Алексей Анатольевич Навальный

**Алексей Анатольевич Навальный** (4 маусым 1976 жыл, Бутынь, Мәскеу облысы – 16 ақпан 2024 жыл, Харп, Ямал-Ненец автономиялық округі) — ресейлік саясаткер, заңгер, елдегі жемқорлық пен парақорлықты әшкерелейтін тергеулер арқылы аты шыққан оппозиция көшбасшыларының бірі. Навальный өзін Владимир Путин басқарған Ресей билігінің басты қарсыласы деп атаған. «Болашақ Ресейі» саяси партиясын және «Жемқорлықпен күрес фондының» () негізін салған. YouTube сайтындағы миллиондаған көрермендері бар «Алексей Навальный» мен «Навальный LIVE» арналарының авторы.

Алексей Навальный 2013 жылғы Мәскеу мэрі сайлауында сайлаушылардың 27,24% дауысын жинап, екінші орынды иеленді (Сергей Семёнович Собянин бірінші орынға жайғасып, Мәскеу мэрі атанды). 2022 жылғы жағдай бойынша Навальныйдың YouTube-те 6,3 миллионнан астам жазылушысы бар; өзінің әлеуметтік медиа арналары арқылы ол өзінің командасымен бірге Ресейдегі сыбайлас жемқорлық туралы материалдар жариялады, саяси демонстрациялар ұйымдастырды және сайлауларға қатысты. 2011 жылғы радио сұхбатында ол Ресейдің билік партиясы «Біртұтас Ресейді» "алаяқтар мен ұрылар партиясы" деп атады, оның осы сөзі кейінірек эпитетке айналды.

2021 жылғы қаңтарда Навальный Ресейге оралды және ол 2014 жылғы соттылығының нәтижесінде тағайындалған Германияда ауруханада жатқан кезде шартты түрде мерзімінен бұрын босату шарттарын бұзды деген айыппен бірден ұсталды. Оның қамауға алынуынан және Путинді жемқорлықпен айыптаған «Путин сарайы» деректі фильмі жарияланғаннан кейін бүкіл Ресейде жаппай наразылық акциялары өтті. 2021 жылғы ақпанда оның шартты жазасы екі жарым жылдан астам бас бостандығынан айыру жазасына ауыстырылды. 2022 жылғы наурызда Навальный жаңа сот процесінде ақша жымқырды және сотты құрметтемеді деп танылып, қосымша тоғыз жылға бас бостандығынан айырылды; оның апелляциялық шағымы қабылданбады және маусымда Навальный қатаң режимдегі түрмеге ауыстырылды.

2009 жылы «Ведомости» газеті Навальныйды «жыл адамы» деп таныды. 2012 жылы Time журналы оны әлемнің 100 ең ықпалды адамның санатына, 2017 жылғы маусымда интернеттегі 25 ең ықпалды адамның санатына қосты. 2017 жылы «Ведомости» газеті Навальныйды «жыл саясаткері» деп таңдады.

2024 жылғы 16 ақпанда Навальный түрмедегі серуендеуден кейін өзін нашар сезінді, бірден есін жоғалтты, жедел жәрдем дәрігерлері оны қайтыс болды деп жариялады. Ресми дереккөз бойынша өлім себебі бөлінген қан ұйығы мен одан шыққан инфекция болған.

## Дереккөздер

Санат:Ресей қоғам қайраткерлері
Санат:Ресей саясаткерлері
Санат:Ресей блогерлері
Санат:Ресей диссиденттері
Санат:Ресей заңгерлері
Санат:Ресей либералдары
Санат:Ресей ютуберлері
Санат:Ресей тұтқындары
Санат:Борисов зиратында жерленгендер
Санат:XXI ғасыр саясаткерлері
Санат:YouTube күміс батырма иелері
Санат:YouTube алтын батырма иелері
Санат:Сахаров атындағы сыйлықтың лауреаттары
Санат:Азаттық рыцары сыйлықтың лауреаттары
Санат:Алексей Навальный
Санат:Ресей халықтар достығы университеті түлектері
Санат:Ресей Федерациясы Үкіметі жанындағы Қаржы университеті түлектері
Санат:Ресейлік адам құқықтары белсенділері
Санат:ХХІ ғасыр Ресей саясаткерлері
Санат:Орыс ұлтшылдары
Санат:Болашақ Ресей мүшелері
Санат:Мәскеу мэрлігіне үміткерлер (2013)
Санат:Ресейдегі наразылық қозғалысының қайраткерлері (2011—2013)
Санат:The BOBs жеңімпаздары
Санат:Редколлегия сыйлықтың лауреаттары
Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруіне қарсы белсенділер
Санат:Ресейде террорист немесе экстремист деп танылған адамдар