open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Том Хэнкс

**Томас Джеффри «Том» Хэнкс** (; 1956 жыл, 9 шілде – Конкорд, Калифорния) – америка актері және продюссері. Актерлік жолы отбасылық көрсетілімдерге арналған комедияларға («Большой», 1988 жыл) түсуден басталады. Қырық жасында «Филадельфия» (1993 жыл) және «Форрест Гамп» (1994жыл) фильмдерінде басты рөлді сомдағаны үшін қатарына екі рет «Оскар сыйлығы» сыйлығының жүлдегері атанады. Том Хэнкстің ең көп қаражат жинаған фильмі – «Код да Винчи (2006 жыл)». Сондай-ақ ол кино тарихындағы ең көп гонорар алған актер болып саналады. («Ангелы и демоны» фильмінде Роберт Лэнгдон профессоры рөлін ойнағаны үшін $51 миллионнан асырып алады).

## Дереккөздер

Санат:АҚШ кинорежиссёрлері
Санат:Үздік актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Майя Веронская

thumb|200px|Майя Веронская
**Майя Веронская** (1983 жыл, 22 маусым – Алматы, Қазақстан) – Қазақстан телеарналарының тележүргізушісі. 

## Өмірбаяны
Майя бесінші сыныпқа көшкенде ата-анасы оны Алматы қаласындағы Шоқан Уәлиханов атындағы №12 қазақ-гимназиясына әкеледі. Осы сәттен бастап Майя қазақ тілін үйренеді. Мектепті бітірген соң, әкесінің кеңесімен Абай атындағы ҚазҰПУ-дің қазақ филологиясы факультетінің «аудармашы-ісқағаздарын жүргізуші» бөліміне оқуға түседі. Оны бітіргеннен кейін, екінші жоғары білім – «экономист» мамандығын алып шығуға бел буады. Оқуын сәтті аяқтап, хатшы болып жұмыс істейді. Майя алғаш рет телеарнаға көрермен ретінде келеді, телеарна қызметкерлерімен танысып, әртүрлі ток-шоу, бағдарламаларға көрермен ретінде барып жүреді. Телеарна қызметкерлері Майяның қазақ тілін жақсы білетінін байқап, тележүргізуші қызметіне алады, «Таңшолпан», «Екі жұлдыз» «Әйел бақыты»бағдарламаларын жүргізді.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан тележүргізушілері
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері
Бүлікшіл рух

**Бүлікшіл рух** () – режиссер және продюссер Крис Морена (исп. Cris Morena) шығарған әлемнің 39 елінде көрсетілген әйгілі аргентина телехикаяты. Хикаят екі кезеңнен (1 кезең – 139 бөлім; 2 кезең – 177 бөлім) тұрады. Соңғы эпизоды 2004 жылы Аргентинада көрсетіледі. Хикаят желісі Буэнос-Айрестегі «Элитлық жол» (пансионат) жекеменшік орта мектебінде өрбиді. Мектепте Аргентинадағы атақты тұлғалар мен ауқатты адамдардың балалары және тегін білім алатын стипендиаттар оқиды. Басты рөлдерде Марисса Пиа Спиритто (Камила Бордонаба) – Аргентинаның атақты актрисасы, моделі Соня Рейдің (Катрин Фулоп) қызы. Бүлікшіл, тік мінезді, батыл қыз. Пабло Бустаманте (Бенхамин Рохас) – мэр Серхио Бустамантенің (Бой Олми) ұлы. Мектептегі танымал және сымбатты кейіпкер. Мия Колуччи (Луисана Лопилато) – кәсіпкер Франко Колуччидің қызы. Мия – өте әдемі, сән әлеміне берілген ерке қыз. Мануэль Агирре (Фелипе Коломбо) Мексикадан арнайы Мияның әкесінен кек алу үшін келеді, бірақ, жауының қызын ұнатып қалады.
## Дереккөздер


Санат:Музыка
Бог Эфира

**Бог Эфира** – Ресей музыкалық радиосыйлығы. Негізінен Ресей радиостанциялары және әлемдегі орыс тілді радиостанциялар эфирінде хитке айналған әндерімен танылатын әйгілі кәсіби әншілерге арналған. 1999 жылдан бері жыл сайын сыйлыққа алтын жалатылған қола статуэтка беріліп жүр. Бірнеше номинаиялары бар.
Номинациялар:
*«Радиохит» номинациясы – радиостанция эфирінде неғұрлым жиі қойылатын ән иесіне беріледі.
*«Радиофаворит» номинациясы – радиостанция эфирінде әндері неғұрлым көп қойылатын бір әншіге беріледі.
*«Радиорекорд» номинациясы – радиоэфирде жиырма жыл бойы қойылып келе жатқан әндер иесіне беріледі.
## Дереккөздер


Санат:Радио
Микки Маус

thumb|right|200px|Микки Маус
**Микки Маус** (Микки тышқан ) – Уолт Дисней компаниясының, жалпы америка поп-мәденитетінің символы болып табылатын мультипликация кейіпкері. 

Миккидің ресми «туған күні» – 1928 жыл 18 қараша. Осы күні Микки «Пароходик Вилли» атты мультфильмде көрінеді, алайда бұдан алдын «Plane Crazy» атты қысқаметражды мультфильмде де бейнеленген болатын. Тышқан жіңішке дауыспен сөйлейді. 
* 1946 жылға дейін Миккиді Уолт Диснейдің өзі дыбыстады ал кейін шылым шегуден туындаған созылмалы жөтелден кейін дыбыстауды тоқтатты. Дисней компаниясы бұл жұмысты Джим МакДональдқа береді. 
* 1983 жылдан 2009 жылға дейін Микки Маусты Уэйн Оллвайн дыбыстаған.

## Дереккөздер


Санат:Мультфильмдер кейіпкерлері
Санат:Дисней мультфильмдері кейіпкерлері
Санат:Ойдан шығарылған тышқандар
Санат:Ойдан шығарылған сөйлейтін жануарлар
Санат:Сезар сыйлығының иегерлері
Санат:Голливуд Даңқ аллеясы
Санат:Kingdom Hearts кейіпкерлері
Санат:Компьютерлік ойындар кейіпкерлері
Джексон Рэтбоун

**Монро Джексон Рэтбоун V** (, 21 желтоқсан 1984 жыл) – америка актері, «100 Monkeys» тобының мүшесі. Сингапур қаласында туған. Театр қойылымдарында ойнаудан бастаған. Спортпен айналысқанды ұнатады. 2011 жылы жеке Happy Jack Music дыбыс жазу компаниясын құрған. Дәрігерлер Джексонды дальтоник деп тапқан. «Сумерки» фильміндегі Джаспер Вилток (Хейл) рөліне 2008 жылы бекітілген.

## Түскен фильмдері
*«Рядом с домом» (телехикая) (2005) 
*«Утренняя молитва» (2006) 
*«Долина света»
*«Там, где кончается река»
*«Большой Стэн» (2007)
*«Выпускной угар или День самоуправления»  
*«Спасая жизни» 
*«Боль» (2008) 
*«Подруга» 
*«Повелитель стихий» (2010) т.б.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 

Санат:АҚШ музыканттары
Ымырт (фильм, 2008)

**Ымырт** () — Стефани Майер романы бойынша түсірілген кинофильм, режиссері Кэтрин Хардвик.  Әлемдік премьерасы 2008 жылы 21 қарашада болған. Роман жазу барысында Стефани Эдвардтың рөлінде Гэнри Кэвелды көргісі келген, алайда кино түсірер кезде оның жасы 24-ке келіп, ол 17 жасар баланың рөліне сомдауға сәйкес келмейді. Мелиса Розенберг пен Катрин Хардвик фильмнің сценарийін алты аптада жазып бітіреді.  Кристен Стюарттың рөлін бірден бекітеді, ал Роберт Паттисонды тек бір айдан кейін ғана бекітеді. Каллен отбасы мүшелерін рөлін сомдайтын әртістерді 2008 жылдың ақпанында ғана толықтай жинап бітеді. 

Түсірілім сол жылдың ақпанынан 2-ші мамырға дейін созылып, негізгі бөлімі Портленд (Орегон штаты) маңында өткен. Сонымен қатар Сент-Хеленс қаласында да түсірілімдер жүргізілген. Фильмдегі басты кейіпкерлер оқитын мектеп ретінде Вашингтон штатындағы Kalama High School мектебі таңдалады. Белла анасын Джеймстен құтқарады деп ойлап, бұрын сабақ алған балет студиясына келеді.

## Мазмұны
17 жастағы Белла Свон әкесі (Чарли) Форкске көшеді, өйткені анасы Рене жаңа күйеуі Филмен бірге тұрады және олар үнемі көшуге мәжбүр. Форкта Белла жұмбақ және өте әдемі Каллен отбасын кездестіреді. Оларды сирек кездесетін ерекшеліктер біріктіреді: алтын көздер және терінің ерекше бозаруы мен суықтылығы. Эдвард Каллен Беллаға біртүрлі жауап береді (кейінірек ол вампир екендігі анықталады және Белла сияқты керемет қан иісін ешқашан кездестірмеген екен). Алайда, ол көп ұзамай белланы миниваннан, содан кейін көшедегі бұзақылардан құтқарады, бұл оның нақты кім екеніне ойлануға мәжбүр етеді.
Эдвард пен Белла бір-біріне ғашық болады. Ол оны отбасымен таныстырады. Каллендер өздерін вегетарианшылар деп есептейді, өйткені олар тек жануарлардың қанын ішеді. Олар Белланы бейсболға шақырады, онда ол үш вампирмен кездеседі. Белланың хош иісі олардың бірін-Джеймсті есінен шығарады. Эдвард сүйіктісін қорғайды, бірақ бұл Джеймстің тәбетін арттырады. Ол оны өлтіруді шешеді және Белланы қудалауды бастайды. Джеймс Белланы тістейді, бірақ Эдвард уларды сорып, сүйіктісін құтқарады, ал ағалары мен Элис жауды өлтіреді. Эдвард пен Белла оқу жылының аяқталуына орай мерекеде билеген кезде, терезеден оларға Джеймстің сүйіктісі Виктория қарайды.

## Басты рөлдерде

* Эдвард Каллен — Роберт Паттинсон;
* Белла Свон — Кристен Стюарт;
* Джейкоб Блэк — Тэйлор Лотнер;
* Карлайл Каллен – Питер Фачинелли;
* Эсми Каллен — Элизабет Ризер;
* Элис Каллен — Эшли Грин;
* Джаспер Хейл — Джексон Рэтбоун;
* Розали Хейл — Никки Рид;
* Эмметт Каллен — Келлан Латс;
* Чарли Свон — Билли Бёрк;
* Рене Дуаер — Сара Кларк;
* Билли Блэк — Джил Бирмингем.
## Дереккөздер



Санат:Кино
Санат:Алфавит бойынша фильмдер
Санат:АҚШ фильмдері
Келлан Латс

**Келлан Кристофер Латс** () – америка актері. 1985 жылы 15 наурыз айында туған. Отбасында алты ағайынды және бір қарындасы бар. 

Модель ретінде жұмыс істеген, бейнеклиптерге (Хилари Дафф «With love», Hinder «Without You») түскен.  «Сумерки» фильміндегі Эмметт Калленнің рөлін сомдап, көпшілікке танымал болды.  Қазіргі таңда Кельвин Кляйн киім үлгісінің маркасымен жұмыс істейді. 

Фильмографиясы: 
*«Дерзкие и красивые» (2004), 
*«Клиент әрқажан өлі»,
*«Мәңгі жаз»,
*«Оралу» (2005),
*«Өлілер қонақүйі»,
*«C.S.I.: Қылмыс орны» (2007),
*«Поколение убийц», 
*«Глубокая зима», 
*«Выпускной» (2008), 
*«Кошмар на улице Вязов», 
*«Мескада» (2010), 
*«Война богов» (2011), т.б.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* 
* 
*
Сара Кларк

**Сара Кларк** (, 16 ақпан 1972 жыл, Сент-Луис, Миссури, АҚШ) – американ актрисасы. «24 часа» телехикасындағы Нина Майерс  рөлімен танымал. Италияда оқып жүргенде актерлікке қызыға бастаған. 2000 жылдан бері киноларға түсіп келеді.  2002 жылы Хандер Берклимен тұрмыс құрған. Екі қызы бар. 
Фильмдері: 
*«All About George» (2000), 
*«The Accident» (2001), 
*«Emmett's Mark» (2002), 
*«The Third Date» (2003), 
*«Below the Belt», 
*«Сумерки» (2008), 
*«Женщины в беде» (2009), т.б.

## Дереккөздер
Джил Бирмингем

**Джил Бирмингем** (13 шілде 1953 жыл, Сан-Антонио, Техас, АҚШ) — американ актері. «Сумерки» фильміндегі Билли Блэк рөлімен танымал.

Кинодағы дебюті 1986 жылы «Riptide» тедехикаясындағы эпизодтан басталады. Содан бері ол көптеген телехикаяларға, фильмдерге түскен. «Сумерки» фильміне түсіп жүріп, басқа да жобаларға қатысқан. Сонымен қатар анимациялық фильмдерде дауыстарды сомдаған. 

Фильмдері: 
* «Дом 2: Проклятая обитель» (1987), 
* «Ягуар» (1996), 
* «Фрэнки едет в Голливуд» (1998), 
* «Мальчик-косуля» (2001), 
* «Спасибо за покупку» (телехикая: 2006-2008), т.б.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ресми сайты 
* MySpace
Билли Бёрк

**Уильям Альберт «Билли» Бёрк** (25 қараша 1966 жыл) — американ актері. Ол «Ымырт» фильміндегі Чарли Суон рөлін сомдап, көпшілікке танымал болған. Сонымен қатар «24 сағат» хикаясының екінші бөлімінде Гари Мэтисон рөлімен де танымал. Актриса Полианна Роузге үйленген. Бір қызы бар. 

Фильмдері: 
*«Заң және тәртіп»
*«Daredreamer» (1990) 
*«Біз беспіз» (1994)
*«Виртуалды шындық» (1995)
*«Vanishing Son» (1995) 
*«Гилмор қыздары» (2000)
*«Алқабилер соты» (2004)
*«Алаяқтар» (2008)
*«Таулы саябақ»
*«Baby O» (2010)  
*«Қызыл телпек»
*«Ақылсыз айдау» (2011)
*«Өрт елі» (2022)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Тэйлор Лотнер

**Тэйлор Дэниел Лотнер** (; 11 ақпан 1992 жыл, Гранд-Рапидс, Мичиган, АҚШ) – америка актері. «Приключения Шаркбоя и Лавы» (2005), «Сумерки» сагасы, «День Святого Валентина» (2010) фильмдерімен танымал болған. 

Алты жасынан бастап каратэмен айналысқан. Әртүрлі турнирлерге қатысып, жарыстардың жеңімпазы болған. 2001 жылы «Тень убийца» атты фильмге түседі. Оны АҚШ-қа танымал еткен Роберт Родригестің «Приключения Шаркбоя и Лавы» фильмі болған. Бұл фильмде ол Шаркбойдың рөлін сомдады. Осыдан кейін де бірқатар фильмдерге түседі. Бос уақытында спортпен айналысқанды ұнатады. Макена атты қарындасы бар.

## Дереккөздер
Никки Рид

**Никки Рид** (; 17 мамыр 1988 жыл, Калифорния, АҚШ) – америка актрисасы, продюссер әрі сценарийші. Өзі сценарийін жазған  «Тринадцать» фильмінен кейін танымал болды. 

Отбасында өзінен үлкен ағасы – Нэйтан Август Рид және інісі – Джоуи бар. «Сумерки» фильміне дейін біраз кинокартиналарда түскен.  2011 жылы «Аmerican Idol» шоуының қатысушысы Пол Макдональдпен арақатынасы жайлы жария еткен. 

Түскен фильмдері: 
*«Короли Догтауна» (2005), 
*«О. С. — Одинокие сердца» (2006), 
*«У Мини это в первый раз» (2006), 
*«В ловушке красоты» (2007), 
*«Письмо счастья», 
*«Последний день лета» (2009), т.б.

## Дереккөздер
Том Фелтон

**Томас Эндрю «Том» Фелтон** () – британдық актер. 1987 жылы 22 қыркүйекте Лондондында дүниеге келген. 

Өзінен үлкен үш ағасы бар. Кішкентайынан хорда ән айтқан.  «Анна и король» фильмінде ол басты рөлдердің бірін сомдаған. Соның ішінде «Гарри Поттер и философский камень» фильміндегі Драко Малфой рөлі оны жұртшылыққа кеңінен танымал етеді. 2011 жылы шыққан «Привидение» фильмінде ол Эшли Гринмен бірге басты рөлді ойнайды. 2008 жылы әйгілі болған «Time well spent» альбомын жарыққа шығарады. Бірнеше айдан кейін екінші «All I need» альбомы шыққан. 10 жасында алғаш рет «Воришки» («The Burrowers") фильміне түскен.

## Фильмографиясы
*«Багз — электронные жучки», 
*«Самая плохая ведьма» (1998), 
*«Пророчество» (1999), 
*«Второе зрение: Игра в прятки» (2000), 
*«Пропавший» (2008), 
*«Побег из Вегаса», 
*«Другой» (2010), 
*«По кочкам», 
*«Изящество и опасность» (2011), т.б.

## Дереккөздер
Хәрри Поттер

**Хәрри Поттер** () − Ұлыбританиялық жазушы Жоан Роулиң жазған 7 томдық қиял-ғажайып шығармалар жинағының басты кейіпкері. Кітапта Хогуартс сиқыр мектебінің оқушысы Хәрри Поттер мен оның достары Роналд Уизли мен Хәрмиона Грейнджердің бастан кешкен оқиғалары туралы баяндалады. Оқиға желісі Хәрри Поттер мен Волдеморт арасындағы текетіресіне негізделген. Лорд Волдеморттың көздегені − мәңгілік өмір сүру, сиқырлы әлемді қол астына алу, сиқыршы емес адамдарды (магл) жою және қарсы шыққандардың күлін көкке ұшыру.

1997 жылдың 26 маусымы жарық көрген алғашқы "Хәрри Поттер мен пәлсапа тас" романынан бастап, кітаптар жинағы әлемге кеңінен танылып, сыншылардың оң пікірін алып, үлкен коммерциялық табысқа ие болды. 2018 жылдың ақпан айындағы мәліметтерге сәйкес кітаптардың 500 миллионға жуық көшірмесі сатылып, кітаптар қатары әдеби бестселлерлер тізіміне енген. Роман әлемнің 80 тіліне аударылған; қазақ тіліне алғашқы кітабы аударылып, жарияланды, қалған кітаптары аударылып жатыр. Жазылған кітаптардың соңғы төртеуі әлемдегі ең тез сатылған кітап атағымен жаңа рекорд орнатқан. 
 
Бұл шығармада, фэнтезиге қоса, жанрлардың көптеген түрлері кездеседі. Атап айтқанда: жасөспірім әдебиеті, құпиялық, триллер, оқиғалық, ғашықтық, т.с.с. Шығарма балаларға арналса да, Роулиң сөзінше, негізгі тақырып − өмір мен өлім. Ал бұдан басқа кемсітушілік пен жемқорлық тақырыптары да кездеседі.

Кітаптар алғаш Біріккен Патшалықта "Bloomsbury", ал Америка Құрама Штаттарда "Scholastic Press" баспасында жарық көрген. Кейіннен орысша нұсқасы Ресей Федерациясындағы "Росмэн" баспаханасында басылып шықты. "Warner Bros." кинокомпаниясы кітап желісі бойынша түсірген сегіз фильм кинематограф тарихындағы ең табысты фильмдер қатарына енді. Фильмдер де кітаптар сияқты әлемдік әйгілікке иеленіп, әртүрлі тауарлардың шығарылуына желеу болды. Осылайша Harry Potter бренді 12.78 млрд АҚШ долларына бағаланып отыр.

## Жинақтың жазылуы

Кітаптың идеясы жазушыға 1990 жылы келген. Роман жазу барысында ол анасынан айырылған (1990), Португалияға кетіп, сол жерде ағылшын тілінен сабақ беріп (1991), Джордж Арантешке күйеуге шыққаннан кейін (1992 жыл), қызды болған (1993 жылы).(1993 жылы) күйеуімен ажырасып Англияға қайтып келген. Оның қолжазбасын 1995 жылы "Блумсбёри" ("Bloomsbury") баспасы қабылдап басып шығарады. Осылайша 1997 жылы Гарри Поттер жайлы алғашқы жарық көрген кітап әлемге тарап, балалармен қоса ересектердің де сүйікті кітабы болып, жандарын жаулап алады. Роулинг бірден кітаптың жалғасын жаза бастайды. Ол кітаптар біріншісінен де кең танымалдыққа ие болады. Осыдан кейін Жоан Роулиң әлемдегі ең бай адамдардың қатарына қосылды.

## Дереккөздер
Эштон Кутчер

**Кристофер Эштон Кутчер** (; 7 ақпан 1978 жыл, Сидар-Рапидс, Айова, АҚШ) – американ актері, жүргізуші, продюссер. 

Отбасында туған әпкесі және егіз ағасы бар. 1999 жылдан бері көптеген танымал киноларға түскен. 2005 жылы өзінен 15 жасқа үлкен танымал актриса Деми Мурге үйленеді. Кейіннен онымен айырылысып, 2012 жылы Мила Кунисмен неке құрды. Атланта мен Лос-Анджелестегі жапон стиліндегі Geisha House мейрамханасының иесі. 

«Аңшылық маусымы» және «Робо-балапан» мультфильмдерінің дыбысталуына қатысқан. Көптеген сыйлықтарға ие болған. 

## Фильмдер тізімі
* «Қыздар арналған американдық бәліш» (1999), 
* «Тек қана сен және мен», 
* «менің көлігім қайда?» (2000), 
* «Жас жұбайлар» (2003), 
* «Көбелектің әсері» (2004), 
* «Бір күні Вегаста» (2008), 
* «Әулие Валентин күні», 
* «Баскесерлер» (2010), 
* «Ешқандай міндеттемелерсіз» (2011), т.б.

## Дереккөздер


Санат:АҚШ продюсерлері
Санат:Айова штатында туғандар
Элайджа Вуд

**Элайджа Джордан Вуд** (; 28 қаңтар 1981 жыл, Сидар-Рапидс, Айова, АҚШ-та туды). 1989 жылдан бастап, қазір америка актері. «Сақиналар әміршісі» трилогиясындағы (2001-2003) Фродо Бэггинс рөлін сомдап, жұртқа кеңінен танылды.

## Өмірбаян
Вуд Сидар-Рапидс, Айова штатта туды. Ол Уоррен Вуд мен Дэбби Вуд үшінші бала болды. Элайджа  австрия, немiс, даниял және ағылшын түбiрлерi болып тұр. Оның ұстанатын діні — Католицизм. 
Бір ағасы және қарындасы бар. Бала кезінде Элайджа Вуд Марлена Лофтсгарденнан Фортепьяно сабақтар алды. Алғашқы рет «Артқа келешек 2» 1989 фильмінде эпизодтық рөлге түскен. «Дәмхана», «Алюминдік адамдар», «Авалон» фильмдерінде Элайджаға назар аудара бастады. Оның Simian Records атты жеке дыбыс жазу компаниясы бар. Ал бір күні оның отбасы Лос-Анджелесқа кетті. 1996 жылы оның ата-аналар айырлысты және оның әкесі Айоваға қайтарды. Көп уақыт Вуд Лос-Анджелеста өмір сүрді, ал соңғы жылдар Нью-Йоркте.

## Фильмдер тізімі

### Телевидение

### Ойындар

### Музыкалық бейнеклиптер

## Марапаттар мен номинациялар

## Дереккөздер


Санат:АҚШ кинорежиссёрлері
Ричард Гир

**Ричард Тиффани Гир** (; 31 тамыз 1949 жыл, Филадельфия, Пенсильвания,АҚШ) – америка актері. 

Үш әпкесі, екі інісі бар. Буддизм дінін ұстанады. Жас кезінде гимнаст болған. Екі рет үйленген. Екінші некесінен баласы бар. 77-ші жылдардан бері киноларға түсіп келеді. Біршама сыйлықтың иегері. 

Түскен фильмдері: 
*«В поисках мистера Гудбара» (1977), 
*«Янки» (1979), 
*«На последнем дыхании», 
*«Без границ» (1983), 
*«Власть», 
*«Никакой пощады» (1986), 
*«Красотка» (1990), 
*«Осень в Нью-Йорке», 
*«Доктор «Т» и его женщины» (2000), 
*«Амелия», 
*«Хатико: Самый верный друг» (2009), 
*«Movie 43» (2011), т.б.

## Дереккөздер
Сара Джессика Паркер

**Сара Джессика Паркер** (ағыл. Sarah Jessica Parker, 25 наурыз 1965 жыл, Нелсонвилл, Огайо, АҚШ) — америка актрисасы және продюссер. 1990-шы жылдары  бірқатар сәтті фильмдері шығады:  «Клуб первых жён», «Крайние меры». «Секс в большом городе» (1998—2004) телехикаясындағы Кэрри Брэдшоу рөлінде танылған. Осы рөлі үшін ол төрт рет «Алтын глобус» сыйлығын және екі рет «Эмми» сыйлығына ие болған. Туған екі ағасы және сіңлісі бар. 1997 жылы актер Мэтью Бродрекпен тұрмыс құрады. Үш баласы бар.  Фильмдері: «Где-нибудь завтра» (1983), «Свободные» (1984), «Фокус-Покус» (1993), «Дадли Справедливый» (1999), «Испытание» (2007), «Я не знаю, как она делает это», «Канун Нового года» (2011), т.б.

## Дереккөздер


Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
1 жыл

## Оқиғалар

* Тиберий император Августтың бұйрығымен Германиядағы көтерілістерді басты.
* Конфуцийге өзінің алғашқы патшалық атағы берілді.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:1 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:1 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
101 жыл

## Оқиғалар
**Орны бойынша**

**Рұм империясы**
* Император Траянның Дакияға жорығы.

**Өнер және ғылым**
* Эпиктет "Әңгімелер" еңбегін жазады.
* Плутарх “Салыстырмалы өмір жолы” атты еңбегін жарыққа шығарады.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:101 жылы туғандар]]*
* 13 қаңтар, Луций Элий Цезарь, рұмдық әскери және қоғам қайраткері.
* Герод Аттик, грек шешені.

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:101 жылы қайтыс болғандар]]*
* Силий Италик -(лат. Tiberius Catius Asconius Silius Italicus) рұмдық поэт, консул.

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
107 жыл

## Оқиғалар

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:107 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:107 жылы қайтыс болғандар]]*
*20 желтоқсан - Антиохияның үшінші епископы, Құдай ұстаушы Игнатий Римдегі цирк сақинасындағы арыстандарға лақтырылды.
*Римдік Руф пен Зосима - Римнің қасиетті шейіттері.
*Симон Кананит - Иса Мәсіхтің елшілерінің (шәкірттерінің) бірі; арамен кесіңіз.
*Тиберий Авидий Квит - римдік мемлекет қайраткері, Рим империясының 93 жыл консулы, Рим Ұлыбританиясының губернаторы (97-101).
*Тит (70 жылғы елші) - жетпістің елшісі, елші Пауылдың шәкірті, Криттің бірінші епископы.
*Шарбел  - христиан әулие, шейіт.

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
413 жыл

## Оқиғалар
* Консулдар Флавий Люций және Гераклиан.
* Атаульф басып алушылары Йовинус пен Себастьянды жеңіп, бастарын Гонориусқа жіберді.

Константинополь:
* Феодос қабырғасының құрылуы. 

Қытай:
* Тоба Вэйдегі қытайларға салық салынады.
* Қытайдың Батыс Шу мемлекетін Лю Сун әулетінің әскерлері жаулап алды.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:413 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:413 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Дереккөздер

*
415 жыл

## Оқиғалар

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:415 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:415 жылы қайтыс болғандар]]*

Александриялық Гипатия(б.з. 370-415) - дүниежүзіндегі ең алғашқы астроном, математик әрі философ әйел.

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
552 жыл

## Оқиғалар
552 жылы - Қытайдың солтүстігінде, Орталық Азияның көпшілік бөлігінде(Әмудария өзеніне дейінгі аумақта) түрік тілдес тайпалар одағының мемлекеті - Түрік қағандығы(552-590) құрылған.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:552 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:552 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
590 жыл

## Оқиғалар
590 жылы - Түрік қағандығы Батыс Түрік қағандағы(603-704)(Орталық Азия аумағы) және Шығыс Түрік қағандығы(687-745) болып екіге бөлініп кеткен.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:590 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:590 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
622 жыл

## Оқиғалар
622 жылғы 16 шілде - һижра күнтізбесінің басталған күні.

### Орны бойынша

#### Византия империясы
Византия - Сасанид соғысы: император Ираклий елу мыңдық әскерменен Константинопльден шығады. 
Император әскері Каппадокияда сасанид әскерін талқандайды. 

### Діни оқиғалар
622 жылғы 16 шілде - һижра күнтізбесінің басталған күні. 
Мұхаммед (с.ғ.с) мен бірінші мұсылмандарлың Меккеден Йасрибқа (Мединеге) қоныс аударуы. 
Мединеде бірінші мұсылмандар үмметі пайда болды.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:622 жылы туғандар]]*

* Абдуллах ибн Аамир, Араб генералы (қайтыс болды 678)
* Әл- Мұхтар, Екінші фитнаға қатысқан революционер (қайтыс болды 687)
* Баво, христиандық әулие (қайтыс болды 659)
* Мезезус, Византиялық узурпатор (қайтыс болды 669)
* Укба ибн Нафи, араб генералы (қайтыс болды 683)
* Аарон, александриялық дәрігер, философ (қайтыс болды 690

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:622 жылы қайтыс болғандар]]*

Сётоку, жапон ханзадасы ( туған жылы 572 )

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
632 жыл

## Оқиғалар
632 жылы - Арабтар Византияға шабуыл жасады.

## Туылғандар
*Тағы қара: [[:Санат:632 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:632 жылы қайтыс болғандар]]*

632 жылы - Мұхаммед пайғамбар қайтыс болды.

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
682 жыл

## Оқиғалар

* 682-683 - Рим Папасы Әулие Лео II.
* Шамамен 682-684-Кубердің Македонияға қоныс аударуы.
* Ясав Чан Кавиль таққа отырды, Тикалдың билеушісі болды 
* Константин IV ағайынды Тиберий мен Ираклийді тақтан тайдырып, мұрындарын кесіп алып, Юстиниан II ұлын тең билеуші етті.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:682 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:682 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
930 жыл

## Оқиғалар
* Исландияда альтингтің құрылуы. Алғашқы заңдар қабылданды.
* Шамамен 930 жылдары-Ательстан өзін Ұлыбританияның королі деп жариялады.
* 930 жылдар шамасында-ағасы Михаил басқарған болгар патшасы Петрге қарсы көтеріліс.Михаилдің өлімі.Бұл отрядтың Византияға шабуылы және оның жеңілуі.
* 12-29 қаңтар–Әбу Тахир әл-Джаннаби бастаған қарматтардың Меккені тонауы.
* III Әбдіррахман бүлікші Толедоға қауіп төндіру үшін Толедоға жақын жерде Мадинат-әл-Фат бекінісін тұрғызады,бірақ аз уақыттан кейін бекініс жойылады.
* Мерида қаласында–Бану Марван көтерілісінің жеңілуі.
* Алгарве (әл-Гхарб-араб.),Бейя,Бадахоз (Батальявс-араб.) қалалары III Әбдіррахманға соғыссыз бағынады,одан кейін бүкіл Португалияның оңтүстігіде бағынады.
* Астурия қаласында Санта-Мария де Пьяска монастырының негізі қаланды.
* Вьетнамдағы Нго Династиясы.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:930 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:930 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
1000 жыл

## Оқиғалар

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:1000 жылы туғандар]]*
Византия императоры Константин IX   
Константинополь патриархы Михаил Кируларий  
     
## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:1000 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
Ван Фэй

**Ван Фэй** немесе Фэй Вонг – Қытайдың әйгілі поп әншісі, актриса және модель. 1969 жылы 8 тамызда Бейжіңде дүниеге келген, анасы оны кішкентайынан Ся Линь деп атап кеткен. Мәдени төңкеріс кезінде Ван Фейдің әкесі репрессияға ұшырайды. 15 жасында елдегі дүрбелеңнің салдарынан өз есімін Ван Фэй деп өзгертеді. 1989 жылы Гонконгқа көшіп барып, эстрададағы жолын бастайды. Қазіргі күнде ол әйгілі қытай эстрада жұлдыздарының бірі. Шығыс пен Оңтүстік-шығыс елдеріне және Батыс елдеріне танымал. Эстрадалық мансаптан басқа оның өнердегі жолы кино өндірісімен де байланысты. Ван Фэй бірнеше фильмдерге түскен.
## Дереккөздер


Санат:Қытай актрисалары
Санат:Қытай өнер қайраткерлері
Санат:1969 жылы туғандар
Ли Чунь

**Ли Чунь** – Қытайдың әншісі. Jun Jun деген лақап атпен танымал. 1988 жылы ҚХР, Хунань жерінде дүниеге келген. 2006 жылы «Super Girl» ұлттық жобасына қатысады. Жеңімпаз болмағанымен, үздік елуліктің қатарына кіреді. Кейін жапон продюссері Цункумен байланыс орнатып, Бейжіңдегі Morning Musume деген жапон қыздары идол-поп тобының мүшесі болады. 2007 жылы 15 наурызда Ли Чунь Цянь Ляньмен бірге Morning Musume тобына құрамына кірді деп жарияланады. 3 күн өткен соң оның жапон телеарнасындағы дебюті басталып та кетеді. Сол топтың мүшесі ретінде алғаш рет 2007 жылы 6 мамырда концертке шығады. 2007 жылы 25 шілдеде Ли Чунь қосылғаннан кейінгі топтың алғашқы «Onna ni Sachi Are» синглі жарық көреді. 2009 жылы Ли Чунь v-u-den тобының жаңа мүшесі болады.
## Дереккөздер
Линь Ди

**Линь Ди** – Қытай әншісі, композитор және орындаушы. 1975 жылы Шанхайда дүниеге келген. 1997 жылы Шанхай консерваториясында дәстүрлі қытай әндері класы бойынша тәмамдайды. Пипада ойнауды үйренеді. 2001 жылы Cold Fairyland рок тобының негізін қалайды. Ол топта ән айтады, пипада және пернелі аспаптарда ойнайды.
## Дереккөздер
Пэнь Лиюань

**Пэнь Лиюань** – Қытай халық әндерін орындаушы әйгілі әнші, Си Цзиньпиннің әйелі. 1962 жылдан бері CCTV арнасында жыл сайын өтетін жаңа жылдық кештерге тұрақты қатысады. Елдегі түрлі ән байқауларында жеңімпаз болған. «Дәстүрлі әндер» мамандығы бойынша Қытайдағы магистр атағын иеленген алғашқы тұлға. Оның орындауындағы таңдаулы әндер: «Люди из нашей деревни», «Эверест», «На равнинах надежды »,т.б.
## Дереккөздер
Ян Лэй

**Ян Лэй** – Қытай әншісі, актриса. 1984 жылы 12 қазанда Қытайдың Сычуань провинциясында дүниеге келген. 2006 жылғы ұлтаралық «Super Girl» конкурсында жеңімпаз болған. Қазіргі кезде Қытайдағы әйгілі поп әншілердің бірі болып табылады.
## Дереккөздер
Карен Джой Моррис

нобай
**Карен Джой Моррис** – Қытай әншісі, актриса. Көпшілікке Карен Мок есімімен танымал. 1970 жылы 2 маусымда Гонконг қаласында дүниеге келген. 17 жасында Италиядағы Адриатика біріккен әлем колледжін тәмамдап, Лондон университетінде италия әдебиеті курсынан өтеді. Ағылшынша, италянша және французша еркін сөйлейді. Қытайдың екі диалектісін меңгерген. Актрисалық мансабын бастамас бұрын Италияда оқып жүріп, композитор Марк Луидың тобында ән салған. Оның бірінші жеке альбомы 1993 жылы жарық көрген.
## Дереккөздер
Линь Цзюньцзе

thumb|200px|Линь Цзюньцзе (2012)
**Линь Цзюньцзе** – Сингапур және қытай поп әншісі. 1981 жылы 21 наурызда Сингапурде дүниеге келген. Өнердегі мансап жолын бастамас бұрын Ағылшын-қытай мектебін және әулие Андрей колледжін тәмамдаған. Сонан соң Тайванға кетеді. Ол ағылшын тілінде, қытай тілінің хакка диалектісінде, ресми қытай тілінде және кантон диалектісінде сөйлей алатындықтан, әндерін де орындай алады. Ол өз әндерін өзі жазады. Оның әйгілі «Mu Nai Yi» әні фильмдерде және телехикаялар барысында орындалып жүр. 2004 және 2005 жылы «Singapore Hit Awards» конкурсына қатысады. 2006 жылы Цао Цао альбомы жарық көреді. Бір аптадан аз уақыт ішінде 1 миллионнан аса дискісі сатылған. 2007 жылы 2 сағат 30 минут ішінде 3052 диск жазып, Гиннестің рекордтар кітабына енеді. 2009 жылдың мамыр айында Сингапурде 14-ші жыл сайынғы сазгерлер мен авторлар қоғамында жеңімпаз болып табылады. 8 альбомы шыққан.

## Дереккөздер
Изабелла Лионг

**Изабелла Лионг** – Қытай актрисасы және әнші. 1988 жылы 23 маусымда Қытайдағы Макаода дүниеге келген. Оның әкесі португалдық ағылшын, ал анасы – қытай. 1996-1999 жылдар аралығында жарнамаларға түскен. 2001 жылы Нью-Йоркке көшеді. 2005 жылы өнердегі мансаптық жолын бастайды. Оның сомдаған «Мун» рөлі оны әлемге танымал қылған.
## Дереккөздер
Аарон Авшаломов

**Аарон Авшаломов** – орыс текті америка және қытай сазгері. Әкесі –Яков Авшаломов. Еврей көпесінің отбасында дүниеге келген. Әкесі медициналық оқуға жібергенімен, өзі Штерн Цюрих консерваториясының музыкалық мектебінен дәріс алуды жөн деп санайды. Үйіне оралған оны Ресейде  төңкеріс болған кезде Сан-Францискоға жібереді. Сол жақта үйленеді. 1918 жылы Бейжіңге барып, кітап дүкенін ашады. 1925-1929 жылдары Америкада болады. Кейін Қытайға қайта оралып, Шанхайда тұрады. Қытай әндері оның осындағы сазгерлік мансабына қатты ықпал жасайды. 
Туындылары: 
*«Куань Инь» (1925), 
*«Сумеречные часы Ян-гуйфэй» (1933), 
*«Великая стена» (1941, 1945 жылы қойылған), 
*«Сон Вэй Линь».
## Дереккөздер
Ван Чжицзюн

**Ван Чжицзюн** – Қытай скрипкашысы. 1983 жылы 18 тамызда Шанхайда дүниеге келген. 3 жасынан скрипкада ойнауды үйрене бастайды. Шанхай консерваториясын тәмамдаған. Қазіргі таңда Эйслерд атындағы Берлин жоғары ән мектебінде Коли Блахердың басшылығымен өз шеберлігін шыңдауда. 1998 жылы Қытай скрипкашыларының ұлттық конкурсында ең жас жеңімпаз скрипкашы атанады. 2003 жылы Родольф Липицер атындағы халықаралық конкурсында жеңімпаз; 2000 жылы Сибелиус атындағы конкурс лауреаты; 2007 жылы Чайковский атындағы халықаралық конкурста алтыншы сыйлықтың иегері болады.
## Дереккөздер
Лан Лан

**Лан Лан** – Қытай пианиношысы. 1982 жылы Ляонин провинциясының Шэньян жерінде дүниеге келген. Түбі маньчжурлық деп саналады. Нью-Йоркте тұрады. Өзінің концерттік қойылымдарының арқасында Еуропаға және Солтүстік Америкаға кеңінен танылған. Екі жасында «Том және Джерри» мультфильмінде «The Cat Concerto» эпизодын көреді. Осы сәттен бастап батыс музыкасына қызыға бастаған. 3 жасында пианинода ойнауды үйрене бастайды. Классикалық музыканы дамыту мақсатында Халықаралық музыкалық қор құрған. 2008 жылы АҚШ Ұлттық дыбыс жазу ғылымы және өнер академиясы Лан Ланды өздерінің Қытайдағы мәдени елшісі ретінде сайлаған.
## Дереккөздер


Санат:Музыканттар
Лю Фан

**Лю Фан** – Қытай ұлт аспаптарын орындаушы. 1974 жылы 10 мамырда Куньминде дүниеге келген. 6 жасында пипада ойнауды үйрене бастаған. Жеке өзі алғаш рет 9 жасында өнер көрсеткен. 1986 жылы 11 жасында ІІ Елизавета королева құрметіне арнап, ұлт аспаптарында ойнаған.
## Дереккөздер
Не Эр

**Не Эр** – Қытай композиторы және ҚХР әнұраны әнінің авторы. 1912 жылы 15 ақпанда Юньнань провинциясының Куньмин деген жерінде дүниеге келген. Музыкаға деген қызығушылығы бала кезінен байқала бастаған. Мектепте оқып жүргенде-ақ ұлттық аспаптарда ойнауды өз бетінше үйрене бастаған. 1928 жылы әскерде борышын өтеп келген соң фортепианода және скрипкада ойнауға бет бұрады. 1931 жылы скрипкашы ретінде Ли Цзиньхуэй труппасына енеді. Екі жылдан соң труппаны тастап, Қытай Коммунистік партиясына мүше болады. Осы кезде кинофильмдердегі музыкалардың композиторы ретінде таныла бастаған. Шанхайдағы дыбыс жазу компаниясымен бірлесіп жұмыс жасап, симфониялық оркестрдің негізін салады. Кейін Қытайдың әнұраны болған Тянь Ханның «Еріктілер Маршы» мәтініне ән жазған. 1935 жылы 23 жасында теңізге шомылып жүргенінде суға батып қайтыс болған. Қытай ұлтшылдарының қолынан қаза тапты деген болжам да жоқ емес. Оның 37 шығармасы сақталған.
## Дереккөздер
Сюе Вэй

**Сюе Вэй** – Қытай скрипкашысы. 1963 жылы дүниеге келген. 1981 жылы скрипкашылардың жалпы ұлттық конкурсында жеңімпаз болады. Гилдхолл музыка мектебінде Ифра Ниман тобында оқыған. 1986 жылы Мәскеуде өткен Чайковский атындағы Халықаралық конкурста екінші орынды иеленіп, Лондонда өткен Карл Флеш атындағы скрипкашылар конкурсында жеңімпаз болады. 1989 жылдан бастап Корольдік музыка академиясында дәріс береді.
## Дереккөздер
Тань Дунь

**Тань Дунь** — Қытай және америка сазгері. 1957 жылы 18 тамызда Қытайдың Чанша деген жерінде дүниеге келген. Мәдени төңкеріс кезінде ауылда күріш жинап, жұмыс жасаған. Бейжің операсында өңдеуші болған. Бейжің консерваториясына түсіп, Такэмиц музыкасынан терең әсер алған. 1985 жылы Нью-Йоркке көшіп, сол жерде Колумбия университетінде оқыған. 
## Опералары
* Марко Поло (1996, Грейвмейер сыйлығы, 1998) 
* Пионовый павильон (1998) 
* Чай – зеркало души (2002) 
* Первый император (2006) 
## Киномузыка
* Жасырынып келе жатқан жолбарыс, тасада күтіп отырған айдаһар (2000, режиссёр Энг Ли, үздік музыка үшін Оскар сыйлығын алған) 
* Қаһарман (2002, режиссёр Чжан Имоу)
## Дереккөздер

Санат:АҚШ сазгерлері
Санат:Қытай сазгерлері
Фэн Нин

**Фэн Нин** – Қытай скрипкашысы. 1981 жылы Чэндуда дүниеге келген. Сычуань консерваториясын тәмамдаған. 1995 жылы Руджеро Риччи мастер-класта, Корольдік музыка академиясында және Эйслер атындағы Берлин жоғары музыка мектебінде оқыған. 1997 жылдан бастап түрлі байқауларда жеңімпаз болған. Соның ішінде 2006 жылы Паганини атындағы Халықаралық скрипкашылар конкурсында бірінші орынға ие болған.
## Дереккөздер
Хуан Мэнла

**Хуан Мэнла** – Қытай скрипкашысы. 1980 жылы Шанхайда дүниеге келген. Шанхай консерваториясында Ю Лин класын тәмамдап шығады. 2006 жылы осы консерваторияға ең жас мұғалім болып орналасады. Корольдік музыка академиясында Д. Пауктен дәріс алған. 2001 жылы Сэндаедегі Халықаралық музыканттар конкурсында бірінші орынды жеңіп алады. Паганинидің, Тартинидің, Сарасатенің және Крейслердің үздік пьесаларына бірнеше диск жаздырған.
## Дереккөздер
Хуан Чуфан

**Хуан Чуфан** – Қытай пианиношысы. 1982 жылы 20 маусымда дүниеге келген. Музыкалық білімін Шэньян консерваториясында бастаған. Кертистік институтты және Джульяр мектебін тәмамдаған. 2005 жылы Кливленд халықаралық пианиношылар конкурсында жеңіске ие болады. Сол жылы Ван Клиберн атындағы конкурстың жеңімпазы болып танылады.
## Дереккөздер
Чэнь И

**Чэнь И** – Қытай және америка сазгері, скрипкашы. 1953 жылы 4 сәуірде Гуанчжоуда дүниеге келген. Оның отбасы білімді, музыкаға бейім болған: анасы фортепиано, әкесі скрипкада ойнаған. Ағасы мен әпкесі де музыкант болған. 1970-1978 жылдары опералық оркестрде концертмейцстер болып қызмет атқарған. 1986 жылы Бейжіңдегі Орталық музыкалық консерваторияны тәмамдаған. Қытай әйелдері ішіндегі алғаш музыка саласы бойынша докторлық дәреже алған адам. Сол жылы АҚШ-қа көшіп барып, Нью-Йоркте тұрады. Колумбия университетінде композицияны меңгереді. 1991 жылы «Music from China» қос тілді журналының негізін қалайды. 2006 жылдан бері күйеуі – композитор Чжоу Лонмен бірге Канзас-Ситиде тұрады. Екеуі де Ән және би консерваториясында дәріс береді. 
Туындылары: 
*Ancient Dances Cheering, Longing, and Wondering (on three poems by Li Bai), pipa, percussions, Three Poems from the Song Dynasty,т.б.

## Дереккөздер
2004 жыл

## Оқиғалар

### Қаңтар

### Ақпан

### Наурыз

### Сәуір

### Мамыр

### Маусым

### Шілде

### Тамыз

### Қыркүйек

### Қазан

### Қараша

### Желтоқсан

### Нақты күндері жоқ

### Қазақстанда
* 27 қаңтар - Парламентте "Асар" партиясының фракциясы ұйымдастырылды, оған сенаторлар Рашит Ахметов, Фарит Ғалымұлы, Мүсірәлі Өтебаев, Светлана Жалмағамбетова, Әбіш Кекілбаев, Нұрлыгаим Жолдасбаева, Жандарбек Кәкішев және Мәжіліс депутаттары Валериан Землянов, Ұзаққали Елеубаев, Нұрдәулет Сәрсенов кірді. 
* 6 ақпан - Астанада тың және тыңайған жерлерді игерудің 50 жылдығына арналған салтанатты отырыс өтті.
* 20 ақпан - Атырауда Қазақстан журналистерінің III Конгресі өтті.  Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім берудің жаңа Тұжырымдамасы қабылданды.
* 26 наурыз - Сарықамыстан қоныс аударушылар үшін тұрғын үй кешенінің негізіне алғашқы тас қалау салтанатты рәсімі өтті.
* 28 мамыр - Қазақстан азаматтарының саны 16 миллионға жетті.
* 29 мамыр - Каспий маңы жастарының алғашқы Форумы өтті. 
* 9 тамыз - Атырауға Ватиканның Қазақстандағы елшісі, архиепископ Юзеф Весоловский келді.
* 15 қыркүйек - Бірқатар құжаттарды қараған ТМД Үкімет басшылары кеңесінің отырысы өтті.
* 22 желтоқсан - "Кеңестік" ақшалай салымдардың өтемақысы аяқталды.
* 24 желтоқсан - Ақорда ресми түрде аяқталды және  ресми түрде таныстырылды.
* КИМЭП жеке - мемлекеттік оқу орнына айналды, бұл ретте акциялардың үлесі былайша бөлінді: акциялардың 60% иесі - Чан Ян Бэнг, акциялардың 40 % ҚР білім және ғылым министрлігінің меншігінде қалды.

## Туғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2004 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2004 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Дереккөздер

*
2005 жыл

## Оқиғалар

### Қаңтар

### Ақпан

### Наурыз

### Сәуір

### Мамыр

### Маусым

### Шілде

### Тамыз

### Қыркүйек

### Қазан

### Қараша

### Желтоқсан

### Нақты күндері жоқ

### Қазақстанда

* қаңтар - доллар бағамы 130,11 теңге деңгейінде болды.
* Наурыз - Forbes журналы миллиардерлердің тізіміне бірден үш қазақстандық кәсіпкерді енгізді: бұл белгілі Еуразиялық үштік - Александр Машкевич, Алижан Ибрагимов және Патох Шодиев. Олардың әрқайсысының байлығын сарапшылар дәл миллиард долларға бағалады.
* 25 наурыз - Астанада Абу Насыр аль-Фараби мешіті ашылды.
* 1 сәуір - 2005-2007 жылдарға арналған "Алматы – темекі түтінінен азат қала" темекі шегудің алдын алу және шектеу бағдарламасы қабылданды.
* 26 сәуір -  "КаР-Тел"  ЖШС Қазақстан Республикасында Beeline брендінің іске қосылғаны туралы хабарлады.
* 27 мамыр - "Шығысэнерготрейд" екі негізгі борышкерді – су арнасы мен тепловиктерді қуаттандырды.
* 19 тамыз - 16 сенатор сайланды, онда "Асар" мүшесі Ахметов Рашит Батыс Қазақстан облысынан Сенат депутаты болып сайланды.
* 29 қыркүйек - Елордада III дүниежүзілік қазақ құрылтайы өтті, оның жұмысына Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаев қатысты.
* 12 қараша - Қазақстандық саяси және қоғам қайраткері Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов өз үйінен үш оқ жарақатымен қаза тауып, екі оқ кеудесіне, біреуі басына атылды. Оқиғаның ресми нұсқасы - суицид.
* 27 қараша - Петропавлда "Қызылжар" мешіті салтанатты түрде ашылды.
* желтоқсан - доллар бағамы 132,88 теңгені құрады.
* 4 желтоқсан - Нұрсұлтан Назарбаев сайлаушылардың 91,15% дауысын жинаған президенттік сайлауда сенімді жеңіске жетті.

* Қазақстандықтар жаппай несие ала бастады - 2005 жылдың қорытындысы бойынша несиелеудің өсуі 70 пайызды құрады.

## Туғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2005 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
2006 жыл

## Оқиғалар

### Қаңтар
### Ақпан
### Наурыз

### Сәуір

### Мамыр

### Маусым

### Шілде
### Тамыз

### Қыркүйек

### Қазан
### Қараша
### Желтоқсан

### Нақты күндері жоқ

### Қазақстанда
*қаңтар - Доллар бағамы 133,68 теңге деңгейінде болды.
* 7 қаңтар - Қазақстан Республикасының жаңа әнұраны қабылданды.
* 11 қаңтар - "Қазақстан Республикасының әлемдегі ең бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы"жарияланды.

* 31 қаңтар - "Самұрық "ұлттық холдингтік компаниясы "АҚ құру туралы" жарлық шықты. Оны құруға Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың өзі бастамашы болған. Сауат Мыңбаев холдинг төрағасының міндетін атқарушы болып тағайындалды.
* 13 Ақпан - Cағат 11:40-та Алматы облысының Талғар ауданында "Көктөбе" кенті мен "12 бригада" кенті арасында ауылдық жол жиегінен Алтынбек Сәрсенбайұлының, оның жүргізушісі мен күзетшісінің мәйіттері табылды.
* сәуір - Қазақстандағы АҚШ елшілігінің қызметкері ел президентінің Астанадағы кортежіне соғыла жаздады. 10 күннен кейін ғана ҚР СІМ жол полициясының командаларына бағынбаған дипломатқа шара қолдануды сұрап, американдық тарапқа нота жіберді.
* 6 сәуір - Қызылорда облысы Қармақшы ауданында Көшеней Рүстембекұлы атындағы жырау үйі ашылды.
* 12 сәуір - Қазақстанда Egov электрондық үкіметі іске қосылды.
* 18 маусым - 4 сағат 44 минутта ғарыш айлағының 200-ші алаңынан "Протон-К" зымыран тасығышы ұшырылды, оның бортында Қазақстанның алғашқы ғарыш спутнигі болды.
* 4 шілде - "Асар" партиясының кезектен тыс съезі өтті, онда "Отан" республикалық саяси партиясымен бірігу туралы шешім қабылданды.
* 14 шілде - Шаңырақ шағын ауданындағы жаппай тәртіпсіздіктер.
* қыркүйек - "Қазақтелеком" басшысы Қайрат Кәрібжановтың жалақысы айына 365 мың долларды құрады. Ал 2005 жылдың қорытындысы бойынша бонустармен бірге оның шотына 1,7 млн доллар түсті. Содан кейін Нұрсұлтан Назарбаев шенеунікті жұмыстан шығаруды тапсырды және оны заңсыз алынған ақшаны қазынаға қайтаруға міндеттеді.
* 12-13 қыркүйек - ҚР астанасында Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының екінші съезі өтті. "Дін, қоғам және халықаралық қауіпсіздік" II Съездің тақырыбы осылай айтылды.
* 3--4 қазан - Қазақстан мен Ресейдің шекаралас аймақтарының III форумы өтті.
* 25 қазан - Алматыда алғашқы "MEGA Alma-Ata"сауда ойын-сауық орталығы ашылды.
* 15 қараша - Номиналы 200-ден 10000 теңгеге дейінгі жаңа дизайн банкноттары айналымға енгізілді.
* нобай|2006 жылы қабылданған теңгенің жаңа дизайны.
* желтоқсан - Доллар бағамы 126,92 теңгені құрады.
* 1 желтоқсан - Мемлекеттік бюджет кірісінің көлемі 2 триллион 92,8 миллиард теңгені немесе 16,7 миллиард долларды құрады.
* 12 желтоқсан - Нұрсұлтан Назарбаев Астанада құны 2,3 млрд теңге болатын уақыт пен жиіліктің мемлекеттік эталонын ашты.

## Туғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2006 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2006 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
2007 жыл

## Оқиғалар

### Қаңтар

### Ақпан

### Наурыз

### Сәуір

### Мамыр

### Маусым

### Шілде

### Тамыз

### Қыркүйек

### Қазан

### Қараша

### Желтоқсан

### Нақты күндері жоқ

### Қазақстанда

* Қаңтар - Нұрбанк АҚ топ менеджерлері Жолдас Тимралиев пен Айбар Хасенов ұрланды. Мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісіне "Нұрбанк" АҚ ірі акционері Рахат Әлиев болып күдікті.

*24 мамыр - Бостандық ауданының прокуроры Алмат Мұратұлы Байшұлақов Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына 2007 жылғы 18 мамырда "Хроника событий" айдарында жарияланған Нұрбанк АҚ қызметкерлеріне қатысты іс бойынша алдын ала тергеу деректерін жария етуге байланысты "керуен" газетінің шығуын тоқтата тұру және сайтты 3 айға жабу туралы талап арызбен жүгінді.
* 26 мамыр - ҚР Ішкі істер министрі Бауыржан Мұхамеджановтың ұсынысы бойынша ҚР Президенті Жарлығымен Р. М.Әлиев барлық қызметінен босатылып, халықаралық іздестіруге жарияланды.
* 6 маусым - сот "Керуен" газетінің шығуына тыйым салуынан бас тартты, бірақ басылым өз беттерінде Нұрбанк АҚ бойынша қылмыстық істерді тергеу барысына байланысты оқиғалар мен түсініктемелерді жарияламауын талап етті.
* 19 маусым - Мәжіліс депутаттарының тобы Қазақстанның Тұңғыш Президентінің атына: "біз қазіргі Мәжіліс реформалардың тежегіші ретінде әрекет етпеуі керек, яғни 2009 жылы өз өкілеттіктерінің аяқталуын күтпеуі тиіс деп есептейміз" деген үндеу жолдады.
* 18 тамыз - Мәжіліс депутаттарын сайлау алғаш рет пропорционалды сайлау жүйесі бойынша – партиялық тізімдер бойынша өтті.
* 14 қыркүйек -  Алматыда алғашқы "Magnum" дүкені ашылды.

## Туғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2007 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
2011 жыл

## Оқиғалар
### Қаңтар

### Ақпан

### Наурыз
* 11 наурыз - Жапонияда магнитудасы 9,0 баллға жеткен жойқын жер сілкінісі болды.

### Сәуір

### Мамыр

### Маусым

### Шілде

### Тамыз

### Қыркүйек
### Қазан

### Қараша

### Желтоқсан

### Нақты күндері жоқ

### Қазақстанда

*14 қаңтар - Қазақстан парламенті  Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың өкілеттігін 2020 жылға дейін ұзарту туралы референдум өткізу туралы шешім қабылдады.
* **[[30 қаңтар]] - [[7 ақпан]] [[VІІ қысқы Азия ойындары|VII Қысқы Азия Ойындар]]** Қазақстанның екі қалаларында (Алматы мен Астана) өтті.
* 11 наурыз - БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун Қ. Ж. Тоқаевты БҰҰ бас хатшысының орынбасары, Женевадағы БҰҰ бөлімшесінің бас директоры, сондай-ақ БҰҰ Бас хатшысының қарусыздану жөніндегі конференцияда жеке өкілі етіп тағайындау туралы шешімін жариялады.
* 3 сәуір - Қазақстан Президентінің кезектен тыс сайлауында Нұрсұлтан Назарбаев төртінші мерзімге қайта сайланды.
* 9 сәуір - Әлемдік бокс сериясы: Жартылай Финал,
* Қазақстан мұзды хоккей ұлттық құрамасы Әлем Чемпионатының I Дивизиясында 2012 жылғы Алғашқы топқа жалғыз жолдамаға таласады: Украина
* 17 сәуір - Әлемдік бокс сериясы: Жартылай Финал, Америка құрлығында Астана Арланс тобының Лос Анжелес Матадорс тобымен қарымта кездесуі.
* Қазақстан 2011 жылғы Ислам ынтымақтастық ұйымы төрағасы ретінде VІІ Ислам экономикалық форумын өткізбек.
* Дэвис кубогы: Ширек Финалда Аргентина - Қазақстан
* 26 қыркүйек - Мәдениет телеарнасы тұсауын кесті.
* 1 қараша - Ұлттық Банк Қазақстан тәуелсіздігінің 20 жылдығына орай естелік тиындар шығарды.нобай|Естелік тиындар бейнесі (2011).
* 1 желтоқсан - Алматы метрополитені ашылды.

* 16-17 желтоқсан - Жаңаөзенде қауіпсіздік қызметкерлері қарусыз жұмысшыларға оқ жаудырды.
* 26 желтоқсан - Қазақстанда "Неке және отбасы туралы" жаңа Кодекске сәйкес бір жыныстағы адамдар арасында некеге тұруға заң жүзінде тыйым салынған.

## Туғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2011 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:2011 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
2018 жыл

## Оқиғалар

### Қаңтар

### Ақпан

### Наурыз

### Сәуір

### Мамыр

### Маусым

### Шілде
### Тамыз

### Қыркүйек

### Қазан

### Қараша

### Желтоқсан

### Нақты күндері жоқ

### Қазақстанда

*1-31 қаңтар - Қазақстан өз тарихында алғаш рет Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіне төрағалық етуге кірісті. Осы уақыт ішінде консультациялар, брифингтер мен пікірталастар форматында 30-ға жуық отырыс өткізілді, оның қорытындысы бойынша кеңес төрағасының баспасөзіне қарарлар мен өтініштер қабылданды.
* 18 қаңтар - Қазақстан БҰҰ алаңында терроризмнен азат әлемге қол жеткізу бойынша мінез-құлық кодексінің жобасын іске қосу бойынша жоғары деңгейдегі арнайы іс-шара өткізді.
* 18 қаңтар - Самара - Шымкент тас жолындағы автобуста өрт салдарынан 52 жолаушы қаза тауып, бесеуі құтқарылды.
* 24 қаңтар - Алматы мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының (СМЭС) "Қазинвестбанк" АҚ қызметін мәжбүрлеп тоқтату (тарату) туралы шешімі заңды күшіне енді. "Қазинвестбанк" АҚ-дағы жеке тұлғалардың депозиттерінің 100%-ы активтер мен міндеттемелерді бір мезгілде беру жөніндегі операция барысында "Альфа-Банк" ЕБ АҚ-ға берілді.
* 9 ақпан - Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев лауазымға Мадина Әбілқасымованы тағайындап, еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Тамара Дүйсенованы қызметінен босатты.
* 22 ақпан - Тамара Дүйсенова "Нұр Отан" партиясының хатшысы болып тағайындалды.
* 9-18 наурыз - Қазақстан Оңтүстік Кореяның Пхенчхан қаласында өткен 2018 жылғы қысқы Паралимпиада ойындарына қатысты.
* 15 наурыз - Астанада Орталық Азия көшбасшыларының саммиті өтті.
* 9 шілде - Атакент кіреберісінің жанында 13 метрлік тиіннің мүсіні орнатылды.
* 28 қыркүйек - Алматыда «Форум» сауда орталығы ашылды. Ол Сейфуллин даңғылы мен Тимирязев көшесінің қиылысында орналасқан.
* 11 Қазан - "Союз МС-10" зымыран тасығышының Байқоңыр ғарыш айлағынан Халықаралық ғарыш станциясына ұшуы зымыран тасығыштың істен шығуына байланысты ұшыру кезінде үзілді. Екі адамнан тұратын Экипаж Жезқазған маңына аман-есен қонды.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:2018 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:2018 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
Б. з. д. 483 жыл

## Оқиғалар

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:Б. з. д. 483 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
Будда

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*
Б. з. д. 490 жыл

## Оқиғалар
13 қыркүйекте Афины қаласының маңындағы Марафон деген елді мекен жанында грек және парсы әскерлерінің шайқасы болған.Осы соғыста гректер жеңіске жеткен.Қуанышты хабарды жеткізуші Афины қаласына дейінгі 42 км 195 м қашықтыққа жүгіріп жетіп жан тапсырған екен.Осы қашықтық - марафон қашықтығы деп аталып кеткен.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:Б. з. д. 490 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:Б. з. д. 490 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Түсініктемелер


*