open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қысқы Азия ойындары 1990

**II қысқы [[Азия ойындары]]** Саппорода (Жапония) 1990 жылы 9-ы мен 14-ші наурыз аралығында өтті. Саппоро екінші рет қатарынан Қысқы Азиаданы қабылдады, Үндістан 1989 жылы қаржы мәселелеріне байланысты оны өткізуден бас тартты.

Алдыңғы ойындардағылар сияқты, ең көп наградаларды Жапония спортшылары алды. Бұл жағдайда конькиші Сейко Хасимото төрт алтын медаль иегері болды. Шаңғышы Фумико Аоки үш алтын медальді жеңіп алды.

## Спорт түрлері
Қысқы Азияда 1990 жылы 33 медальдар жиынтығы 6 спорт түрінен өткізілді. Төменде олардың тізімі бар.

* 20px Тау шаңғы спорты
* 20px Биатлон
* 20px Шаңғы жарысы
* 20px Коньки тебу спорты
* 20px Шайбалы хоккей
* 20px Шорт-трек

Трамплиннен секіру көрсетілімдік спорт түрі ретінде ұсынылды. Ойындар бағдарламасында, I Қысқы Азия ойындары бағдарламасына енгізілген мәнерлеп сырғанау болған жоқ.

## Қатысушы елдер
Осы спорттық шарада Ұлттық Олимпиада комитеттерінің атынан 7 команда қатысты, Азия Олимпиадалық Кеңесінің мүшелері (жақшаларда спортшылардың саны көрсетілген):

* 23px Гонконг (4)
*  Үндістан (12)
*  Иран (10)
*  Қытай (73)
*  КХДР (54)
*  Корея Республикасы (63)
*  Моңғолия (7)
*  Тайвань (5)
*  Филиппиндер (1)
*  Жапония (80)

Иран, Тайвань және Филиппиндерде қысқы Азиадада алғаш рет қатысты.

## Наградалар



## Дереккөздер

## Қайнарлары
* Азия Олимпиадалық Кеңесінің сайтындағы Ойындардың ресми беті 

1990
Санат:Наурыз 1990 жылы
Қысқы Азия ойындары 1999

**IV қысқы [[Азия ойындары|қысқы Азия ойындары]]** Канвондода (Корея Республикасы) 30 қаңтардан 6 ақпанға дейін 1999 жылы өтті. Корея Республикасы сол кезде алғаш рет осындай ойындарды қабылдады.

## Рәміздері
1999 жылғы қысқы Азиада ойындарының символы кеудесінде ай жартысы бар аю болды.

## Спорт түрлері
Қысқы Азияда 1999 жылы 43 медальдар жиынтығы 7 әр түрлі спорт түрлері ойнатылды. Төменде олардың тізімі бар.

* 20px Тау шаңғы спорты (6)
* 20px Биатлон (6)
* 20px Шаңғы жарысы (6)
* 20px Мәнерлеп сырғанау (4)

* 20px|alt=|link= Коньки тебу спорты (9)
* 20px Шайбалы хоккей (2)
* 20px Шорт-трек (10)

## Қатысушы елдер
Осы спорттық шараға барлығы 14 команда, Ұлттық Олимпиада комитеттерінің атынан, Азия Олимпиадалық Кеңесінің мүшелері қатысты (жақшаларда спортшылардың саны көрсетілген):

*  Гонконг
*  Үндістан
*  Иран
*  Қазақстан
*  Қырғызстан
*  Қытай
*  Қытайлық Тайбэй

*  Кувейт
*  Ливан
*  Моңғолия
*  Пәкістан
*  Өзбекстан
*  Корея Республикасы
*  Жапония

## Медаль есебі

## Күнтізбе

1999
Қысқы Азия ойындары 2003

**V қысқы Азия ойындары** Аомориде (Жапония) 1 мен 8 ақпан аралығында 2003 жылы болды. Бұл Жапонияда өткен үшінші қысқы Азия ойындары (осыға дейін екі рет қысқы Азия ойындарын Саппоро қабылдады).

## Спорт түрлері
2003 жылы Қысқы Азия ойындарында 51 медальдар жиынтығы 10 различным спорт түрінен өткізілді. Төменде олардың тізімі (жақшада наградалар жинағы көрсетілген).

* Тау шаңғы спорты (4)
* 20px Биатлон (6)
* 20px Кёрлинг (2)
* 20px Шаңғы жарысы (6)
* 20px Сноубординг (2)

* 20px Мәнерлеп сырғанау (4)
* 20px Фристайл (2)
* 20px|alt=|link= Коньки тебу спорты (10)
* 20px Шайбалы хоккей (2)
* 20px Шорт-трек (8)

## Қатысушы елдер
Осы спорттық шарада Ұлттық Олимпиада комитеттерінің атынан 17 команда қатысты, Азия Олимпиадалық Кеңесінің мүшелері (жақшаларда спортшылардың саны көрсетілген):

*  Үндістан (14)
*  Иран (23)
*  Қазақстан (140)
*  Қырғызстан (2)
*  Қытай (175)
*  КХДР (51)
*  Корея Республикасы (197)
*  Ливан (11)
*  Макао (4)

*  Моңғолия (58)
*  Непал (6)
*  Пәкістан (10)
*  Палестина (2)
*  Тәжікстан (15)
*  Тайланд (42)
*  Өзбекстан (6)
*  Жапония (237)

## Наградалар



## Сілтемелер

2003
Академиялық есу жазғы Азия ойындарында 2014

Академиялық есуден жарыс жазғы Азия ойындары 2014те 20-25 тамыз күні Чхунджу Тангым Халықаралық есу орталығында өтті.

### Ерлер

### Әйелдер

## Медальдік есеп

Санат:Жазғы Азия ойындары 2014 жарыстар
Футболдан 1978 жылғы әлем біріншілігі

**Футболдан ерлер арасындағы әлемнің 11-ші чемпионаты** — 1978 жылы Аргентина стадиондарында өтті. Турнирге 1974 жылғы секілді 16 ел қатысты. Өткізілу ережесі 1974 жылғыдан өзгерген жоқ, яғни, 16 құрама төрт топқа бөлінді де, озып шыққан сегіз құрама екінші топтық кезеңде тағы екі топқа бөлініп сынға түсті. Ол жерде бірінші орын алғандар тікелей финалға шықса, екінші орында қалғандар 3-орын үшін ойнады. Финалда Аргентина-Нидерланд құрамалары кездесіп, Аргентина 3:1 есебімен жеңіске жетті де, тарихта бірінші рет әлем чемпионы атанды.

## Бірінші топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

----

### Д тобы

----

----

----

----

----

## Екінші топтық кезең
### 1 топ

----

----

----

----

----

----

### 2 топ

----

----

----

----

----

----

## Үшінші орын үшін

## Финал
**Арнайы мақала: [[Футболдан 1978 жылғы әлем біріншілігі (финал)]]**

## Мергендер
;6 гол
*  Марио Кемпес

;5 гол
*  Роб Ренсенбринк
*  Теофило Кубильяс

;4 гол
*  Леопольдо Луке
*  Ханс Кранкль

;3 гол
*  Дирсеу
*  Роберто Динамит
*  Карл-Хайнц Румменигге
*  Паоло Росси
*  Джонни Реп

Санат:Футболдан 1978 жылғы әлем біріншілігі
Футболдан 1974 жылғы әлем біріншілігі

**Футболдан әлем чемпионаты 1974** — 1974 жылы бұрынғы Германия стадиондарында өткен ерлер арасындағы футболдан 10-шы чемпионаты. Чемпионатқа 16 елдің құрамасы қатысты. Чемпионатты өткізілу формасы өзгеріске ұшырады: 16 құрама бастапқы кезде бұрынғыдай 4 топқа бөлінгенімен, озып шыққан сегіз құрама тағы да екі топқа бөлінді. Ол жерде озғандар тікелей финалға өтсе, екінші орын алғандар бірден үшінші орын үшін таласа беретін болды.

Финалда Нидерланд құрамасын 2:1 есебімен ұтқан Германия (ГФР) құрамасы араға 20 жыл салып, екінші рет әлем чемпионы атанды.

## Чемпионатқа шолу
Бірнеше жылдардан бері әлем чемпионаты футбол королі Пелесіз өтті. Пелемен бірге бірқатар футболшылар құрамамен қоштасып, 1974 жылы Бразилия құрамасы онша жарқырай алмады. Тіпті үшінші орын үшін таласта Польшадан ұтылып қалды.

Әлем футболы тарихында бірінші әрі соңғы рет финалдық турнирге қос Германия құрамалары — ГДР және ГФР құрамалары қатысты, бірге қатысып қоймай, бір топқа да түсті. Бұл екеуі "А" тобында соңғы турда өзара кездесіп, тарихи ойында демократ (ГДР) немістер 1:0 есебімен жеңске жетті.

Бұл әлем чемпионатында допинг-тест жүргізіліп, алғашқы турдағы Италия-Гаити кездесуінде Гаити футболшысы Жан-Жозеф әшкереленді. Сөйтіп ол чемпионаттан мүлде аластатылды.

## Бірінші топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

-----

### В тобы

----

----

----

----

----

------

### С тобы

----

----

----

----

----

-----

### Д тобы

----

----

----

----

----

-----

## Екінші топтық кезең
### 1 топ

----

----

----

----

----

----

### 2 топ

----

----

----

----

----

----

## Үшінші орын үшін

## Финал

## Мергендер
**7 гол**
*  Гжегож Лято
**4 гол**
*  Ральф Эдстрём
*  Герд Мюллер
*  Джонни Реп

Санат:Футболдан 1974 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1974 жылғы футбол
Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі

**Eрлер арасындағы 9-шы [[Футболдан әлем чемпионаты]]** — 1970 жылы Мексика стадиондарында өтті. Турнирді өткізу форматы 1962, 1966 жылғы чемпионаттардағыдан өзгерген жоқ. Финалда Бразилия 4:1 есебімен Италияны ұтып, үшінші рет әлем чемпионы атанды.

## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

-----

### С тобы

----

----

----

----

----

-----

### Д тобы

----

----

----

----

----

-----

## Плей-офф
### 1/4 финал

----

----

----

### Жартылай финал

----

## Үшінші орын үшін

## Финал

Санат:Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі
Футболдан 1966 жылғы әлем біріншілігі

**Ерлер арасындағы футболдан әлемнің 8-ші чемпионаты** — 1966 жылы Англия стадиондарында өтті. Турнирдің өткізілу ережесі дәл 1962 жылғыдай болды. Финалда ГФР құрамасын 4:2 есебімен ұтқан Англия тұңғыш рет әлем чемпионы атанды.

## Чемпионатқа шолу
Чемпионат басталардан  үш жарым ай бұрын, 1966 жылы наурыз айында Лондондағы Вестминистер сарайында сақтаулы тұрған әлем кубогі аяқ астынан ұшты-күйлі жоғалды. Бүкіл полиция аяғынан тік тұрып іздейді. Бірақ кубокты олар емес, Лондонның 26 жасар тұрғыны Дэвид Корбеттің "пиклз" атты иті қаланың ішіндегі бұталардың арасынан тауып алады. Артынша күдікті саналған Эдвард Блетчли есімді жігіт екі жылға сотталып кетеді.

Бұл чемпионат — әйгілі португалдық футболшы Эйсебио қатысқан жалғыз әлемдік біріншілік еді. Эйсебио барынша жарқырады, алты матчта тоғыз гол соғып, чемпионат сұрмергені атанды, ал Португалия құрамасы әлем чемпионатына бірінші рет қатысып отырса да, күміс жүлдені иемденді.

## Топтық турнир
### А тобы

---- 

---- 

---- 

---- 

---- 

### В тобы

---- 

---- 

---- 

---- 

---- 

----

### С тобы

---- 

---- 

---- 

---- 

---- 

----

### Д тобы

---- 

---- 

---- 

---- 

---- 

----

## Плей-офф

### 1/4 финал

---- 

---- 

---- 

----

### 1/2 финал

---- 

----
#### 3-орынға талас матчы

----

#### Финал
*Толық мақаласы: [[Футболдан 1966 жылғы әлем біріншілігі (финал)]]*

----

Санат:Футболдан 1966 жылғы әлем біріншілігі
Футболдан 1962 жылғы әлем біріншілігі

**Ерлер арасындағы футболдан 7-ші әлем чемпионаты** — 1962 жылы Чилиде өтті. Финалда Бразилия футболшылары Чехословакияны 3:1 есебімен ұтып, қатарынан екінші рет әлем чемпионы атанды.

Чемпионаттың өткізілу ережесі аздап өзгеріске ұшырады. Бұрынғыдай топтық турнирде ұпай тең боп қалған командалар қосымша матч өткізбей-ақ, доп айырмасы арқылы кімнің озғанын анықтайтын болды.

## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

-----

### C тобы

----

----

----

----

----

-----

### Д тобы

----

----

----

----

----

----

## Плей-офф

-----
#### 1/4 финал

----

----

----

------

### 1/2 финал

----

----

### 3-орын үшін

-----
### Финал

----

Санат:Футболдан 1962 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1962 жылғы футбол
Чехословакия Ұлттық футбол құрамасы

**Чехословакия Ұлттық футбол құрамасы** — 1920-1993 жылдары Чехословакия мемлекетінің атынан Халықаралық жарыстарда сынға түскен Ұлттық футбол құрамасы.

## Тарихы
Алғашқы матчын 1920 жылы 28 тамызда Югославияға қарсы өткізді де, 7:0 есебімен қарсылас команданы ұтты. Ал, соңғы кездесуін 1993 жылы 17 қарашада Бельгияға қарсы өткізді. Бұл ойында есеп ашылмады.

Әлем чемпионатына алғаш рет 1934 жылы қатысып, финалда алаң иелері Италиядан 1:2 есебімен ұтылып қалды. Екніші рет 1962 жылы финалға шықты, бұл жолы 1:3 есебімен Бразилияға жол берді. Бір қызығы, осы екі финалда да чехословактар бірінші боп есеп ашқан-ды.

Әлем чемпионатына соңғы рет 1990 жылы қатысып, ширек финалға дейін жетті. Ширекфиналда болашақ чемпиондар ГФР-ға жол берді — 0:1. Айта кетейік, бұл ГФР-дің де әлем чемпионатына соңғы қатысуы болатын.

Еуропа чемпионаттарына үш рет қатысты, 1976 жылы финалда ГФР құрамасын пенальтилер арқылы ұтып чемпион атанды.

1993 жылы 1 қаңтарда Чехословакия мемлекеті екіге (Чехия және Словакия болып) бөлініп кетті, бірақ құрама жыл соңына дейін халықаралық матчтарға қатсуын жалғастыра берді. Өйткені, ол кезде 1994 жылғы әлем чемпионатының іріктеу матчтары жүріп жатыр еді.

'Көпшілік Чехословакияның мұрагерін Чехия құрамасы деп есептейді.

## Жетістіктері
* Әлем чемпионатының екі дүркін күміс жүлдегері — 1934, 1962
* Еуропа чемпионы — 1976
* Екі дүркін Еуропа чемпионаттарының қола жүлдегері — 1960, 1980
* Олимпиада чемпионы — 1980
## Құрама тарихындағы мергендер

## Көп матч ойнағандар

## Тағы қараңыз
*Футболдан Чехия құрамасы
*Футболдан Словакия құрамасы

Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасы
Футболдан 1960 жылғы Еуропа біріншілігі

**Футболдан ерлер арасындағы Еуропаның бірінші чемпионаты**. Финалдық кезеңі 1960 жылы Францияда өтті. Финалда Югославияны ұтқан КСРО футболшылары Еуропаның тұңғыш чемпиондары атанды.

## Финалдық турнир

## 1/2 финал

## Үшінші орын үшін

## Финал

Санат:Футболдан 1960 жылғы Еуропа біріншілігі
Санат:1960 жылғы футбол
Қосшығыр

**Қосшығыр** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Жаңабұлақ ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2021 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан солтүстік-батысқа қарай 55 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 194 адам (89 ер адам және 105 әйел адам) болса, 2009 жылы 65 адамды (33 ер адам және 32 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданының таратылған елді мекендері
Жағалаудағы Азия ойындары 2016

**V [[жағажай Азия ойындары]]** Данангте (Вьетнам) 24 қыркүйек пен 3 қазан аралығында 2016 жылы өтті.

Үшінші рет Вьетнам Азия деңгейіндегі көп спорттық іс-шараны өткізеді: бұрын Ханой ғимараттағы Азия ойындарын 2009 жылы және Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарын 2003 жылы қабылдады. Ханойда алғаш рет іс-шара өткізілмейді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Olympic Council of Asia Official Site 

Санат:Жағалаудағы Азия ойындары
Санат:Кханьхоа
Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары

**Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары** — Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен келген спортшылар арасында екі жыл сайын өткізілетін спорт жарыстары. Ойындар Оңтүстік Азияның Ойын Федерациясымен Азия Олимпиадалық Кеңесінің және Халықаралық Олимпиадалық Комитеті ұйымдастырылған.
 
## Тарихы
**Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары** «Оңтүстік-Шығыс Азия түбегінің ойындарынан» «өсті». 22 мамыр 1958 жылы 3-ші Азия ойындарына Токиода қатысқан Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен делегаттары, кездесу ұйымдастырды және жаңа спорттық ұйым құру туралы шешім қабылдады. Оңтүстік-Шығыс Азия түбегінің ойын концепциясын Лаунг Сукхумнаипрадит ұсында, кейінірек Таиланд Ұлттық Олимпиада комитетінің вице-президенті болды: аймақтық спорт жарыстары Оңтүстік-Шығыс Азия елдері арасындағы ынтымақтастықты және өзара түсінушілікті дамытуға көмектеседі..

Негізін қалаушы елдер Тайланд, Бирма, Малай Федерациясы, Лаос, Оңтүстік Вьетнам және Камбоджа (Кейінірек, Малайзиядан бөлінгеннен кейін оларға Сингапур қосылды). Бұл елдер Оңтүстік-Шығыс Азияның түбегіндегі ойындар федерациясын құрып, екі жыл сайын ойын өткізуге келісті.

Бірінші Оңтүстік-Шығыс Азия түбектері ойындары 12-17 желтоқсан аралығында 1959 жылы Бангкокте өтті, Тайланд, Бирма, Малайзия, Сингапур, Оңтүстік Вьетнам мен Лаостың, 12 түрлері бойынша бәсекелескен 527 спортшы мен ресми өкілін жинады.

Оңтүстік-Шығыс Азияның түбегінің 8-ші Ойындарында, 1975 жылы өткізілген, Федерацияға Индонезия және Филиппиндерді қабылдау туралы мәселе көтерілді. Ресми түрде бұл елдер Федерацияға сол жылы 1977 жылы қосылды, *Оңтүстік-Шығыс Азия түбектері ойындары* *Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары* деп ауыстырылды, ал *Оңтүстік-Шығыс Азия түбегінде Ойындар федерациясы* — «Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары федерациясына». 10-шы Ойындар кезінде Федерация Бруней және 22-ші Ойындарда — Шығыс Тимор.

## Қатысушы елдер

## Ойындар тізімі

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Internationalgames.net
* История юговосточноазиатских игр


Санат:Мероприятия, регулярно проводимые с 1959 жылы
Біздің заман

### Біздің заман/дәуір
**Біздің дәуіріміз/дәуір** - Джулиан мен Григориан күнтізбелеріне сәйкес, қазіргі дәуірі бойынша 1 жылдан басталатын кезең. Бірінші жыл басталғанға дейін аяқталатын кезең - біздің заманымызға дейін, б.з.д. e.

Атау жиі «Христостың Туған жерінен» діни формасында, яғни «Х.Х. Ұқсас жазба хронологиялық теңестіріледі (конверсия немесе нөлдік жылдық енгізу талап етілмейді). Сонымен қатар, ертерек (соның ішінде Ұлы Кеңестік энциклопедияның бірінші басылымында) христиан дәуірінің белгілері, сағ. e. және христиан дәуіріне дейін, с. e.
### Санақ басталуы
Нөлдік жыл да, діни немесе діни белгілерде де пайдаланылмаған - бұл VIII ғасырдың басында Bada-ді құрметтеуге болатын еді (нөлден кейін мәдениетте кең тараған жоқ). Алайда нөлдік жыл астрономиялық жыл нөмірлеуінде және ISO 8601 стандартында қолданылады.
Көптеген ғалымдардың пікірі бойынша, VI ғасырда Рим империясының Дониссиус Мәсіхтің Шіркеуінің кішкентайсын есептегенде, шағын қателік жасалды (бірнеше жыл) ].
Жаңабұлақ ауылдық округі

**Жаңабұлақ ауылдық округі** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңабұлақ ауылы кіреді. Орталығы – Жаңабұлақ ауылы. Округ құрамында болған *[[Қосшығыр]]* ауылы 2021 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1075 адамды (570 ер адам және 505 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы ауылдық округтері
Мойылды (Батыс Қазақстан облысы)

**Мойылды** (2006 ж. дейін —  *Горячкино*) — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданындағы ауыл, Мерген ауылдық округі құрамында.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 11 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 386 адам (214 ер адам және 172 әйел адам) болса, 2009 жылы 367 адамды (194 ер адам және 173 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 266 адамды (138 ер адам және 128 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Томпақ

нобай|орта|1200px|'''Томпақ ауылына қош келдіңіз!'''

**Томпақ** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Тайпақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 146 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 399 адам (203 ер адам және 196 әйел адам) болса, 2009 жылы 299 адамды (154 ер адам және 145 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 265 адамды (138 ер адам және 127 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Үшқұдық (Батыс Қазақстан облысы)

**Үшқұдық** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Қабыршақты ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2011 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан солтүстік-батысқа қарай 64 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 162 адам (78 ер адам және 84 әйел адам) болса, 2009 жылы 9 адамды (8 ер адам және 1 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданының таратылған елді мекендері
Жетібай (Батыс Қазақстан облысы)

**Жетібай** (2018 ж. дейін — *Жамбыл*) — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Бисен ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 95 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 386 адам (198 ер адам және 188 әйел адам) болса, 2009 жылы 354 адамды (189 ер адам және 165 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 281 адамды (166 ер адам және 115 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Жиекқұм

**Жиекқұм** (1993 ж. дейін —  *Большевик*) — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Бисен ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 80 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 590 адам (295 ер адам және 295 әйел адам) болса, 2009 жылы 547 адамды (271 ер адам және 276 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 485 адамды (262 ер адам және 223 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Көктерек (Бөкей ордасы ауданы)

**Көктерек** — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Бисен ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 99 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 552 адам (270 ер адам және 282 әйел адам) болса, 2009 жылы 520 адамды (266 ер адам және 254 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 453 адамды (246 ер адам және 207 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Шығыс Азия ойындары

**Шығыс-Азия ойындары** — әр төрт жыл сайын Шығыс Азия мен Тынық мұхитының іргелес өңірлері мен аумақтарынан келген спортшылар арасында спорт жарыстары өткізілді. Ойындар Шығыс Азия Ойындарының Федерациясы Азия Олимпиадалық Кеңесі және ХОК қамқорлығымен ұйымдастырылған.

## Тарих
Алғашқы ойын 1993 жылы өтті. 1997 жылы және 2001 жылдары оларға Қазақстан спортшылары қатысты.

## Қатысушы елдер мен аумақтар
* ҚХР
* Гонконг
* Макао
* Қытайлық Тайбэй
* Моңғолия
* КХДР
* Корея Республикасы
* Жапония
* Гуам

## Ойындар тізімі

## Сілтемелер
* Ресми сайты 
* Шығыс Азия ойындары Қазақстан ҰОК уеб-сайтында
Оңтүстік Азия ойындары

**Оңтүстік Азия ойындары** — Оңтүстік Азия елдерінің спортшылары арасында екі жыл сайын өткізілетін спорт жарыстары. Ойындарды Азия Олимпиадалық Кеңесінің және ХОК қамқорлығымен Оңтүстік Азиялық Ойындар федерациясы ұйымдастырады.

## Тарих
«Оңтүстік Азия федерациясының ойындарын» өткізілу шешімін Бангладеш, Үндістан, Непал және Шри-Ланка делегациялары 1981 жылы Германияда өткен кездесуде қабылдады. Келесі жылы алғашқы ойындарды өткізу жоспарланған болатын, бірақ Оңтүстік Азиядағы саяси жағдай бұған жол бермеді.

1983 жылы Оңтүстік Азиялық спорт федерациясы құрылды, 1984 жылы Катмандуда алғашқы ойындар өткізілді. 2004 жылы Оңтүстік Азиялық спорт федерациясының 32-сессиясында ойындардың атауын **Оңтүстік Азия ойындарына** өзгерту туралы шешім қабылданды.

## Қатысушы елдер
Қазіргі уақытта Оңтүстік Азияда ойындарында 8 ел қатысады:
* Ауғанстан
* Бангладеш
* Бутан
* Үндістан
* Мальдивтер
* Непал
* Пәкістан
* Шри-Ланка

## Ойындар тізімі

### Оңтүстік Азия жағажай ойындары

### Оңтүстік Азия зимние ойындары

## Сілтемелер
* Ресми сайты 
* Оңтүстік Азия ойындары Пәкістан спорт комитетінің сайтында
Әжен

**Әжен** — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Мұратсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 42 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 206 адам (97 ер адам және 109 әйел адам) болса, 2009 жылы 149 адамды (70 ер адам және 79 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 95 адамды (51 ер адам және 44 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Бескөл (Батыс Қазақстан облысы)

**Бескөл** — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Саралжын ауылдық округі құрамында болған ауыл. 2020 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 141 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 259 адам (129 ер адам және 130 әйел адам) болса, 2009 жылы 83 адамды (39 ер адам және 44 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданының таратылған елді мекендері
Тереңқұдық

**Тереңқұдық** — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданындағы ауыл, Темір Масин ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 139 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 192 адам (100 ер адам және 92 әйел адам) болса, 2009 жылы 94 адамды (53 ер адам және 41 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 138 адамды (81 ер адам және 57 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Батыс Азия ойындары

**Батыс Азия ойындары** — Батыс Азия елдерінің спорттық жарысы (Түркия мен Израильсіз).

Алғашқы жарыстар 1997 жылы Тегеранда өтті. Олардың жетістіктері Батыс Азия ойындарының федерациясын құруға және осындай жарыстарды әр төрт жыл сайын өткізу ниетін тудырды. Алайда 2005 жылдан кейін бәсекелестік болмады; келесі Батыс Азиядағы ойындары 2016 жылы Киш аралында өткізілді.

## Қатысушы елдер
* Бахрейн
* Палестина
* Иордания
* Ирак
* Иран
* Йемен
* Катар
* Кувейт
* Ливан
* БАӘ
* Оман
* Сауд Арабиясы
* Сирия

## Ойындар тізімі

## Сілтемелер
* Батыс Азия ойындары федерациясы
* Батыс Азия ойындары  Азия Олимпиадалық Кеңесінің сайтында
Жазғы Азия ойындары 1954

**[[Азия ойындары]] 1954** (**II Азиада** ретінде де белгілі) 1 мен 9 мамыр арасында 1954 жылы Филиппиндер астанасы Манилада өткізілді. Бұл Азия ойындары басқалардан ерекшеленді: біріншіден, ХОК  талап етуімен, алау эстафетасы және Ойындардың алауын жағуы Олимпиада ойындарының рәміздері (алау эстафетасы) болғандықтан Ойындардың ашылуынан алынып тасталды, тек 1958 жылғы ойындардан бастап қайта жаға бастады); Екіншіден, медаль жүйесінің орнына, спортшылар абсолютті чемпиондарды анықтау үшін (олар кейіннен алынып тасталды, себебі ол дәстүрлі медальдарға қарағанда жақсы болмағандықтан) оларға алған орынына сәйкес балл берілді. ІІ Азиялық ойындарға 970 спортшы 19 елдер мен колониялардан қатысты.

## Ашылу және жабылу рәсімдері
Рәсімдер Ойындардың ашылуы мен жабылуы Хосе Рисаль атындағы «Мемориал» спорт кешенінің стадионында өткізілді. Рәсімдерде ашылуына 20 мың көрермен қатысты. Ойындардың жалпы ұпайларында Филиппин тек екінші орынды иеленгендіктен, ойындардың жабылу салтанатында тек 9 мың көрермен ғана болды.

## Спорт түрлері
II Азия ойындарында жарыстар 8 спорт түрінен өткізілді:
* Жеңіл атлетика
* Су спорт түрлері
** Жүзу
** Суға секіру
* Баскетбол
* Бокс
* Футбол
* Ату
* Ауыр атлетика
* Күрес
Азия ойындарының ресми спорт түрі велоспорттан бас тартылды; Ойындар бағдарламасында алғаш рет бокс, күрес және ату енді.

## Қатысушы елдер
*  Ауғанстан (17 қатысушылар)
*  Бирма (34 қатысушылар)
*  (12 қатысушы)
*  Цейлон (6 қатысушы)
*  (140 қатысушы)
*  Гонконг (47 қатысушы)
*  (69 қатысушы)
*  (85 қатысушы)
*  (4 қатысушы)
*  (тек 1 спортшы)
*  (160 қатысушы)
*  (52 қатысушы)
*  (9 қатысушы)
* 22px Солтүстік Борнео (3 қатысушы)
*  (46 қатысушы)
*  (166 қатысушы)
*  (54 қатысушы)
*  (9 қатысушы)
*  (165 қатысушы)

## Ойындардың нәтижелері

Басқа елдерден қатысушылар жүлделі орындар ала алмады.

## Қайнарлары
* Азия Олимпиадалық Кеңесінің сайтындағы Ойындардың ресми беті 

1954
Санат:Филиппин аралдарындағы спорт
Санат:1954 жылғы спорт
Солтүстік Борнео

**Солтүстік Борнео** () 1892 жылдан 1946 жылға дейін британдық протектораты, Британдық Солтүстік Борнео компаниясымен басқарылатын. 1946 жылдан бұл британдық коронасының колониясына **Британдық Солтүстік Борнеоға** () айналды. 1963 жылы Малайзия құрылғаннан кейін Британдық Солтүстік Борнео Сабах штаты (Малайзия) болып қайта құрылды.

## Әдебиет
* Британдық Борнео&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Энциклопедиялық сөздігі Брокгауз және Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&#x20;— СПб., 1890-1907.

Санат:Солтүстік Борнео
Санат:Малайзия тарихы
Доминион Цейлон

**Цейлон** — 1948-1972 жылдары Британ империясының доминионы болған.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, британдық Цейлон стратегиялық маңыздылыққа ие болды, және 1942 жылы Цейлон ұлттық конгресі британдық отарлық билік тарапынан соғыстан кейін Цейлон үкіметіне өзін өзін қамтамасыз етуді қарастыру уәде алуға шешім қабылдады. Цейлонның 1944 жылы қол жеткізілген келісімдерге сәйкес елдің болашақ мемлекеттік құрылымының негіздері дамыту үшін Соулбери комиссия жұмысын бастады. 1945 жылдың қазан айында, ол, алайда, аралында толық тәуелсіздігі үшін қамтамасыз ету, сондай-ақ британдық юрисдикциясын сақтайды, Цейлоннан жаңа Конституцияның мәтіні Соулбери комиссия ұсынысы негізінде «Ақ кітап» дайындалды. Бас Губернатор Цейлон қоғам өкілдеріне берілді, дегенмен заң шығарушы билігінің басшысын  британдық үкімет тағайындаған. 1948 жылы 4 ақпанда, ресми Цейлон Доминионы құрылды. Сол жылы алдағы Цейлонның БҰҰ-ға қосылу әрекетін,  Цейлон номиналды тәуелсіз мемлекет ғана екенін ескеріп Кеңес Одағы бұғатталды.

1972 жылы жаңа конституция қабылданды, оған сәйкес ел республикаға айналды, ал оның атауы "Цейлонның" орнына "Шри-Ланка" деп ауысты.

Санат:Ұлыбританияның бұрынғы отарлары
Санат:1948 жылы пайда болғандар
Мексика Ұлттық футбол құрамасы

**Мексика Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Мексиканың атынан сынға түсетін ұлттық құрама команда. Солтүстік Америка құрлығындағы (КОНКАКАФ) ең жүлделі құрама. Өз тарихында ФИФА рейтингісінде 4-ші орынға дейін көтерілген кездері болған (1998, 2003. 2004. 2006).

Әлем чемпионатына 15 рет қатысқан. Әзірше ең жоғарғы көрсеткіші ширек финал ғана. Оған да өз жерінде өткен турнирлерде (1970, 1986) ғана қол жеткізген. 1994 жылдан бері Әлем чемпионатына үзбей қатысып келеді. КОНКАКАФ кубогының 10 дүркін жеңімпазы.

## Тарихы
Алғашқы матчын 1923 жылы Гватемалаға қарсы өткізіп, 2:3 есебімен жеңіліп қалған. 1930 жылғы алғашқы әлем чемпионатына қатысқан 13 құраманың бірі. Әлем Чемпионаттары тарихындағы алғашқы кездесуін Францияға қарсы өткізіп, 1:4 есебімен ұтылып қалды. 1934 жылғы турнирдің іріктеуінде АҚШ-қа жол берді — 2:4. Ал 1938 жылғы бәсекеге қатысудан өздері бас тартты.

Сосын 1950, 1954, 1958, 1962, 1966 жылдары әлем чемпионаттарына үздіксіз қатысып, топтық турнирден аса алмады. Осы аталған бес чемпионаттың бесеуіне де қақпашы Антонио Карбахаль қатысып, бес бірдей әлем чемпионатында ойнаған тарихтағы тұңғыш футболшы атанды (арада 32 жыл өткен соң, бұл рекордты неміс Лотар Маттеус қайталады). Бір айта кетерлігі, 1962 жылы чемпионаттың болашақ күміс жүлдегері Чехословакияны 3:1 есебімен ұтып, ӘЧ тарихындағы алғашқы жеңістеріне қол жеткізді.

1970 жылғы чемпионат Мексикада өтті. Мексикалықтар КСРО, Бельгия, Израиль құрамаларымен "А" тобына түсті. Өз алаңдарында ерекше жігермен ойнаған ацтектер тек КСРО-ны ғана ұта алмады. Бельгияны 2:1, Сальвадорды 4:0 есебімен тізе бүктірді. Бірақ ширек финалда Италия құрамасы бұларды ойсырата ұтты, 4:1. Осылайша Мексика жарысты аяқтады.

1974 жылғы чемпионатқа қатыса алмады. 1978 жылы ең аяғы турнир дебьютанты Тунистен де ұтылып, топта соңғы орында қалды.

1986 жылғы әлем семпионаты екінші рет Мексикада өтті. Өз топтарында тек Парагваймен ғана тең түсіп, Бельгия мен Иракты тізе бүктірген "қаһармандарымыз" 1/8 финалда Болгарияны да ұта алды — 2:0. Ширек финалда тағы да 1970 жылғы секілді болашақ күміс жүлдегерден — ГФР-ден жеңілді.

1994-2014 жылдары тұрақты түрде 1/8 финалға шығып тұрды, және тұрақты түрде жеңіліп жатты. 2017 жылы Ресейде Конфедерациялар кубогінде үшінші орын үшін таласта Португалияға жол беріп, 1:2 есебімен жеңіліп қалды.

## Әлем чемпионаттарында

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Мексика құрамасының матчтары

Санат:Мексика Ұлттық футбол құрамасы
Хорватия Ұлттық футбол құрамасы

**Хорватия Ұлттық футбол құрама командасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Хорватия мемлекетінің атынан сынға түсетін ұлттық футбол құрама командасы. Құрама 1990 жылы құрылды, 1992 жылдан бастап ФИФА және УЕФА мүшесі. Оған дейін Хорватияның қазіргі территориясында туған футболшылар Югославияның атынан сынға түсіп келді. 1998 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері.

## Тарихы
Жалпы алғанда, Хорватияда футбол ХХ ғасырдың басында-ақ пайда болған. Югославия сапында да жарқыраған хорваттық футболшылар көп, мәселен, 1962 жылғы әлем чемпионатында үздік мерген атанған бірнеше футболшының бірі Дражан Йеркович хорват болатын. Ал, Тәуелсіздік алар тұста танымал футболшыға айналған Роберт Просинечки ӘЧ-да екі түрлі құрамада (1990 — Югославия сапында,1998 — Хорватия сапында) ойнап гол соққан тарихтағы жалғыз футболшы.

Алғашқы ірі турнирге 1996 жылы қатысып, ширек финалда Германиядан ұтылып қалды. Бірақ 1998 жылғы ӘЧ-да немістерден есе қайырып, оларды ширек финалда 3:0 есебімен ойсыратты. Жартылай финалда француздарға есе жіберген хорваттар үшінші орын үшін болған матчта Нидерланд құрамасын ұтып, қола жүлдені иеленді. Тағы бір жетістік — шабуылшы Давор Шуке 6 гол соғып, чемпионат сұрмергені атанды.

ӘЧ-2002, ЕУРО-2004, ӘЧ-2006 турнирлерінде құрама топтық турнирден аса алмады. Тек 2008 жылғы ЕУРО-да Германия, Аустрия, Польша құрамаларын ұтып, топтық турнирде мүмкін болған тоғыз ұпайды түгел жинады. Бірақ ширек финалда Түркиядан пенальти тебісу арқылы ұтылып қалды. ЕУРО-2012, ӘЧ-2014 турнирлерінде де топтан оза алмады. Ал ЕУРО-2016 чемпионатында 1/8 финалда болашақ чемпион Португалиядан 0:1 есебімен жеңілді.

Ең жарқыраған турнирі — 2018 жылғы әлем чемпионаты болды. Топтық кезеңде Аргентинаның өзін 3:0 есебімен ұтты. Ал 1/8, 1/4, жартылай финалдарда тек пенальтилер арқылы қарсыластарынан басым түсті, осы ауыр ойындарда шаршады ма, финалда Францияға қарсылық көрсете алмай, 2:4 есебімен ұтылып қалды.

## Құрамы
*ӘЧ-2018 турниріндегі*

## Бапкерлер
* Дражан Еркович, 1990—1991
*  Станко Поклепович, 1992
* Влатко Маркович, 1993
* Мирослав Блажевич, 1994—2000
* Мирко Йозич, 2000—2002
* Отто Барич, 2002—2004
* Златко Краньчар, 2004—2006
* Славен Билич, 2006—2012
* Игор Штимац, 2012—2013
* Нико Ковач,  2013—2015
* Анте Чачич,  2015—2017
* Златко Далич, 2017—қазірге дейін

## Мергендер

* Құрамада қазір де ойнап жүргендер жуан мәтінмен жазылды.

## Әлем чемпионаттарында гол соққан футболшылары

## Форма

### Негізгі формасы

### Сақтық формасы

## Сілтемелер

Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасы
Жазғы Азия ойындары 1958

**[[Азия ойындары]] 1958 жыл** (**III Азиада** ретінде де белгілі) 24 мамырдан 1 маусымға дейін Жапонияның астанасында Токиода өткізілді. Оған 1820 спортшы 16 елдерде және колониялардан 13 спорт түрлері бойынша қатысты. Халықаралық ірі спорт түрлерін өткізудегі тәжірибесі Токиоға Жазғы Олимпиада ойындары 1964 жылы мүмкіндік берді.

## Ашылу салтанаты
ІІІ Азия ойындарынан бері Азиада ойындарының жаңа дәстүрі басталды - Олимпиада алауы эстафетасына ұқсас ойындар ойындарының эстафетасы. Ол Маниладан Хосе Рисаль Мемориал орталығының стадионынан басталды, онда II Азиада өткізілді, АҚШ-тың оккупацияланған Окинава арқылы өтті, және аралдағы Кагосима Кюсю префектурасынан Жапон архипелагына саяхат жасай бастады. Ашылу рәсімдерінде Қасиетті отты Азия Олимпиадасының бірінші чемпионы — Микио Ода (ол Олимпиада-1928-де үш рет секіруде алтын медальді жеңіп алды) жақты.

## Спорт түрлері
III Азия ойындарында жарыстар 13 спорт түрінен өткізілді:
* Жеңіл атлетика
* Су спорт түрлері
** Жүзу
** Суға секіру
* Баскетбол
* Бокс
* Велоспорт
* Футбол
* Көгалдағы хоккей
* Ату
* Үстел теннисі
* Теннис
* Волейбол
* Ауыр атлетика
* Күрес
Волейбол, теннис, үстел теннисі және көгалдағы хоккей Азия ойындарының бағдарламасына алғаш рет кірді.

## Қатысушы елдер
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ойындардың нәтижелері

## Қайнарлары
* Азия Олимпиадалық Кеңесінің сайтындағы Ойындардың ресми беті 

1958
Санат:1958 жылғы спорт
Санат:Жапониядағы спорт
Жазғы Азия ойындары 1962

**[[Азия ойындары]] 1962 жыл** (**IV Азиада** ретінде де белгілі) 24 тамыз бен 4 қыркүйек аралығында 1962 жылы Индонезия астанасы Джакарта қаласында өткізілді. Оған 1460 спортшы 12 елдерде және колониялардан 13 түрлері бойынша жарысты.

4-ші Азиаданы саяси дау-дамай бастады: Азия ойындары федерациясы Индонезиямен (мұндай елдер Израиль, Қытай Республикасы және Корея Республикасы) дипломатиялық қарым-қатынастар болмаса да, оған кіретін барлық елдердің өкілдері Ойындарға виза алады деп уәде етті. Алайда араб елдерінің және Қытай Халық Республикасының қысымымен Индонезия, Израиль мен Қытай өкілдеріне виза бермеді және олар Ойындарға қатыса алмады.

## Спорт түрлері
IV Азия ойындарында жарыстар 13 спорт түрінен өткізілді:
* Жеңіл атлетика
* Бадминтон
* Баскетбол
* Бокс
* Велоспорт
* Футбол
* Көгалдағы хоккей
* Ату
* Жүзу
* Үстел теннисі
* Теннис
* Волейбол
* Күрес

Бадминтон Азия ойындарының бағдарламасына алғаш рет кірді.

## Қатысушы елдер
*  Бирма
*  Гонконг
* 
* 
* 
*  Малай Федерациясы
* 
* 
* 
* 
*  Цейлон
* 

## Ойындардың нәтижелері

## Қайнарлары
* Азия Олимпиадалық Кеңесінің сайтындағы Ойындардың ресми беті 

1962
Санат:1962 жылғы спорт
Санат:Индонезиядағы спорт
Жазғы Азия ойындары 1966

**[[Азия ойындары]] 1966 жыл** (**V Азиада** ретінде де белгілі) 9 желтоқсан мен 20 желтоқсан аралығында 1966 жылы Тайланд астанасы Бангкок қаласында өткізілді. Оған 1945 спортшы 18 елдерде және колониялардан 14 түрлері бойынша бақ сынасты. Тайвань және Израиль өткен ойындарда болған саяси даудан кейін Азия ойындарына оралды. Осы ойындарда әйелдер арасында волейболдан жарыс өтті.

## Спорт түрлері
V Азия ойындарында жарыстар 14 спорт түрінен өткізілді:
* Жеңіл атлетика
* Бадминтон
* Баскетбол
* Бокс
* Волейбол
* Велоспорт
* Футбол
* Көгалдағы хоккей
* Ату
* Жүзу
* Үстел теннисі
* Теннис
* Күрес
* Ауыр атлетика

## Қатысушы елдер
* 
*  Бирма
*  Гонконг
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Малай Федерациясы
* 
* 
* 
* 
* 
*  Цейлон
* 
* 

## Ойындардың нәтижелері

## Қайнарлары
* Азия Олимпиадалық Кеңесінің сайтындағы Ойындардың ресми беті 
* Кейбір нәтижелер 

1966
Санат:1966 жылғы спорт
Санат:Тайландтағы спорт
Камерун Ұлттық футбол құрамасы

Камерун мемлекетінің Халықаралық футбол жарыстарында намысын қорғайтын ұлттық құрамасы. Басқарушы орган - Камерун Футбол Федерациясы. Футболдан Африка чемпионатының бес дүркін чемпионы (1984, 1988, 2000, 2002, 2017).

## Тарихы
Алғашқы матчын тәуелсіздік алған соң ғана, 1960 жылы өткізіп, Франция Сомалиі құрамасын 9:2 есебімен ойсырата ұтты. 

### Әлем чемпионаттарында
Әлем чемпионатына алғаш рет 1982 жылы қатысып, үш матчтың біреуінде де ұтылған жоқ. Тек қосымша көрсеткіштері арқылы ғана Италия құрамасына екінші орынды беруге мәжбүр болды. 

Арада сегіз жыл өткен соң Италиядағы мундиалда әлемді таңғалдырып, алғашқы турда Марадона бастаған Аргентина құрамасын ұтып кетті — 1:0! Айта кетейік, бұл матчта Камерунның екі бірдей ойыншысы алаңнан қуылған-ды. Бұл табыстың кездейсоқ еместігін келесі турда да дәлелдеді: Георг Хаджи, Мариус Лэкэтуш секілді жұлдыздары бар Румыния бұлардың мықтылығын мойындады. Ал, ештеңені шешпейтін үшінші турда КСРО құрамасынан ұтыла салды (0:4). Камерун ертегісі мұнымен де бітпеді, 1/8 финалда 38 жастағы Роже Милланың шебер ойынының арқасында Колумбияны ұтты (2:1). Ширек финалда да Англияның өзімен 120 минут айқасты. Тек бұлардың қақпасына екі бірдей белгіленген 11 метрлік айып добы матч тағдырын шешті, Камерун 2:3 есебімен ұтылып, еліне қайтты.

Бұл жетістік — әзірше құраманың әлемдік додалардағы жалғыз ғана мақтанышы. 1994 жылы топтан шыға алмады, тек 42 жасар Роже Милла әлем чемпионаттарында гол соққан ең қарт футболшы атанды. 1998 жылы Камерун құрамасының еншісіне екі бірдей рекорд жазылды: құрама сапындағы 17 жасар Самуэль Это'О чемпионаттың ең жас футболшысы болып жылнамаға тіркелді, ал Ригобер Сонг әлем чемпионаттарында екі рет алаңнан қуылған тұңғыш футболшы болып тарихта қалды.

2002, 2006, 2010, 2014 жылғы Әлем чемпионаттарында топтық турнирден аса алмады.

### [[Африка Ұлттары Кубогы|Африка Ұлттары кубогында]]
Құрлықтық турнирдің финалдық кезеңіне тұңғыш рет 1970 жылы қатысты. 1972 жылы қола жүлдегер атанды. Жалпы турнирде бес рет топ жарды, соңғы рет 2017 жылы.

## Жетістіктері

* Афро-Азия ұлттары кубогы — Чемпион (1985)
* СЕМАК  кубогы (CEMAC Cup) — Чемпион (2003, 2005)
* Чемпионат УДЕАК (UDEAC Championship) — Чемпион (1984, 1986, 1987, 1989)
* Орт-Африка ойындары — Чемпион (1976, 1987)
* Африкан ойындары — Чемпион (1991, 1999, 2003, 2007)
* Африка чемпионы — 1984, 1988, 2000, 2002, 2017

## Атақты футболшылары

## Сілтемелер

* http://www.fifa.com/associations/association=cmr/index.html 

Санат:Камерун Ұлттық футбол құрамасы
Аустралия Ұлттық футбол құрамасы

**Аустралия Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Аустралия мемлекетінің атынан сынға түсетін ұлттық футбол құрама командасы. Басқарушы орган - Аустралия футбол федерациясы. 

## Тарихы
Аустралия құрамасы алғашқы рет 20 жылдары құрылды. Бірақ алғашқы ресми ойынын тек 50 жылдары ғана өткізген. 2005 жылға дейін Мұхиттық аралдар ұйымына мүше болып, аталмыш жылы Азия құрамына өтті. Содан бері Әлем чемионаттарына үздіксіз қатысып келе жатыр. Әлем чемпионаттарындағы ең ұздік көрсеткіші — 1/8 финал (2006). Мұхиттық Аралдардың төрт дүркін чемпионы. 2015 жылғы Азия чемпионы. 1997 жылы Сауд Арабиясында өткен Конфедерациялар кубогының күміс жүлдегері, 2001 жылғы Конфедерациялар кубогының қола жүлдегері. 

Әлем чемпионатына бес рет қатысқан — 1974, 2006, 2010, 2014, 2018. Тек 2006 жылы ғана топтық турнирден шығып, 1/8 финалда Италиямен кездесті. 90 минут бойы есеп ашылмай, соңғы секундтарда Аустралияның қақпасына пенальти белгіленіп, 0:1 есебімен ұтылып қалды. 

Екі құрлықта чемпион атанған әлемдегі (ОФК және АФК) жалғыз құрама.
## Құрамы
*[[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022 жылғы әлем чемпионатыдағы құрамы]]* квалификация

## Мергендер

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*1922 жылдан бергі барлық матчтары 

Санат:Аустралия Ұлттық футбол құрамасы
Жәрмеңке (ауыл)

**Жәрмеңке** — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Сайқын ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 23 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 428 адам (220 ер адам және 208 әйел адам) болса, 2009 жылы 363 адамды (179 ер адам және 184 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 172 адамды (85 ер адам және 87 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Мәмбет (Жетісу облысы)

**Мәмбет** — Жетісу облысы Көксу ауданындағы ауыл, Лабасы ауылдық округі  орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Балпық би ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 8 км-дей жерде.

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1951 жылы Куйбышев атындағы ұжымшар орталығы ретінде қаланған. Оның негізінде 1997 жылдан Мәмбетте және округке қарасты Еңбекшіқазақ, Жамбыл, Талапты ауылдарында ӨК және бірнеше шаруа қожалығы құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Көксу ауданы елді мекендері
Шонай (Батыс Қазақстан облысы)

**Шонай** — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Сайқын ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан оңтүстікке қарай 30 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 584 адам (307 ер адам және 277 әйел адам) болса, 2009 жылы 365 адамды (186 ер адам және 179 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 199 адамды (103 ер адам және 96 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Қарасай (Батыс Қазақстан облысы)

**Қарасай** — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Орда ауылдық округі құрамында болған ауыл. 2020 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 84 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады, 2009 жылы 201 адамды (103 ер адам және 98 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданының таратылған елді мекендері
Қарасу (Бөкей ордасы ауданы)

**Қарасу** (1993 ж. дейін —  *Ворошилово*) — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Орда ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 45 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 618 адам (300 ер адам және 318 әйел адам) болса, 2009 жылы 462 адамды (230 ер адам және 232 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 254 адамды (138 ер адам және 116 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Хан Ордасы (ауыл)

**Хан Ордасы** (2006 ж. дейін — *Орда*) — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданындағы ауыл, Орда ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан шығысқа қарай 47 км-дей жерде.

## Тарихы
Іргесі 1826 жылы Жәңгір-Керей ханның ұйғарымымен және тікелей басшылығымен қаланған. Бастапқы кезде ол “Хан ордасы”, 1918 жылы “Орда қаласы" деп аталған. 1928 жылдан "Орда" деп аталды. 1917–1920 жылдары ауыл Бөкей облысының, 1920–1925 жылдары Бөкей губерниясының, 1925–1928 жылдары уезінің, 1928–1952 жылдары ауданның орталығы, 1964–1997 жылдар аралығында “Орда” кеңшарының орталығы болды. Осы кеңшар негізінде 1997 жылы Орда және округке қарасты Қарасай, Қарасу, Сейітқали, Үштерек аудандарында ЖШС және бірнеше шаруа қожалықтары құрылды.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1922 адам (957 ер адам және 965 әйел адам) болса, 2009 жылы 2168 адамды (1085 ер адам және 1083 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2168 адамды (1110 ер адам және 1058 әйел адам) құрады.

## Мұражай-қорық
Хан ордасы тарихи-мәдени, архитектуралық-этнографиялық мұражай-қорығының нысандары:
*Хан сарайы ғимараты, 1828 жыл;
*Хан мешіті, қазіргі – Тәуелсіздік музейі, 1835 жыл;
*Дәрігер А.А.Сергачев үйі, қазіргі – музейдің әкімшілік ғимараты, 1830 жыл;
*Қазынашылық ғимараты, қазіргі – "Бөкей Ордасы тарихы музейі", 1867 жыл;
*Әйелдер гимназиясы, қазіргі – "Халыққа білім беру музейі", 1883 жыл;
*Аурухана ғимараты, 1872 жыл;
*Халық училищелері инспекторы Данилевскийдің үйі, қазіргі – "Тұңғыш қазақ баспаханасы" музейі, 1841 жыл;
*Жәңгір училищесі мұғалімі Ольдекоптың үйі, қазіргі – А.Тажетдиновтың мемориалдық музейі, 1841 жыл;
*Халық училищелері инспекторы А.Е.Алекторовтың үйі, қазіргі – С.Меңдешевтің мемориалдық музейі, 1842 жыл;
*А.Оразбаева тұрған Халық училищелері инспекторы И.И.Проскуряковтың үйі, 1842 жыл;
*Аурухана ғимараты, қазіргі – Денсаулық сақтау мемориалдық музейі, 1852 жыл;
*Халық училищелері инспекторы А.А.Воскресенскийдің үйі, қазіргі – Табиғат музейі, 1890 жыл;
*Хан Жәңгір кесенесі, 1997 жыл;
*Күйші Дәулеткерей кесенесі, 2000 жыл;
*Ғалым М.Бабажанов кесенесі, 2001 жыл;
*Тарғын мектебі ғимараты, қазіргі – Педтехникум, 1868 жыл

Zhangir_Khan_Mausoleum.jpg|Жәңгір хан кесенесі
Khan_Ordasy_Treasury.jpg|Қазынашылық ғимараты
## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстанның қала статусынан айырылған елді мекендері
Үштерек (Батыс Қазақстан облысы)

**Үштерек** — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Орда ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 58 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 690 адам (350 ер адам және 340 әйел адам) болса, 2009 жылы 284 адамды (143 ер адам және 141 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 128 адамды (67 ер адам және 61 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Сейітқали

**Сейітқали** — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Орда ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан шығысқа қарай 65 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 841 адам (429 ер адам және 412 әйел адам) болса, 2009 жылы 479 адамды (225 ер адам және 254 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 220 адамды (124 ер адам және 96 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Гондурас Ұлттық футбол құрамасы

**Гондурас Ұлттық футбол құрама командасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Гондурас мемлекетінің атынан сынға түсетін құрама. 1951 жылдан бері ФИФА мүшесі. 2001 жылы ФИФА рейтигінде 20-орынға дейін көтерілген. Жаттықтырушысы — Хосе Луис Пинто (Колумбия). Капитаны — Ноэн Вальядарес.

## Жетістіктері
* КОНКАКАФ кубогының чемпионы — 1981
* Америка кубогының қола жүлдегері — 2001
* Орталық Америка кубогының үш дүркін жеңімпазы — 1993, 1995, 2011, 2017

## Гондурас әлем чемпионаттарында

## Танымал ойыншылары
* Карлос Павон  
* Амадо Гевара 
* Мильтон Нуньес 
* Иван Герреро  
* Данило Турсиос 
* Хулио Сесар де Леон 
* Ноэль Вальядарес 
* Уилсон Паласиос 
* Самуэль Кабальеро 
* Давид Суасо 
* Карло Костли 
* Хаиро Мартинес
## Сілтемелер
*Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Гондурас Ұлттық футбол құрамасы
Нигерия Ұлттық футбол құрамасы

**Нигерия Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Нигерия мемлекетінің намысын қорғайтын ұлттық құрама. Басқарушы ұйым — Нигерия футбол федерациясы

Африка құрлығындағы күшті ұжымдардың бірі. 1994, 1998, 2002, 2010, 2014, 2018 жылдары Әлем чемпионатына қатысқан. Африканың үш дүркін чемпионы (1980, 1994,2013). 1996 жылы Атлантада өткен Жазғы Олимпиада Ойындарының чемпионы. 

## Құрама жайлы фактілер
* Нигерия құрамасы әлем чемпионаттарында көбіне Аргентинамен бір топқа түскен (1994, 2002, 2010, 2014, 2018). Бәрінде де бір доп айырмашылығымен ұтылған (тиісінше — 1:2, 0:1, 0:1, 2:3, 1:2)
* Құраманың ең жақсы табысы 1/8 финал. 1994 жылы Италияны 1:0 есебімен ұтып тұрып, Роберто Баджоны тұсай алмады. Нәтижесінде 1:2 есебімен ұтылып қалды. Арада төрт жыл өткен соң осы кезеңде Данияға жол берді — 1:4. 2014 жылы 1/8 финалда 0:2 есебімен Францияға жол берді.

## Көп матч өткізгендер

## Көп гол соққандар

## Дереккөздер

Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасы
Баскетбол жазғы Азия ойындарында 2014

Баскетбол бойынша жарыстар Жазғы Азия ойындары 2014-те 36 жүлде ұсынды, олар үшін сыйлықтар берілді. Олар 20 қыркүйектен 3 қазанға дейін 2014 жылы өтті. Инчхондағы Самсан халықаралық аренасының сыйымдылығы 7406 адам, сондай-ақ Хвацеун, 5,158 адам болатын Хвасон спорт комплексі.

## Медальдар

### Жалпы есеп

### Медалистер

## Нәтижелер

### Ерлер

#### Командалар

#### Өнер көрсету нәтижесі

### Әйелдер

#### Командалар

#### Өнер көрсету нәтижесі

## Дереккөздер

Санат:2014 жыл баскетболда
Науша

**Науша** — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы, Ұялы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 146 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 92 адам (49 ер адам және 43 әйел адам) болса, 2009 жылы 18 адамды (7 ер адам және 11 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөкей ордасы ауданының таратылған елді мекендері
Достық ауылдық округі (Бөрлі ауданы)

**Достық ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы әкімшілік бірлік. 2020 жылға дейін *Александров ауылдық округі* деп аталды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Достық ауылы кіреді. Орталығы – Достық ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 405 адамды (216 ер адам және 189 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бөрлі ауданы ауылдық округтері