open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ермахан Сағиұлы Ыбрайымов

right|thumb|Ермахан Сағиұлы Ыбрайымов

**Ермахан Сағиұлы Ыбрайымов** (1972 жылы 1 қаңтарда Жамбыл облысының Тұрар Рысқұлов ауданы Тельман атындағы ауылында туған) - боксшы, халықаралық спорт шебері, Сидней Олимпиадасының жеңімпазы. Дулат тайпасы Сиқым руынан шыққан.

Ермахан Ыбрайымов Атлантада және Сиднейде өткен Жазғы Олимпиада ойындарында Қазақстанның туұстаушы болды. 
Әкесі - Ыбрайымов Сағи (1937 жылы туған), фермер. Анасы - Ыбрайымова Жәмилә (1942 жылы туған), зейнеткер.
Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетінің заң факультетін бітірген (1999), заңгер.
*1993 жылдан - «Iтаттағы ұлттық командалар мен спорттық резерв дирекциясы» РМҚК спортшы-нұсқаушысы.
*2003 жылдан - бокстан ҚР бас жаттықтырушысы.
*2007 жылдан бері - «Олимпиадалық дайындық орталығы» РМК директоры. Әуесқой бокс федерациясының тұңғыш вице-президенті. Қазақстанның сан мәрте чемпионы; Әскер қатарындағылар арасындағы бірінші Бүкіләлемдік ойындардың чемпионы (Рим, 1995); Азия чемпионы (1995); XXVI Олимпиадалық ойындардың 71 кг дейінгі салмақтағы қола жүлдегері (Атланта, 1996); Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (Будапешт, 1997); Азия ойындарының чемпионы (1998); Әлем чемпионатының қола жүлдегері (Хьюстон, 1999); XXVII Олимпиадалық ойындардың 71 кг дейінгі салмақтағы чемпионы (Сидней, 2000); халықаралық турнирлер жеңімпазы (Филиппин, 1994); (Галле, Бангкок, 1998). КСРО спорт шебері (1988). Халықаралық класстағы спорт шебері. ҚР бокстан Еңбек сіңірген спорт шебері (2000). ҚР бокстан Еңбeк сіңірген жаттықтырушысы. I дәрежелі «Барыс» (2000) орденімен; «Ерен еңбегі үшін» (1996) медалімен марапатталған. «Дарын» Мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты (2000). «Жыл спортшысы» номинациясы бойынша «Жыл адамы» атағын алған (2000).

## 1995 жылғы Әуесқой бокстан әлем чемпионаты

## Атлантадағы Олимпиада ойындары

## 1997 жылғы Әуесқой бокстан әлем чемпионаты

## 1999 жылғы Әуесқой бокстан әлем чемпионаты

## Сиднейдегі Олимпиада ойындары

Әскери атағы - майоры.
Хоббиі - туризм.

## Дереккөздер

Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары
Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары
Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:1972 жылы туғандар
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:Тұрар Рысқұлов ауданы
Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар
Әсет Жұмашұлы Иманбаев

**Әсет Жұмашұлы Иманбаев** - 1981 жылы 23 қыркүйекте Семей облысы Үржар ауданы
Үржар кентінде туған. Қазақ.
Әкесі - Иманбаев Жұмаш Тәңірбергенұлы (1959 жылы туған), спорт
мектебінде жаттықтырушы. Анасы - Әткешева Сайраш
Қапасқызы (1961 жылы туған), үй шаруасымен айналысады.
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің дене шынықтыру факультетін бітірген (2004), дене
шынықтыру пәнінің оқытушысы.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан).
Жастар арасында әлемнің екі мәрте чемпионы (2000, 2001), Азия (2003, 2004) чемпионы; Азия ойындарының чемпионы (2002).
Грек-рим күресі бойынша халықаралық кластағы спорт шебері.
«Ерен еңбегі үшін» (2002) медалімен марапатталған. «Жыл адамы» атағын алған (2002).

Діни көзқарасы - мұсылман.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның соғыссыз өркендеуі».
Хоббиі - бильярд, автокөлік.
Сүйіп оқитын әдебиеті - діни кітаптар.

Үйленген. Жұбайы - Иманбаева Әсел Қадырханқызы (1982 жылы туған), ағылшын тілі пәнінің оқытушысы. Қызы - Жұмашева Адиля (2004 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Владимир Николаевич Каплич

**Владимир Николаевич Каплич** - 1967 жылы 5 қазанда Павлодар облысы Екібастұз қаласында туған. Белорус.

Әкесі - Каплич Николай Игнатович, зейнеткер, «Северный» қимасындағы роторлық экскаваторда аға машинист болған.
Анасы - Каплич Галина Андреевна, зейнеткер, «Богатырь» қимасында ТББ шебері болған.

Екібастұз тау-кен техникумын бітірген (1986), электровоз машинисі.
Қалалық мүгедектер қоғамының мүшесі.

Тірек-қозғалу аппараттары зақымданған арбада отыратын мүгедектер арасындағы үстел теннисі бойынша ҚР 13 мәрте чемпионы; Мәскеу қаласының чемпионы (1987); ТМД чемпионатының жүлдегері - 1-ші орын (Витебск, 1992); Халықаралық ойындардың (Англия, 1993; Дания, 1996), Азия ойындарының - 4-ші орын (Таиланд, 1999) қатысушысы; ТМД және Прибалтика елдері чемпионатының үш мәрте жүлдегері - 1-ші орын (Пенза, 2001, 2002, 2003); Азия ойындарының қола жүлдегері (Пусан, 2003).

Үстел теннисі бойынша республикалық, сондай-ақ шет елдік деңгейдегі спорттағы табыстары үшін көптеген
сыйлықтармен марапатталған.

Бойдақ.

## Дереккөздер


Санат:5 қазанда туғандар
Санат:1967 жылы туғандар
Санат:Екібастұзда туғандар
Санат:Қазақстан белорустері
Санат:Екібастұз тау-кен техникумы түлектері
Санат:Мүгедектер арасындағы үстел теннисінен Қазақстан чемпиондары
Санат:Мүгедектер арасындағы үстел теннисінен ТМД чемпиондары
Санат:Мүгедектер арасындағы үстел теннисінен Азия ойындарының қола жүлдегерлері
Жұмабек Әбдіраманов

**Жұмабек Әбдіраманов** (1935 жылы туған), кен инженері, партия, кәсіподақ қызметкері. Қазақ кен-металлургия институтын бітірген (1962). Қарағанды шахталарында инженерлік қызметте болады. Қазақстан КП Шахтинск қалкомының хатшысы, Киров аукомының 1-хатшысы болып сайланды, 1980-85 ж. обкомының бөлім меңгерушісі. 1985-1990 ж. көмір өнеркәсібі жұмысшылары кәсіподағы аумақтық комитетінің төрағасы. 1990 ж. КСРО көмір өнеркәсібі одағы ОК хатшысы болып сайланады. Зейнетке шыққаннан кейін бұрынғы «Қарағандыкөмір» ӨБ пионер лагерьлерін қалпына келтірумен айналысып, шахтерлердің балалары үшін осы заманғы «Орленек» пионер лагерін құрды. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. «Шахтер данқы» белгісінің толық иегері.

## Дереккөздер


Санат:1935 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Заманбек Бәкенов

***Заманбек Бәкенов*** (1935-1993), шопан, Еңбек Даңкы орденінің толық иегері (1975, 1976, 1984). 1957 жылы Саран қаласы 12 механика училищесін бітірді. 1957-1963 жылдары Абай атыңдағы кеңшарда механизатор, шопан көмекшісі. 1963 жылы «Қаратау» кеншарында ағашопан. 10-шы бесжылдықта (1976-1980) Б. әрбір 100 саулықтан орта есеппен 132-ден қозы алып, мемлекетке 1150ц ет және 110 ц жүн тапсырды, сөйтіп бесжылдық жоспарын екі есе асырып орындады. 1983 жылы әрбір 100 саулықтан 131-ден қозы алды. 11-ші бесжылдықтың тапсырмасын мерзімінен бұрын орыңдады. Қазақстан Компартиясы 15-ші съезінің делегаты.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Алмагүл Сайранқызы Кашина

**Алмагүл Сайранқызы Кашина** - 1973 жылы 7 қыркүйекте Целиноград облысы Мақы ауданының Белоцерковка ауылында туған. Қазақ.
1993 жылдан - «Қазбасспортжабдықтау» МБ самбо бойынша ұлттық қүрама командасының спортшы-нұсқаушысы;
«Горняк» ССК самбодан спортшы-нұсқаушысы, самбо күресі бойынша жаттықтырушы-оқытушысы.
Қазіргі уақытта - «Жасыбай» БЖСМ» МККК самбо күресінен жаттықтырушы-оқытушы, дзюдо күресінен жаттықтырушы-оқытушы.
Кәсіподақ комитетінің төрағасы. Дзюдо күресінен спорт шебері. Самбодан және сумо
күресінен Халықаралық санаттағы спорт шебері.
ҚР бірнеше мәрте чемпионы; самбодан Әлем чемпионатының қола жүлдегері (2005).

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Бағдарлама-2030»*.
Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.

Тұрмыс құрмаған.

## Дереккөздер
Сергей Владимирович Копытов

**Сергей Владимирович Копытов** - 1965 жылы 5 қазанда Көкшетау қаласында туған. Орыс.
Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының дене
шынықтыру және спорт факультетін бітірген (1991), ауыр атлетикадан жаттықтырушы-оқытушы.

*1984 жылдан - облыстық №1 ОРМБЖМ ауыр атлетиканың жаттықтырушысы-оқытушысы (Көкшетау қ.).
*1998 жылдан бері - Ақмола облысы Дене тәрбиесі және спорт басқармасы облыстық №1 ОРМБЖМ ауыр атлетикадан жаттықтырушы-оқытушысы. KGPO Кубогының (1986-1990), КСРО халықтары спартакиадасының (1986), Еуропа кубогының чемпионы (1986); «Добрая воля» ойындарының күміс жүлдегері (1990); Еуропа (1990), Азия (1995) чемпионы; Әлем кубогының иегері (1990); Әлем чемпионатының қола жүлдегері (1990); XII Азия ойындарының жеңімпазы (1994); I Шығыс Азия ойындарының қола жүлдегері (1997); Азияның көп мәрте рекордшысы. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмөт грамотасымен марапатталған (1987).

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген ел».
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет, детективтер.

Үйленген. Жұбайы - Копытова Ирина Сергеевна (1961 жылы туған),
Олимпиадалық резервті дайындау орталығының медициналық қызметкері. Ұлдары - Андрей (1985 жылы туған), ауыр
атлетикадан спорт шебері, Қазақстанның жасөспірімдер арасындағы чемпионы, ересектер арасындағы Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері; Станислав (1988 жылы туған), ауыр
атлетикадан халықаралық санаттағы спорт шебері, жасөспірімдер арасындағы Азия біріншілігінің қола жүлдегері.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан ауыр атлеттері
Нұржан Әбдіраманов

**Нұржан Әбдіраманов** (1982 жылы туған), самбо күресінен халықаралық дәрежедегі спорт шебері, әлем чемпионатының екі дүркін күміс жүлдегері (Испания, Лас-Пальмас қаласы, 2000; Молдова, 2001), ҚР-ның екі дүркін чемпионы (2000, 2002), Азия чемпионы (2001) және жастар арасындағы Әлем чемпионы (Югославия, 2002). Ө. А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университетін еңбек мамандығы бойынша бітірген (2002). Жаттықтырушысы — Ж. Р. Кемелбаев.

## Дереккөздер


Санат:1982 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан самбошылары
Владимир Николаевич Котов

**Владимир Николаевич Котов** - 1963 жылы 2 қаңтарда Қарағанды қаласында туған. Орыс.

Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген (1984), жаттықтырушы-оқытушы. Суға жүзуден КСРО спорт шебері (1983). Суға жүзуден ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2006).

Жұмыс істей жүріп, суға жүзуден ҚР халықаралық санаттағы 3 спорт шеберін, суға жүзуден ҚР 14 спорт шеберін; сондай-ақ, суға жүзудeн әлем, Азия, ҚР чемпионаттарының бірнеше мәрте жеңімпазы және жүлдегері Рыжков Евгенийді тәрбиелеген.

Үйленген. Жұбайы - Котова Елена Анатольевна (1964 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. ұлдары - Котов Игорь (1985 жылы туған), Котов Илья (1987 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:2 қаңтарда туғандар
Санат:1963 жылы туғандар
Санат:Қарағандыда туғандар
Санат:Қазақстан орыстары
Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері
Санат:Суда жүзуден КСРО спорт шеберлері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары
Жәдігер Қылышбайұлы Кенбай

**Жәдігер Қылышбайұлы Кенбай** 1956 жылы 11  қарашада Ақтөбе облысы  Қобда ауданы  Жарық ауылында туған. Қазақ. 
Әкесі - Кенбаев  Қылышбай Жалмағамбетұлы, марқұм,  Ақтөбе облысы  Қобда ауданы «Жарық» кеңшарының бас 
экономисі болып жұмыс істеген. Анасы - Кенбаева Дәмелі  Ізмұханқызы, зейнеткер, мұғалім болып жұмыс істеген.

Алматы көркемсүрет училищесін (1981); Т. Жүргенов атындағы Алматы мемлекеттік театр-көркемсүрет институтының көркемсурет факультетін (1989) монументалды-сәндік  өнер суретшісі, мүсінші мамандығы бойынша бітірген.

Мүсінші, суретші-монументші.  Қазақ және орыс тілдерін біледі.

1977 жылдан - Ақтөбе облысы  Қобда ауданы «Жарық»  кеңшарының жұмысшысы. 1981 жылдан - Маңғышлақ облыстық  қуыршақ театрының бас суретшісі.

1984 жылдан -ҚазКСР Көркемсүрет  қоры жанындағы Ақтөбе шеберханасының суретшісі.

1991 жылдан - Ақтөбе гуманитарлық  колледжінің оқытушысы.

1998 жылдан бері -  Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті дизайн кафедрасының аға оқытушысы. ҚР Суретшілер одағы Ақтөбе филиалының төрағасы.

Әскери атағы - сержант.

Діни көзқарасы - ұстамды мұсылмандық.

Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы - М. Шоқай, Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген Қазақстан, барлық салада дамудың эволюциялық жолы».

Хоббиі - тарихи әдебиет оқу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - халықтар тарихы, этнография.

Үйленген. Жұбайы - Кенбаева Гүлбахрам Мансұрқызы, мұғалім. Балалары - Жанат (1984 жылы туған), Әйгерім (1986 жылы туған), 
Қанат (1990 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Орал Тұтқабайұлы Әбдірахимов

**Орал Тұтқабайұлы Әбдірахимов** (1953 жылы туған), механика және қолданбалы математика саласындағы ғалым, техника ғылымының докторы, профессор (1993). Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1976). 1976-1995 жылдары Жамбыл гидромелиорация құрылыс институтында, ҚР ҰҒА Механика және машинатану институтында асситенттен лаборатория жетекшісіне дейін әртүрлі қызмет атқарды. 1995-96 жылдары Жезқазған педогогика институтының ректоры, 1996-2000 жылдары О. А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университетінің ректоры, 1-проректоры. 2000-2001 жылдары Алматы технологиялық университетінде декан болды. 2004 жылдан Рудный индустриалдық институтында (Қостанай облысы) ректор. 80-нен аса ғылыми еңбегі жарық көрген. Оның ішінде 2 монография, 1 оқулық, 16 патенті бар.

## Дереккөздер


Санат:1953 жылы туғандар
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Мұрат Әбдрахманұлы Қалқабаев

**Мұрат Әбдрахманұлы Қалқабаев** (1948 жылы 31 қазанда Шымкент облысы Ленгір ауданы Оңтүстік ауылы) - Кескіндемеші, мүсінші, сәндік және қолданбалы өнер суретшісі.
Қазақстан мәдениет қайраткері. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2008).

Әкесі - Қалқабаев Әбдраман, ¥ОС мүгедегі. Анасы - Қалқабаева Қаламқас Жаманбайқызы, үй жұмысымен айналысады.

Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін (1970); Львов мемлекеттік сәндік және қолданбалы өнер институтын бітірген (1975).

Жұмысының жанрлары - киізбен жұмыс және гобелен, сәндік және монументалды пластика. «Қобыз» (тең автор, 2003), «Қазақстан жерінде қуғын-сүргін жылдары қаза болғандарға» (тең автор, 2004), «Сталиндік қуғын-сүргін кезінде қаза болған ресейліктерге арналған естелік белгісі» (2004) монументтерінің, «Қаза болған шахтерлерге» ескерткішінің (тең автор, 2006) авторы. 
ҚР Көркемөнер академиясының академигі. 1976 жылдан бүкілодақтық, халықаралық, шетел, республикалық, облыстық көрмелердің қатысушысы.

1975 жылдан - Ә. Қастеев атындағы Шымкент көркемсурет училищесінің оқытушысы. 1977-1989 жылдары - Қарағанды көркемсурет және өндірістік шеберханалардың бас суретшісі.

1992 жылдан - Е. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің сәндік, қолданбалы өнер және сурет кафедрасының меңгерушісі.

2000 жылдан - Қазақстан Суретшілер одағының Қарағанды облыстық ұйымының бас суретшісі, басқарма мүшесі.

2004-2009 жылдары - ҚР Суретшілер одағының Қарағанды облыстық ұйымының басқарма төрағасы. 

КСРО және ҚР Суретшілер одағының мүшесі. «Астананың 10 жылдығы» медалімен (2008), Қазақстанның ЛКЖК ОК құрмет грамотасымен (1977), «Қазақстанның сәндік өнер саласындағы үздік жыл шығармасы үшін» дипломымен (1987) марапатталған. «Бейнелеу өнері» номинациясында Қарағанды облысы әкімі сыйлығының лауреаты (2001). Мәдениет қайраткері (2004).

* Діни көзқарасы - атеист. 
* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақты даму».
* Хоббиі - музыка, спорт, балық аулау.
* Сүйіп оқитын әдебиеті -  қазақ және әлем классикасы.
* Үйленген. Жұбайы - Смағұлова Қаят Сартайқызы  (1947 жылы туған), Қарағанды экономикалық университетінің декан орынбасары. Қыздары - Қалқабаева Айгүл Мұратқызы (1976 жылы туған), маркетолог; Гаухар Мұратқызы Қалқабаева (1978 жылы туған.), экономика ғылымдарының кандидаты, Қарағанды экономикалық университетінің кафедра меңгерушісі; Қалқабаева Самал Мұратқызы (1985 жылы туған), суретші, қаржыгер.

## Дереккөздер


Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Түркістан облысында туғандар
Санат:Қазақстан суретшілері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Санат:КСРО суретшілері
Дина Ерғазықызы Әбдірахимова

**Дина Ерғазықызы Әбдірахимова** (1934-2002), мемлекет қайраткері. Қазақ мемлекеттік университеті филология факультетін бітірген. Қарағанды қаласына комсомолдық жолдамамен келіп, 1959-1961 ж. облыстық комсомол комитетінің 2-хатшысы, көп жылдар бойы партиялық қызметтерді атқарған, 1972-78 ж. обком хатшысы болып сайланды. Қазақ республикалық кәсіподақтар кеңесінің хатшысы, 1985-1990 ж. ҚазКСР әлеуметтік қамсыздандыру министрі. 12-шақырылған ҚазКСР Жоғарғы Кеңестің депутаты. Еңбек Қызыл Ту, 2 «Құрмет Белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. Алаштың қоғам қайраткері Халел Досмұхамедовтың немересі. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін сол кісі атындағы қор кұрып еңбектерін жарыққа шығарды.

## Дереккөздер


Санат:1934 жылы туғандар
Санат:2002 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қарағанды облысы
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері
Санат:Қазақ КСР саясаткерлері
Санат:КСРО одақтас республикаларының халық комиссарлары мен министрлері
Валютасыз айырбас

**Валютасыз айырбас** тауарларды, қызмет көрсетуді, экономикалық, ғылыми, мәдени қызметтің басқа да нәтижелерін шетел валютасын жұмсамастан халықаралық алмасу. Қазіргі жағдайда валютасыз айырбасты қолдану кооперация негізінде фирмааралық өзара тауар алмасу ісінің, шекаралық сауданың үлғая түсуімен, елдер арасында өзара тиімді жағдайлар бойынша делегациялар алмасу практикасының қанат жаюымен, кейде төлем валютасының құнсыздануын болдырмауға ұмтылумен түсіндіріледі.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Сауда
Мұқамеджан Әбдіқалықов

**Мұқамеджан Әбдіқалықов** (1907 жылы туған), партия, кеңес қайраткері. Ақмола уезінде жұмысшы отбасында туған. 1932 ж. Қазақтың Абай атындағы педогогика институтын бітірді. 1932-33 ж. ғылыми жұмыстарда, 1933-38 ж. Қазақстан өлкелік комсомол және облыстық партия комитеті аппаратында жауапты қызмет атқарды. 1938-1941 ж. ҚазКСР оқу халық комиссары, ҚазКСР Халық комиссарлары кеңесі төрағасының орынбасары, 1941-42 ж. еңбекшілер депутаттары Алматы қалалық аткомының төрағасы, 1942-47 ж. Қазақстан КП ОК-нің үгіт және насихат жөніндегі хатшысы, 1947-1967 ж. Қазақстан КП ОК жанындағы Партия тарихы институтында аға ғылыми қызметкер болып, марксизм-ленинизм классиктерінің еңбектерін аударуға тікелей ат салысты. Қазақстан КП ОК-нің мүшесі (1938-1948) және ОК бюро мүшесі (1942-48); 1-2-сайланған КСРО Жоғарғы Кеңесінің, 2-сайланған ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты. 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту ордені, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1907 жылы туғандар
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Қабдылғалым Насырұлы Қаржасов

**Қабдылғалым Насырұлы Қаржасов** 1954 жылы 11  қаңтарда Павлодар облысы Ертіс ауданы Үлгілі ауылының И. Байзақов атындағы кеңшарында туған. Қазақ.
* Қыпшақ тайпасының Бұлтың руынан шыққан.

