open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Панфилов ескерткіші (Алматы)

**Панфилов ескерткіші** – Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген монументтік өнер құрылысы ескерткіші.

## Орналасқан жері
Алматы қаласы, 28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы саябағының Достық даңғылы мен Қазыбек би көшесінің қиылысы.

## Сипаты
Ескерткіш Кеңес Одағының Батыры Иван Васильевич Панфиловқа 1968 жылы қойылған.
Мүсіншісі Б.А. Төлеков, сәулетшісі Т.Қ. Бәсенов. Мүсіндік портретте бейне кеудеден жоғары тұлғаланған. Биіктігі - 2 м. Тұғыры сұр граниттен жасалып, етегі өрнекпен әшекейленген.

## Дереккөздер

Санат:Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Алматы сәулеті
Санат:Алматы ескерткіштері
Сабыр Шәріпов ескерткіш-мүсіні

**Сабыр Шәріпов ескерткіш-мүсіні** – Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген монументтік өнер құрылысы ескерткіші.

## Орналасқан жері
Алматы қаласы, Қарасай батыр көшесі мен Сейфуллин даңғылының қиылысы.

## Сипаты
Жазушы, қоғам қайраткері Сабыр Шәріповтің мүсіндік портреті 1980 жылы орнатылған .
Мүсіншісі П.И. Шорохов. Бюст қоладан құйылғын, тұғыры - гранит. Биіктігі - 3,8 м.

## Дереккөздер

Санат:Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Алматы сәулеті
Санат:Алматы ескерткіштері
Анкира монументі

**Анкира монументі** (лат. *Monumentum Ancyranum*) — ежелгі Рим архитектурасы мен әдебиетінің ескерткіші, I ғасырдың басында салынған; Галатия (Галация) провинциясындағы Анкира қаласында (қазіргі Анкара, Түркия) орналасқан Август пен Рома ғибадатханасының қабырғасына жазылған билингвальды жазба.
thumb|250px|Анкира монументі
Храм периптер түрінде салынған коринф ордеріндегі ғимарат, б.з.д. I ғасырдың соңында салынған. Октавиан Августың қайтыс болғаннан кейін, б.з. 14 жылы храмның қабырғаларына императордың өсиеті — «Құдай Августың іс-әрекеттері» (лат. *Res gestae divi Augusti*) жазылды. Бұл жазба латын тілінде (ішкі қабырғаларда) және грек тілінде (сыртқы қабырғаларда) жазылған.

Кейінірек, Август пен Романың храмы мешітке айналды.

Еуропада бұл жазба 1555 жылы австриялық дипломат Ожье де Бусбек арқылы танымал болды. Ол император I Фердинандтың елшісі ретінде Сұлтан Сүлейманға жіберілген еді. Бусбек жазба көшірмелерін жасаған немесе жасаған серіктерінен көшірмелерді А. Шотту мен И. Липсиусқа тапсырды. Бұдан кейін француз саяхатшысы Г. Перро бұл жазбаның толық көшірмесін жасап, жариялады. Осы көшірмеге сүйене отырып, Теодор Моммзен мен Теодор Бергк бұл ескерткішті жариялап, түсіндірді.

## Галерея
thumb|Август храмы, Анкара, 2014 жыл
thumb|Август храмы, Анкара, 2014 жыл
thumb|Август храмы, Анкараның оңтүстік-шығыс сыртқы қабырғасы
thumb|Август храмы миниатюрасы Анатолия өркениеттері музейінде
thumb|''Августың іс-әрекеттінің'' бөліктері
thumb|Император Августың қола бюсті

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ағылшынша аударма

Санат:Түркиядағы археологиялық объектілер
Санат:Ежелгі Рим ғимараттары мен құрылымдары
Санат:Ежелгі Рим әдебиеті
Санат:Латын жазбалары
Санат:Ежелгі грек жазбалары
Отырар қонақ үйі

**"Отырар" қонақ үйі** – Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Алматы қаласы, Гоголь көшесі, 75.

## Сипаты
Қонақ үй 1981 жылы ірге көтерді. Сәулетшілері – С.В. Коханович, М.Р. Қабылбаев.
Негізінен шетел туристерін қабылдауға арналған, 5 қабатты мейманхананың 186 қонақ бөлмесі (363 орын), кинозалы (70 орынды), базарлық дүкені, бильярд бөлмесі, хауызды моншасы бар.
Ғимараттың солтүстік жағынан жалғастыра салған киіз үй іспетті 3 қабатты құрылыста қоғамдық тамақтандыру орындары – ресторан (156 орынды), 2 банкет залы (20 және 50 орынды), 2 ұлттық тағамдар кафесі (әрқайсысы 50 орынды) орналасқан.
Ғимарат 28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы саябақтың сәулеттік ансамблі құрамына енеді. Композициялық құрылымына негізгі шаршы және қосымша шеңбер көлемдік бөліктер алынған. Кіреберістегі портал арка ұлттық сәулет өнеріне тән үлгіде жасалған. Осы жебе үлгі ғимарат қабырғасын әсемдеудегі бедер-жосықтан да айқын аңғарылады. Ғимарат интерьерін нақыштау ісінде қазақтың ою-өрнек үлгілері кеңінен қолданылды. Көркем керамика, ақ мәрмәр, қызғылт ұлутас, қошқыл гранит қонақ үй кескінін ажарландыра түскен.

## Дереккөздер

Санат:Алматы қонақ үйлері
Санат:Алматы сәулеті
Санат:Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Кванттық байланым

thumb|right|200px|Тәуелсіз қайнарлардан алынған байланым күйлері Bell күйін анализдеу арқылы өзара байланады.
**Кванттық байланым** () – топтағы әрбір бөлшектің кванттық күйін басқаларының күйінен тәуелсіз басқаша сипаттау мүмкін болмайтын құбылыс болып, тіпті бөлшектер аса алыс қашықтықта жайласқан кезде де өзара сәйкестіліктің сол беті сақталуы. Кванттық байланым классикалық физика мен кванттық физика арасындағы айырмашылықтың түйінді тақырыптарының бірі: байланым кванттық механиканың басты ерекшелігі болып табылады және ол классикалық механикада кездеспейді.

Байланған бөлшектерге олардың орны, импульсі, спині және поляризациясы секілді физикалық қасиеттері бойынша өлшеу кейбір жағдайларда керемет дәрежеде корреляцияланған болып табылады. Мысалы, егер байланған бөлшектер жұбы олардың жалпы спині нөлге тең болатындай етіп жасалса және бір бөлшектің бірінші осьте сағат тілінің бағытымен айналатын спині анықталса, онда дәл сол осьте өлшенген басқа бөлшектің спині сағат тіліне қарсы бағытта айналатын болып табылады. Алайда, бұл әрекет парадоксалды әсерлерге әкеледі: бөлшектің қасиеттерін кез келген өлшеу сол бөлшектің көрінетін және қайтымсыз толқындық функциясының күйреуіне әкеледі және бастапқы кванттық күйді өзгертеді. Байланысқан бөлшектермен мұндай өлшеулер байланған жүйеге тұтастай әсер етеді.
## Дереккөздер

Санат:Физика
Санат:Кванттық механика
Санат:Кванттық өріс теориясы
Словакияның ауыл шаруашылығы университеті

**Словакияның ауыл шаруашылығы университеті** () — Словак ауылшаруашылық университеті Словакияның батыс бөлігінде – Нитра қаласында орналасқан. Бұл ауыл шаруашылығы, экология, биотехнология және басқа да байланысты салаларға маманданған Словакиядағы жетекші оқу орындарының бірі.

## Сипаттама
Словакиядағы жоғары ауылшаруашылық білімінің бастауы Братиславадағы Словакия техникалық университетімен тығыз байланысты, онда орман шаруашылығы және ауылшаруашылық инженерия кафедрасы құрылып, 1941/42 оқу жылында ауыл шаруашылығы бойынша лекциялар оқыла бастады. 1946 жылы Словакияның Ұлттық кеңесі орман шаруашылығы және агроинженерия факультеті негізінде Кошицеде тәуелсіз ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы университетін құрды.

Словакияның ауылшаруашылық жоғары білімі тарихындағы маңызды кезең 1952 жыл болды, ол кезде университеттерді қайта құру аясында Кошицедегі университет жойылып, оның факультеттерінен екі тәуелсіз университет - Нитрадағы ауылшаруашылық университеті және Зволендегі орман және ағаштану университеті құрылды.

Нитра ауылшаруашылық университеті — Словакияның Нитра қаласында орналасқан жетекші мемлекеттік университет. 1952 жылы негізі қаланған университет ауыл шаруашылығы, тамақтану, биотехнология, бау-бақша және экология бойынша бакалавриат, магистратура және аспирантура бағдарламаларын ұсынады.
Заманауи жабдықтармен, тәжірибелі оқытушылар құрамымен және ғылыми-зерттеу мен инновацияларға назар аударатын университет студенттерге жоғары сапалы білім мен практикалық дайындықты қамтамасыз етеді, бұл оларды тиісті салаларда табысты мансапқа дайындайды.

Университет көптеген ұлттық және халықаралық институттармен серіктестік орнатып, студенттерге оқу мен дамудың кең мүмкіндіктерін ұсынады. Нитра ауылшаруашылық университеті белсенді қоғамдастығымен және көптеген сабақтан тыс іс-шараларымен студенттерге жан-жақты білім алуға мүмкіндік береді. Халықаралық келісімдердің арқасында Нитра ауылшаруашылық университетінің студенттері көптеген басқа шетелдік университеттерде алмасу негізінде оқи алады.

## Факультеттері
Университет мамандықтарының жалпы саны – 58, оның 31-і бакалавр, 27-і магистратура, білім беретін 6 факультет бар. 
*Агробиология және азық-түлік ресурстары факультеті,
*Тамақ өнеркәсібіндегі биотехнология,
*Экономика және менеджмент факультеті,
*Еуропалық зерттеулер және аймақтық даму факультеті,
*Бау-бақша және ландшафттық инженерия факультеті,
*Техникалық факультет.

## Дереккөздер

Санат:Словакия университеттері
Шишли мешіті

**Шишли мешіті** (түр. *Şişli Camii*) — Ыстанбұл қаласының Шишли ауданында орналасқан мешіт. Мешіт Шишли алаңында, Бююкдере даңғылы мен Халаскаргази және Абиде-и Хюрриет көшелері арасындағы жерде орналасқан.

Шишли ауданының қала аумағына қосылуы 1940-жылдары Ыстанбұлдың жылдам кеңеюіне байланысты, бұл жерде мешіттің болмауы тұрғындардың мешіт салуды талап етуіне әкелді. Ыстанбұл қаласының мэрі Лютфи Кырдардың бастамасымен, 3 219 м² аумақ мешіттің қамқоршыларына символикалық баға бойынша сатылды.

Оның құрылысын архитектор Али Васфи Эгелидің жобасы бойынша 1945 жылы басталды. Ол классикалық осман архитектурасы стилінде жасалған. 1949 жылы мешіт намазға ашылды. Ол 1923 жылдан кейін, Республика дәуірінде салынған Түркиядағы алғашқы мешіт болды.

Есікке кіретін жердің үстінде Хамид Айтач (1891–1982) жасаған араб жазуындағы каллиграфиялық жазба орналасқан. Аула ортасында вуду, ғұсыл алу рәсіміне арналған су сақталатын он екі бұрышты шадирван орналасқан. Аулада имамға, мүэззинге, басқа да мешіт қызметкерлеріне арналған бөлмелер мен кітапхана бар.

Мешітке кіреберіс баспалдақпен өтеді. Ішінде ортасында мәрмәрдан жасалған фонтан орналасқан. Кітаптардың екі жағында орындықтар бар. Еден қызғылт кілеммен жабылған және жылытылады. Мешіттің төбесі Шшили стилінде безендірілген. Ішкі қабырғалар каллиграфиялық жазулармен безендірілген. Мәрмәр михрабтың үстіндегі терезелер түрлі-түсті әйнектен жасалған.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:XX ғасырда салынған мешіттер
Санат:Түркия мешіттері
Санат:Ыстамбұл мешіттері
Санат:Шишли
Асланхан мешіті

**Асланхан мешіті** (тур. *Arslanhane Camisi*) — XIII ғасырда салынған мешіт, Түркияның астанасы Анкарада орналасқан.

## Орналасуы
Асланхан мешіті Анкаранның ескі ауданында, Анкара қамалынан жақын орналасқан, 947 метр биіктікте, Түркия астанасына көрініс береді.

## Тарихы
Мешіт 1290 жылы Рум Селжұқ султаны II Масуд кезінде салынған. Бұл Түркиядағы сақталған ең көне мешіттердің бірі болып табылады. Оның сәулетшісі Эбубекир Мехмет болған. Жобаны ахийлік бауырластықтың екі жетекшісі, Хюсаметтин мен Хасанеддин, тапсырған. 1330 жылы мешітті тағы бір ахий жетекшісі Шерафеттин қайта жаңартқан, және оның есімі мешітке берілген. Мешіт бірнеше ұсақ жөндеулерден өткеннен кейін, 2010–2013 жылдары үкіметтің Бас қоры басқармасының қайта жаңғыртуы арқылы қайта қалпына келтірілген.

## Ғимарат
Ғимараттың жалпы алаңы 400 м² құрайды, ал оның жоспары квадратты формада жасалған. Құрылыста негізінен ертерек ғимараттардан алынған материалдар, яғни сполиа пайдаланылады. Мешітте бір минарет, үш қақпа мен 12 терезе бар. Михраб Селжұқ дәуіріне тән тақтайшалармен әшекейленген. Мешіттің ағаш төбесі 24 үлкен ағаш бағанамен қолдап тұр.

Мешіттің алдындағы Шерафеттиннің мазарынан басқа, ғимараттың қабырғасында арыстанның мүсіні де бар, ол халық арасында Асланхан («арыстан үйі») деген атауға ие болуына себеп болды.

## Галерея
thumb|Мешіт порталы  
thumb|Мешіттің ішкі кеңістігі  
thumb|Мешіттің интерьері  
thumb|Мешіттің төбесі  
thumb|Михраб  
thumb|Михрабтың бөлшегі  
thumb|Мешіт көрінісі

## Дереккөздер

Санат:Анкарадағы мешіттер
Санат:Түркия мешіттері
Санат:XIII ғасырда салынған мешіттер
Санат:1290 жылы салынған ғимараттар мен құрылыстар
Леонора Гевесслер

**Леонора Гевесслер** (; 15 қазан 1977 жыл, Грац) — аустриялық Жасылдар саясаткері, 2020 жылдан 2025 жылға дейін Климат үшін әрекет, қоршаған орта, энергетика, ұтқырлық, инновация және технология министрі.

## Білімі
Гевесслер Вена университетінен саясаттану бакалавриатын алған.

## Саяси мансабы
2014 жылдан 2019 жылға дейін Гевесслер *Global 2000* атты Аустрияның ең ірі экологиялық қайырымдылық және лоббилік тобының басшысы болды. Бұл лауазымда ол көршілес Словакиядағы Моховце АЭС-ке қарсы кампанияға жетекшілік етті. 2019 жылғы парламент сайлауынан кейінгі коалиция үкіметі жайлы келіссөздерде Гевесслер Жасылдар партиясы делегациясының өкілі еді.

### Табиғатты қалпына келтіру заңы
2024 жылғы 17 маусымда Гевесслер Еуропа одағының Табиғатты қалпына келтіру заңының қабылдануына үлкен үлес қосты. Еуропа үшін жасыл пактінің бөлігі болған бұл заң онжылдықтың соңына дейін ЕО құрлық пен теңізінің 20%-ын қалпына келтіруге бағытталған еді. Заңға қарсы оппозицияға, соның ішінде Аустрия федералдық жерлерінен шыққан ортақ мәлімдемеге қарамастан Гевесслер заң жобасын қолдады. Оның бұндай шешімі күрделі жағдайға әкелді, өйткені Аустрия жерлері де, Жасылдар әріптесі Аустрия Халықтық партиясы (ÖVP) да оған қарсы еді.

Гевесслердің дауыс беруінен кейін ÖVP оған қарсы қылмыстық сот ісін қозғады, оған тәртіпсіздік жасады деген айып тақты, Еуропалық соттың Гевесслер даусын санамағанын сұрады. Бұндай қылмыстық іс Гевесслердің 10 жылға сотталуына әкеле алатын еді.

2022 жылы Еуропа Одағы ядролық энергияны жасыл инвестициялар санатына қосты. Бұған Аустрия үкіметі қарсы шықса, Гевесслер бұл шешімді қолдады.

## Дереккөздер

Санат:Вена университеті түлектері
Санат:Аустрия саясаткерлері
Санат:Саясаттағы Аустрия әйелдері
Санат:Аустриялық жасылдар партиясы мүшелері
Санат:Аустрия Ұлттық кеңесі мүшелері
Дунджерскийлердің отбасылық сарайы (Челарево)

**Дунджерскийлердің отбасылық сарайы** () — Челарево елді мекенінде (Бака-Паланка қоғамдастығы, Оңтүстік Бачска округі) орналасқан Сербияның ерекше маңызы бар мәдени ескерткіші. 1946 жылға дейін дейін Дунджерский отбасына тиесілі болды.

## Тарихы
1834-1837 жылдары Никола Безереди салған Челареводағы Дунджерский сарайы маңызды орын алады. Ол республикалық мәдениет ескерткіштерін қорғау институты қамқорлық жасайтын ең маңызды ұлттық мұра ғимараттары санатына жатады.

Бірақ бұл жерде орналасқан бірінші сарай емес. Алғашқы сарайды Липот (Леопольд) Марфи салған және ол 18 ғасырдың аяғында салынған кішірек сарай болды. Оның сарайы тікбұрышты негізі бар, бағандармен бекітілген аула кіреберісі бар бір қабаттағы ғимарат болды. Кейінірек бұл сарай қайта салынып, ол ішкі жағынан да, сыртында да өзінің шынайылығын жоғалтты.

Бірақ содан кейін 1819 жылы бұл меншікті Белградтық жер иесі Йозеф Полимбергер сатып алды және оның қызы Каролина Шарлотта Никола Безередиге тұрмысқа шықты. Безереди өзінің шағын сарайын тым кішкене деп шешіп, ағылшын бақтары принципі бойынша салынған кең саябақта үлкен сарай салды. Бұл 1834-1837 жылдар аралығында веналық сәулетшінің жобасы бойынша орын алды. Құрылысты екі жергілікті неміс Аман мен Гофман басқарды, мұнда жұмысшылар жергілікті немістер болды.

Никола Безереди 1865 жылы қайтыс болды, оның ұлы Бела мен қызы Гермина бұл кешенді басқара алмады. 1882 жылы жер иесі және кәсіпкер Лазарь Дунджерски сарайды сатып алып, кейіннен көптеген танымал адамдармен осында кездесулерін өткізді. 1946 жылы сарай Дунджерскийлер отбасынан тәркіленді.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1947 жылдан 1952 жылдың ортасына дейін, сарай ғимараты сол кездегі Югославия Федеративті Халық Республикасы Үкіметінің төрағасына тиесілі болды. 1967 жылы бұрынғы Югославиядағы бірегей антикварлық жиһаз мұражайына айналды, экспонаттар арасында Дунджерский мен президент Титоның жиһаздары болды. 2002 жылы қанағаттанарлықсыз жағдайға байланысты қайта жөндеуден өту үшін мұражай келушілер үшін жабылды.

## Сипаттама
Сарай классицизмнің үлгілерінің бірі, тікбұрышты негізі бар бірінші қабаттағы ғимарат түрінде, жалпақ консольдермен және төменгі жағында балюстрадамен бекітілген жалпақ профильді терезе төсеніштері бар терезелер топтамасы. Шығыс жағында төрт дорикалық бағандармен, баспалдақпен және көлікке кіруге арналған көлбеу пандустармен бекітілген  портик бар.

Төбесі төрт еңісті, қарапайым жабынқышпен жабылған, мыс қаңылтырдан жасалған сәндік элементтермен (қардан қорғаушылар, су жинағыштар, жатақхана терезелері және т.б.) тұрады.

## Галерея

Wiki.Vojvodina V Dvorac Dunđerski (Čelarevo) 025.jpg
Wiki.Vojvodina V Dvorac Dunđerski (Čelarevo) 028.jpg
Wiki.Vojvodina V Dvorac Dunđerski (Čelarevo) 030.jpg
Wiki.Vojvodina V Dvorac Dunđerski (Čelarevo) 027.jpg
Wiki.Vojvodina V Dvorac Dunđerski (Čelarevo) 038.jpg
Wiki.Vojvodina V Dvorac Dunđerski (Čelarevo) 041.jpg
Wiki.Vojvodina V Dvorac Dunđerski (Čelarevo) 034.jpg


## Дереккөздер

Санат:Сербия мәдени ескерткіштері
Измир Ататүрік

**Измир Ататүрк** (түр. *İzmir Atatürk Stadyumu*) — Измир қаласындағы көпфункционалды стадион. Қазіргі уақытта негізінен футбол матчтарына пайдаланылады. Сыйымдылығы – 51 295 адам. Ол 1964 жылы салынған, ал 2005 жылы жөндеуден өтті.

Стадионда «Каршияка» футбол клубы өз үй матчтарын өткізеді. Мұнда 1971 жылғы Жерорта теңізі ойындары мен 2005 жылғы Жазғы Универсиада өтті. Сонымен қатар, 2009 жылы Түркия кубогының финалы өтті, онда «Бешікташ» «Фенербахчені» 4:2 есебімен жеңіп, сегізінші рет кубок иегері атанды.

Стадион Түркия Республикасының негізін қалаушы Мұстафа Кемал Ататүріктің құрметіне аталған.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Измир Ататүрік стадионының Google картасы 
* Ататүрік стадионы туралы мәлімет (FootballFacts)

Санат:1964 жылы салынған стадиондар
Санат:1964 жылы Түркияда пайда болған нысандар
Санат:Түркия стадиондары
Санат:Измирдегі спорттық құрылыстар
Санат:Мұстафа Кемал Ататүрік атымен аталған нысандар
Ильяс-бей мешіті

**Ильяс-бей мешіті** (түр. *İlyas Bey Camii*) — Айдын провинциясындағы Дидим ауданында, Милетте орналасқан тарихи исламдық діни ғимарат. Мешіт 1403 жылы Ильяс-бейдің (1402-1421) бұйрығымен, Ментеше түрік бейлігінің соңғы билеушісі тарапынан салынған.

## Архитектурасы
Мешіт медресе мен хаммамнан тұратын кешеннің бөлігі болып табылады. Мешіттің құрылысында қолданылған мәрмәр блоктар Милеттегі көне қирандылардан алынған. Молитвалық залды 14 метр диаметрлі күмбез жабады, ол кірпіштен жасалған және шатырмен жабылған. Күмбез сегіз бұрышты негізде тұр, оны төрт қабырға ұстап тұр. 1955 жылғы жер сілкінісі нәтижесінде кірпіштен жасалған мұнара құлап кеткен. Кешен көне Милет қаласының археологиялық қазбаларының жанында орналасқан. Кешеннің маңында Византия кезеңіне жататын монша бар вилланың қирандылары табылған. Жер сілкінісінен кейін кешен тек шағын жөндеуден өтті және көптеген жылдар бойы сыртқы табиғи әсерлерге қорғалмаған күйде қалды. 2007 жылы толыққанды қалпына келтіру жұмыстары басталды, зерттеулер мен құжаттау 2007 жылдың қаңтарынан қыркүйегіне дейін жүргізіліп, қазан айында кешеннің қалпына келтіру жұмыстары басталып, 2011 жылдың жазында аяқталды.

Ильяс-бей кешені 2012 жылы мәдени мұраны сақтауға арналған Europa Nostra марапатына ие болды.

## Галерея
thumb|Мешіттің ішкі көрінісі
thumb|Жазба
thumb|Колонналар
thumb|Мазар
thumb|Михраб пен мукарна
thumb|Комплекстің қашықтан көрінісі
thumb|Жазба
thumb|Шатырдан көрініс

## Дереккөздер

Санат:XV ғасырда салынған мешіттер
Санат:Түркия мешіттері
Санат:Милет
Көк медресе (Сивас)

**Гёк медресе** (түр. *Gök Medrese*; тікелей мағынасы: «аспан медресесі» немесе «көк медресе»), сондай-ақ **Сахибие медресесі** (түр. *Sahibiye Medresesi*) ретінде танымал, — XIII ғасырдағы Сивас (Түркия) қаласындағы медресе.

Көк медресе Сахиб Ата тапсырысы бойынша салынған. Ол 1277 жылы Перване қайтыс болғаннан кейін Кония сұлтанатының уәзірі және іс жүзіндегі билеушісі болды. 1271 жылға дейін ол Перванемен жақсы қарым-қатынаста болған. Сахиб Ата бұйрығымен Анадолы аймағында көптеген ғимараттар салынды, олардың ішінде ең әсерлілерінің бірі – Көк медресе. Медресенің бастапқы атауы – Сахибие, ол Сахиб Ата есімінен шыққан. Алайда ғимарат өзінің безендірілуінде көгілдір («аспан түстес») қыш өрнектердің қолданылуына байланысты Көк медресе атауымен кеңінен танымал болды.

## Тарихы
Көк медресе Конялық Калоян атты сәулетшінің жобасы бойынша салынған. Бастапқыда бұл екі қабатты ғимарат болған. Оның құрамына хаммам (түрік моншасы) және 30 адамға арналған асхана кірген. Қазіргі уақытқа дейін бірінші қабаттағы 13 бөлме ғана сақталған. Көк медресе 1823 жылы қайта жөндеуден өтіп, 1926 жылға дейін бастапқы мақсатына сай пайдаланылды.

## Сипаттама
Көк медресенің екі жағында биіктігі 25 метр болатын екі мұнара орналасқан. Ғимараттың ені – 31,25 метр. Ішкі ауланың өлшемдері – 24,25 × 14,40 метр. Ғимарат мешіт (намаз залы) және оқу бөлмелері болып екіге бөлінген.

## Вакуф
Орта ғасырларда ислам елдерінде вакуф мұсылмандық культтік мекемелер үшін табыс көзі болып, олардың қорларын пайдалану мен күтіп ұстау үшін қажетті барлық нәрселермен қамтамасыз етілген, сондай-ақ қызметкерлерін ұстап тұруға да қаражат бөлінген. Көк медресе үшін осындай табыс көздері 85 базар, тоғыз ауыл, екі фермалар және басқа да көздер болған.

## Галерея
thumb
thumb

## Дереккөздер

Санат:Сивас
Санат:Түркия медреселері
Санат:Медреселер
Франсуа Байру

**Франсуа Байру** () — Францияның мемлекеттік қайраткері және саясаткер. Францияның Премьер-министрі. 

Франсуа Байру Демократиялық қозғалыс партиясының жетекшісі, Францияның Әділет министрі (2017-2019) және бір кезде Францияның Ұлттық білім министрі (1993-1997) қызметтерін атқарған.

## Өмірбаяны
1951 жылы 17 шілдеде Францияда Атлант Пиренейінің Шекара коммунасы департаменті дүниеге келді. 
Бордо университетінде классикалық әдебиетті оқып, оны 23 жасында бітіреді. 

1982 жылы француз демократиясы үшін оңшыл либералдық одақ партиясына кірді, одан Пиреней-Атлантик департаментінің Бас кеңесінің мүшесі болып сайланды. Байрукс христиан-демократиялық көзқарастарын ұстанады және өзін католиктік деп санайды, бірақ дінді мемлекеттен бөліп алудың жақтаушысы болып табылады. 1979-1981 жылдар аралығында Ауыл шаруашылығы министрлігінде жоғары деңгейдегі шенеунік. Сенат төрағасы Ален Поэрде жұмыс істеді.

1984-1986 жылдар аралығында Пьер Пфлимленнің кеңесшісі, Еуропа Парламентінің президенті. 1993 жылға дейін сауатсыздықпен күрес жөніндегі Парламенттік топты басқарды.

2017 жылдың 17 мамырында Эдуард Филипптің бірінші үкіметінде (2017-2020) Әділет министрінің портфелін алды, бірақ екінші үкіметтен отставкаға кетті.

2024 жылы 13 желтоқсанда Франция премьер-министрі болып тағайындалып, 23 желтоқсанда үкімет құрды.

## Тағы қараңыз
* Эммануэль Макрон
Гүл пасажы

**Гүл пасажы** (түр. *Çiçek Pasajı*), бастапқыда **Cité de Péra** деп аталған, — Ыстанбұлдың Бейоғлы ауданындағы Истикляль көшесінде орналасқан әйгілі тарихи пасаж (галерея немесе аркада). Ол Истикляль мен Сахне көшелерін байланыстырады.
[thumb|Гүлді пасаждың (''Cité de [Бейоғлы|Péra*) [[Истикляль (Стамбул)|Истикляль]] көшесіндегі бас кіреберісі]]
[[Сурет:Beyoglu_4802.jpg|thumb|Истикляль көшесіндегі бас кіреберіс көрінетін мейрамханалар қатары]]
[[Сурет:İstanbul_5426.jpg|thumb|Атриум үстіндегі шыны күмбез бен шатырдың көрінісі]]

== Тарихы ==
1876 жылы ашылған Гүлді пасаж – тарихи кафелер, шарап барлары мен мейрамханалар қатары орналасқан жабық галерея.

Қазіргі Гүлді пасаждың орнында бұрын Наум бауырлардың театры орналасқан болатын. 1870 жылы Перада болған өрт кезінде театр қатты зардап шекті. Бұл театрға Сұлтан [[Абдул-Азиз]] бен [[II Абдул-Хамид]] жиі барып тұрған. Сондай-ақ мұнда [[Джузеппе Верди]]дің *Трубадур'' операсы Париждің опера театрларынан бұрын қойылған.

1870 жылғы өрттен кейін театр жергілікті грек банкирі Христаки Зографостың иелігіне өтті. Оның орнында архитектор Клеантис Заннос жобалаған қазіргі Гүл пасажы салынды, алғашқы жылдары ол Cité de Péra немесе Hristaki Pasajı (Христаки пасажы) деп аталды. Yorgo'nun Meyhanesi Гүл пасажында ашылған алғашқы шарап бары болды. 1908 жылы ұлы уәзір Мехмед Саид-паша ғимаратты сатып алып, ол Sait Paşa Pasajı (Саид-паша өткелі) деп аталды.

1917 жылғы Ресей революциясынан кейін көптеген кедейленген орыс ақсүйектері, оның ішінде баронессалар, осы өткелде гүл сатумен айналысты. 1940 жылдарға қарай ғимарат негізінен гүл дүкендерімен толтырылды, осыған байланысты ол қазіргі түрікше атауы Гүл пасажы деп аталды.

1988 жылғы ғимаратты қайта қалпына келтіруден кейін Гүл пасажы барлар мен мейрамханалар галереясы ретінде ашылды.

Гүл пасажының соңғы рет қалпына келтірілуі 2005 жылдың желтоқсанында жүзеге асырылды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Гүлді пасаждың ресми сайты

Санат:Бейоғлу
Санат:Стамбұлдың танымал орындары
Санат:Стамбұлдағы ғимараттар мен құрылыстар
Санат:Түркия ғимараттары мен құрылыстары
Расина (өзен)

**Расина** () — Сербиядағы өзен, Батыс Мораваның оң жағалауындағы негізгі салаларының бірі, елдің орталық бөлігінде ағып жатыр.

## Сипаттама
Ұзындығы – 92 км, Расина ауданы арқылы ағып, Крусевац қаласының маңындағы Батыс Мораваға құяды. Расина Гоч тауының оңтүстік беткейінде, Рашовка ауылының маңында, Сербияның ең әйгілі Врнячка Баня курортының оңтүстік-батысында орналасқан.

Бастапқыда өзен оңтүстік-шығысқа қарай, Жельин және Копаоник тауларының айналасында, Митрово Поле, Бзеница, Плеш, Ябланица, Грчак, Тоскичи, Будиловина және Милентия ауылдарының маңында ағып жатыр.Өзен Брус қаласына жеткенде, ол Расинаның жоғарғы аймағына кіреді және Тршановцы, Лепенец және Разбойна ауылдарының жанынан өтеді. Бұл жерде өзен Велики Ястребац тауының батыс беткейіне жетеді және солтүстікке қарай кең бұрылыс жасайды. Расина трассасының осы бөлігінде Александровачка Жупа аймағының оңтүстік-шығыс шекарасы арқылы өтеді. 
Богише мен Златари ауылдарынан кейін Расина Челие ауылында жасанды Челие көлімен қоршалған (ауданы 4,16 км², көлемі 51 миллион м³). 

Төменгі Расина аймағы тығыз қоныстанған (Сувая, Майдево, Штитаре, Гркляне, Шоголь, Шавране, Горни Степош, Буковица, Дони Степош, Липовац, Мало Головоде, Донье Головоде ауылдары). Оның төменгі ағысында Расинадан кейін Батыс Мораваға бөлек құятын Пепелюша өзенінің параллель ағысы өтеді. Крушевецтен кейін жеті шақырым жерде өзен Макрешане ауылының жанындағы Батыс Мораваға құяды.

## Гидрологиясы
Расинаның су жинау алаңы 981 шаршы шақырымды құрайды. Ол терең аңғар арқылы өтеді, ол біртіндеп төмен қарай кеңейіп, ені 3 шақырымға жетеді. 

Брус муниципалитеті тұсында ол шағын эрозиялы кеңеюі бар шатқал аңғарымен ағып өтеді. Златар шатқалына кірер алдында Добролюбачка ойпаты арқылы таяз және кең ойықпен ағып өтеді, онда бірнеше тар меандрлар (ирелең) түзеді. Майдево ауылынан төмен қарай Расина аңғары кең әрі бұралаң болып келетін Крушавец бассейніне кіреді. Батыс Мораваға құятын жерде өзеннің ені шамамен 40 метр, ең терең жері бір метрге жетеді.

Ең үлкен салалары - ұзындығы 22 шақырым болатын Грашевачка және жалпы ұзындығы 18 шақырымды құрайтын Блаташница өзені. Расина Батыс Мораваға секундына орта есеппен 9 текше метр су береді. Сәуірде тамызға қарағанда су шамамен 5 есе көп болады. Кейбір деректерге қарағанда, суға ең мол ай 1958 жылдың сәуір айы болды, ол кезде Западна Мораваға орта есеппен секундына 342 текше метр су құйылды. Ағынның осындай үлкен айырмашылықтарын жеңілдету және өзен әкелген шөгінділерді тоқтату үшін 1979 жылы Златар шатқалында биіктігі 55 метр бөгет салынып, Челие көлі пайда болды.

## Галерея

Brus kej3.jpg
Etno restoran Salus - panoramio (4).jpg
Etno restoran Salus - panoramio.jpg
Brus kej2.jpg
HramPokrovaPresveteBogorodiceNaRasiniKrusevac2.jpg


## Дереккөздер

Санат:Сербия өзендері
Михаэла Камбей

**Михаэла Камбей** ( 18 қараша 2002 жылы туған, Дофтяна, Бакэу) — Румыниялық ауыр атлет, 2023 жылғы Еуропа чемпионы, 2021 жылғы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері, 2018 жылғы жасөспірімдер арасындағы жазғы Олимпиада ойындарының жүлдегері. Жасөспірімдер мен қыздар арасында Еуропаның үш дүркін чемпионы.

## Мансабы
2018 жылы Камбей Аргентина астанасы Буэнос-Айресте өткен жасөспірімдер арасындағы жазғы Олимпиада ойындарында 48 келі салмақ дәрежесінде қола медаль жеңіп алды.
Румынияның Бухарест қаласында өткен 2019 жылғы ауыр атлетикадан жасөспірімдер және 23 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатында ол жұлқа көтеру, серпе көтеруде және жалпы есепте әйелдер арасында 49 келі салмақта күміс медаль жеңіп алды.

2021 жылы Ресейдің Мәскеу қаласында өткен ауыр атлетикадан Еуропа чемпионатында Камбей 49 келі салмақ дәрежесінде қола жүлдегер атанды. Ол Өзбекстанның Ташкент қаласында өткен ауыр атлетикадан жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында да күміс жүлдегер атанды.

Камбай 2022 жылы Албанияның Дуррес қаласында өткен ауыр атлетикадан жасөспірімдер және 23 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатында алтын медаль, осы жылы Колумбияның Богота қаласында өткен ауыр атлетикадан әлем чемпионатында әйелдер арасында 49 келі салмақта күміс медаль жеңіп алды.

2023 жылы Арменияның Ереван қаласында ауыр атлетикадан өткен Еуропа чемпионатында әйелдер арасында 49 келі салмақ дәрежесінде алтын медаль жеңіп алды. Ол сондай-ақ жұлқа көтеру және серпе көтеруде алтын медальға ие болды.

2023 жылы Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласында ауыр атлетикадан өткен әлем чемпионатында әйелдер арасында 49 келі салмақта жұлқа көтеруде қола жүлдегер атанды.

2024 жылдың тамыз айында Камбей 2024 жылы Парижде (Франция) өткен жазғы Олимпиада ойындарында әйелдер арасында 49 келі салмақ дәрежесінде өнер көрсетті. Жұлқа көтеруде ол 93 келіні көтеріп, бірінші орын алды. Ол кейін серпе көтеруде 112 келіні көтеріп, жалпы есепте 1 келіге озған қытайлық Хоу Чжихуйден кейін екінші орынға тұрақтады.

## Дереккөздер

Санат:Румыния ауыр атлеттері
Беларусьтегі саяси партиялар

Бұл — **Беларусь саяси партияларының** тізімі.

Беларусьтің де-юре көппартиялы жүйе болғанына қарамастан ол де-факто бірпартиялы жүйесі бар авторитар мемлекет саналады.

## Ресми тіркелген партиялар
Беларусь президентінің баспасөз қызметі хабарлауынша, бұл — елдегі ресми тіркелген саяси партиялар:

## Ешқашан тіркелмеген партиялар

## Тіркелуін жоғалтқан партиялар

## Кеңестік партиялар (1918–1991)

## Тәуелсіздік партиялары (1917–1918)

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша саяси партиялардың тізімдері
Санат:Беларусь саяси партиялары
Санат:Беларусь ұйымдарының тізімдері
Эмель Эмин

**Эмель Эмин** (; 12 желтоқсан 1938 ж., Пазарджик, Добруджа, Румыния) — Румын және Қырым татар ақыны, аудармашы, түрколог және ұстаз. Шығармаларын түрік тілінде жазады.

## Өмірбаяны
Эмель 1938 жылы 12 желтоқсанда Румыния Корольдігінің, Добруджа тарихи аймағындағы Пазарджик деп аталатын қаласында дүниеге келген. Көп ұзамай, Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Румыния Оңтүстік Добруджаны Болгарияға берді және бүгінде қала ресми түрде Добрич деп аталады.

Болгариядағы алғашқы жылдары ол Софиядағы жоғары педагогикалық училищеде оқыды, содан кейін 1960 жылы София университетінің филология факультетін шығыстану мамандығы бойынша бітірді. Варна губерниясының Добрич және Белоградец қалаларында түрік тілі мұғалімі болып жұмыс істеді.

1967 жылы тұрмысқа шығып, Констанцаға көшті. Ол Румыниядағы алғашқы түрік тілі мұғалімдерінің бірі болды. 1972 жылдан бастап Констанцадағы педагогикалық училищеде сабақ берді. 1991 жылдан бастап Констанцадағы Овидия университетінің әдебиет факультетінде және мектеп мұғалімдері колледжінде түрік әдебиетінен сабақ берді.

## Шығармашылығы
Ол шығармаларын түрік тілінде жазады. Поэзиясының басым бөлігі еркін өлеңде болса да, кейде буындық өлеңдерді қолданады және араб просодиясына сүйсінеді. Өлеңнің дәстүрлі түрлеріне деген сүйіспеншілігімен ол ғазал мен рубаяттарды да шығарды.

Румыния Жазушылар одағымен және Түркиядағы Түрік тілі қауымдастығымен байланыста. Шығармалары Renkler (Бухарест), Türk Dili (Анкара), Turnalar (Измир), information & Intelligent Systems (Призрен), Kado (Яссы), Karadeniz (Констанца), Hakses (Констанца), Emel (Констанца) сияқты әдеби басылымдар мен журналдарда жарық көрді.

Ол Румыния Мен Түркияда шығарған өлеңдер жинағына «Умут», «Арзу», «Ханимели», «Диван есинтиси» шығармалары кіреді.

## Дереккөздер

Санат:Румыния ақындары
Виталий Алексеевич Брынкин

**Виталий Алексеевич Брынкин** (1 ақпан 1944, Зерноград, Ростов облысы, Ресей КФСР, КСРО) — кеңестік, қазақстандық және ресейлік саясаткер. Ленинск (қазіргі Байқоңыр) қаласы мен Торғай облысының бұрынғы әкімі.

## Білімі
1968 жылы Азов — Қара теңіз ауыл шаруашылығын механизациялау институтын, 1983 жылы КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясын, 2003 жылы Ресей Федерациясының Үкіметі жанындағы Халық шаруашылығы академиясын тәмамдаған. Мамандығы — инженер-механик, саясаттанушы.

## Еңбек жолы
1960-1963 жж. - «Зерноградсельмаш» зауытының фрезеровщигі, Ростов обл. Зерноград қ.

1968-1969 жж. - Көкшетау облысы Октябрь аудандық СПТУ-130 оқытушысы, директордың орынбасары.

1969-1978 жж. - Целиноград облысы Красноармейск аудандық партия комитетінің екінші, бірінші хатшысы, Көкшетау облыстық партия комитетінің хатшысы, Қазақстан ЛКЖО ОК хатшысы.

1978-1979 жж. – ҚазКСР Ауыл шаруашылығы министрлігі Тәжірибелік және оқу шаруашылықтары бас өндірістік басқармасы бастығының орынбасары.

1979-1984 жж. - Торғай облыстық партия комитетінің Ауыл шаруашылығы және тамақ өнеркәсібі бөлімінің меңгерушісі. 

1984-1985 жж. – Торғай облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы. 

1985-1987 жж. - Торғай облысы Жаңадала аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы. 

1987-1989 жж. - Қызылорда облыстық партия комитетінің екінші хатшысы.

1989-1992 жж. – Қызылорда облыстық атқару комитетінің төрағасы.

1992-1994 жж. – Ленинск қаласының әкімі.

1994-1995 гг. – ҚР Президентінің Семей облысындағы өкілі.

1995 ж. – ҚР Президенті Әкімшілігінің ұйымдастыру бақылау басқармасы бастығының орынбасары.

1995-1997 жж. – Торғай облысының әкімі. 

1997-1998 жж. – ҚР Дисциплиналық кеңесінің мемлекеттік инспекторы.

1998-2000 жж. – Павлодар облысы әкімінің орынбасары. 

2000-2002 жж. – РФ Президентінің Бас аумақтық басқармасының кеңесшісі, Мәскеу қ. 

2002-2003 жж. – РФ Есеп палатасының Мемлекеттік бюджеттен тыс қорлардың бюджетін бақылау жөніндегі инспекция бастығының орынбасары, Мәскеу қ.

2003-2005 жж. – РФ Есеп палатасының Қоршаған ортаны қорғау мен табиғи ресурстарға, гидрометеорологияға, картографияға және геодезияға федералдық бюджет шығындарын бақылау жөніндегі инспекция бастығы.

2005 ж. бастап – РФ Есеп палатасының Табиғат пайдалану мен агроөнеркәсіп кешеніне федералдық бюджет шығындарын бақылау бөлімі директорының орынбасары, Мәскеу қ.

Байқоңыр ғарыш айлағының Орталық ардагерлер кеңесінің төраға орынбасары. Мәскеу қаласында тұрады (2016 жылы).

## Дереккөздер

Санат:1 ақпанда туғандар
Санат:1944 жылы туғандар
Санат:Ростов облысында туғандар
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Ресей мемлекеттік қайраткерлері
Санат:Байқоңыр әкімдері
Санат:Семей облысының әкімдері
Аккёпрю көпірі

**Аккёпрю** (түр. *Akköprü*, осман. اق کوپری‎ — «ақ көпір») — тарихи селжұқ көпірі, Түркияның Анкара қаласындағы Йенимахалле ауданында орналасқан. Бұл — Анкарада жақсы сақталған ең көне көпір. Көпірдің астынан Анкара өзені ағып өтеді.

Аккёпрю көпірінің атауы (түрік тілінен тікелей аударғанда «Ақ көпір») осы аймақтың тарихи атауымен байланысты, сондай-ақ көпір құрылысына ақ тастардың қолданылуымен түсіндіріледі.

## Тарихы
Аккёпрю көпірі 1222 жылы Анкара билеушісі Қызыл-бек тарапынан Кония сұлтаны I Кей-Кубад тұсында салынған. Көпір Анкара өзенін кесіп өтіп, бұрын Бағдатқа апаратын сауда жолдарының бірі ретінде пайдаланылған. Осман империясы кезінде оны сауда керуендерімен қатар қарапайым халық, сарбаздар мен қажылар да пайдаланған. 1959 жылғы 8 тамызда көпір қорғауға алынған қалалық аймақ ретінде тіркелді және содан бері бірнеше рет жаңартылып, реставрациядан өтті. 1960 жылдары Түркияның автомобиль жолдары бас басқармасы жүргізген жөндеу жұмыстары кезінде көпірдің жабындысы бетонмен алмастырылып, көлік қозғалысы үшін жабылды. Көп жылдар бойы маңызды көлік бағыты болған Аккёпрю бүгінде тек жаяу жүргіншілерге ашық.

## Архитектурасы
Аккёпрю көпірі негізінен өңделген базальт тастарынан салынған. Көпір жеті аркадан тұрады: төртеуі үлкен, үшеуі шағын арка. 1960 жылы Анкара муниципалитеті көпірге зерттеу жүргізді. Зерттеу нәтижесінде құрылым цемент қоспаларының әсеріне ұшырағаны анықталды. Сонымен қатар, бұрын көпірде екі жазу болғаны, алайда уақыт өте келе олардың өшіп кеткені белгілі болды. Реставрация жұмыстары кезінде көпірдің тас жабыны бетонмен алмастырылды. Көпірдің батыс бөлігінде металл қоршау қосылған..

## Дереккөздер

Санат:Анкара көпірлері
Владимир Карлович Гартман

**Владимир Карлович Гартман** (18 тамыз 1947, Ағанас, Ақмола облысы) — қазақстандық саясаткер, Солтүстік Қазақстан және Ақмола облыстарының бұрынғы әкімі.

## Білімі
1971 жылы Целиноград ауыл шаруашылығы институтын, 1988 жылы Алматы жоғары партия мектебін тәмамдаған. Мамандығы — инженер-механик, саясаттанушы.

## Еңбек жолы
1971-1976 жж. «Октябрь» кеңшарында цех инженері, бастығы;

1976-1984 жж. «Урюпинский» кеңшарының директоры;

1984-1985 жж. Шортанды аудандық атқару комитетінің төрағасы;

1985-1988 жж. Шортанды аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы;

1988-1989 жж. Қазақстан Компартиясы Орталық комитетінің инспекторы;

1989-1992 жж. Орал облыстық атқару комитетінің төрағасы;

1992 жылғы ақпаннан 1997 жылғы желтоқсанға дейін Солтүстік Қазақстан облысының әкімі болды.

1997 жылғы желтоқсаннан 1998 жылғы қыркүйекке дейін Ақмола облысының әкімі болды.

1998 жылғы желтоқсаннан бастап кәсіпкер, «Интеграция-Астана» ЖШС бас директоры.

## Марапаттары
«Парасат» (2011), «Құрмет» (1995) ордендерінің иегері.

## Дереккөздер

Санат:Солтүстік Қазақстан облысының әкімдері
Санат:Ақмола облысының әкімдері
Асығат Әсиұлы Жабағин

**Асығат Әсиұлы Жабағин** (29 желтоқсан 1948, Павлодар — 13 қазан 2023) — қазақстандық саясаткер, Павлодар облысының бұрынғы әкімі.

## Білімі
1971 жылы Қазақ политехникалық институтын тәмамдаған. Мамандығы — инженер.

## Еңбек жолы
1971-1973 жж. - Ермак ГРЭС  
энергоблогының машинисі.
1973-1977 жж. – Ермак қалалық ЛКЖО комитетінің бірінші хатшысы.
1977-1978 жж. - Ермак қалалық партия комитетінің бөлім меңгерушісі.
1978-1981 жж. - Павлодар облыстық партия комитетінің бөлім  инструкторы, меңгерушінің орынбасары.
1981-1987 жж. - РЭУ «Павлодарэнерго» басқарушысының орынбасары.
1987-1988 жж. - «Алтайэнерго» өндірістік бірлестігінің бас директоры.
1988-1991 жж. - Солтүстік Қазақстан облыстық партия комитетінің хатшысы.
1991-1992 жж. - ҚР Энергетика министрлігі УОМТС бастығы.
1992-1993 жж. - Павлодар облысының әкімі.
1993-1994 жж. - ҚР Премьер-министрінің орынбасары.
1994-1997 жж. - «Аңсат» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы.
1997-1998 жж. - ҚР Энергетика, индустрия және сауда министрі.
1998-1999 гг. - ҚР Премьер-министрінің кеңесшісі.
1999 жылы - Қазақстан Мұнай одағының президенті.

2000 жылдан бастап - АО «Республикалық инновациялық қор» АҚ президенті.

## Марапаттары
«Құрмет» орденінің иегері және екі медальмен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Павлодар облысының әкімдері
Санат:Қазақстан энергетика министрлері
Роспорт

**Роспорт** () — Люксембургтің шығысындағы Роспорт-Момпах коммунасының астанасы. Бұл елдімекен Гревенмахер округіне кіретін Эхтернах кантонының құрамында орналасқан.

2017 жылғы 31 желтоқсанға дейін Роспорт жеке коммуна болған. 2018 жылғы 1 қаңтарда Роспорт пен Момпах біріктіріліп, жаңа Роспорт-Момпах коммунасы құрылды.

1892 жылы салынған Роспорт қамалы Люксембург өнертапқышы Анри Тюдордың үйі болған. 2009 жылдың мамыр айынан бастап бұл қамалда Тюдор мұражайы орналасқан, онда оның қорғасын-қышқылды аккумуляторды дамытуына арналған көрме бар.

## Тарихы

## Дереккөздер

Санат:Люксембург қалалары
Дорота Мискевич

**Дорота Мискевич** (; 12 қыркүйек, 1973 ж., Клодзко, Вроцлав воеводствосы, Польша) — Поляк джаз әншісі, скрипкашы және ән жазушы. Оның «Caminho» альбомы 2008 жылы алтын дискіні жеңіп алды.

## Өмірбаяны
Дорота Мискевич 1973 жылы 12 қыркүйекте Польшаның оңтүстігіндегі Клодзко қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Хенрик әйгілі джаз саксофоншысы және композиторы болды.
Дорота Мискевичтің 1 інісі және 1 әпкесі бар. 

Оның өнердегі мансабы скрипка оқитын студент кезінен басталды. Ол скрипка оқуын жалғастыруды ұйғарып, Варшавадағы Фредерик Шопен атындағы музыка академиясында скрипка бойынша білім алып, оны 1997 жылы бітірді. Оның көптеген жылдар бойы қатысқан жобалары, ынтымақтастықтары, сессиялары мен концерттері оның сахнадағы шығармашылығын тұрақты етті.

Ол шоу-бизнестің ең ірі жұлдыздарымен, соның ішінде Цезария Эвора, Томаш Станько, Войцех Ваглевски, Найджел Кеннеди, Гжегож Турнау, Влодзимеж Нагорный, Ева Бем, Ян Пташин Врублевский, Анна Мария Йопек, Куба Бадах, Войцех Млынарский, Луис Винсберг и Стефано Болианилермен ынтымақтастықта болды және өнер көрсетті.

Ностальгиялық, ескі сонымен бірге  жаңа дыбыстар мен эксперименттерге дайын болды. Оның қолтаңбасы — классификациясы қиын музыкалық жанрлардың шекарасында теңестірілетін лирикалық шығармалар болып табылады. Сахнада талғампаз және қарапайым, бірақ ол көрерменмен бірден байланысқа түсе алады.

## Мансабы
Мицкевич Польшада және шетелде жеке орындаушы ретінде және басқалармен, соның ішінде Вена мен Белградтағы Найджел Кеннедимен бірге көптеген қойылымдар жасады.
Ол сонымен қатар басқа әртістермен, соның ішінде Сезария Эвораның Rogamar альбомына дуэтпен жазды. Оның өзі жазған әндері бар алғашқы жеке альбомы 2002 жылы Dorota Miśkiewicz Goes To Heaven - Zatrzymaj się («Тоқта») деген атпен шықты.

Жылдың джаз альбомы үшін Фредерик сыйлығына ұсынылды. Оның келесі альбомы Pod rzęsami (Кірпік астында) 2004 жылдың қазан айында шықты. «West małych istnieniach» («Кішкентай өмірде») трекін ұсынып, ол Ополедегі фестивальде премьералық байқауға таңдалды.

Гжегож Турнаумен бірге жазылған альбомның трегі «Сүйікті періште» фильмінің саундтрегіне енді. Альбомға сонымен қатар Poza czasem (Уақыттан тыс) синглы кірді. Оның үшінші альбомы 2008 жылдың қыркүйегінде шықты және ол «Caminho» деп аталады (португал тілінде «Жол» дегенді білдіреді).

«Magda, proszę» («Магда, өтінемін») әні Ополе қаласында өткен фестивальде орындалып, қазылар алқасынан екінші орын алды. Rzeczpospolita газетінің хабарлауынша, ол джаз өнерінде болғанымен, ол өз күшін басқа жанрларға, соның ішінде танымал, босса нова мен самбаға сәтті аударды.

Оның төртінші альбомы Ale (Бірақ) 2012 жылдың мамыр айында шығарылды.

## Дереккөздер

Санат:Польша әншілері
Қырымтатар халқының құрылтайы

**Қырымтатар ұлттық құрылтайы** () — тұңғыш рет 1917 жылы Бақшасарайдағы Хан сарайында өткен қырым татарлары халқының ұлттық съезі, жоғарғы өкілдік заң шығарушы органы. Дәл сол кезде, 1917 жылғы желтоқсанда, өмірі қысқа болған Қырым Халық Республикасы жарияланған еді.

Құрылтайда Қырым татарлары делегаттар қылып азаматтығына қарамастан Украинада тұратын және қай жерде тұрса да Украина азаматтығына ие қырым татарларын сайлайды.

Құрылтайдың сайлану мерзімі 5 жылға созылады. Қырым Верховна радасының ыдырауына дейін делегаттар ол жерде жиі Украина ұлттық қозғалысының өкілдері еді.

Құрылтайдың 100 жылдығына орай 2017 жылы Украина ұлттық банкі 5 гривна мерекелік монетасын шығарды.

Бүгінгі Украинада ол Қырым татарлары ұлттық қозғалысының қоғамдық ұйымы деп ресми саналады.

## Галерея

Qırımtatarlarınıñ Qurultaydır.jpg|Хан сарайы маңындағы 1917 жылғы Құрылтай
Kurultay of the Crimean Tatar People (1917).jpg|1917 жылғы Құрылтай мүшелері
Participants of the First Kurultay of the Crimean Tatar People.jpg|1917 жылғы Құрылтай мүшелері


## Тағы қараңыз
* Қырым татарларының ұлттық мәжілісі
* Құрылтай-рух (Украина ұлттық қозғалысының қырым татарлар тармағы)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Қырым татарлары Мәжілісінің сайтындағы Құрылтай жайлы ақпарат

Санат:Қырым татарлары ұлттық қозғалысы
Санат:Украина саяси ұйымдары
Санат:Қырым саясаты
Вячеслав Фёдорович Чернов

**Вячеслав Фёдорович Чернов** (1939, Чистоозерное, Чистоозерный ауданы, Жаңасібір облысы) — кеңестік және қазақстандық саясаткер, Семей облысының бұрынғы әкімі.

## Білімі
Омбы ауыл шаруашылығы институтын және Алматы жоғары партия мектебін тәмамдаған. Мамандығы — инженер-механик.

## Мансабы
Еңбек жолын жұмысшы болып бастаған, институтты бітірген соң «Госкомсельхозтехника» облыстық бірлестігінің инженері, аға, бас инженері, төраға орынбасары, төрағасы болып қызмет атқарды. 1990-1992 жылдары халық депутаттарының Жамбыл облыстық кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — облыстық атқару комитетінің төрағасы, оған дейін Жамбыл облыстық партия комитетінің екінші хатшысы болды. 1992-1994 жылдары Семей облысының әкімі болды. Қызметінен босатылған соң 17 жыл бойы Қазақстанның Ресейдегі елшілігі мен сауда өкілдігінде жұмыс істеді. Қазіргі таңда зейнеткер, Мәскеу қаласында тұрады.

## Дереккөздер

Санат:Семей облысының әкімдері
Ала ад-Дин мешіті (Конья)

**Ала ад-Дин мешіті** (тур. *Alâeddin Camii*) — Түркияның Конья қаласындағы ең көне сәулеттік көрнекті орын. Мешіт қаланың орталық (тарихи) жотасында орналасқан, ол да Ала ад-Дин атымен аталады. Бұл мешіт Селжұқ сұлтандарының кесенесі болып табылады.

## Тарихы
thumb|left|220px|Ала ад-Дин мешіті, 1849 жыл
1080 жылы Селжұқтар Коньяны басып алғаннан кейін көптеген византиялық ғибадатханалар біртіндеп мешіттерге айналдырылды. Ала ад-Дин мешітінің негізінде де бұрынғы византиялық базилика болған. Алғашқы қайта құру жұмыстары 1150 жылы Сұлтан I Масұд тұсында басталды. Осы кезеңге 1155 жылы жасалған қара ағаштан жасалған мінбер жатады, ол Анатолиядағы селжүктер өнерінің ең көне үлгісі болып табылады. Сондай-ақ, осы уақытта қышпен безендірілген михраб пен орталық күмбез салынған.
1219 жылы султан I Кей-Кавус кезінде мешітті қайта құру және кеңейту жұмыстары қарқынды жүргізілді. Оның тұсында қаланы және сұлтан сарайын қарастыратын солтүстік жағынан монументалды фасад салынды. Сол уақытта мәрмәрдан жасалған сұлтандардың кесенесінің құрылысы басталды, бірақ Кей-Кавустың қайтыс болуы бұл жұмысты тоқтатты. Құрылыс оның інісі және мұрагері I Ала ад-Дин Кей-Кубад кезінде қайта жалғасты. Ала ад-Диннің бұйрығымен 1235 жылы мешіттің бас залында 42 бағана орнатылды. Осыдан кейін мешіт алты жарым ғасырдан астам уақыт бойы айтарлықтай өзгеріске ұшыраған жоқ. Тек 1891 жылы минарет тұрғызылып, жаңа мәрмәр михраб жасалды.

## Кония сұлтанатының Ала ад-Дин мешітінде жерленген сұлтандары
thumb|200px|left|Анонимді мавзолей
* I Масұд
* II Қылыш-Арслан
* Рукн ад-дин Сүлейман-шах
* I Кей-Хосров
* I Ала ад-Дин Кей-Кубад
* II Кей-Хосров
* IV Қылыш-Арслан
* III Кей-Хосров

Сондай-ақ, I Кей-Кавус кезінде сегізбұрышты кесене салынған, бірақ толық аяқталмаған. Қазіргі уақытта ол *Adsız Türbe* («Анонимді мавзолей») деген атпен белгілі, өйткені онда жерленген адамдардың есімдері әлі күнге дейін белгісіз.

## Галерея
thumb|Орталық залдағы колонналар
[thumb|[Михраб]]
thumb|Орталық күмбез
[thumb|[Мінбар]]
thumb|Оңтүстік фасад

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ала әд-Дин мешітінің «ArchNet» цифрлық кітапханасындағы беті
* Ала әд-Дин мешітінің 3D моделі