Дьюла Бенцур

**Дьюла Бенцур** (маж. *Benczúr Gyula*; 28 қаңтар 1844 жыл, Ньиредьхаза – 16 шілде 1920 жыл, Сечень) — мажар суретшісі, академиялық романтизмнің өкілі. Мажарстан ғылым академиясының құрметті мүшесі.

## Өмірбаяны
Дьюла Бенцур 1844 жылы 28 қаңтарда Ньиредьхазда, Вильмош Бенцурдың (1811-1873) және Паулина Ласгаллнердің (1815-1885) отбасында дүниеге келді. Оның отбасы 1846 жылы Кашшаға көшті. Сурет салу таланты ерте көрінді. Орта мектепте ол Кашшадағы Ференц Климкович пен Бела Климковичтің жеке сурет мектебінде сурет сала бастады. 

1861 жылдан бастап ол Мюнхендегі бейнелеу өнер академиясында Герман Аншюцтің шәкірті болды, содан кейін 1865 жылдан 1869 жылға дейін Карл фон Пилотидің шәкірті болды. 1869 жылы ол Италияға, ал 1874 жылы Францияға оқу сапарын жасады.
[солға|нобай|''"[Иштуан қасиетті|Иштуанның Шомылдыру Рәсімі"*1875.ж]]
Ол 1870 жылы Мажарстанның тарихи кескіндеме ұлттық байқауында "Иштуан патшаның шомылдыру рәсімі" жеңіп алған кезде халықаралық жетістікке жетті. Содан кейін ол Карл Пилотиге Максимилианеум мен Мюнхендегі Ратушадағы фрескалармен көмектесіп, ұлы неміс жазушысы Фридрих Шиллердің кітаптарын суреттеді. 

1875 жылы ол Мюнхен бейнелеу өнері академиясының профессоры болып тағайындалды және 8 жыл бойы сол жерде сабақ берді.

1873 жылы ол өзінің суретші досы Каролина Максқа үйленді, олардың төрт баласы болды. 

Әйелі қайтыс болғаннан кейін (1890) ол 1892 жылы қайта үйленді, екінші әйелі Будапешт мемлекеттік педагогикалық колледжінің оқытушысы Пироска Болдишар Урмёши болды.

1870 жылдардың ортасынан бастап ол жазды Штарнберг көлінің жанында Амбахта өткізді, онда 1885 жылы өзінің інісі Бела Бенцурдың жоспары бойынша өз үйін салды.
[[Сурет:HUF 2000 2000 reverse.jpg|солға|нобай|273x273 нүкте|2000 Мажар форинт банкнотасы]]
Үйге оралғаннан кейін ол қайтыс болғанға дейін басқарған бенцурдың алғашқы Мажар өнер мектебін құрды. Ол өз өмірінде бұрыннан танымал және құрметті суретші болған. 1906 жылы ол бас орден үйінің мұрагері болды, 1910 жылы [[Венгрия ғылым академиясы|Мажарстан Ғылым академиясының]] құрметті мүшесі болды.

Оның ең көрнекті шәкірттерінің бірі швейцар–американдық суретші [[Адольфо Мюллер-Юри]] болды. Кейінірек Бенцур мажарлердің жоғарғы класының сүйіктісі болды, патшалар мен ақсүйектердің көптеген портреттерін салды. Ол сонымен қатар кейбір діни жұмыстарды, атап айтқанда Әулие Иштуан базиликасы мен Буда қамалына арналған құрбандық орындарын жасады.

== Көркемдік мансап ==
[[Сурет:Benczúr My Children 1881.jpg|нобай|342x342 нүкте|*"Менің балаларым"* 1881.ж]]
[[XIX ғасыр|XIX ғасырдағы]] Мажар академиялық Тарихи кескіндемесінің көрнекті қайраткері.

Оның мансабының алғашқы бөлігі бидермейер стиліндегі портреттермен, романтикалық портреттермен және Карл фон Пилотидің кескіндемесінің әсерінен тарихи суреттермен сипатталады.

Ол алғашқы жетістікке 1866 жылы "Ласло Хунядимен қоштасу" картинасымен қол жеткізді. 1875 жылы ол "май шомылдыру рәсімі"суретімен тарихи кескіндеме конкурсында жеңіске жетті.

Бавария королі [[II Людвиг|Людвиг II]] атынан бірқатар тарихи картиналар жазды. Қайтып оралғанда ол жалаңаш денелерді, портреттер мен мифологиялық тақырыптағы суреттерді салды. Оның соңғы шығармашылық дәуірі монументалды Тарихи композициялармен сипатталды.

Өмірінің соңғы жылдарында ол Буда қамалына арналған сегіз тарихи бейненің сериясында жұмыс істеді, олардың екеуін де жасай алды ("Матьяш Рим папасының елшілерін қабылдайды", "Матьяшты жеңу"). Өзінің мансабында ол өнер саласында көптеген марапаттарға ие болды. Ол Парижде (1878, 1900), Берлинде (1886, 1910), Венада (1877, 1888) және Мюнхенде (1888) жасаған жұмыстары үшін алтын медаль алды.
[[Сурет:Ambachi Benczúr-villa.jpg|нобай|317x317 нүкте|суретші демалған үй]]

=== жұмыстардың тізімі: ===
*• Автопортрет (1861 ж.)*

*• Кішкентай қызбен бала (1863 ж.)*

*• Балатон көліндегі балық аулау трагедиясы (1864 ж.)*

*• Ласло Хуньядимен қоштасу (1866 ж.)*

*• Этелька (1868 ж.)*

*• Ференц Ракоциді басып алу (1869 ж.)*

*• Гизелла (1870 ж.)*

*• Геза Бенцур (1872 ж.)*

*• Ормандағы әйел (1873 ж.)*

*• XV Людовик және Дюбарри (1874 жылдан бастап бірнеше нұсқада)*

*• Оқу үшін әйел (1875 ж.)*

*• Маймен шомылдыру рәсімі (1875 ж.)*

*• Серецен ханзадасы (1876 ж.)*

*• XVI Людовик және оның отбасы (1875 ж.)*

*• Ласло Кунның Өлімі (1880 ж.)*

*• Нарцисс (1881 ж.)*

*• Бахусанка (1882 ж.)*

*• Дьюла Андраши (1884 ж.)*

*• Трефорт Агостон (1885 ж.)*

*• Буда бекінісін басып алу (1896 ж.)*

*• Ласлон Каройи ханым (1898 ж.)*

*• Элемер Баттиани (1898 ж.)*

*• Елизавета Патшайымы (1899 ж.)*

*• Шлаух Леринц (1900 ж.)*

*• Әулие Иштуан тәжді ұсынады (1901 ж.)*

*• Мыңжылдыққа табыну (1907 ж.)*

*• Адам және Хауа (1909 ж.)*

*• Шандор Петефи (1909 ж.)*

*• Үш патшаға табыну (1910 ж.)*

*• Калман Миксат (1910 ж.)*

*• Шандор Векерле (1911 ж.)*

*• Клеопатра (1911 ж.)*

*• Матьяш Рим папасының елшілерін қабылдайды (1915 ж.)*

*• Карлдың коронациясы (1916 ж.)*

*• Елеон тауындағы Мәсіх (1919 ж.)*

*• Триумфатор Матьяш (1919 ж.)*

== Галерея ==
<gallery mode="packed" heights="166">
Сурет:Benczúr Portrait of the Artist's second Wife 1893.jpg|*"Суретшінің екінші әйелінің портреті"*. (1893 ж.)
Сурет:Benczur, Gyula - My Favourites (1901).jpg|*"Менің сүйіктілерім".* (1901 ж.)
Сурет:Benczur-hunyadi laszlo bucsuja.jpg|*"Ласло Хуньядимен қоштасу".* (1866 ж.)
Сурет:Benczúr Olvasó nő.jpg|*"Орманда оқу"* (1875 ж.)
Сурет:Reprise château Buda 1686.jpg|*"Будавардың оралуы"* (1896 ж.)
Сурет:Benczúr Gyula Mátyás király fogadja a pápai követeket.jpg|*"Матьяш Рим Папасының елшілерін қабылдайды"* (1915 ж.)
Сурет:Benczur-narcissus.jpg|*"Нарцисс"* (1881 ж.)
Сурет:Gyula Benczur - Erzsébet királyné.jpg|*"Елизавета патшайымының портреті"* (1899 ж.)
Сурет:Benczúr Louis XV and Dubarry 1874.jpg|*"XV Людовик және Дюбарри"* (1874 ж.)
Сурет:Benczur-rakoczi.jpg|*"Қамауға алу Ференца Ракоци нагисарош қамалында"*. (1869 ж.)
Сурет:Benczur-andrassy gyula.jpg|*"Дьюла Андраши"* (1884 ж.)
Сурет:Benczur-kleopatra.jpg|*"Клеопатра"* (1911 ж.)
Сурет:Benczúr Self-portrait 1882.jpg|*"Автопортрет"* (1882 ж.)
Сурет:Ipolyi Arnold Benczúr.jpg|*"Арнольд Иполидің портреті".* (1892 ж.)
Сурет:Benczúr The Baptism of Vajk 1870.jpg|*"Иштуанның Шомылдыру Рәсімі"* (Эскиз)    
</gallery>

== Жад ==
[[Сурет:BenczúrGyulaUNJ.jpg|нобай|Патеондағы Дьюла Бенцурдың мүсіні, Сегед]]
Оның шығармаларының мемориалдық көрмесі Будапештте 1920 жылы Мясарнокта, 1944 жылы бейнелеу өнері мұражайында, 1958 жылы Мажарстан Ұлттық галереясында және 2001 жылы Эрнст мұражайында ұйымдастырылды. 1921 жылы оның студенттері 1954 жылға дейін жұмыс істейтін Бенцур қоғамын құрды. 

Сегедте Ұлттық мемориалдық залда (Домна алаңындағы аркадалардың астында) Мажарстанның көптеген көрнекті ғалымдарының, суретшілерінің және саясаткерлерінің мүсіндерімен бірге портрет мүсіні сақталған. Оның құрметіне балашшадьярмата, Балатонкенез, Береттиуйфалу, Бонхад, Будапешт, Дебрецен, Ясберен, Комло, Печ, Сабадсаллаш, Сегеда және Кошице көшелері аталған. 

*'Оның қыздары''': Ольга (1875 – 1962) және Ида (1876 – 1970) да танымал суретшілер болды.

## Дереккөздер

Санат:Мажар суретшілері