open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мәскеу ауданы (Қырғызстан)

**Мәскеу ауданы** () — Қырғызстанның Шу облысы құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік.

Әкімшілік орталығы — Беловодское селосы.

Ауданның аумағы 3028 км² құрайды, халқы 92 645 адам (2009 ж.).

## Тарихы
1930 жылдың 23 шілдесінен 1961 жылдың 20 қарашасына дейін **Сталин ауданы** болып аталып келді.

## Халқы
2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 84 443 аудан тұрғындарының ішінде 38 895 адам қырғыздар (46,1 %), орыстар — 19660 адам (23,3 %), дүнгендер — 15&#x20;755 адам (18,7 %), өзбектер — 2116 адам (2,5 %), украиндар — 2074 адам (2,5 %), күрдтер — 1189 адам (1,4 %), ұйғырлар — 970 адам (1,1 %), қазақтар — 794 адам (0,9 %).

## Әкімшілік бөлінісі
Мәскеу ауданы құрамына 12 ауылдық округ пен 28 ауыл кіреді:
* **Ақсу ауылдық округі**: Төменсу (әкімшілік орталығы), Ақбасат, Ақторпақ, Балаауылшы, Кеперарық, Мұраке, Үлкенарық ауылдары
* **Александровка ауылдық округі**: Александровка (әкімшілік орталығы), Бесөрік, Крупская ауылдары
* **Бестерек ауылдық округі**: Бестерек (әкімшілік орталығы) ауылдары
* **Беловодское ауылдық округі**: Беловодское (әкімшілік орталығы), Қостөбе ауылдары
* **Петровка ауылдық округі**: Петровка (әкімшілік орталығы), Заводское, Қызылту ауылдары
* **Первомай ауылдық округі**: Ақсу (әкімшілік орталығы) ауылы
* **Предтеченка ауылдық округі**: Предтеченка (әкімшілік орталығы), Аңарық ауылдары
* **Садовое ауылдық округі**: Садовое (әкімшілік орталығы) ауылы
* **Сретенка ауылдық округі**: Сретенка (әкімшілік орталығы), Большевик, Заря ауылдары
* **Төлек ауылдық округі**: Төлек (әкімшілік орталығы) ауылы
* **Целинный ауылдық округі**: Қызмола (әкімшілік орталығы) ауылы
* **Чапаев ауылдық округі**: Спартак (әкімшілік орталығы), Ақсүйек, Маловодное ауылдары

## Дереккөздер

Санат:Мәскеу ауданы
Шри-Ланка (арал)

**Шри-Ланка** (санскр. श्री लङ्का, *атақты, құдай берген өлке*) — Үнді мұхитындағы арал. Шри-Ланка Демократиялық Социалистік Республикасының ірі аралы.

Аралдың аумағы - 65 610 км² құрайды. Ең биік нүктесі - Пидуруталагала тауы, 2524 м.

Солтүстік-батыста Шри-Ланка Үндістан түбегінен Полк бұғазы, Полк шығанағы және Манар шығанағы бөліп жатыр. Бұрын, XV ғасырға дейін, арал материкпен қылта арқылы байланысқан болатын, алайда 1481 жылғы күшті жер сілкінісінен кейін қылта аралдар тізбегіне «ыдыраған» - Көпір Адамов.

Аралдың солтүстігі мен шығысында Бенгал шығанағы ұласады.

1972 жылға дейін ресми атауы - **Цейлон** (санскритше सिंहल द्वीप «Синхала двипа», Сингалдардың аралы деген сөз) болды.

## Өзендер

thumb|left|200px|
Аралдың ең ірі өзені - Махавели-Ганга, аралдың орталық бөлігінен солтүстік-шығысқа қарай Бенгал шығанағына ағады. Басқа ірі өзендер: Келани, Калу, Аруви-Ару.

## Шығанақтар
Аралдардың шығанақтарының көп бөлігі солтүстік-шығыс және солтүстік жағалауда орналасқан, олардың ішіндегі ең ірісі, Джафна лагунасы, аралдың аттас ең ірі түбегі бар Бенгал шығанағынан жабық.

Шығанақтар Путталам қаласынан Потвилл қаласына дейін: Путалтам лагунасы, Дути шығанағы, Португал, Полк шығанағы, Джафна лагунасы, Көккилай, Коддиаяр шығанағы, Перия-Калапува лагунасы, Карай-Калапу, Тандиди-Калапу, Комари-Калапу.

## Түбектер мен аралдар

Шри-Ланканың ең ірі түбегі - солтүстікте орналасқан Джафна.

Шри-Ланка жағалауларында, көбінесе Полк бұғазы мен Манар шығанағында: Аналайтиву, Карайтиву, Веланай, Элувайтиву, Мандайтиву, Палетиву, Эрумайтиву, Каккативу, Манар, Пулянтиву, Каллиадитиву сияқты көптеген шағын аралдар бар.

## Тұрғындар
thumb|right|200px|1981 жылғы санақ бойынша Шри-Ланкадағы тілдік және діни топтардың географиялық таралуы

Халқының саны 20 277 597 адамды құрайды (2012 ж.).

Сингалдар 74,88%, тамилдер - 11,2% құрайды, негізінен солтүстік және шығыс өңірлерде тұрады. Ланкалық маврлар (ларакалла - арабтардың ұрпақтары) - 9,2%, бюргерлер (еуропалықтардың аралас некеден туған ұрпақтары) - шамамен 0,3%, веддтер (аралдардың ең көне тұрғындардың ұрпақтары) - шамамен 1 мың адам.

Халықтың 70,19% -ы (негізінен сингалдар) буддизмді (негізінен Тхеравада), 12,61% - индуизмді (тамилдер), 9,71% - ислам, 7,45% - христиан дінін ұстанады.

Христиандардың 82% -ы католиктер, ал қалғандары англикандар және басқа протестанттар.

Санат:Үнді мұхиты аралдары
Санат:Шри-Ланка аралдары
Лукас Торрейра

**Лукас Себастьян Торрейра ди Паскуа** (; 11 ақпан 1996, Фрай-Бентос, Уругвай) — уругвайлық футболшы, жартылай қорғаушы. "Фиорентина" футбол клубы мен Уругвай Ұлттық футбол құрамасында ойнайды.

## Карьерасы

### Клубтық
"Монтевидео Уондерерс" клубының түлегі. 2014 жылы Италияның екінші дивизионында ойнайтын "Пескара" клубына ауысты. Маусымды қосалқы құрамда бастағанымен, жыл соңына дейін негізгі құрам ойыншысы атанып үлгерді.  

2015 жылы жазда "Сампдорияға" ауысты. 21 маусым күні "Эмполиға" қарсы Италия чемпионатының матчында тұңғыш рет алаңға шықты. 

2018 жылғы әлем біріншілігінен соң "Арсеналға" ауысты. Келісім шарты 2023 жылға дейін.

2020 жылы жазда "Атлетико Мадридке" бір жылға жалға берілді.

2021 жылы тамыз айында "Фиорентинаға" бір жылға жалға кетті.

### Ұлттық құрама
2018 жылы 23 наурызда Уругвай құрамасындағы алғашқы ойынын Чехияға қарсы өткізді. 2018 жылғы әлем біріншілігіне, 2019, 2021 жылдары Америка кубогына қатысты.

## Жетістіктері

* Англия кубогы: 2019/20
* Англия суперкубогы: 2020
* Ипания чемпионы: 2020/21
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:11 ақпанда туғандар
Санат:Уругвай футболшылары
Санат:Уругвай Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Пескара ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
Байғұл (ауыл)

**Байғұл** — Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы, Жұмажанов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2025 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жаңаарқа кентінен оңтүстік-батысқа қарай 66 км-дей жерде.

## Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 243 адам (128 ер адам және 115 әйел адам) болса, 2009 жылы 256 адамды (114 ер адам және 142 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 85 адамды (47 ер адам және 38 әйел адам) құрады.

## Мекемелері мен ұйымдары
Елді мекенде «Байғұл бастауыш мектебі» жұмыс істейді. Ғимарат типтік негізде 1970 жылы салынған. Білім ұйымының жобалық қуаты (саны): 40, 2019/2020 оқу жылындағы оқушы саны – 6.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданының таратылған елді мекендері
Панфилов ауданы (Қырғызстан)

**Панфилов ауданы** () — Қырғызстанның Шу облысы құрамына кіретін 2-деңгейдегі әкімшілік-аумақтық бірлік.

Ауданның жер көлемі 4861 км², халық саны — 41&#x20;754 адам (2009 г.).

Әкімшілік орталығы — Қайыңды қаласы ().

Аудан Шу облысының қиыр батысында орналасқан. Талас облысының территориясымен бөлінген екі бөліктен тұрады.

## Халқы
2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 41 754 аудан тұрғындарының ішінен қырғыздар 28 736 адамды құрайды (68,8 %), орыстар — 7418 адам (17,8 %), қазақтар — 1110 адам (2,7 %), украиндар — 878 адам (2,1 %), түріктер — 787 адам (1,9 %), өзбектер — 754 адам (1,9 %), тәжіктер — 459 адам (1,1 %).

## Әкімшілік бөлінісі
Аудандық маңыздағы қала:
* Қайыңды қаласы

Аудан құрамына 6 ауылдық округ пен 20 ауыл кіреді:
* **Вознесеновка ауылдық округі**: Вознесеновка (әкімшілік орталығы), Ортақайырма, Еркінсай ауылдары
* **Күрпілдек ауылдық округі**: Күрпілдек (әкімшілік орталығы), Киров, Ровное ауылдары
* **Ортаев ауылдық округі**: Тельман (әкімшілік орталығы), Бұқара, Құмарық ауылдары
* **Құрама ауылдық округі**: Панфиловское (әкімшілік орталығы), Жайылма, Ортаарық, Эфиронос ауылдары
* **Фрунзе ауылдық округі**: Шалдыбар (әкімшілік орталығы), Шолақарық, Шорғалы ауылдары
* **Шалдыбар ауылдық округі**: Первомайское (әкімшілік орталығы), Озёрное, Октябрьское, Ойранды ауылдары

## Дереккөздер

Санат:Панфилов ауданы (Қырғызстан)
Қант (айрық)

**[[Қант]]** — қант қызылшасы мен қант қамысынан алынатын тағам.
## Басқа мағыналары
* Қант — Қырғызстандағы қала.
Соқылық ауданы

оңға|нобай|200x200 нүкте
**Соқылық ауданы** () — Қырғызстанның Шу облысы құрамындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік орталығы — Соқылық ауылы.

## Тарихы
Аудан 1935 жылдың 5 ақпанында **Каганович ауданы** болып құрылған. 1957 жылы атауы өзгертілді.

## Халқы
2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 159 231 аудан тұрғынының ішінен қырғыздар 99 712 адамды құрайды (62,6 %), орыстар — 32675 адам (20,5 %), қазақтар — 4339 адам (2,7 %), дүнгендер — 3006 адам (1,9 %), түріктер — 2916 адам (1,8 %), әзербайжандар — 2299 адам (1,4 %), украиндар — 1950 адам (1,2 %), ұйғырлар — 1712 адам (1,1 %), даргиндер — 1540 адамды (1,0 %), лезгиндер — 1394 адам (0,9 %), немістер — 1306 адам (0,8 %), өзбектер — 1114 адам (0,7 %), татарлар — 996 адам (0,6 %), күрдтер — 860 адам (0,5 %).

## Дереккөздер

Санат:Соқылық ауданы
Ыстықата ауданы

**Ыстықата ауданы** () — Қырғызстанның Шу облысы құрамындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік орталығы — өзі аудан құрамына кірмейтін Қант қаласы.
солға|нобай|200x200 нүкте|Первомайское ауылындағы мешіт

## Тарихы
1977 жылы Шу ауданын бөлу арқылы құрылған.

## Халқы
2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 132 759 аудан тұрғынының ішінен қырғыздар 62 620 адамды құрайды (47,2 %), орыстар — 28 000 адам (21,1 %), дүнгендер — 19 223 адам (14,5 %), түріктер — 4699 адам (3,5 %), ұйғырлар — 4091 адам (3,1 %), әзербайжандар — 3486 адам (2,6 %), өзбектер — 2207 адам (1,7 %), немістер — 1524 адам (1,1 %), украиндар — 1343 адамды (1,0 %),қазақтар — 1317 адам (1,0 %), татарлар — 1078 адам (0,8 %).

## Дереккөздер

Санат:Ыстықата ауданы
УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19, топтық турнир

Мұнда 2018/19жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық турнир нәтижелері жарияланған. Әр топтан екі клуб 1/8 финалға жолдама алды. Үшінші орын алған клубтар УЕФА Еуропа Лигасының 1/16 финалында ойнайды.
## А тобы

----

----

----

----

----

## В тобы

----

----

----

----

----

## С тобы

----

----

----

----

----

## Д тобы

----


----


----


----


----


## Е тобы

----

----

----

----

----

## Ғ тобы

----

----

----

----

----

## G тобы



----


----


----


----


----


## Н тобы

----

----

----

----

----

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19
Санат:2018 жылғы футбол
Бидайық (Орынбай ауылдық округі)

**Бидайық** — Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы, Орынбай ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2025 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жаңаарқа кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 13 км-дей жерде.

## Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 245 адам (123 ер адам және 122 әйел адам) болса, 2009 жылы 185 адамды (88 ер адам және 97 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 87 адамды (48 ер адам және 39 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданының таратылған елді мекендері
Орынбай (ауыл)

**Орынбай** — Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданындағы ауыл, Орынбай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жаңаарқа кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 18 км-дей жерде.

## Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 581 адам (294 ер адам және 287 әйел адам) болса, 2009 жылы 520 адамды (258 ер адам және 262 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 393 адамды (200 ер адам және 193 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы елді мекендері
Кенжебайсамай

**Кенжебайсамай** — Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы, Түгіскен ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жаңаарқа кентінен оңтүстік-батысқа қарай 154 км-дей жерде.

## Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 400 адам (205 ер адам және 195 әйел адам) болса, 2009 жылы 316 адамды (177 ер адам және 139 әйел адам) құрады. 

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 511 адамды (380 ер адам және 131 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы елді мекендері
Ынталы (Ұлытау облысы)

**Ынталы** — Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданындағы ауыл, Қараағаш ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңаарқа кентінің солтүстік-батысында 55 км-дей жерде.

## Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 1334 адам (676 ер адам және 658 әйел адам) болса, 2009 жылы 1106 адамды (582 ер адам және 524 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 808 адамды (410 ер адам және 398 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы елді мекендері
Қызылжар (Ұлытау облысы)

**Қызылжар** — Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданындағы кент, Қызылжар кенттік әкімдігі орталығы, темір жол бекеті.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жаңаарқа кентінен оңтүстік-батысқа қарай 153 км-дей жерде.

## Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 1530 адам (775 ер адам және 755 әйел адам) болса, 2009 жылы 1620 адамды (805 ер адам және 815 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1439 адамды (740 ер адам және 699 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан кенттері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
УЕФА Еуропа лигасы 2018/19, топтық турнир

Бұл мақалада УЕФА Еуропа лигасының топтық кезеңіндегі матчтар нәтижесі жарияланған. 12 топтан 24 клуб 1/16 финалға жолдама алды.
## А тобы

----

----

----

----

----

## В тобы

----

----

----

----

----

## С тобы

## D тобы

## Е тобы

----

----

----

----

----

## Ғ тобы

## G тобы

## Н тобы

## І тобы

## J тобы

## К тобы

----

----

----

----

----

## L тобы

Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2018/19
Тимор

**Тимор** (индон. *Pulau Timor*, тетум *Timor*, порт. *Timor*) — Малай архипелагының оңтүстік бөлігіндегі арал, екі тәуелсіз мемлекеттер арасында бөлінген: Шығыс Тимор және Индонезия.

## Географиясы
Аралдың аумағы 30,8 мың км². Малай тілінде аралдың атауы «шығыс» дегенді білдіреді; бұл аралдың аралдар тізбегінің шығыс жағында орналасқандығын дәлелдейді.

## Әкімшілік бөлініс
thumb|left|200px

Тимор аралы екі тәуелсіз мемлекеттер арасында бөлінген: Шығыс Тимор мен Индонезия (4 аудан және 1 қалалық муниципалитет).

*Шығыс Тимор - 15 007 км², 1,066,409 адам (2010)
*Индонезия - 14 660 км², 1 662 056 адам (2010)
**Купанг (қала) — 160 км², 335 585 адам
**Купанг ауданы - 5437 км², 303 998 адам
**Белу ауданы - 2446 км², 352,400 адам
**Оңтүстік Орталық Тимор ауданы - 3947 км², 440 470 адам
**Орталық Орталық Тимор ауданы - 2670 км², 229 603 адам

## Тұрғындар
Аралда австронезиялық және папуан тілдерінде сөйлейтін адамдар: атондар, тетумдер және т.б. тұрады.

## Мәдениеті
Жергілікті аңызға сәйкес, Тимор аралы үлкен қолтырауын болған.

«Timor» - бұл поп-әнші Шакираның *Oral Fixation Vol. 2* (2005) - Шығыс Тимор туралы әні.

Санат:Индонезия аралдары
Санат:Шығыс Тимор аралдары
Санат:Тимор
УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16, топтық турнир

## Топтық кезең
*Басты мақала: [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16]]*
### A группасы

### B группасы

### C группасы

### D группасы

### E группасы

### F группасы

### G группасы

----

### H группасы

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16
Санат:2015 жылғы футбол
Манас ауданы

**Манас ауданы** () — Қырғызстан Республикасындағы Талас облысының солтүстік-батысында орналасқан әкімшілік бірлік. 1980 жылы 3 қазанда Киров (қазіргі Айтматов) ауданынан бөліну арқылы құрылды.

Талас облысының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Солтүстігінде және батысында Қазақстанның Жамбыл облысымен, оңтүстікте Талас облысының Айтматов және Бақайата ауданымен, шығысында Талас ауданымен шектеседі.

Әкімшілік орталығы — Покровка ауылы.

## Халқы
2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 32 913 аудан тұрғынының ішінен қырғыздар 25&nbsp;801 адамды құрайды (78,4 %), күрдтер — 2204 адам (6,7 %), қазақтар — 1568 адам (4,8 %), орыстар — 1093 адам (3,3 %), өзбектер — 910 адам (2,8 %), түріктер — 589 адам (1,8 %).

## Әкімшілік бөлінісі
Манас ауданының құрамына 5 айыл аймағы мен 22 айыл кіреді:
* Қайыңды айыл аймағы: Арал (орталығы), Қайыңды, Нілді, Сарыбұлақ, Шөштөбе айылдары
* Қырғызстан айыл аймағы: Талас (орталығы), Көктөбе, Манас айылдары
* Май айыл аймағы: Майское (орталығы), Новодонецкое айылдары
* Покровка айыл аймағы: Покровка (орталығы), Баласары, Жайылған, Қараарша, Сөгет айылдары
* Үшқорған айыл аймағы: Қызылжұлдыз (орталығы), Ақтас, Жиде, Кеңес, Үлкенқақпа, Тасбасат, Үшқорған айылдары

## Дереккөздер

Санат:Манас ауданы
УЕФА Еуропа лигасының финалы 2018

**УЕФА Еуропа лигасының финалы 2018** (ағыл. *2018 UEFA Europa League Final*)— 2017/18 жылғы маусымның шешуші ойыны. 2018 жылы 16 мамырда Лиондағы "Парк Олимпик Лионне" стадионында өтті. Мадридтің "Атлетикосы" "Олимпик Марсель" клубын 3:0 есебімен ұтып, турнир жеңімпазы атанды. 
## Матч

### Протокол

### Статистика

## Сілтемелер
*Матч туралы

Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2017/18
Санат:Атлетико Мадрид ФК ойындары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойындары
Санат:2018 жылғы футбол
Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары
Футболдан Азия Кубогы 2019

**Футболдан Азия Кубогы 2019** (ағыл. *AFC Asian Cup 2019*) — 17-ші рет өткізілген Азия Ұлттық құрамалары арасындағы құрлықтық турнир. 2019 жылы 5 қаңтар мен 1 ақпан аралығында Біріккен Араб Әмірліктерінде өтті. Азия кубогына тұңғыш рет 24 құрама қатысты.

Финалда Катар және Жапония құрамалары кездесіп, Катар футболшылары 3:1 есебімен жеңіске жетті де, тұңғыш рет Азия чемпионы атанды.
## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

----

### В тобы

 

  

  

### С тобы

### Д тобы

 

### Е тобы

### Ғ тобы

## Плей-офф
### 1/8 финал

 

 

### 1/4 финал

 

 

### Жартылай финал

 

## Финал

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:2019 жылғы футбол
Футболдан Азия Кубогы 1956

**Футболдан Азия кубогы 1956** — Азия Ұлттық құрамалары арасындағы тұңғыш құрлықтық чемпионат. Финалдық турнир 1956 жылы 1-15 қыркүйек аралығында Гонконгта өтіп, 4 құрама қатысты. 
## Турнир

----

----

----

----

----

----

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:1956 жылғы футбол
Аққолқа

**Аққолқа** — Қарағанды облысы Нұра ауданы, Қарақойын ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Нұра кентінен онтүстік-батысқа қарай 210 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы елді мекендері
Шорманов Ербол Әлімқұлұлы

**Шорманов Ербол Әлімқұлұлы**  (1968 жыл 20 тамыз, Қазақ КСР, Алма-Ата) - 2018 жылдың қаңтар айынан бастап «Астана ЭКСПО-2017» Ұлттық компаниясының Басқарма Төрағасы, 2009 - 2015 жылдары Алматы қаласы әкімінің орынбасары.

## Өмірбаяны

1968 жылы 20 тамызда Алматы қаласында, Қазақ КСР-да дүниеге келген.

1991 жылы Алматы халық шаруашылығы институтын экономист мамандығы бойынша бітірген.

Еңбек жолын 1991 жылы Қазақстан Республикасының кеден органдарында бастады.

1991 жылдан бастап 2005 жылға дейін – Қазақстан Республикасының кеден органдарында бірқатар басшылық қызметтерді атқарды.

2005 жылдың мамыр айынан 2008 жылдың мамыр айына дейін – Алматы қаласы кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің директоры.

2008 жылдың мамыр айынан 2009 жылдың ақпан айына дейін – Алматы қаласы әкімі аппаратының басшысы.

2009 жылдың ақпан айынан 2015 жылдың тамыз айына дейін – Алматы қаласы әкімінің орынбасары.

2015 жылдың тамыз айынан 2018 жылдың қаңтарына дейін «Астана ЭКСПО-2017» Ұлттық компаниясы» АҚ Басқарма Төрағасының орынбасары.

2018 жылдың 8 қаңтарынан – «Астана ЭКСПО-2017» Ұлттық компаниясы» АҚ Басқарма Төрағасы.

## Марапаттары

«Құрмет» ордені (2011ж.)

«Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл» мерейтойлық медалі (2016ж.)

«Парасат» ордені (2017ж.) 

## Әскери қызметі, әскери және арнаулы атақтары, атақтары

1986 жылдан 1988 жылға дейін – Кеңес Армиясы қатарында қызмет етіп, сержант атағы берілген.

## Ескертулер
Футболдан Азия Кубогы 2015

**Футболдан Азия Кубогы 2015** — 16-шы рет өткізілген Футболдан Азия чемпионаты. 2015 жылы 9-31 қаңтар күндері Аустралияда өткізіліп, алаң иелері тұңғыш рет Азия чемпионы атанды.
## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

## Плей офф
### 1/4 финал

### 1/2 финал

## 3 орын үшін

## Финал



Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:2015 жылғы футбол
Дамбартон

**Дамбартон** (ағыл. Dumbarton, шотл. *Dùn Breatainn*, скотс. *Dumbairton*) — Шотландиядағы қала. Уэст-Данбартоншир округының әкімшілік орталығы. Клайд өзенінің жағалауында орналасқан.

## Тарихы
IV ғасырдың аяғынан бастап қазіргі заманғы қала аумағында Алт Клуит патшалығының астанасы болуы мүмкін (кейінірек Стратклайд деп аталады). Бұл мемлекет жергілікті бриттік тайпа дамнондар құрды. Дамнондардың бірінші патшасы - Жериеленуші Керетик жотаның үстінде Дан-Британн («британдық кемежай») бекінісін салды, осы бекіністің атауынан, бәлкім, қаланың аты пада болды.

## Тағы қараңыз
*Дамбартон қамалы
*Овертондық көпір

## Сілтеме
*Dumbarton: Riverside Parish Church website with Facebook page
*Robert Burns (poet) Links to Dumbarton
*Scottish Maritime Museum
*Dumbarton Football Club
*Brock Bowling Club (Dumbarton)
*UK Rock Climbing (Dumbarton)
*The Auchenreoch WWII RAF 'Starfish - Secret Fire' site control bunker above Dumbarton.

Санат:Шотландия қалалары
Футболдан Азия Кубогы 2011

**Футболдан Азия Кубогы 2011** (*AFC Asian Cup 2011/2011 كأس آسيا*) — Футболдан 15-ші Азия чемпионаты. 2011 жылы қаңтар айында Қатар стадиондарында өтті.

## Топтық турнир
### A тобы

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

### Д тобы

----

----

----

----

----

## Плей-офф
### 1/4 финал

----

----

----

### 1/2 финал

97 - минутта Хонда пенальти соға алмады (қақпашы қайтарды). Қайтқан допты Хосогаи соқты.
----

## Үшінші орын үшін

## Финал

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:2011 жылғы футбол
Роазон Парк

**«Роазон Парк»** () — Францияның Ренн қаласындағы футбол стадионы. 2015 жылға дейін **«Рут де Лорьян»** () деп аталған. "Ренн" клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді.

Сыйымдылығы 27 мың адам. 2004 жылы қайта жөндеуден өткенге дейін 30000 адам сыятын болған. Ренн қаласындағы "Лорьяндағы" стадионға апаратын жол" көшесінде орналасқан.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Клуб сайтындағы парақшасы
* «Рут де Лорьян» (*worldstadiums.com*)

Санат:Стадиондар
Санат:Франция стадиондары
Сабри Лямуши

**Сабри Лямуши** (; 9 қараша 1971, Лион, Франция) — франциялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол бапкері. 

Франция, Италия, Катар клубтарында және Франция Ұлттық құрамасында ойнады. 1996 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. 

Футболмен қоштасқан соң бапкерлікпен айналысты. 2012-14 жылдары Кот-д'Ивуар құрамасын жаттықтырды. 

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде

* Франция чемпионы (2): 1995/96, 1999/2000
* Франция кубогы (1): 1995/96
* Италия кубогы (1): 2001/02

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Парақшасы 

Санат:9 қарашада туғандар
Санат:Франция футболшылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Франция футбол жаттықтырушылары
Санат:Кот-д'Ивуар Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Осер ФК ойыншылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Санат:Парма ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Дженоа ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Санат:Әл-Райан ФК ойыншылары
Санат:Әл-Жайш Эр-Райян ФК жаттықтырушылары
Бенжамин Бурижо

**Бенжамин Буриго** (фр. *Benjamin Bourigeaud*; 14 қаңтар 1994) — француз футболшысы, "Ренн" клубының жартылай қорғаушысы.

## Cтатистикасы
### Клубтық
: *22 Maмыр 2018*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі 

Санат:14 қаңтарда туғандар
Санат:Франция футболшылары
Санат:Ланс ФК ойыншылары
Санат:Ренн ФК ойыншылары
Дамфрис

**Дамфрис** (ағыл. *Dumfries*, шотл. *Dùn Phris*) — Шотландияның оңтүстігіндегі қала, Дамфрис-энд-Галловей округының әкімшілік орталығы.

Шотланд ақыны Роберт Бернс қайтыс болған жер. Музыкант Келвин Харристің туған жері.

Қала арқылы Нит өзені ағып өтеді.

## Туыстас қалалар
* Аннаполис, АҚШ
* Гифхорн, Германия
* Пассау, Германия
* Канту, Италия

## Сілтеме
*Дамфрис «Undiscovered Scotland» сайтында 

Санат:Шотландия қалалары
Джон Стюарт, 3-Леннокс графы

**Джон Стюарт** (; шамамен 1490 — 4 қыркүйек 1526 жыл) 1513 жылдан бастап **3-[[Леннокс графы]]** — шотландиялық барон, король V Джеймстің кәмелет жасына толмаған кезеңіндегі роялистер көшбасшылардың бірі.

## Өмірбаяны
Джон Стюарт Флодден түбіндегі шайқаста қайтыс болған 2-Леннокс графы Мэтью мен 1-Гамильтон лорды Джеймс Гамильтонның (шамамен 1415–1479) қызы Элизабет Гамильтонның (анасы жағынан Шотландия королі II Джеймстің немересі) ұлы.

1515 жылы Олбани герцогы, Джон Стюарт V Джеймстің кәмелет жасына толмаған кезінде Шотландия регенті болып тағайындалғаннан кейін, Леннокс графы регентке қарсы бүлік көтерді. Сонымен қатар, ол таулы кландардың көтерілісін ұйымдастырды. Төңкерісті регенттің профранцуздық саясатына наразы болған Англияның патшасы VIII Генри белсенді қолдады. Бірақ Глазгодағы қақтығыста Леннокс графы әскерін Олбани герцогы тас-талқан етіп жеңді, сонымен көтеріліс жаншылды. Регент саяси икемділікті көрсетті және бүлікшілердің басшыларына қарсы қуғын-сүргінді қолданбады. Көп ұзамай Леннокс қайтадан регенттік кеңеске қабылданды.

1524 жылы Олбани регенттіктен босатылды, елдегі билікті Ангус графы Арчибальд басып алды. Барлық басты мемлекеттік лауазымдарға Ангустың туыстары тағайындалды, ал жас патшаны Эдинбург сарайына кепілдік ретінде ұсталды. Леннокс уақытының ең дәйекті роялистері ретінде 1526 жылы V Джеймспен байланыс орнатып, патшаны босату үшін әрекеттерді ұйымдастырды. Әрекет шотланд ақсүйектердің арасында кеңінен қолдау алды, бірақ 1526 жылғы 4 қыркүйекте Леннокс патшаны босатуға тырысып жатқанда қаза тапты.

## Отбасы
1511 жылғы 19 қаңтарда 1-Атолл графы, Джон Стюарт (1440–1512) пен 3-Оркней графы, Уильям Синклердің қызы Элеонора Синклердің (1457–1518) қызы Элизабет Стюартқа үйленді. Балалары:

*Мэтью Стюарт (1516–1571), 4-Леннокс графы (1526—1571)
*Роберт Стюарт (1517–1586), 6-Леннокс графы (1578–1580)
*Джон Стюарт (шамамен 1519–1567), 5-д’Обиньи сеньорі (1543–1567)
*Элеонора Стюарт, Шотландия королі V Джеймстің сүйіктісі және Колдингем приоры, Джон Стюарттың анасы, 1-күйеуі — Уильям Эрролл граф, 2-күйеуі — 11-Сазерленд графы (1546–1567), Джон Гордон (1525–1567)
*Элизабет Стюарт, күйеуі — Ниниан Росс.

## Дереккөздер

Санат:XV ғасырда туғандар
Санат:Стюарттар
Санат:Леннокс графтары
Мэтью Стюарт, 2-Леннокс графы

**Мэтью Стюарт** (; 1460 жыл — 9 қыркүйек 1513 жыл), 1495 жылдан бастап 2-**[[Леннокс графы]]** — шотландиялық барон, 1-Леннокс графы, Джон Стюарт пен Маргарет Монтгомеридің ұлы. 1513 жылы Флодден түбіндегі шайқаста қаза тапты.

## Некелері мен балалары
*1-неке (13 маусым 1490) — Лайл лорды, Роберт Лайлдың қызы, Маргарет Лайл
*2-неке  (9 сәуір 1494) — Шотландия королі II Джеймстің қызы Мария Стюарт пен 1-Гамильтон лорды, Джеймстің қызы Элизабет Гамильтон
**Манго Стюарт
**Агнес Стюарт
**Джон Стюарт (1490–1526), 3-Леннокс графы;
**Маргарет Стюарт
**Элизабет Стюарт
**Кэтрин Стюарт

## Әдебиет
*G. E. Cokayne et al., eds. *The Complete Peerage of England, Scotland, Ireland, Great Britain, and the United Kingdom, Extant, Extinct, or Dormant.* Reprint ed. (Gloucester, UK: Alan Sutton Publishing, 2000).

## Сілтеме
*Мэтью Стюарт «The Peerage» сайтында

Санат:Стюарттар
Санат:Леннокс графтары
Джон Стюарт, 1-Леннокс графы

**Джон Стюарт** (; 1430 жылға дейін туған — 1495 жыл), 1488 жылдан бастап 1-**[[Леннокс графы]]** — шотландиялық барон, 1489 жылғы патша IV Джеймсқа қарсы көтерілістің көшбасшысы.

## Өмірбаяны
Стюарт ақсүйек әулетінің өкілі. Дарнлилік Алан Стюарттың (1439) және Кэтрин Сетонның үлкен ұлы.

Анасы жағынан Леннокс графтары ескі гелдік отбасының ұрпағы болғандықтан Джон Стюартты 1473 жылы шотланд патшасы III Джеймс Леннокс графы деп таныды. Бірақ үш жылдан кейін бұл атақ одан тартып алды, ал графтық патша доменіне қайтарылды. Наразы болған Джон 1482 жылы патшаны биліктен уақытша алып тастаған Лодер көтерілісінің қатысушыларына қосылып, кейінірек III Джеймстің үлкен ұлына Шотландияның тағына жетуіне көмектесті.

1488 жылы жаңа патша IV Джеймс Джон Стюартқа Леннокс графы атағын берді. Бірақ бұл графты қанағаттандырмады: жас патшаның билігін екі олигархиялы отбасы Хепберндер мен Хьюмтар басып алды. 1489 жылғы сәуірде ол берік нығайтылған Дамбартон қамалында патшаға қарсы көтерілісті бастады. Патша әскері сарайды қоршауға алды, бірақ әрең дегенде 1489 жылғы желтоқсанда Ленноксты тізе бүктірді. Леннокстың әрекеті IV Джеймсті XV және XVI ғасырдың басында Шотландияда бұрын-соңды болмаған тұрақтылық пен өркендеуге қол жеткізуге мүмкіндік беретін әкімшілікке жеткізу үшін өзінің саясатын түбегейлі өзгертіп, ақсүйектердің кең топтарын тартуға мәжбүр етті.

## Отбасы
Джон Стюарт екі рет үйленді. Бірінші әйеліне 1438 жылғы мамырда, 1-Монтгомери лорды, Александр Монтгомери (1470 жылы қайтыс болған) мен Маргарет Бойдтың қызы Маргарет Монтгомериге үйленді. Маргарет Монтгомери жастай қайтыс болды.

1460 жылы ол қайтадан 1-Монтгомери лорды, Александр Монтгомеридің немересі, Александр Монтгомери (–1425) мен Элизабет Хепберннің қызы Маргарет Монтгомериге үйленді. Балалары:

*Мэрион Стюарт
*Элизабет Стюарт (шамамен 1464 жылы туған), күйеуі — Арчибальд Кэмпбелл, 2-Аргайл графы
*Роберт Стюарт (1470–1544), 4-д’Обиньи сеньоры
*Джон Стюарт (–1512), д'Уазон сеньоры
*Элизабет Стюарт (1476 жылға дейін туған)
*Мэтью Стюарт (1488–1513), 2-Леннокс графы (1495–1513)
*Уильям Стюарт (шамамен 1495–1504), д'Уазон сеньоры
*Александр Стюарт (шамамен 1495–1509)

## Дереккөздер

Санат:XV ғасырда туғандар
Санат:Стюарттар
Санат:Леннокс графтары
Футболдан Азия Кубогы 2007

**Футболдан Азия Кубогы 2007** (*AFC Asian Cup 2007 / Piala Asia 2007 / เอเชียนคัพ 2007 / Cúp bóng đá châu Á 2007*) — футболдан 14-ші Азия чемпионаты. Тарихта тұңғыш рет Азиядағы басты футбол турнирі төрт мемлекетте (Малайзия, Индонезия, Тайланд, Вьетнам) өткізілді. Күтпеген жерде Ирак құрамасы құрлық чемпионы атанды.

## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

## Плей-офф

### 1/4 финал

### 1/2 финал

## Үшінші орын үшін

## Финал

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:2007 жылғы футбол
Санат:Вьетнамдағы футбол
Санат:Тайландтағы футбол
Санат:Индонезиядағы футбол
Санат:Малайзиядағы футбол
Футболдан Азия Кубогы 2004

**Футболдан Азия Кубогы 2004** (*AFC Asian Cup 2004/2004年亚洲杯足球*) — Футболдан 13-ші Азия чемпионаты. 2004 жылы 17 шілде - 7 тамыз аралығында Қытайда өтті. Жапония футболшылары үшінші рет турнир жеңімпазы атанды. 
## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

----

### Д тобы

----

----

----

----

----

----

## Плей-офф
### 1/4 финал

----

----

----

### 1/2 финал

----

### 3 орын

### Финал

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:2004 жылғы футбол
Санат:Қытайдағы футбол
Футболдан Азия Кубогы 2000

**Футболдан Азия Кубогы 2000** (*AFC Asian Cup 2000*) — Футболдан 12-ші Азия чемпионаты. 2000 жылы 12-29 қазан аралығында Ливанда өтіп, Жапония құрамасы екінші рет чемпион атанды.
## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

----

### Үшінші орын алғандар

## Плей-офф
### 1/4 финал

----

----

----

### Жартылай финал

----

## 3 орын

## Финал

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:2000 жылғы футбол
Футболдан Азия Кубогы 1996

**Футболдан Азия Кубогы 1996** — Футболдан 11-ші Азия чемпионаты. 1996 жылы 4-21 желтоқсан аралығында Біріккен Араб Әмірліктерінде өтіп, Сауд Арабиясы футболшылары үшінші рет Азия чемпионы атанды.
## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

----

### 3 орын алғандар

## Плей-офф
### 1/4 финал

----

----

----

### Жартылай финал

----

## 3 орын

## Финал

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:1996 жылғы футбол
Футболдан Азия Кубогы 1992

**Футболдан Азия Кубогы 1992** (ағыл. *AFC Asian Cup 1992*; жап. *AFCアジアカップ1992*) — Футболдан 10-шы Азия чемпионаты. 1992 жылы 29 қазан - 8 қараша аралығында Жапонияда өтіп, алаң иелері тұңғыш рет Азия чемпионы атанды.

## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

## Жартылай финал

----

## 3 орын

## Финал

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:1992 жылғы футбол
Футболдан Азия Кубогы 1988

**Футболдан Азия Кубогы 1988** (араб. *1988 كأس آسيا*) — Футболдан тоғызыншы Азия чемпионаты. 1988 жылы 2-18 желтоқсан күндері Катардың Доһа қаласында өтті. Сауд Арабиясы футболшылары екінші рет Азия чемпионы атанды.
## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Жартылай финал

----

## 3 орын

## Финал

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:1988 жылғы футбол
Роберт Стюарт, 6-шы Леннокс графы

**Роберт Стюарт** (ағыл. *Robert Stuart*; шам. 1517 — 29 наурыз 1586), 6-шы Леннокс графы (1578—1580), Марч графы (1580 жылдан бастап), Кейтнесс епископы — шотландық ақсүйек, Шотландияның алғашқы протестанттық епископтарының бірі.

Роберт Стюарт XVI ғасырдың басында шотландық роялист болған, 3-ші Леннокс графы, Джонның екінші ұлы. 1540 жылдары Роберт Стюарт Кейтнесс епископы болса да, Шотландияның католик дінбасыларының жоғарғы иерархиясына енгеніне қарамастан, ол көп ұзамай протестантизмді қабылдады және Шотландиядағы Реформацияның көшбасшыларының бірі болды. Роберт Стюарт профранцуздық Мария де Гиздің үкіметіне қарсы күреске қатысты және 1559-1560 жылдары протестанттық революцияны қолдады. Алайда епископ ретінде Роберт Стюарт шіркеу иерархиясын жою үшін күрескен пресвитериан қозғалысының жақтаушысы емес еді.

5-ші Леннокс графы, Чарльз Стюарт қайтыс болғаннан кейін, Кейтнесс епископы, 1578 жылы Леннокс графы атағын алды. Сол уақытта Роберт Стюарт 62 жаста еді. Бұл оған үйленуге кедергі болмады, бірақ Францияда өмір сүрген оның мұрагері Роберттің інісінің ұлы Эсме Стюарттың ерекше алаңдаушылығын тудырды. 1579 жылы Эсме мұрагерлігін қамтамасыз ету үшін Шотландияға қайтып оралып, Яков VI-нің көңілін тез аулады. Патшаның қысымымен Роберт 1580 жылы Леннок графтығын жиенінің пайдасына орай тапсыруға мәжбүр болды. Есесіне оған Марч графтығы берілді. 1586 жылы Роберт Стюарт қайтыс болды.

1579 жылы 6 қаңтарда Леннокс лорды, 4-ші Атолл графы, Джон Стюарт және 5-ші Ловат лорды, Хью Фрейзердің жесірінің қызы леди Элизабет Стюартқа (1549 жылы туған) үйленді. Олар 1581 жылы 19 мамырда ажырасып, Элизабет көп ұзамай Арран графы, Джеймс Стюартқа тұрмысқа шықты.

## Сілтеме
* Robert Stuart, 1st Earl of March 

Санат:Стюарттар
Санат:Леннокс графы
Нығман

**Нығман** — Қарағанды облысы Нұра ауданы, Құланөтпес ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Нұра кентінен солтүстік-батысқа қарай 149 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы елді мекендері
Құланөтпес (өзен)

**Құланөтпес** – Теңіз көлі алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Қарағанды облысының Нұра, Ақмола облысының Қорғалжын аудандары арқылы ағады. Ұзындығы 364 км, су жиналатын алабы 25 900 км2, жалпы ұзындығы 46 км болатын 17 саласы бар. Ірілері: Құлшын, Ермек, Сүртеке, Көң, Қараөзек Қараөзек, Соналы, Қазығұрт, т.б.

## Бастауы
Аймысық, Айғыржал тауларының солтүстік-шығыс етегіндегі Желаяқ 1 және 2 қыстауларының бұлақтарынан алып, Теңіз көліне құяды.

## Гидрологиясы
Қайнар ауылына дейінгі жағасы тік жарлы. Одан төменде аңғары мен арансы кеңейіп сайлы, жарлауытты өңірмен ағады. Теңіз көліне құяр сағысында Нұра өзенімен Құлшын атты қыларнамен байланысқан. Жер асты, жауын-шашын, қар суымен толығады. Жылдық орташа су ағымы Нығман ауылы маңында 3,0 м3/с. Өзен аңғарында Изенді, Қаратомар, Алабайтал, Тұзкөл, Алабас, Жарлыкөл, т.б. ащы, тұзды және тұщы көлдер жатыр.

## Өсімдігі, жануарлары
Балыққа (шортан, алабұға, мөңке, сазан, аққайран, т.б.) бай. Өзеннің қамыс, құрақ, т.б. шөптесіндер өскен қорысты-қопалы жерлерінде үйрек, жылқышы, т.б. құстар ұя салады. Орта ағысынан бастап суында тұз мөлшері кемиді, онымен мал суарылады. Жайылмасы – шабындық, алабы – егістік.

## Дереккөздер

Санат:Қорғалжын ауданы өзендері
Санат:Нұра ауданы өзендері
Джон Стюарт, Атолл графы

**Джон Стюарт** (ағыл. *John Stewart*, шам. 1440 — 15 қыркүйек 1512), 1-ші Атолл графы (1457 жылдан бастап) — шотландық барон, шотланд таулы аймақтарын бағындыру үшін күрестің көшбасшыларының бірі.

Джон Стюарт «Лорнның Қара рыцарі» Джеймс Стюарт және Шотландия королі Яков I-нің жесірі Джоан Бофорттың ұлы.

Джон Стюарттың інісі Яков III кәмелет жасына толмаған кезінде Бойдтардың билігіне қарсы оппозицияны басқарды. 1469 жылы олар биліктен айырылғаннан кейін Атолл графы жас Якова III-нің патшалық кеңесіне кірді.

1470-жылдардың соңында Атолл шотланд биік таулы аймақтарына билік жүргізу үшін таулы кландары арасындағы күресте белсенді қатысты. Атолл Аралдар лорды, Джон Макдональд және оның ұлы Ангус Огпен татуласу әрекеті әрекет тек қана сәтсіздікке ұшырап қана қоймай, сонымен қатар 1481 жылы «Қанды айлақ» шайқасында Ангус Ог көптеген жақтастарының өмірін сарп ету арқылы жеңіске жетті. Осы шайқастан кейін Атолл графы жасырын Айлей аралына Макдональдтардың иелігіне кіріп, ұлы Ангус Ог, үш жасар Дональд Дубты ұрлап әкетті, бұл шотланд таулы жерлерде тыныштықтың уақытша кепілдігі болды.

1480-ші жылдардың басында,  Яков III-мен оның ағалары Атолл және Бьюкенге қатысты шиеленіс артты. 1482 жылы патшаға қарсы шотландық барондардың Лодер көтерілісі басталғанда, Атолл бүлікшілерге қосылды. Яков III қамауға алынып, Эдинбург қамалына графтың бақылауына алынды. Алайда, елдегі билікті басып алған Олбани герцогы көтерілістің жемісін көрді. Ол Атоллмен бірге Эдинбург қамалын қоршауға алды: Олбани герцогының «патшаға адал» әскерлері  қаланы қоршап алды және Атолл графы патшаны герцогтың қолына тапсыруға мәжбүр болды. Бұл сюжет атақты шотланд балладасы «Арыстан және тышқандар» үшін негіз болды.

1483 жылы Яков III қалпына келтірілгеннен кейін, Атолл патшаға 6 мильден аз қашықтыққа жақындауға тыйым салынды. Алайда, 1488 жылы Яков III-нің үлкен ұлы бастаған патшаға қарсы көтеріліс кезінде, Джон Стюарт патшаны қолдап, таулықтардың жасағын бастап Яков III-нің жеңілісі және өлімімен аяқталған Сочиберн түбіндегі шайқасына қатысты.

## Некелері мен балалары
*(1459) Маргарита Дуглас, 4-ші Дуглас графы, Арчибальдтың қызы
**Джанет (1461—1510), Александр Гордонға тұрмысқа шыққан
*(1475) Элеонор Синклер, Оркней графы, Уильям Синклердің қызы
**Элизабет Стюарт, (1511) Джон Стюарт, 3-ші Леннокс графына; (1529) Ниниан Россқа тұрмысқа шыққан
**Кристиан Стюарт (1476—1538)
**Джон Стюарт (1478—1521), 2-ші Атолл графы
**Эндрю Стюарт (1485—1542), Кейтнесс епископы
**Мэрджори Стюарт (1490—1524)

Санат:Стюарттар
Санат:Атолл графтары
Ахмет

**Елді мекендер:

**Қазақстан:**

* [[Ахмет (Нұра ауданы)|Ахмет]] – [[Қарағанды облысы]] [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]]ндағы ауыл.

**Ресей:**

* [[Ахмет (Тукаев ауылдық кеңесі)|Ахмет]] – [[Башқұртстан]]ның Аургазин ауданындағы ауыл.
* [[Ахмет (Кирдас ауылдық кеңесі)|Ахмет]] – [[Башқұртстан]]ның Әбзелил ауданындағы ауыл.
* [[Ахмет (Кучербаев ауылдық кеңесі)|Ахмет]] – [[Башқұртстан]]ның Балговар ауданындағы ауыл.
* [[Ахмет (Тайняшев ауылдық кеңесі)|Ахмет]] – [[Башқұртстан]]ның Чекмагушев ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:'''

* Ахмет – Алтын Орда ханы (1459 — 1481).
Футболдан Азия Кубогы 1984

**Футболдан Азия Кубогы 1984** (ағыл. *Asian Cup 1984*) — Футболдан сегізінші Азия чемпионаты. 1984 жылы 1-16 желтоқсанда Сингапурде өтіп, Сауд Арабиясы құрамасы тұңғыш рет Азия чемпионы атанды.
## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Жартылай финал

----

## 3 орын

## Финал

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:1984 жылғы футбол
Либертадорес кубогы 2018

**Либертадорес кубогы 2018** *([[Испан тілі|исп]]. Copa CONMEBOL Libertadores Bridgestone 2018, [[Португал тілі|порт]]. Copa Libertadores da América de 2018)* — Оңтүстік Америкадағы клубтар арасындағы басты құрлықтық турнирдің 59-шы маусымы.

Турнир 22 қаңтар - 28 қараша аралығында өткізіледі деп жоспарланғанымен, мерзімдері бірнеше рет ауыстырылды. Футбол жанкүйерлерініңі жиі-жиі бой көтерген бұзақылықтарына орай, финалдық матчтардың қарымта ойыны Испанияның астанасы Мадридте ойналды. Бұл Еруопада ойналған тұңғыш Либертадорес матчы. Финалда аргентиналық қос бітіспес қарсыластар "Ривер Плейт" пен "Бока Хуниорс" өзара кездесіп, "Ривер Плейт" жеңіске жетті — 2:2, 3:1.

## Іріктеу кезеңдері
### 1 кезең

### 2 кезең

### 3 кезең

## Топтық турнир
### 1 топ

### 2 топ

### 3 топ

### 4 топ

### 5 топ

### 6 топ

### 7 топ

### 8 топ

## Плей-офф
### 1/8 финал

### 1/4 финал

### 1/2 финал

## Финал

### Бірінші матч

----
### Қарымта матч

Санат:Либертадорес кубогы
Санат:2018 жылғы футбол
Балықтыкөл

**Елді мекендер:**

* Балықтыкөл – Абай облысы Жарма ауданы, Белтерек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Балықтыкөл – Абай облысы Жарма ауданы, Қапанбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Балықтыкөл – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл.

**Көлдер:**

* Балықтыкөл – Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағындағы тұзды, тұйық көл.
* Балықтыкөл – Есіл алабындағы көл.
* Балықтыкөл – Ертіс алабындағы тұйық көл.

**Басқа мағыналар:**

* Балықтыкөл – Балқаш көлінің солтүстік жағасындағы шығанақ.
КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасы 2018

**КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасы 2018** — Турнирдің 53-ші маусымы. Бұл маусым тек плей-офф бәсекелерінен ғана тұрады. Екі ай ішінде ойналып бітті. Мексиканың "Гвадалахара" клубы турнир жеңімпазы атанды.
## 1/8 финал
*20—22 ақпан 2018 / 27 ақпан — 1 наурыз 2018*

## 1/4 финал
*6—7 наурыз 2018 / 13—14 наурыз 2018*

## Жартылай финал
*3-4 сәуір 2018 / 10 сәуір 2018*

## Финал
*17 сәуір 2018 / 25 сәуір 2018.*

Санат:КОНКАКАФ чемпиондары кубогы
Санат:2018 жылғы футбол
Джон Стюарт, 4-ші Атолл графы

**Джон Стюарт** (ағыл. *John Stuart*; қай. 25 сәуір 1579), 4-ші Атолл графы (1542 жылдан бастап) — XVI үасырдың ортасындағы шотландық мемлекеттік қайраткер, шотландық барондардың консервативтік партиясының көшбасшыларының бірі.

1559-1560 жылдары Шотландиядағы протестант революциясынан бастап, Атолл графы елдегі католик дінінің сақталуын қолдайтын шотланд ақсүйектердің консервативті қанатына қосылған. Атолл 1560 жылы парламентте протестант дінің сенім символын қабылдауға және протестант рухында шіркеуді реформалауға қарсы дауыс берген үш адамның бірі болған. Мария Стюарт 1561 жылы Шотландияға оралғаннан кейін, Атолл патшайымның құпия кеңесіне кірді және католицизмге берілгендігінің арқасында Марияның ең жақын достарына айналды. 1565 жылы Джон Стюарт Солтүстік Шотландияда патшалық лейтенант болып тағайындалды.

Патшайымның Ботвелл графымен некелесуі Атоллды Мариядан аз уақытқа алыстатып жіберді, бірақ 1567 жылы патшайым тақтан тайдырылғаннан кейін Мария Стюартты қайта қалпына келтіруді қалайтын жақтастарына қосылды. Үкімет пен «патшайымның партиясы» арасындағы ұзаққа созылған күрес 1573 жылы соңғысының жеңілісімен аяқталды. Регент Мортон билігі кезінде (1572-1581) Атолл оппозицияда болды. Аргайл графымен бірге 1578 жылы ол регентке қарсы күресті ұйымдастырды және жас патша Яков VI-нің көмегімен Мортонды биліктен қысқа мерзімге аластатты. Атолл графы Шотландияның лорд-канцлері лауазымын алды. Алайда, төңкеріс сәтсіздікке ұшырады: көп ұзамай регент Мортон билікке қайта оралды, алайда, ол патшалық кеңеске қастандық жасаушыларды кіргізіп алды.

Көп ұзамай регентпен татуласудан кейін, Мортондағы банкетке оралғаннан кейін, Атолл кенеттен сырқаттанып, 1579 жылы 25 сәуірде қайтыс болды. Оны регент уланған деген лебіз бар.

Санат:Стюарттар
Санат:Атолл графтары
Уэльс ханзадасының аралы (Канада)

**Уэльс ханзадасының аралы** (ағыл. *Prince of Wales Island*) —
Канадалық Арктикалық топаралдардағы арал.

## География
Бутия түбегінің солтүстік-батысында орналасқан. Канада аумағының бір бөлігі. Уэльстің ханзадасы аралас негізінен әктастан тұрады. Ауданы 33 339 км², арал - әлемде 40-орын, Канадада 10-орын алады. Жағалау сызығының ұзындығы 2576 км. аралдың теңіз деңгейінен биік нүктесі - 320 метрге дейін жетеді.

Уэльс ханзадасының аралы Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры бөлген Полярлы Тундра (ағыл. *Middle Arctic tundra*) Солтүстік Американың экологиялық аймағына жатады.

thumb|left|200px|Уэльс ханзадасының аралының картасы

Санат:Канадалық Арктикалық топарал
Санат:Елсіз аралдар
Санат:Нунавут аралдары
Балықтыкөл (Қарағанды облысы)

**Балықтыкөл** — Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл, Балықтыкөл ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Нұра кентінен оңтүстікке қарай 95 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы елді мекендері
АФК Чемпиондар Лигасы 2018

**АФК Чемпиондар Лигасы 2018** — Азия чемпиондар кубогының 37-ші, АФК Чемпиондар Лигасының 19-шы маусымы. Жапонияның "Касима Антлерс" клубы жеңімпаз атанды. 
## Іріктеу кезеңдері
### Шығыс Азия
#### 1 раунд

#### 2 раунд
}

### В тобы

### С тобы

### D тобы

### Е тобы

### F тобы

### G тобы

### Н тобы

## Плей-офф
### 1/8 финал
#### Батыс Азия

#### Шығыс Азия

### Ширек финал
#### Батыс Азия

#### Шығыс Азия

### Жартылай финал

## Финал

**Бірінші матч**

**Қарымта ойын**

Санат:АФК чемпиондар лигасы элитасы
Санат:2018 жылғы футбол
Аксель-Хейберг

**Аксель-Хейберг** (ағыл. *Axel Heiberg Island*) — Канадалық Арктикалық архипелагының солтүстігінде енсіз Юрик бұғазы арқылы бөлінген Элсмир аралынан батысқа қарай орналасқан елсіз арал. Әкімшілік жағынан Нунавут аумағының Кикиктани аймағына жатады.

## Географиясы
Батыста Аксель-Хейбергті Миен аралынан бөлетін Свердвур бұғазы арқылы ұласады. Свердруп аралдар және Елизавета патшайым аралдарының құрамына кіреді. Ауданы 43,178 км², әлемде 32-орын және Канадада 7-орын алады. Таулардың биіктігі 2000 м-ден астам. Аралдың ішкі бөліктерінде көптеген мұздықтар бар. Аралдың көп бөлігі Дүниежүзілік жабайы табиғат қорының жіктелуіне сәйкес жоғарғы полярлық тундраның (High Arctic tundra) Солтүстік Америка экоаймағына жатады. Норвег шүлеңгері Аксель Хейбергтің құрметімен аталған.

Арал сонымен қатар эоцен дәуірінің «тасқа айналған ормандарымен» танымал.

## Тарихы
thumb|left|200px|Аксель-Хейберг аралдағы базальтты жартас

Аралда бұрын инуиттер мекендеген болатын, бірақ Отто Свердруп ашқан сәтте аралда ешкім тұрмады. Арал экспедицияны қаржыландырған норвег шүлеңгері Аксель Хейбергтің атымен атаған. Норвегия 1930 жылға дейін аралға талаптанды. Қазір арал Канаданың бір бөлігі. 1960 жылы аралда зерттеу станциясы салынды, 60-жылдары оның халқы 20 адамға жетті. 1986 жылдың жазында Джеймс Бессингер бастаған канадалық экспедициясы аралдарда ерекше тасты қазба ормандар тапты. 1999 жылға дейін қазба ормандарын құрып кету қаупі төнген: ормандарды өрт үшін белгісіз тұлғалар пайдаланды және әр тамыз айында аралға келген туристер ұрлап алып кетіп отырды. Қазба ормандарын тонауды болдырмау үшін аралдарда канадалық әскери тікұшақтар пайда болды.

## Сілтеме
*Arctic Redwood Fossils Are Clues to Ancient Climates 

Санат:Канадалық Арктикалық топарал
Санат:Елсіз аралдар
Санат:Нунавут аралдары
Мелвилл (арал, Канада)

**Мелвилл** (ағыл. *Melville Island*) — Канададағы арал.

## Географиясы
Бұл Канадалық Арктикалық архипелагының, Елизавета патшайым аралдарының және Парри архипелагының құрамына кіреді. Нунавут (Кикиктани аймағы) мен Солтүстік-Батыс территория арасында әкімгершіліктей бөлінген. Ауданы 42 149 км², әлемде 33-орын және Канадада 8-орын алады. Парри архипелагының ең ірі аралы. Жағалау сызығының ұзындығы 3107 км. Мелвилл аралы Батерст аралының жағалық аралдар тобына кіретін Александер, Мэсси, Ванье аралдарынан батысқа қарай 36 км қашықтықта (Байам-Мартин бұғазы арқылы), Байам-Мартин аралынан батысқа қарай (Байам бұғазы арқылы) 27 км, Принс-Патрик аралынан оңтүстік-шығысқа қарай 23 км (Фитц-Уильям бұғазы арқылы) және Эмералд аралынан оңтүстікке қарай 26 км қашықтықта орналасқан. Ені 122 км болатын Вайкунт-Мелвилл бұғазы Мелвиллді оңтүстіктегі Виктория мен Стефанссон аралдарынан бөледі, ал ені 102 км Мак-Клур бұғазы оңтүстік-батыстағы Банкс аралынан, Келлетт бұғазы батыстағы Эглинтон аралынан бөледі.

thumb|left|200px|Мелвиллдің орналасқан жері

Мелвилл аралында бірнеше үлкен түбектер және шығанақтар бар қисық пішінді. Аралдың солтүстік жағында Хекла-энд-Грайпер шығанағы, оңтүстік-батыста - Лиддон шығанағы аралға енеді. Бұл шығанақтар аралға тән сипатын беріп, үш түбекті құрайды: солтүстік-шығысында Сабин түбегі, оңтүстік-батыста Дандас түбегі және солтүстік-батыста қатты кетілген түбек. Аралдың шығыстан батысқа дейінгі максимум ұзындығы - 340 км, солтүстіктен оңтүстікке қарай - 212 км.

Аралдың жер бетін үш кең топографиялық аймаққа бөлуге болады: оңтүстік-батыс плато, орталық таулы аймақ және солтүстік-шығыс жазық аймақ. Аралдың ең биік нүктесі аралдың батыс бөлігінде, теңіз деңгейінен 776 метр биіктікте орналасқан Блу-Хилс тауы. Адамдар тұрмайды. Арал маңында табиғи газдың кен орны бар деп шамаланады.

Мұнда орташа жазғы температура әдетте 5 градустан аспайды және бұл арал Солтүстік Америка субарктикасының ең суық жерлерінің бірі болып саналады.

## Тағы қараңыз
*Мелвилл аралдық қасқыр

## Сілтеме
*Melville Island in the Atlas of Canada - Toporama; Natural Resources Canada
*Salt Dome "Craters" on Melville Island
*Environment Canada Field Projects: Geese and Swans

Санат:Солтүстік-Батыс территория аралдары
Санат:Нунавут аралдары
Санат:Канадалық Арктикалық топарал