open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шайтан қолы (фильм, 2014)

**«Шайтан қолы»** () – режиссер Кристиан Е. Крисиансеннің триллері. Бүкіләлемдік тұңғыш көрсетілімі : 2014 жылдың 10 қазан күні. 

## Желісі
Іс – әрекет амиштердің «Жаңа Вифлеем» діни қауымында орындалуда. Байсалды қауымның мазасы 1994 жылдың 6 маусым күнінде бұзылды. Осы кезде түн ортасына дейін алты әйел бір – бір қыз баладан тууда. Осы оқиғада бір феномен бар деп кім айтады?  

Алайда бірнеше ғасырлар бойы, қауымның ақсақалдарымен пайғамбарлық айтылуда. Осы әулиелік бойынша, бір уақытта, алтыншы айдың, алтыншы күнінде осы дүниеге алты қыз келеді. Олардың тек біреуі ғана өзінің кәмелет жасына жете алады. Бір тірі қалған қызға 18 жас толғанымен ол «жаңадан оянып» Шайтанның осы ғаламшардағы елшісі болады. 

## Рөлдерде
* Алисия Дебнем-Кэри -  Мэри
* Руфус Сьюэлл - Джейкоб Браун
* Колм Мини -  ақсақал Бикон
* Аделаида Кейн - Рут
* Томас МакДонелл - Тревор
* Дженнифер Карпентер - Ребека
* Леа Пайпс - Сара
* Кэти Гарфилд - Эбби
* Николь Эллиотт - Ханна
* Рик Рейц - шериф Стивенс
* Джим МакКини -  ақсақал Стоун
* Джон Стэффорд – Руттың әкесі
* Стэйси Рэбон – Руттың анасы
* Джейн МакНейлл – Сараның анасы
* Рэнди Грацио – Ханнаның әкесі
* Мелисса Томпсон - Ханнаның анасы
* Дрю Грэй - Фрэнк
* Эллисон Манн - Кэтрин
* Квентин Керр – шериф көмекшісі
* Этан МакГи - Томас

## Түсірілім тобы
* Режиссер: Кристиан Е. Кристиансен
* Продюсерлер: Мики Лиделл, Дженнифер Хилтон, Скотт Холройд, Пит Шилеймон, Пэдди Каллен, Майкл Зелман
* Сценарист: Карл Мюллер
* Композитор: Антон Санко
* Оператор: Фрэнк Годвин
* Монтаждаушылар: Тимоти Элверсон, Райан Фолси, Стив Миркович
* Суретшілер: Шэрон Ломофски, Уильям Дж. Дэвис, Кит Тейлор

## Рөлдерді дубляждау
* Вероника Саркисова — Сара
* Леонид Белозорович — ақсақал Бикон
* Элиза Мартиросова — Ханна
* Василий Дахненко
* Мария Иващенко

## Дереккөздер

Санат:2014 жылғы фильмдер
Санат:2014 жылғы қорқынышты фильмдер
Санат:АҚШ фильм-триллерлері
Стефани Майер

**Стефани Морган Майер** — Ымырт  романдар сериясы арқылы танымал болған американдық жазушы. Оның қаламынан туған шығармалар жастардың жүрегін бірден жаулап алды. Қазіргі уақытта жазушының болашақта жүзеге асырмақ жобалары көп.

## Өмірбаяны
Ол 1973 жылы 24 желтоқсанда Коннектикут штаты, Хартфордта дүниеге келген. Өзінің балалық шағын Аризона штаты, Финиксте өткізеді. Жасөспірім кезінен таныс Кристианға 1994 жылы тұрмысқа шығады. Ал 1995 жылы ағылшыннан бакалавр дәрежесін алып, Бригама Янга атындағы университетті тәмамдайды. Жастайынан оқуды ұнататын Стефани, түсінде қансорғыш жігіт  пен бойжеткен қызды көргеннен кейін "Ымырт" романын жазуды қолға алады. Алғашында, оның агенттіктермен жолы болмайды. Бірақ, бірнеше сәтсіз кездесуден кейін оның бағы ашылып, "Литтл, Браун и Кок" атты баспамен келісімшартқа отырады. Романның тұңғыш сериясы оқырман арасында жоғары сұранысқа ие болғандықтан, Майер оқиғаны жалғастырады және әр  жыл сайын жариялап отырады.
2008 жылы мамырда үлкен аудиторияға арнап "Қонақ" атты романын жарыққа шығарады. Бұл романның жалғасын жазу жазушының болашақтағы жоспарына кіреді.
## Шығармалары

## Дереккөздер

↑ http://www.booksreader.org/author/maier-stefani#.VS05a_Dh-eA
Анонс

**Анонс** (** – көпшілікті құлақтандыру) – қандай да бір оқиғаның болатындығы туралы көпшілікке алдын ала таратып айту.

Мысалы, концерт, қойылым, фильмнің көрсетілімі, компьютерлік бағдарлама немесе кітаптың шығарылымы. Ол жарнама, БАҚ-да мақалалар немесе телевидиниеде, радиода хабарландыру түрінде болады. Сонымен қатар, оқиға туралы хабарландырумен қоса, анонста болған оқиға туралы маңызды мәліметтер аталып өтіледі (фильмге аннотация жасау, концерт бағдарламасы).

Анонстың құрылымы:
# Нақты күні туралы хабарлау
# Нақты уақыты туралы хабарлау
# Нақты орны туралы хабарлау
# Оқиға мәнін қысқаша баяндау
# Болған оқиғаның аудиториясын болжамдау (міндетті емес)
# Оқиға орнына қалай баруға болатындығы туралы мәлімет беру (міндетті емес)

## Дереккөздер

Санат:Театрлық қойылымдар
Санат:Цирк қойылымдары
Санат:Кинематограф
Санат:Телевидение
Санат:Бағдарламалық жасақтама
Сөйлеу тілінің анатомиясы мен физиологиясы

Сөз арқылы түйінделген ой қаншалықты маңызды болса да, ол тыңдаушыларға тек айтушының сол сөздерді нақты да түсінікті, мөлшерленген күйде дыбыстауы, айтуы арқылы ғана әсер ете алады. **Дауыс** - адамның аса маңызды белгілерінің бірі. Бірдей қалыптағы дауыстың екеу болуы мүмкін емес. Өте-мөте сирек жағдайларда ғана болмаса, кез-келген адам өз дауысын жұмсақ, қаттырақ және түрлі құбылмалы қалыпқа келтіре алады. Бірсарындылық, тұншыға, құмыға сөйлеушілік, міңгірлеушілік, жекелеген дыбыстарды жұтып қоюшылық және артикуляцияның анық болмауы ең жақсы сөзді бүлдіруге, сөйлеушінің беделіне нұқсан келтіруге бейім.
## Сөйлеу техникасының құрамды бөліктері
**Сөйлеу техникасының құрамды бөліктері** - бұл дыбыстық, тыныстық қойылымы, сөйлеу сәтіндегі дауыстың, дикциясының, орфоэпиясының дұрыс қойылымы. Сөйлеу техникасының мәні - дыбыстау нормаларын сақтауда артикуляция, дыбыс, тыныс бойынша жұмыстарды ұйымдастыру.
## Сөйлеу аппаратының бөлімдері
Сөйлеу аппараты үш бөлімнен тұрады:
**1. Тыныс органдары** (пассивті - өкпе, кеңірдек тарамы, кеңірдек; активті - олар жоғарыдағыларды қозғалысқа келтіретін бұлшық еттер, алғашқы  кезекте - диафрагма, құрсақ аймағы).
Тыныс алу қозғалыстары, негізінен, қабырғааралық бұлшық ет пен көкеттің жиырылуы арқылы қамтамасыз етіледі. **Көкет** дегеніміз - кеуде қуысын құрсақ қуысынан бөлетін күмбез тәрізді бұлшық ет. "Тыныс алғанда қабырғааралық бұлшық еттер жиырылып, қабырғаларды көтереді, көкет жайпақ болып, құрсақ қуысындағы мүшелерге қысым түсіреді. Нәтижесінде кеуде қуысының көлемі артып, өкпеқап қуысындағы қысым төмендейді. Осы кезде өкпе кеңейіп, қысым азаяды да, атмосфералық ауа өкпеге барады. Тыныс алу іске асырылады". 
**2. Дауыс құрау органдары** (көмей, дыбыстық байланыс, резонаторлар - мұрын, ауыз қуысы)
**Танау** арқылы ауа сүйек-шеміршек қалқасы арқылы екі бөлекке бөлінетін мұрын қуысына түседі. Әрбір бөлікте - қалқада мұрын қуысының ішкі бетін ұлғайтатын үш мұрын қалқаны орналасады.
**Көмей** - адамның дыбыстау резонаторларының бірі. ауыз қуысында орналасқан көмей дыбыстың айқын да анық сөйлеу қызметін атқарады.
**3. Артикуляциялық жүйелер** (тіл, ерін, тіс, иек (жақ), таңдай)
**Ерін** - кедергі тудыратын икемді қозғалмалы сөйлеу мүшелерінің бірі.
**Тістер** екі доға түрінде орналасып, жоғары және төменгі альвеолында (ұяшықтарда) бекітілген.
**Қатты таңдай** - ауыз қуысын мұрын қуысынан бөліп тұратын сүйекті қабырға.
**Тіл** - әр түрлі дыбыс жасаудағы ең негізгі мүше.
## Тыныс алуға не қатысады?
**Тыныс алуға** бронхылар, кеңірдектің шеміршек аралық бұлшық еттері, омыртқа жотасының бұлшық еттері, иық белдерінің бұлшық еттері тағы басқа қатысады.
Тыныс шығарғанда тыныс алу бұлшық еттері босаңсиды, қабырғалар басылып, көкет көтеріліп, кеуде қуысының көлемі кішірейеді. Өкпе көлемі де кішірейіп, ондағы қысым жоғарылап, атмосфералық қысымнан сәлірек артып, ауа өкпеден шығарылады. Тыныс осылай шығарылады.

**Пайдаланылған әдебиеттер:**
"Сөйлеу техникасы" оқу құралы - Рамазанова Ж.С. - Алматы, 2013 жыл.
Нұрғазы Идашұлы Кереев

**Нұрғазы Идашұлы Кереев** (1926 жыл 15 қазан - 1977 жыл 19 қазан) - эпидемиолог, медицина ғылымдарының докторы (1996), профессор (1996).
## Еңбек жолы
1948 жылы *Ленинградтағы Соғыс-теңіз Медицина академиясын* бітірді. 1948-1958 жылдары *Қиыр Шығыс флотында* әскери медициналық қызметкер. 1958-1964
жылдары *Қазақтың эпидемиология және микробиология институтында* ғылыми қызметкер. Кереев 1964-1972 жылдары *эпидемиология және микробиология кафедрасының* меңгерушісі. Ол Қазақстанда жұқпалы аурулардың ең көп кездесетін жерлерін зерттеп, медицина картасын жасады. Оның 100-ден астам ғылыми еңбектің авторы. Олардың ішінде *бөртпе сүзек, құтыру аурулары, ку-лихорадка* секілді ауруларды зерттеп жазды. 

## Дереккөздер



Санат:Эпидемиологтар
Санат:Профессорлар
Санат:Ғалымдар
Санат:1926 жылы туғандар
Санат:1977 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
Кере

**Кере** — көне тілімізде *өлім халінде* жатқан адамның ең соңғы татқан асын айтқан. 
## Салт мәні
Керені көп жағдайда науқас кісі өзі жақсы көретін, қимас адамының қолынан сұрап ішеді. Мысалы, *«Жақсы көретін келінім едің, өз қолыңнан тамақ берші, дәм татыршы»* сияқты сөздер осы салттан қалған. Керені кейде қазақтар *«кереңді іш», «атауыңды іш»* деген қарғыс сөз ретінде де қолданады.

## Дереккөздер



Санат:Салт-дәстүрлер
Сақау ауруы

**Сақау ауруы** — жылқының жұқпалы ауруы. 

## Қоздырғышы
Қоздырғышы — сыртқы ортаның әсеріне төзімді стрептококк. Сақау ауруы – ауру жылқының танауынан аққан іріңмен ластанған азық, су, төсеніш, оттық т.б. арқылы жұғады. Жылқы бұл ауруға қысты, күзде және ерте көктемде шалдығады және жіті өтеді. 

## Ауру белгілері
Аурудың жасырын кезеңі 4-8  күн. Жұтқыншақ тандайдың кілегей қабығы қабынып, шықшыт асты лимфа түйіндері ісінеді. Жылқының дене қызуы 40-41°С-қа көтеріледі, алқымы іседі, танауынан ірің ағады, жемге, суға тәбеті шаппайды. 4-5 күнде ісік жарылып ірің ағады. Сақау ауруы түрінде ісік тамақтың ішінде жарылса, аурудың қоздырғышы ірің арқылы бүкіл денеге  ішкі органдарға тарайды. 

## Емі
Ауру жылқыны жылы, құрғақ қорада ұстайды. Жараны тіліп іріңін ағызады. Пенициллинмен емдейді, жылқының 1 кг салмағына 1-2 мың МЕ антибиотик ерітіндісі тәулігіне 2 рет егіледі. Сулфаниламид препараты азықпен, сумен қосып беріледі немесе қалың етке енгізіледі. Ауру жылқыға жақсы пішен, сәбіз, жазда жоңышқа, беде береді. Жұтынуға қиын болған жағдайда тамыр жемісті ұсақтап кебекпен араластырып бөктіріп береді. 

## Тағы қараңыз
* Жылқы аурулары

## Дереккөздер
Сақалды кекілік

**Сақалды кекілік** () — тауықтәрізділер отрядының Қырғауылдар тұқымдасының Шілдер тегіне жататын құс. 

## Сипаттамасы
Ересек  сақалды кекіліктің арқасы көкшіл-сұр, қанатының жамылғысы қауырсындары көкшіл, теңбілді, ақшыл қоңыр, маңдайы мен мойны қоңыр, жемсауы сарғыш қара теңбілді. 

## Таралуы
Сақалды кекілік Орта Азия мен Оңтүстік Алтайдан Монғолияға және Солтүстік Қытайға дейін таралған. Кавказ сырты, Орта Азия, Оңтүстк Алтай, Шығыс Тянь-Шаньда, Қазакстанда Алтай, Тарбағатай, Маңғыстауда, Іле, Теріскей, Жонғар, Қырғыз Алатауында таралған, топтанып жүреді.

## Көбеюі мен қоректенуі
Сәуір-мамырда 13-33 жұмыртқа салады. Өсімдік дәні, насекомдармен қоректенеді. Сақалды кекілікті дәмді ету үшін спорт әуесқойлары аулайды

## Дереккөздер

Санат:Азия құстары
Санат:Қырғауылдар
Санат:Тауықтәрізділер
Сакаи Тосихико

thumb|right|200px|Сакаи Тосихико, 1929 жыл
**Сакаи Тосихико** (жапонша:堺 利彦; 25 қараша, 1871, Фукуока префектурасы - 23 қаңтар, 1933, Токио; әдеби бүркеншік аты - Карэгава) – Жапонияның қоғам қайраткері, социалист, публицист. 

19 ғасырдың 90 жылдарында ғылыми социализм идеяларымен таныса бастады. 1904-05 жылдардағы орыс-жапон соғысы алдында Котокумен т.б. бірге елдегі соғысқа қарсы демократиялық қозғалыс жаршысы болған «Хэймин симбун»  газетін шығарды. 1904 жылы Котокумен бірге «Коммунистік партия манифесін» жапон тіліне аударған.Ресейдегі Ұлы Қазан Социалды революциясынан кейін  өзі шығаратын «Синсякай» журналы арқылы социализм идеяларын насихаттады. Жапония құруға белсене қатысты. 1923 жылы тұтқынға алынды. Түрмеден босатылғаннан кейін (1924)  ЖКП-дан  қол үзіп, социал- демократияға бет бұрды

## Дереккөздер

Санат:1871 жылы туғандар
Санат:1933 жылы қайтыс болғандар
Санат:Жапония коммунистері
Сайкс-Пико келісімі

**Сайкс- Пико келісімі** (1916)-түркияның азиялық аймағын бөлісу туралы 1916 жылы 16 мамырда (Ресеймен келісіп) қол қойылған ағылшын-француз жасырын шарты. Сайкс- Пико келісімі тәуелсіз араб мемлекетін құру жөніндегі 1915 жылғы шешімге қайшы болды. Англия мен Франция оны араб елдерінен жасырды. Келісім бойынша, Англия,Иракты, Трансиордания мен Пакистанның Хайфа және Акка порттарын, ал Франция – Сирия мен Ливанды, Москул т.б.  Түркия аймақтарын аннекциялауға құқылы болды. Россия бүкіл келісімді қолдағаны үшін өзіне Эрзурум, Трапезунд, Ван т.б. жерлерді беруді талап етті.
## Дереккөздер

Санат:Англия тарихы
Санат:Франция тарихы
Санат:1916 жыл
Хабин тауы

**Хабин тауы** (саамдарша - таулар) - Қола түбегіндегі ең ірі тау массиві. Ауданы 1300 км2 - дей, биікітігі 1191 м. Беткейлері мен етегінде қылқан жапырақты орман өседі. 1920 ж. А.Е.Ферсманның басқаруымен жүргізілген барлау жұмыстары Хабин тауы апатит рудасының  дүние жүзіндегі аса ірі кен орны екенін анықтады.

## Дереккөздер

Санат:Таулар
Можайск

## Можайск
**Можайск**-Ресей Федерациясының Мәскеу облысындағы қала.Мәскеу өзенінің бойында орналасқан. 
## Сипаттама
Халқы 30 595. Мәскеу облысында халық санының көрсеткіші бойынша 50-ші орында.
Алғашқы рет 1231 жылы Никонов шежіресінде аталды. 1303 жылы *Мәскеу князьдығының* құрамына енді. 1708 жылда Мәскеу губерниясының уездік қаласы болды . Ұлы Отан соғысынан кейін қалпына келтірілген.

Сурет:Торговые ряды в Можайске.JPG|Можайск
Сурет:Mozhaysk railway station overview.jpg|Можайск темір жол станциясы
|Ескерткіш
Сурет:Аллея Победы.jpg|Жеңіс алаңы
Сурет:Можайский районный плавательный центр.jpg|Жүзу бассейні


## Дереккөздер

Санат:Ресей қалалары
## Сыртқы сілтемелер
* Официальный сайт городского поселения Можайск
Михаил Сажин Петрович

**Михаил Сажин Петрович**(17.10.1845, Ижевск з-ды, УДМУРД асср-і, - 08.01.1934, Мәскеу)- орыс халықшыл революционері. Тегі мещандардан.
## Өмірі
Петербург Технолологиялық институтында оқыды.  Ревоциялық қозғалысқа 60 жылдардың ортасында араласқан. 1868 ж. Вологда губерниясына жер аударылды. 1869 жылы Америкаға  қашып, бүркеншек атпен (Арман Росса) жұмысшы болды. 1870 ж. С.Г. Нечаев Женеваға  шақырды. Онда М.А. Бакунинмен танысты. 1871 ж. Париж коммунасына қатынасты. Интернационалдың Юр федерациясына (1871), Бакуниннің құпия «Альянс» қоғамына (1872) кірді. 1873-71 ж. Анархистік еңбектерді бастырып, Ресейге жеткізіп тұрды. Италиядағы революциялық қозғалысқа , 1875 ж. Тамызда Герцеговинадағы көтеріліске белсене қатысты. 1876 ж. Орыс шекарасынан өтерде тұтқындалды. «193-процесінде» (1877-78) 5 жылға каторгаға айдалды. Сібірде. Ригада және Новгородта тұрып, 1905 жылғы қозғалысқа қатынасты.
## Еңбегі
1906-16 ж. Петербургте «Русское богатство» журналында қызмет етті. Саяси айдауда болғандардың Бүкіл одақтық қоғамына мүше болды. С-нің «Естеліктер» (1925) атты кітабы бар.
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,9 том, 611 бет

Санат:1845 жылы туғандар
Санат:1934 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
Хийумаа

**Хийумаа** ) — Балтық теңізінің Моонзунд архипелагындағы арал. Эстонияның үлкендігі бойынша екінші аралы. Ауданы 989 км2. Максималды биіктігі 54 м. Әк тас және төрттің теңіздік шөгінділерініен түзілген. Балық аулау, мал шаруашылығы дамыған.

Моонзунд архипелагының құрамына кіреді. 


Bm04112abm.jpg
Hiiumaa oktoobris.jpg
Orjaku sadam-kohvik.JPG
Päikeseloojang Hiiumaal Kassaris.jpg
Saarnaki parn.JPG


Санат:Эстония аралдары
Санат:Балтық теңізі аралдары
Санат:Хийумаа
Санат:Моонзунд архипелагы
Абид Садықов

**Садықов Абид** (15.11.1913 ж.т., Ташкент - 21.07.1987, Ташкент) - совет химик-органигі. Химия Ғылымдарының докторы (1946), профессор (1947). Өзбекстан, КСРО ғылым академиясының (1947), КСРО ғылым академиясының академигі (1972, корр. Мүшесі 1966). КСРО-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері(1960) Социалистік Еңбек  Ері (1973). 1946 жылдан КПСС мүшесі.

## Өмірі
1937 ж. Орта Азия мемлекеттік университетін бітіріп, Ташкент тоқыма институтында (1937-39), Өзбек университетінде (1939-41) сабақ берді. 1941 жылдан Орта Азия (Ташкент) ун-де доцент, кафедра меңгерушісі (1956), ректоры(1958-66), сонымен қатар Өзбекстан КСРО ғылым академиясының Химия инстиутында директор (1946-50). 1966 жылдан Өзбекстан КСРО ғылым академиясының президенті. Садықовтың басқаруымен Орта Азияда өсетін өсімдіктерден 100- ден астам алкалоидтар және қоза жапырағы тұқымы, тамырынан, қозапаядан түрлі көмірсутектер, спирттер, А, С, Р витаминдері алынды.

## Еңбегі
Ол лимон, алма қышқылдарын алудың оңай әдістерін ашып, оны өндіріске енгізді. Оның 450- ге жуық ғылыми еңбектері және монографиялары бар. КПСС 24-24 сьезіндерінің делегаты. 6-9 сайл. Өзбекстан КСРО Жоғары Кеңесінің депутаты. 
## Сыйлықтары
4 рет Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту, Октябрь  Революциясы, « Құрмет Белгісі» ордендерімен, медальдарымен марапатталды.

## Дереккөздер

Санат:15 қарашада туғандар
Санат:1913 жылы туғандар
Санат:Ташкентте туғандар
Санат:21 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:1987 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ташкентте қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:КСРО химиктері
Санат:Өзбекстан химиктері
Санат:Химия ғылымдарының докторлары
Санат:КСРО Ғылым Академиясының академиктері
Санат:Ташкент мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Ташкент жоғарғы оқу орындары оқытушылары
Санат:Самарқан мемлекеттік университеті оқытушылары
Санат:Өзбекстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Өзбекстан ғылым академиясының академиктері
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары
Санат:Шығатай зиратында жерленгендер
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Бименде Садуақасов

**Бименде Садуақасов** (09.05.1915, қазіргі Ақмола облысы, Қорғалжын ауданы - 29.09.1983) – Қазақстанның қоғам қайраткері.

## Өмірбаяны
* Қазақтың ауыл шаруашылығы институтын (1938) бітірген.
* 1938-46 ж. Комсомол қызметінде. Кеңес армиясының қатарында болды.
* 1946-49 ж. Қазақстан КПОК-нің нұсқаушысы, сектор меңгерушісі
* 1949-57 ж. Қаз. АКСР ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары
* Қарағанды облысы партия комитеті ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары
* КПСС ОК-нің нұсқаушысы (1958-60)
* Түркістан облысы партия комитетінің 2-хатшысы.
* Оңтүстік Қазақстан өлкелік партия комитетінің хатшысы
* Шымкент облысы Аткомының төрағасы (1960-63)
* Жамбыл облысы Партия комитетінің (1965-70) 1-хатшысы.
* Талдықорған облысы Партия комитетінің (1970-72) 1-хатшысы.
* 1972 жылдан одақтық дербес пенсионер.

## Қоғамдық қызметі
* КОКП 23, 24-сьездерінің делегаты.
* Қазақстан КП 10-сьезінде Ок мүшелігіне кандидат, 11,12,13–сьездерде ОК мүшесі болып сайланды.
* 6-сайл.Қаз. Жоғары Кеңесінің депутаты
* 7-8 сайлаудағы КСРО Жоғары Кеңесінің депутаты.

## Марапаттары
* Ленин ордені
* 2 рет Еңбек Қызыл Ту ордені
* медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:9 мамырда туғандар
Санат:1915 жылы туғандар
Санат:Қорғалжын ауданында туғандар
Санат:29 қыркүйекте қайтыс болғандар
Санат:1983 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан КП Шымкент облыстық комитетінің екінші хатшылары
Санат:Шымкент облыстық атқару комитетінің төрағалары
Санат:Қазақстан КП Жамбыл облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Қазақстан КП Талдықорған облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары
Санат:КОКП ОК аппаратының қызметкерлері
Санат:Қазақстан КП ОК мүшелері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Пантикапей

**Пантикапей** (грек *Pantikapaion* )-Шығыс Қырымдағы көне қала, (қазіргі  Керчь қаласы). Мемлекеттер б.з.б 6 ғ-дың 2- жартысында негеізін қалаған. Пантикапей тез арада ірі қалаға айналды. Б.з.б 6 ғ-дың 2- жартысында Пантикапей күміс тиын соққан. Б.з.б 5 ғ-дың  2- жартысында Пантикапей маңына рек қалалары бірігіп, Боспор мемлекетін құрды. Пантикапей осы мемлекеттің астанасына айналып, оның басты сауда, қолөнер және мәдени орталығы болды. Пантикапей өркендеу дәуірінде шамамн 100 га жерді алып жатты. Б.з.б. 6 ғ-да ол бекініспен қоршалды. Б.з.б. 2-1 ғ-дың соңындағы саяси оқиғалар (Савмактың көтерілісі, Диофанттың қаланы басып алуы, Митридат VI-ның соғыстары)сонымен бірге б.з.б. 2 ғ-дың 60 жылдарындағы болған күшті жер сілкіні Пантикапейді айтарлықтай бүліндірген болуы мүмкін. 4 ғ-дың соңында Пантикапейді ғұндар талқандады. Пантикапейді және оның некрополында археологиялық қазба жұмысы 19 ғ-дың 2-жартысында басталды. Топырақ обалар 20 ғ-дың басында, қала 19 ғ-дың соңында зерттелген.
## Дереккөздер

Санат: Украина тарихы
Санат:Көне қалалар
Пантодонттар

**Пантодонттар** (Pantodonta)- қазба сүт қоректілер отряды. Пантодонттардың қалдықтары палеоценнен бастап орта лоигоцен шөгінділері аралығына дейінгі кезеңнен белгілі.
## Құрылысы
Пантодонттардың арасында қойдай ұсағы да, бегомоттай ірілері де болған. Сүйек қанқасы құрылысында қарапайым белгілер байқалады. Аяқтары қысқа, бес саусақты, тұяқты, құйрығы ұзын, бас сүйегі жалпақ және ұзын, миы кішкене, қарапайым құрылысты. 
## Таралуы мен қоректенуі
Патодонттар Еуропа, Азия және Солтүстік Америкада тіршілік еткен жалқау аң- мегатерилерге ұқсас болса, ұсақ та қарапайым түрлері насеком қоректі және қорек талғамайтын болған. Суда да, құрлықта да тіршілік еткен қос мекенділері жұмсақ өсімдіктермен қоректенген. Пантодонттар кондиляртрлардан дамыған болса керек деп саналады.
## Дереккөздер

Санат:Сүтқоректілер
Санат: Жануарлар
Санат:Биология
Мохаммед шейх Хиабаний

**Мохаммед шейх Хиабаний** (1880 жыл, Хамна ауылы, - 14 қыркүйек 1920 жыл) - 1920 жылғы Тербиз көтерілісінің басшысы. Діни білім алды. Иран революциясына белсене қатысушы; Иран Азербайжанның екінші сайланған меджлис депутаты. Демокартиялық партияның мүшесі. 1920 жылғы көтеріліс кзінде Иран Азербайжаны Ұлттық үкіметіне  басшылық етті. Иран үкіметінің әскерлер көтерілісін басанда  Мохаммед шейх Хиабаний өлтірілді. 

## Дереккөздер

Санат:Иран тұлғалары
[[Санат:Тұлғалар]
Паранжа

thumb|200px|left|Өзбек паранжасы

**Паранжа** (; араб тілінен аударғанда "кең тігілген сырт киім" деген мағына білдіреді) — әйелдердің бөтен адамдарға жүзін көрсетпеу үшін жамылатын жамылғы. Жамылғыда қылжаннан тоқылған торлы бет перде — чачван бар. Паранжаның сыртына жапсырып тіккен бітеу жңін артына қайырып іліп қояды. Қазақстанда Кеңес өкіметі орнағаннан кейін тұрмыс-салтына өзекті өзгерістер енген Орталық Азия республикаларының әйелдері паранжаны кимей жүрді. Тек КСРО ыдырағаннан кейін Орталық Азияда тұратын әйелдер паранжаны кие бастады.

## Сілтемелер
* Исламдағы киім әдебі
* Хиджаб
* Ниқаб
* Бурқа

Санат:Киім
Санат:Мәдениет
Санат:Исламдағы әйел киімі
Париж келісімі

**Париж келісімі** (1954) (Батыс Европалық Одақ)- Батыс Еуропа жеті мемлекеттің саяси соғыс одағы. 1954 жылы 23 қазанда Парижде, АҚШ, Ұлыбритания,Франция,Италия,Канада,Бельгия,Нидерланды,Люксембург елдері Герман Федеративтік Республикасымен әскери одақ құру туралы келісті. Потсдам 	Конференциясының (1945)  шешімдеріне қарама-қарсы болған Париж келісімі Батыс Германияның әскери-өндіріс потенциалын дамытуға жол ашты, оған 12 жаяу әскери дивизиясын, әуе мен теңіз флотын құруға рұқсат берілген. Батыс Германия атом, химия және бактереологиялық қаруды өндірмеуге уәде бергенімен, осы қаруларды сырттан алуына немесе басқа елдерге өндіруіне тыйым салынбады. Париж келісімі күшіне енді. Париж келісімі герман мәселесін бебіт және демократиялық негізде қайта қосылуына қарсы бағытталып, Батыс Гермен милитаризмнің қайта бас көтеруіне себепші болды. Париж келісімі Европада халықаралық қатынастарды шиеленістірді, жаңа соғыс қаупін төндірді. Англия мен Францияның Париж келісіміне қосылуы совет-ағылшын (1942), совет-француз  (1944) шарттарына қайшы келгендіктен, Кеңес Одағы аталған шарттардың күшін жойды.
## Дереккөздер

Санат: Франция тарихы
Санат:1954 жыл
Санат:Англия тарихы
Париж көтерілісі (1357-58)

**Париж көтерілісі** (1357-1358) (кейбір деректерде 1356-1358)- Париж халқының Жүз жылдық соғыс (1337-1453) кезіндегі көтерілісі. Көтерілістің шығуына тұрмыс ауыртпалығы, алым-салықтың көбеюі ксебеп болды. 1358 жылы 22 ақпанда Э.Марсель бастаған көтерілісшілер король сарайын басып алды. Үкімет іс жүзінде Э.Марсельдің қолына көшті. Бірақ қала ақ сүйектерінің мүддесін қорғаған Э.Марсельге қала халқының наразылығы күшейді. Қоршаудағы қала тұрғындарына шаруалар батыл көмек көрсетті. Басқа қалалардың халқы көтерілісті қолдамады. Қала ақ сүйектерінің көмегімен Парижге кірген Карл армиясы 1358 жылы шілдеде көтерілісті аяусыз басты Э.Марсель қастандықпен өлтірілді.
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,9 том, 146 бет

Санат:Франция тарихы
Санат:1357 жыл
Санат:Көтерілістер
Париж көтерілісі (1944)

**Париж көтерілісі** (фр. *Libération de Paris*) — Париж тұрғындарының 2-дүниежүзілік соғыс кезіндегі (19 – 25 тамыз 1944 жыл) антифашисттік азаттық көтерілісі. Коммунисттік партияның шақыруымен басталған бұл көтеріліске Париж азаттық комитеті басшылық етті. 25 тамызда француз танк дивизиясы бірінші бөлімшесінің көмегімен патриоттар Парижді біржолата азат етті. Көтерілісшілер қала көпірлерін басып алып, шегіне соғысқан неміс-фашисттерінің Сена өңірінен өтуіне бөгет жасады. Париж бен оның халқын қырғын апаттан сақтап қалды, Париж көтерілісі барысында жұмысшы табы мен Компартияның француз халқының азаттық күресіндегі жетекшілік рөлі айрықша көрінді.

## Дереккөздер

Санат:Франция тарихы
Санат:Франция тарихы
Санат:Көтерілістер
Салоники

**Салоники** немесе **Селенік** - Грекиядағы қала Б.з.б. 315 ж. Македония патшасы Кассандр негізін қалады.

Орта ғасырға дейін Фессалоники (Фессалоника) деп аталған. Византия дәуірінде Константинопольден кейінгі маңызды қаланың бірі болды. Салоникиден славян ағартушылары Кирилл мен Мефодий шықты. Салоники талай рет басқа халықтар шапқыншылығына ұшырап, талан-таражға түсті. 1912-1913 ж. Балқан соғысынан кейін Салоники Грецияға қарады. Салоникиде рим және византия дәуірінің көптеген ескерткіштері (Дмитрий, Апостолдар шіркеулері, София ғибадатханасы) сақталған. 

## Дереккөздер

Санат:Б. з. д. 315 жылы құрылған елді мекендер
Санат:Салоники
Санат:Грекия перифериялары астаналары
Арбар Хидоятов

**Арбар Хидоятов** - өзбек советактері, КСРО халық артисі болды. 1919 жылдан КПСС мүшесі. Тас қалаушы отбасында туған. 
## Қызмет жолы
1924-1927 ж. Мәскеудегі Ағарту үйі жанындағы өзбек театр студиясында оқыды. Сахналық өнер жолын 1918 ж. Ұйғып жетекішілік еткен театр труппасынан бастады. 1927 жылдан өмірінің соңына дейін Өзбек драма теаетрының құрамында ойнап, сан алуан образдар галериясын жасады. Көптеген рольдерді үздік орындауы ұлттық сахна өнері тарихында елеулі оқиғаға айналды. Шынайлық, қызу қандылық  пен сахналық әсем қимыл-қозғалыс  - оның актерлік өнеріне тән қасиет болып табылады. 
 

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Дмитрий Павлович Саликов

**Дмитрий Павлович Саликов**(25.10.1886, Орынбор губерниясы, Переволоцкий ауданы, Япрынцево селосы- 26.03.1972)-үш орыс революциясына, Орынбор және Қазақстанда Кеңес үкіметін орнатуға белсене қатысушы.
## Өмірі
Кедей шаруа семьясында туған. 1906 жылдан Компартия мүшесі. 1906-1917 ж. Орынбор-Ташкентте әр түрлі жұмыстар істеді. Революциялық қызметі үшін бірнеше рет тұтқындалды. Орынбор Кеңесінің депутаты (1917) және қалада Қызыл гвардия жасақтарын ұйымдастырушылардың бірі. 1919 ж. (сәуір-қазан) Түркістан республикасы қатынас жолдар халкомының орынбасары, одан кейін республикалық революциялық әскери Кеңесінің председателі, Түркістан ОАК (1919-1920) мен Халкомсовы Президиумының мүшесі. 1919 жылдың қазанынан 1920 жылдың қаңтарында Жетісу облысының революциялық әскери кеңеснің председателі. 1920-1921 ж. Түркістан республикасы милициясының бастығы, кейінірек транспорт жұмысшылары кәсіподақтары ОК-нің жаупапты секретары. 1922-1923 ж. Комиссар, одан кейін Орынбор-Ташкент темір жолының бастығы, Қырғыз ОАК-нің мүшесі. 1924-1939 ж. Транспорт және қорғаныс өнеркәсібінде әр түрлі жауапты қызметтер атқарды. 1939 жылдан одақтық дербес пенсияда болды. 
## Сыйлықтары
Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту орденімен т.б. орден, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:25 қазанда туғандар
Санат:1886 жылы туғандар
Санат:Переволоцкий ауданында туғандар
Санат:Орынбор губерниясында туғандар
Санат:26 наурызда қайтыс болғандар
Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазан революциясының қатысушылары
Санат:Қазақстан революционерлері
Санат:КОКП мүшелері
Санат:Түркістан АКСР мемлекеттік қайраткерлері
Санат:Жетісу облыстық революциялық әскери кеңесінің төрағалары
Санат:Түркістан АКСР революциялық әскери кеңесінің төрағалары
Санат:Қазақ ОАК мүшелері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Саламалейкум

**Саламалейкум** () - Қияқөлеңдер тұқымдасының () көпжылдық шөптес өсімдігі.

## Ботаникалық сипаттамасы
Биіктігі 15-50 см, көп жылдық өсімдік, топырақ асты өркені тамыр түйнек тәрізді жуан. 

Сабағы дара, үш қырлы, түп жағы шоғыр жапырақты. Жапырағы ұзынша, беті тегіс, сабағынан екі есе қысқа, ені 2,5 мм. 

Гүл шоғы шатырша тәрізді, маусым-қыркүйекте гүлдейді. Жаңғақшасы үш қырлы сұрғылт-қоңыр, ұзындығы 1,5 мм. 

## Таралуы
Саламалейкум Жерорта теңізі аймағында, Кіші Азия, Африка,Үндістан, Жапония, Солтүстік және Оңтүстік Америкада, Кавказ, Орта Азия, Қазақстанда (Қызылорда облысы, Түркістан маңында, Қаратауда, Батыс Тянь-Шаньда) таралған. Құмда, өзен бойында, мақта, күріш, егістігінде өседі.

## Галерея

Cyperus rotundus by kadavoor.JPG
கோரைப் புல்1.jpg
Nutgrass Cyperus rotundus stem cross section.jpg
Cyperus rotundus kz1.JPG
கோரைப் புல்3.jpg


## Дереккөздер

Санат:Қияқөлеңдер
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Санат:Еуразия флорасы
Санат:Африка флорасы
Санат:Солтүстік Америка флорасы
Санат:Аустралия флорасы
Санат:Оңтүстік Америка флорасы
Степановка

**Степановка**:

## Өзендері
* Степановка (Оң Рассоха тармағы) — Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. 
* Степановка (Ертіс тармағы) — Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. 
* Степановка (Чаньва тармағы) — Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. 
* Степановка (Шегарка тармағы) — Новосибирск облысы, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. 

## Eлді мекендері
;Башқұртстан
* Степановка — Аскин ауданындағы ауыл, Ключев ауылдық кеңесіне жатады. 
* Степановка — Аургазин ауданындағы ауыл, Степан ауылдық кеңесіне жатады. 
* Степановка — Бижбуляк ауданындағы ауыл, Михайл ауылдық кеңесіне жатады. 
* Уса-Степановка — Благовещен ауданындағы ауыл, Октябрь ауылдық кеңесіне жатады. 
* Степановка — Әлшеев ауданындағы ауыл, Воздвижен ауылдық кеңесіне жатады. 

;Қазақстан
* Степановка – Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы ауыл.
Алексеевка

**Алексеевка**:
* Алексеевка — қола дәуірінің қонысы.

## Өзендер

* Алексеевка – Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора теңізі орналасқан.
* Алексеевка  – Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
* Алексеевка – Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді.

## Eлді мекендер
**Башқұртстан**:

* Алексеевка – Аургазин ауданындағы ауыл, Толбазин ауылдық кеңесіне жатады.
* Алексеевка – Белебеев ауданындағы ауыл, Рассвет ауылдық кеңесіне жатады.
* Алексеевка – Бижбуляк ауданындағы ауыл,
* Алексеевка – Благовар ауданындағы ауыл, Алексеев ауылдық кеңесіне жатады. 
* Алексеевка – Кармаскалин ауданындағы ауыл, Кармаскалин ауылдық кеңесіне жатады.
* Алексеевка – Миякин ауданындағы ауыл, Кожай-Семен ауылдық кеңесіне жатады.
* Алексеевка – Туймазин ауданындағы ауыл, Чукадыбашев ауылдық кеңесіне жатады.
* Алексеевка – Уфим ауданындағы ауыл, Алексеев ауылдық кеңесіне жатады.

**Қазақстан**:

* Алексеевка – Абай облысы Бородулиха ауданындағы ауыл.
* Алексеевка – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы кент.
* Алексеевка – Павлодар облысы Шарбақты ауданындағы ауыл.

**Кен орны**
* Алексеевка каолин кені – Ақмола облысы Алексеевка кентінің жанындағы ірі кен орны.
Чулпан

**Чулпан**:
; Қазақстан
* Чулпан — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы таратылған ауыл.

;Башқұртстан
* Чулпан — Аургазин ауданындағы ауыл, Толбазин ауылдық кеңесіне жатады. 
* Чулпан — Аургазин ауданындағы ауыл, Уршак ауылдық кеңесіне жатады. 
* Чулпан — Бижбуляк ауданындағы ауыл, Кенгер-Менеуз ауылдық кеңесіне жатады. 
* Чулпан — Буздяк ауданындағы ауыл, Уртакуль ауылдық кеңесіне жатады. 
* Чулпан — Ермекеев ауданындағы ауыл, Тарказин ауылдық кеңесіне жатады. 
* Чулпан — Миякин ауданындағы ауыл, Сатыев ауылдық кеңесіне жатады. 
* Чулпан — Салауат ауданындағы ауыл, Янгантау ауылдық кеңесіне жатады. 
* Чулпан — Стерлитамак ауданындағы ауыл, Услин ауылдық кеңесіне жатады. 
* Чулпан — Яңауыл ауданындағы ауыл, Истяк ауылдық кеңесіне жатады.
* Қызыл-Чулпан — Шаран ауданындағы ауыл, Нуреев ауылдық кеңесіне жатады. 
* Чулпан-2-ой — Благовар ауданындағы ауыл, Кучербаев ауылдық кеңесіне жатады.
Джулия Стайлз

**Джулия О’Хара Стайлз** (; 28 наурыз 1981 жд.к., Нью-Йорк) — америкалық актриса.

## Фильмографиясы

## Жеке өмірі
Қарақтұмсық

**Қарақтұмсық** () - Дегелектәрізділер отрядының Құтандар тұқымдасының тегі. Текте 5 түрді біріктіретін 2 тек тармағы бар.

## Сипаттамасы
Ірі денелі (0,4-2 кг, қанатының алымы - 1,5 м шамасында), негізінде қошқыл реңді құстар. Қысқарақ қуатты тұмсығының ұшында ілмегі бар. Аяғы қысқа. Құйрығы дөңгелектене біткен, құйрық орталығындағы қауырсындары көбінесе ұзындау болып, құйрық қиындысынан шығыңқы тұрады.

Ұя жасамайды, 2 жұмыртқаны өсімдіктер аралығындағы жерге тікелей салады. Ата-енесі 4 аптаға жуық басады, бұдан соң балапандары қанаттанып ұшқанда 2 айға жуық қоректендіреді. Әдетте бір ғана балапан тірі қалады. Балапандар 3-6 жылда жыныстық жағынан жетіледі. Алуан түрлі азықпен- ждектерден бастап, ұсақ омыртқалы жануарларға дейін жейді. Өзге құстардың олжасын олжалауға бейімділігі өте дамыған. Қазақстанда құрақтұқымдастардың бір ғана туысынан екі түрі байқалған

## Таралуы
Екі жартышардың жоғары еңдіктерінде орын тепкен, дегенмен жылыстау кезінде тіпті экватор ауданына ұшып өтеді. Теңіз жағалауын бойлай ұялайды. 

## Дереккөздер

Санат:Орталық Америка құстары
Санат:Құтандар тұқымдасы
Құралайлар

**Құралайлар** () — Торғайтәрізділер отрядының Қунақ тұқымдасының тегі.

## Сипаттамасы
Құралайлар - орташа денелі (17-50 г) , қысқа және жуан тұмсықты , аталығының теңінде қызыл және қызғылт түмс басымырақ болатын- қунақтар. Жас аталықтар аналықтар тәрізді – сұр реңді, сөйтіп келер жылы «аналық» реңді қалпымен көбейетін болады. 

## Таралуы
Құралайлардың 20-21 түрі бар, олар Орталық Азияда және Солтүстік Америкада таралған. 

Қазақстанда 6 түрі кездеседі. Олар: 
* кәдімгі құралай  (Carpodacus erythrinus),
* жолаққанат құралай,
* қызғылтқанат құралай,
* арша құралайы,
* қызғылт құралай,
* үлкен құралай.

## Дереккөздер

Санат:Құралайлар
Аққулар туысы

**Аққулар туысы**- 7 түрі бар қаз тұқымдастар тармағының туысы. Қазақстанда аққулардың 3 түрі- сұңғылдақ және сыбырлақ аққулар ұялайды, ал кіші аққу ұшып өтеді. Бұлар- ұзын мойынды және  жалпақтау келген қысқа ақ қанатты (қазір басқа елдерге әкелінген қара аққу Австралияда өмір сүреді) ,ірі денелі (13 килоға дейін) құстар. Аталықтары мен аналықтарының түс-тұрпаты біркелкі , бір жылдық жас аққулар сұр немесе қоңырқай қауырсын жабынымен ерекшеленеді. Бірінші дәрежелі желпуіш қауырсындары біркелкі түлейді. Түлеген кезде ұша алмайды. Аққулар  уақытының негізгі бөлігін суда жүзумен өткізіді, алайда сүңги алмайды. Негізгі қорегі- су өсімдектері , басын және денесінің үстіңгі бөлігін суға батырып , таяз сулардағы жәндіктерді жейді. Су бетімен ұзақ екпіндеп барып, әуелеп ұшады. Ұяларын қопаға немесе көлемі үлкен қамыс және қоға өскен жерге қатарластыра салады, көбінесе диаметрі 1,5-3 метрге дейін жететін қалқыма аралшалар жасайды. Салындыда сұрғылттау немесе ақ түсті 3-7 жұмыртқа болады, оларды аналықтары 35-40 күндей басады. Ұялас балапандар қыстауға ұшып кеткенге дейін бірге болады. Тек 4 жасқа толған жас аққулар ғана жыныстық жағынан жетіледі. 

## Дереккөздер

Санат:Аққулар
Баққунақтар туысы

**Баққунақтар туысы** -  Қазақстандағы қунақ тұқымдасы құстарға жататын 18 туыстың біреуі. Баққунақ туыстас құстар - кішкене денелі (9-15 г), шағын топты қунақтар. Тұмсығы - дөңесінен қысқа және жабын қауырсындары сарғыш-жасылдау реңді болып келеді. Олардың атамекені - Солтүстік Африка және Канар аралдары. Баққунақтардың әйгілі жабайы ата тектері қазіргі кезде де сонда мекендейді. Қазақстанда бір түрі - қызылтелпек қунақ кездеседі. 

## Дереккөздер

Санат:Торғайтәрізділер
Қарапайым эмоциялар

**Қарапайым эмоциялар** - адамның көбінесе органикалық қажеттерінің орындалуына байланысты туындайды. Мысалы, күрделі түрлеріне: *көңіл, аффект*, құмарлық эмоцияларды кіреді. Айтылған эмоциялардың барлығына ортақ басты бір ерекшілігі - оларда сан алуан мәнерлі қозғалыстардың болып отыратындығы. Чарльз Дарвин осы күнгі адамда байқалатын мәнерлі қозғалыстардың біразы біздің ерте кездегі ата-бабалаларымыздың тіршілігіней елеулі орын алған әрекетін қалдығы екендігін айтады. Мәселен, қатты ашу кернеген адам кейде жұдырығын түйіп тістенеді, қабағын түйіп бұлығады, демін әзер алып, танаулы дел-дейіп кетеді, жүрегі тарс-тарс соғады. Осындай мәнерлі қозғалыстардың әрқайсысының өзінше шығу тарихи бар. Жоғарыда келтірілген мысалдан жаумен (жабайы аңдармен) айқасқа түсейін деп тұрған адамның кел бетін, даярлық белгісін байқауға болады. Ертедегі адамдар жабайы аңдармен арпалысқа түсердің алдында денесін соған бейімдеп алып, сонан кейін айқасатын болған. 
::Қазіргі адамдар үшін мұндай көріністер дөрекі, ебдейсіз қимылдар болып танылады. Мұндай ебдейсіз қимылдар мәдениетті адамның қылығына ешбір сыйымсыз сипат. Бұған көбінесе *сотқар, ызақор*, кекшіл адамдар бір табан жақын тұрады. 

## Дереккөздер

Санат:Психология
Торғайдай байғызша

**Торғайдай байғызша**- қанаты және құйрығында ақ шұбар дақты, бозғылттау көлденең бедері бар сұр қоңыр реңді ең кішкене (50-80 г, қанатының алымы- 40 сантиметрден қысқалау ) жапалақ. Еуразияның қошқыл қылқанды ормандарын мекендейді. Қазақстанда ең қиыр шеткі аудандарда кездеседі. Кездесулердің күзде ғана кездестіретін болсақ керекк. Ұясын ағаш қуысына салады, ұяда ақ түсті 2-3, кейде 4-6 жұмыртқа  болады. Жұмыртқа басу 4 аптаға жуық өтеді. Тайгадағы барлық түрлер сияқты торғайдай байғызша түде ғана емес, күндіз де белсенді тіршілік етеді. Жануарлар жасаған ағаш қуыстарына «ауыр күнге» арнап қор жинайды. Негізгі қорегі- ұсақ омыртқалы жануарлар. 

## Дереккөздер

Санат:Жапалақтәрізділер
Гарри Борисович Гордон

**Гарри Борисович Гордон** (12 маусым 1941, Одесса) - ресейлік ақын, прозашы, суретші.

## Биография

Ата-аналары - Борис Исаакович Гордон (заңгер) және Ольга Михайловна Червина (мұғалім).

Ағалары - Владимир Борисович Гордон (прозаик), Измаил Борисович Гордон (1922—2008, ақын), Эдуард Борисович Гордон-Червин (прозаик, оның қызы — ақын әйел Елена Гассий, 1959—2002), Михаил Борисович Гордон (прозаик).

Одесса өнер училищесінде оқыған. Кейін В.И. Мухина атындағы өнер институтын бітірді.

«Темная комната», «Птичьи права» шығармалардың авторы, және прозалар: «Поздно. Темно. Далеко», «Пастух своих коров», «Пастух своих коров» Александр Гордон фильмінің сценарийдің авторы мен қоюшы-суретшісі.

Горький сыйлығының номинанты. Мәскеу жазушылардың ұжымының мүшесі.

2002-2006 ж.- Манеждегі көрмелердің қатысушысы, «Арт-Яр», «С-Арт» галереяларында.

Өзінің көрмелері:

* 1995 ж. галерея «L’ermitage», Нью-Йорк
* 2003 ж. Галерея «Кентавр», Мәскеу
* 2007 ж. Галерея «Арт-Яр», Мәскеу
* 2008 ж. Галерея «Древо», Мәскеу
* 2010 ж. Галерея «Древо», Мәскеу
* 2011 ж. ЦДХ, Мәскеу

Санат:12 шілдеде туғандар
Санат:1941 жылы туғандар
Санат:Одессада туғандар
Санат:Ресей ақындары
Санат:Орыс ақындары
Санат:XX ғасырдағы Ресей жазушылары
Санат:КСРО сценарийшілері
Санат:Ресей сценарийшілері
Санат:Одесса әдебиеті тұлғалары
Санат:Одесса өнер училищесі түлектері
Игорь Масленников

И́горь Фёдорович Ма́сленников (26 қазан 1931, Новгород) — кеңес пен ресей кинорежиссер,сценарийші,продюсер,РСФСРдің халық әртісі(1987), Ресей мемлекеттік премияның лауреаты (2001).

## Биография

1954 жылы Ленинград мемлекеттің университетін журналистика факультетін бітірді,кейін Ленинград телевидиниеде жұмыс істеген.

1967 жылы «Ленфильм» киностудиясында режиссер курсыларын бітірді.Киноға режиссер «Личная жизнь Кузяева Валентина» фильміне дебютке шықты. Үлкен әйгішілік Игорь Масленниковқа «Приключения Шерлока Холмса и доктора Ватсона» мериалы мен «Зимняя вишня» трилогиясы әкелді.

Жиырма жылдан астам «Троицкий мост» петербург студиясының президенті болды.Санкт-Петербургте жоғары режиссер мен сценарист мектебінде дәрістерді оқиды.

## Сілтемелер

http://seance.ru/category/names/maslennikov-igor/ 

Санат:Тұлғалар
Илья Авербах

**Илья́ Алекса́ндрович Аверба́х** (28 маусым, 1934, Ленинград — 11 қаңтар, 1986, Мәскеу) — кеңестік кинорежиссёр, сценарист, РСФСР-дің өнер қайраткердің еңбегі сінген әртіс.

## Биография
*Илья Александр Леонович Авербахтың (1896—1966) және Ксения Владимировна Куракина (1903—1988) отбасында туды.
*1958 жылы Ленинград медицина институтін бітірді. Шекснде жұмыс істеді. Дәрігер практикасынан кейін Госкино, КСРО (1964, Е.Габрилович шеңбері) уақытында жоғары сценарий курстерін бітірді. Ал сосын «Ленфильм» киностудиясында ВКСР-ді бітірді (1967,  Г. Козинцев шеңбері).
*1967 жылы - «Ленфильм» киностудиясының режиссері, ойын мен ғылымы-көпшілік фильмдерінің авторы.

## Сыртқы сілтемелер
*http://www.imdb.com/name/nm0042946/
*http://bozaboza.narod.ru/averbahs.html

Санат:1934 жылы туғандар
Санат:Тұлғалар
Наталия Рязанцева

**Наталия Борисовна Рязанцева** (27 қазан, 1938, Мәскеу) — кеңестік пен ресей сценарийшісі. Геннадий Шпаликовтің бірінші әйелі, Илья Авербах жесір әйелі.

## Биография

Наталия Мәскеуде туды. Тамбов, Сібір мен Рязань губерниялардың губернатор Сергей Дмитриевич Ржевскийнің шөбересі.
Сценарий ВГИК факультетің бітірді  *(1962 жыл,  Е. [[Евгений Иосифович Габрилович|Габрилович]] шеңбері)*.

Сценарийші ретінде ойнамаған киноларға дебютке шықты.

1988 жылдан бастап Сценарийші мен режиссерлердің жоғары курстарында оқытады.

1996 жылдан бастап ВГИКте сценарий шеңберін жүргізеді.ВГИКтегі профессор.

РСФСРдің лайықты өнер қайраткері(1987).

Санат:Тұлғалар
Кәдімгі бақылдақ

**Кәдімгі бақылдақ**- құтан тұқымдастарға жататын қысқа аяқты, қысқа мойын, онша үлкен емес (тұрқы 60 см шамасында) құс. Аталығының басы және иығы металдай жалтыраған қара реңді, маңдайы мен бауыры- ақ; қанаты, белі және құйрығы – сұр. Күйттеу кезщеңінде аталықтың басынан 2-3 ұзын, ақ түсті сәнді қауырсын өсіп шығады. Бір жылдық жас құстар ересектерінен өте ерекше болады: жоны- бозғылт алабажақтары бар қоңыр, бауыры- қошқыл алабажақтары бар ақ түсті болып келеді. Орталық Қазақстанның оңтүстік жартысы мен кейбір аудандарында өмір сүреді. Түнде тіршілік етеді, сол кезде аталуына тән «бақ» деген дыбысты естуге болады.
Өзендер мен көлдер жағасын бойлай өскен ағашты және қамысты қопады мекендейді. Ұяларын көбінесе ағаштарға салады, ағаштар болмаған жағдайда сынып, кептелген қамыстарды пайдаланады. Қауымшыл құс, бір шоғырда мыңға дейін ұя болады. Салындыда әдетте көгілдір жасылдау 4-5 жұмыртқа болады, оны үш апта бойы ата-енесі басады. Балапандар алғашқы уақытта ұя төңірегіндегі бұтақтарға оңтайлы өрмелейді де бір айлық кезінде балапандар ол қылықты тоқтатады. Бақылдақтар әр алуан жануартекті жеммен қоректенеді. Қазақстанда наурыздың соңынан қыркүйекке дейін болады. 

## Дереккөздер

Санат:Дегелектәрізділер
Бөрте балшықшы

нобай|300px

**Бөрте балшықшы, Қалшылдақ**- дене мөлшері де (60-65г, қанат алымы -40 см мөлшерінде ), реңі де бұлыңғыр балшықшыға ұқсас балшықшы құс. Алайда бөрте балшықшының жоны онша қара емес, ұшып жүргенде қара мен ақтың қарсыластығы бірден көзге шалынбайды, қоңырқай түс пен ақ түс айқынырақ көрінеді. Құйрығының үстінде бірнеше жіңішке қошқыл жолақтар болады. Қалшылдақтың үстіне бұл балшықшының аяғы ұзынырақ, оны ұшқан кезде құйрық жиегінен айқын байқаймыз. Оның дауысы де ерекше- «фи-фи» дейтін әуезі екі буынды, селкілдеп тұрып сайрайтын болғандықтан, «қалшылдақ» деп те атайды.

## Мекендеуі
Бұлыңғыр балшықшы сияқты Еуразияның тап сол ендігі мекендейді, дегенмен солтүстікке қарай алысырақ кетеді. Қазақстанда солтүстік-батыс және солтүстік облыстарда ұялайды, әйтсе де барлық жерде ұшып жүрген дарақтары кездеседі. 
## Ұялауы
Ағаш және бұталарға жиі қонақтанғанымен, ұясын жерге салады. Салындыда 4 жұмыртқа болады, оны аналығы мен аталығы басады. Аналығы ұяда көбірек болады. Балапандар 3 аптадан соң жұмыртқадан жарып шығады. Қазақстанда наурыз – қыркүйекте болады. 

## Дереккөздер

Санат:Татреңтәрізділер
Валентин Иванович Ежов

**Валентин Иванович Ежо́в** (1921—2004) —кеңестік драматург. РСФСР-дің еңбек сіңірген өнер қайраткері (1976). Ленин сыйлығының лауреаты (1961). РФ мелекеттік сыйлығының лауреаты (1997). «Оскар» сыйлығының лауреаты (1960).

## Биография
*Валентин 21 қаңтарда 1921 жылы Самара қаласында Иван мен Анна Ежованың отбасында туды.
* 1940 жылы РККА аталған. 1945 жылдан кейін 3 институтке арыз берді. ВГИКте оқып, ол 3 жыл Мәскеу облысы Педагогикалық институттегі дәрістеріне барып жүрді. 1951 жылдан бастап ВКПның мүшесі.
* Ежовтың ең үлкен жұмысы - «Баллада о солдате» фильмінің сценарийі *(1959,  Г. Н. Чухраймен бірге)*.
* Түрлі уақыттарда Б. В. Барнет, Марк Донской, А. Вайда, А. С. Кончаловский режиссерлермен жұмыс істеді.

## Көріністері
*«Соловьиная ночь» , «Алеша», «Выстрел за барханами» көріністердің авторы.
*ВГИКтегі профессор,оның шеңберінің шығарушылардан- В. К. Черный.

## Жерленген жері
8 мамырда 2004 жылы Мәскеуде қайтыс болды.Троекуровск зиратында жерленді.

## Сыртқы сілтемелер
*http://moscowwriters.ru/TVOR-P/e/ezov/ezov-tv.htm 
*http://www.imdb.com/name/nm0947899/

Санат:21 қаңтарда туғандар
Санат:1921 жылы туғандар
Санат:Самарада туғандар
Санат:8 мамырда қайтыс болғандар
Санат:2004 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:IV дәрежелі Отан алдындағы қызметі үшін орденінің иегерлері
Санат:Ресей мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:РКФСР-дің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері
Санат:КСРО сценарийшілері
Санат:Социалистік реализм
Санат:КСРО кинематографтары одағы мүшелері
Санат:Троекуров зиратында жерленгендер
Санат:Инсульттан қайтыс болғандар
Санжар сұлтан

**Санжар сұлтан** - (Туған жылы белгісіз, 1157 жылы қайтыс болған) - салжұқ әулетінің сұлтаны.  

X-XI ғасырларда оғыз тайпасының билеушілеріне наразы салжұқ тайпасы бөлініп, өз сұлтандығын құрады. Осы салжұқ әулетінен шыққан Санжар сұлтан, ағасы Беркеарықтың қолдауымен 11 жасын Хорасанды басқарушы - уәли болып бекітіледі. Оған басқару ісін үйретуге әрі оның бас уәзірі етіп Абу-л-Фатх ат-Тұғрай, атабегі болып Құбаш әмір сайланады. 1097 жылы Санжар мен Беркеарық Хорезмді түгелімен соғыссыз-ақ иемденеді. Санжар сұлтанның билігі нығайып, иелігі Нишапурдан Термезге және Балх қаласына жетеді. Билікке деген бақталастықтың өршуінен, шешелері бір болса да, әкелері бөлек Санжар сұлтан мен ағасы Беркеарықтың арасында келіспеушілік пайда болады. Ақырында, 1100 жылы ағасы Беркеарық өз қарсыласы Хорасандық әмір Дадбек Хабашпен одақтасып, Санжарға қарсы шабады. Шайқаста Дадбек Хабаш қолға түседі, ал Беркеарық жеңіле бастаған сәтте бас сауғалап қашып кетеді. Нушжан түбіндегі осы шайқастан соң, Хорасан аймағы түгелімен Санжардың иелігіне өтеді.

## Дереккөздер

Санат:8 мамырда қайтыс болғандар
Санат:1157 жылы қайтыс болғандар
Санат:Марыда қайтыс болғандар
Санат:Селжұқ әулеті
Санат:Иран билеушілері
Санат:Орта ғасырлар қолбасшылары
Санат:Самарқан тұлғалары
Санат:Орталық Азияның түркі билеушілері
Санат:Түрікменстанда жерленгендер