open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Айнтрахт (футбол клубы, Брауншвейг)

**«Айнтрахт» Брауншвейг** (нем. *Braunschweiger Turn- und Sportverein Eintracht von 1895 (BTSV)*) - Германия футбол клубы. 1895 жылы 15 желтоқсанда негізі салынды. 1963 және 1985 жылдар арасында бірінші Бундеслигада ойнаған. 1967 жылы Германия чемпионы атанды.
нобай|Айнтрахт

## Тарихы
[thumb|left|[Турин қаласында Ювентус клубына қарсы 1967–68 жылғы Еуропалық кубоктың ширек финалынан сурет.]]
Айнтрахт Брауншвейг клубы 1895 жылы футбол және крикет клубы ретінде FuCC Eintracht 1895 атауымен құрылған. 1906 жылы атауы FC Eintracht von 1895 болып өзгертілді, ал 1920 жылы SV Eintracht деп аталды.

Клубтың тарихы бай және ол Солтүстік Германиядағы жанкүйерлердің сүйікті командаларының біріне тез айналды. 1900 жылы Айнтрахт Брауншвейг Германия футбол қауымдастығының (DFB) құрылтай мүшелерінің бірі болды. Ерте кезеңде табысқа жетіп, жоғары лигада ойнады, 1908 және 1913 жылдары Солтүстік Германия чемпионатын жеңіп алды және 1914 жылға дейін Германия ұлттық құрамасына үш ойыншы берген. Үшінші рейх кезеңінде клуб «Гаулига Нидерзахсен» лигасында ойнап, ұлттық чемпионаттың финалдық кезеңіне екі рет шықты. «Прерау қырғыны» туралы кітапқа сәйкес, жаппай адам өлтіруші Карол Пазур 1940 жылы Айнтрахт Брауншвейг сапында ойнаған. 1942–43 маусымында Айнтрахт Брауншвейг ұлттық чемпионаттың плей-офф кезеңіне басты фавориттердің бірі ретінде шықты. Бапкер Георг «Шорш» Кнёпфле басқарған команда жаңа құрылған «Гаулига Зюдханновер-Брауншвейг» лигасында 18 ойынның 17-сінде жеңіске жетіп, біреуінде тең ойнап, 146 гол соғып, чемпион атанды. Бірінші кезеңде Виктория Гамбург клубын 5:1 есебімен айқын жеңгеннен кейін, жеребе оларға чемпионаттың тағы бір фавориті — Хельмут Шён баптаған Дрезднер клубын шығарды. Дрезден қаласында өткен ойында Дрезднер 4:0 есебімен жеңіп, маусымды жеңіліссіз өткізіп, Германия чемпионы атанды.

Тарихында 4 рет еврокубоктарда бақ сынасқан. 1967/68 жылғы маусымда "Айнтрахт" Чемпиондар кубогында 1/4 финалына дейін жетіп, "Ювентус" футбол клубынан жеңіліс тапты. 1977/78 жылғы маусымда "Айнтрахт"  УЕФА Кубогының бірінші раундынан "Динамо Киев" футбол клубын ығыстырып жібереді. Бірақ үшінші раундта болашақта УЕФА Кубогының чемпионы атанған голландиялық "ПСВ" футбол клубынан жеңіліс табады.

1993 пен 2011 жылдар арасында клуб 18 маусымның 15-ін Германияның үшінші лигасында өткізіп, тек үшеуін ғана екінші лигада өткізген.

## Стадион
[thumb|right|200px|[Айнтрахт (стадион)|Айнтрахт стадионы]]

Айнтрахт Брауншвейг клубы өз ойындарын 1923 жылы салынған Брауншвейг қаласындағы Айнтрахт стадионында өткізеді. Қазіргі уақытта стадион шамамен 25 000 адамды қабылдай алады, ал 1960-жылдары мұнда 38 000 көрерменге дейін жиналған. Айнтрахт стадионы салынғанға дейін клуб өз алаңындағы ойындарын 3 000 адамдық «Хельмштедтер штрассе» спорт алаңында өткізген.

## Жетістіктері

* **ГФР чемпионы** : 1966/67
* Интертото кубогы (7): 1968, 1970, 1971, 1972, 1975, 1978, 1979.

## Белгілі ойыншылар

*Пауль Брайтнер
* Хорст Вольтер
* Рональд Ворм
* Деннис Крюппке
*Игорь Беланов
* Серж Бранко
* Александр Голбан
* Виктор Пасулько
* Сергей Фокин

## Дереккөздер

Санат:Германия футбол клубтары
Санат:1895 жылы құрылған футбол клубтары
Энтони Хопкинс

**Сэр Филип Энтони Хопкинс** (; 31 желтоқсан 1937) – британдық және америкалық актер, режиссер, композитор. «The Silence of the Lambs», «Ганнибал» және «Қызыл айдахар» фильмдеріндегі Ганнибал Лектердің рөлімен танымал атанған. «The Lion in Winter», «Magic», «The Elephant Man», «Bram Stoker`s Dracula», «The Remains of the Day», «Shadowlands», «Legends of the Fall», «Никсон», «Амистад», «Зорро маскасы», «Meet Joe Black», «The World’s Fastest Indian» және тағы басқа фильмдерінің арқасында танымал атанған. 2000 жылдан бастап АҚШ-та тұрады. «Оскар сыйлығы», «Эмми» және BAFTA  жүлдесінің номинанты атанған.

## Өмірбаяны
Энтони Хопкинс Ұлыбританияда Уэльстың Порт-Толбот қалашығында туған. Оның әкесі Ричард Артур Хопкинс, наубайшы болды. Анасы – Мюриэл Энн. 1949 жылы Понтипулдегі Jones' West Monmouth Boys' School мектебінде оқып, кейін Cowbridge Grammar School мектебіне көшеді. 1959 жылдан бастап Лондондағы драма өнерінің хандық академиясында оқуын жалғастырады.

## Мансабы
1968 жылы «The Lion in Winter» фильмінде түсіп танымал атанған Хопкинс Ричардтың рөлін ойнайды. 70-80 жылдары телефильмдерде түсіп, 1972 жылы «War and Peace» фильмінде рөлге ие болады. Кейін актер көптеген жетістіктерге жетіп, фильмдерден көрінеді.

## Жеке өмірі
Хопкинс үш рет үйленген болатын. Бірінші әйелі, Петронелла Баркерден (1967—1972) Эбигейл атты қызы бар (1968). Екінші әйелі - Дженнифер Линтон (1973—2002). Қазір колумбиялық Стелла Арройявамен некеде.

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Сэр Энтони Хопкинс - ресми сайты

## Дереккөздер

Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Үздік актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Жұмыс белдемі

**Жұмыс белдемі** - еден деӊгейінен немесе өндірістік жайдыӊ алаӊынан 2 метрге дейінгі биіктіктегі кеӊістік. 

Жұмыс белдемінде жұмыс істейтіндердіӊ тұрақты немесе уақытша жүріп - тұру орындары орналасады. Ауа параметрлеріне қойылатын санитарлық - гигиеналық талаптар тек қана жұмыс белдемі шегіндегі немесе жайдыӊ қызмет көрсетілетін белдеміндегі жағдайды регламенттейді.

## Дереккөздер

Санат:Санитарлық-гигиеналық нормалар
Ла-Сиота вокзалына пойыздың келуі

нобай
**«Ла-Сиота вокзалына пойыздың келуі»** () — 1896 жылы Люмьер ағайындылар түсірген документалды қысқа метражды фильм. Бұл фильм Люмьерлердің ең әйгілі жұмысы болып есептеледі.

1896 жылы ағайынды Люмьерлердің «Ла-Сиота вокзалына пойыздың келуі» атты туындысы әлем бойынша алғашқы кино болып танылды. Кино ұзақтығы - шамамен 1 минут. Фильмде келген пойыздан түскен адамдардың жан-жаққа кетуі мен күтіп тұрған жандардың пойызға мініп, өз орындарына жайғасуы көрсетіледі. 
Фильм сюжеті өте қарапайым. Пойыздың платформаға жақындауы - таңдай қағып, таңқаларлық ғажап дүние емес. Алайда XІX ғасырдың соңында өздеріне қарай келе жатқан пойызды көрген көрермендер естерінен танған.
2020 жылы B&W классикалық фильмінің жетілдірілген және жаңғыртылған нұсқасы жасалды: Поездің La Ciotat-қа келуі, Лумиьер бауырлар, 1896 ж. 4K ажыратымдылығымен және 60 кадр / с жылдамдықпен.

## Сыртқы сілтемелер
* 
* «Ла-Сиота вокзалына пойыздың келуі» фильмін YouTube.com сайтында көру
*  Люмьер институтының сайты
* L’Arrivée d’un train en gare de La Ciotat: An Attempt at Interpretation 

Санат:Кинематограф
Санат:1896 жыл
Мэгги Смит

**Мэгги Смит** (, туған кезде **Маргарет Натали Смит** (); 28 желтоқсан 1934, Илфорд, Эссекс, Англия — 27 қыркүйек 2024, Лондон, Англия) — атақты британ актрисасы, жеті рет BAFTA марапатының, екі рет Оскар сыйлығының, 3 рет «Эмми» марапатына иегері.

## Өмірбаян
Əкесі - Оксфорд университетінің профессоры. Мэгги Оксфорд университетінде білім алған. Оның бірінші театрдағы рөлі — «Twelfth Night, or What You Will» қойылымындағы Виола. 1959 жылдан бастап Олд Вик театр труппасында жұмыс істеді. Кинода Смит қатал əрі əділ кейіпкерлерді ойнады. Мысалы, Хәрри Поттер фильмдерінде - Минерва Макгонагалл. Ол «The Prime of Miss Jean Brodie» жəне «California Suite» фильмдерінде жақсы ойыны үшін Оскар сыйлығын алды. 1989 жылы ханшайым жарлығы бойынша өзінің атына «ханым» () титулын алды.

Роберт Стивенсонмен Мэггидың екі ұлы бар. Екеуі де артист, кенжесі «Die Another Day» фильмінен танымал.

Мэгги Смит обыр ауруымен ауырған, бұл ауру Хәрри Поттердің алтыншы фильмін түсіргенде келді. Оған қарамастан, ол фильмде түсуді тоқтатқан жоқ.

## Сыртқы сілтемелер

* 
* 

## Дереккөздер

Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік актриса үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік қолдаушы актриса үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Бұлатшы

**Бұлатшы** (1285 ж. ш. – 1362 ж.ш.) — моғол тайпасы Доғлаттың (Дулат) құдіретті әмірі. Доғлаттың бір бұтағы кейіннен қазіргі ұйғыр халқының, екінші бір бұтағы Дулат деген атпен ең ірі тайпалардың бірі ретінде қазақтың Ұлы жүзі құрамына кірді. 

Бұлатшы туралы деректер тек Мырза Мұхаммед Хайдар Дулатидың  «Тарихи Рашиди» шығармасы мен «Тарихи Рашидиге» байланысты еңбектерде ғана бар. Бұлатшы 1347–48 жылы Шығыс Түркістандағы Ақсуда Моғолстанның ханы тағына Тұғлұқ-Темірді отырғызды. 1359 жылы шамасында Бұлатшы Құндызда Тұғлұқ–Темір ханнан «моғол тілінде және моғол әрпінде жазылған» грамота (мадақнама) алды. Грамота бойынша, хан Дулат тайпасының әмірлеріне тоғыз түрлі артықшылық берді. 

Бұлатшы бірнеше ағайынды болды. Олардың ең үлкені – *Түлек*. Ол Тұғлұқ-Темірдің тұсында Моғолстанның ұлысбегі болды; екіншісі – *Кәмәрұддин* (Әмір Темірдің әскерінен қашып, Ертіске өтті де, сонда өлді); үшіншісі – *Шәмсұддин* (Моғолдардың әскер басшысы болды); төртіншісі – *Құтбұддин*. Әмір темірдің қарамағында қызмет етті. Бұлатшының моғолдардың ұлысбегі болған баласы Хұдайдад Моғолстан тағына 6 хан отырғызды, іс жүзінде Моғолстанның басшысы болды. Бұлатшы ұрпақтары 1514 жылғадейін Шығыс Түркістанды биледі.

## Дереккөздер

Санат:Моғол императорлары
Санат:1285 жылы туғандар
Санат:1362 жылы қайтыс болғандар
Джон Стоквелл

**IV Джон Стоквелл Сэмюэль** (, 25 наурыз 1961 жыл) — америкалық актер, продюсер, кинорежиссер. 

## Өмірбаяны
Джон Стоквелл 1961 жылы 25 наурызда Галвестонда (Техас штаты, АҚШ) дүниеге келген. Оның әкесі, III Джон Стоквелл Сэмюэльс, адвокат болып жұмыс жасаған. Италияда фотомодель болып, өнеріне жол аша бастаған. Джон Стоквелл ең бірінші рет экранда 80-ші жылдары «So Fine» комедиясында пайда болған. 1983 жылы «Losin' It»  фильмінде түсіп, танымал болды. Екі жыл өткен соң «My Science Project» комедиясында, 1986 жылы - «Top Gun» фильмінде түседі.  

2000 жылдардан бастап келесі фильмдердің режиссері атанады:
* 2000 — Cheaters 
* 2001 — Crazy/Beautiful
* 2005 — Into the Blue
* 2006 — Turistas
* 2004—2009 —  The L Word 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Мұсабек Жарқынбеков

**Мұсабек Жарқынбеков** - қобызшы, Қазақстан Республикасының еңбек сінірген қайраткері. 

Мұсабек Жарқынбеков 1954 жылы Жамбыл облысы, Жуалы ауданында дүниеге келген.

Мұсабек Жарқынбеков қобыз өнерін насихаттаушылардың бірі, күйлерін Нышан Шәменұлынан жазып үлгерген. 1975 жылы маусым айында, фольклоршы Мардан Байділдаев академик Әлкей Марғұланның жөн сілтеуімен нышан ақсақалды іздестіріп тауып, күйші қазынасын алғаш рет магнитофонға жазып алды. Күйшіге қобыз тарту етеді. Мардан Байділдаев магнитофанға жазып алған Қорқыттың күйлерін үйреніп нотаға түсіру өте қиын болды. Сондықтан ол Нышан қобызшының ойнау шеберлігі мен саз шақыру құпияларын көзбен көріп, құлақпен есту үшін арнайы іздеп барып, күйлер мен аңыздарын жазып алды. 

М. Жарқынбеков қазіргі кезде Оңтүстік Қазақстан облысы концерттік бірлестігінің көркемдік жетекшісі әрі халық аспатары оркестрінің бас дирижері. Шымкент қаласындағы меңгерушісі, профессор. 

Жариялаған еңбектері:
* Жарқынбеков М. Ғасырлар үні/Қылқобыз үйренушілерге арналған методикалық оқу құралы.-Шымкент,1986-43 бет;
* Қорқыт . Елім-ай : Күйлер/ Кіріспелер түсініктемелер күйлерді нотаға түсірген, редакциялаған М.Жарқынбеков-Алматы:Өнер,1987.-48 - бет.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан музыканттары
Санат:1954 жылы туғандар
Санат:Қобызшылар
Таисса Фармига

**Таисса Фармига** ( 17 тамыз 1994 жылы туған) — америкалық актриса. «American Horror Story» телехикаядағы рөлдерін орындағаннан кейін атақты болып келеді.

## Балалық шағы
Таисса украиндық эмигранттардың жанұясындағы Нью-Джерси штатының Уайтхаус Стэйшн қаласында дүниеге келген. Әкесі Михаил Фармига мамандығы информатика пәнінің мұғалімі, анасы Любовь Фармига - орта мектепте білім береді. Үлкен әпкесі Вера Фармига Оскар сыйлығына үміткері, атақты актриса.

## Карьерасы
Таисса Фармига өз өмірін кино әлемімен байланыстырғысы келген жоқ, алайда әпкесі Вера Фармига өзінің сіңілін «Мына қараңғы өмір» атты фильмде түсуін өтініп, соңында көндіреді. Фильм шыққаннан кейін Таисса өз актерлік карьерасын жалғастыратын болып шешті.

## Фильмографиясы
* 2011: Higher Ground	
* 2011: American Horror Story
* 2013: The Bling Ring	
* 2013: Admissions	
* 2013: Mindscape
* 2014: Jamesy Boy	
* 2015: The Final Girls	
* 2015: In a Valley of Violence	
* 2015: Mary Shelley's Monster

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Твиттердегі ресми парақшасы
Жорди Масип

**Жорди Масип (Мазип) Лопес** (; 3 қаңтар 1989, Сабадель, Испания) — испандық футболшы. Барселона футбол клубының қақпашысы.

## Мансабы
### Клуб
Жорди Масип Барселонадағы Сабадельде дүниеге келген. Жордидің алғышқы командасы жергілікті "Мерсантиль" болды. Алғашында алаң ойыншысы ретінде ойнап, 12 жасында қақпашы орнына көшті. Үш маусымнан кейін, 2004 жылы, Барселона академиясына түседі. Төрт жылдан кейін клубтың резервті командасы "Барселона Б"-мен кәсіби келісімшарт орнатады. Бір маусымын "Вилажуига" клубында жалданып, қайтып, 2012/13 және 2013/14 жылғы маусымда "Барселона Б"-ның негізгі қақпақшысы атанады.

## Құрама
Ол бірнеше рет Испанияның жасөспірім құрамасына өтті, бірақ 2006 жылы бір рет қана ойынға шыққан.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* ФК «Барселона»ның ресми сайты 

Санат:Испания футболшылары
Дин Стоквелл

**Роберд Дин Стоквелл** (; 5 наурыз 1936, Солтүстік Голливуд, АҚШ) – америкалық актер. «Оскар сыйлығы» жүлдесінің номинанты. «Алтын глобус» жүлдесінің иегері.

## Өмірбаяны
Дин Стоквелл Калифорния штатының Солтүстік Голливудінде дүние есігін ашқан. Оның анасы Бетти Оливетт - актриса және балерина, ал әкесі Гарри Стоквелл - актер және әнші болған. Диннің Гай Стоквелл атты ағасы бар. Ең бірінші рет экраннан 7 жаста болғанында ағасымен бірге көрінген. 1945 жылы Джин Келли және Фрэнк Синтрамен «Зәкірлерді көтеріңдер» мюзиклінде рөлге ие болған. 1947 жылы «Джентльмендік келісім»  фильміндегі рөлі үшін «Алтын глобус» жүлдесін иеленеді. «Зорлық» және «Ұзақ күн түнге айналады» фильмдері үшін сыйлықтарға ие болған. Кейін актер көптеген фиьмдерде түскен.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Project Quantum Leap

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Анджела Бассетт

**Анджела Бассетт** (, туған күні 16 тамыз 1958 жыл) — америкалық актриса. Көбінесе афроамерикандық атақты адамдардың рөлін сомдап елге танылған болатын. Мысалы: Майкл Джексонның анасы болды, Бетти Шабазз, Малкольм Икс, Тина Тёрнер және т.б.

## Өмірбаяны
Анджела Бассетт Нью-Йорк қаласында, Гарлемде дүниеге келген. 1980 жылы ол Йельс университетін бітіріп кішігірім сахналарда қойылымға шыға бастаған, кейін телехикаяларда эпизодтарда ойнады. Мысалы «Шоу Косби», «Анджела 227». Университетте білім алып жүргенде өзінің болашақ жары Кортни Б. Вэнсамен танысқан. Анджела афроамерикандық әйелдердің арасында бірінші рет ең үздік әйел рөлін сомдап Алтын глобусқа ие болған және Оскар сыйлығына үміткер болған.

## Фильмографиясы
*1986 — F/X
*1991 — Boyz N The Hood
*1992 — Малколм Икс
*1992 — Passion Fish
*1992 — Innocent Blood
*1992 — Джексондар: Америкалық арман (минисериал)
*1992 — The Critters 4
*1993 — На что способна любовь
*1995 — Пантера
*1995 — Strange Days
*1995 — Vampire in Brooklyn
*1997 — Контакт
*1999 — Жүрек музыкасы
*2000 — Supernova
*2001 — The Score
*2002 — Розы Паркстың хикаясы
*2008 — Госпел Хилл
*2008 — Браундармен танысу
*2009 — Ноториус
*2011 — Жасыл Фонарь
*2011 — Jumping the Broom
*2012 — This Means War
*2013 — Olympus Has Fallen
*2013 — American Horror Story (ТВ-сериал)
*2014 — White Bird in a Blizzard
*2015 — Аман қалғаны
*2015 — London Has Fallen

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Венгрия революциясы (1848—1849 жж)

thumb|Мемлекеттік жиналыстың ашылу сәті, Мажарстан.|300px 
## Мажарстан революциясы
**Мажарстандағы революция**  (1848 – 49) –  Аустрия империясының құрамына кіретін Мажар корольдігінде болған 1848-1849 жылдардағы Еуропада болған демократиялық революцияларының бірі.

Мақсаты – елдегі феодалдық-басыбайлы құрылысты және ұлттық езгіні жою, Мажарстанды ұлттық тәуелсіз мемлекетке айналдыру. 19 ғасырдың ортасында Габсбургтердің билігінде және Австрия империясының бір бөлігі болған Мажарстанда ішкі қайшылық ушықты. 1848 жылы 15 наурызда Пешттің жұмысшылары, қолөнершілері, буржуазиялық элементтері Ш. Петефи және П. Вашваридің басшылығымен көтеріліс жасады. Өкімет билігі Қоғамдық құтқару комитетінің қолына көшті. Комитет цензураға тыйым салып, ұлттық гвардия құруды жариялады. 17 наурызда император Фердинанд I либералдық дворян опозициясының басшысы Л. Баттяниді Венгрияның  премьер-министрі етіп тағайындады. Баттянидің үкіметі барщина мен десятинаны жою, барщиналық үлесті шаруаларға беру туралы заң қабылдады. Бұл заңды  шаруалардың бәрі бірдей пайдалана алмады. Жері жоқ шаруалар барщинадан помещиктермен жеке келісім жасау арқылы ғана құтыла алатын болды. 

Мажарстан іс жүзінде Габсбургтер әулетіне тәуелді күйінде қалды. Бұл халық бұқарасын қанағаттандырмады. 1848 жылы қыркүйекте Л. Кошут бастаған Отан қорғау комитетінің (қорғаныс ісін ұйымдастыратын басшы мүще ретінде 16 қыркүйекте құрылған) шақыруы бойынша революциялық ұлттық армия құрылды, армия Австрия әскерлеріне, хорват баны И. Елачичтің армиясына бірқатар ауыр соққы берді.

Санат:Төңкерістер
Санат:Мажарстан
Миа Сара

**Миа Сара** (), туған кездегі есімі Миа Сарапочелло (, 19 маусым 1967) – америкалық актриса. «Legend»(1985), «Ferris Bueller's Day Off» (1986) және  «Timecop» (1994) атты фильмдердің арқасында танымал атанған. Нью-Йорктегі Бруклин қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Джером Сарапочелло, фотограф және әнші, ал анасы Диана Сарапочелло сәнші және фотограф болған. Бруклиндегі Қасиетті Аннаның мектебін бітірген.

## Карьерасы
1980 жылдары басты рөлдерге ие болып түсе бастайды. «Legend» фильмінде Лили ханшайымын, «Ferris Bueller's Day Off» фильмінде Ферристің жан құрбысының рөлін ойнап, танымал атанған. 1992 жылы Сидни Люметтің «A Stranger Among Us» фильмінде түскен. 1995 жылы «Timecop» фильміндегі рөлі үшін «Сатурн» жүлдесінің номинанты болған. WB Network арнасынан көрсеткен «Birds of Prey» телехикаясында түскен. 

## Жеке өмірі
Миа Сара 1996 жылы Джейсон Коннериге күйеуге шығып, 1997 жылы Дэшин Куинн Коннери атты ұлдары дүниеге келді. Екеуі 2002 жылы ажырасқан болатын. Қазір Сара Брайан Хенсонның әйелі болып табылады. 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Жұлдыздың меншікті қозғалысы

**Жұлдыздың меншікті қозғалысы** – жұлдыздың аспан сферасындағы белгілі бір уақыттың ішіндегі қозғалысы. 

Ол жұлдыздың кеңістіктегі пекулярлық (жұлдыздың өзіне тән меншікті орын ауыстыруынан (параллакстық - күннің жұлдызбен салыстырғандағы қозғалысы салдарынан болатын) қозғалыстарынан құралады. Жұлдыздар қозғалысының сызықтық жылдамдығы, шамамен секундына ондаған км-ге жуық. Әйтсе де жұлдыздарға шейінгі қашықтық орасан зор болғандықтан, бұл жылдамдыққа сәйкес келетін бұрыштық орын ауыстырулар (меншікті қозғалыстар) өте аз болады. Ол көп жылдар бойы бақылау арқылы ғана анықталады. Қазіргі бақылау құралдарының көмегімен жұлдыздардың кеңістіктік (сызықтық) жылдамдығын тікелей өлшеп, анықтай алмаймыз. Ол (сызықтық жылдамдық) көру сәулесінің жөнімен (жұлдыздық сәулелік жылдамдығы ) және осы көру сәулесіне перпендикуляр бағытталған (тангенциал жылдамдық) екі құраушыны бақылау арқылы есептеледі. Соңғы тагенциал жылдамдық жұлдыздың меншікті қозғалысы мен жұлдыздарға дейінгі қашықтықты өлшеу арқылы табылады.

## Ашушылар
Жұлдыздардың пекулярлық қозғалыстары ұзақ уақыт бойы бейберекет, әр жаққа бағытылған деп саналып жүрді. 1718 жылы ағылшын астрономы Эдмунд Галлей жұлдыздардың қозғалысында белгілі бір заңдылықтың болатынын байқады. 1904 жылы голланд астрономы Якобус Корнелиус Каптейн жұлдыздар қозғалысындағы екі ағын құбылысын ашты.

## Дереккөздер

Санат:Астрометрия
Мартин Фьерро

«Мартин Фьерро» (исп. Martin Fierro) — аргентиналық жазушы Хосе Эрнандестің эпикалық поэмасы. 

Басты кейіпкер — Мартин Фьерро кейпі жайлы В. Земскийдің айтуы бойынша: Өмірінде көптеген қиын оқиғаларға тап болатын Мартин, ешқашан қолын төмен түсірмейді. Оның басынан қандай ғана оқиғалар өтеді: казармада көрген надандық, уландыру, жанұясының әлемнің түпкір-түпкіріне таралып кетуі. Поэма авторымен Мартин нағыз шыдамы зор, ержүрек жан ретінде сипатталады. 

Мартин Фьерро поэмасы Аргентинада нағыз әділеттік, ойшылдық және өз отанына деген махаббат жайлы жазылған классикаға айналған. 

Алғаш «Гаучо Мартин Фьерро» атты кітап 1872 жылы дүниеге келген,ал екінші кітабы "Мартин Фьерроның қайтып оралуы" деп аталып, 1879 жылы шыққан. 

## Поэмадан цитаталар жинағы
* "Мен - гаучомын, соны түсініндер"
* "Мен үшін әлем кішкентай, және үлкенірек болуы мүмкін еді"
* "Мен қамқор және зейінді әке және жар болдым.Соған қарамастан қазір,өзгелер мені қылмыскер санайды"

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша шығармалар
Джон Брендан Келли

**Джон Брендан «Джек» Келли-үлкен** (, 4 қазан 1889 – 20 маусым 1960) – америкалық спортшы және өнеркәсіпші. Грейс Келли атты актрисаның әкесі. Оның атасы - II Альбер басшы.

## Өмірбаяны
Джон Брендан 1889 жылы 4 қазанда АҚШ-та дүниеге келген. Қарапайым қара жұмыстан бастап, өзінің құрылыс фирмасын ашқан. Ол миллионер болып, АҚШ-тың Шығыс жағалауында өмір сүрген. Академиялық ескекпен айналысып, үш рет олимпиада ойындарының жеңімпазы атанған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде физдайындық ұлттық орталығының директоры болған. Джек Келли 1960 жылдың 20 маусымында өмірден өтті.

## Отбасы
Джектің әйелі Маргарет Кэтрин Майер тегі бойынша неміс болған. Жас кезінде фотомодель карьерасымен айналысқан. Келлидің екі баласы бар: Грейс Келли (1929—1982) және Джон Брендан Келли-кіші (1927—1985).

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша академиялық ескекшілер
Санат:АҚШ академиялық ескекшілері
Санат:1920 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Академиялық есуден Олимпиада чемпиондары
Санат:АҚШ-тың Олимпиада чемпиондары
Санат:1924 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Перец Давидович Маркиш

**Перец Маркиш Давидович** (25 қараша (7 желтоқсан) 1895, Ровенск облысы, Владимирецкий ауданы - 12 тамыз 1952) — жебірей кеңес жазушысы.

Шығармалары 1917 жылдан бастап жариялана бастады. Маркиш *қазан революциясын* қуанышпен қарсы алды. ("Табалдырықтар", "Шалдуарлық", т.б. өлеңдер жинағы). 1921 ж. шетелге кетіп, КСРО-ға 1926 жылы оралды. Маркиш - "Туысқандар", "Днепрдегі таң", Ұлы Отан соғысына арналған "Соғыс" атты эпикалық поэмалардың авторы. Ол "Ғасырдан ғасырға", "Жекпе-жек", "Ұрпақтар қадамы" т.б. романдар жазды. "Жер", "Овадис отбасысы", "Геттодағы көтеріліс" т.б. пьесалардың авторы.

## Дереккөздер

Санат:КСРО жазушылары
Санат:КСРО-да репрессияланғандар
Санат:Еврейлер
Санат:КСРО ақындары
Андрей Андреевич Марков

**Андрей Андреевич Марков** (2 (14) мауысм 1856, Рязань - 20 шілде 1922, Петроград) - орыс математигі. Ол сандар теориясын, ықтималдықтар теориясын және математикалық анализін зерттеумен айналысқан. Санкт-Петербург ғылым академиясының ординар акадимегі. 1886 жылдан Санкт-Петербург университетінің прфессоры.

Марковтің математика анализі бойынша жазған еңбектері үздіксіз бөлшектер теориясына, интеграл астындағы функцияға қойылған кейбір шарттардағы интегралдардың жинақталуын жақсарту мәсеселеріне және жуықтау  теориясына арналған. Ықтималдықтар теориясында центрлік шектік теореманың дәлелденуіндегі олықылықты жойып, іс жүзінде жеткілкті жалпы шарттар арқылы бұл теореманың тұңғыш рет толық және жүйелі дәлелденуін берді. Марков кейінгі еңбектерінде тәуелді сынаулар тізбегі мен оған байланысты кездейсоқ шамалар  қосындысын зерттеді. Оның бұл еңбектері қазіргі ықтималдықтар теориясындағы *Марков процесінің* бастамасы болды. Марков ықтималдықтар теориясының қолданылу мәселелерімен де айналысты.

## Дереккөздер

Санат:Математиктер
Санат:Ресей математиктері
Джейсон Мануэль Олазабал

**Джейсон Мануэль Олазабал** () — америкалық актер.  

## Өмірбаяны
Джейсон Мануэль Олазабал 14 қазан 1973 жылы Америка Құрама Штаттарының Калифорния штатының Санта-Мария қаласында дүниеге келеді. Драма, триллер, криминал жанрларындағы актер. 1990 жылдан бастап түрлі жобаларға қарқыны қатысып жүр. "Make It or Break It" телехикаясындағы Кейли Круздың әкесі - Алекс Круз ретінде танымал. Сонымен қатар, "Charmed", "Доктор Хауз ","Law & Order: Criminal Intent" телехикаяларымен әйгілі. 

## Фильмографиясы
* 2013: Ironside - Detective Wellman,
* 2011 – ...: Person of Interest - Hector,
* 2009 – ...: NCIS: Los Angeles - Craig Lennox,
* 2009 – 2012: Make It or Break It - Alex Cruz,
* 2008: This Is Not a Test - Johnny Dorey,
* 2006 – 2013: Dexter - Ramon Prado,
* 2006: Inside Man - ESU Officer Hernandez,
* 2006 – 2009: The Unit - Mateo,
* 2005 – 2010: Numb3rs - Jimmy Lopez,
* 2004 – 2012: House, M.D. - Dr. O'Reilly, a.k.a. #11,
* 2003: Bad Boys II - Detective Marco Vargas,
* 2002 – 2012: CSI: Miami - Doctor Landry,
* 2001: Law & Order: Criminal Intent - Detective Upmann,
* 2001 – 2002: The Education of Max Bickford - Eduardo,
* 2000 – ...: CSI: Crime Scene Investigation - Louis Delgado,
* 1999 – ...: Law & Order: Special Victims Unit - Sascha Hart,
* 1998 – 2006: Charmed - Java,
* 1990 – 2010: Law & Order - Jeffrey Sayles

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Кэндис Камерон Буре

**Кэндес Камерон Буре** (; 6 сәуір, 1976, Лос Анжелес, Калифорния, АҚШ) — америкалық актриса, модель, тележүргізуші және продюсер. Әйгілі «Kids’ Choice Awards» (1994) премиясының лауреаты. 

## Өмірбаяны
Кэндис Камерон Буре 1976 жылдың сәуір айының 6-шы жұлдызында АҚШ-тағы Панорама-Сити қаласында дүниеге келеді. Жастайынан өнерге құмар болады. 

## Жеке өмірі
1996 жылдың 22-ші сәуірінен бастап, хоккейші Валерий Буреның жары болып табылады. Үш баласы бар: екі ұл және бір қыз — Наташа Буре (1998), Лев Буре (2000) және Максим Буре (2002).

## Фильмография
* 1987—1995: "Full House" - Ди Джей Таннер,
* 1993: "To Grandmother's House We Go",
* 2009—2012: "Make It or Break It" - Саммер ван Хорн

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Кэндис Кэмерон-Буренің ресми сайты 
*
Нил Джексон

**Нил Джексон** (; 5 наурыз 1976 т.ж.) — британдық жазушы, әрі актер. Көбінесе "Make It or Break It" хикаясындағы Саша Белов рөлімен әйгілі болған. 

## Өмірбаяны
Нил Джексон 1976 жылдың 5-ші наурызында Лутонда (Англия) Эвелин және Деннис Джексон отбасыларында дүниеге келеді. Нилдың үш ағасы бар. 

## Фильмографиясы
*2002, Ultimate Force - Люк,
*2002—2003 Dream Team - Фил Уоллис
*2003, Last Detective - Стюарт Галлей,
*2004, Red Cap - Робби МакКой,
*2004, Alexander - Пердикка,
*2005, Stargate SG-1 - Халек,
*2005, The Last Drop - Симкинс,
*2005, Sugar Rush - Дейл,
*2006, Cold Case - Джон Донован,
*2006, The Thirst - Duke of Earl,
*2006—2007, Blade: The Series - Маркус,
*2007, The Passage - Адам,
*2007, CSI: Crime Scene Investigation - Майкл,
*2007, How I Met Your Mother - Йен,
*2008, CSI: Miami - Пол Сандерс,
*2008, Stargate: Atlantis,
*2008, 15-40 - Кай Хенсен,
*2008, Quantum of Solace - Слейт,
*2008, Push - Виктор Бударин,
*2008—2009, The Cleaner - Данкан Коллинз,
*2009—2012, Make It or Break It - Саша Белов,
*2009, Table for Three - Tre,
*2009—2010, FlashForward -	Лукас Хелинжер,
*2009—2009, White Collar - Дэвид Лоуренс,
*2010, You Will Meet a Tall Dark Stranger - Алан,
*2010—2012, Upstairs Downstairs	-Гарри Спарго,
*2011, Blood Soldiers: Interrogation	- Маркус Кол,
*2012, Vampyre Nation	- Дерикс.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Компьютер жадысы

[thumb|Ақпаратты сақтау [флеш-жадыда]]
[thumb|[Қатқыл диск|HDD көлемі 44 Мб 1980-інші жылғы шығарылым және CompactFlash көлемі 2 Гб 2000-ыншы жылдардағы шығарылым]]
[thumb|Шұғыл жады модулі [DRAM жүйелік тақтаға сақталған]]

** Компьютер жадысы** (сыртқы немесе қосалқы жады, ақпараттарды сақтауға арналған құрал, сақтағыш құрал) — белгілі бір уақытта  есептеуде қолданылатын, ақпарат сақтауға арналған  физикалық құрылғы немесе орта болатын есептегіш машина бөлігі. Жады 1940 жылдан бастап  орталық процессор секілді, компьютердің маңызды бөліктеріне жатады. Есептеуіш құралдардағы жады иерархиялық құрылымды болады және  ол әртүрлі қасиеттері бар бірнеше сақтағыштарды (жаттағыш) қолдануды білдіреді. Көбінесе персоналды (жеке) компьютерлерде «жады» деп оның бір бөлігі —  кездейсоқ рұқсатты (DRAM) динамикалық жадыны — қазіргі уақытта жеке компьютерлер жедел жады ретінде қолданылатын жадыны айтады.

Компьютерлік жадының мақсаты сырттық өзгерістерді өзінің ұяшықтарында сақтау, яғни ақпаратты жазу болып табылады. Бұл ұяшықтар әртүрлі физикалық өзгерістерді бақылай алады. Функциясына байланысты жады қарапайым электромеханикалық қосқыш  секілді және ондағы ақпарат толық ажырата алатындай 0 және 1 («сөндірілген»/«қосылған») жағдайларында сақталады. Арнайы механизмдер ұяшықтардағы жағдайларды өзгертуге, кездейсоқ немесе тізбекті оқуға рұқсат береді.
Жады рұқсат процессі көптеген уақыттық процестерге бөлінген: жазба (жазу) операциясына ТЖҚ-ыны (Тұрақты жаттағыш құрылғы немесе «ROM») жазу жағдайындағы микробағдарлама (прошивка) және оқу операциясы. Көп жағдайда бұл операциялар  жады контроллері арқылы басқарылады.Оған қоса, ұяшықтарға  бірдей мән беру арқылы (көбінесе 0016 немесе FF16)  жадыны өшіру операциясын ажырата алады. Жеке компьютерлердегі  белгілі сақтағыш құралдардың бірі: шұғыл жады (немесе оперативті есте сақтау құрылғысы) модульдері, қатқыл дисктер(винчестерлер), дискеттер(иілгіш магнитті дикстер), CD және DVD дисктері және флеш-карталар.

### Жады функциялары
Компьютерлік жадының заманауи компьютерлерегі ең басты функциясы —ақпаратты ұзақ сақтау. Шамамен барлық компьютерлер негізі болған принципі — Нейман архитектурасының басты рөлдерін орталық процессор мен сақтағыш құрылғысы атқарады.  
Алғашқы компьютерлер сақтағыш құрылғылары тек қана өңделіп жатқан деректерді сақтау үшін арналған болатын. Олардың бағдарламалары  алда атқарылатын тізбектерден жасалынған. Қайта бағдарламалау көп уақытты, жаңа документацияларды, блоктарды қайта құруды, құрылғыларды дайындауға арналған үлкен көлемді қол жұмысын талап етті. Нейманның  компьютерлік бағдарламаларды және деректерді ортақ жадыда сақтау архитектурасын қолдану, жағдайды түбегейлі өзгертті. Кез келген ақпарат бит ретінде өлшенуі мүмін, өйткені оның қандай физикалық принцип арқылы жасалғанына  және сандық компьютердің қандай есептеу жүйесінде қызмет ететініне, тексттік ақпаратына, суретіне қарамастан есептеліне алады. Себебі барлық ақпарат екілік өлшеу жүйесіне көшіріле алады. Бұл компьютерге деректерді басқаруға көмектеседі. 
## Дереккөздер

Санат:Компьютер
Билл және Мелинда Гейтстер қоры

right|220px
**Билл және Мелинда Гейтстер қоры** () — әлемдік ірі қайырымдылық қоры, ерлі-зайыпты Билл және Мелинда Гейтстер негізін қалап құрған. Қордың басқару тобында Уоррен Баффетте бар.

## Тарихы
Қор 1994 жылы құрылған. Алғашқыда Уильям Гейтс қоры () деп аталды. 1999 жылы атын Билл және Мелинда Гейтстер Қоры деп өзгертті, ал 2000 жылы Гейтстің Білім Қорымен() бірікті. 

## Қызметі
Басты мақсаты денсаулық сақтау жүйесін жақсарту, сонымен қатар кедей елдердегі аштықпен күресу. Қордың қаражаты ВИЧ/СПИДты емдеу және алдын алумен қатар туберкулез, маляриямен ауруларымен күресу, Үндістандағы және Африкадағы балаларға иммундық екпелер егу және т.б. шаралар.

## Сынау

## Тағы қараңыз
* Ірі қайырымдылық қорларының тізімі

## Сілтемелер
* Билл және Мелинда Гейтстер қоры — ресми сайты 

Санат:Қайырымдылық мекемелер
Санат:Билл Гейтс
Санат:АҚШ қорлары
Бойль–Мариотт заңы

**Бойль-Мариотт заңы** (кейде **Бойль заңы**) – газ туралы негізгі заңдылықтардың бірі. Тұрақты температурадағы газдың көлемі мен қысымының арасындағы байланысты анықтайтын заң. 

Бұл заңды ағылшын ғалымы Роберт Бойль (1662 жылы) және франция ғалымы Эдм Мариотт (1676 жылы) әрқайсысы өз алдына тәжірибе жүзінде ашқан. 


35px| Бойль-Мариотт заңы: тұрақты температурадағы газдың берілген массасының қысымы (р), оның көлемі (V) кері пропорционал болады, басқаша айтқанда, температурасы өзгермегенде, газдың берілген массасының көлемі мен қысымының көбейтіндісі тұрақты шама болады:

Математикалік түрінде бұл заң келесі формула түрінде жазылады:
: p V =C,
бұл жерде p — газ қысымы; V — газ көлемі, C — берілген газ массасының грамм-молекула саны мен абсолют температураға пропорционал болатын тұрақты шама.

Бойль-Мариотт заңының көмегімен идеал газдың қысымы мен көлемі арасындағы байланыс жуықтап қана анықталады. Үлкен қысымдағы және жоғары температурадағы газ қасиеттерінде бұл заңнан күрт ауытқушылық байқалады. Өйткені, мұндай жағдайдағы зат молекулаларының көлемі мен оның бір-бірімен әсерлесуін еске алуға тура келеді. Бойль-Мариотт заңы идеал газдар үшін дәл орындалады.

## Дереккөздер

Санат:Термодинамика
Санат:Физикалық заңдар
Хелена Моджеевская

**Хелена Моджеевская**  (Helena Modrzejewska) (Елена) (12 қазан 1840 ж., Краков, - 8 сәуір 1909 ж., Ньюпорт, Калифорния) – поляк актрисасы. 

Сахналық қызметін 1861 жылы провинциялық театрлардан бастады. 1865 – 1876 жылдары Краков және Варшава театрларында ойнады. 1876 жылдан АҚШ-та қызмет етті. Классикалық репертуардан Мария Стюарт (Шиллердің осы аттас трагедиясында), Офелия, Джульетта, Клеопатра (Шекспирдің «Отелло», «Ромео мен Джульетта» және «Антоний мен Клеопатрасында»), Маргарита (Гетенің «Фаустында»)  т.б. рольдерді ойнап, лириканы драматикалық бояумен шебер шендестірді.

## Дереккөздер
Вандея соғыстары

**Вандея соғыстары** – Францияда болған Ұлы франция революциясы кезінде республика үкіметтің роялистік бүлікке қарсы жүргізген күресі.  

Вандея соғыстарының атауы бүліктің ең негізгі ұйытқысының бірі болған Вандея департаментінің атынан шықты. Вандея соғыстары 1793 жылы мейлінше ұлғайды, бұл тұста бүлікке дворян және дін қауымдарымен қоса шаруалардың едәуір бөлігі тартылды. Шаруалардың наразалығы революция басында буржуазияның саяси күш–қуатының және ауылдағы экономикалық жағдайының күрт күшеюіне байланысты туды, мұны роялистік және клерикалдық насихат пайдаланып кетті. Сан мыңдаған шаруалар тобы қалаларға баса көктей кіріп, әуімшіліктерді жойып, тұрғындарды тонап, қару – жарақтарын  тартып алды. 1793 жылы мамыр – маусымда бүлікшілер республика бөлімшелерді талқандап, *Туар*, *Фонтене*,* Анже*, *Сомюр* қалаларын алды. Ле – Ман, Савна маңындағы шайқастарда вандеялықтардың негізгі күші күйретілді. 1799 жылы, 1815 жылы, 1832 жылы роялистік қозғалысты жандандыру жөнінде қаракет жасалды, бірақ одан нәтиже шықпады.  

## Дереккөздер

Санат:Ұлы Франция көтерілісі
Санат:Франциядағы көтерілістер
Александр Моисси

**Александр Моисси** (, ; 2 сәуір 1879, Триест — 23 наурыз 1935, Вена) — неміс және австриялық актер. Ұлты – албан. 

Вена консерваториясында ән класы бойынша сабақ алып, «Бургтеатрда» қызмет етті. 1904 жылдан М. Рейнхардт басқарған труппада ойнады; ол осыдан кейін 20 ғасырдың алғашқы жартысындағы көрнекті сахна шеберлерінің санатына қосылды. 1905-33 ж. Берлиндегі Неміс театры мен «Каммершпиле» театрында актер болды. Актер өнері рольдің ішкі жан-дүниесін терең, жарқырата ашып көрсетуімен ерекшеленеді. Түрлену өнері мен мимиканың үздік шебері болды. Басты рольдері: Гамлет, Ромео, (Шекспир трагедияларында), Освальд (Ибсеннің «Елестерінде»), Протасов (Л. Н. Толстойдың «Тірі өлігінде»), Иванов (Чеховтың осы аттас пьесасында). Гастрольдік сапармен КСРО-да (1924–1925) өнер көрсетті. Театр өнері туралы мақалалар жазды. Фашистер билігі кезінде Германиядан кетуге мәжбүр болды. Өмірінің соңғы жылдарын Аустрияда, Италияда өткізді. Ол орыс совет театрын, К.С. Станиславский мен Мәскеу Көркем театрының қызметін жоғары бағалады.

## Дереккөздер
Стефан Стефанович Мокульский

**Стефан Стефанович Мокульский**  (7 тамыз 1896 жыл, Тбилиси - 25 қаңтар 1960 жыл, Мәскеу) — орыс кеңес театр және әдебиет зерттеушісі, филология ғылымының  докторы, профессор (1937).

1918 ж. Киев университетінің филология факультетін бітірді. 1916 – 17 ж. лингвистика бойынша алғашқы зерттеулері жарық көрді. 1918 жылдан театр сыны және педагогикалық қызметпен шұғылданды. Негізгі ғылыми еңбектері Ағарту және Қайта өркендеу дәүіріндегі итальян, француз өнері мен әдебиетін зерттеуге арналды. Ленинград университетінде, ГИТИС-те (1943 – 48 ж. институтт директоры, 1952 – 1960 ж. шетел театры кафедрасының меңгерүшісі болды), КСРО ғылым академиясының Өнер тарихы институтында т.б. ғылыми-зерттеу орындарында қызмет етті. 2 томдық «Батыс европалық театр тарихының» (1936 – 1939) авторы. «Театр энциклопедиясының» 1-т бас редакторы болды.

## Дереккөздер

Санат:КСРО ғалымдары
Санат:КСРО өнертанушылары
Санат:КСРО әдебиеттанушылары
Хайролла Досжанұлы Молдағалиев

**Хайролла Досжанұлы Молдағалиев** (1 қаңтар 1911 жыл, Орал облысы, Чапаев ауданы, Еңбек ауылы - 17 наурыз 1973 жыл, Алматы) — химик-бейорганикалық химия ғылымының кандидаты (1961), доцент (1965).

Ленинградтағы А.И. Герцен атындағы пед. институттың табиғаттану факултетінің химия бөлімін бітірген (1939). 1939-43 жылдары Жамбыл қаласында және Алматыда орта мектепте оқытушы. Молдағалиев 1943-1946 Моңғол Халық Республикасында жұмыс істеді. 1946 жылдан Қазақтың С.М. Киров атындағы мемлекеттік университетінің химия факультетінде ассистент, аға оқытушы, 1971 жылдан жалпы химия кафедрасының меңгерушісі.

Молдағалиевтің басты ғылыми еңбектері араласпайтын екі сұйықта қышқылдардың таралуын зерттеуге арналған. 35-тен астам ғылыми еңбек жариялады, химия оқулықтарын қазақ тіліне аударды. «Жоғары оқу орындарына түсушілерге арналған химия оқу құралы» деген еңбектің авторы.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан химиктері
Ги Молле

**Ги Молле** () (31 желтоқсан 1905 жыл, Флер, Орн департаменты — 3 қазан 1975 жыл, Париж) — француз саясаткер және мемлекеттік қайраткер, 1 ақпан 1956 жылынан 21 мамыр 1957 жылына дейін Франция премьер-министрі бола отырып Төртінші Француз Республикасының министрлер кабинетін басқарған.

1923 жылдан Француз социалистік Партиясының (ФСП) функционері. 1946 жылдан Ұлттық жиналыстың депутаты. 1946–69 ж. ФСП-ның бас хатшысы, 1951–69 ж. Социалисттік интернационалдың вице-төрағасы. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірнеше жоғары мемлекеттік қызметтер атқарды. 1954–1956 ж. Еуропа одағы консультативтік ассамблеясының председателі. 1956 жылы Француз үкіметін басқарды. Молле үкіметінің Египетке қарсы ағылшын-француз-израиль арандатушылығына (1956) қатысуы, Алжирдегі отаршылдық соғыстары демократиялық күштер арасында жік туғызды. 1963 жылы Кеңес Одағына келіп қайтты. Молле Демократиялық Және социалисттік солшыл күштер федерасиясын құруға қолғабыс жасады (1965).

## Дереккөздер

Санат:Франция премьер-министрлері
Санат:Социалисттік интернационал
Санат:Төртінші Француз Республикасы
Иосиф Молль

**Иосиф Молль**, толық аты **Максимилиан Иосиф Молль** (, 14 қазан 1813 жыл, Кельн - 28 маусым 1849 жыл, Мург) — герман және халықаралық жұмысшы қозғалысының қайраткері, Карл Маркс пен Ф. Энгельстің қарулас серігі. 

Утопиялық социализмді жақтады. Маркс пен Энгельстің ықпалымен 1840 жылдардын ақырында ғылыми социализм бағытына көшті. 1847 жылдан Коммунистер одағының және оның ОҚ-нің мүшесі. Германиядағы 1848–1849 жылдары революцияға белсене қатысты. 1848 жылдың шілде–қыркүйек аралығында Кельн жұмысшы одағының төрағасы; демократтардың Рейн округтық комитетінің мүшесі болды. Баден-Пфальц көтерілісі кезінде (1849) Энгельспен бірге бір сапта соғысқан болатын. 29 шілдеде ауыр жараланып, қаза болды.

## Дереккөздер

Санат:1813 жылы туғандар
Санат:1849 жылы қайтыс болғандар
Санат:Германия төңкерісшілері
Ибрагим Момынұлы Момынов

** Ибрагим Момынұлы Момынов** ( 7 қараша 1908 жылы, Тезгузар ауылы Шафиркан ауданы Бухар облысы — 22 шілде 1974 жылы, Ташкент) — кеңес философы, философия ғылымының докторы (1950), профессор (1950).

Өзбекстан КСР ҒА академигі (1956) және вице-президенті (1956), 1940 жылдан КОКП мүшесі. Өзбекстан ҚП ОК мүшесі (1962). Самарқандағы Педагогикалық академиясының қоғамдық-экономистік факультетін бітірген (1931). 1931 жылдан маркстік-лениндік философия саласындағы ғылыми-педагогикалық жұмыспен шұғылданды. Самарқан мемлекеттік университетінің (1933) және Өзбекстандағы ССР ғылым академиясының Философия және құқық институтын (1958) ұйымдастырушылардың бірі. Саяси және ғылыми білімдер тарату жөніндегі Республика қоғам басқармасының төрағасы (1958), Орта Азия халықтарының қоғамдық философы. Ой саласында еңбек еткен ғалым. «Диалектик материализм масалалари» (1958), «Тарихи материализм масалалари» (1962) т.б. философиялық еңбектердің редакторы және авторларының бірі.

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан ғалымдары
Санат:Өзбекстан философтары
Монархомахтар

thumb|upright=0.8|Жан Буше, католиктік монархомахтың белді тұлғасы.
**Монархомахтар** ( және  - монарх және mache – соғыс, күрес) тирандыққа қарсы күресүшілер — 16 ғасырдың 2-жартысы мен 17 ғасырдың басында Батыс Еуропа мемлекеттеріндегі шексіз билікке қарсы шыққан жазушы – публицистер. Олар халық келісімі бойынша өкіметті монархқа тапсырады және оны орнына түсіруге, тіпті өлтіруге де құқығы бар деп санады. Монархомахтардың бағыты айқын бір тұтас ағым болған жоқ, нақты тарихи жағдайға байланысты әр түрлі әлеуметтік топтың: өсіп келе жатқан буржуазияның (Британия мен Нидерландта), феодал ақ сүйектердің (Францияда) мүддесін қорғады. Олардың халқы еңбекші бұқара емес, буржуазия, дворяндар еді. Тирандыққа қарсы күрес идеясын кальвиншілдер ілгері дамытты.

## Дереккөздер

Санат:Саяси философия
Модерадос партиясы

**Модерадос партиясы** () немесе **Модерадос Либералды партиясы** () – 1820-1868 жылы дворяндар мен буржуазияның бір бөлігін біріктірген испан оңшыл либералдарының партиясы. 

1820-1823 ж. Испан революциясы кезінде пайда болған Модерадос үкіметі (1820 ж. наурыз - 1822 ж. тамыз) бірқатар реформаларды жүзеге асырды. Бірақ абсолютизм жақтаушыларымен күресте тайғақтық көрсетіп, солшыл либералдарға өкіметті беріп койды. Карлшылдар соғысы басталғаннан кейін регентша Мария Кристина өкіметі 1834 ж. 15 қаңтарда оңшыл либералдар басшысы Франсиско Мартинес де ла Росаға әперді. 1835 ж. қыркүйекте халық қозғалысы Модерадос үкіметін отставкаға кетуге мәжбүр етті. 1840 жылдары Модерадос партиясы демократиялық реформаларға белсене қарсы күресті. 1843 ж. Модерадос басшысы Рамон Мария Нарваэс контрреволюциялық төңкеріс жасап, 1834–1843 ж. Испан революциясын күйретті. 1868–1874 ж. Испан революциясы басталған соң Модерадос партиясы өз жұмысын тоқтатты.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша саяси партиялар
Санат:Испанияның саяси партиялары
Санат:Либералды партиялар
Санат:Саяси партиялар
Темекішөп

**Темекішөп** немесе **Дороникум** () – астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктердің тегі.

## Таралуы
Қазақстанда Алтай,Тарбағатай, Іле, Кетпен тауының альпі, субальпі шалғындарында, тау мұздықтарына жақын жерлерінде және шырша ормандарының арасында өсетін үш түрі бар:
* Алтай темекішөбі - Doronicum altaicum (Pall.),
* Тасжапырақты темекішөп және 
* Түркістан темекішөбі - Doronicum turkestanicum (Cavill.) бар.

## Сипаттамасы
Өсімдіктердің  биіктігі 15 және 18 см аралығында. Тамыры көлбеу өседі. Сабағы тік, түбінен бастап өсетін ,қандауыр ,таспа тәрізді жапырақтары сабақты  орап жатады. Сабаққа кезектесіп орналасады. Гүлі қос жынысты, түтік тәрізді сары түсті. Олар себет гүлшоғырына топталған. Себеті ірі, дара болады. Маусым-шілде айларында гүлдеп, тамызда жеміс салады. Тұқымдары ұзынша 10 қырлы, қара-қоңыр түсті, айдары бар.

## Галерея

## Дереккөздер

Санат:Күрделігүлділер
Санат:Еуразия флорасы
Санат:Солтүстік Африка өсімдіктері
Жак Моно

**Жак Люсьен Моно** (, 9 ақпан 1910 жыл, Париж, Франция – 31 мамыр 1976 жыл, Канн, Франция) — француз биохимик және микробиолог, «ферменттер және вирустар синтезіне генетикалық бақылауға қатысты жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1965 жылғы лауреаты (Франсуа Жакоб және Андре Львовпен бірге).

## Өмірбаян

Өмірге 1910 жылы 9 ақпанда Парижде француз суретшісі мен Милуоки американдық әйелдің  отбасында келген. 1917 жылы өзінің балалық шағының көп бөлігін өткізген Францияның оңтүстігіне отбасымен бірге көшіп келеді. Жактың биологияға деген қызығушылығын білімді әрі көп оқыған әкесі ашқан. Канн лицейінде оқыған, 1928 жылы Парижге жаратылыстану ғылымдары факультетіне оқуға түседі, дегенмен ол әлі, оған берген білімі қазіргі заманғы биология ғылымынан кем дегенде жиырма жылға артта қалып қойғанын білген жоқ еді. Осы кезеңде дұрыс бағыт таңдауда оған көмектескен және микробиологияға және физиологиялық генетикаға қызығушылығын оятқан Жорж Тесье, Андре Львов, Борис Эфрусси , Луи Рапкиндер болатын.

1941 жылы жаратылыстану ғылымдары бойынша докторлық дәреже алды. 1934 жылы ғылымдар факультетінде және 1936 жылы Калифорния технологиялық институтында оқытушылық қызметтен соң Моно Пастер институтына ауысады, онда бұл уақытта Андре Львовтың факультет зертханасының директоры қызметі босаған еді. 1954 жылы Моно жасуша биохимиясы факультетінің деканы қызметін атқарады, ал 1959 жылы Сорбонна метаболизм химиясы профессоры атағын алады. 1967 жылы Коллеж де Франста профессорлық алады. 1971 жылы Моно Пастер институтының директоры болды. 1938 жылы Моно Одетт Брульге () үйленді. Олардың Оливье және Филипп атты егіз ұлдары болды.

Жак Моно 1976 жылы қайтыс болды және Каннадағы Гран-Жас () зиратына жерленді (Көкшіл жағалауда).
## Отбасы
* Жұбайы —  (1906—1972), археолог және шығыстанушы, Франция бас раввині  (1839—1905) немересі, Люсьен Леви-Брюльдің жиені.

## Кітаптары

* 1971 ж. оның  «Кездейсоқтық және қажеттілік» («Chance and Necessity») атты кітабы жарияланды, ол еңбек жасушалы биохимиялық процестердің табиғатын түсіндіреді және тіршіліктің пайда болуы мен эволюция процесі кездейсоқтықтың нәтижесі деген көзқарасты көрсетеді.

## Басқа басылымдары

* Jacob F; Monod J (June 1961). «Genetic regulatory mechanisms in the synthesis of proteins». J Mol Biol. 3: 318–56. PMID 13718526.

## Сілтемелер
* Жак Мононың Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны.
* Жак Моно Нобельдік дәрісі.

## Дереккөздер

Санат:Дәрігерлер
Санат:Философтар
Санат:Франция дәрігерлері
Санат:Франция философтары
Санат:Франция биохимиктері
Санат:Франция микробиологтары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:XX ғасыр биологтары
Санат:Гран-Жас зиратында жерленгендер
Джузеппе Монтанелли

thumb|right|200px|Джузеппе Монтанелли
**Джузеппе Монтанелли** () (, Фучеккьо - , сонда) — итальян ақыны, патриот, *Рисорджименто* демократиялық қанатының өкілі. Пиза университетінің азаматтық құқық профессоры. 1848 жылы Тоскана Құрылтай жиналысына депутат. 1848 жыл (27ақпан) – 1849 жыл (ақпан) аралығында Тоскана революциялық Үкіметін басқарып, Италияны аустралиялықтардан тазарту, елді біріктіру саясатын жүргізді. Ұлы герцог Леопольд II қашып кеткеннен кейін, триумвиратқа (Тоскананың уақытша үкіметі) сайланған Монтанелли Тоскананы республика деп жариялау, оны Рим республикасына қосу жолында күресті. 50-ші жылдары Парижде айдауда жүріп жазған еңбетерінде келешекте итальян революциясы әлеуметтік сипатта болуы керек деген қорытынды жасады. 1861 жылы итальян парламентінің депутаты.

## Дереккөздер

Санат:Италия жазушылары
Санат:Италия саясаткерлері
Санат:1813 жылы туғандар
Санат:1862 жылы қайтыс болғандар
Бернар де Монфокон

**Бернар де Монфокон** () — француз филологы және тарихшы, мавршылар (Батыс Еуропадағы орта ғасырлық колжазбаларды жинап, бастаушылар) конгрегациясының мүшесі. Жазбалар академиясының мүшесі (1719 ж.).

Монфокон грек палеографиясының ғылымдық негізін қалады; сол кезде белгілі қолжазбалар коллекциясын бірінші көрсеткішін жасады. Афанасий Александрийский (шіркеу қайраткері, дінді уағыздаушы, 328 жылдан Александрия епископы) мен Иоанн Златоустың (398 жылдан Константинополь патриархы, шығыс-христиан шіркеуінің көрнекті идеологы) шығырмаларын бастырды. Тарих, археология жөніндегі көп томдық еңбектің авторы.

## Шығармалары
* *Analecta graeca, sive varia opuscula graeca inedita* (Париж, 1688)
* S. Athanasii opera omnia (Париж, 1698)
* ''Diarium italicum'' (Париж, 1702)
* *Bibliotheca Coisliniana* (Париж, 1705)
* *Collectio nova patrum graecorum* (1706)
* ''Palaeographia Graeca, sive, De ortu et progressu literarum graecarum'' (Париж, 1708)
* *Bibliotheca Coisliniana, olim Segueriana* (Париж, 1715)
* L’antiquité expliquée et representée en figures (т. 1-15, Париж, 1719—1724)
* *Les monuments de la monarchie française* (т. 1-5, Париж, 1729—1733)
* ''Sancti patris nostri Ioannis Chrisostomi opera omnia'' (Париж, 1718—1738; новое доп. изд. 1735—1740)
* *Bibliotheca bibliothecarum manuscriptorum nova* (т. 1-2, Париж, 1739)

## Дереккөздер

Санат:Франция ғалымдары
Огастес де Морган

thumb|right|200px|Огастес де Морган
**Огастес (Август) де Морган** (, , Мадурай, Үндістан — , Лондон) — шотланд математигі, логик. Лондондағы университет колледжісінің математика профессоры (1836-1866). Лондондағы математикалық қоғамының тұңғыш президенті (1866). Морганның қатарлар теориясы, тарихи математика, тарихи физика зерттеулері жайында еңбектері жұртқа мәлім. Морган пікірлер логикасы мен кластар логикасының негізгі принциптерін, қатынастар алгебрасының дамытылған жүйесін ашып берді.

## Библиографиясы
* First notions of logic, preparatory to study of geometry. London. 1839;
* A budget of paradoxes. London. 1872;
* Syllabus of a proposed system of logic. London. 1860.
* Logic is nothing. London. 1870.

## Дереккөздер

Санат:1806 жылы туғандар
Санат:1871 жылы қайтыс болғандар
Санат:Математиктер
Санат:Ұлыбритания математиктері