open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жақып Енжелов

**Жақып Енжелов** - (1967, Атырау облысында туған). 1985-1986 - Новобогат аудандық ауыл шаруашылық басқармасының қоймасында жұмысшы. 1986-1988 жылдары - Кеңес Армиясының қатарында азаматтық борышын өтеген. 1988-1990 жылдары - «Ембімұнайқұрылыс» басқармасы ҚҚБ құрастырушы. 1990 жылдан - «Жайықмұнайгаз» МГӨБ
Забурунье өндіру цехының операторы. «Құрмет» орденімен марапатталған (2004).

## Дереккөздер


Санат:1967 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Қырықбай Ерғалиев

**Қырықбай Ерғалиев** (1928, Атырау облысында туған). 1944-1983 жылдары -«Ембімұнай» бірлестігінің
Доссор, Жайық мұнай кәсіпшіліктерінде оператордың көмекшісі, оператор, аға оператор.
1983 жылдан - зейнеткер. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалымен марапатталған (1979).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Алматы геофизикалық экспедициясы

**Алматы геофизикалық экспедициясы** - 1983 жылы "Қазгеофизика" бірлестігінің жанында, далалық сейсмикалық барлау жұмыстарында өндіріске жаңа техника мен үздік технологияны енгізу және келіп түскен мәліметтерін ЭЕМ-да өңдеу мақсатында ұйымдастырылған. Экспедиция Қазақстанда бірінші болып 2D және 3D сейсмобарлау жұмыстарында құрамында VDS-18 сейсмостанциясы, 4 MERTZ сілкіндіргіштері бар телеметрлік кешенді пайдаланған. Осы кешенді пайдалану арқылы Каспий маңы ойысының шығыс жиегінде 1000 шаршы км-ден астам алаңда геофизикалық жұмыстар жүргізген. 1996 жылы "Алматыгеофизика" акционерлік қоғамы "ГЕОТЕКС" компаниясы құрамына кірді, ал 1997 жылы компанияның жаңа құрылымға көшуіне байланысты тарқатылып жіберілді.
## Дереккөздер


Санат:Геофизика
Өмірғазы Ерғалиев

**Өмірғазы Ерғалиев** - (1957, Атырау облысында туған). 1974-2004 жылдары -«Құлсарымұнай» МГӨБ
мұнай өндіру операторының көмекшісі, оператор. 2004 жылдан - мұнайды дайындау мен айдау
цехының аға операторы. ЛКСМ Қазақстан ЛКЖО XV съезінің делегаты болып сайланған. «Ерен
енбегі үшін» медалымен марапатталған (1999).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Ырзa Ерғалиев

**Ырзa Ерғалиев** (1927-1996, Атырау облысында туған). 1951-1986 жылдары - «Ембімұнай» бірлестігі Комсомольск мұнай өндіру кәсіпшілігінде ұңғыманы курделі жөндеу бригадасының бұрғылау жұмысшысы, ұңғыманы жер астында жөндеу операторының көмекшісі, мұнай кәсіпшілігі жабдықтарын жөндейтін слесарь, өндіру операторы. Еңбек Қызыл ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:1927 жылы туғандар
Санат:1996 жылы қайтыс болғандар
Елеубай Ержанғалиев

**Елеубай Ержанғалиев** -  (1938, Атырау облысында туған). КСРО-ның еңбек сіңірген мұнайшысы. 1956-
1997 жылдары - «Доссормұнай» МГӨБ Қарсақ мұнай кәсіпшілігінде электрмен дәнекерлеуші.
1997 жылдан - зейнеткер. «[[Құрмет белгісі ]]» орденімен және медальдармен марапатталған. 

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Әбілғазы Ержанов

**Әбілғазы Ержанов** (1928-1991, Атырау облысында туған). 1943-1983 жылдары - Қосшағыл МАБ мұнай
өндіру операторының көмекшісі, оператор, аға оператор. «Еңбектегі ерлігі үшін» (1965) және
«Еңбек ардагері» (1983) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Жылқыбай Ербосынов

**Жылқыбай Ербосынов** - (1930, Атырау облысында туған). Атырау мұнай техникумын бітірген (1960).
1947-1990 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Құлсары МГӨБ оператордың көмекшісі, оператор, аға оператор, бригада шебері, аға инженер, кәсіпшілік меңгерушісі, мұнайды дайындау
мен айдау учаскесінің бастығы. 1990 жылдан - зейнеткер. «Ерең еңбегі үшін» (1948), «Еңбектегі
ерлігі үшін» (1980) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Петр Николаевич Еникеев

**Петр Николаевич Еникеев**  - (1898-1974, Ресейде туған). Ленин дік сыйлықтың лауреаты.
Әзірбайжан политехникалық институтын бітірген (1932). 1957-1970 жылдары - КСРО геология
және жер койнауын қорғау министрлігіні» Орта Азия мен Қазақстан бойынша бөлімінде бас
геолог. 1970 жылдан - зейнеткер. Шығыс аудандарда оның тікелей қатысуымен мұнай мен
газ дың 13 кенорны ашылган. Осы кезең ішінде ол Қазаестан аумағындағы ғылыми зерттеулер
мен өндірістік жұмыстарға белсене қатысқан. Ленин, Еңбек Қызыл ту ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Боран Ержанов

**Боран Ержанов** - (1896-1964, Атырау облысында туған).

1930-1941 жылдары - Ескене МАБ бұрғылау
жұмысшысы, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 1941-1949 жылдары - «Қазмұнайбарлау» тресінің
бұрғылау шебері. 1949-1956 жылдары - Қаратон мұнай барлауында бұрғышы, бұрғылау шебері.

Ленин орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1896 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:1964 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Қазмұнайбарлау тұлғалары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Жұмабай Ержанов

**Жұмабай Ержанов** - (1928, Ақтөбе облысында туған). Атырау мұнай техникумын бітірген (1956).
1943-1944 жылдары - Доссор кәсіпшілігіндегі ФЗО мектебінде оқұ. 1944-1947 жылдары - Сағыз
мұнай кәсіпшілігінде ендіру операторы, кадрлар женіндегі инспектор. 1947-1954 жылдары -
техникумдағы оқұ, Кеңес Армиясының қатарында азаматтық борышын өтеген. 1954-1957 жылдары - Сағыз мұнай кәсіпшілігінде бүрғышының кемекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері. 1957-1959
жылдары - Қарсақ учаскесінде бұрғылау шебері. 1959-1973 жылдары - Қараарна мұнай барлауында бүрғылау шебері, аға инженер, бастық, Прорва учаскесінің бастығы. 1973-1987 жылдары -
Теңгиз бұрғылау кәсіпорнының бастығы. 1988 жылдан - зейнеткер. «[[Құрмет белгісі ]]» орденімен
және медальдармен марапатталған. КСРО мұнай өнеркәсібінің үздігі.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Нұрпеке Ержанов

**Нұрпеке Ержанов** -  (1923, Атырау облысында туған). Ұлы Отан соғысына қатысқан (1942-45). 

## Өмірбаяны
1945-1947 жылдары - Гурьев МӨЗ өрт сөндірушісі. 1947-1978 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Мақат
МАБ ұңғымаларды жер астында жөндеу бригадасының операторы, қат қысымын қалыпта ұстау учаскесінің операторы. 1978 жылдан - зейнеткер. 

## Марапаттары
* II дәрежелі Отан соғысы ордені (1985) 
* медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнайшылары
Сейсенғали Ержанов

**Сейсенғали Ержанов** -  (1926, Атырау облысында туған). 1944-1953 жылдары -Доссор мұнай
кәсіпшілігінің автокөлік цехында жүргізуші. 1953-1983 жылдары - «Доссормұнай» МГӨБ мұнай
кәсіпшілігі жабдықтарын жөндеу слесары. 1983 жылдан - зейнеткер. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің
Грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Түлеген Ержанов

**Түлеген Ержанов** -  (1931, Атырау облысында туған). 1946-1991 жылдары-«Құлсарымұнай» МГӨБ мұнай
өндіру операторының көмекшісі, оператор. 1991 жылдан - зейнеткер. «КСРО мұнай өнеркәсібінің
үздігі» (1980). «Еңбектегі ерлігі үшін» медалымен марапатталған (1970).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Шолпан Ержігітова

**Шолпан Ержігітова** -  (1958, Жамбыл облысында туған). Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс
институтын (1980), Мәскеу гидромелиоративтік институтының аспирантұрасын (1987) бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты. 1990-1993 жылдары - Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институтының ғылыми-зерттеу секторының аға ғылыми қызметкері, аға
оқытұшысы. 1993-1994 жылдары - Жамбыл кәсіпкерлік жоғары мектебінде кафедра доценті,
Экономика мен басқару кафедрасының меңгерушісі. 1994-1998 жылдары - Алматы қаласында туған
Әкімшілігі жанындағы Алматы менеджмент мектебінің мұниципалды менеджменты дамытұ
Орталығының директоры. 1998 жылдан - «ҚазТрансОйл» МТ¥К» ЖАҚ кадрлармен жұмыс
басқармасы бастығының орынбасары, әлеуметтік және кадр саясаты департаментінің бас
менеджері, «мұнай мен газ тасымалы» ¥К» ЖАҚ әлеуметтік және кадр саясаты департаменті директорының орынбасары, «Қазмұнайгаз» ¥К АҚ персоналды басқару департаменті
директорының орынбасары, директоры.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Бағыт Еркетаңов

**Бағыт Еркетаңов** (1903, Атырау облысы - 1970) - Ембі мұнайының ардагері.

## Өмірбаяны
* 1918-1920 жылдары - жалданбалы жұмысшы.
* 1920-1958 жылдары - «Ембімұнай» бұрғылау кеңсесінде бұрғылау жұмысшысы, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, Құлсары бұрғылау кеңсесінде бұрғышы, бұрғылау шебері. 

## Марапаттары
* Еңбек Қызыл ту (1951) ордені
* Ленин (1952) ордені
* медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:1903 жылы туғандар
Санат:1970 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Шәли Еркешов

**Шәли Еркешов** -  (1929-1986, Атырау облысында туған). КСРО-ның Құрмет ті мұнайшысы (1981). 1945-
1961 жылдары - Ескене мұнай кәсіпшілігінде өндіру шебері. 1961-1963 жылдары - Қарсақ
кенорнының бірінші уйымдастырушы және өндірушісі. 1963-1968 жылдары - Сағыз мұнай
кәсіпшілігінің директоры. 1968-1970 жылдары - Доссор МАБ директоры. 1970-1986 жылда-
ры - «Доссормұнай» МГӨБ ОИТҚ бастығы. «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Тәжмұқан Ермағамбетов

**Тәжмұқан Ермағамбетов** - (1926-1979, Атырау облысында туған). 1944-1955 жылдары - Қосшағыл
МАБ ұңғымаларды жер астында жөндеу бригадасында жұмысшы, шебер. 1955-1979 жылдары -
«Құлсарымұнай» МГӨБ материалдық-техникалық қамтамасыз етұ белімінің бастығы. «Құрмет
белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Иосиф Викторович Ермолицкий

**Иосиф Викторович Ермолицкий** (1950, Беларуссияда туған). Днепропетровск инженерлік-
құрылыс институтын бітірген (1978). 1966-1984 жылдары - технологиялық машина жасау
ғылыми-зерттеу институтының Днепропетровск филиалында сынамалық ендіріс бөлімінің токары. «Жетыбаймұнай» МГӨБ пайдаланылатын құрал-жабдықтардың прокаттық-жөндеу цехында
токарь, шебер, аға инженер. 1984 жылдан - «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ «Жетібаймұнайгаз» ӨБ
пайдаланылатын құрал-жабдықтардың прокаттық-жөндеу цехының бастығы. «Құрмет» орденімен марапатталған (2001).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Тілеумұқан Ермұқанов

**Тілеумұқан Ермұқанов** (1924-1992, Атырау қаласында туған). 

## Өмірбаяны
Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1941-1942 жылдары - Байшонас мұнай кәсіпшілігінде оператор-өлшеуші. 1944-1976 жылдары - Байшонас МАБ мұнай өндіру операторы, кәсіподақ комитетінің төрағасы, коммұналдық шаруашылықтың меңгерушісі, оператор-өлшеуші. 1976-1978 жылдары - Доссор МАБ тұрғын уй-коммұналдық
кеңсесінің бастығы. 1978-1985 жылдары - Байшонас МАБ бумен, сумен қамтамасыз ету цехының шебері. 
## Марапаттары
I және II дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнайшылары
Тұрғали Ерниязов

**Тұрғали Ерниязов** (1933 жылы, Атырау облысында туған). Атырау политехникалық техникумын бітірген
(1966). 1948-1988 жылдары - «Ескене» МАБ жұмысшы, үңғымаларды жер астында жөндеу бригадасы операторының кемекшісі, операторы, «Байшонас» МАБ ұңғымаларды жер астында жөндеу
бригадасында шебер. 1988 жылдан - зейнеткер. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалымен
марапатталған (1969).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Тынышқали Мұқашев

**Тынышқали Мұқашев** (1916-1991). 

## Өмірбаяны
* Ұлы Отан соғысына қатысушы. 
* 1936-1941 жылдары - Байшонас мұнай кәсіпшілігінде мұнай өлшеуші, клуб меңгерушісі, автокөлік слесары. 
* 1946-1969 жылдары - мұнай тапсырушы, оператордың көмекшісі, жер асты жабдықтарын жөндеу операторы. 
* 1969 жылдан - зейнеткер. 

## Марапаттары
* «Ерен еңбегі үшін», 
* «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіс үшін» 
* басқа медальдармен
* «1941-1945 ж.ж. ерлігі мен Отанға сүйіспеншілігі үшін» белгісімен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнайшылары
Қасымғали Мұсағалиев

**Қасымғали Мұсағалиев** (1909-1985, Атырау облысы).1924-1950 жылдары - Доссор, Ескене мұнай кәсіпшіліктерінде жұмысшы, бүрғышының көмекшісі, ұңғыларды жер асты жөндеу операторы. 1950-1955 жылдары - Қосшағыл МКБ ұңғыларды күрделі жөндеу кеңсесінің бұрғышысы.
1955-1964 жылдары - «ММГБ» тресінің ұңғыларды игеру және бекіту кеңсесінің бұрғышысы.
Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасыме марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Сәрсенбай Мұрынов

**Сәрсенбай Мұрынов** (1960, Атырау облысы). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1986).
1977-1979 жылдары - «Прорвамұнай» МГӨБ-сында ұңғыларды зерттеу бригадасының операторы. 1979-1981 жылдары-Кеңес Армиясы қатарында. 1986-1987 жылдары-«Прорвамұнай» МГӨБ
мұнай кәсіпшілік жабдықтарын жөндеу слесары. 1987-1989 жылдары-Теңіз газ өңдеу зауытының
шебері, механигі. 1989-1997 жылдары - инженер, цех бастығы, өндіріс-техника бөлімі бастығы,
мұнай құбырларын пайдалану қызметінің бас маманы, Маңғыстау мұнай құбыры басқармасының
бастығы, бас инженердің өндіріс жөніндегі орынбасары, «Қазмұнайқұбыры» Ақтау филиалының
директоры. 1997 жылдан - «Қазтраснойл» техникалық директоры.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Кебен Мұсағалиев

**Кебен Мұсағалиев** ірілендірілген Мақат мұнай кәсіпшілігінің мұнай өндіру операторы. Ленин орденімен (1951) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мәлік Мұсағалиев

**Мәлік Мұсағалиев** (1949, Батыс Қазақстан облысы). ҚазПТИ-ді (1972), Бүкілодақтық
ғылыми-зерттеу геологиялық барлау мұнай институтының аспирантурасын (Мәскеу, 1986), ҚР Минералды ресурстар академиясын (2002) бітірген. Геология-минералогия ғылымдарының
кандидаты (1986). ҚР Минералды ресурстар академиясының корреспондент мүшесі. 1972-1977
жылдары - Қазақ геологияық барлау ғылыми-зерттеушілік Институтының (ҚазГБҒЗИ) инженері, аға инженері, аға ғылыми қызметкері. 1977-1988 жылдары - Атырау тәжірибелік-әдістемелік
экспедициясында аға, кейіннен бас геофизгі, «Ембімұнайгеофизика» АҚ ендірістік-техникалық
бөлімі бастығының орынбасары. 1989-1991 жылдары - Атырау облыстық атқару комитетінің
отын-энергетика кешені белімінің меңгерушісі. 1991-1993 жылдары - Теңіз кешені негізінде БК
құру жөніндегі белімнің меңгерушісі. 1993-2003 жылдары - «Теңізшевроил» ЖШС кен орындарын геологиялық барлау және қазбалауды басқару бөлімдері менеджерінің орынбасары. 2003-2004 жылдары - «ҚазМұнайГаз» ¥К АҚ геология департаментінің директоры, техникалық дамыту
жөніндегі атқарушы диреторы, 2004 жылдан - геологиялық-технологиялық қызметінің атқарушы
директоры. «Ерен еңбегі үшін» медалімен, «Мұнай мен газ тасымалы» ¥К ЖАҚ грамотасымен
марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Исламғали Мұсанғалиев

**Исламғали Мұсанғалиев** (1953, Атырау облысы). Қазақ көлік және коммуникациялар
академиясын бітірген (2001). 1969-1971 - Қаратон кәсіпшілік-геофизика партиясының автослесарь 1971-1978 - «Ембімұнай» ӨБ Балықшы бұрғылау жұмыстары басқармасында бұрғышының
көмекшісі. 1978-1982 - Газ өнеркәсібі министрлігініңтресіне қарасты №2 Құрылыс Басқармасының
жұмысшысы. 1982-1984 - «Өзенмұнай» МГӨБ-да мұнай-газ өндіру операторы. 1984-1998 -
«Маңғышлақмұнай» ӨБ №3 Өзен ТТБ-ның тракторшысы. 1998-2002 - №1 ұңғыларды жабдықтау
басқармасының көтергіш машинисі. 2002 жылдан қазіргі уақытқа дейін «ҚазМұнайГаз» БӨ» АҚның «Өзенмұнайгаз» өндірістік филиалының №1 ұңғыларды жабдықтау басқармасының кезекші
механигі. Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1980).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Әлкен Mұсaнов

**Әлкен Mұсaнов** (1938, Қарағанды облысы). Техника ғылымдарының кандидаты (1973), профессор (1997). Қарағанды тау-кен техникумын (1958), ҚазПТИ-ді (1967) бітірген. 1967-1970 - аспирантурада оқыған. 1970-1975 - кіші, аға ғылыми қызметкер. 1975-85 - ҚазПТИ-да аға оқытушы,
ұңғыларды бұрғылау технологиясы және техникасы кафедрасында доцент, мұнай факультеті
деканының орынбасары. 1985-1993 - мұнай факультетінің деканы. 1993-1997 - геологиялық барлау
және мұнай-газ факультетінің деканы, «Мұнай және газ» ғылыми-оқулық кешенінің директоры.
Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Әнуарбек Мусиев

**Әнуарбек Мусиев** (1955, Атырау облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1983). 1972-1983 - Қосшағыл,
Қараарна мұнай кәсіпшіліктерінде оператордың көмекшісі, оператор, мұнай өндіру цехының шебері, инженері, бастығы. 1983-2004 -"Оңтүстікмұнайгаз" өндірістік бірлестігінде мұнай және газ
бөлімініңбастығы, "Қарашығанақгазпром"АҚ-ныңменеджері. Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі жанындағы Бас диспетчерлік басқармасында жедел мониторинг басқармасының
бастыгы. 2004 жылдан бастап - "Саутс Ойл" ЖШС-інің техникалық директоры

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Оразымбет Мүсірепов

**Оразымбет Мүсірепов** (1961) (Маңғыстау облысы). ҚазПТИ-ді (1984), Ақтөбедегі «Дүние»
университетін (2001) бітірген. 1977-1995 - токарь, мұнай бұрғылау жабдықтарын жендейтін слесарь, АИТҚ-1 бұрғылау алқабының аға механигі, №2 жөндеу цехының бастығы, жабдықтарды
пайдалану және жөндеу инженері, №1 жөндеу цехының бастығы. 1996-1998 -Жаңаөзен қаласы
әкімінің бірінші орынбасары. 1998 қазіргі уақытқа дейін «Өзенмұнайгаз» өндірістік филиалының
№1 ұңғыларды жабдықтау басқармасының аға инженері.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Марқаш Мұстажапова

**Марқаш Мұстажапова** (1950, Атырауская облысы). Атырау политехникалық техникумын
бітірген (1974). 1969-1971 - Мартыши мұнай кәсіппшілігінің химиялық лабораториясының лаборанты. 1974 жылдан қазіргі уақытқа дейін "Жайықмұнайгаз" МГӨБ-ның химиялық лабораториясында
лаборант. "Еңбекте үздік шыққаны үшін" медалімен (1986) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Меңдібай Мұстафединов

**Меңдібай Мұстафединов** (1888-1958, Орынбор қаласы). Ембінің ардагері. 1912-1919-Бродский қант зауытында жұмыс атқарған. 1919-1952 - "Қазақстан мұнай барлау" тресі мен Доссор, Қосшағыл,
Қаратон мұнай кәсіпшіліктерінде оператордың көмекшісі, оператор, ұңғыларды жер асты жөндеу
бригаданың шебері, ұңғыларды күрделі жөндеу бригадасының шебері, бұрғылау шебері. Ленин орденімен (1951) және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Ысқақ Мұсағалиев

**Ысқақ Мұсағалиев** (1907-1991, Атырау облысы). Ембі ардагері. 1921-1970 жылдары
- «Қазақстанмұнай» бірлестігінің Доссор МКБ-сында слесарьдің көмекшісі, жөндеуші слесарь,
механикалық шеберхананың жөндеу бригадасының шебері, Доссор кенті №16 ФЗО мектебінің
өндірістік оқыту шебері. КСРО-ның Мемлекеттік еңбек қорының үздігі (1945). Еңбек Қызыл Ту орденімен (1965), «Ерен еңбегі үшін» медалімен (1960).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Оңдас Мұхамбеталиев

**Оңдас Мұхамбеталиев** (1954, Атырау облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1983). 1973-1977
- «Ембімұнай» өндірістік бірлестігі Башонас мұнай кәсіпшілігі басқармасының оператордың
көмекшісі, операторы, ұңғыларды жер асты жөндеу операторы. 1983-2004 - Қарсақ, Байшонас,
Доссор мұнай кәсіпшіліктерінде мұнай өндіру цехының шебері, бастығы. ОИТҚ-інің бастығы.
«Қайнармұнайгаз» МГӨБ техникалық бөлімінің бастығы, инженері. 2004 жылдан бастап -
«Доссормұнайгаз» МГӨБ-ның бас инженері.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Айсағожа Мұхамбетов

**Айсағожа Мұхамбетов** (1905-1977, Атырау облысы) - мұнайшы, Ембінің ардагері.

## Өмірбаяны
Доссор мұнай кәсіпшілігі басқармасында жұмысшы, мұнай өндіру операторы, цехтың шебері жұмыстарын атқарды. 

## Марапаттары
Ленин орденімен
(1951) және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Алпан Мұхамбетов

**Алпан Мұхамбетов** (1928, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1943-1989 Құлсары мұнай өндіру
басқармасы механикалық шеберханасында балғашы, ұста. 1989 жылдан зейнеткер. «Ерен еңбегі
үшін» (1949), «Еңбек ардагері» медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Ығылман Мұхамбетов

**Ығылман Мұхамбетов** (1925-1998, Атырау облысы). Саратов мұнай техникумын бітірген (1960). 1941-1988 - «Құлсарымұнай» МГӨБ-да есепші, бухгалтер, слесарь, механик, бас механик, гараж меңгерушісі, БЛКЖО ОК-інің комсомол ұйымдастырушысы, автогараж бастығы, бас механик, гараж меңгерушісі, МТС-тің бас инженері, трактор паркінің меңгерушісі. Құлсары АТК-ның директоры. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:1925 жылы туғандар
Санат:1998 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Қабдырахман Мұхамбетов

**Қабдырахман Мұхамбетов** (1914-2000, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысушы.
1936 - Құлсары, Қосшағыл мұнай кәсіпшіліктерінде шофер, «Қазақстанмұнай» бірлестігінің
ұңғыларды күрделі жөндеу кеңсесінде ЦА-300 цементтеуші агрегатының шофер-машинисі.
Еңбек Қызыл Ту, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Ордабай Мұхамбетов

**Ордабай Мұхамбетов** (1922-2004, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. Атырау мұнай техникумын бітірген (1959). 1940-1942 - «Электрбарлау» кеңсесі Қосшағыл каротаж-перфоратор базасында сызушы, техник. 1947-1949 
- Қосшағыл каротаж-перфоратор базасында техник, партия бастығы. 1949-1953 - Мұнайлы каротаж базасының бастығы. 1953-1954 - Ембі аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1954-1959 - Қосшағыл кәсіпшілік геофизика базасының отряд бастығы. 1959-1982 - ұңғыларды геофизикалық зерттеу жөніндегі Атырау партиясының
бастығы, «Қазмұнайбарлау» басқармасында ұңғыларды геофизикалық зерттеу жөніндегі Батыс Қазақстан экспедициясының бастығы. 2-дәрежелі Отан соғысы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Рысжан Мұхамбетов

**Рысжан Мұхамбетов** (1911-1975, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1934-1966 - "Ембімұнай"
бірлестігінің Байшонас мұнай кәсіпшілігінде ұңғыларды жер асты жөндеу бригадасының оператор
көмекшісі, операторы. "Құрмет Белгісі" орденімен (1960) және "Еңбектегі ерлігі үшін" медалімен
(1948) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Жаңғыру

**Жаңғыру** — бұл қоғамның, мемлекеттің немесе адамның даму бағытында өзгеріп, жаңа жағдайларға бейімделуі, яғни жаңару, жаңаша ойлау, құндылықтарды қайта қарау және озық технологиялар мен идеяларды қабылдау процесі. 

Бұл режимде қоғамның саяси жүйесі үздіксіз кемелденіп отырады, онда жаңғыру тенденциясы басым болады. Ол жеткілікті түрде белсенді жаңғыруларды қабылдайды, уақыттың саяси талаптарына сай жаңаруға талпынады. Саяси практиканың қызмет етуінің бұл режимі компоненттері саяси белсенділікті, саяси қатынастар субъектілерінің белсенділігін қамтамасыз ететін, сондай-ақ қоғамдық өмірдің барлық негізгі тенденцияларының жүзеге асу мүмкіндігі занды тұрғыда болатын жоғары дамыған демократиялық-саяси мәдениет жағдайында ғана мүмкін болады. Мемлекеттік билік құрушы құрылымдары қажетті әлеуметтік-саяси заңдық мүмкіндіктерге, аса жоғары заңдылыққа және саяси тұрақтылық жағдайын қамтамасыз етуге бағытталған әсер ету құралдары мен әдістері арсеналына ие.

Жаңғыру мен даму режимі саяси жүйенің тек жай ғана қайта құрылуын емес, оның жаңғыру мен даму элементтерін ендіре отырып қайта құрылуын білдіреді. Нәтижесінде қоғамның саяси мәдениетінің өсуі, саяси қажеттіліктерге оның бара-барлығы, әрекеттердің тиімділігі көтеріледі.

## Қазақстандағы жаңғыру
Қазақстанда бұл ұғым көбінесе Рухани жаңғыру бағдарламасымен байланыстырылады.

**"Рухани жаңғыру" бағдарламасы** — 2017 жылы Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев бастамасымен қолға алынған ұлттық идеологиялық бағдарлама.

Оның басты мақсаты —ұлттық сананы жаңғырту, тарих пен мәдени мұраны сақтай отырып, заман талабына сай өзгеру.
**Негізгі бағыттары:**
# Білім мен ғылымды дамыту
# Ұлттық бірегейлікті сақтау
# Латын әліпбиіне көшу
# Қоғамдық сананы жаңарту
# Қазақ тілін дамыту
# Цифрлық Қазақстан.

## Әлеуметтанулық және философиялық тұрғыдан
**Жаңғыру** – қоғамдағы дәстүрлі жүйелердің орнына заманауи институттар мен құндылықтардың енуі. Мысалы:

* Ауылдық өмірден урбандалуға көшу
* Білім мен ғылымның рөлінің артуы
* Азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекеттің қалыптасуы.

## Дереккөздер


Санат:Саясат
Фазыл Мұхамбетов

**Фазыл Мұхамбетов** (1930, Атырау облысы). 1948-1952 - Атырау мұнай айыру зауытында
оператордың көмекшісі. 1952-1955-Кеңес Армиясы қатарында. 1955-1991 - Атырау мұнай айыру зауытында түрақтандыру қондырғысының операторы, ага операторы. 1991 жылдан зейнеткер. Еңбек
Кызыл Ту орденіменэ және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Хасиятолла Мұхаметдинов

**Хасиятолла Мұхаметдинов** Өзен бұрғылау жұмыстары басқармасының бұрғышысы. Ленин орденімен (1971) марапатталған

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Аралбай Мұханбетов

**Аралбай Мұханбетов** (1961, Атырау облысы). 1979-1985 - "Жайықмұнайгаз" МГӨБ Мартыши
мұнай кәсіпшілігінің мұнай өндіру цехында оператордың кемекшісі, оператор. 1985 жылдан қазіргі
уақытқа дейін осы басқарманың Камышитовое мұнай өндіру цехының операторы. "Құрмет" орденімен (2001) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Қамза Мұхамбетов

**Қамза Мұхамбетов** (1916-1976, Атырау облысы) - Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшысы
(1966). Еңбекке 13 жасынан араласты. 1934-1971 - Қошқар мұнай кәсіпшілігі басқармасында
оператордың көмекшісі, ұңғыларды жер асты жөндеу бригадасының операторы. Еңбек Қызыл Туорденімен және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қабдол Мұханғалиев

**Қабдол Мұханғалиев** (1923, Атырау қаласы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. 1946-1978 -
«Қазақстанмұнай» бірлестігіндегі ірілендірілген Сағыз мұнай өндіру басқармасының мұнай дайындау және қотару цехында жұмысшы, оператордың көиекшісі, оператор, мұнай-газ өндіру аға
операторы,еңбекті нормалау инженері. 1978 жылдан зейнеткер. 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мақсот Мұханғалиев

**Мақсот Мұханғалиев** (1947, Атырау облысы). Гурьев мұнай техникумын бітірген. 1966-2005
- Сағыз мұнай кәсіпщілігі басқармасында механикалық шеберханасының токары, «Ембімұнай»
бірлестігінің Балықшы, Каспиймаңы барлау бұрғылау басқармаларында бұрғышының көмекшісі,
бұрғышы, бұрғылау шебері, «Доссормұнай» МГӨБ цехында бурғышы, ұңғыларды күрделі жендеу
бригадасының шебері, инженер-технолог. 3-дәрежелі Еңбек Даңқы орденімен (1981) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Ділмағамбет Мұқанов

**Ділмагамбет Мұханов** (1921, Атырау облысы) - мұнайшы.

Ұлы Отан соғысына қатысушы. 1938-1941 - Мақат мұнай кәсіпшілігінде механикалық шеберханасының жұмысшысы, слесары. 1946-1984 - Мақат мұнай кәсіпшілігі басқармасында автокөлік жөндеу слесары. 1984 жылдан зейнеткер.

Отан соғысы орденімен (1985) және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1921 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Мақат мұнай кәсіпшілігі тұлғалары
Жұманқұл Mұхaтaнoв

**Жұманқұл Mұхaтaнoв** (1913-1943, Атырау облысы). 1930-1935 - Доссор мұнай кәсіпшілігінде
бухгалтер. 1935-1942 - Қосшағыл, Құлсары мұнай кәсіпшілігі басқармаларында аға бухгалтер, бас
бухгалтер. Майданда қаза тапты.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Георгий Тимофеевич Мухин

**Георгий Тимофеевич Мухин** (1893, Ресей) - мұнайшв. 

1905-1921 - жұмыскер. 1914-1921 - Доссордағы
«Жайық-Каспий» қоғамында кілтші. 1921-1922 - ауыл және болыс кеңесінің хатшысы. 1923-1924 -
Ракуш жанармай зауытының жұмысшысы. 1924 жылдан бастап - Доссор мұнай кәсіпшілігінде бұрғышы, шебердің көмекшісі, мұнай өндіру және ұңғыларды жер асты жөндеу шебері. 

Ленин орденімен (1951) марпатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:1893 жылы туғандар
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Дағдарыстар мен қақтығыстар

**Дағдарыстық және қақтығыстық** саяси жағдайлардың мәні мен мазмұнының сараптамасын өзінде сақтайтын саясаттанулық проблемалар саяси ілімдер жүйесінде маңызды орынды иеленеді. Осы саяси жағдайлардың ерекше, экстремалды екендігі айдан анық және осы орайда саясаттануды белгілі бір түрғыда одан шығудың қоғам үшін ауыртпалықсыз жолын іздейтін ғылым деп есептеуге болады. Осы ретте келесі жағдайларды көрсете кеткеніміз жөн.

Біріншіден, дағдарысты және қақтығысты саяси ситуациялар қоғамдық ахуалдың тоқыруына әкеліп соғатын, халықтың басым бөлігінің өмірінде айтарлықтай қиындықтар туғызатын, оның өмірлік деңгейін төмендететін, әлеуметтік топтардың өзара қатынастарында әлеуметтік шиеленісті қоздыратын, ал тұлғалық деңгейде — шығар жол жоқ, тұйық жағдайға әкеліп тірейтін әлеуметтік қайшылықтар пісіп-жетілген қоғамдық организмнің ерекше күйін сипаттайды. Нәтижесінде оларды шешудің жаңа жолдарын, тәсілдері мен құралдарын жедел іздестіру пайда болады, яғни қоғамдық организмде инновациялық процестер басталады, өйткені қолданыста жүрген дәстүрлі тәсілдер өзінің анық тиімсіздігі мен жеткіліксіздігін көрсетеді.

Екіншіден, қарастырылып отырған жағдай саяси қатынастар субъектілерінің жоғары әлеуметтік және саяси белсенділігімен сипатталынады. Субъектілердің мүдделерін терең түсіну процесі басталады, бағдарламалар, саяси платформалар, мақсаттар айқындалынады, саяси күштердің
мейлінше анық бөлінуі өтеді, тактикалық және стратегиялық міндеттерінің ортақтығы негізінде жаңа блоктар мен одақтар пайда болады.

Үшіншіден, осы жағдайларда қоғамдық дамуды айқындайтын тенденциялар, шынайы мүмкіндіктер жасырын түрде сақталынады. Саяси процесс осы жағдайда айтарлықтай қысымдалған және тек қарқынды даму мен өрістеудің өлшемі бойынша ғана өзінің проблемалығын, мазмүнының шынайы байлығын аша алады. Қоғамның саяси мәдениетінің дамуы үшін жемісті негіз пайда болады. Қалыптасқан мемлекеттік құрылымдар, билік және билік құрушы субъектілер жан-жақты және мақсатты сынға үшырайды, туындап отырған қажеттіліктерге олардың функционалдық және тұлғалық сәйкессіздіктері дәлелденеді. Жаңару тенденциялары белсенді түрде шынайы өмірге ендіріледі.

Қоғамдық өмір қайнай түсіп, адамзат құмарлықтары шегінен шығады, саяси сахна әр түрлі тектегі саяси тұлғалардың әсерінен тығыздала түседі.
Отap Mұxaнов

**Oтap Mұxaнов** (1925, Атырау облысы). 1942-1958 - Гурьев геология-іздестіру кеңсесінде
бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 1958-1984 - Каспиймаңы терең бұрғылау мұнай барлау экспедициясында құрылым- іздестіру партиясының бұрғышысы, шебері, аға шебері. 1985 жылдан зейнеткер. "Еңбекте үздік шыққаны үшін" (1980), "Ерен еңбегі үшін" (1946) медалдарымен
марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санако

**Санако** - Атырау облысындағы мұнай және газ кенорындарын игерумен, мұнай мен газды өңдеумен, мұнайды сату операцияларымен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік.
Құрылтайшылары - жеке түлғалар. 1995 жылы "Санако" серіктестігі Атырау облысының Жылой ауданы ауқымындағы Жыланқабақ және Мақат
ауданындағы Жолдыбай кенорындарын игеруге жене олардан көмірсутек шикізатын өндіруге лицензиялар алды.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Сәрсенбай газ кен орны

**Сәрсенбай газ кен орны** — Оңтүстік Маңғыстау ойысымының Песчаномыско-Ракушечное (Құмдымүйіс-Бақалтасты) блогындағы газ кен орны. Маңғыстау облысында, Құрық кентінің солтүстік-батысында 46 км жерде орналасқан, 1985 жылы ашылған. 

## Геологиялық құрылымы
Кен орны солтүстік-батысқа созылған брахиантиклин қатпардан орын алған. Оның өлшемдері төменгі юрадағы тұйықтаушы изогипса бойынша (-3680 м) 6,5x3 км, амплитудасы 40 м. Өнімді газ горизонты құмтастардың, алевролиттердің, саздардың қат-қабатынан құралған төменгі юра таужыныстарының табанында орныққан. 

## Жатыс сипаты
Жатынның күмбездегі жатыс тереңдігі 3706 м, биіктігі 31 м. Жинауыштарының ашық кеуектілігі 10,4%, өтімділігі 0,001 мкм2. Табиғи қорқоймасының сипаты жөнінен жатын қойнауқаттық, күмбездік, газ-су жапсары -3665 м белгіден өтеді. Жинауыштардың тиімді және газға қаныққан қалыңдығы 7,4 м, газға қанығу дәрежесі 65%. 

## Құрамы
Газ құрамы метанды (85,8%), ауыр көмірсутектер үлесіне 5,5% келеді, 3,7% азот, 4,5% көмірқышқыл газы бар. Қойнауқаттық қысымы 40,9 МПа, температурасы 15°С. Газ шығымы 77,3 мың м3/тәу. Хлоркальцийлі типті қойнауқаттық суының тығыздыгы 1,09 г/см3, минералдылығы 140 г/л. Жатынның режимі суарынды. Кен орны барлануда.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан газ кен орындары
Санат:Маңғыстау облысы кен орындары
Сарықамыс - Теңіз

**Сарықамыс - Теңіз** - мұнай құбыры. Ұзындығы 30 км, құбыр диаметрі 525 мм. Пайдалануға 1968 жылы берілді. Өткізу мүмкіндігі жылына 1,8 млн. т мұнай. Бір мұнай қотару станциясы бар.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнай құбырлары
Мұхит Mұхтaнoв

**Мұхит Mұхтaнoв** (1914-1980, Атырау облысы). Педагогикалық техникумын (1938) және
Алматы Жоғарғы партия мектебін бітірген (1949). 1951-80 - "Қазақстанмұнай" бірлестігінің
жұмысшыларды жабдықтау басқарма бастығының орынбасары, "Қазақстан мұнай барлау"тресінің
кадрлар бөлімінің бастығы, басқарушысының орынбасары, Қаратон, Құлсары мұнай кәсіпшілігі
басқармалары бастықтарының орынбасары. Екі рет Еңбек Қызыл Ту орденімен (1944, 1949), медальдармен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1972) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Талғат Mұхтaнoв

**Талғат Mұхтaнoв** (1950, Атырау қаласы). ҚазПТИ-ді бітірген (1984). 1968-69 - Құлсары
мұнай кәсіпшілігі басқармасында оператор. 1969-72 - Кеңес Армиясы қатарында. 1972-78
- "Ембімұнай" бірлестігінің нормативті-зерттеу станциясында ұңғыларды жерасты жөндеу
бригадасының операторы. 1984-91 - оператор, инженер, ұңғыларды жер асты жендеу
цехының бастығы, ОИТҚ-інің ауысым бастығы, мұнай-газ өндіру цехының бастығы. 1991-92
- Терең-Өзек мұнай-газ өндіру цехының бастығы. 1992-99 - ОИТҚ бастығының орынбасары,
басқарманың өндіріс-техникалық бөлімінің бастығы, бас технолог. 1999 жылдан қазіргі уақытқа
дейін «Құлсары мұнай» МГӨБ ОИТҚ-інің бастығы. Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасымен (1999) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Марат Мыңбаев

**Марат Мыңбаев**(1956, Атырау қаласы). Куйбышев политехникалық институтын бітірген (1979). 1979-1988 жылдары - Балықшы БББ-да бұрғышы, бұрғылау шебері, технолог,
ауысым бастығы. 1988-1990 жылдары - Қазақстан КП-сы Гурьев обкомының өндіріс және
көлік бөлімінде нұсқаушы. 1990-1991 жылдары - Гурьев облыстық атқару комитетінде отын энергетикалық бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1997 жылдан - "Гюрал" БК-ның бас директоры.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Темірғали Мыңбаев

**Темірғали Мыңбаев**(1899-1969, Атырау қаласы). 1927-62 - Атырау машина жасау зауытында электрлік дәнекерлеуші. «Ерен еңбегі үшін» медалімен (1962) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Жауғашты Мырзабаев

**Жауғашты Мырзабаев**(1942, Атырау облысы). 1960-1982 жылдары - Қошқар мұнай
кәсіпшілігі басқармасында жұмысшы, ағаш шебері, ұңғыларды жер асты жөндеу бригадасы
операторының көмекшісі. 1982-1987 жылдары - Мақат мұнай кәсіпшілігі мұнай жабдықтарын
жөндейтін слесарь-жөндеушісі. 1987-1991 жылдары - «Доссормунай» мұнай-газ өндіру
басқармасының мұнай өндіру операторы. 1991 жылдан - сол басқарманың слесарь-жөндеушісі.
«Ерен еңбегі үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1991) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Жұмағали Mұхтaнoв

**Жұмағали Mұхтaнoв** (1895-1951, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1913 жылдан
шофердің шәкірті, Доссор кәсіпшілігіндегі Орал-Каспий мұнай қогамының шофері, «Ембімұнай»
комбинатының Доссор мұнай кәсіпшілігі басқармасында шофер, механик автотрактор гаражының
меңгерушісі. Бүкілодақтық тау кеншілердің 2 съезіне делегат болып сайланған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қадыр Мұхитов

**Қадыр Мұхитов** (1942, Батыс Қазақстан облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1966). 1966-70 - «Қазақмұнайгеофизика» тресіндегі Атырау экспедициясының сейсмика партияларында геофизик, аға геофизик, бас геофизик. 1970-72 - Кеңес Армиясы қатарында. 1972-93 - «Қазмұнайгазбарлау» басқармасының аға геофизигі, өндіріс-техника белімінің бастыгы, өндіріс бөлімі бастығының орынбасары, бас геофизигі, «Қазмұнайгазбарлау» өндірістік-геологиялық бірлестігінің Атырау геофизикалық экспедициясының бастығы. 1998 жылдан бастап мұнай мен газға деген геофизикалық жұмыстар бойынша «Қазмұнайгеофизика» мемлекеттік тресінің басқарушысы. «Құрмет Белгісі» орденімен және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1942 жылы туғандар
Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Тарас Құдайбердіұлы Мырзабеков

**Tapac Мырзабеков**(1946, г. Форт-Шевченко). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген рационализаторы (1980), КСРО-ның өнертапқышы. Техника ғылымдарының кандидаты (1991), халықаралық жіктеу бойынша философия докторы (1993).

ҚазПТИ-ді бітірген (1969). 1969-1985 жылдары - «ММГБ» КЭ-да бұрғышы, аға инженер, техникалық-экономикалық зерттеулер орталық лабораториясының тақырып жетекшісі, технология бөлімінің аға инженері. 1985-1991 жылдары - Қазақ мұнай-газ ғылыми-зерттеу және жобалау институтында бөлімнің бас технологі. 1991-1999 жылдары - Ш.Eсенов атындағы Ақтау университетінің доценті. 1999-2000 жылдары - Ш.Есенов атындағы Ақтау университетінің МГҰБ және МГГ кафедрасының меңгерушісі. 2001-2004 жылдары - Ш.Есенов атындағы Ақтау университетінің МГҰБ және МГГ кафедрасының профессоры. 2004 жылдан - «Маңғыстаумұнайгаз» ААҚ «ҒӨО» ЖШС-інің бөлім бастыгы. 

Ғылыми-техника қоғамы сыйлығының лауреаты (1975).

## Дереккөздер


Санат:1946 жылы туғандар
Санат:Форт-Шевченкода туғандар
Санат:Қазақстан өнертапқыштары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген өнертапқыштары
Санат:КСРО өнертапқыштары
Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан философтары
Санат:Философия ғылымдарының докторлары
Санат:Профессорлар
Абдолла Мырзағалиев

**Абдолла Мырзағалиев**(1941, Атырау қаласы). ҚазПТИ-ді бітірген. 1966-1996 жылдары
- «Маңғыстаумұнай» өндіріс бірлестігі «Өзенмұнай» МГӨБ ұңғыны зерттеу операторы, инженер, аға инженер-геолог, бастық, ғылыми-зерттеу жұмыстары цехының бастығы. 1996 жылдан - «Харрикейн-Құмкөлмұнай» ААҚ-да орталық ғылыми-зерттеу лабораториясының директоры.

## Дереккөздер


Санат:Мұнайшылар
Санат:1941 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Свабтау (піскектеу)

**Свабтау (піскектеу)** - сұйықтың деңгейін төмендету арқылы ұңғыманы игеру тәсілдерінің бірі. Су ұңғымаларын, мұнай ұңғымаларын, тоғыту ұңғымаларын игеру үшін пайдаланылады. Кері қақпақ орнатылған сваб (піскек) ауырлатылған штангасы және тығыздаушы манжетімен бірге ұңғыманың сораптық-компрессорлық құбырына түсіріледі. Піскекті (свабты)
түсірерде кері клапан ашық тұрады, бұл піскектің сүйыққа еркін батуына мүмкіндік береді. Піскекті көтергенде қақпақ жабылады да піскек үстіндегі сұйық көтеріле ығысып жоғары шығарылады. Свабтау арқылы ұңғымадағы
судың деңгейі мен ұңғыма оқпаны түбіндегі қысым төмендейді, бұл ұңғымаға жаңа өнімнің құйылуына және оны тиімді игеруге мүмкіндік береді.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Светланд-ойл

**Светланд-ойл** — Атырау облысының Құрманғазы ауданы ауқымында орналасқан "Октябрь" кенорнынан көмірсутек шикізатын өндірумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Бұл серіктестік өз қызметін Қазақстан Республикасында жер қойнауын пайдалануға 1996 жылдың 27 наурызында рұқсат берілген №291 лицензияға сәйкес және Қазақстан Республикасының инвестициялар жөніндегі Мелекеттік комитетімен 1997 жылдың 5 желтоқсанында жасалған №82 келісім-шарт негізінде жүзеге асыруда.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан кәсіпорындары
Сейсмикалық барлау

**Сейсмикалық барлау** - жер қойнауының құрылысын, заттық құрамын, кернеулік жағдайын зерттеу мақсатында әртүрлі типтегі сейсмикалық толқындарды қоздыруға және тіркеуге негізделген барлаудың
геофизикалық әдістерінің жиынтығы. Жасанды қоздырылған сейсмикалық
толқындар жер қойнауына қарай тарағанда өзінің жолында құрамы мен физикалық, механикалық қасиеттері әр-түрлі таужыныстарды  кездестіреді. Әр-түрлі таужыныстар ауқымында сейсмикалық энергияның біразы шағылады, өзге бөлігі сынады да үлкен тереңдіктерге кетеді. Шағылған толқындар қоздырылған орынға таяу жерде жер бетіне
оралады, сынған толқындар жоғарылаған жылдамдықтармен қабаттардан өтіп, қоздырылған орнынан едәуір қашықтыққа кетеді. Сейсмикалық барлауда негізінен қума толқындар пайдаланылады. Ең көп тараған шағылған толқындар әдісі 7-10 км-ге дейінгі тереңдіктерде 1-2% дәлдікпен таужыныстар ауқымын картаға түсіруге мүмкіндік береді. Әдістің туындысы болып табылатын ортақ терең нүктеден шағылған қажет сигналдарды жинақтау түрінде мұнай жене газ кенорындары анықталады, барлауға беріледі.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Сәт-Ата

**Сәт-Ата** - Атырау облысының Исатай ауданы
ауқымында орналасқан Новобогат кенорнын барлау жұмыстарын жүргізумен және одан көмірсутек шикізатын өндірумен айналысатын жауапкершіпігі шектеулі серіктестік.
Құрылтайшылары - жеке тұлғалар. "Сәт-Ата" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Атырау қаласынан батысқа қарай 65 км жерде, Новобогат кентінің жанында орналасқан аттас кенорынды игеру мақсатында құрылған. Кенорынның орналасу ауқымы - 0,198 км². Лицензияның өз күшін сақтау мерзімі, сол лицензия бекітілген 1997 жылдан бастап есептегенде, 20 жыл. Кенорынды барлау сатысының ұзақтығы - 3 жыл, алайда 4 жылға дейін ұзартылуы да мүмкін. Кенорыннан өнім алу сатысының ұзақтығы, оны жайластыру
уақытын қоса есептегенде, 17 жыл.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Сепарация

**Сепарация** - қатты материапдардың ер текті түйірлі қоспаларын, тығыздығы әр түрлі
сұйықтарды, эмульсияларды, газдардағы,
булардағы, екі фазалы орталардағы қатты
түйіршіктердің қалқымаларын немесе тамшыларын бөлу. Сепарациядағы түрбөлшектер өздерінің
фазалық немесе химиялық құрамын өзгертпейді.
Сепарация процесіне пайдалы қазбаларды байытудың
барлық әдістері, сондай-ақ суспензияларды,
тозаңды-газды қоспаларды (тозаңсыздандыру
және тозаңды ұстау), эмульсияларды (су-мұнай,
су-органикалық экстрагент) бөлу т.б. жатады.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Секциялап бекіту

**Секциялап бекіту** - ұңғыманың бұрғыланған оқпанын шегендеу бағанасының екі немесе одан да көп бөліктері (секциялары)
арқылы бекіту тәсілі. Терең жене аса терең барлау және пайдалану ұңғымаларын бұрғылағанда, түсірілетін бағананың жалпы массасы бұрғылау қондырғысының жүк
көтергіштігі мен шегендеу құбырларының
бұрандалы біріктірулерінің беріктігінен
жоғары болғанда, сондай-ақ бағананың
жоғарғы бөлігі тозғанда (шарпылған күйде
болғанда), үгілуге, жылжуға бейім босаң таужыныстар бұрғыланғанда және секциялық тізбектердің бір-біріне жалғану орнын бекіткенде қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Алтай Мырзағалиев

**Алтай Мырзағалиев** (1955, Атырау облысы). Грозный мұнай институтын бітірген (1979). 1979-
1987 жылдары - Өзен БЖБ-ның ЖЭБ-де инженер-экономист, аға инженер-экономист, бастықтың
орынбасары. 1987-1992 жылдары - қалалық партия комитетінің нүсқаушысы, қалалық атқару
комитетінің іс басқарушысы, төрағасының орынбасары. 1992-2004 жылдары - Жаңаөзен қалалық
салық инспекциясының бас нусқашысы, Маңғыстау облыстық қаржы басқармасы бастығының
орынбасары, «Қаражанбасмұнай» АҚ-ның вице-президенті. 2004 жылдан - коммерция
құрылымында жұмыс істейді. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған
(1991).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Синельников мұнай кен орны

**Синельников мұнай кен орны** — Каспий маңы ойысының шығыс бөлігіндегі мұнай кен орны. Ақтөбе облысында игерілудегі Жаңажол мұнай-газ конденсат кен орнына тікелей түйіседі. Кенорын 1987 жылы ашылған.

## Геологиялық құрылымы
Бұрғылау ұңғымалары Жаңажол кен орны қимасына ұқсас қиманы аршыды. Тұзасты карбон шөгінділерінде КТ-І және КТ-ІІ карбонатты қатқабаттары бөлінеді. КТ-І қатқабатының беткі бөлігінде шомбал жаратылымды мұнай жатыны қалыптасқан. Кен орнының құрылымы бойлыққа жуық бағытта созылған брахиантиклин қатпар. 

## Жатыс сипаты
КТ-І будасының беті бойынша -2600 м-лік изогипса ауқымында оның өлшемдері 8x4 км. Күмбез -2600 м-лік изогипсамен жиектеледі, қатпардың амплитудасы 50 м-ден астам. Көтерілімде Жаңажол кен орнымен ортақ туйықтаушы -2650 м-лік изогипса бар. Жатынды сыйыстырушы карбонатты шөгінділердің қалыңдығы 408 м-ге жетеді. Тиімді мұнайға қаныққан қалыңдық 10 м. Жатынның биіктігі 16 м. Жинауышы кеуекті, ашық кеуектілік 9,9%-11,4%-ға дейін жетеді, өтімділігі 0,0009 мкм2. Жапқыш қызметін төменгі пермнің аргиллиттері атқарады. Мұнайға қанығу коэффициенттері 0,67-ден 0,84-ке дейін. Мұнайдың сипаттамасы Жаңажол кен орнының мұнайының сипаттамасына ұқсас. Мұнай шығымдары 29,6 м3/тәуліктен аспады. Газдық фактор 273 м3/м3. Жатынның режимі суарынды. Кен орны барлануда.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Санат:Ақтөбе облысы кен орындары
Асқар Мырзағалиев

**Асқар Мырзағалиев** (1960, Маңғыстау облысы). Мәскеу энергетика институтын бітірген
1984). 1984-1994 жылдары - бақылау-өлшеу жабдықтар мен автоматика электрослесары, шебері. 1994 жылдан - "Теңізшевройл" БК-да бақыла ұлшеу жабдықтар мен автоматика инженері, өндірістік процесстерді автоматтандыру цехы белімшесінің бастығы, техникалық жабдықтау
қызметінің бастығы. "Ерен еңбегі ушін" медалімен (1999) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Мұқаш Қодаров

**Мұқаш Қодаров** (1928, Атырау облысы). 1943-1987 жылдары - Қосшағыл МАБ мұнай өндіру операторының көмекшісі, операторы. 1988 жылдан - зейнеткер. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1988) медальдарымен марапатталған.
 
## Дереккөздер
 

Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:1928 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Сәрсенғали Мырзағалиев

**Сәрсенғали Мырзағалиев** (1909-1977, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумы
жанындағы шеберлер курсын бітірген (1952). 1933-1964 жылдары - Мақат МКБ-ның бұрғышысы,
мұнай өндіру операторы, мұнай өндіру бригадасының шебері. Ленин, Еңбек Қызыл Ту және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қама Мырзағалиева

**Қама Мырзағалиева** (1956, Атырау облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1978). 1978-1985 жылдары - МГӨБ-ында оператор, аға оператор. 1985 жылдан - "Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу
институтының" жобалау институтында инженер-технолог, «Ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС
жобаның бас инженері. Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1989).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Керей Мырзахметов

**Керей Мырзахметов** (1925, Атырау облысы). 1942-1980 жылдары - «Мақатмұнай» МГӨБ-
сында моторист, мұнай құрал-жабдықтарын жөндеуші слесарь. «Құрмет Белгісі» орденімен және
медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қамысбай Мырзағалиев

**Қамысбай Мырзағалиев** (1925, Атырау қаласы). Теңгекен орнын тұңғыш ашушы (1984).
Гурьев мұнай техникумын (1944), Мәскеу мұнай институтын (1952) бітірген. 1945-1947 жылдары - Қосшағыл МКБ-ның техник операторы. 1952-1957 жылдары - Мұнайлы МКБ-ның бұрғылау
шебері, бұрғылау цехының бастығы. 1957-1963 жылдары - Маңғыстау геология іздестіру мұнай
экспедициясының бастығы. 1963-1966 жылдары - «ММГБ» тресінің бас инженері. 1966-1968
жылдары - Оңтүстік Маңғыстау мұнай барлау экспедициясының бастығы. 1968-1987 жылдары
- «Маңғыстаумұнай» бірлестігі бұрғылау жұмыстары басқармасының бас инженері, бұрғылау
белімінің бастығы. 1987-1993 жылдары - Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу институтының
ғылыми қызметкері. 1993 жылдан - зейнеткер. Маңғыстау тарихы мен мұнайшылар тұралы
ғылыми еңбектердің, кітаптардың, мақалалардың авторы. «Құрмет Белгісі» орденімен және медалдармен марапатталған. КСРО-ның мұнай өнеркәсібінің уздігі.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қарабала Мырзағалиев

**Қарабала Мырзағалиев** (1901-1975, Атырау облысы). 1926-1931 жылдары - «Ембімұнай»
тар табанды темір жолының жол жөндеуші жұмысшысы. 1931-1934 жылдары - ж о л қызметінің аға
жұмысшысы, жол шебері. 1934-1939 жылдары - аға жол шебері, жол қызметінің бастығы. -1939-
1942 жылдары - темір жол кеңсесінің директоры. 1942-1950 жылдары - Ескене-Первомайск темір
жолының бастығы. 1950-1952 жылдары - «Мақат» станциясының бастығы. 1952-1955 жылдары
- «Қазақстанмұнай» бірлестігі №2 кеңсесінің бастығы. 1955-1962 жылдары - Мақат-Қосшағыл тар
табанды темір жол бөлімшесінің бастығы.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Солтүстік-Батыс түтіксым "Мұнай Tac" компаниясы

**Солтүстік-Батыс түтіксым "Мұнай Tac"
компаниясы** - Рамолық келісімге сәйкес
"Кенқияқ - Атырау" мұнайсым құрылыс үшін
2001 жылы қазанның 3-ші жұлдызында
"Қазақстандагы КННКИнтернационал" Қытай
Ұлттық Компаниясы мен АҚНК "ҚазМұнайГаз"
екеуі құрылды.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай