open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пятницкий атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Пятницкий атындағы көше (Алматы)** Көшеге орыс халық әндерінің орындаушысы, Республиканың еңбек сіңірген артисі Митрофан Ефимович Пятницкийдің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11.1957 №26 шешімі) берілген. Пятницкий Митрофан Ефимович (1864-1927) Воронеж губерниясы Александров елді мекенінде дүниеге келген.
Көше Әуезов ауданында орналасқан. Вишновский 2 көшесі мен Сайын көшелерінің аралығында созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жарылғап Айтуаров

**Жарылғап Айтуаров**(1934 жылы туған-2013 жылы кайтыс болған), озат шопан,
Социалистік Еңбек Ері (1966). Ұлытаудың түлегі. Ұзақ
жылдар бойы тәжірибе жинап, қой бағу ісінің
қыр-сырын жетік меңгерген еңбеққор Айтуаров әрбір
100 саулықтан 120 қозы алды (1965). Мал басын
шығынсыз өсірудің биік көрсеткіштеріне қол жеткізді. КСРО Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланған. Ленин ордені және медальдармен 
марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Людмила Анатольевна Киселева

**Людмила Анатольевна Киселева** (1947 жылы туған), архивариус. Қарағандының түлегі. Қарағанды педагогика институтын бітірген (1969). Еңбек жолын Екібастұз, Қарағанды қалаларындағы мектептерде бастайды. 1975 жылдан архив жүйесінде. Облыстық мемлекеттік архивтің аға ғылыми қызметкері, 1-санатты архивист болып істеді. 1982 жылдан облыстық мемлекеттік архивтің директоры. «Архив ісінің озық қызметкері» белгісімен марапатталған. «Қарағанды. Қарағанды облысы» энциклопедиясының (1986 жылы орыс тілінде; 1990 жылы, қазақ тіліңде және 2006 жылы осы басылым) белсенді авторы және жұмыс тобының мүшесі.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:1947 жылы туғандар
Санат:Қазақстан педагогтары
Нұркен Айтуғанов

**Нұркен Айтуғанов** (1916 жылы туған), механизатор, Социалистік Еңбек Ері (1958). Ұлы Отан соғысына қатысқан. Еңбек жолын 1934 ж. 
Нұра ауданының Калинин атындағы ұжымшарында бастады. 1939-1953 ж. комбайншы, бітік егін өсіріп үздік еңбек
табыстарына жетті. 1954-1980 ж. Чернигов ауылдық кеңесінің төрағасы.

Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан..

Орден және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Желтоқсан көшесі (Астана)

thumb|300px|Желтоқсан көшесі
thumb|300px|Желтоқсан көшесіндегі «Астана» телеканалының ғимараты
**Желтоқсан көшесі** — Шығанақ көшесінен басталып, Мәскеу көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдары мен Тұрар Рысқұлов, Кенесары, Талғат Бигелдинов, Сәкен Сейфуллин, Әліби Жангелдин көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы — 2360,9 метр.

Желтоқсан көтерілісі - 1986 жылы 17–19 желтоқсан аралығында Алматыда болған қазақ жастарының КСРО үкіметінің отаршылдық, әміршіл-әкімшіл жүйесіне қарсы наразылық қимылдары. Көтерілістің басталуына Мәскеудегі орталықтың Республика халқының пікірімен санаспастан, Ресейдің Ульянов облыстық партия комитетінің 1 -хатшысы Геннадий Колбинді Қазақстан Компартиясы ОК-нің 1-хатшысы етіп тағайындауы түрткі болды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Санат:Желтоқсан көтерілісі
Енисей ойма жазулары

**Енисей ойма жазулары** - Енисей өзені бойынан табылған көне түркі руникалық ескерткіштері (5-9 ғ. шамасы). Ескерткіштер, негізінен, құлыптастарға, сондай-ақ ұқсақ бұйымдарға ойылып жазылған. Жалпы саны 150 шамасында (негізінен Қызыл, Абакан, Минусинск қаласындағы өлкетану музейлерінде сақтаулы).

Бұл ескерткіштер 17-18 ғ-да табыла бастағанымен, оқылуының сыры 19 ғ. соңында Орхон ойма жазуларының табылуымен байланысты ашылды (қазіргі Көне түркі жазба ескерткіштері). Кезінде осы ескерткіштерді көзімен көріп, қолмен ұстап, талдау жасап жарыққа шығарған түркі руникасының мамандары —В. В. Радлов, С. Е. Малов, И. А. Батманов, A. М. Щербак, Д. М. Насилов т. б. біршама іс тындырған еді. Алайда, түп нұсқасымен салыстырғанда, бұрын жарияланған Енисей текстерінің кейбірінде руникалық әріптердұрыс келтірілмеген, оқылуы нақты берілмеген, аудармасы ойдағыдай шықпаған.

Д. Д. Васильевтің 1984 ж. "Енисей алқабындағы түркі руникалық ескерткіштер құрамы" атпен шыққан еңбегі сол бір олқылықты толықтырғандай жағдай жасамақ болған. Әсіресе, ескерткіштер келбетінің фотосурет арқылы жинақталып берілуі өте құптарлық. Сондай-ақ бұрын-соңды шашыранды жарияланған ақпарларды бір ізге салып, толықтыра келіп топтама түрінде беруі игілікті іс болған. Еңбектің көлеңкелі жағы да баршылық. Осыған дейінгі зерттеушілердің бірі де сол көне текстерді оқуға талпынып, қалай оқуға болатындығын кестелеген еді. Оларда оқылуы мен аудармасы үзеңгілес келетін еді. Ал бұдан түрлі ғылым тұжырымдар жасап, әр салада түйіндеулерге мүмкіндіктер туатын еді. Д. Д. Васильев болса, текстердің қалай оқылуы мен аудармасын мүлде қалдырып, тек руханикалық әріптердің берілуін (трансграфика, транслитерация) көрсетумен шектелген. Трансграфикамен шектелуі бүгінгі ғылым талабын өтей алмайтығындығын мойындаған жөн. Осыдан болар, автор ұсынған пікірлер көңілге күдік, ойға шүбә туғызады. Әсіресе, руникалық таңбалардың дыбыстық мағынасының көрсетілген жерлері ғылымның қол жеткен соңғы табыстары деңгейінен төмен болған. Сондай-ақ, мұнда кескінделген пішіндегі жазуларда (прорисовка) түпнұсқадан ауытқушылық жетерлік (Мысалы, 3, 5, 6, 7, 10-текстері бойынша келтірілген графикалық нұсқалар). Жаппы алғанда, көне түркі руникасының жиынтығын (Мысалы, Енисей руникасын) жариялауда бұл салада қол жеткен тәжірибелер мен анықталған заңдылықтар ескеріліп, түркі руникалық жазулардың оқылуы мен аударылуы бірлікте берілуі тиіс.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ тілі
Санат:Лингвистика
Радищев атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Радищев атындағы көше (Алматы)** Көшеге орыс жазушысы, философ Александр Николаевич Радищевтің есімі 1956 жылы берілген. Радищев Александр Николаевич (1749-1802) Мәскеуде дүниеге келген. Билік тарапынан шығармашылығына қысым жасалып, Сібірге жер аударылған. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Уссури көшесінен басталып, Краснодар көшесіне дейнгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1050 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сәресі

**Сәресі**- ораза  ұстау кезінде түннің үшінші бөлігінде ішетін тамақ. Сәресі тамағының ерекшелігі туралы көптеген хадистер бар. Мысалы, «Сәресі үшін ояныңыздар,өйткені сәресіде береке бар». Сондықтан ораза ұстаған мұсылмандар үшін сәресінің үлкен мәні бар. Сәресінің уақыты жайлы  Құран Кәрімде:* «ақ жіп пен  қара жіп ажыратылғанға дейін жеп ішіңдер» («Бақара», 187-аят)* делінген. Көпшілік ғұламалардың Сәресі  уақыты жайлы тоқтамы:* «Пайғамбар (с.а.у.) сәресіні бітіріп, ауыз бекіткеннен кейін Құран Кәрімнен елу шақты аят оқитын еді, я болмаса сондай бір уақыт мөлшері өтуін күтетін. Одан кейін таң намазын оқитын»* деген сөз. Бұл ауыз бекіткеннен бастап күн шыққанға дейінгі аралықты 75 - 90 мин  деп белгілеуге мүмкіндік береді.

## Дереккөздер


Санат:Ислам
Черновицы көшесі (Алматы)

right|thumb|Черновицы көшесі
Көшеге Украинадағы қала атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 № 27 шешімі) берілген.

Көше Алмалы ауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары: 
*а) 2-ші; 
*ә) Аэродромная көшелері.

Көшенің ұзындығы - **1500 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Көркем жазу

**Көркем жазу** (грек. *kalligraghia*- сұлулық, әдемілік, көркемдік, жақсы сапа) - анық, әдемі жазу өнері. Бастауыш мектепте пән ретінде кейіннен қалыптасты. Қазіргі кезеңде Көркем жазу елімізде бастауыш сыныптарда оқылатын қазақ тілі бағдарламасына арнаулы курс ретінде еніп отыр. Көркем жазу қағидалары әсіресе грамматика мен емлені оқытуда басшылыққа алынады. Жазудың графикалық жақтарын үйретудегі мақсат дыбысты әріппен белгілей білу, жазудың сыртқы түрін, әріптердің әдемілігі мен тіркесу жолдарын игеру, әріп элементтерін сақтай жазу, шапшаң жазу, көшіріп жазу, естіп жазу, санаумен жазу, сөйлемді, тұтас тексті дұрыс, анық, таза жаза білу, ойын бірте-бірте жазба түрде баяндай білу секілді дағдыларды меңгеру болып табылады.

Бұл әдіс – тікелей жазу тарихымен байланысады. Ежелден адамдар өз ойын келер ұрпаққа жеткізу үшін тасқа, металлға, ағашқа, саз балшыққа жазған екен. Одан кейін папирус, пергамент, матаға, қағазға маржандай етіп тізуді үйренеді.  Сосын жазу қарулары да өзгереді. Олардың қатарында қамыс ағаш, бояу жаққыш, қаздың қауырсыны, болаттан жасалған қалам ұш, шарик қаламсабы бар.

## Дереккөздер

## Ішкі сілтемелер
* Жазудың шығуы

Санат:Қазақ тілі
Санат:Жазу
Айыртас

**Айыртас** — Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл, Айыртас ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақтоғай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 140 км-дей жерде, Айыртас тауының етегінде орналасқан.

## Тарихы
Округ 1932 жылға дейін Семей облысы, Шұбартау ауданына қарап, орталығы Өгізтау (қазір қыстақ) болған. Іргесі 1965 жылы қаланған. «Айыртас» кеңшары, ауылдық кеңесінің орталығы болған. Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі бағыттары - қой шаруашылығы, қосымша сапасы жылқы, ірі қара өсіру болды. Кеңшар негізінде 1995 жылы 21 шаруа қожалықтары құрылды. Жерінің жалпы ауданы - 308,6 мың га. Округте Еспе өзені, Ойран, Ешкіөлмес, Тазқызыл, Күлқора, Долағай, Желдіқара таулары, Жорға, Жауыр тарихи орындары бар.

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Мектеп, фельдшер-акушерлік пункт, клуб, пошта басқа да мәдени-тұрмыстық мекемелер жұмыс істейді. Ауыл басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері
Айыртас тауы

**Айыртас** – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының солтүстігін ала Милыбұлақ ауылының шығысына таман 13 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 3-4 км-ге созылып жатыр, ендірек жері 2-3 км. Ең биік жері 1108 м. Беткейлері тік, жыралармен жиі тілімделген. Тау етегінде көптеген бұлақтар  бар.

## Геологиялық құрылымы
Тау бетін элювийлік-делювийлік шөгінділер жауып жатқан карбон жыныстарынан түзілген. 

## Өсімдігі
Қызыл коңыр топырақты өңірінде бетеге, жусан, тобылғы, тырбық, қараған, түрлі шөп өседі.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Жерұйық көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Н.Чернышевский көшесі. Жерұйық көшесі Александр Герцен көшесінен басталып, Аспара көшесінде аяқталады. Ойжайлау, Әулие ата, Өрнек, Шәңгерей Бөкеев көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2383,6 м.

Жерұйық - жайлы қоныс, бейбіт мекен. Жерұйық - қазақ ауыз әдебиетінде Асанқайғы атына байланысты аңызда айтылатын жер аты. Онда Асанқайғы аңдыған жауы жоқ, «қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған» халыққа тыныш, бейбіт мекен іздейді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Юлия Степановна Князева

**Юлия Степановна Князева** (1929-2002), кітапханшы, Мәскеу мемлекеттік кітапхана институтын бітірген (1955). Институттан соң Қарағандыға жіберіледі. Қызмет жолы облыстық Абай атындағы балалар кітапханасынан басталады. 1962-1966 жылдары Қаз КСР ҒА Химия-металлургия институтының ғылыми кітапханасында еңбек етеді. 1966-1988 жылдары Н.В.Гоголь атындағы облыстық кітапхананың директоры. Князева басқарған жылдары кітапхана дамып, алдыңғы қатарлы тәжірибе жинақтайтын орталыққа айналды. Қызмет көрсетудің түрлері кеңейіп, жаңа бөлімдер мен секторлар ашылды. КСРО кітапхана қызметкерлері құрамында Финляндия еліңде тәжірибе алмасты. Н.К.Крупская атындағы медальдың лауреаты.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Санат:1929 жылы туғандар
Санат:2002 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан кітапханашылары
Бақтыгереев атындағы көше (Алматы)

thumb
**Бақтыгереев атындағы көше (Алматы)**

Көшеге қазақтың аса талантты актері, Қазақстан Республикасының Халық әртісі, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының иегері Мұхтар Бақтыгереевтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген. Мұхтар Бақтыгереев 1933-1999 жылдары сахнада ондаған ірілі-ұсақты образдарды сомдаған, қазақ кино өнерінде өзіндік ізі бар өнерпаз.

Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. 
**Көшенің ұзындығы** - 1200 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Радлов атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Радлов атындағы көше (Алматы)** Көшеге этнограф, тілтанушы, белгілі түркітанушы ғалым Петербург ғылым академиясының
академигі Василий Васильевич Радловтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.19.1981 №18/458 шешімі) берілген. Радлов Василий Васильевич (Фридрих Вильгельм) (1837-1918) Берлинде дүниеге келген. Азия мұражайы, Антропология және этнография мұражайының директоры. Орта Азия және Қазақстан халықтарының ежелгі жазу мәдениетін зерттеген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Диваев көшесінен басталып, Горная көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Калинин көшесі. Көшенің ұзындығы - 1160 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Телқоңыр көшесі (Алматы)

**Телқоңыр көшесі**.
Көшеге Телқоңыр атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 № 115 шешімі мен
Алматы қаласы өкімдігінің 14.07.2008 № 3/552 қаулысы) берілген.
Көше Әуезов ауданының «Құрылысшы» шағынауданында орналасқан. Көшенін
ұзындығы - 1400 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жетіген көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы 2-Угольный көшесі. Жетіген көшесі Александр Пушкин көшесінен басталып, Өндіріс көшесінде аяқталады. Анар, Жаһанша Досмұхамедұлы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2490,2 м.

Жетіген - қазақ халқының көп ішекті шерти елі аспабы. Жетіген жасалуы да, ойналу әдіс-тәсілі де өте күрделі аспап. Қазақстанда Жетіген атауымен елді мекендер кездеседі.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Чернышевский көшесі (Алматы)

right|thumb|Николай Гаврилович Чернышевский
Көшеге революционер-демократ, жазушы, философ, әдебиет сыншысы Николай Гаврилович Чернышевский есімі (1956 жылы) берілген. Чернышевский Николай Гаврилович (1828-1889) Ресейдің Саратов облысында дүниеге келген. Ол - «Что делать?», «Полог» романдарының авторы.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Сейфуллин даңғылы, Чехов, Толстой, Ақындар, Станкевич атындағы көшелермен қиылысады. Көшенің ұзындығы - **1450 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Силсила

**Силсила** () Араб тілінен *тізбек* деген мағынаны білдіреді.

 
*сопылық әдебиетте адамның  Құдайлық нұрға, оның дидарына  ұмтылысын білдіреді
*Т а р қ а т шейхтарының рухани  ұстаздарының шынжыры. 
Мысалы; Иасауня тариқатының  құрушысы  Қожа Ахмет Иасауидің С-сы Али Мұртаза, Мұхаммед Ханафия, Абдул Фаттах, Абдул Жаббар, Абдул  Қаһһар, Абдурраһман, Ысқақ Баб, Харун Шайх, Мумия Шайх, Муса Шайх, Исмайл Шайх, Хасан Шайх, Омар Шайх, Осман Шайх, Мұхаммед Шайх, Ифтиһар Шайх, Махмуд Шайх, Илияс Шайх, Ибраһим Шайх, Ахмет  Қожа (Иасауи). 
Бұл - Иасауи Силсиласының бір нұсқасы, Насабнаманың әртүрлі нұсқалары бар. Силсиладағы шайхтарға* «силсила рижалы»* да делінеді. Аллаһтан муридке (*саликке*) рухани нұр-шабыт, аян келеді.  Құдайлық нұр адамға тікелей Аллаһтан келуі мүмкін немесе силсила (*шайхтары*) көсемдері арқылы берілуі мүмкін. Силсила өте маңызды. Силсиласын  білмеген салик, тегін білмейтін тексіз сияқты. Силсила жайлы жазылған еңбектерге *«силсиланама»* дейді. Силсиладағы шайхтың, өзінің алдындағы шайхты тікелей немесе физикалық тұрғыдан тәлім тәрбие алуы өзінен кейінгі шайхты да тікелей тәрбиелен өсіруі шарт емес. Силсиладағы шайхтар тізбегі тікелей немесе рухани тәлім тәрбие эстафетасы сияқты.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Масанчи атындағы көше (Алматы)

right|180px

** Масанчи атындағы көше** -  Көшеге Азамат соғысының батыры, Орта Азияда Кеңес өкіметін құруға қатысқан Мағазы Масанчидің (1885-1938) есімі берілген.
## Орналасқан жер
Көше Алмалы, Бостандық аудандарын қиып өтеді. Мақатаев көшесінен басталып, Сәтбаев көшесіне дейін созылып жатыр. Гоголь, Төле би, Жамбыл, Шевченко көшелерін қиып өтеді.
*Көшенің ұзындығы - 2800 метр.

## Бұрынғы атауы
*Дунганская көшесі.
## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Балақаев атындағы көше (Алматы)

thumb
**Балақаев атындағы көше (Алматы)**

Көшеге қазақ тіл білімін дамытуға үлес қосқан тілші-ғалым, қазақ тілі мәдениеті мәселесін арнайы зерттеген, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері Мәулен Балақаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 № 2/139 қаулысы) берілген. Мәулен Балақаев (1907-1996) Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан өлкесінде дүниеге келген. Ол -«Қазақ тілінің грамматикасы», «Қазақ тілінің стилистикасы», «Қазіргі қазақ тілі», т.б. көптеген ғылыми еңбектердің авторы.

Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Перонная көшесінен басталып, Космодемьянск көшесіне дейін созылып жатыр. Земнухов, Мостовая көшелерімен қиылысады. **Көшенің ұзындығы** - 1200 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Радостовец атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Радостовец атындағы көше (Алматы)** Көше отандық экономика ғылымының негізін салушылардың бірі, экономика ғылымдарының
докторы Владимир Константинович Радостовецтің (1926-1998) есімі (Алматы қаласы әкімінің 31.03.1993 №141 шешімі) берілген. Радостовец Владимир Константинович (1926-1998) Запорож қаласында дүниеге келген.
Көше Бостандық, Алмалы аудандарында орналасқан. Төле би көшесінен басталып, Сәтбаев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Жамбыл, Шевченко, Құрманғазы, Мыңбаев көшелерін
қиып өтеді. Бұрынғы атаулары: 15-ші линия; М.Тореза көшелері. Көшенің ұзындығы - 6100 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Василий Кузьмич Акулинцев

**Василий Кузьмич Акулинцев** (1916-1993), инженер-металлург, партия қызметкері. 

Магнитогорск кен-металлургия институтын бітірген (1941). 
Златоуст металлургия зауытында, цех мастері, ауысым бастығы, Енакиев металлургия зауытында партком хатшысы, 1950-52 ж. Украина КП Енакиев калкомының хатшысы. 1952-1962 ж. Түркіменстан КП ОК бөлім меңгерушісі, хатшысы, Түркімен КСР халық шаруашылығы кеңесінің төрағасы
болады. 1962-65 ж. КОКП ОК Орта Азия бюросы төрағасының орынбасары, КОКП ОК инспекторы. 1968 жылғы ақпаннан 1979 жылғы тамызға дейін 11,5 жыл Қарағанды облыстық партия комитетінің 1-хатшысы болды. Акулинцев облыстың  1-басшысы ретінде өлкенің экономикалық және әлеуметтік дамуына үлкен үлес қосты. 

2 рет  Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз, Октябрь революциясы ордендерімен марапатталған.

6-10 шақырылған КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты, партия съездерінің делегаты болып бірнеше мәрте сайланды.

## Дереккөздер


Санат:1916 жылы туғандар
Санат:1993 жылы қайтыс болғандар
Санат:Магнитогорск кен-металлургия институты түлектері
Санат:Қазақстан КП Қарағанды облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары
Черняховский көшесі (Алматы)

right|thumb|Иван Данилович Черняховский
Көшеге екі мәрте Кеңес Одағының Батыры, армия генералы Иван Данипович Черняховскийдің есімі (1956 жылы) берілген. Черняховский Иван Данилович (1906-1945) Киевте дүниеге келген.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Бегалин, Қастеев көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - **670 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Терехин атындағы көше (Алматы)

thumb
**Терехин атындағы көше**.
Көшеге Кеңес Одағының Батыры Николай Иванович Терехиннің есімі (Алматы қаласы атқару
комитетінің 09.02.1982 №4/69 шешімі) берілген. Терехин Николай Иванович (1901-1978) Алматы
облысының Түрген селосында дүниеге келген. Азамат соғысына қатысқан. Дивизия командирі
болған. Ұлы Отан соғысында Шпрей және Эльба өзенінен тездетіп өтуде батырлық көрсеткен.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Дулатов, Котельников атындағы көшелерменқиылысады.
Бұрынғы атауы - Извилистая көшесі. Көшенін ұзындығы - 700 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Разин атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Разин атындағы көше** (Алматы) Көшеге Ресейде 1670-1671 жылғы шаруалар көтерілісін басқарған Степан Тимофеевич Разиннің есімі берілген. Разин Степан Тимофеевич (1630-1671) Донда дүниеге келген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Матросов атындағы көше (Алматы)

right|180px

**Матросов атындағы көше** - Көшеге Кеңес Одағының Батыры Александр Сергеевич Матросовтың есімі 1956 жылы берілген. Матросов Александр Сергеевич (1924-1943) Ресейде Днепропетровскіде дүниеге келген.
## Орналасқан жер
Көше Жетісу ауданында орналасқан. Почтовая көшесінен басталып, Гастелло көшесіне дейін созылып жатыр. Сидркин, Бондаренко, Баянауылская көшелерін қиып өтеді. 
*Көшенін ұзындығы - 1400 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Петр Филимонович Акулов

**Петр Филимонович Акулов**(1913-1974), кенші,
Социалистік Еңбек Ері (1948). 1942-1963 ж. Қарағанды
бассейнінің «Октябрь» көмір тресіндегі №33/34
(Қазір «Майқұдық») шахтада проходкашылар бригадирі, учаске бастығы. Акулов бригадасы қазба
кендерді шапшаң проходкалаудың бастамашысы болды. Акулов бір сменада 17 норма орындап, шапшаң
проходкалау жөнінде жеке рекорд жасады. Ленин және «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Оның есімі Қарағанды облыстық кәсіподақтар кеңесінің Құрмет кітабына енгізілген.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Петр Петрович Колесов

**Петр Петрович Колесов** (1940 жылы туған), инженер-электрик. Қарағанды политехникалық институтын инженер-электрик мамандығы бойынша (1967), Алматы Жоғары партия мектебін бітірген (1984). Еңбек жолын «Балқашқұрылыс» тресінде мастерліктен (1960) бастаған. 1974-1991 жылдары Балқаш қаласы халықтық бақылау комитетінің төрағасы, қалалық партия комитетінің 2-ші хатшысы, Балқаш қалалық атқару комитетінің төрағасы, Жезқазған облысы халыққа тұрмыстық қызмет көрсету басқармасының бастығы, Жезқазған облыстық атқару комитеті төрағасының орынбасары, облыс әкімінің орынбасары болып қызмет атқарды. 1995 жылы ҚР Парламенті Сенатының депутаты болып сайланды. «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:1940 жылы туғандар
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Балдәурен көшесі (Алматы)

thumb
**Балдәурен көшесі (Алматы)**

Көшеге Балдаурен шартты атауы (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/ 37 қаулысы) берілген. «Балдаурен» - ең бақытты балалық кезең дегенді білдіреді.

Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 650 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Терешкова атындағы көше (Алматы)

thumb
**Терешкова атындағы көше**.
Көшеге әлем тарихындағы тұңғыш әйел ғарышкер,КСРО ұшқыш-ғарышкері, Кеңес Одағының Батыры Валентина Владимировна Терешкованың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің
14.04.1966 №134 шешімі) берілген. Терешкова Валентина Владимировна (1937 жылы туған) Ярославль облысының Асленниково деревнясында дүниеге келген. Ол ғарышқа сапарын «Восток-6» (ма-
усым, 1963) кемесімен жасаған.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 600 метр.

Сонымен қатар В.Терешкова атындағы көше ШҚО Аягөз қаласында да орналасқан.
## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Райымбек батыр даңғылы (Алматы)

thumb|right|Райымбек батыр кесенесі
thumb|right|130px
[thumb|130px|left| [Райымбек батыр даңғылы (Алматы)|Райымбек батыр даңғылымен Разыбақиев көшесінің  көлік түйіні]]

**Райымбек атындағы даңғыл (Алматы)** — даңғылға қазақ батыры, XVIII ғасырдың орта шенінде жоңғарларға қарсы шайқасты басқарған, ірі қолбасшы Райымбек Түкеұлы есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.07.1990 №17/442Б шешімі) берілген. 

Даңғыл Медеу, Наурызбай, Алатау, Алмалы, Әуезов, Жетісу аудандарын қиып өтеді. Даңғыл Алматы қаласындағы ең ірі магистраль болып саналады. Ол қаланың шығысынан батысына қарай кіші Алматы өзені маңынан басталып, қалааралық күре жолға барып жалғасады. Бұрынғы атаулары: **Ташкентская** (1967 жылға дейін), **Октябрдің 50 жылдығы** (1967-1992) Даңғылдың ұзындығы - 13000 метр. Даңғыл бойында Алматы-2 темір жол вокзалы, Жамбыл технология университетінің Алматы филиалы, т.б. мекемелер орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Алматы көшелері
Терренкур көшесі (Алматы)

