open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Әл-Құдысқа қайта оралу

**әл-Құдысқа қайта оралу** (, ) — Қытайдағы мәсіхшілік миссионерлік қозғалысы.

Бұл қозғалыс 1920 ж. ұйымдасып, буддистер, индуистер және мұсылмандар арасында христиан дінін таратуды көздейді. Қытайда коммунистік-маоистік кезеңде өз жұмысын астыртын өткізуге мәжбүр болып әлсіреп кеткен. Қазіргі таңда жүз мыңнан астам жолын ұстаушылар бар.

## Сырқы сілтемелер
* Қозғалыс торабы

Санат:Христиандық
Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов

**Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов** (23 қараша 1948 жыл, Шарбақкөл ауданы, Омбы облысы, Ресей) — қазақстандық саясаткер, Көкшетау, Ақмола және Шығыс Қазақстан облыстарының бұрынғы әкімі, Парламент Мәжілісінің IV шақырылым депутаты.

## Өмірбаяны
1948 жылы 23 қарашада Ресей Федерациясы Омбы облысы, Шербакөл ауданы Айбас ауылында туған. Арғын тайпасының Атығай руының Бағыс бөлімінен шыққан.

1971 ж. С.М.Киров атындағы Омбы ауыл шаруашылығы институтын бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты.
 
1989 ж. Қазақ КСР Мемлекеттік агроөндіріс комитеті агроөндіріс кешенін экономикалық дамыту және әлеуметтік жоспарлау Бас басқармасының бастығы, Қазақ КСР Мемлекеттік агроөндіріс комитеті төрағасының бірінші орынбасары — Қазақ КСР министрі.

1992—1993 жж. Көкшетау облысының әкімі.

1993—1994 жж. ҚР Премьер-минстрінің орынбасары, Мемлекеттік мүлік жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасы.

1994—1996 жж. Ауыл шаруашылығы министрі.

1996—1997 жж. ҚР Премьер-минстрінің орынбасары.

1997 жылы Ақмола облысының әкімі.

1997—1999 жж. ҚР Премьер-минстрінің орынбасары. 1999 жылы орынбасарлықпен қоса Ауыл шаруашылығы министрі қызметін атқарды.

1999—2001 жж. Қазақстан Республикасы Президентінің Кеңесшісі.

2001—2007 жж. Қазақстан Республикасының ҚХР-дағы Төтенше және Өкілетті елшісі, сонымен қоса ҚР Вьетнамдағы, Монғолиядағы, Корей Халық Демократиялық Республикасындағы Төтенше және Өкілетті елшісі.

2007 ж. қаңтар — 2008 ж. мамыр Шығыс Қазақстан облысының әкімі.

2008 ж. 14 мамырдан 2011 жылға дейін ҚР Парламенті Мәжілісі төрағасының орынбасары (IV шақырылым).

## Марапаттары
* «Парасат» орденімен;
* II дәрежелі «Достық» орденімен;
және медальдармен марапатталды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары
Санат:Көкшетау облысының әкімдері
Санат:Шығыс Қазақстан облысының әкімдері
Санат:Ақмола облысының әкімдері
Санат:Қазақстанның Қытайдағы елшілері
Санат:Қазақстанның Вьетнамдағы елшілері
Санат:Қазақстанның Моңғолиядағы елшілері
Санат:Қазақстанның КХДР-дағы елшілері
Санат:Парасат орденінің иегерлері
Санат:2 дәрежелі Барыс орденінің иегерлері
Санат:2 дәрежелі Достық орденінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Астана медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Тыңға 50 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Омбы мемлекеттік аграрлық университеті түлектері
Санат:Қазақстан ауыл шаруашылығы министрлері
Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 12-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің IV шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің төрағасының орынбасарлары
Бөрібай Биқожаұлы Жексембин

thumb|right|200px|Бөрібай Биқожаұлы Жексембин
**Бөрібай Биқожаұлы Жексембин** (26 мамыр 1952 ж., Шу ауданы, Жамбыл облысы) — мемлекет және қоғам қайраткері.

## Өмірбаяны
Шыққан тегі Ұлы жүздің Дулат тайпасы Шымыр руынан.
* Алматы зоотехникалық-малдәрігерлік институтын бітірген.
* Евразия нарық институтын бітірген.
* Бас зоотехник, кеңшар директоры
* Приозер аудандық агроөнеркәсіп комитетінің төрағасы

* Жезқазған облыстық агроөнеркәсіп комитетінің төрағасы болып жұмыс істеген. 
* Жезқазған облысы әкімінің орынбасары, бірінші орынбасары
* Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Ұйымдастыру-бақылау бөлімінің мемлекеттік инспекторы болып тағайындалған.
* 2004&nbsp;ж. мамырынан 2010 жылға дейін Жамбыл облысының әкімі болды. 
* 15.01.2010-2016 жыл - Қазақстан Республикасының Өзбекстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі. http://www.akorda.kz/kz/page/page_by-the-presidential-decree-boribai-bikozhayevich-zheksembin-was-appointed-extrao_1348723125
* 2015 жылдың желтоқсанынан "Ауыл" партиясының хатшысы.

## Дереккөздер

Санат:26 мамырда туғандар
Санат:1952 жылы туғандар
Санат:Шу ауданында туғандар
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Жамбыл облысының әкімдері
Санат:Қазақстанның Өзбекстандағы елшілері
Санат:Парасат орденінің иегерлері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Астана медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Нұрғали Сәдуақасұлы Әшім

**Нұрғали Сәдуақасұлы Әшім** (10 қазан 1959, Шымкент) — қазақстандық саясаткер, экономист және экономика ғылымдарының кандидаты. 2012—2016 жылдары Парламент Мәжілісінің депутаты. 2009—2012 жылдары Қоршаған ортаны қорғау министрі болып қызмет етті.

## Қысқаша өмірбаяны
* Мәскеу экономика-статистика институтын (1981 ж.) инженер-математик мамандығы бойынша бітірген. 
* Мәскеу экономика-статистика институтының аспирантурасын тәмамдаған. 
* ҚазССР-і Мемжоспары жанындағы ғылыми-зерттеу институтының кіші ғылыми қызметкері (1981 ж.), бөлім меңгерушісі (1987 ж.); 
* ҚазССР-і Министрлер Кеңесінің кадрларды қайта даярлау жөніндегі республикалық институтының аға оқытушысы
* Қазақ химия-технология институтының аға оқытушысы (1990 ж.) қызметтерін атқарған.
* Түркістан облысы әкімінің кеңесшісі
* Оңтүстік Қазақстан облысы әкімінің орынбасары — Оңтүстік Қазақстан территориалдық мемлекеттік меншік жөніндегі комитетінің төрағасы (1992 ж.) қызметтерін атқарған.
* Оңтүстік Қазақстан облысы әкімінің орынбасары (1993 ж.)
* Ұлттық Банктің Оңтүстік Қазақстан облыстық басқармасының бастығы (1996 ж.)
* ҚР Экономика және сауда вице-министрі (1997 ж.)
* «ТұранӘлем банкі» жабық акционерлік қоғамының басқарма төрағасының орынбасары (1997 ж.)
* 1998 ж. бастап Қостанай облысы әкімінің орынбасары
* 1999 ж. бастап Қостанай қаласының әкімі лауазымдарында болды.
* 2000 ж. шілдеден бастап «Қазтрансгаз» ЖАҚ коммерция және маркетинг жөніндегі вице-президенті
* 2000 ж. қарашадан бастап «Intergas CentraI Asia» ЖАҚ-ң бас директоры
* 2001 ж. бастап «Қазтрансгаз» ЖАҚ президенті.
* 2003 ж. маусымнан бастап ҚР Энергетика және минералдық ресурстар бірінші вице-министрі қызметінде болды.
* 2003 ж. қарашадан бастап дейін — Батыс Қазақстан облысының әкімі.
* 2007 ж. 28 тамыздан бастап — Оңтүстік Қазақстан облысының әкімі.
* 2009-2012 жж. - Қазақстан Республикасының Қоршаған ортаны қорғау министрі.
* 2012 жылғы қаңтардан 2016 жылға дейін бесінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты. «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған.

## Марапаттары
* «Құрмет» (2005) ордені
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001)
* «Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі үлесі үшін» (2005) медальы.

## Отбасы
Үйленген. 2 қызы, ұлы бар.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Мәжілістің құрамы мен құрылымы, ӘШІМ Нұрғали Сәдуақасұлы

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қостанай әкімдері
Санат:Батыс Қазақстан облысының әкімдері
Санат:Түркістан облысының әкімдері
Санат:Қазақстан қоршаған ортаны қорғау министрлері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің V шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Серік Әбікенұлы Үмбетов

**Серік Әбікенұлы Үмбетов** (19 маусым, 1950, Алматы облысы Жамбыл ауданы Прудки ауылы) — мемлекеттік қайраткер. Әр жылдары Алматы және Жамбыл облыстарының әкімі, Ауыл шаруашылығы министрі, Президенттің Іс басқарушысы қызметін атқарған. Қазақстан Парламенті Мәжілісінің V, VI шақырылым депутаты.

## Өмірбаяны
Шапырашты руынан шыққан.
* Алматы зооветеринарлық институтын бітірген (1983), зооветеринар.
* 1974 жылдан - Алматы облысы Күрті ауданы Т. Бокин атындағы кеңшардың бригадирі, ферма басқарушысы, бас зоотехнигі, партия комитетінің хатшысы. 
* 1985 жылдан - Алматы облысы Күрті ауданы «Желтораңғы» кеңшарының дирөкторы. 
* 1988 жылдан - Алматы облысы Кеген ауданы ААӨБ төрағасы. 
* 1989 жылдан - Алматы облысы Күрті ауданы Т. Бокин атындағы кеңшардың директоры. 
* 1992 жылдан - Алматы облысы Күрті ауданының әкімі. 
* 1994 жылдан - Алматы облысы әкімінің орынбасары. 
* 1996 жылдан - Алматы облысының әкімі. 
* 1997 жылдан - Алматы облысы әкімінің бірінші орынбасары. 
* 1999 жылдан - Жамбыл облысының әкімі.
* 14.05.2004 жылдан - ҚР Ауыл шаруашылығы министрі.
* 08.2005 жылдан - Алматы облысының әкімі.
* 13.04.2011 жылдан - Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқарушысы.
* 2012—2021 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты.

## Марапаттары
* «Парасат» ордені (15.12.2002).
* III дәрежелі «Барыс» ордені.

* Астанаға 10 жыл медалі
* Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі
* Ұлттық Олимпиада комитетінің алтын ордені

## Шендері
Әскери атағы - отставкадағы полковник.

## Отбасы
* Әкесі - Үмбетов Әбіке, марқұм, зоотехник болып жұмыс істеген. Анасы - Үмбетова Көкен, зейнеткер.
* Үйленген. Жұбайы — Үмбетова Ермеккүл (1955 ж.т.). 
* Қыздары - Құралай (1973 ж.т.), Нәдира (1980 ж. т.), Әлия (1981 ж.т.);
* Ұлы - Дәурен (1975 ж.т.).

## Дереккөздер


Санат:19 маусымда туғандар
Санат:1950 жылы туғандар
Санат:Жамбыл ауданында (Алматы облысы) туғандар
Санат:Күрті ауданының әкімдері
Санат:Алматы облысының әкімдері
Санат:Жамбыл облысының әкімдері
Санат:Қазақстан ауыл шаруашылығы министрлері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары
Санат:Барыс орденінің иегерлері
Санат:Парасат орденінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Президентінің Іс басқарушылары
Бесікке салу

**Бесікке салу** — нәрестені алғаш бесікке бөлеу рәсімі. Бесікке саларға шақырылған ауыл-үйдің әйелдері шашуын, жол-жоралғысын ала келеді. Баланы алғашқы бөлеу үлгілі ұрпақ өсірген қадірменді әйелге тапсырылады. Ол өзінен басқа тағы бір-екі келіншектің көмегімен бесікті жабдықтайды, сәбидің әжесі не шешесі түбектің тесігінен балаларға тәтті үлестіреді. Осыдан кейін бесікті отпен аластап, баланы  бөлейді. Бесікке  салған әйелдерге көйлек, жаулық сияқты сый тартылады. Үлкендер батасын беріп, баланың ер жетуіне, ананың үбірлі-шүбірлі болуына тілектестік білдіреді. Және Бесік жыры айтылады:

Айыр қалпақ киісіп,
Ақырып жауға тиісіп,
Батыр болар ма екенсің?
Бармақтарың майысып,
Түрлі ою ойысып,
Шебер болар ма екенсің?
Таңдайларың тақылдап,
Сөзіңді жұрт мақұлдап,
Шешен болар ма екенсің?


Тағы бір нұсқасы:

Әлди-әлди ақ бөпем,
Ақ бесікке жат бөпем
Жылама, бөпем, жылама,
Жілік шағып берейін.
Байқұтанның құйрығын
Жіпке тағып берейін.


## Баланы бесікке салуда орындалатын салт-дәстүрлер
### Бесіктің жабдықтарын орын-орындарына қою
Кіндігі түскен баланы бес күннен кейін бесікке салады. Бұл томалаққа жиналған ауылдың көрші-қолаң әйелдері шашуларын ала келеді. Баланы бесікке салардан бұрын ауылдың жасы үлкен, беделді әйелі бесік жабдықтарын орын-орындарына қояды. Содан кейін бесікті адыраспанмен аластап шығады.

### Адыраспан түтінімен бесікті аластап шығу
Баланың ұйқысы тыныш болу үшін және жын-шайтанды қуу мақсатымен адыраспанды отқа жағып түтетіп, баланы бесікке бөлерден бұрын бесікті айналдыра ырымдайды. Кейде бесіктің бел ағашына қыздырылған темір тигізіп те ырымдайды.

### "Тыштыма" ырымын жасау
Баланы бесікке бөлерден бұрын тыштыма ырымы жасалады. Бесіктің түбек тесігі арқылы бауырсақ, кәмпит және басқа тәтті дәмдер жапа тармағай астына тосылған алақандарға тасталады. Басқарушы әйел "тышты ма" деп сұрағанда, қасындағы әйелдер іле-шала "тышты-тышты" деп шу ете түседі. Әрбір жақсылықты үнемі шашу шашумен қарсы алатын халқымыздың бұл дәстүрі "балаға бесік құт дарытсын" деген ниетпен туған рәсім.

### Бала бөленген бесіктің үстіне жеті нәрсе жабу
Ең бірінші бесік көрпе, одан кейін шапан, кебенек, тон, жабу, жүген және қамшы сияқты бұйымдармен жабады. Тон, шапан жабу ержеткенде халықшыл болуына, жүген, тез өсіп ат үстіне ойнақ салсын, кебенек пен қамшы - ел қорғайтын ер болсын деген тілек.
## Дереккөздер


## Сыртқы сілтеме
* Бесік той (Бесікке салу)

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Екпін

**Екпін** — сөйлем ішіндегі кейбір сөздердің немесе сөз ішіндегі кейбір буын, дыбыстардың басқа тілдік бөліктерден ерекшеленіп, көтеріңкі айтылуы.

Қазақ тілінде екпін тұрақты, көбінесе сөздің соңғы буынына түседі. Сөзге қосымша жалғанғанда екпін қосымшаға, яғни соңғы буынға ауысып отырады.  Екпін сөз екпіні, ой екпіні, тіркес екпіні, дыбыс екпіні деп бөлінеді.

# Сөз iшіндегі бір буынның көтеріңкі айтылуы **сөз екпіні** деп аталады. Қазақ тілінде сөз екпіні, негізінен, соңғы буынға түседі. Мысалы: Бала далада ойнап жүр. Сөз ішіндегі екпін дауысты дыбысқа түседі.
# **Ой екпіні** — сөйлемдегі бір сөздің көтеріңкі дауыспен айтылуы. Ой екпіні түсетін сөз көбінесе баяндауыштың алдында тұрады. Ой екпіні тұрақты емес. Мысалы, Бүгін әкем **ауылға** кетті. Әкем ауылға **бүгін** кетті. Бүгін ауылға **әкем** кетті.
# **Тіркес екпіні** — бірнеше сөздің тіркесе, тізбектеле біртұтас екпінмен бөлектене айтылуы. Бұл көбінесе күрделі сөздерге, негізгі және көмекші сөздердің тіркесіне тән. Мысалы: мектепке дейін, әке-шеше, әдет-ғұрып т.б.
# **Дыбыс екпіні** — сөз ішінде дыбыстың бөлектеніп, көтеріңкі дауыспен немесе созып айтылуы. Мысалы: по-ой-па-ай, та-ма-ша! Дыбыс екпіні көңіл-күйін білдіретін сөздерді айтуда жиі қолданылады. Айтылуда сөйлеушінің эмоциясын білдіреді.

*
*'Екпін түспейтін сөздер мен қосымшалар:**'

1.	Көмекші сөздерге екпін түспейді: ғой, шейін, соң, арқылы , туралы  т.б.

2.	Жіктік жалғауына екпін түспейді: оқушымын, барамыз т.б.

3.	Болымсыз етістіктің жұрнағына (-ма, -ме, -па, -пе, ба, -бе)       екпін түспейді: айтпа, барма, келме т.б.

## Дереккөздер


Санат:Ғылымтану
Санат:Терминология
Санат:Қазақ тілі
Санат:Лингвистика
Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы

**Әдебиеттен Нобель жүлдесі** – жыл сайын дүние жүзінің қандай да елінен болмасын шыққан авторға берілетін марапат түрі.

Бұл сыйлықты швед инженер-химигі, өнертапқыш және өнеркәсіп иесі Альфред Нобель ұйымдастырды. Оның есімімен аталған бұл сыйлық дүниежүзінде ең танымал, сонымен бірге ең қатты сыналады деп айтылады. Сыйлыққа А. Нобелдің кескіні бейнеленген алтын медаль, диплом және ақшалай сыйлық беріледі. Ақшалай сыйлық Нобель фондының кірісіне байланысты. Нобелдің 1895 ж. қарашаның 27 жазған өсиетхаты бойынша оның капиталы (алғашында 31 млн. швед кроны) акция, облигация, несиеге салынды. Осыдан түскен табыс бірдей бес бөлікке бөлінеді және физика, химия, физиология немесе медицина, әдебиет және бейбітшілікті нығайтуға бағытталған үздік жетістіктерге беріледі.

Сыйлықты жыл сайын желтоқсанның 10 Швеция патшасы Стокгольмда тапсырады. Нобел әдебиет сыйлығын алғаннан кейін лауреат жұмысының тақырыбы бойынша дәріс беруге міндетті. Негізінен әдебиет сыйлығы жазушыға жеке шығармасы үшін емес, әдебиеттің дамуына қосқан үлесі үшін беріледі.

1901 жылдан бері Әдебиеттен Нобел жүлдесі беріліп келеді. Содан бері 106 жазушы осы сыйлыққа ие болды.

## Лауреаттар
Әдебиет саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі

## Дереккөздер

Санат:Әдебиет
Санат:Нобель сыйлығы
Магиялық реализм

**Магиялық реализм** — шынайы ғалам сипатына магиялық элементтерді қосатын өнер жанры деген анықтаманы нақтыдан гөрі, жалпы сипаттамалы деп айтуға болады.

Алғашында неміс сыншысы Франц Рохтың шындықты өзгертіп көрсететін суретті сипаттауға қолданған термині «магнетикалық реализм» болатын, бірақ кейін бұл терминді Артуро Услар-Петри латынамерикалық жазушылардың кейбір жұмыстарын сипаттауда кең пайдаланды. Куба жазушысы Алехо Карпентьер (Alejo Carpentier) (Услар-Петри дегеннің досы) «The Kingdom of this World» («Осы әлемнің патшалығы») (1949) повесінің алғы сөзінде «Lo real maravilloso» (сөзбе-сөз аударғанда «ғажап (тамаша, таңғажайып) шындық» дегенді білдіреді) терминін қолданды.

Карпентьердің шығармалары XX ғасырдың 60-жылдары Еуропада басталған осы жанрдың серпілісіне үлкен әсер етті.

**Магиялық реализмнің элементтері:**
* Фантастикалық элементтер ішкі қайшылықсыз болуы мүмкін, бірақ ешқашан түсіндірілмейді;
* Кейіпкерлер магиялық элементтің қисынын (логикасын) сөзсіз қабылдайды;
* Көптеген тек қана сезім арқылы қабылданатын бөліктері болады;
* Символдар мен бейнелер жиі қолданылады;
* Адамның сезімі мен құмарлығы жан-жақты (егжей-тегжейіне дейін) сипатталады;
* Уақыт ағымы бұрмаланады, сондықтан ол циклді немесе жоқ сияқты. Тағы бір тәсіл ретінде коллапс қолданылады, яғни осы шақ өткенді қайталайды немесе еске түсіреді;
* Себеп пен салдар орын ауыстырады, мысалы, кейіпкер қайғылы оқиғаға дейін азаптанады, күйзеліске түседі;
* Фольклор немесе аңыз әңгімелерінің элементтері кездеседі;
* Жағдай баламалы көзқарастар тұрғысынан ұсынылады, яғни баяндаушының дауысы үшінші жақтан біріншіге ауысады, жалпы қарым-қатынас және естеліктер туралы түрлі кейіпкерлер пікірлерінің және ішкі монологтың бір-біріне ауысуы жиі кездеседі;
* Өткен қазіргімен, астральды физикалықпен, кейіпкерлер бір-бірімен қарама-қайшылықта болады;
* Шығарманың ашық финалы оқырманға өз бетінше ненің шынайы және дүниенің қалыбына сәйкес келетінін анықтауға мүмкіндік береді.

## Магиялық реализм жанрында жазған жазушылар
* Жоржи Амаду
* Луис де Бернье
* Хорхе Луис Борхес
* Михаил Булгаков
* Жанет Винтерсон
* Габриэль Гарсиа Маркес
* Гюнтер Грасс
* Исаак Башевис Сингер
* Франц Кафка
* Итало Кальвино
* Анжела Картер
* Хулио Кортасар
* Милан Кундера
* Харуки Мураками
* Бен Окри
* Салман Рушди
* Карлос Фуэнтес

Санат:Әдебиет
Буферлеу (информатика)

**Буферлеу (информатика)** () – компьютерлерде шығыс-кіріс буферді пайдаланатын әдіс.

Буферлеуді пайдалану:
# негізгі жад пен сыртқы құрылғы арасында ақпарат алмасу процесі кезінде мәліметтерді уақытша сақтау үшін негізгі жадтың (буферлердің) арнайы аймағын пайдалану;
# операцияларды программалау тәсiлi. Бұл тәсiлдi мәлiметтердi берeтiн (қабылдайтын) шaлғaй құрылғының төменгі немесе тұрақсыз жылдамдығын теңестiруге пайдаланады. Егер құрылғы программамен мәлiметтердi тiкелей алмасатын болса, онда программа осы құрылғымен синхронды жұмыс icтeyi тиic.
# желiлiк адаптерде өңделген кезде мәлiметтер аралық жадта сақталады. Буферлiк жад адаптерге бүкiл дестеге қатынас құруға мүмкiндiк бередi. Сондықтан буферлiк жадтың көлемi тұтас десте мәлiметтерi сыятындай болуы керек. Буферлiк жадты пайдалану жергiлiктi есептеу желiлерiнiң әр түрлi сыңарларының ақпарат өңдеу жылдамдықтарын сәйкестендiру үшiн керек; 
# кipic немесе шығыс мәлiметтерiн бiр блок көлемiне дейiн жинақтауға арналған компьютер немесе қурылғының жад аймағын ұйымдастыру.

Санат:Ақпараттану
Санат:Компьютер
Диалог

**Диалог** – () екі не бірнеше адамның кезектесіп сөйлесуі арқылы берілетін ауызекі тілдегі ерекше форма.

**Диалог** - ғылымда танымдық процестің іздеген нәтижеге әр түрлі, бірақ бір-бірімен жарыспайтын көзқарастар, қатынастар, бағыттардың өзара байланысы жолымен жүзеге асырылатын прогрессивтік дамуының түрі ретінде көрінеді. Диалогиялық байланыс процесс диалогтің бір жағы ғана басқаның көзқарасын игеріп қоймайды, сонымен бірге өзінін идеяларымен дамытады және байытады, оны анықтайды, түзейді, жақсартады.

**Диалог** – екі адам арасындағы сөйлеу әрекеті (егер сөйлеушілер екеуден көп болса онда полилог деп аталады). Монологтан айырмашылығы диалогта сөйлеумен қатар тыңдау механизмдері қатар жүреді.

**Біліктіліктері:**
 
* Сұрақты мәселені талқылауға қатысу және өзінің ойын жеткізе білу;
* Пікірлестерден алынған хабарды толықтыра алу, нақтылай алу;
* Сөйлесушінің айтқандарына дау айта алу, келіспеу, өз дәлелін келтіру;

**Құрылымы:**
**Диалогта** сұрақ / жауап / қарсы сұрақ / сөйлеушілердің көңіл-күйі, реакциясы (сөзбен берілмейтін) болады. **Диалогтар** қысқа (2-3 сөйлем) және «мазмұнды» яғни ұзын болуы мүмкін.

Диалогта келесі айтылғандар орын алады:
* Фразаларды, сөйлемдерді аяқтамау;
* Сөздің орнына қимыл, жест, мимика қолдану;
* Тек қана ауызекі сөйлеу барысында қолданылатын сөздерді қолдану.

## Дереккөздер


Санат:Әдебиет жанрлары
Санат:Тіл байланыстары
Санат:Философиялық әдебиет жанрлары
Гетера

**Гетера** ( — көңiлдес әйел) — Көне Грекияда күйеуге шықпаған, epкiн өмip cүpeтiн, теңдiк және рухани мәдениетте ерекше дараланған әйелдердi атаған.

Гетера түciнiгiн антикалық Вольтер деп аталған Лукиан Самосат бұрмалап, оларды жезөкше әйелге, ал Афродитаны ар төгудiң құдайына теңеген.

Шын мәнiнде, гетера ұғымының тiкелей мағынасы «жолдас әйел», «құрбы» деген түсiнiктердi бiлдiредi. Осындай дәрежеге тек жоғары бiлiмдi және қабiлеттi, антикалық мәдениеттiң озық үлгiлерiн бойына қондыра бiлген, атақты қайраткерлер мен ақыл иелерi, өнерлi тұлғалар ғана жете алған.

Қазiргi жапондық гейшалар тәрiздi, гетералар мiндеттi түрде тәнiмeн саудаға бармай-ақ еркектердiң көңiлiн өздерінің парасаттылығымен, әceмдігімен, өнерлілігімен көтере бiлген.

Грек гетерасы туралы Иван Ефремовтың «Афиналық Таис» атты тарихи романында тартымды бейнелер мен мәдени деректер келтiрiлген.

Санат:Жезөкшелік
Санат:Көне Грекия
Тайыр Аймұхамедұлы Мансұров

**Тайыр Аймұхамедұлы Мансұров** (1 қаңтар 1948, Сарқанд, Талдықорған облысы) — Еуразия Экономикалық Қауымдастығының Бас хатшысы, Солтүстік Қазақстан облысының бұрынғы әкімі, елші.

## Қысқаша өмірбаяны
Төтенше және өкілетті елшілік дипломат. дәрежесі бар, Халықаралық инженерия академияның, Еуразия халықаралық экономика академиясы. 1971 жылы ҚР политехникалық институтын (*ҚазҰТУ*), 1978 жылы Алматыдағы жоғары партия мектебін бітірген. Еңбек жолын Алматы қаласының құрылыс мекемелерінде инженері болып бастаған. 1973 – 79 жылдары Алматы қалалық және Алматы облысы комсомол комитетінің хатшысы, 1979 – 87 жылдары Алматы облыстық партия комиссариятінің құрылыс бөлімі бастығының орынбасары, бастығы, кейіннен Ленин аудандық партия комиссариятінің 1-хатшысы, 1988 – 91 жылдары КОКП ОК-де құрылыс бөлімінің нұсқаушысы, Қарағанды облыстық партия комиссариятінің 2-хатшысы, КОКП ОК-нің экономика бөлімінің сектор меңгерушісі, 1990 – 94 жылдары КСРО Жоғарғы Кеңесінің мүшесі, ҚР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, Қазақстан және Ресей парламентаралық комиссиясының үйлестірушісі, 1991 – 93 жылдары Мәскеу қаласындағы “Қазақстан” даму қорының президенті, 1994 – 2002 жылдары РФ-дағы Қазақстанның төтенше және өкілетті елшісі (*1996 – 2002 жылдары Финляндия республикасындағы Қазақстан елшісі қызметін қоса атқарған*), 2002 – 03 жылдары ҚР СІМ-нің ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі, әрі ҚР Президентінің кеңесшісі, 2003 – 07 жылдары Солтүстік Қазақстан облысының әкімі қызметтерін атқарды. 2007 жылдың 6 қазанынан ЕурАзЭІ-тың бас хатшысы.Тайыр Аймұхаметұлы Мансұров “Құрмет” (*1996*), 2-дәрежелі “Достық” (*2001*), “Дружба” (*РФ, 2002*), “Святая князя Даниила Московского” (*РФ, 2002*) ордендерімен, ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. Бірнеше монографиялардың және дипломат әрі қоғам қайраткері Нәзір Төреқұлов туралы ғылыми және әдеби-көркем кітаптардың авторы.

Қазақ политехникалық институтын, Мәскеу қаласындағы Жоғары партия мектебін бітірген, саяси ғылымдардың докторы. Төтенше және Өкілетті елші дипломатиялық дәрежесі бар.

Институтты бітірген соң мамандығы бойынша жұмыс істеді, «Алматыцентрострой» құрылыс басқармасында инженер, бас инженер болды.

Алматы, Қарағанды, Мәскеу қалаларының мемлекеттік басқару органдарында басшы қызметтер атқарды.

Қазақстанның Ресей Федерациясындағы Төтенше және Өкілетті елшісі, Сыртқы Істер министрлігінің айырықша тапсырмалар жөніндегі елшісі қызметтеріне тағайындалған.

Соңғы уақытта Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі қызметінде болды.

2003 ж. желтоқсанынан Солтүстік Қазақстан облысының әкімі.

2007 ж. қазанның 8-інен бастап Еуразия Економикалық Қауымдастығының Бас хатшысы боп тағайындалған.
	
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Солтүстік Қазақстан облысының әкімдері
Санат:Қазақстан саясаткерлері
Асқар Ұзақбайұлы Мамин

**Асқар Ұзақбайұлы Мамин** (23 қазан 1965 жыл, Целиноград) — қазақстандық экономист, саясаткер және Қазақстанның бұрынғы премьер-министрі (2019–2022). Қазақстан темір жолы Ұлттық компаниясы АҚ-ның президенті (2008–2016).

## Өмірбаяны
Мамин Арғын тайпасы Қанжығалы руынан шыққан.
* Целиноград инженерлік-құрылыс институтын бітірген.
* Г.В. Плеханов атындағы Ресей экономикалық академиясын бітірген. Инженер-құрылысшы, экономист.
* Еңбек жолын «Целинтяжстрой» тресінің құрастырушысы болып бастады. 
* Кейіннен кәсіпкерлікпен шұғылданды.
* Ақмола арнайы экономикалық аймағы әкімшілік кеңесі төрағасының орынбасары
* Астана қаласы әкімінің бірінші орынбасары болды.
* Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация вице-министрі.
* Индустрия және сауда бірінші вице-министрі.
* 2005–2006 жылдары Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрі болып қызмет атқарған.
* 2006–2008 жылдары Астана қаласының әкімі.
* 2008–2016 жылдары "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы АҚ-ның президенті болып қызмет етті.
* 2016–2019 жылдары Қазақстан Премьер-министрінің бірінші орынбасары болды.
* 2019 жылғы 25 ақпаннан бастап 2022 жылғы 5 қаңтарға дейін Қазақстан премьер-министрінің қызметінде болды.

## Марапаттары
* Ерен еңбегі үшін медалі (1998)
* Құрмет ордені (2006) 
* 2 дәрежелі Барыс ордені (2011)
* Астанаға 10 жыл медалі (2008)
* 3 дәрежелі Әулие Маниил Московский кінәзі ордені (РПЦ, 2010) (Ресей)
* Құрмет легионы ордені (2013) (Франция)
* Мойындау кресті гранд-офицері (2013) (Латвия)
* Азаматтық қызметі үшін орденінің үлкен кресті (2014) (Испания)
* Астана қаласының Құрметті азаматы (2011) 
* Құрметті теміржолшы (2012) 
* Қазақстанның Құрметті құрылысшысы (2013)

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Астана әкімдері
Санат:Қазақстан көлік және коммуникациялар министрлері
Санат:Қазақстан темір жолы президенттері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астананың құрметті азаматтары
Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан премьер-министрлері
Анахронизм

**Анахронизм** - *[грек. anachsonismos, ana - кері, артқа, қарама-қарсы, chronos - уақыт]* зат. Белгілі бір дәуірде болған оқиғаларды қателесіп немесе шартты түрде басқа бір дәуірге телу. Анахронизм орта ғасырлар мен қайта өрлеу дәуіріне, классицизмге тән дүниелерде (өнер мен әдебиетте) жиі кездеседі (ҚҰӘ). Анахронизм - әдеби шығармада өткен дәуірді бейнелегенде одан кейінгі уақытта болған оқиғаны, кейін пайда болған заттарды немесе әдеби шығармада кейінгі кездерге тән сипат-белгілерді байқамай не әдейі бір мақсатпен келтіру (Әдебиеттану термин.). 

**Анахронизм** ( — кepi,  — уақыт) — жыл санаудағы уақытқа сәйкессiздiк (хронологиялық қателiктер) не бiр дәуiрдің оқиғалары мен сипаттамаларын жаңылыс немесе шартты түрде екiншi дәуiрге телу.

Анахронизм ауыспалы мағынада ecкінің қалдығы, жаңа заман дүниетанымымен сәйкеспейтiн, көнерген, күнi өткен көзқарас, ұғым, салт-дәстүр дегендi де бiлдiредi.

Анахронизм орта ғасырлар мен Қайта өрлеу дәyiрiне, классицизмге тән дүниелерде (өнер мен әдебиет) жиi кездеседi. XIX — XX ғасырларда **анахронизм** шығарманың кемшiлiгi ретiнде қарастырылды. Тек кейбiр жағдайларда ғaнa көркемдiк тәсiл деп ұғынылды (мысалы, Б.Брехттiң «Юлий Цезарь ici» атты романындағы **анахронизм**).

 
## Дереккөздер


Санат:Өнер
Санат:Тарих
Андеграунд

**Андеграунд** ( — астыртын, жасырын) — 20 ғ. екiншi бөлiгiнде ресми өнерге қарсы оппозициялық қозғалыс.

Андеграунд ресми мәдениеттiң құндылықтapы мен догмаларын қабылдмайтын, авангардтық өнердiң, рок-мәдениеттiң, қарсы мәдениеттiң, жастар қозғалысының кейбiр принциптерiн бойына сiңiрген өнердің дәстүрлi емес бiтiмдерiнен құралады.

Андеграунд мәдени өмiрдің кейбiр жергiлiктi көpiнicтepiмeн де («самиздат», бейресми көрмелер, жасырын концерттер, дискотекалар, салондық мәдениеттiң кейбiр түрлерi, т.б.) байланыстырады.

Тоталитарлық қоғамда андеграунд өнері саяси-идеологиялық өктемдiкпен өнер еркiндiгiн тұншықтырyға бағытталған мемлекеттік-әкiмшiлiк жүйемен және бipден-бiр өнер жүйесi болып танылған социалистік реализммен келiспеушiлiктен туындаған. Осы қоғамда жасырын айтылатын анекдоттар андеграунд өнеріне жақын. Андеграунд өнерінің кейбiр түрлерiне қарадүрсiндiк пен руханисыздық тән.

Санат:Мәдениеттану
Анимизм

**Анимизм** ( — рух, жан) — заттық дүние құбылыстарының жандылығын бiлдiретiн термин.

Анимизм терминiн ғылыми қолданысқа ағылшын этнографы және мәдени антропологы **Э.Б.Тайлор** (1832-1917) енгiзген. Ежелгi мәдениетке талдау бере келе, магия, тотемизм, фетишизм сияқты ecкi ceнім-нанымдардың қатарында ол анимизмдi де атап өтедi.
Оның пiкiрi бойынша анимизм кейiнгi дамыған дiндерге апаратын баспалдақ есебiнде болады және олардың ментальдық дүниесiне енедi.

Бұл наным бойынша дүниедегі нәрсенің бәрі жанды, өлі мен тірінің, адам мен табиғаттың бір-бірінен еш айырмасы жоқ. Алғашқы қауым адамы өзін табиғаттан, жан-жануардан бөлмеген, яғни «адам мен табиғаттың теңдігі» туралы заң қалыптасқан. Адам өзін қоршаған ортадағы нәрсенің бәрі адам сияқты жанды нәрсе, олар адамша тірлік етеді, сондықтан олармен адам тікелей араласа алады, оп-оңай бір-біріне ауысады, құбылып бірі-бірінің кейпіне ене алады, тілдеседі деп нанған. Мұндай анимизм фольклорда, әсіресе, миф пен ертегіде жиі кездеседі: адам оп-оңай аңның, немесе басқа бір нәрсенің түріне енеді; я болмаса, хайуан адам кейпіне ауыса алады, ол адамша сөйлейді; немесе адам мен жануар үйленіп, бірге ғұмыр кешеді.

Басқа халықтардың дүниетанымы мен сенiм-нанымдарындай анимизм қазақтың дәстүрлi рухани мәдениетiнде терең ұялаған. Мысалы, Ш.Уәлиханов қазақи түсiнiкте жанның үш түpi бар дейдi: ет жан, шыбын жан, рухи жан.

Анимизмнің көрінісіне қазақы дүниетанымдағы «киелi», «қасиетті» жер бедерлерi мен атаулары жатады. Табиғат аясындағы мәдениет үшiн қоршаған орта киелi таулардан, құтты өзендер мен көлдерден, ағаш-бұталардан, т.б. тұрады.
Табиғи құбылыстар да қасиеттi мағынаға ие болады, олардың рухы және иесi бар делiнедi.

## Дереккөздер

Санат:Антропология
Санат:Мифология
Аномия

**Аномия** — ( — жоқтық және  — заң) қоғамның құндылықтар жүйесiндегi түбегейлi дағдарыстарды бiлдiретiн ұғым.

Аномия өзiнiң төмендегiдей белгiлерiмен анықталады:
# қалыптасқан құндылықтардың мәнін жоғалтуы салдарынан болатын ретсiздiк нормативтiк-баптық вакуум;
# әлеуметтiк үйлесiмдiктiң жоғалуы,қоғамдағы құндылықтардың жиынтық бейнесiне айналған жеке тұлғалар беделiнiң жоғалуы;
# адамдардың жоғары мұраттардан, өмiрлiк құштарлықтарынан айырылуы;
# мiнез-құлықтағы тұрақсыздық, өзiн-өзi өлтiрудiң көбейуi, т.б.

Аномия терминiн ғылыми айналысқа енгiзген француз ғалымы — Э. Дюркгейм (1858-1917).

Ол «Еңбектiң қоғамдық бөлiнуi» кiтабында аномия еңбек белiнiciнiң бұрмалануы нәтижесiнде пайда болады деп тұжырымдайды және оның себебiн мамандандыру кезiндегi адамдар арасындағы ынтымақтастық пен үйлесiмдiктiң жоғалуынан көредi.

«Өзiн-өзi өлтiру» деген еңбегiнде Дюркгейм эгоистiк, альтуристiк және аномиялық суицидтердiң түлерiн атап өтедi. Соңғысы дәстүрлi шектеу нормалары шайқалған кезде ырықсыз құмарлықтан туындайды делiнедi. Шектелмеген тiлектер орындалмаған жағдайда адамдарда шешiмi жоқ тұйық дағдарыстар пайда болады.

Аномия ұғымын қазiргi социологияда әpi қарай дамытқан американдық ғалым Р. Мертон (1910). Ол аномия мәселесін ауытқушылық әрекетпен байланысты қарастырады. Мұндай әрекет ұлғалық мақсаттарға заңды құралдармен жете алмайтын жағдайларда қалыптасады. Нақтылы мәдени жүйеде туындайтын мүдделер үстемдік етіп тұрған басқарушы және реттеуші тетіктерге қайшы келуі мүмкін. Аномия әсіресе, өтпелі қоғамдарда жиі кездеседі. Бұрынғы әдетке айналған бағдарлар жаңа талаптарға сәйкес құндылықтармен жылдам ауыстырыла бермейді. Мұндай қайшылықтар тұлғалар санасында ауытқушылық туғызуы мүмкін.
## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Георг Зиммель

**Георг Зиммель** (1858—1918)&nbsp;— нeмic пәлсапашысы, әлеуметтанушысы.

Зиммель өмip философиясы ағымының өкілі ретiнде мәдениет пәлсапасының мәселелерiн қарастырды. Зиммелдің танымы бойынша «өмip» ұғымы шығармашылық қалыптасу процесi, оған iшкi толқыныс, сезiм қуаты мен рационалды құралдарды қолдану арқылы жетуге болады.

Өмiрдiң күрделi толқыныстары мәдениеттiң әрқилы формасында көpiнic табады. Зиммельдің өмip туралы, дара тұлғалардың ролi туралы көзқарасы Гете, Рембрант, Кант, Шопенгауер, Ницше туралы еңбектерiнде, басқа да мәдениеттiң тарихы мен пәлсапасы туралы көптеген эсселерiнде көpiнic тапты. Зиммель мәдениеттi рухани және практикалық еңбектiң нәтижесi ретiнде, өмip формасының саналы, нәзiк көpiнici деп таниды.

Зиммель үшiн мәдениет&nbsp;— өмip сүру формасы. Мәдениет пен өмiрдiң арасында түрлi саяси және мәдени қозғалыстарға ықпал етiп, қозғалысқа түcipep қайшылық бар. Зиммель пiкiрi бойынша шығармашылық бұлағы&nbsp;— тұлға, және оның таным қуаты. Сол таным, шығармашылық көру қуатына сәйкес түрлi мәдениет «әлемi» қалыптасады: дiн, пәлсапалық ғылымдар, өнер, т.б. Оның барлығы өзiнiң ерекшелiгiмен мәдениеттануда көpiнic табады.

Зиммелдің мәдениеттану туралы толғаныстары, оның негiзi «Мәдениеттану ұғымдары мен трагедиясы» (1911&nbsp;— 1912), «Қазiргi мәдениеттегi конфликт мәселесi», «Мәдениет трагедиясы туралы ұғым», т.б. еңбектерiнде көpiнic тапқан.

## Дереккөздер


Санат:1 наурызда туғандар
Санат:1858 жылы туғандар
Санат:Берлинде туғандар
Санат:28 қыркүйекте қайтыс болғандар
Санат:1918 жылы қайтыс болғандар
Санат:Страсбургте қайтыс болғандар
Санат:Берлин университеті түлектері
Санат:Германия философтары
Санат:Германия әлеуметтанушылары
Санат:Қала әлеуметтанушылары
Санат:Мәдениет әлеуметтанушылары
Санат:Дін әлеуметтанушылары
Санат:Сән әлеуметтанушылары
Санат:Өмір әлеуметтанушылары
Санат:Философия докторлары
Санат:Өмір философтары
Санат:Мәдениет философтары
Санат:Тарихшылар
Иероглиф

thumb|right|Мысыр иероглифы
**Иероглиф** ( – қасиеттi +  – қиылып алынған) — идеографиялық жазудың таңбасы.
“Иероглиф” деген терминді бірінші рет Климент Александрийский  200 жылы Мысыр жазуына  қатысты қолданған. Ең көне Мысыр иероглифі б.з.б. 4-мыңжылдықта пайда болған. Иероглиф тек көне Мысыр жазуы деген мәнде ғана емес, басқа жазулар жүйесіне (қытай, крит, т.б.) қатысты да қолданылады. Иероглиф деп  лотографиялық (бір сөз) мәндегі, аз да болса сурет сипатын сақтаған жазу таңбалары аталады. Ол пиктографияға (сурет жазуына) да, дыбыстық жазуға да жатпайды, бірақ ол нағыз сурет бейнесін сақтамағанымен, алғашқы суретке ұқсастығы аңғарылады. Иероглиф жазуының әр таңбасы жеке тұрады, таңбалар бір-бірімен қосылмайды. Иероглиф жазуы жоғарыдан төмен, кейін оңнан солға, кейде керісінше ойылып жазылған. Жазудың бағытын таңбадағы адамның, жануардың беті мен аяғы көрсететін болған. Адамның, жануардың беті қарап тұрған жақтан бастап оқу керек екені байқатылған. Иероглиф жазуының екі түрі болған:
# иератик (гиератик) жазу – папирусқа жазудан пайда болған жазу үлгісі, бұл кейін тек діни жазуға айналған;
# демотик жазу – иератиктен дамыған тез жазу, мұнымен іс қағаздары, көркем шығармалар жазылған, ертеде шыққан кітаптар көшірілген, сондықтан да ол халықтық жазу деп аталған.
Иероглиф деп оқылуы да, жазылуы да қиын жазулар аталған. Иероглифтің таңбалары ретiнде заттың, жануарлардың, өciмдiктiң, құстың, т.б. суреттерi қолданылған. Мысалы, Мысыр иероглиф жазуларында сурет формасы, ал Қытай иероглиф жазуларында пиктографиялық ерекшелiк басым.
## Түрлері
#Кірме иероглиф - әуелде белгілі бір сөздерді жазуға арналған әртүрлі құрылымды белгілер, кейін басқа сөздерді жазу үшін қолданылған (басқа мағыналы).
## Тағы қараңыз
* Қытай жазуы
*Мысыр жазуы
## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Санат:Жазу
Икона

[нобай|[Рублёв, Андрей|Андрей Рублёвтің «Әулие Үшбірлігі» (1410)]]
**Икона** (орта  «бейне», «кecкiн»; тағы көне  «кейіп», «сурет») — христиан дiнiнде (католик, православие және монофизиттік) құдайды, құдайананы, әулиелердi, қасиеттi кiтаптарды бейнелеген суреттер.

Католиктерде және православияда иконаға табыну 787 ж. 7-ші Дүниежүзілік құрылтайымен орнатылған.

Икона болмағанымен coғaн жақын түрлi мүciн, қасиеттi дүниелерге табыну ламаизм мен будда дiндерiнде де кeңiнeн тapaғaн.

Икона жазу тар мағынасында орта ғасырда қалыптасқан бейнелеу өнepiнiң бiр тармағы.

## Дереккөздер

Санат:Мәдениеттану
Санат:Әлеуметтану
Санат:Христиандық
Имитация (өнер)

**Имитация (өнер)** ( — елiктеу) — өнертану мен мәдениеттануда белгiлi бiр өнердiң стилiне, мектебiне, бағытына, шеберлiк мәнepiнe елiктеудi бiлдiретiн ұғым-термин.
Елiктеушi мүлде басқа тәсiлмен, көркемдiк құралдарымен мақсат eткeнiн айнытпай келтiрiп, қайталауы мүмкiн.

Санат:Мәдениеттану
Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов

**Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов** — Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары.

## Қысқаша өмірбаяны
1957 ж. Павлодар облысының Шарбақты ауданындағы Галкино ауылында туған. Уақ тайпасынан шыққан.

* Павлодар педагогикалық институты мен Алматы Халық шаруашылығы институттарын математик және экономист мамандықтары бойынша бітірген. Еңбек жолын Павлодар станциясының локомотив депосында слесар болудан бастаған.
* 1982—88 жж. Павлодар облысының қаржы және салық органдарында жұмыс істеп, бас экономистен Павлодар облысының салық комитетінің төрағасына дейін көтерілді.
* 1998—2002 жж. Қазақстан Республикасы Энергетика, индустрия және сауда вице-министрі, ҚР Мемлекеттік Кіріс вице-министрі қызметтерін атқарды.
Соңғы уақытта Павлодар қаласының әкімі болды.
* 2003 ж. маусымынан Павлодар облысының әкімі.
* 2008 ж. қазанның 13 - Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары болып тағайындалды.
* 24.08.2009 - шілде 2011 - Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттік төрағасы.

## Марапаттары
* "Құрмет" ордені (2005);
* "Қазақстан Республикасы Парламентіне 10 жыл" мерекелік медалі;
* "Қазақстан Республикасы Конституциясына 10 жыл" мерекелік медалі;
* "Астанаға 10 жыл" медалі (2008).

## Хоббиі
* Хоббиі - оқу, спорт.

## Үй жағдайы
* Үйленген. Жұбайы - Нұрпейісова Любовь Ивановна (1960 жылы туған). Қыздары - Нұрпейісова Айгүл Қайратқызы (1987 жылы туған), Нұрпейісова Әсем Қайратқызы (1990 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:21 қыркүйекте туғандар
Санат:1957 жылы туғандар
Санат:Шарбақты ауданында туғандар
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Павлодар әкімдері
Санат:Павлодар облысының әкімдері
Санат:Қазақстан вице-министрлері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Инициация

[thumb|right|200px|[Эфиопиялық Хамер халқының арасындағы инициация өгіздер үстінен жүріп өту арқылы орындалады екен.]]
**Инициация** ( — құпия жасау, арнау) — бозбала мен бойжеткеннiң есейiп балиғатқа толуына байланысты дәстүрлi мәдениетте кеңiнен тapaғaн әмбебап әдет-ғұрып жүйесi.

Инициация мaқcaты — жастарды отбасылық, қоғамдық және өндiрicтiк өмipгe дайындау. Бұл процесс түрлi тайпаларда өз әдет-ғұpыптарына байланысты түрлi деңгейде өтeдi (сүндетке отырғызу, тiciн қағып алу, тату жасау, т.б.). Бұның қайсiбiрiнiң салдары асқынып, ауыр өтeтiн кездерi болған.
## Дереккөздер


Санат:Отбасы
Санат:Терминология
Санат:Әлеуметтану
Икебана

**Икебана** немесе **Икэбана ** (жап. 生 け 花 немесе  жап. い け ば な  икэбана, «икэ немесе икэру» жап. 生 け る -  Өмір, «бана немесе хана»  жап. 花 - Гүлдер, сөзбе-сөз «тірі гүлдер») — кесілген гүлдердің және бұтақтардың арнайы ыдыстарда үйлестірудің, сондай-ақ интерьерде композицияларды дұрыс орналыстырудың дәстүрлі жапон өнері. Икабаның негізіне биязы қарапайымдылық принциптің салынуы, табиғи материалдардың сұлулығын айқындау арқылы жеткізіледі.

## Тарихы
Икебана XV ғасырда Жапонияда пайда болып, бастапқыда  діни бағытта  және  жапон ғибанатханаларда құдайларға сый ретінде қолданысқа енген. Сонымен қоса икебана гейш қыз оқушыларының оқу программаларына кіргізілген.

*Икебана - өсімдіктердің табиғи түрлерінің және олардың далада мен тауларда өсулерінің тура көшірмесін жасауға бағытталған өнер деп адамдар жиі шатастырады. Алайда, икебана - бұл көшірме де, миниатюра да емес. Икебанада біз бір кішкентай бұтақ пен бір гүлді шексіз ғарыштық кеңістікте және шексіз уақытта аранжирлеп, бар жан-тәнімізді саламыз. Сол кезде біздің санада сол жалғыз гүл мәңгілік өмірді бейнелейді.* *- Икенобо Сенкеи. «Шынайы нәзікітік»*

## Мектептер
Икебана белгілі мектептердің және стильдердің жиектемеде дамиды. Жапонияда ең танымал - Икэнобо, Охара, Согэцу мектептері.

### Икэнобо
Икэнобо икебананың дамуындағы алғашқы мектеп болып саналады. Икэнобо XV ғасырдың ортасында, Роккаку-до будда ғибадатханасында діни қызметкер Икэнобо Сэнкаймен Киото қаласында ашылған. Икэнобо мектебі басқа мектептерге қарағанда, әліде икебананың ескі стильдерін пайдаланады. Мысалы, Рикка мен Сёка. 

### Охара
Охара мектебі 1897 жылы құрылып, икебанаға морибана атты жаңа стильді енгізген болатын. Морибананың ерекшелігі - өсімдіктердің тегіс, аласа вазаларда металлдық түйреуіштердің көмегімен орнату.

### Согэцу
Согэцу мектебі (жап. 草 月 - «шөп пен ай») - 1927 жылы пайда болған, ең заманауи мектеп.

Бұл мектептегі басты айырмашылық, гүл мен өсімдіктердің ғана емес, тастардың, маталардың, металлдың, пластмассаның және тірі емес материалдардың басқа түрлерін қолдануы. Икебана арқылы тек бөлмелерді әсемдеуде ғана емес, сонымен қатар көшелерде, саябақтарда, метрода көрініс жасауға кірісті.

## Стильдер
* *Рикка* (жап. 立花) — XVII ғасырда икебананың ең танымал түрі болған. Алайда қазіргі кезде ескірген стиль болып саналады.

# *Рикка Сёфу-тай*
# *Рикка Симпу-тай*

* *Сёка* (жап. 生花)

# *Сёка Сёфу-тай*
# *Сёка Симпу-тай*

* *Нагэирэ* (жап. 投げ入れ; басқа атауы — *хэйка*) —  ұзын, жіңіше мойынды вазаларда, өсімдіктердің ыдыстың шетіне сүйеніп орнату стилі. 
* *Морибана* (жап. 盛り花) — подноста немесе тегіс аласа вазаларда және судың кез келген мөлшермен орындалатын икебана түрі.
* *Дзиюка* — дегеніміз еркін стиль.

Санат:Өнер
Санат:Мәдениеттану
Сауат Мұхаметбайұлы Мыңбаев

**Сауат Мұхаметбайұлы Мыңбаев** (19 қараша 1962 жыл, Панфилов ауданы, Талдықорған облысы) — қазақстандық саясаткер. Қаржы, Ауыл шаруашылығы, Индустрия және сауда, Энергетика және минералды ресурстар, Мұнай және газ министрліктері мен «Самұрық», «ҚазМұнайГаз», «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компанияларының бұрынғы басшысы.

## Өмірбаян
* М.Ю.Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетін экономист-кибернетик мамандығы бойынша бітірген.
* 1988 жылы экономика ғылымының кандидаты болды. Кандидаттық диссертация тақырыбы: «Прогнозирование воспроизводства основных фондов».

### Қызмет жолы
* Алматы халық шаруашылығы иниститутының оқытушысы, доцент міндетін уақытша атқарушы (қаңтар 1989 – қараша 1990);
* Қазақстанның мәдени, әлеуметтік және ғылыми-техникалық даму қорының Ғылыми-консультативтік орталығы директорының орынбасары (қараша 1990 – қаңтар 1991);
* «Қазақстан» Республикалық құрылыс биржасы» АҚ Директоры (қаңтар 1991 – шілде 1992);
* Қазкоммерцбанк АҚ Басқарма төрағасының бірінші орынбасары (шілде 1992 – қаңтар 1995);
* Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің орынбасары (қаңтар 1995 – қараша 1995);
* Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің орынбасары — Қазынашылық басшысы (қараша 1995 – қаңтар 1997);
* Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің бірінші орынбасары (қаңтар 1997 – наурыз 1997);
* Қазақстан Республикасы Қаржы вице-министрі, бірінші Қаржы вице-министрі (18 наурыз 1997 – ақпан 1998);
* Қазақстан Республикасы Қаржы министрі (ақпан 1998 – қаңтар 1999);
* Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Басшысының орынбасары (қаңтар 1999 – шілде 1999);
* Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрі (шілде 1999 – мамыр 2001);
* Қазақстан Даму Банкі ЖАҚ Президенті (мамыр 2001 – мамыр 2002);
* «Каспий өнеркәсіп-қаржы тобы» ЖШС Бас директоры (маусым 2002 – 13 маусым 2003);
* Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары (13 маусым 2003 – қаңтар 2006);
* Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары - Индустрия және сауда министрі (14 желтоқсан 2004 – қаңтар 2006);
* «Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі қазақстандық холдингі» АҚ Басқарма төрағасы және Директорлар кеңесінің мүшесі (қаңтар 2006 – 27 тамыз 2007);
* Қазақстан Республикасы энергетика және минералды ресурстар министрі (27 тамыз 2007 – 12 наурыз 2010);
* Қазақстан Республикасы мұнай және газ министрі (12 наурыз 2010 – 3 шілде 2013);
* ҚазМұнайГаз Ұлттық компаниясының басқарма төрағасы (3 шілде 2013 – 20 қараша 2018).
* Қазақстан темір жолы Ұлттық компаниясының басқарма төрағасы (20 қараша 2018 – сәуір 2021).

## Отбасы
Мыңбаев үйленген, жұбайы — экономист Қалиева Жанар Салауатқызы. Қызы — Жансұлу және ұлы — Дамир.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары
Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Қазақстан банкирлері
Санат:Қазақстан вице-министрлері
Санат:Қазақстан ауыл шаруашылығы министрлері
Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары
Санат:Қазақстан энергетика министрлері
Санат:Қазақстан мұнай және газ министрлері
Санат:Барыс орденінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан индустрия министрлері
Санат:Қазақстан сауда министрлері
Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев

**Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев** (10 маусым 1975, Алматы) — қазақстандық мемлекет қайраткері, математик, 2025 жылдан бастап Президент көмекшісі қызметін атқарады. Қазақтелекомның бұрынғы басқарма төрағасы (2010—2024). Математика ғылымдарының кандидаты.

## Қысқаша өмірбаяны
1995 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің қолданбалы математика мамандығы бойынша бітірді.

1998-2002 жылдары «Қазақойл» ЖАҚ, «Қазақстан темір жолы» РМК ақпараттық технологиялар департаменттерін басқарды.

2002 жылы Есекеев мемлекеттік қызметке келді. Қаржы, Экономика және бюджеттік жоспарлау министрліктерінде департамент директоры қызметінде ақпараттандыру және ақпараттық технологиялар мәселелеріне жетекшілік етті.

2004 жылғы 13 мамырда Ақпараттандыру және байланыс агенттігі төрағасының орынбасары болып тағайындалды. 2006—2007 жылдары агенттік төрағасының міндетін уақытша атқарды.

2007 жылы Ақпараттандыру және байланыс агенттігі төрағасы болып тағайындалды.

2010 жылдан 2024 жылға дейін «Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы болды.

2022 жылы желтоқсан айында Қазақстан дзюдо федерациясының президенті болып сайланды.

2024 жылы Президент кеңесшісі, 2025 жылы Президент көмекшісі болып тағайындалды. Қызметінде цифрландыру саласына жетекшілік етеді.

## Отбасы
Анасы — Есекеева Мінаура Жұмағалиқызы, «Esil University»-де Ақпараттық жүйелер және технологиялар кафедрасының оқытушысы.
* Туған бөлесі Динара Щеглова (1980 жылы туған) — 2023 жылдан бастап Ғылым және жоғары білім вице-министрі.

Жұбайы Мадина Бектұрғанова (1975 жылы туған) — кәсіпкер, Қазақстан эстетикалық топтық гимнастика федерациясының президенті. Халықаралық ақпараттық технологиялар университетінің миноритарлық акционері.

1999 жылы туған Тамерлан, 2007 жылы туған Әлішер атты ұлдары мен 2005 жылы туған Томирис атты қызы бар.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Қазақстан математиктері
Санат:Математика ғылымдарының кандидаттары
Қали Сейілбекұлы Әбдиев

**Қали Сейілбекұлы Әбдиев** (16 желтоқсан, 1956) — Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі агенттігінің төрағасы.

Ысты руынан шыққан.
## Қысқаша өмірбаяны
* С.М.Киров атындағы Қазақтың мемлекеттік университеттін тәмамдаған.
* Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтында оқытушы, аға оқытушы, деканның орынбасары, информатика кафедрасының доценті болған.
* 1997 ж. Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика агенттігінің ақпараттық технологияларды дамыту басқармасының бастығы.
* 1998 ж. ҚР Статистика жөніндегі агенттігінің ақпараттық-есептеу орталығының директоры қызметтерін атқарды.
* 2003 ж. наурызынан Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі агенттігінің төрағасы.

## Дереккөздер

Санат:16 желтоқсанда туғандар
Санат:1956 жылы туғандар
Санат:Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі агенттігінің төрағалары