open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шалимар бақтары

class=notpageimage|240x240 нүкте|Шалимар бақтары (Пәкістан)7x7 нүкте|НүктеШалимар бақтары, Пәкістан
**Шалимар бақтары** (, ) — Лахорда Моғол императоры Шаһ Жаһан салған ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы. Құрылыс 1641 жылы басталып, келесі жылы аяқталды. Фортта мозаикамен және алтын жалатылған әшекейлермен безендірілген мәрмәр сарайлар мен мешіттер бар. Бақшалар ложасы бар үш террассаларға салынған, сонымен қатар сарқырамалар мен үлкен сәндік тоғандар бар.

«Шалимар» (дәлірек «Шаламар») сөзінің шығу тегі бірнеше нұсқаға ие, бірақ бұл араб немесе парсы тілінен шыққан сөз, араб тіліндегі «шах әл-имарат» («Құрылыстардың иесі») тіркесінің бұрмалануы. «Имарат» («ғимарат», «құрылыс») сөзі тарихи түрде ландшафттық сәулет пен жалпы бақшаларға қатысты екенін есте ұстаған жөн.

## Галерея

Сурет:Chini_Khanas,_Shalimar_Gardens,_Lahore,_Punjab,_Pakistan.jpg
Сурет:Shalimar_garden_1.JPG
Сурет:Reflection_of_Farah_Baksh_Terrace_(Upper_Terrace)_main_building.jpg
Сурет:Faiz_Baksh_means_Bestower_of_Goodness._(Middle_Terrace).jpg
Сурет:Corridor_of_Faiz_Baksh_terrace.jpg
Сурет:Shalamar_Baradari.jpg
Сурет:Shalimar_garden_lahore.jpg
Сурет:Shalimar_Gardens_-_Aunzee_43.jpg
Сурет:Shalimar_Gardens_-_Aunzee_50.jpg
Сурет:Shalimar_Gardens_-_Aunzee_48.jpg
Сурет:Beautiful_pavilion_of_Faiz_Baksh_terrace.jpg
Сурет:Faiz_Bakhsh_Terrace_(Shalimar_Gardens_middle_terrace)_by_Aunzee.jpg
Сурет:Shalamar_Garden_July_14_2005-East_wall_corner_of_the_second_level.jpg|Екінші деңгейлі террассалық қабырғаның шығыс бұрышы
Сурет:Shalamar_Garden_July_14_2005-Minaret_on_west_corner_of_second_level.jpg|Екінші ақша террасалары қабырғасының бурышындағы мұнара
Сурет:Shalamar_Garden_July_14_2005-East_side_red_pavilion_on_second_level.jpg|Бақшалардың, шындағыны құрылыммен сәндеуге болады


## Тағы қараңыз
* Лахор қамалы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* ЮНЕСКО веб-сайтындағы Лахордағы Шалимар форт және бақтар

Санат:Пәкістан мәдениеті
Санат:Лахор көрнекі орындары
Ақ Орда (роман)

**«Ақ Орда»** — Дүкенбай Досжанның қалам ұшынан шыққан романы, 2005 жылы жарияланды.

Автор прологта келесідей ой-түйін келтіреді:


Тарих тереңінен тартып сөйлесек қазақтың төлтума мемлекеттігінің, яғни, өз алдына жеке орда тігіп, өз билеушісі, өз ата заңы, өз ғаскері, өз теңгесі болғанына биыл тура 540 жыл толып отыр... Әрине таза қазақ хандығының Алтын Ордадан енші алған Ақ Ордасы сонау 1465 жылдан бері мемлекет ретінде үзілмей, дамылсыз өмір сүре алмады. Арада екі ғасырдай іргесі ыдырады. Баяғы үйсін, қарахан, оғыз, қимақ, дешті-қыпшақ мемлекеттік құрылымдары секілді тарих аренасына шыға салып, шеткі жаулармен жан алып, жан беріп жұлқысып жүріп, іргесі сөгілді, хандығы үзіліп қалды. Одан беріде терістігі ормандай орыстың, түстігі қоқанның боданына түсті. Әйтсе де бабалардың асыл рухы аяқ асты болған жоқ. Халық санасындағы таза қазақ мемлекеттігінің бастау бұлағында тұрған Ақ Орданың атын дүркін-дүркін еске алып, жүректің төріне шығарып, келешекте 550 жылдығын, я болмаса 600 жылдығын атап өтетін күнге де жетерміз!


Аннотацияда кітаптың тақырыбы туралы былай жазылған:

... бастан тайған тәуелсіздік қазаққа бес жарым ғасырдан кейін ғана, 1991 жылы бұйырды. Өз қолы өзіне жетіп, бүкілхалықтық референдум өткізіп, тұңғыш Президентін жүрекжарды ниетімен сайлап алды. Кітап Ақ Орданың екінші мәрте дүниеге, тарих аренасына қайта шығуы, қазақ мемлекеттігінің ірге бекітуі туралы. Бас кейіпкері — Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев. Екінші рет бұйырған тәуелсіздік оқиғаларын жеке тұлғаның төңірегіне үйіріп әкеп, ел тағдырын қозғайтын: инаугурация, шет елге мойындату, реформалар, ата заңды қабылдау, шекараны шегелеу, Байқоңыр келісімі, Сарыарқа төріне жаңа Астана салу, реформадағы қиындықтар, қысқасы, жазушы көзіндегі кезеңді оқиғалар шоғыры бас кейіпкердің ой ағыны арқылы өріледі.


Роман төрт бөлімнен құралған.

## Дереккөздер

Санат:Дүкенбай Досжанның шығармалары
Бахур

нобай|Бахур
**Бахур** () — иіс адамға емес, оның үйіне берілетін *үй парфюмериясының* мысалы; араб түбегінде әлі де кеңінен қолданылатын ежелгі шығыс дәстүрі. Араб ладанының барлық түрлері Парсы шығанағы елдерінде кеңінен қолданылады.

## Тарихы
Аңыз бойынша, Мұхаммед пайғамбар бахурды, әсіресе, барша мұсылмандар үшін қасиетті күн — жұма күні үнемі қолданған. Бахур шылым шегудің ерекше сәті — мұсылмандар үшін қасиетті Рамазан айы, ол кезде мүміндердің барлық ойлары кішіпейілділік пен өзін-өзі жетілдіруге бағытталған. Мұсылмандардың негізгі мерекелері Ораза айт, Құрбан айт және т. б., сондай-ақ бахурмен тойланады.

Біздің дәуіріміздің басында римдіктер мен ежелгі гректер бахурды ерекше жағдайларда қолданғаны туралы тарихи деректер бар. Еуропада бахурдың таралуы орта ғасырларда, ең алдымен, шіркеу рәсімдерінде де байқалды. Бахурдың ең танымал мысалы — магтердің жаңа туған Исаға әкелген әйгілі сыйлықтары: алтын, ладан және мирра.

### Ағымдағы жағдайы
Қазір бахур, ең алдымен, хош иісті ем. Нағыз және жоғары сапалы бахур тек табиғи ингредиенттерден тұруы керек, бұл оны жасанды хош иістендіргіштермен салыстырғанда бірегей етеді. Бахурдың иісі күшті және тұрақты, оны бөлменің ашық кеңістігінде пайдалансаңыз да, оны күні бойы иіскейді.

## Құрамдас бөліктер
Эфир майларына немесе әртүрлі хош иісті заттардың сығындыларына малынған табиғи, хош иісті ағаш кесектері немесе кесектері. Мысалы, пачули эфир майларына малынған және табиғи мускус сығындыларымен өңделген сандал ағашының бөліктері.

Бахурдың тағы бір түрі — хош иісті ағаш, қатты ұсақталған, басқа заттармен араласқан және қатты қысылған. Бахурдың негізі — негізінен Үндістаннан алынған агар ағашы және хош иісті шайыр, негізінен Оман мен Йеменде өндіріледі.

## Қолданылуы
Олар маңызды оқиғаның құрметіне — үйлену тойына, қонақтарды қарсы алуға немесе жай ғана жағымды атмосфераны құру үшін бөлмеге жағымды иіс беру үшін қолданылады. Кейбір елдерде бахүр қалыңдыққа қанжыға ретінде беріледі және үйде мұрагер ретінде қызмет етеді. Оманда отбасының қолмен дайындалып, ұрпақтан-ұрпаққа берілетін бахур рецептінің болуы жақсы түрі болып саналады.

Сондай-ақ бумен пісірілген бахурницаны киіммен, әсіресе аяқ киіммен шкапқа қою ұсынылады, өйткені бұл киім мен аяқ киімге жағымды иіс береді деп саналады. Бахур шегу кезінде арабтар түтінді киімге және шашқа бағыттайды, бұл қосымша хош иісті әсер береді.

Бахурды шегу үшін сізге бахурница деп аталатын арнайы ыдыс қажет (), көмір мен бахурды қауіпсіз өңдеу үшін сізге арнайы көмір (тәтті түтінге арналған көмір) және қысқыштар қажет. Бахурды шегу процессі дайындықтан басталады: көмір отқа жағылады, содан кейін көмірді бахур бахурницаға мұқият салу керек, содан кейін жанып жатқан көмірге аз мөлшерде бахур салынады және бірден темекі шегу процессі басталады және түтін пайда болады — бұл бахурды шегу кезіндегі басты мақсат. Бір бөліктің тұтануы бір минуттан бірнеше минутқа дейін созылады, бахурдың түтіні қою және хош иісті болады, бірнеше минуттан кейін ол сейіліп, иісі ғана қалады.

## Тағы қараңыз
* Мабхара

Санат:Араб мәдениеті
Жасыл миль (фильм)

**«Жасыл миль»** () — 1999 жылғы фэнтези-драма жанрындағы американдық фильм, режиссері Фрэнк Дарабонт сценарийді Стивен Кингтің романына негіздеп жазған. Басты рөлде Том Хэнкс. Фильм Ұлы Депрессия кезінде өлім жазасына кесілгендер мекемесіне жұмбақ тұтқын (Майкл Кларк Дункан) келгеннен кейін табиғаттан тыс оқиғалардың куәгері туралы баяндайды. Қосалқы рөлдерде Дэвид Морс, Бонни Хант, Сэм Рокуэллжәне Джеймс Кромвелл ойнады.

Фильмнің премьерасы 1999 жылы 10 желтоқсанда АҚШ-та өтті. Фильм сыншылардың оң пікірлерін алды, олар Дарабонттың режиссері мен сценарийін, эмоционалдық салмағын және спектакльдерін (әсіресе Хэнкс пен Дункан) жоғары бағалады, бірақ оның ұзақтығы сынға ұшырады. Шығарылғаннан бері фильм барлық уақыттағы ең эмоционалды фильмдердің бірі ретінде беделге ие болды. Бұл коммерциялық жетістік еді, бюджеті 60 миллион доллар бола тұра, 286 миллион доллар табыс тапты және төрт Оскар сыйлығына ұсынылды: «Үздік фильм», актер Дункан «Екінші пландағы үздік ер адам рөлі», «Үздік дыбыс» және «Үздік бейімделген сценарий».

## Рөлдерде

 

 

 
 

## Өндіріс
Фрэнк Дарабонт *сценарий жазғанда кейде белгілі бір рөлге лайық актердің бейнесі сіздің басыңызда пайда болады, бірақ сол нәрсеге қол жеткізсеңіз жолыңыздың болғаны* деп айтты . Стивен Кинг Пол Эджкомбтың рөлі туралы айтқанда, Дарабонт Том Хэнксті атап өткеніне өте риза болды, өйткені ол актерді бұл рөлге «*ескі аяқ киім сияқты*» өте жақсы сәйкес келетініне сенімді еді . Хэнкс бұл рөлді Фрэнк Дарабонтқа алғыс ретінде қабылдады, өйткені ол бұрын 1994 жылы Форрест Гампқа түскендіктен Дарабонттың «Шоушенктен қашу» фильміндегі Энди Дюфрейн рөлінен бас тартуға мәжбүр болған еді. Бастапқыда Том Хэнкс Пол Эджкомбтың қартайған шағын да ойнайды деп жоспарланған болатын, бірақ макияж Хэнксті жеткілікті түрде сенімді қарт етпегендіктен, бұл рөлге Дабс Грир шақырылды.

### Кастинг

## Дереккөздер

Санат:АҚШ криминалды фильмдері
Санат:Warner Bros. фильмдері
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Астана халықаралық биржасы

**Astana International Exchange (AIX)** — 2017 жылы «Астана» халықаралық қаржы орталығын (АХҚО) дамыту аясында құрылды. AIX миссиясы – бизнес пен инвесторларға инновациялық өнімдер мен қызметтерді ұсыну арқылы Орталық Азияда және одан тыс жерлерде сенімді және өтімді капитал нарықтарын дамыту.

AIX ағылшын құқығының юрисдикциясындағы халықаралық инвесторларға таныс нормативтік-құқықтық орта шеңберінде жұмыс істейді. Биржа 40-дан астам жергілікті және халықаралық сауда мүшесі  кіретін дамыған экожүйенің арқасында инвестицияларға қолжетімді сенімді және қауіпсіз сауда инфрақұрылымын ұсынады.

AIX акционерлері – АХҚО, Шанхай қор биржасы, Жібек Жолы Қоры және AIX сауда платформасын ұсынатын NASDAQ биржасы.

## Дереккөздер

Санат:2017 жылы құрылған компаниялар
Санат:Астана компаниялары
Санат:Қазақстанның қаржы компаниялары
Циклинге тәуелді киназалар

[нобай|[Кристаллография арқылы анықталған Cdk2 құрылымы]]
**Циклинге тәуелді киназалар** (, Cdk) — жасушаның бөліну циклін реттеуге қатысатын киназалар. Олар циклиндермен тұрақты байланыс құрып, жасушаның дұрыс бөлінуіне жағдай жасайды.

Тимоти Хант, Пол Нерс пен Леланд Хартвелл 2001 жылы циклиндер және оларға тәуелді киназалар бойынша зерттеулері үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын иеленді.

## Түрлері

Адам, шыбын және ашытқы үшін әр фазадағы циклин мен сәйкесті киназаның үйлесімі:

## Дереккөздер

Санат:Ақуыздар
Санат:Жасушаның тіршілік циклі
Игорь Владимирович Пластун

**Игорь Владимирович Пластун** (; 20 тамыз 1990, Киев) — украиналық футболшы, қорғаушы.

## Жүлделері

* Болгария чемпионы (2): 2016/17, 2017/18
* Болгария Кубогының финалисі: 2016/17
* Бельгия чемпионатының күміс жүлдегері: 2019/2020
* Бельгия кубкогының  финалисі: 2018/2019

## Дереккөздер

Санат:Украина футбол жаттықтырушылары
Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Оболонь-1992 ФК ойыншылары
Санат:Карпаты Львов ФК ойыншылары
Санат:Лудогорец ФК ойыншылары
Санат:Гент ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Златан Шехович

**Златан Шехович** (; 8 тамыз 2000, Белград) — сербиялық футболшы, қорғаушы. Партизан клубы Златан Шеховичті Ордабасы клубына жалға берді.

## Жүлделері

; «Партизан» Белград

* Сербия кубогы: 2018/19

## Дереккөздер

## Сілтемелер
Златан Шехович FootballDatabase.eu сайтында

Санат:Сербия футболшылары
Санат:Партизан Белград ФК ойыншылары
Санат:Телеоптик ФК ойыншылары
Санат:Маккаби Нетания ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Indian Wells Tennis Garden

**Indian Wells Tennis Garden** **-** Индиан-Уэллстегі, Палм-Спрингс, Калифорния маңындағы, Коачелла алқабындағы теннис кешені. 16100 көрерменге арналған №1 стадион теннис кешеніндегі ең үлкен стадион және әлемдегі екінші үлкен ашық теннис стадионы (Ақш ашық чемпионатындағы Артур Эш стадионынан кейін).
солға|нобай|507x507 нүкте
Бұл кешенде BNP Paribas Open (бұрын Pacific Life Open) теннис турнирі өткізіледі, ерлер арасында ATP Әлемдік Турының да, әйелдер арасында WTA Турының да бірлескен іс-шарасы және жыл сайын наурыз айында өтетін әлемдегі бесінші ірі турнир болып табылады. Indian Wells Tennis Garden сонымен қатар Америка Құрама Штаттарының жасөспірімдер мен ересектер арасындағы Теннис Қауымдастығының жыл бойғы іс-шаралары өтеді. Осы үлкен іс-шаралардан басқа, апта ішінде мүшелер корттарды ойын-сауық үшін пайдалана алады, Ал Теннис Бағында ойнағысы келетін адамдар үшін матчтар ұйымдастырылады. Сонымен қатар, мекеме клиникаларды ұсынады, ал қызметкерлер ақылы түрде кәсіби мамандарды жалдай алады.

## Тарихы
солға|нобай|335x335 нүкте|Бас есігі
77 миллион долларлық нысан 2000 жылдың наурыз айында салынған және оны Rossetti Associates Architects жобалаған. Бұл АҚШ-тың бұрынғы №1 ойыншысы, турнир төрағасы және BNP Paribas Open турнирінің иесі Чарли Пасареллдің Раймонд Мурмен серіктестікте 77 миллион долларлық дамуды қаржыландыру үшін жеке қаражат жинауының нәтижесі болды. Оны Боб Кейн бастаған IMG қаржыландырды. Пасарелл және оның серіктестері алғаш рет Коачелла алқабының ортасында 88 акр құм сатып алғанда, көптеген адамдар оның адамдарды тарту қабілетіне күмәнданды, өйткенібарлық басқа ірі турнирлер Париж, Лондон, Нью-Йорк және Мельбурн сияқты ірі мегаполистерде өтеді. Алайда, кейінгі иелер Пасареллдің орталыққа деген көзқарасымен бөлісті және оған сүйенді.
солға|нобай|334x334 нүкте|Бас стадионның ішкі көрінісі

## Индиан-Уэллc Мастерс

Турнир *[[Indian Wells Tennis Garden]]* (2000 жылы салынған) өтеді, онда 29 теннис корты бар, оның ішінде 16100 орындық негізгі стадион бар, ол тенниске арналған әлемдегі екінші үлкен стадион болып табылады. 2013 жылы Bnp Paribas ашық чемпионатынан кейін *[[Indian Wells Tennis Garden]]* 8000 орындық жаңа 2 стадионды және нысандарды кеңейту мен жаңартуды бастады. Теннис орталығының жаңартылу барысында, сонымен қатар ATP Masters сериясы үшін арнайы жасалған және Индиан-Уэллсте алғаш рет қолданылған "Pro Purple" корт түсі кірді, күлгін түстің және доптың сары түсіне дәл келетінін ескерді.
## Дереккөздер

Санат:Теннис
Санат:Стадиондар
GMM Grammy

**GMM Grammy Public Company Limited** (**GMM Grammy**, ) — штаб-пәтері Бангкокта орналасқан тайландтық ойын-сауық және медиа-конгломерат. Оның негізін 1983 жылы Реват Будхинан мен Паибун Дамронгчайтам қойған.

## Еншілес компаниялар
* GDH 559
** Nadao Bangkok
* GMM Z
* GMMTV
* GMM Bravo
* A-Time Media
* CHANGE2561
* Across The Universe

## Телеарналар
* GMM 25
* One31

## Радиостанциялар
* Chill FM Online
* EFM 94
* Green Wave 106.5 FM

## Дереккөздер

Санат:Медиакомпаниялар
Санат:Тайланд компаниялары
Юлия Станиславовна Савичева

**Юлия Станиславовна Савичева** (14 ақпан 1987, Қорған, Қорған облысы, Ресей КФСР, КСРО) — ресейлік әнші әрі актриса.

«Жұлдыздар фабрикасы 2» тележобасының финалисті, «Eurovision 2004» ән байқауының қатысушысы.

## Дискография
### Студиялық альбомдары
* 2005 — «Высоко»
* 2006 — «Магнит»
* 2008 — «Оригами»
* 2012 — «Сердцебиение»
* 2014 — «Личное...»
* 2020 — «CLV»

### Шағын альбомдары
* 2022 — «Стихия»
* 2024 — «Под кожей»

### Музыкалық жинақтары
* 2005 — «Если в сердце живёт любовь»

## Фильмдер тізімі
* 2005 — 2006 — Әдемі боп тума — *Юлия Савичева* (камео)
* 2009 — Алғашқы махаббат — *Таня*
* 2013 — Жарқанаттың қауырсынын қалай ұстауға болады — *Тамаша Елена* (дыбыстау)
* 2013 — Үш батыр (мюзикл) — *Суок*
* 2013 — Эпик (мультфильм) — *Мэри Катрин* (дыбыстау)
* 2014 — Долли қойы долы болып, тез өлді — *Маша*
* 2015 — Савва. Жауынгер жүрегі — *Нанти* (дыбыстау)

## Дереккөздер

Санат:«Алтын граммофон» сыйлығының лауреаттары
Санат:Eurovision ән байқауы 2004 қатысушылары
Санат:Eurovision ән байқауындағы Ресей өкілдері
Сингл

нобай|300px|Винил синглдерінің түрлері
**Сингл** () — музыкалық шығарманы жариялаудың әдісі.

Бұл термин 1950-жылдары пайда болды. Ұзақ ойнайтын, көп композицияны қамтитын күйтабақтан ажырату үшін, бір ғана немесе бірен-саран әннен, композициядан тұратын күйтабақты сингл деп атайтын болған.

Бастапқыда синглдер винил немесе шеллак күйтабақтары болып шығарылды. Оларда А» және «Б» жақтары болды, әр жаққа бір ән жазуға болатын еді. Кейіннен ықшам дискілерге жазыла бастады, бұл көбірек композиция енгізуге мүмкіндік берді, мысалы әртүрлі ремикстерді қосуға болды. Шығармашылықты сандық тарату арқылы таныстыру мүмкіндігі туғанда, сингл түсінігі тағы да өзгерістерге ұшырады. Мысалы, iTunes сингл деп үш композициядан артық емес, әрқайсысы он минуттан аспайтын жинақты атайды. Басқа сандық қызметтерде бұл критерийлер басқаша болуы мүмкін.

Бір ән не композиция альбом ішінде де, жеке шығарылуы да мүмкін.

## Тағы қараңыз
* Дыбыс жазу
## Дереккөздер

Санат:Дыбысжазба
Санат:Музыкалық альбом түрлері
Пап-Альюн Ндиайе

**Пап-Альюн Ндиайе** (; 4 ақпан 1998) — француз футболшысы, қазақстандық «Тобыл» клубының қорғаушысы.

## Карьерасы
Францияда сенегалдық иммигранттар отбасында дүниеге келген. Ол өзінің футболдық мансабын 2013-2016 жылдар аралығында француз "Валенсьеннің" жастар академиясында бастады. Содан кейін ол Италияға ауысты, 2016 жылдың мамырынан маусымына дейін "Болоньяның" жастар клубында ойнады, бірақ көп ұзамай "Бариге" ауысты, онда ол 2017 жылдың тамызына дейін ойнады.

Санат:Сенегал футболшылары
Санат:Франция футболшылары
Санат:Ворскла ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
S-фаза

нобай|250px|Цикл бағыты сағат тіліне қарсы етіп көрсетілген
**S-фаза** (, *Synthesis phase*) — интерфазадағы үш кезеңнің бірі, жасушаның тіршілік цикліндегі фаза.

Бұл кезеңде жасушадағы генетикалық кодты сақтайтын ДНҚ репликациясы болады, яғни ДНҚ екі еселенеді.

Сондай–ақ бұл фазада центриоль де өзінің көшірмесін жасап шығарады.

## Дереккөздер

Санат:Жасушаның тіршілік циклі
G1-фаза

нобай|250px|Цикл бағыты сағат тіліне қарсы етіп көрсетілген
**G<sub>1</sub>-фаза** () — интерфазадағы үш кезеңнің бірі, жасушаның тіршілік цикліндегі фаза.

Бұл жасушадағы ДНҚ синтезіне дайындық кезеңі. Бұл кезеңде жасушадан РНҚ мен Нәруыздардың синтезі жедел түрде жүріп, ДНҚ биосинтезіне қатысушы ферменттердің белсенділігі жоғарылайды. G1 аяқталған соң, жасушада ДНҚ синтезі жүреді.

Омыртқалылар жасушаларында G1-фаза үш сағатқа дейін созылуы мүмкін, кейін рестрикция нүктесі қойылып, жасуша не S-фазаға өтеді, не екіге бөлінуін тоқтатады.

## Дереккөздер

Санат:Жасушаның тіршілік циклі
G2-фаза

нобай|250px|Цикл бағыты сағат тіліне қарсы етіп көрсетілген
**G<sub>2</sub>-фаза** () — интерфазадағы үш кезеңнің бірі, жасушаның тіршілік цикліндегі фаза.

Бұл кезеңде жасушадағы органоидтар екі еселенеді. Сонымен интерфаза кезеңінде жасуша митозға толығымен дайындалады.

Кейбір сау жасушаларда және көптеген ісік жасушаларында G2-фаза өтпеуі мүмкін.

## Дереккөздер

Санат:Жасушаның тіршілік циклі
Ахмед әл-Мессауди

**Ахмед Эль-Мессауди** (  ; 1995 жылы 3 тамызда дүниеге келген, Брюссель, Бельгия) — марокколық футболшы, қазақстандық «Тобыл» клубында жартылай қорғаушы ретінде ойнайды. Марокко құрамасының бұрынғы ойыншысы.

## Карьерасы
Эль-Мессауди әртүрлі жастағы Бельгияның жастар құрамаларында ойнады. 2015 жылы ол өзінің тарихи Отаны үшін ойнауға бел буды. 28 наурызда Уругвайға қарсы жолдастық кездесуде Эль-Мессауди Марокко құрамасының сапында алғашқы ойынын өткізді.

## Дереккөздер

Санат:Марокко футболшылары
Санат:Марокко Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Стандард Льеж ФК ойыншылары
Санат:Мехелен ФК ойыншылары
Санат:Гронинген ФК ойыншылары
Санат:Газиантеп ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Сенмар

[нобай|11 ғасырдағы Нуманның [Хаварнак сарайының төбесінен Сенмарды лақтырған суреті]]
**Сенмар** немесе **Санимар** (арабша: سنمار) — кейінгі деректерде аты аталған византиялық сәулетші, Лахмид патшасы ан-Нуман I ибн Имру әл-Қайстың бұйрығымен Сасанидтер империясында дәуіріндегі ең әдемі сарайды салуға тиіс болды.

20 жылдан кейін Сенмар Хаварнак ( парсы тілінен аударғанда «*хуварна*» — «*керемет шатырлы»* немесе «*хаварнар*» — «*салтанатты орын*») және патшаны оған қарауға шақырады. Ол нағыз өнер туындысы еді. Сенмар сонымен қатар патшаға екі нәрсені айтты: сарайдағы кірпіш туралы, ол қозғалса, бүкіл ғимарат құлап кетуі мүмкін және оның қайда екенін жалғыз Сенмар біледі және ол қозғалатын сарай сала алады. күн сәулесінің бағыты бойынша. Кірпіш туралы тек Сенмар ғана біледі деп қорқып, басқа патшаға бұдан да керемет сарай сала алады деп қорқып, күзетшілерге оны сарайдың төбесінен лақтырып өлтіруді бұйырады.

«Сенмардың сыйы» деген сөз парсы және араб тілдерінде мақал ретінде қолданылады.

## Дереккөздер

Санат:Византия сәулетшілері
Хвадай-намак

**Хвадай-намак** (пехл. 𐭧𐭥𐭲𐭠𐭩 𐭭𐭠𐭬𐭪 *Khwadāy-Nāmag*;  *«Тәңірлер кітабы»*, *«Әміршілер кітабы»*) – Сасани дәуіріндегі ирандық эпостық ертегілер мен сарай шежірелерінің жоғалған орта парсы жинағы. Хвадай-намактың басты ерекшелігі тарихи мағлұматтың өзін аңызға айналған мәліметтермен ұштастыру болды. Теодор Нельдеке оны Сасани дәуірі туралы кейінгі барлық жаңа парсы тілді әңгімелердің ортақ атасы деп санады, бұл пікір жоққа шығарылды. Кітапты араб тіліне алғаш рет Сасани сарайының құжаттарына қолы жеткен Ибн әл-Муқаффа (757 жж.) аударған болуы керек еді. 8-9 ғасырларда хвадай-намак араб тіліне кемінде жеті рет аударылған. Араб тіліндегі аудармалар «Сияр әл-мулук әл-фурс» (*«Парсы патшаларының өмірі»*) деп аталды. Кітаптың өзі және оның аудармалары сақталған жоқ, бірақ олар араб және парсы тарихшыларына Иранның ислам тарихын көрсету үшін дереккөз ретінде қызмет етті, мысалы, Фирдоусидің «Шахнама» дастаны, оның негізгі көздерінің бірі Хвадай Намак болды., бүгінгі күнге дейін толық сақталған. Нөлдеке теориясына сәйкес, кітаптың өзі бірінші Хосров I Ануширван (531–579 жж.) тұсында жазылған және соңғы сасандық Шахиншах III Яздегерд (632–651 жж.) тұсында өңделген. «Хвадай-намак» қазіргі парсы тіліне де 957 жылы Әбу Мансур Мамаридің жетекшілігімен Самани ғалымдары тарапынан басқа дереккөздерден кеңейтілген, бірақ бұл нұсқаның бастапқы алғы сөзінің бір бөлігі ғана сақталған, 957-958).

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* Abū Manṣūr Maʿmarī / Dj. Khalegi-Motlagh // Encyclopædia Iranica [Электронный ресурс]: [англ.] / ed. by E. Yarshater. — 1983. — Vol. I, Fasc. 4. — P. 337.
* 
* 
* Хвадай-намак // Кеңестік тарихи энциклопедия: в 16 т. / под ред. Е. М. Жукова. — М.: Кеңес энциклопедиясы, 1974. — Т. 15: Феллахи — Чжалайнор. — Стр. 559.

Санат:Алфавит бойынша кітаптар
Санат:Әдеби туындылар
Найзағай атқыштар (фильм)

**«Найзағай атқыштар*»** () — америкалық суперқаһармандық фильм. Бұл Marvel кинематографиялық әлемі (MCU) медиафраншизасындағы 37-ші фильм болды. Фильмнің режиссері — Джейк Шрейер, сценарий авторы — Эрик Пирсон және Ли Сонджин. Фильмде Себастиан Стэн, Ханна Джон-Кеймен, Уайатт Рассел, Джулия Луи-Дрейфус, Флоренс Пью, Дэвид Харбор, Ольга Куриленко және Харрисон Форд ойнады.

АҚШ-та фильм 2025 жылдың 2 мамырда шықты. Ол MCU-дегі 5-кезеңнің соңғы фильмі болды.

## Рөлдерде
* Флоренс Пью — Елена Белова / Қара жесір: Қызыл бөлмеде жаттықтырылған ассасин, Найзайғай атқыштардың бірі.
* Себастьян Стэн — Джеймс «Баки» Барнс: кемелдендірілген солдат және де-факто Найзайғай атқыштардың лидері.
* Ханна Джон-Кеймен — Эйва Старр / Призрак: молекулярлық стабильді емес әйел, Найзайғай атқыштардың бірі.
* Уайатт Рассел — Джон Уокер / АҚШ агенті: кемелдендірілген солдат және бұрынғы Капитан Америка, Найзайғай атқыштардың бірі.
* Дэвид Харбор — Алексей Шостаков / Қызыл Қорғаушы: орыс суперсолдаты, Белованың әкелік фигурасы, Найзайғай атқыштардың бірі.
* Джулия Луи-Дрейфус — Валентина Аллегра де Фонтейн: графиня және ОБА директоры.
* Ольга Куриленко — Антония Дрейкова / Таскмастер: өз жаулардың күресу стилін қайталай алады.
* Льюис Пуллман — Боб / Сақшы.

## Дереккөздер

Санат:Marvel кинематографиялық әлемінің фильмдері
Санат:АҚШ атыс-шабыс фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
GMA Network

**GMA Network, Inc.** (әдетте **GMA** ретінде белгілі) — штаб-пәтері Кесон-Ситиде орналасқан Филиппиндік медиа-компания. Оның негізін 1950 жылы Роберт Ла Ру Стюарт қойған.

Бұл Филиппиндегі ABS-CBN-тен кейінгі екінші үлкен ойын-сауық және медиа-конгломерат.

## Телеарналар
### Ағымдағы
Ұлттық:
* GMA
** DZBB-TV (Manila)
** DZEA-TV (Dagupan)
** D-12-ZB-TV (Batangas)
** DWAI-TV (Naga)
** DYXX-TV (Iloilo)
** DYGM-TV (Bacolod)
** DYSS-TV (Cebu)
** DXMJ-TV (Davao)
* GTV
** DWDB-TV (Manila)
* Heart of Asia
* Hallypop
* I Heart Movies
* Pinoy Hits

Халықаралық:
* GMA Pinoy TV
* GMA Life TV
* GMA News TV

### Бұрынғы
* Channel V Philippines
* Citynet Television
* DepEd TV
* Fox Filipino
* GMA News TV (Филиппин)
* QTV/Q

## Радиостанциялар
* Barangay FM
** DWLS 97.1 (Manila)
** DWRA 92.7 (Baguio)
** DWTL 93.5 (Dagupan)
** DWWQ 89.3 (Tuguegarao)
** DWQL 91.1 (Lucena)
** DYHY 97.5 (Puerto Princesa)
** DWCW 96.3 (Naga)
** DYMK 93.5 (Iloilo)
** DYEN 107.1 (Bacolod)
** DYRT 99.5 (Cebu)
** DXLX 100.7 (Cagayan de Oro)
** DXRV 103.5 (Davao)
** DXCJ 102.3 (General Santos)
* Super Radyo
** DZBB 594 (Manila)
** DZSD 1548 (Dagupan)
** DYSP 909 (Puerto Princesa)
** DYSI 1323 (Iloilo)
** DYSB 1179 (Bacolod)
** DYSS 999 (Cebu)
** DXRC 1287 (Zamboanga)
** DXGM 1125 (Davao)

## Онлайн қызметтер
* GMANetwork.com
* GMA News Online
* GMA On Demand
* Kapuso Stream

## Еншілес компаниялар
* Alta Productions Group, Inc.
* Citynet Network Marketing and Productions, Inc.
* GMA International
* GMA Network Films, Inc. (GMA Pictures)
* GMA New Media, Inc.
** Digify
** GMA Affordabox
** GMA Now
* GMA Worldwide, Inc.
* MediaMerge Corporation
* RGMA Marketing and Productions, Inc. 
** GMA Music
** GMA Playlist
* Scenarios, Inc.
* Script2010, Inc.

## Бөлімшелер
* GMA Entertainment Group
* GMA Integrated News
* GMA Kapuso Foundation
* GMA Public Affairs
* GMA Radio
* GMA Regional TV
* GMA Sports
* Sparkle GMA Artist Center
* Synergy: A GMA Collaboration

## Дереккөздер

Санат:Филиппин компаниялар
Санат:Медиакомпаниялар
TV Azteca

**Televisión Azteca, S.A.B. de C.V.** (әдетте **TV Azteca** ретінде белгілі) — Grupo Salinas компаниясына тиесілі мексикалық медиакомпания. Оның негізін 1993 жылы Рикардо Салинас Плиего қойған. Бұл Мексикадағы Televisa-дан кейінгі екінші үлкен медиа конгломерат.

## Телеарналар
### Жерлік
Ұлттық:
* Azteca Uno
* Azteca Siete
* ADN 40
* A Más

Халықаралық:
* Azteca América (АҚШ, жабық)
* TV Azteca Guatemala (Гватемала)
* TV Azteca Honduras (Гондурас)

### Кабель
* Az Clic!
* Az Mundo
* Az Corazón
* Az Cinema
* Azteca Uno -1 hora
* Azteca Uno -2 horas
* Romanza+ Africa — Venevisión-мен бірлескен

## Дереккөздер

Санат:Мексика компаниялары
Санат:Медиакомпаниялар
TV5

**TV5 Network, Inc.** (әдетте **TV5** ретінде белгілі; бұрын **Associated Broadcasting Company** немесе **ABC** ретінде белгілі) — Pштаб-пәтері Мандалуйонг қаласында орналасқан Филиппиндік телерадио желісі. Оның негізін 1960 жылы Чино Росес қойған.

TV5 PLDT еншілес кәсіпорны MediaQuest Holdings, Inc.-ге тиесілі.

## Телеарналары
### Ағымдағы
Ұлттық:
* TV5
** DWET-TV (Manila)
** DWTE-TV (Laoag)
** DZET-TV (Baguio)
** DYTE-TV (Bacolod)
** DYET-TV (Cebu)
** DXTE-TV (Cagayan de Oro)
** DXET-TV (Davao)
** DXER-TV (General Santos)
** DXGB-TV (Zamboanga)
* One Sports
** DWNB-TV (Manila)
** DYAN-TV (Cebu)
** DXCO-TV (Cagayan de Oro)
** DXAN-TV (Davao)
** DXDE-TV (Zamboanga)
* RPTV
** DZKB-TV (Manila)
** DZBS-TV (Baguio)
** DWKI-TV (Iriga)
** DYKB-TV (Bacolod)
** DYKC-TV (Cebu)
** DXWW-TV (Davao)
** DXXX-TV (Zamboanga)
* One News
* One PH
* One Sports+
* NBA TV Philippines
* PBA Rush
* Sari-Sari Channel
* BuKo
* UAAP Varsity Channel

Халықаралық:
* Kapatid Channel
* AksyonTV International

### Бұрынғы
* 5 Plus
* AksyonTV
* Bloomberg TV Philippines
* Colours
* Hyper
* One Screen
* Weather Information Network

## Радиостанциялары
* Radyo5 True FM
** DWFM 92.3 FM (Manila)
** DZYB 102.3 FM (Baguio)
** DYBC 102.3 FM (Bacolod)
** DYFM 101.9 FM (Cebu)
** DXRL 101.5 FM (Cagayan de Oro)
** DXFM 101.9 FM (Davao)
** DXOO 97.5 FM (General Santos)

## Сыртқы сілтемелер
* TV5  

## Дереккөздер

Санат:Филиппин телеарналары
Аида Мұхтарқызы Арыстанова

**Аида Мұхтарқызы Арыстанова** (22 маусым 1990,  , Қазақ КСР, КСРО) — жоғарғы санатты жалпы тәжірбиелік дәрігер, Anti-Age expert, нутрициолог, тамақтану саласының эксперті, Health coach, Халықаралық превентивті дәрігерлер ассоциясының мүшесі. Алматы қаласындағы ТОО “Dr.AidaMukhtarovna” - орталығының негізін қалаушы.

## Өмірбаяны

* Б.К Мергенбаева гимназиясын үздікке аяқтаған.
* Астана Медициналық Университетін - жалпы медицина факультетін тәмәмдаған. Интернатураны “ АО МУА “ үздік тамамдап, жалпы тәжірибелік дәрігер мамандығын игерген.
* Мәскеу қаласындағы “Preventage” институтынан нутрициология факультетін тәмәмдаған
* Мәскеу қаласындағы “Preventage” превентивті дәрігерлерді дайындайтын 2 жылдық факультетті тәмәмдаған
* Калифорниядағы Натуропатия академиясын тәмәмдаған
* Франциядағы “Anti -age ”  2 жылдық дәрігерлерді даярлайтын мектебін тәмәмдаған.
* Сәулелі диагностика (рентгенология, КТ, МРТ,УДД, ядролық медицина) даярлықтан өткен

## Шығармашылығы:

* 16 курстың авторы.
* “Сенің - саулығың, Сенің -миллиондарың кітабының” авторы.

## Марапаттары

* 🏆2021 ж - «лучшие женщины мира»
* 🏆2022ж - «лучшие женщины Казахстана» номинацияларының иесі
* 🏆2022 ж - ҮЗДІК НУТРИЦИОЛОГ номинациясының иегері
* 🎖️2023 ж экономика саласын дамытуға қосқан үлесі үшін Аманат партиясынан алғыс хат және елдің денсаулығын нығайтып Жаңа Қазақстанды дамытуға қатысқан үлесі “Ел жанашыры” марапатымен марапатталды.
* Бауыржан Момышұлының “Намыс”, “Батыр Шапағаты ” төс белгілерінің иегері
* 🏆Денсаулық саласында қолдау көрсеткені үшін “Алтын жүрек” қоғамдық ұлттық сыйлық иегері
* Еліне қосқан үлесі үшін Қазақстан 🇰🇿Республикасының президенті Қасым Жомарт Тоқаевтың Алғыс хатының иесі.
* 🎖️2023 жыл Ел бірлігін нығайтып, Жаңа Қазақстанды дамытуға қосқан үлесі үшін “Алтын Адам “ номинациясымен марапатталған

## Жеке өмірі
Тұрмыста

## Сілтемелер

* Ютуб арнасы
* Профилі
Гүлназ Жоланова

**Гүлназ Жоланова** (12 қараша 1993 жыл, Ақтау) — қазақстандық актриса, биші, жарнама моделі және тележүргізуші. «Қазақ Аруы-2014» ұлттық сән байқауының бас жүлдегері. «Махаббатым жүрегімде», «Қыздар» сериалдарының негізгі рөлін сомдады. «Қыздар» сериалындағы рөлі үшін «Жас актриса», «Үздік кейіпкер» номинацияларын иеленді және жиырмадан астам фильмдерде рөл сомдады, кино мен телевизияда жүреді.

## Мансабы
Гүлназ Жоланова 1993 жылғы 12 қарашада, Ақтаудағы төртбалалы үйде дүниеге келген. Әпкесі, ағасы және інісі бар. Жоланованы жалғыз анасы тәрбиеледі. Жоланова Ақтау экономикалық лицейінде оқыған және Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетін тәмамдап туризм менеджері мамандығын алған.

### Бишілігі
Жоланова — Ресей (2006), Чехия (2008), Аустрия (2008), Солтүстік Македония (2009) және Арменияда (2010) өткен ұлттық би санатындағы халықаралық байқаулардың лауреаты.

### Модельдігі
Гүлназ Жоланованың туыстары әлеуметтік желіден сұлулық байқауын өткізу туралы хабарландыруды көріп қалған. Олар қызбен байланысып, оған өзін сынап көруге кеңес берді. Жас үміткердің бойы аласа (169 сантиметр) және шашы қысқа болғанына қарамастан Жоланова «Қазақстан аруы — 2014» атағының иегері атана алды. Байқауға ол өзінің туған қаласының атынан қатысты. Іс-шараға дайындық бір айдан астам уақытқа созылды. Байқаудағы жеңіс және «Шайн Продакшн» продюсерлік орталығындағы жұмыс оның кинодағы мансабын бастады.

### Актрисалығы
Алғашқы дебютін Жоланова «Махаббат әрқашан менің жүрегімде» (2015–2016) мелодрамалық сериясында жасады. Кәмшат кейіпкерінің рөлін сомдағаны үшін ол белгілі болды. Оның әйгілі фильмдері қатарында осы шығармалар бар:
* Маэстро (2015) — деректі өмірбаяндық драма. 
* Тараз (2016) — экшн-фильм. 
* Мәңгілік үміт (2017) — драмалық сериал. 
* Тұрақты уақыт (2018) — спорттық драма. 
* Uzilmes Umit (2018) — шағын сериал. 
* Лифт (2018) — драма. 
* Әкім (2019) — комедия. 
* Ессіз әйелдің күнделігі (2019) — комедия. 
* Шабдалы көшесі (2020) — комедиялық мелодрама. 
* Сәлем, мен Нұрлан Қоянбаев (2021) — сериал.

Гүлназ Жоланова «Қазақша бизнес» (2016-2023) атты бірнеше фильмнен тұратын комедиялық медиафраншизадағы Айсұлу рөлі үшін де танымал.

Сондай-ақ актрисаның қатысуымен Тимур Дулатовтың «Кем дегенде кинода» комедиясы (2022), «Сұлу мен Нұрдәулет» (2022) шағын сериалы, «Аула Ханшайымы» (2022 жылдан бастап), «Жорға. Бір бидің тарихы» (2021 жылдан бастап), онда Гүлназ рөлдерді ойнаған сериалдары бар. Гүлназ Жоланованың жанкүйерлері оны «Жаңа күн» және «Жексенбі» бағдарламаларында көре алады.

## Өз өмірі
2023 жылғы ақпанның ортасында актриса өзінің сырға салу рәсімінен суретін жария қылды. Рәсімге әнші Мадина Сәдуақасова да қатысқан. Жоланова жарының қоғамдық тұлға емес екенін айтты. Жұп бірлескен фотосуреттерін жарияламайды, Жоланова күйеуінің есімін құпия ұстайды.

Жоланова кумирі ретінде америкалық тележүргізуші және актер Вуди Алленді көреді. Жоланова бұрын кино түсіру, режиссёр болу ниетін білдірген. Ол орыс, түрік, қазақ және ағылшын тілдерін меңгерген және ат шабу мен семсерлесумен айналысады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан фотомоделдері
Санат:Қазақстан тележүргізушілері
Санат:Қазақстан киноактрисалары
Айнұр Нұрадинқызы Баймұратова

**Айнұр Нұрадинқызы Баймұратова** (3 наурыз 1989, , Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы) — Логопед-дефектолог, психолог.

## Білімі
1995-1999 ж.ж. Ғ.Ақтаев атындағы N6 қазақ орта мектебі.

1999-2004 ж.ж N42 қазақ орта мектебі. (Үздік бітірді).

2004-2008 ж.ж Ә.Молдағұлова атындағы гуманитарлық колледжінің “Бастауыш сынып мұғалімі және бастауыш сыныптарда ағылшын тілі мұғалімі” мамандығын тәмамдады.

2011-2014 ж.ж. С.Баишев атындағы университетінің “Педагогика және психология” мамандығын бітірді.

2017-2019 ж.ж. С.Баишев атындағы университетінің “Автоматтардыру және басқару” мамандығын бітірді.

2019-2020ж.ж. Орыс-Қазақ Халықаралық университетінде Заң ғылымының магистратурасын бітірді.

## Мансабы
2011-2017 ж.ж N44 “Тұлпар” МДҰ тәрбиеші қызметін атқарды.

2017жылы Ақтөбе өнеркәсіптік технологиялар және басқару колледжінде “Психолог” болып қызмет атқарды.

2019-2022 ж.ж.  Ақтөбе өнеркәсіптік технологиялар және басқару колледжінде арнайы пән оқытушысы қызметіне ауыстырылды.

2022 жылдан бастап ЖШС “Ару” оңалту орталығын құрып, сол салада логопед-дефектолог, психолог жұмысын атқарып,еліміздегі ерекше балалармен жұмыс жасап, сәтті тәжірибе өткізіп, елімізге үлес қоса отырып және де жас мамандарды жұмысқа баулып, өз орталықтарын ашуға үлесімді тигізді.

## Марапаттары

* 2022 жылы Ақтөбе облысының әкімінен Алғыс хат
* 2022 жылы “Жыл үздігі-2022 жыл” байқауыга шатысып, “Үздік логопед-дефектолог” номиминациясының иегері
* 2022 ж. Бауыржан Момышұлы атындағы “Батыр шапағаты” төсбелгісі
* 2022ж Аманат партиясынан Алғыс хат
* 2023 ж. “Ел жанашыры” төсбелгісі
* 2023 ж. Бауыржан Момышұлы атындағы “Намыс” төсбелгісі
* 2023 ж. Аманат партиясынан Алғыс хат
* 2023 ж. “Жыл үздіктері” марапаттау шарасында “Алтын адам” номинациясымен марапатталды.
Ақкөл-Жайылма

**Ақкөл-Жайылма** — Павлодар облысындағы көне қала орны.

Өлеңті өзені мен Шідерті өзені Ақкөлдің тұсында түйісіп, жайыла ағатын болғандықтан бұл жерді халық Ақкөл-Жайылма атап кеткен.

Ғалымдар мұнда табылған зираттар мен төбелердің басым бөлігін оғыз-қыпшақ дәуіріне жатқызып отыр. Бұл мекен Шайбани ұлысының орталығы болғаны жайында деректер де бар.

Мәшһүр Жүсіп Көпейұлының «Қазақ шежіресінде» де Ақкөл-Жайылма жеріндегі ескерткіштер туралы айтылады: «Шідерті өзенінің аяғында Ақжар, Сасай деген ноғайлылардың егіншілікпен айналысып, қала тұрғызған, билік еткен, Бұқар, Қоқан хандары сияқты орда еткен жері екен. Өлеңтінің аяғында "Қараоба", "Сарыоба" деген екі төбе — Қарабай мен Сарыбай деген екі бай қоныстанған екен, бұл екеуі де қазақтың байлары. Сол Сарыбайдың жалғыз қызы Баянсұлудың туған жері — Баянаула тауы».

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* *[[Жамбыл Омарұлы Артықбаев|Ж. Артықбаев]].* Ақкөл-Жайылма — хандар мекені

Санат:Қазақстан көне қалалары
Гүлмира Түсіпбек

** Гүлмира Түсіпбек** (, , Қарағанды облысы, Қазақ КСР, КСРО) — іскер әйелдер қауымдастығының мүшесі, қаржы эксперті, «Копилочка», «Волшебное утро» жобасының авторы, 4 баланың анасы, Қарағанды қаласында жасөспірімдерге арналған “Kemel ZhaStar” академиясының негізін қалаушы.

2017 ж сертификатталған кәсіби бухгалтер,

2022 ж Қаржы бойынша сертификатталған сарапшысы.

## Марапаттары
2022 жылы Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні мерекесіне орай, Еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуына қосқан үлесі үшін “Алтын адам” номинациясымен және Бауыржан Момышұлының “Батыр шапағаты” медальімен марапатталды.

2023 ж экономика саласын дамытуға қосқан үлесі үшін Аманат партиясынан алғыс хат және Ел бірлігін нығайтып, Жаңа Қазақстанды дамытуға қосқан үлесі үшін “Ел жанашыры” медальімен марапатталды.

## Жеке өмірі
Төрт перзенттің анасы
Айгерім Нұрадинқызы Нұрадинова

**Айгерім Нұрадинқызы Нұрадинова** (11 сәуір 1987, Ақтөбе, Ақтөбе облысы, Қазақ КСР, КСРО) — логопед-дефектолог, психолог.

## Білімі

* 1993-2004ж.ж. Ғ.Ақтаев атындағы N6 қазақ орта мектепбін бітірген
* 2004-2009ж.Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина академиясын бітірген
* 2009-2012 ж.ж Қ.Жұбанов атындағы университетінің “Психогия”мамандығын бітірген
* 2014-2018жж Қ.Жұбанов атындағы университетінің “Дефектология”мамандығын бітірген

## Мансабы
2012ж -2019ж Жаңаөзен қалалық перзентханасында Психолог болып жұмыс жасаған (штатты).

2012-2014ж Жаңаөзен  медицина колледжінде мұғалім болып (штатсыз)жұмыс жасаған.

2020-2022ж Жаңазозен қаласының “Нейрон” емханасында реабилитация бөлімінде логопед-дефектолог қызметінде жұмыс жасаған.

2018-2020 ж.ж. жеке кәсібін дамытып, Жаңаөзен қаласында ерекше балаларға арнап жеке кабинетін ашқан.

2021  жылдан бастап алғашқы болып Жаңаөзен қаласынан “Логопедиялық орталығының” негізін құрып, сол салада логопед-дефектолог, психолог жұмысын атқарып,еліміздегі ерекше балалармен жұмыс жасап, сәтті тәжірибе өткізіп, елімізге үлес қоса отырып және де жас мамандарды жұмысқа баулып, өз орталықтарын ашуға үлесін тигізген.

2018 жылы Маңғыстау облысында өткізілген байқауынан “Психолог ана”наминациясын иеленген.

## Марапаттары

* 2022 жылы “Жыл үздігі-2022 жыл” байқауына қатысып, “Үздік логопед-дефектолог” номиминациясын иеленген
* 2022ж  “Алтын адам”номинациясы.
* 2022 ж. Бауыржан Момышұлы атындағы “Батыр шапағаты” төсбелгісі.
* 2022ж Аманат партиясынан Алғыс хат.
* 2023 ж. “Ел жанашыры” төсбелгісі.
* 2023 ж. Бауыржан Момышұлы атындағы “Намыс” төсбелгісі.
* 2023 ж. Аманат партиясынан Алғыс хат.
* 2023 ж. “Жыл үздіктері” марапаттау шарасында “Алтын жүрек” номинациясымен марапатталған.
Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені

**Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені** — мемлекет басшысы Қ.К. Тоқаевтың қызметін ақпараттық жағынан қамтамасыз ететін арнаулы медиа-ресурс.

Телерадиокешен медиа активтеріне ел аумағында тәулік бойы хабар тарататын «Jibek Joly» телеарнасы, халықаралық кеңістікке тарайтын «Silk Way», «Silk Way Cinema», «Silk Way Prime» телеарналары, «Jibek Joly» радиосы, «Kazinform» халықаралық ақпарат агенттігі және Деректі фильмдер орталығы кіреді.

## Тарихы
Қазақстан Республикасы Президентінің Телерадиокешені алғаш рет 1995 жылы 17 сәуірде «Қазақстан Республикасы Президентінің Баспасөз Қызметінің Телерадиокешені» деген атаумен құрылған. 1996 жылы 29 желтоқсанда телерадиокешенді Президенттің Баспасөз Қызметінен бөліп шығару туралы шешім қабылданып, «Қазақстан Республикасы Президентінің Телерадиокешені» мемлекеттік мекемесі құрылды. Телерадиокешеннің меншік иесі Президенттің Іс Басқармасы болды.

1999 жылы «Қазақстан Республикасы Президентiнiң телерадиокешенi» мемлекеттік мекемесі жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын «Қазақстан Республикасы Президентiнiң телерадиокешенi» коммерциялық емес жабық акционерлiк қоғамы болып қайта ұйымдастырылды.

ҚР Президенті Іс басқарушысының 2005 жылдың 11 ақпандағы №06/20 бұйрығына сай «ҚР Президентінің ТРК» КЕЖАҚ-ынан «ҚР Президентінің ТРК» КЕАҚ-ы болып қайта аталды.

2022 жылы «ҚазАқпарат» халықаралық ақпарат агенттігі, «Qazaq TV» халықаралық спутниктік телеарнасы және Kaztube ұлттық видео-хостингі ҚР Президентінің Телерадиокешені құрамына берілді. 2023 жылы «Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені» коммерциялық емес акционерлік қоғамы «Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны болып қайта құрылды.

2022 жылы «Qazaq TV» халықаралық телеарнасы ребрендинг жасап, Қазақстаннның ішіне тарайтын «Jibek Joly» және халықаралық кеңістікке тарайтын «Silk Way» телеарналары болып екіге бөлінді. 2023 жылы медиахолдинг жанынан «Silk Way Cinema», 2025 жылы «Silk Way Prime» телеарналары ашылды. 2025 жылы бұрынғы «Астана» радиосының жиілігінде «Jibek Joly» радиосы ашылды.

## Қызметтері
# Бейне-аудио, кино және фотоқұжаттар жасап, жинап, өңдеу, сондай-ақ, оларды қалыпқа келтіріп, жүйелеп отыру
# Қазақстан Республикасы Президентінің жеке Мұрағатына арнап бейне-аудио, кино және фотоқұжаттар жасау
# Бейнефильмдер мен телебағдарламалар өндірісін жасау және тарату
# Кинофестифальдар, форумдар, концерттер, конференциялар, байқаулар ұйымдастырып, өткізу
# Журналдар, газеттер, буклеттер және өзге де баспа өнімдерін шығару
# Ақпараттық және жарнамалық қызметтер көрсету
# Өзінің құрылу мақсатына кері келмейтін өзге де қызмет түрлерін көрсету

## Басшылары

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мекемелері
Гершель (телескоп)

***Гершель*** — инфрақызыл спектрінде 2009—2013 жылдары істеген ғарыш обсерваториясы.

Ұлыбритания астрономдары Уильям Гершель мен оның қарындасы Каролина Гершель құрметіне орай аталған. Уильям инфрақызыл спектрін алғаш зерттеген ғалым болған.

2021 жылы Джеймс Уэбб обсерваториясы ұшырылғанға дейін ең үлкен инфрақызыл ғарыш телескобы болып саналды.

Аппарат Жер орбитасы бойымен, бірақ Жерден 1,5 млн шақырым қашықтықта қозғалып жүрген.

Embryonic Stars in the Rosette Nebula.jpg|Розетта тұмандығы
Herschel Image of Andromeda Galaxy.jpg|Андромеда галактикасы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Гершель миссиясы  НАСА сайтында

Санат:Телескоптар
Санат:Еуропалық ғарыш агенттігі
Тирган

**Тирган** (, *Тирган*) — жыл сайын Тирган айының 13-інде (2, 3 немесе 4 шілдеде) атап өтілетін ирандық жаз ортасы мерекесі. Ол су шашу, би билеу, өлең оқу және шпинат сорпасы мен шалбар сияқты дәстүрлі тағамдарды ұсыну арқылы тойланады. Он күн киіп, суға ағызатын білекке кемпірқосақ жолақ байлау салты да балаларды қуанышқа бөледі.

## Қарау
Тирган — Иранның әртүрлі аймақтарында, соның ішінде Мазендеранда, Хорасанда және Эракта әлі де тойланатын ежелгі ирандық дәстүр. Мұны Гардизи, Бируни және Масуди сияқты тарихшылар, сондай-ақ Сефевидтер дәуіріндегі еуропалық саяхатшылар кеңінен растайды.

Мереке аспанда күн күркіреп, найзағай ойнап, қажет жаңбырды шақыру үшін пайда болған бас періште Тиштреяға арналған.

Аңыз бойынша Араш садақшы Иран мен Тұран елдерінің басшылары арасындағы жер дауын шешу үшін сайланған адам. Тирдің 13-ші күні Араш жебесінен айырылып, жебе түскен жер екі патшалықтың шекарасын белгілейтін болды. Тұран жаңбырдың аздығынан зардап шекті, ал Иран шекараның реттелуіне қуанды, кейін екі елге жаңбыр жауып, олардың арасында тыныштық орнады.

Бируни хронологиясында «Құдайдың бұйрығымен жел Руян тауларының жебесін жұлып алып, Ферғана мен Тапурия арасындағы Хорасанның шеткі шекарасын жылжытты» делінген. Гардизи «Араштың жебесі Ферғана мен Бактрия арасындағы аймаққа түсті» деп атап өтсе де, осындай сипаттама берген.

## Тағы қараңыз
* Тирган фестивалі
* Жазғы күн тоқырауы

## Дереккөздер

Санат:Иран тарихы
Санат:Иран мәдениеті
Электронды кітапхана

[нобай|270px|[Кітап сканері — электронды кітапхананы толықтырудағы маңызды құрал]]
**Электронды кітапхана** — сандық пішімге көшірілген мәтіндерді сақтау үшін жасалған сайт.

Кәдімгі кітапханалардағыдай мұндай сайттар жалпы, әдеби, техникалық және т.б. болып бөлінуі мүмкін.

Электронды кітапхана қызметін географиялық және уақыт факторларына қарамай пайдалануға болады.

Сондай-ақ әр сөз, әр сөз тіркесі, әр сан бойынша іздеу функциясы да оқырман үшін өте тиімді.
## Мысалдары
Гутенберг жобасы алғашқы электронды кітапхана болып есептелінеді. Жоба 1971 жылы істей бастады, ал сайты 1990-шы жылдары пайда болды.

Google 2002 жылы кітаптарды сканерлеу және серверлерде сақтау жобасын бастады. Бұның нәтижесі ретінде 2004 жылы Google Books қызметі істей бастады.

Уикиқайнар қызметі 2003 жылдан бері істейді. Бұл — әрдайым толықтырылып отыратын, барлық тілдерде қолжетімді болып келетін мәтіндер қоры.

## Сақтау пішімдері
Оқырманға ұсынылатын файлдардың пішімдері бойынша электронды кітапханалар негізгі екі түрге бөлінеді: онлайн оқуға болатын және жүктеп алуға арналған.

Онлайн оқуға болатын мәтіндер негізімен HTML түрде беріледі. Сондай-ақ TXT, DjVu және басқалар бар.

Жүктеу үшін көбінесе Rtf, Doc, сондай-ақ ePub, FB пішімдері қолданылады.

Кейбір телекоммуникациялық корпорациялардың өз файл пішімдері болады, Amazon.com-дағы azw, Sony-дегі BBeB.

PDF бұрын көбінесе жүктеуге арналған файлдар үшін қолданылатын, жаңа нұсқалары онлайн оқуға да бейімделген.

## Тағы қараңыз
* Мәтіндік файл
* Электронды кітап (құжат)
## Дереккөздер

Санат:Интернет
Санат:Кітапхана ісі
Киевтік Мадонна

**Киевтік Мадонна** () — 2022 жылдың ақпанында Ресейдің Украинаға басып кіруінің алғашқы күндерінде түсірілген Киев метросында паналаған әйелдің бала емізіп тұрған суреті. Венгрлік журналист Андраш Фёльдес түсірген бұл сурет интернетте танымал болды. Бұл гуманитарлық дағдарыстың да, әділетсіз соғыстың да көрінісіне айналды. Украиналық суретші Марина Соломеникова Италияның Муньяно-ди-Наполи қаласындағы католиктік шіркеуде көрсетілген иконаның шабытына айналған, қарсылық пен үміттің көркем символына айналған суретке негізделген портретті салды.

## Тарихы
2022 жылдың 25 ақпанында Ресей Украинаға жаппай басып кіруді бастаған күннің ертеңіне 27 жастағы Тетьяна Близняк күйеуі және үш айлық қызы Маричкамен Киев метросының туннельдерін паналаған. Близняк пен оның отбасы 26 ақпанда эвакуациялануы тиіс болғанымен, ұрыс салдарынан өздері паналаған туннельден шыға алмаған. Близняк қызын емізген кезде бұл венгр журналисі Андраш Фёльдестің назарын аударып, оны өздігінен түсіріп алған. Бұл сурет желіге тарап, тіпті Ватиканның ресми сайтында да бөлісті.

Оны көргендердің қатарында днепрлік украиндық суретші Марина Соломенникова да болды. Ол нәрестені емізіп жатқан Мэридің портретін жасау үшін шабыт ретінде әйелдің иконалық бейнесін пайдаланды. Суретте украиндық әйелдің бас киімі Марияның жамылғысы ретінде қолданылған, ал оның басы метро картасының алдында бейнеленген. 2020 жылдың 5 наурызында суретші портретті интернетте орналастырды.

Иезуит діни қызметкері Вячеслав Окунның өтініші бойынша «Метродағы Мадонна» портретінің кенеп көшірмесі діни қызметкер қызмет ететін жерде сақтау үшін Италияға жіберілді. Қасиетті бейсенбіде Неаполь архиепископы суретті ғибадат нысаны ретінде қасиетті етті. Белгіше Муняно-ди-Наполи коммунасында орналасқан «Киев Мадоннасы» лақап атымен аталатын Исаның Қасиетті Жүрек шіркеуінде көрсетілді. Белгішені Рим Папасы Франциск 2022 жылдың 25 наурызында қасиетті етті.

Тетьяна Близняк кейін Львовты паналады.

## Маңыздылығы
Бейне гуманитарлық дағдарыс пен әділетсіз соғыстың суреті, украиндықтардың үміті мен үнсіз қарсылығының символына айналды. Портрет, өз кезегінде, Ұлы Иродтың қауіп-қатерінен пана болған назареттік Исаның анасы ретінде бүгінгі күні соғыс зұлымдығынан пана болып, сәбиін өзі сияқты емізетін қазіргі Мәриямның символы болып саналады. Киев тегі украин тарихындағы және ұлттық болмысындағы рөлімен де ерекшеленеді. Кеңес Одағы кезінде белгіше украин ұлтшылдығы мен кеңестік үстемдікке қарсылық белгісі ретінде пайдаланылды. Бүгінгі күні ол мәдени қазына және украиндық бірегейлік пен мұраның символы болып саналады.

## Дереккөздер

Санат:Киев мәдениеті
Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруіне қатысты интернет-мемдер
Санат:2020 жылдардағы суреттер
Батярство

нобай|Батяр күнін тойлау

**Батярство** () — XIX ғасырдың ортасынан XX ғасырдың ортасына дейін өмір сүрген Львов субмәдениеті. Субмәдениеттің атауы венгр тіліндегі betyár сөзімен берілген, «қарақшы», «шытырман» дегенді білдіреді және иран тілдерінен шыққан. Львовта батяр - әртүрлі әрекеттерге және қауіпті әзілдерге қабілетті батыл. Батырлардың көпшілігі таверналар мен «садочки» - әртүрлі ойын-сауық үшін плебейлік ауызсу орындарында жиналатын қала маңындағы тұрғындар болды.), которые собирались в кабаках и «садочках» — плебейских питейных заведениях для различных забав

Батярлар поляк, украин, неміс және еврей сөздерінің қоспасы болған, Львовта ішінара осы уақытқа дейін қолданылған арнайы жаргонды пайдаланды: гальба «сыра құймасы», мент «полиция қызметкері», ранка «ғашықтар күні», спацкати. 1933 жылы Львовта «Көңілді Львов толқыны» радиобағдарламасы Тонко және Щепчо жүргізушілерімен бірге пайда болды, соның арқасында Польшаның басқа аймақтары батярлық субмәдениетпен көбірек таныс болды.

Батярлардың әнұраны композитор Хенрик Варстың Эмануэль Шляхтердің «Тек Львовта» сөзіне жазылған әні болып саналды, ол кейіннен қаланың бейресми әнұранына айналды. Батиаризм негізінен поляктар арасында кең тараған, мұны тек поляк батырларының Львов фольклоры дәлелдейді.

Львов қалалық кеңесінің қаулысымен 2008 жылдың 1 мамырынан бастап қалада жыл сайынғы Батярлар күні енгізілді.

## Дереккөздер

Санат:Львов тарихы
Санат:Львов мәдениеті
Санат:Қоғам және субмәдениеттер