open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арыстан (шайбалы хоккей)

нобай|«Ертiс» пен «Арыстан» хоккей командалары арасындағы ойын
**«Арыстан»** — Теміртау қаласында негізделетін Қазақстан мұзды хоккей чемпионатында 2010 жылдан бері қатысып келе жатқан хоккей клубы.
Бас бапкері -  Вячеслав Белан. Президенті — Қарабалин Болат Алибаевич  - президент

## 2011-2012 жыл маусымдық кұрамы
2010 жылғы жақсы ойыншылар — Григорий Федченко мен Артём Столетов (қақпашылар), қорғашылар Андрей Ершов, Евгений Емельяненко, шабуылшылар Денис Заблудовский, Алексей Обухов, Павел Глотов, Тадас пен Донатас Кумеляускасов. Кетіп қалған Михаил Абдулқадіровтың орнына канадалық Курт Максвейн, сонымен бірге отандасы Тайлер Меткалф. Қорғаныста жаңа ойыншы — Лукаш Мартинка (Словакия), жас қорғаушы-шабуылшы Сергей Машинец.

## Жетістіктері
* 2011 жылы Қазақстан кубогын жеңіп алды

## Тағы қараңыз
* Мұз айдыны (спорт сарайы)

## Сыртқы сілтемелер

* Орысша:Екінші екпін
* Ресми торбеті 

Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары
Санат:Теміртау
Алматы (шайбалы хоккей)

**Алматы хоккей клубы** — Алматы қаласының Қазақстан мұзды хоккей чемпионатында өнер көрсететін кәсіпқой клуб. Алматыдағы ойындарын көбінесе Талғардағы Ақ бұлақ орталығында, кейде Балуан Шолақ атындағы спорт сарайында өткізеді. Клуб Алматы қаласы бюджетінен және әкімшіліктен қаржыландырылады.
right

## 2011-2012 жыл құрамы

## Сыртқы сілтемелер
Алматы хоккей клубы
Санат:Алматы спорты
Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары
Балуан Шолақ атындағы спорт сарайы

**Балуан Шолақ атындағы спорт және мәдениет сарайы** – спорттық-мәдени кешен.

## Орналасқан жері
Алматы қаласы, Абай және Байтұрсынов даңғылдары қиылысы. 

## Тарихи деректер, сипаты
Балуан Шолақ атындағы спорт сарайы 1967 жылы Қазанның 50-жылдығы атындағы спорт сарайы ретінде ашылды. Алма-Ата қаласына мұндай статусты нысан өте қажет еді, сол себепті Қазақ КСР Министрлер Кеңесі жанындағы дене шынықтыру және спорт бойынша Мемлекеттік комитет сарайдың салынуын КСРО құрылған күнінің мерейтойына орайластырды.
В. Карцев пен О. Наумованың, конструкторлар М. Кашарский, 3. Волков, С. Матвеев және Ю. Плахотниковпен бірігіп жасаған жобалары мұзда сырғанау, бокс, күрес және де тағы басқа спорт түрлері бойынша жарыстарды қабылдай алатын әмбебап спорт алаңын тұрғызу мақсатын көздеді. Бұл алып қуатты ғимаратта б000 орынға есептелген 4 трибуналы басты зал (68x33 м), жасанды мұз дайындайтын бөлмелер мен технологиялар, медициналық бөлім және методикалық кабинеттер болды. Өткен ғасырдың 90-жылдары Сарайға атақты қазақ суырыпсалма ақыны және күресшісі Балуан Шолақтың (1864-1919 жж.) аты берілді.
2009 жылға дейін Сарай қаланың басты спорт алаңы болды.

2011 қысқы Азиада ойындарына спорттық инфрақұрылымды дайындау аясында кешенді қайта жөндеу жұмыстарынан өтті. 
Қайта құрудан кейін барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларды ауыстырылды, шешінетін жер, медико-қалыптастыратын кешендер, демалыс бөлмелері, баспасөз орталығы, комментаторлық кабинкалар орналасатын қосалқы орындардың аумағы ұлғайды. Ең соңғы модификациядағы электрондық табло орнатылды. Сондай-ақ 850 машинаға парковка ұйымдастыру жоспарланған.
Аталмыш сарайдың жаңа келбеті Philips Қазақстан және SkyMax Technologies компанияларының бірлескен жобасы бойынша жүзеге асырылып, Азиаданың негізгі нысаны ретінде Спорт сарайы халықаралық стандарттарға сәйкес толығымен қайта жаңғыртылған болатын.
Бірінші кезектегі 14,5 миллиард теңге игеріліп, іс жүзінде жұмыс жеріне жеткізілді. Кешеннің екінші кезегі – жабық жаттығу мұз айдыны мен 650 мәшинеге лайықталған 7 қабатты паркингтің құрылысы аяқталу үстінде. Жұмысты “Алматы” құрылыс-монтаж кәсіпорны атқаруда.

## Дереккөздер

Санат:Алматы спорт кешендері
Санат:Алматы сәулеті
Санат:Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
1890 жыл

## Оқиғалар

### [[Қаңтар]]-[[наурыз]]

* 2 қаңтар - Жерорта теңізінде Корсика жағалауында "Персия" кемесі апатқа ұшырады. 130 адам қайтыс болды.
* 11 қаңтар - Ұлыбритания Португалиядан Мозамбик пен Анголаның португал отарлары арасындағы аумақтан өз әскерлерін шығаруды талап етеді.
* 25 қаңтар - Америкалық журналист Нелли Блай 72 күнде әлемді шарлап шықты.
* 8 наурыз – Фаргода Солтүстік Дакота мемлекеттік университетінің негізі қаланды.
* 20 наурыз - Біртұтас Германия империясының бірінші канцлері Отто фон Бисмарк отставкаға кетті. Бисмарк 1888 жылы таққа отырған жас Кайзер Вильгельм II-мен қақтығысқа байланысты отставкаға кетті деген болжам бар.
* 28 наурыз - Пуллманда Вашингтон мемлекеттік университеті құрылды.

### [[Сәуір]]-[[маусым]]

* 2 сәуір - Кашихара храмын император Муцухито ресми түрде ашты.
* 1 маусым - Америка Құрама Штаттарының Санақ бюросы компьютерлік жабдық тарихындағы маңызды кезең болып табылатын перфокарта арқылы енгізу арқылы санақ нәтижелерін кестелеу үшін Герман Холлериттің кестелік машинасын пайдалана бастады. Hollerith компаниясы ақырында IBM болып өзгерді.
* 16 маусым - Нидерландыда Royal Dutch Shell компаниясының ізашары Royal Dutch Petroleum құрылды.

### [[Шілде]]–[[қыркүйек]]

* 3 шілде - Айдахо АҚШ-тың 43-ші штаты болып танылды.
* 10 шілде - Вайоминг Америка Құрама Штаттарының 44-ші штаты ретінде танылды.
* 27 шілде -  Ван Гог өзін атып және екі күннен кейін қайтыс болды.
* 6 тамыз - Нью-Йорктегі Оберн түрмесінде Уильям Кеммлер электрлік орындықпен өлім жазасына кесілген алғашқы адам болды.
* 20 тамыз - Португалия мен Ұлыбритания Мозамбик пен Анголаның португал отарларының шекарасын анықтады.
* 12 қыркүйек – Солсбери, Родезия құрылды.
* 19 қыркүйек - Түркияның «Эртугрул» фрегаты Жапония жағалауында суға батып кетті; 540 адам қаза тапты.

### [[Қазан]]-[[желтоқсан]]

* 4 қараша - Лондонның бірінші терең деңгейлі жерасты темір жолы (метрополитен) ресми түрде ашылды - Қала және Оңтүстік Лондон теміржолы.
* 29 қараша - Жапонияда Мэйдзи Конституциясы күшіне енді.
* 7 желтоқсан – Мажар социал-демократиялық партиясының құрылуы.

### Нақты күндері жоқ

* Америка Құрама Штаттарында Шерман актісі қабылданды - монополияға қарсы бірінші федералды заң, онда монополия, сауданы шектеу, монополияны орнату және сауданы шектеу әрекеттері, фирмалар одағын құру және сол үшін қастандық жасау деп жарияланды. Мақсаты қылмыстық құқық бұзушылықтар болды, сондай-ақ федералды үкіметке немесе жәбірленуші тарапқа сот ісін жүргізу құқығын берді.Осындай қылмыс жасағандарға қарсы іс қозғау.
* Жапонияның Осака қаласында орналасқан Kubota жапондық трактор және темір құбыр бренді құрылды.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:1890 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:1890 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
Коллинеарлық

thumb|right|200px|Коллинеарлық
Екі нөл емес (0-ге тең емес) векторлер параллель түзулерде немесе бір түзуде жатса **коллинеа́р** векторлар деп аталады.
Коллинеар векторлар бір бағытты болуы («бағыттас») немес қарама қарсы бағытталған (бұл жағдайда «антиколлинеарлы» деп те айтады) болуы мүмкін.

