open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Манас Орда

**«Манас Орда»** — «Манас» эпосында қырғыздарды қорғаған және біріктірген ұлттық қаһарман Манастың құрметіне арналған мемориалдық кешен. Қарахан дәуірінде, шамамен 1334 жылы салынған. Қырғызстанның солтүстік-батысындағы мемориалдық кешенде батырдың сүйегі сақталған кесене бар. Кешеннің орналасуы кездейсоқ емес: аңыз бойынша, Манас пен оның әскерінің негізгі штабы Талас алқабында орналасқан.

## Орналасқан жері
нобай|Манас Орда
Мемориалдық кешен Орталық Азиядағы Қырғызстан мемлекетінің солтүстік-батысында Талас қаласынан шығысқа қарай 12 шақырым жерде орналасқан. Манас Орданың оңтүстігінде Талас өзені ағып жатыр, одан әрі биік Қырғыз Алатауы басталады.

«Манас» эпосы қырғыздарды Алтайдан Тянь-Шаньға қайтарып, кейін қытай шапқыншылығынан қорғаған қырғыз жауынгері Манас туралы баяндайды. Эпос тарихи, сондықтан ондағы сипатталған оқиғалардың маңызды бөлігі іс жүзінде болған. Эпос қырғыз халқының өмірінің өзіндік энциклопедиясы, оның көне тарихының айғағы болып саналады.

Қырғыз халық батырының естелігін сақтау үшін кешен құрылды. Манастың бейіті немесе Манастың күмбезі осы кешеннің ең маңызды көрікті жері болып табылады. Негізінде, күмбездің Манастың бейіті екеніне ешқандай дәлел жоқ. Күмбез суреттелген эпостағы оқиғалардан 5 ғасыр бұрын салынған. Онда Қарахад ханның қызы жерленген деген болжамдар бар. Кесененің сәулеті қызықты: қабырғалары балшықтан ойылған, мозаикамен көмкерілген, күмбезі ойлы конус тәрізді.

### Саябақ
Мемориалдық кешенге сонымен қатар кең саябақ кіреді. Саябақтың ортасында Манас тұрған стела бар. Бұл стеланың айналасында Манастың жақтастары мен жауынгерлерін бейнелейді деп есептелетін тастан жасалған фигуралар бар.

### Музей
Мұражай Манас және оның тарихы туралы мәліметтер береді. Манас дәстүрін бүгінгі күнге дейін жалғастырып келе жатқан атақты Манасшылар да осында бейнеленген. Манастың атақты көріністері де диорама ретінде көрсетіледі.

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан күмбездері
Найроби темір жол мұражайы

**Найроби темір жол мұражайы** () — 1971 жылы Найроби вокзалының аумағында ашылды.

## Мұражай туралы
Мұражайдың құрылуы 1927 жылдан бері Шығыс Африка темір жолдарында жұмыс істеген мұражайдың бірінші кураторы Фред Джордонның коллекциясына негізделген.

Мұражайда құжаттар, фотосуреттер, теміржол жабдықтары, сонымен қатар локомотивтер (негізінен британдық өндіріс) және вагондар қойылған. Мұражайда кітапхана бар.

Экспонаттар арасында 1950 жылдары сыналған моторлы рельсті тексеру велосипеді бар. Сынақ нәтижесі теріс болды: велосипед дөңгелектері рельстен сырғып кетті.

Мұражай жолдары Найроби станциясының жолдарымен байланысты, сондықтан келушілер тарихи локомотивтермен көрікті жерлерді аралау мүмкіндігіне ие.

## Мұражай экспонаттары

Bicycle that was used by the Nairobi chief railway inspector.jpg|Теміржол велосипеді
EAR 2401.jpg|Локомотив 2401
KUR 327.jpg|Локомотив 327
Locomotive 3921.jpg|Локомотив 3123 «Bavuma»
Locomotive 5505.jpg|Локомотив 5505
Locomotive 87 KUR, Karamoja.jpg|Локомотив 87 «Karamoja»
5930 the largest Garratt in Africa.jpg|Локомотив 5930 «Mount Shengena»
Hugh F. Marriott.jpg|Локомотив «Hugh F Marriott»
1st class carriers.jpg|1-ші дәрежелі вагон
3RD class carriers.jpg|3-ші дәрежелі вагон
Detonators placed along railway lines.jpg|
Travelling Porter of kedowa.jpg|


## Дереккөздер

Санат:Темір жол мұражайлары
Санат:Кениядағы темір жол транспорты
Санат:Найроби мұражайлары
Кения ұлттық мұрағаты

**Кенияның ұлттық мұрағаты** () — Кенияның мемлекеттік мекемесі, Кения тарихы бойынша құжаттық мұраның қоймасы.

Найроби қаласының орталығындағы орталық іскерлік ауданда, Мой даңғылының бойында Ambassadeur қонақ үйінің жанында орналасқан.

Мұрағат 1965 жылы құрылған. 40 000 томнан тұрады. Кения Парламентінің актісімен құрылған. Бастапқыда Вице-Президент кеңсесі және Ішкі істер министрі басқарады, 2014 жылдан бастап оны вице-президент кеңсесі және Кенияның Ұлттық мұра және мәдениет министрлігі () басқарады. Мұрағатта өнер және қолөнер жинақтары, фотосуреттер және Кенияның тарихын баяндайтын мыңдаған құжаттар бар.

## Мурумби галереясы
Галерея Кения Ұлттық мұрағатының бірінші қабатында орналасқан. Кенияның екінші вице-президенті болған Джозеф Мурумбидің атымен аталған. Бұл қазір Африкадағы ең үлкен өнер галереясы және Африканың әртүрлі аймақтары мен қауымдастықтарының көне өнер туындыларының коллекцияларын сақтайды. Коллекцияларды Кения үкіметі Джозеф Мурумбиден концессиялық келісім арқылы сатып алды.

## Директорлар
Директорлар тізімі:
* Дерек Чармэн (1963—)
* Натан Федха (1967—)
* Майна Кагомбе (1975—1980)
* Музила Музембе (1980)

## Галерея

Downtown Nairobi.jpg|Найроби қаласының орталығының көрінісі, оң жақтағы мұрағат
Kenya National Archive.JPG|
Collection of postsge stamps used in Africa.JPG|Африка пошта маркаларының жинағы


## Дереккөздер

Санат:Кения тарихы
Санат:Найроби мәдениеті
Санат:Найроби ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Ұлттық мұрағат
Санат:1965 жылы құрылған ұйымдар
Коньки тебу спортынан Еуропа чемпионаты

**Коньки тебуден Еуропа чемпионаты** — Халықаралық коньки тебу кеңесімен (, *ISU*) ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар.
Ерлер үшін алғашқы чемпионат 1893 жылы өткізілді, ал әйелдер үшін 1970 жылы.

## Чемпионаттар

### Ерлер

### Əйелдер

### Біріккен

## Жалпы медальдар саны
### Ерлер

### Əйелдер

## Сыртқы сілтемелер
*Medal Winners in European Allround Championships. *International Skating Union* (2006-04-24). Retrieved on 2007-08-25.

Санат:Коньки тебу спортынан Еуропа чемпионаты
Шұбарсу (өзен)

**Шұбарсу** — Арыс алабындағы өзен. Түркістан облысы, Сайрам және Ордабасы ауданы жерімен ағады.  

## Сипаттамасы
Ұзындығы 27 шақырым. Өзеннің шығыны шамамен 0,7-1,3м 3 /с құрайды. Жер асты суларымен қоректенеді.

Бастауын Қайнарбұлақ ауылының солтүстігінен алады да, Шұбар ауылына жақын жерде Арыс өзеніне құяды.

Өзен бойында бірнеше су бөгеті және "Ертегі" демалыс аймағы орналасқан.

## Жағасындағы елді мекендер

* Қайнарбұлақ аулы
* Шұбарсу аулы
* Тоқсанбай аулы
* Шұбар аулы

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Том 14. Орта Азия өзендері. 1.шығарылым.  Сырдария су алабы/ ред. В. М. Федотова. — Л.: Гидрометеоиздат, 1965. — 354.
* Топографиялық карта-42-055

Санат:Сайрам ауданы өзендері
Санат:Ордабасы ауданы өзендері
Абылай хан ескерткіші (Алматы)

**Абылай хан ескерткіші** — қазақ мемлекет қайраткері, Қазақ хандығының ханы Абылай ханға арналған Алматы қаласындағы ескерткіш. 2000 жылы орнатылған.

## Сипаттамасы
Ескерткіш 2000 жылы қоладан құйылып тұрғызылды. Абылай хан ат үстінде әшекейленген киіммен және жауынгерлік құрал-жабдықтармен отыр. Оң қолында хан билігінің символы болып табылатын таяқшаны ұстаған.

## Жоба авторлары
* Авторлық ұжымның жетекшісі — С. К. Баймағамбетов
* Мүсінші — К. К. Сатыбалдин
* Сәулетшілер — Т. Е. Ералиев, З. С. Баймағамбетов, В. И. Сидоров
* Конструктор — М. Е. Еркін
* Құю жұмыстары — А. В. Волков

## Тағы қараңыз
* Абылай хан ескерткіші (Көкшетау)
* Абылай хан ескерткіші (Мойынқұм)

## Дереккөздер

Санат:Алматы ескерткіштері
Санат:Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Ньяйо (стадион)

**Ньяйо ұлттық стадионы** () — Кенияның Найроби қаласындағы көп мақсатты стадион. Момбаса Роуд Плазада, Лангата жолында және аэродром жолында орналасқан. Қала орталығынан шамамен екі шақырым жерде, бұрын Накумат Мега деп аталатын Найроби Мега сауда орталығына тікелей қарама-қарсы орналасқан.

## Тарихы
Стадион 1983 жылы салынған және ресми мәліметтер бойынша 15 000 орынға арналған. Қазіргі уақытта ол негізінен АФК Леопардс матчтары үшін қолданылады. Сондай-ақ стадион жеңіл атлетика, жүзу және әртүрлі рәсімдер үшін пайдаланылады, олардың ең көп таралғаны ұлттық мерекелерді тойлау болып табылады. Nyayo стадионындағы басқа нысандарға спорт залы мен 50 метрлік бассейн кіреді. Регби кәсіподақ клубы Mwamba RFU үйдегі ойындар үшін Няйо ұлттық стадионын пайдаланды.

Няйо стадионының аяқталуы Кенияға 1987 жылы 4-ші Бүкіл Африка ойындарына қатысуға шақырылған елдер санатына қосылу мүмкіндігін берді, бұл өтінім Кенияға берілді және оған халықаралық мәртебе берді.

Ньяйо стадионы 2010 жылы жеңіл атлетикадан Африка чемпионатының орны болды.

2009 жылдың ақпанында трансұлттық компания стадионға атау құқығын алған соң, стадион Coca-Cola ұлттық стадионы деп өзгертілді. Мәміле құны 1,5 миллион АҚШ долларын құрады және сусын шығаратын компания үш жыл бойы бүкіл стадионның брендін, маркетингін және атауын басқарады. Алайда, үш айдан кейін Кения үкіметі стадионның Coca-Cola Ньяйо ұлттық стадионы деп аталуын қалағандықтан, Coca-Cola келісімшарттан бас тартты. Қайтадан Няйо ұлттық стадионы деп өзгертілді. Бұл шешімді көптеген Кения азаматтары қатты сынға алды, өйткені олар Coca-Cola стадионды айтарлықтай жақсартып, танымал ете алар еді деп есептейді.

## Дереккөздер

Санат:Найробидағы спорт
Санат:Найроби ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Кениядағы спорт құрылыстары
Надежда Давыдовна Тоқаева

**Надежда Давыдовна Тоқаева** (, ; 27 қыркүйек немесе 23 қаңтар 1957 жыл, Төменгі Тагил, Свердловск облысы) — қазақстандық қоғам қайраткері, Қазақстанның екінші Бірінші ханымы (2019–2020), Қасым-Жомарт Тоқаевтың бұрынғы жұбайы.

## Ерте жылдары және білімі
Надежда Тоқаева 1957 жылғы 27 қыркүйекте, Кеңестік Ресейдің Свердловск облысындағы Төменгі Тагил қаласында, ашкеназ еврейлер отбасында дүниеге келген. Ол оқуын Мәскеу тарих және мұрағат институтында бітірген.

## Мансабы
2011 және 2012 жылдары аралығында Тоқаева Біріккен Ұлттар Ұйымы Әйелдер гильдиясының құрметті президенті болды.

2019 жылғы наурызда Тоқаева күйеуінің ізашары, Нұрсұлтан Назарбаевтың 29 жылдық билігінен кейін орын алған отставкасынан бастап Қазақстанның бірінші ханымы болды.

## Өз өмірі
Тоқаева Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевпен ажырасқан. Күйеуімен бірге оның бір Тимур (1984 жылғы 15 ақпанда туған) есімді ұлы бар.

1998 жылы ол саяси тұрғыдан әшкереленген тұлға ретінде танылмағанына қарамастан ұлы Тимурмен бірге Credit Suisse банктік шотын ашты. 2005 жылы ол 1.5 миллион АҚШ долларын құрап, шыңына жетті. Күйеуі Біріккен Ұлттар Ұйымының Женевадағы кеңсесінің бас директоры болғаннан кейін 2012 жылы есепшот жабылып, отбасы Британдық Вирджин аралдарында 5 миллион доллар активтерімен бірге Женева мен Мәскеудегі 7.7 миллион долларлық мүліктері бар оффшорлық компаниялар ашты.

2005 жылы Тоқаева Мәскеуде тұрғын үйді жалға беретін жеке кәсіпкер ретінде тіркелген. Тоқаеваның Қасым-Жомарт Тоқаевпен ажырасуына оның Ресей азаматтығы себеп болуы мүмкін деген болжамдар бар.

## Қосымша ақпарат

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан бірінші ханымдары
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Санат:Ресей мемлекеттік гуманитарлық университеті түлектері
КСРО Президенті

**КСРО Президенті** немесе **Кеңес Одағының Президенті** — 1990-1991 жылдардағы КСРО -дағы мемлекет басшысы лауазымы , сондай-ақ осы лауазымды атқаратын адам.

Кеңес Одағының Президенті лауазымы 1990 жылы 14 наурызда КСРО халық депутаттарының кезектен тыс III съезінде КСРО-ның қолданыстағы Конституциясына тиісті түзетулер енгізу арқылы енгізілді  . Бұған дейін КСРО-дағы ең жоғары лауазымды тұлға КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төрағасы болды.

КСРО Президентінің жанынан КСРО Министрлер Кабинеті, КСРО Президенттік Кеңесі (1991 жылға дейін), КСРО Қауіпсіздік Кеңесі (1991 жылдан) және басқа да консультативтік-басқару органдары жұмыс істеді.

Бұл лауазымға ие болған жалғыз адам Михаил Горбачев болды, ол ең жоғары мемлекеттік лауазымды партиялық қызметпен біріктірді.

Санат:Президенттер
Карен Бликсен мұражайы (Кения)

**Карен Бликсен мұражайы** () — 1986 жылы Найробиден он шақырым жерде, бір кездері Нгонг тауларының етегіндегі ферманың орталығы болған 1912 жылы салынған тарихи ғимаратта ашылды. Бұл үйде 1917 жылдан 1931 жылға дейін дат жазушысы Карен Бликсен тұрған; оны *Mbogani* — ормандағы үй деп атады.

## Мұражай туралы
Мұражайда Леди Макмиллан Африкадан кеткен кезде Карен Бликсенге сатылған, содан кейін үкімет мұражай үшін арнайы сатып алған түпнұсқа жиһаздарды көрсетеді. Коллекциядағы басқа нәрселердің қатарында Денис Финч Хаттонның кітаптары үшін салынған кітап шкафы (ол берген ақшамен), оған Карен Бликсен өзінің бас әріптері бар жезден жасалған тақтайшаларды жапсырды. Хаттонның өзі мұражай үстіндегі төбелерде жерленген.

Көрменің бір бөлігі «Африкадан тыс» () фильміне арналған, оның кейбір реквизиттері де мұражайға сыйға тартылды.

Мұражай келушілер үшін күн сайын 9:30-дан 18 сағатқа дейін ашық.

## Галерея

Сурет:Ludzie01(js).jpg
Сурет:Nairobi KarenBlixenMuseum 2.JPG
Сурет:Karen Blixen Museum in Nairobi Kenya.jpg
Сурет:Karen Blixen and Thomas Dinesen 1920s.jpg|Карен Бликсен 1920 жылдары інісімен фермада
Сурет:Grave plaque Finch Hatton.jpg|Мұражай үстіндегі төбелердегі Денис Финч Хаттон қабірінің үстіндегі обелисктегі тақта

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Үй мұражайлар
Санат:Найроби мұражайлары
Санат:Карен Бликсен
Кайл Чалмерс

**Кайл Чалмерс** (; 25 маусым 1998, Оңтүстік Аустралия) — аустралиялық баттерфляй әдісімен жүзуші, 2016 жылғы Олимпиада чемпионы, күміс және қола жүлдегері, 2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс және қола жүлдегері, 5 дүркін әлем чемпионы.

2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында да күміс жүлде алды.

Санат:Алфавит бойынша жүзушілер
Санат:Аустралия жүзушілері
Санат:Жүзуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Жүзуден әлем чемпиондары
Санат:Аустралия Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері

Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Ислам Назарқожаұлы Сәтбаев

**Ислам Назарқожаұлы Сәтбаев** (21 қыркүйек 1998, Алматы) — қазақстандық нысана көздеуші, 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері (аралас жұпта Александра Ле екеуі).

2022 жылғы Азия ойындарында қола жүлдегер атанды.

## Өмірбаяны
Ислам Сәтбаев 1998 жылы Алматы қаласында дүниеге келген. Нысана көздеумен айналысуды 7-сыныптан бастады. Сәтбаев балалар-жасөспірімдер спорт мектебінде бес жыл жаттыққаннан кейін мамандандырылған жоғары спорт шеберлігі мектебіне ауысып, Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы Геннадий Романович Насоновпен бірге жаттығып, күні бүгінге дейін бірге қызмет етіп келеді. 

### Карьерасы
2021 жылы оқ атудан Азия чемпионатының жеңімпазы атанды

2023 жылы Бакуде өткен әлем чемпионатында спортшы 10 метрлік пневматикалық мылтықтан атуда төртінші орын алып, 2024 жылы Парижде өтетін жазғы Олимпиада ойындарына қатысуға квота алды. 

2022 жылы Қытайда өткен Жазғы Азия ойындарында қола жүлдегер атанды. 

2024 жылы 27 шілдеде Парижде өткен Олимпиада ойындарында пневматикалық винтовкадан атудан (Александра Лемен бірге) аралас жұпта қола жүлдегер атанды.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Алфавит бойынша нысана көздеушілер
Санат:Қазақстан нысана көздеушілері
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі Қызылорда облысы әкімдігінің 2020 жылғы 4 мамырдағы № 28 қаулысымен бекітілген. 

## Арал ауданы

## Жалағаш ауданы

## Жаңақорған ауданы

## Қазалы ауданы

## Қармақшы ауданы

## Сырдария ауданы

## Шиелі ауданы

## Қызылорда қаласы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Қызылорда облысының тарихи орындары
Санат:Қызылорда облысы
Александра Георгиевна Ле

**Александра Георгиевна Ле** (3 мамыр 2004, Алматы) — қазақстандық нысана көздеуші, 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері (аралас жұпта, Ислам Сәтбаев екеуі).

## Өмірбаяны
Анасы қазақстандық украин, әкесі қазақстандық корей.

2023 жылы Жакартада өткен әлем чемпионатының алтын жүлдегері. 

2023 жылғы Азия чемпионатының күміс және қола жүлдегері.

2022 жылғы Жазғы Азия ойындарының қола жүлдегері.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша нысана көздеушілер
Санат:Қазақстан нысана көздеушілері
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Нысана көздеуден әлем чемпиондары
Ғұсман Даниярұлы Қырғызбаев

**Ғұсман Даниярұлы Қырғызбаев** (28 қыркүйек 1992, Ордабасы ауданы, Түркістан облысы) — қазақстандық дзюдошы, 66 келі салмақта 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 2021 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері, Азия чемпионатының екі дүркін қола жүлдегері (2019, 2021) атанды.
## Өмірбаяны
12 жасында спортқа келіп, ағасымен бірге ұлттық күреспен айналыса бастайды. 2010 жылы ағайындылар мектепті бітіріп, Қазақ спорт және туризм академиясына оқуға түсті. Алматы қаласы біріншілігінің іріктеу жарыстарына кездейсоқ қатысып, финалға өтті
### Карьерасы
Дзюдошының алғашқы жаттықтырушысы Е.Отызбаев болды. 2014 жылы Ғұсман Қазақ спорт және туризм академиясын бітіріп, сертификатталған жаттықтырушы-оқытушы атанды. 2016-2018 жылдар аралығында ҚазҰУ-да құқықтану мамандығы бойынша білім алған.

2024 жылы Парижде өткен Жазғы Олимпиада ойындарында 66 келіге дейінгі салмақта қола жүлдеге қол жеткізіп, үшінші орын үшін белдесуде серб спортшысы Страхиня Бунчичті жеңді.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
Профилі

Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар
Санат:Қазақстан дзюдошылары
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Диёра Бахтиёровна Келдиёрова

**Диёра Бахтиёровна Келдиёрова** (; 13 шілде 1998, Самарқан облысы) — өзбекстандық дзюдошы, 2024 жылғы Жазғы Олимпиада чемпионы. Әлем чемпионатының күміс (2023, 2024) және қола (2021), Азия чемпионатының алтын жүлдегері (2018, 2022).

## Карьерасы

### Бастапқы жылдар
2013 жылы Нанкин қаласында (Қытай) өткен жасөспірімдер арасындағы Азия ойындарында 44 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде қола жүлдегер атанды. 
2016 және 2018 жылдары дзюдодан жастар арасындағы Азия чемпионатында қола жүлдегер атанды. 2018 жылы Индонезияның Джакарта қаласында өткен жазғы Азия ойындарында ол 48 келі салмақта екінші айналымда жапондық Олимпиада жүлдегері Ами Кондодан 10:0 есебімен жеңіліп, кейін турнирдің финалына өтті. Қайталау раундында ол кореялық дзюдошы Джон Ю Сунмен кездесті, бірақ 1:10 есебімен жеңіліп, турнирді аяқтады.

### Париж-2024
2024 жылы 28 шілдеде Парижде өткен Олимпиадада 1/16 сында таза ниппонмен 10:1 есебімен 2023 жылғы әлем чемпионатының финалында жапондық спортшы Ута Абеден жеңілгені үшін кек қайтарды. Ал финалда косоволық спортшы Дистрия Красничини жеңіп, Олимпиада чемпионы атанды. Диёра Келдиёрова Өзбекстан тарихында Олимпиада ойындарында дзюдодан алтын алған тұңғыш спортшы. Және Өзбекстан әйелдері арасында жазғы Олимпиада ойындарында алтын медаль алған алғашқы спортшы.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Диера Келдиерова Олимпиада чемпионы атанды

Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар
Санат:Өзбекстан дзюдошылары
Санат:Өзбекстан Олимпиада чемпиондары
Санат:Дзюдодан Олимпиада чемпиондары
Санат:Дзюдодан Азия чемпиондары
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
21st Century Breakdown

***21st Century Breakdown*** () — америкалық панк-тобыдың сегізінші студиялық альбомы Green Day, 2009 жылдың 15 мамырында шыққан. Топ жазба жұмыстарын 2006 жылдың қаңтарында бастады және оның 45 әнін вокалист және гитарист Билли Джо Армстронг 2007 жылдың қазан айына дейін жазды, бірақ топ мүшелері 2008 жылдың қаңтарына дейін студиялық жұмысқа кіріспеді «Know Your Enemy» және «21 Guns».

Альбом бұл олардың бұрынғы *[[American Idiot]]* (2004) альбомына өте ұқсас рок-опера. Армстронг альбомды «біз өмір сүріп жатқан дәуірдің суреті, біз сұрақтар қойып, айналамызда болып жатқан өзімшіл манипуляцияларды түсінуге тырысамыз: үкімет, дін, БАҚ немесе биліктің кез-келген түрі болсын» деп сипаттады. «Know Your Enemy» және «21 Guns» синглдері жазбадағы иеліктен шығару және саяси астарлы ашу тақырыптарын бейнелейді.

Жазбамен күресу үшін олар Nirvana — *[[Nevermind]]* (1991) тобының альбомын шығарумен танымал продюсер Бутч Вигке жүгінді. *21st Century Breakdown* альбомына сыншылардың реакциясы әдетте оң болды. Рекорд әр түрлі елдердің, соның ішінде американдық *[[Billboard 200]]*, *[[European Top 100 Albums]]* және *[[UK Albums Chart]]* альбомдарының диаграммаларында бірінші орынға ие болып, диаграммаларда ең жақсы нәтижелерге қол жеткізді. Альбом 2010 жылдың 31 қаңтарында 52-Грэмми марапаттау рәсімінде үздік рок-альбом үшін Грэмми сыйлығын жеңіп алды. 2010 жылдың желтоқсан айындағы жағдай бойынша 1 005 000 дана сатылды альбом Америка Құрама Штаттарында және бүкіл әлем бойынша 4 миллионнан астам.

## Композиция тізімі

### Бонус-тректер

### Альбомға енбеген тректер

## Дереккөздер


Санат:2000 жж. альбомдары
Санат:Green Day альбомдары
Санат:Reprise Records альбомдары
Санат:Бутч Виг шығарған альбомдар
Санат:Альтернативті рок альбомдары
Санат:Панк-рок альбомдары
Санат:Пауэр-поп альбомдары
Санат:Поп-панк альбомдары
Санат:Постпанк альбомдары
Санат:АҚШ альбомдары
Санат:Ағылшын тіліндегі альбомдар
Санат:Billboard 200-ді басқарған альбомдар
Санат:Canadian Albums-ты басқарған альбомдар
Санат:Үздік рок альбомы үшін Грэмми сыйлығы
Санат:Тұжырымдамалық альбомдар
Санат:Рок-опералар
Санат:UK Rock & Metal Album Chart жетекші альбомдары
Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі

Қазақстан қазақтарының 2021 жылға ең көп аттас-тектестер тізімі. Есімдер құжаттағы жазылуы бойынша берілген. Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының мәліметі бойынша. 

## Тізім

## Тағы қараңыз
* Қазақ есімдері

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан бойынша тізімдер
Санат:Қазақ есімдері
Беріктас (өзен)

**Беріктас** (*немесе* **Бұғымүйіз**) — Іле алабындағы өзен. Алматы облысы, Жамбыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 42 шақырым.

## Сипаттамасы
Жетіжол жотасының солтүстігінен бастау алады. Дегерес тауларының аңғарларымен ағып, жазыққа жеткен соң Беріктас аулынан өте бере құмға сіңіп кетеді. Ені 3-4, кей тұстары 5-6 метрге дейін жетеді.

Суы мол жылдары Кірөзек өзеніне жалғасып, Қопа өзеніне дейін жеткен.

Ауыз суға да пайдаланылады.

## Жағасындағы елді-мекендер

* Бесмойнақ аулы
* Қараарша аулы
* Беріктас аулы

## Салалары

* Қарарша өзені
* Арна (Бұғымүйіз немесе Бесмойнақ).өзені

## Сілтемелер

* Топографиялық карта k-43-10
* Гидрологическая изученность. 13 Том. Орталық және Оңт. Қазақстан. 2 шығарылым. Балқаш көлі алабы (орыс тілінде) / Л.: Гидрометеоиздат, 1967. — 304 бет

Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) өзендері
Айгерім Ғалиқызы Сарыбай

**Айгерім Ғалиқызы Сарыбай** (18 ақпан 1997 жыл, ) — қазақстандық спортшы, семсерші. Семсерлесуден Олимпиада ойындарына қатысып жатқан тұңғыш қазақ қызы 

## Карьерасы
13 жасынан бастап спорттың осы түрімен айналысты.

2019, 2021, 2022 жылдары командалық сайыста Азия чемпионатының қола жүлдегері атанды. 2018 жылғы Жазғы Азия ойындарында да командалық сайыста қола жүлдеге қол жеткізді. 

2024 жылдың сәуірінде БАЭ-де өткен халықаралық турнирде 2024 жылғы Жазғы Олимпиадаға лицензияны жеңіп алды. Жарыс финалында Гонконгтың өкілі Ку Винг Чудан 15:13 есебімен басым түсті. Бірақ Олимпиадада 1/8 финалдан аса алмады. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Олимпке жол

Санат:Алфавит бойынша семсершілер
Санат:Қазақстан семсершілері
Энтони Нести

**Энтони Конрад Нести** (; 25 қараша 1967 жыл, Тринидад және Тобаго) — суринамдық жүзуші. 1984, 1988, 1992 жылдары жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. 

## Өмірбаяны мен жетістіктері
Тринидад және Тобагода дүниеге келді. Бұл жеті айлық болғанда отбасы Суринамға қоныс аударды.

100 метрге баттерфляй әдісімен жүзуде 1988 жылы Сеулде өткен Жазғы Олимпиада чемпионы, 1991 жылы әлем чемпионы атанды.

1992 жылғы Барселонада өткен Жазғы Олимпиадада қола жүлдегер атанды.

Кейін Флорида университетінде бапкер боп жұмыс атқарды.

Әлемдік жүзу спортының құрмет залына енді.

2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына жүзуден АҚШ құрамасының бапкері боп барды.

Санат:Алфавит бойынша жүзушілер
Санат:Суринам жүзушілері
Санат:Жүзуден Олимпиада чемпиондары
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Суринам Олимпиада чемпиондары
Санат:Жүзуден әлем чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Шығыс Африка рупиясы

**Шығыс Африка рупиясы** () — 1906 жылдан 1920 жылға дейін Британдық Шығыс Африканың ақша бірлігі болды.

## Тарихы
XIX ғасырдың ортасынан бастап Мария Тереза ​​талер қазіргі Кения аумағында айналымда қолданылды. 1895 жылы Британдық Шығыс Африка протектораты құрылғаннан кейін айналыста үнді рупиясы да қолданылды. 1897 жылдан 1899 жылға дейін протекторат үкіметі қола 1 паиза монеталарын шығарды.

1905 жылы протекторатта үнді рупиясы заңды төлем құралы болып жарияланды. 1906 жылы Протекторат үкіметі үнді рупиясымен параллель айналыстағы протекторат купюралары мен монеталарын шығара бастады. 64 паизаға тең болатын үнді рупиясынан айырмашылығы, Шығыс Африка рупиясы 100 центке тең болды.

1919 жылы желтоқсанда Лондонда Шығыс Африка валюталық кеңесі құрылды, оған протекторат аумағында шығару құқығы берілді. Сол жылы 1:1 қатынасында үнді және шығыс африкалық рупийлердің орнына жаңа валюта – шығыс африкалық флорин енгізілді.

## Монеталар мен банкноттар
Монеталар 1⁄2, 1, 5, 10, 25, 50 центтерде соғылған.

Протекторат үкіметі 5, 10, 20, 50, 100, 500 рупийлік банкноттарды шығарды. Шығыс Африка валюталық кеңесі 1920 жылы 1 рупийлік купюраны шығарды.

## Дереккөздер

Санат:Рупия
Санат:Айналымнан шыққан ақшалар
Санат:Британдық Шығыс Африка ақшасы
Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі Маңғыстау облысы әкімдігінің 2020 жылғы 7 қазандағы № 166 қаулысымен бекітілген. 

## Бейнеу ауданы

## Қарақия ауданы

## Маңғыстау ауданы

## Мұнайлы ауданы

## Түпқараған ауданы

## Ақтау қаласы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Маңғыстау облысы археологиялық ескерткіштері
Санат:Маңғыстау облысы
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Зияткерлік меншік құқығы комитетi

**Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Зияткерлік меншік құқығы комитеті** — зияткерлiк меншiк құқықтарын сақтау және қорғау саласындағы функцияларды жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің ведомствосы.

## Тарихы
1992 жылы Қазақ авторлық құқықтар агенттігі Қазақстан Республикасының Мемлекеттік авторлық және сабақтас құқықтар агенттігі болып қайта құрылды. 1997 жылы наурызда Авторлық құқықтар агенттiгi болып өзгеріп, Экономика және сауда министрлігінің, қазанда Энергетика, индустрия және сауда министрлігінің құрамына енді. 1999 жылы агенттік орнына Әділет министрлігінің Авторлық құқықтар комитеті құрылды. 2001 жылы Авторлық құқықтар комитеті орнына Зияткерлік меншік құқығы комитеті құрылды. 2014 жылы комитет таратылып, 2024 жылы қайта құрылды.

## Міндеттері
# зияткерлік меншік құқықтарын қорғау және сақтау саласындағы реттеушілік, іске асыру және бақылау функцияларын орындау, сондай-ақ стратегиялық функцияларды орындауға қатысу
# адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының үстемдігін, Қазақстан Республикасының егемендігін қамтамасыз етуге, жалпымемлекеттік даму стратегиясын әзірлеуге және іске асыруға қатысу арқылы қазақстандық қоғам мен мемлекеттің орнықты және үдемелі дамуын қамтамасыз етуге, сондай-ақ өз құзыреті шегінде мемлекеттің реттеушілік саясатын іске асыруға бағытталған ұлттық заңнаманы қалыптастыруға қатысу;
# Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізуді жүзеге асыру

## Қарамағындағы ұйымдар
* «Ұлттық зияткерлік меншік институты» ШЖҚ РМК

## Дереккөздер

З
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Мәжбүрлеп орындату комитеті

**Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Мәжбүрлеп орындату комитеті** — атқарушылық құжаттарды орындау саласындағы басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің ведомствосы.

## Тарихы
1999 жылы Әдiлет министрлігі Тергеу департаментінің орнына Сот қаулыларын атқару комитеті құрылды. 2001 жылы Сот қаулыларын атқару комитеті таратылып, Жоғарғы Сот жанындағы Сот әкімшілігі комитетіне қосылды. 2010 жылы Сот әкімшілігі комитеті екіге бөлініп, Әділет министрлігінің Сот актілерін орындау комитеті құрылды. 2014 жылы комитет таратылды. 2024 жылы Әділет министрлігінің Мәжбүрлеп орындату комитетi қайта құрылды.

## Міндеттері
# реттеу, іске асыру және бақылау функцияларын орындау, сондай-ақ атқарушылық құжаттарды орындаудың мемлекеттік саясаты саласындағы стратегиялық функцияларды орындауға қатысу;
# жалпымемлекеттік даму стратегиясын әзірлеу мен іске асыруға қатысу арқылы, адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының үстемдігін, Қазақстан Республикасының егемендігін, қазақстандық қоғам мен мемлекеттің орнықты және дәйекті дамуын қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық заңнаманы қалыптастыруға қатысу, сондай-ақ өз құзыреті шегінде мемлекеттік реттеу саясатын қалыптастыру және іске асыру

## Дереккөздер

М
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі және заңгерлік қызметтер көрсетуді ұйымдастыру комитеті

**Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі және заңгерлік қызметтер көрсетуді ұйымдастыру комитеті** — заңды тұлғаларды тіркеу, филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеуді, азаматтық хал актілерін және апостиль қою, жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу, жылжымайтын мүлікті кепілге қоюды тіркеу, жылжымайтын мүлікті мемлекеттік техникалық тексеру, заң қызметтерін ұйымдастыру және лицензиялау саласындағы функцияларды жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің ведомствосы.

## Тарихы
1999 жылы Әдiлет министрлiгiнiң Жылжымайтын мүлiктi және заңды тұлғаларды тiркеу агенттiгi Тіркеу қызметі комитеті болып қайта құрылды. 2004 жылы Халыққа құқықтық көмек және заңгерлік қызмет көрсетуді ұйымдастыру комитеті құрылды. 2008 жылы Тіркеу қызметі комитеті мен Халыққа құқықтық көмек және заңгерлік қызмет көрсетуді ұйымдастыру комитеті біріктіріліп, Тіркеу қызметі және құқықтық көмек көрсету комитеті құрылды. 2014 жылы комитет таратылды. 2024 жылы Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі және заңгерлік қызметтер көрсетуді ұйымдастыру комитетi Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 15 шілдедегі № 552 қаулысы негізінде қайта құрылды.

## Фунциялары
1. азаматтық хал актілерінің тіркелуін және тиісті дерекқорлардың жұмыс істеуін нормативтік-әдіснамалық сүйемелдейді бақылауды қамтамасыз етеді;

2. әділет органдарынан азаматтық хал актілері және өзге де мемлекеттік органдардан, сондай-ақ нотариустардан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою жөніндегі жұмысты үйлестіреді;

3. жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу, жылжымалы мүлік кепілін тіркеу, жылжымайтын мүлікті мемлекеттік техникалық тексеру және жылжымалы мүлік кепілінің тізілімін жүргізу саласында мемлекеттік реттеуді жүзеге асырады;

4. нотариаттың тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етеді;

5. өз құзыреті шегінде адвокаттардың, заң консультанттарының қызметін және МКБЗК көрсетуді реттейді.

## Міндеттері
# заңды тұлғаларды және филиалдар мен өкілдіктерді, азаматтық хал актілерін, жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу, жылжымайтын мүлікті кепілге қоюды тіркеу, жылжымайтын мүлікті мемлекеттік техникалық тексеру, заң қызметтерін ұйымдастыру және лицензиялау саласындағы реттеушілік, іске асыру және бақылау функцияларын орындау, сондай-ақ стратегиялық функцияларды орындауға қатысу; 
# адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының үстемдігін, Қазақстан Республикасының егемендігін қамтамасыз етуге, жалпымемлекеттік даму стратегиясын әзірлеуге және іске асыруға қатысу арқылы қазақстандық қоғам мен мемлекеттің орнықты және үдемелі дамуын қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық заңнаманы қалыптастыруға қатысу

## Дереккөздер

Т
Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Төтенше жағдайлардың алдын алу комитеті

**Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Төтенше жағдайлардың алдын алу комитеті** — табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алу саласындағы басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің ведомствосы.

## Міндеттері
# төтенше жағдайлардың алдын алу саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру және іске асыру;
# Комитет құзыреті шегінде азаматтық қорғаудың мемлекеттік жүйесінің жұмыс істеуін және одан әрі дамуын қамтамасыз ету

## Дереккөздер

Т
Олимпиадалық спорт түрлері

Заманауи Олимпиада ойындарының бағдарламасына 28 жазғы (42 дисциплина) және 7 қысқы (15 дисциплина) спорт түрі кіреді.  Халықаралық Олимпиада комитеті «әр федерация жеке спорт түріне жауапты» деген қағидаға сүйенеді. Осы тізімде әр спорт түрінен кейін жақшада сәйкесті федерациясы көрсетілген.

## Жазғы Олимпиада спорт түрлері

## Қысқы Олимпиада спорт түрлері

## Бағдарламадан алынған спорт түрлері
Жақшада қай жылдары бағдарламада болғаны көрсетілген.

* 20px| Арқан тартыс (TWIF) (1900—1920)
* Ат спорты (FEI)
** 20px| Ат үстіндегі жаттығулар (1920)
* 20px| Баск пелотасы (FIPV) (1900)
* 20px| Бейсбол, 20px| Софтбол (WBSC) (1992—2008, 2021)
* 20px| Жё-де-пом (1908)
* 20px| Каратэ (WKF) (2021)
* 20px| Крикет (ICC) (1900)
* 20px| Крокет (WCF) (1900)
* 20px| Лакросс (WL) (1904, 1908)
* 20px| Поло (FIP) (1900, 1908, 1920, 1924, 1936)
* 20px| Регби-15 (WR) (1900, 1908, 1920, 1924)
* 20px| Роке (1904)
* 20px| Рэкетс (1908)
* 20px| Су-моторлық спорт (UIM) (1908)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* ХОК ресми сайты

*
Мина Урган

**Мина Урган** (14 мамыр 1916 жыл – 15 маусым 2000 жыл) — түрік аудармашысы, жазушы, университет оқытушысы.

## Өмірбаяны
Мина 1916 жылы 14 мамырда Ыстанбұлда ақын Тахсин Нахит пен оның жұбайы Шефиканың отбасында дүниеге келген. Тағы басқа деректер бойынша оның туған күні 1915 жылдың 1 мамыры. Әкесі Минаның үш жасында қайтыс болды, содан кейін анасы жазушы және журналист Фалих Рифки Атаймен екінші рет отбасын құрды. 1934 жылы Түркияда фамилиялар туралы заң қабылданғаннан кейін өгей әкесінің жақын досы Нежіп Фазыл Кысакүрек оған «Урган» ( – *арқан*) фамилиясын алуға кеңес береді, «бұл оған жарасады, өйткені әлеуметтік көзқарастағы қыз бір күні бәрібір дарға асылады» деп қалжыңдайды.

Мина Стамбулдағы Нотр-Дам де Сион лицейін, содан кейін Арнавуткёй әйелдер колледжін бітірген. Ол Түркиядағы алғашқы шаңғышылар мен жүзушілердің бірі болды. Стамбул университетін бітіріп, француз филологиясын оқыды. Француз әдебиеті саласында ғылыми дәрежесін алды, содан кейін ағылшын филологиясы саласында ғылыми жұмысын жалғастырды. 1949 жылы «Англия Елизавета I дәуірінің театрындағы Арлекиндер» еңбегі үшін қауымдастырылған профессор () лауазымын алды. 1960 жылы профессор лауазымын алды. Университетте 1977 жылға дейін жұмыс істеді.

## Жазушы мансабы
Томас Малори, Генри Филдинг, Оноре де Бальзак, Олдос Хаксли, Грэм Грин, Уильям Голдинг, Джон Галсуорси және Шекспирдің шығармаларын түрік тіліне аударған. Мина *«Bir Dinazorun Anıları*» («Динозавр туралы естеліктер») өмірбаянымен танымал болды. Ол 1998 жылы жарияланды және бірнеше апта бойы бестселлер тізімінде қалды. 1999 жылы *«Bir Dinazorun Gezileri»* («Динозаврдың саяхаттары») атты тағы бір өмірбаянын шығарды.

1993 жылы Мина Урган «Алтын кітап» сыйлығына ие болды. Вирджиния Вулф туралы жұмысы үшін ол 1995 жылы Седат Симави әдеби сыйлығын және 1996 жылы Хат адамдары қауымдастығының құрмет сыйлығын алды.

## Саяси мансабы
Минаның саяси қызметі 1960 жылдан бастау алады. Ол Түркияның демократиялық социалистік жұмысшылар партиясы (TİP) және Бостандық және ынтымақтастық партиясының (ÖDP) мүшесі болды. 1999 жылы ол ÖDP  партиясынан парламентке сайлауға ұсынылды, бірақ қажетті дауыс санын жинай алмады.

## Жеке өмірі
Мина Урган ақын және актер Джахит Ырғатқа (1916-1971) тұрмысқа шыққан. Ерлі-зайыптылар кейін ажырасып кетті. Минаның ұлы – Мұстафа Ырғат (1950-1995) ақын, суретші  және қызы – Зейнеп Ырғат  актриса болды.

Мина Урган 2000 жылы 15 маусымда Ыстанбұлда 84 жасында қайтыс болды. Көптеген жазушылар мен өнер қайраткерлері қатысқан Тешвикие мешітіндегі діни рәсімнен кейін Ашиян зиратына жерленді.

## Дереккөздер
Санат:Түрік жазушылары
Жазылған үміткер

**Жазылып қойылған үміткер** (**есімі жазылған кандидат**, ) — бюллетеньде есімі жазылмаған, бірақ сайлаушыларынан есімін бос жолға жазғанын сұраған үміткер. Сайлау заңнамасына байланысты мұндай дауыстардың жеткілікті санын жеңіп алған үміткер сайлауда жеңіске жете алады.

Сайлау бюллетенінде жоқ есімді жазу — Америка Құрама Штаттарында қолданыстағы нәрсе. Дегенмен, кейбір басқа юрисдикциялар да бұл тәжірибеге рұқсат берді. Бюллетеньде бір бос жол болады да, сайлаушы сол бос жолға қалаған кез келген есім жаза алады.

## Спойлер эффектісі
Кей жағдайларда сайлауда берілген дауыстардың саны бүкіл жеңіс маржасынан көп болса, бұл жазбалар спойлер эффектісі арқылы тепе-теңдікті бұзып, сайлау нәтижесін өзгерту үшін жеткілікті бола алады.

## Дереккөздер

Санат:Сайлау
Флора Даффи

**Дама Флора Даффи** (; 30 қыркүйек 1987, Пейджет, Бермуд аралдары) — бермудалық триатлоншы, 2020 жылғы Жазғы Олимпиада чемпионы.

Төрт рет Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты (2008-2020). Бермуд аралдары тарихындағы жалғыз Олимпиада чемпионы.

Санат:Алфавит бойынша триатлоншылар
Санат:Триатлоннан Олимпиада чемпионы
Санат:Бермудалар Олимпиада чемпиондары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:Бермуд аралдары триатлоншылары
Клаудия Полл

**Клаудия Мария Полл Аренс** (; 21 желтоқсан 1972, Манагуа) — коста-Рикалық жүзуші. 1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының жеңімпазы. 1998 жылғы әлем чемпионы.

2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының екі дүркін қола жүлдегері.

Коста-Рикадан шыққан жалғыз Олимпиада чемпионы.

Санат:алфавит бойынша жүзушілер
Санат:Коста-Рика жүзушілері
Санат:Жүзуден әлем чемпиондары
Санат:Жүзуден Олимпиада чемпиондары
Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Коста-Рика Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Жози Бартель

**Жози Бартель** (фр. *Josy Barthel*; 24 сәуір 1927, Мамер, Люксембург — 7 шілде 1992, Люксембург) — люксембургтік жеңіл атлет, 1500 метр қашықтыққа жүгіруде 1952 жылы Олимпиада чемпионы атанды.

1948, 1956 жылдары да Жазғы Олимпиадаға қатысты.

Елдің астанасындағы басты футбол стадионы Жози Бартельдің атымен аталады.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Люксембург жеңіл атлеттері
Санат:1952 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Люксембург Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Адриана Руано Олива

**Адриана Руано Олива** (; 26 маусым 1995 жыл, Гватемала) — гватемалалық гимнаст әрі нысана көздеуші. Гватемаладан шыққан тұңғыш Олимпиада чемпионы. 

2024 жылы Жазғы Олимпиада ойындарында нысана көздеуден чемпион атанды.

## Дереккөздер

Санат:алфавит бойынша гимнасттар
Санат:алфавит бойынша нысана көздеушілер
Санат:Гватемала гимнасттары
Санат:Гватемала нысана көздеушілері
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Гватемала Олимпиада чемпиондары
Санат:Нысана көздеуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Калаи-Муг

**Калаи-Муг** ( — сиқыршы бекінісі, — мұсылманға дейінгі діни қызметкер) — Құм және Зеравшан өзендерінің сол жағалауында Тахматсой өзенінің сағасына қарама-қарсы орналасқан Муг тауындағы қамал (бекініс), археологиялық ескерткіш. 7-8 ғасырларда Тәжікстанда, Айнин ауданы Хайрабад ауылынан 3 км, Пенжикенттен шығысқа қарай шамамен 60 км.

Құрылыс Құм өзенінің Зеравшанға құяр жерінен 120 м биіктіктегі тік тауда орналасқан және ауладан және 18,5 × 19,5 м өлшемді тас пен кірпіштен жасалған екі қабатты ғимараттан тұрды бес күмбезді бөлме арқылы өтетін өткел.

1932 жылы Тәжікстанның Хайрабад ауылының қойшысы таудағы қирандылардан көне құжаттардың фрагменттері салынған қоржын тауып алды. Біраз уақыттан кейін олжа Ленинградқа белгілі шығыстанушы А. А. Фрейманға жеткізілді, ол құжатта соғды тіліндегі мәтін бар екенін анықтады.

1933 жылдың күзінде ашылған жерге А. А. Фрейман басқарған экспедиция ұйымдастырылып, ол үлкен құжаттар мұрағатын ашты: 74 соғды тілінде, біреуі араб тілінде, біреуі көне түркі тілінде және бірнешеу қытай тілінде. Сондай-ақ көптеген тұрмыстық заттар (жібек, мақта, жүн маталар, былғары аяқ киім, ағаш ыдыстар), қару-жарақ, тиындар табылды. Соғды жауынгерінің бейнесі бар былғарымен қапталған ағаш қалқан ерекше қызығушылық тудырады. Соғыстан кейінгі кезеңде Якубовский А. Ю-ның басшылығымен қазба жұмыстары жалғасты.

Бекіністен табылған құжаттар – хаттар, іс қағаздары, келісім-шарттар 8 ғасырдың басында оны анықтауға мүмкіндік берді. амал соғды билеушісі Пенжикент Деваштичтің араб жаулап алушыларынан жасырынған соңғы баспанасы болды. Қамал араб деректерінде Абғар (Абаргар) сарайы деп аталады.

Құжаттардың мұрағаты қазіргі уақытта Ресей ғылым академиясының Шығыс қолжазбалары институтында, ал материалдық олжалар Эрмитажда.

## Тағы қараңыз
* Пенжикент фрескалары

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* Якубовский А. Ю. Древний Пянджикент // Ежелгі мәдениеттердің ізімен. — Госкультпросветиздат. — М., 1951. — 262 с.
* Калаи-Муг // Историзм — Канди. — М.: Советская энциклопедия, 1953. — С. 389. — (Большая советская энциклопедия: [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский; 1949—1958, т. 19).

## Сілтемелер
* MUGH, MOUNT // Encyclopædia Iranica: [англ.] / ed. by E. Yarshater. — 1985 —.
* 

Санат:Археологиялық ескерткіштер
Санат:Соғдиана
Даниэль Давид Варела де Пина

**Даниэль Давид Варела де Пина** (; 7 тамыз 1996) — кабо-верделік боксшы, 2020, 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты.

Ел тарихында Олимпиадада жүлде алған тұңғыш спортшы.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://web.archive
* https://apnews.com

Санат:Кабо-Верде боксшылары
Абдусамат Чаршанбиевич Дурманов

**Абдусамат Чаршанбиевич Дурманов** (; 15 қараша 1965, Термез) — КСРО-лық және өзбекстандық футболшы, футбол жаттықтырушысы.

## Жетістіктері

### Клубтық

* Өзбекстан чемпионы: 1992, 1993, 1994, 1995, 2001
* Өзбекстан кубогы: 1994, 1996

### Халықаралық

* Азия ойындары жеңімпазы: 1994

## Сілтемелер
* Статистикасы 
* Асад Дўрмонов «Ёзёвон-Лочинлари» бош мураббийи
* «Пулька». «Ёзёвон-лочинлари» билан «Цементчи» биринчи лигада
* Абдусамад Дўрмонов истеъфога чиқди
* Абдусамад Дўрмонов "Нефтчи"га қайтди

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сурхан ФК ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Нефтчи Ферғана ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Нефтчи Ферғана ФК жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Азия ойындарының чемпиондары
Санат:Өзбекстанның Азия ойындары чемпиондары
Нариман Құсанжанұлы Құрбанов

**Нариман Хусанжанұлы Құрбанов** (6 желтоқсан 1997 жыл, ) — қазақстандық гимнаст, 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері. 

Ұлты ұйғыр. 
## Карьерасы
Гимнастикамен бес жасынан бастап айналысты. Алғашқы бапкері — өзінің әкесі.

2022 жылғы Азия ойындарында қола жүлде алды. Сол жылы Доһада өткен Азия чемпионатында күміс жүлдеге қол жеткізді.

2023, 2024 жылғы Азия чемпионы.

2024 жылғы Жазғы Олимпиаданың шешуші финалында 15,433 ұпай жинады. Бағдарламаның күрделілігі 6,7, орындалуы 8,733 деп бағаланды.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Алфавит бойынша гимнасттар
Санат:Қазақстан гимнастары
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Қазақстан ұйғырлары
Павлодар облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

Павлодар облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі Павлодар облыстық әкімдігінің 2020 жылғы 19 мамырдағы № 106/2 қаулысымен бекітілген. 

## Ақтоғай ауданы

## Баянауыл ауданы

## Ертіс ауданы

## Железин ауданы

## Май ауданы

## Павлодар ауданы

## Тереңкөл ауданы

## Успен ауданы

## Шарбақты ауданы

## Ақсу қаласы

## Екібастұз қаласы

## Павлодар қаласы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Павлодар облысының тарихи орындары
Санат:Павлодар облысы
Жазғы Азия ойындары 1970

**Жазғы Азия ойындары 1970** () *немесе* **VI Азиада** — 1970 жылы 9-20 желтоқсан аралығында Тайланд астанасы Бангкокта өтті. 18 елден 2400 спортшы қатысты.

## Спорт түрлері

* Жеңіл атлетика
* Бадминтон
* Баскетбол
* Бокс
* Су добы
* Волейбол
* Велоспорт
* Футбол
* Көгалдағы Хоккей
* Нысана көздеу
* Жүзу
* Суға секіру
* Күрес
* Ауыр атлетика
* Желкен порты

## Медальдары

## Сілтемелер

Санат:Жазғы Азия ойындары
Санат:Тайландтағы спорт
Санат:1970 жылғы спорт
Жазғы Азия ойындары 1974

**Жазғы Азия ойындары 1974** () — 1974 жылы 1-14 қыркүйек аралығында Иран астанасы Тегеранда өтті.

## Спорт түрлері

* Бадминтон
* Баскетбол
* Бокс
* Күрес
* Веложарыс
* Су доьы
* Волейбол
* Жеңіл атлетика
* Үстел теннис
* Жүзу
* Суға секіру
* Ауыр атлетика
* Нысана көздеу
* Теннис
* Футбол
* Хоккей 

## Медальдар

## Сілтемелер

Санат:Жазғы Азия ойындары
Санат:1974 жылғы спорт
Жазғы Азия ойындары 1978

**Сегізінші [[Азия ойындары|Жазғы Азия ойындары]] 1978** — 1978 жылы 9-20 желтоқсанда Тайланд астанасы Бангкокта өтті. 25 елден 3842 спортшы қатысты. 

## Медальдар

## Сілтемелер

Санат:Жазғы Азия ойындары
Санат:Тайландтағы спорт
Санат:1978 жылғы спорт
АҚШ Өкілдер палатасына сайлау (2024)

2024 жылғы 5 қарашада **[[АҚШ Өкілдер палатасы]] сайланады** деп жоспарланған. Дауыс беру АҚШ-тың 50 штатының әрқайсысында Конгресстің барлық 435 округінде өтеді. Сайлау циклінің нәтижелері бойынша Колумбия округінен және АҚШ-тың бес арал аумағынан алты дауыс бермейтін делегат сайланады. Сайлау жеңімпаздары АҚШ-тың Конгрестің 119-сайланымын құрайтын болады; әр штат үшін орындар саны 2020 жылғы санақ деректеріне негізделген. 2022 жылы өткен сайлау нәтижелерінің арқасында қазіргі Конгресстегі көпшілікті Республикалық партия ұстап отыр.

## Кететінін жариялаған Өкілдер Палатасының мүшелері
2024 жылғы шілдедегі жағдай бойынша 46 конгрессмен мен екі дауыс бермейтін делегат, олардың арасында 25 демократ пен 23 республикашыл кететіндерін жариялады. Олардың он сегізі басқа лауазымдарға үміткер болуға шешім қабылдады.

### Демократиялық партия [[Сурет:Democratic_Disc.svg|link=|20x20 нүкте]]

# Аризона (8): 
# Вашингтон (5): Кэти Макморрис-Роджерс
# Висконсин (8): 
# Джорджия (3): Дрю Фергюсон
# Батыс Вирджиния (2): Алекс Муни — АҚШ Сенатына үміткер
# Индиана (3): Джим Бэнкс — АҚШ Сенатына үміткер
# Индиана (6): 
# Индиана (8): 
# Канзас (2): 
# Колорадо (4): 
# Колорадо (5): 
# Миссури (3): 
# Монтана (2): 
# Огайо (2): 
# Пуэрто-Рико:  — Пуэрто-Рико губернаторы лауазымына үміткер
# Солтүстік Дакота: Келли Армстронг — Солтүстік Дакота губернаторы лауазымына үміткер
# Солтүстік Каролина (8):  —  лауазымына үміткер
# Солтүстік Каролина (10): Патрик Макгенри
# Техас (12): 
# Техас (26): 
# Флорида (8): 
# Юта (3):  — АҚШ Сенатына үміткер
# Оңтүстік Каролина (3): 

### Республикалық партия [[Сурет:Republican_Disc.svg|link=|20x20 нүкте]]

# Аризона (3):  — АҚШ Сенатына үміткер
# Вашингтон (6): 
# Вирджиния (7): Эбигейл Спанбергер — Вирджиния губернаторы лауазымына үміткер
# Вирджиния (10): 
# Делавэр:  — АҚШ Сенатына үміткер
# Калифорния (12):  — АҚШ Сенатына үміткер
# Калифорния (16): 
# Калифорния (29): 
# Калифорния (30): Адам Шифф — АҚШ Сенатына үміткер
# Калифорния (31): 
# Калифорния (47):  — АҚШ Сенатына үміткер
# Миннесота (3): Дин Филлипс — АҚШ президенті лауазымына үміткер
# Мичиган (7): Элисса Слоткин — АҚШ Сенатына үміткер
# Мичиган (8): 
# Мэриленд (2): 
# Мэриленд (3): Джон Сарбейнз
# Мэриленд (6):  — АҚШ Сенатына үміткер
# Нью-Гэмпшир (2): 
# Нью-Джерси (3):  — АҚШ Сенатына үміткер
# Орегон (3): 
# Солтүстік Каролина (6): 
# Солтүстік Каролина (13): 
# Солтүстік Каролина (14):  —  лауазымына үміткер
# Солтүстік Мариана аралдары: 
# Техас (32): Колин Оллред — АҚШ Сенатына үміткер 

## Тағы қараңыз
* АҚШ Сенатына сайлау (2024)

## Дереккөздер

Санат:2024 жылғы сайлаулар
Өкілдер палатасы
2024