open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жатай Жұмаділов

**Жатай Жұмаділов** (1930 жыл 24 наурыз, Жамбыл облысы, Сарысу ауданы, Саудакент – 1996 жыл, Жамбыл қаласы) – еңбек ардагері.
## Еңбек жолы
* 1946 жылы *Жамбыл педагогикалық училищесін* және 1951 жылы *Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтын* бітірген;
* 1945 жылы *Сарысу ауданы тұтынушылар одағында* есепші;
* Институтты бітірген соң “Байқадам” орта мектебінде оқу ісінің меңгерушісі;
* 1957-59 жылдары Сарысу ауданы партия комитетінде саяси ағарту кабинетінің меңгерушісі;
* 1959-62 жылдары Сарысу аудандық партия комитетінің хатшысы;
* 1962-65 жылдары Жуалы аудандық партия комитетінде партиялық бақылау комиссиясының төрағасы;
* 1965-67 жылдары КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебінде оқыды;
* 1967-87 жылдары Жамбыл облысы халық ағарту бөлімін басқарды.
## Марапаттары
*Еңбек Қызыл Ту орденімен*, бірнеше медальдармен марапатталған. «Қазақ КСР Халық ағарту ісінің үздігі» атағына ие болды .

## Дереккөздер


Санат:Жамбыл облысында туғандар
Санат:Жамбыл облысы тұлғалары
Санат:1930 жылы туғандар
Санат:1996 жылы қайтыс болғандар
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Владимир Александрович Вагнер

**Владимир Александрович Вагнер** - совет биологы, психолог, Ресейде *салыстырмалы психолгияның* негізін салушы. Петербург университетінің профессоры. Петроградтағы Психоневрологиялық институтты жанындағы нерв жүйесі психика эволюциясы  музейін ұйымдастырушылардың бірі. Хайуанаттардың психикасын объективті зерттеу негізінде салыстырмалы психологияны ашып, И.П. Сеченовтың көзқарасын әрі дамытты.

## Дереккөздер



Санат:КСРО тұлғалары
Санат:КСРО тарихы
Бюльбюль

** Бюльбюль** (, туған кезде аты — **Муртуза Рза оглы Мамедов**); (22 маусым 1897 — 26 қыркүйек 1961) — кеңес әзірбайжан опера әншісі (тенор), музыковед-фольклорист, педагог. КСРО Халық артисті (1938), Сталин сыйлығының иегері (1950). Әзірбайжан ұлттық музыка театрының негіздеушілерінің бірі. Әзірбайжан КСР-і Жоғарғы Советінің депутаты. 

1927 ж. Баку консерваториясын бітіргеннен кеін Миланда болып, әншілік өнерін жетілдірген. 1920 жылдан Бакудегі Әзірбайжан мемлекет театрының артисі. Әзірбайжан консерваториясының профессоры. 2 рет Ленин орденімен (1946, 1956), 2 рет Еңбек Қызыл Ту орденімен (1936, 1958), Құрмет белгісімен (1938), тағы басқа мемлекеттік сыйлықтармен марапатталған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Әзірбайжан бұлбұлы 
* Баку Бюльбюльдің 110-жылдығын атап өтті
* Бакудағы Бюльбюльдің мәйіті.

Санат:Әзербайжан музыка педагогтары
Санат:Әзербайжан КСР-інің халық әртістері
Санат:Әзербайжанда қайтыс болғандар
Эрнест Бюрнель

**Эрнест Бюрнель** (Ernest Burnelle; 12 шілде 1908 ж., Льеж - 06 тамыз 1968 ж., Льеж) — Бельгияның саясаткері, Бельгия Коммунисттік партияның қайракері. 

Мамандығы - мұғалім. 1938 жылдан Бельгия Коммунистік партиясының мүшесі. Бельгияны неміс-фашист әскерлері басып алған кезде *Қарсыласу қозғалысына* белсене қатысты. Ел ащат етілгеннен кейін компартияның орталық органы "Драпо руж" газетінің бас редакторы болды. 1946 жылдан БКП ОК мүшесі. 1951-53 ж. БКП Льеж федерациясының бірінші секретары, 1954 жылдан БКП Саяси Бюросының мүшесі, 1954-61 ж. БКП-нің ұлттық секретары. 1961 - 68 ж. компартияның председателі. 1946-49 және 1965 жылдан парламен депутаты.

## Дереккөздер


Санат:Бельгия тұлғалары
Мэри Стоупс

thumb|right|200px|Мэри Стоупс лабораторияда, 1904 ж.
**Мари Шарлотта Кармайкл Стоупс** немесе **Мэри Стоупс**,   (15 қазан 1880 ж., Эдинбург - 2 қазан 1958 ж.) — британдық жазушы, әйел құқықтарын қорғаушы, евгенист, палеотологист және туу көрсеткішін бақылайтын аумақта пионер.Оның палеонтология заводына және көмір классификациясына қосқан үлесі зор.Ол Манчестердің академиялық Университетіндегі факультетінің алғашқы әйелі. 

Ол өзінің екінші күйеуі Хэмфри Вердон Роумен бірге Ұлы Британияда алғашқы туу көрсеткішін реттейтін клиника ашты.

## Дереккөздер

Санат:1880 жылы туғандар
Санат:1958 жылы қайтыс болғандар
Санат:Британия ғалымдары
Санат:Ұлыбритания жазушылары
Санат:Феминизм
Саентология

**Саентология** (сонымен қатар **сайентология**, ,   және көне грек  λόγος — «білім мәні») — америкалық жазушы-фантаст Рон Хаббард негізін қалаған халықаралық діни қозғалыс.

Саентологияда діни ойлар мен сенім жүйелері жайлы сөз қозғалады.

Саентологияда екі негізгі бағыт бар:
* Шіркеу саентологиясы және 
* Бостандық аймағы.

Көбіне Шіркеу саентологиясы танымал. Шіркеу саентологиясының негізі 1953 жылы қаланды.

Бостандық аймағы 1980 жылдары Шіркеу саентологиясынан бөлініп шықты.

## Негізгі идеялары мен ұстамдары

* Адам өз негізінде - жақсы.
* Адамдар аман қалу үшін тіршілік етеді.
* Адамдардың аман қалуы өздеріне, жолдастарына және әлемдегі бірлік-ынтымақтастыққа байланысты.
* Адамның рухын құтқаруға болады және тек қана адамның рухы денесін құтқарып, емдей алады.

### Саентология ілімін ұстанатын атақты адамдар

* Боб Адамс, 
* Энн Арчер ,
* Джениффер Аспен,
* Линдси Бартильсон,
* Карен Блэк,
* Кэтрин Белл,
* Нэнси Картрайт
* Кейт Кебирано , 
* Чика Кориа,
* Том Круз
* Кэти Холмс,
* Марисоль Никольс, 
* Джон Траволта
* Келли Престон,
* Кёрсти Элли,
* Джейсон Майкл Ли,
* Айзек Хейз,
* Присцилла Пресли,
* Дженна Эльфман,
* оның күйеуі Боди Эльфман
* оның қайын атасы Ричард Эльфман

## Дереккөздер

Санат:Діндер
Алаяқтық (фильм, 2013)

**Алаяқтық** () – 2013 жылдың 24 тамызында АҚШ-та шыққан Гордон Корман  режиссерінің фильмы. Фильм сюжеті аттас кітапқа негізделген.

## Сюжеті
Грииффин мен Бен Хонус Вагнердің бейсболл картасын тауып алады. Сосын сол картаны сатуды ойлайды. Өйткені, Бенге үйінен шығарып жібермеу үшін ақша керек болған. Олар коллекция жиюшы адамдарға арналған дүкенге барады. Бұл дүкеннің басқарушысы – Пол Суинделл. Суинделл картаны 300 АҚШ долларларына сатып алады. Бірақ, бұл карта 300 АҚШ долларларынан көп тұрады. Бұл туралы ұлдар сосын біледі. Нақтырақ, 1,2 миллион АҚШ доллары тұрады. Гриффин мен Бен оларды алдағанын түсінеді. Жынданған Гриффин алаяқты алдағысы келдеі. Бұл үшін топ «спецагент» жинап, өзінің жоспарын орындауға тырысады. 

## Рөлдер
* Ной Кроуфорд — Гриффин Бинг («Ми»)
* Крис О'Нил — Бен Дюпри («Жақын дос»)
* Дженетт Маккерди — Саванна Уэсткотт («Актриса»)
* Ариана Гранде — Аманда Бенсон («Гимнаст қыз»)
* Сиара Браво — Мелисса Бинг («Хакер»)
* Ной Манк — Даррен Вейдер («Күш»)
* Фред Эвануик — Пол Свинделл («Алаяқ»)
* Сэнди Робсон — Антон
* Гардинер Миллар — Мистер Уэсткотт («Актер»)

## Дереккөздер

Санат:2013 жылғы фильмдер
Санат:Алфавит бойынша фильмдер
Токугава Тадатэру

**Токугава Тадатэру** (16 ақпан 1592 жыл - 24 тамыз 1683 жыл) - Эдо кезеңінің жапон даймесі, Токугава тегінен шыққан алғашқы сегун болып табылатын Такугава Иэясу атты адамның алтыншы ұлы.

## Өмірбаяны
Айдаһар жылы Эдо қаласында дүниеге келген, оның анасы Иэясу атты сегунның Чаа атты күңі болып табылады. Балалық шағында оны Тацучийо деп атаған. Такугава Иэясу ұлын  Симоцукэ ауданындағы Минагава иелігін басқарған Минагава Хиротэру атты вассалының тәрбиесіне берген.

1599 жылы оған Токугава Иэясу Мусаси ауданындағы Фукая-хан иелігін тарту еткен. Мұрагер етінде танылған. 1602 жылы Симоса ауданындағы Сакура-хан жерін иелік ретінде берген. 1603 жылы Синано ауданындағы Каванакадзима-хан атты иелікке ауыстырылған.

Токугава Тадатэру  Сэндай-хан атты иеліктің басшысы болып табылатын Датэ Масамунэ атты адамның Датэ Ироха атты қызына үйленген. 1610 жылы өзінінің ағасының Этиго ауданындағы Такада хан-жерін иеленген. Токугава Тадатэру әскери өнерге, шай рәсімдеріне, өзге ұлттармен қарым-қатынас жасауға қызыққан.

1614 жылы оған Осака шайқасында Эбо қаласында қалу жайлы бұйрық берілген. 1615 жылы Тадатэру Хидэтада атты басшының екінші Осака шайқасына қатысу жайлы ұрұқсатын алған. Бірақ ол бұл шайқасқа қатысуға асықпаған, сондықтан 1615 жылы Такада-хан иелігінен айырылған. Токугава Хидэтада атты сегун оны алғашында Исэ жеріне, кейін Хида және Синано аудандарына жер аударған.

## Қазасы
1683 жылдың тамыз айында қартайған Токугава Тадатэру Такашима атты сарайдың абақтысында қайтыс болған.

## Дереккөздер

Санат:Самурайлар
Санат:1592 жылы туғандар
Санат:1683 жылы қайтыс болғандар
Санат:Жапонияда туғандар
Атақсыз шаталар

**Атақсыз шаталар**  () — режиссёр Квентин Тарантино өз сценариі бойынша 2009 жылы түсірген көркем фильм. 

## Сюжеті
Екінші дүниежүзілік соғыс, немістер жаулап алған Францияда америкалық еврейлердің қарулы жасағы нацисттерді қатыгездікпен өлтіріп, бас терісін сыпыртуда.

«Атақсыз шаталар» аталған топ пайдалы мәлімет берген фашистерді тірі қалдырады, бірақ маңдайда оларға пышақпен свастика ойып салады. Олардың басты мақсаты Геббельс пен Гитлерді өлтіру болды.

## Рөлдерде
### Атақсыз шаталар

### Ағылшындар

### Француздар

### Немістер

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*  

Санат:АҚШ фильмдері
Санат:Квентин Тарантино фильмдері
Санат:Германия фильмдері
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс туралы фильмдер
Кристиан Мэри Серратос

thumb|right|200px|Кристиан Серратос
**Кристиан Мэри Серратос** (; 1990 жыл 21 қараша 1990) – америкалық актриса және фотомодель.

## Өмірі және мансабы
Кристиан Мария Бернарди Пасадинда (Калифорния штаты) дүниеге келген. 7 жасында фотомодель болды, Ford Models атты модельдік агантпен серіктес болған. 2004 жылдан бастап киноға түседі, атағы «Ымырт» сагасындағы Анжела Вебердің рөлінде ойнағаннан кейін шықты.

2014 жылы Серратос «Жүріп жүрген өліктер» () атты телехикаяда Росита Эспинозаның рөлін сомдауды бастады. Серратос бесінші маусымда басты құрамның мүшесі болды.

## Фильмографиясы

## Номинациялары мен марапаттары
* 2008 — «Жас актер» номинациясы
* 2009 —  «Жас актер» сыйлығының « Екінші сатыдағы жақсы актер» атты номинациясын  "Ымырт" сагасындағы Анжела Вебердің рөлін сомдағанның арқасында жеңіп алды.
* 2010 — «Maxim» журналының «Hot 100» тізімінің  65 орынында тұрды.

Санат:1990 жылы туғандар
Санат:АҚШ актрисалары
Санат:АҚШ модельдері
Кит аулау кемесі

**Кит аулау кемесі** — кит аулау кәсібі үшін арнайы су көлігі. Китті іздеп табуға және оны атып алуға әрі оны базаға сүйретіп әкелуге арналған болат корпусты бір палубалы кеме.

## Кеме сипаттамасы
Кит аулау кемесінің зеңбірек-гарпун, болат арқанды шығыр және атып алған китке ауа үрлейтін (сүйрету жеңіл болу үшін) компрессор орналасады. Кит жай гарпунмен не гранатасы бар гарпунмен атылады. Гарпун арнайы ұзын арқан (капроннан, нейлоннан т.б. жасалады) арқылы шығырға байланады. Дизель-электроходты кит аулу кемесінің  қуаты 36 000 а.к, жылдамдығы 17,5 узел, су ығыстырғыштығы 1273 т, ұзындығы 63,6 м, ені 9,5 м, бортының биіктігі 5,45 м болады. Кит аулау кемесінің команда құрамында 30 шықты адам болады.

## Дереккөздер


Санат:Балық аулау кемелері
Санат:Кит аулау кәсібі
Джозеф Морган

**Джозеф Морган** (; 1981 жылы 16 мамыр, Лондон, Ұлыбритания) — ағылшын-америкалық актер. «Қансорғыш күнделігі» және «Көнелер» телехикаясыларындағы *Никлаус Майклсон* рөлі арқасында атақтылыққа ие болды. 

## Өмірбаяны
Джозеф Морган Лондон қаласында туылды. Бірақ ол тез арада отбасысымен бірге Суонси, Уэльске көшті. Осы жерде ол келесі 11 жыл бойы өмір сүреді. 

Актерлік кәсіби мансабының алдында Морган *Орталық драма және тіл мектебінде* актерлік шеберлікке үйренген. Сол кезден бастап ол көрермендердің алдында Уильям Уроли келбетінде көрінген (2002 жыл). Рассел Кроумен бірге, Джозеф Морган «Теңіздер қожасы: жер шетінде» атты фильмде түсті. Осымен қатар Морган Колин Фаррел, Джаред Лето, Энтони Хопкинс және де Анджелина Джоли сияқты атақты тұлғалармен Оливер Стоунның дастандық «Ескендір» фильмінде түсу мүмкүндігіне ие болды. Осы жерде ол *Фелотас* келбетінде болды. 

Джозеф өзінің белсенді мансабын бірнеше телидидарлық жұмыстарды орындап, 2003 жылы бастаған. «Нех» пен «Ескендір» фильмдерінің түсірілімдерінен кейін, Джозеф «Уильям мен Мэри» телехикаясындағы рөлге ие болды. 2006 жылы Джозеф Морган Кеннет Уильямстың «Fantabulosa!» TV жұмысында Алфи рөлінде қосылады. Оның келесі жұмысы деп, BBC-2 арнасындағы «Сұлулық түзусі» атты кішігірім телехикаясы табылады. 

Осындан кейін ол «Мэнсфилд саябағы» (режиссері Ян Б.Макдональд) драмасында ойнады. Келесіде Морган «Жалғыздық мистері» фильмінде атақты Джеймс Дин бейнесін орындайды. Уақыт өткенмен ол тағы да бірнеше жұмысқа ие болады . 

2011 жылдан бастап Джозеф «Қансорғыш күнделігі» телехикаясында Клаустың рөлін ойнап, 2013 жылдан бастап «Көнелер» телехикаясындағы басты рөлге (Клаус) ие болды. 

## Жеке өмірі
«Кек» телехикаясындағы Эмили Торн рөлі бойынша танымал актриса Эмили Ванкэмппен кездесіпті. 2013 жылының басынан ол «Қансорғыш күнделігі» телхикаясы бойынша әріптесі Персия Уайтпен кездеседі. 2014 жылдың 15 мамырында Джозеф пен Персияның неке қиылғаны мәлім болып, 2014 жылдың 5 шілде күнінде олар үйленеді.

## Фильмография
* 1996—2011 – Үнсіз куәгер - Мэтью Вильямс
* 2003 – Ерлік- Матиас
* 2003 – Теңіздер қожасы: Жер шетінде - Уильям Верли
* 2003 – Генрих VIII - Томас Калпепер
* 2004—2005 – Жалмауыз кемпір - Трой
* 2004 – Ескендір - Филотас
* 2005 – Уильям мен Мэри - Кэлум
* 2006 – Kenneth Williams: Fantabulosa! - Альфи
* 2006 – Сұлулық түзусі - Джаспер
* 2006—2011 – Дәрігер Мартин - Майк Мэблей
* 2007 – Мэнсфилд-саябағы Уильям - Прайс
* 2007 – Жалғыздыз мистері - Джеймс Дин
* 2008—2009 – Жазымды оқиға - Тони Рис
* 2010 – Бен Гур - Бен Гур
* 2011 – Періштелер елтаңбасы - Расти
* 2011—2014 –  Қансорғыш күнделігі - Клаус
* 2011 - Құдайлар соғысы: Ажалсыздар - Лисандр
* 2012 – The Grind - Поль
* 2012 – Солтүстікке қарай 500 миль - James Hogg
* 2012 – Соғыс үйі - Эй Джей Бадд
* 2013 – Ашық зират - Натан
* 2013—2015 – Көнелер - Никлаус (Клаус) Майклсон

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
*
Эгон Эрвин Киш

thumb|right|200px|
**Эгон Эрвин Киш**  (; 1885 жыл 29 сәуір, Прага, Аустро-Венгрия —  1948 жыл 31 наурыз, Прага, Чехословакия) — чех-неміс жазушысы және журналист, Испаниядағы азаматтық соғысына қатысқан. Ұлты – еврей.

## Шығармашылығы
Шығармаларын неміс тілінде жазған. Әдеби қызметі 1904 жылдан басталды. 1918 жылдан *Аустрия Коммунистік партиясының* мүшесі. 1937-38 жылдарында Испанияда *халықаралық бригада* құрамында соғысқа қатысты. Киштің «Жеңгетай» (1914) атты романы, «Ұрланған қала» (1923) пьесасы бар. Буржуазиялық баспасөздің Кеңестік Ресейге қарсы өсек-аяңын әшкерелеп, «Патша, поп, большевик» (1927), «Азия түбірінен өзгерді» (1932) және т.б. репортаждар жазды. «Үш сиыр. Бір шаруамен әңгіме» (1938), «Жағажайдағы сарбаздар» (1938), «Мексикада жаңалықтар» (1945) т.б. кітаптарын жазды.

## Дереккөздер



Санат:1885 жылы туғандар
Санат:1948 жылы қайтыс болғандар
Санат:Аустрия жазушылары
Санат:Аустрия журналисттері
Санат:Чехославакия жазушылары
Санат:Чехославакия журналисттері
Санат:Германия жазушылары
Санат:Аустрия революционерлері
Санат:Чехославакия революционерлері
Санат:Аустрия коммунисттері
Өтеп Оңғарбаев

**Өтеп Оңғарбаев** (1899 жыл, Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Қарасу – 1946 жыл) – ақын. 
## Өмірбаяны
Жамбыл Жабайұлымен және оның төңірегіндегі ақындармен тұздас-дәмдес болып, шығармашылық байланыс жасап тұрған. «Алтын заң», «Фрунзе батыр», «Мақыш батыр туралы поэма» деп аталған шығармалары 1937 жылы «Халық ақындарының өлеңдері» жинағында жарияланды. Фрунзе мен Мақышқа арналған дастандары орыс тіліне аударылып, олардың үзінділері «Творчество народов СССР» (Мәскеу, 1938) жинағында басылып шықты. Өлеңдері жергілікті газеттерде жарияланып тұрған.

## Дереккөздер



Санат:Тұлғалар
Санат:Ақындар
Санат:Қазақ ақындары
Санат:1899 жылы туғандар
Санат:1946 жылы қайтыс болғандар
Сәрсенғали Исмаилұлы Сағитов

**Сәрсенғали Исмаилұлы Сағитов** (1931 жыл, Өзбекстан, Төрткөл) – *биология ғылымдарының докторы* (1989), профессор (1997).
## Еңбек жолы
*1957 жылы *Ташкент ауыл шаруашылығы институтын* бітірген;
*1958-1961 жылдары *Өзбекстан ҒА Қарақалпақстан бөлімшесі Нүкіс ботаникалық бағының* меңгерушісі;
*1964-1989 жылдары аға ғалыми қызметкер;
*1989-1992 жылдары КСРО ғылым академиясының *Арал экологиялық орталығында* жетекші ғылыми қызметкер;
*1992-1997 жылдары *Өзбекстан ҒА Қарақалпақстан бөлімінің биоэкология институтында* лаборатория меңгерушісі қызметтерін атқарды;
*1997 жылдан Халықаралық қазақ-түрік университетінде профессор.
## Еңбектері
50-ден астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 1 монографияның авторы.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:1931 жылы туғандар
Марат Қомпайұлы Тақабаев

**Марат Қомпайұлы Тақабаев** (1934 жыл, Ақмола облысы, Зеренді ауданы) – *физика-математика ғылымдарының докторы* (1996).
## Еңбек жолы
*1959 жылы ҚазМУ-ды (қазіргі ҚазҰУ) және 1963 жылы *Ленинград* (қазіргі Санкт-Петербург) *мемлекеттік университетінің аспирантурасын* бітірген;
*1963-64 жылдары *Қазақ политехникалық институтында* (қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) ассистент;
*1964-1997 жылдары Қазақстан ғылым академиясының Қолданбалы математика институтында кіші, аға ғылыми қызметкер;
*1997 жылдан бастап *бас ғылыми қызметкер* болды.
## Еңбектері
«Численное моделирование селевого потока» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. 70-тен астам ғылыми жарияланым мен 1 монографияның авторы.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:1934 жылы туғандар
Лайош Кошут

thumb|right|200px|
**Лайош Кошут** (; 1802 жыл 19 қыркүйек, Монок (қазіргі Боршод-Абауй-Земплен) — 1894 жыл 20 наурыз, Турин) —  Венгрияның саяси және мемлекет қайраткері, революционер, журналист және заңгер, премьер-министр және 1848-1849 жылдардағы Венгриядағы Революция кезінде басқарушы-президент. 

## Өмірбаяны
1841-1844 жылдары «Пешти хирлап» («Pesti Hirlap») газетін шығарып, Габсбургтердің абсолюттік езгісіне қарсы тұрды. 1849 жылы 2 мамырда Венгрияның жоғарғы билеушісі болып сайланды. 1849 жылы 11 тамызда үкімет билігін венгр ұлттық әскерінің бас қолбасшысы А.Гергейге беріп, өзі эмиграцияға кетті. Австрия үкіметі Кошутты сыртынан өлім жазасына кесті. 1852-1859 жылдары Ұлыбританияда тұрып, А.И.Герценмен кездесті, онымен дос болды. Венгр Халық Республикасында Кошут атындағы мемлекеттік сыйлық тағайындалған. 

## Дереккөздер


Санат:1802 жылы туғандар
Санат:1894 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мажарстан экономистері
Санат:Мажарстан журналистері
Санат:Мажарстан саясаткерлері
Санат:Мажарстан премьер-министрлері
Санат:Венгрия басқарушылары
Санат:Мажарстан революционерлері
Киік-қоба

thumb|right|200px|Киік-қоба үңгірі
[thumb|right|200px|[Һомо Неандерталдар қалдырған белгілер]]

**Киік-қоба** — ерте палеолит қонысы, Белогорск уезінде, Қырым тау етегінде, Зуя өзенінің оң жағалауында, Зуя елді-мекенінен оңтүстігінде 8 км, Ақмешіт қаласынан 25 км қашықтықта орналасқан. Төбенің гротоны оңтүстікке қарайды, оның ауданы 50 м² құрайды. Архиологиялық зерттеулер бойынша мұнда .

Киік-Қобадан байқалған және табылған деректер мұнда Ашель (Acheulean) дәуірінде Ашель мәдениеті болғанын, Қырымда ежелгі Һомо Неандерталдар өмір сүргенін көрсетеді.

1924–1925 жж. Қазба жұмыстары кезінде неандертальдардың (әйел мен бала) қалдықтары, шамамен 100 мың жыл бұрын қолданылған және шамамен 500 мың жыл бұрын қолданылған мусстерия мәдениетіне тән (орта палеолит) және Қырымның жойылып жатқан фаунасындағы үңгір аюы, алып қызыл бұғы, ақбөкен, жабайы жылқы, инагер сүйектері табылды. Сондай-ақ IV қабатында (шамамен 35 мың жыл бұрын) неандертальдықтар үшін символдық мағынаға ие гравировкасы бар шыны пластиналар табылды.

## Қоныстың ашылуы
Бұл жерден 1924-36 жылдары археолог Г.А.Бонч-Осмоловский палеолит қоныстарын ашты. Зерттеу нәтижесінде *Киік-қоба* екі мәдени қабаттан тұратындығы анықталды. Жоғарғы қабатынан мустьер кезеңіндегі үшкір тастар, қырғыштар, шапқыштар және т.б. заттар табылса, төменгі қабатынан үлкенді-кішілі шапқыш, пышақ, қырғыштар, неше түрлі дөңгелек жұқа өзек тастар және сүйектен жасалған заттар табылды.

## Сыртқы сілтемелер
* Киик-Коба (пещера-грот) 
* Пещера дикаря (Киик-коба)
* Бужилова А. П. Неандерталец из Киик-Кобы (Крым). Реконструкция состояния здоровья по данным антропологии \\ Выступление на 2-м заседании клуба «Антропогенез.ру», 26 ақпан 2011 г.

## Дереккөздер


Санат:Үңгірлер
Санат:Көне қалалар
Санат:Қырымның археологиялық қазбалары
Бақытжан Таймасов

**Бақытжан Таймасов** (1949 жыл 12 желтоқсан, Түркістан облысы, Түркістан қаласы) – *техника ғылымдарының докторы* (2002), профессор (2003).
## Еңбек жолы
*1971 жылы *Қазақ химия-технологиялық институтын* (қазіргі *Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті*) және 1977 жылы *Киев политехникалық институтының аспирантурасын* бітірген;
*1976-1995 жылдары *Қазақ химия-технологиялық институтында* оқытушы, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі;
*1996-2000 жылдары *Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінде* докторант;
*2000 жылдан профессор қызметінде.
## Еңбектері
*1999 жылы «Разработка и внедрение энерго-ресурсосберегающих технология производства портландцемента с использованием техногенных продуктов и нетрадиционных сырьевых материалов» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. 170-тен астам ғылыми жарияланым мен 1 монографияның авторы; 
*30 өнертабыс пен патенттің иегері.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Өнертапқыштар
Санат:1949 жылы туғандар
Кеспелеуіш машина

**Кеспелеуіш машина** – иленген қамырды қажетті пішінге келтіріп, жұқалап созып әрі кесіп шығаратын машина. 
Кеспелеуіш машинаның көлемі шағын, еңбек өнімділігі жоғары, сағатына 500 кг кеспе кесіп шығарады. Машинаның жоғарғы жағында қамырды жұмырлап, созып отыратын арнаулы тетік бар. Осы тетіктегі резеңке білік көмегімен жұқартылған қамыр 4 пышақты айналмалы білік арқылы өтеді де, кеспе болып кесіле береді. Кеспе арнаулы ГОСТ бойынша шығарылады, ұзындығы 300-650 мм, ал қалыңдығы әрқалай. Оқтау білік пен пышақты біліктің ұзындықтары әркелкі, ал жуандығы бірдей болады. Кеспе қалыңдығы біліктердің жақын не қашық орнатылуына байланысты. 

## Дереккөздер


Санат:Техника
Санат:Технология
Санат:Құралдар
Дарен Кагасофф

**Дарен Максвелл Кагасофф** (; 1987 жыл 16 қыркүйек, Энсино, Лос Анжелес, Калифорния, АҚШ) — америкалық актер, «Ата-анасынан астыртын»  ( ). атты телехикаясындағы  Рик Андервудтың рөлін сомдағанының арқасында атақты болған.

## Мансабы
Актерлік шеберлік дәрістерінен кейін, Кагасофф мүмкіншіліктері жоғары кастингтерге бара бастады, солардың бірінде Брэнд Хамптонның рөлімен көзге түсті. Осыдан кейін ол «Ата-анасынан астыртын» () атты телехикаядағы Рик Андрвудтың рөлін алды. Осы рөлдің арқасында жас актер жұлдызға айналды. Teen Choice Awards атты жарысқа қатысты, бірақ марапат алмады. Даренді жұлдызға айналдырған телехикаяның түсірілімдері 2009 жылдан бастап 2013 жылға дейін созылды.

## Фильмография

## Дереккөздер
Қаршыға (тау, Тарбағатай ауданы)

**Қаршыға** – Тарбағатай жотасының солтүстік бөлігіндегі тау массиві.

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы Құйған ауылының оңтүстігінде 18 км жерде орналасқан. Орта Ұласты (Ласты) өзенімен оның оң саласының суайрығында. Абсолюттік биіктігі 1595 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 5 км-ге созылған, енді жері 2-2,5 км-ге жуық.

## Жер бедері
Беткейлері сай-жыралармен тілімденген. Солтүстіктен оңтүстікке қарай еңістеніп өзен арналарына тіреледі. Солтүстік-шығысында Манас, оңтүстігінде Қызыл, оңтүстік-батысында Кішіқожыр таулары орналасқан.

## Геологиялық құрылымы
Тас көмір жүйесінің төменгі кезеңінің гранитоидты жыныстарынан түзілген.

## Өсімдігі
Таудың қара, қоңыр топаырақ жамылғысында бетеге, сұлыбас, қызыл қау аралас астық тұқымдас өсімдіктер, бұталар өседі.

## Дереккөздер

Санат:Тарбағатай ауданы таулары
Флавио Бьондо

**Флавио Бьондо**  (; Форли, 1392 – Рим, 4 маусым 1463) — әйгілі итальян гуманист, тарихшы.

Орта ғасырларды тарихтың ерекше кезеңі ретінде алғаш рет бөліп қараған кісі. Басты еңбегі - "Рим империясы құлағаннан кейінгі тарихтың үш он күндігі". Мұнда Еуропаның орта ғасырлардағы тарихы баяандалады. Флавио - "Иллбстрацияланған Италия" атты еңбектің авторы. Бұл - италия географиясының тарихы жөніндегі тұңғыш еңбек.

## Латын тіліндегі еңбектері
* ''Historiarum ab inclinatione romanorum imperii''  (Venice: Octavianus Scotus, 1483; Hain *3248)
* ''In Romam Instauratam'' 
* ''Historiae Ab Inclinatione Romanorum Imperii''
* ''De Origine et Gestis Venetorum'' 
* ''Roma Instaurata'' 
* ''Italia Illustrata'' 
* ''Triumphans Roma'' 

## Дереккөздер



Санат:Италия тарихшылары
Санат:Италия ғалымдары
Борис Евсеевич Быховский

**Борис Евсеевич Быховский** (14 (27) тамыз 1908 — 26 қаңтар 1974) — кеңес одағының ғалымы, зоолог, паразитолог, академик (1964), КСРО ҒА Зоология институтының директоры (1962—1974).

Ленинград Мемлекеттік университетін  бітірген. 1929 - 35 ж. Ленинградтағы балық шаруашылығы институтында, 1935-40 және 1942 жылдан КСРО ғылым академиясының Зоология институтында қызмет істейді. 1963 жылдан КСРО ҒА жалпы биология бөлімінің академик секретары. Негізгі жұмыстары паразиттік тіршілікке, соның ішінде моногенетикалық сорғыш құрттарға және жалпақ құрттарға жататын басқа да топтарға арналған. Борис КСРО теңіз, өзен, көлдерінде балық паразиттерінің таралуын және ол паразиттердің өніп-өсу жағдайын анықтады. Бұл жаңалықтары балық ауруына қарсы күрес шараларын белгілеуге мүмкіндік туғызды. Ленин орденімен, Еңбек Қызыл ту орденімен, медальдармен марапатталды

## Дереккөздер


Санат:КСРО зоологтары
Валерий Федорович Быковский

**Валерий Федорович Быковский** - КСРО-ның ұшқыш-космонавы, полковник, Совет Одағының батыры.

1963 жылдан КОКП мүшесі. 1955 ж. Качинск әскери-авиациалық  училищесін, 1968 ж. Мәскеудегі Н.Е.Жуковский атындағы Әскери-Әуе инженерлік академиясын  бітірді. 1963 ж. 14-19 маусымда "Восток-5" космос корабілімен жер төңірегіндегі 119 сағ ұшып, жерді 81 рет айналып щықты. Ол ұшып өткен жолдың ұзындығы 3,3 млн. *км* - ден асты. Валерий Ленин орденімен, Қызыл Жұлдыз орденімен, медальдармен және шетел ордендерімен марапатталды.

## Дереккөздер


Санат:КСРО тұлғалары
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Қияқбай Бүркітбай

**Қияқбай Бүркітбай** - Шығыс Түркістан Халық Республикасындағы ұлт-азаттық қоғалыс батыры, ақын.

Гоминьдан өкіметіне қарсы күреске белсене қатысты. Алтай аймағының Көктоғай ауданында малшы отбасында туған. Ұлты - қазақ, 1943 ж. 15 қыркүйекте Алтайдағы партизиан штабының тапсырмасымен Дөрбілжінде Гоминьдан әскерлері жөнінде мағұлмат жинау үшін барлауда жүрген сапарында қолға түсті. 13 жолдасымен қоса Сарысүмбе қаласында атылды. Бүркітбайдың "Айқайша" атты жыры мен ерлік ісі ел аңызына айналып, күреске құлшындырған ұран іспеттес болды.

## Дереккөздер



Санат:КСРО тұлғалары
Қаршыға (тау, Күршім ауданы)

**Қаршыға** – Күршім жотасының оңтүстік-батысындағы тау.

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы Ақбұлақ аулынының солтүстік-шығысында 5 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1332 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 8 км-ге созылып жатыр, енді жері 5 км шамасында.

## Жер бедері
Беткейлері ұсақ өзен арналарымен тілімденген. Таудан Қалжыр, Балақалжыр өзендерінің салалары бастау алады. Батысында Сарыоба, шығысында Қызылащы, оңтүстігінде Бақай таулары орналасқан.

## Өсімдігі
Тауалдының қара қоңыр және сұрғылт топырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу, боз, бұталар өседі. Етегінде өзімен аттас қыстау бар. Жері мал жайылымына қолайлы.

## Дереккөздер

Санат:Күршім ауданы таулары
Джордж Буш

**Джордж Буш**

* Джордж Герберт Уокер Буш (үлкен Буш) — АҚШ 41-президенті (1989—1993).
* Джордж Уокер Буш (кіші Буш) — АҚШ 43-президенті (2001—2009), Герберт Уокер Буштың ұлы.
Сиара Браво

**Сиара Куинн Браво** () — американдық актриса және модель. «Nickelodeon» каналының «Табысқа алға» сериалындағы Кэти Найт рөлімен танымал болды.

## Бала шағы
Сиара 1997 жылдың 18 наурызында Александрия қаласында, Кентукки штатында дүниеге келді. 9 жас аралығында модельдік шоуларға қатысты. Ол өз отбасын қалдырып, Оңтүстік Калифорния штатына қоныс аударады. 

Сиараның үлкен әпкесі — Риккель және Джэксон атты егіз бауыры бар.

2008 жылда жас актриса әр түрлі тыңдалымдарға барып жүреді. Көптеген фильмдерде екінші дәрежедегі рөлдерді ойнады. Киараның басты рөлінің бірі — «Табысқа алға» сериалындағы Кэти Найттің рөлі. Бұл сериал 2009 жылдан бастап, 2013 жылға дейін жалғасты. Қазіргі кезде, «Қызыл білезіктер» сериалындағы Эмма Чотаның рөлімен танымал.

## Білімі
* Tanya Berezin — Acting (current) — Los Angeles
* Tony Gonzales — Voice Over Coach (current) — Los Angeles
* Anna Zinkhorn — Riding Coach (current) — Misty Ridge Farms — Western Pleasure

## Қызықты мәліметтер
* Сиара «Табысқа алға» сериалында рөл алғанын білгенде, Амиш қаласында болды.
* Сиараның сүйікті тобы – Big Time Rush.
* Актрисадан басқа Киара суретші болғысы келді.
* Сүйіп тұтатын әншісі – Селена Гомез.
* Жақсы көретін жануары – ат.
* Гарри Поттердің жанкүйері.
* Браво өз жанкүйерлерін жақсы көреді.
* Бос кезінде жас актриса гитарада ойнауды және достарымен бірге серуендеуді ұнатады.
* Сиараның айтуы бойынша, оның түстері шын өмірде қайталанбайды.
* Сиарада 2 үй жануары бар. Мысығы – Смоки Моисей және иті – Шеба.

Санат:1997 жылы туғандар
Санат:АҚШ актрисалары
Санат:АҚШ фотомодельдері
Буш

## Тұлғалар
### Ағылшын тегі
**Буш** ( - «бұта») - ағылшын тектіі есімдер:

* Алан Буш  (1900-1995) - ағылшын композиторы, дирижер, пианист.
* Барбара Буш (1925-2018) - Америка Құрама Штаттарының 41-ші президентінің әйелі, Америка Құрама Штаттарының 43-ші Президентінің ана.
* Вэнивар Буш (1890-1974) - америкалық инженер.
* Джеб Буш (B 1953.) - Америкалық саясаткер, Джордж Уокер Буш ағасы.
* Джерри Буш (1914-1976) - америкалық кәсіби баскетболист.
* Буш, Джордж Герберт Уокер (үлкен-Буш, 1924-2018) - Америка Құрама Штаттарының 41-ші президенті, Америка Құрама Штаттарының вице-президенті, 43-ші АҚШ президентінің әкесі.
* Джордж Уокер Буш (кіші-Буш; 1946 т.) — Америка Құрама Штаттарының 43-ші президенті, 41-ші АҚШ Президенті Джордж Буштың ұлы.
* Кейт Буш (т. 1958.) - Британдық әнші және композитор, әпкесі Пэдди Буш.
* Лаура Буш (т. 1946.) - Америка Құрама Штаттарының 43-ші Президентінің әйелі.
* Буш Пэдди (т. 1952.) - Ағылшын музыкант, музыкалық аспаптар және суретшінің өндіруші, Кейт Буштың інісі.
* Прескотт Буш (1895-1972) - америкалық банкир және сенаторы, Джордж Буштың әкесі.
* Софья Буш (т. 1982.) - Америкалық актриса.
* Самуил Прескотт Буш (1863-1948) - америкалық өнеркәсіпші және кәсіпкер, Джордж Буштың атасы.

### Неміс тегі
**Буш** ( - бұта, бұталы) - неміс тегі:

* Вильгельм Буш (1832-1908) - неміс суретші және ақын, Әзілкеш.
* Вильгельм Буш (пастор) (1897-1966) - неміс Евангельдік пасторы, уағыздаушы және жазушы.
* Владимир Владимирович Буш (1888-1934) - орыс әдебиетшісі, фольклоршы, библиограф, профессор.
* Георг Адольф Буш (1908-2000) - Швейцар физигі.
* Герман Буш (1897-1975) - неміс виолончелисті.
* Гунди Буш (1935-2014) - Неміс (Германия), синглы сырғанаушы, жаттықтырушы конькимен сырғанаудан швед қайраткері.
* Жан Вячеславович Буш  (т. 1993 ж.) - ресейлік жеке сырғанаушысы.
* Иван Федорович Буш (1771-1843) - медициналық-хирургиялық академиясында хирург, профессор.
* Кайл Буш (1985 т.) - америкалық жарыс автошабандозы.
* Буш, Курт (т. 1978.) - америкалық жарыс автошабандозы.
* Лауренциу Буш (т. 1987) — румын футболшысы.
* Николай Адольфович Буш (1869—1941) — ботаник.
* Фриц Буш (1890—1951) — неміс дирижёрі.
* Эрнст Буш (актёр) (1900—1980) — неміс актёрі және әнші.
* Эрнст Буш (генерал-фельдмаршал) — генерал-фельдмаршал, гитлер әскері.

### Француз тегі
* Валентин Буш (1490 - 1541) - француз қайта өрлеу дәуірінің суретшісі және витраж ісінің шебері.
* Франсуа Чарльз Буш (1736-1794) - француз заңгері және Құрылтай Ассамблеясының мүшесі.

## География
* Буш - Австралиядағы адам игермеген бұталар немесе бойы аласа ағаштар қопасының байтақ кеңістігі, (негізінен), Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка, Канада және Аляскада.

### Жер-су атаулары
* Буш - Иллинойс, АҚШ-та ауыл.
* Буш (Луизиана) - Луизиана, АҚШ Некорпоративное ауданы.
* Буш - Солтүстік Ирландия, Ұлыбритания өзен.
* Буш - Ұлыбританияда ерте қола дәуірінің ескерткіші, онда алтын зергерлік бұйымдары бар бай қазына табылған.

## Басқа
* «Буш» - Оливер Стоунның өмірбаяндық фильм (2008).

## Сондай-ақ, қараңыз
* Буш мұнарасы - Нью-Йорктегі зәулім ғимарат.
Фредрик Кемпе

**Фредрик Кемпе** (), 1972 жылдың 29 сәуірінде Воргорда қаласында дүниеге келген швециялық поп және опера әншісі, автор-орындаушы. Ол Қуылғандар және Шахматтар мюзиклдарының швециялық нұсқаларында қатысқан. 2002 жылы ол  опера және диско жанрындағы *Vincerò* хит әнін шығарды.

## Қатысулар

## Дискографиясы
**Bohème* (2004-04-21)
**Songs For Your Broken Heart* (2002-12-02)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:1972 жылы туғандар

Санат:Швеция әншілері
Джеймс Маслоу

**Джеймс Дэвид Маслоу** (; 16 шілде 1990, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық әнші және актер. «Табысқа алға» сериалындағы Джеймс Даймондтың рөлімен танымал болды. «Big Time Rush» тобының бұрынғы мүшесі.

## Өмірбаяны
Кэти Бердж пен Майк Маслоудың отбасында Нью-Йорк қаласында дүниеге келді. Калифорния штатындағы Сан-Диего Ла-Хойя қаласында оқып, өсті.

Джеймстың үлкен ағасы – Филипп және екі кіші қарындасы – Элисон мен Даниэлла бар. Джеймс 6 жас арлығында өлең айта бастады. Ол Ла-Хойя қаласында Торри Пайнс, Миюрландс және Өнер мектептерін бітірді. 10 жасында «La bohème» операсында шағын рөл ойнады.

## Мансабы
Джеймс бірінші рет теледидарда 2008 жылы «iCarly» сериалында Шейннің рөлімен жарыққа шықты. 2009 жылы «Big Time Rush» тобы құрылып, Джеймс топтың бір мүшесі атанды. 2009 жылдың қараша айында «Табысқа алға» сериалы шығады. Бұл сериал жас төрт өнерге енді қадам басқан ұлдар туралы. Джеймс «Джеймс Даймондтың» рөлін сомдады. 

2014 жылы Джеймс «Жұлдыздармен билеу» бағдарламасында, өз ісінде шебер биші – Пета Маргатроидпен биледі.

## Фильмографиясы

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 
* 
Санат:Америкалық поп әншілер
Логан Хендерсон

**Логан Филлип Хендерсон** (; 14 қыркүйек, 1989; Норт Ричлэнд Хиллз, Техас, АҚШ) — американдық композитор, әнші, актер және продюсер. 

Логан өлең айтуды жақсы көрді, бірақ өзін әнші деп санамаған. «Табысқа алға» сериалындағы Логан Митчеллдің рөлімен танымал. «Big Time Rush» тобының бұрынғы мүшесі.

## Өмірбаяны
Логан Хендерсон Норт Ричлэнд Хиллз қаласында дүниеге келді. Логанның өзінен кіші 11 жасар Пресли деген қарындасы бар. 18 жасында Калифорния штатына көшер алдында, «Жұманың түнгі шамдары» сериалында шағын рөлі болған. 

## Мансабы
Логанды танымал қылған рөл – Логан Митчеллдің «Табысқа алға» сериалындағы рөлі. 2009 жылы Логан «Sony Music Entertainment» және «Columbia Records» компанияларымен шартқа тұрды. «Big Time Rush», «The City Is Ours», «Halfway There» және  «Til I Forget About You» деген танымал синглдар жазып, 2010 жылдың 11 қазанында «BTR» үнтаспасын шығарды.

Big Time Rush 2011 жылы 21 қарашасында «Elevate» атты үнтаспасын шығарды. Логан Николас Ферлонгпен бірге «Time of Our Life», «Music Sounds Better With U», «Love Me Love Me» және «SuperStar» өлеңдерін жазған.

## Фильмографиясы

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 

Санат:АҚШ сазгерлері
Санат:АҚШ продюсерлері
Карл Бюлер

**Карл Бюлер** (, 27 мамыр 1879, Мекесхайм, Баден-Вюртемберг, Баден — 24 қазан 1963, Лос-Анджелес) — неміс психологы және лингвист, жалпы тілтану, тілдер психологиясы және ойлау психология бойынша көптеген шығармалардың авторы.

1938 жылдары АҚШ-та тұрады. Венадағы психология, институтын құрушылардың бірі. Карл Бюлер - "Баланың рухани дамуы", "Психология дағдарысы", "Тіл теориясы" т.б. еңбекетердің авторы. Бірақ ол бала психикасының даму кезендерін инстинкт, дағды, парасат, сатыларына бөліп, әлеуметтік жағдайды ескермей, биологизмге ұрынды. Бюлер - жалпы психология, қабылдау, ойлау, сөйлеу психологиясы жайындағы зерттеулермен әйгілі.

## Шығармалары
* Handbuch der Psychologie. — Jena, 1922.
* Ausdruckstheorie. — Jena, 1933.
* Sprachtheorie. Die Darstellungsfunktion der Sprache. — Jena, 1934.

## Дереккөздер


Санат:Германия психологтары
Санат:Аустрия психологтары
Санат:АҚШ психологтары
Санат:Германия тілтанушылары
Санат:Аустрия лингвистері
Токугава Есинао

**Токугава Есинао** (2 қаңтар 1601 жыл - 5 маусым 1650 жыл) - Эдо кезеңінің ірі жапон даймесі, Кофу (1603—1607), Киесу (1607—1610), Овари (1610—1650) князьдіктерінің басшысы.

## Өмірбаяны
Токугава әулетінен шыққан жапон елінің алғашқы сегуні Токугава Иэясу атты адамның тоғызыншы ұлы. Балалық шағында оны Горотамару деп атаған.

1603 жылы әкесі табысы 250000 коку күріш болатын Кии ауданындағы Кофу иелігін тарту еткен. 1607 жылы өнімі 550000 коку күріш болатын Овари ауданындағы Киесу атты жерді иелігіне алған. 1610 жылы Токугава Есинао табысы 619000 коку күріш болатын Овари князьдігінің басшысы ретінде сайланған.

Токугава Есинао дзюнии атты дәрежеге ие болған (кіші кеңесшінің екінші дәрежесі), дайнагона лауызымына ие болған (императордың жоғарғы кеңесшісі).

16 жасында Есинао Синкагэ мектебінде оқыған, 21 жасында төртінші сокэ атанған (басшы).

## Қазасы
1650 жылдың маусым айында 49 жастағыТокугава Есинао қайтыс болған. Оның жалғыз ұлы Мицумото атты адам мұрагер атанған.

Отбасының әйелі Асано Есинаги дайменің қызы Хару ханшайым болған және Осаи мен Одо-но-ката атты күңдері болған

## Балалары
Токугава Мицумото (1625-1700)

Итоко Хирохата, Тадаюки атты төрешінің әйелі.

## Дереккөздер

Санат:1601 жылы туғандар
Санат:1650 жылы қайтыс болғандар
Санат:Жапония мемлекет қайраткерлері
Маэда Тосииэ

**Маэда Тосииэ** (15 қаңтар 1538 жыл - 27 сәуір 1599 жыл) - Жапон елінің ірі әскери және мемлекеттік қайраткері, Кага ауданының даймесі, Ода Нобунага және Тоетоми Хидэеси атты адамдардың қолбасшысы әрі серіктесі. Маэда Тосииэ «Yari no Mataza» және Matazaemon атағын алаған.

## Өмірбаяны
1538 жылы дүниеге келген. Овари ауданындағы Арако сарайын басқарған. Маэда Тосимаса атты самурайдың төртінші ұлы.

1551 жылы Ода Нобунага атты қолбасшының қол астында косе атағын алған. Оған жыл сайын 125 коку қаражат берілу керек болған. Алғашқы жылдары ол қызмет барысында өзін жақсы көрсете білген және Ода Нобунага атты қолбасшының Ода Нобуюки атты інісі шабуыл жасағанда оң көзін жарақаттап алған, сондықтан жалақысы 3 есе көбейген.

Бірақ оның батыл мінезі қызуқандылықпен қатар жүрген. 1559 жылы бір вассалмен сөзге келіп қалған. Оның қарсыласы болып келетін шай рәсімінің шебері Дзуами атты адам қылышындағы ағаш шегені ұрлаған деп айыпталған. Бұл өте маңызды қылмыс болған, себебі шегесіз қылыштың шайқас кезінде кез-келген уақытта түсіп кетуі мүмкін болатын. Дзуами Ода Нобунага қолбасшыдан көмек сұраған, сондықтан ол Тосииэ Маэда атты айып тағушыға бұл тартысты тоқтатуға кеңес берген. Бірақ Тосииэ оны тыңдамай, Дзуами атты айыпталушыны өлтірген. Осыдан кейін оны қызметінен аластатқан. Бірақ 2 жылдан кейін Ода Нобунага қолбасшының әскерінің құрамына қосылған. Ол өзіне ешбір сый- құрмет көрсетілмесе де, адал шайқасқан. Тосииэ Маэда өзін басшысының алдында ақтап шығуға тырысқан. Оған осындай мүмкіндік 1560 жылы Окехазама шайқасы кезінде берілген. 1561 жылы ол басшысының басты жауларының бірі болып табылатын  Адати Рокухеэ атты адамның басын табыстап, кешірім алған. Ода Нобунага оны қайтадан әскер санатына қосып, жалақысын 1125 коку қылған.

## Отбасы және балары
Жары Маэда Мацу ерік мінезді әйел болған, өзінің әскери өнерімен танылған.

### Балалары
# Маэда Тосинага (1562—1614
# Маэда Тосимаса (1578—1633)
# Маэда Тосицунэ (1593—1658)
# Маэда Тоситака (1594—1637)
# Маэда Тосисада (1598—1620)
# Ко
# Маа 
# Го
# Чие.

## Дереккөздер

Санат:1538 жылы туғандар
Санат:1599 жылы қайтыс болғандар
Санат:Жапония мемлекет қайраткерлері
Мацудайра Киеясу

**Мацудайра Киеясу** (28 қыркүйек 1511 жыл - 29 желтоқсан 1536 жыл) - Сэнгоку дәуірінің жапон самурайы, Мацудайра тегінің (1523—1536)  жетінші басшысы және Микава ауданының басшысы.

## Өмірбаяны
1511 жылы Андзе сарайында дүниеге келген. Мацудайра тегінің алтыншы басшысы болып табылатын Мацудайра Нобутада (1490—1531) атты адамның үлкен ұлы және мұрагері .

1523 жылы оның әкесі билікті босатқан соң, 12 жасар Мацудайра Киеясу Мацудайра рулық қауымының жетінші басшасы атанған. Осы кезең билік үшін талас-тартыстың уақыты болған. 1524 жылы Ниси-го Дандзе Саэмон Нобудзанэ атты адамды ойсырата жеңіп, Окадзаки сарайын басып алған.

1529 жылдың көктемінде Мацудайра Киеясу Микава ауданының солтүстік бөлігін өзіне қаратқан, дәл сол жылдың күз мезгілінде Ода тегінің жері болып саналатын Овари ауданына қарсы 7 мыңдық әскерді жіберген.

1535 жылдың желтоқсан айында Овари ауданының даймесі Ода Нобухидэ атты адаммен соғыс кезінде оны Абэ Масатое атты вассалы өлтірген. Мацудайра тегінің жаңа басшысы ретінде оның 9 жасар Мацудайра Хиротада атты ұлы жарияланған.

Окадзаки сарайында Мацудайра Киеясу екі буддалық ғибадатхана тұрғызған Бұд құрылыстар осы уақытқа дейін сақталған.

1562 жылы Токугава Иэясу Киеясу үшін ғибадатхана тұрғызған, осы жерге Киеясу атасының қалдықтарын жерлеген.

## Дереккөздер

Санат:1511 жылы туғандар
Санат:1536 жылы қайтыс болғандар
Санат:Жапония мемлекет қайраткерлері
Күміс нитраты (I)

thumb|right|200px|Күміс нитраты (I)
**Күміс нитраты** немесе **Ляпис** - түссіз, мөлдір *кристалды зат*. Формуласы: AgNO3.

## Қасиеттері

Тығыздығы — 4,352 г/см³. Балқу температурасы — 209,7 °C. 300 °C-тан астам температурада ыдырайды. Метил спиртінде еруі — 3,6 г/100 г; этил спиртінде — 2,12 г/100 г; ацетонда — 0,44 г/100 г; пиридинде — 33,6 г/100 г (20 °C).

Алынуы:

:: \mathsf{Ag + 2HNO_3 \rightarrow AgNO_3 + NO_2{\uparrow} + H_2O}

Күміс нитраты (I) тұз қышқылының реактивы болып саналады:

:: \mathsf{HCl + AgNO_3 \rightarrow AgCl{\downarrow} + HNO_3}
:: \mathsf{NaCl + AgNO_3 \rightarrow AgCl{\downarrow} + NaNO_3}

Қыздырғанда күміс металы түзеледі:
: ~\mathsf{ 2AgNO_3\ \xrightarrow{350 ^oC} \ 2Ag + 2NO_2 + O_2 }

## Емдік қасиеті
thumb|left|Күміс нитратының (ляпистің) адам терісінде қалдыратын іздер.
Кілегей қабығы қабынғанда, *жалақ, ойық жара* пайда болғанда, бленнорея ауруы кезінде май түріндегі ляписті теріге жағады. *Ляпистің* 2%-дық ерітіндісін соз ауруынан алдын-ала сақтандыру үшін сәбидің көзіне тамызады. *Тыныс органдарының* кілегей қабығы қабынғанда антисептикалық және қабынуға қарсы дәрі ретінде *ляпистің* ақуызды препараты (протаргол), ал іріңді жараны, қуықты жууға каллоидты препаратын (колларгол) қолданады.

## Дереккөздер


Санат:Күміс қосылыстары
Санат:Нитраттар
Ляо Чжун-кай

**Ляо Чжун-кай**  - Қытайдың *революцияшыл демократы*, Сунь Ят-сеннің серігі. 
## Саяси жолы
1903 жылы *революциялық қозғалысқа* қосылды. 1905 жылы *Тунмэнхой революциялық ұйымына* кірді. Буржуазиялық Синьхай революциясына (1911 - 1913) белсене қатынасты. 1917 - 1918 және 1921 - 1922 жылдары Гуанчжоу қаласындағы *Сунь Ят-сен үкіметінің* құрамына енді. 1923 жылы ақпаннан *Гуандун революциялық үкіметінің* финанс министрі. Гоминьданның 1-съезінде (1924 жылы, қаңтар) *гоминьдан Орталық атқару комитетінің* және *гоминьдан Тұрақты комитетінің* мүшесі болып сайланды. *Гоминьдан Орталық атқару комитетінің жұмысшы және шаруа бөлімдерін* басқарды, сонымен қатар *Гуандун провинциясының* губернаторы болды. Сунь Ят-сен өлгеннен кейін (1925 жыл, наурыз), оның *революциялық бағдарламасын* жүзеге асыру жолындағы күресті одан әрі жалғастырды. Кеңес Одағымен достық қатынас орнатуды жақтады. Ляо Чжун-кай оңшыл гоминьданшылар қолынан қаза тапты.

## Дереккөздер



Санат:1877 жылы туғандар
Санат:1925 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қытай тарихы
Санат:Қытай саясаткерлері
Ylvis

**Ylvis** — Бергеннен шыққан норвегиялық комедиялық дует, Борд (Bård) және Вегард Илвисокердан (Vegard Ylvisåker) тұрады. 

Кәсіби әртістер ретінде 2000 жылы көптеген юмаристикалық бағдарламаларда және комедиялық концерттерде, музыкалық бейне клиптерде атағын тапты. Бірақ әлемдік әйгілікті 2013 жылы күзде  «What Does the Fox Say?» (ағыл. тілінде «Түлкі не дейді?») өлеңі арқылы тапты. Осы өлең бейне клипі YouTube-та үлкен атаққа ие болды (барлығы жарты миллиардтай қарау). 

Норвегияда белгілілікті сатиралық өлеңдерден тапты, оларда ағылшын тілдік бейне клиптерде бар және бір орыс тілінде Қырғызтанда түсірілген «Жаным» атты бейне клип бар. Ағалы-інілер бейне клип басылымымен АҚШ-та атақты болмағанымен, 2013 жылы Billboard Hot 100 чартында олардың бейне клипі 10-ыншы орынға ие болды.

## Шығармашылық

### Радио бағдарламалар
•2006: O-fag
•2008: O-fag (second series)

### Теле бағдарламалар
•2007—2008: Norges herligste
•2008: Ylvis møter veggen
•2009: Hvem kan slå Ylvis
•2010: Nordens herligste
•2011: I Kveld med Ylvis
•2012: I Kveld med Ylvis (second series)
•2013: I Kveld med Ylvis (third series)

### Музыкалық бағдарламалар
•2001: Ylvis Goes Philharmonic
•2002: Ylvis Goes Philharmonic — episode II
•2003: Ylvis — en konsert

## Дереккөздер

Санат:Норвегия тұлғалары
Санат:Норвегия музыкалық топтары
Саадет Аксой

**Саадет Аксой** (**) (29 тамыз  1983 жыл) — түрік актрисасы.

Әкесі Невшехирден болса анасы Эдирне, Сиирт жерлерінен. Актер жұмысына Саадет мектеп уақытында қызығушылықты танытты. Ол дербес түрік арналарындағы саз бен киноға арналған әр түрлі теледумандарға қатысқан.

Институстты бітіргеннен кейін Саадет Аксой өзін кәсіби кинематографта сынауды жөн тапты. Институтта да ол актерлік шеберлігінің сабақтарына қатысып, телехикаялар мен жарнамалардың түсірілімдеріне қатысыпты.

2002-2004 жылдар аралығында Саадет «1» арнасында тележүргізуші ретінде сынапқа шыққан. 2005 жылы Саадет Аксой «Күздік от» фильмінде дебюттеген. 2006 жылы болса Саадет Америка Құрама Штаттарына көшті. Осы жерде ол Нью-Йорк киноакадемиясында оқыған. Сонғы жылдары ол көптеген түрік телехикаяларында рөлдерді ойнаған. Олардың ішінде «Жүрексіз адам», «Балкан некесі», «Senden Baska».

2012 жылы Саадет Серджио Кастеллитоның «Екі рет туған» фильмінде түсті. Осы жерде ол Аски рөлін ойнады. Ал Ресейде болса ол «Сүлейман сұлтан» телехикаясының арқасында танымалдыққа ие болды.

## Биография
Босфордық университетті бітірді. Ағылшын тілі және әдебиеті мінбесі. Бірнеше марапатқа ие.

## Фильмография
* 2006— Тұтқындалған жүректер— Ирем
* 2007 —Жұмыртқа— Эйла
* 2008 —Мектеп сыныбы— Дуйгу
* 2008 —Сұлу өмір — Дэниз
* 2008 —Сүт— Семра
* 2009 —Шақырылған бала күтуші — кафедегі түрік қызы
* 2009 —Шығыс көріністері — Изил
* 2009 —Басқа тілдердегі махаббат— Зэйнап
* 2011 —Сүлейман сұлтан — Садыка-хатун
* 2012 —Екі рет туған— Аска
* 2013 —Қуғын— Элени

## Дереккөздер

Санат:Түркия актрисалары
Санат:1983 жылы туғандар
Санат:Стамбулда туғандар
Һазал Кая

**Һазал Кая** (1 қазан 1990 жыл) — түрік актрисасы әрі модель.

## Ерте өмірі
Һазал Кая Стамбулдағы итальяндық орта мектебінде оқып, оны 2010 жылы бітірді. Кейін ол Стамбулда оқуды жалғастырады. Оның әке-шешесі, екеуі де заңгерлер, Һазал 7 жасар болған кезде ажырасыпты. Ол балалық шағынан бастап өнер әлеміне аяқ басып, сол кезден бастап ол жеті жыл бойы скрипкада ойнауды және де балет бтлеуді үйренетін. Кая итальян, француз тілдерінде таза сөйлей алады. Қазіргі уақытта ол бесінші тілді үйреніп жатыр, бұл – неміс тілі.

## Мансабы
Кая өзінің актерлік мансабын «Қорғаушы періште» телехикаясынан бастаған, осы жерде ол басты рөлдердің біріне ие болды. 2008 жылы Кая басты рөлге ие болып, «Мезгілсіз сезім» телехикаясының заманауи жасалымында, Нихал Заягиль рөлін ойнады. 2012 жылы Кая «Мен оны Фериха деп атадым» телехикаясының екі маусымында Фериха Йылмаз рөлін орындауда. Бұл топтама Түркия, Иран, Әзірбайжан, Болгария және де араб әлемінде ең үлкен теледидар рейтингтарының біріне ие болған. Және де кейін Кая жаңа жұмыстарға, рөлдерге ие болып, жетістіктерге жетті.  

## Жеке өмірі
Миниатюралық сұлудың жеке өмірі оның шығармашылық қызметінен қызықты емес. 2010 жылы, қауесет бойынша, ол Мехмет Асланмен нәзік сезімде болған. Ол кезде Хазал небәрі 19 жаста, ал Мехмет 27 жаста еді. Осыдан кейін Хазалды сол кезде 37 жаста болған атақты фотограф Джахит Баха Парс шындап алып кеткен деген қауесет тарады. Қыз бен оның таңдаған адамы екі жыл бірге өмір сүрді, содан кейін олар қоштасты.

Кейін Хазал өзінен 14 жас үлкен Али Атаймен қарым-қатынаста болды. Бірақ бір жылдан кейін актриса Әлимен бірге көпшілік алдына шыға бастады. Алдымен оларды кафеден шыққанда ортақ досымен байқады, содан кейін Хазалдың досының үйлену тойында, қарашада АҚШ-та бірге, ал желтоқсанда Джейд Дувенджидің үйлену тойында олар жұп ретінде бірге көрінді. немесе достар - бұл белгісіз.

## Фильмографиясы
* Қорғаушы періште - Genco  (2007-2008)
* Мезгілсіз сезім - Aşk-ı Memnu (2008-2010)
* О.Бекзат – мен сізді жүрегімде жерледім - Behzat Ç. - Seni Kalbime Gömdüm (2011)
* Ченш құралы - Çalgı çengi (2011)
* Ай, есейіп ұйықтай алмаймын - Ay Büyürken Uyuyamam (2011)
* Атыңды Фериха деп қойдым - Adını Feriha Koydum (2011-2012)
* Соңғыға ие болу - Bu Son Olsun (2012)
* жаздың соңы Балкан 1912 - Son Yaz Balkanlar 1912 (2012)
* Махаббат бұл - A.Ş.K. (2013)
* Менің қарсылығым Сонда - İtirazım Var (2014)
* Марал - Maral: En Güzel Hikayem (2015)
*сынған жүректер банк - Kırık Kalpler Bankası (2016)

## Халықаралық жанкүйерлер
Һазал Түркия, Пәкістан, Әзірбайжан мемлекеттерінде және де араб әлемінде әйгілі. Ол «Мезгілсіз сезім» телехикаясында өзінің керемет актерлік шеберлігі арқасында өте танымал. 

## Жарнамалар
* Тофита - Tofita (2006)
* Turkcell (2007)
*Nescafe (2007)
* Eti Burçak (2008)
* Penti (2010)
* Bingo (2012)
* Lux Arabia(2014)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
* Hazal Kaya's Official Web Site
* Hazal Kaya's Official Facebook Page
* Hazal Kaya's Official Twitter Profile
* Hazal Kaya's Official Instagram Profile
* Hazal Kaya  at the Sinema Türk
* Hazal Kaya on TurkishStarsDaily