Гоби кеңқанатты жарқанаты

нобай|Гоби кеңқанатты жарғанаты
**Гоби кеңқанатты жарқанаты** *(Eptesicus gobiensis*) — кеңқанатты жарқанаттар (Eptesicus) тектес, жалпақмұрындылар (Vespertilionidae) тұқымдасына жататын жарқанат түрі. Бұл түр шөлейт жерлерде тіршілік етеді және Ираннан бастап Моңғолияға, Қытай Халық Республикасына және Ресейге дейінгі Азияның кең аумағына таралған.

## Сипаттамасы
Гоби кеңқанатты жарқанатының бас пен денесінің ұзындығы шамамен 5,7–6,5 сантиметр, құйрығының ұзындығы шамамен 4,0–4,5 миллиметр. Құлағының ұзындығы 10–15 миллиметр, артқы аяғының табаны 9–10 миллиметр. Шынтақ сүйегінің ұзындығы 38–42 миллиметрді құрайды. Бұл — тектің ұсақ түрлерінің бірі. Арқа жүні қою қоңыр, қызғылт реңкімен. Іші — қоңырлау ақ түсті.

Бассүйектің ұзындығы — 16 миллиметр. Ол салыстырмалы түрде жалпақ, үстіңгі көздоғы (supraorbitalkamm) жайпақ келген. Мұрны, таңдайы және бет сүйектері жіңішке. Жоғарғы жақтағы сыртқы күрек тісі ішкісінен кішірек.

## Таралу аймағы
Гоби кеңқанатты жарқанаты Азияның кең аумағына таралған. Ол Ирандағы Алборз өңірінен бастап Пәкістан мен Үндістанның солтүстігі, Ауғанстан, Непал, Түрікменстан, Қазақстанның шығысындағы Тарбағатай таулары арқылы Моңғолияға, Қытай Халық Республикасының солтүстік-батысына және Ресейге дейін кездеседі. Қытайда бұл түр Шыңжаң провинциясында, мүмкін Тибетте (Сицзан) де таралған. Ресейде – Тыва автономиялық республикасында тіркелген. Моңғолияда түр Гоби мен оған шекаралас Алтай тауларының барлық өңірлерінде кездеседі.

## Тіршілік салты
Гоби кеңқанатты жарқанаты шөлейт аймақтар мен таулы өңірлерде мекендейтін шөл түрі болып саналады. Ол көбіне үңгірлерде және қаңырап бос қалған ғимараттарда тіршілік етеді. Тектің басқа түрлері сияқты, бұл жарқанатта негізінен ұшып жүріп аулайтын жәндіктермен қоректенеді.

## Жүйеленуі
Гоби кеңқанатты жарқанаты кеңқанатты жарқанаттар (Eptesicus) тектес, 30-дан астам түрден тұратын топқа жататын дербес түр ретінде қарастырылады. Бұл түрді алғаш рет 1926 жылы орыс зоологі Николай Алексеевич Бобринский Моңғолиядағы Гоби-Алтайдан алынған дарақтарға сүйене отырып сипаттап жазды. Бұрын бұл жарқанат солтүстік жарқанатқа (Eptesicus nilssonii) жатқызылған болатын, алайда қазір оның жеке түр ретіндегі мәртебесі расталды.

Бұл түрдің ішінде номиналды формаға қоса үш кіші түр ажыратылады:
* *Eptesicus gobiensis gobiensis*
* *Eptesicus gobiensis centrasiaticus*
* *Eptesicus gobiensis kashgaricus*

## Қауіп-қатерлерден қорғау шаралары
Бұл түрдің кең таралу аймағы мен популяциясының көп болуына байланысты Табиғатты қорғау жөніндегі халықаралық одақ (IUCN) оны «қауіп төнбеген» (least concern) санатына жатқызады. Түр жиі кездеспейді, бірақ тұрақты түрде ұшырасады және санының азаюы туралы деректер жоқ. Қазіргі таңда популяциясына нақты қауіп төндіретін факторлар тіркелмеген.

Гоби кеңқанатты жарқанаты үшін су көздерінің кеуіп қалуы мен құрғақшылық мәселелі жағдайлар тудыруы мүмкін. Алайда бұл өзгерістер таралу аймағының жекелеген бөліктерінде адамның ықпалынан ба, әлде табиғи жолмен бе – ол әзірге белгісіз. су көздері мен құрғақшылық гоби серотинді жарғанат үшін проблема туғызады, дегенмен бұл өзгерістер табиғи жолмен немесе оның таралу аймағының кейбір бөліктерінде адамның әсерінен болып жатқаны белгісіз.

## Дереккөздер

## Әдебиет
* Дон Э.Уилсон: *Гоби үлкен қоңыр жарғанат.* Мұнда: Эндрю Т. Смит, Ян Си: *Қытай сүтқоректілеріне арналған нұсқаулық.* Принстон университетінің баспасы, 2008; 356–357 беттер. ISBN 978-0-691-09984-2 .

Санат:Жарқанаттар
Санат:Азия сүтқоректілері