open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кристоф Баумгартнер

**Кристоф Баумгартнер** (; 1 тамыз 1999 жыл, Хорн, Аустрия) — аустриялық футболшы, Аустрия Ұлттық футбол құрамасы мен "Хоффенхайм" клубының жартылай қорғаушысы. 

## Карьерасы

### Клубтық
Балалық шағында Аустрияның «Хорн» және «Санкт-Пёльтен» клубтарының мектебінен өтті. 2017 жылы "Хоффенхаймға" ауысты. 2019 жылы 11 мамырда "Вердерге" қарсы ойында тұңғыш рет Бундеслигада алаңға шықты.

### Құрама
2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Топтық кезеңнің соңғы турында Украина қақпасына матч тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. Осы гол Аустрияның 1/8 финалға алып шықты.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* National-football-teams.com

Санат:Аустрия футболшылары
Санат:Аустрия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Хоффенхайм ФК ойыншылары
Штефан Лайнер

**Штефан Лайнер** (; 27 тамыз 1992 жыл, Зекирхен-ам-Валлерзе, Зальцбург) — аустриялық футболшы, Аустрия Ұлттық футбол құрамасы мен "Боруссия" (Менхенгладбах) клубының қорғаушысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі (*Уордфутбол.нет*)

Санат:Аустрия футболшылары
Санат:Аустрия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ред Булл Зальцбург ФК ойыншылары
Санат:Лиферинг ФК ойыншылары
Санат:Рид ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Менхенгладбах ФК ойыншылары
Лукаш Градецкий

**Лукаш Градецкий** (; 24 қараша 1989, Братислава, Чехословакия) — финляндиялық футболшы, Финляндия Ұлттық футбол құрамасы мен "Байер 04" клубының қақпашысы.  
 
## Жетістіктері

### Командалық

* Дания кубогы: 2013
* Германия кубогының финалисі (2): 2016/17, 2019/20
* Германия кубогы (1): 2017/18

### Жеке

* Финляндияның үздік жас қақпашысы: 2010
* Финляндия жыл спортшысы: 2018

## Дереккөздер

Санат:Финляндия футболшылары
Санат:Финляндия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Эсбьерг ФК ойыншылары
Санат:Брондбю ФК ойыншылары
Санат:Айнтрахт Майндағы Франкфурт ФК ойыншылары
Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Ұлттық стадион (Бухарест)

right|200px|
**Бухарест Ұлттық стадионы** () — Румыния астанасы Бухарестегі футбол аренасы, 2011 жылы пайдалануға берілді. Румыния Ұлттық футбол құрамасы өз алаңындағы ойындарын өткізеді. Стадионның құрылысына 234 млн еуро қаржы жұмсалды. 

ЕУРО-2020 турнирінің төрт кездесуі ойналды. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* СТАДИОННЫҢ РЕСМИ САЙТЫ

Санат:Стадиондар
Санат:Румыния стадиондары
Йоэль Похьянпало

**Йоэль Юлиус Ильмари Похьянпало** (; 13 қыркүйек 1994, Хельсинки, Финляндия) — финляндиялық футболшы, Финляндия Ұлттық футбол құрамасы мен "Байер" клубының шабуылшысы.

## Карьерасы

### Клубтық
Йоэль Похянпало-Хиктің тәрбиеленушісі. Финляндия чемпионатында негізгі құрамда ол 2011 жылдың 26 қазанында "РоПС"командасымен матчқа бастапқы құрамда шығып, дебют жасады. 63-минутта Йоэль Александр рингке ауыстырылды. Вейккауслиигадағы келесі матч Похянпало үшін мансаптағы ең жақсы матч болды. 2012 жылдың 15 сәуірінде ол 2,7 минут ішінде "Марихамна" қақпасына соққы беріп, хет-трик жасады.

2013/14 Маусымда "Аален" екінші Бундеслига командасында өнер көрсетті. 2014 жылдың жазында Дюссельдорфтың "Фортуну" екінші Бундеслига клубына 2 жылға жалға берілді. Жалға қайтарылғаннан кейін, Похянпалоны "Байер" 2016/17 Бундеслигаға өтінімге енгізді. Похянпалоның дебюті 1-ші турда өтті, ол матчтың 78-ші минутына ауыстырылды және бір минуттан кейін Байер үшін алғашқы голын соқты. 2016 жылдың 10 қыркүйегінде Бундеслиганың "Гамбургпен" матчында 72-минутта ауыстырылып, хет-трик жасап, өз командасына 3-1 Ерікті жеңіс әкелді.

2020 жылдың 24 қаңтарында жалдау құқығымен екінші Бундеслигадан Гамбургке ауысып, ол үшін 14 матч өткізіп, 9 гол соқты. 2020 жылдың 30 қыркүйегінде бундеслигадан Берлин "Одағы" жалға алды. 2020/21 маусымының 19 матчында 6 гол соқты.

### Ұлттық
2011 жылдан бастап Йоэль өз елінің әртүрлі жасөспірімдер құрамаларында өнер көрсетеді. 17 жасқа дейінгі командада ол 1 матч өткізді, 19 жасқа дейінгі жасөспірімдерде 4 матч өткізіп, 1 гол соқты.

Ұлттық құрамада 2012 жылдың 14 қарашасында 18 жас 2 ай жасында Кипрге қарсы жолдастық ойында дебют жасады (3:0). 2014 жылдың 5 наурызында жолдастық кездесуде (2:1) Венгрия қақпасына құрама үшін бірінші гол соқты. 2015 жылдың күзінде Еуро-2016 іріктеу турнирінде Греция, Фарер және Румыния құрамаларының қақпасына гол соқты. 2018 жылғы әлем чемпионатының іріктеу турнирінде Украина (1:2) және Түркия (2:2) құрамалары допты соқты. 2021 жылы 31 Наурызда жолдастық кездесуде Швейцария құрамасының екі голын соқты (2:3).

2021 жылы 12 маусымда Еуропа чемпионатында Дания құрамасының қақпасына (1:0) жеңіс добын соқты. Бұл Финляндия құрамасының Еуропа және әлем чемпионаттарындағы алғашқы голы болды, бұл турнирде финдердің жалғыз голы болды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.national-football-teams.com/player/49378.html

Санат:Финляндия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:ХИК ФК ойыншылары
Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Санат:Фортуна Дюссельдорф ФК ойыншылары
Санат:Гамбург ФК ойыншылары
Санат:Унион Берлин ФК ойыншылары
Санат:Финляндия футболшылары
Йоаким Мехле

**Йоаким Мехле** (; 20 мамыр 1997, Остервро, Дания) — даниялық футболшы, Дания Ұлттық футбол құрамасы мен "Аталанта" клубының қорғаушысы. 

2020 жылғы  Еуропа чемпионатына қатысты. Топтық кезеңнің  үшінші турында Ресей қақпасына бір гол соқты (4:1). 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Дания футболшылары
Санат:Дания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ольборг ФК ойыншылары
Санат:Генк ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары
Миккель Дамсгор

**Миккель Крогх Дамсгор** (; 3 шілде 2000) — даниялық футболшы, Дания Ұлттық футбол құрамасы мен "Сампдория" клубының жартылай қорғаушысы. 2020 жылғы Еуропа  чемпионатына қатысты. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.national-football-teams.com/player/80302.html

Санат:Дания футболшылары
Санат:Дания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Норшелланн ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Маттео Пессина

**Маттео Пессина** (; 21 сәуір 1997 жыл, Монца) — италиялық футболшы, жартылай қорғаушы.   

## Жетістіктері

### Халықаралық

* Жастар арасындағы әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2017
*Еуропа чемпионы: 2021

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Италия футболшылары
Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Монца ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Лечче ФК ойыншылары
Санат:Катания ФК ойыншылары
Санат:Комо ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары
Санат:Специя ФК ойыншылары
Санат:Эллас Верона ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Ирфан Кахведжи

**Ирфан Джан Кахведжи** (; 15 шілде 1995 жыл, Баят) — түркиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Ыстанбұл Башакшехир»

* Түркия чемпионы: 2019/20

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.mackolik.com/Futbolcu/166876/Irfan-Can-Kahveci

Санат:Түркия футболшылары
Санат:Түркия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Генчлербірлігі ФК ойыншылары
Санат:Ыстанбұл Башахшехир ФК ойыншылары
Санат:Фенербахче ФК ойыншылары
Милан Шкриньяр

**Милан Шкриньяр** (; 11 ақпан 1995, Жьяр-над-Гроном, Словакия) — словакиялық футболшы, Словакия Ұлттық футбол құрамасы мен "Фенербахче" клубының қорғаушысы. 

## Карьерасы

### Қатысқан турнирлері

* Футболдан Еуропа чемпионаты 2016
* Футболдан Еуропа чемпионаты 2020
* Футболдан 2004 жылғы Еуропа біріншілігі

## Жетістіктері

### Командалық
«Интернационале»

* Италия чемпионы: 2020/21
* Италия Кубогы (**2**): 2021/22, 2022/23
* Италия Суперкубогы (**2**): 2021, 2022
**«Пари Сен-Жермен»**

* Франция чемпионы (**2**): 2023/24, 2024/25
* Франция Кубогы: 2023/24
* Франция Суперкубогы: 2023
* Чемпиондар лигасы: 2024/2025

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Словакия футболшылары
Санат:Словакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Жилина ФК ойыншылары
Санат:ВиОн ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Фенербахче ФК ойыншылары
Олимпиада стадионы (Севилья)

thumb|right|280px|Сыртқы көрінісі
**Севилья Олимпиада стадионы** (исп. *Estadio Olímpico de la Cartuja*) — Испанияның Севилья қаласындағы көпфункционалды стадион. Сыйымдылығы 60 мың адам.

## Тарихы
1999 жылы құрылысы аяқталды. 2004 және 2008 жылдары Жазғы Олимпиада ойындарын өткізуге ұсыныс тастаған. 
2003 жылы УЕФА кубогының финалы өткізіліп, "Порту" 3:2 есебімен "Селтикті" ұтты. 2020 жылғы Еуропа чемпионатының бірнеше ойыны осында өтті. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Стадионның ресми сайты

Санат:Стадиондар
Санат:Испания стадиондары
Санат:Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі (стадиондар)
Ұлы Отан соғысы жауынгерлеріне ескерткіш (Астана)

**Ұлы Отан соғысы жауынгерлеріне ескерткіш** — Астана қаласындағы монументалды кешен.

Ұлы Отан соғысына қатысқан ақмолалық жауынгерлердің бейнесін сомдайтын мүсіндік композиция авторлары — мүсінші Валерий Пирожков, сәулетші Василий Тоскин.

Қоладан жасалған мүсіндердің артындағы гранит қабырғада жан-жағынан «Айбынды жауынгер жерлестеріміздің ерлігіне арналады 1941 1945 Мужеству и доблести воинов-земляков посвящается», ал ортада «Майданға аттанған 9783 әскерилердің 7414-і Отан үшін жан қиды» жазулары жазылған.

Соғыс кезінде бұл өңірде 310-шы, 387-шы және 29-шы (кейіннен 72-шы гвардиялық) атқыш дивизиялары құрылған болатын.

Жергілікті тарихи-мәдени маңызы бар ескерткіш Жеңіс даңғылы бойында, Қазақ ұлттық өнер университеті жанында орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Астана ескерткіштері
Санат:Ұлы Отан соғысы ескерткіштері
Данни Маккели

right|200px|
**Данни Десмонд Маккели** (; 28 қаңтар 1983 жыл, Оңтүстік Голландия) — нидерландтық футбол төрешісі. Қазір Нидерланд жоғары дивизионында қазылық жасайды. 

2020 жылғы Еуропа чемпионатының матчтарына төрелік етті. 
## Дереккөздер

Санат:28 қаңтарда туғандар
Санат:1983 жылы туғандар
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Нидерланд футбол төрешілері
Милан Ристовски

**Милан Ристовский** (; 8 сәуір 1998 жыл, Скопье) — македониялық футболшы, Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасы мен "Спартак" (Трнава) клубының жартылай қорғаушысы. 

2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. 
## Дереккөздер

Санат:Солтүстік Македония футболшылары
Санат:Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Риека ФК ойыншылары
Санат:Работнички ФК ойыншылары
Санат:Нитра ФК ойыншылары
Санат:Спартак Трнава ФК ойыншылары
Дарко Чурлинов

**Дарко Чурлинов** (; 11 шілде 2000 жыл, Скопье, Македония) — македониялық футболшы, Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасы мен "Штутгарт" клубының жартылай қорғаушысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Солтүстік Македония футболшылары
Санат:Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Штутгарт ФК ойыншылары
Санат:Кельн ФК ойыншылары
Кароль Линетты

**Карол Линетты** (; 2 ақпан 1995 жыл, Жнин, Польша) — польшалық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Карьерасы

### Қатысқан турнирлері

* Футболдан Еуропа чемпионаты: 2016
* Футболдан  әлем чемпионаты 2018
* Футболдан Еуропа чемпионаты 2020

## Жетістіктері

### Командалық
«Лех»

* Польша чемпионы — 2014/2015
* Польша суперкубогы — 2015

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*90minut.pl
*Профилі

Санат:Польша футболшылары
Санат:Польша Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Лех ФК ойыншылары
Санат:Торино ФК ойыншылары
Патрик Шик

**Патрик Шик** (; 24 қаңтар 1996, , Чехия) — чехиялық футболшы, Чехия Ұлттық футбол құрамасы мен "Байер 04" клубының шабуылшысы. 

2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Турнирде 5 ойында алаңға шығып, бес гол соқты да, чемпионаттың үздік мергендерінің бірі болды.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Спарта» Прага

* Чехия чемпионы: 2013/14
* Чехия кубогы: 2013/14
* Чехия суперкубогы: 2014

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Чехия футболшылары
Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Спарта Прага ФК ойыншылары
Санат:Богемианс 1905 ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Рома ФК ойыншылары
Санат:РБ Лейпциг ФК ойыншылары
Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Иван Тричковски

**Иван Тричковский** (; 18 сәуір 1987, Скопье, Македония) — македониялық футболшы, Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасы мен АЕК клубының шабуылшысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Солтүстік Македония футболшылары
Санат:Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары
Санат:Вардар ФК ойыншылары
Санат:Легия ФК ойыншылары
Санат:АЕК Ларнака ФК ойыншылары
Санат:Работнички ФК ойыншылары
Санат:Эносис ФК ойыншылары
Санат:АПОЭЛ ФК ойыншылары
Санат:Брюгге ФК ойыншылары
Сылдырмақ (аспап)

нобай|160px|оңға|Сылдырмақ
**Сылдырмақ** — сілкімелі аспаптардың қатарына жататын қазақ халқының көне музыкалық аспабы. Шулы-сілкемелі сылдырмақ аспабы тұтасымен қола, мыс, жез секілді металлдар мен шырша, емен, үйеңкі сияқты ағаштардан жасалады. Үн-үйлесіміне байланысты «күлдіреуікті», «сәлпеншекті» деген түрлері бар. Сыртқы келбеті ұстауға ыңғайлы әрі жеңіл болады. Cылдырмақ ауылдың алты ауызы айтылған кезде, әуен ырғағын ұстап тұрып, бірте-бірте музыкалық аспаптардың қатарынан орын алды. Шеберлер аспаптың сыртқы жағын алтын я күміспен қаптаған.

Санат:Музыкалық аспаптар
Никола Влашич

**Никола Влашич** (; 4 қазан 1997, ) — хорватиялық футболшы, Хорватия Ұлттық футбол құрамасы мен "Вест Хэм Юнайтед" клубының жартылай қорғаушысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Карьерасы
Туған қаласындағы "Хайдук" клубының түлегі. 2013 жылы 16 жасында карьерасын осы клубта бастады. 2014 жылы 17 шілдеде Еуропа Лигасында "Дандолкқа" қарсы ойында тұңғыш рет кәсіби футболшы ретінде алаңға шықты. 16 жас 9 айлық футболшы осылайша еурокубоктер тарихындағы ең жас футболшы боп жылнамаға тіркелді.

2017 жылы 31 тамызда "Эвертонға" ауысты. Трансфер құны 10 млн еуроны құрады да, клубпен бес жылдық контркт жасады.

2018 жылы 15 тамызда ЦСКА-ға жалға берілді. 2019 жылы жазда мәскеулік клуб оны түпкілікті сатып алды да, бес жылдық келісім шарт жасасты. 

2021 жылы 31 тамызда "Вест Хэм Юнайтед" клубына ауысты. Трансфер құры 25 млн еуроны құрады. 

## Жетістіктері

### Жеке

* Ресей чемпионатының үздік футболшысы (3): қыркүйек 2018, желтоқсан 2018, шілде 2020
* Ресей чемпионатындағы үздік 33 (2): № 2 — 2018/19, 2019/20

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Хайдук Сплит ФК ойыншылары
Санат:Эвертон ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары
Сылдырмақ (айрық)

**Сылдырмақ** сөзінің бірнеше мағынасы бар:
* Сылдырмақ — қазақтың музыкалы аспабы.
* Сылдырмақ — өсімдік.
Артур Суареш Диаш

right|200px|
**Артур Суареш Диаш** (порт. *Artur Soares Dias*; 14 шілде 1979 жыл) — португалиялық футбол төрешісі. 2010 жылдан бері ФИФА санатындағы төреші. 

2012 жылдан бері Еурокубок ойындарына қазылық жасайды. 

2020 жылғы Еуропа чемпионатының матчтарына төрелік етті.
## Дереккөздер

Санат:Футбол төрешілері
Санат:14 шілдеде туғандар
Санат:1979 жылы туғандар
Санат:Португалия футбол төрешілері
Сергей Геннадьевич Карасёв

right|200px|
**Сергей Геннадьевич Карасёв** (12 маусым 1979, Мәскеу) — ресейлік футбол төрешісі. 2010 жылдан бері ФИФА санатындағы қазы. Заңгерлікті бітірген. 

## Қазылық еткен турнирлері

* Футболдан Еуропа чемпионаты 2016
* Жазғы Олимпиада ойындары 2016
* Футболдан әлем чемпионаты 2018
* Футболдан Еуропа чемпионаты 2020

## Дереккөздер

Санат:12 маусымда туғандар
Санат:1979 жылы туғандар
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Ресей футбол төрешілері
Славко Винчич

right|200px|
**Славко Винчич** (слов. *Slavko Vinčić*; 25 қараша 1979) — словениялық төреші, ФИФА санатындағы қазы.

2012 жылғы Еуропа чемпионатына Дамир Скоминаның көмекшісі ретінде барды. 

2020 жылғы Еуропа чемпионатының бірнеше кездесуіне төрелік етті.
## Дереккөздер

Санат:Футбол төрешілері
Санат:25 қарашада туғандар
Санат:1979 жылы туғандар
Санат:Словения футбол төрешілері
Майкл Оливер

right|200px|
**Майкл Оливер** (20 ақпан 1985 жыл) — англиялық футбол төрешісі, 2012 жылдан бері ФИФА дәрежесіндегі қазы.

2020 жылғы Еуропа чемпионатының бірнеше кездесуіне қазылық жасады.
## Дереккөздер

Санат:20 ақпанда туғандар
Санат:1985 жылы туғандар
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Англия футбол төрешілері
Сақпан (айрық)

**Сақпан** сөзінің бірнеше мағынасы бар:
* Сақпан — қазақтың музыкалы аспабы
* Сақпан — тас атуға арналған ежелгі замандағы қол қаруы
Сақпан (аспап)

нобай|160px|оңға|Сақпан
**Сақпан** — ежелден келе жатқан қазақтың сілкімелі музыкалық аспабы. Бұл аспап өзге аспаптардан өзіне ғана тән үнімен ерекшеленеді. Ені 2-3 см, ал ұзындығы 10-15 см болады. Жұқа ағаштар кесіліп, бір жіпке я сымға тізіледі. Жұқа ағаштар бір-бірімен беттескен кезде араларында саңылау болуы керек. Бұл дыбыс жаңғырығының жақсы болуына ықпал етеді. Сақпан тасжарған, ырғай, сондай-ақ, жеміс ағашынан жасалады. Сақпан аспабы арқылы ән-жырды сүйемелдеген. Бертін келе сақпан аспабы музыкалық аспаптар қатарына енді.

## Тағы қараңыз
* Зырылдауық

Санат:Қазақтың саз аспаптары
Әлібек Бекбайұлы Қасым

**Әлібек Бекбайұлы Қасым** (27 мамыр 1998, Іле ауданы, Алматы облысы, Қазақстан) — қазақ футболшысы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Ақтөбе" клубының қорғаушысы. 

## Карьерасы

### Клубтық
"Қайрат" клубының түлегі. 2017 жылы кәсіпқой карьерасын бастады. 

2019 жылдың басында "Қыран" сапында ойнады.

2019 жылы жазда "Қызылжарға" ауысты. Маусым соңында бірінші лига жеңімпазы атанды.

### Ұлттық
Қазақстанның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады.

2021 жылы 4 маусымда сырт алаңда Солтүстік Македонияға қарсы ойында тұңғыш рет Ұлттық құрама сапында алаңға шықты.

## Жүлделері

; «Қызыл-Жар»

* Бірінші лига жеңімпазы: 2019

; «Ақтөбе»

* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2022
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегер: 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қыран ФК ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Бекхан Шайзадаұлы Шайзада

**Бекхан Шайзадаұлы Шайзада** (28 ақпан 1998, Мақтаарал ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы, Қазақстан) — қазақ футболшысы, "Ордабасы" клубының қақпашысы. Қазақстанның 18, 19 жастағы құрамаларында ойнады. 

## Карьерасы

### Клубтық
"Ордабасы" клубының түлегі. 

2018 жылы 6 қазанда "Қайратпен" ойына тұңғыш рет Қазақстан чемпионатында алаңға шықты. Бұл ойында шымкенттіктер 2:0 есебімен жеңіске жетті. Екі аптадан соң "Астанаға" қарсы ойында екінші матчын өткізді, бұл ойын тең аяқталды (1:1)

**[[Тобыл (футбол клубы)|Ордабасы]]**

* Қазақстан чемпионы: 2023

### Халықаралық
2020 жылы Қазақстан жастар құрамасы сапында екі ойын өткізді (Испания және Фарер аралдарына қарсы).

2020 жылы Талғат Байсуфинов ұлттық құраманың оқу-жаттығу жиынына шақырдды, бірақ алаңға шықпады. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Мұхаммеджан Мұратұлы Сейсен

**Мұхаммеджан Мұратұлы Сейсен** (14 ақпан 1999, ) — қазақ футболшысы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Тараз" клубының қақпашысы. "Тараз" клубының түлегі. Карьерасын 2018 жылы осы клубта бастады. 

Қазақстанның жастар құрамасында ойнады.

Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын 2021 жылы 4 маусымда Солтүстік Македонияға қарсы өткізді. 

## Жетістіктері

### «Тараз»

* Бірінші лиганың күміс жүлдегері: 2018

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Мартин Дубравка

**Мартин Дубравка** (; 15 қаңтар 1989, Жилина, Чехословакия) — словакиялық футболшы, Словакия Ұлттық футбол құрамасы мен "Ньюкасл Юнайтед" клубының қақпашысы.

2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Жилина»

* Словакия чемпионы (2): 2009/10, 2011/12
* Словакия Суперкубогы: 2010

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Словакия футболшылары
Санат:Словакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Слован Либерец ФК ойыншылары
Санат:Спарта Прага ФК ойыншылары
Санат:Ньюкасл Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Жилина ФК ойыншылары
Юрай Куцка

**Юрай Куцка** (; 26 ақпан 1987, Бойнице, Чехословакия) — Словакиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Карьерасы

### Қатысқан турнирлері

* ӘЧ-2010
* ЕУРО-2016
* ЕУРО-2020

## Жетістіктері

; «Спарта»

* Чехия чемпионы: 2009/10
* Чехия суперкубогы: 2010

; «Милан»

* Италия суперкубогы: 2016

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://eu-football.info/_player.php?id=24862

Санат:Словакия футболшылары
Санат:Словакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ружомберок ФК ойыншылары
Санат:Спарта Прага ФК ойыншылары
Санат:Дженоа ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Трабзонспор ФК ойыншылары
Санат:Парма ФК ойыншылары
Виктор Классон

**Виктор Юхан Антон Классон** (; 2 қаңтар 1992, Вернаму, Швеция) — швециялық футболшы, Швеция Ұлттық футбол құрамасы мен "Краснодар" клубының жартылай қорғаушысы. 

## Карьерасы

### Қатысқан турнирлері

* Футболдан әлем чемпионаты 2018
* Футболдан Еуропа чемпионаты 2020

## Жетістіктері

### Командалық

; «Эльфсборг»

* Швеция чемпионы: 2012
* Швеция кубогы: 2013/14

### Жеке

* Ресей чемпионатындағы үздік 33: № 1 — 2018/19

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Швеция футболшылары
Санат:Швеция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Эльфсборг ФК ойыншылары
Санат:Краснодар ФК ойыншылары
Андраш Шафер

**Андраш Шафер** (13 сәуір 1999, Сомбатхей, Мажарстан) — мажарстандық футболшы, Мажарстан Ұлттық футбол құрамасы мен ДАК 1904 клубының жартылай қорғаушысы.

2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Мажарстан футболшылары
Санат:Мажарстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Дженоа ФК ойыншылары
Санат:Кьево ФК ойыншылары
Санат:ДАК 1904 ФК ойыншылары
Санат:МТК ФК ойыншылары
Карлос дель Серро Гранде

right|200px|
**Карлос дель Серро Гранде** (исп. *Carlos del Cerro Grande*; 13 наурыз 1976, Мадрид) — испаниялық футбол төрешісі, 2013 жылдан бері ФИФА арбитрі. 

2020 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.
## Дереккөздер

Санат:13 наурызда туғандар
Санат:1976 жылы туғандар
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Испания футбол төрешілері
Антонио Матеу Лаос

right|200px|
**Антони Матеу Лопес** (исп. *Antonio Miguel Mateu Lahoz;* 12 наурыз 1977) — испаниялық футбол төрешісі, 2011 жылдан бері ФИФА арбитрі. 

2018 жылы әлем чемпионатына, 2021 жылы Еуропа чемпионатына барды. 

## Дереккөздер

Санат:12 наурызда туғандар
Санат:1977 жылы туғандар
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Испания футбол төрешілері
Андреас Экберг

right|200px|
**Андреас Экберг** (шве. *Andreas Ekberg*; 2 қаңтар 1985 жыл) — швециялық футбол төрешісі, 2013 жылдан бері ФИФА арбитрі. 2021 жылы Еуропа чемпионатына қазылық етті. 
## Дереккөздер

Санат:2 қаңтарда туғандар
Санат:1977 жылы туғандар
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Швеция футбол төрешілері
Абан Әл-Лахиқи

**Абан ибн Абд әл-Хамид әл-Лахиқи, Әр-Ракаши** деп те аталады (араб. ﺍﺑﺎﻥ ﺍﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﺤﻤﻴﺪ اللاﺣﻛﻲ‎; парс. ابان لاحقی‎.) — Бағдадтағы Бармакидтер сотында парсы ақыны.

Ол араб өлеңдерінде Үнді және Парсы тектес танымал оқиғаларды жазды. Көзі тірісінде манихейлікке күдіктенген.

## Өмірбаяны
Парсы отбасында Басрада дүниеге келген, бастапқыда Фасадан шыққан. Оның ата-бабасы Лахиқ ибн Уфайр Бану Ракаш тайпасының хадис пен Маул таратушысы болған. 

Ол математика, грамматика, риторика, әдебиет, мәдениет және басқа ғылымдарды оқыды. Оның жерлесі Джахиз оны байланыста болған Басрадағы зиялы қауымнан ерекшелейтін оның сараңдығын жоғары бағалады. Бұл байланыстар мен бақталастықтар бидғатшыл көзқарастар мен манихейлікке айыптаулар тудыруы мүмкін.

Шамамен 792 жылы әл-Лахиқи Басрадан Бағдатқа көшті. Бағдадта ол белгісіз провинциялық ақын әдебиетті қолдаған Бармакидтер әулетінің сот ақыны болды. Ол белгілі бір Ахмад ибн Сайяр Джурджаниді Бармакидтер сотында ақындардың ресми төрешісі ретінде алмастырды. 

Ол Панегириктерді Бармакидтерге (Яхья, Фадль және Джафар) және Һарун әр-Рашидке жазды. Кейбір өлеңдерде ол Аббасидтерді Алидтердің шағымдарына қарсы қорғады. Оның кезінде әдеттегідей, ол памфлетті басқа араб ақындарымен алмастырды. Әбу Нувасқа қарсы сатиралар жазып, оны еретик деп атады.

Мысалы, оның отбасының көптеген мүшелері, ұлы Хамдан да танымал ақындар болған.

## Дереккөздер

Санат:Ирак ақындары
Санат:Ирак жазушылары
Санат:Ақындар
Асылбек Сақтапбергенұлы Қилымов

**Асылбек Сақтапбергенұлы Қилымов** — 1964 жылы 26 сәуірде Ресейде дүниеге келген, қазақ. Боксшы, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері, еңбек сіңірген жаттықтырушысы.

## Жетістіктері
КСРО бойынша жасөспірімдер арасындағы бокста чемпион атағын жеңіп алған. Атап айтсақ:
* - 1979 жылы Бельцы қаласында (Молдавия)
* - 1980 жылы Қарағандыда
* - 1981 жылы Харьковте
* - 1981 жылы Каунаста (КСРО оқушыларының спартакиадасы)

Юниор:
* - 1982 жылы Пенза қаласында өткен КСРО жасөспірімдері арасынан чемпион болады.
* - 1982 жылы бүкіл Еуропа аралық чемпионатта қола жүлдені жеңіп алады, Шверин қаласы (Германия)
* - 1984 жылы Мәскеу қаласында өткен АҚШ-КСРО кездесулерінің чемпионы
* - 1984 жылы КСРО чемпионы, Ташкент қаласы
* - 1984 жылы Ярославльде өткен КСРО кубогының жеңімпазы
* - Екі рет күміс жүлде алған. Біріншісі Ереванда (1985ж), екіншісі Алматыда (1986 ж) өткен чемпионаттар

Асылбектің бір соқ­қысы 724 кило салмақпен жұм­салған. Әрі біздің жігіт рингте өткізген жалпы есеппен 216 жекпе-жегінің 82 пайызын нокаутпен аяқтаған.

Асылбек Сақтапбергенұлы боксқа он жылын арнаған (1977-1987 жж). Осы жылдар аралығында 216 кездесу өткізіп оның 186-ын жеңімпаз болып аяқтаған. 1982 жылы Англия тәжірибе алмасу мақсатында өздеріне шақыртады, контрактінің құны 1.5 млн(фунт.стерл).

1984 жылдың көрсеткіші бойынша Асылбек Қилымов Еуропаның ең үздік боксшысы, 75 келі салмақ дәрежесіне дейінгі ӘЛЕМ БОЙЫНША үшінші боксшысы атағына ие болған тұлға.

 "Менің қауқарлы һәм қарым­ды болуыма жастай жегілген қара жұмыстың пайдасы көп ти­ді" депті Асылбек өзінің бір сұқбатында.

## Жеке өмірі
Асылбек Сақтапбергенұлының отбасы 1977 жы­лы Ақтауға қоныс аударған. Ол қазір Алматы қаласында тұрады, жеке кәсіпкер.

## Сыртқы сілтемелер
* https://www.facebook.com/qazaqtyn.bari.batyr/posts/1075193609583684/
* https://alashainasy.kz/omir/asyilbek-saktapbergenulyi-kilyimov--50568/ 
* https://egemen.kz/article/156545-shoyyn-dgudyryq

Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:Қазақ кәсіпқой боксшылары
Санат:КСРО боксшылары
Түрксіб ауданы

**Түрксіб ауданы** (*1995 жылға дейін — Октябрь ауданы*) — Алматы қаласының солтүстік бөлігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бірлігі.
Қазақ АКСР ОАК Президиумы шешімімен 1936 жылы 12 қыркүйекте Алматыда аудан шекарасы бекітіледі. 1938 жылы 8 сәуірде Қазақстан ОК КП (б) бюросының отырысында "жаңа Каганович ауданының құрылуы туралы" шешім қабылданады.1938 жылы 19 сәуірде қала кеңесінің президиумында ауданның шекаралары белгіленіп, орталығы Алматы І стансасында орналасқан Каганович ауданы ұйымдастырылады. 1957 жылдың шілдесінде Каганович ауданы Октябрь ауданы болып қайта аталады. 1995 жылы 12 желтоқсанда Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігі мерекесін тойлаумен әрі алдағы Түркістан-Сібір темір жолының салынуының 70 жылдығымен байланысты Түрксіб ауданы болып атауы өзгереді.
Аудан қаланың өнеркәсіп орталығы, әуе және теміржол қақпасы болып табылады.

## Халқы
Ауданның ұлттық құрамы (2019 жылдың басына қарай) төмендегідей:
* қазақтар — 107 422 ад. (45,64 %)
* орыстар — 89 160 ад. (37,88 %)
* ұйғырлар — 18 392 ад. (7,81 %)
* корейлер — 3 583 ад. (1,52 %)
* татарлар — 3 018 ад. (1,28 %)
* әзербайжандар — 2 454 ад. (1,04 %)
* украиндар — 1 435 ад. (0,61 %)
* немістер — 1 320 ад. (0,56 %)
* түріктер — 1 289 ад. (0,55 %)
* өзбектер — 1 223 ад. (0,52 %)
* басқалары — 6 061 ад. (2,58 %)
* Барлығы — 235 357 ад. (100,00 %)

## Дереккөздер

Санат:Алматы аудандары
Даниэле Орсато

right|200px|
**Даниэле Орсато** (итал. *Daniele Orsato*; 23 қараша 1975 жыл, Виченца, Италия) — италиялық футбол қазысы, Италия А сериясы, УЕФА Чемпиондар лигасы, Еуропа лигасы ойындарына төрелік еткен.

2010 жылы ФИФА дәрежесіндегі төреші мандатын алды.

2020 жылғы Еуропа чемпионаты ойындарында төреші болды.
## Дереккөздер

Санат:23 қарашада туғандар
Санат:1975 жылы туғандар
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Италия футбол төрешілері
Даниэль Зиберт

right|200px|
**Даниэль Зиберт** (нем. *Daniel Sieber*; 4 мамыр 1984 жыл) — германиялық футбол төрешісі, 2015 жылдан бері ФИФА дәрежесіндегі рефери, 2012 жылдан бері Германия чемпионаты ойындарына қазылық жасайды. 

2020 жылы Еуропа чемпионаты ойындарына төрелік етті. 
## Дереккөздер

Санат:4 мамырда туғандар
Санат:1984 жылы туғандар
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Германия футбол төрешілері
Сауап

**Сауап** немесе **Саваб**, **Фауаб** (араб. **ثواب**) ‎— "марапат" дегенді білдіретін араб термині. Бұл бір жақсылық үшін, яғни Аллаһ Тағаланың разылығына лайықты жұмыс үшін Аллаһтың берген сыйы. Сауапқа қарама - қарсы «күнә» және «жазалау». Атап айтқанда, исламдық дүниетаным тұрғысынан, сауап игі істер мен тақуалық жасау нәтижесінде пайда болатын рухани еңбектерге немесе марапаттарға жатады.

## Айтылым
Сауап сөзі бүкіл ислам әлемінде қолданылады, сондықтан әр түрлі аймақтарда емле мен айтылуы сәл өзгеше. Иранда "*саваб*", Араб аймақтарында "*тхаваб*" немесе "*фаваб*", "*фауаб*", ал Үндістан, Бангладеш және Пәкістанда "*сауаб*" ретінде. Босния және түрік тілдерінде бұл сөз "*Севап*" деп айтылады. Сондай-ақ, бенгал тілінде "*Суаб*" деп айтылады.

## Сауаптың алу әдістері
Әнәс ибн Мәликтің сөздерінен былай делінген:

## Құранда Сауап туралы айтылған

## Дереккөздер


Санат:Ислам
Санат:Құран
Санат:Араб дін терминдері
Санат:Шариғат
Қазақ-Башқұрт Кеңес Республикасы

**Қазақ-Башқұрт Кеңес Республикасы** () — РКФСР құрамындағы башқұрттар мен қазақтардың ұлттық мемлекеттілігінің жобасы.

## Жобаның тарихы
Қазақ-Башқұрт Кеңес Республикасын құру жобасын Башқұрт ұлттық қозғалысының жетекшілері - А.К. Адигамов, А.А. Бикбавов, А.А. Валидов және Х.Ю. Юмагулов РКФСР ХКК төрағасы В.И. Ленин мен РКФСР ұлттары жөніндегі 1-халық комиссары И.В. Сталинге 1919 жылдың 4 маусымында жазған хатында, сондай-ақ А.-З. Валидов (басқа мәліметтер бойынша - А.К. Адигамов) - В.И. Ленинге 1919 жылы 13 желтоқсанда жазған мәлімдеме жазбасында ұсынған. Соңғысына «Башқұрт және Қазақ Кеңестік республикаларын біріктіру жобасы» қоса берілді.

## Дереккөздер
Қараөткел зираты

[нобай|250px|[Кенесары хан сарбазының бейіті]]
[нобай|250px|[Балуан Шолақ жырлаған Ғалияның бейіті]]
**Қараөткел (Көкбел) мұсылман зираты** — Астана қаласындағы көне зират, жергілікті тарихи-мәдени маңызы бар ескерткіш.

Жалпы ауданы — 17 125 шаршы метр. Жәнібек тархан, Асан қайғы, А. Кравцов көшелері мен «Целинный» шағын ауданы аралығында орналасқан.

Зерттеушілер Қараөткел зиратының 1609–1962 жылдар аралығын қамтитынын анықтады. Бұл қорымда Тәуке ханның ұлы Сәмеке хан, Ақмоланың негізін қалаушы аға сұлтан Қоңырқұлжа Құдаймендеұлы, Бөгенбай, Қабанбай, Кенеса­ры, Амангелді батырлардың сарбаздары, көпес Баймұхамед Қосшығұлов, діні мұсылман халыққа белгілі Самарқан, Бұхар, Қазан қалаларында туған қайраткерлер жерлен­ген деген деректер бар. Араб, парсы, төте жазумен жазылған құлпытастар белгілі. Қазіргі таңда 2169 құлпытас сақталған екен.

2011 жылы Халық ағарту комиссары Смағұл Сәдуақасовтың сүйегі Ресейден жеткізіліп, бұл зиратқа қойылды. Балуан Шолақ өзінің «Ғалия» әнінде жырлап кеткен ғашығы Ғалия Тілеуқызы да осында жерленген. Жалпы бұл қорымда 10000-ға жуық адам жерленгені анықталды.

2012 жылы Акмолинскіде туған ресейлік бизнесмен Михаил Гуцериев Қараөткелде жерленген атасының және басқа да тарихи тұлғалардың рухына арнап, зиратқа қоршау салғызды, жолаушылар жолдарын қалатқызды, бейнебақылау орнатты.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан зираттары
Санат:Астана ескерткіштері
1992 жылдың жазы

**1992 жылдың жазы** (дат. *Sommeren 92*) — режиссер Каспер Барфоедтің 2015 жылы түсірілген фильмі.

## Сюжет
90-жылдары Дания құрамасының бапкері боп Рихард Меллер-Нильсен тағайындалады. Меллер-Нильсенге құраманы жаттықтыру оңайға соқпайды. Құраманың Ян Хайнце, Микаэль Лаудруп секілді белді футболшылары бұны мойындамайды да, Еуропа чемпионатына қатысудан бас тартады. Бапкер оған мойымай, өз жоспары бойынша жұмыс жасауын тоқтатпайды.

Дания чемпионаты нашар бастайды. Соңғы турдың 78-минутына дейін оларды ешкім жартылай финалға шығады деп ойламайды. Осы уақытта күтпеген жерде Франция қақпасына гол соғып, жартылай финал жолдамасын жұлып әкетеді. Жартылай финалда Нидерланд құрамасын қапы қалдырып, финалға шығады.

Финалдан алдын футболшылар радио тыңдап отырады, радиода әлдебіреу «Дания финалға шықты, бірақ бәрібір 80-жылдардағыдай күшті емес» деп жатқанын естиді де, бапкер:

— Өшіріңдер! — дейді. Радио өшеді. Сонда бапкер былай дейді.

Дания финалда Германияны 2:0 есебімен ұтып, Еуропа чемпионы атанады. Футболшылар өз бапкерінің мықтылығын амалсыз мойындайды.

## Актерлер

* Ульрих Томсен — *[[Рихард Меллер-Нильсен|Рихард Меллер Нильсен]]*
* Хеннинг Енсен — *Ка Иохансеен*
* Миккель Боэ Фёльсгор — *[[Ким Вильфорт|Ким Вильфорд]]*
* Сирон Бьёрн Мелвиль — *[[Бриан Лаудруп]]*
* Эсбен Смед — ''Ион Йенсен''

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Кино поиск сайтында

Санат:2015 жылғы фильмдер
Санат:Дания фильмдері
Санат:Футбол жайлы фильмдер
Санат:Футболдан 1992 жылғы Еуропа біріншілігі
Санат:Дания Ұлттық футбол құрамасы
Мартин Брейтуэйт

**Мартин Брейтуэйт Кристенсен** (; 1991 жылы 5 маусымда туған, Эсьберг, Дания) — даниялық футболшы, Дания Ұлттық футбол құрамасы мен "Барселона" клубының шабуылшысы.

## Карьерасы

### Қатысқан турнирлері

* Футболдан әлем чемпионаты 2018
* Футболдан Еуропа чемпионаты 2021

## Жетістіктері

### Командалық
**«Эсбьерг»**

* Дания 1 дивизонының жеңімпазы: 2011/12
* Дания кубогы: 2012/13

**«Барселона»**

* Испания кубогы: 2020/21

**Дания**

* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2020

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Дания футболшылары
Санат:Дания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Эсбьерг ФК ойыншылары
Санат:Тулуза ФК ойыншылары
Санат:Мидлсбро ФК ойыншылары
Санат:Бордо ФК ойыншылары
Санат:Леганес ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Саша Калайджич

**Саша Калайджич** (; 7 шілде 1997 жыл, Хорн, Аустрия) — аустриялық футболшы, Аустрия Ұлттық футбол құрамасы мен "Штутгарт" клубының шабуылшысы.

## Карьерасы
### Клубтық
Аустрияның "Фач-Донфильд" клубының түлегі. 2014-16 жылдар аралығында ойнап, 2016 жылы "Адмира Ваккер" клубына ауысты. 

2019 жылы "Штутгарт" футболшысы атанды.
### Құрама
2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. 1/8 финалда Италия қақпасына бір гол соқты, бірақ Аустрия 1:2 есебім ен ұтылып қалды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://srbin.info/sport/srpski-dzin-u-dresu-austrije-sasa-kalajdzic-na-meti-kelna-stutgarta-lidsa/?lang=lat

Санат:Аустрия футболшылары
Санат:Аустрия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Адмира Ваккер ФК ойыншылары
Санат:Штутгарт ФК ойыншылары
Зормата (ауыл)

**Зормата ауылы** — Атырау облысы, Құрманғазы ауданы жеріндегі ежелгі қоныс. Бөкей хан заманында ең шұрайлы, ырысы мол, құнарлы жайлауы,  өрісі малға толы аймақ болған. 

Мерәлі (Мұхит әншінің әкесі) хакім еліне кетіп, билік Биляшқа көшкеннен кейін ол Дархан ауылындағы орданы (ставканы) бірден Зорматаға көшіртеді. Ол жерден Шора өзенінің жағасынан еңселі биік кеңсе салдырады. Екінші Примор округының соңғы басқару орталығы осы жаңа үйге орналасады. Бұл ғимарат кеңес үкіметі орнағаннан кейін мектепке айналдырылып, Сталин атындағы орта мектебі аталады.  
Зормата 2008 жылдан бастап Жыланды ауылының құрамына енгізілді.

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы
Санат:Атырау облысы қоныстары
Санат:Құрманғазы ауданының таратылған елді мекендері
Уильям Каллен Брайант

**Уильям Каллен Брайант** (3.11.1794 — 12.06.1878) — XIX ғасырдың АҚШ әдебиетіндегі бас ақындардың бірі.

Өз мансабын заңгер жұмысынан бастаған Брайант поэзияға жастайынан құмар болады. Массачусетстен Нью-Йоркке көшіп, ол әртүрлі газеттерге мақалалар мен өлеңдерін жаза бастайды. Кейін көп жылдар бойы *New York Evening Post* газетінде редакторлық жұмысын атқарады.

Оның аса танымал поэмасы *Thanatopsis* 1816 жылы басылып шығады.

1832 жылы Брайанттың *Поэмалар* атты жинағы АҚШ пен Ұлыбританияда басылып, оған Американың қатар алды ақыны атағын әкеледі.

1855 жылы ол Америкалық өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланады.

1856 жылы ол жаңа құрылған Республикалық партияның мүшесі ретінде соның президентікке алғашқы үміткерін Джон Фримонтты қолдап, қарқынды үгіт жүргізді. Төрт жылдан кейін Авраам Линкольнның президент болып сайлануына зор үлес қосты.

Суретші Томас Коулдың жақын досы болған Брайант кескіндемедегі Гудзон өзені мектебінің қалыптасуына да сеп тигізді.

Брайант Гомерді ағылшыншаға аударумен де белгілі болды. 

Нью-Йорктың қоғамдық кітапханасы жанындағы саябаққа Брайант есімі берілді. Сонда ақынның ескерткіші де бар.

## Галерея

Asher Durand Kindred Spirits.jpg|Брайант пен Коул бейнеленген *[[Туыс жандар]]* суреті, 1849
William Cullen Bryant Cabinet Card by Mora-crop.jpg|1876 жылғы фотография
William Cullen Bryant Statue in Bryant Park, NYC IMG 1241.JPG|Брайант саябағындағы ақынға қойылған ескерткіш


## Сілтемелер

* Британика энциклопедиясындағы мақала
* Брайант аударған ''Одиссея''

Санат:АҚШ ақындары
Санат:АҚШ журналистері
Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері
Санат:АҚШ редакторлары
Санат:АҚШ адвокаттары
Санат:АҚШ публицисттері
Томаш Голеш

**Томаш Голеш** (; 31 наурыз 1993, Нове-Место-на-Мораве) — чехиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық
Славия Прага

* Чехия чемпионы (2): 2019/20, 2020/21
* Чехия кубогы: 2020/21

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Чехия футболшылары
Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Яблонец ФК ойыншылары
Санат:Славия Прага ФК ойыншылары
Нилтон Сантос (стадион)

thumb|right|400px|
**Нилтон Сантос атындағы Олимпиада стадионы** (порт. *Estádio Olímpico Nilton Santos*) — Рио-де-Жанейродағы футбол стадионы. 2015 жылға дейін "*Жоао Авеланж атындағы стадион*" деп аталды. Әйгілі футболшы Нилтон Сантостың құрметіне қойылған. 2003-07 жылдары салынды. Сыййымдылығы 60 мың адам. "Ботафого" клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді. 

2007 жылы Панамерика ойындары өтті.  

2021 жылы Америка кубогы ойындары өтті. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.saopaulofc.net/spfc_ingles/morumbi.asp 

Санат:Стадиондар
Санат:Бразилия стадиондары
Санат:Ботафого ФК
Николас Кастильо

**Николас Игнасио Кастильо Мора** (; , Сантьяго, Чили) — чилилік футболшы, Чили Ұлттық футбол құрамасы мен "Америка Мехико" клубының шабуылшысы.

## Жетістіктері

### Клубтық

; «Универсидад Католика»

* Чили чемпионы: 2010
* Чили кубогы: 2011

; Чили

* Америка кубогының жеңімпазы: 2016

### Жеке

* «Универсидад Католик»-17 кубогының үздік мергені: 2011

## Дереккөздер

Санат:Чили футболшылары
Санат:Чили Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Универсидад Католика ФК ойыншылары
Санат:Майнц 05 ФК ойыншылары
Санат:УНАМ Пумас ФК ойыншылары
Санат:Фрозиноне ФК ойыншылары
Санат:Бенфика ФК ойыншылары
Санат:Америка Мехико ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Санат:Брюгге ФК ойыншылары
Шара (ыдыс)

нобай|200px|оңға|Шара ыдысы
** Шара** — қымыз құюға арналған ыдыс. Кей жерлерде тегене деп те атайды. Қымызды дастарқанға апарғанда сабадан осы шараға құйып апарады. Оның ішіне 10-15 литр қымыз сияды. Шараны емен, қайың сияқты қатты, кепкен ағаштардан ойып жасайды. Оның іші шұңғыл, өзі дөңгелек, жиегі тік болып келеді, шара сыртынан ою-өрнектермен, күміс немесе сүйек әшекейлермен көркем безендіріледі. Өзіне лайық ағаш қақпағы болады, ол да әшекейленіп жасалады. Сары қымыз, әсем шара ыдысты дастарқан сәні, үйдің көркі, қолы берекелі әйелдің мәртебесі десе де болады.

Санат:Ыдыстар
Шөміш (ыдыс)

нобай|200px|оңға|Шөміш ыдысы
**Шөміш** — қазаннан ас құятын ыдыс, ожаудың бір түрі. Шұңғыл бөліктен және қолға ұстауға ыңғайлы саптан тұрады. Археологиялық деректерге қарағанда, шөміштің ағаштан жасалған түрлерін Орталық Азия халықтары ерте темір дәуірінде-ақ қолдана бастаған. Дәстүрлі қазақ қоғамында дастарханның шырайын келтіретін мүлік ретінде ерекше бағаланған. Оны қазақ шеберлері әр түрлі ағаштардан (тораңғы, емен, т.б.) ойып дайындаған.

Санат:Ыдыстар
Унаи Симон

**Унаи Симон Мендибиль** (; 11 шілде 1997, Витория-Гастейс, Испания) — испаниялық футболшы, қақпашы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Халықаралық
Испания (19)

* Еуропа чемпионы: 2015

Испания (21)

* Еуропа чемпионы: 2019
Испания (23)

* Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 2020

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Атлетик Бильбао ФК ойыншылары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Мислав Оршич

**Мислав Оршич** (; 29 желтоқан 1992 жыл, ) — хорватиялық футболшы, Хорватия Ұлттық футбол құрамасы мен "Динамо" (Загреб) клубының жартылай қорғаушысы. 
 
## Жетістіктері

### «Динамо Загреб»

* Хорватия чемпионы: 2018/19, 2019/20
* Хорватия суперкубогы: 2019

### «Ульсан Хёндэ»

* Корея кубогы: 2017

## Дереккөздер

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Специя ФК ойыншылары
Санат:Риека ФК ойыншылары
Санат:Целе ФК ойыншылары
Санат:Ульсан Хенда ФК ойыншылары
Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары
Марио Пашалич

**Марио  Пашалич** (; 9 ақпан 1995, Майнц, Германия) — хорватиялық футболшы, Хорватия Ұлттық футбол құрамасы мен "Аталанта" клубының жартылай қорғаушысы.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Хайдук» (Сплит)

* Хорватия кубогы: 2012/13
* Хорватия суперкубогы: 2013
* Хорватия чемпионатының қола жүлдегері: 2013/14

; «Монако»

* Франция чемпионатының қола жүлдегері: 2015/16

; «Милан»

* Италия суперкубогы: 2016

; «Спартак» 

* Ресей чемпионатының қола жүлдегері: 2017/18

; «Аталанта»

* Италия чемпионатының қола жүлдегері (2): 2018/19, 2019/20
* Италия кубогының финалисі: 2018/19

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Хайдук Сплит ФК ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Эльче ФК ойыншылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары
Марио Гавранович

**Марио Гавранович** (; 24 қараша 1989, Лугано, Швейцария) — швейцариялық футболшы, шабуылшы. Тегі босниялық. 

## Карьерасы

### Қатысқан турнирлері

* Футболдан әлем чемпионаты 2014
* Футболдан әлем чемпионаты 2018
* ЕУРО 2020

## Жетістіктері

### Командалық

* Германия кубогы: 2010/11
* Еуропа чемпионатының финалисі (21): 2011
* Швейцария кубогы: 2013/14

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Швейцария футболшылары
Санат:Швейцария Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ксамакс ФК ойыншылары
Санат:Лугано ФК ойыншылары
Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары
Санат:Майнц 05 ФК ойыншылары
Санат:Цюрих ФК ойыншылары
Санат:Риека ФК ойыншылары
Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары
Рубен Варгас

**Рубен Варгас** (5 тамыз 1998 жыл, Адлигенсвиль, Швейцария) — швейцариялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан.
## Дереккөздер

Санат:Швейцария футболшылары
Санат:Швейцария Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Люцерн ФК ойыншылары
Санат:Аугсбург ФК ойыншылары
Томас Коул

**Томас Коул** (1 ақпан 1801 — 11 ақпан 1848) — америкалық кескіндемеші, Гудзон өзені мектебінің қалаушысы.

Коулдың жанұясы 1818 жылы Англиядан АҚШ-қа көшеді және Огайо штатының Стьюбенвилл қаласына орналасады. Мұнда Томас өздігінен сурет салуды үйрене бастайды.

1825 жылы Коул Нью-Йоркке көшеді. Өзінің бес суретін Джордж Брюнге сатып жіберіп, одан Гудзон аңғарына серуендеп қайтуына қаржылай көмек алады. Сонда Коул Катскилл тауларының, Каатерскил сарқырамасының, Форт Путнамның суреттерін салады. Бұл еңбектерін әріптестері Джон Трамбулл мен Ашер Браун Дюран жоғары бағалап, жас суретшімен жақсы қарым-қатынас орнатады.

Коул көбінесе пейзаждарды салған, бірақ кейбір туындылары аллегориялық мазмұнға негізделген. Бұған оның әйгілі *[[Империяның бағдары]]* атты бес суреттен тұратын топтамасын, *[[Өмір сапары]]* топтамасына жататын төрт суретті және *Титанның тостағаны* суретін жатқызуға болады.

нобай|солға|220px|''Империяның бағдары'' <br>(1833–1836), бес сурет
1829-1832 және 1841-1842 жылдары ол Еуропаға сапар шегеді. Оның Италияға байланысты көп суреттері сақталған.

1836 жылы Томас Коул Катскилл қалашығында Мария Бартоуға үйленеді. Оларда бес бала туады.

Суретшінің қарындасы Сара Коул да пейзаждарды салумен айналысқан.

Катскилл тауларындағы ең биік шыңдардың бірі Томас Коулдың атымен аталған.

## Галерея

Cole Thomas Kaaterskill Falls 1826.jpg|*Каатерскил сарқырамасы* (1826)
Cole Thomas Indian Sacrifice 1826.jpg|*Могиканның соңғы тұяғы: Кора өлімі* (~1827)
Cole Thomas The Oxbow (The Connecticut River near Northampton 1836).jpg|*Ирелең* (1836)
Cole, Thomas - Der Pokal des Riesen - hi res - 1833.JPG|*Титанның тостағаны* (1833)
Cole Thomas Expulsion from the Garden of Eden 1828.jpg|*Эдем саябағынан қуылу* (1828)
Distant View of Niagara Falls 1830 Thomas Cole.jpg|Ниагара сарқырамасы (1830)
Cole Thomas Romantic Landscape with Ruined Tower 1832-36.jpg|Бұзылған қамал (1832-36)
Landscape (Moonlight).jpg|Ай жарығындағы пейзаж (1833–1834)
Thomas Cole - Architect’s Dream - Google Art Project.jpg|*Сәулетшінің түсі* (1840)
The Fountain of Vaucluse - Cole.jpg|*Воклюз бұлағы* (1841)
Thomas Cole - A View of the Two Lakes and Mountain House, Catskill Mountains, Morning (1844) - Google Art Project.jpg|Катскиллдің бір көрінісі (~1844)
Cole Thomas Il Penseroso 1845.jpg|*Il Penseroso* (1845)
Thomas Cole - Indian Pass (1847) - Google Art Project.jpg|*Үндіс өткен асу* (1847)
Home in the Woods 1847 Thomas Cole.jpeg|*Ормандағы үй* (1847)
Thomas Cole - Prometheus Bound - Google Art Project.jpg|*Байланған Прометей* (1847)
Cole, Thomas - Cross at Sunset - c. 1848.jpg|*Күн батардағы крест* (~1848)


## Дереккөздер

Санат:АҚШ суретшілері
Санат:Гудзон өзені мектебінің суретшілері
Эльче (футбол клубы)

**Эльче** (исп. *Elche Club de Fútbol*) — испаниялық футбол клубы. 1923 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын «Эстадио Мануэль Мартинес Валеро» стадионында өткізеді, сыйымдылығы 36 мың адам.
## Жетістіктері
### Ұлттық
*Испания кубогының финалисі: 1968/69
## Тұлғалары
### Атақты ойыншылары
*Марсело Троббияни
*Вава
*Мазиньо
## Дереккөздер

Санат:Испания футбол клубтары
Шөміш (айрық)

**Шөміш** сөзінің бірнеше мағынасы бар:
* Шөміш – қазаннан ас құятын ыдыс, ожаудың бір түрі
* Шөміш – жер қазғыш және көтеру-тасымалдау машиналарының шөміші
Туыс жандар

**«Туыс жандар»** — Гудзон өзені мектебінің өкілі Ашер Браун Дюран салған сурет.

Суретте кескіндемеші Томас Коул және оның ақын досы Уильям Каллен Брайант Катскилл таулары бөктерінде сырласып серуендегені бейнеленген.

## Тарихы
1848 жылдың басында Американың танымал суретшісі, Гудзон өзені мектебінің қалаушысы Томас Коул қайтыс болады. Оның пікірлес досына, атақты ақын Брайантқа сыйлық ретінде меценат Джонатан Стерджес осы суретті салғызуға тапсырыс береді.

Коул мен Брайант екеуін жақсы білген Дюран оларды Катскилл тауларындағы Каатерскил сарқырамасының қасына орналастырып салады. Екеуінің шығармашылығында да бұл таулар мен сарқырама ерекше орын алатын. Суретті ризашылықпен қабылдаған Брайант Дюранның шеберлігін мақтап, оны жоғары бағалады.

Суреттің атауы Джон Китс жазған сонеттің жолдарынан алынды.

1904 жылы Брайанттың қызы Джулия бұл суретті Нью-Йорктың қоғамдық кітапханасына тарту етеді.

2005 жылы сурет аукционда 35 миллион долларға сатылады, сол кездегі америкалық суретшілердің туындылары ішінен ең қымбаттысы болды.

2005-2007 жылдары сурет Вашингтондағы Ұлттық өнер галереясында қойылып көрсетілді.

Қазір «Туыс жандар» Арканзастың Бентонвилл қаласындағы мұражайда сақтаулы тұр.

## Ықпалы
Америкалық ақын Марианна Мур бұл суретке арнап, *The Camperdown Elm* өлеңін шығарды.

Билл Брайсон 1998 жылы шыққан *A Walk in the Woods: Rediscovering America on the Appalachian Trail* кітабында осы суреттің әсерлігін сөз етеді.

Сурет Civilization V ойынында пайдаланылды.

## Сілтеме
* Ұлттық өнер галереясындағы ақпарат, 1 шілде 2005 жыл

Санат:Суреттер