open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Metacritic

**Metacritic** — музыкалық альбомдар, видео ойындар, фильмдер және телешоулар туралы пікірлер жинайтын веб-сайт. Әрбір өнім үшін барлық жарияланған шолулардың орташа сандық бағасы есептеледі. Әр шолудан үзінді дереккөзге сілтемемен бірге беріледі. Үш түс — жасыл, сары және қызыл сыншының көзқарасын жалпылайды. Бұл рецензенттер арасында және аз дәрежеде жұртшылық арасында өнімнің жалпы тартымдылығы туралы түсінік береді. Metacritic 1999 жылы Джейсон Дитц, Марк Дойл және Джули Дойл Робертс жасаған және 2023 жылғы жағдай бойынша Fandom, Inc компаниясына тиесілі.

Сайт Rotten Tomatoes-ке біршама ұқсас, бірақ нәтижелер кейде әр түрлі болады, негізінен Metacritic-те бағалау әдісіне байланысты, мұнда әр шолу орташа рейтингті алып тастамас бұрын пайызбен қарастырылады.

Metacritic кітаптарға шолу жасау үшін пайдаланылғанымен, «Хәрри Поттер мен Ажал сыйлары» шыққаннан кейін олардың тұрақты қамтуы аздаған ірі шығарылымдарды қоспағанда дерлік тоқтады.

## Тарихі
Metacritic 2001 жылдың қаңтарында іске қосылды екі жыл дамығаннан кейін Марк Дойл, оның әпкесі Джулия Дойл Робертс пен Джейсон Дитц. 2005 жылы әзірлеушілер CNET веб-сайтының жеке жобасын сатты. 2018 жылғы жағдай бойынша Metacritic және CNET CBS Corporation тиесілі.

2010 жылдың тамызында веб-сайттың сыртқы түрі айтарлықтай жаңартылды.

## Рейтинг шкаласы

## Тағы қараңыз

* Rotten Tomatoes

* OpenCritic

## Дереккөздер

Санат:АҚШ сайттары
Музыкалық альбом

**Музыкалық альбом** — танымал ойнату құрылғыларында ойнауға болатын стандартты форматта бірге шығарылған музыкалық шығармалар жиынтығы.

«Табақ альбомы» өрнегі () фотоальбомға ұқсайтын кітапқа салынған бірнеше табақтар бір басылым ретінде сатыла бастағаннан кейін пайда болды. Кейінірек «альбом» ұзақ ойнайтын деп атала бастады 33⅓-айн/мин 12 дюймдік LP жазбалары, өйткені оларда бүкіл альбом бұрын қанша музыка болса, сонша музыка болған. Танымал музыканың стандарты альбомдағы 12-14 ән болды, бастапқыда авторлық аударымдар әндердің санына байланысты болды.

«Альбом» термині бобина, шағын кассета, шағын диск, CD, SACD, DVD-Audio сияқты кез келген дыбыс жазбалар жинағын білдіреді. iTunes Store дүкені сияқты музыкалық онлайн-дүкендерде бір уақытта шығарылған бірнеше жазбалар тобы альбом деп те аталады.

## Музыкалық альбомдардың жіктелуі
Альбомдағы жазбалардың дәстүрлі саны — 12, Бірақ 6-дан аз жазбалары бар «шағын альбомдар», сондай-ақ 20 немесе одан да көп тректері бар «қос альбомдар» бар.

**Алтын альбом** — бұл жазба шығарылған таралымға байланысты атау (Ұлыбритания — 150 мың, Германия — 250 мың, Франция — 1200 мың). (сондай-ақ қараңыз: алтын диск.) 

**Платина альбом** — 1 миллионнан астам данамен шыққан альбом.

Мүмкін, «альбом» сөзін музыкалық шығармалар жинағының мағынасында дыбыстық жазбаны кеңінен қолдану дәуірінен әлдеқайда бұрын қолданған алғашқы музыкант Пётр Чайковский болды, ол 1878 жылы танымал «**Балалар альбомын**» жазды — жалпы ұзақтығы шамамен 30 минутты құрайтын 24 жеңіл фортепиано пьесаларының циклі.

## Тағы қараңыз

* Концерттік альбом
* Алтын альбом
* Музыкалық жазбаларды сертификаттау
* Музыкалық диск
* Бейне альбом

## Дереккөздер

Санат:Музыкалық альбомдар
Санат:Медиа пішімі
Карин Келлер-Зуттер

**Карин Мария Келлер-Зуттер** (; 22 желтоқсан 1963, Санкт-Галлен, Швейцария) — швейцариялық саясаткер және педагог. 2019 жылдан бастап бері Федералдық кеңес мүшесі. 2025 жылда Швейцария президенті болған. Швейцарияның либерал-демократиялық партиясының өкілі.

2023 жылдан бері қаржы федералдық департаментін басқарады, ал бұған дейін 2019—2022 жылдары әділет және полиция департаментін басқарған. 2017—2018 жылдары кантондық кеңесінің президенті болған.

2023 жылы *[[Financial Times]]* басылымы Келлер-Зуттерді әлемдегі ең ықпалды әйелдердің бірі деп атады.

## Өмірбаяны

### Ерте өмірі
Карин Келлер-Зуттер 1963 жылы 22 желтоқсанда Уцвиль, Санкт-Галлен кантонында дүниеге келді. Балалық шағы мен мектеп жылдарын жақын маңдағы Виль қаласында өткізіп, кейін Невшатель кантонында білімін жалғастырды. Ол неміс тілді өңірде өскен, бірақ француз тілін ерте меңгеріп, кейін көптілді мәдени ортада қалыптасты.

### Білімі
Келлер-Зуттер Цюрихтегі аудармашылар мектебін (, қазіргі ZHAW) тәмамдады. Сондай-ақ Лондондағы *City of London Polytechnic* және Монреаль университетінде оқып, саяси ғылымдар бойынша білім алды. Кейін Фрибур университетінің педагогикалық институтында кәсіптік мектептерге арналған мұғалімдік магистратурасын аяқтады.

### Саяси мансабы
Келлер-Зуттердің саяси қызметі 1992 жылы Виль қалалық мәслихатының мүшесі болып сайланғаннан басталды. 1996 жылы Санкт-Галлен кантондық парламентіне өтті, ал 2000 жылы кантондық үкімет құрамына кіріп, әділет және полиция департаментін басқарды. 2011 жылы кантондық кеңесіне сайланып, 2017—2018 жылдары оның президенті болды.

2018 жылдың 5 желтоқсанында Федералдық жиналыс Келлер-Зуттерді Федералдық кеңес құрамына сайлады. Ол 2019—2022 жылдары әділет және полиция департаментін басқарды, ал 2023 жылдан бері қаржы федералдық департаментін басқарады. 2025 жылы ол Швейцария президенті қызметіне кірісті.

### Жеке өмірі
1989 жылы Келлер-Зуттер 1964 жылы туған дәрігер Мортен Келлерге тұрмысқа шықты. Ерлі-зайыптылардың балалары жоқ, олар  Виль, Санкт-Галлен кантонінде тұрады. Жұбайлар Пабло Пикассоның құрметіне *Пикассо* деп аталған джек-рассел-терьер тұқымды ит асыраған. Ит 2019 жылы қайтыс болды. 

## Дереккөздер

Санат:Швейцария президенттері
Асия (әнші)

**Анастасия Вячеславовна Алентьева** — ресейлік әнші, сазгер және автор. Оның сахналық псевдонимы — **Асия**.

Музыкалық мансаптағы алғашқы қадамдарын әлеуметтік желілерде жасады. Кейін әртүрлі телебағдарламаларда түсетін болды.

## Дискография
* 2021 — «Асия». 
* 2023 — «Ударение на А».

## Дереккөздер
№ 9 аудан

«**№ 9 аудан»** () — 2009 жылғы ғылыми-фантастикалық көркем фильм, Нил Бломкамптың дебюттік толықметражды фильмі. Бломкамптың өзі Терри Тэтчеллмен бірлесіп жазған, ал Питер Джексон мен Каролинн Каннингэм продюсерлік еткен. Фильмді Жаңа Зеландия, АҚШ және Оңтүстік Африка киностудиялары бірлесіп жасады. Басты рөлдерді Шарлто Копли, Джейсон Коуп және Дэвид Джеймс сомдады. 

Басты рөлді Шарлто Копли сомдайды, ол ғарыш кемесінің істен шығуына байланысты күтпеген жерден жерге түскен бөтен нәсілді жылжыту міндеті жүктелген бюрократ Викус Ван де Мервенің рөлін сомдайды. Фильм 2010 жылғы марапаттау рәсімінде төрт «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Соның ішінде «Үздік фильм» номинациясы.

## Сюжеті
Фильм 1982 жылы 14 сәуірде шетелдіктердің жерге келуі туралы мұрағаттық деректі фильмдер сериясынан басталады. Бөтен кеме Йоханнесбургтің үстінде ауада қатып қалды. Содан кейін басты кейіпкер Викус Ван де Мервенің және басқа адамдардың сұхбаттары көрсетіледі, олардың геттода қалай аяқталғаны және жиырма жыл ішінде адамдардың шетелдіктерге деген көзқарасы қалай дамығаны белгілі болады. Оңтүстік Африка билігіне бұл аймақты бақылау қиынға соғады және оны бақылау Йоханнесбургтен алыс орналасқан оныншы округке шетелдіктерді көшіру тапсырылған «Multi-National United (MNU)» корпорациясына беріледі. Бұл операцияның командирі болып MNU директорларының бірінің күйеу баласы болған Викус Ван де Мерве тағайындалды. Шетелдіктер Азаматтық Кодексіне бағынғандықтан, оларды шығарудан 24 сағат бұрын ескерту керек. Бұл операция кезінде Викус Ван де Мерве бөтен үйлердің бірінде қара затпен дем алады, бұл оның денесінде мутация тудырады. Өзін құтқаруға тырысып, ол көмек алу үшін «№ 9 аудан» деп аталатын ауданға жүгіреді, сонда ол шетелдіктердің арасынан өзінің серіктесін табады. Викус ван де Мерве тәркіленген затты алу үшін MNU ортасына бөтен адаммен бірге енеді. Фильм Викустың серіктесі баласымен бірге ғарыш кемесімен үйге ұшып, келімсектерді № 10 ауданға көшірумен аяқталады.

## Рөлдерде

## Дереккөздер

Санат:АҚШ ғылыми-фантастикалық фильмдері
Санат:АҚШ атыс-шабыс фильмдері
Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов

**Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов** (11 маусым 1964, Алматы облысы) — қазақстандық заңгер, мемлекеттік қайраткер, Бас прокурор (2019—2022), Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2022—). 1-сыныпты әділет кеңесшісі.

## Өмірбаяны
1964 жылы 11 маусымда Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Қарақастек ауылында дүниеге келді. Ұлы жүздің Шапырашты руынан шыққан.

### Білімі
1986 жылы Қазақ мемлекеттік университетін “заңгер” мамандығы бойынша тәмамдады.

### Мансабы
Еңбек жолын 1987—1990 жылдары колхоз заңгері болып бастады.

1990—1996 жылдары прокуратура органдарында қызмет етті: Алматы облысы Жамбыл аудандық прокуратурасының тергеушісі, кейін сол аудан прокурорының орынбасары болды.

1996—1997 жылдары Қазақстан Мемлекеттік тергеу комитетінің органдарында қызмет етті: аудандық бөлім бастығының орынбасары, Алматы облыстық департаментінің ұйымдастыру-кадрлық басқармасы бастығының орынбасары болды.

1997—2017 жылдары Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитетінде қызмет етті: Алматы қалалық департаменті тергеу басқармасының бастығы, кейін сол департамент бастығының орынбасары болды, Алматы облыстық және Оңтүстік Қазақстан облыстық департаменттерін, сондай-ақ Ұлттық қауіпсіздік комитетінің тергеу департаментін басқарды. Ұлттық қауіпсіздік комитетінің құрметті қызметкері.

2017—2019 жылдары Қазақстан Бас прокурорының бірінші орынбасары болды.

2019—2022 жылдары Қазақстан Бас прокуроры болды.

2022—2023 жылдары Қазақстан президентінің көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы болса, 2023 жылдан бастап Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы болып қызмет атқарады.

### Жеке өмірі
Үйленген, 3 баласы бар.

## Марапаттары мен атақтары
* Ұлттық қауіпсіздік генерал-майоры (2013);
* I сыныпты әділет кеңесшісі (2019);
* II сыныпты әділет кеңесшісі (2022);
* II дәрежелі Айбын ордені;
* I дәрежелі Даңқ ордені.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Бас Прокурорлары
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Қазақстан Қауіпсіздік кеңесінің хатшылары
Әдеттегі мультфильм

**Әдеттегі мультфильм** ( — «*Әдеттегі шоу*») — Cartoon Network шығарған және Джеймс Квинтел Cartoon Network үшін жасаған американдық анимациялық сериясы. Пилоттық эпизод 2009 жылдың тамызында көрсетілді. 2010 жылдың 6 қыркүйегінен 2017 жылдың 16 қаңтарына дейін сериал ресми түрде сегіз маусым мен 244 серияға созылды.

## Сюжет
Сериал жергілікті саябақта күзетші болып жұмыс істейтін 23 жастағы екі достың, Мордекай (көк жорғаторғай) және Ригбидің (енот) күнделікті өмірін баяндайды. Олардың әріптестері – Скипс (қар адам), Масл Мен (жасыл бұлшықетші) және Жоғары Бес (елес). Басқа кейіпкерлерге мыналар жатады: Попс (лолипоп) тәрізді адам және саябақтың менеджері және дуэттің басшысы Бенсон (сауда автоматы). Ерлі-зайыптылар кез келген жолмен көңіл көтеру үшін жұмыстан бас тартып, күндерін бос өткізеді, бұл сюрреалистік, экстремалды және табиғаттан тыс тәртіпсіздікке әкеледі.

## Эпизодтары

## Дереккөздер

Санат:АҚШ мультсериалдары
Санат:Cartoon Network телеарнасының мультсериалдары
Тачпад

thumb|right|Ноутбуктегі тачпад
thumb|right|Клавиатурадағы тачпад
**Тачпад** (: *touch* — тигізу, *pad* — жастықша) — ноутбуктегі курсорды қозғалтуға арналған төртбұрышты сенсорлық құрал. Оның бетімен саусақпен жүргізгенде, монитордағы курсор көрсеткен бағытпен қозғалады.

Тачпад көмегімен басқа да командаларды жүзеге асыруға болады. Мысалы, файлды белгілеп тастау және оны монитор бойымен жылжыту.

Алғашқыда тачпад 1980 жылдары дербес компьютерлердің пернетақталарында, сондай-ақ Xerox көшіру аппараттарында қолданыла бастады.

## Тағы қараңыз
* Тышқан (компьютер)
* Графикалық планшет
* Мультитач
* Трекбол

## Дереккөздер

Санат:Компьютерлік техника
Тентек балақайдың күнделігі (фильм)

«**Тентек балақайдың күнделігі**» () — жазушы Джефф Киннидің орта мектеп оқушысы Грег Хеффли мен оның досы Роули Джефферсонның шытырман оқиғаларын баяндайтын кітаптар сериясының бейімделуі. Фильмдегі басты рөлдерді Закари Гордон, Роберт Капрон, Девон Бостик, Рейчел Харрис, Стив Зан және Хлое Грейс Морец сомдады.

Әлемдік премьера 2010 жылдың 18 наурызында өтті. Таспа киносыншылардан аралас пікірлер алды және бюджеті 15 миллион доллар болатын әлемдік кассадан 76 миллион доллар жинады.

Фильм үш таңбадан тұратын фильм франшизасын бастады: «Тентек балақайдың күнделігі 2: Родрик ережелері» (2011), «Тентек балақайдың күнделігі 3» (2012) және «Тентек балақайдың күнделігі 4: Ұзақ саяхат» (2017). 2021 жылы үш мультфильм сериясының бастамасы болған жаңа анимациялық бейімделу пайда болды.

## Желісі
Грег Хеффли мен Роули Джефферсон — бір-бірінсіз өмір сүре алмайтын достар. Жаңа оқу жылында ұлдар орта мектепке ауысып, оны енді ғана игере бастады. Жігіттер ең жақсы достар болғанымен, олар мүлдем басқа. Роулидің қарапайым қызыл семіз адамы ақылмен жарқырамайды және танымал болуға ұмтылмайды. Бұл мейірімді адам бала кезінде анасынан естіген «өзің бол және бәрі сенің қолыңнан келеді» деген ережеге сәйкес өмір сүреді.

Тағы бір нәрсе —Грег — бұл мақсатқа жету үшін барлық құралдар жақсы деген теорияға шын жүректен сенетін арық өршіл брюнет. Атақты болу идеясына әуестеніп, ол сыныптағы ең қатал жігіт болуды көздеді және осы арманға құлшыныспен кірісті.

Бірінші кезекте Хеффли күрес бөліміне жазылды, бірақ иық пышақтарына қыз ретінде қойылып, бұл идеямен қоштасып, хор сабақтарына қатыса бастады. Алайда кейіпкердің солист болуға деген талпынысы да сәтсіздікке ұшырады. Грег не істесе де, оның адал досы Роули құйрығының артынан жүрді. Даңқ туралы ойламайтын дәл осы семіз ақымақ еш қиындықсыз атақты бола алды.

Хеффли өзінің бақытты досына қызғанышпен қарады және Джефферсонды оған түскен танымалдылыққа лайық емес деп санады. Сондықтан, мектеп директоры қателесіп Роулиді жасамаған теріс қылығы үшін жазалаған кезде, болған оқиғаның шынайы кінәсі болған күнә бұл туралы үндемеуге шешім қабылдады. Осылайша ол өмірінде бірінші рет досына опасыздық жасады. Көп ұзамай Хеффлидің қорқақтығы туралы шындық пайда болды, ал Джефферсон онымен амандасуды да тоқтатты.

Жігіт бұл туралы қатты уайымдады. Уақыт өте келе ол досының даңққа қарағанда әлдеқайда қымбат екенін түсінді. Сыныптастарының ол туралы не ойлайтынына мән бермей, Грег Роулиден кешірім сұрады, содан кейін ескі достар татуласты.

## Рөлдерде
* Закари Гордон — *Грег Хеффли*
* Роберт Капрон — *Роули Джефферсон*
* Хлоя Морец — *Анджи*
* Рэйчел Харрис — *Грегтің анасы*
* Стив Зан — *Грегтің әкесі*
* Девон Бостик — *Родрик Хеффли*
* Грэйсон Расселл — *Фрегли*
* Лэйн МакНил — *Петти*
* Алекс Феррис — *Колин*

## Тағы қараңыз
* Тентек балақайдың күнделігі
* Тентек балақайдың күнделігі 2: Родрик ережелері
* Тентек балақайдың күнделігі 3
* Тентек балақайдың күнделігі 4: Ұзақ саяхат

## Дереккөздер

Санат:АҚШ кинокомедиялары
Санат:АҚШ отбасылық фильмдер
Dinaya

**Динара Қайырова** — қазақ әншісі, сазгер. Оның сахналық псевдонимы — **Dinaya**.

Ол «Индиго» тобының мүшесі болды, кейін Ademi лақап атын алып, жеке өнер көрсете бастады.

Көптеген шетелдік музыкалық фестивальдарға қатысты. 2015 жылы «Жаңа толқын» фестивалінде екінші орынға көтерілді.

Әншінің Дияр есімді ұлы бар.

## Дереккөздер
Хотин шайқасы (1673)

**Хотин шайқасы (1673)** — 1672–1676 жылдардағы Речь Посполитая мен Осман империясы арасындағы соғыс кезінде 1673 жылдың 11 қарашасында болған шайқас.

Ян Собескидің басшылығымен біріккен поляк-литва әскері Хусейн паша бастаған осман армиясын (35 мыңға жуық адам) жеңді.

## Шайқас
Алғашқы шабуылдар 10 қарашада Осман әскерінің позицияларына жасалды, бірақ олар қарсыластың орналасуын зерттеу үшін ғана болған. Негізгі шайқас келесі күні өтті, бұл кезде Ян Собеский ұйқысыздықтан және алаңдаушылықтан шаршап-шалдығып қалған түріктерге соққы берді.

Собескийдің әскерлері османдарды түнгі жалған шабуылдармен шаршатқасын, 11 қараша таңертең Ян Собеский өз әскерін қар боранында шабуылға шығарды. Поляк-литва артиллериясы алғашқы оқ атқаннан кейін жаяу әскер мен атқыштар осман лагерінің қабырғаларына жақындап, жауды ығыстырып, кавалерияның шабуылына жол ашты. Кейін гетман Яблоновскийдің басшылығымен гусарлар шабуылға шықты. Османдар қарсы шабуыл жасағанымен, ауыр қаруланған гусарлардың соққысынан тұра алмай, шайқас барлық лагерь мен қамал аумағына тарады. Үрейге түскен Хусейн паша әскерін Днестрдің қарсы жағына шегіну бұйрығын берді, бірақ Хотин көпірі поляк-литва артиллериясының отынан зақымданып, қашқандардың ауырлығынан құлады. 35 мыңдық әскерден тек бірнеше мың осман Каменец-Подольскийге жетті.

Түрік армиясының қалған бөлігі жойылды немесе тұтқынға алынды. Хотин қамалы 13 қарашада берілді. Поляк-литва әскерінің шығындары айтарлықтай аз болды, ал нәтижесінде күшті қорғанысқа ие қамал алынды, оның ішінде көп мөлшерде азық-түлік пен әскери заттар болды.

## Салдары
Хотин шайқасы Речь Посполитаяның толық жеңісімен аяқталды, бірақ бұл соғыстағы шешуші өзгерістерге әкелмеді және Каменецтің азат етілуімен аяқталған жоқ. Дегенмен, жеңіс Речь Посполитаяның Еуропадағы беделін көтеріп, гетман Ян Собескийдің беделін арттырды, ол «Хотиннің арыстаны» деген лақап атқа ие болды, әрі бұл оған Речь Посполитая тағына сайлануына көмектесті.

## Әдебиет
* Damian Orłowski — Chocim 1673., seria: «Historyczne bitwy», Bellona, Warszawa 2007, 2008.
* Alan Palmer, *The Decline and Fall of the Ottoman Empire*, Published by Barnes & Noble Publishing, 1992. ISBN 1-56619-847-X.
* ''Winged Hussars'', Radoslaw Sikora, Bartosz Musialowicz, *BUM Magazine*, 2016.

## Дереккөздер

Санат:Поляк-түрік шайқастары
Санат:Украинадағы шайқастар
Санат:Поляк-түрік соғысы (1672–1676)
Санат:XVII ғасырдағы шайқастар
Санат:1673 жылғы қақтығыстар
Нұралхан Оралбайұлы Көшеров

**Нұралхан Оралбайұлы Көшеров** (20 желтоқсан 1984 жыл, Шымкент) — қазақстандық мемлекет қайраткері, 2025 жылдан бастап Түркістан облысының әкімі.

## Білімі
2005 жылы "Экономист" мамандығы бойынша М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетін бітірген. 2007 жылы Қазақ гуманитарлық заң университетін "Заңтану бакалавры" мамандығы бойынша, 2019 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының магистратурасын бітірген.

## Еңбек жолы
Еңбек жолын 2005 жылы бухгалтер-инспектор болып бастаған. 2009-2011 жылдары Қаржы министрлігінің Салық комитетінде талдаушы, Астана қаласы Салық департаментінің Алмалы ауданы бойынша салық басқармасының заңды тұлғалардың салық аудиті бөлімінің бас маманы болып жұмыс істеген. 2010-2014 жылдар аралығында Астана қаласының Салық департаменті Есіл ауданының салық басқармасы бастығының орынбасары қызметін атқарды.

2014 жылдан 2015 жылға дейін Астана қаласы Есіл ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасының бастығы, Қаржы министрлігі Салық комитетінің Астана қаласы бойынша Салық департаменті басшысының орынбасары болды. 2015-2018 жылдары Шымкент қаласы әкімінің орынбасары қызметін атқарған. 2018-2021 жылдары ҚР Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің Ақтау қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасының басшысы, ҚР Қаржы министрігінің Мемлекеттік кірістер комитеті Шымкент қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің басшысы лауызымын атқарған. 

2021-2023 жылдары Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті Атырау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің басшысы қызметін атқарып келді.

2023 жылы Түркістан облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды. Бұл қызметке ол басқа жұмысқа ауысқан Арман Сабитовтің орнына келді.

2025 жылы 6 қаңтарда Президент Жарлығымен Түркістан облысының әкімі болып тағайындалды.

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері
Санат:Түркістан облысының әкімдері
Санат:Парасат орденінің иегерлері
Ешкітау қорымы

thumb|right|300px|Ешкітау тұрақ-шеберханасы. Кейінгі палеолит. Жалпы көрінісі.
**Ешкітау қорымы** – Батыс Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштер тізіміне енген археологиялық ескерткіш. 

## Орналасқан жері
Тасқала ауданы, Ешкітау тауының дала ескерткішінде, таудың маңында орналасқан.

## Зерттелуі, көне жәдігерлер
Ешкітау қоныс-шеберханасы 2002 жылы ашылып, ғылыми айналымға түсті. Қоныс-шеберхана Ешкітау тауының шығыс беткейінен табылды. Бұл жер теңіз деңгейінен 254 м жоғарыда жатқан, биіктігі жағынан Батыс Қазақстан облысының аумағында екінші орында тұрған қырат болып саналады. Көне жәдігерге жүргізілген археологиялық зерттеулер барысында ежелгі адамдар пайдаланатын құрал даярлауға арналған тас материалдар, өткір жүзді қырғыштар мен бифастар секілді екі мыңнан аса археологиялық артефактілер жинақталды.
Қазба жұмыстары Ешкітау қоныс-шеберханасында кен өндірілгенін көрсетіп берді. Олар 1–1,5 м тереңдіктегі кварц құмдарды уатып пайдаланған. Сапасы әртүрлі шикізатты әуелі шағып көріп, содан соң ғана ала бастағаны байқалады. Оны қоныстың әр тұсында үйіліп жатқан өндірістік қалдықтардан аңғаруға болады. Аз-маз нуклеустің сынықтарына қарап, құмды кварцтардың қалай шағылғаны туралы ой түюге мүмкіндік бар. Тастар негізінен леваллуаздық және призматикалық жүйе бойынша шағылғанға ұқсайды, нуклеустердің радиалдық түрі сирек кездеседі. Қазылған терең шұңқырлардағы жер қабаттарында кездескен әртүрлі тас құралдар бұл жерді ежелгі адамдар аз ба, көп пе, әйтеуір қоныс орнына айналдырғанын көрсетеді. Тісті, ойықты тас құралдар, қырғыштар мен жанығыштар жиі кездессе, кескіштер мен тескіштер сирек ұшырасады.

## Қорым кезеңдері
thumb|right|250px|Ешкітау тұрағының тас құралдары. Кейінгі палеолит.
Шеберхана бір кезеңнен ғана қалған мұра емес. Жер қабаттарына оның бірнеше хронологиялық кезеңдерде жұмыс істегенін байқатады.
Көне палеолит кезеңінің шеберханасы 40–45 см тереңдікте жатқан жел кеулеген жылтыр артефактілерден байқалады.
Келесі кезең – кейінгі палеолиттің еншісіне 10–15 см тереңдіктен табылған қолдан жасалған бұжыр бұйымдарды жатқызамыз. Жер үстіне шығып қалған бұйым сынықтары әбден араласып кеткендіктен оларды дәл мына кезеңнің дүниесі деп айту қиындау.
Беткейдің етегіне қарай неолит және қола дәуірлеріне жататын түрлі-түсті яшма тау жынысынан жасалған заттар жиналды.

## Маңыздылығы
Ешкітау қоныс-шеберханасы (А.Г. Медоевтің терминологиясы бойынша) "леваллуаздық-ашельдік" өндіріс аймағына кіреді, бір жағынан солтүстік-шығыс Арал маңы мен Мұғалжардың, екінші жағынан, Төменгі Еділдің палеолит кезеңіндегі қоныстарды өзара байланыстырады.
Ешкітау қоныс-шеберханасына жасалған зерттеулер тек Қазақстанның ғана емес, тұтас Еуразия құрлығының ежелгі дәуірін тереңірек тануға мол мүмкіндік береді. Азияның қуаң өңірлерінде палеолит ескерткіштерінің мәдени қабаттары өте сирек кездеседі, сол себепті ежелгі адамдардың палеоэкологиялық, палеоклиматтық тіршіліктерін зерттеу ісінде бұл қоныс-шеберхананың маңызы аса зор болмақ.

## Дереккөздер

Санат:Батыс Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Батыс Қазақстан облысы
Райхан Қасымханқызы Шанина

**Райхан Қасымханқызы Шанина** (1949 жыл, Шымкент) — КСРО-лық .

1949 жылы Шымкент қаласында дүниеге келді. Әкесі Қасымхан Шанин де актер, бірнеше фильмге түскен.

1968 жылы Мәскеудегі Бүкілодақтық мемлекеттік киноматография институтына түспек болған кезде әкесі қайтыс болады да, оқуға түсе алмайды.

Сол жылы "Тақиялы періште" фильміне түсті (Аймен рөлі) бірақ қайтадан киноға түспеді.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Райхан ШАНИНА: Өнер саласы менің арманым болып қалды

Санат:Шымкентте туғандар
Тоқсанбай

* Тоқсанбай – Жетісу Алатауының оңтүстік-батыс бөлігіндегі жота.
* Тоқсанбай тауы – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстік-шығыс бөлігіндегі тау. 
* Тоқсанбай қонысы – Маңғыстау облысындағы қола дәуірінің қонысы.
Акамантия

[thumb|Ежелгі [Аттика|Аттиканың картасы. Акамантия филасына тиесілі триттиялар "5" нөмірімен белгіленіп, қою сұр түспен боялған.]]
**Акамантия** (грекше: Ακαμαντίς, латынша: Akamantis) – Клисфеннің реформалары кезінде құрылған классикалық Афинаның филаларының (тайпаларының) бірі. Ол аңызға айналған батыр Акаманттың атымен аталған және келесі демдерді қамтыған: Холарг, Эйресидей, Герм, Ифистиадей, Керам, Кефале, Пор, Форик, Эитея, Агн, Кикинна, Проспальта және Сфет.

Перикл осы филаның мүшесі болған.

## Дереккөздер

Санат:Аттика ежелгі тайпалары
Санат:Классикалық Афина
Паралия

[thumb|right|[Клисфен|Клисфеннің Аттиканы қалалық (қызғылт), ішкі (жасыл) және жағалаулық (көк) аймақтарға бөлуі]]
**Паралия** (грекше: Παραλία, аударма: 'теңіз жағасы/жағалау') Ежелгі Аттикадағы географиялық және әкімшілік аймақ (триттия) болған.

Бұл термин Аттиканың жағалауларын белгілеу үшін қолданылған, бірақ, сондай-ақ, жалпы Аттиканың Гимет тауының шығысындағы бөлігін білдірген.

Бұл ұғым б.з.д. шамамен 508 жылы Клисфеннің реформаларымен техникалық мағынаға ие болды, сол кезде он Аттика руының әрқайсысы үш аймақтан (триттия) құралатын болды: қалалық (асти, Афина қаласы), ішкі (месогея) және жағалаулық (паралия). Классикалық кезеңде паралия шамамен 40 елді мекенді (демдерді) қамтыды.

## Дереккөздер

Санат:Аттика
Асти

**Асти** (грекше: ἄστυ; ежелгі грекше: [ásty]) — бұл ежелгі грек сөз, қала немесе елді мекеннің физикалық аумағын білдіреді, ежелгі Грекияның полистерінің төменгі бөлігін белгілеу үшін қолданылатын ұғым, әсіресе полистің саяси тұжырымдамасынан ерекшеленеді, ол қала-мемлекеттің бүкіл аумағы мен азаматтық корпусын қамтиды. Мұнда әдетте төменгі әлеуметтік тап өкілдері (қолөнершілер мен саудагерлер) тұрған. Латын тілінде де *urbs* пен *civitas* арасында ұқсас айырмашылық бар.

Классикалық Афинада бұл ұғым Аттиканың қалалық деміне қатысты қолданылған, ал ішкі (**[[месогея]]**) және жағалаулық (**[[паралия]]**) демдерімен салыстырғанда, олардың әрқайсысы он аттикалық тайпаның құрамына кірді. Асти акропольға қарама-қарсы орналасқан, ол қала-мемлекеттің жоғарғы бөлігін құрайтын, діни және әкімшілік орталығы болып саналатын, қабырғалармен қоршалған аймақ еді. Алғашқыда грек полистері "қала-акрополь" түрінде — яғни толығымен қоршаған аумақтан жоғары орналасқан аймақтарда ұйымдастырылған болса, уақыт өте келе бұл елді мекендер өздерінің төбелерінің етегіне дейін кеңейе бастады. Осылайша, асти полистің негізгі тірегі болып, халық күнделікті өмірін осында өткізетін. Оның ортасында агора — негізгі алаң, базар орны орналасқан. Ал одан әрі сыртқы аймақ — хора, яғни полистің айналасындағы егістік жерлер орналасқан.

"Асти" сондай-ақ Аттиканың ең көп қалалық тұрғындар шоғырланған аймақтың атауы болған, ол Афина маңы еді. Атына қарамастан, астидің көпшілік демдері ауылдық сипатта болды. Афина мемлекетінің 139 демінің шамамен 42-сін құрай отырып, олар 500 мүшеден тұратын **[[буле]]** (кеңес) құрамына шамамен 130 *булеут* жіберді. Дегенмен, Афина қаласына жақын орналасуына байланысты, олар афиналық демократия институттарында шамадан тыс өкілдікке ие болды; сақталған жазбаларда астиден шыққан булеуттардың есімдері Аттиканың басқа аймақтарынан келгендерге қарағанда 1,5-2 есе жиі кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:Ежелгі Аттика
Месогея

thumb|right|250px|Меcогея аймағының қазіргі заманғы көлемі.
**Месогея** немесе **Месогая** (грекше: τα Μεσόγεια, η Μεσόγαια/Μεσογαία, "Орталық жерлер") — Грекияның Аттика аймағындағы географиялық аймақ. Бұл ұғым ежелден Аттика түбегінің ішкі бөлігін білдіреді. Бұл ұғым шамамен б.з.д. 508 жылы Клисфеннің реформаларымен техникалық мағынаға ие болды, сол кезде Аттиканың он тайпасының әрқайсысы үш аймақтан (триттиялардан) тұрды: қалалық (асти, яғни Афина қаласы), ішкі (месогея) және жағалаулық (паралия). Клисфен реформалары және триттиялардың қалыптасуы кезінде Аттиканың бүкіл ішкі бөлігі Месогея атауын алды. Классикалық кезеңде месогея шамамен 47 қонысты (демдерді) қамтыды.

Қазіргі қолдануда бұл ұғым Шығыс Аттиканың орталық бөлігін білдіреді, оны Афина бассейнімен Гимет тауы бөліп тұрады, солтүстікте Пенделикон тауы және оңтүстікте Оңтүстік Аттиканың таулары (Мерента, Панио, Лавриондық Олимп) арқылы шектеледі. Шығысында Месогея Эгей теңізіне Петалия шығанағында жетеді, бірақ шын жағалаудан төмен төбелер арқылы бөлінген. Орта ғасырлардың соңында бұл аймаққа албандар (арнауттар) қоныстанған, бұл Спата немесе Лиопеси сияқты топонимдерден байқалады.

2011 жылғы Калликратис реформасына дейін бұл аймақ Еракас, Глика-Нера, Антуса, Паллини, Пеания, Пикерми, Спата, Артеми, Рафина, Маркопулон Месогаяс, Кератея, Коропи, Каливия-Торику, Вари, Куварас және Вула муниципалитеттерін қамтыды. Оның негізгі қонысы — Спата, ал негізгі айлағы — Рафина. Афина халықаралық әуежайы да Спатаның жанында орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Грекия жазықтары
Санат:Аттика
Футболдан Италия суперкубогы 2024

**[[Футболдан Италия суперкубогы]] 2024** () — турнирдің 36-шы жарысы, 4 команда қатысты. Матчтар Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласында өтті.
## Қатысушылар

## Матчтар
### Жартылай финал

----

### Финал

## Сілтемелер
* "Supercoppa, format a quattro squadre anche nella prossima stagione: le qualificate"

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Италия суперкубогы
Санат:2024 жылғы футбол
Ерлан Жақсылықұлы Сәрсембаев

**Ерлан Жақсылықұлы Сәрсембаев** (1975 жыл, Талғар ауданы, Алматы облысы) — қазақстандық заңгер және саясаткер, 2025 жылдан бастап Әділет министрі. Бұрын Сәрсембаев Конституциялық Сот судьясы еді.

## Білімі
1997 жылы Алматы энергетика және байланыс институтын радиоинженер мамандығы бойынша, ал 2000 жылы Д.Қонаев атындағы гуманитарлық университетті заңгер мамандығы бойынша бітірген.

## Еңбек жолы
2002 жылдан 2005 жылға дейін Премьер-министр кеңсесінің қорғаныс және құқықтық тәртіп бөлімінің кеңесшісі, сектор меңгерушісі қызметін атқарды.

2005 жылдан 2011 жылға дейін Сенат аппаратында жұмыс істеді. Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетімен өзара іс-қимыл жөніндегі бөлім меңгерушісінің орынбасары, сондай-ақ әлеуметтік-мәдени даму комитетімен өзара іс-қимыл жөніндегі бөлім меңгерушісі лауазымдарын атқарды.

2011 жылдан 2016 жылға дейін Ұлттық қауіпсіздік органдарында қызмет атқарды. Онда Ұлттық қауіпсіздік комитеті (ҰҚК) Заң департаменті бастығының орынбасары және бастығы лауазымдарын атқарды.

2016–2017 жылдар аралығында Парламент Сенатының аппаратына қайта ауысып, Әлеуметтік-мәдени даму және ғылым комитетімен өзара іс-қимыл бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарды.

2017 жылдан 2019 жылға дейін Сенат аппараты басшысының орынбасары болды.

2019–2022 жылдары Сенат аппаратының Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетімен өзара іс-қимыл жөніндегі бөлімді басқарды.

2023 жылғы 1 қаңтардан бастап Конституциялық Соттың судьясы болып жұмыс істеді.

2025 жылғы 9 қаңтарда Әділет министрі лауазымына тағайындалды. 2026 жылы Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның мүшесі болды.

## Дереккөздер

Санат:Алматы энергетика және байланыс университеті түлектері
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Қазақстан Конституциялық Соты судьялары
Санат:Қазақстан әділет министрлері
Футболдан Франция суперкубогы 2024

**Футболдан Франция суперкубогы  2024** () — турнирдің 29-шы жарысы. 2023-24 жылғы Франция чемпионы «Пари Сен-Жермен» және «Монако» клубтары кездесті.

## Матч
### Детальдар



## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Турнирдің сайты
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:Футболдан Франция суперкубогы
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойындары
Санат:Монако ФК ойындары
Георгий Владимирович Ким

**Георгий Владимирович Ким** (11 мамыр 1953, Алматы) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, заңгер, Әділет министрі (2002—2003), Сенат депутаты (1998—1999, 2013—2019. Заң ғылымдарының кандидаты.

## Өмірбаяны
1953 жылы 11 мамырда Алматыда дүниеге келді.

### Білімі
1974 жылы КСРО ІІМ Қарағанды ​​жоғары мектебін “заңгер” мамандығы бойынша тәмамдап, 1985 жылы “Халық депутаттарының жергілікті кеңестер жұмысына қатысуының конституциялық негіздері” тақырыбында жоба қорғап, заң ғылымдарының кандидаты атанды.

### Мансабы
* 1974—1977 — Қарағанды ​​облыстық атқару комитеті ішкі істер басқармасының тергеушісі;
* 1977—1985 — КСРО ІІМ Қарағанды ​​жоғары мектебінің кеңсе бастығы, ғылыми қызметкері, оқытушысы, аға оқытушысы;
* 1985—1990 — КСРО ІІМ Қарағанды ​​жоғары мектебі Алматы факультетінің аға оқытушысы;
* 1990—1991 — Қазақ КСР Президент Кеңесінің кеңесшісі;
* 1991—1992 — Қазақстан президентi мен Министрлер Кабинетiнiң мемлекеттiк заң бөлiмiнiң аға көмекшiсi;
* 1992—1995 — Қазақстан Конституциялық Сотының судьясы;
* 1995—1997 — Қазақстан Ұлттық саясат жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы;
* 1997—1998 — Қазақстан Парламентінің Сенаты Аппаратының Заң шығару бөлімі меңгерушісінің орынбасары;
* 1998—1999 — Қазақстан Парламенті Сенатының I сайланым депутаты;
* 2000—2001 — Қазақстан Әділет министрінің орынбасары;
* 2001—2001 — Қазақстан Бас прокурорының орынбасары;
* 2001—2002 — Қазақстан президентінің кеңесшісі;
* 2002—2003 — Қазақстан Әділет министрі;
* 2003—2004 — Қазақстан президентінің кеңесшісі, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес және мемлекеттік қызметшілердің қызметтік этиканы сақтау мәселелері жөніндегі комиссия төрағасы;
* 2004—2009 — Қазақстан Бас прокурорының орынбасары, Қазақстан Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің төрағасы;
* 2009—2010 — Қазақстан Жоғарғы Сотының жанындағы Сот әкімшілігі комитетінің төрағасы;
* 2010—2011 — Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі Сот актілерін орындау комитетінің төрағасы;
* 2012—2013 — Республикалық жеке сот орындаушылар колледжінің төрағасы;
* 2013—2019 — Қазақстан Парламенті Сенатының V пен IV сайланымдарының депутаты, Регламент және депутаттық этика жөніндегі комиссияның мүшесі, Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі, Конституциялық заңнама, сот жүйесі және құқық қорғау органдары комитетінің төрағасы;
* 2019 — Қазақстан Парламенті Сенаты жанындағы Сенаторлар Кеңесінің мүшесі.

### Жеке өмірі
Үйленген, ұлы мен қызы бар.

## Еңбектері
* Барлығына және барлығына арналған игі іс (1997).

## Марапаттары мен атақтары
* III дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (1980);
* II дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (1985);
* III сыныпты мемлекеттік әділет кеңесшісі (2005);
* Астана медалі;
* ТМД ПАА Кеңесінің Құрмет грамотасы (2017);
* Достастық ордені (2018).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан әділет министрлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Заң ғылымдарының кандидаттары
Санат:Қазақстан Конституциялық Соты судьялары
Санат:Қазақстан заңгерлері
Навкрария

**Навкрария** (ежелгі грек. ναυκραρία,  сөзбе-сөз "кеме басшылығы") — Аттиканың әскери мақсатта қызмет еткен ерте аумақтық бөлімі. Сөздің шығу тегі **naus** (ναῦς "кеме") сөзінен туындаған болуы мүмкін, ол әрбір навкрарияға бір кеме мен екі (немесе, бәлкім, он) атты әскерді қамтамасыз ету міндетін сипаттайды; немесе **naio** (ναίω "мен тұрамын") сөзінен, бұл жағдайда ол үй иелерінің санағына байланысты болуы мүмкін. Жалпы қабылданған пікір бойынша, навкрариялар Афина флоты негізделген бірліктер болғандықтан, алғашқы түсінік дұрыс болып табылады.

Мүмкін, навкрариялар Солоннан бұрын пайда болған. Барлығы 48 навкрария болған. Әрбір навкрария 1 әскери кеме экипажымен және қажет болған жағдайда 2 салт атты ұсынуы керек еді. Әрбір навкрарияның басында сайланған навкрарий тұрды. Навкрарий кеменің жабдықталуына жауап беріп, полемархқа бағына отырып, кеме басшысы ретінде әрекет етті, сонымен қатар, ол мемлекеттік сипаттағы басқа да міндеттерді атқарған, мысалы, салықтарды бөлу мен жинауды және навкрарлық қазынадан қаражат бөлуді басқарған.

Барлығы 48 наукрария болған – Афинаның әрбір төрт филасы үш триттиядан құралған, ал әр триттия төрт наукрариядан тұрды. Клисфен реформаларынан кейін Афина он филаға бөлінді. Осыған байланысты навкрария саны 50-ге дейін артты – әр филадан бес наукрария. Мұны Геродот жанама түрде растайды, ол Парсы шапқыншылығының алдында болған Эгина соғысы кезінде (б.з.д. V ғасыр) Афина флотында 50 кеме болғанын жазады. Дегенмен, қаржы және әскери басқару притандарға берілді. Б.з.д. V ғасырдан кейін флотты ұстау мемлекет пен бай азаматтардың қаражаты есебінен жүзеге асырыла бастады. Фемистокл кезеңінде притан навкрарлар триерархтарға ауыстырылды.

## Дереккөздер

Санат:Аттика
Таксим алаңы

**Таксим алаңы** (түр. *Taksim Meydanı*) — Ыстамбұлдың орталық бөлігіндегі (Бейоғлы ауданының Таксим ықшамауданы) алаң. Бұл алаңда беделді қонақүйлер, көптеген дүкендер орналасқан. Алаң жергілікті халық пен туристер үшін көпшілік серуендер өтетін орын болып табылады. Атауы араб тіліндегі تقسيم («бөлу») сөзінен шыққан.

## Тарихы
Таксим алаңы XVI ғасырда І Сүлеймен  сұлтанның дәуірінде салынған «Сурб Акоп»(әулие Жақып) армян зиратының орнында тұрғызылған. Таксим алаңындағы құрылыс жұмыстары барысында XIX ғасырдың ғимараттарының қабырғаларының қалдықтары мен 16 армян зираты табылған.  

1977 жылғы 1 мамырда көпшілікті қамтыған Еңбек күнін атап өту демонстрациясы кезінде ұйымдастырылған атыс болып, кейін халық полиция тарапынан күшпен таратылды.  

2013 жылғы мамыр айының соңында алаңда Таксим-Гези саябағындағы ағаштарды кесуге және алаңды қайта құру жобасына қарсы шыққан демонстранттар мен түрік полициясы арасында қақтығыстар болды.  

## Көрнекті орындар
Таксим алаңының орталығында орналасқан Ататүрік мүсінінің оң жағында Климент Ворошилов пен Семен Аралов мүсінделген.  

Алаңның дәл ортасында биіктігі 12 метрді құрайтын «Республика» *(Cumhuriyet Anıtı*) монументі орналасқан. Бұл монумент 1928 жылы итальяндық сәулетші Пьетро Канониканың жобасы бойынша тұрғызылған. Монумент түрік армиясының азат етуі мен республиканың құрылуын бейнелейді. Таксим алаңындағы ескерткіште маршалдар Мұстафа Кемал Ататүрік, Мұстафа Исмет Инөню және Февзи Чакмактың мүсіндері, сондай-ақ қарапайым халықтың бейнелері бар.  

Монументтің оңтүстік бөлігінде, Ататүріктің орталық мүсінінің сол жағында Климент Ворошилов пен Семен Араловтың бейнелері орналасқан. Бұл тұлғаларды композицияға енгізу Ататүріктің нұсқауымен жүзеге асырылған, 1923 жылы Түркияның тәуелсіздік алуына саяси, әскери және қаржылық көмек көрсеткені үшін Кеңестік Ресейге алғыс ретінде жасалған.

## Таксим алаңының басқа көрнекті жерлері
1950-1969 жылдары салынған үлкен ғимарат – Ататүрік атындағы Мәдениет орталығы (*Atatürk Kültür Merkezi*). Мәдениет орталығының жанынан Гүмүшсую көшесі басталады, ол Долмабахче сарайына апарады. Оң жағында Германия мен Жапония консулдықтары, ал сол жағында әскери аурухана мен техникалық университет орналасқан. Бұл ғимараттардың барлығы XIX ғасырда салынған.  

Алаңда «Де Мармара» атты бесжұлдызды қонақүй бар. Алаңның екінші жағында «Таксим-Гези» саябағы орналасқан. Бұрын бұл саябақтың орнында үлкен казарма болған.  

Таксим алаңына жақын жерде, 1880 жылы ашылған Қасиетті Үштік православ шіркеуі орналасқан. Екі қоңырау мұнарасы бар бұл ғимарат – Ыстамбұлдағы ең үлкен грек шіркеуі және Османлы Константинополінде күмбезі бар шіркеуді салуға рұқсат етілген алғашқы ғибадатхана.

## Дереккөздер

Санат:Ыстанбұл алаңдары
Санат:Түркия сәулеті
Алексей Юрьевич Волков

**Алексей Юрьевич Волков** (21 мамыр 1958, Алматы) — қазақстандық дипломат, I дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші. Тарих ғылымдарының кандидаты.

## Өмірбаяны
1958 жылы 21 мамырда Алматыда дүниеге келді.

### Білімі
1981 жылы Қазақ мемлекеттік университетін “тарихшы” мамандығы бойынша тәмамдап, кейін Малайзия дипломатия және халықаралық қатынастар институтында тәжірибеден өтті.

### Мансабы
* 1981—1983 — Қазақ мемлекеттік университеті кәсіподақ комитетінің төрағасы:
* 1983—1983 — Қазақстан ЛКЖО Алматы облыстық комитетінің студенттік құрылыс жасақтары штабының комиссары;
* 1986—1988 — Қазақ политехникалық институтының ассистенті;
* 1988—1989 — Алматы облыстық партия комитетінің нұсқаушысы, лекторы;
* 1989—1991 — Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің лекторы, консультанты;
* 1991—1992 — Қазақстан Халыққа білім беру министрлігінің консультанты;
* 1992—1992 — Қазақстан кәсіпкерлері конгресінің жауапты хатшысы;
* 1992—1996 — Қазақстан Сыртқы істер министрлігі БҰҰ және мамандандырылған халықаралық ұйымдар департаментінің басшысы, БҰҰ департаментінің басшысы, екінші, бірінші хатшысы;
* 1996—1997 — Қазақстанның Швейцариядағы Елшілігінің кеңесшісі;
* 1997—1999 — Қазақстанның Женевадағы БҰҰ бөлімшесі және басқа да халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты өкілінің орынбасары, кеңесші-уәкілі;
* 1999—2002 — Қазақстан президентінің көмекшісі Хатшылығының меңгерушісі;
* 2002—2003 — Қазақстан президенті әкімшілігі Кеңсесінің мемлекеттік инспекторы;
* 2003—2005 — Қазақстан Сыртқы істер министрінің орынбасары;
* 2005—2012 — Қазақстанның Польшадағы елшісі;
* 2012—2016 — Қазақстан Сыртқы істер министрінің орынбасары;
* 2016—2021 — Қазақстанның Грекиядағы елшісі;
* 2022 — Қазақстан президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының Дипломатия институтының директоры.

### Жеке өмірі
Үйленген, жұбайы Гүлнар Мұқашқызы Елеусізова. 1 ұлы бар — Артур (1986 туған).

## Еңбектері
* “Қазақстан мен Польша арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастың орнағанына 20 жыл” кітабы.

## Марапаттары мен атақтары
* Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі (2001);
* Қазақстан Парламентіне 10 жыл медалі (2006);
* Астанаға 10 жыл медалі, Қазақстан президентінің алғысы (2008);
* Қазақстан президентінің алғысы (2010);
* Құрмет ордені (2011);
* Әулие Мария Магдалина ордені (2011).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның Грекиядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Польшадағы елшілері
Санат:Тарих ғылымдарының кандидаттары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті қызметкерлері
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті оқытушылары
Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2024

**[[Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты|Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты ]]** **2024** немесе **[[Халықаралық жүзу федерациясы|FINA]] 21-ші әлем чемпионаты** — Қатардың Доһа қаласында 2024 жылдың жазында өткізіледі. 

Жарыстар 5 спорт түрінен өткізіледі: жүзу, синхронды жүзу, суға секіру, ашық суда жүзу және су добы.

## Хай-дайвинг

## Су добы

## Медальдық есеп

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Чемпионаттың ресми сайты

Санат:Су спорты түрлерінен әлем чемпионаттары
Мәдениет қайраткері төсбелгісі

**«Мәдениет қайраткері» төсбелгісі** — Қазақстан Республикасы мәдениет және ақпарат министрлігінің мекемелік марапаты.

## Тарихы
«Мәдениет қайраткері» төсбелгісі Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің 2007 жылғы 12 сәуірдегі № 111 бұйрығымен мәдениет саласы қызметкерлерін мадақтау және моралдық ынталандыру мақсатында тағайындалды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы Қаулысымен Мәдениет және ақпарат министрлігінің мекемелік марапаты — «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі тағайындалды.

## Ережесі
Төсбелгі мәдениет саласының дамуына ерекше үлес қосқан мәдениет саласының қызметкерлеріне беріледі:
* көп жылғы еңбегі мен ел мәдениетінің дамуына қосқан жеке үлесі үшін;
* мәдениет саласын жақсартуға белсенді қатысқаны үшін;
* мәдениет саласындағы инновациялық қызметі үшін.

Төсбелгі мәдениет жүйесінде кемінде 15 жыл еңбек еткен мәдениет саласының қызметкерлеріне беріледі.

«Мәдениет қайраткері» төсбелгісімен марапатталған адамдарға белгіленген үлгідегі куәлік беріледі.

Төсбелгі кеуденің оң жағында мемлекеттік марапаттардың астына тағылады.

«Мәдениет қайраткері» төсбелгісімен марапаттау екі мәрте жүргізілмейді.

## Белгінің сипаттамасы
Төсбелгі шығыршықпен біріктірілген медал және металлды таған түрінде жасалады.

Медаль диаметрі 25 мм дөңгелек пішінді және көк эмальмен көмкерілген аясында сегіз алтын гүл күлтесі бар ашылмалы гүл түрінде болып келеді. Гүлдің ортасында көк эмальдан жасалған шеңберде Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы рәміздерінің үзіндісі — сәулелері бар күн бейнеленген. Күн бейнеленген шеңбер қою көк түсті эмаль қайымасымен жиектеледі, оның бойында алтын әріптермен «Мәдениет қайраткері» деген жазу жазылған.

Өлшемі 24х15 мм болып келетін таған, пішіні төртбұрышты, көгілдір ақық түсті эпоксидті эмалмен қапталған (Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының түсі), тағанның ішкі жағы ою-өрнекпен безендірілген.

## Сілтеме
* «Қазақстан Республикасы Үкіметінің құрылымына кіретін кейбір мемлекеттік органдардың ведомстволық наградалары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 15 желтоқсандағы № 1539 Қаулысы.

Санат:Қазақстан марапаттары
Метрополитан дивизионы (ҰХЛ)

Ұлттық хоккей лигасының **Метрополитан дивизионы** () 2013 жылы лиганың қайта құрылымдалуының аясында Шығыс конференциясындағы екі дивизионның бірі ретінде құрылды. Бұл дивизион бастапқы Атланттық дивизионның және Оңтүстік-Шығыс дивизионының екі мұрагерінің бірі болып табылады. Оның алты командасы 1981–1993 жылдары Патрик дивизионында бірге ойнаған (бірі 1982 жылы қосылды). Бұл ҰХЛ-дағы канадалық командасы жоқ жалғыз дивизион, ал бес команда Нью-Йорк аймағында немесе Пенсильванияда орналасқан, қалған үшеуі Солтүстік Каролинада, Огайода және Вашингтонда (Колумбия округінде) орналасқан.

## Дивизион құрамы
### 2013–қазіргі кезге дейін
* Вашингтон Кэпиталз
* Каролина Харрикейнз
* Коламбус Блю Джекетс
* Нью-Джерси Девилз
* Нью-Йорк Айлендерс
* Нью-Йорк Рейнджерс
* Питтсбург Пингвинз
* Филадельфия Флайерз

## Стэнли кубогының жеңімпаздары
* 2016 – Питтсбург Пингвинз
* 2017 – Питтсбург Пингвинз
* 2018 – Вашингтон Кэпиталз

## Дивизион чемпиондары
* 2014 – Питтсбург Пингвинз (51–24–7, 109 ұпай)
* 2015 – Нью-Йорк Рейнджерс (53–22–7, 113 ұпай)
* 2016 – Вашингтон Кэпиталз (56–18–8, 120 ұпай)
* 2017 – Вашингтон Кэпиталз (55–19–8, 118 ұпай)
* 2018 – Вашингтон Кэпиталз (49–26–7, 105 ұпай)
* 2019 – Вашингтон Кэпиталз (48–26–8, 104 ұпай)
* 2020 – Вашингтон Кэпиталз (41–20–8, 90 ұпай)
* 2021 – бұл маусымда дивизион таратылды
* 2022 – Каролина Харрикейнз (54–20–8, 116 ұпай)
* 2023 – Каролина Харрикейнз (52–21–9, 113 ұпай)
* 2024 – Нью-Йорк Рейнджерс (55–23–4, 114 ұпай)

## Президенттер кубогының жеңімпаздары
* 2015 – Нью-Йорк Рейнджерс
* 2016 – Вашингтон Кэпиталз
* 2017 – Вашингтон Кэпиталз
* 2024 – Нью-Йорк Рейнджерс

## Дереккөздер

Санат:Ұлттық Хоккей Лигасы
Футболдан Испания суперкубогы 2024/25

**[[Футболдан Испания суперкубогы]] 2024/25** (, , ) — турнирдің 41-ші жарысы. Матчтардың бәрі Жидда қаласында өтті.
## Қатысушылар

## Матчтар
### Жартылай финал

----

### Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Испания суперкубогы
Санат:2024 жылғы футбол
Ықылас Ожайұлы

**Ықылас Ожайұлы** – журналист, ақын, әнші. "Әдебиет" порталының бас редакторы.
 
## Өмірбаяны
Ықылас Ожайұлы 1981 жылы дүниеге келген. 1999-2004 жылдары Л.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетін «Халықаралық журналистика» мамандығы бойынша тәмамдаған. Республикалық  «Жас алаш», «Нұр-Астана» газеттерінің тілшісі сондай-ақ,  «Сарыарқа»  журналының бас редактор  болып қызмет атқарған.

2010-2019 жылдар аралығында Л.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің «Журналистика және саясаттану» факультетінде оқытушы болып қызмет істеді. Қазір «Qazcontent» АҚ Республикалық «Әдебиет порталының» бас редакторы.

**«Адырна»,  «Семсердің жүзіне өскен гүл»** поэзия жинақтары мен **«Еркін ойлау немесе көне қағидаларды қирату»** секілді ғылыми-танымдық  кітаптардың авторы.

1918 жылғы  «Абай» журналына арналған **«Алаш көсемсөзі»**  сегізінші томының шығарушысы.

I Халықаралық «Рух» әдеби байқауының  Гран-при иегері.

Халықаралық «Шабыт» фестивалінің  «Журналистика», және «Поэзия»  номинациясы бойынша лауреаты.

## Сыртқы сілтемелер
* Adebiportal.kz - Ықылас Ожайұлы
* ҚАТЕЛІК - ЫҚЫЛАС ОЖАЙҰЛЫ / ДІНДЕ ИСІ АДАМЗАТТЫҚ ТҮСІНІК ЖОҚ

Санат:Ақындар
Санат:Қазақстан ақындары
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Қазақстан әншілері