open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Саралжын (Көктерек ауылдық округі)

**Саралжын** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы, Көктерек ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 49 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 440 адам (233 ер адам және 207 әйел адам) болса, 2009 жылы 337 адамды (173 ер адам және 164 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 208 адамды (110 ер адам және 98 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданы елді мекендері
Чехия Ұлттық футбол құрамасы

**Чехия Ұлттық футбол құрама командасы** — халықаралық футбол жарыстарында Чехия мемлекетінің намысын қорғайтын құрама команда. 1994 жылы алғашқы матчын өткізді. Әлем чемпионаттарына бір рет қана, 2006 жылы қатысқан. Есесіне Еуропа чемпионаттарына 1996 жылдан бері үздіксіз қатысып келе жатыр. 1996 жылғы Еуропаның күміс жүлдегері атанды. 2004 жылғы Еуропа чемпионатында жартылай финалға дейін жеткен.

Чехословакияның заңды мұрагері саналады.
## Тарихы

### Әлем чемпионаттарында
1993 жыл Чехословакия тарады да, ӘЧ-1994 іріктеуі аяқталғанша Чехия және Словакия деген атаумен ойнады. Бірақ біріккен құрама әлем чемпионатына жолдама ала алмады. 1994 жылы 2 ақпанда Түркия құрамасына қарсы алғашқы матчын өткізіп, 4:1 есебімен жеңіске жетті.

Құрама бір рет қана, 2006 жылы әлем чемпионатына қатысты. Турнирді 3:0 есебімен АҚШ құрамасын ұтып керемет бастағанымен, келесі турда 0:2 есебімен Ганадан ұтылды. Бұл ойында чехтардың бір футболшысы алаңнан қуылды. Соңғы турда дәл сондай есеппен болашақ чемпион Италияға жол берді.

### Еуропа чемпионаттарында
Еуропа чемпионатына үздіксіз қатысып келеді. 1996 жылғы турнирде Владимир Шмицер, Патрик Бергер, Карел Поборский, Петр Коуба, Павел Недвед секілді жұлдыздардың белсенуімен финалға дейін жетті. Финалда Германиямен ойында бірінші боп есеп ашты да, Оливер Бирхоффты ұстай алмай, екі доп жіберіп алды. Нәтижесінде күміс жүлдені қанағат тұтты.

2000 жылы турнир сәтсіз болды, алғашқы турда алаң иелерінің бірі Нидерланд құрамасымен ойнап, 89-минутта Пьер-Луиджи Коллина белгілеген күмәнді пенальтиден соң 0:1 есебімен ұтылды. Екінші турда болашақ чемпиондар — Францияға жол берді (1:2). Осылайша екінші турдан соң-ақ ширек финалға шығу үмітін үзді.

2004 жылғы бәсекеде де болашақ чемпион Грекияға жол берді. Жартылай финалда ойнаған олар 105-минутта гол жіберіп алды да, "күміс доп" ережесінің құрбаны болды. Бұл тарихтағы бірінші әрі соңғы күміс доп болатын. Айта кетейік, Чехия құрамасы бұл турнирде бас фаворит саналды, жартылай финалға дейінгі төрт кездесудің бәрінде де жеңіске жетті (жеңілгендердің арасында Германия мен Нидерланд бар).

2008 жылы топтан шыға алмады, 2012 жылы 1/4 финалда Португалиядан ұтылды (0:1). 2016 жылы да топта қалып қойды.

## Көп ойын өткізгендер

## Құрама мергендері

## Дереккөздер

## Сілтемелер
1996 жылдан бергі барлық матчтары 

Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасы
Сатыбалды

**Сатыбалды** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы, Көктерек ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 69 км-дей жерде, Қараөзеннің оң жағалауында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 334 адам (161 ер адам және 173 әйел адам) болса, 2009 жылы 332 адамды (163 ер адам және 169 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 237 адамды (116 ер адам және 121 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданы елді мекендері
Иісбек Рамазанұлы Әбілмәжінов

**Иісбек Рамазанұлы Әбілмәжінов** (1955 жылы 18 қаңтарда Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданында туған) — кино және театр актері, театр режиссері, театр педагогы, доцент. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2017).

## Толығырақ
* Иісбек Рамазанұлы 1955 жылы 18 қаңтарда Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданында дүниеге келген.
* 1980 - 1984 жылдары Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясын "кино және драма актері" мамандығы бойынша бітірген.
* 1995 - 1997 жылдары Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының "драма режиссері" мамандығы бойынша бітірген.
* **Еңбек жолы**
* 1984 - 1987 жылдары Абай атындағы Абай атындағы Семей мемлекеттік қазақ музыкалық драма театрының актері
* 1987 - 1989 жылдары Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері
* 1989 - 2002 жылдары Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының актерлік құрамында болды.
* 1999 жылдан Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының "актерлік шеберлік" факультетінің доценті
* 2013 жылдан  Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының "Халық әндері" кафедрасының оқытушысы.
* 2017 жылы ҚР Президентінінің жарлығымен "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" құрметті атағымен марапатталды.

Санат:Қазақстан театр актерлері
Санат:Қазақстан театр режиссёрлері
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы оқытушылары
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы оқытушылары
Футболдан 1964 жылғы Еуропа біріншілігі

**Футболдан Еуропа чемпионаты 1964** — 1964 жылы Испанияда өткен Еуропаның екінші футбол чемпионаты. Финалда Испания құрамасы КСРО құрамасын 2:1 есебімен ұтып, алғаш рет Еуропа чемпионы атанды. 
* 1960 жылмен салыстырғанда, іріктеу турниріне қатысқандар саны айтарлықтай өсті. 1960 жылдың іріктеуіне 17 құрама ғана қатысқан болса, бұл жолы 29 құрама бақ сынады.
* Іріктеу турнирінде Люксембург құрамасы сенсация жасады. Әуелі олар Нидерланд құрамасын 1:1, 2:1 есептерімен ұтты да, келесі сатыда да Данияға да қатты қарсылық танытты. Нәтижеде, даттар бұларды үш ойын өткізіп барып әзер ұтты.

## Жартылай финал

----

----

## Үшінші орын үшін

----

## Финал

----

## Мергендер
**2 доп**
*  Ференц Бене
*  Деже Новак
*  Хесус Мария Переда

Санат:Футболдан 1964 жылғы Еуропа біріншілігі
Футболдан Еуропа чемпионатының хет-триктері

## Хет-триктер тізімі

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Еуропа чемпионаты
Футболдан Еуропа чемпионатының рекордтары

## Көбірек чемпион атанған футболшылар
; 2 реттен

*  Райнер Бонхоф — 1972, 1980
*  Хаби Алонсо — 2008, 2012
*  Рауль Альбиоль — 2008, 2012
*  Альваро Арбелоа — 2008, 2012
*  Андрес Иньеста — 2008, 2012
*  Икер Касильяс — 2008, 2012
*  Санти Касорла — 2008, 2012
*  Серхио Рамос — 2008, 2012
*  Хосе Мануэль Рейна — 2008, 2012
*  Давид Сильва — 2008, 2012
*  Фернандо Торрес — 2008, 2012
*  Сеск Фабрегас — 2008, 2012
*  Хави — 2008, 2012

## Көп ойын өткізген футболшылар
; 25 матч
*  **[[Криштиану Роналду]]** — 2004, 2008, 2012, 2016, 2020.

; 19 матч

*  Жоао Моутиньо — 2008, 2012, 2016, 2020.
*  Пепе — 2008, 2012, 2016, 2020
; 18 матч
*  Бастиан Швайнштайгер — 2004, 2008, 2012, 2016.

; 17 матч
*  Джанлуиджи Буффон — 2004, 2008, 2012, 2016.

; 16 матч
*  Эдвин ван дер Сар — 1996, 2000, 2004, 2008.
*  Лилиан Тюрам — 1996, 2000, 2004, 2008.
*  Андрес Иньеста — 2008, 2012, 2016.
*  Сеск Фабрегас — 2008, 2012, 2016.

; 15 матч
*  Нани — 2008, 2012, 2016.
*  Давид Силва — 2008, 2012, 2016.

*  Серхио Рамос — 2008, 2012, 2016.

## Мергендер
**14 гол**

*  Криштиану Роналду
 **9 гол**
*  Мишель Платини (Франция)

**7 гол**
*  Алан Ширер (Англия)
* Антуанн Гризманн (Франция)
**6 гол**
*  Антуан Гризманн (Франция)
*  Тьерри Анри (Франция)
*  Златан Ибрагимович (Швеция)
*  Патрик Клюйверт (Нидерланды)
*  Руд ван Нистелрой (Нидерланды)
*  Нуну Гомеш (Португалия)
*  Уэйн Руни (Англия)
* Ромелу Лукаку (Бельгия)
**5 гол**
*  Милан Барош (Чехия)
*  Марко ван Бастен (Нидерланды)
*  Зинедин Зидан (Франция)
*  Юрген Клинсманн (Германия)
*  Саво Милошевич (Югославия)
*  Фернандо Торрес (Испания)
*  Марио Гомес (Германия)
* Патрик Шик (Чехия)

Санат:Футболдан Еуропа чемпионаты
Еңбек (Батыс Қазақстан облысы)

**Еңбек** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы, Қараоба ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 69 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 205 адам (103 ер адам және 102 әйел адам) болса, 2009 жылы 163 адамды (90 ер адам және 73 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 141 адамды (77 ер адам және 64 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданы елді мекендері
Құлақ (Жалпақтал ауылдық округі)

**Құлақ** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы, Жалпақтал ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы Жалпақтал ауылы құрамына енгендіктен таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 56 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 313 адам (148 ер адам және 165 әйел адам) болса, 2009 жылы 368 адамды (177 ер адам және 191 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданының таратылған елді мекендері
Болгария Ұлттық футбол құрамасы

**Болгария Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Болгарияның атынан сынға түсетін ұлттық құрама. 2017 жылғы 21 желтоқсандағы жағдай бойынша ФИФА рейтингінде 43-ші орынға жайғасқан. ФИФА және УЕФА мүшесі.

## Құрама жайлы фактілер

* Әлем чемпионатына алғаш рет 1962 жылы қатысқан. Ұзын-ырғасы 7 рет қатысты (соңғы рет 1998 жылы)
* Әлем чемпионаттарындағы ең жоғарғы нәтижесіне 1994 жылы қол жеткізді. АҚШ-та өткен әлем чемпионатында Болгария құрамасы жартылай финалға дейін барды.
* Еуропа чемпионаттарына алғаш рет 1996 жылы қатысты. Арада сегіз жыл өткен соң, 2004 жылы да қатысады.
* Құрама сапында ең көп ойын өткізген футболшы — Стилян Петров (105) болды. Ең көп гол соққан ойыншы — Димитар Бербатов (48)

## Қазіргі құрамы
*2018 жылғы 23 наурыз күнгі* 

## Жейделері

### Негізгі

### Қосалқы

### Экипировка

## Сілтемелер
* Ресми сайты 
* 1924 жылдан бергі барлық матчтары  
* Барлық футболшылары  

Санат:Болгария Ұлттық футбол құрамасы
Латвия Ұлттық футбол құрамасы

**Латвия Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Латвияның намысын қорғайтын ұлттық құрама. УЕФА және ФИФА мүшесі. 2004 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан.

## Ірі турнирлерде
### [[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаттары]] (іріктеу турнирлері)

### [[Футболдан Еуропа чемпионаты|Еуропа чемпионаттары]] (іріктеу турнирлері)

## ЕУРО-2004. Д тобы

----

----

Санат:Латвия Ұлттық футбол құрамасы
Түркия Ұлттық футбол құрамасы

**Түркия Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Түркияның атынан сынға түсетін ұлттық құрама. Әлем чемпионатына 2 рет, Еуропа чемпионатына 3 рет қатысқан. Жоғары нәтижелері: ӘЧ — жартылай финал (2002), ЕУРО — жартылай финал (2008). 2003 жылы Конфедерациялар кубогына қатысып, үшінші орынға ие болған.

## Тарихы

### 2000 жылдарға дейін
Түркия футбол құрамасы 1923 жылы құрылған. 1954 жылғы әлем чемпионатына қатысқаны болмаса, 20-ғасырда түрік футболы әлемге аса таныла қоймады. Тек 2000 жылдарға қарай түрік футболында Реджбер Рүшті, Хақан Шүкір, Хасан Шаш, Бүлент Қорқмаз, Үміт Дауала секілді буын өкілдері өсіп-жетілген соң Еуропаны ақырындап мойындата бастады. 2000 жылы "Галатасарайдың" УЕФА кубогын ұтып алуы да осы жас буынның арқасы.

2000 жылы Еуропа чемпионатында Түркия құрамасы ширек финалға дейін жетті.

### ӘЧ-2002
2002 жылғы әлем чемпионатында Түркия жартылай финалға жетті. Бүкіл чемпионат бойында оларды бір ғана құрама — Бразилия ұта алды. Бұл екеуі бір топқа түсіп қалды да, бірінші турда кездесті. 50-минутқа дейін Түркия 1:0 есебімен алда тұрды. Осы кезде ғана болашақ чемпиондар есепті теңестірді. Мұнан соң екі құрама ұзақ уақыт тепе-тең айқасты. 86-минутта түркиялық Алпай Өзалан айып алаңының сыртында Луизаоны жейдесінен тартып еді, ол айып алаңына жетпей жығылды. Төреші Алпайды алаңнан қуды да, пенальти белгіледі. Ривалдо пенальтиді дәл соғып, Бразилияны алға шығарды. Осылайша төрешілердің көмегімен Бразилия Түркияны әзер ұтты.

Бұл екі құрама жартылай финалда тағы кездесті. Бұл жолы Бразилия таза жеңіске жетті — 1:0. Үшінші орын үшін ойында Түркия 3:2 есебімен Кореяны ұтты. Бұл ойында Хақан Шүкір 11-секундта есеп ашып, ӘЧ тарихындағы ең жылдам голды соқты.

### Кейінгі жылдары
2003 жылғы Конфедерациялар кубогында Түркия үшінші орынды иеленді. Ал 2004 жылғы Еуропа чемпионатына күтпеген жерде плей-офф сатысында Латвиядан ұтылып шыға алмады.

ӘЧ-2006 іріктеуінде Түркия өз тобында Украинаны оздырып екінші орында қалды да, шешуші плей-оффта Швейцарияға жол беріп қойды.

ЕУРО-2008 турнирінде Түркия құрамасы құрлықтық додадағы ең жоғарғы нәтижесіне қол жеткізіп, жартылай финалға шықты. Жартылай финалда бұларды Германия тоқтатты — 2:3.

2016 жылғы Еуропа чемпионатында топтан шыға алмады.

## Ірі турнирлерде

### Әлем чемпионаттарында

* 1930-38 — *қатыспады*
* 1950 — *іріктеуден өте алмады*
* **1954 — ''топтық турнир***
* 1958-98 — *іріктеуден өте алмады*
* ***2002 — Үшінші орын***
* 2006-18 — *іріктеуден өте алмады*

=== Еуропа чемпионаттарында ===

* 1960-92 — *іріктеуден өте алмады*
* 1996 — топтық турнир
* *'2000 — *1/4 финал***
* 2004 — ''іріктеуден өте алмады''
* **2008** — ***жартылай финал***
* 2012 — ''іріктеуден өте алмады''
* **2016 — *топтық турнир*'''

## Көп ойын өткізгендер

## Мергендер

## Сілтемелер

Санат:Түркия Ұлттық футбол құрамасы
Футболдан 1968 жылғы Еуропа біріншілігі

**Футболдан Еуропа чемпионаты 1968** — футболдан Ерлер арасындағы Еуропаның үшінші чемпионаты. 1968 жылы 5-10 маусым аралығында Италия қалаларында өтті. Финалдық матч екі рет ойналды. Әуелі Италия мен Югославия 1:1 есебімен тң ойнады да, екі күннен соң Италия құрамасы 2:0 есебімен жеңіске жетіп, тұңғыш рет құрлық чемпионы атанды.
* Жартылай финалда Италия мен КСРО құрамалары 0:0 есебімен тең ойнады да, жеңімпаз монета таңдау арқылы анықталып, Италияның жолы болды.
* Бес матчта не-бары 7 гол соғылды. Бұл финалдық турнирлер тарихындағы ең төмен нәтиже.
* Бұған дейін "Еуропа кубогы" деп аталып келген турнир енді "Еуропа чемпионаты" деп ресми түрде атала бастады.

## Жартылай финал

----

-----

## 3-орын үшін

-----

## Финал

## Финал. Қайта ойнау

## Мергендер
**2 доп**
*  Драган Джаич
**1 доп**
*  Луиджи Рива
*  Анджело Доменгини
*  Пьетро Анастази
*  Джеффри Херст
*  Бобби Чарльтон

Санат:Футболдан 1968 жылғы Еуропа біріншілігі
Футболдан 1972 жылғы Еуропа біріншілігі

**Футболдан Еуропа чемпионаты 1972** — футболдан ерлер арасындағы төртінші чемпионат. 1972 жылы Бельгия қалаларында өтті. Финалда ГФР құрамасы КСРО құрамасын 3:0 есебімен ұтып, тұңғыш рет Еуропа чемпионы атанды. Үшінші орынды Венгрияны 2:1 есебімен ұтқан алаң иелері еншіледі.
* Осы чемпионаттан бастап ойын барысында футболшы алмастыруға рұқсат берілді. Командалар әр ойында екі ойыншы алмастыруға мүмкіндік алды.
* Енді ойын тең аяқталған жағдайда жеңімпазды монета тастау арқылы  немесе қайта ойнату арқылы емес, пенальтилер тебісу арқылы анықтайтын ереже іске қосылды.

## Турнир

### Жартылай финал

----

Замбо (Венгрия) пенальти соға алмады (84, қақпашы қайтарды).
------

### Үшінші орын үшін

### Финал

----

## Мергендер
**4 гол**
*  Герд Мюллер
**1 гол:**
*  Херберт Виммер
*  Анатолий Коньков
*  Одилон Полленис
*  Рауль Ламберт
*  Поль ван Химст
*  Лайош Кю

Санат:Футболдан 1972 жылғы Еуропа біріншілігі
Санат:1972 жылғы футбол
Футболдан 1976 жылғы Еуропа біріншілігі

**Футболдан Еуропа чемпионаты 1976** — 1976 жылы Югославияда өткен Еуропаның бесінші футбол чемпионаты. Финалда Чехословакия құрамасы  ГФР құрамасын пенальтилер арқылы ұтып, алғаш әрі соңғы рет Еуропа чемпионы атанды. Пенальтилер сериясындағы соңғы, шешуші соққыны чехословак шабуылшысы Антонин Паненка өте шеберлікпен соғып, футбол әлемінде "Паненканың соққысы" деген термин пайда болды. 
* Бұл — төрт құрама ғана қатысқан соңғы Еуропа чемпионаты еді.
* Чемпион тұңғыш рет пенальтилер сериясы арқылы анықталды.
* Арада төрт жыл өткен соң да үшінші орын үшін матчта Чехословакия құрамасы Италия құрамасын пенальтилер арқылы жеңді.
* Финалдық турнирлер тарихындағы алғашқы хет-трик соғылды. Оның авторы германиялық Дитер Мюллер (Югославиямен ойында)

## Жартылай финал

## 3-орын үшін

## Финал

Санат:Футболдан 1976 жылғы Еуропа біріншілігі
Санат:1976 жылғы футбол
Жас (ауыл)

**Жас** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы, Қараөзен ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 83 км-дей жерде, Қараөзеннің сол жағалық аңғарында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 433 адам (223 ер адам және 210 әйел адам) болса, 2009 жылы 651 адамды (319 ер адам және 332 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 270 адамды (135 ер адам және 135 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданы елді мекендері
Серік (ауыл)

**Серік** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы, Қараөзен ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан шығысқа қарай 69 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 231 адам (111 ер адам және 120 әйел адам) болса, 2009 жылы 149 адамды (81 ер адам және 68 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 74 адамды (40 ер адам және 34 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданы елді мекендері
Норвегия Ұлттық футбол құрамасы

**Норвегия Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Норвегияның атынан сынға түсетін ұлттық құрама. УЕФА және ФИФА мүшесі. Әлем чемпионаттарына үш рет қатысқан: 1938, 1994, 1998. Еуропа чемпионатына 1 рет қатысқан: 2000.

## Норвегия құрамасы ірі турнирлерде
### [[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]
*1930 — 1934 — *Қатыспады*
*1938 — **1/8 финал (12-орын)**
*1950 — 1990 — *Іріктеуден өте алмады*
*1994 — **Е тобы (17-орын)**
*1998 — **1/8 финал (15-орын)**
*2002 — 2022 — *Іріктеуден өте алмады*

### [[Футболдан Еуропа чемпионаты]]
*1960 — 1996 — *Іріктеуден өте алмады*
*2000 — **Топтық турнир (9-орын)**
*2004 — 2024 — *Іріктеуден өте алмады*
## Мергендер

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ресми сайты

Санат:Норвегия Ұлттық футбол құрамасы
Ланкастерлер

**Ланкастерлер** (ағыл. *House of Lancaster*) — королдік Плантагенеттер үйінің бүйір тармағы.

## Ланкастерлердің белгісі
thumb|left|200px|Генри Артур Пейн.
Орта ғасырлық раушандардың барлық түрлерінің ішінде ең кең таралған және сүйкімді, жағымды иісі бар, сәнді және өте жарқын дамаск раушаны болды. Шамамен 1250 жылы ол Провансқа мұсылмандық Шығысқа қарсы крест жорықтарының қатысқандардың бірі - Әнші атанған, Шампани графы, Ұлы Тибо IV. Аңыз бойынша, Ланкастер графы осы раушанды француз бақшаларының бірінде көріп, ұнатып қалды, сосын оны еліне алып келді. Алқызыл дамаск раушаны елдің тағы үшін Йоркпен ұзақ жылдардағы күрес кезінде осы мықты үйдің белгісіне айналды деп ұрпақтарының есінде бекінді. Алайда, Ланкастер елтаңбасында алқызыл раушан болған жоқ, алғаш рет өзін Ланкастер мен Йорктің мұрагері деп санаған Генрих VII Тюдордың елтаңбасында ақ раушанмен біріктірілді (әйелі арқылы). Шекспир көрсеткен «Генрих VI» пьесасының бірінші бөлігінде раушандардың таңдауы бар эпизодын толығымен өзі ойлап шығарды.

## Тарихы

Ланкастер үйінің негізін қалаушы - Ланкастер герцогы (1340-1399), Джон Гонт (немесе Иоанн Генттік, туған жеріне байланысты аталған), ағылшын королі Эдуард ІІI-нің үшінші аман қалған ұлы. Джон Гонттың ұлы Генрих Болингброк (1367-1413) 1399 жылы бөле ағасы Ричард II-ні тақтан тайдырып, Генрих IV атымен патша болып, Ланкастер герцогы титулын (ұлы мен немересі сияқты) сақтап қалды. Оның орнына ұлы Генрих V (1387-1422), Англия королі (1413-1422), сосын Генрих VI (1421-1471) жалғыз ұлы ие болды. Генрих VI 10 айында патша болды, ал оның ағайындылары, Бедфорд герцогы Джон және Глостер герцогы Хамфри. Сондай-ақ ол Францияның королі ретінде (жүзжылдық соғыс кезінде) сайланды. Генрих VI психикалық ауытқушылықпен зардап шекті. 1461 жылы ол Плантагенет әулетінің басқа бүйір тармағы Йорктердің өкілімен тақтан құлатылды. Бірақ 1470 жылы Алқызыл мен Ақ раушан соғысы кезінде ол бірнеше ай бойы қайта патша болды - 1471 жылдың сәуіріне дейін, содан кейін қайтадан тақтан түсірді және өлтірілді. Осы жағдайға дейін Уэльс ханзадасы, Эдуард Тьюксбери түбіндегі шайқаста қаза болды, сол себептен Генрих VI-нің өлімінен кейін Ланкастер тармағы ерлер жағынан тоқтады. Бұдан әрі қарай аз уақыт елді Плантагенеттің кіші тармағы - Йорктер басқарды.

1485 жылы билікке келген, жаңа Тюдор әулетінің негізін қалаушы, Джон Гонттың некесіз (кейіннен заңдастырылған) ұлының ұрпағы, Генрих VII, Ланкастер үйінің мұрагері болып саналды. Билікке келген соң, ол сол уақыттан бері британ тәжінен ажыратылмайтын Ланкастер герцогының титулын алды.

## Тағы қараңыз
* Британ аралындағы герцог титулының тізімдері

## Әдебиет
*K. B. McFarlane. *Lancastrian Kings and Lollard Knights*. Oxford University Press, 1972.

Санат:Алқызыл мен ақ раушан соғысы
Санат:Ланкастерлер
Санат:Еуропа әулеттері
Футболдан Еуропа чемпионатының сұрмергендері

## Еуропа чемпионаттары. Мергендер

## Турнирлер бойынша мергендер

Санат:Футболдан Еуропа чемпионаты
Ордабай

**Ордабай** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы, Қошанкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 31 км-дей жерде, Сарыөзеннің оң жағалық аңғарында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 282 адам (146 ер адам және 136 әйел адам) болса, 2009 жылы 251 адамды (122 ер адам және 129 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 157 адамды (83 ер адам және 74 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданы елді мекендері
Құрман (ауыл)

**Құрман** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы, Талдықұдық ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 74 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 279 адам (135 ер адам және 144 әйел адам) болса, 2009 жылы 63 адамды (34 ер адам және 29 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданының таратылған елді мекендері
Хайруш

**Хайруш** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы, Талдықұдық ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 76 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 256 адам (124 ер адам және 132 әйел адам) болса, 2009 жылы 212 адамды (105 ер адам және 107 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 56 адамды (32 ер адам және 24 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданы елді мекендері
Талдықұдық (Батыс Қазақстан облысы)

**Талдықұдық** — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы ауыл, Талдықұдық ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 73 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 903 адам (450 ер адам және 453 әйел адам) болса, 2009 жылы 759 адамды (372 ер адам және 387 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 556 адамды (294 ер адам және 262 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Казталов ауданы елді мекендері
Глоссофобия

**Логофобия**, немесе **глоссофобия** — логоневрозбен (мазасыздану) және мутаризммен байланысты сөйлеуден қорыққан қорқыныш.

Әңгіме қорқынышы немесе бөтен адамдар, қоғамдық көріністерден қорқу және кекіру, жеке сөздерден қорқу деген секілді варианттар да бар. Фобия ішінара болуы мүмкін, бұл жағдайда ол селективті мутация деп аталады. Мысалы, логопойлықты сезінген адам жақын туысымен еркін сөйлеседі, аз жақын туысқандарымен логоневрозды сезінеді және бейтаныс адамдармен сөйлесе алмайды, олардан ауытқиды және олармен ауызша қарым-қатынас жасауды қажет ететін міндеттерді атқарады.

## Салдары
Глоссофобияның салдары әдетте әлеуметтік фобия, өзін-өзі күмән және өзін-өзі бағалау, жауапкершілікті болдырмау, қоғамдық орындарды, сөйлеуді талап ететін, беделді жұмысты тоқтату және өмір сүру деңгейін төмендету болып табылады. Біртіндеп қарым-қатынас шеңбері тарылып, жайлылық аймағы шектеулі. Бұл, өз кезегінде, психотерапевтік кернеудің пайда болу факторы болып табылады, бұл кекіруді, логофобияны жақсартуға және невроздық шеңбердің басқа да бұзылуларына себеп болады. 

Сондай-ақ, әртүрлі тәуелділіктердің, жаман әдеттердің қаупі артады. Мысалы, темекі шегу, алкоголизм немесе нашақорлық «батылдық үшін» немесе профилактикалық рәсімдерді жасау әдеті, мысалы, айқыш белгілері, дұғалар және т.б., обсессивті-компульсивті бұзылуға айналады.

Сөз-паразиттер сөйлесу кезінде адамның стресс жағдайында, ыңғайсыздық жағдайында жиі сөзге түседі. Қорқынышты қысқарту, уақытты сатып алу және ойлармен дайындалу үшін, адам түрлі араласуларды айтады. Болашақта олар қысқа мерзімде сөйлеуге болады.

## Дереккөздер

Санат:Фобиялар
Канистерапия

**Канистерапия** (латын тілінде «canis» – ит, «therapeia» – емдеу) — арнайы үйретілген иттердің көмегімен адамдарды емдеу және оңалту. Әлеуметтік мінез-құлықтары жоғарғы деңгейде болғандықтан, иттер адамға ұқсас кейбір қасиеттерге: сезімге, өз әсерін әрекеттерімен, дыбыспен, мимикамен білдіру қабілетіне, адамның қарым-қатынас ынтасына әрекет ету қасиеттеріне ие. Канистерапия ақыл-ой және сезім қабілеттерін дамытуға, қозғалыс қызметі мен қозғалыс белсенділігін жақсартуға көмектесетін психотерапиялық әдістеме ретінде жиі қолданылады.

Санат:Баламалы медицина
Санат:Иттер
Бұлан ауылдық округі

**Бұлан ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бұлан, Жамбыл ауылдары кіреді. Орталығы – Бұлан ауылы. 

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 706 адамды (352 ер адам және 354 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы ауылдық округтері
Жамбыл (Сырым ауданы)

**Жамбыл** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Бұлан ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстік-батысқа қарай 16 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 492 адам (255 ер адам және 237 әйел адам) болса, 2009 жылы 377 адамды (187 ер адам және 190 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 191 адамды (97 ер адам және 94 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Ардақ Аманиязұлы Қонысқалиев

**Ардақ Аманиязұлы Қонысқалиев** (1950 жылы 12 наурызда Атырау облысында туған) — ардагер мұнайшы. Атырау облысының құрметті азаматы. КСРО және Қазақстанның мемлекеттік марапаттарының иегері.
## Толығырақ
* Ардақ Аманиязұлы Қонысқалиев 1950 жылы 12 наурызда Атырау облысында дүниеге келген.
* 1973 жылы Түмен индустриялдық институтын бітірген.
* Еңбек жолын иниституты бітіргенен кейін 1973 жылы «Эмбанефть» бірлестігіне қарайтын Ақтөбедегі Кеңқияқ мұнай-газ өндіру басқармасынан бастаған. Осы жылдардан бастап түрлі қазақ мұнай өнеркәсіптерінде лауазымды қызметтерді атқарды. 
* Атырау облысының маслихатының үш мәрте депутаттыққа сайланған.
* 2000 жылдан Мақат мұнай-газ өндіру басқармасының бастығы.
* **Марапаттары**
* КСРОның "Құрмет белгісі" Ордені және бірнеше құрмет грамоталарымен марапатталған.
* 1999 жылы Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты Ерен еңбегі үшін медалімен марапатталған
* 1999 жылы "Қазақстан мұнайына 100 жыл" алтын медалі
* 2001 жылы "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл" мерекелік медалі
* 2005 жылы ҚР Президентінің жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат Құрмет орденімен марапатталды
* Мақат ауданының құрметті азаматы
* Қызылқоға ауданының құрметті азаматы
* Атырау облысының құрметті азаматы

Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Қазақстан мұнайына 100 жыл медалінің иегерлері
Санат:Атырау облысының құрметті азаматтары
Джеймс Стюарт (Яков IV-нің ұлы)

**Джеймс Стюарт, Ротсей герцогы** (ағыл. *James Stewart, Duke of Rothesay*; 21 ақпан 1507 — 27 ақпан 1508) — шотланд ханзадасы,  Яков IV мен Маргарита Тюдордың үлкен ұлы, туғаннан қайтыс болғанға дейін Шотландия тағының мұрагері (Ротсей герцогы титулын алды). 1508 жылы 27 ақпанда Стерлинг қамалында қайтыс болды.

## Дереккөздер
*Alison Weir, *Britain’s Royal Family*: A Complete Genealogy

Санат:Стюарттар
Гаптофобия

**Гаптофобия** — сирек кездесетін ерекше фобия, адамдарға қауіп төндіретін қорқыныш. Обсессивті — компульсивтік бұзылулар мен психестениялармен танысты. Бұл шабуылдан немесе ластану қорқынышы ретінде көрінеді.

## Симптондары
Гаптофобиясы бар адамдар бөтен адамдарға ғана емес, туыстарына да тиіп кетуден қорқуы мүмкін. Кез-келген, пациенттер үрейленіп, бет әлпетін өзгерте алады. Қоршаған адамдардың арасында өзін ыңғайсыз екенін түсінеді.

Гаптофобияға ұшыраған науқастар бейтаныс адамдарға тиюді екі түрге бөледі: шырмау және суық. Кейбір науқастар жүрек айнуын және аяқтарында тітіркенуі сезінуі мүмкін, төзімділік сезімі болуы мүмкін. Көптеген пациенттер бейтаныс адаммен байланыс орнында жағымсыз сезімге ұшырайды. Егер науқастың гаптофобиясы бар адам оны қолынан ұстаса, онда ол ағынды сумен жуып немесе майлықпен сүртуге тырысады. Хаптофобия ауада болмаған жағдайда адамға өзін көрсете алады - ол бөртуді бастайды, дүрбелең шабуылы мүмкін.

## Емдеу шаралары
Мегаполисте ауру қалыпты деп есептеледі, ал кейбір адамдар дәрігерлерден психологиялық көмек іздеуді білмейді. Егер адам өз проблемасын түсінсе, онда ол тек осы фобиямен күресу мүмкін емес. Тоғыспау - адамның әлеуметтік өзара әрекеттесуін бұзу болып табылады және көбінесе жеке өсу топтарында психологпен емделеді. Егер гаптофобия невроз немесе психастении көрінісі болса, науқасқа дәрі-дәрмектерді және психотерапияны тағайындау қажет.

## Дереккөздер

Санат:Фобиялар
Шәріп Исаөлетұлы Бейсембаев

**Шәріп Исаөлетұлы Бейсембаев** (1 шілде 1926,  Петропавл, Қазақ АКСР-ы) — қазақ кинорежиссёрі, актер.

## Өмірбаяны
Шәріп Бейсембаев 1926 жылының 1 шілдесі күні Петропавлда дүниеге келген. 

Бейсембаев А. Островский атындағы Ташкент театр-көркем институтының  актерлік факультетін (1949),  А. Луначарский атындағы ГИТИС-тың  актерлік факультетін (1954), Мәскеудегі Жоғарғы режиссерлік курстарын бітірген (1959).

1954—1956 жылдары  — Қазақ драма театрының актері және режиссер ассистенті. 

1959—1982 жылдары —  «Қазақфильм» киностудиясының режиссері

## Фильмографиясы
### Актер ретінде
*1980 -  *[[Біз - ересекпіз]]* - *Илларион ата*

### Режиссер ретінде
*1959 -  *[[Бұл біздің ұлымыз]]*
*1965 -  *[[Еңлікгүл шешек атқанда]]*
*1967 -  *[[Арман-атаман]]*
*1969 -  *[[Шатқалдағы шекара]]*
*1970 -  *[[Ақ шаршы алаң]]*
*1971 -  *[[Біз төртеуміз]]*
*1974 -  *[[Бұлақ (фильм, 1974)|Бұлақ]]*
*1975 -  *[[Гауһартас (фильм)|Гауһартас]]*
*1977 -  *[[Тел өскен ұл]]*
*1980 -  *[[Мінезі қиын балалар]]*
*1982 -  *[[Мен сіздің туысыңызбын]]*

## Дереккөздер
Артур Стюарт (1509—1510)

**Артур Стюарт** (1509—1510) — Шотландия королі Яков IV мен оның әйелі Маргарита Тюдордың үшінші баласы (екінші ұлы). Туғаннан кейін 2 титул алды: Ротсей герцогы мен Олбани герцогы. Артур атын оның нағашысы ханзада Артурдың есіміне байланысты алған болатын. Эдинбург қамалында 8 айында дүниеден өтті.

## Сілтеме
* His profile at Peerage.com

## Әдебиет
* Alison Weir, *Britain’s Royal Family: A Complete Genealogy*

Санат:Стюарттар
Джеймс Стюарт, Морей графы

**Джеймс Стюарт** (; 1499 жыл — 1544 жыл), 1501 жылдан бастап **Морей графы**) — шотландық барон, король IV Джеймс пен оның көңілдесі Дженет Кеннедидің некесіз туған ұлы.

1526–1528 жылдары Морей шотландтық барондардың король V Джеймсті Ангус графының билігінен босату қозғалысына белсене қатысты. V Джеймстің тәуелсіз билігі кезінде Морей, шын мәнісінде, патшаны, қандас бауырын қолдайтын жалғыз ірі шотланд бароны болды: V Джеймс тұтастай ақсүйектерді біртіндеп әкімшілікті басқарудан шеттетті және жерлерді конфискациялады. Джеймс Стюарт елдің солтүстік аймақтарында тәртіпті сақтауға жауапты болды және орталық билікке қарсы тау кландарының толқуларын бірнеше рет басты. 1542 жылы корольдің қандас бөлесі Хантли графын алып тастағаннан кейін, Морей Англиямен соғыс кезінде король әскерінің қолбасшысы болып тағайындалды. Алайда, бұл соғыс Солуэй-Моссе апаты мен король Яков V-нің қайтыс болуымен аяқталды.

Королева Мария Стюарттың кәмелет жасына толмаған кезеңінде Морей регенттік кеңестің мүшесі болды және кардинал Битонның профранцуздық саясатының жақтаушысы болды.

## Отбасы
3-Аргайл графының қызы Элизабет Кэмпбеллге үйленді. Жалғыз қызы — леди Мэри Стюарт, 3-Бьюкен графының ұлы (1-Бьюкен графының немересі), Джон Стюартқа (1547 жылы қайтыс болған) тұрмысқа шықты.

Морей графы қайтыс болған соң жесірі 11-Сазерленд графына тұрмысқа шықты.

## Дереккөздер

Санат:Стюарттардың некеден тыс ұрпақтары
Санат:Стюарттар
Санат:Морей графтары
Аққұдық (Сырым ауданы)

**Аққұдық** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Бұлдырты ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстікке қарай 47 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 521 адам (257 ер адам және 264 әйел адам) болса, 2009 жылы 476 адамды (244 ер адам және 232 әйел адам) құрады. 

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 300 адамды (151 ер адам және 149 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)

2018 жылғы Әлем чемпионатының іріктеуі финалдық турнирге жолдама алған 31 құраманы анықтап берді. 32-ші команда — Ресей турнир қожайындары ретінде бұл турнирге қатысқан жоқ.

## Іріктеу жүйесі

## АФК (Азия)
### 1 раунд
Рейтингі төмен 12 құрама өзара кездесіп, 2-раундқа жолдама алды.
12 наурыз, 2015 жыл
Үндістан-Непал-2:0
Йемен-Пәкістан-3:1
Шығыс Тимор-Монғолия-4:1
Камбоджа-Аумын-4:1
Тайвань-Бруней-0:1
Шри-Ланка-Бутан-0:1

17 наурыз, 2015 жыл
Непал-Үндістан-0:0
Пәкістан-Йемен-0:0
Монғолия-Шығыс Тимор-0:1
Аумын-Камбоджа-0:1
Бруней-Тайвань-0:2
Бутан-Шри-Ланка-1:2

### 2 раунд

### 3 раунд
#### А тобы

----

#### В тобы

----

### 4 раунд

**[[Аустралия Ұлттық футбол құрамасы|Аустралия]]** құрлықаралық плей-оффқа шықты

## КАФ (Африка)
### 1-2 раунд

### 3 раунд

## КОНМЕБОЛ (Оңтүстік Америка)
 
 

## КОНКАКАФ (Орталық және Солтүстік Америка)
### 1-3 раунд

### 4 раунд

### 5 раунд

## ОФК (Мұхиттық аралдар)
### 1 раунд

### 2 раунд (ОФК кубогы)

Әр топтан озып шыққан екі құрама ОФК кубогының жартылай финалына шықты. ОФК кубогының жартылай финалының ӘЧ іріктеуіне қатысы жоқ боп есептелді.  Сонл себепті, әр топтан озған үш құрама 2018 жылғы әлем чемпионатына жолдама үшін күресті жалғастырды.

### 3 раунд

### 4 раунд

## УЕФА (Еуропа)
### Топтық турнир

### Плей-офф
Топтық турнирде екінші орын алған тоғыз құраманың сегізі әлем чемпионатына бару үшін сынға түсті. Көрсеткіші нашар болғандықтан, Словакия құрамасы бұл раундқа өте алмады.

Бірінші матчтар
9.11.2017. Солтүсік Ирландия-Швейцария-0:1, Хорватия-Грекия-4:1
10.11.2017. Швеция-Италия-1:0
11.11.2017. Дания-Ирландия-0:0

Екінші матчтар
12.11.2017. Швейцария-Солтүстік Ирландия-0:0, Грекия-Хорватия-0:0
13.11.2017. Ирландия-Дания-1:5
14.11.2017. Швеция-Италия-0:0

## Континентаралық плей-офф
КОНКАКАФ vs АФК 

----

ОФК vs КОНМЕБОЛ

----

Санат:Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі
Жарқамыс (Батыс Қазақстан облысы)

**Жарқамыс** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Бұлдырты ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 42 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 170 адам (90 ер адам және 80 әйел адам) болса, 2009 жылы 62 адамды (31 ер адам және 31 әйел адам) құрады. 

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 29 адамды (17 ер адам және 12 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданының таратылған елді мекендері
Бұлдырты ауылдық округі

**Бұлдырты ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бұлдырты, Аққұдық, Көкөріс, Қарақұдық ауылдары кіреді. Орталығы – Бұлдырты ауылы. Округ құрамында болған ''Жарқамыс'' ауылы 2024 жылы таратылған. 

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2175 адамды (1140 ер адам және 1035 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы ауылдық округтері
Ақоба (Сырым ауданы)

**Ақоба** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Жетікөл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 39 км жерде, Бұлдырты өзенінің жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 231 адам (121 ер адам және 110 әйел адам) болса, 2009 жылы 75 адамды (40 ер адам және 35 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 20 адамды (11 ер адам және 9 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданының таратылған елді мекендері
Жетікөл (Батыс Қазақстан облысы)

**Жетікөл** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Жетікөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан оңтүстікке қарай 39 км жерде орналасқан, Бұлдырты өзенінің жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 389 адам (194 ер адам және 195 әйел адам) болса, 2009 жылы 288 адамды (148 ер адам және 140 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 169 адамды (90 ер адам және 79 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Ринорея

**Ринорея** — бұл мұрындағы шырыштың ұлғаюына әкелетін және одан кейін мұрыннан шырыш шығатын ерекше жағдай. Бір жағынан оны ауру деп атаса да болады. Бұл ауру кез-келген жаста пайда болады. 
## Себептері
Көбінесе сіз вирус ағзасына түсіріп, ринореяны таба аласыз. Бүгінгі таңда мұрын шырышына әсер етуі мүмкін жүзден астам вирустар бар. Денеге түсіп, вирус мұрынға қуана орналастырылып, түрлі аурулардың дамуына себепші болады. Сонымен қатар, ринорея сифилис, дифтерия, скарлатина, гонорея, қызылша сияқты аурулардың патогендерін тудыруы мүмкін.

Бактериялық ринорея вирустық инфекцияның фоны бойынша пайда болуы мүмкін бактериялардан туындаған. Сондай-ақ, мұрынның шырышты қабығына, фаренкаға, құлаққа әсер етуі мүмкін, әсіресе қауіпті жағдайларда - миға. Бактериялар туындаған ринореяны тани отырып, іріңді экссудацияның болуы мүмкін.
## Емдеу шаралары
Ринорея - көптеген аурулардың жағымсыз көрінісі болғандықтан, мұрыннан жасырылған құпияның пайда болуына себепші болатын негізгі аурумен бірге емделу қажет болғандықтан, терапия адамның жасына және бірлескен аурулардың болуына қарай жеке таңдалады. Ринореяға қатысты емдеу бірінші кезекте респираторлық функцияны қалпына келтіруден тұрады. Әсіресе, мұрын салдарынан қалыпты түрде тамақтанбау және ұйықтау мүмкін емес кішкентай балаларға маңызды. Бұл аурудан құтылу үшін дәрігер ұсынған дәрілерді пайдалануы қажет. Ол мұрынды шырыштардан тазартуға көмектеседі.
## Дереккөздер

Санат:Аурулар
Мисофония

Мисофония, тек «дыбыстарды қабылдамау» дыбыстарға төзбеушілік нысаны болып табылады. Бұл белгілі бір дыбыстарды, қатты немесе тыныштықпен байланысты жағымсыз әсерлерден туындаған неврологиялық бұзылыс болып саналады. "Мисофония" терминін Эмори университетінен Павел Ястребов (Pavel J. Jastreboff) енгізді. Ол көптеген адамдарда белгілі бір дыбыстарға, ең алдымен, тамақ ішу кезінде сөзсіз қайғырғанын анықтады. Алдымен ол бұл жағдайды "жұмсақ дыбысқа сезімталдық" ретінде анықтады,өйткені оның кейбір бақылаушылары үшін дәл төмен жиілікті дыбыстар көтерілмеген.
Гиперакусиядан айырмашылығы, белгілі бір дыбыстармен байланысты емес. Осындай симптомдар тудыратын физиологиялық аномалияның анатомиялық орналасуы туралы аз мәлімет бар, бірақ, ең алдымен, орталық жүйке жүйесінің құрылымына жатады.
## Симптомдары
Мисофониядан зардап шегетін адамдар, көбінесе, басқа адамның тырнақтарын кесу, тістерді тазалау, тамақтану, тыныс алу, сықыру, сөйлесу, ұсақ-түйек, ескіру, жаяу жүру, сағыз, храпар, ымдау сияқты дыбыстармен жиі тітіркенеді немесе тіпті ашуланады жөтел, белгілі бір үнсіздік немесе қайталанатын дыбыстар.
## Дереккөздер

Санат:Неврология
Алатау (Батыс Қазақстан облысы)

**Алатау** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Елтай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 49 км жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 367 адам (193 ер адам және 174 әйел адам) болса, 2009 жылы 225 адамды (124 ер адам және 101 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 10 адамды (9 ер адам және 1 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Тасқұдық (Батыс Қазақстан облысы)

**Тасқұдық** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы ауыл, Елтай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 57 км жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 889 адам (438 ер адам және 451 әйел адам) болса, 2009 жылы 517 адамды (265 ер адам және 252 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 314 адамды (172 ер адам және 142 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Елтай ауылдық округі (Батыс Қазақстан облысы)

**Елтай ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Тасқұдық, Алатау ауылдары кіреді. Орталығы – Тасқұдық ауылы. Округ құрамында болған *Батпақты, Тінәлі* ауылдары 2003 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 324 адамды (181 ер адам және 143 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы ауылдық округтері
Алғабас (Сырым ауданы)

**Алғабас** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы ауыл, Алғабас ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Жымпиты ауылының солтүстік-батысында 55 км, ал облыс орталығы — Орал қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 85 км жерде, Көпіраңқаты өзенінің жағасында көкпек, қаражусан өскен, қызғылт топырақты құрғақ дала белдемінде орналасқан.

## Тарихы
Іргесі алғаш 1936 жылы “Қызылту” астық кеңшарын ұйымдастыруға байланысты қаланған. 1997 жылға дейін кеңшар мен ауылдық кеңес орталығы болды. Кеңшар негізінде шаруа (фермер) қожалықтары құрылған.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1835 адам (1031 ер адам және 804 әйел адам) болса, 2009 жылы 1347 адамды (708 ер адам және 639 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1200 адамды (631 ер адам және 569 әйел адам) құрады.

## Ауыл тынысы
Машина-трактор жөндеу шеберханасы, орта мектеп, клуб, фельдшерлік-акушерлік пункт бар.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Жаңаөңір

**Жаңаөңір** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Алғабас ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстік-батысқа қарай 49 км жерде, Есенаңқаты өзенінің жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 552 адам (283 ер адам және 269 әйел адам) болса, 2009 жылы 278 адамды (132 ер адам және 146 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 88 адамды (52 ер адам және 36 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Сасықкөл (ауыл)

**Сасықкөл** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Алғабас ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстік-батысқа қарай 37 км жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 508 адам (268 ер адам және 240 әйел адам) болса, 2009 жылы 329 адамды (171 ер адам және 158 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 73 адамды (43 ер адам және 30 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Алғабас ауылдық округі (Сырым ауданы)

**Алғабас ауылдық округі** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Алғабас, Жаңаөңір, Сасықкөл ауылдары кіреді. Орталығы – Алғабас ауылы. Округ құрамында болған *Ақсай* ауылы 2003 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1361 адамды (726 ер адам және 635 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы ауылдық округтері
Аңқаты (Сырым ауданы)

**Аңқаты** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Шолақаңқаты ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстік-батысқа қарай 76 км жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 623 адам (314 ер адам және 309 әйел адам) болса, 2009 жылы 304 адамды (158 ер адам және 146 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 119 адамды (60 ер адам және 59 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Сегізүй

**Сегізүй** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Шолақаңқаты ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстік-батысқа қарай 70 км жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 385 адам (202 ер адам және 183 әйел адам) болса, 2009 жылы 39 адамды (22 ер адам және 17 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 34 адамды (20 ер адам және 14 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданының таратылған елді мекендері
Қарағанды (Сырым ауданы)

**Қарағанды** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Шолақаңқаты ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстік-батысқа қарай 59 км жерде, Көпіраңқаты өзенінің жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 428 адам (202 ер адам және 512 әйел адам) болса, 2009 жылы 214 адамды (95 ер адам және 119 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 61 адамды (30 ер адам және 31 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Тоғанас (Батыс Қазақстан облысы)

**Тоғанас** — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы ауыл, Шолақаңқаты ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 960 адам (448 ер адам және 512 әйел адам) болса, 2009 жылы 515 адамды (241 ер адам және 274 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 374 адамды (190 ер адам және 184 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданы елді мекендері
Ганс Эворт

**Ганс Эворт** (нидерл. *Hans Eworth, Hans Ewouts*) (шам. 1520—1574) — оңтүстік нидерландық (фламандық) көркем суретші.

1540 жылдары Англияға көшіп, сол жерде жетекші сарай суретшісі болған, ол негізінен портреттер салған: мысалы, Елизавета I, королевы Мария I мен король Эдуард VI. Оның әсері Уорик графинясының шебері суретінің жұмысында байқалады.

## Галерея


Сурет:Mary1_by_Eworth_3.jpg| *Мария I-нің портреті*.
Сурет:Hans_Eworth_Osmanischer_Wurdentrager_zu_Pferd.jpg| *Сүлеймен I аттың үстінде.*
Сурет:LadyDacre.jpg| Леди Дакрдың портреті, 1555-1558.
Сурет:Edward_VI_of_England_c._1546.jpg| *Англия королі Эдуард VI-ның портреті,* 1546 ж.
Сурет:James_Stewart_Earl_of_Moray.jpg| *Джеймс Стюарт, 1-ші Морей графы,* 1561ж.
Сурет:Hans_Eworth_Henry_Stuart_Lord_Darnley_and_Lord_Charles_Stuart.jpg| *Генри Стюарт, лорд дарнли мен Чарльз Стюарт,* 1563 ж.
Сурет:Eworth_Elizabeth_I_and_the_Three_Goddesses_1569.jpg| *Елизавета I мен үш әйел құдай,* 1569 ж.
Сурет:Mary_Nevill_and_Gregory_Fiennes_Baron_Dacre_v.2.jpg| *Мария Невилл мен оның ұлы Григорий Файнс,* 1559 ж.
Сурет:Elizabeth_I_(reigned_1558-1603)_by_Hans_Eworth.jpg| *Елизавета I-нің портреті.*
Сурет:Hans_Eworth_Henry_FitzAlan_Earl_of_Arundel.jpg| *Генрих Фиц-Алан, 12-ші Арундел графы*, 1550 ж.
Сурет:Hans Eworth Thomas Howard, 4th Duke of Norfolk.jpg| *Томас Говард, 4-ші Норфолк герцогы,* 1563 ж.


Санат:Фландрия суретшілері