open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аргументы и факты

**Дәлелдер мен деректер** () — ресейлік қоғамдық-саяси газет. «Аргументы и факты» 1978 жылы алғаш рет жарық көре бастады. Газет 1982 жылдан бастап аптасына бір рет шыға бастады. 1978–1979 жылдары айына бір рет жарық көрсе, 1980-1982 жылдары бір айда екі рет басылып шықты. Сыртқы көлемі мен пішіні осы уақытқа дейін екі рет өзгертілді. 1990 жылы таралымы 33,5 данаға жетіп, Гиннестің рекордтар кітабына енді. Бұған дейін әлем бойынша ешбір газет мұндай таралыммен шығып көрмеген. Сол жылы газет оқырмандарының саны 100 миллионға дейін жетті. Бүгінде газет Ресей газеттерінің ішіндегі ең айрықшасы ретінде бағаланады. Оның таралымы 8 млн-ға жуық дана. Ресейден басқа әлемнің 57 еліне таралады.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша газеттер
Санат:1978 жылдан шыға бастаған баспасөз басылымдары
Санат:Ресей газеттері
Санат:Орыс тілді газеттер
Санат:Апталық журналдар
Кинг Пао

**«Кинг Пао»** (басылым) – Қытайдың ең алғашқы газеті. Ол 911 жылы жарық көре бастаған. Бастапқыда императорлық декреттер мен сарай жаңалықтарынан хабардар етіп отырды. 18-19 ғасырларды басылым шетелдерге тарай бастады. Басылым атауын қытай тілінен аударғанда *«Астана хабаршысы»* деген мағынаны береді. 

## Дереккөздер
  

Санат: Шетел журналистикасы Санат: Басылымдар
Тасфир-и Ефкяр

**«Тасфир-и Ефкяр»** (басылым) – 1862 жылы 28 маусымнан бастап шыға бастаған түрік басылым. Газеттің негізін түріктің ұлы жазушысы, публицист *Ибрахим Шинаси* қалаған-ды. Ол «Тержуман-и ахуал» газетінің негізін қалаушысы Агах әпендімен мақалаларының тақырыптары жөнінде араздасып қалғаннан соң өз бетінше газет шығару ісін қолға алады. Басылым әр алуан пікірлер мен ұсыныстарды жариялап отырған екінші газет болып есептеледі. Газет беттеріне түрік және шетел классиктерінің шығармаларынан аудармалар беріп отырған. Сол кезеңдерде Түркияда «Жаңа османдықтар қоғамы» дүниеге келіп, өз идеяларын осы газет арқылы жариялайды. Үкімет басындағы Али пашаны қатаң сынға алады. Көп ұзамай газет мемлекет тарапынан қуғынға ұшырап, Шинаси Парижге қашып кетеді.

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Хюрийет

**«Хюрийет»** – 1868 жылы *Намық Кемал* бастаған топ шығарған басылым. Газеттің ұстанған бағыты – Османлы мемлекетінің басқару жүйесін өзгерту, тілді халық тіліне жақындату, оқу жүйесін жақсатрту, мәжіліс орнату. Олар осы бағытта халыққа үкімет басындағыларды әшкерелейтін түрлі материалдар ұсына бастады. Сондықтан да басылым халықтың үнемі қолынан тастамай алып жүретін басылымдардың біріне айналды. Басылымдағы мақалалар өсектен гөрі шындыққа жанасатын еді. Осы себептен де халық оған сенді. Көп ұзамай бұл басылым да билік тарапынан қысым көре бастады. Қуғында жүріп газет шығару ісімен айналысуын доғармаған Намық Кемалдың жағында халық тұрды. Оның таралымы да осы кезеңдерде көбейе түсті, оқырмандарының саны ұлғайды.

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Заман (газет)

**«Заман»** (басылым) – бүгінгі күні Түркиядағы ең танымал әрі беделді газеттерінің бірі. 

1986 жылдан бастап жарық көре бастаған басылым бүгінде ірі түрік басылымына айналды. Оның мемлекет ішінде 400 бөлімшелері, ал шетелдерде 20-ға жуық меншікті тілшілері бар. Басылым күннен-күнге таралу ауқымын ұлғайтып, қызметкерлер саны көбейту жұмыстарын жүргізуде. Баспасөзге өзіндік бетбұрыс ала келген басылым шет елдерде де жарық көреді. Мәселен, біздің елдегі Ахмет Аляздың басқаруымен жарық көретін «Қазақстан-Заман» газеті де түрік «Заманының» қазақ тіліндегі нұсқасы. Газет беттерінде түрлі әлеуметтік, саяси, экономикалық жаңалықтар жарық көреді. Қоғамдағы келелді мәселелердің барлығына дерлік жауап іздеуге тырысады. Басылым ақпаратты жедел, еш өзгеріссіз беруімен ерекшеленеді. «Білімге ерекше назар», «Репортаж», «Академия», «Әйелдер әлемі» сынды т.б. арнайы беттері бар. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Экран тілінің элементтері

**Экран тілінің элементтері** (журналистика) – телевизия мен радионың бейнелеуіш құралдарына жатады. Экран тілінің элементтеріне: бейне, дыбыс, сөз, план, монтаж, режиссура жатады. Олар 2 топқа бөлінеді: 1) сандық өзгеріске ұшырамайтын дыбыстық материал / сөз, дыбыс, студиядан тыс жасалатын материал; 2) өзгеріске ұшырайтын, қолайлы етіп өзгертуге болатын тележурналистің қажетіне тәуелді техникалық немесе стиль қалыптастырушыбейнелеуші құралдар. 
 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат:Телевидение
Телесуфлер

**Телесуфлер** (журналистика) – жүргізушінің көрерменмен қарым-қатынас жасауына көмек беретін техникалық құрылғы. Жүргізуші түсірілім кезінде камераға қарап сөйлеуі тиіс. Ал телесуфлер көрерменмен кері байланыста орнатудағы тиімді құрылғы. Оның артықшылығы жүргізуші уақытын үнемдейді, журналист айтатын сөзін жаттап әуре болмайды. Бірақ суфлермен жұмыс істей білу де өнер. Сондықтан онымен алдын-ала жаттығып барып жұмыс жасаған жөн. 
 

## Дереккөздер
  

 
Санат: Журналистика Санат:Телевидение
Ақпараттық жанр

**Ақпараттық жанр** (журналистика) – газет бетіндегі матермалдар мен радио-, телеэфирінің 50 пайызынан астамын құрайтын журналистикадағы басты жанрлардың бірі. Оған *хроника*, *шағын* және *кеңейтілген ақпараттар*, *сұхбат*, *есеп*, *суреттеме*, *репортаж* жатады. Бұлардың бәріне қойылатын талаптар ортақ. Ақпараттық жанр дәлелдер мен дәйектерден тұрады және оның құрамында әдеби көркемдеуіш құралдар қолданылмайды. Күнделікті фактілер туралы баяндайды. Егер аталған жанрды орынды, дұрыс қолдана білсе, онда олардың мүмкіндігі шексіз. Ақпараттағы жанрдағы материалдар субъективті көзқарастан, жеке тұлғаның өзіндік қорытындысынан ада болғандықтан әлем журналистикаысн зерттеушілер оны жарияланымның жоғары формасы деп атайды. 

## Дереккөздер
  

 
Санат: Журналистика Санат:Телевидение
Amanat Media Group

**«Amanat Media Group» ЖШС** (2025 жылға дейін — *«Nur Media» ЖШС*) — Қазақстандағы ең ірі медиакомпаниялардың бірі. 2008 жылы 25 қарашада «Нұр Отан» партиясының бастамасымен құрылған. Қазіргі кезде холдинг құрамына «Астана» телеарнасы, «Айқын», «Литер», «Түркістан» газеттері, «Азаттық рухы» ақпарат агенттігі, «NS» және «Orda FM» радиостанциялары кіреді.

## Тарихы
«Нұр-Медиа» холдингі құрылатыны 2008 жылдың қараша айында белгілі болды. Холдинг «Дала мен қала», «Страна и мир» партиялық газеттері кіретін «Беркут-Медиа» компаниясының негізінде құрылған.

2009 жылы қаңтарда «Нұр-Медиа» холдингі журналист Ерлан Бекхожиннен «Айқын», «Литер» және «Қазақстан теміржолшысы» газеттерін сыйға алды. Бұдан бөлек холдинг «ҚазМұнайГаз» компаниясынан құрамына «Астана» телеарнасы мен «NS», «РДВ» радиостанциялары, «Нұр-Астана», «Түркістан», «Известия-Казахстан» газеттері кіретін «Рауан Медиа Групп» компаниясын сенімгерлік басқаруға алды.

2013 жылы маусымда «Известия-Казахстан» газеті, қыркүйекте «Нұр-Астана» газеті жабылды.

2013 жылы желтоқсанда «Дала мен қала» және «Страна и мир» партиялық газеттері жабылды.

2014 жылы желтоқсанда «Нұр-Медиа» холдингі «Рауан Медиа Групп» компаниясын «ҚазМұнайГаздан» сатып алды. Нәтижесінде холдинг «Астана» телеарнасы, «NS» және «Orda FM» радиостанциялары, «Түркістан» газетінің толыққанды иесі болды.

2018 жылы «Айқын», «Литер» газеттерінің редакциясы Алматыдан Астанаға көшті.

2019 жылы қыркүйекте «Nur Otan» партиясын қайта жаңғырту аясында «Azattyq Ruhy» ақпарат агенттігі ашылды.

2020 жылдың соңында «Қазақстан теміржолшысы» газеті Теміржол, автомобиль, әуе және су көлігі қызметкерлері салалық кәсіподағының (Қазкөліккәсіп) қарамағына берілді.

## Құрылымы

* «Азаттық рухы» ақпарат агенттігі 2019 жылдан бері жұмыс істейді. Бас редакторы — Алтынай Досмадиярова.
* «Айқын» республикалық қоғамдық-саяси газеті қазақ тілінде 2004 жылдың 6 наурызынан бастап шығады. Аптасына үш рет 40 мың тиражбен басылады. Бас редакторы — Амангелді Құрмет.
* «Литер» республикалық қоғамдық-саяси газеті орыс тілінде 2004 жылдың 3 наурызынан бастап шығады. Аптасына үш рет 30 мың тиражбен басылады. Бас редакторы — Жанна Ойшыбаева.
* «Түркістан» халықаралық газеті қазақ тілінде 1994 жылдың 28 қаңтарынан бастап шығады. Аптасына бір рет 5 мың тиражбен басылады. Бас редакторы — Бауыржан Бабажанұлы.
* «Aikyn.kz» сайты 2005 жылдан бері жұмыс істейді. Бас редакторы — Майра Жанысбай.
* «Liter.kz» сайты 2004 жылдан бері жұмыс істейді. Бас редакторы — Малика Галиева.
* «Turkystan.kz» сайты 2007 жылдан бері жұмыс істейді. Бас редакторы — Әлия Тілеужанқызы.
* «Orda FM» радиосы 2000 жылдан бері жұмыс істейді. 2013 жылға дейін «Ас FM», «РДВ», «Деловая волна» деп аталды. Директоры — Әйгерім Есенәлі.

### Бұрынғы медиа активтері
* «Дала мен қала» газеті (2003—2013)
* «Страна и мир» газеті (2003—2013)
* «Известия-Казахстан» газеті (2000—2013)
* «Нұр-Астана» газеті (2004—2013)
* «Aynaline.kz» жастар порталы (2013—2015)
* «Munara.kz» ақпараттық порталы (2013—2016)
* «Remarka.kz» ақпараттық порталы (2013—2015)
* «Қазақстан теміржолшысы» газеті (1931—)

## Бас директорлары

## Дереккөздер

Санат:Басылымдар
Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы

**«Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы»** (кітап) – журналистика терминдеріне анықтама беретін анықтамалық сөздік. 

Кітапты журналистика факультетінде қаншама жылдар бойы журналист мамандарын даярлауда үлкен еңбек сіңірген, тележурналистика саласындағы дарынды ұстаздар *Құдайберген Тұрсын* мен *Жарылқасын Нұсқабайұлы* бірлесіп жазып шығарған. Кітап авторлары өз еңбектерінде журналистика саласындағы қанша жылғы тәжірибелері мен біліктіліктерін пайдалана отырып журналистика терминдерін қазақшаға аударған. Сондай-ақ олардың әрқайсысына жеке-жеке тоқталып анықтама берген. Кітап осы саладағы қазақ тіліндегі тұңғыш анықтамалық-сөздік болып табылады. Ол көпшілік оқырманға, теледидар саласындағы журналистер мен техникалық мамандарға, студенттерге арналған. 

## Дереккөздер
  

 
Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Пибоди жүлдесі

**Пибоди жүлдесі** – халықаралық журналистика саласындағы сыйлық. Джорджи штатындағы университеттің журналистика факультетінің жекелеген азаматтарға, хабар тарату стансаларына, тележүйелер мен бағдарламаларға беретін жүлдесі. Ол қоғамдық қызметі мен жетістіктері үшін ұсынылады. Жыл сайын жүлдеге қатысу үшін әлемнің түкпір-түкпірінен журналистер өз туындыларын ұсынады. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Nature Reviews Rheumatology

**«Nature Reviews Rheumatology»** (2009 жылға дейінгі атауы Nature Clinical Practice Rheumatology) – 2005 жылдан бері «Nature Publishing Group» баспасынан жарық көретін ғылыми журнал. 

Басылым беттерінде ревматология саласындағы зерттеулерге арналған шолу мақалалар жарияланады. 
**Журнал зерттеулерінің негізгі бағыттары:**
* ревмотологиялық буын қабыну, 
* остеоартрит, 
* метоболиялық сүйек аураулары (сонымен бірге остеопороз, сүйек некрозы, педжет), 
* бала бойындағы ревматикалық аурулар, 
* реабилитация, 
* эпидемиология, 
* генетика, 
* иммунология, 
* қабыну және т.б. 
Баc редакторы: Дженни Баклэнд. Қысқартылған атауы: Nat. Rev. Rheumatol. ISSN: 1759-4790. 

## Сыртқы сілтемелер
http://www.nature.com/nrrheum

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар Санат: Медицина
Nature Reviews Urology

**«Nature Reviews Urology»** (2009 жылға дейінгі атауы Nature Clinical Practice Urology) – 2004 жылдан бері «Nature Publishing Group» баспасынан ай сайын жарық көретін медициналық ғылыми журнал. 

Басылым беттерінде урология саласын зерттеуге арналған шолу мақалалар жарияланады. 
**Журнал зерттеулерінің негізгі бағыттары:** 
* андрология  
* эндокринология 
* биостатистика 
* клиникалық сынақ
* әйелдер урологиясы
* ерлердегі белсіздік
* патология
* балалар урологиясы 
* онкология 
* жарақаттар және т.б. 
Бас редакторы: Питер Т. Скардино. Қысқартылған атауы: Nat. Rev. Urol. ISSN: 1759-4812.  

## Сыртқы сілтемелер
http://www.nature.com/nrurol

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар Санат: Медицина
Nature Structural & Molecular Biology

**«Nature Structural & Molecular Biology»** (2003 жылға дейінгі атауы Nature Molecular Biology) – 1994 жылдан бері «Nature Publishing Group» баспасынан ай сайын жарық көретін ғылыми журнал. 

 Басылым беттерінде құрылымдық және молекулярлық биологияның соңғы жетістіктері хақындағы мақалалар жарияланады. 
**Журнал зерттеулерінің негізгі бағыттары:** 
* ақуыздардың құрылымы және функциясы
* транскрипция
* нукленинді қышқылдар 
* макромолекулалар
* көп жиынтықты комплекстердің құрылымы мен функциясы
* ДНК-ның репликациясы
* репарация  
* рекомбинация және т.б. 
2009 жылы соңғы 100 жылдағы *биология мен медицина* саласындағы ең ықпалды журналдардың қатарына енеді. 
Бас редакторы: Бояна Конфорти. Қысқартылған атауы: Nat. Struct. Mol. Biol. ISSN: 1545-9993. 

## Сыртқы сілтемелер
http://www.nature.com/nsmb

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар Санат: Медицина
New Left Review

**«New Left Review»** (Жаңа білім) – негізі 1960 жылы қаланған солшыл бағыттағы ағылшын теориялық журналы. 

Басылым беттерінде Перри Андерсон, Ральф Милибанд, Эрнест Мандель, Алек Ноув, Стюарт Холл, Режи Дебре, Жоао Картим, Вальтер Беньямин, Лючио Коллетти, Валентино Джерратана, Гальвано делла Вольпе, Герберт Маркузе, Теодор Адорно, Дэвид Харви, Джованни Арриги, Аргири Эммануэль, Эрик Олин Райт, Никос Пуланзас, Бенедикт Андерсон, Тарик Али, Терри Иглтон, Славой Жижек және т.б авторлардың туындылары жарияланады. 

## Сыртқы сілтемелер
New Left Review

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар Санат: Медицина
New Musical Express

**«New Musical Express»** (қысқартылған атауы«NME») – «IPC Media» баспасынан ай сайын жарық көретін ағылшын музыка журналы. 

Негізі 1952 жылы Ұлыбританияда қаланды. 1970 жылдары алғаш рет панк-рок жайлы кеңінен насихаттап баяндайтын музыкалық басылым болды. «NME» бірлесе жұмыс істеген танымал музыкант журналистердің арасында Чарльз Шаар Мюррей, Ник Кент, Тони Парсонс, Джули Берчилл болған. 2001-2003 жылдар аралығында журнал Ресейде шығып тұрды. 

## Сыртқы сілтемелер
*NME.com

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
News of the World

**«News of the World»** (ағыл. «Әлем жаңалықтары») – 1843-2011 жылдар аралығында әр аптаның сенбі күні жарық көрген британ таблоиды. 

2011 жылдың шілде айында «News of the World» иесі Руперт Мёрдокатың ұлы **Джеймс Мёрдок** газеттің соңғы нұсқасы 2011 жылдың 11 шілдесінде яғни жексенбі күні жарыққа шығатынын мәлімдеді. Газеттің жабылуына себеп болған жанжал жұлдыздар арасындағы телефон әңгімелерінің тыңдалуы деседі. Әрбір санының таралымы 2 904 566 дана. «News Group Newspapers» баспасынан басылып шыққан. Бас редакторы: Колин Майлер. Көлемі: 72-80 бет. 

## Сыртқы сілтемелер
www.newsoftheworld.co.uk

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Physiological Entomology

**«Physiological Entomology»** – Лондондағы Корольдік энтомологиялық қоғамдық ұйымның қолдауымен ай сайын жарық көретін жәндіктер физиологиясы және энтомологияның кейбір мәселелеріне арналған ғылыми журнал. 

Негізі 1976 жылы қаланған. Сонымен бірге басылым беттерінде нейробиология және сенсорлы физиология, эндокринология, жалпы физиология, химиялық экология, физиология және биохимия тәлімдері т.б тақырыптарда мақалалар жарияланады. Бас редакторы:Jim Hardie, Robert Weaver and Henry Fadamiro. Қысқартылған атауы: Physiol. Entomol. ISSN: 1365-303. 

## Сыртқы сілтемелер
royensoc.co.uk

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Record Mirror

**«Record Mirror»** – ай сайын жарық көретін британ музыкалық журналы.

Негізін 1953 жылы *Исадор Грин* қалады. 1956 жылы ең алғашқы британ хид-парад альбомы басылымда жарияланады. 1960 жылдары алғашқы The Beatles, Rolling Stones, The Searchers, The Who, The Kinks хақындағы хаттар легі де дәл осы жерде пайда болды. Жергілікті сахна бағандарына арналған хабарларды жүргізу үшін ықпалды Ливерпуль газетінің редакторы Mersey Beat журналға шақырылғаннан кейін, басылым беттерінде Бирмингем, Манчестер, Ньюкасл, Шеффилд және өзге Британияның музыкалық орталықтарынан ұқсас репортаждар жариялана бастады. Сонымен бірге «Record Mirror» америкалық қара ырғақ пен блюзға барынша қолдау көрсетіп, классикалық рок-н-ролл жайлы мақалаларды үнемі жариялап отырды. 

60 жылдары басылым бетінде жарияланған танымал музыкант журналистердің тізімінде *Грэм Эндрюс*, *Дерек Болвуд*, *Терри Чеппелл*, *Лон Годдард*, *Дэвид Гриффитс*, *Тони Холл*, *Валери Мэббс*, *Барри Мэй*,* Алан Стинтон* және т.б бар.

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Rock Sound

**«Rock Sound»** – баламалы музыкаға арналған, ай сайын ағылшын тілінде жарық көретін журнал. 

1999 жылы француз «Editions Freeway» баспасынан жарық көреді. Журналды 2004 жылы баспа директоры *Патрик Нейпиро* сатып алады. Басылым беттерінде коммерциялық орындаушыларға қарағанда, көп ретте «андеграундтар» хақындағы мақалалармен бірге маңызды оқиғалардан сипаттамалар беріледі. 

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
SFX

**«SFX»** – ғылыми фантастика мен фэнтезиге арналған айына бір рет жарық көретін ағылшын журналы. 

Негізін 1995 жылы *Дейв Голдер* () мен *Мэтт Билби* () қалаған. Басылымның алғашқы 13 санының бас редакторы Мэтт Билби болса, 14 нөмірден бастап бас редакторы Дейв Голдер, ал 2005 жылы Девид Бредли болады. Өз кезегінде журнал алғашқы уақытта көшбасшы санатында болған, қазіргі уақытта да Ұлыбританиядағы ғылыми-фантастикалық басылымдардың ішіндегі ең танымалы болып табылады. «Future Publishing» баспа үйінде басылады. 

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Sight & Sound

**Sight & Sound** («Көзайым мен Дыбыс» немесе «Дыбыс және Сурет») – негізі 1932 жылы қаланып, 1934 жылдан бері Британдық кино институтының қолдауымен ай сайын жарық көретін кино тақырыбына арналған британ журналы.

1991 жылдан бастап тоқсанына бір рет ғана шығып отырды. Басылым дәстүрлі түрде Ұлыбританияда шығатын барлық кино топтарын түсіру құрамымен бірге жариялайды. Ал үлкен премьералар қарсаңында режиссерлермен және актерлермен жүргізілген ашық сұхбаттар ұсынылады. Журнал өз бәсекелестерінен бұрын әрбір он жылда жаңарып тұратын, әр кезеңнің танымал фильмдері тізімін жариялап отырады. Тізімдер қорытындысы әлемдік кино саласының кәсіпқойларынан сұрақ-жауап алынғаннан кейін жасалады. 1952 жылы жүргізілген сұрақ-жауаптан соң ең танымал фильмдер ретінде *«Велосипед ұрлаушылар»*, *«Алтын дүрлікпесі»* мен *«Үлкен қала оттары»* берілген.

Санат:Ұлыбритания журналдары
Санат:Кино туралы журналдар
Socialist Review

**«Socialist Review»** – Социалистік жұмысшылар партиясының апталық журналы. 

Негізін 1950 жылы Джерри Хили қалаған. Сонымен қатар ол *«Socialist Review»* тобының қалыптасуына негіз болады. Осы кезеңнен бастап басылым топтың барлық материалдарын жариялайтын ақпараттық ұйым ретінде саналды. Алайда 1960 жылы жаңа журнал *«International Socialism»* пайда болғаннан кейін , «Socialist Review» өз маңызын жоғалтады. 2005 жылы ескі нұсқасымен соңғы 302-ші саны жарық көреді. 2006 жылы СПР конференциясында «Socialist Review» басылымның форматын өзгертіп, *«Socialist Worker»* газетіне апталық қосымша ретінде жарыққа шығаруға шешім қабылданады. Ескі нұсқадағы редакторы: Крис Найнхэм. 2004 жылдан бастап журнал редакторы: Линдси Джерман болса, 2004 жылдың маусым айынан 2005 жылдың қазан айына дейін Питер Морган болған. 2007 жылдың жаз мезгілінен бастап бас редакторы – **Джудит Орр**.

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Strand Magazine

**«Strand Magazine»** – ай сайын жарық көретін беллетристика журналы. Негізін қалаған **Джордж Ньюнс**. 1891 жылы қаңтар мен 1950 жылы наурыз айының аралығында Ұлыбританияда жарық көріп тұрған.  

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Systematic Entomology

**«Systematic Entomology»** – *Лондондағы Корольдік* энтомологиялық қоғамдық ұйымының қолдауымен жылына төрт рет жарық көретін британ ғылыми журналы. 

Онда жәндіктердің систематикасы, таксономиясы мен филогениясы және энтомологияның кейбір мәселелеріне арналған мақалалар жарияланады. Негізі 1932 жылы қаланған журналдың атауы бірнеше рет өзгерген. Мысалы, 1932-1970 – *Proceedings of the Royal Entomological Society of London Series B, Taxonomy* (Volume 1-39), 1971-1975 – *Journal of Entomology Series B, Taxonomy* (Volume 40-44), 1976 жылы *Systematic Entomology* (Volume 1). 2010 жылдан бергі редакторлары: Peter S. Cranston және Lars Vilhelmsen. «John Wiley & Sons, Inc» баспа үйінен басылып шығады. ISSN: 0307-6970. 

## Сыртқы сілтемелер
www.wiley.com

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
The Banker

**«The Banker»** – ай сайын жарық көретін, қаржы саласына арналған халықаралық ағылшын журналы. 

Басылымды жарыққа шығару ісімен Лондондағы *«The Financial Times Ltd»* компаниясы айналысады. Алғашқы саны 1926 жылы жарық көріп, бас редакторы әрі негізін қалаушы: **Брэндан Брэкен** болды. Басылым жыл сайын әлемдегі үздік қаржы институттарына *«The Banker Awards»* атындағы жүлдені тағайындайды. Сонымен бірге әр жылдың шілде айында «Әлемдік 1000 банктің шеруін» жариялап отырады. Қазіргі уақыттағы редакторы: Стивен Таймуэлл (ағыл. Stephen Timewell). Таралым саны: 28 060дана (шілде 2006 — маусым 2007). 

## Сыртқы сілтемелер
 http://www.thebanker.com/

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
The Coleopterist

**«The Coleopterist»** – жылына үш рет жарық көретін колеоптерология мәселелері мен қоңыздарды жан-жақты зерттеуге арналған британ ғылыми журналы. 

Негізі ертеректе пайда болған *«Coleopterist’s Newsletter»* журналының жалғасы ретінде 1992 жылы Ұлыбританияда қаланған. Басылымның әр санында ғылыми мақалалар мен шағын жазбалар, кітаптарға шолу және өзге де мақалалар А5 нұсқасында жарияланады. Бас редакторы: Prof. M. G. Morris. ISSN: 0965-5794 

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
The Gentleman’s Magazine

**«The Gentleman’s Magazine»** (ағыл. «Джентльмен журналы») – ай сайын жарық көретін журнал. 

Негізін 1731 жылы қаңтар айында Лондонда *Эдуард Кейв* қалаған. Алғашқы атауы: **«The Gentleman’s Magazine: or, Trader’s monthly intelligencer»**. Сильванус Урбан () бүркеншек атымен танымал Кейв журналдың бас редакторы болды. Ол алғаш рет magazine («қойма») ағылшын сөзін «журнал» мағынасына ауыстырып (ертеректе journal) қолдана бастады. Басылым XVIII ғасырдың басы мен XIX ғасырдың орта шеніне дейін кең танымал болды.

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
The Journal of Experimental Biology

**«The Journal of Experimental Biology»** – биология мәселелері мен эксперименталды физиологияға арналған британ ғылыми журналы. 

Басылымның негізі 1923 жылы Эдинбургте *«The British Journal of Experimental Biology»* атаумен қаланады. Басылым беттерінде төмендегідей эксперименталды зерттеулердің шешімі хақындағы мақалалар жарияланады: физиология, биомеханика, нейроэтология, трансплантация, және нейрофизиология. Сонымен қатар журналда Нобель сыйлығы иегерлерінің жұмыстары да жарияланады. Мысалы: Питер Медавар және Август Крог. Журнал *«Company of Biologists»* баспасынан жарық көріп тұрған. ISSN: 0022-0949. 

## Сыртқы сілтемелер
 jeb.biologists.org

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
The London Philatelist

**«The London Philatelist»** («Ло́ндонский филатели́ст») – Лондондағы Британ Корольдігінің филателистік қоғамының журналы.

1892 жылы негізі қаланып, бүгінгі уақытқа дейін үздіксіз шығарылып келеді. Жыл сайын (қаңтар мен шілдені қоспағанда) 10 саны жарық көрген. Негізгі тақырыптары: халықаралық филателист тарихы мәселелері мен пошталық үндеулер. Басылымның басқы бетінде дәстүрлі түрде Ұлыбританияның елтаңбасы бейнеленеді. 1892-93 жылдары журналдың алғашқы редакторы: *Эдуард Джеймс Нанкивелл* болған.

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
The Railway Magazine

**«The Railway Magazine»** – ай сайын жарық көретін британ темiржол көлiгi энтузиасттарының журналы. Негізін қалағандар 1897 жылы *Джозеф Лоуренс* пен бұрынғы теміржолшы *Франк Е. Корнвелл*. Басылым өз кезегінде таралымын аз ғана көлеммен бастаған, кейін оның таралымы 25 мыңға жеткен. 1942 жылдың мамыр айы мен 1949 жылдың соңына дейін қағаз тапшылығына байланысты журнал екі айда бір рет жарық көрген.

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
The Studio

**«The Studio»** – визуальды өнерге арналған британ журналы.  

Негізі 1893 жылы қаланған. Өзінің пайда болу кезеңінде өнердегі сәндік эстетикалық үрдіспен, оның ішінде ар-нуво, өнер қимылдары және қолөнермен тығыз байланысты болды. Басылымның бір бетін Обри Бёрдслей суреттеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін журнал авангардтық көркем бағытқа ауыса бастады. XX ғасырдың екінші жартысында басылым беттерінде сәулет өнері мен дизайн ерекше орын алған. 1960 жылдары басылымның атауы *«Studio International»* болып өзгертілген.

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Time Out

**«TimeOut»** – штаб-пәтерлері Лондонда орналасқан халықаралық компания. 

Компания қала өмірінің мәдениеті мен көңілді кештерін жариялап отыратын компания атымен аталатын танымал журнал – жол көрсеткішін шығарып отырады. 1968 жылы *Тони Эллиот* негізін қалаған. Басылым беттерінде театр, кино, өнер, сән, сонымен қатар көрмелер, түрлі мәдени іс-шаралар, кафе, мейрамхана, түнгі клубтарға қатысты әртүрлі жарияланымдар басылады. Ресейде Санк-Петербург бен Мәскеу қалаларында да шығарылады.

Санат:Ұлыбритания журналдары
Lucifer

**«Lucifer»** ( — Жарық Тасушы) — 1887-1897 жылдар аралығында Лондонда жарық көрген теософиялық журнал. Кейінірек атын *The Theosophical Review* дегенге өзгертті.

## Тарихы
Басылым негізін Елена Блаватская қалап, алғашқы саны 1887 жылы Лондонда жарық көрген. Журналдың әр нұсқасы 50-60 беттен тұрады, жылына 12 саны оқырман назарына ұсынылады. Басты тақырыптары: филолсофия, теософия және дін.

Санат:Басылымдар
Панч

**«Панч»** () – 1841-1992 жылдар мен 1996-2002 жылдар аралығында жарық көрген, британдық апталық әзіл-сықақ журналы. 

Басылымның негізін 1841 жылы 17 шілдеде Генри Мэйхью () мен бедерлеуші Эбенезер Ланделлс () қалаған. Редакторлары: Мэйхью мен Марк Лемон () болған. Алғашқы кездегі Лондондық атауы «Le Charivari» болған. 1842 жылы Мэйхью редакторлық жұмысын тоқтатады, дәл осы жылдың желтоқсан айында журналды атақты баспагер Брэдбер мен Эванс сатып алады. Ол 1840-50 жылдар аралығында ең беделді әзіл-сықақ басылымдарының бірі болды. Сонымен қатар журналда тегін жарнама бөлімі жұмыс атқарды. 1940 жылы таралымы 175 000-ға жетті.

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Эндгейм

**«Эндгейм»** () – шахмат этюдтары компазициясын жариялайтын, тоқсан сайын жарық көретін ағылшындық журнал. 

1965 жылдан бері Лондонда жарық көріп келеді. Редакторы: ағылшын шахмат шебері А. Ройкрофт. Басылым беттерінде этюд теориялары, әртүрлі мемлекеттердегі этюдтар шығармашылығы, шахматқа қатысты кітаптар хақындағы мақалалар беріледі.

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Analysis Mathematica

**«Analysis Mathematica»** (қысқартылған атауы — Analysis Math, ANAM) – тоқсан сайын ағылшын, орыс, француз және неміс тілдерінде жарық көретін, математика саласына арналған, венгр және ресей ғылыми журналы. Ресей Ғылым академиясы мен Венгр Ғылым академиясының бірлескен жобасы. Баспагер: Akadémiai Kiadó. Жарыққа шығарушы *«Springer Science+Business Media B.V., Formerly Kluwer Academic Publishers B.V»*.

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Analysis Mathematica hungarica

**«Analysis Mathematica hungarica»** (қысқартылған атауы — AMHU) –математика саласына арналған, ағылшын тілінде жарық көретін венгр ғылыми журналы. Негізі 1950 жылы қаланған. Баспагер: Akadémiai Kiadó. Жарыққа шығарушы: Springer Science+Business Media B.V., Formerly Kluwer Academic Publishers B.V. ISSN 0236-5294. Онлайн нұсқасы: ISSN 1588-2632 

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Павел Валерианович Жадовский

**Павел Валерианович Жадовский** ─ орыс жазушысы, ақын. 

Жазушы Юлия Жадовскаяның ағасы. Мәскеу кадет корпусында оқыған. 1840 жылдардың аяғында ақын ретінде таныла бастады. 1859 жылы Санкт-Петербург қаласында алғашқы *«Стихотворения»*, 1972 жылы *«Собрание стихотворений»* өлеңдер жинағы жарық көреді. 1886 жылы *«Собрание сочинение»* шығармасы басылып шығады. «На бастионах Севастополя» және «Отрывки из воспоминаний о Крыме 1855 и 1856 г.г» атты естеліктердің авторы.

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Анатолий Иванович Леман

**Анатолий Иванович Леман** – орыс жазушысы. 

1859 жылы Мәскеуде дүниеге келген. Санкт-Петербургтегі әскери училишеде оқыған. Өзінің повестері мен әңгімелері *«Наблюдатель»*, *«Исторический вестник»*, *«Всемирная Иллюстрация»* журналдарында жарияланып отырады. 1886 жылы *«Дворянская повесть»*, 1891 жылы *«Кефир»* кітаптары жарық көреді. Сондай-ақ 1892 жылы «Юргенсон» баспасында *«Теория биллиардной игры»* оқулығы басылып шығады. 
Могила А.И. Лемана

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Осип-Юлиан Иванович Сенковский

**Осип-Юлиан Иванович Сенковский** ─ шығыстанушы, жазушы, редактор.

1819 жылы Вилен университетін бітіреді. Университетте профессор *И. Лелевель* мен *Г.Э. Гродектің* ықпалымен Шығысқа қызығушылығы туады. 1819-1821 жылдары Сирия мен Египетке саяхат жасайды. 1821 жылы Санкт-Петербург Шетел коллегиясында аудармашы болып қызмет атқарады. 1824 жылы француз тілінде «Приложение к общей истории гуннов, турков и монголов» тарихи зерттеу еңбегі жарық көреді. 1831 жылы ағылшын тілінен Джеймс Мориердің «Похождения Хаджи-Бабы из Исфагана» шығармасын аударып, басып шығарады. 

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Росток (журнал)

**«Росток»** () – прерафаэлиттер бауырластығы (), Уильям Холман Хант, Данте Габриэл Россетти мен оның ағасы Уильям Россетти негізін қалаған журнал. 

Бас редакторы –*Уильям Россетти*. 1850 жылы сәуір айында «Aylott & Jones» баспасынан небәрі 4 қана нөмірі жарық көреді. Басылым беттерінде прерафаэлиттердің теориялық мақалалары мен Уильям Россетти, Кристина Россетти, Томас Вулнер, Джеймс Коллинсон, суретші Уолтер Деверелла, Уильям Скотт сынды тұлғалардың ақындық туындылары жарық көреді. Дәл осы басылымда Данте Габриэла Россеттидің 19 жасында жазған *«Небесная подруга»* өлеңі жарияланады. Аталмыш шығарма Данте поэмаларының ішіндегі танымалы болған. 
Ссылки The Germ: Thoughts towards Nature in Poetry, Literature and Art — с комментариями Уильяма Россетти.

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
Philosophical Transactions of the Royal Society

**Philosophical Transactions of the Royal Society** (қысқаша *Phil. Trans.*) — Лондон корольдік қоғамы жарыққа шығаратын ғылыми журнал. Ағылшын әлеміндегі көне журналдардың бірі. Басылым 1665 жылдың 6 наурызынан бері үздіксіз шығып келеді. 

## Дереккөздер
 

Санат: Басылымдар
Михаил Николаевич Лебедев

**Михаил Николаевич Лебедев** – ақын, жазушы.

Өзінің шығармаларын Юсь, Абориген Вычегодский деген бүркеншік аттарымен жариялап отырған. Лебедев Қазан төңкерісіне дейін орыс тілінде *«За богом молитва, за царем служба не пропадут»*, *«Последние дни Перми Великой»*, *«Таня Осинина»*, *«Среди медведей»* және *«В волостном омуте»* повестері жарық көреді. 1934 жылы балаларға арналған өлең, мысал кітаптары басылып шығады. Содан кейін ақынның әртүрлі жастағы оқырмандарға арналған «Стихъяс», «Тулыс», «Зарни чукор» кітаптары басылып шығады. А.С. Пушкин, И.А. Крылов, В.В. Маяковский шығармаларын коми тіліне аударған.

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Леонид Петрович Блюммер

**Леонид Петрович Блюммер** – орыс жазушысы, журналист.

1840 жылы Керчь қаласында дүниеге келген. 1859 жылы Петербург университетінің Шығыстану факультетіне оқуға түсіп, бір жыл оқиды. Л.П. Блюммер шетелге кетіп, А.И. Герценмен, Н.П. Огаревпен тығыз қарым-қатынаста болады. Шетелде жүріп *«Свободное слово»* журналы мен *«Весть»* және *«Европеец»* газеттерін шығарады. 1865 жылы Ресей патшалық басқармасының шақыртуымен қайтып келіп, өзінің саяси «адасуын» мойындап, Томск губерниясына жер аударылады.

## Шығармалары
* «Фальшивая бумажка», 
* «Слуга», 
* «Без следа», 
* «На Алтае».

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Николай Петрович Вагнер

**Николай Петрович Вагнер** (орыс: *Николай Петрович Вагнер*) — орыс ғылым зоолог және жазушысы. 1845 жылы Казан университетіне оқуға түсіп, 1849 жылы *«О лучших характерных признаках для классификации насекомых»* еңбегімен кандидат дәрежесінде алтын медальмен бітіріп шығады. 1848 жылдан бастап «Русская иллюстрация» газетінде ғылыми мақалалары жарық көре бастайды. 

1870-1885 жылдары Санкт-Петербург университетінің профессоры болады. 1877-1879 жылдары «Свет» ғылыми-танымдық журналының редакторы болады. 1881 жылы «Тёмный путь» романы жарық көреді.

## Шығармалары
* «Новый год»
* «Телепень»
* «Пимперлэ» 
* «Макс и Волчок»
* «Мила и Ноли» 
* «Песенка земли»
* «Гризли»

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Александра Григорьевна Каррик

**Александра Григорьевна Каррик** – орыс жазушысы, журналист, аудармашы. 

Андерсеннің ертегілерін, сондай-ақ Р.Джованьоли, Г. Уэллс, Р. Киплинг, М. Крауфорд, Э.М. Гаррис, С. Гордон, Н. Уайзмен, К.Э. Францоза шығармаларын аударған. *«Женское дело»* журналының «Иностранные отголоски» бөлімін басқарады. 1860 жылдардың аяғында «Дело» журналында жұмыс істейді. *«Питомка»*, *«На морском песке»*, *«Ручей»* әңгімелерімен, *«В рабочем углу»*, *«Бездомная»* очерктерінің авторы.

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Александр Васильевич Дружинин

thumb|250px|Александр Васильевич Дружинин, 1856 жыл
**Александр Васильевич Дружинин** — орыс жазушысы, әдеби сыншы.

Шекспир, Байрон шығармаларын аударған. 1847 жылдан бастап «Современник» журналында әңгімелері, повестері, романдары мен әдеби-сын мақалалары жарияланып отырады. 

1856 жылы В.П. Печаткиннің шақыртуымен «Библотеки для чтения» журналын қайта шығара бастайды. «Отечественные записки», «Искра», «Русский вестник» журналдары мен «Санкт-Петербургские ведомости», «Северная пчела» газеттерінде қызмет етеді. 1847 жылы «Современник» журналында *«полинка Сакс»* повесі жарық көреді. 

## Шығармалары
* «Прошлое лето в деревне»
* «Жизнь и смерть короля Джона»
* «Воспоминание о русском художнике П.А. Федотове» 
* «Жюли» 
* «Художник»

Санат:Орыс жазушылары
Санат:1824 жылы туғандар
Санат:1864 жылы қайтыс болғандар
Роман Лукич Антропов

**Роман Лукич Антропов** ─ орыс прозаигі, драматург.

Бүркеншік есімі – **Роман Добрый**. 1876 жылы драматург Л.Н. Антроповтың отбасында дүниеге келген. 1903 жылы *«Герцогиня и «конюх»»* кітабын шығарады. Роман Добрый қырыққа жуық детектив жазған. Өмірінің соңында *«Сорок лет среди грабителей и убийц»* автобиографиялық кітабын шығарады. Роман Добрыйдың өмірі жайлы деректер аз сақталған. 

## Шығармалары
* «Сподвижник и фавориты. Бирон» 
* «Борьба у престола»
* «Гений русского сыска И.Д. Путилин»

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Ефим Фёдорович Зарин

**Ефим (Ефимий) Фёдорович Зарин** ─ орыс жазушысы.
1829 жылы Пенза губерниясында дүниеге келген. 1858 жылы «Библиотека для чтения» журналында Дж.Байронның *«Манфреда»* шығармасын аударып, жариялайды. «Библиотека для чтения», «Отечественные записки» журналдарында жұмыс істейді. Шығармаларын **Incognito** деген бүркеншік атпен жариялап отырады. Кейінірек «Русский мир» газетінде және басқа да баспаларда қызмет атқарады. Байронның *«Мариано Фальеро»*, *«Сарданапал»* және *«Двое Фоскари»* шығармаларын аударған. «Земли и Неба» және «Каина» аудармалары басылмай қалып қояды.

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Леонид Николаевич Майков

**Леонид Николаевич Майков** – орыс әдебиетінің тарихын зерттеуші.

1839 жылы Санкт-Петербург қаласында дүниеге келген. 1860 жылы Санкт-Петербург университетінің тарих-филология факультетін бітіреді. 1868 жылдан бастап Археология институтының профессоры болады. 1893 жылдан бастап *Ғылыми Академияның* вице-президенті болып тағайындалады. 1882-1890 жылдары «Министерства народного просвещения» журналының редакторы болады. 
Шығармалары мен мақалалары *«Отечественная записка»*, *«Заря»*, *«Руский вестник»*, *«Русский архив»* журналдарында жарияланып тұрады.

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Санат:Санкт-Петербургте туғандар 
Санат:Ресей империясы этнографтары
Николай Александрович Мельгунов

**Николай Александрович Мельгунов** ─ орыс жазушысы. 

Сондай-ақ аудармашы, библиограф, публицист ретінде танымал. 1818-1820 жылдары Петербург Педагогикалық институтының Благородный пансионында оқиды. Оның оқытушылары В.К. Кюхельбекер, К.П. Арсеньев, А.П. Куницын болады.С.П. Шевырев және В.П. Титовпен бірігіп, Л. Тикаа және В. Г. Вакенродердің «Об искусстве и художниках» кітабын аударады. 1837 жылы Германия қаласында неміс тілінде Г.И. Кёнигтің Мельчугонмен сұхбатының негізінде жазылған *«Очерки русской литературы»* кітабы жарық көреді.

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Александр Александрович Бестужев

**Александр Александрович Бестужев** (бүркеншік есімі − *Марлинский*) ─ орыс жазушысы, сыншы, публицист.

1797 жылы Санкт-Петербург қаласында дүниеге келген. 1819 жылдан бастап «Сын Отечества» және «Совревнователь просвещения» журналдарында өлеңдері мен шағын әңгімелері жарияланып тұрады. 1821 жылы *«Поездка в Ревель»* кітабы жарық көреді. 1823-1825 жылдары К.Ф. Рылеевпен бірге «Полярная звезда» альманахын басып шығарады.

## Шығармалары
* «Замок Венден»
* «Поездка в Ревель»
* «Наезды»
* «Изменник»
* «Испытание»
* «Кровь за кровь»
* «Мореход Никитин»
* «Испытание»
* «Лейтенант Белозор»
### Повестері
* «Аммалат-бек»
* «Мулла-Нур»
* «Страшное Гадание»
* «Фрегат Надежда»

## Дереккөздер
 

Санат: Орыс жазушылары
Санат:1797 жылы туғандар
Василий Семёнович Березайский

**Василий Семёнович Березайский** − педагог, аудармашы.

1762 жылы Ярославль губерниясында дүниеге келген. 1782 жылы Санкт-Петербург оқытушылар семинариясында үш ай оқиды. 

1812 жылы IV дәрежелі Святой Владимир орденімен марапатталады. 

Шығармашылық жолын француз тілінен аударма жасап бастайды. Березайскийдің соңғы жасаған аудармасы *«Храм бессметрныя славы императора Петра Первого»* кітабы. 1798 жылы ''«Анекдоты древних пошехонцев»' кітабын басып шығарады.

## Дереккөздер
  

Санат:1762 жылы туғандар
Санат:Ярославль губерниясында туғандар
Санат:Ресей империясы педагогтары
Санат:Ресей империясы аудармашылары
Николай Иванович Греч

**Николай Иванович Греч** ─ редактор, журналист, филолог, аудармашы, публицист. 

1787 жылы Санкт-Петербург қаласында дүниеге келген. 1805 жылы алғаш «Российская словестность» журналында *«Синонимы. Счастие, благополучие, блаженство»* мақаласы жарық көреді. «Гений времени», «Журнал новейших путишествий», «Европейский музей» журналдарының жарыққа шығуына атсалысады. *«Записки о моей жизни»* мемуарлы кітабын жазған. *«Поездка в Германию»*, *«Чёрная женщина»* романдарының авторы.

## Дереккөздер
  

Санат: Тұлғалар Санат: Журанлистика
Иван Петрович Крешев

**Иван Петрович Крешев** – орыс жазушысы, ақын, аудармашы, журналист. 

1845 жылы Петербург университетін бітіреді. 1840 жылдан бастап шығармалары жариялана бастайды. Крешев Гейне, Рюккерт, Уланд, Байрон, Томас Мур, Гюго, Катулл шығармаларын аударған. 1854 жылы «Библиотека для чтения» журналында *«Алжирия»* мақаласы жарық көреді. «Пантеон», «Маяк» журналдарында өлеңдері басылып отырады.

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Александр Николаевич Афанасьев

**Александр Николаевич Афанасьев** ─ орыс фольклорын жинаушы, славян халықтарының рухани мәдениетін зерттеуші. 

1826 жылы Богучар қаласында дүниеге келген. Мәскеу университетінің заң факультетінде оқып жүріп, С.П. Шевырев, О.М. Боянсий мен Т.Н. Грановскийдің лекцияларын тыңдайды. Студент кезінде-ақ сол кезде біршама танымал болған «Современник» және «Отечественные записки» әдеби журналдарында қызмет етіп, алғашқы әдебиеттану саласындағы мақалалары басылып шыға бастайды. 1860 жылы *«Русские народные легенды»* жинағы, 1870 жылы *«Русские сказки»* еңбегі жарық көреді. 

## Дереккөздер
  

Санат:XIX ғасырдағы орыс жазушылары
Санат:Туберкулёзден қайтыс болғандар
Дмитрий Константинович Гирс

**Дмитрий Константинович Гирс** – орыс жазушысы.

1836 жылы Таганрог қаласында дүниеге келген. Кадет корпусында оқиды. «Орыс хабаршысында» және «Отечественная Записка» журналында **Константинова** деген бүркеншік атпен шығармалары жарық көре бастайды. 1878-1880 жылдары Гирс «Русская Правда» газетін шығара бастайды. 1872 жылы *«Записки военного»* және *«Калифорнийский рудник»* кітаптары басылып шығады. 

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Всеволод Дмитриевич Костомаров

**Всеволод Дмитриевич Костомаров** – орыс жазушысы, ақын, аудармашы. 

1837 жылы Ярослав губерниясында дүниеге келген. 1856 жылы Михайлов артиллерия училищесін бітіреді. Беранже, Гейне, Гюго, Шамиссо шығармаларын аударған. 1861 жылы «Время» журналында *«Легенды сербов»* мақаласы жарияланады. Костомаровтың Бернс, Лонгфелло, Байрон шығармаларын аударған еңбегі Гербельдің *«Английские поэты»* жинағына енген. Шекспирдің шығармаларын толығымен аударып, тек «Корль Иоанн» және «Король Ричард» шығармасын шығарып үлгереді.

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Нестор Васильевич Кукольник

thumb|Нестор Кукольник
**Нестор Васильевич Кукольник** ─ ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы орыс жазушысы. 

1809 жылы Санкт-Петербург қаласында дүниеге келген. Оның өлеңдеріне 27 композитор музыка жазған. *«Руслан и Людмила»* және *«Иван Сусанин»* опера либретто өлеңінің авторы. 1829-1831 жылдары Нестор Кукольник Вилен гимназиясында орыс тілінен сабақ береді. 1834 жылы *«Рука Всевышнего отечество спасла»* драмасы жарыққа шығады.

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Василий Гаврилович Рюмин

**Василий Гаврилович Рюмин** – орыс жазушысы. 

1817-1821 жылдары Мәскеу университетінің Благородный пансионында тәрбиеленіп, кейін Мәскеу университетінде оқиды. 1840 жылы өзінің басыбайлы шаруаларын босатып алады. Мәскеу Императорлық ауылшаруашылығын қолдаушылар қоғамының мүшесі. 1820 жылы *«О строении Языка. Из Вейса»* шығармасы жарық көреді. 

## Шығармалары
* «Страсть к похвале, Из Томаса», 
* «О мении. Из Вейса», 
* «О причинах заблуждений, рассуждение из класса философии».

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Афанасий Афанасьевич Фет

**Афанасий Афанасьевич Фет** – орыс лирик-ақыны, аудармашы. 

1838 жылы Мәскеу университетінің алдымен заң факультетінде, кейінірек тарих-филология факультетінде оқиды. 1840 жылы *«Лирический пантеон»* өлеңдер жинағы жарық көреді. 1842 жылы «Москвитянин» және «Отечественные записки» журналдарында еңбектері жарық көріп отырады. 1856 жылы Феттің Тургеневтің редакторлығымен үшінші жинағы басылып шығады. Фет өзінің сүйіктісіне арнап *«Талисман»* поэмасын жазып шығады. 1822-83 жылдары Гётенің *«Фауст»* шығармасының екі бөлімін де, 1886 жылы Катулла өлеңдерін аударады. 

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Клеман Маро

**Клеман Маро** (; 23 қараша 1496 жыл, Кагор – 13 қыркүйек 1544 жыл, Турин) – француздың атақты ақыны және Ренессанс дәуірінің гуманисті. 

Оның тұңғыш жазылған өлеңдері 1526 жылы «Клеманның бозбалалық шағы» (L'adolescence clementine) деген атпен жинақ болып басылып шығады. 1534 жылы Овидийдің «Метаморфоз» атты кітабын, 1538 жылы Давидтің псаломдарын аударады. Маро Франсуа Вийонның поэзиясын жоғары бағалаған. Буало өзінің *«Поэтикалық өнер»* атты трактатында Мароны Вийонның ізін жалғастырушы деп көрсетеді. Пушкиннің «Қарт» атты өлеңін Маро *«Өзім туралы»* (De soi-meme,  Epigrammes циклынан, 1537 жыл) деген атпен аударған.

## Дереккөздер
  

Санат:Франция тұлғалары
Ален Шартье

**Ален Шартье** (, шамамен 1392-1430 жылдар) – француз ақыны және жазушы. 

1423-1426 жылдары елшілік қызмет атқарады. Ол шығармаларын латын және француз тілдерінде жазады. Латын тілінде жазылған шығармалары: 
* «Dialogus super deploratione Gallicae calamitatis» 
* «De detestatione belle gallici et suasione pacis» 
* «Invectiva contra ingratum amicum» 
* «Ad Universitatem Parisiensem» 
Сондай-ақ Жанна д`Арк туралы жазған хаттары да бар. Француз тілінде жазылған еңбектері:
* «Төрт дауысты ивектива» (Quadrilogue invectif, 1422) – диалог түрінде келген прозалық туынды;
* «Curial» атты шығармасында сарай өмірін суреттейді;
* «Le livre des quatre dames» – 1416 жылы жазылған 3600 өлеңнен тұратын поэма.

## Дереккөздер
  

Санат:Франция тұлғалары
Карл (Шарль) I Орлеанский

**Карл (Шарль) I Орлеанский** (, 24 қараша 1394 жыл, Париж – 5 қаңтар 1465 жыл, Амбуаз) – Орлеан герцогі (1407-1465 жылдар), француз феодалы және әскери бастық, Валуа король үйінің мүшесі, Францияның атақты ақындарының бірі. 

Баллада (131 баллада жазған), рондо (400-ден аса) және ән жазудың шебері. Оған арнап замандасы Франсуа Вийон баллада жазған. 1415 жыл]ы Азенкур түбінде болған шайқаста ағылшындардың тұтқынына түседі, сонда 25 жыл болады. Ол шығармаларын француз тілінде ғана емес, ағылшын тілінде де жазған. 

## Дереккөздер
  

Санат:Франция тұлғалары
Кристина Пизанская

**Кристина Пизанская** (; Венеция, 1364/1365-1430 жылдар, Пуасси аббатығы) – итальян тегінен шыққан француз жазушысы. 

Әйелдердің арасынан шыққан алғашқы кәсіпқой жазушылардың бірі. Қазіргі феминист ғалымдар оның шығармаларын заманауи феминистік ағымның қайнаркөзі деп санайды. Оның басты шығармалары 1389-1405 жылдары жазылады. *«Жүз баллададан тұратын кітап»* (Le Livre des cent ballades) атты шығармасы оған үлкен табыс алып келеді. 1399 жылы *«Махаббат құдайына жолдау»* (L’Epistre au dieu d’Amour) атты шығармасын жазады. Замандастары оның *«Ұзақ оқудың жолы»* (Le Chemin de longue etude, 1402) атты энциклопедиялық поэмасын жоғары бағалайды. Оның соңғы жазған шығармасы Жанна д’Аркқа (Le Dittie de Jeanne d’Arc) арналған.

## Дереккөздер
  

Санат:Франция тұлғалары
Эсташ Дешан

**Эсташ Дешан** (, 1346-1406 жылдары) – француз ақыны. 

Шампани қаласында туған. Орлеан университетінде құқық саласы бойынша білім алады. Фландрия, Англия, Венгрия және Сирияда болған. Дешанның өлең түріндегі шығармалары қолжазба күйінде Ұлттық кітапханада сақтаулы. Оның ең қызықты шығармасының бірі – «Поэзия өнері» (Art de dictier et de faire ballades). Көптеген балладалары қызықты тарихи деректерге толы саяси оқиғалармен байланысты болды. 13000 өлеңнен тұратын *«Неке зерцалосы»* (Le Miroir de mariage) атты аяқталмаған поэмасы әйеліне арналған.

## Дереккөздер
  

Санат:Франция тұлғалары
Михаил Николаевич Лонгинов

**Михаил Николаевич Лонгинов** – орыс жазушысы, ақын, библиограф, әдебиет тарихшысы.

1823 жылы Санкт-Петербург қаласында дүниеге келген. 1850 жылы «Современник» журналында Михаил Лонгинов *«Сробный поэт»* деген бүркеншік атпен шағын өлеңдерін жариялап отырады. Сол жылдары өзінің екінші *«Широкая натура»* повесін жазып бітіреді. Лонгиннің редакторлығымен «письма Карамзина к А.Ф. Малиновскому» және «Письма Грибоедова к С.Н. Бегичеву» жинақтары басылып шығады. 1850 жылдардың ортасында Лонгин А.С. Пушкиннің сирек кездесетін және басылып шықпаған еңбектерін іздеумен айналысады.

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Корнелий Владиславович Тхоржевский

**Корнелий Владиславович Тхоржевский** ─ жазушы.

1877-1878 жылдары орыс-түрік соғысына қатысқан. 1858 жылы Саратов губерниясында дүниеге келген. «Русский вестник», «Гражданин», «Нива», «»Воскресенье», «Саратовский лист» журналдарында және басқа да мерзімдік басылымдарда романдарын, повестері мен очерктерін жариялап отырады. Көпшілік оқырмандарға арналған 60-қа жуық әңгімесі, сондай-ақ Сарбаздар театрына арнап *«На мирных кватирах»*, *«На войне»*, *«Домовой»* пьесаларын жазған. 1893 жылы князь Мещердің «Русь» және «Воскресенье» журналдарының редакторы болады.

## Дереккөздер
  

Санат: Орыс жазушылары
Робер де Борон

**Робер де Борон** (Роберт де Борон,  , XII-XIII ғасырлар) – француз ақыны. 

Рыцарлық романдардың авторы. Трилогияның бірінші кітабы «Грааль туралы роман» деп аталады. Бұл кітап «Иосиф Аримафейский туралы роман» деп те аталады. Қалған екі кітабы сақталмаған. «Мерлин» деп аталатын екінші романынан 502 өлең мәтіні ғана сақталған. Ал үшіншісі «Персевальдан» ешқандай дерек сақталмаған. Робердің шығармалары сол кезеңде танымал болған. Оны Умберто Эко өзінің «Баудолино» атты романына кейіпкер ретінде алған. Орыс тіліне аударылған шығармалары:
* Борон Р. де. «Грааль туралы роман». СПб.: Евразия, 2005. – 224 б. 
*  «Француз рыцарлық романы». Аударған Михайлов А.Д. Мәскеу, 1976, б. 201–206.

## Дереккөздер
  

Санат:Франция тұлғалары
Кретьен де Труа

**Кретьен де Труа** (; шамамен 1135-1185 жылдар) – француз куртуазды роман жанры шебері. 

Оның өмірі туралы мәлімет аз. Кретьен 5 роман және 2 поэма жазып қалдырған. *«Филомен»* атты поэмасы Овидейге арналып жазылған. Романдары: «Эрек», «Клижес», Ланселоттың королева Джиневреге деген махаббаты туралы жазылған «Арбадағы Рыцарь» атты романы, «Ивейн немесе арыстаны бар рыцарь» және «Грааль туралы ертегі немесе Персеваль». «Эрек пен Энида» атты шығармасы шамамен 1170 жылы, «Клижес» 1176 жылы, «Ивейн» мен «Ланселот» 1176-1181 жылдары, «Персеваль» 1181-1191 жылдары жазылған деп көрсетеді. Ол куртуазды әдебиетке бретондық желілерді алып келген. Кретьеннің оқушылары көп болған, соның бірі – Годфруа де Ланьи.

## Дереккөздер
  

Санат:Франция жазушылары
Санат:1135 жылы туғандар
Санат:1185 жылы қайтыс болғандар
Санат:Француз ақындары
Гуон де Ротеланд

**Гуон де Ротеланд** () – XII ғасырдың басындағы ағылшын-норманд ақыны. 

Шығармаларын ежелгі француз тілінде жазған. Солтүстік Уэльстегі Rhuddlan қаласында туған. Барон Жильберт де Монмут Фиц-Бадеронның клеригі болған. 1180 жылы ежелгі грек мифологиясының негізінде жазылған *«Ипомедон»* және *«Протесилай»* атты рыцарьлық романдардың авторы ретінде танылады. Екі шығарманың сюжеті бір-біріне ұқсас. Екі романның да басты кейіпкері – ғашық болған жас жігіт. 

## Дереккөздер
  

Санат:Франция тұлғалары