open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хосе Канте

**Хосе Канте Мартинес** (; 27 қыркүйек 1990, Сабадель, Испания) — испаниялық және гвинеялық футболшы, шабуылшы. 

## Карьерасы

### Клубтық
2021 жылы "Қайратқа" ауысты. Оған дейін Испания төменгі лигаларында, Кипр, Польша чемпионаттарында доп тепті.

2021 жылы 21 шілдеде еурокубоктардағы бірінші голы "Црвена Звезда" (УЕФА Чемпиондар лигасы) қақпасына соғап, есеп ашты. Бұл ойында "Қайрат" 2:1 есебімен жеңіске жетті.

### Халықаралық
Гвинея құрамасы сапында 2018 жылғы әлем біріншілігі мен 2019 жылғы Африка Ұлттар кубогының іріктеу турниріне қатысты. 2018 жылы 16 қазанда Африка Ұлттары кубогының іріктеуінде Руанда қақпасына ұлттық құрамадағы тұңғыш голын соқты. Бұл ойын 1:1 есебімен тең аяқталды.

## Жүлделері

; «Легия»

* Польша чемпионы: 2019/20

; «Қайрат»

* Қазақстан кубогы: 2021

## Статистикасы

### Халықаралық

: *17 қараша 2019*

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі (''90minut.pl (in Polish'')

Санат:Испания футболшылары
Санат:Гвинея футболшылары
Санат:Гвинея Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Легия ФК ойыншылары
Санат:Химнастик Таррагона ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:АЕК Ларнака ФК ойыншылары
Санат:Гурник Забже ФК ойыншылары
Санат:Гурник Забже ФК ойыншылары
Санат:Урава Ред Даймондс ФК ойыншылары
Олимпиакос (футбол клубы, Никосия)

**«Олимпиакос»** () — Кипрдің Никосия қаласындағы футбол клубы, 1931 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "ГСП" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 23 400 адам. Қазіргі күнде Кипр А дивизионында ойнайды.  

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Кипр чемпионы (3): 1966/67, 1968/69, 1970/71
* Кипр кубогы (1): 1976/77
* Кипр суперкубогы (1): 1967

## Атақты ойыншылары

* Пиерос Сотириу
* Константинос Панаги
* Миран Павлин 

## Дереккөздер

Санат:Кипр футбол клубтары
Санат:1931 жылы құрылған футбол клубтары
Адмира Ваккер Мёдлинг

**«Адмира Ваккер Мёдлинг»** — Аустрияның Медлинг қаласындағы футбол клубы.

## Тарихы
1905 жылы "Адмира Вена" деген атаумен құрылды. 1971 жылы "Ваккер" клубымен бірікті де, "Адмира Ваккер" деген атау алды. 1997 жылы "Медлинг" клубымен бірікті. Сосын базасы Медлинг қаласына ауысты. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Аустрия чемпионы (9):** 1926/27, 1927/28, 1931/32, 1933/34, 1935/36, 1936/37, 1938/39, 1946/47, 1965/66
* **Аустрия вице чемпионы (12):** 1928/29, 1929/30, 1930/31, 1934/35, 1938/39, 1939/40, 1940/41, 1947/48, 1950/51, 1952/53, 1955/56, 1988/89
* **Германия вице чемпионы (1):** 1938/39
* **Аустрия кубогы (6):** 1927/28, 1931/32, 1933/34, 1946/47, 1963/64, 1965/66
* **Аустрия суперкубогы (1):** 1989

## Дереккөздер

Санат:1905 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Аустрия футбол клубтары
Тен Копмейнерс

**Тён Копмейнерс** (; 28 ақпан 1998 жыл, Кастрикюм, Нидерланд) — нидерландтық футболшы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы "Ювентус" клубының жартылай қорғаушысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық
**«Йонг АЗ»**

* Нидерланд 2 дивизионы чемпионы: 2016/17

**«Аталанта»**

* УЕФА Еуропа лигасы: 2023/24

### Жеке

* УЕФА Еуропа лигасының символикалық құрамы: 2023/24

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.national-football-teams.com/player/79672.html

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:АЗ Алкмаар ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Гус Тил

**Гус Беренд Тил** (; 22 желтоқсан 1997 жыл, Самфья, Замбия) — нидерландтық футболшы, "Фейеноорд" клубының жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы

### Клубтық
Густың әкесі бұл дүниеге келгенде Замбияда командировкада болған. 

2016/17 жылғы маусымда "АЗ Алкмаар" клубының негізгі құрамына ілінді. 

2019 жылы жазда Мәскеудің "Спартагына" ауысты. Трансфер құны 15 млн-ды құрады да, төрт жылдық келісім шарт жасалды. 

2020 жылы қыркүйекте "Фрайбургқа" жалға берілді. 

2021 жылы маусым айында "Фейеноордқа" жалға берілді.

### Халықаралық
2018 жылы 26 наурызда Португалияға қарсы жолдастық кездесуде Нидерланд сапындағы жалғыз кездесуін өткізді.

## Дереккөздер

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:АЗ Алкмаар ФК ойыншылары
Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Фрайбург ФК ойыншылары
Санат:Фейеноорд ФК ойыншылары
Сваюнас Чижас

**Сваюнас Чижас** (5 қаңтар 1998 жыл) — литвалық футболшы, жартылай қорғаушы. 

## Карьерасы

### Клубтық
"Экранас" клубының түлегі. 2015 жылы 1 қаңтарда тұңғыш келісім шартын "Паневежис" клубымен жасады. 

2017 жылы ақпанда "Тракай" (қазіргі  "Ритеряй") клубына ауысты. 2019 жылы сәуірде клубтан кетті. 

2019 жылы 1 шілдеде "Кьяссо" клубымен келісім шарт жасасты. 

2021 жылы наурыз айында "Паневежиске" қайта оралды.

### Халықаралық
Литваның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады.

## Дереккөздер

Санат:Литва футболшылары
Санат:Паневежис ФК ойыншылары
Санат:Ритеряй ФК ойыншылары
Баһадүр Герей (Астрахан ханы)

**Баһадүр Герей** (; 1523 жылдың наурызында қай.) — Қырым қалғайы (1519—1523), Астрахан ханы (1523), I Мехмет Герей ханның үлкен ұлы әрі мұрагері.

## Өмірбаяны
1519 жылы ағасы I Мехмет Герейге қарсы сәтсіз бүлік жасаған бұрынғы қалғай сұлтан Ақсақ Ахмет Герей қайтыс болғаннан кейін, қалғай (Қырым хандығында ханнан кейінгі екінші адам) лауазымы бос қалды. Сол 1519 жылы I Мехмет Герей өзінің үлкен ұлы Баһадүр Герейді қалғай етіп тағайындады.

Баһадүр Герей Қалғай-сұлтан әкесінің әскери жорықтарына қатысқан, тіпті кейде өзі де Қырымның Мәскеу мен Литва иеліктеріне шабуылдарын басқарған. 1519 жылы Баһадүр Герей Қырым татарлары әскерінің басында оңтүстік поляк-литва иеліктеріне басып кірді. Қырым «айдаулары» Белз бен Люблин жерлерін қиратты, содан кейін Волынға бет бұрды. 1519 жылы тамызда Сокал түбіндегі шайқаста Баһадүр Герей ұлы литвалық гетман Константин Иванович Острожский бастаған 6 мыңдық поляк-литва әскерін жеңді.

1521 жылы Баһадүр Герей әкесі I Мехмет Герейдің Ресей мемлекетіне қарсы сәтті жорығы кезінде Қырым татарлары әскерінің авангардына басшылық етті. Қырым атты әскерлері Мәскеуге жетіп, Ресей астанасын өртеп, көптеген тұтқындарды алып кетті.

1522 жылы желтоқсанда Баһадүр Герей қалғай Астрахан ханы Құсайынға қарсы I Мехмет Герейдің әскери жорығына қатысты. Бұл жорықта Қырым ханының одақтасы ноғай мырзалары Мамай мен Ағыш болды. 1523 жылдың көктемінде қырымдықтар мен ноғайлар Астрахан ханы Хұсейінді сол жерден қуып шығарып, Астраханды (Қажы Тархан) басып алды. I Мехмет Герей барлық дала хандықтарын өз билігіне бағындыруға тырысып, үлкен ұлы Баһадүр Герейді жаңа Астрахан ханы деп жариялады, бұл ноғай мырзаларының наразылығын тудырды. Көп ұзамай I Мехмет Герей өзінің негізгі күштерін таратып, 3 мыңдық жасақпен Астрахан маңында тұрақ құрды. Бірде Мамай мен Ағыш мырзалар үлкен ноғай әскерімен кенеттен ханның тұрағына шабуыл жасады. Шайқас кезінде Қырым ханы I Мехмет Герей мен оның үлкен ұлы Баһадүр Герей көз жұмды.

## Әдебиет
* *Гайворонский О.* Герейлердің шоқжұлдызы.
* *Гайворонский О.* Екі құрлық билеушілері. — Т. 1—2.
* *[[Хәлім Герей (тарихшы)|Хәлім Герей]]*. Хандардың қызғылт гүлзары немесе Қырым тарихы.

Санат:Астрахан хандары
Санат:Қырым хандығының қалғайлары
Пер Копмейнерс

**Пер Копмейнерс** (нед. *Peer Koopmeiners*; 4 мамыр 2000) — нидерландтық футболшы, жартылай қорғаушы.
## Дереккөздер

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:АЗ Алкмаар ФК ойыншылары
Ұлы Мәскеу кінәздігі

**Ұлы Мәскеу кінәздігі** () — 1263 жылдан бастап 1478 жылға дейін болған ортағасырлық орыс кінәздігі.

Санат:1263 жылы пайда болғандар
УЕФА Чемпиондар лигасы 2015/2016. Плей-офф

## 1/8 финал

#### Бірінші матчтар

----

----

----

----

----

----

----

----

#### Қарымта матчтар

----

----

----

----

----

----

----

----
## 1/4 финал
#### Бірінші матчтар

----

----

----

#### Қарымта матчтар

----

----

----

## 1/2 финал
#### Бірінші матчтар

----

----

#### Қарымта матчтар

----

----
## Финал
*Басты мақала: [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2016]]*

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16
Санат:2016 жылғы футбол
Андре Кордя

**Андре Кордя** (рум. *Andrei Cordea*; 24 маусым 1999 жыл) — румыниялық футболшы, "Стяуа" клубының жартылай қорғаушысы. 

## Карьерасы

### Клубтық
Карьерасын 2016 жылы "Новара" клубында бастады.  

2019 жылы "Херманштадт" клубына жалға берілді.  
 
2020 жылы "Академика Клинчени" клубына ауысты. 

2021 жылы "Стяуа" футболшысы атанды. 

### Ұлттық
Румынияның 17, 18, 19 жастағы құрамаларында ойнады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Румыния футболшылары
Санат:Новара ФК ойыншылары
Санат:Стяуа ФК ойыншылары
Рудар (футбол клубы, Плевля)

**«Рудар»** () — Черногорияның Плевля қаласындағы футбол клубы. Атауы қазақшаға тікелей аударғанда "Кеншілер" деген сөзді білдіреді.

## Тарихы

### Атаулары

* 1920-1923: Брежник
* 1923-1945: Санджак
* 1945-1947: Велимир
* 1947-1955: Рудар

## Жетістіктері

* Черногория чемпионы:  2009/10, 2014/15
* Черногория кубогы: 2007, 2010, 2011

## Дереккөздер

* https://web.archive.org/web/20160311121453/http://www.fkrudarpljevlja.com/

Санат:1920 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Черногория футбол клубтары
Стьярнан

«**Стьярнан**» () — Исландияның Гардабайр қаласындағы футбол клубы. 1960 жылы құрылған. 2014 жылы тұңғыш рет Исландия чемпионы атанды.

## Жетістіктері
; Исландия чемпионаты
* Чемпион (1): 2014
* Вице-чемпион (1): 2016
* 3 орын (1): 2013

; Кубок 
* Жеңімпаз (1): 2018
* Финалист (2): 2012, 2013

; Суперкубок 
* Жеңімпаз (2): 2015, 2019

## Сілтемелер

Санат:Исландия футбол клубтары
Санат:1960 жылы құрылған футбол клубтары
Марин Любичич (футболшы, 2002)

**Марин Любичич** (; 28 ақпан 2002 жыл, Сплит) — хорватиялық футболшы, "Хайдук" клубының шабуылшысы.

Хорватияның 20 жасқа дейінгі құрамасында ойнаған. Әзірге ұлттық құрамаға шақырылған жоқ.
## Дереккөздер

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Хайдук Сплит ФК ойыншылары
Тренчин (футбол клубы)

АС «**Тренчин**» () — Словакияның Тренчин қаласындағы футбол клубы. 1992 жылы ТТС клубының орнына құрылды. 

## Атаулары

* 1992—1995 «ТЖ Озета Дукла»
* 1995—2002 «Озета Дукла»
* 2002—2003 «Лаугарицио»
* 2003—2015 «Тренчин»
* 2015— «АС Тренчин»

## Жетістіктері

* Чехословакия 1 лигасы
** Вице-чемпион (1): 1962/63
** 3 орын (1): 1967/68

* Словакия чемпионаты
** Чемпион (2): 2014/15, 2015/16
** Вице-чемпион (1): 2013/14
** 3 орын (1): 2012/13

* 1 лига
** Чемпион (1): 2010/11
** 2 орын (3): 1996/97, 2008/09, 2009/10

* Словакия кубогы
** Жеңімпаз (3): 1977/78*, 2014/15, 2015/16

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.astrencin.sk/

Санат:Словакия футбол клубтары
Санат:1992 жылы құрылған футбол клубтары
Дила

**«Дила»** — Грузияның Гори қаласындағы футбол клубы. 1949 жылы құрылған.  

## Жетістіктері

* Грузия чемпионы (1): 2014/15, 2020/21
* Грузия кубогы (1): 2011/12

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://soccerway.com/teams/georgia/fc-dila-gori 

Санат:Грузия футбол клубтары
Санат:1949 жылы құрылған футбол клубтары
Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда 2015/16

*Толық мақаласы: [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16]]*

*Толық мақаласы: [[УЕФА Еуропа лигасы 2015/16]]*

2014/15 жылғы Еурокубоктер маусымы қазақстандық клубтар үшін сәтті болды. "Астана" клубы қазақстандық клубтар арасында бірінші боп Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне жолдама алды.

"Қайрат" футболшылары Еуропа лигасының плей-офф кезеңіне дейін жетті, алматылықтар "Бордодан" тек сырт алаңдағы доп санының кесірінен ғана жеңілді.

Ал "Ақтөбе" мен "Ордабасы" УЕФА Еуропа лигасының бірінші кезеңінде-ақ жарыстан шығып қалды.

## [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|УЕФА Чемпиондар лигасы]]
### Екінші іріктеу кезеңі

### Үшінші іріктеу кезеңі

### Плей-офф

### Топтық кезең
#### C тобы

## УЕФА Еуропа лигасы
### 1 раунд

-----

-----------

### 2 раунд

### 3 раунд

### Плей-офф

## Дереккөздер

Санат:2015 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16
Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2015/16
Санат:Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда
Футболдан Қазақстан екінші лигасы 2021

Қазақтан екінші лигасының 2021 жылғы маусымына 23 клуб қатысты. "Солтүстік-Шығыс" және "Оңтүстік-Батыс" боп екі аймаққа бөлініп күш сынасады да, аймақ жеңімпаздары бірінші лигаға жолдама алады.

Жеті жылдық үзілістен соң қайта құралған "Жеңіс" клубы да чемпионатқа қатысты.

## Турнир кестесі

### Солтүстік Шығыс

### Оңтүстік Батыс

## Сілтемелер
* https://vesti.kz/standing/3812/stage/17565/

Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Футболдан Қазақстан екінші лигасы
Лиепая (футбол клубы)

«**Лиепая**» () — Латвияның Лиепая қаласындағы футбол клубы, 2014 жылы "Металлург" клубының орнына құрылды. Өз алаңындағы ойындарын "Даугава" стадионында өткізеді.  

## Жетістіктері
Латвия чемпионаты

* Чемпион (1): 2015.
* 2-орын (1): 2017.

Латвия кубогы

* Жеңімпаз (2): 2017, 2020.

Жоғары лиганың қысқы кубогы

* Жеңімпаз (1): 2016.

## Сілтемелер

* http://lp.fkliepaja.lv/ 

Санат:Латвия футбол клубтары
Санат:2014 жылы құрылған футбол клубтары
Титоград (футбол клубы)

«**Титоград**» (сербохорв. *OFK Titograd / ОФК Титоград*) — Черногорияның Подгорица қаласындағы футбол клубы, 1950 жылы құрылған.

1950 жыжы "Младость" деген атаумен құрылып, 1962 жылы "Титоград" деп өзгертілді. 1992 жылы қайтадан "Младость", 2018 жылы тағы "Титоград" аталды.

## Жетістіктері

* **Бірінші лига**
** **Чемпион** (1): 2015/16
** 2 орын (2): 2016/17, 2017/18
* **2 лига**
** **Чемпион** (1): 2009/10
** **2 орын** (1): 2008/09
* **Черногория Республикасының чемпионаты***
** **Чемпион** (12): 1958/59, 1960/61, 1961/62, 1963/64, 1966/67, 1967/68, 1974/75, 1978/79, 1983/84, 1986/87, 1990/91, 1998/99
** **2 орын** (6): 1954/55, 1964/65, 1965/66, 1976/77, 1994/95, 2005/06
* **Черногория кубогы**
** Жеңімпаз (2): 2014/15, 2017/18
** **Финалист** (1): 2013/14
* **Черногор Республикасының кубогы**
** **Жеңімпаз** (5): 1965/66, 1975/76, 1982/83, 1997/98, 2002/03

## Сілтемелер

* http://www.ofktitograd.me/en/ 
Санат:Черногория футбол клубтары
СИК

«**Сейняоен Ялкапаллокерхо**» (, «*Сейняйоки футбол клубы*») — Финляндияның Сейняйоки қаласындағы футбол клубы.

## Жетістіктері

### Ұлттық
Вейккауслига

* Чемпион (1): 2015
* 2 орын (1): 2014
* 3 орын (1): 2016

Юккёнен

* 1 орын (1): 2013
* 2 орын (1): 2012

Какконен

* 1 орын (1): 2011

Кубок

* Жеңімпаз (1): 2016
* Финалист (1): 2017

Лига кубогы

* Жеңімпаз (1): 2014
* Финалист (1): 2016

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.sjk.fi/

Санат:Финляндия футбол клубтары
Орқапы

thumb|300px|Орқапы
**Орқапы** () — Қырым түбегі мен материктің арасындағы құрлық байланысын құраған Ор мойнағындағы қала (1920 жылға дейін).

## Тарихы
### Ресейге дейінгі кезең
Орқапы географиялық орналасуына байланысты әрқашан үлкен стратегиялық маңызға ие болды. Одан басқа, ежелгі уақытта жақын орналасқан тұзды кен орындарының арқасында бай сауда қаласына айналды. І ғасырдағы Үлкен Плиний жазбаларында Орқапы және Ор мойнағы Тафрос (ежелгі грек тілінде — ор) деген атпен егжей-тегжейлі сипатталған, үлкен қорғаныс дуалдары бар қамал туралы айтылған. Үлкен Плиний гректердің Орқапыны ірі порт қаласына айналдыру ниеттерінің бар екенін жазды.

Қырым хандығы тұсында Орқапы Қырым түбегін материктен қорғаған басты бекініс болды.

1614 жылы ханзада Федор Борисович Годуновтың сызбасы негізінде жасалған Гессел Герицтың картасында Орқапы қазіргі орыс атауымен белгіленген. Форт (Қырым) түбекке Ор (Орқапы арқылы өтетін көпір) кіре берісі болған, тек Қырым ғана емес, сонымен бірге солтүстік Қара теңіз және Азов далалары да ханға тиесілі болған, алайда ноғай татарлары: әділ, шайдақ, өрміт көшіп-қонып жүрді. Олар мал жаю үшін алым-салық төлеп, Қырымға май, бал, ірі қара, қой, қозы және есірей (тұтқындар) жеткізді.

Орқапы оры мен бекіністің қирандылары қазіргі Орқапы ауылынан оңтүстікке қарай 1 км жерде орналасқан

thumb|Ор дуалдарының қалдықтары
thumb|Ферхкермен — Ор дуалдарының батысындағы бекініс.

### Ресей империясының Қырымды жаулап алуы
Василий Голицын бастаған орыс әскері алғаш рет 1689 жылғы Қырым жорығы кезінде Орқапының қабырғаларына жақындады, бірақ шабуыл жасалмады.

Орқапыға алғашқы шабуыл және басып алу 1736 жылғы жорық кезінде Кристоф Бурхард Минихтың бастаған әскермен жүзеге асырылды. Қырымға кірген орыстар Көзлевті, Бақшасарайды және Ақмешітті басып алды, содан кейін әскер Орқапыға оралып, Қырымнан кетті.

Орқапыны екінші рет басып алу 1771 жылы 14 маусымда (юлиан күнтізбесі бойынша) кейін Мәскеуде генерал-губернатор болған кінәз Василий Михайлович Долгоруков-Крымскийдің басшылығымен өтті.

### Ресей империясының құрамында

Қырым Ресей империясына қосылғаннан кейін Орқапы Таврия губерниясының аттас уезінің орталығына айналды.

1920 жылдың қаңтар-наурыз айларында генерал Я.А.Слащевтің Оңтүстік Ресейдің Қарулы Күштерінің 3-армиялық корпусының 4 мың жауынгері Қырымды 40 мың сарбаздан тұрған екі кеңес әскерінің шабуылдарынан ойдағыдай қорғады - осы шайқастарда большевиктер Орқапыны қайта-қайта басып алды, содан кейін слащевтар оны қайтарып, Қызыл Әскерді аязда далаға шегіндіруге мәжбүр етті.

1920 жылдың аяғында Қызыл Әскер Врангел орыс әскерінің Орқапы бекіністеріне шабуыл жасаған кезде Орқапы қаласы қатты зақымданып, жер бетінен жойылды. Бұрынғы уездік қаланы қалпына келтіру туралы шешім, бірақ ауыл мәртебесінде, 1922 жылы желтоқсанда қабылданды, нәтижесінде маңайында Орқапы ауылы пайда болды.

## Әдебиет
* Коняев Н.М., Коняева М.В. "Орыс хронографы. Ресейдің тарихы уақытымен". М.: Вече, 2008.
* 

Санат:Жоғалып кеткен Қырым қалалары
Ирина Герлиц

**Ирина Яковлевна Герлиц** (29 сәуір 1966 жыл, Краснокутск, Қазақ КСР) — кеңестік және қазақстандық баскетболшы, 1992 жылғы жазғы олимпиада ойындарының чемпионы. 

Алматының "Университет" клубында карьерасын бастады. Кейін Испания және Франция клубтарында ойнады. Қазір Бордода тұрады. 

КСРО құрамасында ойнаған. 

## Жетістіктері

* Олимпиада ойындарының чемпионы: 1992
* Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 1988
* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1986
* Еуропа чемпионы: 1987, 1989

## Дереккөздер

Санат:КСРО баскетболшылары
Санат:Баскетболдан Олимпиада чемпиондары
Санат:КСРО баскетбол құрамасының ойыншылары
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша баскетболшылар
Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Біріккен команда Олимпиада чемпиондары
Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары
Санат:Баскетболдан Еуропа чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:Қазақстан баскетболшылары
Имил Смит-Роу

**Имил** **Смит-Роу** (; 28 шілде 2000 жыл, Лондон, Англия) — англиялық футболшы, "Арсенал" клубының жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы

### Клубтық
"Арсенал" клубының түлегі. 2018 жылы негізгі құрамға ілінді, шілде айында Сингапурде өткен маусым алдындағы даярлықта ""Атлетико Мадрид" клубына қарсы алаңға шықты. 31 шілдеде тұңғыш кәсіби келісім шартын жасасты. 20 қыркүйекте УЕФА Еуропа лигасында "Ворскла" клубына қарсы матчта еурокубоктердегі тұңғыш ойынын өткізді.

2019 жылы 31 қаңтарда "РБ Лейпцигке" жалға берілді. 

2020 жылы қаңтарда "Хаддерсфилд Таунға" арендаға кетті. 

2020 жылы жазда "Арсеналға" қайта оралды. 2021 жылы 22 шілдеде 10-нөмерді иеленді.

### Халықаралық
Англияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. 2017 жылы 17 жасқа дейінгілер арасында әлем чемпионы атанды.

## Жетістіктері
«Арсенал» (Лондон)

* Англия суперкубогы: 2020

Англия-17

* Әлем чемпионы: 2017

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:Лондонда туғандар
Санат:Англия футболшылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:РБ Лейпциг ФК ойыншылары
Санат:Хаддерсфилд Таун ФК ойыншылары
Мисози Зулу

**Мисози Чиша Рейчел Зулу** (; 11 қазан 1994 жыл) — замбиялық әйел футболшы, Замбия әйелдер құрамасы мен "БИІК-Қазығұрт" клубының шабуылшысы.

## Дереккөздер

Санат:Замбия футболшы қыздары
Санат:Замбия қыздар футбол құрамасының ойыншылары
Санат:БИІК-Қазығұрт ҚФК ойыншылары
Александр Викторович Мирошниченко

**Александр Викторович Мирошниченко** (26 сәуір 1964 жыл, Қостанай, Қазақ КСР — 19 мамыр 2003 жыл, Қостанай, Қазақстан) — кеңестік және қаазақстандық боксшы, 1988 жылғы Жазғы олимпиада ойындарының қола жүлдегері.

1983 жылы Кубада өткен әлем чемпионатында 3 орын алды. 

1986, 1988, 1989 жылдары КСРО чемпионы атанды. 1988 жылы Карлсуэдегі халықаралық турнирде Леннокс Льюисті ұтты. 

1988 жылғы Жазғы олимпиадада жартылай финалда АҚШ-тық Риддик Бойдан ұтылып, қола жүлде алды.

1990 жылы әуесқой бокс карьерасын аяқтап, кәсіпқойлыққа ауысты. 
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:КСРО боксшылары
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының боксшылары
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Футболдан Ресей суперкубогы 2021

**2021 жылғы [[Футболдан Ресей суперкубогы|Ресей суперкубогында]]** үшінші жыл қатарынан "Зенит" (2021 жылғы чемпионы) пен "Локомотив" (2021 жылғы Ресей кубогы иегері) ойнады.
## Матч
### Детальдар

### Жейделері

## Дереккөздер

Санат:2021 жылғы футбол

Санат:Футболдан Ресей суперкубогы
Санат:Зенит ФК ойындары
Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойындары
Работнички

«**Работнички**» () — Солтүстік Македонияның Скопье қаласындағы футбол клубы.

## Жетістіктері

* Югославия чемпионаты, 2 лига
** Чемпион (10): 1951/52, 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58 1965/66, 1967/68, 1972/73, 1976/77, 1979/80

* Македония чемпионаты
** Чемпион (4): 2004/05, 2005/06, 2007/08, 2013/14
** Вице-чемпион (3): 2006/07, 2009/10, 2014/15
** 3 орын (3): 1999/00, 2016/17, 2017/18

* Македония кубогы
** Жеңімпаз  (4): 2007/08, 2008/09, 2013/14, 2014/15
** Финалист (3): 2009/10, 2011/12, 2015/16

* Македония суперкубогы
** Финалист (1): 2015

Санат:Солтүстік Македония футбол клубтары
Стрёмсгодсет

«**Стрёмсгодсет» ИФ** () — Норвегияның Драммен қаласындағы футбол клубы, 1907 жылы құрылған.

## Жетістіктері

### Норвегия чемпионаты

* Чемпион (2): 1970, 2013
* Вице-чемпион (1): 2012
* 3 орын (3): 1969, 1972, 1997

### Норвегия кубогы

* Жеңімпаз (5): 1969, 1970, 1973, 1991, 2010;
* Финалист (3): 1993, 1997, 2018

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.godset.no/

Санат:Норвегия футбол клубтары
Клифтонвилл (футбол клубы)

**«Клифтонвилл»** (ағыл. *Cliftonville Football & Athletic Club*) — Солтүстік Ирландияның Бельфаст қаласындағы футбол клубы.

## Жетістіктері

* **Премьер-лига**
** **Чемпион (5):** 1905/06, 1909/10, 1997/98, 2012/13, 2013/14
* **Солтүстік Ирландия кубогы**
** **Жеңімпаз (8):** 1882/83, 1887/88, 1896/97, 1899/1900, 1900/01, 1906/07, 1908/09, 1978/79
* **Лига кубогы**
** **Жеңімпаз (5):** 2003/04, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16
* **Солтүстік Ирландия суперкубогы**
** **Жеңімпаз (2):** 1998, 2014

## Дереккөздер

## Клубтың ресми сайты

* http://www.cliftonvillefc.net/

Санат:Солтүстік Ирландия футбол клубтары
Санат:1879 жылы құрылған футбол клубтары
Вентспилс (футбол клубы)

**«Вентспилс»** (лат. *Futbola klubs „Ventspils”*) — Латвияның Вентспилс қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Вентспилс" стадионында өткізеді.  

## Тарихы
1997 жылы "Вента" және "Нафта" клубтарының бірігуімен құрылды. Сол жылы-ақ Латвия жоғары лигасында өнер көрсетті. 1999 жылы Интертото кубогына, 2000 жылы УЕФА кубогына қатысты.  

2006 жылы Латвия чемпионы атанып, "Сконтоның" көп жылдық гегемониясын тоқтатты.   

2009 жылы УЕФА Еуропа лигасының топтық кезеңіне өтіп, еуротурнирлердің топтық кезеңінде ойнаған тұңғыш Латвия клубы атанды.  

2021 жылы 9 маусымда сыбайластықпен айыпталып, 2027 жылға дейін еурокубоктерге қатыса алмайтын болды.  

## Жетістіктері

### Жоғары лига
* Чемпион (6): 2006, 2007, 2008, 2011, 2013, 2014.
* 2 орын (6): 2000, 2001, 2002, 2009, 2010, 2018.
* 3 орын (9): 1998, 1999, 2003, 2004, 2005, 2012, 2015, 2016, 2019.

### Латвия кубогы
* Жеңімпаз (7): 2003, 2004, 2005, 2007, 2011, 2013, 2017
* Финалист (4): 2008, 2015, 2018, 2020.

### Ливония кубогы
* Жеңімпаз (1): 2008.

### Балтиқ лигасы
* Чемпион (1): 2010.
* Финалист (2): 2007, 2011.

Достастық кубогы

* Финалист (1): 2007.

## Сілтемелер

* https://fkventspils.com/

Санат:1997 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Латвия футбол клубтары
Каунас (футбол клубы)

**«Каунас»** () — Литваның Каунас қаласындағы футбол клубы, 2012 жылы жабылып қалды.  

1960 жылы "Банга"  деген атаумен құрылды. 1993 жылы "Каунас ФБК" деп өзгертіліп, жанынан бейсбол клубы да ашылды.   
 
## Жетістіктері

* Литва чемпионы — 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2007
* Литва КСР чемпионы — 1986, 1989
* Литва кубогы — 2002, 2004, 2005, 2008
* Литва КСР кубогы — 1989
* Литва суперкубогы — 2002, 2004, 2006, 2008
* Балтық лигасы — 2008
* Достастық кубогының финалсиі: 2006

## Сілтемелер

* http://www.fbk-kaunas.lt/

Санат:Литва футбол клубтары
Санат:2012 жылы жабылған футбол клубтары
Кареда (футбол клубы)

**«Кареда»** () — Литваның Каунас қаласындағы футбол клубы. 1935 жылы құрылып, 2003 жылы жабылды. Базасы 2000 жылға дейін Шяуляй қаласында болды.  
 
## Жетістіктері

* Литва чемпионаты:
** Чемпион (2): 1997, 1998.
** Вице-чемпион (2): 1996, 1999.
* Литва кубогы:
** Жеңімпаз (2): 1996, 1999.
* Литва суперкубогы:
** Жеңімпаз (1): 1996.
** Финалист (1): 1998.

## Сілтемелер

* http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=4140 

Санат:Литва футбол клубтары
Санат:1935 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:2003 жылы жабылған футбол клубтары
Футболдан Испания кубогының финалы 2021

**[[Футболдан Испания Кубогы|Футболдан Испания кубогының]] 2021 жылғы финалы** (исп. *Final de la Copa del Rey de fútbol 2020-21*) Севилья қаласында өтті.

## Матч

### Детальдар


## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.marca.com  BBC Sport. Retrieved 5 March 2021.

Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Барселона ФК ойындары
Санат:Атлетик Бильбао ФК ойындары
Санат:Футболдан Испания кубогы
Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда 2014/15

2013/14 жылғы маусымда ең жоғары нәтижені "Астана-2009" мен "Ақтөбе" клубтары көрсетті, Еуропа лигасының плей-офф кезеңіне дейін жетті.

## УЕФА Чемпиондар лигасы
### Екінші іріктеу кезеңі

### Үшінші іріктеу кезеңі
----

## УЕФА Еуропа лигасы
### 1 раунд

----

----

### 2 раунд

-------

-----

### 3 раунд

---------

### Плей-офф

----

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:2014 жылғы футбол
Санат:Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2014/15
Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2014/15
Игорь Сергеевич Сон

**Игорь Сон** (16 қараша 1998 жыл, Үштөбе, Алматы облысы) — қазақстандық ауыр атлет, зілтемірші. 2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.

## Карьерасы
Қазақстан ауыр атлетика мектебінің түлегі. Халықаралық жарыстарда 2013 жылдан бері бақ сынап келеді. Ересектер арасында 2017 жылдан бастап қатыса бастады. 

Олимпиада ойындарына дейінгі ең үздік көрсеткіші – 2019 жылғы әлем чемпионатының күмісі. Ол кезде 55 килоға дейінгі салмақта өнер көрсеткен. 

2020 жылы Токиода өткен Олимпиадада 61 келі салмақта сынға түсіп, жұлқа көтеруде 131 килоны еркін бағындырса, серпе көтеруде 163 килоны еңсерді. Қоссайыс қорытындысы бойынша қазақстандық спортшы 294 келіні көтерді.

Спортшының жеке жаттықтырушысы – Сергей Седов.

## Марапаттары
* «Құрмет» ордені (2021 жылғы 13 тамыз)

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер
Санат:Қазақстан ауыр атлеттері
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Лузитанс

**«Лузитанс»** (, ) — Андоррадағы футбол клубы, 1999 жылы құрылған. 
 
## Жетістіктері

* Андорра чемпионы (2): 2011/12, 2012/13
** 2 орын (2): 2014/15, 2015/16

** 3 орын (1): 2010/11

* Андорра кубогы (1): 2002
** Финалист (4): 2008, 2009, 2012, 2014
* Андорра суперкубогы (2): 2012, 2013
* 2 дивизион жеңімпазы(1): 1999/00

## Сілтемелер

* http://int.soccerway.com/teams/andorra/fc-lusitans

Санат:Андорра футбол клубтары
ЭБ/Стреймур

**«ЭБ/Стреймур»**  — Фарер аралдарының Айи кентіндегі футбол клубы. 1993 жылы ЭБ және "Стреймур" клубтарының бірігуінен құрылды. 

2008, 2012 жылдары Фарерлер чемпионы атанды.  2007, 2008, 2010, 2011 жылдары Фарерлер кубогын иеленді.

## Сілтемелер
* http://www.eb-streymur.fo/

Санат:1993 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Фарер аралдары футбол клубтары
Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда 2013/14

*Толық мақаласы: [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2013/14|УЕФА Чемпиондар лигасы 2013/14]]**Толық мақаласы: [[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14]]*

**2013/14 жылғы Еурокубоктерде** қазақстандық клубтар біршама жақсы ойнады. "Шахтер" клубы жарысты Чемпиондар лигасынан бастап, Еуропа лигасының топтық кезеңіне барған бірінші қазақстандық команда боп тарихта қалды.

"Ақтөбе" үшінші рет Еуропа лигасының плей-офф кезеңіне жетті, бірақ тағы да жолы болмай, топтық кезеңге өте алмады.

## УЕФА Чемпиондар лигасы

### Бірінші іріктеу кезеңі

### Екінші іріктеу кезеңі

### Плей-офф

## УЕФА Еуропа лигасы

### Бірінші іріктеу кезеңі

--------

---------

### Екінші іріктеу кезеңі

-------

### Үшінші іріктеу кезеңі

### Плей-офф

### Топтық кезең

#### L тобы

----

----

----

----

----

## Дереккөздер

Санат:2013 жылғы футбол
Санат:Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2013/14
Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2013/14
Оксана Александровна Чусовитина

**Оксана Александровна Чусовитина** (19 маусым 1975, Бұхара, Өзбек КСР, КСРО) — өзбекстандың гимнаст, КСРО, Германия, Өзбектаннның атынан сынға түскен, 1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. Сегіз бірдей жазғы Олимпиада ойындарына (1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, 2020) қатысқан жалғыз гимнаст. КСРО еңбек сіңірген спорт шебері (1991).
## Карьерасы
Карьерасын 1991 жылы КСРО сапында бастаған. Сол жылы КСРО чемпионы атанды. 

2002 жылы отбасы жағдайына байланысты Германияға қоныс аударып, 2006-12 жылдары Германияның атынан сынға түсті. 2008 жылғы Жазғы Олимпиадаға Германияның атынан сынға түсіп, күміс жүлде алды. Өзбекстанға 2013 жылы оралды.

2020 жылғы Жазғы Олимпиадаға қатысты да, 46 жасында карьерасын аяқтады.

## Жетістіктері

* Олимпиада чемпионы: 1992
* Олимпиада күміс жүлдегері: 2008
* Әлем чемпионы: 1991,, 2003 
* Еуропа чемпионы: 2008

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://web.archive.org/web/20131016114838/http://www.gymnaflash.ru/f_chusovitina_a.htm

Санат:Алфавит бойынша гимнасттар
Санат:КСРО гимнастары
Санат:Өзбекстан гимнастары
Санат:Германия гимнастары
Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Гимнастикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Өзбекстан Олимпиада чемпиондары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Біріккен команда Олимпиада чемпиондары
Санат:Гимнастикадан әлем чемпиондары
Санат:Гимнастикадан Еуропа чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:Гимнастикадан Азия ойындары чемпиондары
Санат:Өзбекстанның Азия ойындары чемпиондары
Милад Карими

**Милад Карими** (21 маусым 1999 жыл, Алматы, Қазақстан) — қазақстандық гимнаст. 2020, 2024 жылдары Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан.

## Карьерасы мен жетіктіктері
2017 жылы Бангкогта өткен Азия чемпионатында қола жүлде иеленді. Сол жылы Тайбэйдегі Жазғы Универсиадаға қатысты, бірақ жүлдесіз қайтты. 

2019 жылы Неапольде өткен әлемдік жазғы универсиадада күміс жүлдеге қол жеткізді. 

2020 жылы Мельбурнда әлем кубогында қол жүлде алды.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://gymnastics.sport/site/athletes/bio_detail.php?id=28587&type=licence

Санат:1999 жылы туғандар
Санат:21 маусымда туғандар
Санат:Қазақстан гимнастары
Санат:Алфавит бойынша гимнасттар
Железничар (футбол клубы, Сараево)

**«Железничар»** () ― Боснияның Сараево қаласындағы футбол клубы. 1921 жылы 6 тамызда құрылған. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Югославия чемпионы (1):** 1971/72
* **Босния және Герцеговина чемпионы (6):** 1997/98, 2000/01, 2001/02, 2009/10, 2011/12, 2012/13
* **Босния және Герцеговина кубогы (6):** 1999/00, 2000/01, 2002/03, 2010/11, 2011/12, 2017/18
* Босния және Герцеговина суперкубогы (3): 1998, 2000, 2001

### Халықаралық

* УЕФА кубогының жартылай финалисі: 1984/1985

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.fkzeljeznicar.ba/

Санат:Босния және Герцеговина футбол клубтары
Қаптағай батыр Түгелбайұлы

**Қаптағай батыр Түгелбайұлы** (1700-1760) – ХVIII ғасырдағы ақтабан шұбырынды аласапыран кезеңде Абылай хан бастаған қазақ батырларының сапында жоңғарға қарсы шайқасқан айтулы қолбасылардың бірі. Қазақ елінің бірлігі, жерінің тұтастығы жолындағы шешуші шайқастарда ерен ерлігімен көзге түсіп, Абақ Керей ішінде Қарақас руының ұранына айналған батыр. 

Қаптағай батыр ШҚО Зайсан ауданына қарасты Кендірлік өзені бойына жерленген. 2019 жылы басына ескерткіш орнатылып, аудан орталығынан көше аты берілді.

## Дереккөздер

Санат:1700 жылы туғандар
Санат:1760 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақ батырлары
Санат:Қолбасшылар
1996 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

Қазақстан алғаш рет жеке мемлекет болып Жазғы Олимпиадаға 1996 жылы қатысқан.

96 қазақстандық атлет (72 ер мен 24 әйел) 14 спорт түрінен жарысқа түскен, нәтижесінде үш алтын, төрт күміс пен төрт қола медаль жеңіп алған.

## Медальдар

## Сайыс нәтижелері
### [[Сурет:Boxing pictogram.svg|30px]] Бокс

нобай|200px|Ю. Мельниченко 2007 жылғы маркада
### [[Сурет:Cycling (road) pictogram.svg|30px]] Велоспорт
Тас жол, жеке жарыс, ерлер: Андрей Кивилев, Александр Винокуров, Александр Шефер, Андрей Тетерюк

Тас жол, жеке жарыс, әйелдер: Алла Василенко

Трек, ұпай үшін жарысу, ерлер: Сергей Лаврененко — 7 ұпай (→ 10-орын)

Трек, қуалап жарысу, ерлер (4000 м): Вадим Кравченко

Трек, ұпай үшін жарысу, әйелдер: Алла Василенко

### [[Сурет:Athletics pictogram.svg|30px]] Жеңіл атлетика
Ерлер, 100 метрге жүгіру: Виталий Савин, Виталий Медведев

Ерлер, 20 шақырым жүру: Валерий Борисов

Ерлер, 50 шақырым жүру: Сергей Корепанов — 3:48:42 (→ 8-орын)

Ерлер, таяқпен секіру: Игорь Потапович

Ерлер, үш қарғып секіру: Сергей Арзамасов

Ерлер, ядро лақтыру: Сергей Рубцов

Әйелдер, 100 метрге жүгіру: Наталья Воробьёва

Әйелдер, 400 метрге жүгіру: Светлана Бодрицкая

Әйелдер, 400 метрге кедергілермен жүгіру: Наталья Торшина

Әйелдер, ұзындыққа секіру: Елена Першина, Елена Кощеева

Әйелдер, биікке секіру: Светлана Залевская — 1,93 м (→ 14-орын)

Әйелдер, ядро лақтыру: Елена Балтабаева

Әйелдер, жетісайыс: Светлана Казанина — 6002 ұпай (→ 18-орын)

Әйелдер, 10 шақырым жүру: Светлана Толстая — 45:35 (→ 21-орын), Майя Сазонова — 47:33 (→ 35-орын)

## Пошта маркаларында

Stamp of Kazakhstan 124.jpg
Stamp of Kazakhstan 123.jpg
Stamp of Kazakhstan 122.jpg
Stamp of Kazakhstan 127.jpg

Санат:Олимпиада ойындарындағы Қазақстан
Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
Ильдар Рафикович Амиров

**Ильдар Рафикович Амиров** (9 қазан 1987 жыл) — қырғызстандық футболшы, "Алға" клубының шабуылшысы. 

## Футболшы жайлы ақпараттар
Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасы сапында 2006,  2010, 2014 жылдары АФК Челлендж кубогына, 2006, 2010 жылдары Азия ойындарына қатысқан. 

Әкесі — Рафик Амиров футбол жаттықтырушысы. Інісі — Руслан (1990) да футболшы, Қырғызтан құрамасының қақпашысы.

## Жетістіктері

### Клубтық

* Қырғыстан чемпионы: 2007, 2008, 2009, 2010
* Қырғызстан кубогы: 2008, 2010

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.playmakerstats.com/player.php?id=105315 

Санат:Қырғызстан футболшылары
Санат:Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Мурас-Спорт ФК ойыншылары
Санат:Дордой ФК ойыншылары
Санат:Абдыш-Ата ФК ойыншылары
Санат:Алай ФК ойыншылары
Санат:Алға ФК ойыншылары
Санат:Ист Бенгал ФК ойыншылары
Валерий Сергеевич Кичин

**Валерий Сергеевич Кичин** (12 қазан 1992 жыл, Бішкек) — қырғызстандық футболшы, қорғаушы. 
## Карьерасы

Ұлттық құрамадағы тұңғыш голын 2016 жылы 30 тамызда Қазақстан қақпасына соқты (2:0).

2019 жылғы Азия кубогына қатысып, төрт кездесуде алаңға шықты.

Карьерасында "Дордой" (2009-12), "Волга" (Төменгі Новгород, 2013-14), "Химик Дзержинский" (2013), "Уфа" (2014), "Анжи" (2014-15), "Тюмень" (2015-16), "Енисей" (2016-2019, 2021), "Динамо Минск" (2019), "Торпедо Мәскеу" (2020) клубтарында доп тепті. 

## Жетістіктері

### Клубтық

* Қырғызстан чемпионы (2): 2011, 2012
* Қырғызстан кубогы (2): 2010, 2011
* АФК президенті кубогының финалисі: 2010
* Ресей бірінші лигасының қола жүлдегері: 2016/17

### Жеке

* Қырғызстанның шетелдегі ең үздік футболшысы: 2014

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан футболшылары
Санат:Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Волга Төменгі Новгород ФК ойыншылары
Санат:Уфа ФК ойыншылары
Санат:Анжи ФК ойыншылары
Санат:Динамо Минск ФК ойыншылары
Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Ташкент ФК ойыншылары
2000 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына Қазақстан атынан 130 атлет (86 ер мен 44 әйел) 17 спорт түрінен қатысқан, нәтижесінде үш алтын және төрт күміс медаль жеңіп алған.

## Медальдар

## Сайыс нәтижелері
### [[Сурет:Boxing pictogram.svg|30px]] Бокс

### [[Сурет:Cycling (road) pictogram.svg|30px]] Велоспорт

*Винокуров күміс медаль алған дисциплинада Андрей Тетерюк 46-шы, Александр Шефер 53-ші, Сергей Яковлев 57-ші, Андрей Кивилев 73-ші болып келді.*

нобай|200px|Е. Ыбрайымов 2007 жылғы маркада
нобай|200px|О. Шишигина 2007 жылғы маркада

Трек, ұпай үшін жарысу, ерлер: Сергей Лаврененко (→ 20-орын)

Трек, қуалап жарысу, ерлер: Вадим Кравченко

### [[Сурет:Athletics pictogram.svg|30px]] Жеңіл атлетика
Ерлер, 100 метрге жүгіру: Виталий Медведев

Ерлер, 200 метрге жүгіру: Геннадий Черновол

Ерлер, 20 шақырым жүру: Валерий Борисов (→ 38-орын)

Ерлер, 50 шақырым жүру: Сергей Корепанов (→ 15-орын), Валерий Борисов (→ 25-орын)

Ерлер, таяқпен секіру: Игорь Потапович

Ерлер, биікке секіру: Юрий Пахляев

Ерлер, үш қарғып секіру: Сергей Арзамасов, Олег Сакиркин

Ерлер, ядро лақтыру: Сергей Рубцов

Әйелдер, 100 метрге жүгіру: Виктория Ковырева

Әйелдер, 400 метрге жүгіру: Светлана Бодрицкая

Әйелдер, 100 метрге кедергілермен жүгіру: Ольга Шишигина — 12.65 (→ 1-орын)

Әйелдер, 400 метрге кедергілермен жүгіру: Наталья Торшина

Әйелдер, ұзындыққа секіру: Елена Першина, Елена Кощеева, Анна Тарасова

Әйелдер, үш қарғып секіру: Елена Парфенова, Анна Тарасова

Әйелдер, биікке секіру: Светлана Залевская — 1,96 м (→ 6-орын)

Әйелдер, ядро лақтыру: Иоланта Ульева

Әйелдер, жетісайыс: Светлана Казанина — 5898 ұпай (→ 16-орын), Ирина Науменко — 5634 ұпай (→ 21-орын)

Әйелдер, 20 шақырым жүру: Светлана Толстая (→ 21-орын), Елена Кузнецова (→ 40-орын), Майя Сазонова

Әйелдер, марафон: Гарифа Куку

### [[Сурет:Triathlon pictogram.svg|30px]] Триатлон

Санат:Олимпиада ойындарындағы Қазақстан
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
Елена Андреевна Рыбакина

нобай|261px|2023 жылғы пошта маркасында Уимблдон табақшасын ұстаған Рыбакина

**Елена Андреевна Рыбакина** (17 маусым 1999 жыл, Мәскеу, Ресей) — қазақстандық кәсіпқой теннисші. Бес жасынан бастап тенниспен айналысқан.

2022 жылы Елена Уимблдондонда жеңіске жетіп, Үлкен дулыға турнирлерінің бірін бағындыра алған алғашқы қазақстандық теннисші болды. 2018 жылға дейін Рыбакина Ресей азаматы болды.

## Мансабы
2013 жылы қараша айында Всеволожскіде өткен жасөспірімдер тунниріне қатысты. Квалификациядан өтті де, бірінші айналымда Вера Лапкоға есе жііберді. 

2014 жылдың наурызында ол Альметьевскідегі турнирде жеңімпаз болды; мамырда ол Түркияда жасөспірімдер арасындағы екі турнирде тұсаукере кездесулерін өткізді (*Enka ITF Junior Cup, Nazmi Bari Cup 2014*), ал маусым айында Мәскеуде өткен Озеров кубогында ол финалда Блинковадан ғана ұтылды - 1:6, 2:6. Қараша айында Новокузнецк қаласында өткен Siberian Open турнирінде ол жекелей жеңімпаз және жұптық финалист болды. 

2015 жылы Озеров кубогында Рыбакина алтын алқадан дубль жасап, жекелей де, жұптық та сында жеңіске жетті. Сол жылдың қыркүйегінде ол *Grand Slam* турнирінде дебют жасады; жекелей сында екі жеңіске жетті, үшінші кездесуде венгриялық Фанни Соллардан ұтылды.

2016 жылдың ақпанында ол Қазанда Ельцин кубогында, наурызда - Хорватияда өткен турнирде, қыркүйекте Канаданың жасөспірімдер арасындағы ашық чемпионатында  жұптық ойындарда  жеңімпаз атанды.

2018 жылдан бастап Қазақстан атынан сынға түсіп жүр. 2019 жылдың шілдесінде Рыбакина теннистен Бухарест ашық чемпионатына қатысты, онда ол WTA бойынша бірінші титулын жеңіп алды. Финалда румындық Патрисия Мария Цигпен кездесті, турнирдің қожайыны матчта тек екі ойынға қатыса алды. Қорытынды есеп 6:2, 6:0. Елена бүкіл турнирде бірде-бір ұтылған жоқ. АҚШ ашық чемпионатында  бірінші айналымда чехиялық Каролина Муховадан екі сетте ұтылды.

2020 жылдың күнтізбесінің басында Елена Рыбакина Шэньчжэньдегі турнирде ресейлік Екатерина Александровадан екі сетте жеңілді.

2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына қатысып, төртінші орын алды, жүлдеге іліне алмады. 

2022 жылы әйелдер арасындағы Уимблдон жарысының жеңімпазы атанды. Финалда ол үш сетте әлемнің екінші ракеткасы Онс Жаберді жеңді.

2023 жылдың көктемінде WTA 1000 өткізген екі сайыста жеңіске жетіп, әлемдік рейтингте 4-орынға көтерілді.

Маусым айында Елена Рыбакина ресми түрде әлемнің 3-ракеткасы атанды.

2024 жылдың ақпанында ол WTA 500 аясында Абу-Даби турнирінің финалында ресейлік Дарья Касаткинаны жеңді.

2025 жылдың қазанында WTA 500 өткізген Нинбо турнирінде жеңімпаз атанды. Ал келесі айда Эр-Рияд турнирінің финалында бірінші ракетка Арина Соболенкодан басым түсті.

2026 жылдың басында Australian Open финалында тағы да белорус теннисшісі Соболенкомен кездесіп, оны үш сетте жеңді. Рыбакина осы турнирдің финалында екінші рет ойнады, бірақ 2023 жылы ол осы Соболенконы алға жіберген еді.

## WTA рейтингісінде

## WTA Турында тапқан ақшасы

## Турнирлерге қатысу тарихы

### Жұптық

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан теннисшілері
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының теннисшілері
Санат:2 дәрежелі Достық орденінің (Қазақстан) иегерлері
Лев Анатольевич Владимирский

**Лев Анатольевич Владимирский** (27 қыркүйек 1903 жыл, Атырау - 7 қыркүйек 1973 жыл, Мәскеу) — Қазақстаннан шыққан алғашқы флот адмиралы. 

## Өмірбаян
1903 жылы Гурьев қаласында мектеп мұғалімі және акушер отбасында дүниеге келген. 1921 жылы Орта Азия мемлекеттік университетінің әскери факультетіне оқуға түседі. 1922 жылдың шілдесінде Петроградтағы М.Фрунзе атындағы Жоғары әскери-теңіз училищесіне ауысты. Осы оқу орнын 1925 жылы аяқтағаннан соң, соғыс-теңіз флоты командалық құрамының арнайы курсында 2 жыл бойы білім жетілдірген. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін әскери-теңіз флотында тәжірибе жинақтай алған. 

Соғыс басталған сәтте Қара теңіз флотын басқарып, Севастополь, Одесса қалаларын азат етуге кеңес теңізшілерін жұмылдыруда ерекше батылдық пен батырлық танытады. 1941 жылғы қыркүйекте Георгиевка мүйісіне десант түсіруге басшылық еткен. Ал 1944 жылы Выборг операциясына қатысқан. Соғыс жылдарында Қара теңіз және Балтық теңізі флоттарына қолбасшылық жасаған. 

1947 жылдан КСРО Қарулы Күштерінің әскери-теңіз флоты жөніндегі басшылық лауазымдарды атқарса, 1952 жылдан ғылыми-педагогикалық жұмыстармен айналысыпты. Бірнеше рет мұхит зерттеу экспедицияларына жетекшілік еткен. Тек 67 жасында ғана отставкаға шығып, 1973 жылы өмірден өтіпті.

## Марапаттары мен атақтары
Әскери теңіз операцияларына, жалпы кеңес дәуіріндегі әскери-теңіз флотындағы 49 жылдық жұмыс өтілінде көрсеткен ерлігі, ерен еңбегі үшін екі мәрте Ленин, үш рет жауынгерлік Қызыл Ту, ІІ-дәрежелі Суворов, ІІ-дәрежелі Ушаков ордендерімен наградталғаны куә болатындай.

Қазір Атырау қаласында адмирал атымен бір көше аталады. Атырау облыстық тарихи-өлкетану мұражайындағы “1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы” залында флот адмиралы Лев Владимирскийдің әскери киімі мен куәлігі ғана жәдігер ретінде сақталып тұр.

## Дереккөздер
2004 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына Қазақстан атынан 114 атлет (71 ер мен 43 әйел) 17 спорт түрінен қатысқан, нәтижесінде бір алтын, төрт күміс пен үш қола медаль жеңіп алған.

## Медальдар

## Сайыс нәтижелері
### [[Сурет:Weightlifting pictogram.svg|30px]] Ауыр атлетика

### [[Сурет:Boxing pictogram.svg|30px]] Бокс

### [[Сурет:Athletics pictogram.svg|30px]] Жеңіл атлетика
Ерлер, 100 метрге жүгіру: Геннадий Черновол

Ерлер, 800 метрге жүгіру: Михаил Колганов

Ерлер, 20 шақырым жүру: Валерий Борисов — 1:27:39 (→ 27-орын)

Ерлер, 50 шақырым жүру: Сергей Корепанов — 3:59:33 (→ 20-орын), Рустам Куватов — 4:13:40 (→ 37-орын)

Ерлер, 400 метрге кедергілермен жүгіру: Евгений Мелешенко

Ерлер, үш қарғып секіру: Роман Валиев

Ерлер, ядро лақтыру: Григорий Егоров

Ерлер, онсайыс: Дмитрий Карпов — 8725 ұпай (→ 3-орын)

Әйелдер, 100 метрге жүгіру: Виктория Ковырева

Әйелдер, 400 метрге жүгіру: Светлана Бодрицкая

Әйелдер, 800 метрге жүгіру: Татьяна Розланова

Әйелдер, 400 метрге кедергілермен жүгіру: Наталья Торшина-Әлімжанова

Әйелдер, 20 шақырым жүру: Светлана Толстая — 1:34:43 (→ 28-орын), Майя Сазонова — 1:49:08 (→ 50-орын)

Әйелдер, ұзындыққа секіру: Елена Кощеева (→ 11-орын)

Әйелдер, үш қарғып секіру: Татьяна Бочарова

Әйелдер, биікке секіру: Марина Аитова

Әйелдер, ядро лақтыру: Иоланта Ульева

Әйелдер, жетісайыс: Светлана Казанина, Ирина Науменко

### [[Сурет:Wrestling pictogram.svg|30px]] Күрес
#### Еркін күрес

#### Грек-рим күресі

### [[Сурет:Shooting pictogram.svg|30px]] Нысана көздеу

Санат:Олимпиада ойындарындағы Қазақстан
Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
Василий Алексеевич Левит

**Василий Алексеевич Левит** (24 ақпан 1988, Фёдоровка, Қостанай облысы) — қазақстандық боксшы, 2016, 2020 жжылдары Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан.

## Жетістіктері

* 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының  күміс жүлдегері
* 2009, 2015, 2017 жылғы Азия чемпионы
* 2017, 2019 жылдары әлем чемпионатының күміс жүлдегері

## Марапаттары
"Барыс" орденінің иегері: 2016

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Статистикасы

Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:Фёдоров ауданында (Қостанай облысы) туғандар
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Бокстан Азия чемпиондары
Фархад Ибрагимұлы Харки

**Фархад Ибрагимұлы Харки** (20 сәуір 1991) — қазақстандық ауыр атлет. 2016 жылғы Жазғы олимпиада ойындарының қола жүлдегері.

Фархат Қытайда спортпен айналыса бастаған, ұлты дүнген. 2008 жылы Қазақстан азаматтығын алды.

2013 жылы Азияда өткен Азия чемпионатында күміс жүлдегер атанды.

Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер
Санат:Қазақстан ауыр атлеттері
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Карина Хаважевна Горичева

**Карина Хаважевна Горичева** (8 сәуір 1993 жыл, Талдықорған) — қазақстандық ауыр атлет, 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 

2013, 2017 жылдары Жазғы Универсиадада күміс жүлде еншіледі.  
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан ауыр атлеттері
Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Александр Сергеевич Зайчиков

**Александр Сергеевич Зайчиков** (17 тамыз 1992) — қазақстандық ауыр атлет.  

2015 жылғы әлем чемпионы, 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 

2013 жылы Азия чемпионы атанды, бірақ кейін допинг қабылдады деп айыпталып, жоққа шығарылды.  
## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер
Санат:Қазақстан ауыр атлеттері
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Эльмира Әнуарбекқызы Сыздықова

**Эльмира Әнуарбекқызы Сыздықова** (5 ақпан 1992 жыл, Солтүстік Қазақстан облысы) — қазақстандық еркін күрес шебері, 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 69 келі салмақта сынға түседі.

## Өмірбаяны.
1992 жылы 5 ақпанда Солтүстік Қазақстан облысында дүниеге келген. 2008 жылы 16 жасында кадеттер арасында Азия чемпионы атанды. Бір жылдан соң осы турнирде күміс жүлдені иемденді.

2012 жылы жастар арасындағы Азия чемпионатында топ жарды. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Қазақстан чемпионы: 2018

### Халықаралық

* Қола жүлдегер: Рио-2016 
* Азия чемпионы: 2021
* Азия чемпионатының күміс жүлдегері: 2015, 2016
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан балуандары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Күрестен Азия чемпиондары
Екатерина Алексеевна Ларионова

**Екатерина Алекссевна Ларионова** (23 қаңтар 1994 жыл, Орал) — қазақстандық еркін күресші. 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойндарының қола жүлдегері. Сондай-ақ, 2013 жылғы әлем чемпионатында, 2014, 2015 жылдары Азия чемпионаттарында қола жүлдені иеленді.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Қазақстан балуандары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Дариға Оралқызы Шәкімова

**Дариға Оралқызы Шәкімова** (20 қараша 1988 жыл) — қазақстандық боксшы. Қазақстанның әлемдік класстағы спорт шебері. 2015 жылы Қазақстанда «Жылдың үздік боксшысы» атанды 

## Карьерасы
### Жетістіктері

* 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.
* Азия чемпионатының екі дүркін жеңімпазы: 2010, 2015.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*http://www.caravan.kz/news/kazakhstanskim-olimpijjcam-prisvoili-voinskie-zvaniya-381853/

Санат:Алфавит бойынша боксшылар
Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері