open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крейг Берли

**Крейг Уильям Берли** (; , Эр, Шотландия, Ұлыбритания) — шотландиялық футболшы, жартылай қорғаушы, Шотландия Ұлттық футбол құрамасы сапында ойнаған. 

## Карьерасы
Англия және Шотландия клубтарында ойнаған. 

Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет 1995 жылы ойнады. Бір жылдан соң 1996 жылғы Еуропа чемпионатына қатысып, топтық кезеңнін үш ойынында да алаңға шықты.

1998 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде 9 кездесуде алаңға шықты. Финалдық турнирге қатысып, екінші турда Норвегиямен ойында гол соқты, бұл ойында Шотландия чемпионаттағы жалғыз ұпайын еншіледі.

2003 жылы 30 сәуірде құрама жейдесін соңғы рет киді. Аустриямен жолдастық кездесуде алаңға шығып, 63-минутта алмастырылды.

## Жетістіктері

### Командалық

; Шотландия-21

* Еуропа чемпионатында 3-орын (1): 1992

; Челси

* Англия кубогы (1): 1996/97

; Селтик

* Шотландия чемпионы (1): 1997/98
* Лига кубогы (2): 1997, 2000

### Жеке

* Шотландия жыл футболшысы (1): 1997/98

## Дереккөздер

Санат:Шотландия футболшылары
Санат:Шотландия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Селтик ФК ойыншылары
Санат:Дерби Каунти ФК ойыншылары
Санат:Данди ФК ойыншылары
Санат:Престон Норт Энд ФК ойыншылары
Қайнар (құдық)

**Қайнар** — Атырау облысы Жылыой ауданындағы құдық.

Доңызтау тауынан оңтүстікке қарай 10-12 шақырым қашықтықта орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан құдықтары
Санат:Атырау облысы географиясы
Қайыржантау (құдық)

**Қайыржантау** — **Атырау облысы** Исатай ауданындағы құдық.

Қосдәулет құмының солтүстік-шығыс жағында орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан құдықтары
Санат:Атырау облысы географиясы
Қаңбақты (құдық)

**Қаңбақты** — Атырау облысы Индер ауданындағы құдық.

Қосдәулет құмының солтүстік-шығысында орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан құдықтары
Санат:Атырау облысы географиясы
Қарасай (құдық)

**Қарасай** — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы құдық.

Тасқұдық ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 7 шақырым жерде орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан құдықтары
Санат:Атырау облысы географиясы
Алли Маккойст

**Алистер Мердок Маккойст** (; 24 қыркүйек 1962, Беллсхилл), қысқаша **Алли Маккойст** () — шотландиялық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы.

1990 жылы әлем чемпионатына, 1992, 1996 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. "Рейнджерс" сапында  15 жыл ойнап, 362 голдың авторы атанды, бұл әлі күнге дейін үздік нәтиже.

## Жетістіктері

### Командалық

#### Ойыншы
Рейнджерс

* Шотландия чемпионы (10): 1986/87, 1988/89, 1989/90, 1990/91, 1991/92, 1992/93, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1996/97
* Шотландия кубогы (3): 1991/92, 1992/93, 1995/96
* Лига кубогы (9): 1983/84 ,1984/85, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1990/91, 1992/93, 1993/94, 1996/97

#### Бапкер
Рейнджерс

* Шотландия 1 лигасының жеңімпазы: 2013/14
* 3 дивизион жеңімпазы: 2012/13

### Жеке

* Шотландия жыл ойыншысы: 1992
* Шотландия құрамасының  құрметті футболшылары тізімі: 1996
* Шотландия футболының құрмет залы: 2007
* Шотландия чемпионатының үздік мергені (3): 1986, 1992, 1993
* Чемпиондар лигасының үздік мергені (2): 1988, 1997
* Алтын бутса (2): 1992, 1993
* «Рейнджерс» тарихындағы үздік мерген: 362 гол
* «Рейнджерс» клубының еурокубоктердегі үздік мергені:: 21 гол

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Шотландия футболшылары
Санат:Шотландия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сент-Джонстон ФК ойыншылары
Санат:Сандерленд ФК ойыншылары
Санат:Рейнджерс ФК ойыншылары
Санат:Килмарнок ФК ойыншылары
Санат:Шотландия футбол жаттықтырушылары
Санат:Рейнджерс ФК жаттықтырушылары
Рохит Чанд

нобай|оңға|Рохит Чанд
**Рохит Чанд** (; 1 наурыз 1992 жыл; Непал) — непалдық футболшы, Непал Ұлттық футбол құрамасы мен "Персиджа" (Индонезия) клубының жартылай қорғаушысы.

## Жетістіктері

### Клубтық

; Персиджа
;* Индонезия чемпионы: 2018
;* Индонезия президенті кубогы: 2018
;* Менпора кубогы 2021

### Халықаралық
**Непал**

* **Үш Ұлттың кубогы: 2021 (Непал)**

*

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Непал футболшылары
Санат:Непал Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Мачиндра ФК ойыншылары
Санат:Персиджа ФК ойыншылары
Санат:Мананг Марсянгди ФК ойыншылары
Гари Макаллистер

**Гари Макаллистер** (; 25 желтоқсан 1964) — шотландиялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы, 2018 жылдан бері "Рейнджерс" клубының бапкерлер алқасында қызмет етеді.

## Карьерасы

### Клубтық
Карерасын 1981 жылы туған қаласындағы "Мотеруэлл" клубында бастады. Клуб сапында бірнеше маусымды сәтті өткізді. 1980 жылдардың ортасында оған англиялық клубтардың көзі түсе бастады да, 1985 жылы Гари "Лестер Ситиді" таңдады.

1990 жылы "Лидс Юнайтед" футболшысы атанды. "Лидс" сапында да жақсы ойнады, сол себепті Ұлттық құрамаға да жиі шақырту ала бастады. 1992 жылы Англия чемпионы атанды. 1992-96 жылдары клуб капитаны ретінде ойнады.

1996 жылы "Ковентри Ситиге" ауысты.

2000 жылы 35 жастағы Макаллистер күтпеген жерде "Ливерпуль" клубына ауысты. Жасы кеп қалған футболшының бұл қадамын мерсиайдтық жанкүйерлер қолдай қоймады. Бірақ көп ұзамай Гари клубқа пайдалы ойыншыға айналды. Оның ұзақтан дәл тебетін соққылар, айып добын сәтті орындауы клубқа пайда әкелмей тұрмады, әсіресе 2001 жылы УЕФА кубогын ұтуына көп үлес қосты. Финалда "Алавеспен" болған кездесуде матчтың үздік ойыншысы атанды. "Ливерпульде" ойнаған екі маусымда көпшіліктің бойтұмарына айналып үлгерді.

2002 жылы "Ковентриге" қайтып оралып, бір маусымнан соң карьерасын аяқтады.

### Халықаралық
Ұлттық құрамаға тұңғыш рет 1990 жылы шақырту алды. 1990 жылғы әлем чемпионатына, 1992 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. 1992 жылғы Еуропа чемпионатының топтық кезеңінің соңғы турында ТМД қақпасына бір гол соқты, бұл ойында Шотландия 3:0 есебімен жеңіске жетті.

1996 жылғы Еуропа чемпионатына құрама капитаны ретінде қатысты.

## Жетістіктері

### Мотеруэлл

* 1 дивизион: 1985

### Лидс Юнайтед

* 1 дивизион: 1992
* Англия суперкубогы: 1992

### Ливерпуль

* Лига кубогы: 2001
* Англия кубогы: 2001
* УЕФА кубогы: 2001
* Англия суперкубогы: 2001
* УЕФА суперкубогы: 2001

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі 
* Профилі 
* Профилі мен статистикасы 

Санат:Шотландия футболшылары
Санат:Шотландия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Лестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Мотеруэлл ФК ойыншылары
Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Ковентри Сити ФК ойыншылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Шотландия футбол жаттықтырушылары
Санат:Ковентри Сити ФК жаттықтырушылары
Санат:Лидс Юнайтед ФК жаттықтырушылары
Килеш (құдық)

**Килеш** — Атырау облысы Махамбет ауданындағы құдық.

Ескі Сарайшық ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 13 шақырым жерде орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан құдықтары
Санат:Атырау облысы географиясы
Қожамөлен (құдық)

**Қожамөлен** — Атырау облысы Исатай ауданындағы құдық.

Қосдәулет құмынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан құдықтары
Санат:Атырау облысы географиясы
Қойқарақұдық (құдық)

**Қойқарақұдық** — Атырау облысы Жылыой ауданындағы құдық.

Ақкиізтоғай ауылынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан құдықтары
Санат:Атырау облысы географиясы
Қаратақыр (тау)

**Қаратақыр** – Қалба жотасының оңтүстік-батысындағы тау.

## Географиялық орны
Абай облысы Жарма ауданы Жаңғызтөбе кентінің оңтүстігінде 20 км жерде орналасқан.  

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 758 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км шамасында. Беткейлері көлбеу, бірнеше ірілі-ұсақты шоқылардан тұрады. Солтүстігінде Желдіқара, шығысында Жұмағұл, оңтүстігінде Қандығатай таулары орналасқан. Батысынан Терісайрық өзені ағып өтеді.

## Өсімдігі
Таудың қоңыр топырағында боз, селеу, бетеге аралас астық тұқымдастар, өсімдіктер, бұталар өседі.

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы таулары
Қоянды (құдық)

**Қоянды** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы құдық.

Жалғызапан ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 11 шақырым жерде орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан құдықтары
Санат:Атырау облысы географиясы
Қараш (құдық)

**Қараш** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы құдық.

Сүйіндік ауылынан солтүстік-батысқа қарай 12 шақырым жерде орналасқан. Тереңдігі 5 м, су шығымы 400 л/сағ.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан құдықтары
Санат:Атырау облысы географиясы
Иван Глинка

**Иван Глинка** (; 26 қаңтар 1950 жыл, Мост, Чехословакия — 16 тамыз 2004 жыл, Карловы Вары, Чехия) — чехиялық және чехословакиялық шайбалы хоккейші, Бапкер ретінде 1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы атанған.  

## Карьерасы

### Статистикасы

* Чехословакия чемпионаты: 522 матч, 342 гол
* ҰХЛ: 137 матч, 42 гол
* Стэнли кубогы: 16 матч, 3 гол
* Швейцария чемпионаты: 80 матч, 76 гол
* Әлем және Еуропа чемпионаты, Олимпиада, Канада кубогы: 110 матч, 52 гол

## Жетістіктері

* Әлем чемпионы: 1972, 1976, 1977
* Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 1972
* Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1972

## Сілтемелер

Санат:Алфавит бойынша шайбалы хоккейшілер
Санат:Чехословакия шайбалы хоккейшілері
Санат:Чехословакия шайбалы хоккей құрамасының ойыншылары
Санат:Чехословакия шайбалы хоккей жаттықтырушылары
Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпиондары
Санат:1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1972 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Қаратақыр

* Қаратақыр – Қалба жотасының оңтүстік-батысындағы тау.
* Қаратақыр – Торғай алабындағы көл.
Қаратақыр (көл)

**Қаратақыр** – Торғай алабындағы көл. Татыр көлінің оңтүстік-шығыс бөлігінде.

## Географиялық орны
Қостанай облысы Жангелді ауданы Тәуіш ауылының оңтүстік-батысында 5 км жерде орналасқан.

## Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 97 м биіктікте жатыр. Аумағы 7,3 км2, ұзындығы 6,5 км, енді жері 1,5 км, жағалау бойының ұзындығы 14,7 км. Жауын-шашын аз жылдары аумағы кішірейіп тартылып қалады. Жазда батпақты қамысқа айналып, қоныс ретінде қалады.

## Дереккөздер

Санат:Жангелді ауданы көлдері
Санат:Торғай су алабы
Құлынкеткен (құдық)

**Құлынкеткен** — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы құдық.

Жасқайрат ауылынан солтүстік-батысқа қарай 20 шақырым жерде орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан құдықтары
Санат:Атырау облысы географиясы
Асанмолда (қыстау)

**Асанмолда** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.

Дәулеткерей ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 18 шақырым қашықтықта орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қыстаулар
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Лариса Семеновна Латынина

**Лариса Семеновна Латынина** (27 желтоқсан 1934, Херсон, Одесса облысы) — кеңестік гимнасшы, тоғыз дүркін Олимпиада чемпионы (1956, 1960, 1964), КСРО еңбек сіңірген спорт шебері (1956), жеке және командалық жарыстарда бірнеше дүркін әлем және Еуропа чемпионы (1957-1962), КСРО (1956-1964), КСРО-ның еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1972), Ресей Федерациясының еңбек сіңірген дене шынықтыру қызметкері.

## Рекордтары
2012 жылға дейін әлемдегі ең көп Олимпиада жүлдесі бар спортшы болып тұрды (9 алтын, 5 күміс, төрт қола). тек 2012 жылы оның рекордын Майкл Фелпс жаңартты.

Латынина сонымен қатар 1957 жылғы көркем гимнастикадан Еуропа чемпионатында барлық алтын медальдарды жеңіп алғанымен танымал.

## Жаттықтырушы
1966 жылдан 1977 жылға дейін Лариса Латынина КСРО әйелдер ұлттық көркем гимнастика құрамасының бас жаттықтырушысы болды. Оның жетекшілігімен команда үш рет (1968, 1972, 1976) Олимпиада ойындарының алтын жүлдегері атанды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://biograph.ru

Санат:Алфавит бойынша гимнасттар
Санат:КСРО гимнастары
Санат:1956 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1964 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1956 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1964 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1956 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:1964 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Гимнастикадан әлем чемпиондары
Санат:Гимнастикадан Еуропа чемпиондары
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:Гимнастикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Дмитрий Анатольевич Маликов

**Дмитрий Анатольевич Малмков** (10 сәуір 1970, ) — қазақстандық футболшы, шабуылшы. "Қайрат", "Ертіс", "Достық", "Ұлытау", "Қайсар", "Спартак Семей" клубтарында доп тепкен.

## Жетістіктері

### Командалық

* Қазақстан кубогы 1993

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі мен статистикасы

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Ақ қанат ФК ойыншылары
Санат:Достық Алматы ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Ұлытау ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Аркадий Иванович Бакулин

**Аркадий Иванович Бакулин** (6 сәуір 1963)— қазақстандық футболшы, шабуылшы.

## Жетістіктері
1993 жылғы Қазақстан кубогының иегері. 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Достық Алматы ФК ойыншылары
Санат:Алматы ФК ойыншылары
Раймон Копа

**Раймон Копа** (, туғанда **Копашевский** (), 1931 жыл 13 қазан, Не-ле-Мин, Франция — 2017 жыл 3 наурыз, Анже, Франция) — француз футболшысы, шабуылшы. "Анже" (1949-1951), "Реймс" (1951-1956; 1959-1967), "Реал Мадрид" (1956-1959) клубтарында ойнады. Франция құрамасы үшін 1952-1962 жылдары 45 ойын өткізді.

1958 жылғы "Алтын доп" иегері. Сауалнама бойынша Халықаралық футбол тарихы мен статистикасы федерациясы ХХ ғасырдағы әлемнің үздік футболшыларының арасында 43-ші орынды, World Soccer журналының нұсқасы бойынша XX ғасырдың үздік ойыншыларының арасында 92-орынды, Placar журналының нұсқасы бойынша футбол тарихындағы үздік ойыншылар арасында 50-ші орынды иеленеді. 

## Өмірбаяны
Францияда Польшадан келген эмигрант отбасында дүниеге келген. Ол мансабын оң жақтағы шабуылшы ретінде бастады, бірақ содан кейін орталық шабуылшыға ауысты. 1958 жылғы әлем чемпионатының ең үздік ойыншыларының бірі болды, онда Франция қола медаль жеңіп алды, сол жылы "Алтын допқа" ие болды. Аяқ сынуының салдары және осыған байланысты жүргізілген операциялар кесірінен мансабын 1967 жылы аяқтауға мәжбүр болды.

1970 жылдардың басында Копа "Анже" клубының құрметті президенті болып сайланды. 1972 жылы оның "Менің футболым" атты кітабы жарық көрді.

## Жетістіктері
### Командалық

**«Реймс»**
* Франция чемпионы **(4)**: 1952/53, 1954/55, 1959/60, 1961/62
* Латын кубогының иегері: 1953

**«Реал Мадрид»**
* Испания чемпионы **(2)**: 1956/57, 1957/58
* Еуропа чемпиондары Кубогының иегері **(3)**: 1956/57, 1957/58, 1958/59
* Латын кубогының иегері: 1957

**Франция құрамасы**
* 1958 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері

### Жеке
* 1958 жылғы Еуропаның үздік футболшысының "Алтын доп" иегері ("France-Football" журналының нұсқасы бойынша)
* 1959 жылғы Еуропаның екінші футболшысының "Күміс доп" иегері ("France-Football" журналының нұсқасы бойынша)
* 1956, 1957 жылдардағы Еуропаның үшінші футболшысының "Қола доп" иегері ("France-Football" журналының нұсқасы бойынша)
* 1970 жылы 30 қарашада құрметті легион орденімен марапатталды (осы марапатқа ие болған алғашқы футболшы)
* ФИФА 100 тізіміне кіреді

## Сілтемелер
* "L’Equipe" газеті сайтындағы профилі

Санат:Франция футболшылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Анже ФК ойыншылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Реймс ФК ойыншылары
Санат:Алтын доп иегерлері
Санат:ФИФА 100
Локомотив (футбол клубы, Алматы)

**Локомотив Алматы футбол клубы** — 1969 жылғы Қазақ КСР чемпионаты мен 1998 жылғы Қазақстан бірінші лигасында ойнаған алматылық футбол клубы.

1969 жылы Қазақ КСР чемпионы атанды. 

1998 жылы демеушілердің арқасында клуб тарихы қайта жаңғыртылды. Бірінші лигада бес клубтың ішінде соңғы орын алды. Бес ойыннан бір ғана ұпай жинады.

Содан кейін ешқандай турнирге қатыспады.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футбол клубтары
All the Right Moves

**«All the Right Moves»** — OneRepublic тобының екінші альбомындағы бірінші сингл.

Райан Теддердің айтуынша, бұл әнді топтың ең көңілді әрі екпінді туындысы ретінде қарастыруға болады.

Әнге бейнеклиптің тұсаукесері 2009 жылдың 8 қазанда өтті, режиссёрі Уэйн Айшем болды.

## Чарттар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:OneRepublic әндері
Хорст Эккель

**Хорст Эккель** (; 8 ақпан 1932 — 3 желтоқсан 2021) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы, 1954 жылғы әлем чемпионы. 

## Өмірбаяны
Карьерасын 1947 жылы "Кайзерслаутернде" бастады. Бұл командада 13 маусым ойнады. Осы аралықта құрама сапында 1954, 1958 жылғы әлем чемпионаттарына қатысты.  

1960 жылы "Рохлинг" клубына ауысып, 1966 жылға дейін өнер көрсетті. 

2003 жылы түсірілген режиссер Зонке Вортманның "Берндегі ғажайып" фильмінің кеңесшісі болды. Бұл фильмде Эккельдің рөлінде Хольгер Дене (нем. *Holger Dexne*) ойнады. 

2021 жылы 3 желтоқсанда 1954 жылы әлем чемпионы атанғандардың соңғысы боп өмірден өтті.  

## Жетістіктері

### Халықаралық

* Әлем чемпионы: 1954

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Кайзерслаутерн ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Құмбасы

**Құмбасы** – Ақдала даласының оңтүстік-шығысындағы құмды алқап.

## Географиялық орны
Алматы облысы Балқаш, Жетісу облысы Кербұлақ, Көксу аудандары аралығында, Іле өзенінің аңғарында ораналсқан.

## Геологиялық құырылымы
Төрттік кезеңінің аллювийлі шөгінділерінен түзілген.

## Жер бедері
Ең биік жері 503 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 30 км-ге созылған, енді жері 7 км шамасында. Жер бедері жонды-белесті, төбешікті келген. Оңтүстігінде Құланбасы тауы, шығысында Жуанқұм, Мойынқұм құмдары бар.

## Өсімдігі
Эолды жазықтағы құмда жусан, теріскен, еркек шөп, т.б. өсімдіктер өседі. Батыс бөлігін қалың сексеуіл тоғайы қоршап жатыр. Жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Алматы облысы құмдары
Санат:Жетісу облысы құмдары
Лидия Павловна Скобликова

**Лидия Павловна Скобликова** (8 наурыз 1939) — кеңестік конькиші, 1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының абсолютті чемпионы.  

## Жетістіктері

* Екі дүркім Олимпиада чемпионы: 1960  (1500 және 3000 м).
* Төрт дүркін Олимпиада чемпионы: 1964 (500, 1000, 1500 және 3000 м)
* Әлем чемпионатының абсолютті чемпионы (1963, 1964).
* 1000 метрге жүгіруден рекордшы (1963—1968), 1500 м (1960—1962) және 3000 м (1967).

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша конькишілер
Санат:КСРО конькишілері
Санат:Конькиден әлем чемпиондары
Санат:Конькиден Олимпиада чемпиондары
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Торальф Энган

**Торальф Энган** (, 1 қазан 1936 жыл, Мельдал) — норвегиялық шаңғышы, трамплиннен секіруден 1964 жылғы Олимпиада чемпионы және қола жүлдегері.

1961 жылы Норвегия чемпионы атанды. Бір жылдан соң әлем чемпиондығына қол жеткізді.

1967-69 жылдары спорттың осы түрінен Норвегия құрамасының бапкері болды. 

## Карьерасы
1955 жылы Торалф Энган он сегіз жасында Холменколлен ойындарында жасөспірімдер арасындағы секіру жарысында жеңіске жетті. Ол Скво-Валли ойындарына олимпиадалық құраманы құра алмады, бірақ Ойындардан кейін бірден Холменколленде ересектер арасындағы жарыста екінші болды. 1961 жылы спорттық мансабында жалғыз рет Норвегия чемпионы атанды.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша трамплиннен секірушілер
Санат:Норвегия трамплиннен секірушілері
Санат:Трамплиннен секіруден Олимпиада чемпиондары
Санат:Норвегия Олимпиада чемпиондары
Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Трамплиннен секіруден әлем чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Якоб Туллин Тамс

**Якоб Туллин Тамс** (, , Осло, Норвегия — , сонда) — норвегиялық трамплиннен секіруші, яхташы.  

## Карьерасы
Трамплинннен секіруден 1924 жылғы қысқы Олимпиада чемпионы. Желкенді спорттан 1936 жылғы Қысқы Олимпиада күміс жүлдегері атанған.  

Трамплиннен секіруден 1928 жылғы Олимпиадаға да қатысты, бірақ 28-орында қап кетті.  

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша трамплиннен секірушілер
Санат:Норвегия трамплиннен секірушілері
Санат:Трамплиннен секіруден Олимпиада чемпиондары
Санат:1936 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1924 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша яхташылар
Санат:Норвегия яхташылары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Альф Андерсен

**Альф Стин Андерсен** (нор. *Alf Andersen*; 15 маусым 1906 — 12 мамыр 1975) — норвегиялық трамплиннен секіруші, 1928 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы.  

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша трамплиннен секірушілер
Санат:Норвегия трамплиннен секірушілері
Санат:Трамплиннен секіруден Олимпиада чемпиондары
Санат:1928 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Норвегия Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Бернт Эвенсен

**Бернт Эвенсен**  (); (8 сәуір 1905 жыл Христиания (қазіргі Осло), Норвегия — 24 тамыз 1979 жыл сонда) — норвегиялық конькиші, велошабандоз. 1928 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында конькимен жүгіруде бір алтын, бір қола, бір күміс олжалады. 1932 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері.  

Конькиден Норвегияның төрт дүркін чемпионы. 

Влоспорттан 11 дүркін Еуропа чемпионы. 

## Дереккөздер

Санат:Норвегия конькишілері
Санат:Алфавит бойынша конькишілер
Санат:1928 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1928 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1928 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:1932 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Конькиден Олимпиада чемпиондары
Санат:Норвегия Олимпиада чемпиондары
Санат:Норвегия велошабандоздары
Санат:Конькиден әлем чемпиондары
Санат:Конькиден Еуропа чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша велошабандоздар
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Гүлзира Убайділдәқызы Ысқақова

**Гүлзира Ысқақова** (4 қараша 1988 жыл, Қызылорда) — қазақстандық гандболшы, 2010 жылғы Азия чемпионы. 2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына, 2011 жылғы әлем чемпионатына қатысты.  

Халықаралық дәрежедегі спорт шебері. Қызылорданың "Сейхун-КАМҚМУ" клубында ойнайды. 

Санат:Алфавит бойынша гандболшылар
Санат:Қазақстан гандболшылары
Санат:Гандболдан Азия чемпиондары
Бисенғали (қыстау)

**Бисенғали** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.

Қоңыртерек ауылынан солтүстікке қарай 2 шақырым қашықтықта орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қыстаулар
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Мақпал Ибрахимқызы Қаппарова

**Мақпал Қаппарова** (12 сәуір 1993 жыл, ) — қазақстандық гандболшы, Қазақстан гандбол қыздар құрамасы мен "Астана" клубының ойыншысы. 

2010 жылғы Қазақстан чемпионы.

2013 жылы Универсиаданың қола жүлдегері атанды.

## Сілтемелер

* http://handball-astana.kz/rus/m1/about/history/

Санат:Алфавит бойынша гандболшылар
Санат:Қазақстан гандболшылары
Санат:Астана ҚГК ойыншылары
Астана (қыздар гандбол клубы)

**Астана** — Қазақстанның Астана қаласындағы қыздар гандбол клубы. 2009 жылы 28 желтоқсанда құрылды.

## Тарихы
2010 жылы тұңғыш Қазақстан жоғары лигасында ойнады.

2012 жылы Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері атанды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Астана ҚГК

Санат:Алфавит бойынша гандбол клубтары
Санат:2009 жылы құрылған гандбол клубтары
Санат:Қазақстан гандбол клубтары
Жоэль Ваканумуне

**Жоэль Ваканумуне** (ағыл. *Joël Wakanumuné*; 30 қыркүйек 1986 жыл,  Нумеа, Жаңа Каледония) — жаңа каледониялық футболшы, жартылай қорғаушы, Жаңа Каледония Ұлттық футбол құрамасы сапында 2012 жылғы ОФК Ұлттары кубогының финалисі.

2014 жылғы Әлем чемпионатының іріктеуіне, 2016 жылғы ОФК Ұлттары кубогына қатысты. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Жаңа Каледония футболшылары
Санат:Жаңа Каледония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Маджента ФК ойыншылары
Санат:Мон-Дор ФК ойыншылары
Фудзивара но Окикадзэ

thumb|right|250px|Фудзивара но Окикадзэ
**Фудзивара-но Окикадзэ** (, өмір сүрген жылдары белгісіз, дегенмен деректер оны шамамен 900 – ші жылдарда өмір сүргендігін айтады) — Хэйан дәуірінде вака жанрында кеңінен танымал болған Жапония ақыны және сазгер, сондай-ақ, Фудзивара-но Окикадзэнің Фудзивара әулетінен шыққан ақсүйек екендігі айтылады. Ол ақсүйек Фудзивара но Митинаридің баласы еді дейді деректер.

Фудзивара но Окикадзэнің императордың антологиялық «Кокинавакасю» жинағына он жеті өлеңі енген. Олар: №№101, 102, 131, 178, 301, 310, 326, 351, 567-569, 745, 814, 909, 1031, 1053, 1064 -ші реттік сандарымен белгіленген.
Фудзивара-но Окикадзэнің сондай-ақ, бір өлеңі «Хякунин иссю» жинағына №34 реттік белгісімен енген.

Фудзивара но Окикадзэнің өзінің «Окикадзэ сю»-атты жинағы да заманында кеңінен танымал болған. Ол өлең иірімін терең меңгерген ақын болатын, дегенмен оқырман қауым оның өлеңдерінің астарына үңіле алмай қиналатын. Ақынның шығармашылық жемісті жылдары Энги дәуіріне тұспа-тұс келді де 901-922 жылдар аралығын қамтыған...
Ол жапонның әйгілі «Отыз алты мәңгілік сарын» ақындарының қатарына енген ақындардың бірі.
## Өлеңі

 小倉百人一首

 番 誰をかも
 知る人にせむ
 高砂の
 松も昔の
 友ならなくに

 Огура Хякунин Ишшу

 Тарэ о ка мо
 Сиру хито ни сен
 Такасаго но
 Мацу мо мукаси но
 Томо нара наку ни

 ***
‎ Таңдаймын қалай,
 Досым деп кімді айта алам?
 Тіршілік мынау,
 Такасаго қарағайы да,
 Дос емес маған!...

 ***
Бірде патшайым Фудзивара-но Такайконың елу жасқа толу мерей тойына патшазада Садаясу сыйлық алып келеді. Сыйлық «Қалықтаған гүлдері шие ағаштың, Адамдар қарап оған тамсанатын...» деп жазылған пердемен көмкерілген екен...

 Мен соған қарамаппын,
 Ай мен Күн өткен екен,
 Сандалып тым.
 Десек те мен гүлзардан көз алмадым,
 Көктеменің өткенін байқамаппын...

## Дереккөздер

Санат:Жапония ақындары
Санат:Ақындар
Санат:Жапония жазушылары
Легион-2 (баскетбол клубы)

**Легион-2 баскетбол клубы —** Қазақстанның Алматы қаласындағы ерлер баскетбол клубы. Қазіргі күнде Қазақстан жоғары лигасында ойнайды. 1978 жылы СКА спорт қоғамында СКА деген атаумен құрылды. 1985 жылы КСРО бірінші лигасының жеңімпазы атанып, жоғары лигаға жолдама алды. 1989, 1990 жылдары КСРО чемпионатында төртінші орынға табан тіреді. 

1992 жылы атауы "Жұлдыз" боп өзгерді. Сол жылы ТМД чемпионатында күміс жүлде алды. Көп ұзамай базасы Самара қаласына ауысып, ЦСК ВВС деген атаумен Ресей чемпионатында ойнады.

Кейін Қазақстанға оралып, атауы енді ЦСКА болды. 2014 жылдан бері "Легион-2" деп аталады. 2009/10 жылғы маусымда Қазақстан чемпионы атанды.

## Атақты ойыншылары

* Валерий Тихоненко
* Олег Мелещенко
* Юрий Жуканенко
* Игорь Тихоненко

Санат:Қазақстан баскетбол клубтары
Санат:1978 жылы құрылған баскетбол клубтары
Санат:Алфавит бойынша баскетбол клубтары
Еңбекші (қыстау)

**Еңбекші** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.

Батпайсағыр құмының солтүстігінде.
## Дереккөздер

Санат:Қыстаулар
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Уолден

**«Уолден, немесе тоғайдағы өмір»** — америкалық ақын әрі ойшыл Генри Дэвид Торо жазған кітап.

Мұнда автобиографиялық мәліметтермен қоса, автордың қоғам құрылысына және мәдени үрдістерге деген сыни көзқарасы беріледі.

Шығармада табиғатқа пайымдап қарау, жалғыздық, төзімділік, прогресстің адамға әсері, рухани ізденістер және басқа да тақырыптар көтеріледі.

Генри Дэвид Торо өз шығармасын келесідей бастайды:

Бұл беттерді жазғанда, мен орманда, Массачусетс штатының Конкорд қаласына жақын орналасқан Уолден тоғаны жағалауында, өзім салған үйде жалғыз тұрдым. Ең жақын тұрақ бір миля қашықтықта болды, сөйтіп күнкөрісімді өз күшімен қамтамасыз етіп жүрдім. Былай екі жыл және екі ай өмір сүрдім. Ал қазір мен қайтадан өркениетіміздің қалыпты тұрғынына айналдым.

Автор тоғайдағы осындай өмірін өз басынан 1845 жылдың шілдесінен 1847 жылдың қыркүйегіне дейін өткерген. 

Кітап 18 бөлімнен тұрады.

## Сілтемелер
* Walden

Санат:АҚШ әдебиеті
Лело-Сарацины

**Лело-Сарацины —** Грузияның Тбилиси қаласындағы регби клубы. 1969 жылы құрылған. Қазір Грузия Биг-10 лигасында ойнайды. 

## Жетістіктері

### Ұлттық
Грузия чемпионы

* 2004, 2009, 2013, 2014, 2015, 2016

## Тұлғалары

### Атақты ойыншылары

* Горгодзе, Мамука
* Квирикашвили, Мераб
* Тодуа, Александр

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://lelorugby.ge/ 

Санат:Алфавит бойынша регби клубтары
Санат:Грузия регби клубтары
Санат:1969 жылы құрылған регби клубтары
Олимп (регби клубы)

**Олимп** — Украинаның Харьков қаласындағы регби клубы, 2005 жылы құрылған. 

## Жетістіктері

* Украина чемпионы — 15  (2005, 2006, 2007-08, 2008-09, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019)
** Күміс жүлдегер — 1 (2007)
* Украина кубогы — 9  (2005, 2006, 2007, 2009, 2010, 2011, 2015, 2016, 2017)
* Регби-7 бойынша Украина чемпионы  — 10 (2008, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019)
* Регби-7 бойынша Украина кубогы — 7 (2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 )

## Атақты тұлғалары

### Ойыншылары

* Владислав Адажиник
* Вячеслав Красильник
* Олег Косарев
* Сергей Церковный

## Сілтемелер

* http://rcolimp.com.ua/ 

Санат:Алфавит бойынша регби клубтары
Санат:Украина регби клубтары
Санат:2005 жылы құрылған регби клубтары
Динамо (ватерпол клубы, Алматы)

**Динамо Алматы ВТК** — Қазақстанның Алматы қаласындағы ватерпол клубы. 1954 жылы құрылған. 

## Тарихы
1968 жылы бірінші рет КСРО чемпионатының жоғары лигасында ойнады. 1993-2003 жылдары Ресей чемпионатында ойнады.

## Жетістіктері
1981, 1982 жылдары КСРО чемпионы атанды. 1984, 1985 жылдары КСРО күміс жүлдесін, 1978, 1980, 1982, 1986, 1987 жылдары қола жүлдені иеленді. 1982 жылы Еуропа чемпиондар кубогының финалына шықты. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Қазақстандағы су добы

Санат:Алфавит бойынша ватерпол клубтары
Санат:Қазақстан ватерпол клубтары
Санат:1954 жылы құрылған ватерпол клубтары
Динамо (ватерпол клубы, Мәскеу)

**Динамо** — Ресейдің Мәскеу қаласындағы ватерпол клубы. 1923 жылы құрылған. 

## Жетістіктері

* КСРО чемпионатының 11 дүркін жеңімпазы (1955, 1957, 1958, 1960, 1961, 1962, 1968, 1969, 1985, 1986, 1987) 
* КСРО кубогының 6 дүркін иегері (1949, 1986, 1988, 1990, 1991). 
* Ресейдің 9 дүркін чемпионы (1994, 1995, 1996, 1998, 2000, 2001, 2002, 2018, 2019). 
* Екі рет Чемпиондар лигасында топ жарған (1969, 1986).  
* Екі рет Еуропа кубок иелері кубогының жеңімпазы атанды: 1985, 2000 жылдары

## Сілтемелер

* Тарихы

Санат:Алфавит бойынша ватерпол клубтары
Санат:Ресей ватерпол клубтары
Санат:1923 жылы құрылған ватерпол клубтары
Алина Илназқызы Заһитова

**Алина Илназқызы Заһитова** (, 18 мамыр 2002, Ижевск) — ресейлік мәнерлеп  сырғанаушы, 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы және күміс жүлдегері.

## Жетістіктері

### Олимпиада ойындары

* Чемпион: 2018
* Күміс жүлдегер: 2018

### Әлем чемпионаты

* Чемпион: 2019

### Еуропа чемпионаты

* Чемпион: 2018
* Күміс жүлдегер: 2019

## Дереккөздер

Санат:Ресей мәнерлеп сырғанаушылары
Санат:Мәнерлеп сырғанаудан Олимпиада чемпиондары
Санат:2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Ресей Олимпиада чемпиондары
Санат:Мәнерлеп сырғанаудан Еуропа чемпиондары
Санат:2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Мәнерлеп сырғанаудан әлем чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Жаңажол (қыстау)

**Жаңажол** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.

Аққыстау кентінен солтүстік-батысқа қарай 230 шақырым қашықтықта орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қыстаулар
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Жанзай (қыстау)

**Жанзай** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.

Жалғызапан ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 9 шақырым қашықтықта орналасқан.\
## Дереккөздер

Санат:Қыстаулар
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Тайво Авоньи

**Тайво Майкл Авоньи** (; 1997 жылы 12 тамызда туған) — нигериялық футболшы, "Унион" клубының шабуылшысы.

## Мансап
### Клубтық
Тайво Нигерияның "Империал Академи" футбол мектебінің түлегі. 2014 жылдың жазында ол Швецияның "Калмар" жастар командасына жалға берілді. 2015 жылы оның "Ливерпульге" ауысуы болды. 2015/16 маусымында Тайво Германияның "Франкфурт" сапында жалда ойнады.

2018 жылдың шілдесінде "Ливерпульмен" бес жылға жаңа келісімшарт жасады. Сол айда ол командамен бірге АҚШ-қа төлем жасауға бармады, бірақ бұл жолы 2018/19 маусымының соңына дейін "Гентке" кезекті жалға берілді.

### Ұлттық құрамада
2013 жылы Тайво футболдан жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатына қатысты. Турнирде ол барлық матчтарды өткізді, ал оның құрамасы әлем чемпионы атағына қол жеткізді. Тайво чемпионатты ауыстыруға шығудан бастады, бірақ плей-офф негізгі шабуылшылардың бірі болды және төрт гол соқты.

2015 жылы Тайво Нигерия жастар құрамасының құрамында Африка жастар чемпионатында, сондай-ақ жастар әлем чемпионатында чемпион атанды.

## Жетістіктері
Әлем чемпионы (17-ге дейін): 2013

## Дереккөздер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Франкфурт ФК ойыншылары
Санат:НЕК ФК ойыншылары
Санат:Мускрон-Перювельз ФК ойыншылары
Санат:Гент ФК ойыншылары
Санат:Майнц 05 ФК ойыншылары
Санат:Унион Берлин ФК ойыншылары
Олимпик Ташкент

**Олимпик футбол клубы** — Өзбекстанның Ташкент қаласындағы футбол клубы. 2021 жылы құрылды. 
## Тарихы
Клубтың мақсаты — Өзбекстан Олимпиадалық құрамасына кадрлар дайындау және құрамаға 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына жолдама әперу.

2021 жылы Өзбекстан бірінші лигасында ойнап, 4-орынға табан тіреді. Бұл көрсеткіш плей-оффқа шығуға мүмкіндік берді де, "Машал" клубын 3:1 есебімен ұтып, 2022 жылғы маусымда Өзбекстан жоғары лигасында ойнайтын болды.  

2021 жылғы Өзбекстан кубогының топтық кезеңінде Пахтакордан кейін екінші орын алды. 

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан футбол клубтары
Қарақұм (құм, Алакөл ауданы)

**Қарақұм** – Балқаш және Сасықкөл көлдері аралығындағы құм. 

## Географиялық орны
Жетісу облысының Алакөл ауданы жерінде, теңіз деңгейінен 350 – 450 м биіктікте орналасқан. 

## Жер бедері
Ұзындығы 120 км, ені 30 км, ауданы 1600 км2. Оңтүстігінде Арқарлы тауы және Сарықұм мен Тасқарақұм құмды алқаптары орналасқан. Қарақұмның басым бөлігі қырқалы, төбелі (биіктігі 5 – 30 м, әсіресе солтүсік-батыс жағында) келеді; бұта аралас жусан, еркекшөп, т.б. сораң шөптермен бекіген. Айнала етегі тақыр, тақырлы сораңдарға ұласады. Тұщы грунт сулы құм қабаты жер бетіне жақын жатыр. Қарақұм – қысқы мал жайылымы.

## Дереккөздер

Санат:Жетісу облысы құмдары
Университет (қыздар баскетбол клубы, Алматы)

**Университет ВК** — Қазақстанның Алматы қаласындағы қыздар баскетбол клубы. 

## Тарихы
1960 жылдары құрылып, 1990 жылдардың ортасында жабылып қалды. КСРО чемпионаттарындағы ең жоғары нәтижесі 5 орын (1986).

КСРО тараған соң ТМД чемпионатында ойнады.

1988 жылы клуб ойыншысы Ирина Герлиц Олимпиада чемпионы атанды.

## Атақты ойыншылары
В.Ивкина, Галина Урывская, Н.Подковырова, Т.Ильченко, Вера Гришина, Нина Пузанова, Антонина Тарасенкова, Ирина Жұмабекова, И.Чикилева, О.Апатаева, Таисия Ануфриева, Әлбике Жексенбаева, Валентина Малярчук, Наталья Пшесмыцкая, Галина Кудреватова, Галина Быняева, Ольга Деева.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша баскетбол клубтары
Санат:Қазақстан баскетбол клубтары
Қарақұм (құм, Панфилов ауданы)

**Қарақұм** – Іле өзенінің оң жағалауындағы құмды алқап. 

## Географиялық орны
Жетісу облысы Панфилов ауданы жерінде. Қытаймен шекаралас орналасқан.  

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 540 – 880 м. Оңтүстіктен солтүстікке 50 км-ге созылып жатыр. Ені 34 км-ге жетеді. Қарақұмның батысында Бурақожыр (Борохудзир), шығысында Қорғас өзендері, солтүстігінде Тоқсанбай жотасы, оңтүстігінде Іле өзені аңғары жатыр. Құм Үсек (Өсек), Бурақожыр, Қорғас және Іле өзендері алып келген аллювий жыныстарынан пайда болған. Төбелі, қырқалы құмдардың биіктігі 20 – 25 м-ге жетеді. Мұнда ақ сексеуіл, жүзгін, жыңғыл, етегінде тораңғы өседі. Шағын көлдер кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:Жетісу облысы құмдары
Тобыл (баскетбол клубы)

**Тобыл** — Қазақстанның Қостанай қаласындағы ерлер баскетбол клубы. 2003 жылы құрылған. Қазіргі күнде Қазақстан Ұлттық лигасында ойнайды.

## Жетістіктері

### Ұлттық
Қазақстан чемпионаты

* Чемпион (1): 2003/2004
* Финалист (6): 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007, 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011
* 3 орын (2): 2017/2018, 2019/2020

Қазақстан жоғары лигасы

* Чемпион (3): 2013/2014, 2015/2016, 2016/2017
* Финалист (1): 2010/2011

Қазақстан кубогы

* Жеңімпаз (1): 2005
* Финалист (7): 2003, 2006, 2008, 2009, 2012, 2015, 2020
* 3 орын (1): 2018

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.bctobol.kz/

Санат:Алфавит бойынша баскетбол клубтары
Санат:Қазақстан баскетбол клубтары
Санат:2003 жылы құрылған баскетбол клубтары
Жальгирис (баскетбол клубы)

**«Жальгирис»** (лит. *Kauno Žalgiris*) — Литваның Каунас қаласындағы баскетбол клубы. Литваның ең байырғы, жүлделі клубтарының бірі. 1944 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Жальгирис Арена" спорт сарайында өткізеді.

1986 жылы Құрлықаралық кубок иесі атанды.

## Атаулары

* АСК (1945, 1947)
* СКИФ (1947-49)
* Жальгирис (1946, 1947, 1950 жылдан бері)

## Жетістіктері

### Ұлттық
КСРО 

* КСРО чемпионы (5): 1947, 1951, 1985, 1986, 1987.
** 2 орын: 1949, 1952, 1980, 1983, 1984, 1988, 1989.
** 3 орын: 1953, 1954, 1955, 1971, 1972, 1978.
* КСРО кубогы: 1953.

Литва

* Литва чемпионы (34): 1946, 1950, 1952, 1953, 1954, 1955, 1958, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2001, 2003, 2004, 2005, 2007, 2008, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021
* Литва кубогы: 1990, 2007, 2008, 2011, 2012, 2015, 2017

### Халықаралық

* Еуролига чемпионы: 1999.
* Кубок иелері кубогының финалисі: 1985
* Чемпиондар кубогының финалисі: 1986.
* Құрлықаралық кубок: 1986
* Еуропа куогы: 1998
* Балтық лигасы: 2005, 2008, 2010, 2011, 2012

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.zalgiris.lt/ 

Санат:Алфавит бойынша баскетбол клубтары
Санат:Литва баскетбол клубтары
Санат:1944 жылы құрылған баскетбол клубтары
Конево (қыстау)

**Конево** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.

Дәулеткерей ауылынан солтүстікке қарай 2 шақырым қашықтықта орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қыстаулар
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Кордуан (қыстау)

**Кордуан** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.

Еділ өзенінің алабында орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қыстаулар
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Жальгирис (шайбалы хоккей)

**Жальгирис** — Литваның Электреная қаласындағы шайбалы хоккей клубы. 2011 жылы құрылған. 2012 жылға дейін базасы Вилньюсте болған. Қазіргі күнде Ұлттық жастар хоккей лигасында ойнайды. Екі рет осы турнирдің 1/4 финалына дейін жетті.

## Басшылары

### Жетекшілері

* Президент: Ромуальдас Жадейка
* Вице-президент: Валентин Китов
* Вице-президент: Каспарас Юргеленис
* Вице-президент: Сергей Рыбаков
* Бас директор: Андреюс Силинас
* Бас менеджер: Павел Попов

### Бапкерлері

* Бас бапкер: Айгарс Ципрусс
* Тренер: Андрейс Игнатовичс
* Клуб басшысы: Гинтаутас Кунейкис

## Сілтемелер

* https://web.archive.org/web/20130108102418/http://hcbaltica.eu/ru

Санат:Алфавит бойынша шайбалы хоккей клубтары
Санат:Литва шайбалы хоккей клубтары
Санат:2011 жылы құрылған шайбалы хоккей клубтары
Қарақұм (құм, Каспий маңы ойпаты)

**Қарақұм** – Каспий теңізінің солтүстік-шығысында орналасқан құмды алқап. 

## Географиялық орны
Құм Атырау облысының Жылыой және Маңғыстау облысының Бейнеу аудандары жерін қамтиды. 

## Жер бедері
Теңіз жағасынан 10 – 20 км жерде. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 150 – 160 км-ге созылған.  Батысы теңіз деңгейінен 19 м, шығысы 9 м төмен жатыр. Минералдылығы әр түрлі, грунт сулары 2 – 6 м тереңдікте жатыр. Қарақұм өңірінде мұнай кен орындары бар.

## Өсімдігі
Қарақұмда теріскен аралас ақ жусан, еркекшөп, изен, т.б. сораң шөптер өскен.

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы құмдары
Санат:Маңғыстау облысы құмдары
Қара айғыр (қыстау)

**Қара айғыр** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.

Мыңтөбе ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 28 шақырым қашықтықта орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы географиясы
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Хайденхайм (футбол клубы)

**«Хайденхайм»** () — Германияның Хайденхайм қаласындағы футбол клубы, 1846 жылы құрылған.  

Қазіргі күнде Бундеслигада ойнайды. 

## Тарихы

## Жетістіктері

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.fanatico-boys.de/

Санат:Германия футбол клубтары
ЦСКА (қыздар гандбол клубы, Мәскеу)

**ЦСКА —** 2019 жылы Ресей астанасы Мәскеуде құрылған гандбол клубы. Қазіргі күнде Ресей жоғары лигасында ойнайды. Бұрынғы ЦСКА МО клубының орнына құрылды. 

## Жетістіктері

### Ресей чемпионаты

* Чемпион — 2021
* 3 орын — 2020

### Ресей кубогы

* 2 орын — 2020

### Ресей суперкубогы

* Финалист — 2020, 2021

### УЕФА Қыздар Чемпиондар лигасы

* Жартылай финалист: 2020/21

## Сілтемелер

* https://whccska.ru/

Санат:Ресей гандбол клубтары
Санат:Алфавит бойынша гандбол клубтары
Санат:2019 жылы құрылған гандбол клубтары
Қарақұдық (қыстау, Құрманғазы ауданы)

**Қарақұдық** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.

Азғыр ауылының оңтүстік-шығысында орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қыстаулар
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Қызылорда (қыздар футбол клубы)

**«Қызылорда»** () — 2020 жылы құрылған Қызылорда қаласындағы қыздар футбол клубы. 

## Тарихы
2020 жылы Қазақстан әйелдер чемпионатына қатысып, сегіз ойынның бәрінде де ұтылды. 

2021 жылы 20 кездесудің бәрінде де ұтылды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://vesti.kz/team/kyizyil-orda-5051/

Санат:Қазақстан қыздар футбол клубтары
Алтай (атлетика клубы)

**Altay Athletics Club** — 2017 жылы құрылған қазақстандың жеңіл атлетика клубы. 

## Тарихы
Клуб 2017 жылы маусым айында Өскеменде құрылды. Бұл Қазақстанда құрылған тұңғыш жеңіл атлетикалық клуб. 

Клубқа ең әуелі қазақстандық танымал атлет Ольга Рыпакова мүше болды. 

## Жетекшілері

* Бас менеджер — Гвидо Тоньони
* Спорт директоры — Асхат Сейсембеков
* Промоутер — Джанни Демадонна

## Мүшелері

* Ольга Рыпакова — үшқарғу
* Гүлжанат Жанатбек — марафон
* Дэйзи Джепкемей — 5000 м/3000 м стиплчейз
* Нора Джеруто — 3000 м/3000 м стиплчейз
* Шэдрак Кимутаи Коеч — орта және ұзақ қашықтыққа жүгіру
* Кэролин Чепкоеч Кипкируи — орта және ұзақ қашықтыққа жүгіру
* Ефим Тарасов - спринт
* Элина Михина — спринт/эстафета
* Кристина Овчинникова — биіктікке секіру
* Елизавета Матвеева — биіктікке секіру
* Назарова Варвара — балға лақтыру
* Андрей Соколов — спринт
* Галина Якушева — спорттық жүріс
* Рүстем Алмағамбетов — спринт/эстафета
* Жанна Мамажанова — марафон
* Надежда Дубовицкая — биіктікке секіру
* Сафронова Ольга — спринт/эстафета

## Сілтемелер

* https://altayproteam.kz/ 

Санат:Қазақстан спорт клубтары
Санат:2017 жылы құрылған спорт клубтары
Петру Атлетику (баскетбол клубы)

**Петро Атлетико** — Анголаның Луанда қаласындағы баскетбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын «Павильян да Силадела» аренасында өткізеді. 

## Тарихы мен жетістіктері
1980 жылы 14 қаңтарда құрылған.  

Анголаның 12 дүркін чемпионы (1989, 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1998, 1999, 2006, 2007, 2011, 2015), Анголаның 12 дүркін кубок иегері (1990, 1991, 1994, 1996, 1997, 1998, 2000, 2001, 2004, 2007, 2013, 2014). Алты рет Ангола суперкубогын иеленді (1994, 1995, 1996, 1997, 2006, 2015). 2006, 2015 жылдары Африка чемпиондар кубогында топ жарды. 

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша баскетбол клубтары
Санат:Ангола баскетбол клубтары
Санат:1980 жылы құрылған баскетбол клубтары
Загреб (шайбалы хоккей клубы)

**«Загреб»** (хорв. *Klub hokeja na ledu Zagreb*) — Хорватияның Загреб қаласындағы баскетбол клубы. 1982 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Дворяна Вельесьям" аренасында өткізеді. 

## Жетістіктері

* Хорват хоккей лигасы (4) : 1991, 1992, 1993, 1995

## Атақты ойыншылары

* Ваня Белич
* Марко Ловренчич
* Мислав Благус

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.eurohockey.com/club/814-khl-zagreb.html/

Санат:Алфавит бойынша шайбалы хоккей клубтары
Санат:Хорватия шайбалы хоккей клубтары
Санат:1982 жылы құрылған шайбалы хоккей клубтары
Ванувер Кэнакс

оңға|сүрмесіз|270x270 нүкте|Роджерс Арена
**Ванкувер Кэнакс** (ағыл. *Vancouver Canucks*) — Канаданың Ванкувер қаласындағы хоккей клубы, 1970 жылы құрылған. Өз алаңындағы матчтарын "Роджерс Аренада" өткізеді. Қазіргі күнде Тынық мұхит дивизионының Батыс конференциясында ойнайды. 1982, 1994, 2011 жылдары осы конференция жеңімпазы атанды. 1974-75, 1991-92, 1992-93, 2003-04, 2006-07, 2008-09, 2009-10, 2010-11 жылдары Ұлттық хоккей лигасында озып шықты.

## Атақты ойыншылары

* Павел Буре
* Стэн Смил
* Тревор Линден
* Маркус Неслунд
* Хенрик Седин

## Ресми сайты

* https://www.nhl.com/canucks/

Санат:Алфавит бойынша шайбалы хоккей клубтары
Санат:1970 жылы құрылған шайбалы хоккей клубтары
Санат:Канада шайбалы хоккей клубтары
Құдықшағыл (қыстау)

**Құдықшағыл** — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.

Жалғызапан ауылынан солтүстікке қарай 7 шақырым қашықтықта орналасқан.
## Дереккөздер

Санат:Қыстаулар
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Астана (қыздар волейбол клубы)

**Астана** — Қазақстан астанасы Астана қаласындағы қыздар волейбол клубы. 1999 жылы құрылған. 2000 жылғы Қазақстан чемпионы. Қазіргі  күнде Қазақстан қыздар чемпионатында ойнайды.

## Жетістіктері

* Қазақстан  чемпионы (1) — 2000
* Қазақстан кубогы (1) — 2000
* Қазақстан күміс жүлдегері (2) — 2012, 2013
* Қазақстан қола жүлдегері (3) — 2012, 2013, 2016
* Қазақстан кубогының қола жүлдегері (3) — 2010, 2011, 2012

## Профилі

* http://www.volley.kz/rus/clubs/197 

Санат:Алфавит бойынша волейбол клубтары
Санат:1999 жылы құрылған волейбол клубтары
Санат:Қазақстан волейбол клубтары
Манстер (регби клубы)

«**Манстер Рагби**» (ағыл. *Munster Rugby*) — Ирландияның Манстер провинциясындағы регби клубы. 1995 жылы клуб ретінде құрылды.  Өз алаңындағы ойындарын «Томонд Парк» (Лимерик) және «Айриш Индепендент Парк» (Корк) стадиондарында өткізеді.

Қазіргі күнде Кельт Пролигасында ойнайды.

## Жетістіктері

### Кельт лигасы/Про14

* *Жеңімпаз* (3): 2002/03, 2008/09, 2010/11
* *Вице-чемпион* (4): 2001/02, 2004/05, 2014/15, 2016/17

### Еуропа чемпиондары кубогы

* *Жеңімпаз* (2): 2005/06, 2007/08
* *Финалист* (2): 1999/2000, 2001/02

## Сілтемелер

* http://www.munsterrugby.ie/

Санат:Алфавит бойынша регби клубтары
Санат:Ирландия регби клубтары
Санат:1995 жылы құрылған регби клубтары
Эрон Рамздейл

**Эрон Кристофер Рамздейл** (; 14 мамыр 1998 жыл, Стаффордшир) — ағылшын футболшысы, «Арсенал» клубының қақпашысы. 

## Карьерасы

### Клуб
Рамсдейл "Шеффилд Юнайтед" футбол клубының түлегі. 2016 жылдың 6 қарашасында ол Англия кубогында "Лейтон Ориентке" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты.  
2017 жылдың 31 қаңтарында Борнмутпен келісімшартқа отырды. Трансфер құны 800 мың фунтты құрады. Үш жылдан кейін Рамсдейл "Шеффилд Юнайтедке" оралды. Трансфер үшін Борнмут 18,5 миллион фунт алады. 

### Құрама
Ол Англия құрамасының Еуро-2020 және әлем чемпионатының іріктеу матчтарына шақырылды және 2021 жылы 15 қарашада 2022 жылғы әлем чемпионатының іріктеу турнирінде Сан-Мариноға қарсы ойында тұңғыш ойынын өткізді (0:10). 

## Жетістіктері

* Еуропа чемпионатының финалисі: 2021
* 2017 жылғы 19 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатының жеңімпазы 

## Дереккөздер

Санат:Англия футболшылары
Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Шеффилд Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Борнмут ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Құзғын (поэма)

**«Құзғын»** — америкалық жазушы Эдгар Аллан Поның ең танымал поэмасы.

Алғаш рет 1845 жылы Нью-Йорктің *Evening Mirror* атты күн сайын шығатын газетінде жарияланды. Шығарма әлемдiк поэзияның үздiк жауһарларының бiрi болып саналады.
нобай|солға|150px|Гюстав Доре суреті
Поэмада мистикалық сарын басым келеді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Поэма және аудармалары

Санат:АҚШ әдебиеті
Колорадо Рокиз

**Колорадо Рокиз** () — АҚШ-тың Денвер қаласындағы хоккей клубы. Ұлттық хоккей лигасында ойнаған.

1982 жылы базасын басқа қалаға ауыстырды да, атауы «Нью-Джерси Девилз» боп ауысты.

## Капитандары

* Симон Ноле 1976–77
* Уилф Пеймент 1977–79
* Гари Крото 1979–80
* Майк Кристи 1980
* Рене Робер 1980–81
* Лэнни МакДоналд 1981
* Роб Рэмедж 1981–82

Санат:1974 жылы құрылған шайбалы хоккей клубтары
Санат:1982 жылы жабылған шайбалы хоккей клубтары
Санат:АҚШ шайбалы хоккей клубтары