open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ақбастау ауылдық округі

**Ақбастау ауылдық округі**:
* Ақбастау ауылдық округі – Жамбыл облысы, Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Ақбастау ауылдық округі – Қарағанды облысы, Абай ауданындағы  әкімшілік бірлік.
* Ақбастау ауылдық округі – Түркістан облысы, Бәйдібек ауданындағы әкімшілік бірлік.
Албания Ұлттық футбол құрамасы

**Албания Ұлттық футбол құрама командасы** —Албанияны халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады.  Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Албания футбол қауымдастығының қол астында бақылауда болады. Ешқашан әлем чемпионаттарының финалдарында ойнап көрген емес.

## Тарихы

### ЕУРО-2016
2016 жылы тұңғыш рет Еуропа чемпионатына қатысты. Франция, Швейцария, Румыния клубтарымен бір топқа түсіп, алғашқы ойында Швейцариядан ұтылып қалды. Келесі турда Франциямен 90 минут бойы тең ойнады. Бірақ төреші қосқан минуттарда екі гол жіберіп алды. Соңғы турда күтпеген жерде Румынияны 1:0 есебімен ұтып кетті. Ойын тағдырын шешкен тарихи голды 43 минутта Армандо Садику енгізді.

Топта үшінші орын алғанымен, келесі турға шығуға қосымша көрсеткіштері аздық қылды.

## Құрамы

: *Ойындары мен голдары 14 қазан 2019 күнгі*

## Сілтемелер
* AlbaniaSoccer.com 
* AIFR archive of results: 1946—2000/01 
* Албаниялық футбол жаңалықтары
* Албаниялық футбол жаңалықтары және жанкүйерлер клубы
* Албания ұлттық құрамасының құрамы 2013

## Дереккөздер


Санат:Албания Ұлттық футбол құрамасы
Airbus CC-150 Polaris

**Airbus CC-150 Polaris** — Airbus A310-300 жолаушы ұшағының негізінде жасалған әскери ұшақ. Ұшақ A310-300-ді қайта жабдықтау арқылы Канада ӘӘК-не арналып жасалды. Барлығы 5 ұшақ жасалды.

## Нұсқалары
### CC-150
* 1 VIP-ұшақ
* 2 әскери-көліктік ұшақ
### CC-150T
* 2 жанармай құюшы/әскери-көліктік ұшақ

## Қолданушылары
;
* Канада Корольдік әскери әуе күштері

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Airbus A310
* Airbus A310 MRTT
* Airbus A330 MRTT

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Airbus ұшақтары
Санат:Әскери ұшақтар
Спагетти-вестерн

**Спагетти-вестерн** — 1960-шы жылдары Италияда пайда болған вестерн-фильмдерінің жанры. 1960 және 1970 жылдарының аралығында шамамен 600 спагетти-вестерн түсірілген болатын. Көптеген кинолардың ландшафттары Испанияның және Италияның шөл далаларынаң алынған. Ол жерлер Америкалық батыстың кейпіне қатты ұқсағандықтан вестерн-режисерлер үшін өте қолайлы болды. Сонымен қатар, кино түсірілетін жерлерде Батыс Американың архитектурасына тән қалашықтар орнатылған. Бір қызығы кино өнеріндегі ең таңдаулы вестерн болып "Жақсы, жаман, жауыз" (итал. Il buono, il brutto, il cattivo) саналады (IMDb сайтында 5-ші орын). Ал бұл - спагетти-вестерн.

## Кең-танымал спагетти-вестерндер
* «Бірнеше доллар үшін» (итал. Per un pugno di dollari) (1964)
* «Біршама долларға көбірек» (итал. Per qualche dollaro in più) (1965)
* «Жақсы, жаман, жауыз» (итал. Il buono, il brutto, il cattivo) (1966)
* «Джанго» (итал. Django) (1966)
* «Қаһарлы күндер» (итал. I giorni dell’ira) (1967)
* «Ат үстінде мерт болу» (итал. Da uomo a uomo, ағылш. Death Rides a Horse)(1967)
* «Бетпе бет» (1967)
* «Құдай кешірер, ал мен - жоқ!» (итал. Dio perdona… io no!) (1967)
* «Үндемес» (итал. Il grande silenzio) (1968)
* «Жабайы Батыста» (итал.C’era una volta il West) (1968)
* «Азат етілген Джанго» (ағылш. Django Unchained) (2012)

## Сыртқы сілтемелер
*http://www.spaghetti-western.net спагетти-вестерн фильмдерінің қоры
*10,000 WAYS TO DIE (1978) спагетти-вестерн фильмдерінің жанры туралы ақпарат көзі 

Санат:Спагетти-вестерндер
Санат:Жанрлары бойынша Италия фильмдері
Airbus A330 MRTT

**Airbus A330 MRTT** (Multi Role Tanker Transport — «көпнысанды жанармай құюшы») Airbus A330-200 ұшағы негізінде жасалып шығарылған жанармай құюшы ұшақ. Ұшаққа тапсырыстар Аустралия (KC-30A атауымен), Ұлыбритания (Voyager атауымен), БАӘ және Сауд Арабиясынан түседі. Сонымен қатар АҚШ ӘӘК-не ұшақ KC-45 атауымен ұсынылған.

## Нұсқалары
### A330 MRTT
Airbus Military компаниясының мамандарымен Airbus A330-200 ұшағын қайта жабдықту арқылы жасалынған жанармай құюшы ұшақ

### KC-30A
Аустралия ӘӘК арналып жасалынған A330 MRTT ұшағының белгіленуі (атауы). Ұшақта әуеде жанармай құюға арналған 2 қанат асты жанармай құю агрегаты мен жанармай құю штангасы бар.

### KC-45A
АҚШ ӘӘК арналып жасалынған A330 MRTT ұшағының белгіленуі (атауы). Ұшақта әуеде жанармай құюға арналған 2 қанат асты жанармай құю агрегаты мен жанармай құю штангасы бар.
### Voyager KC2
Ұлыбритания Корольдік ӘӘК арналып жасалынған A330 MRTT ұшағының белгіленуі (атауы). Ұшақта әуеде жанармай құюға арналған 2 қанат асты жанармай құю агрегаты бар.
### Voyager KC3
Ұлыбритания Корольдік ӘӘК арналып жасалынған A330 MRTT ұшағының белгіленуі (атауы). Ұшақта әуеде жанармай құюға арналған 2 қанат асты жанармай құю агрегаты мен жанармай құю штангасы бар.

## Қолданушылары

;
* Аустралия ӘӘК:  4 қолданыста, 1 тапсырыс берілген. Басты тапсырыс беруші 

;
* Сауд Арабиясы ӘӘК: 6 тапсырыс берілген.

;
* БАӘ ӘӘК: 3 тапсырыс берілген.

;
* Ұлыбритания Корольдік ӘӘК: 14 тапсырыс берілген (7 KC2, 5 KC3 + 2 KC3-ке қайта жабдықтау үшін). Бірінші ұшақ 2012 жылы тапсырылды.

## Дереккөздер


Санат:Airbus ұшақтары
Санат:Әскери ұшақтар
Амбидекстрия

**Амбидекстрия** (лат. *ambo* ---  «екеу» және лат. *dextera* --- «оң қол») --- табиғи немесе шынықтырып екі қолдың бірдей дамуы, екеуінің біреуі де артық дамуынсыз жұмыс істеуі және адамның козғалу күшін сол қолымен де оң қолымен де бірдей жылдамдықпен және нәтижелілікпен орындау қабілеті. Амбидекстрларда бас миының жартышарлардың екеуі де бірдей дамыған, осындай адамдар әр түрлі жағдайларды тез бағалап, шешімді тез қабылдайды. Кері жағдайда, екі қолмен бірдей жұмыс істей алмаса, оны, амбисинистрия деп атайды.

## Амбидекстрлер арасындағы әйгілі адамдар
Никола Тесла («Кезінде мен солақай болатынмын, сәйкесінше оң қолымның күш-қуаты аз болды, ал қазір мен екі қолыммен де бірдей пайдалана аламын». «Менің өнертабыстарым». Н. Тесла).

Леонардо да Винчи

Ронни О’Салливан

Мартина Навратилова

Джими Хендрикс — Ол гитарада оң қолымен де, сол қолымен де ойнай алады.

Святослав Вакарчук
Владимир Сутеев

Андрей Сахаров

Даниил Светлов

Хайден Кристенсен — оң қолымен жазады, ал хоккейде сырғытпа таяқты сол колында ұстап ойнайды.

Роберт Бейден-Пауэлл

Сигэру Миямото

Гарри Трумэн

Джеймс Вудс

Пол Маккартни

Ринго Старр — кейбір бейнематериалдарында хай-хэтте сол қолымен соғады (Бірақ оңақайлар оң қолымен соғады), ал жұмыс хай-хэкте оң қолымен соғады	 

Боб Коузин

Тофер Грейс

Мария Шарапова

Ноэль Галлахер

Дик Ван Дайк

Том Круз

Пау Гасоль

Владимир Путин

Курт Кобейн —гитарада сол қолымен ойнады, ал өзі оң қолымен жазады.

Хамасаки, Аюми

Майкл Анджело Батио — біреге гитаршы, тэппингпен қарама-қарсы бақытта орналасқан екі грифта гитарада ойнайды. Бір грифта Майкл сол қолымен ойнаса, екіншісінде 
– оң қолымен ойнайды.

Том Арайа —оңақай сияқты гитарада ойнаса да, өзі солақай.

Матьё, Мирей — француз эстрада әншісі.

Дмитрий Миллер
Михаил Ломоносов

Тилль Линдеманн

Адам Леван

Василий Уткин

Дмитрий Назаров - оң қолымен жазса да, сол қолымен заттарды лақтырып, кеседі.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Мидың атқарымдық үйлесімсіздігі және оның балалардың сөйлеу қабілеттілігінің дамуы // «Психология сұрақтары» журналы. — 1982.
* Туылғанға дейінгі және кейінгі сабақтар. Амбидекстрияға жол.
* Мидың гармоникалық даму мектебі Оберукост клубы

### Видео
* http://www.youtube.com/watch?v=HiDaYhq47Ds
Галицино (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Галицино** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Володар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Саумалкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 5 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 210 адам (94 ер адам және 116 әйел адам) болса, 2009 жылы 81 адамды (37 ер адам және 44 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Рёло үшбұрышы

## Рёло үшбұрышы
** Рёло үшбұрышы ** - бірдей үш шеңбердің қиылысу аумағымен шектелген жазықтық фигура. Рёло үшбұрышын Франц Рело ойлап тапқан жоқ,бірақ осы үшбұрышты көп зертегендіктен, оның құрметтіне осы үшбұрышты оның атымен аталды. Франц Рело- атақты неміс ғалымы, инженер. Ол 1829 және 1905 жылдар аралығында өмір сүрді. Рёло үшбұрышы шеңбердің маңызды қасиеттерімен ерекшеленеді.
## Салу жолдары
Осы үшбұрышты салу оңай.Оның 2 салу жолдары бар.
1)Қағаздың бетіне 3 бірдей қиылысатын шеңберлерін салып, олардың ортақ қиылысу жері – рёло үшбұрышы болып табылады.
2)Біріншіден, қағазға тең қабырғалы үшбұрышты саламыз. Содан кейін осы үшбұрыштың төбелерімен өтетін доғалар саламыз. 

Сурет:Construction_of_Reuleaux_triangle.svg|рёло үшбұрышының салынуы
Сурет:ReuleauxTriangle.svg |рёло үшбұрышының  салынуы

## Рёло үшбұрыштың қасиеттері

Сурет:Reuleaux triangle Animation.gif |рёло үшбұрышының шаршы ішінде айналуы 

Рёло үшбұрышы шеңбер сияқты қалай айналдырса да, оның ені бірдей болады. Осыны біз 1 суретте көре аламыз, және біз осы үшбұрыштың шаршының барлық 4 қабырғаларына жанасуын көре аламыз.
Рёло үшбұрыштың тағы бір ерекшелігі – ені үнемі тең фигуралардың арасында ауданы ең кіші болады, сондықтан оны қолдануға тиімді.
## Рёло үшбұрыштың қолданылуы
### Ванкель іштен тұтанатын қозғалтқышы
Рёло үшбұрышы автомобильдің іштен тұтанатын қозғалтқыштарда да қолданылады.  

Сурет:Wankel_Cycle_anim.gif|Ванкель іштен тұтанатын қозғалтқышы

Осы іштен тұтанатын қозғалтқышты 1957 жылы неміс инженері Ф.Ванкель ойлап тапты.Рёло үшбұрышы  әрдайым  іштен тұтанатын қозғалтқыштың қабырғалармен жанасады, сондықтан іштен тұтанатын қозғалтқышта 3 тұйық кеңістік пайда болады. Осы кеңістіктерде отын тұтынады.60-шы жылдардың ортасында Ванкель 
іштен тұтанатын қозғалтқышты алғаш рет  NSU Prince Spyder-машинасында қолданылған.1974 жылы ВАЗ машиналарда Ванкель  іштен тұтанатын қозғалтқышты қолданылады. Қазіргі кезде Mazda RX-8 Hydrogen RE машинасында 
Ванкель іштен тұтанатын қозғалтқыш қолданылады. Осы қозғалтқышы бар машиналар  сутекпен де, бензинмен де жүруі мүмкін.
### Грейфер механизмі
Рёло үшбұрышы грейфер механизмде қолданылады. Грейфер механизмі кинопроекторларда қолданылады. Ол пленканың кадрлерін ауыстырады

Сурет:Luch2_greifer.gif|Грейфер механизмі

## Рёло үшбұрышының архитектурада қолданылуы
Рёло үшбұрышы готикалық стильде жасалған соборларда қолданылады.

Сурет:Reuleaux triangle shaped window of Sint-Salvatorskathedraal, Bruges.jpg|
Сурет:KölnTriangle (Flight over Cologne).jpg|
Сурет:Reuleaux triangles on a window of Onze-Lieve-Vrouwekerk, Bruges 2.jpg|


## Дереккөздер
2013 жылғы жазғы Универсиаданың медальдар санағы

2013 жылғы 6 - 17 шілде күндері аралығында ресейлік Қазан қаласында өткен жазғы Универсиаданың медальдар санағы. 23 олимпиадалық  және 4 олимпиадалық емес спорт түрінен 351 медальдар комплекті ойнатылды.

Универсиададағы алғашқы алтын медальға австралиялық Саманта Миллс 281,40 ұпаймен 1 метрлік трамплиннен суға секіруде қол жеткізді, күміс және қола медельдарға тиісінше қытайлық Цзя Дунцзинь және Ван Литин ие болды.

Ұйымдастырушы елдің алғашқы медальін 3 метрлік трамплиннен суға секіруде Евгений Кузнецов Универсиада чемпионы атанып алтын медальды олжады, қытайлық Линь Цзинь және Цинь Тянь тиісінше күміс және қола медальдарына қол жеткізді.

## Медальдар санағы
thumb|200px|2013 жылғы Универсиаданың медальдары

2013 жылдың 17 шілдесіне қарай мәлімет:

## Тағы қараңыз
* Жазғы Универсиада 2013

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* 2013 жылғы Универсиаданың ресми сайты 
* 2013 жылғы Универсиаданың ресми сайты  

Санат:Универсиада
Швейцария Ұлттық футбол құрамасы

**Швейцария Ұлттық футбол құрама командасы** (, , ,  бейресми лақабы *Nati*) — Швейцарияны халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Швейцария футбол одағы қол астында бақылауда болады.

## Тарихы

### Әлем чемпионаттарында

### Еуропа чемпионаттарында

## Құрамы
ӘЧ-2018

## Рекордшылары

: *3 шілде 2018*
### Ардагерлер

### Мергендер

Қазір де құрамада ойнайтындар жуан әріппен жазылған.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Швейцария футбол одағының ресми сайты
* Швейцария ұлттық құрамасы ойындарының статистикасы
* Швейцария — Германия (24.4.1941, Берн) матчының бейне кинохроникасы 

Санат:Швейцария Ұлттық футбол құрамасы
Куаңжу

**Куаңжу́** — ауқымы бойынша Оңтүстік Кореядағы 6 орынды алатын қала. Куаңжу ешбір провинция құрамына кірмейтін тікелей орталыққа бағынатын қала. Бірақ бұл жерде Чолла-Намдо провинциясының үкіметі орналасқан.

## Тарихы
Қаланың негізі б.з.д 57 жылы салынған. Пэкче мемлекетінің әкімшілік орталықтарының бірі болған. Бұл жерде корей поэзиясының стилі — *[[каса]]* пайда болған.

1914 жылы қаланы Сеулмен теміржол арқылы біріктірген. Осыдан кейін бұл жердегі өнер кәсіп қарқынды дами бастады.

1929 жылы, яғни, Жапонияның отарлық саясаты кезінде, жапон және корей студенттері арасында аймақтық қақтығыстар орын алды.

1980 жылдың 18 мамыры мен 27 мамыры аралығында Куаңжу көтерілісі (кор. 광주 민주화 운동, Gwangju minjuhwa undong; "Куаңжу демократияландыру қолғалысы") өткен. Бұл көтеріліс наразылық акциясы бола, мемлекеттік күштер қатысушыларды аяусыз басып-жаншып өткен оқиға болып тарихта қалған.
Коми тілі

**Коми тілі** () — коми-зырян және коми-пермяк халықтарыныӊ тілі. Ресей Федерациясының Коми Республикасында және Пермь өлкесінде, сондай-ақ Киров облысының солтүстік-шығысында, Кола түбегінде және Сібірдің әртүрлі аудандарында таралған. Сөйлеушілер саны 219 мың адам (2010 ж. санақ).

## Əліпби

## Дереккөздер


Санат:Ресей тілдері
Санат:Фин-угор тілдері
Big Time Rush

**Big Time Rush** -  2009 жылы Лос-Анжелесте құрылған америкалық бой-бэнд. Топ мүшелері - Кендалл Шмидт, Джеймс Маслоу, Карлос Пена және Логан Хендерсон.

## Топ мүшелері

Кендалл Шмидт - 1990 жылдың 2 қарашасында туған. Американдық актер мен әнші.

Джеймс Маслоу - 1990 жылдың 16 шілдесінде туған. Джеймс 6 жасында жасында өлең айта бастады.

Логан Хендерсон - 1989 жылдың 14 қыркүйегінде туған. Американдық композитор, әнші, актер және продюсер. Логан өлең айтуды жақсы көрді, бірақ өзін әнші деп санамаған.

Карлос Пена - 1989 жылдың 15 тамызында туған. Американдық әнші, актер және биші.

## Телехикая

2009 жылдың 8 қарашасында Nickelodeon телеарнасында «Big Time Rush» телехикаясы шықты. Алғашқы бөлімі «Big Time Audition» деп аталды. Ол 2011 жылы 18 қаңтарда 7 100 000 көрермен жинады. Телехикаяның идея авторы - Скотт Фэллоус. Телехикаяның жанры - комедия.

## Тарихы

## Дискография

**Студиялық альбомдары**

*«Big Time Rush» (2010)
*«Elevate» (2011)
*«24/seven» (2013)

**Бейне клиптері**

*«Big Time Rush» (2010)
*«Any Kind of Guy» (2010)
*«Halfway There» (2010)
*«Famous» (2010)
*«City is Ours» (2010)
*«Til I Forget About You» (2010)
*«Stuck» (2010)
*«Big Night» (2010)
*«Boyfriend» (2011)
*«Worldwide» (2011)
*«If I Ruled the World» (2011)
*«Music Sounds Better with U» (2011)
*«Time of Our Life» (2012)
*«Elevate» (2012)
*«Windows Down» (2012)
*«Like Nobody's Around» (2013)
*«Confetti Falling» (2013)
*«24/seven» (2013)
*«We Are» (2013)

**Саундтректер**

*«Holiday Bundle EP» (2010)
*«Big Time Movie EP» (2012)

Санат:2009 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Алтыбуынды өлең

**Алтыбуынды өлең** – әр тармағы үш буынды екі бунақтан құралатын өлең өлшемі. Өлеңнің бір шумақтағы тармақтары бір өңкей буыннан құралады. Біздің өлең құрылыстарында негізге алатынымыз шумақ. Абай Құнанбайұлы шығармашылығынан бастап қазақ поэзиясында кең қолданылып келеді. Мысалы, Абайдың „Көзімнің қарасы“ өлеңіндегі Көзімнің қарасыКөңілімнің санасыБітпеді іштегіҒашықтық жарасы- деген шумақ Абай өленінің нақты үлгісі болып табылады.

Санат:Қазақ әдебиеті
Футболдан Еуропа чемпионаты

**Футболдан Еуропа чемпионаты** () — УЕФА басшылығымен өткізілетін ұлттық құрамалар арасындағы ең негізгі жарыс. 1960 жылдан бастап жарыс 4 жылда бір рет Футболдан әлем чемпионаттарының арасында өткізіліп тұрады.  Турнир басында **Еуропа ұлттарының кубогы** деп аталды, ал  1968 жылы атауын **Футболдан Еуропа чемпионатына** ауыстырды, ал турнир болса ресми мәртебесін алды.

## Тарихы
Алғашқы Еуропа чемпионаты 1960 жылы Францияда өткізілді. Франция - Eуропа чемпионатын үш рет өткізген жалғыз ел. 1984, 2016 жылдары да турнир осы елдe өтті.

1980 жылға дейін финалдық турнирлерге тек төрт құрама ғана қатысты. 1980-1992 жылдары сегіз құрамаға көбейтілді. Ал 1996-2012 жылдары 16 құрама қатысты. 2016 жылдан бастап 24 құрама қатысатын болды. 

1980 жылға дейін үшінші орын иесін анықтау үшін матч өткізіліп тұрды. 1984 жылдан бастап үшінші орын үшін ойналмайтын болды, жартылай финалда жеңілген екі құрама да қола жүлдегер атана беретін болды.

## Қатысушылар
Финалдық турнирлерге 38 құрама қатысты

## Жүлдегерлер

## Жалпы медальдар саны

## Мергендер
**14 гол**

*  Криштиану Роналду **9 гол**
*  Мишель Платини (Франция)

**7 гол**
*  Алан Ширер (Англия)
*  Антуанн Гризманн (Франция)
**6 гол**
*  Антуан Гризманн (Франция)
*  Тьерри Анри (Франция)
*  Златан Ибрагимович (Швеция)
*  Патрик Клюйверт (Нидерланды)
*  Руд ван Нистелрой (Нидерланды)
*  Нуну Гомеш (Португалия)
*  Уэйн Руни (Англия)
* Ромелу Лукаку (Бельгия)
**5 гол**
*  Милан Барош (Чехия)
*  Марко ван Бастен (Нидерланды)
*  Зинедин Зидан (Франция)
*  Юрген Клинсманн (Германия)
*  Саво Милошевич (Югославия)
*  Фернандо Торрес (Испания)
*  Марио Гомес (Германия)
* Патрик Шик (Чехия)

## Дереккөздер


## Сілтемелер
* Футбол жанкүерлерінің аумағындағы барлық Еуропа чемпионаттарының тарихы мен статистикасы
* Еуропа чемпионатының өткізілу тарихы мен ережелері 
* Еуропа чемпионаты soccer-stat.ru сайтында
* ГОЛ! сайтындағы Еуропа чемпионаттарының тарихы 

Санат:Футбол кубоктары
Санат:Футболдан Еуропа чемпионаты
Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары
Ысқыш Боб Шаршы Шалбар

**Ысқыш Боб Шаршы Шалбар** () — Америкалық мультсериал. 1999 жылдың 17 шілдесінде шығарылған. Бұл мультсериал Тынық мұхитының астындағы Бикини Боттом атты қалада түсірілген. Қазақстанда бұл сериал NTK арнасында орыс дубляжымен, кейін КТК арнасында көрсетіліп, қазір Nickelodeon арнасында көрсетілуде.

## Кейіпкерлер

* **Ысқыш Боб** (**Спанч Боб**) – мультсериалдың басты кейіпкері. Ананас үйде Гэрри атты ұлуымен бірге тұрады. Медуза аулағанды жақсы көреді.

* **[[Патрик Стар]]** (**Патрик Жұлдыз**) – Ысқыш Бобтың көршісі және оның жан досы.

* **Сквидвард Тэнтаклс** – Үйі Патрик пен Ысқыш Бобтың үйлерінің ортасында орналасқан. Сол екі досты жек көреді. Менмен, тәкәппар сегізаяқ.

* **Крабс мырза** – қызыл ашкөз краб, жасөспірім Перл атты қызын жалғыз тәрбиелейді.

* **Сэнди Чикс** – Техастан келген тиін, су астында тыныс алу үшін скафандр киіп жүреді.

* **Планктон** - Красти Крабқа қарама қарсы Қоқыс шелегінде әйелі Каренмен тұрады. Жалғыз көзді планктон. Юджин Крабстың құпия рецептісін тауып алғысы келеді.

## Эпизодтар тізімі

## Сілтемелер

* 
* 

Санат:Медиа франшизалар
Санат:АҚШ мультсериалдары
Санат:Nickelodeon телебағдарламалары
Протон (айрық)

* Протон – атом құрамындағы элементар бөлшек.
* Протон – ауыр кластағы зымыран-тасығыш.
Зымыран-тасығыш

[thumb|200px|«Звезда» модулі бар [Протон зымыран-тасығышы|«Протон-К» зымыранын Халықаралық ғарыш станциясына ұшыру сәті]]

**Зымыран-тасығыш** (, ) — реактивті қозғалыс (зымыран) принципі бойынша әрекет ететін және пайдалы жүктемені ғарыш кеңістігіне шығаруға арналған аппарат.

Санат:Зымыран-тасығыштар
Әлем елдерінің тізімі

Бұл мақалада әлемнің күллі тәуелсіз және тәуелді елдер тізімі берілген. Әлемнің жалпы елдер саны — 211.

## Тәуелсіз елдер
* 193 тәуелсіз мемлекет — Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшелері:

* 2 тәуелсіз мемлекет — БҰҰ-ның мүшесі емес, бірақ тұрақты қараушылары болып саналады:

## Жартылай мойындалған мемлекеттер
* 6 мемлекеттің тәуелсіздігін БҰҰ-ның азшылық мүшелері мойындады, олар:

* 2 мемлекеттің тәуелсіздігін БҰҰ-ның мүшелері мойындамады, бірақ кейбір жартылай мойындалған мемлекеттер мойындады, олар:

## Сыртқы сілтемелер
* How many countries are there in the world? an article by David Madore on this unanswarable question

## Тағы қараңыз
*Шертілетін Әлем картасы

Санат:Ел тізімдері
Санат:Тізімдер
Яһуда Амандықов

**Яһуда Амандықов** 1935 жылы Түркістан облысы, Созақ ауданында дүниеге келген. 1953 жылы Созақ орта мектебін бітірген соң, 1962 жылы Шымкент педагогикалық институтының филология факультетін бітірді.

Арғын тайпасының Тарақты руынан шыққан.

Филология ғылымдарының кандитаты. Жамбылтанушы ғалым.

Композитор. *Қаратауым *және *Түркістан *әндерінің авторы.

## Шығармашылығы
1957 жылдан 1976 жылдар арасында үздіксіз облыстық, аудандық 80-150 кісілік хор-капелласын басқарды.

Сол Созақ аудандық хор-капелласы 1975 жылғы Таллинде өткен халықаралық фестивальге қатысып, елге үлкен жүлдемен оралған.

Яһанның әндері 1954 жылдан халық арасына кең тараған.

Республикалық ұлт-аспаптар оркестрі “Отырар сазының”, Қазақ радиосының эстрадалық оркестрінің, Ішкі істер министрлігінің эстрадалық-симфониялық оркестрінің репертуарларынан Яһуда Амандықовтың әндері 1978 жылдан бері түскен емес.
## Сыртқы сілтемелер
* http://www.egemen.kz/indexold.php?act=readarticle&id=3103
## Дереккөздер


Санат:1935 жылы туғандар
Санат:Түркістан облысында туғандар
Санат:Қазақстан филологтары
Санат:Қазақстан сазгерлері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Тропикалық ормандардағы жануарлар

Тропикалық орман - Оңтүстік және Шығыс Азияда мұхиттан үздіксіз соғатын жел - пассатар мен муссондар бар. Сондықтан сол жақ үнемі ылғалды, онда қабатты батпақты ормандар кездеседі. Бұл тропикалық белдеу аймағы деп аталады.

## Жануарлар

***Гималай Аюы** - қоңыр аюға қарағанда денесі шағын, сымбаттырақ, тұмсығы да жіңішке. Жүні қара , қалың әрі үлпілдек. Шөп қоректі. Жыртқыштығын көп көрсетпейді.

***Үлкен панда** , немесе **бамбук аюы** Оңтүстік Қытайың тауларын мекендейді. Жалпақ табандарында күшті тырнағы болады. Оның аяқтарында басқаларына қарсы орналасқаналтыншы бармағы да бар. Олар бамбуктың жұмыр сабағын ұстауға көмектеседі. Олар ұзақ ұйқыға жатпайды.

***Үнді тырнасы** немесе **антигона** - өте сенгіш құс. Қолға тез үйренеді, кейде тіпті күзетші - иттің де орның жоқтатпайды. Үндістанды , Бирманы , Камбоджаны, Вьетнамды мекендейді. Өсімдіктерді , кесіркелерді , жыландар мен моюсктерді жейді.

***Тауыс (павлин)** үй тауығының алыстан қосылатын тұқымдасы. Тамағын жерден тауып жейді. Жұмыртқаны жарып шыққан балапандарының үсті өалың мамықты болады.

***Гаур** ірі , күшті бұқа. Жүні қысқа болғанмен , тығыз тұрады. Мүйізі метрден аса ұзын болады.

## Дереккөздер

1999Москва. РОСМЕН.Алматыкітап
Қаракемер ауылдық округі (Жамбыл ауданы)

**Қаракемер ауылдық округі** — Жамбыл облысы, Жамбыл ауданындағы ауылдық әкімшілік бірлік. Жер көлемі - 21295 га.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қаракемер, Құмтүйін, Сеңгірбай елді мекендері қарайды. Ауылдық округте Төле би атындағы, Ильич атындағы орта мектептер, ауылдық клуб, кітапхана, дәрігерлік амбулатория, 2 медициналық пункт бар.

## Ауыл маңы табиғаты
**Сұлукөл** - су қоймасы, қолдан жасалған көл, сол кездегі аудан басшылары айналасына сәнді талдар егіп, жұрт демалатын орынға айналдырмақшы болған, кейін қараусыз қалып, келіп құятын суы болмағандықтан көлдің суы тартылып қалған, шағын көлшік.
**Көкіштің көлі** - сол маңның иесі, шаруашылығы ерте домалаған Көкіш деген байдың жайлауы болған деседі. Ол көлге де құятын су көздері болмағандықтан тартылып кеткен, қазіргі кезде шағын көлшік.
Ауылдық округта 2 **Төрткүл төбешігі** бар. Төрткүл кезінде бекініс болған, биіктігі 6 м, ені мен ұзындығы 120 х 30 м қорғандар қалдығы.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) ауылдық округтері
Тастөбе (Жамбыл ауданы)

**Тастөбе** – ортағасырлық қала орны, Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. 

## Географиялық орны
Жамбыл ауданы Көлқайнар ауылдық округіне қарасты Тастөбе ауылынан солтүстікке қарай 300 м жерде. 

## Зерттелуі
Қалашықты 1898 жылы В.А. Каллаур, 1936 жылы Жетісу археологиялық экспедициясы (жетекшісі А.Н. Бернштам), 1978 жылы Жамбыл облыстық тарихи-өлкетану мұражайының экспедициясы зерттеген. 

## Сипаты
Ескерткіш үш бөліктен тұрады. Алғашқысы – дөңгелек төбе, биіктігі 18 м, диам. 100 м-ге жуық; екіншісі – осы төбені барлық жағынан қоршаған, өлшемдері солтүстіктен оңтүстікке қарай – 130 м, шығыстан батысқа қарай – 170 м террасадан тұрады; орт. бөлігі ормен бөлінген. Негізгі төбеден оңтүстік-батысқа қарай 30 м жерде өлшемдері 80 - 50 м, биіктігі 2,5 м, шығыстан-батысқа қарай созылыңқы бекіністің қалдығы сақталған; үшіншісі – негізгі төбеден солтүстікке қарай 50 м жерде орналасқан. Оның табанының аумағы 90 - 70 м.
Қалашықтың үстінен қыш ыдыстардың, күйдірілген кірпіштің сынықтары кездеседі. Археологиялық қазба барысында табылған заттарға қарағанда қалашықты тұрғындар 6 – 12 ғасырларда мекен еткен. Олар мал өсіріп, егіншілікпен айналысқан.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан көне қалалары
Тастөбе (Мойынқұм ауданы)

**Тастөбе қалашығы** – көне қала орны, Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші.

## Орналасқан жері
Мойынқұм ауданы, Ынталы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 7 км қашықтықта, Шу өзенінің құрғап қалған арнасының оң жағында орналасқан. 

## Сипаты
1986 жылы ҚазМУ (қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті) археологиялық экспедициясы (жетекшісі М.Елеуов) тауып, алғашқы зерттеу жұмыстарын жүргізген. 
Төртбұрышты шеті құлап тапталған жарыққа бағытталған төбенің көлемі солтүстіктен оңтүстікке қарай 50 м, батыстан шығысқа қарай 54 м, биіктігі 4 м.
Қазба жұмыстары кезінде қыштан жасалған құмыралар, табақтар табылды. Ол ыдыстардың жасалу мерзіміне орай Тастөбе қалашығы X-XII ғасырларда өмір сүрген деген болжам жасалған.С25 Қазақстан Республикасының тарих және мәдениет ескерткіштерінің жиынтығы. Жамбыл облысы. – Алматы: РМК "ММЕ ҒЖЗИ", 2002. – Т.2. – 364 б, карталар, ил. ISBN 9965-13-615-7

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан көне қалалары
Тастөбе (Жамбыл облысы)

**Тастөбе** — Жамбыл облысы, Жамбыл ауданындағы ауыл, Көлқайнар ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Аса ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 8 км-дей жерде, Тасарық өзенінің жағалауындағы сұр, қара жусан аралас баялыш, көкпек басым өскен сұр, шалғынды сұр топырақты қуаң шөлді далада орналасқан. 

## Халқы

## Тарихы
Ауыл 1996 жылға дейін "Куйбышев" деп аталып келді. 1964–1997 жылдары қызылша өсіретін Куйбышев атындағы кеңшардың орталығы болған. Оның негізінде Тастөбеде 1997 жылдан өндірістік кооператив және шаруа қожалықтары құрылды. 

## Инфрақұрылымы
Ауылда орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар.
Тастөбе ауылы - VII-X ғасырлардағы қала (Тастөбе) орны. Тастөбе ауылының солтүстік аумағында 400 м жерде биік төбе орналасқан, айналасында қыш құмыра, күйген кірпіш сынықтары көптеп кездеседі. Ауыл маңында көптеген қорғандар бар.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) елді мекендері
Сапаев Ғазиз Санаев

**Сапаев Ғазиз Санаев**  (10.10.1926 ж.т. Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы,Ақмектеп с.)– жазушы. Семей қаласындағы мұғалімдер институтын,педагогикалық университетын бітірген.Шығыс Қазақстан облысының,Зайсан ауданында,Семей облысының, Аягөз ауданында және Семей қаласында он екі жыл мектепте мұғалім, 1959-1981 ж. Семей обл. «Семей таңы» газетінде бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1981 жылдан шығарм. жұмыста. Семей обл. драма театрында қойылып жүрген пьесаллардың авторы.
Сұраншы батыр жыры

**Сұраншы батыр** — тарихи жыр. Қоқан хандығының Жетісу қазақтарына жасаған зорлығына қарсы бас көтерген Сұраншы батыр ерліктеріне арналған жырлар мен аңыз-әңгімелер топтамасы. Батырдың жорықтарына қатысқан атақты ақын Сүйінбай Аронұлы шығарған «Сұраншы батыр» жыры Қырғызстанда тұрған Рысбек деген қарияның айтуынан жазылып алынды. Қазіргі кезде «Сұраншы батыр» жырлары мен аңыз-әңгімелерінің және Жамбыл поэмасының қолжазба нұсқалары Орталық ғылым кітапханасының қорында және Әдебиет және Өнер институтының қолжазба және мәтінтану бөлімінде сақтаулы.
## Дереккөздер

Санат:Жырлар
Санат:Қазақ жырлары
Шанышқы

right|thumb|300px|Шанышқылар. Солдан оңға: десерттік шанышқы, басытқылық (жеңіл тамақ) шанышқы , салаттық шанышқы, түскі ас шанышқысы, суық басытқылық шанышқысы, сервирлік шанышқы,  турайтын шанышқы
**Шанышқы** — сап пен бір ұшында бірнеше жіңішке тісшелерден (әдетте екіден төртке дейін) тұратын асханалық құрал. Жеке асханалық құрал ретінде Византияда шанышқы пайда болды. Бастапқыда тек екі шұңқыры болған. Тістер тікелей болды, сондықтан оны тамақтандыруға емес, тек ішке арналған

XI ғасырда Италияға әкелінді. Қасиетті Пётр Дамиани XI ғасырда Византия сарайында екі дөңгелек алтын шанышқыны қолдануды сипаттайды. Еуропада XIV ғасырда кеңінен қолданылып, XVII ғасырда асыл және саудагерлердің тағамында қажетті атрибуты болды.

## Тағы қараңыз
* Қасық

Санат:Ыдыстар
Санат:Үй жабдықтары
Браззавиль

**Браззавиль** (; сөзбе-сөз "Браззаның қаласы") — Конго Республикасының астанасы және оның мәдениет пен қаржы орталығы. Конго Республикасының ең үлкен қаласы Конго өзенінің оң жағалауында орналасқан. Оған қарама-қарсы орналасқан Киншасамен бірге үлкен агломерацияны құрайды. Осы агломерацияда 12 миллионға жуық адам тұрады.

## Атауы
Браззавильдің атауы екі сөзден тұрады: **Бразза** - Пьер Саворньян де Бразза, қаланың негізін қалаушысы; **вилль** - француз тілінен аударғанда *қала* деген мағынаны білдіреді

## Тарихы
Браззавильді негізін қалаған француз экспедициясының қолбасшысы Пьер Саворньян де Бразза болатын. Ол 10 қыркүйек 1880 жылы Браззавильді француз күзет бекеті ретінде құрған.

XIX ғасырдың сонында Конго өзенінде сауда орын ретінде қолданылған. Ал XX ғасырдың басында (яғни, 1903 жылдан, 1910 жылға дейін) Француз Конгоның әкімшілік орталығы болып саналған. 1910 жылы Француз Экваториалды Африканың және Орта Конгоның астанасы, ал 1958 жылы автономиялық Конго Республикасының орталығы болып жарияланған.

Ұлы Отан соғысы кезінде қала тұрғындары Шарль де Голль бастаған «Бос Франция» қозғалысына белсене қатысқан.

1960 жылы Конго Республикасы Франциядан тәуелсіздігін алғанда, Браззавиль елдің астанасы болып сайланды. 1991 жылы Браззавильде мемлекеттік ту мен әнұранды бекітіп, жаңа конституция қабылданған.

## География
Браззавиль Конго өзенің оң жағалауында орналасқан, ал оған қарама-қарсы орналасқан Киншаса, Конго Демократиялық Республикасының астанасы болып саналады. Бір-біріне қарама-қарсы жатқан екі астаналар бұл әлемде тек Браззавиль мен Киншаса ғана.

Қаладан солтүстік-шығысқа қарай Баму аралы орналасқан

## Климат
Браззавиль климаты субэкваториалды, ылғалды және құрғақ мезгілдерімен. Жылдың орташа ауа температурасы – 25,3 °С. Жылдың жауын-шашын мөлшері – 1388 мм. Ылғалды мезгіл қазаннан мамырға дейін, ал құрғақ мезгіл маусымнан қыркүйекке дейін жалғасады. Шілде мен тамыз айларында жауын-шашын жаумайды. Жылдың желдің қаттылығы – 2,3 м/с.

## Тұрғындар саны
Браззавильде 2012 жылдың басында 1 557 533 адам тұрған. Тұрғындардың көбі африканың әртүрлі халық өкілдері (баконго, батеке, мбоши, санга және т.б.) болып саналады. Еуропалықтар мен американдықтар шаһарда өте аз.

Қаланың ресми тілі – француз тілі, бірақ банту және т.б. тілдер қалада кеңінен таралған.

Тұрғындардың көбі мұсылмандар мен христиандықтар, сондай-ақ жергілікті діңдерді ұстанатын адамдар да аз емес.

Конго Республикасының үштен бір бөлігі осы Браззавиль қаласында тұрады және елдің ауыл шаруашылығында жұмыс істемейтің адамдардың 40%-ы осы шаһарда тұрады.

### Тұрғындар саны жылдар бойынша өзгеруі

## Бауырлас қалалар

Санат:Браззавиль
Боливия Ұлттық футбол құрамасы

**Боливия Ұлттық футбол құрама командасы** — Боливияны халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады.  Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Боливия футбол федерациясының қол астында бақылауда болады.

Әлем чемпионаттарына 3 рет қатысқан: 1930, 1950, 1994

## Жетістіктері
*Оңтүстік Америка чемпионы: 1963
*Оңтүстік Америка күміс жүлдегері: 1997

## Құрама мергендері
19 маусым 2015.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Боливия футбол федерациясының сайты 

Санат:Боливия Ұлттық футбол құрамасы
Парагвай Ұлттық футбол құрамасы

** Парагвай Ұлттық футбол құрама командасы** — Парагвай халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Парагвай футбол қауымдастығының қол астында бақылауда болады. 2018 жылдың қаңтарында ФИФА рейтингісінде 35 орында тұрды.

## Әлем чемпионаттарында
*1930 — топтық турнир
*1934 — қатыспады
*1938 — қатыспады
*1950 — топтық турнир
*1954 — іріктеу
*1958 — топтық турнир
*1962 по 1982 — іріктеу
*1986 — 1/8 финал
*1990 — іріктеуден өте алмады
*1994 — іріктеуден өте алмады
*1998 — 1/8 финал
*2002 — 1/8 финал
*2006 — топтық турнир
*2010 — 1/4 финал
*2014 — іріктеу
*2018 — іріктеу

## Әлем чемпионаттарындағы мергендері

; Автоголдары
* Карлос Гамарра (Англияға жазылған, ӘЧ-2006)

## Жетістіктері
*Оңтүстік Америка чемпионы: 1953, 1979

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Парагвай футбол қауымдастығы сайты
* Жанкүйерлер сайты
* Парагвай ұлттық құрамасы ФИФА сайтында  
* Ұлттық құрама рекордсмендері

Санат:Парагвай Ұлттық футбол құрамасы
Футболдан Америка кубогы

**Америка кубогы** () — КОНМЕБОЛ қамқорлағының астындағы аумақтағы ұлттық құрамалар арасында өтетін футбол турнирі. Бірінші ойын КОНМЕБОЛ негізінің қалануына дейін 1910 жылы өтті, сондықтан ресми атанған жоқ. Бірінші ресми турнир 1916 жылы өтті.  Кейінірек турнир **Ұлттық құрамалар арасындағы Оңтүстік Америка чемпионаты** деп аталды(). Америка кубогы қазіргі қолданылатын халықаралық турнирлердің арасындағы ең ескісі болып келеді. Ол өзінің еуропалық аналогынан 44 жылға үлкенірек. 1975 жылы турнир қазіргі атауын алды.

1993 жылдан бері басқа құрлықтардан да құрамалар шақыртылады.

## Көрсеткіштері

## Жүлдегерлер

 * Жұлдызшамен көрсетілгендер турнирді өз үйінде өткізгендер

## Жылдар мен жүлдегерлер

*Курсивпен жазылғандар —* басқа конфедерациядан шақырылғандар

## Сілтемелер

* Америка кубогы тарихы  
* Америка кубогы КОНМЕБОЛ сайтында  
* RSSSF сайтындағы Америка кубогы статистикасы 
* Жеке сайттағы Америка кубогы тарихы

Санат:Футбол кубоктары
Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары
Санат:Футболдан Америка кубогы
Жазу жүйесі

Жазу жүйесінің түрлері:

**'консонантты     
*әліпби       
*әріптік     
*консонантты-вокалдық 
*абугида         
*буындық       
*ымдық   
*пиктографтық
*идеографтық  
*логосиллабтық
*логографтық 
*морфемді      
*недешифрленген**'
Санат:Үлгілер:Үлгілер үшін
Ханча

**Ханча́** ( ) — корей тілінің жазбаларында қолданылатын, қытайлық иероглифтер. Бұл ***ханьцзы*** деген қытай сөзінің корей тіліндегі оқылуы..

Ханча корей тілінің жарты лексикасын құрайтын, қытайлық шығу текті сөздерді  жазғанда қолданылады. 

Оңтүстік Кореяде ханчаны өте сирек қолданады — негізінен газет журналдарда ғана. Басқа әдебиеттерде ханча мүлдем қолданылмайды. Көп жағдайда ханчаны сөздің басқада көп мағынасы бар екендігін көрсету үшін жақшаның ішінде жазады.    

Солтүстік Кореяда ханча мүлде қолданылмайды, қолданудан түсіріп тастаған.

## Дереккөздер
Жексенбі

**Жексенбі** – аптаның сенбі мен дүйсенбі күндерінің аралығындағы күн. **ISO 8601** стандарты бойынша, жексенбі аптаның соңғы күні болып табылады. Жексенбі күні әдетте демалыс күні болады: ересек адамдар жұмыс істемейді; балалар мектепке бармайды.

## Жексенбі атаулары
* **[[Жексенбілік мектеп]]**
* **Жексенбілік оқылым** () – дін мінезі бар журнал, 1837 жылдан, 1912 жылға дейін әр апта сайын Киевте шығарылған.
* **Көмескі жексенбі** (, ) – мажар композиторы Режё Шерештің 1933 жылғы ән. Әртүрлі орындаушылар орындағаннан халықаралық хит болған. Осы әнді тыңдап кейбір адамдар өзін-өзі өлтірген болатын. Сондықтан осы әнді «мажарлық өзін-өзі өлтірушілер әні» деп те атауға болады.

Санат:Апта күндері
Словакия әнұраны

** Татра үстінде найзағай жарқ етеді** — Словакияның ұлттық әнұраны.
## Әнұраны

### Сөзі

Nad Tatrou sa blýska,
Hromy divo bijú,
Nad Tatrou sa blýska,
Hromy divo bijú.
Zastavme ich, bratia,
Ved' sa ony stratia,
Slováci ožijú.
Zastavme ich, bratia,
Ved' sa ony stratia,
Slováci ožijú.

To Slovensko naše
Posial' tvrdo spalo,
To Slovensko naše
Posial' tvrdo spalo.
Ale blesky hromu 
Vzbudzujú ho k tomu,
Aby sa prebralo.
Ale blesky hromu 
Vzbudzujú ho k tomu,
Aby sa prebralo.

### Екі келесі шумақтар
Už Slovensko vstáva
Putá si strháva
Už Slovensko vstáva
Putá si strháva
Hej, rodina milá
Hodina odbila
Žije matka Sláva
Hej, rodina milá
Hodina odbila
Žije matka Sláva

Ešte jedle rastú
Na krivánskej strane
Ešte jedle rastú
Na krivánskej strane
Kto jak Slovák cíti
Nech sa šable chytí
A medzi nás stane
Kto jak Slovák cíti
Nech sa šable chytí
A medzi nás stane

## Түсініктемелер

## Cілтемелер

* Әрұран (сөзсіз)

Санат:Ұлттық әнұрандар
Санат:Словакия мемлекеттік рәміздері
Электрондық теория

**Электрондық теория**

Өткен ғасырдың жиырмасыншы жылдары қышқылдық-негіздік әрекеттесулерді түсіндіретін теорияларды екіге бөліп саралауға болатындай еді. Бір топ теориялар қышқылдық-негіздік әре-кеттесуді протонның ауысуымен, яғни қатысуымен байланыстыра қараса, енді біразы оны еске алмай жаңа үстанымдар ұсынды. Солардың қатарына коваленттік байланыс теориясының авторы америкалық ғалым Дж. Льюис ұсынған қышқылдық-негіздік әре-кеттесудің электрондық теориясы жатады.

Электрондық теория бойынша негіз деп химиялық байланыс түзуге электрон жүбын беретін донор атомы бар затты, ал қышқыл деп сол электрон жұбын қабылдайтын акцептор атомы бар затты айтады. Қышқылдық-негіздік әрекеттесу, түптеп келгенде, электрон жүбының донордан акцепторға ауысып, ортақ ковалентті байланыс түзуімен түсіндіріледі. Олай болса, электрондық теория бойынша қышқылдық-негіздік реакцияларға донорлы-акцептор-лы байланыс түзетін әрекеттесулердің бәрі де жатады. Мысалы,
*:NH3+BF3 ↔ NH3:BF3
Донор - негіз аммиакты акцептор - қышкыл бор фториді бейтараптайды. Бүл реакция протондық теория негізінде түсіндіріле алмайды. Шындығында аммиакты бор фторидімен индикатор қатысуында бейтараптауға болады.
Өкінішке орай, электрондық теорияның жетімсіздіктері де, кемшіліктері де көп-ақ. Ол бүрыннан қалыптасқан НСl, H2S04 тәрізді қышқылдардың қытшқылдық қасиетін дәлелдей алмайды, үйткені олардың қүрамында электрон жүбы жетпей түрған атомдар жоқ, сондықтан олар өзіне электрон жұбын қосып ала алмайды. Электрондық теория сутекті қышқылдардың ішінен тек электрон жүбы жетімсіз аз ғана заттарды (Н3В03, Аl(ОН)3) қышқылдар қатарына жатқызады. Теория қышқыл мен негіздің күшін өлшейтін жолды да ұсынбайды, көптеген заттардыц қышқылдық-негіздік табиғатын дәл болжай алмайды. Моселен, SnBr4 қышқылдык қасиет көрсетеді, ал қүрылысы бойынша алсақ, қалайы атомының сыртында 8 электронды октет қабаты болғандықтан ешбір қышқ-ылдық қасиет көрсететін жөні жоқ сияқты.
Бүл электрондық теорияның қышқылдар мен негіздер туралы ілімге қосары аз көрінгенімен одан туындайтын ғылыми копшілікке кеңінен таныс жүмсақ және қатты қышқылдар мен негіздердің әрекеттесу теориясын қалаған канадалық ғалым Пирсон пробле-малардыц шешімін табуға қолданды.

## Дереккөздер
1.Нұрахметов Н.Н., Ташенов Ә.К. Бейметалдар химиясы: Оқулық. – Алматы: ЖШС РПБК “Дәуір”, 2011.–432 бет.
Сэмми (мультфильм)

"Сэмми" (Sammy's Adventures ағылш.сы: The Secret Passage) -анимациялық фильм.  2010 жылдың тамызында  шыққан. Мультфильм 3D-форматта көрсетілген болды.
## Мазмұны
Жас тасбақаларға сүңгуір әлем өте қауіпті.Бірақ та Сэмми әрқашан су астында өмір сүргісі келмейді. Тасбақада әлемге деген қызуғышылық пайда болады.Және міне бір күні Сэмми кездейсоқ сапарға шығады.Алайда оның сапары көпке ұзап кетеді.
## Фильмен жұмыс істегендер
*Режиссёр — Бен Стассен;
*Сценарист — Домоник Парис;
*Продюсерлер - Жереми Бурдек, Жилль 
*Композитор — Рамин Джавади;
*Сазгер - Рамин Джавади;
*Суретші - Жереми Дегрусон.
"Актерлер":
*Мелани Гриффит;
*Изабелль Фюрман;
*Юрий Ловенталь;
*Энтони Андерсон;
*Сидни Хоуп баннер;
*Эд Бегли-кіші;
*Пэт Кэрролл;
*Крис Эндрю Кулла;
*Тим Карри;
*Кэти Гриффин;
*Стейси Кич;
*Кирстен Коппел;
*Дженни Маккарти;
*Карлос МакКаллерс II;
*Перро садыралары;
*Хизер Тризна;
*Билли Унгер;
*Эрик Унгер.
Шытулы көлеңкелер (фильм)

"Шытулы көлеңкелер"(Dark Shadows ағылш.сы) -Тим Бертонның готикалық фильмі. Премьера 2012 жылдың 9 мамырында орындалды.
## Мазмұны
Барнабас Коллинз -  балық  зауытының иесі, бай және азулы ақсүйек.Барлық қыздарға ұныйды.Бірақ ол Жозетту Дюпрэ  қызға  ғашық болады. Алайда үй шаруасындағы қызметші әйел Анжелика оны лағнаттап,қансорғышқа айналдырады.
## Кейіпкерлер
*Джонни Депп- Барнабас Коллинз
*Ева Грин-	 Анжелика Бушар[4]
*Мишель Пфайффер-	 Элизабет Коллинз Стоддарт[5]
*Джеки Эрл Хейли-	 Вилли Лумис[6]
*Хлоя Морец- Кэролин Стоддард, член клана Коллинз[7]
*Джонни Ли Миллер- Роджер Коллинз[8]
*Белла Хиткот- Виктория Винтерс/Жозетта Дюпре[9]
*Хелена Бонэм Картер-доктор Джулия Хоффман[10]
*Гулливер Макграт-Дэвид Коллинз
*Айвэн Кэй	- Джошуа Коллинз
*Кристофер Ли	- Билл Маллой
*Элис Купер-	камео
## Тағы қараңыз
* Официальный сайт фильма
* Официальный сайт фильма 
*
Горное (Айыртау ауданы)

**Горное** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Арықбалық ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстікке қарай 40 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 239 адам (116 ер адам және 123 әйел адам) болса, 2009 жылы 202 адамды (93 ер адам және 109 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
S/2004 N 1

thumb|Хаббл телескобымен жасалған S/2004 N 1 серігінің суреті.
**S/2004 N 1** Нептун ғаламшарының алтыншы және ең кіші табиғи серігі.

## Физикалық сипаттамасы
S/2004 N 1 серігінің ені шамамен 19 километрді құрайды.

## Орбиталық сипаттамалар
S/2004 N 1 Ларисса және Протея орбиталарының арасында орналасқан, үлкен жарты осінің орбитасы 105,3 мың км. құрайды. Нептунды 23 сағат аралығында айналып өтеді.

## Ашылуы
S/2004 N 1 2004-2009 жылдары аралығында Хаббл ғарыштық телескобымен жасалған 150 фотографиялар арқылы Марк Шоуолтермен 2013 жылдың 1 шілдесінде ашылған. Серіктің ашылғаны туралы 2013 жылдың 15 шілдесінде жарияланды.

## Дереккөздер


Санат:Ғарыш
Санат:Ғарыш зерттеулері
Колумбия Ұлттық футбол құрамасы

**Колумбия Ұлттық футбол құрама командасы** Колумбияны халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Колумбия футбол федерациясының қол астында бақылауда болады. КОНМЕБОЛ мен ФИФА мүшесі.

## Тарихы
Әлем чемпионаттарына бірнеше рет қатысқан. Алғаш 1962 жылы қатысып, КСРО, Югославия, Уругвай құрамаларымен бір топқа түсті. Топтан шыға алмады, бірақ екінші турда екі жыл бұрынғы Еуропа чемпиондары — КСРО құрамасынан 1:4 есебімен ұтылып жатып, екінші таймда Яшин қорғаған қақпаға үш гол соқты. Бұл чемпионатта колумбиялықтар осы камбэгімен ғана есте қалды. Арада 28 жыл өткен соң 1990 жылы Италияда өткен чемпионатта Карлос Вальдеррама секілді жарық жұлдызы бар Колумбия құрамасы алғашқы жеңісін тойлап, Біріккен Араб Әмірліктері құрамасын 2:0 есебімен ұтты. Ал соңғы турда болашақ чемпиондар ГФР құрамасымен тең ойнап, келесі сатыға өтті. 1/8 финалда Камерун құрамасынан 1:2 есебімен ұтылып қалды.

1994 жылғы чемпионатта футбол королі Пеленің өзі "Турнирдің басты фавориті Колумбия құрамасы" деген баға берді. Бірақ іріктеу турнирінде Аргентинаның өзін 5:0 есебімен ұтып кеткен колумбиялықтар АҚШ-та өткен чемпионатта алғашқы екі турда Румыния мен АҚШ құрамасынан ұтылып, жарысты жалғастырудан үмітін үзді. АҚШ-пен ойында өз қақпасына гол соғып алған Андрес Эскобарды еліне барған соң бұзақы топтар атып өлтірді. Қылмыскерлер әрбір атқан сайын "Гол! Гол!" деп кіжіне айғайлап тұрыпты.

1998 жылы топтық турнирде тек Тунис құрамасына ғана шамасы жетті - 1:0. Қалған екі қарсыласы Румыния мен Англиядан ұтылып, елдеріне қайтты. Бірақ үш жылдан соң тұңғыш рет Оңтүстік Америка кубогында топ жарды. Осы жеңіс 2003 жылғы Конфедерациялар Кубогына жолдама әперді. Конфедерациялар кубогында 4-орынға табан тіреді.

2014 жылғы әлем чемпионатында тұңғыш рет ширек финалға шықты. Құрама шабуылшысы Хамес Родригес алты гол соғып, чемпионаттың сұрмергені атанды.

## ӘЧ-2018
2018 жылғы әлем чемпионатында Жапония, Польша, Сенегал құрамаларымен соңғы топқа түсті.
*19. 06. 2018. Колумбия-Жапония-1:2
*24. 06. 2018. Польша-Колумбия-0:3
*28. 06. 2018. Сенегал-Колумбия-0:1

1/8 финал

* Англия-Колумбия-1:1, пенальтилер-4:3

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* КФФ 
* Колумбия Ұлттық құрамасы ФИФА сайтында  
* RSSSF-тегі 1938 жылдан бастап матчтар мұрағаты
* RSSSF-тегі құрама гвардияшысы мен үздік қақпашылар
* RSSSF-тегі 1938 жылдан бастап негізгі бапкерлер
* ӘЧ-1994-тегі Колумбия Ұлттық құрамасы  

Санат:Колумбия Ұлттық футбол құрамасы
Перу Ұлттық футбол құрамасы

**Перу Ұлттық футбол құрама командасы** — Перуды халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Перу футбол федерациясының қол астында бақылауда болады. Ол КОНМЕБОЛ мен ФИФА мүшесі болып табылады.

## Рекордшылары

### Ардагерлер
# Роберто Паласиос (1992—2012) — 128 ойын, 19 гол
# Эктор Чумпитас (1965—1981) — 105 ойын, 3 гол
# Хорхе Сото (1992—2005) — 101 ойын, 9 гол

### Мергендер
# Хосе Паоло Герреро (2004—) — 27 гол, 71 ойын
#Теофило Кубильяс (1968—1982) — 26 гол, 81 ойын
# Теодоро Фернандес (1935—1947) — 24 гол, 32 ойын
# Клаудио Писарро (1999—) — 20 гол, 85 ойын
# Нольберто Солано (1994—2009) — 20 гол, 95 ойын

## Жетістіктері
* Оңтүстік Америка чемпионы (2): 1939, 1975
* Америка кубогының күміс жүлдегері (6): 1927, 1935, 1949, 1955, 2011, 2015
* Боливариан ойындарының чемпионы (6): 1938, 1947/48, 1961, 1973, 1985, 2001 (рекорд)
* Әлем чемпионатының ширек финалы (2): 1970, 1978

## ӘЧ-2018 іріктеуі

**ҚҰРЛЫҚАРАЛЫҚ ПЛЕЙ-ОФФ**

## ӘЧ-2018
### C тобы
* 16 маусым. Перу — Дания — 0:1
* 21 маусым. Франция — Перу — 1:0
* 26 маусым. Аустралия — Перу — 0:2

*<small>Үш ұпаймен үшінші орында қалды</small>*

## Сілтемелер
* ПФФ 
* Перу Ұлттық құрамасы ФИФА сайтында  

Санат:Перу Ұлттық футбол құрамасы
Эквадор Ұлттық футбол құрамасы

**Эквадор Ұлттық футбол құрама командасы** — Эквадорды халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Эквадор футбол федерациясының қол астында бақылауда болады.

## [[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаттарында]]
Соңғы уақытта Эквадор Ұлтық құрамасы Венесуэла құрамасымен бірдей Оңтүстік Америкадағы ортанқол құрама команданың бірі. Алайда құрама командасы соңғы жылдары айтарлықтай күшейіп, алғаш рет 2002 жыл әлем чемпионатының финалдық турниріне қатысты. Хорватия, Мексика, Италия құрамаларымен бір топқа түсіп, әуелі италиялықтардан 0:2,сосын Мексикадан 1:2 есебімен ұтылып қалды. Соңғы турда күтпеген жерде Хорватияны 1:0 есебімен ұтып, әлем чемпионатындағы алғашқы жеңісін тойлады. 

Екінші рет Германиядағы әлем чемпионатына қатысып, алғашқы турда Польшаны ұтты — 2:0. Екінші турда тіпті таңғалдырды, Коста-Риканың 3:0 есебімен ойсырата ұтты. Солайша алғашқы екі турдан соң-ақ келесі саты жолдамасы мәселесін шешіп қойды. 1/8 финалда Англия құрамасынан жеңілді де үздік 16 құрама командалар тізіміне енді. 

Келесі әлем чемпионатына 2014 жылы қатысты. Бұл жолы Швейцариядан 1:2 есебімен ұтылып, келесі турда Гондурасты 2:1 есебімен ұтты. Бірақ соңғы турда Франциямен ойын 0:0 есебімен тең аяқталып, келесі сатыға өте алмады. 

## Басқа турнирлерде
Оңтүстік Америка кубогына 23 рет қатысқан (алғаш рет 1939 жылы). Тек екі рет қана жартылай финалға жете алған, 1959 және 1993 жылдары. 

## Атақты ойыншылары
* Алекс Агинага
* Кристиан Бенитес
* Антонио Валенсия
* Улисес де ла Крус
* Агустин Дельгадо
* Иван Кавьедес
* Фелипе Кайседо
* Эдисон Мендес
* Кристиан Нобоа
* Альберто Спенсер
* Карлос Тенорио
* Иван Уртадо
* Эдуардо Уртадо

## Сілтемелер
* Эквадор футбол федерациясы 
* Эквадор Ұлттық құрамасы ФИФА сайтында  

Санат:Эквадор Ұлттық футбол құрамасы