open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вифиния

[400px|thumb|Римдік провинция Вифиния [117 жылдар шамасы]]
**Вифиния** (, ) – тарихи аймақ. Кіші Азияның солтүстік-батысында, Риндак (қазіргі Коджачай, Түркия) пен Фракиялық фини немесе вифин тайпасының атынан шыққан. Б.з.б. 8-7 ғасырларда Вифиния жағалауында грек қоныстары болды, 7-6 ғасырларда Вифиния  Лидияға, 6-4 ғасырларда Ахемен әулетіне қарады. Б.з.б. 297 жылы Вифиния тәуелсіз мемлекет болып жарияланды. Виния дәуірі осыдан басталды Никомед I (278-255 жылыдары) Вифиния жерін кеңейті, елдің астанасы Никомедияны салдырды. 3-1 ғасырларда Вифиния құд иеленуші эллинстік мемлекет. Б.з.б. 64жылы  Рим провинсиясына айналды. Римде, кейінрек Византияда Вифиния экрнрмиктік мәдени роль атқарды.

## Дереккөздер

Санат:Рим республикасы провинциялары
Санат:Рим империясының провинциялары
Санат:Вифиния
Андрей Андреевич Вознесенский

**Андрей Андреевич Вознесенский** (, Мәскеу — ) – орыс кеңес ақыны. Ғылыми қызметкер отбасында дүниеге келген. Мәскеу архитектура университетін бітірген. Алғашқы өлеңдері 1957 жылы жарық көрген. Оның поэзиясында қызу қандылық, сөздік және дыбыстық ассоциациялар көптеп кездеседі. Доға сызық(1960), Өрнек (1962) жинақтарында өмір шындығы және замандастарымыздың жасампаз ісі, ал Лонжюмо(1963) поэмасында Лениннің Францияда эмиграцияда жүрген кезі суреттеледі.

## Дереккөздер

Санат:Ақындар
Санат:КСРО ақындары
Санат:Ресей ақындары
Санат:КСРО сәулетшілері
Санат:Публицистер
Санат:КСРО публицистері
Санат:Ресей публицистері
Санат:Ресей сәулетшілері
ВОАПП

**ВОАПП** – Пролетар жазушылары ассоциацияларының бүкіл одақтық бірлестігі. 1928 жылы пролетар жазушыларының Мәскеуде өткен Бүкіл доақтық бірінші съезінде құрылды, оған 30 ұлттың өкілі қатысты. Бұл бірлестікке КазАПП(Қазақтың пролетар жазушыларының ассоциациясы) мүше болды. Оның негізгі ұйымдастырушысы және жетекші ұйымы РАПП болды. ВОАПП пролетариат әдебиетінің иедялық-жетекшілік ролін арттыруда, жас күштерді ұйымдастыруда, буржуазиялық-ұлтшылдық бағыттаға жазушыларға қарсы күрес жүргізуде айтарлықтай роль атқарды.

## Дереккөздер

Санат:Ресей әдебиеті
Этель Лилиан Войнич

**Этель Лилиан Войнич** (; 11 мамыр 1864, Корк, Ирландия — 27 шілде 1960, Нью-Йорк, АҚШ) – ағылшын жазушысы. Поляк революцинері. Математик Буьдің қызы. М. Войчтің әйелі. 1887-1889 жылы Ресейде тұрған. Ф. Энгельспен, Г.В. Плехановпен таныс болған. 1920 жылдан Нью-Йоркте тұрды. Этель Лилиан Войнич орыс әдебитенің аудармашысы ретінде де белгілі. Этель Лилиан  аса көрнекті шығармасы – италиянь халқының азаттық күресін бейнеленген «Бөгелек» романы (1897 жылы орысшаға аударды) совет жастарының сүйікті кітабына айналды. Бұл романынан кейін театр, кино үшін инсценаровкалар жазды. Этель Лилианнің «Джек Реймонд»(1901), «Оливия Летам»(1904) т.б. романдар бар.

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания жазушылары
Санат:Англия жазушылары
Иржи Волькер

right|thumb|Иржи Волькер
**Иржи Волькер** (; 29 наурыз 1900, Просниц (қазіргі Простеёв, Чехия) — 3 қаңтар 1924, сол жерде) – чех ақыны. 1921 жылдан Чехославакия Компартиясының мүшес. Прага университетінің заң фокультетінде оқып жүріп марксизммен танысады. Волькердің алғашқы өлеңдері патриоттық, пейжаздық тақырыптарға арнады. «Туу сағаты» (1921) атты өлеңдер жинағында жаңа өмірді жырлайды. Жұмысшы табының ауыр тұрмысын суреттейді, дүниеде револютциялық жолмен өзгертуді үндейді. Оның «Пролетариат өнері», «Творчество бостандығын қорғаушылар» т.б. мақалалары чехославия әдебиетінде социалистік реализм қалыптасуына елеулі үлес қосты.

## Дереккөздер

Санат:1900 жылы туғандар
Санат:1924 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ақындар

Санат:Чехия жазушылары
Санат:Чехия ақындары
Порфирий Иванович Войноральский

**Порфирий Иванович Войноральский** (1844 — 1898) – орыс революционері, халықшыл. Пенза губерниясында дворян тегінен шыққан. 1874 жылы көктемде халық арасында үгіт жүргізу ұйымын құрушылардың бірі. Оның қаржысына Мәскеуде ‘’халық арасына барып’’ үгіт жүргізушілерді қолүйірмелеріне үйрететін егіншілік және ағаш өңдейтін шеберханалар ашылды. Порфирий сонымен қатар Саратов, Пенза және Самара губернияларында бірнеше революциялық уірмелер құрды. 1847 жылы тұтқынға алынып, 193 адам процесі бойынша 10 жыл айдауға кесілді.

## Дереккөздер

Санат:Халық еркін білдірушілер
Выг

**Выг** – Карел АССР-ндегі өзен. Верхонтинное көлінен ағып шығады. Выг көліне құяр жеріне дейіегі Жоғарғы Выг, Выг көлінен шыққан кейін Төмен  Выг деп аталады. Жоғарғы Выгтың  ұзындығы 135 км, Төменгі Вынтың ұзындығы 102 км. Алабы 27100 км². Жоғарғы Выгтың жағасы жалпақ, батпақты, Төменгі Выгтығ арнасы тар және шоңғалды келеді. Су деңгейі көктемде көтеріледі. Жылдық орташа су шығыны Ворожгора суының тұсында 267 м³/сек.

## Дереккөздер

Санат:Карелия өзендері
Санат:Ресей өзендері
Ариана Гранде

нобай|2013 жылдағы Ариана Гранде.
**Ариана Гранде Бутера** (; 26 маусым 1993, Бока Ратон, Флорида, АҚШ) — америкалық актриса және әнші. Төрт октавалық вокалдық диапазонына, соның ішінде ысқырық регистріне ие бола отырып, ол қазіргі заманғы поп-музыканың ең көрнекті тұлғаларының бірі саналады. *Rolling Stone* және *Billboard* басылымдары Грандені музыка тарихындағы ең ұлы әртістердің қатарына қосады, ал *Time* журналы оны 2016 және 2019 жылдары әлемдегі ең ықпалды 100 адамның тізіміне енгізді.

## Өмірбаян
Ариана Гранде Бока Ратон (Флорида) қаласында, Джоан Гранде мен Эдвард Бутер отбасында туған. Ариананың әрі актер, әрі продюсер Фрэнки Гранде деген үлкен ағасы бар. Ариана вокалды Эрик Ветродан үйренген. Бала кезінде Ариана балаларға арналған «Little Palm Theatre» театрында өнер көрсетіп жүрді. 2008 жылда Ариана Бродвейде Мюзикл «13»те Шарлоттаның рөлін ойнады. Кейін бірнеше жылдан кейін ол «Fort Lauderdale» балалар театрында ойнады; сол жерде  Ариана Ұлттық жастар театрлық ассоцияцияның премиясын алды. Мюзиклге қатысқаннан Гранде мектепке баруды қойды. Ол мектеп құралдарын алып, жеке мұғаліммен оқыды. Ариана Десмонд Чайлдпен жазылған «Cuba Libre» мюзиклінде Мириам рөлін ойнады. Жыл сайын «Broadway in South Africa» мүшесі болғандықтан, Ариана Гранде Оңтүстік Африканың балаларына ән мен биді үйретті.

2010 жылда «Виктория-жеңуші» сериалында ол Кэт Валентайн рөлін ойнады. Осы рөл үшін Ариана өз шашын қызылға бояды . 2009 мен 2010 жылда Гранде Нью Йоркта орналасқан Birdland клубында Миранда Сингспен бірге ән айтып жүрді.

2011 жылда Гранде  «Unfriend You» синглға арналған Грейсон Ченс клипінде болды. 2013 жылы ол Кэт Валентайн рөлін қайтадан ойнады, бірақ содан соң ол «Сэм және Кэт» сериалында басты рөлді ойнады. Осы сериал «АйКарли» мен «Виктория - жеңуші» сериалдардың жалғасы деп табылды.

## Дискографиясы

### Студиялық альбомдары

### Рождестволық мини-альбомдары

## Дереккөздер
Кермексабын

**Кермексабын** () - кермек туысының бір түрі. Биіктігі 20-120 см, сабағы түксіз, тамыры жуан, жапырағы ерте түсетн көп жылдық өсімдік. Жапырағы сопақша пішіндес. Тұқымы қызғылт қоңыр, ұзындығы 1,1 мм, ені 0,6 мм. Мамыр - тамыз айларында гұлдейді, маусым - қыркүйек айларында жеміс береді. Кермексабын Солтүстік Ауғанстан, Батыс Қытайда, Орта Азияда таралған. Қазақстанда Ембі, Қарқаралы, Арал маңы , Қызылорда облысы, Бетпақдала, Мойынқұм, Қызылқұмда, Түркістан төңірегінде, Шу-Іле тауында, Қаратау, Батыс Тянь-Шяньда өседі. Кермексабынның тамырында 6-21 %-ға дейін илік зт - танин болады.

## Дереккөздер

Санат:Қорғасыншөптер
Санат:Азия өсімдіктері
Дания коммунистік партиясы

**Дания коммунистік партиясы** (**ДКП**) (, *DKP*) – 1919 жылы 9 қарашада жастардың социалистік одағы мен социалистік жұмысшы партиясы (1918 жылы сәуірде негізі қаланды). 

Солшыл күштерінің бірлесіп, солшыл социалистік партияға бірігуі нәтижесінде негізі қаланды. Солшыл социалистік партия 1920 жылы қарашада Халықаралық коммунизмге (коминтерн) қосылу туралы қаулы алды да, ДКП деп атала бастады. 1920 жылдары Дания коммунистік партиясы жұмысшылардың таптық сана – сезмін арттыру және халыққаралық пролетарлық ынтымақты нығайту мақсатында, өз қатарындағы социал – реформистік және анархиялық синдикалистік бағыттарға қарсы зор күрес жүргізді. Екінші дүние жүзілік соғыс қарсаңында Дания коммунистік партиясы Данияның билеуші топтарының фашистік Германиямен ынтымақ жасау саясатын тынбастан әшкерелеп, елдің дамушы күгтерін фашистік қауіпке қарсы күреске шақырды. Неміс – фашист әскерлері Данияны басып алған кезде (1940 жылы сәуір – 1945 жылы мамыр) ДКП астыртын жағдайда көшті. Дания коммунистік партиясының көптеген мүшелерінің тұтқынға алғанына қарамастан коммунистік партия қарсыласу қозғалысын ұйымдастырушы және басқарушы күшке айналды. Дания коммунистік партиясы өкілдері қарсыласу қозғалысының басшы мүшесі – бостандық одағынығ құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяталғаннан кейін Дания коммунистік партиясы жұмысшы табының қатарындағы және еңбекшілердің қалың бұқарасы арасындағы орнын едәуір нығайтты.

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша коммунистік партиялар
Санат:Дания саяси партиялары
Жапония коммунистік партиясы

thumb|left|200px|Сэн Катаяма- партияның алғашқы мүшелерінің бірі
**Жапония коммунистік партиясы  (ЖКП)** () – 1922 жылы 15 шілдеде Токиода астыртын съезде негізі қаланған партия. Жапония коммунистік партиясын құрып, нығайтуға С. Катаяма, С. Итикава, К. Токуда, М. Ватанабэ, Г. Кокуре т.б. белсене қатысты. 1945 жылы қазанға дейін астыртын жұмыс жүргізді. Жапония коммунистік партиясы ның Құрылтай съезі партияның күнделікті жұмысы бағдарламасын, уақытша жарғысын және Коминтернге кіру туралы шешім қабылдады. 

Партия 2 – дүние жүзілік соғыс алдындағы кезеңде абсолюттік императорлық өкіметті құлатып, жартылай феодалдық жүйені жою жолымен елде буржуазиялық – демократиялық революцияны жүзеге асыру үшін күресті, еңбекшілердің саяси-экономикалық құқықтары жолындағы қозғалысқа басшылық етті, Совет Қиыр Шығыстағы жапон интервенцисына қарсы шығып, Совет Ресейді қолдады, Қытайдағы және басқа елдердегі жапон империализмінің агрессиясын әшкереледі. 

Жапония коммунистік партиясының Бағдарламасын қабылдау және оны пағыз маркстік – лениндік партияға айналдыру жолындағы күресте партия 1923 – 1927 жылдары жойымпаздық бағытты және солшыл оппортунистік бағытты жеңіп шықты. Коммунистік Интернационал Атқару комитетінің 1927 жылы шілдеде жапон мәслесі жөнінде басылған тезистері ЖКП қызметінің нақты бағдарламасын жасауға, партияның бұқара және еңбекшілердің ұйымдары арасында ықпалын күшейтуге жәрдемдесті.

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша коммунистік партиялар
Санат:Жапония саяси партиялары
Санат:Жапония коммунистік партиялары
Өскенбай мазары

**Өскенбай мазары** - архитектуралық ескерткіш. Атырау облысы,  Махамбет ауданында Жайық өзенінің сол жағында, 15-ауылдан солтүстік - шығысқа қарай 35 шақырым жерде, Атырау қаласынан  100 км қашықтықта, Сары деген жерде. 

Осы өңірдегі белгілі Өскенбай деген ауқатты адамның басына тұрғызылған. Мазар жылқының қылы араластырылып, сүтке илеген шикі кірпіштен салынған. Ішінде он шақты адам жерленген. Ертеде іші сәнді безендіріліп, түрлі әшекейлер болған, бұйым-мүліктер, ыдыс- аяқтар қойылған. Жаздың ыстығында да, қыстың суығында да әрлі-берлі өткен жолаушыларға пана боп, тынығып кетуіне мүмкіндік жасалынған. Биіктігі — 8,8 м. Мазар шамамен 19 ғ-дың бас кезінде ежелгі архитектуралық әдіспен салынған. Композициялық құрылысы 8—9 ғ-да Сарыарқада салынған Домбауыл мазарына ұқсайды.

## Дереккөздер

Санат:Ескерткіштер
Хулио Антонио Мелья

**Хулио Антонио Мелья** (; , Гавана, Куба — , Мехико, Мексика) - Куба жастар мен коммунистік қозғалысының қайраткері. 1924 ж. Гавана коммунистерінің бірлестігіне кірді. 1925 ж. Куба антиимпериалистік лигасының негізін қалады. Сол жылғы * Куба коммунистік партиясының* (ККП) Құрылтай съезінде ККП ОК құрамына сайланды. 1929 ж. *Мексика коммунистік партиясына* кіріп, оның ОК-нің құрамына сайланды. 1927 ж. КСРО-да болды. Мексикаға  қайтып оралып, Куба эмигранттарының жаңа революциялық ассоциациясын, 1928 ж. Пролитариат студенттері ассоциациясын құрды. Куба диктаторы Х. Мачадо  жендеттерінің оғынан қаза тапты.

## Дереккөздер

Санат:Куба төңкерісшілері
Санат:Мексика төңкерісшілері
Кермине

**Кермине** - Самарқан мен Бұхара аралығындағы жол бойына орналасқан орта ғасырдағы сілен.  Қазіргі Кермине стансиасы. Наршаһи Бұхарадан Керминеге дейін 14, ал Самани мен Яхкутхамади 18 фарсах деп есептеді. Бұхар тарихшысы Наршаһи жайында айтылатын аңыздарға қарағанда, қала алғашқыда Бадия - и хурдек (сөзбе - сөз аударғанда "Құмырашық") деп аталған. Араб тарихшысы Саманидің деректері бойынша, қала өзінің жаңа атын арабтардан алған. Өйткені арабтар осында келгенде жердің құнарлылығы  мен суының молдығына қарап, "Арменияға ұқсайды" (қаарминийа) деп қайран қалады,содан былай қала осылай аталып кеткен. Самани қаланы қираған шағында көрген. Ол қала  1158 жылы қираған деп есептейді. Бірақ 14- ғасырда Кермине ірі қала болған. 
## Дерек көздер
* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ.Қаратаев

Санат:Ортағасырлар
Меларен

250px|нобай|оңға|Меларен
**Меларен** () - Швецияның орталық бөлігіндегі көл. Ауданы 1163 км² (кейбір деректерде -1140 км²). Ұзындығы 150 км. Тектоникалық және мұз  әрекетінен пайда болған. Тереңдігі 60 м. Меларен күрделі конфигурациялы; көптеген шығанақтары мен қойнаулары бар. 1200 аралдар кездеседі. Каналдар арқылы  Балтық теңізімен  және Ельмарен  көлімен байланыстырылған. Кеме жүзеді, балық ауланады. Меларен жағалауларында Стокгольм, Чепинг, Аестерос қалалары орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Көлдер
Санат:Швеция көлдері
Меланезиялықтар

**Меланезиялық** - Меланезияның негізгі тұрғындарынан құралған бір тектес халықтар тобы. Саны 1,1 млн-дай (1970 ж. санақ). Меланезия тілдерінде сөйлейді. Антропологиялық жағынан меленезий нәсіліне жатады.  Меланезиялық формальды түрде христиандар болғанымен, оларда жергілікті діни сенім  қалдықтары көп сақталған. Негізгі кәсібі  - тропикалық егіншілік  және балық аулау. 1939-45 жылдардағы 2-дүние жүзі соғысынан кейін меланезиялықтар арасында отаршыларға қарсы ұлт-азаттық  қозғалыс етек алды; ірі қалаларда жұмысшы табы қалыптасты; бұрын жеке дара жүрген тайпалар біріге бастады.

## Дереккөздер

  
Санат:Халықтар
Санат:Меланезия халықтары
Фрэнсис Форд Коппола

**Фрэнсис Форд Коппола** (; 7 сәуір 1963, Детройт, Мичиган, АҚШ)  — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер.  Көбінесе «Өкіл әке» кинотрилогиясының авторы ретiнде танымал. «Оскар» марапатының алты дүркiн лауреаты.

## Фильмографиясы
* *[[Tonight for Sure]]* (1962)
* *[[The Bellboy and the Playgirls]]* (1962)
* *[[Dementia 13]]* (1963)
* *[[You're a Big Boy Now]]* (1966)
* *[[Finian's Rainbow]]* (1968)
* *[[The Rain People]]* (1969)
* *[[Өкіл әке (фильм)|Өкіл әке]]* (1972)
* *[[The Conversation]]* (1974)
* *[[Өкіл әке 2]]* (1974)
* *[[Apocalypse Now]]* (1979)
* *[[One from the Heart]]* (1982)
* *[[The Outsiders]]* (1983)
* *[[Rumble Fish]]* (1983)
* *[[The Cotton Club]]* (1984)
* *[[Peggy Sue Got Married]]* (1986)
* *[[Gardens of Stone]]* (1987)
* ** (1988)
* *[[New York Stories]]* (1989)
* *[[Өкіл әке 3]]* (1990)
* *[[Bram Stoker's Dracula]]* (1992)
* *[[Jack]]* (1996)
* *[[The Rainmaker]]* (1997)
* *[[Youth Without Youth]]* (2007)
* *[[Tetro]]* (2009)
* *[[Twixt]]* (2011)

## Сыртқы сілтемелер
* Библиография 
* 

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (продюсерлер)
Санат:Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Санат:Құрмет легионы орденінің офицерлері
Мелвилл шығанағы

**Мелвилл шығанағы** — Баффин теңізінің Гренландияның батыс жағалауындағы шығанақ. Кіре берістегі ені 300 км. Ең терең жері 4000 м-ден астам. Жағалауның үштен бірі көптеген айсбергті  құрайтын материктік мұздардан құралған.

## Дереккөздер

Санат:Баффин теңізі
Санат:Гренландия шығанақтары
Санат:Солтүстік Мұзды мұхит шығанақтары
Мезопитек

**Мезопитек** - қазбадан табылған төменгі сатыдағы тар танау маймылдардың қалдықтары. Төменгі плиоцен қабатынан Оңт. Еуропа мен Алдыңғы Азияда табылған. Мезопитектің қаңқасы қазіргі маймылдарға ұқсас ғылыми зерттеулер жүргізуде маңызы бар.

## Дереккөздер

Санат:Жануарлар
Санат:Табиғат
Ата-аналық құқық

**Ата-аналық құқық ** – ата-ананың өз балаларын тәрбиелеу құқығы. Ата-аналық құқық балалардың мүдделеріне сай жүзеге асырылуға тиіс. Ата-ана баласын коммунизм құрылысшының моральдық кодексі рухында тәрбиелеуге, баланың шынығып өсуіне, оқуына, қоғамға пайдалы қызметке әзірленуіне қамқорлық жасауға міндетті. Әке мен шеше бала тәрбиелеуде тең құқылы, олардың арасында бала тәрбиелеуде туған даулы мәселелерді балаларға қамқорлық жасайтын ұйымдар шешеді. Ата-ана ажырасып кеткенде де, балалары жөніндегі мәселеде тең құқылы болып қала береді. Бір-бірінен бөлек тұратын ата-ананың балалары қайсысының қолында қалатыны туралы дауды сот шешеді. Балалардан бөлек тұратын әке не шеше баланы тәрбиелеу ісіне қатысуға міндетті, сондықтан баламен бірге тұратын әке не шеше бұл іске қарсылық жасамауы керек. Некеде тұрған ата-ана ғана баланы тәрбиелеу жөнінде тең құқылы болып саналады. Ата-ана өзара некеге тіркелмесе, әкесі заңда қаралған тәртіппен танылмаса, Ата-аналық құқықны баланың анасы ғана жүзеге асырады. Ата-ана өз баласын заңсыз ұстап отырған адамдардан өз тәрбиесіне қайтарып алуды сот арқылы талап етуге құқылы. Ата-ана өздерінің кәмелетке толмаған балаларына заң бойынша қамқоршы белгілей алады. Қамқоршы адам баланың өзіндік және мүліктік мүдделерін қорғауға міндетті. Ата-аналық құқық бала кәмелетке толғанша жүзеге асыралады.

## Дереккөздер

Санат:Отбасылық құқық
Әзірбайжан коммунистік партиясы

**Әзірбайжан коммунистік партиясы** - КОКП-ның Әзірбайжандағы бөлігі. Жұмысшылардың астыртын революциялық тұңғыш үйірмелері Бакуде 19 ғасырдың соңғы жылдарында ұйымдаса бастады. 1898 жылы жер ауып келген орыс социал-демократтарының күшеюі салдарынан Бакуде марксистік үйірмелердің негізі қаланды, бұларға механикалық шеберханалар мен мұнай өңдеу кәсіпорындарының алдыңғы қатардағы жұмысшылары бірікті. 1900 жылы Бакуде социал-демократының басқарушы орталығы құрылды. Оған А. С. Енукидзе, В. З. Кецховели (Ладо) тағы басқа кірді. Азербайжан партия ұйымының жұмысына 1901 жылы көктемнен бастап Баку социал-демократтарының «Искра» редакциясымен, Ленинмен байланыс жасауының маңызы зор болды. Бакудегі жасырын «Нина» баспаханасы РСДЖП-нің негізгі баспа орындарының бірі болды. Марксистік әдебиет осында басылып, Закавказьенің, Ресейдің көптеген қаларына таратылды. 1902 жылы сәуірдің аяғында РСДЖП Баку комитеті ең алғаш саяси сипаты бар 1-Мамыр демонстарциясын ойдағыдай өткізді, үндеулер шығарды. Бакудің социал-демократтар ұйымы Лениндік «Искра» позициясында біржола қосылды да, РСДЖП  2-съезін әзірлеуге белсене кірісті. 1903 жылы наурызда Тбилисиде Кавказ социал-демократ ұйымдарының 1-съезі болды. Ол РСДЖП Кавказ одақтық комитеті басқаратын РСДЖП Кавказ одағын құрды.

## Дереккөздер

Санат:Әзербайжанның қазіргі тарихы
Санат:Алфавит бойынша саяси партиялар
Санат:Елдер бойынша коммунистік партиялар
Санат:Әзербайжан саяси партиялары
Ф-1 (граната)

**Ф-1** — жаяу әскерлерге қарсы қолданатын қорғаныс қол гранатасы. Қорғаныс ұрыстарында жауынгерлерге қарсы қолдануға арналған. Жан-жаққа жарылу радиусының көптігінен тек қана окоптан немесе бронетранспортерлерден, танктен лақтыруға болады.

«Ф-1» атауы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресейді қамтамасыз еткен 600 грамдық F-1  француз жарқыншақты гранатасының 1915 жылғы үлгісінен шыққан болатын. "Лимонка" атты жалпақ тілдегі атауының шығуы туралы көптеген нұсқалар бар. Кейбір мәліметтерде, граната мен атақты жемістің пішіндерінің ұқсастығынан десе, басқа жерлерде ағылшындық Лемон жүйесімен ұқсастығынан шыққан делінеді, бірақ та қазіргі таңда біріңғай ой жоқ.

Бастапқыда Ф-1 гранатасы Ф. В. Ковешниковтың тұтандырғышымен жабдықталған болатын. Кейіннен Кошевников тұтандырғышының орнына Ф-1 гранатасын жабдықтауға Е. М. Вицени мен  А. А. Бедняковтың ҚГБТ («қол гранаталарының біріңғай тұтандырғышы») тұтандырғышы қолданылатын болды.

## Дереккөздер

Санат:Қарулар
Санат:Ресей гранаталары
Мекленбург қойнауы

**Мекленбург қойнауы** (, ) — Балтық теңізінің Германия жағалауындағы шығанағы. Ұзындығы 80 км, кіре берістегі ені 50 км, тереңдігі 27 м. Қатаң қыста суы қатады. Су деңгейі жарты тәлікке бір (0,2 м) көтеріліп отырады. Жағалауында Варнемюнде, Росток, Висмар, Любек, Нёйштадт порттары бар. 

## Дереккөздер

Санат:Балтық теңізі шығанақтары
Санат:Германия шығанақтары
Боно

**Боно** (, шын аты **Пол Дэвид Хьюсон**, ; 10 мамыр 1960,  Дублин, Ирландия)  — ирландиялық музыкант, U2  рок-тобының әншіci,  әндердің авторы. Музыкадан басқа Боно Африкада белсендi гуманитарлық қызмет етуiмен белгiлi. 2007 жылы Ұлыбритания патшайымы II Елизавета оған Cері () атағын бердi.

## Дискографиясы
### U2
* 1980 — *[[Boy]]*
* 1981 — *[[October]]*
* 1983 — *[[War]]*
* 1984 — *[[The Unforgettable Fire]]*
* 1987 — *[[The Joshua Tree]]*
* 1988 — *[[Rattle and Hum]]*
* 1991 — *[[Achtung Baby]]*
* 1993 — *[[Zooropa]]*
* 1997 — *[[Pop]]*
* 2000 — *[[All That You Can't Leave Behind]]*
* 2004 — *[[How to Dismantle an Atomic Bomb]]*
* 2009 — *[[No Line on the Horizon]]*
* 2014 — *[[Songs of Innocence]]*

## Сыртқы сілтемелер
* U2 Ресми веб-сайты
*
Қошқарбай (өзен)

**Қошқарбай** – Шағалалы алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Ақмола облысы Зеренді ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 49 км, су жиналатын алабы 524 км2, жалпы ұзындығы 90 км болатын шағын 30 саласы бар.

## Бастауы
Бастауын Зеренді таулары және Байөтер тауы етегіндегі бұлақтардан алып, Кеңөткел ауылы маңында Шағалалы өзеніне оң жағынан құяды.

## Гидрологиясы
Жоғарғы ағысы және төменде (сағасында) сайлы-жарқабақты жермен ағады. Негізінен жер асты суымен толығады. Арнасында жыл бойы су болады. 

## Өсімдігі
Қошқарбай тауы маңында сол жағалауында қарағай, қайың, көк теректен тұратын орман қалыптсақан. Жағалау бойы шабындыққа пайдаланылады. Біршама жері егістікке жыртылған.

## Дереккөздер

Санат:Зеренді ауданы өзендері
Қосқамбай тауы

**Қосқамбай** – Ақирек тауларының шығысындағы тау.

## Географиялық орны
Саумалкөл көлінің солтүстік-шығысында, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Мұса Шорманов ауылының солтүстік-батысында 34 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 628 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 3 км-ге созылған, енді жері 1 км.

## Жер бедері
Беткейі көлбеуленіп жазыққа ұласады. Солтүстігінде қорымтас үйінділері кездеседі.

## Өсімдігі
Тауалдының қара топырақ жамылғысында бетеге, бидайық, т.б. дала өсімдіктері өседі. Етегі мал жайылымына қолайлы. 

## Дереккөздер

Санат:Баянауыл ауданы таулары
Хейли Уильямс

**Хейли Николь Уильямс** (; 27 желтоқсан 1988, Меридиэн,  Миссисипи, АҚШ)  —  америкалық музыкант,  Paramore рок тобының әншіci, әндердің авторы.

## Дискографиясы
### Paramore

### Басқа әндер

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Hayley William’s 

Санат:АҚШ әншілері
The Killers

**The Killers**  — әнші Брэндон Флауэрс және гитарист Дэйв Кенинг  2001 жылы  Лас-Вегаста құрған америкалық инди-рок тобы.  Қазіргi уақытта төрт студиялық және бір концерттік альбом шығарды. The Killers бүкіл әлем бойынша сатылған альбомдар көшірмелерінін саны 22 миллионнан асты. «Грэмми» марапатына жеті рет ұсынылған.

## Топтың мүшелері
* Брэндон Флауэрс — вокал, клавиштiк аспаптар, бас-гитара
* Дэйв Кенинг — соло-гитара
* Марк Стормер  —  бас-гитара
* Ронни Вануччи  —  барабандар

## Дискографиясы
### Студиялық альбомдар
* 2004 — *[[Hot Fuss]]*
* 2005 — *[[Sam's Town]]*
* 2008 — *[[Day & Age]]*
* 2012 — *[[Battle Born]]*

### Концерттік альбомдар
* 2009 — *[[Live from the Royal Albert Hall]]*

### Шағын-альбомдар
* 2011 — *[[(Red) Christmas EP]]*
## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*

Санат:АҚШ рок топтары
Санат:АҚШ музыкалық топтары
Санат:2001 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Paramore

**Paramore**  — 2004 жылы  Теннесси штатында құрылған америкалық рок тобы.  Қазіргi уақытта төрт студиялық және екі концерттік альбом шығарды. «Грэмми» марапатына үш рет ұсынылған.

## Топтың мүшелері
* Хейли Уильямс — вокал, клавиштiк аспаптар
* Джереми Дэвис — бас-гитара
* Тейлор Йорк  —  соло-гитара, ритм-гитара

## Бұрынғы қатысушылары
* Зак Фарро  —  барабандар (2004—2010)
* Джош Фарро — соло-гитара, бэк-вокал (2004—2010)
* Джейсон Байнум — соло-гитара (2004—2005)
* Джон Хембри  — бас-гитара (2005)
* Хантер Лэмб — соло-гитара (2005—2007)

## Дискографиясы
### Студиялық альбомдар
* 2005 — *[[All We Know Is Falling]]*
* 2007 — *[[Riot!]]*
* 2009 — *[[Brand New Eyes]]*
* 2013 — *[[Paramore (альбом)|Paramore]]*
* 2017 — *[[After Laughter]]*
* 2023 — *[[This Is Why]]*

### Шағын-альбомдар
* 2006 — *[[The Summer Tic EP]]*
* 2011 — *[[Singles Club]]*

### Концерттік альбомдар
* 2008 — *[[Live in the UK 2008]]*
* 2008 — *[[The Final Riot!]]*

## Сыртқы сілтемелер
*  ресми веб-сайты 
* ресми фан-сайты  

## Дереккөздер

Санат:АҚШ поп-панк топтары
Санат:АҚШ панк-рок топтары
Санат:АҚШ поп-рок топтары
Санат:Теннессиден шыққан музыкалық топтар
Санат:2004 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Санат:NME Awards сыйлығының иегерлері
Санат:Kerrang! Awards сыйлығының иегерлері
Санат:MTV Europe Music Award иегерлері
Санат:Fueled by Ramen орындаушылары
Қошқарата (өзен)

**Қошқарата** – Боралдай өзенінің оң саласы.

## Географиялық орны
Түркістан облысы Бәйдібек және Жамбыл облысы Жуалы аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 78 км.

## Бастауы
Бастауын Қаратау жотасындағы Ақшоқы, Арқарлы тауларынан алып, Бәйдібек ауданындағы Қаратас ауылының солтүстігінде 10 км жерде Боралдай өзеніне құяды.

## Гидрологиясы
Жоғарғы арнасы тау шатқалымен өтеді, төменгі ағысында арнасы тар, тік жарлар кездеседі. Аңғарында жабайы жеміс ағаштары басым. Қар, жаңбыр және жер асты суларымен толығады. Суы тұщы. Минералдылығы 0,2-0,4 г/л.

## Шаруашылықтағы қолданысы
Жергілікті тұрғындар Қошқаратаның суын егін, бау-бақша суғаруға, ауыз суға пайдаланады. Өзеннен 10-ға жуық ирригациялық каналдар тартылған.

## Дереккөздер

Санат:Жуалы ауданы өзендері
Санат:Бәйдібек ауданы өзендері
Санат:Сырдария су алабы
Астероидтар тізімі

## Астероидтар тізімі

### Астероидтар 1 - 10000

### Астероидтар 10001 - 20000
 

 
### Астероидтар 20001 - 30000

 
### Астероидтар 30001 - 40000

### Астероидтар 40001 - 50000

### Астероидтар 50001 - 60000

### Астероидтар 60001 - 70000

### Астероидтар 70001 - 80000

### Астероидтар 80001 - 90000

### Астероидтар 90001 - 100000

### Астероидтар 100001 - 110000

### Астероидтар 110001 - 120000

### Астероидтар 120001 - 130000

### Астероидтар 130001 - 140000

### Астероидтар 140001 - 150000

### Астероидтар 150001 - 160000

### Астероидтар 160001 - 170000

### Астероидтар 170001 - 180000

### Астероидтар 180001 - 190000

### Астероидтар 190001 - 200000

### Астероидтар 200001 - 210000

### Астероидтар 210001 - 220000

### Астероидтар 220001 - 230000

### Астероидтар 230001 - 240000

### Астероидтар 240001 - 250000

### Астероидтар 250001 - 260000

### Астероидтар 260001 - 270000

### Астероидтар 270001 - 280000

### Астероидтар 280001 - 290000

### Астероидтар 290001 - 300000

### Астероидтар 300001 - 310000

### Астероидтар 310001 - 320000

### Астероидтар 320001 - 330000

### Астероидтар 330001 - 340000

### Астероидтар 340001 - 350000

Санат:Астероидтар
Санат:Тізімдер
Санат:Астрономия
Санат:Ғарыш
Арыстанқұйрық

**Арыстанқұйрық**  () – ерінгүлділер тұқымдасының сасықшөп тегіне жататын көпжылдық шөптес өсімдігі.  

## Сипаттамасы
thumb|left|200px|
Арыстанқұйрық - үстіңгі бетін сұрғылт түк басқан көпжылдық өсімдік. Ағаштанып біткен тамырынан қызғылт түсті, бұтақты сабақтары өсіп шығады да, олардың биіктігі 50 см-ден 10 см-ге дейін барады. Сыртынан қарағанда сабақтары төрт ұырлы болып көрінеді де қырлары өткір келеді. 

Жапырақтары - тегіс көкшіл сұр түсті, жатыңқы түкті. Сабақ жапырақтары сағақты, дөңгелек келіп, сына сияқты 5 жарнаққа бөлінеді. 

Гүлдері биік, ашық қызыл түсті; бастары күлтеленіп тұрады. Күлтесі - қос ерінді. 

## Таралуы
Арыстанқұйрық - далада, бұталар арасында, ойпатты жерлерде, Қазақстанның көптеген аудандарында кездесетін, емге пайдаланылатын өсімдік. Сондай-ақ мұның түркістан арыстанқұйрығы деп аталатын екінші түрі жалаң жасыл жапырақтарымен көзге түседі. Олар таулы аудандарда өседі. 

## Пайдалануы
Арыстанқұйрық препаратының көңіл сергітерліктей өте жақсы қасиеті бар, оны науқастар жеңіл көтереді. Тыныштандырғыш әсері дәрілік валериянадан анағұрлым күшті. Халық медицинасында арыстанқұйрық препаратын "жүрек қатты соққанға", алқынып ауырғанға, қарын ауырғанға және өкпе қатарына қабылдау ұсынылады.

Ғылыми медицинада арыстанқұйрықты тыныштандырғыш дәрі ретінде жүрек қатты соққанға, ентіккенге, истерияға, жүрек неврозына, гипертонияға, жүрек талмасына және басқа да бірқатар ауруларға қарсы ем үшін ұсынады.

Арыстанқұйрықтың тонус көтерліктейде қасиеті бар. Үй жағдайында арыстанқұйрықтан халықтық медицинаның рецептімісен үш түрлі дәрі жасауға болады. Бұл ретте оның шөбі мен тамыры пайдаланылады. Шөбінен тұнба жасайды. Сүзілген тұнбаны белгілі доза бойынша жүрек қатты соққанда, ентіккінде, шемен ауруында ішеді. Арыстанқұйрықтың препаратын  тек шеменді емдеуге ғана қолданғанда тұнбаға бірдейлік мөлшерде торғай тарысының шөбінен қосып пайдалануға болады.

### Синонимдары
*[[The Plant List]]*-тің 2013 жылғы мәліметі бойынша, Арыстанқұйрықтың келесі синонимдары бар:
* 
* , nom. inval. 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , nom. inval.
* 
* , nom. illeg.
* 
* , nom. illeg.
* 
* , nom. illeg.
* 
* 

## Дереккөздер

Санат:Еріндігүлділер
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Ровное мұнай-газ кен орны

**Ровное мұнай-газ кен орны** — Каспий маңы ойпатының солтүстік-батыс жағалауынан, Еділ-Жайық өзендері аралығында. Атырау қаласынан солтүстік-батысқа қарай 50 км жерде. Пайдалануға 1978 жылы қазанда берілген. 

## Геологиялық құрылымы
Кен құрылымы тұз үсті шөгінділері бойынша көлемі 4,5x2 км болатын антиклинальді қатпарға ұқсайды, алаңы көтеріңкі келген солтүстік қанат пен түсіңкі оңтүстік қанаттарға опырылуы арқылы бөлшектенгені айқын байқалады. Мұнай көздері негізінен солтүстік қанатқа тән, өнім борлық неогендік және төрттік жүйелердің шөгінділерімен ашылды, сонымен бірге апт және неоком қабаттарынан екі мұнайлы шөгінді шоғыры анықталды. Шөгінділер қабатты, күмбезді, тектоникалық экрандалған.

## Жатыс сипаты, құрамы
Өнімді шөгінділердің жатқан тереңдігі 655—694 м-ге дейін жетеді, шөгінділер қалыңдығы 38 м-ге дейін, мұнай көздерінің нақты алаңының аумағы 357 га- ға жуықтайды. Кен қабаттары 2-3 қабыршақ құм кезектесіп отыратын ұсақ және қиыршық саздан тұрады. Өндірілген мұнайдың 70%-ға жуығы бұрқақты мұнаралардың үлесіне тиеді. Бұл мұнаралардағы мұнайдың көлемі тәулігіне 30—34 т-ға тең. Кендегі апт жөне неоком қабаттарының мұнайы жеңіл, шамалы күкіртті (0,18%), болмашы парафинді (3%-ға дейін) келеді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Санат:Атырау облысы кен орындары
Атбасталшын

**Атбасталшын** () - тұқымдас биік те көрікті ағаш. Оның қою өскен бір-біріне қарама-қарсы орналасқан саусақ тәрізді жапырақтары болады. Гүлдері ақ және қызыл түсті болып келіп пирамида тәрізді бұталарының жоғары жағында күлтеленіп тұрады. Ішінде шар тәрізді домалақ дәні бар, миуасы-сырты тікенді, жұмыртқа тәрізді сопақша қауашақ. Атбасталшын мамыр - маусым айларында гұлдейді. Бақтар мен парктерде өседі. 

## Химиялық құрамы
Атбасталшынның қабығында илік заттар, ащы заттар, эскулин, фраксин, сапонин глюкозидтері және май болады.

## Қолданылуы
Атбасталшынның қабығы мен жемісін халық медицинасында созылмалы іш ауыруды, безгекті емдеу үшін қолданады. Жемісін жатырдан және геморрой жарасынан қан кеткен кезде және буын ревматизмін емдеуге пайдаланады. Оның сығындысын (веностазинді) геморрой кезінде көк тамырлардың варикозды кеңеюі және тромбофлебитте, сондай-ақ артериосклерозбен сырқаттанғанда айықтырғыш ретінде қолданады.

## Дереккөздер


Санат:Аткаштан тұқымдасы
Санат:Еуразия флорасы
Санат:Солтүстік Америка флорасы
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Мезогиппус

**Мезогиппус** (, от  «орта бойлы жылқы») - жылқы тұқымдасының жойылып кеткен бір туысы. Мезогиппустің үлкендігі қасқырдай, жерге тиіп тұратын үш бақайы болған. Мезогиппус орманды мекендеген, шөптесін өсімдіктермен қоректенген. Солтүстік Америкадығы олигоцен шөгінділерінде Мезогиппус қалдықтары көп кездеседі. Мезогиппустың салыстырмалы  анатомияда, жылқы тұқымының шығу тегін зерттеуде маңызы бар.

## Дереккөздер

Санат:Тақтұяқтылар
Санат:Жойылып кеткен жануарлар
Мезень кірмесі

**Мезень кірмесі** — Ақ теңіздің солтүстік шығысындағы Канни түбегі мен құрлық жағалауы аралығындағы шығанақ. Ұзындығы 105 км, ені 97 км, тереңдігі 5-25 м. Қыста қатқан мұз жымлғысын көбінесе су тасқыны бұзып кетеді. Мезень кірмесіне Мезень өзені құяды. Су деңгейі  жарты тәулікте бір (10 м) көтеріліп отырады. Жағасында балық және теңіз аңдарын аулайтын кәсіпшіліктер бар.

Санат:Ақ теңіз шығанақтары
Санат:Ресей шығанақтары
Медичи

250px|нобай|оңға|Медичи әулетінің елтаңбасы
**Медичи** () - орта ғасырда Италияның саяси және эконимикалық өмірінде маңызды роль атқарған флоренциялық әулет. Олар 15 ғасырда Еуропада ең ірі сауда-банк компаниясының  негізін қалады, 1434-1737 ж. (1494-1512, 1527-30 ж. үзілістермен) Флоренцияны биледі. Медичилар өкімет басына шетелдердің қолдауымен  келіп, саяси  билікті өз байлықтарын  ұлғайту үшін пайдаланды.

## Дереккөздер

Санат:Медичи
Санат:Флоренция тарихы
Ливерпуль

**Ливерпуль** ( ) — Ұлыбританиядағы қала. Англияның Солтүстік-Батыс жағалауының Мерсисайд графтығында Мерси  өзенінің сағасында орналасқан порт. Халық саны —  466,415 (2012) —  Ұлыбританияда бесінші ең ірі қаласы (Англияда үшінші).

## Бауырлас қалалар
*   Кёльн, Германия
*   Дублин, Ирландия
*   Шанхай, Қытай
*   Одесса, Украина

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Ұлыбритания қалалары
Медведица

**Медведица** - РФ-ның Саратов және Волгоград облыстары арқылы ағып өтетін өзен, Донның сол саласы. Ұзындығы 745 км, алабы 34,7 мың км². Волга маңы қыратынан басталады. Негізінен қар суымен қоректенеді. Орта су шығыны (сағасынан 66 км-де), 69 м³/сек, ең көбі 2070 м³/сек. Қарашада қатып, сәуірдің басында мұзы түседі. Салалары: Баланда, Терса (оң), Идолга, Карамыш, Арчеда (сол). М. жағалауында Петровск, Аткарск, Жирновск, Михайловка қалалары бар.

## Дереккөздер

Санат:Дон су алабы өңірі өзендері
Санат:Ресей өзендері
Белқарағай

**Белқарағай** — Шығыс Қазақстан облысының Катонқарағай ауданындағы ауыл, Белқарағай ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы Катонқарағай ауылынан батысқа қарай 24 км-дей жерде, Алтай тауының етегінде, теңіз деңгейінен 1100 м биіктікте орналасқан.

## Тарихы
Іргесі 18 ғасырдың соңында қаланған. Кеңес өкіметі орнағанға дейін шағын әскери бекініс болды. Черняховский атындағы совхоз бен сельсовет орталығы орналасты.

## Халқы

 
## Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік акушерлік пункт бар.

## Дереккөздер

Санат:Катонқарағай ауданы елді мекендері
Мегантроп

**Мегантроп** *(мегантроп, грек. anthropos - адам)* - қазбалар кезінде табылған адам тәріздес ірі примат. 

Мегантроптың екі түрі бар - ежелгі явалық және африкалық. Біріншісі (бірнеше тісі бар екі жақ сүйек) 1941 және 1953 ж. Ява аралынан табылған екіншісі (жоғарғы жақ сүйектердің сынықтары) 1939 ж. Виктория (Шығ. Африка) көлінің жанынан табылған. Ғалымдардың бір тобы Мегантропты *[[питеканотроп]]қа*, екіншілері *[[австралопитек]]ке* жақын деп санайды.

## Дереккөздер

Санат:Антропогенез
Санат:Ява
Арамшытыр

**Арамшытыр** () – орамжапырақ тұқымдасына жататын біржылдық өсімдік. Сабағы бұтақты, биіктігі 40-70 см болады. Олар, Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Семей және Шығыс Қазақстан облыстарында өседі.

## Химиялық құрамы
Химиялық құрамы аз зерттелген. Шөбінде эфир майы, аздаған синиль қышқылы, ұрығында 21-23 пайыздық тез кебетін май болады.

## Қолданылуы
Әбу Әли ибн Синаның (Авиценнаның) деректері бойынша арамшытыр шөбінен әзірленген қайнатындыны жаңа шыққан қатерлі ісіктерге қарсы қолданады. В. Дерикердің мағұлматына қарағандда сабағының жоғары жақ бөлігін ақ етеккір мен жатырдан қан кеткенде дәке немесе мақта шылап дене сыртына басады. Шөп шырынынан белсіздік ауруымен сырқаттанушылардың тік ішегіне клизма жасайды. Мұндағы бір еске аларлықтай жай бұл дәріні қолданған кезде біртіндеп білінетін әлсіздік пайда болмайды. Өте асқынған аурудың өзінде де 4-5 апта ішінде ауру беті бері қарап, адам әлдене бастайды.

## Дереккөздер

Санат:Орамжапырақтар
Санат:Шытырлар
Санат:Азия өсімдіктері
Ұлттық ғылыми кардиохирургия орталығы

**«Ұлттық ғылыми кардиохирургия орталығы» АҚ** — Орта Азия аумағында алдыңғы қатарлы емдеу мекемесі. Мұнда заманауи кардиология, кардиохирургия және интервенцияның барлық саласы қамтылған. Көмек ересектермен қоса, балаларға да көрсетіледі. Алдағы уақытта жүрек патологиясына шалдыққан науқастардың жүрегін ауыстыру, жүрек клапанына операциялар жасау жоспарланған. Сондай-ақ, аритмияға шалдыққан балаларға жоғары мамандандырылған көмек көрсетілмек. 

Ұлттық ғылыми кардиохирургия орталығы 2011 жылы Астана қаласында көпшілікке есігін ашты. Бұл ұйымда ауыр дәрежедегі жүрек - қантамыр сырқаттары бар науқастарды хирургиялық ота көмегімен емдеу жасалады. Ұйымның Басқарма Төрағасы болып Қазақстан Республикасының штаттан тыс кардиохирургы Юрий Владимирович Пя тағайындалған. Ұлттық ғылыми кардиохирургия орталығы – жүрек-қан тамыр ауруларын диагностикалау, емдеу және оңалту саласында мамандырылған қазіргі заманға сай әлемдік класстағы клиника. Орталықтың бірегейлігі заман талабына сай барлық кардиология, кардиохирургия және интервенционды кардиология бағыттарындағы синергиясы болып табылады. Қазіргі уақытта Орталықта ересектер мен балаларға жүрек және қан – тамырға ота жасаулар, сонымен бірге жоғарғы санаттағы күрделі ота жасаулар толық спектрлі түрде жасалады. 

Орталықтың ең басты міндеттерінің бірі медициналық ғылым мен тәжірибе интеграциясы, Орталық мамандарының озық ғылыми зерттемелер ендіруі үшін бірегейлі мүмкіндіктері болып келеді. Орталықтың көпсалалы қызметтерінің бар болуы Қазақстанда ғана емес, сонымен бірге Орталық Азия аймақтарында басты ұйым болуына мүмкіндік береді. Орталықтың негізгі клиникалық бағыты болып туа біткен және жүре пайда болған жүрек ақаулары, жүректің ишемиялық ауруы, жүрек қызметінің созылмалы жетіспеушілігі, жүрек ырғағының бұзылуын емдеу. Орталық «жабық кезеңмен» науқастарға кардиологиялық көмек көрсетумен бірегей болып табылады, яғни, амбулаторлық тексерістен жоғарымамандандырылған кардиохирургиялық және интервенциялық көмек көрсету мен кешенді оңалтуға дейінгі кезең болып табылады. Орталық Назарбаев Университетінің ғылыми және білім беру базасы болып табылады. Стационарлық көмек көрсету үшін Орталық медициналық техниканың соңғы үлгідегі заман талабына сай диагностикалық және емдеу жабдығымен жабдықталған: ARTIS zee biplane бипланды ангиографиялық жүйесі, ARTIS zee floor ангиографиялық жүйесі, iLED светодиодтарда операциялық шамдар, Stockert S5 жасанды қан айналымы аппараты, жүректі зерттеу үшін ультрадыбыстық аппараттар. Кейінгі жылдары Орталық қазақстандық сәйкестікті, денсаулық сақтаудың үздік халықаралық моделі мен ғылыми тәжірибесін үйлестіретін кардиохирургиядағы ұлттық бренд ретінде дамиды. Бұл бағытта Орталық серіктестіктері келесі елдерінің жетекші клиникалары болып табылады: Германия, Италия, Бельгия, Франция, Түркия, АҚШ, Израиль.

Санат:Қазақстандағы медицина
Көпжылдық дәстүргүл

**Көпжылдық дәстүргүл** () – астралылар тұқымдасының дәстүргүл тегінің көпжылдық шөптес өсімдігі.  

## Таралуы
Табиғи ареалы — Солтүстік Африка, Азия, Кавказ, Еуропа.

## Сипаттамасы
thumb|left|Көпжылдық дәстүргүл, ''Deutschlands Flora in Abbildungen'' кітабынан ботаникалық сурет, 1796
Көпжылдық дәстүргүлдің биіктігі  10—30 см.

Тамыр сабағы қысқа. 

Оның жапырақтары жұмыртқа тәрізді сопақша, немесе күрек сияқты, сағақ жағы жіңішкелеу, жиегі кедір-бұдырлы келеді. Ал, жапырақсыз сабақтарында жеке-жеке орналасқан ақ түсті немесе қызыл өңді гүл зембілі болады. Өсімдік 10-15 см-лік биіктікке дейін өседі. 

Гүлшоғыры — жеке тұрған себетше, гүлдердің түсі ақ, қызғылт немес қызыл болады. Гүлшоғырлардың диаметрі 3—8 см болады. Көбіне көктемде, жаздың басында, кейде жазы бойы гүлдейді.

Жемісі сары түсті 0,5 мм ұзындығы, маусымда піседі. 

## Химиялық құрамы
Дәстүргүлдің химиялық құрамы жете зерттелген жоқ. Көпжылдық маргариткада негізгі әсер етуші зат эфир майы және инсулин бар.

## Қолданылуы
Көпжылдық дәстүргүлдің суға қайнатылған (жер бетіндегі бөлігін кептіргеннен кейін) қайнатындысы қан тоқтататын дәрі ретінде қан құсып туберкулез ауруларына, жатырынан қан кетіп азап шегіп жүргендерге, ал жөтелмен, бронх демікпесімен аурушыларға қақырық түсіретін және қабынуларға қарсы қолданылатын дәрі ретінде пайдаланады.

Оны сәндік өсімдік ретінде де көбіне бақтарда өсіреді.

## Галерея

## Дереккөздер

Санат:Күрделігүлділер
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Санат:Еуразия флорасы
Брэндон Флауэрс

**Брэндон Флауэрс** (; 21 маусым 1981, Хендерсон, Невада, АҚШ) — америкалық музыкант, The Killers  тобының әншіci, гитаристi және  әндердің авторы.

## Дискографиясы
### The Killers
* 2004 — *[[Hot Fuss]]*
* 2005 — *[[Sam's Town]]*
* 2008 — *[[Day & Age]]*
* 2012 — *[[Battle Born]]*

### Жеке альбомдары
* 2010 —  ''Flamingo

## Сыртқы сілтемелер
*
*
*

Санат:АҚШ әншілері
Адам Лаллана

**Адам Дэвид Лаллана**  (; 10 мамыр 1988 жыл, Сент-Олбанс, Англия) — ағылшын футболшысы, "Брайтон энд Хоув Альбион" және Англия Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушыcы.

## Жетістіктері

### Командалық

* **Саутгемптон**
* Футбол лигасы жүлдесі: 2010

«**Ливерпуль**»

* Чемпиондар Лигасының финалисі — 2017/18

### Жеке

* Англия құрамасының жыл футболшысы: 2016

## Қатысқан турнирлері

* Әлем чемпионаты 2014
* Еуропа чемпионаты 2016

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ливерпуль ресми сайтында  » ойыншы профилi 
* transfermarkt.com сайтында ойыншы профилi 

Санат:Англия футболшылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Саутгемптон ФК ойыншылары
Санат:Борнмут ФК ойыншылары
Санат:Брайтон энд Хоув Альбион ФК ойыншылары
Қызқаш таулары

**Қызқаш**, *Қысқаш* – Аралқұм құмының шығысындағы таулар.

## Географиялық орны
Жетісу облысы Сарқан ауданы Көктерек ауылының солтүстігінде 8 км жерде, Лепсі өзенінің аңғарында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 740 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 22 км-ге созылған, енді жері 10 км.

## Жер бедері
Тізбектелген ірілі-ұсақты шоқылардан тұрады. Беткейлері сай-жыралармен қатты тілімделген. Солтүстік-батысында Баскерегетас, солтүстік-шығысында Өтентай таулары, солтүстігінде Белсексеуіл құмы, шығысында Жартұма, Қанжығабұлақ бұлақтары орналасқан.

## Өсімдігі
Қиыршықтасты қоңыр топырағында сұр жусан, баялыш аралас астық тұқымдас өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Сарқан ауданы таулары
Раффи

**Раффи** (лақап аты; , **Акоп Мелик-Акопян**, ; 1835 жыл, Персия, Паяджук ауылы — , Тбилиси) — армян жазушысы. Армян романтизмі өкілдерінің бірі. Шығармалары 1800 жылдан бастап жарияланды. Раффи́ шығармаларының негізгі тақырыбы — әлеуметтік теңсіздік, отаршылдыққа қарсы күрес, тарпхп мәселелер. Оның өлең, әңгімелерден басқа «Салби» (1867; 1911 ж. жарияланды), «Захруумар» (1871; 1895 ж. жарияланды), «Алтын қораз» (1879), «Жалелиддин» (1878), «Ақымақ» (1880), «Ұшқындар» (1—2-т., 1883—87), «Давидбек» (1881—82), «Самвел» (1886) т. б. романдары бар.

## Дереккөздер

Санат:Ақындар
Санат:Армения жазушылары
Нәби Рахимов

**Рахимов Нәби** (; 7 қараша 1911 жыл, Қоқан — 23 қараша 1994 жыл) — өзбек кеңес актері, КСРО халық әртісі (1964). 1945 жылдан КОКП мүшесі. 

## Өмірбаяны
1926 жылдан Қоқандағы әуесқойлар коллективінің спектакліне қатысады. 

1929 жылдан Өзбек драма театрының құрамында қызмет етеді. 

1946 жылдан Ташкенттің театр институтында педогогикалық қызметпен шұғылданады. 

## Рөлдері
Ол өткір мінезді, комедиялық дарынымен ерекше көзге түсті. Рольдері: Яго (Шекспирдің «Отеллосында»), Хлестаков (Гогольдің «Ревизорында»), Етов, Мамасалиев (Ұйғынның «Махаббаты» мен «Ұшуында») т. б. Киноға түскен. 

## Марапаттары
Ленин ордені және Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

## Дереккөздер
Рахим Стерлинг

**Рахим Шакил Стерлинг** (; 1994 жылы 8 желтоқсанда туған, Кингстон, Ямайка) — ағылшындық футболшы, "Арсенал" клубы мен Англия құрамасының жартылай қорғаушыcы. 2014, 2018 жылғы әлем чемпионатына, 2016 жылғы Еуропа чемпионатына және 2018/19 маусымында УЕФА Ұлттар Лигасына қатысты.

## Жетістіктері
### Командалық

; «Манчестер Сити»
* Англия чемпионы **(2)**: 2017/18, 2018/19, 2020/21, 2021/22
* Англия кубогы: 2018/19
* Лига кубогы **(2)**: 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2020/21
* Англия суперкубогы: 2018

### Жеке
* Golden Boy сыйлығының иегері: 2014
* Англия Премьер Лигасының үздігі (**2**): тамыз 2016, қараша 2018 [14]
* Англия премьер лигасының үздік жас ойыншысы: 2019

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ливерпуль ресми сайтында  » ойыншы профилi 
* thetopforward.com сайтында ойыншы профилi 
* transfermarkt.com сайтында ойыншы профилi 

Санат:Англия футболшылары
Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Рашид Каримұлы Рахимов

**Рашид Каримұлы Рахимов** (4 мамыр 1932 жыл) — тәжік совет экономисі, экономика ғылымдарының докторы (1969), профессор (1970), Тәжік ССР ғылым академиясының корр. мүшесі (1973). 1959 жылдан КОКП мүшесі. Г. В. Плеханов атындағы Мәскеу Халық шаруашылық институтын бітірген (1953). 1954—64 ж. Тәжік КСР ҒА экономика бөлімінің ғылыми қызметкері, сектор меңгерушісі, бөлім меңгерушісі; 1964 жылдан Тәжік КСР ҒА Экономика институтының директоры, 1969 жылдан КСРО ғылым академиясының «Негізгі қорлардың, күрделі қаржылар мен жаңа техниканың тиімділігі» проблемасы жөніндегі ғылыми кеңестің Тәжік республикалық филиалының төрағасы, 1974 жылдан КСРО ғылым академиясының «Халық шаруашылығын оптималды жоспарлау және басқару» проблемасы жөніндегі Тәжік территориялық секциясы төрағасы. Рашид Рахимовтың алғашқы ғылыми жұмыстары Тәжікстан өнеркәсібі салаларында еңбек өнімділігін арттыруға арналса, кейіннен ол тек Тәжік КСР-і ғана емес, сонымен бірге бүкіл Орта Азия өнеркәсібінің негізгі қорларын пайдаланудың тиімділігін арттыру мәселелерін зерттеп келеді. Оның бірсыпыра еңбектері өндірісті одан әрі дамыту және орналастырудың тиімділігін зерттеуге, аймақтың халық санын дамытудың ұзақ мерзімді программаларын жетілдіруге, күрделі қаржыны болжауға және территориялық-өндірістік комплексті интенсивті модельдендіруге арналған.

## Дереккөздер

Санат:1932 жылы туғандар

Санат:Тәжікстан ғалымдары
Дэниел Старридж

**Дэниел Андре Старридж**  (; 1 қыркүйек 1989, Бирмингем, Англия)  — ағылшын футболшысы, шабуылшы. 2012 жылы жазғы Олимпиада ойындарына, 2014 жылы әлем чемпионатына, 2016 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Карьерасы
2006 жылы карьерасын "Манчестер Ситиде" бастады. Тұңғыш ойынын 2007 жылы 5 ақпанда "Редингке" қарсы өткізді. Екінші ойынын бір айдан соң ғана өткізді, бірақ ол жолы жарақат алып, ойын барысында алмастырылды. 2008 жылы 27 қаңтарда Англия кубогында "Шеффилд Юнайтед" қақпасына тұңғыш голын соқты.

2009 жылы жазда "Челсиге" ауысты, 2011 жылы қаңтарда "Болтонға" жалға беріліп, маусым соңында "Челсиге" қайта оралды.

2013 жылы қаңтарда "Ливерпуль" футболшысы атанды. 

2018 жылы "Вест Бромвич Альбионға" жалға берілді.

2018/19 жылғы маусымда Чемпиондар лигасының жеңімпазы атанды. 2019 жылы жазда еркін агент ретінде "Трабзонспорға" ауысты. 2020 жылдың жазына дейін түркиялық клубта 16 рет алаңға шықты.

## Жетістіктері

### Командалық
«**Манчестер Сити**»

* Англия жастар кубогы: 2008

«**Челси**»

* Англия чемпионы: 2009/10
* Англия кубогы (**2**): 2010, 2012
* Чемпиондар Лигасы: 2012
**«Ливерпуль»**

* Чемпиондар лигасы: 2018/19

### Жеке
* Премьер-Лигадағы тамыз айының үздік футболшысы: 2013
* Премьер-лигадағы ақпан айының үздік футболшысы: 2014
* «Манчестер Ситидің» үздік жас ойыншысы: 2009

## Статистикасы

### Ұлттық құрама
: *28 маусым 2018* 

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ливерпуль ресми сайтында  » ойыншы профилi 
* transfermarkt.com сайтында ойыншы профилi  

Санат:Англия футболшылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Болтон Уондерерс ФК ойыншылары
Санат:Вест Бромвич Альбион ФК ойыншылары
Санат:Трабзонспор ФК ойыншылары