open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қайталама ұйқас

**Қайталама ұйқас** — қазақ поэзиясында жиі кездесетін ұйқаста сан сөзді бір рет қайталап қолдану тәсілі. Көбінесе құрылысы жағынан ұқсас сөйлемдерді тізбектеу негізінде жасалады. Шығыс поэзиясында көп тараған редиф үлгісінен айырмасы, ол ұйқасқа қосарланып келсе, бұл ұйқастың ажырамас бөлшегі ретінде алынады. Мысалы: 
          *Мұнар да мұнар, мұнар күн,*
          *Бұлттан шыққан шұбар күн*.
          *Буыршын мұзға тайған күн,* 
          *Бура атанға шөккен күн.*
          *Бұлықсып жүрген ерлерден*
          *Бұрынғы дәурен өткен күн.*

Ұйқаста үнемі қайталанып келіп отыратын "күн" деген сөз өлеңдегі басты тақырыпты - Исатай өлген күн - қайғылы, мұнар күн деп ойды ширатып, өрістетіп, дамытып отырады. Базар жыраудың "Жиырма бес" деп аталатын жырында да осындай үлгі өте шебер пайдаланылған. 
           *Екі ауылдың арасын*
           *Қиқулатқан жиырма бес.*
           *Бұғанақсыз асауды* 
           *Құр-құрлатқан жиырма бес.* 
           *Тыным таппай түн болса,*
           *Сығалатып сыртынан,*
           *Үй тыңдатқан жиырма бес,-*
деп басталған қырық шақты тармақты қамтитын өлеңнің аяғына дейін ұйқаста үнемі осылай "жиырма бес" деген сөз қайталанып отырады. Ұйқастың бұл түрі қазақ ақындарының шешендік өнегесін, өлең-жырларда сөйлемді өрнектеу шеберлігін таныта алады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ фольклоры
Шердіаяқ

**Шердіаяқ** — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Құйған ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан солтүстік-шығысқа қарай, Жіңішке өзенінің сол жақ аңғарында орналасқан.

## Халқы
Тұрғыны 49 адам (2009).

## Дереккөздер

  

Санат:Күршім ауданының таратылған елді мекендері
Қожоң

**Қожоң** — алтай тілінде өлең ұғымын білдіретін халықтық термин. Қожоң 7-8 буынды өлшемде шығарылады, көбіне кезекті ұйқасқа құрылады (абаб). Тақырыбына қарай тарихи қожоңдар, шаруашылық қожоңдары, тойдың қожоңдары, сүйіспеншілік қожоңдары, ойын қожоңдары, әлеуметтік қожоңдар, қоғамдық-саяси қожоңдар болып бөлінеді.
## Дереккөздер

Санат:Әдебиет жанрлары
Санат:Алтай тілі
Кёнгидо

**Кёңгидо** — Оңтүстік Кореядағы ең тығыз қоныстанған провинция. Әкімшілік орталығы — Сувон қаласы (халқы шамамен 1,2 млн адам).
Сеул — мемлекеттік астанасы және ең ірі қаласы, — осы провинцияның орталығында орналасқан, алайда құрамына енбейді, себебі ерекше статусты қала болып табылады.

## Тарихы
Кенгидо Чосон әулетінің кезінде Кореяның сегіз провинциясының құрамына кірген провинциялардың бірі. Бұл жер провинция статусын  1413 жылы алған.  *Кёнгидо* атауы   Хансон (Қазіргі Сеул)астанасының зонасынан екіжүзкилометрде орналасқан алаң дегенді білдіреді. Хансон  Кёнгидоның астанасы болған. Онымен қоса ол бүкіл Кореяға да астана қызметін атқарған.

1896 жылы елді 13 провинцияға бөлу жүйесі өз күшіне енді, және Кёнгидоға оның бұрынғы шекаралары қайтарылды. Провинция астанасы Сувонға ауыстырылды және Сувон қазір де провинцияның астанасы болып табылады.

1945 жылы КСРО мен АҚШ-тың арасында өткен оккупация әсерінен Корея жері 38 параллелмен бөлінді.  Хванхэдо провинциясының бөлінген оңтүстік жағы  Кёнгидо құрамына кірді.

1946 жылы Сеул провинция статусына ие болады. Сол жылы Кёнгидоның солтүстік жері   Канвондо деген Солтүстіккореялық провинцияның құрамына кіреді.  1948 жылы Кёнгидо  Оңтүстік Корея деген тәуелсіз, дербес мемлекеттің құрамына кіреді.

1951 жылы территория  Кесонның айналасындағы жерлер  Солтүстік Кореяның иелігіне көшеді және  соғыстан кейін  1953 жылы оның бір бөлшегі болады. Онымен қоса 1953 жылы Кёнгидоның Хванхэдо провинциясына тиесілі болған басым бөлігі,   , қайта провинция бөлігіне қайтарылды.  1981 жылы  Инчхонқаласы провинциядан бөлініп шығып, өзі жеке провиняция статусына ие болды.

## Географиясы
Кёнгидо  Оңтүстік Кореяның солтүстік - батысында орналасқан. Шығысында Канвондо провинциясымен шекараласады, оңтүстігінде Чхунчхон-Пукто және Чхунчхон-Намдо секілді провинциялармен, батысында  Инчхоном және Сары теңізбен шектеседі. Провинция толығымен Сеулды қоршап тұрады. Солтүстігінде бұл провинция Солтүстік Кореямен шектеседі. Чосон әулетінің кезеңінде бұл провинцияның тағы бір атауы Киджон болған.

## Әкімшілік бөлінуі
Кенгидо 28 қала мен 3 уездке бөлінген.
### Қалалары
* Ансан (안산시, 安山市)
* Ансон (안성시, 安城市)
* Анян (안양시, 安養市)
* Ичхон (이천시, 利川市)
* Йонъин (용인시, 龍仁市)
* Кванджу (광주시, 廣州市)
* Кванмён (광명시, 光明市)
* Квачхон (과천시, 果川市)
* Кимпхо (김포시, 金浦市)
* Коян (고양시, 高陽市)
* Кунпхо (군포시, 軍浦市)
* Кури (구리시, 九里市)
* Намъянджу (남양주시, 南楊州市)
* Осан (오산시, 烏山市)
* Пучхон (부천시, 富川市)
* Пхаджу (파주시, 坡州市)
* Пхёнтхэк (평택시, 平澤市)
* Пхочхон (포천시, 抱川市)
* Сихын (시흥시, 始興市)
* Соннам (성남시, 城南市)
* Сувон (수원시, 水原市)
* Тондучхон (동두천시, 東豆川市)
* Ханам (하남시, 河南市)
* Хвасон (화성시, 華城市)
* Ыйван (의왕시, 儀旺市)
* Ыйджонбу (의정부시, 議政府市)
* Янджу (양주시, 楊州市)
* Йоджу (여주시, 驪州市)
### Уездтері
* Йончхон (연천군, 漣川郡)
* Капхён (가평군, 加平郡)
* Янпхён (양평군, 揚平郡)

## Тағы қараңыз
Кореяның сегіз провинциясы
Жолнұсқау

**Жолнұсқау** — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Балықшы ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Күршім ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 52 км-дей жерде, Зайсан көлінің шығыс жағалауында орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Күршім ауданы елді мекендері
Құрлық әскерлерінің әскери институты

thumb|left|200px|
**Сағадат Нұрмағамбетов атындағы Құрлық әскерлерінің Әскери институты** (ескі атауы: **Кеңес Одағының Маршалы И.С. Конев атындағы Алматы жоғары жалпыәскерлік қолбасшылық мектебі**) — 2002 жылы Әскери академияның екіге бөлінгенінен пайда болған құрлық әскерлерін дайындап шығаратын әскери институт. Әскери академия Құрлық әскерінің институты мен Ұлттық қорғаныс әскери универстеті болып бөлінді. Негізі 1918 ж. Түркістан әскери округінің училищесі болып құрылған. Кейін Орта Азия әскери округінің училищесі (1969), Алматы жоғары әскери училищесі (1970) болып аталды. Қазақстан Президентінің Жарлығымен 1997 ж. 11 ақпанда Алматы жоғары әскери училищесі Алматы Жоғарғы Әскери Академиясы болып қайта құрылды. Алматы жаяу әскерлер училищесі, Бауыржан Момышұлы атындағы әскери мектептер осы академияның құрамына енеді. Академияда әскери тактика, қоғамдық ғылымдар, шет тілі, автомобиль даярлығы және соғыс машинасы, артиллериялық қарулар мен техникаларды пайдалану, әскери инженерлік байланыс және жалпытехникалық пәндер; жаратылыстану-ғылыми пәндер, дене шынықтыру және т.б. кафедралары жұмыс істейді. Академияда жоғары, арнаулы және орта әскери білімді маман кадрлар даярланады. Мұнда 4 ғылымдарының докторы (1998), сондай-ақ техника, тарих, физика-математикалық, филология ғылымдарының кандидаттары дәріс оқиды. Оқу орны негізі қаланғаннан бері 7000-нан астам офицер кадрлар даярлап шығарды. Ауған соғысының батырлары С.Н. Гущин, Н.Акрамов, Кеңес Одағының Батыры лейтенант Шахворостов, генерал-полковник. А.Х. Қасымов, ҚР ІІМ Ішкі әскері қолбасшысының бірінші орынбасары генерал-майор Б.Б. Жанасаев, генерал-майор А.Б. Тасболатов, генерал-майор Ж.К. Рыспаев және генерал-майор Б.Е. Ертаев осы академия түлектері. Академияның сырттай оқытатын бөлімдері бар.

## Мамандықтары
Құрлық әскерлерінің әскери институты мынадай мамандықтар бойынша офицерлер дайындайды:
* тактикалық мотоатқыштар әскерлерінің командашысы;
* тактикалық танк әскерлерінің командашысы;              
* тактикалық артиллерия командашысы;
* тактикалық автомобиль әскерлерінің командашысы;
* тактикалық инженерлің әскерлерінің командашысы;
* тәрбиелеу құрылымдарыныі командашысы;
* тактикалық сауыттанк әскерлерінің командашысы;
* тактикалық азық түлікпен қамтамасыз ету әскерлерінің командашысы;
* тактикалық киім кешекпен қамтамасыз ету әскерлерінің командашысы;
* жанар жағар маймен қамтамасыз ету әскерлерінің командашысы
* тактикалық әуе десант әскерлерінің командашысы.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан жоғарғы оқу орындары
Тәртіптік жаза

**Тәртіптік жаза** — әскери қызметшілерге қызмет бойынша, тіпті уақытша болса да бағынатын бастықтың билігімен қолданылатын жаза. Ол әскери қызметшілерге әскери тәртіп пен қоғамдық тәртіпті бұзғаны үшін қолданылады. Тәртіптік жаза әскери қызметшіні жауаптылықтың басқа түрлерінен босатпайды. 

Әскери қызметші әскери тәртіпті немесе қоғамдық тәртіпті бұзуы кезінде командир, бастық оның міндеттері мен әскери борышы туралы есіне салумен шектеле алады, ал қажет болған жағдайда тәртіптік жаза қолдана алады. Бұл ретте ол қолданылатын жазаның тәртіпті нығайту мен әскери қызметшілерді тәрбиелеу шарасы ретінде жасалған теріс ісінің ауырлығына және командирдің, бастықтың жүргізген  тексеруінің нәтижесінде белгіленген кінәлілік дәрежесіне сәйкес келетіндігін ескеруі орынды және қажет.

## Дереккөздер

Санат:Әскери құқық
Қарауылдық қызмет

**Қарауылдық қызмет** - жауынгерлік тапсырмаға жататын және жеке құрамнан Гарнизондық және қарауылдық қызметтер жарғысының барлық ережелерін дәл орындауды, мейлінше қырағылықты, батыл шешім мен бастама қабылдай білуді талап ететін әскери қызмет.

Қарауылды қызметтің талаптарын бұзуға кінәлі адамдар тәртіптік немесе қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Қарауылдық қызметті атқару үшін қарауылдар тағайындалады. 
## Қарауыл бөлімшесі
Жауынгерлік туларды, әскери және мемлекеттік объектілерді күзету мен қорғау жөніндегі жауынгерлік қызметті орындау үшін, сондай ақ гауптвахтада және тәртіптік батальонда ұсталатын адамдарды күзету үшін тағайындалған, қаруланған бөлімше қарауыл деп аталады.

Қарауылдар: 
*гарнизондық және 
*ішкі немесе кемелік болып бөлінеді; олар: 
**тұрақты және 
**уақытша болуы мүмкін. 

Гарнизондық қарауыл жалпы гарнизондық маңызы бар объектілерді, құрамалар объектілерін немесе бір-біріне жақын орналасқан бірнеше әскери бөлімдердің объектілерін күзету үшін сондай-ақ гарнизондық гауптвахтада ұсталып отырған адамдарды  күзету үшін тағайындалады.

Ішкі қарауыл бір әскери бөлімнің немесе кеменің объектілерін күзету мен қорғау үшін тағайындалады. Әуедегі авиациялық бөлімнің ұшақтары немесе тікұшақтары мен басқа объектілерін авиациялық техникалық бөліммен тағайындалатын ішкі қарауыл күзеті қорғайды.

Қарауыл құрамына қарап: 
#қарауыл басшысы;
#қарауыл бастығының көмекшісі;
#техникалық күзет құралдары жөніндегі қарауыл басшылығының көмекшісі (олар оператор немесе операторлар аусымы болуы мүмікін);
#қарауыл иттерінің қызмет жөніндегі қарауыл басшылығының көмекшісі;
#көлік құралдарының жүргізушісі.
## Дереккөздер

Санат:Әскери құралымдар
Ұрыстағы маневр

**Ұрыстағы маневр** — өз уақытында барлық бөлімшенің немесе бірнеше атыс құралдарының бір маңызды нысанаға шоғырландыру, атыста бір нысанадан кейін бірін немесе бір мезгілде жою үшін ауыстыру секілді қимылдар.

Қазіргі заманғы ұрыстағы табысты бөлімшелерді атыс маневрен кең қолданусыз көзге елестету мүмкін емес. Ұрысты бөлімшенің маңдайшебі алдында маңыздылығы жағынан әр түрлі бірнеше нысаналар бір мезгілде пайда болуы мүмкін: тірі күш, атыс құралдары, танклер және басқа ұрыс машиналары. 

Ұрыc маневрін әрбір жауынгер қолдана алады. Бұл үшін ол ұрыс алаңын үздіксіз бақылап, нысананы аннықтау керек. Және маңыздылық деңгейі бойынша бір нысадан екіншісіне атысты ауыстыра отырып жою қажет. Бөлімшелер маневрі қарсыластың барынша әлсіз тұсына атыс жүргізу үшін ие болу мақсатында немесе қапталдан және тылдан шабуыл жасау үшін сондай ақ қарсыластың басым күшінің соққысы астынан шығу үшін жүргізіледі.
 
Шабуылда және бетпе беи ұрыста бөлімшелерді қамту және айналып өту түрінде маневр жасай алады.

## Дереккөздер

Санат:Әскери өнер
Бақылаушы жауынгер

**Бақылаушы жауынгер** — мотоатқыш бөлімшесінде қарсыласқа бақылау жасау міндеті болып табылатын ұрыс жауынгері. Міндеттерді белгілеу кезінде бақылаушыға бағдармен жергілікті заттардың шартты атаулары; қарсылас орналасқан немесе оның пайда болуы мүмкін жері оның не істейтіндігі, өз әскері мен алдыңғы бөлімшелері орналасқан жері бақылау орны және оны қалай жабдықтау керектігін, бақылау секторы қай уақытта нені білу немесе анықтауы, не нәрсеге назар аударуы, бақылау нәтижелерін қалай баяндау керектігін түсіндіріледі. Бөлімше командирінен тапсырма алған соң бақылаушы бақылау орнын бүркемелейді және жабдықтайды. Бақылаудың көрсетілген секторындағы жергілікті жерді және заттарды зерттейді, бағдар мен жергілікті заттарға дейінгі қашықтықты өлшейді және жергілікті жердің сызбасын құрастырады. Қарсыласты байқаған сәтте бақылаушы оның жергілікті жердегі орнын анықтайды да, бөліме командиріне баяндайды. Осыдан кейін ол нысананы сызбаға шартты белгімен түсіреді де, бақылау журналына жазады. Бақылаушы әдетте бақылау дауыстап баяндау үшін командирге жақын орнадасады. Оның қолында бақылау аспаптары, жергілікті жер картасы немесе сызбасы, бақылау журналы, компас және сағат болуы керек.

## Дереккөздер

Санат:Әскери барлау
Санат:Әскери шендер
Тасты ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Тасты ауылдық округі** – Қостанай облысы Амангелді ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019 жылы құрамына таратылған Қарынсалды ауылдық округінен 2 елді мекен қосылды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Тасты, Горняк, Қарынсалды ауылдары кіреді. Орталығы – Тасты ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 797 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Амангелді ауданы ауылдық округтері
Тасты ауылдық округі

* Тасты ауылдық округі – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Тасты ауылдық округі – Қостанай облысы Амангелді ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Тасты ауылдық округі – Түркістан облысы Созақ ауданындағы әкімшілік бірлік.
Жуантөбе ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Жуантөбе ауылдық округі** – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Алғабас ауылы кіреді. Орталығы – Алғабас ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3405 адамды (1790 ер адам және 1615 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шиелі ауданы ауылдық округтері
Жуантөбе ауылдық округі

* Жуантөбе ауылдық округі – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Жуантөбе ауылдық округі – Түркістан облысы Созақ ауданындағы әкімшілік бірлік.
Қаратау ауылдық округі

**Қаратау ауылдық округі**:
* Қаратау ауылдық округі — Жамбыл облысы, Талас ауданындағы ауыл.
* Қаратау ауылдық округі — Түркістан облысы, Созақ ауданындағы ауыл.
Лепті сұрау

**Лепті сұрау** — жауап іздеуді, растап, дәлелдеп жатуды қажет етпейтін тиянақты ойды сауал түрінде айту тәсілі.

Мұндай сұрау сол айтылған ойдың растығына ешбір күмән келтіру мүмкін еместігін оқырманға, тыңдаушыға еріксіз мойындату үшін қолданылады, сондықтан да айырықша әсерлі болады. Мысалы:
::*Құр айғай бақырған*
::*Құлаққа ән бе екен?*
::*Өнерсіз шатылға*н
::*Кісіге сән бе екен?*
Осы сауалдар жауабы өзінен өзі түсінікті етіліп берілгендіктен ақынның әрбір ой-тұжырымды үзілді-кесілді түйіп айтылған пікір болып шығады да, оқырманды, тыңдаушыны сөзсіз мақұлдатып, иландырады.

## Дереккөздер

Санат:Әдебиеттану
Жартытөбе ауылдық округі (Сарыағаш ауданы)

**Жартытөбе ауылдық округі** – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бостандық, Достық, Құрама, Төңкеріс, Ынтымақ ауылдары кіреді. Орталығы – Ынтымақ ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы ауылдық округтері
Жартытөбе ауылдық округі

* Жартытөбе ауылдық округі – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы әкімшілік бірлік. 
* Жартытөбе ауылдық округі – Түркістан облысы Созақ ауданындағы әкімшілік бірлік.
Ново-Явленка

**Ново-Явленка** — Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қалалық әкімдігіне қарасты ауыл.

## Географиялық орны
Өскемен қаласынан батысқа қарай 7 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Өскемен қалалық әкімдігі елді мекендері
Харун Токак

**Харун Токак** (, 1955 жыл, Ушак уәлияты, Түркия) — түрік жазушысы, қоғам қайраткері. 

Измир Докуз Эйлүл университетінің Жоғары Ислам институтын тәмамдаған. Түркия Республикасының Ұлттық Білім министрлігінде және Түркия мұсылмандары діни басқармасында қызмет атқарған. Түркия Республикасы Ұлттық Білім министрлігі Діни Білім беру басқармасында және Түркия Республикасының Үкіметінде кеңесші болып қызмет атқарған. 1997-2008 жылдар аралығында Журналистер мен жазушылар қауымдастығының төрағасы болды. Қауымдастықтың аясында халықтар арасындағы татулықты, мәдениеттер арасындағы сұхбатты нығайту мақсатында «Мәдениеттер арасындағы диалог платформасы», «Диалог Еуразия Платформасы», «Абант платформасы» сынды интеллектуалды ұйымдардың дүниеге келуіне мұрындық болды. Бүгінде И.Ортайлы, Ш.Айтматов, Ш.Мұртаза, О.Сүлейменов, Ә.Кекілбаев, Н.Оразалин, М.Шаханов, Р.Рыбаков, Анар, Б.Мариан, Г.Аласания сынды  Еуразия аймағының зиялы қауым өкілдері құрған Халықаралық «Диалог Еуразия Платформасының» төрағасы болып қызмет етуде.  Түркияның белді басылымының бірі – «Йени Шафак» газетінің тұрақты жазарманы. «Алда шапқан аттылар», «Жолдағылар», «Саңлақ сардарлар», «Қыналы арғымақтар» сынды шығармалардың авторы.

## Дереккөздер

Санат:Түркия жазушылары
Бахтияр Махмуд оғлы Ваһабзаде

**Бахтияр Махмұдұлы Ваһабзаде** (; 16 тамыз 1925 жыл, Шәкі қаласы — 13 ақпан 2009 жыл, Баку) — кеңестік және әзербайжандық жазушы, ақын, Әзербайжанның Халық ақыны (1984), Әзербайжан Ұлттық Ғылым Академиясының академигі, филология ғылымдарының докторы, профессор және КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері (1984).

Жетпістен астам жыр жинағының, ондаған драмалық туындылардың, көптеген ғылыми монографиялық еңбектердің авторы. Баку мемлекеттік университетінде 40 жыл бойы қызмет істей жүріп, өз ұстазы Самед Вургунның шығармашылығын және әзербайжан әдебиетінің өзекті мәселелерін зерттеумен айналысқан. Лирикалық өлеңдері әлемнің жиырма шақты тіліне тәржімаланған.

Бахтияр Ваһабзаде қоғамдық жұмыспен белсене шұғылданған. Республика Жоғарғы Кеңесіне бес рет, тәуелсіздік тұсында Ұлттық Мәжіліске бір рет депутат болып сайланған. Қазақ ақыны Олжас Сүлейменов әріптес досы Бахтияр Ваһабзаде туралы: *«Ол ең жоғары марапаттардың бәріне ие болды. Бірақ мұның ішіндегі ең биік дәрежелісі – халқының сүйіспеншілігі»*, – деп жазды.

2012 жылғы 13–15 желтоқсан аралығында Баку қаласында түркі халықтары ғалымдарының қатысуымен І Халықаралық Бахтияр Вахабзаде симпозиумы болып өтті. Енді ол дәстүрлі түрде өткізілетін болады деп ұйғарылды.

Автордың қазақ тіліне тұңғыш рет аударылып отырған «Гүлстан» поэмасы 1959 жылы қолжазба күйінде тарап, сол үшін қудалау көрген. Оның желісі 1813 жылғы 12 қазанда Әзербайжан жерін Ресей империясы мен Парсы патшалығы екіге бөліп алу жөнінде келісімшарт жасасқан тарихи оқиғаға құрылған. Келісімшартқа қол қойғандар: Ресей тарапынан – бас қолбасшы, генерал-лейтенант Н.Ф.Ртищев, Иран тарапынан – сыртқы істер министрі Абул-Хасан-хан мырза. Поэмада бұлардың бейнелері шартты түрде ғана көрініс тапқан.
## Дереккөздер

Санат:Әзербайжан ақындары
Санат:Әзербайжан халық ақындары
Санат:Әзербайжан филологтары
Суне Бергстрем

**Суне Бергстрём** (толық есімі *Карл Суне Детлоф Бергстрём*) (; 10 қаңтар 1916, Стокгольм — 15 тамыз 2004) — шведциялық биохимик. 1975 жылдан Бергстрём Нобель комитетінің Директорлар кеңесіне мүше. 1982 жылы «простагландинге және оған жақын биологиялық белсенді заттарды ашқаны үшін»  Бенгт Самуэльсонмен және Джон Вейнмен бірге Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.

Палеогенетик Сванте Паабоның әкесі.

## Сілтемелер
* Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны 

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Швеция биохимиктері
Санат:Швец корольдік ғылым академиясы мүшелері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:КСРО Ғылым Академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері
Санат:Үндістан Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Папа ғылым академиясының мүшелері
Беллинцона

**Беллинцона** (итал.&nbsp; және ромш. Bellinzona, лат.&nbsp;*<span lang="la">Bilitio</span>*) — швейцариялық Тичино кантонның басты қаласы. Беллинцона қаласы Алп тауынның етегінде орналасқан.

## Халық және экономика
2008 жылдың желтоқсан бойынша қаладағы тұрғынның саны 17 286 болды. Беллинцона қаласы кантонда халық саны бойынша екінші орын алып тұр. Халықтың көп бөлігі итальян тілінде сөйлейді.

Жергілікті өнеркәсіптің негізін машина жасау алып тұр. Негізгі жұмыс беруші Швейцарияның федералды темір жолы болып табылады.

## Көрнекті жерлер және туризм
thumb|325x325px|Үлкен сарайдың және Кастрельграндтың жалпы көрінісі
Беллинцона қаласында үш сарай бар , 2000 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мәдени мұра объектілеріне қаланың тарихи орталық болып қосылған. Сарайлар: Кастельгранд,Монтебелло және Сассо Корбато.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* myswitzerland.com

Санат:Беллинцона
Павел Вежинов

**Павел Вежинов** (, туылған кезде **Никола Делчев Гугов** ; 9 қараша 1914 жыл, София, Болгария — 20 желтоқсан 1983 жыл, София, Болгария) - болгар жазушысы.

1938-1944 жылдар аралығында София университетінің филология және философия факультетін тәмамдаған. 1944 жылдан бастап «Фронтовик» газетінің редакторы қызметін атқарды. 1947-1954 жылдары *«Стъершел» газетінің, «Септември»* журналының бас редакторы болып, 1954 жылы кинематография саласына ауысты.

;«Тосқауыл» хикаяты
Болгар жазушысы Павел Вежиновтың *«Тосқауыл»* атты хикаяты - әлемдегі көп­теген халықтардың тіліне аударылған тамаша туынды. Ақиқат пен арман, шындық пен қиял қаз-қатар өрілген бұл фантасмагориялық шығарманың тосын оқиғасы ғана емес, кейіпкерлерінің ой-санасы, дүниетанымы, фәни жалғанға деген көзқарасы да қызықты. Оқырман қауымға таныс әрі бейтаныс жандардың басынан өткен қиял-ғажайып ертегіге ұқсас хикая бірден өзіне баурап алады.

## Дереккөздер

Санат:Болгария жазушылары
Қалам

right|thumb|305x305px|Қаламсап
**Қалам** — жазуға, сурет салуға арналған құрал. Оның көмегімен сия қағаз (көбінесе) бетіне із қалдыра алады. Қаламның бірнеше түрлері бар:
* құс жүнді қалам;
* қаламсап;
* капилляр каламы;
* фломастерлер;&nbsp;
* гельді қалам және роллер-қалам;
* биополимерлік қалам.
Кейде қаламдарды өшірілетін сиямен жасайды.

## Термин және тарихы
right|thumb|200x200px|
Жазатын қауырсын бұрынғы заманнан бері бәріне танымал. Олар қамыстан жасалатын. Ағылшын тіліндегі "pen" сөзі латын тіліндегі "penna" сөзінен (қауырсын) пайда болған, өйткені сол кезде қаздың қауырсындары танымал болған. VI ғасырдан бастап адамдар мыңдаған жылдар бойы қауырсындар қолданған. Қаздың, аққудың қауырсынынан жасалған қаламдар өте қымбат болған. Археологтер Помпеяда мыстан жасалған қауырсындарды тапты, бірақ олар тек XVIII ғасырдың соңында әйгілі болды. Жүздеген жылдардан кейін автоқаламдар пайда болды. Оларға капиллярлық жүйені Л.Е. Уотерман жасады.

Санат:Сурет өнері
Санат:Кеңсе құрылғылары
Расим Өзденөрен

**Расим Өзденөрен** (20 мамыр, 1940 жыл, Қаһраманмараш) — түрік жазушысы. Ыстамбұл университе­тінің құқық факультеті және журналистика бөлімдерін бітірді.
Кейбір әңгімелері теледидарда экрандалып, Прагадағы халықаралық теледидар фильмдері жарысында қазылар алқасының арнайы жүлдесіне ие болды.
Расим Өзденөреннің *«Аурулар мен жарық», «Табалдырықта тұрған адам»* атты әңгі­мелер жинағы, *«Гүл өсірген кісі»* романы, *«Екі әлем»* сынды очерктер жинағы тү­рік прозасының алтын қорына енген.
## Дереккөздер

Санат:Түркия жазушылары
Санат:XX ғасыр жазушылары
Санат:1940 жылы туғандар
Мехмет Фуат Көпірлі

**Мехмет Фуат Көпірлі** () — түркітану ілімінің негізін қалаушысы, ғалым, мемлекет және қоғам қайраткері, профессор. 1890 жылы Константиние қаласында әйгілі Көпірлі отбасында дүниеге келді. Оның арғы атасы Көпірлі Мехмет паша Ұлы Османлы Мемлекетінің садрағзамы қызметін атқарған танымал тұлға еді. Одан кейін де көптеген мемлекет қайраткері шыққан әулеттің бай кітапханасы болды. Бұл әулетке елге танымал ғалымдар мен қоғам қайраткерлері жиналып, ғылыми сұхбаттар ұйымдастырылатын.

## Өмірбаяны
Мехмет Фуат 1913 жылы Ыстамбұл университетіне «Түрік әдебиеті және тарихы» бөліміне профессор болып қабылданды. 1915 жылы «Ұлттық зерттеулер» атты журнал шығарған Көпірлі тіл, әдебиет, тарих, әдебиет тарихы, руханият саласында мақалалар жариялай бастады. 1918 жылы «Түрік әдебиетіндегі алғашқы сопылар» атты кітабын жариялады. Әлемдік түркітану іліміне үлкен үлес болып қосылған бұл еңбек үшін еуропалық танымал ғалымдар «құбылыс, түркітану ілімінде жаңа дәуірдің бастауы» деп баға берді. Тақырыпқа қатысты түрік, араб, парсы және батыс тілдерінде жарияланған зерттеулер мен еңбектерді, әсіресе сол күнге дейін ғылым әлеміне белгісіз болып келген қолжазбаларды молынан пайдалана отырып жазылған кітапта негізінен түрік әдебиеті тарихы тұтас қарастырылып, түрік әдебиетіндегі сопылық дәстүрді қалыптастырған Қожа Ахмет Ясауидің өмірі мен шығармашылығына талдау жасалды.

1924 жылдан бастап Мұстафа Кемал Ататүріктің тапсырмасымен ашылған «Түркия зерттеу-орталығында» қызмет атқара бастады. Сол жылы «Түркітану» журналын шығарып, оның бас редакторы болды.

## Дереккөздері

Санат:Түркітанушылар
Сарыжаз (Түркістан облысы)

**Сарыжаз** — Түркістан облысы Созақ ауданы, Қаратау ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шолаққорған ауылынан солтүстік-батысқа қарай 127 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Созақ ауданы елді мекендері
Күйіну

**Күйіну** – адамның бойын қайғы-қасірет жаулап алып уайымдауы. Ызаланып, назаланады. Ауыр қайғыны бастан кешіруде оның бойын ауыр сезім билеп, қайғы-қасірет кешеді.

## Шығармалардан үзінді
«Есей өзінің би білмегенін үлкен кеміс көріп күйінді (Ә.Нұрпейісов)». 
:«Күйініш күйдіргендей жердің жүзін, 
:қиналып тоқтата алмай әркім өзін, 
:Ілініп қаралы күн қара тулар, 
:Әкетті бойды билеп ауыр сезім (Халық өлеңі)».

## Нәтижесі
Күйіну адамның ақыл-ойын сезім билеп қайғы-қасіретті басынан кешіруде стрестік күйге ұшырайды. Бұл орайда адам күйіп-пісіп, іс-әрекетінде ретсіз қимыл-қозғалыстар жасап, жан дүниесінде зорлану, қиналу сияқты жағдайларға ұшырайды. Ақылды сезім билеп, қайғырушылық пен өкініштілік күйлерді басынан кешіреді. Уайым-қайғыға беріліп, адам бойын үмітсіздік билейді.

## Жеңу жолдары
Адам мұндай ауыр жағдайды жеңу үшін бойындағы күш-қуатын, ерік-жігерін шыңдап ауыр жағдайдан сергудің жолын іздестіруі қажет. Табандылық пен ұстамдылық көрсетіп, өзінің сезімімен еркін билеуге барынша машықтануы пайдалы болмақ. Адам өз күш-жігеріне сенсе ғана барлық қиындықтарды жеңе алады. Сондықтан еш қиындықдардан мойымай, алда тек тек жақсылықтың болатынына сеніп, сол қиындықтарға да басқа көзқараспен қарау керек.

## Дереккөздер

Санат:Психикалық процестер
Магтал

**Магтал** — монғол фольклорының жанры, Еуропадағы ода, арабтағы мадх, қазақтағы мадаққа сарындас мақтау, мадақтау жырлары.

## Дереккөздер

Санат:Моңғолия әдебиеті
Лиро-эпос жанры

thumb|right|200px
**Лиро-эпос жанры** — бір жағынан, лирикалық, сыршылдық, сарыны бар, екінші жағынан оқиғалы болып, эпосқа тән сипатқа да ие болатын шығарма түрі.

Көбінесе Лиро-эпостық жырлар, лирикалық поэма түрінде кездеседі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі ғашықтық жырлар деп аталатын лирикалық поэмаларды ("Қыз Жібек", "Қозы Көрпеш – Баян Сұлу") осы жанрға жатқызуға болады. Жазба әдебиетінде лирикалық поэмалар Байрон, Шелли, Мицкевич, Пушкин, Лермонтов шығармашылығында кеңінен өріс алды. Лиро-эпикалық шығарманың белгілі сюжеттік құрылымы және адам мінезінің мүсінделіп суреттелуі тұтасып келеді.

Лиро-эпикалық шығармада оқиғалар тізбегі мен кейіпкерлердің әрекетінде белгілі бір мақсат болады. Ақын өз қаһармандарының ішкі әлемін даму, өсу бағытында бейнелейді. Мұндайда автор эпикалық жанрдың принциптеріне сүйенеді. Лиро-эпикалық туындыда сюжетке енетін образдардан басқа лирикалық геройдың образы да айқын көрінеді. Қазақ әдебиетінде лирикалық поэманың үлгісі ретінде Мағжан Жұмабайдың "Батыр Баян" атты поэмасын атауға болады. Мұнда уақиға негізі ширақ шиеленіске толы болып келеді. Ал поэманың нәзік лирикалық сипаты, шығарманың негізгі кейіпкері Батыр Баянның көңіл күйінің терең ашылып суреттелуінен де, ақынның өз толғаныстарынан да айқын аңғарылып отырады.

## Дереккөздер

Санат:Әдебиеттану
Мадх

**Мадх** — араб поэзиясының жанры, мақтау сарынды өлең. 

Мадх арналған адамды мамдух дейді. Әл-Асқаридың "Диван алманы" еңбегінде 47 түрлі мадақ сарыны келтіріледі. Араб-парсы поэзиясында "Такид алмадх би-ма йушбиух-з-замм"" деген термин кездеседі. Ол мінез-қылығынан, ісінен кемшілік тапқан болып, мамдухты одан әрі көтермелей түсу үшін пайдаланатын әдісінің бір түрі ұғымында қолданылады. Набига Зубианиден бір мысал: 
::*Айқастан із қалғаны болмаса семсерінде,* 
::*Басында кемшілігі жоқ еді одан өзге.*

## Дереккөздер

Санат:Араб тіліндегі әдебиет
Real Estate

**Real Estate** — американдық инди-рок айтатын музыкалық топ. Ол 2008 жылы Нью-Джерси штатынының Риджвудта пайда болды.

## Тарихы
Ең бірінші құрамға вокалшы және гитарашы Мартин Кортни, гитарашы Мэттью Монденайл, бас-гитарашы Алекс Бликер және дабылшы Этьен Пьер Дюге кірді. 2001 жылы Джексон Поллис Дюгенің орнын басты, ал Джона Мауер клавишшы және гитарашы ретінде топқа қосылады.

Бірнеше сингл шығарған соң, 2009 жылы Real Estate  өздерінің ең бірінші альбомын шығарды. Ол жақсы танымал болып,  Pitchfork-та "ең күшті жаңа өлең" атағына ие болды. Metacritic сайтында альбомның рейтингі 79%-ға жетті. Содан соң топ бірнеше рет концерт өткізіп, 2010 жылы Чикагода өткен Pitchfork Music Festival фестиваліне және Барселонадағы  Primavera Sound Festival-ға қатысты.   

2011 жылы Real Estate Domino Recording Company-мен келісім-шартқа қол қойды. 18 қазан күні олар өздерінің екінші альбомын шығарды.  

## Дискография
### Альбомдар
* 2009: *Real Estate*
* 2011: *Days*
* 2014: *Atlas*
* 2017: *In Mind*
* 2020: *The Main Thing*

### Қысқа альбомдар
* 2009: *Atlantic City Expressway*
* 2010: *Reality*
* 2021: *Half a Human*

## Дереккөздер

Санат:АҚШ рок топтары
Санат:2008 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Танаху ауданы

**Танаху** (непал. तनहुँ जिल्ला) — Непалдың 75 аудандардың ішіндегі бір аудан. Ол Гандаки аймағына кіреді, ал Гандакидің өзі мемлекеттің Батыс жағына жатады. Ауданның астанасы - Дамаули қаласы. 

Сьянгджа ауданымен (батыста), Каски және Ламджунг аудандарымен (Солтүстікте), Горкха ауданымен (шығыста), Нараяни аймағындағы Читван ауданымен (оңтүстік шығыста) және Навалпараси мен Палпа аудандарымен (оңтүстікте)шектеседі. Танаху ауданының жер көлемі -1546 км².

2011 жылы халық саны 323 288 адам болды, олардың ішінде 143 410-ы - ер адамдар, ал 179 878-ы -  әйел адамдар. 2001 жылы халық саны 315 237 адам болды. Халықтың ішінде 86,50% индуинизмға бағынады, 9,44% - буддизм, 1,69 -христиан дінін және 1,29 -ислам дінін қуаттайды. 

## Дереккөздер
Көсемсіну

**Көсемсіну** – өзін үлкен санап, былайғыларға ақыл-кеңес айтушы, білгішсініп, әрбір істің мән-жайы туралы өзгеге мәлімет беруші адам мінезіндегі ерекшеліктерді сықақ түрінде анықтау.
## Белгілері
Көсемсіну көпшілікке басшылық көрсетіп, өзінің ақылы мен «даналығын» көрсетуге ұмтылуы. Әдетте мұндай мінез ерекшеліктері көсемсіген адамды халықтың күлкі-мазағына айналдырып, оны келекелейтін болады. 
::*«Жол енді құдалардан басталсын деп, сөйледі көсемсініп Ұрқия әжей» ([[Иса Байзақов|Байзақов]]).*

## Қосымша мағыналары
Көсемсіну көпшілік арасында жөн-жосық пен салт-сананы білгенсіп, даурыға сөйлеп, менмендігін, өркөкіректігін көрсететін, жағымсыз қылықтарымен көзге түсетін адамды да осылай деп бағалайды. Көсемсіген адам өзін көпті көрген, өмір тәжірибесімен ысылған пайымшыл да ақылгөй адам етіп көрсеткісі келеді. Ондай адамдар халық арасында данышпан, кемеңгер болуды көздеп қилы-қилы әрекеттер жасағанымен, атақ-құрметке іліге алмайды. Өйткені олардың мінезінің жасандылығы мен ақыл-ойының саяздығын былайғы ел бірден байқайды. Ондай мінездегі жағымсыз қылықты Жамбыл өзінің бір туындысында былай деп мінейді: 
::*«Құр кепкеннен пайда жоқ, сөйлеген сөздің данасын»* – дейді. 

Көсемсіну сынай-мінеудің өзге де түрлері данасыну (өзін ақылды данышпан санау), дандайсу деген, өзін жоғары ұстау, асып-тасу дейтін синонимдер арқылы да кекесінді түрде айтылады.

## Қарама-қарсы түсінік
Көсемсіну ұғымына қарама-қарсы түсінік даналық. Көсемсіну - кемеңгерлікті, ақылгөйлікті, данышпандықты білдіретін адам мінезіндегі қасиетті игі сипаттар. «Абайдың өз заманында жұрттан асқан даналығы, бүгінгі бізге қадірлілігі оның халықты сүюшілігінде (Ақынжанов)». Адам мінез-құлық сипаттарының кез келген түрі мен ерекшеліктерінің қарама-қарсы түсініктерінің болуы табиғи нәрсе

## Дереккөздер

Санат:Психология
Қызылдихан

**Қызылдихан** сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:

* Қызылдихан – Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
* Қызылдиқан – Жамбыл облысы Сарысу ауданындағы ауыл.
* Қызылдихан – Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы ауыл.
Шеңгелді (Алматы облысы)

**Шеңгелді** — Алматы облысы Қонаев қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Шеңгелді ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Қонаев қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 31 км-дей жерде, Қапшағай су қоймасының солтүстігінде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Қонаев қалалық әкімдігі елді мекендері
Бауыржан Қарағызұлы

**Бауыржан Қарағызұлы** (1982 жыл, 17 қазанда дүниеге келген) — Қазақтың белгілі ақыны. Қазақстанда өткен көптеген халықаралық, республикалық, облыстық, қалалық әдеби конкурстардың жеңімпазы.

* Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі.
* Қазақ ПЕН-клубының мүшесі.

* ЮНЕСКО-ның қолдауымен өткен Халықаралық "Шабыт" шығармашыл жастар фестивалінің екі мәрте лауреаты және Гран-При жүлдесінің иегері.
* "Әлемге әйгілі - Астана" атты жыр мүшәйрасының Гран-При жүлдесінің иегері.
* Сейдолла Бәйтереков атындағы арнайы сыйлықтың иегері.
* ҚР Тәуелсіздігінің 20 жылдығы қарсаңында өткен "Қазақ елі, бір ауыз сөзім саған" атты І республикалық Мағжан өнер фестивалінің лауреаты.
* "Табысты қазақстандық - 2012" Ақмола облысы "Жас дарын" сыйлығының иегері.
* Ақын-импровизатор Иманжүсіп Құтпанұлының 150 жыл толуына орай өткен әдеби байқаудың жеңімпазы.
* 2014 жылғы Қазақстан Республикасы мемлекеттік сепендияның иегері.

* Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл медалімен марапатталған. 
* 	** "Жұмбақтасқа жауған күз", "Өң.Мен.Түс.", "Жүрек кітабы", "Топырақ демі", "Галстук" ** атты жыр-кітаптарының авторы.
* 2023 жылы "Ақпарат саласының үздігі" төсбелгісімен марапатталған. 
30-дан астам өлеңдері «Жаһандағы заманауи қазақстандық мәдениет» жобасы аясында Біріккен Ұлттар Ұйымының ресми (ағылшын, араб, испан, қытай, орыс, француз) 6 тіліне аударылған.

Республикалық "Алаш үні" газетінде тілші, Елордалық "Астана" журналында тілшілер қосынының жетекшісі, жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары;
Қазақстан Республикасының Ұлттық Академиялық кітапханасында "Кітап патшалығы" журналы бас редакторының орынбасары; 
Көкшетау қаласындағы "Ақпараттық кітапхана жүйесі" Мемлекеттік мекемесінде директор; 
"Қазконтент" АҚ "Әдебиет порталының" жетекшісі және оның негізін қалаушы; 
"Мәдениет порталының" бас директоры және оның негізін қалаушы; 
Қазақстан Жазушылар одағы Астана қаласы филиалының директоры;
ҚР Мәдениет және спорт министрлігі жанынан құрылған Жас ақын-жазушылар кеңесінің хатшысы; 
ҚР Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі қызметтерін атқарған.
Үйленген. Төрт бала тәрбиелеп отырған әке.

 Әлеуметтік желідегі парақшалары facebook парақшасы

## Дереккөздер

http://www.madeniportal.kz/author/11 

Санат:17 қазанда туғандар
Санат:1982 жылы туғандар
Санат:Қазақстан ақындары
Санат:Ұлттары бойынша ақындар
Санат:Жазушылар
Санат:Ақындар
Ақөзек (Жетісу облысы)

**Ақөзек** — Жетісу облысы Ақсу ауданы, Матай ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол айрығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жансүгіров ауылынан солтүстік-батысқа қарай 78 км-дей жерде, Үштөбе - Ақтоғай темір жолы бойында орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ақсу ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол айрықтары
Монотип

**Монотип** ( моно- және  — көшірме, ізтаңба) — жеке баспа әріптерінен және әріп аралық бос орыннан тұратын тұтас жол құятын аутоматты әріп теру машинасы. Полиграфиялық машинаның бір түрі. Монотипті 1887 жылы американдық Толберт Лэнстом жасап шығарды.

Монотип екі бөлек секциядан тұрды:

* ақпарат кодталатын және перфотаспаға жазылатын *пернетақталы аппарат*;
* перфолентаның басқаруымен жұмыс істейтін *әріпқұюшы механизм*.

Әрбір литера арнайы типографиялық құймадан жеке құйылатын, сосын литералардан жолдар жасалынып, баспалық формадағы беттер терілетін. Монотипте қаріпті құю үшін матрицалар қолданылатын.

Монотип беттеудің қиын түрлерінде (формулалар, экзотикалық тілдердің фрагменттері бар және т.с.с) қолданылды.

КСРО-да монотиптердің өндірісі 1947 жжылы ленинградтық полиграфтық машиналар зауытында басталды.

Фототеру мен компьютерлік беттеудің пайда болымен монотиптер қолдансытан шығарылды.

## Пайдаланылған әдебиет
* *Бушунов В. Т.* Монотип (Наборная и отливная машины). — М.; Л., 1948.
* *Шульмейстер М. В.* Монотип. Устройство и эксплуатация буквоотливных наборных машин. — Кн. 1-2. — М., 1961—1963.

Санат:Полиграфия
Times New Roman

нобай|оңға
**Times New Roman** — кертпелері бар қаріп және гарнитура. Қаріпті 1931 жылы суретші Виктор Лардент британдық «Таймс» (The Times) газеті үшін жасап шығарды. Қаріп Монотип компаниясынң Англиядағы өкілі, типограф Стенли Морисонның «Таймс» газетінің нашар баспасы мен типографкасын сынға алғаннан кейін пайда болды.

Қаріп бойынша жұмысты Морисон басқарды, ал Таймс газетінің жарнама бөлімінің суретшісі Виктор Лардент қаріптің суретін салды, ал қаріптің ақырғы нақтылау жұмыстарын Монотип компаниясы жасады. Қаріпті салған кезде Морисон «Plantin» атты ескі қаріпті негіз етіп алды, алайда мәтіннің оқылуын жеңілдету мен кеңістікті үнемдеу мақсатында өзгерістер енгізілді. Жаңа қаріппен терілген Таймстың жаңа саны 1932 жылы 3 қазанда жарық көрді. Бір жыл өткен соң қаріп коммерциялық қолданыс үшін сатылымға шықты. Таймс газеті Times New Roman қаріпін 40 жыл қолданыды, бірақ жаңа өндірістік техника мен таблоид форматының өзгеруіне байланысты 2004 жылға дейін газеттің қаріпі 5 рет өзгеріске ұшырады. Алайда жаңа қаріптердің барлығы New Roman-ның нұсқалары болып табылады.

Таймс газетінде ұзақ қолданылмаса да, Times New Roman кітап типографиясында, әсіресе Қазақстан, Ресей, АҚШ-та жиі қолданылады. Мұның басты себептерінің бірі қаріп Micrisoft компаниясынің өнімдермен бірге таратылады, нәтижесінде Times New Roman адамзат тарихыдағы ең жиі қолданылатын қаріптердің бірі болып табылады.

## Қолданылуы
Times New Roman әлем бойынша көптеген газеттерде қолданылады. Сонымен қатар:

* қаріп Microsoft корпорациясының Microsoft Windows операциялық жүйесінде 3.1 нұсқасында қолданылады және қаріп Microsoft Windows ОЖ-не арналған бағдарламаларда, мәтін процессорларында және интернет браузерлерде негізгі ретінде қолданылады (Microsoft Office 2007 бағдарламасында негізгі қаріп Calibri  болып өзгертілгенше).
* Линотайп компаниясының Times Roman қаріпі Apple Mac OS X ОЖ-нде негізгі кертпесі бар қаріп ретінде қолданылады, ал Монотайптың Times New Roman қаріпі Mac OS X ОЖ-нің тек соңғы нұсқасында ғана негізгі болып орнатылған.
* 2004 жылдың 1 ақпанынан бастап АҚШ-тың барлық дипломатиялық құжаттары 12-ші кегльді Courier New орнына 14-ші кегльді Times New Roman қаріпімен терілетін болды.

## Дереккөздер

Санат:Қаріптер
Жасыл Жебе

**Жасыл Жебе** — DC Comics-тің ойдан шығарылған кейіпкері. Авторлар оның киімін жасағанда Робин Гудке арқа сүйеген: киімі, садағы мен жебелері жасыл түсті. Жасыл жебенің шын аты - Оливер Куин, бірақ отбасы оны Олли деп атайды. Ол өте бай болған, себебі әкесі үлкен компанияны басқарған. Компанияның аты Куин Консолидейтит (Queen Consolidated) болған.

Бір күні Оливер мен әкесі мұхитқа круиз лайнерімен шыққан. Бірақ олар апатқа ұшырады. Оливер оянған кезде ешбір тірі адам болмаған, ал өзі елсіз аралда қалады. Алайда 5 жыл өткенде, оны балықшылар әрең тапқан. Туған қаласына келген кезде ол бір нәрсені байқады: бұл қала өте зиянды, қауіпті болған. Соңынан ол қаланың қаһарманы болуға кірісті.

"Жасыл жебенің" жазушысы - Мартин Вейсигер мен Джоджем Пэпом. Бірінші рет 1941 жылы "Жасыл жебе" туралы комикстер шыққан. Алғашқы 25 жылдарда ол қарапайым болған жоқ, бірақ 1960 жылдардың аяқ кезінде "Жасыл жебе" абыройын тез көтерген. Өйткені Оливер өзіне Жасыл Шамды серіктеске алған. Ал Жасыл Шам сол кезде көп жанкүйерлердің сұранысына ие болды. Осы оқиғадан кейін "Жасыл жебе" өте даңқты кейіпкер болып кетті.

Санат:DC Comics
Санат:DC Comics кейіпкерлері
Санат:DC Comics суперқаһармандары
Санат:1941 жылы пайда болған комикс кейіпкерлері
Санат:Комикс кейіпкерлері
Санат:Морт Вейсингер ойлап тапқан кейіпкерлер
Санат:Джордж Папп ойлап тапқан кейіпкерлер
V деген Вендетта

**V деген Вендетта** () — Алан Мур жазған және Дэвид Ллойд кескіндеген, 10 шығарылымнан тұратын комикстер сериясы. Комикстегі оқиғалар орын алатын мекен — 1980-90 жж. антиутопия дәуіріндегі Ұлыбритания. Сюжеттің негізінде өзін V деп атайтын, халықтың қолдауымен тоталитарлық режимді құлатқысы келетін тылсым революционердің оқиғасы баяндалады. 2006 жылы аталмыш комикстің желісі бойынша Warner Bros. компаниясы аттас фильм түсіріп шығарды. 

Санат:DC Comics
Санат:Комикстер
Дрон

"Дрон", "Дрондар", "Дрондық" ұғымдарына қатысты:
## Тіршілік әлемінде
* Дрон (ара) - еркек ара.
* Дрон (құмырысқа) - туу қабілеті бар еркек құмырсқа

## Ғылым мен технологияда
* Автономды ғарышайлақты дрон кемесі, ASDS, бірінші саты зымыранын жинауға қолданылады
* Ұшқышсыз ұшу аппараты, (UAV), адамсыз ұшақ
* * Ауылшаруашылық дроны
* * Тасығыш дрон
* * Микро ұшу аппараты
* * Ұсақ UAV
* * Мультикоптер
* * Жолаушы дроны
* * Квадрокоптер
* * Ұшқышсыз әуе соғыс аппараты, қарулы UAV
## Өнер және медияда
### Қияли заттар
* Дрон, Боргпен біріккен адам түрі 
* Дрондар, немесе yanme'e, Ковенант (Halo) 
* Дрон, П.Г. Вудхауздың романдарындағы Дрондар клубы мүшесі 
* Дрондар, "Үнсіз қашудағы" қызметші роботтар 
* Дрондар, Иэна М. Бэнкстің "Мәдениет" атты утопиялық қоғамындағы интеллектуалды машиналар 
### Фильм және теледидар
* Дрондар (2010 фильм), АҚШ кеңсе комедиясы 
* Дрондар (2013 фильм), Рик Розенталь режиссерлік еткен американдық соғыс триллері
* Дрон (2014 фильм), норвегиялық деректі фильм
* Дрон (2017 фильм), канадалық триллерлік фильм
* "Дрондар" (Бивис және Баттхед), 2011 жылғы эпизод
* "Дрон" (Жұлдызды жорық: саяхатшы, Star Trek: Voyager), 1998 жылғы эпизод
## Музыка
### Жанрлар мен топтар
* Дроун-метал, ауыр метал стилі
* Дрон музыка, минималист музыка стилі
* Дрондар (Австралиялық топ)
* Дрондар (Ағылшын тобы)
### Альбомдар
* Дрондар (Muse альбомы), 2015 ж
* Drones World Tour, Muse альбомы
* Дрондар (Роберт Рич альбомы), 1983 ж
* Дрондар (EP), 2001 жылы австралиялық Дрондар тобына тән EP
### Әндер
* «Дрон», шынжырдағы Алиса 2018 жылғы "Rainier Fog" альбомынан
* «Дрон», Chastity Belt-тен 2015 ж "үйге баруға уақыт бар" альбомынан
* «Дрондар», 2004 ж. Fear Factory альбомынан "Archetype"  
* «Дрондар», 2015 ж. Хроносима альбомынан "Үнсіздікте аңсау" (In Silence We Yearn)
* «Дрондар», 2006 жылы Rise Against альбомынан "The Sufferer & the Witness"
### Музыкадағы басқа қолданысы
* Дрон, немесе bladder fiddle
* Дрон цитра
* Дрон (музыка), музыкалық туындыдағы үздіксіз нота немесе аккорд
* Дрон (Желқобыз), тұрақты дыбыс шығаратын үрлеуіш
* Диджеридо, кейде дронсыбызғы (dronepipe) делінеді

## Басқа қолданысы
* Дрон (күрескер), мексикалық кәсіпқой күрескер
* Дрон, Америка Құрама Штаты, Джорджиядағы бір жер

## Тағы қара
* Дрон соққысы

Санат:Айрық беттер
Snapchat

**Snapchat** ( — лезде суретке түсіру) — Фотосурет және видеоны қыстырып жіберіп, хат алмасуға арналған мобильді қосымша (қолданба). Эван Шпигель, Бобби Мерфи және Френк Браун Стэнфорд университетінде оқып жүрген кездерінде жасап шығарған. 

Қосымшаны қолдана отырып, қолданушы суретке түсіріп, видео жазып, мәтін мен кескіндерді қосып, оны өзі басқаратын алушылар тізіміне жібере алады. Осындай жіберілетін сурет не видео «Snap» деген атаумен танымал. Қолданушылар алушылардың оның жіберген snap-ын қаншалықты ұзақ мерзімге дейін қарай алатынына қарай уақытқа шектеу қояды (2015 жылдың наурызындағы мәліметке сәйкес ол 1 мен 10 секунд аралығында болды), содан кейін snap оны алушының құрылғысынан жойылады, бірақ Snapchat серверінен емес. Тек соңғы snap-ты ғана қайталап көруге болады және де 24 сағатта бір рет.

Snapchat статистикасы бойынша 2014 жылдың мамырындағы мәліметке сәйкес, қосымшаның қолданушылары күніне 700 миллион фотосурет пен видео жіберген екен, ал Snapchat Stories-тегі контент күніне 500 миллион рет қаралған. Әртүрлі ақпарат көздері компанияны 10-20 миллиард долларға бағалайды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* snapchat.com — жоба сайты

Санат:Бағдарламалық жасақтама
Инженер

**Инженер** — инженерлік іспен айналысатын, ғылыми білімін, математиканы және өнертапқыштығын қолданып, техникалық, қоғамдық және коммерциялық проблемалардың шешімін табумен айналысатын маман. Инженерлер материалдарды (заттар), құрылымдарды және жүйелерді олардың тиімділігі, заңға сәйкестігі, қауіпсіздік мәселесі және бағасы себепті туындайтын шектеулерді ескере отырып жобалайды. *Инженер* сөзі латынның *ingeniare* ("ойлап шығару, өнертапқыштық") және *ingenium* ("ақыл, дарын") сөздерінен алынған.

Инженердің жұмысы — ғылыми жаңалықтар және олардың адамзат қажеттілігі мен өмір сапасын жақсартуда қолданылуы арасындағы байланысты қалыптастыру.

## Инженерлердің түрлері
Инжинирингтің көптеген тармақтары бар, әрқайсысы арнайы технологиялар мен өнімдерге маманданған. Әдетте инженерлердің бір салада терең білімі болады да, өзге де қатысты салаларда жалпылама білімі болады. Мысалы, инженер-механик (машина жасау) мамандығының оқу курсына әдетте электротехникалық және бағдарламалау (программалау) инженерияның кіріспе сабақтары қосылады.

Белгілі бір өнімді жасау кезінде инженерлер әдетте өзара команда болып бірге жұмыс жасайды. Мысалы, құлтемір құрастыру кезінде инженерлер командасы ең кемінде үш түрлі инженердің көмегіне жүгінеді. Инженер-механик денесі мен қозғалтқыштарының жобасын жасайды. Инженер-электрик болса, қуат жүйесін, сенсорлар мен бақылау электр схемаларын қадағалайды. Ең соңында, бағдарламалаушы инженер роботтың дұрыс жұмыс жасауын қамтамасыз ететін бағдарламалық жасақтаманы дамытады.

## Дереккөздер

Санат:Инженерлер
Нахимовка (Ақмола облысы)

**Нахимовка**  — Ақмола облысы, Жарқайың ауданындағы ауыл, Нахимов ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы -  Державинск қаласынан 24 км-дей шығысқа қарай орналасқан. Жанынан Есіл өзені ағады. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Жарқайың ауданы елді мекендері
Хангаң

**Ханган** ()) — Оңтүстік Кореяда орналасқан өзен. Сеул қаласынан ағып, Сары теңізге құяды. Ұзындығы — 514 километр, ені Сеулдің ішінде 1 километрге дейін жетеді. Орташа су шығыны - 670 м3/с. Минималды және максималды ағу екпіні 1:318 болып ерекшеленеді.

## Ханган арқылы көпірлер
Өзенде 27 көпір салынған. Көбісі Сеулдің солтүстік және оңтүстік жақтарын байланыстырады.
## Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша өзендер
MelOn

**MelOn** (кор. 멜론) — оңтүстік кореяның онлайн музыкалық дүкені.

## Тарихы
2004 жылдың қарашасында өз жұмысын бастаған *MelOn*,  SK Telecom-ның арқасында қарышты қадамдар жасай бастады. 2009 жылы LOEN Entertainment *MelOn*-ға жауапты компания болды.

MelOn қолданушыларға ғаламтор арқылы музыканы ұялы телефонға түсіріп алуға мүмкіндік береді. Өлеңдер ұялы телефондарда, цифрлық аудио-плеерлерде және цифрлық камераларда ойнатыла алады. Қолданушылар қосымша өздері де рингтондарды жасай алады.

*MelOn* атауы *melody on*-ның акронимі болып келеді.

*MelOn*-ды  iOS, Android және Windows Mobile қолданушылары жүктей алады.

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Корея сайттары
Санат:Ағынды музыка тарату қызметтері
Дэниел Киз

**Дэниел Киз** (, 9 тамыз 1927 жыл, Нью-Йорк — 15 маусым 2014 жыл, Бока-Ратон (Флорида) — америкалық жазушы және филолог.

## Биографиясы
Бруклинде Ресей империясынан эмиграция жасаған еврей отбасында дүниеге келді. Әкесі - Уильям Киз, шешесі - Бетти Алицки . Анасының отбасысы Украинадан Монреальге XIX ғасырдың соңында көшті .                                          Әкесі пайдаланған заттарды дүкенде сататын еді, ал анасы косметолог болған. Жергілікті Бруклин колледжін бітіріп, «Ғылыми фантастика» журналының редакциясында және мектепте мұғалім болып жұмыс істеді.

Алғашқы публикациясы —  «Прецедент», 1952 жылы *Marvel Science Fiction* журналының мамырлық шығарылымында жарияланды. Атақты Дэниел Кизге «Элджернонға арналған гүлдер» («Цветы для Элджернона») шығармасы әкелді.

## Қызықты фактілер
* Дэниел Киз — атаулары бірдей екі шығармалар үшін, ағылшын ғылыми фантастикасындағы екі ең айтулы марапаттарға ие болған жалғыз жазушы.
* Дэниел Киздің орыс тіліндегі жариялауы бірінші рет 1967 жылы болды. 
* 1968 жылы режиссер Ральф Нелсон «Элджернонға арналған гүлдер» атты шығармасы бойынша «Чарли» фильмін түсірді. Чарли Гордонның рөлі үшін актер Клифф Робертсон «Оскар» премиясына ие болды.

## Әдебиеттер тізімі
Романдары:
* Элджернонға арналған гүлдер / *Flowers for Algernon*, 1966;
* Жанасу / *The Touch*, 1968;
* Бесінші Салли / *The Fifth Sally*, 1980;
* Билли Миллиганның еселі ақылдары / *The Minds of Billy Milligan*, 1981;
* Миллиганның соғыстары /*The Milligan Wars*, 1986 — қазіргі уақытта кітап тек жапон тілінде шыққан, оның басқа тілдердегі басылымы Билли Миллиган туралы  «The Crowded Room» фильмінің шығарылымынан кейін жоспарланып жатыр;
* Дэниел Киздің әңгімелер жинағы / *Daniel Keyes Collected Stories*, 1993;
* Өлімге дейін / *Until Death*, 1998.
Деректі прозалық шығармалары:
* *Unveiling Claudia*, 1986;
* *Algernon, Charlie and I: A Writer’s Journey*, 2000.

## Сілтемелер
* Официальный сайт Дэниела Киза 

Санат:АҚШ жазушылары