open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Айқынбек Ескермесұлы Несіпбаев

**Несіпбаев Айқынбек Ескермесұлы** (1951 ж. т.),
журналист. Нұраның түлегі. КарМУ-ді бітірген
(1972), Торғай, Целиноград (қазіргі Ақмола), Қарағанды облыстық газеттерінің тілшісі, бөлім меңгерушісі болып істеді. 1979-1985 ж. респ. *«Лениншіл жас»* газетінің Қарағанды, Жезказған облысы
бойынша тілшісі. 1996-97 ж. Қарағанды облыстық
*«Орталы Қазақстан»* газеті бас редакторының
орынбасары. 1997 жылдан респ. *«Егемен Қазақстан»* газетінің облыстағы меншікті тілшісі. Очерктері *«Жылжыған жылдар»* (2004) кітабында, ұжымдық жинақтарда жарияланган. ҚР мерекелік медальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:КСРО журналистері
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:1951 жылы туғандар
Шағырлы (өзен)

**Шағырлы** – Ұлы Жыланшық алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерінде.Ұзындығы 110 км. 

## Бастауы
Кішітау тауының (Ұлытау тау жүйесінің орталық бөлігінде) солтүстік беткейінен басталатын бұлақтар суының қосылуынан түзіледі, Ақшал қыстауынан төменірек Ұлы Жыланшық өзеніне сол жағынан құяды. 

## Гидрологиясы
5 саласы бар,ірілері: Жаулыбай, Қарағанды. Жағасы көп жерде жарқабақты, тік жарлы, төменгі ағысында биіктігі 6 м-ге жетеді. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірде тасиды, жаздың ыстық айларыңда жекелеген қарасуларға бөлініп кетеді. Өзен аңғарында жайылымдық жерлер мен қыстаулар бар. Өзен суы ауыз суға және мал суаруға пайдаланылады. 

## Дереккөздер

Санат:Торғай су алабы
Санат:Ұлытау ауданы өзендері
Дүйсенбай Бөкенбаев

**Дүйсенбай Бөкенбаев** (1938 жыл, Жаңаарқа ауданы) - палуан, самбо күресінің тұңғыш шеберлерінін бірі. 

Алматы ауыл шаруашылық институтын бітірді. Мамандығы инженер-механик. Жаңаарқа, Шет аудандарындағы кәсіптік техникалық училищелерде қызмет істеді. Ірі шаруа қожалығының жетекшісі. Дүйсенбай 1997 жылы КСРО-ның үздік өнертапқышы атағын алды. 1963 жылы самбо күресінен республика чемпионы бодцы. Қазақ жастары арасында самбо күресінен алғашкы спорт шеберлерінің бірі. 

Жаңаарқа ауданында самбо күресінің дамуына зор үлес қосты. Жыл сайын күрестің осы түрінен КРПМ-нің заң институты Дүйсенбай атындағы жүлдені сарапқа салады. 

Кейінгі жылдары Дүйсенбай ұлттық спорттың бессайыс түрін дамытуға ат салысты.

## Дереккөздер


Санат:1938 жылы туғандар
Санат:Жаңаарқа ауданында туғандар
Санат:Қазақстан самбошылары
Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері
Санат:КСРО өнертапқыштары
Санат:КСРО-ның үздік өнертапқыштары
Санат:Самбодан Қазақстан чемпиондары
Санат:Қазақстан спорт шеберлері
Қайролла Жұмакенов

**Қайролла Жұмакенов** (1955, Бұқар жырау ауданы, Төрткөл ауылы - 2008) - белгілі флейташы. Қазақ ұлттық музыка академиясының профессоры.

## Білімі
* Төрткөл ауылындағы орта мектепті бітірген..
* 1963 – 1973 жылдары А. Жұбанов атындағы республикалық музыкалық мектепте оқиды.
* Одан кейін Алматы Мемлекттік Құрманғазы атындағы консерваториясын бітірген.
* П.И.Чайковский атындағы Мәскәу консерваториясының аспирантурасын бітірген.

## Еңбектері
Республиканың жетекші шығармашылық ұжымдарында жұмыс істеп, Қазақстанда және Аустрия, Франция, АҚШ, Италия, Испания, Алмания, Ресей және т.б. елдерде жиі концерт қойған. Көптеген қазақстандық композиторлар оған өздерінің шығармаларын арнады. Сонымен бірге Қ. Жұмакенов – 30 жылдық тәжірибесі бар ұстаз: оның шәкірттері бүгінде көптеген халықаралық байқаулардың лауреаты атанып, республика мен шетелде шығармашылық ұжымдарда жұмыс істейді.

## Жетістіктері
* 1979 жылы Беларусьда өткен КСРО жас флейташылары конкурсының лауреаты.
* 1983 жылы Одессадағы конкурстың лауреаты.
* 1998 жылы АҚШ-тың Аризона штатындағы Финикс қаласында өткен Халықаралық конкурстарының лауреаты.
* 1991 жылдан КСРО Білім министрлігі жоғарғы аттестациялық комиссиясының доценті.
* 2003 жылдан ҚР ғылым және білім министрлігінің профессоры.
* Астанадағы Қазақ ұлттық музыка академиясының профессоры.

Оның орындауындағы шығармалар Қазақ радиосының алтын қорында сақтаулы.

## Марапаттары
* Халықаралық *Мирн Браун* атындағы қордың Құрметті сыйлығының иегері
* КСРО мәдениет Министрлігінің Құрмет грамотасы
* ҚР Президентінің Құрмет грамотасы (1994)
* «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған.

## Есте сақтау

Астана қаласындағы Қазақ ұлттық өнер университетінде Қайролла Жұмакенов атындағы флейтистер ансамблі жұмыс істейді, негізін қалаушы және көркемдік жетекшісі Жібек Сапарғалиева

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан флейташылары
Санат:Қазақ ұлттық өнер университеті оқытушылары
Санат:Қазақ ұлттық өнер университетінің профессорлары
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Мәскәу консерваториясы түлектері
Ғали Мүсәлімов

**Ғали Мүсәлімов** (1908-1979) - Теміртау құрылысын ұйымдастырушылардың бірі.

## Өмірбаяны
* Астрахан педагогика техникумын бітірген (1927).
* 1927-1947 жылдары Астрахан облысында жұмыс істеді.
* 1947 жылдан Қарағанды облысында. 1947-1951 жылдары балық ұжымшарында төраға орынбасары, облысаралық тұтынушылар қоғамы президиумының төрағасы, Балқаш қалалық Кеңесі атқару комитеті төрағасынын орынбасары (1947-1951).
* Теміртау қалалық атқару комитетінің төрағасы (1951-1961).
* Қарағанды металлургия комбинаты директорының орынбасары (1961-1971).
* зауыт-ВТУЗ-да аға инженер (1971-1974). 

## Марапаттары
* Еңбек Қызыл Ту ордені.
* 2-дәрежелі Отан соғысы ордені.
* «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталды.
* Теміртау қаласының құрметті азаматы (1972).

## Есте сақтау
Теміртау көшелерінің біріне оның есімі берілген.

## Дереккөздер


Санат:Астрахан педагогика техникумы түлектері
Санат:Теміртау қалалық атқару комитетінің төрағалары
Санат:Теміртаудың құрметті азаматтары
Қақпақша

## Жіберуші, кіргізуші қақпақша

Поршеньді қозғауыштың 
газ бөлуші механизмінің (әдетте 
тарелка түрінде жасалған) қақпақшасы; 
жану камерасына жанушы қоспаны 
немесе ауаны кіргізуге арналған.

## Шығаратын қақпақша

Поршеньді козғауыштың газ бөлуші 
механизмнің (әдетте тарелка түрінде 
жасалған) қақпақшасы; жану
камерасынан жұмыс істеп шыққан
газдарды шығаруға арналған.

## Екінұсқалы қорғау қақпақшасы

Басқа нұсканың дұрыс қызмет етуін сақтап, көлік
құралының екінұсқалы тежегіш жетектің сынған нұсқасын
сөндіретін қақпақша.

## Кері қақпақшаша

Бір бағыттық қақпақша-жұмыс 
сұйықтың ағынын бір бағытта
өткізетін және ағынның бағыты
қарама-қарсы жаққа өзгергенде
оны тоқтатуға, жібермеуге арналған
қақпақша.

## Аударып құятын қақпақша
  
Жұмыс сұйықтықты үздіксіз
құйып алып тұру жолымен берілген 
қысымды сақтауға арналған
қақпақша.

## Сақтық қақпақшасы, Қорғауыш қақпақша

Белгілі бір гидравликалық жүйедегі
қысым белгіленген шекті максимал
қысымынан асып кеткен жағдайда
қысқа уақытқа ашылып, жұмысшы
сұйықты ағызуға және қысым белгіленген 
деңгейіне жеткенде жабылатын қақпақша.

## Қысымды азайтқыш қақпақша

Іштен жанатын қозғауыштың жоғары қысымды
жанармай өткізгішінде қысымды
азайтатын жанармай сораптың қақпақшасы.

## Редукциялық қақпақша

Жұмыс сұйықтығы үшін шектелетін
ағында, оның берілген қысымын
сақтауға арналған қақпақша (жеткізілетін 
ағындағы қысыммен
салыстырғанда ең төмен).

## Жеделдетуші қақпақша

Көлік құралының тежегіш серіппе 
куатаккумуляторларының іске
қосылу уақытын азайту үшін тығыз
ауаның енгізілуі мен шығарылуын
жылдамдататын қақпақша.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Балаубек Құндақбаев

**Балаубек Құндақбаев** (1892-1975), Қазақстандағы 1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліске, Ұлы Октябрь Социалистік революциясы мен Азамат соғысына қатысушы, партия, кеңес, кәсіподақ қызметкері, Қарағанды бассейнінің іргесін қалаушылардың бірі.

## Өмірбаяны
* Урал-Қазақстан өнеркәсіп академиясын бітірген (1938).
* 1931 ж. Қазақстан өлкелік партия комитетінің аппаратына қызметке шақырылды. Сол жылы Қарағанды бассейніне жұмысқа жіберілді.
* 1931-32 ж. Тельман ауаткомының және Қарағанды қалалық кәсіподақ кеңесінін төрағасы
* 1937-38 ж. Қарағанды қалалық партия комитетінің хатшысы
* 1938-1942 ж. *«[[Қарағандыкөмір]]»* тресі 12-шахтасының меңгерушісі, облыстық коммуналдық шаруашылық бөлімінің меңгерушісі
* 1942-44 ж. Қарағанды қалалық Кеңес атқару комитеті төрағасының 1-орынбасары
* 1944-46 ж. Қарағанды қалалық өнеркәсіп одағының төрағасы.
* 1946-1954 ж. шаруашылық қызметте болды.
## Марапаттары
Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1892 жылы туғандар
Санат:1975 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар қатысушылары
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Урал-Қазақстан өнеркәсіп академиясы түлектері
Шоқай суландыру жүйесі

**Шоқай суландыру жүйесі **, су жинауға арналған, қолдан жасалған бегендер мен айдындары бар су құрылысы бегені, каналдарының, жер суландыратын құрылыстар мен механизмдердің кешені. 1971 жылында пайдалануға берілген. Бұқар жырау ауданның жерінде орналасқан. Суландыру көзі — Шоқай бөгенімен реттеліп отыратын Шоқай ені. Су бегенінен ез бетінше ағып шығады. Негізгі су жинағыштың енімд. — 0,65 м³/сек, темір-бетон магистральды науалардың ұзыны — 3,2 км.

## Дереккөздер


Санат:Суландыру жүйелер
Қабала

**Қабала**, *Қабалат*- әдетте мемлекетке қатысты қаржылық міндеттеме, VIII ғасырда Мысырда бұл жеке адамның бүкіл қауымға және бәдәуйлерге нақты жерлерден азықтану үшін алдын-ала тағайындалған салық төлеу міндеттемесі. Кейіннен Ирак пен Мысырда тұрақты белгіленгени сома болып саналды. Мысырда бұл жүйе сондай-ақ, мүхаджиза деп те аталады. Иқта жерге иелік етудің формасы ретінде қабылданғаннан кейін Қабала бұл терминдегі мәнін жойды (Иракта X ғ-дың соңынан, Мысырда VIII ғ-дан бастап). Кейінгі орта ғсырларда Қабала салықтан құн төлеу ретінде пайдаланылды

## Дереккөздер


Санат:Ислам
Шағырлы Жыланшық

**Шағырлы Жыланшық өзені** – Ұлы Жыланшық алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерімен ағады. 

## Бастауы
Ұлытаудың батыс беткейіндегі бұлақтар суының қосылуынан түзіледі. Бекшан қыстауынан жоғарырақ Ұлы Жыланшық өзеніне оң жағынан кұяды. 

## Гидрологиясы
Ұзындығы 98 км. Кішігірім 4 саласы бар, ірілері: Балта, Шақабай. Жағасы көпшілік бөлігінде биік, тік жарлы келеді. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірде тасиды, жаздың ыстық айларында жекеленген қарасуларға бөлініп кетеді. Өзен аңғарында жайылымдық және шабындық жерлер мен қыстаулар бар. Өзен суы ауыз суға және мал суаруға пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Торғай су алабы
Санат:Ұлытау ауданы өзендері
Владимир Анфианович Нехорошев

**Нехорошев Владимир Анфианович** (1945 ж. т.), инженер-механик, қоғам қайраткері. 

Қарағанды политехникалық институтын бітірген (1967). 1968 жылдан
Қарағанды металлургия комбинатында (қазіргі *«[[Миттал Стил Теміртау]]»* ААҚ) істейді. Ауысым бастығы, комсомол, партия қызметінде, комбинат бас механигінің орынбасары, бас социолог болады. 1991 жылдан комбинат кадрлар даярлау бөлімінің бастығы. 2004 жылдан Парламент Мәжілісінің депутаты, Экология және табиғатты пайдалану мәселелері бойынша комитетінің мүшесі.

Қарағанды облыстық мәслихатының депутаты (1999, 2003).

II дәрежелі «Достық», III дәрежелі Қасиетті Сергий Радонежский (2010) ордендерімен; «Ерен еңбегі үшін» (2000), «Еңбек ардагері», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10
жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған. ҚР Президентінің Алғысымен ескерілген.

Үйленген. Жұбайы - Нехорошева Ильдия Андреевна (1944). Қызы - Светлана (1968); ұлы - Владимир (1974). 

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:1945 жылы туғандар
Санат:19 шілдеде туғандар
Санат:Осакаров ауданында туғандар
Санат:II дәрежелі Достық орденінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Еңбекте үздік шыққаны үшін медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті түлектері
Құндызды (тау)

**Құндызды** – Қарағанды облысы Осакаров ауданы Чапаево ауылынан шығысқа қарай 15 км жерде орналасқан шоқы. Солтүстігінде тау Ұрышат шатқалымен ұштасады. Ұзындығы мен ені 4 км-ге жуық. Абсолюттік биіктігі 600 м. 

## Геологиясы мен жер бедері
Протерозой жыныстарынан түзілген. Беткейлері жайпақ, жыралармен тілімделген. Оңтүстігінен Бала Құндызды өзені бастау алады.

## Өсімдігі
Қызыл қоңыр топырағында бетеге, селеу, көде өседі. Астық тұқымдас шөптесін шалғын кезедеседі. Жайпақ беткейлері жыртылған.

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы таулары
Мира Имирқызы Рузиева

**Мира Имирқызы Рузиева**  - 1952 жылы 20 ақпанда Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Ават ауылында туған. Ұйғыр.
Әкесі - Кожамниязов Имир, марқұм. Анасы - Ашимова Апрусхан, марқұм.
Кеңес саудасының техникумын (1975) тауар танушы-тауар сатушы мамандығы бойынша; Алматы халық шаруашылығы институтын (1989) экономист мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ, орыс және ұйғыр тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2003-2010).
1984 жылдан - Алматы облыстық жеміс және көкөніс қоймасының тауар танушысы. 1992 жылдан - «Жеміс-
көкөнісөнеркәсіп» сауданы меңгеру филиалының директоры (Апматы қ.).
1998 жылдан бері - «Doctor-Stom» ЖШС (тіс емдеу клиникасы) директоры.
«Таулы Қырат» АБ төрағасы (2003-2006). Қазақстан іскер әйелдері ассоциациясының мүшесі (2006 жылдан).
Құрмет грамоталарымен; Алматы қаласы әкімінің, Денсаулық сақтау департаментінің, «Нұр Отан» ХДП алғыс хаттарымен марапатталған.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, Қ.К. Тоқаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы дамыған ел, өркендеген мемлекет».
Хоббиі - гүл өсіру.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет.
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Рузиев A.M. (1951 ж. т.), дәрігер-
имплантолог-ортопед «Doctor-Stom» ЖШС. Үлдары -
Әділжан (1974 ж. т.), Канададағы ҚР Елшілігінің дипломаты; Раухат (1982 ж. т.), дәрігер-ортодонт; қызы - Замира
(1979 ж. т.), дәрігер-кардиолог.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Төлеуғазы Қамашұлы Нұркенов

**Төлеуғазы Қамашұлы Нұркенов** 1953 жылы 16 қыркүйекте Қарағанды қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Нұркенов Қамаш, марқұм, ауыл шаруашылығының қызметкері болған. Анасы - Әбішева Күмісжан, зейнеткер, үй шаруасымен айналысқан. Қазақ ауыл шаруашылығы институтының агрономия факультетін (1979) ғалым-агроном мамандығы бойынша, С. Сейфуллин атындағы Аграрлық университеттің жерге орналастыру факультетін (Астана, 1998) инженер-жерге орналастырушы мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2000 жылдан). 1979 жылдан - Алматы облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бас агрономы. 1983 жылдан - Алматы облыстық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасарының көмекшісі. 1984 жылдан - Алматы облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы жерге орналастыру бөлімінің бастығы. 1990 жылдан - Алматы облыстық атқару комитеті төрағасының көмекшісі. 1992 жылдан - Алматы қалалық Жер қатынастары және жерге орналастыру комитеті төрағасының орынбасары. 1998 жылдан - Астана қалалық Жер ресурстарын басқару комитетінің төрағасы. 2006 жылдың наурызынан қазанынан дейін - «Астанатопография» РМКК директоры. 2006 жылдың қазанынан бері - Астана қаласы Жер қатынастары басқармасының бастығы. «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуел- сіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған. Құрметті жерге орналастырушы (2004). Әскери атағы - капитан. Діни көзқарасы - дәстүрлі мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, У. Черчилль. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген мемлекет». Хоббиі - нумизматика, филателия. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи шығармалар. Үйленген. Жұбайы - Нұркенова Қамария (1954 жылы туған), «Оңтүстікгеодезия» МКҚКжұмыс істейді. қызы - Нұркенова Назгүл Төлеуғазықызы (1976 жылы туған), «Астана Финанс» АҚ жұмыс істейді; ұлы - Нұркенов Бауыржан Төлеуғазыұлы (1983 жылы туған), ҮҚКД жұмыс істейді (Астана қаласы).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Александр Моисеевич Чжен

**Александр Моисеевич Чжен** - 1956 жылы 15 маусымда Көкшетау облысының Келлеровка
аулында туған. корей.
Қарағанды политехникалық институтының инженерлік-құрылыс факультетін бітірген (1978), инженер-құрылысшы.

*1973 жылдан - Қарағанды политехникалық институтының студенті. 
*1978 жылдан - «Қарағандытұрғынүйқұрылыс» тресінің ҮСК конвейерлік учаскесінің шебері. 
*1980 жылдан - Көкшетау үй құрылысы комбинатының шебері, жұмыстар атқарушысы. 
*1981 жылдан - «Көкшетауұжымшарқұрылыс» тресі ӨТБ бастығы, ЖМК-85 бас инженері. 
*1985 жылдан - «Көкшетауарнайысуқұбырықұрылыс» тресінің «Жөндеуқұрылыстехника» ӨБ ҚЖМК-69 бастығы. 
*1989 жылдан - Көкшетау облаткомының КҚБ бастығы. 
*1992 жылдың ақпанынан - «Қазақстан-Солтүстік» бірлестігі бас директорының жалпы мәселелері жөніндегі орынбасары. 
*1992 жылдың сәуірінен - «Агва» ЖШС бас директоры. 
*2004 жылдың наурызынан - СҚО Айыртау ауданының әкімі.
*2004 жылдың қыркүйегінен - «СҚО әкімінің экономикалық даму департаменті» МБ бастығының орынбасары. 
*2005 жылдан - «СҚО Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасы» ББ бастығы.
*2008 жылдың қазанынан бері - Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің орынбасары. *«Ерен еңбегі үшін» (2006), «Қазақстан Конституциясына 10
жыл»* медальдарымен марапатталған.

Ұлдары - Чжен Игорь (1979 жылы туған), Чжен Владимир (1982 жылы туған).

## Дереккөздер
Майра Мәжитқызы Сағымбекова

**Майра Мәжитқызы Сағымбекова** - 1951 жылы 6 қыркүйекте Солтүстік Қазақстан облысы Шаховск ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Қасенов Мәжит (1909-1953), кеңшарлың партиялық
ұйымдастырушысы болған, ¥ОС қатысқан, капитан. Анасы - Қасенова Рәзия (1914 ж. т.), мақта иіретін комбинаттың
стахановшысы.
Петропавл темір жол техникумын (1969) инженер мамандығы бойынша; Ташкент көлік институтын (1978) инженер-
экономист мамандығы бойынша; Мәскеу кеңес сауда институтын (1989) экономист-ұйымдастырушы мамандығы
бойынша бітірген.
Қазақ, орыс және неміс тілдөрін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2008 жылдан).
1969 жылдан - Жамбыл темір жол бөлімінің бухгалтері.
1972 жылдан - Оңтүстік Орал темір жолының Шымкент жұмыс жабдықтау бөлімінің ревизоры, сауда бойынша инспекторы, Шымкент облысының жүмыс жабдықтау
бөлімінің азық-түлік дүкендерінің директоры. 1986 жылдан - Қызылорда облыстық «Қазбакалеясауда» көтерме
базасының директоры. 1991 жылдан - «Қазбакалеясауда»
республикалық кеңсесі бас директорының бірінші орынбасары (Апматы қ.). 1993 жылдан - ҚР Сауда министрлігінің
азықтық басқармасының басшысы. 1994 жылдан - ҚР Индустрия, экономика және сауда министрлігінің тауарлық
қорлар Бас басқармасы басшысының орынбасары.
1995 жылдан бері - «Биназар» республикалық сауда-
өндірістік консалтингтік фирмасының (2006 жылдан -
«Гүлден Сауда» ЖШС) бас директоры.
Қызылорда қаласы Халық депутаттар кеңесінің депутаты
(1985-1991).
Алматы қалалық әкімшілігінің Отбасы және гендерлік саясат жөніндегі комиссияның; Алматы қаласы Жетісу аудандық сайлау комиссиясының мүшесі.
Оңтүстік Қазақстан облысы Сайрам ауылындағы Махмүт-
хан шейх Баба және Бабай-Тағай шейх бабалар кесенелерінің құрылысын ұйымдастырушы.
«Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (2006). ҚР сауда үздігі (1991).
Діни көзқарасы - ислам.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Махмұтхан шейх Баба,
Бабай-Тағай шейх бабалар.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлден, менің
Қазақстаным!»
Хоббиі - адамдарға көмек көрсету.
Сүйіп оқитын әдебиеті - танымдық әдебиет.
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Сағымбеков Тілеуберді Мырзақұлұлы (1945 ж. т.), Қауіпсіздік кеңесінің бас инспекторы.
Қыздары - Сағымбекова Зәуреш Тілеубердіқызы
(1971 ж. т.), Сағымбекова Сәулеш Тілеубердіқызы
(1971 ж. т.); ұлы - Сағымбеков Бауыржан Тілеубердіұлы
(1982 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Гүлшара Зайнолдақызы Досмағамбетова

**Гүлшара Зайнолдақызы Досмағамбетова** (21.04.1952 жыл, Шығыс Қазақстан облысы, Зыряновск қаласы) - мүсінші. ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі. Қазақ.

Әкесі - Үшкірбаев Зайнолда Оқасұлы (1920 жылы туған), мұғалім болып жұмыс істеген. Анасы - Үшкірбаева Мария (1929 жылы туған), үй шаруасымен айналысқан.

Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін (1973); Строганов жоғары көркөмсурет-өнеркәсіп училищесінің сән өнері факультетін бітірген (Мәскеу қаласы, 1979), суретші-қыш бұйымдарын жасаушы.

ҚР Президентінің резиденциясы үшін жасалынған сәнді құмыралар сериясындағы туындылардың (Астана қаласы), Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайындағы «Сәнді құмыралардың» (скифтердің «аңдық» стилі), шамот материалындағы - «Бір композиция» жұмыстар сериясының (Дзинтари қаласы., Латвия) авторы.

Бейнелөу өнеріндегі мәнері - қыштағы монументті-сәнді мүсін. Жұмыстары Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында, Мемлекеттік тарихи мұражайда (Алматы қаласы), Эрмитажда (Санкт-Петербург қ.), Петровкадағы Көрме залында (Мәскеу қаласы), Орыс мұражайында (Мәскеу қаласы) қойылған. Жұмыстары Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайының, ҚР Президенті резиденциясының (Астана қаласы) қорларында, Дижона қаласы әкімшілігінің мұражайында (Франция), Рига (Латвия) мен Киевтің (Украина) ұлттық мұражайларында, Алматы көркем қыш зауытының мұражайында, сондай-ақ Италия, Ресей, Қазақстан, Франция, Латвия, Эстония, Үндістанның жеке коллекцияларында сақталуда.

1969-1973 жылдары - Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесінің студенті.
1975-1976 жыл-дары - «Пионер» журналының көркемдік редакторы.
1980 жылдан - Алматы көркем қыш зауытының суретші-қыш бұйымдарын жасаушысы. 
1981 жылдан - Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркем сурет училищесінде көркем қыш бойынша ұстаз, аға ұстаз. 
2000-2003 жылдары - Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында көркем қыш кафедрасының меңгерушісі, аға оқытушысы.

КСРО Суретшілер одағының мүшесі (1985 жылдан). Дижонада өткен Халықаралық көрмеге (Франция, 1990-1991), Генуяда өткен Халықаралық «Примавера» көрмесіне (Италия, 1992), Фаэнцадағы Халықаралық көрмеге (Италия, 1993), Бүкіләлемдік «Мұхит - болашақтың мұрағаты» көрмесіне (Лиссабон, 1998) қатысқаны үшін дипломдармен марапатталған.

Тұрмыс құрған. Жұбайы - Төлеген Сәбитұлы Досмағамбетов, марқұм, Қазақстанның Еңбек сіңірген өнер қайраткері, Ш. Уәлиханов атындағы Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты.
Қызы - Айдан Абатқызы Тастаева, марқұм, суретші-акварелші болған.
Немересі - Махади Дастан.

## Дереккөздер


Санат:21 сәуірде туғандар
Санат:1952 жылы туғандар
Санат:Зырянде туғандар
Санат:Aлматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі түлектері
Санат:Строганов жоғары көркөмсурет-өнеркәсіп училищесі түлектері
Санат:Қазақстан көркемөнер академиясының академиктері
Санат:Қазақстан мүсіншілері
Санат:Ақ желкен қызметкерлері
Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі оқытушылары
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы оқытушылары
Санат:КСРО суретшілер одағы мүшелері
Әзірхан Жұмасұлтанов

**Әзірхан Жұмасұлтанов** *(1928)*, тарихшы, ғалым, тарих ғылымдарының докторы *(1983)*, профессор *(1984)*.

ҚазМУ-ді бітірген (1953). 1953-59 жылы Жітіқара орта мектебінің мұғалімі. Мендіқара педагокикалық училещесінің (Қостанай облысы) оқытушысы, 1959-1965 ж. «Білім»
қоғамының Қостанай облысытық ұйымының референті, 1960-63 ж. ҚазМУ-дің аспиранты. 1964
жылдан Қарағанды политех. ин-тының аға оқытушысы, доценті, кафедра меңгерушісі, профессор.

Қазақстан тарихының Ұлы Отан соғысы кезеніне, КСРО халықтарының достығы мен ынтымақтастығының дамуына арналған 90-нан астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 4 монографияның авторы.

## Дереккөздер


Санат:1928 жылы туғандар
Санат:Қазақстан тарихшылары
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Профессорлар
Михаил Шаяғзамұлы Шаекин

**Михаил Шаяғзамұлы Шаекин** (1933 жылы туған), партия-кеңес қызметкері. Қарқаралының түлегі. Қазақ ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1956).-"Каркаралы ауданындағы «Бидайық» ММС-да (машина-мал шаруашылығы стансасы) жұмыс істейді. Одан кейін Қарқаралы аудаңдық ауыл шаруашылығы инспекциясынын бастығы, аудаткомитетінің төрағасы, «Қырғызстан» кеңшарының директоры қызметкерін атқарады. 1965 жылы Қарқаралы аудандық партия комитетінің 1-хатшысы болып сайланады. 1973-1978 жылы жаңадан ашылған Молодежный аудандық ауыл шаруашылығы баскармасының бастығы, 1978-1982 жылы Бұқар жырау аудандык атқару комитетінің төрағасы болды. 1982 жылдан Свердлов атындағы кеңшар директоры, осы кеңшар негізінде ұйымдастырылған «Шаңырақ» агрофирмасының басшысы. Үш мөрте Еңбек Қызыл Ту, екі мәрте «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатгалған. ҚР еңбек сіңген кайраткері, КОКП 24 -съезінің делегаты. Қарқаралы, Осакаров, Бұқар жырау ауданының құрметті азаматы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Санат:Қарқаралы ауданы тұлғалары
Мырза құрылыс тас кеш

**Мырза құрылыс тас кеш**, Теміртау қаласының солтүстік-шығыс жағында орналасқан. 1957 және 1962-63 жылдары барланған. Орта-жоғары-девон тасын жарып өтетін диоритті порфнриттің 2 интрузивті денелеріне астасқан. Кенге дейінгі жер бетінің қалындығы (желге мүжілген порфириттер ұсақ тас, саздақ, қиыршық тасты саз балшық) 0,2-117 м. Мөлшері мен пайдалы қабатының орташа қалыңдығы 400x900 және 300х6ОО м; 49 және 23 метрлік 2 учаскеден тұрады. Физика-механика қасиеттері: су толы сығымдалған кездегі беріктігінің шегі 395-1521 (орт.918) кг/шаршы см, құрғақ күйінде -325-1676 (орт.974) кг/см2, көлемдік массасы 2.59-2,9 (орт. 2,67) г/шаршы см су сіңіру 0,05-06% соққыға төзімділігі 75.1958 жылдан КСРО Транспорт құрылысы министрлігіне қарасты Астахов қиыршықтас з-тымен бірге игерілуде. Құрылыс және жолға төсейтін қиыршық тас өндіруге ауыр бетондарды толтыру үшін пайдаланылды.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Серік Жаманқұлұлы Шайдаров

**Серік Жаманқұлұлы Шайдаров** - 1965 жылы 3 наурызда Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданының Атасу кентінде туған. Қазақ.Арғын тайпасының Қуандық руының Мойын-Қараша бөлімінен шыққан.

Қарағанды политехникалық институтын (1990) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Қарағанды мемлекеттік
техникалық университетін (2001) экономист мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.

*1982-1990 жылдары - Қарағанды политехникалық университетінің студенті. 
*1984 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
*1990 жылдан - «Жезқазғанмелиорация» өндірістік құрылысты пайдалану бірлестігінің өндірістік-технологиялық жиынтықтау басқармасының инженері, бөлім бастығы. 
*1991 жылдың мамырынан - «Ертісканалқұрылыс» тресі өндірістік-технологиялық жиынтықтау басқармасының бас инженері; 1991 жылдың қыркүйегінен - материалдық -техникалық жабдықтау бөлімінің бастығы, трест басқарушысының орынбасары (Жаңаарқа ауданы Атасу кенті). 
*1992 жылдың маусымынан - «Ертісканалқұрылыс» ұжымдық кәсіпорынының өндірістік-технологиялық жиынтықтау басқармасының бастығы (Жаңаарқа ауданы Атасу кенті). 
*1992 жылдың шілдесінен - «Өндірістік-технологиялық жиынтықтау басқармасы» ұжымдық мекемесінің төрағасы (Жаңаарқа ауданы Атасу кенті). 
*1994 жылдан - Қарағанды облысы Жаңаарқа аудандық әкімшілігі басшысының орынбасары. 
*1996 жылдан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы әкімінің бірінші орынбасары, 1997 жылдан - әкімі.
*2007 жылдан бері - Қарағанды облысы Нұра ауданының әкімі. «Құрмет» орденімен, 3 мерейтой медальмен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:Жезқазған әкімдері
Санат:Қарағанды облысы
Николаевка (Қарағанды облысы)

**Николаевка** — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Николаев ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан ортиалығы – Осакаровка кентінен оңтүстік-батысқа қарай 35 км-дей жерде.

## Тарихы
Ауыл 1962 жылы осы өңірге ғарыш сапарынан кейін қонған ұшқыш-ғарышкер А. Г. Николаев атымен аталған. 1943 жылы №4 кеңшары құрылған. 1946 жылдың аяғында №4 кеншар шаруашылық болып құрылады. 1965 жылы кеңшардың атауы *«Восход»* болып өзгертілді. Кеңшар негізіңде 52 ауыл шаруашылығын калыптастыру жұмысы ұйымдастырылды.

## Халқы

## Шаруашылығы, инфрақұрылымы
Жерінің жалпы ауданы — 60,8 мың га. Шаруашылыққа мамандандырылған негізгі бағыттары — мал өсіру, көкөніс, сүт тағамдары болды. Округтің елді мекендерінде (Николаевка, Комсомольское, Топан) 3 мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, пошта бар. Басқа елді мекендермен автокөлік жолы арқылы байланысады.

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы елді мекендері
Равиль Бариевич Сатаров

**Равиль Бариевич Сатаров** - 1947 жылы 2 қаңтарда Ақмола қаласында туған. Татар.
Шымкент политехникалық техникумын (1965); В.И. Ленин
атындағы Қазақ политехникалық институтын (1972) инженер-электрші мамандығы бойынша бітірген.
Орыс, татар, испан және ағылшын тілдерін біледі.
1966 жылдан - Алматы мақта-мата комбинатының электрлі
цех шебері. 1980 жылдан - Алматы мақта-мата комбинатының электр цехының басшысы. 2000 жылдан - «Каспиан Индастриес ЛТД» ЖШС бас энергетигі. 2004 жылдан - «Каспиан Индастриес ЛТД» ЖШС Алматы қаласы
зауытының директоры.
2008 жылдың ақпанынан бері - «Каспиан Индастриес ЛТД»
ЖШС бас директоры.
Кәсіпқорлық және жоғары дәрежелі жүмысы үшін көптеген
грамоталар мен сыйлықтармен марапатталған.
Әскери атағы - запастағы сержант.
Діни көзқарасы - атеист.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев,
У. Черчилль, Д.А. Қонаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан -
зор потенциалға ие ұлы мемлекет. Мен біздің еліміздің
жарқын болашағына сенемін. Сол болашаққа жетудегі басты рөл сол жолдың берекелі-бағыттаушы күші және векторы болып табылатын ҚР Президентіне жүктеледі».
Хоббиі - спорт, бағбаншылық, кітап оқу, шетел тілдері.
Сүйіп оқитын әдебиеті - Күміс ғасырдың ақындары мен жазушылары.
Үйленген. Жұбайы - Сатарова Нина Михайловна, ҚР Мемлекеттік стандарттар комитетінің жетекші инженері. 3 баласы бар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Рауан Михаилұлы Шаекин

**Рауан Михаилұлы Шаекин** (1962 жылы туған), заңгер, экономист, халыкаралық қатынас саласындағы маман, қоғам қайраткері. КСРО ІІМ Қарағанды Жоғары мектебін (1983), ҚарМУ-ді (1988), ЕМУ дипломатиялык қызмет академиясын (2004) бітірген. Заң ғылым кандидаты. Қарағанды каласында ішкі істер оргаңдарыңда, облыстық адвокаттар коллегиясында адвокат болып істейді. 1996-1999 жылы «Азия-Орталық» конңернінің президенті. І999 жылдан ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты, Экономикалык реформа және аумақтық даму жөніндегі комитет мүшесі. «Шапағат» және ҚР мерекелік медальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Шоқпартас

**Шоқпартас** – Барақ пен Есенаман өзендерінің аралығындағы шоқы. Қарасор көлінен  солтүстікке карай 10 км жерде орналасқан.

## Жер бедері, геологиялық құрылымы
Ең биік жері 708 метр. Элювийлі-делювийлі шөгінділер жамылған, орта жөне жоғарғы девон жыныстарынан түзілген. Негізгі жыныстарының жер бетіне шығуы кездеседі.

## Өсімдігі
Қызыл қоңыр топырағында бетеге, селеу, жусан өседі.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Құрма (ауыл)

**Құрма** — Қарағанды облысы Абай ауданындағы ауыл, Құрма ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 23 км-дей жерде. 

## Тарихы
Округ жерінде 1970 жылдары жұмыртқа құс өндіруі бойынша Майқұдық өнеркәсіп бірлестігінің Құрма күс фабрикасы құрылды. 2000 жылдан бастап ЖШС «Құрма агрофирмасы» болып қайта құрылды. Жалпы жерінің ауданы 1,5 мың га. Құс өсіруге мамандырылған (негізгі бағыты — жұмыртқа өндіру). 

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Елді мекенде мектеп, кітапхана, ОДА, пошта, байланыс бөлімі, 8 шағын бианес өкілдері бар. Құрма арқылы Екатеринбург-Алматы автомобиль трассасы өтеді. Жақын орналасқан темір жол стансасы Қарағанды қаласында.

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері
Бәкен Мышанов

**Бәкен Мышанов** (1927, Қарағанды облысы, Ұлытау ауданы) - шопан, еңбек ардагері, Социалистік Еңбек Ері (1966).

## Еңбек жолы
1957 - 1989 жылдары Қаракеңгір ұжымшарында аға шопан болды. 1965 жылы отарындағы 593 саулықтың әр жүзінен 116-дан қозы алып, әр қойдан 3,6 кг жүн тапсырды, өз отары есебінен шаруашылыққа жыл ішінде 11 мың сом таза пайда келтірген. 

## Марапаттары
* Ленин ордені
* Социалистік Еңбек Ері (1966)

## Тағы қараңыз
* Социалистік еңбек ерлері

## Дереккөздер

 
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Шопандар
Фукс сүйсіні

**Фукс сүйсіні** (Фукс бармақтамыры) - 2-4 қауашақты сығыңкы түйнегі бар орхидея тұқымдасына жататын көпжылдық өсімдік. 

Сабағы жуан, жалаңаш, күлгін-сұр дақтары бар, жалпақ, ұзынша жұмыр, төменгі жапырақтары коңыр жасыл, ортаңғылары — таспа тәріздес ұзынша, жоғарғылары таспа тәріздес жіңішке келген. Гүл шоғыры қомақты, жұмыр, гүлдері қызғылт-күлгін, иіссіз.

Маусым — шілдеде гүлдейді. Қарқаралы таулы-орманды жазирасының өзен-жылғаларының жағалауында өседі. Өте сирек кездесетін, азайып бара жатқан өсімдік.

## Дереккөздер


Санат:Сүйсіндер
Иван Адамович Сауэр

**Иван Адамович Сауэр** (11 маусым 1958, Малиновка ауылы, Целиноград ауданы, Ақмола облысы) — кеңестік және қазақстандық саясаткер, кәсіпкер, «Родина» ЖШС бас директоры, ауыл шаруашылығы және экономика ғылымдарының кандидаты. Қазақстандық Forbes журналының есептеуі бойынша жеке байлығы 98 000 000$ бағаланған (ел бойынша №63).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан немістері
Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Целиноград ауылшаруашылық институты түлектері
Санат:Бараев атындағы мемлекеттік сыйлықтың иегерлері
Санат:Кеңшар директорлары
Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Санат:Қазақстанның Еңбек Ерлері
Құрманақа

**Құрманақа** – Сарысу алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет және Ұлытау облысы Жаңаарқа аудандары жерімен ағады. 

## Бастауы
Ортаудың батыс беткейіндегі бұлақтар суының қосылуынан түзілген, Жаңаарқа кентіне таяу жерде Жаман Сарысу өзеніне құяды. 

## Гидрологиясы
Ұзындығы 65 км. Жағасы жайдақ, арнасы біршама ирелең. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірде тасиды, шілдеде төменгі деңгей орнайды. Жаздың ыстық айларында жекеленген қарасуларға бөлініп кетеді. Өзен суы ауыз суға, мал суаруға пайдаланылады, аңғарында жайылымдық және шабындық жерлер, қыстаулар бар.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы өзендері
Санат:Шет ауданы өзендері
Санат:Сарысу су алабы
Кенжебай Дүйсенбаев

**Кенжебай Дүйсенбаев** (25-ші қазан 1941-ші жыл, Түркістан облысы, Келес ауданы, Абай ауылы – 22-ші қазан 2023-ші жыл, Алматы) - суретші.

Әкесі - Ыстыбаев Дүйсенбай, етікші болып жұмыс істеген. Анасы - Ыстыбаева Тойымдық, үй шаруасымен айналысады.

А.Н. Островский атындағы Ташкент көркөмсурет-театр институтын бітірген (1972), суретші-кескіндемеші. Қырғызстан Көркемөнер академиясының толық мүшесі (2006 жылдан).

Ауыл өміріне, Қазақстанның табиғатына, оның адамдарына арналған көптеген кескіндеме полотноларының авторы, олардың ішінде: «Күз» (1978), «Ата мен немере» (1979), «Бауыржан Момышұлының портреті» (1980), «Үміт» (1985), «Пейзажды натюрморт» (1986), «Түйелер» (1990), «Қара күн» (1990), «Кегендегі жерлеу» (1996), «Іле пейзажы» (1999), «Торс» (2000), «Желді күн, Ыстықкөл» (2002), «Трасса» (2002), «№10 композиция» (2002), «Түнгі Ыстықкөл» (2003), «Үйқыдағы бала» (2009).
Шығармалары Францияда (Канн, Париж қаласы.), Румынияда, Ресейде (Мәскеу қаласы), Қазақстанда (Алматы қаласы, «Алматы-Арт» галереясы, 2007, 2010), Лондонда («Кристис» галереясы) көрмелерге қойылған.
Бішкек қаласында (Қырғыз Республикасы), Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында (1990, 2004) жеке көрмелерін өткізген. Туындылары Мәскеу қаласының Третьяков галереясында, Германия, Франция, Румыния, Англия, АҚШ-тың және т.б. жеке коллекцияларында сақталуда.

1972-ші жылдан бері - Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркем-сурет училищесінің (қазір - О. Таңсықбаев атындағы Алматы декоративті-қолданбалы өнер колледжі) сурет, кескіндеме, композиция пәндерінің оқытушысы. 2000–2003-ші
жылдары - Т. Жүргенов атындағы Қаз¥ӨА сурөт, кескіндеме, композиция пәндерінің оқытушысы.
КСРО (1974 жылдан), ҚР Суретшілер одағының (1991 жылдан) мүшесі.
ҚазКСР Еңбек сіңірген өнер қайраткері. ҚР Еңбек сіңірген өнер қайраткері. Мәскеу қаласындағы Бүкілодақтық кескіндеме көрмесінің (1990), Каспий маңы республикалары биенналесінің (Баку қ., 1989) дипломанты. «Тарлан» сыйлығының «Бейнелеу өнері» номинациясындағы жүлдегері (2005).

Үйленген. Жұбайы - Дүйсенбаева Райхан (1942-ші жылы туған), зейнеткер, фармацевт болып жұмыс істеген. Қыздары - Дүйсенбаева Қамар (1965-ші жылы туған), Дүйсенбаева Майра (1970-ші жылы туған), Дүйсенбаева Гүлім (1974-ші жылы туған), Дүйсенбаева Арман (1978-ші жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:25 қазанда туғандар
Санат:Келес ауданында туғандар
Санат:1941 жылы туғандар
Санат:22 қаңтарда қайтыс болғандар
Санат:2023 жылы қайтыс болғандар
Санат:Алматыда қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан кескіндемешілері
Санат:Ташкент көркөмсурет-театр институты түлектері
Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі оқытушылары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткерлері
Санат:Қазақстан суретшілер одағы мүшелері
Санат:КСРО суретшілер одағы мүшелері
Санат:КСРО кескіндемешілері
Дүйсенбай Жұмасейітұлы

**Дүйсенбай Жұмасейітұлы** (1953 жыл, Жаңаарқа ауданы — 2017) — айтыскер ақын. 

* Орта мектепті бітіргеннен кейін кеншарда жұмыскер, жүргізуші болып істеді. 
* 1986-1990 жылы тұрақты түрде республикалық теледидар ұйымдастырған ақындар айтысына қатысты, бірнеше дүркін лауреат атанды. 
* 1990 жылы Жезқазғанда өткізілген «Ұлытау үні» фестивалі көлеміндегі ақындар айтысының бас жүлдесін жеңіп алды. 
* 1991 жылы Жезқазғанда өткен «Байқоныр дауысы» фестивалінің бас жүлдегері болды. 
Нарманбет Орманбетұлының, А. Байтұрсынов пен М. Дулатовтың мерейтойларында өткізілген ақындар айтысының жеңімпазы. 1990 жылы Шымкент қаласында ұйымдастырылған Майлықожаның 150 жылық тойында I жүлдені, 1991 жылы Орынбай Таймановтың 100 жылдық тойында II жүлдені иемденді.

## Дереккөздер


Санат:1953 жылы туғандар
Санат:Жаңаарқа ауданында туғандар
Санат:Айтыс ақындары
Санат:Қазақстан ақындары
Санат:2017 жылы қайтыс болғандар
Санат:Алфавит бойынша ақындар
Шажағай

**Шажағай** – Шу алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы жерімен өтеді. Ұзындығы 129 км. Су жинайтын алқабы 2110 км2. 

## Бастауы
Ақтау,  Желдітау шоқыларынан бастау алып, Елшібай тауынан оңтүстікте 3,8 км жерде тартылып қалады. 

## Гидрологиясы
Аңғары адырлы, бұйратты жазықты, ені 1-2 км, кей жерінде 68 км, арнасы кең. Жауын-шашын суынан толысады. Сәуір-мамырда тасып, маусымда суы тартылып, иірім қарасуларға бөлінеді. Суы тұщы, жазда сәл кермек. Жылдық орташа су шығыны сағасынан 45 км жерде секундына 0,25 м3. Суы ауыз суға, мал суаруға пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Шу су алабы
Санат:Жаңаарқа ауданы өзендері
Қанат Әкіжанұлы Шаймин

**Қанат Әкіжанұлы Шаймин** - 1960 жылы 26 қаңтарда Қарағанды облысы Егіндібұлақ ауданының Егіндібұлақ ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Шаймин Әкіжан (1938 жылы туған), зейнеткер. Анасы - Көпішева Орымбике (1939 жылы туған), зейнеткер. Өскемен жол-құрылыс институтын бітірген (1982), мамандығы - «Автомобиль жолдары».
Қазақ, орысжәне ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан).

*1977 жылдан - Өскемен жол-құрылыс институтының студенті. 
*1982 жылдың тамызынан қазанына дейін, 1984-1985 жылдары - Қарағанды облысы Абай қаласының №36 жол-пайдалану учаскесі №39 Жол басқармасының жол шебері. 
*1982 жылдың қазанынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
*1985 жылдан - Қарағанды облысы Абай қалалық комсомол комитетінің бөлім меңгерушісі,
*1986 жылдан - екінші хатшысы. 
*1988 жылдан - Қарағанды облысы Абай қалалық атқару комитетінде ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі. 
*1990 жылдан - Қарағанды облысы Абай қалалық атқару комитетінің хатшысы. 
*1991 жылдан - Қарағанды облыстық автомобиль жолдары өндірістік басқармасының өндірістік-жол учаскесінде жол шебері (Абай қаласы). 
*1991 жылдан - Абай өндірістік-жол басқармасы Асфальтбетон зауытының өндіріс меңгерушісі. 
*1994 жылдан - Қарағанды облысы Абай қаласы әкімінің бірінші орынбасары. 
*1997 жылдан - «Қарағанды жолдары» ААҚ Абай Өндірістік-жол басқармасының бас инженері, бастығы.
*1999 жылдан - «Қарағанды жолдары» АҚ №2 жол-пайдалану пунктінің бастығы (Абай қ.). 2000 жылдың наурызынан - «Қазақавтожол» РМК Қарағанды облыстық филиалының директоры м.а., бас инженері. 
*2006 жылдың ақпанынан - «Қазақавтожол» РМК Қостанай облыстық филиалының директоры. 
*2006 жылдың қарашасынан - «Қазақавтожол» РМК Қарағанды облыстық филиалының бас инженері.
*2007 жылдан бері - *«ҚР Көлік және коммуникациялар министрлігі Автомобиль жолдары комитетінің Қарағанды облыстық департаменті»* MM директоры.
Абай қалалық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1991). *«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл»* медалімен (2001), ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен (2008) марапатталған. Байқоңыр космодромының құрметті құрылысшысы (1984). ҚР Құрметті жол қызметкері (2004).

Әскери атағы - запастағы лейтенант.
Діни көзқарасы - мұсылман.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Қазақстандықтардың әл-ауқаты жыл сайын жақсара түсетін өркендеген, экономикалық және саяси тұрақты республика»*.
Хоббиі - спорт, кітап оқу, аңшылық.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Біләлова Зәуреш Қабжанқызы
(1960 жылы туған). Ұлдары - Шаймин ҚайратҚанатұлы (1985 жылы туған),
Шаймин Саят Қанатұлы (1991 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Жасұлан Рамазанұлы Ахметов

**Ахметов Жасұлан Рамазанұлы** - 
1956 жылы 22 қыркүйекте Ақмола қаласында туған. Қазақ.

Әкесі - Ахметов Рамазан Есжанұлы, марқұм. Анасы -
Мақшанова Сара Хамидоллақызы, марқұм.

Целиноград инженер-құрылыс институтының автокөлік тасымалы факультетін (1978) инженер-механик мамандығы
бойынша; Қазақ мемлекеттік басқару академиясының жанындағы Нарық институтының халықаралық экономикалық
қатынастар факультетін (1997) экономист мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

1978-1979 жылдары - Целиноград жүк автобасқармасы
Орталық диспетчерлік қызметінің аға диспөтчері. 1981
жылдан - ІІБ ішкі істер органдарында қызметте. 1991 жылдан - «Ынта» шағын кәсіпорыны бастығының орынбасары. 1994 жылдан - ҚР кеден органдарында қызметте. 2004
жылдан - Ақмола облысы бойынша Кедендік бақылау
департаментінің бастығы. 2006 жылдан - Астана қаласы
бойынша Кедендік бақылау департаментінің бастығы.

2008 жылдың қаңтарынан бері - Қостанай облысы Кедендік
бақылау департаментінің бастығы.

«Астананың 10 жылдығы» медалімен (2007); ҚР Қаржы
министрлігі Кедендік бақылау комитетінің 3-ші дәрежелі
«ҚР Кеден органдарындағы үздік қызметі үшін» (2004),
«Кеден қызметінің еңбек сіңірген қызметкері» (2006),
«Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмөт істері
Агенттігіне Южыл» белгілерімен; ҚР Премьер-министрінің
Құрмет грамотасымен (2005) марапатталған; Астана қаласы
әкімінің алғыс хатын иеленген (2006).

Әскери атағы - сержант.

Діни көзқарасы - атеист.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әлемдегі
мықты, өркендеген, құрметті мемлекет; қазақстандықтардың әл-ауқаты жылдан жылға жақсаратын ел, өз азаматтарының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін саяси тұрақты ел
болады».

Хоббиі - автоспорт, футбол.

Сүйіп оқитын әдебиеті - М. Монтень, тарихи әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Ысқақова Гүлзада Тәукішқызы. Ұлдары - Ахметов Әнуар Жасұланұлы, Ахметов Дарын
Жасұланұлы; қызы - Ахметова Әлия Жасұланқызы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Жанат Ғазизұлы Нұрпейісов

**Жанат Ғазизұлы Нұрпейісов** 1961 жылы 16 қарашада Солтүстік Қазақстан облысы Бунаев ауданында туған. Қазақ. Арғын тайпасы Атығай руынан шыққан.

Алматы халық шаруашылығы институтын (1982) бітірген, мамандығы - «Қаржы және кредит». Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2006 жылдан). 1982 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышен аудандық қаржы бөлімінің ауыл шаруашылығын қаржыландыру бөлімінің аға экономисі. 1982 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1984 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышен ауданы бақылау- тексеру басқармасының аға бақылаушы-тексерушісі. 1990 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышен ауданы салық инспекциясының бастығы. 1997 жылдан - Ақмола қаржы басқармасы бастығының орынбасары. 2005 жылдан - Астана қаласы Экономика және бюджеттік жоспарлау департаменті директорының орынбасары. 2008 жылдан - Астана қаласы қаржы департаментінің директоры, қаржы басқармасының бастығы. 2010 жылдан бері - Астана қаласы Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының бастығы. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы майор. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Нарықтық экономикасы бар өзіне-өзі жеткілікті демократиялық мемлекет»*. Хоббиі - аңшылық. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи және саяси әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Нұрпейісова Айгүл Жексембайқызы (1965 жылы туған), Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы Ауруханасының тіркеу бөлімінің меңгерушісі. Ұлдары - Азамат (1986 жылы туған), Азат (1993 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ростислав Викторович Петров

**Ростислав Викторович Петров**

1932 жылы 1 наурызда ҚХР Үрімші қаласында туған. Орыс.

С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген (1964), филолог, орыс тілі мен әдебиетінің мұғалімі.

«Қара Ертіс» (1 кітабы - 1982 жылы, 2 кітабы - 1991 жылы шыққан) роман-хроникасының тең авторы.
ҚАЛАСЫ Тоқаевтың «Соңғы соққы» (1986), М. Қабанбаевтың «Ұзақ құс жолы» романын (1993), М. Ерзиннің «Орыс кітабы» (Мәскеу қаласы, 2003), «Бабалар соқпағымен» (2005) кітаптарын қазақ тілінен орыс тіліне; 3. Самадидің «Жылдар құпиясы»,«Советский писатель» романын (Мәскеу қаласы, 1979) ұйғыр тілінен орыс тіліне аударған.

Орыс, қазақ, ұйғыр және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

1951 жылдан - И.В.Сталин атындағы орта мектептің оқытушысы, оқу ісінің меңгерушісі, директоры (Құлжа қаласы).1958 жылдан - Қазақ мемлекеттік әдеби баспасының корректоры. 1959 жылдан - ҚазКСР Ауыл шаруашылығы министрлігі Карткәсіпорнының аға корректоры. 1962 жылдан - «Простор» журналының жауапты хатшысы. 1992-1996 жылдары - «Простор» журналының бас редакторы. 1998 жылдан - «Простор» журналы бас редакторының орынбасары. 2000-2003 жылдары - «Простор»журналының бас редакторы.

Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі (1982).«Құрмет белгісі» орденімен марапатталған (1986).

Діни көзқарасы - православиелік.

Хоббиі - оқу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Петрова Тамара Николаевна,«Қазақстан жолдарында» бас маман. Ұлдары - Апександр
(1956 жылы туған ), Алексей (1978 жылы туған ).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Жанат Әубәкірұлы Хаджиев

**Жанат Әубәкірұлы Хаджиев** (**Қажиев**; 1 мамыр 1949 жыл, Алматы облысы – 9 сәуір 2017 жыл, Алматы) — кеңестік және қазақстандық театр режиссері, театр педагогы, профессор, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2003) және тәуелсіз "Платинды Тарлан" сыйлығының иегері. 

## Өмірбаяны
Жанат Хаджиев 1949 жылғы 1 мамырда Алматы облысы Қарасай ауданы Шамалғанда дүниеге келген. Хаджиевтің ұлты — қазақ. Әкесі — Қажиев Әубәкір, марқұм, қызметкер болып істеген. Анасы — Жандосова Мира, марқұм, қызметкер болып істеген.

Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры (2009 жылдан) және «Режиссер өмірі» кітабының (2008), монографияның (2009) авторы.

## Білімі
* Қазақ және орыс тілдерін біледі.
* 1956–1966 жылдары Мектеп қабырғасында оқыған.
* 1967–1972 жылдары КСРО Ленин орденді Мемлекеттік академиялық Кіші театры жанындағы М.С.Щепкин атындағы Мәскеу театр училищесінің актерлік факультетін актер мамандығы бойынша (Мәскеу)
* 1975–1980 жылдары Алматы мемлөкеттік театр-көркем сурет институтының режиссерлік факультетін режиссер мамандығы бойынша (1980) бітірген.

## Еңбек жолы
* 1972 жылы алғашқы еңбек жолын Торғай облыстық драма театрын ашуға жолдама алып бастаған.
* 1972 жылдан — Торғай облыстық Қазақ музыкалық-драма театрының актері. 
* 1973 жылдан — Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
* 1974 жылдан — Торғай облыстық қазақ музыкалық-драма театрында актер.
* 1979 жылдан — «Қазақфильм» киностудиясының қоюшы режиссері. 
* 1982 жылдан — Торғай облыстық қазақ музыкалық-драма театрында бас режиссер. 
* 1988 жылдан — Жезқазған облыстық театрында бас режиссер.
* 1999 жылдан бері — Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының қоюшы-режиссері.
* 2000 жылдан Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында дәріс оқиды, профессор (2009 жылдан бастап). 

## Өз өмірі
Діни көзқарасы — мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идөалы — Маргарет Тэтчер. Хоббиі — кітап оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті — проза.

Жанат Хаджиевтің жұбайы: актриса, Қазақ КСР еңбек сіңірген артисі, Білім беру ісінің үздігі, Құрмет орденінің иегері Рәшида Хаджиева.

## Марапаттары
* Құрмет орденімен марапатталған
* 2016 — Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі
* 2016 — Қазақстанның Еңбек ардагері медалі
* 2009 — Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры (ғылыми атағы)
* 2004 — тәуелсіз "Платинды Тарлан" сыйлығының лауреаты
* 2003 — Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері
* 1982 — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан театр режиссёрлері
Санат:Қазақстан театр педагогтары
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясының профессорлары
Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері
Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары