open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Болат Әбжапарұлы Жылқышиев

Б.Жылқышиев|right|thumb
**Болат Әбжапарұлы Жылқышиев** (18 қыркүйек 1957 жылы, Сарыағаш ауданы) – қоғам және мемлекет қайраткері.

## Өмірбаяны
Шыққан тегі Ұлы жүздің Дулат тайпасы Шымыр руынан.
* Қазақ химия-технологиялық институтын (1979), Оңтүстік Қазақстан техникалық университетін (1996) бітірген. Мамандығы – инженер-механик, инженер-экономист. 
* Еңбек жолын 1979 жылы «Өндірістік құрылыс материалдары» тресінің Бадам кірпіш з-тында шебер болып бастаған. 
* 1980 – 84 жылы Осы тресте инженер, аға инженер, бас механиктің міндетін атқарушы; 
* 1984 – 87 жылдары Қазақстан КП Шымкент қаласы Дзержинск (әл-Фараби) ауданы комитетінің ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы; 
* 1987 – 91 жылдары Майтоң май комбинатында партбюро хатшысы; 
* 1991 – 92 жылдары Шымкент қалалық атқару комитеті төрағасының орынбасары; 1992 – 95 жылдары Шымкент қаласы Дзержинск (әл-Фараби) ауданы әкімшілігінің бастығы; 
* 1995 – 98 жылдары Тараз қаласының әкімі; 
* 1998 – 99 жылдары Түркістан облысы әкімінің орынбасары; облыс әкімшілігінің құрылыс және коммуналдық шаруашылық департаментінің бастығы; 
* 1999 – 2001 жылдары Кентау қаласының әкімі;
* 2001 – 2002 жылдары Шымкент қаласының әкімі болып қызмет атқарды. 
* 2002 жылдан облыс әкімі. Жылқышиев облысты баскарғалы халық тұрмысын, мәдениетін көркейту, мал басын көбейту, суармалы егістік көлемін ұлғайту секілді шаруалар жүргізіп келеді.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Тараз әкімдері
Санат:1957 жылы туғандар
Санат:Түркістан облысында туғандар
Санат:Шымкент әкімдері
Санат:Түркістан облысының әкімдері
Кеңесбай Табылдиев

**Кеңесбай Табылдиев** (29 сәуір 1931 ж.т., Жамбыл облысы  Тараз қ.) – геол.-минерал. ғылымының докторы (1997).

## Өмірбаяны
Қазақ тау-кен және металлургия институтын (1953, қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген.

Шолақтау кенішінде геолог (1953–57), Қазақ КСР-і ғылым академиясының Геология ғылымдар институтында кіші ғылыми қызметкер, сектор меңгерушісі (1957–76), Қазақ ұлттық техникалық университетінің Ақтау бөлімшесінде факультет меңгерушісі, доцент, профессор (1976–92) болды.

1996 жылдан ҚР Ұлттық ғылым академиясының Геология ғылымдар институтында ғылыми қызмет атқарды.

## Еңбектері
«Закономерности размещения фосфоритоносных формаций Южного Казахстана и перспективы поисков фосфоритов» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. 50-ден астам ғылыми жарияланымның авторы.

Санат:Геология-минералогия ғылымдарының докторлары
Санат:Қазақстан геологтары
Әбдіманап Елікбайұлы Бектұрғанов

**Әбдіманап Елікбайұлы Бектұрғанов** (28 шілде 1958 жылы туған, Түркістан облысы Мақтаарал ауданы Абай ауылы) – заң ғылымдарының докторы (1997). ҚазМУ-дың (қазіргі ҚазҰУ) заң ф-тін бітірген. 1981–2001 жылы осы университетте ассистент, аға оқытушы, доцент, заң факультетінің сырттай оқыту бөлімі деканының орынбасары, заң факультеттінің деканы, университеттің экон. және құқық ин-ты директорының орынбасары, директоры қызметтерін атқарды. 2001 жылдан Тараз және Жетісу мемл. университеттерінің ректоры.

## Дереккөздер


Санат:1958 жылы туғандар
Санат:Мақтаарал ауданында туғандар
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Қазақ ғалымдары
Огни Мангистау

“**Огни Мангистау**” – облыстық орыс тілді газет.

## Тарихы
Алғашқы саны 1967 жылы шілдеде Шевченко қалалық газеті болып шықты. 

1973 жылы сәуірде облыстық газетке айналып, кейін қайтадан қалалық газет болды. 

1992 жылдың тамызынан бастап “Местные Время” деген атпен шығып келді. Одан кейін, 2002 жылы атауын "Огни Мангистау"-ға ауыстырды.

Алғашқы редакторы белгілі журналист Ю.Татаринов. Одан кейінгі редакторлары Г.Г. Коваленко, В.И. Вова. Қазіргі редакторы Наталья Бутырина.

## Дереккөздер

Санат:Маңғыстау облысы газеттері
Санат:Орыс тілді газеттер
Құрманәлиев Кәрімбек

**Құрманәлиев Кәрімбек**  (20.4.1962 ж.т., Түркістан облысы Бәйдібек аудан Жамбыл а.) – филология ғылым докторы (2002), профессоры (1998). Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылым академиясының акад. (2000). ҚР Білім беру саласының құрметті қызметкері (2002). Алматы шет тілдері институтын (1986, қазіргі Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті) бітірген. Осы институттың кәсіподақ к-ті төрағасының орынбасары (1986–87), Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында (қазіргі Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті) оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі (1987–2000), «Қайнар» университетінің вице-президенті – ректоры (2000–03), ҚР Білім және ғыл. мин-лігі Жоғары білім беру департаменті директорының орынбасары, директоры (2003–07), Еуразия ұлттық университетінің инновация жөніндегі проректоры (2007–08) қызметтерін атқарды. 2008 жылдан Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылым академиясының вице-президенті. «Қазақ тіліндегі сөзжасамдық ұя мәселесінің теориялық негіздері» тақырыбында доктор диссертация қорғады. 80-нен астам ғылым жарияланымның, 4 монографияның авторы. 
## Дереккөздер</span>


Санат:Тұлғалар
Алға ауылдық округі (Шу ауданы)

**Алға ауылдық округі** — Жамбыл облысы Шу ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Алға, Жайсаң, Сауытбек ауылдары кіреді. Орталығы – Алға ауылы.

 

## Дереккөздер

Санат:Шу ауданы ауылдық округтері
Восход ашық акционерлік қоғамы

**«ВОСХОД» Ашық акционерлік қоғамы** – *өндіріс саласындағы ірі кәсіпорындардың бірі*. 1956 ж. шағын өндірістік артель негізінде фабрика болып құрылды. 1964 ж. фабрикаға Қызылорда, Жамбыл тігін фабрикалары біріктіріліп, «Восход»  бірлестігі атауы берілді, ал 1989 ж. өндірістік тігін бірлестігіне айналды. 1992 ж. өндірістік-сауда тігін фабрикасы аталды, 1993 жылдан бүгінгідей аталады. Акционерлік фирма құрамында жеке тапсырыс бойынша сәндік киім тігіп, фирма, банк, авиакомпания, қонақ үй, дүкен қызметкерлеріне арнап киім үлгілерін даярлаумен және дизайндық жоба жасаумен айналысатын ***«Восход» сән үйі***, тағы екі тігін кәсіпорыны бар. ***«Восход и К»*** ЖШС түрлі өндірістік бұйымдар үшін арнайы киім тігеді. Екінші кәсіпорын «Восход и Юг» ЖШС жүннен даярланған матадан ерлер костюмін тігеді, сонымен қатар мұнайшылар мен газшыларға арнайы киім әзірлейді. 1997 ж. «Даму бағытында серіктесу» Халықар. бағыттаушы кеңесі фирма ұжымына ***«Алтын қыран»*** сыйлығын және жоғары өндірістік деңгей мен өнім сапалылығы үшін берілетін «Үлкен алтын сына» сыйлығын фирма өнімін «Алтын сына» белгісімен шығару құқығымен қоса табыс етті. 1801 ж. Францияда іргесі қаланған Ұлттық өнеркәсіпке көмектесу ассоциациясы да «Алтын медалін» берді. 2003 ж. ***«АДМ Бизнес Консалтинг»*** Халықаралық одағының құрылтайшы кеңесі киім-кешек өндірісі саласының дамуына елеулі үлес қосқаны үшін «Сала озаты» сыйлығын тапсырды.

## Дереккөздер
Садид әд-Дин Мұхаммед әл-Ауфи

**Садид әд-Дин Мұхаммед әл-Ауфи** (шамамен 1172/76 ж.туған, Бұқара қаласы — өлген жылы белгісіз) — әдебиетші әрі тарихшы. Еңбектерін парсы және араб тілдерінде жазған. 1201 ж. Самарқандқа келіп, Хорезм шахының қарамағында ресми жолдауларды құрастыру жөніндегі жауапты хатшы қызметін атқарды. 1221 ж. моңғол шапқыншылығы кезінде Үндістанға қашқан. Ол “Лубаб әл-албаб” (“Жүректер өзекшісі”) атты поэзиялық антология жазған. 1223 ж. араб тілінде жазылған адамгершілік жөніндегі әңгімелер  жинағы “Фарадж ба’ д аш-шидданы” (“Азаптан кейінгі тыныштық”) парсы тіліне аударуды аяқтады. 1228 ж. Дели сұлтандығының билеушісі Шамс әд-Дин Ильтутмиштің қоластына қызметке кірді. 1233 ж. өзінің негізгі еңбегі “Джавами’ әл-хикайат ва лавами’ ар-ривайатты” (“Жарқын тарих және әңгімелер жинағы”) парсы тілінде жазып бітірді. Еңбекте ежелгі дүние, ортағасырлық Шығыс, Византия халықтарының өмірінен алынған тәрбиелік мәні бар әңгімелер мен күлдіргі әңгімелер баяндалған. Жинақ екі мыңнан астам әңгіме, нақыл сөздерден тұрады.
  

## Дереккөздер:


Санат:Тұлғалар
Исатай ауылдық округі (Атырау облысы)

**Исатай ауылдық округі** — Атырау облысы Исатай ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы — Исатай ауылы. Атырау-Астрахан темір жол желісі бойына орналасқан. Электр, су, газ,телефон байланысымен толықтай қамтылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1466 адамды (784 ер адам және 682 әйел адам) құрады.

* Халықтың белсенді саны - 913, 
* жұмыс жасайтындар саны - 526, 
* зейнеткерлер - 156, 
* 18 жасқа дейінгі балалар саны - 572, 
* жалғызбасты қариялар - 8, 
* мүгедектер - 39,
* жұмыссыздар - 47. 
Округ тұрғындары бір елді мекен Исатай ауылында топтастырылған.

## Сипаттамасы
Исатай ауылдық округі оңтүстігінде Каспий теңізімен, солтүстігі мен шығысында Зинеден ауылдық округімен, батысында Құрманғазы ауданымен шектеседі. Орталығы - Исатай ауылы аудан орталығы Аққыстау ауылынан 101 шақырым, облыс орталығынан 183 шақырым қашықтықта орналасқан. Округтің жер аумағы - 101 903 га.

## Тарихы
Еңбекшілер депутаттары Гурьев облыстық кеңесінің шешіміне сай, 1977 ж. Исатай селолық кеңесі құрылды. Кейіннен селолық кеңес 1993 ж. 28 желтоқсанда Қазақстан Республикасы Атырау облысы әкімінің шешімімен Исатай селолық округі болып қайта құрылды. Қазірде әкімшілік құрылым Исатай ауылдық округі деп аталады.

## Әлеуметтік нысандары
Ауылдық округте Исатай орта мектебі, «Балбөбек» бөбекжай-балабақшасы, ауылдық клуб пен ауылдық кітапхана, дәрігерлік амбулатория, 5 орындық стационар, ЭЧ, ШЧ, ПЧ, «Транстелеком», «Қазақтелеком» мекемелері телефон байланысымен қамтылған (2018 ж.). 

## Шаруа қожалығы мен кәсіпкерлік
7 жекеменшік дүкен, 2 тойхана, 1 техникалық қызмет көрсету орталығы халыққа қызмет көрсетіп отыр. 
Ауылдық округ халқының негізгі кәсібі - теміржол саласы болғанымен, жергілікгі тұрғындардың басым бөлігі қосалқы шаруашылық - мал өсіріп, оның өнімін тиімді пайдаланып келеді. Округте 7 шаруа қожалығы тіркелген, 1165 ірі қара, 606 түйе, 325 жылқы, 4019 қой-ешкі бар. 

## Исатай селолық кеңесінің төрағасы, округ әкімдері:
* 1977-80 жж. - Қабиболла Құспанов;
* 1980-81 жж. - Шолпан Алсұлтанова;
* 1981-91 жж. - Бақтығали Дөкенов;
* 1991-98 жж. - Сағынғали Қапизов;
* 1998-99 жж. - Әліби Хайдаров;
* 1999-2013 жж. - Жарылғас Ғұбашұлы;
* 2013 жылдан - Ұлбосын Хисым.

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы ауылдық округтері
Зинеден ауылдық округі

**Зинеден ауылдық округі** — Атырау облысы Исатай ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019 жылға дейін *Забурын ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Зинеден (Забурын), Амангелді ауылдары кіреді. Орталығы – Зинеден ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1278 адамды (657 ер адам және 621 әйел адам) құрады.

## Сипаттамасы
Зинеден ауылдық округі аумағы оңтүстік жағында Каспий теңізімен, шығысында Нарын ауылдық округімен, батысында Исатай ауылдық округімен және Құрманғазы ауданымен шектеседі. Зинеден ауылдық округінің жер аумағы 22 334 га., округ аумағынан «Кобяково-Забурын» каналы өтеді.

## Тарихы
Іргетасы 1930 жылдардың басында құрылған Забұрын ауылдық кеңесінен бастау алады. Мақаш Бекмұхамедов басқарған Теңіз жағалау округі 1886 ж. екіге бөлінген кезде, I Теңіз жағалауы округі орталығы қазіргі осы селолық округке қарайтын Кемел деген жерге орналастырылып, округке 16 болыстық ел бағындырылған. Алғашқы әкімі Уалитхан Танашев, кейін 6 ай уақытша Әтембек Сауғабайұлы, 8 жыл Молдағали Шынтаев, 2 жыл Әжіғали Шынтаев қызмет жасады. 1896-1907 жж. әкім болған Аманғали Жоламанов Қызылбастан батаға салам деп несие қарыз алып, кейін оны өтей алмай, үй-мүлкі тәркіленіп, сотталып кетті. 1908 ж. әкімдікке Ордадан Мұқанәлі Шынтеміров жіберіліп, небары 8 ай қызмет жасады. Бұл округті Қайырлы Құрманбаев 12 жыл үздіксіз басқарып, халық қошаметін иеленді. 1916 ж. маусымда патшаның майданға жұмысқа қазақ жігіттерін алу жөніндегі жарлығына қарсы Өтепқали Дінбаянұлы бастаған көтеріліс осы округтің Саға, Ақай деген жерлерінде ұйымдастырылды. Бүгінде осы тарихи орындарда ескерткіш белгілер орнатылған.
2019 жылы Зинеден ауылдық округі болып өзгертілді.

## Әлеуметтік нысандары
Округ орталығында 320 орындық типтік жобадағы орта мектеп, дәрігерлік амбулатория, балабақша, клуб үйі, 2 кітапхана, 
бір телетаратылым, «Қазақтелеком» АҚ бөлімшесі, «Қазпошта» АҚ бөлімшесі халыққа қызмет жасауда. Округ көлемінде «Жайықмұнайгаз» мұнай-газ өндіру басқармасының №4 цехы, «Светланд-Ойл» ЖШС-і және «Төбе-Арал» ЖШС-терінің май құю пункттері, «Жамбыл» өндіріс кооперативінің балық қабылдау және оны өңдеу цехы жұмыс жасауда (2018). 2014 ж. желтоқсан айында ауыл тұрғындары түгелдей «Ақбұлақ» бағдарламасымен толықтай ауызсуға қосылды. 

## Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік
Округте 6 шаруа қожалығы тіркеліп, мал шаруашылығын өркендету жұмыстары қарқынды дамып келеді. 
6 дүкен, 4 кафе, бір АЗС, бір ТЖО, тойхана, т.б. жұмыс жасайды

## Селолық кеңес төрағалары, округ әкімдері
* Болат Ахметұлы Кұсайынов;
* Аслан Жарылғасұлы Ғұбашев.

## Зинеден ауылдық округінің жер-су атаулары
* **Ақай** — көне қоныс орны. XIX ғасырдың басында Каспий теңізі жағасында он шақты үй балықшы отбасы отырған, Забурын ауылдық округінің аумағына кіреді. 1916 жылы патша үкіметіне қарсы ереуіл болған жер.
* **Қарабөлек ауылы** — Забұрын ауылдық округіне карайтын теңізге жақын орналасқан жер атауы.

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы ауылдық округтері
Ақарал ауылдық округі

**Ақарал ауылдық округі** – Жамбыл облысы Меркі ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақарал, Сыпатай батыр ауылдары кіреді. Орталығы – Ақарал ауылы.

 

Ауыл шаруашылығына жарамды жер көлемі - 2716 га. 76 шаруа қожалығы жұмыс істейді. Округ аумағында бір орта, бір негізгі мектеп, екі ауылда бір-бірден медициналық пункт, бір мәдениет үйі, бір клуб, екі кітапхана, төрт дүкен бар.

## Дереккөздер

Санат:Меркі ауданы ауылдық округтері
Ақбастау ауылдық округі (Жамбыл облысы)

**Ақбастау ауылдық округі** – Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бірлесу-Еңбек, Шоқай ауылдары кіреді. Орталығы – Бірлесу-Еңбек ауылы.

Жер көлемі 3185,92 га.

**Ақбастау** деген кезінде үлкен бастау болған. Ауыл тұрғындары оны егістікті суару үшін пайдаланған. Аса өзенін бойлап орналасқан ауыл Ақбастау жазығында отыр. Осы округтегі екі ауыл Үлкен Аса мен Кіші Аса өзендерінің ортасында қоныстанған. 
Ауылдық округте канал қаздыруға себепші болған адамдардың атымен аталатын **Мейірман каналы** және **Қошан каналы** бар.

Бірлесу-еңбек ауылы Абай, Есімов және Жапарбеков көшелерінен тұрады. Ауылда "Бірлесу-Еңбек" орта мектебі, Бірлесу-Еңбек мешіті және ауылдық кітапхана мен ауылдық аурухана бар.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) ауылдық округтері
Құрманәлиев Қарықпай

**Құрманәлиев Қарықпай** (20.5.1942 ж.т., Қырғызстан, Балықшы ауд. Рыбачье кенті) – экономика ғылым докторы (1997), профессор (1999). Алматы халық ш. институтын (1966, қазіргі Қазақ экономика университеті) бітірген. Бүкілодақтық ғылым-зертеушы институтында аға ғылым қызметкер (1966–1975), Қазақстан ғылым академиясының Экон. институтында аға ғылым қызметкер (1976–87), бөлім меңгерушісі (1988–94), ҚазҰПУ-да кафедра меңгерушісі (1997–2000) болды. 2001 жылдан профессор болып қызмет атқарады. «Тұтынушылық сұраныстың дамуы» деген тақырыпта доктор диссертация қорғады. 60-тан астам ғыл. жарияланымның, оның ішінде 15 монографияның авторы. 
## Дереккөздер</span>


Санат:Тұлғалар
Кеңөзек ауылдық округі

**Кеңөзек ауылдық округі** — Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Тасқала ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 9012 адамды (4692 ер адам және 4320 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Көздіқара ауылдық округі

**Көздіқара ауылдық округі** — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қоныстану, Бүйрек, Қосқұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Қоныстану ауылы.

## Сипаттамасы
Көздіқара ауылдық округі, Атырау облысының солтүстік шығысында орналасқан. Шығысында ауданның Ойыл, оңтүстігінде Қызылқоға және Жамбыл, батысында Тасшағыл ауылдық округтерінің, солтүстігінде Батыс Қазақстан облысының жерлерімен шектеседі. 

Облыс орталығы Атырау қаласынан 350 км, ең жақын темір жол бекеті Сағыз стансасынан 170 км, аудан орталығы Миялы ауылынан 50 км қашықтықта орналасқан. 

Ауылдық округ территориясының жер көлемі: -95782 га, ауыл-шаруашылық алқабы - 92281 га. Оның ішінде: жайылымдық жер - 83674 га, шабындық жер - 8507 га, егістік жер көлемі - 100 га.

## Тарихы
Көздіқара ауылдық округі 1920 жылдың 12 қазанынан құрылғанынан бастап 1944 жылға дейін Орал облысының Тайпақ ауданының құрамында болды. 1944 жылдың 1 маусымынан Гурьев облысының Қызылқоға ауданына қарады.

Көздіқара Ойыл өзенінің бір саласы, бұрынғы замандарда өзек бойының өр жерлерінде жерасты қайнар көздерінің суы бұрқылдап фонтан тәрізді атқылап жатқан кездері болыпты. Сол кезеңде осыны көрген жергілікті халық “көзін қара”, “көзді қара” осыдан өзек Көздіқара болып аталып кеткен. Ауылдық кеңеске осы өзек бойындағы орналасқан ауылдар қараған соң, жергілікті атқарушы органның да атауы Көздіқара ауылдық округі деп аталған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1698 адамды (893 ер адам және 805 әйел адам) құрады.

* еңбекке жарамдысы - 912
* жұмыс жасайтыны - 426
* жұмыссыздар - 242
* зейнеткерлер - 234
* мүгедектер - 42
* аз қамтылғандар - 128
* балалар саны - 859
* «Ардақты Ана» – 16
* «Алтын Алқа» иегері - 7
* «Күміс Алқа» иегері - 28

## Шаруа қожалықтары
15 шаруа қожалығында 75 адам тұрақты еңбек етсе, 15 адам жеке кәсіпкерлікпен айналысты.

## Дереккөздер

Санат:Қызылқоға ауданы ауылдық округтері
Бигүл Адамқызы Жетпісбаева

**Бигүл Адамқызы Жетпісбаева** – (6.10.1955, Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы Жаңғызтөбе ауылы филология ғылымдарының докторы (1999), професор (2001).

## Қысқаша өмірбаяны
* 1977 - Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтын бітірген.  
* 2001 - Алматы мемлекеттік университетін (қазіргі ҚазҰПУ) бітірген.
* 1992 - аспирантурасын бітірген.
* 1977 – 1989 -  «Қазақ Совет энциклопедиясында» ғылыми редактор
* 1992 – 2003 - ҚазҰПУ-де оқытушы, аға оқытушы, доцент, професор
* 2003 – 2006 - кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарған.
* 2006 жылдан ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясында зерттеу орталығының меңгерушісі.

## Ғылыми еңбектері
* «Әдебиет қозғалысындағы символ (қазақ әдебиеті материалында)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған.
* 100-ден астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 2 монографияның авторы.

## Дереккөздер

Санат:6 қазанда туғандар
Санат:1955 жылы туғандар
Санат:Жарма ауданында туғандар
Санат:Қазақстан филологтары
Санат:Филология ғылымдарының докторлары
Санат:Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институты түлектері
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері
Санат:Қазақстан энциклопедистері
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті оқытушылары
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің профессорлары
Санат:Қазақ әдебиетін зерттеушілер
Садовое (Осакаров ауданы)

**Садовое** — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Садовый ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Осакаровка кентінің оңтүстік-батысына қарай 45 км-дей жерде, Үлкен Құндызды өзенінің сол жағалауында орналасқан. 

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1954 жылы тың және тыңайған жерлерді игеруге байланысты қаланған. 1954—96 жылдары сүт өндіретін “Теміртау” кеңшарының орталығы болған. Ауылда ЖШС, шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Ең жақын темір жол стансасы — Осакаровка (57 км).

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы елді мекендері
Жібек жолы (Сарыағаш ауданы)

**Жібек жолы** (1993 жылға дейін – *Полторацкое*) — Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы ауыл, Жібек жолы ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 км-дей жерде, Шыршық өзені бойында.

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1864 жылы "Черняевка" ауылы болып құрылды. 1930 жылға дейін "Полторацкое" деп аталып келді. 1958 жылдан мақта өсірумен айналысатын "Красный восток" ұжымшарының орталығы болған. Ауыл 1991 жылдан "Жібек Жолы" ауылы аталады. 1997 жылдан оның негізінде ӨК, ЖШС, шаруа қожалықтары ұйымдастырылды.

## Инфрақұрылымы
2 орта мектеп, клуб, кітапхана, мәдениет үйі, емхана, кеден бекеті бар.

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы елді мекендері
Мұртаза Ғұбайдоллаұлы Рахимов

**Рахимов Мұртаза Ғұбайдоллаұлы** (7.2.1934 ж. т., Ресей, Башқортостан, Кугарчинск ауданы Таваканово ауылы) — Башқортостан Республикасының Президенті. Уфадағы мұнай техникумын (1956), мұнай институтын (1964) бітірген. 1956 — 60 ж. Уфа мұнай өңдеу зауытында оператор, 1964 — 76 ж. зауытта қондырғы бастығы, цех бастығының орынбасары, өндіріс бастығының орынбасары, бас инженердің орынбасары болды. 1976 — 90 ж. бас химик — бас инженердің орынбасары, бас инженер, зауыт директоры. 1990 ж. Башқұрт АКСР-і Жоғарғы Кеңесінің депутаты, 1990 — 93 ж. Башқортостан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің төрағасы болды. 1993 жылғы 12 желтоқсаннан Башқортостан Республикасының Президенті. Рахимов Ресей Федералдық Жиналысы Федерация Кеңесінің (1993 — 2001), Ресей Федерациясы Мемлекеттік Кеңесінің мүшесі. Ол Ресей Федерациясы делегациясы құрамында және ел басшысы ретінде Қазақстанда бірнеше рет ресми сапармен болды. Рахимов көптеген ордендермен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



## Толықтыру

Санат:Башқұртстан президенттері
Ақбұлым ауылдық округі

**Ақбұлым ауылдық округі** – Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақбұлым ауылы кіреді. Орталығы – Ақбұлым ауылы.

Жер телімі 2200 га. Ауылдық округте Бесбаев атындағы орта мектеп, "Балауса" балабақшасы, дәрігерлік амбулатория, ауылдық клуб, кітапхана, әртүрлі сәндік ағаштары егілген сәндік саябақ бар. Ауылдық округ аумағында Бұхарадан Алматыға газды айдайтын, сақтайтын Тараз Газ Құбырлары Желісі басқармасы орналасқан.

## Ауыл маңы табиғаты
**Базарбай каналы** ауылдың жоғарғы жағынан ағып өтсе, **Төрекелді каналы** ауылдың төменгі жағымен ағып өтеді. Төрегелді каналына қысы-жазы ауылдың басындағы үлкен бұлақтан (беларық) су құйылып тұрады. Алатаудың сілемі Қарасай шатқалының етегінде, теңіз деңгейінен 670 м. биіктікте Базарбай және Төрекелді (Байзақ датқаның ұрпақтары) - ХІХ ғасырдың ортасында егін егіп, отырықшылыққа үйрету мақсатында Талас өзенінен бұрып екі беларық қаздырған. Каналдардың суымен қазіргі кезде Тараз қаласының қант, кірпіш зауыттары маңындағы және Жамбыл ауданының Ақбұлым ауылы, Байзақ ауданының егістіктері толығымен суарылады. **Қамысты бұлақ** - тау шатқалының ішінде жан-жағын қамыс басқан бұлақ суы көбейе келе "Қамысты көл" атанған, қазіргі кезде суы тартылған, бірақ, бұлақ ағып жатыр.

**Сарыбұлақ** - (бұлақ маңы сары тастар, жері сарғыш болғандықтан осылай аталған) суы мол бұлақ, бұлақ маңында шаруа қожалығы алма бағын өсіріп отыр.
**Ақыртас** - құрылысы бітпей қалған тарихи орын.
**Ботамойнақ үңгірі** - бұл да тарихи орын. Ботамойнақ үңгіріндегі сызбалар ма, әлде таңба ма деген сұраққа жауап іздесек, бұл Орхон-Енисей жазбаларынан ерте пайда болған жазбалар болуы мүмкін. Бұл жазбалар және үңгір түбінен шыққан заттар кешенді зерттеуді қажет етеді.
**Жетітөбе сақ патшаларының қорғандары** - бір сызықтың бойындағы жеті қорған, кезінде ұрланған, тоналған қорымдар.
**Қамыстыбұлақ шатқалы** - зерттелмеген орын. Шатқалдың жартастарында жирафтың, тотықұс пен бегемот, жыланның тасқа қашап салынған суреттері айқын көрінеді. Сонда тропикалық және саваннаның жануарларының суреті біздің жерде қайдан жүр?...
**Қарауылтөбе** - ол төбе жаугершілік заманда белгі беру төбесі болуы мүмкін.
**Қарасай шатқалы** - ауыл маңындағы ашық аспан аясындағы мұражай десе болғандай, тау шатқалында ертедегі ата-бабалар салған адамдар мен түрлі жан-жануарлардың көне суреттерін көруге болады.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) ауылдық округтері
Леонид Дмитриевич Ремез

**Леонид Дмитриевич Ремез** (5 наурыз 1930 жылы туған, Украина, Кировоград облысы Подвысокое ауылы) – қоғам қайраткері.

## Өмірбаяны
* Уман ауыл шаруашылығы институтын (1954) бітірген.
* КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін (1962) бітірген. 
* 1954 – 60 жылы Жамбыл ауданында бас агроном
* 1960 – 62 жылы партия мектебінің тыңдаушысы
* 1962 – 65 жылы Жамбыл аудандық партия комитетінің 2-хатшысы
* Қордай территориялық өндірістік ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы
* 1965–70 жылы Жуалы ауданы партия комитетінің 1-хатшысы
* 1970 – 88 жылы Жамбыл облыстық атқару комитеті төрағасының орынбасары
* Жамбыл облыстық агроөнеркәсіп комитетінің төрағасы
* 1988 – 90 жылы Жамбыл облысы нан өнімдері бірлестігінің төрағасы қызметтерін атқарған.

## Жетістіктері
* Еңбек Қызыл Ту ордені
* «Құрмет белгісі» ордені
* Жамбыл облысының құрметті азаматы.

## Дереккөздер

Санат:5 наурызда туғандар
Санат:1930 жылы туғандар
Санат:Кировоград облысында туғандар
Санат:Жуалы аудандық партия комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Жамбыл облысының құрметті азаматтары
Көктоғай ауылдық округі

**Көктоғай ауылдық округі** — Атырау облысы Индер ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы — Көктоғай ауылы. Ауылдық округтің құрамына кірген *Мұқанәлі* ауылы 2007 жылдан бастап Көктоғай ауылының құрамына енгізілген.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2465 адамды құрайды.

## Әкімдері
* Әзен Өтеу 1994-2011
* Мәмбетқали Құсайынов 2011-2023
* Қайрат Табылдиев 2023-

## Дереккөздер

Санат:Индер ауданы ауылдық округтері
Галина Григорьевна Герман

**Галина Григорьевна Герман** (20.6.1964 ж. туған, Ленинск селосы) – журналист. 

Шымкент педагогикалық институтын бітірген (1985). 
Еңбек жолын М.Мәметова атындағы №35 мектепте орыс тілі мен әдебиетінің мұғалімі болып бастаған. 
1990 ж. журналистикаға ауысып, «Спутник молодежи» газетінің тілшісі болды. 1991 – 2004 ж. «Панорама Шымкента» газетінің тілшісі, аға тілшісі, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарды. Одан кейін «Судьба» газетінің редакторы, «Своя газетаның» тілшісі болды. 2004 жылдан «Рабат» газетінің редакторы. Ол құқық қорғау, денсаулық сақтау, ұлттық мәдениет орталықтарының жұмыс барысы, ұлтаралық келісім тақырыптарына қалам тартып жүр.
Ол президенттің «Творчестволық ізденісі үшін» грантының иегері (1996).

## Дереккөздер


Санат:20 маусымда туғандар
Санат:1964 жылы туғандар
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Халықаралық қазақ-түрік университеті түлектері
Санат:Судьба газетінің редакторлары
Санат:Рабат газетінің редакторлары
Сырдария (Арыс қалалық әкімдігі)

**Сырдария** (2011 жылға дейін – *Задария*) — Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі, Қожатоғай ауылдық округі құрамында болған ауыл. Арыс қаласының құрамына енгізілуіне байланысты 2023 жылы таратылды. Бұрынғы Сырдария ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Арыс қаласынан батысқа қарай 2 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1940 жылы «Задария» қаракөл кеңшарының орталығы болып қаланды. 1962 жылы мемлекеттік асыл тұқымды қаракөл қой зауыты болып қайта құрылды. 1996 жылдан «Задария» ӨК, А.Құлжабаев атындағы мемлекеттік қазыналық «Задария» асыл тұқымды қаракөл қой зауыты болып аталды. 

## Инфрақұрылымы
2 орта мектеп, 1 емхана, 3 фельдшерлік-акушерлік пункт, 4 ӨК, 16 шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Ауылдан Cоциалистік Еңбек Ері Б.Шүкірбеков, Ленин, Еңбегі Қызыл Ту ордендерінің иегері А.Құлжабаев шыққан. 

## Дереккөздер

Санат:Арыс қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Көптоғай ауылдық округі (Атырау облысы)

**Көптоғай ауылдық округі** — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көптоғай, Балықшы ауылдары кіреді. Орталығы – Көптоғай ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1138 адамды (599 ер адам және 539 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Округ ауданның батысында Қиғаш, Долинка өзендерінің аралығында орналасқан. Ертеден балық шаруашылығымен айналысқан бұл өңір тұрғындары соғыстан кейінгі жылдары егіншілікпен айналысты. Бұл жерде 1938 жылы Кордуан ауылдық кеңесі құрылған. Соғыстан кейін Панфилов атындағы колхоз құрылып, балықшылар өз кәсіптерімен айналысқан.

1968 жылы Құрманғазы атындағы совхоздың №3 ферма орталығы болып, қайта құрылып тұрғындар Дыңғызыл ауылдық округіне қарады.
1977 жылы маусым айында Республика Министрлер Кеңесінің Қаулысымен Көптоғай жеміс-жидек, сүт совхозы құрылып, сол жылдың аяғында Көптоғай селолық кеңесі өз қызметін бастады.

## Инфрақұрылымы
Қазір ауылдық округте орта мектеп, балабақша, медпункт, байланыс бөлімшесі бар. 14 шаруа қожалықтары, 6 сауда нүктесі, Қиғаш езенімен өтетін жүзбелі паром жұмыс жасайды.

## Округтегі тарихи және мәдени ескерткіштер
* Ұлы Отан соғысында қаза тапқан жерлестерге қойылған обелискі
* Сапура Елеусінова тұрған үйдегі мемориалдық тақта

## Дереккөздер


Санат:Құрманғазы ауданы ауылдық округтері
Ақермен ауылдық округі

**Ақермен ауылдық округі** – Жамбыл облысы Меркі ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақермен, Ақкөз-Қайнар, Алтынарық, Кентай ауылдары кіреді. Орталығы – Ақермен ауылы. 2017 жылы Кентай ауылы Кеңес ауылдық округінен қосылды.

 
 
Округ халқының 92 пайызы жергілікті ұлт өкілдері. 

## Тарихы
Ақермен ауылдық округінде іргесі сонау 1932 жылдары қаланған "Меркі асыл тұқымды зауыты" акционерлік қоғамы бар. Бұл шаруашылық алғаш, яғни 1930 жылы мамыр айында №16 "Овцевод" қой совхозы болып құрылды. 1933 жылдың күзінде №16 "Овцевод" қой совхозынан №2 Мөңке қой совхозы жасақталып, бөлініп шықты. Кейін ол Ленин атындағы асыл тұқымды қой совхозы атанды. Осы тұста №16 "Овцевод" қой совхозының аты өзгеріп, №1 "Меркі" қой совхозы болды. 1948 жылы сәуір айында №1 "Меркі" қой совхозы мен Ленин атындағы қой совхозы базасында Шу ауданындағы "Мойынқұм" қой совхозы жасақталды. Қайта құру кезеңдерінде іргесі сөгілмей, бірқалыпты жұмыс істеп келе жатқан шаруашылықтардың бірі осы "Меркі асыл тұқымды зауыты" болып қалды. Бұл күндері шаруашылықта 18 мыңнан аса қой-ешкі, 0,5 мың жылқы бар. Жыл сайын 4-5 мың гектарға жуық егін егеді. Округ аумағынжда 29904 га ауыл шаруашылығы жері, бір орта, екі бастауыш мектеп, үш медициналық пункт, кітапхана, дүкен жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:Меркі ауданы ауылдық округтері
Ақкөл ауылдық округі (Жамбыл облысы)

**Ақкөл ауылдық округі** – Жамбыл облысы Талас ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақкөл ауылы кіреді. Орталығы – Ақкөл ауылы.

 

## Дереккөздер

Санат:Талас ауданы ауылдық округтері
Ақылбек Қабиұлы Ахметов

**Ақылбек Қабиұлы Ахметов**(*[[1948]] жылы туған, [[Атырау облысы]] , [[Теңіз ауданы]], [[Зормата ауылы]]* ) – физик-ғалым, физика ғылымының докторы(1997).
*Нью-Йорк ғылым  академик мүшесі (1994). 
*ҚазМУ-ды бітірген (1971). 
*1971 – 1993  жылдары Атырау педагогика институтында оқытушы, деканның орынбасары, кафедра меңгерушісі, 1993 – 1996  жылыдары Атырау педагогика  институты Ақтау бөлімшесінің ректоры, 1996 – 2005  жылдары АқтМУ-дың проректоры, кафедра меңгерушісі, 2005 жылдан Ақтау *«Қайнар»* оқу- ғылыми кешені президенті. Қазақстан жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі, осы академияның әл-Фараби алтын медалімен марапатталған, Қазақстан білім беру ісінің үздігі.

## Дереккөздер


Санат:1948 жылы туғандар
Құдайберген Күнтаев

**Құдайберген Күнтаев**(1903, Қырғызстан, Жалалабад қаласы – 1958, Арыс ауданы) – Социалистік Еңбек Ері (1.12.1949). 
## Өмірбаяны
1944 жылға дейін Өзбекстанның өндіріс орындарында жұмысшы, қызметкер болып істеді. 
1944 жылдан Қызылқұм және Бөген аудандарының кеңшарларында қой фермасының меңгерушісі болды. 
## Марапаттары
Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, медальмен марапатталған.

## Сілтемелер


Санат:Тұлғалар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Құрманәлиев Мүсірепбек

**Құрманәливе Мүсірепбек** (10.6.1943 ж.т., Түркістан облысы Түлкібас ауданы Көктерек а.) – химия ғылым доктор (1994), проф. (1995). Қазақ Ұлттық инжинерия академиясының корр. мүшесі (1997). ҚР Білім беру ісінің үздігі (1995). ҚазМУ-ды (1970, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиясы институтында (қазіргі Тараз мемлекеттік университеті) аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі (1974–84), ҚазҰУ-да доцент, кафедра меңгерушісі, деканның орынбасары (1984–94), Алматы технология институтында декан (1994–95), проректор (1995–2001), Халықаралық қазақ-түрік университетінің 1-вице-президенті (2001–03), Алматы технология университетінде декан (2003–06) болды. 2006 жылдан ҚазҰУ-да профессоры, ғылым жұмыстар жөніндегі проректоры қызметтерін атқарады. «Новые селективные полимеры на основе краун-эфиров и их производных» деген тақырыпта доктор диссертация қорғады. 300-ден астам ғыл. жарияланымның, 1 монографияның авторы, 30 авторлық куәлік пен патенттің иегері. 
## Дереккөздер</span>


Санат:Тұлғалар
Садриддин Айни

thumb|right|Садриддин Айни

**Садриддин Айни, Садриддин Саидмұрад-заде** (27.4.1878, Гиждуван қаласы маңындағы Соктара қыстағы — 15.7.1954, Душанбе) — тәжік ақыны, ғалым, қоғам қайраткері. Тәжікстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Өзбекстан ғылым академиясының құрметті академигі (1943), Тәжікстан ғылым академиясының алғашқы президенті (1951).

Бұхара медреселерінде білім алған, тәжік, өзбек тілдерінде қатар жазған. Өлеңдері 1894 жылдан жариялана бастады. “Айна”, т.б. мерзімді баспасөз беттерінде ағартушылықты насихаттаған “Жастарға” (1914), “Жерді сатпаңдар” (1916), т.б. өлеңдері, мақалалары жарияланды. Үкімет тарапынан қуғынға ұшыраған Садриддин 1915 — 16 ж. Бұхарадан кетеді. 1917 ж. қамауға алынады. 1919 — 20 ж. алғашқы тәжік журналы “Революция жалынын” шығаруға атсалысты. Садриддиннің журналда жарық көрген мақалалары тәжік публицистикасының қалыптасуына септігін тигізді. “Бұхара жендеттері” (1920) атты алғашқы прозалық шығармасында Бұхараның ескі тәртібін әшкерелесе, “Одина” (1924) повесі арқылы шебер суреткер екенін танытты. “Дохунда” (1927 — 28 ж. жазылып, 1930 ж. жарық көрген) және “Құлдар” (1934, қазақ тілінде 1953) романдарында тәжік халқының бір ғасырға жуық өмірі мен күресі бейнеленген. “Өсімқордың өлімі” (1939 — 53) повесінде байлығынан айырылған сараңның өлімі арқылы қоғамдық құрылымның күйреуін меңзеді. Соғыс жылдарында Садриддин публицистикалық өткір мақалалар мен тарихи көркем очерктер жазды (“Тәжік халқының батыры Темір Мәлік” 1944; “Муканна көтерілісі” 1944, т.б.). 1948 жылдан “Естеліктер” атты автобиографиялық романын жазды (1 — 4-кіт., 1950 ж. КСРО Мемлекеттік сыйлығы; қазақ тілінде 1951). Бұл шығармада 19 — 20 ғасырлар аралығындағы Бұхара қауымының тұрмыс-салты, саяси өмірі, тәжік ағартушыларының бейнесі суреттелген. Садриддин — “Маңғыт әулеті әмірлерінің тарихы” (1923), “Тәжік әдебиеті үлгілерінің антологиясы” (1 — 3-бөлімдер, 1926) сияқты тарихи, әдеби еңбектердің, Рудаки, Фирдауси, ибн Сина, Сағди, Науаи, Васифи, Бедил, т.б. жайындағы очерктер мен монографиялардың авторы. 3 рет Ленин орденімен, 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.
## Дереккөздер:


Санат:1878 жылы туғандар
Санат:Жазушылар
Санат:Академиктер
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Санат:КСРО жазушылары
Санат:Тәжікстан ғалымдары
Санат:1954 жылы қайтыс болғандар
Кудряшов ауылдық округі

**Кудряшов ауылдық округі** — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Арна, Кудряшов, Жаңаауыл ауылдары кіреді. Орталығы – Кудряшов ауылы.

## Орналасуы
Кудряшов ауылдық округі 1937 жылы құрылған. Округ оңтүстүгінде Ресей Федерациясының Астрахан облысымен, Жаңаталап (бұрынғы Киров), шығысында Сафон, батысында Байда ауылдық округтерінің және Ресей Федерациясының жерлерімен шектеседі. Округ аудан орталығынан 50 км қашықтықта орналасқан. Жер көлемі 6568 га.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2272 адамды (1143 ер адам және 1129 әйел адам) құрады.
Округ көлемінде әр түрлі ұлттар мекен етеді: қазақ, орыс, қарақалпақ, кәріс. Негізгі округ тұрғындары ескі Жанбай ауылынан қоныс аударып келгендер.

## Ежелгі тарихы
Аталған округтің орналасқан жерін бұрын Қиғаш өзенінің суы басып жатқандықтан, халықтың мұнда қоныстану мүмкіндігі болмаған. 1917 жылы Қазан төңкерісінен кейін азғана үйлер тұрған. Ертедегі тұрғылықты жер атаулары: «Қырық үйлі», «Тәрбай», «Тұңғыш», «Дамбы», «Өтініскі» шағын ауылдары болатын. Қоныстанған халықтың негізгі кәсіпшілігі балықшылық. 
1918	жылы «Тәрбай» кеңесі құрылып, оның құрамына «Тәрбай», «Қырықүйлі» ауылдары кірген. Кеңес төрағасы болып Әблихат Ахметов сайланған. 1922 жылы «Тәрбай», «Сафон» кеңестері қосылып, «Бірлік» кеңесі аталған.
1932 жылы «Бірлік» советі - «Бірлік» және «Сафон» кеңестері болып екіге бөлінеді. «Бірлік» кеңесі «Қырықүйлі» ауылы және «Тәрбай» ауылында ұйымдасқан «Тұңғыш» колхозы мен «Утеры» ауылында ұйымдасқан «Қызыл Таң» колхозы кіреді. 1932-1937 ж.ж. «Бірлік» советі «Кудряшов» кеңесі болып аталады.

## Инфрақұрылымы
Округте «Ақсу-Қиғаш», «Бисембай», «ММС-Арна» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктері, Құрманғазы инспекция бөлімі, 1 ауылдық дәрігерлік амбулатория, 1 фельдшерлік пункт, орта мектеп, балабақша, ауылдық клуб, 8 жеке шаруа қожалықтары,  13 жеке кәсіпкер, наубайхана, 2 шаштараз, 2 тігін шеберханасы, 1 ағаш өңдеу шеберханасы, 1 компьютерлік қызмет көрсету орны бар.

## Округ әкімдері
* 1996-1997 жж. Жеткеншек Өтепбергенов, 
* 1997-1998 ж. Зоя Васильевна Козлова, 
* 1998-1999 ж. Есендос Молдашов, 
* 1999 ж. Сергей Түсекеев, 
* 1999-2002 жж. Уағап Айтпаев, 
* 2002-2009 жж. Сақтапберген Ертелеуов,
* 2009-2012 жж. Зауре Ертаева,
* 2012 жылдан Сақтапберген Ертелеуов

## Округтегі тарихи және мәдени ескерткіштер
* Ұлы Отан соғысында қаза тапқан жерлестерге қойылған обелискі
* К.И.Кудряшовтың мүсіні
* Шайхы Әбішев тұрған үйдегі мемориалдық тақта

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы ауылдық округтері
Серік Амангелдіұлы Байдурин

**Серік Амангелдіұлы Байдурин**(1949 жылы туған) – медицина ғылымның докторы (1992). Қарағанды мемлекеттік медицина институты (1972, қазіргі Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы) мен Мәскеу қаласындағы Орталық гематология және қан құю ғылыми-зертеу институтының аспирантурасын бітірген (1980). Павлодар облысы Ермак (қазіргі Ақсу) ауданғы ауруханасында және Павлодар қаласындағы облыстық ауруханада дәрігер-терапевт (1972–1976), Қарағанды мемлекеттік медицина институтында аға лаборант, (1976–1977), ассистент (1980–1987), доцент (1987–1988) болды. 1997 жылдан Оңтүстік Қазақстан медицина академиясында кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. «Лимфосаркомы: клиника-морфофункциональные характеристики» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Байдурин 63 ғылыми еңбектің, оның ішінде 1 монографияның авторы.

## Дереккөздер


Санат:1949 жылы туғандар
Есбол ауылдық округі (Индер ауданы)

**Есбол ауылдық округі** — Атырау облысы Индер ауданындағы әкімшілік бірлік. 2007 жылға дейін *Кулагино ауылдық округі* деп аталған. Округ аумағы - 200 472 га. Тұрғын үй саны - 967.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Есбол, Ынтымақ ауылдары кіреді. Орталығы – Есбол ауылы. *Елеусін* ауылы 2007 жылдан бастап Есбол ауылының құрамына енгізілген.

## Халқы

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 4426 адамды құрайды. 2022 жылғы ақпарат бойынша округтегі халық саны 5127 адамды құрайды. Оның ішінде қазақтар - 5044, орыстар - 60, татарлар - 4, басқалары - 19.

## Дереккөздер

Санат:Индер ауданы ауылдық округтері
Ақсай ауылдық округі (Жамбыл облысы)

**Ақсай ауылдық округі** – Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Диқан, Қайрат ауылдары кіреді. Орталығы – Қайрат ауылы. Аумағы 64,20 шаршы шақырым. Ауыл шаруашылығына жарамды жері 54,45 га. 147 шаруа қожалығы құрылған. Егіншілік пен мал шаруашылығы дамыған. 2 орта мектеп, кітапхана, пошта байланысы, мұражай жұмыс істейді.

## Дереккөздер

 
Санат:Жуалы ауданы ауылдық округтері
Аққұм ауылдық округі

**Аққұм ауылдық округі:**

* Аққұм ауылдық округі – Жамбыл облысы Талас ауданындағы әкімшілік бірлік. 
* Аққұм ауылдық округі – Қызылорда облысы Арал ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Аққұм ауылдық округі – Қызылорда облысы Жалағаш ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Аққұм ауылдық округі – Түркістан облысы Төле би ауданындағы әкімшілік бірлік. 
* Аққұм ауылдық округі – Түркістан облысы Отырар ауданындағы әкімшілік бірлік.
Зина Зиябекқызы

**Зина Зиябекқызы** (17.1. 1952 жылы туған, Төле би ауданы Қызыл әскер ауылы) – сауыншы. 1967 жылдан 1 май кеңшарының «Комсомолдың 50 жылдығы» жастар бригадасында сауыншы болып істеді. 1970 – 75 жылдары облыстық кеңестің депутаты, 1980 жылы және 1985 жылы екі мәрте Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды. «Құрмет белгісі»  (1976), Еңбек Қызыл Ту ордендерімен (1981), Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1981) марапатталған.

## Сілтемелер


Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Қараарна ауылдық округі

**Қараарна ауылдық округі** — Атырау облысы Жылыой ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Шоқпартоғай ауылы. 2004 жылы округ құрамында болған *Ащысай* ауылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3110 адамды (1621 ер адам және 1489 әйел адам) құрады.

## Тарихы
30-жылдардың басында округ аумағында алғашқы құрылған серіктестер Жаңажол, Алға, Қазақстан, Қызылтаң, Ақтайлақ, Қарасу, Қызыл Дихан, Еңбек, Тереңөзек, Қожайғыр деп аталған. Серіктестіктер 1939-1940 жылдары "Жаңажол, "Қазақстан", "Андреев", "Үшінші бесжылдық", ұжымшарларына бірігеді. 
1950-51 жылдары ұжымшарлар ірілендіріліп, "Қазақстан" және А.Андреев атындағы ұжымшарлар құрылды. 1954 жылы екі ұжымшар біріктіріліп "Қазақстан" ұжымшары құрылды. 

## Әлеуметтік нысандары
Округте орта мектеп, емхана, кітапхана, байланыс бөлімшесі халыққа қызмет көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:Жылыой ауданы ауылдық округтері
Алтын Ибрагимқызы Ружева

**Алтын Ибрагимқызы Ружева** – (1928 жылы туған, Ақтөбе облысы Байғанин ауданы – 1990) актер 1946 жылы Алматыдағы киноактер мектебіне түсіп, өнер жолын Жамбыл облысы қазақ драма театрында бастады. 32 жыл бойы сахна төрінде басты рөлдерде ойнады. Ол Алтын Островскийдің «Жазықсыздан жапа» спектакліндегі Кручининаны, М.Әуезовтің «Айман – Шолпанында» – Айман, «Еңлік – Кебегінде» – Еңлік, «Қара қыпшақ Қобыландыда» – Қарлыға, Ғ.Мүсіреповтің «Ақан сері – Ақтоқтысында» – Ақтоқты, С.Мұқановтың «Ботагөзінде» – Ботагөз образдарын шеберлікпен тұлғалап, сахнаға шығарды. Ш.Айтматовтың «Ана – Жер-Ана» спектакліндегі Толғанай образын тамаша ойнап, лауреат атанды.
## Еңбегі
Ружева өзінің сахнадағы көріктілігімен, дауыс ырғағының жылдамдығымен, режиссерлік ойын дамыта білетін даралығымен ерекшеленді. Оның сахнадағы келісті жүріс-тұрысы арқылы да көркем көріністерді мейлінше жарқыратып шығаратын. Ол алуан қырлы шеберлігі арқасында көбінесе басты рольдерді ойнап, қайталанбас мол мұра қалдырды.
## Жетістіктері
1966 жылы Қазақ ССР-інің еңбек сіңірген артісі», ал 1976 жылы Қазақ ССР-інің халық артісі атақтарын алды. 
## Сілтемелер
* Театр
* Спектакль
* Драма
## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Бақытжамал Еркінқызы Бектұрғановa

**Бақытжамал Еркінқызы Бектұрғановa** (10.2.1955 жылы туған, Алматы қаласы) – философия ғылымдарының докторы (1992), проф. ҚазМУ-ды (1977, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Алматы халық ш. ин-тында оқытушы (1978–1985) болып қызмет атқарды. Алматы халық ш. ин-тында (қазіргі Қазақ мемл. басқару академиясы) оқытушы, доцент (1989–1993), Қазақ мемл. басқару академиясының жанындағы әлеуметтік-экономика орталықтың директоры (1993–1995), сонда проф. (1995–1999). Қазақстан ҰҒА-ның Әлеум. және саясаттану ин-тының директоры (1995–1996), 1995 жылы Алматы қ. Әлеуметтік және саясаттану ассоциациясының президенті. 1996 ж. қазіргі Қазақ ұлттық агр. университетінде профессор, 1999 жылдан Қазақстан демокр. күштері Форумының тең төрайымы, 2000 жылы «Қазақстан әйелдері» республикалық қоғамдық қозғалысының көшбасшысы.
* http://vesti.kz/conference/28/
* http://rus.azattyq.org/content/Bakhytzhamal_Bekturganova/1904783.html
* http://www.ipr.kz/analytics/2/1/131/ 

## Дереккөздер</span>


Санат:1955 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:Қазақ ғалымдары
Ақсу ауылдық округі

* Ақсу ауылдық әкімдігі – Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Ақсу ауылдық округі – Алматы облысы Ұйғыр ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Ақсу ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Ақсу ауылдық округі – Жамбыл облысы Шу ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Ақсу ауылдық округі – Жетісу облысы Ақсу ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Ақсу ауылдық округі – Қызылорда облысы Жалағаш ауданындағы әкімшілік бірлік. 
* Ақсу ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Садрлар

**Садрлар** (парс. y€ — мықты, күшті; садр-и джаһан — жаһанның тірегі) — Бұхара қаласында рухани билік пен өкімет билігін қатар ұстаған Бұрхан әулетінен шыққан билеушілердің лауазымы (11 — 13 ғасырлар). Бұл атақты бірінші болып Салжұқ сұлтаны Санжардың тағайындауымен Бұхараның райсы (үкімет басшысы) болған Абдулазиз ибн Омар алған. Садрлар кейінірек Қарахан әулетіне тәуелді болды. Бірақ қала байларының қолдауына сүйеніп, бірте-бірте жеке билеушілерге айналды. Бұхара cадрлары қала билеушілері ретінде тіпті моңғол шабуылынан кейін де өздерінің меншікті жерін және билігін сақтап қалды.  

## Дереккөздер:
Әбдірашит Рахымұлы Ахметов

**Әбдірашит Рахымұлы Ахметов** (7.4.1924, Қарағанды облысы Шет ауданы) – тарих ғылыми доктор (1970), профессор (1972), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1974). Екінші Дүниежүзілік соғысқа қатысқан.

ҚазМУ-ды бітірген (1949, қазіргі ҚазҰУ). Осы университетте кафедра меңгерушісі, оқытушы қызметтерін атқарды. 1980–1986 ж. Қазақстан КП ОК жанындағы партия тарихы институтының – СОКП ОК жанындағы марксизм-ленинизм институты бөлімшесінің директоры болды.

Әбдірашит республикалық кәсіподақтарының тарихы, кеңес дәуіріндегі Қазақстанның өнеркәсіп жұмысшыларының жағдайын, олардың өндірістік және әлеум. белсенділігін зерттеді. Осы тақырыпқа байланысты 200-ге тарта ғыл. еңбек жариялады. 1- және 2-дәрежелі Отан соғысы, Халықтар достығы ордендерімен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1924 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан тарихшылары
Қайыршақты ауылдық округі

**Қайыршақты ауылдық округі** — Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік. 2022 жылы округке таратылған Ақсай ауылдық округі қосылды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Томарлы, Ақжар, Ақсай, Бесікті, Талқайран ауылдары кіреді. Орталығы – Томарлы ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 31587 адамды (15715 ер адам және 15872 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Талас (өзен)

**Талас өзені** – Қырғызстан мен Қазақстан жеріндегі өзен, ұзындығы  661 км, су жиналатын алабы 52700 км². Қазақстандағы бөлігі 453 км. Негізінен, Жамбыл облысының Байзақ, Талас, Сарысу аудандары жерімен ағады.

## Бастауы
Қырғыз Алатауы мен Талас Алатауы мұздықтарынан шығатын Қарақол және Үшқоша өзендері қосылған жерден басталып, Мойынқұмдағы Айдын көліне жетпей құмға сіңіп, тартылып қалады. 

## Гидрологиясы
Аңғары жоғарғы бөлігінде тар шатқалды, ені 1 – 2 км, жазыққа шыққан төменгі бөлігінде кең, 25 – 30 км. Көп жылдық мұз, жауын-шашын суынан толысады. Маусым – тамыз айларында тасиды.

Тараз қаласынан төменгі ағысында Таластан бірнеше тармақ (Шалқы, Көделі, Тасарық, т.б.) таралады. Суы көктемде, күзде тұщы, сәл кермек, ауыз суға жарамды. Жылдық орташа су ағымы Тараз қаласы тұсында секундына 27,4 м³. Өзен бойында, Тараз қаласынан 10 км жерде Киров бөгені, сағасынан 197 км жерде Юбилейный, 275 км-де Жінәлі, 280 км-де Қазақбай бөгендері және Талас – Аса каналы салынған. Егін суаруға пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы өзендері
Санат:Сарысу ауданы өзендері
Санат:Талас ауданы өзендері
Санат:Қырғызстан өзендері
Темірбек Ибрагимов

**Темірбек Ибрагимов** (8 қазан 1922 жыл, Шәуілдір ауылы, Отырар ауданы, Түркістан КФР – 15 қазан 1943 жыл, Радуль ауылы, Украин КСР) — әскери қайраткер. Кеңес Одағының Батыры (30 қазан 1943 ж). 1941 жылы желтоқсанда Қызыл Армия қатарына алынып, Қызыл Тулы 69-Севск атқыштар дивизиясының құрамында ұрысқа қатысты. Днепрден өту кезіндегі ұрыста қаһармандықпен қаза тапты. Ленин орденімен, медальмен марапатталған. Отырар ауданындағы мектепке, туған ауылындағы көшеге аты берілген.

## Дереккөздер


Санат:Кеңес Одағының батырлары
Садчиковка

**Садчиковка** — Қостанай облысы Қостанай ауданындағы ауыл, Садчиков ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Тобыл қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 25 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 2259 адамды (1084 ер адам және 1175 әйел адам) құраса, 2009 жылы 2947 адам (1392 ер адам және 1555 әйел адам) болды. 

## Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде қаланған. 1929 — 60 жылдары ұжымшар мен ауылдық кеңестің орталығы болды. 1961 жылы Қостанай ауыл шаруашылығы институтының Ю.Гагарин атындағы оқу-тәжірибе шаруашылығы ұйымдастырылды. Ең жақын темір жол стансасы — Қостанай (33 км).

## Дереккөздер

Санат:Қостанай ауданы елді мекендері