Әкесі -  Қаржасов Насыр (1918-2001), тракторшы болған. 
Анасы -  Қаржасова Бекзия (1922 ж. т.), зейнеткер, үй шаруасымен айналысқан.

Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесінің  безендіру бөлімшесін бітірген (1980), суретші-безендіруші.

ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі (2007 жылдан). Еңбектері Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында, Павлодар, Семей, Атырау және Қарағанды көркемсурет мұражайларының қорларында, Алматы қаласындағы жеке галереялардың коллекцияларында,  Қазақстан, Франция, Германия, Канаданың жеке коллекцияларында  сақталуда. 
Туындылары Нью-Йоркте (2008), Амстердам, Варшава, Вроцлава, Берлин, Штутгарт пен Мюнхеннің мұражайларында (2008-2009), Астана  қаласындағы Тәуелсіздік сарайында (2009), «ОЮ» галереясында (Алматы, 2009), Мәдениет пен келісім сарайында (2010) көрмелерге 
қойылған. Санкт-Петербург   қаласында жеке көрмесін өткізген (2008, мамыр-маусым).

Қазақ және орыс тілдерін біледі. 
1974 жылдан - Павлодар облысы Ертіс ауданы Үлгілі ауылы И. Байзақов атындағы кеңшарының малшысы.

1975-1976 жылдары - Павлодар  қаласы Автоматтандыру мен механикаландыру конструкторлық-технологиялық жобалау институтының және құрылыстық металл конструкциялары зауытының суретші-безендірушісі.

1980 жылдан бері - Павлодар көркемсурет-өндірістік шеберханасының суретшісі.

КСРО Суретшілер одағының мүшесі (1988 жылдан). «Құрмет» орденімен марапатталған (2001). «Қазақстан-2000» шеберлік сабағы» халықаралық өнер фестивалінің лауреаты. ҚР Президентінің стипендиаты (1997).

Діни көзқарасы - мұсылман.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Бейбарыс сұлтан, Абылай хан.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Демократиялық өркендеуші мемлекет».

Хоббиі - музыка, музыкалық аспаптар жасау.

Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.

Үйленген. Жұбайы - Қаржасова Роза Темірханқызы, облыстық мал дәрігерлік зертханасының зертханашысы. 
Қызы - Айнұр (1983 жылы туған); ұлы - Бейбарыс (1994 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:1954 жылы туғандар
Санат:Павлодар облысында туғандар
Санат:Қазақстан суретшілері
Қадыр Әбдірәсілов

**Қадыр Әбдірәсілов** (1938-1984), кенші, Социалистік Еңбек Ері (1976). Қарқаралының түлегі. 1958-1971 ж. «Ленинкөмір» тресінің №19 шахтасыңда машинистің көмекшісі, көмір комбайнының машинисі болды. 1971-1984 ж. «Наклонная» шахтасында көмір комбайнының машинисі, тазалау забойының кен жұмысшысы, «Киров» шахтасының тазалау забойында кен жұмысшыларының бригадирі. 9-шы бесжылдықтың тапсырмаларын және көмір өндіру жөніңдегі социалистік міңдеттемелерді орындауда жоғары техникалық-экономикалық көрсеткіштерге жетті. КОКП 25-съезінің, Қазақстан Компартиясы 15-съезінің делегаты, 10-сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының мүшесі. 2-рет Ленин орденімен, медальдармен марапатталған. «Шахтер даңқы» белгісінің толық иегері. 1988 ж. Әбдірәсілов құрметіне Қарағандыда бүкілодақтық шахмат турнирі өткізілді.

## Дереккөздер

Санат:25 қарашада туғандар
Санат:1938 жылы туғандар
Санат:Қарқаралы ауданында туғандар
Санат:8 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:1984 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қарқаралы ауданында қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:КСРО шахтерлері
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары
Төлеген Мұсаұлы Әбдірахманов

**Төлеген Мұсаұлы Әбдірахманов** (1933 жылы туған), инженер-металлург. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген металлургі (1973). Қазақ кен-металлургиялық институтын бітірген (1955). 1955-1963 ж. Қарсақбай мыс қорыту зауытында жұмысшы, ауысым мастері, металлургия цех бастығының орынбасары, кәсіподақ комитетінің төрағасы, партбюро хатшысы болып істеді, 1963 ж. мыс қорыту зауытының директоры болып тағайындалды. 1973 ж. Жезқазған кен-металлургия комбинатының партком хатшысы болып сайланды. 1973-1983 ж. мыс қорыту зауытының бас инженері, зауыт директоры, 1990 жылдан «Қазақмыс» корпорациясы президентінің кенесшісі. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Жезқазған қаласының құрметті азаматы.

## Дереккөздер


Санат:1933 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан металлургиясы
Мелдехан Уәлиханұлы Қасымбек

**Мелдехан Уәлиханұлы Қасымбек** 1954 жылы 1 қаңтарда Түркістан облысы Шардара ауданының «Көксу» кеңшарында туған.

Әкесі - Қасымбеков Уәлихан, кеңшар әкімшілігінде жұмыс істеген. Анасы - Қуатова Бибісара, мектепте кітапханашы болып жұмыс істеген.

* П. Беньков атындағы Республикалық көркемсурет училищесін (Ташкент, 1970); Апматы көркемсурет училищесін; В.И. Суриков атындағы Мәскеу мемлекеттік көркемсурет институтының станок кескіндемесі факультетін бітірген (1979).
* Қазақ, орыс және түрік (ауызекі) тілдерін біледі.
* 1979-1983 жылдары - Алматы мемлекеттік театр-көркем институтының арнайы пәндер оқытушысы.
* 1983-1986  жылдары - Шымкент көркем-өндірістік шеберханасының суретшісі (кескіндеме және монументалды өрнек) - Ә. Қастеев атындағы Шымкент көркем сурет училищесінің арнайы пәндер оқытушысы.
* 1986 жылдан бері - О. Таңсықбаев атындағы Алматы  сәндік-қолданбалы өнер колледжінің арнайы пәндер оқытушысы. Жастар, республикалық, бүкілодақтық және шетелдік өнер көрмелеріне қатысқан (1977 жылдан).
* Суреттері Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында,  Қырғызстанның Бейнелеу өнер мұражайында; Англияда, Германияда, Португалияда, Түркияда, Оңтүстік Кореяда, Францияда жекө коллекцияларда сақталуда.
* Ы. Аптынсарин атындағы медалімен марапатталған (2008). Мәдениет қайраткері (1999).
* Діни көзқарасы - мұсылман.
* Саяси  қайраткөр ретіндегі идеалы - М. Шоқай.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Даму жолында».
* Хоббиі - кино, музыка, саяхат.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - А.  Құнанбаев, Р. Акутагава, А. Камю, К. Абэ.
* Үйленген. Жұбайы - Қасымбекова Ақмедел (1955), фармацевт. Қызы - Қасымбекова Айна Мелдеханқызы (1985), энергетик; ұлы - Қасымбеков Ататүрік Мелдеханұлы (1989), студент.

## Дереккөздер


Санат:1 қаңтарда туғандар
Санат:1954 жылы туғандар
Санат:Шардара ауданында туғандар
Санат:Қазақстан суретшілері
Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Решат Файызрахманұлы Қожахметов

**Решат Файызрахманұлы Қожахметов** 1951 жылы 13 тамызда Апматы  қаласында туған. Қазақ.  Әкесі -  Қожахметов Файызрахман  Қожахметұлы, марқүм,  «Көгалқұрылыс», Автожолдар министрлігінің бастығы болған. Анасы - Ғалымбаева Айша Ғарифқызы, марқұм, 
Қазақстанның Халық суретшісі ,  ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.

Мәскеу сәулет институтының «Қала  құрылысы» факультетін бітірген (1976), сәулетші.

Қазақ, орыс және ағылшын (тұрмыстық) тілдерін біледі. Жұмыстары «Ұлы Жібек жолы» көрмесінде (Ташкент , Өзбекстан, 1996); Халықаралық декоративтік және  қолданбалы өнер байқауында (Исламабад , Пәкстан, 1997); 
Халықаралық декоративтік және  қолданбалы өнер көрмесінде (Пекин,  Қытай, 1997); Каир Халықаралық керамика биенналесінде (Каир , Мысыр, 1998, 2002); Мәскеу халықаралық салонында (1998); Gold-Cost International Ceramic Art Award (Голд-Кост, Австралия, 1999, 2000); 
«Керамика өнерінің алдыңғы  қатары» коллекциясының көрмесінде (Жапония, 2000-2001); Халықаралық керамика көрмесінде (Carouge, Швейцария, 2001); Keramika Sisak 1700 Халықаралық керамика көрмесінде (Загреб , Хорватия, 2003); 23-ші Gold-Cost International Ceramic Art Award  (Голд-Кост , Австралия, 2004); 5-ші Cheongju International Craft Competition (Корея, 2007); Халықаралық  қазіргі заман өнері кермесінде (Нью-Йорк , Icosahedron галереясы, шілде, 2008); European Prize for Applied Arts халықаралық кермесінде, Mons (Бельгия, 2009, 2010)  қойылған. Алматы  қаласының түрлі галереяларында 7 жеке көрмесін өткізген. 
Туындылары Ұлттық  Қазіргі заманғы өнер орталығында (Каир , Египет); Shigaraki Керамика мәдениет паркінің қорында (Жапония); Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер  мұражайында  қойылған.

1976 жылдан «Қазжолжоба» жобалау институтының жетекші сәулетшісі. 1978 жылдан  ҚазКСР Көркемсурет  қоры «Өнер» керкемсурет комбинатының сәулетші-дизайнері, суретші-монументшісі.

1990 жылдан тек заманауи керамика бағытында ғана жұмыс істейді.

2000 жылы 3 айдың ішінде Халықаралық керамика орталығында жұмыс істеген (Shigaraki Ceramic Cultural Park, Жапония). 2009 жылы 2 айдың ішінде A.I.R.-да (Artist International Residence) Vallauris жұмыс істеп, кейіннен Aqui Siam Ben галереясында (Франция) көрмесін өткізген. 
ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1988 жылдан), World Crafts Council-Europe мүшесі (1997 жылдан). 
Халықаралық декоративті және  қолданбалы өнер байқауының керамика саласындағы 1-ші жүлдесінің иегері (Исламабад  , Пәкстан, 1997). 4-ші Каир Халықаралық керамика биенналесінің медалімен және дипломымен (Каир ,Египет, 1998); Keramika Sisak 1700 Халықаралық керамика көрмесінің күміс медалімен (Загреб , Хорватия, 2003) марапатталған.

Әскери атағы - аға лейтенант.

Діни көзқарасы - агностик.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан демократиялық ел атағына тән келетін барлық атрибуттарған ие, осы сездің толық мағынасындағы демократия еліне айналатындығына үміттенемін».

Хоббиі - саяхат жасау, кітап оқу, компьютер.

Сүйіп оқитын әдебиеті - И. Ильф және Е. Петров, О. Генри, А.П. Чехов, П. Аксенов. 
Үйленген. Жұбайы -  Қожахметова Ирина Оскаровна,  қыш бұйымдарын жасаушы. Ұлы бар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбдіров даңғылы

**Әбдіров даңғылы**, Қарағанды қаласының Қазыбек би ауданында, Әбдіров Әлиханов және Комиссаров көшелері аралығыңда орналасқан. 

Бұқар жырау даңғылынан басталып С. Ерубаев, Гоголь көшелерін, Бейбітшілік бульварын қиып өтіп, Ғ. Мұстафин көшесімен қиылыста аяқталады. Жаңа қала құрылысы қауырт жүргізілген 1930-1950 жылдарда қалыптасты. Әбдіров даңғылы қалының әкімшілігі, саяси мәдени және іскер бөлігі арқылы өтеді, оның бойында банк (Халықтық Банк, ТұранӘлемБанк, Қазкоммерцбанк, Валют-Транзит Банк), тұрмыстық қызмет және сауда кәсіпорындары («Юбилейный», «Мечта» сауда үйі, «1000 ұсақ-түйек» дүкендері) және жеке меншік нысандар бар. Әбдіров даңғылында Кеңес Одағының Батыры Нүркен Әбдіровке ескерткіш орнатылған.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды көшелері
Дулат Әбдірахманұлы Қоспанов

**Дулат Әбдірахманұлы Қоспанов** (10.06.1948 жыл, Солтүстік Қазақстан облысы, Ново-Павловка ауылы) - кескіндемеші. Қазақ. 

Әкесі - Қоспанов Әбдірахман Қоспанұлы, бухгалтер. Анасы - Қоспанова Әсима Молдахметқызы, үй шаруасымен айналысады.

Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесінің кескіндеме белімін бітірген (1976), кескіндемеші.

Жұмыстары ҚР Көркем көрмелер дирекциясында, Астана қаласы. Президенттің мәдениет орталығында, Қытай, Германия, Ресей, АҚШ, Жапония, Литва, Қазақстан елдерінің галереялары мен жеке коллекцияларында сақталуда. 
«Ғарыш бейбіт қызметінде» халықаралық көрменің (КСРО-АҚШ, Мәскеу, 1989), Астана қаласы Президенттің мәдени орталығындағы ұжымдық көрменің (2006), сонымен қатар бүкіл одақтық, республикалық, аймақтық және облыстық көрмелердің қатысушысы. Көкшетау (1998), Щучинск (2006) қалаларында жеке көрмелерін өткізген. ҚР Көркемөнер академиясының мүшесі-корреспонденті (2006 жылдан). 

1979 жылдан - ҚР Суретшілер одағының Целиноград облыстық бөлімінің қызметші суретші-кескіндемешісі.

2007 жылдан - ҚР Көркемөнер академиясының мәдениет ескерткіштерін қорғау сарапшысы.

2008 жылдан бері - «Көкше» академиясының жанындағы колледждің оқытушысы. 
ҚР Көркемөнер академиясының Ақмола облыстық бөлімінің төрағасы (2006 жылдан). 
КСРО және ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1986 жылдан).

Үйленген. Жұбайы - Қоспанова Алма Зиетденқызы. 
Ұлы -Ербол; қыздары -Ғайни, Гүлнәр, Айша.

## Дереккөздер


Санат:10 маусымда туғандар
Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Солтүстік Қазақстан облысында туғандар
Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі түлектері
Санат:Қазақстан кескіндемешілері
Санат:Қазақстан Көркемөнер академиясы мүшелері
Санат:Қазақстан суретшілер одағы мүшелері
Санат:Көкше академиясы жанындағы колледж оқытушылары
Коносамент

**Коносамент** - теңізбен жүк тасу келісімінің жағдайлары жазылған құжат, тауарға иелік құжаты; ол бойынша құжат иесінің жүк тасу ісін өзінше басқаруына құқығы бар. Коносамент әсіресе сыртқы саудада кең тараған. Жүк тасушы оны жөнелтушіге жүк тасуға қабылданғаннан кейін береді. Экспорт және импорт тауарларын тасуда **коносамент** үш міндет атқарады: жүк жөнелтуші мен оны тасушы арасында шарт жасалғанын куәландырады; жүк тасушының оны қабылдап алғанын растайды; тауар жөнінде (коносаментте көрсетілген жүктің сатылуы, аманатқа берілуі және т.б. мүмкін) жарлықтар беруге мүмкіндік беретін құжат болып табылады. Бұл орайда алушының атына атаулы **коносамент** толтырылады. Жүкті тура жеткізу көзделген **коносамент** бойынша жүк тиісті жеріне орта жолдағы портта басқа кемеге ауыстырып арту арқылы жеткізуге қабылданады. Мұндай жағдайда жүк үшін оны тасушы жауап береді. Сақтандырылған **коносамент** жүкті контейнермен тасыған жағдайда қолданылады, жүктің қабылданғанын дәлелдеп, оның сақтандырылғанын куәландырады. Таза **коносаментте** жүкті жағымсыз қырынан көрсететін ескертпелер болмайды. Коносамент ұсыну қажеттігі келісім шарттардың үйреншікгі шарты, оны орындамаған сатушы, әдетте, банктен тауарға төлейтін қаржы ала алмайды. Көп жағдайда жүк жөнелтушілер кеме иелеріне таза коносаменттің орнына кепілдеме хат беруді ұсынады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Логистика
Өміркелді Мұхтарұлы Әбеуов

**Өміркелді Мұхтарұлы Әбеуов** (1948 жылы туған), суретші-гобеленші, ағаш шебері. ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1990). Балқаштың түлегі. Алматы көркемсурет училищесісін бітірген (1976). Қолөнерімен, оның ішінде тоқымамен және ағаш оюмен шұғылданады. Еңбектері қалалық, облыстық, республикалық көрмелерге қойылды. Мәскеуде, Ленинградта, Чехословакияда өткен ҚР мәдени күндеріне қатысты. Алматы көрме залының қорында «Қоңырат туралы ән» гобелені, Балқаш қалалық өлкетану мұражайында «Таң» атты гобелені сақтаулы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Санат:1948 жылы туғандар
Мұрат Мақсұтұлы Мақсұт

**Мұрат Мақсутұлы Мақсұт** (1.01.1946 жыл, Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Есенгелді ауылы) - театр суретшісі. Қазақ.

## Өмірбаяны
* Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркем училищесінің театр декорациясы факультетін бітірген (1972), суретші-декоратор. 
* 1963 жылдан - Ұлан бидай өсіру кеңшарында ағаш ұстасының шәкірті.
* 1972 жылдан - қоюшы суретші, 1980 жылдан - С.Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық драма театры|Қарағанды облыстық қазақ музыкалық драма театрының бас суретшісі.
* 1990 жылдан - «Қазақ мұражай реставрация» Республикалық мамандандырылған көркем шеберхананың (РМКШ) көркемдеуші суретшісі.
* 1991 жылдан - Ж. Аймауытов атындағы Ж. Аймауытов атындағы Павлодар облыстық қазақ музыкалық драма театрының бас суретшісі.
* 1993 жылдан - Қ. Қуанышбаев атындағы Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драма театрының қоюшы суретшісі (Астана ).
* 1999 жылдан бері - Ш. Құсайынов атындағы Көкшетау облыстық қазақ музыкалық драма театрының бас суретшісі.

## Шығармашылығы
Қ.Мұхамеджановтың «Бөлтірік бөрік астында» комедиясы - дарынды өнерпаздың театр сахнасында алғаш көркемдеген спектаклі (1972). М.Әуезовтің «Еңлік-Кебек»(1973) пен «Дос - бедел дос» (1981), Д.Исабековтің «Әпке» (1980), С. Мұқановтың «Шоқан Уәлиханов» (1982), С.Жүнісовтің «Өліара» (1982), Ғ.Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш - Баян Сұлу» (1984), М.Кәрімнің «Ай тұтылған түні», А.Островскийдің «Найзағай» (1975), Н.Гогольдің «Үйлену» (1976), У.Шекспирдің «Макбет» (1979) пен «Асауға тұсау» (1984), «Отыз ұлың болғанша...» («Арбаң аман болсын», 1984), тағы басқа спектакльдердің декорациясың жасады.

## Марапаттары
* «Астана» (1998), «Ерен еңбегі үшін» (2005) медальдарымен марапатталған. ҚР Мемлекеттік сыйлығының (1986), Республикалық театр байқауларының (1995, 1998, 2001, 2004) лауреаты.

## Отбасы
* Әкесі - Рахымбаев Мақсұт (1900-1963). Анасы - Сәденова Бағила (1905-1961).
* Үйленген. Жұбайы - Елубаева Жанат Елубайқызы (1945 жылы туған).
* ¥лдары - Мақсұтов Қанат (1970 жылы туған), Мақсұтов Ерлан (1973 жылы туған), Мақсұтов Жарас (1978 жылы туған), Мақсұтов Алмас (1983 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:1 қаңтарда туғандар
Санат:1946 жылы туғандар
Санат:Ұлан ауданында туғандар
Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі түлектері
Санат:Қарағанды облыстық драма театры тұлғалары
Санат:Павлодар облыстық музыкалық драма театры тұлғалары
Санат:Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драма театры тұлғалары
Санат:Астана медалінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Зияда Әбенов

**Зияда Әбенов** (1901-1937), кеңес және кәсіподақ қызметкері, қоғам қайраткері. Ұлытаудың түлегі. Түпкі атасы Берденнен Есенкелді—Қоржынбай—Әбен болып таралады. Кеңес өкіметі кезінде койшы, ЧОН отрядының жауынгері, бандитизмге қарсы ұрыстарға қатысқан. 1928-1936 ж. Түрксіб құрылысына қатысып, Түрксіб жол кәсіподақтарының төрағасы қызметін атқарды. Сол жылдары Қазақстан ОАК-нің мүшесі болды. 1937 ж. «халық жауы» деген нақақтан-нақақ жабылған жаламен тұтқынға алынды.

## Дереккөздер


Санат:1901 жылы туғандар
Санат:1937 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:КСРО-да бұйрықпен атылғандар
Рихан Асимқызы Махпировa

**Рихан Асимқызы Махпировa** - 1946 жылы 1 тамызда Алматы облысы Шелек ауданы
Қорам ауылында туған. ұйғыр.

## Өмірбаяны
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының театр факультетін бітірген (1967), актриса.
¥йғыр, қазақ жәнө орыс тілдерін біледі.
1977 жылдан бері - Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік
республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының актрисасы.
## Марапаттары
ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1996). «Еңбек ардагері» медалімен, Мәдениет министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған. «Ильхам» сыйлығының, «Медиавайф» (Венгрия)
фестивальдерінің, «Тамаша» (Астана) бағдарламасының
лауреаты.
## Отбасы
Әкесі - Махпиров Асим. Анасы - Зирякова Гүлрузям.
Ұлы - Данияр (1972 ж. т.). Немересі - Дилназ.

## Дереккөздер
Жүніс Әбуғалиев

**Жүніс Әбуғалиұлы Әбуғалиев** (1926 жылы туған), партия, кеңес қызметкері. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Әлтеке бұтағынан шыққан. Шет ауданы түлегі. Еңбек жолын Балқаш қалалық қаржы бөлімінде бастады (1942-43), 1943-1965 ж. Балқаш мыс зауытында жұмысшы, Балқаш кен-металлургия техникумында оқыды. Қоңырат кенішінде инженер, Балқаш темір жолы бастығы, Балқаш қалалық партия комитетінің хатшысы, Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы, «Балқашқұрылыс» тресінің партком хатшысы, 1965 жыддан 1988 жылға дейін 23 жыл қатарынан Балқаш қалалық партия комитетінің бірінші хатшысы болды. 1988 жылдан құрметті демалыста. Әбуғалиев Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің екі шақырылуына депутат болып сайланған. Ленин, Октябрь революциясы, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. Балқаш қаласының құрметті азаматы (1993).

## Дереккөздер


Санат:1926 жылы туғандар
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Санат:Шет ауданы тұлғалары
Консигнация

**Консигнация** - тауарларды шетелге сатудың комиссиялық формасы. Бұл бойынша тауардың иесі өзінің сондағы комиссионеріне (консигнаторына) тауарларын сатуға топ-тобымен жөнелтеді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Сату
Эдуард Жабашұлы Мәлбеков

**Эдуард Жабашұлы Мәлбеков** - 1941 жылы 13 ақпанда Алматы қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Мәлбеков Жабаш, марқұм, ¥ОС қатысқан. Анасы -
Ясафова Федосия Никифоровна, марқұм.
Әл-Фараби атындағы Шымкент педагогикалық мәдениет
институтын бітірген (1989), хореограф-пөдагог.
ҚР Халық әртісі Г.У. Түткібаева туралы монографияның авторы.
1958 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық
опера және балет театрының жоғары санаттағы солисі.
1984 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық
опера жәнө балет театры директорының орынбасары.
1986 жылдан - Селезнев атындағы Алматы хореография училищесінің директоры. 1988 жылдан - қоюшы-
балетмейстер, «Салтанат» мемлекеттік ән және би
ансамблінің труппа меңгерушісі. 1990 жылдан - «Гүлдер»
ансамблінде репетитор-педагог. 1995 жылдан - Сүйінбай
атындағы Алматы облыстық филармониясының балетмейстері. 2000 жылдан - Селезнев атындағы Алматы
хореографиялық училищесінің көркемдік жетекшісі.
2002 жылдан бері - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балөт театрының балет труппасының
меңгерушісі.
Жетекшілігімен төмендегі қойылымдар қойылған: А. Бородин «Половецкие пляски» (2001), X. Монтойи «Хикуэлина»
(2003) және басқалар.
ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1973). «Қүрмет белгісі» (1984) орденімен, «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне Южыл»
(2001) медалімен, ҚР құрмет грамотасымен марапатталған.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ф. Миттеран,
Д.А. Қонаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік,
егер Қытай экспансиясы болмаса».
Хоббиі - классикалық музыка (Малер, Г. Берлиоз).
Сүйіп оқитын әдебиеті - А.П. Чехов, Ш. Айтматов, Э.-М. Ремарк.
Үйленген. Екі баласы бар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Райымбек Әбулақап

**Райымбек Әбулақап** (1923 жылы туған), ақын, филология ғылымдарының кандидаты. Ұлытау ауданының түлегі.

Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика бөлімін бітірген (1958). 1958-1963 ж. Ұлытау ауданының «Шеңбер» кеңшарында, Жезқазған кенішінде, №22 кәсіптік училищеде мұғалім, тәрбиеші-оқытушы болды. ҚазМУ-дің аспирантурасына түсіп (1963), «Жұмысшы табы қазақ кеңес поэзиясында» деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады (1966). 1966-1986 ж. Ташкент педогогика институтында оқытушы, Қаз КСР ғылым академиясының Әдебиет және өнер институтының ғылыми қызметкері, ҚазМУ-дің журналистика факультетінің доценті.

100-ден астам зерттеулер мен сын мақалалардың (оның ішінде 2 монография) авторы.
* Жез қазғандар» (1961),
* «Тау ұлы» (1963),
* «Жездария» (1969),
* «Құрыш білек» (1975),
* «Құштар көңіл» (1983),
* «Жұлдыздарым» (1989),
* «Кешіккен махаббат» (таңдамалы, 1991),
* «Арман махаббат» (Таңдамалы, 1995) жыр жинақтарының авторы.

## Дереккөздер


Санат:1923 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысында туғандар
Санат:Қазақстан ақындары
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан филологтары
Әсел Иманғалиқызы Мәмбетова

**Әсел Иманғалиқызы Мәмбетова** (9 тамыз, 1959 жылы Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданы, Ақжайнақ кентінде туған) — актриса. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2009). «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты (1994). Ерен еңбегі үшін медалінің иегері (2001).

## Толығырақ
* 1977 - 1979 жылдары Абай атындағы опера жіне балет театрының жанындағы вокалдық студияны бітіріген.
* 1979 -1984 жылдары Алматы мемлекеттік көркем театр институтының театр факультетін бітірген. (музыкалық драма актері мамандығы бойынша);
* 1984 жылдан Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының  актрисасы.
* Қазақ, орыс және түрік тілдерін біледі.
* 2000 жылдан бері - Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының доценті, аға оқытушысы.

## Шығырмашылығы
Келесі спектакльдерде ойнайды: Ә. Әбішевтың «Мәди» (Ділдар), У. Шекспирдің «Жазғы түндегі түс» (Гермия), А.П. Чөховтың «Чайка» (Нина Заречная), Ф. Оңғарсынованың «Бақыт пен қайғы» (Ақынқыз), С. Балғабаевтың «Ең әдемі келіншек»(Гүлбаршын),С.Асылбековтың «Рабиғаның махаббаты» (Роза); I. Жансүгіровтың «Исатай-Махамбет», Ғ. Мүсіреповтың «Қозы Көрпеш - Баян Сұлу» (Күнікей) және басқа спектакльдер.

## Мемлекеттік марапаттары
* 1994 жылы "Дарын" мемлекеттік сыйлығының лаурөаты
* 2001 жылы «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған 
* 2009 жылы Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағымен марапатталды.
* 2009 жылдан доцент
* 2016 жылы "Қазақстан тәуелсіздігіне 25 жыл" медалімен марапатталды.

## Жеке қасиеттері
* Діни көзқарасы - ислам.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мен Қазақстанның келешегі жарқын және еркін болатынына сенемін».
* Хоббиі - поэзия, музыка және вокал, автомобиль жүргізу, жүзу.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - қазақ, орыс және әлемдік әдебиет, драматургиялық шығармалар. ¥лы бар.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары
Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы оқытушылары
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Шәмшігүл Мырзабекқызы Меңдиярова

**Шәмшігүл Мырзабекқызы Меңдиярова** (1947 жылы 14 мамырда Талдықорған облысы Қаратал ауданы, Қызылбалық ауылында туған) — актриса. Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1996). Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актрисасы (1970 жылдан).

## Толығырақ
* Әкесі - Меңдияров Мырзабек (1902 ж. т.), Киров атындағы ұжымшар төрағасының орынбасары, төрағасы болып жұмыс істеген. Анасы - Меңдиярова Нұрмейір, үжымшарда сауыншы болып жұмыс істеген.
* 1970 жылы М.Әуезов атындағы театр жанындағы екі жылдық студияны бітіріп, театрдың актерлік құрамына қабылданды. Сол кезден бері театрда үзіліссіз еңбек етіп келеді.
* 1990 жылы Қазақтың Мемлекеттік Қыздар педагогикалық институтының тарих факультетін бітірген. Тарих пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша бітірген.
* 1970 жылдан Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актрисасы.

## Шығармашылығы
«Қазақфильм» киностудиясының «Сайтан көпір» (Ана), «Сұрапыл сұржекей» (Сырға), «Ең нәзік жан» (Әпке), «Қазақ тарихы» (Ана), «Келін» (Ана) кинофильмдеріне түскен. «Қырманбайдың тойы» (Гүлбарам), «Турандот ханшайым» (Скирина), «Мөлдір махаббат» (Нарбота), «Мәңгілік бала бейне» (Шоқыш), «Қаракөз» (Текті), «Қазақтар» (Ана), «Жүрейік, жүрек ауыртпай» (Сыпайы әйел) спектакльдерінде ойнайды.

## Марапаттары
* 1996 жылы елбасының жарлығымен "Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі" құрметті атағымен марапатталды.
* 2016 жылы "Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл" мерекелік медалі.

## Жеке қасиеттері
* Діни көзқарасы - «Тәңірлікпен араласқан мұсылмандық».
* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Ганди.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген Қазақстан, экономикалық және саяси жағынан алдыңғы қатардағы мемлекет».
* Хоббиі - тоқыма тоқу, өлең айту.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия, проза.

## Отбасы
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Бақытжан Әлімбайұлы Әбішев (1947 ж. т.), суретші-мүсінші, ҚР Суретшілер одағының мүшесі. Ұлы - Әбішев Еркін (1978 ж. т.); қызы - Әбішева Сәнді (1980 ж. т.).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан театр актрисалары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері
Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары
Санат:Қазақстан киноактрисалары
Александр Харитонович Мун

**Александр Харитонович Мун** (1935 жылы 1 сәуірде РКФСР Приморск аймағында туған) - актер, ҚазКСР еңбек сіңірген әртісі (1985).

## Өмірбаяны
Ұлты - корей.

А.Н. Островский атындағы Ташкент театр-көркемсурет институтының актерлік факультетін бітірген (1960), драма актері.

1960 жылдан бері - Мемлекеттік корей музыкалық комедия
театрының актері.

## Рөлдері
Келесі спектакльдерде ойнайды: М. Шатровтың «Революция атынан» (Коля); С. Нариньянидің «Қатерлі жас» (Сергей); Цай Еннің «Кемпірқосақ» (Павел); В. Розовтың
«Қуаныш іздеуде» (Олег); С. Голованивскийдің «Алыстағы
жаңғырық» (Сережа); И. Кимнің «Отбасылық комедия» (Гван Хо); Ш. Айтматовтың «Ана-Жер-Ана» (Қасым); Ен Сен Неннің «Мінезді әйел» (Черсу); Цай Еннің «Симченден»
(Сим Боне); Хан Диннің «Янбанден» (Янбан); Хан Диннің «Ким Сен Дардың қылықтары» (Бай); Хан Диннің «Тірі Будда» (Кун Е); Ш. Айтматовтың «Шынарым менің, шырай-
лым» (Ілияс); Н. Погодиннің «Кремлевские куранты» (Матрос); Ғ. Мүсіреповтың «Қозы Көрпеш-Баян Сұлу» (Қозы
Көрпеш); К. Гольдонидің «Екі мырзаның малайы» (Флориндо); К. Гольдонидің «Қонақ үй иесі» (Кавалер); Хамзаның
«Бай мен Батрақ» (Батрақ); В. Ивановтың «Бронепоезд
14-69» (Низеласов); А. Гельманның «Отырғыш» (Ер адам);
Л. Сон мен С. Лидің «Жады» (Гильман); Цой Ен Гынның
«Жастай кетпеңдер» (Лeв Петрович); Цой Ен Гынның «Ариран» (Хобан); Ли Ен Хоның «Чун Хян бойжеткен туралы
аңыз» (Ун Бон) жәнө т.б.

## Жеке өмірі
*Орыс және корей тілдерін біледі.
*Әскери атағы - Қара теңіз флоты гвардиясының матросы.
*Хоббиі - балық аулау.

## Отбасы
Әкесі - Мун Хен-Ден (1905-1960), ауыл шаруашылығымен
айналысқан. Анасы - Де Александра (1910-1995), үй
шаруасымен айналысқан.

Үйленген. Жұбайы - Ким Галина (1940 ж. т.), Мемлекеттік
корей музыкалық комедия театрында бас бухгалтер.
Қыздары - Мун Светлана Александровна (1959 ж. т.), Мун
Ирина Александровна (1964 ж. т.); ұлы - Мун Вячеслав
Александрович (1971 ж. т.).

## Дереккөздер
Консулдық есепшот-фактура

**Консулдық есепшот-фактура** сыртқы саудада — тауарды басқа елге жөнелткенде онымен бірге жіберілетін есепшот-фактураның ерекше данасы. Оны өндіруші және жөнелтуші елде жүрген тауарды алушы елдің консулы қарап, қол қояды. Көп елдер сырттан әкелінген тауарлардың бәріне *консулдық есепшот-фактураны* талап етеді және консулдың қолы ұшін ақы алады. Есепшот-фактураның негізінде кейінірек импортқа қойылатын тариф пен салықтар белгіленеді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Ринат Ильтайұлы Мусин

**Ринат Ильтайұлы Мусин** - 1961 жылы 25 қарашада Қарағанды қаласында туған.
Әкесі - Мусин Ильтай. Анасы - Мусина Эркия.
А. Селезнев атындағы Алматы хореографиялық училищесін
балет бишісі мамандығы бойынша (1980); А.В. Луначарский атындағы Мәскеу театр өнері институтын педагог-
хореограф мамандығы бойынша (1989) бітірген.
Қазақ, орыс, татар және түрік тілдерін біледі.
1980 жылдан - Мемлекеттік классикалық би ансамблінің
балет әртісі.
«Болеро», «Қыз Жібек», «Гамлет», «Кармен-сюита»,
«Шыңғысхан» және т.б. спектакльдерінде өнер көрсетеді.
«Несібелі» («Қазақфильм» киностудиясы) көркем фильміне
түскен.
ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1996).
Діни көзқарасы - барлық діндерге құрметпен қараймын.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев,
И.Н. Тасмағамбетов.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Бақытты
өркениетті ел».
Сүйіп оқитын әдебиеті - А.П. Чехов, А.С. Пушкин.
Қызы - Мусина Гүзәл; ұлы - Мусин Рафаэль.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар