open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лужникидегі трагедия

"Лужникидегі трагедия" деген атпен тарихта қалған 1982/83 жылғы УЕФА кубогынның 1/16 финалындағы "Спартак" - "Харлем" матчы. Матч Мәскеудегі В. И. Ленин атындағы орталық стадионда өтті. Матчтың соңғы жағындағы топалаңда 66 адам мерт болды. 

Кеңес бұқаралық ақпарат құралдары бұл құрбандар саны жайлы 1989 жылы ғана нақты ақпарат берді.
## Матч
Матчтан бір күн алдын қар жауды. Ал ойын болатын күні ауа температурасы -10 градусқа дейін төмендеді. Бұл ең суық астана саналатын Мәскеудің өзінде қазан айында сирек болатын ауа райы. Суық күнде матч тамашалайтындар аз болғандықтан, 80 мың билеттің тек 16 мыңы ғана сатылды. Ол кезде стадионға шатыр жоқ еді, стадион қызметкерлері тек екі трибунаны ғана қардан тазалап үлгерді.

Матчтың бас жағында "Спартак" есеп ашты. Ал екінші таймда ойын тіпті солғындап кетті. Суыққа тоңған жанкүйерлер қызықсыз матчтан жалығып, біртіндеп үйлеріне қайта бастады. Қайтқан жанкүйерлердің көбі жақын жердегі метроға төтелеп жету үшін С трибунасындағы 1-ші баспалдақ арқылы стадионнан сыртқа шықты.

Матчтың бітуіне 20 секунд қалғанда "Спартак" бұрыштама арқылы екінші голды соқты. Осы сәтте жаңағы 1-ші баспалдақпен қайтып бара жатқандар стадионға қайта кірмек болып, бір-бірін баса-көктеп ішке ұмтылды. Бей-берекет қимылдың соңы қайғылы аяқталды, 66 жанкүйер сол жерде аяққа тапталып қаза тапты. Оның көбі 25-ке жетпеген жас жігіттер болатын. 

Тағы бір деректерде баспалдақтан түсіп келе жатқандар арасында бір кішкентай қыз құлап қалған, соны тұрғызам деп бірнеше адам бөгелген. Бірақ артынан келе жатқандар тоқтай алмай, бір-бірінің үстіне құлаған.  

Кейін осы іс бойынша сот қозғалып, стадион директоры В. А. Кокрышев пен комендант Ю. Л. Панчихин кінәлі деп табылды да, үш жылдан жазаға кесілді. Бірақ КСРО-ның 60 жылдығына орай берілген амнистияға Кокрышев ілікті, ал Панчихиннің жазасы екі есе жеңілдетілді. 

Кеңестік басылымдар бұл трагедия жайлы жақ ашпады. Тек матчқа шолу жасады да қойды. Тіпті "Харлем" футболшыларының өзі бұл трагедия жайлы жеті жылдан соң ғана естиді.

Кейін қаза болған 66 адамға арнап ескерткіш тұрғызылды.
-----------------
### Детальдар

## Қайтыс болған адамдар тізімі

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Жиырмасыншы қазан
*Трагические события 20 октября 1982 года в «Лужниках»
Санат:1982 жылғы футбол
Санат:Спартак Мәскеу ФК ойындары
Санат:УЕФА Еуропа Лигасы
Санат:Харлем ФК ойындары
Рут Тейтельбаум

****

Рут Тейтельбаум —  (1924-1986) ЕНЫАЦ () компьютерінің алғашқы бағдарламаушыларының бірі. 

Оның қыз кезіндегі тегі Лихтерман болды. Рут Тейтельбаум Нью-Йорк штатында орналасқан Хантер колледжін бітіріп, математикадан бакалавры дәрежесін алды. Мур атындағы электротехникалық мектебі Рутты баллистикалық мәселелерді шешу үшін жұмысқа шақырылады. Кейінірек, ЕНЫАЦ электронды-есептеуіш машинасының алғашқы алты әйел-бағдарламашылардың бірі болып таңдалды. Онда, Марлин Мельцермен бірге Тейтельбаум Аналогты технологиясын қолдана отырып, баллистикалық траектория теңдеулерін есептеу бағытына жауапты болды.  бөлігі болды. Олар өздерін және басқа жұмыскерлерді ЕНЫАЦ машинасында қолданатын функцияларға үйретті және баллистикалық бағдарламалық жасақтаманы дайындауға көмектесті. 1946 жылы ЕНЫАЦ компьютері көпшілікке және баспасөзге жарияланады.
Соғыстан кейін, Тейтельбаум ЕНЫАЦ-пен бірге Абердин қаласындағы сынақ полигонындағы баллистикалық зертханасына барып, сол жерде екі жылдай ЕНЫАЦ бағдарламашыларының келесі тобын оқытуға қалды.

1986 жылы  Рут Тейтельбаум Далласта (Техас) қайтыс болды.

## Марапаттары
* 1996 жылы "ЕНЫАЦ әйелдері" атты кітабы жарық көрді.
* 1997 жылы Рут Тейтельбаум және ЕНЫАЦ жобасында жұмыс атқарған тағы бес әйел women in Technology International халықаралық ұйымының Даңқ залына енді.
* 2010 жылы американдық "Top Secret Rosies" деректі фильмі жарыққа шықты: Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі есептеуіш-әйелдер туралы әңгімелейтін "Computers".

## Дереккөздер
УЕФА кубогы 1983/84

**УЕФА кубогы 1983/84** ( — УЕФА кубогының он үшінші маусымы, Англияның "Тоттенхэм Хотспур" клубы жеңімпаз атанды. 
## 1 раунд

     

|}

## 2 раунд

|}

## 3 раунд

|}

## Ширек финал

|}

## Жартылай финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* УЕФА сайтында
* Спорт-Экспресс
* RSSSF сайтында 

Санат:УЕФА Еуропа Лигасының маусымдары
Санат:1983 жылғы футбол
Санат:1984 жылғы футбол
УЕФА кубогы 1984/85

**УЕФА кубогы 1984/85** () — УЕФА кубогының он төртінші маусымы, Финалда "Видеотон" (Мажарстан) клубын ұтқан "Реал Мадрид" (Испания) жеңімпаз атанды.
## 1 раунд

|}

## 2 раунд

|}

## 1/8 финал

|}

## Ширек финал

|}

## Жартылай финал

|}
## Матч
### Бірінші ойын

### Екінші ойын

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* УЕФА сайтында
* Спорт-Экспресс
* Статистикасы RSSSF сайтында 

Санат:УЕФА Еуропа Лигасының маусымдары
Санат:1984 жылғы футбол
Санат:1985 жылғы футбол
УЕФА кубогы 1985/86

**УЕФА кубогы 1985/86** () — УЕФА кубогының 15-ші маусымы. Екінші жыл қатарынан "Реал Мадрид" жеңімпаз атанды.

## Бірінші раунд

|}

## Екінші раунд

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал
### Бірінші ойын

### Екінші ойын

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* УЕФА сайтында
* Спорт-Экспресс
* RSSSF сайтында 

Санат:УЕФА Еуропа Лигасының маусымдары
Санат:1985 жылғы футбол
Санат:1986 жылғы футбол
Данди Юнайтед

**«Данди Юнайтед»** () — Шотландияның "Данди" қаласындағы футбол клубы. 1909 жылы құрылған. 1923 жылға дейін "Данди Хиберниан" деп аталды. Өз алаңындағы ойындарын "Таннадайс Парк" стадионында өткізеді. 

2019/20 жылғы маусым қорытындысында  Чемпионшипте бірінші орын алып, жоғары дивизионға қайта оралды. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Шотландия чемпионы (1): 1982/1983
* Шотландия кубогы (2): 1993/94, 2009/10
** Финалист (8): 1973/74, 1980/1981, 1984/85, 1986/87, 1988/88, 1990/91, 2004/05, 2013/14
* Шотландия лига кубогы (2): 1979/80, 1980/81
** Финалист (5): 1981/82, 1984/85, 1997/98, 2007/08, 2014-15

### Еурокубоктер

* УЕФА кубогының финалисі (1): 1986/87
* Чемпиондар кубогынның жартылай финалисі (1): 1983/84

## Атақты ойыншылары

* Флоран Синама-Понголь
* Эндрю Робертсон
* Скотт Бейн
* Джонатан Рессель
* Стюарт Армстронг

## Сілтемелер

* http://www.dundeeunitedfc.co.uk/
Санат:Шотландия футбол клубтары
Санат:Данди Юнайтед ФК
Данди (футбол клубы)

**«Данди»** () — Шотландияның Данди қаласындағы футбол клубы, 1893 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Денс Парк" стадионында өткізеді, стадион "Данди Юнайтед" стадионынан не бары 16 қадамда ғана, ал, "Данди Юнайтедпен" арасындағы ойындар "Данди дербиі" деп аталады. 

Клуб қазіргі күнде Шотландия чемпионшипінде (екінші дивизион) ойнайды.

"Данди" футболшылары 1962/63 жылғы маусымда Чемпиондар кубогының жартылай финалына дейін жетіп, болашақ жеңімпаз "Миланға" жол берді.

## Жетістіктері

* Шотландия чемпионы: 1961/62
* Шотландия кубогы: 1909/10
* Шотландия кубогының финалисі (4): 1924/25, 1951/52, 1963/64, 2002/03
* Шотландия лига кубогы (3): 1951/52, 1952/53, 1973/74
* Лига кубогының финалисі (3): 1967/68, 1980/81, 1995/96

## Танымал тұлғалары

### Атақты ойыншылары

* Билл Браун (1949—1959)
* Дуг Коуи (1945—1961)
* Мортен Вигхорст (1992—1995)
* Клаудио Каниджа (2000—2001)
* Фань Чжии (2001—2002)
* Фабрицио Раванелли (2003)

## Сілтемелер

* http://www.dundeefc.co.uk/

Санат:Шотландия футбол клубтары
Ваккер (футбол клубы, Инсбрук, 1915)

**«Ваккер»** — Аустрия чемпионаттарында ойнаған футбол клубы, базасы Инсбурк қаласында орналасқан-ды.

## Тарихы
1915 жылы құрылды. 1971 жылы "Сваровски" клубымен бірікті. 1986 жылы лицензиясынан айрылып, орнына "Сваровски-Тироль" клубы құрылды. 1992 жылы лицензиясы қайтарылды, бірақ 1993 жылы жаңадан құрылған "Тироль" клубына берілді.

1999 жылға дейін әуесқой лигаларда ойнап, жабылып қалды.

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Аустрия чемпионы: (5) 1970/71, 1971/72, 1972/73, 1974/75, 1976/77
* Вице-чемпион: (4) 1966/67, 1967/68, 1973/74, 1975/76
* Аустрия кубогы: (6) 1970, 1973, 1975, 1978, 1979, 1993
* Финалист: (3) 1976, 1982, 1983
* Аустрия суперкубогының финалисі: 1993

### Халықаралық

* Митроп кубогы: (2) 1975, 1976
* Кубок иелері кубогының ширек финалисі: 1977/78

## Сілтемелер

Санат:Аустрия футбол клубтары
Санат:1999 жылы жабылған футбол клубтары
Сваровски-Тироль

**«Сваровски-Тироль»** — 1986-1992 жылдары Аустрия чемпионаттарында ойнаған футбол клубы. 1986 жылы "Ваккер Инсбрук" клубының орнына құрылды.  

1992 жылы "Ваккер Инсбрук" клубының лицензиясы қайтарылды да, бұрынғы атауын алды. Бірақ 1993 жылы "Ваккердің" орнына "Тироль Инсбрук" клубы құрылды. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Аустрия чемпионы (2): 1989, 1990
* Күсіс жүлдегер (1): 1991
* Аустрия кубогы (1): 1989
* Финалист (2): 1987, 1988

### Еурокубоктер

* УЕФА кубогының жартылай финалисі: 1986/87

## Сілтемелер
Санат:Аустрия футбол клубтары
Тироль (футбол клубы)

**«Тироль»** — 1993-2002 жылдары Аустрия чемпионаттарында ойнаған Инсбрук қаласындағы футбол клубы. 1993 жылы "Ваккер" клубының лицензиямен құрылды да, 2002 жылы қаржылық қиындықтар кесірінен жабылды. Орнына "Ваккер-2002" клубы құрылды.

2004 жылы клуб жетекшілері жемқорлықпен айыпталды.

## Жетістіктері
### Ұлттық
* Аустрия чемпионы (3): 2000, 2001, 2002
* Аустрия кубогының финалисі (1): 2001
* Аустрия суперкубогының финалисі (2): 2000, 2001

### Халықаралық

* Интертото кубогының финалисі (1): 1995

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Аустрия футбол клубтары
Санат:2002 жылы таратылған футбол клубтары
Ваккер (футбол клубы, Инсбрук, 2002)

**«Ваккер»** () — Аустрия чемпионаттарында ойнайтын Инсбрук қаласындағы футбол клубы.

## Тарихы
2002 жылы "Ваккер-Тироль" деген атаумен құрылды. Сол жылы жабылған "Тироль" клубының ізбасары болуға біраз талпынды, бірақ "Тироль" басшылары жемқорлықпен айыпталғандықтан, оған Аустрия футбол басшылығы рұқсат бермеді, осылайша ешқандай тарихсыз жеке жаңа клуб ретінде қалды, 1993-2002 жылдар арасындағы "Тирольдың" жетістіктерін иелене алмады.

2007 жылы клуб атауы "Ваккер" боп өзгертілді. 
 
2004 жылы Бундеслигада ойнап, 6-шы орын алды. Бұл осы күнге дейінгі ең жоғары көрсеткіштері. Есесіне бірінші лигада үш рет жеңімпаз атанды: 2003/04, 2009/10, 2017/18

## Сілтемелер

* http://www.fc-wacker-innsbruck.at/

Санат:Аустрия футбол клубтары
Пяст (футбол клубы)

**«Пяст»** () — Польшаның Гливице қаласындағы футбол клубы, 1945 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Қалалық стадионда өткізеді.

2018/19 жылғы маусымда тұңғыш рет Польша чемпионы атанды.

[нобай|290px|[Қалалық стадион (Гливице)]]

## Жетістіктері
### Ұлттық
* Польша чемпионы: 2018/19
* Екінші орын: 2016
* Польша кубогының финалисі (2): 1978, 1983
* Польша суперкубогы: 2019
* 1 лига жеңімпазы: 2012

## Атақты ойыншылары
* Марцин Новак
* Кшиштоф Крул
* Камиль Глик

## Сілтемелер
* piast-gliwice.eu
* Пяст (90minut.pl)

Санат:Польша футбол клубтары
Санат:1945 жылы құрылған футбол клубтары
Ферроникели

**«ФК Фероникели»** () — Косовоның Глаговац қаласындағы футбол клубы, 1974 жылы құрылған.  

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Косово чемпионы (3): 2014/15, 2015/16, 2018/19
* Косово кубогы (2): 2013/14, 2014/15
* Косово суперкубогы (1): 2014
* 1 лига жеңімпазы (1): 2011/12

### Бейресми турнирлер

* Тәуесіздік кубогы (1): 2014

## Сілтемелер

* https://web.archive.org/web/20160628163506/http://kf-feronikeli.com/kff/

Санат:Косово футбол клубтары
Иберия 1999

«**Сабуртало**» () — Грузияның Тбилиси қаласындағы футбол клубы, 1999 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Михаил Месхи атындағы стадионда өткізеді, сыйымдылығы 24 мың адам. 

2015/16 жылдан бері тек жоғары лигада ойнап келеді. 

## Жетістіктері

### [[Футболдан Грузия чемпионаты|Эровнули лига]]

* Чемпион (3): 2018, 2024, 2025

### Грузия кубогы

* Жеңімпаз (1): 2019

### Грузия суперкубогы

* Жеңімпаз (1): 2020

### Бірінші лига

* Чемпион (1): 2014/15

## Атақты ойыншылары

* Валерий Казаишвили
* Георгий Чантурия
* Джемал Табидзе
* Давид Хочолава
* Бачана Арабули
* Лаша Тотадзе
* Лаша Двали

## Сілтемелер

* http://www.fcsaburtalo.ge/

Санат:Грузия футбол клубтары
Санат:1999 жылы құрылған футбол клубтары
Сугилит

**Сугилит** — литий силикаттар класының минералы.

## Тарихы
Сугулиттің алғашқы орналасқан жері Иваги аралында болды. Проффесор Кеничи Суга Жапон архипелагының Шикоку аралының оңтүстік шетін зерттеу кезінде тасты тапқан. Сугилит тарихқа ашушының есіммен кірді .

30 жылдан астам уақыт бойы тапқан тастар жоғары сапаға жеткен жоқ. Алайда, 1976 жылы осындай тастар Африка кен орындарының бірінен табылып, кейін сугилит әлемге танымал болды. Зерттеудің қысқа мерзімінде жас тастың қоры 5 тоннға жетіп,өте аз екендігі белгілі болды. Бұл сұраныстың артуына мен құнға ықпал етті. 

Сугилитке әр түрлі түстер  мен кен орындарына байланысты бірнеше атаулар берілді:Лавулит, Весселсит және т.б. 

## Кен орындары
Тастың кен орнындары  жердің әртүрлі бұрыштарында орналасқан. Алғашқы тапқан жері Жапонияда болды, 10 жылдан кейін Үндістанда табылған. Олардан басқа: Италия, Канада, Тәжікстан, Австралия (Tamworth, Woods mine, New South Wales кеніштері) және ОАР (Madhya Pradesh кеніші). 

Сугилит кристалдар мен дәндер түрінде, сондай-ақ сілтілі жыныстарда және марганецтің метаморфталған кен орындарында кездеседі.

## Қасиеттері
Сугилиттің түсі сары, бозғылт қызғылт мен қоңырдан күлгін және қараға дейін өзгереді. Түстердің әртүрлілігі тастың химиялық құрамында әртүрлі қоспалардың болуымен түсіндіріледі. Тастың сирек кездесетін үлгілері александрит әсеріне ие-күндізгі жарықта көкшіл-күлгін, ал жасанды жарық астында қызғылт-күлгін болады. Қаттылығы 6 - 6,5. Үлес салмағы – 2,7.

## Пайдалану
Сугилит - әдемі және сиқырлы тас. Ол өзінің жарқырауымен тартады. Сугилит зергерлік бұйымдар ретінде қолданылады. Тас өңделгеннен кейін айқынырақ болады, сонымен қатар гранит немесе кабохон түрінде тегістеу оның сұлулығы мен жарқырауын баса көрсетеді. Бұл сирек кездесетін тас, сондықтан жаңа қорлар өндірілген сайын оның бағасы көтеріледі

Кейбір мәліметтер бойынша минералдың емдік қасиеттері бар. ол бас ауруы, жүрек-тамыр жүйесі аурулары және тіпті қатерлі ісік сияқты ауруларды емдейді. Сугилит литотерапияда "жаңа уақыттың тасы" ретінде қолданылады. Көптеген адамдар бұл шамадан тыс шиеленісті босатуға және рухты үйлестіруге көмектеседі деп санайды.

## Дереккөздер

## Cілтемелер
* Сугилит

Санат:Минералдар
Санат:Асыл тастар
Санат:Литий минералдары
Санат:Темір минералдары
Санат:Марганец минералдары
Санат:Калий минералдары
Санат:Алюминий минералдары
Торпедо (мағына)

**Торпедо** (, «мелшиіп қатып қалушылық») — электрлы скаттардың латынша атауы (атап айтсақ, гнус туысы, Torpediniformes отряды). Өз кезегінде бұл атау латын тіліндегі torpere шыққан («есеңгіреу, состию»). XVIII—XIX ғасырларда бұл термин теңіз миналарын атау үшін, кейінірек - өздігінен жүретін су асты снарядтарын атау үшін қолданыла бастады. Сонымен қатар:

* Торпедо - 1930 жылдары кең таралған, шылым тәрізді формасымен сипатталатын, үстіңгі жағы ашық немесе жиналмалы және бүйірлік тіректердің жоқтығымен сипатталатын автомобиль шанағының түрі.
* Торпедо - бұл «Torpedo» өндірістік компаниясы атауына айналған автомобиль бақылау тақтасының атауы.
* Торпедо - барабанды тежегіші бар жол велосипедінің артқы доңғалақ төлкесі. Ол көптеген кеңестік велосипедтерде қолданылған: «Украина», «Орлёнок», «Салют», «Кама», «Аист», «Десна».

## Спорт
Торпедо (спорт қоғамы) - КСРО-дағы кәсіподақтардың ерікті спорт қоғамы (ЕСҚ), оның негізінде әр түрлі спорт түрлеріндегі аттас спорт клубтары құрылған. Бұл автомобиль, трактор және авиация салаларының жұмысшыларын біріктірді; кейінірек ЕСҚ «Еңбек» құрамына енді.

### Футбол клубтары
* Торпедо (футбол клубы, Мәскеу) - Ресей
* Торпедо (футбол клубы, Кутаиси) - Грузия

### Әйелдер футбол клубтары

### Хоккей клубтары
* Торпедо (шайбалы хоккей, Өскемен) - Қазақстан

### Волейбол клубтары

### Мини-футбол клубтары

### Регби клубтары

### Спидвей клубтары

### Футзал клубтары

### Стадиондар

## Басқа

## Тағы қараңыз
*Торпедо

## Дереккөздер
УЕФА кубогының финалы 1996

**УЕФА кубогының финалы 1996** — 1995/96 жылғы УЕФА кубогының финалдық ойыны, Германияның "Бавария" клубы мен Францияның "Бордо" клубы бас жүлдені сарапқа салып, екі ойын қорытындысында "Бавария" жеңіске жетті.
## Матч
### Бірінші матч

### Қарымта матч
----

## Дереккөздер

## Сілттемелер
* Турнирдің ресми сайты 
* Турнирдің ресми сайты 

Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары
Санат:1996 жылғы футбол
Санат:Бавария Мюнхен ФК ойындары
Санат:Бордо ФК ойындары
Санат:УЕФА кубогы 1995/96
Шыңғыс Хасаноғлы Хұсейінов

**Шыңғыс Хасаноғлы Хұсейінов** (**Құсайынов**, **Гусейнов**, ; 29 сәуір 1929 жыл, Баку – 9 қаңтар 2024 жыл, Иерусалим) — әзербайжандық жазушы, әдебиет сыншысы, мәдениеттанушы, аудармашы, филология ғылымдарының докторы (1979), профессор (1980), Әзербайжан КСР-нің еңбек сіңірген өнер қайраткері (1989), Мәскеу мемлекеттік университетінің филология факультетінің профессоры, Израильде 2014 жылдан бері тұратын.

Хұсейінов 2024 жылы 9 қаңтарда қайтыс болды.

## Кітаптары
* Mənim bacım. Bakı: Azərnəşr, 1962 
* Əriyən heykəl, B., Azərnəşr, 1964 
* Ветер над городом. М.: Советский писатель, 1965 
* Çətin yoxuş. Bakı: Azərnəşr, 1969 
* Novruzgülü. Bakı: Gənclik, 1969 
* Adını demədi. Bakı: Gənclik, 1973 
* Магомед, Мамед, Мамиш. М.: Советский писатель, 1977 
* Adalar. Bakı: Gənclik, 1980 
* Fətəli Fəthi. Bakı: Yazıçı, 1988

## Дереккөздер

Санат:Әзербайжан жазушылары
Санат:КСРО жазушылары
Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері
Санат:СОКП мүшелері
Санат:КСРО әдебиеттанушылары
Санат:Ресей әдебиеттанушылары
УЕФА кубогының финалы 1987

**УЕФА Кубогының финалы 1987** — 1986/87 жылғы УЕФА кубогының шешуші ойыны. "Гетеборг" және "Данди Юнайтед" клубтарының арансында өтіп, екі ойын қорытындысында "Гетеборг" басым болды.

"Гетеборг" араға бес жыл салып, екінші рет турнирде топ жарды.
## Матч
### Бірінші ойын

### Екінші ойын

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Турнирдің ресми сайты

Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары
Санат:Гетеборг ФК ойындары
Санат:Данди Юнайтед ФК ойындары
Санат:1987 жылғы футбол
УЕФА кубогының финалы 1985

**УЕФА кубогының финалы 1985** () — 8-22 мамыр күндері  "Реал Мадрид" және "Видеотон"  клубтарының арасында өтіп, екі ойын қорытындысында "Реал Мадрид" турнир жеңімпазы атанды.

## Матч
### Бірінші ойын

### Екінші ойын

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Турнирдің ресми сайты

Санат:1985 жылғы футбол
Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Фехервар ФК ойындары
Давид Сориа

**Давид Сория Солис** (; 4 сәуір 1993 жыл, Мадрид) — испаниялық футболшы, "Хетафе" клубының қақпашысы.

## Карьерасы
Балалық шағында "Реал Мадрид", "Атлетико Мадрид", "Лестер Сити" секілді клубтардың академиясынан өтіп, 2012 жылы "Севильяның" фарм-клубы "Атлетико Севильяға" ауысты. 

"Севилья" құрамында бірнеше жыл Бету мен Серхио Риконың ізбасары ретінде қосалқы құрамда отырды.

"Севильяның" негізгі  құрамында тек 2015  жылы 2 желтоқсанда Испания кубогындағы "Логроньеске" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Сол маусымда Еуропа лигасын ұтып алды. Финалда "Ливерпульге" қарсы ойында 90 минут толық ойнады.

2018 жылы "Хетафеге" ауысты.

## Жетістіктері

### Севилья

* Еуропа лигасының жеңімпазы: 2015/16

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Испания футболшылары
Санат:Севилья ФК ойыншылары
Санат:Хетафе ФК ойыншылары
Мариано Феррейра Фильо

**Мариано Феррейра Фильо** немесе **Мариано** (; 23 маусым 1986 жыл, Сан-Жуан, Пернамбуку, Бразилия) — бразилиялық футболшы, қорғаушы. Карьерасында Бразилия, Испания, Түркия клубтарында ойнады.

## Жетістіктері

### «Флуминенсе»

* Оңт. Америка кубогының финалисі: 2009
* Бразилия чемпионы: 2010

### «Бордо»

* Франция кубогы: 2012/13

### «Севилья»

* Еуропа лигасы: 2015/16

### «Галатасарай»

* Түркия чемпионы: 2017/18

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Гуарани Кампинас ФК ойыншылары
Санат:Крузейро ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Минейро ФК ойыншылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Санат:Бордо ФК ойыншылары
Санат:Севилья ФК ойыншылары
Санат:Галатасарай ФК ойыншылары
Гуарани (футбол клубы, Кампинас)

**«Гуарани»** () — Бразилияның Кампинас қаласындағы футбол клубы. 1911 жылы 1 сәуірде құрылды. Өз алаңындағы ойындарын "Бринко де Оуро" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 29 130 адам.  
 
## Жетістіктері

* Бразилия чемпионы (1): 1978
* В сериясының чемпионы (1): 1981

## Атақты ойыншылары

* Аилтон
* Алекс
* Амарал
* Марсио Аморозо
* Вашингтон
* Джалминья
* Жуан Пауло
* Жулио Сезар 
* Зенон
* Зиза
* Пауло Изидоро
* Карека
* Карлос
* Луизан
* Мауро Силва
* Милтон
* Нето
* Ренато Дирней
* Рикардо Роша
* Сонни Андерсон
* Эваир
* Эдилсон
* Эдмар
* Элано
* Пипи

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.guaranifc.com.br/

Санат:Бразилия футбол клубтары
Даугавпилс (футбол клубы)

**Даугавпилс»** () — Латвияның Даугавпилс қаласындағы футбол клубы, 2009 жылы құрылды,  

## Тарихы

### Атаулары

* «Даугава-2» (2010)
* «Даугава» (2011—2013)
* «Даугавпилс» (2014 —)

## Жаттықтырушылары

* Кирилл Курбатов (2010)
* Шота Махарадзе (2010)
* Кирилл Курбатов (2011—2015)
* Сергей Погодин (2015 — 2017)
* Виктор Мороз (2017  —  2019)
* Александр Горшков (2020—)

## Сілтемелер

* http://www.fcdaugavpils.lv/

Санат:Латвия футбол клубтары
Санат:2009 жылы жабылған футбол клубтары
Флуминенсе

**«Флуминенсе»** (,) — Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласындағы футбол клубы, 1902 жылы құрылғған. Өз алаңындағы ойындарын "Маракана" стадионында өткізеді. Бразилиядағы ең атақты, жүлделі клубтардың бірі. 

1932 жылы бразилиялық клубтар арасында бірінші болып кәсіпқой клуб атанды.

2008 жылы өз тарихында тұңғыш рет Либертадорес кубогының финалына шықты да, ЛДУ Кито клубынан ұтылып қалды. Бір жылдан соң Оңтүстік Америка кубогының финалында да тағы да дәл осы клубқа жол берді.

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Бразилия чемпионы (4): 1970, 1984, 2010, 2012
* Бразилия чемпионатында үшінші орын (4): 1975, 1988, 2001, 2011
* Бразилия кубогының чемпионы (1): 2007
* Бразилия кубогының финалисі (2): 1992, 2005
* Рио-де-Жанейро штатың чемпионы (31): 1906, 1907, 1908, 1909, 1911, 1917, 1918, 1919, 1924, 1936 (АФРЖ), 1937, 1938, 1940, 1941, 1946, 1951, 1959, 1964, 1969, 1971, 1973, 1975, 1976, 1980, 1983, 1984, 1985, 1995, 2002, 2005, 2012
* Рио-Сан-Паулу турнирінің жеңімпаз (2): 1957, 1960

### Халықаралық

* Либертадорес кубогының финалисі (1): 2008
* Оңтүстік Америка кубогының финалисі (1): 2009

## Танымал тұлғалары

### Бапкерлері

* Жаир Перейра (1996)
* Ренато Гаушо (1996, 2002—2003, 2003, 2007—2008, 2009, 2014)
* Валдир Эспиноса (1997, 2000—2001, 2004)
* Уго де Леон (1997)
* Освалдо де Оливейра (2001—2002, 2006)
* Рикардо Гомес (2004)
* Абел Брага (2005, 2011—2013, 2017—2018)
* Иво Вортманн (2006)
* Муриси Рамальо (2010—2011)
* Вандерлей Лушембурго (2013)
* Доривал Жуниор (2013)
* Левир Кулпи (2016)
* Марсело Оливейра (2018)

### Футболшылары

* Адемир
* Алтаир  
* Фаустино Асприлья
* Бранко 
* Валдо Машадо
* Вашингтон
* Вашингтон Сезар Сантос
* Диди 
* Жаир Мариньо
* Жерсон
* Жетулио
* Карлос Алберто Торрес
* Дарио Конка
* Луис Алберто
* Лула
* Марко Антонио
* Маркос Карнейро де Мендонса
* Марсело
* Орландо Пинго де Оуро
* Пауло Сезар Кажу
* Карлос Жозе Кастильо
* Пиньейро
* Педро Аморим
* Клаудио Питбуль
* Ренато Гаушо
* Роберто Ривеллино
* Родолфо
* Родригес Нету
* Рожер

## Сілтемелер

* http://www.fluminense.com.br/

Санат:Бразилия футбол клубтары
УЕФА кубогының финалы 1995

**УЕФА кубогының финалы 1995** () — 1994/95 жылғы УЕФА кубогының финалдық ойыны. Италиялық қос клуб "Ювентус" пен "Парма" өзара сынға түсіп, екі ойын қорытындысында "Парма" жеңімпаз атанды.

## Матч

### Бірінші матч

### Екінші матч

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 1994–95 season at UEFA.com
* UEFA Cup 1994–95 results at RSSSF.com

Санат:1995 жылғы футбол
Санат:Парма ФК ойындары
Санат:Ювентус ФК ойындары
Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары
Санат:УЕФА кубогы 1994/95
УЕФА кубогының финалы 1993

**УЕФА кубогының финалы 1993** () — 1992/93 жылғы УЕФА кубогының финалдық ойыны. Италияның "Ювентус" және Германияның "Боруссия Дортмунд" клубтары өзара кездесіп, екі ойын қорытынддысында "Ювентус" айқын басымдықпен жеңіске жетті. Әуелі сырт алаңда 3:1 есебімен ұтса, өз алаңында 3:0 есебімен ойсырата жеңді.

## Матч
### Бірінші матч

### Екінші матч

## Сілтемелер

* Турнирдің ресми сайты  

Санат:1993 жылғы футбол
Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары
Санат:УЕФА кубогы 1992/93
Санат:Ювентус ФК ойындары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойындары
УЕФА Кубок иелері кубогы 1995/96

**УЕФА кубок иелері кубогы 1995/96** () — аталмыш турнирдің 36-шы маусымы.
## Бастапқы раунд

## 1 раунд

## 2 раунд

## Ширек финал

## Жартылай финал

## Финал

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*УЕФА сайтында 

Санат:1995 жылғы футбол
Санат:1996 жылғы футбол
Санат:УЕФА Кубок иелері кубогының маусымдары
Динамо-93

**«Динамо-93»** () — 1992-98 жылдары Беларусь чемпионаттарында ойнаған футбол клубы. 1998 жылы жабылып қалды. 2019 жылдың басында клубты қайта құруға талпынысы болды.

## Тарихы

### Атаулары

* 1992 — "Динамо-2"
* 1992-1993 — "Беларусь"
* 1993-1998 — "Динамо-93"

## Жетістіктері

* Беларусь кубогы: 1994/95
* Беларусь чемпионатының күміс жүлдегері: 1993/94
* Беларусь чемпинатының қола жүлдегері: 1992/93, 1994/95, 1995 (күз)
* Беларусь кубогының финалисі: 1996/1997
* Достастық кубогының финалисі: 1993

## Сілтемелер

* https://www.pressball.by/news/football/318232 

Санат:Беларусь футбол клубтары
Санат:1998 жылы жабылған футбол клубтары
Тилигул-Тирас

**«Тилигул-Тирас»** () — Молдованың Тилигул қаласындағы футбол клубы, 2009 жылы жабылып қалған. 

## Атаулары

* 1938 — «Спартак»
* 1939—1962 — «Пищевик»
* 1963—1967 — «Лучафэрул»
* 1967 — «Энергия»
* 1968—1971 — «Днестр»
* 1978 — «Старт»
* 1979—1985 — «Автомобилист»
* 1985—1989 — «Текстильщик»
* 1990 — «Тирас»
* 1991—2003 — «Тилигул»
* 2004—2009 — «Тилигул-Тирас»
* 2009—2011 — «Олимпия-2-Тилигул»

## Жетістіктері

### КСРО

; КСРО бірінші лигасы

* 2 орын (1): 1991

; КСРО екінші лигасы (5 аймақ)

* Жеңімпаз (1): 1989

; Молдова КСР кубогы

* Жеңімпаз (1): 1985

### Молдова

; Чемпионат 

* 2 орын (6): 1992, 1992/93, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1997/98
* 3 орын (3): 1996/97, 1998/99, 2000/01

; «A» дивизионы

* Жеңімпаз (1): 2002/03

; Кубок 

* Жеңімпаз (3): 1992/93, 1993/94, 1994/95
* Финалист (2): 1992, 1995/96

## Сілтемелер

* http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=872571795582045876830394596078

Санат:Молдова футбол клубтары
Санат:2009 жылы жабылған футбол клубтары
Зелёная Роща

* Зелёная Роща – Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігі құрамындағы ауыл.
* Зелёная Роща – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл.
Андре Гомеш

**Андре Филипе Тавареш Гомеш** (; 30 шілде 1993 жыл, Грижо, Португалия) — португалиялық футболшы, Португалия Ұлттық футбол құрамасы мен "Эвертон" клубының жартылай қорғаушысы. 2016 жылғы Еуропа чемпионы. 

## Карьерасы
Балалық шағында "Порту", "Боавишта", "Бенфика" клубтарының академиясынан өтіп, 2012 жылы "Бенфика" сапында кәсіпқой  карьерасын бастады. 28 шілде күні "Жил Висентеге" қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет алаңға шықты. 18 қазанда "Фреамунде" клубына қарсы кубок ойынында тұңғыш ресми ойынын өткізді.

2014 жылы "Валенсияға" жалға берілді.Бір жылдан соң "Валенсия" түпкілікті сатып алды.

2016 жылы шілдеде "Барселонаға" ауысты. 2018 жылы 9 тамызда "Эвертонға" жалға берілді. 

## Жетістіктері

### Командалық

; «Бенфика»

* Португалия чемпионы (1): 2013/14
* Португалия лига кубогы (1): 2013/14

; «Барселона»

* Испания чемпионы (1): 2017/18
* Испания кубогы (2): 2016/17, 2017/18
* Испания суперкубогы (1): 2016

; Португалия

* Еуропа чемпионы (1): 2016
* Конфедерациялар кубогының қола жүлдегері (1): 2017
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Португалия футболшылары

Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бенфика ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Эвертон ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Элизабет Диллер

**Элизабет Диллер** (немесе **Лиз Диллер**; 17 маусым 1954 жыл, Лодзь) — америкалық сәулетші және 1979 жылы "Diller Scofidio + Renfro" компаниясы негізін салғандарының бірі. Онымен қоса Принстон жоғарғы оқу орынының сәулет өнері бағытындағы профессоры.

## Өмірі
Элизабет Диллер 1954 жылы Лодзи, Польшада, еврей отбасында дүниеге келді. 

1960 жылы Элизабетке не болғаны 6 жас болғанда отбасы Америкаға қоныс аударады.

Диллер 1979 жылы Купер Юнион мектебінде бакалавр дәрежесін алды. Рикардо Скофидиомен сабақ кезінде танысып, сол кезде ол Элизабет Диллердің мұғалімі мен тәлімгері болды. Дипломды алғаннан кейін олар 1980-ші жылдары үйленеді. 

2000 жылдардан бастап ол концептуалды сәулет өнерімен, мұражайлар және басқа да мәдени мекемелердің дизайндарымен танымал бола бастады.

## Мадақтаулары мен жетістіктері

Элизабет Диллер мәдени ортадағы ең ықпалды дизайнерлердің бірі болып саналады.
* 1999 жылы сәулет өнері саласындағы жетістіктері үшін Макартур стипендиясын алды. Стипендиядан бөлінген ақшаға ол 2002 жылы Швейцария ЭКСПО көрмесі үшін “Бұлыңғыр ғимарат” жобасын іске асырды.
* 2000 жылы оған мейрамхананың керемет дизайны үшін Джеймс Бирда сыйлығы тарту етілді.
* Диллермен бірге құрылған студия Уалл Стрит Джурнал-дың “2017 жылғы сәулет өнері инноваторы” сыйлығын иеленді. Сонымен қатар митсон ұлттық дизайн сыйлығын алды.
* 2018 жылы Элизабет Диллер екінші рет The Times журналының ең беделді адамдар тізіміне еніп, сонымен қатар сол тізімдегі жалғыз сәулетші болды. 
* 2019 жылы Джейн Дрю сыйлығын және “Сәулетші әйелдер” жыл сайынғы премиясының сегізінші иегері атанады.

## Жобалары

Architectural Digest мәліметтері бойынша, Элизабет Диллер мен Рикардо Скофидио 2002 жылдан бастап:
* “Бұлыңғыр ғимарат”, Швейцария;
* Қазіргі заманғы өнер институты, Бостон;
* “Жоғарғы сызық” , Манхэттеннің батыс жағында;
* Линкольн орталығын жаңарту сериялық жөндеу жұмыстары;
* Беркли кино мұражайы, Калифорния;
* Браун университеті мен Стэнфорд университетіндегі ғимараттар;
* Броуда мұражайы, Лос-Анджелес;
Сонымен қатар бір уақытта бірнеше жобаларда жұмыс жасады:
* Колумбия медицина мектебіндегі Вагелос орталығы;
* Колумбия жоғарғы оқу орнының бизнес мектебінің жаңа ғимараты; 
* Барбикандағы Лондон музыкалық орталығы;
* Рио-де-Жанейродағы кино музейі;
Кітаптары: 
* Lincoln Center Inside Out: An Architectural Account, 2012 жылы
* Онымен қоса Бодибилдинг сияқты жұмыстарға сұхбат берді.

## Дереккөздер

Санат:1954 жылы туғандар
Санат:Сәулетшілер
Санат:Тірі тұлғалар
Санат:Еврейлер
Санат:Сыйлық иегерлері
Адриан Рабьо

**Адриан Рабьо-Прово** (; 3 сәуір 1995, Сен-Морис, Валь-де-Марн, Франция) — франциялық футболшы, Франция Ұлттық футбол құрамасы мен "Ювентус" клубының жартылай қорғаушысы. 

## Карьерасы
Балалық шағында бірнеше клубтың мектебінен өтті, олардың арасында "Манчестер Сити" де бар. 2010 жылы "Пари Сен-Жерменнің" академиясына ауысты. 2012 жылы 26 тамызда Франция чемпионатындағы бірінші ойынын"Бордоға" қарсы өткізді. Сол жылы 6 қарашада Чемпиондар лигасында да тұсауы кесіліп, Загребтің "Динамосына" қарсы 90 минут ойнады.  
2013 жылы қаңтарда "Тулузаға" жалға берілді.  

2013/14 жылғы маусымда "Пари Сен-Жермен" сапындағы тұңғыш голын "Генгам" қақпасына енгізді.  

2019 жылы 1 шілдеде "Ювентусқа" ауысты. 

## Жетістіктері

; «Пари Сен-Жермен»

* Франция чемпионы (5): 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19
* Франция кубогы (4): 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18
* Лига кубогы (5): 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18
* Франция суперкубогы (3): 2015, 2016, 2017

; «Ювентус»

* Италия  чемпионы: 2019/20

; Франция

* Жасөспірімдер арасындағы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 2013

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Франция футболшылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Тулуза ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Серж Орье

**Серж Ален Стефан Орье** (; 24 желтоқсан 1992 жыл, Урагайо) — ивуарлық футболшы, Кот-Д'Ивуар Ұлттық футбол құрамасы мен  "Галатасарай" клубының қорғаушысы.

## Карьерасы
2009 жылы карьерасын "Ланс" клубында бастады. 13 қаңтарда "Лорьян" клубына қарсы тұңғыш ойынын өткізді. 2012 жылы 26 қаңтарда "Тулузаға" ауысты. Екі күннен ссоң "Канға" қарсы ойындда тұңғыш рет жаңа клубы сапында алаңға шықты.

2014 жылы "Пари Сен-Жерменге" жалға берілді. Бір маусымнан соң париждік клубқа түпкілікті ауысты.

2017 жылы 31 тамызда "Тоттенхэм"  футболшысы атанды.

## Жетістіктері

; ПСЖ

* Франция чемпионы (2): 2014/15, 2015/16
* Франция кубогы (3): 2014/15, 2015/16, 2016/17
* Лига кубогы (3): 2014/15, 2015/16, 2016/17
* Франция суперкубогы (3): 2014, 2015, 2016

; «Тоттенхэм Хотспур»

* Чемпиондар лигасының финалисі: 2018/19

; Кот-д’Ивуар

* Африка Ұлттар кубогының жеңімпазы: 2015

## Қатысқан турнирлері

* Әлем чемпионаты 2014
* Африка Ұлттары кубогы: 2015, 2017, 2019

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Ланс ФК ойыншылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Тулуза ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Санат:Галатасарай ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Спортинг (футбол клубы, Хихон)

«**Спортинг**» () — Испанияның Хихон қаласындағы футбол клубы, 1905 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Эль Молинон" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 29 мың адам. Қазіргі күнде Испания сегундасында өнер көрсетеді. 

Клуб алты рет УЕФА кубогына қатысты, соның екеуінде 1/16 финалға дейін жетті. 

## Жетістіктері

### Испания чемпионаты

* Вице-чемпион: 1978/79

### Испания кубогы

* Финалист (2): 1980/81, 1981/82

## Атақты ойыншылары

* Гастон Сангой
* Оскар Трехо
* Давид Вилья
* Хуан Карлос Абланедо
* Мигель де лас Куэвас
* Како Моран
* Луис Энрике
* Хулио Салинас
* Алексей Косолапов
* Игорь Ледяхов
* Юрий Никифоров
* Дмитрий Черышев
* Себастьян Эгурен
* Мате Билич
* Даниел Шарич

## Сілтемелер

* http://www.realsporting.com/

Санат:Испания футбол клубтары
Санат:1905 жылы құрылған футбол клубтары
УЕФА кубогының финалы 1992

**УЕФА кубогының финалы 1992**  (ағыл. *1992 UEFA Cup final*) — УЕФА кубогының 1991/92 жылғы маусымының шешуші ойыны. "Аякс" және "Торино" клубтары кездесіп, әуелгі ойын Туринде өтті де, 2:2 есебімен тең аяқталды. Қарымта ойында есеп ашылмады. Сырт алаңда соққан голдар басымдығы бойынша "Аякс" турнир жеңімпазы атанды.
## Матч
### Бірінші ойын

### Екінші ойын

## Сілтемелер
* Турнирдің ресми сайты 

Санат:1992 жылғы футбол
Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары
Санат:Торино ФК ойындары
Санат:Аякс Амстердам ФК ойындары
Санат:УЕФА кубогы 1991/92
Вииторул (футбол клубы, Констанца)

**«Вииторул»** () — Румынияның Констанца қаласындағы футбол клубы, өз алаңындағы ойындарын "Вииторул" стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 4554 адам. 

## Тарихы
2009 жылы атақты футболшы Георге Хаджидің басшылығымен құрылды. Сол жылы Румынияның үшінші лигасында ойнай бастады. Өз аймағында жеңімпаз атанып, екінші лигаға көтерілді. 2011/12 жылғы маусымда екінші лигада екінші орын алып, бірінші лигаға жолдама алды.  

Бірінші лигадағы алғашқы маусымды 13-орынмен қорытындылады.  

2017 жылы тұңғыш рет Румыния чемпионы атанды.  

## Жетістіктері
Руммыния чемпионаты

* Чемпион (1): 2016/17
* 2 орын (1): 2018/19

Лига II

* 2 орын (1): 2011/12

Лига III

* 1 орын (1): 2009/10

Румыния кубогы

* Жеңімпаз (1): 2018/19

Суперкубок 

* Жеңімпаз (1): 2019
* Финалист (1): 2017

## Атақты ойыншыларыы

* Йонуц Ларие (2010—2014)
* Ромарио Бензар (2010—2017)
* Николае Дикэ (2012—2014)
* Алин Тошка (2012—2014)
* Кристиан Даминуцэ (2013—2015)
* Александру Митрицэ (2013—2015)
* Рэзван Марин (2013—2016)
* Янис Хаджи (2014—2016, 2018—2019)
* Флоринел Коман (2014—2017)
* Драгош Неделку (2014—2017)
* Бэнел Николицэ (2015—2016)
* Ривалдиньо (2019—2020)

## Сілтемелер

* https://fcviitorul.ro/

Санат:Румыния футбол клубтары
Вардар (футбол клубы)

«**Вардар**» () — Солтүстік Македонияның Скопье қаласындағы футбол клубы, 1947 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Тоше Проески атындағы Ұлттық стадионда өткізеді. 

1947 жылы Скопьедегі "Македония" және "Победа" клубтарының бірігуімен құрылды. Югаславия дәуірінде көбіне екінші лигада ойнады, соған қарамастан 1961 жылы Югославия кубогын иеленді.  

Тәуелсіздік жылдары 11 рет Македония чемпионы атанды, бұл рекордтық көрсеткіш. 

## Жетістіктері

* Бірінші лига
** Чемпион (11) (*рекорд*): 1992/93, 1993/94, 1994/95, 2001/02, 2002/03, 2011/12, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2019/20
** Вице-чемпион (4): 2000/01, 2004/05, 2017/18, 2018/19
** 3 орын (3): 1995/96, 2003/04, 2005/06

* Югославия екінші лигасы
** Чемпион (6): 1951, 1955/56, 1959/60, 1962/63, 1971/72, 1978/79

* Югославия кубогы
** Жеңімпаз (1): 1960/61

* Македония кубогы
** Жеңімпаз (5) (*рекорд*): 1992/93, 1994/95, 1997/98, 1998/99, 2006/07
** Финалист (1): 1995/96

* Македония Республикасының кубогы
** Жеңімпаз (14): 1952/53, 1954/55, 1964/65, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1970/71, 1971/72, 1975/76, 1978/79, 1979/80, 1991/92

* Македония суперкубогы
** Жеңімпаз (2): 2013, 2015

## Жаттықтырушылары

*  Георги Тодоровски (2009 – 2010)
*  Иличо Гьоргоски (2010)
*  Зоран Стратев (2011)
*  Иличо Гьоргоски (2011 – 2012)
*  Благоя Милевски (2012 – 2013)
*  Никола Илиевски (2013)
*  Благоя Милевски (2013 – 2014)
*  Сергей Андреев (2014 – 2015)
*  Гоце Седлоски (2015 – 2017)
*  Чедомир Яневски (2017 – 2018)
*  Бобан Бабунски (2018 – )

## Атақты ойыншылары

* Артак Дашян
* Оганес Амбарцумян
* Артур Миранян
* Вандеир
* Дарко Панчев
* Саша Илич
* Филип Деспотовский
* Християн Кировский
* Бобан Бабунски
* Никола Джошевский
* Сесар Ромеро

## Сілтемелер

* https://fkvardar.mk/ 

Санат:Солтүстік Македония футбол клубтары
Мариехамн (футбол клубы)

**«Мариехамн»** () — Финляндияның Мариехамн қаласындағы футбол клубы, 1919 жылы құрылған. Қазіргі күнде Финляндия Вейкауслигасында ойнайды. 

## Жетістіктері

### [[Футболдан Финляндия чемпионаты|Вейккауслига]]

* Чемпион (1): 2016

### Финляндия кубогы

* Жеңімпаз (1): 2015
* Финалист (1): 2019

### Аланд аралдары чемпионаты

* Чемпион (44): 1943, 1944, 1946/47, 1953 (kevät), 1953 (syksy), 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1961, 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1992, 1995, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015

### Аланд аралдары кубогы

* Жеңімпаз (44): 1943, 1944, 1945/46, 1946/47, 1950/51, 1952, 1955, 1956, 1957, 1958, 1959, 1964, 1968, 1970, 1972, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1980, 1981, 1982, 1984, 1985, 1988, 1989, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2012

## Сілтемелер

* http://www.ifkfotboll.ax/

Санат:Финляндия футбол клубтары
Хибернианс (футбол клубы)

«**Хибернианс**» () — Мальтаның Паола қаласындағы футбол клубы, 1922 жылы «Конститушаналс» (*Constitutionals FC*) деген атаумен құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Хибернианс Стэдиум"  аренасында өткізеді.

## Жетістіктері

### [[Футболдан Мальта чемпионаты|Мальта чемпионаты]]

* Чемпион (13): 1960/61, 1966/67, 1968/69, 1978/79, 1980/81, 1981/82, 1993/94, 1994/95, 2001/02, 2008/09, 2014/15, 2016/17, 2021/22

* Вице-чемпион (13): 1932/33, 1933/34, 1936/37, 1950/51, 1959/60, 1962/63, 1973/74, 1977/78, 1985/86, 2011/12, 2012/13, 2018/19,

### Мальта кубогы

* Жеңімпаз (10): 1961/62, 1969/70, 1970/71, 1979/80, 1981/82, 1997/98, 2005/06, 2006/07, 2011/12, 2012/13
* Финалист (11): 1947/48, 1950/51, 1951/52, 1960/61, 1962/63, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1974/75, 1996/97, 2014/15

### Мальта Суперкубогы

* Жеңімпаз (3): 1994, 2007, 2015
* Финалист (8): 1986, 1995, 1998, 2002, 2006, 2009, 2012, 2013
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.hiberniansfc.mt/

Санат:Мальта футбол клубтары
Санат:1922 жылы құрылған футбол клубтары
Трепча-89

«**ФК Трепча’89**» () — Косовоның Косовска-Митровица қаласындағы футбол клубы, 1945 жылы құрылған. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Суперлига
** Чемпион (1): 2016/17
** Вице-чемпион (4): 2001/02, 2004/05, 2011/12, 2012/13

* 1 лига
** Чемпион (1): 2009/10

* Косово кубогы
** Жеңімпаз (1): 2011/12
** Финалист (2): 2007/08, 2014/15

## Статистикасы

## Сілтемелер

* http://www.trepca89.com/ 

Санат:Косово футбол клубтары
Санат:1945 жылы құрылған футбол клубтары
Таллинн ФКИ

**ФКИ Таллинн** () — Эстонияның Таллинн қаласындағы футбол клубы, қазір "Левадияның"  фрам клубына айналған, Эстонияның төртінші дивизионында ойнайды.

2016 жылғы маусымда Эстония чемпионы атанды. 2017 жылғы маусымды төртінші орынмен қорытындылады да, маусым біткен соң "Левадияның" екінші клубымен бірігіп, өмір сүруін тоқтатты.

## Атаулары

* 2002—2010  — «Атлетик Таллин»
* 2010—2016 — «Инфонет»

## Жетістіктері

* Эстония чемпионы (1): 2016
* Эстония кубогы (1): 2017
* Эстония суперкубогы (1): 2017
* Бірінші лига жеңімпазы (1): 2012

## Сілтемелер

* http://www.fcinfonet.ee/

Санат:Эстония футбол клубтары
УЕФА Кубок иелері кубогы 1960/61

**УЕФА Кубок иелері кубогы 1960/61** — аталмыш турнирдің бірінші маусымы, Италияның "Фиорентина" клубы турнирдің тұңғыш жеңімпазы атанды. Олар финалда "Рейнджерс" клубын тізе бүктірді.

## Бастапқы раунд

|}
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

----

## Сілтемелер
*http://ru.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1960/intro.html 

Санат:1960 жылғы футбол
Санат:1961 жылғы футбол
Санат:УЕФА Кубок иелері кубогының маусымдары
Сәтті Жұлдыз

**Сәтті Жұлдыз** — қазақстандық компания, Қазақстан Республикасының Бірыңғай лотерея операторы.

## Тарихы
«Сәтті Жұлдыз» акционерлік қоғамы 2016 жылғы 4 сәуірдеқұрылған. ҚР ұлттық заңнамасына сай, қазіргітаңда компания Қазақстан Республика сындағы Бірыңғай лотерея операторы болып табылады.

«Сәтті Жұлдыз» компания сы 2018 жылы Европалық лотерея ассоциасына мүше болды. Дәл осы жылдың қарашасында Буэнос-Айреста өткен бүкілілемдік лотерея саммитінде, «Сәтті Жұлдыз» Бүкіләлемдік лотерея ассоцияция сының тұрақты мүшесі атанды.

2020 жылғы ақпаратқа сәйкес «Сәтті Жұлдыз» 6 тираждық («Telebingo», «5/36»,«6/49», «KENO», «KENO 2», «777») және 10 лездік лотерея ойындарын («3 Алмаза», «Cleopatra», «Alga, Qazaqstan», «Алтын», «777», «Құттықтаймыз», «Мега Казино», «Таға», «Aladdin», «Жомарт 3») өткізеді.

5/36 лотерея сындағы алғашқы джекпот (11 666 500 тенге) 2020 жылы қараша айының басында ойнатылды.

Көлемі 109 745 300 теңгені құрайтын ең үлкен ұтыс 2020 жылдың 21 қараша күні ойнатылды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* szhuldyz.kz

Санат:Қазақстан компаниялары
Мэрлин Мельцер

**Мэрлин Мельцер** (1921 немесе 1922, Филадельфия — 2008, Ярдли, Пенсильвания) — американдық бағдарламашы, ЕНЫАЦ-тың (ағыл. ENIAC) алғашқы алты бағдарламашысының бірі. ЕНЫАЦ кең ауқымды мәселелерді шешу үшін және қайта бағдарламалауға болатын ең алғашқы жалпы мақсаттағы электронды-есептеуіш машинасы.

## Өмірбаяны
1921  немесе 1922 жылы Мэрлин Уэскофф аттымен Филадельфияда (Пенсильвания) дүниеге келген. 1942 жылы Темпл университетін бітірді. Сол жылдар аралығында Мур атындығы Электротехникалық мектебіне ауа-райын есептеу үшін жұмысқа қабылданды, өйткені Мэрлин жиынтық машинада керемет жұмыс істеді. Келесі жылы Мэрлин баллистикалық траекторияларды есептеумен айналысатын бөлімге ауыстырылды. Бұл бөлім екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызу жүріп жатты. 1945 жылы Мэрлин мен тағы бес әйел жаңа құрылған ЕНЫАЦ-тың алғашқы бағдарламашылар тобына таңдалды.

ЕНЫАЦ машинасы салмағы шамамен 30 тонна, ауданы 167 м2 болатын үлкен құрылғы болды. Құрамында 17 468 шам, 7200 кремний диодтары, 1500 реле, 70 000 резистор, 10 000 конденсатор және 5 000 000 қолмен дәнекерленген қосылыстар болды. Компьютер 150 киловаттан астам электр қуатын тұтынған, соның әсерінен Филадельфияда жергілікті тұрғындар кез-келген электр қуатын өшіру мәселесі туындаса, тек қана ЕНЫАЦны оған себепкер деп санайды.
Бұл машинаны жасаған ер азаматтар бірден әлемге әйгілі инженерлер болды, бірақ сол кезде де ЕНЫАЦ жобасында атқарған алғашқы әйел бағдарламашылары туралы ешкім білмеді. Уақыт өте келе алғашқы әйел бағдарламашылардың есімдері жайлы дереккөздер компьютерлік технологиялар тарихының беттерінен жоғалып кетті.

1947 жылы Мэрлин доктор Филип Мельцерге тұрмысқа шығып, Мэрлин Мельцер болды. Тұрмыс құрған Мэрлин бағдарламашылар тобынан кетті. Еріктілердің қатарына кірген Мэрлин кітапханада, жексенбілік мектепте, үйге азық-түлік жеткізу қызметі жұмысымен айналысты. Өмірінің соңғы төрт жылында "Susan G. Komen for the Cure" ұйымында химиялық терапия нәтижесінде шашынан айырылған әйелдерге 500-ге жуық қалпақ тігумен айналасты.

Мэрлин Мельцер 2008 жылы 7 желтоқсанда 1957 жылдан бері күйеуімен бірге тұрған Ярдли (Пенсильвания штаты) қаласында қайтыс болды. Қайтыс болған кезде Мельцердің ұлы Хью, қызы Джой және үш немересі мен немересі болды.

## Марапаттары
* 1996 жылы "ЕНЫАЦ әйелдері" атты кітабы жарық көрді.
* 1997 жылы Рут Тейтельбаум және ЕНЫАЦ жобасында жұмыс атқарған тағы бес әйел women in Technology International халықаралық ұйымының Даңқ залына енді.
* 2010 жылы американдық "Top Secret Rosies" деректі фильмі жарыққа шықты: Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі есептеуіш-әйелдер туралы әңгімелейтін "Computers".

## Дереккөздер
Айше Эрзан

**Айше Эрзан** (түр. Ayşe Erzan; 1949) — түрік теориалық физигі. 

## Өмірбаяны
Айше Эрзан 1949 жылы Анкарада дүниеге келген. Стамбулдағы орта білімнен кейін Эрзан АҚШ-тағы Брайн Мавр колледжіне түсіп, 1970 жылы бакалавр дәрежесін алды. 1976 жылы Стоун Брук университетінде физика ғылымдарының докторы дәрежесін алды.

Көп ұзамай Эрзан Анкараға оралды, ол Таяу Шығыс Техникалық Университетінде бір жыл физика кафедрасының мүшесі ретінде болды. Ол 1977 жылы Ыстамбұл техникалық университетінде жұмыс жасай бастады. Осы уақыт аралығында ол бейбітшілік үшін қозғалысқа және әйелдер қозғалысына қатысты. 1980 жылғы Түркиядағы мемлекеттік төңкерістен кейін ол елден кетті. 1981-1990 жылдар аралығында Эрзан әртүрлі ғылыми-зерттеу мекемелерде және университеттерде жұмыс істеді және сабақ берді. 1981 жылдан 1982 жылға дейін Женева университетінің теориялық физика бөлімінде жұмыс істеді. 1982-1985 жылдар Португалиядағы Порту университетінің профессор ассистенті болды. Ол 1985-1987 жылдары Марбург университетінің теориялық физика кафедрасында Александр фон Гумбольдттың ғылыми көмекшісі болған. 1987-1990 жылдар аралығында Грониген университетінде зерттеуші ғалым болып жұмыс істеді. Быраз уақыт Эрзан Триестадағы Халықаралық теориялық физика орталығында ғылыми көмекші болып жұмыс істеді, содан кейін 1990 жылы Ыстамбұл техникалық университетіне оралды. Сонымен қатар Феза Гюрси институтында зерттеулерін жалғастырды. 

Эрзан 1995 жылы Түркия Ғылым академиясына қосылып, 1997 жылы толық мүшелікке қабылданды. Сол жылы TÜBİTAK (Түркияның ғылыми және технологиялық зерттеулер кеңесі) ғылым сыйлығын алды. Ерзан 2003 жылы ғылым саласындағы әйелдер үшін L'Oréal-UNESCO сыйлығын және 2009 жылы Rammal сыйлығын алды. Өмір бойына адам құқықтарын сақтағаны үшін американдық физикалық қоғамның 2020 жылғы Андрей Сахаров атындағы сыйлығымен марапатталды. Ол Дүниежүзілік ғылымдар академиясының және Түрік ғылымдар академиясының қоғамының мүшесі, сонымен қатар *[[Journal of Statistical Physics]]* және *[[European Physical Journal B.]]* журналдарының редакциялық кеңестерінде қызмет етеді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Айше Эрзан - Ыстанбул техниқалық университет сілтемесінде
Шідерті кенттік әкімдігі

**Шідерті  кенттік әкімдігі** – Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Шідерті кенті кіреді. Орталығы - Шідерті кенті.

## Дереккөздер

Санат:Екібастұз қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Аксинит

**Аксинит** — боросиликаттар класының минералы. Бұл тастың атауы оның пішініне байланысты, грек тілінен "аксе" -  балта дегенді білдіреді. Оны Рене Жюст Гауи 1797 жылы ашқан.

## Кен орындары
Аксиниттің ірі кен орындары Францияда (Уазан, Изер), АҚШ - та (Калифорния, Нью-Джерси), Ресейде (Орал) табылды. Сирек көгілдір кристалдар Танзанияда, ал күлгін-Невада штатында(АҚШ) орналасқан.

## Қасиеттері

Минералдың түстері ішкі құрылымға сәйкес ерекшеленеді. Олар қоңыр-қызыл мен  алтыннан  бастап, сирек кездесетін көк және күлгінге дейін болады. Ол кальций, алюминий, темір және марганец қоспалары бар боросиликатқа негізделген. 
Аксинит байланыс метаморфизмі мен гидротермалдық процестер нәтижесінде пайда болады. Бұл минерал симметрияның пинакоидты формасымен сипатталады. Сондықтан ол көп қырлы болады.
Аксинит деген атпен бір кристалды торға ие минералдар тобы жатады. Олар катиондық бөлікте изоморфты алмастырулармен ерекшеленеді. Аксинит пьезоэлектрлік және пироэлектрлік қасиеттерге ие. Минерал өте қатты және сыртқы әсерлерден зардап шекпейді. Қаттылығы-6 - 7,5. Тығыздығы- 3,27 - 3,29.

## Пайдалануы

Минерал зергерлік салада кабохон мен басқа әшекей бұйымдар өндірісінде қолданылады. Аксинитті кесу сопақша немесе алмұрт тәрізді болады. Әйел ауруларын емдеуге көмектеседі, мысалы: мастопатияның дамуын болдырмау мен лактацияны арттырады. Сонымен қатар, осы минералмен сырғалар бас ауруын жояды, тыныштандыратын және эмоционалды фонды тұрақтандыратын әсерге ие.

Санат:Минералдар