open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жаңажол (Шығыс Қазақстан облысы)

**Жаңажол** — Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы, Аққала ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Самар ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 30 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Самар ауданы елді мекендері
Глазуново

**Глазуново** — Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы, Мариногор ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2009 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Самар ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 16 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 17 адам (2009). 
 

Санат:Самар ауданының таратылған елді мекендері
Аққала (Шығыс Қазақстан облысы)

**Аққала** (2017 ж. дейін – *Белое*) — Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданындағы ауыл, Аққала ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Самар ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 32 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер
 
 

Санат:Самар ауданы елді мекендері
Каменка (Абай облысы)

**Каменка** — Абай облысы Көкпекті ауданы, Теректі ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Көкпекті ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 41 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 72 адам (2009). 
 

Санат:Көкпекті ауданының таратылған елді мекендері
Комсомол (Абай облысы)

**Комсомол** — Абай облысы Көкпекті ауданы, Биғаш ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Көкпекті ауылынан батысқа қарай 45 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 179 адам (90 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 122 адамды (66 ер адам және 56 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Көкпекті ауданының таратылған елді мекендері
Көкпекті ауылдық округі (Абай облысы)

**Көкпекті ауылдық округі** – Абай облысы Көкпекті ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көкпекті, Ажа, Толағай, Ұзынбұлақ, Шәріптоғай ауылдары кіреді. Орталығы – Көкпекті ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Көкпекті ауданы ауылдық округтері
OS X El Capitan

**OS X El Capitan** (el-kap-ɪ-tan)&nbsp;(10.11 нұсқасы) - OS x&nbsp;он екінші &nbsp;релизі, Apple компаниясының&nbsp;үстел үсті компьютерлері мен серверлік&nbsp;Macintosh компьютерлеріне арналған операциялық жүйелері. OS X Yosemite&nbsp;операциялық жүйесінің мұрагері және негізінен өнімділікке, тұрақтылық мен қауіпсіздікке бағытталған.&nbsp;

## Жүйелік талаптар
Macintosh барлық компьютерлері Mountain Lion, Mavericks, немесе Yosemite жүйелерінде жұмыс істей алса, онда El Capitan-де&nbsp;де жұмыс істей алады, дегенмен, оның барлық функциялары ескі компьютерлерде жұмыс істемейді.&nbsp;Мысалы, Apple компаниясы атап өткендей, жаңа қолжетімді&nbsp;Metal API&nbsp;"2012 жылдан бастап барлық Mac модельдерінде" қол жетімді .

Бұл компьютерлер El Capitan жүйесінде жұмыс істей алады, бұл жағдайда олар кем дегенде 2 Гб оперативтік жадқа ие болуы керек:
* iMac: 2007 жылдың ортасы немесе жаңарақ
* MacBook&nbsp;Aluminum: 2008 жылдың соңы 
* MacBook&nbsp;White/Black: 2009 жылдың басы немесе жаңарақ
* MacBook Retina: 2015 жылдың басы немесе жаңарақ
* MacBook Air:&nbsp;2008 жылдың соңында немесе новее
* Масвоок Pro 13-дюймдік: 2009 жылдың ортасы немесе жаңарақ
* Масвоок Pro 15-дюймдік: 2007 жылдың ортасы немесе жаңарақ
* Масвоок Pro 17-дюймдік: 2007 жылдың аяғы немесе жаңарақ
* Mac Mini: 2009 жылдың басы немесе жаңарақ
* Мас Pro: 2008 жылдың басына немесе жаңарақ
* Xserve: 2009&nbsp;
Бұл компьютерлерден, келесі бес модель  стандартты опциялар ретінде 1 Гб жедел жадпен жабдықталып жіберілген&nbsp;базалық моделге кіреді. Олар OS X El Capitan-да, егер олар кем дегенде 2 Гб оперативтік жады болғанда жұмыс істейді.
* iMac: Mid 2007&nbsp;
* iMac: Early 2008&nbsp;
* Mac Mini: Early 2009
Келесі компьютерлер, Mac компьютерлерінде және iOS құрылғылары  арасында, жаңа Metal API&nbsp;арқылы&nbsp;Handoff, Instant Hotspot, AirDrop функцияларын қолдайды:
* iMac: Late 2012 немесе жаңарақ&nbsp;
* MacBook: Early 2015&nbsp;немесе жаңарақ
* MacBook Air: Mid 2012 немесе жаңарақ
* MacBook Pro: Mid 2012 немесе жаңарақ
* Mac Mini: Late 2012 немесе жаңарақ
* Mac Pro: Late 2013 немесе жаңарақ

## Релиздері

## Сілтемелер



## Сыртқы сілтемелер
* ОЖ OS X Эль-капитан 

Санат:MacOS
– ресми сайты
Құмарлық анатомиясы

«**Грей Анатомиясы**» (ағыл.&nbsp;*<span lang="en">Grey's Anatomy</span>*) — Сиэттл Грей ауруханасының дәрігерлер, интерн және науқастардың күнделікті өмір туралы Шонда Раймс шығарған американдық телесериал. 2005 жылы наурыздың 27-ші жұлдызында ABC каналында алғаш тұсаукесері өтті, содан бері әлі де 12 маусымы көрсетілуде. Сонымен қатар 2016 жылдың 3 Наурызында бұл сериал 13 маусымға созылған болатын.

Басты сюжетте — көбіне «Сиэтл Грейс» («англ. Seattle Grace Hospital», «SGH») ауруханасындағы интерн, дәрігер және басқа да персонал өмірі жайлы. Іс жүзінде бұл сериалды Лос-Анджелестегі, Калифорния штатында түсіреді.

Сериалдың танымалдылығынан Эддисон Монтгомери персонаж туралы спин-офф жарық көрді, тұсаукесері 2007 жылы қырқүйектің 27 болған. Одан басқа өнімдерге 4 альбом өлеңімен, сонымен қатар видеоойын да кіреді. Барлық маусымы  DVD мен Blu-Ray-ге шыққан.

Коммерциялық табыстан да басқа бұл сериал сыншылардың көзқарасымен де ақталды. Сынамалы бөлімі бірден 16,25 миллион телекөрермен жинады. Ал бірінші маусым 22,22 миллион көрерменге ие болды. 2-ші мен 3-ші маусымы одан көп мадақтауларға ие болғанымен, одан кейін кішкене рейтингі төмендеді. Оған карамастан ол ең танымал және жоғарғы денгейдегі драма болып қала берді. Телесериал өте көп марапаттаулар мен ықыласқа бөленді. Марапаттаулардың бірі 2006 жылы Алтын глобус "Ең үздік телевизиалық драма" номинациясында ұтып алды, одан бөлек 2006-2007 жылдары «Үздік драмалық сериал» категориясында «Эмми» сыйлығына ұсынылған. Алайда, «Құмарлық анатомиясы» одан бөлек актерлік шеберлік, сценарийі, техникалық категориядан да көптеген мадақтама алған болатын. Жалпы айтқанда бұл телешоу 2010 жылы ең кірісті телефизиялық шоулардың ішінен ойып тұрып 4-ші орынды алды. Кіріс жарты сағат шоуға  $ 2,67 млн-ды құрады. 2013 жылы «Entertainment Weekly» журналының нұсқасы бойынша сериал «100 аса зор телешоу» тізіміне кірді. 

## Дереккөздер

Санат:АҚШ телесериалдары
Санат:American Broadcasting Company телебағдарламалары
Санат:1985 жылы құрылған компаниялар
Санат:Disney Television Studios
Санат:Disney Media Networks
Үшкөмей (Абай облысы)

**Үшкөмей** — Абай облысы Көкпекті ауданы, Тассай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Көкпекті ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 63 км-дей жерде.

## Дереккөздер
 
 

Санат:Көкпекті ауданы елді мекендері
Қайыңды (Самар ауданы)

**Қайыңды** — Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы, Самар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Самар ауылынан солтүстікке қарай 18 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер
  
 

Санат:Самар ауданы елді мекендері
Добролюбовка

**Добролюбовка** — Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы, Самар ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2009 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Округ орталығы - Самар ауылынан батысқа қарай 10 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 16 адам (2009). 
 

Санат:Самар ауданының таратылған елді мекендері
Apple M9

Apple М9 - XNP  өндіретін микроконтроллер, Cortex ядросы  базасында. Apple фирмасымен құрылғыларда қозғалысты қадағалау үшін кеңінен қолданылады .

## Сипаттамасы
М9 процессоры A9, A9X процессорларына  кіріккен. М9 процессоры барометрден, акселерометр, гироскоп және компастан, тіпті құрылғы өшірулі немесе "ұйқы" режимінде болған кезде деректерді жинау үшін пайдаланылады

Одан әрі деректер құрылғыда өңделеді және сақталады, навигация  сияқты осындай бағдарламалар, телефон пайдаланушының орын ауыстыру тәсіліне (жаяу жүріс немесе көлік пайдалану) және төсеу маршруты деректерді анықтау үшін. Сондай-ақ, М9 базалық станциялар, ұялы желілер және WiFi қол жеткізу нүктесі көмегімен құрылғының кеңістіктегі орнына жауап береді. Мұндай функциялар батареялар шығынын төмендетуге мүмкіндік береді және аккумулятордың жұмыс мерзімін арттырады.

Алғашқы рет со-процессор 2015 жылы Apple iPhone 6s, 6s plus құрылғыларындағы A9, A9x процессорлерінде пайдаланылған.

## Қолдану
**[[Apple Inc.|Apple]] М9** со-процессорын пайдаланатын құрылғыларда**.**

Apple iPhone 6s, 6s plus.

Apple IPhone SE.

Санат:Apple Inc. жабдықтары
Айқындығы жоғары теледидар

**Айқындығы жоғары** **теледидар (HD** ) немесе **HDTV**, қысқ. &#x20;англ.&#x20;—&#x20;"high definition television"; Ресейде ресми құжаттарда **ТВЧ **аббревиатурасы пайдаланылады) — теледидар жүйесі, тігінен және көлденеңінен рұқсат беретін қабілеті ұлғайтылған, стандарттымен   салыстырғанда шамамен екі есе. Осылайша, АЖТ жоғары нақтылығы теледидар стандартты айқындылықтыға қарағанда бейнені жақын аралықтан қарауға немесе үлкен өлшемді экрандарды пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл ретте жол бағанындағы сурет құрылымы байқалмай қалады және бастапқы сюжетте үшін бақылаушыға орташа деңгейін көрінетін бөлшектердің айқындылығы қамтамасыз етіледі, .
[нобай|440x440 нүкте|АЖТ және әдеттегі дәлдікті шаршы [Пиксель|пиксельдегі бірдей мөлшерде кезінде суреттер стандарттарының салыстырмалы мөлшерлері. Қызыл түспен 480i, сары — 576i ТД стандартының кадры белгіленген ]]

## Сондай-ақ,
* Теледидар жоғары айқындықтағы
* Теледидар өте жоғары айқындықтағы
* HD ready
* Full HD
* 4K (рұқсат)
* Blu-Ray
* HD DVD
* HDTV-Rip

## Дереккөздер

Санат:Айқындығы жоғары теледидар
Миролюбовка (Шығыс Қазақстан облысы)

**Миролюбовка** — Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданындағы ауыл, Миролюбов ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Самар ауылынан шығысқа қарай 15 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Самар ауданы елді мекендері
A-GPS

**A-GPS** () — технология, GPS-қабылдағыштың "салқын стартын" жеделдетеді . Жеделдету  баламалы  байланыс арналар арқылы қажетті ақпаратты ұсыну есебінен жүргізіледі. Ұялы телефондар және GPS қабылдағыштарда жиі пайдаланылады. LBS-пен жиі шатастырады .

## A-GPS функциялары
нобай|A-GPS
A-GPS алгоритмдер үшін  ақпаратты қабылдауды ұсынатын қашықтағы сервермен байланыс арнасы қажет. Мобильді құрылғылар үшін осы арна ұялы байланыс арқылы интернет-байланыс немесе Wi-Fi болып табылады .

## Сондай-ақ,
* GPS
* APRS
* DGPS
* Q-GPS

## Ескертпелер




## Көздері
Сарыбел ауылдық округі (Жетісу облысы)

**Сарыбел ауылдық округі** – Жетісу облысы Панфилов ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарыбел, Садыр, Тұрпан ауылдары кіреді. Орталығы – Сарыбел ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Панфилов ауданы ауылдық округтері
4K

**4K** — сандық кинематографта және компьютерлік графикада, көлденеңінен шамамен тиісті 4000 пиксель рұқсат беретін қабілет белгісі.

## Сипаттамасы
нобай|450x450 нүкте|4K, 2K және HDTV рұқсат беретін қабілетін салыстыру

### Сандық кино
Теледидардағы ажыратымдылығын белгілеуден айырмашылығы, жолдарының санынан және, тиісінше, сурет элементтерінің тігінен саны, көрінеді ажыратушы қабылеттігі бойынша кадр ұзын жағына өлшенеді. Мұндай принцип таңдап алынуы, сандық кинода, ажыратымдылығы жоғары теледидардан айырмашылығы, экран жақтардың арақатынасы түрлі стандарттары бар. Бұл жағдайда басты назарды көлденең рұқсаттан ауытқыған ыңғайлы, ол тұрақты болып қалады, ал кадр биіктігі  тігінен өзгереді. 4K рұқсаты бірнеше түрлі мөлшердегі суреттердегі пиксельдер санына сай.

Ажыратымдылығы 4K басқа стандарт — 2K — әрбір тарапқа шамамен екі есе кадр асып түседі.

### UHDTV
18 қазан 2012 жылы Электроника тұтынушылар қауымдастығы (ЭТҚ) 4K ажыратымдылығы көрсететін теледидарлар, мониторлар мен проекторлар ультра жоғары анықтықтың мазмұн үшін анықталған негізгі сипаттамаларын, сондай-ақ осы сипаттамаларына сəйкес келетін құрылғыларды білдіру үшін Ultra High-Definition терминін қабылдады. 24 маусым, 2014 «Ultra High-Definition», «Ultra HD», немесе техникалық сипаттамалары және бекітілген маркетинг терминдері, сондай-ақ, осындай «Ultra ажыратымдылығы жоғары теледидар 4K» сияқты әр түрлі модификациядың аралас болуы мүмкін «UHD»  кеңейтілді. ЭТҚ Ultra High-Definition сипаттамаларын қанағаттандыру үшін теледидарлар, мониторлар мен проекторларда сақталуы тиіс кем дегенде қойылатын талаптарды кеңейтеді:
* Дисплей кемінде 8 миллион пиксел, көлденеңінен 3840 және тігінен 2160.
* Жағының арақатынасы — 16:9.
* Ұлғаймалы түрлендіргіш — HD бейнені суретті масштабтау қабілеті және оның UHD рұқсатымен көрсету.
* Цифрлық кіру — бір және одан да көп HDMI кірулерді қолдайтын ажыратымдылығы 3840x2160 мазмұнның  кадр секундына 24p, 30p және 60p кадрлары жиілігі. 
* Колориметрия — түсті кеңістігі ITU-R BT.709 бастап 2160p видео өңдеуге қабілеті және неғұрлым кең түсті кеңістікті стандарттарды қолдау.
* Түс тереңдігі — кемінде 32 бит.

