Силикон алқабы

[thumb|right|220px|[Стэнфорд университеті]]
thumb|right|220px|Силикон алқабындағы ірі компаниялардың орыны
thumb|right|220px|Алқап

**Силикон алқабы** () — АҚШ Солтүстік Калифорниядағы Сан-Франциско шығанақ районының оңтүстік бөлігіне орналасқан, әлемдік жоғары технологиялар мен инновациялардың орталығы ретінде танымал аймақ. Географиялық тұрғыда бұл өңір шамамен  Санта-Клара алқабына сәйкес келеді. Сан-Хосе - Силикон алқабындағы ең үлкен қала, ол Калифорнияда үшінші, ал АҚШ-та оныншы қала есептеледі; Силикон алқабындағы басқа ірі қалалар: Саннивейл, Санта-Клара, Редвуд-Сити, Маунтин-Вью, Пало Альто, Менло-Парк және Купертино қатарлылар. Брукингс институтының мәліметі бойынша, Сан-Хосе Метрополитен районы жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша әлемде үшінші орында (Швейцарияның Цюрихі мен Норвегияның Ослосынан кейін) тұрады.

Атауындағы "Силикон", яғни латын тілінен аударғанда "Кремний" сөзі кремний негізіндегі MOSFET транзисторлары мен интегралды микросхемаларға маманданған аймақтағы тапқырлаушылар мен өндірушілерге қатысты қалыптасты. Кезекте бұл өңірге әлемдегі ең ірі жоғары технологиялық компаниялары шоғырланған, олардың арасында Fortune 1000-дағы 30-дан астам ірі бизнестің штаб-пәтері және мыңдаған стартап компаниялар орналасқан. Силикон алқабы АҚШ-тағы барлық венчурлік капиталдың үштен бір бөлігін иелейді, бұл оның жоғары технологиялық инновация үшін жетекші хаб және стартап экожүйе болуын белгілеген. Силикон алқабында кремний негізіндегі интегралды микросхемалар, микропроцессорлар және микрокомпьютерлер, жаңа Бағдарламалаулар және смартфон, iPhone секілді ақпарат технологиялары жоғары деңгейде дамыған, зерттейтін және өңдіретін компаниялар тығыз орналасқан. 2013 жылғы жағдай бойынша облыста шамамен ширек миллион ақпараттық технологиялар жұмысшылары жұмыс істейді.

Сан-Хосе мен Санта-Клара алқабы аралығында, одан әрі солтүстіктегі Шығанақ районындағы екі ірі қала - Сан-Франциско мен Оклендке қарай жоғары технологиялық компаниялар көптеп құрыла бастаған кезде, "Силикон алқабы" терминің екі анықтамасы болды: тар географиялық мағынада, ол Санта-Клара округін және Сан-Матео округінің оңтүстік-шығысын көрсетті; ал метонимиялық мағынада, ол бүкіл Шығанақ аймағындағы жоғары технологиялық бизнесті білдірді. Силикон алқабы термині американдық жоғары технологиялық экономикалық сектор үшін синекдоха ретінде жиі қолданылады. Бұл атау сондай-ақ жетекші жоғары технологиялық зерттеулер мен кәсіпорындардың, сондай-ақ әлем елдеріндегі осы секілді құрылымы бар зерттеу парктері мен технологиялық центрлердің әлемдік синониміне айналды.

Адам мен компьютер технологиялары арасындағы тұлғалық байланыстар себепті, көптеген компанияның штаб-пәтері Кремний алқабында туризмдік ыстық нүктеге айналды.
## Атаудың пайда болуы
Силикон алқабы атауының танымал болуына Дон Хефлердің еңбегі сіңген. Ол алғаш рет 1971 жылы 11 қаңтарда бұл атауды «Электроника жаңалықтары» апталық сауда газетінде жарияланған "АҚШ Силикон алқабы" мақаласында қолданады. Дегенмен, бұл терминнің жаппай қолданысқа енуіне содан кейін тағы он шақты жыл кетті. 1980-ші жылдардың басында бұл термин кең қолданыс тапты, бұл дәл тұтыну нарығына енгізу үшін IBM PC және көптеген бағдарламалық өнімдерді таныстырылып жатқан кез болатын. Мұндағы *алқап* сөзі Санта Клара алқабын білдіреді.

[thumb|right|150px|[Пало-Альтодағы "Силикон алқабының туған жеріндегі" гараж. Мұнда Билл Хьюлетт пен Дэвид Паккард 1938 жылы аудио осциллятор жасай бастады (2016 ж. түсірілген фото).]]
## Тарихы (1970ж дейін)
thumb|right|150px|"Силикон алқабының туған жері" гаражын сипаттайтын белгі, 2016 ж.
[thumb|right|150px|[Фредерик Терманге арналған мемориялды автомагистраль белгісі]]
Силикон алқабы бірнеше факторлардың тоғысуы арқылы дүниеге келді. Олардың арасындағы маңыздылары ретінде университеттік білікті ғылыми зерттеу базасын, мол венчурлік капиталды, сондай-ақ АҚШ қорғаныс министрлігінің тұрақты тапсырыстарын айтуға болады. Стэнфорд университетінің бастамашылығы алқаптың алғашқы дамуында аса маңызды рөл ойнады. Бұл элементтер тоғыса келе өркендеу мен табыстың негізін қалады.
### Стэнфорд университеті
Стэнфорд университеті, оның филиалдары және түлектері өңірдің дамуына зор үлес қосты. Соның бірі, мысалы Ли Де Форесттің "Audion" деп аталатын вакуумдық түтікшені және Hewlett-Packard (HP) осциллографтарын ойлап тапқан жұмыстарын айтуға болады.

Аса қуатты аймақтық ынтымақтастық сезімі Силикон алқабының көтерілуімен бірге жүрді. 1890-шы жылдардан бастап Стэнфорд университетінің басшылары өз миссиясын "американдық батысқа" қызмет ету деп санады және соған сай оқыту қалыптастырды. Сондай-ақ, американдық шығыстық мүдделердің қаржы құйып, техника енгізіп, американдық батысты ашуға талпынуы өз-өзін қамтамасыз ететін жергілікті өнеркәсіптер құруға жетеледі. Осылайша, Силикон алқабы дамуының алғашқы 50 жылында регионализм Стенфорд мүдделерін осы аймақтағы жоғары технологиялық фирмалармен сәйкестендіруге көмектесті.

Дүниежүзілік екінші соғыстан кейін Стэнфорд университеті инженерия институтының деканы ретінде Фредерик Терман оқытушылар мен түлектерді өз компаниясын ашуға шақырды. 1951 жылы Терман Стэнфорд индустриалды паркін құруға бастамашы болыды, (Бұл парк қазіргі Стэнфорд зерттеу паркі болып, ол Эл Камино Реалының оңтүстік батысында, Пэйдж Милл Роудты қоршап тұр, әрі тау бөктерінен Арастрадеро жолына дейін созылып жатыр), сөйтіп университет өз жерінің бір бөлігін жоғары технологиялық компанияларға жалға берді. Терман көптеген компаниялардың өсіп жетілуіне себеп болды, өңір Силикон алқабына айналғанға дейін Hewlett-Packard, Varian Associates, Eastman Kodak, General Electric, Lockheed Corporation және басқа да жоғары технологиялық фирмалар  Стэнфорд университеті кампусы айналасында өсіп-өнді.
[thumb|left|100px|[Уильям Шокли]]
1956ж Джон Бардин және Уолтер Хаузер Браттайнмен бірге тұңғыш транзисторды тапқырлаушылардың бірі болған Уильям Шокли Пало Альтодағы ауру анасына жақын тұру үшін Нью-Джерсиден Калифорниядағы Маунтин-Вьюге көшіп, "Shockley Semiconductor Laboratory" (Шокли жартылай өткізгіштер зертханасы) құрды. Шоклидің жұмысы кейінгі онжылдықтар бойы электрониканы дамытушылар үшін таған болды. Фредрик Терман мен Уильям Шокли әдетте "Силикон алқабының атасы" деп аталады.

1955–1985 жылдары Стэнфорд университетінде қатты дене технологиясын зерттеу мен дамыту Белл телефон лабараториясы, Shockley Semiconductor, Fairchild Semiconductor және Xerox PARC қатарлы жекеменшік корпорациялар қалыптастырған индустриалды инновацияның үш толқынына ілесіп іске асты. 1969 жылы Стэнфорд ғылыми-зерттеу институты (қазіргі SRI International)  ARPANET-ті құрайтын төрт түйіннің бірін ұйымдастырды, бұл қазіргі интернеттің алғашқы нұсқасы еді.

### Ақпараттық технологиялар дамуының қоғамдық ықпалы

### Радио және әскери технологиялар тамыры

### Стэнфорд Индустрия Паркі

### Кремний транзисторы және Кремний (силикон) алқабының пайда болуы

### Заң мекемелері

### Жаңа мекемелер
1970-жылдары, силикон алқабында көптеген жартылай өткізгіштік, компьютер технологияларымен және компьютерге қатысты бағдарламалық жасақтамалармен айналысатын көптеген мекеме жұмыс істейді. Нарық өте үлкен, арзан болды.

The growth was fueled by the emergence of the venture capital industry on Sand Hill Road, beginning with Kleiner Perkins in 1972; the availability of venture capital exploded after the successful $1.3 billion IPO of Apple Computer in желтоқсан 1980.

### Бағдарламалық жасақтама жасау

### Интернет көпіршігі

## Экономикасы

## Медиа

### Ерекше мекемелер

Thousands of high technology companies are headquartered in Silicon Valley. Among those, the following are in the Fortune 1000:

* Adobe Systems
* Advanced Micro Devices
* Agilent Technologies
* Apple Inc.
* Applied Materials
* Cisco Systems
* eBay
* Google
* Hewlett-Packard
* Intel
* Intuit
* Juniper Networks
* KLA Tencor
* LSI Logic
* Marvell Semiconductors
* Maxim Integrated Products
* National Semiconductor
* NetApp
* Nvidia
* Oracle Corporation
* Salesforce.com
* SanDisk
* Sanmina-SCI
* Symantec
* Yahoo!

Additional notable companies headquartered (or with a significant presence) in Silicon Valley include (some defunct or subsumed):

* 3Com (acquired by HP)
* A10 Networks
* Actel
* Actuate Corporation
* Adaptec
* Aeria Games and Entertainment
* Akamai Technologies (HQ in Cambridge, Massachusetts)
* Altera
* Amazon.com's A9.com
* Amazon.com's Lab126.com
* Amdahl
* Ampex
* Antibody Solutions
* Aricent
* Asus
* Atari
* Atmel
* Broadcom
* Brocade Communications Systems
* BEA Systems (acquired by Oracle Corporation)
* Business Objects (acquired by SAP)
* Cypress Semiconductor
* Electronic Arts
* EMC Corporation  (headquartered in Hopkinton, Massachusetts)
* E*TRADE  (headquartered in New York, NY)
* Facebook
* Fairchild Semiconductor
* Force10
* Foundry Networks
* Fujitsu (headquartered in Tokyo, Japan)
* Hitachi Data Systems
* Hitachi Global Storage Technologies
* IBM Almaden Research Center (headquartered in Armonk, New York)
* IDEO
* Intuitive Surgical
* LinkedIn
* Logitech
* LynuxWorks
* Maxtor (acquired by Seagate)
* McAfee (acquired by Intel)
* Memorex (acquired by Imation and moved to Cerritos, California)
* Micron Technology (headquartered in Boise, Idaho)
* Microsoft (headquartered in Redmond, Washington)
* Mozilla Foundation
* Move Inc
* Nokia (headquartered in Espoo, Finland)
* Nokia Siemens Networks (headquartered in Espoo, Finland)
* Netflix
* Netscape (acquired by AOL)
* NeXT Computer, Inc. (acquired by Apple)
* Ning
* NXP Semiconductors
* Olivetti (headquartered in Ivrea, Italy)
* Opera Software (headquartered in Oslo, Norway)
* OPPO
* Palm, Inc. (acquired by HP)
* PalmSource, Inc. (acquired by ACCESS)
* PayPal (now part of eBay)
* Philips Lumileds Lighting Company
* Playdom
* PlayPhone
* Qualcomm, Inc. (HQ in San Diego, CA)
* Quanta Computer
* Quantcast
* Rambus
* Riverbed Technology
* ROBLOX
* RSA (acquired by EMC)
* Redback Networks (acquired by Ericsson)
* Salesforce.com
* SAP AG (headquartered in Walldorf, Germany)
* Siemens (headquartered in Berlin and Munich, Germany)
* Silicon Graphics
* Silicon Image
* Solectron (acquired by Flextronics)
* Sony (headquartered in Tokyo, Japan)
* Sony Ericsson
* SRI International
* Sun Microsystems (acquired by Oracle Corporation)
* SunPower
* Tibco Software
* Tesla Motors
* TWiT
* Tellme Networks (acquired by Microsoft)
* TiVo
* VA Software (Slashdot)
* WebEx (acquired by Cisco Systems)
* Western Digital
* VeriSign
* Veritas Software (acquired by Symantec)
* VMware
* Vocera
* Xilinx
* YouTube (acquired by Google)
* Yelp, Inc.
* Zoran Corporation

Silicon Valley is also home to the high-tech superstore retail chain Fry's Electronics.

### Саясаткерлері
* Moffett Federal Airfield
* NASA Ames Research Center
* Onizuka Air Force Station

## Университеттер және колледждер
* San José State University
* San Francisco State University
* Stanford University
* Santa Clara University
* John F. Kennedy University Campbell Campus
* University of California, Berkeley Extension
* University of California, Santa Cruz Extension
* Hult International Business School
* Carnegie Mellon University (Silicon Valley campus)
* Golden Gate University Silicon Valley Campus
* Silicon Valley University
* California State University, East Bay, Hayward
* University of Phoenix San Jose Campus
* University of San Francisco South Bay Campus
* Lincoln Law School of San Jose
* University of Silicon Valley Law School
* San Jose City College
* Menlo College
* Evergreen Valley College
* Foothill College
* De Anza College
* Chabot College
* Peralta Colleges
* Mission College
* West Valley College
* National Hispanic University
* Ohlone College
* Cogswell Polytechnical College
* The Art Institute of California – Sunnyvale

## Қалалары
Силикон алқабында орналасқан қалалар тізімі:
* Campbell
* Cupertino
* Gilroy
* Los Altos
* Los Altos Hills
* Los Gatos
* Milpitas
* Monte Sereno
* Morgan Hill
* Mountain View
* Palo Alto
* San Jose
* Santa Clara
* Saratoga
* Sunnyvale

Ауданға қатысы бар қалалар тізімі:

* East Palo Alto (San Mateo County)
* Emeryville (Alameda County, home to Pixar, Ask.com(Ask Jeeves), Pandora Media, MobiTV)
* Foster City
* Fremont (Alameda County)
* Hayward (Alameda County) (home of California State University, East Bay and Dust Networks)
* Menlo Park (San Mateo County, location of some venture capital companies)
* Newark (Alameda County)
* Redwood City (San Mateo County, home to Oracle, Electronic Arts and PDI/DreamWorks)
* San Francisco (San Francisco County, home to Quantcast, Salesforce, Square, Twitter, Wikipedia, Yelp, and Zynga)
* San Mateo, California (San Mateo County; home to Akamai's Silicon Valley office; YouTube was founded here; home to SolarCity, NetSuite among others)
* Scotts Valley (Santa Cruz County, home to Seagate Technology among others)

## Тағы қараңыз

* List of attractions in Silicon Valley
* List of places with "Silicon" names
* List of research parks around the world
* List of technology centers around the world
* Microcomputer revolution
* *[[Pirates of Silicon Valley]]*&nbsp;— 1999 movie
* Silicon Valley Toxics Coalition
* Sustainable Silicon Valley (SSV)
* Silicon Border
* San Fernando Valley, sometimes erroneously called "Silicon Valley"
* Silicon Fen
* Titanium Valley
* *[[Triumph of the Nerds|Triumph of the Nerds: The Rise of Accidental Empires]]*&nbsp;— 1996 documentary
* Optics Valley
* Silicon Wadi
* Silicon Roundabout

## Сілттемелер

## Арғы оқылымдар

* *Making Silicon Valley: Innovation and the Growth of High Tech, 1930–1970* by Christophe Lécuyer, MIT Press (2006)
* ** by Steven Levy, Garden City, New York: Anchor Press/Doubleday (1984)
* *A History of Silicon Valley: The Greatest Creation of Wealth in the History of the Planet* by Arun Rao and Piero Scaruffi, Omniware Press (2010), ISBN 0-9765531-8-X
* *Behind the Silicon Curtain: The Seductions of Work in a Lonely Era*, Dennis Hayes, London: Free Association Books (1989)
* Silicon Valley, Inc.: Ruminations on the Demise of a Unique Culture , The San Jose Mercury News (1997)
* *[http://www.sup.org/book.cgi?isbn=0804744297 Cultures@Silicon Valley] *, J. A. English-Lueck, Stanford: Stanford University Press (2002)
* *The Silicon Valley of Dreams: Environmental Injustice, Immigrant Workers, and the High-Tech Global Economy*, David Naguib Pellow and Lisa Sun-Hee Park, New York University Press (2003)
* *What the Dormouse Said: How the Sixties Counterculture Shaped the Personal Computer Industry*, John Markoff, Viking (2005)
* *Silicon Follies: A Dot. Comedy*, Thomas Scoville, Pocket Books (2000)
* *The Silicon Boys: And Their Valleys Of Dreams*, David A. Kaplan, Harper Perinneal (сәуір 2000), ISBN 0-688-17906-1
* Cities of knowledge: Cold War science and the search for the next Silicon Valley , Margaret Pugh O’Mara, New Jersey: Princeton University Press, (2005)
* *[[Accidental Empires]]: How the boys of Silicon Valley make their millions, battle foreign competition, and still can't get a date*, Robert X. Cringely, Addison-Wesley Publishing, (1992), ISBN 0-201-57032-7
* Silicon Valley: 110 Year Renaissance, John McLaughlin, Leigh Weimers, Ward Winslow, Santa Clara Valley Historical Association (2008), ISBN 0-9649217-4-X
* *Fire in the Valley: The Making of The Personal Computer* by Paul Freiberger & Michael Swaine, McGraw-Hill (1984)
* *Regional Advantage: Culture and Competition in Silicon Valley and Route 128* by AnnaLee Saxenian, Harvard University Press (1996), ISBN 0-674-75340-2
* *Clusters of Creativity: Enduring Lessons on Innovation and Entrepreneurship from Silicon Valley and Europe's Silicon Fen* by Rob Koepp, John Wiley (2002), ISBN 0-471-49604-9
* *The Nudist on the Late Shift: And Other True Tales of Silicon Valley* by Po Bronson, Random House (1999), ISBN 0-375-50277-7

## Сыртқы сілттемелер
* California's Historic Silicon Valley 
* Growth of a Silicon Empire  by Henry Norr published at the end of 1999 in the *[[San Francisco Chronicle]]*
* 
* Red tile roofs in Bangalore: Stanford's look copied in Silicon Valley and beyond  from Stanford University
* The Silicon Valley Cultures Project from San Jose State University
* Silicon Valley Historical Association 
* A Weekend in Silicon Valley - slideshow by *[[The New York Times]]*

Санат:Калифорния
Санат:Компьютер