Мцхета

**Мцхета** () — Грузиядағы қала. Мцхета-Мтианети аймағының әкімшілік орталығы.
Мцхета халқының саны 2026 жылы 7 940 адамды құрады.

## Географиялық сипаттамасы
Тбилисиден солтүстікке қарай 21 км жерде, Арагви мен Кура өзендерінің қосылатын жерінде орналасқан Грузияның ең көне қалаларының бірі. Тбилиси-Самтредия желісіндегі теміржол стансасы, теңіз деңгейінен 480 м биіктікте.

## Тарихы
Орта ғасырларда Мцхета маңызды қалалық, сауда және қолөнер орталығы, әсіресе діни орталық (Грузин шіркеуінің басшысы католикостың резиденциясы) болды. 1870 жылдары және әсіресе 1937 жылдан бастап Мцхетадағы қазба жұмыстары кезінде хальколит дәуірінен орта ғасырдың соңына дейінгі бекініс үйлерінің, қалалық кварталдардың және зираттардың қалдықтары табылды. Мал шаруашылығымен айналысқан және егіншілердің қоныстарымен байланысты зират қола және ерте темір дәуірлеріне (б.з.д. 2-1 мыңжылдықтар) жатады. Бұл қоныстардан үлкен, жақсы дамыған ежелгі қала пайда болды.
Кура өзенінің оң жағалауында Армаццихе акропольінің қирандылары (б.з.д. 1 мыңжылдықтың екінші жартысы - б.з. 1 мыңжылдықтың басы) табылды.

Ресей империясында ол әкімшілік жағынан Тифлис губернаторлығының Душети ауданының құрамына кірді. 1956 жылы 26 қыркүйекте Мцхета қала мәртебесін алды.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Бүгінде қала елдің ең танымал туристік орындарының бірі болып табылады. 2010 жылы қасбеттер мен көшелер қайта жаңартылып, жаңа көпірлер, кәдесый дүкендері, мұражай және ақпараттық орталық салынды. Қалада, бірнеше мейрамхана мен кафесі бар «Тамаринди» қонақ үйі бар.

## Көрікті жерлері
Қаланың тарихи маңызы мен көптеген көрнекті шіркеулері мен мәдени ескерткіштеріне байланысты «Мцхетаның тарихи ескерткіштері» 1994 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Қаланың тарихи, сәулет және археологиялық орындары ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра нысандары болып табылады. Солардың бірі — бір кездері Пиреней патшалығының астанасы болған ежелгі Армац цитадельінің немесе Армацикхенің қирандылары бар. Бекіністе бірнеше мәдени қабаттар бар (ең көнесі біздің заманымызға дейінгі 4 ғасырға жатады). Бүгінде бұл ежелгі бекіністен патша сарайының, моншалардың, бірнеше жерлеу орындарының және тас кесененің қалдықтары ғана қалған.

Самтавро монастырь кешені Әулие Нина монастырі мен Самтавро Трансфигурация шіркеуінен (9 ғасыр) тұрады. Онда көптеген жәдігерлер мен белгішелер сақталған.

1029 жылы салынған монументалды Светицховели соборы мың жылға жуық уақыт бойы Грузияның бас шіркеуі болды. Бұл мың жылға жуық уақыт бойы Грузия православие шіркеуінің патриархының орны орналасқан рухани орталық.

Мцхетаның қарама-қарсысында, Кура мен Арагви өзендерінің құйылысының үстінде, ерте ортағасырлық сәулет өнерінің шедеврі Джвари монастырі (7 ғасырдың басы) тауда орналасқан. Грузия бойынша көптеген шіркеулер осыған ұқсас салынған.

Мцхетадан алыс емес жерде елдегі ең көне монастырьлардың бірі Шиомгвиме монастырі (6 ғасыр) орналасқан. Ол бір кездері Грузиядағы ең үлкен монастырь қауымдастығының үйі болған. Қазіргі уақытта ол жұмыс істейді және оған сенушілер мен туристер үнемі келеді.

## Галерея

2016 Mccheta, Plac z fontanną (02).jpg|Фонтаны бар алаң
Sweti Cchoweli.JPG|Әулие Цховели соборы
Gamsakhurdia street, Mtskheta. (Photo A. Muhranoff, 2011).jpg|Ескі көше
The Svetitskhoveli Cathedral.jpg|Қала көрінісі


## Дереккөздер

Санат:Грузия қалалары