open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жеңіс даңғылы (Астана)

**Жеңіс даңғылы**. Бұрынғы атауы Победа даңғылы. Жеңіс даңғылы Т. Рысқұлов көшесінен басталып, І. Есенберлин көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдарын және Кенесары, Т.Бигелдинов, С.Сейфуллин, Ә.Жангелдин, Мәскеу, Ә. Молдағұлова, Ы. Алтынсарин көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы 3304,4м.

Жеңіс - қырғын соғыста жауды жеңіп, тізе бүктіріп, толық жеңіске ие болушылық. Кеңес Одағы 1945 жылы Германия мен оның одақтастарының басқыншылығына қарсы шығып, жеңіске жетті. Германияның негізгі мақсаты Барбаросса жоспары бойынша КСРО-ны жою еді. Мамырдың 8-інен 9-ына қараған түні герман жоғары командованиесінің өкілдері Германияның сөзсіз тізе бүккені туралы актіге қол қойды. Рейхстагқа бірінші болып лейтенант Р. Қошқарбаев пен қатардағы жауынгер Г.Булатов ту тікті. 9-мамыр Жеңіс күні болып жарияланды.

Бұл даңғылда ҚР Қаржы министрлігі, Қазақ ұлттық музыка академиясы, *«[[Қазақстан темір жолы|Қазақстан теміржолы]]»* ұлттық компаниясы, С.Сейфуллин атындағы агротехникалық университет орналасқан

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Рия

**Рия**- екіжүзділік, риякерлік *«дегендердің»* (жерде мені жомарт десін, діндар десін, зиялы десін дегендерді) халі. Исламда Хақ Аллаһ) ризасы үшін жасалмаған ықылассыз, көңілсіз істер мен ғибадаттарды айтады. Рияның антонимі ықылас. Исламда ғибадатының мәні, рухы, ықылас.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Есіл көшесі (Астана)

thumb|300px|Есілдің жағалауы
Бұрынғы атауы №13 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Есіл көшесі Абылай хан даңғылынан басталып, Хантау, Қаратау, Қозыбасы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1232,5 м.

Есіл - Ертіс өзенінің сол жақ саласы. Қазақстанның Қарағанды, Ақмола, Солтүстік Қазақстан облыстары және Ресейдің Түмен, Омбы облыстары жерінен өтеді. Жалпы ұзындығы - 2450 шақырым. Қазақстан жеріндегі ұзындығы - 1607 шақырым. Сарыарқаның солтүстік бөлігіндегі Нияз тауының батыс беткейінен басталып, Омбы облысындағы Усть-Ишим ауылының тұсында Ертіс өзеніне құяды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Қабанбай батыр даңғылы (Астана)

thumb|250px|«ҚазМұнайГаз»
thumb|250px|Қабанбай батыр даңғылындағы «Триумф-Астана» тұрғын үй кешені.
**Қабанбай батыр даңғылы** — Достық, Тәуелсіздік, Сарайшық, С. Қожанұлы, Атасу, Қорғалжын тасжолы, Қалқаман көшелерін қиып өтіп, А. Бараев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 16093м.

Қабанбай батыр (1692-1770) - қазақ қолын бастаған ержүрек қолбасшы, даңқты батыр. Азан шақырып қойылған есімі - Ерасыл. Жылқыға щапқан жабайы қабандарды жайратып, «Қабан батыр» атанған. Қазақ халқының жоңғар шапқыншылығына қарсы күресінде ерекше ерлік көрсетіп, талантты қолбасшы ретінде аты шыққан. 1730 жылы Аңырақай-Алакөл шайқасына, кейін, Шыңғыстау, Ертіс бойындағы шайқастарға қатысып, Абылай ханның бас батырларының біріне айналады. Шыңғыстаудағы Шаған шайқасында ақбоз атпен топ жарып, жауға шапқаны үшін *«[[Дарабоз]]»* атанады. Жазушы Қ. Жүмаділовтің Қабанбай батыр туралы «Дарабоз» атты тарихи романы бар.

Бұл даңғылда Ұлттық ғылыми медициналық орталықтың кардиохирургиялық клиникасы, *«[[ҚазМұнайГаз]]»* ұлттық компаниясы, Қазақстан-Ресей университеті, *«[[Астаналық цирк]]»*, *«[[Салтанат сарайы]]»* орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Федосеев көшесі (Алматы)

right|thumb|Николай Евграфович Федосеев
Көшеге 1918 жылдың қазанында Ресейдегі революциялық қозғалыс белсенділерінің бірі Николай Евграфович Федосеевтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 № 27 шешімі) берілген. Федосеев Николай Евграфович (1869-1948) Ресейдің Киров облысында дүниеге келген.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Высоковольтная көшесі. Көшенің ұзындығы - **950 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сіңбе су

Өтімді таужынысқа (мәселен, құмтастарға,
жарықшақты әктастарға, т.с.с.) сүзбелене сіңуі нәтижесінде қалыптасатын,
негізінен алғанда атмосферада туындаған сулар есебінен құралған жерасты суы.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Әзірбаев атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақ ән өнерінің хас шебері, халық ақыны, әнші, композитор, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген қайраткері Кенен Әзірбаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09. 1981 №18/458 шешімі) берілген. Кенен Әзірбаев (1884-1976) Жамбыл облысының Қордай ауданында дүниеге келген. Ол - «Бозторғай», «Базар-Назар», «Көкшолақ» т.б. халық арасына кең тараған әндердің авторы.

Көше Медеу ауданының Горный Гигант кентінде орналасқан. Бұрынғы атауы - Ленин көшесі. Көшенің ұзындығы - 1140 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Әйтеке би атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың атақты үш биінің бірі, Тәуке ханның кеңесшісі, әйгілі сөз шебері, қазақ халқының жоңғарларға қарсы күресін ұйымдастырушылардың бірі, қазақтың тұңғыш заңнамалық құжаты «Жеті Жарғыны» дайындаушылардың бірі, Кіші жүздің биі Әйтеке Байбекұлының есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.07.1992 № 294 шешімі) берілген. Әйтеке би Бәйбекұлы (1644-1700) Батыс Қазақстанда дүниеге келген.

Көше Орталық демалыс паркінен басталып, Әйтиев көшесіне барып тіреледі. Әуезов, Алмалы, Жетісу, Түрксіб, Медеу аудандарын қиып өтеді. Қалдаяқов, Төлебаев, Фурманов, Панфилов, Желтоқсан, Наурызбай батыр, Байтұрсынов, Шарипов, Қожамқұлов, Байзақов, Мирзоян, Мұратбаев, Нұрмақов көшелері және Сейфуллин, Абылай хан даңғылдарымен қиылысады.

Көшенің бұрынғы атаулары: 
*Октябрьская; 
*19 ақпан; 
*Балқаш көшелері.

Көшенін ұзындығы-4900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жүсіпбек Аймауытов көшесі (Астана)

[thumb|150px|[Жүсіпбек Аймауытов]]
**Жүсіпбек Аймауытов көшесі** Сәкен Сейфуллин көшесінен басталып, Ықылас Дүкенұлы көшесінде аяқталады. Қарағанды, Әлібі Жангелдин, Иван Панфилов көшелерімен, Бөгенбай батыр даңғылын қиып өтеді. Ұзындығы - 1100,9 м.

Жүсіпбек Аймауытов (1889-1931) - жазушы, драматург, аудармашы, зерттеуші, публицист. «Қартқожа», «Ақбілек» романдары мен «Күнікейдің жазығы» повесі, «Шернияз», «Ел қорғаны», «Мансапқорлар» пьесаларының авторы.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Стаханов атындағы көше (Алматы)

thumb
**Стаханов атындағы көше**. 
Көшеге XIX ғасырдың I жартысында өндіріс орындарында социалистік жарысты бастама
етіп көтерген, әйгілі Стаханов қозғалысының көшбасшысы шахтер Алексей Стахановтың есімі
(1956 жылы) берілген.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Әйтиев атындағы көше (Алматы)

Көшеге мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақ КСР-інің тұңғыш Конституциясы авторларының бірі Әбдірахман Әйтиевтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 15.01. 1970 №11 шешімі) берілген. Әйтиев Әбдірахман (1886-1936) Орал уезінде Теректі болысында дүниеге келген.

Көше Алмалы ауданында орналасқан. Солтүстіктен оңтүстікке қарай Гоголь көшесінен басталып, Сәтпаев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Төле би, Гоголь, Жамбыл көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - 4-ші линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 2600 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Қазыбаев атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Қазыбаев атындағы көше (Алматы)** Көшеге мемлекет қайраткері, жазушы, публицист - Кәкімжан Қазыбаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімінің 03.03.2000 №219 қаулысы) берілген. Кәкімжан
Қазыбаев Талдықорған облысы, Сарқанд ауданы, Бақалы ауылында дүниеге келген. Оның «Кереген кек» повесі, «Ызғар», т.б. романдары мен таңдамалы шығармалары жарық көрген. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 450 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Федченко көшесі (Алматы)

right|thumb|Алексей Павлович Федченко
Көшеге Орта Азияны зерттеген орыс ғалымы, саяхатшы Алексей Павлович Федченконың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 17.12.1958  № ЗЗ шешімі) берілген. Федченко Алексей Павлович (1844-1873) Иркутскіде дүниеге келген. Ол Алтай алабының жоталары мен Ленин шыңын ашқан.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - **750 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жаһанша Досмұхамедов көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Литейный көшесі. Жаһанша Досмұхамедұлы көшесі Ақжол көшесінен басталып, Жетіген көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 1501 м.

Жаһанша Досмұхамедұлы (1886-1932) - Алаш қозғалысының қайраткері, заңгер. Ресейдегі Ақпан төңкерісінен (1917 жыл, ақпан) кейін болған қоғамдық-саяси өзгерістер кезінде облыстық жалпы-қазақ сиездерін өткізуге белсене араласты. Орал облысы қазақ комитетінің төрағасы болды. 1917 жылы мамырла Мәскеуде өткен Бүкілресейлік мұсылмандар сиезіне қатысып, Бүкілресейлік мұсылмандар кеңесі төрағасының орынбасары болып сайланды. Уақытша үкіметтің құрылтай жиналысы туралы заң жобасын дайындайтын мемлекеттік кеңестің мүшесі болды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Макаренко атындағы көше (Алматы)

right|180px
**Макаренко атындағы көше** - Көшеге ұлы педагог, жазушы Антон Семенович Макаренконың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 24.02.1954 #5 шешімі) берілді. Макаренко Антон Семенович (1888-1939) Суминск облысында дүниеге келген. Ол - «Педагогическая поэма», «Флаги на башнях», «Марш 30 года»,
Книга для родителей» шығармаларының авторы. 
## Орналасқан жер
Көше Жетісу ауданында орналасқан. 
* Көшенін ұзындығы - 650 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жинақталған сатылымдар

**Жинақталған сатылымдар** - бас компания кәсіпорыңдарының, олардың серіктес және ассоцияланған фирмаларының
тауарлары мен қызметін олардан өзара алмасқан (топ ішіндегі) тауарларын шегеріп тастағаннан кейінгі
сатылымдар. Жинақталған сатылымдарға 50% және одан да артық бақыланатын серіктес фирмалардың сатылымдары толық жатады. Ассоцияланған фирмалардың сатылымдары көп ретте олардың капиталға қосқан үлесіне қарай анықталады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Кенже би күмбезі

**Кенже би күмбезі**. Қарқаралы ауданы Томар ауылынан Доғалан мекені бағытына қарай 25 км жерде Қаражон өзенінің бойында, Ойқұдық деген жерде орналасқан. Бұл күмбезді жергілікті халық Ақбейіт деп те атайды. Себебі құрылыс материалының құрамындағы ақ балшықтың бар екенін алыстан байқауға болады. Күмбез өте аумақты. Оның жан қабырталарының ұзындығы 16 м, ал алдыңғы бет жағы 14 м, қабырғасының қалындығы 0,5 м, қосымша бөліктің биіктігі 1,5 м. Кіреберіс есігі төртбұрышты биіктігі 1,3 м, ені 0,8 м. Күмбездің екі жақ бұрышынан екі құлақ шығарылған биіктігі 3 м жуық. Негізгі күмбез төртбұрышты, алдыңғы беткі жағы шатырлы-жабынды биіктігі 5,5 м, жан қабырғасы 6 м, алдыңғы қабырғасы 8 м, қабырғасының қалыңдығы 0,8 м, терезенің жақтауына, есіктің маңдайшасына ағаш қолданылған.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Санат:Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Мағжан Жұмабаев даңғылы (Астана)

thumb|300px|Мағжан Жұмабаев даңғылындағы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Студенттер үйі»
**Мағжан  Жұмабаев даңғылы**. Бұрынғы атауы М. Жұмабаев көшесі және №1 даңғыл. М. Жұмабаев даңғылы Абылай хан даңғылынан басталып, Айнакөл көшесінде аяқталады. Б. Момышұлы даңғылын және Қажымұқан, М.Төлебаев, Сұлутөбе, Талғар, Обаған, Жанкент, Балқантау, Таскескен көшелерін қиып өтіп. Ұзындығы - 3197м.

Мағжан Жұмабаев (1893-1938) - Алаш қозғалысының қайраткері, ақын, қазақ әдебиетінің аса көрнекті өкілі. Медреседе оқып, Шығыс халықтарының тарихын, Фирдоуси, Сағди, Хафиз, Низами секілді шығыс ақындарының дастандарын оқып үйренді. 1912 жылы ақынның Қазанда ақынның «Шолпан» атты түңғыш өлеңдер жинағы басылып шығады. Ақын Ә. Бөкейхан, А. Байтұрсынов, М. Дулатов секілді Алаш қайраткерлерімен бірге «Қазақ» газетіне өз өлеңдерін жариялап отырады.
М. Жұмабаев тұңғыш өлеңінен бастап әлеуметтік тақырыпқа ден қойып, ағартушылық, ұлт-азаттық, демократияшыл бағытты үстанды. Ол Абай поэзиясының өшпес маңызын бірден танып, оны «хакім» деп атады. М. Жұмабаев «Қазағым», «Мен жастарға сенемін», «Қазақ тілі», «Тұркістан», т.б. өлеңдердің және «Батыр Баян», «Қойлыбайдың қобызы» атты дастандардың авторы.

Бұл даңғылда Еуразия гуманитарлық институты, *«Арасан»* демалыс орталығы, А.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің *«[[Студенттер үйі]]»* орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Әлмерек абыз атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың әулие тұтқан адамдарының бірі, халық арасында Әлмерек абыз атанған айтулы тұлғаның есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 № 138 шешімі мен Алматы қаласы
әкімдігінің 4.04.2005 № 2/184 қаулысы) берілген.

Көше Әуезов ауданындағы «Шаңырақ-4» ықшамауданында орналасқан. Дархан, Заңғар,
Қожаханов, Бәйтерек, Еркіндік, Ынтымақ, Жаңа ғасыр, Жерұйық, Шұғыла көшелері мен қиылысады.
Бұрынғы атауы - 1-ші линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 1100 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Қалдаяқов көшесі (Алматы)

right|thumb Көшеге XX ғасырдағы қазақтың ұлы композиторы, Қазақстан Республикасының халық әртісі, Қазақ вальсінің падишасы» Шәмші Қалдаяқовтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 02.07.1997 № 31 шешімі) берілді. Қалдаяқов Шәмші (1930-1992) Түркістан облысы Отырар ауданында дүниеге келген. Оның барлық әндері халық арасына кең таралған. Шәмшінің әндері ешқашан Мәнін жоймайтын құнды мұра, асыл өнер қалпында қала бермек. ІІІәмші «Қаракөз», «Сыр сүлуы», Қуаныш вальсі» т.б. ондаған әндердің авторы. Көше Медеу ауданында орналасқан. Екі бағытты жол болып есептеледі. Мақатаев көшесінен басталып, Қабанбай батыр көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: а) Казначейская; ә) 8-ші март көшелері. Көшенін ұзындығы - 2100 метр. Көше бойында Жамбыл атындағы Қазақ Мемлекетік филармониясы, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік симфониялық оркестрі, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік үрмелі аспаптар оркестрі, «Отырар Сазы» Мемлекеттік фольклорлық-этнографиялық оркестрі секілді өнер ордалары, сонымен қатар Республикалық медицина колледжі орналасқан.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Рушанийа

**Рушанийа**  *(ауған-парсыша рошани)* - рошаншылар, шәкірттері мен ізбасарлары арасында Пир-и Рошан (қауымы атауы осыдан шыққан) деп атаған, Баязит Ансари (1525 - 72) негізін  қадаған мұсылмандық қауымының атауы. Рушанийа  қауымы XVI ғ-дан бастап, көптеген ауған тайпалары арасына тарады. Ауған феодалдары мен моғолдарға қарсы 100 ғ-ға жуық уақытқа, XVII ғ-дың 40-жылдарының басына дейін созылған халық  қозғалысы Рушанийаның діни астарын жамылды. Рушанийа қауымы ілімінің бірқатар негізгі ережелері  *«Дін мұсылмандар»*  қағидаларынан едәуір өзгеше болды. Сондықтан бұл ілімді тудырушы мен оны жасаушылар *«діннен безгендер»* деп жариялайды. Өзінің бірқатар трактаттарында Баязит Ансаридің тұжырымдауынша бүкіл әлем, барша адамды Тәңірі жаратқан, Тәңірі алдында олардың бәрі бірдей, сондықтан да әркім оны танып-білуге, өз бойын дарытуға ұмтылуы керек деп баяндады. Құдайды тек *«құдіретті күш ретінде»* тануға болады, сондықтан да Тәңіріні бойға дарыту жолында діни жетілудің сегіз сатысы  қойылды. Ең жоғарғы төрт сатыға көтеріліп, тәңірді өз бойына дарытуға жақын деп саналған Рушанийа бірқатар шариғат шарттарынан босатылды. Ілімнің осындай ерекшеліктері, оны белсене насихаттау, сонымен бірге Баязит ауғандардың тайпа мүшелері арасында оны белсене насихаттау, сонымен бірге Баязит ауғандардың тайпа мүшелері арасында жерді неғұрлым әділ бөлуге негізделген ежелгі дәстүрін  қолдауы нәтижесінде ол көптеген Ауған тайпаларын өз жағына тарта білді. Рушанийа  қозғалысы айқын әлеуметтік сипат алды, феодализмге  қарсы бағыт  ұстады, моғолдарға  қарсы азаттық күресі түрінде өтті. Баязит, оның балалары, немересі, шөбересі, ізбасарлары бастаған Рушанийа көптеген ірі жеңістерге жетті, тайпалар арасындағы үздіксіз келіспеушіліктер әлсіреткен  қозғалыс тек XVII ғ-дың ортасына  қарай басылды, бірақ оның идеялары ауғандықтар арасында бұдан кейін де  ұзақ уақыт сақталды. Бұл идея азаттық күресінің одан әрі өрістеуіне,  ұлттық сананың көтерілуіне ықпал етті. Көрнекті ауған ақындары Арзани, Даулат, Мухлис, Баязиттің немересі Мырзахан Ансари Рошаншылар  қозғалысына белсене  қатысты. Баязит шығармалары мен Рошани ақындардың өлеңдері ауған әдебиетінің ілгері дамуы үшін берік негіз  қалады. Баязиттің  ұйкастырыла жазылған прозасы тіпті Рушанийаның идеялық дұшпандарына да тікелей әсер етті.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Конденсатогендік су

Мұнай мен газ жатындарының
қалыптасуы барысында су буларының конденсациялануына байланысты туындай
отырып, тереңірек деңгейлерде біршама мол минералданған суларға ауысуға
бейім нашар минералданған су.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Тәуелсіздік атындағы даңғылы (Астана)

thumb|300px|Тәуелсіздік даңғылындағы «Отан-Ана» монументі.
**Тәуелсіздік даңғылы**. Тәуелсіздік даңғылы Ж. Тәшенов көшесінен басталып, Қажымұқан, Б. Майлин, Б. Момышұлы даңғылын, Майқайың, Құндызды, Шертер, Ақыртас, Қарасаз көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 1095,8 м.

Тәуелсіздік — 16 желтоқсан 1991 жылы ҚР Тәуелсіздігін алған күні.

Бұл даңғылда ҚР Ішкі істер министрлігі, *«Толқын»* спорт кешені, *«Отан Ана»* монументі, *«Арыс»* қонақ үйі, *«Данияр»* қонақ үйі, *«[[Тұранәлембанк|ТұранӘлемБанк]]»* орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Физули көшесі (Алматы)

right|thumb|Мұхаммед Сүлейменоғлы Физули
Көшеге әлемге белгілі Шығыстың дарынды шайыры, әзірбайжан ақыны Мұхаммед Сүлейменоғлы Физулидің есімі (Алматы қаласы әкімінің 06.11.1996 № 288 шешімі) берілген. Мұхаммед Сүлейменоғлы Физули (1494-1556) Ирактың Кербеле қаласында дүниеге келген. Ол - әлемдік поэзияның жаубары «Ләйлі-Мәжнүн» поэмасының авторы.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары:
*а) 23 партсъезд; 
*ә) Коммунистичес-кая көшелері.

Көшенің ұзындығы - **800 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сона би

**Сона би** (Әбдірайым) Жарылғапұлы (1864-1946), өткір тілді би. Ақтоғайдың түлегі. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Тымырсқа бұтағынан шыққан. Тілі удай ащы, шағып алатын болғандықтан «Сона» деп кеткен. Қарқаралы округіндегі Темірші болысының биі болған. 1928 жылдан кейін бай болған, би болған деген айыппен сотталып айдауда болып, соғыс алдындағы жылдарда ел ге оралған. Шабанбай ауылдық аймағындағы бір бөл імше Сона би есімімен аталады.

## Дереккөздер


Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы)
Санат:Қазақ би-шешендері
Нұрғиса Тілендиев даңғылы (Астана)

**Н. Тілендиев даңғылы**. Н. Тілендиев даңғылы Астана Айналма жолынан басталып, Сарыбұлақ өзенінің көпірінде аяқталады. Баршын, Ұлытау, Қайнар, Сарыөзен, Көктал, Д. Бабатайұлы, Шұғыла, Атбасар, Ақан Сері, Ш. Бейсекова көшелерін қиып өтіп, Бөгенбай батыр даңғылына айналады. Ұзындығы - 15926,6 м.

Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев (1925-1998) - аса көрнекті композитор, белгілі дирижер, домбьфашы. ҚазКСР-нің және КСРОның халық әртісі, ҚазАСР-і Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақстанның «Халық қаһарманы». 1949-50 жылдары Алматы мемлекеттік консерваториясында, ал 1950-52 жылдары Мәскеу мемлекеттік консерваториясының дирижерлік факультетінде оқыған. 1952-61 жылдары Қазақтың мемлекеттік академиялық опера және балет театрының дирижері, 1960-64 жылдары Қазақтың мемлекеттік академиялық халық аспаптары оркестерінің бас дирижері болып қызмет атқарған. «Отырар сазы» фольклорлық этнографиялық ансамблінің көркемдік жағын басқарған. «Ата толғауы», «Махамбет», «Ақсақ құлан», «Аққу» атты увертюралардың, 400-ден астам ән мен романстардың авторы. Ол 50-ден астам драмалық спектакльдерге, 19 көркем фильмге музыка жазған.

Бұл даңғылда *«Қамқор»* техникалық қызмет көрсету орталығы, *«Эталон»* құрылыс базары, Қажымұқан атындағы спорт мектебі, Сарыарқа ауданының Халыққа қызмет көрсету орталығы орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Мәйекті көшесі (Алматы)

right|thumbКөшеге Мәйекті атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №113 шешімі мен Алматы 
қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/550 қаулысы) берілді.
Көше Түрксіб ауданындағы «Шуақты» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы  - 500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Қанахин көшесі (Алматы)

right|thumbКөшеге жазушы, қоғам қайраткері Өтебай Қанахиннің есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Қанахин Өтебай (1923-1990) Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Тәуіп мекенінде дүниеге келген. Ол әртүрлі тақырыпта «Жүрек қалауы», «Ата қоныс» т.б. роман-повестерін жазған. Көше Әуезов ауданындағы «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 180 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Рызық

**Рызық, ризк** (*көпше - арзак*)
* 1. Кұранда да - адамға Аллаһтың бөлген тіршілік рызығы, дәмі. Оның ар-Раззақ («үлестіруші», «рызық беруші») деген теңеулері осыдан шыққан.  
* 2. Диуана  қатарына жатқызылған адамдарға бөлінетін азық-түлік (*Омар өлгенде 638 ж. алғаш рет азық-түлік үлестіріліп, бұл дәстүр 18 ғ-дың ақырына дейін сақталған*). 9-10 ғ-ларда рызық көбінесе жауынгерлердің жалақысын, кейде жалпы жалақыны білдірді (*мысалы, Орта Азияда Самани әулеті тұсында*). Мысырда 12-15 ғ-ларда белгілі бір егістік танабынан бөлінетін заттай ақы, жалпы қордан алынатын табыс осыдан шыққан. 16 ғ-да Осман империясында табыс келтіретін егістік танабын, дәлірек айтқанда уақф жерлерін рызық деп атады.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Қойнауқаттық (қойнауқатаралық) су

Екі сутіректі қойнауқат аралығына орналасқан сулы койнауқатқа шоғырланатын жер асты суы. Сулы  қойнауқат толық қаныққан жагдайда су шоғыры қатты сығылған күйде болуы мүмкін, ал бұл қабат жартылай қанықса, су қысымы да біршама төмен болмақ.

Қойнауқат табанындағы және оның жабынындағы сутірек тау жынысытармен
шектеле отырып, олардың аралығындағы тау жынысы қойнауқатына шоғырланған
гравитациялық су түрі. Сүзбелену режимі арындылықпен сипатталады. Мұнай
өндірісінде қойнауқаттық су термині өзінің тар мағынасында да қолданылады. Бұл жағдайда қойнауқаттық су нақтылы мұнайлы қойнауқаттың өзіне шоғырланады.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Жамбыл Жабаев көшесі (Астана)

[thumb|200px|[Жамбыл Жабаев]]
**Жамбыл Жабаев көшесі** «Железнодорожный» тұрғын алабындағы көше. Қарағанды-Астана трассасынан басталып, Ақмешіт, Иманақ, Екібастұз, Керегетас көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 3973 м.

Жамбыл Жабаев (1846-1945) - ұлы ақын, жыршы. Жамбылдық Жаныс, Айкүміс, Сара, Сарбас, Құлмамбет, Доспамбет, Шашубаймен айтысқан айтыстары қазақ әдебиетінің алтын қорына қосылды. Жамбыл Ленин, Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен марапатталды. Қазақ халқы Жамбылдың 100 жылдық, 125 жылдық, 150 жылдық тойларын халықаралық деңгейде салтанатты түрде атап өтті.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Көмбеленген су

**Көмбеленген су** - жер бетінен толық қалыптасқан тау жыныстарға сіңбеленген, кейінірек осы аймақтың ойысуы салдарынан түзілген
тау жыныстардың жаңа қабаттармен көмкеріле көмілген су.

## Дереккөздер

Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Жанайдар Жирентаев көшесі (Астана)

**Жанайдар Жирентаев көшесі** Қажымұқан көшесінен басталады. Ұзындығы - 850,5 м.

Жанайдар Жирентаев (1994 жылы қайтыс болған) -интернационалист-жауынгер, полиция лейтенанты. 1994 жылдың ақпан айында қылмысты топқа қарсы қызметтес міндетін өтеу үстінде қаза тапқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Нұрғали Түйтебайұлы Кенжетаев

**Нұрғали Түйтебайұлы Кенжетаев** (1938-2000), ауыл шаруашылық өндірісін ұйымдастырушы, Жаңаарқаның түлегі. Ақмола қаласында кооператив техникумын бітірген (1958). 1958-1992 жылдары Жаңаарка ауданының «Ортау», «Жеңіс», Карл Маркс атындағы кеншарда, «Рассвет» кеңшарларында аға бухгалтерден директорға дейінгі еңбек жолынан өтті. 1992 жылдан «Жеңіс» кеңшарының (1995 жылдан «Жеңіс» АҚ) директоры, кейін АҚ президенті болды. Осы шаруашылықтарды басқару, ұйымдастыру барысында Кенжетаев ізденімпаз, жаңашыл басшы екенін танытты. «Жеңіс» кеңшарында асыл тұқымды қой шаруашылығын өркендету ісіне бар күш-жігерін жұмсады. Жаппай тарату, қайта құру кезеңінде «Жеңіс» асыл тұқымды қой зауыты болып, ұйыған шаруашылықтың іргесінің бұзылмай қалуы ең алдымен Кенжетаевтың, оны қолдай білген жергілікті басшылардың ерлігі еді. Акционерлік қоғам 1995 жылы 17 миллион теңге, 1996 жылы 14 миллион теңге пайла келтірді. Кенжетаев істің экономикалық пайда келтіретін тиімді жағына баса назар аударуды басты мәселе деп білетін білгір ұйымдастырушы бола білді. «Кұрмет Белгісі» орденімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1938 жылы туғандар
Санат:2000 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Республика даңғылы (Астана)

thumb|300px|Республика даңғылындағы «Хабар» агенттігі.
**Республика даңғылы**. Республика даңғылы Ж. Тәшенов көшесінен басталып, И. Гете көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдарыын және Әубәкір Ысмайылов, Жәнібек тархан, Ағыбай батыр, А. Иманов, Кенесары, Отырар, С. Сейфуллин, Ә. Жангелдин, Ы. Дүкенұлы, Ә. Молдағұлова, І. Есенберлин көшелерін қиып өтеді. Үзындығы - 4159 м.

Қазақстан Республикасы - Еуразия құрлығында орналасқан мемлекет. Астанасы - Астана қаласы. Әкімшілік жағынан 14 облыстан және республикалық маңызы бар 2 қаладан тұрады. Ұлттық валютасы теңге.

Бұл даңғылда Қазіргі заманғы өнер мұражайы, ҚР Президенттік мәдениет орталығы, *«Есіл»* сауда үйі, *«[[Хабар агенттігі|Хабар]]»* телекомпаниясы, *«[[Халық Банк]]»*, *«Абай»* қонақ үйі, *«Жастар»* сарайы, Сарыарқа ауданының Халыққа қызмет көрсету орталығы орналасқан.
## Тақырыпқа байланысты
* Республика даңғылы (Қарағанды)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Филатов көшесі (Алматы)

right|thumb|Владимир Петрович Филатов
Көшеге орыс офтальмологы, хирург, Украина медицина академиясы мен Ғылым академиясының академигі, Социалистік Еңбек Ері Владимир Петрович Филатовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 № 31 шешімі) берілген. Филатов Владимир Петрович (1875-1956) Ресейдің Пенза облысындағы Михайловна елді мекенінде дүниеге келген. Ғалымның көру қабілетін жақсарту, көз қабықшасы трансплантация еңбектері әлемдік медицина ғылымына үлкен жетістік әкелді.

Көше Жетісу, Түрксіб аудандарында орналасқан. Рысқұлов даңғылы, Шилов, Александров көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - **1000 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Мәметова көшесі (Алматы)

right|thumbКөшеге Кеңес Одағының Батыры Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметованың есімі 1957 жылы берілді. 

Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова (1922-1943) Орал облысында (қазіргі Батыс Қазақстан облысы) 
дүниеге келген. Көше бойында Қазақстан Республикасының Бас мешіті, Ғ.Мүсірепов
атындағы жастар мен балалар театры, «Шығыс эксперсі» мейрамханасы, т.б. орналасқан.

Көше Медеу, Жетісу аудандарында орналасқан. Нүсіпбеков көшесінен басталып, Сейфуллин даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Пушкин, Фурманов, Абылай хан, Наурызбай батыр көшелерін қиып өтеді. 

Бұрынғы атауы - Илииская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1650 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Соналы

**Елді мекендер:**

* Соналы – Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданындағы ауыл. 
* Соналы – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл. 
* Соналы – Қостанай облысы Сарыкөл ауданындағы ауыл.

**Өзен:**

Соналы – Нұра алабындағы өзен.
Фонвизин көшесі (Алматы)

right|thumb|Владимир Петрович Филатов
Көшеге орыс жазушысы, драматург Денис Иванович Фонвизиннің (1744-1792) есімі (1956 жылы) берілген. Ол - белгілі «Недоросль» комедиясының авторы.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - **500 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Серіктес су

Өнімді қойнауқаттан мұнаймен және газбен
бірге өндіріліп алынатын су.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Әлібекұлы атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақ тарихында өзіндік орны бар, қазақ жерін Қоқан хандығының езгісінен азат ету үшін күрескен батыр, ержүрек тұлға Сыпатай Әлібекұлының есімі берілген. Сыпатай Әлібекұлы (1782-1868) - XIX ғасырдың 1 жартысындағы қоқандықтардың елге көрсеткен зорлық-зомбылығына қарсы күрескен батыр.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1300 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Қазыбеков атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Қазыбеков атындағы көше (Алматы)** Көшеге Социалистік Еңбек Ері, екі рет Ленин ордені, Еңбек Қызыл Ту, Құрмет белгісі ордендерінің иегері, КСРО-ның Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасының құрметті құрылысшысы - Мұстафа Қазыбековтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №22/139 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің
ұзындығы - 1600 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы (Алматы)

нобай|оңға|Назарбаев даңғылы, 2009 жыл

**Нұрсұлтан Назарбаев** — Алматы қаласында орналасқан даңғыл.

Көше Жетісу, Алмалы, Бостандық аудандарында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, таулы қыраттағы Қажымұқан көшесіне дейін созылады. Төле би, Тимирязев Мәметов, Молдағұлов, Мақатаев, Қазыбек би, Бөгенбай батыр, Жамбыл, Шевченко, Құрманғазы, Сәтбаев атындағы көшелермен қиылысады. Көшенің ұзындығы — 6050 метр.

Көше бойында Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ғимараты, Алматы әкімдігі, «Универсам», «Алтын» «Гаухар», «Мұхит», «Рамстор» сауда орталықтары орналасқан.

## Тарихы
XIX ғасырдың екінші жартысында Верныйдың **Лепсі көшесі** құрылды. 1921 жылғы 8 маусымда көшеде Қосшы Одағы құрылды да, сол себептен көше **8 маусым көшесі** атанды.

1920 жылдардың екінші жартысында көше жазушы Дмитрий Фурманов құрметіне аталды да, ол **Фурманов көшесі** делінді.

2017 жылғы 30 қарашада көше саясаткер Нұрсұлтан Назарбаев құрметіне аталды. 

## Дереккөздер

Санат:Алматы көшелері
Санат:Нұрсұлтан Назарбаев атындағы нысандар
Бағаналы көшесі (Астана)

**Бағаналы көшесі** - бұрынғы атауы № 45 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ ). Бағаналы көшесі Талғар көшесінен басталып, Жанкент көшесінде аяқталады. Обаған көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 614,2 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Әлімжанов атындағы көше (Алматы)

Көшеге қоғам және мемлекет қайраткері, Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттік және Халықаралық сыйлықтардың иегері Әнуар Әлімжановтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.05.1996 № 129 шешімі) берілген. Әлімжанов Әнуар Тұрлыбекұлы Талдықорған облысының Сарқант ауданы Қарлығаш ауылында дүниеге келген. «Махамбеттің жебесі», «Отырардан жеткен сый», «Қуғыншылар» шығармаларының авторы. «Қазақфильм» киностудиясы мен «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы, Қазақстан және КСРО Жазушылар Одағы басқармасының хатшысы қызметтерін атқарған.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Желтоқсан, Фурманов, Панфилов, Қонаев, Уәлиханов, Пушкин көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атаулары: 
*Жас коммунарлар; 
*Училищная; б)Гостинодворская. Кешенін ұзындық - 2300 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Мәскеу көшесі (Алматы)

right|thumbКөшеге Ресей Федерациясының астанасы, батыр-қала, Мәскеу облысының орталығының атауы 
1956 жылы берілген. Мәскеу қаласы жайлы алғашқы деректер 1147 жылғы жазбаларда айтылады.
Көше Жетісу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Берік байламды су

Минералдық түйірлердің сыртқы
жазықтығында бірнеше молекуладан тұратын өте жұқа қабықтар құрай отырып,
1000 МПа-ға дейінгі қысыммен ұсталып тұратын, өзінің физикалық қасиеттері
жағынан қатты денелерге жақын, қайнау температурасы 78°С мөлшеріндегі су.
Синонимдері— "адсорбциялық су", *гигроскоптық су*.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Сопақсор (көлі)

**Сопақсор** – Қарағанды облысы Абай ауданының солтүстік батыс жағында, Есенгелді ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км жерде, теңіз деңгейінен 426,4 м биіктікте орналасқан. 

## Гидрографикасы
Көл айдынының ауданы 5,2 км2, ұзындығы 3,6 км, енді жері 1,4 км, терең жері 0,5 м. Көлемі 1,02 млн м3. Жағалауының ұзындығы 10,8 км. Су жиналатын алабы 111 км2. Түбі лайлы. Лайының түсі қара, күкіртті сутек иісін шығарады. Жағалауы жазық, жағалауды бойлап селдір құрақ өседі. Көктемгі қар суынан толысады. Солтүстік батыс жағынан Малай өзені құяды. Суы ашқылтым, кермек, негізінен мал суару үшін пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) көлдері
Әлімқұлов атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың аса, талантты жазушысы, сарабдал сыншы, ақын Тәкен Әлімқұловтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген. Тәкен Әлімқұлов (1918-1987) Түркістан облысының Созақ ауданында дүниеге келген. Ол - «Жол», «Жазғы жаңбыр», «Туған ауылда», «Кертолғау», «Сұр қыран» т.б. жинақтардың авторы. Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Қасым Шәрипов көшесінен Бағаев көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: 
*10-шы көше, 
*Жаңа 1-ші көше.

Көшенің ұзындығы - 700 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Хакімжанова көшесі (Алматы)

right|thumb|Мәриям Хакімжанова
Көшеге қазақтың белгілі ақын қызы, аудармашы, Қазақстанның халық жазушысы, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Мәриям Хакімжанованың есімі (Алматы қалалық мәслихатының 02.08.2008  № 129 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.08.2008 № 3/558 қаулысы) берілген.

**Хакімжанова Мәриям** (1906-2006) Қостанай облысында дүниеге келген. Ол «Әйел теңдігі» журналында әдеби қызметкер, жауапты хатшы, Қазақстан Жазушылар одағында бөлім бастығы, Қазақ Мемлекеттік көркем әдебиет баспасында жауапты қызметтер атқарған.

Көше Әуезов ауданындағы «Алты Алаш» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - **470 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Дербес су

Қойнауқаттық жағдайда яки жерасты жағдайында
өзінің сұйық күйін сақтаған су. Капиллярлық су және гравитациялық су болып
екі түрге бөлінеді.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Қазыбек би көшесі (Алматы)

thumb|right|200px **Қазыбек би көшесі (Алматы)** Көшеге Орта жүздің атақты биі, Тәуке хан мен Абылай ханның кеңесшісі, сөз шебері Қаз дауысты Қазыбек бидің есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.07.1992 №294 шешімі) берілген. Қаз дауысты Қазыбек би Келдібекұлы (1667-1763) Қаратау маңында дүниеге келген. Қазақ пен қалмақ
хандықтары арасында бейбіт келісім жасауға ықпал еткен. Қазақ хандығын нығайту үшін Төле би және Әйтеке би, Қабанбай мен Бөгенбай батырлармен біріге, жоңғар шапқыншылығына қарсы күрескен. «Жеті Жарғы» Заңын дайындалуға қатысқан.
Көше шығыстан батысқа қарай Кіші Алматы өзенінен басталып, Әйтиев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Медеу және Алмалы аудандарын қиып өтеді. Бұрынғы атаулары: Губернаторская; Советская көшелері. Көшенің ұзындығы - 4900 метр. Көше бойында тарихи ғимараттар бар: Артиллеристер казармалары, Әйелдер гимназиясы, Ерлер гимназиясы, Пушкин сквері (қазіргі 28 гвардияшы-панфиловшылар саябағы) т.б. Көшеде Жамбыл, Алматы технологиялық университетінің филиалы, Абай атындағы ҚазҰПУ, «Динамо» спорт дүкені, «Мелодия» дүкені, Медеу аудандық білім департаменті, Ю.Гагарин атындағы тігін өндірістік бірлестігі, Қазақ ұлттық энциклопедиясының редакциясы, Қазақ кардиология ғылыми-зерттеу институты, Республикалық стоматология емханасының бөлімі, т.б. орналасқан.

## Көше құрылымы
Қаланың Медеу және Алмалы аудандарында орналасқан, Төле би мен Әйтеке би көшелерінің арасында, шығысында Бузурбаев көшесінен батысында Айтиев көшесіне дейін өтеді, Қалдаяқов, Қонаев, Фурманов, Панфилов көшелерін, Абылай хан даңғылын және Наурызбай батыр көшесін, Сейфуллин даңғылын, Байтурсынов, Қожамқұлов, Исаев көшелерін қиып өтеді. Шығысында көше бойымен 28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы парк аллеялары орналасқан, оның кіреберісінде Кеңес Одағының Батыры И.В. Панфиловқа ескерткіш орнатылған. Көшенің жалпы ұзындығы 4 900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Әліұлы көшесі (Алматы)

Көшеге қазақтың ұлттық өнер тарихында шертпе күйдің негізін салушылардың бірі, халық композиторы, күйші Сүгір Әліұлының есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген, даулескер Сүгір Әліұлы XIX ғасырдың екінші жартысы мен XX ғасырдың басында өмір сүрген.

Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1600 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сарыарқа даңғылы (Астана)

thumb|300px|Сарыарқа даңғылы.
**Сарыарқа даңғылы** - Астана қаласының орталық даңғылы бірі. Шығанақ көшесінен басталып, Бестерек көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдарын және Кенесары, Т. Бигелдинов, Ә. Әлімжанов, Ж. Омаров, С. Сейфуллин, Ә. Жангелдин көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 3191,5 м.

Сарыарқа - Қазақстанның орталық және шығыс бөлігін алып жатқан ұлан-ғайыр өлке. Батыс бөлігі Торгай ойпаттарынан басталып, шығыс бөлігі Тарбагатай тауына дейін 1200 шақырымға созылып жатыр. Бұл сөздің мағынасы едәуір ұлғайып, қазір «қазақ даласы», «атамекен» деген ұғымдармен қатар қолданылады.

Бұл даңғылда *«[[Хабар агенттігі|Хабар]]»* телекомпаниясы, *«Астана»* спорт кешені, Қазақ Мемлекеттік медицина академиясы, *«Алма»* сауда орталығы орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Сама

**Сама** . 
# *«Тыңдау, есту  қабілеті».* Хадис пен бірқатар шығармаларды жеткізу әдістерінің бірін білдіретін хадистану және араб мұсылман кітап мәдениетінің техникалық атауы. Сама былайша атқарылады; мұхаддис өзінің тікелей жол басшысы мен уағыз таратушыларға сүйене отырып, хадис сөздерін жатқа айтады, болмаса оқып шығады, шәкірт хадисті мұқият тыңдап есіңде сақтайды да сөзбе-сөз дауыстап  қайталап шығады, оның материалды дұрыс меңгергеніне көз жеткізген мұхаддис шәкіртіне оны балаларға үйретуге рұқсат береді. Жаңа хадисті игеру кезінде бәрі де  қайтадан басталады, шәкірті оның сөздерін жазып алуына да болады. Шығарма Сама әдісі арқылы бөлімдер бойынша оқытылады. Сама хадисті таратудың ең қолайлы әдісі болып есептелінеді, сондықтан да әдебиетте оған жасалған сілтеме өте көп кездеседі. 
#  *(түрік, сема) «тыңдау», «әндету» «рақаттана тыңдау»*. Сопылық ілімде - мистикалық өлеңдерді әндетіп айтып, бірлесіп зікір салу. Сама мистиктер тәжірибесінде IX ғ-да сопылық* «әңгімелер»* - жиналыстар (мәжілістер) көзінде өлең айту ретінде енді де, кейін әнге би мен секіру  қимылдары қосылды. Сама тәжірибесі  қатты наразылық тудырыл, көптеген «діндар» ғұламалар тарапынан айыптауға тұрарлық өткір сынға ұшырады. Самаға арналған барлық әдебиетте дерлік; «Саманы сопылықтың діни-мистикалық рәсіміне енгізу заңды ма, заңсыз ба» деген сұрақ талқылайды. Бұл мәселе жөнінде соттарды ң өз арасында - оны тікелей іске асырып жүргендердің де, сондай-ак бұл дәстүрді теріске шығарушылар ішінде де бірауыздылық болған жоқ. Әл-Худжвири мен Ахмед әл-Ғазали сияқты беделді кісілер Саманы  қорғады. Деректемелерге  қарағанда Самаға белгілі бір мінажатхана мүшелері немесе бір бауырластықтағылар ғана емес, оған сопы емес жергілікті тұрғындар да белсене  қатысқан. Музыкада ойнаушылар мен әншілер көбінесе  қарапайым адамдар болған, оларды сырттан шақырып немесе жал дап отырған. Кейін (XVII ғ-дың соңы XVII ғ-дың басында) Сама, негізінен, өзінің діни мәнін жойып, әбден машықтанып жаттыққанжәне  ұқыпты  ұйымдастырылған көрініске айналды.  Қарапайым адамдар Саманы бауырластықтың негізін салушы-қамқоршы жіберген Тәңірі рақымына ортақтасу дептаныды.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Халиуллин көшесі (Алматы)

right|thumb
Көшеге әскери-саяси басшы Хаби Халиуллиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 № 453/26 шешімі) берілген. Халиуллин Хаби (1912-1942) Орал облысында дүниеге келген. Харьков түбіндегі Ясновск орманында болған шайқаста ерлікпен қаза тапқан.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Тәтібеков, Гурилев, Чаплин, Демченко, Аяз би көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - Шевченко көшесі. Көшенің ұзындығы - **1800 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Байқадам көшесі (Астана)

**Байқадам көшесі** - бұрынғы атауы – 7-Кирпичный завод көшесі. Байқадам көшесі Ойыл көшесінен басталып, Балықты көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 66,6 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Байламды су

тау жынысы қуыстары мен кеуектерінің
жақтауларында ауырлық күші мен капиллярлық күштерден артығырақ дәрежедегі
электрлік-молекулалық күштер көмегімен жабысып тұратын жерасты суы. Байламды суда сұйық судың басты қасиеттері жоқ, оны тау жынысыты кептіру арқылы (105-110°С температурада), немесе сығымдау арқылы (300-500 МПа қысым жағдайында)
аластауға болады. Байламды судың екі түрін даралауға болады, олар: берік байламды су
(бұл суларды адсорбциялық су немесе *гигроскоптық су* деп те атайды) - тау жынысыты
қыздырғанда, иә болмаса сығымдағанда қозғалуға дәрменсіз байламды су; босаң байламды су (бұларды кейде "қабықшалық су" деп атайды) - тау жынысы түйірлерін қалыңдығы түрліше болып келетін қабықшалар түрінде көмкере отырып, сол қабықшаның қалың тұстарынан оның жұқа тұстарына қарай жылжуға қабілетті байламды су.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ геологиясы
Санат:Терминология
Санат:Геология
Тұран даңғылы (Астана)

**Тұран даңғылы** — Астана қаласының сол жағалауындағы ең үлкен көшелерінің бірі. Сарыарқа даңғылынан кейін басталып, Қабанбай батыр даңғылымен қиылысатын тұста аяқталады. Ұзындығы — 10 161 метр.

Тұран — Түркістан өлкесінің көне атауы. Тұранда түркі халықтарының арғы тегінен сыр шертетін "Алып Ер Тоңа" атты дастан дүниеге келген. VI ғасырдан бастап «Тұран» сөзі — түріктер мекендейтін жер, елдің атауы ретінде қолданыла бастаған.

Бұл даңғылда "Бақыт" неке сарайы, "Хан Шатыр" ойын-сауық орталығы, "Думан" қонақ үйі орналасқан. Сонымен қатар, "Барыс арена" мұз айдыны мен "Астана Арена" спорт кешені, "Ғашықтар" саябағы бар.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Шәкәрім Құдайбердіұлы даңғылы (Астана)

**Ш. Құдайбердіұлы даңғылы**. Бұрынғы атауы Абай даңғылының көпірден кейінгі жалғасы. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы А. Пушкин көшесінен басталып, 12-магистральда аяқталады. І.Жансүгірұлы, Мақтымқұлы, Қ. Рысқұлбеков, Ғ. Мүсірепов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 2602 м.

Шәкәрім Құдайбердіұлы (1858-1931) - ұлы ақын, ойшыл, композитор, аудармашы. Әкесінен жастай жетім қалып, немере ағасы Абайдың қолында тәрбиеленеді. Бұл жағдай Шәкәрімнің дүниеге көзқарасының қалыптасуына, ақындық шеберлігінің шыңдалуына зор әсер етті. Ол жастайынан орыс, араб, парсы, тұрік, тілдерін жетік меңгеріп, Батыс, Шығыс әдебиеттерін терең білді. Абайдың жаңашылдық дәстүрін дамытып, Абайдан кейінгі екінші реалист ақын атанды. Шәкәрім - қазақ поэзиясында оның философиялық саласын дамытқан ақьга. Ш.Құдайбердіұлы «Қалқаман-Мамыр», «Еңлік-Кебек» дастандары мен *«Айсұлу-Нартай»* поэмасын жазды. Сонымен қатар *«Түрік, қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресі», «Мұсылмандық шарты»* атты еңбектерін жарыққа шығарды.

Бұл даңғылда *«Жаңаарқа»* кинотеатры, *«Мастер»* құрылыс заттарынық орталығы орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Халид көшесі (Алматы)

right|thumb|Құрманғали Халид
Көшеге тарихшы, этнограф, 1910 жылы шыққан «Шығыстың бес мемлекеттің тарихы» атты
еңбектің авторы Құрманғали Халидтің есімі (2003 жылы) берілген. Құрманғали Халид (1846-1913)
Аягөзде дүниеге келген. Ол қазақ халқының тарихын, мәдениетін, әдебиетін, этнографиясын зерттеген.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - **1800 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Суворов атындағы көше (Алматы)

thumb
**Суворов атындағы көше**.
Көшеге Рымникс графы, итальян князі, орыс қолбасшысы, генералиссимус Александр Васильевич Суворовтың есімі (1956 жылы) берілген. Суворов Александр Васильевич (1730-1800) Мәскеуде
дүниеге келген. Суворов стратегиясымен жүргізілген ешбір соғыс жеңіліспен аяқталмаған.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Орлов көшесінен басталып, Космодемьянск көшесіне
дейінгі аралықта созылып жатыр. Кешенін ұзындығы - 1750 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Макаров атындағы көше (Алматы)

right|180px
**Макаров атындағы көше** - Көшеге орыс теңізшісі, океанограф, «Ермак» мұзжарғыш кемесімен 1899 жылы және 1901 жылы Арктикаға экспедиция жасауға басшылық еткен вице-адмирал Степан Осипович Макаровтың (1848-1904) есімі 1956 жылы берілді. 
## Орналасқан жер
Көше Қарасай ауданы аумағында орналасқан.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Байқоңыр көшесі (Астана)

**Байқоңыр көшесі**  -  «Көктал» тұрғын алабы. Байқоңыр көшесі Жаңақоныс көшесінен басталып, Болашақ, Өркен көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 1130,5 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Мәуленов көшесі (Алматы)

right|thumbКөшеге қазақ ақыны, Қазақстан Республикасының халық жазушысы, қоғам қайраткері, Ұлы
Отан соғысының ардагері Сырбай Мәуленовтің есімі (Алматы қаласы әкімінің 25.08.1994 №331
шешімі) берілген. Мәуленов Сырбай (1922-1993) Торғай облысы Жангелді ауылында дүниеге
келген. Ол Қазгослитиздат редакциясының меңгерушісі, «Қазақ әдебиеті» газеті мен «Жұлдыз»
журналының бас редакторы қызметтерін атқарған.
Көше Алмалы ауданында орналасқан. Гоголь көшесінен басталып, Абай даңғылына дейін созылып жатыр. 
Бұрынғы атаулары: Солдатская; Интернациональная көшелері. Көшенің ұзындығы -2850 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Қарақұлов атындағы көше (Алматы)

right|thumbКөшеге медицина ғылымдарының докторы, профессор, КСРО медицина ғылымдары академиясының корреспондент-мүшесі, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері Ишанқұл Қарақұловтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 № 2/139 қаулысы) берілген. Қарақұлов Ишанқұл (1909-2005) Қарақалпақ АКСР-нің Нөкіс аймағында дүниеге келген. Ол Алматы медициналық институтының кафедра меңгерушісі, Патология институтының директоры, Қазақ КСР денсаулық сақтау министрі қызметтерін атқарған.
Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Күләш Байсейітова көшесі (Астана)

**Күләш Бәйсейітова көшесі (бұрынғы [[Ахмет Байтұрсынұлы көшесі (Астана)|А. Байтұрсынұлы көшесі]]).** Күләш Байсейітова көшесі Шыңтас орамынан басталып Қарталы көшесінде аяқталады. Қарасай батыр, Конституция, М.Дулатов, Абат-Байтақ, Н.Қожахметов, М.Жәлел, Шақпақ, Фахд бен Абдулла Әзіз, Талапкер көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2447,8 м.

Күләш Бәйсейітова (1912-1957) — қазақтың әйгілі әншісі (лирика-колоратуралық сопрано), қазақ опера өнерінің негізін салушылардың бірі, қоғам қайраткері. КСРО халық әртісі (1936). КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1948-1949).  

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Суонио атындағы көше (Алматы)

**Суонио атындағы көше**.
Көшеге Қазақстанның алғашқы ұшқыштарының бірі Теодор Вильгельмович Суонионың есімі (1987 жылы) берілген. Суонио Теодор Вильгельмович (1896-1931)
Выборг маңайында дүниеге келген. 1917 жылы Азаматтық әуе шайқасына қатысқан.
Содан кейін Қазақстанда жұмыс істеп, көптеген әуе жолын бірінші ашушы болды.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Турухан көшесі. Кешенін
ұзындығы - 760 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Уральский қысқа көшесі (Астана)

**Уральский қысқа көшесі (Астана)**  -  Уральский қысқа көшесі Железнодорожный қысқа көшесінен басталып, Абай даңғылында аяқталады. Т. Бигелдинов, Ә. Әлімжанов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 264,9 м.

Урал - Шығыс-Еуропалық және Батыс-Сібірдің ортасындағы аумақ. Урал тауы - Оңтүстік Карк жағалауынан бастап созылып жатыр. Ұзындығы - 2000 шақырым. Ені 40 шақырымнан 150 шақырымға дейін жетелі.

## Дереккөздер


  
 

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Босаға көшесі (Астана)

**Босаға көшесі** - бұрынғы атауы – Тополиный көшесі. Босаға көшесі Меркі көшесімен қиылысып, М.Мақатаев көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 176,4 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері