open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ішкіле Хасан

**Ішкіле Хасан** — оғлан, Тоқатемір ұрпақтарының қырым тармағының өкілі, Қырым ұлысы Әли мен Тастемір билеушілерінің бауыры. Түркі тарихшысы Қадырғали Жалайыри құрастырған шежіреге сәйкес, ол Сыр бойындағы беклербек Едігемен бірге болған және Тоқтамыстың ұлы Қадырберді жақтастарына оның мекендеген орнын айтып берген, нәтижесінде Едігені өлтіріп тастады. Алтын Орда ханы Ұлық Мұхаммедтің әкесі.

## Әдебиет
* 

Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары
Санат:Тоқа Темір әулеті
Мұхаммед Герей (тарихшы)

**Мұхаммед Герей** (, *محمد كراى*; ? — 1704) — тарихшы, қырым билеушілер әулеті Герейлердің өкілі. Өзі жазған оның толық аты Дербеш Мұхаммед Герей бен Мүбәрәк Герай Шыңғызи (, *درويش محمد كراى بن مبارك كراى جنگزى*). Ханзада Мүбәрәк Герейдың ұлы және 1691 жылы билік құрған Қырым ханы III Саадет Герейдің інісі. Ол қолжазбасы Вена кітапханасында сақталған және Василий Смирнов зерттеген атауы жоқ тарихи шығарма жасады. 1683-1703 жылдардағы оқиғаларды сипаттайды. Қолжазбада сыртқы оқиғалардан басқа, Қырым хандығының ішкі оқиғалары мен Герейлер арасындағы қатынастар туралы қызықты мәліметтер келтірілген. Мұхаммед Герей тарихшыға фактілерге шын және бейтарап қарау қажеттілігін ерекше атап көрсетеді. Бір қызығы, Хәлім Герей өзінің жақын туысының бұл туындысын айтпайды және білмеуі де мүмкін.

## Әдебиет
* *Смирнов В. Д.* XVIII ғасырдың басына дейін Осман порттарының билігіндегі Қырым хандығы. / По изданию "Крымское ханство XIII—XV вв. — М.: «Вече», 2011.

Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:Алфавит бойынша ғалымдар
Санат:Тарихшылар
Санат:Герейлер
Санат:XVII ғасыр тұлғалары
Хәлім Герей (тарихшы)

**Хәлім Герей** (, *حليم كراى*;) 1772-1823) — қырымтатарынан шыққан түрік тарихшысы, Қырым билеушілері әулеті Герейлердің өкілі, Шахбаз Герейдің ұлы. 

Оның «Гүлбюн-и ханан» () атты тарихи шығармасы қазақша «Хандардың гүлзары немесе Қырым тарихы», «Хандардың қызғылт гүлзары немесе Қырым тарихы» деп аударылған. Бейнелі атау оның өлеңде болғандығына негіз болды, бірақ іс жүзінде композиция өте прозалы. Онда 44 қырым ханының өмірбаяны бар, 1811 жылы құрастырылған және Ыстанбұл екі рет басылған (1870 және 1909 жылдары). 1909 жылғы басылым - бұл қырық татар жазушысы Әбіләкім Илмидің классикалық осман тілінде жазылған түпнұсқа мәтінін XIX—XX ғасырлардың басында қолданылған жаңа осман тіліне аудармасы және кең түсіндірмелермен қамтамасыз етілген. 2004 жылы кітаптың орыс тіліндегі аудармасы жарық көрді (басылымда Әбләким Илмидің редакциялауымен мәтін араб мәтінінен латын графикасына және орыс тіліне аудару, транслитерация және аударма қырым филологы Кемал Үсейіновтің мәтінімен берілген).

Ол Диван атты өлеңдер жинағын шығарды, онда өзіне таныс сарай өмірін суреттеді.

## Әдебиет
* В. Д. Смирнов. «XVIII ғасырдың басына дейін Осман порттарының билігіндегі Қырым хандығы». «Крымское ханство XIII—XV вв.» басылымымен, Мәскеу, «Вече», 2011
* Ілияс Мүстакимов, Римма Баязитова. Ұлық Мұхаммед ханның саяси өмірбаянына

Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:1772 жылы туғандар
Санат:1823 жылы қайтыс болғандар
Санат:Герейлер
Санат:Алфавит бойынша ғалымдар
Санат:Тарихшылар
Санат:Османлы империясы тарихшылары
Хоакин Корреа

**Карлос Хоакин Корреа** (; 13 тамыз 1994 жыл, Хуан-Баутиста-Альберди, Тукуман) — аргентиналық футболшы, Аргентина Ұлттық футбол құрамасы мен "Лацио" клубының жартылай қорғаушысы. 

## Карьерасы
"Эстудиантес" клубының түлегі. 2012 жылы кәсіпқой карьерасын бастады. 

2015 жылы 9 қаңтарда "Сампдорияға" ауысты. Бір маусымда Италия чемпионатында 31 кездесуде алаңға шықты. 

2016 жылы 10 шілдеде "Севилья" футболшысы атанды.

2018 жылы Италияға оралып, "Лацио" клубымен бес жылдық келісім шарт жасасты. 

## Жетістіктері

### «Лацио»

* Италия кубогы: 2018/19
* Италия суперкубогы: 19/20

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі 

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Эстудиантес ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Севилья ФК ойыншылары
Санат:Лацио ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Орбей

[thumb|right|280px|[Орқапы бекінісі|Орқапы (Перекоп бекінісі) - орбейдің тұрақты резиденциясы]]
**Орбей** — Қырым хандығындағы лауазым мен атақ, мемлекете маңыздылығы жағынан төртінші лауазым. Қырым хандығы жағынан Орқапының (Перекоп бекінісі) бастығы (бекіністің негізгі гарнизонын Осман империясының янычарлары құраған). Әдетте, оны Герейлер руының кіші тармақтар өкілдерінен хан тағайындады (яғни Шыңғыс хан ұрпағына тиесілі болды).

Орбей соғысты бастау туралы шешім қабылдайтын Қырым хандығы Күшүк диванының (Кіші мемлекеттік кеңесінің) міндетті мүшесі болды.

## Тарихы
Орбей солтүстік Қара теңіз аймағының шекара жерлерін күзетіп, Қырымнан тыс жерлердегі ноғай ордаларында жағдайды бақылап отырды. Ол Перекопта өмір сүрді, онда ол өзін және «бес евли» элиталы татар атты әскер жасағын (яғни бес үйден кірісі бар жауынгерді, мүмкін ауыр атты әскерді) тұз саудасы мен жиналған баж салығынан түскен кірістермен тіршілік етті, бұдан басқа оған жеңіл атты әскерді құрайтын айналасындағы ноғай жәрдемші әскері бағынды. Орқапының негізгі гарнизоны және артиллерия османлы яниссарларының бағынуына әскери қауіп төнген жағдайда, егер өзі әскерге бармаса, Кефеден осман паша рұқсат беруі керек еді.

1666 жылы Орқапы бекінісі мен қорғанына барған саяхатшы Евлия Челеби бекіністерге, гарнизонға және Орбейдің өзіне осындай сипаттама қалдырды:

## Орбей дереккөздері арқылы танымал
* Мехмет Герей, Фатих Герей ханның ұлы
* Шахбаз Герей
* II Селәмет Герей

## Әдебиет
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 

Санат:Қырым хандығының титулдары
Диуан (Қырым хандығы)

**Диуан** немесе **дуан** — биліктің атқарушы, заң шығарушы және сот тармақтарының атқарымдарын біріктірген жоғарғы билік - Қырым хандығының мемлекеттік кеңесі. Оның құрамына хан, мүфти, қалғай, нұреддин, бей, уәзір, қазәскер, қазнадар басы, дәптерлер басы және басқа да мәртебелі адамдар кірді.

Диуан соғыс және бейбітшілік жариялау, шет мемлекеттерге әскери көмек көрсету сияқты мәселелер бойынша соңғы шешімдер қабылдады. Диуан жоғары юрисдикциядағы сот болды, онда азаматтық және қылмыстық істер, сондай-ақ мырзалар арасындағы даулар бойынша істер қаралды. Өлім жазасын тек Диуан ғана қабылдай алды. Диуанда, әдетте, қызметке кіру немесе одан Қырым ханын алып тастау тәртібі орын алды. Қазәскер мүфтінің шешімімен үкім жариялады, ал хан бұйрық шығарды. Диуан хан сарайы мен сарайына бөлінген ақшаның мөлшерін анықтады.

**Күшүк Диуан** (Кіші Диуан) - адамдар саны аз топ кеңесі (хан, қалғай, нұреддин, орбей, серәскерлер, уәзір, қазәскер, бес би) әскери жорықтарға қатысты шешім қабылдады. Диуанның шешімі қандай құрамна тұратындығына қарамастан барлық қырым татарларына міндетті болды.

## Сілтеме
* Чубаров Е. Қырым хандығының мемлекеттік және әлеуметтік құрылымы

Санат:Қырым хандығы
Өмір сапары

180px|thumb|Томас Коул
**«Өмір сапары»** () — 1842 жылы Томас Коул салған, адам өмірінің төрт кезеңін бейнелейтін суреттер топтамасының жалпы аты.

Суреттерді сатып алған тұлғалар оларды көрмеге қоюға шектеу салғандықтан, Томас Коул топтаманың көшірмесін жасап алған болатын. Бүгінгі күндері топтаманың бірінші нұсқасы Нью-Йорк штатындағы Утикада сақтаулы тұрса, екінші нұсқасы Вашингтондағы Ұлттық өнер галереясында орналасқан.

## Суреттер
«Балалық шақ» (*Childhood*), «Жастық шақ» (*Youth*), «Есейгендік» (*Manhood*) және «Кәрілік» (*Old Age*) деп аталатын төрт суреттің әрқайсысында өзен бойымен қайықта жүзген адам және оның қамқоршы періштесі бейнеленген. Әр суретте қоршаған орта мен өзен ағысы, сондай-ақ адамның өзі өзгеріп отырады. Суреттердің ұзындығы 194-198 см, биіктігі 133-134 см.

;Балалық шақ
Бірінші суретте басты кейіпкер бала кейпінде бейнеленген. Қайық қараңғы жартасты үңгірден шығып келе жатыр, су беті тегіс, айнала гүлденіп жатыр. Қайықтың алдыңғы жағында алтын мүсіншелер бар, ілгерідегісі құм сағатын ұстап тұр. Суретте жарқын түстер пайдаланылған.

;Жастық шақ
Екінші суретте көрініс кеңейтіліп көрсетілген. Санасы өскен бас кейіпкер қайықтағы румпельді енді өзі ұстап тұр, ал періште оның сапарын жағадан бақылап жатыр. Адамның тұрысында жігерлілік байқалады, оның зейіні алыстағы ақ бұлттардан құралған қамалға бағытталған. Кейбір өнертанушылардың пікірінше, суреттегі адам Американы кейіптейді деп түсінген.

;Есейгендік
Үшінші суретте бұлыңғыр бояулар басым келеді. Өзен ағысы қарқынды болып, айнала дауылдатып кеткен, аспанды қара бұлттар басқан. Жағасы өскен шөп-ағаштан айырылып, жартастарға толы болып кеткен. Алыста аспаны ашықтау бір жер көрініп тұр, оған шатқалдан өтіп жетуге болатын сияқты. Адам жиған мүлкісімен сапарын жалғастыруда, ол дұға қылып, аспаннан дұрыс жол сілтеуді сұрайды. 

;Кәрілік
Төртінші суретте құм сағат ұстаған мүсінінсіз де, румпельсіз де қалған қайықта қатты қартайған адам бейнеленген. Өзен тынышталып, "мәңгілік суларына" құйып келеді. Қартқа жақындаған періште оны жұмаққа шақырып жатыр. Артында жалаң тастар қалды, алдыда тек жарықтық бар. Сапары аяқталуға шақ қалған қарттың жүзі де жарқын әрі тынық.


Thomas Cole - The Voyage of Life Childhood, 1842 (National Gallery of Art).jpg|«Балалық шақ»
Thomas Cole - The Ages of Life - Youth - WGA05140.jpg|«Жастық шақ»
Thomas Cole, The Voyage of Life, 1842, National Gallery of Art.jpg|«Есейгендік»
Thomas Cole - The Voyage of Life Old Age, 1842 (National Gallery of Art).jpg|«Кәрілік»

## Дереккөздер

Санат:Суреттер
Лиам Макдональд

**Лиам Макдональд** (; 21 ақпан 2005, Торонто, Онтарио, Канада) — канадалық актер. «Дайынсың ба әлде жоқ па» фильміндегі Джорджи рөлімен, «Миссис Америка» мини-сериалындағы Энди Шлафлай рөлімен және «Үміт шақырған кезде» телесериалындағы Винсент рөлімен танымал. Ол сондай-ақ, театр сахнасында да өнер көрсетеді. Танымал сахналарының ішінен «Рождество Кэролы», «Бақытсыздар», «Вилли Вонка» мюзиклі, «Көңілді үй» және «Рождество оқиғасы» қойылымдарын алуға болады.

## Фильмдер тізімі
Лиам Макдональд алғаш рет фильмге 2017 жылы түсе бастады. 2017 жылдан қазіргі күнге дейін 11 түрлі рөлдерді сомдады.

## Марапаттар мен номинациялар
Лиам 2018 жылдан бастап 2 түрлі марапттармен 1 рет номинацияланып, 1 рет жеңді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* 
* 

Санат:Канада актер балалары
Шәуілдір ауылдық округі

**Шәуілдір ауылдық округі** – Түркістан облысы Отырар ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Шәуілдір ауылы кіреді.

## Дереккөздер

Санат:Отырар ауданы ауылдық округтері
Түйетөбе ескерткіші

**«Түйетөбе» ескерткіші ** — 1930-1950 жж. саяси қуғын-сүргін құрбандарына орнатылған ескерткіші.

## Географиялық орны
Ескерткіш Ақтөбе қаласы Пригородный ауылынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан.
## Сипаты
Тас белгіде
«Жазықсыз жазаланғандар рухына тағзым», «Жертвам репрессии 30-50-х годов от благодарных потомков.Смерть Ваша безвинна, память о Вас вечна» деген сөздер жазылған.
Сурет:Tuetobe.jpg|Түйетөбе ескерткіші


## Тарихы
Тарихшылардың есептері бойынша, 30-жылдардағы репрессия кезінде Ақтөбе облысында сегіз мыңнан астам адам қуғын-сүргінге ұшыраса, оның ішінде екі мыңнан астам адам ату жазасына кесілген. Олардың атылып, көмілгені, кейбіреуінің тіпті Түйетөбенің айналасындағы сайларға лақтырыла салынғаны туралы
1987 жылы ғана белгілі болды. Оны Сергей Гуцаловтың басшылығымен жүргізілген экспедиция кезінде, археологиялық отряд Жаман Қарғалы өзені бойындағы мазарларда қазба жұмыстарын жүргізіп жүрген кезде анықтаған. Көктемгі су тасқыны кезінде адам сүйектері шұңқырдың бетіне шығып қалған еді. Мүрделердің барлығында бас сүйектің желке тұсынан атылған оқ ізі табылған. Жыл сайын 31 мамырда осы ескерткіш-белгі Түйетөбенің басында саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алуға жиналып, олардың рухына құран бағышталып тұрады.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

# https://aktobetv.kz/kz/news/society/tuietobedegi-tagzym 
# https://www.youtube.com/watch?v=-9ZQKr5m5hw&ab_channel=AQTOBETV%2F%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B
# https://yandex.kz/maps/org/218267079358/?lang=kk&ll=57.463555%2C50.441391&z=17

Санат:Ескерткіштер
Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары
Санат:Ақтөбе
Санат:Ақтөбе қаласы тарих және мәдениет ескерткіштері
Саскачеван

**Саскачеван** (  ) — Канаданың батысындағы провинция. Канадалық конфедерацияның құрамына қосылған тоғызыншы провинция. Саскачеван жазық далалы провинция болып табылады. Жер аумағы 651,900 км² құрайды, оның шамамен 10 пайызын су беті алып жатыр. Су беті көбінесе өзендерден, суқоймаларынан және 100,000 көлдерден құралған. 

Провинция астанасы — Реджайна қаласы, ал ең ірі қаласы Саскатун болып табылады. Саскачеван батысында Альбертамен, солтүстігінде Солтүстік-Батыс территорияларымен, шығысында Манитобамен, ал оңтүстігінде америкалық Монтана және Солтүстік Дакота штаттарымен шектеседі.

## Демография
thumb|Саскачеванның халық тығыздығы

### Халық саны

*Дереккөз: Канада Статистикасы.*

### Ұлты

*Дереккөз: Канада Статистикасы.*

### Көрінетін азшылықтар мен аборигендер

### Діні

### Тілі

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Government of Saskatchewan Провинцияның ресми сайты
* Encyclopedia of Saskatchewan
* SaskTourism Провинцияның туристтік сайты
* Saskatchewan History Online

Санат:Саскачеван
София Хайден

## София Хайден

**София Хайден** (ағылш. Sophia Hayden; 17 қазан 1868 — 3 ақпан 1953) — америкалық сәулетші және Массачусетс технологиялық институтында архитектура мамандығы бойынша төрт жылдық оқудан өткен алғашқы әйел.

## Балалық шағы мен білімі
София Хайден Сантьягода дүниеге келген. Оның анасы чилилік, ал әкесі американдық болған. Софияның әпкесі және екі ағасы болды. Алты жасында оны Бостонға жіберіп, ол жақта София ата-әжесімен бірге тұрып, мектепте оқыды. Орта мектепте София сәулет өнеріне қызығушылық таныта бастады. София мектеп бітіргеннен кейін отбасымен Ричмондқа көшіп барады, бірақ көп ұзамай ол колледжге түсу үшін Бостонға қайта оралды. Ол колледжді 1890 жылы үздік тәмамдап, сәулет дәрежесін алады. Жоғары білім алғаннан кейін, Хайден әйел болғандықтан сәулетші ретінде алғашында жұмыс таба алмайды да, Бостондағы мектептердің бірінде сызу сабағының мұғалімі болып жұмысқа орналасты.

## Мансабы
нобай|София Хайден,1888 жылы студент кезінде түсірілген фотосурет
Ең алдымен, Хайден 1892 жылы Дүниежүзілік көрме үшін "Әйел ғимараты" деп аталатын жобаны ұсынуымен, сондай-ақ өзінің алғашқы ғимаратын 21 жасында жобалауымен танымалдыққа ие болды.

нобай|София Хайден жобалаған "Әйел ғимараты"
"Әйел ғимаратының" негізі ретінде ол "Бейнелеу өнері мұражайы" студенттік жобасын — аркалардың, бағандардың, террасалардың және басқа да көптеген классикалық элементтердің күрделі құрылымы бар екі қабатты ғимаратты алды. Дүниежүзілік көрмеде Хайден әйел сәулетшілерге арналған он үш орынның бірінші орынын иеленді. Ол өзінің жобасы үшін 1000 доллар ұтып алды, ал ер сәулетшілер дәл сондай ұқсас жобалар үшін 10 000 доллардан алып жатты.

"Әйел ғимаратын" салу кезінде Хайден жасаған жобаның жоспары үнемі бұзылып отырды. Өзгерістерді зайырлы дива Берта Палмер басқаратын Құрылыс комитеті талап етті. Нәтижесінде София комитет бұйрығы бойынша жобадан босатылып, өзі жобалаған ғимарат құырылысы оның қатысуынсыз аяқталды. Алайда, бұл қақтығыста Хайденді басқа әріптес сәулетшілер қолдады. Көптеген сәулетшілердің ашық қолдауы мен жанашырлығына қарамастан, қоғам оның реніші мен озбырлыққа наразылығын әйелдердің құрылысты басқара алмауы ретінде қабылдады. Бірақ соңында екі жақ татуласып, оның ғимараты "Стильдің нәзіктігі, сәулеттік талғамы, интерьердің мейірімділігі мен әсемдігі" үшін марапатталды. Осы оқиғадан кейін Хайден ешқашан жетекші сәулетші ретінде жұмыс істеген жоқ. Алайда, 1894 жылы ол АҚШ-тағы әйелдер клубы үшін мемориал ойлап тауып, жобасын жасады. Дегенмен кейіннен ол бәрібір салынбады. Сәулет өнерінен кеткеннен кейін София өнермен айналысты, күйеуі мен өгей қызымен тыныш өмір сүріп, 1953 жылы инсульттан кейін пневмониядан қайтыс болды.

## Танымал мәдениетте
"Уақыттан тыс" телехикаясының бір эпизодында оны Кэтрин Каннингэм (Katherine Cunningham) сомдайды.

## Жарияланымдары
* «Abstract of Thesis: Sophia G. Hayden, 1890» Technology Architectural Review 3.
* «The Woman’s Building» Rand McNally and Company’s A Week at the Fair, Chicago: Rand McNally, 1893.

## Дереккөздер
Юдит Лейстер

**Юдит Янс Лейстер** (, 28 шілде 1609 ж. — 10 ақпан 1660 ж.'') — Нидерландтық алтын ғасыр суретшісі.

Ол портрет және натюрморт жанрында суретші. Оның жұмыстарын замандастары жоғары бағалағанына қарамастан ол қайтыс болғаннан кейін, оның туындылары ұмытыла бастады. 1893 жылға дейін оның барлық туындылары Франс Халске немесе оның күйеуі Ян Миенс Моленерге тиесілі болды. Тек 19 ғасырдың аяғында ғана оның көркемдік қабілеттерін мойындай бастады.

## Өмірбаяны
Лейстер сыра қайнатушы мен тігіншінің отбасында дүниеге келді. 1633 жылы ол Харлем Суретшілер одағы -  Әулие Лука гильдиясына қабылданды. 1636 жылы ол суретші Моленарға үйленіп, жағдайларын жақсарту мақсатында Амстердамға көшеді. Лейстер мен Моленарға бес баланы дүниеге алып келеді. Оның жұмыстарының басым бөлігі, оның күйеуге шықпай тұрған кезінде 

## Шығармашылығы
Лейстердің портреттерде, натюрморттарда және жанрлық кескіндеме жұмыстарында суретші Франс Халстың әсері байқалады (Лейстер оның шәкірті болған деген болжамдар бар). Ол Харлемдегі әулие Лука гильдиясының мүшелері қатарындағы алғашқы әйел болды. Оның бірнеше картиналарында 1620-1630 жылдардағы кескіндеме өнері  үшін жаңа бағыт болған үй жұмыстарымен айналысатын әйелдердің суреттері бейнеленген.

## Мұрасы
Джудит Лейстердің жұмысын сақтайтын мұражайларға Амстердам мемлекеттік мұражайы; Гаагадағы Маурицхейс; Харлемдегі Франс Хальс мұражайы; Париждегі Лувр; Лондондағы Ұлттық галерея; және Вашингтондағы Ұлттық өнер галереясы кіріді.

## Әдебиеттер
* Harris A.S., Nochlin L. Women Artists: 1550—1950 . New York: Los Angeles County Museum of Art; Knopf, 1976.
* Fox Hofrichter F. Judith Leyster: a woman painter in Holland’s Golden Age. Doornspijk: Davaco, 1989.
* Chadwick W. Women, Art, and Society. London: Thames and Hudson, 1990.
* Welu J.A., Biesboer P. Judith Leyster: a Dutch master and her world. Zwolle: Waanders Publishers; Worcester: Art Museum, 1993.
* Fraser A.I. Judith Leyster. Indianapolis: Indianapolis Museum of Art, 1995.

## Дереккөздер

Санат:Нидерланд суретшілері
Санат:Алтын ғасырдағы Голланд суретшілері
Ұлу тұмандығы

**Ұлу тұмандығы** — термоядролық отынын жоғалтып, ақ ергежейлі жұлдыздың орнында пайда болған Жерге ең жақын ерекше аспан объектілерінің бірі. 

## Ашылу тарихы
Геттинген университетінде Гаусстың көмекшісі ретінде жұмыс істей отырып, 1824 жылы неміс астрономы Карл Людвиг Хардинг бұрын белгісіз ғаламшарлық тұманды тапты. Кейінірек ол ашқан нысан NGC 7293 атауымен Жаңа бас каталогтың бірінші басылымының тізіліміне кірді.

## Белгілі фактілер
Еуропалық астрономдар түсірген фотосуретте бұл ғаламшарлық тұмандық бізге ашық кеңістікке ұқсайды, бізге кеңістіктің тереңінен қызығушылықпен қарайды дейді. Бұны журналистер Құдайдың көзі деп ойлап тапқан атау қойды. Оның қабығының сыртқы қабаты тартымдылығы төмендегеннен кейін кеңістікте шашыраңқы. VISTA инфрақызыл фотосуреті суық газ жолақтарын, шаңнан және иондалған қоқыстардан пайда болған күрделі түсті өрнектерді анықтайды.
250px|нобай|солға|Vista телескобының түсірген суреті
Біздің жүйеден 650 жарық жыл қашықтықта орналасқан тұмандық бізге сөнген жұлдызға айналған спиральды жолақтар ретінде көрсетіледі. Үлкен көздің өлшемі 2,5 жарық жылына жетеді. Жұлдыздан қалған ақ ергежей ультракүлгін сәулелерін қатты шығарып, қоршаған кеңістікте молекулалық газдың жарқырауын тудырады. 

300px|нобай|оңға|Құдайдың көзіне ұқсастығы

## Бақылау жері
Ұлу тұмандығы үлкен зодиакальды Суқұйғыш шоқжұлдызында орналасқан. Оны төмен қуатты телескоппен көруге болады. Бізге жақын орналасқаннан және оны қалыптастырған жұлдыз бен Күннің эволюциялық жолының ұқсастығына байланысты ғалымдар тұмандылықты мұқият зерттеп жатыр.

## Суқұйғыш шоқжұлдызында орналасуы
Аризондық "Китт-Пикк"  астрономиялық обсерваторияның арқасында объекттің кеңісікте кеңею жылдамдығын есептелді. Нәтижесі 31 км/с болды. Бұл зерттеулер Ұлу тұмандығының жасын - 10,600 жылды өте дәл есептеуге мүмкіндік берді. Көптеген жоғары ажыратымдылықтағы суреттер мен сипаттамаларды ESO Параналдық  обсерватория түсірген. VISTA телескопындағы арнайы детекторларды пайдаланып, ғалымдар инфрақызыл диапазонында суреттер түсірді. Бұл әдіс ыстық қабаттардан өтіп, суық молекулалық газдың орналасуы туралы ақпарат алуға мүмкіндік береді.

## Дереккөздер

Санат:NGC нысандары
Санат:Су құюшы (шоқжұлдыз)
Санат:Планетарлық тұмандықтар
Санат:Колдуэлл нысандары
Шада Насер

**Шада Насер** (Arabic: شدا ناصر‎) (1 мамыр 1964, Йемен, Аден) — Йеменнен шыққан және Йемен соттарында жүзін ашқан алғашқы заңгер әйел. Ол Прагадағы Карлов университетінде құқық оқып, заңгер болып шыққан (1989). Йеменнің Солтүстігі мен Оңтүстігін біріктіру кезінде, адам құқығын қорғаушы ретінде жұмыс істеуге Йеменге оралды. 1996 жылы ол басқа үш әйел заңгермен бірге Йемен астанасы, Сана қаласында, тек әйелдер жұмыс істейтін заң фирмасын құрды. Ол өз жұмысын Йемендегі әйелдер құқығын қорғауға арнайды.

## Жүргізген істері
Насердің клиенттерінің арасында, Сана қаласының орталық түрмесінде отырған әйелдер де болды. 2005 жылы Насер, жеткіліксіз дәлелдерге қарамастан, күйеуін өлтірді деп айыпталған және кәмелетке толмағанына қарамастан (16 жасында, бұл Йемен заңы бойынша тыйым салған), ату жазасына кесілген жас әйел тұтқынды қорғады. Күзетші оны зорлағаннан кейін, қыз түрмеде жүкті болып қалды. Президенттің бұйрығы қызды өлім жазасына кесуге бірнеше минут қалғанда оның өмірін сақтап қалды.

Йемендегі балалар некесінің қарсыласы, ол бір жыл бұрын, отбасысы мәжбүрлеп үйлендірген, орта жастағы ер адаммен ажырасуға арыз берген 10 жасар Нуджуд Алиді 2008 жылдың сәуірінде қорғады. Али, күйеуі онымен жыныстық қатынасқа түспеуге уәде бергеніне қарамастан, оны үнемі ұрып-соғып, зорлағанын мәлімдеді. Сот Нуджуд Алиге бірнеше аптаның ішінде ажырасуға рұқсат берді. Бұл оны сол кездегі әлемдегі ең жас ажырасқан қылды. Әлидің тарихи ісі Йемендегі басқа жас келіншектерді ажырасуға шақырды.

## Марапаттар
2008 жылы Шаде Насер және ол ажырасу турласы іс бойынша қорғаған Нужуд Али екеуін *[[Glamour|Гламур]]* журналыны «Жыл Әйелдері»(ағылш. Women of the Year) номинациясын тарту етті және бұған қоса «Балалардың дауысың қолдаушы» Гламур марапатын алды (ағылш. Glamour Award for the Voice of the Children).

## Дереккөздер

Санат:Йемен заңгерлері
Санат:Карлов университетінің түлектері
Аносмия

thumb|right|200px|
**Аносмия** — иіс сезу түйсігінен айырылу немесе иіс сезудің тұрақты төмендеуі. Әдетте бұл иіс сезу рецепторлары немесе бас миының зақымдануынан болады, бірақ сонымен бірге туа біткен аносмия да кездеседі.

## Түрлері мен пайда болуы
Аносмия туа бітуі және жүре пайда болуы мүмкін.

Жүре пайда болған аносмия жүйке жолдарының зақымдалуымен (вирустық аурулардың нәтижесінде), мидың кейбір зақымдануымен, сондай-ақ ринит және басқа аурулармен ауа өткізгіштігінің бұзылуымен байланысты болуы мүмкін.

Аносмияның нейрогендік түрі өте сирек кездеседі. Оған бастың маңдай бөлігінің жарақаты немесе мидың фронтальды лобтарындағы ісік, химиялық реагенттермен улану әкеледі. Иіс жоғалудан басқа, дәм сезу қабілеті күрт төмендейді.

Аносмияның асқынуын көптеген аурулар тудыруы мүмкін: жіті инфекциялық аурулар, созылмалы іріңді синусит, энцефалит, есту жүйкесінің невриті (әсіресе инфекциялық этиология), ми ісігі, мұрын жарақаты, иіс сезу нервтерінің жарылуына әкелетін этмоидты сүйектің сынуы. Сонымен қатар, аносмия атропинмен, морфинмен, тіпті никотинмен уланған жағдайда пайда болады.

## Диагностикасы
Көптеген клиникалық зерттеулерге негізделген, дұрыс диагноз қою өте маңызды, өйткені аносмия өлімге әкелетін аурудың жалғыз белгісі болуы мүмкін.

## Аурудың мүмкін себептері
* Бас миының зақымдануы;
* Иіс сезу жолдарының дамымауы;
* Мұрынның хош иісті шырышты қабығының аурулары: мұрын ісіктері, қабыну аурулары (ринит, синусит немесе суық);
* Мұрын полипі;
* Ортаңғы ісіктер немесе алдыңғы бас сүйек шұңқырының басқа көлемдік түзілмелері.
* Левидің дене кемістігі;
* Паркинсон ауруы;
* Covid-19;
* Альцгеймер ауруы;
* Токсиндер (әсіресе акрилат, метакрилат және кадмий);
* Темекі шегу.

## Сілтемелер
Аносмия
АНОСМИЯ: БЕЛГІЛЕРІ, САБАҒЫ ЖӘНЕ ЕМІ

Санат:Неврология
Санат:Иіс сезу
Дон Маклин

**Дон Маклин** () — америкалық әнші, ән жазушы, композитор.

1971 жылғы «American Pie» атты рок-н-ролл ұрпағына арналған өлеңімен әлемге танылып шықты. Кейін әйгілі кескіндемеші Ван Гогқа бағышталған «Vincent (Starry Starry Night)» өлеңі, «Wonderful Baby», «And I Love You So», «Castles in the Air» сияқты өлеңдері де шыққан.

2004 жылы оның есімі Ән жазушылардың даңқ залына енгізілді.
нобай|

## Альбомдары

## Дереккөздер

Санат:АҚШ сазгерлері
Санат:Пантеистер
Дина Исламбекова

**Дина Нурланқызы Исламбекова** (10 тамыз 2000 жылы, Шымкент, Қазақстан) — қазақстандық боксшы. 2019 жылғы Әлем Чемпионатының жүлдегері.

## Мансап
Дина Исламбекова ересектер арасындағы турнирлерде 2019 жылы дебют жасаған.

Қазан айында Ұлан-Удэ қаласында өткен Олимпиада алдындағы Әлем Чемпионаты қазақстандық спортшы төрешілердің бірауыздан қабылдаған шешімі бойынша қытайлық спортшы Ян Сяолиден жеңіліп, жартылай финалдық жекпе-жекті аяқтады. Нәтижесінде бокстан әйелдер арасындағы XI Әлем чемпионатында, мансабындағы бірінші болып ол қола медальға ие болды.  

## Ескертпелер

## Сыртқы сілтемелер
* Статистика боёв

Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:Қазақстан Әлем чемпиондары
Санат:Бокстан әлем чемпиондары
Хадижа Ариб

**Хадижа Ариб** (арабша: خديجة عريب, голландиялық дыбысталуы: [xaːˈdiʒaː aːˈrip]; 1960 жыл 10 қазан) — Марокко-голланд саясаткері, 2015 жылдың 12-желтоқсанынан бастап Нидерланд Өкілдер Палатасының спикері болған. Ол 2016 жылдың 13 қаңтарында ресми түрде сайланды, бірақ 2015 жылдың 12 желтоқсанында Анушка ван Милтенбург қызметтен кеткеннен кейін, ол спикердің міндетін атқарушы болды. Ариб 1998 жылы Нидерландыдағы жалпы сайлаудан кейін өкілдер палатасының мүшесі болды және содан бері 2006-2007 жылдар аралығында аз ғана үзіліспен қайта сайланды.

## Жастық шағы
Хадижа Ариб 1960 жылы 10 қазанда Мароккодағы Касабланка маңындағы Хедами қаласында дүниеге келді. Ол 15 жасында Нидерландыға келді. Оның ата-анасы Шидамдағы кір жуатын жерде жұмыс істеді.

Ариб Амстердам университетінде әлеуметтануды оқыды. Саяси мансабына дейін ол мемлекеттік қызметкер, мұғалім және әлеуметтік қызметкер болған.

## Саясат
Ариб Еңбек партиясының мүшесі (Partij van de Arbeid, PvdA) және 1998 жылдың 19 мамырынан 2006 жылдың 29 қарашасына дейін және 2007 жылдың 1 наурызынан Парламент депутаты.

Палатада ол нәсілшілдік, кемсітушілік, зорлық-зомбылық, тұрмыстық зорлық-зомбылық және жастарға күтім жасау мәселелеріне назар аударды. Ол (негізінен Бостандық партиясының мүшелері тарапынан) қос азаматтығы және Марокко королі жанындағы консультативтік Комитетке қатысқаны үшін қатты сынға ұшырады. 2012 жылы ол спикер болуға әрекет сәтсіз аяқталды және оның орнына бірінші вице-спикер болды. 2016 жылдың 13 қаңтарында аралық сайлауда спикер болып сайланды, қалған үш кандидатты жеңіп алды. 2017 жылдың 29 наурызында Ариб спикер болып қайта сайланды, ол осы лауазымға жалғыз үміткер болды.

2017 жылғы сайлаудан кейін Ариб Эдит Шипперсті ақпараттандырушы ретінде таңдады, оның рөлі басқарушы одақтарды зерттеу болып табылады.Rutte in pole position as Dutch consider coalitions Шипперс  қызметтен  кеткеннен кейін Ариб бұл лауазымға Тьенк Виллинк мен Геррит Залмды тағайындады.

## Саяси ұстанымдары
Жумыс барысында Ариб Нидерландыда мигрант болып шыққан әйелдердің құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейту үшін күресті. Ол Нидерландыдағы Марокко әйелдер қорының негізін қалаушылардың бірі және президенті. 1989 жылы ол Марокко қоғамындағы әйелдердің жағдайына қатысты мәселелерді көпшілікпен талқылағаннан кейін үш баласымен бірге Мароккода түрмеге жабылды. Голландияның Сыртқы істер министрлігінің араласуынан кейін оған Нидерландыға оралуға рұқсат етілді.

## Библиография
* 1992: *Marokkaanse vrouwen in Nederland* 
* 2009: *Couscous op zondag* 
* 2011: *Allah heeft ons zo gemaakt*

## Дереккөздер

Санат:Нидерланд әлеуметтанушылары
Санат:Нидерланд педагогтары
Сарыағаш қалалық әкімдігі

**Сарыағаш қалалық әкімдігі** – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарыағаш қаласы кіреді.

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы ауылдық округтері
Санат:Түркістан облысы қалалық әкімдіктері
Көктерек ауылдық округі (Сарыағаш ауданы)

**Көктерек ауылдық округі** – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Тарихы
2023 жылы Көктерек кенті мен Құркелес ауылдық округінің Дархан ауылынан Көктерек ауылдық округі құрылды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көктерек кенті мен Дархан ауылы кіреді. Орталығы — Көктерек кенті.

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы ауылдық округтері
Нұрдәулет (Қырым ханы)

**Нұрдәулет Герей** (, ?—1503, Қасым) — 1466-1467, 1467-1469, 1475-1476 жылдары Қырым ханы, 1486-1490 жылдары Қасым билеушісі болған. Қырым ханы I Қажы Герейдің екінші ұлы әрі мұрагері.

## Өмірбаяны
1466 жылы әкесі I Қажы Герей қайтыс болғаннан кейін Нұрдәулет інісі I Меңлі Гереймен билік үшін күресті. Күрес әртүрлі табыстармен жалғасты (1467 және 1469 жылдары Нұрдәулет билігінен айырылды) және 1478 жылы Меңлі Герейдің жеңісімен аяқталды. Нұрдәулет Алтын Орда билеушілерінің қолдауына сүйенді, өйткені Қырым шонжарлары I Меңлі Герейді қолдады.

Тақтан біржола айрылғаннан кейін Нұрдәулет Польшаға қашып кетті. 1479 жылы ол Мәскеудің ұлы кінәзі III Иван Васильевичтің қызметіне қосылды. 1480 жылы Нұрдәулет воевода кінәзі Василий Иванович Ноздреватыймен бірге Еділ бойымен Ұлы Орданың астанасы Сарайға дейін шапқыншылық жасап, тонап кетті. 1486 жылы Нұрдәулет Қасым тағын Мәскеудің ұлы кінәзі III Иван Васильевичтен алды.

Сол жылы Алтын Орда билеушілерінің бірі Мұртаза Нұрдәулеттің көмегімен Қырым ханы I Меңлі Герейді тақтан тайдыруға әрекет жасады. Мұртаза Нұрдәулет пен Иван III Васильевичке елші Шах Бағлұлмен бірге хат жіберді, бірақ Иван екі хатты да қолға түсіріп, өзінің адал одақтасы Меңлі Гереймен қарым-қатынасын үзгісі келмей, оған хат жіберді. Осыдан кейін оңтүстік шекаралардағы дұшпандық әрекеттердің алдын алу үшін Мәскеудің Ұлы кінәзі Иван III Васильевич сол Нұрдәулет басқарған әскерді жіберді.

1487-1490 жылдары «Ахметтің балаларына» қарсы жорықтарға қатысты. 1490 жылы сәуірде соңғы рет Ұлы Ордаға қарсы бұл жолы ұлы Сатылғанмен бірге жорыққа шықты. Рахимзяновтың айтуынша, Нұрдәулет Қасыммен бірге біраз уақыт Кашираға да билік етті. Сірә, 1490 жылдың аяғында Қасымның тағы өзінің ұлы Сатылғанға өтті.

Ол Қасымда тұрды. 1498 жылы тамызда оған Меңлі Герейдің елшісі Шавал келді. Өмірінің соңғы жылдарында ауырды. 1502 жылы қарашада ауру күшейіп, 1503 жылы Нұрдәулет көз жұмды. Оның қайтыс болғаны жайлы 1503 жылы 22 қыркүйекте Қырым елшілігінде хабарлайды.

Ханзада Сатылғанның адамдары 1504 жылы 16 мамырда Меңлі Герейдің сұрағаны бойынша Нұрдәулеттің сүйегін Қырымға жіберу жайлы Ұлы кінәздан рұқсат сұрады. Бұл 1504-1505 жылдары қыста орындалды. Сондықтан, Нұрдәулет басқа Қасым билеушілері сияқты Қасымда емес, Қырымда жерленген.

## Әдебиет
* 
* *Гайворонский О.* Герейлердің шоқжұлдызы. — Симферополь, 2003.
* *Рахимзянов Б. Р.* Қасым патшалығындағы Қырым әулеті // Көзқарас: Ғылыми-зерттеу мақалаларының жинағы. — Қазан: Мастер Лайн, 2000. — 69—88 б.

## Дереккөздер

Санат:Қырым хандары
Санат:Қасым хандары
Сатылған

**Сатылған** (, *Сатылган*, *ساتيلغان*; XV ғасыр— шам. 1506) — ханзада, Қасым билеушісі (1491-1506), Нұрдәулет ханның ұлы. Әкесі тірі кезінде билікті өз қолына алған.

1491 жылы орыс, қасым және қазан әскерлерінің Қырым ханы Меңлі Герейдің әрекеттерін қолдау үшін Ұлы Орданың дала ұлыстарына бірлескен жорығын басқарды.

1496 жылы 19 тамызда Рязан кінәзі Иван Васильевич пен оның бауыры кінәз Федор Васильевич арасында жасалған шарттық жарғыда Хандалар ясақ Сатылғандар - Рязань кінәздарының Қасым ханзадаларына төлеген «алымы» туралы айтылады. Бұл оның әкесі тірі кезінде Қасымды иеленгені туралы куәландырады.

Кем дегенде 1501 жылдың шілдесінен 1503 жылдың тамызына дейін Мәскеуде қамауда болды. Мүмкін әкесі Нұрдәулет қайтыс болғаннан кейін кешірілген болар, өйткені 1504 жылы мамырда қайтадан Қасымның билеушісі болды.

1505–07 жж. Қазанмен болған соғыс кезінде өзінің бауыры Жанаймен бірге орыс әскерінің құрамында татар атты полкін басқарды.

## Әдебиет
* 
* *Рахимзянов Б. Р.* Қасым патшалығындағы Қырым әулеті // Көзқарас: Ғылыми-зерттеу мақалаларының жинағы. — Қазан: Мастер Лайн, 2000. — 69—88 б.
* Сборник РИО. Т. 41. Памятники дипломатических сношений Московскаго государства с Крымскою и Нагайскою Ордами и с Турцией. Т. I. С 1474 по 1505 год, эпоха свержения монгольскаго ига в России. — СПб., 1884. — С. 116.

Санат:Қасым хандары
Санат:XV ғасырда туғандар
Санат:Герейлер
Жанай (Қасым ханы)

**Жанай** (, *Җанай*, *جانای*) — татар ханзадасы, Қасым билеушісі (1506-1512), Нұрдәулет ханның екінші ұлы, Сатылғанның бауыры, одан кейін таққа отырды. 

1505–07 жылдары Қазанмен болған соғысқа қатысты. 1506 жылдың сәуірінде Қасым татарларын ағасынсыз басқарды. Ал 1506 жылы 16 қазанда, мүмкін Сатылған қайтыс болғаннан кейін, оған Муромға «Қазан жаңалықтарын қадағалауды» бұйырды.

1508 жылғы құжаттарда Мещерский мен Андреев қалаларының иесі ретінде белгілі. Сол жылы Литва әскерлеріне қарсы жорық кезінде Торопецте кінәз Стригин-Оболенскиймен бірге «Городец» татарларының полкіне басшылық жасады.

Жанай қайтыс болғаннан кейін Қасымда «Ұлы Орда әулеті» билік ете бастады.

## Әдебиет
* 
* *Рахимзянов Б. Р.* Қасым патшалығындағы Қырым әулеті // Көзқарас: Ғылыми-зерттеу мақалаларының жинағы. — Қазан: Мастер Лайн, 2000. — 69—88 б.

Санат:Герейлер
Санат:Қасым хандары
Шейхәулияр хан

**Шейхәулияр хан** (*Шәехәүлияр*, , *شيخ اوليار*) — татар ханзадасы, 1512-1516 жылдардағы Қасым билеушісі, Бақтияр сұлтанның ұлы және Ұлы Ордалық Кіші Мұхаммед ханның немересі, Қасымдағы «Астрахан әулетінің» негізін қалаушы. Ноғай биі Ысмайылдың қызы Шаһ Сұлтанға (شاهسلطان) үйленген.

1502 жылы Қырым ханы I Меңлі Герей Сарайды бағындырды. Ахмет ханның кейбір ұлдары мен жиендері Ресейге қашып кетті. Олардың арасында Шейхәулияр да болды.

1502 жылдан бастап Сурожикке иелік етті. Литваға қарсы жорыққа қатысты.

1512 жылы Жанай қайтыс болғаннан кейін Қасымды мұрагерлікке алды.

## Әдебиет
* 

Санат:Қасым хандары
Санат:Тоқа Темір әулеті
Жанғали хан

**Жанғали** (, *Җангали*, *جان علی*) — Қасым билеушісі, ханзада (1519-1532), Қазан ханы (1532-1535). Шейхәулияр сұлтанның ұлы, Қазан ханы Шаһғалидың бауыры. Қазан тағына отырғанға дейін (1532) оны ханзада деп атаған.

1519 жылы Мәскеудің ұлы кінәзі III Василийден Қасым тағын ағасы Шаһғали Қазанға кеткеннен кейін алды. Шаһғали оралғаннан кейін де (1521) ханзада атағын сақтап қалды. 1532 жылы қазандықтардың өтінішімен Қазан тағына отырды, дегенімен шынайы билік қарашыбек Болат Шырын мен ханбике Гауһаршадтың қолында болды.

1533 жылы маусымда Ноғай биі Жүсіптің қызы Сүйімбикеге үйленді. Жанғали ханның қызын Ғабдулла Ақкүбекоғлы әйелдікке алды.

1535 жылы оны Қазан шонжарлары тақтан тайдырып, Ескі Қазанға жер аударды. Қазан кремлінде жерленген.

Санат:Қасым хандары
Санат:Қазан хандары
Санат:1516 жылы туғандар
Санат:Тоқа Темір әулеті
Түркістан Арена

**Түркістан Арена** — Түркістан қаласындағы спорт аренасы, сыйымдылығы 7000 адам. "Тұран" және "Қыран" клубтары клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді.

## Сипаттамасы
Аренадағы алғашқы ойын 2020 жылы 27 қазанда 2007-2008 жылдары дүниеге келген жасөспірімдер арасында өтті.  

Облыстық денешынықтыру және спорт басқармасына қарасты «Түркістан-арена» орталық стадионы 7000 орынға арналған. Алып кешенде спорттың әр бағыты бойынша жеке-жеке залы бар. «Самрұқ Қазына» ҰӘҚ АҚ Түркістанға тарту еткен стадионның негізі футбол алаңынан, жеңіл атлетикаға арналған жабық аренадан тұрады. 

Акробатика, бокс, ауыр атлетика, спорттық гимнастика және йога залдары толық талаптарға сай жасақталған. 

«Түркістан Аренада» жүргізілген инспекция қорытындысы бойынша УЕФА стадионға халықаралық II дәреже беру туралы шешімін шығарды.

## Турнирлер
2021 жылғы Қазақстан Суперкубогы осында өткізілді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Қазақстан стадиондары
Санат:Стадиондар
Санат:Тұран Түркістан ФК
Санат:Қыран ФК
Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2021

'''Футболдан Қазақстан суперкубогының''' 2021 жылғы маусымына төрт клуб қатысты (2020 жылғы Қазақстан кубогы ойнатылмағандықтан, ұлттық чемпионатта алғашқы төрттіктен орын алған клубтар). Турнир Түркістандағы жаңа аренада өткізілді.

## Қатысушылар

## Турнир

### Жартылай финал

### Үшінші орын үшін

### Финал

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Өзгеше формат және жүлделер қоры

Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Футболдан Қазақстан Суперкубогы
Данияр (Қасым ханы)

**Данияр** (, *Даниял*, *دانیال*) — ханзада, Қасым билеушісі (1469-1486). Қасым ханзаданың ұлы және Ұлық Мұхаммед ханның немересі. Әкесі қайтыс болғаннан кейін билікті өз қолына алды.

Бізге жеткен дерек көздерінде бұл туралы алғашқы рет 1471 жылы ұлы кінәздің Новгородқа қарсы жорығына байланысты айтылған. Данияр «ханзадалары, шонжарлары және казактарымен» 14 шілдеде Шелон шайқасында ерекшеленді. 40 адам қаза тапқан татарлар үйлеріне босатылды. Айта кететін жайт, бұл жорық кезінде оларға адамдарды тұтқындауға тыйым салынды.

Коломнада өз әскерімен бірге 1472 жылы Ұлы Орда ханы Ахметтің шабуылын тойтаруға қатысты.

Ол Мәскеудегі Новгородқа қарсы жорықта қасым татарларының полктерін басқарды (1477).

Шарттық жарғыларда бірнеше рет кездеседі. Орыс кінәздарынан «алым» алған.

Даниярдың белгілі жалғыз ұлы Қарақұша 1486 жылы дәрігер Антонның сәтсіз емінен кейін әкесі тірі кезінде қайтыс болды. Осы Қарақұшаның ұлы туралы айтылғанымен, оның халқы III Иванның бұйрығымен Мәскеу өзенінің мұзында Антонды пышақтап тастады, бірақ Данияр қайтыс болғаннан кейін Қасымдағы Қазан әулеті Қырыммен алмасты.

## Әдебиет
* 

Санат:Қасым хандары
Санат:Тоқа Темір әулеті
Санат:1486 жылы қайтыс болғандар
Қасым хан (Қасым хандығы)

**Қасым** (, *Касыйм*, **قاسم**) — ханзада, 1452-1469 жылдары Қасым хандығының алғашқы билеушісі, Ұлық Мұхаммед ханның ұлы. Городец Мещерскиймен (қазіргі Қасым) марапатталмас бұрын Звенигородқа (1446-1452) иелік етті.

Белев түбінде (1437) және Суздал маңындағы (1445) шайқас қатысушысы. Суздал шайқасында қазандықтар жеңіске жеткеннен кейін, бауыры Жақыппен бірге келісімшарттың сақталуын бақылау үшін Ұлы Ресей (Мәскеу) кінәздігіне аттанды. Орыс қызметінде қалды. 1446 жылы Звенигородты өзінің енші жері ретінде, ал 1452 жылы - татар хандығының астанасы болған Городец Мещерский жер үлесін алды.

Ұлы кінәз Василийге қосылып, олар оған адал қызмет етті: 1449 жылы олар онымен бірге Дмитрий Шемякаға барды; сол жылы олар Пахра өзені маңындағы орыс аймақтарын тонап, олардан барлық олжаларын тартып алған Сейітахмет татарларын жеңді. 1450 жылы олар Галич түбіндегі шайқасына қатысып, Битюг өзенінің маңында Ресейге келе жатқан Мәулімберді оғланды (Малберді) жеңді.

1467 жылы Қазан шонжарлары Қасымды жасырын түрде Ибраһим ханның орнына шақырды. Оған ол өзінің және Мәскеудің әскерлерімен Еділге жақындады, бірақ ештеңе істей алмады, өйткені Ибраһим онымен кездесуге алдын-ала дайындалды. Осы жорықтан кейін көп ұзамай Қасым қайтыс болды.

Ол, Қасым қайтыс болғаннан кейін ұлы Ибраһим ханға Қазанға оралған, ағасы Махмұттың жесіріне үйленді (1465 жылдан кейін).

## Әдебиет
* 

Санат:XV ғасырда туғандар
Санат:1469 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қасым хандары
Санат:Тоқа Темір әулеті
Қасым билеушілерінің тізімі

Қасым хандығын (1452—1681) билеген хандар, сұлтандар (ханзадалар), бегімдер тізімі.

## Қазан әулеті
* Қасым, Ұлық Мұхаммед ханның ұлы, Қасым ханзадасы (1445—1468).
* Данияр, Қасым ханның ұлы, Қасым ханзадасы (1468—1486).

## Қырым әулеті
* Нұрдәулет хан, I Қажы Герейдің ұлы, Қасым ханы (1486—1491).
* Сатылған, Нұрдәулет ханның ұлы, Қасым ханзадасы (1491—1506).
* Жанай,  Нұрдәулет ханның екінші ұлы, Қасым ханзадасы (1506—1512).

## Астрахан әулеті
* Шейхәулияр хан, Бақтияр сұлтанның ұлы, Қасым ханзадасы (1512—1516).
* Шаһғали хан, Шейхәулиярдың ұлы, Қасым ханзадасы (1516—1519), (1535—1546).
* Жанғали хан, Шейхәулиярдың ұлы, Қасым ханзадасы (1519—1531).
* Сайынболат (шоқыннан кейін *Симеон*) хан, Бекболат сұлтанның ұлы, Қасым ханы (1567—1573).
* Мұстафағали хан, Ғабдулла Ақкүбектің ұлы, Қасым ханы (1584—1590).

## Қазақ әулеті
* Ораз Мұхаммед, Ондан сұлтанның ұлы, Қасым ханы (1600—1610).

## Сібір әулеті
* Арслан хан, Әлидің ұлы, Қасым ханы (1614—1627).
* Сейітбұрхан (шоқыннан кейін *Василий Арсланович*), Арслан ханның ұлы, Қасым ханзадасы (1627—1679).
* Фатима Сұлтан бегім, Арслан ханның әйелі, Сейітбұрханның анасы, Қасым ханбикесі (1679—1681).

## Әдебиет
* 

Санат:Қасым хандары
Clubhouse

= **Clubhouse** =
   **Clubhouse**- [дауыстық байланысқа](https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B0%D1%82_(%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0)) негізделген әлеуметтік желі . Әлеуметтік желі 2020 жылы "Alpha Exploration Co" бағдарламалық жасақтамасын жасаушылар іске қосты.

   2020 жылдың желтоқсан айындағы жағдай бойынша бағдарлама шамамен 100 миллион долларға бағаланды. 2021 жылғы 21 қаңтарда бағалау бір миллиард АҚШ долларын құрады.

## Тарихы
   IOS үшін Clubhouse  2020 жылдың сәуірінде іске қосылды. Бағдарлама COVID-19 пандемиясының алғашқы айларында, әсіресе Andreessen Horowitz венчурлық фирмасынан 12 жылдың мамыр айында 2020 миллион долларлық A сериясынан кейін танымал болды. 2020 жылғы желтоқсандағы жағдай бойынша әлеуметтік желіде 600 мың тіркелген пайдаланушысы болды және ол тек шақыру бойынша қол жетімді болды.
   Бағдарлама Германияда кең шеңберлерде 2021 жылдың қаңтарынан бастап қолданыла бастады, сол кезде екі неміс подкасттардың жетекшілері Филипп Клёкнер мен Филипп Глеклер Telegram топтары арқылы шақыру тізбегін іске қосып, платформаға неміс әсер етушілерін, журналистерін және саясаткерлерін тартты.

## Android-та Clubhouse
   "ВКонтакте" - ді Android үшін жасаушы және бұрынғы әзірлеуші Григорий Клюшников OC Android үшін ашық коды бар Clubhouse қосымшасының нұсқасын жасап, оны ең үлкен веб-сервис IT-жобалар хостингіне және олардың бірлесіп жасаған зерттеме GitHub-қа жариялады.
   2021 жылдың қаңтарында компания "жақында" Android қосымшасында жұмыс істей бастайды деп жариялады. Clubhouse танымалдылығы Илон Маск GOOD TIME клубына сұхбат бергеннен кейін айтарлықтай өсті.
## Функционалдық сипаттамасы
   Clubhouse әртүрлі тақырыптар, ток-шоулар, музыка, желі, танысу, қойылымдар, саяси пікірталастар және т.б. туралы әңгімелері бар клубтар мен виртуалды бөлмелердің кең таңдауын ұсынады. Пайдаланушыға жазыла отырып, сіз ол орналасқан «бөлменің» тізімін көре аласыз.Қосымшада сіз клуб үйінде виртуалды әңгімелер жүргізетін Дрейк, Кевин Харт, Тиффани Хэддиш, Марк Цукерберг  сияқты танымал адамдарды көре аласыз.

Санат:Әлеуметтік желілер
Эва Йоханна Анден

**Эва Йоханна Анден** (23 сәуір 1886 — 26 наурыз 1970) — Швед заңгері. 1918 жылы 14 наурызда Швеция адвокаттар алқасының алғашқы әйел мүшесі болды.

## Өмірбаяны
Эва Анден — саудагер Хериберт Анден мен Элин Форссманнан туған.

1907 жылы Эва Уппсала заң университетіне түсіп, сыныбындағы жалғыз әйел мүшесі бар заңгер студент болды. 1912 жылы университетті бітірді. 1912–1913 жылдары Швецияны аралап, Ұлттық әйелдер қауымдастығы атынан заңдық Сайлау құқығы (Швеция) жайлы дәрістерді оқыды; 1913–1914 жылдары Фалун заң сотында нотариус болып жұмыс істеді, ал 1914–1915 жылдары Швеция адвокаттар алқасының хатшысы Йохан Тьернелдтің фирмасында адвокатурамен айналысты. 1915 жылы Эва Стокгольмдағы Анна Петтерссон заң фирмасын басқарды. Швециядағы екінші әйел заңгер Матильда Стаель фон Гольштейн 1919–1923 жылдары Эваның өз фирмасында тәжірибе жасады.

Эва Анден қайтыс болғанға дейін табысты мансапқа ие болды, әсіресе ажырасу, жәрдемақы және әйелдер мен балаларға қатысты басқа істермен айналысқан. Барро Альвинг, Сельма Лагерлеф және Астрид Линдгрен оның клиенттері болды. Эва әйелдерге және балаларға қатысты заң реформаларында үкіметке кеңес берген үкіметтің мемлекеттік заң комитетінің мүшесі болды, Эва әйелдердің сайлау құқығы енгізілген жылы үлкен реформалар жүргізді және балалардың құқықтары жүзеге асырылған реформаларға үлес қосты некеге тұру күшейтілді (1917 ж.) және реформаланған неке заңы, онда некеде тұрған әйелдер 1920–1921 жылдары күйеулерінің заңды қамқорлығынан босатылды.

Баспасөз беттерінде заңдар мен әйелдердің құқықтары, неке, мұрагерлік, аборт және жезөкшелік мәселелеріне қатысты мақалаларын жиі жариялады. 1920-1930 жылдары Эва либералды феминистік апталық журналдың тұрақты қатысушысы болды. 

Эва ешқашан үйленбеді, бірақ ұзақ жылдар бойы заң хатшысы Лиза Экедахл мен бірге тұрды. Эваның көптеген достары болды, олардың арасында Александра Коллонтай, Каролина Оливия Видерстрём және Эллен Фрис болды.

## Дереккөздер
Санат:1886 жылы туғандар
Санат:1970 жылы қайтыс болғандар
Санат:Заңгерлер
Санат:Феминистер
Санат:Швеция
Санат:Әйел ғалымдар
Санат:Журналистер
Артём Борисович Белошапка

**Артем Борисович Белошапка** (4 қараша 1985 жыл, Украина) — украиналық және ресейлік футболшы, қақпашы.

## Карьерасы
2003 жылы карьерасын Қазақстан екінші лигасындағы "Ақсукент" клубында бастады. Бірақ алаңға шыға алмады да, маусымның екінші жартысын "Қостүйін" клубында өткізді.

2004 жылы отанына оралып, Украинаның "Крымтельница" клубына ауысты.

2013 жылы "Сумы" клубында ойнап жүріп карьерасын аяқтады.

Бірақ кейін көптеген Украина төменгі лигаларындағы әуесқой клубтарда доп тепті.
## Дереккөздер

## Профилі
*Ғootballfacts.ru сайтында

## Сілтемелер

* Статистикасы 

Санат:Украина футболшылары
Санат:Тұран Түркістан ФК ойыншылары
Санат:Полтава ФК ойыншылары
Санат:Кривбасс ФК ойыншылары
Санат:Львов ФК ойыншылары
Санат:Десна ФК ойыншылары
Санат:Ақсу Ақсукент ФК ойыншылары
Rotten Tomatoes

**Rotten Tomatoes** () — фильмдер мен теледидардың рейтингтері мен шолуларына арналған веб-сайт. Сен Дуонг құрған компания 1998 жылдың тамызында жұмысын бастады, оны 2010 жылы Flixster, ал 2011 жылы Warner Bros. сатып алды. 2016 жылдың ақпанында Rotten Tomatoes Flixster Fandango (Comcast) компанияларына сатылды. Warner Bros. Компания Fandango-мен біріктірілген компаниядағы өзінің кішкене үлесін сақтап қалды. 2007-2017 жылдар аралығында веб-сайттың бас редакторы Мэтт Атчити болды, ол ақырында 2017 жылдың шілдесінде «Жас түріктер» ток-шоуына қосылды. «Шіріген қызанақ» (шіріген қызанақ). Бұл атау сахнада ойнайтын актерлердің өнеріне наразы актерлерге шіріген қызанақты лақтыру дәстүрінен шыққан.

2008 жылдың басынан 2010 жылдың қыркүйегіне дейін қазіргі теледидар веб-сайт негізінде апта сайынғы Rotten Tomatoes шоуын көрсетті. 2011 жылға дейін теледидардың қысқа сегменті InfoMania апталық бағдарламасына енгізілді. 2013 жылдың қыркүйегінде веб-сайт сценарийлерді қарауға арналған арнайы «Теледидар аймағы» бөлімін енгізді.

## Тарихы
Rotten Tomatoes 1998 жылы 19 тамызда Шень Зыонгтың жеке жобасы ретінде іске қосылды. Оның мақсаты «қарапайым халықтың АҚШ сыншыларының рецензияларына қол жеткізе алатындай сайт құру» еді. Оның бұл ойға келуіне Джеки Чанның жанкүйері оның фильмдеріне жасалған шолуларды жинақтауы түрткі болды. Ең алғашқы Rotten Tomatoes рецензия жазған фильм «Сенің досың және көршілерің» фильмі болатын. Веб-сайт тез арада табысқа қол жеткізіп Yahoo!, Netscape және USA Today баспаларында аты аталды.

Зыонг, Патрик Ли мен Стивен Ван бірлесіп Rotten Tomatoes үшін Design Reactor веб дизайн фирмасын 1999 жылы 1 сәуірде іске қосты.

## Дереккөздер

Санат:Киносайттар
Санат:АҚШ сайттары
Зелао

**Луис Рикардо да Силва** (; 12 қараша 1984, Пиражуи, Бразилия) — бразилиялық футболшы, қорғаушы. 

## Карьерасы
2013 жылы 30 қаңтарда "Астана" клубымен келісім шарт жасасты. Сол жылы Қазақстан Премьер лигасындағы ең қымбат ойыншы атанды. Клуб сапындағы тұңғыш ойынын Қазақстан суперкубогында "Шахтерға" қарсы өткізді. Бұл ойында "Астана" 2:3 есебімен ұтылып қалды. 

Жалпы "Астана" сапында 28 рет чемпионат ойындарында алаңға шықты. 2014 жылы жазда клубтан кетті.

## Жеке өмірі
Ата анасы ажырасқан, Зелао анасының қолында өскен. Орыс қызына үйленген, бір қызы бар.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Коринтианс ФК ойыншылары
Санат:Сатурн ФК ойыншылары
Санат:Кубань ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары