open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Корней Хейманс

**Корней Жан Франсуа Хейманс** (; 28 наурыз 1892, Гент – 18 шілде 1968, Кнокке-Хейст) — бельгиялық физиолог, физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1938 жылғы лауреаты.

## Өмірбаян
Өмірге медицина профессоры, кейінірек Гент университетінің ректоры болған Жан-Франсуа Хейманстың отбасында келген. Иезуит колледжін және Гент университетін бітірген. 1920 жылы ол өзінің докторлық алды. 1922 жылдан фармакодинамикадан Гент университетінде сабақ берген, 1930 жылдан бастап - профессор, фармакодинамикалық және токсикология департаментін басқарған.

1970 жылы, Хейманс құрметіне Айдағы кратер аталған.

1987 жылғы Бельгия почта маркасында бейнеленген.

## Сілтемелер
* Корней Хейманстың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.
* Корней Хейманстың Нобельдік дәрісі.

Санат:Гент университеті түлектері
Санат:Гент университетінің оқытушылары
Санат:Бельгия физиологтары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Утрехт университеті құрметті докторлары
Санат:Вильгельм атындағы Вестфаль университеті құрметті докторлары
Санат:18 шілдеде қайтыс болғандар
Альберт Сент-Дьерди

**Альберт Сент-Дьердьи** (, 16 қыркүйек 1893, Будапешт — 22 қазан 1986, Вудс-Хол) — шыққан мадиярлық американдық биохимик, алғаш рет С дәруменін сәттi бөліп алды және биологиялық тотығу және бұлшық еттің қысқаруы саласындағы іргелі зерттеулер жүргізді. 1937 жылы Сент-Дьердьи биологиялық тотығу бойынша жұмыстарды сериясы үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды, ал 1954 жылы — жүрек-қан тамырлары ауруларын зерттеуге қосқан үлесі үшін негізгі медициналық ғылымдар саласындағы іргелі зерттеулер үшін Ласкер жүлдесімен марапатталды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Biography of Albert Szent-Györgyi  — from *Nobel Lectures*, Physiology or Medicine 1922—1941
* His biography at Hungary.hu 
* BBC Interview, 1965
* A collection  of digitized materials related to Szent-Györgyi and Linus Pauling's peace activism.
* The Albert Szent-Gyorgyi Papers — Profiles in Science, National Library of Medicine

Санат:Мажарстан биохимиктері
Санат:АҚШ биохимиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Будапешт университеті түлектері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Үндістан Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Веренка (Ақмола облысы)

**Веренка** — Ақмола облысы Ерейментау ауданы, Еркіншілік  ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.   

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Ерейментау қаласының оңтүстік-батысында 39 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Ерейментау ауданының таратылған елді мекендері
Қайрат Теміршотұлы Нүкенов

**Қайрат Теміршотұлы Нүкенов** (Захаровка, Железин ауданы, Павлодар облысы, 15 қыркүйек 1970) — Екібастұз қаласының әкімі.

## Өмірбаяны
Қыпшақ руынан шыққан. 

* Сібір мемлекеттік жол-көлік академиясын бітірген, экономист мамандығына ие.
* П.А. Столыпин атындағы Ом мемлекеттік аграрлық университетін оқып бітірген,  ғалым-агроном мамандығына ие.
* Павлодар облысы Аққу қаласының әкімі қызметін атқарған. 
* 2016 жылғы 29 сәуірден - Екібастұз қаласының әкімі.

## Дереккөздер

Санат:Ақсу әкімдері
Санат:Екібастұз әкімдері
Қарағайлы (Ақмола облысы)

**Қарағайлы** (2007 ж. дейін — *Стаханово*) — Ақмола облысы Ерейментау ауданы, Торғай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Ерейментау қаласының солтүстік-батысында 28 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер
 
 

Санат:Ерейментау ауданы елді мекендері
Динамо (футбол клубы, Киев)

**Динамо Киев** **(футбол клубы)** — кәсіби Украиндық футбол клубы, базасы Киев қалада орналасқан. Өз алаңындағы ойындарын өткізетін арена —  жергілікті Олимпиада стадионы, 70,050 адамдық.

Украина мен КСРО-ның ең титулды клубтарының бірі. КСРО чемпионатында 13 рет алтын жүлдегер атанған. КСРО футбол клубтары арасында бірінші болып еурокубоктерде жеңімпаз атанды. 1975 және 1986 жылдары УЕФА Кубок иелері кубогында топ жарды.

ХХ ғасырдағы әлемдегі үздік сегіз клубтың бірі атанды.

## Статистикасы

### КСРО (1936-1991)

### Украина (1992-...)

## Жетістіктері

### Ұлттық
* **[[Футболдан Украина чемпионаты|Украина чемпионы]]: 17 (рекорд)**
**1992/1993, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/2000, 2000/2001, 2002/2003, 2003/2004, 2006/2007, 2008/2009, 2014/2015, 2015/2016, 2020/2021, 2024/25
* ** Украина Кубогы: 12**
**1993/1994, 1995/1996, 1997/1998, 1998/1999, 1999/2000, 2002/2003, 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007, 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016
* **Украина Суперкубогы: 8**
**2004, 2006, 2007, 2009, 2011, 2016, 2018, 2019

### КСРО

* **Чемпионат**
** **Чемпион** (**13**, ***рекорд***): 1961, 1966, 1967, 1968, 1971, 1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1985, 1986, 1990
** **2-орын** (**11**): 1936 (көктем), 1952, 1960, 1965, 1969, 1972, 1973, 1976 (күз), 1978, 1982, 1988
** **3-орын** (**3**): 1937, 1979, 1989
* **КСРО кубогы**
** **Жеңімпаз** (**9**): 1954, 1964, 1966, 1974, 1978, 1982, 1985, 1987, 1990
** **Финалист** (**1**): 1973
* **Суперкубок** 
** **Жеңімпаз** (**3**, ***рекорд***): 1981, 1986, 1987
** **Финалист** (**1**): 1977

### Халықаралық
* **Кубок иелерінің кубогы : 2**
** 1975, 1986
* **УЕФА Супер кубогы : 1**
** 1975
***[[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасы]] (жартылай финалист)**
** 1977, 1987, 1999
****[[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА кубогы]] (жартылай финалист)**
*2009

## Клубта ойнаған КСРО жыл футболшылары

* Андрей Биба — 1966
* Владимир Мунтян — 1969
* Евгений Рудаков — 1971
* Олег Блохин — 1973, 1974, 1975
* Анатолий Демьяненко — 1985
* Александр Заваров — 1986
* Алексей Михайличенко — 1988

## КСРО чемпионатының үздік мергендері

* Макар Гончаренко — 1938
* Андрей Зазроев — 1952
* Олег Блохин — 1972, 1973, 1974, 1975, 1977
* Олег Протасов — 1990

## Соңғы он жылдағы бапкерлері

* 2009—2010 — Валерий Газзаев
* 2010 — Олег Лужный
* 2010—2012 — Юрий Семин 
* 2012—2014 — Олег Блохин
* 2014—2017 — Сергей Ребров
* 2017—2019 — Александр Хацкевич
* 2019—2020 Алексей Михайличенко
* 2020 –    Мирча Луческу

## Сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:1927 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Динамо Киев ФК
Санат:Динамо спорт қоғамы
Санат:Украина футбол клубтары
Қойтас (Ақмола облысы)

**Қойтас** — Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы бос қалған ауыл, Қойтас ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Ерейментау қаласының солтүстік-шығысында 49 км-дей жерде. 

Қойтас ауылдық округінің және Қойтас ауылының әкімдігі — Әжі ауылында орналасқан. 

## Халқы

## Дереккөздер
 
 

Санат:Ерейментау ауданы елді мекендері
Нұрлан Шайхслямұлы Дүйсенбинов

**Нұрлан Шайхслямұлы Дүйсенбинов** (1973 жылы 4 наурызда туған) - Павлодар облысы Ақсу қаласының әкімі.

## Өмірбаяны
* Еңбек жолын "Игілік" банктің филилаында маман ретінде бастаған.
* Іле ауданы бойынша Салық комитетінің бас салық инспекторы болып қызмет істеген.
* Павлодар қаласы бойынша Салық комитетінің бөлім басшысы.
* Павлодар облысы бойынша Салық комитеті бөлімінің басшысы.
* 2005 жылы Павлодар қаласы бойынша Салық комитетінің төрағасының орынбасары болып тағайындалды.
* Павлодар қаласы бойынша Салық комитетінің төрағасы.
* 2008-2014 жылдары - Павлодар облысы бойынша Салық департаменті басшысының орынбасары.
* 2014 жылдың тамызы - 2016 жылдың сәуірі аралығында - Павлодар облысы бойынша Тексеру комиссиясының төрағасы.
* 29 сәуір 2016 — қараша 2017 — Ақсу қаласының әкімі.
* 2022 жылдың 17 наурыздан бастап 2024 жылдың 21 қарашасына дейін — Ақсу қаласының әкімі.

## Дереккөздер

Санат:1973 жылы туғандар
Санат:Ақсу әкімдері
Рагнар Фриш

**Рагнар Антон Киттил Фриш** (3 наурыз 1895 жыл, Осло, Норвегия  - 31 қаңтар 1973 жыл, Осло ), норвег экономисті. 1969 жылы бірінші рет  Экономика саласында Нобель сыйлығы берілді, атап айтқанда эконометрика ғылымын негізін салғаны үшін алды.

## Өмірбаяны
Рагнар Фриш орта мектепті бітірген соң әкесінің зергерлік бизнесінде шәкірті ретінде өзінің кәсіби өмірін бастады. Ұсталық белгісін жеткенге дейін Осло университетінде қысқа әрі жеңіл экономика бөлімінде оқуын жалғастырды. 1919 жылы, университет экономика магистрі дипломын алды. Келесі жылы әкесінің серіктес ретінде фирмасында шеберлік атағын алды. 1920-1923 жылдары Осло университетінен экономика және математика зерттеулері стипендиясы үшін Франция мен Англияға аттанды. 1923 жылы маңызды академиялық мансабы басталды және 1925 жылы Осло университетінен математика статистика докторы атанды. Академиялық мансабы үшін Америка Құрама Штаттарына 1927 жылы Рокфеллер стипендияна аттанды. 1931 жылы ол университет Осло қаласында профессор атанды. 1932 жылы Рокфеллер қаржыландыруымен сол университетте экономика институтын құрды және ғылыми-зерттеу мекемесінің бірінші директоры болып тағайындалды. Бұл қызметі зейнеткерлікке шыққанға дейін жалғасын тапты.

## Зерттеулері
Фриш экономиканың қазіргі заманғы ғылым ретінде пайда болуында негіз қалаушылардың бірі деп айтуға болады. Математикалық экономика саласындағы біраз жеке өте құнды іргелі үлес қосты және жаңа экономикалық ұғымдарға арнайы аттар берді. 1926 жылы Фриш тұтыну нео-вальрас математикалық базасының теориясын ұсынды. 1965 жылы өндіріс теориясын тұжырымдады. 1927 жылы уақыттар сериясымен жұмыс істеді, 1934 жылдан сызықтық регрессияның талдауы туралы 1930 жылы, Фриш *Эконометрика қоғамын* (Эконометрика органы)  құрды және осы мекеменің *Эконометрика* журналының редакторы ретінде 20 жыл жұмыс жасады. Макроэкономикадағы осы атаудың терминін 1933 жылы Фриш берді. 1933 жылы оның импульс-тарату бизнес циклдары бойынша жұмыстары экономикалық ауытқудың Жаңа Классикалық бизнес циклдар теориясы үшін негіз болды. Фриш қазіргі заманғы әлеуметтік есепке алуды жетекші рөл ойнайды және экономикадағы жоспарлауда эконометрикалық модельдеуді мемлекетке ұсынуда рөлі өте үлкен. 1993 жылы, Фредерик Уомен бірге белгілі Фриша-Уо, теоремасын анықтады.

## Маңызды жарияланымдары
* 1932: *New Methods of Measuring Marginal Utility*
* 1951: *Mixed Linear and Quadratic Programing by the Multiplex Method*
* 1956: *Macroeconomics and Linear Programing*
* 1970: *Econometrics in the World of Today*

## Сілтемелер
* Nobel e-müzesinde otobiyografisi 
*  Рагнар Фришке Нобель сыйлығының ұсыну рәсімі - Nobel-winners.com websitesinde 

Санат:Норвегия экономистері
Санат:Осло университеті оқытушылары
Санат:Экономика бойынша Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Эконометриктер
Санат:Норвегия Нобель сыйлығы иегерлері
Эпидермис

alt=Терінің сыртқы қабатының көрінісі|нобай|248x248 нүкте|Эпидермис қабаты
**Эпидермис**  — терінің сыртқы қабаты. Эпителийдің көп қабатты құрылымы.

## Құрылысы
Терінің сыртқы (эпидермис) қабаты эпитерлийдің үздіксіз жаңарып отыратын өлі жасушаларынан тұрады. Олардан шаш пен тырнақтар пайда болады. Оның ішкі қабатында меланин пигменті орналасқан.

## Қызметі
Эпидермис қабаты ағзаны түрлі ауру туғызушы бактериялардан, механикалық және химиялық әсерлерден қорғап, D дәруменін өндіреді. Сонымен қатар, бұл қабатта орналасқан меланин организмді ультракүлгін сәулелерден қорғап, терінің түсіне әсер етеді.

## Эпидермистің туындысы
Тырнақ  — эпидермистің туындысы және тығыз мүйізді пластинка. Тырнақ саусақтың сезімтал бөлігін механикалық зақымданудан сақтайды және ол өз түбіріндегі жасушалардың көбеюінің нәтижесінде өседі.

## Әдебиет
* "Биология". Назарбаев Зияткерлік мектептерінің 8-сыныбына арналған оқулық. Нұр-Сұлтан, 2019 ж.

Санат:Анатомия
Санат:Дерматология
Санат:Тері
Отан-ана шақырады!

thumb|right|200px|
**"Жер-ана шақырады!" (Родина-мать зовёт!)** — Ираклий Тоидзенің 1941 жылдың маусымының соңында салған суреті. Бұл сурет Ұлы Отан соғысы уақытындағы әйгілі плакат болып есептеледі&nbsp;.

Жер-ананың бейнесі Ресей-анасының бейнесімен байланысты. Ресей анасының образын адамдар Бірінші Дүниежүзілік соғыста және Ұлы Отан Соғысының уақытында көп насихаттаған.&nbsp;

Тоидзенің ұлының естеліктері бойынша, суретші Андрей Белыйдың шығармасын сүйген. Бұл жазушының&nbsp;«Позволь же, о родина-мать, в сырое, пустое раздолье, в раздолье твоё прорыдать…» &nbsp;деген өлең қатары бар. Суретшінің осы суретті салуға осы жазушы түрткі болуы мүмкін . Суреттегі әйелдің ұзақта орналасқан қолы Бірінші дүниежүзілік соғыстағы француздардың агтитациондық плакатынан қайталанып салынған деген болжам бар.[*[[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|неавторитетный көзі?]]*]

Уақыт өткеннен кейін "Жер-ана" образы Кеңес одағының кең таралған образдарының бірі саналды. Онымен қоса осы суретке байланысты көптеген пародиялар, скульптуралар, жарнамалар, халық өнері бар.

Плакаттың көркем композициясы мынадай шығармалармен ұқсас: "Сен ерікті болып жазылдың ба? (Ты записался добровольцем?)" (Дмитрий Моор, 1920), американдық плакат "I want you for U. S. Army" (Джеймс Флагг, 1917), сондай-ақ француз картинасы "Бостандық, жүргізуші  халық &nbsp;(Свобода, ведущая народ)&nbsp;" (Эжен Делакруа, 1830), онда автор Францияның ұлттық символы&nbsp;— Марианна-&nbsp;ны бейнелеген.

## Дереккөздер

Санат:Кеңестік плакаттар
Санат:1941 жылғы картиналар
Санат:Ұлы Отан соғысы мәдениет және өнерде
Сен ерікті болып жазылдың ба?

**"Сен ерікті болып жазылдың ба?"** () — Ресейдегі азаматтық соғыс кезінде Дмитрий Моор салған агитационды плакаттардың бірі.

## Плакаттың сипаттамасы
Сол жақ жоғарғы бұрышында төсеміде орналасады Р. С. Ф. С. Р. аббревиатурасы — Ресей Социалистік Федеративтік Кеңестік Республикасы деген жазу бар, жоғарғы оң жақ бұрышында "Барлық елдің пролетариаттары жиналыңдар" деген ұран бар. 

Плакат мөлшері: 106×71 см.

## Тарихы
солға|сүрмесіз
Плакат қатарға ерікті түрде кіруге шақырады. Бұл туралы суретші өзі де айтқан болатын:

Плакат Бірінші дүниежүзілік соғыстың «I want you for U.S. army» деп аталатын америкалық агитациондық постері бойынша салынған. Бұл суретші де Джеймс Монтгомери Флэгг сияқты өз суретінде өз-өзін салды деген ойлар бар. Бұдан бөлек плакаттың 1919 жылы салынған Деникиннің ақгвардиялық әскеріне ұқсатып салынған деген ой бар. 

Тіпті 1919 жылы салынған плакаттың өзі 1917 жылы " Барлығың өз міндеттеріңді орындаңдар" деп аталатын итальяндық плакаттан көшірілініп салынған. Артемий Лебедев екі плакатты салыстыра отыра ақ әскерлердің плакат дизайнері жаман болғандықтан ғана қызыл әскердің жеңіске жетуі таңқалдырады.[нобай|"Неге Сіз армияда емессіз?", [плакат Ақ Армия (Деникин) (жоғарғы оң жақ бұрышында шеврон түсті ұлттық туы Ресей), 1919 жыл.]]Плакат, сондай-ақ &nbsp;Ұлы Отан соғысы&nbsp;уақытында қолданылған.

## Тағы қараңыз
* Отан-ана шақырады!

## Дереккөздер





Санат:Кеңестік плакаттар
Санат:1920 жж. картиналары
Дзюцу

нобай|солға|Чакра
**Дзюцу** (術, "Техники") – Наруто әлеміндегі барлық шинобилардың ортақ техникаларының жиынтығы. Бұл техникаларды қарапайым адамдар қолдана алмайды.

## Чакра
Чакра дегеніміз шинобидің денесіндегі өзі бөліп шығара алатын ішкі энергиясы.Чакраның қолданып дзюцу техникаларын жасайды. Мысалы:судың беткі бетінде  аяқпен жүру.

Чакралар табиғатына байланысты бес түрге бөлінеді.Олар:жер،от،найзағай،жел және су элементтері.

Әр шинобиге 1-2 элемент тән, 3 элементке ие болу өте сирек кездеседі. Қосалқы элементтер бірнеше негізгі элементтердің қосындысы. Мысалы лава, бу, ағаш стихиялары. Қосалқы элементтер негізінен мұрагерлік жолмен беріледі.
нобай

## Дзюцу түрлері
### Гендзюцу
Гендзюцу (幻術, "Иллюзия техникасы") - шинобидің чакрасын тікелей қарсыласының миына қолдана алатын техника түрі.  Мұндай техника қарсыласының сезім мүшелерін жалған иллюзияға сендіріп, психолигиялық шабуыл жасайды.Наруто әлемінде бұл дзюцумен Учиха кланы әйглі. 
### Ниндзюцу
Ниндзюцу (忍術, "Ниндзя техникасы") - Чакраны қолданатын барлық техникалардың ортақ атауы. Ниндзюцу адамға мүмкін емес заттарды істеуге мүмкіндік береді. Бұл техниканың Гендзюцудан айырмашылығы адамның іс-әрекеттері ойында, қиялында емес шын өмірде болады. Бұл техниканы орындау үшін адам қолымен арнайы іс-қимылдарды жасауы тиіс. Бірақ, кейбір техника түрлері қолдың көмегінсіз жасалына алады.
### Тайдзюцу
Тайдзюцу (体術, "Дене техникасы" немесе "Жақын ұрыс") Бұл техниканы қолданушылар қарсыласын жарақаттау үшін денесін қолданады немесе дене күшін пайдаланады. Бұл техника ұшін қолдың іс-әрекеттері қажет емес, бірақ шиноби өз дененің чакрасын басқарып отыруы қажет.

## Дереккөздер

Санат:Наруто әлемі
Тонгипара

**Тонгипара** (, ) — Бангладештегі қала. Қаланың аумағы 30,39 км². 2001 жылғы санақ бойынша  қалада 30  747 адам тұрып жатқан, оның ішінде ерлер 51,09 %-ды, әйелдер — тиісінше 48,91 %-ды құраған. Халықтың тығыздығы  1 км²-ге 1012 адам. Халықтың сауаттылық деңгейі  36,1 % (Бангладештің орташа есебі бойынша 43,1 %).

Тонгипарада тәуелсіз Бангладеш Республикасының бірінші билеушісі Муджибур Рахман туған. Қала осы арқылы әйгілі.

## Сілтемелер
* Тонгипара  

Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Санат:Бангладеш қалалары
Тонгибари

**Тонгибари** (, ) — Бангладештің орталығындағы қала. Қаланың аумағы  6,61 км²-ге тең&#x20;. 2001 жылы санақ бойынша қалада 13&#x20;148 адам ьұрып жатқан, оның ішінде ерлер 53,49 %-ды, әйелдер — тиісінше 46,51 %-ды құраған. Халықтың сауаттылық деңгейі көрсеткіші 42,4 % (Бангладештің орташа көрсеткіші бойынша 43,1 %). 

## Сілтемелер
* Тонгибари " Банглапедии

Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Санат:Бангладеш қалалары
Тонги

**Тонги** немесе **Танги**() —Бангладеште орналасқан қала. 

## Географиялық жағдайы
Қала орталығының биіктігі теңіз деңгейінен 3 метрде орналасқан.

## Демография
Қала тұрғындары жылдар бойынша:

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Санат:Бангладеш қалалары
Ең жарық жұлдыздардың тізімі

Тізімде Жерден бақыланатын ең жарық жұлдыздар келтірілген. Олар оптикалық диапазондағы көрінерлік жұлдыздық шама бойынша берілген. Қосаржұлдыз және еселік жұлдыздар үшін жиынтық жұлдыздық шама берілген.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ең жарқын 300 жұлдыз тізімі («Hipparcos» каталогінің алғашқы нұсқасындағы мәліметтер бойынша) 
* Ең жарқын 26 жұлдыз  (1989 жылдың мәлеметтері) 

Санат:Жұлдыздар тізімдері
Ханық сұлтан ханым

**Ханық Сұлтан Ханым** Қасым ханның бәйбішесі яғни заңды түрде  әйелі жане оның Мамаш, Хақназар деген ұлдарының анасы.

## Өмірбаяны
Ханық Сұлтан Ханым Қасым ханның заңды әйелі.

## Қасым ханнан соң
1521 жылы Қасым хан дүниеден өткен соң қазақ тағына оның ұлы Мамаш отырады.

## Хақназардың бортында
1538 жылы Ноғай мырзаларының шешімі бойынша Хақназар ноғайдың қазақ жеріндегі иеліктерінің билеушісі ретінде тағайындалды. Әйтсе де сол жылдары қазақтың тағы бір тәуелсіз ханы Бұйдаш хан ел билеп тұрған болатын. Хақназар хан Ноғай ордасынан егемендік алып, Бұйдаш ханды жеңіп, бүкіл қазақтың ханы деңгейіне тек 1550 -1560 жылдары ғана қол жеткізді.

