open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Орынбасар Әлжік

**Орынбасар Әлжік** (1960 жыл. Қызылорда облысы, Сырдария ауданы) – тележурналист, сатирик. ҚазМУ–ді бітірген (1982 жыл).. Қызылорда облыстық телерадиокомпаниясының комментаторы (1992 жыл), Қызылорда облысы әкімінің баспасөз хатшысы (1996–97 жылдары), облыстық акпарат және қоғамдық келісім басқармасынынң бастығы (1997–98 жылдар), облыстық телерадиокомпанияның төрағасы (1998–2004 жылдар), облыс әкімінің кеңесшісі (2004 жыл), облыcтық тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы бастығының орынбасары (2005–2007 жылдар), облыстық мәдениет басқармасының бастығы (2007 жыл). Қазір облыстық тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы бастығының орынбасары қызметін атқарады. Облыстық мәслихаттың депутаты болған (1998–2002 жылдар). ҚР Тәуелсіздігінің 10 жылдығына орай Республика Президенті Н.Назарбаев]]тың Алғыс хатымен және "[ҚР Конституниясының 10 жылдығына" арналған мерекелік медальмен марапатталған. Шығармалары "Сырдария" кітапханасы сериясымен жарық көрген. О.Әлжіктің басшылығы тұсында телеарна журналистері бірнеше рет ұлттық, республикалық, халықаралық конкурстардың жеңімпазы болып, шығармашылық биіктен көрінді. 
==Дереккөздер==
<references/>



[Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Әлемдік журналистикадағы төрт қарапайым үрдіс

**Әлемдік журналистикадағы төрт қарапайым үрдіс** – *біріншісі*– деректі хабарлау. . *Екіншісі* — осы дерекке тарихи мағына үстеп, оған талдау жасау. *Үшіншісі* – сюжеттің дамуын жүйелі көрсету. *Төртіншісі* – қорытындылау. Егер осы айтылғандар орындалмаса, онда хабардың қорытындысы аудиторияға кері әсер береді. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Әлемдік тарих

**"Әлемдік тарих"** – жарнама сериалы, режиссері Тимур Бекмағамбетов пен Лена Голубкова, Бақыт Қилыбаевтың сериясы. Тимурдың атына Лена Голубкова былай деді: "Бүгінде кінәліні іздесек, телекөрерменнің көз алдына оны "бірінші бастаған адам" келеді. Бақыт Қилыбаевтың артынан бекерден–бекер басқа еңбектің авторлары да жүрмейді ғой. Олар өз өнімдерін Қилыбаевтың дәрежесіне жеткізгісі келгенмен, дәл ондай бола алмады. .
## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Абақты кесу

**АБАҚТЫ КЕСУ** - айыптыға белгіленетін жазаның бір түрі.. Жазаның бұл түрі дәстүрлі әдеттік құқықтың кіші жинақтары деп аталатын ережелерде көрсетілген. Билердің төтенше съездері заңдастырылған ереже бойынша айыпкердің айыбын дәстүрлі жаза түрлерімен өтеуге жағдайы болмаса немесе айыпкер оны өтеуге құлықты болмаса да бас тартуға ерік берілгендіктен, өз ықтияры бойынша абақтыға отырғызған. Мысалы, егер біреу әке-шешесін ренжітсе әке-шешесінің қалауымен 1885 жылғы Қарамола ережесіне сәйкес қазақ ғұрпы жосынымен жаза тағайындалады.

Егер молданы немесе басқа да құрметті кісілерді ренжітсе ат-шапан айып немесе тіпті атан бастатқан тоғызға дейін айып төледі. Сондай-ақ, біреуді қол жұмсағаны үшін айыпкерге бір тоғыздан үш тоғызға дейін айып салынған; егер айыпкер кесілген айыпты алмаймын десе, айыпкер белгілі бір мерзімге абақтыға отырғызылады. Ал ұрыс, төбелес шығарғандар билердің үкімімен ат-шапаннан бастап, үш тоғызға дейін сұраушының пайдасына айып төлейді. Бірақ, ұрыс-төбелесті бастаушы өзге серіктерінен гөрі айыпты артығырақ төлейтін болған. Бұзықтық шығарған адамдар болыстың шешімімен () немесе ереже бойынша билердің ұйғарымымен ақшалай болмаса абақтыға отырғызуға жазаланды.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Сот
Санат:Айып
Әлмырза Ноғайбаев ән шырқайды

"**Әлмырза Ноғайбаев ән шырқайды**" – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 3 бөлімді, қазақ тіліндегі фильм - концерті (1988 жыл). . Танымал әнші Әлмырза Ноғайбаевтың өнерін көрсетуге арналған бұл түсірілімде халық әндері және С.Сейфуллиннің авторлық әндері мен оның өлеңіне жазылған әндер, сондай-ақ Сыр сүлейлерінің бірі – Нартай Бекежановтың термелері орындалады.

## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Әлібек Дінішев (фильм-концерт)

**Әлібек Дінішев** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі-түсті, 3 бөлімді, орыс тіліндегі фильм-концерті (1985 жыл). Фильм КСРО Халық артисі Әлібек Дінішевтің шығармашылық қызметі, шеберлігі мен талантының қалыптасуы жайлы. Әншінің мұғалімі Н. Шарипованың, РКФСР халық артисі З.Долұханованың ілеспе сөздері берілген. Режиссері – Р. Әлпиев, операторы – В. Парфенов..
## Дереккөздер


Санат:Музыкалық фильмдер
Рысты Әлібекова

**Рысты Әлібекова** (19. 02.1969. Ақтөбе қаласы) – журналист. ҚазМУ-ді бітірген. Ақтөбе облыстық "Актюбинский вестник" газетінде аға тілші, бөлім меңгерушісі, облыстық әкімшіліктің баспасөз хатшысы, қоғамдық келісім және ақпарат басқармасында бөлім меңгерушісі, республикалық "Казахстанская правда" газетінің Ақтөбе облысы бойынша меншікті тілшісі болды. Қазір "Казахстанская правда" газетінің Маңғыстау облысы бойынша меншікті тілшісі. Тәуелсіздіктің 10 жылдығына байланысты мерекелік медальмен марапатталған..
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Виктор Иванович Брюхов

**Виктор Иванович Брюхов** 1949 жылы 6 сәуірде УКСР Донецк облысында Горловка қаласында туған. Украин.

*Қарағанды мемлекеттік педагогикалық институтын (1970), физика пәнінінің оқытушысы; Қарағанды мемлекеттік институтын бітірген (1987), экономист. Түрлі журналдар мен жинақтарда 20 астам мақалалары жарияланған.
*1970 жылдан - №1 орта мектептің физика пәнінінің оқытушысы. 1972 жылдан - Қарағанды мемлекеттік институтының жалпы физика кафедрасының аға зертханашысы, инженері, аға инженері. 1973 жылдан - Қарағанды мемлекеттік институтының «Зертеу мен анализдің оптикалық тәсілдері» кафедрасының сынақтан етуші зерттеушісі, ассистенті. 1976 жылдан - ОҚАГБ Орталық зертхананың спектрлі зерханасының инженері. 1977 жылдан - «Орталыққазгеология» ӨМБ спектрлі зертханасының басшысы, 1982 жылдан - техникалық жетекшісі, 1983 жылдан - Орталық зертханасының басшысы. 1986 жылдан - «Қарағандыкөмір» ӨМБ салынып жатқан Борлы кесігі Дирекциясының аға инженері, жетекші инженері. 1987 жылдан - Геология-геохимиялық экспедиция басшысының экономикалық мәселелер жөніндегі орынбасары. 1991 жылдан- «Орталыққазгеология» ӨМБ Орталық зертханасының бас инженері, 1992 жылдан басшысы. 1995 жылдан - «Алға» «Орталықгеоланалит» МХК президенті. 1997 жылдан бері - «Орталықгеоланалит» АҚ бас директоры. Қарасор көлінің емдік балшығын зерттеуді және геология және жер кенін пайдалану Комитетінің МҚК қорын бекітуді басқарды. 

Темір кенінде магнетит табуға арналған «Магнетит» аспабын ойлап тапқаны үшін «КСРО халық шаруашылығын дамытудағы жетістіктері үшін» қола медалімен (1983) «Кәсіпке деген адалдығы үшін» (2010) медалімен марапатталған. ҚР қүрметті жер қойнауын барлаушысы (2007) 

## Дереккөздер


Санат:6 сәуірде туғандар
Санат:Горловкада туғандар
Санат:Қазақстан украиндары
Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері
Санат:КСРО халық шаруашылығын дамытудағы қосқан үлесі үшін қола медалінің иегерлері
Санат:Кәсіпке деген адалдығы үшін медалының иегерлері
Санат:Қазақстанның құрметті жер қойнауын барлаушылары
Илья Александрович Вернер

**Илья Александрович Вернер** 1971 жылы Қарағанды облысы Теміртау қаласында туған.
*Қарағанды металлургия институтын (1995) «Қара металдар металлургиясы», инженер-металлург; Мәскеу халықаралық «МИРБИС» жоғары бизнес мектебін (2010) «Өндірісті басқару» мамандықтары бойынша бітірген. Ғылыми-техникалықбасылымдарда жарық көрген 9 мақаламен жарияланымның авторы. Орыс, ағылшын және неміс тілдерін біледі. 1997 жылдан - «Испат Кармет» АҚ металлургиялық комбинаты Орталық зауыт зертханасының зерттеуші инженер инженер-технологы. 2007 жылдан - «Өркен» ЖШС Өркен Атансор» екілдігінің бас инженері. 2009 жылдан – Орталық зауыт зертханасы Сапаны бақылау және жаңа өнімді дамыту орталығының бастығы. 2011 жылдан бері - «Өркен» ЖШС бас директоры.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Металлургия

Санат:1971 жылы туғандар
Гибридтену

**Гибридтену** — пішіндері әр түрлі, энергиялары шамалас орбитальдардың араласып, пішіні, энергиясы, байланыс бұрышы, т.б. сипаттамалары бірдей гибридтенген жаңа орбитальдар түзілуі.

Атомдық орбитальдардың гибридтенуі атомдар арасында коваленттік байланыс түзілген кезде жүреді. Гибридтенуге жұмсалған энергияның орны химиялық берік байланыс түзілгенде бөлінетін энергиямен толтырылады. Гибридтенуге қанша орбиталь қатысса, гибридтенген орбитальдардың сандары да сонша болады. Гибридтенген орбитальдардың электрон тығыздығы ядроның бір жағына қарай көбірек ауысып, электрон бұлты екінші жағына қарағанда тығызырақ болады. Химиялық байланыс түзілгенде гибридтенген орбитальдардың байланыс түзетін басқа атомдардың орбитальдарымен бүркесу аймағы жеке (таза) s-немесе p-орбитальдармен салыстырғанда үлкенірек болады. Сондықтан гибридтенген орбитальдар түзетін химиялық байланыстар гибридтенбеген орбитальдар түзетін байланыстардан берік болады.

Санат:Химия
Михаил Федорович Витущенко

**Михаил Федорович Витущенко** 1952 жылы 21 наурызда Қараганды қаласында туған. 
*Қарағанды металлургия комбинаты жанындағы зауыт ЖТОО-ны (1975) инженер-металлург мамандығы бойынша бітірген. Ғылыми-техникалық басылымдардағы 25 мақала мен жарияланымның авторы. ҚР 11 өнертабысы мен патенті бар: «Агломерат өндірісінің тәсілі» (1984), «Теміркенді шикіқұрам агломерациясының тәсілі» (1985), «Агломерациялық машинаны жылыту тәсілі» (1985), «Агломерациялық шикіқурамды біріктіруге дайындауға араналған құрылғы» (1988), «Агломерациялық шикіқұрамды тұтандыру тәсілі» (1988, 1989), «Агломератты агломашинадан суытқышқа тиеуге арналған құрылғы» (1992) және басқалары. 
*1969 жылдан - Қарағанды металл бұйымдары зауытының құрал-сайманшы слесары. 1975 жылдан - Қарағанды металлургия комбинатының орталық зауыт зертханасының инженері, аға инженері, топ бастығы. 1995 жылдан - «Испат Қармет» ААҚ ортал ық жылу техникалық зертханасының бастығы, 2004 жылдан - жылу бөлімінің бастығы. 2006 жылдан бері - «АрселорМиттал Теміртау» АҚ сапа бойынша бас менеджері. ХШЖК қола медалімен, 3-ші дәрежелі «Еңбек даңқы» белгісімен марапатталған. Қарағанды металлургия комбинаты сыйлығының лауреаты. КСРО өнертапқышы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Металлургия

Санат:1952 жылы туғандар
Бойсе

**Бойсе** (  немесе ) — Айдахо штатының астанасы және ең ірі қаласы, АҚШ. Ада округының орталығы.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Қаланың ресми сайты
* Boise Convention and Visitors Bureau
* Boise Area Chamber of Commerce
* Boise Art Museum
* Idaho State Historical Society & Museums
* Idaho Military History Museum 
* Boise, the City of Trees 

Санат:Айдахо
Владимир Дмитриевич Борцов

**Владимир Дмитриевич Борцов** 1934 жылы 11 қазанда Өскемен қаласында туған.
*В.В. Вахрушев атындағы Свердлов кен институтының бітірген (1957). Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты (1978), профессор (1982).
*8 монографиялар мен кітаптардың, 208 мақаланың авторы. 11 өнертабыс патентінің иегері.
*1957 жылдан - Орал геологиялық басқармасының Важенов геофизикалық экспедициясы партиясының инженер-геологы. 1959 жылдан - Шығыс Қазақстан геологиялық басқармасының Алтай геофизикалық экспедициясының отряд бастығы, партияның бас геофизигі, бас инженері. 1967 жылдан - «Самарқандгеология» Жезақ экспедициясы тресі партиясының бас геофизигі. 1969 жылдан – Аптай геологиялық-геофизикалық экспедициясының тәжірибе- әдістемелік партиясының бастығы. 1977 жылдан - Шығыс Қазақстан өндірістік-геологиялық басқармасының Ақпараттық-есептеу орталығының бюро бастығы, бас геофизигі. 1986 жылдан бері - «ҚР Минералдық шикізатты кешенді қайта өндеу жөніндегі ұлттық орталық» РМК «ТүстіметБҒЗИ» КМК аға ғылыми қызметкері, жетекші ғылыми қызметкері. 1997 жылдан - Шығыс Қазақстан техникалық университетінің оқытушы қызметін қоса атқарушы. Горностаев силикатты никель кенорнының ізашары (1961).
*«Жер қойнауын барлаудағы сіңірген еңбегі үшін» (1985), «Еңбек ардагері» (1989) медальдарымен, «Қазақстан мұнайына 100 жыл» (2005), «ҚР жер қойнауын барлау үздігі» (2004) белгілерімен, КСРО Геология министрлігі (1967) және басқаларының құрмет грамоталарымен марапатталған. ҚР жер қойнауының Құрметті барлаушысы (2007).

## Дереккөздер


Санат:1934 жылы туғандар
Санат:Қазақстан ғалымдары
Феликс Ефимович Вулис

**Феликс Ефимович Вулис** 1955 жылы 11 қазанда УКСР-де туған. 
*Новочеркасск политехникалық институтын (1977) инженер- электрик мамандығы бойынша; Аntony School of Law and Management  (San Francisco, 1982) қуқық және менеджмент саласындағы мамандығы бойынша бітірген. Электртехникалық инженерия саласындағы және қаржыландыру саласындағы магистр; Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтын бітірген (2008), іскер менеджмент бойынша магистр (МВА). 
*1983 жылдан - «Markfel Reality & Рroperty Managment» компаниясының президенті. 1989 жылдан - «АGC Group Іnc» компаниясының президенті, бас атқарушы директоры. 2001 жылдан - Еуразиялық өнеркәсіп қауымдастығының вице-президенті; 2005 жылдан - бірінші вице-президенті. 2007 жылдан бері - «ENRC Қазақстан» компаниясының президенті. Еуразия табиғи ресурстар корпорациясы (ЕNRC РІс) қурамындағы Қазақстандағы кәсіпорындардың стратегиялық дамуына жауапты. ҚР Президенті жанындағы басқарма терағасының орынбасары (2002 жылдан), Шетелдік инвесторлар кеңесінің (ШИК) ағымдағы қызмет мәселелері жөніндегі жұмыс тобының тең төрағасы (2002-2007).
* «Құрмет» орденімен (2007) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Металлургия

Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері
Иса Гараш оглы Гашимов

**Иса Гараш оглы Гашимов** 1944 жылы 13 наурызда Әзірбайжан Республикасы Кубатлин ауданының Айин ауылында туған.
*Әзірбайжан мемлекеттік университетін (1969) бітірген,инженер-геолог.1972 жылдан - «Қарағандыкөмір» бірлестігінің «Дала» жерасты шахтасының гидрогеологы, «Топорская» шахтасының бас геологы, «Шахтинск» шахтасының жер асты бас геологы, «Топорская» шахтасының жер асты бас геологы,Калинин атындағы шахтаныңжер асты бас геологы.1994 жылдан бері - ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі Геология және жер қойнауын пайдалану комитетінің Орталық Қазақстан аймақаралық аумақтық геология және жер қойнауы департаментінің (Қарағанды қаласындағы Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Геология және қойнауларды пайдалану комитеті Орталық Қазақстан аймақаралық «Орталыққазқойнау» геология және қойнауларды пайдалану департаменті) Қарағанды аумақтық геология және жер қойнауын пайдалану инспекциясының бас маманы, бастығы.
*«Жер қойнауын барлау үздігі» белгісімен (2003); ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрлігінің (2001, 2005), Қарағанды облысы әкімінің грамоталарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Металлургия

Санат:1944 жылы туғандар
Виктор Николаевич Голев

**Виктор Николаевич Голев** (14 қаңтар 1939 жыл, Ақсу ауданы, Алматы облысы) — кеңестік және қазақстандық ғалым, геология-минералогия ғылымдарының кандидаты.

* Әкесі - Голев Николай Сергеевич, марқұм, Қазақ темір жолының диспетчерлік қозғалыс қызметінде жұмыс істеген. Анасы - Фокина Антонина Николаевна, марқұм, Қазақ медицина институтының доценті болған.
*В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын бітірген (1961), тау-кен инженер-геофизигі. Өндірістік және тақырыптық еңбектер бойынша ондаған есептердің, журнал мақалаларының, жинақтар мен монографиялардағы бөлімдердің авторы.
*1962-1966 жылдары - Ақадыр геофизикалық экспедициясының Балқаш партиясында аға техник-геофизик, инженер-геофизик, отряд бастығы. 1968-1970 жылдары -Балқаш геофизикалық партиялар тобының және Балқаш геофизикалық экспедициясының партия бастығы. 1971 жылдан - Балқаш кешенді геологиялық-геофизикалық экспедициясының партия бастығы. 1974 жылдан - Конго Халық Республикасындағы кеңес геологтар тобының аға геофизигі. 1976 жылдан - Балқаш геологиялық барлау экспедициясының партия бастығы. 1980 жылдан - Қазақ минералды шикізат ғылыми-зерттеу институты мыс бөлімінің аға ғылыми қызметкері м.а., 1982 жылдан – аға ғылыми қызметкері. 1989 жылдан - «Қазгеология» Бас үйлестіру-геологиялық басқармасының және ҚазКСР Геология және жер қойнауын қорғау министрлігінің бас маманы. 1992-1993 жылдары - ҚР Геология министрлігі Біліктілік арттыру институтының аға ғылыми қызметкері. 1994-1996 жылдары - Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті жанындағы Қазіргі заманғы геология мәселелері жөніндегі ғылыми орталықтың аға ғылыми қызметкері. 1997 жылдан - ҚР ГА Қ.И. Сәтбаев атындағы Геология институтының аға ғылыми қызметкері. 1999 жылдан - «Геоинцентр» ЖШС жетекші геологы. 2001 жылдан - «Геоинцентр» ЖШС бас геологының оры басары. 2008 жылдың желтоқсанынан бері - «Әсем Тас-Н» ЖШС бас маманы.
*«ҚР Құрметті жер қойнауын барлаушысы» дипломымен және белгісімен марапатталған.
*Үйленген. Жұбайы - Голева Людмила Вавиловна (1940 ж. т.). Қызы - Наталья (1968 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:1939 жылы туғандар
Санат:Ақсу ауданында туғандар
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Геология-минералогия ғылымдарының кандидаттары
Санат:Қазақстан геологтары
Санат:Қазақстан құрметті жер қойнауын барлаушылары
Санат:Қазақстан орыстары
Санат:14 қаңтарда туғандар
Альберт Хаймович Гофман

**Альберт Хаймович Гофман** 1932 жылы 19 қыркүйекте РКФСР Смоленск облысындағы Смоленск қаласында туған.
* Бүкілодақтық инженерлік-құрылыс сырттай оқыту институтын (Мәскеу қ., 1962) бітірген, инженер-технолог. Уран қостотығын және одан отын таблеткаларын өндіру технологиясы бойынша жабық есептердің авторы (ББМГЗИ, Мәскеу қ.), бериллий мен уран технологиясы бойынша 18 өнертабысқа ие.
* 1953 жылдан - Үлбі металлургия зауытының ауысым шебері, цех технологы, цех бастығы, бас инженердің орынбасары - бас технолог, сапа женіндегі бас директордың орынбасары, бас директордың кеңесшісі. 1999 жылдан бері - «Үлбі металлургия зауыты» АҚ Көрме ақпарат орталығының директоры.
* «Құрмет белгісі» (1971), Еңбек Қызыл Ту (1981), Достық (РФ, 1997) ордендерімен, 1-ші дәрежелі «ҚР атом саласының еңбек сіңірген қызметкері» белгісімен (2007), ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1972) марапат талған. КСРО Министрлер кеңесі Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1985). РФ Атом энергетикасы және өнеркәсіп ардагері (1999).

## Дереккөздер


Санат:19 қыркүйекте туғандар
Санат:Смоленск облысында туғандар
Санат:1932 жылы туғандар
Санат:Қазақстан өнертапқыштары
Санат:Қазақстан металлургтері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Матвей Михайлович Гутермахер

**Матвей Михайлович Гутермахер** 1939 жылы 18 қазанда ҚХР Құлжа қаласында туған. 
*В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының геологиялық барлау факультетін бітірген (1962), мамандығы - «Кен шығатын жерлерді барлау» Оңтүстік Қазақстанның аудандарында (Угам жотасы, Іле және Күнгей Алатауы, Теріскей Алатауы, Кетпен) геологиялық түсірілім мен іздеу жұмыстарын жасаған. Бірнеше есеп пен жобалардың авторы және тең авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*1962 жылдан - С.М. Киров атындағы мемлекеттік университеттің палеовулканология зертханасының геологы. 1963 жылдан - Қазақ минералды шикізат институтының ғылыми қызметкері. 1964 жылдан - іздестіру және түсіру Стратиграфиялық және Карта құрушылық партиялардың Іздестіру және түсіру экспедицияларының аға техник геологы, геологы, аға геологы, басшысы.
*«Еңбек ардагері» медалімен, құрмет грамоталарымен марапатталған, экспедиция құрметі кітабына енген. « Южказгеология» ПГО мамандық бойынша «Үздігі», «Үздік гео лог», ОҚМУ «Еңбек ардагері». ҚР құрметті жер қойнауын барлаушысы. Әскери атағы - отствакадағы аға лейтенант. Діни көзқарасы - атеист. Қазақстанның болашағытуралы болжамы -«Оптимисттік» Хоббиі - кітап оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті- тарих, география, саяхат туралы әдебиет.
*Тұл ер. 2 баласы бар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Металлургия
Санат:1939 жылы туғандар
Бисен Ғайнышұлы Дәуімов

**Бисен Ғайнышұлы Дәуімов** (2 қаңтар, 1947 жыл, Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы, Орда кенті) - гидрогеолог.

## Өмірбаяны
* В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1970) тау-кен инженері-гидрогеолог мамандығы бойынша бітірген.
* 1970 жылдан - Орал гидрогеологиялық экспедициясының инженер-гидрогеологы
* 1973 жылдан - түсірім партиясының бастығы
* 1977 жылдан - бас гидрогеологы.
* 1993 жылдың маусымынан - Орал гидрогеологиялық экспедициясының бастығы (1993 жылдың желтоқсанынан - «Жайықгидрогеология» АҚ президенті).
* 2005 жылдан бері - «Жайықгидрогеология» ЖІІІС (Орал қ.) бас директоры.

## Еңбектері
* Батыс Қазақстан облысы аумағының 1:200 000 ауқымды мемлекеттік гидрогеологиялық картасының 5 парағының авторы. Пайдалы қазбалар қорлары жөніндегі мемлекеттік комиссияда (КСРО ҚМК) Январцев және Жарсуат жерасты сулары кеніштерінің пайдалану қорлары ашылған, зерттелген және бекітілген. Пайдалы қазбалар қорлары жөніндегі аумақтық комиссияда (ҚАК) Орал қаласын сумен қамтамасыз ету үшін Орал жерасты суларының кеніш қорлары, сонымен бірге облыстың елді мекендері мен өнеркәсіп кәсіпорындарын сумен жабдықтау үшін бірқатар кен орындары қайта бағаланды. «Нива», «Коммунальник», «Мелиоратор» сауықтыру шипажайлары үшін минералды сулар қорларына барлау жүргізілді және тұжырымдалды. «Ақ Жайық» сауда белгісімен Теректі кен орындарының минералдық емдік-ас суының құйылымдары жүргізілді.

## Марапаттары
* «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалі
* КСРО Геология министрлігінің «Жер қойнауын барлауда сіңірген еңбегі үшін» медалі
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі
* «Ерен еңбегі үшін» медалі
* «Қазақстан Республикасының жер қойнауын барлау үздігі» белгі
* «ҚР жер қойнауының Құрметті барлаушысы» белгі
* «Қазақстан мұнайына 100 жыл» белгі
* КСРО Геология министрлігінің грамоталары.

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Севрюгина Валентина Анатольевна, техник-гидрогеолог.
* Қыздары - Гүлнар, Виктория, Ольга.

## Дереккөздер

Санат:2 қаңтарда туғандар
Санат:Жәнібек ауданында туғандар
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Қазақстан гидрогеологтары
Санат:Еңбекте үздік шыққаны үшін медалінің иегерлері
Санат:Жер қойнауын барлауда сіңірген еңбегі үшін медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының жер қойнауын барлау үздіктері
Санат:Қазақстан Республикасының жер қойнауының құрметті барлаушылары
Санат:Қазақстан мұнайына 100 жыл медалінің иегерлері
Александр Александрович Егорочкин

**Александр Александрович Егорочкин** 1929 жылы 15 наурызда Солтүстік Қазақстан облысы Полуден ауданының Ново-Георгиевка ауылында туған.
*Қазақ кен-металлургия институтын (1953) «Пайдалы қазбалар кенорындарын қазбалау» мамандануы бойынша бітірген. Техника ғылымдарының кандидаты (1973). 75 мақаланың авторы, 41 өнертабысқа құқығын куәландыратын құжаттары бар.
*1953-1963 жылдары - Зырян қорғасын комбинатының пайдалану учаскесінің ауысым және БҚЖ участкесінің бастығы. 1958-1960 жылдары - №1051 п.ж. шетел кәсіпорнының кеніш басқармасының (Чехославакия) бас инженерінің орынбасары, бас инженері. 1963 жылдан - «ТүстіметБГЗИ» мақсатты ғылыми бөлімшесінің аға ғылыми қызметкері жетекші ғылыми қызметкері, меңгерушісі. 1975 жылдан Алжирге іссапар, Апжир үкіметі жанындағы комиссияның инженер-кеңесшісі. 1978 жылдан - «ТүстіметБГЗИ» жетекші ғылыми қызметкері, мақсаттық ғылыми белімшесінің меңгерушісі, зертха на меңгерушісі. Кен технологияларын сараптамалық бағалауға қатысты (1989-1990). Кандидаттық диссертацияларды қорғау жөніндегі диссертациялық кеңес мүшесі.
*«Ерен еңбегі үшін», «Еңбек ардагері» медальдарымен, 3-ші дәрежелі «Кенші даңқы» белгісімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Металлургия
Санат:1929 жылы туғандар
Ибрагим Баймуратұлы Еділбаев

**Ибрагим Баймуратұлы Еділбаев** 1933 жылы 3 наурызда Қызылорда облысы Сырдария ауданының №11 ауылында туған. Техника ғылымдарының докторы. Халықаралық минералдық ресурстар академиясының академигі.

## Қызмет жолы
* Қазақ кен-металлургия институтын (1956) бітірген, тау-кен инженері; КСРО Халық шаруашылығы академиясының Мәскеу халық шаруашылығын басқару институтын (1979) бітірген. 
* 1956 жылдан - «Текелі» кенішінің ауысым шебері, учаске бастығы, кеніш бас инженерінің орынбасары, 1961 жылдан - «Көксу» кенішінің бастығы, 1966 жылдан – Текелі қорғасын-мырыш комбинатының директоры. 
* 1974 жылдан - ҚазКСР түсті металлургия министрінің орынбасары. 
* 1981 жылдан- Қазақстан Компартиясы ОК ауыр өнеркәсіп бөлімінің меңгерушісі. 
* 1987 жылдан - ҚазКСР Жергілікті өнеркәсіп министрі. 
* 1991 жылдан - «Қазжерөнеркәсіп» республикалық концернінің президенті. 
* 1993 жылдан - «Қазжеримпэкс» фирмасының директоры, «Қазхром» ТҰК Президентінің кеңесшісі. 
* 1997 жылдан - «Соколов-Сарыбай кен байыту өндірістік бірлестігінің» президенті. 
* 1999 жылдан - «Қазхром» ҰАК» ААҚ вице-президенті. 
* 2001 жылдан - Еуразия енеркәсіп қауымдастығының вице-президенті. 
* 2007 жылдан бері - «ЕЫГСС Қазақстан» компаниясының техникалық дамыту жөніндегі вице-президенті.

## Еңбектері
* «Тау-кен инженерінің естелігі» (2003), 
* «Қайта өркендеу» (2004) кітаптарының, 
* 60-тан астам ғылыми еңбек пен мақаланың авторы. 
* 46 өнертабысы, оның ішінде 5 патенті бар (1995-2001).
* Тур (1999), Алексеев (2000) кен орындарының ізашары.
## Қоғамдық қызметі

* 10-11 шақырылған ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты. 
* «Кімнің кім екені» халықаралық клубының (Вашингтон қ., 2007) мүшесі. 
* ҚР Минералдық ресурстар академиясы төралқасының мүшесі. 
* ҚР Индустрия және сауда министрлігінің Ғылыми-техникалық кеңесінің мүшесі (2001 жылдан).
## Марапаттары
*«Құрмет белгісі» (1966), 
* Еңбек Қызыл Ту (1971), 
* «Құрмет» (2001), 
* «Барыс» (2007) ордендерімен, 
* 5 медальмен (1975-1993), 
* «Ұлы Отан соғысының ардагері», 
* 1-ші дәрежелі «Кенші даңқы» белгілерімен, 
* ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. 
* «Шахтер даңқы» белгісінің толық кавалері. 
* КСРО Құрметті кеншісі. 
* Текелі қаласының Құрметті азаматы.

## Дереккөздер


Санат:3 наурызда туғандар
Санат:Сырдария ауданында (Қызылорда облысы) туғандар
Санат:Қазақстан кеншілері
Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Техника ғылымдарының докторлары
Санат:Қазақстан өнертапқыштары
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Барыс орденінің иегерлері
Санат:Халықаралық минералдық ресурстар академиясының академиктері
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Мәскеу халық шаруашылығын басқару институты түлектері
Санат:Қазақ КСР Жергілікті өнеркәсіп министрлері
Санат:Қазхром тұлғалары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері
Санат:КСРО құрметті кеншілері
Санат:Текелінің құрметті азаматтары
Виктор Кузьмич Деинека

**Виктор Кузьмич Деинека** 1937 жылы 16 қыркүйекте РКФСР Донецк облысының Макеевка қаласында туған.

* Томск политехникалық институтын (1964)тау-кен инженері-гидрогеолог мамандығы бойынша бітірген. 

ҚР Минералдық ресурстар академиясының мүшесі-корреспонденті, Орал геологиялық ғылымдар академиясының мүшесі. 25 геологиялық есептердің, 50-ден астам ғылыми жұмыстың авторы, ауқымы 1:200000 Мемлекеттік геологиялық картаның 13 парағының, «Торғай имегінің гидрогеологиясы» монографиясының қүрастырушысы және редакторы (2005). 

1957 жылдан - Қостанай геологиялық-геофизикалық экспедициясының гидрогеологы, аға гидрогеологы, 1978 жылдан - бас инженері. 1982 жылдан - Солтүстік Қазақстан геологиялық өндірістік бірлестігінің гидрогеологиялық бөлімінің бастығы. 1997 жылдан - «Солтқазжерқойнауы» АБ бөлім бастығы. 1999 жылдан - «Солтқазжерқойнауы» АБ Қостанай облыстық жер қойнауын қорғау және пайдалану инспекциясының бастығы. 2001 жылдан - ҚР Минералдық ресурстар академиясы Солтүстік Қазақстан филиалының директоры, төрағасы.

*«Ерен еңбегі үшін. В.И. Лениннің туғанына 100 жыл толуы құрметіне», «Еңбекте үздік шыққаны үшін», «Жер қойнауын барлаудағы еңбегі үшін» медальдарымен, КСРО ХШЖҚ қола медалімен марапатталған. Жер қойнауын барлау үздігі. ҚР Құрметті геологы.

## Дереккөздер


Санат:16 қыркүйекте туғандар
Санат:1937 жылы туғандар
Санат:Макеевкада туғандар
Санат:Томск политехникалық институты түлектері
Санат:Қазақстан Минералдық ресурстар академиясы мүше-корреспонденттері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Санат:Еңбекте үздік шыққаны үшін медалінің иегерлері
Санат:Жер қойнауын барлаудағы еңбегі үшін медалінің иегерлері
Санат:Халық Шаруашылығы Жетістіктері Көрмесі қола медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан жер қойнауының құрметті барлаушылары
Санат:Қазақстан құрметті геологтары
Светлана Ершұрқызы Дүйсембаева

**Светлана Ершұрқызы Дүйсембаева** 1946 жылы 30 мамырда Қарағанды қаласында туған. Техника ғылымдарының кандидаты (1978). ҚР Мемлекеттік сыйлығының ғылым, техника және білім саласындағы лауреаты (2001).

* Орал политехникалық институтын (Екатеринбург қ., 1968) пластмассаның инженер-технологы мамандығы бойынша бітірген. Доцент (2002). 165 мақала мен монографияның авторы. Өнертабыстың 22 патентінің иегері. 
* 1969 жылдан - ҚР Индустрия және сауда министрлігінің «ҚР МШКҚӨ ҮО» «Ж.Н.Әбішев атындағы Химия-металлургия институтының» ЕМК химия және бейорганикалық заттар технологиясы белімінің инженері; 
* 1972 жылдан – кіші ғылыми қызметкері; 
*1980 жылдан - аға ғылыми қызметкері; 
* 1993 жылдан - электр химиялық үдерістер зертханасының меңгерушісі; 
* 2000 жылдан - химия және бейорганикалық заттар технологиясы бөлімінің меңгерушісі, 
* 2004 жылдан бері - ҚР Индустрия және сауда министрлігінің «ҚР МШКҚӨ Ұ0» «Ж.Н. Әбішев атындағы Химия-металлургии институты» ЕМК электрхимиялық процестер зертханасының меңгерушісі. 

* ҚР Индустрия және сауда министрлігінің «ҚР Ғылым «Ж.Н. Әбішев атындағы Химия-металлургия институты» ЕМК диссертациялық кеңес (1998-2000), «Air and Wastle Management association» мүшесі (2000-2005), ҚР Ғылым және білім министрлігі жанындағы қолданылмалы және жаңартпашылық жобалар сарапшысы (2001).

## Дереккөздер


Санат:30 мамырда туғандар
Санат:1946 жылы туғандар
Санат:Қарағандыда туғандар
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Техника ғылымдарының докторлары
Санат:Қазақстан өнертапқыштары
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Валентина Яковлевна Жаймина

**Валентина Яковлевна Жаймина** - 1948 жылы 17 қыркүйекте Алматы облысының Қаскелең ауылында туған.

## Өмірбаяны
*В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1973) кен инженер-геологы мамандығы бойынша бітірген. Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты (1991), докторы (2006). 
*«Солтүстік - Шығыс Балқаш маңы және Жоңғар Алатауының теңіз орташатаскөмір түзілімдерінің фораминиферлері және стратиграфиясы» монографиясының (2000), 67 ғылыми еңбектің, олардың 14 - қолжазбалық есеп берудің авторы; «Қазақстанның оңтүстігіндегі Үлкен Қаратаудағы девонды-таскөмір карбонат платформасының – Солтүстік Каспий ойпатының жасы бірдей карбонат қоймаларының беттік баламаларының эволюциясы» (2002), «Үлкен Қаратау, Қазақстан және Оңтүстік Оралдың стратиграфиялық сәулет пен орта-жоғары палеозой карбонаттарының диагенезіндегі биотикалық және абиотикалық оқиғалар, Ресей ерте теңіз цементін белу және сүйыққоймалардың сапасы жөніндегі» (2002) ағылшын тіліндегі 2 ұжымдық монографияның серіктес авторы. 
*1968 жылдан - Лениногорск ГБП техник-геологы. 1973 жылдан - ОҚАГБ Іздеу-түсіру экспедициясының (1997 жылдан - «Оңтүстікқазгеология» ӨГБ «ізденіс» ЖШС) инженер-геологы, аға геологы, 1-ші, жоғары санаттағы палеонтологы, жетекші геологы. 2000 жылдан - Қ.И. Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының аймақтық геология зертханасының аға ғылыми қызметкері; 2007 жылдан - геологиялық кезеңцер зертханасының жетекші ғылыми қызметкері, 2008 жылдан бері - аймақгық геология зертханасының бас ғылыми қызметкері. Бүкілодақтық палеонтологиялық қоғамның мүшесі (1987- 1998), Society for Sedimentary Geology мүшесі (SEMP, 1996-2000). Қазақстанның Стратиграфиялық комитетінің карбонолық комиссиясының мүшесі (2000 жылдан),Қ.И. Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының Секциялық кеңесінің «Жалпы және аймақтық геология» мамандығы бойынша мүшесі және ғылыми хатшысы (2004 жылдан). Қ.И. Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының кандидаттық және докторлық диссертациялар қорғау женіндегі Гылыми кеңесінің мүшесі (2008 жылдан).
*«Социалистік жарыстың жеңімпазы» құрмет грамоталарымен марапатталған (1985, 1990).

## Дереккөздер


Санат:17 қыркүйекте туғандар
Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Қаскелеңде туғандар
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Геология-минералогия ғылымдарының докторлары
Санат:Қазақстан геологтары
Санат:КСРО палеонтологтары
Валерий Иванович Жуковский

**Валерий Иванович Жуковский** (1949 жылы 4 маусымда Ақтөбе облысы Мәртөк ауданының Бірінші Мамыр кентінде туған) - геолог, жер қойнауын барлаушы.

* М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетін (1972) үздік бітірген, мамандығы - «Пайдалы қазбалардың кен орындарын геологиялық түсіру және іздеу». ҚР Минералдық ресурстар академиясының және Халықаралық ақпараттандыру академиясының мүшесі- корреспонденті. Республикалық және шетелдік журналдар мен жинақтарда жарияланған 70 мақаланың авторы.
* 1972 жылдан - «Орталықгеология» Әндірістік геологиялық бірлестігінің Орталық геологиялық-іздеу экспедициясының (Қарағанды қ.) геологы, отряд бастығы, партия бастығы. 1984 жылдан - «Орталықгеология» Өндірістік геологиялық бірлестігінің Орталық геофизикалық партиясының (Калуга қ.) аға геологы, «Қазкварцжарқырауықтар» ӨБ Орталық Қазақстандық геологиялық барлау экспедициясының аға геологы. 1985 жылдан - «Орталыққазгеология» Өндірістік геологиялық бірлестігі геологиялық белімнің аға геологы, бөлім бастығы. 1993 жылдан - Орталық Қазақстан жер қойнауын қорғау және пайдалану басқармасы белімінің бас геологы, бөлім бастығы. 1999 жылдан бері - ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі Геология және жер қойнауын пайдалану комитетінің Орталық Қазақстан Аймақаралық аумақтық геология және жер қойнауын пайдалану департаменті (қазір Қарағанды қаласындағы ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Геология және қойнауларды пайдалану комитеті Орталық Қазақстан аймақаралық «Орталыққазқойнау» геология және қойнауларды пайдалану департаменті) басшысының орынбасары.

*«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен; «Қазақстан мұнайына 100 жыл» белгісімен марапатталған; ҚР Президентінің алғысымен (2001) ескерілген. ҚР жер қойнауының Құрметті барлаушысы (2002).

## Дереккөздер


Санат:4 маусымда туғандар
Санат:Мәртөк ауданында туғандар
Санат:Мәскеу мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Қазақстан минералдық ресурстар академиясының мүше-корреспонденттері
Санат:Халықаралық ақпараттандыру академиясының мүше-корреспонденттері
Санат:Қазақстан геологтары
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан мұнайына 100 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан жер қойнауының құрметті барлаушылары
Қанат Қуатжанұлы Жүсіпов

**Қанат Қуатжанұлы Жүсіпов** 1955 жылы 29 тамызда Ақтөбе облысының Болат кентінде туған.
*В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1982) инженер-механик мамандығы бойынша бітірген. Техника ғылымдарының кандидаты (2003). Ғылым докторы (2007). ХАА академигі (2006).
*«Ашық кен жұмыстары саласындағы геотехникалық кешендерді автоматтандырып басқару технологиясы» (Алматы, 2004), сондай-ақ, 53 мақала мен жарияланымның авторы. 
*«Жылжымалы нысандардың жағдайы жөніндегі деректерді жинауға арналған ер-неу кешеніне» патенті бар (2005). 1982 жылдан - В.В. Куйбышев атындағы машина жасау зауытының (кейін «Зиксто» ААҚ-қа өзгертілді, Петропавловск қ.) шебері, 1985 жылдан - ұсталық-басу цехының аға шебері, 1986 жылдан - №1 цехының дайындау учаскесінің аға шебері, 1987 жылдан - №1 цехының бастығы, 1989 жылдан- №1 ұсталық-басу цехының бастығы, 1991 жылдан - №9 бөлімінің өндіріс бастығы, №5 басқарма бастығының орынбасары. 1994 жылдан - «Зиксто» ААҚ №20 бөлімінің жетекші инженері, 1996 жылдан - вице-президентінің орынбасары, 1998 жылдан - вице-президент. 1998 жылдан - «Қостанайасбест» ААҚ техникалық директоры. 2002 жылдан - «Қостанай минералдары» АҚ (200?) жылға дейін «Қостанайасбест» ААҚ) басқарма төрағасы 2010 жылдан бері - Директорлар кеңесінің терағасы Жетіқара аудандық (1999-2003), облыстық (2003-2007) мәслихаттарының депутаты. Облыстық жебеушілер клубының мүшесі (2003 жылдан) Жетіқара нефриттер және тусті тас кенорнын алғашқы болып ашқан (2003). Орталық қала алаңы, Е. Тәтішев атындағы мешіт жобасының және жаңғыртудың бастамашысы, православиелік ғибадатхана жобасын және т.б. әзірлеушілердің бірі
*«Құрмет» орденімен (2005), «КСРО Қарулы күштерінің жылдығы» (1988), «Қазақстан Республикасының тәуелсіз дігіне 10 жыл» (2001), «Ресей су асты күштерінің 100 жылдығы» (2005), «АДР-дан Кеңес әскерлерін шығарудын 10 жылдығы» (2006) медальдарымен марапатталған дәрежедегі Қ.И. Сәтбаев атындағы дипломмен (2003) ескерілген. Қостанай облысы Жетіқара ауданыныц Кұрметті азаматы (2006).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Металлургия
Санат:1955 жылы туғандар
Зәуре Ғалымқызы Зәуірбекова

**Зәуре Ғалымқызы Зәуірбекова** 1962 жылы 10 қыркүйекте Алматы қаласында туған.
*С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін (1984) «Қолданбалы математика» мамандығы бойынша; Ұлттық экономикалық университет жанындағы Қазақ нарық институтын (1999) «Экономика және менеджмент» мамандығы бойынша бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты (2001). ҚР Минералдық ресурстар академиясының толық мүшесі. 
*1984 жылдан - Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комитеті жанындағы Қазақ жоспарлау үдерістерін автоматтандыру ғылыми-зерттеу институтында инженер-экономист, жетекші инженер, кіші ғылыми қызметкері 1994 жылдан - ҚР Өнеркәсіп және сауда министрлігінің төлем жасамау мәселелерін шешу женіндегі бөлімінің бастығы және сауда саясаты басқармасы бастығының орынбасарыры. 1995 жылдан - «Қазхром» ҰАК» АҚ қаржы директоры бірінші вице-президенті. 2001 жылдан- Еуразия қауымдастығының экономика женіндегі вице-президенті. Экономика және қаржы жөніндегі вице-президенті. 2007 жылдан бері - ENRC Plc Қазақстан бойынша қаржы директоры, қаржы директорының орынбасары. Қазақстанның өнеркәсіп саясатының жаңа тұжырыидамасымен жаңа салық заңнамасын әзірлеуге тікелей қатысты.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Металлургия

Санат:1962 жылы туғандар
Санат:10 қыркүйекте туғандар
Алиджан Рахманұлы Ибрагимов

**Алиджан Рахманұлы Ибрагимов** 1953 жылы 5 маусымда туған.
*Мәскеу ветеринариялық академиясын (1974) бітірген, мамандығы - «Өнеркәсіп тауарлары өндірісін уйымдастыру мен саудасы экономикасы». 1974 жылдан - жеңіл өнеркәсіптің бірқатар кәсіпорындарында экономист, басшы. 1991 жылдан - «Невада-Семей» АҚ бас директоры, басқармасының терағасы, президенті. 1994-1998 жылдары - «Еуразиялық банк» АҚ Директорлар кеңесінің терағасы. 2001-2007 жылдары - Еуразия өнеркәсіп қауымдастығы төралқасының мүшесі. 2002 жылдан - «Қазхром» ТҰК» АҚ президенті. 2004 жылдан - «Қазхром» ТҰК» АҚ Директорлар кеңесінің төрағасы.
*Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуына қосқан зор үлесі үшін «Құрмет» орденімен (2004), сондай-ақ бизнес пенжебеушілікті дамытудағы елеулі үлесі үшін үкіметтік мадақтар және басқа елдердің қоғамдық ұйымдарының ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер


## Сілтемелер
* Форбс ақпараты бойынша 

Санат:Металлургия

Санат:1953 жылы туғандар
АҚШ президенттерінің тізімі

thumb|Президент мөрі
[thumb|right|300px|[Ақ Үй, АҚШ президентінің ресми резиденциясы.]]

**[[АҚШ президенті]]** — Америка Құрама Штаттарының атқарушы билігінің басшысы. Лауазым 1787 жылы Конституциялық жиын қабылдаған АҚШ Конституциясымен енгізілген. АҚШ-тың алғашқы президенті Джордж Уошингтон болып табылады.

АҚШ президентін сайлау 1789 жылдан бастап жүргізіледі. Егер президент екінші мәрте сайланып, өкілеттілігін жалғастырған болса, бір президенттік болып нөмірленеді (мысалы: екі мәрте сайланған Джордж Уошингтон АҚШ-тың бірінші және екінші емес, тек бірінші президенті болып табылады.). Тек Гровер Кливленд ғана АҚШ-тың 22- және 24-президенті болып есептеледі. Франклин Делано Рузвельт — төрт мәрте президенттікке сайланған АҚШ тарихындағы жалғыз тұлға. Уильям Гаррисон — билік басында ең қысқа мерзім болған президент (1841 жылдың наурыз және сәуір айлары).
Америка президенттерінің сегізі қызмет барысында қайтыс болған. Төртеуі (Уильям Генри Гаррисон, Закари Тейлор, Уоррен Гардинг және Франклин Д. Рузвельт) өз өлімімен қайтыс болса, төртеуі адам қолынан қаза тапқан: Авраам Линкольн, Джеймс Гарфилд, Уильям Мак-Кинли мен Джон Кеннеди және біреуі Ричард Никсон қызметінен отставкаға кеткен.

## Президенттер тізімі

## Қазір өмір сүріп жатқан президенттер
 жылғы  айындағы жағдай бойынша қазір өмір сүріп жатқан бұрынғы президенттер саны бесеу:

President Joe Biden - Henderson Hall, Va, January 16, 2025 - 250116-A-CL045-1027 (cropped).jpg|**[[Джо Байден]]**(2021–2025)20 қараша 1942 жыл жаста
President Donald Trump meets with and poses for a photo with Polish presidential candidate Karol Nawrocki in the Oval Office (54491923778) (Trump cropped).jpg|**[[Дональд Трамп]]**(2017–2021, 2025–)14 маусым 1946 жыл жаста
Gov. Wolf Honors Flight 93 Passengers and Crew at 20th Annual September 11 Observance (51449584869) (cropped).jpg|**[[Джордж Уокер Буш|Джордж Буш]]**(2001–2009)6 шілде 1946 жыл жаста
Former President Bill Clinton and former Secretary of State Hillary Clinton make their way to the Capitol Rotunda to attend the 60th Presidential Inauguration at the U.S. Capitol (cropped).jpg|**[[Билл Клинтон]]**(1993–2001)8 тамыз 1946 жыл жаста
Former President Barack Obama makes his way to the Capitol Rotunda to attend the 60th Presidential Inauguration at the U.S. Capitol (cropped 2).jpg|**[[Барак Обама]]**(2009–2017)4 тамыз 1961 жыл жаста


## Тағы қараңыз
*АҚШ президенті

## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Санат:Президенттер тізімі
Арман Бекетұлы Есенжолов

**Арман Бекетұлы Есенжолов** 1964 жылы 18 қаңтарда Ақтөбе облысының Шалқар қаласында туған. Техника ғылымдарының кандидаты. Ғылым, техника және білім беру саласындағы ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2003).

* Мәскеу болат және қорытпалар институтын (1986) бітірген, инженер-металлург. 
* Металлургия саласындағы оннан астам авторлық патентке, оның ішінде РФ патенттеріне ие. 1986 жылдан - Ақтөбе ферроқорытпа зауытының балқытушысы, 1987 жылдан - өндірістік шебері,  1989 жылдан - ауысым бастығы, 1991 жылдан - аға шебері, 1993 жылдан - цех бастығы, 1997 жылдан - бас инженердің орынбасары - өндірістік-техникалық бөлімінің бастығы, 2002 жылдан - зауыттың бас инженері. 2006 жылдан – Серов ферроқорытпа зауытының (РФ) бас директоры. 2008 жылдан бері - «Қазхром» ТҮК» АҚ филиалы – Ақсу ферроқорытпа зауытының директоры.

## Дереккөздер


Санат:18 қаңтарда туғандар
Санат:1964 жылы туғандар
Санат:Шалқарда туғандар
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Қазақстан металлургтері
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Алмаз Тұрдыметұлы Ибрагимов

**Алмаз Тұрдыметұлы Ибрагимов** 1948 жылы 26 мамырда Қырғыз КСР Ыстықкөл ауданының Ананьево ауылында туған.
*Халықтар достығы орденді Ташкент халық шаруашылығы институтын (1977) экономист мамандығы бойынша; Мәскеу осы заманғы бизнес институтын (1999) менеджер мамандығы бойынша; Бүкілресейлік алюминий-магний институтының (Санкт-Петербург  қ., 1994) мамандану курсын бітірген. Ресейдің экономикалық ғылымдар және кәсіпкерлік қызметі академиясының коммерция докторы (1998). ҚР Минералдық ресурстар академиясының қүрметті академигі (1998).

*«Лигнит бокситтерін енеркәсіпте пайдаланудың болашағы» (2005); «Төмен сортты бокситтер кен орындарын кешенді игеру» (2005) жарияланған мақалаларын; «Патенттік,өнертапқыштық және өнертабыстық қызмет - «Қазақстан Алюминийі» АҚ инновациялық саясатының негізі» (2005) баяндамалар жинағының, «Қазақстан Алюминийі» АҚ-та ұнтақтардың шикі құрамдарының жентектелу үдерістерін күшейту» (2006) ғылыми мақалалар жинағы, «Алюминий тотығы өндірісін қойылтқыш заттарын жетілдіру» (2007) баяндамалар жинағының авторы.

*1966-1967 жылдары - Қырғыз КСР-і Ыстықкөл облысының «Бірінші мамыр» кеңшарының жұмысшысы. 1970-1985 жылдары - «Бірінші мамыр» кеңшарының слесары, жабдықтау женіндегі инженері, инженердің орынбасары.1990 жылдан - «Полимер» зауытының (Алматы облысы, Қаскелең қ.) директоры. 1994 жылдан - Павлодар алюминий зауытының бірінші вице-президенті. 1995 жылдан - Павлодар алюминий зауытының бірінші вице президенті - бас директоры. 2001 жылдан - «Қазақстан алюминийі» АҚ (Павлодар қ.) президенті. 2005 жылдан бері - «Қазақстан электролиз зауыты» АҚ (Павлодар қ.) президенті.

*«Құрмет» (2001), «Отан» (2007), «Достастық Жұлдызы» (2007) ордендерімен, II дәрежелі Халықаралық Жаңғыру орденімен (2007), «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005); 3-ші (2002), 2-ші (2003), 1-ші (2006) дәрежелі «Еңбек даңқы», «Облыс алдыңцағы еңбегі үшін» (2004) белгілерімен марапатталған. Академик Е. Бөкетов атындағы сыйлықтың лауреаты (2006).

## Дереккөздер


Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Ресей ғалымдары
Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Герман Иванович Иванов

**Герман Иванович Иванов** 1934 жылы 15 тамызда Чуваш АКСР Самушкино ауылында туған.
*Мәскеу кен институтын (1956) тау-кен инженер-технологы мамандығы бойынша бітірген.
*«Березовская обогатительная фабрика» (Мәскеу қ., 1961), «Освоение и обогащение руд в тяжелых суспензиях» (Мәскеу қ., 1970) және басқалары, 2 монография, 120 ғылыми еңбектің, 54 жарияланымның авторы. ҚР 4 авторлық куәлігінің, 1 алдын ала патенттің иегері.
*1956 жылдан - КСРО ГА Кольск филиалының (Мурманск облысы, Апатиты қ.) аға зертханашысы, кіші ғылыми қызметкері 1960 жылдан - Түсті металдардың Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу кен-металлургия институтының (Түстімет - БҒЗИ) (қазір - «ҚР Минералдық шикізатты кешенді қайта өңдеу жөніндегі ғылыми орталығы» РМК «Түсті металдарды шығысғылыми-зерттеу кен металлургия институтының» КМК) - кіші ғылыми қызметкері, аға ғылыми қызметкері, бөлім меңгерушісі, директорының орынбасары, зертхана меңгерушісі.
ҚазКСР Үлбі аудандық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1987-1989).
Түстімет БҒЗИ ҒТҚ кеңесінің төрағасы (1975-1980). ШҚ түсті металлургия ҒТҚ облыстық кеңесі терағасының орынбасары (1975-1990). Халық жасағы (1970-1985).

*«Құрмет белгісі» (1971) орденімен, «Еңбек ардагері» (1983), «Ерен еңбегі үшін» (1970) медальдарымен, КСРО ХШЖК қола медалімен (1975); «КСРО ТММ социалистік жарысының үздігі» (1969, 1979), «Социалистік жарыстын жеңімпазы» (1973, 1974, 1976, 1977), 3-ші дәрежелі Еңбек даңқы» (2006) белгілерімен; ҚР Энергетика министрінің құрмет грамотасымен (2000) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:15 тамызда туғандар
Санат:1934 жылы туғандар
Санат:Чувашияда туғандар
Санат:Мәскеу мемлекеттік тау-кен институты түлектері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері (КСРО)
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Санат:Халық Шаруашылығы Жетістіктері Көрмесі қола медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан металлургтері
Қайрат Болатұлы Исатаев

**Қайрат Болатұлы Исатаев** 1966 жылы 15 шілдеде Қарағанды облысының Балқаш қаласында туған.
*Қарағанды политехникалық институтын (1993) бітірген, тау-кен инженері-маркшейдер.
*1993 жылдан - Балқаш кен-металлургия комбинатының Қоңырат кенішінің маркшейдері. 2000 жылдан - «NO\/А-Цинк» ЖШС БК Ақжал ашық кенішінің аға маркшейдері.2005 жылдан - «Шығыс-Майнинг» ЖШС аға маркшейдері.2007 жылдан бері - ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі Геология және жер қойнауын пайдалану комитетінің Орталық Қазақстан Аймақаралық аумақтық геология және жер қойнауы  департаменті  (қазір Қарағанды қаласындағы ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Геология және қойнауларды пайдалану комитеті Орталық Қазақстан аймақаралық «Орталыққазқойнау» геология және қойнауларды пайдалану департаменті) Балқаш аумақтық геология жәнө жер қойнауын пайдалану инспекциясының бастығы.

## Дереккөздер


 

Санат:Тұлғалар
Санат:Металлургия

Санат:1966 жылы туғандар
Санат:Балқашта туғандар
Владимир Анатольевич Калмыков

**Владимир Анатольевич Калмыков** 1954 жылы 18 маусымда Алматы қаласында туған.
*В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1976) тау-кен инженері-геолог мамандығы бойынша бітірген.
*1976 жылдан - Іздеу-түсіру экспедициясының геологы, отряд бастығы, партия бастығы. 
*1986 жылдан- Қазақ КСР Геология министрлігінің Материалдық-техникалық жабдықтау басқармасы бастығының орынбасары, бастығы.
*1990 жылдан - «Геолтехжабдықтау» ЖШС директоры 
*2000 жылдан бері - «Әсем Тас Н» ЖАҚ (қазір-«ӘсемТасН» ЖШС) бас директоры.

«КСРО Жер қойнауын барлау үздігі» (1990), «ҚР жер қойнауының Құрметті барлаушысы» белгілерімен (2010) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:18 маусымда туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:КСРО жер қойнауының үздік барлаушылары
Санат:Қазақстан жер қойнауының құрметті барлаушылары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері