open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нұрлан Серікұлы Байбазаров

**Нұрлан Серікұлы Байбазаров** (10 қазан 1975 жыл) — қазақстандық саясаткер, экономист, 2026 жылдан бастап Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі. 2024 жылғы ақпаннан желтоқсан айына дейін Премьер-Министр орынбасары және Ұлттық экономика министрі.

## Білімі
1997 жылы Қазақ мемлекеттік басқару академиясын «Банк ісін ұйымдастыру» мамандығы бойынша бітірген.

## Еңбек жолы
Еңбек жолын 1997 жылы Қаржы министрлігінің Бюджет департаментінде бастаған. 

2004–2011 жылдары Байбазаров «Қазақстан Даму Банкі» АҚ-да басқарма бастығынан бастап басқарушы директорға дейін әртүрлі лауазымдарды атқарды.

2013–2016 жылдары ол Ұлттық экономика министрлігінде Экономика салаларын дамыту департаментінің директоры қызметін атқарды.

Бұдан басқа әр жылдары «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ, «ҚазМұнайГаз Консалтинг» АҚ, «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ жұмыс істеді.

2016 жылдан 2022 жылғы қарашаға дейін ол «Өнеркәсіпті дамыту қоры» АҚ Директорлар кеңесінің мүшесі және Басқарма төрағасы болды.

2022 жылғы 16 қарашада Байбазаров «Қазақстан Даму Банкі» АҚ Басқарма төрағасы болып тағайындалды.

2023 жылғы 5 қазанда «Бәйтерек» ҰБХ» АҚ холдингі басшысы болып тағайындалды.

2024 жылғы 6 ақпанда президент Тоқаевтың жарлығымен Қазақстан премьер-министрінің орынбасары – Ұлттық экономика министрі болып тағайындалды. 2024 жылғы 21 желтоқсанда президент жарлығымен лауазымынан босатылды.

2025 жылғы ақпаннан қазанға дейін Премьер-министрдің экономикалық мәселелер жөніндегі кеңесшісі болып қызмет атқарды.

2025 жылғы 15 қазанда ол Президент Әкімшілігінде жаңадан құрылған Инвестициялар және сауда бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды.

2026 жылғы 25 наурызда Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі қызметіне тағайындалды.

## Марапаттары
* «Ерен еңбегі үшін» медалі.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары
Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері
Санат:Қазақстан экономика министрлері
Жолдан жаңылған автобус

thumb|right|180px|
**Жолдан жаңылған автобус** — Джон Стейнбектің 1947 жылы жарияланған романы.

Шығарма автобуста отырған адамдардың портреттерінен, ойларынан және диалогтарынан тұрады.

1957 жылы роман бойынша Голливудта фильм түсірілді, ол едәуір жетістікке ие болды.

## Дереккөздер

Санат:Джон Стейнбек шығармалары
Шыңғыс Сайранұлы Әрінов

**Шыңғыс Сайранұлы Әрінов** (29 қазан 1983 жыл) — қазақстандық саясаткер, генерал-лейтенант, 2024 жылғы 6 ақпаннан Төтенше жағдайлар министрі.

## Білімі
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін халықаралық қатынастар мамандығы бойынша бітірген. Қазақ еңбек және әлеуметтік қатынастар академиясында «Құқықтану», Азаматтық авиация академиясында «Тасымалды, қозғалысты ұйымдастыру және көлікті пайдалану» бойынша білім алған.

## Еңбек жолы
2006-2022 жылдары Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің кадрында әртүрлі офицерлік және басшы лауазымдарда қызмет атқарды.

2022 жылы ҚР Президентінің Өкімімен ҚР Мемлекеттік күзет қызметі бастығының орынбасары — Президент күзет қызметінің бастығы болып тағайындалды.

2024 жылы 6 ақпанда Қазақстан республикасының Төтенше жағдайлар министрі болып тағайындалды.

## Марапаттары
ІІ, ІІІ дәрежелі «Елбасының қауіпсіздігін айбынды атқарғаны үшін» медалімен және «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметіне 25 жыл», «Қазақстан Тәуелсіздігіне 30 жыл» мерейтойлық медальдарымен, сондай-ақ ҚР Президентінің атынан алғыс хаттармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан төтенше жағдайлар министрлері
Уткир Давлатбекович Юсупов

**Уткир Давлатбекович Юсупов** (; 4 қаңтар 1991, Сайрам, Шымкент облысы, Қазақ КСР) — өзбекстандық футболшы, қақпашы. 

2019, 2023 жылдары Азия кубогына қатысты.

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Машал ФК ойыншылары
Санат:Насаф ФК ойыншылары
Санат:Нефтчи Ферғана ФК ойыншылары
Санат:Қоқан-1912 ФК ойыншылары
Санат:Навбахор ФК ойыншылары
Одил Сохибджонович Хамробеков

**Одил Сохибджонович Хамробеков** (; 13 ақпан 1996, Шоркоргон, Наманган облысы) — өзбекстандық футболшы, Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Пахтакор" клубының жартылай қорғаушысы.

2019, 2023 жылдары Азия кубогына қатысты.

## Жүлделері

### Клубтық

; Насаф

* Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2017
* Өзбекстан кубогы (1): 2015
* Өзбекстан кубогының финалисі (2): 2013, 2016
* Өзбекстан суперкубогы (1): 2016

; Пахтакор

Өзбекстан чемпионы: 2019, 2020, 2021, 2022

; Шабаб әл-Ахли

* БАӘ чемпионы: 2020–21
* БАӘ президенті кубогы: 2020–21

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Насаф ФК ойыншылары
Санат:Шабаб Әл-Ахли ФК ойыншылары
Бранимир Субашич

**Бра́нимир Су́башич ** (, ; 7 сәуір 1982, Белград) — сербиялық және әзірбайжандық футболшы, шабуылшы. 2007 жылы Әзірбайжан азаматтығын қабылдады.

## Жүлделері

### Командалық

* Достастық елдері кубогы: 2006
* Әзірбайжан чемпионатының күміс жүлдегері: 2006/07
* Әзірбайжан чемпионатының қола жүлдегері: 2005/06, 2007/08
* Қытай чемпионатының күміс жүлдегері: 2009/10

## Дереккөздер

Санат:Югославия футболшылары
Санат:Сербия және Черногория футболшылары
Санат:Сербия футболшылары
Санат:Әзербайжан футболшылары
Санат:Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Черноморец Одесса ФК ойыншылары
Санат:Амкар ФК ойыншылары
Санат:Нефтчи Баку ФК ойыншылары
Санат:Габала ФК ойыншылары
Санат:Хазар-Ленкорань ФК ойыншылары
Санат:Қарабақ Агдам ФК ойыншылары
Санат:ОФК ФК ойыншылары
Санат:Остенде ФК ойыншылары
Константин Иванович Ерофеев

**Константин Иванович Ерофеев** (7 қазан 1969, Ленинабад, Тәжік КСР, КСРО) — КСРО-лық және тәжікстандық футболшы. Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасы сапында 1994 жылы 4 ойын өткізді

## Жүлделері
### Клубтық
* Тәжікстан кубогы: 1998
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Тәжікстан футболшылары
Санат:Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Худжант ФК ойыншылары
Санат:Зарафшан ФК ойыншылары
Санат:Шахтер-Болат ФК ойыншылары
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Ресей футбол жаттықтырушылары
Сохибкор

**«Сохибкор»** — КСРО футбол клубы, Базасы Өзбек КСР-і, Ташкент облысы, Янгиюль ауданында болған. 1981 жылы Халкабад қаласына ауысты. 1991 жылы жабылды.

1985 жылы екінші лиганың аймақтық турнирінде жеңімпаз атанды.

## Сілтемелер

* http://footballfacts.ru/clubs/386185-sohibkor-yangiyul 
* http://wildstat.ru/p/2096/club/URS_Sokhibkor_Yangiyul 
* http://wildstat.ru/p/2096/club/URS_Sohibkor_Halkabad 

Санат:КСРО футбол клубтары
Бақыт Жалғасбайұлы Қызылбаев

**Бақыт Жалғасбайұлы Қызылбаев** (26 желтоқсан 1976, Бестамақ, Алға ауданы, Ақтөбе облысы) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы.

Кейін төреші болды. Бірнеше жыл Қазақстан чемпионаты ойындарына қазылық жасады.

## Жүлделері:

### Командалық

* Қазақстан кубогының финалисі: 1994

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://prosports.kz/kz/news/280631

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Намыс ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Қазақстан футбол төрешілері
Ораз Шарифович Назаров

**Ораз Шарифович Назаров** (3 ақпан 1970 жыл) — КСРО-лық және тәжікстандық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жүлделері

### Командалық

* Тәжікстан чемпионы 1992
* Тәжікстан Кубогы 1992

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Тәжікстан футболшылары
Санат:Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:ЦСКА-Памир ФК ойыншылары
Санат:Навбахор ФК ойыншылары
Санат:МХСК ФК ойыншылары
Санат:Варзоб ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Санат:Парвиз ФК ойыншылары
Санат:Тәжікстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Регар-ТадАЗ ФК жаттықтырушылары
2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы керлинг

2017 жылғы қысқы Универсиада аясында керлинг бойынша жарыс 30 қаңтар мен 6 ақпан аралығында Алматы қаласында, "Алматы Арена" мұз сарайында өтті. 2 алтын ойнатылды.
## Медалистер

## Ерлер
### Құрама

*(Скиптер қалың қаріппен жазылған)*

### Турнир
*Басталу уақыты [[UTC+6]].*

#### Іріктеу кезеңі
*Турнир кестесі*

:  плей-оффқа

### Плей-офф

### Қорытынды классификация

## Әйелдер
### Құрама

(Скиптер қалың қаріппен жазылған)

### Турнир
Басталу уақыты UTC+6.

#### Іріктеу кезеңі
Турнир кестесі

:  плей-оффқа тікелей
:  плей-оффқа тай-брейк арқылы

### Плей-офф

### Қорытынды классификация

## Дереккөздер

Санат:2017 Қысқы Универсиада ойындары
Шәріпова

**Шәріпова**
* Зәмзәгүл Нүсіпбайқызы Шәріпова — көрнекті театр актрисасы. Қазақ КСРнің xалық артисі (1966)
* Нәдия Әбдірахменқызы Шәріпова - әнші, педагог, Қазақстанның халық артисі (1997)
* Фарида Шәріпова — актриса, Қазақ КСР-інің (1976) және КСРО-ның (1980) халық артісі, Қырғызстан Респупбликаның еңб. сің. мәдениет қайраткері (1996)
2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы конькимен жүгіру спорты

2017 жылғы Қысқы Универсиада конькимен жүгіру спортынан жарыс 2017 жылғы 29 қаңтар мен 6 ақпан аралығында Қазақстанның Алматы қаласындағы "Медеу" биік таулы мұз айдынында өтті. 14 медаль ойнатылды.

## Медалистер

### Ерлер

### Әйелдер
} Александра Качуркина
| 1:19.10
|  Ким Хён Юн
| 1:19.19
|  Екатерина Айдова
| 1.19.53
|-
| 1500 м  протокол 
|  Александра Качуркина
| 2:06.20
|  Нана Такахаси
| 2:06.35
|  Екатерина Айдова
| 2:06.58
|-
| 3000 м  протокол 
|  Марина Зуева
| 4:18.26
|  Нана Такахаси
| 4:27.68
|  Елена Сохрякова
| 4:27.89
|-
| 5000 м  протокол 
|  Марина Зуева
| 7:20.11
|  Нэнэ Сакаи
| 7:35.14
|  Лим Чжон Су
| 7:49.09
|-
| Командалық жарыс протокол 
| 
| 3.13,65
| 
| 3.18,58
| 
| 3.20,17 
|-
| Масс-старт протокол 
|  Анна Присталова
| 68 ұпай10:43.74
|  Нэнэ Сакаи
| 40 ұпай10:45.12
|  Чон Е Чжин
| 21 ұпай10:45.33
|}
## Медаль есебі

## Дереккөздер

Санат:2017 Қысқы Универсиада ойындары
2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы сноуборд

[thumb|300px|right|«[Шымбұлақ»]]
[thumb|300px|right|«[Табаған»]]
thumb|300px|right|Биг Эйр
2017 жылғы Қысқы Универсиада аясында сноуборд жарыстары 30 қаңтар мен 7 ақпан аралығында Алматы қаласындағы "Шымбұлақ" тау шаңғысы курорты және "Табаған"спорттық-ойын-сауық кешенінде өтті. 10 алтын жиынтығы ойналды.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

## Медаль есебі

## Дереккөздер

Санат:2017 Қысқы Универсиада ойындары
2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы фристайл мәнері

**2017 жылғы Қысқы Универсиадада** фристайл бойынша жарыстар 29 қаңтар мен 8 ақпан аралығында Қазақстанның Алматы қаласында өтті. 9 марапаттар жиынтығы ойналды

thumb|300px|right|Ски-кросс жарысында
## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

### Микст

## Медаль есебі

## Дереккөздер

Санат:2017 Қысқы Универсиада ойындары
Вандалдар мен аландар мемлекетінің флоты

**Вандалдар мен аландар мемлекетінің флоты** — 5-6 ғасырлардағы Вандал мемлекетінің флоты.

Тіпті 5 ғасырдың басында Испанияда болған кезде вандалдар Жерорта теңізін айналып өтуге қызығушылық танытты. Осы кезеңде, шамамен 425 жылдан бастап, олар римдіктерден теңіз дағдыларын үйрене бастады. айтуынша, Э. Ф. Готье, ал кейіннен кемелердің экипаждары негізінен басқа ұлт өкілдерінен – пуниктер мен маврлардан тұрды, ал вандалдардың өздері тек командалық құрамды құрады. Бас қолбасшы әдетте патша болды.

Әскери-теңіз флотын 435 жылы астық тасымалдайтын карфагендік кемелерді басып алғаннан кейін Гейзерих құрды. Осылайша, А. И. Корсунский мен Р. Гюнтер атап өткендей, бұл патша Батыс және Орталық Жерорта теңізі бойынша үстемдікке ие болды. 440-441 жылдары вандалдар оңтүстік Италия мен Сицилия жағалауларын тонап, содан кейін 442 жылы бүкіл аралды басып алды. 455 жылы Тибрдің сағасына келіп, Гейзерик Римді басып алып, оны екі апталық қапқа салды. Император Майорианның тұсында вандалдар Картахенадағы римдік кемелердің бір бөлігін басып алды, содан кейін Италияның жағалау аймақтарын қирату жалғасты. Олар Жерорта теңізінің шығыс бөлігінде де пайда болды. 468 жылы Вандал флоты Василисктен жеңілді, бірақ Гейзерих бес күндік бітімге қол жеткізіп, содан кейін жау кемелерін жоя алды.

Г.-И. Диснер, вандал флотының күші сәйкес келмейтін сияқты. Гейзерих патшасы 477 жылы қайтыс болғаннан кейін ол төмендеді, дегенмен бұл билеушінің өзі теңізде жеткілікті сақтықпен әскери операциялар жүргізді. Вандалдардың қатысуымен белгілі ірі теңіз шайқастары жоқ; дереккөздер әртүрлі әскери айла-тәсілдерді қолдану туралы көбірек хабарлайды. Мысалы, 468 жылы отты кемелердің шабуылы.

Ең көп тарағандары әдетте 40-50 адамды тасымалдай алатын шағын кемелер болды, дегенмен вандалдарда да үлкен кемелер болды.

Негізгі теңіз базасы Карфаген мемлекетінің астанасы болды, онда кеме жасау зауыттары мен арсеналдар болды. Диснердің болжамы бойынша, Корсикада кемелердің құрылысы да жүргізілген.

Диснер атап өткендей, жалпы вандал флоты өзінің жауынгерлік тиімділігі бойынша құрлықтағы күштерден жоғары болды, дегенмен зерттеуші Вандал патшалығының теңіз күштерін жалпы асыра бағалаудан сақтанды.

## Әдебиеттер
; **Зерттеу**
* *Диснер Г.-И.* Вандал патшалығы: көтерілу және құлдырау / онымен бірге аударылған. Санина В. Л. және Иванова С. В. — Санкт-Петербург., 2002. . 150-151 беттер.
* *Корсунский А. Р., Гюнтер Р.* Батыс Рим империясының құлдырауы мен өлуі және неміс патшалықтарының пайда болуы: (6 ғ. ортасына дейін) / одан аударған. М. И. Левина. — М., 1984 ж. 75, 78-79 беттер.

Санат:Тунис тарихы
Санат:Алжир тарихы
2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы хоккей

**2017 жылғы Қысқы Универсиадада** хоккей турнирі Қазақстанның Алматы қаласында 28 қаңтар мен 8 ақпан аралығында өтті. Хоккейшілер Универсиада наградаларын тарихта 24-ші рет, ал әйел хоккейшілер бесінші рет ойнады. Турнирдің барлық матчтары "Халық Арена" сарайында және Балуан Шолақ атындағы Спорт және мәдениет сарайында өтті.

## Медалдар
### Медаль есебі

### Медалистер

## Ерлер
Қазақстан — Швеция, 31 қаңтар|thumb|right|300px
Қазақстан — Швеция, 31 қаңтар|thumb|right|300px

### Іріктеу кезеңі
12 команда қатысты
;A группасы

;В группасы 

;С группасы 

;3-ші орын алған командаларды салыстыру

### Плей-офф



## Әйелдер

thumb|300px|right|Жапония — Қазақстан, 3 ақпан
thumb|300px|right|Финал. Ресей — Канада, 6 ақпан

### Іріктеу кезеңі
7 команда қатысты
;А группасы 

;В группасы 

### Плей-офф

## Дереккөздер

Санат:2017 Қысқы Универсиада ойындары
2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы шаңғы қос жарысы

**2017 жылғы Қысқы Универсиада** шаңғы қоссайысынан жарыстар 30 қаңтар мен 5 ақпан аралығында Алматыдағы Халықаралық "Сұңқар" шаңғы трамплиндерінің кешені, "Алатау"шаңғы-биатлон кешенінде өтті.

## Медалистер

## Медаль есебі

## Дереккөздер

Санат:2017 Қысқы Универсиада ойындары
2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы шаңғы жарысы

**2017 жылғы Қысқы Универсиада** шаңғы жарыстары 29 қаңтар мен 8 ақпан аралығында Алматы қаласында "Алатау" шаңғы-биатлон кешенінде өтті. 11 алтын ойнатылды. 
## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

### Микст

## Медаль есебі

## Дереккөздер

Санат:2017 Қысқы Универсиада ойындары
2017 Қысқы Универсиада ойындарындағы шорт-трек

**Шорт-трек 2017 Жылғы Қысқы Универсиадада** 5-7 ақпан аралығында Қазақстанның Алматы қаласындағы "Балуан Шолақ" Спорт сарайында өтті

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

## Дереккөздер

Санат:2017 Қысқы Универсиада ойындары
Олжас Бектенов үкіметі

[нобай|оңға|[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламентпен отырысы кезіндегі Бектенов үкіметінің кейбір мүшелері, 21 маусым 2024]]
**Олжас Бектенов үкіметі** — Қазақстан үкіметінің 15-құрылымы, басшылығында премьер-министр Олжас Бектенов. Үкімет 2024 жылғы 6 ақпанда, Екінші Смайылов үкіметінің отставкасынан кейін құрылған еді. 6 ақпан күні, Мәжіліс депутаттарының 69–7 дауыс бергенінен кейін Бектенов премьер болып тағайындалған еді.

## Құрылуы
2024 жылғы 5 ақпанда президент Тоқаев премьер Әлихан Смайылов пен оның үкіметін қызметінен босатқан еді. Үкімет отставкасынан кейін Премьердің Бірінші орынбасары Роман Скляр премьер-министрдің міндетін атқарушысы болып тағайындалды.

Әдеттегідей, Мәжіліс депутаттары Мемлекет басшысы ұсынған жаңа үкімет басшысының кандидатурасына дауыс берді. Бектенов кандидатурасын Тоқаев та, биліктегі Аманат партиясы да қолдады. Мәжіліс дауыс беруі бойынша депутаттың 69 қолдаса, 7 дауыс беруден бас тартты. Дауыс беруден қалыс қалған депутаттар ЖСДП және ҚХП партиялардан болған.

Бектеновтің Бірінші орынбасары болып Роман Скляр тағайындалды. Үкімет құрылғанынан кейін премьердің басқа тағы 4 орынбасары тағайындалды: Ғалымжан Қойшыбаев, Тамара Дүйсенова, Серік Жұманғарин және Нұрлан Байбазаров. Бектенов министрлер кабинетінің көпшілігі өзгермеген; Екінші Смайылов үкіметінен салыстырғанда ол тек 4 жаңа министрмен ерекшеленді: Премьер-министрдің орынбасары — Ұлттық экономика министрі Нұрлан Байбазаров, Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова, Қаржы министрі Мәди Такиев және Төтенше жағдайлар министрі Шыңғыс Әрінов.

2024 жылғы наурыз–сәуір аралығында Қазақстанның он облысын су басты. Сол себептен 31 наурызда Тоқаев жарлығы бойынша Қанат Бозымбаев Бектеновтің жетінші орынбасары болып тағайындалды; Бектеновтің өзі Бозымбаевтың тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және су ресурстары саласындағы өңірлік саясатты, сондай-ақ төтенше жағдайлардың алдын алу және жою мәселелерін қадағалайтын болатынын айтты.

## Қызметі
2025 жылғы жолдауы кезінде президент Тоқаев Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне ауысатынын жариялады. 2025 жылғы 18 қыркүйекте ол сәйкес жарлыққа қол қойды да, министрлік қайта құрылды. Министрінің кім болатыны әзірге жарияланбады.

## Құрылымы
 Ыдыраған министрлік

## Қосымша ақпарат

## Дереккөздер

Бектенов
Санат:2024 жылдағы Қазақстан
Санат:2024 жылы Қазақстанда пайда болғандар
Бектенов
Рататуй (мультфильм)

**Рататуй** — 2007 жылы шыққан американдық толықметражды мультфильм, Pixar студиясының сегізінші фильмі.

«Ең жақсы мультфильм» номинациясында Оскар және Алтын глобусты жеңген.

Empire журналы рейтингіде 500 үздік фильм ішінде 379 орын алған..

Дәм және иіс сезімдері ерекше дамыған Реми есімді егеуқұйрық қатаң тағам сыншысы Антон Эгоға осы тағамды дайындайды, ол кенеттен осы асты ұнап қалады.

thumb|200px|Мультфильмде сервизделген рататуй
thumb|right|150px|Дератизация дүкені

## Рөл дыбыстағандар
* **Егеуқұйрықтар**  
** Пэттон Освальт — *Реми*
** Брайан Деннехи — *Джанго, әкесі*
** Питер Сонн — *Эмиль*
** Джейк Стайнфелд — *Гит, лабораторлық егеуқұйрық*
* **Адамдар**
** Лу Романо — *Альфредо Лингвини*
** Джанин Гарофало — *Колетт Тату*
** Иэн Холм — *Живодэр*
** Брэд Гаррет — *Огюст Гюсто*
** Питер О’Тул — *Антуан Эго*
** Стефани Ру — *кулинар каналының дәрігері*
** Уилл Арнетт — *Хорст*
** Джулиус Каллахан — *Лало/Франсуа*
** Джеймс Ремар — *Ларусс*
** Джон Ратценбергер — *Мустафа*
** Тедди Ньютон — *адвокат Талон Лабарте*
** Тони Фучиле — *Помпиду/санитарлық инспектор*
** Брэд Бёрд — *Эгоның көмекшісі*

## Саундтрек

## Сыйлықтар мен номинациялар


Bradbird.jpg|Оскар алған Брэд Бёрд
JanPinkavaHeadShot.JPG|Коавтор Жан Пинкава
Patton_Oswalt.jpg|Реми дауысы Пэттон Освальд


## Дереккөздер

Санат:Pixar мультфильмдері
Санат:Брэд Бёрд мультфильмдері
Санат:Париж туралы фильмдер
Санат:Аспаздар туралы фильмдер
Санат:Оскар сыйлығын алған фильмдер
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Әлемдік рекорд

**Әлемдік рекорд** — кез-келген қызмет түріндегі, ең алдымен спорттағы әлемдегі ең жоғары тіркелген және дәлелденген жетістік (рекорд).

"Гиннестің рекордтар кітабы" адамзаттың ең жақсы жетістіктерінен бастап ең нашар жетістіктеріне дейін, табиғат пен қоршаған әлемдегі рекордтарға дейінгі барлық түрдегі әлемдік рекордтарды жинайды және жариялайды. Recordsetter сайты сол аумақта жұмыс істей бастады, бірақ оның саясаты кеңірек. Бірінші әлемдік сертификатталған рекорд авиацияда 1906 жылы 23 қазанда орнатылды. Алғашқы рекордсмен Альберто Сантос-Дюмонт өзінің ауадан ауыр әуе кемесінде (14 Bis) болды.

## Спорт
Кейбір спорт түрлерінде сәйкесінше әлемдік рекордтарды спорттық басқару органдары тіркейді:
* Жеңіл атлетикадан әлем рекордтарының тізімі;
* Ауыр атлетикадан әлем рекордтарының тізімі
* Жүзуден әлем рекордтарының тізімі
* Конькимен сырғанаудан әлем рекордтарының тізімі
* Каноэде есуден әлем рекордтарының тізімі
* Велотректен әлем рекордтардың тізімі

Санат:Рекордтар
Санат:Спорт
Жеңіл атлетикадан әлем рекордтарының тізімі

**[[Әлемдік рекорд|Жеңіл атлетикадан әлем рекордтары]]** — бұл спортшы немесе команда салыстырмалы және қайталанатын жағдайларда көрсеткен ең жоғары нәтижелер. Әлемдік рекордтар IAAF ережелері бойынша ратификацияланады және сайыстар тізіміне сәйкес IAAF ресми жарыстарында орнатылуы мүмкін. 1998 жылға дейін бірқатар сайыстар үшін ашық ауада және бөлек — шатырдың астында орнатылған әлемдік рекордтар бөлек жазылды. Алайда, 1998 жылдан бастап тұжырымдамалар өзгерді: әлемдік рекордтар (ол орнатылған спорт алаңының шатырының болуына қарамастан, ең жоғары әлемдік жетістік ретінде) және жабық әлемдік рекордтар сонымен қатар жоғары әлемдік жетістік ұғымы бар, яғни жеңіл атлетика сайыстарының тізіміне кірмейтін рекорд, мысалы, 500 метр немесе 2 миль жүгіруде IAAF мақұлдаған. 1 миль жүгіруден басқа барлық 1 миль жүгіруден басқа сайыстар рекордтар метрикалық жүйеде өлшенеді (метр, секунд).

## Әлем рекордтары
; ; ; ;  рекордтар

### Ерлер

### Әйелдер

### Микст

## Шатырдың астындағы әлем рекордтары

### Ерлер

### Әйелдер

## Дереккөздер

Санат:Рекордтар
Санат:Жеңіл атлетика
Жыл Уикимедиашысы

**Жыл Уикимедиашысы** — 2011 жылы тамызда Уикипедияның негізін қалаушы Джимми Уэйлс құрған Уикимедиа қозғалысының негізгі жетістіктерін көрсету үшін Уикипедия қатысушылары мен Уикимедиа жобаларына басқа да үлес қосушыларды марапаттайтын жыл сайынғы марапат. Уэйлс алушыларды таңдайды және оларды Уикимедиа қорының жыл сайынғы конференциясы Wikimania-да құрметтейді (2020, 2021 және 2022 жылдарды қоспағанда, алушылар COVID-19 пандемиясының салдары ретінде онлайн жиналыстарда жарияланған кезден басқа. 2011—2016 жылдар аралығында бұл сыйлық «Жыл Уикипедияшысы» атанды.

2011 жылы Қазақша Уикипедиядағы еңбегі үшін бірінші атақ Рауан Кенжеханұлына берілді. Келесі жылы Нигерияда сөйлейтін йоруба тіліне 15 000 қысқа ағылшын мақаласын аударуға арналған бот жасағаны үшін «Демми» деп танылған редакторға берілді. 2013 жылы Франция Уикимедиа және Французша Уикипедиясының қатысушысы Реми Матис мақала дауындағы рөлі үшін аталды. 2014 жылы бұл марапат Украинша Уикипедияны әлеуметтік желіде белсенді түрде насихаттап, наразылық акциясы кезінде қаза тапқан украиналық журналист Игорь Костенкоға қайтыс болғаннан кейін берілді. Уэйлс 2015 жылы белгісіз алушыны атады және бір күні олардың тарихын айтып береді деп үміттенеді. 2016 жылы Уикипедиядағы қудалаумен күресу және әйелдерді қамтуды ұлғайту бойынша күш-жігерлері үшін Эмили Темпл-Вуд пен Рози Стивенсон-Гуднайтқа алғашқы бірлескен марапат берілді. Басқа алушыларға 2017 жылы Феликс Нарти, 2018 жылы Фархад Фаткуллин және 2019 жылы Эмна Мизуни кіреді.

Басты марапатқа қоса, 2015 жылы бірінші болып Сусанна Мкртчян мен Сатдип Гилл құрметті марапаттарға ие болды. Содан бері басқа да құрмет грамоталары берілді. Сыйлық 2021 жылы қосымша санаттармен кеңейтілді, соның ішінде «Жылдың медиа салымшысы», «Жылдың жаңа қатысушысы», «Жылдың техникалық үлес қосушысы» және «Уикимедиа лауреаты».

## Алушылардың тізімі

## Құрметпен атап өтетіндер

## Жылдың жаңадан қатысушысы
«Жылдың жаңадан қатысушысы» сыйлығы алғаш рет 2021 жылы табыс етілді.

## Жылдың техникалық үлес қосушысы (бұрынғы технология инноваторы)
Техникалық үлесі үшін сыйлығы алғаш рет 2021 жылы табыс етілді. Бұл құрмет 2022 жылы «Жылдың технологиялық үлес қосушысы» деп өзгертілді.

## Жылдың медиа салымшысы (бұрынғы Rich Media)
Rich Media сыйлығы алғаш рет 2021 жылы табыс етілді. Бұл марапат 2022 жылы «Жыл медиа салымшысы» деп өзгертілді.

## Уикимедиа серіктестігінің назар аударатын орталығы
Wikimedia Affiliate Spotlight алғаш рет 2022 жылы ұсынылды. Art+Feminism және Wikimedia UK қызметтерін Wikimedia Affiliation Committee (AffCom) сәйкесінше Серіктестік және Басқару санаттары бойынша таныды.

## Дереккөздер

Санат:Жыл Уикимедиашылары
Санат:Марапаттар
Мұса Тамари

**Муса Сулиман әл-Тамари** (; 10 маусым 1997 жыл, Амман) — иорданиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2023 жылғы Азия кубогының финалисі. 2019 жылғы Кипр чемпионы.

## Дереккөздер

Санат:Иордания футболшылары
Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Жазира Амман ФК ойыншылары
Санат:АПОЭЛ ФК ойыншылары
Санат:Монпелье ФК ойыншылары
Дыбыс қайталама

**Дыбыс қайталама** — біркелкі, не үндес дыбыстарды бірнеше рет қайталау арқылы сөздердін бір-бірімен үйлесімділігін арттыру тәсілі. Әсіресе өлеңде жиі қолданылады. Өлеңдегі ұйқастың өзі де біркелкі, не ұқсас дыбыстарды қайталау негізінде пайда болатын сөз үйлестігінің бір түрі ғана. Ал дыбыс қайталама сан қилы болып келеді. Өлең ұйқасы секілді тармақтардың алдыңда ғана емес, кез-келген жерде кездесе береді және қатарынан бірнеше сөздерді қамтуы мүмкін. 

Мысалы:
Толқыннан толқын туады,
Толқынды толқын қуады.
Толқынмен толқын жарысад.
Күңіренісіп кеңеспен,
Бітпейтін бір елеспен,
Жарысып жарға барысад.
Толқынмен толқын сырласып,
Сырларын еппен ұрласып,
Толқынға толқын еркелеп,
Меруерт көбікке оранып,
Жыландай жүзге бұралып,
Жарға жетер ентелеп.

Мағжанның «Толқын» атты өлеңінен келтірілген осы екі шумақтан дыбыс қайталау тәсілінің басты сипат-өзгешелігін айқын байқауға болады. Дыбыс қайталама кейде сөзді қайталау арқылы да жасалады. Бірақ сөзді қайталау шарт емес. Дыбыстың жағынан үйлес, үндес сөздер алынса да, жеткілікті. Дыбыс қайталама тек дыбыс үйлестігін қуалау болмай, сөздің үндестігін күшейту қажет болғанда, сол арқылы сөздің мағынасына айрықша көңіл аудару үшін қолданылады. Келтірілген мысалда өлеңнің басында-ақ толқын деген сөздің қайталанып айтылуы мағыналық жағынан да, өлеңнің үнділігін арттыру жағынан да алғанда әбден орынды. Дыбыс қайталама сөздің үйлесімділігін күшейтеді, сол арқылы үйлес сөздерді мағынасы жағынан жалғастыра қарауға, қажетті сөздерге ерекше назар аударып, ойда ұзағырақ сақтап қалуға мүмкіндік береді. Кейде сөздердің сыртқы сұлулығы, әсерлі үндестігіне де айрықша мән берілетіні байқалады. Дыбыстың қайталама үлкен талғампаздықпен мөлшерден асырмай алынып және өте шебер қолданылса, әдемі де келісті болады. Дыбыс қайталаудың ерекше келістіріліп жасалған өрнекті үлгісі ретінде Сәбит Дөнентаевтың «Қазақтарға қарал» деген өлеңін келтіруге болады: 

Қамалған қараңғыға, қалың қазақ,
Қайратсыз, қамсыз құрып қалдың, қазақ.
Қарулап, қуатсызды қуаттандыр,
Құрдан-құр қампитқанша қарын, қазақ.
Қулардың құлқынына құм кұйылсын,
Қайдағы кұлдың қайғырт қамын, қазақ.
Қайтеді қайрылыссаң қарындасқа,
Қасармай, қақырайып қырын қарап...

Осында «қ» дыбысының бастан-аяқ қайталанып, көптеген сөздердің басқы буыны «қа» болып, не соған үндес, үйлес келуі жәй ғана дыбыс қуалаушылық демесек керек, себебі осы өлеңдегі мағынасы жағынан ең маңызды және негізгі тақырыпта болып отырған «қазақ» деген сөздің айтылуына барлық дыбыс қайталаулар үйлес келіп отырады ғой. Әрине, мұнша мол дыбыс қайталаулар қолданылатын өлең, сирек кездеседі. Ақын әдейі сөздердің сыңғырлаған бірыңғай үйлестігін, тапқырлық танытатын ойнақылығын құнттаған. Ахметов 3.
## Дереккөздер
Әдебиеттану. Терминдер сөздігі [Мәтін] / ; [құраст.: З. Ахметов, Т. Шаңбаев]. – 2-бас. .. – Алматы : Ана тілі, 1998. - 383 б. 
## Тағы қараӊыз
* Аллитерация
* Ассонанс

Санат:Фонология
Хуссейн Аммута

**Хусейн Аммута** (; 24 қазан 1969, Хемиссет) — марокколық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.

## Жүлделері

### Футболшы

* Катар чемпионы (1): 1999/00.
* Марокко Кубогы (1): 1995.

### Бапкер

* Африка ұлттары чемпионатының жеңімпазы (1): 2020.
* КАФ чемпиондар лигассы (1): 2017.
* КАФ Конфедерациялары Кубогы   (1): 2010.
* Катар чемпионы (1): 2012/13.
* Чемпион Марокко чемпионы (1): 2016/2017
* Марокко кубогы (1): 2010.
* Азия кубогының күміс жүлдегері: 2023

## Сілтемелер

* https://www.transfermarkt.com/-/profil/spieler/436818

Санат:Марокко футболшылары
Санат:Марокко Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Садд ФК ойыншылары
Санат:Шарджа ФК ойыншылары
Санат:Катар СК ойыншылары
Санат:Марокко футбол жаттықтырушылары
Санат:Әл-Садд ФК жаттықтырушылары
Санат:Видад Касабланка ФК жаттықтырушылары
Санат:Марокко Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Фар ФК жаттықтырушылары
Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Язид Абу Лайла

**Язид Хасан Абу Лайла** (; 8 қаңтар 1993) — иорданиялық футболшы, қақпашы. 2023 жылғы Азия кубогына қатысты. 

## Дереккөздер

Санат:Иордания футболшылары
Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Файсали ФК ойыншылары
Язан әл-Араб

**Язан Абу Араб** (, 31 қаңтар 1996 жыл, Амман) — иорданиялық футболшы, қорғаушы. 2019, 2023 жылғы Азия кубогына қатысты. 2023 жылғы Азия кубогының финалисі.

Санат:Иордания футболшылары
Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Вихдат ФК ойыншылары
Санат:Селангор ФК ойыншылары
Санат:Әл-Шорта ФК ойыншылары
Ихсан Хаддад

**Ихсан Набиль Фархад Хаддад** (,  5 ақпан 1994 жыл, Ирбид) — иорданиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2019. 2023 жылдары Азия кубогына қатысты.

## Жүлделері

* Иордания чемпионы: 2017/18, 2018/19
* Азия кубогының финалисі: 2023
* Ирак кубогы: 2020/21

## Дереккөздер

Санат:Иордания футболшылары
Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Вихдат ФК ойыншылары
Санат:Әл-Файсали ФК ойыншылары
Санат:Әл-Кува ФК ойыншылары
Низар әл-Рашдан

**Низар әл-Рашдан** (23 наурыз 1999 жыл) — иорданиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2023 жылғы Азия кубогының финалисі.

## Жүлделері

* Иордания чемпионы: 2022
* Иордания кубогы: 2021

## Дереккөздер

Санат:Иордания футболшылары
Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Файсали ФК ойыншылары
Джассим Габер

**Джассим Габер Абдулсалам** (; 20 ақпан 2002) — қатарлық футболшы, қорғаушы. 2023 жылғы Азия чемпионы. 
## Дереккөздер

Санат:Катар футболшылары
Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Араби Доһа ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Уильям Троост-Эконг

**Уильям Пол Троост-Эконг** (; 1 қыркүйек 1993, Харлем, Нидерланд) — нигериялық футболшы, қорғаушы. 2016 жылы Олимпиада ойындарына, 2018 жылы әлем чемпионатына, 2019, 2021, 2023 жылдары Азия кубогына қатысты.

## Жетістіктері

### Халықаралық
**Нигерия-23**

* Олимпиада ойындарының қола жүлдегері — 2016

**Нигерия**

* Африка Ұлттары кубогының күміс жүлдегері: 2023
* Африка Ұлттары кубогының қола жүлдегері: 2019

## Дереккөздер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары
Санат:Гронинген ФК ойыншылары
Санат:Гент ФК ойыншылары
Санат:Бурсаспор ФК ойыншылары
Санат:Удинезе ФК ойыншылары
Санат:Уотфорд ФК ойыншылары
Санат:Салернитана ФК ойыншылары
Санат:ПАОК ФК ойыншылары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Стэнли Нвабали

**Стэнли Нвабали** (; 10 маусым 1996) — нигериялық футболшы, қақпашы. 2023 жылғы Африка Ұлттары Кубогының финалисі. 

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Лоби Старз ФК ойыншылары
Санат:Чиппа Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Эньимба ФК ойыншылары
Макс Градель

**Макс-Ален Градель** (; 30 қараша 1987 жыл, Абиджан) — ивуарлық футболшы, жартылай қорғаушы. Африка Ұлттары кубогының екі дүркін чемпионы (2015, 2023). 2014 жылғы әлем чемпионатына, 2020 жылғы жазғы Олимиада ойындарына қатысты.

## Карьерасы
Макс Гредель ағылшындық «Лестер Сити» клубының түлегі. Ол 2008/09 жылғы маусымда «Лестерде» тұңғыш ойынын өткізді, 2007/08 маусымда «Борнмутқа» жалға берілген болатын.

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Санат:Лестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Борнмут ФК ойыншылары
Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Сент-Этьен ФК ойыншылары
Санат:Тулуза ФК ойыншылары
Санат:Сивасспор ФК ойыншылары
Санат:Газиантеп ФК ойыншылары
Яхья Фофана

**Яхья Фофана** (; 21 тамыз 2000) — ивуарлық және франциялық футболшы, қақпашы.
## Жүлделері
### Халықаралық
*Африка Ұлттары кубогының жеңімпазы: 2023
## Дереккөздер

Санат:Франция футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Санат:Гавр ФК ойыншылары
Санат:Анже ФК ойыншылары
Санат:Ризеспор ФК ойыншылары
Семи Аджайи

**Олувасемилого Адесево Ибидапо «Семи» Аджайи** (; 9 қараша 1993 жыл, Крейфорд, Англия) — нигериялық футболшы, қорғаушы. 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысты.

## Жетістіктері

### Халықаралық

* Африка Ұлттары кубогының күміс жүлдегері: 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Чарльтон Атлетик ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Кардифф Сити ФК ойыншылары
Санат:Уимблдон ФК ойыншылары
Санат:Вест Бромвич Альбион ФК ойыншылары
Умар Диаките

**Умар Диаките** (; 20 желтоқсан 2003) — ивуарлық футболшы, Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасы мен "Реймс" клубының шабуылшысы.

## Жүлделері

### Халықаралық

* 2023 жылғы Африка чемпионы.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Санат:АСЕК Мимозас ФК ойыншылары
Санат:Ред Булл Зальцбург ФК ойыншылары
Санат:Лиферинг ФК ойыншылары
Санат:Реймс ФК ойыншылары
Секо Фофана

**Секо Мохамед Фофана** (; 7 мамыр 1995 жыл, Париж, Франция) — ивуарлық және франциялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2023 жылғы Африка Ұлттары Кубогының жеңімпазы.

Францияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнаған. 2017 жылдан бері Кот-д’Ивуар құрамасында ойнайды.
## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Франция футболшылары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Санат:Бастия ФК ойыншылары
Санат:Удинезе ФК ойыншылары
Санат:Ланс ФК ойыншылары
Санат:Әл-Наср Эр-Рияд ФК ойыншылары
Ибраим Сангаре

**Ибраим Сангаре** (; 2 желтоқсан, 1997) — ивуарлық футболшы, Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасы мен "Ноттингем Форест" клубының жартылай қорғаушысы. 2023 жылғы Африка Ұлттары Кубогының жеңімпазы.

## Жетістіктері

### Командалық
**ПСВ**

* Нидерланд Кубогы (**2**): 2021/22, 2022/23
* Нидерланд Суперкубогы (**3**): 2021, 2022, 2023

**Кот-д’Ивуар**

* Африка Ұлттары Кубогы: 2023

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тулуза ФК ойыншылары
Санат:ПСВ ФК ойыншылары
Санат:Ноттингем Форест ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Симон Адингра

**Симон Адингра** (; 1 қаңтар 2002) — ивуарлық футболшы, шабуылшы. 2023 жылғы Африка Ұлттары Кубогының жеңімпазы.

## Карьерасы
2022 жылы 24 маусымда ағылшындық «Брайтон энд Хоув Альбион» клубы Адингра клубқа 1 шілдеде қосылатынын хабарлады. Ол жаңа командамен 4 жылға келісімшартқа отырды. 2022 жылдың 4 шілдесінде ол бельгиялық "Юнион" клубына бір маусымға жалға кетті  .

2023 жылдың наурыз айында Адингра Кот-д'Ивуар ұлттық құрамасына Комор аралдарына қарсы Африка Ұлттар Кубогының іріктеу турниріне шақырылды.

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Санат:Норшелланн ФК ойыншылары
Санат:Брайтон энд Хоув Альбион ФК ойыншылары
Санат:Юнион ФК ойыншылары
Мойзес Симон

**Мойзес Дадди-Ажала Симон** (; 12 шілде 1995, Джос, Нигерия) — нигериялық футболшы, шабуылшы. 2015 жылдан бері Нигерия құрамасында ойнайды. 2019, 2021, 2023 жылдары Африка ұлттары Кубогына қатысты.

## Жүлделері

### Клубтық
**«Гент»**

* Бельгия чемпионы: 2014/15
* Бельгия Суперкубогы: 2015

**«Нант»**

* Франция кубогы: 2021/22

### Халықаралық

* Африка ұлттары Кубогының финалисі: 2023

## Дереккөздер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тренчин ФК ойыншылары
Санат:Гент ФК ойыншылары
Санат:Леванте ФК ойыншылары
Санат:Нант ФК ойыншылары
Ола Айна

**Темитайо Олуфисайо Олаолува Айна** (; 8 қазан 1996 жыл, Саутуарк, Англия) — нигериялық және англиялық футболшы, қорғаушы. Англияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнаған. 2017 жылдан бері Нигерия Ұлттық футбол құрамасында ойнайды. 

2019, 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары Кубогына қатысты. 

## Дереккөздер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Англия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Халл Сити ФК ойыншылары
Санат:Торино ФК ойыншылары
Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Санат:Ноттингем Форест ФК ойыншылары
Али Асадалла

**Али Ассадалла Таймн Гамбар** (; 19 қаңтар 1993, Манама) — катарлық футболшы, жартылай қорғаушы. 2023 жылғы Азия чемпионы.

2022 жылғы әлем чемпионатына қатысты.

## Жүлделері
«**Әл-Садд**»

* Қатар чемпионы (**2**): 2012/13, 2018/19
* Катар әмірі кубогы (**3**): 2014, 2015, 2017

**Қатар құрамасы**

* Азия чемпионы: 2023

Санат:Катар футболшылары
Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Садд ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Мешаал Баршим

**Мешал Эсса Баршим** (; 14 ақпан 1998 жыл, Доһа) — қатарлық футболшы, жартылай қорғаушы, тегі судандық. Ағасы Муртаз Баршим жеңілатлет, 2020 жылғы Олимпиада чемпионы.

Мешаал Баршим 2022 жылғы әлем чемпионатына қатысты.

## Жүлделері
### Командалық
; «Әл-Садд»

* Катар чемпионы (**3**): 2018/2019, 2020/2021, 2021/2022
* Қатар Кубогы (**2**): 2020, 2021
### Халықаралық
*Азия чемпионы: 2023
## Дереккөздер

Санат:Катар футболшылары
Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Садд ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Алмахди Али Мухтар

**Алмахди Али Мухтар** (, 2 наурыз 1992 жыл, Доһа, Қатар) — қатарлық футболшы, қорғаушы. Екі дүркін Азия чемпионы: 2019, 2023

## Дереккөздер

Санат:Катар футболшылары
Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Санат:Әл-Садд ФК ойыншылары
Санат:Әл-Гарафа ФК ойыншылары
Юсуф Абдурисаг

**Юсуф Абдурисаг** (; 6 тамыз 1999 жыл, Сомали) — қатарлық және сомалилік футболшы, шабуылшы. 2023 жылғы Азия чемпионы, және 2020 жылы КОНКАКАФ Алтын Кубогына, 2021 жылғы Азия кубогына қатысты. 2019 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды.
## Жүлделері
*Қатар чемпионы: 2020/21, 2021/22
*Қатар кубогы: 2021
*Азия чемпионы: 2023
## Дереккөздер

Санат:Катар футболшылары
Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Санат:Әл-Садд ФК ойыншылары
Санат:Әл-Араби Доһа ФК ойыншылары
Санат:Әл-Вакра ФК ойыншылары
Мохаммед Ваад

**Мохаммед Ваад** (18 қыркүйек 1999) — қатарлық футболшы, жартылай қорғаушы. 2023 жылғы Азия чемпионы.

## Жүлделері
«**Аль-Садд**»

* Қатар чемпионы (**2**): 2020/21, 2021/22
* Қатар әмірі Кубогы (**2**): 2020, 2021

**Қатар құрамасы**
*Азия чемпионы: 2023
## Дереккөздер

Санат:Катар футболшылары
Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Санат:Әл-Садд ФК ойыншылары
Санат:Әл-Ахли Доһа ФК ойыншылары
Санат:Әл-Вакра ФК ойыншылары
Исмаил Мохаммад

**Исмаил Мохаммад** (; 5 сәуір 1990 жыл, Доһа, Қатар) — қатарлық футболшы, жартылай қорғаушы. 

2023 жылғы Азия чемпионы.

## Жетістіктері

* Қатар чемпионы (**6**): 2011/12, 2013/14, 2014/15, 2016/17, 2017/18, 2019/20
* Қатар Кубогы (**3**): 2013, 2015, 2018
* Азия чемпионы: 2023

Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Санат:Катар футболшылары
Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Жаиш ФК ойыншылары
Санат:Әл-Духаиль ФК ойыншылары
Зайду Сануси

**Зайду Сануси** (; 13 маусым 1997 жыл, Кебби, Нигерия) — нигериялық футболшы, қорғаушы. 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысты.

## Жүлделері

### Клубтық

; «Порту»

* Португалия чемпионы: 2021/22
* Португалия Кубогы: 2021/22, 2022/23
* Португалия Суперкубогы: 2020

### Халықаралық
Африка Ұлттары кубогының финалисі: 2023

## Дереккөздер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Жил Висенте ФК ойыншылары
Санат:Санта-Клара ФК ойыншылары
Санат:Порту ФК ойыншылары
Лукас Мендис

**Лукас Мишел Мендис** (; 4 шілде 1990 жыл, Куритиба) — катарлық және бразилиялық футболшы, қорғаушы. 2023 жылдан бері Катар Ұлттық футбол құрамасында ойнайды. 2023 жылғы Азия кубогының жеңімпазы.

## Карьерасы

### Клубтық
Мендис бразилиялық "Коритиба" клубының түлегі. Ол ересектер командасына 2008 жылы қосылды және көп ұзамай оның негізгі ойыншыларының біріне айналды. Төрт жыл ішінде Мендис "Коритиба" сапында 139 матч өткізіп, екі гол соқты. Үш жыл қатарынан 2009-2012 жылдар аралығында Парана штатының чемпионы атанды.

2012 жылдың 29 тамызында Мендис "Олимпик Марсельге" ауысты, транфері 2 миллион еуроны құрады.

2014 жылы "Әл-Жайшке" ауысты.

## Жүлделері

* Азия кубогының жеңімпазы: 2023
* Катар чемпионы: 2017/18
* Катар кубогы: 2018

## Дереккөздер

Санат:Катар футболшылары
Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Санат:Коритиба ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Санат:Әл-Жайш Эр-Райян ФК ойыншылары
Санат:Әл-Духаиль ФК ойыншылары
Санат:Әл-Гарафа ФК ойыншылары
Санат:Әл-Вакра ФК ойыншылары
Абдаллах Насиб

**Абдаллах Насиб** (; 25 ақпан 1994) — иорданиялық футболшы, қорғаушы. 2021 жылдан бері Ұлттық құрамада ойнайды.

## Жетістіктері

### Командалық

* Иордания чемпионы: 2020
* Иордания суперкубогы; 2021

### Халықаралық

* Азия кубогының финалисі: 2023

Санат:Иордания футболшылары
Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Вихдат ФК ойыншылары
Санат:Әл-Хусейн Ирбид ФК ойыншылары
Салем әл-Аджалин

**Салем әл-Аджалин** (; 18 ақпан 1988) — иорданиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2015 жылдан бері ұлттық құрамада доп тебеді. 2019, 2023 жылдары Азия кубогына қатысты.

## Жетістіктері

### Халықаралық

* Азия кубогының финалисі: 2023

## Сілтемелер

* https://www.goalzz.com/main.aspx?player=54160

Санат:Иордания футболшылары
Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Жазира Амман ФК ойыншылары
Санат:Әл-Ахли Амман ФК ойыншылары
Санат:Әл-Файсали ФК ойыншылары
Нур әл-Равабдех

**Нур әл-Равабдех** (; 24 ақпан 1997) — иорданиялық футболшы, жартылай қорғаушы.  2019 жылдан бері ұлттық құрамада доп тебеді. 2023 жылы Азия кубогына қатысты.

## Жүлделері

### Клубтық

* Иордания кубогы: 2017/18
* АФК кубогы: 2021
* Бахрейн кубогы: 2021

### Халықаралық

* Азия кубогының финалисі: 2023

## Сілтемелер

Санат:Иордания футболшылары
Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Жазира Амман ФК ойыншылары
Санат:Әл-Файсали ФК ойыншылары
Санат:Селангор ФК ойыншылары
Али Олуан

**Али Олуан** (; 26 наурыз 2000 жыл) — иорданиялық футболшы, шабуылшы. 2020 жылдан бері ұлттық құрамада доп тебеді. 2023 жылы Азия кубогына қатысты.

## Жетістіктері

### Халықаралық

* Азия кубогының финалисі: 2023

Санат:Иордания футболшылары
Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Жазира Амман ФК ойыншылары
Санат:Әл-Шамал ФК ойыншылары
Одилон Коссуну

**Куаку Одилон Доржлесс Коссуну** (; 4 қаңтар 2002) — ивуарлық футболшы, жартылай қорғаушы. 2020 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды. 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары Кубогына қатысты.

## Жүлделері

### Клубтық

* Бельгия чемпионы: 2019/20, 2020/21
* Бельгия суперкубогы: 2021

### Халықаралық

* Африка чемпионы: 2023

## Сілтемелер

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншыларыСанат:Футболдан Африка чемпиондары
Санат:Хаммарбю ФК ойыншылары
Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Санат:Брюгге ФК ойыншылары
Гислен Конан

**Гислен Нкломанд Конан** (; 27 желтоқсан 1995, Абиджан) —  ивуарлық футболшы, қорғаушы. 2017 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды. 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары Кубогына қатысты.
## Жүлделері
### Халықаралық

* Африка чемпионы: 2023

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:АСЕК Мимозас ФК ойыншылары
Санат:Витория Гимарайнш ФК ойыншылары
Санат:Реймс ФК ойыншылары
Санат:Әл-Наср Эр-Рияд ФК ойыншылары
Санат:Әл-Фейха ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Жан Сери

**Жан Микаэль Сери** (; 19 шілде 1991) — ивуарлық футболшы, жартылай қорғаушы. 2014 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды. 2017, 2019, 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары Кубогына қатысты.

## Жүлделері

### Клубтық
**«АСЕК Мимозас»**

* Кот-д’Ивуар чемпионы: 2010
* Кот-д’Ивуар кубогы: 2011

**«Галатасарай»**

* Түркия Суперкубогы: 2019

**«Фулхэм»**

* Чемпионшип жеңімпазы: 2021/22

### Халықаралық

* Африка чемпионы: 2023

## Сілтемелер

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншыларыСанат:Футболдан Африка чемпиондары
Санат:АСЕК Мимозас ФК ойыншылары
Санат:Пасуш де Феррейра ФК ойыншылары
Санат:Ницца ФК ойыншылары
Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Санат:Галатасарай ФК ойыншылары
Санат:Бордо ФК ойыншылары
Санат:Халл Сити ФК ойыншылары
Вильфрид Синго

**Вильфрид Стефан Синго** (; 25 желтоқсан 2000) — ивуарлық футболшы, қорғаушы. 2023 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды. 2023 жылғы Африка Ұлттары Кубогына қатысты.
## Жүлделері
### Халықаралық

* Африка чемпионы: 2023

## Сілтемелер

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншыларыСанат:Футболдан Африка чемпиондары
Санат:Торино ФК ойыншылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Бартоломе Маркес

**Бартоломе Маркес** ; 7 қаңтар 1962, Барселона) — испаниялық футболшы, футбол жаттықтырушысы. Жартылай қорғаушы боп ойнаған.

## Жүлделері
### Бапкер
* Азия чемпионы: 2023

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания футбол жаттықтырушылары
Санат:Еуропа ФК жаттықтырушылары
Санат:Эспаньол ФК жаттықтырушылары
Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Эспаньол ФК ойыншылары
Санат:Еуропа ФК ойыншылары
Эмерс Фаэ

**Эмерс Фаэ** (; 24 қаңтар 1984, Нант) — франциялық және ивуарлық футболшы, футбол жаттықтырушысы. Жартылай қорғаушы боп ойнаған. Кот-д’Ивуар құрамасы сапында ойнаған.

2006 жылы әлем чемпионатына, 2006, 2008, 2010 жылдары Африка Ұлттары кубогыны қатысты.

## Жетістіктері

### Бапкер

#### Халықаралық

* Африка Ұлттары кубогының жеңімпазы: 2023

## Сілтемелер

Санат:Франция футболшылары
Санат:Нант ФК ойыншылары
Санат:Рединг ФК ойыншылары
Санат:Ницца ФК ойыншылары
Санат:Франция футбол жаттықтырушылары
Санат:Кот-д'Ивуар Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Кот-д’Ивуар футбол жаттықтырушылары
Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Франк Ониека

**Огочукву Франк Ониека** (; 1 қаңтар 1998 жыл, Нигерия) — нигериялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2020 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды. 2019, 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысты.
## Жүлделері
### Клубтық
*Дания чемпионы: 2017/18, 2019/20
### Халықаралық
*Африка Ұлттары кубогының финалисі: 2023
## Дереккөздер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Мидтьюланд ФК ойыншылары
Санат:Брентфорд ФК ойыншылары
Самуэль Чуквуезе

**Самуэль Чимеренка Чуквуезе** (; 22 мамыр 1999 жыл, Иквуано, Нигерия) — нигериялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2018 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды. 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысты.

## Жүлделері
### Клубтық
*Еуропа лигасы: 2020/21
### Халықаралық
*Африка Ұлттары кубогының финалисі: 2023
*Африка Ұлттары кубогының қола жүлдегері: 2019
## Дереккөздер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Альхассан Юсуф

**Альхассан Юсуф Абдуллахи** (; 18 шілде 2000, Кано, Нигерия) — нигериялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2024 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды. 2024 жылғы Африка Ұлттары кубогына қатысты.
## Жүлделері
### Халықаралық
*Африка Ұлттары кубогының финалисі: 2023
## Дереккөздер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Гетеборг ФК ойыншылары
Санат:Антверпен ФК ойыншылары
Адемола Лукман

**Адемола Лукман Оладжаде Аладе Айлола Лукман** (; 20 қазан 1997 жыл, Лондон, Англия) —  нигериялық және англиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2022 жылдан бері Нигерия Ұлттық футбол құрамасы сапында ойнайды. Оған дейін Англияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. 

2023 жылғы Африка Ұлттары кубогына қатысты.
## Жүлделері
### Халықаралық
*Африка Ұлттары кубогының финалисі: 2023
## Дереккөздер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Чарльтон Атлетик ФК ойыншылары
Санат:Эвертон ФК ойыншылары
Санат:РБ Лейпциг ФК ойыншылары
Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Санат:Лестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары