open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бәйсейітова көшесі (Алматы)

thumb
thumb 
**Бәйсейітова атындағы көше (Алматы)**

Көшеге «қазақтың бұлбұлы» атанған айрықша дарын иесі, күміс көмей әнші, КСРО халық әртісі
Күләш Жасымқызы Бәйсейітованың есімі 1957 жылы берілді. Бәйсейітова Күләш (Гүлбахрам) Жасымқызы (1912-1957) Алматыда дүниеге келген. «Қыз Жібек», «Біржан мен Сара», «Евгений Онегин» т.б. операларда басты кейіпкерлерді сомдаған.

Көше Алмалы және Бостандық аудандарын қиып өтеді. Солтүстіктен оңтүстікке қарай Қабанбай батыр көшесінен басталып, Республика алаңына барып тіреледі. Бұрынғы атаулары: а)Пишпекская көшесі, ә)Алатау көшесі. **Көшенің ұзындығы** - 1150 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Микрокаротаж

**Микрокаротаж** - Қыстырмалы оқшаулау башмагіндегі шағын градиент-зондтар мен потенциал-зондтар көмегімен өлшенетін кедергі пажы.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Бірлік көшесі (Астана)

**Бірлік көшесі**  - «Железнодорожный» тұрғын алабы. Бірлік көшесі Екібастұз көшесінен басталады. Ұзындығы – 638,2 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Шагабутдинов көшесі (Алматы)

right|thumb|Багаутдин Шагабутдинов
Көшеге Түркістан мен Жетісудағы Қазан төңкерісіне қатысқан Багаутдин Шагабутдиновтың есімі (1956 жылы) берілген. Шагабутдинов Багаутдин (1893-1920) Тамбов облысының Азнево елді мекенінде дүниеге келген. Балалық, жастық шағын Верныйда (Алматы) өткізген. Ол Түркістан ОАК мүшесі, Жетісу әскери комиссары болған.

Көше Бостандық, Алмалы, Жетісу аудандарында орналасқан. Мақатаев, Гоголь, Қазыбек би, Төле би, Жамбыл, Шевченко, Құрманғазы көшелері, Абай даңғылымен қиылысады. Бұрынғы атауы - Кордонная көшесі. Көшенің ұзындығы - **2750 метр.**

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Тобаяқов атындағы көше (Алматы)

**Тобаяқов атындағы көше**.
Көшеге қоғам қайраткері ғалым-физик профессор, педагог Жамбыл Тобаяқовтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 21.05.1999 №452 шешімі) берілген. Тобаяқов Жамбыл (1936-1997) Алматы облысында дүниеге келген. Бірқатар ғылыми еңбектердің авторы.
Көше Жетісу ауданында орналасқан. Сейфуллин даңғылы, Котовский, Щорс, Жансүгіров,
Ноғайбаев атындағы көшелермен қиылысады. Бұрынғы атауы - Семипалатинск көшесі.
Көшенін ұзындығы - 900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Біржан сал көшесі (Астана)

**Біржан сал көшесі** - И. Гёте көшесінен басталып, І. Есенберлин көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 358,7 м.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ровенский атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Ровенский атындағы көше (Алматы)** Көшеге орыс сыншысы Николай Степанович Ровенскийдің есімі (1997 жылы) берілген. Ровенский Николай Степанович (1926-1995) Алтай өлкесінде Ново-Шипунова елді мекенінде дүниеге келген. Ол - «Простор» журналы мен «Жазушы» баспасында қызмет еткен, «Совпадение», «Читая и перечитывая» т.б. кітаптардың авторы. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бехтеров көшесінен басталып, Кассин көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Сейфуллин даңғылын қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Заломов көшесі. Көшенің ұзындығы - 850 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бәйтенов атындағы көше (Алматы)

thumb 
**Бәйтенов атындағы көше (Алматы) - **Көшеге Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегері, ғалым-металлург Ноян Ахмедиярұлы Бәйтеновтың (1934-1993)есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.03.2005 № 138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 № 2/184 қаулысы) берілген.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 3-ші линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 1100 метр.

Санат: Алматы көшелері
Василий Бартольд көшесі (Астана)

**В. Бартольд көшесі,** «Агроқалашық» тұрғын алабы. Бұрынғы атауы – М. Кутузов көшесі. В. Бартольд көшесі М. Дулатов көшесінен басталып, М. Жәлел көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 841,9 м.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Шағыров көшесі (Алматы)

right|thumb|Баймұхамет Шағыров
Көшеге сталиндік репрессия құрбаны Баймұхамет Шағыровтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №  5/765 қаулысы) берілген. Шағыров Баймұхамет(1902-1986) Алматы облысы Қаратал ауданында дүниеге келген.

Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Еспаев, Мұқаев, Чорманов, Шәріпов атындағы көшелермен қиылысады. Көшенің ұзындығы - **800 метр.**

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Тойшыбек батыр көшесі (Алматы)

thumb
**Тойшыбек батыр көшесі**.
Көшеге Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт-азаттық қозғалысына қолдау танытқан
ержүрек сардар Тойшыбек батырдың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 №222 шешімі
мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 №1/37 қаулысы) берілген. Тойшыбекбатыр Қасаболатұлы
(1783-1860) Жамбыл облысы Қордай ауданында дүниеге келген. Ол Ұлы жүздің дулат тайпасының
ботбай руынан шыққан.
Көше Алатау ауданының «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 4200
метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бәйтерек көшесі (Алматы)

[thumb|300px|[Бәйтерек.]]
**Бәйтерек көшесі (Алматы)**

Көшеге қазақ ұғымындағы ең киелі, ең биік ағаш саналатын Бәйтерек атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 № 138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 № 2/184 қаулысы) берілген. Бүгінде Астананың символына айналған сәулет нышаны - Бәйтеректің биіктігі - 105 метр.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Мамытов, Алмерек абыз көшелерін қиып өтеді.
Бұрынғы атауы - 7-ші линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 750 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
В. Вишневский көшесі (Астана)

**В. Вишневский көшесі** - Ж. Досмұхамедұлы көшесінен басталып, С. Сәдуақасов, Анар көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 1475,4 м.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Сәния Өтепқалиқызы Оразова

**Сәния Өтепқалиқызы Оразова** 1949 жылы 11 маусымда РКФСР Астрахань облысы Камызяк ауданы Семибугры ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Сәрсенғалиев Өтөпқали, марқұм, ҰОС қатысқан,
Еңбек қызыл Ту орденінің иегері. Анасы - Сәрсенғалиева
Қаламқас, марқұм, сүт фермасының меңгерушісі болған.
Гурьев педагогикалық институтының тарих-филология
факультетін бітіргөн (1970), орыс тілі мен әдебиетінің
мұғалімі.
Қазақ, орыс және неміс (сөздікпен) тілдерін біледі.
1970 жылдан - Гурьев облысы Балықшы ауданы 8 жылдық
№5 мектебінің мұғалімі. 1971 жылдан - Қазақстан ЛКЖО
Балықшы аудандық комитетінің бөлім меңгерушісі.
1972 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Гурьев облыстық
комитетінің нұсқаушысы, бөлім меңгерушісі. 1978 жылдан -
Гурьев облыстық мәдениет басқармасы директорының
орынбасары. 1991 жылдан - Гурьев облыстық атқару
комитетінің жетекші маманы. 1993 жылдан - Балықшы
аудандық әкімшілік басшысының орынбасары. 1997 жыл-
дан - Атырау қаласы әкімінің орынбасары.
1999 жылдан бері - Атыраудың Ш. Сариев атындағы өнер
мұражайының директоры.
Гурьев облыстық Әйелдер Кеңесінің жауапты хатшысы
(1980-1993).
«Мәдениөт қайраткері» белгісімен (2000), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен
(2001), Қазақстан ЛКЖО аудандық комитетінің, облыстық
комитетінің, ОК, БЛКЖО ОК (1971-1983), ҚазКСР Мәдениет
министрлігінің (1984), ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің (1986)
құрмет грамоталарымен марапатталған.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикалықдамыған егеменді мемлекет».
Хоббиі - суда жүзу, кітап оқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - өнер, кескіндеме жөніндегі кітаптар,
классика, А. құнанбаев, Ф.М. Достоевский, А.С. Пушкин.
Түрмыс құрған. Жұбайы - Ақжігітов Амантай Шайқымұлы,
Атырау мұнай және газ институты ғылыми-зерттеу зертханасының меңгерушісі. қыздары - Ақжігітова Әлия
Амантайқызы (1977 ж. т.), Атырау қаласы «Центр Кредит Банкі» АҚ менеджері; Ақжігітова Әлфия Амантайқызы
(1979 ж. т.), заңгер.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Есберлі Мұқанұлы Көшербаев

**Есберлі Мүқанұлы Көшербаев** (1927 жыл, Алматы облысы, Балқаш ауданы) — тіл білімі маманы, филология ғылымдарының кандидаты (1968).

*  Абай атындағы Қазақ педогокикалық институтын бітірген (1955).
* Халық ағар-ту саласында, ҚазКСР Оқу ағарту министіілігінің *"[[Қазақстан мектебі]]"* журналында бөлім меңгерушісі болып жұмыс істеді.
* *"Қазақ тілі сабақтарында қайталау әдістемесінің мәселелері"* деген тақырыпта кандидаттық диссертация қоргады.
* 50-ден астам ғылым-әдістемелік мақала мен еңбектің авторы. Өмірінің соңына дейін қазақ тілін оқыту әдістемесінің мәселелерімен шуғылданды.

## Дереккөздер


Санат:1927 жылы туғандар
Санат:Балқаш ауданында туғандар
Санат:Қазақ тілін зерттеушілер
Санат:Қазақстан филологтары
Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері
Санат:Қазақстан мектебі журналы қызметкерлері
Розыбакиев көшесі (Алматы)

thumb|right|200px
thumb|right|200px
**Розыбакиев атындағы көше (Алматы)** Көшеге белгілі мемлекет қайраткері Абдолла Ахметұлы Розыбакиевтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Розыбакиев Абдулла Ахмедұлы (1897-1938) Алматы облысының Шелек ауданында (қазіргі Еңбекшіқазақ) дүниеге келген. Ол «Мұсылман жұмысшылар қоғамын» құрған. 1920 жылы Жаркент уезінің ВЧК, ал 1921 жылы Түркістан компартиясының ОК төрағасы, Алматы облыстық комитетінің хатшысы, «Қосшы» облыстық кеңесінің төрағасы міндеттерін атқарған. Көше бойында қалалық көтерме сауда базары, «Дана» сауда орталығы, т.б. ірілі-ұсақты түрлі мекемелер бар. Көше Бостандық, Алмалы аудандарын қиып өтеді. Көше солтүстіктен оңтүстікке қарай Райымбек даңғылынан басталып, әл-Фараби даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - 17-ші линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 7000 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Тоқай атындағы көше (Алматы)

thumb
**Тоқай атындағы көше**.
Көшеге қазіргі татар әдеби тілінің негізін салушы ақын, әдебиет сыншысы Ғабдолла Мұхамметтарифұлы Тоқайдың (1886-1913) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962
№53/26 шешімі) берілген. Татар әдебиетінде азаматтық лирика мен реалистік сынды бастаушы
болған ол «Сенной базар или Новый Кисекбаш» сатиралық поэмасын жазған.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бәйішев атындағы көше (Алматы)

thumb 
**Бәйішев атындағы көше (Алматы)**

Көшеге көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, экономист- ғалым, тарихшы, журналист, экономика ғылымдарының докторы, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі Сақтаған Бәйішұлы Бәйішевтің есімі (1984 жылы) берілді. Бәйішев Сақтаған Бәйішұлы (1909-1982) Ақтөбе облысында дүниеге келген. 1956-1958 жылдары ҚазКСР Ғылым академиясының вице-президенті, Экономика институтының директоры, Марксизм-ленинизм ғылыми-зерттеу институтының директоры қызметтерін атқарған.

Бұрынғы атаулары: а) Софийская көшесі, ә) Центральная көшесі. Көшенің ұзындығы - 1700 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Шалқар көшесі (Алматы)

right|thumb|Шалқар көлі
Көшеге Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы көлдің атауы (Алматы қаласы мәслихатының 24.03.2005 № 138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 № 2/184 қаулысы) берілген.

Көше Алатау ауданындағы «Айгерім-2» шағынауданында орналасқан. Әлмерек абыз, Сырым Түймебаев, Ноят Бәйтенов, Асабай Мамытов атындағы көшелермен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 740 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Геологиялық барлау жұмыстары жоспарларының көрсеткіштері

**Геологиялық барлау жұмыстары жоспарларының көрсеткіштері** Геологиялық барлау жұмыстарын жоспарлау ұстанымы. Бұл көрсеткіштер екі түрге бөлінеді, олар жоғарғы органдардың
бекітуін қажет ететін басты көрсеткіштер және өндірістің ішкі басқаруын және ұйымдастыруын реттеп отыруға керекті есептеу көрсеткіштері. Сөз болып отырған көрсеткіштер бірнеше салалар бойынша жасақталады, олар төмендегідей.

1.Геологиялық барлау жұмыстары бойынша жасақталатын көрсеткіштер:

а)геологиялық тапсырыс көрсеткіштері (мұнай мен газдың жоғарғы органдар бекіткен қорының мөлшері; нақтылы алқаптар бойынша қордың өсімділігі; болжамдық қорды бағалауға қажетті тапсырыстары нақтыланған геологиялық,физикалық т.б. түсірулер мен іздеу жұмыстарының көлемі; мұнай мен газға
ең терең бұрғылауға дайындалған құрылымдардың жалпы саны; деген терең бұрғылауға енгізілген алқаптар саны; құрылып біткен ұңғымалардың жалпысаны);

ә) сметалық құны арқылы берілген геологиялық барлау жұмыстарының
қөлемі;

б) жылдағы жоспарланған тапсырыстарға сәйкес, өндірістің өз күшімен
тамамдалған геологиялық барлау жұмыстарының көлемі.

2. Еңбек көрсеткіштері (еңбекақының жалпылама көлемі).

3. Қаржы көрсеткіштері (қосымша табыс, бюджетке аударылатын төлемдер және бюджеттен алынатын қаржы көлемі).

4. Экономикалық ынталандыру көрсеткіштері.

5. Ұзақмерізімге есептелген құрылыс көрсеткіштері.

6. Жаңа техниканы енгізу көрсеткіштері.

7. Материалдық-техникалық жабдықтау көрсеткіштері.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Тоқтабаев атындағы көше (Алматы)

**Тоқтабаев көшесі –** Алматы қаласы Әуезов ауданында орналасқан көше. Көшенің ұзындығы - 950 метр.

Көшеге мемлекет қайраткері, сталиндік репрессияның құрбаны Кәрім Тоқтабаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 21.10.1997 №620 шешімі бойынша) берілген. 

Щепкин, Чадаев, Сүлейменов, Науаи көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы – "Фестивальская" көшесі.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бәсенов атындағы көше (Алматы)

**Бәсенов атындағы көше (Алматы)**

Көшеге қазақ халқының талантты ұлы, Алматы қаласының Бас сәулетшісі Төлеу Құлманұлы Бәсеновтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 13.10. 1976 № 378 шешімі) берілген. Бәсенов Төлеу Құлманұлы (1909-1976) Ақтөбе облысында Шалқар ауданында дүниеге келген. Ол - Қазақ КСР Министрлер Кеңесі жанындағы Сәулет-жосларлау басқармасының төрағасы қызметін атқарған. Ғ.Мүсірепов атындағы Балалар мен жасөспірімдер театры ғимараты, Абай атындағы Опера және балет театры жобаларының авторы. Даңқ мемориалы мен Аманкелді ескерткішінің сәулетшісі, Достық даңғылын қайта жетілдіру жобасының жетекшісі болған.

Көше Бостандық ауданында шығыстан батысқа қарай Жароков көшесінен басталып, 20-линия көшесіне дейін созылып жатыр. Қаланың Гагарин, Розыбакиев, Тәжібаев көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Трамвайная көшесі. Көшенің ұзындығы - 1050 метр.

## Дереккөздер

Санат:Алматы көшелері
Рудаки атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Рудаки атындағы көше (Алматы)** Көшеге парсы әдебиетінің негізін салған, ақын, философ Абу Абдаллах Рудакидің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11.1963 №402 шешімі) берілген. Рудаки Абу Абдаллах (Абуль Хасан) Джафар (860-941) Педжикентте дүниеге келген. Тумасынан зағип Рудаки Бұхар билеушілерінің сарай ақындарын басқарды.
Ол - «Ода о старости», «Мать вина», «Калила и Димна» т.б. шығармаларының авторы. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Ыстықкөл көшесінен басталып, Кассин көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Киров көшесі. Көшенің ұзындығы - 900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Шаляпин көшесі (Алматы)

right|thumb|Федор Иванович Шаляпин
Көшеге орыс әншісі (бас-баритон) Федор Иванович Шаляпиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 10.03.1969 № 81 шешімі) берілген. Шаляпин Федор Иванович (1873-1938) Қазан қаласында дүниеге келген. Ол - дүниежүзіне даңқты Мусоргскийдің «Борис Годунов», Гуноның «Фауст», Римский-Корсаковтың «Садко», Бойттың «Мефистофель», Массненің «Доң Кихот», Глинканың «Патша үшін жан пида» операларындағы басты партияларды орындаған шебер.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Береговой, Сайын, Момышулы, Яссауи көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - **1200 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Тоқпанов атындағы көше (Алматы)

thumb
**Тоқпанов атындағы көше**.
Көшеге қазақтың театр өнерін дамытқан аса талантты режиссер, педагог, Қазақ КСР-інің халық
әртісі Асқар Тоқпановтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 20.11.2006 №292 шешімі мен Алматы қаласы өкімдігінің 29.11.2006 №7/1448 қаулысы) берілген. Тоқпанов Асқар (1915-1994) Алматы облысы Іле ауданында дүниеге келген. Драмалық шығарманың иделық-көркемдік ой мазмұнын
терең ашу, әсіресе, ұлттық тарихи-фольклорлық дәстүр мен тіл поэзиясына ерекше ден қою оның
режиссерлік өнеріне тән қасиет болатын.
Көше Әуезов ауданының «Алтын бесік» шағынауданында орналасқан.
Көшенін ұзындығы - 1700 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Шалов көшесі (Алматы)

Көшеге белгілі мемлекет және қоғам қайраткері, ғалым Анатолий Шаловтың есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімшілігінің 30.07.2003 Ма 3/585 қаулысы) берілген. Шалов Анатолий Омбы қаласында дүниеге келген. Ол Қостанай облыстық комсомол комитетінің бірінші хатшысы, Қазақстан Комсомол жастар одағының төрағасы, Жамбыл облыстық партия комитетінің хатшысы, Алматы қалалық ардагерлер ұйымының төрағасы қызметтерін атқарған. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - **700 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Мейірбек Ержанов

**Мейірбек Ержанұлы Ержанов ** (15. 12. 1940 жылы туған, Түркістан облысы, Келес ауданы) — тіл білімі маманы, филология ғылым кандидаты (1988).

Алматы шет тілдер институтын бітірген (1969). 1969-1974 ж. Келес ауданы орта мектеп директорының оқу істері жөніндегі орынбасары, аудандық оқу бөлімінің нұсқаушысы, әдістемелік кабинеттің меңгерушісі. 1974-1989 ж. Қарағандыдағы Е.Бөкетов атындағы университетте аға оқытушы. 1989-1991 ж. кооператив институтында тілдер кафедрасының меңгерушісі. 1991—1993 ж. қаласы А. Йассауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университетінің доценті, ал 1993 жылдан бастап қазақ тілі кафедрасының меңгерушісі. ҚР Ұлттық ғылым академиясының академигі Ә. Т. Қайдардың жетекшілігімен "Адамның сыртқы сипатын білдіретін сөздердің лексика-семантикалық тобы" деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. 20-ға жуық ғылыми мақала мен оқу құралдарының авторы.

## Шығармасы:
*Неміс тілінің кіріспе фонетикалық курсы. Қарағанды, 1987; 
*Методическое указание к изучению казахского языка в русской аудитории (фонетика). Қарағанды, 1987; 
*Методическое указание к изучению казахского языка в русской аудитории (морфология и синтаксис). Қарағанды, 1987; 
*Лексико-семантическая группа слов, описывающих внешность человека. АКД., А., 1988; 
*Мы изучаем казахский язык. Қарағанды, 1988;
*Краткий русско-казахский словарь-справочник специальных терминов потребкооперации. Қарағанды, 1989; 
*Казахский язык. А., 1992;
*Русско-казахский словарь-справочник пo глагольному управлению. А., 1993 (құрастырушылардың бірі).

## Дереккөздер


Санат:1940 жылы туғандар
Санат:Түркістан облысында туғандар
Санат:Қазақ тілін зерттеушілер
Санат:Қазақстан филологтары
Санат:Қазақстан ғалымдары
Тоқтағұл атындағы көше (Алматы)

thumb
**Тоқтағұл атындағы көше**.
Көшеге қырғыз ақыны Тоқтағұл Сатылғановтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің
27.11.1963 №402 шешімі) берілген. Сатылғанов Тоқтағұл (1864-1933) Ош облысында дүниеге
келген. Ол-ұлттық аспаптарға арналған музыкалық шығармалардың авторы. Қобыз жасаумен
айналысқан.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Тихов, Артиллерийская көшелерімен қиылысады. Көшенін
ұзындығы - 1350 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бегалиев атындағы көше (Алматы)

thumb 
Көшеге көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор Қалауша Бегалиевтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 № 2/139 қаулысы) берілген. Бегалиев Қалауша (1927-2006 жылдары) Ақмола облысында дүниеге келген. Ол Ақмола облысы прокурорының орынбасары, прокуроры, Қазақ КСР Бас прокурорының орынбасары қызметтерін атқарған. Қазақстан Республикасының «Прокуратурасы туралы», Қазақстан Республикасының «Қылмыстық кодексі туралы» заңдарын жазуға басшылық еткен.

Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бегалин атындағы көше (Алматы)

thumb 
**Бегалин атындағы көше (Алматы)**

Көшеге қазақтың көрнекті жазушысы, ақын, аудармашы Сапарғали Ысқақұлы Бегалиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.08. 1983 Ма17/511 шешімі) берілген. Бегалин Сапарғали Ысқақұлы (1895-1983) Семей облысының Дегелең ауылында дүниеге келген. «Бақыт», «Сәтжан», «Шоқан асулары» т.б. шығармалардың авторы. Пушкин, Лермонтов, Лесков шығармаларын қазақ тіліне тәржімалаған.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Қаланың Бөген батыр, Садовой, Бекқожин көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Дачная көшесі. Көшенің ұзындығы - 2800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Шанин көшесі (Алматы)

right|thumb|Жұмат Тұрғынбайұлы Шанин
Көшеге қазақтың талантты ұлы, тұңғыш режиссер, драматург, актер, ұлттық кәсіби театр өнерінің негізін салушылардың бірі, қоғам және театр қайраткері, Қазақ АКСР-інің халық әртісі, сталиндік репрессия құрбаны Жұмат Тұрғынбайұлы Шаниннің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 20.11.2006 № 292 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 29.11.2006 № 7/1448 қаулысы) берілген. Шанин Жұмат Тұрғынбайұлы (1982-1938) қазіргі Павладар облысы Баянауыл ауданында дүниеге келген.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
В. Высоцкий көшесі (Астана)

**В. Высоцкий көшесі** - Жерек көшесімен қиылысып, А. Тоқпанов көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 251,1 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ақадыр тауы

**Ақадыр** – Сарыарқаның оңтүстігіндегі тау. 

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Балқаш қаласының солтүстік-шығысында 40 км жерде, Тоқырау өзені жағасында, батыстан шығысқа қарай 17 км-ге созылып жатыр, ені 5 км. Ең биік жері — 583 м.

## Жер бедері, геологиялық құрылымы
Беткейлері жайдақ, түпкі жыныстары жалаңаштанып жер бетіне шығып жатыр. Ерте ортаңғы тас көмір дәуірі гранитоид жыныстарынан түзілген.

## Өсімдігі
Сортаңды сүр қоңыр топырақта жусан, бұйырған, баялыш өседі. Оңтүстік беткейінде бұлақтар және тұщы сулы құдықтар (Манас құдығы) бар. Күзгі, көктемгі жайылым.

## Дереккөздер

Санат:Сарыарқа
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
В. Маяковский көшесі (Астана)

**В. Маяковский көшесі** - «Железнодорожный» тұрғын алабы. В.Маяковский көшесі Ж.Жабаев көшесінен басталып, Ащысай, Екібастұз көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 673 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Бедный атындағы көше (Алматы)

thumb 
**Бедный атындағы көше (Алматы)**
Көшеге орыс ақыны Демьян Бедныйдың есімі берілген. Бедный Демьян (Придворов Ефим Алексеевич) (1883-1945) Херсонский облысында дүниеге келген. Көше Медеу ауданында батыстан шығысқа қарай Сүйінбай даңғылынан басталып, Шемякин кешесіне дейін созылып жатыр. Көше бойында Үлкен Алматы каналы бар. Көшенің ұзындығы - 900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Шаңғытбаев көшесі (Алматы)

right|thumb|Шаңғытбаев Қуандық Төлегенұлы
Көшеге қазақтың аса дарынды ақыны Қуандық Шаңғытбаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бағаев, Қасым Шәріпов атындағы көшелермен қиылысады. Бұрынғы атаулары: 
*а) 2-ші; 
*ә) 11-ші көшелері.

Көшенің ұзындығы - **800 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Ақайдың Қасені

**Ақайдың Қасені** (1859-1931), қоғам
қайраткері. 16 жыл қу елінің болысы қызметін
атқарып, ел арасына жаңалық енгізуші, білім мен
өнерді қолдаушы болған. Ата қонысында орналасқан Қоянды жәрмеңкесінің өркендеуіне, орыс,
татар, өзбек көпестерімен сауда-саттықтың дамуына көп күш салған. 
Дүкен ұстап, қыр қазағының
өнеркәсіп өнімдеріне сұранысын өтеуге тырысқан.
Егін егіп, мал тұқымын жақсарту мен айналысқан.
Еуропалық үлгідегі қазақ-орыс мектебін ашып,
оны бітіргендерді өз қаражатымен Қарқаралы,
Семей, Омбы оқу орындарында оқытқан. Әнші,
күйші, серілерді, фельдшер, ісмер адамдарды
жанында ұстаған. Балуандарымен, жүйрік аттары мен даңқы жайылған. 
*1905 ж. Қарқаралы петициясын ұйымдастырушылардың бірі болды.
*1910 ж. қазақтарды патша үкіметіне бағынбауға, сырттан көшіп келушілерге жер бермеуге, Қазақстанды Ресей империясынан бөліп алуға үгіттеді деген айып тағылып, әкімшілік жағынан жауапқа тартылды. 
*1917 ж. 16 наурызда Қарқаралы уезі қазақ комитетінің мүшесі болып сайланды. 
*1918-1920 ж. Алашорданың елдегі сүйеніштерінің бірі болды. 
*1921-22 ж. Кеңес орындарына елге сыйлы азаматтардың сайлануына ықпал жасады. Аштыққа ұшыраған Торғай еліне Семей өңірінен жәрдем малын жинастыруға ат салысты. Мал-мүлкі әлденеше рет тәркіленді. 
*1927 ж. Қызылжарға, одан Башқұртстанға кетуге мәжбүр етілді.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Ақадыр ауданы

**Ақадыр ауданы** — 1973-1997 ж. Жезқазған облысы (кейін Қарағанды облысы) құрамында болған аудан. Құрамында 10 селолық
округ пен Ақадыр, Ақжал, Ақшатау, Қайрақты, Мойынты кенттері болды. 1975 жылдан «Ақадыр таңы»—«Агадырская новь» газеті шығып тұрды.

## Тарихы
**Ақадыр ауданы** 1973 жылы 20 наурызда Жезқазған облысымен бірге құрылды. Аудан құрамына Шет ауданының Ақадыр, Ақжал, Ақшатау, Қайрақты қалалық кенттері мен Ақбұлақ, Ақсарлы, Ақшатау, Босаға, Қарабұлақ, Кеңшоқы, Тағылы ауылдық кеңестері, Қаражал қалалық кеңесінің Жамбыл қалалық кенті және Жаңаарқа ауданының Ақтау, Қызылтау, Ортау ауылдық кеңестері енді.

1974 жылы 13 ақпанда Жамбыл қалалық кенті Қаражал қалалық кеңесіне және Ақтау ауылдық кеңесі Жаңаарқа ауданына кері қайтарылып, Балқаш қалалық кеңесінің Мойынты қалалық кенті Ағадыр ауданына берілді.

1974 жылы 31 желтоқсанда Шет ауданынан Көктенкөл және Өспен ауылдық кеңестері берілсе, Ағадыр ауданынан Шет ауданына Ақшатау және Кеңшоқы ауылдық кеңестері қайтарылды.

1975 жылы 13 ақпанда Мойынты кенттік кеңесінің Киік елді мекені Босаға ауылдық кеңесінің бағынысына берілді.

1979 жылы 25 сәуірде Шет ауданынан Ақшатау ауылдық кеңесі қайтарылды.

1982 жылы 27 қаңтарда Қарабұлақ ауылдық кеңесінің орталығы Жамбыл ауылынан Ақжартас ауылына ауыстырылды.

1986 жылы ауданда 5 кенттік (Ағадыр, Ақжал, Ақшатау, Қайрақты, Мойынты) және 10 ауылдық кеңес (Ақбұлақ, Ақсарлы, Ақшатау, Босаға, Қарабұлақ, Көктенкөл, Қызылтау, Ортау, Тағылы, Успен) болған.

1986 жылы 26 қарашада Босаға ауылдық кеңесінің шағындалуы есебінен Киік ауылдық кеңесі (орталығы Киік ауылы) құрылды.

1991 жылы 13 қыркүйекте Жоғарғы Қайрақты елді мекені жұмысшы кентіне жатқызылды.

1992 жылы 30 қазанда Жамбыл кенті Қаражал қалалық кеңесінен Ағадыр ауданына қайтарылды.

1997 жылы 3 мамырда Жезқазған облысының таратылуына байланысты Қарағанды облысының құрамына енді. Сол уақытта ауданда 7 кент (Ақадыр, Ақжал, Ақшатау, Жоғарғы Қайрақты, Жамбыл, Қайрақты, Мойынты) пен 11 ауылдық округ (Ақбұлақ, Ақсарлы, Ақшатау, Босаға, Қарабұлақ, Киік, Көктенкөл, Қызылтау, Ортау, Тағылы, Успен) болған.

1997 жылы 23 мамырда аудан таратылып, жері Шет ауданына қосылды.

## Аудан басшылары

### Аудандық партия комитетінің бірінші хатшылары
# Қ. Жұмашев 1973
# Н.Макаренко 1973—1975
# И. Колбасин 1975—1988
# В.Карепов 1988—1991

### Ауатком төрағалары
# Қ.Медиев 1973—1985
# Ж.Серіков 1985—1999
# В.Карепов 1991—1992

### Аудан әкімдері
# В.Карепов 1992—1993
# Амантай Әбсалықов 1993—1994
# Баттал Мұқышев 1994—1997

## Халқы

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы тарихы
Санат:Шет ауданы
Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Бейсебаев атындағы көше (Алматы)

thumb 
**Бейсебаев атындағы көше (Алматы)**
Көшеге мемлекет қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері Майсымхан Бейсебаевтің есімі (Алматы қаласы әкімнің 24.02.1997 Ма 77 шешімі) берілген. Бейсебаев Майсымхан (1808-1987) Алматы облысында дүниеге келген. Көкшетау, Алматы, Ақмола облыстық партия комитеттерінің бірінші хатшысы, 60-шы жылдары Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы қызметтерін атқарған.
Көше Алатау ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Красноармейская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Василий Петров көшесі (Астана)

**В. Петров көшесі** - М. Жұмабаев даңғылынан басталып, Қажымұқан көшесінде аяқталады. Ж. Жирентаев, Л. Мирзоян көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 1696,2 м.

Василий Прокопьевич Петров 1915 жылы Солтүстік Қазақстан облысы, Есіл ауданы, Николаев ауылында туған. В. Петров - Социалистік Еңбек Ері.
## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
В. Суриков көшесі (Астана)

**В. Суриков көшесі** - Қ. Кемеңгерұлы көшесінен басталып, Ақбидай көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 326,4 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Бүйірлік микрокаротаж

**Бүйірлік микрокаротаж** - Геологиялық қиманың іргелес орналасқан бөлігінің көріністі кедергісін қалқаланған озондгар көмегімен тоқты радиальды түрде айшықтай отырып мұқият өлшеу. Айшықтау сазды қабыршақ әсерін азайтады және бұрғылау ұңғымасына арлас орналасқан таужыныстардың меншікті кедергісін сандық тұрғыдан еуге қажетті өлшеу шараларын қолдануға мұмкіндік береді. икрокомпоненты подземных вод — жерасты суларыньщ микроқұрамбөліктері.
Жер асты суларында аз мөлшерде ұшырасатын, олардың типін анықтамайтын, ; кұрамының арнаулы ерекшеліктерін туындатуға қабілетті иондар — Fe, Р,
Mn, Co, Ni, Cu, Zn, As, Pb, Br, Sr, Mo, Ag, Cd, Te, I, Ba, W, Au, Hg, Bi,, Мұнайкднығулығының және оларды анықгайтын қасиеттердің — саздылығының, карбонаггылығының, донекерлену дәрежесінің, түйірөлшемдік және минералдық құрамдарының, кеуектілік (қуыстылық) кеңістігі құрылымының т.б. - өзгермелілігі. Синонимі — "көлемдік әркелкілік".

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Вячеславский көшесі (Астана)

**Вячеславский көшесі** - В. Вишневский көшесімен қиылысады. Ұзындығы – 454 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ақбастау (Қарағанды облысы)

**Ақбастау** — Қарағанды облысы Абай ауданындағы ауыл, Ақбастау ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 56 км-дей жерде, Нұра өзенінің аңғарында, Ақбастау тауының етегінде орналасқан. 

## Тарихы
20 ғасырдың 60-жылдарына дейін Тельман ауданы ұжымшарларының жайлауы болған. 1961 жылы 4 мамырыңда «Ақбастау» кеңшары ұйымдастырылған. Жерінің жалпы ауданы - 85,5 мың. га. Шаруашылықтың мамандырылған негізгі бағыттары - мал бордақылау, қосымша саласы - егін егу болды.  Кеңшар негізінде 17 шаруа қожалығы құрылған (2006). 

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Округтің елді мекендерінде (Тихоновка, Калинин, Ленин) орта мектеп, ОДА, клуб, кітапхана, басқа да мәдени-тұрмыстық мекемелер бар. Ауыл басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Ең жақын Қарағанды темір жол стансасы 80 км жерде.

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері‎
Г.Игишев көшесі (Астана)

**Г. Игишев көшесі** - Көкжелек көшесінен басталып, Жігер орамымен қиылысады. Ұзындығы – 912,6 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Г.Титов көшесі (Астана)

**Г. Титов көшесі** - Алмалық көшесінен басталып, Ардагерлер көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 636,5 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Г.Потанин көшесі (Астана)

**Г. Потанин көшесі** - Мәскеу көшесінен басталып, А. Затаевич көшесінде аяқталады. Керегетас, Ә. Молдағұлова, Қарауыл көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 922 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ақбел

**Ақбел** (1993 жылға дейін – *Пушкино*) — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл, Ақбел ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Бұқар жырау ауданының шығыс бөлігінде, аудан орталығы – Ботақара кентінен солтүстікке қарай 24 км-дей жерде.

## Тарихы
Ақбел 1997 жылға дейін "Пушкино" деп аталған. Іргесі 1921 жылы құрылған. Округ аумағында 1927-1961 жылдары Пушкин атындағы ұжымшары, 1961-1997 жылдары Пушкин кеңшары болды. 1997 жылы ауылдың аты Ақбел болып өзгертілді. 2000 жылы Пушкин атындағы кеңшары таратылды. Ауылдық округтің құрамына Ақбел, Алабас, Құрама ауылдары кіреді.

## Халқы

Округ аумағында Қорғанкөл көлі бар. Кеңшар кезінде балық аулау кәсібі болған. Окрутте 62 жеке шаруа қожалығы құрылған. Клуб, Қ. Сәтбаев атындағы мектеп-интернат, фельдшерлік-акушерлік пункт, 2 сөйлесу пункті, пошта бөлімшесі, 5 жеке меншік дүкен (1-Құрама ауылында) жұмыс істейді. Округ аумағы арқылы Қарағанды—Ақбел—Баянауыл автомобиль жолы өтеді.

## Дереккөздер

Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері‎
Ғұмар Қараш көшесі (Астана)

**Ғұмар Қараш көшесі** - бұрынғы атауы – Акмолинская көшесі. Ғ. Қараш көшесі Әзірбайжан Мәмбетов көшесінен басталып, Асан қайғы көшесінде аяқталады. М. Ғабдуллин, Қарамерген, Ш. Иманбаева, Сабыр Рақымов, Ш. Уәлиханов, Тараз көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 1155,1 м.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ғабиден Мұстафин көшесі (Астана)

**Ғ. Мұстафин көшесі** - Абылай хан даңғылынан басталып, Ырғыз, Сілеті, Хантау, Қаратау, Қозыбасы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 1230,1 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ақбұлақ (Осакаров ауданы)

**Ақбұлақ** (2002 жылға дейін – *Пролетар*) — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Ақбұлақ ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 69 км-дей жерде. Жерінің жалпы ауданы 49,2 мың га. 

## Тарихы
1973 жылы «Тракторист» кеңшарының орталық мекенінің негізінде, Молодёжный ауданының құрамында Пролетар ауылдық Кеңесі құрылды. Шаруашылық бағыттары - дәнді дақылдар, қосымша саласы — ет-сүт, мал шаруашылығы болды. Округтің елді мекендерінде (Майбұлақ, Роднички) 27 шаруа қожалығы, 4 егістік ЖШС және дәрігерлік-профилактиқалық мекеме бар (2006).

## Халқы

Ақбұлақ ауылында орта мектеп, пошта бөлімшесі жұмыс істейді. Басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Жақын мандағы темір жол стансасы - Осакаровка 80 км жерде орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы елді мекендері‎
Ғ.Мүсірепов көшесі (Астана)

**Ғ. Мүсірепов көшесі** - Абылай хан даңғылынан басталып, Ш. Құдайбердіұлы даңғылында аяқталады. Ұзындығы – 650 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Дулат Бабатайұлы көшесі (Астана)

**Дулат Бабатайұлы көшесі** - бұрынғы атауы – Пролетарский көшесі. «Көктал» тұрғын алабы. Д. Бабатайұлы көшесі Алмалық көшесінен басталып, Н. Тілендиев даңғылында аяқталады. Ардагер, Жаңақоныс көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 1144,6 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ақжарық

**Ақжарық** — Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл, Қызыларай ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Орталық Қазақстанның ең биік тауы Ақсораңның (1565м) етегінде, аудан орталығы – Ақтоғай ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 46 км-дей жерде орналасқан. 

## Тарихы
Іргесі ұжымдастыру кезеңінде 1926 жылы құрылған. Округ аумағында 1930-1940 жылдары «Мәдениет», «Жұмыскер», «Кеңасу», «Үміт», «Бесата», «Қалмақбас» ұжымшарлары ұйымдастырылған. 1950-1990 жылдары «Қызыларай» кеңшарының және ауылдық кеңесінің орталығы. Округ аумағында Қарасиыр кен орны болған. Кеңасу, Тесіктас таулары, Мамай асуы, мәдени мұралар - балбал тастар бар. Шаруашылықтың мамандырылған негізгі бағыттары — қой шаруашылығы, қосымша саласы — егін шаруашылығы болды. Жерінің жалпы ауданы — 256,0 мың га.

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Мектеп, фельдшер-акушерлік пункт, клуб, кітапхана және басқа да мәдени-тұрмыстық мекемелер бар. Кеңшар негізінде 57 шаруа қожалығы құрылған (2006). Ауыл басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Ең жақын Балқаш темір жол стансасы 270 км жерде.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері
Ақжол (Қарқаралы ауданы)

**Ақжол** (1992 жылға дейін — *Пригородное*) — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл, Мартбек Мамраев ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қарқаралы қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 30 км-дей жерде.

## Тарихы
Іргесі 1905 жылы қаланған. 1961 жылы жаңадан құрылған «1 Май» кеңшарының орталығы болды. Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі бағыттары - қой өсіру, егін шаруашылығы. Жерінің жалпы ауданы -13,4 мың га. 5 шаруа қожалығы жұмыс жасайды (2006).

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Округте 2 мектеп, отбасылық амбулатория, 3 фельдшер-акушерлік пункт, мәдениет үйі, 2 кітапхана, пошта байланыс торабы бар. Ақжол Кеңес Одағының Батыры М. Мамыраевтың, қазақтың тұңғыш ғарышкері Т. Әубәкіровтың, халық артистері Қ.Қуанышбаев (мұражайы бар), М. Толыбаев, Р. Қойшыбаеваның туған жері. Басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы елді мекендері‎
Ақжолтай

**«Ақжолтай»** (*«Октябрь»*), спорт сарайы (Қарағанды, Бұқар жырау даңғылы, 53), Н.Әбдіров атындағы спорт. комбинатына қарайды. Әр түрлі спорт түрлерінен жаттығу және жарыс (гимнастика, бокс, күрес, баскетбол, волейбол, шайбалы хоккей т. б.), сондай-ақ ойын-сауық, қоғамдық шаралар өткізіледі. 1972 ж. ашылған. Хоккейлік корт (60×30), хореография залы (15×9), көрермендер үшін 3600 орынды трибуна, ауданы 23 465 м2 фойе бар. Мәнерлеп сырғанау, коньки жарысы, ырғақты гимнастика, хореография секциялары, денсаулықты жақсартатын дене шынықтыру тобы жұмыс істейді. Шайбалы хоккей спорты бойынша «Сарыарқа» командасы 2012 жылға дейiн жаттығу өткізген.

## Тағы қараңыз

* Қарағанды-арена
* Мұз айдыны (спорт сарайы) (Теміртау)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Ice Sports Palace Akzholtay Karaganda details — Eurohockey.com

Санат:Қазақстан спорт кешендері
Санат:Қарағанды спорт кешендерi
Аққошқар (Сайдалы) Кішкентайұлы

**Аққошқар (Сайдалы) Кішкентайұлы** (1811-
1874), ел билігіне араласқан қазақтың белгілі азаматы. 
1832 жылдан Ақмола сыртқы округіне қараған Әліке-Байдалы болысын басқарған. 1856 ж.
хорунжий әскери шенін алған. 1859-1868 жылдар аралығында Атбасар сыртқы округінің аға 
сұлтанының орынбасары (заседателі) болған.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Совет Бірмағамбетұлы Аққошқаров

**Совет Бірмағамбетұлы Аққошқаров**(1939-1973), журналист, КСРО Журналистер одағының мүшесі (1972).

Найман тайпасы Бағаналы руының Бабас бөлімінен шыққан. Ұлытаудың түлегі. ҚазМУ-дің журналистика бөлімін бітірген (1961). 1956-1973 ж. Қарсақбай мыс балқыту зауытында, Қазақстан Магниткасында жұмысшы, «Лениншіл жас» газетінде, «Социалистік Қазақстан» газетінде әдеби қызметкер болып істеді. «Жарық жұлдыздар» (1973), «Жер астындағы жұлдыздар» (1975), «Бақыт құшағыңда» (1976), «Ақтүтекте» (1975) жинақтары жарық көрген.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Ақмешіт (Қарағанды облысы)

**Ақмешіт** (1999 жылға дейін — *Захаровка*) — Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл, Ақмешіт ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Нұра кентінен оңтүстікке қарай 59 км-дей жерде.

## Тарихы
Іргесі 1907 жылы қаланған. 1931 жылы Куйбышев атындағы ұжымшары құрылды. Осының негізінде 1962 жылы Куйбышев атындағы кеңшары болып ұйымдастырылды. Барлық жайылым жері - 66,1 мың га. Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі бағыттары - бидай өндеу және сүт шаруашылығы болды. Кеңшарда 40 шаруа қожалығы құрылған (2006).

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Елді мекендерде (Ақмешіт, Қантай, Қобықол ауылдары) 2 клуб, ОДА, фельдшер пункті, 2 мектеп, 2 кітапхана жұмыс істейді. Ауылдың орталығында Ұлы Отан соғысына қатысқан (1941-45) ауыл азаматтары құрметіне жауынгерлік Даңқ ескерткіші орнатылған. Ақмешіт арқылы Астана — Нұра — Қарағанды автомобиль жолы өтеді.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы елді мекендері‎
Ақмолда Дүйсенұлы

**Ақмолда Дүйсенұлы** (1861-1934) - Орталық Қазақстандағы белгілі күйші. Арғынның қаракесек руынан. 

Күйлерінің шоқтықтысы — «Кер Қосбасар». Арқаның көне көз қариялары бүгінгі орындалып жүрген «Кертолғау» күйін Ақмолданың «Кер Қосбасарының» сәл өзгерген түрі деп отырады. Оның да себебі мол. 30-жылдардың басында үркін болған ел Арқадан үдере көшіп, оңтүстікке ауып барғанда, Орталық Қазақстанның талай күйін сол өңірге сініргені мәлім. Ақмолда Тағылы тауында жерленген.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Ақмолда Нұрқамысұлы

**Ақмолда Нұрқамысұлы**  1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі кезінде Амангелді батырдың досы және сенімді серігі, мыңбасы болған адам. 

Руы Бағаналы, Ақтаз Құтымбет тармағынан. Елге сыйлы болған. Ақмолда ауыл жігіттерін жинастырып, Амангелдінің сарбаздарының қатарына көп жігіттерді қосқан, көтерілісшілерге көмек жасаған. Ұлт-азаттық көтерілісіне дейін, одан кейін де Қызылжыңғыл болыстығында (Қазіргі Сарытаудың аймағы) болыс болған.

Бүгінде Ақмолданың найзадай етіп тіп-тік салынған мазары Сарытаудың етегінде тұр.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Әбілхакім Ақмағамбетұлы Ақмұрзин

**Әбілхакім Ақмағамбетұлы Ақмұрзин**(1943
жылы туған), дәрігер, санаторийлік емдеу саласындағы
республикаға танымал маман, іскер басшы, ҚР-
ның еңбек сіңірген қызметкері (1993). Жанаарқаның
түлегі. Қарағанды мемлекеттік медицина институтын бітірген
(1968). 1968-1998 ж. Жаңаарқа ауданы, Қараағаш
ауылы ауруханасының бас дәрігері, Алматы облысы,
Талғар ауданындағы Мичурин атындағы шаруашылық ауруханасының бас дәрігері, ҚазКСР Ауыл шаруашылығы
министрлігінің «Алтын дән» санаторийінің бас
дәрігері, «Тұран банкінің» «Ақбұлақ» санаторийінің бас дәрігері, ҚР Президенті Іс басқармасының
«Алматы» санаторийінің, 1998 жылдан ҚР Президенті іс басқармасының «Оқжетпес» санаторийінің бас дәрігері.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Ақ Мұстафа қонысы

**Ақ Мұстафа** – қола дәуірінің қонысы (б. з. б. 14-12 ғғ.). Қарағанды облысы Шет ауданы Қызылтау ауылының оңтүстік-шығысында 40 км жерде Атасу өзенінің оң жағасында орналасқан.

Көлемі 5 га аумақты алып жатыр. 1976-1981 жылдары Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетекшілері М.Қ.Қадырбаев, Ж.Құрманқұлов) зерттеген. Дөңгелек пішімді, диаметрі 6-10 метр 49 үй орны сақталған Оның екеуі қола дәуірінің орта кезеңінен ( б. з. б. 14-12 ғ.), біреуі соңғы кезеңінен қалған (б. з. б. 12-11 ғ.). Қоныс тұрғындары негізінен мыс балқытып, егін егіп, мал баққан. Осы кәсіпке байланысты мыс балқытқан пеш, дән үккіш, жер қопсытатын тас кетпендер, мыс шаппа шот (кельт), қола пышақ, тері илеп, жүн түтетін сүйек құралдар, әсем өрнектелген көзелер, малдың, аңның сүйектері табылды. Қоныс үйлері жартылай жер кепе тәрізді, төрт бұрышты қабырғалары тігінен көмілген бөренелермен бекітілген. Үй ішінде екі-үш ашық және тас ошақтар бар. Қола дәуірінің соңғы кезеңіндегі үйлер дөңгелек пішінді, киіз үй сияқты құрастырмалы болған. Ол, осы кезеңде мал басының көбейіп, жартылай көшпелі мал шаруашылығының үстем болғанын байқатады.

## Дереккөздер


Санат:Шет ауданы географиясы
Санат:Қазақстандағы археология
Санат:Қола дәуірі
Ақөре

**Ақөре** (1993 жылға дейін – *Калининское*) — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ботақара кентінен солтүстік-шығысқа қарай 60 км-дей жерде.

## Тарихы
1908 жылы Таврия, Полтава, Екатеринбург губернияларынан қоныс аударушылар қоныстандырылып, "Богородское" ауылы деп аталған.  1925 жылы ауыл атауы "Калининское" деп өзгертілді. 1961 жылы «Красный Октябрь» кеңшарының іргесі қаланды. Жерінің жалпы ауданы - 92,2 мың га. Кеңшар астық және мал шаруашылығына мамандандырылған. 1998 жылы кеңшар негізінде 33 шаруа қожалығы құрылды.

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Округте клуб, ФАП, орта мектеп, кітапхана, сөйлесу пункті жұмыс істейді. Ауыл басқа елді мекендермен Қарағанды - Семізбұғы автомобиль жолы арқылы байланысады.

## Дереккөздер

Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері‎
Гүлбаршын Сәуірбекқызы Ақпанова

**Гүлбаршын Сәуірбекқызы Ақпанова** (5 ақпан 1941, Шет ауданы - 2 қаңтар 2001) - әнші. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Керней бұтағынан шыққан.

Қарағанды педагогикалық институтын бітіріп, ұзақ жылдар бойы мектепте ұстаздық етті. Мектеп директоры қызметін атқарды. 

Кейінгі жылдары Ақшатау поселкелік кеңесінің төрайымы, Жәйрем қаласының әкімі қызметтерін атқарды.

Ақпанованың әншілік, орындаушылық өнері Қазақстан жұртшылығына кеңінен таныс. Оның репертуарынан халық әндері мен
Қазақстан композиторларының шығармалары орын алған.

Ақпанова облыстық, республикалық байқаулардың бірнеше дүркін жүлдегері болды.

Қарағанды облысы Шет ауданы Ақшатау кентінде жерленген.

## Дереккөздер


Санат:1941 жылы туғандар
Санат:Шет ауданында туғандар
Санат:2001 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан әншілері
Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті түлектері
Санат:Жәйрем әкімдері
Ақсу-аюлы II кешені

**Ақсу-аюлы II кешені**, қола дәуірі мәдениетін, тұрмысын сипаттайтын ескерткіш. Қарағанды облысы, Шет ауданының орталығы Ақсу-Аюлы ауылынан солтүстікке қарай 3 км жерде орналасқан. Қорымда 36 мола бар. Оның 24-і Аңдронов мәдениетін, қалған 12-і Беғазы-Дәндібай мәдениетін сипаттайды. 1952 ж. ҚазКСР ғылым академиясының Ә. X. Марғұлан басқарған Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы қола кезеңінің 3 үлкен қоршаулы обасын зерттеді. Оның ішінде аса құндысы 3-оба. Оның қазғанға дейінгі диаметрі 30 м, биіктігі 1,8 м. Оба іргесін үлкен тастарды қырынан көміп бекіткен. Қазғанда оның ішінен екі қабат қоршау мен үлкен тас-қабір ашылды. Оның ауданы 2,5x1,45 м, тереңдігі 1,6 м. Бетін екі үлкен қақпа таспен жапқан. Қабірден басын батысқа қаратып, шалқасынан ұзынынан жатқызған мәйіт сүйегі мен қыш ыдыс сынықтары табылды. Қабірді ауданы 4,45x3,4 м, бұрыштары дөңгеленіп салынған төрт бұрышты бір қоршаумен және оның сыртынан ішкі ауданы 7,9x7,6 дөңгелекше келген екінші қоршаумен қоршаған. Қоршаулардың қабырғалары ірі кақпа тастарды жалпағынан қалап тұрғызылған. Жоғарғы жағы ортасына қарай бүрмелене күмбез қалау тәсілімен қаланған. Сақталған биіктігі 1,5 м,қалыңдығы 2 м. Қоршаулардың бетін бөренелермен баспалдақты пирамида тәрізді етіп жапқанға ұқсайды. Оның өртенген көмірі, үстінен жапқан қамыспен тал бұтақтары, күл қалдықтары сақталған. Қоршаулар ішінен қыш ыдыстар сынықтары мен мал сүйектері шықты. Ыдыстардың бірнешеуінің сыртындағы оюлар Андронов мәдениетіне тән геометриялық өрнектер болса, бірқатары Беғазы-Дәндібай мәдениетінің өрнектерімен безендірілген пішімі өзгеше ыдыстар. Осы белгілер кешеннің Беғазы-Дәндібай мәдениетін сипаттайтын алғашқы рубасының немесе қоғам көсемінің құрметіне салынғанын аңғартады.

## Дереккөздер


Санат:Археологиялық ескерткіштер
Санат:Қарағанды облысы
Ақсу-аюлы ән-би ансамблі

**Ақсу-аюлы ән-би ансамблі**, Шет ауданының орталығы Ақсу-Аюлы ауылының мәдениет үйі жанынан құрылған (1975). 1996 ж. қазан айында республика байқауда «халық ансамблі» атағына ие болды.

Ансамбльді ұйымдастыруда Алматыдан әнші-композитор Ә. Бейсеуов, ақын С. Сейтқазин шақырылып, үлкен жұмыстар атқарылды (1975). Аудан өнерпаздары ішінен әнші, биші, күйшілер іріктеліп алынды. Ансамбльді құруға Төлеубай Әбдіғалиев, сонымен қатар М. Омаров, С. Түсіпбеков, Ы. Төлегенов, А. Рашитов, К. Қасымбекова, С. Каппарова, 3. Сүйіндікұлы, Г. Ошақбаева, М. Медеуова, Б. Өтегенова т. б. атсалысты.

Ансамбльдің табыстары теледидардан жиі көрсетіліп, жемісті еңбектері насихатталып отырды. Абай әндерін насихаттауда облыстық «Ұлытау үні» фестивалінің лауреаты, ансамбль әншілері А. Мұқашевтың, Б. Қойшыбаевтың, Е. Түсіпбековтің қосқан үлесі қомақты. Шет ауданы жерінде өткізіліп тұратын бүркітшілердін халықаралық «Салбуырын» сайысында ансамбль арнайы концерттік бағдарлама әзірлеп, облыс, республикадан және шетелдерден келген қонақтарға мәдени қызмет көрсетіп, ризашылыққа бөленді. Халық ансамблі жерлес ақын Маясар әндерін, күйші Қыздарбек, Сембектердің күйлерін дәріптеуде қосып жүрген үлесі аса елеулі. Ансамбльдің репертуары сан алуан. Ансамбль реперпуарынан қазақ халқының жұртшылықка кең танымал сазгерлерінің әндері мен күйлері: Құрманғазы, Тәттімбет, Әбди, Динаның күйлері, Н. Тілендиев, Ш. Қалдаяқов және жергілікті композиторлардың әндері орын алған.

Халық ансамблі құрамында 60-қа жуық әнші, биші, күйшілер бар (2006).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары
Санат:Шет ауданы
Санат:Қарағанды облысы мәдениеті
Санат:1975 жылы пайда болғандар
Дала жұмыстары

**Дала жұмыстары**. Геологиялық зерттеу шаралары зерттелмек ауданның өз аумағында жүргізілуін қажет ететін жұмыстар жиынтығы. Дала жұмыстары іздеу-барлау жұмыстарының, геологиялық түсіру шараларының, басқа да арнаулы
геологиялық зерттеулердің ең маңызды бөлігі болып табылады. Дала жұмыстары кезінде
талған барша деректер тыңғылықты өндеу жұмыстары кезінде бір жүйеге іледі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Таужыныстардың аққыштығы

**Таужыныстардың аққыштығы** Таужыныстарды уатуға жеткіліксіз, алайда бір сәтке де толастамайтың кернеулер жағдайында сол
таужыныстардың баяу қарқынды иілу (майысу) деформациясына икемделу қабілеті. Бұл қабілетті жер қыртысының беткі өңіріндегі таужыныстар емес,
жер қойнауларында орналасқан, яғни температура мен қысымның биік дәрежелі
деңгейлеріне тән таужыныстар иемденуге бейім.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