немесе үтысты заемның облигациясы бойынша ұтыс сомасын төлеу түрінде жүзеге
асырылуы мүмкін. Сыртқы заемдардың облигацияларын оларды шығарған мемлекет сол облигацияларды шетелдерден сатып алу арқылы өтейді. Кейде ішкі
заемдардың белгілі бөлігін сол елдеп кеткен шетелдік азамаггар сатып алады. Ондай тұлғалар облигацияларын етеген жағдайда мемлекет шетел валютасын
төлейді.

## Дереккөздер

 

Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Трипликат

**Трипликат** - құжаттың үшінші данасы. Халықаралық саудадағы күнделікті жұмыста тауар бөлу құжаттары, мысалы, коносаменттер бірнеше дана етіп әзірленеді. Әдетте, 
* бірінші данасына «түпнұсқа» деген мөртабан басылады, 
* екінші данасына «екінші түпнұсқа» немесе *«[[дубликат]]»*, 
* үшінші данасына «үшінші түгінұсқа» немесе *«трипликат»*, 
* ал төртінші данасына «төртінші түпнұсқа» немесе *«[[кадрипликат]]»* деген мөртабан басылады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Мыңжасар Әдекенов

**Мыңжасар Әдекенов** (1932-2005), ауыл шаруашылығының ғылым кандидаты (1971). Алматы зооветеринарлық институтын бітірген (1954). 1954-68 ж. Қу ауаткомы төрағасының орынбасары, аудандық ауыл шаруашылығы инспекциясының бастығы, Егіндібұлақ аупарткомының 2- және 1-хатшысы, Қарқаралы ауаткомының төрағасы, 1968-1999 ж. Қарқаралы ауданы Н. Әбдіров атындағы кеңшар директоры, аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы, Қарағанды облысы ауыл шаруашылығы басқармасы бастығының орынбасары, агроөнеркәсіп комитеті мен облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бөлім бастығы, 1999-2005 ж. Орталық Қазақстан ауыл шаруашылығы ҒЗИ қазақтың құйрықты қойларының жаңа тұқымдарымен селекциялық асыл тұқымды жұмыс жетекшісі қызметтерін атқарған. 20-дан аса ғылым еңбектің, 2 монофафияның авторы. Еңбек Қызыл Ту, 3 мәрте «Құрмет Белгісі» ордендерімен маралатталған.

## Дереккөздер


Санат:1932 жылы туғандар
Санат:2005 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан ауыл шаруашылығы
Тізбекті жеңілдік

**Тізбекті жеңілдік** - тауар бағасынан оның құнына бірнеше жеңілдіктің әрқайсысының шамасын пайыз есебімен шегеріп, алынған нәтижені бұрын берілген барлық жеңілдіктің сомасы мөлшеріне кемітіп есептеу арқылы берілетін жеңілдік.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Михаил Иванович Фролов

**Михаил Иванович Фролов** 1953 жылы 2 сәуірде Талдықорған облысының Текелі қаласында туған. Орыс. Әкесі - Фролов Иван Никифорович, марқұм, АЭС диспетчері болған. Анасы - Фролова Елена Петровна, АЭС диспетчері.
*Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының дене шынықтыру және спорт факультетін бітірген (1974), жеңіл атлетика бойынша жаттықтырушы-оқытушы.
*1974 жылдан бері - ҚазКСР (ҚР) жеңіл атлетика бойынша ұлттық  құрамасының жаттықтырушы-оқытушысы.

Жеңіл атлетикадан ≪Орыс қысы≫ кешенінде өткен халықаралық жарыс жеңімпазы (Мәскеу, 2010) Гроховский Олегті; көп мәрте Азия чемпионы, ғимарат ішіндегі биіктіктен секіруден рекордшы, XXVII Олимпиада ойындарындағы 6-шы орын иегері (Сидней, 2000) Залевская Светлананы; Азияның көп мәрте чемпионы Устинова Аннаны; Әлем кубогының қола жүлдегері, Азия ойындарының чемпионы, ашық кеңістіктегі Азия рекордшысы Аитова Маринаны; жабық кеңістіктегі Азия чемпионы Сыконов Виталийді тәрбиелеген.

ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1995). ҚР Құрметті дене шынықтыру және спорт қайраткері (2003). Әскери атағы - запастағы прапорщик. Діни көзқарасы - атеист. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ≪Түрақты, өркендеген≫. Үйленген. Жұбайы - Фролова Тамара Михайловна, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ дене тәрбиесі кафедрасының оқытушысы. Қыздары - Фролова Ирина Михайловна (1974 ж. т.), Фролова Олеся Михайловна (1982 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:КСРО жеңіл атлеттері
Николай Федорович Лаврентьев

**Николай Федорович Лаврентьев** - 1946 жылы 24 мамырда РКФСР Нижегород облысы Починков ауданы Кочкурово ауылында туған. Орыс.
Анасы - Лаврентьева Прасковья Кузьминична, зейнеткер.
Петропавловск педагогикалық институтының дене тәрбиесі факультетін бітірген (1992), дене тәрбиесінен жаттықтырушы-оқытушы.
*1963 жылдан - СҚО Совет ауданы «Полтавский» кеңшарының бөлім механигі. 1978 жылдан - СҚО «Локомотив» спорттық қоғамының жаттықтырушысы. 
*2006 жылдан - БЖСМ гир спортынан жаттықтырушы-оқытушы, СҚО гир спортынан аға жаттықтырушы. 40-тан астам чемпионды, оның ішінде Чегадаев Олегті, Свистунов Андрейді, Третьяков Владиславты, Куликов Сергейді, Киселев Дмитрийді, Диденко Виталийді тәрбиелеген.
Гир спортынан ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы. ҚР дене тәрбиесі және спортының Құрметті қайраткері. СҚО үздік жаттықтырушысы (2007).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан педагогтары
Төмен қолды экспорт

**Төмен қолды экспорт** - экспорт тауарларын ішкі рыноктағыдан, ал кейде тіпті оларды өндіруге жұмсалатын шығындардан да төмен бағамен сату.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Тік концентрация

**Тік концентрация** - өндірістік процестердің, мысалы, кен қазудың, шойын құюдың, металл бұйымдарын өндірудің т.б. сатыларын бір ізді жүзеге асыратын кәсіпорындардың бірлестігі.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Ас-Сабаииа

**Ас-Сабаииа** - сабашылар, Абдаллах б.Сабаның ізбасарлары, «әсіре» шииттердің идеясының негізін салушылар. Сунна авторлары ас-Сабаиианы Әли б. Әбу Тәліпті Тәңірі деп тануды насихаттаған Исламдағы ең алғашқы топ деп есептеген. Аңызға  қарағанда Әли өзін  Құдай деп таныған ас-Сабаииа тобын отқа өртеуге бұйрық берген, бұған олар:*«Сенің шын мәнісінде  [[Құдай]] екеніңді біз енді білдік, өйткені тек  Құдай ғана отпен жазалай алады»* деп жауап қайтарады. ас-Сабаииа Әлидің өлімін теріске шығарды. Ол өзінің дұшпандарынан кек алып, әділдік орнату үшін  қайтып оралады деп білді. Әлиді Мұхаммед Пайғамбар (с.а.у.) өсиеттерінің мирасқоры деп жариялан, Исламда тұңғыш рет Әли имамдығын *«баяулату»* туралы және оның  қайта тірілу күніне дейін «қайтып оралатыны» жайындағы идеясын ұсынды. Бұл көзқарас кейін,  әсіресе шииттер, нақты айтқанда имамдардың *«құпия жағдайы»* (әл-Ғайба) және олардың  қайтып оралатыны (*әл-иаһди*) хақындағы идеясын ұсынған «қайсаншылар» арасына кеңінен тарады.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Олег Николаевич Литус

**Олег Николаевич Литус** - 1973 жылдан АҮҚК спорт клубында жаттықтырушы қызметін бастаған.

*1975 жылдан - «Еңбек» ЕСҚ ОК аға жаттықтырушысы. 
*1976-1984 жылдары - ҚазКСР аға жаттықтырушысы және КСРО кәсіподақтарының ЕСҚ ҚК құрама командасының жаттықтырушысы. 
*1980-1984 жылдары - КСРО құрама командасының жаттықтырушысы.
*1988 жылдан - КСРО ҚК Құрама командасының жаттықтырушысы (ӘСК-12, кейін ӘОСК), КСРО құрама командасының жаттықтырушысы. 
*1993-1997 жылдары - ҚР Ұлттық командасының бас жаттықтырушысы. Қазіргі уақытта - Садақпен, арбалетпен ату және дартс республикалық федерациясының вице-президенті. Бүкілқазақстандық спартакиаданың абсолюттік чемпионы (1975). ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1980). Халықаралық санаттағы спорт шебері, КСРО чемпионаттары мен Халықтар спартакиадасының чемпионы және жүлдегері, КСРО және әлем рекордшысы, КСРО Кубогының иегері А. Кислицинді; Азия чемпионатының және Азия ойындарының қола жүлдегері, Әлем кубогының жүлдегері, жасөспірімдер арасындағы әлем рекордшысы М. Елисеевті тәрбиелеп шығарған. Оның түлектері - Атлантадағы Олимпиада ойындарына қатысушылар: әйелдер командасы 8-ші орынға, ерлер командасы - 12-ші орынға ие болды; Азия Ойындарына қатысушылар (1994): ерлер командасы 3-ші орынға ие болып, әлем рекордын орнатты; Әлем кубогының тұрақты жүлдегерлері, Еуропа Бас жүлдесінің иегерлері (1994, 1995, 1996).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Ләйля Ғалиқызы Ғалымжанова

**Ләйля Ғалиқызы Ғалымжанова** (22 қаңтарда 1924 жылы Қазақ АКСР Петропавл қаласында — 9 қазанда 2017 жылы Қазақстан Алматы) — театр және кино актері, қоғам қайраткері.

«Жоғары лауазым» (1958), «Кешкілік шеткері аймақ» (1961) көркем фильмдері сценарийлерінің; 10-ға жуық әңгіменің; 15 мақаланың авторы.

## Өмірбаяны
Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының актерлік факультетін бітірген (1947). 
 
* 1946 жылдан - Алматы қаласының ЖКТ актері; Алматы киноактерлер мектебінің дәріскері, Республикалық Халық шығармашылығы үйінің аға әдістемешісі, көркем жетекшісі. 
* 1954 жылдан - Алматы қалалық мәдениет бөлімінің инспекторы, Алматы көркем және хроникалық фильмдер киностудиясындағы сценарий белімінің аға редакторы
* 1958 жылдан - Алматы телевизия студиясының бас режиссері. 
* 1959 жылдан - ҚазКСР мәдениет министрінің орынбасары. 
* 1961 жылдан - ҚазКСР мәдениет министрі. 
* 1967 жылдан - ҚазКСР Министрлер кеңесі мәдениет белімінің меңгерушісі. 
* 1975 жылдан - ҚазКСР Мәдениет министрлігі Кинематография комитеті төрағасының орынбасары. 
* 1977 жылдан - ҚазКСР Мәдениет министрлігі ҚазКСР Мемлекеттік кинематография комитетінің төрайымы.
* 1981 жылдан - зейнеткерлік демалыста.

## Марапаттары мен атақтары
* ҚазКСР Жоғарғы Кеңес депутаты (1964-1968).
* ҚазКСР Кинематографистер одағының мүшесі (1956 жылдан).
* «Құрмет белгісі», Еңбек Қызыл Ту ордендерімен; медальдармен; ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің 5 құрмет грамотасымен
марапатталған.
* КОКП мүшесі (1960-1990).

## Жеке өмірі
Хоббиі - кітап оқу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия, проза, драматургия.

Орыс және ағылшын тілдерін біледі.

## Отбасы
Әкесі - Ғалымжанов Ғ.Ғ., заңгер болған, 1938 жылы атылып кеткен.

Жесір. Жұбайы - Қарауылов Зия, марқұм. Ұлы - Қарауылов Әділ (1949 жылы туған); қызы - Қарауылова Рабиға (1952 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:22 қаңтарда туғандар
Санат:9 қазанда қайтыс болғандар
Нұрғали Досымбекұлы

**Нұрғали Досымбекұлы**  1975 жылы 27 ақпанда Шымкент облысы Жетісай ауданы Ленин атындағы кеңшарында туған. Қазақ. Әкесі - Тұрлыбеков Досымбек (1918-1975), мал дәрігері болып жұмыс істеген. Анасы - Жүнісова Ұлқия (1928-1999), үй шаруасымен айналысқан. Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік гуманитарлық университетінің мәдени-игілік қызметі факультетін бітірген (1996), оқытушы, орындаушы-аспапшы, оркестрдің және ұлттық аспаптар ансамблінің жетекшісі. Қазақ және орыс тілдерін меңгерген. Нұр Отан ХДП мүшесі (2005 жылдан). 1996 жылдан - Қожа Ахмет Йассауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде оқытушы. 1999 жылдан - Мемлекеттік филармонияның әртіс-вокалисі (Астанада). 2005 жылдан бері - Астана қаласы Мемлекеттік филармониясының классикалық және эстрадалық вокал бөлімінің көркемдік жетекшісі. 2006 жылдан - қазақ ұлттық музыка академиясының «Өнер эстрадасы» кафедрасының эстрада вокалы оқытушысы. «Жас қанат» республикалық жас орындаушылар конкурсы 2-ші сыйлығының (1998), Ш. Қалдаяқов атындағы «Менің Қазақстаным» халықаралық фестивалі 1-ші сыйлығының (1998), «Жаһан дала» (Ақтау , 1999) және «Звезды белого месяца» халықаралық конкурстары 1-ші сыйлығының (Бурятия, 2003), Қазақстанның Жастар одағы сыйлығының (2003), «Астана - KZ» халықаралық конкурсы 1-ші сыйлығының (2007), «Песня огня» халықаралық этникалық эстрада конкурсы 3-ші сыйлығының (Хакасия, 2008), «Чешме» халықаралық конкурсы 2-ші сыйлығының (Түркия, 2009), «Восточный базар» халықаралық фестивалі
2-ші сыйлығының (Қырым, 2009), «Rzeszow Carpathia Festival» халықаралық конкурсының (Польша, 2010) лауреаты. «Шабыт» халықаралық шығармашылық жастар
фестивалі (1999), «Урал моно» халықаралық түрік тілді ұлттар фестивалі (Башкирия, 2002), «Бриллианты России» халықаралық конкурсы (Мәскеу қаласы, 2009) Гран-при иегері. Алматы қаласы әкімінен ұлттық дәстүрлерді сақтағаны үшін «Алтын қобыз» арнайы сыйлығымен марапатталған (1998). «Азия дауысы» халықаралық фестивалінің (2000), «Ыстықкөл» халықаралық фестивалінің (Қырғызстан, 2002) дипломанты. «Золотой шлягер» халықаралық конкурсының «¥лттық дәстүрлерді сақтағаны үшін» арнайы дипломының иегері (Беларусь, 2003). Діни көзқарасы - ислам. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Ойдағыдай дамып келе жатқан мемлекет». Хоббиі - футбол. Сүйіп оқитын әдебиеті - Қазақстандық авторлардың шығармалары. Үйленген. Жүбайы - Тұрлыбекова Ботагөз Серікқызы, «Шалқыма» ұлттық би ансамбілінің солисі. Қыздары -Досымбекова Назым Нұрғалиқызы ( 2007 жылы  туған), Досымбек Ақұлпа Нұрғалиқызы (2009 жылы  туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Серғазы Мыңжасарұлы Әдекенов

**Серғазы Мыңжасарұлы Әдекенов** (1956 жылы туған), химия ғылымдарының докторы (1992), профессор (1993), ҚР ҰҒА академигі (2003). 

Е. А. Бөкетов атындағы ҚарМУ-ды бітірген (1978). 1978-1994 ж. Химия-металлургия институты және ҚР ҰҒА Органикалық синтез және көмір химиясы институтында ғылыми қызметкер, табиғи қосылыстар зертханасының меңгерушісі. 1995 жылдан ҚР ҰҒА Фитохимия институтының директоры. 2006 жылдан «Фитохимия» ҒӨБ орталығының президенті. Әдекенов тұңғыш рет өсімдік шикізатынан сесквитерпенді лактондарды бөліп алу, олардың биологиялық белсенділігін анықтау, химиялық түрлендіруі бойынша ғылым зерттеулер жүргізді. 950-ден астам еңбектің, 19 монографияның авторы.

**Шығармашылығы:** 
* Химия сесквитерпеновых лактонов (1990); 

* Сесквитерпеноиды в синтезе производных по лактонному циклу (2003); 

* Синтез и биологическая активность новых производных «Арглабина» и перспективы производства оригинальных фитопрепаратов (2005).

## Дереккөздер


Санат:1956 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан химиктері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Профессорлар
Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері
Устимо

**Устимо** - банк практикасында айдың, тоқсанның немесе жылдың соңғы күні дегенді білдіретін термин; коммерция және биржа практикасында тауар немесе қор құндылықтары жөнінде бұрын жасалған мәмілені орындау мерзімі ретінде айқындалған белгілі бір кезеңнің соңғы жұмыс күні.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Жәкен Жұмағалиұлы Даненов

**Жәкен Жұмағалиұлы Даненов**

1949 жылы 1 ақпанда Қостанай облысының Бурабай ауылында туған. Қазақ.

Әкесі - Даненов Жұмағали Сәдуақасұлы, марқұм, ҚазКСР Еңбек сіңірген мұғалімі. Анасы - Даненова Биғайша
Естайқызы, марқұм, ұстаз болып қызмет істеген.

Алматы театр-көркемсурет училищесін (1967) график мамандығы бойынша, Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының көркемсурет факультетін (1973) қоюшы-суретші мамандығы бойынша бітірген.

«Қадырдың бақыты» (1977), «Алпамыс батыр» (1986), «Бұлбұл» (1986), «Аң аулау» (1989), «Айдаһар аралы» (1998),«Дүние кезек» (2002), «Ақсақ құлан» (2003), «Қасқырдың қалыңдығы» (2005) анимациялық фильмдерінің - Ғ.А.Қыстауовтың серіктес авторлығында - авторларының бірі.«Орталық Азияның ең үздік фильмдері» бағдарламасына қатысқан (Токио қаласы, Киото, 1995).

Халықаралық «Анкара» кинофестивалінде (1994), Халықаралық «Пусан-2000» кинофестивалінде (Оңтүстік Корея)
арнайы көрсетілімі болған.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

1972 жылдан бөрі - «Қазақфильм» киностудиясында анимацияның режиссері және қоюшы-суретшісі (қазіргі -
Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ).ҚР Кинематографистер одағының, Суретшілер одағының мүшесі.

Украинада өткен анимациялық фильмдердің ашық фестивалі қазылар алқасының Арнайы сыйлығының және балалар қазылар алқасының Бас сыйлығының (Львов қаласы,1977), XIX Бүкілодақтық кинофестивальдың Бірінші сыйлығының және Алтын дипломының (Алматы қаласы, 1986), Украинадағы анимациялық фильмдердің ашық фестивалі қазылар алқасының Арнайы сыйлығының (Тернополь қаласы, 1986), Азия, Африка және Латын Америкасы елдерінің Халықаралық кинофестивалі дипломының (Ташкент қаласы, 1986), славяндық және православиялық халықтардың II
Халықаралық «Алтын витязь» кинофестивалінің «Қола витязь» сыйлығының және «Славян мәдениетіне сіңір-
ген үлкен үлесі үшін» дипломының (Нови-Сад қаласы, Сербия, 1993), Халықаралық «Хиросима» кинофестивалі
дипломдарының (1998, 2002), I Халықаралық «Еуразия» кинофестивалі Гран-приінің (Алматы қаласы, 1998), I Ұлттық «Шәкен жұлдыздары» кинофестивалінің «Шәкен жұлдызы» сыйлығының (Алматы қаласы, 2003), ең үздік «Астана-Бәйтерек» анимациялық фильмі сыйлығының (Астана қаласы, 2005) иегері.Қазақстан Ленин комсомолының лауреаты (1978). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2000).

Үйленген. Жұбайы - Төрежанова Күлзия Нүкенқызы, «ЕрТөстік» балалар бақшасының меңгерушісі. Қыздары - Әлия
(1974 жылы туған), Жұлдыз (1989 жылы туған); ұлы - Асан (1976 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сергей Степанович Лоскутников

**Сергей Степанович Лоскутников** - 1951 жылы 20 қыркүйекте РКФСР Чита облысы Қырын ауданы Любовь кентінде туған.
Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген (1973), жаттықтырушы-оқытушы.
*1973 жылдан - Қарағанды дене шынықтыру және спорт техникумында коньки тебу спортынан оқытушы. 
*1981 жылдан - «Еңбек» ЕСҚ облкеңесінің жанындағы МБЖСМ коньки тебу спортынан жаттықтырушы-оқытушы. 
*1992 жылдан - облыстық Жоғарғы спорттық шеберлік мектебінде коньки тебу спортынан жаттықтырушы-оқытушы. 
*2001 жылдан - ОРОБЖСМ коньки тебу спортынан, велоспорттан жаттықтырушы-оқытушы.
*2003 жылдан - ҚР тәуелсіздігінің 10 жылдығы атындағы қысқы спорт түрлері бойынша ОРОБЖСМ конькимен жылдам сырғанаудан жаттықтырушы-оқытушы.
*2006 жылдан бері - «Жоғарғы спорттық шеберлік мектебі» MM коньки тебу спортынан, шорт-тректен жаттықтырушы-оқытушы. Коньки тебу спортынан және шорт-тректен біліктілігі жоғары деңгейдегі жоғары санаттағы жаттықтырушы. IV қысқы Азия ойындарының чемпионы (1999) Бикчентаев Радикті; коньки тебу спортынан жасөспірімдердің Әлем кубогының күміс және қола жүлдегері Айдова Екатеринаны тәрбиелеген.

Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер, фантастика.
Үйленген. Жұбайы - Лоскутникова Ольга Демьяновна
(1949 ж. т.). Қызы - Шмарина Наталья Сергеевна (1972 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Сағд ибн әбу Уаққас

**Сағд ибн әби Уаққас** () — жәннатпен сүйіншіленген сахабалардың бірі. Әбу Бәкір Сыддықтың себепкерлігімен мұсылман болған. Анасы жағынан Пайғамбарымызбен (с.а.у.) туыстығы бар. Пайғамбарымыздың (с.а.у.):* «Міне менің нағашы ағам - Сағд, осындай нағашысы болған кім бар екен»* деген ілтипатына ие болған ол өмірінің соңына дейін  қилы-қилы  қиындықтарда Аллаһ Расулының (с.а.у) жанынан табылды. Хазіреті Сағд Аллаһ жолында алғаш оқытушы, жаужүрек батыр. Аллаһ жолында күресуге мейлінше ынталы болды. Ислам рухын асқақтатып, туын желбіретуге үлкен үлес  қосты. Бәдір шайқасында мүшріктермен болған кескілескен  ұрыста табандылық танытты. Омар ибн Хаттабтың халифалығы кезінде қолбасшы етіп тағайындалды. Көптеген жеңістерге  қол жеткізді. Бірқатар адамдардың мұсылмандықты  қабылдауына мұрындық болды. Әділеттің ізгі үлгісі Омар Фаруқ заманында ғұмырының ең белсенді кезеңін басынан кешірді. С. (р.а.) халифа Омардың (р.а.) әмірімен Иранға аттандырылатын әскерге қолбасшылық тағайындалды. Мықты қолбасшы С. ибн Ә. У. Қадисия соғысында бірнеше айдың ішінде бүкіл Иран жерін бағындырды. Сол кездегі Иран астанасы Мәдәин  қаласын алды. Иран шахының бай  қазыналарын мұсылман  мемлекетінің  қазынасына  қосты.
Орта Азияда оның есімі көбінесе «Сәдуақас» (Садвакас, Садуакас) болып транскрипцияланады және Орталық Азияның көшпелі халықтары арасында өте кең таралған есім.

## Дереккөздер

Санат:Ислам
Санат:Ислам Қытайда
Ұқсас патетнттер

Ұқсас патенттер - бір түрлі өнер табысқа әр түрлі елдерде берілген патенттер. Олардың жиынтығы «тектес» қорғау құжаттарының әулетін құрайды. Ұқсас патенттерді іздеп тауып, талдау нақты өнер табыстың техникалық-экономикалық меншігіне берілген бағаның дұрыстық деңгейін арттыруға, сондай-ақ оны сату мүмкіндігі болатын рынокты анықтауға жағдай жасайды.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Әртүрлі географиялық ендіктегі аспан сферасының қозғалысы

Бақылаушы шар пішінді Жер бетінде орналаскандықтан, жұлдызды аспан кәрінісі оның тұрған орнының географиялық ендігіне байланысы әртүрлі болады.
Географиялық ендік мәніне байланысты шырақтардың тәуліктік параллельдері көкжиекке  қатысты әртүрлі бұрыш құра орналасады.
Жердің солтүстік полюсінде орналаскан бақылаушыға аспан сферасының тек солтүстік жарты шары, ал оңтүстік полюсте оның оңтүстік жарты шары ғана кәрінеді. Жер полюстерінде дүние осі тік сызық бойымен сәйкес келеді. Жұлдыздардың тәуліктік параллельдері кекжиекке параллель орналасады ,яғни барлық Жұлдыздар батпайды және тумайды. Бақылаушы солтүстік полюстен әкваторға сапар шеккенде, жұлдызды аспан керінісі өзгеріп отырады. Дүниенің солтүстік полюсінің зениттен бұрыштық  қашықтыктығы біртіндеп өседі, оған қоса аспан экваторы мен көкжиек жазықтықтарының арасындағы бұрыш та еседі, Жұлдыздардың тәуліктік параллельдері көкжиекке еңіс орналасады да, аспан сферасының экваторра таяу бөлігіндегі жұлдыздар туып-бататын болады. Бакылаушы Жер экваторына жеткенде,дүние полюстері көкжиекке (оның тура солтүстік және оңтүстік нүктелеріне) дәл келеді. Ал аспан экваторы зенит аркылы өтеді. Жұлдыздардық қозғалысы аспан экваторына параллель болғандықтан, олар шығыс кекжиектен оған тік бұрыш жасай кетеріліп, сол қалпында батыс кекжиекке төмендейді.
Экватордағы бақылаушы аспаннан оның екі жарты шарының барлык жұлдыздарын көре алады.
Шырақтардың шарықтауы (кульминациясы). Шырақтардың көкжиектен ең жоғарғы және ең төмен орналасуы олардың
аспан меридианы аркылы өту кезінде болады. Мұндай кез шырақтың жоғарғы және төменгі шырықтауы деп аталады. 
Жұлдыздардың орта ендікте бақыланатын тәуліктік козғалысының траекториялары кәрсетілген.

## Дереккөздер



Санат:Физика
Санат:Астрономия
Садждх

**Садждх** мұсылман аңыздарында жалған Пайғамбар әйел, Мұхаммедке (Садждха.у.) еліктеп өзін Аллаһтың Елшісімін деп жариялан, Исламды  қабылдаған арабтардың бір бөлігін жаңа діннен бөлініп шығуына итермелегендердің бірі. Тарихи шындықта - алғашқы Исламның бір бөлігі болған, VII ғ-дағы Арабиядағы Пайғамбарлық қозғалысқа тән тұлғалардың бірі. Садждх таглиб тайпасы арасында өскен және олардың арасында тараған христиандықпен жақсы таныс болған. Ол Мұхаммедтің (Садждха.у.) көзі тірісінде-ак *«бұлтар әміршісі»* деп аталған Тәңірі атынан насихат жүргізді. Арнаулы мінбелерден өзінің *«қасиетті сөзін»* сөйледі, оның намазға шақыратын азаншысы болды. Садждх ниеттестерімен бірге Ирактан өзі шыққан тамим тайпасының ортасына қоныс аударып, тайпаның өзара жауласып жүрген өліктерінің басын  қосып, оларды сырт жерлерге шапқыншылықтарға бастады, тайпаның саяси көсеміне айналды. Бірде сәтсіз жорықтардан соң тамимдықтар 633 ж. ханифа тайпасының басшысы Маслам (*Мүсайлима*) *«Пайғамбар»* ішкі алауыздықтармен және мұсылмандар шапқыншылығына  қарсы күрес жүргізіп жатқан Йемамға басып кірді.Ол тамимдықтарға Иемамның екі жылғы астық өнімінің жартысын төлеп  құтылды. Садждх Масламмен уақытша келісім шарт жасады, бұл мұсылман аңыздарында олардың үйлену тойын өткізгені туралы және садждхтың Масламмен бірге  қоян-қолтық жүріп мұсылмандарға  қарсы шайқаста  қайтыс болғаны туралы оқиғаға айналған. Ал шын мәнісінде Садждх Йемамға жорықтан соң Иракқа  қайтып келіп, кейінірек Ислам дінін  қабылдаған.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Майя Манеза

**Майя Манеза** - 1985 жылы 1 қарашада Қырғыз КСР-інің Тоқмақ қаласында туған. Ұлты — дүнген. 2012 жылғы Лондондағы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы, бірақ 2016 жылы ХОК тексеру нәтижесінде спортшының допинг қолданғаны анықталып, алтын медальдан айырды.

## Отбасы
Әкесі - Манеза Салахар, кәсіпкер. Анасы - Манеза Руфина, үй шаруасымен айналысады.

## Білімі
Қазіргі уақытта Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында білім алуда.

Дүнген және орыс тілдерін біледі.

## Жетістіктері
*2007 жылдың тамыз айынан - ауыр атлетикадан ҚР Ұлттық құрама командасының мүшесі. Ауыр атлетикадан 63 кг дейінгі салмақ дәрежесінде екі жаттығу жиынтығы бойынша 246 кг жинаған әлем чемпионы (Оңтүстік Корея, 2009), ал 2011 жылы күміс жүлдегер. Серпе көтеруден 141 кг көтеріп, әлемдік рекорд жасаған. XVI Азия ойындарының алтын жүлдегері (2010), ауыр атлетика бойынша ҚР кубогының иегері, ауыр атлетика бойынша Азия чемпионатының қола жүлдегері (2009). «Құрмет» орденімен марапатталған (2009). ҚР Еңбек сіңірген спорт шебері (2009).

Ал 63 келі салмақ санатында жарыс жолына шыққан М.Манеза жұлқа көтеруде 109 келіні бағындырып кіші қола медальға, ал серпе көтеруде 139 келіні еңсеріп кіші алтын медальға ие болды. Екі сайыстың қорытындысында үлкен күміс медальды қанжығасына байлады. Өкініштісі, серпе көтеру сайысында 147 келіге тапсырыс берген қазақстандық спортшы оны еркін еңсергенімен, төрешілер тарабы есепке алмай қойды. Ал осы салмақ санатында әлем чемпионы атанған ресейлік Светлана Царукаева жұлқа көтеруде 117 келіні бағындырып, әлем рекордын жаңартты. Есте болса, дәл осы спортшы 2009 жылы Оңтүстік Кореяның Коян қаласында өткен әлем чемпионатында М.Манезамен бірдей салмақты бағындырғанымен өз салмағының біздің спортшыдан сәл ауыр болуына байланысты күміс жүлдені қанағат тұтқан болатын.

¤ Лондонда өтіп жатқан ХХХ Одимпиада ойындарында 63 кг дейінгі салмақ дәрежесінде сынға түскен қазақстандық спортшы Майя Манеза Олимпиада чемпионы атанды. Ол жұлқа көтеруде 110 кг,  серпе көтеруде 135 кг бағындырып, 245 кг көрсеткішпен Олимпиада рекордын жаңартты. Кезінде өзі орнатқан әлем рекордын жаңарту үшін 144 кг салмаққа тапсырыс беріп еді, сәл күші жетпей қалды.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан ауыр атлеттері
Санат:1985 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер
Сакр

**Сакр** - сойыл ықта жүрекке келген  құдайлық нұр, шабыт аяндардың әсерінен саликтің (*муридтің*) сезімінен айрылып жоқтық хәліне түсуін айтады. Сакрдың қарама-қарсы хәлі айығуды білдіретін саху-халі. Сакр хәлі - мурид Аллаһтың жамалын (*дидарын*) көрген кезде пайда болады Сол кезде рух рахатқа батып көңіл (*калб*)мас болады (*мас болу - рухани елтуді білдіреді)*.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Мкхитар Размикович Манукян

**Мкхитар Размикович Манукян** -  1973 жылы 20 қыркүйекте Армян КСР Ленинакан қаласында туған. Армян.
Әкесі - Манукян Размик. Анасы - Манукян Нора.
Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының дене тәрбиесі және спорт факультетін бітірген (2000),
жаттықтырушы-оқытушы.
Орыс, армян және ағылшын тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі.
*1986 жылдан күреспен айналыса бастаған. 
*2004 жылдан - ҚР Күрес федерациясының грек-рим күресінен жаттықтырушы-нұсқаушысы. Әлем чемпионатының қола жүлдегері (1995); Әлем чемпионатының жеңімпазы (1998, 1999); Әлем кубогының күміс жүлдегері (2003); XXVIII Олимпиада ойындарының қола жүлдегері (Афины, 2004). Грек-рим күресінен ҚР Еңбек сіңірген спорт шебері (1998). «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (2004).

Әскери атағы - капитан.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жағымды».
Хоббиі - автомобильдер.
Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер.

Үйленген. Жұбайы - Манукян Аревик Рубиковна
(1983 ж. т.); қыздары - Манукян Нора (2002 ж. т.), Манукян
Карине (2005 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:1973 жылы туғандар
Санат:Қазақстанның Олимпиада қола жүлдегерлері

Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Қазақстан балуандары
Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Ботақара (ауыл)

**Ботақара** — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Ботақара (бұрынғы -Ульянов) кентінен солтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде, Ботақара көлінің батыс жағалауында орналасқан.

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1972 жылы қаланған. Бұрынғы құс өсіру  кеңшары негізінде Ботақарада өндірістік кооператив, шаруа қожалықтары  құрылған.

## Инфрақұрылымы
Ауылда мектеп, тұрмыстық қызмет көрсету комбинаты, аурухана, балабақша, клуб бар. Тұрғындары өзге елді мекендермен автомобиль жолы арқылы байланысқан.

## Дереккөздер

Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері‎
Фио

**Фио**- жүк тиеу және түсіру жөніндегі барлық шығындарды фрахтаушының өз мойнына алғанын көрсетеді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Светлана Анатольевна Малахова-Шишкина

**Светлана Анатольевна Малахова-Шишкина** - 1977 жылы 27 наурызда Шығыс Қазақстан облысы Серебрянск қаласында туған. Орыс.
Әкесі - Шишкин Анатолий Михайлович, бас инженер.
Анасы - Шишкина Валентина Игнатьевна, жұмысшы.
С. Аманжолов атындағы Шығыс-Қазақстан мемлекеттік
университетінің дене шынықтыру және спорт факультетін
бітірген (2002), дене шынықтыру пәнініңоқытушысы, шаңғы
спортының жаттықтырушысы.
Орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

*1995 жылдан бері - шаңғы жарысы бойынша штаттағы ҚР Ұлттық командасының мүшесі. V Қысқы Азия ойындарының екі мәрте алтын жүлдегері, күміс жүлдегері (2003); Бүкіләлемдік студенттердің универсиадасының алтын және қола жүлдегері (2003); Бүкіләлемдік студенттердің универсиадасында екі мәрте алтын жүлдегері (2005), Әлем кубогында жеке жарыс сатысының қола жүлдегері (2007), VII Азиада ойындарының чемпионы (Астана, Алматы, 2011) 4x5 км эстафетадағы шаңғы жарысында, 15 км-лік марафондағы шаңғы жарыстарының қола жүлдегері. Шаңғы жарыстарынан ҚР Еңбек сіңірген спорт шебері (2003).
Хоббиі - спорт, кітап оқу, ұлын тәрбиелеу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет.

Тұрмыс құрған. Жұбайы - Малахов Евгений Борисович,
«ШҚО БЖСМ» шаңғы жарыстарының жаттықтырушысы.Ұлы - Малахов Артем Евгеньевич (1999 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша шаңғышылар
Санат:Қазақстан шаңғышылары
Санат:Шаңғыдан Азия ойындары чемпиондары
Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары
Жоламан Кәйменұлы

**Жоламан Кәйменұлы** 1947 жылы 26 ақпанда Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Мереке ауылында туған. Қазақ. 

Әкесі - Тұрсынбаев Кәймен (1909-1982). Анасы - Тұрсынбаева Байза (1912-1961). Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының тарих-теоретика факультетінің композиторлық бөлімшесін (1974), композитор, музыкалық-теоретикалық пәндердің оқытушысы;  Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының ассистентурасын бітірген (1978). 50-ден астам мақаланың авторы. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. 1972 жылдан - қазақ радиосы музыкалық редакция белімінің меңгерушісі. 1976-1978 жылдары - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының ассистенті. 1979 жылдан - «Өнер» республикалық баспасының музыка жөніндегі бас редакторының орынбасары. 1984 жылдан - қазақ теледидарының музыкалық бағдарламалар бас редакторы. 1986 жылдан - шығармашылық жұмыста. 1989 жылдан - ҚазКСР Мәдениет министрлігі музыка жөніндегі бас сарапшысы. 1995 жылдан - Қазақстанның
композиторлар одағы басқармасының төрағасы. 1997 жылдан - Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігі Мәдениет комитетінің басмаманы, 1998 жылдан - музыкалық өнер және шетел мен байланыстар бөлімінің меңгерушісі, музыка өнері басқармасының бастығы. 2010 жылдан бері - К. Байсейітова атындағы ¥лттық oпepa және балет театрының әдебиет белімінің меңгерушісі. 

Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (1998). «Құрмет» орденімен марапатталған (2006). Жамбыл атындағы Халықаралық сыйлықтың лауреаты (1999). 

Үйленген. Жұбайы - Шеменова Ғалия (1953 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. қыздары - Мадина (1977 жылы туған), Ғазизагүл (1985 жылы туған); ұлы - Мамытбек (1988 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Саййид

**Саййид** - көсем, мырза, басшы. Исламға дейінгі Арабияда тайпа ақсүйектерінің өкілі, тайпа көсемі. Мұсылмандық діни 
атаулардың ең ерте  қалыптасу кезеңі көрініс тапқан.  Құранда Саййид Исламға дейінгі дәстүрлі мағынасында, соның ішінде әлеуметтік атаулар  қатарында, сонымен бірге Йехйа (Жақия) - «сабырлы мырза жәнетақуалардан шыққан Пайғамбар» туралы мағынада  қолданылады. Саййид атауының мағынасы хадистерде де тұрақсыз. Олар, бір жағынан, адамға байланысты *«мырза», «тәңірі»* атауын  ұсынса, екінші жағынан Саййид -тек Аллаһ  қана болғандықтан Пайғамбар (Саййида.у.) өзін Саййид деп атауға тыйым салғанын хабарлайды. Бұл жағдайда хадистерде әлеуметтік ортадағы билік бағыныштылық  қатынастарының әртүрлі қырларын танытуға байланысты дәстүрлі мағынасы. Ауыспалы мәні Саййид атауы кең сақталып келген. Саййид атауы шииттік насихаттың нәтижесінде бірте-бірте Пайғамбар  ұрпақтарына, әсіресе оның Мұхаммедтің немересі әл Хұсейннен тарайтын бұтақтарына көбірек қосылып айтылатын болды. Олар мұсылман  қауымының әлеуметтік иерархиясында ерекше артықшылықтар берілген топты құрап, діндарлар арасында үлкен беделге ие болды. Айналасындағы адамдар саййидты, көбінесе *«әулие»* санады. Уали - әйелдерге саййидта немесе ситти атауы  қосылып айтылады. Саййид атауы мұсылман илеушілерінің атақтарында кеңінен  қолданылады. Бұл Пайғамбармен туыстыкқа деген дәмеге, сол сияқты атаудың Исламға дейінгі мәнінің сақталып  қалуына да байланысты, мұны X - XI ғ-ларда Испанияда мұсылман билеушілердің атақтарына  қосудан, Бахрейнде карматтар мемлекетінде ақсақалдар кеңесінің алты мүшесін (X ғ.) және Маскат сұлтандығының билеушілерін (XVIII ғ-дың соңында) сұлтандар деп атаған атауларынан да кездестіруге болады. Бірқатар мұсылман елдерінде Саййид институты  қазіргі кезде де сақталған. Йеменде кейінгі уақытқа дейін саййидқа дәстүрлі әлеуметтік иерархияның ең жоғарғы топтары кіріп, мәртебелі діни және саяси беделге ие болды, олар тайпалардың өзара дауларында үштік сот  қызметін атқарды. Саййид сөзі «мырза» деген бейтарап мағынасында да кеңінен  қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Майа Яаковна Сепп

**Майа Яаковна Сепп** 
1985 жылы 22 сәуірде Эстонияның Таллин қаласында
туған. Эстон.

Әкесі - Сепп Яак Раймондович, скрипкашы, Миккели
қаласының (Финляндия) филармониялық симфониялық
оркестрінің әртісі. Анасы - Қадырбекова Гүлжәмиля
Ихсанқызы, пианист, ҚР Халықәртісі, Құрманғазы атындағы
Қазақ ұлттық консерваториясының профессоры, Верчелли
қаласындағы (Италия) Виотти атындағы Халықаралық
пианистер конкурсындағы бірінші абсолюттік сыйлықтың
лауреаты.

П.И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясының фортепиано факультеті профессор А. Мндоянцтың классын үздік бітірген (2008), концерттік орындаушы, педагог; қазіргі уақытта Карлсруэ Жоғары музыка мектебінің магистратурасында профессор Калле
Рандалудың классында оқуда (Германия).

Орыс, қазақ, ағылшын және неміс тілдерін біледі.
*«Ле Муза»* халықаралық пианистер конкурсындағы үшінші
сыйлықтың (Неаполь қаласы, Италия, 1999), ҚР Президенті
Н.Ә. Назарбаевтың Білім беру қорының патронажымен
өткізілген *«Үміттер шоқжұлдызы»* байқауының (2002) лауреаты. Бетховен атындағы байқаудың аясындағы
үшінші Халықаралық пианистер конкурсындағы Гранпридің иегері (Вена қ., Австрия, 2009).

Зальцбург қаласындағы В.А. Моцарт атындағы (Австрия),
Лейпциг қаласындағы И.С. Бах атындағы (Германия),
Юрмала (Латвия), Таллин (Эстония), Карлсруэ (Германия)
қалаларындағы халықаралық конкурстардың қатысушысы,
жеңімпазы.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Хоббиі -жүзу, би, әдебиет, кескіндеме, сән.

Сүйіп оқитын әдебиеті - Ф. Шиллер, А. Куприн, О. Генри,
Э.-М. Ремарк, Э. Хэмингуэй, Т. Әбдіков.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:1985 жылы туғандар
Владимир Петрович Матвиенко

**Владимир Петрович Матвиенко** - 1949 жылы 3 тамызда Қостанай облысы Меңдіқара ауданы Степановка ауылында туған. Украин.

Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университетінің дене тәрбиесі факультетін бітірген (2002), дене тәрбиесі және спорт оқытушысы, күрестен жаттықтырушы.
* 1967 жылдан - Спорттық қоғамдар мен ұйымдар одағы Қостанай облыстық кеңесінің грек-рим күресінен нұсқаушы.
* 1971 жылдан бері - Қостанай облыстық дене тәрбиесі және спорт басқармасының «Олимпиадалық резервтегі балалар мен жасөспірімдер мектебі» MM грек-рим күресінен жаттықтырушы-оқытушы. 30-дан астам КСРО спорт шеберін; грек-рим күресінен халықаралық кластағы 2 спорт шеберін; грек-рим күресінен ҚР чемпионы (1999) Матвиенко Сергейді тәрбиелеген.

Бүкілодақтық санаттағы төреші. ҚазКСР Халыққа білім беру ісінің үздігі. Дене тәрбиесі және спорт үздігі. ҚР спортының құрметті қайраткері (2005). КСРО спорт шебері (1972). Грек-рим күресінен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1988).

«Астана» (1998), «Ерен еңбегі үшін» (2006) медальдарымен; ҚР Олимпиада комитетінің Алтын белгісімен марапатталған (2000). Қостанай қаласының Құрметті азаматы (2007).

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жарқын болашақ. Қазақстан әлемнің дамыған 50 елінің қатарына кіретініне сенімдімін».

Хоббиі - балық, аң аулау, автомобиль жүргізу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс әдебиеті.

Үйленген. Жұбайы - Матвиенко Тамара Федоровна (1951 ж. т.), Қостанай облыстық әкімшілігінің дене тәбиесі және спорт басқармасының «№3 Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі» MM директорының оқу бөлімі жөніндегі орынбасары.

## Дереккөздер


Санат:1949 жылы туғандар
Санат:Меңдіқара ауданында туғандар
Санат:Украиндар
Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Санат:Халықаралық дәрежедегі төрешілер
Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Санат:КСРО спорт шеберлері
Санат:Қазақстан балуандары
Салик

**Салик** - сопылықта Хаққа  ұласу, рухани кәмілдікке жету үшін сопылық жолға түскен адамды салик дейді. Сулук-(а) жолға түсу, жол жүру дегенді білдіреді. Бір шейхқа  қол беріп, белгілі рухани психо-техникалық әдістермен Аллаһқа  қарай бет алу, яғни кәмілдікке *(кәміл адам)*  ұмтылудағы іштей рухани жолшылықты сулук дейді. Сулуктың нәтижесінде адам (*құл*) - Аллаһ махаббатына  ұласады.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Фирмаішілік трансферттік бағалар

**Фирмаішілік трансферттік бағалар** - өнім бірлігіне қойылатын шартты есептік бағалар, фирманың жекелеген бөлімшелерінің шаруашылық қарым-қатынастары солардың негізінде құрылады 

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Филипп Павлович Волошин

**Филипп Павлович Волошин** (1978 жылы 10 желтоқсанда Алматыда туған) — актер, тележүргізуші, музыкант, дыбыстаушы.

## Өмірбаяны
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің заң факультетін бітірген (2004), заңгер.

2002 жылдан - НТК телеарнасындағы телебағдарламаның автор-жүргізушісі.

2005 жылдан бері - Республикалық неміс драма театрының актері.

## Рөлдері, бағдарламалары мен топтары
«Оскар и Розовая дама», «Карлик Hoc», «Волк в папахе», «Свобода» спектакльдерінде ойнайды.

А. Қарақұловтың «Нереальная любовь», «Кто вы, господин К?» (Игорек) фильмдеріне түскен.

«На ковер», «Оставайтесь с нами» телебағдарламаларының жүргізушісі.

«Кино и немцы» кабаре-драйв» тобының жеке орындаушысы.

## Жеке өмірі
Орыс, ағылшын және неміс тілдерін біледі.

Үйленген. Жұбайы - Азарова Мария Викторовна, театр актері. Қызы - Волошина Таисья Филипповна.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан тележүргізушілері
Санат:Қазақстан дыбыстаушылары
Санат:Қазақстан музыканттары
Фиксальдық монополия

**Фиксальдық монополия** - мемлекеттің бюджеттік түсімдер алу мақсатында халық тұтынатын белгілі бір тауарды өндіріп, сатуға деген ерекше құқығы.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Ғалым Көпесбайұлы Сүлейманов

**Ғалым Көпесбайұлы Сүлейманов** 
1949 жылы 10 қыркүйекте Талдықорған облысы Бөрілітөбе
ауданының М. Төлебаев атындағы кеңшарында туған.
Қазақ.

Әкесі - Сүлейманов Көпесбай, зейнеткер. Анасы - Сүлейманова Елеусіз.

Республикалық эстрада өнері студиясын (1973) әртіс-вокалшы мамандығы бойынша; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокал-хор факультетін (1979) опералық, концерттік-камералық әнші, оқытушы мамандығы бойынша бітірген. Доцент (1995 жылдан) 8 мақаланың авторы.

Қазақ, орыс және итальян (сөздікпен) тілдерін біледі. 

1967 жылдан - Талдықорған облысының Матай станса 30-шы жол дистансасының маусымдық жүмысшысы, тепловоз жөндеуші жұмысшысы, тепловоз машинисінің
көмекшісі. 

1968 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.

1971 жылдың ақпан айынан - Матай стансасында тепловоз машинисінің көмекшісі. 

1971 жылдың шілде айынан - Республикалық эстрада өнері студиясының студенті. 

1972 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының студенті. 

1977 жылдан - Алматы қаласының музыкалық радио бас редакциясында редактор. 

1979 жылдан - I. Жансүгіров атындағы Педагогикалық институттың хорға дирижерлік ету кафедрасының ассистенті (Талдықорған қ.). 

1981 жылдан Жетісу мемлекеттік университетінің *«Музыкалық тәрбие әдістемесі»* кафедрасының аға оқытушысы. 

1979-2005 жылдары - Жетісу мемлекеттік университетінің доценті. 

1987-1991 жылдары - Талдықорған облыстық филармониясының көркемдік жетекшісі - директоры.

2005 жылдан бері — Жамбыл атындағы Мемлекеттік филармонияның Байқадамов атындағы хор капелласының әртісі.

Қазақстан Авторлық қоғамының мүшесі. М. Төлебаев атындағы Талдықорған облыстық филармониясының халық аспаптар оркестрін құрушы (1990).

Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия. Үйленген. Жұбайы - Сүлейманова Б.А. (1952 ж. т.), Талдықорған қаласы №3 балабақшасының меңгерушісі. 2 ұлы мен қызы бар.

## Марапаттар

* ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1990). 
* ҚР Халық ағарту ісінің үздігі (2000). 
* *«Бастай бер, бізді Нұр-Ата»* әні *«Жаңа* ғасырға - жаңа ән»* республикалық конкурсының дипломанты болды.*

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:1949 жылы туғандар
Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Элеонора Абдумижетқызы Махпирова

**Элеонора Абдумижетқызы Махпирова** - 1986 жылы 3 наурызда Алматы қаласында туған.
Анасы - Иминджанова Халида Нұрахунқызы, «Хато» ЖШС
Сулулық технологиялары орталығының директоры.

С.Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медициналық университетінің емдеу факультетін бітірген (2008), дәрігер. Қазақ, орыс, ұйғыр және ағылшын тілдерін біледі.

Пауэрлифтинг бойынша жасөспірімдер арасындағы ҚР
чемпионы (2005). Пауэрлифтинг бойынша 4 мәрте ҚР
абсолютті чемпионы және рекордшысы (2006-2007).
Пауэрлифтинг бойынша Азияның 2 мәрте чемпионы және
рекордшысы (2006-2007). Пауэрлифтинг бойынша 3 мәрте күміс жүлдегер және рөкордшысы (2006), Пауэрлифтинг
бойынша Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (2005-2007). Пауэрлифтинг бойынша Әлемнің абсолютті чемпионы (2007).
Бүгінгі таңда жеке жаттығулар бойынша 3 әлемдік рекорд
және үшсайыс сомасында орнатылған: 7 Азия рекорды
және 12 Қазақстан рекорды.

Сүйіп оқитын әдебиеті - хирургиялық сырқаттармен, оларды зерттеу және емдеудің әдістерімен байланысты барлық кітаптар.

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша пауэрлифтингшілер
Санат:Қазақстан пауэрлифтингшілері

Санат:Пауэрлифтингтен Азия чемпиондары