Владимир Игнатьевич Заболотный

**Владимир Игнатьевич Заболотный** ( 13 тамыз 1898 жыл, с. Карань, Полтава губерниясы — 3 тамыз 1962 жыл Киев Украина КСР)  — украиналық кеңестік сәулетші, 1945-1956 жылдары Украина сәулет академиясының негізін қалаушы және президенті, Украина Жоғарғы Радасының құрылысы жобасының авторларының бірі. Украина КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-4-ші шақырылымдарының депутаты. Сталиндік сыйлықтың 1-дәрежелі лауреаты, КСРО сыйлығының лауреаты, Шевченко атындағы сыйлықтың лауреаты.

## Өмірбаяны
Владимир Игнатьевич Заболотный 1898 жылы 11 қыркүйекте Полтава уезіндегі Карань (қазіргі Киев облысы, Турбаливка ауылы) ауылында Гнат Павловичтің отбасында дүниеге келген. Кішкентай кезінде ол жайлауда мал бағып, сол жердегі балшықтан ауыл ғимараттарын мүсіндеп, сол кездің өзінде ол сұлулықты сезінудің көркемдік қабілетін ашты.

Кейіннен Заболотныйлар отбасы Переяслав-Хмельницкийге көшіп, Трубеж өзенінің маңында қоныстанды. Қала негізінен бір қабатты үйлерден тұрғызылды, олардың нысандары халықтық сәулет өнерінің дәстүрлі ерекшеліктерімен сипатталды.

Бұл тарихи қалада В.Заболотныйдың Украина және оның ерекше халықтық мәдениеті туралы идеялары қалыптаса бастады. Ол кезде Украинада өнеркәсіптік және азаматтық құрылыс дамыды. Жаңа ғимараттардың жобалары украин сәулет өнерін дамытудың стильдік бағытына көзқарастардың қызу күресі және қарқынды шығармашылық ізденістер жағдайында жасалды.

В. Заболотный қызметінің екінші кезеңі 30-жылдардың екінші жартысы – 40-жылдардың бірінші жартысын қамтиды. Ол кезде Украинаның сәулет өнері бұрынғы Одақтың басқа республикалары сияқты бұрынғы дәстүрлерді дамытты. В.Заболотныйдың архитектуралық мұра құндылықтарына үндеуі 1934 жылы өрбіді. Содан кейін Киев Украинаның астанасы болды, онда үкімет орталығын құру туралы шешім қабылданды. Оның жобасына конкурс жариялады.

Бұл байқауға В. Заболотный да қатысты. Классицизм қағидаларына сүйене отырып, оның әдіс-тәсілдері мен формаларын шығармашылықпен пайдалана отырып, ол П.Юрченко және В.Онашенкомен бірге Үкімет орталығына жоба жасайды.

В. Г. Заболотный жұмысының бірінші кезеңі үздік шығармасы  Киевтегі Жоғарғы Рада ғимараты (1936-1939) болды. Үш қабатты, төртбұрышты құрылым оның айналасының күрделі дамуына жақсы сәйкес келеді. Үйдің орталық өзегінде металл шыны күмбезбен жабылған екі қабатты сегіз қырлы мәжіліс залы орналасқан. Ол бір-бірімен байланысқан залдармен, вестибюльдермен және кеңсе бөлмелерімен байланысқан.

Соғыс кезінде бұл үй өртеніп кеткен. 1949 В. Заболотный оны қайта тұрғызып, Первомайский саябағы жағынан ауласы бар жартылай шеңберлі ғимаратты қосты.

## Қызметі
* 1921–1927 — Киев сәулет институтында оқиды (1923 жылдан — өнер институты);
* 1920 жылдардың соңы — 1930 жылдардың басы — Киев инженерлік-құрылыс институтының сәулеттік дизайн оқытушысы, ДІПРОМІСТО институтының бас сәулетшісі;
* 1930 — И. Каракис, В. Г. Заболотный, Е. В. Холостенко, Н. В. Холостенко, М. Г. Гречина, П. Г. Юрченкомен бірге «Октябрь» қоғамын құрды;
* 1933-1940 — Азаматтық құрылыс жобасының бас инженері;
* 1934-1941 — КИСИ-де сабақ берді (1940 жылдан - профессор);
* 1937 жылы — Украина Кеңес сәулетшілерінің бірінші съезінің және Кеңес сәулетшілерінің Бүкілодақтық бірінші съезінің делегаты;
* 1936–1939 — Украина КСР Жоғарғы Радасының үйін жобалау және құру;
* 1940-1941 — Киев сәулетінің сәулет-жоспарлау басқармасының бастығы, Киев қаласының бас сәулетшісі;
* 1943 — Башқұрт АКСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамотасымен марапатталған. 1944 жылдан ВКП(б) мүшесі.
* 1945–1956 — Украина КСР Сәулет академиясының бірінші президенті;
* 1954 — В. И. Заболотныйға сәулет ғылымының докторы ғылыми дәрежесі берілді.
* 1956–1962 — Украина КСР Құрылыс және сәулет академиясының Украина өнерінің тарихы кафедрасының меңгерушісі.

## Сәулет жобалары
* Днепродзержинскідегі металлургиялық комбинаттың мәдениет сарайы (1932);
* Харьковтегі кооперация үйі (И. Ю. Каракиспен және П. Г. Юрченкомен бірлесіп жазған; 1930 ж.);
* Поляк педагогикалық институтының кешені және Киевтегі жатақханалар (1934–1935);
* Киевтегі Пионерлер саябағындағы павильондар (1936–1937);
* Киевтегі Украина КСР Жоғарғы Кеңесінің ғимараты (1936-1939, Н. Б. Чмутинамен бірге; 1945-1947 жж. қайта жаңғырту және аяқтау);
* Киевтегі Украина кооперативтік одағының ғимараты (1955-1957);
* Кременчуг, Днепродзержинск, Черкассы (барлығы 1929–33) жұмысшылар поселкелерін жоспарлау жобалары;
* Соцгород ауданы, Кривой Рог (1929),
* Киевті қайта жаңғыртудың бас жоспары (1938, П. П. Хаустов, Г. В. Головко, М. И. Гречинамен бірлесіп).

## Дереккөздер

Санат:КСРО сәулетшілері
Санат:Украина сәулетшілері