## Белгіленулері
* Коллинеар векторлар: \vec{a}\parallel\vec{b}
* Бағыттас векторлар: \vec{a}\upuparrows\vec{b}
* Қарама қарсы бағытталған: \vec{a}\uparrow\downarrow\vec{b}

## Коллинеар векторлар қасиеттері
\vec{a},\vec{b},\vec{c} — \mathbb{R}^n кеңістіктегі векторлар босын. Онда келесі тұжырымдар орындалады:
* Коллинеарлық — эквиваленттік байланысты, яғни:
*# рефлексивті: \vec{a}||\vec{a}
*# симметриялы: \vec{a}||\vec{b}\Leftrightarrow\vec{b}||\vec{a}
*# транзитивті: \left(\vec{a}||\vec{b}\right)\land\left(\vec{b}||\vec{c}\right)\Rightarrow \left(\vec{a}||\vec{c}\right)
* Нөлдік вектор кез келген вектормен коллинеарлы: \vec{a}||\vec{0}
*  Коллинеар векторлардың скалярлық көбейтіндісі \vec{a}\cdot\vec{b} = \pm a b векторлар ұзындықтары  (егер веторлар қарама қарсы бағыттас болса «-» таңбасымен алынған) көбейтіндісіне тең
* Жазықтықтағы векторлар сонда тек сонда, егер псевдоскаляр көбейтінділері 0 болса ғана коллинеар болады.
* Коллинеар векторлар әрқашан сызықты тәуелді.
* \vec{a} = \lambda\vec{b} болатындай коллинеар \vec{a} және \vec{b} векторлары үшін \;\lambda саны табылады, тек ерекше \vec{b}=\vec{0} жағдайдан басқа уақытта. Бұл анықтама сонымен қатар коллинеарлық шарты болып табылады.
* Жазықтықта 2 бейколлинеар векторлар \vec{a},\vec{b} базис құрады. Бұл кез келген \vec{c} векторын мына түрде жазуға болады деген сөз: \vec{c}=x_1\vec{a}+x_2\vec{b}. Онд а\;\{x_1, x_2\} \vec{c} векторының осы базистағы координаттары болады.

Санат:Векторлық талдау
Санат:Аффиналық геометрия
Санат:Математикалық қатынастар
Михаил Борисович Ходорковский

**Михаил Ходорковский** (маусымның 26, 1963, Мәскеу)— белгілі ресейлік кәсіпкер, қоғам қайраткері, Ресейлік ЮКОС компаниясының бұрынғы басшыларының бірі (1997—2004 жж). 2003 жылы ұсталып, Ходорковский мен Лебедев мұнай ұрлаған және арам жолмен келген ақшаны заңдастырған деген айыппен сотталған. Екеуіне сот үкімі бойынша 13,5 жылға сотталды, тағайындалған жаза мерзімі 2016 жылы бітуі тиіс. АҚШ пен Еуропа үкіметтері Ходорковскийге шығарылған сот үкімінің саяси астары бар болуы мүмкін деп қауіптенетіндерін айтты. Михаил Ходорковский – Кремльді кекетіп, мұқатып отыратын сыншы. Жақтастары оның түрмеге отыруының саяси сипаты бар деп есептейді.

Қазіргі уақытта жабылып қалған аса ірі ЮКОС мұнай компаниясының бұрынғы президенті, Карелия түрмесінде жазасын өтеп жатқан Михаил Ходорковский очерктерін жариялай бастады. Бірақ бұл жазбалар оның саяси көзқарасы немесе басынан өткен қиындықтар жайында емес, «темір тордың арғы жағындағы» өмір, бірнеше тұтқынның тағдырлары жайында.
Дегенмен, 2011 жылы қыркүйекте Адам құқықтары бойынша Еуропа сотының шешіміне сәйкес, Ресей үкіметі "Юкос" мұнай компаниясына қарсы сот процесінде бірнеше заңбұзушылық жасаған. Алайда сот "үкімет "Юкосты" әдейі жоймақшы болды" деген айыпты жоққа шығарды.
## Дереккөздер


Санат:1963 жылы туғандар
Санат:Мәскеу тұлғалары
Санат:Ресей жебірейлері
Санат:Ресей әлеуметтанушылары
Санат:Russian white-collar criminals
Санат:ЮКОС
Парсеваль теоремасы

**Парсеваль теоремасы** деп унитарлық Фурье түрлендіруін айтады. Яғни функция квадратының (немесе интегралының) қосындысы түрлендірілген нәтиженің квадраттарының (немесе интегралының) қосындысына тең болады.
Парсеваль теоремасының жалпы түрін Планшерел теоремасы немесе Рэлейдің жалпы формуласы деп аталады. Теорема қатарлар үшін Марком-Антуан Парсевалмен 1799 жылы дәлелденген және кейінірек Фурье қатарына қолданылған.

Теорема былай жазылады
: \int\limits_{-\infty}^{\infty} | x(t) |^2 dt   =   \int\limits_{-\infty}^{\infty} | \mathcal{F}\{x(t)\} |^2 df, 
мұндағы\mathcal{F}\{\cdot\} уақыттық және кеңістіктік x(t) сигналын оның X(f) жиілік облысындағы өрнектелуін байланыстыратын үздіксіз Фурье түрлендіруі.

Теореманы дискретті түрде былай жазады:

: \sum_{i=0}^{N-1}  | x(i) |^2   =   {1\over N} \sum_{k=0}^{N-1} | X(k) |^2  ,
мұндағы X(k) N санақты x(k) сигналының Дискреттік Фурье түрлендіруі.

Парсеваль теоремасы сигнал энергиясы мен оның спектрі энергиясы теңдігін анықтайды.

MATLAB тіліндегі Парсеваль теоремасын көрсететін код

```matlab
N = 100;               % санақ саны
x = randn(1,N);        % қалыпты үлестіру
Et = norm(x)^2;        % немесе: Et = sum(x.^2);
fprintf('Уақыттық облысындағы сигнала энергиясы: %f \n', Et);

X = fftn(x);
Ew = 1/N * norm(X)^2;  % или так: Ew = 1/N * sum(X.^2);
fprintf('Жиілік облысындағы сигнала энергиясы: %f \n', Ew);

xnew = ifftn(X);
Etn = norm(xnew)^2;    % немесе: Etn = sum(xnew.^2);
fprintf('Жиілік облысындағы сигнала энергиясы: %f \n', Etn);

Бағдарлама жұмысы нәтижесі
-----------------------------
Уақыттық облысындағы сигнала энергиясы: 94.236108 
Жиілік облысындағы сигнала энергиясы: 94.236108 
Уақыттық облысындағы сигнала энергиясы: 94.236108
```


## Әдебиеттер
# 
# 

Санат:Сигналдар
Санат:Теоремалар
Санат:Фурье түрлендіруі
Макак-резус

**Макак-резус** () — макакалар туысының ең танымал түрі. Қан құю кезінде ескерілетін резус-фактор осы маймылынан табылғандықтан солай аталған.

## Сипаттамасы
Ірі жануар, бұлдыр жасыл-сарғыш түсті. Беті, құлағы және білезігі күңгірт түсті. Резустар судан қорықпайды, жүзіп сүңги береді.

### Көбеюі
Буаздығы 164 күн, 1 жасқа дейін емізілетін 1 бала туады. Жыныстық қалыптасуы 4 жасында келеді.

## Өмір сүретін аймағы
Приматтардың ең көп таралған түрі: Гималайда Непалдан Солтүстік Бирмаға дейін.

Санат:Макакалар
Бессель теңсіздігі

Математикада **Бессель теңсіздігі** — гильберттік кеңістіктегі жанамалы ортонормаланған қатардағы x элементінің коэффицинеттері жайлы тұжырымдама.

H — гильберттік кеңістік болсын, ал e_1, e_2, ... — H эелементтерінің ортонормаланған қатары болсын. Онда кез келген x \in H үшін келесі теңсіздік орындалады:
:\sum_{k=1}^{\infty}\left\vert\left\langle x,e_k\right\rangle \right\vert^2 \le \left\Vert x\right\Vert^2 

мұндағы  H кеңістіктегі скаляр көбейтінді. 
Бессель теңсіздіг келесі теңдіктен шығады:
:0 \le \left\| x - \sum_{k=1}^n \langle x, e_k \rangle e_k\right\|^2 = \|x\|^2 - 2 \sum_{k=1}^n |\langle x, e_k \rangle |^2 + \sum_{k=1}^n | \langle x, e_k \rangle |^2 = \|x\|^2 - \sum_{k=1}^n | \langle x, e_k \rangle |^2,
ал бұл кез келген n \geq 1 үшін орындалады.

## Сыртқы сілтемелер
* Bessel's Inequality статья на сайте MathWorld.
* П.П. Вагін, Б.А. Остудін, Г.А. Шинкаренко Основи функціонального аналізу (Курс лекцій). — Львів : Видавничий центр ЛНУ імені Івана Франка, 2005. — С. 109. — 140 с. — ISBN УДК 517.98(042.4)

Санат:Теңсіздіктер
Санат:Функционалдық талдау
Пуассон интегралы

** [[Симеон Дени Пуассон|Пуассон]] интегралы** Дирихле есебінің Лаплас басқаруының  шар үшін шешімін табуғы көмектеседі.

Шар ішіндегі *u*(*r*, φ) гармоникалық функциясы үшін функциясының *u*0 шекарасында мына шарт орындалсын: *u*(*R*, φ) = *u*0(φ), оның үстіне функцияға келесі тегістік класы ретінде тиесілі: u(r, \varphi)\in C^2(D)\cap C(\overline{D}),\ u_0(\varphi)\in C^1(\partial D), где ∂*D* — *D* шары шекарасы, ал \overline{D} — оның тұйықталуы. Онда осы Дирихле есебі шешімі Пуассон интегралы арқылы жазылады:

:u(r,\varphi)= \frac{R^2 - r^2}{\omega_n R} \int\limits_{\partial D} \frac{u_0(\psi)}{|r - \psi|^n}\,dS(\psi),\ r\in[0; R),

мұндағы ω*n* — бірлік сфера ауданы, ал *n* — кеңістік өлшемі.

## Екі өлшемді кездегі шешуі
Функция
:
u(r, \varphi)=a_0+\sum_{n=1}^\infty \left ( \frac{r}{R} \right ) ^n (a_n\cos n\varphi + \tilde{a}_n\sin n\varphi)


Дирихле есебінің дөңгелектегі Лаплас теңдеуі үшін шешімі екені белгілі. Фурье коэффициенттерін пайдалана отырып осыны түрлендірейік:
:
u(r,\varphi)=\frac{1}{2\pi}\int\limits_0^{2\pi}u_0(\psi)d\psi+\frac{1}{\pi}\sum_{n=1}^\infty\left (\frac{r}{R}\right)^n\left (\cos n\varphi\int\limits_0^{2\pi}u_0(\psi)\cos n\psi d\psi+\sin n\varphi\int\limits_0^{2\pi}u_0(\psi)\sin(n\psi)d\psi\right )=

=\frac{1}{\pi}\int\limits_0^{2\pi}u_0(\psi)\left (\sum_{n=1}^\infty\left ( \frac{r}{R}\right ) ^n(\cos n\varphi\cos n\psi+\sin n\varphi\sin n\psi)\right ) d\psi+\frac{1}{2\pi}\int\limits_0^{2\pi}u_0(\psi)d\psi=


=\frac{1}{\pi}\int\limits_0^{2\pi}u_0(\psi)\left ( \frac{1}{2}+\sum_{n=1}^\infty\left ( \frac{r}{R}\right )^n\cos n(\varphi-\psi)\right )d\psi.


Соңғы қосындыны 0≤*r*
\frac{1}{2}+\sum_{n=1}^\infty\left ( \frac{r}{R}\right )^n\cos n(\varphi-\psi)=\frac{1}{2}+\operatorname{Re}\sum_{n=1}^\infty\left (\frac{r}{R}e^{i(\varphi-\psi)}\right )^n=\frac{1}{2}+\operatorname{Re}\frac{\frac{r}{R}e^{i(\varphi-\psi)}}{1-\frac{r}{R}e^{i(\varphi-\psi)}}=

=\frac{1}{2}+\operatorname{Re}\frac{\frac{r}{R}e^{i(\varphi-\psi)}\left (1-\frac{r}{R}e^{-i(\varphi-\psi)}\right )}{1-2\frac{r}{R}\cos(\varphi-\psi)+\left ( \frac{r}{R}\right )^2}=\frac{R^2-r^2}{2\left ( R^2+r^2-2Rr\cos(\varphi-\psi)\right )}.

Осылайша, дөңгелек үшін Пуассон интегралы былай түрленеді:

:
u(r, \varphi)=\frac{R^2-r^2}{2\pi}\int\limits_0^{2\pi}\frac{u_0(\psi)d\psi}{R^2+r^2-2Rr\cos(\varphi-\psi)},\ r\in[0,R).


## Әдебиет

Санат:Математикалық талдау
Санат:Гармоникалық талдау
Алматыдағы хоккей

**[[Алматы]] [[хоккей]]і** тарихы XX ғасыр 50-ші жылдардан бастау алады. Жергілікті командалар сол кездері Қазақ КСРі біріншілігінде өнер көрсетке, кейінірек КСРО чемпионатында әжептәуір өнерімен алматылық «Еңбек» клубы (1967/1972 жылдары — «Автомобилист») жанкүйерлерді тәнті еткен. Соның ішінде, мысалы, 1970 жылы алматылықтар КСРО кубогында жартылай финалға дейін жеткен, онда Воскресенсктың «Химигіне» жол берген. Алты маусым бойы (1969/1970, 1972/1973, 1973/1974, 1974/1975, 1982/1983 және 1983/1984) Аалматы «Еңбегі» қазақ хоккейінің намысын одақтық 1 лигада қоғаған, ең сәтті нәтижеге 1973/1974 жылы 8 орынмен жеткен. Команданы КСРО бойынша танымал хоккей бапкерлері — Юрий Сааль және Қазақстан хоккейінің негізін салушылардың бірі Юрий Баулин жаттықтырған,«Еңбек» сапында өте мықты хоккейшілер — кейінірек әлем чемпионы атанған Юрий Леонов сияқтылар ойнаған. 1975 жылы клуб жабылып тек 1980 жылы қайта ашылған, сосын қайта КСРО 1 лигасында ойнау құқына ие болады. Дегенмен «Еңбек» көп өмір сүрмейді…
## Үміт ұялатқан
15 жылдай Алматы кәсіби хоккейсіз қалады. Хоккейді сүйетін қалада бұл спорт түрі әлі де болған, бірақ әуесқой деңгейде ғана. 
1999 жылы ғана Қазақстан премьер-министрі «Хоккейді дамыту жайлы»  қаулысымен «Еңбек» қайта дүниеге келді.

Қазақстан чемпионатында қатысып алматылықтар жақсы өнер көрсете алмады. Жеткіліксіз қаржыландыру клубты жақсы ойыншылармен жасақтаусыз және толыққанды жаттықтыру жұмысын жүргізусіз қалдырды. Басқа қазақ клубтары Қазақстан чемпионатымен қатар Ресей біріншіліктерінде қатысып жүрсе, «Еңбек» жылына он шақты ғана ойын өткізетін. Оның үстіне БАҚта жиі клуб жабдықтары мен қаражаттары ұрлануы жайлы жемқорлық айыптау әңгімелері шығып тұрды. Ақыры 2009 жылы клуб жабылып тынды…

## Үлкен хоккейдің қайта оралуы
Толыққанды алғашқы Қазақстан біріншілігі 2009/2010 жылғы Алматысыз өтті. Ақыры қалада 2010 жылы мүлдем жаңа клуб құру туралы шешім қабылданды.  «Алматы» клубы қала бюджеті мен әкімшілік қолдауымен өмір сүруде. Команданы Қазақстанның танымал маманы ҚХЛдық тәжірибесі бар Александр Высоцкий жасақтап өзі бас бапкер болып тағайындалды. Бірінші маусымда ақ Алматы клубы мойындалған мықты клубтардың терін әбден төккізді. 
Алматыда ірі хоккей ойындары қайта жөндеуден өткен Балуан Шолақ атындағы спорт сарайында, Медеу мұз айдынынды немесе Алматы облысы Талғар қаласындағы Ақ бұлақ кешенінде өтеді. Мысалы 2011 жылы Қысқы Азия ойындарының әйелдер хоккей ойындары толықтай Алматыда өтті.
## Әйелдер хоккейі
Алматыда негізделетін Айсұлу кәсіби әйелдер хоккей клубы Қазақстанның мұзды хоккейден ұлттық әйелдер құрамасының негізгі клубы болып табылады. Бұл клуб 2004 жылдан халықаралық ареналарда Қазақстан намысын сәтті қорғауда.

## Дереккөздер


Санат:Алматы спорты
Санат:Қазақстандағы шайбалы хоккей
Халықаралық «Метро» қауымдастығы

**Халықаралық «Метро» қауымдастығы** 1992 жылдың ақпан айында құрылған. Басты мақсаттары - Кеңес одағы құлағаннан кейін метрополитен мамандары арасында үзіліп қалған қарым-қатынасты кәсіптік орган құру арқылы қалпына келтіру. Сондай-ақ ТМД елдері метрополитендерінің арасындағы интеграциялық байланыстарды нығайтуға және нормативті-техникалық құжаттарды үйлестіріп отыруға бағытталған. Бүгінгі таңда «Метро» қауымдастығы Халықаралық қоғамдық көлік одағының мүшесі. Бұл қауымдастық құрамына кіретін 20-дан астам ұйымдар мен компанияларға жолаушыларды тасымалдау саласындағы озық тәжірибелерді зерттеп, енгізуге мүмкіндік береді. 

Санат:Метро
Санат:Халықаралық ұйымдар
Санат:1992 жылы құрылғандар
Айсұлу (шайбалы хоккей)

**«Айсулу» хоккей клубы** — Алматы қаласының әйелдер шайбалы хоккейден кәсіби клубы. Бапкері әрі директоры — Александр Иванович Мальцев. Команда ойындарын көбіне Балуан Шолақ атындағы спорт сарайында өткізеді. «Айсулу» клубы өзінің хоккей мектебі мен екінші клубтық жастар командасын жасамақшы.

## Тарихы
2004 жылдан «Айсұлу» әйелдер арасындағы еуропалық чемпиондар кубогында өнер көрсетеді.
2008 жылы «Айсұлу» еуропалық чемпиондар кубогында 3-ші орын алды. 
2011 ақпанның 23 нен 27 арасында «Айсұлу» еуропалық чемпиондар кубогында финалда ойнап 4-ші орын алды.

## Команда нәтижесі

## Қазіргі құрамы

## Марапаттар
Татьяна Штельмайстер «2007/2008 жыл Еуропа чемпиондары кубогының үздік қорғаушысы». 
Дарья Обыденнова «2010/2011 Еуропа чемпионадары кубогының үздік қақпашысы». 

## Сыртқы сілтемелер
*  «Айсулу» — надежда Азиады
* Казахстанская федерация хоккея с шайбой — Результаты казахстанской женской лиги 
* Казахстанская федерация хоккея с шайбой — История Казахстанского хоккея 
* Интервью с тренером женской сборной Республики Казахстан по хоккею 
* Хоккеистки ХК «Айсулу» вышли в финал Кубка европейских чемпионов
* Женский Кубок европейских чемпионов-2011 

Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары
Санат:Алматы спорты
Қанатбек Бегәлиев

**Қанатбек Бегәлиев** ( Талас, Қырғызстан) — Қырғызтсандық балуан, Бейжің-2008 жазғы Олимпиада ойындарында грек-рим күресінен 66 кг салмақ дәрежесінде күміс алған Қырғызстан балуаны.

Афина 2004 Олимпиадасында 11ші орын алғаннан кейін ол Қазақстан ұлттық құрамасына шақыру алып Қазақстан азаматтығын алып сонда 2008 жылғы Олимпиадаға дайындала бастайды. Алайда іріктеу жарыстары жақындағандаҚазақстан атынан боз кілемге шыға алмаған соң қайта Қырғыз еліне оралып, ақыры Бейжіңде Қырғызстан үшін күміс медаль ұтады. Ол «Әрине мен Қазақстанға үлкен алғысымды білдіремен, мені қолдаған барлық бапкерлер мен адамдарға рахмет айтамын. Мен Қазақстанда тау етегінде қазақ балуандарымен бірге жаттықтым, олармен бірге футбол ойнадым. Сондықтан бұл медалімнің бір бөлігі Қазақстандыкі» дейді
## Дереккөздер

Санат:1984 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Қырғызстан балуандары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Күрестен Азия чемпиондары
ConocoPhillips

**ConocoPhillips** — американдық мұнай компаниясы. Штаб-пәтері - Техас штатында, Хьюстонда. Компания Fortune Global 500[1] (2009 жыл) бойынша 7 орын алады. Компания 2002 жылы Conoco (1875 жылы  Continental Oil & Transportation деген атаумен негізі қаланды) және Phillips Petroleum (1905 жылы негізі қаланды)  компанияларының қосылуы жолымен құрылды.  «Коноко Филипс» компаниясы директорлар кеңесінің төрағасы — Джеймс Малво

2008 жылы қазанда «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы АҚ, Conoco Phillips және Mubadala Development Co Каспийдың қазақстандық қайраңында орналасқан Н блогын барлау және игеру шарттарын келісу мақсатында өзара түсіністік меморандумына қол қойды.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай және газ
Санат:АҚШ мұнай компаниялары
Санат:2002 жылы құрылғандар
Корея қор биржасы

**KRX** (Korea Exchange – Корей биржасы) – Оңтүстік Кореядағы жалғыз қор биржасы. Биржаның штаб-пәтері Пусан қ. орналасқан, кеңсесі Сеул қаласында орналасқан, ақша нарығы мен нарықтық бақылауды жүзеге асырады. Корей қор жəне фьючерстік биржасы туралы Актіне сəйкес, KRX Корей қор биржасының, Корей фьючерстік биржасының жəне Қор нарығына қатысушылардың корей ассоциациясының (KOSDAQ) интеграциясы нəтижесінде құрылған. Бұрынғы биржалардың құрамына кірген бағалы қағаздар жəне деривативтер нарықтары, енді KRX бизнес-бөлімшелері болып табылады: қор нарығы бөлімшесі, KOSDAQ нарығы жəне деривативтер нарығы бөлімшесі. KRX Қазақстан, Өзбекстан, Вьетнам, Филиппиндер, Малайзия, Камбоджа жəне Лоас биржаларымен ынтымақтастықта қызмет етеді.

## Дереккөздер


Санат:Биржалар
Санат:Оңтүстік Корея
KAZNEX INVEST

ҚР индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің экспорт және инвестициялар жөніндегі «KAZNEX INVEST» ұлттық агенттігі - еліміздің даму институттарының бірі. Ол ұлттық экономиканы қайта жарақтандыру жолымен қазақстанның шикізаттық емес экспортың ары қарай дамыту үшін және экономиканың  приоритетті секторларына инвестиция тарту  мақсатында құрылған.

Санат:Қазақстан экономикасы
Джованни Пико делла Мирандола

140 px | | left | Джованни Пико делла Мирандола(1463-1494жж.)Джованни Пико делла Мирандола (1463-1494жж.) – 24 ақпан күні граф Мирандоланың жанұясында дүниеге келеді. 14 жасынан бастап итальяндық және шет ел университеттерінде жүйелі білім ала бастайды. 1477-1479жж. Балонда канондық құқықты, Феррарда тіл білімін, Падуя мен Павийде философияны оқиды. Онда 1484 жылға дейін қосымша грек тілін үйренумен болды. 1484 жылды Пико Флоренцияда өткізіп, Марсилио Фичино, Анджело Полициано, Джироламо Бенивьени, Лоренцо Медичи деген платондық академияның бас мүшелерімен достасты. Бұл достастық Жас философ-гуманистің платонизм мен неоплатонизмге қызығушылығын туғызып, алғашқы жазбаларында көрініс табады. 1485-1486 жж. Париж университетінде білім алып, кейін Италияға қайтысымен шығыс шығыс философиясы және араб, халдей, еврей тілдерін меңгеруді тереңдете түседі.1486ж.-аяғында Пиконың, оған үлкен даңқ әкелген, бірқатар философиялық шығармалары жарық көреді. Философтың өнер жолындағы есею кезеңі қысқа болды. Ол 1494 ж. 17- қарашада ауыр сырқаттан қайтыс болады.Бірақ, артынан қалдырған ізі өте жемісті, 1489 ж. > аталатын философиялық-теологиялық еңбегі, 1492 ж. > шығармасы, 1494 ж. > атты шығармалары жазылады. Оның ғылыми мақсаты – әр түрлі діндер мен философиялық жүйелерден саралап алынған жалғыз шындықты табу болды. > деген пікірде болған ол, философия санаулы адамдардың ісі емес, баршаға бірдей деген тұжырымға келеді. > кітабында ойшылдың әлдебір оқу жүйесіне немесе мектеп көзқарастарына тәуелсіз, философиялық немесе дінтану машақаттарына түсініктеме беру құқығы барын дәлелдейді.

## Дереккөздер
>, Мәскеу >, 1981ж.

Санат:Қайта Өркендеу Дәуірі
Санат:Философия
Мотор-Роллер

**Мотор-Роллер (Motor-Roller)** —Алматы рок группасы.

## Өмірбаян
Топ өзінің өмірін 1993 жылы Алматы қаласында бастады.Топ негізін салушы және тұрақты жетекшісі Ильяс Аутов. Іс жүзінде барлық өлеңнің әні мен сөзінің авторы. Топ құрылғалы бері топ құрамында әр түрлі музыканттар болды, топ музыканың түрлі салаларында
тәжірибе жасап көрді. 3 CD  альбом, бірнеше қазақстандық, ресейлік телеканалдарда көрсетілген бейне клиптер түсірілді.

## Негiзгi және естен кетпес айғақтар
*2004 жылы **«От Бишкека до Алма-Аты»** анимацияланған бейне видеосы Хораватиядағы Загреб қаласында жылда болатын Бүкіләлемдік Анимациялық Фильмдер Фестивалінде бас жүлделерінің біреуіне ие болды.

*2006 жылы «Хроника предсказанного сновидения» деген фильмі түсірілді топтың «Сновиденья» деген өлеңітің пайда болу жұмысы туралы. Жоба авторы video-art жанрында жұмыс істейтін ағылшын суретшісі Дину Ли.
**2007 жылы бұл фильм Лондан орталығында  тәулік бойы жұмыс істейтін дисплейде көрсетілді.BBC каналында, әр түрлі Ұлыбританияда, АҚШта , Еуропада өткен video-art көрмелерінде көрсетілді.(University of North Texas Art Gallery, Kulturbunker Cologne, Victoria & Albert Museum (London, UK), Cornerhouse Gallery (Manchester, UK), SPACE Gallery (London, UK))

*2006  жылы топ «Чайф» тобының мүшесі Владимир Шахринмен «Утро в деревне» деген композицияны өмірге әкеледі. Режиссер Богдан Дробезко осы жылы композицияға бейне клип түсірді. Клип әр түрлі ресейлік ТВ каналдарда көрсетілді.
**2009  жылы өлең ресейлік «Чайф» тобының «Свой/Чужой» деген альбомға енгізілді 

*2010  жылы топ жетекші неміс Die Toten Hosen атты топпен концерт берді. Концерт Алматыда өтті.

*2011  жылы топ «Чайф»  тобымен *қазақстандық радиостанса Tengri FM* туған күніне арналған концертте сахына төрінде бірге  болды.қазақстандық радиостанса Tengri FM.

## Қатысқан фестивальдер мен жарыстар
*2004, 2005, 2007 және 2011 жылдары топ халықаралық **«Старый Новый Рок»** және **«На волне»** фестивальдерінің қатысушылары болды.

*2005 жылы Ильяс Аутов фестивальдің үздік вокалисі мәртебесін алды.

*2005 жылы  топ Алматы маңындағы «Байсерке» аэродромында  «Нашествие» фестиваләне қатысты.

## Қазіргі құрамы
* Ильяс Аутов (бас-вокалист, гитара)
* Асет Нарманбетов (гитара, бэк-вокал)
* Семен Палванов (клавиштар, бэк-вокал)
* Артём Пыльнов (барабан)
* Станислав Частухин (бас-гитара)

## Дискография

## Сілтемелер
* Топтың ресми сайты 
* kiwi.kz сайтындағы топтың видео-каналы  
* Ротация Motor-Roller на Рок Радио Онлайн NEWSmusic 
* «Апоптоз» альбомы туралы пікір
* newsmusic.ru сайтындағы пікір
* Топқа және «Апоптоз» альбомына пікір 
*  В. Пономарев (Guruken) айтқан пікірі

## Дереккөздер
Ғылым кандидаты

**Ғылым кандидаты** — КСРО да, Ресей мен ТМД елдеріндегі бірінші сатылы ғылыми дәреже (ғылым докторына дейінгі). 1934 жылдың 13 қаңтарында КСРО Халық комиссарлары кеңесінің қаулысымен бекітілді.

Санат:Ғылым
Кандидаттық диссертация

**Кандидаттық диссерта́ция** ( — шығарма, ойтолғау, баяндама мағынасын береді) — академиялық немесе ғылыми дәреже алуға, ғылым кандидаты дәрежесін алуға арналған біліктілікті растайтын жұмыс. 

## Дереккөздер

Санат:Ғылым
Қолданбалы экология

Қолданбалы экология - экология ғылымы жүргізген ғылыми-зерттеу жұмыстарынан қорытындыларды қалай пайдаланудың тәсілдерін көрсетіп беруді қарастырады. Адамзат баласының әлеуметтік мұқтаждғын өтеу барысындағы табиғи ортаның ластануы, өнеркәсіп өндірісі, ауылшаруашылық, химиялық, медициналық, биохимялық, рекроциондық, технологиялық және тағы басқа өндіріс орындарының жағдайы, айналаны қоршаған ортаға тигізетін әсері, өндіріске жаңа технологияны енгізу, ластау, көздеріне Мониторинг қою туралы ғылыми жұмыстарын жүргізді.

Санат:Экология
Қысқы Азия ойындары 2007

*VІ қысқы Азия ойындары*' Чаңчун қаласында, Қытайда Қаңтардың 28 мен Ақпанның 4, 2007 жылы өтті. Бұл ойындар Қытайда осымен екінші рет өтуі; алғашқысы Харбинде 1996 жыды өтті.

## Спорт түрлері
Алтыншы Азиадада барлығы 47 медаль он спорт түрлері бойынша жарысқа салынды.

* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 

## Қатысқан елдер
Осы ойындарға алғашқы рет Азия Олимпиялық Кеңесі мүше елдерінің барлығы өз өкілдерін жіберді. Келесі 25 Ұлттық Олимпиялық комитеттер өз спортшыларын жіберген, споршылар саны да берілген:

*
*
*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*
*

;Жарысқа қатыспаған елдер
Келесі елдер спортшыларсыз өкілдерін жіберген:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Жарыс кестесі



## Медаль кестесі

Жергілікте команда бөлектеніп жазылған.




## References

Санат:Қысқы Азия ойындары
Санат:2007 жылғы спорт

Санат:Қытайдағы спорт
Азия Олимпиада кеңесі

**Азия Олимпиада кеңесі** (**АОК**) Азия спортын бақылайтын, басқаратын ұйым, қазіргі кезде 45 Ұлттық Олимпиада комитеттері мүше. Президенті — Шейх Фахад әл-Сабах. АОК бас пәтері Кувейт қаласында.

'Азия Олимпиада кеңесі аумақтық, құрлықтық және халықаралық деңгейде спорт саласы бойынша Азия елдерінің спорттық қызметін үйлестіреді.

Негізі 1982 жылы қарашаның 16-шы жұлдызында қаланған.

## Мүше елдер
Осы бөлімде ҰОК ХОК-не мүше болған күндері және егер одан басқа күн болса ҰОК негізі қаланған күн де берілген. Макауды АОК мойындағанымен ХОК мойындамаған, яғни ол Олимпиада ойындарына қатыса алмайды.

### Бұрынғы мүшелері

Израиль 1981 жылы АОКтан шығып Еуропа Олимпиада кеңесіне мүше болды.

## АОК жарыстары
* Азия ойындары
* Қысқы Азия ойындары
*Азия жағалау ойындары
* Азия Жастар ойындары
*Жабық ғимараттағы Азия ойындары

## Сілтемелер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми торбеті 
* Азия Паралимпиялық Кеңесі ресми сайты

Санат:Халықаралық спорт ұйымдары
Санат:Азия ойындары
Мори теоремасы

**Мори теоремасы** () — бұл келесі Тригонометрикалық үйлестіктің кездейсоқ аты:

:  \cos(20^\circ) \cdot \cos(40^\circ) \cdot \cos(80^\circ)=\frac{1}{8}.

Бұл одан жалпы түрдің жекеше түрі болып табылады

:  2^n \cdot \prod_{k=0}^{n-1} \cos(2^k \alpha)=\frac{\sin(2^n \alpha)}{\sin(\alpha)}

*n* = 3 және &alpha; = 20° болғанда. «Мори теоремасы» аты дәл осы атпен бұл үйлесімділікті пайдаланған Ричард Фейнман арқасында пайда болды. Фейнман бұл атты балалық шағында Мори Якобс деген баладан осы үйлесімділікт туралы естіп жаттап алғаннан солай пайдаланған.

Синусқа қатысты баламасын да жазуға болады:

:  \sin(20^\circ) \cdot \sin(40^\circ) \cdot \sin(80^\circ)=\frac{\sqrt 3\ }{8}.

Оның үстіне екіншісін бірінші үйлесімділікке бөлгенде тангенс үшінде табатынымыз:

:  \tan(20^\circ) \cdot \tan(40^\circ) \cdot \tan(80^\circ)=\sqrt 3 = \tan(60^\circ). \, 

## Дәлелдеу
Қос бұрыштың синусы формуласын пайдаланып былай жазамыз

:  \sin(2 \alpha) = 2 \sin(\alpha) \cos(\alpha). \, 

Осыдан  \cos(\alpha)  өрнектеледі

:  \cos(\alpha)=\frac{\sin(2 \alpha)}{2 \sin(\alpha)}. 

Онда 

: 
\begin{align}
\cos(2 \alpha) & = \frac{\sin(4 \alpha)}{2 \sin(2 \alpha)} \\[6pt]
\cos(4 \alpha) & = \frac{\sin(8 \alpha)}{2 \sin(4 \alpha)} \\
& {}\,\,\,  \vdots \\
\cos(2^{n-1} \alpha) & = \frac{\sin(2^{n} \alpha)}{2 \sin(2^{n-1} \alpha)}.
\end{align}


Осы теңдіктердің сәйкесінше оң жіне сол жақтарын көбейте табатынымыз:

:  \cos(\alpha) \cos(2 \alpha) \cos(4 \alpha) \cdots \cos(2^{n-1} \alpha)=
\frac{\sin(2 \alpha)}{2 \sin(\alpha)} \cdot \frac{\sin(4 \alpha)}{2 \sin(2 \alpha)} \cdot \frac{\sin(8 \alpha)}{2 \sin(4 \alpha)} \cdots \frac{\sin(2^{n} \alpha)}{2 \sin(2^{n-1} \alpha)}. 

Бөлшектерді қысқартқанда соңғы алымында да, біріншінің бөлімінде де синус қалады, сонымен бірге 2-нің *n* дәрежесі бөлімінде қалады:

:  \prod_{k=0}^{n-1} \cos(2^k \alpha)=\frac{\sin(2^n \alpha)}{2^n \sin(\alpha)}, 

Ал мұл Мори теоремасының жалпы түрі.

## ескерту


Санат:Тригонометрия
Санат:Теоремалар
Жарты бұрыштың тангенсы формуласы

Тригонометрияда **жарты бұрыштың тангенсы формуласы** жарты бұрыштың тангенсын толық бұрыштың тригонометриялық функциялары арқылы өрнектейді:

:  tg\,\tfrac{1}{2}\theta = \frac{\sin\theta}{1 + \cos\theta} = \frac{1-\cos\theta}{\sin\theta}.

Бұл формуланың басқа да түрлері бар:

: 
\begin{align}
tg\left(\frac{\alpha + \beta}{2}\right) & = \frac{\sin\alpha + \sin\beta}{\cos\alpha + \cos\beta}, \\[10pt]
tg\left(\frac{\varphi}{2} + \frac{\pi}{4}\right) & = tg\,\varphi + \sec\varphi, \\[10pt]
\sqrt{\frac{1 - \sin\theta}{1 + \sin\theta}} & = \frac{\left|1 - tg(\theta/2)\right|}{\left|1 + tg(\theta/2)\right|}.
\end{align}


*θ* бұрышының анықталу облысында келесі орындалады

:  tg\,\tfrac{1}{2}\theta = \frac{tg\,\theta}{1 + \sqrt{1+tg^2\,\theta}}, \quad \theta \in \left(-\tfrac{\pi}{2},\tfrac{\pi}{2} \right).

## Геометриялық дәлелдеуі

: center|400px|thumb|Жарты бұрыштың тангенсы формуласын геометриялық түрде дәлелдеу

Санат:Тригонометрия
Әл-Асқари мешіті

300px|thumb|Әл-Асқари мешіті (Әл-Асқари мешіті, Ақпанның 22, 2006 жыл)
**Әл-Асқари мешіті** — Ирактағы Шииттердің негізгі мешіті, екі имамның — Имам Әли әл-Хади мен Имам Асқаридың қабірлері де осында. Самарра — Аббас әулеті халифтарының астанасында орналасқан.

## Тарихы мен сәулеті

Мешіт 944 жылы салына бастады. Қазіргі келбетіне XIX ғасырда Насреддин-шахтың жомарттығы арқасында келді, ол биіктігі 68 метр ал ені 20 метрлік алтын күмбез құрылғысын қаржыландырды. Құрылыс жұмыстары 1868 жылдан 1905 жылға дейін жалғасты.

right|thumb|Алғашқы лаңкестіктен кейінгі көрінісі
2006 жылғы ақпанның 22 Ирак соғысы кезінде алтын күмбезге нұқсан келтірген лаңкестік орын алды. Бұл шииттер мен сүнниттер арасындағы кикілжіңге алып келді. 2007 жылы маусымда мешіт маңында тағы жарылыс болды. Қайта қалпына 2009 жылы көкекте келтірілді.

## Дереккөздер
* Экспертное заключение Комитета по охране памятников ЮНЕСКО

Санат:Ирак мешіттері
Санат:Әлемдік мұра
Сент-Китс және Невис

**Сент-Китс және Невис Федерациясы** (, ), сонымен қатар **Сент-Кристофер және Невис федерациясы** () — Кариб бассейніндегі Сент-Киттс және Невис аралдарында орналасқан мемлекет, Кариб теңізінің ең кіші мемлекеті.  

Мемлекет аумағы — 261 км². Халқының саны — 50 мың адамды құрайды (2010). Елордасы Сент-Китс аралында орналасқан Бастер қаласы. Сент-Киттс және Невис мемлекеті батыс жарымшардағы аумағы бойынша да, халқының саны бойынша да ең кіші мемлекет есептеледі. Ұлыбритания монархы басқаратын Ұлттар Достастығы мүшесі. Астанасы — Бастер қаласы. Халқы 40 мыңға жуық (2000), 86%-ын жергілікті тұрғындар (негізінен африкалықтар), қалғандарын еуропалықтар құрайды. Ресми тілі — ағылшын тілі. Тұрғындары негізінен протестанттар. Сент-Китс және Невис — конституциялық монархия. Мемлекет басшысы — Ұлыбритания монархы тағайындайтын генерал-губернатор. Үкімет басшысы — премьер-министр. Жоғары заң шығарушы органы — Ұлттық жиналыс (бір палаталы парламент). Ұлттық мейрамы — Ұлт күні — 19 қыркүйек (1983). Ақша бірлігі — шығыс кариб доллары. Сент-Китс және Невис БҰҰ-ның (1983), Америка мемлекеттері ұйымының (1984) мүшесі. 

## Географиясы
Сент-Киттс және Невис жері негізінен таулы вулканды болып келеді. Климаты тропикалық пассатты. Ең биік нүктесі (1155 м) — Сент-Китс аралында. Айлық орташа температура 18 — 24С, жауын-шашын мөлшері 700 — 1200 мм. Таулардың аңғарларын қант құрағы мен мақта плантациялары алып жатыр. Ал жоғары бөліктері — таулы тропикалық орман жамылғысы. Ел аумағы жануарлар дүниесіне кедей. 
Сент-Киттс және Невисті 1493 ж. Х.Колумб ашты. 1623 жылға дейін Испанияның отары болды. 1623 ж. ағылшындардың, 1627 ж. француздардың қарамағына өтті. 17 — 18 ғасырларда Ұлыбритания мен Франция аралығындағы даулы аймаққа айналып, 1783 ж. ағылшындардың отарына айналды. 1958 — 62 ж. Вест — Үнді федерациясының құрамына кірді. 1967 ж. ақпанда Ұлыбритания қарамағындағы өзіндік басқару құқығына ие болып, 1983 ж. тәуелсіз мемлекетке айналды. 

## Экономикасы
Экономиканың басты саласы — ауыл шаруашылық қант құрағы, мақта, кокос пальмасы, күріш, ямс және банан өсіріледі. Балық шаруашылығы, сондай-ақ туризм дамыған. Тұз өндіріледі. Елдің ішкі сұранысын қанағаттандыру мақсатында азық-түлік тауарлары, тоқыма бұйымдары, аяқ-киім, дәрі-дәрмек, т.б. шығарылады. Елде қант з-ты жұмыс істейді. Сыртқа қант құрағын, мақта және кокос майын, электроника, мақта шығарады. Импортының негізін құрал-жабдықтар мен мұнай өнімдері құрайды. Ұлттық табыстың жан басына шаққандағы мөлш. шамамен 7730 АҚШ долларына тең. Негізгі сауда серіктестері: Ұлыбритания, Кариб бассейні елдері, АҚШ.

## Дереккөздер

*
Мольвейде формулалары

**Мольвейде формулалары** — үшбұрыштардың қабарғалары мен төмелеріндегі бұрыштары арасындағы тригонометрикалық қатынастар:

  
:: \frac{a+b}{c}=\frac{\operatorname{cos}\;\frac{A-B}{2}}{\operatorname{sin}\;\frac{C}{2}};
 
  
:: \frac{a-b}{c}=\frac{\operatorname{sin}\;\frac{A-B}{2}}{\operatorname{cos}\;\frac{C}{2}}.
 
 
мұндағы *A*, *B*, *C* — сәйкес төбелеріндегі бұрыштар мәндері ал *a*, *b*, *c* — ұшбұрыштардың сәйкесінше *B* мен *C*, *C* мен *A*, *A* мен *B* төбелерін қосатын қабырғалары.
 
Формулалар неміс математигі Карл Мольвейде құрметіне аталған.

## Тағы қараңыз
* Тригонометриялық үйлесімдіктер
* Тригонометриялық функциялар

## Әдебиет
* *[[О. В. Мантуров]], [[Ю. К. Солнцев]], [[Ю. И. Соркин]], [[Н. Г. Федин]].* Толковый словарь математических терминов, М.: Просвещение, 1965.

*
Тиуанако

[thumb|[Күн қақпасы]]
[thumb|[Каласасайя ғибадатханасының қақпасы мен баспалдағы]]
thumb|Тиуанакодағы мүсін
[thumb|100px|left|Тиауанако қалдықтары жайлы алғашқы рет сиппатайтын ([1553) «Перу хроникасы» кітабының бірінші бөлімі.]]
thumb|Тиуанако
**Тиуанако** немесе **Тайпикала** (кейде Тиауанако, Тиуанаку, Тиванако, ) — Боливиядағы көне қала орны, Ла-Пастан 72 шақырым жерде Титикака көлінің шығыс жағалауы маңында.

Қазба жұмыстары негізінде анықталғандай бұл қаладығы қоныс б.з.б.12000 жылдан біздің заманымызға дейін болған. II—IX ғасырларда Тиуанако — Орталық Анд аймағында ірі қала болған, — Пукина мемлекеті астанасы болған. Пукина тілінде Тайпикала деп аталған, яғни «әлем орталығы». Бұл уақытта қала 6 шаршы шақырымға жуық ауданды алып жатты, шамамен 40 мың тұрғыны болған. Шамамен 1180 жылы Пукинаны колья (аймара) тайпалары талғандағаннан кейін қала тұрғындары қаладан қашқан.

## Тиуанако өркениеті
Тиуанако орталығы болған Пукина мемлекетінің өркениетін белгілеу үшін осы атты пайдаланады.Тиуанако өркениеті тілі белгісіз, ал тілі аты сақталмаған деп жиі айтылып жүр. Дегенмен ежелгі уақыттарда Тиуанако қуатты анд державасының астанасы болып онда пукина тілі кең тараған (қазір жойылған). Қазіргі *Тиуанако* сөзі —  аймара (колья) тіліндегі бұрмаланған *орталық тас*.

Пукина мемлекеті өзінің гүлдену шағында (700—900 б. з.) Анд таулы аймақтарының басым бөлігінен Тынық мұхит жағалауына дейін созылған. Бұл аймақта қазіргі бірнеше мемлекеттер территориялары кіреді: Боливияның таулы батыс өңірі, Перудың оңтүстігі, Чилидің солтүстігі және солтүстік-батыс Аргентина. Тиуанаконың сауда және мәдени байланыстары Оңтүстік Американың басым бөлігіне тараған. Тиуанако тұрғындары Титикака көлі маңында орасан зор суландыру жүйесін салған.

Тиуанако өркенеитінің төрт дәуірін ажыратады:

* Құрылу: 1600 б.з.б.— 800 б.з.б.
* Қаласыз: 800 б.з.б.. — 45 б.з.б.
* Қлассикалық: 45 — 700 б.з.
* Империялық: 700—1180 б.з.

## Мемлекет құрыған соң

Тиуанако мәдениетінің жалғастырушысы Мольо болған, артефакттар бойынша өте ұқсас, бірақ олар пирамада салмаған.

Пукина мемлекеті өшкен соң, Тиуанако, оның маңызды орталығы, инктер мифологиясынд амаңызды рөлін жалғастыра берген. Олар Тиуанако олардың алғашқы билеушілері — инктер сапасы Манко Капак пен оның қарындасы әрі жұбайы Мама Окльо шыққан жері деп есептеген. Бұл тарихи инктердің Тиуанако аймағынан шыққандығын куәландырса керек (яғни Тауантинсуйу мемлекеті ақсүйектерімен қандық туыста болғандығы) .

Тиуанако сонымен қатар қазіргі аймаралардың аңыз мен сенімдерінде үлкен орын алады.

## Этникалық құрылымы

Тиуанако мен Мольо мәдениеттерінің тілі пукина тілі әбден болуы мүмкін, бұл тілде сөйлегендер XVIII ғасырларда кечуа тілі мен испан тіліне ауысып кетті. Инктер империясы кезінде оны билеушілер өз халқы сөйлейтін кечуа емес, «капак сими» дейтін жасырын тілде (пукина тілі болуы мүмкін) сөйлеген.

## Сыртқы сілтемелер

* Официальный сайт Всемирного наследия ЮНЕСКО. Тиуанако.
* Всемирное наследие. Тиуанако. Каталог ссылок.
* О Тиуанако на сайте Archaeological Institute of America (ағылш.). Большая фотогалерея 

Санат:Көне қалалар
Санат:Боливия тарихы
Санат:Әлемдік мұра
Марк Цукерберг

**Марк Эллиот Цукерберг** (, мамырдың 14, 1984 жыл) — АҚШ бағдарламаушысы, Facebook әлеуметтік желісінің негізін қалаушы, және соның басқару кеңесінің төрағасы, филантроп. 2011 жылға сәйкес оның жеке қаражаты $17.5&nbsp;миллиард деп есептеледі. Facebook негізін 2004 жылы Гарвард университетінің студенті Марк Цукерберг қалаған болатын. «Time» журналы аталған желінің негізін қалаушы сол кездегі 26 жастағы Марк Цукербергті «Жыл адамы - 2010» атағымен марапаттады. БАҚ-тар Жыл адамы ретінде Джулиан Ассанж аталуы мүмкін деп болжам жасаған еді. Бірақ Марк Цукербергтің атақ-абыройы «Әлеуметтік желі» фильмі экранға шыққаннан кейін арта түсті. Бұл фильм Facebook желісінің негізін қалаған жас жігіттің өз ісіне берік­тігін, еңбекқорлығын көрсетеді. Кейбір мәліметтер бойынша, Марк Цу­керберг әлемге танымал Билл Гейтстің өміріне еліктеп, Гарвард университетіндегі оқуын тастап, фрилансер болуға ұмтыл­ған.

## Фэйсбук (Facebook)
Марк Цукерберг қол жеткізген осы жетістігімен тоқтайын деп отырған жоқ. Бірінші кезекте ол, қауіпсіздік мәселелерімен айналысуды қолға алуда, яғни, бұл аккаунттарды бұзудан қорғау шаралары болмақ. Өйткені, пайдаланушылар жөніндегі ақпараттар жекелеген жағдайларда дүние табу, тіпті қылмыстық мақсаттар үшін қолданылады. Әлемдегі ең ірі әлеуметтік желіні құрушы өз жобасын алдымен тікелей эфир арқылы шығармақ болған екен. Бірақ, оның реті келмепті. Содан кейін істі бейне-блог арқылы жүзеге асыра бастаған.
## Марапаттары
2010 жылы Time журналы Марк Цукербергті «Жыл адамы» деп атады.

2017 жылы «Гарвард университетінің құрметті докторы» атағын алды.

## Дереккөздер

Санат:Facebook
Санат:1984 жылы туғандар
Санат:Атеистер
Санат:АҚШ миллиардерлері
Санат:Бағдарламашылар
Джулиан Ассанж

нобай
**Джулиан Ассанж**( ; р. шілденің 3 1971 жылы, Таунсвилл) — Аустралия интернет тілшісі, Уикиликс торбетінің негізін салушы. Аустралиядағы «Сидней бейбітшілік қоры» осы елдің азаматы, «Уикиликс» интернет сайтының негізін қалаған Джулиан Ассанжды «құқық қорғау саласындағы қызметі» үшін «Сидней бейбітшілік сыйлығымен» марапаттады.

«Сидней бейбітшілік қоры» Ассанждың «саяси саладағы ғасырлар бойғы қалыптасқан құпиялылықты шайқалтып, азаматтардың ақпарат алу еркіндігін қорғаудағы қызметін» атап көрсеткен

Швеция үкіметі оған «әйел зорлаған» деген айып тағып отыр. Бірақ Ассанж бен оның жақтастары АҚШ үкіметінің құпия жазбаларын жариялағаны үшін «Уикиликс» сайтының авторлары қудалауға түсті деп біледі.

2011 жылы ақпанда Ұлыбритания соты Джулиан Ассанжды Швецияға экстрадициялау жөнінде шешім шығарды. Бірақ Асанждың адвокаттары онымен келіспей, аппеляциялық шағым беретінін мәлімдеді. Швецияда  бірнеше әйел жыныстық қатынасқа итермелеп, зорлады деп оның үстінен шағым түсірген. Ассанж болса мұның жала екенін айтады. Сондықтан, адвокаттары швеция құқық қорғаушыларының әрекетінен саяси астар іздеп отыр.

## Дереккөздер

Санат:Интернет-тілшілер
Санат:Бағдарламаушылар
Санат:Аустралия тұлғалары
Филипп Тис

**Филипп Тис** (шын аты **Philippe Thĳs**; Андерлехт, Белгия, Қазанның 8, 1889 - сол қалада Қаңтардың 16, 1971) — Бельгия велоспортшысы, XX ғасырдың алғашқы жартысында «Тур де Франста» үш мәрте топ жарған жалғыз адам. Негізі оның әлеуеті одан да зор еді. Бельгия спортшысы 1913 және 1914 жылдардағы жарыстарда алдына жан салған жоқ. Одан кейін де Тистің тұғыры биік болатынына ешкім күмән келтірмеді. Алайда сол кездері І Дүниежүзілік соғыс басталып, қандыбалақ қырғын қарт құрлықтың біраз елдерін шарпыды. Соның салдарынан «Тур де Франс» додасы біраз уақыт өтпей қалды. 1919 жылы жарыс жалауы қайта көтерілді. 1920 жылы 30 жастағы Филипп Тис үшінші мәрте жеңіс тұғырына көтерілді

Санат:Тур де Франс жеңімпаздары
Санат:Белгия велоспортшылары
Санат:1889 жылы туғандар
Санат:1971 жылы қайтыс болғандар
Ab urbe condita

**Ab Urbe condita** (**''anno Urbis conditae** дегенмен байланысты: AUC немесе a.u.c./a.u.'') — латын тілінен аударғанда «қаланың құрылуынан бастап», яғни Рим қаласының. Кейбір Рим тарихшыларының жылдарды анықтауда қолданған жыл санаудың түрі.

## Мағынасы

## Вароның есептеуі бойынша

## Кіші Дионисианың есептеуі бойынша

…1 ab urbe condita = 753 б. з. д.

…2 ab urbe condita = 752 б. з. д.

…3 ab urbe condita = 751 б. з. д. …

750 ab urbe condita = 4 б. з. д.

751 ab urbe condita = 3 б. з. д.

752 ab urbe condita = 2 б. з. д.

753 ab urbe condita = 1 б. з. д.

754 ab urbe condita = 1 б. з.

755 ab urbe condita = 2 б. з.

2763 ab urbe condita = 2010 б. з.

## Талғаулы есептеулер

## Дереккөздер



Санат:Жылнама
Византия күнтізбесі

**Византия күнтізбесі** — 988 жылы император II Василий ресми бекіткен күнтізбе және ол 1453 жылға дейін қолданыста болған, яғни Византия империясының құлауына дейін.

## Дереккөздер


Санат:Юлиан күнтізбесі
Қысқы Азия ойындары

**Қысқы Азия ойындары** Азия Олимпиялық Кеңесі (АОК) мүше елдері үшін төрт жылда бір өтетін қысқы Олимпиялық ойындар. Жапония ұлттық олимпия комитеті алғашқы рет Азия ойындарының қысқы нұсқасын өткізу идеясын алғашқы рет 1982 жылы ұсынған. Жапония ойы мен талпынысы нәтижесінде  Саппоро қаласында 1986 жылы өтті, өйткені қалада Қысқы Олимпиадалық Ойындар 1972 жарыстарынан қалған жақсы инфрақұрылым болған еді.

Алғашқыды жеті ел қатысқан бұл жарысқа қатысушы елдер саны ылғи өсумен болды: Чанчуңда өткен VІ қысқы Азия ойындарында 45 мүше елдің 27-сі қатысқан, оның үстіне Қысқы Азиада тарихында алғашқы рет 45 елдің ҰОК өздерінің өкілдерін жіберген.

## Қазақстан Қысқы Азия Ойындарында
1996 жылы Қытай жерінен 14 алтын, 9 күміс, 8 қола медальмен оралған. Ал 1999 жылы Кореяда 10 алтын, 8 күміс, 7 қолаға қол жеткізсе, 2003 жылы Жапонияда 7 алтын, 7 күміс, 6 қола жүлдені еншіледі. Қытайда өткен алтыншы қысқы Азия ойындарында да қоржынымыз бос қайтпады. Онда спортшыларымыз 6 алтын, 6 күміс, 6 қоланы жеңіп алған болатын.

## Қысқы Азия ойындары тізімі
thumb|600px|center|Қысқы Азия ойындары өткізілген жерлердің картасы. Екі немесе одан да көп өткізген елдер көк түспен көлеңкеленген, ал бір қысқы ойындарын өткізген елдер жасылмен боялған.

Жақша ішінде алтын медаль саны берілген.

## Қатысушы елдер

## Жалпы медальдар саны

## Спорт түрлері

* 17px
Хоккей — 1986 жылдан бастап
* 17px
Тау шаңғы спорты — 1986 жылдан бастап
* 17px
Биатлон — 2018 жылдан бастап
* 17px
Допты хоккей — тек қана 2011 жылда
* 17px
Мәнерлеп сырғанау —  1986 жылы, 1996 жылдан бастап
* 17px
Фристайл — 1996 жылы, 2003 жылдан бастап
* 17px
Сноуборд — 2003-2007 жылдар, 2017 жылы
* 17px
Кёрлинг — 2007-2013 жылдар, 2017 жылдан бастап
* 17px
Шорт-трек — 1986 жылдан бастап
* 17px
Конькимен жүгіру —  1986 жылдан бастап
* 17px
Шаңғымен трамплиннен секіру — 1999 жылы, 2011 жылдан
* Шаңғы жарысы — 1986 жылдан бастап
* Бағдарлау спорты — тек қана 2011 жылы

## Тағы қараңыз
*Азия ойындары
*Жабық ғимараттағы Азия ойындары
*Азия жағалау ойындары

## Дереккөздер


## Сілтемелер
*2011 Қысқы Азия ойындары official website 
*Olympic Council of Asia
Еврей күнтізбесі

**Еврей күнтізбесі** () — еврейлердiң жыл сайынғы күнтiзбесi, Израиль елінің ресми күнтiзбесі болып саналады (Грегориан күнтізбесімен қатар).

## Дереккөздер


Санат:Күнтізбе