open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чонильбон

**Чонильбон** (кор. 정일봉, 正 日 峰 - «Пик Чен Ира») - Собексан тауының шыңдарының бірі, Пэйктусан жанартауының оңтүстік-шығысында. Биіктігі 1798 м, Солтүстік Кореяның Янгондо провинциясының Самджон ауданындағы Собексу өзенінің жағасында орналасқан.

Шыңның табиғи жыныстары - трахит, риолит, базальт. Оңтүстік беткейі - биіктігі 100 м биіктікке созылған тау жынысы, 30-35 ° -та - Собексу өзенінің алқабының шөгінді топырағымен байланыста болатын қалың қабаттағы қабат. Нәзік солтүстік бағыты Саджабон шыңына байланысты. Шығыс беткейлері батыс беткейге қарағанда биік. Чонилбон шыңында, тығыз орманмен қоршалған, 300-ден астам өсімдік түрлері, атап айтқанда 16 ағаш түрі және 40-дан астам бұта түрлері бар. Шыңның айналасында ақ шырша, шырша ақан, личинка олгина өседі; оңтүстік жартаста Шлиппенбах рододендроны бар, рододендрон көрсетілген, тау күлі араласқан.

Бастапқыда шың Чансубон деп аталды (장수봉, 將帥). 1930- 1940 жылдары, КПРК ставкасы бар анти-жапон партизандарының құпия лагері болды. КХДР ресми тарихнамасына сәйкес, осы лагерде Ким Чен Ир дүниеге келді. Ким Чен Ирдың атымен1988 жылы шың Чонилбон деп аталды. Бұрынғы лагерь аумағында «Тарихи және революциялық даңқ орны» бар. Шыңның оңтүстік жартасында үш гранит плитасы салынған, онда шыңның атауы қызыл әріппен жазылған. 1992 жылы Ким Чен Ирдың туылғанына 50 жыл толуына байланысты лагерьдің жанында Ким Ил Сунның «Kwangmyongsong Chang» (광명 성찬가, «Ode to the brightning star») құттықтауы бар мемориалдық тақтасы салынды. КХДР-да Чонилбонды шырқап, әдеби шығармалар жасалды. Шыңы туралы, О Юн Дже, «Адамдардың ұрпақтары» (1991) атты әңгімесінің алтыншы тарауында жазды [2]. «Ванжесан» жеңіл музыка ансамблінің орындаған «Chonilbon» (정일봉 의 우레 소리 등) орындауындағы Chon Beng Gu [3] орындаған «Ah, Chonilbon!» (아, 정일봉 이여, 1989) әні шыңға арналады. Пекектанның жасырын лагерінде Ким Чен Иртің үйімен бірге, 2000 жылы КХДР Орталық банкінің банкнотасының шыңы бейнеленген.
  《광명성찬가》 // 조선의 오늘.
↑ 인민의 아들 // terms.naver.com.

Санат:Таулы шыңдар
Кеңсе тауарлары

alt=Магазин канцелярских товаров|нобай|250x250 нүкте|Кеңсе тауарлар дүкені
**Кеңсе тауарлар ** — бұл хат-хабарлар мен құжаттарға арналған өнімдер мен керек-жарақтар. Кеңсе тауарлары кез-келген кәсіпорынның шығындарынан бөлек алынатын зат.

Кеңсе тауарларына мыналар жатады:
* Антистеплер
* Блокнот
* Қағаз
* Тескіш
* Кеңсе түймесі
* Қарындаш
* Конверт
* Кеңсе корректоры
* Сызғыш
* Маркер
* Папка
* Қалам
* Құжат тігілетін папка
* Қағаз қысқыш
* Степлер
* Стикер
* Өшіргіш
* Дәптер
* Қарындаштар үшін қайрақ
* Файл
* Фломастер (маркер)
* Циркуль
* Сия картридж
* Ашық хат
* Күнтізбе
* Сия
* Құжаттарды тігуге арналған жіп

## Кеңсе тауарларының тарихы
XIX ғасырдан бастап, кеңсе тауарлары (әсіресе жазуға арналған керек-жарақтар)этикеттің маңызды бөлігіне айналды; мысалы, үйлену тойына шақыру қағазын жіберу, кейбір жағдайларда оларды қолдану өте көп таралған, ал бұрын ол қорлану деп саналды. Осы мінез-құлық ережелерінің көбін кеңсе керек-жарақтарының өндірушілері ойлап табуы мүмкін, мысалы, «Crane’s Blue Book of Stationery»  кітабы Crane & Co компаниясымен байланысты.

Санат:Кеңсе тауарлары
Елек (ауыл)

**Елек** (2000 жылға дейін – *Золотонош*) — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Ақкемер ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан солтүстікке қарай 19 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 637 адам (311 ер адам және 326 әйел адам) болса, 2009 жылы 454 адамды (225 ер адам және 229 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 433 адамды (208 ер адам және 225 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Көтібар (ауыл)

**Көтібар** (2000 жылға дейін – *Шевченко*) — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Ақкемер ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан солтүстік-шығысқы қарай 21 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 298 адам (150 ер адам және 148 әйел адам) болса, 2009 жылы 238 адамды (126 ер адам және 112 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 161 адамды (88 ер адам және 73 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Ақсу (Ақтөбе облысы)

**Ақсу** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Ащысай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 70 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 346 адам (174 ер адам және 172 әйел адам) болса, 2009 жылы 236 адамды (122 ер адам және 114 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 169 адамды (94 ер адам және 75 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Сабындыкөл (ауыл)

**Сабындыкөл** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Ащысай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 55 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 269 адам (136 ер адам және 133 әйел адам) болса, 2009 жылы 145 адамды (82 ер адам және 63 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 72 адамды (39 ер адам және 33 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Ащысай (Мұғалжар ауданы)

**Ащысай** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы ауыл, Ащысай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Қандыағаш қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 88,9 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 996 адам (499 ер адам және 497 әйел адам) болса, 2009 жылы 522 адамды (283 ер адам және 239 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 350 адамды (181 ер адам және 169 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Теміркөпір

**Теміркөпір** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Еңбек ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 24 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 375 адам (172 ер адам және 203 әйел адам) болса, 2009 жылы 277 адамды (131 ер адам және 146 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 220 адамды (117 ер адам және 103 әйел адам) құрады.

## Ауыл суреттері

Ст. Темір 20210806 110155.jpg |ст.Темір. Жалпы көрінісі
Ст. Темір 20210806 110128.jpg |ст.Темір. 


## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Еңбек ауылдық округі (Мұғалжар ауданы)

**Еңбек ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Сағашилі, Басшилі, Теміркөпір, Тепсен Қарабұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Сағашилі ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2576 адамды (1378 ер адам және 1198 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы ауылдық округтері
Тепсен Қарабұлақ

**Тепсен Қарабұлақ** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Еңбек ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан солтүстік-батысқа қарай 29 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 311 адам (159 ер адам және 152 әйел адам) болса, 2009 жылы 275 адамды (142 ер адам және 133 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 46 адамды (31 ер адам және 15 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Егіндібұлақ ауылдық округі (Қарағанды облысы)

**Егіндібұлақ ауылдық округі** – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы  әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Егіндібұлақ ауылы кіреді. Орталығы – Егіндібұлақ ауылы. 

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы ауылдық округтері
Егіндібұлақ ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Егіндібұлақ ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бұлақты, Миялыкөл ауылдары кіреді. Орталығы – Бұлақты ауылы.

## Тарихы
1997 жылы Еңбекші ауылдық округі (орталығы Құмсай а.) таратылып, Егіндібұлақ ауылдық округіне (орталығы Родники а.) қосылды. Кейін Егіндібұлақ ауылдық округінен Құмсай ауылдық округі бөлініп шықты. 2008 жылы Родники ауылы **Бұлақты** ауылы болып өзгертілді.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 418 адамды (236 ер адам және 182 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы ауылдық округтері
Басшилі

**Басшилі** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Еңбек ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 14 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 863 адам (436 ер адам және 427 әйел адам) болса, 2009 жылы 778 адамды (386 ер адам және 392 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 626 адамды (328 ер адам және 298 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Ащысай ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Ащысай ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ащысай, Ақсу, Сабындыкөл ауылдары кіреді. Орталығы – Ащысай ауылы. Округ құрамында болған *Басшиелі* ауылы 2013 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 591 адамды (314 ер адам және 277 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы ауылдық округтері
Бірлік (Мұғалжар ауданы)

**Бірлік** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы ауыл, Құмжарған ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстікке қарай 101 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1010 адам (507 ер адам және 503 әйел адам) болса, 2009 жылы 794 адамды (391 ер адам және 403 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 721 адамды (346 ер адам және 375 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
  

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Құмсай (Құмжарған ауылдық округі)

**Құмсай** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Құмжарған ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстікке қарай 83 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 180 адам (92 ер адам және 88 әйел адам) болса, 2009 жылы 141 адамды (71 ер адам және 70 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 22 адамды (13 ер адам және 9 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Құмжарған (Мұғалжар ауданы)

**Құмжарған** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Құмжарған ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстікке қарай 89 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 386 адам (183 ер адам және 203 әйел адам) болса, 2009 жылы 296 адамды (151 ер адам және 145 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 210 адамды (111 ер адам және 99 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Құмжарған ауылдық округі

**Құмжарған ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бірлік, Құмжарған, Құмсай ауылдары кіреді. Орталығы – Бірлік ауылы. Округ құрамында болған Шеңгелши ауылы 2023 жылы Батпақкөл ауылдық округіне берілді.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 967 адамды (479 ер адам және 488 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы ауылдық округтері
Шеңгелши

**Шеңгелши** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Батпақкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 100 км-дей жерде, Құмжарған құмының оңтүстік-батысында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 432 адам (243 ер адам және 189 әйел адам) болса, 2009 жылы 413 адамды (221 ер адам және 192 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 388 адамды (204 ер адам және 184 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Талдысай (Мұғалжар ауданы)

**Талдысай** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы ауыл, Талдысай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан батысқа қарай 48 км-дей жерде, Ойыл өзенінің батыс жағында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1183 адам (578 ер адам және 605 әйел адам) болса, 2009 жылы 615 адамды (308 ер адам және 307 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 518 адамды (250 ер адам және 268 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 
Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Батпақкөл ауылдық округі

**Батпақкөл ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жағабұлақ, Жаркемер, Қожасай, Саға, Шеңгелши ауылдары кіреді. Орталығы – Жағабұлақ ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2519 адамды (1325 ер адам және 1194 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы ауылдық округтері
Жамбыл (Мұғалжар ауданы)

**Жамбыл** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Құмсай ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 87 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 279 адам (136 ер адам және 143 әйел адам) болса, 2009 жылы 88 адамды (46 ер адам және 42 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
  

Санат:Мұғалжар ауданының таратылған елді мекендері
Құмсай (Құмсай ауылдық округі)

**Құмсай** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы ауыл, Құмсай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 73 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1069 адам (528 ер адам және 541 әйел адам) болса, 2009 жылы 889 адамды (436 ер адам және 453 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 577 адамды (283 ер адам және 294 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
  

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Құмсай ауылдық округі

**Құмсай ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Құмсай ауылы кіреді. Орталығы – Құмсай ауылы.

## Тарихы
1997 жылы Еңбекші ауылдық округі (орталығы Құмсай а.) таратылып, Егіндібұлақ ауылдық округіне (орталығы Родники а.) қосылды. Кейін Егіндібұлақ ауылдық округінен Құмсай ауылдық округі қайта бөлініп шықты. 2013 жылы округ құрамында болған *Терісбұтақ, Шиелі* ауылдары, 2018 жылы ''Жамбыл'' ауылы таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 577 адамды (283 ер адам және 294 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы ауылдық округтері
Оңтүстік Корея музыкасы

