open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Прокл

**Прокл Архиепископ ** () (410 ж. ш., Константинополь,— 485, Афины) — Афины мектебіндегі неоплатонизм бағытының атасы. Үштіліктің (үштік, Гегель) диалект. идеясын ұсынған Прокл Тарихи-филос. әдебиетте Прокл пұтқа табыну мен эллинизмнің схоластикасын жүйеге келтіруші деп саналады. Платонның бір тұтас жан-жақты көрінеді, жанжақтылық бір тұтас болуға ұмтылады деген пікірін негізге алып, Прокл бүкіл бар заттардың үш дәрежеде дамитындығын мойындайды: бар болу, алға ұмтылу, кері қайту. Проклше, даму бөліну немесе басқаға айналу жолымен болмайды, күштің кернеуі салдарынан өзі өзгермей, біреуі екіншісін жасау арқылы болады. Проклдің басты шығармасы: «Теологиялық алғашқы негіз», «Платонның теологиясы жайында». 
## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Проконсул

**Проконсул** (—Ежелгі Римдегі мемлекет қызметі. Алғашында Проконсул Римнен тыс жерлердегі әскери тапсырмаларды орындады, провинциялар құрьшғаннан бастап жоғары заң билігін, әкімшілік және әскери билікті жүзеге асырды. Проконсулға уәкілдік әдетте бір жылға берілді.
## Дереккөздер
Саран шахтасы

**Саран шахтасы** (1971 жылға дейін №120)- Қазақстан, Қарағанды облысы,  Саран қаласында орналасқан  көмір өндіретін кеніш. АО «АрселорМиттал Темиртау» департаментіне кіреді.
Қазіргі уақытты шахтаның бас директоры-Глущенко Юрий Александрович.
1931 жылы-ақ Үкіметтің «Қа­рағанды кен орнында КСРО-ның үшінші көмір базасын құру туралы» Қаулысының шығуы Саранның тыныс-тіршілігіне тың серпін әкеліп, жалпы өмір сүру дағдысын түбірімен өзгерткен екен. Сол себепті 1945 жылы Саран көмір кен орны қарқынды игеріле бастайды.
Саран шахтасы эксплутацияға 1955 жылы , жылына 900 000 тонна көмір өндіреді деп берілді.1975 жылы шахта өндірісі 1,5 млн-ға жетті. 1985 жылы  1млн. 262 мың көмір өндірілді.
Коллективтегі 35 адам мадақтау ордендерімен марапатталған , оның ішінде Ленин ордені-1,Октябрь көтерілісшілері-2, Қызыл Еңбек ерлері-14.
Шахтаның жалпы ауданы 11,3 км² , тереңдігі 454—520 м, күніне 4000 тонна көмір өндіре алады.Шахта  > (кокстық) маркалы көмір өндіреді. Көмір өндіру механикалық комплекспен іске асады.Көмірді өндеу үшін УКП-5, 2КМ144  механизмдері қолданылады, ал оны тазалауға Eickhoff фирммасының  SL-300 және SL-500  механизмдері қолданылады.Көмірді сыртқа шығару  КС-34 и СПЦ-291 конвейерімен және ПСП-308-02, ленталық конвейерлер 3ЛКР-1000, «Гварек-1000» 1Л100У- мен іске асады.

## Дереккөздер
  http://miningwiki.ru/wiki/%D0%A8%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0_%C2%AB%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%C2%BB
Джон Голлан

**Джон Голлан** (; 02.04.1911, Эдинбург — 05.09.1977) – ағылшын және халықаралық жұмысшылар қозғалысының қайраткері. 

1927 жылдан Ұлыбритания компартиясының мүшесі. 1935-1940 жылдарғы Ұлыбритания комсомолы, 1935-1943 жылдарғы ОК секретары. ОК және 1943 жылдан Компартия аткомының мүшесі. 1940-1943 жылдарғы Саяси Бюро мүшесі, 1943 жылдан бастап Компартияның саяси комитетінің мүшесі. 1943-1947 жылдарғы Компартияның, әуелі Солтүстік-Шығыс, кейін шотландиялық ұйымының хатшысы. 1947-1949 жылдары Компартия бас редакторының көмекшісі. 1954-1956 жылдары Компартияның ұлттық үйымдастырушысы әрі Компартия аткомының ұйымдастыру бөлімінің басшысы.

## Дереккөздер

Санат:1911 жылы туғандар
Санат:Шотландияда туғандар
Санат:1977 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ұлыбритания қоғам қайраткерлері
Санат:Коммунистер
Игнац Гольдциер

**Игнац Гольдциер**  – венгр ғалымы, ислам тарихын зерттеуші. Ол сонымен қатар Будапешт университетінің профессоры. Буржуазиялық ислам тану ғылымындағы сыншыл бағыттың негізін қалаушы. Оның еңбектері Рессейде ислам зерттеу ғылымына зор ықпал етті. Ислам тарихы, араб филологиясы, көне еврей мифологиясы және араб фольклоры жайлы біршама еңбектер жазып қалдырған.

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Александр Михайлович Прохоров

**Прохоров Александр Михайлович** (28. 6 (11. 7). 1916 ж. т., Атертон, Австралия) — совет физигі, кванттық электрониканың негізін салушылардың бірі, КСРО ғылым академиясының академигі (1966; 1960 жылдан корр. мүшесі), КСРО ҒА Президиумының мүшесі (1970), КСРО ғылым академиясының Жалпы физика және астрономия бөлімінің академик-секретары (1973), Соң. Еңбек Ері (1969). 1950 жылдан КОКП мүшесі. Әуелі Сібірге айдалып, кейіннен Австралияға көшкен орыс жұмысшы революционерінің семьясында туған. Ленинград университетін бітірген (1939). 1946 жылдан КСРО ғылым академиясының Физика институтында жұмыс істейді (1954 жылдан лаборатория меңгерушісі, 1968 жылдан институт директорының орынбасары). МГУ-дің профессоры (1959), Мәскеу физика-техникалық институтында кафедра меңгерушісі (1971). Александр — БСЭ-нің 3-ба- сылуының Бас редакторы (1969 жылдан). Ол Н. Г. Басовпен бірге кванттық жүйелер арқылы электромагниттік толқындарды генераңиялаудың жаңа тәсілін ашты және алғашқы молекулалық генераторды жасады (1954—55). Өз қызметкерлерімен біріге отырып, парамагниттік лазерді (1957—58) құрастыру тәсілін дамытты, лазер техникасында ашық резонаторды қолдану идеясын ұсынды (1958), газодинамикалық лазерді (1967) жасады. Александр — Лениндік сыйлықтың (1959) және Нобель сыйлығының (1964) лауреаты. Америка ғылым және өнер академия- сының мүшесі (1971). 2 рет Ленин орденімен т. б. медальдармен марапатталған.
## Дереккөздер

Санат:Физиктер
Санат:11 шілдеде туғандар
Санат:КСРО Нобель лауреаттары
Голядь

**Голядь**  – балтық тайпасы. 11-12 ғасырлардағы орыс жылнамаларында ұшырасады. Мәскеу өзенінің тармағы – Протва  алабында, вятичтер мен кривичтердің аралығын мекендеген. 12 ғасырда олардың дені славяндықтарға сіңіп кетті.

## Дереккөздер

Санат:Балтық халықтары
Гомеоморфизм

thumb|right
**Гомеоморфизм** ( — ұқсас,  — форма) – тополгияның негізгі ұғымдарының бірі. Екі фигура өзара бір мәнді болып, бірінің үстіне бірі үзіліссіз бейнеленсе және кері бейнеленуі де үзіліссіз болса, онда мұндай бейнелеу гомеоморфты деп аталады. Бұл түсінік негізінен топологиялық қасиеттің маңызды ұғымына байланысты кейбір фигураларға тән қасиеттер анықталады.

## Дереккөздер

Санат:Топология
Прокоп

**Прокоп**, **Ұлы Прокоп**, **Үлкен Прокоп**, **Жалаңаш Прокоп** (1380 ж. ш.— 30. 5. 1434) — гусшілдердің революциясының қозғалысы (1419—34) қайраткері. Лабадағы-Устиде герман императорының өскерлеріне қарсы (1426), Тахов (1427), Домажлиц (1431) түбінде крест тағушыларға қарсы шайқастарда жеңіске жеткен біріккен гусшілдер әскерін басқарды. Гусшілдердің Чехиядан тыс жерлерге жасаған жорықтарын (1427—33) ұйымдастырды.
## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы күрес күні

Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы күрес күні 2009 жылы 2 желтоқсанда болған БҰҰ-ның алпыс төртінші бас ассамблеясында бекітілді. Жаңа дата, яғни 29 тамыз БҰҰ, әлем елдері, үкіметаралық және ҮЕҰ-дың Ядролық сынақтарды тоқтатуға бірлесе күш салатын күні. Бұл ядролық сынақтарсыз тыныш әлем құрудың жолы. Осы күнді бекіткен БҰҰ-ның сол күнгі бас Ассамблеясында «Адам өміріне алапат зиянын келтіретін ядролық сынақтарға шектеу қойылу керектігі» жайында баса айтылды.

2010 жылдың мамыр айында Ядролық қаруды таратпау туралы Шарттың барлық қатысушы-мемлекеттері Нью-Йорктегі Шолу конференциясында ядролық қарудан азат әлемдегі қауіпсіздікке қол жеткізу үшін өзара іс-әрекет жасауға міндеттенді және «өмірлік маңызды міндет» ретінде ядролық сынақтарға тыйым салуды анықтауымен сипатталды. Құжат 1996 жылы қол қойылып бекітілуге дайын болды.

Қазір БҰҰ-ның айтуынша, келісімшартқа әлі де қол қоймаған елдерге бұл қадамға ертерек барғаны дұрыс. Бүгінгі таңда планетаның оңтүстік жарты шарындағы елдердің барлығы дерлік ядорлық сынақтарды доғаруға келісіп үлгерді. Олар мынадай өңірлік келісімшарттарға қол қойды: Тынық мұхитының оңтүстік бөлігінде жатқандар Раротонг келісім шартына қол қойса, Африка елдері Пелиндабск келісім шартына отырды. Ал Оңтүстік Азияның құрамына жататын мемлекеттер Бангкок келісімшартына қол қойса, Латын Америка мен Кариб бассейнінің құрамына жататын елдер Тлателолко келісім шартына отырған.
Процеркоид

**Процеркоид** ( — алғы, ерте, бірге және *kerkos* — құйрық) — кейбір таспа құрттардың даму процесіндегі личинкалық сатысының бірі. Осы сатыдағы личинканы да Процеркоид деп атайды. Таспа құрттардың Процеркоид сатысы әдетте ескек аяқты шаян тәрізділердің денесінде етеді. Ол бұл құрттарға бірінші аралық ие болып табылады. Ішінде Процеркоид бар шаянды жеген балық құртқа екінші аралық ие болады. Бұнда Процеркоид келесі личинкалық саты—плероцеркоидқа айналады.

## Дереккөздер

Санат:Дернәсілдер
Санат:Таспа құрттар
Санат:Паразитизм
Гомруль

**Гомруль**(, өзін-өзі басқару) - Британ империясы құрамындағы Ирландияға өзін өзі басқару правосын беру бағдарламасы. Бағдарламаны 1869 жылы ирланд либералы И.Батт, кейіннен Ч.С.Парнелл тұжырымдады. Бұл бағдарлама туралы заң жобасын 1886 жылы және 1893 жылы ағылшын парламентіне Гладстон ұсынды. 1912-1914 жылдардың арасына Гомруль үш дүркін ұсынылып, бәрінде де бекітілмеді. Ақырында Ирландиядағы ұлт-азаттық қозғалыстың ықпалымен 1914 жылы 17 қыркүйекте қабылданды. Кейіннен азамат соғысы Британия үкіметін Ирландияның тәуелсіз мемлекет құру туралы шартқа қол қоюға мәжбүр етті (1919-1921).

## Дереккөздер

Санат:Ирландия тарихы
Санат:Заң
Владислав Гомулка

**Владислав Гомулка** (6.02.1905 - 1.09.1982, Варшава – поляк және халықтар қозғалысының қайраткері. 

16 жасынан жұмысшы қозғалысына қатысты. 1926 жылы Польша Компартиясының қатарына кірді. Революционерлік қызметі үшін талай рет тұтқынға түсті. 1932-1934, 1936-1939 жылдары түрмеде отырды. 1939 жылы қыркүйек айында жұмысшы батальонының құрамында Варшаваны қорғауға қатысты. Кейіннен немістер Польшаны басып алғаннан кейін Ресейде эмиграцияда болды. 1942 жылдың басында Польшаға қайта оралды.

## Дереккөздер

Санат:6 ақпанда туғандар
Санат:1905 жылы туғандар
Санат:1 қыркүйекте қайтыс болғандар
Санат:1982 жылы қайтыс болғандар
Санат:Варшавада қайтыс болғандар
Санат:Воинские Повонзки зиратында жерленгендер
Санат:Халықтық Польша құрылысшылары орденінің иегерлері
Санат:Польшаның Қайта өркендеу орденінің Үлкен кресті иегерлері
Санат:I дәрежелі Грюнвальд Кресті орденінің иегерлері
Санат:Поляктық Партизандық крест иегерлері
Санат:Варшава үшін 1939-1945 поляк медалінің иегерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:ПОРП ОК бірінші хатшылары
Санат:Польшадағы антисемитизм
Санат:Антисемитизм тұлғалары
Санат:Поляк жұмысшылар партиясы бірінші хатшылары
Санат:Польшада қуғындалғандар
Санат:Скопьенің құрметті азаматтары
Процион

thumb|right|200px|
**Процион** — Кіші Арландағы α—0,4-визуаль жұлдыздың шамада жалтырап көрінетін Кіші Арлан шоқжұлдызындағы ең жарық жұлдыз. Проционның жарқырауы Күн жарқырауынан 7 есе артық. Ал оның Күннен қашықтығы 3 парсек. Процион — қос жұлдыздан туратын жүйе.

Процион Қысқы аспан үшбұрышының бір төбесін құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз)
Рауль Гонсалес Туньон

**Рауль Гонсалес Туньон** (, 29.05.1905, Буэнос-Айрес—14.08.1974, Буэнос-Айрес)– аргентина ақыны. 

Алғашқы өлеңдерінде формалистік сарын басым болғанымен, кейінгі шығармалары реалистік шындыққа құралған. Оның шығармалары оны көптеген белестерге шығарды. 

Жиырмасыншы жылдары Рауль Гонсалес Туньон Аргентинаның әдеби авангардының өміріне қатысты. Еуропаны аралаған, Парижде өмір сүрді, Роберт Деснос (1900-1945), Сезар Вальехо (1892-1938), Рафаэль Альберти (1902-1999), Мигель Эрнандес (1910-1942) , Федерико Гарсиа сияқты көптеген жазушылармен кездесті. Лорка (1898-1936), Пабло Неруда (1904-1973). 

1920 және 1930 жылдары Рауль Гонсалес Туньон Crítica (Spanish) Russian газетінде жұмыс істеді. Ағасы Энрикемен (испан) орыс, сондай-ақ Хорхе Луис Борхес (1899-1986), Роберто Арлт (1900-1942), Карлос де ла Пуа (испан) сияқты жазушылармен бірге. (1898-1950). Ол сонымен қатар Clarín газетімен ынтымақтасады, онда ол өзінің шолулары мен саяхат жазбаларын жариялады.

Аргентина Коммунистік партиясының мүшесі болған.
* *Las puertas de fuego*, 1923
* *El violín del diablo* («Скрипка дьявола»), 1926
* *Miércoles de ceniza* («Пепельные среды»), 1928
* *La calle del agujero en la media* («Улица дырявого чулка»), 1930
* *El otro lado de la estrella*, 1934
* *Todos bailan, poemas de Juancito Caminador*, 1934
* *La rosa blindada*, 1935
* *Ocho documentos de hoy*, 1936
* *Las puertas del fuego*, 1938
* *La muerte en Madrid* («Смерть в Мадриде»), 1939
* *Canciones del tercer frente*, 1939
* *Nuevos poemas de Juancito Caminador* («Поэмы Хуансито Странника»), 1941
* *La calle de los sueños perdidos*, 1941
* *Himno de pólvora*, 1943
* *Primer canto argentino*, 1945
* *Dan tres vueltas y luego se van*
* *Hay alguien que está esperando*, 1952
* *Todos los hombres del mundo son hermanos* («Все люди мира&nbsp;— братья»), 1954
* *La cueva caliente*, 1957
* *La Luna con Gatillo* («Луна с курком»), 1957
* *A la sombra de los barrios amados*, 1957
* *Demanda contra el olvido*, 1963
* *Poemas para el atril de una pianola*, 1965
* *La literatura resoplandeciente, ensayos*, 1967
* *Poemas para el atril de una pianola Crónicas
* *Crónicas del país del nunca jamás*, 1967
* *La veleta y la antena*, 1969
* *Selección de Poesía (1926—1948)*
* *El Rumbo de las islas perdidas*, 1969
* *Antologia poética*, 1970
* *El Caballo Muerto"
* *El banco de la plaza: los melancólicos canales del tiempo*, 1977

## Дереккөздер

Санат:29 мамырда туғандар
Санат:1905 жылы туғандар
Санат:Буэнос-Айресте туғандар
Санат:14 тамызда қайтыс болғандар
Санат:1974 жылы қайтыс болғандар
Санат:Буэнос-Айресте қайтыс болғандар
Санат:Аргентина журналистері
Санат:Испан ақындары
Санат:Аргентина ақындары
Санат:XX ғасыр ақындары
Санат:Аргентина коммунистері
Николай Николаевич Спинёв

**Николай Николаевич Спинёв** (1974 жылы 30 мамырда туған; Дондағы Ростов қаласынан) - 2004 жылғы Афина олимпиадасында академиялық есу спорт түрінен Олимпиада чемпионы. Бүгінгі таңда еңбегі сіңген спорт шебері(2004 жылы алған).

2008 жылы Пекинда өткен жазғы Олимпиада ойындарында Ресей құрамасының лайықты мүшесі.

2012 жылдың 23 қарашасынан Ресейдің академиялық есу спорт Федерациясының вице - президенті.
## Сілтемелер
* 
## Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/Спинёв,_Николай_Николаевич
Санат:Алфавит бойынша академиялық ескекшілер
Санат:Ресей академиялық ескекшілері
Санат:Академиялық есуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Ресей Олимпиада чемпиондары
Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Горгондар

**Горгондар** – ежелгі грек мифологиясындағы қанатты жауыз әйелдер. Олар үшеу: Стэно, Эвриала және Медуза. Аңыз бойынша Горгондар бір қарағанда жан біткен тасқа айналады екен. Арасындағы ең қауіптісі – Медуза. Оның қолынан Пегас пайда болған.

## Дереккөздер

Санат:Мифология
Альфонс Горбах

**Альфонс Горбах**  - Аустрия мемлекет қайраткері. 

1922 жылы Грац университетін бітірген. 1935-1938 жылдары Штирия провинциясының ландтаг депутаты. Фашистік Германия Аустрияны басып алғаннан кейін екі рет тұтқындалып, неміс концлагеріне қамалды. Ол сонымен қатар Аустрия халық партиясының төрағасы(1960), Аустрия Республикасының федералдық канцлері.

## Дереккөздер

Санат:15 тамызда туғандар
Санат:1898 жылы туғандар
Санат:Каринтия жерінде туғандар
Санат:31 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Санат:Грацта қайтыс болғандар
Санат:Грац университеті түлектері
Санат:Аустрия федералдық канцлерлері
Санат:Аустрия саясаткерлері
Санат:Аустрия халықтық партиясы мүшелері
Санат:Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар (Аустрия-Венгрия)
Санат:Аустрия Ұлттық кеңесі депутаттары
Санат:Флоссенбюрг концлагеріне қамалғандар
Санат:Грацтың құрметті азаматтары
Прудонизм

**Прудонизм** — ұсақ буржуазиялық социализмнің бір түрі; негізі П. Ж. Прудонның философиясы және әлеуметтік көзқарастарынан құралады. Прудонизм — капитализмніқ негізін өзгертпеуді көздейтін реформаторлық ағым. Прудонизм ірі калит. меншікті «ұрлық» деп есептеп, айыптады, бірақ коммунизмді жоққа шығарды және басқа адамның еңбегін қанаумен байланысты емес ұсақ жеке меншік иелігін жақтады. 19 г-да Прудонизм ұсақ буржуазиясы көп Францияда және кейбір басқа елдерде тарады.
## Дереккөздер
Ричард Гордон

**Гордон Ричард**  - АҚШ-тың ұшқыш-космонавты, Әскери-теңіз флотының сынау және метеологиялық бөлімшелерінде қызмет етті. 1961 жылы континет аралық ұшу кезінде жылдамдық рекордын жасады. 1963 жылы АҚШ Аэронавтика және космос кеңістігін зерттеу жөніндегі басқармасының космонавтар тобында болды. 1966 жылдың 12-14 қыркүйегінде «Джемини-11» корабль – спутнигінің екінші ұшқыш ретінде Ч.Конрадпен  бірге  ғарышқа ұшты. Космоста болған 71 сағат уақыт ішінде  олар  1,8 млн км қашықтыққа ұшып, жерді 44 рет айналып шықты. Ашық ғарышта жұмыс істеу мүмкіндігін байқау мақсатында Гордон екі рет ғарыш кеңістігіне шықты.

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Гопак

**Гопак** – украин халық биі. Негізінде ер адамдар билейді. Гопактың музыкалық формасы операда (Мусоргскийдің Сорочин Жәрмеңкесі, Чайковскийдін Мазепасы, Римский-Корсаковтың Май түтіні және т.б), балетте, симфониялық шығармаларда, камералық және вокальдық музыкада кеңінен қолданылады.

## Дереккөздер

Санат:Украин билері
Горал

**Горал** – қуыс мүйізділер тұқымдасына жататын жануар. Биіктігі 69-75 см, салмағы 32-42 кг. Текесінің де, ешкісінің де сәл қайқы мүйізі болады. Мүйізінің ұзындығы 15-20 см. Қалшығы ұзын, мамық жүнді, түсі қоңыр және жазғы жүні қысқалау. Ол Гималай тауында және Уссурий өлкесінде кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:Жануарлар
Ярослав Голл

**Ярослав Голл** (11.7.1846 Хлумец – 8.7.1929 Прага) – чех тараихшысы, чех тарих ғылымындағы Голл мектебі деп аталатын позитивті  бағытының негізін қалаушы. Бұл мектеп тарихи дамудың заңдылығын танып білудың мүмкін емес екендігін ашық увғыздады. Сондықтан тарихтың кейбір мәселелерін ғана зерттеуге шақырды. Ярослав Голл Прага университетін бітірді. (1870).  1875-1880 жылдары Прага уиверситетінің доценті, 1885-1895 жылдары профессор болды. Ол Чеияның орта ғасырлық тарихына арналған бір қатар монографиялық еңбектер жазды.
## Дереккөздер

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Виктор Мориц Гольдшмидт

**Виктор Мориц Гольдшмидт** (27.1.1888, Цюрих – 20.3.1947, Осло)- Норвег геохимигі, Кристианиде (Осло) және Венада оқыған. 1914 жылдан Осло университетінің профессоры болған. Норвегияны гитлершілер басып алған кезде Гольдшмидт концлагерьде ұсталды. Гольдшмидт геологиялық процестерге физикалық-химиялық талдау жасады. Жердегі химиялық элементтер бөлінісінің заңдылықтарын зерттеумен шұғылданды. Химялық элементердің геохимилық классификацияларға бөлді.

## Дереккөздер

Санат:1888 жылы туғандар
Санат:Швейцарияда туғандар
Санат:1947 жылы қайтыс болғандар
Санат:Норвегия химиктері
Санат:Норвегия ғалымдары
Санат:Профессорлар
Хуан Висенте Гомес

**Гомес Хуан Висенте** (24 шілде 1857, Ла-Мулера, Тачира, Венесуэла — 17 желтоқсан 1935, Маракай, Арагуа, Венесуэла) – Венесуэланың әскери және мемлекет қайраткері, диктатор. 

Президент Кастроның әскер құрамында оның жақын көмекшісі болды. 1899 жылы Каракас федералдық округының губренаторы. 1901-1908 жылдары вице-президент болған. 1909 жылы АҚШ империалистердің көмегімен әскери төңекеріс жасап, елді 27 жыл бойы биледі.

## Дереккөздер

Санат:1857 жылы туғандар
Санат:Венесуэлада туғандар
Санат:1935 жылы қайтыс болғандар
Санат:Венесуэла президенттері
Санат:Венесуэла вице-президенттері
Гомфотериялар

**Гомфотерия** - ет тұмсықтылар отрядының қазбадан табылған бір туысы. Гомфотерийндің  сүйектері алғаш рет Францияда орта  миоцен кезеңінен, кейін Азияда төменгі миоцен –орта плиоцен дәуірінен, Батыс  Европада төменгі шөгінділерінен, Аврикада төмне миоцен Солтүстік Америкада  жоғары миоцен-төменгі плиоценнен белгілі. Жер жүзінде он шақты түрі тіршілік еткен. КСРО-да Қазақстанда (Жыланшық өзеннің орта сағасында), Қырымда орта миоцен шөгінділерінен табылған. Гомфотерийдің дене тұрқы пілге ұқсас болған. Ол өсімдік жапырақтарымен қоректенген.

## Дереккөздер

Санат:Жануарлар
Гало Гонсалес Диас

**Гонсалес Диас Гало** (, 22 ақпан 1894, Ногалес — 8 наурыз 1958, Сантьяго) - Чили жұмысшы қозғалысының қайраткері.

1917-1929 жылы мыс руднигінің жұмысшысы, одан соң Вольпарайсо портында жүк тиеуші болды. 1925 жылы Чилиде транспорт жұмысшыларының кәсіподағының ұйымдастырып, оның бас хатшысы болды. 1927 жылы Чили Компартиясының қатарына мүше болды. 1930 жылы Чили КП ОК мүшесі болды. 1930-1932 жылдары Гонсалес транспорт жұмысшылары кәсіподақ федерациясын басқарды. Гонсалес – порт жұмысшыларының ереуілдерін ұйдастырды. 1932 жылы тұтқындалып, жер аудартылып жіберді. 1949 – 1958 жылы Чили КП ОК Бас хатшысы болды.

## Дереккөздер

Санат:1894 жылы туғандар
Санат:1958 жылы қайтыс болғандар
Санат:Чили саясаткерлері
Санат:Коммунистер
Росток университеті

250px|нобай|Росток университеті
**Росток университеті** - (нем. Universität Rostock) - Балтық теңізі ауданындағы көне университет. Германиядағы ең ескі университеттері бойынша үшінші орында. Университет негізі 1419 жылда герцог Иоганн IV Мекленбург, Альбрехт V Мекленбург және Росток қалалық кеңесінің ықпалымен қаланған. 1976 - 1990 жылдары Росток университеті ГДР - дің бірінші президенті Вильгелмь Пиктің атында болған. 

Университет ректоры - Вольфганг Шарек. 2011 - 12 жылдардағы деректер бойынша студенттер саны - 15200. Профессорлар саны - 301. Росток қаласында орналасқан.

## Сілтемелер
* Официальный сайт
* Официальный сайт университетской библиотеки 

Санат:Университеттер
Роберт Пфенниг Августович

**Пфеннинг Роберт Августович** (1823, Киев,—16. 2. 1898, Ташкент) — музыка зерттеуші және этнограф. Киевтегі орыс музыка қоғамы бөлімін ұйымдастырушылардың бірі. Киев музыка училищесінің директоры болды. 1870 ж. Ташкентке келіп, өзбек, қазақ, т. б. Түркі халықтарының муз. шығармашылығын жинап зерттеді. Ғылыми-зерттеулік еңбектерінде қазақ әндеріне тоқтала келіп, олардың тұрмыстағы, қоғамдағы маңызын; муз. тілінің өзіндік ұлттық ерекшеліктерін, оның гармониялық негіздерін айқындап, жан-жақты зерттеді. Роберттің Қазан соц. революциясына дейінгі қазақ музыкасын зерттеуде үлесі мол.
## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Васудев Пхадке Балвант

**Пхадке Васудев Балвант** (1845— 1883, Аден) — үнді патриоты. 

Қарулы көтеріліс жолымен елдегі ағылшын үстемдігін құлатуға болады деп есептеп, шаруаларға сүйенуге, оларды Үндістанның бостандығы үшін күреске тартуға ұмтылды. Васудев басқарған шаруалар отрядтары помещиктер мен өсімқорларға шабуыл жасап тұрды. Олардан тартып алған қаржы есебінен жауынгерлер жинауға кірісті. 1879 ж. тұтқынға алынып, отаршылдар оны өмір бойы айдауда жүру жазасына кесті. Түрмеде қайтыс болды. 

## Дереккөздер

Санат:1845 жылы туғандар
Санат:1883 жылы қайтыс болғандар
Санат:Аденде қайтыс болғандар
Санат:Үндістан революционерлері
Санат:Абақтыда қайтыс болғандар
Паиту

**Мартинью Мартинш Мукана** (1982 жылы 5 шілдеде туған) - **Паиту** деген лақап атпен танымалдылыққа ие. "Ксанти" футбол командасы мен Мозамбик ұлттық футбол құрамасының футболшысы. 
## Өмірбаяны
Мапуту қаласында өмірге келген. Жасөспірім шағында Лиссабондағы "Спортинг" футбол жастар құрамасында ойнады. Негізгі құрамда 2003 жылы ойнады, бірінші кезеңде аз ойнады да, 2004/05 кезеңінде футбол алаңында ойнауға жиі шығып тұрды. Екі рет қатарынан Португалдық "Спортинг" командасында үшінші орын жүлдегері болады. 2006 жылдың қаңтарында Марко Канейроның келуімен Паиту командадан ығыстырылады. Кейін, жарты жылға «Витория» командасына жалға беріледі. Шамалы ойынының нәтижесінде, жоғарғы дивизионнан түсіп қалады. Сәтсіз мансаптың әсерінен алдымен, испандық "Мальорка" командасына, кейін Брагалық "Спортинг" командасында ойнайды. Алайда, ол команда да ойнаған кезінде алаңға өте жиі шыққан (бір кезеңде 4 матч). 2007 жылдың жазында «Сьон» командасына ауысады да, Паи́тудың табысты мансабы басталады. 2008/09 жылдарда Швейцария жүлдесіне (кубок) ие болады. 2010 жылы «Ксамакс» футбол командасымен келісім - шартқа отырады.     
## Жетістіктері

* 3 - орын  Португалия футбол чемпионаты: 2003/04, 2004/05
* Жүлдегері  Швейцария футбол кубогы: 2008/09

## Сілтемелер
* Профиль на zerozerofootball.com 
* Профиль на официальном сайте ФИФА  

Санат:5 шілдеде туғандар
Санат:Португалия футболшылары
Санат:Мозамбик футболшылары
Санат:Мозамбик Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары
Санат:Витория Гимарайнш ФК ойыншылары
Санат:Мальорка ФК ойыншылары
Санат:Брага ФК ойыншылары
Санат:Сьон ФК ойыншылары
Санат:Васлуй ФК ойыншылары
Санат:Ксанти ФК ойыншылары
Санат:Ксамакс ФК ойыншылары
Санат:Машакене ФК ойыншылары
Беретта 38

**"Беретта М1938" , "Modello 38", "МАВ"** - Тулио Маренгони жүйесі бойынша жасалған итальяндық тапанша-пулемент. 1938 жылы ол итальян әскери қаруының қатарына алынды.

Екінші Дүниежүзілік соғыс кезінде "Беретта М1938" үлгісі мен оның кейінгі нұсқалары Италия менГерманияның, Румынияның әскери қаруының құрамында болды. Соғыс аяқталған соң Аргентина мен Пәкістанға тасымалданды. 

Бұл үлгіні жасап шығару үшін көп қаржы мен уақыт кетті. Сондықтан соғыс кезінде оның жеңілдетілген нұсқасы "Беретта 38/42" үлгісі жарық көрді.

"Беретта 38/42" үлгісін жасағанда алдыңғы нұсқаның барлық кемшілігі есепке алынып, жоғарғы сапалы қаруды жасау үшін мамандар көп еңбек етті.

"Беретта 38/42" үлгісінің ерекшелігі - дүмі қысқа болуымен қатар, жекелей және автоматты түрде ататын екі шүріппесі бар."38/42" үлгісінің сырт көрінісі ғана өзгертілген "Беретта 32А" үлгісі болғандықтан, оны шығаруға кететін шығын мәселесі ұзақ талданды. 

Бұл - қарудың влғашқы үлгісі "Беретта 18" бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайдаланылған Виллар Пероса тапанша-пулементіне негізделіп жасалған болатын.

Беретта үлгілері тактикалық - техникалық тұрғыдан барынша жақсы сипатқа ие . Сенімді әрі пайдалану ережесі қарапайым.Жинап - құрастыру тұрғысынан да ыңғайлы, бірақ өндірістік қасиеті төмен. Бұл қару 1950 жылға дейін қолданылды.

38-ші үлгінің ұңғысы ағаштан жасалған, ұзындығы - 800 метр, салмағы 3,3 келі. Алғашқы "М38" автоматында жиналатын пышақ енгізілген. Бірақ кейінгі үлгілер пышақсыз жасалады.

## Дереккөздер
1100 қызықты деректер

Санат:Қарулар
Птомаиндер

**Птомаиндер** ( — өлік) — ет, балық, ашытқы т. б. белогының микроорганизмдер әсерінен шіріп ыдырауында түзілетін азотты химиялық қосылыс. Птомаиндерге негізінде биогендік аминдер, оның ішінде путресцин мен кадаверин, меітилгуанидин, агматин, неврин, гистамин, тирамин, триптамин жатады. Птомаиндерді өлік уыты деп савау қате, өйткені бүлардың көпшілігінің уыттылығы онша емес. Шіріген тағам белоктарының уыттылығы онда Птомаиндер мен қатар бактериялық күшті токсиндер болатындығында. Птомаиндердің барлығы дерлік адам мен жануарлар тіршілік әрекетінде түзіліп отыратын заттар, кейбір түрі бос күйінде саңырауқұлақ, сыра ашытқысы, жоғары сатыдағы өсімдіктерде, тағамдық заттарда табылған. Птомаиндер құрамындағы аминдердің химиялық тегі, биологиялық маңызы, физиол. әсері әр қилы болатындықтан «Птомаиндер» термині қазір сирек қолданылады.
## Дереккөздер
Қараой (Қаратал алабындағы өзен)

**Қараой** – Қаратал алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Жетісу облысының Ескелді ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 69 км, су жиналатын алабы 484 км2.

## Бастауы
Бастауын Жетісу (Жоңғар) Алатауының батыс бөлігіндегі мұздықтардан алып, Текелі қаласы тұсында Қаратал өзеніне құяды.

## Гидрологиясы
Аңғары шатқалды, ағыны қатты. Жылдық орташа су ағымы Текелі қаласы тұсында 12 м3/с. Суы шаруашылыққа пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Ескелді ауданы өзендері
Санат:Қаратал су алабы
Қараөзек (Ойыл алабындағы өзен)

**Қараөзек** – Ойыл алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Атырау облысының Қызылқоға ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 53 км.

## Бастауы
Қарабау ауылынан солтүстікке қарай 10 км-дей жердегі батпақты көлшіктен басталып, Бөлекаяқ көліне 9 км жетпей жерге сіңіп кетеді.

## Гидрологиясы
Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Жағалауы жайпақ, суы жайылып ағады. Негізгі ағындысы көктемгі қар еру кезінде байқалады, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Аңғары жайылым ретінде, суы мал суаруға пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылқоға ауданы өзендері
Санат:Ойыл су алабы өзендері
Қараоба (Шыңғырлау алабындағы өзен)

**Қараоба** – Шыңғырлау алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Батыс Қазақстан облысы Бөрлі, Теректі аудандары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 61 км, су жиналатын алабы 1000 км2-ге жуық.

## Бастауы
Бастауын жонды қыраттардағы бұлақтардан алып, Масайтөбе ауылының тұсында Шыңғырлау өзеніне құяды.

## Гидрологиясы
Төменгі және жоғарғы арнасы кең, ағысы баяу, жайылмасы 50 м-ге дейін жетеді, суы тұщы. Орта ағысындағы жарқабақты жағалауының биіктігі 6-8 м. Өзен бойында бірнеше көлшіктер бар. Жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Жағалауы мал жайылымына қолайлы.

## Дереккөздер

Санат:Бөрлі ауданы өзендері
Санат:Теректі ауданы өзендері
Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері
Марк Шварцер

**Марк Шварцер** (ағыл. *Mark Schwarzer*; 6 қазан 1972 жыл,  Сидней, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Аустралия) — аустралиялық футболшы, қақпашы. 2004 жылғы ОФК Ұлттар кубогының жеңімпазы. .
## Клубтық мансабы
2013 жылдың 9 шілдесінде Марк "Челси" футбол клубының сапына келеді.

2014 жылдың 19 сәуірінде "Сандерленд" футбол клубына қарсы ойында ол, ең жасы үлкен ойыншы атанған (41жас).

2014 жылдың 22 сәуірінде Чемпиондар Лигасында ең алғаш ойын өнерін көрсетті. Ол ойында Марк 17-минутта жарақат алған Петр Чехтың орнына кіреді. Чемпиондар Лигасында өзінің екінші ойынында, ең үлкен ойыншы атанады, ол сәтте Марктың жасы 41 жыл 206 күн болады.

## Жетістіктері
### Командалық
* Футбол Лига Кубогының иегері: 2004
*ОФК Ұлттар кубонының жеңімпазы: 2004
### Жеке
*Аустралиядағы жыл футболшысы: 2009, 2010
## Дереккөздер

Санат:Сиднейде туғандар
Санат:Аустралия футболшылары
Санат:Аустралия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Кайзерслаутерн ФК ойыншылары
Санат:Брэдфорд Сити ФК ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Лестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Океания чемпиондары
Льюис Бейкер

**Льюис Ренард Бейкер** (; 25 сәуір 1995,  Лутон, Англия) — жартылай қорғаныс шебіндегі ағылшын ойыншысы. Қазіргі таңда ағылшындық "Челси" футбол клубында және Англияның жастар ұлттық құрамасында өнер көрсетеді.

## Клубтық мансабы
Льюис Бейкер Лутон қаласында дүниеге келген. Льюис футболды "Лутон Таун" академиясында бастаған және 2005 жылы 10 жасында "Челсидың" академиясына ауысады. 2012 жылы өз командасының жеңіске жетуіне үлес қосады, сонымен қатар Льюис осы жылы өзінің ең алғаш кәсіби келісім шартына қол қояды.

2013/14 жылғы маусымда "Челси" сапының жастар құрамасында өнер көрсетеді. Осы маусымда Льюис Англия лигасының чемпионы атанады. Ол финалда "Манчестер Юнайтед" командасына қарсы ойнап гол соғады, сол голдың арқасында оның командасы жетістікке жетеді.

"Челси" командасының негізгі сапында ең алғаш 5 қаңтар күні өнер көрсетеді. 2014 жылы маусымның соңында Льюис Бейкер "Челси"  сапының ең мықты жас ойыншысы атанады. 2014 жылы  Льюис  "Челси" футбол клубымен жаңа 5 жылдық келісім шартқа қол қояды.

## Ұлттық мансабы
Льюис Англияның (17 жастан 19 жасқа дейін) жастар сапында өнер көрсетеді. Англияның 20 жасқа дейінгі сапына ең алғаш 2014 жылдың тамыз айында капитан ретінде шақырылады.

2014 жылдың 5 қыркүйегінде ол ең алғаш Англияның 20 жасқа дейінгі сапында өнер көрсетті. Сол ойында Льюис гол соғып көзге көрінді. Ол ойында Англия Румынияға қарсы ойнап (6-0) есебімен жеңіске жетті.
Серхи Роберто

**Серхи Роберто Карнисер** (исп. *Sergi Roberto Carnicer*; 7 ақпан 1992 жыл, Реус, Испания) — жартылай қорғаныс шебіндегі Испаниялық ойыншы. Қазіргі таңда Испаниялық "Комо" футбол клубының сапында өнер көрсетеді.
## Карьерасы
### Клубтық мансабы
2010 жылы 10 қараша күні "Барселона" клубының шебінде алғаш рет "Сеута" футбол клубына қарсы алғашқы ойынын өткізді. "Барселона" клубына 7:1 есебімен ұтуға өз үлесін қосты. Сонымен қатар, келесі жылы 27 сәуірде УЕФА чемпиондар лигасының барысында "Реал Мадрид" футбол клубына қарсы ойында соңғы минуттарда Давид Вильямен бірге ойынға қатысты.
Өзінің ең алғашқы голын 2011 жылы 6 желтоқсанда "БАТЭ" футбол клубына қарсы ойында салып, өз командасының  4:0 есебімен жеңіске жетуіне өз үлесін қосты. Алғашқы голы "БАТЭ" футбол клубына қарсы ойынныі 35 минутында белгіленіпті.
### Ұлттық мансабы
2009 жылы қазанда Испания жастар құрама командасына шақырылды.
## Жетістіктері
*Испания чемпионы (7): 2010/11, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19, 2022/23 
*Испания Кубогы (6): 2011/12, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2020/21 
*Испания Суперкубогы (3): 2016, 2018, 2022/23 
*Чемпиондар лигасы (2): 2010/11, 2014/15 
*УЕФА Суперкубогы: 2015 
*Клубтар әлем чемпионаты: 2015

## Дереккөздер
## Сілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Комо ФК ойыншылары
Савай Джай Сингх

нобай

**Махараджа Савай Джай Сингх Амбер** ( кейінгі Джайпур ) патшалығын басқарды. Ол **Кахваханың** астанасы **Амберде** дүниеге келен. Әкесі **Махарана Бишан Сингх** қайтыс болғаннан кейін, 1699 жылы 11 жасында таққа отырды.
**Савай Джай Сингх** өте білімді адам болған. Оның **тарихтан, ғылымнан** және **математикадан** көп хабары бар еді, Осы ақылы мен таланты үшін **Моғол императоры Аурангзеб** оған **"савай"**, яғни **"ғажап"** деген атақ берген екен.
**Савай Джай Сингх** күннің тұтылуы мен басқа да **астрономиялық зерттеулер** жүргізу мақсатында **Дели, Матуре Уджайне, Варанам, Джайпур** қалаларында бес обсерватория салдырды. Бұл ежелгі обсерваториялар әлі күнге шейін өз құндылығын жойған жоқ.
Савай Джай Сингх **Раджпуттан** моғолдарды қуып шыққан **Мевар** және **Марвар** штаттармен одақ құрды. Маратханың әскери жасағына соққы берген соң (1714-1717жж) **Джай Сингх Мальва** жерінде алғашқы наменгерлік мәртебеге ие болды.
Ол алыстан болжайтын **мемлекет қайраткері** ретінде танылды. Елде болуы мүмкін барлық саяси жағдайды алдын ала болжап отырады. Бұл көрегендігі оның **Мальбадағы** беделін одан сайын көтере түсті.
Джай Сингх - ашвамедханы, яғни Веданың уағызы боцынша құрбандыққа шалу дәстүрін ұстаған алғашқы үнді билеуші.
Тасымал (лингвистика)

**Тасымал** — сөздің жолға сыймаған бір немесе бірнеше буынның келесі жолға бөлініп жазылуы

* Жазып келе жатқанда, жолға сыймаған сөз буын жігіне қарай тасымалданады. Мысалы: ала-қан, ор-на-лас-тыру.

### Екі дауысты дыбыстың ортасында келген '''Й''' мен '''У''' дыбыстары бар сөздерді буындағанда, бұл дыбыстар келесі буынның басында келеді және солай тасымалданады.
Мысалы: *да-уыс (дау-ыс емес), са-уат (сау-ат емес), да-йындық (дай-ындық емес), құ-йын (құй-ын емес)*. Ал *үу, ұу, ый, ій* дыбыстар тіркесінің орнына жазылған **у, и** әріптері бар сөздер тасымалдағанда, тасымал жігі дауысты әріптен басталады және солай тасымалданады. Мысалы: *бу-ын, су-ық, қу-а-қы, қи-ын, ти-ын, жи-ын* (тасымалданудың бұл түрі қазақ сөздері буындалудың табиғатына қарай емес, қос дыбысты ***и, у*** деген жалаң таңбалар мен жазуға байланысты қолданылатын шартты ереже.)

#### Ескерту:
Сөз ішінде үш дауыссыз дыбыс қатар келгенде, алдыңғы жолда екі дауыссызды қалдырып, келесі жолға үшінші дауыссыз дыбыс әрпін шығарып тасымалдау керек. Мысалы: *құмырс-қа (құмыр-сқа емес),* *күңгірт-теу (күңгір-ттеу емес), жаңғырт-ты (жаңғы-ртты емес).*

### '''''Жазып келе жатқанда жолға сыймаса, мынадай орындарда тасымал жасауға болмайды.'''''

* а) екі, үш не одан да көп әріптерден құралған бір буынды сөздер жеке тұрғанда тасымалданбайды;
* ә) сөздің жеке әрпін сол жолдың өзінде қалдыруға да, келесі жолға тасымалдауға да болмайды. Мысалы: *ара (а-ра, ар-а емес), аяқ (а-яқ емес), алақан (а-лақан емес);*
* б) бас әрпітер қысқарған сөздерді бөліп тасымалдауға болмайды. Мысалы: *БҰҰ (Б-ҰҰ  немесе БҰ-Ұ емес);*
* в) кісі атының қысқартылып алынған әрпін (инициалдарын) фамилиядан айырылып, сол жолда қалдырмаған да, екінші жолға көшірмеген де дұрыс: *А.С. Пушкин, Л.Н. Толстой, М.О. Әуезов*;
* г) цифр арқылы таңбаланатын сандарды оларға қатысты қысқарған атауларынан бөлмей тасымалданған жөн. Мысалы: *25 га (25-га емес), 50 см (50-см емес), 50% (50-% емес).*
Семей қаласындағы метеостанция

Семей қаласындығы метеостанциясының толық атауы Шығыс Қазақстан гидрометеорология орталығы “Семей” метеостанциясы болып табылады.Метеостанция ауданы 572 шаршы метр.Басқа метеорологиялық орталықтарға сәйкес метерологогиялық аймақтың маңайында 1 км аралықта таулар, ғимараттар немесе үйлер орналаспаған және ашық даланы қажет ететіндіктен, қаланың шетінде орналасқан.

## Метеостанцияда орналасқан құралдар
Метеостанцияда күн радиациясын есептейтін құрал,жердің температурасын өлшейтін құрал,қардың қалыңдығын өлшейтін құрал,,температураны өлшейтін құрал,ылғалдылықты өлшейтін құрал,,жауын шашын көлемін өлшейтін құрал және қысым мен желдің электронды құралдары орналасқан.
### Термометрлар
Жердің температурасын өлшейтін құрал - термометрлар.Термометрлер шығыстан батысқа қарап жатады.Қыста жартылай қарда жатады, ал жазда топыраққа толығымен еніп жатады.Термометрлердің арасы 5см дан кем болмау тиіс.

### Рейка
Қардың қалыңдығын өлшейтін құрал - рейка.Метереологиялық станцияда 3 рейка орналасқан.Қардың қалыңдығын үшеуінің орташа көрсеткішімен алады.Қарды 10 балл деп қарастырады.

### Термограф және гигрограф
Температураны өлшейтін құрал – термограф, ылғалдылықты өлшейтін құрал - гигрограф.Күніне 1 рет, яғни түскі 3те лентасы ауыстырылады.Температураның өзгергенін техник-метеорологтар зерттеп, қорытындысын алады.

### Жауын-шашын өлшегіш
Жауын шашын көлемін өлшейтін құрал – жауын-шашын өлшегіш.Таңертеңгі және кешкі 9да шелегі ауыстырылады. 12 сағат ішінде 50мл-ден көп жаңбыр жауса, қауіпті деп есептелінеді және Өскемендегі орталыққа хабарландырылады.

### Барометр
Ауа қысымын өлшейтін электронды құралдардың бірі-барометр.Барометр екі түрлі өлшеммен өлшенеді.Біріншісі-гектоПаскаль және екіншісі-мм сынап бағанасы

## Сілтемелер
Мекен-жайы:Аэрологическая станция, 1
Бастықтың телефоны: 53-90-53 
Метеогруппа телефоны: 53-90-52
Қарасай (Балқаш алабындағы өзен)

**Қарасай** – Балқаш көлінің оңтүстік-батыс алабына қарасты өзен.

## Географиялық орны
Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 80 км, су жиналатын алабы 1960 км².

## Бастауы
Бастауын Майжарылған тауларының солтүстік етегіндегі бұлақтардан алып, Балқаш көлінің оңтүстік-батысындағы Айрық шығанағы маңындағы батпаққа құяды.

## Гидрологиясы
Орташа су ағымы 0,18 м³/с. Өзен арнасының басым бөлігі сайлы-жыралы өңірмен өтеді. Тек төменгі арнасы кеңейіп жазық жермен ағады. Қарасайдың жалпы ұзындығы 95 км болатын 29 саласы бар. Ірілері; Қияқты және Қаракөз (Қарақұс). Ағыны көктемгі қар еру кезінде ғана байқалады. Жаз айларында қарасуларға бөлініп қалады. Алабы мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Мойынқұм ауданы өзендері
Санат:Балқаш көлі
Қарасай (Ойыл алабындағы өзен)

**Қарасай** – Ойыл алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысының Мұғалжар ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 56 км.

## Бастауы
Бастауын Қарашоқы тауының солтүстігінен алып, Ойыл өзеніне құяды.

## Гидрологиясы
Арнасы жарлауытты. Негізінен қар және жер асты суларымен толығады. Ағындысының негізгі бөлігі көктемгі қар еру кезінде қалыптасады, жазда қарасуларға бөлініп, кейде құрғап қаолады. Әрқайсысының ұзындығы 10 км-ден астам 11 саласы бар. Суы мал шаруашылығына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы өзендері
Санат:Ойыл су алабы
Қарасай (Ырғыз алабындағы өзен)

**Қарасай**, *Тастықарасай* – Ырғыз алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 50 км, су жиналатын алабы 1060 км2.

## Бастауы
Бастауын Шалқар ауданындағы Обалы тауының шығысынан алып, Шетырғыз өзеніне сол жағынан құяды. 

## Гидрологиясы
Ұзындығы 11 км болатын екі саласы бар. Арнасы сайлы-жыралы, белесті өңірмен өтеді. Сағасын шағын жайылма құрайды. Жазда ағыны қарасуларға бөлініп қалады. Аңғары жайылым ретінде пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз ауданы өзендері
Санат:Ырғыз су алабы
Қарасай (Жақсыкөң алабындағы өзен)

**Қарасай** – Жақсыкөң алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Нұра ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 30 км, су жиналатын алабы 284 км².

## Бастауы
Бастауын Қағыл тауының шығыс етегіндегі бұлақтардан алып, Жақсыкөң өзеніне құяды.

## Гидрологиясы
Жонды-белесті өңірмен ағатын өзеннің жағалауы жарлы келген, төменгі ағысында шағын жайылма құрайды. Жаз айларында қарасуларға бөлініп қалады. Аңғары мал жайылымы және шабындыққа пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы өзендері
Санат:Нұра су алабы
Қарасай

## Қазақстан
**Елді мекендер:**
* Қарасай – Ақмола облысы Ақкөл ауданындағы ауыл.
* Қарасай – Ақтөбе облысы Ырғыз ауданындағы ауыл.
* Қарасай – Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы ауыл.
* Қарасай – Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
* ''Қарасай'' – Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданындағы таратылған ауыл.
* Қарасай – Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы ауыл.

**Өзендер:**

* Қарасай – Балқаш алабындағы өзен.
* Қарасай – Балқаш көлінің батысындағы өзен.
* Қарасай – Жақсыкөң алабындағы өзен.
* Қарасай – Ойыл алабындағы өзен.
* Қарасай – Сарысу алабындағы өзен.
* Қарасай – Шарын алабындағы өзен.
* Қарасай – Ырғыз алабындағы өзен.

**Басқа мағыналар:**

* Қарасай – 16 ғ-да өмір сүрген ноғай мырзасы.

## Қырғызстан
* Қарасай – Талас облысы Айтматов ауданындағы айыл.
* Қарасай – Ыстықкөл облысы Жетіөгіз ауданындағы айыл.
Шұбар тоқылдақ

Шұбар тоқылдақ (Dendrocopos major) - орташа денелі (70-100г) тоқылдақ. Иығында ақ теңбілдері бар, денесінің үстіңгі бөлігі қара реңді, қанты ақ шұбар болып келеді. Бауыры - ақ немесе қызғылтсары, құйрықасты - қызыл. Аталығының және жас құстардың шүйдесінде қызы "телпек" болады. Ересек аналықта мұндай белгі болмайды. Еуразияның қылқанды және жапырақты ормандарында қоныстанады. Қазақстада орманды дала зонсында және шығыс және оңтүстік - шығыстың таулы ормандары бойынша Іле - Алатауына дейін кездеседі. Шұбар тоқылдақ ағаш қуысының кірер аузын өзі дөңгелек етіп қашайды. Салындыда 5 - 7 ақ түсті жұмыртқалар болады. Сұр түстес балапандары 2 аптадан кейін пайда болады, тағы 2 аптадай оны ата - енелері қоректендіреді. Жас балапандар ұядан ұша салысымен ұялас балапандар тарқап кетеді. 
Бұлар - отырықшы құстар, тек қана жас балапандар азық іздестіріп, аздап орындарын ауыстыруға тура келеді.
## Дереккөздер
Қазақстанның құстары, Алматыкітап баспасы

Санат: Тоқылдақтәріздестер отряды
Томпыш шөжешымшық

**Томпыш** немесе **күреңбас шөжешымшық** (лат: *Parus montanus*) — орташа денелі (10-12 грамм), кәдуілгі шөжешымшық. Реңі бойынша: жоны - бозғылт сұр, бауыры - ақшыл, басында күрең телпекшесі бар, тамағы да ақ құба болып келеді. 

Еуразияның солтүстік жартысындағы қылқанды ормандарда қоныстанады. Қазақстанда солтүстік және шығыс өңірлерде ұялайды., ал батыс Қазақстанда көшпенді түрде байқалады. 

Сонымен  бірге оның сүректі қашай алуы басқа шымшықтарға қарағанда жоғары деңгейде дамыған. Сондықтан ол ағаш қуысын өзі қашап дайындайды. Жылына бір рет қана балапан өргізеді, салындыда қызғылттау қоңырқай секпілді 7 - 8 жұмыртқа болады. Жұмыртқаларды аналығы 13 - 15 күн басады, ал аталығы оған жем тасиды. Балапандар ұяда 17 - 18 күн болады. Жас балапандар ұшқан соң үйірлесіп қоныс аударады.
## Дереккөздер
Қазақстан құстары
Станислав Алексеевич Поздняков

**Станислав Алексеевич Поздняков** (1973 жылы 27 қыркүйекте КСРО Новосибирск қаласында туған;) - семсермен семсерлесуден көрнекті ресейлік спортшы. Ол төрт дүркін Олимпиада чемпионы, он дүркін әлем чемпионы, он үш дүркін Еуропа чемпионы, әлем кубогының бес дүркін чемпионы және Ресейдің бес дүркін чемпионы (дербес жарыстарда). **Станислав Поздняков** КСРО - ның еңбегі сіңген спорт шебері (1992), Ресейдің еңбегі сіңген спорт шебері (1996), Подполковник (2007) және педагогикалық ғылымдар кандидаты.
## Жеке мансабы
Жарыстарға өзінің туған қаласы Новосибирск қаласының атынан шығыа тұрған. Ол Новосибирск мемлекеттік техникалық университетін бітірген.

2005 жылдан бері - Новосибирск облыстық халықтар депутаттарының мүшесі, "біртұтас Ресей" фракциясының белсенді мүшесі.

2008 жылдан бері - Ресейдің семсерлесу құрамасының мемлекеттік бапкері (барлық қару - жарақ бойынша)

2009 жылдан бастап - Ресейдің семсерлесу федерациясының вице - президенті, Еуропа семсерлесу федерациясының төреші қауымының төрағасы және вице - президенті.
## Жетістіктері
* Орден «Отан алдындағы ерен еңбегі үшін» IV дәрежелі (19 сәуір 2001) — Дене шынықтыру ме спорт дамуына қосқан үлесі және 2000 жылғы Сиднейде өткен Олимпиада ойындарында көрсеткен жоғарғы жетістіктері үшін
* Құрмет ордені (6 қаңтар 1997) — 1996 жылы өткен XXVI жазғы Олимпиада ойындарындағы көрсеткіштері мен мемлекет алдындағы еңбегі үшін. 
* Достық ордені (18 ақпан 2006) — дене шынықтыру мен спорт дамуына қосқан үлесі және спорттағы жоғары жетістіктері үшін.
## Сілтемелер
* С. Поздняков на сайте Федерации фехтования России
* Станислав Поздняков на сайте Олимпийского комитета России
* Станислав Поздняков на сайте databaseolympics.com 
* Биографический очерк о Станиславе Позднякове на сайте Весь Спорт Сибири 
Санат:Алфавит бойынша семсершілер
Санат:КСРО семсершілері
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:Ресей семсершілері
Санат:Семсерлесуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Ресей Олимпиада чемпиондары
Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Біріккен команда Олимпиада чемпиондары
Санат:Семсерлесуден әлем чемпиондары
Санат:Семсерлесуден Еуропа чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Пьеро делла Франческа

thumb|270px|right|
thumb|270px|right|
**Пье́ро де́лла Франче́ска** ( (1420 ж. ш., Тоскана, Сан-Сеполькро,— 12. 10. 1492, сонда жерленді) — Бастапқы қайта өркендеу дәуіріндегі итальян кескіндемешісі. 1439 ж. Флоренциядағы Доменико Венециано шеберханасында жұмыс істеді. Мазанчо, Ф. Брунеллески,Л. Б. Альберти творчествосы ықпалында болды. Басты шығармалары: «Шоқындыру» (1450—55, Лондон Ұлттық галерея), «Делла Мизерикордия мадонна» (1450—62; Сан-Сеполькро, Коммуналды пинакотека) полиптихы, Риминидегі Сан-Франческо (1451), Ареццодағы Сан-Франческо шіркеуінің (1452—1466) фрескалары, Федериго да Монтефельтро мен Баттиста Сфорцтың (1465 ж. ш., Уффици) портреттері. Пьерро Делла Франческа өнері —15 ғасырдағы өмір сүйгіш гуманистік мәдениеттің бірден-бір жоғары жетістігі саналады. Әйгілі математик, әрі «Кескіндемедегі қолданылатын өрістілік туралы», «Дұрыс бітімді бес дене жайлы кітапшалар» атты трактаттардың авторы.
## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Пэй Вэнь-Чжун

**Пэй Вэнь-Чжун** (3. 12. 1904 ж. т., Пекин) —қытай археологы, палеонтологы, антропологы. Қытайдағы тас дәуірін зерттеуші ғалым. 1928—37 ж. Чжоукоудяньға таяу жердегі қазба жұмысына қатысқан, мүнан синантроптардың сүйектерін, төменгі палеолиттегі тас қаруын, синантроптың отты пайдаланғанын білдіретін қалдықтарын (1931) тапқан. 1930—34 ж. жоғары палеолит қонысы Шандиндунды ашып зерттеді. Кейінірек Солтүстік-Батыс Қытайдағы неолитті қарастырды. 1951 ж. жоғары палеолиттегі цзыян маңының болған жеріне, 1956—58 ж. Гуанси аймағындағы үңгір қонысына зерттеу жүргізді.
## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Анри Пьерон

**Пьерон Анри** (18 шілде 1881 жыл - 6 қараша 1964 жыл) — француз психологы. Колледжде Франстың құрметті профессоры, Америка мен Еуропа елдерінің бірнеше ун-тінің құрметті докторы. Француздың көрнекті пспхологтары А. Бине мен Пьерон Жаненің шәкірті. Сор-боннаны бітірген. Психологиядан өткізілген бірнеше халықар. конгрестердің — 11 Париж (1937), 14-Монреаль (1954), қолданбалы психологиялық конгресінің (Берн, 1949) президенті болды. Пьеронның зерттеулері психология мен психофизиологияның ең маңызды мәселелеріне, эсіресе психофизиол. түйсіктерді, зерттелетін психикалық құбылыстардың материалдық субетратын дәлелдеуге арналған.
## Дереккөздер

Санат:18 шілдеде туғандар
Санат:1881 жылы туғандар
Санат:Парижде туғандар
Санат:6 қарашада қайтыс болғандар
Санат:1964 жылы қайтыс болғандар
Санат:Парижде қайтыс болғандар
Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері
Санат:Алфавит бойынша ғалымдар
Пэк Нам Ун

**Пэк Нам Ун** ( (17. 3. 1894 ж. т„ Чолла-Пукто провинциясы) — корей саяси қайраткері, тарихшы. 30 жылдары Корея тарихын марксистік методол. негізінде зерттеуді бастаушылардың бірі. Бұл кезеңде оның «Кореяның әлеуметтік-экономикалық тарихы», «Феодалдық Кореяның әлеуметтік-экономикалық тарихы» атты еңбектері жарық көрді. Оңт. Корея Жаңа халық партиясы ОК-нің председателі, Оңтүстік Корея Еңбек партиясы ОК предсадателінің орынбасары, Оңт. Корея Демократиялық ұлттық майданы ОК-нің председателі болды. 1947 ж. Солт. Кореяға қоныс аударды, 1948 ж. депутат болып сайланды, кейін Корей Халың Демократиялық Республикасының (КХДР) Жоғарғы халық жиналысы Президиумының мүшесі. 1953 жылдан КХДР ғылым академиясының толық мүшесі, 1956—61 жылдары оның президенті. 1961 жылдан Корея Еңбек партиясы ОК-нің мүшесі. 1958 жылдан КСРО ғылым академиясының шетелдік мүшесі.

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Пуэнт-Нуар

**Пуэнт-Нуар** () — Конго Республикасындағы қала, аумағы жағынан Браззавиль-дан кейін тұрады.

## Дереккөздер

Санат:Конго Республикасы қалалары