## Сондай-ақ,
* 5K (рұқсат)
* 8K (рұқсат)
* Өте жоғары айқындықтағы теледидар

## Ескертпелер




Санат:Кино және видео технологиялары
Санат:Компьютерлік технологиялар
Дәулетбай (Абай облысы)

**Дәулетбай** — Абай облысы Көкпекті ауданы, Үлгілі Малшы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2009 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Көкпекті ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 85 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Көкпекті ауданының таратылған елді мекендері
Подгорное (Шығыс Қазақстан облысы)

**Подгорное** — Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы, Палатцы ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Самар ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 59 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Самар ауданы елді мекендері
Үкіліқыз

**Үкіліқыз** — Абай облысы Көкпекті ауданы, Қойгелді Аухадиев ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Көкпекті ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 36 км-дей жерде.

## Дереккөздер

 

Санат:Көкпекті ауданы елді мекендері
Үлгілі ауылдық округі

**Үлгілі ауылдық округі:**
* Үлгілі ауылдық округы – Алматы облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Үлгілі ауылдық округы – Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Тағы қараңыз
* Үлгілі

Санат:Айрық беттер
Айнабастау

**Айнабастау** — Абай облысы Ақсуат ауданы, Ойшілік ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 63 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
Сноуден (фильм)

**«Сноуден»** () — американдық биографиялық саяси триллер, режиссері Оливер Стоун. Люк Хардингтің *«Сноуден файлдары: Әлем бойынша ең іздестірілуі күшті адам тарихы»* және  Анатоли Кучереннің*«Сегізаяқ уақыты»* кітаптар желісімен жазылған Стоун мен Киран Фицджералд сценарийі бойынша түсірілді. Эдвард Сноуден рөлін Джозеф Гордон-Левитт сомдайды. АҚШтағы премьерасы 16 қыркүйек 2016 жылы, Қазақстандағы премьерасы — 15 қыркүйек 2016 жыл.
## Суреттеме
Эдвард Сноуден өз өмірін Отанына арнағысы келді. Ол АҚШ үкіметіне имандай сенді, терроризмге қарсы әрекеттерін қолдады. АҚШ-тың өз азаматтарын, басқа да елдің азаматтарын қатаң бақылауға алғаны туралы құпия құжаттарды тауып, әлем алдында елдің масқарасын шығарамын дегенді өзге түгілі, өзі күтпеген еді. Осыдан кейін ол жарқын болашаққа деген барлық жолды өз қолымен жапты: жұмысынан бас тартты, сүйгені мен отанын тастап кетті. Отаны оны сатқын деп айыптады....
## Рөлдерде
* Джозеф Гордон-Левитт — Эдвард Сноуден
* Шейлин Вудли — Линдси Миллс
* Скотт Иствуд — Тревор Джеймс
* Николас Кейдж — Хэнк Форрестер
* Тимоти Олифант — Женева
* Закари Куинто — Гленн Гринвальд
* Джоэли Ричардсон — Джанин Гибсон
* Рис Иванс — Корбин О’Брайан
* Том Уилкинсон — Юэн Макаскилл
* Мелисса Лео — Лора Пойтрас
* Бен Шнетцер — Дэниел Сол
* Кит Стэнфилд — Патрик Хейнс
* Эдвард Сноуден — өзін өзі сомдайды

## Дереккөздер

Санат:2016 жылғы АҚШ фильмдері
Екпін (ауыл)

**Екпін** — Абай облысы Ақсуат ауданындағы ауыл, Екпін ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан солтүстік-батысқа қарай 5 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
Көкжол

**Көкжол** — Абай облысы Ақсуат ауданы, Екпін ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 32 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Ақсуат ауданының таратылған елді мекендері
11.22.63

**11.22.63** (*22 қараша 63-жыл*) — америкалық мини-сериал, америкалық жазушы Стивен Кинг «11/22/63» ғылыми-фантастикалық романы желісі бойынша түсірілген. Сегіз сериялы сериалдың премьерасы 15 ақпан 2016 жылы Hulu телеарнасында болып өтті. Шоу атқарушы продюсерлері Дж. Дж. Абрамс, Стивен Кинг, Бриджет Карпентер және Брайан Бёрк.

## Дереккөздер

Санат:2016 жылы шыққан АҚШ телесериалдары
Бижолдар (фильм, 2010)

**«Бижолдар»** (басқ.**«Лузерлер»** ) — америкалық атыс-шабысты комедия, "Бижолдар" комиксінің киноадаптациясы.

## Суреттеме
«Бижолдар» —  Титовтық полицияның көлеңкілі операциялар үшін құрылған арнайы бөлімі. Бір операция кезінде олар кездейсоқ құпия ұйымға тап болады. Ұымдастар олардан құтылуға бел буады, бірақ Бижолдар олардың қақпандарынан құтылып қалады, сосын кек алу жоспарын құра бастайды. Олардың нысаны - жұмбақ агент mr. Chao, барлық лас істердің басында тұрған адам.

## Рөлдерде

### «Бижолдар» жасағы
* Джеффри Дин Морган — *Клэй*
* Крис Эванс — *Дженсен* 
* Идрис Эльба — *Рок* 
* Коламбус Шорт — *Пуч* 
* Оскар Хаэнада — *Кугар* 

### Басқа кейіпкерлер
* Зои Салдана — *Аиша* 
* Джейсон Патрик — *Макс* 
* Холт МакКэллани — *Уэйд*

## Дереккөздер

Санат:АҚШ атыс-шабыс фильмдері
Санат:АҚШ триллер фильмдері
Санат:Warner Bros. фильмдері
Жаңаарық ауылдық округі

**Жаңаарық ауылдық округі:**
* Жаңаарық ауылдық округі — Жамбыл облысы, Сарысу ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Жаңаарық ауылдық округі — Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданындағы әкімшілік бірлік.
Ақмектеп (Шығыс Қазақстан облысы)

**Ақмектеп** — Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы, Қарасу ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақжар ауылынан солтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Тарбағатай ауданы елді мекендері
Қарасу ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

**Қарасу ауылдық округі** – Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақмектеп, Жолқұрылысы, Қараой, Қарасу, Шолақорда ауылдары кіреді. Орталығы – Қарасу ауылы. Округ құрамында болған ''Өтеген''  ауылы 2024 жылы таратылды.

***<small>Кестеде кішірек жазумен тиесілі ауыл маңындағы тұрғылықты тұрғыны ұлттық халық санағына енгізілген мекен жай көрсетілген.</small>***

## Дереккөздер

Санат:Тарбағатай ауданы ауылдық округтері
Никтофобия

**Никтофобия** - адамның қараңғыдан немесе жарықтың аздығынан пайда болатын фобия түрі. Никтофобия кез келген жаста білінуі мүмкін, алайда жалпы бұл фобия түрі адамның жас кезінен өзін білдіреді. Ересек адам қараңғы жерде өзін сенімсіз және ыңғайсыз сезінеді.Осы жағдайда қалған никтофоб қатты стресс алып, сол жерден алыстау кеткісі келеді, немесе шыңғырып, өзін жарыққа апаруға көмек сұрайды

### симптомдар
 
* Жүрек қағысың жиеленуі ;
* Артериалды қысының жоғарылауы;
* Бастың ауруы ;
* Қорқыныштан дауыстың жоғалуы ;
* Бұлшықеттің ауруы;
## Дереккөздер

Санат:Фобиялар
Кәмшат Жолдыбаева

**Кәмшат Жолдыбаева ** - Қазақстан әншісі, актриса.
Маңғыстау өңірінің Форт Шевченко қаласында дүниеге келген. 9-сыныпты бітірген соң ағылшын тілі мамандығы бойынша колледжде білім алған. Кейін өнер жолын қумақ ниетпен Алматы қаласына келіп, Қыздар педагогикалық университетінде «Ұйымдастырушы» мамандығын иеленген. 3-курста оқып жүргенде «КешYou» тобының құрамына қабылданған. Кейін Т.Жүргенов атындағы Өнер академиясының "Эстрада" факультетіне ауыады.
2015 жылға дейін "КешYou" тобының құрамында өнер көрсетті. Қазір жеке әнші ретінде белгілі.

## Фильмографиясы

## Дереккөздер
Алғабас (Ақсуат ауданы)

**Алғабас** — Абай облысы Ақсуат ауданы, Кіндікті ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан солтүстік-батысқа қарай 117 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
Типсы

**Типсы** - АБС пластик материалынан жасалынатын ең мықты жасанды тырнақтар. Оның толық атауы - акрилонитрилбутадиенстриол. Ол акрилді пластикаға жататын смолалардың бір түрі. Бұл материал бір түсті ғана болып шықпайды. Оның түрлі-түстісі де бар. Міне, осындай материалдардан типсыдың да түр-түрі жасап  шығарылып жатыр. Типсылардың мөлдір түсті әрі  бөтен сурет салынған  түрлері де қазіргі кезде көп қолданысқа ие. Бірақ та мұндай жасанды тырнақты тырнақтың формасына сай етіп өңдей  алмаймыз . Себебі, бөтіндегі суретінің сәні кетіп, тырнақтың жасандылығы білініп қалады. 

## Дереккөздер

Санат:Сән
Маңырақ (ауыл)

**Маңырақ** (1992 жылға дейін – *Покровка*) — Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы ауыл, Маңырақ ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақжар ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 18 км жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Тарбағатай ауданы елді мекендері
Қызбай

**Қызбай** — Абай облысы Ақсуат ауданы, Көкжыра ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 50 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Ақсуат ауданының таратылған елді мекендері
Сағындық

**Сағындық** — Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы, Ақжар ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақжар ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 24 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Тарбағатай ауданының таратылған елді мекендері
Төменгі дәрежедегі программа

**Төменгі дәрежедегі бағдарлама** — спецификалық аппаратураға ие, перифериялық құрылғымен байланысты процессор немесе контроллердің программасы.  Аппаратураға жүктелген тапсырма  аппаратурамен біріге жұмыс істеуі, енгізу-жою құрылғыларымен, уақытша диаграмма мен олардың интерфейстерімен және физикалық тапсырмамен тікелей байланысты. Салдары ретінде төменгі дәрежедегі бағдарламашы тек тіл мен фазалық тығыздауды емес, бағдарлау әдістері мен құрылғыларын білуі қажет .
Төменгі дәрежедегі бағдарламаға Ассемблер тілі(архитектураға бағытталған) жатады. Бағдарламашыларға ақпарат көзі ретінде, процессорге User’s Manual,Programming Manual. Data Sheet болып табылады.

## Сілтемелер
* http://www.lcard.ru/lexicon/low_level_programming
Фанкони анемиясы

**Фанкони анемиясы** — тұқым қуатын және жүре пайда болған себептерден дамитын ауру.

## Аурудың белгілері

Фанкоми ауруының белгілері 6—8 жаста көрінеді, бірақ кейбіреулерінде кеселдің іштен болғаньн шамалауға болады. Бұл балалардың туылғандағы салмағы аз болып, өсуі қүрдастарынан артта қалады. Біразында гипогенитализм, микроцефалия, страбизм байқалады. Көрнекті белгі (салыстырмалы диагнозда өте маңызды) — тері гипер-пигментациясы өте жиі. Іштен болатын ақауларға тән сипат, жиі кездесетін сүйек, таңдай, бүйрек, жүрек өзгерістері. Бүл аурудың негізі — отбасылық, берілуі аутосомды-рецессивтік жолмен деп есептеледі.
Қан өндірілудің, әсіресе миелопоэздің, қатты төмендеуімен көрінетін сүйек кемігінің гипоплазиясы мен аплазиясы көрсетілген анемиялардың дамуына әкеледі.  Тұқым қуатын аплазиялық анемияны алғаш 1927 жылы Фанкони ашып, жариялады. Бұл анемия Фанкони анемиясы делінеді. Ол ұрпақтан ұрпаққа аутосомдық-бәсеңкі жолмен беріледі және қан өндіретін барлық жасушалардың кемістігі байқалады. Бұл анемиямен ауыратын балалардың бойы өсуі тежеледі, қолының бас бармағы болмайды немесе тым кішкентай болады, жыныс бездерінің жетілмеуі, қаңқа сүйектерінің ауытқулары, ішек-қарын жолдарында, жүрек-қан тамырлар жүйесінде ақаулар дамуы т.б. өзгерістер байқалады.

## Дереккөздер

Санат:Аурулар
Санат:Ауру белгілері
Санат:Анемия
Ақуыз тапшылығы

**Ақуызтапшылықты анемия** — ашығу, не біржақты кемірсулы тамақтанудың салдарынан туады. Бұл жағдайларда глобин және белоктың тасымал қызметін атқаратын косындылардың түзілісі азаяды, эритропоэтин түзілісі мен эритропоэз кемиді, гормондар мен ферменттер (тіндік және асқорыту жүйесінде) азаяды. Бұның салдары корытылу мен сіңірілу бұзылысына  соқтырады.Ақуыз, темір, мыс және басқа микроэлементтер, В,2 витамині мен фолий қышқылы да бұл жағдайдан тыс қалмайды. Сонымен, ақуызтапшылықты анемия әрқашан пандефицитті болып, түрлі қан түзілісіне қатысы бар заттардың жетіспеушілігімен қатар жүреді.

## Клиникалық көрінісі

Ақуызтапшылығы анемиясына көрнекті бұзылыстар, полигиповитаминоз белгілері, пигмент алмасуының бүлінулері тән. Блефарит, тері мен шаш түсінің езгерісі, олардың сынғыштығы, тіндер ісінуі осылардың белгісі. Көбінесе тәбет жоғалу, құсу, іш өту, бауырдың қатаюы мен үлкеюі байқалады. Қаннын жалпы сынағында, әдетте, ауыр дәрежедегі анемия анықталады. Көбінесе нормохромды, норморегенераторлы, нормоцитарлы болумен қатар, анизо-пойкилоцитоз сипат алады. Эритроциттердің өмірі екі есе қысқарады (гемолиз белгісі жоқ). Қандағы жалпы белок мөлшері азайып, айқын диспротеинемия болады. Белоктапшылық анемияның көрнекті мысалына квашиоркор ауруындағы анемия жатады (өте ыстық жерлерде түратьн 1—4 жастағы балалар арасында кездеседі).

## Диагнозы

Диагноз қоюға анық трофикалық және пигмент бұзылысы, тіндердің ісінуі, ақуыз мөлшерінің қанда азаюы (60 г/л-ден
төмен), диспротеинемия (альбуминдер — 35—40%), нормоцитарлық, норморегенераторлық, нормохромдық анемиямен қатар, айқын анизо-пойкилоцитоз және эритроциттер өмірінің қысқаруы негіз болады.

## Алдын алу

Тиімді тамақтану және дұрыс күтіну.

## Емі

Ақуызтапшылықты анемияны  витамиңдер мен темір дәрілерін косып емдейді.

## Болжамы

Уақытымен диагнозы қойылып, дүрыс емделген жағдайда науқас айығып кетеді. Ауыр түрлері (квашиоркор) емделмеген күнде (30%-ке дейін) өлімге әкеледі.

## Дереккөздер

Санат:Анемия
Құмкөл (Абай облысы)

**Құмкөл** — Абай облысы Ақсуат ауданындағы ауыл, Құмкөл ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 38 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
Қарғыба

**Қарғыба** (1993 жылға дейін — *Социал*) — Абай облысы Ақсуат ауданы, Құмкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
Көктүбек (Абай облысы)

**Көктүбек** — Абай облысы Ақсуат ауданы, Сәтбаев ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан солтүстік-батысқа қарай 12 км қашықтықта. Бастауын Тарбағатай тауларынан алып, Зайсан көліне құятын Базар өзенінің бойында орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
Сәтбаев ауылдық округі (Абай облысы)

**Сәтбаев ауылдық округі** – Абай облысы Ақсуат ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көктүбек, Сәтбаев, Сұлутал ауылдары кіреді. Орталығы – Сәтбаев ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Ақсуат ауданы ауылдық округтері
Сәтбаев ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Сәтбаев ауылдық округі** – Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көкдомбақ, Қаныш Сәтбаев, Мұса Шорманов ауылдары кіреді. Орталығы – Қаныш Сәтбаев ауылы. 2005 жылы *Айрық, Бүркітті* ауылдары таратылды.

## Дереккөздер

Санат:Баянауыл ауданы ауылдық округтері
Дайемонд-Блекфен синдромы

**Дайемонд- Блекфен синдромы** - сирек кездесетін, тұқым қуалайтын ауру. Бұл ауру 1938 жылдары дәрігер Дайемонд пен Блекфен зерттеп дәлелденген. Бұл ауру 1 жасқа дейінгі сәбилерде байқалып, 1 млн туған сәбиге шаққанда, 5-7 сәбиде кездеседі.

## Аурудың белгілері
25% RPS19 генінің мутациялануы болып табылады. Сондай-ақ эритроциттердің, ретикулоциф пен лейкоциттің, гемоглабиннің өте төмен болуы. Бұл ауру жілік майының жетіспеушілігімен өзгеруі салдарынан бас сүйегінің зақымдануына, жүрекке, зәр шығару жолына, дене бітімінің дамуын қиындатады. Тез шаршағыш, терінің сұп-сұр болуы, тәбеттің нашарлауыда осы ауруға тән белгілер болып табылады.

Санат:Аурулар
Санат:Тұқым қуалайтын аурулар
Марфан ауруы

**Марфана ауруы** - туа біткен және тұқым қуалайтын ауру. Марфана ауруын, 1858 - 1942 жылдары өмір сүрген А. Mарфан, француз педиатры зерттеп, бірінші 1896 жылы  сипатталған болатын. Марфана ауруы  дәнекер тінінің мұраланған ақауынан туындаған және тірек-қимыл жүйесінің зақымдануымен  сипатталады.

## Аурудың белгілері

«Құс» бет (тар бас сүйегі), көз жанарының алға қарай шығуы, бұлшық етінінің нашар дамуы, теріасты гипоплазиясы, сондай-ақ саусақ буынының ойналмалдылығы, қол аралық және аяқ өсуінің сәйкессіздігі, қолы мен аяғы ұзын, жіңішке, «өрмекші тәріздес», вегетативті-тамырлы бұзылулар, тіпті  кенеттен тершеңдік, әлсіздік, суық қолды, тері мәрмәр үлгіде болуы. Марфана ауруы бар балалар жиі өткір респираторлық инфекциялардан, пневмониядан зардап шегеді. Марфана ауруы бар науқастардың психикалық дамуында ауытқу болмайды.

## Емі

Марфана ауруы бар науқастарды радикалды емдеу емес,бүйрек үсті қыртысының глюкокортикоидного функциясы азаюын ескеретін, глюкокортикостероидтар бар саналы емдеу қарастырылуы мүмкін. Кеуде деформациясын хирургиялық емдеу үшін ағзаның нашар көрінісі адаптивті-компенсаторлық қуаттылығы пациенттерге операциядан кейінгі кезеңде, сақтықпен қарастырылуы тиіс. Жүрек-қан тамырлары және өкпе жүйелерінің қайта құрылымдау, зат алмасу процестерінің күрт бұзылуы салдарынан аорта және оның өздігінен жыртылу аневризмасы  өлімге дейін әкелуі мүмкін.

## Болжам

Марфана ауруы  барлық жағдайларда  асқынулар мүмкіндігі жоғары болып келеді. Марфана ауруының болжамы, әдетте, ол қолайсыз болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Тұқым қуалайтын аурулар
Корнелия де Ланге ауруы

нобай
**Корнелия де Ланге ауруы** - психикалық дамуы тежелген және бірнеше туа біткен даму кемістіктерімен сипатталатын тұқым қуалайтын ауру. Ауру - шамамен 1:10000 кездеседі. Корнелия де Ланге ауруын бірінші 1916 жылы Брахман (W. Brachmann) сипаттаған, ал 1933 жылы, 1871-1950 жылдары өмір сүрген  нидерланды педиатры, Корнелия де Ланге толық анықтаған.

## Аурудың себептері

Корнелия де Ланге  ауруы барлық континенттерде кездеседі. КСРО, оқшауланған жағдайлары Б.Н. Клосовский, 1971 жылы Мартынов және Н.К. Павлова, және 1976 жылы Mариенчива Г.С 1968 сипаттаған. Аурудың этиологиясы анық емес. Бұл аурудың синдромы риясыз мутация нәтижесінде  болуы мүмкін деген болжам басым..  Жасуша бөліну кезінде хромосомалық ақауды тудыратын жүктілік кезіндегі ауытқу. Сондай-ақ  туыстық неке және анасының жұқпалы аурулары бар жағдайда бұл аурудың көрсеткіші жоғары. 

## Аурудың клиникалық белгілері

Мұндай науқастардың бойы мен салмағы айтарлықтай стандарттарға артта келеді. Беттегі құрылымындағы ерекшелігі: қалың  қас,  ұзын қисық кірпіктер, қысқа мұрын, мұрын және мұрын депрессиялық көпір, мұрын мен жоғарғы ерін арасындағы үлкен қашықтық, жоғарғы аяқ құрылымы ауытқуларымен сипатталады. Аяқ-қол саусақтарының  қысқа, не бір немесе одан да көп саусақтардың кейде болмауы және буын  ауытқулары.  Жиі ішкі органдардың, әсіресе бүйрек құрылымында әртүрлі ақауларымен сипатталады.

## Дереккөздер

Санат:Аурулар
Санат:Тұқым қуалайтын аурулар
Стилл синдромы

**Стилл синдромы** - қызба белгілерімен сапатталатын арттриттің ауыр түрі. Теріде өтпелі бөртпелер және соматикалық органдарының жүйелі қабынуы, зақымдануы. Десе де аурудың клиникалық белгілері,  зардап шеккен буынды зерттеуді пайдаланып диагностикаланады. Десе де, ең алдымен, ауруды емдеу емес, стероидты қабынуға қарсы ем жүргізілу жүзеге асырылады. Стилл ауруын британдық дәрігер Джордж Стилл 1897 жылы сипаттаған болатын. Ұзақ уақыт бойы ол кәмелетке толмағандардың  ревматоидты артрит түрінде кездесетін ауыр түрлерін  қарады. Тек 1971 жылы, Эрик Уатерс ересек науқастарға осы аурудың көптеген мінездемелерін  жариялады. Қазіргі заманғы әлемдік ревматологиялық статистикаға сәйкес, соңғы жылдары әлі аурудың таралуы шамамен 1 :100000 адамға шаққанды құрайды. Ерлер мен әйелдер бұл ауруға тең дәрежеде  ауырады. Әлі де бұл аурумен  ең көп  16 жасқа дейінгі балаларда кездеседі. Кенеттен жоғары қызба басталу,  лимфоаденопатия, және лейкоцитоз қан аурудың жұқпалы сипатын көрсетеді. Алайда, бір қоздырғышы анықталған жоқ. Дегенмен аурудың  температурасы 39 ° C  көтерілуімен сипатталады . Содан кейін  бөртпе элементтері кем дегенде, аяқ және денеге шығады. Бөртпе жазық қызғылт дақтар түрінде көрінеді. Кейде оларда қышыну жүреді. Ауру балтырды, тізе, білезік, шынтақ  буындарының қатысуымен артриттің белгілері ұлғаяды. Әлі күнге дейін аурудың дамуына генетикалық бейімділіктің болуын жоққа шығарған жоқ.

## Дереккөздер

Санат:Ревматология
Эллиот Пейдж

**Эллиот Филпоттс-Пейдж** (;  21 ақпан 1987 туғ.) — канадалық актер, «Джуно» фильміндегі рөлі арқылы танымал болған, сол рөлі үшін ол 2007 жылы көптеген мараппаттар мен номинацияларға ие болды, және «Мұз кәмпит» фильміндегі рөлі көптеген сыншыларды таң қалдырды.

2008 жылы Пейдж  Time журналы нұсқасы бойынша «100 үздік ықпалды адамдар» тізіміне ұсынылды, сондай-ақ ол FHM нұсқасы бойынша «Әлем бойынша 100 үздік сексуалды әйелдер» тізімінде 86 орынды иемденді. 2008 жылдың маусымында Эллиот  Entertainment Weekly журналында «A-тобындағы болашақ жұлдыздар» тізімінде де көрінді.

## Дереккөздер

Санат:1987 жылы туғандар
Джуно (фильм)

**«Джу́но»** () — 2007 жылғы американдық драма-комедиялық фильм, Диабло Коуди сценариі бойынша Джейсон Райтман түсірген.
Басты кейіпкер, еркін ойлы қыз - Джуно, жоспарланбаған жүктілікке және оның кейінгі салдарына тап болады. Ол кейіпкерді Эллен Пейдж сомдады. Сондай-ақ, фильмде Майкл Сэра, Оливия Тирлби, Дж. К. Симмонс, Эллисон Дженни, Дженнифер Гарнер және Джейсон Бэйтман рөл ойнады.
Түсірілім жұмыстары 2007 жылы 14 ақпаннан 27 наурыз аралығында Ванкуверде, Британиялық Колумбияда, Канадада өтті.
Фильм премьерасы 2007 жылы 8 қыркүйекте Торонтодағы халықаралық кинофестивальде болды, фильмді үлкен қошеметпен қарсы алды. «Джуно» $7,5 миллиондық өз бюджетінің орнын он екі күн ішінде орнын жауып үлгерді.

«Джуно» көптеген сыншылардың оң бағасын алды, олардың көбісі фильмді өздерінің жеке "жылдың он үздік фильм" тізіміне қосты.
2008 жылы кинолента ерекше сценарий үшін «Оскар» марапатына ие болды. Сондай-ақ, тағы басқа санаттарда номинация алды, олар «Үздік фильм» және «Үздік әйел рөлі» (Эллен Пейдж).

## Рөлдерде

## Дереккөздер

Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:АҚШ кинокомедиялары
Агуас-ди-Сан-Педру

**Агуас-ди-Сан-Педру** (порт. Águas de São Pedro) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан.

Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Қабанбай (Шығыс Қазақстан облысы)

**Қабанбай** (1992 жылға дейін – *Крупское*) — Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы ауыл, Қабанбай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақжар ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 81 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Тарбағатай ауданы елді мекендері
Қазақстан (Тарбағатай ауданы)

**Қазақстан** — Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы, Қабанбай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақжар ауылынан солтүстікке қарай 29 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Тарбағатай ауданы елді мекендері
Қожакелді

**Қожакелді** — Абай облысының Ақсуат ауданы, Ырғызбай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан солтүстік-батысқа қарай 41 км-дей, округ орталығы - Жантікей ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 20 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
Айыртау (тау, Шығыс Қазақстан облысы)

**Айыртау** – Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы тау. 

## Жер бедері
Абсолютiк биіктігі 1003 м. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа созылып жатқан таудың ұзындығы 8 км, енді жері 4 км. Бөктерінен Ұлан және Дресвянка өзендерінің салалары бастау алады. Батысында аумағы шағын келген Айыр көлі жатыр.

## Геологиялық құрылымы
Палеозой жыныстарынан түзілген таудың беткейлері тік жартасты келген.  

## Өсімдігі
Беткейінің қызғылт қоңыр, қара топырағында астық тұқымдас шөптесіндер, қарағай, терек аралас орман өседі. 

## Дереккөздер
 

Санат:Ұлан ауданы таулары
Саратовка (Шығыс Қазақстан облысы)

**Саратовка** — Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы ауыл, Саратов ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қасым Қайсенов кентінен солтүстік-батысқа қарай 40 км жерде, Ертіс өзенінің сол жағасында орналасқан. 

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде қаланған. 30-жылдардың бас кезінде ауыл шаруашылығын ұжымдастыруға байланысты ұжымшар мен ауылдық кеңестің орталығына айналды. 1972 жылы ұжымшар негізінде мұнда Шығыс Қазақстан совхоз-техникумы (сүт өндіру бағытындағы) құрылды. 1997 жылдан оның негізінде құрылған Шығыс Қазақстан ауыл шаруашылығы колледжі жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:Ұлан ауданы елді мекендері
Шанхай мұражайы

оңға|нобай|230x230 нүкте|Шанхай мұражайының ғимараты
нобай|267x267 нүкте|Мұражай топтамаларындағы түйе мүсіні
**Шанхай мұражайы** — Шанхайдағы ежелгі қытай өнері мұражайы. 1952 жылы құрылған.

## Қорлар мен бөлімдер
Мұражайда шамамен 120 мың сақтау бірлігі жиналған. Қола, керамикадан жасалған бұйымдар, каллиграфия, жиһаз, нефрит мүсіншелері, көне тиындар, суреттер, мөрлер және мүсіндер неғұрлым бағалы болып табылады. Үнемі 11 галерея мен 3 арнайы көрме залдары жұмыс жасайды. 

Шанхай мұражайы ұлттық маңызы бар заттарды сақтайды, оның ішінде Хань әулетінің үштен бір "мөлдір" қола айнасы.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Шанхай мұражайының ресми сайты 

Санат:Шанхай мұражайлары
Санат:Археологиялық мұражайлар
Санат:Тарихи-өлкетану мұражайлары
Санат:Қытай этнографиялық мұражайлары
Санат:1952 жылы құрылған мұражайлар
Нунан синдромы

**Нунан синдромы** - PTPN11 генінің ауытқуы бар ата- аналардан туылатын,тұқым қуалайтын ауру. Алғаш П.С. Кобилинский сипаттаған. Ал 1936 жылы американдық кардиолог Жаклин Нунан толық зерттеп, десиртациясын қорғап, содан "Нунан синдромы" атауы берілді.

## Аурудың себептері

Нунан ауруының себебі PTPN11 генінің мутациялануы 50% ауруларда кездеседі. PTPN11 гені арқылы кодталған ақуыз,сыртқы  сигналдар үшін эукариот жасушасын реттейтін малекулалар тобына жатады. Нунан синдромы ауруында ең көп мутация 3,7 және 13 PTPN11 геніндегі ауытқу болып табылады. Ерлер мен әйелдер тең мөлшерде бұл ауруға шалдығады.   Ерлер мен әйелдер тең деңгейде ауырады. Нунан синдромында, ерлердің жыныстық, несеп  органдары ауыр ауытқуға шалдығуының салдарынан, ерлер мұндай синдромда жиі бедеулікке ұшырайды. Сол себептен көп жағдайда анасы арқылы тұқым қуалайды.

## Аурудың клиникалық сипаты

Қанатты қысқа мойын, көздің нашар көруі мен көздегі птоз белгілері( көз қабағының түсуі), құлақтың төмен және құлақ бұралуының мыжылуы, науқастардың шамамен 20% орташа ауыр қаңқа патологиясы бар. Ең көп таралған түрі кеуде деформациясы, кифоз, сколиоз. Сондай-ақ басқа шаштың  ерекше өсуімен, қалың бұйра шашты аққұба болып, теріге қара дақтар, гипертрихоз, тырнақ пластина дистрофияның  ауытқу  табылған. Мұндай белгілер өмірінің алғашқы жылдарында көрінеді.  Өмірінің алғашқы айларынан бастап тәбеттің айтарлықтай жоғалуы, сүйек жасы әдетте паспортынан артта қалады. Дегенмен жыныстық жетілу кейде кейбір кідіріспен, стихиялық жүреді. Етеккір бұзылыстары және  етеккір қалыптасуындағы кідіріс қыз балаларда байқалады. Ақыл есі даму жағынан ауытқу, ішкі ағзалардың даму кемістігі жиі байқалады. Ең көп таралған жүрек-қан тамырлары ауытқулары болып табылады. Салдарынан  клапан өкпе стеноз (60% науқас), гипертрофиялық кардиомиопатия (20-30%), митральды құрылымдық ауытқулар, жүрекшелердегі ақаулар сипатталған.  Несеп  органдары ауыр ауытқуға шалдығуының салдарынан, науқастардың  үштен бірі зәр шығару жүйесінің даму кемістігімен тіркелген (бүйрек гипоплазиясы, жамбас еселеу).

## Емі

Нунан синдромы бар науқастарды емдеу жүрек-қантамыр жүйесі, психикалық функцияларын қалыпты өсуін ынталандыру және жыныстық даму ақауларын жоюға бағытталған.
 
## Аурудың алдын алу
 
Аурудың алдын алу, медициналық-генетикалық кеңес беру деректеріне негізделген. Отбасында аутосомды генінің өзгерістері бар болған жағдайда, аурудың қайталануы жоғары (50%). Бұл аурудың клиникалық симптомдарының табиғатын анықтау мақсатында, ата-аналар міндетті түрде мұқият тексерілуі қажет. Қазіргі уақытта, ол гендердің мутациясын бақылау арқылы, аурудың молекулярлық-генетикалық диагнозы әзірленген және оны жақсарды. Дәл диагнозды цитогенетикалық зерттеу мүмкіндік береді.

## Дереккөздер

Санат:Тұқым қуалайтын аурулар
Бестерек (Ұлан ауданы)

**Бестерек** — Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы, Абылайкит ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қасым Қайсенов кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 48 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер
 

Санат:Ұлан ауданы елді мекендері
Бестерек (Абай облысы)

**Бестерек ** — Абай облысы Үржар ауданындағы ауыл, Бестерек ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Үржар ауылының солтүстігіне қарай 10 км, Аягөз темір жол станциясынан 180 км жерде орналасқан.

## Тарихы
Іргесі 1910 жылы қаланған. 1958-93 жылдары Чапаев атындағы сүт өндіру ұжымшарының орталығы болған. Қазір оның негізінде акционерлік қоғам, шаруа қожалықтары құрылған.

## Инфрақұрылымы
Орта мектеп, фельдшерлік-акушерлік пункт бар. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы қатынасады.

## Дереккөздер

Санат:Үржар ауданы елді мекендері
Восточное (Башқұртстан)

**Восточное** — Башқұртстанның Буздяк ауданындағы ауыл, Буздяк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 436 адамды құрады.
Пошта индексі — 452719, ОКАТО коды — 80217807002.
 
## Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:

## Дереккөздер

## Сыртқы cілтемелер
* Башқұртстан Республикасының муниципалдық бiлiмдерiнiң кеңесi.

Санат:Башқұртстан елді мекендері
Текуала (муниципалитет)

**Текуала** () — Мексика мемлекетіндегі әкімшілік орталығы аттас қалада орналасқан муниципалитет, Наярит штаты. 2010 жылғы санақ бойынша, халық саны 39&nbsp;756 адамды құраған.

## Жалпы мәліметтер
*Tecuala *атауын науатль тілінен "жабайы жануарлар орны" деп аударуға болады. 

Муниципалитеттің ауданы 1045 км²-қа тең, штат ауданының 3,7 % құрайды. Ол Наяриттің өзге муниципалитеттерімен шектеседі: шығыста Акапонета, оңтүстікте Росаморада және Сантьяго-Искуинтламен шектеседі. Сондай-ақ, Текуала солтүстігінде Мексиканың басқа штаты — Синалоамен шектеседі, ал батысында Тынық мұхит суларымен шайылады.

## Құрылымы мен құрамы
Муниципалитет 1918 жылы құрылған. Муниципалитеттің құрамына 39 елді мекен кіреді, олардың ең ірілері:

## Дереккөздер




Санат:Наярит муниципалитетиері
Холт-Орам синдромы

**Холт-Орам синдромы** — ТВХ5 генінің мутацияға ұшырау салдарынан туатын, тұқым қуалайтын  ауру. Көп жағдайда тұқым қуалайды. 1960 жылы педиатр Холт және кардиолог  Орам сипаттаған.

## Холт-Орам синдромының себебі

Холт-Орам синдромының негізгі себебі - оның тұқым қуалайтыны болып табылады. Холт-Орам синдромында,  туа біткен жүрек ақаулары мен сүйек ауытқулары негізгі белгісі болып табылады.  Эмбрионның 5 апталығында, жүректің бастапқы қалыптасуы мен жоғарғы дене бітімінің қалыптасуында байқалады. Таралу жиілігі  100000 тірі туғандарға шаққанда 1 жағдайда жиілігі көрінеді.  Бұл сирек патология болып табылады . Әйелдер мен ерлер бірдей жиілікте ауырады. 

## Аурудың белгілері

Туа біткен жүрек аномалиясы, сүйектердегі аномалия, гипертрофия немесе бас бармақ пен қолдың мүлдем болмауы.

## Холт-Орам синдромының  диагностикасы
  
Биохимиялық зерттеулер, қандағы мочевина мөлшері көбінесе 0,5 г / л-ден жоғары, нормохромдық анемия байқалады. Холт-Орам синдромында,  диагноз қою үшін ЭКГәдісі индикативтік болып табылады. Эхокардиография ғана баланың  жүрек органикалық бұзылуларын көрсете алады. Скелеттік ауытқулар, атап айтқанда бас бармақ жоқтығы негізгі бұл аурудың көрсеткіші болып табылады. 

## Болжам

Медицинаның дамуына байланысты, бұл аурулардың өмір жасы ұзарды. Кейбір ауруларда көптеген  инфекциялардың, жүрек аритмиясының  тууы, бұл ауруларды,тіпті өмірінің бірінші жылында өлімге әкеледі.

Санат:Тұқым қуалайтын аурулар
Қызылсу (Шығыс Қазақстан облысы)

**Қызылсу** (1992 жылға дейін — *Дирижабль*) — Шығыс Қазақстан облысының Ұлан ауданы, Бозанбай ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қасым Қайсенов кентінен оңтүстік-батысқа қарай 79 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 181 адам (99 ер адам және 82 әйел адам) болса, 2009 жылы 70 адамды (37 ер адам және 33 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлан ауданының таратылған елді мекендері
Санат:Ұлан ауданы елді мекендері
Гунтер синдромы

**Гунтер синдромы** — ферменттер тапшылығы, ақуыз-көмірсулар кешендерін және май жасушаларының жиналу нәтижесінде пайда болған, тұқым қуалайтын ауру. Нәтижесінде, адамның ақыл-есі, бауыр мен көкбауыр кеңеюі белгіленсе, оның бетінде  дөрекі ауытқулар (gargoilizm (gargoylism)) пайда болады. Тері зақымдануынан, жиі бет құрылымдарының ауытқуы байқалады. Дегенмен ауру, жынысына байланысты, аналар аурудың тасымалдаушысы болса да, тек еркектер ауырады.

Санат:Тері аурулары
Пфайффер синдромы

**Пфайффер синдромы** - бас сүйегінің кейбір сүйектері ерте өсіп, сүйектің одан әрі өсуін болдырмайды. Салдарынан , басы мен бет пішінін зақымдайды. Сондай-ақ қол және аяқ сүйегінде зақымдайтын,сирек кездесетін генетикалық бұзылыс. Бұл ауру 1846-1921 жылдары өмір сүрген неміс дәрігері Рудольф Артур Пфайффердің атымен аталған. Ол 1964 жылы аурудың белгілерін зерттеп, сипаттаған. Пфайффер синдромында  100 000 туғандарға шаққанда бір балада кездесіп отырған.

## Генетикасы

Пфайффер синдромы фибробласт өсу факторларының 1 және 2-мутациясы байланысты. Бұл рецепторлар дұрыс сүйек дамыту үшін маңызды болып табылады. 
Пфайффер синдромы сипаттайтын бет-бейнесінің  көптеген ерекшеліктері, бас сүйегінің сүйектері мерзімінен бұрын өсіп кетуі нәтижесінде  болады. Салдарынан бас дұрыс өспей,  көздің  дөңес пішінді және шығыңқы болуы, жоғарғы жақтың дұрыс дамымауы, мұрынның тұмсыққа ұқсайды. Балалардың шамамен 50 пайызы, естуін  жоғалтады және олардың тістерінде  ақаулар болады. Кең бармақтары мен башпайлары - бұл синдромның ерекше белгілері.Аурудың тағы бір белгісі, аяқ саусақтарының түрлі патологиялары мен сипатталады.  Бұл синдромның бірнеше түрлері, 5-тен артық саусақтары мен башпайларының болуы. Белгілері ауырлығы мен олардың күрделілігі әр жағдайда әр түрлі болып табылады, және нақты жағдайда өзгереді. Кейбір жағдайларда, бұл ауру кездейсоқ гендердің мутация салдарынан орын алады. Басқа жағдайларда, ауру генетикалық  аутосомно рецессивті тәртіппен беріледі.

## Пфайффер синдромының түрлері

1 түрі, классикалық  Пфайффера синдромы ретінде белгілі, жоғарыда аталған симптомдары бар. Осы түрінде  адамдардың көпшілігі өте толыққанды өмір сүреді  және қалыпты ақылға  ие.
2 және 3 түрлерінде, жүйке жүйесімен байланысты неғұрлым ауыр ақаулар болады. Бас сүйегінің сүйектері мерзімінен бұрын өсуі, ақыл ойының  кешігіп дамуына және басқа да неврологиялық ақауларға  әкелуі мүмкін. 
2 түрінің 3 түрінен айырмашылығы,  бас сүйегінің қарқынды өсуі, бас пішіні созылып, жапырақ түрінде  пішінін өзгертуіне әкеліп соғады. Көп жағдайларда, І және ІІ аурудың түрлерінде, адамның басы созылған болып табылады.  Бұл  ауруда, адамның ой-өрісі  жоғалмайды, яғни адамның  миы қалыпты жұмыс атқарады.

## Дереккөздер
Игорь Сергеевич Диченко

**Игорь Сергеевич Диченко** - украиндық коллекция жиюшы, өнертанушы, суретші. Украиндық авангардизмнің идеологтарының бірі.

## Биография
Игорь Диченко 1946 жылы 19 желтоқсанда дүниеге келген. 

1969 жылы Киев сурет институтын бітірген. Украина елінің өнер және әдебиет музейлерінің Орталық мемлекеттік архивінде жұмыс істеп, Киев хореографиялық мекемесінде өнер тарихынан сабақ берген. 1992 жылдан бастап, Киевтің тарих музейінің үлкен дәрежедегі ғылым жөніндегі қызметкері болған.

1970 жылдан бастап, көптеген көрмелер мен көркемдік акциялардың ұйымдастырушысы мен қатысушысы болған.

1992 жылы Халықаралыққайырымдылық қорының негізін қалаған.

Өнертанушы ретінде Георгий Нарбут, Константин Пискорский, Михаил Бойчук, Микола Глущенко сияқты суретшілердің өнерін зерттеген.

2015 жылдың 24 мамыр айында қайтыс болған.

## Отбасы
Әйелі- Валерия Семеновна Вирская-Котляр (1930-2016) , украиндық балет әртісі, оқытушы, балетмейстер. Киев Ұлттық мәдениет және өнер университетінің мұғалімі.

## Коллекция
2015 жылдың 15 қазанында Игорь Диченконың барлық коллекциясы Украина мемлекетіне сыйланған. Украина Президенті Петр Порошенко коллеция қабыл алып, Вирлік орденмен марапаттаған.

Диченконың орыс авангардизмдік жинақтарының жалпы саны 504 құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Суретшілер
Шөлдегі Христос суреті

**«Шөлдегі Христос»** — орыс суретшісі Иван Крамскойдың 1872 жылғы суреті. Мемлекеттік Третьяков галереясында сақтаулы тұр.

Осы сурет бойынша жұмысын Крамской 1860 жылы бастаған. 1867 жылы суреттің бірінші нұсқасы жазылған болатын, бірақ ол суретшінің көңілінен шықпай, қате нұсқа деп танылды.

Суреттің ең соңғы нұсқасын Крамской 1871 жылы бастап, 1872 жылдың күз мезгілінде аяқтаған. 1872 жылдың желтоқсанында «Жылжымалы көркемдік көрмелердің серіктестігі» ұйымдастыруымен өткен Санкт-Петербургтегі көрмеде бұл сурет халыққа таныстырылды. Көрменің алдында Павел Третьяков суретті сатып алған. «Шөлдегі Христос» суреті орыс кескіндеме өнерінің басты әрі маңызды бөлігі болып табылады, ол гуманистикалық, моральдік-философиялық, діни сюжеттерге негізделген. Осы суретте психологиялық-өмірлік интерпретацияның маңызы мен Христостың басынан кешкендері баяндалады.

## Дереккөздер

Санат:Суреттер
Санат:Мемлекеттік Третьяков галереясы жинақтамасындағы картиналар