open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баспа құрылғы

**Баспа құрылғы** – есептеу техникасында есептеуіш ма шинадан алынған қорытынды мәндерді сан не әріп түрінде қағаз бетіне жазып отыра тын құрылғы. 

Баспа құрылғы ретінде негізінен баяу жылдамдықты электромеханикалық құрылғылар қолданылады. Секундына бірнеше мың танба басуға мүмкіндік беретін шапшаң баспа құрылғылары (фотооптикалық электрографиялық, электро-химиялық т.б.) да бар. 
Электро-механикалық баспа құрылғылар сек. 20 таңбаны 7 көшірме қағазға баса алатын машинкалар (ленталы не рулонды), мин. 90-150 жол басып шығаратын доңғалақты және штангілі құрылғылар, мин. 900 жол басатын санды доңғалақты және матрицалы болып бірнеше түрге бөлінеді. Шапшаң баспа құрылғылар ішінде фотооптикалық түрі жиі қолданылады. Ол бір матрицадан сек. 2000-ға дейін  таңба түсіруге мүмкіндік береді. 

Соңғы кезде құрамында күрделі электромеханикалық құрылғылары жоқ электрографиялық баспа құрылғыларында  кең таралуда. Онда жылжып тұрған қағаз бетіне электродтар матрицасы көмегімен басылатын таңбаға сәйкес заряд беріледі. Қағаздың зарядталған жерлеріне бояулы ұнтақтың жабысуы салдарынан кескін алынады. Жалпы баспа құрылғылары конструкциялық және технологиялық ерекшеліктеріне қарай секундына 100-ден (электрохимиялық) 3000-ға (электрографиялық) дейін таңба баса алады.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Антонина Безаева

**Антонина Безаева** – (9.12.1935. Өскемен қаласы) - байланысшы. 

Новосібір электротехникалық байланыс институтын бітірді (1959). 1959-90 жылдары Өскемен телестудиясында аппаратты-студиялық кешеннің ауысым бастығы. Студияның телеқондырғыларын модернизациялау ісіне белсене араласты. 

1990 жылы зейнеткерлікке шықты. «КСРО Құрметті байланысшысы» төсбелгісімен, ондаған грамота, дипломдармен марапатталды. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Балалар концерті

**"Балалар концерті** – "Қазақ телефильм" студиясының  3 бөлімді, қазақ  тіліндегі, ақ-қара түсті фильм - концерті (1976). 

Ол сол кездегі дайындығы жоғары өнерпаз ұжым ретінде "Балалар" ансамблінің концерттік бағдарламасы телешығармаға арқау болған. Олардың орындауларында Қазақстан композиторларының әндері мен билері беріледі. Режиссері – Сон-и-Сон.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Өнер
Санат: Кино
Бұқаралық ақпарат

**Бұқаралық ақпарат**–тұлғалардың шектеусіз топтарына арналған баспа, дыбыс-бейне және өзге де хабарлары мен материалдары.. 
## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бостандық үйі

**Бостандық үйі** ("Фридом Хаус") – баспасөз бостандығын қадағалайтын және оны бұзушыларға қарсы шығатын халықар. құқық қорғау ұйымы.
Ол баспасөз бостандығы мәселелерінен есептер жариялайды және баспасөз бостандығына қатысты мұрағаттардың материалдарын жинастырады. 
## Дереккөздер
	

Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Балалар мен жасөспірімдер редакциясы

**Балалар мен жасөспірімдер редакциясы** – 1959 жылы негізі қаланған редакция. 

Бұған  дейін ол Алматы телестудиясының көркем хабарлар Бас редакциясының құрамында болған еді. Студияның алғашқы балалар мен жастарға арналған  хабарына Ж.Смақов, М.Барманқұлов, Р.Қалкенова көп еңбек сіңірді.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Бағдарлама
Фатима Бегенбаева

** Фатима Бегенбаева ** – (22.4.1948. Семей облысы, Ақсуат ауданы) - тележурналист. 

Семей педучилищесін (1967), Семей пединститутын (1971), Мәскеу қаласындағы Бүкілодақтық телерадиокомитетінің Жоғарғы курсын бітірген (1984). 

Еңбек жолын Семей телестудиясында дикторлықтан бастаған. 1967-83 жылдары Қазақ теледидарының Жастар хабарларының бас редакциясында редактор, комментатор, бөлім меңгерушісі, бас редактор, 1984-85 жылдары «Алатау» арнасының директоры, 1985-88 жылдары «Қазақфильм" киностудиясының дубляж комиссиясының төрайымы, Қазақ радиосының шетелдерге хабарлар тарататын бас редакцияның бөлім меңгерушісі, бас редактордың орынбасары, 1991-92 жылдары «Азия дауысы» Халықаралық әндер конкурсының баспасөз орталығының жетекшісі, 1992-96 жылдары «Сонар» телекомпаниясының директоры, 1996-98 жылдары «ДиФ» телестудиясының директоры, «31 арна» телекомпаниясының қазақ тіліндегі бөлімінің бас редакторы, 1998-2001 жылдары Алматы облысы әкімиятының баспасөз хатшысы, 2002-2009 жылдары «31 арна» телекомпаниясының қазақ тілінде хабарлар даярлайтын бөлімінің бас редакторы. 

Қазақ теледидарында істеген жылдары «Алтыбақан», «Пай-пай, жиырма бес», «Ауылым-әнім», «Ромб» т.б. телехабарлардың авторы және редакторы әрі жүргізушісі болды. 

Қазақ тіліне бірнеше көркем фильмдер мен 100-ге жуық қысқа метражды және деректі фильмдераударды. 

Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Тұлғалар
Бейнемәтін

**Бейнемәтін** – интерактивті бейнеграфикалық аппарат жүйесін көрсететін (білдіретін) жалпы термин; компьютер дисплейі немесе бейнебақылау құрылғысы арқылы үйдегі теледидар экранына қабельді телефон арқылы мәліметтерді беру және көрсету. Бейнекөрме жүйесіне: *Телидон*, *Вьюдейта*, *Сифакс*, *Оракл* және *Престал* жатады. 

## Дереккөздер


Санат:Техника
Санат:Телевидение
Баспа редакторы

**Баспа редакторы** – баспа қызметкері.
Ол өзіне тапсырылған кітаптың, кітапшаның саяси-идеялық, әдеби, техникалық безендірілуі жағына жауап береді.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Санат:Мамандықтар
Санат:Лауазымдар
Балалар студиясы

**Балалар студиясы** – хабарлары теледидарда өзіндік орын алып, республикалық көп бағдарламалы арнада көпшілік  қарайтын  көгілдір экран туындысы. 

Студия аз уақыт ішінде өзіне жанашыр көрермендер аудиториясын қалыптастырып үлгерді. Алайда мүмкіндік көкжиегі осымен шектелмесі де шындық. Осы бағытта студияның  шығармашылық тобына бірнеше ұсыныс-пікірлер болды. 

Біріншіден, хабарлардың тым ұсақтанып кетуі. Бүкіләлемдік аренадан лайықты орын алған  Қазақстанның  алғашқы қарлығаштары шетелдік оқу орындарынан білім алуда.  Міне, сан хабарға жүк боларлық тың  тақырып. Ал мектептегі ұлттық тәрбие ше? Тарихи тұлғаларды кейінгі ұрпақтарына таныту ше? Ия, тақырып алуандығы жетерлі. Тек, осыны байсалдылықпен, кәсіби шеберлікпен игере білу қажет. 

Екіншіден, кәсіби шеберлік демекші, осы орайда хабар дайындаудың техникалық мүмкіндігі. Кез келген хабарда музыкалық нөмірлер жиі пайдаланылады. Мұны қате дей алмаймыз. Өйткені балалар хабары көтеріңкі көңілді қажет етеді. Жалынды жастықтың лебі есіп, оны әр  қырынан сөз ететін кездер балалар арасындағы кең тараған әуендермен көркемделіп отыруы талғампаз сыннан өткен, дәстүрлі тәсіл. Әңгіме сол әуезді әуендердің эфирге қалай берілетіндігінде. Ең бастысы – теледидардың техникалық бейнелеуші құралдарының бүгінгі уақыт талабына сай келмейтіндігінде. Бұл тек балалар хабарларына катысты нәрсе емес, Қазақ  теледидарының  бүкіл хабарларында тез арада емін табу керек "тумауы" осы болып отыр. 

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Журналистика
Беверли-Хиллз

thumb|250px|right|Беверли-Хиллз
right|thumb|Беверли-Хиллз
right|thumb

**Беверли-Хиллз** – Лос Анжелестің көрікті аймағы. 

Мұның сәнді авеньюлері мен аллеяларындағы саяжайларда Американың кино және тележұлдыздары тұрады. Лос-Анджелестің шулы ортасынан тыс, жасыл аймаққа 35 мың адам қоныстанған. 

Радео-Драйв авенью мен Моника және Уилшер орамының аралығында сән үйлері мен аса қымбат өнімдерге толы дүкендер мол.

## Дереккөздер


Санат:АҚШ
Бұқаралық коммуникация

**Бұқаралық коммуникация** – ақпарды (хабарды), білімдерді, рухани байлықтарды, моральдық және құқықтық (праволық) нормаларды және тағыда сол сияқты техникалық құралдардың (баспасөздің, радионың, киноматографияның, теледидардың) көмегімен саны көп, бытыраңқы аудиторияға тарату үрдісі.. Капиталистік қоғамда бұқаралық коммуникацияның негізгі міндеті адамдарды сол қоғамда орныққан әлеуметтік қатынастарға сай тәрбиелеу. 

Бұқаралық коммуникация құралдары мұнда ең алдымен буржуазиялық ой-пікірдің стандартын мойындатуға, адамның сыншылдық қабілетін жоюға бағытталған насихат құралы, бір үлгіге келтірілген стандарты әрекеттер, мінез-құлық пен талғам жиынтықтарына көндіру құралы болып табылған. 

Социализм тұсында мүлдем басқаша жағдайлар туады, өйткені мұнда қоғам алдына жеке адам мен коллектив мүдделерін үйлесімді ұштастыру мақсаты қойылады (Ұжым және жеке адам). Мұндағы бұқаралық коммуникация құралдарының негізгі міндеті жеке адамның жан-жақты және үйлесімді дамуына көмектесу, оның белсенді өмір позициясын қалыптастыру, дүниеге ғылыми көзқарасты тарату. Бұл аталған айырмашылықтардан келіп бұқаралық коммуникация құралдарына ғылыми  талдау жасау жолдары мен әдістеріндегі айырмашылықтар шығады. 

Батыс социологтері мен әлеуметтанушы  психологтерінің көпшілігінің іс-қимыл мақсаты ең алдымен бұқаралық коммуникация  құралдарының аудиторияға тигізетін әсерін зерттеу, насихаттың ықпалымен адамдар сенімінің өзгеру дәрежесін анықтау. 

Социалистік қоғам жағдайларында зерттеудің негізгі міндеті аудиторияның құрамын, талап-тілектерімен мұқтаждықтар жиынтығын олардың жүзеге асуын бұқаралық коммуникация құралдарымен қанағаттандыру дәрежесін анықтау болып табылады.
## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бейнесигналды жазу

**Бейнесигналды жазу** – үшін үлдірік аса зор жылдамдықпен (40 м/сек) сақинаға оралып айналуы керек. Мұндай жылдамдықпен 1 сағ. хабарды жазу үшін 5000 м үлдірік керек болады. 

## Дереккөздер


Санат:Техника
Баспа үрдісі

**Баспа үрдісі** – басылымды дайындау, жарыққа шығару және тарату бойынша бірнеше кезеңнен туратын баспа қызметінің құрамдас бөлігі.

Баспа үрдісіне 4 кезең кіреді: дайындық (тақырыптық жоспарды құрастырудан автор қолжазба түпнұсқасын баспаға өткізгенге дейін), редакциялық, өндірістік және қорытынды (соңғы). Соңғысы таратуға катысты үрдіс. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бәрі сен үшін

**«Бәрі сен үшін»** – «Қазақтелефильм» студиясының 6 бөлімді, орыс тіліндегі, түрлі түсті фильм-концерті (1977). 

Ол КСРО Халық әртісі Ермек Серкебаевтың шығармашылығына арналған. Оның орындауында «Абай», «Ер Тарғын», «Иоланта», «Травиата», «Фигаро» операларынан ариялар және «Сырымбет», «Отан» әндері шырқалады. 

Фильмде «Біздің сүйікті дәрігер» фильмінен кадрлар көрсетіледі. Сондай-ақ Е.Серкебаевтың консерваторияда, Мәскеудегі Үлкен театрда, оқушылары мен балаларының арасында болу сәттері беріледі. 

Режиссері - С.Әбусейітов, операторы - Ян Вон Сик.

## Дереккөздер


Санат:Өнер 
Санат:Кино
Баспа үйі

**Баспа үйі** – заңды және қаржылық дербес және баспа ісімен айналысуға ресми лицензиясы бар ұйым. 

Баспа үйі редакциялық дайындықты немесе баспа өнімінің түрлі түрлерін: кітап, кітапша, газет, журнал дайындауды және жарыққа шығаруды іс жүзіне асырады. Жарғысына сай жарнамалаумен, қызметтің ақпараттық т.б. түрлерімен айналыса алады. 

## Дереккөздер


Санат:Баспа ісі
Бейнені компьютерлік өңдеу

**Бейнені компьютерлік өңдеу** – бұнын саласында қалыптасқан бағдарламалар көптеп саналады. Солардың ішінде кең тарап, дүниежүзілік стандартқа айналған Adobe Premiere бағдарламасы. Ол компьютерлік сызықтық емес монтаж жасаудың барлық операцияларын жүзеге асырады. 

Бейнекамерадан компьютерге жазып, тұтас фильмді әр кадрына дейін жіліктеп бөліп қарап шығуға, оның кез келген тұстарын кесіп алып тастауға, болмаса өзгертуге болады, әртүрлі арнайы эффектілер қосылады, титр жасалады, сюжеттер арасындағы терезелер мен ауысымдар койылады, дыбыспен үйлестіріледі, болмаса музыкамен көркемделеді және басқа да дайын өнім жинақтауға дейінгі барлық міндеттерді атқаруға қабілетті аса қуатты құрал. 

Бірнеше фильм сюжеттерін қосу, әртүрлі айқындылығын шегін кою, күрделі өзгерістер мен алмасулар жасау да компьютер маманының біліктілігіне қарай жүзеге асады. Сандық форматтағы түсіретін камераларының қатары өскендігіне байланысты ол қатар шағын студия жағдайында кең колданылудауылы Adobe After Effects бағдарламасы сызықтық емес монтажды толықтырып, кері шағылыстыру, бейнелеу айқындылық сияқты күрделі эффектілермен танылған бағдарламалау.

## Дереккөздер


Санат:Компьютерлік техника
Әбдіжәлел Бәкір

**Әбдіжәлел Бәкір** – (23.1.1940. Қызылорда облысы, Сырдария ауданы, Айдарлы ауылы) - журналист, қоғам қайраткері. 

Н.Гоголь атындағы Қызылорда пединститутын бітірген (1963). 

Саяси ғылымдар докторы (2006). Партия, комсомол органдарында әртүрлі жауапты қызметтер атқарған. Облыстық телерадиокомпанияның төрағасы (1991-95). ҚР Парламенті Мәжілісінің екі мәрте депутаты (1995-2004). 

Мәжіліс депутаты ретінде еліміздегі «БАҚ туралы», «Жарнама туралы», «Тіл туралы» Заңдардың дайындалып, қабылдануына айрықша үлес қосқан. 

Облыстық телеарна төрағасы болып тұрған кезінде үлкен ұжымды біліктілікпен басқарып, шығармашылықтың дамуына ерекше мән берген. 

Ә.Бәкірдің жетекшілігімен «Сыр саңлақтары» атты үлкен концерт-кездесу ұйымдастырылып, ол Ұлттық арнаның «Алтын қорына» қабылданды.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Тұлғалар
Бейнесюжет

**Бейнесюжет** – *“заметка”* – *“белгі”*, *“қысқа жазба”* шындықтан алшақ болмаса да көңілге қонымдысы *“бейнесюжет”* деген атау. Журналист өз  шығармасын неден бастайды? Жанрдың негізгі міндеті актуальды жаңалықтарды хабарлау, әрі оның өзегінде қоғамды толғандырып отырған, шұғыл актуальдық мәнге ие дерек жатады. Оны айқындайтын белгісі ондағы жаналық пен берілуіндегі қысқалылық. 

Журналист үшін маңыздылығы оқиғадағы деректі көріп қана қою емес, бір мезгілде ол жайлы баға әрі түсініктеме беру. Бейнесюжеттің кең тараған қысқа түрі *хроника* немесе *жаналық* болып табылады. **Хроника** - тарихи оқиғаны реттілік жүйелілікпен беру жайлы жазба (сондықтан журналистерді көпшілігінде оқиға не қазіргі кезен жылнамасын жазушылар деп те атайды). Сондықтан журналистикадағы хроника дерек төңірегіндегі қысқаша хабарламалауы.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Телевидение
Гүлнар Бәкенова

**Гүлнар Бәкенова** – (1967. Алматы қаласы) — Филология ғылымдарының кандидаты (1995),журналист, ғалым, отандық тележурналистика саласын зерттеуші.

ҚазМУ-ді бітірген (1989). ҚазМУ-дің аспиранты, тележурналистика кафедрасының оқытушысы.

Қазір Қазақстан ұлттық арнасында стилист-редактор. «Телевизионная спе-цифика» деп аталатын оқу құралының (1997) авторы.

Басылым беттерінде отандық тележурналистиканың проблемалары жайлы ғылыми-зерттеу материалдарымен танымал.

доцент (1999), (диссертациясының тақырыбы «К проблеме свободы слова и плюрализма (на примере Республиканского казахстанского телевидения)» (1995).

## Дереккөздер


Санат:1967 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті оқытушылары
Санат:Қазақстан ұлттық телеарнасы редакторлары
Санат:Қазақстан филологтары
Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары
Баспа ісі

**Баспа ісі** – кітап, журнал, газет, бейнелеуші материалдар, т.б. баспа өнімдерін дайындауға, басып шығаруға және таратуға байланысты мәдениет және өндіріс саласы.

Оқырманға арналуына орай баспаның сипаты анықталады: көпшілікке арналған, көркем, ғылыми, балалар т.б. 1917 жылы дейін Қазақстан жерінде Орал, Қызылорда, Орда, Семей және Алматыда кішігірім баспалар жұмыс істеді. Бірақ Қазақстан жайлы революцияға дейінгі кітаптардың көбісі Қазан, Орынбор, Ташкент, Уфа, Троицк, Астраханда басылды. 

1836 жылы Орынбор орыс әскери ведомствосының баспаханасында қазақ тілінде кітаптар шығаратын бөлімше ашылды. 1920 жылы оқулықтар, саяси әдебиеттер шығаратын Киргосиздат (Кырмембаспа) құрылды.  

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бостандық форумы

**Бостандық форумы** – журналистердің білімін көтеруге көмектесіп, мамандық шеберліктерінің өсуіне ықпал жасайды және баспасөз бостандығын қорғайды, сол секілді әртүрлі жобалар, бағдарламалар мен жарияланымдар арқылы сөз еркіндігіне ара түседі.

Стипендиялар беру, әртүрлі бағдарламаларға сұранымдар тудырумен қатар түрлі көмектер көрсетеді.
## Дереккөздер
	

Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Гәкку Бәйішева

**Гәкку Бәйішева** – (1971 жыл, Көкшетау облысы, Көкшетау ауданы (қазіргі Зеренді ауданы), Жылымды ауылы) - тележурналист.

ҚазҰУ-ді бітірген (1993). Еңбек жолын Көкшетау облыстық телерадиокомитетінде радио тілшісі қызметінен бастап (1993), облыстық теледидардың редакторы қызметінде күні бүгінге дейін қызмет атқарып келеді.

Алғашқы хабарлары денсаулық саласына байланысты «Денсаулық», халықтың салт-дәстүрі жайлы «Жеті өнер», әйел-аналарға арналған «Балқадиша», «Сырғалым», туған жерге еңбегі сіңген азаматтар жайлы «Туған жер тұлғалары» хабарларын жүргізген. Сондай-ақ таңертеңгілік тікелей эфирге шығатын «Шұғыла», «Күншуақ» ақпаратты-сазды бағдарламасын жүргізген.

Кейіннен балаларға арналған «Бір бала», «Тарихыңды таны» және «Айналайын» хабарларының авторы.

Қазақ теледидарының 50 жылдық мерейтойына арналған фестивальде (Қарағанды) «Алтын аймақ адамдары» номинациясы бойынша жүлдегер атанған.

## Дереккөздер


Санат:1971 жылы туғандар
Санат:Зеренді ауданында туғандар
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Көкшетау облыстық телерадио компаниясы редакторлары
Ғалымжан Бәйімбет

**Ғалымжан Бәйімбет** – (25.9.1978. Қызылорда қаласы) - тележурналист 

Қорқыт Ата атындағы мемлекеттік университетін бітірген (2000). 

Еңбек жолын Қызылорда қалалық қоғамдық телеарнасында бастап, облыстық телерадиокомпания және «Қазақстан» РТРК АҚ-ында редактор, аға редактор, редактор-сценарийст, қойылым-режиссер (2000-2007), 2008 жылдан бастап «Қазақстан» РТРК АҚ «Қазақстан-Қызылорда» филиалында директордың орынбасары-бас редактор. 

2005 жылы Астана қаласында өткен жас таланттардың «Шабыт» халықаралық фестивалінде «Үздік режиссура» және «Үздік бағдарлама» номинациясы бойынша лауреат атайды. Көптеген телевизиялық жобалардың, телехабарлар мен ток-шоулардың авторы. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Тұлғалар
Бұлақ басындағы оқиға

**Бұлақ басындағы оқиға**-"Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, ақ-қара түсті мультфильмі (1974).. Онда құстардың балапанын жыланнан қорғап, бәріне көмекке даяр тұратын, қайырымды әрі ержүрек діндар адам туралы баяндалған.

Осы мультфильмде қарапайым тастардан персонаждар жасалады. Мұндай "тастарды тірілту" Қазақстанда ғана емес, сол кезде бұл әдіс бүкіл Одақ бойынша жаналық болған еді. Оны ойластырып, идея тастаған суретші-натуралист Владимир Безелюк. Идеяны алдымен қабылдап, оны жүзеге асыру үшін атсалысқан студиядағы көркемдік кеңес мүшесі Исламбек Ташманов арнайы сценарий жазған. Нәтижесінде "Бұлақ басындағы оқиға" дейтін жаңа үлгімен жасалған мультфильм жарық көрді. Мұндай тәсілдің артықшылығы сол, оған қуыршақ жасаудың қажеті жоқ. Қаржылық жағынан да тиімді. 

Оның персонаждары әртүрлі формадағы майда тастардан жасалады. Мысалы, фильмнің басты кейіпкері жылан болса, оны домалақ не сопақша тастарды ирек формада тізбектейді. Әрбір кадр сайын ол тастарды қозғап отырады. Оларды түсіретін фон да шөп, бұта, бұтақтардан жасалған. Табанына кәдімгі құм төселген. Су ғана целлофан арқылы көрсетілген. Режиссері: Сон-и-Сон.
## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бәйтерек (фильм)

**«Бәйтерек»** (фильм) – «Қазақтелефильм» студиясының ақ-қара түсті, 2 бөлімді, орыс тіліндегі деректі фильмі (1988). 

Бұл – Шымкент облысы облысы, Түлкібас ауданындағы «Победа» ұжымшарында тұратын халық емшісі Қоштай Жанысбаев жайлы түсірілген фильм. 

Кеңес үкіметінің атеистік саясаты дәуірлеп тұрған кезде мұндай шығарманы дүниеге келтіру оңайға түспейтін. Содан да емшіліктің тылсым сырын таныту мақсаты өз дәрежесіне жетпеген. Десек те, картинада көрсетілген ем-дом әрекеттері көрерменге қажетті ақпарат береді. 

Режиссері А.Шәжімбаев, операторы Н.Раисов.

## Дереккөздер


Санат: Өнер 
Санат: Кино
Баспа ici және редакциялау кафедрасы (ҚазҰУ)

**Баспа ici және редакциялау кафедрасы (ҚазҰУ)** – БАҚ-тың алғашқысы да, қуаттысы да кітап. Кітап идеология мен саясатқа шындайтын ғылыми-техникалық, әлеуметтік даму ұйытқысы. 

Ұлы Абайдың *"артық білім кітапта"* дегеніндей, ғылым-білім кітаппен теңдік белгісінде. *"Ғылымсыз оқыған намаз, тұтқан ораза, қылған қаж ғибадат орнына бармайды"*, деген. Абай "Қырық төртінші қара сөзінде" *"кітап сөзімен ізденген талап тазалығы ғана көздеген мақсатқа жеткізеді"* дейді. Мұнда қаншалықты ғибрат жатса, кітапқа деген құштарлық құлшынысты аңғартатын соншалықты ғақлиялы ой жатыр. 

Мағжанша айтар болсақ, адам ойының жемісі, рухани сарай есігінің кілті кітапқа құлшынысы жоқ адам жарты адам. Әлеуметтік құбылыс ныспысындағы кітап адамның ой-парасатың өрістетуші мәңгілік мектеп. Виктор Гюго бұл жөнінде *"барша революция ұрығы кітаптан шыққан"* десе, Пушкин *"кітап баспахана снаряды"* дейді. Ал неміс ойшылы Кристаф Лихтенбергтің *"Дүниені бәрінен коп өзгерткен алтын емес, қорғасын және оқ боп құйылғаны емес, баспахана литералары боп құйылғаны"* деуінде де аса үлкен мән бар екендігі ақиқат. Осы орайда қазақ кітабының да тарихи тамыры қатпарлы да тәмсілді кезеңдерді құрсанып, тереңде тұңғиықтанған. Айта кетерлігі, Қазақстандағы кітап ісінің тарихын, теориясы мен әдістемесін, тәжірибесі мен мәселелерін зерттеп, зерделейтін ғылыми ошақ осы күнге дейін болмаған. Рас, кітаптану ғылымы кейбір салаларының ішінара қарастырылып келгенін жоққа шығара алмаймыз. 
Мәселен, кітапханатану және библиография мәселелері бойынша бірді-екілі еңбек кездесіп қалады. Ал баспа ісі туралы бұған дейін қазақ тілінде ешқандай еңбектің жазылмауы, бұл саланың назардан тыс қалғанының айғағы. Бұл мамандық кезінде тек Мәскеуде ғана дайындалып келген болатын. Ақыры, баспа ісі мамандығына деген сұранысты заман талабының өзі қойды. 

1998 жылы баспа ісі және редакциялау аталған мамандық "0616 шифрымен" елімізде тұңғыш рет дүниеге келді. Сол жылы мемлекеттік тапсырыспен 19 талапкер "баспа ісі және редакциялау" мамандығы бойынша алғаш рет оқуға қабылданды. Оларға білім беріп, мамандыққа баулу тарихын 1976 жылы бастап *"журналистік шеберлік және әдеби редакциялау"* кафедрасының профессор-оқытушылары жүзеге асыра бастады. Осы ретте бұл кафедраның іргетасын қазақ журналистикасы ғылымының негізін салушылардың бірі де бірегейі Т.Амандосов қалағанын және ұзақ уақыт жетекшілік жасағанын айтпай кетуге болмайды.

Жана мамандықтың енгізілуіне байланысты 1998 жылы кафедраның аты *"Баспа ісі және редакциялау"* деп өзгертілді. 1976 жылы өмірінің соңғы сәтіне дейін замандастары *"Амандосов кафедрасы"* атап кеткен журналист шығармашылығын зерттейді. Бүгінде Т.Амандосовтың қазақ публицистикасы турасындағы ғылыми зерттеу еңбектері – өзінше бір мектеп. 1991-95 жылдары кафедра меңгерушілігін Ю.Крикүном атқарды. Белгілі ғалым Қазақстанда журналистика ғылымын қалыптастыруға зор үлес қосты. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Қазбек Ботаев

**Қазбек Ботаев** (1957. Қызылорда облысы Шиелі ауданы) – тележурналист.

ҚазМУ-ді бітірген (1984). Еңбек жолын Қызылорда қаласының №235 мектебінде орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мүғалімдігінен бастаған. Қызылорда облыстық телерадиокомпаниясында тілші (1994), редактор (1995), "Жаңалықтар қызметінде" редактор, аға редактор (1998).

Облыстық теледидардың тікелей эфирінде "Жүздесу", «Көкейтесті» хабарларын қазақ және орыс тілдерінде жүргізген. "Три по сто" (Три сюжета по сто секунд) авторлық бағдарламасын бір  жыл көлемінде дайындап, эфирге шығарды. Бүгінде Жаңалықтар қызметінің редакторы. Көркем аудармамен айналысады. Қазақстан журналистер одағының мүшесі.

## Дереккөздер


Санат:1957 жылы туғандар
Санат:Қызылорда облысында туғандар
Санат:Қазақстан журналистері
Клара Бәйметова

**Клара Бәйметова** – (1941. Көкшетау облысы, Көкшетау қаласы) - телережиссер. 

ҚазМУ-ды бітірген (1967). 

Еңбек жолын Қазақ теледидарының «Шұғыла» шығармашылық бірлестігінде режиссер ассистентінен бастаған (1967). Әскери спорт редакциясының екінші категориялы режиссеры. Мәскеу қаласында өткізілген VIII Бүкілодақтық спартакияда жарыстардан тікелей трансляция режиссері, Швеция, Голландия, Германия, Норвегия, Финляндия және басқа қалаларда өткізілген жарыстардан берілген тікелей эфирдің режиссеры (1968-73). Ауыл шаруашылығы редакциясының, аса маңызды хабарлар комментаторлық тобының бірінші дәрежелі режиссеры (1973-76). 

Мәскеу қаласында теледидар және радиохабарларын тарату қызметкерлері кәсіби білімін жетілдіру курсын «үздік» бағамен бітірген (1974). ҚР-ның Президенті Н. Назарбаевтың құттықтау сөздерін эфирге дайындау әрі бағдарламалар режиссеры (1997-98). Жиырма жылдық еңбегінде халықаралық денсаулық сақтау ұйымы конференциясына қатысқан Иранның Шах-Ин-Шағы мен Шахиниі Сорейин, АҚШ-тың сенаторы Роберт Кеннеди т.б. Еуропа, Африка, Латын Американдық өкілдерден алынған сухбаттарды, Алматы-Токио, Алматы-Мәскеу телекөпірлері мен әйгілі Екібастұз электр станциясының (ГРЭС) қалыптасуын жариялап отырған «Операция Ритм» хабарлар циклін, алаңнан берілетін мерекелік шерулерді дайындаған. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Тұлғалар
Жандос Бәделұлы

**Жандос Бәделұлы** – тұрақты әдеби псевдонимі Бесбоғда Алтай, (19.11.1978. Моңғолия, Баян-Өлгей аймағы.) - журналист.

Қарағанды облысы Шет ауданына қарасты Нұраталды ауылында орта мектеп бітірген (1996). Сол жылы Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетіне оқуға түсіп журналистика мамандығы бойынша үздік бітірген (2000). «Жас Алаш», «Астана ақшамы» газеттерінде еңбек жолын бастаған, «Фолиант» баспасында редактор, кейінірек бас редактор, «Қазақстан теміржолшысы», «Айқын» газеттерінде тілші, ҚР Жоғарғы соты мен Әділет министрлігіне қарасты «Заң» медиакорпорациясында Астана өкілдігінің директоры, «Алаш айнасы» газетінде Астана бюросының басшысы болған. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Президентi әкімшілігінде қызмет еткен. 2011 жылғы 11 тамыздан бастап «Профи Медиа» ЖШС бас директоры болды. Қазіргі кезде, 2015 жылдан бастап, Түркі Академиясы (халықаралық ұйым) Баспа, кітапхана және музей орталығының директоры. Әр жылдарда "Егемен Қазақстан" газеті бас редакторының орынбасары, "Егемен Қазақстан" республикалық газеті" АҚ басқарма төрағасының қаржы-шаруашылық және өндіріс бойынша орынбасары, "Егемен Қазақстан " республикалық газеті" ЖШС бас директорының шығармашылық және өндіріс бойынша орынбасары лауазымдарында еңбек еткен.  

Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. Халықаралық «Шабыт» фестивалінің иегері (2001).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан журналистері
Санат:1978 жылы туғандар
Санат:Шет ауданы тұлғалары
Бейнетаспа

thumb|right|200px|
**Бейнетаспа** – уақыт талабына шыдамайды, аз уақыт қана өмір сүреді. Киношежіре кинотаспаға ғана түсірілуі керек, себебі ол өміршең болады. Ғасыр бойы сақталынады. Екіншісі, бейнесюжеттердегі асығыстық, қадр мәдениетінің аздығы. Экран кадр композициясы, қадрдың маңыздылығы мен мәнділігіне аса мұқият қарауды талап етеді. Өнер мен ақпараттың айырмашылығы бар екенін ешкім жоққа шығара алмас. Қазақ киносында бүгін киношежіре жасаудың доғарылып тұр. 

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Телевидение
Балаларға арналған хабарлар

**Балаларға арналған хабарлар** – Алматы телестудиясында 1960 жылы бастау алды. Ол тұста арнайы редакция болмағанымен, мектеп оқушыларын қатыстыру, концерттік программалар арқылы балаларға арналған  хабарлар беріліп тұрды. Мұның өзі бірте-бірте өз алдына редакция құрылуына алып келді. Сөйтіп, "Ғылым және  мектеп" редакциясы құрылып, балаларға арналған  хабарлар эфирден жүйелі түрде беріле бастады. 

Алғашқы хабарлардың бірі ретінде "Ертегі кеші" атты хабарды атауға болады. Хабар ерекше бір шығармашылық ізденістен туған  хабар еді деп атауға болмас. Себебі, ол Орталық теледидардан беріліп жүрген "Спокойные ночи" хабарының  тәжірибесінен өмірге келген еді. Ойды да, жүйені де сол хабардан алған  хабарда еліктеу басым болды. Алайда редакцияның ізденістерін жоққа шығаруға болмайды. Хабарлар Қазақ теледидарынан ұзақ жылдар берілген уақытын да талай рет өзгеріске ұшырады. Алғашында лақ пен қозы, қуыршақ кейіпкерлер арқылы берілген бұл хабар, кейін "Мен мектепке барамын" болып ауысты. Ортақ тұлға жүргізуші арқылы оқиға әртүрлі күйде дамып отырды. Хабар 60-жылдары Орталық теледидардың дикторы Валентина Леонтьева жүргізген "қуыршақтар" ойының  еске салар еді. Кейіннен балаларды мультфильм көруге шақыру ғана емес, ертегі айтуға тәрбиелеуге ұмтылыс байқалды. 

Әже бейнесі арқылы балаларды кәусар бұлаққа қызықтыруға бетбұрыс болды. Сахнадағы бірнеше қыз - балалардың ортасында шымқай ақ киімге оранған, адалдық пен пәктіктің бейнесіндей ақ әже тылсым сыры мол ертегі әлеміне әуезді үнімен, әсем дауысымен аудиторияны лезде-ақ тартып алатын. Бұл тек студия ішінде отырған  балаларды ғана емес, сол сәтте, телеэкранға жәудіреп отырған  миллиондаған  сәбилерді өзіне тартып, осынау қызық әлемді шарлатып-ақ кететін-ді. Сондықтан да бұл хабардың миллиондаған бүлдіршіндер қиялына канат бітіргені шындық. Сол тұстағы балалардың көз алдында хабарды әр  кезеңде жүргізген Мәриям Айымбетова,  Бақытжамал Ерманова апайларының бейнесі мәңгілік сақталып қалғаны рас. Ия, алғашқы ізденістер осылай басталған. Алайда өмір бірқалыпта тұрмасы анық. 1986 жылы бергі өзгерістер өміріміздің сан саласына бетбұрыс әкелді. 1992 жылы бастап балалар редакциясы өз алдына отау тікті. Осыдан бастап балалар редакциясы ұлттық тәрбиеге, ұлттық салт-дәстүрге айрықша бет бұрды.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Журналистика
Санат: Кино
Баспалдақ өрге бастайды фильмі

**«Баспалдақ өрге бастайды» фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 1 бөлімді, орыс тіліндегі деректі фильмі (1988). 

Фильм "Медеу" шатқалындағы тасқынға қарсы салынған плотинада өткізілген "Баспалдақ үстіндегі жарыс" мерекесінің ашылуы жайлы. Ұйымдастырушылары "Вечерняя Алма-Ата" газетінің редакциясы мен Алматы қалалық спорт ұйымы. 

Демеушісі "Алма-Ата" кооперативі. Идея авторы "Вечерняя Алма-Ата" газетінің жауапты хатшысы Виктор Агеев. Кадрларда: В.Агеевтің сөйлеген сөзі, 834 басқышы бар баспалдақ көрсетіледі. Режиссері – А.Ким, операторы – Ә.Қаржаубаев.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Құралай Баяндина

**Құралай Баяндина** – (10.2.1965. Павлодар қаласы) - тележурналист. 

Павлодар пединститутын (1985), ҚазМУ-ді бітірген (1991). 

Май аудандық «Шамшырақ»-«Маяк» газетінде аудармашы (1985-88), облыстық радиода редактор (1991), облыстық телевидениенің «Жаңалықтар» ақпараттық редакциясында аға редактор (1993-2004). 

Қазір «Қазақстан» ұлттық телеарнасында ақпараттық-сараптамалық дирекциясының бас редакторы. 

ҚР мәдениет қайраткері. Облыстық журналистер одағы сыйлығының лауреаты.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Тұлғалар
Бейнефильм

**“Бейнефильм”** – компания, жүйе. Іс жүзінде бейнесалондар, бейнедемхана, клубтар желілерін, сондай-ақ оларға қызмет көрсететін тұлғалар мен ірі, шағын бейнежиындардағы жеке тұлғаларды біріктіретін дербес сала ретінде өмір сүреді. 

Әр түрлі жанрлардағы бейнефильмдер шығарумен айналысады, мемлекеттік, коммерциялық және кабельдік теледидар өнімдерін көбейтіп, таратады, сондай-ақ олар үшін бейнематериалдар беруші болып табылады. 

## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ботақан (фильм)

**"Ботақан"** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі-түсті, 1 бөлімді, қазақ тіліндегі деректі фильмі (1980) .

Бұл – Жамбыл облысының Сарысу ауданындағы түйе өсіретін "Байқадам" кеңшары жайлы көріністі фильм. Түсірілімдерде: ботаның туылуы, оның айналадағы әлеммен танысуы, дала, киіз үй, қашадағы түйелер, түйе жүндеу, інген сауған келіншек, түйе жүнінің теңдері сияқты түйелі ауылдың тіршілік-тынысы ерекше жылылықпен баян етіледі. 

Реж. – Б.Онопко, операторы – А.Федулов.

## Дереккөздер


Санат:1980 жылғы фильмдер
Санат:КСРО фильмдері
Баяндау әдісі

**Баяндау әдісі** – әңгімешінің, жазушының оқиғаны өз атынан айтып беруі.

Баяндау әдісі ұтымды әдіс ретінде көркем әдебиетте және әдістеме ғылымында қолданылады. 

Көркем әдебиеттегі баяндау жазушының шеберлігіне, тілінінң табиғилығы мен ойнақылығына байланысты ұтымды көркемдік әдіс болып қалыптасқан. Әсіресе, ұлттық қазақ прозасындағы бұл әдіс шығармаға дәстүрлі әңгімешілдік сипат дарытатын пішім ретінде бағаланып жүр. 

Әдістеме ғылымындағы баяндау - оқу материалының мазмұнын белгілі жүйемен әңгімелеп түсіндіру тәсілі. Баяндау барлық сыныптарда, әртүрлі пәндер (көбінесе, гуманитарлық) бойынша қолданылады. Баяндау әдісін қолдануда оқушыларға оқу материалын неғұрлым толық, ғылыми нанымды әңгімелеу көзделеді. Жаңа сабақты өткен сабақпен байланыстыру, пікірлесу, әңгімелесу, көрнекілік тәсілдерін пайдалануға болады. Ұтымды қолданылған баяндау әдісі оқушылардың сабаққа ынта-ықыласын, белсенділігін арттырады. Оқушылардың жас ерекшеліктеріне, қабылдау, ойлау қабілеттеріне қарай бақылау әдісінің алдын ала логикалық жоспары жасалады. Баяндау әдісімен сабақ өткізуде мұғалімнің әңгімелеу шеберлігі, сөзінің әсерлілігі зор маңызға ие болады.

## Дереккөздер


Санат: Әдебиет
Балалық шақ – өткен өлке

**"Балалық шақ – өткен өлке"** -"Қазақ телефильм" студиясының  түрлі түсті, 3 бөлімді, орыс тіліндегі деректі көріністік фильмі (1979). Онда Алатау қойнауындағы Жоңғар қорығының өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі жайында бейне баян жасалады. 

Режиссер – И.Тынышпаев, операторы – В.Парфенов. 

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Өнер
Баянауыл (фильм)

**«Баянауыл»** (фильм) – «Қазақтелефильм» студиясының 1 бөлімді, орыс тіліндегі, түрлі түсті көріністі фильмі (1977).

Фильм табиғаты тамаша Баянауыл тауы мен көкшіл көлдерінің әдемі пейзаждарын көрсетеді.

Онда осы өңірдің даңқын асырған, қазақтың атақты тұлғалары - ақын С.Торайғыров, Қазақ театры мен киносының алғашқы режиссерлері Ж.Шанин мен Ш.Айманов, Қазақ КСР Ұлттық ғылым академиясының тұңғыш президенті Қ.Сәтбаевтар туралы айтылады. Баянауылдағы Қ. Сәтбаев музейі, ондағы ғұлама ғалымның жинаған және тұтынған дүниелері көрсетіледі.

Режиссері – Қ. Ахметов, операторы - Д.Гильманов.

## Дереккөздер


Санат:Кино
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Баспана фильмі

**«Баспана» фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 5 бөлімді, қазақ-орыс-ұйғыр тілдеріндегі деректі фильмі (1987). 

Онда Н.Жалыбиннің өнертапқыштық істері әңгіме болады. Жалыбиннін әдеттен тыс сипаттағы, қабырғалары жұқа ақ қаңылтырдан жасалатын арзан әрі ауылына қолайлы құрастырмалы кешендері насихатталады. Осы құрылымды қолданысқа ендіру арқылы әлеуметтік-экономикалық міндеттерді шешуге игі ықпал жасалады. Әйтсе де аса мәнді өнертапкыштық істі қолдаушылар мен оған қарсы болушылар арасындағы шиеленісті пікірталас фильмнің драматургиясына арқау болған. Режиссері – С.Морозов, операторы – И.Ахметов. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бұлт арасындағы ғылым

**Бұлт арасындағы ғылым** - "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 2 бөлімді, қазақ-орыс тілдеріндегі деректі фильмі (1979).. Фильм Іле Алатауындағы гляциолог ғалымдардың жұмысы жайлы. Олардың "Тұйық су" мұздағында зерттеу жүргізу кездері бақылау тәсілімен түсірілген. 

Кадрларда: оқымыстылар Суданов пен Тоқмағамбетовтердің мәңгі мұз қабаттарын бұрғылап, ғылыми эксперименттер жасап жүргендері көрініс береді. Режиссері-В.Задвицкий, операторы - З.Шайгельдинов
## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Дәмегүл Баялиева

**Дәмегүл Баялиева** – (20.8.1950. Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы) - филолог, ғалым. 

ҚазМУ-ді бітірген (1974). 

1974 жылы С. Киров атындағы ҚазМУ-дің журналистика факультетінің қазақ журналистика кафедрасына аға лаборант, 1989 жылы журналистика тарихы кафедрасында оқытушы, аға оқытушы, мерзімді баспасөз кафедрасының доценті. Филология ғылымдарының кандидаты (2002), (диссертация тақырыбы «Қазақ ұлттық баспасөзінде салт-дәстүр, әдет-ғұрып мәселелерінің жазылуы»). 

Мерзімді баспасөз кафедрасында «Білім реформасы және баспасөз», «Баспасөзде ұлттық мәдениет, салт-дәстүр, әдет-ғұрып мәселелері» деген арнайы пәндер бойынша дәріс жүргізеді. 

«Баспасөзде салт-дәстүр, әдет-ғұрып мәселелері», (1989); «Қазіргі қазақ баспасөзіндегі ұлттық мәдениет, салт-дәстүр және тіл, стиль мәселелері» оқу құралдарының авторы. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат: Қазақстан филологтары
Людмила Баюшева

**Людмила Баюшева** –  (17.8.1949. Павлодар облысы, Май ауданы, Малайсары ауылы) - телережиссер.

Мәскеудегі Бүкілодақтық Мемлекеттік кинематография институтын бітірген (1981). 

Еңбек жолын Павлодар облыстық телевидениесінің Жастар редакциясында режиссердің ассистенті болып бастап (1981), кейін қоғамдық-саяси бағдарламалар режиссері болды. 

1985-95 жылдары облыстық телекомпанияның бас режиссері, 1995 жылы өндірістік-коммерциялық бөлімді басқарды. Жарнама бойынша бас режиссер болып істеді. 

1999 жылы жауапты шығарушы. «Открытый микрофон», «За честь родного города» бағдарламаларын эфирге шығарды. «Ситуация» ток-шоуының авторы әрі режиссері ретінде облыс телекөрермендеріне кеңінен танымал. 

«Боль» деректі хабарлар циклі үшін КСРО Мемлекеттік телерадиокомитетінің Грамотасымен, әлденеше рет облыстық Журналистер одағының сыйлығымен марапатталды.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Тұлғалар
Балалықтың құт мекені

**«Балалықтың құт мекені»** – "Қазақтелефильм" студиясының  түрлі-түсті, 3 бөлімді, қазақ-орыс-ұйғыр тілдеріндегі деректі фильмі (1987). 

Азамат соғысының ардагері Ахмет Толхабиев пен Батыр-Ана Ханшайым Ахметованың көп балалы отбасы жайлы фильм. Апаның ағынан жарылған әңгімесі. балаларының  жас кезіндегі естеліктері арқылы авторлар бұл отбасын тұтастырған себептерді: достықты, адамдарға, өмірге деген сүйіспеншілікті дәйектей келіп, жарастықты өмір салтың  көрсеткен. 

Режиссер – Рымбек Нығметұлы Әлпиев, операторы – Ф.Аранышев.

## Дереккөздер


Санат:Қазақтелефильм фильмдері
Санат:1987 жылғы фильмдер
Санат:Қазақстан деректі фильмдері
БАЭ телевизиясы

**БАЭ телевизиясы** – Біріккен Араб Әмірліктерінің телеарналары. 

«Эмират дубай ТВ» - пан-араб телеарнасы, Дубай ТВ және Дубай Уан арналарында көрсетеді; «Абу-Даби ТВ» - пан-араб телеарнасы; «Аджман ТВ»; «Шарджа ТВ»; Эм-би-си - пан-араб хабар тарату компаниясы; «Аль-Арабия» - Эм-би-си жаңалықтар арнасы.

## БАЭ телевизиясы
*Abu Dhabi Sports; 
*Abu Dhabi TV; 
*Ajman TV; 
*A1 Aan TV; 
*A1 Aqariya TV; 
*A1 Arabiya; 
*A1 Deera; 
*A1 Emarah; 
*A1 Fayhaa; 
*Citruss TV; 
*CNBC Arabiya; 
*Dubai Sports Channel; 
*Dubai TV; 
*Dubai Infinity Channel; 
*Emirates Channel; 
*Infinity; 
*MBC; 
*MB С 1; 
*MBC 2; 
*MBC 3; 
*MBC 4; 
*MBC Action; 
*MBC Infinity; 
*MBC Flash; 
*TXT; 
*Music Nation TV; 
*Music Plus; 
*Nojoom; 
*PMC Music; 
*Sama Dubai; 
*Sama Dubai Infinity Channel; 
*One TV; 
*One Infinity Channel; 
*Sharjah TV; 
*Sharjah Series Plus Channel; 
*Sharjah Channel; 
*Audfgdfa TV; 
*Chtyfrty TV; 
*Osrtdaf TV; 
*Frtgfdmta TV.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Баспасөз бюросы

**Баспасөз бюросы** – Қызметі:	Съезд, конгресс, спорт жарыстары өтіп жатқан кезде осылар туралы жазатын журналистерге көмек беру мақсатында ұйымдастырылатын ақпараттық қызмет. Ол пресс-конференциялар өткізеді, пресс-релиздер шығарады және т.б.
Органы: Ірі газет редакциялары, баспасөз, телеграф агенттіктері жанында тұрақты жұмыс істейтін информациялық органдар т.б.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Башқұртстан баспасөзі, радиосы, теледидары

**Башқұртстан: баспасөз, радио, телевизиясы** – Башқұртстанда 1968 жылы таралымы 1658 мың дана 241 кітап, 112 газет басылып шықты. 

## Республикалық газеттер
«Совет Башкортостаны» (1918) 
«Советская Башкирия» (1906 жылы шыққан «Уфимский рабочийдің» жалғасы) 
«Қызыл таң» (1918, татар тілінде) 
«Ленинсе» (1923, башқұрт, орыс тілдерінде) 
«Башкортостан пионере» (1930, башқұрт тілінде) 

## Журналдар
«Агидель» (1930)
«Башкортостан қызы» (1968)
«Хэнэк» (1925)
«Башкортостан укытыусыхы» (1924)
«Пионер» (1930)
«Блокнот агитатора» (орыс, башқұрт, татар тілдерінде)

Республикалық радио мен телевизия хабарлары 2 программа бойынша башқұрт және орыс тілдерінде жүргізіледі. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Рахым Бұрлыбаев

**Рахым Бұрлыбаев (5.11. 915. [[Жамбыл облысы]], [[Жамбыл ауданы]] - 19.10.1976. [[Шымкент қаласы]])**–тіл білімінің маманы.. Жамбыл педагогикалық техникумын (1935), Абай атындағы  Қазақ педагогикалық  институтын бітірген (1939).

1939-1941 жылдары Семей педагогикалық институтында қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының меңгерушісі. Шымкент педагогикалық институтында аға оқытушы, доцент, қазақ тілі кафедрасының меңгерушісі болды. Филология ғылымдарының  кандидаты (1964), (диссертация тақырыбы "Қазақ тіліндегі сөз мағынасының кеңеюі және тарылуы"), доцент 10-нан аса мақала мен кітаптардың авторы.

Шығармалары: Расширение и сужение значений слов в казахском языке. АКД. А. 1963; Қазақ тіліндегі сөз мағынасының кеңеюімен тарылуы (мұғалімдерге көмекші құрал). А. 1968; Қазіргі қазақ тіліндегі қоғамдық-саяси лексика (мұғалімдер мен студенттерге арналған көмекші құрал). А. 1978.
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Балансты ақпарат

**Балансты ақпарат**– жағымсыз ақпаратты орнымен жеткізу үшін қажетті фактілерді қолдану. 

Кейде фактілер қарсы қойылады, оларды жағымды мақсаттар үшін пайдалануға болады. Бірінші – уақытша, оқиғалы байланыс, екінші – ассоциативті ойға байланыстыру, үшінші – көптеген деректерді бір фактіге жинақтау. Бұл қолданыстардың барлығын автор белгілі бір бағытта пайдаланады.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бейнефон (телевизия)

**Бейнефон (телевизия)** – бейнефонды көпшілік алдында бірінші рет көрсету 1927 жылы 7 сәуірде Вашингтон (бұл жерге сәулені механикалық жаймалайтын телекамера орнатылды) мен Нью-Йорктың (телеқабылдағыш) арасында болып өтті. Электрлік сигнал кабельмен берілді. Кейінірек, 1930 жылы 9 сәуірде А. Белл зертханасының мамандары Нью-Йорктың әртүрлі түкпірлерінде орналасқан бейнефондардың арасында екіжақты байланысты жүзеге асырды. 

Телекамераның алдында тұрған, құлағына дауыс күшейткішті басып, алдында микрофон ұстаған адам осындай іс-әрекет жасаушы басқа адамды көре және ести алады. Сол кездегі байланыс арнасынын қымбаттығынан бейнефондар қатынастын кең таралған тәсілі бола алмады, кәдімгі телефон анағұрлым арзанырақ болды және жеткілікті мөлшерде ақпарат бере алатын еді. *От-жалынды* жерлерден берілген репортаждарды телекөрермен жуырдағы уақытқа дейін әдетте, қозғалмайтын *Суреттер* күйінде алды. 

Экранда оқиға болған жердің географиялық картасы, экранның төменгі бұрышында тілшінін портреті пайда болды. Ал бүкіл ақпарат дыбыстық қатармен берілді. Ауыр кәсіптік бейнекамералар операторды оралымдылықтан айырды, оны көзге түсетін етті және бұл өкінішке орай көптеген журналистердің өмірлерінен айырылуына себеп болды. Бұл жағдайда жабдыктың салмағы мен өлшемдері шешуші маңызга ие болады; өлшемі бойынша мейлінше кішкентай камераларды пайдаланатын фототілшілер төтенше жағдайларды түсіру кезінде жабдыктың әрбір грамын үнемдей отырып, ауыстырмалы оптика пайдаланбауды артық көреді. Егер тіпті түсіруді нормативті бейнекамерамен түсірудің сәті түссе де, онда оқиға орнынан материал беру туралы әнгіменің болуы да мүмкін емес. 

Оқиға орнынан тікелей репортаждар жүргізу үшін CNN компаниясы 2001 жылы бірінші рет Хайнань аралында Лондондык 7Е Communications компаниясы шығарған бейнефондарды пайдаланды. Кейінірек жабдыкты Associated Press сатып алды. Бейнефон парфель мөлшеріндегі корпусқа орналастырылады, жабдықтың массасы 4,5 кг, байланыс арнасы серіктік. Бейнефондарды кезекті ойдағыдай пайдалану 2001 жылы 11 қыркүйектегі ланкестіктің салдарлары, одан кейінгісі Ауғанстан мен Ирактан берілген тікелей эфирлер. 

Ағылшын компаниясынан бейнефондар шығаруға іле-шала австриялық Scotty фирмасы да кірісті. Оларды журналистерден басқа Пентагон да сатып алды. Бейнефон ноутбукке нормативті бейнекамера қосылған түрінде жасалған. Металл корпус жабдықты соққылардан сақтандыруға қабілетті. Серіктік байланыс екі жиналмалы антеннамен Inmarsat жүйесі серігі арқылы қамтамасыз етіледі. Мәліметтерді беру жылдамдығы 128 Кбит/сек. 

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Телевидение
Санат:Техника
Баспасөз конференциясы

**Баспасөз конференциясы** – баспасөз, радио, теледидар өкілдерінің жиналысы. 

Ондай жиналыстарды түрлі ресми адамдар, газеттердің, журналдардың, радио мен теледидардың (отандық, сондай-ақ шетелдік) қызметкерлері қабылдаған аса манызды шешімдермен, үкіметтің, түрлі қызмет дәрежесіндегі адамдардың, елдің ішкі жағдайы және халықаралық жағдай жөніндегі ой-пікірлерімен таныстыру, белгілі бір оқиғаға түсінік беру, баспасөз қызметкерлерінің түрлі сұрақтарына жауап беру мақсатымен өткізеді. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Жанболат Башарұлы

**Жанболат Башарұлы** – (1949. Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданы) - тележурналист.

Арғын тайпасының Тобықты руынан шыққан. 

ҚарМУ-ді бітірген.

Еңбек жолын қатардағы жұмысшыдан бастаған. Балқаш қалалық студиясының редакторы, аға редакторы қызметтерін атқарды. Балқаш кен-металлургия комбинатының Шығыс Қоңырат, Қоңырат кеніштерінен «Кенші көкжиегі», «Жұмысшы әулеті» атты тележурналдары республикалық телеарнада көрсетіліп, жоғары бағаға ие болды. Алғаш рет «Қос тіл - қос қанатың» атты хабар ұйымдастырып, туған тіліміздің толғақты мәселелерін көтеріп, ұлттық балабақшалардың ашылуына ұйытқы болды. Республикалық «Қазақ тілі» қоғамының алғашқы құрылтайына Балқаштан делегат ретінде қатысты. Қалалық «Қазақ тілі» қоғамының төрағасы болып еңбек етті.

Оның қаламынан «Үкілі үміт», (1999); «Далам менің - кием менің», (2001); «Көкше көлдің самалы», (2004); «Самғау», (2006) шығармалар жинағы жарық көрген. Халық ақыны Шашубай Қошқарбайұлының өмірімен, творчествосын зерттеп, «Шашубай» (1990) естеліктер жинағын құрастырған.

Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. «Жылдың үздік редакторы» арнайы дипломымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Ақтоғай ауданында (Қарағанды облысы) туғандар
Ботбай Қонысбек

**Ботбай  Қонысбек** (7.10. 1959. Оңтүстік Қазақстан облысы) – журналист, баспагер .

ҚазМУ-ді бітірді (1982). 1982-90 жылдары "Лениншіл жас" газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, 1990-92 жылдары "Ана тілі" газетінің бөлім меңгерушісі, 1992-98 жылдары "Дастан" шығарм.баспагерлік орт.-ның директоры, 1998 жылы "ҚазАқпарат" баспа корпорациясының президенті, "Қазақстан" журналының бас редакторы. "Баспа және полиграфия ісінің қайраткері". 
## Дереккөздер
	

Санат:Қазақстан журналистері
Ботсван Баспасөз агенттігі

**Ботсван Баспасөз Агенттігі** (БОПА) (Botswana Press Agency  ВОРА) – Үкіметтік ақпарат агенттігі .

1981 жылы негізі қаланды. Габоронда орналасқан. Private Bag 0060, Gaborone; Tel: 31 3631; Telex: 2284.
## Дереккөздер
	

Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Балауыз мүсіндерінен жасалынған голливуд муражайы

*'Балауыз мүсіндерінен жасалынған голливуд муражайы* – мұражай. 

Мұражайдан Мэрилин Монро, Кларк Гейбл, Пол Ньюман, Гэри Купер және т.б. көптеген атақты кино жұлдыздардың бейнесін тамашалауға болады. Бұл жерде қорқынышты зал, "Қараңғылық құпиясы" көрінісі және  "Оскар" жүлдесін алған  фильмдер туралы да қызғылықты деректер жинақталған. Осылардан бөлек жүлде алған фильмдер жайлы да бейне клиптер бар. 

Балауыз мүсіндер музейі – Диснейлендтен қашық емес, Лос-Анджелестен шеткерірек орналасқан "Кино әлемі". АҚШ-тағы кино және  телеэкран 230 жұлдызының  балауыздан бейнеленген кейіптері және  әйгілі рөлдерінен көріністер. 

## Дереккөздер

Санат:АҚШ мұражайлары
Санат: Кино
Санат:1965 жылы құрылған мұражайлар
Бейнефотограф

**Бейнефотограф** – Порфирий Бахметьевтің 1888 жылғы теледидарлық жобасы жатады. Ол бейнелер беруге арналған, өзі жобалаған приборды "Бейнефотограф" деп атады. Ол "Бейнефотограф" туралы рефератын 1880 жылы Цюрихте, **Славил** қоғамының жиналысында оқыды, ал бес жыл өткен соң орыс техникалық журналы *Электричествода* жариялады. 

П.Бахметьев жүйесіндегі беруші қондырғыдағы берілетін бейнені тарату берілетін бейне проекциясының жазыктығына спиральдық жолмен кезектестірілген, қатарға тізілген селенді фотоэлементтердің көмегімен жүзеге асырылды. Әрбір фотоэлементтен шыққан электрлік сигналдар жекелеген сымдармен қабылдау пунктіне бағытталады. 

Бахметьев бейнелерді көрсету үшін жарыктық газды пайдаланғысы келді. Қабылдау кондырғысында электрлік сигналдарды беруші қондырғы фотоэлементтерге ұқсас спиральдық ретпен орналастырылған, газ жанарғылары қатарына газ түсуін шектейтін жапқыштармен басқарылды. Жанарғылардан шыққан жарық қабылдаушы экран қызметін атқаратын күңгірт әйнекке проекцияланды. 

## Дереккөздер


Санат:Техника
Санат:Телевидение