open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
II Александр (Ресей)

**Александр II Николаевич** (17 сәуір 1818, Мәскеу – 1 наурыз 1881, Санкт-Петербург ) – Романовтар әулетінен шыққан Ресей патшасы, император, Польша әмірі және Финляндияның ұлы кінязі (1855-1881), Николай І-нің үлкен ұлы. Алғашында ұлы княздің үлкен баласы, кейін 1825 жылдан Николай Павлович пен Александра Фёдоровна патшалық жұбынікі.
Ресей тарыхына кең маштабтық реформаларымен танымал. 19 ақпан 1861 жылғы крепостнойлық құқықты тарату манифесті негізінде революцияға дейінгі кезінде тарихта “Азат етуші” эпитетімен танымал. “Народная воля” партиясы ұйымдастырған террорлық акт нәтижесінде мерт болады.
Кәмелеттік жасқа толған соң 5 мамыр 1834 жылы (ант берген күні) мұрагер цесаревич әкесінің бұйрығымен патшалықтың мемлекеттік институттар құрамына енгізілді: 1834 жылы Сенат құрамына, 1835 жылы киелі басқарушы Синода құрамына, 1841 жылы Мемлекеттік совет құрамына және 1842 жылы – министрлер комитетіне енгізілді.
1837 жылы Александр ұлкен саяхатқа шығып, Ресейдің Еуропалық бөлініндегі 29 губерниясын, Батыс Сібір мен Кавказ, ал 1838-1839 жылдары Еуропады болып қайтады.

Болашақ патшаның әскери қызметі табысты өтеді. 1836 жылы генерал-майор, 1844 жылы генерал атағына жетіп, гвардиялық жаяу әскерді басқарған. 1849 жылдан бастап Александр – әскері оқу мекемесінің бастығы, ал 1846-1848 жылдар аралығында Жасырын крестиандық іс комитетіне төрағалық етеді. 1853-1856 жылғы Қырым соғысы кезінде Петербург губерниясының жариялауымен әскері жағдай негізінде астананың барлық әскерін басқарған.
Александр ІІ консерватор болды. Ел ішіндегі саяси, экономикалық және революциялық жағдай, Ресейдің 1853-56 ж. Қырым соғысында жеңілуі алып келді. Салдары ретінде Александр ІІ-ні 60-70 ж. басыбайлылық правоны жоюға, земство, сот, қала, әскер т.б. жөнінде буржуазиялық реформалар жүргізуге мәжбүр етті.

1877-78 ж. "жүз тоқсан үш адам процессінен" кейін Александр ІІ елдегі революциялық қозғалысты тұншықтыра түсті.

Сыртқы саясатта Германия империясымен жақындасу бағытын қолдады. Шығыс мәселесімен көбірек шұғылданды.

1877-78 ж. Түркияға қарсы соғыста Ресей жеңіске жетті.

Александр ІІ тұсында Солтүстік Кавказ, Орта Азияның едәуір бөлігі Ресейге қосылды, отарлау саясаты күшейді.
thumb|left|75px| Александр ІІ-нің монограммасы
Александр ІІ народоволецтердің бомбасынан қаза тапты.

## Дереккөздер
Санат:Генерал-фельдмаршалдар
Санат:Ресей императорлары
SAT

**SAT Reasoning Test** (немесе «Scholastic Aptitude Test» және «Scholastic Assessment Test» деп те аталады, сөзбе - сөз аударғанда «Мектептік Бағалау Тесті» деген мағынаны береді.) - бұл тест АҚШ-тың жоғары оқу орнына түсу үшін арналған стандартты тест болып табылады. 

Бастапқы кездері Educational Testing Service ұйымына тиісілі болғанымен кәзір SAT тесті College Board бейкоммерциялық ұйымы тарапынан дайындалады. Осыған қарамастан Educational Testing Service ұйымы тестің әзірленуіне әлі де қатысады. Бұл тест бірінші рет 1901-ші жылы өткізілді. Сол уақыттан бері атауы мен бағалау жүйесі өзгеріссіз қалды. 2005-ші жылдан бастап 3 сағат 45 мин бойы жүргізіледі. Тестің бағасы АҚШ-тің өзінде 47$, ал басқа мемлекеттерде 75$ құрайды. Тестің нәтижелелері 600 баллдан 2400 аралығында жатыр. Тест негізгі үш бөлімнен тұрады (математика, мәтінді талдау және грамматика) олардың әрбірі 800 балдан.

Экзамен 3 бөлімнен тұрады: текстті өңдеу, математика және жазылым. Әр бөлім 200-ден 800 балл-ға дейін бағаланады. Тест 3 сағат 45 минут алғанымен, материалды беру және басқа да мәселелерді бітірумен барлығы 4,5 сағаттай кетеді.

Санат:Стандартталған емтихандар‎
GRE

**GRE** (ағыл.Graduate Record Examinations) —  бұл тесті аспирантура, магистратура сияқты оқу бағдарламаларына түсу үшін АҚШ мемлекетінде және басқада мемлекетінде (Канада және Австралия) тапсыру қажет. Көп жағдайларда тест нәтижелерісіз оқуға түсу өтінішітер қарастырылмайды. Тестің екі түрі бар. Біріншісі жалпы тест (general test), екіншісі мамандырылған тест (subject test): физика, математика, химия, биология, психологиядан. Жалпы тест математикасы мектеп бағдарламасымен шектелген, ал мамандырылған тесті жоғарғы оқу орындарының үшінші- төртінші курс бағдарламасымен салыстыруға болады. Көбінесе жалпы тесті тапсыру көптеген оқу бағдармаларына түсу үшін жеткілікті. Жалпы тесте математикадан басқа ағышын тілі деңгейі тексерілінеді. Сөз қорына үлкен назар аударылады. Тестің жоғарғы баллы— 1600, 800 — математикадан, 800 — ағылшыннан. Ең төменгі өту баллы 50 пайызды құрайды.
Санат:Стандартталған емтихандар
GMAT

**GMAT** ()- бизнес мектептеріне түсу үшін дайындық денгейін анықтауға арналған стандартты тест. Бұл тесті көптеген беделді жоғарғы оқу орындарына түсу үшін тапсыру керек, көбінесе MBA бағдарламасына. Бүкіл әлем бойынша бекітілген бағасы 250$ құрайды, тест нәтижесі 5 жыл бойы жарамды.

Санат:Стандартталған емтихандар
Енисей шығанағы

**Енисей шығанағы** — Солтүстік мұзды мұхиттың Қара теңізіне Енисей өзенінің құятын шығанағы. Мұхиттың басқа шығанақтарынан айырмашылығы - ол ұзын (ұз. 225 км), әрі тар. Шығанаққа кірер маңындағы ені 150 км-ге жетеді. Суының тереңдігі 5-20 м. Су деңгейінің жарты тәуліктік толысуы 0,4 м. Шығанаққа Енисейден басқа бірнеше кіші өзендер (Үлкен және Кіші Хета, Танаша) құяды. Суы жаз айларында 8-12 C-қа дейін жылиды. Қыркүйек айынан бастап жағалауын мұз басып, маусым айында ғана ериді. Енисей өзені сағасында шығанақ суының тұздылығы 3-10%-ті құрайды. Енисей шығанағының балық және теңіз жануарларын аулауда жергілікті халық үшін елеулі орны бар. Шығанақ Қиыр Солтүстік халықтарын керекті тауарлармен қамтамасыз етеді. Енисей шығанағының шығыс жағалауында Диксон порты орналасқан. Енисей өзенінің ірі порттары - Дудинка және Игарка қалаларына баратын теңіз жолы да осы шығанақ арқылы өтеді.

Санат:Кара теңізі шығанақтары
Санат:Эстуарийлер
Ихтиляф

**Ихтилаф** () — Исламда ғалымдар арасындағы келіспеушілік, бұл сөз ижма сөзіне кері мағына береді.

## Дереккөздер


Санат:Шариғат
Бай әке, Кедей әке

**Бай Әке, Кедей Әке** () — ұлты жапон болып келетін амеркандық бизнесмен Роберта Кийосаки мен Шэрон Лектердің кітабы. Кийосакидің пікірінше, адамдар ақшаның жұмыс заңдылықтарын біле тұрмай, өмір бойы финастық жетістіктерге қол жеткізу үшін күреседі.

## Сюжеті
Кітаптың негізіне Роберттің балалық шағында алған ақшаға байланысты екі түрлі тәрбиелік көзқарас жатыр. Бірі — білім министрі болып қызмет еткен өзінің туған әкесі, екіншісі — Майк атты досының бизнесмен әкесі, кейінірек анықталғандай,  Гавай аралдарындағы ең бай адамдардың қатарына кірген кісі. Екі тәрбиелік жолдан, екіншісін таңдаған  Роберт финанстық табысқа қол жеткізген. 47 жасында ол іскерлік мансабын тастап, ұстаздық жолға көшеді. Оның «Егер бақытты әрі бай болғың келсе, мектепке барма» атты кітабына сәйкес, ендігі оның бизнесі — ұстаздық.

« „J.P.Morgan“ компаниясы «Жарлы Әке, Кедей Әке» кітабын миллионерлерге арналған міндетті оқу кітабы деп жариялаған.».

## Критика
* «Жарлы Әке, Кедей Әке» кітабының кітабының критикаға жиі түсу себебі, оның нақты кеңестер бермей, оларды анекдоттық мысалдармен алмастыратыны. Бастық үшін белді сындырмау идеясымен қызыққан кейбір оқырмандар оны қалай іске асыруды білмейтінін түсініп жататын.
* Кейбір адамдардың айтуынша, кітапта айтылған кеңестердің сапасы төмен, ал кейде, тіпті зиянды болып келген. Мысалы, Кийосакидің ойынша инвестициялардың әртараптандырылуы дұрыс емес, оның орнына бірнеше сенімді инвестицияларға көңіл бөлген дұрыс. Көпшіліктің ойынша, ол білім алудың маңыздылығын қатты төмендетіп жіберген.
* Кітапта көрсетілген Кийосаки жетістіктері кейде асыра айтылған әрі сенімсіз секілді болып көрінеді. Көптеген адамдар «Жарлы әкенің» кім екенін анықтап көргенімен, ешқандай нәтиже жоқ. Гавай аралдарының ең бай адамдарының бірін табу оңай болуы тиіс еді, өйткені, аз халықты бұл штатта ондай адамдар саны аз. Алайда, Кийосакидің Дональд Трамппен бірге жазған «Неге біз сендердің бай болғандарыңызды қалаймыз» кітабында осы отбасының қалауымен отбасының толық аты жөні жасырылғандығы туралы жазылады.

## Сілтемелер
*  Роберта Кийосакидің ресми сайты

Санат:Кітаптар
Санат:2000 жылы шыққан кітаптар
ЭЕМ архитектурасы

**ЭЕМ архитектурасы** - ол ЭЕМ жұмысын бағдарламалық басқаруды және оның негізгі функционалдық түйіндерінің бір-бірімен келіскен әрекетін іске асыратын ЭЕМ құрудың жалпы принципі. 

Қазіргі уақытта басқару құрылғысының ұйымдастырылуына байланысты электрондық есептеуіш машиналардың (ЭЕМ) архитектурасының екі түрі ажыратылады:

# фон Нейман архитектурасы.
# Гарвард архитектурасы.

## Архитектура тарихы және жалпы шолу
Компьютер – деректерді құру, сақтау және тасымалдауды автоматтандыруға арналған электрондық құрал. «Архитектура» сөзін ЭЕМ үшін қолданғанда, ол пайдаланушыға қажет компьютер сипаттамаларының жиынтығы деп түсінуге болады. Олар – ЭЕМ-нің негізгі құрылғылары мен блоктары және олардың арасындағы байланыстар құрылымы.      

ЭЕМ құрудың жалпы принциптері:
# ЭЕМ жадының құрылысы
# жадыға және сыртқы құрылғыларға жету жолы
# компьютер конфигурациясын өзгерту мүмкіндігі
# командалар жүйесі
# деректер форматы
# интерфейсті ұйымдастыру

60-ж. ортасынан бастап есептеуіш машиналарды жасау үшін,  аппараттарды және математикалық қамтамасыздандырудың кейбір құралдарын тәуелсіз  құрастырудың орнына, аппараттық (hardware) және бағдарламалық (software) құралдардан тұратын жүйе жобалана бастады. Мұнда алдыңғы жоспарға олардың өзара әрекеттестік концепциясы қойылды. Осылай жаңа түсінік – ЭЕМ архитектурасы – пайда болды.

ЭЕМ архитектурасы деп сәйкес есептер класстарын шығару үшін ЭЕМ-нің функционалдық мүмкіндіктерін анықтайтын, аппаратты-бағдарламалық құралдар мен олардың сипаттамаларын ұйымдастырудың жалпы принциптерінің жиынтығын айтады. ЭЕМ архитектурасы аппараттық және бағдарламалық құралдар комплексін құру және  көптеген факторларға көңіл қоюмен байланысты кең шеңбердегі проблемаларды қамтиды.  Осы факторлар ішінде маңыздылары: бағасы, қолдану саласы, функционалдық мүмкіндіктері, пайдалануға ыңғайлылығы,  ал архитектураның ең басты компоненттерінің бірі аппараттық құралдар болып табылады. ЭЕМ архитектурасының компоненттерін келесі суреттегі үлгідей көрсетуге болады.

## Дереккөздер

Санат:Компьютер
Таһара

**Таһара** (, гигиеналық ***Тазалық***) Исламдағы маңызды ұғым. . 

Аллаһ тағала Құранда айтады:

Адам баласы таһарат күінде болмай Құран кәрімде ұстауына тыйым салынған.

## Сыртқы сілтемелер
* Laws of Islam concerning ritual purity
* Tajweedul Qur'an 

Санат:Ислам
Дюкан Диетасы

**Пьер Дюкан Диеатасы** -  «Мен арықтай алмаймын» атты француз диетологының кітабы жарыққа шыққан соң әлемде Пьер Дюкан диетасы әйгілі болып, адамдардың көбі артық салмақтан арылу үшін осы диетаны қолданды. Диетаның негізгі қағидасы – көмірсулардың көлемін азайту. Бұл кремль, америкалық астронавттар және Аткинс диеталарна ұқсайды. 

1975 жылы Пьер Дюкан ортақ тәжірибенің дәрігері болып Парижде жұмыс істеді, тап сонда ол тұңғыш рет семіздік уақиғасымен соқтығыстырылды. Сол кезде семіздікпен күресу үшін калориясы төмен азық-түлікпен тамақтану дұрыс деп саналды. Пьер Дюкан артық салмақтан арылу үшін басқа тәсіл ойлап тапты.Бұл такмақтану жүйесінен кейін пациенттер жоғалған салмақты қайтарған жоқ. Кейін 20-дан астам ғылыми зерттеулерден кейін өзінің зерттеу нәтижелерін «Я не умею» атты кітабында сипаттады.

Пьер Дюканның айтуы бойынша, әрбір адамда дүниеге келгеннен бастап белгілі май жасушаларының саны болады. Оладың саны көп болуына байланысты адамдардың семіру мүмкіндігі өседі. Ал жақсартылған тамақ кезінде бұл жасушалар жылдам бөлінеді. Диетаны ұстанған кезде адам денесінің май көлемі азайады, алайда май жасушаларының саны сол қалпында қалады. Сондықтан, диетадан кейін адамдардың көбі қайтадан салмақ қосады. Оны болдырмау үшін белгілі тамақтану жүйесін ұстану қажет. Пьер Дюкан диетасы келесі сатылардан тұрады. 
Бірінші саты: Тойтарыс беру

Бұл саты кезінде май қыртыстары жоғалады және 3-5 күнге дейін созылады. Бұл сатының созылу уақыты адамның салмағына байланысты;  салмағы көп болса, созылу уақыты да көп болады.  Бірінші саты кезінде – киллограмға дейін салмақ жоюға болады. Тамақтану жүйесі тек ақуыздардан ғана тұрады. Ақуызға бай тағамдар: ет (әсіресе жылқы еті), балық, жұмыртқа (тек ақ бөлігі ғана, сарыуыз холестеринге ба болып табылады) және майы алынған сүт тағамдары. Тағамдар суда піскені маңызды, және тәулік бойы кез-келген уақытта қагша жегің келсе жей аласын.

Санат:Диетология
Рецензия

**Рецензия** () — журналистика, сонымен қатар ғылыми және көркем өнер сынының (критика) жанры. Рецензия жаңа туынды туралы мағлұмат бере отырып, оның қысқаша талдамасын және бағасын қамтилы.

Рецензия біреудің бір шығармасы, мақаласы, т.б. туралы жазылады. Онда сол еңбекке рецензия жазушы адамның өз көзқарасы баяндалады, өз бағасы беріледі, еңбектің жетістігі мен кемшілігі айтылады, кейде оны жетілдіре түсу үшін ұсыныстары жасалынады.
Рецензия көлемі аз да, көп те болуы мүмкін. Кейбір рецензиялар әңгіме болып  отырған  шығарма мен оның авторы аясынан асып түсіп, ғылым мен техниканың, көркем  әдебиет пен өнердің, т.б. саланың толып жатқан мәселерін қамтып, жазылуы да  мүмкін.Ондай рецензиялар ғылыми-зерттеу жұмысы не көркем шығарма, я көсемсөздің шын биігі дәрежесіне жетуі де ықтимал.

Рецензия ең алдымен ғылыми негізде, обьективті түрде, баршаға түсінікті тілде, шығарманы жазған авторға да, шығарманың оқырмандарына да пайда келтірерліктей түрде жазылуы керек. Рецензия және оны жазушы рецензент «тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін» айта білуі қажет.

## Дереккөздер


Санат:Әдебиеттану
Санат:Журналистика
Алып планеталар

[thumb|Жоғарыдан төменге: [Нептун, Уран, Сатурн және Юпитер (масштабтары сай емес)]]
**Алып планеталардың** (Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун) өлшемдері мен массалары үлкен, ал орташа тығыздығы аз (ең азы - Сатурнда 0.7 г/cm3). Барлық алып планеталардың құрылымдары ұқсас: планетаның ішінде өте күшті гравитацияның нәтижесінде пайда болған онша үлкен емес қатты аумақ болады. Одан кейін сұйық газ тәріздес қабат келеді, ол бірте-бірте атмосфераға ауысады. Алып планеталардың атмосфералары олардың өздерімен бірге пайда болған. Алып планеталарда қатты беткі қабат жоқ.

Алып планеталар Күннен өте алыс қашықтықта жатыр. Жыл маусымдарының өзгеруіне қарамай олардағы температура әр уақытта төмен. Күннен алған энергиядан көп энергияны шығаратына байланысты ғалымдар алып планеталардың қойнауындағы заттардың температуралары жоғары болу керек деген ұйғарым жасап отыр.

Барлық алып планеталар серіктермен қоршалған. Мысалы, қазіргі таңда Юпитердің 95 серігі бар екені белгілі.

Алып планеталар сақиналарымен ерекшеленеді. Олар тек Сатурнда ғана емес, сонымен қатар Юпитерде 1979 жылы, Уранда 1977 жылы және Нептунда 1989 жылы табылды. Барлық алып планеталар өзіне тән әр түрлі сақина жүйелерімен толық қоршалған. 1989 жылы Нептунның үш сақинасы табылды. Оларды «Еркіндік, Теңдік, Бауырластық» деп атады. Юпитердің сақинасы өте орнықты. Нептун сақинасының Юпитер сақинасы мен Уран сақинасынан ерекше өзгешілігі бар. Олар жабық емес сегменттерден тұрады.

Алып планеталар өз осінен өте тез айналады (10-17 жер сағаты ішінде бір айналым жасайды) да, нэтижесінде қатты сығылады. Экваторлық және полярлық радиустарының айырымы өте үлкен, мысалы, Юпитерде ол 4400 км-ге тең. Оның үстіне алып планетарлық экваторлық аймақтары полярлық  аймақтарына қарағанда тезірек айналады.

Барлық алып планеталардың маңында электромагниттік өрістер бар. Өйткені әр планетаның ішінде өткізгіш болып табылатын сұйық және қатты сутегі мен гелийде жүзіп жүрген өте тығыз зат бар.
## Тағы қараңыз
* Жертәріздес планеталар
* Ергежейлі планеталар

Санат:Ғаламшарлар
Санат:Аспан денелерінің түрлері
Құлаққап

[thumb|right|[Sony|SONY тыңдауыры]]
**Құлаққап**, кейде **тыңдауыр** () — музыка және басқа да дыбыстық сигналдарды дербес тыңдауға арналған құрылғы. Микрофонмен жиынтықта телефон арқылы сөйлесу құралы, яғни *бас ғарнитурасы* (*headset*) ретінде қызмет атқара алады. Сонымен қатар, құлаққаптар дыбыс жазушы студияларда жазылып жатқан музыкалық композиция тректерін бақылау үшін қолданылады.

## Құлаққаптың түрлері
Құлаққаптар ерекшеліктеріне қарай бірнеше түрлерге бөлінеді:

### Тағайындалуы бойынша
* *студиялық* - ең жоғарғы және біркелкі жиілігінің арқасында дыбыс сапасы жақсы бұл құлаққаптарды дыбыс жазу студияларында қолданады. Дыбыс жазушы өте кішкентай ақаулар мен шуларды оңай ести алу үшін студиялық құлаққаптарда жоғарғы жиіліктегі дыбыс ажыратушы орнатылады. Алайда бұндай құлаққаптар тұрмыс-тіршілікте көп қолданылмайды, себебі артық шулар естіледі;
* *қарапайым* (тұтынушыларға арналған) - күнделікті қолданыстағы құлаққаптар. Мұндай тыңдауырлар әдетте төменгі және орташа жиілікке арнап жасалады, сондай-ақ олардың сыртқы дизайніне көп көңіл бөлінеді.

### Сигнал тарату тәсілі бойынша
* *сымды* - ақпарат көзіне сым арқылы қосылады. FM-радиоқабылдағышымен қосқан кезде сым антенна қызметін атқарады;
* *сымсыз* - сигналды ақпарат көзінен радиотолқындардың (оның ішінде Bluetooth т.б.) немесе инфра қызыл сәулелердің көмегімен алады.

### Каналдар саны бойнша
* *монофонды* - сигнал екі дыбыс шығарғыштардың арасында тек бір канал арқылы жіберіледі, сәйкесінше екі жақтан шыққан дыбыс бірдей болады;
* *стереофонды* - сигнал екі дыбыс шығарғыштан әр-түрлі каналдармен жіберіледі;
* *көп* *каналды* - әр құлағында екі немесе одан көп дыбыс таратқыш болады.

### Кабельдің қосылуына қарай
* *екі жақты* - жалғағыш кабель әр құлақшаға қосылады;
* *бір жақты* - жалғағыш кабель тек бір құлақшаға қосылады.

### Кедергілері бойынша
* *төмен-омды* - 100 Омға жуық кедергімен;
* *жоғарғы-омды* - 100 Омнан көп кедергімен.

### Қосқыштардың түрі бойынша
* Jack (6,3 мм);
* Mini-jack (3,5 мм);
* Micro-jack (2,5 мм);
* РПВ-1, ШП-4 және т.б. (ерекше бір қолданысы бар немесе ескерген);
* USB (кейбір жаңа үлгілерде бар);
* Lightning қолданылатын модельдер: iPhone 7, iPhone 7 Plus, iPhone 8, iPhone 8 Plus және iPhone X). 

Санат:Тұрмыстық техника
Карлос Кастанеда

**Ка́рлос Cе́cар Сальвадо́р Ара́нья Кастане́да** (исп. Carlos César Salvador Araña Castaneda; қаңтар, 1925 (немесе 1931, не 1935),Кахамарка, Перу (басқа мәліметтер бойынша Майрипоран, Бразилия) — қайтыс болған уақыты: 27 сәуір 1998 жыл, Лос-Анджелес, АҚШ) — американдық жасушы және антрополог(философия және антропология ғылымдарының докторы), этнограф, эзотерия көзқарасының ойшылы, мистик,батыс дүниесіне таныс емес, шаманизм көзқарасын айқындайтын бестселлер кітаптардың авторы. Кастанеда ғажайып, сиқыр деген терминдерді қолданғанымен, өзінің айтуы бойынша, бұл сөздер кітапта айтылатын феноменды толық сипаттай алмайды.Қазіргі таңда автордың кітаптары әдеби шығармашылыққа жатқызылады.

Санат:Тұлғалар
Nur.kz

NUR – қазақстандық интернет порталы. 2009 жылдың 4 наурызынан бастап ашылды. Портал қазақстандық интернеттің ең танымал бетіне айналды.

Айына 2 500 000  нан астам қазақстандық уақыттарын порталда өткізеді. Шамамен 250 000  адам сол күнделікті осы интернет бетінде өңдеме жасайды. Соңғы, 2012 жылы потралға 300 000  астам адам тіркелді.
Санат:Қазнет
Халықаралық жазушылар күні

**Халықаралық жазушылар күні**  (толық атауы *Жазушының халықаралық бейбітшілік күні* )&nbsp;— кәсіби мейрам, 3 наурызда тойланады,  «төртінші билікті» демократиялық баспаның жағымсыз аспектілеріне қарсы шығуға, жалған жарияланымдардан бас тартуға, қасақана жасалған фальсификациялардан,  фактілерді әдейі бұрмалау немесе саяси, топтық және жеке мүдделері үшін оларды арам пиғылмен интерпретациялауға қарсы болуға шақырады.

## Мейрамның тарихы

1921 жылы  ПЕН-клуб құрылды (атауы&nbsp;— аббревиатура,  ақындар (), очеркшілер () және новелла авторлары , романисттер ( сөздерінің бірінші әріптерінен қысқартылып алынған). Бұл үш әріп қалам () сөзін құрайды). 1923 жылы Лондонда ПЕН-клубтың бірінші халықаралық конгрессі өтті . 1986 жылдың 12—18 қаңтарында  48-ші халықаралық конгресс өтіп жатты, және конгресске қатысушылар 3 наурызды «Жазушының халықаралық бейбітшілік күні» деп атауға шешім қабылдады. Осы кезде пен-орталықтар жүзден аса мемлекеттерде болған.

Қазіргі кезде кейбір елдерде бұл мейрам мәлімделген спектрден кеңейтілген. Ол жай ғана «Жазушылар күні» деп аталады және айрықша көзге түскен әдебиет қайраткерлеріне құрмет көрсетуге себеп болып отыр.

## Тағы қараңыз

* Халықаралық кітап және авторлық құқық күні
* Халықаралық балалар кітабы күні
* Мәдениет қайраткері күні

## Дереккөздер
* RNews.ru
* Мейрамдар күнтізбесі
* Халықаралық ПЕН-клубының сайты 

Санат:Кәсіби мейрамдар
Санат:Ресми емес мейрамдар
Санат:Халықаралық күндер
Санат:3 наурыздағы мейрамдар
Санат:ПЕН-клуб
Күлен би

«**Күлен би**» өз уақытында халқымыздың ірі тұлғасы ретінде,бойындағы табиғат берген ақыл парасат,шешендік қасиеттің арқасында танылған.Орта жүздің Қоңырат тайпасының Жандар руынан шыққан.**Күлен би** шамамен 1730-1800 жылдар арасында Сарыарқа-да, Көкшетау өлкесінде туған,кейін Баян ауыл-да көшіп қонып жүрген.
(Тілеуке Күлекеұлы 1748-1819) Шал ақын **Күлен би**- ге арнап өлең жазған,содан үзінді келтіруге болады.
 
**Төрт ауылдың бір биі Күлен қозған**

**Қызыл тілде Қоңыратта Күлен озған**

( Бес ғасыр жырлайды.  „Жазушы“ баспасы 1989 жыл.117 бет )

Өлең жолдардағы „Төрт ауыл“ ол село немесе деревня емес,ру аты.Төрт ауыл,Қозған рулары кәзіргі таңда орта жүзде арғын тайпасындағы ру атаулары.Шал ақынның бұл өлең жолдарына терең үңіліп қарасақ Төрт ауыл, Қозған руларының шыққан тегі  Қоңырат  тайпасынан екендігін байқауға болады.18-ғасырда хан Уали Қоңырат тайпасы мен Атығай руына қысым жасағаны тарихта белгілі,Атығай руы Арқада қалып қойса,Қоңыраттар хан Уалидің қысымына шыдамай Сыр бойына қоныс аударған,мүнкін сол уақытта Төрт ауыл мен Қозған рулары Қоңыраттардан бөлініп Арқа жұртта қалып арғындарға сіңісіп кеткен болар.**Күлен би**  Абылай ханның жанында Сары арқада беделді уәзірі болып бірнеше жыл қызмет еткен екен,сол уақыттарда ол кісі үйленіп ,бала шағалы болыпты.Ал кейін Абылай ханның ордасы Түркістанға көшірілген кезде **Күлен би**-дің бала-шағасы белгісіз себебтермен Сары арқада қалып қойады да уақыт келе байланыс узіліп қалады.**Күлен би** бабамыздың арқада қалып қойған ұрпақтары осы Қозған,Төрт ауыл руларының арасына сіңісіп кеткен болар? дегде болжамдар бар. Кәзіргі таңда **Күлен би** бабаның Оңтүстік Қазақстандағы ұрпақтары сол Арқада қалып койған **Күлен би** бабаның ұрпақтарын іздеп тауып кейінгі тағдырлары  туралы мәлімет жинақтап,олармен байланыс орнатуды көздеп отыр.**Күлен би ** ағайынды кісілер болған, інісі **Түмен би** .**Түмен би** ұрпақтары қазіргі таңда Оңтүстік Қазақстан,Қызылорда,обылыстарында Ақтөбе  обылысының Қоңырат елді мекенінде  шоғырланған. Қызыл орда обылысында **Тумен би ** атымен аталатын Түменарық деген атау бар.
**Күлен би ** жайлы Майлықожа ақынның  Жандар руының **Қарабала** атасы ұрпақтары ас бергенде айтқан өлең жолдары,

**Жандар Жандар болғанда,

**Дарыған билік Қараға**

**Қараның ұлы Құдайқұл**

**Мирас болған балаға.**

**Әбдісүгір би өтті

**Өрнекті болып далаға**

**Айманбет би мен Күлен би**

**Сары би мен Шүрен би**

**Жеті атаға билігі,**

**Үзілмей келді-ау арада.**

'''

Санат:Қазақ би-шешендері
Adam A500

Adam A500 - американдық Adam Aircraft Indutries компаниясы шығарған 6 орынды  азаматтық бизнес-ұшақ. Adam Aircraft компаниясы 2008 жылы ақпанда өзін банкрот деп жариялағанға дейін тек 7 ұшақты ғана өндірді.
2008 жылы сәуірде банкрот болған Adam Aircraft-ті AAI Acquisition компаниясы сатып алды. Жаңа компания өзінің басты мақсаты A700 ұшағының сертификаттауы екенін және поршеньді ұшақтар рыногының нашарлауына байланысты A500 ұшағының ендігі шығарылмайтынын жариялады. Алайда 2009 жылы сәуірде AAI бизнестен ешбір ұшақсыз шықты.
2009 жылдың маусымында жаңа сатып алушы - Triton America and Thomas Hsueh өзінің A500 ұшағының дизайнын сатып алып ұшақтың шығарылуын қайта жандандыруға қызығушылық танытқандығының белгілері байқалған.
2011 жылы сәуірде Triton Aerospace (Skagit Regional әуежайы, Берлингтон, Вашингтон штаты, АҚШ) өздерінің Adam компаниясын сатып алығандығын және A500 ұшағының өндірісін қайта жандандыратынын жариялады.

## Сілтемелер

Өндіруші компанияның ресми сайты 

Санат:Ұшақтар

Санат:Adam Aircraft ұшақтары
Санат:АҚШ ұшақтары
Ольгинка

* Ольгинка – Ақмола облысы Аршалы ауданындағы ауыл.
* Ольгинка – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл.

Санат:Айрық беттер
Шөптікөл (Ақмола облысы)

**Шөптікөл** — Ақмола облысы Аршалы ауданы, Ижевск ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол бекеті. 

## Географиялық орны
Ижевское ауылынан 11 км, ауданы орталығы – Аршалы кентінен 18 км, Астана қаласынан 46 км жерде, Шөптікөл көлінің батысында орналасқан.

## Халқы

Ауыл жанынан Алматы – Екатеринбург автомобиль жолы өтеді. 

## Дереккөздер
  

Санат:Аршалы ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Алғабас

**Алғабас:**
## Елді мекендер
### Абай облысы
* Алғабас – Ақсуат ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Жаңасемей ауданындағы ауыл.

### Ақмола облысы
* Алғабас – Астрахан ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Ерейментау ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Жақсы ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Қорғалжын ауданындағы ауыл.

### Алматы облысы
* Алғабас – Кеген ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Қарасай ауданындағы ауыл.

### Батыс Қазақстан облысы
* Алғабас – Ақжайық ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Сырым ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Теректі ауданындағы ауыл.

### Жамбыл облысы
* Алғабас – Тұрар Рысқұлов ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Тұрар Рысқұлов ауданындағы ауыл.

### Жетісу облысы
* Алғабас – Көксу ауданындағы ауыл.

### Қарағанды облысы
* Алғабас – Нұра ауданындағы ауыл.

### Қызылорда облысы
* Алғабас – Шиелі ауданындағы ауыл.

### Павлодар облысы
* Алғабас – Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты ауыл.

### Түркістан облысы
* Алғабас – Бәйдібек ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Келес ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Сарыағаш ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Жетісай ауданы, Қазыбек би ауылдық округіне қарасты ауыл.
* Алғабас – Жетісай ауданы, Қызылқұм ауылдық округіне қарасты ауыл.
* Алғабас – Төле би ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Түлкібас ауданындағы ауыл.

### Ұлытау облысы
* Алғабас – Жаңаарқа ауданындағы ауыл.

### Шығыс Қазақстан облысы
* Алғабас – Күршім ауданындағы ауыл.
* Алғабас – Ұлан ауданындағы ауыл.
Жаңатұрмыс

* Жаңатұрмыс – Ақмола облысы Астрахан ауданындағы ауыл.
* Жаңатұрмыс – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы ауыл.
* Жаңатұрмыс – Алматы облысы Қарасай ауданындағы ауыл
* Жаңатұрмыс – Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы ауыл.
* Жаңатұрмыс – Жамбыл облысы Қордай ауданындағы ауыл.
* Жаңатұрмыс – Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданындағы ауыл.
* Жаңатұрмыс – Қостанай облысы Амангелді ауданындағы ауыл.
* Жаңатұрмыс – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы ауыл.
* Жаңатұрмыс – Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл.
* Жаңатұрмыс – Түркістан облысы Сайрам ауданы, Көлкент ауылдық округіне қарасты ауыл.
* Жаңатұрмыс – Түркістан облысы Сайрам ауданы, Қарасу ауылдық округіне қарасты ауыл.
* Жаңатұрмыс – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы ауыл.
* Жаңатұрмыс – Түркістан облысы Төле би ауданындағы ауыл.
* Жаңатұрмыс – Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы ауыл.
Жыл күндерінің тізімі

Жыл күндерінің тізімі.

## Сыртқы сілтемелер және қайнарлар
* ҚазAқпарат күнтізбесі: АТАУЛЫ КҮНДЕР, ОҚИҒАЛАР, ЕСІМДЕР 
* Aviation History by Day
* Daily Content Archive
* World History Database  
* History Channel (US): This Day in History
* History Channel (UK): This Day in History 
* ''The New York Times'': On This Day
* On-This-Day.com
* The Internet Movie Database: This Day in Movie History
* Associated Press: Today In History
* BBC: On This Day
* Dates in American Naval History 
* Today in Australian History 
* Today in New Zealand History
* Smithsonian magazine's Today in History
* Iranians' History on This Day
* Library of Congress American Memory's Today in History



Санат:Дереккөз материал тізімдері
Санат:Хронологиялық тізімдер
Санат:Тізімдер
Бёрд дебюті

**Бёрд дебюті** — **1. f2—f4** жүрісімен басталатын дебют.

Атауы бұл дебютті әзірлеп тапқан Хенри Бёрдтің құрметіне қойылған. Қазіргі кезде сирек қолданылады, себебі ақ жақтың патша флангісі ойынның басында әлсірегені тиімді емес.

## Нұсқалар


1. … e7—e5
2. f4:e5 d7—d6
3. e5:d6 Сf8:d6
4. Кg1—f3 g7—g5



1. … d7—d5
2. Кg1—f3 Кg8—f6
3. e2—e3 g7—g6
4. b2—b3 Сf8—g7


## Әдебиет
* 

Санат:Жабық дебюттер
Клара Цеткин

**Клара Цеткин** (; 5 шілде 1857, Видерау, Германия — 20 маусым 1933, Архангельское мекенжайы, Мәскеу маңы, КСРО) — неміс саясаткері, неміс және халықаралық коммунисттік қозғалыстың қайраткері, Германия Коммунисттің Партия негізін қалаушыларының бірі, әйелдер құқықтары үшін күрес белсендісі.

Клара Цеткин Екінші Интернационал құрылуында және оның құрылтайшы конгрессінде революциялық күрестегі әйелдердің ролі туралы баяндамасы маңызды роль ойнаған деп саналады. Сонымен қоса, ол Халықаралық әйелдер күні идеясының авторы болып табылады деп есептеледі.

## Дереккөздер
Жак Ширак

**Жак Рене Ширак** (, МФА: )(Париж қ. 29 қараша 1932 жылы- 26 қыркүйек 2019 ж.) — француз қоғам қайраткері, 1995-2007 жылдары арасында Франция президенті. Ширак ата-анасы: Абель Франсуа Ширак (1893—1968) және Мари-Луиза Валетт (1902—1973), Францияның оңтүстіндегі департамент Коррез өңірінен, атасының екеуі де мұғалім болған, арғы бабалары —лимузен шаруалары.

## Білімі және жұмыс мансаптың бастамасы
Карно және Людовик атақты лицейлерінде оқып, үш ай тасымалдау кемесінде жұмыс істеген, француз әскерінде қызмет еткен, 1956-1957  жылдарда Алжир соғысына қатысып, жарақатталған. Жоғары білімді, француздың беделді университеттерінде білім алған (1957). Оқуды аяқтаған соң мемлекет қызмет мансабын бастап (1959), одан кейін қоғамдық қызметпен айналаса бастады. Жас кезде коммунист болатын.

## Оңшылдардың лидері, премьер және мэр
Ширак белсеңділік танытып, голлисттік партияларының біреуінің лидеріне айналды. Шарль де Голль және Жорж Помпиду сайлау науқаларында үлкен көмек көрсетті. Соңғысы Ширакқа «Бульдозер» лақабын тиімділігі мен адуынды мінезі үшін берген.

2 рет премьер-министр болған: 1974-1976 жж. және 1986-1988 жж. 
1977 жылдан 1995 жылға дейін - Париж мэрі. Мэр болғанда айла-амал жасап (өз партиясына ақша жіберген) – сол үшін 11.12.2011 2 жылға шартпен сотталды.

Санат:Франция президенттері
Санат:Франция премьер-министрлері
Қазақ туларының тізімі

Бұл тізімдегі тулар **[[Қазақстан]]да** қолданылады немесе Қазақстан териториясында қолданылған.

## Мемлекеттік ту

## Үкіметтік тулар

## Әскери тулар

## Тарихи тулар

## Тағы қараңыз
*Қазақстан туы
*Қазақстан елтаңбасы

Санат:Тулар
Санат:Қазақстан бойынша тізімдер
Калиновка

**Қазақстан:**

* Калиновка – Ақмола облысы Атбасар ауданындағы ауыл.
* ''Калиновка'' – Қостанай облысы Денисов ауданындағы таратылған ауыл.
* Калиновка – Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл.
* Калиновка – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл.
* ''Калиновка'' – Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы таратылған ауыл.
* Калиновка – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
* Калиновка – Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданындағы ауыл.

**Башқұртстан:**

* Калиновка – Башқұртстанның Бижбуляк ауданындағы ауыл.
* Калиновка – Башқұртстанның Давлекан ауданындағы ауыл.
* Калиновка – Башқұртстанның Ермекеев ауданындағы ауыл.

**Қала**
* Калиновка — Украинаның Винница облысындағы қала. 

Санат:Айрық беттер
Social media marketing

**Social media marketing (SMM)** немесе **Әлеуметтің медиа маркетингі** — брендке, я болмаса өнімге әлеуметтік тұғырлар арқылы трафик немесе көңіл аударту процесі. Бұл компанияларды ілгерілету және басқа да іскерлік тапсырмаларды шешетін арна ретінде әлеуметтік медианы қолданыс шараларының кешені.

SMM-нің негізгі қағидасы — аудиториямен өзара әрекеттесу. Яғни, өз брендіңізді ұсынып қана қоймай, әлеуетті клиенттермен диалог құру қажет. Ол үшін аудиторияның назарын аударуға және олардың қызығушылықтарын тудыруға мүмкіндік беретін мәтіндер, суреттер және бейнелер сияқты әртүрлі контент түрлерін қолдану қажет.

Әлеуметтік медиа контент құру — бұл мақсатты аудиторияны (целевая аудитория) түсінуді, тануды және олар үшін  қызықты да пайдалы контент құруды қажет ететін өнер. Сондай-ақ, пайдаланушылардың пікірлеріне жауап бере отырып, брендтің әлеуметтік медиа беделін сақтай білу өте маңызды.

## Платформалар
Social Media Marketing копманияларға және жеке тұлғаларға клиенттік қызметтін қосымша арнасын ұсынады. Осылайша, жаңа клиенттер тартылады, нарық зерттеледі және фирманың жалпы репутациясы қадағалана алады.

Әлеуметтік медиа тұғырларының кейбіреулері:

*Facebook
*LinkedIn
*Myspace
*Twitter
*XING
*YouTube
*Google+
*Foursquare

Әлеуметтік медиа платформасының мақсаты клиенттерге компаниямен қарым-қатынас ортану тұғырын ұсыну. Бұндай платформалардың маңызы сол, клиенттердің ой-пікірлері бағаланып, назарға алынады.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Маркетинг

Санат:Маркетинг
Санат:Әлеуметтік медиа
Қызға қырық үйден тыйым

**«Қызға қырық үйден тыйым»** деп қазақ салт-дәстүрінде тәрбиелік ұғым, ұстанымды атайды.

# Жарыса сөйлеуге
# Жалғыз қыдыруға
# Жыртақтап күліп, сыпсыңдап сөйлеуге
# Орынсыз ұрынуға
# Басқаларға қол тигізуге
# Өтірік, өсекке
# Суық жүріс, сумаң қылыққа
# Кісіге қарай керіліп есінеуге
# Талтайып отыруға
# Шалқайып жатуға
# Тамақты обырлана асауға
# Ұрлық-қарлыққа
# Ұятты мүшелерін ашып жүруге
# Бұраңдап қылымсуға
# Қызыл іңірде жатуға
# Түске дейін ұйықтауға
# Кісі алдында киім ауыстыруға
# Салт-дәстүрден аттауға
# Елді ғайбаттауға
# Үлкендердің жолын кесіп, атын атауға
# Ішімдік ішу пен шылым шегуге
# Ұрыс-керіске
# Беттен алып, бет жыртысуға
# Қараулыққа, ысырапқа
# Рахымсыздық пен қатыгездікке
# Түнде суға жалғыз баруға
# Жат жыныстылармен араласып жатуға
# Күйеуге қашып тиюге
# Әдепсіз сөзге
# Тарс-тұрс етуге
# Адам мен жануарларды тебуге
# Кісіні қорлап жәбірлеуге
# Тәкаппарлық пен сайқымазақ жасауға
# Айқай-сүреңге
# Шектен тыс сыланып жасануға
# Қызғаншақтық пен күншілдікке
# Менмендік пен өзімшілдікке
# Алдап-арбауға
# Көрсеқызарлыққа
# Нәпсі құмарлыққа тыйым

## Тағы қараңыз
* Тәрбие әдістері
* Бала психологиясы
* Қазақ этикасы

## Дереккөздер

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Санат:Әйел
Санат:Педагогика
Октябрьское

* Октябрьское – Ақмола облысы Атбасар ауданындағы Ақан Құрманов ауылының бұрынғы атауы.
* Октябрьское – Ақмола облысы Шортанды ауданындағы ауыл.
* Октябрьское – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы ауыл.
* Октябрьское – Қостанай облысы Қарабалық ауданындағы ауыл.
* Октябрьское – Қостанай облысы Қарасу ауданындағы ауыл.
* Октябрьское – Қостанай облысы Қостанай ауданындағы ауыл.
* Октябрьское – Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы ауыл.
* Октябрьское – Павлодар облысы Железин ауданындағы ауыл.
* Октябрьское – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл.
* Октябрьское – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл.
* Октябрьское – Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы, Большеизюм ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Октябрьское – Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы, Рощин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Октябрьское – Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданындағы ауыл.
Истихсан

**Истихсан** (араб. **استحسان**) — Араб тілінен аударғанда жуық мағынасы "бір нәрсені құптау", ол нәрсені дұрыс деп қабылдауға мағынасы жақын, бірақ бұл құпталатын нәрсенің дәлелі болмауы мүмкін. 

## Дереккөздер

* Kamali, Mohammad Hashim. *Principles of Islamic Jurisprudence* (2)
* Nyazee, Imran Ahsan Khan. *Islamic Jurisprudence*
* Kayadibi, Saim. "Istihsan: The Doctrine of Juristic Preference in Islamic law. Islamic Book Trust, Kuala Lumpur. ISBN 978-967-5-06247-6

Санат:Фиқһ
Тескенсу

**Тескенсу** — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы ауыл, Тескенсу ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Есік қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 41 км-дей жерде.

## Белгілі ауыл тұрғындары
Жылқы өсіріп оның басын аман сақтауда сіңірген зор еңбектері үшін СССР Жоғарғы Советі Президиумының 1948 жылғы 23 шілдедегі Указы бойынша Тастан Тоқбаевқа, Жамбол Боқбасаровқа «Социалистік Еңбек Ері» атағы берілді. Колхоздың нығаюына үлес қосқан шопандар адал еңбектерімен көрінді. Шопан таяғын алып, отар артынан жайылымға шыққан азаматтардың бірі – Қожанай Ақатаев. Аға шопан Ақатаев Қожанай ауыл шаруашылығы озаттарының слетіне қатысты. 1948 жылы «Ерлік еңбегі үшін» медалімен, 1953 жылы Қазақ ССР Жоғарғы Советінің мақтау қағазымен, 1958 жылы «Ленин орденімен», 1960 жылы Қожанай Ақатаевқа «Қазақ ССР-нің Социалистік мал шаруашылығына еңбек сіңірген шебері» деген атақ берілді.

## Сыртқы сілтеме
* Тарихтан жеткен тағылым https://mezet.kz/tarikh/item/1576-tarikhtan-zhetken-taeylym.html

## Дереккөздер

Санат:Еңбекшіқазақ ауданы елді мекендері
Футболка

250px|нобай|оңға|Қазақстан туы элементтері бар футболка

**Футболка** () — қысқа жеңді, көбінесе түймесіз, жағасыз және қалтасыз киім-кешек. Футболкалар басқа киім түрлері сияқты еркектік және әйелдік болып келеді, түрлі пішіндер мен модельдер бойынша тігіледі.

Санат:Киім
Садовое

* Садовое – Ақмола облысы Атбасар ауданындағы ауыл.
* Садовое – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл.
* Садовое – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы ауыл.
* Садовое – Ақтөбе облысы Ақтөбе қалалық әкімдігіне қарасты ауыл. 
* Садовое – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Макаров ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* ''Садовое'' – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Мичурин ауылдық округі құрамында болған таратылған ауыл.
* Садовое – Қарағанды облысы Абай ауданындағы ауыл.
* Садовое – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл.
* Садовое – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл.
* Садовое – Қостанай облысы Қостанай ауданындағы ауыл.
* Садовое – Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданындағы ауыл.
Мұхаметжан Түймебайұлы Түймебаев

**Мұхаметжан Түймебайұлы Түймебаев** - Социалистік Еңбек Ері (1948),  совхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 28 желтоқсан 1908 жылы, қазіргі Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Жамбыл ауылында туған.

## Еңбек жолы
* 1931-1940 жылдар:
** Алматы облысы Жамбыл ауданы, ҚазССР-інің 30 жылдығы  атындағы колхоз председателі;
** Жамбыл ауданы халық депутаттары Советі атқару комитеті председателінің орынбасары;
** "Қастек" қой совхозы директорының орынбасары.
* 1950 жыл - КОКП мүшесі.
* 1940-1950 жылдары - Еңбекшіқазақ ауданы, "Түрген" қой совхозының директоры.
* 1950 жылы Қапланбек малдәрігерлік техникумын бітірген.
* 1950-1957 жылдары - Түрксіб темір жолына қарасты №5 совхоздың  директоры.
* 1957 - 1961 жылдары - Шелек ауданының "Қазақстан" жеміс-жүзім совхозының диркторы.
* 1961 жылдан өмірінің соңына дейін Іле ауданының "Алматы" совхозында (қазіргі Түймебаев атындағы) директор болды.
* 1966-1976 жылдары - Қазақстан КП ОК-інің мүшесі.
* 8 сайлауда ҚазССР Жоғарғы Советінің депутаты.

## Наградалары
* 2 рет Ленин ордені
* 2 рет Еңбек Қызыл Ту ордені
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* "Құрмет Белгісі" ордені
* Медальдар

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Добровольное

**Елді мекендер:**
;Қазақстан:
* ''Добровольное'' – Ақмола облысы Бұланды ауданындағы таратылған ауыл.

;Ресей:
* Добровольное – Башқұртстанның Аургазин ауданындағы кент.
Никольское

* Никольское – Ақмола облысы Бұланды ауданындағы ауыл.
* Никольское – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл.

Санат:Айрық беттер
Қыдырәлі Омаров

**Қыдырәлі Омаров** - Социалистік Еңбек Ері (1966), озат шахтер. 1922 жылы Павлодар облысы Баянауыл ауданында туған.

## Еңбек жолдары
* 1942-1949 жылдары Совет Армиясы қатарында болып, Ұлы Отан соғысына қатысады.
* 1946 жылдан КОКП мүшесі.
* 1952 жылдан Қарағанды көмір бассейнінде бригадир болып істеген.
* 1957 және 1961 жылы ол басқарған бригада көмір өндіру жөнінен дүниежүзілік рекорд жасаған.
* 1961-1971 жылдары Қазақстан КП ОК-інің мүшесі.
* 7-сайлауда КСРО Жоғарғы Советінің депутаты болған.

## Наградалары
* Ленин ордені
* 1-3 дәрежелі "Шахтер даңқы" белгісі
* Социалистік Еңбек Ері (1966)
* Медальдар
 
## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Шұбарағаш

**Елді мекендер:**

* Шұбарағаш – Ақмола облысы Бұланды ауданындағы ауыл.
* Шұбарағаш – Түркістан облысы Төле би ауданындағы ауыл.
* Шұбарағаш – Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы ауыл.

**Өзен:**

* Шұбарағаш – Жайық алабындағы өзен.
Біләл Ықыласов

**Біләл Ықыласов ** - Қазақстанның кен өндірісінде стахановшылар қозғалысын бастаушы. 1905 жылы Павлодар облысы, Баянауыл ауданы, Сырым ауылында туған.

## Еңбек жолдары
* Еңбек жолын 1922 жылы бақташы болудан бастады.
* 1929-1931 жылдары Екібастұз көмір кендерінде, Павлодарда жұмысшы болып істеді.
* 1931 жылдан Риддер полиметалл комбинатының рудниктерінде жұмыс жасады.
* 1935 жылы рудникте стахановшылар қозғалысының алғашқы бастамашысы болып, 29 қыркүйекте сменалық нормасын 485 процентке орындап шыққан. Бұл одақтық жаңа рекорд еді. Оның бастамасын рудниктің басқа да жұмысшылары қолдап, стахановшылар қозғалысы бұқаралық сипат алады.
* 1937 жылы бұрғылау ісіне стахановтық жұмыс әдістерін енгізу жөніндегі нұсқаушысы болып тағайындалады.
* 1939 жылы - КОКП мүшесі.

## Жетістігі
* Одақтық рекордшы  (1935 ).
* 1-сайлауда ҚазССР Жоғарғы Советінің депутаты.

## Наградалары
* Ленин ордені
* Медальдар

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Ортақшыл

**Ортақшыл** — елді мекен атаулары:

* Ортақшыл – Ақмола облысы Бұланды ауданындағы ауыл.
* Ортақшыл – Атырау облысы Махамбет ауданындағы ауыл.
* Ортақшыл – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы ауыл.
Шұбарағаш (Ақмола облысы)

**Шұбарағаш** (2007 жылға дейін – *Карамышевка*) — Ақмола облысы Бұланды ауданындағы ауыл, Карамышев ауылдық округі орталығы. Іргесі 1907 жылы құрылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Макинск қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 50 км-дей, облыс орталығы – Көкшетау қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 185 км жерде орналасқан.  

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, дәрігерлік пункт, пошта бөлімшесі, 2 дүкен бар. Ең жақын темір жол станциясы – Макинск (65 км).

## Дереккөздер

Санат:Бұланды ауданы елді мекендері
Эквадор

**Эквадор** (), ресми атауы **Эквадор Республикасы** ( ) — мемлекет, Оңтүстік Американың солтүстік-батысында орналасқан. Испан тілінен аударғанда «экватор» деген мағынаны білдіреді.

Батысында Тынық мұхиты шайып тұр, солтүстігінде Колумбиямен, ал шығыс пен оңтүстігінде Перумен шекаралас. Эквадордың құрамына Галопогостық аралдар кіреді. Халққы 17,8 млн адам (2021).

## Тарихы
### Испандық отарлауға дейiн
Қазіргі Эквадордың аумағында әр түрлi үндiс тайпалары өмiр сүрдi - кара, киту, тумбе, каньяри және басқа. Оларлар жануарларды аулады, балықшылық және егiншiлiкпен айналысты.

Б.з. 1-шi мыңжылдық соңында жағалауда тұрған «кара» үндіс тайпасы, таулы аймақтарға шабуыл жасап, басып алды. Ондағы «киту» және т.б. тайпалардың көзін жойды. Кейіннен олар жаңа мемлекетті ашты, оны латынамерикалық әдебиетінде «Киту патшалығы» деп атайды. Біртіндеп ол нағыз мемлекетке айнала бастады.

XV ғасырда(1460 жылдар) «Киту патшалығы» Тауантинсуйу инктер тайпасымен жаулап алынды(жаулап алу 15 жыл созылды). Инктер мемлекетінің көп бөлігін кечуа үндіс тайпасы құрады. Жаулап алу нәтижесінде қазіргі Эквадор аймаіында кечуа тілі үндіс тілінде ең қатты тараған тіл болды.

## Дереккөздер

*
Демеулік

Демеулік шылаулар сөзге немесе сөйлемге күшейту, тежеу, шектеу, сұрау, болжалдық, күмән, нақтылау мәнін үстейді. Демеуліктер сөзге не сөйлемге үстейтін мағынасына қарай алты түрге бөлінеді:
 
1. Сұраулық демеуліктер: ма, ме, ба, бе, па, пе (мы, мі, бы, бі, пы, пі). Мысалы, барасың ба? – барамысың? келесің бе? – келемісің? көріп пе ең? – көріппісің? айтып па ең? – айтыппысың?
 
2. Күшейткіш демеуліктер: -ақ, -ау, -ай, әсіресе, -да, -де, -та, -те. Мысалы: Осы-ақ, досым-ай, қарағым-ау, Тілек те келді. 
 
3. Шектік (тежеу) демеуліктері: ғана (қана) тек. Мысалы, тек қана, сен ғана.
 
4. Болжалдық демеуліктер: -мыс, -міс. Мысалы, болыпты-мыс, өмір сүріпті-міс.
 
5. Болымсыздық немесе қарсы мәнді салыстыру демеуліктері: түгіл, тұрсын, тұрмақ. Мысалы, Ол түгіл, сен тұрмақ.
 
6. Нақтылау мәнді демеуліктер: қой (ғой), -ды, -ді, -ты, -ті. Мысалы, сол ғой, айтқан-ды, көрген-ді.
 
 
 
Және, мен, бен, пен шылаулары сөз бен сөзді, сөйлем мен сөйлемді байланыстыруда қолданылады да, ешқандай тыныс белгісі қойылмайды. Мысалы, Абай мен Мұхтар және Шәкәрім – қазақ әдебиетіндегі біртуар тұлғалар. 
 
Мен, бен, пен жалғауы көмектес септік жалғауымен сырт тұлғасы жағынан ұқсас, алайда олардың бір-бірінен жазуда айырмашылығы бар. Көмектес септік жалғауын түсіріп айтуға болмайды. Мысалы: Жақсымен жолдас бол деген сөйлемді Жақсы жолдас бол деп айтуға болмайды. Ал шылауды түсіріп айта аламыз. Мысалы: Жақсы мен жаман дегенді жақсы, жаман немесе жақсы және жаман деп айтуға болады.
 
Да, де, та, те шылаулары сөзден бөлек жазылады. Да, де, та, те жалғаулығы сырт тұлғасы жағынан жатыс септік жалғауымен тұлғалас. Жатыс септік жалғауы сөзге жалғанып, бірге жазылады, оны түсіріп айтуға болмайды. Ал шылау бөлек жазылады және оны түсіріп немесе басқа жалғаулықпен алмастыруға болады. Мысалы: Жасымда ғылым бар деп ескермедім. – Жасым ғылым бар деп ескермедім деп да жатыс септік жалғауын түсіріп айтуға болмайды. Ал Жас та, кәрі де риза дегенді Жас пен кәрі немесе жас, кәрі риза деп айта аламыз.
 
Ма, ме, ба, бе, па, пе шылауы сөйлемге сұрау мәнін үстеп, сұраулы сөйлем жасайды да, өзі тіркескен сөзден бөлек жазылады. Бұл шылау сыртқы тұлғасы жағынан -ма, -ме, -ба, -бе, па, -пе болымсыз етістік жұрнағымен ұқсас келеді. Шылау бөлек жазылады да, болымсыз етістік жұрнағы түбірге қосылып бірге жазылады. Кейде бұл шылау –мы, -мі, -бы, -бі, -пы, -пі түрінде өзгеріп, сөзге қосылып бірге жазылады. Мысалы,
– Әкесісіз бе?
– Әкесімісіз?
-ақ, -ау, -ай, -мыс, -міс, -ді, -ды демеуліктері дефис арқылы жазылады. Мысалы, Өзің-ақ бара бер. Күннің суығын-ай. Ертеде бір балықшы болыпты-мыс. Қарағым-ау, неге кешіктің? Бұл жерде бұрын да болған-ды. т. б.

Санат:Қазақ тілі
Санат:Лингвистика
Салиха Оңғарбаева

**Cалиха Оңғарбаева**(1899-1958)- Қазақстандағы стахановшылар қозғалысының бастаушысы, сауыншы-жаңашыл. 5 маусым 1899 жылы, Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Ақсу ауданында туған.

## Еңбек жолдары
* 1921-1931 жылдары Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Қаратал ауданы, "Көкарық" артелінде сауыншы болады.
* 1932-1936 жылдары Қоғалы ауданы, "Киров" ет-сүт совхозында сауыншы, ал 1937-1938 жылдары ферма меңгерушісі, 1939-1951 жылдары совхоз директорының орынбасары болып, 1951-1953 жылдары совхоз сүт лабораториясын басқарады.
* Ол жылына әр қазақи сиырдан 3591 л. сүт сауып, озат сауыншы атанды.
* Бүкілодақтық стахановшы-малшылар кеңесіне қатысты.
* Солтүстік Кавказ сауыншыларын социалистік жарысқа шақырып, Қазақстан делегациясы құрамында Солтүстік Кавказға барып, шарт жасасқан.

## Жетістігі
* 1936 жылы Советтердің Бүкілодақтық төтенше 8-съезіне қатысты.
* КСРО Конституциясы тексін әзірлеу жөніндегі Редакциялық комиссияның мүшелігіне сайланды.
* 1-2 сайлауларда КСРО Жоғарғы Советінің депутаты болды.

## Наградалары
* Еңбек Қызыл Ту ордені
* "Құрмет Белгісі" ордені
* Медальдар

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Анатолий Родионович Никулин

**Анатолий Родионович Никулин** (1912-1983) - Социалистік Еңбек Ері (1957), алғашқы тыңгерлердің бірі. 11 шілде 1912 жылы Ресейдің Ставрополь аймағы, Красная Поляна қаласында туған.

## Еңбек жолдары
* 1931 жылы Ташкент ауыл шаруашылығы техникумын бітірді.
* 1931-1937 жылдар  -  Жамбыл облысы, "Мерке" қой совхозында агроном, "Луговой" қой совхозында бас агроном, директордың орынбасары, Луговой МТС-нде бас агроном, Луговой ауданы жер бөлімі бастығы, Жамбыл облысы жер бөлімі бастығының 1-орынбасары.
* 1947-1955 жылдар  - Ақмола облысы ауыл шаруашылығы өнімдері басқармасы бастығының орынбасары, Ақмола облысы Макин аудандық партия комитетінің 1-секретары, Ақмола облысы партия комитеті совхоздар бөлімінің меңгерушісі.
* 1955-1965 жылдар - Есіл аудандық партия комитетінің 1-секретары, Целиноград облысы аткомы председателінің 1-орынбасары.
* 1965-1973 жылдар - Көкшетау облысы аткомының председателі.
* 1973-1982 жылдар - ҚазССР Министрлер Советінің Мұнай өнімдерімен қамтамасыз ету жөніндегі Мемлекеттік комитеті председателінің орынбасары.

## Жетістіктері
* 1962-1976 жылдары аралығында Қазақстан КП ОК-нің мүшесі болды.
* 5-сайлауда -  КСРО Жоғарғы Советінің депутаты.
* 4-8 сайлауда - Қазақстан ССР Жоғарғы Советінің депутаты.

## Наградалары
* 2 рет Ленин ордені
* Октябрь революциясы ордені
* Қызыл Жұлдыз ордені
* Еңбек Қызыл Ту ордені
* Социалистік Еңбек Ері (1957)
* Медальдар

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Эмоционалды күйіну синдромы

**Эмоционалды күйіну** () түсінігі психологияда ұзақ мерзімді өзіндік дәрменсіздік, қажу, әрекетсіздік, күйін білдіреді. 

Бұл терминді 1974 ж. американдық психиатр Г .Фрейденбергер кәсіби көмек кезіндегі толық эмоционалды атмосферада клиенттердің пациенттермен қарқынды және тығыз қарым-қатынаста болатын сау адамдардың психологиялық жағдайларын сипаттау үшін енгізген.

## Дереккөздер


Санат:Психопатологиялық синдромдар