open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Көп фазалы сүзбелену

**Көп фазалы сүзбелену** - кеуекті ортада
газ бен бірнеше сұйықтың немесе ерітінділер мен эмульсиялардың бірге ағуы. Әрбір
фазаның сүзбелену жылдамдығы фазалық
өтімділікке, фазаның тұтқырлығына,
қысымның градиентіне байланысты;
түрбөлшектік құрамы фазалық жағдайы
бойынша анықталады. Мұнай-газ кен орнын
сумен тоғыту арқылы игергенде газдың,
мұнайдың, судың көп фазалы сүзбеленуі жүзеге асады.
Мұнай-газ-конденсат кен орнын игергенде
көмірсутек газдары мен көмірдің қос тотығы
қоспасының күрделі түрде бірге сүзбеленуі
орын алады.

## Дереккөздер
Күмісбек

**Күмісбек** - Каспий маңы ойысының оңтүстік -  
батыс ернеуі маңы өніріндегі мұнай кен орны. Атырау облысында, Ганюшкин кентінен соптүстікке 60 км жерде орналасқан.

## Дереккөздер


Санат:Атырау облысы кен орындары
Санат:Құрманғазы ауданы
Төшен Естұрғанов

**Төшен Естұрғанов**. Ірілендірілген Қаратон мұнай кәсіпшілігінде бұрғышы. Ленин орденімен марапатталған (1951).

## Пайдаланғанәдебиет



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
ҚМГ-Астана, ҚМГ-Жайық, ҚМГ-Алатау

**ҚМГ-Астана, ҚМГ-Жайық, ҚМГ-Алатау**
- жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер.
«ҚазМұнайГаз» сауда үйінің бөлімшелері
ретінде 2003 жылдың 10 қыркүйегінде, 25
шілдесінде және 18 қыркүйегінде тіркелген. Аталған кәсіпорындарды құрғандағы
басты мақсат - мұнай және газ өнімдерін
көтермелеп және жекелеп сатудан түсетін
пайда мөлшерін арттыру, сол сияқты мұнай
өнімдерін сатуда «ҚазМұнайГаз» сауда үйің
акционерлік қоғамының өзіндік үлесін арттыру. Осы мақсаттарды жүзеге асыру үшін
акционерлік қоғам аталған жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктерге мұнай мен газды
өңдеу өнімдерін жекелеп және көтермелеп
сату нысандарын жалға берді.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Санат:Геология
Қазақ КСР ҒА-ның Орал - Ембі базасы

**Қазақ КСР ғылым академиясының Орал - Ембі базасы** -
аймақтық минералдық шикізаттарды, басқа
да табиғи қорларды кешенді түрде зерттеу үшін құрылған Батыс Қазақстандағы
бірінші ғылыми-зерттеу мекемесі. Академик Қ.Сәтбаевтың бастамасы бойынша,
1946 ж. Гурьев (қазіргі Атырау) қаласында
ұйымдастырылды. Базаның жетекшісі болып С.Қарымсақов тағайындалды. 1949ж.
Атырауда аймақтық өндіргіш күштерді зерттеу мен игеру проблемаларына арналған
Қазақ ССР ғылым академиясының көшпелі сессиясы өтті.
Сессия Каспий маңының ғылыми зерттеулері мен өндіргіш күштерін дамытудың негізгі бағыттары мен жолдарын белгіледі. Ол уақытты ҚазССР ғылым академиясының Орал - 
Ембі базасында мұнай геологиясы, мұнай
кен орындарын пайдалану, су қорлары,
құрылыс материалдары, физикалық химия, топырақтану, топырақ мелиорациясы және есімдік шаруашылығы секторлары болды. Зертханаларды біртіндеп
күшейту, олардың ғылыми аппаратурамен
жарақталуын жақсарту, мамандардың
саны мен біліктілігінің өсуі 1956 ж. базаны
ҚазССР ғылым академиясының мұнай институты болып
қайта құрылуына алғышарттар жасады.

## Дереккөздер


Санат:Зерттеу мекеме
Аарон Хэнк

**Аарон Хэнк** (толық аты – *Aaron, Hank; Henry Louis Aaron*; 5 ақпан, 1934, Мобил, шт.Алабама, АҚШ — 22 ақпан 2021) — американдық бейсболшы, кәсіпқой бейсболдың үздік ойыншыларының бірі. Біраз уақыт Негритяндық Лигаларда, кейін төменгі лигаларда аз уақыт ойнаған соң, 1954 жылы «Милуоки Брэйвз» құрамында  ішкі алаң ойыншысы ретінде Жоғарғы лигаға өткен. 1965 жылы «Брейвзден» Атлантаға өткен  шағында, есебінде 398 «хоумран» болған, 1974 жылы  715-іншісіне қол жеткізіп, Бейб Руттың рекордынан да асып түскен. «Милуоки Брюэрзбен» соңғы екі маусымын өткізген (1975-76). Ааронның бүкіл ойынындағы: «хоумрандары» (755), базаға қосымша соққылары (1477), соққыдан кейінгі «ұзақ жүгірісі» (2297) рекордтарына ешкім қол жеткізе алмаған, тек Тай Кобб пен Пит Роуз соққы сандары  бойынша одан асып түскен (3771). Аарон бейсбол тарихында ең үздік хиттердің бірі болып саналады.

## Дереккөздер


Санат:1934 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша бейсболшылар
Санат:АҚШ бейсболшылары
Қарабала Eсімов

**Қарабала Eсімов** (1931-2004, Атырау облысы).Доссор № 19 қолөнер училищесін бітірген (1949). 1946-1947 жылдары - Сағыз мұнай кәсіпшілігінде мұнай ұңғымаларын өлшеуші. 1949- 1992 жылдары - «Ембімұнай» бірлестігі Қаратон, Қошқар, Құлсары МАБ бұрғышының көмекшісі, бүрғышы, КМБЭ бұрғышы, бұрғылау шебері, «Маңғышлақ мұнай газ барлау» тресі ¥ңғымаларды сынамалау және сынақтан өткізу кеңсесінде бұрғышы, бригада шебері. 1992 жылдан - зейнеткер. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалімен марапатталған (1975).

## Пайдаланғанәдебиет



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қазақ мұнай ғылыми-зерттеу геологиялық барлау институты

**Қазақ мұнай ғылыми - зерттеу геологиялық барлау институты** - Қазақстан Республикасы геологиялық қызметінің жүйесіндегі мұнай
мен газ жөнінен мамандырылұан бірден-бір салалық ғылыми-зерттеу мекемесі. Атырау қаласында орналасқан. Институт 1946ж. академик Қ.Сәтбаевтың бастамасымен
құрылған Қазақстанның батысындағы Қазақ
КСР Ғылым Академиясының Орал - Ембі
ғылыми - зерттеу базасынан өсіп шықты. 1956ж.

Мұнай институты болып қайта ұйымдасты,
1960ж. геология және геофизика институтына айналды, 1972ж-дан осы атауымен белгілі. Институт зерттеулерінің негізгі бағыттары:
Батыс Қазақстанның мұнай және газ
кен орындарының геологиялық құрылысын
зерттеу және орналасу заңдылықтарын
анықтау; мұнай - газ қорларына болжамдық
және өндірістік баға беру және мұнай мен
газға жүргізілетін геологиялық барлау
жұмыстарының бағыттарын анықтау; мұнай
ұңғымаларынан сынама алу мен сынақтан
өткізудің әдістерін жетілдіру және бұрғылау
технологиясын және бұрғылау ерітінділерінің
қасиеттерін жақсарту; түрлі мақсаттағы
тәжірибелік - әдістемелік жұмыстарды
жүргізу; терең ұңғымаларды бұрғылаудың
жобалық - сметалық құжаттарын жасау;
сыртқы экономикалық байланысты жүзеге
асыру, өз зерттеулерінің нәтижелерін
сыртқа шығару және шетелдік фирмалармен бірлескен зерттеулер жүргізу. Институт
зерттеулерінің ең маңызды теориялық және
қолданбалық нәтижелері: Каспий маңы
ойысының, Оңтүстік Маңғыстаудағы Бозащы түбегінің шөгінді тысының тереңдегі
құрылысын кешенді зерттеу және осының 
негізінде аймақтардың мұнайлылығының,
газдылығының келешегін болжау, мұнай
жиылуының ірі аймақтарын және олармен байланысты кен орындарды айқындау;
Қазақстан жерін мұнай мен газға деген
келешегінің дәрежесіне қарай мұнай-газ
геологиялық аудандастыру; 1978ж. баспадан шыққан 1:500 000 масштабтағы "Қазақ
КСР-інің мұнайлылығы-газдылығының
болжам картасы"; 1982ж. шыққан 1:300 000 масштабтағы "Каспий маңы ойысы мен Төменгі Еділ мұнайлы-газды
аймағының мұнайылығы-газдылығының
картасы"; Қарашығанақ, Жаңажол т.б.
бірегей кен орындарда эксперименттік
термодинамикалық зерттеулерді жүргізу,
т.б. Институт құрамында жұмыс істейтін
бөлімдер: литология және стратиграфия,
мұнайлылық-газдылықты болжау және
геологиялық барлау жұмыстарын жоспарлау,
қойнауқаттардағы көмірсутекті жүйелерінің
термодинамикасы, мұнай кәсіпшілік геологиясы, бұрғылау, т.б. зертханалар.

Институт
құрамына бес бөлімі бар дербес баланстағы
Ақтөбе бөлімшесі және Атырау тәжірибелік - әдістемелік экспедиция кіреді. Институтты ұйымдастыруға, ғылыми-зерттеу
бағыттарының дамуы мен қалыптасуында,
маңызды теориялық және практикалық
нәтижелерге қол жеткізуде оның бұрынғы
директорлары С.Қарымсақов, С.Шақабаев,
Т.Жұмағалиев, С.Өтеғалиев және Ақтөбе
бөлімшесінің бастығы М.Таңқыбаев зор
еңбек сіңірген. Институт 1998 ж. ашық акционерлік қоғамға айналса, 1999 ж. жауапкершілігі шектеулі серіктестікке айналды.

Институттың бірқатар жұмыстары 1976 жылы және 1980 жылы Қазақ КСР-і Мемлекеттік сыйлығы, сондай-ақ 1982 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлығымен марапатталды.

## Дереккөздер


М
Маңғыстаудың су ресурстары

**Маңғыстаудың су ресурстары** Каспий маңы түщы суға әрдайым зәру. Қатаң континенттік
климат, жауын-шашынның аздығы және жербедерінің мардымсыз ойдымдылығы салдарынан Каспий маңында су жүйесі нашар дамыған. Аймақта ағын су да тапшы. Алқаптың едәуір бөлігінде түрақты ағынды су көздері мүлдем жоқ, мерзімдік өзендер мен уақытша ағысты сулар, керісінше, көп кездеседі. Суы аз,
құмға, сорға, шағын көлшіктерге сіңіп, кеуіп кететін "соқыр" өзендер де бар.
Аймақтағы шаруашылықүшін маңызды өзен Жайық(Орал) өзені. Ол Оңтүстік Оралдың орманды беткейлерінен, теңіз деңгейінен 637 м биіктіктегі Оралтау жотасынан (Ресей) бастау алып, Каспий теңізіне Атырау қаласы тұсынан өтіп барып қүяды. Қазақ халқының Жайық деп келген өзен атауы 1775 ж., Пугачевкөтерілісінен кейін, II Екатеринаның жарлығымен Орал деп өзгертілді. 
Қар суымен қоректенетін Жайық өзені ағынының басым бөлігі (80%) орта есеппен 30-35 күнге, ал суы мол жылдары 2-2,5 айға созылатын (сәуір-маусымның бас кезі) көктемдегі су тасуы кезінде жинақталады. Жылдық ағынның көп жылдық келемі Индербор кенті түсында 7420 млн.м3, орташа шығыны 237 м3/
сек болғанда, мұндағы өзеннің жылдық ағынының ең көп шығыны 651 м³/сек,минималдық шығыны 90,6 м³/сек. Ағынның орташа көп жылдық модулі 1,67 л/сек-тен (Көшім ст.) 0,85 л/сек-ке дейін (Атырау ст.) ауытқиды.
Жайық - Каспий маңындағы тұщы судың ең ірі қайнар көзі. Сонымен қатар бұл өзен бекіре түқымдас балықтардың өсіп көбеюіне бірден-бір ыңғайлы орта болғандықтан, оның суын суармалы егіншілікте,
өнеркәсіпте және турмыста пайдалану мүмкіндігі шектеулі. Ол жал-
пылама жылдық шығыны 569 млн.м315 ірі суару-суландыру және ішкі
шаруашылық жүйелерін (ұзындығы 2000 км-дей, Жайықтың жалпы
ұзындығы 2534 км) және 54 мың гектар көлтабанды (онда ірі жемнің
тұрақты қоры жиналады) сумен қамтамасыз етеді.

## Дереккөздер



Санат:Су ресурстар
Төре Жайлағанов

**Төре Жайлағанов** (1927, Атырау облысы). 1944-1954 жылдары - «Қазақстанмұнай» тресі жұмысшысы. 1954-1982 жылдары - Қосшағыл МКБ-ы ұңғымаларды жер асты жөндеу бригадасында жұмысшы, оператор, оператордың көмекшісі, аға оператор. 1982 жылдан - зейнеткер. «Ерен еңбегі үшін» (1948), «Еңбек ардагері» (1982) медальдарымен марапатталған.

## Пайдаланғанәдебиет



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
ҚазМұнайТеңіз

**ҚазМұнайТеңіз, теңіз мұнай компаниясы**
- жабық акционерлік қоғам. «ҚазМұнайГаз»
ұлттық компаниясың акционерлік қоғамының
жүз пайыз қатысуымен 2003 жылдың 14 наурызында құрылды. Қызметінің негізгі бағыттары:
жер қойнауын пайдалану құқығына ие болу,
шикізатты барлаудың, өндірудің, оның өңдеу
өнімдерін тасымалдаудың және өткізудің тікелей интеграцияланған табыскер құрылымдарын
құру, сол сияқты құрылган бизнеске басшылық
ету; Каспий және Арал теңіздерінің және оларга
көршілес орналасқан құрлық бөлікшелерінің
көмірсутек ресурстарын барлау және өндіру
жөніндегі мұнай операцияларын дайындау және іске асыру; бұрынырақ құрылған немесе
енді құрылып жатқан бизнеске қосылу арқылы
Каспий теңізінің және онымен көршілес құрлық
бөлікшелерінің көмірсутек ресурстарын барлау
және өндіру жұмыстарына байланысты мұнай
операцияларын іске асырудың коммерциялық
жобаларын жүзеге асыруға қатынасу.
«ҚазМұнайТеңіз» теңіз мұнай компаниясың
акционерлік қоғамының функциялары: жер
қойнауын пайдалану құқықтарын алу және
оларды іске асыруды орындау жөніндегі
коммерциялық жобаларды ұйымдастыру
және жүзеге асыру; жер қойнауын пайдала-
ну жөніндегі келісім-шарттарда мемлекеттік
коммерциялық мүдделерді өкілетті мекеме
функцияларын атқару арқылы қамтамасыз
ету, жер қойнауын пайдалану жөніндегі келісім-шарттарда үлестік қатынасқа қол жеткізу; жобаларды жүзеге асыруға және оларға
қатынасуға қажетті жер қойнауын пайдалануға
жасалған келісім-шарт жобаларын және өзге
де құжаттарды дайындау; көмірсутек ресурстарын барлау және өндіру операцияларын
жүзеге асыруды ұйымдастыру; жер қойнауын
пайдалану келісім-шарттары бойынша
мердігердің функцияларын қамтамасыз ету;
мұнай операцияларын жүзеге асырушы заңдық
тұлғалардағы үлестік қатынастарды иелену,
қолдану және оларды өткізу.
«ҚазМұнайТеңіз» теңіз мұнай компаниясың
жабық акционерлік қоғамы 2003 жылы 16 мамырда Қазақстан Республикасы Президентінің
№1095 Указымен бекітілген Каспий теңізі
қазақстандық секторын игерудің Мемлекеттік
бағдарламасын іске асыру мақсатында құрылды.
Жетекшілері: Измұхаметов Б.С. (2003 ж.), Хасанов Б.К. (2003 жылдан бері).

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Санат:Геология
Балқаш шөгінді алабы

**Балқаш шөгінді алабы** - геологиялық тұрғыдан өзімен аттас ойыспен байланысты. Оның шекаралары: шығысында және оңтүстігінде - Жетісу Алатауының қатпарлы құрылымдары, батысында - Шу-Іле қатпарлы құрылымы, солтүстігінде - Балқаш көлі. Алаптың ауданы 540x90-240 км. 

## Геологиялық құрылымы
Мезозойға дейінгі түзілімдердің беті мұнда 1 км тереңдікте орналасқан. Мезозойға дейінгі таужыныстардың заттық құрамы алаптың орталық бөліктерінде әзірге белгісіз, бұлар әдетте іргетас ретінде қаралады. Алап юра қатқабаттарында көмір кенорындарының ұшырасуымен сипатталады, бұл қатқабаттар палеоген мен неогеннің қалыңдығы 300 м-лік  құмды-гравийлі, құмды-сазды]және құмды таужыныстарымен көмілген. Алаптың құрылымдық жіктелу дәрежесі нашар. Жоғарғы палеозойға тиесілі таужыныстардың мұнай мен газға деген перспективалары күмәнді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан геологиясы
Сабыр Есімбеков

**Сабыр Есімбеков** (1964, Алматы қаласы). КСРО Сыртқы істер министрлігінің Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтын (1990), КСРО ҒА Шығыстану институтының аспирантурасын (1993), Йокогама мемлекеттік университетінің аспирантурасын (Жапония, 1996) бітірген. Халықаралық экономикалық құқық аясында магистр. 1995-2000 жылдары - Қазақстан Республикасының Жапониядағы істерінің уақытша сенім жүктелген адамы, Жапониядағы Қазақстан Республикасы Елшілігінің бірінші хатшысы. 2000 жылы - «Қазтрансойл ҰК» ЖАҚ бас директорының кеңесшісі. 2001 жылы - «Мұнай мен газды тасымалдау» ҰК» ЖАҚ, «Қазтрансойл» ҰК» ЖАҚ жобаларды басқару департаментінің директоры, жаңа жобалар департаментінің директоры. 2002 жылдан - «Казтрансойл» ЖАҚ бас директорының даму жөніндегі орынбасары. 2003 жылдан - «ҚазМүнайГаз ҰК» АҚ көлік ішкі құрылымы және сервистік жобалар жөніндегі атқарушы директоры.

## Пайдаланғанәдебиет



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Семсер АҚ

**Семсер** - 2000 жылдың желтоқсан айында
құрылган жабық акционерлік қоғам. «Семсер»
жабық акционерлік қоғамы - күзет қызметін
қамтамасыз ететін компания. Қазіргі кезде
«Семсер» компаниясы «ҚазМұнайГаз» ¥лттық
компания акционерлік қоғамы жүйесіндегі
бүкіл кәсіпорындарға және өзге де мекемелерге күзет қызметін көрсетеді.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Санат:Геология
Қазақ мұнай ғылыми - зерттеу және жобалау институты

**Қазақ мұнай ғылыми - зерттеу және жобалау институты** - геология және мұнай кен орындарын пайдалану саласындағы ғылыми зерттеулермен, әр түрлі мұнай кәсіпшілік жабдықтарын, мұнай өңдеу кәсіпорындарын және көмекші өндірістерді жобалаумен шұғылданатын мамандандырылған мекеме. 1940 ж. Атырау қаласында "Қазақстан мұнай комбинаты" құрамында "Ембіпроект" жобалау конторы ретінде негізі салынды.

1957-70 ж. "ГипросКазмұнай" мұнай жобалау институты, 1970 жылдан бұрынғы КСРО-ның Мұнай өнеркәсібі министрлігінің Қазақ мұнай ғылыми-зерттеу және жобалау институты. 1978 ж. институт Ақтау қаласында, Атырауда бөлімшесі болды. 1995 ж. бұрынғы институттың Атыраудағы бөлімшесінің
негізінде дербес "Каспиймұнайгаз" институты ұйымдасты. 2001 ж. институт "Каспиймұнайгаз" ғылыми-зерттеу институты Акционерлік қоғамы болып қайтадан құрылды, ол ҚР-ның Энергетика және минералды ресурстар министрлігіне бағынышты болды. 2002 ж. акциялардың мемлекеттік пакеті жаңадан құрылған "Қазақ мұнай және газ институты" жабық акционерлік қоғамына берілген. Институт жұмысының негізгі бағыттары: мұнай мен газ кен орындарының геологиясы және оларды игеру саласындағы ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу, көмірсутек шикізатын өндіру, тасымалдау, сақтау және өңдеу саласында жобалау - іздеу жұмыстарының кешенін орындау; мұнай-газ өндірісі мен еңбек саласындағы қауіпсіздік техникасының ғылыми-техникалық нормалық құжаттарын жасау. Институттың жобалары бойынша Атырау мен Маңғыстау облыстарында көптеген газ-мұнай кен орындары игеруге берілді, олардың ішінде Өзен, Жетібай, Қаламқас, Мартыши, Прорва т.с.с. ірі кен орындар да бар. Қазіргі уақытта да институт мұнай саласындағы өзінің дәстүрлі тапсырыс берушілеріне және шетелдік капиталмен жұмыс істейтін біріккен кәсіпорындарға ғылыми-жобалау инженерлік қызмет көрсетіп келеді.

## Дереккөздер


Санат:1940 жылы құрылған ұйымдар
Санат:Ақтау мекемелері
Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары
Өтесін Жайлыбаев

**Өтесін Жайлыбаев**(1892-1970, Атырау облысы). 1920-1957 жылдары - Доссор мұнай кәсіпшілігі ұңғымаларды жер асты жөндеу бригадасында оператордың көмекшісі, оператор. Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Пайдаланғанәдебиет



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Магдалена Абаканович

thumb|Анықталмаған
**Марта Магдалена Абаканович** () (20 маусымда 1930  Фалента, Польша - 20 сәуірде 2017 Польша Варшава), поляк мүсіншісі. 

Текті әулеттен шыққан. 1955 жылы Варшава өнер академиясын тәмамдаған. Мүсін өнерінде алғаш рет тоқылған материалдан мүсін жасаған және жетекшілік еткен тұлға. Өзінің үш метрлік тоқыма жұмысын «Абакандарға» (тегімен) деп атаған. Бас (1975), Арқа (1975-80), Эмбриология (1980), Катарсис (1986) атты тоқылған мүсіндердің сериялы топтамалары әлемнің көптеген елдерінің көрмелеріне (сурет, графика, мүсін және басқа да материалдардан) қойылуда. Туындылары Еуропа мен АҚШ-та кең танылған.

## Өмірбаяны
Магдалена Абаканович жалға отбасында дүниеге келген. Оның анасы, Хелена Домашевская, ескі поляк отбасына тиесілі. Әкесі Константин Абаканович — поляк-литва татар, Кейін Ресей Польша қашты Қазан төңкерісіне байланысты 1920 жылы әскери іс-қимылдар отбасы Гданьска көшті. Уақытында Екінші дүниежүзілік соғыс Абакановичи Варшава шетінде өмір сүрген Соғыстан кейін олар Гданьск жақын солтүстік Польша Тчев шағын қалаға көшті.

## Дереккөздер


Санат:Польша суретшілері
Ақсу-Кендірлі газ кен орны

**Ақсу-Кендірлі газ кен орны** — Оңтүстік Маңғыстау ойысымының Ақсу-Кендірлі баспалдағындағы газ кен орны. Маңғыстау облысында, Жаңаөзен қаласынан оңтүстікке 140 км жерде. 

## Тарихы
Құрылым 1955 жылы айқындалды. Іздестіру бұрғылауы 1969 жылы басталды. Кенорын 1972 жылы ашылды.

## Геологиялық құрылымы
Газ сыйыстырушы құрылым солтүстік-батыс бағытта созылған, екі биіктікпен күрделіленген брахиантиклин қатпар. Барлау жұмыстарымен сол қатпардың орталық және оңтүстік-шығыс бөліктері зерттелген. Оның гипсомерлік белгілері біршама биіктеу келетін солтүстік-батыс бөлігі теңіз аумағында. Көтерілімнің өлшемдері, ортаңғы юраның бат жікқабатына тиесілі түзілімдердің табаны бойынша (изогипса -2130 м) есептегенде, 18,5x11 км, амплитудасы 47 м. Қатпар қанаттарының еңістену бұрышы 20°-тан аспайды. Төменгі бордың апт жікқабатының жоғарғы бөлігінің өнімділігі айқындалды. Оңтүстік-шығыс биіктіктен шағын ғана қойнауқаттық газ жатыны табылды.

## Жатыс сипаты
Жинауышы кеуекті, ашық кеуектілік көрсеткіші 19%. Өнімді қойнауқаттың жалпы қалыңдығы 29,5 м, тиімдісі 22,3 м, газбен қаныққан қалыңдығы 4,3 м. Газдылық коэффициенті 0,48. Газды жатынның биіктігі 13 м. Бастапқы қойнауқаттық қысым 20,5 МПа, температура 88°С. 5 мм-лік штуцердегі газ шығымы (өнімі) 48 мың м3/тәу. Қойнауқаттық су хлоркальцийлі типке жатады. Кен орнында жұмыс 1974 жылдан бері тоқтатылған.

## Дереккөздер

Санат:Маңғыстау облысы кен орындары
Санат:Қазақстан газ кен орындары
Қазақгаз

**Қазақгаз** - мемлекеттік холдинг компаниясы. 1991 ж. Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орнын игеру
және Қазақстан Республикасының бүкіл газ
тасымалдау жүйесін реттеу мақсатында
құрылған. 1997 жылы таратылды. Газ тасымалдау жүйесі Бельгияның нысаны шетелдік компаниялардың Agip и BG альянсына
берілді.

## Дереккөздер


Санат:Холдинг компаниясы
Сағыз (өзен)

**Сағыз** – Каспий алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Ақтөбе, Атырау облыстары  жерімен ағады. Ұзындығы 511 км. Су жиналатын алабы 19,4 мың км2.
 
## Бастауы
Мұғалжар тауының батысынан (Байсары тауынан) басталып, Каспий теңізіне 60-70 км жетпей Тентексор тұсындағы Бер төбекшіктерінде (Атырау облысы Мақат ауданы) жерге сіңіп кетеді. 

## Этимологиясы
Әдетте Сағыз топонимін "шайнайтын сағыз" деп түсіну жаңсақтық болар еді. Бұл гидротопонимнің көне, ескі замандардан екендігін оның екінші құрамындағы *ыз*, *уыз*, *оғыз* - "өзен" сөзі дәлелдеп тұр. Ал бірінші компонентегі *сағ* сөзі фин-угор тілінде *сөг* - "саз, батпақ, шалшық", финше *suo*, эстонша *soo* - батпақ, шалшық дегенді білдіреді. Егер бұл деректер нанымды деп санасақ Сағыз атауы "айналасы батпақ, балшық, саз жағасында бұталар қалың өскен өзен" деген мағынаға жуық.

## Гидрологиясы
Жоғарғы ағысында арнасы тік жарлы, тар, ортаңғы ағысында аңғары 5 -15 км-ге дейін кеңейеді. Төменгі ағысындағы аңғары енсіз. Ұзындықтары 10 км-ден аспайтын 100-ге жуық саласы бар. Ірілері: Дауылды, Ащысай, Ноғайты, Топырақшашты, Жарлы, Мұқыр, Бұрмасай. Жауын-шашын суымен толығады. Жауын-шашын көп жылдары Каспий теңізіне дейін жетеді. Наурыз — сәуір айларында тасиды. Суы көктемде тұщы, жазда кермек. Ауыз суға жарамды. Жылдық орташа су ағымы Сағыз темір жол стансасы тұсында 3,2 м³/с, орташа ең үлкен көрсеткіш - 4 5 м3/сек, орташа жылдық ағын 118 млн. м3, төменгі ағысында, Тентексор елді мекенінің тұсындағы құмға сіңіп жойылатын жерінде, ағынының көлемі 30-40 млн. м3-ге дейін азаяды. Каспий маңы өзен-көлдерінің көпшілігі сияқты, Сағыздың суы да минералданған: суы мол кезеңде оның минералдану дәрежесі 700-900 мг/л т, су деңгейінің төмендеуі кезеңдері аралығында 2000 мг/л-ге дейін жетеді.
Жылына Сағыз 300 мың т тұз алып өтеді. Тұздың осыншама көп мөлшерде болуы өзен түбінің, өзен түбі суының және төңірегіндегі топырақтың тұздануына әкеліп соқтырады. Жазда Сағыз өзенінің суы ауызсу ретінде пайдалануға да, мал суаруға да жарамсыз, ашқылтым. Тек қана кектемгі су тасу кезінде және жаздың алғашқы айларында суы әжептәуір тұщыланады. 

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданы өзендері
Санат:Қызылқоға ауданы өзендері
Санат:Мақат ауданы өзендері
Санат:Каспий су алабы өзендері
Қазақойл Ақтөбе

**Қазақойл Ақтөбе** - "ҚазМұнайГаз" ұлттық
компаниясының және "Nelson Resources Limited"
корпорациясының тікелей қатысуымен
Ақтөбе облысындағы Әлібекмола және
Қожасай перспективалы мұнай газ конденсатты
кен орындарын игеру мақсатында 1999 жылы
құрылған жауапкершілігі шектеулі серіктестік
(ЖІІІС). Бұл серіктестік Ақтөбе облысының
мұнай өндіру секторындағы өте ірі компания.
Қазіргі таңда "Қазақойл Ақтөбе" ЖШС мұнай өндіру ісінің жолбасшысы ретінде бағаланады.
Бұл жетістіктің негізінде мұнай өндірудің
жоғары қарқындылығы жатыр. 2002 жылы
бұл серіктестік 120 мың тонна, 2003 жылы 420
мың тонна мұнай өндірді. 2007-2008 жылдары мұнай өндірудің жылдық мөлшерін 3 млн.
тоннаға дейін жеткізу жоспарланып отыр.
Өндіру жұмыстарының қоршаған ортаға тигізер жағымсыз әсерлерін азайту мақсатында
компанияда бұзылған жерлерді қалыпқа келтіру, пайда болған қалдықтарды залалсыздандыру және көму шаралары жүзеге асырылуда; коршаған ортаға шығарылған зиянды 
заттар мөлшерін төмендету үшін серіктес газды іске асыру жобасы енгізілуде; тұрмыстық
қалдықтарды көметін полигон ұйымдастыру,
арналық тазарту қондырғыларын тұрғызу
сияқты табиғатты қорғау нысандары іске
қосылған.

## Дереккөздер


Санат:Шектеулі серіктестік
Клаудио Аббадо

**Аббадо Клаудио** (итал. *Claudio Abbado*; 26 маусым 1933, Милан, Италия ‒ 20 қаңтар 2014, Болонья,  Италия), италияндық дирижер. Джузеппе Верди консерваториясында фортепианода ойнауды және композициялар мен дирижерлікте оқып шыққан соң, Венада дирижер болып жұмыс жасайды. Ұзақ жылдар бойы Милан театры Ла Скаламен (1968-86) тығыз қарым-қатынаста болып, онда алғашында бас дирижер, кейін көркемдеуші директоры болумен қатар, Венаның филармониялық және Лондонның симфониялық оркестрінде бас дирижерлік қызмет атқарған. 1989 жылы Г.Фон Караянмен бірге тұрақты дирижер болып және Берлин филармониясында көркемдеуші директор ретінде жұмыс істеген. Қазірде жиі естілетін заманауи әуендерімен, жаңалыққа толы қойылымдарымен әйгілі.

## Дереккөздер


Санат:Италия тұлғалары
Сырдарья шөгінді алабы

**Сырдарья шөгінді алабы** солтүстік-шығысында және оңтүстік-батысында Ортаңғы және Оңтүстік Тянь-Шань тауларымен шектелген өзімен аттас ойыспен байланысты. Алаптың солтүстік-батыс шекарасы морфологиялық тұрғыдан оқшауланбаған, сондықтан ол шартты түрде алапты Арал шөгінді алабынан бөлектейтін Аққыр-Құмқала ер тұрқылас құрылымы арқылы жүргізіледі. Алаптың ауданы 150 мың км².

Кейбір зерттеушілердің пікірі бойынша, кристалдық іргетас тақтатастардан, гнейстерден, граниттерден құралған докембрийлік және төменгі палеозойлық кешендерден тұрады. Шөгінді тыс өте анық дараланатын девон-таскөмірлік квазиплатформалық секцияға және бор-палеогендік платформалық секцияға жіктеледі. Олардың арасында қорқойма-қатқабаттар да, жапқыш-қатқабаттар да бар, және де квазиплатформалық секция сыйымдылық-сүзбелік қабілеті тұрғысынан нашар сипатталады.

Алаптың аймақтық құрылымы жайлы тұжырымдар палеозойлық түзілімдердің жабыны бойынша құрастырылған картаға негізделеді. Бұл картадан байқалатыны, меридианға бойлас бағытта (Қаратаулық бағытта) созылған алаптың ішкі бөлігіндегі құрылымдардың алуан түрлі бағытқа созылатындығы. Алап ауқымында Үрмеқұм, Жауғаш, Берді, Байқадам және Ташкент-Бетпақдала ойысымдары, Қаратау маңы моноклині және бірнеше көтерілімдер мен дөңестер оқшауланады. Мұнай мен газға деген перспективаларды зерттеу нысаны ретінде тек қана шөгінді тыстың квазиплатформалық бөлігін қарауға болады.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ
Санат:Геология
Изенғали Жайсыманов

**Изенғали Жайсыманов** (1912-1983, Атырау облысы). 1933-1940 жылдары - «Ембімұнай» тресі Қосшағыл МКБ-да бұрғылау цехының ағаш шебері. 1940-1947 жылдары - Құлсары МКБ-да мұнара тұрғызу цехының ағаш шебері. 1947-1958 жылдары - «Қазмұнайбарлау» тресі Құлсары барлау бұрғылау кеңсесі дайындау бригадасының ағаш шебері, бригадир. 1958-1959 жылдары Мақат бұрғылау кеңсесінде мұнара құрастыру бригадасының бригадирі. 1959-1968 жылдары
«Қазақстанмұнай» бірлестігі Құлсары және Прорва бұрғылау кеңселері мұнара құрастыру цехында бригадир, прораб. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Пайдаланғанәдебиет



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қазақойл пром геофизика

**Қазақойл пром геофизика** - "Қазақойл" Ұлттық мұнай компаниясы құрамындағы ашық акционерлік қоғам, компания. 1997 ж. құрылған. 

Компания, негізінен, мұнай және газ ұңғымаларын кәсіпшілік-геофизикалық жағынан техникалық жабдықтауды және орындалған жұмыстарды
бағалауды бір жүйеге келтіріп үйлестіріп отырады. Құрамына Қазақстанның мұнайлы аймақтарындағы барлық жетекші кәсіптік-геофизикалық кәсіпорындар кіреді. Олар компания күшімен ұңғыманы геофизикалық зерттеу мәліметтеріне талдау жасайтын бағдарламалық құралдармен қамтамасыз етілген.

## Дереккөздер


Санат:ҚазМұнайГаз
Санат:1997 жылы құрылған компаниялар
Санат:Қазақстан мұнайгаз компаниялары
Айналмалы бұрғылау

**Айналмалы бұрғылау** - ұңғыма оқпанының
түбіндегі таужыныстарды бұзушы аспаптың
(қашаудың, қашауыштың) айналуы есебінен
таужыныстарды тесу, бұзу жолымен ұңғыма
бұрғылау тәсілі. Роторлық және турбиналық
бұрғылау түрлері жиірек қолданылады.
Роторлық бұрғылауда аспапты мұнарада
орнатылған роторлық бұрғылау тізбегі
арқылы айналдырса тұрбиналық бұрғылауда
таужыныстарды уату қозғалтқыш-турбобур
айналдырған қашау көмегімен жүзеге асырылады.

## Дереккөздер



Санат:Мұнай
Нұржауған Жайлыбаева

**Нұржауған Жайлыбаева** (1926, Ақтөбе облысы). Атырау мұнай техникумын бітірген (1967). 1943-1986 жылдары - «Құлсарымұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында мұнай-газ өндіру операторының көмекшісі, оператор, аға оператор, шебер. 1986 жылдан - зейнеткер. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланған.

## Пайдаланғанәдебиет



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Қазмұнайгаз-Тельф

**Қазмұнайгаз-Тельф** - Атырау облысының Жылыой ауданында, Атырау қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 180 км қашықтықта орналасқан Қараарна және Шығыс Көкарна кен орындарын барлаумен және олардан мұнай мен газ өндірумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. 

Құрылтайшылары - "ҚазМұнайГаз" ұлттық мұнай компаниясы ашық акционерлік қоғамы (Қазақстан) және "Тельф-АГ" фирмасы (Швейцария). "Қазмұнайгаз-Тельф" серіктестігі, бұрынғы "Казпромставба" бірлескен кәсіпорны, 1991 жылы құрылды. Жылой ауданында орналасқан Қараарна және Шығыс Көкарна кен орындарынан мұнай мен газ өндіруге лицензиясы бар. Қазір кәсіпорын
аталған кен орындарды игеріп, өндірілген мұнайды экспортқа және ішкі рынокқа шығаруда. Кәсіпорын қажетті өнеркәсіптік инфрақурылыммен (арнаулы техникамен, көлікпен, базамен т.с.с.) жабдықталған.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Санат:Геология
Қазақстандық келісім - шарт агенттігі, АҚ

**Қазақстандық келісім - шарт агенттігі, АҚ**
- Қазақстан Республикасының сауда және
индустрия министрлігінің арнайы өкілеті болып саналып, 2002 жылы қараша айының 14 жұлдызында "Отандық өндірушілерді мемлекеттік қолдауды жандандыру өлшемдері
туралы" Қазақстан Республикасының
Өкімет қаулысына сәйкес құрылды. Агенттік Отандық өндірушілер мен шетелдік
инвесторлардың мүддесіне кәсіптік түрде
қызмет көрсетеді. Қазақстан базарларында
халықаралық стандартты бекіту мен жаңа
технология, контракт жүйесін кіргізу жөнінде
еңбек етеді.

## Дереккөздер


Санат:Өкілет
Аббас I (Мысыр)

thumb|Аббас I
**Аббас I** (Abbas I) (1813-13 шілде 1854, Банха, Мысыр), Осман Империясы құрамындағы Египет өкілі (1848-54).  Мұның елді басқару кезеңі билікті күшейту, атасы Мұхаммед Әлидің елге енгізбек болған батыс елдерінің реформалары тоқтатылып, жоба қабылданбаған кезең болатын. Шетелдіктерге сенімсіз көзқараста болғанмен, ол 1851  жылы ағылшындықтарға Александрия мен Каир аралығына теміржол салуға рұқсат береді. Ал ағылшындықтар, өз кезегінде, Қырым Соғысына (1853).  Мысыр әскерлерін жіберуге себепші болған Осман сюзерендерімен болған келіспеушілік кезеңінде қолдау көрсетеді. Аббасқа Банхтегі өз сарайында қастандық жасалып, екі құлының қолынан қаза тапқан.

## Дереккөздер


Санат:1813 жылы туғандар
Санат:Мұхаммед Әли әулеті
Санат:1854 жылы қайтыс болғандар
Санат:Османлы империясы
Электрлік орталықтан тепкіш copan қондырғысы

**Электрлік орталықтан тепкіш copaп қондырғысы** - батырмалы электр қозғалтқышымен тікелей біріктірілген
орталықтан тепкіш сораптың жәрдемімен ұңгымадан сұйықты механикаландырылған
жолмен өндіру жабдықтарының жиынтығы.
Мүнайды, суды, тұздықтарды өндіргенде 
пайдаланады. Құрамына 50-600
баспалдақты орталықтан тепкіш сорап,
арнайы диэлектрлік маймен толтырылған
асинхрондық электр қозгалтқышы, электр
қозғалтқышының қуысына қойнауқаттық
ортаның флюидтері тусуінен сақтайтын
протектор, электр қозғалтқышын транс-
форматормен және басқару станциясымен
біріктіретін жумырсым желісі кіреді. Мұнай
уңғымалары үшін бул қондыргының өнімділігі
15-20-1400-2000 м3/тэу-ке, арыны 2500-3000
м-ге, электр қозғалтқышының қуаты 500 кВт-
қа, кернеу 2000 в-ке, айдалатын суйықтың
температурасы 180°С-қа, қысымы 25 Мпа-ға
дейін жетеді.Ресейде кеңінен қолданылады.

## Дереккөздер



Санат:Мұнай
Айрақты газ конденсат кен орны

**Айрақты кенорны** – Шу-Сарысу шөгінді алабындағы газ-конденсат кен орны. Жамбыл облысында, Тараз қаласынан солтүстікте 135 км жерде орналасқан. Сейсмобарлау нәтижесінде құрылым 1969 жылы бұрғылауға дайындалып, 1971 жылы ашылған. 

## Геологиялық құрылымы
Кен сыйыстырушы құрылым - өнімді горизонттар жайғасқан жоғарғы турне, төменгі визе беті бойынша (-1820 м-лік изогипса) ауданы 9x9 км, амплитудасы 120 м күмбез тәрізді қатпар. Төменгі пермнің тұзаралық газды горизонттарының беті бойынша мөлшері 21x10 км, амплитудасы 160 м. 

## Жатыс сипаты
Кен жоғарғы турне, төменгі визенің көмірлі терригендік және төменгі пермнің тұзаралық құмтастары мен алевролиттеріндегі қойнауқаттық-күмбездік, литологиялық қалқаланған типтердегі үш газды жатыннан тұрады.  Жоғарғы турне жатынының тереңдігі 2145 м, биіктігі 24 м. Газ-су жапсары -1803 м белгіде. Газды горизонттың жалпы қалыңдығы 24 м, өнімдісі - 17 м. Жинауыштары кеуекті және жарықшақты-кеуекті. Төменгі визе жатынының күмбездегі жатыс тереңдігі 2075 м, биіктігі 62 м, газ-су жапсарының абсолют белгісі - 1771 м. Өнімді горизонттың жалпы қалыңдығы 35 м, өнімдісі - 11,4 м. Терригендік жинауыштары кеуекті және жарықшақты-кеуекті типтес. Бастапқы қойнауқаттық қысым 28,2 МПа, температурасы 72°С. 19,1 мм-лік диафрагмада газдың бастапқы өнімі 31,3 мың м3/тәу. Теменгі пермь тұзаралық газ қабаты 830 м тереңдікте орналасқан. 534 м белгідегі газ-су жапсарлы жатынның биіктігі 70 м. Тұзаралық шөгінділердің жалпы  қалыңдығы 32 м, тиімдісі - 10 м. 19,1 мм-лік шайбадағы газдың өнімі (шығымы) 128 мың м3/тәу. 

## Құрамы
Газы этанды, азотты-көміртекті, көмірқышқылды-азотты көмірсутекті, гелийлі. Ауыр кемірсутектердің жиынтығында ауыр газдардың үлесі мол, тек жеке қойнауқаттарда гана жеңіл газдар бар. Хлоркальцийлі құрамды қойнауқаттық суларының тығыздығы 1,15-1,24 г/см3, минералдылығы 146,3 г/л-ге дейін. Кен орны барлануда.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл облысы кен орындары
Санат:Қазақстан газ кен орындары
Қазақстан - Қытай құбыры

**Қазақстан - Қытай құбыры** - ҚР Үкіметі мен Қытай Халық республикасы арасында 2004 жылдың 17 мамырында жасалған "Мұнай-газ бағытындағы істестік туралы" келісім-шартқа сәйкес "ҚазТрансОйл" акционерлік қоғамы мен Қытайдың мұнай мен газды барлау және игеру Ұлттық корпорациясы шешімімен 2004 жылдың 30 маусымында құрылған жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Серіктестіктің
мақсаты - "Батыс Қазақстан Батыс Қытай" мұнай құбыры құрылысының негізгі тармағы болып табылатын "Атасу-Алашанькоу" мұнай құбырын жобалау, салу және игеруге беру. Мұнай құбырының бастапқы нүктесі - Қазақстандағы Атасу кенті, ақырғы нүктесі -
Қытайдағы Алашанькоу.

Құрылтайшылары: Қытай Халық республикасы заңына сәйкес құрылған заңдық тұлға болып табылатын CNODC (China National Oil and Gas Exploration and Development Corporation) компаниясы - 50%-дық үлеспен, Қазақстан Республикасы заңына сәйкес құрылған заңдық тұлға болып табылатын "ҚазТрансОйл" акционерлік қоғамы - 50%-дық үлеспен. Құрылыстың аяқталу мерзімі 2005 жылдың желтоқсаны
деп жоспарланған, игеруге берілу уақыты - 2006 жыл.

Ақтөбе облысындағы мұнай кен орындарынан Атырауға дейінгі құбыр желісінің алғашқы учаскесі 2003 жылы аяқталды. Ал Атасудан Алашанькоуға дейінгі мұнай құбырының құрылысы 2004 жылдың қыркүйегінде басталып, 2005 жылдың желтоқсанында толық аяқталды. Атасу — Алашанькоу мұнай құбырының ашылу рәсімі 2005 жылғы 15 желтоқсанда өтті. Оған Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысты.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнай құбырлары
Эльфмұнайгаз

**Эльфмұнайгаз - ''Elf Aquitaine**'' - кенорындарды іздестірумен, барлаумен, бұрғылаумен және жайластырумен, көмірсутек шикізатын өндірумен айналысатын француздық жекеменшік фирма.

1990 жылы "Сосьете Эльф Акитен" концерні құрган. Ақтөбе облысындағы Темір бөлікшесінде барлау жүргізуге және
көмірсутек шикізатын өндіруге лицензияны Қазақстан Республикасының үкіметі 1996 жылы берген, сөйтіп бұл фирма Темір кенорнын игерудің бастауында болды. Кейін "Темір" шартын орындау "Қазақойл" Үлттық мұнай компаниясы мен Германдық Веба
Ойл ГМБК компаниясына берілді.

## Дереккөздер


Санат:Франция компаниялары
Санат:1990 жылы құрылған компаниялар
Қазмұнайгазбарлау

**Қазмүнайгазбарлау** - мұнай және газ
бойынша Қазақ Өндірістік геологиялық
басқармасы. 1972 жылы Гурьев (Атырау) қаласында Қазақ КСР Геология жәнежер қойнауын қорғау министрлігінің мұнай
мен газға геологиялық іздеу және барлау
жұмыстарын жургізетін мекемелері негізінде аймақтық өндірістік-басқару бөлімшесі
ретінде құрылды. Басқарма құрамына
Ақтөбе, Гурьев (Атырау), Маңғыстау, Орал,
Оңтүстік Қазақстан облыстарының бұрғылау
кәсіпорындары (трестер мен мұнай барлау
экспедициялары), "Қазақстанмұнайгеофизика" және "Қазгеофизтрест" т.б трестердің
далалық және геофизикалық экспедициялары кірді. Басқарма бүкіл республика аумағы
бойынша мұнай мен газга деген геологиялық
барлау жұмыстарын жүргізді. Басқарма
жұмыс істеген уақыт ішінде оның өндірістік
бөлімшелері тарапынан Бозащы түбегінің
мұнай-газ кен орындары ашылды, Каспий
маңы ойысының тұзасты түзілімдерінің
мұнайгаздылығы алғаш рет анықталды,
сөйтіп Батыс Теплов, Кеңқияқ, Қарашығанақ,
Жаңажол т.с.с. кеңінен танымал кен орындар, сол сияқты тұзүсті түзілімдеріндегі
көптеген кен орындар ашылды. 1980 жылы
Басқарма "Қазмұнайгазгеология" Өндірістік-геологиялық бірлестігі болып қайтадан
құрылды, ал ол, өз кезегінде, 1981 жылы
қайтадан таратылып, оның құрамынан бірнеше жаңа өндірістік-геологиялық бірлестіктер
бөлініп шықты (қ. "Қазмұнайгазгеология").

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Санат:Геология
Қазмұнайгазгеология

**Қазмұнайгазгеология** - Батыс Қазақстанда
мұнай мен газға қатысты геологиялық
барлау жұмыстарына жетекшілік жасайтын өндірістік-геологиялық бірлестік. Ол
"Қазақстанмұнайбарлау" басқармасының
негізінде 1980 жылы құрылып, бірақ жыл
өмір сүрді де, "Ақтөбемұнайгазгеология",
"Қазгеофизика", "Гурьевмұнайгазгеология"
(1992 жылдан "Атыраумұнайгазгеология")
өндірістік геология бірлестіктеріне бөлінді. 80
жылдарда Батыс Қазақстанның мұнай іздестіру мекемелері 15 мұнай-газ кен орнын ашты,
бұлардың қатарында Равнинное, Кенбай, Та-
сым, Нсанов, Елемес т.б. кен орындар бар.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Санат:Геология
Ғалым Жақаш

**Ғалым Жақаш** (1957, Атырау облысы).Қазақполитехникалық институтын бітірген (1981). 1974-1976 жылдары - «Мақатмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында оператор. 1981-2004 жылдары - «Сағыз» МКБ-ы мұнай өндіру цехында мұнай өндіру операторы, ұңғымаларды жер асты жөндеу бригадасының шебері, Мақат аудандық комсомол комитетінің хатшысы, инженер-технолог, «Мақатмұнайгаз» мұнай-газ өндіру басқармасы орталық инженер-технологиялық қызметтінде аға инженер, Тереңөзек өндіру цехындашебер, цехбастығы, «Құлсарымұнайгаз» мұнай-газ өндіру басқармасында бастықтың орынбасары, аға инженер. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (1999).

## Пайдаланғанәдебиет



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қазақстан мұнай

**Қазақстан мұнай** - өндірістік бірлестік. 

1945 ж. құрылып, құрамына Қазақстандағы мұнай барлауды, өндіруді және өңдеуді жүзеге асыратын барлық кәсіпорындар мен мекемелер енді. 1922 ж. республиканың мұнай өнеркәсібі жаппай мемлекет меншігіне өтіп, Орал-Ембі (Жайық-Жем) ауданының мұнай кәсіпшіліктері басқармасы құрылды.
1924 ж. "Ембімұнай" ірілендірілген тресі ұйымдастырылып, ол 1939 ж. "Қазақстанмұнайкомбинатына" айналды.

## Дереккөздер


Санат:Өндірістік бірлестік
Вина Малик

**Вина Малик**(Punjabi/Urdu: ويتا ملک, born **Zahida Malik**) - Пәкстандық әртіс, модель.
 
Вина Маликтың Пәкістандағы белсенді әйелдерден құралған саны аз болса да, табиғаты әртүрлі топтардың арасында беделі өте  күшті.
Актриса Равалпинди қаласында жеті балалы кедей отбасында дүниеге келген. Әкесі зейнетке шыққан әскери адам. Ол бала кезінен-ақ тұрмыстық зорлық-зомбылықты көріп өскен. «Әкемнің шешемізді тамақ үшін талай мәрте  сабағанын көрумен өстім. Тамақты уақытында дайын қылмадың деген секілді майда-шүйдемен анамызға күн көрсетпейтін» дейді. «Мен есімді біле бастағанда әкеміз 14 жасар үлкен әпкемді тұрмысқа беріп жіберді. Екінші әпкем 11 жасқа жете бергенде ол да басқа үйдің табалдырығын аттауға мәжбүр болды. Мен алтыншы сыныпқа өткенде әкем маған келіп «енді сенің кезегің» деді. Мен қарсы шықтым. Ол кезде бар болғаны 12, 13-ақ жаста едім.  Мен: «Жоқ! Мен не себепті күйеуге тиюім керек? Тұрмысқа шыққым келмейді!» дедім. Әкем болса «Жоқ шығуға тиіссің» деп қысым жасады. Мен өмірімде бірінші рет өз шешімімді қорғап қалдым».

Әкесі қызына ары қарай оқытатын ақшам жоқ деген. Қызы амалсыз мектепте жүріп жұмыс істеуге мәжбүр болған. 17 жасқа толғанда шоу бизнесте бағын сынамақ болады. Әлбетте оның бұл шешімі туыстары тарапынан ақылға сыймайтын ұят іс болып саналады. 
## Дереккөздер


Санат:Пәкістан әртістері
Санат:Пәкістан христиандары
ЭмбаЮгНефть

**ЭмбаЮгНефть** - Жубантам кенорнында(тұзасты кешені) және Жубантам-Жосалы
қүрылымдар тобында көмірсутек шикізатын барлаумен және өндірумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Қурылтайшылары - Қазақстан Республикасының заңдық және
жеке тулғалары. Негізгі қызметі - Атырау облысы Ембі ауданында, Қулсары және Бекбике
кенттерінен 110 км қашықтықта орналасқан Жубантам-Жосалы қүрылымдар тобы
аумағындағы мұнай мен газға деген болашағы
бар 500,429 км² аумақты игеру.

## Дереккөздер



Санат:Мұнай
Ақтас мұнай-газ конденсат кен орны

**Ақтас мұнай-газ конденсат кен орны** — Өзен-Жетібай антиклин белдеміндегі мұнай-газ конденсат кен орны. Маңғыстау облысында, Ақтау қаласының оңтүстік-шығысында 85 км жерде орналасқан. Құрылым сейсмобарлау жұмыстарымен 1962-1963 жылдары табылып, кен орны 1967 жылы ашылған. 

## Геологиялық құрылымы, сипаты
Валанжин жік қабатының табанымен (-1320 м-лік тұйықтаушы изогипса) оқшауланған брахиантиклин қатпардың өлшемдері 8,6x3,4 км, амплитудасы 20 м. Тереңдеген сайын оның амплитудасы 90 м-ге дейін артады, ал аален жікқабатының табаны бойынша 130 м-ге дейін жетеді. Төменгі және ортаңғы юра шөгінділерінде 7 өнімді горизонт бары анықталды, бұлардың көпшілігі ортаңғы юра қатқабатында. Бір горизонт төменгі юраға жатады. Екі өнімді горизонттағы жатындар шомбал, қалғандары қойнауқаттық, күмбездік. 

## Қанығу сипаты
Қанығу сипаты жағынан 4 жатын газды-конденсатты, біреуі мұнай-газ-конденсатты және үшеуі мұнайлы. Кеуекті жинауыштар құмтастар мен алевролиттерден тұрады. Өнімді горизонттардың ашық кеуектілігі 14-20%, өтімділігі 0,209-0,06 мкм2 аралығында өзгеріп отырады, жалпы қалыңдығы 3,7-66,3 м, тиімдісі - 2,5-49,6 м, мұнаймен қанығу қалыңдығы 3,3-15,6 м, газбен қанығу қалыңдығы 2-12 м шамасында. Жатындардың биіктігі 2 м-ден 41 м-ге дейін жетеді. Үш горизонттың жатынындағы бастапқы қысым 20,0-20,6 МПа-дан аспады, тек бір горизонттікі ғана 25,6 МПа-ға жетті.
Қойнауқаттық температура 87-104°С болды. Мұнайдың бастапқы шығымдары 4,8-187 м3/тәу-ке дейін өзгеріп тұрды, газға қанығу дәрежесі 73-149 м3/т-ға дейінгі шамада.

## Құрамы
Өнімді горизонттардың мұнайлары ауыр және өте ауыр, тығыздығы 872-915 кг/м3-
қа дейін жетеді, күкірті аз (0,2%), парафині мол (20-26,14%). Мұнайда еріген газдың құрамында метан басым, ол 82,4%-ға жетеді, ауыр көмірсутектердің үлесі 15%-дай, азот бар (3%-ға дейін). Газ жатындарымен газды тақия газдары салмақты, этанды (9,6-16%), ауыр көмірсутектердің үлесі 14,6-30,72%, азоттікі - 1,2-5,2%. Газ шығымдары 41-187 мың м3/тәу. Бір өнімді горизонттағы тұрақты конденсаттың мөлшері 78,8 г/м3-ды құрайды, басқаларынікі 60 г/м3-тан артпайды. Конденсаттың шығымы 2,6-11,4 м3/тәу-к, оның тығыздығы 793 кг/м3. Өнімді горизонттардың сулары минералдылығы 145-167 г/л хлоркальцийлі тұздықтар болып табылады. Жатындардың режимі серпінді суарынды. Кен орнынан газ ғана өндіріледі, мұнай өндіру тоқтатылған.

## Дереккөздер

Санат:Маңғыстау облысы кен орындары
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Қазақстан мұнайы мен газы

**Қазақстан мұнайы мен газы** - Қазақстан Республикасындағы мұнай-газ саласының
жағдайы мен даму перспективасын мерзімді
баспасөзде жариялап тұру мақсатында 1998
жылы Білім және ғылым министрлігі құрған
ғылыми-өндірістік журнал. Журнал Қазақстан
Республикасы Ақпарат және қоғамдық келісім
минстрлігінде 1998 жылдың 19 желтоқсанында
529-шы номермен тіркелген. Қазақстанның
Жоғарғы аттестациялық комиссиясы шешімімен журнал химия, техника және геология-минералогия ғылымдары бойынша кандидаттық
және докторлық диссертациялардың негізгі
нәтижелерін жариялайтын ғылыми басылымдар тізіміне енгізілген.
"Қазақстан мұнайы мен газы" журналы мұнай-
газ өнеркәсібінің жағдайы мен даму перспективасы жайлы академиялық ғалымдардың,
кәсіби мамандардың пікірлерін білдіріп
тұратын басылым болып табылады. Жарияланатын материалдар ауқымы мейілінше
кең, ол мұнай-газ кешені бағытындағы ғылым
мен өндірістің ең соңғы жетістіктеріне байланысты алуан түрлі аспектілерді қамтиды.
Журналда, сол сияқты, конференциялардың,
ғылыми жиналыстардың, симпозиумдердің,
көрмелердің материалдары және олардың
мұнай-газ кешенінің тиімділігіне тигізер әсері
де жарияланады. Журнал академиялық, университеттік мекемелер арасында, өндірістік
мекемелерге, ғылыми-зерттеу мекемелеріне, министрліктер мен ведомстволарға,
Қазақстанда, Қазақстан Республикасымен
мұнай-газ кешенінің проблемалары бойынша
байланысы бар бүкіл таяу және алыс шет елдерде белсенді түрде қызмет істеп жүрген шет
елдік фирмаларға, компанияларға таратылады. Журналдың таралымы - 2000 дана, шығу
мерзімі - жылына 6 номер.

## Дереккөздер


Санат:Ғылыми-өндірістік журнал
Эмбаведьойл

**Эмбаведьойл** - мұнай өндірумен және
оны өткізумен айналысатын жауапкершілі-
гі шектеулі серіктестік. Қурылтайшылары
"*[[ҚазМунайГаз]]*" Ұлттық компаниясы Жабық
акционерлік қогамы, "Сатко ИнтернейшнлЛимитед" компаниясы. Серіктестік 05.07.19-
96 ж. көмірсутек шикізатын өндіруге берілген №43 келісім-шартқа сәйкес ОңтүстікҚамыскөл мұнай кенорнын игеруде. Кенорын әкімшілік тургысынан Атырау облысының
Жылой ауданының аумағында, Доссор темір
жол станциясының оңтүстік-шығысында 10
км жерде орналаcқан.

## Дереккөздер



Санат:Мұнай
Қазақстан мұнай барлау

**Қазақстан мұнай барлау** - Қазақстанда
1943-58 ж. Мұнай іздестіру және мұнай барлау жұмыстарын атқарған геологиялық барлау тресі, "Қазақстанмұнайкомбинатының"
құрамында 1943 ж. ұйымдастырылды, 1958
ж. Батыс Қазақстан геология басқармасы
болып қайта құрылды. Трестің құрамында
6 мұнай барлау нысаны, мұнай іздестіру
кеңсесі және Доссор механикалық шеберханасы болды. Трест 10 кен орын ашты,
олардың ішіндегі ірілері: Сағыз, Солтүстік
Қаратон, Батыс Тереңөзек, Қарсақ, Тәжіғали
т.б. 1943-1947 ж. трестің басқармасы Доссор
кентінде орналасты, 1947 жылы Гурьевке
(Атырауға), "Қазақстанмұнай" бірлестігінің
қарамағына ауыстырылды.

## Дереккөздер


Санат:Барлау тресі
Ферхат Аббас

**Аббас Ферхат** (Abbas Ferhat) (24 тамыз 1899, Тахер, Алжир – 24 желтоқсан 1985, Алжир қ-сы), Алжир республикасы уақытша үкіметінің бірінші президенті болған (1958) көшбасшы саясаткер. Бұрын өзі ниеттес болған француз билігіне көңілі толмай, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде  (1939-45) француз билігін айыптап, барлық алжирліктің теңдігіне кепіл болатын Конституция болуын талап етеді. Франциядан азат болуға жеткізген Ұлт Азаттық Майданына қатысады (1958-62). 1962 жылы Алжир заң шығарушы ассамблеясының мүшесі болып сайланады. Алайда 1963 жылы ҰАМ ішіндегі қайшылықтарға байланысты қызметінен кетеді.

## Дереккөздер


Санат:Алжир саясаткерлері
Эмульсиялану

**Эмульсиялану**(ы) (*мунайдың*)
эмульгаторлардың әсерінен және газдың
ұлғаю энергиясының әсері салдарынан
мұнай эмульсияларының түзілу процесі.
Мунайды өндіру мен жинау жүйелерінде Э.
тереңдік сораптардың жұмыс процессіндегі
мунай мен судың дисперсиялануынан көрініс
береді. Бұрқақты және компрессорлық ұңғымаларда табиги эмульгаторлардың
әсерінен күшейеді. Мұнай ендірудегі полимерлік-мицеллярлік сумен тогыту процестерін жүргізгенде, мұнай кәсіпшілігі мен мунай
құбыры жабдықтарының коррозиясы ингибирленгенде, инверттік эмульсиялар мен
минералдық майлардың эмульсияларын
алуда қолданылады.

## Дереккөздер



Санат:Мұнай
Қазақстанның Мұнай Бизнесі

**Қазақстанның Мұнай Бизнесі** (Oil&Gas Industry of Kazakhstan) - анықтамалық басылым, республиканың мұнай-газ саласында жұмыс істейтін 450-ге жуық компаниялар (мұнай өндіретін, тасымалдайтын, геофизикалық, құрылыс, қызмет көрсету т.с.с.) жайлы ақпараттарды топтастырған. 

Анықтамалық басылым ай сайын, ағылшын-орыс тілдерінде шығарылады. Республикадағы компанияларды түгелдей қамтитын жалғыз ғана тақырыптық басылым болғандықтан бұл басылым қашан да үлкен қызығушылық тудырады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан журналдары
Санат:Ағылшын тілді журналдар
Санат:Орыс тілді журналдар
Никколо дель Аббате

thumb|Никколо дель Аббате
**Никколо дель Аббате** (Niccolo dell'Abate) (1512, Модена - 1571, Фонтенбло, Франция) — итальяндық суретші. Моденада оқып, Балоньедегі өз замандастары Корреджо және  Пармиджанионың ықпалымен өз стилін жетілдіре түседі (1544-52). Ол мұнда портреттер салып, сарай қабырғаларын табиғат көріністерімен және Маньеризм стиліндегі мәнерлі компазициямен безендірген. 1552 жылы Генрих ІІ-нің шақыртуымен Францияға жұмыс істеуге келіп, Приматиччоның жетекшілігімен Фонтенбло сарайының ішін безендіру (бүгінгі күнде  жоғалған) жұмысын атқарды. Кейінгі өмірін Францияда өткізеді. Оның мифологиялық пейзаждары француз классикалық пейзажының  негізгі қайнаркөзіне айналып, К.Лоррен мен Н.Пуссен бағыт беруші тұлғаға айналды.

## Дереккөздер

Санат:Италия суретшілері
Қазпромставба

**Қазпромставба**- Атырау облысындағы кейбір мұнай кен орындарын пайдалану, тұрғын үй мен
әлеуметтік қызметке арналған нысандардың құрлысын жүргізу үшін құрылған Чехия-Қазақстан бірлескен кәсіпорны. 1991 жылы құрылған. 

Құрылтайшылары - "Теңізмұнайгаз" АҚ және "Примуслове Ставительстви Брно" (Чехия). Қараарна, Масабай, Айранкөл кен орындарында көмірсүтек шикізатын өндіруге рұқсатты ҚР Үкіметі 1995 жылы берген. Кейін "Қазақойл" Ұлттық мұнай компаниясы (69%) мен "Кацзер" АҚ (Чехия) құрылтайшылары болды, сөйтіп бірлескен кәсіпорын "Теңізмұнайгаз-Тельф" болып атала бастады. Мекен-жайы:
Атырау облысы, Құлсары кенті. Кәсіпорын Қараарна кенорнын, ал 2002 жылдан бастап Шығыс Көкарна кен орнын игеруде.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Санат:Геология