open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қазақстан — Перу қатынастары

**Қазақстан — Перу қатынастары** — Қазақстан Республикасы мен Перу Республикасы арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
6 ақпан 1997 жылы Қазақстан мен Перу дипломатиялық қатынастар орнатты.

Перудің Ресейдегі Елшілігі Қазақстан бойынша аккредиттелген.

Қазақстанның Бразилиядағы Елшілігі Перу бойынша аккредиттелген.

## Визалық саясат
Перу азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

Қазақстан азаматтарына Перуге кіру үшін виза қажет.

## Байланыстар
2023 жылғы 2 ақпан – Қазақстанның Бразилиядағы Елшісі Болат Нүсіповтің, Америка елдеріндегі «Қазақ Инвест» ҰК ресми өкілі Ғалымжан Матаевт және ҚР Перудағы Құрметті консулы Фредди Саравияның қатысуымен «Inkas Berries» халықаралық компаниясының негізін қалаушы және Президенті Карлос Корнеджмен онлайн-кездесу өтті.

2023 жылғы 19 шілде – Болат Нүсіпов Перу Елшісі Ромуло Фернандо Асурио Траверсо мырзамен кездесті. Кездесу барысында дипломаттар Қазақстан мен Перу арасындағы саяси диалогтың, сауда-экономикалық қатынастардың, мәдени-гуманитарлық ынтымақтастықтың және шарттық-құқықтық базаны кеңейтудің өзекті мәселелерін талқылады.

2023 жылғы 8 қыркүйек – Болат Нүсіпов Перу Елшісі Ромуло Фернандо Асурио Траверсо және Эквадор  Елшісі Карлос Альберто Веластегимен, сондай-ақ Боливияның Бразилиядағы Уақытша сенімді Өкілі Орасио Вильегас Пардомен кездесті.

## Сауда
2021 жылы Қазақстан Перуге 422 мың доллар экспорттады. Қазақстан Перуге экспорттаған негізгі тауарлар ферроқорытпалар болып табылады (250 мың АҚШ долл.), фосфинаттар (гипофосфиттер) және фосфонаттар (фосфориттер) (172 мың доллар.), сондай-ақ құқық белгілейтін құжаттар (облигациялар және т.б.) және пайдаланылмаған маркалар (дол 346). Соңғы 23 жылда Қазақстанның Перуге экспорты жылдық есепте 4,57% - ға, 1998 жылғы 1,24 млн доллардан 2021 жылы 422 мың долларға дейін қысқарды

2021 жылы Перу Қазақстанға 513 мың доллар экспорттады. Перу Қазақстанға экспорттаған негізгі тауарлар жер қазу техникасы ($212 мың), құрал-саймандарға арналған ауыстырылатын бөлшектер ($162 мың) және басқа да темір бұйымдар ($118 мың) болды. Соңғы 23 жылда Перудің Қазақстанға экспорты жылдық есепте 29,1% - ға, 1998 жылғы 1,45 мың доллардан 2021 жылы 513 мың долларға дейін ұлғайды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Перудың халықаралық қатынастары
Гайана — Қазақстан қатынастары

**Гайана — Қазақстан қатынастары** — Кооперативті Гайана Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
11 қаңтар 2013 жылы Қазақстан мен Гайана дипломатиялық қатынастар орнатты.

Елдердің астаналарында бір-бірінің елшіліктері жоқ.

## Визалық саясат
Гайана азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

Қазақстан азаматтарына Гайанаға кіру үшін виза қажет.

## Байланыстар
2019 жылғы 21 наурызда Қазақстан Республикасының Мексика Құрама Штаттарындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі мәртебелі Андриан Елемесов мырза бүгін вице-президент және сыртқы істер министрі Құрметті Карл Гриниджге барды.  Олар өзара қызығушылық тудыратын басқа салалар арасында екіжақты қатынастарды нығайту мәселелерін талқылады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Гайананың халықаралық қатынастары
Қазақстан — Парагвай қатынастары

**Қазақстан — Парагвай қатынастары** — Қазақстан Республикасы мен Перу Республикасы арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
20 қыркүйек 2004 жылы Қазақстан мен Парагвай дипломатиялық қатынастар орнатты.

## Визалық саясат
Парагвай азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

Қазақстан азаматтарына Парагвайға кіру үшін виза қажет.

## Байланыстар
2022 жылғы 22 қыркүйек – БҰҰ Бас Ассамблеясының 77-ші сессиясы алаңында Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары – Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді Парагвайдың Сыртқы істер министрі Хулио Сесар Арреоламен кездесу өткізді.

30 тамыз 2022 жылы Қазақстанның Бразилиядағы Елшісі Перу, Парагвай және Боливия дипломатиялық миссияларының басшыларымен кездесті.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Парагвайдың халықаралық қатынастары
Қазақстан — Уругвай қатынастары

**Қазақстан — Уругвай қатынастары** — Қазақстан Республикасы мен Уругвай Республикасы арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
30 шілде 1993 жылы Қазақстан мен Уругвай дипломатиялық қатынастар орнатты.

## Визалық саясат
Уругвай азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

Қазақстан азаматтарына Уругвайға кіру үшін виза қажет.

## Байланыстар
*2022 жылғы 18 наурыз* – Уругвайға жұмыс сапары аясында Қазақстанның Бразилиядағы Елшісі Болат Нүсіпов Уругвай Парламентінің Cенаторы Маркос Метол Састренің шақыруымен Уругвай Парламентіне барды.

*2023 жылғы 10 наурыз* – Қазақстанның Бразилиядағы Елшісі Болат Нүсіповтың Уругвай Шығыс Республикасы Сенаторлар палатасының Сенаторы Маркос Метолмен онлайн кездесуі өтті.

*2023 жылғы 13 шілде* – Қазақстанның Бразилиядағы Елшісі Болат Нүсіпов Уругвай Елшісі Гильермо Валлес мырзамен кездесті.

*2023 жылғы 27 шілде* – Қазақстан мен Уругвай арасындағы дипломатиялық қатынастарының орнатылғанына 30 жыл толуына орай Уругвайдың Бразилиядағы Елшілігінде екі елдің дипломатиялық өкілдіктерінің салтанатты құттықтау ноталарымен алмасу рәсімі және қабылдау өтті.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Уругвайдың халықаралық қатынастары
Қазақстан — Суринам қатынастары

**Қазақстан — Суринам қатынастары** — Қазақстан Республикасы мен Суринам Республикасы арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
11 сәуір 2013 жылы Қазақстан мен Суринам дипломатиялық қатынастар орнатты.

## Визалық саясат
Суринам азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

Қазақстан азаматтарына Суринамға кіру үшін 90 күнге виза қажет емес.

## Байланыстар
Қазақстанның Суринамдағы елшілігі ретінде Бразилиядағы елшілігі аккредиттелген.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Суринамның халықаралық қатынастары
Қазақстан — Микронезия Федерациялық Штаттары қатынастары

**Қазақстан — Микронезия Федерациялық Штаттары қатынастары** — Қазақстан Республикасы мен Микронезия Федерациялық Штаттары арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
29 қазан 2015 жылы Қазақстан мен Микронезия дипломатиялық қатынастар орнатты.

## Визалық саясат
Микронезия азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

Қазақстан азаматтарына Микронезияға кіру үшін 30 күнге виза қажет емес.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Микронезияның халықаралық қатынастары
Владимир Натанович Гельфанд

**Владимир Натанович Гельфанд** (1 наурыз 1923, Новоархангельск, Украина – 25 қараша 1983, Днепропетровск) — Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қызыл Армияда қызмет атқарған кеңестік офицер, соғыстан кейін мұғалім және мемуаршы болған. Оның күнделігі Еуропада бірнеше рет басылып шықты және Қызыл Армия офицерінің соғыс кезеңіндегі сирек дербес куәлігі ретінде танымал.

Гельфанд 1941–1946 жылдар аралығында жеке күнделік жүргізіп отырған. Бұл күнделік алғаш рет 2002 жылы Германияда жарияланып, кейін Швеция мен Ресейде қайта басылып шықты. Оның жазбалары Қызыл Армия жауынгерінің көзқарасы арқылы соғыстың моральдық және әлеуметтік жақтарын суреттейді.

## Негізгі еңбектері
* *Tagebuch 1941–1946*. BasisDruck Verlag, Германия, 2002. ISBN 3-87989-360-8
* *Deutschland Tagebuch 1945–1946*. Aufbau, Германия, 2005. ISBN 3-351-02596-3
* *Tysk dagbok 1945–46*. Ersatz, Швеция, 2006. ISBN 91-88858-21-9
* *Deutschland Tagebuch 1945–1946*. Aufbau-Taschenbuch, Германия, 2008. ISBN 3-7466-8155-3
* *Владимир Гельфанд. Дневник 1941–1946*. РОССПЭН / Книжники, Ресей, 2015, 2016. ISBN 978-5-8243-1983-5

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Владимир Гельфандтың ресми сайты
* Das Erste, Kulturreport (неміс тілінде)
* BBC News: The rape of Berlin (ағылшын тілінде)

Санат:Алфавит бойынша жазушылар
Санат:КСРО жазушылары
Санат:Еврейлер
Санат:1923 жылы туғандар
Санат:1983 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО мемуаршылары
Сомба

**Сомба**  (*бетаммар*, *беилитамари*) — Бенинде және Тогода тұратын халық. Пенджари мен Веме өзендерінің жоғарғы ағысында қоныстанған.
Берба, соруба (бесорубе), билапила және натембаның туысқан халықтарымен бірге халық саны 330 мыңнан асады.
Тогода олар Тамберма деген атпен белгілі.

## Тілі
Тілі - сомба тілі, гур (орталық бантоид) тобына жатады.

## Діні
Сомба халқының көпшілігі пұтқа табынушы және әлемдік діндерді қабылдамайды, сиқыршылық және ата-бабалар культі туралы ежелгі дәстүрлі нанымдарын ұстанады.

## Кәсібі
Негізгі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (фонио, тары, күріш, жүгері, бұршақ, жержаңғақ, көкөністер), ішінара мал ұстайды. Маусымдық жұмыс кең тараған.

## Өмір салты
Негізгі әлеуметтік бірлік -бұл үлкен отбасылық қауымдастық. Туыстық есеп патрилинейлік болып табылады.

Елді мекендер шашыраңқы орналасқан. Көп балалы отбасының үйі – мұнара тәріздес (тата), конустық төбесі бар саз балшықтан тұрғызылған  үш қабатты үй, (төменгі қабатта қора мен шаруашылық бөлмелері бар, жоғарғы қабаты тұрғын үй, көбінесе мұнда астық сақталады).

Қазіргі заманғы ерлер киімі - зығыр жейделер мен шорт, әйелдер - түрлі-түсті кең көйлектер, белдемше және ақ жемпірлер.

Негізгі тағамдары – тары, күріш пен жүгеріден жасалған бәліштер мен ботқалар, тары сырасы, көкөністер мен жемістерден жасалған ащы дәмдеуіштер, сүт.

Халық ауыз әдебиетінің негізгі жанрларына ән, ертегі, мақал-мәтелдер жатады.

## Дереккөздер

 
Санат:Бенин халықтары
Санат:Того халықтары
Мивнай

**Мивнай** (б.з. IV ғ.) — күйеуі Нанай-дхат Дунхуанға (Қытай) кедейлікте тастап кеткен соғды әйелі. Көне соғды әріптерінен белгілі № 1 және 3.

## Соғды әріптері
Соғды тарихының ең маңызды құжаттарының ішінде 1907 жылы атақты британ археологы Аурел Стейн Нефрит қақпасының батысындағы қытайлық күзет мұнарасынан, әкімшілік және әкімшілік-құқықтық құрылыстарға батыстық жолдарды күзететін бекініс форпостынан тапқан бес дерлік толық хат (1-ден 5-ке дейін) бар. Дунхуанның мәдени орталығы (қазіргі Ганьсудың батысында). Штайнның тапқаны шамамен 90 км қашықтықта болды. Дунхуанның батысында және 550 км. Лу-ланның шығысында, Жібек жолының оңтүстік тармағының Таклимакан шөлін айналып өтетін тағы бір маңызды бекеті. Қиыр батыстағы қытайлардың бақылауына қауіп төніп тұрған кезде хаттарды қытай гарнизоны тәркілеген сияқты. Әріптердің мерзімі туралы айтарлықтай келіспеушіліктер болғанымен, ең сенімді дәлелдер 313-314-ті көрсетеді. Екі хатты Дунхуанда тастап кеткен соғды әйелі Мивнай (№ 1 және 3); Мұнда көшірілген тағы екі хат (№ 2 және 5) авторлардың коммерциялық қызметіне қатысты. Орталық Азияда бірнеше ғасырлардағы соғдылық құжаттардың тұтас мұрағаты табылғанымен, соғдылық көне хаттар соғды жазуының ең алғашқы маңызды үлгілері болып табылады және осылайша Жібек жолының шығыс жағындағы соғды диаспорасының ерте тарихы туралы өте маңызды ақпарат береді.

## Мивнайдан хаттар
«Ежелгі хат №1» кітабында Мивнай анасы Чатиске хат жазып, оған және баласына (Шайн) жағдайды түсіндіріп, оны анасының үйіне апаратын біреуді табуға тырысқанын, бірақ ешкім көмектесуге дайын емес екенін айтады. күшсіздіктен былай деп жазады:

Мивнайдың күйеуі Нанай-дхатқа жазған №3 «Ежелгі хатында» ол күйеуінің оның хаттарына ешқашан жауап бермейтініне немесе ақша жібермейтініне шағымданады. Ол былай деп жазады:

Және соңында былай дейді:

## Дереккөздер

Санат:IV ғасырда туғандар
Қазақстан — Папуа-Жаңа Гвинея қатынастары

**Қазақстан — Папуа-Жаңа Гвинея қатынастары** — Қазақстан мен Папуа-Жаңа Гвинея арасындағы қатынастар Орталық Азияда орналасқан Қазақстан Республикасы мен Тынық мұхитының батысында орналасқан Папуа-Жаңа Гвинея арасындағы дипломатиялық байланыстарға жатады. Бұл екі ел географиялық қашықтыққа қарамастан, өз аймақтарында және әлемдік аренада бейбітшілікті, дамуды және ынтымақтастықты нығайтуға міндеттеме алады.

## Дипломатия
Қазақстан мен Папуа-Жаңа Гвинея 2023 жылдың 23 наурызында осы екі ел арасындағы достық әріптестік пен ынтымақтастықтың басталуын белгілей отырып, дипломатиялық қатынастар орнатты. 

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Папуа-Жаңа Гвинеяға келу үшін виза қажет. 

Папуа-Жаңа Гвинея азаматтарына Қазақстанға келу үшін виза қажет. 

## Байланыстар
Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов бастаған Қазақстан делегациясы 2014 жылғы 1-3 қыркүйекте Самоада БҰҰ қамқорлығымен өтетін Шағын аралдық дамушы мемлекеттер бойынша үшінші халықаралық конференцияға (SIDS) қатысады. Қазақстан мен БҰҰ ЭСКАТО арасында бірлескен жобаны іске қосудың маңыздылығы ерекше атап өтілді, оның шеңберінде Азия-Тынық мұхиты аймағындағы тоғыз Арал еліне (Маршалл аралдары, Микронезия, Науру, Палау, Папуа Жаңа Гвинея, Самоа, Соломон аралдары, Тонга және Кирибати) ауылдық жерлерде электр энергиясын өндіру үшін биогаз жүйелерін орнатуға көмек көзделеді.

2017 жылдың 1 шілдесінде Папуа – Жаңа Гвинея делегациясының өкілдері Астанадағы этноауылға барып, қымыз жасап көрді, тіпті қазақ сөздерін қайталауға тырысты. 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Папуа-Жаңа Гвинеяның халықаралық қатынастары
Мабхара

нобай|Мабхара
**Мабхара** ( немесе ) — араб әлемінде және Түркияда табылған хош иісті зат. Мабхара дәстүрлі түрде балшықтан немесе жұмсақ тастан жасалған. Мабхарлардың көпшілігінде (немесе *мабахир*, арабша көпше) сыртқы еңіс жақтары бар төртбұрышты тостағанды қолдайтын ішкі еңіс жақтары бар төртбұрышты негіз бар. Ағаш негіз көбінесе аяқтарды қалыптастыру үшін ойылған. Тостағанның өзі қаңылтырмен қапталған. Ескі оттықтар жұмсақ металл түйреуіштер мен жезден жасалған ыдыс-аяқтардың өрнекті комбинацияларымен безендірілген, көбінесе үстіңгі панельдерде айналар бар. Аяқтар әдетте қаңылтырмен жабылған.

Мабхараның қазіргі заманғы нұсқалары жылтыр қаңылтырдан жасалған. Олар дәстүрлі пішінді сақтағанымен, әдетте айналармен, түсті металдармен безендірілген және биіктігі бірнеше дюймден бірнеше футқа дейінгі әртүрлі өлшемдерде келеді. Бүгінгі таңда мабхараны өндірумен негізінен қолөнершілер айналысады, олардың бірі Сауд Арабиясы корольдігінің солтүстік провинцияларының бірі Хаиль провинциясында тұрады.

## Сәулеттік мабхаралар
Мабхара сәулетшілерді дәстүрлі мабхара пішінінде ғимараттар салуға шабыттандырды. Мысалы, Жиддадағы бір алаңда кофе құмыраларымен қоршалған мабхара мүсіні бар. Сәулетшілер, мүсіншілер мен суретшілер мабхарларды декоративті пейзаж элементтері ретінде қосқан. Эр-Рияд пен Жиддада үлкен мабхар мүсіндері қоғамдық орындарда орнатылған. Қола мабхарлар Эр-Риядтағы су мұнарасын қоршап тұрған қоғамдық бақтарды безендіреді, ал Джидданың Хамра аймағында үлкен гранит мабхар тұр.

## Тағы қараңыз
* Бахур

Санат:Араб мәдениеті
Қазақстан — Самоа қатынастары

**Қазақстан — Самоа қатынастары** — Қазақстан мен Самоа арасындағы қатынастар Орталық Азияда орналасқан Қазақстан Республикасы мен Тынық мұхитының батысында орналасқан Самоа арасындағы дипломатиялық байланыстарға жатады. Бұл екі ел географиялық қашықтыққа қарамастан, өз аймақтарында және әлемдік аренада бейбітшілікті, дамуды және ынтымақтастықты нығайтуға міндеттеме алады.

## Дипломатия
Қазақстан мен Самоа 2013 жылдың 7 ақпанында осы екі ел арасындағы достық әріптестік пен ынтымақтастықтың басталуын белгілей отырып, дипломатиялық қатынастар орнатты. 

Қазақстан Республикасы мен Тәуелсіз Самоа мемлекетінің өкілдері Нью-Йоркте бірлескен коммюникеге қол қойып, дипломатиялық қатынастар орнатты 

Қазақстан тарапынан құжатқа БҰҰ жанындағы ҚР Тұрақты өкілі Бірғаным Әйтімова, ал Nәуелсіз Самоа мемлекеті тарапынан БҰҰ жанындағы осы мемлекеттің тұрақты өкілі Али'иоаига Фетури Элисая қол қойды.

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Самоаға кіру үшін 60 күн виза қажет емес. 

Самоа азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет. 

## Байланыстар
2014 жылғы 1 қыркүйекте Самоада БҰҰ-ның шағын аралдық дамушы мемлекеттер жөніндегі конференциясы аясында Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Е. Ыдырысовтың Аустралия СІМ басшысы  Дж.Бишоппен екіжақты кездесуі өтті.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Самоаның халықаралық қатынастары
Қазақстан — Тувалу қатынастары

**Қазақстан — Тувалу қатынастары** — Қазақстан мен Тувалу арасындағы қатынастар Орталық Азияда орналасқан Қазақстан Республикасы мен Тынық мұхитының батысында орналасқан Тувалу арасындағы дипломатиялық байланыстарға жатады. Бұл екі ел географиялық қашықтыққа қарамастан, өз аймақтарында және әлемдік аренада бейбітшілікті, дамуды және ынтымақтастықты нығайтуға міндеттеме алады.

## Дипломатия
Қазақстан мен Тувалу 2012 жылдың 27 шілде осы екі ел арасындағы достық әріптестік пен ынтымақтастықтың басталуын белгілей отырып, дипломатиялық қатынастар орнатты. 

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Тувалуға кіру үшін келген кездегі визаны ала алады. 

Тувалу азаматтарына Қазақстанға келу үшін виза қажет. 

## Сауда
2018 жылы Қазақстан Тувалаға 7 мың АҚШ долларына тауарлар экспорттады. Соңғы 20 жылда Қазақстанның Тувалуға экспорты жылдық есепте 1,31% - ға, 1998 жылғы 10,1 мың доллардан 2018 жылы 7,77 мың долларға дейін қысқарды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Тувалудың халықаралық қатынастары
Қазақстан — Фиджи қатынастары

**Қазақстан — Фиджи қатынастары** — Қазақстан мен Фиджи арасындағы қатынастар Орталық Азияда орналасқан Қазақстан Республикасы мен Тынық мұхитының батысында орналасқан Фиджи арасындағы дипломатиялық байланыстарға жатады. Бұл екі ел географиялық қашықтыққа қарамастан, өз аймақтарында және әлемдік аренада бейбітшілікті, дамуды және ынтымақтастықты нығайтуға міндеттеме алады.

## Дипломатия
Қазақстан мен Фиджи 2012 жылдың 6 маусым осы екі ел арасындағы достық әріптестік пен ынтымақтастықтың басталуын белгілей отырып, дипломатиялық қатынастар орнатты. 

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Фиджиға кіру үшін виза қажет. 

Фиджи азаматтарына Қазақстанға келу үшін виза қажет. 

## Сауда
2017 жылы Қазақстан Фиджиге 2,6 мың доллар экспорттады. Соңғы 14 жылда Қазақстанның Фиджиге экспорты жылдық есепте 17,8% - ға, 2003 жылғы 261 доллардан 2017 жылы 2,6 мың долларға дейін өсті.

2017 жылы Фиджи Қазақстанға 1,85 доллар тауар экспорттады.  Соңғы 14 жылда Фиджидің Қазақстанға экспорты жылдық есепте 10,6% - ға, 2003 жылғы 8,95 мың доллардан 2017 жылы 1,85 мың долларға дейін қысқарды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Фиджидің халықаралық қатынастары
Барбадос — Қазақстан қатынастары

**Барбадос — Қазақстан қатынастары** — Барбадос Республикасы пен Қазақстан Республикасы арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
27 наурыз 2018 жылы Қазақстан мен Барбадостдипломатиялық қарым-қатынас орнатты.

Елдер арасында елшіліктер жоқ. 

## Визалық саясат
Барбадос азаматтары Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

Қазақстан азаматтарына Барбадосқа кіру үшін  28 күнге виза қажет емес.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Барбадостың халықаралық қатынастары
Қазақстан — Тунис қатынастары

**Қазақстан — Тунис қатынастары** — Қазақстан Республикасы мен Тунис Республикасының арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
23 қараша 1992 жылы Қазақстан мен Тунис дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.

Қазақстанның Мысырдағы Елшілігі Тунис Республикасы бойынша аккредиттелген. 

## Визалық саясат
Тунис азаматтары Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

Қазақстан азаматтарына Туниске кіру үшін виза қажет.

## Байланыстар
*2019 жылғы 18 желтоқсан* - Тунисте ҚР СІМ Ерекше тапсырмалар жөніндегі Елшісі Қайрат Лама Шариф Ислам ұйымының білім, ғылым және мәдениет жөніндегі (ISESCO) бас директоры доктор Салим бен Мухаммед аль-Маликпен кездесу өткізді.

*2022 жылғы 4 шілде* - Карфаген президенттік сарайында Қазақстанның Тунистегі Елшісі *(қоса атқарушы)* Қайрат Лама Шариф Тунис Республикасының Президенті Каис Саидке сенім грамоталарын табыстады.

## Сауда
Қазақстан мен Тунис арасындағы тауар айналымы 2022 жылы $65,4 млн құрады, бұл 2021 жылмен салыстырғанда 2,2 есе жоғары ($30,1 млн.).

2023 жылғы 19 қыркүйекте Қазақстанның сауда және интеграция вице-министрі Қайрат Төребаев Тунис Республикасының Ауыл, су және балық шаруашылығы министрі Абдельмуним Белаатимен кездесті.

Қазақстан мен Тунис арасындағы тауар айналымы 2023 жылғы қаңтар-шілдеде 49,6%-ға өсіп, $40 млн. құрады, оның ішінде қазақстандық экспорт 50,1%-ға өсіп,  $34,7 млн. құрады.

Министр Абдельмуним Белаати, өз кезегінде, Тунис Республикасының импорттық және экспорттық әлеуеті туралы, сондай-ақ Африкадағы интеграциялық бірлестіктер, көліктік-транзиттік өзара іс-қимыл мүмкіндіктері туралы хабарлады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Тунистің халықаралық қатынастары
Белиз — Қазақстан қатынастары

**Белиз — Қазақстан қатынастары** — Белиз Республикасы пен Қазақстан Республикасы арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
7 қараша 2013 жылы Қазақстан мен Белиз дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.

Қазақстанның Мексикадағы елшілігі консулдық орналасқан елден (Мексика) және толық емес аккредиттеу елдерінен (Коста-Рика, Панама және Ямайка) басқа елшіліктің жауапкершілік аймағына келесі елдер мен халықаралық ұйымдар кіреді: Антигуа және Барбуда, Багам аралдары достастығы, Барбадос, Белиз, Гондурас Республикасы, Гренада, Гватемала Республикасы, Доминика, Эль-Сальвадор Республикасы, Сент- Винсент пен Гренадиндер, Сент-Китс және Невис Федерациясы, Сент-Люсия, Тринидад және Тобаго Республикасы сондай-ақ Кариб теңізі мемлекеттерінің қауымдастығы (AKG) және Латын Америкасы мен Кариб теңізіндегі ядролық қаруға тыйым салу агенттігі (ОПАНАЛ). 

## Визалық саясат
Белиз азаматтары Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

Қазақстан азаматтарына Белизге кіру үшін  виза қажет.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Белиздің халықаралық қатынастары
Қазақстан — Никарагуа қатынастары

**Қазақстан мен Никарагуа** —Қазақстан Республикасы мен Никарагуа арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
5 шілде 1994 жылы Қазақстан мен Никарагуа дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.

Елдер арасында елшіліктер жоқ.

## Визалық саясат
Никарагуа азаматтары Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

Қазақстан азаматтарына Никарагуаға кіру үшін келген кездегі виза қажет.
Елдер арасында визасыз режим орнату қолға алынды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Никарагуаның халықаралық қатынастары
Гаити — Қазақстан қатынастары

**Гаити мен Қазақстан** — Гаити мен Қазақстан Республикасы  арасындағы қатынастар.

## Дипломатия
20 қыркүйек 2013 жылы Қазақстан мен Гаити дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.

Елдер арасында елшіліктер жоқ.

## Визалық саясат
Гаити азаматтары Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

Қазақстан азаматтарына Гаитиға кіру үшін 3 айға виза қажет емес.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Гаитидің халықаралық қатынастары
Косонсой ауданы

**Косонсой ауданы** () — Өзбекстан Республикасының Наманған облысындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы – Косонсой қаласы.

## Тарихы
Косонсой ауданы 1926 жылы құрылған. 1938 жылы Ферғана облысының құрамына енді. 1941 жылы Наманған облысына берілді. 1959 жылы 14 желтоқсанда таратылған Задар ауданы аумағының бір бөлігі Косонсой ауданына қосылды.

1960 жылы қайтадан Ферғана облысына берілді. 1961 жылы 31 наурызда Әндіжан облысына ауыстырылды. 1963 жылы жойылды. 1973 жылы Наманған облысының құрамында қалпына келтірілді.

## Әкімшілік бөлініс
2011 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша аудан құрамына:

Қала

# Косонсой

10 қалалық ауыл:
# Богишамол
# Истиклол
# Касан
# Кукимбай
# Озод
# Тергачи
# Чиндовул
# Чуст Куча
# Янгийул
# Янгишахар
# Обод
# Узункишлок

7 ауыл тұрғындарының жиыны:
# Ёшлик,
# Карасув,
# Касан,
# Кукумбай,
# Тергачи,
# Чиндовул,
# Ширин

## Дереккөздер

Санат:Наманған облысы аудандары
Санат:Косонсой ауданы
Косово — Қазақстан қатынастары

**Косово — Қазақстан қатынастары** — Косово мен Қазақстан Республикасы арасындағы қатынастар.

22 ақпанда Қазақстанның Сербиядағы Елшісі Ғабит Сыздықбеков Сербия Республикасының Сыртқы істер министрі Никола Селаковичпен кездесті.

Қазақстандық дипломат Астана мен Белград арасындағы қарым-қатынастардың дәстүрлі достық және сенімді сипатын атап өтті. Қазақстан Сербияға аумақтық тұтастықты сақтау қағидатын негізге ала отырып, Косово және Метохия мәселелері бойынша әрдайым қолдау көрсетуге ниетті екенін атап көрсетті.

2021 жылғы жағдай бойынша Қазақстан Косовоның тәуелсіздігіне үзілді-кесілді қарсы болды және бұл мәселе бойынша Сербияның ұстанымын қабылдады. 2008 жылғы желтоқсанда Қазақстан премьер-Министрі Кәрім Мәсімов мәлімдеме жасады: "*бізде ресми ұстаным бар. Қазақстан Косовоны мойындамады және Абхазия мен Оңтүстік Осетияны мойындамады. Біз шекаралар анықталған деп санаймыз және Қазақстан ешқандай жаңа мемлекеттерді мойындамайды*".

## Дипломатия
Қазақстан Косово Республикасын егеменді мемлекет ретінде танымайды.

## Визалық саясат
Қазақстан азаматтарына Косовоға Республикасына кіру үшін виза қажет. 

Косово азаматтарының төлқұжатын Қазақстан қабылдамайды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Косовоның халықаралық қатынастары
Ресей Сыртқы істер министрлігі

**Ресей Федерациясы Сыртқы істер министрілігі** () — Ресейдің сыртқы саясаты мен сыртқы қатынастарына жетекшілік ететін орталық мемлекеттік мекеме, үкіметке бағынатын министрлік. Қазіргі министрі — Сергей Лавров.

## Міндеттері
Сыртқы істер министрлігі — Ресей Федерациясының халықаралық қатынастар саласындағы мемлекеттік саясатты және нормативтік-құқықтық реттеуді орындауға және іске асыруға жауапты федералдық атқарушы орган. Министрліктің негізгі қызметі – жалпы сыртқы саяси стратегияны әзірлеу, Президентке тиісті ұсыныстар енгізу және сыртқы саяси бағытты жүзеге асыру.

СІМ жүйесіне орталық аппарат, шетелдік мекемелер, аумақтық басқармалар және министрлікке бағынатын ұйымдар кіреді. Министрліктің басты әкімшілік басшысы — Ресейдің Сыртқы істер министрі.

## Құрылымы
нобай|солға|Ресей Федерациясы Сыртқы істер министрлігінің басты ғимараты, Мәскеу
Ресей СІМ Орталық кеңсесі түрлі департаменттерге бөлінген және әр департамент бөлімшеден тұрады. Департаменттерді директорлар және бөлімшелерді басшылар басқарады. 2007 жылы күшке енген 1163-Президенттік бұйрыққа сүйінсек, министрліктің 39 департаменті бар. Бөлімшелер аумақтық және функционалдық болып бөлінеді. Әр бөлімшеде 30–60 дипломат жұмыс істейді.

## Министрлер тізімі
Ресей Федерациясы Сыртқы істер министрлігінің 1991 жылы құрылғанынан бері 4 түрлі министрі болған. Оның төртінші және 2004 жылдан бергі қазіргі министрі — Сергей Лавров.

## Дереккөздер

Санат:Сыртқы істер министрліктері
Санат:Ресей сыртқы істер министрлігі
Ангола — Қазақстан қатынастары

**Ангола — Қазақстан қатынастары** — Ангола Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы дипломатиялық байланыстары.

## Дипломатия
3 қазан 1994 жылы Қазақстан мен Ангола арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

2018 жылғы 11 қыркүйекте Қазақстанның Сыртқы істер министрі Қайрат Әбдірахманов Қазақстанға алғаш рет келген Ангола СІМ басшысы, осы елдің президентінің арнайы өкілі Мануэль Домингуш Аугуштумен келіссөздер жүргізді. 

Қазақстан Анголамен екіжақты қарым-қатынасты дамытуға үлкен мән береді. Кеңес заманынан бері екі ел достық қарым-қатынасты байланыстырды. Қазақстандық жоғары оқу орындарында Анголадан көптеген студенттер оқыды. Қазақстанның мамандары 1975 жылы тәуелсіздік жарияланғаннан кейін Анголада өнеркәсіптік нысандарды құруға белсенді қатысты.

Тараптар Қазақстанның 2017-2018 жылдардағы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне тұрақты емес мүшелігі аясындағы өзара іс-қимыл мәселелерін, ҚК күн тәртібіндегі Африканың проблемаларын және Африка Одағының бейбітшілік және Қауіпсіздік Кеңесінде Анголаның алдағы төрағалығын ескере отырып, өзара іс-қимыл мәселелерін талқылады.
## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Анголаға бару үшін виза керек.

Ангола азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Анголаның халықаралық қатынастары
Буркина-Фасо — Қазақстан қатынастары

**Буркина-Фасо — Қазақстан қатынастары** — Буркина-Фасо Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы дипломатиялық байланыстары. Қазақстанның Мароккодағы елшісі — Сайлауқызы Сәулекүл.

## Дипломатия
10 ақпан 2011 жылы  Қазақстан мен Буркина-Фасо арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

Қазақстан Республикасының Марокко Корольдігіндегі Елшілігі Қазақстан мен Ислам әлемінің білім, ғылым және мәдениет ұйымымен (ИСЕСКО) ынтымақтастық және Батыс Африка құрылығындағы Бенин, Буркина-Фасо, Габон, Гвинея-Бисау, Кот д’Ивуар, Кабо-Верде, Гамбия, Мавритания, Мали, Сенегал, Сьерра-Леоне, Тогоға, яғни Батыс Африкадағы 12 мемлекетпен байланыстар үшін жауапты болып келеді. 

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Буркина-Фасоға бару үшін электронды виза керек.

Буркина-Фасо азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Буркина-Фасоның халықаралық қатынастары
Дарюш Емельняк

**Дарюш Емельняк** (1975 жылы 17 наурызда туған) — Козьминский университетінің менеджмент профессоры, Гарвард университетіндегі Беркман Клейн атындағы Интернет және қоғам орталығының оқытушысы және Польша ғылым академиясының вице-президенті.

Оның қызығушылықтары әлеуметтік деректер ғылымы және бірлескен қоғам, ашық ынтымақтастық жобалары (Уикипедия немесе F/LOSS сияқты), білім шоғырланған бизнестік сервистер, виртуалды қауымдастықтар туралы. 2015 жылы Уикимедиа қорының қамқоршылық кеңесіне сайланды.

## Жұмыс тәжрибесі
Ол VI Liceum Ogólnokształcące im түлегі. Тадеушза Рейтана в Варшави және Варшава университетінің менеджмент факультетінің 2000 жылғы үздік түлегі. 2004 жылы Ph.D. дәрежесін алды. Анджей Козминскийдің жетекшілігімен Козьминский университетінен менеджмент (экономиканың қосалқы саласы ретінде). 2014 жылы Польша Президентінің қолынан профессор атағын алды. Ол Козьминский университетінде MINDS (Желілік және цифрлық қоғамдардағы басқару) кафедрасын басқарады.

2019 жылы тарихтағы әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар бойынша ең жас мүшесі ретінде Польша Ғылым академиясына сайланды, 2022 жылы оның ең жас вице-президенті болды. 2016 жылдан бастап Гарвард университетінің Беркман Клейн Интернет және қоғам орталығының оқытушысы.

### Уикимедиа
Уикимедиа қозғалысы аясында Джемельняк Поляк Уикипедиясына қатысады, онда ол әртүрлі рөлдерде, соның ішінде әкімші, бюрократ және чек-пайдаланушы ретінде қызмет етті. Сонымен қатар барлық Уикимедиа жобаларының басқарушысы болды. Уикимедианың поляк бөлімшесінің мүшесі, бірақ ешқашан онда ешқандай рөл немесе лауазымды атқармаған.

Дарюш белгілі бір шектеулермен Уикипедияны ақылы редакциялауға мүмкіндік беруді қолдайтынын білдірді және жобалардағы бюрократияны азайту туралы айтты. Ол әйелдер мен академиктерді Уикимедиа қозғалысына кеңінен тартуды және оны академиялық ортада қолдану мен дамытуға белсенді түрде жәрдемдесу қажеттігін жақтаушы. 

Уикипедияның әлеуметтік ұйымы туралы «Жалпы білім?: Уикипедияның этнографиясы» атты кітаптың авторы болды, ол ашық бастапқы жобалардағы сәйкестік пен рөлдерді зерттеу кезеңінен кейін, қатысушы этнография түрінде. Кітапты сыншылар мен басқа да ғалымдар жақсы қабылдады. Жақында азаматтық ғылым, құрдастар өндірісі, платформалық капитализм, шығармашылық ортақтық немесе сандық өзін-өзі бағалау сияқты бір-бірімен байланыссыз болып көрінетін құбылыстарды түсіндіре отырып, бірлескен қоғам туралы кітапты (2020, MIT Press) бірге жазды.

## Дереккөздер

Санат:Польша ғалымдары
Санат:Польша әлеуметтанушылары
Санат:Козьминский университетінің ғылыми қызметкерлері
Санат:Польша Уикимедиашылары
Санат:Фулбрайт стипендиясы иегерлері
Бақытжан Әкімханұлы Жұмаділов

**Бақытжан Әкімханұлы Жұмаділов** (26 қазан 1947, Жалаңаш ауылы, Алматы облысы — 3 наурыз 2010) — кеңестік және қазақстандық әнші, жүргізуші, композитор және ақын.

Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2003). «Дос-Мұқасан» вокалдық-аспаптық ансамблінің солисі.

## Өмірбаяны
1947 жылы 26 қазанда Алматы облысы Жалаңаш ауылында қаржы қызметкерінің отбасында дүниеге келген. 1959 жылы отбасымен бірге Алматыға көшіп келді. 1964 жылдан 1968 жылға дейін Алматы индустриалды техникумында оқыды. 1968–1974 жылдары Қазақ политехникалық институтының «Сәулет және қала құрылысы» факультетінде оқыды.

1970 жылы «Дос-Мұқасан» вокалдық-аспаптық ансамбліне солист ретінде қосылды. Ансамбль құрамында Еуропа, Америка және Азия елдерінде болды. 1974 жылы кәсіби сахнаға өтуіне байланысты «Қазақконцерт» республикалық гастрольдік-концерттік бірлестігінде жоғары санатты солист-вокалист ретінде жұмыс істеді.

1984 жылы әкімшілік жұмысқа ауысып, «Қазақконцерт» республикалық бірлестігі директорының орынбасары, 1988 жылы Оқушылар сарайының бас режиссері, кейін Алматы қалалық мәдениет басқармасының аға инспекторы қызметтерін атқарды. 1989 жылы Алматы қалалық атқару комитеті директорының орынбасары, кейін демалыс және туризм аймақтары бірлестігінің бас директоры болып тағайындалды. 1998 жылы «Азия дауысы» халықаралық фестивалінде ансамбль «Қазақстандық эстрада аңызы» атанды.

2000 жылы «Дос-Мұқасан» тобының бірінші құрамында музыкалық қызметке оралды. «Хабар» телеарнасында «Асыл арман» авторлық бағдарламасының жүргізушісі болды. 2008 жылы ол 1971 жылдан бері жүргізіп келе жатқан күнделік жазбаларына негізделген ансамбль тарихы туралы «Дос-Мұқасан: Жылдар мен жолдар» кітабын шығарды.

## Дереккөздер

Санат:Дос-Мұқасан ВАА музыканттары
Досым Қасымұлы Сүлеев

**Досым Қасымұлы Сүлеев** (7 наурыз 1947, Сарыағаш, Оңтүстік Қазақстан облысы, Қазақ КСР, КСРО) — кеңестік және қазақстандық ғалым, техника ғылымдарының докторы (2003), профессор (1992), Қазақстан Ұлттық Ғылым академиясының академигі (2004), ХИА академигі (2003) және ҚР ЖМ (2004 жылдан). Жер туралы ғылымдар бөлімі төрағасының орынбасары, Қазақстан ҰҒА Президиумының мүшесі.

Арғын тайпасының Қуандық руының Тоғызақ бөлімінен шыққан. Басқа дерек бойынша Шанышқылы тайпасының Тас тоғызақ руынан шыққан
## Дереккөздер

Санат:Техника ғылымдарының докторлары
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері
Санат:Ыбырай Алтынсарин төсбелгісімен марапатталғандар
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті оқытушылары
Санат:Түркістан облысының құрметті азаматтары
Санат:Дос-Мұқасан ВАА музыканттары
Демеу Жадыраев

**Демеу Иманғалиұлы Жадыраев** (2 қараша 1989, Үшарал ауылдық округі, Панфилов ауданы, Жетісу облысы) — грек-рим стиліндегі қазақстандық балуан, 2024 жылғы Париж қаласында өткен Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері.

Суан руынан шыққан. 

## Мансабы
Күреспен 2001 жылдан бастап айналысады, 2007 жылдан бері Боранбек Қоңыратовпен жаттығады.

2015 жылы 66 келіге дейінгі санаттағы Азия чемпионатының қола жүлдегері атанды. 2016 жылы әскери қызметшілер арасындағы әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды.

2017 жылғы әлем чемпионатының 71 келіге дейінгі санаттағы күміс жүлдегері.

2024 жылы Париж қаласында өткен Жазғы Олимпиада ойындарында 77 келіге дейінгі салмақта өнер көрсетіп, күміс жүлдеге ие болды.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Қазақстан балуандары
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Жаслық аэродромы

**Жаслық** — Өзбекстанның солтүстік-батысында, Қарақалпақстан Республикасындағы аттас ауылдан 9 км солтүстік-шығысқа қарай орналасқан бұрынғы әскери аэродром. Ағылшын тіліндегі деректерде *Beleuli North* деп белгіленген.

1980 жылдардың ортасында ауыл маңында орналасқан «Сегізінші химиялық қорғаныс станциясы» әскери полигонына қызмет көрсету үшін салынған, химиялық қару мен одан қорғану құралдарын сынақтан өткізуге арналған. Полигонды Нөкіс қаласында орналасқан әскери бөлімдердің: химиялық сынақ полкінің (44105 әскери бөлімі) және химиялық қарудан қорғану құралдарын әзірлеу орталығы (26382 әскери бөлімі) әскери қызметшілері басқарды. Сынақ полигонын авиациялық қамтамасыз ету үшін Нүкіс аэродромында орналасқан 287-ші жеке сынақ авиация эскадрильясы (Ан-26 ұшағы, Ми-8 тікұшақтары) пайдаланылды.

1990 жылдардың басында аэродром мен полигон жабылып, әскери қызметкерлер Ресейге шығарылды.

1999 жылы Әскери қалашық пен аэродром аумағында УЯ-64/71 түзеу еңбек мекемесі – қатаң режимдегі колония (оның ішінде 500-ге жуық тұтқындар бар, олардың жартысына жуығы саяси айыппен – діни қызмет үшін және т.б.) құрылды. 2019 жылдың тамыз айында Өзбекстан президенті колонияның жабылатынын мәлімдеді.

Ауылдың жанында жергілікті әуежай да бар.

## Дереккөздер

Санат:КСРО әскери аэродромдары
Санат:Қарақалпақстан географиясы
Санат:Өзбекстан әскери аэродромдары
Талғат Сәбитұлы Мұхтаров

**Талғат Сәбитұлы Мұхтаров** (5 наурыз 1966, Теміртау, Қарағанды облысы, Қазақ КСР) — Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері жоғары қолбасшылығының өкілі, генерал-лейтенант, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі бастығының орынбасары (2020-2021), Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің орынбасары (2014-2015).

## Өмірбаяны
1966 жылы 5 наурызда Қарағанды облысы Теміртау қаласында дүниеге келген.

1985 жылдың сәуірінен 1987 жылдың мамырына дейін Кеңес Әскері қатарында шұғыл әскери қызметін атқарды.

1990 жылы Қарағанды мемлекеттік университетін «құқықтану» мамандығы бойынша бітірген.

1992 жылдың қыркүйегінен 1994 жылдың қарашасына дейін Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының әскери прокуратурасында қызмет етті.

1994 жылдың желтоқсанынан 1996 жылдың тамызына дейін «Сана» (Қарағанды қ.) фирмасында заңгер болып жұмыс істеді.

1996 жылдың тамызынан 1997 жылдың желтоқсанына дейін Қазақстан Республикасы Мемлекеттік тергеу комитетінің органдарында қызмет етті.

1997 жылдың желтоқсанынан 2011 жылдың қыркүйегіне дейін Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті органдарында тергеуші, басқарма басшысының орынбасары, басқарма басшысы, департамент басшысының орынбасары қызметтерін атқарды.

2011 жылдың қыркүйегінде Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігіне іссапарға жіберіліп, Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі Кадр жұмысы басқармасының басшысы лауазымына тағайындалды.

2014 жылдың 9 сәуірінде Қазақстан Республикасы Президентінің Өкімімен Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің орынбасары қызметіне тағайындалды.

Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 29 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің әдептілік нормалары мен мінез-құлық қағидаларын одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» № 153 Жарлығын орындау мақсатында Қазақстан Республикасының Қорғаныс Министрлігінің әдеп жөніндегі уәкілі болып тағайындалды.

Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 6 мамырдағы №472 Жарлығымен генерал-лейтенант әскери атағы берілді.

2019 жылдың 22 сәуірінен 2020 жылдың 16 қаңтарына дейін — Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімінің меңгерушісі болды.

2020 жылдың 16 қаңтарында Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі басшысының орынбасары болып тағайындалды.

2021 жылдың 27 шілдесінде Мемлекет басшысының өкімімен Талғат Мұхтаров басқа жұмысқа ауысуына байланысты Мемлекеттік күзет қызметі басшысының орынбасары қызметінен босатылды.

Үйленген, 7 баласы бар.

## Марапаттары
* I дәрежелі «Даңқ» ордені (2021)
* II дәрежелі «Даңқ» ордені
* «Жауынгерлік ерлігi үшін» медалі (5 мамыр 2004 жылы)
* ҰҚК құрметті қызметкері
* ҚР Әскери ғылымдар академиясының құрметті мүшесі (2014)
* Офицерлік көпсайыс бойынша спорт шебері

## Сілтеме
* Параграф 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары
Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері
Ирак түрікмендері

**Ирак түрікмендері** — Иракта тұратын оғыз халқы. Олар арабтар мен күрдтерден кейінгі үшінші ұлт.

## Тіл және дін
Олар әзірбайжан және түрік түркілеріне ұқсас диалектіде сөйлейді және олар Түркия түріктерімен және әзербайжандарымен қарым-қатынас жасайды, бірақ Түркіменстан түрікмендерімен ешқандай байланысы жоқ.

Ирак түрікмендері негізінен исламды ұстанады және олар суннит пен шииттер арасында біркелкі бөлінеді. Ирак түрікмендерінің бір бөлігі христиандар. 30000 Ирак түрікмендері христиан дінін ұстанады. 2021 жылы Түрікмен Інжіл серіктестігі Киелі кітап ирак түрікмен тіліне аударып, оның 2000 данасын Иракта басып шығарып, таратқан.

## Дереккөздер

Санат:Ирак халықтары
Санат:Түркі этникалық топтары
Қазақстандағы күрдтер

**Қазақстан күрдтері**, (күрд. کوردێن قازاخستانێ) — Қазақстаннан шыққан Күрдтер. 2011 жылғы ең соңғы қазақ санағы бойынша күрдтер 38 325 немесе халықтың 0,2% құрайды, бірақ күрд-қазақ қауымдастығының президенті Мәлікшах Гасанов халық саны 46 мыңға дейін жетеді деп есептейді, өйткені Кеңес Одағы кезінде көптеген күрдтер түрік және әзірбайжан деп жазылған. Қазақстандағы күрд халқының басым бөлігі – Кавказдан және оларды Иосиф Виссарионович Сталин Қазақстанға жер аударған.

нобай|Қазақстандағы күрдтердің пайызы|250x250 нүкте

## Дін және тіл
Қазақстандағы күрдтердің барлығы дерлік сунниттік исламды ұстанады. Олар күрд тілінің Құрманжы диалектісінде бірінші тіл ретінде сөйлейді, ал қазақ тілі және орыс тілдерін қосалқы тіл ретінде сөйлейді.

## Тарих
Күрдтер көп тұратын қалаларда бастауыш және орта мектептерде күрд әдебиеті мен күрд тілі оқытылады. Қашқабұлақ ауылында күрд оқушылары 12-сыныпқа дейін күрд тілін оқи алады. Ал 1990 жылдан бастап күрдтердің де өз газеті бар. Күрдтер Кавказдан Орталық Азияға екі рет жер аударылды. Бірінші депортация 1937 жылы болды, онда Сталин күрдтерді Нахчываннан депортациялады, ал екінші депортация 1944 жылы Грузияда болды. Сталин күрдтер мен түріктерді ажыратпады және ол түріктердің басып кіруінен қорықты және көптеген күрдтер кеңес әскерінде қызмет еткеніне қарамастан, күрдтерді сенімсіз деп санады. Олардың көпшілігі жер аудару кезінде қайтыс болды. Ош оқиғасы мен Ферғана алқабындағы қырғыздар мен өзбектер арасындағы тәртіпсіздіктерден кейін көптеген күрдтер қырғыз бен өзбектің ортасында қалып, мал-мүлкінен айырылып, ақыры Қазақстаннан баспана сұрады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан этникалық топтары
Санат:Күрдтер
Мастан-Навиан

**Мастан-Навиан (Мастан-Навьян, Мастан-авиан)** (*m'stn-n'wy'n*, d/n — 705/707) — сәйкесінше 698—705/707 жж. соғдының үшінші ихшиді (билеушісі). Қытай деректерінде Нинье-шиши, араб деректерінде Мастич-Унаш деген атпен белгілі.

## Өмірбаяны
Ихшид Тукаспадақтың ағасы немесе ұлы. Ол туралы мәлімет аз. 698 жылы таққа отырды. Тұтастай алғанда, ол өзінен бұрынғы патшаның саясатын ұстанды: ол өзінің Таң империясына тәуелділігін растады, бұл оған Түргеш қағаны Үшлікпен 699/700 жылы қорғаныс одағын жасауға мүмкіндік берді.

Ол арабтардың Трансоксианаға жаңа шабуылының басында қайтыс болды, қытай деректері бойынша бұл 705-707 жылдар аралығында болған. Оның орнына туысы Тархун болды.

## Әдебиеттер
* Bosworth, C.E. (1986), Ихшид, Ислам энциклопедиясы, Жаңа басылым, III том: H-Iram, Leiden and New York: BRILL, p. 1060, ISBN 90-04-08118-6

Санат:Орталық Азия тарихы
Тукаспадак

**Тукаспадак** (*twk'sp'δ'k*, d/n — 698) — 690-698 жж. соғдының 3-ші ихшиді (қожасы). Қытай деректерінде — Дусабот немесе Дудобот.

## Өмірбаяны
Ихшид Вархуманның ұлы. 690 шамасында мұрагерлік билік. Бұхархудат Тугшадамен одақ құрды. Батыс түріктер жаңа әлсіреуді толық тәуелсіздік алу үшін пайдаланды. 695 жылы Тан үкіметімен танылды. 690-жылдары Бұхар регенті Берхан-Хатунмен және Ферғана ихшиді Алту-Чормен бірге қаңғар тайпалық одағының билігіне қарсы шыққан Сырдария қалаларын қолдауға шықты.

Тукаспадак 698 жылы белгісіз жағдайда, мүмкін эпидемия кезінде қайтыс болды. Оның орнына ағасы Мастан-Навиан келді.

## Әдебиеттер
* Bosworth, C.E. (1986), Ихшид, Ислам энциклопедиясы, Жаңа басылым, III том: H-Iram, Leiden and New York: BRILL, p. 1060, ISBN 90-04-08118-6

Санат:Орталық Азия тарихы
Гамбия — Қазақстан қатынастары

**Гамбия — Қазақстан қатынастары** — Гамбия Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы дипломатиялық байланыстары.

## Дипломатия
26 сәуір 2011 жылы Қазақстан мен Гамбия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

Қазақстан Республикасының Марокко Корольдігіндегі Елшілігі Қазақстан мен Ислам әлемінің білім, ғылым және мәдениет ұйымымен (ИСЕСКО) ынтымақтастық және Батыс Африка құрылығындағы Бенин, Буркина-Фасо, Габон, Гвинея-Бисау, Кот д’Ивуар, Кабо-Верде, Гамбия, Мавритания, Мали, Сенегал, Сьерра-Леоне, Тогоға, яғни Батыс Африкадағы 12 мемлекетпен байланыстар үшін жауапты болып келеді. 

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Гамбияға бару үшін виза керек.

Гамбия азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Гамбияның халықаралық қатынастары
Бурунди — Қазақстан қатынастары

**Бурунди — Қазақстан қатынастары** — Бурунди Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы дипломатиялық байланыстары.

## Дипломатия
4 желтоқсан 2014 жылы Қазақстан мен Бурунди арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

Елдер арасында дипломатиялық миссиялар жоқ.

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Бурундиге бару үшін электронды виза керек.

Бурунди азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Бурундидің халықаралық қатынастары
Гана — Қазақстан қатынастары

**Гана — Қазақстан қатынастары** — Гана Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы дипломатиялық байланыстары.

## Дипломатия
14 тамыз 1992 жылы Қазақстан мен Гана арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

Елдер арасында дипломатиялық миссиялар жоқ.

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Ганаға бару үшін виза керек.

Гана азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Гананың халықаралық қатынастары
Гвинея — Қазақстан қатынастары

**Гвинея — Қазақстан қатынастары** — Гвинея Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы дипломатиялық байланыстары.

## Дипломатия
6 маусым 1992 жылы Қазақстан мен Гвинея арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

Елдер арасында дипломатиялық миссиялар жоқ.

2017 жылғы 27 қарашада Гвинея елшісімен кездесу барысында Гүлшара Әбдіқалықова биыл Қазақстан мен Гвинея арасында дипломатиялық қарым-қатынастың орнағанына 25 жыл толғанын атап өтті. Гвинея Республикасының Президенті Альфа Конденің Ислам ынтымақтастығы ұйымының Ғылым және технология жөніндегі бірінші саммитіне қатысу үшін Астанаға келгені екіжақты қарым-қатынастың маңызды оқиғасы саналды.

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Гвинеяға бару үшін электронды виза керек.

Гвинея азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Гвинеяның халықаралық қатынастары
Комор аралдары — Қазақстан қатынастары

**Коморлар — Қазақстан қатынастары** — Коморлар Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы дипломатиялық байланыстары.

## Дипломатия
29 наурыз 2012 жылы Қазақстан мен Коморлар арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

Елдер арасында дипломатиялық миссиялар жоқ.

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Коморларға бару үшін келген кездегі виза керек.

Коморлар азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Коморлардың халықаралық қатынастары
Қоңырау сырға

[thumb|right|250px|Қоңырау сырға. [Қазақстан Республикасының ұлттық мұражайы|ҚР ҰМ қорынан.]]
**Қоңырау сырға** – қоңыраушалары бар сырға түрі. Мұндай сырғаның қоңыраушаларына қосымша жеңіл салпыншақтар салынады. Олар құлаққа таққанда бір-біріне тиіп нәзік дыбыс шығарады.

## Сипаты
ҚР ҰМ қорындағы қоңырау сырға (суретте) өзінің бітімімен ерекшеленеді. Сырғаға бірнеше қоңырау және жоғары тұсына шілтерлі сырға доға түріндегі сырғалықтан және күрделі әшекей пішінді негізгі бөліктерден тұрады.
Құлаққа ілінетін сырғалық баулары тұтас құйылып оның доғасына шілтері орнатылған. Доғаның төменгі жағына бес дана жарты шығыршық пішініндегі кішкене доға дәнекерленіп, оған ширатылған бес шынжырбау ілінген. Шынжырбаудың әрқайсысына екі-екіден маржан, ортасына қоңырау өткізілген. Ал, олардың ұшына екі кішкене және үш үлкен қоңырауша орнатылған. Қоңыраушалардың үлкені конус пішінді, кішкенелері – домалақ. Қоңыраушалардың жиегін айналдыра металдан шашақ тәрізді етіп салпыншақтар бекітілген.

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* Шойбеков Р.Н. Қазақ зергерлік өнерінің сөздігі. Алматы: Ғылым, 1991; 
* ҚӘТС. 10-том. Алматы: Арыс, 2009; 
* ҚР МОМ – материалдарынан; 
* ОМЭЭ – материалдарынан.

Санат:Қазақ мәдениеті
Санат:Әшекейлер
Санат:Зергерлік
Қазақстан — Мозамбик қатынастары

**Қазақстан — Мозамбик қатынастары** — Қазақстан Республикасы мен Мозамбик Республикасы арасындағы дипломатиялық байланыстары.

## Дипломатия
18 маусым 2008 жылы Қазақстан мен Мозамбик арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Мозамбикке бару үшін келген кездегі виза керек.

Мозамбик азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Мозамбиктің халықаралық қатынастары
Қазақстан — Нигер қатынастары

**Қазақстан — Нигер қатынастары** — Қазақстан Республикасы мен Нигер Республикасы арасындағы дипломатиялық байланыстары.

## Дипломатия
22 қыркүйек 2017 жылы Қазақстан мен Нигер арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

## Визалық режим
Қазақстан азаматтарына Нигерге бару үшін виза керек.

Нигер азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Санат:Нигердің халықаралық қатынастары