## Сыртқы сілтемелер
* iie.kz
* http://m.caravan.kz/news/uchjonye-ozvuchili-imena-vosmi-samykh-znamenitykh-materejj-kazakhskogo-khanstva-article418362

Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары
Санта-Клара (округ)

**Санта-Клара** (ағылш.&nbsp;*<span lang="en">Santa Clara County</span>*) — Сан-Франциско шығанағының облысында орналасқан, Калифорния штатындағы округ. Округтің аумағында Силикон алқабы орналасқан.

Округтің әкімшілік орталығы — Сан-Хосе қаласы. Сондай-ақ округте Санта-Клара аттас қаласы орналасқан — Сан-Хоседен батысқа қарай орналасып, онымен шектеседі.

## Географиялық жағдайы
Округ солтүстік-батысында Сан-Матео округімен шектеседі.

Оңтүстігінде Санта-Крус таулары арқылы Сан-Андреас жарығы өтеді.

## Тарихы
Санта-Клара округі  — Калифорнияның ең алғашқы округтерінің бірі, ол 1850 жылы құрылған.

Округ өз атауын мұнда 1777 жылы туындаған Қасиетті Клара католик миссиясының атауы бойынша алған.

## Өнеркәсіп
Бастапқыда округтің тұрғындары екі ғасыр бойы ауыл шаруашылығымен айналысқан. Содан кейін орнына технологиялар келген. 1971 жылы Силикон алқабы пайда болған, округте Apple, Hewlett Packard, Google, Yahoo, eBay, Intel, Nvidia секілді ірі технологиялық компаниялардың штаб-пәтері орналасқан.

## Әкімшілік бөлінісі
Округтің аумағында 15 қала орналасқан:
* Сан-Хосе
* Кэмпбелл
* Купертино
* Гилрой 
* Лос-Алтос
* Лос-Алтос-Хиллз
* Лос-Гатос
* Милпитас
* Монте-Серено
* Морган-Хилл
* Маунтин-Вью
* Пало-Альто
* Санта-Клара
* Саратога
* Саннивейл

## Сілтемелер
* Santa Clara Valley Water District — Drinking Water
* Santa Clara County official website 
* Santa Clara County governmental committee agendas 
* Santa Clara County Planning Office 
* List of special districts in Santa Clara County (LAFCo)
* Santa Clara County Library
* Santa Clara County: California’s Historic Silicon Valley, a National Park Service ''Discover Our Shared Heritage'' Travel Itinerary

Санат:Калифорния округтері
Күншалған

**Күншалған** (2007 ж. дейін — *Ленинское*) — Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы ауыл, Күншалған ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ерейментау қаласынан оңтүстікке қарай 55 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданы елді мекендері
Отто Леви

**Отто Леви** (, 3 маусым, 1873, Франкфурт, Германия — 25 желтоқсан, 1961, Нью-Йорк) — аустриялық-неміс және американдық фармаколог, «*Жүйке импульстерінің химиялық берілуіне қатысты ашылулары үшін*» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1936 жылғы лауреаты (сэр Генри Дейлмен бірге).

## Өмірбаян
Нобель сыйлығын алғаннан кейін нацистер оның барлық ақшасын беруге мәжбүрледі, тек сонда ғана олар балаларын және өзін жіберуші еді. 1938 жылы қыркүйек айында Англияға  көшіп келіп, 1940 жылы АҚШ-қа шықты. 1946 жылдан АҚШ азаматы. 1973 жылғы аустриялық пошта маркасында бейнеленген.

## Сілтемелер
* Отто Левидің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.
* Отто Левидің Нобельдік дәрісі.

Санат:Марбург университеті оқытушылары
Санат:Франкфурт-Майнда туғандар
Санат:Германия фармакологтары
Санат:Аустрия фармакологтары
Санат:АҚШ фармакологтары
Санат:АҚШ нейробиологтары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Төменгі Торғай

**Төменгі Торғай** — Ақмола облысы Ерейментау ауданы, Торғай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ерейментау қаласының солтүстік-батысында 32 км жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданы елді мекендері
Ханс Шпеман

**Ханс Шпеман** (, 27 маусым, 1869, Штутгарт, Герман империясы — 9 қыркүйек, 1941, Фрайбург, Үшінші рейх) — неміс эмбриолог, «Эмбриональдық даму ұйымдастырылу әсерлерін ашқаны үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1935 жылғы лауреаты.

## Марапаттары
* Силлиманов лекциясы (1934)
* Нобель жүлдесі (1935)  
* Котениус медалі (1935)

## Сілтемелер
* Ханс Шпеманның Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны 
* Ханс Шпеманның Нобельдік дәрісі 

Санат:Штутгартта туғандар
Санат:Германия биологтары
Санат:Германия эмбриологтары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Росток университеті оқытушылары
Санат:Фрайбург университеті оқытушылары
Санат:Фрайбург университеті ректорлары
Санат:Леополдина мүшелері
Санат:Гейдельберг ғылым академиясының мүшелері
Генри Дейл

Сэр **Генри Халлет Дейл** (, 9 маусым, 1875 жыл, Лондон, Англия — 23 шілде, 1968 жыл) — англиялық нейробиолог, «жүйке импульстерінің химиялық берілуіне қатысты ашылулары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1936 жылғы лауреаты (Отто Левимен бірге).

## Өмірбаян
Генри Халлет Дейл өмірге 1875 жылы 9 маусымда Лондон қаласында туған.
thumb|слева|156пкс|Генри Дейлдің дипломы

Химик мен бірге , одан әрі β-имидазолил-этиламин ретінде идентификацияланған бұрын белгісіз биологиялық белсенді зат тапты кейін гистамин деген атауы алған. Через несколько лет, в опытах на животных, Дейл установил, что введение гистамина жануарларға бірнеше жыл жасалған тәжірибелерден соң, Дейл, асқазан ойық жара ауруын дамуына ықпал ететін асқазан секрециясын арттыра отырып, бұл гистаминнің кіріспесін орнатты.

КСРО ҒА құрметті мүшесі (8 мамыр 1942 жылдан). 1948 жылғы 27 қарашада The Times КСРО ҒА президенті С. И. Вавиловке ашық хат жазып, КСРО-дағы генетикадағы зерттеу және оқытушылық жұмыстағы шектеулерге қарсылық белгісі ретінде атақтан бас тарту туралы жариялады. Ғылым академиясының мүшелері қатарынан 1949 жылғы 10 қаңтардағы Жалпы жиналыстың шешімімен шығарылды.

Сэр Генри Халлет Дейл 1968 жылы 23 шілдеде Кембриджде қайтыс болды.

## Естелік
1976 жылы Халықаралық астрономиялық одақ Генри Дейл есімін Айдың көрінетін жағындағы кратерге берді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Генри Дейлдің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.
* Генри Дейлдің Нобельдік дәрісі.

Санат:Ұлыбритания нейробиологтары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Копли медалінің иегерлері
Санат:Корольдік медаль иегерлері
Санат:Корольдік қоғамның президенттері
Санат:КСРО Ғылым Академиясының құрметті мүшелері
Уильям Мерфи

**Уильям Парри Мерфи** (, 6 ақпан 1892, Стоутон, Висконсин — 9 қазан 1987) — америкалық дәрігер, «бауырды қолдану арқылы пернициоздық анемияны емдеуге қатысты ашылулары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1934 жылғы лауреаты (Джордж Уиплмен және Джордж Майнотпен бірге).

## Тағы қараңыз
* Пернициоздық анемия

## Сілтемелер
* Уильям Мерфидің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.

Санат:АҚШ медиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Джордж Майнот

**Джордж Ричардс Майнот** () (2 желтоқсан 1885, Бостон, Массачусетс (АҚШ) — 25 ақпан 1950) — америкалық физиолог және гематолог, «бауырды қолдану арқылы пернициоздық анемияны емдеуге қатысты ашылулары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1934 жылғы лауреаты (Джордж Уиплмен және Уильям Мерфимен бірге).

## Сілтемелер
* Джордж Майноттың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны

Санат:АҚШ медиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Патофизиологтар
Джордж Уиппл

**Джордж Хойт Уиппл** () (28 тамыз 1878, Эшленд — 1 ақпан 1976) — америкалық дәрігер, биомедициналық зерттеулер саласындағы ғалым, медициналық мектеп администраторы және оқытушысы. «Бауырды қолдану арқылы пернициоздық анемияны емдеуге қатысты ашылулары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1934 жылғы лауреаты (Джордж Майнотпен және Уильям Мерфимен бірге).

## Өмірбаян
1900 жылы Йель университетін бітірді. 1905 жылы Джон Хопкинс университеті бітірді.

## Сілтемелер
* Джордж Уиплдың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.

Санат:АҚШ медиктері
Санат:Йель университеті түлектері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Эдгар Дуглас Эдриан

**Эдгар Дуглас Эдриан** (), **бірінші барон Эдриан** (30 қараша 1889, Лондон, Ұлыбритания — 4 тамыз 1977) — британдық физиолог, жүйке жүйесін зерттеуші, «нейрондар функциясына қатысты ашылулары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1932 жылғы лауреаты (Чарлз Шеррингтонмен бірге).

Лондон корольдік қоғамының мүшесі (1923) және президенті (1950—1955). Негізгі еңбектері сезім мүшелері және жүйке жасушаларының электрофизиологиясына арналған. Физиологиялық зерттеулерде электроника қолдануға жол салған тамаша зерттеуші ретінде белгілі.  Алғаш рет жалғыз жүйке талшықтарына және жүйке ұштарынан эксперименттер өткізді. 1934 жылдан ми электрофизиологиялық зерттеумен және бұзылған функцияларын зерттеумен   айналысты. Жекелеген жүйке жасушаларындағы электр белсенділігін тіркеді.

## Қызықты жәйттер
Автомобильді жылдам жүргізумен және альпинизмен айналысқан.

## Сілтемелер
* Эдгар Эдрианның Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.

Санат:Ұлыбритания физиологтары
Санат:Ұлыбритания нейробиологтары
Санат:Кембридж университеті түлектері
Санат:Лондон корольдік қоғамы
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері

Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Ұлыбритания)
]
Санат:Копли медалінің иегерлері
Санат:Корольдік қоғамның президенттері
Санат:Корольдік медаль иегерлері
Чарльз Скотт Шеррингтон

Сэр **Чарльз Скотт Шеррингтон** (; 27 қараша 1857, Лондон — 4 наурыз 1952, Истборн) — британдық физиология және Нейробиология салаларын зерттеуші ғалым. «Нейрондардың функциясына қатысты ашылулары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1932 жылғы лауреаты (Эдгар Эдрианмен бірге).

## Қайнар көзі

## Сілтемелер
* Чарлз Шеррингтонның Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны 
* АЖ АРАН сайтында ақпарат

Санат:Ұлыбритания нейробиологтары
Санат:Ұлыбритания физиологтары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Копли медалінің иегерлері
Санат:Корольдік медаль иегерлері
Санат:Лондон корольдік қоғамы
Санат:Корольдік қоғамның президенттері
Санат:Санкт-Петербург ғылым академиясының мүше-корреспонденттері
Санат:Ресей ҒА мүше-корреспонденттері (1917—1925)
Санат:КСРО Ғылым Академиясының корреспондент мүшелері
Шон Мендес

**Шон Мендес** (; 8 тамыз 1998, Торонто) — канадалық поп-әнші, автор, орындаушы. Ең танымал альбомы Handwritten, 2015 жылдың 14 сәуірінде шыққан.  

## Өмірбаяны
Шонның әке-шешесі — Карен мен Мануэль Мендес. Анасы жылжымайтын мүлік агенті, әкесі бизнеспен айналысады. Анасы ағылшын, ал әкесінің әке-шешесі  Португалиядан Канадаға көшіп келген.  

Ең басында Мендес әйгілі өлендерге кавер жасап, Vine-ге орналастырған. Оны Эд Ширанмен және Джастин Бибермен салыстырады. 2014 жылы Island Records лейблымен келісімшартқа отырады. 

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты
* 
* 
* vine парақшасында
Фредерик Гоуленд Хопкинс

Сэр **Фредерик Гоуленд Хопкинс** () (20 маусым 1861, Истборн, Сассекс (Англия) — 16 мамыр 1947, Кембридж) — ағылшын XIX ғасыр медигі және биохимик, «Өсу процестерін ынталандыратын дәрумендерді ашқаны үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1929 жылғы лауреаты (Христиан Эйкманмен бірге).

## Өмірбаян
Фредерик Гоуленд Хопкинс өмірге 20 маусымда 1861 жылы Истборнде келген (Сассекс, Англия).

1905 жылы ол Лондон корольдік қоғамы мүшесі болды, содан кейін оның 1930—1935 жылдарғы президенті.

КСРО Ғылым академиясы құрметті мүшесі(1934), АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі (1924).

Сэр Фредерик Гоуленд Хопкинс 1947 жылы 16 мамырда Кембриджде қайтыс болды.

## Марапаттары
* Корольдік медаль (1918)
* Копли медалі (1926)
* Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы (1929)
* Альберт медалі (Корольдік өнер қоғамы) (1934)
* Құрмет ордені (Ұлыбритания) (1935)

## Қайнар көзі

## Сілтемелер
* Фредерик Хопкинстың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны 

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Ұлыбритания)
Санат:Ұлыбритания биохимиктері
Санат:Копли медалінің иегерлері
Санат:Корольдік медаль иегерлері
Хопкинс
Санат:Лондон корольдік қоғамы
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:КСРО Ғылым Академиясының құрметті мүшелері
Христиан Эйкман

**Христиан Эйкман** () (11 тамыз 1858, Нейкерк, Нидерланд — 5 қараша 1930, Утрехт, Нидерланд) — нидерландтық дәрігер-патолог. Бери-бери ауруы рационның дұрыс болмауынан екенін көрсетті, бұл дәрумендер ашылуына әкелді. 1929 жылғы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды (Фредерик Хопкинспен бірге).

## Сілтемелер

* Христиан Эйкманның Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.

Санат:Нейкеркте туғандар
Санат:Нидерланд медиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Нидерланд биохимиктері
Шарль Николь

**Шарль Жюль Анри Николь** () (21 қыркүйек 1866, Руан — 28 ақпан 1936, Тунис) — француз бактериолог, сүзек безгегін таратқыш - дене масаларын бекіткені үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1928 жылғы лауреаты.

## Ғылыми жұмыс
Николь сондай-ақ мынадай инфекциялық аурулардың зерттеуге елеулі үлес қосты:
* бруцеллез (осы ауруға қарсы бірінші рет екпе қолданды)
* жерортатеңіздік қызба кенесі (оның тасымалдаушысын анықтаған)
* скарлатиндар (стрептококктарды пайдаланып эксперименталды шақырды)
* лейшманиоз (жасанды мәдениеті ортада өсірілген *[[Leishmania donovani]]* және *[[Leishmania tropica]]*)
* тұмау және қызылша (болдырмау үшін реконвалесцент сарысуын тиімділігін растады)
*  ірі қара мал обасы, туберкулез және трахома

## Қайнар көзі

## Сілтемелер
* Шарль Никольдің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны 

Санат:Руанда туғандар
Санат:Франция медиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Паразитологтар
Island Records

**Island Records** — дыбыс жазу компаниясы, 1959 жылы Ямайкада Крис Блэквелмен мен Грэм Гудол ашқан. 1962 жылы компания Ұлыбританияға көшкен.  

## Бұрын Island Records компаниясында жазылған орындаушылар

* Amazing Blondel
* Andrew W.K.
* Anthrax
* Art of Noise
* Aswad
* Bad Company
* Black Uhuru
* Black Rebel Motorcycle Club
* The Bronx
* Burning Spear
* John Cale
* Julian Cope
* Cinema Bizarre
* The Cranberries
* dEUS
* Nick Drake
* Bob Dylan
* Emerson, Lake and Palmer
* Brian Eno
* Fairport Convention
* Marianne Faithfull
* Frankie Goes to Hollywood
* Fotheringay
* Grace Jones
* If
* Insane Clown Posse
* The Isley Brothers
* Janet Jackson
* Jade Warrior
* Jethro Tull

* King Crimson
* Ladytron
* Bob Marley
* McFly
* Mika
* Mott the Hoople
* Mountain
* Nico
* The Orb
* Robert Palmer
* PlayRadioPlay
* PM Dawn
* Quintessence
* Redd Kross
* Roxy Music
* Sum 41
* The Slits
* Soup Dragons
* Sparks
* Spooky Tooth
* Stereo MC's
* Cat Stevens
* Traffic
* Tricky
* U2
* Tom Waits
* The Wedding Present
* White Noise
* Amy Winehouse
* Wolfmother

## Қазір  Island Records компаниясында жазылатын орындаушылар

* Ashes Divide
* Attic Lights
* Babyface
* Дэниел Бедингфилд
*Джастин Бибер
*Ник Джонас
*Деми Ловато (Hollywood Records және Safehouse Records-пен мультиконтракт)
* Bon Jovi
* The Bravery
* Тони Брэкстон
* Мэрайя Кэри
* Clocks
* Def Leppard (US)
* Eddie and the Hot Rods
* Мелисса Этеридж
* Electrovamp
* Fall Out Boy
* Florence + the Machine
* The Feeling
* A Girl Called Jane
* PJ Harvey
* Hoobastank
* Линтон Квеси Джонсон
* Keane
* Кёрли
* Шон Мендес

* Sam Sparro
* Sugababes
* Sum 41
* The Killers
* Lady Sovereign
* Mumford & Sons
* Bob Marley & The Wailers
* Джон Маклафлин
* Nine Black Alps
* Portishead
* Pulp
* Лайонел Ричи
* The Rushes
* Saliva
* Кэт Стивенс
* Tokio Hotel (Universal/Island Germany)
* Third World
* Ariana Grande
* PSY
* Traffic
* Ultravox
* Under the Influence of Giants
* Willy Moon
* Young Love

## Сыртқы сілтемелер
* Island Records (U.S.) — ресми сайты (АҚШ)
* Island Records Group (U.K.) — ресми сайты (Ұлыбритания)
* Island Records Australia
* Блэвелмен сұхбат 

Санат:Island Records
Санат:Дыбыс жазу лейблдері
Санат:АҚШ дыбыс жазу лейблдері
Юлиус Вагнер-Яурегг

**Юлиус Вагнер Риттер фон Яурегг** (),  дворяндық атақтар күшi жойылғаннан кейiн **Юлиус Вагнер-Яурегг** () , Вельс, Жоғарғы Аустрия — , Вена, Аустрия) — аустриялық психиатр, Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1917 жылғы лауреаты.

## Тағы қараңыз
* Пиротерапия

## Қайнар көзі

## Сілтемелер
* Юлиус Вагнер-Яуреггтің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.

Санат:Аустрия медиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Вена университеті түлектері
Санат:Вена университеті оқытушылары
Санат:Грац университеті оқытушылары
Санат:Вена Орталық зиратында жерленгендер
Санат:Аустрия психиатрлары
Йоханнес Андреас Гриб Фибигер

**Йоханнес Андреас Гриб Фибигер** (Johannes Andreas Grib Fibiger) (23 сәуір 1867, Силькеборг — 30 қаңтар 1928, Копенгаген) — даниялық микробиолог және патологоанатом.

## Өмірбаян
Р.Кохтың және Э. фон Берингтың шәкірті. 1900-1905 жылдары клиникалық бактериология институтының директоры; 1900 жылдан Копенгаген университетінің патология профессоры.

## Жұмыстары
Фибигер жұмыстары эксперименттік [онкология]]ның дамуына үлес қосты, атап айтқанда , канцерогендерді рөлін зерттеді.

## Шығармалары
* Untersuchungen über eine Nematode…, «Zeitschrift für Krebsforschung», 1913, Bd 13, S. 217-80.

## Қайнар көзі

## Әдебиет
* Secher К., The Danish cancer researcher Johannes Fibiger professor in the university of Copenhagen, Cph. — L., 1947.

Санат:Дания физиологтары
Санат:Силькеборгте туғандар
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Дания)
Санат:Копенгаген университеті түлектері
Шакей

**Шакей** — Ақмола облысы Ерейментау ауданы, Күншалған ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ерейментау қаласынан оңтүстікке қарай 56 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданы елді мекендері
Карл Ландштейнер

**Карл Ландштейнер** (; 14 маусым 1868, Вена — 26 маусым 1943, Нью-Йорк) — аустриялық дәрігер, химик, иммунолог, инфекционист. Иммуногематология және иммунохимия саласында бірінші зерттеуші, молекулалық және клеткалық физиологиядағы шайылып кеткен антиденелерге ағзаның реакциясының және бұл ретте туындайтын спецификалық және спецификалық емес құбылыстарға қатысты еңбектердің авторы. Адамның қан тобын ашқаны үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты (1930). клиникалық медициналық зерттеу саласында Альберт Ласкер жүлдесінің иегері (1946) — қайтыс болғаннан кейін.

## Естелік
* 1968 жылғы Аустрия және Неміс Демократиялық Республикасының пошта маркаларында бейнеленген.
* 1976 ж. Халықаралық астрономиялық одақ Айдың көрінетін жағындағы кратерге Карл Ландштейнер есімін берді.

## Еңбектері
* «Специфичность серологических реакций» (1936);
* «Группы крови человека (*Human Blood Groups*); Этиология пароксизмальной гемоглобинурии (*Etiology of Paroxysmal Hemoglobinuria*); Этиология полиомиелита (*Etiology of Poliomyelitis*); Химия антигенов (*Chemistry of Antigens*); Изучение сифилиса (*Studies on Syphilis*)».

## Бұл қызық
* Замандастарының айтуынша, Ландштейнер өмірінің соңына дейін әулие ретінде өлгеннен кейін өз анасының қолының сүйегінен құйылған көшірме бедерді сақтаған.

## Қайнар көзі

## Тағы қараңыз
* Трансфузиология
* Иммунология

## Сілтемелер
* Нобельдік сыйлық сайтындағы нақтырақ өмірбаяны 

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Вена университеті түлектері
Санат:Вена университеті оқытушылары
Санат:АҚШ-қа Аустриядан иммиграциялағандар
Терокхада

**Терокхада** (, ) — әкімшілік орталығы аттас келетін Бангладештің оңтүстік-батысында орналасқан қала. Қала алаңы 10,17&nbsp;км²-ге тең.  2001жылғы санақ бойынша , қалада 10&nbsp;136 адам тұрып жатқан, ионың ішінде еркектер 52,22 %-ды құраған, әйелдер — тиісінше 47,78 %-ды құраған. Қала тығыздығы 1&nbsp;км²-ге 997 адам. Сауаттылық деңгейі 40,2 % (пБангладештің орташа көрсеткіші бойынша 43,1 %). 

## Сілтемелер
* Терокхада  (ағыл.)
Санат:Бангладеш қалалары
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Тахирпур

**Тахирпур** (, ) —әкімшілік бөлінісі аттас және Бангладештің солтүстік-шығысында орналасқан қала. Қала алаңы 4,13&nbsp;км²-ге тең. 2001 жылғы санақ бойынша, қалада 6879 адам тұрып жатқан, оның ішінде 51,20 % еркектер, әйелдер тиісінше —  48,80 %. Қала тығыздығы 1&nbsp;км²-ге 1666 адам. Халықтың сауаттылық деңгейі 34,6 % (Бангладештің орташа көрсеткіші бойынша 43,1 %). 

## Сілтемелер
* Тахирпур (ағыл.)
Санат:Бангладеш қалалары
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Тараш ( Бангладеш, қала)

**Тараш** (, ) —әкімшілік бөлінісі бірдей Бангладештің солтүстігінде орналасқан қала. Қала алаңы 5,09&nbsp;км²-ге тең.  2001 жылғы санақ бойынша,қалада 5368 адам тұрып жатқан, оның ішінде 53,70&nbsp;% еркектер,  46,30&nbsp;% әйелдер. Сауаттылық деңгейі 38,4&nbsp;% (Бангладештің орташа есебі бойынша 43,1&nbsp;%). 

## Сілтемелер
* Тараш  (ағыл.)
Санат:Бангладеш қалалары
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Текнаф

**Текнаф** (, ) — әкімшілік орталығы аттас және Бангладештің оңтүстік-шығысында орналасқан қала. Қаланың аумағы  31,53 &#x20;км²-ге тең.2001 жылғы санақ бойынша, 18 951 адам тұрып жатқан, оның ішінде ерлер 53,43 %, әйелдер — тиісінше 46,57 %. Халықтың тығыздығы 1 км²-ге 601 адам. Халықтың сауаттылық деңгейі көрсеткіш-27,2 % (Бангладештің орташа есебі бойынша 43,1 %). 

## Сілтемелер
* Текнаф  (ағыл.)
Санат:Бангладеш қалалары
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Жүз жыл ішіндегі Қытай киносының үздік актерлері

**Жүз жыл ішіндегі Қытай киносының үздік актерлері** (1905-2004) —  тізімі өз тізіміне Қытай қауымдастығының кино өнері (中国电影表演艺术学会) гұсқаулығы бойынша жүз жыл ішіндегі  жүз ең көрнекті актерлер мен актрисаларды қосады . Тізім 2005 жылдың 12-інші қарашасында "Алтын әтеш" және "Жүз гүл" премияларының берілу кезінде жасалды.

Іріктеу  екі критерий бойынша қытайдың үш негізгі жерлерінен таңдалып алынды - құрлықтық Қытай, Гонконг және Тайвань :

# Экрандағы әсерлі ойыны және аудиторияда танымалдылығы  .
# Қытай киносында белгілі бір статусы бар болуы керек және Қытай киносының дамуына ықпалы болуы керек.

## Алфавиттік актерлер тізімі
**1905—1949 жылдары (35 актёр)**
* Бай Ян
* Ван Жэньмэй
* Ван Даньфэн
* Вэй Хэлин
* Жуань Линъюй
* Лань Ма
* Ли Вэй
* Ли Лили
* Лю Цюн
* Пау Фон
* Се Тянь
* Сунь Даолинь
* Сян Кунь
* Тао Цзинь
* Тянь Фан
* У Инь
* У Чуфань
* Фэн Чжэ
* Ху Де
* Хуан Цзунъин
* Цзинь Шань
* Цзинь Янь
* Цинь И
* Чжан Пин
* Чжао Дань
* Чжан Жуйфан
* Чжоу Сюань
* Чэнь Цян
* Шангуань Юньчжу
* Ши Хуэй
* Шу Ши
* Шу Сювэнь
* Юань Мучжи
* Юй Лань
* Юй Ян

**1949—1976 жылдары (34 актёр)**
* Ван Юймэй
* Ван Сяотан
* Ван Фули
* Ван Синьган
* Го Чжэньцин
* Гуй Ялэн
* Кэ Цзюньсюн
* Брюс Ли
* Ли Жэньтан
* Ли Можань
* Бриджит Лин
* Лиза Лу
* Сихун Лун
* Лю Сяоцин
* Пан Сюэцинь
* Пань Хун
* Се Фан
* Ся Мэн
* Тан Гоцян
* Тао Юйлин
* Тянь Хуа
* Цинь Хань
* Цуй Вэй
* Джеки Чан
* Сильвия Чан
* Чжао Лижун
* Чжан Лян
* Чжан Юй
* Чжао Цзыюэ
* Чжу Сицзюань
* Чжун Синхо
* Чоу Юньфат
* Юй Шичжи
* Ян Цзайбао

**1976—2004 жылдары (31 актёр)**
* Ван Течэн
* Ван Чживэнь
* Гун Ли
* Гэ Ю
* Энди Лау
* Ли Баотянь
* Джет Ли
* Ли Сюэцзянь
* Лю Пэйци
* Люй Липин
* Тони Люн Ка-Фай
* Тони Люн Чу Вай
* Анита Муи
* Нин Цзин
* Пу Цуньсинь
* Си Мэйцзюань
* Сун Чуньли
* Сыцинь Гаова
* Цзян Вэнь
* Цзян Вэньли
* Чжан Фэнъи
* Чжан Цзыи
* Чжу Сюй
* Чжэн Чжэньяо
* Стивен Чоу
* Лесли Чун
* Мэгги Чун
* Чэнь Баого
* Чэнь Даомин
* Джоан Чэнь
* Чэнь Пэйсы

## Дереккөздер
Тара Линн Барр

**Тара Линн Барр** (;  1999 жылдың   2 қазанында Ориндж, Калифорния штаты туған) — америкалық актриса, ең танымал өз рөлін  Құдайым, американы сақта  фильмінде сомдаған ''.

## Өмірбаяны
Барр Ориндже штатында дүниеге келген . Оның ата-анасы ұзақ уақыт бойы Southern California Edison Company- да  жұмыс істеді, және де Тара мен оның әпкесі Эринді сабаққа дейін және сабақтан кейін Boys and Girls Clubs of Huntington Valley-ға берген,  Boys and Girls Clubs of Huntington Valley өз кастингін іске қосқан кезде Тараның әпкесі кастингтен сәтті өтеді. Осыны көріп Тараның өзі де шабыттанып, актриса болуға талпынады.

## Кәсіби мансап
Boys and Girls Clubs of Huntington ValleyТара Линн жеті жасар кезінде   Clubhouse Theater кастингіндегі балалар қойылымына сәтті өтеді — осылай оның актерлік мансабы басталады. Кейінгі үш жыл ішінде ол 10 спектакльде ойнайды  және 9 жасында оған актерлік мансапты жалғастыру үшін агент керектігін жариялайды. 11 жасында ол  Road Kill (2005) деп аталатын қысқа метражды фильмде роль сомдап шығады, бұл фильм Audience Choice Award номинациясы бойынша 2005 жылы  Нью-Йорк фестивалінде хоррор фильмдердің жеңімпазы болады.   Сонымен қоса фильм қорқыныш фестивалінде  Encore телеарнасынан көрсетіледі. Оның жұмыстарының ішінде NBC, Disney и Nickelodeon арналарынан көрсетілген фильмдер де болды. 2011 жылы Құдайым, американы сақта  фильмінде Роксиді сомдап үлкен рөл атқарды. Өзінің соңғы жылдарын Тара  Boys and Girls Clubs of Huntington Valley--ге көмектесумен айналысып жатыр .

## Фильмография

### Фильм

### Теледидарда

### Театрда

### Видео ойындар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* (ағыл.) сайтта Internet Movie Database

Санат:2 қазанда туғандар
Санат:1993 жылы туғандар
Отто Мейергоф

**О́тто Фриц Ме́йергоф** (; 12 сәуір 1884, Ганновер, Германия — 6 қазан 1951, Филадельфия, АҚШ) — неміс биохимик әрі дәрігер. бұлшық  метаболизмі саласындағы жұмысы үшін (гликолизді қоса алғанда) Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1922 жылғы лауреаты (Арчибальд Хиллмен бірге).

## Өмірбаян
Өмірге Ганноверде еврей отбасында келген. Балалық шағының басым бөлігін Берлинде өткізді, ол кейінірек медициналық мамандығы бойынша оқыған. Страсбургте және Гейдельберг университетінде оқуын жалғастырды. Мейергоф 1909 жылы «Психикалық аурулардың психологиялық теориясына үлес» атты диплом жұмысымен, оқуын бітірді. Гейдельбергте Хедвиг Шелленбергті кезіктірді, ол  кейінірек оның әйелі атанды. Олар қызы және екі ұлы болды.

1912 жылы Мейергоф Киль университетіне ауысады және 1918 жылы ол жерде профессор атағын алды. 1929 жылы Макс Планк қоғамы Медициналық зерттеулер институтының директоры болып сайланады және 1938 жылға дейін нацистік режимнен Парижден қашуға мәжбүр болған кезге сонда жұмыс істейді. 1940 жылы АҚШ-қа қоныс аударады, , онда Филадельфияда Пенсильвания университетінде шақырылған профессор атанады.

Мейергоф Филадельфияда миокард инфарктісінен 67 жасында қайтыс болды.

## Сілтемелер
* Отто Мейергофтың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.

Санат:Германия медиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Германия биохимиктері
Санат:Христиан Альбрехт атындағы университеті оқытушылары
Санат:Гейдельберг ғылым академиясының мүшелері
Арчибалд Хилл

**А́рчибалд Ви́виен Хилл** () (26 қыркүйек 1886, Бристоль&nbsp;— 3 маусым 1977)&nbsp;— ағылшын физиолог, биофизика және операцияларды зерттеу негізін қалаушылардың бірі. Бұлшық ет қызметі термодинамикасы саласындағы жұмысы үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1922 жылғы лауреаты (Отто Мейергофпен бірге).

## Өмірбаян
Ағылшын физиолог Арчибальд Хилл өмірге 26 қыркүйекте 1886 жылы Бристолде арамен кесілген материалдар көпесі отбасында келген. Балаларды анасы асыраған. 7 жасқа дейін  Арчибальд ол дайындық мектебіне барған отбасы Вестон-супер-Марге көшкенге дейін, анасымен үйде оқыған.

1899 жылы, ол Хилл математика қабілетін көрсеткен Блюнделл колледжіне қабылданды.

Ол 1905 жылы Тринити-колледжде Кембридж университетінде оқуын бастады, математика зерделеді. Ол қабілетті студент болды және бір жыл бұрын оқуын аяқтады. Оның жетекшісі, физиолог М. Флетчер, Хилл физиологияда істеуді ұсынды, оның пікірінше, болашақ ғалымның интеллектуалдық қабілеттері аса сай келген. Тәлімгер кеңестері алынды. 1909 жылы, оқуын аяқтап, емтиханын тамаша аяқтап, Хилл химия және физика өз білімдерін тереңдету жалғастырады.

Сол жылы жас ғалым Кембриджде, құрбақа бұлшықеті физиологиялық ерекшеліктерін зерттеу мәселелері бойынша Флетчер және Хопкинс зерттеулерін жалғастырып физиологиялық зертханада жұмыс істей бастады. Термопаралардың көмегімен Арчибальд Хилл «бұлшықет тетігі электр энергетикалық әлеуеті жоғары химиялық энергия трансформациясы процессіне байланысты деп мәлімдеді».

1914 жылы, оның ғылыми-зерттеулері бұлшықеттің қысқару және механикалық жұмыс барысында босатылған жылу өлшеуіне, сондай-ақ бұлшық ет қызметінің биохимиялық аспектілері мәліметтердің өзара түсіндіруге бағытталды.

Нобель сыйлығының дәрежесіндегі Хилл өз баяндамасында бұлшықет физиология мәселелерін оғаш күрделілігіне назар аударды және одан әрі эксперименттер қажеттігін атап өтті, олар статика, динамика мен термодинамиканың барлық аспектілерін қамтитды, сондай-ақ жаңа зертханалық құралдарын құру және пайдалану маңыздылығын атап өткен болатын.

Хилл Германияда саяси ахуалдың шиеленісуіне байланысты нацистік саясаттың қарсыласы ретінде үкіметтің Гитлердің еврейлер менғалымдарды қудалауын айыптады.

Хилл, 40-тан астам ғылыми қоғамдардың мүшесі болған 17 ЖОО-дан құрметті дәрежелері алды, ордендер мен медальдармен, және көптеген ғылыми институттарды марапаттары мен жүлдлерін иеленді.

Арчибальд Хилл 1977 жылы 3 маусымда вирустық инфекциясы салдарынан асқынулардан көз жұмды.

Оның қызы Полли әкесінің жолын қуған, сондай-ақ ғылымға өз өмірін арнады.

## Сілтемелер
* Арчибалд Хиллдың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.

Санат:Кембридж университеті түлектері
Санат:Ұлыбритания медиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Ұлыбритания биохимиктері
Санат:Копли медалінің иегерлері
Санат:Корольдік медаль иегерлері
Август Крог

**Шек Август Стинберг Крог** (**Август Крог**, ) (15 қараша 1874, Грено — 13 қыркүйек 1949, Копенгаген) — даниялық физиолог (анасы жағынан румындық тегі бар), 1916—1945 жылдары Копенгаген университетінің зоофизиология факультетының профессоры. Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1920 жылғы лауреаты.

## Естелік
1976 ж. Халықаралық астрономиялық одақ Айдың көрінетін жағындағы  А́вгуст Крог есімін кратерге берді.

## Тағы қараңыз
* Крог принципі
* Крог - шағын айдағы әсер ету кратері.

## Сілтемелер
* Август Крогтың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны

Санат: Данияда туғандар
Санат:Дания медиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Дания)
Санат:Копенгаген университеті оқытушылары