open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аустрия-Колумбия қатынастары

**Аустрия-Колумбия қатынастары** — Аустрия мен Колумбия арасындағы дипломатиялық байланыстар. Дипломатиялық қатынастар 1920 жылы орнатылды, алайда Аустрияның Құрметті консулдықтары Богота мен Барранкильеде шамамен 1870 жылдан бастап жұмыс істеп келген. Аустрия 2012 жылғы тамызға дейін Боготада елшілік ұстап тұрды, содан кейін бұл міндеттерді Швейцария елшілігі атқара бастады. Дегенмен, елде бес құрметті консулдық сақталған: Барранкилье, Кали, Картахена, Медельин және Сан-Андрес қалаларында. Колумбияның Аустрия астанасы Венада елшілігі бар.

## Екіжақты келісімдер
Аустрия мен Колумбия арасында күшінде тұрған бір келісім және бір өзара түсіністік туралы хаттама бар. Бұл құжаттар 40 жылдан астам уақыт бұрын жасалған:
* Аустрия Республикасы мен Колумбия Республикасы арасындағы визалық төлемдерді жою туралы келісім, 1974 жылғы 22 қазанда Боготада қол қойылған.
* Аустрия Республикасының Сыртқы істер министрлігі мен Колумбия Республикасының Сыртқы істер министрлігі арасындағы жоғары деңгейдегі консультациялар жөніндегі өзара түсіністік туралы хаттама, 1999 жылғы 6 наурызда Венада қол қойылған.

## Экономикалық байланыстар
Аустрия Федералдық экономикалық палатасының Боготада сауда офисі жұмыс істейді; ол Венесуэладағы Каракас қаласында орналасқан Аустрияның сауда комиссиясына бағынады. 2003 жылғы мәлімет бойынша, Аустрия мен Колумбия арасындағы екіжақты сауда көлемі 24,44 млн АҚШ долларына жетті.

## Мәдени байланыстар
Атақты ботаник және дәрігер Николаус Йозеф фон Жакен (1727–1817) 1755–1759 жылдары зерттеу сапарларын жүргізіп, нәтижесінде Колумбияның Атлант жағалауларына дейін барған. Карл Бруннер (1887–1960) Боготаның қазіргі қала құрылысы келбетінің негізін қалаушылардың бірі саналады; ол бұл қалада 1930-жылдары жұмыс істеді. Герардо Райхель-Долматофф (1912–1994) Колумбиядағы мәдени антропология мен этнологияның негізін қалаушылардың бірі болды. Фриц Блодек (1905–2001) тұрғын және өндірістік мақсаттағы 150-ден аса ғимарат жобалап, әсіресе Медельинде еңбек етті. Кітап сатушы және журналист Ганс Унгар (1916–2004) Боготаның интеллектуалдық және мәдени өміріне бағытталған Орталық кітапхананы құрды.

## Сілтемелер
* Аустрия Сыртқы істер министрлігі: екіжақты келісімдер тізімі 
* Аустрия елшілігі (Богота)
* Колумбия елшілігі (Вена)
* Аустрия–Колумбия қоғамы

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Колумбия екіжақты қатынастары
Сақар (қала)

**Сақар** () — Түрікменстанның Лебап уәлаяты, Саят атырабындағы қала. Қала халқының саны 4518 адамды құрайды.

## Географиялық сипаттамасы
Сақар кенті Лебап уәлаятының орталығында, Әмударияның сол жағалауында орналасқан. Ол уәлаяттың астанасы Түрікменабаттан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км жерде, онымен автомобиль жолы арқылы байланысады. Сақардан алыс емес жерде, Әмудария аңғары бойымен Түрікменабаттан Керкичиге дейін теміржол өтеді. Ел астанасы Ашхабадтан қашықтығы шамамен 700 км.

## Тарихы
Ауыл 1938 жылы аудан орталығына айналды. Ол Сакар ауданының құрамына кірді және оның әкімшілік орталығы болды, ол таратылғаннан кейін 2017 жылдың 25 қарашасында Түрікменстан Парламентінің шешімімен Саят атырабының құрамына енді.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Мақта тазалау зауыты.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Аустрия-Моңғолия қатынастары

**Аустрия-Моңғолия қатынастары** — 1963 жылғы шілдеде орнатылған Аустрия мен Моңғолия арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

## Тарихы
Дипломатиялық қатынастар Аустрия мен Моңғолия арасында 1963 жылғы шілдеде орнатылды.

## Экономикалық қатынастар
2005 жылғы Аустрия-Моңғолия арасындағы тауар айналымы 1,0 млн АҚШ долларын құрады. 2010 жылы екіжақты сауда көлемі 4,4 млн долларға жетті. 2005 жылы Аустрияның Моңғолияға экспорты 0,9 млн доллар болды, ал 2010 жылы бұл көрсеткіш 3,6 млн долларға дейін өсті.

## Моңғолияның Аустриядағы елшілері
* М. Цэнгэг (2021 жылға сәйкес).

## Дереккөздер

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Моңғолия екіжақты қатынастары
Аустрия-Сауд Арабиясы қатынастары

**Аустрия-Сауд Арабиясы қатынастары** — Аустрия мен Сауд Арабиясы арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

Аустрия мен Сауд Арабиясы арасындағы дипломатиялық қатынастардың басталуы 1880 жылғы 7 шілдеге жатады, сол кезде Джиддада (ол кезеңде Осман империясының билігінде болған) Аустрияның консулдығы ашылды. Екі мемлекет арасындағы ресми және тікелей дипломатиялық қатынастар 1957 жылғы 10 қыркүйекте орнатылды. Бүгінде Аустрияның Сауд Арабиясының астанасы Эр-Риядта елшілігі бар, ал Сауд Арабиясының Аустрия астанасы Венада елшілігі жұмыс істейді.

2001 жылғы қазанда Аустрия президенті Томас Клестиль Сауд Арабиясына мемлекеттік сапар жасады.

2004 жылғы сәуірде Сауд Арабиясының тақ мұрагері Абдалла ибн Абдул-Азиз әл-Сауд Аустрияға мемлекеттік сапармен келді.

2006 жылғы наурызда Аустрия президенті Хайнц Фишер Сауд Арабиясына мемлекеттік сапар жасады.

Аустрияның Сауд Арабиясындағы қазіргі елшісі — Георг Пёстингер (2019).

## Дереккөздер

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Сауд Арабиясы екіжақты қатынастары
Константинополь православие шіркеуі

Ресми **Константинополь Бүкіләлемдік патриархаты** делінетін **Константинополь православие шіркеуі** (, ) — диптихтегі бірінші (яғни ең құрметтелетін) автокефалиялық православ шіркеуі. Грек тілді әдебиетте жиі **Мәсіхтің Ұлы шіркеуі** () делінеді.

Он төрт, не он алты басқа автокефалиялық шіркеумен қатар ол Шығыс православие шіркеуін құрайды. Константинополь православие шіркеуіне Константинополь Бүкіләлемдік патриархы басшылық етеді. Оның қазіргісі күтушісі — патриарх I Варфоломей.

Бұрынғы Шығыс Рим империясының астанасы ретіндегі тарихи орналасуына және қазіргі заманғы Шығыс православие шіркеулерінің көпшілігінің ана шіркеуі ретіндегі рөліне байланысты Константинополь Шығыс православие христиандығында ерекше құрметке ие. Шіркеудің орналасқан көршілестігінің атауы, **Фанар** () кейде шіркеудің өзіне қолданылады.

## Ескертпелер

## Дереккөздер



Санат:Түркиядағы православие
Сақаршаға

**Сақаршаға** () — Түрікменстанның Мары уәлаятындағы қала. Сақаршаға атырабының орталығы. Қала халқының саны: 4360 адам.

## Географиялық сипаттамасы
Қала теміржол вокзалынан және Мары уәлаяты орталығынан 19 км қашықтықта орналасқан.

## Тарихы
Қалалық үлгісіндегі мекен мәртебесі 1965 жылы берілді. Оның атауы 1993 жылы Сақаршаға деп өзгертілгенге дейін Сакар-Чага болды. Ол 2016 жылы қала мәртебесін алды.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Сақаршағада кірпіш зауыты және Мары сүт зауытының филиалы орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Аустрия-Солтүстік Македония қатынастары

**Аустрия-Солтүстік Македония қатынастары** — Аустрия мен Солтүстік Македония арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі мемлекет арасындағы дипломатиялық қатынастар 1994 жылғы 23 желтоқсанда орнатылды. Аустрияның Скопьеде елшілігі бар, ал Солтүстік Македонияның елшілігі Венада орналасқан.

Аустрия, Еуропалық одақтың мүше мемлекеті ретінде, Солтүстік Македонияның ұйымға кіру жөніндегі күш-жігерін қолдайды. Сондай-ақ Аустрия Солтүстік Македония үшін визалық режимді ырықтандыру процесін және 2009 жылғы Еуропалық комиссияның ЕО мен Солтүстік Македония арасындағы мүшелік жөніндегі келіссөздерді бастау туралы оң шешімін қолдады.

## Дереккөздер

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Солтүстік Македония екіжақты қатынастары
Саят (Түрікменстан)

**Саят** () — Түрікменстанның шығысындағы Лебап уәлаятындағы қала, Саят атырабының әкімшілік орталығы. Қала халқының саны: 20 491 адам.

## Географиялық сипаттамасы
Ол Әмудария аңғарында, Түрікменабаттан 47 шақырым жоғары орналасқан, онымен автомобиль жол арқылы байланысады. Саяттың батыс шекарасын үлкен суару каналы құрайды, ал одан әрі Қарақұм шөлінің құмдары жатыр.

## Тарихы
Кеңес дәуірінде ол қалалық үлгідегі кент және Түркімен КСР Шаржоу облысы Саят ауданының орталығы болды. 1939 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен, 2016 жылдан бастап – қала мәртебесін алды.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Қалада мақта тазалау зауыты жұмыс істеді. 

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Сейді

**Сейді** () — Түрікменстанның Лебап уәлаяты, Дәнеу атырабындағы қала.
2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Сейді қаласының халқы 20 491 адамды құрады.

## Географиялық сипаттамасы
Лебап уәлаятының орталық бөлігінде, Әмударияның сол жағалауында, Заунгуз үстіртінде (Заунгуз Қарақұм шөлінің шығыс шетіндегі биік аймақ), жасанды көл мен үлкен суару каналының жанында орналасқан. Сейді қаласы арқылы Түрікменабат-Үргеніш темір жолы және тас жол өтеді.

## Тарихы
Сейді – жас қала. Ол 1973 жылы мұнай өңдеу зауытының құрылысы кезінде пайда болып, Нефтезаводск деп аталды. 1990 жылы ол классикалық түрікмен ақыны  Сейітназар Сейдінің құрметіне өзгертілді.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Қала Түрікменстанның екінші ірі мұнай өңдеу зауытының орталығы болып табылады. Сондай-ақ, онда газ, электротехника, мақта, тамақ және құрылыс өнеркәсібі бар.

## Көрікті орындары
Орта ғасырларда Сейді қаласының маңында (Әмударияның оң жағалауында) бекініс болған, қазір ол қирандыға айналған. Қаланың тағы бір көрікті жері - Әмудария мемлекеттік табиғи қорығының мұражайы, оның бір бөлігі Сейді маңында орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Алмас Бақытханұлы Сапарғалиев

**Алмас Бақытханұлы Сапарғалиев** (16 қараша 1993, Дайыр ауылы, Зайсан ауданы, Шығыс Қазақстан облысы) — қазақстандық футболшы, «Алтай» клубының жартылай қорғаушысы.

## Мансабы
Өскемен футбол жүйесінің түлегі. Футбол мансабын 2012 жылы «Восток» клубында бастады. 2013 жылдың 13 шілдесінде Қазақстан Премьер-лигасындағы «Ордабасы» клубына қарсы ойында дебютке шықты.

2016 жылдың басында Қызылжарға ауысты.

2018 жылы «Ақтөбе» клубының ойыншысы болды.

2020 жылдың басында «Алтай» клубымен келісімшартқа қол қойды.

## Жетістіктері
;«Қызылжар»
* Бірінші лиганың күміс жүлдегері: 2017
* Бірінші лиганың қола жүлдегері: 2016

## Клубтық статистикасы

Санат:Зайсан ауданында туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Восток ФК ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Алтай ФК ойыншылары
Асылбек Жанбекұлы Сейітқалиев

**Асылбек Жанбекұлы Сейітқалиев** (29 қаңтар 1992, Атырау) — қазақстандық футболшы, «Алтай» клубының жартылай қорғаушысы.

## Мансабы
Атырау футболының түлегі. Футбол мансабын 2011 жылы «Атырау» клубында бастады. 2011 жылдың 3 шілдесінде Қазақстан Премьер-лигасындағы «Қайсар» клубына қарсы ойында дебют жасады.

2015 жылдың басында Каспийге көшті.

2019 жылдың наурыз айында литвалық «Миния» клубының ойыншысы болды.

2019 жылдың жазында «Херена» клубымен келісімшартқа қол қойды.

## Клубтық статистикасы

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Санат:Ұлытау ФК ойыншылары
Санат:Алтай ФК ойыншылары
Серахс

**Серахс** () — Түрікменстанның Ахал уәлаятындағы қала, Сарахс атырабының әкімшілік орталығы.

## Географиялық сипаттамасы
Ол Тежен өзенінің оң жағалауында орналасқан, ол жерде Иранмен мемлекеттік шекара болып табылады. Қаланың қарсысында ирандық тағы Серахс бар. Қоныста Тежен-Мешхед желісінде шекара өткелі және теміржол станцсасы бар.

## Тарихы
Мекен өте ұзақ уақыт бойы адамдар мекендеген және суармалы егіншілік орталықтарының бірі болған Серахс оазисінде орналасқан. Оазистегі 120 ежелгі қоныстың ішіндегі ең ірісі Ескі Серахс (ауылдың шығыс шетінде орналасқан) болып саналады. Қоныс біздің заманымызға дейінгі 2-мыңжылдықта болған және 1832 жылы халық көтерілісі басылған кезде парсы әскерлерімен қиратылған. Жарты ғасырдан кейін (1884 жылы) қазіргі Серахс негізі қаланды. Бұл көпұлтты этникалық халқы бар Ресей империясының шекаралық қонысы болды, түркімендер 5%-дан аспайды, ал бұл халықтың жартысы орыс әскери қызметкерлері болды. Патшалық Ресей кезінде Серахс Каспий маңы облысындағы аудан орталығы болған. 1925 жылдан бастап Түркімен КСР-індегі аудан орталығы болды.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
1996 жылдан бері Сарахс Иран-Түркіменстан шекарасындағы бақылау-өткізу бекеті және Теженнен Иранның Мешхед қаласына баратын жүк теміржолындағы вагондардың дөңгелектерін ауыстыру үшін қажет орын болып табылады.

## Көрікті орындары
2010 жылы Серахстың ескерткіштері, соның ішінде Ескі Серахс археологиялық кешені, Абул Фазл кесенесі және Меле Хайрам ғибадатхана кешені Түрікменстан үкіметінің «Түрікменстандағы Жібек жолының орындары» жобасының бөлігі ретінде ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра нысандарының алдын ала тізіміне енгізілді.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
(586) Фёкла

**(586) Фёкла** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1906 жылы 21 ақпанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Ежелгі христиан әулиесі Икониялық Фёкланың есімімен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
Әсел Жұбанышқызы Жанасова

**Әсел Жұбанышқызы Жанасова** (8 шілде 1987, Алматы) — қазақстандық саясаткер, топ-менеджер, 2025 жылдан бастап Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары. Қазпошта акционерлік қоғамының бұрынғы басшысы (2022—2025).

## Өмірбаяны
1987 жылы Алматы қаласында дүниеге келген.

2005 жылы Республикалық физика-математика мектебін «Алтын белгімен» аяқтаған.

2010 жылы «Болашақ» халықаралық бағдарламасы бойынша Кембридж университетінде білім алған (компьютерлік ғылымдар саласы). 2014 жылы Кембридж университетінде магистратураны тәмамдаған. Сол жылы Мәскеу мемлекеттік университетінде «Executive Management» бағдарламасы бойынша оқыған.

2010—2014 жылдары Лондон қаласындағы Eurasian Natural Resources Corporation PLC компаниясының ақпараттық технологиялар жөніндегі маманы, Ақпараттық технологиялар басқармасының менеджері, Киберқауіпсіздік департаментінің директоры лауазымдарында қызмет атқарды.

2014—2016 жылдары Қазақстан Ұлттық банкінде жұмыс істеді: «Ұлттық банктің Банктік сервис бюросы» директорының кеңесшісі, Ұлттық банктің Цифрлық технологиялар департаменті директорының орынбасары болды.

2016—2017 жылдары «Зерде» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамына басшылық етті.

2017—2020 жылдары «Астана» халықаралық қаржы орталығында жұмыс істеді: 2017—2018 жылдары орталықтың басқарушысы Қайрат Келімбетовтің кеңесшісі, 2018—2020 жылдары орталықтың цифрлық технологиялар жөніндегі басқарушы директоры болды.

2020—2022 жылдары Сауда және интеграция министрінің орынбасары болды.

2022—2025 жылдары «Қазпошта» акционерлік қоғамын басқарды. Әсел Жанасованың басшылығы тұсында «Қазпошта» бірнеше жылдан бері алғаш рет шығыннан арылып, таза табысқа шықты.

2025 жылғы 8 маусымда Президенттің кеңесшісі, сол жылы 10 желтоқсанда Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары болып тағайындалды. Ол көлік-логистика саласының дамуына жауап береді.

## Отбасы
Тұрмыста, 2019 жылы туған Ибрагим, 2022 жылы туған Әлім атты екі ұлы бар.
* Күйеуі Кәрім Ғабитханұлы Жанасов — кәсіпкер, 1981 жылы туған. 2021 жылдан бастап квазимемлекеттік «Тау-кен Самұрық» компаниясының тәуелсіз директоры және директорлар кеңесінің төрағасы. Мәскеу мемлекеттік геологиялық барлау университеті мен Оксфорд университетінің түлегі.  Кен өндірумен айналысатын «South mining» компаниясы бар.

Анасы Сайра Жиенбаева (1962 жылы туған) — педагогика ғылымдарының докторы, профессор. Әкесі Жұбаныш Жиенбаев 2004 жылы ұшақ апатынан қайтыс болған.
* Әкесінің бауыры Қуаныш Жиенбай (1952 жылы туған) — журналист, жазушы, халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты.

## Дереккөздер

Санат:Кембридж университеті түлектері
Санат:Мәскеу мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
(585) Билкис

**(585) Билкис** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1906 жылы 16 ақпанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Саба патшайымының арабша есімі нұсқасымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(583) Клотильда

**(583) Клотильда** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1905 жылы 31 желтоқсанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты.

Аустриялық астроном Эдмунд Вейстің қызы есімімен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(581) Таунтония

**(581) Таунтония** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1905 жылы 24 желтоқсанда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Осы қаланың құрметіне орай атады.
thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны
thumb|450px|center|Эклиптикадан ауытқуы

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(580) Селена

**(580) Селена** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1905 жылы 17 желтоқсанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Астероидтың атауы оның 1905 SE деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс. Селена —бұл гректердің Ай құдайы.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
Аустрия-Словакия қатынастары

**Аустрия-Словакия қатынастары** — Аустрия мен Словакия арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі елдің арасындағы мемлекеттік шекараның ұзындығы 105 км.

## Тарихы
1 қаңтар 1993 жылғы Чехословакияның ыдырауынан кейін Аустрия-Словакия дипломатиялық қатынастары орнатылды. Аустрия-Словакия қатынастары еуропалық интеграциядағы асимметрияны біртіндеп еңсеруімен сипатталады. Қазіргі кезде Словакия мен Аустрия Еуропалық одаққа, Шенген аймағына және Еуроаймаққа мүше. Аустрия Словакияның еуропалық интеграцияға бағытталған бастамаларын қолдады. 1996 жылы Аустрия Словакия экономикасындағы ең ірі инвестор болды.

Алайда Аустрия билігінің ұстанымы Словакия үкіметін Ясловске Богунице қаласындағы Богунице атом электр станциясының екі блогын тоқтату туралы шешім қабылдауға мәжбүр етті. Аустрия Словакия экономикасындағы екінші ірі инвестор болып саналады және елде банктер, сақтандыру компаниялары мен кәсіпорындар ашады. Мыңдаған словакиялық студенттер Аустрия университеттерінде оқиды. Шамамен 40 000 Словакия азаматы Аустрияда жұмыс істейді, олардың көбі денсаулық сақтау саласында қызмет атқарады.

2013 жылы Аустрия мен Словакия ресми дипломатиялық қатынастардың орнауына 20 жыл толуын атап өтті, бұл олардың тату көршілік және достық сипаттағы қатынастарын айқындады.

## Дипломатиялық өкілдіктер
* Аустрияның Братиславада елшілігі бар.
* Словакияның Венада елшілігі бар.

## Сауда
2008 жылы екі ел арасындағы тауар айналымы 4,7 млрд еуро болды. 2009 жылы Аустрия Словакия экономикасына 81,8 млн еуро көлемінде инвестиция салды, ал Словакия тәуелсіздік алған уақыттан бері жиналған аустриялық инвестициялардың жалпы көлемі 3,819 млрд еуроға жетті. Бұл Аустрияны Словакиядағы шетелдік инвестиция көлемі бойынша 14,2% үлеспен екінші орынға шығарды. Словакияда шамамен 1600 аустриялық компания жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Словакия екіжақты қатынастары
Әділет Нұрсағатұлы Қожанбаев

**Әділет Нұрсағатұлы Қожанбаев** (1 қаңтар 1980, Биғаш ауылы, Көкпекті ауданы, Семей облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық мемлекет қайраткері. Семей қаласының әкімі (2025 жылдың 14 қазанынан бастап).

## Өмірбаяны
1980 жылы 1 қаңтарда Семей (қазіргі Абай) облысы, Көкпекті ауданы, Биғаш ауылында дүниеге келген.

### Білімі
2000 жылы Қазтұтынуодағы Семей аң-терісі колледжін «Экономика, бухгалтерлік есеп және талдау» мамандығы бойынша бітірген.

Сондай-ақ, Тұран университетін «Бухгалтерлік есеп және аудит» (2005) және «Құқықтану» (2012) мамандықтары бойынша бітірген.

2021 жылы Мәскеу қаласындағы Ресей Федерациясы Президентінің жанындағы РХШжМҚА бітіріп, «Іскерлік әкімшілендіру шебері – Master of Business Administration (MBA)» біліктілігін алды.

### Еңбек жолы
Еңбек жолын 2000 жылы «Крамдсбанк» АҚ Семей филиалының тарату комиссиясында несие қызметкері болып бастады.

2001-2013 жылдар аралығында Алматы қаласындағы «БТА Ипотека» АҚ әртүрлі лауазымдарда жұмыс істеді:
* 2001-2002 жылдары — БЭК-кеңсесінің маманы;
* 2002-2004 жылдары — кепілдікті процессинг және мониторинг бөлімінің басшысы;
* 2004-2005 жылдары — несиелік қолдау және мониторинг басқармасы басшысы;
* 2005-2009 жылдары — несие басқармасы басшысы;
* 2009-2012 жылдары — несиеден кейінгі қызмет көрсету басқарма басшысы;
* 2012-2013 жылдары — атқарушы директор.

2013 жылдың 25 ақпанынан 6 наурызына дейін — Алматы қаласы, «Темірбанк» АҚ Басқарма төрағасының кеңесшісі болды.

2013-2014 жылдары — Семей қаласындағы «Темірбанк» АҚ филиалының директоры лауазымынды жұмыс істеді.

2014-2021 жылдар аралығында «Қазақстан тұрғын үй құрылыс жинақ банкі АҚ (қазіргі «Отбасы» банкі)» әртүрлі лауазымдарды атқарды:
* 2014-2016 жылдары — операциялар департаментінің директоры;
* 2016-2017 жылдары — басқарушы директор;
* 2017-2021 жылдары — басқарма төрағасының орынбасары.

2021-2022 жылдары — Алматы қаласындағы «Қазақтелеком» АҚ филиалы — Сервис фабрикасы бас директоры болып еңбек етті.

2022-2024 жылдары — Абай облысының қаржы басқармасы жетекшісі лауазымының міндетін атқарды.

2024-2025 жылдары — Көкпекті ауданының әкімі болып тағайындалды.

2025 жылдың 12 қазанында Семей қаласы әкімінің сайлауы өтті. Өзін-өзі ұсынған кандидат Ә.Н. Қожанбаев 89 441 дауыс жинады. Ол дауыстардың 77,1%-ын жинап, Қазақстандағы облыс орталығының алғаш рет халық сайлаған әкімі атанды.

## Дереккөздер

Санат:Көкпекті ауданында туғандар
Санат:Тұран университеті түлектері
Санат:Семей әкімдері
Санат:Көкпекті ауданының әкімдері
Зейтінлікөй

**Зейтінлікөй** (, *Зәйтүнліауыл*), кейде грек **Айи-Теодори** () ескі атауымен белгілі Түркиядағы ауыл, ел батысындағы Гөкчеада аралында орналасқан және Чанаккале илінің Гөкчеада ауданына тиесілі. 2022 жылғы санақ ақпаратынша ауылда 179 адам тұрды.

## Географиясы
Зейтінлікөй аралдағы жалғыз басқа елді мекен, Гөкчеададан (грек тарихи атауы — «Панагия»), үш километр батысында орналасқан.

## Тарихы және демографиясы
Зейтінлікөй — Имброс аралындағы әлі де тұрғыны бар ең ескі елді мекендердің бірі. Ауылда үш грек православие шіркеуі бар. 2022 жылы ауылда жалпы 179 адам тұратын. 2007 жылы тұрғындары 86 еді. Зейтінлікөй — Түркиядағы грек қоныстарының бірі, халқының шамамен 80%-ын гректер құрайды және мэрі де, Эфстратиос Зунис, — грек. Ауылда грек бастауыш мектебі мен балабақшасы бар.

## Белгілі тұлғалары
*Апостол (Христодулу) (1856–1917), Сере митрополиті
*Варфоломей (Архондонис) (1940 жылы туған), Константинополь патриархы
*Иаков (Кукузис) (1911–2005), Америка архиепископы
*Спирос Меледзис (1906–2003), грек фотографы

## Дереккөздер

Санат:Гөкчеада
Санат:Чанаккале илі елді мекендері
Нетурей карта

**Нетурей карта** (иудей-арамейше: , *Nāṭōrē Qartāʾ*, *Қала қорғаушылары*) — еврей антисионист ұйымы, 1938 жылы Иерусалимде негізделді, қазір көбіне Израиль мен Батыс әлемінде жұмыс істейді. Ұйымды ескі ишув мүшелері болған хареди еврейлер негіздеген болатын. Ұйымның мүшелері діни консерватизмі мен тұйық өмір салты үшін белгілі. Нетурей картаның саяси активизмі қазір негізінен Израиль мен Батыс елдерінде әрекет етеді, оған себебі — еврейлердің Мессия келгеніне дейін қуылуда болуы қажет деген діни сенімі.

Нетурей карта мүшелері Израильдің құрылуы Құдайға қарсы болды деп санайды, себебі ол еврей қуылуын зайырлы түрде тоқтатты, сонымен бірге діни заңмен толық басқарылмайтын еврей мемлекетін негіздеді. Ұйым еврей халқын Киелі жерге тек Мессия ғана қайтара алады деп сенеді. Осылайша, ол Израильді мойындамайды және Израильдің легитимдігін мойындамайтын немесе оған қарсы ұйымдармен байланыс орнатады. Израиль-Палестина қақтығысына келетін болсақ, Нетурей карта Киелі жерде бір палестиналық мемлекет болсын дейді.

Нетурей картаның ұстанымы танымал емес делінеді, тіпті харедим қатарында да. Сионизмге қарсы бірқатар ортодокс еврей қозғалыстары Нетурей картаны Иран үкіметімен, неонацистермен және Холокостты мойындамайтындармен қарым-қатынас орнатуға тырысқаны үшін бірнеше рет сынға алды, әсіресе Нетурей карта мүшелері 2006 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы мен халықаралық қауымдастықтың көп бөлігі айыптаған Холокосттың жаһандық көзқарасын қайта қарау жөніндегі халықаралық конференцияға қатысқаннан кейін.

## Дереккөздер

Санат:Антисионист ұйымдары
Санат:1935 жылы құрылған ұйымдар
Санат:Ортодокс иудаизм
Серхетабад

**Серхетабад** () — Түрікменстанның Мары уәлаятының оңтүстігіндегі қала. 
2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Серхетабат халқының саны 14 940 адамды құрады.

## Географиялық сипаттамасы
Қазіргі қала Мары-Қандағар тас жолының бойында орналасқан. Бұл Мары-Серхетабад теміржолының соңғы нүктесі. Бадхыз қорығы қалаға жақын жерде орналасқан.
Серхетабад суық қысы мен ұзақ ыстық жазы бар субтропикалық шөлді климатқа ие. Жауын-шашын негізінен көктемде жауады. Қыста кейде қар жауады. 
Қала оңтүстік-батыс, оңтүстік және оңтүстік-шығыс жағынан Түрікменстан мен Ауғанстан арасындағы мемлекеттік шекарамен қоршалған.

## Тарихы
Қазіргі қала бастапқыда 1890 жылы қорғаныс бекінісі ретінде пайда болды. Кушка өзенінің бойындағы жағалаудағы жерлер 1885 жылы осы аймақтағы әскери операциялардан кейін Ресей империясының құрамына кірді.

1900 жылы Мары стансасынан өзенге теміржол желісі салынды. 20 ғасырдың соңында ол Ауғанстандағы Торагунди қаласына дейін кеңейтілді. Кеңес Одағы ыдырағанға дейін қала Түрікмен Кеңес Республикасының Тахта-Базар ауданындағы Мары облысының, Кушка деп аталатын бөлігі болды және КСРО-ның ең оңтүстік нүктесі болды. 
1999 жылы Түрікменстан парламенті Кушканы Серхетабат деп өзгертті.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Қалада диірмен, наубайхана, аурухана және мұражай болды. Кушка әскери гарнизонында танк, мотоатқыш және байланыс корпусының жеке құрамы болды. Жанармай, майлау материалдары, оқ-дәрілер және азық-түлік қалаға теміржол арқылы жеткізіліп, қала мен жақын маңдағы ауылдардағы қоймаларда сақталды. Қала маңындағы Моргуновка ауылында әскери аэродром жұмыс істеді.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Аустрия-Словения қатынастары

**Аустрия-Словения қатынастары** — Аустрия мен Словения арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі ел арасындағы мемлекеттік шекараның ұзындығы 299 км.

## Тарихы
1991 жылы Словения Югославиядан тәуелсіздігін жариялағаннан кейін екі ел арасында дипломатиялық қатынастар орнатылды. Аустрия мен Словения арасындағы қатынастар орнықты сипатқа ие, сондай-ақ мәдениет, сауда, спорт, көлік және саяси ынтымақтастық салаларында көптеген екіжақты келісімдер жасалған.

2015 жылы Аустрияның ішкі істер министрі Йоханна Микль-Ляйтнер босқындар ағымын шектеу мақсатымен Словения шекарасындағы өткізу пункттерін күшейту жоспарын ұсынды. 2015 жылдың қазанында австриялық шенеуніктер шекарада орнатылып жатқан қоршаулардың мақсаты — ретсіздікті тоқтату және босқындардың елге өтуін тәртіпке келтіру екенін мәлімдеді. 2016 жылдың қаңтарында Аустрия Словениямен шекарадағы күшейту жұмыстарын аяқтады, ал бақылау-өткізу пункттері босқындарды ел аумағына кіргізер алдында мұқият тексеретін болды.

## Сауда
Аустрия Словенияның ең маңызды сауда серіктестерінің бірі болып табылады және төртінші орын алады. 2001 жылы Словенияның Аустрияға экспорты 692,6 млн АҚШ долларын (Словения экспортының 7,4 %-ы) құрады, ал Аустриядан Словенияға импорт 843,9 млн АҚШ долларына жетті (импорттың 8,3 %-ы). Аустрия Словения экономикасындағы ең ірі шетелдік инвестор саналады: 2000 жылы банктік секторға, қағаз және химия өнеркәсібіне салынған аустриялық инвестициялар 1,28 млрд АҚШ долларын құрап, елдегі барлық шетелдік инвестициялардың 45,5 %-ын қамтамасыз етті.

## Дереккөздер

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Словения екіжақты қатынастары
Аустрия-Түрікменстан қатынастары

**Аустрия-Түрікменстан қатынастары** — Аустрия мен Түрікменстан арасында екіжақты дипломатиялық қатынастар. Түрікменстанның Венада елшілігі жұмыс істейді.

## Тарихы
thumbnail|Түрікменстан мен Аустрия СІМ басшыларының кездесуі.
Аустрия мен Түрікменстан арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар 1992 жылғы 16 қазанда бірлескен коммюникеға қол қою кезінде орнатылды.

Түрікменстанның бейтараптық мәртебесі жөніндегі БҰҰ резолюциясы Аустрияның қолдауымен әзірленді.

2011 жылғы 16 қазанда Аустрия федералдық президенті Хайнц Фишер Түрікменстанға ресми сапармен келді.

## Экономикалық қатынастар
Аустрия мен Түрікменстан арасындағы сауда көлемі өте аз және статистикалық тұрғыдан елеусіз. Денсаулық сақтау саласында ынтымақтастық бар.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Botschaft von Turkmenistan
* Österreich-Turkmenische Gesellschaft

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Түрікменстан екіжақты қатынастары
Аустрия-Уругвай қатынастары

**Аустрия-Уругвай қатынастары** — Аустрия мен Уругвай арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

## Тарихы
Дипломатиялық байланыстар елдер арасында Аустрия-Мажарстан империясы кезеңінен бастау алады: 1870 жылы барон Антон фон Пец мемлекеттер арасындағы «Достық, теңізде жүзу және сауда» туралы шарттың қол қойылуын атап өтті.

Аустрияның Буэнос-Айрестегі елшісі Аустрияны Уругвайда да таныстырады. Аустрияның Монтевидео қаласында құрметті консулдығы бар. Уругвайдың Венада елшілігі (елші мемлекет атынан Мажарстан мен Словакияда да өкілдік етеді) және Зальцбургте консулдығы жұмыс істейді.

Уругвайда австриялық текті адамдардың шағын, бірақ елеулі қауымы бар, олардың қатарында Аустрияның бұрынғы аристократия өкілдері де кездеседі.

2009 жылдан бері екі мемлекет арасында Әлеуметтік қорғау туралы шарт қолданыста.

## Дереккөздер

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Уругвай екіжақты қатынастары
Аустрия-Франция қатынастары

**Аустрия-Франция қатынастары** – Аустрия мен Франция арасындағы дипломатиялық, мәдени, экономикалық және өзге де салалардағы екіжақты байланыстар. Екі мемлекет орта ғасырлардан бері дипломатиялық қатынас ұстап келеді. XV–XVIII ғасырларда Габсбург монархиясы мен Франция арасында бәсекелестік орын алған. Қазіргі уақытта екі ел де Еуропалық одақтың толыққанды мүшелері.

## Дипломатиялық өкілдіктер
* Аустрияның Парижде елшілігі және Страсбургте бас консулдығы бар.
* Францияның Венада елшілігі бар.

## Дереккөздер

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Франция екіжақты қатынастары
Аустрия-Черногория қатынастары

**Аустрия-Черногория қатынастары** — Аустрия мен Черногория арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі мемлекет те Еуропа Кеңесінің мүшелері. Черногория Еуропалық одаққа кіруге кандидат, ал Аустрия — ұйымның толыққанды мүшесі.

## Тарихы
Аустрия-Мажарстан мен Черногория Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қарсы тараптарда болды. Черногория бірнеше аустрия-мажар әскерін тұтқынға алды, бірақ 1916 жылы капитуляция жасап, олар босатылды. Аустрия-Мажарстан да бірнеше черногорлықтарды тұтқынға алған.

Аустрия Черногорияның тәуелсіздігін 2006 жылғы 12 маусымда мойындады. 2009 жылғы 10 маусымда Подгорицада Аустрия мен Черногория арасында ғылыми-техникалық ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды. 2010 жылғы 1 маусымда Подгорицада Аустрия мен Черногорияның әлеуметтік қамсыздандыру туралы келісімі жасалды. 2014 жылғы 16 маусымда Венада Аустрия мен Черногория арасында кірістер мен мүлікке салынатын салықтар саласында қосарланған салық салуды болдырмау туралы келісімге қол қойылды. 2015 жылғы 19 ақпанда Подгорицада Аустрия мен Черногория арасында Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы полиция ынтымақтастығы туралы конвенцияны іске асыру жөніндегі келісімге қол қойылды. Бүгінде Аустрия — Черногориядағы ең ірі инвесторлардың бірі.

## Экономикалық қатынастар
2020 жылғы деректерге сәйкес, Черногорияның Аустрияға экспорты 3 млн АҚШ долларынан асты. Ал Аустриядан Черногорияға импорт көлемі 42,38 млн АҚШ долларын құрады.

## Дипломатиялық өкілдіктер
* Австрияның Подгорицада елшілігі бар.
* Австрияның Будвада құрметті консулдығы бар.
* Черногорияның Венада елшілігі бар.
* Черногорияның Инсбрукта құрметті консулдығы бар.

## Дереккөздер

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Черногория екіжақты қатынастары
Сайрус Гриффин

**Сайрус Гриффин** (; 16 шілде 1748 – 14 желтоқсан 1810) — американдық адвокат, судья және саяси қайраткер, 1788 жылғы 22 қаңтардан 2 қарашаға дейін Конфедерация Конгресінің соңғы төрағасы.

## Өмірбаяны
Гриффин 1748 жылы Вирджиния штатының Фарнхэм қаласында Лерой Гриффин мен оның жұбайы Мэри Энн Бертранд отбасында дүниеге келді. Ол білімін Англияда және Шотландияда, Эдинбург университетінде алған. Осы кезеңде Гриффин Траквейрдің алтыншы графы Джон Стюарттың (1699–1779) үлкен қызы Кристина Стюартқа үйленді. Гриффиннің неке ниеті белгілі болғаннан кейін граф олардың қарым-қатынасына тыйым салған, сондықтан олар Шотландия төбелері арқылы қашып кеткен. Бірнеше жыл өткен соң граф қызынa хат алмасу арқылы татуласты, бұл оның өмірінің соңғы кезеңінде орын алды.

Гриффин 1774–1777 жылдары Вирджиния штатындағы Ланкастерде жеке заңгерлік тәжірибемен айналысты. Ол Вирджиния делегаттар палатасының мүшесі болды және 1778–1781 жылдары, сондай-ақ 1787–1788 жылдары Континенталдық конгреске делегат болып сайланды. 1780 жылы тағайындалғаннан кейін жау мүлкін тәркілеу жөніндегі апелляциялық соттың федералдық судьясы ретінде қызмет атқарды. 1788 жылдың қаңтарынан қарашасына дейін Конфедерация Конгресінің төрағасы болды; бұл қызмет негізінен рәсімдік сипатқа ие еді және айтарлықтай өкілеттігі болған жоқ. 1789 жылы Гриффин крик халқының істері жөніндегі комиссар қызметін атқарды.

1789 жылғы 28 қарашада, Сенат сессиялары арасындағы үзіліс кезінде, президент Джордж Вашингтон Гриффинді Вирджиния округы бойынша АҚШ округтік сотындағы жаңадан құрылған судья қызметіне тағайындады. 1790 жылғы 8 ақпанда ол бұл лауазымға ресми түрде ұсынылды, ал 1790 жылғы 10 ақпанда АҚШ Сенаты оның кандидатурасын бекітіп, сол күні қызметке енгізді. Гриффин бұл қызметті 1810 жылғы 14 желтоқсанда Вирджиния штатының Йорктаунда қайтыс болғанға дейін атқарды. Ол Вирджиния штаты Уильямсбург қаласындағы Брутон приходтық шіркеуінің ауласында жұбайының қасында жерленген.

## Дереккөздер

Санат:XVIII ғасырдағы АҚШ саясаткерлері
Санат:Континенталдық конгрестің Виргиниядан сайланған мүшелері
Санат:Виргиния Делегаттар палатасының мүшелері
Санат:Виргинияда жерленгендер
Санат:Виргиния штатының Йорк округінде қайтыс болғандар
Тежен

**Тежен** () — қала, Түрікменстанның Ахал уәлаяты Тежен атырабының әкімшілік орталығы.
2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Тежен халқының саны 77 024 адамды құрады.

## Географиялық сипаттамасы
Ол Түрікменстанның астанасы Ашхабадтан 195 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала Ауғанстан тауларынан басталатын Тежен өзенінің төменгі ағысындағы жазық жерде орналасқан. Климаты ұзақ, ыстық жазбен, жауын-шашынсыз және суық, қысқа қыспен сипатталады. Қала арқылы Транскаспий темір жолы өтеді. Сондай-ақ, 1990 жылдары Теженді Ахал уәлаятындағы қалалық типтегі Серахс елді мекенімен және Иранның Машһад қаласымен байланыстыратын теміржол желісі салынды.

## Тарихы
Ол ресми түрде 1925 жылы қала мәртебесін алды. 2008 жылдың 3 ақпанында Тежен Түрікменстандағы әкімшілік-аумақтық бірлік — аудан мәртебесін алды. 
Қаланың оңтүстік шетіне жақын жерде бірінші Тежен су қоймасы 1948 жылы, ал екінші Тежен су қоймасы 1960 жылы салынған. 2022 жылдың 9 қарашасында парламенттің жарлығымен Тежен аудандық мәртебесі бар қаладан аудан ішіндегі қалаға дейін төмендетілді.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Теженде құрылыс материалдары зауыты, карбамид зауыты, кілем тоқу фабрикасы, мақта тазалау зауыты және сүт зауыты бар. Тежен табиғи газ кен орны 1979 жылдан бері жұмыс істеп келеді.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
(579) Сидония

**(579) Сидония** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1905 жылы 3 қарашада Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Кристоф Виллибальд Глюк шығарған операдағы кейіпкердің атымен аталды. 
Бұл атау астероидтың 1905 SD деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
Бэррон Трамп

**Бэррон Уильям Трамп** (; 20 наурыз 2006 жыл, АҚШ, Нью-Йорк, Манхэттен) — АҚШ 45 және 47-президенті Дональд Трамптың кенже ұлы және оның үшінші жұбайы Мелания Трамптан туған жалғыз баласы.

## Өмірбаяны
### Ерте жылдары
Бэррон Дональд және Мелания Трамптың жалғыз баласы болды, ол олардың үйленуінен бір жыл өткен соң дүниеге келді. 2006 жылғы мамырда Бэррон Флорида штаты, Палм-Бичтегі Bethesda-by-the-Sea епископтық шіркеуінде шоқындырылды. Балалық шағында ол жоғары қоғам ортасында өсіп, ата-анасының ерекше қамқорлығын көрді, олар күтуші қызметінен бас тартқан. Мелания оның тәрбиесіне белсенді қатысып, тағам дайындады, үй тапсырмаларын орындауға көмектесті және оған словен тілінде сөйлеуді үйретті.

### Білімі
Бэррон бірнеше білім беру мекемесінде оқыды, олардың қатарында Columbia Grammar & Preparatory School және St. Andrew's Episcopal School бар. 2023 жылы ол Оксбридж академиясын бітіріп, Нью-Йорк университетінің Стерн бизнес мектебіне оқуға түсті. Ол бұл оқу орнын әкесінің саяси көзқарастарына қарамастан таңдады.

## Қоғамдық және саяси өмірі
Отбасының мәртебесіне байланысты Бэррон жиі БАҚ назарында болғанына қарамастан, ата-анасы оны шамадан тыс қоғамдық назардан қорғауға тырысты. Балалық шағында ол бірнеше рет теледидарда көрінді, оның ішінде «The Apprentice» реалити шоуында және Опра Уинфридің шоуының бір бөлімінде.

Ол 2016 жылғы әкесінің президенттік науқанына қатысты, Оңтүстік Каролинадағы митингіге қатысып, Республикалық партия съезіндегі әкесінің қошемет сөзін айту сәтінде сахнада болды. Сондай-ақ ол 2017 жылғы Трамптың алғашқы инаугурациясында да қатысты.

Ол 2024 жылғы әкесінің қайта сайлану науқанының табысына елеулі үлес қосты: жастарға ұнайтын подкасттарды таңдап, кампанияның дәстүрлі БАҚтан әлеуметтік желілерге ауысуына ықпал етті, бұл жас сайлаушылардың дауысын өз жағына тартты. 2024 жылы Бэррон 18 жасқа толып, президенттік сайлауда алғаш рет дауыс берді және әкесін қолдады. 2025 жылы Дональд Трамптың екінші инаугурациясынан кейін ол сайлауалды кампания барысында жастардың дауысын тарту стратегиясы үшін ұлына жеке алғыс айтты.

## Жеке тұлғасы және қызығушылықтары
Бэррон музыкаға қызығады және барабанда ойнайды. Анасының арқасында словен тілін еркін меңгерген. Ол футболға қызығушылық танытады, бір кездері Лондонның «Арсенал» жейдесімен көрінген. 2017 жылғы сәуірде Ақ Үйдің көгалында өтетін дәстүрлі жұмыртқа домалату шарасы аясында «Ди Си Юнайтед» ойыншыларымен кездесті. 2017 жылғы қыркүйекте 2017–2018 маусымына арналған «Ди Си Юнайтед» академиясының U-12 құрамына іріктеуден өтті. 2019 жылғы ақпан айындағы мәлімет бойынша Арлингтон футбол қауымдастығы сапында ойнаған.

Соңғы жылдары оның бойының 206 см деңгейіне жетуі, яғни әкесінен 15 см биік болуы, оған деген қоғамдық қызығушылықты күшейтті.

## Дереккөздер

Санат:Манхэттенде туғандар
Санат:Дональд Трамп балалары
(578) Гаппелия

**(578) Гаппелия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1905 жылы 1 қарашада Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Обсерваторияға демеушілік көрсеткен суретшінің есімімен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(577) Рея

**(577) Рея** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1905 жылы 20 қазанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Ежелгі грек мифологиясындағы титанида Реянің құрметіне орай аталды. Бұл атау астероидтың 1905 RH деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
* Рея (серік) — Сатурнның серігі
Санат:Астероидтар
(576) Эмануэла

**(576) Эмануэла** — Негізгі белдеудегі ірілеу бір астероид.

Оны 1905 жылы 22 қыркүйекте Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты. Таныс болған келіншектің атымен атады.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(572) Ребекка

**(572) Ребекка** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1905 жылы 19 қыркүйекте Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Гейдельбергте тұрған арудың есімімен аталды. Бұл атау астероидтың 1905 RB деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(571) Дульсинея

**(571) Дульсинея** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1905 жылы 4 қыркүйекте Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Мигель де Сервантестің *[[Дон Кихот]]* шығармасындағы бас әйел кейіпкердің есімімен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
Гөкчеада

**Имроз** (не **Имброс**; , *Ímvros*, ), 1970 жылғы 29 шілдеден бері ресми **Гөкчеада** () делінетін Түркияның ең ірі аралы, Чанаккале иліне тиесілі. Арал Эгей теңізінің солтүстік-солтүстік-шығысында, Сарос шығанағы кіреберісі маңында орналасқан. Түркияның ең батыс нүктесі, Инджебурун мүйісі, Гөкчеадада орналасқан. Гөкчеада аралының ауданы — 286,8 шаршы километр.

2023 жылғы санақ ақпаратынша аралда 10 721 адам тұрды. Гөкчеаданың басты индустриялары — туризм мен балық аулау. XX ғасырдың соңына қарай арал тұрғындарының көпшілігі 1960 жылдан кейін Кіші Азиялық келген түріктер еді және Гөкчеада байырғы грек халқының саны XXI ғасырдың басында 300 адам болып азайды.

Тарихы бойы, яғни Темір дәуірінен 1960 жылдарға дейін арал тұрғынының көпшілігі этникалық гректер еді. 1960 жылдары Исмет Инөнү үкіметі гректерге қарсы этникалық тазарту мен дискриминация кампаниясын жүргізді де, гректер Батыс Еуропа, Америка Құрама Штаттары мен Аустралияға миграциялауға мәжбүр болды. Имбростан кеткен гректер диаспорасының саны бүкіл әлемде 15 000 адам делінеді және олар Түркияда ерекше сәйкестікке ие.

## Белгілі тұлғалары
*Варфоломей (Архондонис) (1940 жылы туған), Константинополь патриархы
*Иаков (Кукузис) (1911–2005), Америка архиепископы

## Дереккөздер

Санат:Түркия аралдары
Санат:Эгей теңізі аралдары
Украина православие шіркеуі

**Украина православие шіркеуі** (**УПШ**; ), не **Украина Әзірет шіркеуі** () — Украинадағы Шығыс православие шіркеуі. 2019 жылғы 6 қаңтарда Константинополь патриархы бұл шіркеуге автокефалия мәртебесін берді.

Шығыс православие шіркеулерінің кейбірі УПШ-ны Киев митрополиясының жалғыз ізбасары деп таниды.

УПШ-ны 2018 жылғы 15 желтоқсанда Константинополь Бүкіләлемдік патриархаты басқарған Бірлестіруші собор Киевте құрған болатын. Кейін Константинополь патриархы I Варфоломей шіркеуге автокефалия томосын берді. Бірлестіруші собор УПШ-ны құру үшін Киев патриархатының Украин православие шіркеуін және Украин автокефалиялық православие шіркеуін біріктірді. Мәскеу патриархаты Украин православие шіркеуінің (УПШ–МП) екі епископы УПШ құрамына кірді де. Бірлестіруші шіркеуі Переяслав-Хмельницкий және Белая Церковь митрополиті Епифаний Думенконы УПШ күтушісі мен Киев және бүкіл Украина митрополиті етіп сайлады.

Собор, оған қоса, «православ диаспорасының украин православ христиандары» Бүкіләлемдік патриархаттың епархиялық епископтарына бағынсын деп шешті (4-бап). Бұйрық УПШ автокефалиясы айтылған томосында да айтылған. 2019 жылғы наурызда митрополит Епифаний бұрынғы Киев патриархаты шіркеулерінің Константинополь патриархаты бағынуына көшкені басталып қойған деді.

УПШ негізделуі мен бірнеше православие шіркеулерінің оны автокефалия қылып тануына Орыс православие шіркеуі, сондай-ақ Ресей үкіметі қарсы шықты.

Бірнеше дереккөзге сүйенсек, УПШ — Украинадағы махалласы ең үлкен шіркеу. Басқа дереккөздер бұл ерекшелікті УПШ–МП шіркеуіне береді. Шіркеулердің екеуі де өзін жалғыз толығымен тәуелсіз және автономиялы шіркеу деді. 2024 жылғы тамызда Украина президенті Владимир Зеленский Орыс православие шіркеуіне және оған бағынатын УПШ–МП шіркеуіне тыйым салатын заңға қол қойды. Православие шіркеуіне «Орыс православ шіркеуімен байланысты үзу үшін» 9 ай уақыт берілді.

## Атауы
Шіркеудің ресми атауы — «Украина православие шіркеуі» (алайда «Украин православие шіркеуі» атауы да қолданылуға рұқсат). Басшысының ресми титулы — «Оның Зейнеті [есімі] Киев және бүкіл Украина митрополиті». УПШ автокефалия томосы УПШ-ны «Украина Ең киелі шіркеуі» дейді.

2019 жылғы 30 қаңтарда УПШ «(Украина православие шіркеуінің) Украин православие шіркеуінің Київ митрополиясы» () атауымен ресми түрде заңи тіркелді. Мәдениет министрлігі Дін істері департаментінің басшысы Андрей Юраш бұл атауды осылай түсіндірді: «Бұл екі термин [Украина және Украин ПШ] синонимдер ретінде қолданылатын болады және Фанар осымен келісті».

2020 жылғы 15 желтоқсандағы жыл сайынғы жолдауында митрополит I Епифаний «Украин автокефалиялық православие шіркеуі», «Украин православие шіркеуі — Киев патриархаты» және «Киев патриархаты» атауыларының шіркеуге қолданылуға рұқсат екенін айтты.

## Танылуы
УПШ-ны осы православие шіркеулері таниды:
* Константинополь (Бүкіләлемдік патриархат)
* Александрия патриархаты
* Грекия шіркеуі
* Кипр шіркеуі

## Ескертпелер

## Дереккөздер

Санат:Украина православие шіркеуі
Санат:2018 жылы Украинада пайда болғандар
Санат:2018 жылдағы дін
Санат:2018 жылы пайда болған ұйымдар
Түрікменқала

**Түрікменқала** () — қала, Түрікменстанның Мары уәлаяты Түрікменқала атырабының әкімшілік орталығы. Қала халқының саны: 6 465 адам.

## Географиялық сипаттамасы
Мурғаб оазисінде, шығыс шекарасына жақын жерде орналасқан. Марыдан (жолмен) 57 шақырым және Жолөтен теміржол стансасынан 17 шақырым жерде.

## Тарихы
1939 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесіне ие болды. 1993 жылға дейін ол Түрікменқала деп аталды. 2016 жылы оған қала мәртебесі берілді.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Түрікменқала — әртүрлі көлемдегі суару каналдарының тығыз желісімен қоршалған шағын ауылшаруашылық қонысы. Ауыл сонымен қатар халық қолөнерімен, әсіресе кілем тоқумен танымал.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Фарап

**Фарап** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы қала. Қала халқының саны: 14 503 адамды құрайды.

## Географиялық сипаттамасы
Әмударияның оң жағалауында, Түрікменабатқа қарама-қарсы, өзен аңғарында, одан әрі түрікмен-өзбек шекарасы (6 км жерде), Ашхабадтан 474 км қашықтықта орналасқан.

## Тарихы
Қала революцияға дейін болған және теміржол вокзалының маңындағы елді мекен ретінде құрылған. Фараб ауылы КСРО Түрікмен КСР Шаржау облысы Фараб ауданының орталығы болды. 2016 жылдан бастап қала мәртебесіне ие болды. 2022 жылдың 9 қарашасында Фарап орталығы болған Фарап ауданы таратылғаннан кейін ол Шәржеу атырабының құрамына енді.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Фарапта автомобиль және теміржол қатынастарына қызмет көрсететін шекара бекеті және мақта өңдеу зауыты бар. Жақын маңда табиғи газ кен орны орналасқан.
Бүгінде вокзал ғимараты Фараптың басты көрікті жері болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Аустрия-Чили қатынастары

**Аустрия-Чили қатынастары** — Аустрия және Чили арасындағы халықаралық дипломатиялық байланыстар. Екі ел арасындағы алғашқы ресми қатынастар 1846 жылға жатады. Аустрияның Сантьягода елшілігі, сондай-ақ Арика, Вальдивия және Вальпараисода үш құрметті консулдығы бар. Чилидің Венада елшілігі және Линц, Клагенфурт-ам-Вертерзе және Зальцбург қалаларында үш құрметті консулдығы бар.

## Тарих
1991 жылы сыртқы істер министрі Энрике Сильва Симма Аустрияға ресми сапар жасаған Чилидің алғашқы канцлері болды. 1993 жылы канцлер Франц Враницкий Чилиге ресми сапар жасаған Аустрияның алғашқы канцлері атанды. 1999 жылдан бастап екіжақты қатынастар LAC-EU атты екі өңірлік үдерістің арқасында жандана түсті. 2008 жылы Аустрияның федералдық канцлері Альфред Гузенбауэр Чилиге ресми сапар жасады.

## Аустриялық иммиграция
XIX ғасырда Еуропадағы ашаршылық және Аустриядан протестанттардың жер аударылуы аустриялықтардың Латын Америкасына қоныс аудару толқынына алып келді. Чилидегі тирольдық протестанттардың ірі қоныстары Лос Бахос және Фрутильяр болып табылады, екеуі де Льянкиуэ провинциясында орналасқан. Пуэрто Варас маңындағы Нуэва Браунау елді мекені 1875 жылы Аустрия-Мажарстаннан келген қоныстанушылар тарапынан қазіргі Броумов қаласының () құрметіне аталған.

## Чилидегі мемлекеттік төңкеріс
1973 жылғы Чилидегі әскери төңкерістің нәтижесінде шамамен 1500 чилилік босқын Венаға келді. 2006 жылғы мамырда Чили президенті Мишель Бачелет Вена ратушасында қаладағы чилилік қауымдастық мүшелерінің жүздеген өкілімен кездесті.

## Сілтемелер
* Аустрия Сыртқы істер министрлігі: Чилимен жасалған екіжақты келісімдер тізімі 
* Аустрия елшілігі (Сантьяго)

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Чили екіжақты қатынастары