2002 жыл

## Оқиғалар
### Қаңтар
* 1 қаңтар - Еуропалық Одақ аумағында қолма-қол ақшамен бірыңғай валюта - еуро енгізілді.
* 2 қаңтар - Эдуардо Дуальде Аргентинаның уақытша президенті болып сайланды.
* 12 қаңтар - Португалия ЕҚЫҰ төрағасы болды.
* 13 қаңтар - Ресейде Адыгея Республикасы мен Кабардино-Балқар Республикасы басшыларының сайлауы өтті.
* 15 қаңтар - Ирландиялық Пэт Кокс Еуропалық Парламенттің төрағасы болып жарияланды.
* 16 қаңтар - БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі бірауыздан Әль-Қағида экстремистік ұйымы мен Талибан қозғалысына санкциялар салуға дауыс берді.

### Ақпан
* 1 ақпан - Ресей Федерациясының жаңа Еңбек кодексі күшіне енді.
* 8 ақпан - Алжирдегі азаматтық соғыстың аяқталуы.
* 14 ақпан - Бахрейн әмірлігі патшалық деп жарияланды.
* 17 ақпан - 52-ші Берлин халықаралық кинофестивалі.
* 20 ақпан - Тәжікстан НАТО-ның "Бейбітшілік үшін серіктестік"бағдарламасына қосылды.
* 8-24 ақпан - Солт-Лейк-Ситиде XIX Қысқы Олимпиада ойындары өтті.
* 26 ақпан - Жак Юг Силла Мадагаскардың премьер-министрі болып тағайындалды.
* 27 ақпан - Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путиннің № 245 Жарлығымен "теңіз еңбегі үшін" ордені құрылды.
* Лос-Анджелесте 44-ші Грэмми марапаттау рәсімі өтті.
* 1 наурыз - Финляндияда бір жынысты неке заңдастырылды.
* 2-18 Наурыз - Ауғанстанда АҚШ бастаған халықаралық коалицияның күшімен Әл-Қағидаға қарсы "Анаконда " операциясы жүргізілді.

### Наурыз
* 3 наурыз - Швейцария референдумда БҰҰ-ға кіруге дауыс берді, ғасырлар бойы қалыптасқан толық оқшаулану саясатынан бас тартып, халықаралық ынтымақтастыққа бет бұрды.
* 25 наурыз 
** Ауғанстандағы күшті жер сілкінісі 1000-ға жуық адамның өмірін қиды.
** Аустралиялық ғалымдар эпилепсия генін анықтады.
** Қытайдың үшінші пилотсыз ғарыш кемесі «Шэньчжоу-3» ұшырылды.
* 29 наурыз – Израиль әскерлері Палестинаның Рамалла қаласына кіріп, Ясир Арафаттың резиденциясын қоршауға алды.

### Сәуір
* 1 сәуір - Қытайдың Хэнань провинциясындағы шахтадағы жарылыстан 22 адам қаза тапты.
* 3-8 сәуір – Израиль күштері Палестинаның Наблус қаласын басып алды.
* 4 сәуір – Анголада азамат соғысын аяқтайтын бейбітшілік келісіміне қол қойылды.
* 12 сәуір - Ангола билігі Руанда әскерінің бұрынғы қолбасшысы және Руандадағы геноцидтің негізгі ұйымдастырушыларының бірі Августин Бизимунгуды тұтқындады.
* 24 сәуір – Босния және Герцеговина Еуропа Кеңесіне қосылды.
* 25 сәуір – Оңтүстік Африка азаматы Марк Шаттлворт Байқоңыр ғарыш айлағынан «Союз ТМ-34» ғарыш кемесімен ұшықан, алғашқы африкалық ғарыш туристі болды.

### Мамыр
* 4 мамыр – НАСА жерді бақылау жүйесінің бөлігі ретінде Aqua спутнигін ұшырды.
* 20 мамыр - Шығыс Тимор ресми түрде тәуелсіз республика болды. Бұл оқиға 26 жылдық қатыгез Индонезия оккупациясына және БҰҰ басқарған екі жарым жылдық өтпелі кезеңге нүкте қойды.
* 28 мамыр – НАТО-Ресей Кеңесі құрылды.

[нобай|Ресей президенті [Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин мен АҚШ президенті Джордж Буш Мәскеуде стратегиялық қару-жарақты қысқарту туралы келісімге қол қойды.]]

* 31 мамыр 
** 2002 жылғы футболдан әлем чемпионаты Оңтүстік Корея мен Жапонияда басталды. Бразилия құрамасы жеңіске жетті, Германия құрамасы екінші орынды, ал Түркия құрамасы үшінші орынды иеленді.
** Еуропалық Одақ Киото хаттамасын ратификациялады.

### Маусым
* 6 маусым - Жерорта теңізінің үстінде (Ливия мен Крит аралдарының арасында) 26 килотонналық қуаты бар (Хиросима бомбасынан екі есе қуатты) астероид жарылды. Жарылыс атмосфераның жоғары қабатында болды, сондықтан құрбан болған жоқ.
* 13 маусым 
** Ауғанстан ресми толық атауын Ауғанстанның өтпелі ислам мемлекеті деп өзгертті.
** Америка Құрама Штаттары 1972 жылғы зымыранға қарсы қорғаныс туралы шарттан біржақты түрде шықты.
* 14 маусым – Ресей Америка Құрама Штаттарымен жасалған START II ядролық шығарындыларды азайту туралы келісімнен шықты.
* 22 маусым – Иранның солтүстік-батысында 6,5 балдық жер сілкінісі болып, 200-ден астам адам қаза тапты.
* 26 маусым - Байқоңыр ғарыш айлағынан «Прогресс М-46» жүк кемесін тасымалдайтын «Союз-У» зымыран тасығышы ХҒС-ға ұшырылды. 

### Шілде
* 1 шілде — Халықаралық қылмыстық сотты құрған Рим статуты күшіне енді.
* 7 шілде - Палестинада уақытша конституция қабылданды.
* 9 шілде - 53 африкалық мемлекетті біріктіретін Африка бірлігі ұйымы ресми түрде Африка одағы болып қайта құрылды.
* 20 шілде – Екінші Судан азамат соғысы кезінде Оңтүстік Суданның бейбітшілік келіссөздері мен тәуелсіздігінің негізін қалаған Мачакос хаттамасына қол қойылды.
* 22 шілде - АҚШ тарихындағы ең ірі банкроттық орын алды - телекоммуникациялық алыбы WorldCom банкротқа ұшырады. Компанияның активтері 100 миллиард доллардан астам бағаланды. Себебі - үлкен қаржылық жанжал болды. Басшылықтың шығындарды жасырып, жалған қаржылық есептіліктер арқылы жоқ пайданы (шамамен 11 миллиард доллар) талап еткені анықталды.

### Тамыз
* тамыз – Еуропа 100 жылдағы ең қатты су тасқынынан зардап шекті, Чехия, Аустрия, Германия, Словакия, Польша,  Румыния және Хорватия ең қатты зардап шекті.
* 3 тамыз - Түркия парламенті Еуропалық Одаққа қосылу үшін түбегейлі реформалар пакетін қабылдады. Өлім жазасы (бейбіт уақытта) алынып тасталды, әскерді сынауға рұқсат етілді және күрд тілін қолдануға қойылған шектеулер жеңілдетілді.
* 22 тамыз - Аустралияның астанасы Канберра елдегі алғашқы қала ретінде түсік жасатуды заңдастырды.
* 26 тамыз - Грузия парламенті елді ТМД-дан шығару және Грузия аумағынан әскери базалар мен бейбітшілікті сақтау күштерін толығымен шығару туралы шешім қабылдады.

### Қыркүйек
* 4 қыркүйек – Қытайдың Хунань провинциясындағы көмір шахтасында болған жарылыстан 33 адам қаза тауып, 6 адам із-түзсіз жоғалып кетті.
* 27 қыркүйек - Шығыс Тимор БҰҰ-ның 191-ші мүшесі болды. Сонымен бірге, ел ресми түрде өз атауын португал нұсқасына — Тимор-Шығыс Демократиялық Республикасына өзгертті.
* 8 қыркүйек - Халықаралық валюта қоры Бразилияның экономикалық құлдырауының алдын алу үшін оған 30,4 миллиард доллар несие беруді мақұлдады.
* 10 қыркүйек -  Швейцария БҰҰ-ға қабылданды.
* 14 қыркүйек – Аустралия мен Бутан дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.
* 17 қыркүйек - Украина мен Гондурас дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.
* 23 қыркүйек - Бельгияда эвтаназия туралы заң күшіне енді.

### Қазан
* 2 қазан - Серб Республикасының бұрынғы президенті Биляна Плавшич адамзатқа қарсы қылмыстардағы кінәсін ресми түрде мойындады.
* 10 қазан - АҚШ Конгресі Иракқа қарсы әскери әрекеттерге рұқсат беретін қарар қабылдады.
* 14 қазан - Православие Грузияда ресми мемлекеттік дін болып жарияланды.
* 15 қазан - Иракта Саддам Хусейннің президенттік мерзімін ұзарту бойынша референдум өтті. Ресми мәліметтерге сәйкес, сайлаушылардың 100%-ы Хусейннің мерзімін тағы жеті жылға ұзартуға дауыс берді.
* 24 қазан - Ливия Араб лигасынан шығатынын жариялады.

### Қараша

* 7 қараша - Гибралтардың егемендігі туралы референдум өтті.
* 8 қараша – БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Ирактың қарусыздануын талап ететін 1441 қарарды бірауыздан қабылдады, болмаған жағдайда «ауыр зардаптарға» тап болатының жариялады. 5 күннен кейін Ирак БҰҰ шарттарымен келісті.
* 25 қараша - Гаага мінез-құлық кодексіне халықаралық деңгейде құрлықаралық баллистикалық зымырандарды реттеу үшін қол қойылды.

### Желтоқсан

### Нақты күндері жоқ

### Қазақстанда
* 28 қаңтар - Иманғали Тасмағамбетов Қазақстан премьер-министрі қызметіне кірісті.
* 4 наурыз - Ұлттық кинематографиялық өнер және ғылым академиясының құрылтай жиналысы өтті, академияның "алтын бүркіт" сыйлығы құрылды.
* 15 наурыз - Қазақстан Республикасы Үкіметінің №310 қаулысымен «Қазақстан темір жолы» ЖАҚ құрылды.
* 3 сәуір - Қазақстанның "Ақ жол" демократиялық партиясы құрылды.
* 3-4 маусым - Алматыда Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңестің алғашқы саммиті өтті.
* 11 маусым - Страсбургте Еуропалық Парламенттің сессиясы кезінде Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдинге саяси себептермен қуғын — сүргінге ұшыраған оппозициялық қайраткерлерге еуропалық парламентшілер беретін "Бостандық паспорты" - Құрмет белгісі табыс етілді.
* 18 шілде - сот Мұхтар Аблязовты жалпы режимдегі түзеу колониясында 6 жылға бас бостандығынан айырды. Human Rights Watch, Amnesty International және басқалары сияқты ең танымал халықаралық құқық қорғау ұйымдары қазақстандық биліктің әрекеттерін айыптап, Әблязовты ар-ождан тұтқыны деп жариялады.
* 23-24 қазан – Түркістан қаласында дүниежүзі қазақтарының 2-ші құрылтайы өтті.

## Туғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2002 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2002 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Дереккөздер

*