open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Боливия телевизиясы

**Боливия телевизиясы** – Боливия мемлектіндегі телеарналар жүйесі.

Боливия мемлекетінде сауаттылық денгейі төмен, соңдықтан халықтың үлкен бөлігі басылымдарға назар аудармай, тек теледидар карауға бет бұрған. Дегенмен, заң бойынша тыйым салынбағанымен сөз бостандығына қатаң тыйым салынған, цензураға жол берілген. Телевизия саласы арқылы жарнама жаксы дамыған. Боливияда жеке PAT компаниясы меншігіндегі арналар және Empresa Nacional де Bolivania атты мемл. телевизия да бар.

Аталған жүйелер жеті станцияда және мемлекеттің әр жерінде хабар таратады. Боливияда жалпы саны 48 телестанция жұмыс істейді, оның сегізі түрлі университеттер қарамағында.
## Дереккөздер
	

Санат:Боливия телевизиясы
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Нұртілеу Бертайұлы

**Нұртілеу Бертайұлы** (11.5.1938 жылы Алматы облысы Шелек ауданы Бартогай ауылы) тележурналист .

ҚазМУ-ні бітірген (1968 жылы). Университеттің соңғы курсында оқып жүріп Қазақ радиосының "Ауыл өмірі" редакциясына редакторлық жұмысқа орналасады. Кейін телерадио к-т жанындағы "Хаттар және социология" бөліміне аға редакторлық жұмысқа ауысты. 1975-1987 жылдары Қазақ ССР Ағаш және ағаш өңдеу Министрінің көмекшісі, осы салаға қарасты демалыс аймағының директоры болып жұмыс істеді. 1987 жылы Қазақ теледидарының ауылшаруашылығы хабарларына арналған "Серпін" бағдарламасына қатардағы редакторлықтан редакция бастығы қызметіне дейін көтерілді.

Жетісулық қаламгер Н. Бертайұлының тағдыры ауыл өмірімен тығыз байланысты. Кезінде Ақтөбе аймағындағы балығы барымтаға түскен Қызылкөлдің сұлулығы мен байлығын қорғап қалу жолында өтімді де өткір хабарлар жасады. Оның "Кағажу қалған ауылдар", "Ауыл ажары", "Судың да сұрауы бар" (1988-1992), "Қалың қалай, шаруа?", "Әкіммен әңгіме" (1994-1997 жылдары) атты телехабарлар циклі осы жылдар ішіндегі еліміздің ауыл шаруашылығын насихаттаута сіңірген еңбегінің айғағы.

Кезінде ел назарына іліккен егін орағына арналған "Ақ бидай" мен "Егінжай" телебағдарламаларын (1990-1994 жылдары) әзірлеуде де өзіндік қолтаңбасы бар. Ауыл өмірін, ауыл шаруашылығының өзекті мәселелерін насихаттауда мол тәжірибе жинақтаған Н. Бертайұлы 1995 жылы республикалық теледидардың Алматы облысындағы меншікті тілшісі болып тағайындалды. Осы мерзімде республикалық шаруалар қожалығы ассоциациясының "Фермер-информ" баспасөз орталығының директоры қызметін қатар аткарды. Оның отыз жылға жуық қаламынан туындаған шығармаларының ішіндегі шоқтығы биік тұратыны "Жер иесі" авторлық бағдарламасы. "Жер иесі" атты өлеңдер жинағы жарық көрді (2008 жылы). Алматы облысы Еңбекші Қазақ ауданының Құрметті азаматы. Алматы облысы әкімінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Бангладеш радио және теледидары

**Бангладеш радио және теледидары** – Мемлекеттік қызмет атқаратын Бангладеш радиосы {Radio Bangladesh).

1971 жылы негізі қаланды. *Tel: (2) 5062-06, Telex: 642221*. Бангладеш теледидары (Bangladesh Television) — 1964 жылы негізі қаланды. 1971 жылдан бастап үкімет бақылауында. *РОВ 456, Rampura, Dhaka 1219; Tel: (2) 40-01-31, Fax: (2) 8329-27*.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Буратино тәсілі

**Буратино тәсілі**  - магнитофон таспасын жылдам немесе баяу айналдыру арқылы техникалық ақаулықты тиімді көркем тәсілге айналдыру туралы жаңалық..Бұл тәсілді бейнелеуші құрал ретінде ашқан режиссер– Роза Иоффе.

Тәсіл "Алтын кілт немесе Буратиноның басынан кешкендері" атты балаларға арналған радиоспектакльде алғаш рет қолданылған. Осы аталған тәсілдің көмегімен ағаш адамның құлаққа жағымды сөздері, Қарабастың жуан дауыспен айтылған сөздері, қуыршақ артістердің жіңішке дауыстары, дуэттер, квартеттер құрылған. Ең бастысы - мұның бәрі бір ғана актердің дауысын әр қырынан құбылтудың жемісі еді.
## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бертыс видео

**Бертыс видео** – Қарағанды облысының Балқаш қаласынан күн сайын эфирге 4 сағат қазақ және орыс тілдерінде хабарлар тарататын телеарна .

Меншік иесі ЖШС "Информсервис". Көпшілігінде көңілкөтерушілік ақпараттық бағыттағы бағдарламаларға мол орын береді. Бас редак-торы Наталья Саюшкина. Қалалық статусқа ие.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Болат Болсанбек

**Болат Болсанбек**(25.3. 1940. Талдықорған облысы Аксу ауданы Көкөзек а.) –  оқытушы, ғалым. ҚазМУ-ді бітірген (1963).

1963 жылы Жоғары Оқу жүйесінде ассистенттен бастап доцент, экономика пәндерінің кафедра меңгерушісі, унт.-тің бірінші проректоры, оқу орныңың ректоры, Қазақ КСР ЖОО минн.-дегі қоғамдық ғылымды окыту басқармасының бастығына дейінгі әртүрлі лауазымды қызметтер атқарды.
 
Экономика ғыл. қанд., (1975), (диссерт. тақырыбы "Еңбекті ғылыми ұйымдастырудың теориясы мен тәжірибесі"). "Телевидение және кино экономика тех. академиясының" профессоры (1999-2007). ҚазҰПУ қаржы-экономика ф-ті "Маркетинг" кафедрасының доценті (2007). 

Қазақ КСР ЖОО мин-нің грамоталарымен, алғысымен, ҚР Білім беру үздігі атағымен марапатталды (1972). Ғылымдағы ізденістер саласы: Еңбекті ғыл. ұйымдастыру, кәсіпкерліктің сыртқы ортасы, жеті ата  қазақтың ежелгі демограф, статистикасы, стратег, маркетинг және аймақтық маркетинг мәселелері. ҚР БЕМ Экономика инт-ының "Экономикалық классика" секциясының құрамында (2006) "Мәдени мұра" Мемл. бағдарламаның жүзеге асуына қатынасып "Неоклассика" деп аталатын 4 томды қазақ тіліне аударды. 70-тен астам ғыл.зерттеу жұмыстары жарық көрген. 
## Дереккөздер
	

Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Қазақстан педагогтары
Бангладеш сангбад сангаста

**Бангладеш сангбад сангаста** *(БСС) {Bangladesh Sang bad San gastha BSS)* –Үкіметтік ақпарат агенттігі.

Даккада орналаскан. 1972 жылы негізі қаланды. 68/2 Rurana Pal tan, Dhaka 1000; Tel: (2) 23-50-36, Telex: 642202.

## Дереккөздер


Санат:Бангладеш
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Біздің Сәбит (фильм)

***Біздің Сәбит**— "Қазақтелефильм" студиясының (1970) туындысы..

Фильм Леонид Соболевтен Сәбит Мұқанов туралы жақсы лебізімен басталады. Экранда Л. Соболев өзінің С. Мұқановпен 1934 жылы Жазушылар Одағының сьезінде кездескенін, одан әрі Мұқановтың қандай тұрғыдағы жазушы екендігін баяндап береді. Кішкене экранда Мұқановтың алып тұлғасы. Өз кітапханасында әлденені шұқшия оқып, ойлана отырып, әлденені өзінше пайымдайтындай. Бұдан әрі Мұқановтың жастар арасында, Қапшағай ГЭС-індегі кезеңдері кезектесе отырып көрсетілген. Телефильмде "Ботагөз" фильмінен көрініс бар. Бұлай дейтініміз көріністердің көрерменге қажет нәрсені айтып беруінде. Режиссер фильмге Асқар мен Амантай арасындағы келіспеушілік диалогтарды таңдаған. Мұнда режиссер адамдар арасындағы шиеленісті, тартысты алған.

Мұқановтың "Сәкен туралы шығармалары" телефильмде әңгіме болса, екінші жағынан Қазақ драма театрында қойылып жүрген Сәкен Сейфуллин спектаклінен көрініс беріледі. Сәкен рөлінде ойнаушы артист Әнуарбек Молдабеков революция атынан тақпақтатып сөйлеп тұрады. Міне, фильмде Сәбеннің Шоқан туралы "Аққан жұлдыз" атты роман жазғандығы көрсетілсе, онда Шоканның бүгінгі шындығы, ескерткіші көрсетіледі. Енді Мұқановтың бір кезде Жамбылмен, Кенен Әзірбаевпен, Қарақалпақ достарында болуы, Шолохов, Фадеев, Әуезовтермен бір жүруі, туған ел төсінде, малшы қауым арасында бәрі жанды хроника арқылы баяндалады. Бұл фильмді көріп отырып, қазақ кеңес әдебиетінің алыбы С. Мұқановпен қайта бір кездескендей боласыз.

Сценарий авторы - А. Сатаев, режиссері — Ә. Дүйімбаев, операторы -Кривинцов.

***Біздің Сәбит**— "Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, орыс тіліндегі, ақ-қара түсті деректі фильмі (1971)..

Фильм қазақтың талантты жазушысы Сәбит Мұқановтың шығармашылығы, қоғамдағы қызметі турасында. Шығарманың сюжеттік желісін К. Әзірбаев, С. Эйзенштейн, Л. Рошаль, Ж. Жабаев, Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов және екі мәрте Социалистік Еңбек Ерлері Ы. Жақаев, Н. Алдабергеновпен кездесулері құрайды. Жазушы Д. Соболевтің ілеспе сөзі Мұқановтың Одақтық әдебиеттегі орны мен маңызы турасында құнды пікірлер білдіреді. Фильмде "Ботагөз" кинокартинасынан үзінділер және мұрағаттағы хроникалардан да кадрлар көрсетіледі.

Режиссеры — Ә. Дүйімбаев, операторы — Ю. Монашев.

## Дерекөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Мергул Берікболова

**Мергул Берікболова** (5.12.1961 жылы Семей облысы Жарма ауданы Жарма станциясы) тележурналист. ҚазМУ-ні бітірген (1985 жылы) .

1985-1990 жылдары Өскемен телестудиясында редактор, 1990-1992 жылдары "Айдын" шығармашылық бірлестігінің аға редакторы, 1997-1998 жылдары "Хабар" агенттігінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша меншікті тілшісі, 1999-2005 жылдары "Жас Алаш" газетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша меншікті тілшісі; 2005 жылы "Айқын" газетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша үйлестіруші меншікті тілшісі. Өскемен телестудиясында істеген жылдары қыз-келіншектерге арналған "Құралай", жастарға арналған "Жолдас", өзекті мәселелерге арналған "Күн тақырыбы" және "Алтай" ақпаратты бағдарламасының авторы әрі жүргізүшісі болды. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі (1986 жылы), "Жас Алаш" газетінің "Жыл журналисі" (1999 жылы), 2007 жылы облыс әкімі сыйлығының лауреаты (2007 жылы), облыс әкімінің Алғысхатымен марапатталған (2009 жылы).Қазақстан Республикасы Президент сыйлығының иегері,Республикалық Нұр Отан халықтық демократиялық партиясы "Нұрсұңқар" байқауының жеңімпазы (2010 жыл). Мәдениет және қоғам қайраткері.Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігінің 20 жылдығына орай медальмен марапатталған.Белгілі журналист, қарымды қаламгер Мергүл Мырзағалиқызы Қазақстан журналистика саласында, бұқаралық ақпарат айдынында өзінің өзекті мақалалары, тамаша очерктері, мықты телевизиялық сюжеттері арқылы танылған. Әсіресе тіл мәселесі, тұрмысы төмен отбасылардың мұң-мұқтажы жайында жазылған сюжеттері, индустриялды инновациялық бағдарламалар жайында жазылған зерттеу материалдары, Елбасының "Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру" бағдарламасы жайында жазылған өзекті мақалалары бар. Сонымен қатар журналист Қытай, Монғолия, Мысыр,ҰлыБритания, Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан мемлекеттерінде де болып, арнайы репортаждар, телевизиялық сюжеттер әзірлеген.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Едіге Болысбаев

**Болысбаев Едіге** (8.4 1950. Алматы облысы Бақанас а.) – кинорежиссер.

Мәскеудегі Бүкілодақтық Кинематография институтын (шебер И.Таланкин мектебін) бітірген (1985). "Қазақтелефильм' студиясында өзінің алғашқы "Отбасылық альбом" қысқаметражды көркем фильмін түсірді. Ол Орталық теледидардан көрсетілді. Е.Болысбаев 1974 жылдан бастап «Қазақфильм» киностудиясында режиссердің ассистенті, режиссер. Режиссер ретіндегі алғашқы туындысы қысқаметражды көркем фильм "Күсен-Күсеке". Фильм қаламгер Сайын Мұратбековтың осы аттас әңгімесінің желісі негізінде жасалған. Жас режиссер осы картинаны жасаған кезінде өзінің шығармашылығын бағыттағы өзгеше таланты мен танылып, бүгінгі заман ауылының көркем келбетін басқа қырынан сомдады. КСРО Кинематографистер Одағының мүшесі (1989). 

## Дереккөздер
	

Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Хусейн Әмір-Темір

**Хусейн Әмір-Темір**  (17 қаңтар 1940 жылы, Қызылорда облысы, Сырдария ауданы, А.Тоқмағанбетов ауылы) - режиссер..  

Алматыдағы өнер институтын (Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы) бітірген (1965). 1965-1967 жылдары С.Сейфуллин атындағы Қарағанды облысы драма театрында актер әрі актер шеберлігі сабағының оқытушы, 1967-1990 жылдары Н.Бекежанов атындағы Қызылорда облысы драма театрында актер, режиссер, бас режиссер, 1992-2003 жылдары Б.Римова атындағы Талдықорған драма театрында бас режиссер болып қызмет еткен. 2003 жылы Қызылорда драма театрының көркемдік жетекшісі. 20-дан астам рөлде ойнап, 200-ге жуық қойылымды сахнаға шығарған. VI, X, XI Қазақстан Республикасы Театрлары фестивальдарының лауреаты. "Еңбектегі ерлігі үшін", "Еңбек ардагері" медальдарымен және бірнеше дипломдармен марапатталған. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері (2000).

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Бангладеш телевизиясы

**Бангладеш телевизиясы** – Бангладештегі алғаш телевизия сигналы.

Бұл телевизия 1964 жылы  25 желтоқсанда пайда болған. Оған негіз болған БТВ мемлекеттік арнасының ашылуы. Содан 1990 жылы дейін БТВ аталмыш елде виртуалды монополия болып қала берді. Кейін басқа арналар қосылып, кейбіреулері жабылып та үлгірді. Бангладеш мемлекеттік телеарналарында саяси оппозицияға байланысты ақпаратты көру мүмкін емес. Көбінесе ағартушылық бағытқа баса назар аударылады. 

1999 жылы Bangla атты алғаш сандық арна ашылды. Бұл отбасының барлық мүшелеріне арналған өте тартымды арна. Бенғалдықтар арасында өте танымал. Бангладеш арналары: Бангладеш телевидения *(БТВ) Дакка*, *ATN Bangla Дакка*, *Ekushey Television Limited (ETV) Дакка*, *Channel I Dhaka*, *Ruposhi Bangla Television New York (USA)*, *ATV Bangladesh*.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Большевиктер (фильм)

**"Большевиктер"** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, қазақ тіліндегі фильмконцерті (1987).

Қазақ КСР Халық арт. Р.Сейтіметов Мұкағали Мақатаевтың "Большевиктер" поэмасын оқиды. Реж.– Т.Ыбыраев, oператоры – А.Федулов. 
## Дереккөздер
	

Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Беріктік негізі фильмі

**«Беріктік негізі» фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, орыс тіліндегі, ақ қара түсті деректі филқьмі (1975 жылы) .

Фильм сейсмологтардың жұмыс процестерін, құрылыс обьектілерінің беріктігін, олардың сейсмикалық төзімділігін тексеру сәттерін көрсетеді. Кадрда 1887 жылы жер сілкінісі кезіндегі суреттер, Ашхабадта (1948 жылы) және Италияда (1971 жылы) жер сілкіністерінің зардаптарының көріністері беріледі. Реж. М.Байқанов, операторы А.Коптев.

## Дереккөздер


Санат:Деректі фильмдер
Нөгербек Біләлов

**Нөгербек Біләлов** (12.9. 1936 жылы, Павлодар қаласы - 1991 жылы, Павлодар қаласы)  — радиожурналист..

## Еңбек жолы

Еңбек жолын облыстық радиода бастап (1959), Алматы Жоғары партия мектебін бітірді (1971). Республикалық радионың Павлодар, Қарағанды облыстары бойынша меншікті тілшісі болып (1972-74) қызмет етті. КСРО және Қазақ ССР-3 Мемлекеттік телерадио комитетінің грамотасымен марапатталған. Облыстық Журналистер одағы сыйлығының лауреаты. 
## Дерекөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Төлеген Берішбаев

**Төлеген Берішбаев** (1.12.1950 жылы Гурьев облысы Махамбет ауданы Қызылту ауылы) журналист .

ҚазМУ-ні бітірген (1974 жылы). Облыстық "Атырау" тазетінде тілші, бөлім меңгерушісі, бас редактордың орынбасары, "Лениншіл жас" газетінің Батыс өлкесі бойынша меншікті тілшісі, Құрманғазы аудандық "Серпер" газетінде бас редактор болған. Атырау облысы теледидарының бас редакторы (1993 жылы), "Атырау телерадиокомпаниясы" төрағасы (1995-1999 жылдары), ҚР Парламенті Мәжілісінің баспасөз хатшылығында, Қазір ТШО ЖШС (Теңізшевройл) бірлескен кәсіпорнында жұмыс істейді.
 
"Жерге сыр, елге сыр", "Журекте тұнған сағыныш" кітаптары жарық көрген. Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Әлем елдерінде телехабарлар тарату процесі

**Әлем елдерінде телехабарлар тарату процесі** – соғыстан кейін шетелде де теледидар тез қайта қалпына келтіріле бастады.. Англияда теледидар хабарларын тарату 1946 жылы Еуропаның қалған елдері мен Жапонияда 1952-53 жылдары қайта қалпына келтірілді. ГДР-да теледидар хабарлары 1952 жылы 21 желтоқсанда басталды. Прага теледидарының бірінші хабары 1953 жылы 1 мамырда берілді, ал келесі жылы КСРО-ның техникалық көмегінің арқасында Еуропаның басқа да елдерінде телехабарлар тарату басталды. Бастапкыда телекөрермендердің саны аз болды. Мысалы, ГДР-да 1954 жылы бар-жоғы 4000 телевизор болды. Жапонияда 1953 жылы көктемде үш телеорталық (Токио, Осака, Нагоя) жұмыс істеді, хабарларды бар-жоғы 886 телевизор қабылдады, олар негізінен шетелдік өндірістің өнімдері еді. Алайда 2-3 жылдан соң радио-техникалық аппаратура өндірісінің тәжірибесі бар елдердің барлығында телевизорлар шығару жолға қойылды, ал теледидар антенналары бүкіл дүниежүзі қалалары мен ауылдарындағы ғимараттардың шатырларынан тұрақты орын ала бастады. 1955 жылы үлгілік телеорталықтар Ригада, Харьковта, Минскіде, Таллинде, Свердловскіде (казіргі Екатеринбургте) жумыс істей бастады.

## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Санат: Журналистика
Ермұрат Бапи

**Ермұрат Сейітқазыұлы Бапи (Бапиев)** (1959 жылы 7 наурызда Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы Қарабұлақ ауылында дүниеге келген) – журналист. 

Найман руынан шыққан.
ҚазМУ-ді бітірген (1985). Еңбек жолын 1976 жылы Зайсан ауданы *"Достық"* газетінде тілші, университетті бітіргеннен кейін *"Коммунизм туы"* газетінде тілші, аға тілші, бөлім меңгерушісі, *"Социалистік Қазақстан"* газетінде тілші, аға тілші (1985-95), Қазақ радиосы бас директорының орынбасары, коммерциялық және тапсырыстық бағыттағы бағдарламалар редакциясының жетекшісі, ҚР Премьер Министрінің баспасөз қызметі жетекшісінің орынбасары (1995-97), "Реформа" орталығының консультанты (1998-99), желтоқсан 1999 жылы  "Солдат" газетінің бас редакторы. Қазір *"Тасжарған"* газетінің бас оқырманы.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Төлеу Әмірханов

**Төлеу Әмірханов**  (10 сәуір 1941 жыл, Павлодар облысы, Май ауданы, Май ауылы - 2000 жыл Павлодар қаласы)- тарихшы-тілші, тележурналист.. 

Қазақ пединститутын бітірген (1965). Май ауылында орта мектеп мұғалімі (1965-1973) болған, Май ауданы партия комитетінде нұсқаушы, бөлім меңгерушісі (1973-1980) ретінде жұмыс істеген, Аманкелді орта мектебінде директор (1980-1981), Май ауданы "Шамшырақ"-"Маяк" газетінде редактордың орынбасары (1981-83), Павлодар облысы телерадиокомитетте редактор 1983-93) болып, "Жаналықтар" ақпараттық редакциясында қызмет еткен. "Адам және заң", "Апта экраны" бағдарламаларының авторы. Облыстық Журналистер одағы сыйлығының иегері. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Бестселлер

**Бестселлер** – 1976-1977 жылдары аралығында аса әйгілі романдардың экранға шығуына орай пайда болған термин; "Эи-би-си" тележүйесінің апта сайынғы сериясының атауы .

## Дереккөздер


Санат:Тележүйе
Беташар фильмі

**«Беташар» фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 1 бөлімді, қазақ-орыс, ұйғыр тілдеріндегі деректі фильмі (1985 жылы) .

Кеңес үкіметі кезінде ұлттық салт-дәстүр тақырыбына шығарма жасаудың машақаты көп болатын. Цензуралық шектеулерден өтіп, түсірілген осы орайдағы алғашқы телефильмдердің бірі үйлену тойындағы "Беташар" дәстүрін көрсетуге арналған. Мұнда әндете өсиет айтып, келіннің беті ашылады. Ескі жоралғы ұлттық мәдениеттің бір элементі ретінде той салтанатына сән беріп, заманауй өмірге келіп өріледі. Телефильм Шымкент облысында түсірілген. Оның кейіпкерлері шынайы өмірден алынған. Үйлену рәсімін "ойнайтындар" аупартком хатшысы мен озат шопанның балалары. Реж. Т. Ыбыраев, операторы А. Федулов.

## Дереккөздер


Санат:Қалалар туралы фильмдер
Бейнежексұрындық

**Бейнежексұрындық** – мазмұны мейірімсіз, натурализммен және бұзылғандыкпен анықталатын бейнефильм. 1982 жылы Ұлыбританияда осындай тақырыптағы бейнефильмдерді көрсетуге қарсы компания жұмысы басталды. Соның нәтижесінде оны көрсетуге тыйым салынды; 1984 жылы бейнежазу туралы заң қабылданды; соған сәйкес бейнефильмдер кинофильмдердей ұқсас классифиқацияға сәйкестендірілді және оны көрсетуге арнайы сертификат берілетін болды. 

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Телевидение
Бейнежиынтық

**Бейнежиынтық** – бейнекассета мен бейнешығыршықты кітапхана тәрізді белгілі бір жүйеге келтіріп жинақтау

## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бетон өндірісіндегі пневмоавтоматика

**«Бетон өндірісіндегі пневмоавтоматика»** – "Қазақтелефильм" студиясының 1 бөлімді, орыс тіліндегі, ақ-қара түсті деректі фильмі (1973 жылы) .

Фильм бетон дайын жасайтын қоспаларды дайындау процесін автоматтандыру мәселесін көтереді. Кезінде жоғары өнімділікке жол ашатын пневмоавтоматика қондырғысының жұмысы туралы бейнебаян жасалады. Режиссер М. Байқанов, операторы А. Коптев.

## Дереккөздер


Санат:Қазақтелефильм
Санат:Деректі фильмдер
Білгенге маржан хабары

**Білгенге маржан** -айдарымен берілген, 1994-1996 жылдары эфирден жарық көрген хабар. .

Хабардың авторы және жүргізушісі — [Айтбай Алдоңғаров[[, режиссері — Үмітжан Сәдуова болды. 

Хабардың мақсаты — [Абай өлендері мен қара сөздерінің педагогикалық және тәрбиелік, адамгершілік және ізгілік жайындағы философиялық қағидаларын аудиторияға жеткізу болды. Хабарға белгілі ғалымдар Ермек Өтебаев, Тасболат Қасенов, Олжабай Жармакин, Борис Қуатов, Еңлік Жұматаева, Ғалия-бану Кертаева және облыстағы (Павлодар) көнекөз кариялар мен студенттер және оқушылар қатыстырылды. Семей қаласында өткен Абайдың 150 жылдық тойынан сараптама хабар ұйымдастырылып, эфирден жарық көрді. Ұзақтығы — 30 мин.
## Дерекөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бетпе-бет

**«Бетпе-бет»** – "Хабар" агенттігінің тікелей эфирінде қоғамды толғандырып отырған өткір мәселелерді әңгіме өзегіне айналдырып, ел көлеміндегі аузы дуалы тұлғалардың ой-пікірлерін шыншыл күйінде халықка жеткізетін бағдарлама .

Халық көкейіндегі үннің эфир арқылы жоғарыдағыларға жетуі хабардың алға қойған басты мақсаттарының бірі болатын. Бетпе-бет хабарын әр жылдардағы көрермендерге танымал тележурналистер Н. Иманталиұлы, С. Жанболат, Б. Омаров, Б. Уэли т. б. аса шеберлікпен жүргізіп, көпшілік ықыласына бөлеңді.
 
## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Бейнежурналистика

**Бейнежурналистика** – арнаулы телекамераны пайдалану арқылы ақпаратты бейне немесе дыбысты жазу жолымен хабарлау. 
## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Беу қыздар-ай

**«Беу қыздар-ай»** — "Қазақтелефильм" студиясының 9 бөлімді, толық метражды, 1977 жылы қазақ тілінде түсірілген ақ-қара түсті фильм-спектаклі.

Пьеса авторлары Қуандық Шанғытбаев, Қанабек Байсейітов. Режиссер Тұраш Ыбыраев, операторы Юрий Кулик.

## Сюжеті
Үш сүрбойдақ — ақын Әубәкір, суретші Сұлтан, доцент Хасен бір пәтерде тұрады. Жастары біршамаға келсе де, үйленудің еш реті түспейді. Бір күні газеттен озат сауыншы қыз Айсұлу Асанованың суретін көреді де, үшеуі де ауылдық сауыншыға ғашық боп қалады. 

Солайша үшеуі де "Көкдала" колхозына аттанбақ боп тұрғанда, ауылдан Серке атты қойшы оқуға түспек болып, доцент Хасенді іздеп келеді де, әуелі суретші Сұлтанға жолығады. Таныса келе Серке тап сол "Көкдала" колхозынан болып шығады. Ол аздай тіпті Айсұлудың сөз байласқан жігіті-тұғын. Бірақ мұның бәрін Серке жасырады да, "мен Айсұлудың жиенімін" деп Сұлтанды алдайды. Сұлтанды шығарып сап бола, Әубәкірмен жолығады, оны да солай алдайды. Соңында өзі іздеп келген Хасенге кездесіп, ол мұны оқуға түсіретін боп, бұл оны Айсұлумен таныстыратын болып келіседі.

Қызбен сөйлесу үшеуіне де оңайға соқпайды.  Колхоз басшысы Әбдіқадыр бұларды Айсұлудың өзімен емес, әпкелерімен таныстырып жібереді. Қыздар бұлардан өткен сөзшең, намысты, арлы, тәрбиелі болып шығады да, уыстарына түсе қоймайды. Дегенмен үшеуі де өздері танысқан "Айсұлуларына" ғашық болады да, қыздардың соңынан қалмайды. тіпті қаланы ұмытып, колхоз мүшесі боп тіркеледі де, үшеуі де ауылда қалады.

Айсұлудың өзі болса, "мен саған қаладан күйеу ізде дедім бе?" деп Серкемен араз болады. Дегенмен Серке колхозға пайдалы жұмыс жасайды: колхоз бастығының айтуынша, ол "көз көрмеген суретшіні, ат шаптырып алдыра алмайтын ақынды", әсіресе шаруашылыққа өте қажетті тұлға — зоотехник-доцент Хасенді ауылға әкелді.

Айсұлудың өзімен емес, әпкелерімен танысқанын білмейтін үшеуі Айсұлуды бір-бірінен қызғанып, алысып-жұлысуға дейін барады.

Шындық ең соңында ашылады. Әрқайсысы өз ғашықтарымен табысады. Серке де Айсұлумен татуласады. Осылайша төртеуі бір-бірімен бажа болады.

## Рөлдерде

* Әбдіқадыр - Қапан Бадыров
* Сұлтан - Сәбит Оразбаев
* Хасен - Ғабдолла Сүлейменов
* Әубәкір - Райымбек Сейітметов
* Айсұлу - Нұрзада Тәшімова
* Күнсұлу - Гүлжан Әспетова
* Жансұлу - Салиха Қожақова
* Нұрсұлу - Баян Имашева
* Серке - Есболған Жайсаңбаев
* Милиционер - Күләш Сексенбаева

## Дереккөздер


## Сілтемелер

* Фильмді тамашалау

Санат:Қазақтелефильм
Санат:Қалалар туралы фильмдер
Бефликс

**Бефликс** – мультипликациялық фильмдер түрлендіруді автоматтандырудың арнайы әдісінің бағдарламалық тілі .

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Бейнезаметка

**Бейнезаметка** – шартты (сюжетті) түрде екіге бөлуге болады. Біріншісі оқиғаны ресми, дәстүрлі хабарлау түрі. Екінші түрі заметканы сценарлық немесе авторлық деп атау. Мұнда журналистің шығармашылық-өндірістік іске қатысы айқын сезіліп, оның ақпарат сапасына әсері байқалып тұрады. Автор-журналист хабарды түсіру кезінде аландағы қандай да бір өндірістік әлде шығармашылық мәселелерге тікелей жауап береді. Сөйтіп, журналист жұмысы авторлық сюжетті даярлау кезінде мынадай кезендерден тұрады: тақырыпты таңдау және оны редакцияда бекіттіру, түсірілетін нысанды зерттеу және мәтіндегі жобаны құру, түсіруге, монтажға қатысу әрі мәтін жазу

Мәтін мейлінше қысқа, ықшам болып, ол көрерменде туындайтын сұраққа жауап беруі тиіс. Маңыздысы, осы орайда қадрдан тыс айтылатын мәтін бейнеқатарды қайталамауы қажет. Көрерменге экраннан көріп отырған көріністі қайталап түсіндіріп жату тележурналистің тәжірибесіздігінен не сауатсыздығынан хабардар етеді. 

Қысқа жаналықтарды берудін екі түрлі жолы бар. **Дербес**, ол оқиға, сенсация жайлы ақпаратты беру кезінде; ал **біртектес**, ол ақпаратты ретімен және бүге-шігесіне дейін беру мезетінде қолданылады. Шебер журналист аудиторияга небәрі 10-30 секунд аралығында 35 - 40 сөзбен: *кім?*, *не?*, *қайда?*, *қашан?*, *не үшін?*, *неліктен?* деген сұрақтарға жауап беруі тиіс. 

Сондықтан сюжеттің компазициялық құрылымы осы мақсатқа бағындырылуы қажет. Негізгі дерек хабардың басында беріледі де, екінші кезектегі материал өзінің мәнділігіне қарай одан кейінге орналас тырылады. Мұндай мүмкіндік материалдағы ойдың өз мәнін жоғалтпауына жол ашады. 

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Телевидение
Бейнеинженер

**Бейнеинженер** – телестудиядағы теледидар құрал-жабдыктарын күйге келтіруші және дистанциялық басқаруды жузеге асырушы
## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Техника
Санат:Телевидение
Білгірлер бәйгесі

**Білгірлер бәйгесі** — танымдық,  интелектуалдық бағдарламасы..

*Бағдарламаның мақсаты* — әр түрлі жастағы қоғам мүшелерінін ой-өрісін арттыру, бағдарлама арқылы түрлі саланы аудиторияға таныту. Хабарға екі топ қатысады. Әр топ үш мүшеден тұрады. Қатысушылар студенттер, оқушылар, түрлі мекеме қызметкерлері (мәселен банк, оқу орындары, халыққа қызмет көрсету орындарының жұмыскерлері), әншілер. Әр топ аудиторияға өз жанкүйерлерін әкеледі. 

Екі топ ортаға шақырылып көпшілікке таныстырылғаннан кейін, ойынды бастау үшін топ басшылары "Қанпалапай" ойнайды. Жеңген басшының тобы ойынды бастайды. 

Жарыс 4 кезеңнен тұрады: 

"Шабандоз!" жүргізуші айтқан төрт тақырыптың бірін тандаған топ мүшелері шешімін табады. Әр сұрақ 10 ұпаймен бағаланады. 

"Қамшыбасар" екі топтың басшыларына жеке-жеке сұрақ қойылады. Жауап беруге 1 минут уақыт беріледі. 

2 кезең, әр дұрыс сұрақ 1 ұпаймен бағаланады. 

"Жанкүйер сауалы " студияда ойыншыларды қолпаштап отырған жанкүйерлер өз топтарына қосымша ұпай әперу үшін қарсы топ мүшелеріне өздері алдын ала дайындап келген 3 сауал қояды. 

3 кезең, 5 ұпаймен бағаланады. "Сынсонар" екі топқа бірдей сұрақ қойылады. Бірінші болып жауап берген топ ұпайға ие болады. 

4 кезең, 15 ұпаймен бағаланады. 

Ойынның қорытындысы 4 кезең бойынша қай топ көп ұпай жинаса, сол топ жеңіске жетеді. 

Жанры, формасы - интелектуалдық, ойын-сауықтық. Тілі —қазақша. Ұзақтығы (хронометражы)— 28 минут. Эфирдегі уақыты — жұма күні, кешкі сағат 17:30. 

Хабардың жиілігі аптасына бір рет. Редакцияның байланыс тел. -8 (327) 315 30 32. Электрондық адресі «Bilgir@31. kz» Шығармашылық ұжым: жоба жетекшісі: Қанат Тілеухан; жүргізушісі — Қанат Әуесбай; редакторлары — Динара Жанат, Толқын Болысбаева, Ақлима Мұстафина; режиссері — Ерден Мейірбеков.

## Дерекөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бар болмысымен фильмі

**«Бар болмысымен» фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының 3 бөлімді, қазақ-орыс тілдеріндегі деректі фильмі (1976).

Фильм Қазақ КСР-інің Халық әртісі Қапан Бадыровтың шығарма жолына арналған. Онда театр актері Бадыровтың сан алуан спектакльдердегі рөлдерде ойнаған сәттерінен түсірілген фотосуреттер көрсетіледі. *"Сурет"*, *"Еңлік-Кебек"*, *"Ақан сері"* спектакльдерінен мизансценалар, *"Жауынгер улы"* көркем фильмінен үзінділер телефильмге шынайылықпен кіріктіріледі. 

Қ.Бадыровтың шығармашылығы туралы КСРО Халық артистері Г.Рошаль, Г.Товстоногов, РС-ФСР Халық әртісі В.Строева, Қазақ КСР-інің Халық әртісі Ә.Мәмбетовтер ой бөліседі. Сондай-ақ мұнда Ә.Тәжібаев, Г.Мүсірепов, Ю.Завадскийлер бейнеленген кадрлар бар. Режиссері – М.Байқанов, операторы – С.Келдібаев.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Барбадос радио және теледидары

**Барбадос радио және теледидары** – "Барбадос редифьюжи сервис лимитед " (Barbados Rediffusion Seivicce, Ltd.) радиохабарлар таратады әрі коммерциялық қызмет атқарады. 

1935 жылы негізі қаланды. "Редифьюжи интернәшнл лимитед " ағылшын компаниясының бөлімшесі. "Карибиан бро-дкастинг корпорейшн " (Caribbean Broadcasting Corporation). Радио және теледидар компаниясы. 1963 жылы негізі қаланды. Барбадоста теледидар қызметі 1964 жылы бастап іске кірісті.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Алматы-Фрунзе-Ташкент радиорелелік желісі

**Алматы-Фрунзе-Ташкент радиорелелі желі** - бір қаланың бағдарламасын екіншісінде көрсету мүмкіндігі. .

Ол қалалардың студиялары Алматының хабарына бір күн арнаса, мұнда Фрунзе мен Ташкент бағдарламалары үшін бір күн бөлінді. Осылайша, Қазақ телевизиясының хабарын көретін республикадағы жарты миллион көрерменнің қатарына көршілес республикалардың тұрғындары да қосылды. Демек, 60-жылдардың басында телевизия аудиториясы миллионнан асып кеткені даусыз. Ол тұста телевизор саны 60 мыңға жетті. Рас, оның бәрі әлі түрлі түсті емес еді. 

Қазақстанда Алматы, Қарағанды, Өскемен студияларымен қатар Петропавл мен Жезказғанда және Ақтөбеде жедел түрде телеорталықтар салына бастады. Сапасы жоғары ультрақысқа толқындағы радио да Қазақстан үшін жаңалық еді.
## Дерекөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бір қала-бір жанұя

**Бір қала - бір жанұя** — "Алматы" студиясының 2 бөлімді, орыс тіліндегі, аұ-қара түсті фильмі (1966). .

Мұнда Риддер (казіргі Лениногорск) қаласының өткені мен бүгіні көрсетіледі. Қаланың алтын қазығы саналатын рудалы кеңшардың еңбек тынысы репортаждық және бақылап түсіру кадрлары арқылы беріледі. Сонымен қатар қалада өмір сүріп, еңбек жасайтын адамдардың қоғамдық және әлеуметтік өмір салты баяндалады. Режиссеры — Ю. Дубровин.
## Дерекөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Би образы

**«Би образы»** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 3 бөлімді, қазақ-орыс, ұйғыр тілдеріндегі фильм-коцерті (1986 жылы). «Алматының жас балеті» деп аталатын Қазақ КСР Мемлекеттік классикалық билер  ансамблінің шығармашылғы жайлы фильм .

Әңгіме ансамбльдің көркемдік жетекшісі, Қазақ КСР Халық әртиісі Болат Аюхановтың атынан баяндалады. Ленинград балет мектебінің шеберлері: Е. Дудинскаяның, К. Сергеевтің ілеспе сөздері арқылы сол кездегі Қазақ балетінің шеберлік денгейі турасында ой-пікірлер берілтен. С.Прокофьевтін "Игрок", Пунидін "Па-де-катр" Т.Қажығалиевтың "Караван" сияқты қойылымдарынан үзінділер көрсетіледі. Режиссерлері — Б. Аюханов, М. Васильев, операторы В. Осенников.

## Дереккөздер


Санат:Қазақтелефильм
Санат:Қалалар туралы фильмдер
Барбадос телевизиясы

**Барбадос телевизиясы** – cbc-tv 8 телеарнасы Қоғамдық телерадио Кариб корпорациясының меншігі болып саналатын телевизия.

Қазіргі CBC-TV 8 телеарнасы алғаш көрсетілімін 1964 жылы 3 арнада бастаған. Кейін 1984 жылы 9 арнаға ауысып, 1991 жылы бері қазіргі арнасына орналасқан. Аталмыш арнаның өзіндік тол бағдарламалары жеткілікті. Таңертеңгілік *"Қайырлы таң, Барбадос!"*, Джефф Брумс жүргізетін *"Talk кітабы"*, *"Пирсон Боуән және Belle ұйымдастырушы"*, Джон Кинг және Кассандра Самуәльс жүргізетін *"Канал"*, *" Ән сағаты "* және т.б. бағдарламалар күнделікті эфирде. Оған қоса діни-ағартушылық бағдарламалар да бар. Сонымен қатар, американдық телехикаялар да жиі көрсетіледі.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Барбара Уолтерс

**Барбара Уолтерс** – АҚШ-тағы атақты, танымал адамдармен сұхбаттасуға маманданған тележурналист.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Буркина ақпарат агенттігі

**Буркина ақпарат агенттігі  (АИБ) (Agern-r d'information Burkinabe-AIB)**– Үкіметтік агенттік.. 1963 жылы негізі қаланған. Уагадугуде  opналасқан.
## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бейнеклип

**Бейнеклип** – жарнама, әндер әрі әнді орындаушылар. Сондықтан музыканттар режиссерді іздестіріп, онымен одақ құрады да, оқиға одан әрі сценарий, актерлерді таңдау, түсіру, монтаж түрінде өрбиді. Осы процестер үлкен күш-жігер мен шеберлікті, ізденгіштікті талап етеді. Алайда отандық бейнеклиптердің сәтсіздігі қысқа көріністер көп болған сайын, ол бейнеклип дәрежесіне ұқсап, соған сәйкестенеді деген режиссер ұғымының негізсіздігін айту керек. 

Батыс режиссерлері түсірген бейнеклиптер кәсіби дәрежеде түсіріледі. Себебі, аса жоғары дәрежедегі сандық технология көмегімен қадр дәл тандалынып, монтаж жүйелі құрастырылып, көркемдік шешім аса дәлдікпен орындалады. Соған сәйкес, орындалатын әннің мазмұнына ондағы көріністер үйлесімді келіп, олар іштей бірлікте қабысады.

Сөйтіп, аса күрделі, жетілген электрониканың көмегімен бейнеклиптің өн бойындағы түс, жарық, контур, сурет және өзгелердің композиция құрылымын ішкі қадрлар арқылы сан түрге өзгертуге болады. Бейнеклип тұрақты, әрі жинақы пішін. Оның теледидарда музыка мен жарнама саласында өз орнын табатындығы айқын. 

Бейнеклипті хабарда ғана емес, хабар аралығындағы түрлі үзіліс сәттерінде пайдалану әлдеқайда тиімді болады. Бейнеклип эфирге берілетін хабар жайлы жарнама сипаттағы ролик, әлде поэтикалық, спорт типтес те болуы ықтимал. Егер телевизия мамандары осы жанрдың мол мүмкіндігін ашып, оны экранда жарасымды пайдалана алса, көп нәрсеге кол жеткізеді. Оған режиссер мен продюсердін шығармашылық киялы керек.

## Дереккөздер


Санат:Техника
Санат:Телевидение
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бейнежазудың киноға түсіруден басты ерекшелігі

**Бейнежазудың киноға түсіруден басты ерекшелігі** – ол бейнепленкаға жазылады. Кинода *түсіріледі* деген термин болса, мұнда *жазылады*. Бейнелента дыбыс жазатын магнитті лентаға ұқсас, тұқымдас (екеуінің табиғаты жақын, екеуі де күміс емес, ферромагниттен құралады ғой) болғандықтан, бейнелента суретті дыбыс секілді жазады деп кеткен болу керек. Расында,бұл бейнепленка кинопленкадан гөрі магнитті лентаға жақын. Кинопленка секілді мұны химиялық жолмен өңдеудін керегі жоқ. Ол бірден көрсетіледі. 
## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Техника
Санат:Телевидение
Биғайшаның әндері

**«Биғайшаның әндері»** - "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 2 бөлімді, Қазақ тіліндегі фильм-концерті (1979 жылы) .

Бұл Қазақконцерт әншісі Биғайша Іңкәрбекованың репертуарындағы әндерді экранға шығаруға арналған концерттік түсірілім. Ол Ә. Еспаевтың, М. Маңғытаевтың, І. Жақановтың. Ә. Телгозиевтің әндерін орындайды. Режиссер Сон-и-Сон.

## Дереккөздер


Санат:Қазақтелефильм
Санат:Қалалар туралы фильмдер
Барманбеков Кенжебек

**Барманбеков Кенжебек** (1951 жылы 21 ақпанда Жамбыл облысы Қордай ауданы Қасық ауылы) – суретші, монументші.

Алматыдағы Гоголь атындағы Көркемсурет училищесі]]н бітірген (1973). 1973 жылы киножарнама саласында, республикалық газет-журналдарда суретші болып еңбек етті. 1985 жылы Қазақстан Суретшілер одағының "Өнер" комбинатында суретші-монументалист.

Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі (1990). Монументалды туындылары бойынша Халықаралық, республикалық көрмелерге катысты. Туындылары шетел және отандық коллекция жинағына енген.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Виктор Бутэрус

**Виктор Бутэрус** (6.2.1949. Павлодар қаласы)–телеоператор. . Павлодар пединститутын бітірген (1985). 1966 жылы Павлодар телевидениесінде еңбек етеді. Фотосуретке түсіруге машықтанып, студияда телеоператор мамандығын меңгерген. 

1969 жылы "Время" бағдарламасының кинооператоры болған. Павлодар трактор, мұнай айыру, Ақсу ферроқорытпа зауыттарынан, Екібастұз ГРЭС- терінен хабарлар, деректі "Жер иесі", "Береке", "Ауыл адамдары" деректі фильмдерін түсірген. Облыс әкімінің Грантымен, облыстық мәслихаттың, облыстық Журналистер одағының Құрмет грамотасымен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Сансызбай Бидақымет

**Сансызбай Бидақымет** (5 қараша 1950 жыл-13 қыркүйек 2021 жыл, Алматы облысы Ақсу ауданы Аксу ауылында) — журналист .

Ақсу құрылыс техникумын, Абай атындағы опера және балет театры жанындағы екі жылдық вокалды-хор студиясын, ҚазМУ-ді бітірген. 1988-1999 жылдары қазақ радиосында редактор, аға редактор, комментатор. 1999-2005 жылдары А. Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институтының терминология бөлімінде ғылыми қызметкер. Ал 2005 жылдан "Санат" баспасына редакторлық қызметке ауысты.

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Зоя Бутэрус

**Зоя Бутэрус (26.1.1946. [[Павлодар қаласы]])**–тележурналист.. Павлодар пединститутын (1968), Алматы Жоғарғы партия мектебін бітірген (1984). 1971 жылs Павлодар облыстық телевидениесінде редактор, аға редактор (1969-82, 1984-2007) болып еңбек еткен. 

Туған өлкесінің тарихы туралы "Өткен жолдар", Арқа төсіндегі астанамызға арналған "Астана, махаббатым менің", кеңшілер қаласының тынысын суреттеген "Менің Екібастұзым" т.б. деректі фильмдердің авторы. Әр кезеңдегі облыс әкімдерінің қатысуымен "Әкім сағаты" хабарын дайындаған. 

Парламент Сенаты және Мәжіліс депутаттарымен тікелей эфирде хабарлар жүргізген. Республикалық бірнеше конкурсқа қатысқан. Қазақстан Журналистер одағының, облыс әкімінің облыстық мәслихаттың Құрмет грамоталарымен марапатталған. Облыстық Журналистер одағы сыйлығын үш мәрте иеленген. 
## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бейнеконференция

**Бейнеконференция** – адамдар интерактивтік режимде бірін бірі көруге және тыңдауға, мәліметтерді алмасуға, оларды бірлесіп өңдеуге мүмкіндік беретін телекоммуникациялық қызмет көрсетудің жаңа бағыты. 

## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бардиж Нұргүл

**Бардиж Нұргүл** (1957 жылы 12 мамырда Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы Көкжыра ауылында дүниеге келген) – менеджер, тележурналист. 

Өскемен педагогикалық институтын бітірген (1980). Еңбек жолын 
*"Рудный Алтай"* облыстық газетінде тілші, кейін аймақтағы алғашқы жеке меншік телеарналарда директор болды. 1997 жылы Өскемен телестудиясының жарнама бөліміне келген тұңғыш қазақ менеджері.

Кәсібін жетік меңгерген маман ретінде телеарнаның заман талабына сай экономикалық тұрғыдан көтерілуіне үлес қосты. Сайлау алды кампанияларды өткізуде көрсеткен белсенділігі үшін "Hұp Отан" ХДП Алғыс хатының иегері. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бибігүл мен Заманбек

**«Бибігүл мен Заманбек»** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 3 бөлімді, қазақ-орыс-ұйғыр тілдеріндегі деректі фильмі (1986 жыл) .

Фильм Қарағанды облысы, Егіндібұлақ ауданындағы "Қаратау" кеңшарының шопандары, Еңбек даңқы ордендерінің толық иегері Заманбек Бәкенов пен Батыр Ана Бибігүл Бәкенова жайлы. Оған сюжеттік желі ретінде Заманбектің кенже ұлы, бірінші сынып оқушысы Бақытбек түсірген. Режиссерді (Р.Әлпиев) қызықтырған екі мәселе болды. Біріншісі — шопан Заманбектің қыстың қақаған боранында үш күн бойы отарымен бірге ығып, тау үңгірінде бірге ықтап, малын да, өзін де аман алып қалғаны.

Қарқаралыдан да әрі ораналасқан Карағандының Егіндібұлак ауданы шалғай жатқан малды ауылда болған бұл оқиға типтік құбылыс. Демек, фильмнің сюжеттік қызығы бола алатын осынау эпизод өткінші емес. Орталық Қазақстанның қысы қытымыр, боранды болатыны белгілі. Осындай дауыл болатын уақытты режиссер тәптіштей сұрап анықтап алды. Оңдағы ойы сол бір дүлейді киноға түсіру. Екіншісі шопан ауылы кеншар орталығынан үш шакырым алыста ораналасқан. Ал балалар орталықтағы мектепке ат-арбамен күнде барып, оқып қайтады екен. Кинематографияда ауыл өмірін каз-калпында көрсету арқылы экзотикалық кадрлар түсіруте мүмкіндік туатын. Ендеше, Рымбек Әлпиевті қызыктырған ат-арба және атты айдап отырған мектеп жасындағы қара домалак бала.

Отан Қазақтың тымағын, тақиясын не бөркін кигізіп қойса, даланың өзі Қазақыланып шыға келмей ме?! Онан әрі бала қиялы арқылы сюжеттік желі құруға да болады. Қыскасы, режиссер ат арба жасыл жазықтағы тас жол арқылы тәуір-тәуір қойылымдық кадрлар жасайтынын ойлады. Режтссер Р. Әлпиев, операторы В. Парфенов.

## Дереккөздер


Санат:Қазақтелефильм
Санат:Деректі фильмі
Барманбекова Гүлмәрия

**Барманбекова Гүлмәрия** (1950 жылы 21 сәуірде Жамбыл облысы Қордай ауданы Күнбатыс ауылында дүниеге келген) – тележурналист.

Жамбыл қаласы Абай атындағы педагогикалық училищесін (1969), ҚазМУ-ді бітірген (1975). Еңбек жолын 1969 жылы Жамбыл облысы Қордай ауданы "Қордай шамшырағы" газетінде әдеби қызметкер болудан бастап, университетті бітіргеннен кейін республикалық радиодағы *"Шалқар"* бағдарламасының Бас редакциясында тілші болып істеді (1976-77). КР Мемлекеттік баспа комитеті көрме және кітап лотереясы дирекциясында аға методист (1977-80), Қазақ теледидарында тілші, редактор, комментатор (1980-90), Қазақ теледидары *"Парасат"* шығармашылық бірлестігінің жауапты хатшысы (1990-91), Қазақстан ұлттық арнасының редакторы (1992-94), КР Жоғарғы Кеңесіндегі Қазақ теледидарының арнаулы тілшісі (1994-95), *"Қазақстан"* РТРК-ның комментаторы (1995-99), "Қазақстан" РТРК Алматы орталығында шығармашылық топ жетекшісі (1999-2002), "Алматы — Оңтүстік астана" телекомпаниясында редактор (2002-2007). 2007 ж. "Businesswomen-kz" журналы қазақша нұсқасының бас редакторы. Қазақ теледидарында спорт тақырыбына көптеген хабарлар ұйымдастырды (1980-85). *"Денсаулық"* (1988-94), *"Салауатты өмір салты"* (1999-2001), *"Көкнәрдің көз жасы"* (2000-2002) циклдік хабарларын ұйымдастырып, эфирге шығарды. *"Сапа"* (1995-2005), *"Экология бекеті"* (2003-2005) циклдік телебағдарламасының авторы, редакторы, режиссері және жүргізушісі.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бейнелей ымдау

**Бейнелей ымдау** – белгілі бір затты бейнелеп беруге сөзіңіз жетпесе; белгілі бір себептерге байланысты бір сөзбен айтып беру жеткіліксіз болған жағдайда, мәселен, сөйлеуші қатты толқып тұрса, өз-өзіне есеп бермей тұрса, жүйкесі жұқарып тұрса, оппоненттің өзінің сөзін түсініп тұрғанына күдік келтірген жағдайда; егер тыңдаушыға қосымша және нақтырақ түсіндіріп, оның алар әсерін күшейту кезінде қолданады. 

## Дереккөздер


Санат:Психология
Бейнелерді инфрақызыл сәулелермен бақылау

**Бейнелерді инфрақызыл сәулелермен бақылау** – 20-жылдардын соңыңда Д.Бэрдке бейнелерді инфрақызыл сәулелермен бақылау (ондай мүмкіндік туралы А. Полумордвиновтің патенттік өтінімінде де айтылған еді), теледидарлық сигналды *Глазго* – *Лондон*, *Лондон* – *Лидс* және т.б. желілеріндегі телефон сымдары арқылы беру, бейнелерді радиомен мұхит арқылы және жүзіп келе жатқан кемеге беру, түрлі-түсті теледидар сияқты жаналықтарды көрсетудің сәті түсті. 

Бейненің нашар сапасына қарамастан бұл теледидардың одан әрі дамуына үгіттеу болды. Алайда алдынғы қатарлы елдерде теледидардың дамуы мен енгізілуіне Михали, Дженкинс және Бэрдтің өзі де емес, АҚШ-тағы **Америка радиокорпорациясы**, **Вестингауз** бен **Дженерал электрик**, Германиядағы **Телефункен** және **Фернзее**, Англиядағы "Граммофон компаниясы" мен "Маркони" сияқты ірі кәсіпорындардың қожайындары үлкен ықпал етті. 

1930 жылы қапиталистік елдердің экономиқасы ұшыраған ұлы тоқырауға дейін теледидар бейнені механиқалық әдістер негізінде тарататып беруші және қабылдаушы те-ледидар аппаратурасын шығаруды ұйымдастырған Еуропа мен Американың көптеген фирмаларына кірістер әкеле бастаған еді. Р.Хаббл ащы мысқылмен: "Өнертапқыштар өзара қаншама жарысса да, сөреге бірінші болып Уоллстрит келді", деді. 

## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Санат:Техника
Қаржы-банк менеджменті ғылыми-зерттеу институты

ҚР Министр Кабинетінің 1993 жылы 21 мамырдағы №426-қаулысына сәйкес Қазақ мемлекеттік басқару академиясы (қазіргі Қазақ экономикалық университеті) жанынан Қаржы-банк менеджменті ғылыми-зерттеу институты (ҚБМ ҒЗИ) құрылды. Қаржы-несие жүйесі жұмыстарын анықтап зерттейтін бірден-бір мамандырылған ғыл. мекеме болып табылатын институт негізінен ақша-несие, валюта-қаржы және банкі мәселелері жөнінде қолданбалы зерттеулер жүргізеді. ҚБМ ҒЗИ құрылғаннан бері 30-ға тарта ғылыми еңбектерді, олардың ішінде ҚР Білім және ғылыми министрлігінің мемлекеттік тапсырысы бойынша 18 түбегейлі және қолданбалы зерттеулер жүргізіп, ғыл. нәтижелерін тиісті ұйымдарға ұсынды. Институтта макроэкономикалық және өңірлік деңгейде қаржылық ағымды басқару жөнінде, сондай-ақ бірқатар елдердегі қаржы дағдарысының ерекшеліктері мен себептерін анықтауда да кешенді зерттеулер жүргізілді. ҚР ақша-қаржы жүйесінің жаһанданудағы әлем экономикасына икемделуінің заңдылығы зерттеліп, ин-т өз тарапынан оның болашақтағы үлгісін жасады. Институт* «Финансово-кредитные проблемы развития экономики» *(1995), 3 бөлімнен тұратын халықар. ғыл. симпозиум материалын (*«Национальная экономика в условиях глобализации»*, 2005) және акад. О.Баймұратовтың 7 томдық (2005–2007) кітаптарын, оқу құралдарын (*«Қазақстан қаржы нарығы», «Финансовый менеджмент»*, т.б.) шығарды. Институттың ғыл. қызметкерлері күшімен 150-ден астам. ғылыми еңбектер жарияланды. Институт АҚШ, Жапония, Ресей және басқа елдердің белгілі ғалымдарының қатысуымен *«Жаһандану жағдайындағы ұлттық экономика»* атты халықаралық ғылыми симпозиум өткізді. Институт ұжымының ғылыми қызметкерлері ТМД елдерінің, Таяу және алыс шет ел (Ресей, Қытай, Үндістан) ғалымдарымен халықараралық байланыста жұмыс істейді және халықаралық, республика ғылыми-практикалық конференцияларға, жыл сайын Қазақ экономикалық университетінде өткізілетін Т.Рысқұлов оқуларына да белсенді түрде қатысады. Тәуелсіздік жылдарындағы Қазақстан ғылымы дамуының негізгі межелері елеулі өзгерістер мен оқиғаларға толы болды. Бұл кезең ғылымды ұйымдастыру мен ғылыми шығармалары процесті басқарудың жаңа тәсілдерін енгізу, ғалымдар іс-әрекетіне қолайлы жағдай туғызу, ғылыми мамандардың жаңа буынын даярлау, ғылым мен бизнесті ұштастыру, білім мен ғылымды интеграциялаудың барынша оңтайлы жүйесін іздестіруімен сипатталады.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары
Қазақ ет және сүт өнеркәсібі ғылыми-зерттеу конструкторлық институты

**Қазақ ет және сүт өнеркәсібі ғылыми-зерттеу конструкторлық институты** 1958 жылы құрылған. Ғылыми жұмыстарының негізгі бағыттары: ет-сүт өнеркәсібінде ғылыми-технологиялық прогресс жаңалықтарын өндіріске енгізуді жеделдетуге арналған іргелі және қолданбалы зерттеулерді дамыту; биологиялық құнарлы ет өнімдерін өндіру мен сүт өңдеудің технологиясын жетілдіру және т.б. Институт ғалымдары мал сою мен етті бастапқы өңдеуден өткізуге арналған сменалық қуаттылығы 1–3 т әр түрлі модификациялы құрал-жабдықтар мен технологияларды, шұжық тағамдарын өндіретін цехтар үшін әр ауысымда 1 т-ға дейін дайын өнім шығаратын технологиялық жабдықты, шұжық өндіретін арнайы технологиялық жабдықты, сары майды ауыстыратын – кілегей пастасы өндірістік технологиясын, шұжық және консерві өндірісіндегі дәстүрлі импорттық шикізат орнына пайдаланылатын отандық хош иісті-дәмді шикізаттан татымды заттар шығару, ет, сүт, балаларға арналған және диеталық тамақ өнімдерін өндіру технологиясы мен рецептураларын дамытып, өндіріске енгізді. Терілердің шеткі қалдықтары мен ішек өндірісінің қалдықтарынан щұжық қабығы өндірісіне арналған қабыршақ түзуші коллагендік ерітінділерді дайындау технологиясы жасалып, бекітілді. Кейінгі кездері институтта 72 адам, оның ішінде 55 ғыл. қызметкер, 9 ғыл. канд. жұмыс істеді.

## Дереккөздер


Е