Вольфганг Кеттерле

**Вольфганг Кеттерле** (21 қазан 1957 жылы дүниеге келген) — неміс физигі және Массачусетс технологиялық институтының (MIT) физика профессоры. Оның зерттеулері атомдарды абсолютті нөлге жақын температураға дейін ұстайтын және суытатын эксперименттерге бағытталған және ол 1995 жылы осы жүйелерде Бозе-Эйнштейн конденсациясын жүзеге асырған алғашқы топтардың бірін басқарды. Осы жетістігі үшін, сондай-ақ конденсаттарға алғашқы іргелі зерттеулері үшін Эрик Аллин Корнелл және Карл Виманмен бірге 2001 жылы физика бойынша Нобель сыйлығына ие болды.

## Өмірбаяны
Кеттерле Баден-Вюртембергтің Гейдельберг қаласында дүниеге келген және Эппелхайм мен Гейдельбергтегі мектепте оқыған. 1976 жылы ол Гейдельберг университетіне оқуға түсіп, екі жылдан кейін Мюнхен техникалық университетіне ауысқанға дейін, 1982 жылы магистрлік дипломының баламасын алды. 1986 жылы Гарчингтегі Макс Планк кванттық оптика институтында Герберт Уолтер мен Хартмут Фиггердің жетекшілігімен тәжірибелік молекулалық спектроскопия бойынша, Гарчингте және Гейдельберг университетінде постдокторлық зерттеулер жүргізгенге дейін PhD дәрежесін алды. 1990 жылы MIT (RLE) электроника ғылыми-зерттеу зертханасында Дэвид Э. Притчард тобына қосылды. Ол 1993 жылы MIT физика факультетіне тағайындалды және 1998 жылдан бастап Джон Д. Макартур физика профессоры болды. 2006 жылы ол RLE директорының орынбасары болып тағайындалды және MIT ультра суық атомдар орталығының директоры қызметін атқара бастады.

1995 жылы сұйылтылған газдардағы Бозе-Эйнштейн конденсациясына қол жеткізгеннен кейін оның тобы 1997 жылы екі соқтығысушы конденсат арасындағы кедергіні  көрсете алды, сонымен қатар оптикалық лазердің атомдық аналогы болып табылатын «атомдық лазерді» бірінші рет іске асырды. Бозе-Эйнштейн конденсаттарын тым суық атомдардағы жүргізіліп жатқан зерттеулермен қатар, оның соңғы жетістіктері жылы молекулалық Бозе конденсатын құруды, сонымен қатар 2005 жылы фермионды конденсаттағы «жоғары температура» асқын сұйықтығын дәлелдейтін экспериментті қамтиды.

Кеттерле сонымен қатар жүгіруші және ол Runner's World журналының 2009 жылғы желтоқсандағы «Мен жүгірушімін» шығарылымында көрсетілді. Кеттерле Нобель сыйлығын алған кезде Стокгольмге жүгіру аяқ киімін алып, ерте ымыртта қуана жүгіргенін айтты. Кеттерле 2013 жылғы Бостон марафонын 2:49:16, уақытымен аяқтады және 2014 жылы Бостонда 2:44:06 жеке рекордын жасады.

Кеттерле Педагогикалық білім беру орталығының (CEE) қамқоршылар кеңесінде қызмет етеді және Кеттерленің ұлы жоғары мектеп оқушыларына арналған флагмандық бағдарламасының (CEE), Ғылыми-зерттеу Ғылыми Институтының (RSI) таңдаулы лекциялар сериясына қатысады. Джонас 2003 жылы қатысқан. Кеттерле Австралияның ARC Болашақ төмен энергиялы электроника технологияларындағы шеберлік орталығының Халықаралық ғылыми-консультациялық комитетінде жұмыс істейді. 

Кеттерле 2008 жылдың мамыр айында президент Джордж Буштың атына «2008 қаржы жылында іргелі ғылыми зерттеулерге келтірілген зиянды жоюға» шақырған хатқа Энергетика департаментінің ғылым басқармасына, Ұлттық ғылыми қорға және Ұлттық стандарттар мен технологиялар институтына қосымша төтенше қаржыландыруды сұрау арқылы қол қойған физика бойынша Нобель сыйлығының 20 американдық иегерінің бірі. 

## Жеке өмір
2011 жылдан бастап Кеттерле Мишель Плоттқа үйленген. Оның бес баласы бар, үшеуі Габриэле Кеттерледен, олармен 1985 жылдан 2001 жылға дейін некеде болған.

## Жарияланымдар
* 
* 
* 
* 

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Вольфганг Кеттерл Nobelprize.org сайтында, соның ішінде 8 желтоқсан 2001 ж. «Атомдар толқын ретінде әрекет еткенде: Бозе-Эйнштейн конденсациясы және атом лазері» атты Нобель дәрісі.
* Ketterle at MIT
* Ketterle at RLE
* Video Interview
* Text interview
* Interview at American Scientist

Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Физиктер
Санат:XX ғасыр физиктері
Санат:XXI физиктері
Санат:Германия физиктері