open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ұлыма

Ұлыма – 1. Зат. Табу қасқыр.
2. Зат. Эфм. Қасқыр. Қасқыр ұлиды, қой маңырайды ендеше солардың дауысына лайықты «ұлыма», «маңырама» дей салу қандай жеңіл (С. Телжанов, Сейфулла). Қазақ халқының қасқырға қойған жанама аты. Қазақ түз тағысын сөз еткенде, табиғатына дүлей долылық, қайтпас қайсарлық және жанкештілік тән қасқырға басқаша атау беруге тырысқан. 
Ертедегі  қазақ халқының негізгі шаруашылығы мал болғандықтан ең үлкен қауіп күтетін аңдарының бірі қасқыр болған. Сондықтан атын тікелей атасаң қырсық шалады, жамандық шақырады деген түсінікпен малға шабатын аңдардың атын тура атамай жанамалап атаған. Міне, қасқырға осы мақсатта қойылған атаудың бірі болып табылады. Сондай-ақ, қазақ халқының ат тергеу салтында да қасқырды ұлыма деп атау кездеседі.
## 
## Тарихы
Мысалы: Ыбырай Алтынсариннің «Орынбор ведомоствосы қазақтарының құда түсу, қыз ұзату және той жасау дәстүрлерінің очеркі» дейтін еңбегіндегі (1879): «Бір қазақтың бес ұлы болыпты. Олардың аты: Көлбай, Қамысбай, Қасқырбай, Қойлыбай және Пышақбай екен. Бір күні келіні суға барса, көлдің ар жағында, қамыстың бер жағында қасқыр қойды жеп жатыр екен. Сонда келіні ауылға жүгіріп келіп:
«Сарқыраманың ар жағында, сылдыраманың бер жағында маңыраманы ұлыма жеп жатыр, тезірек жанығыш пен кескішті жеткізіңдер» дейтін тәмсіл ел ішінде мәшһүрлігімен аян. Бұл – жұмбақтап, ишараттап, нақты жайттарды ұқсастыққа ие құбылыстармен салыстырып сөйлетудің таза классикалық үлгісі, қазақ халқының сөйлеу, ойлау мәдениеті тарихындағы астарлап айтатын ғибратты қағидаты.

Санат:Этнолингвистика
Дүниежүзілік гемофилия күні

Дүниежүзілік гемофилия күні (ағыл. World Hemophilia Day) - жыл сайын 17 сәуірде бүкіл әлемде атап өтілетін халықаралық күн. «Гемофилия күні» -  жұмыс күні емес.

Дүниежүзілік гемофилия күні алғаш рет 1989 жылы атап өтілді. Бұл халықаралық күнді өткізу туралы бастама екі танымал халықаралық ұйымға: Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына және Дүниежүзілік гемофилия федерациясына (ДСҰ) тиесілі. «Гемофилия күніне» арналған 17 сәуір күнін ұйымдастырушылар кездейсоқ таңдамады: бұл Дүниежүзілік гемофилия федерациясының негізін қалаушы Фрэнк Шнейбель осы күні туылды. Бүкіләлемдік гемофилия күні, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы және Дүниежүзілік гемофилия федерациясы қабылдаған мақсат - әлемдік қоғамдастықтың, саясаткерлердің, денсаулық сақтау саласының қызметкерлері мен қарапайым медицина қызметкерлерінің назарын гемофилиямен ауыратын науқастардың күнделікті кездесетін мәселелеріне назар аударту  және олардың білімін арттыру. Бұл тұқым қуалайтын ауру коагуляция процесінің бұзылуымен байланысты .«Дүниежүзілік гемофилия күні» жыл сайын жаңа ұранмен аталып өтеді. Ол гемофилиямен байланысты және белгілі бір проблеманы шешуге бағытталған. Сонымен, 2009 жылы осы күннің ұраны: «Біз біргеміз», ал 2011 жылы «МДМ» ұранымен өтті: «Біз сіздің көмегіңізге өте мұқтажбыз!». Дүниежүзілік гемофилия федерациясының медициналық істер жөніндегі вице-президенті Элисон Стрит бұл сөздердің мағынасын егжей-тегжейлі түсіндірді: «Гемофилиямен ауыратын науқастардың қажеттіліктерін жан-жақты қанағаттандыру үшін гематологтардың, ортопедтердің, стоматологтардың, физиотерапевтердің, дәрігерлердің күш-жігерін үйлестіре отырып, пәнаралық жұмыс принципін тиімді қолдану қажет. Психологтар, әлеуметтік қызметкерлер», Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының, Дүниежүзілік гемофилия федерациясының, гемофилия пациенттерінің қоғамының, ғалымдар мен дәрігерлердің күш-жігерінің арқасында гемофилия диагнозы өлім жазасы ретінде тоқтатылды. Бірақ бұл түпкілікті жеңіске дейін біздің жетістіктерімізге сүйенуге негіз жоқ. Бұл аурудан әлі алыс.

Мәлімет осы жерден алынған: https://kazmedic.org/archives/1046
Араб тілінің диалектілері

нобай|Араб тілі.
**Араб тілінің диалектілері** () деп әлемнің араб тілді тұрғындарының арасында тараған араб тілінің нұсқаларын атайды. Заманауи араб тілінің диалектілері үлкен бес топқа бөлінеді — Арабия, Месопотамия, Сирия-Палестина, Мысыр және Мағриб диалектілері. Бұл топтарға аз ғана халықтың арасында таралған, жойылып кету қаупі төнген, Араб әлемінен оқшауланған диалектілер кірістірілмейді. Араб тілінің нұсқаларының бір-бірінен және классикалық «Құран тілінің» жалғасы боп табылатын қазіргі әдеби тілден біршама айырмашылықтары бар, тіпті әр түрлі диалектіде сөйлейтін адамдар арасында өзара түсініспеушілік туындауы мүмкін.

Көптеген ғалымдар қабылдаған дәстүрлі сыныптауға *(классификация)* сәйкес, араб диалектілері бес топқа бөлінеді:
* Арабия диалектілері тобы
* Месопотамия диалектілері тобы
* Сирия-Палестина диалектілері тобы
* Мысыр диалектілері тобы
* Мағриб диалектілері тобы

Араб әлемінен оқшау орналасқан жерлерде таралған араб тілінің нұсқалары бұл топтарға кірістірілмейді (мысалға: Кипр марониттерінің тілі немесе Орта Азия арабтарының диалектілері).

## Дереккөздер

## Әдебиет
* 
* 

*
Хисметолла Исакулов

**Хисметолла Исакулов** (1920, Новобогат ауылы Гурьев облысы — 2010, Атырау) — Ұлы Отан соғысы және еңбек ардагері.

## Өмірбаяны
Хисметолла Исакулов 1920 жылы Новобогат ауылында дүниеге келген, Новобогат ауданы Гурьев облысы. Руы Беріш Құлкеш бөлімі Кіші жүз.

1938. Балықшы ауданындағы Лазарь Каганович (қазіргі Әліби Жангелдин) атындағы мектепті бітірді.

1939. Новобогат аудандық оқу бөлімінде техник-секретарь болып жұмыс жолын бастады.

1940 жылдың 20 қазанында Кеңес Одағы армиясының қатарына “Отан” алдындағы әскери борышын өтеуге шақырылған. Ұлы Отан соғысы жылдарында Кеңес Одағының №17-ші армиясының №601 мотоатқыштар полкінің №48-ші “СМЕРШ” барлауға қарсы дербес ротасында атқыш-пулеметчик болған. Әскери шені ефрейтор. 

Өткен өмір жолында Ұлы Отан соғысы жылдарында Мәскеуді қорғауға қатысып, неміс-фашист басқыншыларымен күрестегі ерлігі мен батылдығы үшін 2- дәрежелі “Ұлы Отан соғысы” орденімен алған. Жапониямен соғыстағы ерлігі, Моңғолия еліндегі маңызды тапсырманы орындаудағы сусыз-шөлейт даласы мен Хинган тауының биік үлкен асуларынан іркілмей өткені үшін, сол кездегі Жоғарғы Бас қолбасашы И.В.Сталиннің “Алғыс хатымен” және “Жапониядағы жеңіс үшін” медальмен марапатталған

1946-1951. Новобогат ауданындағы Кеңесі атқару комитетінде бөлім меңгеруші болып қызмет атқарған

1950-1980. Новобогат ауданының Тұтынушылар Одағы қоғамында басқарма төрағасы, өндірістік тауарлар дүкенінің меңгерушісі қызметтерінде болған

1980 жылы зейнеткерлікке шыққан.

ІІІ-дәрежелі “Данқ” орденімен және “Ерен енбегі үшін”, тағы басқа бірнеше медальдармен марапатталған.

## Марапаттары
* Иосиф Сталиннің Алғыс хат
* “1941- 1945 жылдары Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін” медалі
* "Жапонияны жеңгені үшін” медалі
* Ұлы Отан соғысының II дәрежелі ордені 
* ІІІ-дәрежелі “Данқ” ордені
* "Еңбек ерлігі үшін" медалі
* Астанаға 10 жыл медалі

## Дереккөздер

Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Дилан Спраус

**Дилан Томас Спроус** (кейде қателесіп **Спроус**; ; 4 тамыз 1992, Ареццо, Италия) — американдық актёр және кәсіпкер, Коул Спраустың егіз бауыры. Ол сондай-ақ Нью-Йорктегі «All-Wise Meadery» құрылтайшысы болып табылады..

## Өмірбаяны
Дилан Ареццо қаласында, Италия, американдық ата-аналар Мәттью Спраус пен Мэлани Райт отбасында дүниеге келген, ол кезде олар ағылшын тілі мектебінде сабақ беріп жүрген. Дилан кіші егіз інісі Коул Спраустан 15 минут бұрын дүниеге келген . 
Туылғаннан кейін, төрт ай өтіп, отбасы ата-анасының туған жері Long Beach-ке, Калифорнияға оралды.

Дилан валлиялық ақын және жазушы Дилан Томас (1914-1953) құрметіне аталды. Ағылшын тілінде жазған (валлий тілі емес) Дилан Томас XX ғасырдың екінші жартысындағы барлық ағылшын тілді мәдениетке үлкен әсерін тигізді және бүгінгі күні өте сирек Валлий аты Диланның танымалдығына ықпал етті.

Інісімен бірге Дилан Спроус кинодағы мансабын ерте бастады, жарнамада, теледидар сериалдарында, фильмдерде (эпизодтық рөлдерде) түсірілді. Ағайындылар әрдайым фильмдерде бірге пайда болды немесе тіпті екі рөлді ойнады. Алайда, 2011 жылы олар мансабында үзіліс жариялап, Нью-Йорк университетіне түсті, онда Дилан Спраус бейне ойындарды әзірлеу және дизайн мамандығы ретінде таңдаған.

Университетті бітіргеннен кейін екі ағасы да киноға оралды, алайда енді әртүрлі жобаларда өнер көрсете бастады. Дилан, сонымен қатар, Нью-Йоркте өзінің бар мен сыра қайнату өндірісін ашуды жоспарлап отыр.

2011 жылы *[[Зак & Коди палубада]]* аяқталғаннан кейін, Дилан Нью-Йорк университетінің Галлатин атындағы жеке оқу мектебіне түсіп, бейнеойын дизайнында төрт жылдық дәрежеге ие болды. Ол 15 жастан бастап өзін *[[Пұтқа табынушылық|Пұтқа табынушы]]* деп атады. 2018 жылы Дилан Уильямсбургте, Бруклинде «*All-Wise Meadery*» ашты, атауы *Пұтқа табынушы* дініне сілтеме болды.

## Мансабы
Дилан өзінің мансабын 1993 жылы теледидарда бастады, ол егіз інісі Коул Спрауспен бірге 1998 жылға дейін «*Grace Under Fire*» комедиялық сериалда Патрик Келли рөлін ойнады. Келесі бірнеше жыл ол ағасымен бірге бірнеше фильмдер мен телехикаяларда көрінді. 2017 жылы ол Лукас Уордтың басты рөліндегі «Dismissed» триллер фильмінде түсірілді.Сол жылы ол *Карт Бланш*-тың қысқа метражды фильміне тапсырыс беріп, *Banana Split* комедиялық фильмінде Ник рөлінде ойнады..Келесі жылы ол *[[Үлкен Әкетай]]* қысқа метражды фильміне және *Тұрандот* қытайлық фильміне актриса *[[Гуань Сяотон]]ға* қарама-қарсы *Калаф* кейіпкері рөлінде қосылды..

2019 жылдың тамызында Диланның «*Кейін 2*» фильмінде Трэвер ретінде түсірілгені, бұл 2019 жылғы «*[[Кейін]]*» фильмінің жалғасы деп жарияланды.

## Жеке өмірі
2018 жылдың көктемінен бастап Дилан венгриялық топ-модель Барбара Палвинмен қарым-қатынаста. 2023 жылғы маусымда олар некелесуге шешім қабылдағандарын хабарлады, ал 15 шілдеде үйленді. Үйлену тойы Венгрияда, Барбараның ата-анасына тиесілі Арлекин Бирток иелігінде өтті.

## Марапаттар мен номинациялар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*
*Дилан Спраус Instagram-да
*Дилан Спраус Twitter-де
*Дилан Спраус Facebook-те
Кәкетай Қымызбаев

thumb|right|200px|<small>Әбзәли Егізбаевтың арнау өлеңі</small> (<small>''арбша жазбадан аударылған''</small>).
**Кәкетай Қымызбаев** (1919 — 23.07.1944) – Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, атты әскер.

## Өмірбаяны
1919 жылы Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы, Жарсу ауылында дүниеге келген. 1939 жылы әскер қатарына шақырылып, Украинаның Львов маңындағы Қызыл тулы Ленин орденді Каменка-Гугская қаласындағы Котовский атындағы атты әскер дивизиясында азаматтық борышын өтейді. Алғырлығымен көзге түскен жауынгер кіші командирлер дайындайтын мектепке жіберіліп, бөлімше командирі болады.
1941 жылдың 22 маусымында таңғы сағат 4:30-да соғыстың басталған алғашқы сағатынан шекара қорғауға неміс басқыншыларына қарсы, кейіннен Харьков, Сталинград майдандарындағы ұрыстарға қатысып, асқан ерлік көрсетеді.

## Марапттары
Көрсеткен ерліктері үшін 2 мәрте «Қызыл Жұлдыз» орденімен, 2 дәрежелі «Отан соғысы», «Қызыл Ту» ордендерімен марапатталған. Кәкетай Қымызбаевтың ерліктері туралы «Гродьянская правда» Беларусь газеттерінде қазақ елінің батыры туралы мақала, 1944 жылы «Суворов» газетінде «Қыр қыраны» деген толғаулары басылып жарияланған. Қызылорда облысының тумасы, жауынгер ақын Әбзәли Егізбаевта 1944 жылы 12 сәуірде "Орден омыраудағы құтты болсын" деп Кәкетай Қымызбаевты алған ордендерімен құттықтап өлең жазған екен (Орталық ғылыми кітапхана қорының мұрағатынан алынды).
Кәкетай Қымызбаев 23 шілде 1944 жылы Неман өзені жағасындағы ұрыста ерлікпен қаза табады. Беларусь жерінде Сапоцкино ауданында бауырластар қабіріне жерленген.

## Дереккөздер

Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушылары
Санат:Екінші дүниежүзілік соғысы ұрыстарында қайтыс болғандар
Альфред Буассо

**Альфред Буассо** (; ақпан 1823, Париж — 1901) — Француз тектес канадалық суретші, ол өз суреттерінде үндістер мен «Жабайы Батыстың» өмірін суреттейді.

