Ауыл шаруашылығы жануарлары

[оңға|нобай|333x333 нүкте| [Қой|Қозы]]
**Ауыл шаруашылығы жануарлары** — адам азық-түлік (ет, сүт, жұмыртқа), май, өндіріс шикізаты (жүн, аң терісі, мамық), қылшық, былғары, сүйек, қауырсын үшін, сондай-ақ тасымалдау және жұмыс функцияларын (тарту, жүк арту) орындау үшін ұстайтын ауыл шаруашылығы жануарлары; селекция арқылы өсірілетін — ерте заманнан ауланған және қолға үйретілген құстар мен жануарлардың жабайы табиғат өкілдерінің қажетті қасиеттері мен ерекшеліктерін іріктеу.

«Ауыл шаруашылығы жануарлары» термині, әдетте, сүтқоректілердің, құстардың, балықтардың және басқа да су жануарларының әртүрлі түрлері мен тұқымдарын, сондай-ақ, ең алдымен, ауыл шаруашылығы өкілдерінен өмірлік маңызды өнімдерді алу үшін мамандандырылған тұрғын емес үй-жайларда ұсталатын жануарлар мен жәндіктерді қамтиды.

Ауыл шаруашылығы жануарлары көбінесе мамандандырылған тұрғын емес үй-жайларда (қора, сарай, атқора, шошқақора, сиырқора, қоянқора, малқора, ферма, құс қора, омарта және т.б.) ұсталады. Қазақстанда **ірі қара** бұрын **жұмысқа** және **тауар-өнім** болып екіге бөлінген.

## Анықтама
Сөздіктерде және заңнамалық актілерде ауыл шаруашылығы жануарларына мыналар жатады:
* мал,
* бағалы аң терісі ,
* қояндар,
* құс,
* аралар.

Ірі қара мал (ірі қара мал) өз кезегінде «*төрт аяқты үй жануарлары*» болып табылады. Даль бұл ұғымды толығырақ ашады — «*үй, шаруашылық жануарларының жалпы атауы: жылқы, сиыр, түйе, қой, ешкі, бұғы және т.б.* *Бірақ, бұрын да, қазір де, көбінесе, өгіздер мен сиырлар* .

## Биологиялық жіктеу
оңға|нобай| Сиыр
[нобай| [Түйелер|Түйе]]
нобай| Түйетауық
[нобай| [Жабайы ара|Аралар]]
Ауыл шаруашылығы жануарлары жалпы биологиялық жіктеуге жабайы туыстарымен қатар кіреді және бір мезгілде тұқымдарға бөлінеді.

; Ауыл шаруашылығы жануарларының тізімі

* Сүтқоректілер
** Жұптұяқтылар
*** Ірі-қара мал
**** сиырлар, буйволдар, бантенгтер, гаялдар, топоздар, бизондар, сондай-ақ олардың будандары
*** ұсақ мал
**** ешкі, қой
*** шошқалар
*** солтүстік бұғы
*** түйелер: дромедар (нар) және бактриан (айыр өркешті); ламалар, альпака
** Тақтұяқтылар
*** жылқылар, есектер, сондай-ақ олардың будандары: қашырлар
** Лагоморфтар
*** қояндар
** кеміргіштер
*** құндыз
*** шиншиллалар
*** теңіз шошқалары
** Жыртқыштар
*** бұлғын, еуропалық күзен, күзендер (фреткалар)
*** иттер, түлкілер
* Құстар
** Тауықтәрізділер
*** тауық, күркетауық, қырғауыл, бөдене, тауыс
*** мысыр құстары
** Қазтәрізділер
*** қаздар
*** үйректер, мәскеу үйректер
** Кептертәрізділер
*** көгершіндер (етті тұқымдары)
** Түйеқұстәрізділер
*** түйеқұстар
* Сәулелі қанатты балықтар
** Албырт балық тәрізділер
*** атлант лососьі, құбылмалы форель
** Тұқытәрізділер
*** ақ амур, ақ және ала күміс тұқылар, тұқы, мөңке, т.б.
* Жәндіктер
** Жарғақ қанаттылар
*** аралар, түкті аралар
** Қабыршақ қанаттылар
*** жібек құрттары
** Жартылай қатты қанаттылар
*** кошенильдер

## Ғылыми зерттеулер мен жетістіктер
* Биоинженерия
* Гендік инженерия
* Зооинженерия
* ЗоотехнияТаңдап өсіру
* Жасанды ұрықтандыру
* Клондау
* Таңдап өсіру

### Селекция және бағу
* мал шаруашылығы
** түйе шаруашылығы
** ешкі бағу
** жылқы шаруашылығы
** қоян өсіру
** қой шаруашылығы
** бұғы шаруашылығы
** шошқа шаруашылығы
** ірі қара мал шаруашылығы
** ит шаруашылығы
* аң шаруашылығы
* құс шаруашылығы
* ара шаруашылығы
* балық шаруашылығы
* жібек шаруашылығы
* марикультура

*сондай-ақ:*
* Күзен мен қара күзеннің буданы
* Үй түлкілері

## Тағы қараңыз
* Қолға үйрету
* Ірі қара шаруашылығы
* Ветеринария

## Дереккөздер

Санат:Мал түлігі