open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қошқар (көл)

**Қошқар** — Аягөз және Қарақол өзендерінің аралығындағы тұзды тұйық көл.

## Географиялық орны
Абай облысы Үржар ауданы Шыңырау ауылының солтүстік-батысында 17 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 369 м биіктікте жатыр. 

## Гидрографикасы
Аумағы 2,2 км2, ұзындығы 2 км, енді жері 1,4 км, жағалау бойының ұзындығы 6 км, су жиналатын алабы 93 км2. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Қараша айында суы қатып, наурыздың аяғында ериді.

## Жағалау сипаты
Жағалауы жазық келген. Солтүстігінде Қызылқайнар, Қалдар, батысында Ешіге, шығысында Ойсексеуіл көлдері, оңтүстігінде Қалмаққазған құдығы жатыр.

## Дереккөздер

Санат:Үржар ауданы көлдері
Санат:Алакөл су алабы
Спин-офф

**Спин-офф** () - белгілі бір туындыдағы екінші дәрежедегі кейіпкерлер, басты кейіпкерлерге айналған туынды. Спин-офф түпнұсқа туындыдағы аз қамтылған кейіпкерлерге үлкен мән береді. Спин-оффтарды шығарарда авторлар олардың көрермен назарын жаңа туындыдан гөрі жылдам жаулайтындығына сүйенеді. Сондықтан да жақсы қабылданған туындыдағы кейіпкерлерді жаңа қырынан танидықтан спин-офф фильмдерге сұраныс бар.

Сонымен қатар сайдстори, шуткувбоквел сияқты терминдер де қолданылады. Спин-оффтың әдеттегі фильм жалғасынан айырмашылығы эпизодтық немесе екінші дәрежедегі кейіпкерлердің басты кейіпкерге айналуында болып табылады. Ең басты мәселе — спин-оффты ремейкпен шатастырмау қажет. Ремейк түпнұсқа туындыдағы сюжетті өзгертпей жаңа техниканы қолдану арқылы жасалады.

## Спин-оффтың оригинал туындыға қатысы
Спин-оффтағы оқиғалар оригинал туындыға қатысты әртүрлі уақытта орын алады:
* Спин-оффтағы оқиғалар оригинал туындыдағы оқиғадан кейін орын алса, спин-офф сиквел де болуы мүмкін. Мысалы «Сорвиголова» және «Электра», «Достар» және «Джоуи» немесе «Рокки Бальбоа» және «Рокки 7: Крид».
* Спин-офф кей жағдайда приквел де болуы мүмкін. Бұл жағдайда спин-оффтағы оқиғалар, оригинал туындыдағы оқиғаларға дейін орын алады. «Люди Икс» және « Люди Икс:  Начало. Росомаха» немесе «Шрек 4» және «Етік киген мысық».
* Спин-офф кейде мидквел болуы мүмкін. Бұл жағдайда фильмдегі оқиғалар параллель өрбиді. Мысалы, «Гамлет» және «Розенкранц пен  Гильденстерн өлді» немесе «Удивительные странствия  Геракла» және «Зена —  королева воинов».
* Спин-офф интерквел де бола алады. Бұл жағдайда  оқиғалар екі түпнұсқа туындының арасында өрбиді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Телесериалы — парадоксальные сплетения

Санат:Кино терминологиясы
LOL

**LOL** (сондай-ақ **lol** немесе **лол**;  — дауыстап қатты күле отыра (қарқылдай отырып); немесе  — дауыстап қатты күлу (қарқылдап күлу); немесе  — көп күлу) — ағылшын тілді акроним, интернет-мем. Термин әлеуметтік желілерде негізінен күлкіні білдіру мақсатында қолданылады.

Акронимнің танымалдылыққа ие болғанына көп бола қойған жоқ. 2003 жылы студенттер тобымен әлеуметтік қауымда интернет-сленгтердің қолдану жиілігі тексерілді. Зерттеу нәтижесінде тексерілген 11 718 сөзден құралған 2185 хабарламаның ішінен небәрі 90 рет акроним қолданыған, оның ішінде 76-сы *LOL*  акронимі болды (жалпы сөз ішіндегі  үлесі 0,6 %). 2008 жылы жүргізілген басқа бір зерттеудің нәтижесі интернет-сленгтердің қолданылуының үлесі 2,4 % екендігін көрсетті. 
2011 жылдың наурыз айында *LOL* және *OMG*  акронимдері, сондай-ақ  *<3* символы Оксфорд ағылшын тілі сөздігіне енегізілді.

## Дереккөздер

Санат:Акронимдер
Ғұбайдолла хан

**Ғұбайдолла хан** — 1821-1824 жылдары билік еткен Орта жүз ханы, Көкшетау өңірінің аға сұлтаны әрі Уәли ханның ұлы.

## Басқаруы
1821 жылы Орта жүздің би-батырлары Ғұбайдолланы хан етіп сайлады. Ал патша үкіметінің қазақ даласына қатысты өз жоспары болды. 1824 жылы ол Қытай елшілерін қабылдауы қажет болатын. Патша жасақтары кездесу болатын жерде Ғұбайдолланы, Торайғыр бимен бірге тұтқындап, хандық атақтан бас тартуға мәжбүр етті. Сол жылы ол Көкшетау аймағына аға сұлтан болды. Немере інісі Кенесарыны қолдағаны үшін 1838 жылы Ғұбайдолланы итжеккенге — Сібірдің Березов — Қайыңтұра қаласына жер аударды. Ол тек 1847 жылы ғана немере інісі Кенесары хан қайтыс болған соң қазақ жеріне қайта оралды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ хандары
Санат:Орта жүз хандары
Санат:Төрелер
Ташкент хандығы

**Ташкент хандығы** — Орта Азиядағы ортағасырлық қазақ мемлекеті.
Хандықтың тарихын бірнеше кезеңге бөлуге болады:
* Бұхар хандығы құрамында.
* Қазақ хандығының вассалы.
* Тұрсын Мұхаммед ханның тәуелсіз билігі.

## Хандықтың құлдырау себебі
Тұрсын Мұхаммед хан (Жалым сұлтанның ұлы) - өзінің жеңімпаз соғыстарынан кейін өзін хан жариялады да, өз атынан теңге соқтырды. Ол Есім ханға екі рет адал болуға серт берген. Оның ең басты серігі айбынды қатаған руы болды. Қаны бір халықтың арасында қантөгіс болғанын қаламаған Есім хан Тұрсын Мұхаммедті тең дәрежелі билеуші ретінде мойындады. 1627 жылы Есім хан қалмақтарға қарсы жорыққа аттанды. Иеліктерін кеңейтуді көздеген Тұрсын хан Есімнің ордасы орналасқан Түркістан қамалын басып алды. Есім ханның отбасын тұтқындады. Шешуші шайқас Ташкент төңірегінде болып өтті. Тұрсын хан жеңіліс тапты. Есім хан қатаған руын бүтіндей қырғынға ұшыратты. Қалған қатағандардың бірі өзбектердің, бірі ұйғырлардың және бір бөлігі қазақтардың құрамына шанышқылы деген атпен кірді. Тұрсын ханның бүлігі тарихта «Қатаған қырғыны» деген атпен қалды. Мұхамеджан Тынышпаев «Қазақтар XVII және XVIII ғасырларда» атты еңбегінде былай дейді:

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан тарихы
Сарыбұлақ (өзен, Лепсі алабы)

**Сарыбұлақ** – Лепсі алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Жетісу облысы Сарқан, Ақсу аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 172 км, су жиналатын алабы 1880 км2. 

## Бастауы
Аралқұм құмды алқабындағы Алтыбай көлінен басталып, Лепсі темір жол стансасына 40 км-дей жетпей Лепсі өзеніне құяды. 

## Гидрологиясы
Жағасы жайпақ, жайылмасы кең. Көлге құятын Басқан өзенінің суымен толығады. Жазда иірім қарасуларға бөлініп қалады. Алабы — жайылым.

## Дереккөздер

Санат:Ақсу ауданы өзендері
Санат:Сарқан ауданы өзендері
Санат:Балқаш су алабы
Сарыбұлақ (өзен, Шу алабы)

**Сарыбұлақ** – Шу алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Жамбыл облысының Мойынқұм, Сарысу аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 127 км, су жиналатын алабы 3720 км2. 

## Бастауы
Бетпақдаланың оңтүстік бөлігіндегі аласа төбешіктерден басталып, Көкқайнар ауылы тұсында тартылып қалады. 

## Гидрологиясы
Қар суымен толығады. Жағасы аласа жарлы. Көктемде арнасында 10-15 күндей ағын болып, жазда тартылып, су тапшы жылдары құрғақ арнаға айналады. Жылдық орташа су ағымы Ақбастауға құяр тұсында 0,05 м3/с.

## Дереккөздер

Санат:Мойынқұм ауданы өзендері
Санат:Сарысу ауданы өзендері
Санат:Шу су алабы
Сарыбұлақ (өзен, Нұра алабы)

**Сарыбұлақ** – Нұра алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 126 км, су жиналатын алабы 1949 км2. 

## Бастауы
Бақты тауының батыс беткейінен басталып, Байтайлақ тауына жетпей Талды өзеніне құяды. 

## Гидрологиясы
Оң жағалауы жарлы, сол жағы жайпақ. Жер асты, жауын-шашын суымен толығады. Көп жылдық орташа су ағымы 0,04 м3/с. Суын шаруашылық қажетіне және мал суаруға пайдаланады.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы өзендері
Санат:Нұра су алабы
Корейше қаратпа сөздер

Корей тілінде тілдесуші адамның әлеуметтік мәртебесіне (статус) және жынысына, сондай-ақ сөйлеушінің мәртебесіне және (кей жағдайда) жынысына байланысты арнайы қаратпа сөздер бар.

## Негізгі қаратпа сөздер
* **Хёң** (**형** *[hyŏng]*, қыт. **兄** *[xiōng]*) - інісінің үлкен ағасына жүгінуі (аналог - қыт. **哥哥** *[gēge]*), бей ресми формада ұжымның кіші мүшелірінің үлкендерге жүгінуі ретінде қолданылады. Қырметті білдіретін "ним" (**님**) жұрнағын жалғауға болады.
* **Оппа** (**오빠** *[oppa]*) - жоғарыда көрсетілген қаратпа сөздің аналогы, алайда қыз баланың өзінен үлкен ағаларына жүгінуге, не болмаса өзінен үлкен жас кісілерге жүгінген кезде қолданылады.
* **Онни** (сондай-ақ: **унни**; **언니** *[onni]*) - "хён" қаратпа сөзінің қыз балалар қолданатын формасы (аналог - қыт. **姐姐** *[jiějie]*).
* **Нуна** (**누나** *[nuna]*) - кіші бауырының әпкесіне жүгінуі. 

* **Аджосси** (**아저씨** *[ajossi]*) - сөйлеушіден жасы үлкен ер адамға құрмет негізіндегі қаратпа сөз (аналог: ағылшын тілінде **mister** немесе испанша **señor**).
* **Аджумма** (**아줌마** *[ajumma]*) - сөйлеушіден жасы үлкен әйел адамға құрмет негізіндегі қаратпа сөз (негізінен тұрмысқа шыққандар үшін; ағылшынша **Mrs.** немесе испанша **señora**).
* **Агасси** (**아가씨** *[agassi]*) - сөйлеушіден жасы үлкен, алайда тұрмысқа шықпаған жас әйел адамға құрмет негізіндегі қаратпа сөз (ағышынша **miss** немесе испанша **señorita**).
* **Сонбэ** (**선배** *[sŏnbae]*, қыт. **先辈** *[xiānbèi]*) - жұмыстағы жас үлкен әріптеске жүгіну. Әріптестің жоғарғы мәртебелігіне байланысты қаратпа сөзге "ним" (**님**) жұрнағы жалғанады. 
"ним" жұрнағы тыңдаушының дәрежесі жоғары болған жағдайда мамандығының атауына да жалғанады. Мысалы: директор - **의장** *[uijang]* + **님** = **의장님** *[uijangnim]*.

## Қаратпа сөздердің сыпайылық формасы

## Тағы қараңыз
* Корей тілі
* Сыпайылық

Санат:Корей тілі
Санат:лингвистика
Сарыбұлақ (өзен, Жамбыл облысы)

**Сарыбұлақ** – Айтау тауындағы өзен. 

## Географйиялық орны
Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 82 км, су жиналатын алабы 210 км2. 

## Бастауы
Бастауын Айтаудың шығыс баурайынан алып, әуелі солтүстікке, одан кейін батысқа қарай бұрылып ағады да, Сексеуілдала жазығына жетпей тартылып қалады. 

## Гидрологиясы
Су арнасында көктем айларында (наурыз — мамыр) ғана болады. Жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Жағалауы мал жайылымы үшін пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Мойынқұм ауданы өзендері
Сарыбұлақ (Қонаев қалалық әкімдігі)

**Сарыбұлақ** — Алматы облысы Қонаев қалалық әкімдігіне қарасты Шеңгелді ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Қонаев қаласынан шығысқа қарай 60 км жерде орналасқан.

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1977 жылы “Қапшағай” жем-шөп дайындауға маманданған кеңшардың орталығы ретінде қаланған. Оның негізінде Сарыбұлақта шаруа қожалықтары құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Қонаев қалалық әкімдігі елді мекендері
Мұз дәуірі 2: Ғаламдық жылыну

**«Мұз дәуірі 2: Ғаламдық жылыну»** () — Blue Sky Studios студиясының 20th Century Fox компаниясымен бірлесіп шығарған толықметражды анимациялық мультфильмі. «Мұз дәуірі» мультфильмінің сиквелі.

## Сюжеті
Мұз дәуірінен кейін 20 мың жыл өтті. Енді Ғаламдық жылыну басталды. Басты кейіпкерлер ғаламдық жылынуға аман-есен жетті. Бұл жолы Менни өзінің достарымен су тасқынынан құтылу үшін саяхатқа аттанды.

## Рөлдерді дыбыстағандар
* Крис Уэдж—Скрэт
* Джон Легуизамо—Сид
* Рэй Романо—Манфред (Мэнни)
* Денис Лири—Диего
* Куин Латифа—Элли
* Шон Уильям Скотт—Крэш
* Джош Пек—Эдди

## Түсірілім тобы
*Режиссёрі - Карлос Салдана
*Продюсері - Лори Форте, Боб Гордон, Кристофер Меледанри, Крис Уэдж
*Сценарис - Джерри Суоллоу, Питер Галк
*Композиторы - Джон Пауэлл

## Сиквелі
Мұз дәуірінің үшінші бөлімі, Мұз дәуірі 3: Динозаврлар кезеңі 2009 жылы 1 шілдеде жарыққа шықты. Фильмнің режиссері Карлос Салдана болды. Фильм тираннозаврдың баласын ұрлап кеткен Сид жайлы баяндайды. Ал басқалары оны құтқаруға тырысады.
.

## Саундтрек

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Official website archived from the original on желтоқсан 15, 2012
* 
* 
;Video game
* 
* ''Ice Age 2: The Meltdown'' 

Санат:АҚШ мультфильмдері
Санат:Компьютерлік анимациялы фильмдер
Санат:2006 жылғы фильмдер
Санат:Карлос Салдана фильмдері
Санат:20th Century Fox мультфильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі мультфильмдер
Сарыбұлақ (Еңбекшіқазақ ауданы)

**Сарыбұлақ** (1993 ж. дейін —  *Куликовка*) — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы, Қаражота ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Есік қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 82 км-дей жерде, Шілік өзенінің Қапшағай су қоймасына құяр тұсында (12 км), құрғақ далада орналасқан.

## Тарихы
1993 жылға дейін “Куликовка” деп аталған. 1979-1997 жылдары Шелек ауданы мал бордақылау бірлестігінің орталығы болған. Оның негізінде Сарыбұлақта шаруа қожалықтары құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Еңбекшіқазақ ауданы елді мекендері
Мұз дәуірі 4: Континенталды дрейф

**«Мұз дәуірі 4: Континенталды дрейф»** () — АҚШ мемлекеті шығарған толықметражды мультфильм. Ресейде 2012 жылы 12 шілдеде 2D және 3D форматында айналымға енді. Мультфильмді Blue Sky Studios студиясы жасап шығарса, ал айналымға енуіне 20th Century Fox компаниясы жауап берді. Мультфильм мұз дәуірі жайлы алдыңғы: «Мұз дәуірі», «Мұз дәуірі 2: Ғаламдық жылыну» және «Мұз дәуірі 3: Динозаврлар кезеңі» фильмдерінің жалғасы болды. Сериялардың тарихында алғаш рет режиссер өзгерді: ол Стив Мартино болды. Тағы бір жаңалық Персик атты мамонттың дауысы пайда болды. Оны Кики Палмер дыбыстады. Фильмнің АҚШ еліндегі премьерасы 2012 жылы 13 шілдеде болды. Мультфильмге саундтректі The Wanted тобы жасады.

2014 жылғы мамырдағы статистикаға сүйенсек «Мұз дәуірі 4» фильмі ең түсімді толықметражды  мультфильмдер арасында 8 орында тұр.

## Түсірілім тобы
* Режиссерлары — Стив Мартино, Марк Трумейер
* Продюсерлері — Лори Форте, Джон С. Донкин
* Сценарийшілері — Майкл Берг, Джейсон Фучс, Майк Рейсс
* Операторы — Ренато Фалькао
* Композиторы — Джон Пауэлл
* Суретшісі — Нэш Данниган
* Монтаж жасағандар — Джеймс Палумбо, Дэвид Йен Сэлтер
## [[Сиквел]]
2013 жылы желтоқсан айында 20th Century Fox және Blue Sky Studios компаниялары Мұз дәуірі франшизасының бесінші бөлігінің жасалынып жатқанын жариялады. Фильмнің премьерасы 2016 жылы 15 шілдеде болады.

## Саундтрек

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* 
* 

Санат:АҚШ мультфильмдері
Санат:Мультфильм сиквелдері
Санат:Компьютерлік анимациялы фильмдер
Санат:2012 жылғы фильмдер
Санат:Карлос Салдана фильмдері
Санат:Blue Sky Studios мультфильмдері
Доротеа Ланж

[thumb|350px|Доротея Ланж. Калифорния, [1936]]
**Доротея Ланж** (, туған кездегі толық аты — Dorothea Margaretta Nutzhorn, 26 мамыр 1895, Хобокен, Нью-Джерси — 11 қазан 1965, Сан-Франциско) — америкалық фотограф және фотожурналист.

## Өмірбаяны
thumb|left|Доротея Ланж. Ұлы тоқырау кездегі ана және оның балалары
Жеті жасында полиомиелит ауруынан айықты, кейін осы ауру оның кейінгі өміріне әсерін тигізді. Фотограф ретінде мансабын Нью-Йорк қаласында бастады, Кларенс Уайттан дәріс алған. 1918 жылы Сан-Франциско қаласына көшіп, сонда өзінің фотостудиясын ашты. Көбінесе Ұлы тоқырау (1935 жылдан кейін) кездегі фотосуреттерімен танымал. Сонымен қатар, 1941 жылы Жапонияның американдық Пёрл-Харбор әскери базасына шабуыл жасағаннан кейін фотосуреттер жасады. *Aperture* фотожурналының негізедушілерінің бірі (1952 жыл). Көп ауырды. 1965 жылы өңеш обырынан қайтыс болды.

## Әдебиет
* Partridge E. Restless spirit: the life and work of Dorothea Lange. New York: Viking, 1998
* Spirn A.W. Daring to look: Dorothea Lange’s photographs and reports from the field. Chicago: University of Chicago Press, 2008
* Gordon L. Dorothea Lange: a life beyond limits. London; New York: W.W. Norton & Co., 2009

## Ссылки

* Доротея Ланждың мұрағаты 
* Әлем мұражайларындағы жұмыстары
* Доротея Ланж www.masters-of-photography.com сайтында 
* On line фотосуреттері  
* Доротея Ланж PhotoIsland сайтында

Санат:АҚШ фотосуретшілері
Санат:1895 жылы туғандар
Санат:26 мамырда туғандар
Санат:1965 жылы қайтыс болғандар
Санат:11 қазанда қайтыс болғандар
Мұз дәуірі 3: Динозаврлар кезеңі

**«Мұз дәуірі 3: Динозаврлар кезеңі»** () — АҚШ мемлекеті шығарған толықметражды анимациялық фильм. 2009 жылы Blue Sky Studios студиясы 20th Century Fox компаниясымен бірлесіп шығарған. «Мұз дәуірі» және «Мұз дәуірі 2: Ғаламдық жылыну» мультфильмдерінің сиквелі болып табылады. Мультфильмнің режиссері - екінші бөлімді түсірген Карлос  Салдана болып қала берді. Бірінші бөлімнің режиссері Крис Уэдж атқарушы продюсер рөлін атқарды. Басты кейіпкерлерді бұрынғы актерлер — Рэй  Романо, Джон Легуизамо, Денис Лири, Куин Латифа, Шон  Уильям Скотт, Джош Пеки, Крис Уэдж дыбыстады. Жаңа кейіпкерлерді дебютанттар Саймон Пегг және Карен Дишер дыбыстады. 
Мультфильмнің сюжеті бойынша жалқауаң Сид тираннозаврдың үш жұмыртқасын тауып алады. Нәтижесінде алып жануар Сидті ұрлап кетеді. Оны құтқаруға аттанған басты кейіпкерлер жер астындағы динозаврлар мекендейтін әлемге тап болады.
Алдымен АҚШ кинотеатрларында Әкелер күніне орай алдын ала көрсетілімдер болды. Фильмнің әлемдік премьерасы 2009 жылы 1 шілдеде 3D форматында болды. Мультфильм сыншылардың әртүрлі пікіріне ие болды. Фильмнің үшінші бөлімі әлемдік прокатта $ 886,7 миллион қаржы жинап ең түсімді фильмге айналды. 2012 жылғы шілде айындағы жағдайға сүйенсек фильм ең түсімді фильмдер арасында төртінші орында тұр. Бұл тізімде ол «Ойыншықтар хикаясы. Қашу» ($1,063 миллиард), «Арыстан патша» ($951,6 миллион) және «Шрек 2» ($919,8 миллион) мультфильмдеріне жол береді.

## Рөлдерді дыбыстағандар
* Мэнни— Рэй Романо
* Сид— Джон Легуизамо
* Диего— Денис Лири
* Элли— Куин Латифа
* Крэш— Шонн Уильям Скотт
* Эдди— Джош Пек
* Бак— Саймон Пегг
* Скрат — Крис Уэдж
* Скратти — Карен Дишер
* Мама-Дино
* Руди
* Динозаврлар— Карлос  Салдана
* Персик— Миа Талерико

## Түсірілім тобы
*Режиссёры - Карлос Салдана
*Продюсер - Джон С. Докин, Лори Форте
*Сценарист - Майкл Берг, Питер Экерман, Майк Рейсс
*Композитор - Джон Пауэлл

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 
* 
*
Санат:АҚШ мультфильмдері
Санат:2009 жылғы фильмдер
Санат:Компьютерлік анимациялы фильмдер
Санат:Карлос Салдана фильмдері
Санат:Blue Sky Studios мультфильмдері
Санат:Динозаврлар жайлы мультфильмдер
Санат:Сөйлейтін жануарлар жайлы мультфильмдер
Санат:Ағылшын тіліндегі мультфильмдер
Қызылжарсай (өзен, Ақтөбе облысы)

**Қызылжарсай** – Ойыл алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Ойыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 22 км.

## Бастауы
Бастауын Қобда ауданы жерінен алып, Қайыңды өзеніне Ақсарай қыстауы маңында сол жағынан құяды.

## Гидрологиясы
Бастауындағы арна жағалауы биіктігі 7 м болатын жарқабақты келген. Орта және төменгі арнасы кеңейіп құм-төбелі жазық өңірмен өтеді. Жаз айларында ағысы қарасуларға бөлініп қалады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл ауданы өзендері
Санат:Ойыл су алабы
Қаттыкөл

**Қаттыкөл**, *Аппақ* — Ойыл алабындағы көл. Қызылқоға ауданындағы Тасшағыл, Ақтау, Жапалақ шағыл, Құмқұдық аралығын алып жатқан төрт көлден тұратын үлкен сазды алқап жер. Жусан, жантақ, жыңғыл т.б. өседі. 

## Атаудың сөзжасамдық сипаты
Қатты (сын есім) + көл (зат есім, географиялық термин) сөздерінің бірігуінен жасалған атау.

## Географиялық орны
Атырау облысы Қызылқоға ауданы Тасшағыл ауылының солтүстік-шығысында 2 км жерде, теңіз деңгейінен 13 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Күрделі пішінді көлдің аумағы 3,8 км2, ұзындығы 13 км, енді жері 3,1 км, жағалау бойының ұзындығы 17,2 км. Көлдің оңтүстігін ала бірімен-бірі тармақтармен жалғасқан бірнеше көл тізбектері жатыр. Көктем айларында Ойылдың тармағы - Көздіқара өзенінің тасуынан бұл көлдер Қаттыкөлмен бірігіп кетеді. Суын шабындықты суландыруға және мал суаруға пайдаланады.

## Дереккөздер

Санат:Ойыл су алабы көлдері
Санат:Қызылқоға ауданы көлдері
Африка ойындары

**Африка ойындары** (***All-Africa Games***) — Африкадағы Жоғарғы спорт кеңесі (, қысқ. **CSSA**) бақылауындағы төрт жыл сайын өткізіліп тұраты Жоғарғы Африка спортшылары арасында кешенді өңірлік спорттық жарыс. Ресми құрлықтық ойындар ретінде Азиялық және Пан Америка ойындарымен бірге Халықаралық Олимпиада комитеті танылған.

## Тарихы
190px|thumb|right|Африка
Заманауи олимпиадалық қозғалыстың негізін қалаушы Пьер де Кубертен ертеде 1920 жылы Бүкілафрикалық ойындар идеясын ұсынды. Оның жоспарына сәйкес, осы ойындар әрбір екі жыл сайын өтетін болуы керек және олардың мүшелері африкалықтар ғана болуы мүмкін.

## Африка ойындары
right|thumb|300px|Бүкілафрикалық ойындарды қабылдаушы ел

## Қатысушы мемлекеттер

## Медальдар кестесі
Кестеде ойындар тарихында марапатталған медальдар барлық саны көрсететілген.

## Спорт түрлері
Барлық африкалық ойындар бағдарламасына түрлі уақытта кіргізілген спорт түрлерінің тізімі келтірілген. 
* Бадминтон
* Баскетбол
* Бейсбол
* Бокс
* Күрес
* Велоспорт
* Волейбол 
* Гимнастика
* Гандбол
* Академиялық есу
* Дзюдо
* Каратэ
* Кикбоксинг
* Ат спорты
* Жеңіл атлетика 
* Желкенді спорт
* Жүзу
* Суға секіру
* Сквош
* Софтбол
* Атыс спорты
* Таэквондо
* Теннис
* Үстел теннисі
* Ауыр атлетика
* Семсерлесу
* Футбол
* Көгалдағы хоккей 
* Шахмат

## Әдебиеттер
* *Бобби Найду* Африка спорт жұлдыздары:  — М.: Физкультура және спорт, 1981.

## Сілтемелер
* Африка Ұлттық Олимпиада комитеттері қауымдастығы 
* Африка ойындары sports123.com сайтында 
* http://www.bestsports.com.br/db/cmppag.php?cmp=79

*
Янг Соух тегін

**Янг Соух Тегін** (Янсу тегін) — Түрік қағанатының батыс аймағының ханы, батыс аймақ билеушісі Қара Шұрын Түріктің екінші ұлы. Пайкенд және Бұхараның билеушісі.

## Төремен Апа-ханмен соғыс. 587 жыл
Янг Соух Тегіннің есімі қытай деректерінде өте аз кездеседі. Мұның себебі, ол қағанаттың жоғарғы билеушісі болмаған. Деседе ол Батыс Түрік қағанаты тарихындағы маңызды тұлғалардың бірі. Өйткені Батыс Түрік қағанатындағы билеуші династияның негізін Янг Соух тегін қалаған. 587 жылы біртұтас қағанат қаған мен батыс аймақ билеушісі Қара Шұрын Түрік арасындағы алауыздық салдарынан әлсірей бастады. Қытай дипломаттары қағанды абыройлы хандардың бірі Төремен Апа-ханмен соғысуға арандатты. Нәтижесінде Төремен Қара Шұрын Түрікпен одақтасып қағанға қарсы шықты. Кейіннен бұл одақ тарап кетті де, Төремен Бұхарадан 40 шақырым жердегі Пайкенд қамалын басып алды. Апа-хан Бұхара халқына қысым көрсеткендіктен, байлар қашып кетсе, кедейлер қағанаттан көмек сұрады. Қара Шұрын Түрік қағанмен келісіп Төремен Апа-ханға қарсы жорыққа аттанды. Әскерді Ашина Чулохоу қытай байрақтарымен бастап келді (Төременге қарсы қытай әскері жорыққа аттанды деген сыбыс таратты). Ал шығыс жақтан Қара Шұрын Түріктің екінші ұлы Янг Соух тегін аттанды. Онымен қоса оларға Баға Ышбара ханның ұлы Тұлан және Қара Шұрын Түріктің үлкен ұлы Күлік Сібір де қосылды.

## Дереккөздер

Санат:Түркі қағанатының билеушілері
Сарыөлең (өзен, Қарағанды облысы)

**Сарыөлең** – Тоқырау алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 35 км. 

## Бастауы
Дуақтас тауының беткейіндегі бұлақтар суының қосылуынан түзіледі. Қаршығалы өзеніне құяды. 

## Гидрологиясы
Жоғарғы ағысында тау өзені , төменгі бөлігі жазық өзені сипатын алады. Жағасы жайдақ, түбі құмдауытты. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірдің аяғында тасиды, шілдеде төменгі деңгей орнайды. 1 саласы (Кеңасу өзені) бар , ұзындығы 15 км. Ақжарық және Кеңасу ауылдарын ауыз сумен жабдықтауға пайдаланылады. Өзен алабында шабындық жерлер мол.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) өзендері
Санат:Балқаш су алабы
Сарыбие (өзен, Қарағанды облысы)

**Сарыбие** – Көктас алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы жерімен ағады. 

## Бастауы
Ақжол қыратының оңтүстік беткейінен ағып шығатын бұлақтар суының қосылуынан түзіліп, Көктас өзеніне сол жағынан құяды. Ұзындығы 35 км. 

## Гидрологиясы
Жағасы жайдақ, арнасы біршама ирелең. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірде тасиды, жаздың ыстық айларында жеке қарасуларға бөлініп қалады. Өзен алабы шөбі шүйгін жайылымдық болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы өзендері
Санат:Сарысу су алабы
Шатыркөл (өзен, Жамбыл облысы)

**Шатыркөл** – Шу алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Жамбыл облысының Шу ауданы аумағында. Ұзындығы 57 км, су жиналатын алабы 233 км2. 

## Бастауы
Кіндіктас тауының батыс беткейіндегі бұлақтан басталып, Көктөбе ауылынан 3,3 км шығыста тартылып қалады. 

## Гидрологиясы
Аңғары астау тәрізді, беткейлері тік, арнасы ирелең. Жауын-шашан, жер асты суымен толығады. Наурыз — сәуір айларында тасып, жазда қара суларға бөлініп қалады. Көпжылдық орташа су ағымы сағасында 0,055 м3/с. 

## Дереккөздер
 

Санат:Шу ауданы өзендері
Санат:Шу су алабы
Бурак Өзчивит

**Бурак Өзчивит** (, 24 желтоқсан 1984, Ыстамбұл, Түркия) — түрік актері және моделі. «Сұлтан Сүлеймен» телесериалындағы Малкочоғлы Бали Бей рөлі және «Бозторғай» телесериалындағы Кямранның рөлі арқылы танымал.

## Биографиясы және мансабы
Бурак Өзчивит 1984 жылы 24 желтоқсанда Түркияның Ыстамбұл қаласында дүниеге келген. Ол Ыстамбұлдағы Мармар университетіндегі кино факультетін тәмәмдаған. 2003 жылдан 2007 жылға дейі модельдік бизнесте жұмыс істеген. 2003 жылы «Түркияның үздік моделі» жүлдесін жеңіп алды, ал 2005 жылы «Әлемнің үздік моделі» конкурсында екінші орынды иеленді. 2006 жылдан бастап, кино және телевизия саласында жұмыс істейді. «Сұлтан Сүлеймен» және « Королёк — птичка певчая» сериалдарындағы рөлдері Өзчивитке бүкіләлемдік танымалдылық алып берді.

## Жеке өмірі
Ол ұзақ уақыт Джейлан Чапамен кездесіп жүрді. 2015 жылдан бастап, Фахрие Эвдженмен кездеседі. Актердың бойы 184 см...

## Фильмографиясы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* 

Санат:24 желтоқсанда туғандар
Э

thumb|left|110px

thumb|right|400px
**Э**, **э** — кириллицаға негізделген әліпби хәрпі, тіл алды, езулік дауысты дыбысты белгілейтін әріп.

Қазақ тілінің төл сөздерінің құрамында кездеспейтін әріп, бірақ дыбыс емес (қазақ тіліндегі е-әрпі э дыбысын жасайды; экран, электр сөзіндегі э тәрізді). Орыс тілі (орыс тілінде тек бір это - деген сөзде кездеседі) арқылы басқа тілдерден енген сөздер мен халықаралық терминдерге тән. Мысалы, эврика, экватор, т.б..

## Кодтар кестесі

HTML жүйесінде бас әріп «Э»-ны  &amp;#1069; немесе &amp;#x42D;,  ал кіші «э» әріпін - как &amp;#1101; немесе &amp;#x44D;  деп белгілейді.

## Дереккөздер

Санат:Кириллица
І (кирил)

thumb|left|110px

thumb|right|400px
**І**, **і** — кириллицаға негізделген әліпби әрпі.

Жіңішке, қысан, езулік дауысты дыбысты белгілейді. Сөздің барлық буынында жазылады. Бірінші буында еріндік дауысты кездессе, екінші буында «і» жазылғанымен, айтылуда «ү» дыбысталады. Мысалы, жазылуы - түлік, үкі; айтылуы - түлүк, үкү.

Сондай-ақ, сөз басындағы «р», «л» сонаттардың алдында жазылмағанмен, айтылуда олардың алдында «і» ілесіп айтылады. Мысалы, жазылуы - рет, лен; айтылуы - ірет, ілен.

Дауысты «і»-ге біткен сөзге «у» қосымшасы жалғанса, соңғы езулік «і» еріндік «ү» боп естіледі (кілкі+у - кілкүу; жазылуы - кілку).

## Кодтар кестесі

HTML жүйесінде бас әріп «І»-ні &amp;#1030; немесе &amp;#x406;, ал кіші «і» әріпін - &amp;#1110; немесе &amp;#x456; деп белгілейді.

## Басқа тілдер
### Орыс тілі
Бұрын орыс тілінде 1918 жылындағы реформасында болды. Мысалы: (*исторія*, *русскій*, *Іерусалимъ*).

### Белорус тілі
I — белорус алфавитінің 10 әріпі. Жазу мен айтуда ол И әріпімен толығымен сәйкес келеді: сонымен қатар [и] дыбысын білдіреді, сонымен қатар алдыңғы дауыссыз дыбыстарды жұмсартады.

### Украин тілі
І — украин әріпінің 12 әріпі. Украин тілінде І әріпі, И әріп сияқты дыбыстайды және алдыңғы дауыссыз дыбыстарды жұмсартады. Мысалы: (*білий*, *бігати*, *біс*, *кіт*, *від*, *піч*, *стій*, *шість*).

## Дереккөздер

Санат:Кириллица
Санат:Қазақ тілі
Ь

thumb|left|110px

thumb|right|400px
**ь** — кириллицаға негізделген әліпби хәрпі, жіңішкелік белгі. 

Ешқандай дыбыстың таңбасы емес. Ь кейде қатар айтылған дауыссыз дыбыс пен дауысты дыбыстың арасын бөліп, ажыратып айту үшін және дауыссыз дыбыстардың жіңіщкелігін білдіру үшін алынған шартты таңба ретінде жұмсалады. Мысалы, почтальон, бандероль. 

Қазақ тілінде бұл таңба қолданылмайды. Себебі қазақ тілінің заңдылықтарына сәйкес егер де сөздегі дауысты дыбыстар жіңішке болса дауыссыз дыбыстар жұмсарады. Мысалы, айтылуы -"Эль", жазылуы- "Ел".

Бұл таңба орыс тілінен енген сөздерге ғана қолданылады. Ь сөз аяғында жіңішкелік белгі ретінде келгенде, ол сөзге дауыссыз дыбыстан басталған қосымша жалғанса, жіңішкелік белгі сақталып жазылады (секретарьға), ал дауысты дыбыстан басталған қосымша жалғанса, ол (ь) түсіріліп жазылады (ұйымның секретары.

## Кодтар кестесі

HTML жүйесінде бас әріп «Ь»-ны &amp;#1068; немесе &amp;#x42C;, ал кіші «ь» әріпін - как &amp;#1100; немесе &amp;#x44C; деп белгілейді.

## Дереккөздер

Санат:Кириллица
Ю

thumb|left|110px

thumb|right|400px
**Ю**, **ю** — кириллицаға негізделген әліпби әрпі, қазақ тілінде бірнеше дыбыстар тіркесін белгілейді:
# сонант «й» + жуан еріндік, қысан дауысты «ү» + сонант «у» - үшеуінің тіркесі. Мысалы, жазылуы - *үю, күю*; айтылуы - *үйүу, күйүу*;
# орыс тілінен енген сөздер мен халықаралық терминдер құрамында сонант **й** мен еріндік, қысан «у» дыбыстарының тіркесі. Мысалы, жазылуы - *юмор, юрист*; орыс тілінің заңдылығына сәйкес айтылуы - *йумор, йурист*.

## Кодтар кестесі

HTML жүйесінде бас әріп «Ю»-ны  `&amp;#1070;` немесе `&amp;#x42E;`,  ал кіші «ю» әріпін - `&amp;#1102;` немесе `&amp;#x44E;`  деп белгілейді.

## Дереккөздер


Санат:Кириллица
Қарақой (өзен, Торғай алабы)

**Қарақой** – Торғай алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Әйтеке би және Ырғыз аудандарының жерімен ағады.

## Бастауы
Бастауын Тұмабұлақ ауылының тұсындағы бұлақтардан алып, Күйіккөл сорына құяды. Ұзындығы 67 км.

## Гидрологиясы
Иірімділігі орташа, өзен аңғары мен су жиналатын алабы құмды, сортаңды топырақтардан тұрады. Жағалауының кейбір бөліктерінде бұталар өскен. Өзен бойында Қарабастау, Ақбақан, т.б. қыстаулар орналасқан. Суы тұзды. Жаз айларында қарасуларға бөлініп қалады.

## Дереккөздер

Санат:Әйтеке би ауданы өзендері
Санат:Ырғыз ауданы өзендері
Санат:Торғай су алабы
Қалжыр (ауыл)

**Қалжыр** — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданындағы ауыл, Қалжыр ауылдық округі орталығы. КАТО-дағы коды — 635263100.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Марқакөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 56 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Марқакөл ауданы елді мекендері
Дзюдодан Əлем чемпионаты 2015

**Дзюдодан әлем чемпионаты 2015** қазақстандық Астана қаласындағы Алау мұзайдыны сарайында 2015 жылдың 15 - 30 тамыз күндері аралығында өтті.

## Өтілу кестесі
*Астана уақыты бойынша ([[Қазақстандағы уақыт|UTC+6]]).*

## Салмақтар
* Ерлер: 60 кг, 66 кг, 73 кг, 81 кг, 90 кг, 100 кг, +100 кг, Командалық 
* Әйелдер: 48 кг, 52 кг, 57 кг, 63 кг, 70 кг, 78 кг, +78 кг, Командалық

## Жеңімпаздар
### Ерлер

### Әйелдер

## Медальдық есеп

## Дереккөздер

Санат:Дзюдодан әлем чемпионаттары
Санат:2015 жылғы дзюдо
Санат:Қазақстандағы дзюдо
Я

thumb|right|110px

thumb|right|400px
**Я**, **я** — кириллицаға негізделген әліпби әрпі, сонант и мен ашық, езулік, жуан а дыбыстарының тіркесін белгілейді. Мысалы, жазулуы - қоян, ұя; айтылуы - қойан, ұйа.

Бұл әріп көбінесе тілімізге орыс тілінен келген атаулар мен халықаралық термин сөздерде жазылады. Мысалы, Яков, революция.

## Кодтар кестесі

HTML жүйесінде бас әріп «Я»-ны  &amp;#1071; немесе &amp;#x42F;,  ал кіші «я» әріпін - &amp;#1103; немесе &amp;#x44F;  деп белгілейді.

## Дереккөздер


Санат:Кириллица
Йигит Өзшенер

**Йигит Өзшенер** (, 6 сәуір 1972) — түрік актері. Түркияның Езел және т.б телесериалдарында басты рөлдерді сомдады.

## Биографиясы
Йигит Өзшенер 1972 жылы 6 сәуірде Түркияның Измир қаласында дүниеге келген.
Өзшенер 1996 жылы Ыстамбұлдағы Йылдыз университетінде коммуникация саласының инженері мамандығын алып шығады. Өзшенер Şahika Tekand студиясында актерлік шеберлікке үйренген. Онымен қоса әртүрлі пьесаларда ойнады. Солардың қатарында Гарольд Пинтердың Мылқау даяшы қойылымы да бар. Ол Turkcell роликторында "Özgür Çocuk" (Еркін бала) рөлін ойнау арқылы көпшіліктің назарын өзіне аударды. Ол Karanlıkta Koşanlarс Uğur Yücel сериалында ойнады. Кейіннен Üzgünüm Leyla сериалында ойнаған болатын. Онымен қоса O Şimdi Asker, Gece 11:45 және Beş Vakit фильмдерінде басты рөлдерді сомдады. 2007 және 2009 жылдар аралығында, ол Жүрек әуені сериалында Джемиля Пашазаденың рөлімен көрінді. Бұл сериал Решат Нури  Гюгтекинның романына негізделген болатын. 2009 жылдан бастап, ол Езел сериалында Дженгиз Атайдың рөлін ойнады. 2011 жылы Aşk Tesadüfleri Sever фильмінде және Kaybedenler Kulübü (Жолы болмағандар клубы) фильмдерінде басты рөлдерді сомдады.

## Фильмографиясы
*. Üzgünüm Leyla (2000)
*. Herkes Kendi Evinde (2000)
*. Karanlıkta Koşanlar (2001)
*. Yeşil Işık (2001)
*. Zeybek Ateşi (2002)
*. Unutma Beni (2002)
*. O Şimdi Asker (2002)
*. Prenses...Kankam ve Ben (2003)
*. Crude / Fırsat (2003)
*. Giz (2003)
*. Estağfurullah Yokuşu (2003)
*. Apartman (2004)
*. 24 Saat (2004)
*. Çalınan Ceset (2004)
*. Gece 11:45 (2004)
*. Arapsaçı (2004)
*. Tombala (2005)
*. Rüzgarlı Bahçe (2005)
*. Kabuslar Evi: Onlara Dokunmak (2006)
*. Rüya Gibi (2006)
*. Beş Vakit (2006)
*. Prenses Lissi ve Karadamı Yeti (2007)
*. Yoldaki Kedi (2007)
*. Kayıp (2007)
*. Dudaktan Kalbe (2007)
*. Kung Fu Panda (2008)
*. Güneşi Gördüm (2009)
*. Ezel (2009)
*. Aşk Tesadüfleri Sever (2011)
*. Kaybedenler Kulübü (2011)
*. Народ моего деда/Dedemin İnsanları (2011)
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Түркия актерлері
Жиделі (Шығыс Қазақстан облысы)

**Жиделі** (бұрынғы атауы *Ордынка*) — Шығыс Қазақстан облысының Марқакөл ауданы, Боран ауылдық округі құрамындағы ауыл. КАТО-дағы коды — 635243300. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Марқакөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 57 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Марқакөл ауданы елді мекендері
Көкдала

**Көкдала** сөзі мынадай мағынала білдіруі мүмкін:

## Елді мекен атауы
* Көкдала — Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
* Көкдала — Жетісу облысы Қаратал ауданындағы ауыл.

## Басқа
* Көкдала (құдық) — Жаңадария өзенінің аңғарындағы артезиандық құдық.
Росток

**Росток** () — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан қала.  

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 202 735 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 181,44 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — *13 0 03 000*. Қаланың басшысы — Роланд Метлинг.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Бикеш шоқжұлдызындағы жұлдыздар тізімі

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 
* 

Санат:Астрономия
Санат:Жұлдыздар тізімі
Санат:Ғарыш
Санат:Шоқжұлдыздар
Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Мен кіммін – Ешбір жүйе қауіпсіз емес

***Мен кіммін – Ешбір жүйе қауіпсіз емес*** () – 2014 жылғы неміс триллер фильмі. Режиссері – Баран бо Одар. Фильм желісі жаһандық танымалдылыққа ұмтылған Берлиндегі бір топ хакерлер туралы өрбиді..

Алғаш рет 2014 Торонто Халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Қазақстандағы және Ресейдегі премьерасы 2015 жылдың 15 тамызында болды.

Фильм Берлин және Росток қалаларында түсірілді.

## Рөлдерде
* Том Шиллинг – Бенджамин
* Элиас М'Барек – Макс
* Ханна Херцшпрунг – Мари
* Вотан Вильке Меринг – Штефан
* Кіші Антуан Моно – Пауль
* Трине Дюрхольм – Ханне Линдберг
* Штефан Кампвирт – Мартин Бомер

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* "Мен кіммін – Ешбір жүйе қауіпсіз емес"  Киностан сайтында.

Санат:2014 жылғы фильмдер
Санат:Германия фильмдері
Санат:Берлинде түсірілген фильмдер
Ха Чжи Вон

** Ха Чжи Вон** () - Оңтүстік Кореялық әнші, әрі актриса. Әмірші әйел, Таңғажайып бақ сериалдарындағы рөлдері оған бүкіләлемдік танымалдылық алып берді.

## Биографиясы
Ха Чжи Вон 1978 жылы Сеул қаласында дүниеге келген. Оның шын есімі – Чон Хе Рим. Оңтүстік Кореяда актерлердің шын есімін лақап атқа ауыстыру кең тараған құбылыс болып саналады. Чжи Вон сахналық есім таңдауда көп ойланды. Десе де менеджерінің ұсынған есіміміне тоқталды. Менеджер өзінің алғашқы махаббатының есімін ұсынады. Актрисаның балалық шағы үлкен отбасында өтті. Отбасында Чжи Воннан бөлек тағы үш бала тәрбиеленді. Актрисаның інісі Чон Тхэ Су белгілі киноактер.

## Мансабы
Қазіргі уақытта Чжи Вон Оңтүстік Корея кино әлемінің ең талантты, ең танымал актрисасы саналады. Ол мінез-құлықтары әртүрлі жан-жақты рөлдері жиі ойнайды. Актриса драма, комедия, атыс-шабыс тіпті қорқынышты фильмдер жанрдағы туындыларда рөлдерін жақсы алып шыққан. Ол өзінің бірінші рөлін 1996 жылы жастарға арналған сериалдардың бірінде сомдаған. Осыдан кейін көбіне екінші пландағы рөлдерді сомдады. Тек үш жыл өткеннен кейін ғана оның жолы болды. «Мектеп 2» фильміндегі сомдаған жасөспірімнің рөлі актрисаға көрермендер мен сыншылардың назарын аудартты. 2000 жылы актриса «Secret» фильміндегі рөлі үшін «Үздік жаңа актриса» жүлдесін жеңіп алды.

## Фильмографиясы
### Teлесериалдары

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Ha Ji-won on Weibo
* 

Санат:Оңтүстік Корея актрисалары
Санат:28 маусымда туғандар
Егінсу (Жетісу облысы)

**Егінсу** — Жетісу облысы Ақсу ауданындағы ауыл, Егінсу ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жансүгіров ауылынан солтүстік-батысқа қарай 78 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ақсу ауданы елді мекендері
Сай-Өтес эксперименті

**Сай-Өтес эксперименті** (ресми емес атауы **Маңғышлақ**) – кеңес үкіметінің өндірістік мақсаттағы термоядролық жарылыстары (мақсаты шөлейт, құрғақ жерлерде су қорын жинауға арналған үлкен ойық жасау болатын) болып табылады.

Эксперимент 1969-1970 жылдары жүргізілген және бірнеше жерасты жарылыстары болған. Құжаттар бойынша, экспериментті атқару Орташа машинажасау министрлігіне жүктеліп, Сай-Өтес ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 100-115 шақырым жерден (қазіргі Маңғыстау облысы) эксперимент өткізуге орын бөлінген

Осы жобаның аясында үш сынақ өткізілген. Екі жарылыстың нәтижесінде эксперимент ішінара орындалып, жер беті аздап шұңқырайған. Бірақ эксперимент табысты болмады. Себебі жерастындағы тау жыныстары жарылған кезде бірақ үгітіліп кетпей, жиналған су кесек тастардың арасынан тоқтамай ағып кете берді.

## Дереккөздер

Санат:КСРО ядролық полигондары
Санат:Қазақ КСР
Санат:6 желтоқсан оқиғалары
Санат:12 желтоқсан оқиғалары
Санат:23 желтоқсан оқиғалары
Санат:1969 жыл КСРО-да
Санат:1970 жыл КСРО-да
Санат:КСРО аумағындағы бейбіт жарылыстар
Санат:Ғылым 1969 жылы
Санат:Ғылым 1970 жылы
Санат:Ғылым 1970 жж.
Сары-Өзен ядролық полигоны

thumb|right|200px|Сары-Өзенде болған жерасты ядролық жарылысының геологиялық қиындысы

**Сары-Өзен полигоны** – кеңес үкіметінің су қоймасына шұңқыр жасауға арналған
экскавациялық, калибрлік полигон. Сары-Өзен полигоны Семей полигонының бір бөлігі.

«Сары-Өзен» алаңындағы ұңғымалардың орналасу сұлбасы «Сары-Өзен» алаңында 1965 жылдар мен 1980 жылдар аралығында 24 ұңғымада жерасты ядролық жарылыстары жасалды. «Сары-Өзен» алаңына жақын жатқан, Мұржық таулы массивінде, тағы бір жерасты ядролық сынақ – «Лазурит» іске асты. Алаң аумағының негізгі ластануы, №№101,111 және 215 ұңғымаларда және №№1003,125 ұңғымалардағы экскавациялық жарылыстар барысында орын алған штаттан тыс радиациялық жағдайлардан туындаған.

«Сары-Өзен» алаңындағы ұңғымалардың сағалық алаңдарының шегіндегі радионуклидтердің кеңістіктегі бөлінісі, «Балапан» алаңындағы бөлініске сәйкес келеді. Ядролық жарылыстардың топырақты сыртқа лақтыруы себебінен ұңғымалардың аймағындағы қоршаған ортаның радиоактивті ластануы бірнеше метрге созылған, ал №101 ұңғымада сынақтар өткізу барысында орын алған радиоактивті түсулер есебінен, бірнеше километрдегі арақашықтықта кездеседі. «Сары-Өзен» алаңындағы радиологиялық зерттеулер барысында 4 белгісіз ұңғыма анықталды, оларды ұқсастыру мүмкін болған жоқ.

№101 ұңғымадағы ЭДҚ мәніЭДҚ максималды мәні олардың бірінде тіркелген - 2,0 мкЗв/с, сонымен қатар: 137Cs – 2*103, 90Sr – 4*103, 241Am – 2*104 Бк/кг техногенді радионуклидтердің топырақтағы сынамаларындағы жоғары қатары тіркелген. Қазіргі уақытта «Балапан» және «Сары-Өзен» алаңдарындағы барлық ұңғымалардың бастары бөлшектенген.

Санат:КСРО ядролық полигондары
Санат:Ядролық полигондар
Санат:Семей полигоны
Санат:Экологиялық апаттар
Энгин Акюрек

**Энгин Акюрек** () - түрік актері және моделі. Қазіргі уақытта Түркиялық 7 сериалға түсіп үлгерді. Фильмдерге 2004 жылдан бастап түскен.

## Биографиясы
Энгин Акюрек 1981 жылы Түркияның Анкара қаласында дүниеге келген. Ол мектепті бітіргеннен кейін Анкара Университетінің тарих және география факультетін бітіріп тарихи білім алып шықты.
Акюрек алғаш рет «Түркия жұлдыздары» атты таланттар шоуында көрінді. Осы бағдарламада ол көптеген жанкүйерлерге ие болды. Бағдарлама аяқталғаннан кейін ол «Шетелдік күйеубала» (Yabancı Damat) сериалына шақырылды. 2004 және 2005 жылдары Энгин Акюрек осы сериалда Кадирдың рөлін сомдады. Осыдан кейін оның жанкүйерлері көбейе түсті. 2006 жылы ол «Тағдыр» (Kader) сериалында Джеваттың рөлін сомдады. 2007 және 2008 жылдары жас актер Karayılan сериалында ойнады. Сериалды ATV арнасы көрсетіп, ал режиссері Джем Акйолдаш болды. Сериалда Газиантептің француз басқыншылығы кезеңіндегі жағдайы көрсетілді. Акюрек бұл сериалда Бүлен Инал және Бегюм Биргёрен сияқты әртістермен әріптес болды. Актерға нағыз танымалдықты «Фатмагүл не кінәсі бар?» сериалы алып берді. Бұл сериалда оның әріптесі Берен Саат болды.
 http://ÇAhttp://www.imdb.com/title/tt1183924 http://www.imdb.com/name/nm0645552

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Engin Akyurek on TurkishStarsDaily 

Санат:Түркия актерлері
Санат:12 қазанда туғандар
Балапан ядролық полигоны

**Балапан полигоны** – кеңес үкіметінің су қоймасына шұңқыр жасауға арналған
экскавациялық, калибрлік полигон. Балапан полигоны Семей полигонының бір бөлігі.

«Балапан» алаңыныңдағы ұңғымалардың орналасу сұлбасы "Балапан" алаңы полигонның оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан және 780кm² аумақты алып жатыр. Сынақ алаңы ұңғымалары, жерасты ядролық жарылыстарды және қарапайым жарылғыш заттектерді пайдалана отырып үлгідегі тәжірибелерді өткізуге пайдаланылды. Бұл алаңда барлығы 105 ядролық сынақ өткізілді және жоғары қуатты – 150 кт дейін болды, сонымен қатар жасанды су қоймасын (15 қаңтар 1965 жыл) жасау мақсатында, топырақ шығарындысымен жасалған КСРО-дағы ең алғашқы экскавациялық жарылыс болды. 4 ұңғымада (№№1007, 1069, 1204, 1301) штаттан тыс жағдай болды, олардың нәтижесінде жердің қомақты түрде ластануына жол берілді.

Атмосфералық сынақтарға қарағанда, ұңғымаларда өткізілген жерасты ядролық жарылыстарының есебінен радиоактивті ластану төменірек. Радиоактивті өнімнің бөлінісінің негізгі үлесі жыныс қабаттарында «көмулі» қалады. Ұңғымаларда жерасты ядролық жарылыстар қалыпты радиациялық жағдайда радиоактивтіліктің басым бөлігі жерастында, жарылыстың эпицентрінде қалады, ал оның сәл бір бөлігі инертті газ түрінде жер үстіне шығады.

Ұңғымалардың сағалық алаңдарын зерттеу барысында, радиациялық параметрлер көп жағдайда нормативтен аспайтынын көрсетті. Радионуклидтердің максималды шоғырлануы ұңғымалардың басында орын алған. Солай бола тұра, 10 ұңғыманың сағалық алаңдарында (оның 2-уі штаттан тыс жағдай орын алған - №1301 және №1069 ұңғ.) топырақ жамылғысының радиоактивті ластануы байқалды және ондаған метрден жүздеген метрге дейін таралған, ал тиесілі белсенділігі бойынша радиоактивті қалдықтармен теңдес. Радионуклидтердің тиесілі белсенділігі 241Am – 3*105, 137Cs – 2*106, 90Sr – 2*105, 152Eu – 5*102, 154Eu – 4*102, 239+240Pu – 2*106 Бк/кг жетеді.
 
1069 ұңғымадағы 137Cs, мКи/км2 жерүсті ластану тығыздығының бөлінісінің сұлбасы «Балапан» алаңында өткізілген жерасты ядролық жарылыстар кезінде құламай қалған «ауыз құйылыстарының» орын алуы – олардың кенеттен, аяқасты құлап кетуіне шынайы қатер тудырады. Жер астында жану процестері нышанының орын алуы, жер бетіне жерасты газдарының бірден шығып, артынан өртке ұласу қаупі бар. Бұған дәлел, ядролық сынақ жасалған соң, 17 жылдан кейін «Глубокая» ұңғымасында жарылыс шығып, соңынан диаметрі 100м-ден аса, тереңдігі 30м шұңқыр пайда болды.

Санат:КСРО ядролық полигондары
Санат:Ядролық полигондар
Санат:Семей полигоны
Санат:Экологиялық апаттар
Санат:15 қаңтар
Санат:1965 жыл
Патшайым Ки

**Патшайым Ки** () (?— 1370?) — Юань династиясының соңғы императоры Тоғон Темірдің әйелі, әрі оның мұрагері Аюршридардың анасы. Аюрширидар - Солтүстік  Юань династиясының негізін қалаған адам.

## Биографиясы
Ки Хванг Ху (қытай деректерінде оның тегі 奇 деп, яғни Ци болып жазылған) Корея жерінде (Корё) Хэнг округінде (幸州) Ки Ча Оның (奇子敖) отбасында дүниеге келген. Оның ағасы Ки Чхоль (奇轍) есімді адам болған. Патшайым Ки юань еліне Кореяның императорға бағыныштылығын білдіретін тарту ретінде аттандырылған.
Осылайша ол Тоғон Темірдің әйелі атанды. Юань елінде ол патшайым Данашриден көп қорлық көрді. 1335 жылы Данашридің ағасы императорға қарсы көтеріліске қатысты деп айыпталды. Ал Данашри оның жақын туысы болғандықтан айыпталып, жазаға тартылды. Тоғон Темір Ци ханымды патшайым деп жариялады, алайда канцлерлердің бірі Баян оның бұл шешімін жоққа шығарды. Патшайым болып оның аттасы қоңырат тайпасынан шыққан Баян қатын тағайындалды. Ци екінші патшайым деп жарияланды. 1338 жылы оның Аюршридар есімді ұлы дүниеге келді. 1340 жылы Баянның өзі сарайдағы қырқыстың құрбаны болды. Ал 1353 жылы Ци патшайымның ұлы Аюршридара тақ мұрагері деп жарияланды.

## Билік үшін күрес
Бак Буль Хваның (朴不花) көмегімен Ци императорды тақты мұрагерге беруге көндіру әрекеттеріне кірісе бастады. Мұны біліп қалған Тоғон Темір патшайыммен байланысын үзді. Осы кезеңде моңғолдар Кореяның ішкі жағдайына көп қол сұға бермейтін. Алайда патшайымның ағасы Баян Бұға (Ки Чхоль) Баян Темірге (ван Конмин) қоқан-лоқы көрсеткеннен соң, 1356 жылы Кореядағы Ци әулеті айыпталып, жойылып жіберілді. Нәтижесінде Патшайым Ки мен Аюршридара Конминге қарсы күрес бастады. Дегенмен бұл күрес нәтижесіз аяқталды. 1364 жылы Ци Корё тағына үміткерлердің бірі Тас Темірге әскер беріп, қолдау көрсетті. Алайда оның әскерлері Корё жасақтарынан Ялу өзенінің бойында жеңіліс тапты. Ци Корё династиясының тағы бір таққа үміткер өкілі Тогто Бұхаға қолдау көрсете бастады. Тогто Бұха юань сарайында өскен болатын. Осы уақытта Аюршридараның қолдаушылары мен қарсыластарының арасында қантөгіс басталды. Моңғол қолбасшысы Болод Темір 1364 жылы Бейжіңді басып алды. Аюршридара Хухэ Темір қолбасшының қолдауымен қашып шықты. Ал Ци Бейжіңдегі Болод Темірдің тұтқынында қалды. Келесі жылы Хухэ Темір қолбасшы Болод Темірдің әскерін тас-талқан етті. Ци осы жағдайды пайдаланып ұлын император етуді көздеді, алайда оның тағы да жолы болмады. 1365 жылы аяқастынан Баян қатын қайтыс болып, нәтижесінде Ци бірінші дәрежелі патшайым атанды. Моңғол билігінің Қытайда 1368 жылғы Қызыл орамалдылар көтерілісінен кейін жойылғаннан соң, ол Бейжіңнен Шанду қаласына қашуға мәжбүр болды. Ал 1369 жылы Инчан (應昌) қаласына қашты. 1370 жылы Тоғон Темір қайтыс болып, Аюршридара  Инчан қаласында таққа отырды. Осылайша Ци императордың анасы, әрі патшайым атанды. Алайда Патшайым Ки (Ци) көп ұзамай іс-түссіз жоғалып кетті.

## Кинода
Патшайым Ки 2013 жылы шыққан оңтүстіккореялық Әмірші Әйел телесериалындағы басты кейіпкер болды. Патшайым Ки рөлін Ха Чжи Вон сомдады.

## Дереккөздер

Санат:Юань империясының патшайымдары
Сайөтес

**Сайөтес**, *Сай-Өтес*, *Өтес*, *Өтес сайы* — Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданындағы ауыл, Сайөтес ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шетпе ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 125 км жерде, Батыс Жаркемер үстіртінің шетіне таяу орналасқан.

Өтес – Солтүстік Үстірт шатқалының Қайдақ шығанағына қарап жатқан сай басы. Сайда бірнеше тұщы сулы құдық бар. Құдықтың оңтүстік бетіндегі қыр үстіндегі мола да Өтес атымен аталады.

## Халқы

## Тарихы
1964 жылы Мақат-Маңғыстау темір жолының салынуына байланысты Өтес кенті құрылды. Ол біраз жылға дейін Үстірттегі геофизикалық барлаушылардың, құрылысшылардың базалық орталығы болып тұрды.

### Қазіргі жағдайы
Қазір Сайөтесте мұнай айдау стансасы және темір жол мен автомобиль жолы тасымалдарын жүзеге асыратын кәсіпорындар мен мекемелер жұмыс істейді.

## Әлеуметтік мекемелері
* **Өтес орта мектебі** — теміржолшылардың балаларын оқытатын мектеп болып салынып, 1965-1966 оқу жылын 120 оқушы 3 мұғаліммен бастады. 1978 жылы 8 жылдық орталау, 1989 жылдан бастап орта мектеп дәрежесіне көтерілді.
* **«Балдәурен» балабақшасы**
* **«Жауқазын» балабақшасы**

## Тағы қараңыз
* Сай-Өтес эксперименті

## Дереккөздер

 

Санат:Маңғыстау ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Санат:Қазақстанның бұрынғы кенттері