## Өмірбаяны
Альфред Буассо 1823 жылы Парижде дүниеге келді. Оның үлкен ағасы болды, ол кейінірек үкіметте қызмет етті. Ол неоклассицизм мен романтизмнің стильдерін үйлестірген сәнді суретші Пол Делароштың жетекшілігімен оқыды. 1845-1849 жылдары ол Жаңа Орлеандағы француз консулының хатшысы қызметін атқарды, мұнда ол алғашқы американдық тақырыптардағы суреттерін жасады - көбіне чокта халқының өкілдері. Мүмкін тақырыптама таңдауға сол кезде танымал болған Дж.Кэтлиннің шығармашылығымен танысу әсер еткен шығар. 1848 жылы Париж салонында *Louisiana Indians Walking Along a Bayou* жұмысын көрсетті. Кейін Нью-Йоркқа көшіп кетті. Онда ол 1849 - 1852 жылдар аралығында өнерден сабақ берді. 1850 жылдардан бастап ол фотографиямен де айналысты. 1860 жылы ол Монреалға көшіп, онда өзінің жеке фотостудиясын ашты.


File:Louisiana Indians Walking Along a Bayou.jpg|*Louisiana Indians Walking Along a Bayou (1842)*
File:Montreal-street-scene Alfred Boisseau.jpg|*Montreal Street Scene (1890)*
File:Portrait de Louis Joseph Papineau.jpg|*Portrait de Louis-Joseph Papineau*


## Сілтеме
*Alfred Boisseau (1823-1901)  
*Өмірбаяны және сурет галереясы 

Санат:Канада суретшілері
Санат:Франция суретшілері
Жанай Беркалиев

**Беркалиев Жанай** (5 қаңтар 1939, Тұщықұдық ауылы, Новобогат ауданы Гурьев облысы – 14 қыркүйек 2017, Атырау) — биология ғылымдарының кандидаты (1983), КСРО аул шаруашылығы саласының үздігі, Исатай, Индер, Махамбет, Құрманғазы аудандарының Құрметті азаматы, Атырау облысының Құрметті азаматы 

## Өмірбаяны
Беркалиев Жанай 5 қаңтар 1939 жылы Тұщықұдық ауылында дүниеге келген Новобогат ауданы Гурьев облысы. Руы Беріш, бөлімі Бегіс Кіші жүз.

1956. Еңбек жолын Новобогат ауданындағы “Чапаев” атындағы кеңшарда механизатор болып бастаған

1967. Алматы зоотехникалық-малдәрігерлік институтын бітірген

1967-1969. Құрманғазы ауданында “Калинин” атындағы кеңшарда зоотехник, ферма меңгерушісі 

1969-1972. “Құрманғазы” атындағы кеңшарда бас зоотехник

1972. Құрманғазы ауданында ауыл шаруашылығы басқармасы бастығының орынбасары

1972-1979. Индер ауданында “Амангелді” атындағы кеңшардың директоры

1979-1982. Қазақ қаракөл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының Гурьев облыстық филиалының директоры

1982-1987. Новобогат ауданындағы “Чапаев” атындағы кеңшардың директоры 

1987-1990. Махамбет ауданынданың Облыстық ғылыми зерттеу ауыл шаруашылығы “Тәжірибе стансасының" директоры 

1990. Новобогат ауданындағы “Забурын” атындағы кеңшардың директоры

1990-1991. Новобогат ауданындағы атқару комитетінің төрағасы

1991-1993. Новобогат ауданындағы “Чапаев” атындағы кеңшардың директоры 

1993-1994. Атырау облыстық әкімінің орынбасары - облыстық Ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы

1994. Махамбет ауданының әкімі 

1994-1999. Исатай ауданының әкімі

## Қоғамдық қызметі
Облыстық Мәслихат Депутаты (1987)

## Отбасы
Ата-анасы: Беркали Еришев мен Жумахан Еришева. Жұбайы: Клара Токумбаева, мұғалім. Отбасында үш қыз, үш ұл дүниеге келген:: Беркалиев Жасулан, Жанаев Руслан, Жанаев Данабек, Беркалиева Гүлжан, Беркалиева Толқын, Беркалиева Қарлығаш

## Ғылыми еңбектері
Батыс Қазақстанның шөлді және жартылай шөлейтті аймағы жағдайында түйелер мен қаракөл қойларының құнарлылығын арттыру/ Ғылыми дәрежесін алуға арналған Диссертация кандидаты /, Мәскеу, 1983 ВИЖ УДК 636.295.062.454.33 

## Жарияланымдар
Беркалиев Ж. “Жылдар жаңғырығы”/ Атырау, 1999 ISBN 9965-01-0169-9

Беркалиев Ж, Сматулин Б. “Түндігі Ашылған Тұнбалар”/ "Үш Қиян" баспасы, 2002 ISBN 9965-565-10-4

## Марапаттары

* КСРО аул шаруашылығы саласының үздігі (1975) 

* «Құрмет» ордені (2015) 

* Исатай, Индер, Махамбет, Құрманғазы аудандарының Құрметті азаматы

* Атырау облысының Құрметті азаматы (2016) 

## Дереккөздер

Санат:Биология ғылымдарының кандидаттары
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Атырау облысының құрметті азаматтары
Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері
Безоар

**Безоар** (парсы тілінде بازهر бəзаһр) — асқазандағы бөгде зат, тығыз шаш немесе өсімдік талшығынан жасалған конкремент. Безоар негізінен күйіс жануарларда болады. Адамда безоар сирек кездеседі. 1991 жылға дейін әлемдік әдебиетте 400-ге жуық жағдай сипатталған.
Безоардың пайда болуына клиникалық көріністер тән емес, тіпті мүлдем болмауы мүмкін. Бөгде дененің түріне және оның көлеміне байланысты. Науқастардың шағымдары асқазандағы ауырлық сезімінен құсумен жүретін ауыр ауруларға дейін өзгереді.

## Жіктелуі

Құрамына байланысты:

* фитобезоар-өсімдік талшықтарынан жасалған
* трихобезоар-шаштан
* гематобезоар-қан ұйыған
* шеллак-безоары

## Жіктелуі
Асқынулар болмаған жағдайда емдеуді консервативті әдістерден бастау керек.
Асқынулар немесе консервативті ем тиімсіз болған жағдайда, әсіресе трихобезоары бар науқастарға, жедел емдеу (хирургиялық) қажет. Кейбір бөгде денелер гастрофиброскоп арқылы асқазаннан алынуы мүмкін.

## Алдын алу
Трихобезоардың пайда болуы шашты тістеуге зиянды әдетке ықпал ететіні анық анықталды; алдын алу осы әдетпен күреседі.

## Ветеринариядағы Безоар
Организмде негізінен күйіс жануарларда пайда болатын органикалық тас (бұлан, күкірт, жылқылар, ешкілер, тіпті мысықтар, сирек шошқалар мен иттер), бірақ көбінесе қараусыз ешкілер. Беткейлерде өсетін әртүрлі жануарлар тығыз және тізбекті бұталар арқылы өтіп, оларда көптеген шаш қалдырады. Ешкілер жеммен бірге негізгі құрамы — кальций гидрофосфаты минералды тұздар жиналатын шаш байламдарын жұтады. Сонымен қатар, бұл тастар итбалықтардың, морждардың асқазанында және кейбір кит тәрізділерде кездеседі.  Салмағы 2,5 кг дейін жетеді, жара немесе қан кету, ішектің бітелуі және жануардың өліміне әкелуі мүмкін. Сапасыз қоректік азықпен(корм) ұзақ уақыт тамақтандырғанда, азықтарда минералдық заттар жетіспегенде, жүн жегенде, асқорыту органдарының қызметі бұзылғанда пайда болады.

 
## Тарихта
Безоар - сұр немесе қара түсті тас. Ежелгі медицинада ерекше орын алды. Ол көптеген ауруларға пайда әкеледі деп саналды.
Ең тиімді, сондықтан ең қымбат деп Шығыс Үндістан безоары саналды. Федор Алексеевичтің жас патшасының өмірі үшін қауіптеніп, Милославскийлер , оған безоары бар  күміс шыныаяққа тапсырыс берді деген аңыз бар. Бірақ, патшаға бұл көмектеспеді.
Серапион салмағы 12 арпа дәніне тең, шарапта жылытылған безоардың ұсақталған тасы кез келген аурудан емделуі мүмкін деп жазды.
Патриарх Никонның айтуынша, оның улануына әрекет еткеннен кейін, оған "безуй" (безоар) тасы сауығып кетуге көмектесті.

## Дереккөздер

https://ru.wikipedia.org/wiki/Безоар

Санат:Зоология
Медет Мухамедсадықұлы Шотабаев

**Медет Мұхамедсадықұлы Шотабаев** (30 қазан 1981 қ.Семей) - жетекші опера солисі. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

## Өмірбаяны
* М.Төлебаев атындағы музыкалық колледжінің вокал бөлімін бітірген (Семей, 2003).
* Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын «Жеке ән айту» мамандығы бойынша тамамдады (Қазақстанның Халық әртісі Б.Жылысбаевтың сыныбы, 2009).
* 2006-2008 жылдар аралығында Рената Тибальди мен Марио дель Монако атындағы академияда оқыған (Пезаро, Италия). 
* Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрында солист болып қызмет еткен.
* 2013 жылдан бастап – «Астана Опера» МОБТ опера жетекші солисі.
Шақырылған солист ретінде Graz Opera театрында (Австрия) В.Беллинидің «Норма» операсының премьерасында Поллион, Братислава Опера театрында (Словакия) және Teatro Municipal (Сан-Паулу, Бразилия) П.Чайковскийдің «Евгений Онегин» операсындағы Ленский, Женева Үлкен театрында (Швейцария) және Карло Феличе театрында (Генуя, Италия) Дж.Пуччинидің «Богема» операсындағы Рудольф партияларын орындады.

## Марапаттары
	
* Қазақстан жас орындаушыларының IV республикалық байқауының II сыйлық лауреаты (2003)
* 	Ұлы Абайдың 160 жылдығына арналған облыстық байқаудың бас жүлде иегері (2005) 
* 	«Шабыт» IX халықаралық шығармашыл жастар фестивалінің бас жүлде иегері (2006)
* 	Бибігүл Төлегенованың  халықаралық вокалистер байқауының I сыйлық лауреаты (2007) 
* 	Беньямино Джильи атындағы халықаралық байқауының дипломанты (Порто-Реканати қ., Италия, 2008) 
* 	Глинка атындағы XXIII халықаралық байқауының I сыйлығы мен үздік тенор арнайы сыйлығының иегері (Мәскеу, 2009)
* 	«XXІ ғасыр өнері» халықаралық байқауының бас жүлде иегері (Финляндия, 2009)
* 	«Келешектің үздік дауыстары» халықаралық байқауының III сыйлық лауреаты (Париж, 2010) 
* 	«Опералия-2011» байқауының қатысушысы
* 	Румыниядағы Х. Даркле атындағы халықаралық вокалистер байқауының бас жүлде иегері (2012) 
* 	Arena di Verona қорының Х халықаралық опера әншілері байқауының жеңімпазы (Италия, 2013); 
* 	ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Қорының лауреаты (2018);
* 	Италия Жұлдызы Орденінің Кавалері (2018);
* 	«Қазақстанның 100 жаңа есімі» Ұлттық жобасының жеңімпазы (2018).

## Репертуары
# Герцог («Риголетто», Дж. Верди)
# Неморино («Махаббат шырыны», Г. Доницетти)
# Рудольф («Богема», Дж. Пуччини)
# Пинкертон («Мадам Баттерфляй», Дж. Пуччини)
# Каварадосси («Тоска», Дж. Пуччини)
# Ленский («Евгений Онегин», П. Чайковский)
# Альфред («Травиата», Дж. Верди)
# Төлеген («Қыз Жібек», Е. Брусиловский) 
# Дон Карлос («Дон Карлос», Дж. Верди)

## Сілтемелер
* 100 жаңа есім - МЕДЕТ ЧОТАБАЕВ
* Медет Шотабаев Тенор Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері 

Санат:Қазақстан опера әншілері
Санат:Төлебаев атындағы музыкалық колледжі түлектері
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры әншілері
Санат:Халықаралық Шабыт байқауының жеңімпаздары
Жұмашев

**Жұмашев** сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:
* Абдулла Жұмашев— өлкетанушы, этнолог, әдебиетганушы.

* Ақнияз Жұмашев - мұнайшы.

* Ғайша Қуандыкқызы Жұмашева - «Қазақювелир» АҚ президенті.

* Жанқожа Жұмашев - КСРО мунай өнеркәсібінің үздігі.

* Жасұлан Қыдырғожаұлы Жұмашев - полковник.

* Көпей Буданұлы Жұмашев - техника ғылымдарының докторы, профессор.
* Қаныбек Бекболатұлы Жұмашев - мемлекеттік қайраткер.

* Өтеген Жұмашев - күйші.

* Рымбек Мұратұлы Жұмашев - Қазақстан мәдениетінің тарихы, Қазақстан тарихы тарихнамасы мен деректануы саласындағы маман, тарих ғылымдарының докторы.
Сауд ибн Әбд әл-Ғазиз әл-Сауд

**Сауд ибн Әбд әл-Ғазиз әл-Сауд** ( / 15 қаңтар 1902 — 23 ақпан 1969) — 1953—1964 жж. Сауд Арабиясының екінші королі. Біраз уақыт тартыстан кейін, інісі Фейсал оны тақтан тайдырып, елден қуып жіберді.
Борис Джонсон

**Александер Борис де Фэффэл-Джонсон** немесе **Борис Джонсон** (; 19 шілде 1964, Нью-Йорк, АҚШ) — Ұлыбритания мемлекеттік қайраткері, саясаткер. 2019 жыл бастап және 2022 жылғы отставкасына дейін Ұлыбритания Премьер-министрі болған. 2019 жылдың 23 шілдеден бастап, премьер-министрлігінің соңына дейін Ұлыбритания консервативті партиясына төрағалық етті.

Бұған дейін Лондон мэрі (2008—2016) және Тереза Мэйдің тұсында Ұлыбританияның сыртқы істер министрі болып қызмет атқарған (13 шілде 2016 — 9 шілде 2018).

Санат:Нью-Йоркте туғандар
Санат:Ұлыбритания саясаткерлері
Санат:10 маусымда туғандар
Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері
Санат:Ұлыбритания сыртқы істер министрлері
Санат:Оксфорд университеті түлектері
Жүкей

* Жүкей – Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы ауыл.
* Жүкей – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл.
Кеңащы ауылдық әкімдігі

**Кеңащы ауылдық әкімдігі** — Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы әкімшілік бірлік. 2013 жылға дейін *Кеңащы ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Кеңащы ауылы. Округ құрамында болған ''Қарасор'' ауылы 2008 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Біржан сал ауданы ауылдық округтері
Кеңащы ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Кеңащы ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Кеңащы, Байтуыс ауылдары кіреді. Орталығы –  Кеңащы ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 613 адам.

## Дереккөздер

Санат:Ақжар ауданы ауылдық округтері
Степняк қалалық әкімдігі

**Степняк қалалық әкімдігі** — Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Пригорхоз ауылы кіреді. Орталығы – Степняк қаласы.

## Дереккөздер

Санат:Ақмола облысы қалалық әкімдіктері
Бауыржан Рақышев

**Бауыржан Алдабергенұлы Рақышев** - кардиохирург, А.Н.Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығының кардиохирургия бөлімінің меңгерушісі. «Болашақ» бағдарламасының түлегі. 2019 жылғы «100 жаңа есім» жобасының жеңімпазы.
## Өмірбаяны
Бауыржан Рақышев 1983 жылы 2 қыркүйекте Қызылорда облысы, Шиелі ауданындағы Үлгілі ауылдық кеңшарына қарасты Нартай Бекежанов атындағы ауылда дүниеге келген. 2000 жылы өз ауылындағы мектепті қызыл аттестатқа бітіріп, А.Н.Сызғанов атындағы кардиохирургия орталығына оқуға түскісі келген. Оның айтуы бойынша: "Біз оқуға түсетін кезде үш мамандықты таңдап көрсетуге болатын. Бірінші заңгерлікті, екінші журналистиканы, үшінші халықаралық қатынастар мамандығын көрсеттім. Бірақ, грантты жеңіп ала алмадым." 2007 жылы Асфендияров атындағы медицина университетін қызыл дипломға бітірді. 2010 жылы «Болашақ» Президенттік халықаралық бағдарламасының стипендиаты бола отырып, ол Мәскеудегі Ресей медициналық ғылым академиясының жүрек-қан тамырлары хирургиясы ғылыми орталығында клиникалық ординатураға түсіп, 2012 жылы кардиохирургия мамандығы бойынша бітірді. Сөйтіп, 2012 жылдан бері А.Н.Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығында кардиохирург болып жұмыс істеп келеді.

## Жетістіктері
2015 жылдан бастап ол барлық кардиохирургиялық зерттеулерден заманауи технологияларды қолданып келеді. Бұрын жүрекке жасалмаған минималды инвазивті және торакоскопиялық операцияларды енгізген және осындай ашық жүрек операцияларын жасайтын санаулы мамандардың бірі. «Болашақ» Қауымдастығы Кеңесінің мүшесі. 2012 жылы ол Қазақстан мен Ресейдің дәстүрлі достық қатынастарын дамытуға қосқан үлесі үшін Қазақстанның Ресейдегі Елшілігінің дипломымен марапатталды. 2013 жылғы 29 қарашада Астанада өткен Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті - Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың қатысуымен өткен «Болашақ» халықаралық стипендиясының мерейтойлық форумына қатысушы. 2013 жылдан бастап 50-ден астам кездесу өткізді. 2015 жылы С.Д.Асфендияров атындағы Қазақ Ұлттық медициналық университетін бітіріп, магистрлік диссертациясын қорғады. Нәтижесінде «Медицина ғылымдарының магистрі» атағын алды. 2019 жылы Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің дипломымен марапатталды.

## Дереккөздер
 
# https://100janaesim.ruh.kz/participants/2019/baurzhan-rakishev.html 
# http://zhasorken.kz/?p=14564
Ұлттық жаратылыстану тарихы мұражайы (Париж)

**Ұлттық жаратылыстану мұражайы** () - келесі ұйымдарды біріктіреді:
*Парижде:
**Өсімдіктер бағы (Париж)
**Венсен хайуанаттар бағы
**Адам мұражайы (Париж)
**Эволюция галереясы (Париж)
**Минералогия галереясы (Париж)
**Палеонтологиялық мұражай (Париж)
**өсімдік бағындағы шағын хайуанаттар бағы.
*Парижден тыс:
**Шеврёлу дендрариі (Chèvreloup, Rocquencourt)
**Клердегі хайуанаттар бағы (Clères)
**Конкарнодегі теңіз биостациясы (Concarneau)
**От-Туштегі хайуанаттар бағы (Haute-Touche, Obterre)
**Ле-Эзи-де-Таяктағы Абри-Пато есімді алғашқы адамның тұрағына негізделген мұражай
**Жайзиния алпілік ботаникалық бағы (La Jaÿsinia, Samoëns)
**Вал-Рамэ экзотикалық ботаникалық бағы (Val Rameh, Menton)
**Брюнуадағы экологиялық зертхана.

Мұражайда 1850 қызметкер жұмыс істейді, олардың 500-ге жуығы зерттеушілер мен ғалымдар.

## Директорлер
* Луи Жан-Мари Добантон (1793—1794)
* Антуан Лоран де Жюссьё (1794—1795)
* Бернар Жермен Этьен де ла Виль граф де Ласепед (1795—1796)
* Луи Жан-Мари Добантон (1796—1798)
* Антуан Лоран де Жюссьё (1798—1800)
* Антуан де Фуркруа (1800—1801)
* Рене Дефонтен (1802—1803)
* Антуан де Фуркруа (1804—1805)
* Рене Дефонтен (1806—1807)
* Жорж Кювье (1808—1809)
* Рене Дефонтен (1810—1811)
* Андре Ложье (1812—1813)
* Андре Туэн (1814—1817)
* Андре Ложье (1818—1819)
* Рене Дефонтен (1820—1821)
* Жорж Кювье (1822—1823)
* Пьер Луи Антуан Кордье (1824—1825)
* Жорж Кювье (1826—1827)
* Рене Дефонтен (1828—1829)
* Жорж Кювье (1830—1831)
* Пьер Луи Антуан Кордье (1832—1833)
* Адриен Анри Лоран де Жюссьё (1834—1835)
* Мишель Эжен Шеврёль (1836—1837)
* Пьер Луи Антуан Кордье (1838—1839)
* Мишель Эжен Шеврёль (1840—1841)
* Адриен Анри Лоран де Жюссьё (1842—1843)
* Мишель Эжен Шеврёль (1844—1845)
* Адольф Теодор Броньяр (1846—1847)
* Адриен Анри Лоран де Жюссьё (1848—1849)
* Мишель Эжен Шеврёль (1850—1851)
* Андре-Мари Дюмериль (1852—1853)
* Мишель Эжен Шеврёль (1854—1855)
* Мари-Жан-Пьер Флуранс (1856—1857)
* Мишель Эжен Шеврёль (1858—1859)
* Изидор Жоффруа Сент-Илер (1860—1861)
* Мишель Эжен Шеврёль (1862—1879)
* Эдмон Фреми (1879—1891)
* Альфонс Мильн-Эдвардс (1891—1900)
* Эдмон Перье (1900—1919)
* Луи Александр Манжен (1919—1931)
* Поль Лемуан (1932—1936)
* Луи Жермен (1936—1942)
* Achille Urbain (1942—1949)
* Рене Жаннель (1950—1950)
* Роже Жан Эйм (1951—1965)
* Морис Фонтене (1966—1970)
* Ив Легран (1971—1975)
* Жан Дорст (1976—1985)
* Philippe Taquet (1985—1990)
* Jacques Fabriès (1990—1994)
* Анри де Люмле (1994—1999)

Санат:Францияның ұлттық мұражайлары
Санат:Францияның мемлекеттік жоғары оқу орындары
Харьков мемлекеттік дизайн және өнер академиясы

thumb|right|200px|
**Харьков мемлекеттік дизайн және өнер академиясы** - Украинадағы ежелгі көркем оқу орындарының бірі. 

Құрылған жылы — 1921.
Аккредиттеу деңгейі - IV.
Оқытудың біліктілік деңгейлері - бакалавр, маман, магистр, аспирант.

## Мамандандықтар
*графика
*станок кескіндемесі
*станок және монументалды мүсін
*монументалды кескіндеме
*өнер теориясы мен тарихы ( өнер тарихы )
*өнеркәсіптік дизайн
*графикалық дизайн
*мультимедиялық дизайн
*интерьер және жабдықтар
*сән дизайны
*матаның дизайны
*жиһаз дизайны
*станокты және монументалды кескіндемені қалпына келтіру

## Тарихы
1869 жылы Харьковте көркемдік және өндірістік бағытты таңдаған жеке оқу орны ретінде М.Раевская-Иванованың сурет мектебі ашылды.  

Раевская-Иванова жасаған оқыту әдісі Ресейдегі үздік үштіктің бірі болып танылды. Өнер академиясы оған «Академияның құрметті еркін қоғамдастығы» атағын берді, ал суретші Крамскойдың бастамасымен ұйымдастырылған бірінші бүкілресейлік сурет мектептерінің көрмесінде оның мектебі атақты Строганов мектебінен озып, екінші диплом алды. Сонымен қатар, М.Раевская-Иванова алғашқы кәсіби орыс әйел суретшісі болды, өйткені ол осы саладағы алғашқы түлек болды. 1868 жылы жас суретші Санкт-Петербург өнер академиясында диплом алды. Бұл бұрын-соңды болмаған оқиға болды: Ресейде алғаш рет бір әйел Академияға емтихандарға жіберіліп, оларды сәтті тапсырып, еркін суретші атағын алды. 
*1921 - Харьков мемлекеттік көркемсурет институтының құрылуы;
*1941 - Ұлы Отан соғысы кезінде институт Самарқандқа көшірілді;
*1963 ж. - Харьков мемлекеттік көркемсурет институты Харьков көркем-өнер институты болып қайта құрылды;
*1989 ж. - институтта аспирантура ашылды;
*1992 ж. - институтта екі жылдық оқу мерзімімен өнер лицейі ашылды;
*2001 жылы тамызда Украинаның Министрлер Кабинетінің №364-р бұйрығымен институт негізінде Харьков мемлекеттік дизайн және өнер академиясы құрылды.

Санат:1921 жылы құрылған оқу орындары
Санат:Харьков жоғарғы оқу орындары
Санат:Харьков мемлекеттік дизайн және өнер академиясы
Сариев

**Сариев** сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:

* Әбдіғали Сариев - ақын, айтыскер.

* Борис Әубәкірұлы Сариев - КСШ-і. ҚазКСР- інің ЕСЖ-сы. Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы.

* Бөрібай Сариев – ғалым, биология ғылымдарының докторы.
* Қанатқали Сариев - «Ақтөбемұнайбарлау» тресінің Ембімұнай іздестіру экспедициясының бастығы. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерінің иесі.

* Қарасай Сариев - шаруашылық басшысы, Социалистік Еңбек Ері.

* Рауан Ерланұлы Сариев — Қазақстан футболшысы.
* Тұржан Сариев – диханшы, Социалистік Еңбек Ері.
* Шаймардан Тілемісұлы Сариев — кескіндемеші.

* Шөмішбай Нағашыбайұлы Сариев – қазақстандық ақын, аудармашы.
* Ізтұрған Сариев - жазушы.
Әбдішев

**Әбдішев** сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:

* Бауыржан Түйтеұлы Әбдішев - мемлекет және қоғам қайраткері, Қарағанды облысының әкімі.
* Қарипулла Шынышұлы Әбдішев - тракторшы, Социалистік Еңбек Ері.
Қарабауыр (төбе)

**Қарабауыр** – Қарабауыр жонындағы төбе. 

Маңғыстау облысы Қарақия ауданы Төлеп ауылының солтүстік-шығысында 53 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 257 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 8 км-ге созылып жатыр, енді жері 4 км шамасында. Беткейі жайпақталып жазыққа ұласады. Солтүстігінде өзімен аттас төбе (222 м), солтүстік-шығысында Баймен тақыры, оңтүстігінде Айшолақ, Айталы, батысында Отыншы құдықтары орналасқан. Беткейінде жусан аралас бұйырғын өседі.

## Дереккөздер


Санат:Қарақия ауданы географиясы
Санат: Төбелер
Құсайынов

**Құсайынов** сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:

## Тұлғалар
* Айтпай Бекболатұлы Құсайынов – механизатор, Социалистiк Еңбек Ері.
* Айғазы Әмірланұлы Құсайынов - қазақстандық кәсіпкер.
* Айып Қисаұлы Құсайынов – ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы.
* Амангелді Құсайынов – ғалым, тарих ғылымдарының докторы, профессор. 
* Асқарбек Қабыкенұлы Құсайынов — ғалым, педагогика ғылымдарының докторы.
* Әбілғазы Қалиақпарұлы Құсайынов - ҚР көлік және коммуникациялар министрі. ҚР Парламенті Сенаты 1-ші шақырылымының депутаты (өзін-өзі ұсынушы, 1995-1999).
* Әлібай Құсайынов - Герес кен орнын алғаш ашқан. 
* Әмірлан Айдарбекұлы Құсайынов – технология ғылым докторы, профессор.
* Әубәкір Құсайынов - кен қазушы, Социалистік Еңбек Ері. 
* Бота Құсайынов – қоғам қайраткері. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерінің иегері.
* Дауылбай Мейрамұлы Құсайынов - Нұра ауданының әкімі.
* Дәуренбек Өмірбекұлы Құсайынов – философия ғылымдарының докторы. 
* Еділ Сейілханұлы Құсайынов — композитор, этномузыкант. Қазақстан Республикасының Мәдениет Қайраткері.
* Қабдуахит Құсайынұлы Құсайынов – темір жолшы ардагері. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан.  «Құрмет белгісі» орденінің иегері.
* Қайырбек Қалиасқарұлы Құсайынов – кеңес және партия қызметкері. «Құрмет белгісі» орденінің иегері.
* Қарпық Құсайынов – а. ш. ғылым докторы (1986). 
* Қаппас Құсайынов – техника ғылымдарының докторы (1999), профессоры (2001). 
* Қасымхан Құдайбергенұлы Құсайынов – ғалым, экономика ғылымдарының докторы, профессор. 
* Марат Әпсеметұлы Құсайынов - Қазақстан Республикасының экономика және бюджеттік жоспарлау вице-министрі. 
* Мұрат Құсайынов – кеңестік және қазақстандық композитор, музыкант.
* Мұхаметжан Құсайынов — Екатерина ІІ-нің жарлығы (1798) бойынша Орынборда құрылған мұсылмандық жиналыстың бірінші мүфтиі. 
* Сақтап Құсайынов – еңбек ардагері, жүргізуші. 3-дәрежелі Еңбек даңқы орденінің иегері.
* Сахан Құсайынұлы Құсайынов – мемлекеттік және қоғам. қайраткері, Социалистiк Еңбек Ері. 
* Темір Құсайынов - журналист, республикалық «Егемен Қазақстан» газетінің тілшісі.
* Шайқы Құсайынов - Өз тұсының дәуірі мен ортасының кемеңгер домбырашысы.
* Шахмет Құсайынұлы Құсайынов — драматург. 
* Шәкім Құсайынов – еңбек ардагері. Социалистiк Еңбек Ері.

## Басқа
* Ахун Құсайынов елшілігі — Сырым Датұлы бастаған көтеріліс (1783 — 1797) кезінде Ресей үкіметі атынан қазақ даласына келген (1785, 1790) мәмілегерлік топ.
* Құсайынов атындағы көше (Алматы) - Алматы қаласы Бостандық ауданында орналасқан көше. Көшенін бұрынғы атауы - 18-ші линия.
Әзкен Нәбиев

thumb|right|150px|<small>Ұлы Отан соғысына аттанып бара жатқанда жазған өлеңі "Елмен қоштасу", 1942 ж. (''Орталық ғылыми кітапхана қорынан алынды'').</small>
thumb|right|150px|<small>Ұлы Отан соғысына аттанып бара жатқанда жазған өлеңі "Жол үстінде" (''Орталық ғылыми кітапхана қорынан алынды'').</small>
**Әзкен Нәбиев** (15.11.1913 — 21.11.2005) – Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы.

## Өмірбаяны
* 1913 жылы 15-қаршада қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы Қарашаш-Тағай өзенінің бойында сол кездері болған Мыңшұңқыр деген жерде туып, өскен. 
* 1942 жылдың қаңтар айында әскерге шақырылып, Өскемен қаласында үш айдай сержанттық құрамда әскери дайындықтан өткен соң 17 сәуірде майданға аттанады. 1942 жылы 19-қарашада Тамбов облысы "Калач" стансасы маңындағы ұрыста жараланып, госпитальда емделіп шыққаннан кейін, Харьков облысына артиллерия полкіне жіберіліп, алғы шептегі ұрыстарда ерліктер көрсетеді. 1943 жылы 30-қыркүйекте Днепр өзенінің жағасында Курск шайқасына қатысып қатты жарақат алып, одан ұзақ уақыт емделген соң еліне қайтарылады. 
* Майданда жүргенде бірнеше өлеңдер ("Елмен қоштасу", "Жол үстінде", "Жау қашты", "Серт", "Госпитальда", т.б.) жазып, майданда жүрседе "Социалистік Қазақстан" газетіне жіберіп жүріпті (*газет бетіне шыққаны немесе шықпағаны белгісіз, бірақ басылым ұжымы майданнан келген жауынгерлер жазған өлеңдерді [[Орталық ғылыми кітапхана]] қорына өткізген екен*).
* Соғыстан кейінгі жылдары Шығыс Қазақстан облысы Зайсан қаласындағы халық театрында еңбек етіп, қойылымдарда басты ролдерді сомдаған сахна шебері болды. Сонымен қатар шежіре жинақтап, ел ішінде айтылатын аңыз-әңгімелер мен қисса-дастандарды жазып алып, топтастырған. Ә.Нәбиевтің шежіре нұсқалары Қазақ Ұлттық Академиясының ғылыми кітапханасының арнайы қорына кірген.
 
## Марапаттары
Ә.Нәбиев майданда көрсеткен ерліктері үшін 1-дәрежелі "Отан соғысы", "Қызыл Жұлдыз" ордендерімен, 9 жауынгерлік медальдармен және Әскери Қолбасшының арнайы алғысымен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушылары
Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері
Струна (физика)

thumb|right|200px|Калаби - Яу көпқабатының 3D проекциясы
**Струна** (, кейде **Желі**, кейде **Ішек**) — физикада Струна теориясы бойынша жорамалданған физикалық нәрсе. Нөлдік өлшемдегі немесе нүкте тәрізді қарапайым бөлшектерден струнаның айырмашылығы, ол бір өлшемді кеңейген нәрсе есептеледі. Струна теориясы зерттеушілерді қызықтыруда, себебі егер фундаменталды нәрсе нүктелік бөлшек емес, струна сызықшасы болса, онда физиктер физиканың фундаменталды теориясын қорғайтын қасиеттерге ие болады. Ең бастысы, кванттық механиканың ережелеріне сай дамитын және өзара әрекеттесетін струна теориясы автоматты түрде кванттық гравитацияны да түсіндіре алады.

## Қысқаша
Струна теориясында, струналар бәлкім ашық (яғни екі ұшы бар кесінді күйінде), немесе жабық (яғни шеңбер тәрізді цикл күйінде), немесе басқа арнайы қасиеттерге ие болуы мүмкін. 1995 жылға дейін, 
суперсимметриямен біріккен 5 струна теорисы болды. Қазір бұл ұқсамаған струна теориялары М-теориясы деп аталатын жеке теорияның ұқамаған шектері делінеді.

Струна теориясы негізделген бөлшек физикасында теорияның сипаттамалық ұзындығы Планк ұзындығы болып табылады, осы шкалада кванттық ауырлық күшінің әсері айтарлықтай болады делінеді. Салыстырмалы түрде үлкен масштабта, мысалы, зертханалық таразыларда, струналық және нүктелік бөлшектерді нақты ажырату қиын, ал струнаның діріл күйі бөлшек түріне айналады. Струна ядролық физика саласында ағынды түтікше моделін түсіндіруге қолданылады.

Санат:Жорамалдық қарапайым бөлшектер
Санат:Струна теориясы
Остин және Элли

**Остин және Элли** () — америкалық комедиялық телесериал. Өндірушілері Кевин Копелоу және Хит Сейферт. Телесериалдың алғашқы көрсетілімі АҚШ-та 2 желтоқсан 2011 жылы Disney Channel арнасында болды.

Сериалдың алғашқы эпизодының түсірілімі 2011 жылдың ақпан айында өтті, ал 24 мамыр 2011 жылы Disney Channel сериалға тапсырыс бергенін жариялады. Бастапқыда 13 эпизод болады деп жорамалданған, бірақ кейін 19 эпизодқа дейін көбейді. Ресми тұсаукесері 4 желтоқсан 2011 жылы болды. Сериал 2 маусымға дейін созылып, 2012 жылдың жазында түсірілімі басталды. 2 маусымның тұсаукесері 7 қазан 2012 жылы болды, ал түсірілімі 2013 жылдың ақпан айында аяқталды. Сериал 3 маусымға созылды. Тұсаукесері 27 қазан 2013 жылы болды. Disney арнасы сериалды 4 маусымға дейін созды, тұсаукесері 18 қаңтар 2015 жылы болды. 6 ақпан 2015 жылы төртінші маусым, сериалдың соңғысы болатыны жарияланды. 10 қаңтар 2016 жылы сериалдың соңғы маусымының соңғы эпизоды шықты.

## Сюжет
Оқиға Майамиде, *Остин және Элли* екі түрлі музыканттардың оқиғалары туралы баяндайды: әрқашан қиындыққа тап болатын экстраверт әнші Остин Мун және интроверт, байсалды композитор Элли Доусон. Остиннің арқасында Эллидің жазған өлеңдері желіге тарап, уеб-сенсацияға айналады. Достар бірігуді шешіп, күштерін біріктіріп, музыкалық әлемді жаулауды шешеді. Оларды Триш пен Дэз деген достары қолдайды.

## Эпизодтар

## Рөлдерде
### Басты

### Қолдаушы
*Коул Сэнд (**Нельсон**) — Ебедейсіз бала, Эллиден музыка сабағын алады. Меган Симмсқа ғашық.

*Энди Милдер (**Лестер Доусон**) — Эллидің әкесі, қызының музыкалық мансабына сенген жоқ, бірақ кейін оны қолдады.

*Обри К. Миллер (**Меган Симмс**) — Жас репортер, әрқашан Остин мен Эллиді жаңа мақалалар жазу үшін аңдып жүреді. Оған Нельсон ғашық.

*Ричард Вайтен (**Джимми Старр**) — Ірі музыкалдық лейблдің бастығы. 1 маусымның 18 эпизодында Остинмен келісімшартқа отырады. 3 маусымның 22 эпизодына дейін Остиннің менеджері болады, бірақ келісімшартты бұзады.

*Ханна Кэт Джонс (**Кэрри**) — Дэздің махаббат қызы. Алғаш рет 3 маусымның 9 эпизодында пайда болады. 3 маусымның ең соңғы эпизодында әкесінің Лос-Анжелесте жұмыс тапқанына байланысты, Лос-Анжелеске ұшып кетеді. 4 маусымның 20 эпизодында ол Дэзбен қалып, оған күйеуге шығатыны көрсетілді.

*Хейли Эрин (**Пайпер**) — Кэрридің әпкесі. 3 маусымның 13 эпизодынан 17 эпизодына дейін Остинмен кездесіп жүреді. Бірақ, Остиннің Эллиге деген сезімі қалғандықтан екеуі айырылысады.

## Өлеңдер

## Тарату
Сериал бүкіл әлемде Дисней арнасы арқылы көрсетілді. Канадада сериалдың тұсаукесері 20 қаңтар 2012 жылы, Сингапурда 3 наурыз 2012 жылы, Аустралия мен Жаңа Зеландияда 23 наурыз 2012 жылы, Үндістанда 1 желтоқсан 2013 жылы, Ұлыбритания мен Ирландияда 20 сәуір 2012 жылы болды. Қазақстанда бұл сериал 31 арнада көрсетілді.

## Марапаттар мен номинациялар

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Ресми сайт
* 

Санат:АҚШ телесериалдары
Санат:Disney Channel телебағдарламалары
Санат:Ағылшын тіліндегі телесериалдар
Медет Шотабаев

**Медет Мухамедсадыкұлы Шотабаев** (30 қазан 1981 қ.Семей) жетекші опера солисі.Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.
## Өмірбаяны
М.Төлебаев атындағы музыкалық колледжінің вокал бөлімін бітірген (Семей, 2003). Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын «Жеке ән айту» мамандығы бойынша тамамдады (Қазақстанның Халық әртісі Б.Жылысбаевтың сыныбы, 2009). 2006-2008 жылдар аралығында Рената Тибальди мен Марио дель Монако атындағы академияда оқыған (Пезаро, Италия). 
Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрында солист болып қызмет еткен. 2013 жылдан бастап – «Астана Опера» МОБТ опера жетекші солисі.
Шақырылған солист ретінде Graz Opera театрында (Австрия) В.Беллинидің «Норма» операсының премьерасында Поллион, Братислава Опера театрында (Словакия) және Teatro Municipal (Сан-Паулу, Бразилия) П.Чайковскийдің «Евгений Онегин» операсындағы Ленский, Женева Үлкен театрында (Швейцария) және Карло Феличе театрында (Генуя, Италия) Дж.Пуччинидің «Богема» операсындағы Рудольф партияларын орындады.

## Марапаттары
	
* Қазақстан жас орындаушыларының IV республикалық байқауының II сыйлық лауреаты (2003)
* 	Ұлы Абайдың 160 жылдығына арналған облыстық байқаудың бас жүлде иегері (2005) 
* 	«Шабыт» IX халықаралық шығармашыл жастар фестивалінің бас жүлде иегері (2006)
* 	Бибігүл Төлегенованың  халықаралық вокалистер байқауының I сыйлық лауреаты (2007) 
* 	Беньямино Джильи атындағы халықаралық байқауының дипломанты (Порто-Реканати қ., Италия, 2008) 
* 	Глинка атындағы XXIII халықаралық байқауының I сыйлығы мен үздік тенор арнайы сыйлығының иегері (Мәскеу, 2009)
* 	«XXІ ғасыр өнері» халықаралық байқауының бас жүлде иегері (Финляндия, 2009)
* 	«Келешектің үздік дауыстары» халықаралық байқауының III сыйлық лауреаты (Париж, 2010) 
* 	«Опералия-2011» байқауының қатысушысы
* 	Румыниядағы Х. Даркле атындағы халықаралық вокалистер байқауының бас жүлде иегері (2012) 
* 	Arena di Verona қорының Х халықаралық опера әншілері байқауының жеңімпазы (Италия, 2013); 
* 	ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Қорының лауреаты (2018);
* 	Италия Жұлдызы Орденінің Кавалері (2018);
* 	«Қазақстанның 100 жаңа есімі» Ұлттық жобасының жеңімпазы (2018).

## Репертуары
# Герцог («Риголетто», Дж. Верди)
# Неморино («Махаббат шырыны», Г. Доницетти)
# Рудольф («Богема», Дж. Пуччини)
# Пинкертон («Мадам Баттерфляй», Дж. Пуччини)
# Каварадосси («Тоска», Дж. Пуччини)
# Ленский («Евгений Онегин», П. Чайковский)
# Альфред («Травиата», Дж. Верди)
# Төлеген («Қыз Жібек», Е. Брусиловский) 
# Дон Карлос («Дон Карлос», Дж. Верди)
## Сілтемелер

* https://100janaesim.ruh.kz/ru/participants/2017/medet-chotabaev.html
* http://astanaopera.kz/rukovodstvo-i-artisty/opernaya-truppa/vedushhie-solisty-tenor/medet-chotabaev/
Левант

thumb|right|300px|Леванттың орографиялық картасы.
|
**Левант** () — тарихи географиялық термин ретінде Батыс Азияның Шығыс Жерорта теңізі аймағындағы алып өңірді көрсетеді. Тар мағынада, ол қазіргі Сирия, Ливан, Иордания, Израиль, Палестина және орталық Евфраттың оңтүстік-шығысындағы Түркияның көп бөлігін көрсетеді. Кең ауқымды тарихи мағынада, Левант бүкіл Шығыс Жерорта теңізін және оның аралдарын қоса қамтиды, яғни, ол Грекиядан бастап Ливияның шығысындағы Киренаикаға дейінгі Шығыс Жерорта теңізі жағалауындағы барлық елдерді қамтиды.

Бұл сөз Италиян тіліндегі Levante - "көтерілу" мағынасын, яғни шығыстан күннің көтерілуін білдіреді. Араб тілінде бұл сөз "al-Mashriq" () - "шығыс жақ, күн көтерілетін жақ" деген сөзге тура аударылады.

ХІІІ-ХIV ғасырларда Levante термині Венецияның шығысындағы өңірлер ретінде Шығыс Жерорта теңізін, оның ішінде Греция, Анатолия, Сирия-Палестина, Египет елдерімен италияндардың теңіз саудасы тұрғысынан қолданылды. Ақыр соңында бұл термин Сирия-Палестина мен Египеттегі мұсылман елдерін ғана көрсететін болды. 1581 жылы Англия Осман империясымен сауданы монополиялау үшін Левант Компаниясын құрды. Левант мемлекеттері атауы бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сирия мен Ливанға қатысты француз мандатына сілтеме ретінде қолданылды. Бұл қазіргі кезде Левант термині Сирияға, Ливанға, Палестинаға, Израильге, Иорданияға және Кипрге қарата көбірек қолданылуының себебі болса керек.
thumb|left|250px|Левант аймағында араб диалекттерінің таралуын көрсететін карта
Кейбір ғалымдар бұл сөз Ливанның атауынан шыққан деп қате пікір қалыптастырды. Қазіргі кезде бұл термин көбінесе тарихқа дейінгі немесе ежелгі тарихқа сілтемелермен бірге қолданылады. Ол солтүстігінде Түркияның Тавр тауларын, батысында Жерорта теңізін, солтүстігінде Араб шөлі мен шығыста Месопотамияны қамтып, «Сирия-Палестина» немесе Аш-Шаам (Ash-Shaam, ) деген мағынаны білдіреді. Әдетте оған Анадолы (Кіші Азия деп те аталады), Кавказ таулары немесе Арабия түбегінің ешбір бөлігі кірмейді. Киликия (Кіші Азияда) және Синай түбегі (Азиялық Египет) кейде қосылады.

Қазіргізамандық аймақтың атауы ретінде, бірқанша сөздіктер Левант сөзін архаикалық деп есептейді. Левант зат есімі де, Левантин сын есімі де сириялық-палестиналық немесе библиялық деп аталатын ежелгі және қазіргізамандық мәдениетті сипаттау үшін жиі қолданылады: археологтар қазір Левант және Левантин археологиясы туралы айтады; астанушы ғалымдар Левантиндік тағамдар туралы айтады; сондай-ақ Леванттың Латын христиандары Левантин христиандары деп аталады.

Левант "Батыс Азияның, шығыс Жерорта теңізінің және солтүстік-шығыс Африканың түйіскен жері", ол сондай-ақ "Араб кесегінің солтүстік-батысы" деп те сипатталған. Левант тұрғындары тек географиялық жағдайымен ғана емес, сонымен бірге тағамдарымен, әдет-ғұрыптарымен және тарихымен де өзгешеленеді. Оларды көбінесе Левантиндер деп атайды.

## Дереккөздер

Санат:Таяу Шығыс
Санат:Жерорта теңізі аймағының тарихы
Санат:Батыс Азия
Санат:Сирия географиясы
Санат:Ливан географиясы
Санат:Палестина географиясы
Санат:Израиль географиясы
Санат:Иордания географиясы