**Оңтүстік Корея музыкасы** Корей соғысының соңынан бастап қазіргі кезге дейін дамып келе жатыр. Оның негізі, сол жерде жылдар бойы тұрып келе жатқан кәріс халқының музыкасы. Заманауи оңтүстік кәріс музыкасы 3 категорияға бөлінеді: дәстүрлі кәріс халқының музыкасы, заманауи музыка немесе к-поп, батыс танымал емес музыкасы.
## Дәстүрлі кәріс музыкасы
Жапон елінің отарлау саясаты кезінде кәріс музыкасы іс жүзінде жойылған, бірақ соғыстан кейін патриоттық және халық әндері қайта жандана бастады. 1948 жылы Корея Оңтүстік және Солтүстік болып бөлінді, сол себептен музыкаға деген көзқарас та екіге бөлінді. Корей дәстүрлі музыкасы ұлттық, ритуалды және классикалық музыканы қамтиды. Ұлттық музыканың негізгі жанрларына  санджо, пхансори және нонъак жатады. Ритуалды музыкаға аак, хянак және танак жатады.

## Танымал музыка
Танымал музыкаға ағылшын тілінде K-pop, немесе кәрісше каё (가요) жатады. Қазіргі замандағы к-попта би топтары басым болып келеді. Олардың құрамына би дағдылары жақсы дамыған сымбатты әртістер жатады.Қазіргі таңда кәріс музыкасы және эстрада әртістері таным болғандықтан, азиаттар оларды Халлю (한류) деп атап кеткен. Ол заманауи кәріс музыкасының бүкіл әлемге әсерін білдіреді. Бүгінгі таңда Оңтүстік Кореяның поп-мәдениеті жастар мәдениетінің қозғаушы факторларының бірі болып табылады және ол Азия-Тынық мұхиты аймағындағы ерекше назар аудара отырып, Қытай, Гонконг, Жапония, Тайвань және Оңтүстік-Шығыс Азияның едуір бөлігінде таралған.
Жанрлар: трот, рок, фолк, хип-хоп және айдол-топтар.

## Классикалық музыка
Корейлік симфониялық оркестрлерде танымал солисттер мен орындаушылар өз өнерлерін көрсетеді. Балаларға музыка сабағын беретін Ли Шин әлемге танымал кәріс классикалық музыка композиторы болып табылады. Yiruma  сияқты пианисттер мен композиторлар 2000 жылдардың аяғында  батыста танымал бола бастаған. Көптеген көрнекті әлемдік композиторлар Корея елінен шыққан. Олардың ішінде Ли Ёнъ Чжа, ол 1931 жылы Вонджуда дүниеге келген және Жоғары ұлттық Париждік консерваториясының музыка және би факультеттерінде білім алған. Ол өз білімін Манхэттендық музыка мектебінде жалғастырған. Ли кәріс соғысы кезінде жапон ауыртпаушылықтарын басынан кешірген, бірақ оған қарамастан, ол 20 ғасырда кәріс музыкасын көкке өрлетті.

## Дереккөз
1. ↑ «South Korea’s pop-cultural exports: Hallyu, yeah!». The Economist. 2010-01-25. Retrieved 2012-04-01
2. ↑ Russell, Mark James. Pop Goes Korea: Behind the Revolution in Movies, Music, and Internet Culture., Berkeley, CA: Stone Bridge, 2008. Print.
3. ↑ Stephen Epstein: Korea’s indie rock scholar, Korea.net. Retrieved 31 January 2014.
4. ↑ University of South Florida (2012), Celebrating women composers

Санат:Оңтүстік Корея
Санат:Музыка жанрлары
Санат:K-pop
Жаңатұрмыс (Ақтөбе облысы)

**Жаңатұрмыс** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Құдайберген Жұбанов ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 226 адам (114 ер адам және 112 әйел адам) болса, 2009 жылы 192 адамды (106 ер адам және 86 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 135 адамды (75 ер адам және 60 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Қаракөл (Мұғалжар ауданы)

**Қаракөл** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы ауыл, Құдайберген Жұбанов ауылдық округі орталығы.
 
## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 46 км-дей жерде. Бұрынғы «Орқаш» кеңшары мен ауылдық кеңес орталығы. Жер көлемі 122190га, оның егістігі 17000 га.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 958 адам (491 ер адам және 467 әйел адам) болса, 2009 жылы 813 адамды (423 ер адам және 390 әйел адам) құрады. 

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 506 адамды (260 ер адам және 246 әйел адам) құрады.

## Атаудың шығу тарихы
Қаракөл ауылының тарихы 17-18 ғасырдан бастау алады. Сол уақыттарда бұл елді мекенді Жатақ Қырғыздар мекен еткен екен. Олар көшпелі өмір кешкендіктен тек көктем, жаз айларында ғана тұрақтап, қыста қыстақтарына көшетін болған. Кейіннен КСРО кезінде Михайлов А.А есімді орыс ұлтының азаматы келіп алғашқы үйдің іргесін қалап, мекен ете бастаған соң, Михайловка атап кеткен. Тәуелсіздік алғаннан кейін ауыл жанындағы көлмен аттас етіп Қаракөл атауы қойылған.
    
Дегенмен, Қаракөл ауылы көпшіліктің аузында Орқаш атымен әйгілі. Мұғалжар ауданына қарасты Қаракөл ауылының Орқаш аталу себебі өркеш-өркеш жондардан тұрғанынан болса керек. Бейне бір араларын алыс салып шөгіп жатқан түйелер секілді. Аудандық «Мұғалжар» газетінде келесідей мәліеттер көрсетілген. «Жергілікті жерлердегі географиялық объектілердің белгілі нәрселерге ұқсастырылып аталуы метафоралы атауларға жатады. Мысалы, «Жарықтау», «Сарқырама», «Атжақсы», «Жалпақ», «Сандықтау». Орқаш атауы өркеш-өркеш тау деген мағынаны білдіреді.
     
Ал, ауыл үлкендерінің айтуы бойынша "Кезінде ата- бабаларымыз осы маңды мекен еткен. Қоныстың жазы шұрайлы, егіншілік пен малшылыққа қолайлы, ал қысы қаһарлы аязды болған, сол себепті "жаз жайлау уақытында тұрақта, ал қыс таяса, егініңді ор да қаш" деген мағына береді екен. Сол себепті ауылға Орқаш аты берілген деседі.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Құдайберген Жұбанов атындағы ауылдық округі

**Құдайберген Жұбанов ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қаракөл, Жаңатұрмыс ауылдары кіреді. Орталығы – Қаракөл ауылы. Округ құрамында болған *Қаралатсай* ауылы 2013 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 641 адамды (335 ер адам және 306 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы ауылдық округтері
Жарық (Мұғалжар ауданы)

**Жарық** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Ақкемер ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 11 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 554 адам (269 ер адам және 285 әйел адам) болса, 2009 жылы 464 адамды (231 ер адам және 233 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 341 адамды (177 ер адам және 164 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Қайыңды (Ақтөбе облысы)

**Қайыңды** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы ауыл, Қайыңды ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 136 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 991 адам (509 ер адам және 482 әйел адам) болса, 2009 жылы 723 адамды (382 ер адам және 341 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 670 адамды (358 ер адам және 312 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Жұлдызды түн

**«Жұлдызды түн»** () — голланд суретшісі Винсент Ван Гогтың суреті. 1889 жылдың маусым айында салынған. Суретте таң атар алдындағы мезгілдегі қала көрінісі бейнеленген. Суретші бейнелеуде өзінің Сен-Реми-де-Прованс қаласындағы үйінің шығыс әйнегінен қала көрінісін қолданған. Сурет 1941 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Нью-Йорк қаласында Заманауи өнер мұражайында сақталуда. 
right|thumb|Жұлдызды түн

## Салыну тарихы
«Жұлдызды түн» Ван Гогтың түнгі аспанды алғаш бейнелеуі болған жоқ. Оның алдында суретші 1888 жылы ақпанда Арль қаласына көшіп, сол қалада «Рона үстіндегі жұлдызды түн» суретін салды. Ван Гог біз түнде бақылайтын аспаннан ерекше, қиял ғажайып жұлдызды түнді көрсеткісі келген. Хаттардың біреуінде ол болашақ суреттің көрінісін сипаттаған – кипаристер мен жұлдызды түн, мүмкін піскен бидай алқабының үстінде. Өз ойын ол тек Сен-Ремиде жүзеге асырды. Кейбір зерттеушілердің пайымдауынша бұл кезеңде суретші қатты күйзелістерге ұшырап, осы және тағы біраз суретін борау пішінді оюлармен, сызықтармен салған.

## Дереккөздер

Санат:Суреттер
Санат:Ван Гог жұмыстары
Санат:Жұлдызды түн
Қайыңды ауылдық округі (Мұғалжар ауданы)

**Қайыңды ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қайыңды, Алтынды ауылдары кіреді. Орталығы – Қайыңды ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1186 адамды (630 ер адам және 556 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы ауылдық округтері
Саға (Ақтөбе облысы)

**Саға** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Батпақкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстікке қарай 106 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 606 адам (299 ер адам және 307 әйел адам) болса, 2009 жылы 545 адамды (270 ер адам және 275 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 494 адамды (251 ер адам және 243 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
№57-темір жол айрығы

**№57-темір жол айрығы** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Ембі қалалық әкімдігі құрамында болған темір жол айрығы, 2019-жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 97 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 260 адам (132 ер адам және 128 әйел адам) болса, 2009 жылы 39 адамды (19 ер адам және 20 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданының таратылған елді мекендері
Ринопитектер

Ринопитек (латынша Rhinopithecus) - маймылдар тұқымдасының маймылдары. Кейбір жіктелімдерде оларлы  Pigatrix (Pygathrix) түрімен біріктіріледі.Ринопитектер Азияда өмір сүреді, оның ішінде оңтүстік Қытай (Тибет, Сычуань, Юньнань және Гуйчжоу), сондай-ақ Вьетнамның солтүстігі мен Мьянмада.
## Сипаттамасы
Атауы грек тілінен алынған. «Мұрын», оның ерекше формасы: бұл маймылдардың мұрыны «ұсақталған» сияқты көрінеді және алға ұмтылаған. Жүніәр түрлі түстерден тұрады, әсіресе иығында және артында. Ринопитексиндердің ұзындығы 51-83 см, құйрығы 55-97 см.
## Өмір сүруі
Теңіз деңгейінен 4000 м биіктікте кездесетін таулы ормандарда тұрады. Олар көбіне ағаштарға жұмсайды. 600-ге жуық адамға дейін үлкен топтармен біріктірілді, бірақ азық-түліктің жоқтығынан, мысалы қысқы уақытта, кішігірім топтарды қалыптастыруға бейім. Топтағы ер адамдар саны әйелдердің санынан асып түседі. Әрбір топ өз алаңдарын айқайлап қорғайды.
Диета негізінен қарағай инелерінен, бамбук қашуынан, жемістер мен жапырақтардан тұрады. Өсімдіктерге арналған құрылғы көп қабатты асқазанға ие.
Самат Базарбайұлы Мұсабаев

**Самат Базарбайұлы Мұсабаев** (1 қаңтар 1969 жыл, Шайыр ауылы, Маңғыстау облысы) — қазақстандық кәсіпкер, құрылысшы, меценат, елдің саяси және қоғам қайраткері, 2021 жылдан бері Қазақстан Мәжiлiсі VII, VIII-сайланымдарының депутаты. Бұрын «Корпорация Каспий Строй-Сервис» ЖШС Бас директоры (2012 бері) және «Ajar Foundation» руханиятты қолдау қорының президенті (2007 бастап) болған.

2007 жылдан қазіргі уақытқа дейін облыстағы 30 құрылыс компаниясын біріктіретін «Маңғыстау – Құрылыс» қоғамдық бірлестігінің басқармасын басқарады, Қазақстан Республикасы Дзюдо федерациясының вице-президенті және облыстық дзюдо федерациясының президенті болып келеді.

## Өмірбаяны
1969 жылы 1 қаңтарда күні Маңғыстау облысының Маңғыстау ауданында, Шайыр ауылында көпбалалы мұғалімдер отбасында дүниеге келген. Байұлы тайпасының Адай руының Тобыш бөлімінен шыққан.

Шетпе селосындағы №5 КТУ-ды бітіргеннен кейін 1987 жылы Ы. Жақаев атындағы Қызылорда Агроөнеркәсіп өндірісі инженерлері институтына түседі. Институтты  1994 жылы «өндірістік және азаматтық құрылыс» мамандығы бойынша бітіріп, «құрылыс инженері» біліктілігін алды.

1988 – 1989 жж. – Кеңес Армиясы қатарында әскери қызметін өтеді.

### Еңбек жолы
Еңбек қызметін 1994 жылы «Өзенмұнайгазқұрылыс» АҚ-да шебер болып бастап,  прораб, учаске бастығы, осы қоғамның басқарма бастығының орынбасары қызметтерін атқарды.

2004 жылы – «СМК-4» ЖШС-гін құрып, құрылыс саласында жеке  бизнесін бастады.

2012 жылдан бастап құрамында  13 компанияны біріктірген  «Корпорация Каспий Строй-Сервис» ЖШС-нің бас директоры.

Соңғы 15 жылда оның басшылығындағы құрылыс компаниялары мемлекеттік тапсырыспен және NCPOC, «Қазақстан темір жолы» АҚ-ның тапсырыстарымен, сондай-ақ, өзінің жеке инвестициялық қаржысына 100-ден астам әлеуметтік маңызды нысандарды пайдалануға берді. «Қолжетімді баспана -2020» бағдарламасы бойынша 2012-2015 жылдар аралығында оның компаниялары жеке және несиелік қаржы есебінен Ақтау қаласының 29, 31а, 31б, «Шығыс-2» шағынаудандарында жалпы ауданы 75000 шаршы метрді құрайтын 1500 пәтерді пайдалануға берген.

## Қоғамдық қызметі

Маңғыстау облыстық мәслихатының депутаты.

Самат Мұсабаев «Нұр Отан» партиясының қалалық бөлімі саяси кеңесінің мүшесі.

2007 жылдан бері «Маңғыстау Құрылыс» қоғамдық бірлестігін басқарып келеді.

Маңғыстау облыстық «Дзюдо» федерациясының президенті.

2016 жылы Самат Мұсабаевтың Маңғыстау облысының әлеуметтік дамуы мен инфрақұрылымына бөлген қаражат соммасы 220 млн теңгені құрады.
 
## Марапаттары
* Мемлекеттік және қоғамдық қызметіндегі жетістіктері, еліміздің әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуына, халықтар достығы мен ынтымақтастығының нығаюына қосқан үлесі үшін ҚР Президентінің Жарлығымен "Құрмет" орденімен марапатталған;
* Қазақстан Республикасының «Құрметті құрылысшы»;
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалімен марапатталған;
* Маңғыстау облысының «Үздік құрылысшысы»;
* Бизнестегі мінсіз қызметі мен жоғары қызмет сапасын үшін «Алтын Ягуар» халықаралық марапатының иегері.

## Дереккөздер

## Сыртқы сідтемелер
* http://7292info.kz/filantrop/ 
* http://7292info.kz/mecenet-mugalimderdi-merekesimen-quttyqtady/ 

Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Көңіл шай

**Көңіл шай** - үйінен өлік шыққан отбасы мүшелерінің, қиыншылыққа тап болған жандардың көңілін аулау мақсатында жайылатын дастархан жаю, қонақ күту дәстүрі.

Адам өмірінде қуанышты да, ренішті де жайлар болады. Басына іс түскенде, тұрмыста кездесетін қиын жағдайда, ренішті, күйінішті кездерде адамдар бір-біріне көңіл білдіріп, қиыншылыққа ортақтасып, ақыл-кеңес береді. Ашулы сәтте басу айтады. Міне, осындай кездерде ауылы аралас ағайын-туыс көңіл білдіріп, дастарқан жаяды. Аталған жағдайларда жайылған дастарқан **" көңіл шай"** деп аталады.
Осы жерде көңіл білдіру мен көңіл айтудың арасын ажырата білу керек. Көңіл білдіру жоғарыдағыдай. Ал көңіл айту - қазалы жағдайда қолданылатын ғұрып.
## Дереккөздер

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Амангелді (Ойыл ауданы)

**Амангелді ** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Көптоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 18 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 630 адам (330 ер адам және 300 әйел адам) болса, 2009 жылы 596 адамды (301 ер адам және 295 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 613 адамды (317 ер адам және 296 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Қожасай

**Қожасай** — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Батпақкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 138 км-дей жерде, Көкжиде құмының оңтүстік-батысына қарай орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 362 адам (185 ер адам және 177 әйел адам) болса, 2009 жылы 337 адамды (191 ер адам және 146 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 274 адамды (155 ер адам және 119 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Қарасу (Көптоғай ауылдық округі)

**Қарасу ** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Көптоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстікке қарай 22 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 467 адам (223 ер адам және 244 әйел адам) болса, 2009 жылы 232 адамды (106 ер адам және 126 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 234 адамды (121 ер адам және 113 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Көптоғай ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Көптоғай ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көптоғай, Амангелді, Қарасу, Шұбарши ауылдары кіреді. Орталығы – Көптоғай ауылы. 

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2041 адамды (1053 ер адам және 988 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы ауылдық округтері
Ақкемер (Ойыл ауданы)

**Ақкемер** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Саралжын ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 66 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 628 адам (323 ер адам және 305 әйел адам) болса, 2009 жылы 517 адамды (282 ер адам және 235 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 369 адамды (201 ер адам және 168 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Ақжар (Ойыл ауданы)

**Ақжар ** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы ауыл, Қайыңды ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 66 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1550 адам (821 ер адам және 729 әйел адам) болса, 2009 жылы 1018 адамды (513 ер адам және 505 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 610 адамды (321 ер адам және 289 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Көсембай

**Көсембай** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Қайыңды ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 51 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 508 адам (264 ер адам және 244 әйел адам) болса, 2009 жылы 485 адамды (247 ер адам және 238 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 396 адамды (207 ер адам және 189 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Кемер (Ақтөбе облысы)

**Кемер** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы ауыл, Саралжын ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 56 км жерде, Қиыл және Қайыңды өзендері аралығында, әр түрлі астық тұқымдас шөптер өскен қоңыр топырақты шөлейтті белдемде орналасқан.

## Тарихы
1976–97 жылдары Кемер ауданы арнайы шаруашылық бірлестігінің орталығы болып келді. Оның негізінде Кемерде “Саралжын” өндірістік кооперативі құрылған.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1290 адам (676 ер адам және 614 әйел адам) болса, 2009 жылы 1045 адамды (536 ер адам және 509 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 917 адамды (476 ер адам және 441 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Ақшатау (Ақтөбе облысы)

**Ақшатау** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Ойыл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 32 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 863 адам (446 ер адам және 417 әйел адам) болса, 2009 жылы 512 адамды (251 ер адам және 261 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 381 адамды (188 ер адам және 193 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Ойыл ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Ойыл ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ойыл, Ақшатау, Қаракемер ауылдары кіреді. Орталығы – Ойыл ауылы. Округ құрамында болған *[[Екпетал]]* ауылы 2024 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 7408 адамды (3798 ер адам және 3610 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы ауылдық округтері
Стратклайд патшаларының тізімі

**Стратклайд патшаларының тізімі** Альт Клут патшалығының билеушілерін, кейінірек, бриттердің патшалығы Стратклайдты қамтиды.

## Альт Клут патшалары
*Конфор Дамнондық
*Фер ап Конфор
*Курсол ап Фер
*Клум ап Курсол
*Кинхил ап Клум
*Кинлоп ап Кинхил ( - 410)
*Керетик ап Кинлоп (410-440)
*Кинуит ап Керетик (440-470)
*Думнагуал ап Кинуит (470-490)
*Клинох ап Думнагуал (490-?)
*Тутагуал ап Клинох (?-580)
*Ридерх ап Тутагуал (580-613)
*Кустеннин ап Ридерх (613-617)
*Нехтон ап Гвидно (617-621)
*Бели ап Нехтон (621-640)
*Эугейн ап Бели (640-645)
*Гурет ап Бели (645-658)
*Эльфвин ап Эугейн (658-693)
*Думнагуал ап Эугейн (693-694)
*Бели ап Эльфвин (694-722)
*Теудебур ап Бели (722-752)
*Ротри (752-754)
*Думнагуал ап Теудебур (754-760)
*Эугейн ап Думнагуал (760-780)
*Ридерх ап Эугейн (780-798)
*Кинан ап Ридерх (798-816)
*Думнагуал ап Кинан (816-850)
*Артгал ап Думнагуал (850-872)
*Рун ап Артгал (872-878)

## Стратклайд немесе Кумбрия патшалары
*Эохейд ап Рин (878-889), 889 бастап — Алба патшасы
*I Дональд ап Эохейд (889?-908)
*II Дональд макЭд (908-934)
*I Эоган макДональд II (934-937)
*III Дональд макЭоган (937-971)
*Амдарх макДональд III (971-973)
*I Малкольм макДональд III (973-997)
*II Эоган макДональд III (997-1018)
*I Дункан (1018-1034)
*II Малькольм ( 1034-1093)
*I Эдмунд (1093-1097)
*II Донхэд (1097-1107) Дунканның ұлы
*I Дәуіт - David, (1107-1124), 1124 бастап Шотландия патшасы

## Тағы қараңыз

*Британ монархтарының тізімі
*Дал Риада патшаларының тізімі
*Селковия

Санат:Шотландия королдері
Екпетал

**Екпетал** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Ойыл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.. 2024 жылғы су тасқынының салдарынан тұрғындары аудан орталығына көшірілді.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 588 адам (307 ер адам және 281 әйел адам) болса, 2009 жылы 350 адамды (169 ер адам және 181 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 355 адамды (195 ер адам және 160 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданының таратылған елді мекендері
Қаракөл (Ойыл ауданы)

**Қаракөл** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Сарыбие ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 69 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 219 адам (97 ер адам және 122 әйел адам) болса, 2009 жылы 187 адамды (83 ер адам және 104 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 110 адамды (55 ер адам және 55 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Қараой (Ақтөбе облысы)

**Қараой** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы ауыл, Қараой ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 72 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1560 адам (789 ер адам және 771 әйел адам) болса, 2009 жылы 1418 адамды (720 ер адам және 698 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 984 адамды (537 ер адам және 447 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Құбасай

**Құбасай** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Қараой ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 65 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 163 адам (98 ер адам және 65 әйел адам) болса, 2009 жылы 122 адамды (74 ер адам және 48 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 74 адамды (37 ер адам және 37 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Қарасу (Шығанақ Берсиев ауылдық округі)

**Қарасу** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Шығанақ Берсиев ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстікке қарай 24 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 215 адам (118 ер адам және 97 әйел адам) болса, 2009 жылы 251 адамды (135 ер адам және 116 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 106 адамды (62 ер адам және 44 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Қаратал (Ойыл ауданы)

**Қаратал** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы ауыл, Шығанақ Берсиев ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 16 км-дей жерде, Барқын құмының оңтүстік-батысында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1513 адам (757 ер адам және 756 әйел адам) болса, 2009 жылы 1343 адамды (679 ер адам және 664 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1174 адамды (604 ер адам және 570 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Шығанақ Берсиев атындағы ауылдық округі

**Шығанақ Берсиев атындағы ауылдық округі** (2009 жылға дейін – *Қаратал ауылдық округі*) – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қаратал, Қарасу, Құмжарған ауылдары кіреді. Орталығы – Қаратал ауылы. 

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1770 адамды (928 ер адам және 842 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы ауылдық округтері
Құмжарған (Ойыл ауданы)

**Құмжарған** — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Шығанақ Берсиев ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 19 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 619 адам (330 ер адам және 289 әйел адам) болса, 2009 жылы 550 адамды (275 ер адам және 275 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 490 адамды (262 ер адам және 228 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Сыралғы

**Сыралғы (дәстүр).** "Батырдан - сауға, аңшыдан - сыралғы" (мәтел). Олжалы, қанжығасы қанданып келе жатқан аңшыдан немесе саятшыдан кездескенде сұралатын дәстүрлі, кәделі жол әрі ырым. Мәрт аңшылар мұндайда *" сыралғы "* сұрағанның сөзін жерге тастамайды. Есте болатын бір әдет-ғұрып - міндет. Бірақ атып алған аң сыйлыққа жатпайды.

### Дереккөздер
Кенжеахметұлы С. Қазақ халқының салт-дәстүрлері. Алматы:ТОО "Алматыкітап баспасы", 2014

Санат:Дәстүр
Еңбекші (Ақтөбе облысы)

**Еңбекші** — Ақтөбе облысы Темір ауданы, Алтықарасу ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен солтүстік-батысқа қарай 32 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 469 адам (233 ер адам және 236 әйел адам) болса, 2009 жылы 485 адамды (247 ер адам және 238 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 315 адамды (170 ер адам және 145 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Темір ауданы елді мекендері
Алтықарасу ауылдық округі

**Алтықарасу ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Алтықарасу, Еңбекші, Сарытоғай ауылдары кіреді. Орталығы – Алтықарасу ауылы. 

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1148 адамды (597 ер адам және 551 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Темір ауданы ауылдық округтері
Ащысай (Темір ауданы)

**Ащысай** — Ақтөбе облысы Темір ауданы, Ақсай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

Бұрынғы «Дружба» кеңшары бөлімшесі. Бірнеше аудан аралық көтерме жолдары бар. Бөлімшеде мектеп, интернат, аурухана, бала бақша болған. Жаңа экономикалық реформаларға байланысты әртүрлі ауыл шаруашылық құрылымдары пайда болды.

## Географиялық орны
Бадамша өзені бойында, аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен солтүстікке қарай 56 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 360 адам (189 ер адам және 171 әйел адам) болса, 2009 жылы 252 адамды (126 ер адам және 126 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 78 адамды (46 ер адам және 32 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Темір ауданы елді мекендері
Байцзэ

[нобай|Суретші [Гусукума Сейхоның сиқырлы жыртқышы Бьюджи (Хакутаку) ортағасырлық жапон бейнесі.
]]
**Байцзэ** (қыт. 白 澤, 白 泽, pinyin: Baí Zé) немесе **Хакутаку** (қ., 白 沢) — қытайлық және жапондық мифологиялық пантеонның керемет жаратылысы.

## Қытайда
Қытайдың аңыздарына сәйкес, сиқырлы аңдар Байде теңіз жағалауында жүрген кезде кездеседі. Көктегі лорд (Сары император) Хуан-ди. Сырттай, Бьюз мүйізді арыстанға ұқсас болды, адам тілінде сөйледі және өте ақылды болды. Ол Хуанди-ди-ге барлық таулар, ормандар, өзендер мен көлдерде тұратын аспан империясының барлық 11 520 түрі туралы айтып берді. Ешкім, соның ішінде Көктегі Рождество, ешқандай демондар, монстрлар, рухтар, жын-перілер мен керемет Beizze жыртқышы сияқты басқа да табиғаттан тыс адамдардың өкілдері туралы толық мәліметке ие болмады.

Хуан-ди басқарғандай, барлық 11 520 құбыжықтарды аспан кеңсесі ретінде сурет жасады.

## Жапонияда
Бұл елде қытайлық Байизге ұқсайтын заттар Кужабе және хакутаку деп аталады. Кутабе, аңызға сәйкес, Татэ тауында,Тояма префектурасында өмір сүреді және алдағы бірнеше жылда қорқынышты құрғақшылықты және өсімдік жамылғыларын алдын-ала болжап отырады. Хакутаку буффалға ұқсайды, бірақ 9 көзімен және 6 мүйізді ағаштың астында отырады. Кейде ол 8 көзді арыстанның көрінісі. Хакутаку өте ақылды, түсінеді және адамның сөйлеуіне жауап береді.

Санат:Аңыздық гуманоидтар
Жақсымай

**Жақсымай** — Ақтөбе облысы Темір ауданы, Жақсымай ауылдық округі құрамындағы темір жол бекеті.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен солтүстік-шығысқа қарай 7 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 190 адам (99 ер адам және 91 әйел адам) болса, 2009 жылы 171 адамды (83 ер адам және 88 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 224 адамды (118 ер адам және 106 әйел адам) құрады.

## Ауыл суреттері

ЖаксымайIMG 20220626 084736.jpg |Жақсымай
Жаксымай IMG 20220626 084610.jpg |Жақсымай
Жаксымай IMG 20220626 084609.jpg |Жақсымай


## Дереккөздер
 

Санат:Темір ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Акселератор

**Акселератор** (латын. accelerare - жеделдету)  — экономикалық дамудың еселену (жеделдеу) нәтижесін өлшеу үшін пайдаланылатын көрсеткіш. Ұлттық табыстың өсіміне жұмсалатын өткен жылғы инвестициялар сомасының ұлттық табыстың келесі жылы алынған өсіміне қатынасымен айқындалады¹.

## Дереккөздер
1.↑Экономика: Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы:"Таймас", 2010 ж.-21 б.

Санат:Экономика
Кенжәлі (ауыл)

**Кенжәлі**, *Кенжалы* — Ақтөбе облысы Байғанин ауданы, Қарауылкелді ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол стансасы. 2021 жылға дейін Темір ауданы, Шұбарқұдық ауылдық округі құрамында болған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен оңтүстік-батысқа қарай 29 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 146 адам (74 ер адам және 72 әйел адам) болса, 2009 жылы 175 адамды (95 ер адам және 80 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 68 адамды (51 ер адам және 17 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Байғанин ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Шұбарқұдық ауылдық округі

**Шұбарқұдық ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Шұбарқұдық кенті кіреді. Орталығы - Шұбарқұдық кенті.

## Тарихы
2019 жылы Жақсымай ауылдық округі құрылып, құрамына Шұбарқұдық ауылдық округінің Шұбарқұдық кәсіпшілігі ауылы мен Жақсымай станциясы берілді. 2021 жылы Кенжәлі станциясы Байғанин ауданы Қарауылкелді ауылдық округінің құрамына берілді.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 14125 адамды (7050 ер адам және 7075 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Темір ауданы ауылдық округтері
Кенжәлі (өзен)

**Кенжәлі** – Ойыл алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Ақтөбе облысының Байғанин, Ойыл аудандары арқылы ағады. 

## Бастауы
Өзен Қараоба тауының оңтүстік беткейінен бастау алып, Сарытоғай ауылынан шығысқа қарай 9 км жердегі Ойыл өзеніне құяды.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 64 км, су жиналатын алабының ауданы 1500 км2. Жоғары бөлігінде өзен арнасы тар әрі тік жар болып келеді. Жазда иірім суларға бөлініп қалады. Көп жылдық орташа су ағымы 0,35 м3/с шамасында. Өзен негізінен, қар және жер асты суымен толығады. Суы мал суаруға, алабы мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданы өзендері
Санат:Ойыл ауданы өзендері
Санат:Ойыл су алабы
Қараоба (тау, Құмсағыз құмы)

**Қараоба** – Құмсағыз құмының солтүстік-шығысындағы тау. 

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Қосарал ауылының шығысында 15 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 279 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 8-9 км-ге созылып жатыр, енді жері 3,5-4 км шамасында.

## Жер бедері
Беткейлері жайпақталып, жазыққа ұласады. Шығысында Төрткүл төбесі мен Құмсай қыстаулары, оңтүстігінде Жайылма, Дауыл, батысында Көкбұлақ қыстаулары орналасқан.

## Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, жантақ, ши, өлеңшөп, т.б. бұталар өседі. Беткейі мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданы таулары
Қараоба (тау, Теріскен құмы)

**Қараоба** – Теріскен құмының солтүстік-батысындағы тау. 

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Оймауыт ауылының оңтүстік-шығысында 25 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 165 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км.

## Жер бедері
Солтүстігінде Шырқала қырқасы, батысында Ақкөл тақыры, оңтүстігінде Шайтаншағыл, Шілікқараоба, Қарашбай, шығысында Шет Аққұдық, Шатай, Орта Аққұдық, Құмқұдық қыстаулары орналасқан.

## Өсімдігі
Сортаң топырақ жамылғысында жусан, жантақ, өлеңшөп, т.б. бұталар өседі.

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданы таулары
Қайыңды ауылдық округі (Темір ауданы)

**Қайынды ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бабатай, Құмқұдық, Шибұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Құмқұдық ауылы. 

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 789 адамды (416 ер адам және 373 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Темір ауданы ауылдық округтері
Шклов

**Шклов** (белор. Шклоў) — Беларусь Республикасының Могилев облысында орналасқан. Могилевтен 35 км солтүстікке қарай Днепрдің бойында орналасқан; Могилев - Шклов - Орша автожолының қиылысында.
   
Шкловта 16 425 адам тұрады (2016).

## Тарихы
* 1520 ж. Алғаш рет Мәскеудегі дипломатиялық сапары кезінде Польша Корольдігінің елшісінің құжаттарында айтылады.
* 1535 ж. Шуйский князі Шкловты өртеп жіберді.
* 1762 ж. Шклов қала құқығын алды.

## Көрнекті орындар
* 2007 жылы орыс генералы Семен Зоричке ескерткіш ашылды.
* 2007 жылы Шкловта қияр ескерткіші орнатылды. Жергілікті тұрғындар өз қаласын Беларуссияның «қияр астанасы» деп есептейді.
* Қалалық саябақ. 
* Әулие апостолдар Петр мен Павел Костёлі — 1849 жылы салынған. 
* «Лысая гора» — туристік-экскурсиялық кешені.

## Өнеркәсібі
* ААҚ «Бумажная фабрика „Спартак“»
* ААҚ «Шкловский маслодельный завод»
* ААҚ «Шкловский комбикормовый завод»
* РУК «Завод газетной бумаги»
* РУК «Завод газетной бумаги» филиал «Домостроение»
* ЖУК «Комбинат кооперативной промышленности»

## БАҚ
Аудандық газет «Ударны фронт». «Шклов» телекомпаниясы.

## Спорт
«Спартак» (Шклов) футбол клубы. Ойындар «Спартак» стадионында өтеді.

## Дереккөздер

Санат:Шклов ауданының елді мекендері
Кеңесту ауылдық округі

**Кеңесту ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қопа, Қалмаққырған, Шитүбек ауылдары кіреді. Орталығы – Қопа ауылы.

## Тарихы
1997 жылы Кеңесту ауылдық округі таратылып, елді мекендері тікелей ауданға бағынды. Кейін бұрынғы атауымен жеке ауылдық округ болып қайта құрылды. 2013 жылы округ құрамында болған ''Ақжар'' ауылы таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1671 адамды (876 ер адам және 795 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Темір ауданы ауылдық округтері