open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Көгалдағы хоккейден Азия кубогы

**Көгалдағы хоккейден азия чемпионаты** — төрт жылда бір рет ерлер ұлттық құрамалары арасындағы көгалдағы хоккейден өткізілетін халықаралық жарыс.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
* АХФ ресми сайты

Санат:Азия чемпионаттары
Санат:Көгалдағы хоккей
Юрик Сейнпалл

**Юрик Сейнпаал** (; 12 қараша 1995 жыл, Кралендейк, Бонэйр)&nbsp;— бонэйрлік футболшы, шабуылшы.  

2014 жылы Кариб елдері кубогына, 2019 жылы КОНКАКАФ Ұлттар лигасына қатысты. 

2016/17, 2017/18 жылдары Бонэйр чемпионы атанды. 
## Дереккөздер

Санат:Бонэйр футболшылары
Санат:Бонэйр Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Атлетико Фламинго ФК ойыншылары
Лоуренс Немейя

**Лоуренс Немейя** (; 12 қараша 1977) — кирибатилік футболшы, жартылай қорғаушы.

2003 жылы Кирибати құрамасы сапында үш ойын өткізіп, екі гол соқты. Екеуін де 2003 жылы Тынық Мұхит ойындарында Тувалу қақпасына енгізді.

## Дереккөздер

Санат:Кирибати футболшылары
Санат:Кирибати Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Расинг (футбол клубы, Виллемстад)

**Расинг Виллемстад футбол клубы** — Кюрасаоның Виллемстад қаласындағы футбол клубы. 1925 жылы құрылған.

1936/37 жылдары Кюрасао чемпионы атанды.

## Дереккөздер

Санат:Кюрасао футбол клубтары
Санат:1925 жылы құрылған футбол клубтары
СУВТ

**СУВТ** (*Sport Unie Brion-Trappers*) — Кюрасаоның Виллемстад қаласындағы футбол клубы. 1925 жылы құрылған. 

## Жетістіктері

* **Нидерланд Антиль аралдарының чемпионы:** 1969, 1980, 1983, 1984

* **Кюрасао чемпионы:** 1938, 1940, 1944, 1946, 1947, 1950, 1951, 1953, 1954, 1955,1956, 1958, 1971, 1977, 1979, 1980, 1982, 1983, 1984, 1985

## Сілтемелер

Санат:Кюрасао футбол клубтары
I’ll Get You

**«I’ll Get You»** — The Beatles тобының әні. 1963 жылы «She Loves You» әнімен бірге сингл ретінде шықты.

Ән мерсибит жанрында жазылған. Бастапқыда оның атауы «Get You in the End» болды.

Топтың басқа әндеріне қарағанда, мұнда гитарлық соло ойналмады, басымдық қарапайым вокалдардың үндестігіне берілді.

## Орындаушылар
* Пол Маккартни — вокал, гитара, ерін гармоникасы
* Джон Леннон — вокал, бас-гитара, қолмен шапалақтау
* Джордж Харрисон — бэк-вокал, электр гитарасы, қолмен шапалақтау
* Ринго Старр — барабандар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Алфавит бойынша әндер
Санат:The Beatles әндері
Пьер Мюзи

**Пьер Мюзи** (; 25 тамыз 1910 жыл — 21 желтоқсан 1990 жыл) — швейцариялық бобслейші, саясаткер. 1936 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы.  

1935 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. 

Кейін әскери салада қызмет етті. 

Санат:Алфавит бойынша бобслейшілер
Санат:Швейцария бобслейшілері
Санат:Бобслейден Олимпиада чемпиондары
Санат:Швейцария Олимпиада чемпиондары
Санат:1936 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Лу Чэнь

**Чэнь Лу** (қыт. *陈露*); , Чанчунь, Қытай) — қытайлық мәнерлеп сырғанаушы. 1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары мен 1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 

## Өмірбаяны
Бес жасынан бастап мәнерлеп сырғанаумен айналысты. 1990 жылы жасөспірімдер арасындағы әлем ччемпионатында қола жүлде иеленді. 

1994 жылғы Олимпиадададағы табыстан бір жыл өткесін әлем чемпионатында топ жарды.  

2005 жылы ресейлік мәнерлеп сырғанаушы Денис Петровқа (1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері) тұрмысқа шықты. 

Қазір бүкіләлемдік мәнерлеп сырғанау академиясының жетекшісі. 

## Дереккөздер

 
Санат:Алфавит бойынша мәнерлеп сырғанаушылар
Санат:Қытай мәнерлеп сырғанаушылары
Санат:1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Анита Вахтер

**Анита Вахтер** () — аустриялық тау шаңғышысы, 1988 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы, 1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының екі дүркін күміс жүлдегері. 

1993 жылғы әлем кубогының иегері. 

1994 жылы да  Лиллехаммерде өткен Қысқы Олимпиадаға қатысты.  
## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша тау шаңғышылары
Санат:Аустрия тау шаңғышылары
Санат:1988 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Тау шаңғысынан Олимпиада чемпиондары
Санат:Аустрия Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Ким Ки Хун

**Ким Ки Хун** — оңтүстік кореялық шорт-трекші. 1992, 1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы. Сегіз дүркін әлем чемпионы.

1992 жылғы Олимпиада ойындарында екі рет чемпион атанды.

2002 жылы Шорт-тректен Корея құрамасының жаттықтырушысы болды.

Санат:Алфавит бойынша шорт-трекшілер
Санат:1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Шорт-тректен Олимпиада чемпиондары
Санат:Корея Республикасының Олимпиада чемпиондары
Санат:Корея Республикасы шорт-трекшілері
Санат:Шорт-тректен Азия ойындары чемпиондары
Санат:Корея Республикасының Азия ойындары чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Мириам Бедар

**Мириам Бедар** (; 22 желтоқсан 1969) — канадалық биатлоншы.  

## Карьерасы
1992, 1994, 1998 жылғы Қысқы Олимпиадаларға қатысты. Канаданың ең табысты биатлоншысы. Биатлоннан Олимпиада чемпионы атанған жалғыз Еуропадан тыс елдердің өкілі. 

## Жетістіктері

* Қысқы Олимпиада чемпионы: 1994
* Қысқы Олимпиада қола жүлдегері:1992
* Әлем чемпионы: 1993 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* "Pelletier fired from Via Rail"
* "U.S. Marshalls arrest Olympian Myriam Bédard on Canadawide warrant"
* "The Mysterious Comedown of a Canadian Olympic Darling"

Санат:Алфавит бойынша биатлоншылар
Санат:Канада биатлоншылары
Санат:Биатлоннан Олимпиада чемпиондары
Санат:Канада Олимпиада чемпиондары
Санат:1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Биатлоннан әлем чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Вера Зозуля

**Вера Васильевна Зозуля** (; , Талси) — КСРО-лық шанашы, 1980 жылғы Қысқы Олимпиада чемпионы. 

Әлем және Еуропа чемпионы. 

Кейін шана спортынан бапкерлікпен айналысты. 

Санат:Алфавит бойынша шанашылар
Санат:КСРО шанашылары
Санат:Шана спортынан Олимпиада чемпиондары
Санат:1980 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:Шана спортынан әлем чемпиондары
Санат:Шана спортынан Еуропа чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Андреас Венцель

**Андреас (Анди) Венцель** (, , , Лихтенштейн) — лихтенштейндік тау шаңғышысы, төрт бірдей Қысқы Олимпиадаға қатысқан (1976, 1980, 1984, 1988). 

## Жетістіктері

* Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 1980
* Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1984
* Әлем чемпионы: 1978

Санат:Алфавит бойынша тау шаңғышылары
Санат:Лихтенштейн тау шаңғышылары
Санат:1980 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1984 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Йенс Вайсфлог

**Йенс Вайсфлог** (; 21 шілде 1964 жыл, Штайнхайдель-Эрлабрунн, Саксония, ГДР) — германиялық (ГДР-лік) трамплиннен секіруші, 1984, 1988, 1992, 1994 жылғы Қысқы Олимпиадаларға қатысты. 

## Жетістіктері

### Олимпиада ойындары
* Чемпионы: 1984, 1992 (екі рет)
* Күміс жүлдегер: 1984

### Әлем чемпионаты
* Әлем чемпионы: 1985, 1989

Санат:Алфавит бойынша трамплиннен секірушілер
Санат:ГДР трамплиннен секірушілері
Санат:Германия трамплиннен секірушілері
Санат:Трамплиннен секіруден Олимпиада чемпиондары
Санат:ГДР Олимпиада чемпиондары
Санат:Германия Олимпиада чемпиондары
Санат:1984 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1984 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Трамплиннен секіруден әлем чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Антон Винклер

**Антон Винклер** (; 23 ақпан 1954 жыл, Бишофсвизен, ГФР — 8 қазан 2016 жыл, Берхтесгаден, Бавария, Германия) — германиялық шанашы. 1976, 1980 жылдары қысқы Олимпиадаға қатысты. 

## Жетістіктері

* Қысқы Олимпиада қола жүлдегері: 1980
* Еуропа чемпионы: 1977
* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1978
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1977, 1979

Санат:Алфавит бойынша шанашылар
Санат:Германия шанашылары
Санат:1980 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Шана спортынан Еуропа чемпиондары
Тікбұрышты үшбұрыш

нобай
**Тікбұрышты үшбұрыш** — бір бұрышы тік, яғни 90°-қа тең болған үшбұрыш.

Ондай үшбұрыштың тік бұрышына қарсы қабырға гипотенуза деп аталады, қалған екі қабырғасы катеттер болады.

## Тікбұрышты үшбұрыштардың теңдік белгілері
#Егер бір үшбұрыштың екі катеті екінші үшбұрыштың сәйкес екі катетіне тең болса, онда бұл үшбұрыштар тең болады.
#Егер бір үшбұрыштың бір катеті және оған іргелес жатқан сүйір бұрышы екінші үшбұрыштың сәйкес бір катетіне және оған іргелес жатқан сүйір бұрышына тең болса, онда бұл үшбұрыштар тең болады.
#Егер бір үшбұрыштың гипотенузасы және сүйір бұрышы екінші үшбұрыштың сәйкес гипотенузасына және сүйір бұрышына тең болса, онда бұл үшбұрыштар тең болады.
#Егер бір үшбұрыштың бір катеті және гипотенузасы екінші үшбұрыштың сәйкес бір катетіне және гипотенузасына тең болса, онда бұл үшбұрыштар тең болады.

## Тікбұрышты үшбұрыштың қасиеті

* Тікбұрышты үшбұрыштың 30°-қа қарсы жатқан катеті гипотенузасынан 2 есе кіші.
* Тікбұрышты үшбұрышты үшбұрыштың екі сүйір бұрышының қосындысы 90°-қа тең болады.

Санат:Үшбұрыш геометриясы
Джон Карри

**Джон Энтони Карри** (; , Бирмингем — , Стратфорд-на-Эйвоне) — ұлыбританиялық мәнерлеп сырғанаушы, Жекелей сында 1976 жылғы Қысқы Олимпиада чемпионы.

1972 жылғы Қысқы Олимпиадаға қатысты.

1976 жылы әлем және Еуропа чемпионы атанды. 

1994 жылы жүрек талмасынан қайтыс болды. 

Санат:Алфавит бойынша мәнерлеп сырғанаушылар
Санат:Ұлыбритания мәнерлеп сырғанаушылары
Санат:Мәнерлеп сырғанаудан Олимпиада чемпиондары
Санат:Ұлыбритания Олимпиада чемпиондары
Санат:1976 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Мәнерлеп сырғанаудан Еуропа чемпиондары
Санат:Мәнерлеп сырғанаудан әлем чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Пауль Хильдгартнер

**Пауль Хильдгартнер** (, 8 маусым 1952 жыл, Кьенес) — Италиялық шанашы. Бес бірдей Қысқы Олимпиадаға қатысты (1972, 1976, 1980, 1984, 1988). 1972, 1984 жылдары чемпион атанды. 1980 жылы күміс жүлде алды. Бірнеше дүркін  әлем және Еуропа чемпионы. 

1984 жылғы Олимпиадада Италияның туын ұстап шықты. 

Санат:Алфавит бойынша шанашылар
Санат:Италия шанашылары
Санат:Шана спортынан Олимпиада чемпиондары
Санат:1972 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1984 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1980 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Италия Олимпиада чемпиондары
Санат:Шана спортынан әлем чемпиондары
Санат:Шана спортынан Еуропа чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Иржи Голочек

**Иржи Холечек** (; 18 наурыз 1944 жыл, Прага) — чехословакиялық хоккейші. Чехословакияның («Славия Прага»; «Дукла Кошице»; «ВСЖ Кошице»; «Спарта Прага», ГФР-дің  «ХК Мюнхен-70» и «ХК Эссен» командаларында ойнады.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша шайбалы хоккейшілер
Санат:Чехословакия шайбалы хоккейшілері
Санат:Чехословакия шайбалы хоккей құрамасының ойыншылары
Санат:1976 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1972 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Спарта Прага ХК ойыншылары
Карен Магнуссен

**Карен Магнуссен** (; , Ванкувер) — канадалық мәнерлеп сырғанаушы. 

1968, 1972 жылғы Қысқы Олимпиадаларға қатысты.

1972 жылғы Олимпиадада Канаданың туын ұстап шықты.

1972 жылғы Қысқы олимпиаданың күміс жүлдегері.

1973 жылғы әлем чемпионы.

Санат:Алфавит бойынша мәнерлеп сырғанаушылар
Санат:Канада мәнерлеп сырғанаушылары
Санат:1972 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Эрнст Байер

**Эрнст Байер**, (, 27 қыркүйек 1905 жыл — 8 шілде 2001 жыл) — германиялық мәнерлеп сырғанаушы, 1936 жылғы Қысқы Олимпиаданың алтын және күміс жүлдегері. Жұптасып өнер көрсетуден төрт дүркін әлем чемпионы.  

Санат:Алфавит бойынша мәнерлеп сырғанаушылар
Санат:Германия мәнерлеп сырғанаушылары
Санат:1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1936 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Германия Олимпиада чемпиондары
Санат:Мәнерлеп сырғанаудан Олимпиада чемпиондары
Санат:Мәнерлеп сырғанаудан әлем чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Джон Гаррисон

**Джон Брайт «Джек» Гаррисон** (; 13 ақпан 1909 жыл, Уэст-Ньютон — 13 мамыр 1988 жыл, Линкольн) — америкалық шайбалы хоккейші. 1933 жылғы әлем чемпионы, 1932 жылғы Олимпиада күміс жүлдегері, 1936 жылғы Олимпиада қола жүлдегері. 

Санат:Алфавит бойынша шайбалы хоккейшілер
Санат:АҚШ шайбалы хоккейшілері
Санат:АҚШ шайбалы хоккей құрамасының ойыншылары
Санат:1936 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:1932 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Криста Шмук

**Кристина Шмук** (; 26 қаңтар 1944 жыл, Зальцбург, Аустрия) — германиялық шанашы, 1967 жылғы Еуропа чемпионы, 1968 жылғы Олимпиада күміс жүлдегері. 

Криста Шмук — әлем чемпионатының екі медалінің иегері, оның еншісінде бір қола (1969) және бір күміс (1970) бар. Спортшы екі рет Еуропа чемпионатының жүлдегері атанды, оның ішінде бір рет бірінші (1967) және бір рет үшінші (1970) болды. 

Санат:Алфавит бойынша шанашылар
Санат:Германия шанашылары
Санат:1968 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Шана спортынан Еуропа чемпиондары
Владимир Ильич Гундарцев

**Владимир Ильич Гундарцев** (, Сатка, Челябинск облысы — , Мәскеу) — КСРО-лық биатлоншы, 1968 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында эстафеталық жарыста чемпион атанды. Жекелей сында қола жүлде иеленді. 1969 жылғы әлем чемпионы.  

КСРО спорт шебері. 

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша биатлоншылар
Санат:КСРО биатлоншылары
Санат:Биатлоннан Олимпиада чемпиондары
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:1968 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1968 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Мариэль Гуашель

**Мишлин Франсуаза Мариэль Гуашель** (; , Сент-Максим) — франциялық тау шаңғысы спортшысы, 1964, 1968 жылғы Қысқы Олимпиадаларға қатысты.

## Жетістіктері

* Олимпиада чемпионы: 1964, 1968
* Олимпиада күміс жүлдегері: 1964
* Әлем чемпионы: 1962, 1964, 1966 (үш рет)

## Дереккөздер

Санат:28 қыркүйекте туғандар
Санат:1945 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша тау шаңғышылары
Санат:Франция тау шаңғышылары
Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1968 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Франция Олимпиада чемпиондары
Санат:Тау шаңғысынан Олимпиада чемпиондары
Санат:Тау шаңғысынан әлем чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Йозеф Штиглер

**Йозеф «Пепи» Штиглер** (; 20 сәуір 1937 жыл, Лиенц) — аустриялық тау шаңғышысы. 1960, 1964 жылғы Қысқы Олимпиадаға қатысты. 

## Жетістіктері
*Қысқы Олимпиада чемпионы: 1964
*Қысқы Олимпиада күміс жүлдегері: 1960
*Қысқы Олимпиада қола жүлдегері: 1964

Санат:20 сәуірде туғандар
Санат:1937 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша тау шаңғышылары
Санат:Аустрия тау шаңғышылары
Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Аустрия Олимпиада чемпиондары
Санат:Тау шаңғысынан Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Тойми Алатало

**Тойми Алатало** (; 4 сәуір 1929, Савитайпале — 4 мамыр 2014, сонда) — финляндиялық шаңғышы. 1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы. 

## Дереккөздер

Санат:4 сәуірде туғандар
Санат:1929 жылы туғандар
Санат:4 мамырда қайтыс болғандар
Санат:2014 жылы қайтыс болғандар
Санат:Алфавит бойынша шаңғышылар
Санат:Финляндия шаңғышылары
Санат:Шаңғыдан Олимпиада чемпиондары
Санат:1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Финляндия Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Константин Борисович Локтев

**Константин Борисович Локтев** (16 маусым 1933 жыл, Мәскеу, КСРО — 4 қараша 1996 жыл, сонда) —КСРО-лық шайбалы хоккейші, шабуылшы. КСРО шайбалы хоккей құрамасы сапында үш рет әлем чемпионы атанды. 

1964 жылғы Олимпиада чемпионы, 1960 жылғы Олимпиада қола жүлдегері. 

## Ойнаған клубтары

* Спартак(М) (1952-1953)
* ОДО(Л) (1953-1954)
* ЦДСА, ЦСК МО, ЦСКА (1954-1966)

Санат:КСРО шайбалы хоккейшілері
Санат:КСРО шайбалы хоккей құрамасының ойыншылары
Санат:1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Спартак Мәскеу ХК ойыншылары
Санат:ЦСКА Мәскеу ХК ойыншылары
Санат:Шайбалы хоккейден Олимпиада чемпиондары
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Орта перпендикуляр

нобай|М нүктесінде тік бұрыш жасайтын Х<sub>1</sub>Х<sub>2</sub> сызығы
**Орта перпендикуляр** — кесіндінің ортасына түсірілген перпендикуляр түзу.

Үшбұрыштың қабырғаларына жүргізілген үш орта перпендикуляр бір нүктеде қиылысады, ол нүкте сырттай сызылған шеңбердің центрі болады.

Сүйір бұрышты үшбұрышта мұндай нүкте ішінде жатады, доғал бұрышты үшбұрышта — сыртында, ал тікбұрышты үшбұрышта гипотенузаның ортасына сай болады.

Үшбұрыштың қабырғаларымен шектелген орта перпендикуляр кесінділердің ұзындықтары мынаған тең:
::p_a=\frac{2aS}{a^2+b^2-c^2}, \; \; \;p_b=\frac{2bS}{a^2+b^2-c^2},\; \;  \;p_c=\frac{2cS}{a^2-b^2+c^2},
: мұндағы S — үшбұрыштың ауданы.

Санат:Үшбұрыш геометриясы
Эдди Сикстен Ернберг

**Эдди Сикстен Ернберг** — швециялық шаңғышы. 1956, 1960, 1964 Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы. 1958, 62 жылғы әлем чемпионы.

## Жүлделері

Санат:Швеция Олимпиада чемпиондары
Санат:1956 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1956 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1956 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Швеция шаңғышылары
Санат:Шаңғыдан Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша шаңғышылар
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Көкшетау уезі

**Көкшетау уезі** — Сібір Қазақтарының аймағы, Ақмола облысы, Омбы губерниясы мен Ақмола губерниясының әкімшілік-аумақтық бірлігі. Уездік орталық — Көкшетау қаласы. 1898 жылға дейін Көкшетау округі деп аталды.

## Әкімшілік бөлінісі

thumb|1893 жылғы Ақмола облысы болыстарының картасы
1913 жылы уезде 13 болыс пен 8 ауыл: Александровская, Балқаш, Викторовская, Вознесенская, Гавриловская, Дмитриевская, Қазан, Каменская, Константиновская, Кривоозерная, Макинская, Николаевская, Павловско-Подрогодная болыстары және Ақанбұрлық, Арықбалық, Зеренді, Көкшетау, Қатаркөл, Лобаново, Сандықтау, Щучинск болды.

1926 жылы 17 болыс: Ақанбұрлық, Балқаш, Бостандық (орталығы - Көкшетау қ.), Володар, Восточная (орталығы - Көктөбе мекені), Жыланды (орталығы - Ақанбұрлық а.), Көкшетау, Красная (орталығы - Қазан а.), Красноармейская (орталығы - Сухотинское а.), Крестьянская (орталығы - Көкшетау қ.), Макинская, Октябрьская (орталығы - Қарасей а.), Ортақшылар (орталығы - Қазан а.), Рузаевская, Советская (орталығы - Николаевское а.), Щучанская, Еңбекшілдер (орталығы - Щучинское а.) болды.

## Тарихы
Көкшетау округі Ақмола облысы құрамында 1854 жылы құрылды. 1898 жылы Көкшетау уезі болып өзгертілді. 1918 жылы Ақмола облысы Омбы облысы, ал 1919 жылы Омбы губерниясы деп аталды. 1921 жылы Көкшетау уезі Қырғыз АКСР Ақмола губерниясына берілді, онда 1928 жылы жойылғанға дейін болды.

## Тұрғындары
1897 жылғы халық санағы бойынша уезде 155,5 мың адам тұрды.

Оның ішінде:
* қазақтар — 50,8 %; 
* орыстар — 31,0 %; 
* украиндар — 12,4 %; 
* мордвалар — 4,3 %; 
* татарлар — 1,0 %. 

Көкшетау уездік қаласында 4962 адам тұрды.

Арғындар — қазақ халқының 82% (Атығай, Қарауыл).

## Дереккөздер

Санат:Ақмола облысы уездері
Санат:Омбы губерниясы уездері
Санат:Ақмола губерниясы уездері
Оке Сейфарт

**Оке Сейфарт** (; 15 желтоқсан 1919 жыл, Стокгольм — 1 қаңтар 1998 жыл, Мура) — швециялық конькиші, 1948 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының алтын және күміс жүлдегері.
## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша конькишілер
Санат:Швеция конькишілері
Санат:Конькиден Олимпиада чемпиондары
Санат:Швеция Олимпиада чемпиондары
Санат:1948 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1948 жылғы Қысқы Олипиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Қуаныш (волейбол клубы)

**Қуаныш ВК** — әйелдер волейбол клубы. Солтүстік Қазақстан облысы Петропавл қаласынан. 2012 жылы Қауныш Хамзиннің бастауымен құрылды.

## Тарихы
2012-2013 маусымда «В» командасының жоғарғы лигасында ойнай отырып, команда 3-орынды иеленді, 2013-2014 маусымда команда «В» жоғарғы лигасының жеңімпазы атанды және жоғарғы лигаға жолдама алды. 2014-2015 маусымда команда 5 орынды иеленді. Келесі маусымда клуб «А» жоғарғы лигасының қола жүлдесін жеңіп алды.
## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша волейбол клубтары
Санат:Қазақстан волейбол клубтары
Санат:2015 жылы құрылған волейбол клубтары
Ақтөбе уезі

**Ақтөбе уезі** — Торғай облысы, Орынбор-Торғай губерниясы және Ақтөбе губерниясының құрамына кіретін әкімшілік бірлік. Орталығы — Ақтөбе қаласы. 1891 жылға дейін **Елек уезі** деп аталды.

## Әкімшілік бөлінісі
1914 жылы уез мына болыстарға бөлінді:
*Борисов болысы,
*Бестамақ болысы,
*1-Бөрте болысы,
*2-Бөрте болысы,
*Беляев болысы,
*Жоғарғы Қиынбай болысы
*Вознесен болысы
*Всесвят болысы
*Георгиев болысы
*Дамбар болысы
||
*Екатеринослав болысы
*Золотонош болысы
*Естеміс болысы
*Қамысақты болысы
*Қарабұтақ болысы
*Лохвицк болысы
*Можаров болысы
*Михайлов болысы
*Нагорный болысы
*Николаев болысы
||
*Полтав болысы
*Петров болысы
*Павлов болысы
*Родников болысы
*Сухинов болысы
*Степной болысы
*Теректі болысы
*Тоқан болысы
*Херсон болысы

1926 жылы уез 35 болысқа бөлінді:

## Тарихы
1868 жылы Елек уезі Торғай облысы құрамында құрылды. Уезд орталығы Илецкая Защита қаласы болды. 1891 жылы уезд орталығы Ақтөбе қаласына көшірілді, уездің өзі Ақтөбе деп өзгертілді. 1920 жылы уезд Орынбор-Торғай губерниясының құрамына кірді, ол 1921 жылы жойылды. 1922 жылы Ақтөбе губерниясы құрамында қалпына келтірілді. 1924 жылы 16 қаңтарда Ақбұлақ уезінің аумағы Ақтөбе уезіне қосылды. 1928 жылы Ақтөбе уезі таратылды.

## Тұрғындары
1897 жылғы санақ бойынша уезде 115,2 мың адам тұрды. Соның ішінде қазақтар - 95,1%; орыстар - 2,8%. Ақтөбе қаласында 2817 адам тұрды.

## Дереккөздер

Санат:Торғай облысы уездері
Санат:Ақтөбе губерниясы уездері
АДК (волейбол клубы)

**АДК волейбол клубы** — Алматы қаласындағы КСРО және Қазақстан әйелдер волейбол клубы. 1962 жылы Алматы үй құрылысы комбинатының қолдауымен құрылып, 1996 жылы қаржы тапшылығынан жабылып қалды.

1963 жылға дейін "Еңбек" деп аталды.

## Жетістіктері

* КСРО чемпионы:1984;
** КСРО чемпионатының күміс жүлдегері — 1986, 1988—1991;
** Қола жүлдегер: 1985.
* КСРО кубогы: 1990;
* Еуропа чемпиондар кубогы: 1985.
* Кубок иелері кубогы — 1989—1991.
* Қазақстан чемпионы — 1993, 1994, 1996.

## Атақты ойыншылары

* Елена Чебукина
* Ольга Кривошеева
* Нина Смолеевна
* Ирина Ризен
* Людмила Перевёртова
* Нонна Фадейкина
* Светлана Лихолетова
* Светлана Котова
* Ирина Юрова
* Людмила Носенко

## Cілтемелер

* http://www.caravan.kz/article/4788 
Санат:Алфавит бойынша волейбол клубтары
Санат:КСРО волейбол клубтары
Санат:Қазақстан волейбол клубтары
Санат:1962 жылы құрылған волейбол клубтары
Санат:1996 жылы жабылған волейбол клубтары
Оттмар Шнайдер

**Отмар Шнайдер** (, 27 тамыз 1928 жыл, Лех-на-Арльберге, Форарльберг, Аустрия — 25 желтоқсан 2012 жыл, Гётцис, Форарльберг, Аустрия) — аустриялық ау шаңғышысы. 

## Жетістіктері

* 1952 жылғы Қысқы Олимпиада чемпионы
* 1952 жылғы Қысқы Олимпиада күміс жүлдегері
* Әлем чемпионы 1952

Санат:Алфавит бойынша тау шаңғышылары
Санат:Аустрия тау шаңғышылары
Санат:1952 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1952 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Тау шаңғысынан Олимпиада чемпиондары
Санат:Аустрия Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Марианна Надь

**Марианна Надь** (; 13 қаңтар 1929 жыл, Сомбатхей, Мажарстан — 3 мамыр 2011 жыл) — мажарстандық мәнерлеп сырғанаушы. 1952, 1956 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша мәнерлеп сырғанаушылар
Санат:Мажарстан мәнерлеп сырғанаушылары
Санат:1952 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:1956 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Сьюзан Морроу

**Сьюзан Морроу**, және де **Сюзанна Морроу** () немесе **Сьюзан Морроу-Фрэнсис** (;  — ) — жалғыз конькимен сырғанау, жұптық коньки тебу және мұз биінде өнер көрсеткен канадалық коньки тебуші. 1948, 1952 жылғы Қысқы Олимпиадаға қатысты. 

Жұптық конькимен сырғанауда Уоллес Дистельмайермен бірге өнер көрсетті және Олимпиада ойындарының қола жүлдегері (1948), әлем чемпионатының қола жүлдегері (1948), Солтүстік Америка чемпионы (1947) және Канада чемпионы (1947, 1948) атанды. Қазіргі заманғы жұптық конькимен сырғанау элементі — тодестің алғашқы орындаушылары болып саналады. 

Сонымен қатар, Морроу Канаданың атынан жеке конькимен жүгірді. 1949-1951 жылдары ол ел чемпионы болды. Ол Олимпиада ойындарына екі рет қатысты: 1948 жылы ол он төртінші орынға ие болды, ал 1952 жылы алтыншы орынға ие болды.

Морроу мен Дистельмайер Альберт Эндерс пен Сейди Эндерстің (Кембридж) басшылығымен жаттығады. 2017 жылы Эндерс қайтыс болғаннан кейін Канаданың мәнерлеп сырғанау Даңқ залына енгізілді.

Морроу — үш түрлі пән бойынша Канада чемпионатының жеңімпазы атанған алғашқы канадалық конькимен сырғанаушы — жеке коньки тебу, жұптық коньки тебу және мұз биі.

Спорттық мансабын аяқтағаннан кейін мәнерлеп сырғанау төрешісі болды. 1988 жылғы Олимпиадада төрешілерге олимпиадалық ант берді. 1952 жылдан 1995 жылға дейін ветеринар болып жұмыс істеді.

1992 жылдан бастап Морроу мен Дистельмайер Канададағы мәнерлеп сырғанау даңқы залына мүше болды.

## Жетістіктері
**Жалғыз сырғанаудан**

**Жұптық коньки тебуден**

1945-1946 —Норрис Боуденмен бірге

1947-1948 —Уоллес Дистельмайермен бірге

**Мұзда билеуден**

1945 — Норрис Боуденмен бірге

1948 — Уоллес Дистельмайермен бірге

## Примечания

## Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша мәнерлеп сырғанаушылар
Санат:1948 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Канада мәнерлеп сырғанаушылары
Гурьев уезі

**Гурьев уезі** — Орал облысы мен Орал губерниясының құрамындағы әкімшілік бірлік. Орталығы - Гурьев қаласы.

## Тарихы
1868 жылы Орал облысы құрамында Гурьев уезі құрылды. 1920 жылы 12 қазанда уез Қырғыз АКСР Орал губерниясының құрамына кірді. 1928 жылы Гурьев уезі таратылып, оның аумағы Қазақ АКСР Гурьев округінің құрамына қосылды.

## Әкімшілік бөлінісі
XX ғасырдың басында уезге 5 станица мен 1 орыс және 17 қазақ болысы кірді.
* 1914 жылдағы станицалар
* Кулагин - 3 ауыл (Харькин, Горы, Гребенщик)
* Орлов - 2 ауыл (Зелёный, Топайлы)
* Жаманқала - 2 ауыл (Карманов, Бақсай)
* Сарайшық - 4 ауыл (Богатин, Сорочин, Редут, Кандауров)
* Гурьев
1920 жылға қарай уез келесі болыстарға бөлінді:
* Ақбас көшпелі
* Ақжал көшпелі
* Бұлан көшпелі
* Гурьев
* Жаршық көшпелі
* Жылқосы көшпелі
* Зеленов
* Есбол көшпелі
* Қарабайлы көшпелі
* Қарабау көшпелі
* Қаратөбе көшпелі
* Қарашағыр көшпелі
* Кермеқас көшпелі
* Қызылқоға көшпелі
* Редут
* Самар
* Сімбірті көшпелі
* Жем көшпелі
* Жем-Атырау
* Жаманқала

1921 жылы Берік пен Қаракөл болыстары да болды.

1922 жылы Ақжал және Бестөбе болыстары Ақжал-Бестөбе көшпелі болысына біріктірілді. Зон болысы Есбол болысынан біраз уақытқа бөлінді. 18 қыркүйекте Тайсоңған болысы Ақтөбе губерниясының Темір уезінен көшірілді.

1923 жылдың жазында Ракуша, Сарыкөл, Сокол және Топайлы болыстары құрылды. Бұл кезде Ембі болысына Ақбас, Жаршық, Жылқосы және Қарабайлы болыстары; Былан - Ракушаға; Гурьев - Соколға; Зеленов мен Жаманқала - Қызылқоғаға; Қарабау - Сарыкөлге; Қарашағыр - Ақжалға; Кермеқас - Есбол мен Сарыкөлге; Самар - Редутқа; Қаратөбе мен Сімбірті - Соколға қосылды. Ақжал-Бестөбе болысы Ақжал болып өзгертілді.

1923 жылы 23 тамызда жойылған Калмыков уезінен Горы мен Индер болыстары Гурьев уезіне берілді. Сол жылдың 2 қазанында Қарасамар болысы Жымпиты уезінен Гурьевке ауыстырылды. Содан кейін Топайлы болысы Кулагин болып өзгертілді.

1924 жылдың аяғында Индер және Қарасамар болыстары Жымпиты уезіне, одан Қатыншағыл болысы Гурьев уезіне берілді. Горы болысы Кулагинге қосылды.

1925 жылы қыркүйекте Сарытөбе болысы Бөкей уезінен Гурьев уезіне ауыстырылды.

1926 жылы Қатыншағыл болысы Қарасамар деп өзгертілді.

1927 жылы қыркүйекте Редут және Сарытөбе болыстарының бөліктерінен Новобогат болысы құрылды.

## Тұрғындары
1897 жылғы халық санағы бойынша уезде 86,8 мың адам тұрды. Оның ішінде қазақтар - 81,7%, орыстар - 16,9%, татарлар - 1,1%. Уездік Гурьев қаласында 9322 адам тұрды. 1926 жылы уезде 124,9 мың адам тұрды.

## Дереккөздер

Санат:Орал облысы уездері
Санат:Орал губерниясы
Теңіз уезі

**Теңіз уезі** — 1922-1925 жылдары болған Қырғыз АКСР Бөкей губерниясының әкімшілік-аумақтық бірлігі.

Орталығы Ганюшкино ауылы болған Теңіз уезі 1922 жылы 6 мамырда жойылған І және ІІ Теңіз маңы уездерінің (округтерінің) аумағында құрылды. Бастапқыда уезде 15 көшпелі болыстар болды:

* Ақтөбе
* Бастау
* Ганюшкин
* Жиделі
* Көкарна
* Құрқұба
* Майлы
* Манас
* Мыңтөбе
* Николаев
* Сасықтау
* Сафонов
* Синеморск
* Үшеркетау
* Шолан

1923 жылы 6 сәуірде болыстардың саны қысқартылып, олардың 7-уі ғана қалды:

* Ақтөбе. Орталығы — Ақтөбе мекені
* Бастау. Орталығы — Бастау мекені
* Құрқұба. Орталығы — Жиделі мекені
* Манас. Орталығы — Манас мекені
* Мыңтөбе. Орталығы — Мыңтөбе мекені
* Синеморская көшпелі
* Үшеркетау. Орталығы — Жанбай мекені

1925 жылы 18 мамырда Теңіз уезі таратылды. Оның аумағы Орал губерниясының Бөкей уезіне өтті.

## Сілтеме
* Қазақстан ӘАБ анықтамалығы (1920 ж. тамыз - 1936 ж. желтоқсан). Алматы, 1959

Санат:Бөкей губерниясы уездері
І Теңіз маңы уезі

**І Теңіз маңы уезі** (*І Теңіз маңы округі*) — 1919-1922 жылдары өмір сүрген Бөкей губерниясының (1920 бастап - Қырғыз АКСР құрамында) әкімшілік-аумақтық бірлік.

Әкімшілік орталығы болмаған І Теңіз маңы уезі 1919 жылы құрылды. 1920 жылы оның құрамына атаулардың орнына сандар (1-ден 16-ға дейін) болған 16 көшпелі болыстар кірді.

1921 жылдың қаңтарында 16 болыстың орнына 4 құрылды (барлығы көшпелі):

* Бастау
* Манаш
* Мыңтөбе
* Шолан

1922 жылы 6 мамырда І Теңіз маңы уезі жойылды. Оның аумағы Теңіз уезіне өтті.

## Сілтеме
* Қазақстан ӘАБ анықтамалығы (1920 ж. тамыз - 1936 ж. желтоқсан). Алматы, 1959

Санат:Бөкей губерниясы уездері
Артур Геворгович Алексанян

**Артур Геворгович Алексанян** (; 21 қазан 1991 жыл, Гюмри, Армения) — армениялық грек-рим балуаны, 2016 жылғы Олимпиада чемпионы. 

## Жүлделері

## Сілтемелер

Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Армения балуандары
Санат:Күрестен Олимпиада чемпиондары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Армения Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:Күрестен әлем чемпиондары
Санат:Күрестен Еуропа чемпиондары
Еділ-Теңіз қазақтар жері

**Еділ-Теңіз қазақтар жері** — 1919-1921 жылдары болған Бөкей губерниясының құрамындағы әкімшілік бірлік (аймақ).Еділ-Теңіз қазақтар жері халқының барлығы дерлік көшпелі болғандықтан, бұл аймақта әкімшілік орталық болған жоқ.

Еділ-Теңіз қазақтар жері 1919 жылы 21 қарашада Астрахан уезінің Әбубәкір мен Семибугровск болыстарынан және негізінен қазақтар тұратын Астрахан губерниясы Краснояр уезінің Арқар, Жарық, Синеморская, Тіленді болыстарынан құрылды. Оны басқару үшін бес адамнан тұратын Қырревкомнан арнайы комиссия (ревком) тағайындалды. 1920 жылы Астрахань губерниясының тағы 4 болыс: Ганюшкин, Сафоновск, Самхинск және Николаевск Еділ-Теңіз қазақтар жеріне берілді.

Астрахан губерниясы мен Қырревкомның (Халық Комиссарлары Кеңесі мен Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті) атқару комитетіне қатысты бұл шешімді жоғары органдар бекітпегендіктен, Қырревкомның ықпалы саяси және мәдени жұмыстармен, сондай-ақ халыққа білім беруді орнатумен ғана шектелді.

Еділ-Теңіз қазақтар жері 1921 жылдың шілдесінің соңына дейін, Қырғыз АКСР құрылғанға дейін өмір сүрді. Оның жерлері (аумағы шамамен кейінгі Астрахан облысы Володар ауданына сәйкес келетін Арқар болысынсыз) көп бөлігі осы республиканың Бөкей губерниясы II Теңіз маңы уезіне өтті.

## Әдебиет
* 
* *[[Дина Ахметжанқызы Аманжолова|Аманжолова Д. А.]]* Қазақ автономиясы: ұлт ұғымынан бастап кеңестік жолмен өзін-өзі анықтауға дейін (p. 125 Acta Slavica Iaponica, tomus 21, 2004 Hokkaido University) 

Санат:Бөкей губерниясы
BilimLand

**BilimLand** — көптілді білім беру онлайн-платформасы. Платформаны 2011 жылы Bilim Media Group компаниясы құрды. Қызмет Қазақстан (bilimland.kz), Ресей (bilimland.ru), Өзбекстан (bilimland.uz) және АҚШ (bilimland.com) елдерінде жұмыс істейді. Bilimland мектеп пәндерін оқытуға арналған бірнеше онлайн-платформаларды қамтиды. Бұл басқа онлайн платформалар үшін туыстас жобасы, мысалы: www.twig-bilim.kz, www.itest.kz, www.imektep.kz, www.onlinemektep.kz. Бас директоры - Рауан Кенжеханұлы, атқарушы директоры - Санжар Кенжеханұлы.

## Тарихы
Жоба 2011 жылы "Болашақ" білім беру бағдарламасының түлектерімен құрылған. Бірінші жоба қазақ тілінде оқытатын бастауыш мектеп үшін imektep.kz онлайн-платформасы болды. Жоба американдық BrainPop жобасына ұқсас жасалған.

2013 жылы жоба технологияларды сатып алу және онлайн-платформаны коммерцияландыру үшін Технологиялық даму жөніндегі Ұлттық агенттіктің (ТДҰА) грантынан қолдау тапты.

2014 жылы сервис білім беру қызметтері нарығына алғашқы сатылыммен шықты. Сервис Назарбаев Зияткерлік мектептері дербес білім беру ұйымының мектептерінде тексерістен өтті. Сервисті Қазақстанның 700-ден астам мектебі белсенді түрде пайдаланды. 2016 жылы жоба Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевқа ұсынылды.

2020 жылдың наурыз айында коронавирус пандемиясына байланысты Bilim Media Group пен Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі bilimland.kz платформасына тегін кіру мүмкіндігін жариялады.

### Сараптама
2013-2016 жылдар аралығында Оқу материалдары ҚР БҒМ "Оқулық" орталығының, Ы.Алтынсарин атындағы ұлттық білім академиясының, ҚР БҒМ Ұлттық тестілеу орталығының, Өрлеу БАҰО, сондай-ақ Ресей Федерациясы Ғылым Академиясының сараптамасынан өтті.

### Монетизация
Платформа білім беру ұйымдарымен және жеке пайдаланушылармен жазылу бойынша жұмыс істейді. Оқыту контенті қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде қолжетімді. Онлайн-платформа Қазақстанның 7000-нан астам мектебінде қолданылады.

### Пандемия
Короновирус пандемиясының басталуымен және Қазақстанда төтенше жағдайдың енгізілуімен барлық білім беру ұйымдары қашықтықтан оқыту нысанына көшуге мәжбүр болды. 23 наурыздан бастап жоба негізінде Bilimland.kz "Балапан" (қазақ тілінде) және "Ел арна" (орыс тілінде) телеарналарында трансляциялауға арналған бейнесабақтарды жазумен OnlineMektep жобасы басталды. Бейнесабақтар 6 сәуір мен 22 мамыр аралығында көрсетілді. Жоба аясында 42 мектеп пәні бойынша 3 мыңнан астам бейнесабақтар, 20 мыңға жуық жаттығулар мен тапсырмалар жасалды. 

Жоба Bilim Media Group бастамасымен жүзеге асырылды. Білім және ғылым министрлігі ұйымдастырушылық және әдістемелік қолдау көрсетті. Жобаға барлығы 160 мұғалім, 40 әдіскер және компанияның 100-ден астам қызметкері қатысты. Төртінші тоқсан кезінде қашықтықтан оқытуға еліміздің 77% оқушысы көшті - бұл 3 млн 400 мың.

Bilim Media Group компаниясы жобаны өз есебінен жүзеге асырды. Қыркүйек айында қызмет белсенді DDoS шабуылдарына ұшырады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстандағы білім беру сайттары
Бөкей уезі

**Бөкей уезі** — 1925–1928 жылдары болған Қазақ АКСР Орал губерниясының әкімшілік-аумақтық бірлігі.

Орталығы Орда қаласы болған Бөкей уезі 1925 жылы 18 мамырда Бөкей губерниясының таратылуына байланысты құрылды. Уездің құрамына келесі болыстар кірді:

* Ақтөбе
* Ахмет
* Бастау
* Батырбек
* Бекетай
* Бесқұм
* Бостандық
* Глиненск
* Жақсыбай
* Жәнібек

* Жиекқұм
* Жігер
* Жұма
* Қалмақ
* Қамыс-Самар
* Құрқұба
* Манас
* Меңдіхан
* Мыңтөбе
* Нарын

* Синеморск
* Сламихин
* Талов
* Тау
* Тарғын
* Тұрдықұл
* Үшеркетау
* Шолан

Біраз уақыт Бөкей уезі **Нариман уезі** деп аталды.

1925 жылы 6 маусымда Орал уезінен Шыжын болысы Бөкей уезіне көшірілді.

1925 жылы 3 қыркүйекте Ақтөбе, Мыңтөбе, Синеморск және Үшеркетау болыстары көп ұзамай Теңіз деп ауыстырылған Котяев болысына; Ахмет, Қамыс-Самар, Меңдіхан мен Тұрдықұл — Жанғалиға; Бастау, Манас және Шолан — Сарытөбеге (ол сонымен қатар Гурьев уезіне берілді); Батырбек, Бесқұм, Жиекқұм, Қалмақ және Тарғын — Ордаға; Бекетай, Құрқұба және Нарын — Азғырға (Шапшан) біріктірілді. Бостандық, Жақсыбай және Жігер болыстары Таловқа қосылды; Жұма мен Тау — Жәнібекке қосылды.

1928 жылы 17 қаңтарда Бөкей уезі жойылып, оның аумағы Орал округіне берілді.

## Дереккөздер

Санат:Орал облысы уездері
Мақсат Есенгелдіұлы Тәйкенов

**Мақсат Есенгелдіұлы Тәйкенов** (14 тамыз 1997 жыл, Ақтау, Маңғыстау облысы, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Каспий" клубының жартылай қорғаушысы. 

## Карьерасы
"Каспий" клубының түлегі. 2012 жылы қазақстандық бірнеше баламен бірге "Оле Бразил" академиясына аттанды.  

2015 жылы "Бәйтерек" сапында кәсіпқой карьерасын бастады.  

2017 жылы туған клубы "Каспийге" оралды. 2020 жылы 18 тамызда "Қайратқа" қарсы ойында Премьер-лигадағы тұңғыш ойынын өткізді.  

2021 жылы 4 қыркүйекте Финляндияға қарсы ӘЧ-2022 іріктеу матчында Қазақстан Ұлттық құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты. Матчта 72 минут ойнап, Исламбек Қуатқа орнын босатты.  

## Жетістіктері

### Командалық
Қазақстан бірінші лигасының жеңімпазы: 2019

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі мен статистикасы

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бәйтерек ФК ойыншылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Жазғы жасөспірімдер Олимпиадалық Ойындар 2022

**2022 жылғы Жазғы жасөспірімдердің 4-ші Олимпиадалық Ойындары** сол жылы 22 қазан мен 9 қараша күндері Сенегал астанасы Дакарда өтеді.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://web.archive.org/web/20141007112612/http://www.gamesbids.com/eng/index.1.html

Санат:Жасөспірімдер Жазғы Олимпиада ойындары
Санат:Сенегалдағы спорт
2028 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары

**2028 жылғы 34-ші [[Жазғы Олимпиада ойындары]]** АҚШ-тың Лос Анжелес қаласында өтеді.

Санат:2028 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
Санат:АҚШ-тағы спорт
Шымкент қалалық опера және балет театры

**Шымкент қалалық опера және балет театры** (2021-жылға дейін *<small>*'Оңтүстік Қазақстан облыстық опера және балет театры*'</small>*) – 2007 жылы 3 сәуірде құрылған театр, шымылдығы 2008 жылы 7 қарашада "Інжу-Маржан" қойылымымен ашылды.

## Тарихы
"Оңтүстік Қазақстан облыстық опера және балет театрының" ресми түрде ашылу салтанатында "Ұлы музыка әлемі", итальяндық дирижер И. Кайаццоның "Браво, Бельканто!", Омбретта Маккидің жеке концерттері өтіп, Оңтүстік Қазақстан облысындағы жаңа рухани өнер ошағы пайда болғанын паш етті. 2008–2009 жылдары шымкенттіктердің классикалық музыканы келешек опера театрының сахнасында қабылдауына жасалған әзірлік іспетті "Әлем операсының жұлдыздары Шымкентте" деп аталатын халықаралық фестиваль өткізілді.

Белгілі қазақстандық композиторлардың операларынан алынған алғашқы "Інжу-маржан" қойылымы (2008) мен алғашқы опера Дж. Веридің "Травитасы" театрдың тұңғыш директоры Асқар Әлихан жетекшілігімен жүзеге асты.

2021 жылы "Шымкент қалалық опера және балет театры" деп аталды.
  
Әр жылдардағы театр директорлары: Асқар Әлихан, Б. Рахманов, Ә. Нұрмағанбетов (2017-2020), М. Мұхамедқызы (2021 жылдан).

## Репертуары
Дж. Верди "Травиата", "Риголетто", Р. Леонкавалло "Паяцы", А. Жұбанов, Л. Хамиди "Абай", Е. Брусиловский "Қыз Жібек", С. Мұхамеджанов "Айсұлу",  Е. Рахмадиев "Қамар Сұлу". Қазақ операларынан үзінділер жиынтығы "Інжу-Маржан", П. Чайковский "Евгений Онегин", С. Рахманинов "Алеко", У. Гаджибеков "Аршын мал алан", Г. Доницетти "Махаббат шырыны", М. Төлебаев "Біржан–Сара»", П. Масканьи "Сельская честь", С. Ахметова, Р. Шынықұлов "Махаббат мұнарасы", Дж. Россини "Севильдік шаштараз", И. Морозов "Доктор Айболит", Р. Салаватов "Қарлы ханым", П.И. Чайковский "Щелкунчик".

## Жетістіктері
Театр солистері өз елімізде ғана емес, шетелдерде де түрлі табыстарға қол жеткізуде. 
* Театр солисі Ж. Белгібаева 2009 жылы  Ташкентте өткен Н. Ахмедиев атындағы вокалистердің халықаралық конкурсында екінші орын алды, 2011 жылы Қазақстан театр қайраткерлері одағының "Үміт" номинациясы бойынша "Еңлікгүл" сыйлығына ие болды. 
* "Қазақ Романсиадасы" халықаралық конкурсында театр солистері Е. Жандарбай, А. Мазкенова, А. Скибин бірінші және екінші орындарға ие болса, М. Кин "Романсиада маэстросы" номинациясын жеңіп алды. 
* Театр солисі Н. Жүсіпбеков Ш. Қалдаяқов атындағы халықаралық конкурстың Гран-приімен марапатталды. 
* Е. Жандарбай мен М Кин Польшада өткен "Музыкальный сад Рюбецаля" халықаралық фестиваліне қатысып, бірінші және екінші орындарды жеңіп алды.
* 2011 жылы театр ұжымы алғаш рет республикалық "Театр көктемі – 2011" фестиваліне қатысып, "Алеко" операсының қойылымы үшін "Театр дебюті" номинациясына лайықты саналды. Осы жылы Астанада өткен Оңтүстік Қазақстан облысының күндеріне қатысты. Симфониялық оркестр, хор мен солистер Бейбітшілік сарайында өткен үкімет концертінің біріккен бағдарламасы бойынша сахнаға шықты.

Театр ғимараты 1984 жылы салынған, 2007 жылы театрға бейімделіп қайта қалпына келтірілді. Мекеме ішінде 300 көрерменге арналған үлкен зал мен 86 орындық кіші зал бар.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан театрлары
Санат:Шымкент
Әйелдер арасындағы көгалдағы хоккейден Азия чемпионаты

**Əйелдер арасындағы көгалдағы хоккейден азия чемпионаты** — төрт жылда бір рет əйелдер ұлттық құрамалары арасындағы көгалдағы хоккейден өткізілетін халықаралық жарыс.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
* АХФ ресми сайты

Санат:Азия чемпионаттары
Санат:Көгалдағы хоккей
Қысқы жасөспірімдер Олимпиадалық Ойындар 2020

**2020 жылғы Қысқы Жасөспірімдер Олимпиадалық үшінші ойындары** 9-22 қаңтар күндері Швейцарияның Лозанна қаласында өтті. Қазақстаннан 26 спортшы аттанып, жүлде ала алмады. 

## Медальдар

## Сілтемелер

Санат:Швейцариядағы спорт
Санат:Жасөспірімдер Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:2020 жылғы спорт
Қысқы жасөспірімдер Олимпиадалық Ойындар 2024

**2024 жылғы бесінші Жасөспірімдер қысқы Олимпиада ойындары** — Оңтүстік Кореяның Канвондо қаласында өтеді. Ойындарға 70 елден 1800 спортшы қатысады деп күтілуде. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://web.archive.org

Санат:2024 жылғы спорт
Санат:Жасөспірімдер Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Оңтүстік Кореядағы спорт
Әйелдер арасындағы футболдан Азия Кубогы

**Әйелдер арасындағы футболдан Азия Кубогы** — Азия Футбол Конфедерациясымен өткізілетін құрамалар арасындағы басты футбол турнирі. 

Чемпионат 1975 жылдан бастап әр төрт жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, төрт рет кубокты Қытай құрама командасы жеңді.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
*Азия кубогының ресми сайты
*

Санат:Футбол
Санат:Азия чемпионаттар
Александр Николаевич Иванов

**Александр Николаевич Иванов** (, Якутия) — КСРО-лық балуан, еркін күрес шебері. 

Якутияда дүниеге келген. 1970 жылы Алматыға оқуға келді. 

1974 жылы КСРО чемпионы атанды. 1976 жылы осы табысын қайталады.

1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері.

Кейін Якутияға қоныс аударды.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:КСРО еркін күресшілері
Санат:1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Надежда Александровна Ольхова

**Надежда Александровна Ольхова**; 9 қыркүйек 1952 жыл, Барнаул) — КСРО баскетболшысы. 

Барнаулда дүниеге келген. 1968 жылы отбасымен Қазақстанға көшіп өтті.

Баскетболдан жоғарғы топтағы «Университет» (Алматы) командасының ойнады (1968-1984). 

1994 жылы Киевке қоныс аударды.

## Жетістіктері

* Олимпиада чемпионы1976, 1980
* Әлем чемпионы 1975, 1983
* Еуропа чемпионы: 1974, 1976, 1978, 1980, 1981, 1983
* Универсиада чемпионы: 1973, 1977

## Дереккөздер

Санат:9 қыркүйекте туғандар
Санат:1952 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша баскетболшылар
Санат:КСРО баскетболшылары
Санат:1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:Баскетболдан Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:Баскетболдан әлем чемпиондары
Санат:Баскетболдан Еуропа чемпиондары
Сергей Владимирович Котенко

**Сергей Владимирович Котенко** (2 желтоқсан 1956 жыл, Алматы, Қазақ КСР, КСРО) — КСРО-лық ватерполшы. "Динамо" (Алматы), "Флоренция" (Италия) клубтарында, КСРО құрамасында ойнаған.

КСРО тараған соң Қазақстан су добы құрамасының намысын қорғады.

## Жетістіктері

* Олимпиада чемпионы (1980), Күміс жүлдегер (1988).
* Әлем чемпионы (1982)
* Әлем кубогы (1981, 1983).
* Еуропа чемпионы (1983, 1985, 1987).
* Азия чемпионы (1995).
* Ізгі ниет ойындары (1986).
* КСРО чемпионы (1981, 1982).

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:2 желтоқсанда туғандар
Санат:1956 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша ватерполшылар
Санат:КСРО ватерполшылары
Санат:Қазақстан ватерполшылары
Санат:КСРО ватерпол құрамасының ойыншылары
Санат:Қазақстан ватерпол құрамасының ойыншылары
Санат:1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Динамо Алматы СДК ойыншылары
Санат:Флоренция СДК ойыншылары
Санат:Су добынан Олимпиада чемпиондары
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:Су добынан әлем чемпиондары
Санат:Су добынан Еуропа чемпиондары
Санат:Су добынан Азия чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Виктор Иванович Мазин

**Виктор Иванович Мазин** (18 маусым 1954, Черновские Копи ауылы, Чита облысы, РСФСР, КСРО) - кеңестік ауыр атлет, Олимпиада чемпионы (1980), әлем чемпионы, КСРО еңбек сіңірген спорт шебері (1980).

Бүкілодақтық жарыстарға қатысып, 1978 жылы КСРО кубогын жеңіп алды, КСРО халықтарының VII жазғы спартакиадасында 2-орынға ие болды және 1980 жылы ел чемпионы болды. Ол Олимпиаданың алдында КСРО Олимпиадалық құрамасына алынды, жұлқа көтеруден әлемдік рекорд орнатты.

1980 - 1981 жылдары 7 әлемдік рекорд пен КСРО -ның 8 рекордын орнатты.

Санат:18 маусымда туғандар
Санат:1954 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер
Санат:КСРО ауыр атлеттері
Санат:1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Ауыр атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпиондары
Владимир Павлович Муравьёв

**Владимир Павлович Муравьев** ( 30 қыркүйек 1959 жыл, Қарағанды, Қазақ КСР, КСРО ) - кеңестік жеңіл атлет-спринтер. 4 × 100 метр эстафетада екі дүркін Олимпиада чемпионы (1980, 1988). КСРО еңбек сіңірген спорт шебері (1980).

1959 жылы 30 қыркүйекте Қарағанды қаласында туған. Әкесі Павел Михайлович шахтада дрифт болып жұмыс істеді, анасы Аделина Иосифовна - сол шахтада есепші.

* 4х100 м эстафеталық жүгіруден екі дүркін Олимпиада чемпионы:
* 4 × 100 м эстафетадан әлем чемпионатының күміс жүлдегері 
* 4 × 100 м эстафетадан әлем чемпионатының қола жүлдегері    .
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері (1985).
* 4 × 100 м эстафетадан Еуропа чемпионы    .
* 4 × 100 м эстафетада Еуропа кубогының жеңімпазы және 100 м жүгіруде күміс жүлдегері (1985).
* «Достық-84» екі дүркін чемпионы Мәскеуде 200 м қашықтықта және эстафетада 4 × 100 м.
* Еңбек сіңірген спорт шебері (1980).
* Ол 200 метрге жүгіруде (20,34 с) және 4х100 метрлік эстафетада (39,30 с) Қазақстан чемпионы.
* 100 метрге жүгіруде КСРО чемпионы (1985 және 1987); 200 метрге жүгіруде чемпион (1983); чемпион (1988)

## Дереккөздер

Санат:30 қыркүйекте туғандар
Санат:1959 жылы туғандар
Санат:Қарағандыда туғандар
Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:КСРО жеңіл атлеттері
Санат:1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Джузеппе Аббаньяле

**Джузеппе Аббаньяле** (;24 шілде 1959 жыл, Помпеи) — италиялық академялық есуші. 1980, 1984, 1988, 1992 жылдары Жазғы Олимпиадаға қатысқан. 1984. 1988 жылдары чемпион атанды. 1992 жылы күміс жүлдені иеленді.  

Жеті дүркін әлем чемпионы. 

1995 жылы карьерасын аяқтады. 

Санат:Алфавит бойынша академиялық ескекшілер
Санат:Италия академиялық ескекшілері
Санат:Академиялық есуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Италия Олимпиада чемпиондары
Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары