open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шоушенктен қашу

**Шоушенктен қашу** () — 1994 жылғы режиссер және сценарист Фрэнк Дарабонттың Стивен Кингтің «Рита Хейворт немесе Шоушенктен қашу» хикаятынына негізделген америкалық драмалық фильмі.
Фильмі жарыққа шыққаннан кейін сыншылардың жоғары бағасына ие болғанымен, фильм кассадан көңілі қалды, оның барысында бар болғаны 16 миллион доллар табыс тапты. 
Оның сол кездегі сәтсіздігінің көптеген себептері атап өтілді, соның ішінде «Қойыртпақ шығарма» және «Форрест Гамп» фильмдерімен бәсекелестік, түрме туралы фильмдерінің жалпы танымал еместігі, оның әйел кейіпкерлерінің жоқтығы, тіпті көрермендер үшін түсініксіз деп саналған фильмнің атауы.

Ол бірнеше номинацияларды алды, соның ішінде «Оскар» сыйлығының жеті номинациясын және халықаралық көрсетілімдермен біріктірілген қайта шығарылымы оның кассасын 73,3 миллион долларға дейін өсірді. Кинотеатрларда көп ақша жинамағанына қарамастан, фильм видео және кейіннен DVD-дегі ең көп ақша тапқан шығарылымдардың біріне айналды. Шығарылғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң, фильм әлі күнге дейін үнемі эфирге шығады және бірнеше елдерде танымал. Көрермендер мен атақты адамдар оны шабыт көзі немесе әртүрлі сауалнамаларда оны сүйікті деп атайды, бұл оның ең танымал фильмдердің бірі ретінде танылуына әкелді

2015 жылы фильмді Конгресс кітапханасы Америка Құрама Штаттарының Ұлттық фильмдер тізілімінде сақтау үшін таңдады.

«Шоушенктен қашу» IMDb пайдаланушылары нұсқасы бойынша ең үздік фильмдер тізімінде көш бастайды.

## Сюжет
Бухгалтер Энди Дюфрейнге өзінің әйелі мен оның сүйіктісін өлтірді деген айып тағылды. Шоушенк деп аталатын түрмеде болғаннан кейін, ол тордың екі жағында да қатыгездік пен заңсыздыққа тап болады. Бұл түрмеге кірген адам өмірінің соңына дейін олардың құлына айналады. Бірақ тірі ақыл-ойы мен мейірімді жаны бар Энди тұтқындарға да, күзетшілерге де жақындап, олардың ерекше ықыласына ие болады.

## Рөлдерде

## Марапаттар мен номинациялар

## Дереккөздер

Санат:Фрэнк Дарабонт фильмдері
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:1994 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Castle Rock Entertainment фильмдері
Санат:Columbia Pictures фильмдері
Мариям Бацашвили

**Мариям Бацашвили** (груз. მარიამ ბაწაშვილი) — Грузиядан шыққан классикалық пианист.

## Өмірбаяны
оңға|нобай| Мариям Бацашвили мен Нидерланд патшайымы Максима 2014 ж.
Бацашвили фортепианода ойнауды 5 жасында Наталья Нацвлишвилидің қол астында Е.Микеладзе атындағы Орталық музыка мектебінде бастады, кейін Григорий Грузманмен бірге Веймардағы Hochschule für Musik Франц Листте жалғастырды.  2011 жылы Веймарда өткен жас пианистерге арналған Франц Лист атындағы халықаралық байқауда жеңіске жеткеннен кейін 2014 жылы ол Утрехтте өткен 10-шы Франц Лист фортепианошылар байқауында жеңіске жетті.

Бацашвилидің қарқынды халықаралық гастрольдік мансабы 2016 жылы басталды. Пианист Индонезия, Оңтүстік Африка және Бразилияны қоса алғанда 30-дан астам елде өнер көрсетті. Санкт-Петербургте ол "Күміс лира" камералық орындау фестиваліне қатысты (2017). 2019 жылы Лондонда тақта концерттерінің ашылуында Бацашвили Клара Шуманның фортепианолық концертін Рафаэль Паяре басқарған Ольстер оркестрімен бірге орындады.

Келесі жылы ол Артуро Бенедетти Микеланджели сыйлығын алды және 2016-17 маусымын Еуропалық Концерт Холл Ұйымының (ECHO) «Өсіп келе жатқан жұлдызы» ретінде өткізді.

2017 жылдан бастап ол ресми Yamaha әртісі болды.

2017 және 2019 жылдар аралығында Мариям Бацашвили BBC жаңа буын әртістерінің бірі болды.

2019 жылы оның Warner Classics-пен (Шопен-Лист) бірге дебюттік альбомы шықты.

## Дереккөздер

Санат:1993 жылы туғандар
Санат:Тірі тұлғалар
Санат:Грузия пианисттері
Санат:Pages with unreviewed translations
Хатуна Калмахелидзе

**Хатуна Калмахелидзе** (; , Тбилиси) — Грузияның мемлекеттік қайраткері, саяси қайраткері және дипломаты. Грузияның жазалау, пробация және заңдық көмек министрі (2009 жылғы 21 желтоқсан —2012 жылғы 19 қыркүйек).

## Өмірбаяны
2005 жылы Нью-Йорктегі Хантер колледжінің саясаттану факультетін бітірді.

2007 жылы Джордж Вашингтон университетінің халықаралық қатынастар факультетін бітірген.

2004-2006 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясында жұмыс істеді.

2006-2008 жж. Халықаралық сайлау жүйелері қорында (IFES) Саяси қаржы зерттеулерінде жұмыс істеді.

2008-2009 жылдары Грузияның Сыртқы істер министрлігінде жұмыс істеді.

2009-2012 жылдары Грузияның жазалау, пробация және заңдық көмек министрі болды.

Қызметке кіріскеннен кейін Калмахелидзе елдің түрме жүйесінде реформалар жүргізіп, мемлекеттік түрмелердің 80%-ын еуропалық стандарттарға сәйкес келтірді.

2012 жылдың 19 қыркүйегінде ол Глдани түрмесінде тұтқындарды азаптау және зорлау жанжалынан туындаған наразылықтарға байланысты жұмыстан кетті.

Хатуна Калмахелидзе грузин, орыс, ағылшын, неміс және француз тілдерінде сөйлейді.

## Сілтемелер
* Хатуна Калмахелидзе  фейсбукта

## Дереккөздер

Санат:Грузия заңгерлері
Санат:Грузия әйел саясаткерлері
Санат:Джордж Вашингтон Университетінің түлектері
Санат:Грузия министрлері
Пластирас көлі

‎‎
**Пластирас көлі** *(Тавроп су қоймасы)* () — Грекияның Фессалия тауларында орналасқан жасанды көл.

## Тарихы
Су қоймасы идеясының тууы 1935 жылдан басталады. Дәл сол кезде «қара шабандоз» деген лақап атпен белгілі, Грецияның премьер - министрі генерал Николаос Пластирас Тавропос өзенінінің тасуына байланысты алқапты үнемі су басу мәселесін шешетін және сонымен бірге электр қуатын өндіретін бөгет салуды ұсынды.

Бұл идеяны жүзеге асыру үшін көп уақыт қажет болды, себебі елдегі соғыстар, оккупация және одан кейінгі азаматтық соғыс Грекияның үлкен құрылыс жобаларына тежеу болды. Николос Пластирастың идеясы XX ғасырдың 50-жылдарында француз компаниясы бөгет салуға тапсырыс алған кезде ғана жүзеге асырыла бастады. Жұмыс итальяндық соғыс репарациялары есебінен қаржыландырылды. 1960 жылы генералдың жоспары жүзеге асып, Неврополис алқабы жасанды көлге айналды.

