open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мұрат Жәлелұлы Ұрымханов

**Мұрат Жәлелұлы Ұрымханов** 1963 жылы 19 қазанда Талдықорған облысы Сарқанд
ауданының Шекарашы ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Сарбасов Жәлел Алмағамбетұлы, марқұм, «Аманбуктер» кеңшары ауылдық кеңесінің терағасы қызметін
атқарған. Анасы - Ұрымханова Кулшахара Шармұхамбетқызы, марқұм, «Аманбүктер» кеңшарының ОМ мұғалім
болған.
КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебінің заң факультетін
бітірген (1985), заңгер.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1985 жылдан - Талдықорған қалалық атқару комитетінің
ІІБ тергеушісі, аға тергеушісі. 1990 жылдан - Талдықорған
қалалық атқару комитетінің ІІБ СМТСҚКБ бастығы. 1992
жылдан - Текелі қалалық ІІБ бастығының жедел жұмыс
жөніндегі орынбасары. 1994 жылдан - Алматы облыстық
ІІБ ЭҚҚКБ бастығының орынбасары. 1995 жылдан - ҚР
МТК ЭҚҚКБ АМІ жөніндегі бөлімінің бастығы. 1996 жыл-
дан - Талдықорған облысы бойынша ҰҚСЖТББ Басқарма
бастығының орынбасары. 1997 жылдан - Талдықорған
қалалық ІІБ бастығының тергеу женіндегі орынбасары.
1999 жылдан - Алматы облыстық ІІБ Алакөл ауданының
ІІБ бастығы. 2001 жылдан - Апматы облыстық ІІБ Тергеу
басқармасының бастығы; Апматы облыстық ІІД бастығы-
ның тергеу женіндегі орынбасары. 2007 жылдан - Алматы
қалалық ІІД бастығының тергеу женіндегі орынбасары.
2010 жылдан бері - Солтүстік Қазақстан облыстық ІІД
бастығы.
3-ші дәрежелі «Мінсіз қызметі үшін» (1991), «Ішкі істер
органдарының ардагері» (2006), 2-ші дәрежелі «Ішкі істер
органдарындағы мінсіз қызметі үшін» (2007), «Астананың
10 жылдығы» (2008), «Ресей ІІМ Қылмыстық іздестіруіне
90 жыл» (2008) медальдарымен; «ІІМ-дегі үздік қызметі
үшін» (1988), «ҚР ІІМ Еңбек сіңірген қызметкері» (2004),
«Қазақстан полициясына 15 жыл» (2007), 2-ші дәрежелі
«Қайсар» (2008) тес белгілерімен марапатталған.
*Полиция полковнигі.
*Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
*Бойдақ.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Айбат Жақсылықұлы Қанғалиев

**Айбат Жақсылықұлы Қанғалиев** - 1972 жылы 13 шілдеде Ақтөбе қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Қанғалиев Жақсылық, зейнеткер, Ақтебе стансасы
ӨТБ аға тексерушісі болған. Анасы - Қанғалиева Раушан
Телегенқызы, марқұм.
Алматы теміржол көлігінің инженерлері институтының
«Локомотивтер» факультетін (1994) бітірген, инженер-механик.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі.
1994 жылдан- Батыс Қазақстан темір жолы Ақтөбе стансасы вагон депосының автобақылау бекеті вагондардың
тежегіш жабдығын жөндеу ұстасы, қосалқы-дайындау
цехының бригадирі, өндірістік техникалық белімнің
і, вагон жинау цехының ауысым шебері, жолаушылар вагондарын жылыту және сумен жабдықтау
цехының шебері. 2000 жылдан - «Жолаушылар тасымалы» ЖМК өндірістік-техникалық бөлімінің жетекші инженері
(Астана қ.), «Жолаушылар тасымалы» ЖМК жылжымалы
құрамды жөндеу белімінің бастығы. 2003 жылдан - «Вагон
кәсіпорындары қауымдастығы» ЗТБ Батыс өңірлік жолаушылар филиалы директорының орынбасары, 2004-2005
жылдары - директоры, бас менеджері, вице-президенті,
«Жолаушылар тасымалы» АҚ атқарушы директоры,
Тасымалды қамтамасыз ету департаментінің директоры,
«Жолаушылар тасымалы» АҚ бас инженері.
2009 жылдың шілдесінен - ҚР Көлік және коммуникация
министрлігі Келікжәнежол қатынасы комитеті терағасының
орынбасары.
Келік және коммуникация министрлігінің, ҚР Премьер-министрінің алғыстарымен марапатталған (2010).
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның
тұрақтылығы».
Хоббиі - спорт.
Үйленген. Жұбайы - Қанғалиева Әлия Олжабайқызы.
¥лы - Қанғалиев Дамир Айбатұлы, қызы - Қанғалиева
Арәсел Айбатқызы.
## Дереккөздер

 

Санат:1972 жылы туғандар
Арман Қаражанұлы Қаражан

**Арман Қаражанұлы Қаражан** - 1978 жылы 26 тамызда туған.
Ш. Есенов атындағы Ақтау университетін (1999) ағылшын
тілі пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; Т.Р. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті (2001)
экономист мамандығы бойынша бітірген.
1999 жылдан - «Каскор-Жөндеузауыты» АҚ инженері,
«Майкөбен-Вест» ЖАҚ менеджері. 2001 жылдан - ҚР
Парламенті Мәжілісі Аппаратының референті, ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің жетекші маманы. 2003
жылдан - Маңғыстау облысы әкімі аппаратының бас маманы, Маңғыстау облысы Тәртіптік кеңесінің хатшысы.
2004 жылдан - Қызылорда қаласы әкімінің кеңесшісі, әкім
аппаратының басшысы. 2006 жылдан - ҚР Мемлекеттік
қызмет істері агенттігінің Астана қаласы бойынша аумақтық басқармасы бастығының орынбасары. 2007 жылдан - ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігі аумақтық
басқармасының бастығы - Маңғыстау облысында Тәртіптік
кеңестің төрағасы. 2008 жылдан - ҚР Мемлекеттік қызмет
істері агенттігі төрағасының кеңесшісі.
2010 жылдың сәуірінен бері - ҚР Мемлекеттік қызмет істері
агенттігі «¥лттық мемлекеттік қызмет құрамын басқару
орталығы» АҚ президенті.
## Дереккөздер
Аслан Жұмағалиұлы Қаржаубаев

**Аслан Жұмағалиұлы Қаржаубаев** - 1953 жылы 3 қаңтарда Семей облысы Жарма ауданы
Көшек ауылында туған. Қазақ.
Анасы - Қаржаубаева Қазина, зейнеткер, бухгалтер болып
жумыс істеген.
Семей зооветеринарлық институтын (1975) бітірген, мал
дәрігері.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1975 жылдан - Жаңасемей аудандық ветеринарлық стансасының веттехнигі. 1976 жылдан - Қазақстанның ЛКЖО
Жаңасемей аудандық комитетінің хатшысы, екінші хатшысы, бірінші хатшысы. 1981 жылдан - Семей облысы
Жаңасемей ауданы аудандықХалықдепутаттары кеңесінің
атқару комитетінің жауапты хатшысы, аудандық партия
комитеті уйымдастыру белімінің меңгерушісі. 1988 жылдан - «Қазақкабель» зауыты бірінші бөлімінің бастығы,
«Торғын» және «Тайер» ШЖК директорының орынбасары.
1998 жылдың ақпанынан - ҚР Көші-қон және демография
агенттігі этникалық көші-қон бөлімінің бас маманы, бастығы, төрағаның кеңесшісі, Көші-қон басқармасыныңбастығы.
2004 жылдан - ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау
министрлігінің Көші-қон комитеті Көші-қон басқармасының
бастығы, 2009 жылдың қазанынан - төрағасының орынбасары.
2010 жылдың қазанынан бері - ҚР Еңбек және халықн,
әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбек және халықіыи
еңбекпен қамту департаменті директорының орынбасары
Жаңасемей аудандық Халық депутаттары кеңесінің допу
таты (1978-1988).
Жаңасемей аудандық партия комитетінің мүшесі (1988), Жаңасемей аудандық партия комитеті бюросынии
мүшесі (1978-1981).
«Елеулі еңбегі ушін», «Қазақстан Республикасының 
сіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясының
жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған.
Діни кезқарасы - мұсылман.
Суйіп оқитын әдебиеті - детективтер.
Үйленген. Жұбайы - Қаржаубаева Мая Нұрсейітқызы
(1954 ж. т.). Қыздары - Аяпбергенова Маржан (1976 ж 
Қаржаубаева Айжан (1980 ж. т.); ұлы - Бауыржан (1989 ж. т.).
## Дереккөздер
Рашид Хабибуллаевич Фаткуллин

**Рашид Хабибуллаевич Фаткуллин** 1954 жылы 25 қазанда ӨзКСР Ташкент облысының
Алмалық қаласында туған. Татар.
Ф.Э. Дзержинский атындағы КСРО ІІМ Саратов жоғары
әскери командалық училищесін мерзімінен бұрын бітірген
(1979), жалпы әскер офицері; КСРО ІІМ Қарағанды жоғары
мектебін (1987), заңгер мамандығы бойынша; КСРО ІІМ
жоғары курстарын (Ташкент қаласы, 1987), КСРО ІІМ
Академиясын (Мәскеу қаласы, 1991), «Антитерроризм»
бағдарламасы бойынша курстарды (АҚШ, 2004), бітірген.
1973 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1976
жылдың ақпан айынан - 5451 ә/б химия нұсқаушысы -
дозиметршісі. 1976 жылдың қараша айынан - 5451 ә/б
взвод командирі. 1982 жылдың маусым айынан - 5449 ә/б
авторота командирінің саяси бөлім жөніндегі орынбасары. 1985 жылдың шілде айынан - 5449 ә/б патрульдік рота
командирі. 1988 жылдың маусым айынан - 5449 е/б штаб
бастығының жауынгерлік дайындық жөніндегі аға көмекшісі.
1988 жылдың желтоқсан айынан - КСРО ІІМ Орта Азия
және Қазақстан бойынша Ішкі әскер басқармасының
жауынгерлік дайындық бөлімінің офицері. 1990 жылдың
наурыз айынан - 5512 ә/б командирі. 1990 жылдың мамыр айынан - 5449 ә/б командирі. 1997 жылдың наурыз айынан - ҚР Ішкі әскер басшысы бас басқармасының
2-ші жедел бөлімінің бастығы. 1997 жылдың маусым айынан - ҚР ІІМ Ішкі ескер басшысының бас басқармасы Бас штабы бастығының бірінші орынбасары. 2001 жылдың
қыркүйек айынан - ҚР ІІМ Ішкі әскер басшысының орынбасары. 2002 жылдың қазан айынан - 5449 ә/б командирі.
2004 жылдың ақпан айынан - ҚР ІІМ ішкі әскері Жоғары әскери училищесінің бастығы. 2006 жылдың қаңтар айынан - ҚР ІІМ Ішкі әскер комитетінің Бас штабы бастығының
бірінші орынбасары. 2008 жылдың наурыз айынан - ішкі
әскер басшысының тәрбие және әлеуметтік-құқықтық
жұмыс жөніндегі орынбасары- ҚР ІІМ Ішкі әскер комитеті
төрағасының орынбасары. 2008 жылдың қараша айынан
2010 жылға дейін - ішкі әскер басшысының бірінші орынбасары - Бас штаб бастығы - ҚР ІІМ Ішкі ескер комитеті
төрағасының орынбасары.
III дәрежелі «КСРО Қарулы күштерінде Отанға қызмет
еткені үшін», II дәрежелі «Даңқ» ордендерімен; КСРО және
ҚР 12 медалімен марапатталған. Генерал-майор.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Бақтыбай Әшімбекұлы Қасымбеков

**Бақтыбай Әшімбекұлы Қасымбеков** (19 сәуір 1958 жыл, Түркістан облысы Сарыағаш ауданы) - ҚР Білім және ғылым министрлігі Білім және ғылым саласын бақылау комитетінің профессоры (2003 жылдан), Халықаралық инженерлік академиясының академигі (Мәскеу қ., 2003 жылдан), Ұлттық ғалымдар академиясының, Ұлттық инженерлік академияның, Жаратылыстану ғылымдары академиясының құрметті академигі («Калий» (Мәскеу қ., 2000), Техника ғылымдарының кандидаты (1985), докторы (2003).

Шанышқылы тайпасының Шошым руынан шыққан.  
## Білімі
* Ленсовет атындағы Ленинград технологиялық институтының инженерлік-кибернетикалық факультетін (1980) бітірген.;
* Мәскеу Жоғары мемлекеттік патенттеу және өнертабыс институтын (1981) патенттеуші мамандығы бойынша бітірген;
* Қазақ мемлекеттік заң академиясын (Шымкент қ., 2004) құқықтанушы мамандығы бойынша бітірген.

## Қызмет жолы
* 1981-1985 жылдары - КСРО ғылым академиясының Н.С. Курнаков атындағы жалпы және неорганикалық химия
институтының аспиранты (Мәскеу қ.).
* 1981 жылдан - Қазақ химия-технологиялық институтының «Химия өндірістерінің машиналары мен аппараттары» кафедрасының оқытушысы, ғылыми қызметкері (Шымкент қ.).
* 2000 жылдан - Химиялық технология және өнеркәсіп экологиясы ғылыми-зерттеу институтының ғылым жөніндегі директордың орынбасары.
* 2002 жылдан - ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Кадрлық қамтамасыз ету департаменті директорының орынбасары.
* 2004 жылдан - ҚР ІІМ Тыл департаменті бастығының орынбасары.
* 2006 жылдан - ҚР Қоршаған ортаны қорғау министрлігі аппаратының басшысы.
* 2007 жылдан - ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің бас инспекторы.
* 2010 жылдан бері - ҚР білім және ғылым вице-министрі.

## Марапаттары мен шендері
* Қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласында мемлекетаралық байланыстарды күшейткені және дамытқаны үшін Андропов атындағы орденімен марапатталған (Мәскеу қ., 2005).
* Әскери атағы - запастағы полковник.

## Еңбектері
* Техника ғылымдарының кандидаты (1985), докторы (2003). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Фракциялық кристалдау кезінде аса таза заттектер алу үдерісінің ғылыми негіздері».
* «Химия бойынша есеп айырысу тапсырмаларының алгоритмі» (Шымкент қ., 2001),
* «Фракциялық кристалдау» (Мәскеу қ., 2002)
* «Мемлекеттік басқару және мемлекеттік қызмет» (Астана қ., 2004)
* «Шанышқылы Бердіқожа батыр» (2009) кітаптарының;
* 80-нен астам жарияланымдардың авторы.

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Қасымбекова Рита Телегенқызы, кәсіпкер.
* Балалары - Әйгерім, Тимур, Асылзат.

## Дереккөздер

Санат:19 сәуірде туғандар
Санат:1958 жылы туғандар
Санат:Сарыағаш ауданында туғандар
Санат:Ленинград технологиялық институты түлектері
Санат:Мәскеу Жоғары мемлекеттік патенттеу және өнертабыс институты түлектері
Санат:Қазақ мемлекеттік заң университеті түлектері
Санат:Техника ғылымдарының докторлары
Санат:Қазақстан Республикасы Білім және ғылыми министрлігі Білім және ғылым саласын бақылау комитетінің профессорлары
Санат:Халықаралық инженерлік академиясының академиктері
Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері
Санат:Қазақстан Ұлттық инженерлік академиясының академиктері
Санат:Қазақстан вице-министрлері
Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков

**Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков**

1947 жылы 7 наурызда Жамбыл облысы Талас ауданы Тамды ауылында туған. Қазақ. Шыққан тегі Ұлы жүздің Дулат тайпасы Шымыр руынан.
 
Әкесі - Жолшыбеков Рысбек (1921-1967), заңгер болған. Анасы - Жолшыбекова  Қатшакүл (1923-2000).

Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтын (1970) технолог-инженер мамандығы бойынша; Алматы Жоғары партия мектебін (1989) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген.

КОКП мүшесі (1973-1991).

1970 жылдан - цех бастығы, жүгеріні калибрлеу зауытының бастығы. 1973 жылдан - Шу аудандық комсомол комитетінің бірінші хатшысы. 1978 жылдан -  Қазақстан Компартиясы Шу аудандық комитетінде бөлім меңгерушісі. 1985 жылдан -  Қазақстан Компартиясы Жамбыл обкомының нұсқаушысы, бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1986 жылдан -  Қазақстан Компартиясы Свердловск аудандық комитетінің екінші хатшысы, Талас аудандық комитетінің бірінші хатшысы. 1988 жылдан -  Қазақстан Компартиясы ОК кадр жұмыстары және партиялық-ұйымдастыру бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 1990 жылдан -  Қазақстан Компартиясы Жамбыл обкомының хатшысы. 1991 жылдан - «Тұлпар» АҚ президенті. 1993 жылдан - Жамбыл облысы Мерке аудандық әкімшілігінің басшысы. 1995 жылдың желтоқсан айынан -  ҚР Президенті Әкімшілігінің ұйымдастыру-бақылау бөлімінде мемлекеттік инспектор. 1996 жылдан -  ҚР Парламенті Мәжілісі Аппараты жетекшісінің орынбасары. 1997 жылдың  қазан айынан -  ҚР Жоғары тәртіп кеңесі хатшылығының меңгерушісі. 1998 жылдың  қыркүйек айынан -  ҚР Президенті Әкімшілігінің ұйымдастыру-бақылау бөлімі меңгерушісінің орынбасары, 2000 жылдан - меңгерушісі, 2002 жылдың ақпан айынан -ұйымдастыру-аймақтық бөлімі меңгерушісі. 2002 жылдың қараша айынан -  ҚР Парламенті Сенаты Аппаратының жетекшісі. 2004 жылдың наурыз айынан -  ҚР Мемлекеттік хатшылығының меңгерушісі. 2004 жылдан -  ҚР Парламенті Мәжілісі 3-ші шақырылымының депутаты, Халықаралық істер,  қорғаныс және  қауіпсіздік комитетінің мүшесі. 2007 жылдан бері -  ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, Халықаралық істер,  қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрағасы. ҚР Жоғары Кеңесі 12-ші шақырылымының депутаттығына 
кандидат (1993).

ҚР ОАК төрағасының орынбасары (1989-1992).  ҚР Президенті жанындағы Ұлттық кеңестің хатшысы (2002-2003). 
«Отан» РСП төрағасының орынбасары (2005-2006), «Нұр Отан» ХДП саяси бюросының мүшесі (2006-2007). 
«Құрмет» (2005), ТМД ПА «Достастық» (2007) ордендерімен; «Астана», «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен;  ҚазКСР Жоғары Кеңесінің  Құрмет грамотасымен (1978) марапатталған.

Әскери атағы - запастағы капитан.

Діни көзқарасы - «Дінге үлкен  құрметпен  қараймын».

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Бай, демократиялық мемлекет».

Хоббиі - спорт, аңға шығу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи және шытырман оқиғалы әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Рымтай Сәкенқызы, технолог-инженер. Ұлдары - Нұрлан (1970 жылы туған), заңгер; Асқар (1973 жылы туған), агроном; Ерлан (1980 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мұратқали Кәрімұлы Хайруллин

**Мұратқали Кәрімұлы Хайруллин** 1962 жылы 1 қаңтарда Ақтөбе облысы Новоресей ауданының Қызылсу ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Хайруллин Кәрім Хайроллаулы, марқұм. Анасы - Дәулетьярова Жұмагүл, зейнеткер.
Бүкіл одақттық сырттай оқытатын заң институтының құқықтану факультетін бітірген (1989), заңгер.
«Салық қылмыстарының кейбір мәселелері» тақырыбындағы мақалалардың авторы.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1978 жылдан - Ақтөбе облысының «Новоресей» кеңшарында жүргізуші. 1980 жылдың ақпан айынан - Ақтөбе
облысы Новоресей ауданының Кредиковка ауылында
жүргізуші; Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1982 жылдың маусым айынан - Ақтөбе облысы Новоресей ауданының Кредиковка ауылында жүргізуші. 1982 жылдың
қыркүйек айынан - Ақтөбе облыстық ІІБ АІІБ милиционері,
тергеуші, аға тергеуші, бөлім бастығының орынбасары,
бөлім бастығы. 1998 жылдан - Ақтөбе облысы бойынша Қаржы (салық) полициясы департаменті бастығының
төргеу жұмысы жөніндегі орынбасары. 2006 жылдан -
ҚР ЭҚСЖҚКА Сыбайлас жемқорлық туралы істерді ашу
және алдын алу департаментінің бастығы, Тергеу департаментінің бастығы.
2007 жылдан бері - ОҚО бойынша ЭҚСЖҚКД (қаржы
полициясының) бастығы.
«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 
10 жылдығы» (2008) мерейтойлық медальдарымен; «Үздік 
қызметі үшін» (2006) төс белгісімен; ІІБ құрмет грамоталарымен (1990, 2001); ҚР ҚПА грамоталарымен (2002, 2003)
марапатталған; АІІБ Құрмет тақтасына үш мәрте енгізілген
(1987, 1989, 1989). Милиция озаты (1986).
*Қаржы полициясының полковнигі.
*Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
*Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қарқынды дамыған, тәуелсіз Қазақстан».
*Үйленген. Жұбайы - Кәкішева Гүлсім Шәмілқызы, Ақтобе облыстық қорғаушылар алқасының қорғаушысы. Ұлдары Хайруллин Марат Мұратқалиұлы, Хайруллин Азамат Мұратқалиұлы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мадияр Дүйсенбайұлы Қожахмет

**Мадияр Дүйсенбайұлы Қожахмет** 1984 жылы 13 ақпанда Қарағанды қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Қожахметов Дүйсенбай Тұрлыбекұлы, зейнеткер, қаржы полициясында жұмыс істеген, майор. Анасы - Қожахметова Тойбала Қасенқызы, «ҚТЖ» ¥К» АҚ бухгалтері. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық мемлекеттік
университетінің халықаралық құқық факультетін (2005) халықаралық құқық бакалавры мамандығы бойынша;
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетін
(2007) халықаралық құқық магистрі мамандығы бойынша; «Болашақ» бағдарламасы бойынша Чех мемлекеттік
қоғамдық ғылымдар университетін (2008) экономика және
менеджмент магистрі мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ, орыс, ағылшын және түрік тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан).
2003 жылдың наурызынан - «Қазақстанның жастар конгресі» ЗТБ әлеуметтік-экономикалық бағдарламалар басқармасының бастығы, 2005 жылдан - атқарушы директордың м.а., 2006 жылдан - атқарушы директоры. 2006
жылдың қыркүйегінен 2008 жылдың шілдесіне дейін -
«Қазақстанныңжастар конгресі» ЗТБ Чехиядағы екілі. 2008
жылдың қазанынан - ҚР Білім және ғылым министрлігінің
Тәрбие жұмысы және жастар саясат департаменті директорының орынбасары.
2010 жылдың шілдесінен бері - ҚР Білім және ғылым
министрлігі Тәрбие жұмысы және жастар саясат департаментінің директоры.
ҚР Президенті жанындағы Жастар саясат кеңесінің мүшесі,
«Болашақ» стипендиаттар қауымдастығы» АБ мүшесі.
«Қазақстан Парламентіне 10 жыл» медалімен, «Құрмет»
грамотасымен марапатталған.
Әскери атағы - лейтенант.
Діни көзқарасы - ислам.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Хоббиі - тау шаңғысы, футбол.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар.
Үйленген. Жұбайы - Түсіпбекова Дана Кәрімқызы, «Сәулет» ЖШС менеджері. ¥лы - Қожахмет Мәулен Мадиярұлы.
## Дереккөздер

 

Санат:Тұлғалар
Рахметолла Сайфоллаұлы Хайруллин

**Рахметолла Сайфоллаұлы Хайруллин** 1957 жылы 9 мамырда Ақтөбе қаласында туған. Қазақ.

Әкесі - Хайруллин Сайфолла (1928-1996), партия-кеңес органдарында қызмет атқарған. Анасы - Хайруллина Роза Жақсылыққызы (1935 жылы туған), зейнеткер.

С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1979), заңгер.

1979 жылдан Ақтөбе қаласы Пролетар ауданының прокуратурасында сынақ мерзімінен өтуші.

1980 жылдан Ақтөбе қаласы Фрунзе ауданының прокуратурасында тергеуші, аға тергеуші.

1982 жылдан Ақтөбе облысының прокуратурасында тергеу бөлімінің прокуроры, аға тергеушісі, облыстық прокуратураның АМІ жөніндегі тергеушісі, тергеу бөлімінің бастығы.

1992 жылдан - ҚР Бас прокуратурасының Құқықтық қамтамасыз ету басқармасының аға прокуроры, бас прокурордың халықаралық-құқықтық мәселелер жөніндегі аға көмекшісі.

1993 жылдан - ҚР Бас прокуратурасының Жалпы қадағалау басқармасы бастығының орынбасары.

1994 жылдан - ҚР
мемлекеттік кеңесшісінің консультанты, ҚР Президенті Аппаратының заңдылықты, құқық тәртібін жене сот реформасын қамтамасыз ету бөлімінің консультанты.

1995 жылдан - ҚР Бас прокуратурасының Сот актілерінің заңдылығын қадағалау басқармасының бастығы, Қылмыстық істер бойынша сот қаулыларының және жаза орындалуының заңдылығын қадағалау басқармасының бастығы, жедел іздестіру қызметінің заңдылығын қадағалау бөлімінің бастығы.

1997 жылдан Батыс Қазақстан көлік прокуроры.

2001 жылдан батыс аймақтық көлік прокуроры (Ақтөбе қаласы).

2002 жылдан - ІЛІҚО прокуроры.

2003 жылдан ҚР Бас прокуратурасының Қүқықтық статистика және арнайы есептер жүргізу комитетінің төрағасы.

2004 жылдан ҚР Бас прокуратурасының Қуқықтық статистика және арнайы есептер жүргізу комитеті төрағасының бірінші орынбасары.

2005 жылдан Алматы қаласы прокурорының орынбасары.

2006 жылдан Оңтүстік-Шығыс аймақты көлік прокурорының орынбасары.

2007 жылдан - Ақтөбе облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасының төрағасы.
2010 жылдың ақпан айынан бері - Ақтөбе облыстық сотының апелляциялық сот алқасының төрағасы.

«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» мерейтой медалімен марапатталған.

Үйленген. Жұбайы - Хайруллина Тюльпан Сапарғалиқызы (1955 жылы туған). Қызы - Индира (1986 жылы туған); ұлы - Арман (1990 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:9 мамырда туғандар
Санат:1957 жылы туғандар
Санат:Ақтөбеде туғандар
Санат:Қазақстан прокурорлары
Оразғали Шәріпұлы Құлсарин

**Оразғали Шәріпұлы Құлсарин** 1958 жылы 29 наурызда Ақтөбе облысының Ақтөбе ауданының Благодатный кентінде туған.
Ресейдің П. Лумумба атындағы Халықттар достығы университетін (1992) инженер-геолог-мұнайшы мамандығы бойынша бітірген.
«Каспий маңы ойпатының шығыс белігі тұз шөгінділерінің
геологиялық үлгісі» мақаласының серіктес авторы (2004).
1976 жылдан- Орталық Азия әскери округінің 75443-ә/б-де әскери қ ұрылысшы. 1979-1981 жылдары - «Ақтөберентген» зауытында тасымалдаушы. 1984-1986 жылдары - Ақтөбе мұнай барлау экспедициясында бұрғылау
қондырғыларының слесары. 1992 жылдан - бұрғылау
қондырғыларына қызмет көрсету геологы. 1996 жылдан - Жаңажол мұнай барлау экспедициясында геология
бөлімінің бастығы. 1998 жылдан - Жер қойнауын қорғау
басқармасында Жер қойнауының көмірсутекті шикізатын
қорғау бөлімінің бас маманы. 1999 жылдан - ҚР Геология
және жер қойнауын қорғау комитетінде Пайдалы қазбалар
қорлары жөніндегі мемлекеттік комиссияның бас маманы, басқарма бастығы м.а. 2000 жыладн - ҚР Геология
және жер қойнауын қорғау комитетінің Пайдалы қазбалар
қорлары жөніндегі мемлекеттік комиссия басқармасының
бастығы. 2001 жылдан - ҚР Геология және жер қойнауын
қорғау комитетінің Геологиялық зерттеу және көмірсутек
шикізаты мониторингі басқармасының бастығы.
2004 жылдан - Геология және жер қойнауын пайдалану
комитеті Пайдалы қазбалар қорлары женіндегі мемлекеттік
комиссиясының төрағасы; ҚР Энергетика және минералды ресурстар министрлігінің (қазір - ҚР ИЖТМ) Геология
және жер қойнауын пайдалану комитеті бастығының орынбасары.
«Жер қойнауын барлау ісінің үздігі», «Қазақстан мұнайына
100 жыл» белгілерімен; «Қазақстан Конституциясына 10
жыл» медалімен марапатталған.
## Дереккөздер

 

Санат:Тұлғалар
Нұрғожа Қыдырханұлы Чиняев

**Нұрғожа Қыдырханұлы Чиняев** 1950 жылы 4 мамырда Түрікмен КСР Марый облысы
Мургаб ауданының Сухты-1 ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Чиняев Қыдырхан (1924-1977), сот органдарында қызмет еткен, ҚазКСР еңбек сіңірген заңгері. Анасы -
Чиняева Асыл (1930 жылы туған), зейнеткер.
М. Горький атындағы Түрікмен мемлекеттік университетінің
заң факультетін бітірген (1974), заңгер.
Қазақ, орыс және түрікмен тілдерін біледі.
1974 жылдан - Ашхабад облыстық атқару комитетінің
әділет бөлімінің аға консультанты. 1975 жылдан - Ашхабад
қаласы Совет аудандық халық сотының судьясы қызметіне
сынақ мерзімінен өтуші, Ашхабад облыстық сотының судьясы қызметіне сынақ мерзімінен өтуші. 1976 жылдан -
Ашхабад облыстық сотының мүшесі. 1978 жылдан - Марый
облыстық сотының мүшесі. 1986 жылдан - Марый облысы прокурорының көмекшісі, қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау жөніндегі аға көмекшісі. 1988 жылдан - Түркімен КСР прокуратурасының қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау бөлімінің аға прокуроры. 1990 жылдан - Түрікмен КСР прокуратурасының қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау жөніндегі басқармасы бастығының орынбасары, 2-ші бөлімнің бастығы. 1992 жылдан - Түрікмен КСР Бас прокуратурасының Сот қаулыларының заңдылығын қадағалау
жөніндегі басқармасының 2-ші бөлімінің прокуроры; ҚР
Бас прокуратурасының қылмыстық істер бойынша сот
актілерінің заңдылығын қадағалау басқармасының бөлім
бастығы, басқарма бастығының орынбасары. 1995 жылдан - Маңғыстау облыстық сотының төрағасы. 2002 жылдан - Батыс Қазақстан облыстық сотының төрағасы. 2007
жылдан - Жамбыл облыстық сотының төрағасы.
2010 жылдың қарашасынан бері - Атырау облысы апелляциялық сот алқасының төрағасы.
«Құрмет» орденімен (2005), «Астана» (1999); «Қазақстан
Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен; ҚР Судьялар одағының «Үш би» құрмет белгісімен; «Қазақстан мұнайына 100 жыл»
төс белгісімен; көптеген құрмет грамоталарымен және
мадақтауларымен марапатталған.
*Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ш. де Голль.
*Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік».
*Хоббиі - қазақтардың тарихы.
*Сүйіп оқитын әдебиеті - «Уақыт жоқ». *Үйленген. Жұбайы - Чиняева Сәуле (1952 жылы туған), бұрын
прокуратура және нотариат органдарында қызмет еткен. Ұлдары - Нұржан (1974 жылы туған), Ағарыс (1985 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Арман Азатұлы Құмашев

**Арман Азатұлы Құмашев** - 1975 жылы 13 қаңтарда Өскемен қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Кұмашев Азат Ілиясұлы (1951-1995), Торғай облыстық автокөлік жолдары басқармасының бастығы
болған. Анасы - Құмашева Гаухар Шәріпқызы (1953 ж. т.),
«Қазақавтожол» РМК смета-келісім бөлімінің бастығы.
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің
сәулет-құрылыс факультетін үздік (1998) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Д. Серікбаев атындағы
Шығыс Қазақстан техникалық университетінің құрылыс
факультетін (2002) «Автокөлік жолдары мен аэродромдар
құрылысы» мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.
1998 жылдан - «Тыңжолқұрылыс» АҚ №32 Жол-көпір
құрылысы басқармасының жол жұмысшысы, жол шебері,
прорабы (Ақмола қ.). 2000 жылдан - ҚР Көлік және коммуникация министрлігі Автокөлік жолдары және автокөлік тасымалы комитетінің жетекші, бас маманы, бөлім бастығы,
ҚР Көлік және коммуникация министрінің кеңесшісі. 2005
жылдан - Жолаушылар көлігі және автокөлік жолда-
ры департаменті директорының орынбасары(Астана қ.).
2010 жылдың қазанынан бері - ҚР Ауыл шаруашылығы
министрлігі Су ресурстары комитеті терағасының орыміы
сары.
ҚР Құрметті жол салушысы (2006).
Діни көзқарасы - дінге сенеді.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - У . Черчилль, Д. Қонин
Хоббиі - спорт.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет.
Үйленген. Жұбайы - Құмашева Гүлсара Жақсылыққызы -
үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Азат Арманқызы, Азат Анажанханым Арманқызы; ұлы Мұхаммедәлі Арманұлы.
## Дереккөздер
Аида Дәденқызы Құрманғалиева

**Аида Дәденқызы Құрманғалиева** 1970 жылы 30 желтоқсанда туған.
Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (1993) бітірген,
мамандығы -«Экономикалық және әлеуметтік жоспарлау».
Экономика ғылымдарының кандидаты (2009). Кандидаттық
диссертациясының тақырыбы: «Қазақстанның институционалдық денсаұлық сақтау жүйесі».
1993 жылдан - ҚР Қаржы министрлігінің экономисі. 1997
жылдан - ҚР Қаржы министрлігі басқармасының бастығы,
директордың орынбасары. 2002 жылдан - ҚР Экономика
және бюджеттік жоспарлау министрлігі Әлеуметтік сала шығыстарын жоспарлау департаментінің ,
әлеуметтік саланы дамыту департаментінің директоры.
2009 жылдың желтоқсанынан бері - ҚР денсаұлық сақтау
вице-министрі.
«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл»,
«Қазақстан Парламентіне 10 жыл» «Астананың 10
жылдығы» медальдарымен; ҚР Құрмет грамотасымен
марапатталған. ҚР Премьер-министрінің Алғыс хатымен
ескерілген.
## Дереккөздер

 

Санат:1970 жылы туғандар
Айсұлу Аманғалиқызы Шайкенова

**Айсұлу Аманғалиқызы Шайкенова** 1955 жылы 7 қаңтарда РКФСР Орынбор облысы Новоорск
ауданының Гранитный кентінде туған. Қазақ.
Әкесі - Шәйкенов Аманғали Бәймешұлы, марқұм, теміржол
жұмысшысы болған. Анасы - Шәйкенова Атыш Ғұмарқызы,
марқұм, теміржол жұмысшысы болған.
Адамовск ауылшаруашылық техникумының экономика
факультетін бітірген (1973), мамандануы - «Бухгалтерлік
есеп»; Свердловск заң институтының заң факультетін
бітірген (1977), құқықтанушы.
7 жарияланымның авторы.
Қазақ, орыс және ағылшын (сөздіктің кемегімен) тілдерін
біледі.
1973 жылдан - Свердловск заң институтының ғылыми-
зерттеу секторының і. 1974 жылдан -Свердловск
заң институтының студенті. 1977 жылдан - Ақтөбе қаласы
Фрунзе аудандық прокуратурасында сынақ мерзімінен
өтуші, 1978 жылдан - прокурордың көмекшісі, аға көмекшісі. 1988 жылдан - Ақтөбе қалалық прокурорының аға
көмекшісі. 1992 жылдан - Ақтөбе қалалық прокурорының
орынбасары. 1995 жылдан - Ақтөбе облыстық сотының
шаруашылық істер жөніндегі алқасының төрайымы. 2002
жылдан - Ақтөбе облыстық сотының азаматтық істер
жөніндегі алқасының төрайымы.
2005 жылдан бері - ҚР Жоғарғы сотының судьясы.
«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл»
(2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) мерейтой медальдарымен марапатталған.
*Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
*Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Ең қуатты 50 мемлекеттің қатарына қосылған, экономикасы дамыған ел, ЕҚЫҰ төрағалық жасайды».
*Хоббиі - кітап оқу, отбасымен бірге демалу.
*Сүйіп оқитын әдебиеті - А. Құнанбаев, О. Хайям, А.С. Пушкин.
*Тұрмыс құрған. Жұбайы - Айтасов Есболат Айтасұлы, кәсіпкер. Ұлы - Айтасов Ғани Есболатұлы, студент.

## Дереккөздер
Әсет Қабиұлы Құрманғалиев

**Әсет Қабиұлы Құрманғалиев** 1965 жылы 1 желтоқсанда Қарағанды облысы Бұхаржырау ауданының Үміткер ауылында туған. Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1990). 1984-1986 жылдары - Кеңес Әскері қатарында қызметте. 1990 жылдан - Қарағанды қаласы халық шаруашылығы
саласында жұмыс істеген. 1993 жылдан - шағын жеке кәсіпорынының заңгері. 1998 жылдың ақпанынан - ҚР Бас штабы бөлімінің бас маманы.
## Дереккөздер

 

Санат:Тұлғалар
Жанна Дулатқызы Құрманғалиева

thumb|right|Ж.Д. Құрманғалиева 2023 жылы
**Жанна Дулатқызы Құрманғалиева** (24 наурыз 1969 жыл, Ақжал кенті, Жарма ауданы, Семипалатинск облысы) — қазақстандық саясаткер, саясаттанушы, 2022 жылдан бері Басқарма мүшесі – Л.Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университетінің ғылым, коммерцияландыру және интернационалдандыру жөніндегі проректоры.

## Өмірбаяны
1993 жылы М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті пәлсапа факультетін саясаттану мамандығы бойынша үздік бітірген. «Қазіргі заманғы ақпараттық технологиялар және масс-медиа» бағдарламасы бойынша маманданудан өтті (Жапония, 2004).

1993 жылдан ШҚО әкімі аппаратының ішкі саясат бөлімі қоғамдық-саяси жағдайларды болжау секторының бас
маманы, 1996 жылдың мамырынан ішкі саясат және әлеуметтік сала белімінің кеңес берушісі. 1996 жылдан
ШҚО әкімінің баспасөз хатшысы.

1998 жылдан ШҚО бойынша Ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының
бөлім бастығы.

2000 жылдан Қазақстан Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі электрондық БАҚ бөлімінің бастығы. 2002 жылдан Мәдениет және ақпарат министрлігі БАҚ департаментінің директоры.

2004 жылдан Қазақстан президенті баспасез қызметінің сектор меңгерушісі, бас инспекторы, 2005 жылдан басшысының орынбасары. 2008 жылдан Президент баспасөз хатшысының орынбасары.

2008 жылдың мамырынан Мәдениет және ақпарат министрлігінің жауапты хатшысы.

2010 жылдан 2012 жылға дейін Мәдениет министрлігінің жауапты хатшысы болған. Мемлекет басшысының akorda.kz ресми сайты веб-тобының жетекшісі.

2012–2014 жылдары Мәдениет және ақпарат министрлігінің жауапты хатшысы, 2014–2016 жылдары Мәжіліс Аппаратының Ақпараттық-талдау орталығының меңгерушісі болған.

2016–2018 жылдары «Нұр Отан» партиясы төрағасы бірінші орынбасарының кеңесшісі және 2018–2019 жылдары Қазақстан Президенті Әкімшілігі Ішкі саясат бөлімі меңгерушісінің орынбасары, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік хатшысы хатшылығының меңгерушісі.

2019–2022 жылдары Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің төрағасы болған.

## Жеке өмірі
Әкесі — Құрманғалиев Дулат және Анасы — Құрманғалиева Күлжан (1939 ж. т.), зейнеткер, үйленген.

## Фильмографиясы
20-дан астам деректі фильмдер сценарийінің авторы.

## Марапаттары
* Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2006)

## Дереккөздер

 

Санат:Тұлғалар
Атуды белгілеу

**Атуды белгілеу** - ату сәтіндегі көздеу нүктесіне қатысты қарауылдың қалпын көріп кабылдау.
 
## Дереккөздер
 

 

Санат:Спорт
Болат Елтайұлы Шайманов

**Болат Елтайұлы Шайманов** (6 тамыз, 1953 жыл, Ақтөбе облысы Октябрь ауданы Димитровка кенті) - генерал-майор.

## Өмірбаяны
Әкесі - Сатаев Елтай Шайманұлы, марқұм. Анасы - Сатаева Түкен, марқұм.
* Қарағанды политехникалық институтының автомеханика факультетін бітірген (1976), автомобиль көлігінің инженер-механигі.
* 1976 жылдан - «Ақтөбеауырқұрылыс» бірлестігінде ага механик, автоколонна бастыгы;
* ҚазКСР (ҚР) МҚК-ҰҚК органдарында қызметте.
* 1998 жылдан - Атырау облысы ҰҚКД бастығы.
* 1999 жылдан - Ақтөбе облысы ҰҚКД бастығы.
* 2000 жылдан - ҚР ҰҚК төрағасының орынбасары.
* 2001 жылдан - Ақтөбе облысы ҰҚКД бастығы.
* 2006 жылдан бері - Маңғыстау облысы ҰҚКД бастығы.

## Мақалалары
* «Отан күзетінде» кітабында жарияланған «Мемлекеттің аймақтық қауіпсіздігі күзетінде» мақаласының авторы.

## Марапаттары
* Медальдармен марапатталған.
* ҚР ҰҚК органдарының Құрметті қызметкері. 
* Генерал-майор.

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Балтенова Роза Қамажанқызы (1953 жылы туған), экономист-құрылысшы.
* Ұлы - Әнуар (1978 жылы туған), банкир;
* қызы - Әлия (1984 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:6 тамызда туғандар
Санат:1953 жылы туғандар
Санат:Ақтөбе облысында туғандар
Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті түлектері
Санат:Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік қызметінің құрметті қызметкерлері
Санат:Қазақстан генерал-майорлары
Аймақтық ойындар

**Аймактық ойындар** - Халықаралық Олимпиялық комитеттің қамкорлық аясында белгілі бір жағрапиялық аумақтың спортшыларының арасында өтетін кешенді спорт жарыстары.
 
## Дереккөздер

 

Санат:Спорт
Аут

**Аут** — ринг ішіңдегі төрешінің талып түскен боксшыға «он» санағаннан кейін беретін соңғы бұйрығы.
 
## Дереккөздер
 

 

Санат:Спорт
Владимир Михайлович Шакун

**Владимир Михайлович Шакун** 1955 жылы 29 сәуірде РКФСР Мурманск облысы Саам ауданының Гремиха ауылында туған. Орыс-заң ғылымдарының кандидаты.

Әкесі — Шакун Михаил Иванович (1927-1996), ҚазКСР ІІМ тергеушісі болып еңбек еткен.

В.В. Куйбышев атындағы Томск мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1980), заңгер.
Заң ғылымдарының кандидаты (2005). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Ресей Федерациясының конституциялық құқығындағы коллизиялар».
Челябі мемлекеттік университеті Қостанай филиалының құқық кафедрасының доценті.
Кандидаттық диссертацияның тақырыбы бойынша 6 мақаланың авторы (2005-2006).

1972 жылдан - Қостанай облысы Жетіқара асбест тау-кен байыту комбинатының БӨАжА слесарі. 1973 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1975 жылдан — В.В. Куйбышев атындағы Томск мемлекеттік университетінің студенті. 1980 жылдан — Қостанай қаласының прокуратурасында тергеуші қызметіне сынақ мерзімінен етуші, аға тергеуші. 1982 жылдан — Қостанай облысының прокуратурасында аға тергеуші. 1983 жылдан- Қостанай облыстық прокуратурасының Тергеу басқармасында аға тергеуші
1984 жылдан - Қостанай облыстық сотының мүшесі
1996 жылдан - Қостанай облыстық сотының судьясы
2002 жылдан - Қостанай облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының төрағасы. 2005 жылдың тамыз айынан - Қостанай облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасының төрағасы.
2010 жылдың ақпан айынан бері - Ақмола облыстық сотының апелляциялық сот алқасының төрағасы.

«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) мерейтой медалімен марапатталған.

*Үйленген. Жұбайы - Шакун Татьяна (1962 жылы туған), қорғаушы Қызы - **Шакун Наталья Владимировна** (1984 жылы туған), заңгер.

## Дереккөздер


Санат:29 сәуірде туғандар
Санат:1955 жылы туғандар
Санат:Саам ауданында туғандар
Санат:Томск мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Челябі мемлекеттік университеті оқытушылары
Санат:Заң ғылымдарының кандидаттары
Санат:Қазақстан судьялары
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Арғын Мықтыбайұлы Қыпшақов

**Арғын Мықтыбайұлы Қыпшақов** - 1967 жылы 18 мамырда туған. Қазақ.
Мәскеу станок-инструменталдық институтын (1992); Қазақ мемлекеттік басқару академиясы жанындағы Нарық институтын (1996) бітірген.
1994 жылдан - Алматы қаласы бойынша Салық комитетінің маманы, салық инспекторы, аға, бас салық инспекторы.
1999 жылдан - ҚР Мемлекеттік кіріс министрлігінің Салық төлемшілермен жұмыс департаменті ішкі аудит бөлімінің
бастығы. 2000 жылдың наурызынан - ҚР Мемлекеттік кіріс министрлігі Салық төлемшілермен жумыс департаментінің
ішкі аудит және өндіріп алу басқармасы бастығының орынбасары. 2001 жылдан - ҚР Мемлекеттік кіріс министрлігінің
Салық төлемшілермен жумыс департаменті директорының
орынбасары. 2002 жылдан - ҚР Қаржы министрлігі Салық комитетінің Салықты әкімшілендіру басқармасы
бастығының орынбасары. 2003 жылдан - ҚР Қаржы министрлігінің Салық комитеті Салықты әкімшілендіру қармасының бастығы.
## Дереккөздер
Аутфайтинг

**Аутфайтинг** — тәсілін ұстанып алыс арақашықтан қаша жүріп ұрыс салатын боксшы.
 
## Дереккөздер
 

 

Санат:Бокс
Ауыздықтау

**Ауыздықтау** - жылқы жүгендеген кезде оның аузына ауыздық кигізу.

синоним: Өртті ауыздықтау. Яғни, тежеу, тоқтату, тізгіндеу деген мағынаны білдіреді.

## Дереккөздер
 

 

Санат:Спорт
Әсет Маратұлы Мағауов

**Әсет Маратұлы Мағауов** - 1972 жылы 28 қарашада Атырау облысының Құлсары
кентінде туған. Қазақ.
Әкесі - Шайхиев Марат Мағауұлы, дәрігер. Анасы -
Мәтешева Тыныштық Мәтешқызы, дәрігер.
И.М. Губкин атындағы Мемлекеттік мұнай және газ академиясын (1994) инженер-экономист мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.
1994 жылдан - «Теңізмұнайгаз» АҚ экономисі, бөлім
бастығының орынбасары. 1998 жылдан - ҚР Энергетика,
индустрия және сауда министрлігінің Экономикалық талдау және мониторинг басқармасы бастығының орынбасары, Мемлекеттік активтерді басқару департаментінің
директорының орынбасары. 2001 жылдан - «Қазақ
¥МК ЖАҚ Теңіз жобасы департаментінің қаржылы»
экономикалық мәселелер жөніндегі бас менеджері. 
жылдан - «Мұнай және газ көлігі» ¥К» ЖАҚ Сервистік департаменті директорының орынбасары. 2002 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ¥К» АҚ ТШО-дағы үлестерді басқарді ,
жөніндегі департаменті директорының орынбасары. 
жылдан - «Теңізшевройл» ЖШС бас директорының 
басары. 2006 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ¥Қ» АҚ 
ді басқару женіндегі басқарушы директоры. 2008 жылдың
желтоқсанынан - ҚР Энергетика және минералдық ресурстар вице-министрі.
2010 жылдан бері - ҚР Мұнай және газ вице-министрі 
## Дереккөздер

 

Санат:Тұлғалар
Мұрат Жәлелұлы Майкеев

**Мұрат Жәлелұлы Майкеев** (9 қараша 1959, Ақтөбе, Ақтөбе облысы, Қазақ КСР) — Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесін (1980); М.В. Фрунзе атындағы Әскери академияны (1994) бітірген. Қызметін мотоатқыштар полкі мотоатқыштар взводының командирі болып бастаған. 1983 жылдан - мотоатқыштар ротасының командирі. 1987-1991 жылдары - мотоатқыштар батальоны штабының бастығы - командирдің орынбасары, командирі. 1994 жылдан - ҚР Республикалық гвардиясының батальон командирі, бригада командирінің орынбасары, полк командирі. 1998 жылдан - мотоатқыштар дивизиясы командирінің орынбасары, командирі.2000 жылдан - ҚР ҚМ Тәрбиелік және әлеуметтік-құқық жұмыс департаментінің бастығы. 2003 жылдан - Аэромобиль әскерлерінің қолбасшысы. 2009 жылдан ҚМ Штаб бастықтары комитеті төрағасының орынбасары 2010 жылдан бері - ҚР ҚК Құрлықтағы әскерлерінің., қолбасшысы.

III дәрежелі «Отанға қызметі үшін», II дәрежелі «Айбым. ордендерімен; медальдармен марапатталған. Әскери атағы - генерал-лейтенант.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары
Санат:М.В.Фрунзе атындағы Әскери академия түлектері
Нығметжан Қойшыбайұлы Мақажанов

**Нығметжан Қойшыбайұлы Мақажанов** - 1960 жылы 11 мамырда Павлодар қаласында туған.
Павлодар индустриалдық институтын (1982), өнеркәсіп
энергетикасының инженері; Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (2002) бітірген, экономист.
Экономика ғылымдарының кандидаты (2002). Кандидаттық
диссертациясының тақырыбы: «Әлеуметтік нарықтық
шаруашылықтың қалыптасу тетігінде өтпелі экономиканың
ресми емес секторы».
1982 жылдан - «Казгипрокоммунстрой» МЖИ инженері.
1983 жылдан - Павлодар қ. энергетика жобалау ғылыми-зерттеу институтының инженері. 1984 жылдан - «Алмаатаэнергоремонт» ӨЖК ұстасы, шебері. 1989 жылдан - ЛКЖО ОК жанындағы Республикалық жастар тұрғын уй
кешені орталығының нұсқаушысы. 1990 жылдан - Жастар
тұрғын үй кешені ұжымдары қауымдастығының бөлім
меңгерушісі, терағасының орынбасары. 1996 жылдан -«Аманат» АҚ төрағасының орынбасары, сауда өкілі. 1999
жылдан - «Кәсіпорындарды қайта ұйымдастыру және тарату агенттігі» АҚ бөлім бастығы, филиалы директорының
орынбасары, төрағасының орынбасары. 2001 жылдан -
Астана қаласы ҚР Қаржы министрлігі Дәрменсіз борышкерлермен жұмыс комитеті терағасының орынбасары,
төрағасы. 2006 жылдан - «КЕGОС» АҚ вице-президенті.
2008 жылдың наурызынан бері - ҚР Жер ресурстарын
басқару агенттігі төрағасының орынбасары.
Үйленген. Жұбайы - Ахметова Әлия Жұмабайқызы.
Ұлдары - Нұрлан (1983 ж. т.), Бақытжан (1990 ж. т.).
## Дереккөздер

 

Санат:Тұлғалар
Афро-Азия ойындары

**Афро-Азия ойындары** - Африка, Азия мемлекеттерінің бірінші ойындары 2003 жылы Үндістанда Хайдарабад қаласында өтті. Осы ойындарда Қазақстан Республикасының құрама командасы 19 медальмен ресми емес жалпықомандалық есепте 10-шы орынға ие болды.
 
## Дереккөздер
 

 

Санат:Афро-Азия ойындары
Қалидолла Әділұлы Шаухаров

**Қалидолла Әділұлы Шаухаров** 1953 жылы 5 қазанда РКФСР Астрахан облысының Кривой
Бузан ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Шаухаров Әділ Мұташұлы, марқұм. Анасы - Шаухарова Манат Өтегенқызы, марқұм.
Д.И. Курский атындағы «Құрмет белгісі» орденді Саратов
заң институтын бітірген (1980), құқықтанушы.
«1991-2001 жылдардағы рақымшылықтар жинағының»
авторы (2001). Заң басылымдарындағы 28 мақала мен
жарияланымның авторы, оның ішінде «Жемқорлық жегі-
құрт, ол - ұлттық қауіпсіздігімізге мін» (2006), «Апқабилер
институты - сот реформасындағы соңғы жаңалық» (2007),
«Ертеңін ойлаған ел есірткімен күреседі» (2007), «Алқабилер институты сот» (2007), «Тәртіпке бас иген құл болмайды» (2007), «Туғанына тартқаннан тура би шықпайды», «Істі
алдын-ала тыңдау барысында қылмыстық істерді тоқтату»
(2008), «Біз «Антикоррупционный вестникті» қолдамаймыз
(2008) және т.б.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1971 жылдан - Кривой Бузан сегіз жылдық мектебінде іс
қағаздарын жүргізуші. 1973 жылдан - «Октябрь» Астрахан
машина жасау зауытында токарьдің шәкірті. 1973 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1975 жылдан -
Д.И. Курский атындағы «Құрмет белгісі» орденді Саратов
заң институтының дайындық бөлімінің тыңдаушысы, институт студенті. 1980 жылдан - Гурьев облыстық қорғаушылар
алқасында сынақ мерзімінен өтуші-қорғаушы; Гурьев облыстық сотында сынақ мерзімінен өтуші. 1981 жылдан -
Гурьев облыстық сотының мүшесі. 1983 жылдан - Гурьев
облыстық атқару комитетінің әділет бөлімі бастығының
орынбасары. 1986 жылдан - Қазақстан Компартиясы Гурьев обкомының әкімшілік органдар бөлімінің нұсқаушысы.
1987 жылдан - Гурьев облыстық соты төрағасының қылмыстық істер жөніндегі орынбасары. 1990 жылдан - Гурьев
облыстық сотының төрағасы. 1995 жылдан - Атырау
облыстық сотының судьясы. 1996 жылдан - Атырау облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасының
төрағасы. 1999 жылдан - ҚР Жоғарғы сотының судьясы.
2006 жылдан - Қызылорда облыстық сотының төрағасы.
2009 жылдың сәуір айынан бері - ҚР Жоғарғы сотының
судьясы.
ҚР Жоғарғы Сот пленумының хатшысы (2001-2003).
Судьялардың Республикалық тәртіптік-біліктілік алқасының
төрағасы (2004-2006). ҚР Судьялар одағының «Жоғарғы
сот» филиалының сот әдебі жөніндегі комиссиясының
төрағасы.
«Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Астананың 10
жылдығы» (2008) мерейтой медальдарымен; ҚР Судьялар
одағының «Үш би» құрмет белгісімен (2006) марапатталған;
ҚР Президентінің Апғыс хатымен ескеілген (2003). ҚР құрметті судьясы.
*Әскери атағы - аға лейтенант.
*Діни кезқарасы - атеист.
*Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
*Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қуатты мемлекет».
*Хоббиі - спорт.
*Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет.
*Үйленген. Жұбайы - Шаухарова Шолпан Қайырқызы (1968 жылы туған). Ұлдары - Шаухаров Әнуар (1981 жылы туған), Шаухаров Еділ (1998 жылы туған); қызы - Шаухарова Марина (1987 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Асылжан Сарыбайұлы Мамытбеков

**Асылжан Сарыбайұлы Мамытбеков** (1968 жылы 17 қыркүйекте Шымкент қаласында туған) - мемлекет және қоғам қайраткері, ҚР Ауылшаруашылық министрі (11 сәуір 2011 - 6 мамыр 2016).

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің заң факультетін (1992) білікті заңгер мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік басқару академиясының экономикалық
факультетін (1996) экономист мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.
1992 жылдан - ҚР ҒА Құқық және мемлекет институтының
кіші ғылыми қызметкері. 1998 жылдан - Қостанай
облыстық жер ресурстары комитеті терағасының орынбасары. 1999 жылдың сәуірінен қыркүйегіне дейін - Қостанай
облыстық қаржы басқармасы бастығының орынбасары.
1999 жылдан - Қостанай облысы қаржы Департаменті
директорының орынбасары. 2000 жылдан - Қостанай
облыстық Қазынашылық басқармасының бастығы. 2003
жылдан - Қостанай облысы әкімінің орынбасары. 2004
жылдан - Астана қаласы әкімінің орынбасары. 2006 жылдан - ОҚО әкімінің орынбасары.
2008 жылдың қарашасынан бері - «ҚазАгро» ¥лттық
холдингі» АҚ басқармасының төрағасы.
Үйленген. Жұбайы - Жапарова Апмагүл Ермекқызы, үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Мамытбекова Айнұр
Асылжанқызы, Мамытбекова Нәзира Асылжанқызы.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:1968 жылы туғандар
Санат:Қазақстан ауыл шаруашылығы министрлері
Хроматография (жалпы түсінік)

Хроматографиялық әдістің негізін салушы орыс ботанигі М.С.Цвет (1872-1919). Ол 1903 жылы күрделі зат қоспасын бөліп алудың хроматография ( - түс деген сөзі) деп аталатын жаңа әдісін ұсынды. Бұл әдіспен хлорофилл өсімдігінің біртекті деп есептеліп келген жасыл пигментін бірнеше түстегі өнімдерге жіктеді. Ол үшін жасыл жапырақты езіп, органикалық еріткішпен шаймалап алынған затты диаметрі 10-60 мм, ішіне бор ұнтағы толтырылған тік шыны түтікшеге құяды. Мұндай шыны түтіктерді хроматографиялық бағана деп атайды. Түтіктің төменгі ұшында шүмек бар. Бағанадағы шайма үстіне петролейн әтрирін (бензиннің жеңіл ұшатын таза түрін) қосқанда, шаймаланған зат құрамындағы әрбір жеке қосылыс бор ұнтағында әр түрлі жылдамдықпен төмен қарай жылжиды. Олар бағана бойымен әр түрлі сақиналы буындарға бөлінеді. Шүмекті әлсін-әлі ашу арқылы оларды жеке-жеке бөліп алады. Бұл хроматографиядағы әрі негізгі, әрі бірінші зерттеу болды. Ол хроматография түрлерге біртұтас теориямен байланыстырады. Зат - сорбент - еріткіш жүйесіндегі бөлінудің күрделі сипатын ашып берді. Әйтсе де бұл әдіс органикалық, әсіресе, табиғи органикалық қосылыстарды зерттеуге ғана пайдаланылып, өзге салаға еркін енбей келеді.

Брандт (1927 ж.) сорбент ретінде сульфат ионын анықтау үшін цеолитті пайдаланады. Хроматографияны жаңа сапалық деңгейге көтерген бұл жаңалық та әуелде ескерусіз қалып, жасанды жаңа ион алмастырғыштар тобының пайда болуымен кайта дамыды.

1938 жылы Н.А.Измаилов пен М.С.Шрайбер аналитикалық мақсатқа арнап жұқа қабатты хроматографияны пайдалануды ұсынды. Олар сорбент ретінде әйнекке жалатылған алюминий тотығының ұнтағын пайдаланады. Бұл әдіспен олар түрлі дәрі-дәрмектік шөптерден экстрлеу (шаймалау) жолымен алкалоидтарды бөліп алады.

А. Мартин мен Р. Синдж (1941) тарату хроматографиялық әдісін енгізді, осы еңбектері үшін олар Нобель сыйлығына ие болды. Олар бұрыннан белгілі дистилляция теориясындағы теориялық табақша үлгісін хроматофамма негізін түсіндіру үшін пайдаланады. 1946 ж. Р. Синдж липофильді қозгалыссыз фазасы бар сұйықтық хроматография әдісін ұсынды. Сөйтіп бұл қазіргі сұйықтық хроматографияның негізін қалады.

А. Мартин мен Л. Джеймсон (1952 ж.) - газ-сұйық хроматографияның негізін салушылар. Бұл әдіс өте қысқа мерзімнің өзінде қолданатын жабдықтарды жақсы жетілдіріп,  қолдану аясын кеңейтті. Газ-сұйық хроматофафия әдісі бірінші болып өндіріске ене бастады.

Капилляр бағаналарды пайдалану газ және газ-сұйық хроматофафияның тиімділігін арттырды. Голей (1956 ж.) қоспаны бөлуде тұңғыш рет капиллярлы бағаналарды колданды.

## Дереккөздер


Қазіргі сұйық бағаналы газ хроматографы қоспадан құрамдас бөліктерді детектрлеуге мүмкіндік беретін масс-спектрометрмен жақсы үйлестірілген.

Санат:Аналитикалық химия
Санат:Химия
Санат:Ғылым
Аэростат спорты

**Аэростат спорты** - соққан ауа ағымын пайдалана отырып аэростатты қалаған бағытқа бағыттай білуге негізделген спорт жарысы.
 
## Дереккөздер
 

 

Санат:Спорт
Аяктың қозғалысы (бокста)

**Аяқтың қозғалысы (бокста)** - қарсыласын өзіне қолайлы қашықгықта ұстау мақсатымен ринг үстінде дұрыс әрі тез қимылдай білу.
 
## Дереккөздер
 

 

Санат:Спорт