open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дерек Уолкотт

Сэр **Дерек Элтон Уолкотт** (; 23 қаңтар 1930, Кастри, Сент-Люсия — 17 наурыз 2017, Сент-Люсия) — ақын және драматург, Сент-Люсия тумасы. 1992 жылы «тарихшылдыққа толы жарқын поэтикалық шығармасы және жан-жақты мәдениетке берілгендік нәтижесі үшін» әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері.

## Өмірбаяны
Мұғалімдер отбасында дүниеге келген. 1953 жылы ол ата-анасымен Тринидадқа көшіп келді, онда болашақ жазушы Санта Мария колледжінде білім алды. Кейінірек Кингстондағы Уест-Индия университетін бітірді. Сонымен бірге оның алғашқы шығармалары жарық көрді. Рокфеллер қорының әдеби стипендиясын алғаннан кейін, ол Нью-Йоркте, кейін Англияда тағылымдамадан өтті.

1970 жылдардың ортасынан бастап. көп уақытын АҚШ-та өткізіп, Колумбия, Йель, Гарвард және басқа университеттерде сабақ берді, содан кейін АҚШ-қа көшті.

Кейіннен ол әдебиет пен жазу өнерінен оқытқан Бостон университетінде профессор атағын алды.

Оның марапаттары арасында Британдық корольдік әдебиет қоғамының сыйлығы және Тринидад және Тобаго Республикасы бекіткен Әнші құс ордені бар.

## Библиография
### Жинақтар

* 1948 *25 Poems*
* 1949 *Epitaph for the Young: Xll Cantos*
* 1951 *Poems*
* 1962 *In a Green Night: Poems 1948-60*
* 1964 *Selected Poems*
* 1965 *The Castaway and Other Poems*
* 1969 *The Gulf and Other Poems*
* 1973 *Another Life*
* 1976 *Sea Grapes*
* 1979 *The Star-Apple Kingdom*
* 1981 *Selected Poetry*
* 1981 *The Fortunate Traveller*
* 1983 *The Caribbean Poetry of Derek Walcott and the Art of Romare Bearden*
* 1984 *Midsummer*
* 1986 *Collected Poems, 1948—1984*
* 1987 *The Arkansas Testament*
* 1990 *[[Омерос]]* ()
* 1997 *The Bounty*
* 2000 *Tiepolo’s Hound*
* 2004 *The Prodigal*
* 2007 *Selected Poems* (Edited, selected, and with an introduction by Edward Baugh)
* 2010 *The White Egrets*

### Қойылымдар

* (1950) *Henri Christophe: A Chronicle in Seven Scenes*
* (1951) *Harry Dernier: A Play for Radio Production*
* (1953) *Wine of the Country*
* (1954) *The Sea at Dauphin: A Play in One Act*
* (1957) *Ione*
* (1958) *Drums and Colours: An Epic Drama*
* (1958) *Ti-Jean and His Brothers*
* (1966) *Malcochon: or, Six in the Rain*
* (1967) *Dream on Monkey Mountain*
* (1970) *In a Fine Castle*
* (1974) *The Joker of Seville*
* (1974) *The Charlatan*
* (1976) *O Baby!*
* (1977) *Remembrance*
* (1978) *Pantomime*
* (1980) *The Joker of Seville and O Babylon!: Two Plays*
* (1982) *The Isle Is Full of Noises*
* (1986) Three Plays (*The Last Carnival*, *Beef, No Chicken*, and *A Branch of the Blue Nile*)
* (1991) *Steel*
* (1993) *Odyssey: A Stage Version*
* (1997) *The Capeman* (lyrics, in collaboration with Paul Simon)

### Проза
* 1998 *What the Twilight Says. Essays*

## Мойындау
Поэзия үшін патшайымның алтын медалімен марапатталған.

## Дереккөздер
Баньяруанда

**Баньяруанда** (*Киньяруанда*) — Руанда Республикасында, Конго Демократиялық Республикасының іргелес аймақтарында және Угандадағы Джинджа қаласының төңірегінде тұратын халық. Жалпы саны 5,6 миллион адам. (1967).

## Тілі
Баньяруанда тілі банту тілдер отбасының солтүстік тобына жатады, шығу тегі, тілі және мәдениеті бойынша барундиге жақын.

## Діні
Дәстүрлі сенім-нанымдар ата-баба культімен ұштасқан. Отаршылдық үстемдік орнағаннан кейін ежелгі наным-сенімдермен бірге христиандық таралды.

## Тарихы
Баньяруанда әр түрлі антропологиялық типтегі және этникалық түрдегі халықтардың дәйекті қоныс аударуы мен араласуы нәтижесінде қалыптасты. Бұл аумақтың ежелгі халқы - пигмейлер (батва аңшылары, егіншілері және баренга ұсталары) бахуту қоныстанушылары - банту тілінде сөйлейтін егіншілерге бағындырылып, ішінара ассимиляцияланды. Шамамен 15 ғасырда шағын мемлекеттер құрды, олар ішінара бағындырылып, Руанда мемлекетіне, нилоттық малшылармен біріктірді. 

19 ғасырдың басына қарай олар қызмет түріне байланысты касталық тұйық әлеуметтік топтардың тарихи қалыптасқан иерархиясы бар, күшті орталықтандырылған феодалдық мемлекет болды: батва – қоғамдағы орны бойынша құмырашылар, париялар; бахуту - шаруалар (егіншілер), салық салынатын тап; батутси – малшылар, феодалдық ақсүйектер. 19 ғасырдың аяғында бельгиялық отаршылдық үстемдік орнағаннан кейін отаршылдар Руанданың қоғамдық және мемлекеттік құрылымын сақтап қалды, оны өз бақылауына және басқаруына алды.

## Өмір салты
Дәстүр бойынша, руандалық неке жасындағы әйелдер мен руандалық жоғары лауазымды ер адамдар Амасунзу шаш үлгісін қояды. Баняруанда дәстүрлі сәндік-қолданбалы бұйымдардың едәуір мөлшерін шығарады. Өрілген себеттер мен тостағандар кең таралған. Басқа қолөнерге қыш және ағаш ою жатады. 

Дәстүрлі тұрғын үй стильдері жергілікті материалдарды пайдаланады, шатыры бар дөңгелек немесе тікбұрышты сазды үйлер (някаци деп аталады ) ең көп таралған. Үкімет оларды гофрленген темір сияқты заманауи материалдармен алмастыру бағдарламасын бастады.

## Дереккөздер

 
Санат:Руанда халықтары
Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары
Санат:Уганда халықтары
Биафада

**Биафада** (*биафар*, *бола*, *папеи*) — оңтүстік-шығыс Гвинея-Бисау мен Гвинеяның солтүстік-шығысында да тұратын Тенда тобының халқы.
Жалпы саны 80 мың адам.

## Тілі
Тілі - биафада тілі. Португал тілінің креол нұсқасы («Гвинеялық креол») да кең таралған.

## Діні
Сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі наным-сенімдер, христиандар да бар.

## Кәсібі
Негізгі кәсіптері балық аулау (аралдарда тұратындар арасында) және қолмен атқарылатын егіншілік (континенттік бөлік тұрғындары арасында) (күріш, жүгері, тамыр дақылдары, көкөністер, жемістер). Жабайы майлы пальма жемістерін және т.б. жинау маңызды рөл атқарады. Негізінен шошқа өсіріледі, бірақ ұсақ және ірі қара мал бар.

## Өмір салты
Негізгі әлеуметтік-экономикалық бірлік үлкен, көбінесе көп әйелді отбасы. Отбасы ақсақал басқаратын рулық туыстық құрылымдар негізінде құрылады. Неке патрилокальды. Ортақ аталық атадан тарайтын бірнеше патрилинейлік туыстас құрылымдар экзогамдық руды құрайды және жалпы ру атауын алады. Шағын ауылдарды (табанки) көсемдер басқарады.

Биафадалар жапырақтар мен шөптерден тоқылған конустық төбесі бар шағын, дөңгелек лашықтарда тұрады. Көп әйелді отбасыларда әр әйел жеке лашықты алады.

Өсімдік талшықтарынан жасалған дәстүрлі белдемшелер мен еуропалық киіммен ығыстырылды.

Тамағы негізінен өсімдік тектес – дәнді дақылдар, жүгеріден жасалған бұқтырмалар, күріш, тамыржемісті дақылдар. Көкөніс дәмдеуіштері кеңінен қолданылады. Жағалауда және аралдарда ең маңызды өнімдердің бірі - балық. Етті сирек жейді.

## Дереккөздер

 
Санат:Гвинея-Бисау халықтары
Санат:Гвинея халықтары
Ньютон

Көбінесе **Ньютон** () осыны білдіреді:
* Исаак Ньютон (1642–1726) — ағылшын ғалымы
* Ньютон (Н, N) — Исаак Ньютон есімімен аталған физикадағы өлшем бірлігі

Басқа мағыналары:
## Адамдар
## Жер-су атаулары
* Ньютон, АҚШ-тың Миссисипи штатындағы қаласы
* Ньютон, АҚШ-тың Айова штатындағы қаласы
* Ньютон, АҚШ-тың Массачусетс штатындағы қаласы
* Ньютон, АҚШ-тың Нью-Гэмпшир штатындағы қаласы
* Ньютон-Фолс, АҚШ-тың Огайо штатындағы қаласы

## Қалғаны
* Ньютон заңдары, бірнеше физикалық заңдар тобы
** Ньютонның бірінші заңы
** Ньютонның екінші заңы
** Ньютонның үшінші заңы
* Ньютон теоремасы, планиметриядағы теорема 
* Ньютон сақинасы, физикадағы құбылыс
* Ньютон биномы, физикадағы формула
Бидього

**Бидього** (*бижого*, *бижаго*) — Гвинея-Бисауда, Бижагош аралдарында тұратын халық. Саны шамамен 10 мың адам. Биафада, балантелерге жақын.

## Тілі
Тілі - бидього тілі. Диалектілері: бидьего, анхаки, оранго. Португал тілінде де сөйлейді.

## Діні
Дінге сенушілер: дәстүрлі нанымдар, кейбіреулері христиандар.

## Кәсібі
Ағаш өңдеу дамыған: үлкен қайықтардың құрылысы, ағаштан ыдыстар мен мүсіндер жасау.

## Өмір салты
Ертеде жоғарғы басшы басқаратын ауылдар одақтары болды. Қарым-қатынас есебі матрилинейлі, неке матрилокальды.

Тұрғын үйлері - қабырғалары саздан жасалған, конустық төбесі бар дөңгелек немесе төртбұрышты үйшік, көбінесе сырты боялған және дөңгелек верандасы бар.

Азық-түліктері - негізінен балық, сонымен қатар көкөністер.

## Дереккөздер

 
Санат:Гвинея-Бисау халықтары
Aitube.kz

**Aitube.kz** – 2021 жылы іске қосылған Қазақстандағы YouTube аналогы. Қазақстандықтардың көпшілігі, әсіресе жасөспірімдер бұл видеохостингтің БАҚ пен қазақстандық блогерлер арасында белсенді түрде насихатталып жатқанын мақтан тұтады. Ол сонымен қатар әртүрлі бизнес-форумдарда IT-медиа жобаларының сәтті үлгісі ретінде жиі айтылады.

## Интерфейс
Көрермен үшін сайттың интерфейсі ешқандай ыңғайсыздықсыз өте жағымды және тәуелді. Барлығы өте жақсы ойластырылған көрінеді, сіз сайттың фонын қараңғы немесе ақ түске өзгерте аласыз. Сіз сондай-ақ 8 тілдің – қазақ, орыс, өзбек, қырғыз, тәжік, әзірбайжан және ағылшын тілдерін таңдай аласыз. Өзбек, қырғыз, тәжік, әзірбайжан үшін орыс тілін емес, олардың тілін таңдасаңыз болады.

## Аналитика және трафик
Aitube сайтына 1 айда 3 миллионға жуық адам кіреді. Аудитория негізінен Қазақстаннан 52% және 36% Ресейден, қалғаны бүкіл әлемге тараған.

## Монетизация
Aitube-де монетизация жылдам. Сізге көру немесе жазылу қажет емес, серіктестік бағдарламаға қосылу үшін түймені басыңыз.  Болашақ табыстар туралы жазба болғанымен: Жалақы құны пайданы бөлу жүйесіне сәйкес динамикалық түрде қалыптасады және жарияланғаннан өзгеше болуы мүмкін. 1000 қаралым үшін ~ 450 теңге (~ 73,48 рубль немесе 1 доллар) тұрады екен. Егер сізде 2000 бірлік болса, сіз пайда ала аласыз.

## Бүгінгі Aitube.kz
* 4 500 000-нан астам ай сайынғы пайдаланушылар
* 11 000-нан астам арна
* Қазақстанның ресми медиа арналары

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Aitube.kz ресми сайты
* Google Play ресми қолданбасы
* AppStore ресми қолданбасы
* AppGallery ресми қолданбасы

Санат:Қазақ тілді сайттар
Қатардағы жауынгер Райанды құтқару

**«Қатардағы жауынгер Райанды құтқару»** — Стивен Спилбергтің 1998 жылы шыққан соғыс жайлы фильмі. 2014 жылы мәдени, тарихи және көркемдік маңызы бар фильм ретінде АҚШ Конгресс кітапханасының Ұлттық фильмдер регистріне енгізілді.

## Сюжеті
1944 жылдың маусымында орын алған Нормандия операциясы кезінде америкалық жауынгерлер Францияның жағалауына түседі, бірақ бірден фашистердің сұрапыл контршабуылына тап болады. Неміс бөлімдері талқандалса да, АҚШ жағында шығын көп болып кетеді. Өлгендердің арасында жауынгер Райан да бар. Вашингтонда қара қағаз бастырып жатқан бір әйел Райандардың бірден үш баласы қайтыс болғанын байқап, бұл ақпаратты жоғарыға жеткізеді. Генерал Джордж Маршалл әлі аман болып соғысып жүрген төртінші ұлды майданнан шығаруға және оны Отанына қайтаруға бұйрық береді. Нормандияда ерлік көрсеткен капитан Джон Миллер өз жасағымен қатардағы жауынгер Джеймс Фрэнсис Райанды құтқаруға шығады.
нобай|250px|Фильмнің басында және аяғында көрсетілген Нормандиядағы америкалық сарбаздардың зиратынобай|250px|1944 жылғы фотосуреттегі Хиггинс қайығынан түсіп жатқан сарбаздар

## Рөлдерді сомдаған

## Түсірілуі
Роберт Родэт Американың Екінші дүниежүзілік соғысына қатысуы туралы Стивен Эмброуздың кітабында Ниланд ағайындылардың хикаясын оқысымен өз сценариін жазуға кіріседі. Осы сценарий бойынша фильм жасау үшін арнайы Mutual Film Company құрылады.

Бастапқыда режиссер ретінде Майкл Бэй шақырылады, бірақ ол жобадан өзі шығып кетеді. Басты рөлге қаралып жүрген Том Хэнкс сценарийді Стивен Спилбергке береді. Ол келіскеннен кейін жобаға DreamWorks Pictures және Amblin Entertainment компаниялары қосылады. Соғыс ардагерлерімен сұхбаттарды ұйымдастырып өткізген соң Спилберг сценарийге жаңаша қарайды және оны шыншылдыққа одан сайын жақындату керектігін айтады. Эмброуз тарихи кеңесші ретінде бекітіледі.

Спилбергтің ойынша, Джеймс Райанды қатты танылмаған әртіс ойнауы керек еді. Ақылды Уилл Хантинг фильмінің жасалуы кезінде Робин Уильямс оған Мэтт Деймонды таныстырады, біраздан соң ол осы рөлге бекітіледі. Спилбергтің ұсынысымен актерлердің көбісі он күнге әскери жаттығу лагеріне барды және өз кейіпкерлерінің кейпінде арнайы дайындықтан өтті.

Кино түсіру 1997 жылдың маусымында басталды. Жағажайдағы шайқас үш-төрт аптаның ішінде Ирландияда түсірілді, оған 1500 адам қатысты, оның ішінде 1000 волонтер мен ирландиялық солдаттар болды. Спилберг Нормандия операциясында пайдаланылған екі Хиггинс қайығын киноға түсірді, қалған кемелер 1950-ші жылдарға жатқызылады.

Басқа көріністер негізімен Англия мен Францияда түсірілді. Көріністердің көбісі қол камералармен түсірілді.

## Марапаттары

## Дереккөздер

Санат:Стивен Спилберг фильмдері
Санат:DreamWorks Pictures фильмдері
Санат:Paramount Pictures фильмдері
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс туралы фильмдер
Қазақ тіліне аударылған контент тізімі

**[[Қазақ тілі|Қазақ тіліне]] [[аударма]] жасалған контент тізімі**, ресми және әуесқой аудармаларын қоса. 

## Фильмдердің аудармалары
**Ресми аударылған фильмдер тізімі:**

Келесі аудармаларды ресми түрде кинотеатрларда, телеарналарда және стримиң платформаларында көрсету үшін жасаған. Тізімге кинотеатрларда шыққан субтитрлер кірмейді, себебі 2019 жылдан бері кем дегенде 1500 фильм қазақ тіліндегі субтитрмен шықты. 

**Әуесқой аудармалар тізімі:**

Келесі аудармаларды бір немесе бірнеше адамдардан тұратын топтар жасаған.

## Телехикаялардың аудармасы
**Ресми аударылған телехикаялар тізімі:**

Келесі аудармаларды ресми түрде телеарналарда және онлайн-кинотеатрларда көрсету үшін жасаған.

**Әуесқой аудармалар тізімі:**

Келесі аудармаларды бір немесе бірнеше адамдардан тұратын топтар жасаған.

## Бейнеойындардың аудармасы
**Ресми аударылған бейнеойындар тізімі:**

Келесі аудармаларды ресми түрде шығарған.

**Әуесқой аудармалар тізімі:**

Келесі аудармаларды бір немесе бірнеше адамдардан тұратын топтар жасаған.

## Қолданбалар аудармасы
**Ресми аударылған қолданбалар тізімі:**

Келесі аудармаларды ресми түрде шығарған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ тілі
Биралар

**Биралар** (*бабира*, *бабуру*, *бабила*, *бавира*) – Конго Демократиялық Республикасында тұратын ұлт. Жалпы саны 120 мың адам.

## Тілі
Олар банту тілінде сөйлейді.

## Діні
Дәстүрлі нанымдар мен культтер сақталған, кейбіреулері католиктер.

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі қолмен қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, тәтті картоп, таро, күнжіт, банан, майлы пальма), терушілік, жабайы пальма жемістерін жинау, аңшылық, орман шаруашылығымен айналысады. Әйелдер мен балалар балық аулауға барады. Биралар боялған сабаннан қыш және ағаш ыдыстар, металл бұйымдар жасайды, қоржын, төсеніш тоқиды.

## Өмір салты
Үлкен отбасылық қауымдастықтар тән. Жерге коммуналдық меншік сақталған. Туыстық есеп патрилинейлік болып табылады.

Әйелдер киімі - күртеше және жамбасқа оралған матаның бір бөлігі, ер адамдар еуропалық киім киеді.

Дәстүрлі тағамы - май немесе сүт қосылған маниок ұнынан жасалған ботқа, балық, көкөністер, жемістер.

## Дереккөздер

 
Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары
Терминал (фильм)

**«Терминал»** — Стивен Спилбергтің 2004 жылы шыққан трагикомедиялық фильмі.

## Сюжеті
Виктор Наворски Кракожиядан Нью-Йоркке ұшып келгенде туған елінде мемлекеттік төңкеріс орын алады. Виктордың визасының күші жойылды және ол АҚШ-қа кіре алмайтын болды. Рейстер жүрмейтін болған соң Отанына да орала алмайды. Енді әуежайдың терминалында тұрып қалады және әртүрлі жағдаяттарға тап болады.

## Рөлдерде

Санат:Стивен Спилберг фильмдері
Санат:DreamWorks Pictures фильмдері
Санат:АҚШ кинокомедиялары
Биром

**Биром** (*буром*, *бурумава*, *кибо*, *кибьен*, *киббун*, *акуут*) — Нигериядағы Джосс өзенінің батысында, оңтүстік-батысында орналасқан халық.
Шамамен 500 мың адам (1967, бағалау).

## Тілі
Тілі - биром тілі. Хауса тілі кең таралған.

## Діні
Биромдардың көпшілігі ислам дінін ұстанады, кейбіреулері дәстүрлі нанымдарды сақтайды.

## Өмір салты
Негізгі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (тары, жержаңғақ) және мал шаруашылығы. Қолөнерден – ұсталық, қыш жасау, тоқу, төсеніш жасау дамыған.

## Өмір салты
Әлеуметтік ұйымның негізін көпбалалы қауымдар мен патрилинейлік рулар құрайды. Неке патрилокальды. Ауылдық қауымдарды діни басшылар (да-гвом) басқарады.
Бақсы дәрігерлердің ықпалы зор. Сиқырлық пен бақсылық кең таралған. Фольклордан ертегілер мен космогониялық аңыздар ең танымал.

Елді мекендердің көлемі әртүрлі. Әр шаруашылық 5-6 саз балшықтан жасалған лашықтардан тұрады. Сондай-ақ, ата-баба культімен байланысты арнайы ғимарат бар.

Киімдері – ерлерге арналған кең жейделер мен шалбарлар, әйелдер үшін бір-біріне тігілген, жамбасқа оралып, тобыққа дейін жететін жолақ мата. Олар дәстүрлі хауса киімдерін киеді.

Негізгі тағамдары – көкөністер (жарма) және сүт өнімдері.

## Дереккөздер

 
Санат:Нигерия халықтары
Линкольн

**Ли́нкольн** ():

* **[[Авраам Линкольн]]** (1809—1865) — АҚШ-ң 16-шы президенті.
** Мэри Тодд Линкольн (1818—1882) — Авраам Линкольнның әйелі.
** Роберт Тодд Линкольн (1843—1926) — олардың баласы, заңгер, соғыс министрі.

## Басқа адамдар
* Линкольн Корреа дос Сантос — бразилиялық футболшы.
* Линкольн Стеффенс — америкалық журналист, жазушы.
* Линкольн Чайлд — америкалық жазушы.
* Эндрю Линкольн — ағылшын әртісі.

## Географиялық атаулар
* Линкольн (Айова)
* Линкольн (Иллинойс)
* Линкольн (Миссури)
* Линкольн (Мичиган)
* Линкольн (Мэн)
* Линкольн (Небраска)
* Линкольн (Нью-Гэмпшир)
* Линкольн (Аргентина)
* Линкольн (Жаңа Зеландия)
* Линкольн теңізі
* Линкольнвилл (Мэн)
* Линкольн Сити (Орегон)
* Линкольн Парк (Колорадо)
* Линкольн Парк (Нью-Джерси)

## Тағы басқа
* «Линкольн» — Стивен Спилбергтің 2012 жылғы фильмі
* Линкольн Лауд — Менің шулы үйім мультсериалындағы басты кейіпкер
* Lincoln (автомобиль) — Ford шығарған автомобиль маркасы
* Линкольн Ред Импс — Гибралтардағы футбол клубы
Терминатор

**Терминатор** ( — шектеу, аяқтау):

## Ғылымда
* Терминатор (астрономия) — ғаламшардың күндізгі және түнгі жақтарының арасындағы шекараны көрсететін дерексіз сызық.
* Терминатор (генетика) — геннің немесе оперонның транскрипциясына шек қоятын нуклеин қышқылының бөлігі.
* Терминатор (электроника) — бүлдіргіш (шағылыскан) сигналдардың пайда болмауы үшін дара арналардың шеттерінде орналасқан жөне кедергілерді келістіруге арналған кұрылғы.

## Мәдениетте
* Терминатор, Терминатор 2: Ғарасат күні, т.с.с. фильмдердегі роботтар
* Terminaator — Эстонияның музыкалық тобы
Биса

**Биса** (*буса*, *бусава*, *бусано*) — Африканың солтүстік-батыс елдерінде тұратын халық.
Жалпы саны 400 мың адам. Негізгі қоныстанған елдері: Буркина-Фасо – 150 мың адам, Гана – 150 мың адам, Нигерия – 70 мың адам, Бенин – 30 мың адам.

## Тілі
Тілі - нигер-кордофан отбасының манде тобының биса тілі, диалектілері: биса (Гаранго ауданы) және лебир (оңтүстік-батыс). Көптеген бисалар море тілінде екінші тіл ретінде сөйлейді. Жазуы латын әліпбиіне негізделген.

## Діні
Дінге сенушілердің діни байланысы: сүнниттік мұсылмандар.

## Кәсібі
Шаруашылықтың негізі - қолмен атқарылатын егіншілік (күріш, жержаңғақ, тары, бұршақ, жүгері, ямс, карите жаңғағы, бұршақ дақылдары), ірі қара мал фулбені бағады. Көркем қолөнерден — қола және күміс құю, зергерлік бұйымдар, тоқу, қыш өнері дамыған.

## Өмір салты
Негізгі әлеуметтік бірлік – үлкен патриархалдық отбасы. Туыстас рулық топтармен сипатталады (ду). Неке патрилокальды. Биліктің дәстүрлі институттары – ауыл, аудан басшысы.

Үйлері төртбұрышты, жеке ғимараттар - көп балалы отбасы тұратын дөңгелек ауланы құрайды.

Ерлер киімі – кең жейде мен шалбар, әйелдердікі - ұзын, тігілмеген белдемше.

Негізгі тағам  -дәмдеуіштер қосылған пісірілген күріш, тары ботқасы, бұршақ тағамдары, тары сырасы.

## Дереккөздер

 
Санат:Буркина-Фасо халықтары
Санат:Гана халықтары
Санат:Нигерия халықтары
Санат:Бенин халықтары
Өзбекстандағы дін

**Өзбекстандағы дін** – Өзбекстанда әртүрлі дін өкілдері тұрады. Халықтың басым бөлігі, яғни 95 пайызға жуығы ислам дінін ұстанады. Халықтың қалған бөлігі христиан, иудаизм, басқа діндер мен секталарға сенеді.

## Мұсылмандар
Халықтың басым бөлігі сенетін ислам дінін «Өзбекстан мұсылмандары діни басқармасы» басқарады. Бұл бөлімге мүфти жетекшілік етеді. Ташкент пен Бұхарада ислам мектептері бар. Негізінен исламның ханафи мәзһабы халық арасында кең тараған. Сондай-ақ шиіттерді ұстанатындардың саны аз.

## Христиандар
Негізінен христиандықтың орыс православие сектасы ахолилер арасында кең таралған. Сондай-ақ христиандық конфессияларға сенушілер бар: католиктер, протестанттар, баптистер, адвентистер және Иегова куәгерлері.

## Зороастризм
Өзбекстанның исламға дейінгі көне діні – зороастризм бүгінге дейін сақталып, Өзбекстанда 7 мың адам ұстанады. Зороастрлар ғибадатхана мен қасиетті оттың «лас демімен» ластануына жол бермеу үшін отты тазарту рәсімі, белгілі бір дәрежеде өзгертілсе де, кейбір өзбектерде әлі де бар. Неке қию рәсімінен кейін қалыңдықты жас күйеуінің үйіне әкелгенде, жаңадан үйленгендер тазартылғандай отты 3 рет айналады. Осы рәсімнен кейін ғана күйеу жігіт қалыңдықты қолына алып, өз бөлмесіне апарады.

## Басқа діндер
Сондай-ақ халық арасында иудаизм, буддист, кришнайт және басқа да діндердің өкілдері бар. Өзбекстанда 2010 жылдың 1 маусымындағы жағдай бойынша 2225 діни ұйым тіркелген.

Бұлар:
* Ислам – 2050
* Корей христиан шіркеуі – 52
* Орыс православие шіркеуі – 37
* Баптистер – 23
* Елуінші - 21
* Жетінші күн адвентистері - 10
* Иудаизм - 8
* Бахаилер - 6
* Рим-католик шіркеуі - 5
* Жаңа Апостолдар - 4
* Лютерандар — 2
* Армян апостолдық шіркеуі — 2
* Иегова куәгерлері - 1
* Кришнайшылар - 1
* Буддистер - 1
* Құдайдың дауысы шіркеуі - 1
* Киелі кітап қоғамы — 1

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Религия в Узбекистане
* В Узбекистане действуют 2226 религиозных организаций 
* Религия в Узбекистане/Religion in Uzbekistan

Санат:Өзбекстандағы дін
Боа (халық)

**Боа** (*бабоа*, *абабуа*) — Конго Демократиялық Республикасындағы этникалық топ.
Баолар Конго Демократиялық Республикасының солтүстігіндегі саванна аймағында тұрады. Олар Жбету, Занде халықтарымен тығыз байланыста. Жалпы саны 900 000 адам. (2007 ж.).

## Тілі
Тілі — либаоа тілі, диалектілері бар.

## Діні
Дәстүрлі нанымдарды ұстанады.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (элевсина, құмай, күнжіт, ямс, тәтті картоп, таро, маниок, бұршақ, банан). Кейбір топтар балық аулаумен айналысады. Какао және каучук плантацияларында, шахталарда жұмыс жасайды. Негізгі қолөнерден - ағаш өңдеу, тоқу, тоқыма және музыкалық аспаптар жасау, әйелдер арасында керамика жасау дәстүрлері сақталған.

## Өмір салты
Тайпалық бөлінудің қалдықтары қалды. Туыстық есеп патрилинейлік, неке вирилокальды, көп әйел алушылық кездеседі. Рухтарға, ата-бабаларға табыну, сиқыршылыққа деген сенімдерін сақталған. Фольклорға бай, (оның ішінде музыка).

Елді мекендері өзендер бойында ықшам орналасқан. Тұрғын үйлері – цилиндр тәріздес, биік конустық төбесі шөп пен пальма жапырақтарынан жасалған, бір қатарда орналасқан, олардың артында қосалқы құрылыстар орналасқан.

Дәстүрлі киімдері сақталмаған, фабрика маталарынан жасалған еуропалық киімдер таралуда.

Негізгі тағамы - пальма майы мен бұрыш қосылған көкөністер. Олар пальма шараптарын пайдаланады.

## Дереккөздер

 
Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары
Бобо (халық)

**Бобо** — Буркина-Фасо (600 мың адам), сондай-ақ Мали (220 мың адам) және Кот-д’Ивуарда (100 мың адам) тұратын халық. Жалпы саны 920 мың адам.

## Тілі
Тілі - бобо тілі. Көптеген боболар екінші тіл ретінде дьула немесе марка-дафин тілінде сөйлейді.

## Діні
Дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанады, католиктік христиандар бар, зара субэтникалық тобы сүнниттік мұсылмандар.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, бұршақ, жүгері, күнжіт, ши ағашы, жержаңғақ, тәтті картоп, маниок). Ұсақ мал, тауық, теңіз құстары, шошқа өсіріледі.

## Өмір салты
Отбасы үлкен, патрилинейлік негізінде матрилинейлік элементтері бар құрылым қалыптасқан (әпкесінің баласына мұраға қалған мал, қару-жарақ, киім-кешек). Неке патрилокальды, маңызды рөлді анасының ағасы атқарады. Көп әйел алу жиі кездеседі. Үлкен туыстас топтар тән - мүшелері ортақ тотемдік тыйымдармен біріктірілген рулар.

Құпия қоғамдар, инициациялар (маска билері бар жыл сайынғы мерекелер), мифтік жаратылыстарға *уйя* (аяғы ашылған ергежейлі), *зини* (алып рух - жын), *зио дьамбире* (су перісі) сену сақталған.

Үйлері тікбұрышты, екі қабатты, сыртқы немесе бүйірлік баспалдақтары бар, бірінші қабаттың едені көбінесе жер деңгейінен төмен. Құрметті отбасы мүшелері еденнің астына жерленген. Үлкен отбасылардың үйлері ретсіз орналасқан бірнеші ғимараттардан тұрады.

Некеге дейінгі жастар киім кимейді, тұрмысқа шыққан әйелдер жапырақтан жасалған жеңіл алжапқышты немесе соңғы онжылдықтарда матаның бір бөлігін киеді, жас жігіттер жамбасты жауып тұратын мата кесіндісін киеді. Соңғы онжылдықтарда еуропалық киім элементтерінің енуі байқалуда.

Әдеттегі тағам — көкөніс соусы, құрғақ балық және т.б. қосылған қою тары ботқасы.

## Дереккөздер

 
Санат:Буркина-Фасо  халықтары
Санат:Мали халықтары
Санат:Кот-д’Ивуар халықтары
Бозо (халық)

**Бозо** (баман тілінде – «бамбук үйі», өз атауы - сорко) — Малидегі халық, Нигер өзенінің бойында шашыраңқы тұрады. Сонинкаға жақын, жалпы саны 143 мың адам. (2005).

## Тілі
Бозо тілі манде (нигер-конго) кіші тобына жатады.

## Діні
Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі наным-сенімдер, ислам діні таралуда.

## Тарихы
Бозолар 6000 жыл бұрын салынған жартастағы суреттермен белгілі. Дегенмен, олардың қазіргі тарихы 10 ғасырда Гана империясының Нигер жағалауын басып алуынан басталады. Бозолар Малидегі Дженне және Мопти қалаларының негізін салушылар болды. Бозо халқы Нигер жағалауында отырықшы өмір салтын жүргізе бастаған және бірте-бірте балық аулау үшін аңшылықты ауыстырған ежелгі аңшылық топтардан пайда болған деген болжам бар.

## Кәсібі
Қазір негізгі кәсібі - балық аулау. Ұзындығы 10 метрдей ағаш қайықтар жасайды. Балық аулау және өзенде аң аулау құралдары: бұл әртүрлі торлар, қармақ, гарпун, садақ пен жебе. Балықтарды көрші халықтарға пияз, фульбе, сүт пен ет, дәнді дақылдар, және көкөністерге алмастырады.

## Өмір салты
Көп балалы отбасылар балық аулайтын жерлерді бөлісетін топтар құрады. Патрилинейлік құрылымдар бар. Бозоларға әйелдердің жоғары әлеуметтік рөлі тән, олар өмірді ұйымдастырып қана қоймайды, сонымен қатар ерлер қызметінің жеке өндірістік салаларын басқара алады, балық өнімдерін айырбастау қатынастарына түседі және т.б.

Кейбір бозо топтары басқа этникалық қоныстарда квартал құрады, басқалары этникалық ерекшелігін сақтай отырып, уақытша қоныстарда тұрады. Тұрғын үйлері жылжымалы дөңгелек саман үйшік болып табылады.

## Дереккөздер

 
Санат:Мали халықтары
Бекдәулет Салқынбекұлы Ибраһимов

**Бекдәулет Салқынбекұлы Ибраһимов** (16 қазан 1995 жылы) — қазақстандық боксшы. Қазақстанның екі дүркін чемпионы (2016-2017). 2017 жылғы бокстан Азия чемпионатының қола жүлдегері.

## Мансабы
Шымкентте тұрады және жаттығады. Жаттықтырушысы — Нұркен Андасов.

64 келі салмақта Павлодарда өткен 2016 жылғы Қазақстан чемпионы.

64 келі салмақта Шымкентте өткен 2017 жылғы Қазақстан чемпионы.

2017 жылы Ташкентте өткен Азия чемпионатында 64 келі салмақта жартылай финалда өзбекстандық Икболжан Холдаров есе жіберіп, қола жүлдегер атанды.

2018 жылдың сәуір айында қазақстандық жартылай кәсіпқой «Astana Arlans» командасында өнер көрсетіп Гуйянда Куи Чинзені сенімді түрде жеңіп, қытайлық «China Dragons» командасына есе бермей, мерзімінен бұрын жеңіске (3:0) жеткізді.

2018 жылдың маусым айында Астанада өткен Қазақстан Республикасы Президентінің Кубогын финалда 2017 жылғы Азия чемпионы Икболжон Холдаровтан есесін қайтарды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары
2017 жылғы бокстан Азия чемпионаты

2017 жылғы бокстан Азия чемпионаты 30 сәуір мен 7 мамыр аралығында Ташкент қаласында (Өзбекстан) өтті. Оған 29 елден 183 боксшы қатысты. 2017 жылғы бокстан әлем чемпионатының 10 марапат жиынтығы мен 60 лицензия ұтыс ойыны ойнатылды.

## Басты жүлдегерлер

## Медалдық есеп

## Сілтеме
* Толық нәтижесі

Санат:Бокстан Азия чемпионаттары
Санат:Өзбекстандағы Азия чемпионаттары
Санат:Ташкентте өткен халықаралық спорт жарыстары
2015 жылғы бокстан Азия чемпионаты

2015 жылғы бокстан Азия чемпионаты 26 тамыз бен 5 қыркүйек аралығында Бангкок қаласында (Тайланд) Тхаммасат университетінің аренасында өтті. Жүлделер 10 салмақ дәрежесі бойынша берілді.

## Басты жүлдегерлер

## Медалдық есеп

## Сілтеме
* Нәтижелері 

Санат:Бокстан Азия чемпионаттары
Санат:Тайландтағы Азия чемпионаттары
Санат:Бангкокта өткен халықаралық спорт жарыстары
Боки

**Боки** (өз атаулары: *нки*, *дама*, *осиком*, *веанероки*) — Нигериядағы жалпы саны 140 мың адамнан тұратын ұлт.

## Тілі
Тілі - боки тілі-окии (мфуа).
Диалектлері: басуа, бойе, ирруан, нсадип, оку, абонтакон, бурум, бибо, беби, бавоп, каньянг, оримекпанг, вула, батерико, абу, осоком.

## Діні
Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер.

## Кәсібі
Негізгі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, тәтті картоп, ямс, таро, банан), аңшылық. Қолөнерден – керамика, тоқу, ағаш ою (маскалар, ата-баба мүсіндері) дамыған.

## Өмір салты
Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін ауыл қауымдары, көп балалы отбасылар, рулар, ерлер мен әйелдердің жасырын одақтары, жас мекемелері, бас аулаушылар бірлестіктері құрайды. Неке вирилокалды, туысқандық есеп патрилинейлік болып табылады.

Тұрғын үйлері – төбесі конустық дөңгелек үйшіктер.

Киімдері жамбасты жауып тұратын мата кесіндісі.

Негізгі тағамдары - өсімдік тектестер (жарма, бұқтырылған тағамдар, ащы дәмдеуіштермен пісірілген түйнектер).

## Дереккөздер

 
Санат:Нигерия халықтары
Расул Қыдыралиұлы Көшербаев

**Расул Қыдырәлиұлы Көшербаев** (; 12 қаңтар 1987, Жаңажол ауданы, Ташкент облысы) — өзбекстандық саясаткер, редактор және журналис, Олий Мәжілісі Заң шығару палатасының бұрынғы депутаты.

## Өмірбаяны
Шанышқылы тайпасы Қарақалпақ руынан шыққан. 

1987 жылы 12 қаңтарда Жаңажол ауданы, Қушяғоч ауылында қазақ отбасында дүниеге келген. Өзбекстан мемлекеттік әлем тілдері университетін халықаралық журналистика мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолын 2007 жылы Либерал-демократиялық партиясының Ташкент облыстық әкімшілігінің жастар бөлімінің меңгерушісі болып бастаған.

2012-2014 жылдар аралығында «Янгийол» (Жаңа жол) газетінің бас редакторы қызметін атқарған. Өзбекстан либералдық-демократиялық партиясының мүшесі.

2014 жылдан Өзбекстан парламентінің төменгі палатасының депутаты. 2020 жылға дейін Инновация, ақпараттық саясат және АКТ-ны дамыту комитетінің мүшесі болды. 2020 жылдың қаңтар айынан бастап Олий Мәжлістің Заң шығару палатасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес және сот-құқықтық мәселелер жөніндегі комитетінің мүшесі.

Ол ашықтықты, сөз бостандығын, соттардың тәуелсіздігін, жеке меншікке қол сұғылмаушылықты және т.б. қамтамасыз етудің белсенді жақтаушысы. Ол сондай-ақ еліміздегі бұқаралық ақпарат құралдарының қызметін ырықтандыру мен нарықтық тетіктерді енгізуді жақтаушы.

Соңғы жылдары ол бұқаралық ақпарат құралдарында университеттерде студенттермен оқу келісім-шарттарын қысқарту, жеке тұлғаларға монополияны жою, халықтың орта және төменгі топтарын қолжетімді баспанамен қамтамасыз ету, соттардың тәуелсіздігі және т.б.

2022 жыл 23 желтоқсан күні Расул Көшербаев депутаттық қызметін аяқтауын айтты және 26 желтоқсанда Орталық сайлау комиссиясы Олий Мәжліс заң шығару палатасының депутаты Расул Көшербаевтың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы мәселені қарады. Комиссия мүшелері оның өкілеттігін тоқтатуды бірауыздан қолдады.

2023 жылдың 1 ақпанынан бастап Өзбекстан Республикасы Табиғи ресурстар министрлігінде министрдің кеңесшісі қызметіне тағайындалды.

2023 жыл 31 шілде ӨзЛиДеп партия мүшелігінен шықты.

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан саясаткерлері
Санат:Өзбекстан қазақтары
2019 жылғы бокстан Азия чемпионаты

2019 жылы өткен бокстан ХХХ Азия чемпионаты 16 мен 27 сәуір аралығында Бангкок қаласында (Тайланд) өтті. Бокстан Азия чемпионаты тарихында тұңғыш рет ерлер мен әйелдер арасындағы жарыстар біріктірілді. Марапаттар ерлер мен әйелдер арасында 10 салмақ дәрежесінде ойналды. Жарысқа Азияның 34 елінен барлығы 304 спортшы қатысты, оның ішінде 112 әйел және 192 ер адам болды.

## Ерлер арасындағы басты жүлдегерлер

## Әйелдер арасындағы басты жүлдегерлер

## Марапаттарды үлестіру

## Төрешілер

*  Мәжит Аббасзаде
*  Вадивел Арнагиренатхан
*  Анар Бабанлы
*  Жәмилә Бөркеева
*  Ганболдын Бадрах
*  Сейди Даффи
*  Берікбол Қасымханов

*  Ким Чон Сам
*  Ишанқұлы Меретниязов
*  Мансұр Мухиддинов
*  Карн Наклам
*  Тина Полетан
*  Рави Радж Рай
*  Ясутака Сасаки

*  Мухсин Суильми
*  Максим Сулеймани
*  Вероника Сюч
*  Нелка Широмала Тхампу
*  Сұлтан Фарадж
*  Рохелио Форталеза
*  Хассан Хагаг

*  Александр Хамидов
*  Чжан Го
*  Чо Чон Сук
*  Хамдан Шерфауи
*  Набил Юнис
*  Берна Юртсевер
*  Фархад Энджинир Кавасджи

## Сілтеме
* Asian Championships 2019
## Дереккөздер

Санат:Бокстан Азия чемпионаттары
Санат:Тайландта өткен Азия чемпионаттары
Болева

**Болева** (*болава*, *боле*) — Нигерияның солтүстік-шығысындағы халық (Баучи, Гомбе, Йобе және Плато штаттары). Жалпы саны 133 мың адам. (2005).

## Тілі
Олар чад тілдері отбасының батыс чад тармағының боле (боланчи) тілінде сөйлейді. Жазуы латын әліпбиіне негізделген. Хауса тілі де кең тараған.

## Діні
Діни сенімдері – мұсылмандар (негізінен сунниттер, шииттер де бар), 20%-ы христиандар (Батыс Африканың евангелиялық шіркеуінің ізбасарлары және т.б.), 20%-ы дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанушылар.

## Тарихы
Ауызша деректер бойынша болеваларды Борнудың астанасы Кукава қаласының төңірегінде тұратын тұрғындарына байланыстырады. XV ғасырда олар Исламды қабылдап, Даниска қаласының негізін қалап, қазіргі аумаққа көшті. XVI ғасырда Фика әмірлігі құрылды, оның билеушісі (мой) болеваның басшысы болып саналады.

## Өмір салты
Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, жүгері, бұршақ, көкөністер), мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал, құс шаруашылығы). Тоқу, керамика, зергерлік өнер дамыған.

Патрилинейлік руларға бөліну сақталған. Ата-бабалар культі мен табиғат күштері, магия, бақсылық кең таралған. Фольклордың барлық негізгі жанрлары бар.

Елді мекендер жинақы, бұталы қоршаулармен қоршалған. Тұрғын үйлері дөңгелек, конустық шатырлары мен сазды қабырғалары бар. Үлкен отбасына тиесілі шаруашылықтар бірнеше үйшіктерден, мал қораларынан және астық қоймаларынан тұрады.

Ерлерге арналған киім - кең ақ көйлек пен шалбар, әйелдер үшін - түрлі-түсті көйлектер, жеңіл блузкалар, ашық түсті қалпақтар.

Азық-түліктері негізінен өсімдік тектес: құмай мен жүгері ұнынан ащы дәмдеуіштермен немесе жапырақтардың қайнатпасымен жасалған қою жармалар, қышқыл сүт қосылған тары нандары, сирек ет пен балық сорпалары.

## Дереккөздер

 
Санат:Нигерия халықтары
Азамат Тұрарұлы Исақұлов

**Азамат Тұрарұлы Исақұлов** (26 қазан 1991 жылы) — қазақстандық боксшы, Қазақстан Республикасының спорт шебері.

## Өмірбаяны
Ақтауда тұрады және жаттығады. Жаттықтырушысы – Марат Жәкиев. 2016 жылғы Қазақстан чемпионы.

2017 жылғы Азия чемпионатында 52 келі салмақ дәрежесінде қола жүлдегер атанды.

## Сілтеме
* Бокстан Қазақстан Республикасының ұлттық құрамасы
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары
Ерік Мәлікұлы Әлжанов

**Ерік Мәлікұлы Әлжанов** (2 қазан 1991 жылы) — қазақстандық боксшы.

## Өмірбаяны
75 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде өнер көрсетеді. Бокстан Қазақстан ұлттық құрамасының мүшесі. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы Марат Жәкиевтің жетекшілігімен 2015 жылғы маусымның жеңімпазы атанған «Astana Arlans» кәсіпқой бокс клубының құрамында жаттығады.

2017 жылғы Азия чемпионатының финалында өзбек боксшы Бектемір Меликузиевтен ұтылды.

## Сілтеме
Kazakhstan is hunting for a title in the Hamburg 2017 AIBA World Boxing Championships 

Санат:Қазақстан боксшылары
Елнұр Нұрғалиұлы Әбдірайымов

**Елнұр Нұрғалиұлы Әбдірайымов** (10 маусым 1994, Ғазалкент, Бостандық ауданы, Ташкент облысы, Өзбекстан) — Екінші жеңіл салмақта, жеңіл салмақта және бірінші жартылай орта салмақта өнер көрсететін қазақ текті өзбекстандық кәсіпқой боксшы. Бокстан Өзбекстан құрамасының сапында өнер көрсеткен, 2020 жылғы Олимпиада ойындарының қатысушысы, әлем чемпионатының қола жүлдегері (2015), Азия чемпионы (2017), әуесқойлар арасындағы Азия чемпионатының екі дүркін қола жүлдегері (2015, 2021).

## Өмірбаяны
1994 жылы 10 маусымда Өзбекстан, Ташкент облысы, Бостанлық ауданы, Ғазалкент қаласында дүниеге келген. Ұлы Жүздің Дулат руынан шыққан.

## Әуесқойлық мансабы
Бокстан Азия чемпионатының жеңімпазы, бокстан әлем чемпионаты мен Азия чемпионатының бокстан ерлер арасында 60 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде қола жүлдегері. Сондай-ақ бокстан бірқатар республикалық және халықаралық турнирлердің жеңімпазы және жүлдегері.

Әлем чемпионатындағы қола боксшыға Рио-де-Жанейродағы Олимпиада ойындарына қатысу құқығын берді. Бірақ Өзбекстаннан тағы бір боксшы — APB чемпионы Хуршид Тәжібаев жалғыз Олимпиада лицензиясын алды. Нәтижесінде Өзбекстан ҰОК Тәжібаевтың пайдасына шешім шығарды.

## Қол жеткізген нәтижелері

## Сілтеме
* 
* Әбдірайымов Елнұр — Sportbox.ru сайтындағы бейіні
* 
* 

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан боксшылары
Санат:Екінші жартылай жеңіл салмақ боксшылары
Санат:Жеңіл салмақ боксшылары
Санат:Бірінші жартылай орта салмақ боксшылары
Санат:2020 жылы өткен жазғы Олимпиада ойындары боксшылары
Санат:Бокстан Азия чемпиондары
Жаңадала ауданы

**Жаңадала ауданы** — 1966-1997 жылдары Целиноград және Торғай облысының құрамында болған әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы — Тасты-Талды ауылы.

## Тарихы
Аудан 1966 жылы 28 мамырда Целиноград облысының құрамында Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен әкімшілік орталығы Тасты-Талды ауылында құрылды.

1970 жылғы 23 қарашадағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен Жаңадала ауданы жаңадан құрылған Торғай облысының құрамына енді.

1988 жылғы 2 маусымдағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен Торғай облысы таратылды. Аудан Целиноград облысының құрамына енді.

1990 жылғы 17 тамыздағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының «Қазақ КСР құрамында Торғай облысын қалпына келтіру туралы» Жарлығымен қайтадан Торғай облысының құрамына енді.

Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1997 жылғы 22 сәуiрдегi N 3466 «Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысын оңтайлы ету жөнiндегi шаралар туралы» Жарлығымен Торғай облысы таратылды. Аудан Ақмола облысының құрамына енгізілді.

Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1997 жылғы 23 шiлдедегi N 3604 «Ақмола облысының Жаңадала және Қима аудандарын тарату туралы» Жарлығымен аудан таратылып, аумағы Державин ауданының құрамына енді.

## Әкімшілік бөлінісі
1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 11 ауылдық кеңес пен 13 елді мекен болған:

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Октябрь ауданы (Торғай облысы)

**Октябрь ауданы** — 1955-1997 жылдары Қостанай және Торғай облысының құрамында болған әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы — Октябрьское ауылы.

## Тарихы
Октябрь ауданы 1955 жылы 22 қазанда Қостанай облысының құрамында құрылды. Құрамына Семиозёр ауданының Жаркөл, Октябрь, Шолақсай ауылдық кеңестері, Герцен, «Айдарлы», «Железнодорожный» кеңшарлары, Науырзым ауылдық кеңесінің Жамбыл ұжымшары, Қарасу ауданының Кошевой, «Молодёжный», Чкалов, «Октябрь», «Искра» кеңшарлары, Амангелді ауданының Ушаков, Панфилов кеңшарларының аумағы еніп, аудан орталығы «Железнодорожный» кеңшарының орталығы болды. 1956 жылы аудан орталығына Октябрьский атауы берілді. 1963 жылы 2 қаңтарда ауылдық аудан мәртебесін алып, 1965 жылы қаңтарда жай ауданға өзгерді.

1970 жылы 23 қарашада жаңадан құрылған Торғай облысының құрамына берілді.

1988 жылы 2 маусымда Торғай облысының таратылуына байланысты Октябрь ауданы Қостанай облысының құрамына енді, алайда 1990 жылы 17 тамызда Торғай облысы қалпына келтіріліп, құрамына кері қайтарылды.

1997 жылғы 22 сәуiрде Торғай облысы таратылып, аудан қайтадан Қостанай облысының құрамына енді.

1997 жылғы 17 маусымда Октябрь ауданы таратылып, аумағы Қарасу ауданының құрамына енді.

## Әкімшілік бөлінісі
1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 16 ауылдық кеңес пен 26 елді мекен болған:

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Бонго (халық)

**Бонго** (*обонг*, *бунго*, *абунга*, *мунга*) — Судан аумағында тұратын халық, Бахр-эль-Газал аймағының оңтүстік бөлігінде (Тондж ауданы), жекелеген топтар Экваторлық аймақта тұрады. Бонгоға туысқан халықтар: бака, лори, митту, бели, нямуса. Жалпы саны 170 мың адамды құрайды.

## Тілі
Нил-Сахара отбасының Шари-Нил тобының бонго тілі. Сонымен қатар занде мен динка тілі де таралған.

## Діні
Дінге сенушілердің діни байланысы: дәстүрлі наным-сенімдер, бір бөлігі – католиктер.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (құмай, күнжіт, дурра, темекі), аңшылық, балық аулау, мал шаруашылығы (қой, ешкі, т.б.), темір бұйымдарының саудасы. Қолөнердің ішінде ең көп тарағаны – ұсталық, ағаш ою, балық аулау торы мен қақпан жасау, қыш бұйымдар.

## Өмір салты
Дәстүрлі әлеуметтік ұйымның негізін рулар, ауыл қауымдастықтары және үлкен отбасылар құрайды. Неке қонысы вирилокалды, көп әйелділік жиі кездеседі. Туысқандық есеп патрилинейлік.

Билер мен музыкалық аспаптар алуан түрлі: барабандар, флейталар, сыбызғылар, ішектілер және т.б. Бонголардың көпшілігі ата-бабалары мен табиғат рухтарына табынады, ал сиқыршылық пен бақсылыққа сену кең таралған. Фольклор жанрлары – әндер, ертегілер, мақал-мәтелдер.

Бонго қоныстары - үлкен ағаштың (інжір немесе тамаринд) айналасында шашыраңқы орналасқан лашықтар. Үйшіктері дөңгелек пішінді, төбесі конустық сабан немесе шөптен жасалған, қабырғалары бұтақтардан, бамбуктан жасалған, ішінен балшықпен сыланған. Астық қоймалары қадаларда орналасқан.

Ерлер киімі - теріден тігілген белге орайтын таңғыш, әйелдердікі - жамбас айналасына ағаштың қабығынан, шөптен, жапырақтардан буылған түйін шоғыры.
Қазіргі кезде олар көйлек ретінде көбіне мақта маталарын пайдаланады.

Негізгі тағамдары - өсімдік тектес тағамдар (жарма, ботқа).

## Дереккөздер

 
Санат:Судан халықтары
Асықата ауданы

**Асықата ауданы** — 1940-1997 жылдары Оңтүстік Қазақстан (Шымкент) облысының құрамында болған әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы — Асықата кенті.

## Тарихы
Киров ауданы Мырзашөл өңірін игеру мақсатында 1940 жылы 29 шілдеде Қазақ КСР-інің Оңтүстік Қазақстан облысы құрамында құрылды. Аудан орталығы Бағара ауылы болып, Мақтаарал және Қызылқұм ауданы жерлерінің бір бөлігі енді. 

1944 жылы 8 мамырда Амангелді, Калинин ауылдық кеңестері мен Ильич кенттік кеңесі Ильич ауданына берілді.

1951 жылғы мәлімет бойынша ауданда 4 ауылдық кеңес болды: Жамбыл, Интернационал, Киров, Фрунзе.

1951 жылы Жаңадала, Андреев ауылдық кеңестері құрылды.

1952 жылы Октябрь ауылдық кеңесі құрылды.

1956 жылы 27 сәуірде Киров ауданына таратылған Қызылқұм ауданы қосылды. 1956 жылы 27 тамызда Жаңадала ауылдық кеңесі Октябрь ауылдық кеңесіне қосылды.

1957 жылы Шардара ауылдық кеңесі құрылды. Фрунзе ауылдық кеңесі Интернационал ауылдық кеңесіне, Киров ауылдық кеңесі Жамбыл ауылдық кеңесіне қосылды. Интернационал ауылдық кеңесі Киров ауылдық кеңесі болып өзгертілді.

1959 жылы аудан құрамында 9 ауылдық кеңес болды: Абай, Жамбыл, Жаңа Шардара, Қызылқұм, Киров, Мақталы, Октябрь, Шардара, Шымқорған.

1962 жылы 9 шілдеде аудан орталығы Кировское болып өзгертілді.

1963 жылы 26 қаңтарда Киров ауданы Өзбек КСР-інің Сырдария облысына берілді.

1971 жылы 28 маусымда Киров ауданы Шымкент облысына қайтарылды.

1986 жылғы мәлімет бойынша ауданда 1 кенттік кеңес (Киров) және 8 ауылдық кеңес (Абай, Жамбыл, Қоғалы, Куйбышев, Мақталы, Октябрь, Первомай, Победа) болған.

1996 жылы 9 қазанда Киров ауданы Асықата ауданы болып қайта аталды.

1997 жылы 24 сәуірде Асықата ауданы таратылып, аумағы Мақтаарал ауданына берілді.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Изабель де Шаррьер

**Изабель де Шаррьер** () немесе **Белль ван Зёйлен** () — голландиялық және швейцариялық жазушы әрі композитор.

## Өмірбаяны
1740 жылы Нидерландыдағы Зёйлендердің қамалында туған. Жанұядағы жеті баланың үлкені болды.

1750 жылы франциялық ұстазымен Швейцария мен Францияға саяхаттады. Осы кезден бастап француз тілі оның негізгі қолданатын тіліне айналады.

Әке-шешесінің әсерімен басқа тілдерді де, сондай-ақ математика мен физиканы да оқып үйрене бастайды. Сол замандағы қыздардың көбі оқуға мүмкіндігі болмай жүрген білімдерді меңгереді.

Голландиялық сарай маңы ақсүйектері арасында жүріп, әртүрлі сауатты адамдармен хат жазысқан (мысалы, Джеймс Босуэлл, Бенжамен Констан, Моцарт). Сондықтан шығармаларының көбісі эпистолярлық жанрға жатқызылады.
нобай|солға|150px|
Алғашқы романы *Le Noble* 1763 жылы анонимді түрде жарияланды. Бұл аристократияны сынайтын сатиралық шығарма болды. Оның негізінде опера да қойылды.

1764 жылы оның *Мысалдары* және *Жюстин*, *Жас кездегі мадам Хасселардың портреті* деген шығармалары жарық көреді.

1771 жылы Изабель швейцариялық Шарль-Эммануэль де Шаррьерге (1735–1808) тұрмысқа шығады. Олар Нёвшатель кантонында тұратын болады.

1784 жылы Изабель де Шаррьер тағы екі шығарманы жариялайды: *Нёвшатель хаттары*, *Досы жариялаған Миссис Хенлидің хаттары*.

1788 жылы оның Нидерланд, Франция, Швейцарияның саяси жағдайына арналған памфлеттері шығады.

1789 жылы өзі қастерлеп жүрген философ Жан-Жак Руссоның *Confessions* атты шығармасын шығарысуға зор үлес қосты. Оған арнап бірнеше памфлет те жазды.

Музыкалық шығармалардан біздің күнге тек тоғыз пианино сонатасы, он романс және квартетке арналған үзінді жеткен.

## Есімінің ұлықталуы
* 1991 жылы оның есімімен (9604) Белльванзёйлен астероиды аталды.
* 1993 жылы «Белль ван Зёйлен — мадам де Шаррьер» атты көркем фильм шықты.
* Утрехт университетінде оның есімімен аталған кафедра жұмыс істейді.

## Сілтемелер
* Ресми сайты
* Библиографиясы
Санат:Швейцария жазушылары
Санат:Нидерланд жазушылары
Боз ат мінген адам

**«Боз ат мінген адам»** — Клинт Иствудтың басты рөлді өзі ойнап, өзі түсірген көркем фильмісі.

41 миллион доллардан астам түсім жинап, 1980-жылдардың вестерн фильмдері арасында ең табыстысы болып келеді.

Фильмнің атауы Библияның бір үзіндісіне сілтейді: «ал боз аттың үстінде отырған шабандоздың есімі Өлім».

## Сюжет
Калифорнияда алтын іздеушілердің шағын тобы Лахуд бандысының жортуылдарынан зардап шегіп жүреді. Ірі бай Кой Лахуд олардың жерін тартып алғысы және сондағы қорларды өзі игергісі келеді. Соңғы шапқыннан кейін 14 жасар Меган дұға оқып, құтқарылу жолын көрсетуді тілейді. Осы кезде өңірге Уағызшы деп аталып кеткен салт атты келеді.

## Рөлдерде
* Клинт Иствуд — *Уағызшы*
* Майкл Мориарти — *Халл Баррет*
* Кэрри Снодгресс — *Сара Уилер*
* Крис Пенн — *Джош Лахуд*
* Ричард Дисарт — *Кой Лахуд*
* Даг Макграт — *Спайдер*
* Сидни Пенни — *Меган Уилер*
* Джон Расселл — *маршал Стокбёрн*
* Ричард Кил — *Клаб*
## Дереккөздер

Санат:Клинт Иствуд фильмдері
Санат:1985 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:АҚШ вестерндері
Санат:Warner Bros. фильмдері
Бони (халық)

**Бони** (*вабони*, *валангуло*) — кушиттер тобының халқы. Кения және Сомали республикаларының шекаралас аудандарында тұрады.
Жалпы саны 9 мың 200 адам.

## Тілі
Тілі - бони тілі.

## Діні
Дәстүрлі нанымдарды ұстанады. Ата-бабалар культі, табиғат күштері, тотемизм кең тараған.

## Тарихы
Бони - Шығыс Африканың ежелгі бушменоид тұрғындарының қалдықтары, олардың негізгі бөлігі көші-қон процесінде Африканың оңтүстігіне ығыстырылды. 

## Кәсібі
Бонилар дәстүрлі түрде аңшылықпен, жинаумен айналысады. Олар найза, сойыл, уланған жебемен балық, аң аулайды. Басқа тайпалармен араласу нәтижесінде мал шаруашылығын игерді. Тоқу, тері өңдеу және киім тігу және тұрғын үйлердің шатырын жабу сияқты қолөнер кеңінен таралған.

## Өмір салты
Қоғамдық ұйымның негізі рулық құрылым. Отбасы патрилокальды, кейбір бони топтарында көп әйелділік кездеседі.

Елді мекендері шағын шашыраңқы орналасқан. Тұрғын үйлері – құрастырмалыв күмбезді үйшік – шөп, жапырақ, бұтақтармен тоқылып, терілермен жабылған.

Дәстүрлі киімдері - былғарыдан жасалған денені орайтын кесінді немесе өсімдік талшықтарынан жасалған қысқа белдемше.

Тамағы әр түрлі, негізінен жинау арқылы алынады. Олар балық, жабайы аңдардың қайнатылған еті, бәліш, қызыл бұрыш дәмдеуіштерін пайдаланады.

## Дереккөздер

 
Санат:Кения халықтары
Икболжан Баһадүржанұлы Холдаров

**Икболжан Баһадүржанұлы Холдаров** (; 8 наурыз 1997 жылы) — өзбекстандық боксшы, 64 келіге дейінгі салмақта өнер көрсетеді. Бокстан Өзбекстан ұлттық құрамасының мүшесі. Ол «Uzbek Tigers» жартылай кәсіпқой бокс клубының құрамында жаттығады.

2017 жылы Ташкентте өткен ерлер арасындағы бокстан Азия чемпионатының чемпионы. Фарман Салмановты еске алуға арналған мұнайлы елдердің бокстан XIV әлем кубогының жеңімпазы. Сондай-ақ бокстан бірқатар республикалық және халықаралық турнирлердің жеңімпазы және жүлдегері.

2017 жылы Гамбургте өткен бокстан әлем чемпионатының күміс жүлдегері.

## Ссылки
* 2017 жылғы бокстан Азия чемпионатының қорытындысы
* 2017 жылғы бокстан әлем чемпионатының қорытындысы
* XIV әлем чемпионатының жарысына қатысуы

Санат:Өзбекстан боксшылары
Санат:Бокстан Азия чемпиондары
Санат:Бокстан Азия ойындары чемпиондары