## Сипаттама
Көлдің ауданы 24 шаршы км, максималды тереңдігі 60 м жетеді, Көл ұзындығы 12 км, ені 4 км. Көл аймақтың дамуына үлес қосты - Кардица ауылдары шаруашылықтарды суару үшін суды пайдалана алды, ал Метрополи ауылының жанындағы су электр станциясында өндірілген электр энергиясы материктік Грекияның көп бөлігін электрлендірді.

Сонымен қатар, мұнда туризм белсенді дами бастады. Көлді қоршап тұрған таулар мен аңғарлардың ашық көріністері, саяхатшыларды тартады. Каштан, шынар, емен, шырша мен қарағайға толы қалың ормандарды аралайтын түрлі соқпақтар бар. Арнайы бөлінген жерлерде аң аулауға, ал көлде балық аулауға, жүзуге, каноэде серуендеуге болады. Көл төңірегінде соңғы жылдары велоспорт, атқа міну және жол талғамайтын көліктермен серуендер өте танымал болды.

## Көрнекі жерлері
Бөгеттегі бетон құрылымы, су қоймасының үлкен көлемін қамтитын арка бұл көлді тамашалауға тамаша орын болып табылады. Муча ауылынан да көл фьордтары мен нига деп аталатын көлдегі шағын аралды көруге болады. Сондай-ақ өз уақытында инновациялық жоба болып табылатын су электр станциясына баруға болады.

Көру алаңынан алыстағы Аграфа тау жотасының орманды беткейлері мен зәулім шыңдарын, 1350 метр биіктікте Олимп тауын көруге болады.

Монастырь «Панагия Пелекити» Аграфа тік беткейлерінің шетінде (шамамен 1400 метр биіктікте), Карица ауылынан солтүстік-батысқа қарай шамамен бір шақырым жерде орналасқан. Бұл 15 ғасырдағы сәулет өнерінің тамаша туындысы.

Мұнда туристер жаяу және велосипед тебуден (педальдық қайықтарды қоса) атқа мінуге дейін барлығын тамашалай алады. Садақ атумен көңіл көтеруге және педальды қайықтармен көлді айналып өтуге болады.

1536 м биіктіктегі Вуцикаки тауының баурайында 2002 жылы Аграфа тастан жасалған тау баспанасы салынған.

## Дереккөздер

Санат:Грекия су қоймалары
Сава

**Сава** (, , , , ) — оңтүстік-шығыс Еуропадағы өзен, Дунайдың оң тармағы.

## Этимологиясы
Өзеннің атауы **seu-* («ылғалдық, шырын») көне индо-еуропалық түбірінен шыққаны ықтимал.

## Салалары
Саваның ірі салаларына Савиня, Крка, Купа, Лонья-Требеж, Уна, Врбас, Босна, Дрина және Колубара өзендері жатады.

## Дереккөздер


## Сілтемелер

* International Sava River Basin Commission 

Санат:Алфавит бойынша өзендер
Санат:Сава
Санат:Дунай тармақтары
Санат:Сербия өзендері
Санат:Хорватия өзендері
Санат:Словения өзендері
Санат:Босния және Герцеговина өзендері
Санат:Шекаралық өзендер
Рокки

**«Рокки»** () — Сильвестр Сталлоне боксшы Рокки Балбоа рөлінде ойнаған 1976 жылғы америкалық спорттық драмалық фильм. «Рокки» франшизасының бірінші бөлімі. Өндірісті продюсерлер Ирвин Уинклер, Роберт Чертофф және олардың Chartoff-Winkler Productions компаниясы басқарды, ал режиссер лауазымына Сталлоне сценарийі бойынша фильм түсірген Джон Эвилдсен жалданды.

Фильмнің алғашқы прокаттық көрсетілімі 1976 жылы 20 қарашада Нью-Йоркте өтті, ал АҚШ-та толық кинотеатрлық прокат сол жылдың 3 желтоқсанында басталды.
Өндірістік бюджеті 1,1 миллион долларға дейін жететін «Рокки» америкалық прокатта жылдың ең көп табыс әкелген фильмі атанды (117,2 миллион), ал басқа елдерде ол 107,8 миллион жинап, жалпы 225 миллион табыс таба алды. Фильм көрермендер мен сыншылардан негізінен оң пікірлерін алды, сонымен қатар үш «Оскар» және бір «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алып, жетекші актер Сильвестр Сталлонеге кеңінен танымалдықты әкелді.
Фильмнің жетістігі сондай-ақ аттас медиафраншизаның қалыптасуына ықпал етті, оған Сталлоненің актер және сценарист ретінде тұрақты қатысуымен 8 сиквел – 1979 жылдан 2006 жылға дейін шыққан 5 тікелей сиквел, сондай-ақ үш спин-офф кіреді (2015 жылы «Крид: Рокки мұрасы» фильмінен басталған Аполло Кридтің ұлы және оның тәлімгері Рокки Балбоа туралы үш фильм).

2006 жылы «Рокки» Конгресс кітапханасы *мәдени, тарихи және эстетикалық құндылығы бар фильм* ретінде Американың Ұлттық фильмдер тізіліміне енгізді.

## Сюжет
Филадельфия. Рокки Балбоа - тозығы жеткен пәтерде тұратын және бастығы Тони Газзоға қарыздарын жинап, кей кездерде жекпе-жектерге қатысатын жас боксшы. Оның әрбір көңілсіз күні бұрынғыға ұқсайды және ерекше жарқын болашағы жоқ. Бірақ бір күні жігітке қазіргі чемпион Аполлон Кридке қарсы тұру туралы күтпеген ұсыныс келеді.

## Рөлдерде

## Марапаттар мен номинациялар

### Кейінгі тану
* AFI-ның 100 жылдағы 100 үздік американдық фильмі: № 78 (1998 тізімі), № 57 (2007 тізімі)
* AFI-ның 100 жылдағы ең шытырман оқиғалы 100 американдық фильмі (2001): 52-ші
* AFI-ның 100 қаһармандар мен зұлымдар (2003): Рокки Балбоа кейіпкерлер тізімінде 7-ші орынға ие болды.
* AFI-ның 100 жылдағы 100 үздік американдық фильм әні (2004): «Gonna Fly Now» №58 орын
* AFI-ның 100 жылдағы американдық фильмдердегі 100 әйгілі дәйексөздері (2005): "Эй, Адриан!" () 80-орын
* AFI-ның 100 жылдағы ең шабыттандыратын 100 американдық фильмі (2006): № 4
* AFI-ның 10 классикалық жанрдағы ең үздік 10 американдық фильмі (2008): № 2 үздік он спорттық фильм
* Ұлттық фильмдер тізілімі (2006)

## Дереккөздер

Санат:Джон Эвилдсен фильмдері
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:1976 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:United Artists фильмдері
Футболдан әйелдер арасында Албания чемпионаты

**Әйелдер арасындағы футболдан Албанияның ұлттық чемпионаты** (), негізінен **Албания әйелдерінің ұлттық чемпионаты** деп аталады, Албаниядағы әйелдер футболының ең жоғары дивизионы. Лига ерлер арасындағы Футболдан Албания чемпионаты лигасының әйелдер арасындағы баламасы болып табылады. Биылғы маусымда 10 клуб бақ сынауда.

## Тарихы
Футбол Албаниядағы ең танымал спорт түрлерінің бірі болып саналғанымен, әйелдер футболы 2007 жылға дейін елде тарихта байқалмады, ол кезде әйелдер футболының жарнамалық шарасы ретінде Сарандада 15—18 тамыз аралығында тұңғыш ұлттық турнир өткізілді. Қатысқан командалар Тирана, Шкодра, Корча және Рубик ойыншыларынан құралған әуесқойлар болды. Келесі екі жылда спорттың беделін көтеру және ресми жарысты бастау үшін Албания футбол қауымдастығының қолдауын алу мақсатында тағы алты жолдастық турнир өткізілді.

Албаниядағы бірінші бейресми турнирден екі жыл өткен соң, бірінші ресми жарыс 2009 жылдың 23 мен 28 қаңтары аралығында Тиранадағы Селман Стермаси стадионында және Камездегі Албания футбол қауымдастығы спорт орталығында ойналған нокаут турнирі түрінде өтті. Турнирге Тирана, FC Tropoja, Жубан Данья, Olimpik Tirana, Tirana, KF Rubiku, KF Memaliaj және KF The Door Shkodra сияқты сегіз команда қатысты. Ширек финал 23 қаңтарда, жартылай финал 28 қаңтарда, финал үш күннен кейін 28 қаңтарда Селман Стермаси стадионында өтті. Финалда Алтын Рракли мен Жубан Данья жаттықтыратын Тирана арасында өтті және Аврора Серанай, Ана Баро және Бриси Займайдың екі голынан кейін Тирана 4–0 жеңісімен аяқталды, клуб Албанияның алғашқы чемпионы атанды.

## 2016–17 маусымының командалары

## Дереккөздер

Санат:Еуропадағы жоғары деңгейдегі әйелдер қауымдастығы футбол лигалары
Санат:Албаниядағы футбол лигалары
Санат:2007 жылы құрылған спорттық лигалар
Санат:2007 жылы Албаниядағы мекемелер
Санат:Албаниядағы әйелдер футболы
Санат:Албаниядағы әйелдер спорт лигалары
Қарақұм атырабы

**Қарақұм атырабы** () — Түрікменстанның Мары уәлаятындағы атырап.

## Тарихы
1978 жылы сәуірде Түрікмен КСР Мары облысы **Қарақұм ауданы** болып құрылған.

Қарақұм атырабы 1991 жылы қайта құрылды. Мары уәлаятының солтүстік-шығыс бөлігінде, Қарақұм өзенінің қиылысында орналасқан. Ауданның ауыл шаруашылығындағы мамандандырылған салалары мақта шаруашылығы, астық және мал шаруашылығы болып келеді. Аудан аймақтағы ең ірі мақта және астық өндіретін шаруашылықтардың бірі болып саналады. 1 кент, 8 кеңес және 19 ауылдан тұрады. Аудан орталығы — Жақсы қаласы. Мұнда сүт зауыты, құрылыс, әлеуметтік мекемелер орналасқан.

1992 жылы Қарақұм ауданы Мары уәлаятының құрамына еніп, Қарақұм атырабы деп өзгертілді.

## Дереккөз
* Дүниежүзілік тарих жобасы

Санат:Мары уәлаяты атыраптары
Құлагер (поэма)

**«Құлагер»** — ақын Ілияс Жансүгіровтің Ақан Серінің өміріне арнаған поэмасы. 1936 жылдың қараша айында "Социалистік Қазақстан" газетінің бірнеше шығарылымдарында жарияланды.

## Сюжеті
Ақан Сері - XIX ғасырдағы қазақ елінің рухани мәдениетінің тарихынан елеулі орын алатын белгілі өнер қайраткері. Ең алдымен, поэмада Ақанға кең көлемдегі мінездеме беріледі, ұнамды тұлғасы анықтала бастайды. Ақан мен Батыраш айқасының нәтижесі поэма соңында аян болады. Зұлым Батыраш өзінің жендетін жұмсап, бәйгеден озып келе жатқан Ақанның Құлагерін өлтіреді де, өз дегеніне жетеді. Өзінің қастандығын мойындамай жалтарған, оның үстіне ат бәйгесін алмақ болып тырысқан Батырашқа сол жерде халық дүрсе қоя беріп, қарсы шығады.

Санат:Поэмалар
Биік Түрікменбашы атырабы

**Биік Түрікменбашы атырабы** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятында бұрын болған атырабы.

Әкімшілік орталығы — Достық қаласы.
## Тарихы
1975 жылы Түрікмен КСР Шаржоу облысы **Достық ауданы** болып құрылды.

1988 жылы тамызда аудан таратылды.

1992 жылы Достық ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, алдымен **С.Ниязов атындағы атырап**, 2003 жылы 23 мамырда Бейік Түрікменбашы атындағы атырап деп өзгертілді.

2017 жылдың 25 қарашасында Түркіменстан парламентінің қаулысымен Биік Түрікменбашы атырабы жойылып, оның аумағы Дәулетлі атырабына берілді.

## Сілтеме
* Дүниежүзілік тарих жобасы

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстанның таратылған атыраптары
Сақар атырабы

**Сақар атырабы** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятында бұрын болған атырабы.

## Тарихы
1938 жылы желтоқсанда Түрікмен КСР **Сақар ауданы** болып құрылған.

1939 жылы қарашада Сақар ауданы жаңадан құрылған Шаржоу облысына берілді.

1956 жылы Сақар ауданы таратылды (оның аумағы Куйбышев ауданына берілді), бірақ 1975 жылы қарашада Шаржоу облысының құрамында қалпына келтірілді.

1988 жылы тамызда Сақар ауданы қайтадан таратылды.

1992 жылы 14 желтоқсанда Сақар ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, Сақар атырабы деп өзгертілді.

2017 жылдың 25 қарашасында Түрікменстан парламентінің қаулысымен Сақар атырабы жойылып, оның аумағы Саят атырабына берілді.

## Сілтеме
* Дүниежүзілік тарих жобасы

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстанның таратылған атыраптары
Қарашсыздық атырабы

**Қарашсыздық атырабы** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятында бұрын болған атырабы.

## Тарихы
1937 жылы мамырда Түрікмен КСР **Молотов ауданы** болып құрылды.

1939 жылы қарашада Молотов ауданы жаңадан құрылған Шаржоу облысына берілді.

1957 жылы шілдеде Молотов ауданы **Мәскеу ауданы** болып өзгертілді.

1963 жылдың қаңтарында Мәскеу ауданы таратылды.

1992 жылы 19 ақпанда бұрынғы Мәскеу ауданының аумағында Лебап уәлаятының **Бойұзын атырабы** құрылды. 2001 жылдың 18 ақпанында **Қарашсыздық атырабы** деп өзгертілді.

2017 жылдың 25 қарашасында Түрікменстан парламентінің қаулысымен Қарашсыздық атырабы жойылып, оның аумағы Дәнеу атырабына берілді.

## Әдебиет
* 

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстанның таратылған атыраптары
Алтын саһра атырабы

**Алтын саһра атырабы** () — Түрікменстанның Мары уәлаятында бұрын болған атырабы.

## Тарихы
Жаңа даму бағыттары бойынша 2008 жылдың 18 сәуірінде құрылды. Түрікменстан президенті Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың айтуынша, ауданды құру «ауыл шаруашылығы дақылдарынан мол өнім күтілетін игерілетін және жаңадан игерілетін жерлерді ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді».

2010 жылы ел президентінің қатысуымен атыраптың жаңа әкімшілік орталығы ашылды.

2016 жылы Алтын саһра атырабы жойылып, оның аумағы Оғызхан атырабына берілді.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстанның таратылған атыраптары
Жайнаған туың жығылмай

**«Жайнаған туың жығылмай...»** - Абайдың 1892 жылы жазған өлеңі. 

Көлемі 16 тармақтан тұратын 1 шумақ. Інісі Оспан қайтыс болғанда шығарған топтамасына кіреді. Абай бұл шығармасында қазақ арасында ежелден келе жатқан дүние салған адамның байлық-бағын, батырлығын бірыңғай дәріптеу сарынына берілмей, қайтыс болған інісінің қадір-қасиетін тіпті де басқаша бейнелейді. Оспанды *«ер жүрек едің, сол ерлігіңнен танбадың, жомарт едің, сол жомарттығын бұзылмады, ізгі едің, сол жан біткенді жақын тартқан жалын жүрегің суымаған қалпы, жайдары жүзің жабылмаған күйі өттің»* деп, інісінің өнегелі өміріне қызықушылығын білдіреді. Осының бәрі бір адамның басына қонған аз бақыт емес, өмірді осылай кешіп өткен адамда арман болмаса керек деген сыңай танытады. Ең ақырында:

- деп бұрын қазақ жырында айтылмаған, тіршілік тілеуін тілеген дүйім жұрттың түсінігіне бүтіндей жат, соны тұжырым жасайды. Бұл Абай ғана айта алған жаңа байлам. Ақынның мағыналы өмірге деген өлім үстіндегі ризалығы. Сөз қадірін түсінетін адамға Оспанның барша асыл қасиеттерін қолға ұстатқандай етіп санап береді де, «сол жақсылығына дақ түсірмей өткен сенде арман жоқ, сен бұл фәнидегі бар міндетіңді атқарып кеткен адамсың» деген тұжырым южасайды. 

Өлең алғаш рет ақын шығармаларының 1933 жылғы жинағында жарияланады. Ешқандай өзгеріске ұшырамаған. Ағылшын, қарақалпақ, орыс, ұйғыр тілдеріне аударылған.

## Дереккөздер


Санат:Абай энциклопедиясы
Мира Камилевна Джангарачева

**Мира Камилевна Джангарачева** (30 наурыз 1952 жыл, Бішкек, Қырғыз КСР)  — Қырғызстанның мемлекет және қоғам қайраткері, Жогорку Кенештің депутаты (1995-2000), Қырғызстан Премьер-министрінің әлеуметтік саясат жөніндегі орынбасары, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі (1998-1999). Бішкек қаласының Құрметті азаматы.

## Отбасы
Анасы - Фатима Байгелдиева - соғыс ардагері, журналист. Әкесі – Жангарачев Кемел Сатарқұлұлы – Ұлы Отан соғысына қатысушы, кәсіподақ қызметкері. Мираның үш ағасы Болот, Исхак, Азиз және екі сіңілісі Розажәне Нурила болды.

Жолдасы - Кличбек Бердібеков (Қырғыз Республикасы футбол федерациясының бұрынғы бас хатшысы).

Қызы – Шайкенова Шәйір, Алматы қаласында тұрады.

## Білімі
Қырғыз мемлекеттік университеті, тарих факультеті. Тарих және қоғамтану пәнінің мұғалімі (1969-1974, Бішкек).

Мәскеу мемлекеттік университеті. Философия ғылымдарының кандидаты, доцент (1978-1981, Мәскеу).

## Өмірбаяны
Мира Джангарачева 1952 жылы 30 наурызда Фрунзе (Бішкек) қаласында дүниеге келген.
*1974-1992 жылдары - Фрунзе политехникалық институтында оқытушы, кафедра меңгерушісі, декан;
*1992-1995 жылдары - Бішкек қаласының әлеуметтік мәселелер жөніндегі вице-мэрі;
*1995-1996 жылдары - Жогорку Кенештің депутаты;
*1996-1997 жылдары - Қырғызстан премьер-министрінің әлеуметтік саясат жөніндегі орынбасары;
*1997-1998 жылдары - Қырғыз Республикасы Президенті Іс басқармасының әлеуметтік саясат бөлімінің меңгерушісі;
*1998-1999 жылдары - Қырғыз Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі;
*1999-2000 жылдары - Шу облысы әкімінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары;
*2000-2015 жж. – БҰҰДБ әлеуметтік мәселелер жөніндегі бағдарламасының менеджері.
*2019 жылдың 19 маусымында Ғапар Әйтиев атындағы бейнелеу өнері мұражайының директоры болып тағайындалды.
*2019 жылғы маусымда «Дос-Кредобанк» ААҚ акционерлерінің жалпы жиналысында ол Директорлар кеңесінің мүшесі болып бекітілді.

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан қоғам қайраткерлері
Санат:Қырғызстан тұлғалары
Азамат Кеңесұлы

**Азамат Кеңесұлы** (23 тамыз 1977 жылы туған, Батыс Қазақстан облысы, Сырым ауданы, Тасқұдық ауылы) — «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы АҚ Басқарма төрайымының орынбасары.

## Өмірбаяны
1977 жылы 7 мамырда Батыс Қазақстан облысы, Сырым ауданы, Тасқұдық ауылында дүниеге келген.   
### Қызмет жолы
* 1998 – 2000 жж. № 12 гимназия география пәнінің мұғалімі;
* 2000 – 2001 жж. Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінің география-экология факультетінің оқытушысы;
* 2001 – 2006 жж. «Рахат» телеарнасының редакторы;
* 2006 – 2009 жж. «Рахат» телеарнасы Қазақ дирекциясы директорының орынбасары; 
* 2009 – 2010 жж. Ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясының тілшісі;
* 2010 – 2011 жж. Ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясының арнайы тілшісі;
* 2011 – 2011 жж. Ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы қоғамдық-саяси бағдарламалар бөлімінің шеф-редакторы;
* 2011 – 2011 жж. Ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы Алматы бюросының жетекшісі;
* 2011 – 2012 жж. Ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы қоғамдық-саяси бағдарламалар бөлімінің жетекшісі;
* 2012 – 2013 жж. Арнайы жобалар бөлімінің жетекшісі;
* 2019 – 2020 жж. Диджитал департаментінің директоры;
* 2020 – 2023 жж. «Abai TV» телеарнасының директоры;
* 2023 жылдың шілде айынан Басқарма төрайымының орынбасары.

## Отбасы

## Дереккөздер

Санат:Сырым ауданында туғандар
Паразиттер (фильм)

**Паразиттер** ( *Кисэнчхун*) — 2019 жылғы режиссер және сценарист Пон Джун Хоның Оңтүстік Кореялық қара комедиялық триллер. Фильмінің тұсаукесері 2019 жылы 21 мамырда Канн кинофестивалінде өтті, онда ол бас жүлде «Алтын пальма бұтағын» жеңіп алған алғашқы Корей фильмі болды.

«Үздік фильм», «Үздік режиссер», «Үздік түпнұсқалық сценарий», «Үздік шет тіліндегі фильм» номинациялары бойынша «Оскар» сыйлығының иегері. Бұл фильм «Оскар» жүлдесін жеңіп алған алғашқы Оңтүстік Кореялық фильм, сонымен қатар «Үздік фильм» номинациясында ағылшын тілінде емес «Оскар» жүлдесін алған  алғашқы фильм болды.

## Рөлдерде
thumb|left|300px|Режиссер Пон Джун Хо және актерлер фильмнің тұсаукесерінде

## Жүлделер

## Дереккөздер

Санат:Пон Джун Хо фильмдері
Санат:2019 жылғы Оңтүстік Корея фильмдері
Санат:Корей тіліндегі фильмдер
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Үздік шет тіліндегі фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:CJ Entertainment фильмдері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (фильмдер)
ДНҚ-полимераза

нобай|Адамның бета-ДНҚ-полимеразасындағы ДНҚ-байланыстырушы орамды шаш қыстырғыш аймақтарының үш өлшемді құрылымы
**ДНҚ полимераза** – ДНҚ репликациясына қатысатын фермент. Бұл кластың ферменттері ДНҚ нуклеотидтерінің тізбегі бойымен дезоксирибонуклеотидтердің полимерленуін катализдейді, оны фермент «оқиды» және үлгі ретінде пайдаланады. Жаңа нуклеотидтің түрі ол оқылатын шаблонмен комплементарлылық принципімен анықталады. Жиналған молекула шаблон моноспиралын толықтырады және қос спиралдың екінші компонентімен бірдей.

Шаблон ретінде ДНҚ тізбектерінің бірін пайдаланатын ДНҚ-тәуелді ДНҚ-полимераза және РНҚ-дан ақпаратты оқуға қабілетті РНҚ-тәуелді ДНҚ-полимераза (кері транскриптазаның басқа атауы) бар (кері транскрипция).

ДНҚ полимераза голофермент болып саналады, өйткені ол қалыпты жұмыс істеуі үшін кофактор ретінде магний иондарының болуын талап етеді. Магний иондары болмаған жағдайда оны апофермент деп санауға болады.

ДНҚ полимераза нуклеотидтер тізбегінің созылуымен байланысу арқылы ДНҚ репликациясын бастайды. Шаблонмен байланысудың/диссоциацияланудың бір актісінде ДНҚ-полимераза ферменті қосқан нуклеотидтердің орташа саны процесс қабілеттілігі деп аталады.

## Тағы қараңыз
* Полимеразды тізбекті реакция

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* 

## Сыртқы сілтемелер

Санат:ДНҚ
Санат:Молекулалық-генетикалық процесстер
Санат:ЕС 2.7.7
Санат:ДНҚ-полимераза
Талғар Сатыбайұлы Абилов

**Талғар Сатыбайұлы Абилов** - (12 тамыз 1977 жыл) - "Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті" КеАҚ «Жалпы медицина» факультетінің деканы, медицина ғылымдарының кандидаты.
## Туған жері
Талғар Сатыбайұлы Абилов Ақтөбе облысы Байғанин ауданының Ноғайты елді мекенінде дүниеге келген.
## Білімі
● 1994 жылы Сағыз орта мектебін бітірген. 

● 1994 – 2000 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина Академиясы 

Мамандығы:  Емдеу ісі

Біліктілігі: дәрігер

● 2000 – 2001 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина Академиясы, интернатура 

Мамандығы:  Акушерия және гинекология

Біліктілігі: дәрігер
## Еңбек жолы
● 2001 – 2008 жж.  Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина академиясы, ассистент, «Микробиология» кафедрасының доценті;

● 2003 – 2008 жж. Марат Оспанов атындағы БҚММА ректорының көмекшісі;

● 2008 – 2011 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина университеті, «Емдеу ісі» және «Жалпы медицина» факультетінің деканының орынбасары;

● 2011 – 2017 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина университеті, «Жалпы медицина» факултетінің деканы;

● 2017 – 2019 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина университетінің оқу-тәрбие жұмыстары жөніндегі Проректоры;

● 2019 ж. бастап - Марат Оспанов атындағы БҚМУ КеАҚ, «Жалпы медицина» факультетінің деканы.
## Біліктілігін арттыру
● 2013 ж. - «Медициналық білім берудегі PBL, CBL, TBL пайдалану арқылы дәлелді медицинаның кіріктірілуі (интеграциялануы)»;

● 2015 ж. - «Медициналық білім берудегі менеджмент және басқару»;

● 2017 ж. - «Leadership Development Program for State Healthcare Institutions», Назарбаев Университеті;

● 2017 ж. - «Medical University leadership & Management Training at Duke University School of Medicine»;

● 2017 ж. - «Денсаулық сақтау менеджменті»;

● 2017 ж. - «Медицинадағы жоғары оқу орнында бағалау мен сараптау»;

● 2018 ж. - «ИСО 31000:2009 халықаралық стандартының негізіндегі менеджмент жүйелеріндегі тәуекелдерді басқару».
## Ғылыми еңбектері
2006 жылы Астана қаласы Ұлттық биотехнология орталығында "Клиническая микробиология острого аппендицита и аппендикулярного перитонита" тақырыбындағы кандидаттық диссертацияны сәтті қорғағаннан соң, Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігінің білім және ғылым саласындағы қадағалау және аттестаттау Комитетінің шешімімен медицина ғылымдарының кандидаты ғылыми атағы берілді. Отандық және шетелдік басылымдардағы 40-тан астам ғылыми мақалалардың авторы, сонымен қатар «Шұғыл аппендицит пен аппендикулярлы перитониттің клиникалық микробиологиясы, патоморфологиясы, иммунологиясы» (Ақтөбе қаласы, 2008 жыл) монографиясы авторларының бірі.
## Марапаттары
● 2010 жылы - Медициналық  білім беру саласындағы сіңірген еңбегі үшін ҚР Денсаулық сақтау және Әлеуметтік қорғау Министрлігінің Құрмет грамотасы;

● 2015 жылы - «ҚР Денсаулық сақтау ісінің үздігі» төсбелгісі.
## Отбасылық жағдайы
Отбасылы. Әйелі, 3 баласы бар.

Санат:1977 жылы туғандар
Санат:Ақтөбе облысында туғандар
Санат:Батыс Қазақстан медицина университетінің қызметкерлері
Санат:Медицина ғылымдарының кандидаттары
Шахматтан әлем чемпиондары

[thumb|250px|2024 жылдан бері шахматтан он сегізінші, қазіргі әлем чемпионы — [Гукеш Доммараджу]]

2024 жылдан бері қазіргі **шахматтан әлем чемпионы** — Гукеш Доммараджу. Шахматтан алғашқы ресми әлем чемпионы 1886 жылы Вильгельм Стейниц болды. 1948 жылдан бастап әлем біріншілігі үшін матчтарды ұйымдастырумен Халықаралық шахмат федерациясы (ФИДЕ) айналыса бастады.

1993 жылы ФИДЕ-мен келіспеушіліктің нәтижесінде Гарри Каспаров Кәсіпқой шахмат қауымдастығын (PCA) ұйымдастырды. Бұған жауап ретінде ФИДЕ оны чемпион атағынан айырып, басқа үміткерлер арасында чемпион атағын ойнатты. Осы оқиғалардың нәтижесінде әлемде екі чемпион пайда болды: Гарри Каспаров — PCA нұсқасы бойынша және FIDE демеушілігімен өткен кездесуде жеңіске жеткен Анатолий Карпов.

2006 жылы ФИДЕ чемпионы Веселин Топалов пен «классикалық шахмат» чемпионы Владимир Крамник арасында біріктіру матчы өтті, нәтижесінде абсолютті әлем чемпионы Крамник атанды.

## 1886 жылға дейінгі ең мықты шахматшылар
Ресми түрде "шахматтан әлем чемпионы" атағын алғаш рет 1886 жылы Вильгельм Стейниц алды. Бірақ осы уақытқа дейін Батыста ең мықты деп танылған шахматшылар болған.

Аталған шахматшылар, соңғы үшеуін қоспағанда, тек шартты түрде ең күшті деп санауға болады. XIX ғасырдың ортасына дейін әлемдегі ең күшті шахматшылардың көпшілігін объективті түрде салыстыруға мүмкіндік беретін жеткілікті өкілді турнирлер болған жоқ.

Әлемнің ең мықты ойыншыларының көпшілігін жинаған алғашқы ірі халықаралық шахмат турнирі тек 1851 жылы Лондонда өтті және көптеген елдердің ең мықты ойыншыларының ойынын іс жүзінде салыстыруға нақты мүмкіндік пайда болды. Сондықтан әлем чемпионы атағы туралы әңгіме әдетте осы турнирде жеңіске жеткен Адольф Андерсеннен басталады.

## Чемпиондар тізімі

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Руй Лопес де Сегурадан (1560) қазіргі дәуірге дейінгі ең мықты шахматшылардың тізімі 
* ФИДЕ ресми сайты

Санат:Шахматтан әлем чемпиондары
Бақытгүл Баймолда

**Бақытгүл Баймолда** (15 қыркүйек 1974, Ұланбатыр — 5 қыркүйек 2022) — қазақ ақыны.

## Өмірбаяны
Бақытгүл Баймолда (Гүл Зарқұмар) 1974 жылы 15 қыркүйекте Ұланбатыр қаласында дүниеге келді. Оқушы кезінен бастап өлең жаза бастады. 1983-1993 жылдары Баян Улгийдегі №1 қазақ орта мектебінде оқыды. 1993 жылы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті филология факультетіне оқуға түсті. 1993 жылы "Алтын жебе" атты үлкен мүшәйрада бас жүлде алды. 1997 жылы Ақтан Бабиұлының 100 жылдығына арналған мүшәйрада тағы да бас жүлде алды. 2000 жылдардан бастан шығармашылықпен айналысты. Республикалық басылымдар "Қазақ әдебиеті", "Өркен газеті", "Жұлдыз" журналы, "Жалын" журналдарында топтама өлеңдері жарияланып тұрған. 2012 жылы  көрнекті ақын Ғалым Жайлыбайдың қолдауымен  "Жалын" баспасынан "Жүректегі жүзік" атты жыр жинағы жарық көрді. Гүл Зарқұмар өлеңдерді қазақ тілімен қатар моңғол тілінде де жазды.  2013 жылдан бастап республикалық әдеби-мәдени интернет порталдарда топтама өлеңдері үнемі жарияланып тұрды. Фейсбук әлеуметтік желісінде "Күміс жүген" атты топ ашып, Алтайдың теріскей бетіндегі қазақтардың тарихы,салт-дәстүрін,өнерін және әдебиетін  атажұртта насихаттауға зор еңбегін сіңірді.

## Жасырынған мұң қалды ма жанымда?!

«*Жасырынған мұң қалды ма жанымда?!*
*Қаламымнан тығылып...*
*Толып кетті інжу-маржан,лағылға,*
*Жүректегі шұғынық...* —
*Дүниеден көрсем де көп қарсылық,*
*Жанымды тек жаралап...*
*Айта алмайтын сырларым да баршылық,*
*Ол өзіме аманат!*
*Махаббаттан көресінді көрдім ғой?!*
*Арман құштым,зар құштым...*
*Сүйіп тұрып сүйе алмайтын өрмін ғой!*
*Жанарымда қалды ұшқын...*


## Шығармашылығына баға

Сонау 90- жылдары  Бақытгүл Баймолда есімімен танылған қаршадай бала ақынның ересек поэзиясы тұған өлкеміздің аспанында ерте қалықтаған еді. Тұп тұнық бұлықсыған тұма жырлары талайды таңдай қақтырғаны есімде деп жазады Ақсұнқар Ақынбабақызы. 



Көрнекті ақын Сұраған Рахметұлы былай деп жазады: 
- Расында ол осы құдіретті назым ғұмырында мәңгі хаhи ақын күйімен қалды. 



Қазақтың белгілі ақыны Қасымхан Сейітханұлы Бегманов Гұлдің шығармашылығы жайында айтады: 
Оның әр өлеңінде, жазбасында туған жері Алтайға деген шексіз сағынышы жататын. Ол жаратылысынан ақын еді. Иә, анасынан ақын болып туған "сиректердің" сапында болатын. Біздегі ең жаман қасиет тірісінде бағалай алмауымыз.

Гүл Зарқұмардың ерекшелігі оның өлеңдерінде жарқ-жұрқ еткен пафос, үлкен ұрандар, билікке жағыну атымен жоқ. Гүл өлеңдерінде махаббат, Алтайға-тұған жерге деген сағыныш және адамның рухани ішкі-қайшылықтары сипатталған.

## Жарияланған өлеңдерге сілтемелер
* Ол жаратылысынан ақын еді
* Бақытгүл Баймолдақызы. Жапырағы жаураған құба талдай
* Көп екен ғой сыры өмір сүрудің
* Гүл Зарқұмар: "Ақындар туралы ауада дақпырт бар..."
* Іңкәрліктің маржанындай әр тамшы…
* Алтай мені, мен Алтайды жоқтадым…
* Бақытгүл Баймолдақызы. Жылап аққан жылдарды көзімдегі...
* Гүл Зарқұмар. Хатым бар менің Ғаламға...
* Хат жазыңдар!
* Гүл Зарқұмар.Тағдырымды тастап кетіп қалар ем...
* «Атамекен антологиясы» жобасы: Гүл Зарқұмарқызының өлеңдері

## Дереккөздер
Сондец Бескиді

**Сондец Бескиді** — Батыс Бескидтердің шығыс бөлігі, Сыртқы Батыс Карпат шегінде тау жотасы. Ол Польша мен Словакия арасындағы шекаралас аймақта орналасқан. Польша жағында ол 670 км² аумақты алып жатыр.
Шамамен 1918 жылға дейін ол Надпопрадки Бескиді деп аталды. Польша мен Чехословакия арасындағы шекараларды белгілегеннен кейін Польшада Сондец Бескиді, ал Чехословакияда – Любовнянска Врховина атауы қолданыла бастады.

## Шекаралары
Сондец Бескидтің батысында Горцы тау жотасы және солтүстік-батыста Бескидтер қырқасын бөлетін Дунаец аңғары орналасқан.

Солтүстік-батыс нүктесінде жота Каменица-Навойовск аңғарымен, Кшижувка, Мохначка асуларымен, Мушинка алқабының солтүстік бөлігімен, ал Тыличка асуы Төмен Бескид тауларымен шектеседі.

Оңтүстік-батыс шекарасы Пенин тауларымен, Грайкарек аңғары, Бяала-Вода және Роздзела тау асуымен өтеді.

Роздзеля асуынан бастап тау жотасының Словак жағында шекара Черговтің оңтүстік-шығыс тік жоталары Спишско - šarišské medzihorie түйіскенде, Роздзель және Великие Липки өзендерінің аңғары арқылы өтеді.
Лелуховский тауларымен және Чергов тау жотасымен оңтүстік шекарасы алқапта Смеречек өзенін құрайды, ал кейінірек жота Топля өзенінің бассейнін кесіп өтеді.

## Сипаттамасы
Сондец Бескиді екі тау жотасына бөлінеді: Явожина Крыницка (1114 м) және Радзёва (1262 м). Оларды Дунаец өзенінің бір саласы Попрад өзені кесіп өтеді.
Сондец Бескидінде тау климаты басым, мұнда қыс суық жылдары қарашадан сәуірдің ортасына дейін, ал жылы жылдары желтоқсанның басынан наурыздың ортасына дейін созылады. Қар жамылғысының қалыңдығы 15 см-ден 1 метрге дейін жетеді.

Сондец Бескидінде орналасқан екі көне қала бар: Старый және Новый Сонч. Жергілікті Камянна, Крыница, Тулич, Поврозник, Муштына, Жегестув, Верхомля Мала, Пивнична - Суха долина қысқы курорттары Польшадан тыс жерлерде де танымал. Сондец Бескидіндегі ең танымал шаңғы курорты - Крыница Здруй.

Әсем жергілікті табиғат, қалың ормандар, тамаша экология, минералды бұлақтардың көптігі, бірегей микроклимат және дамыған шаңғы инфрақұрылымы аймақта заманауи белсенді қысқы демалыс орталықтарының одан әрі өсуіне тамаша жағдай жасайды.

Өсімдік түрлері де алуан түрлі. Польшада сирек кездесетін өсімдіктердің ішінде сарытұңғиық, қалампыр, ара жеміс ырғай, сарғыш даршын, паннондық беде, ала түймедақ, ошаған, примула т.б. түрлері кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:Польшадағы тау жоталары
Ева Тофалви

**Ева Тофалви** (  4 желтоқсан 1978 жыл Меркурий-Чук, Румыния) — Румыниялық биатлоншы, 6 қысқы Олимпиада ойындарында (1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018) биатлон бойынша жарыстарға қатысқан жалғыз әйел. Румынияның бірнеше дүркін чемпионы, Әлем кубогының бір кезеңінің жеңімпазы, IBU кубогы кезеңдерінің жүлдегері, 2005 жылғы әскерилер арасындағы әлем чемпионатының жүлдегері.

## Спорттық мансабы
Ева Тофалви биатлоннан Румыния әйелдер құрамасының көшбасшысы болды, алты қысқы Олимпиадаға қатысушы. Жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионаттарында ол әлем кубогының кезеңдерінде жақсы нәтиже көрсетті.

Ол 1997 жылы 9 қаңтарда Германияның Руполдинг қаласында жекелей жарыста (1996-1997 ж.) алғаш рет қатысып 75-нәтиже көрсетті (румын спортшылары арасында 2).
1997 жылы 11 желтоқсанда – Швецияның Эстерсунд қаласында өткен 1997-1998 жылдардағы әлем чемпионатының 2-кезеңінде жекелей жарыста 29-орынға енді.

1998 жылы алғашқы Олимпиада ойындарында ол жекелей жарыста 11-болды. 1999 жылы әлем чемпионатында ол 12-болды.

Ол алғаш рет 2008 жылы 18 желтоқсанда Аустрияның Хохфильцен қаласында өткен 2008-2009 жылдардағы әлем кубогының 3-ші кезеңінде жекелей жарыста алғашқы жеңісіне жетті. Бұл Румынияның бүкіл биатлон тарихындағы ең жоғары жетістік. 

Ванкувер Олимпиадасында бапкерлер Тофалвиден үлкен үміт күтті. Алайда, жаңа маусымда жарақат алуына байланысты жетістікке жете алмай, соған қарамастан ол жекелей жарыста 11-ші, ал жаппай жарыста 24-ші орын алды. Олимпиада эстафетасында Румыния құрамасы 10-орынға ие болды. Ол Магдалена Нойнермен қоштасу жарысына қатысып, 3-ші орынға ие болды.

2017 жылдың наурыз айында Тофалви өзінің жиырма жылдық спорттық мансабын аяқтағанын хабарлады.

## Ең үздік 10-Топ нәтиже
*2008   Хохфильцен   	Әлем кубогы	    1-орын;
*2001   Поклюка         Әлем чемпионаты	6-орын;
*2008   Остерсунд       Әлем кубогы	    6-орын;
*2009   Пхенчхан  Әлем чемпионаты	7-орын;
*2015   Нове-Место   Әлем кубогы		7-орын;
*2009   Ванкувер   Әлем кубогы		7-орын;
*2008   Антхольц-Антерсельва   Әлем кубогы 8-орын;
*2009   Тронхейм  Әлем кубогы	9-орын;
*2009   Оберхоф   Әлем кубогы	9-орын;
*2008   Хохфильцен  Әлем кубогы 9-орын.

## Соңғы 5 жарыстың нәтижелері
*20 қаңтар 2018 ж. - Антхольц-Антерсельва, Италия	54-орын;
*18 қаңтар 2018 ж - Антольц-Антерсельва, Италия 43-орын;
*11 қаңтар 2018 ж - Рупольдинг, Германия		92-орын;
*04 қаңтар 2018 ж - Оберхоф, Германия		73-орын;
*14 желтоқсан 2017 ж - Анси, Франция	92-орын.

## Дереккөздер

Санат:Румыния биатлоншылары
Қазақтеңізкөлікфлоты

**Қазақтеңізкөлікфлоты** — Ақтау қаласында орналасқан қазақстандық мемлекеттік компания. Компанияның міндеті — ұлттық сауда флотын құру және дамыту.

«Қазтеңізкөлікфлотына» екі еншілес кәсіпорны «Kazmortransflot Ltd.» және Маңғыстау облысының «Кеме жөндеу зауыты» ЖШС кіреді.

Компанияның негізгі қызметі мұнай және құрғақ жүктерді тасымалдау және басқа да ілеспе қызметтер болып табылады.

2009 жылдың сәуірінде «Қазтеңізкөлікфлоты» Төменгі Новгородтағы ресейлік «Красное Сормово» кеме жасау зауытынан үш танкерге тапсырыс берді, олар 2009 жылдың қыркүйегі мен 2010 жылдың мамыры аралығында жеткізілді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан компаниялары
Санат:Ақтау
Қазгидрогеология

**«Қазгидрогеология»** — Қазақстандағы жерасты суларын басқару, іздестіру-барлау және саланы цифрландыру жұмыстарымен айналысатын мемлекеттік компания. Жалғыз акционері — ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігі.

## Тарихы
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2023 жылы 1 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында Су ресурстары және ирригация министрлігінің аясында Ұлттық гидрогеология қызметі құрылатынын айтып өтті.

Үкіметтің 2024 жылғы 23 сәуірдегі №313 қаулысымен «Қазгидрогеология» ұлттық гидрогеологиялық қызметі» коммерциялық емес акционерлік қоғамы құрылды.

## Дереккөздер
Анна Ильинична Сологошвили

**Анна Ильинична Сологошвили** (, 1882) — грузин саясаткері, Грузия Құрылтай жиналысының бес мүшесінің бірі (1919-1921), оның құрамында Сологошвилиден басқа Кристина Шарашидзе, Элеонора Тер-Парсегова-Махвиладзе, Елизавета Накашидзе-Болквадзе және Минадора Орджоникидзе-Торошелидзе болды.

## Өмірбаяны
оңға|нобай|400x400 нүкте| Грузияның Құрылтай жиналысы. '''Сологошвили''' екінші қатарда оң жақтан үшінші, сол жақта
Сологошвилидің ежелгі князьдік отбасынан.

Харьков университетінің тарих және филология факультетін тарих мамандығы бойынша бітірген.

1903 жылдан бастап Грузия социал-демократиялық партиясының мүшесі. Ол маркстік әдебиеттерді таратып, кітап саудасын ұйымдастырды, қоғамдық театр құруға қатысты. Содан соң ол қамауға алынып, сотталды.

Грузия Демократиялық Республикасының Тәуелсіздік Декларациясына қол қойды және Тифлис қалалық кеңесіне депутат болып сайланды. 1919 жылы 12 наурызда Грузия социал-демократиялық партиясының тізімі бойынша Грузия Республикасының Құрылтай жиналысының мүшесі болып сайланды. Редакциялық, зейнетақы және орталық сайлау комиссияларының мүшесі, кітапхана комиссиясының хатшысы болды. Ол бірқатар заңдар мен жарлықтарды қабылдауға бастамашы болды.

Грузияны кеңестендіруден кейін ол астыртын антисоветтік әрекеттерді жүргізді. Грузияның социал-демократиялық партиясының саяси тұтқындар мен олардың отбасыларына көмек көрсететін заңсыз әйелдер комитетінің мүшесі; 1922 жылы Комитет большевиктік режимге қарсы күресетін ұйымдардың біртұтас одағына, «Грузияның саяси қызыл крестіне» айналды.

1925 жылдан бастап Оңтүстік Осетияда сабақ берумен айналысты. 

1937 жылы оны Оңтүстік Осетия Автономиялық округі НКВД-ның облыстық бөлімі тұтқындап, антисоветтік және экономикаға қарсы үгіт-насихат, шовинистік көңіл-күй және меньшевиктердің көсемі Ноа Рамишвилимен байланысы үшін айыпталып, өлім жазасына кесілді.

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* კირთაძე ნესტან, “კაენ, სად არის ძმა შბე», 1998 ж
* სათვქთვთვთვლოს ეოვნულივვი, ,ი სათვქქქქთვლოსლოსლოსლოსალუსტოისსიოსიოსი

## Сыртқы сілтемелер
* პირველი ქართველი პარლამენტარი ქალი ქალე
* ანნა /ოლა/ სოლოღაშვილი
* სოლოღაშვილი ანნა (ოლღა) ილიას ასული
* Грузияның конституциясын жасаған бес әйел

Санат:Өлім жазасына кесілген саясаткерлер
Санат:Горий ауданында туғандар
Санат:Сологашвилтер
Санат:Императорлық Харьков университетінің тарих-филология факультетінің түлектері
Санат:Грузия Құрылтай жиналысының мүшелері
Санат:Меньшевиктер
Санат:Саясаттағы Грузия әйелдері
Санат:Грузин КСР-де атылғандар
Санат:1937 жылы атылғандар
Санат:КСРО-да қайтыс болғаннан кейін ақталғандар
Вероника Отаровна Кобалия

**Вера Кобалия** ( ) (1981 жылы 24 тамызда туған) — Грузияның Министрлер кабинетінде 2010 жылдың 2 шілдесінен 2012 жылдың 25 қазанына дейін елдің Экономика және тұрақты даму министрі қызметін атқарған грузин саясаткері.

## Өмірбаяны
Кобалия 1981 жылы Грузияның Абхазия даулы аймағындағы Сухуми қаласында дүниеге келген. 1996 жылы оның отбасы Грузия-Абхазия қақтығысынан туындаған тұрақсыздыққа байланысты Канадаға қоныс аударды. Ол Кинг Джордж орта мектебінде, одан кейін Британдық Колумбиядағы Бернаби қаласындағы Британдық Колумбия технологиялық институтында оқыды, онда 2004 жылы бизнесті басқару және ақпараттық технологиялар мамандығы бойынша бітірді.

## Саяси мансабы
Кобалия 2009 жылдың аяғына дейін Канадада тұрды, онда ол 2001 жылы әкесі бастаған Ванкуверде орналасқан European Breads Bakery компаниясында жұмыс істеді, содан кейін ол Грузияға қайта көшті. 2010 жылдың ақпанында Кобалия Грузиядағы ішкі көшіп-қонушылардың құқықтарын сақтауға және бүкіл әлемдегі грузиялық босқындардың проблемалары туралы қоғамның хабардар болуын арттыруға арналған «Әділет үшін коалиция» ұйымын құрды.

2010 жылдың маусымында Кобалияны президент Михаил Саакашвили Грузияның Министрлер кабинетінде Экономика және тұрақты даму министрі етіп тағайындады және оның тағайындалуын Грузия парламенті 2010 жылғы 2 шілдеде бекітті. Кобалия ауыл шаруашылығы мен туризм оның қызметіндегі екі басымдықты сала болатынын айтты және ол үкіметтегі институционалдық сыбайлас жемқорлықты жоюға көмектесу үшін «непотизмге жол жоқ» ұранымен өз департаментін қайта құруға уәде берді.

Кобалияның тағайындалуы Кобалияның жастығына (тағайындалған кезде ол небәрі 28 жаста болған) және саяси тәжірибесінің жоқтығына байланысты күмән тудырды. Ол алғаш рет президент Саакашвилидің назарына тағайындалуынан төрт ай бұрын Ванкувердегі грузин қауымдастығының делегациясы президентпен 2010 жылы Ванкувердегі қысқы Олимпиада ойындарына келген кезде кездескен кезде түсті. Грузия Ұлттық банкінің бұрынғы басшысы Нодар Джавахишвили Кобалияның «қажетті білімі немесе тәжірибесі жоқ» қызметке тағайындалғанын айтты. Басқа сарапшылар Президент Саакашвилидің өзі билікке келген кезде небәрі 36 жаста болғанын, жас министрлерді тағайындауды әдетке айналдырғанын және жас ұрпақты билікке тарту Кеңестік үстемдік мұрасынан ада Жаңа Грузияны құрудың ойластырылған стратегиясы екенін ашық айтқанын атап өтті.

«Дүниежүзілік экономикалық форум» Грузияның Экономика және тұрақты даму министрі Вера Кобалияны 2012 жылғы жас жаһандық көшбасшы деп атады. Вера Кобалия бұл сыйлықты жеңіп алған жалғыз грузиялық саясаткер.

Кобалия 2012 жылғы 1 қазандағы парламенттік сайлауда Саакашвилидің Бірыңғай ұлттық қозғалысы «Грузин арманы» коалициясына депутаттық мандаттардың көпшілігін жоғалтқаннан кейін өз орнын жоғалтты. 2012 жылдың 25 қазанында оның орнына «Грузин арманы» мүшесі Георгий Квирикашвили келді.

## Дереккөздер

Санат:Грузия министрлері
Санат:Тірі тұлғалар
Санат:1981 жылы туғандар
Санат:Pages with unreviewed translations
Йозеф Костка

**Йозеф Костка** ( 29 қаңтар 1912 жыл, Ступава, Братислава өлкесі - 30 қыркүйек 1996 жыл, Братислава) — Словак мүсіншісі және мұғалімі, қазіргі словак мүсінінің негізін салушы.

## Өмірбаяны
Йозеф Костка 1912 жылы 29 қаңтар айында Братислава маңындағы Ступавада дүниеге келді.
1932-1937 жылдары Прагадағы жоғары өнер және өнеркәсіп мектебінде оқыды. 1938-1939 жылдар аралығында Париждегі Бейнелеу өнері мектебінде оқыды.
1940 жылдан 1949 жылға дейін Словакия техникалық мектебінде сызу және кескіндеме кафедрасында жұмыс істеді. Бұл институт бейнелеу өнері жоғары мектебінің бастамасы болды, оның бастамашыларының бірі жылы Юзеф Костка болды.

Рудольф Прибишпен бірге ол словак мүсіншілерінің буынын қалыптастырды: Йозеф Янкович, Юрай Мелиш, Мариан Губа, Петер Роллер, Йозеф Брезани. Мүсінші Юстин Хрчка өз шеберханасында екі жыл ассистент болып жұмыс істеді.
1969-1970 жылдары Словакия суретшілері қауымдастығының жетекшісі болды. 1972 жылы ол бейнелеу өнері жоғары мектебінен кетуге мәжбүр болды және штаттан тыс суретші болып жұмыс істеді.

## Шығармашылығы
Костка - соғыстан кейінгі словак мәдениетінің негізін салушылардың бірі.
Оның алғашқы мүсіндері: «Перделі қыз» (1939), «Поэзия» (1939–42), «Түн» (1940), «Ұйқы» (1941–42), «Қырық төртінші жыл» (1944) бүгінде Словакияның қазіргі заманғы мүсінінің алтын қорына тиесілі.
    
Костка фашизмге қарсы күресте словак көтерілісшілері мен партизандарының 1944-1945 жылдардағы күз-қыс айларындағы қаһармандық ерлігі тақырыбына алғашқылардың бірі болып үн қосты. Осы тақырыпқа сызбалар, камералық мүсіндік композициялар және монументалды жұмыстар сериясын арнады.

1945 жылы мамырда Йозеф Костка Братиславадағы Гвездослав алаңында ашылған Жеңіс монументін (1946-1949) жобалау конкурсында жеңіске жетті.
1946 жылы ол 1950 жылы қарашада ашылған Партизанск қаласындағы Словакияның ұлттық көтерілісіне арналған ескерткіштің жобасын жасады.

1950 жылы Братислава дөңесін мүсіндік безендіруге арналған республикалық байқауда Кеңес Армиясы ескерткішіне арналған «Алғыс» композициясының жобасы үшін бірінші сыйлықты алды (1953 - 1963). Ол азат етушілерге қарай келе жатқан төрт қызды бейнелейтін симметриялы екі қола бейнелі композиция жасады.
Көтеріліс тақырыбына «Көктем-45» немесе «Партизандардың оралуы» (1950-1955), «Партизандар маршы» (1948) ескерткіштерін жасады. Прагада халық шаруашылығы жетістіктері көрмесіне арнап Освенцимдегі фашизм құрбандарына арналған «Қайғы» (1960) мүсіндік композициясын ұсынды.

1957 жылы - Сан-Паулудағы халықаралық көрмеде, 1958 жылы Брюссельде өткен Дүниежүзілік көрмеде «Өзен жағасында» бедері үшін күміс медальмен марапатталды, сол жылы Венеция көрмесіне қатысты. Братиславадағы "Славинде" оның" «Алғыс» мүсіні тұр (1963). 1964 жылы ол Модрада Людовит Штурға ескерткіш – "Словак көктемі" мүсінін жасады.

1960 жылдар Костка шығармашылығындағы ең жемісті жылдардың бірі. 1967 жылы ол ұлттық суретші атағын алды. Костканың осы кезеңдегі жұмыстары 1968-1969 жылдары Братислава өнер үйі мен Прага Манесінде ұжымдық көрмелерге қойылды.

## Дереккөздер

Санат:Словакия мүсіншілері