**Терренкур көшесі**.
Жүргіншілер жолы.
Көше қала орталықтан басталып, Оқушылар сарайынан 876 метр теңіз
деңгейінен жоғары, Кіші Алматы өзен бойымен 1058 метр деп белгіленген жерге
дейін жоғарылайды. Жалпы бағыт 4,5 шақырымды құрайды. Көше Медеу ауданында
орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Алматы көшелері
Ратушный атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Ратушный атындағы көше (Алматы)** Көшеге Алматы қаласының көркеюіне елеулі үлес қосқан шебер, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген сәулетшісі Юрий Григорьевич Ратушныйдың (1935-1996) есімі (Алматы қаласы әкімінің 20.11.1997 №695 шешімі) берілген. Ю.Г. Ратушныйдың жобасымен Республика сарайы
(1970), «Қазақстан» қонақ үйі (1978), Офицерлер Үйі 1978), Республикалық Орталық тарихи мұражай (1985), «Алатау» демалыс орны (1986), ДОСААФ ғимараты (1986), «Достық» қонақ үйі (1983) салынған. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Рысқұлов даңғылынан басталып, Серіков көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1050 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Рахманинов атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Рахманинов атындағы көше (Алматы)** Орыс композиторы, пианист, дирижер Сергей Васильевич Рахманинов (1873-1943) есімі Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 №31 шешімі) берілген. Көше Бостандық, Алмалы аудандарын қиып өтеді. Васницов көшесінен басталып, Есенжанов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: 2-ші көше; Фрунзе көшелері. Көшенің ұзындығы - 2600 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Өркені өсу

**Өркені өсу.** Түсіндірме сөздігіміздегі мағынасы —
басқа бас қосылу, үрім-бүтақты болу.
 
«Рахмет, балалар, өркендерің өссін. Мына шоколадты бөліп жеңдер,— деп, тұман көз балаға ұсынды» (С. Шаймерденов,
Өмір.).

«*Өркен*» сөзінің алғашқы түбірі мен мағынасын моңғол тобындағы тілдерден табамыз. 
*моңғолдарда: үр — тұқым, дән; бала, сәби,
*ал бурят тілінде: урһэн — түқым.
Түркі тілдерінен «*тұқым*, *ұрық*» мағыналарын беретін осы тұлғалас сөздер қырғыз, тува тілдершде үшырасады. Қырғызша —«*үрөн*», тува тілінде—«*үрезин*». Осы деректерге қарағанда, сөздің алғашқы түлғасы мен мағынасы моңғол, түркі тобындағы тілдерге ортақ болуы да мүмкін. Тіпті мағынасы мен дыбыстық қүрамы сәйкес сөздер тунгус-маньчжур тобындағы тілдерде де кездеседі.

Көрсетілген деректерге сүйенсек, «*өркені өсу*» тұрақ-
ты тіркесінід мағынасы, алғашқы кездерде, «*тұқымы
өсу*» үғымымен бірдей болған.
 
## Дереккөздер


Санат:Тұрақты сөз тіркестері
Бальзак атындағы көше (Алматы)

thumb 
**Бальзак атындағы көше (Алматы)**

Көшеге XIX ғасырда өмір сүрген реалистердің бірі, француз жазушысы Оноре де Бальзактың есімі берілген. Оноре де Бальзак (1799-1850) Тур қаласында дүниеге келген. Ол - «Шегрен тері»,
«Адами комедия», «Горио әкей» т.б. әлемге танымал шығармалардың авторы.

Көше Тимирязев көшесінен оңтүстікке қарай әл Фараби даңғылына дейін, Есентай өзенінің шығыс беткейін ала созылып жатыр. **Көшенің ұзындығы** - 1600 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бостандық көшесі (Астана)

**Бостандық көшесі**  - бұрынғы атауы – №25 көше. «Көктал» тұрғын алабы. Бостандық көшесі Амантоғай көшесінен басталып, Ұлытау көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 210,8 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ас-Сирр

**ас-Сирр** -  құпия, жасырын деген мағыналарды білдіреді. 
Сопылықта: 
* Хақтан басқасы білмейтін; 
* Хақпен  құл арасындағы  құпия; 
* сырдың сырына да  құпия; 
* рух сияқты адамның тәніне орналастырылған нәзік нәрсе; сыр рухтың рухы, әулиелерден басқасы сезіне алмайтын сопылық сезім-танымдар. 
ас-Сирр көңілдегі нәзік перде. ас-Сирр болмаса жан ешнәрсеге  қабілетсіз болады. Сопылықта тариқат сырын бөгделерге ашуға болмайды. Өйткені, басқа біреу сопылық дәстүрге бойлай алмағандықтан  қате түсінікте болуы ықтимал.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Батыр Баян көшесі (Алматы)

thumb 
**Батыр Баян көшесі (Алматы)**

Көшеге батылдығымен ғана емес, алғырлығымен де, тапқырлығымен де Абылай ханның ерекше құрметіне бөленген, қазақ-жоңғар шайқастарында ерен ерлік көрсеткен тарихи тұлға Батыр Баянның есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12,2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген. Баян Қасаболатұлы (шамамен 1710/15-1757) Солтүстік Қазақстан облысында дүниеге келген.

Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Тимирязев атындағы көше (Алматы)

thumb
thumb|Климент Аркадьевич Тимирязев
**Тимирязев атындағы көше**.
Көшеге аса көрнекті ғалым, ойшыл, жаратылыстануда материалистік идеялардың салтанат
құруы жолындағы күрескер, педагог Климент Аркадьевич Тимирязевтің есімі (1956 жылы) беріл-
ген. Тимирязев Климент Аркадьевич (1843-1920) Санкт-Петербургте дүниеге келген. Тимирязевтің Дарвин ілімін баяндаған «Чарльз Дарвин және оның ілімі» атты алғашқы танымал кітабы осы уақытқа
дейін өз маңызын жойған жоқ, ал «өсімдіктер өмірі» атты кітабы 20 реттен аса қайта басылып
шыққан. Оның есімі Мәскеу Мемлекеттік ауыл шаруашылық академиясына берілген.
Көше бойында әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің қалашығы, Көктем
шағынауданы, ҚР Ғылым академиясның Бас ботаника бағы, «Атакент» көрмесі, «Бақыт» Неке
сарайы, т.б. мекемелер орналасқан. Көшенің Есентай өзенімен қиылысатын тұсында сквер
жасалған.
Көше Бостандық ауданында орналасқан. Көше Желтоқсан көшесінен басталып, Жандосов
көшесіне жалғасады. Фурманов, Наурызбай батыр, Байтұрсынов, Марков, Манас, Әуезов, Жароков, Айманов, Розыбакиев көшелері, Сейфуллин, Гагарин даңғылдарымен қиылысады. Көшенін
ұзындығы - 4550 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Боталы көшесі (Астана)

**Боталы көшесі** - бұрынғы атауы – А. Жданов көшесі. Боталы көшесі Қордай көшесінен басталып, Ө. Жәнібеков көшесінде аяқталып, Көкжелек көшесіне айналады. Ақтоған, Алқоңыр, Жігер орамдарымен және Сүтбұлақ,Бозшолақ, Кертолғау көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 1457 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Әлімбек Тоқтарұлы Оразбеков

**Әлімбек Тоқтарұлы Оразбеков** 1953 жылы 27 мамырда Шығыс Қазақстан облысы
Тарбағатай ауданы Ақжар ауылында туған. қазақ.
Әкесі - Оразбеков Тоқтар, марқұм, экономист болып жұмыс
істеген. Анасы - Оразбекова Алтын, марқұм, мұғалім болып жұмыс істеген.
Құрманғазы атындағы Алматы Мемлекеттік консерваториясының театр факультетін (1975), актер; Т. Жүргенов
атындағы қазақ мемлекеттік театр-көркемөнер институтының актерлік факультетін драма режиссері мамандығы
бойынша (1993) бітірген.
«Бір түп алма ағашы» пьесасының, А. Құнанбаев
«қорғансыздық» әңгімесінің, Ш. Айтматов «Плаха» («Әділет
азабы») романының инсценировкаларының, С. Лобозеров «Жындыханадан келген мейман», «Сенім» пьесалары
аудармасының, театр жайлы мақалалар циклының авторы.
қазақ және орыс тілдерін біледі.
1975 жылдан - Талдықорған облыстық қазақ драма
театрының актері, 1992 жылдан - режиссері. 1994 жылдан - Сәкен Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық қазақ
драма театрының бас режиссері, 2002 жылдан - көркемдік
жетекшісі.
2009 жылдан бері - Қ. Қуанышбаев атындағы қазақ
музыкалық-драма театрының қоюшы режиссері.
қазақстан Театр қайраткерлері одағының мүшесі
(1976 жылдан).
Қарағанды облысы әкімінің «Жыл режиссері» номинациясы сыйлығының лауреаты (2002, 2006). ҚР Мәдениет
және ақпарат министрлігінің құрмет грамоталарымен
марапатталған (2002, 2003). Қазақстанның Еңбек сіңірген
қайраткері (2000).
Әскери атағы - аға сержант. 

Жұбайы - Оразбекова Күләш (1959 ж. т.).
қыздары - Оразбекова Әйгерім (1983 ж. т.), Оразбекова
Айжан (1987 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша актерлер
Санат:Қазақстан актерлері
Рахымов атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Рахымов атындағы көше (Алматы)** Көшеге қазақтың қайсар ұлы, әскери қайраткер, генерал-майор, Кеңес Одағының Батыры Сабыр Омарұлы Рахимовтың (1902-1945) есімі (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 №222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 №1/ 37 қаулысы) берілген. Көше Алатау ауданының «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 3500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Титов атындағы көше (Алматы)

thumb
**Титов атындағы көше**.
Көшеге КСРО ұшқыш-ғарышкері, Кеңес Одағының Батыры Герман Степанович Титовтың есімі
(Алматы қаласы атқару комитетінің 27.06.1963 №402 шешімі) берілген. Ол 1961 жылы «Восток-2»
ғарыш кемесімен ұшқан.
Медеу ауданында орналасқан. Көше Менделев пен Үштөбе көшелерінің аралығында созы-
лып жатыр. Лисаковск, Тәтібеков, Полетаев, Қабылов, Гурилев, Чаплин атындағы көшелермен
қиылысады. Көшенін ұзындығы - 900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Римова атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Римова атындағы көше (Алматы)** Көшеге қазақтың талантты қызы, М.Әуезов атындағы қазақ академиялық драма театрының
актрисасы, Қазақ КСР-інің халық әртісі Бикен Римованың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 №26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5/764 қаулысы) берілген. Римова Бикен Ырымқызы (1923-2000) Талдықорған (қазіргі Алматы) облысында дүниеге келген. Ол 1940 жылдан өмірінің соңына дейін аталған театр труппасында қызмет етті. 2000 жылы актриса есімі Талдықорғанның қазақ драма театрына берілді. Көше Әуезов ауданының «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 400 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Чкалов көшесі (Алматы)

right|thumb|Валерий Павлович Чкалов
Көшеге ұшқыш, Кеңес Одағының Батыры Валерий Павлович Чкаловтың есімі (1956 жылы) берілген. Чкалов Валерий Павлович (1904-1938) Ресейдің Нижненовгород облысында дүниеге келген. 1937 жылы Мәскеу-Ванкувер бағытында аялдамастан, 12000 шақырымды ұшып, әлемдік рекорд жасаған.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Сейфуллин даңғылы, Толстой, Ақындар, Станкевич көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - **1250 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бурабай көшесі (Астана)

**Бурабай көшесі** - бұрынғы атауы – №9 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы. Бурабай көшесі М. Төлебаев көшесінен басталып, Абылай хан даңғылы мен Ер Көкше, Ер Қосай, Ер Тарғын, Сілеті, Хантау, Қаратау, Қозыбасы көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 1660,3 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Микроүралар

**Микроүралар** - Карбонатты таужыныстарда біршама жиі жазасатын, сол таужыныстардағы органикалық қалдықтардың, олардың ақтарының, дәнекерлеуші және дәнекерленуші заттардың жекелеген немесе агрегат түйірлерінің еруі (шаймалануы) нәтижесінде кейінірек жұптасатын ұсақ (мөлшері 0,05 лш-ден 1-2 лш-ге дейінгі аралықта) куыстар.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Тихов атындағы көше (Алматы)

thumb
**Тихов атындағы көше**.
Көшеге белгілі астроном, КСРО Ғылым академиясының корреспондент мүшесі, Қазақстан
Ғылым академиясының академигі Гавриил Адрианович Тиховтың есімі (Алматы қаласы атқару
комитетінің 27.06.1963 №402 шешімі) берілген. Гавриил Адрианович (1875-1960) Минск облысының
Смолевичи елді мекенінде дүниеге келген. Ол-Астрономия және спектрофотометрия саласындағы
еңбектердің авторы.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Жансүгіров, Жарылғасов, Хетагуров атындағы
көшелермен қиылысады. Бұрынғы атауы - Щорс көшесі. Көшенін ұзындығы - 700 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Чехов көшесі (Алматы)

right|thumb|Антон Павлович Чехов
Көшеге орыстың ұлы жазушысы Антон Павлович Чеховтың есімі (1956 жылы) берілген. Чехов Антон Павлович (1860-1904) Ресейдің Таганрог қаласында дүниеге келген. Ол - «Ваня ағай», «Шағала», «Шиелі бақ» т.б. шығармаларының авторы.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Тынышбаев, Пугачев, Шолохов, Чернышевский, Аймауытов көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - **1200 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бөрілі көшесі (Астана)

**Бөрілі көшесі** - бұрынғы атауы – №32 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Бөрілі көшесі Сұлутөбе көшесінен басталып, Жанкент көшесінде аяқталады. Талғар, Обаған көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 821,5 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Александр Гаврилович Коркин

**Александр Гаврилович Коркин** (8.04.1927 жыл, Челябі облысы - 15.08.2011), құрылысшы-инженер, мемлекет қайраткері. 

Магнитогорск кен-металлургия институтын бітірген (1949). 1949 жылдан Теміртау құрылыстарында прораб, учаске бастығы. 1951-1955 жылдары Теміртау қалалық партия комитетінін бөлім меңгерушісі, ГРЭС құрылысы, «Қазметаллургқұрылыс» тресі партия ұйымы хатшысы. 1955-1956 жылдары Қазақстан КП ОК нұсқаушысы, 1956-1961 жылдары «Қазметаллургқұрылыс» тресі партком хатшысы, Теміртау қалкомының 1-шахтасы, 1961—1972 жылдары «Қазметаллургқұрылыс тресінің» басқарушысы, 1972-1975 жылдары Қаз КСР ауыр индустрия кәсіпорындары құрылыс министрі, 1975-1979 жылдары Қазақстан КП ОК, 2-хатшысы, 1979-1986 жылдары Қарағанды обкомының 1-хатшысы. 

КОП 24-27-съездерінің, Қазақстан КП 9,11-16-съездерінің делегаты. 

8-9 шакырылған Қаз КСР Жоғарғы Кеңесінің, 10-11 шақырылған КСРО Жоғарғы Кеңесінін депутаты. 

2 мәрте Ленин орденімен, 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту, Октябрь революциясы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:8 сәуірде туғандар
Санат:1927 жылы туғандар
Санат:Челябі облысында туғандар
Санат:15 тамызда қайтыс болғандар
Санат:2011 жылы қайтыс болғандар
Санат:Троекуров зиратында жерленгендер
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Санат:Шахтер даңқы белгісінің иегерлері
Санат:1 дәрежелі Достық орденінің  (Қазақстан) иегерлері
Санат:Магнитогорск техникалық университеті түлектері
Санат:Теміртаудың құрметті азаматтары
Санат:Қазақстан КП Қарағанды облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:КОКП ОК мүшелігіне кандидаттар
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің Ұлттар Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан КП ОК хатшылары
Санат:Қазақстан КП ОК екінші хатшылары
Санат:КСРО министрлерінің орынбасарлары
Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері
Санат:Қазақстан КП Теміртау қалалық комитетінің бірінші хатшылары
Нарима Смайылқызы Ерғазиева

**Нарима Смайылқызы Ерғазиева** (27. 6. 1933 жылы туған, Мәскеу қаласы) — тіл білімі маманы, филология ғылым кандидаты (1973), доцент (1979), профессор (1997), ҚР Білім беру ісінің үздігі (1996). ҚазМУ-дің филология факультетін бітірген (1956). 1956-1960 ж. Алматы қаласының орта мектептерінде орыс тілі мен әдебиетінің оқытушысы. 1960-1973 ж. Қазақстан жоғары және орта арнаулы білім министрлігі ғылым әдістемелік кабинетінің аға ғылым қызметкері. 1973—1976 ж. Алматы технологиялық институтында аға оқытушы, доцент. 1976 жылдан қазірге дейін тілдер кафедрасының меңгерушісі. Профессор В. Ә. Есенғалиеваның жетекшілігімен "Қазақ тіліндегі іс қағаздары лексикасының қалыптасуы мен дамуы" деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. Ғылым еңбегінің негізгі бағыты - қазақ тілінің лексикасы мен лексикографиясы, тілдер байланысы, орыс тілін ұлт топтарында оқытып, үйретудің әдістемесі. 12 ғылым-әдістемелік оқу құралдары мен 45 ғылыми мақаланың авторы.

## Шығармасы:
*Формирование и развитие официально-деловой речи в казахском языке. АҚА, А., 1972; 
*Тамақ өнеркәсібінің орысша-қазақша оқулық сөздігі. Учебный русско-казахский словарь пищевой промышленности. А., 1990; 
*Материалы пo морфологии русского языка. А., 1971; 
*Іс қағаздардың орысша-қазақша сөздігі. А., 1992 (құрастырушылардың бірі); 
*Русско-казахские диалоги /пособие/. А., 1993; 
*Тесты пo русскому языку для вступительных экзаменов. А., 1994; 
*Пособие пo русскому языку для студентов внеязыковых вузов. А., 1992.

## Дереккөздер


Санат:Қазақ тілі
Санат:Лингвистика
Санат:Тұлғалар
Бұқтырма көшесі (Астана)

**Бұқтырма көшесі** - бұрынғы атауы – №12 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Бұқтырма көшесі Абылай хан даңғылынан басталып, Хантау, Қаратау, Қозыбасы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 1127,1 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Өркеш

**Өркеш.** Сөздің мағынасы — түйенің арқасына бір не екі айыр болып жиналатын жота майы. 

«*...екі өркеші тік шаншылған семіз буыршын шөгіп жатыр*» 

Осы көрсетілген мағынада — қырғыз тілінде «*өркөч*», түрікмендерде «*өркүч*», ұйғырша «*өркәш*», өзбек тілінде «*үркач*».

Сібірдегі якут, тува сияқты түркі тілдерінде түйе өркеші басқа сөзбен үғыңдырылады. Дыбыстық құрамы жағынан біздегі «*өркеш*» мағынасын беретін моңғол тіліндегі «*бөх*» сөзіне сәйкес. Демек, бүл тілдерге моңғолдардан ауысқандығын аңғарамыз.
Әңгіме болып отырған «*өркеш*» М. Қашқари сөздігінде «*өркү*» түлғасында берілген. Осыған қарағанда, түркі тілдерінде сөз соңындағы «*ш*» немесе «*ч*» дыбыстары кейін қосылғандығын байқаймыз. 

Түйе арқасында орналасқан бүл сүйір мүшенің «*өркеш*» аталуына, кейбір тіл деректеріне қарағанда, екі түрлі себеп болған деген жорамалға жол бергелі отырмыз. Біріншіден —«*өркеш*» атауы ұқсатудан, екіншіден — өзінің орналасқан орнына байланысты пайда болуы мүмкін. Ұқсатудан туған деуге сүйенетін дерегіміз мыналармен дәлелденбек. Ертедегі жазба ескерткіштерінің бірі М. Қашқари сөздігінде «*өркүч*» сөзінің бір мағынасы — толқын, күшті толқын (вал). Түркі тілдері ішінде көне деп саналып жүрген якут тілінде «*өргөс*» сөзінің бірнеше мағыналары бар. Солардьщ ішінен «*буда, шоқ*» және «*бір нәрсенің үшкір ұшы*» сияқты мағыналар түйе өркешіне де атау болуға сәйкес. Дәл осындай көне тілдің бірі чуваштардағы «*шоқтық*» мағынасын меншіктенетін —«*үрче*» сөзін де естен шығаруға болмайтын сияқты. Бұл тұлғаның М. Қашқари сөздігіндегі «*өркү*» (өркеш мағынасындағы) сөзінен ерекшелігі —«*к*» дыбысының орнына «*ч*»-ның қолданылуы. Мұндай құбылыс түркі тілдерінде жиі кездеседі (мыс. қазақша — кім?; үйғырша — чім?). Атаудың үқсату нәтижесінде пайда болған деуіміздің себебі — оның будаланып, шоқтанып, сүйірленіп келуі мен толқын сияқты бүйраланып көрінуі. Заттың сүйірленуіне сәйкестендіре якуттар сиыр мүйізін —«*өргөс*» деп атауының өзі де осыған дәлел сияқты. 

«*Өркеш*» атауының шығуын орналасқан орнына байланыстырудағы тілдік дерегіміз — ертедегі түркі жазба ескерткіштері. Онда «*жоғарыдағы нәрсе*» деген мағынаны түсіндіруде «*өркі*» немесе «*орүкі*» түлғалы сөздер қолданылған. Бұл жағдайда, сәз жоқ, сөз түбірі «*өр*» болмақ («*көтерілу*» мағынасын береді). Бізше, алғашқы топшылауымыз, соңғыға қарағанда, шындыққа жуық тәрізді.
 
## Дереккөздер

 

Санат:Түйелер
Шавров көшесі (Алматы)

right|thumb|Самолет моделі
Көшеге ұшқыш Александр Александрович Шавровтың (1892-1919) есімі (1956 жылы) берілген. Шавров Александр Александрович (1892-1919) Верный түбіндегі Іле бекетінде дүниеге келген.

Көше Жетісу ауданында орналасқан. Грибоедов, Есенов, Нүсіпбеков, Потанин, Жангелдин, Бәйішев, Хамиди атындағы көшелермен қиылысады. Көшенің ұзындығы - **950 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бұланты көшесі (Астана)

**Бұланты көшесі**  - бұрынғы атауы – И. Мичурин көшесі. Бұланты көшесі Қарасай батыр көшесінен басталып, Конституция көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 404,6 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Прокофий Прокофьевич Корниенко

thumb|right|200px|
**Прокофий Прокофьевич Корниенко** (1911-1972), қатардағы жауынгер, Кеңес Одағының Батыры (1943). 

1933 жылдан Қарағанды облысы жабдықтау базасының тауар айырушы маманы. 1942 жылдан Кеңес Армиясы қатарында, әскери қызметті 303-атқыштар дивизиясының 347-атқыштар полкінің барлаушылар ротасында атқарды. Украина мен Молдавияны азат ету ұрыстарына қатысты. 27.09.1943 жылдары Днепропетровск облысы Верхнеднепровск ауданы Червонное село маңында белімшенің Днепрден өту сәтінде ерлік көрсетті. Барлаушылар бөлімшесінің құрамында бола тұра 2 пулемет нүктесін, 1 ротадай немістің жаяу әскерін жойып жіберіп, негізгі күштердің оң жағалауға өтуін қамтамасыз етті. 1945 жылдан Бұқар жырау ауданының Токаревка кентінде тұрды. Тельман ауаткомы төрағасының орынбасары болып істеді. Аудан орталығында Корниенко құрметіне аталған көше бар.

## Дереккөздер


Санат:1911 жылы туғандар
Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Рипинский атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Рипинский атындағы көше (Алматы)** Көшеге Алматы қаласының көркеюіне елеулі үлес қосқан белгілі сәулетші, КСРО
Мемлекеттік сыйлығының иегері Николай Рипинскийдің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген. Рипинский Николай (1906-1969) Мәскеу қаласында дүниеге келген. Оның басшылығымен Алматы қаласындағы «Жетісу», «Алматы» мейманханалары, М.Әуезов атындағы қазақтың академиялық драма театры (қазіргі Ғ.Мүсірепов балалар мен жасөспірімдер театры), Республика Сарайы және Балуан Шолақ атындағы Спорт сарайлары салынды. Ол сонымен қатар Жамбыл, Шымкент, Талдықорған қалаларының Бас жобасын жасаған. Көше Әуезов ауданының «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1100 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Баянауыл көшесі (Алматы)

thumb 
**Баянауыл көшесі (Алматы)**

Көшеге қазақтың сұлу да көркем өлкесі Баянауылдың атауы берілген. Баянауыл - Павлодар облысындағы елді мекен.

Көше Жетісу ауданында орналасқан. Қыдырбекұлы көшесінен басталып Сүйінбай даңғылына дейін созылып жатыр.Хамиди, Байішов, Герцен, Потанин көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 1500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сифатийа

**Сифатийа** - сифатшылар,* «тәңірлік қасиеттерді»* (Аллаһ, сифаты немесе ас-сифат) танитындардың жалпы атауы. Ас-Сифат деген атаулы осы мағынасында алғаш рет мутазилашылар бұрын айтылып келген нуут сөзінің орнына  қолданды. Христиандар арасындағы сияқты *«Тәңірі қасиеттерге»* байланысты ерте Исламда да пікір  қайшылықтары туды. Мутазилашылар бастап, оны мұсылман дін ілімінің негізгі  қағидасына айналдырған Тәңірінің мәні мен  қасиеттері туралы мәселе басты айтыстар тақырыбы болды.  Құдайлық бірлігі туралы талапты бетке  ұстаған мутазилашылар *«Тәңірі  қасиеттерінің»* өздігінен өмір сүруін теріске шығарды, оларды оның мәнінің  қарапайым ғана көрінісі деп есептеді, бұл  қасиеттер білуге болмайтын біртұтас белгілер. Алайда, христиан дін ғұламалары VIII - IX ғ-ларда әлемдегі *«Тәңірі мәнінің»* ешқандай шынайылық және өзіндік болмысы жоқ неше түрлі көріністерін «Тәңір қасиеті» деп атады. 
## Түсінігі
Алғашқы мұсылмандар Аллаһтың білім, ықылас,  құдірет, т. б. мәңгілік  қасиеті бар деп иланған. Аллаһ туралы айтыс тартыстардың тууына байланысты «Тәңірі  қасиеттерінің» барлығын  қорғайтын алғашқы ілімді жақтаушыларды ас-Сифатийлер деп атайтын болды. Екінші біреулер *«Тәңірі  қасиеттерін» «Тәңірі кұдіретінде»* ғана болатын заттық белгісі жоқ идеялар деп түсінді. Бұл екі бағыт та  Құран мен аңыз талаптарына жауап беріп,  Құранның аспаннан түскені туралы  қағиданы жақтады. Орта ғасырлардағы мұсылман доксографтары сунниттік ғалымдарды да, шииттік ғұламаларды да антропоморфистер  қатарына жатқызды. Шиит-антропоморфистердің алғашқы мектептерінің бірі - зураршылар, Зурар б. Айанның (767 ж.ө.) ізбасарлары «Тәңірі қасиеттері уақыт жемісі екендігін насихаттау оны адам  қасиеттеріне  ұқсатты. Әл-Бағдади (1037 ж.ө.) деректері бойынша зураршыларға іле Басра мутазилакадариттері *«Кудай сөзін»* ал каррамиттер - Аллаһтың тілін ықыласы мен білімін уақыт жемісі деп мойындаған. Олар өздерінен бұрынғы дін ғұламаларының түсініктеріндегі дөрекі антроиоморфизмді де, «Тәңірі  қасиеттерінің» өз бетінше өмір сүруінің мүмкін еместігі туралы мутазилашылардың ілімін де теріске шығарды, олардың екеуін де шектен тыс «адасушылық» деп жариялады.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам