open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ботсвана президенттерінің тізімі

**Ботсвана президенті** () — мемлекет басшысы және Ботсвана Республикасының үкіметінің басшысы, сондай-ақ қарулы күштердің бас қолбасшысы болып табылады.

## Сайлау тәртібі
Президент Ұлттық Кеңестің өкілеттік мерзіміне тең бес жылдық мерзімге сайланады. 1997 жылдан бастап, егер бұл Ассамблея мандатына сәйкес келмесе де, президенттің өкілеттігі 10 жылға дейін шектелген. Құжаттарды тапсыру кезінде Ұлттық Жиналысқа кандидаттарды ұсынған кезде олар Президенттің кейінгі сайлауы кезінде кімнің қолдауы керек екендігін көрсетуі керек. Президенттікке үміткерлердің бірі Ұлттық Жиналысының сайланған мүшелерінің басым көпшілігі жариялаған жағдайда, ол автоматты түрде президент болады. Егер ықтимал кандидаттардың ешқайсысы көпшілік жарияласа, Ассамблея қарапайым көпшілік дауыспен президент сайлайды (парламент мүшелерін арнайы тәртіппен сайланғанға дейін). Президенттікке үміткерлердің ешқайсысы үш сайлау кезеңінен кейін сайланбаған жағдайда, Ұлттық жиналыс автоматты түрде таратылады. Іс жүзінде, президент парламенттік көпшілік партиясының көшбасшысы.

Сәйкес Ме. Конституцияның 31-бабы, республика жариялаған кезде премьер-министрдің қызметін атқарған адам болды. 1997 жыл, сондай-ақ 10-жылдық мерзімді ауыстыру, оларды сондай-ақ, оның отставкасын немесе қайтыс лауазымдардың өткеннен жағдайда президенті конституциялық мұрагері болып табылады, өйткені Ботсвана Ұлттық Ассамблеясының вице-президенті депутаттары арасынан Президент тағайындайтын, бұрынғы президент, тек еңбекке жарамсыздық кезеңінде уақытша ауыстырады. Бірінші вице-президенті автоматты президенті ант, Кветта Масире ерте отставкаға кейін 1998 Фестус Могае басталды.

## Ботсвана президенттері (1966-қазіргі)

## Диаграмма Мерзімнің кестесі

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:10 bottom:50 right:350 left:20
AlignBars = late

DateFormat = yyyy
Period = from:1966 till:2025
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1966

Colors =
  id:dpb   value:rgb(1,0.5,0)   legend: ДПБ
Legend = columns:3 left:150 top:24 columnwidth:100

TextData =
  pos:(20,27) textcolor:black fontsize:M
  text:"тарих кезеңі:"

BarData =
  barset:PM

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:PM

 from: 1966 till: 1980 color:dpb text:"Серетсе Кхама" fontsize:10
 from: 1980 till: 1998 color:dpb text:"Кветт Масире" fontsize:10
 from: 1998 till: 2008 color:dpb text:"Фестус Могае" fontsize:10
 from: 2008 till: 2018 color:dpb text:"Ян Кхама" fontsize:10
 from: 2018 till: 2018 color:dpb text:"Мокветсе Масиси" fontsize:10


## Тағы қараңыз
* Ботсвана

Санат:Ботсвана президенттері
Санат:Президенттер тізімі
Санат:Мемлекет басшыларының тізімі
Рэлей дискісі

**Рэлей дискісі** *(ағылшын физигі [[Джон Уильям Стретт|Дж. У. Рэлей]] есімімен аталған)* — дыбыс күшін және дыбыс толқындағы бөлшектердің тербеліс жылдамдығын өлшейтін құрал. 

Ол жіңішке сымға ілініп қойылған жұқа дөңгелек пластикадан тұрады. Әдетте Рэлей диск физикалық орта бөлшектерінің тербеліс бағытына 45о бұрыш жасай  орналастырылады. Дыбыс толқындарының таралуы кезінде диск тербеліс бағытан перпендикуляр болып орналасуға тырысады. Ағымның қысым күші әсерінен айналдырушы момент пайда болады. Ал айналдырушы момент жіптің серпімділігі есебінен теңгеріліп отырады. Мұның нәтижесінде диск ағын бағытына 45о -тан артықтау бұрышпен орналасады. Дискінің бұрылу бұрышы жылдамдықтың квадратына , ал дыбыс тербелістері кезінде  ол жылдамдық амплитудасының  квадратына пропорционал болады. Бірақ бұл бұрыш жиілікке тәуелді болмайды. Рэлей диск КСРО-да тұрғын толқыны бар резонанстық түтіктегі қысымның эталондық өлшеуші ретінде қолданылады. 

## Дереккөздер

Санат:Акустика
Санат:Физика құралдары
Юрий Сергеевич Рытхэу

**Юрий Сергеевич Рытхэу** - чукот кеңес жазушысы.

Ленинград университетін бітірді. Шығармалары 1947 жылдан жариялана бастады. Юрий "Біздің жағалаудың адамдары" атты алғашқы әңгімелнр жинағымен жақсы көрінді. Бұдан кейін жарық көрген "Адам есімі", "Чугот сагасы" т.б. әңгімелер жинағы, "Еріген қар мезгілі" трилогиясы Юрий есімін Одақ көлемінде және шетелдерде кеінен танымал етті. Ол бұл шығармаларында Кеңес өкіметі жылдарында көркейген чукот халқының тағдырын жарқын бейнеледі. "Айвангу", "Ең әдемі кемелер", "Вэкэт пен Агнес" т.б. романдары мен повестері Юрийдің шығармаларының өсу жолындағы айтулы табысы болып саналады. Оның көп шығармалары көптеген халықтар тілдеріне аударылды. "Өмір көктемі" романы қазақ тілінде шықты.

## Дереккөздер

Санат:КСРО жазушылары
Танзания президенттерінің тізімі

**Танзания президенттерінің тізімі** (,) —  1964 жылғы Конституцияға сәйкес Танзания Республикасының Біріккен Корольдігінің бірінші Конституциясы Танганьика Президенті және Занзибар Президентінің атқарушы басшысы лауазымын ауыстырды. 

Президент ТАНУ / СКМ сайлау колледжі ұсынғаннан кейін бес жыл бойы «иә» немесе «жоқ» растау референдумы арқылы сайланды. 1992 жылы көппартиялық жүйені қалпына келтіргеннен кейін, 1995 жылы көп кандидаттардың сайлауы өткізілді. Бос орын болған жағдайда Вице-президент Президенттің міндетін атқарушы болып табылады.

Президент Джон Магуфули 9 миллион Танзания шиллинге ай сайынғы жалақы алады (шамамен 4000 АҚШ доллары).

## Танзания Президенттері, 1964 жыл-қазіргі

## Сондай-ақ қараңыз
* Танзания президенті
* TANU (*Tanganyika African National Union*) — Танганьика Африкалық Ұлттық Одақ (ТАНУ)
* CCM (*Chama Cha Mapinduzi*) — Чама Ча Мапиндузи (Революциялық партия)

## Сыртқы сілтемелер
* Танзания президенттерінің тізімі ''rulers.org'' сайтында 
* Танзания президенттерінің тізімі ''worldstatesmen.org'' парақшасында 

Санат:Танзания президенттері
Санат:Президенттер тізімі
Қазақстандағы президент сайлауы (2015)

**Қазақстан Республикасының президентін кезектен тыс сайлауы** — 2015 жылдың 25 ақпанында қабылданған №1018 «Қазақстан Республикасының Президентінің кезектен тыс сайлауын тағайындау туралы» жарлық бойынша жиналыс 2015 жылдың 26-сәуірінде өткен сайлау.

Оның нәтижесінде Нұрсұлтан Назарбаев қайта сайланып, президенттілігін жалғастырды.

## Жоспарлануы

* 2015 жылы 14 ақпанда делегат бірауыздан мерзімінен бұрын президенттік cайлау өткізу туралы бастамасы үшін дауыс берген кезде Қазақстан Халқы Ассамблеясы (ҚХА) кеңесінің отырысы өткен болатын. ҚХА халықтың мүшелерінің жолдауында, жаһандық теңгерімсіздік және ел басына күн туған кездерде ел сенімі болған Елбасы Н.Ә. Назарбаев ел басқаруы қажет және мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев жаһандық сынау барысында еліміздің табысты аяқтауы үшін ұлттық сенімге жаңа мандат берілуі тиіс деп мәлімдеді. Өзінің стратегиялық курстан қақты және әлемдегі ең қуатты отыз елдің қатарына жылжыту ауқымды жаңғырту өз жолын жалғастырды. Сонымен қатар ҚХА мүшелері 2017 жылы бір мезгілде президенттік және парламенттік сайлау мерзімі мен әр уақытта оларды ұстап қажеттігін алға атап өтті.

* 18 ақпан саяси партиялардың фракциялары, Мәжілісінің депутаттары (төменгі палата) және ҚХА парламенттік тобы бірауыздан ҚХА бастамасын қолдады және Кеңес арнайы сайлау үшін ұсыныспен Президенттің үндеуін қабылдады.

* 25 ақпанда Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев 26 сәуірде 2015 жылы кезектен тыс сайлауын тағайындау туралы Жарлыққа қол қойды. Ол сайлауға қатысу туралы шешімді кейінірек атап, теледидардан «Хабар» тікелей эфир барысында айтты.

## Кандидаттар ұсынылуы және тіркелуі
Үш кандидатты қатысуымен сайлау: қазіргі президент Нұрсұлтан Назарбаев «Нұр Отан» партиясының ұсынған; Әбілғазы Құсайынов — Қазақстан кәсіподақтар федерациясының бастығы; Тұрғын Сыздықов — Қазақстан Коммунистік Халық партиясының кандидаты.

## Сілтемелер
* http://sailau2015.el.kz/kz
* http://election.kz/portal/page?_pageid=115,1&_dad=portal&_schema=PORTAL  
* http://www.akorda.kz/kz/page/page_219245_ 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстандағы президент сайлаулары
Санат:2015 жылғы сайлаулар
Жоғалған ұрпақ

**Жоғалған ұрпақ** (, ) — Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар арасында қалыптасқан түсінік. Бұл көптеген жазушылардың лейтмотивіне айналды. Солардың ішінде: Эрих Мария Ремарк, Эрнест Миллер Хемингуэй, Луи-Фердинанд Селин, Анри Барбюс, Фрэнсис Скотт Фицджеральд және Джон О'Хара. Жоғалған ұрпақ - бұл майданға жастайынан аттанған, көбінесе мектепті бітірмеген, ерте қан төгіп бастаған жастар. Соғыстан кейін бұл адамдар күнделікті өмірге бейімделе алмай, ішімдікке әуес болып, өз-өзіне жиі қол жұмсаған. Кейбіреулері есінен адасып кеткен.

## Терминнің шығу тарихы
Терминді Гертруда Стайн бекіткен деп есептеледі. Кейіннен Эрнест Хемингуэйдің "Сенімен мәңгілік болатын мейрам" романы арқылы әйгілі болды. "Жоғалған ұрпақ" деп 1914-1918 жылдары майдандағы жас жауынгерлерді айтады. Соғыстан олар физикалық және моральдық тұрғыдан жараланған болып оралған. Оларды кейде "саналмаған соғыс құрбандары" деп те атайды. 

1930-1931 жылдары Ремарк өзінің "Қайтып келу" (Der Weg zurück) романында Бірінші Дүниежүзілік соғыстан оралған сарбаздар туралы жазады. Олар жақсы өмір сүре алмайды, мәнсіздік, қатыгездік, өмірдің балшығын сезінеді. 

Ремарк "Жоғалған ұрпақ" өкілдеріне сипаттама береді. Олар қатігез, батыл, сезімділік сезімдерден жоғары тұратын адамдар.

Санат:Әдебиет
Санат:1920 жж.
Арнольд раффлезиясы

**Арнольда раффлезиясы** () — Раффлезия тұқымдасының () Раффлезия тегінің () биологиялық түрі. Дүние жүзіндегі ең алып гүл болып саналады. 

## Таралуы
Ол Индонезияның Суматра және Калимантан аралдарында өседі. Оны алғаш зерттеп тапқан Еуропа натуралисті Джозеф Арнольдтың () есімімен аталған. 

## Ботаникалық сипаттамасы
Бұл паразитті тіршілік ететін өсімдік. Тропиктік қалың орманда басқа ағаштың тамыры мен сабағына жабысып өседі. Паразитті тіршілік ететіндіктен сабағы мен жапырағы болмайды, тек тамыры мен үлкен гүлі ғана болады. Гүлінде күлте тәрізді өте шырынды 5 тостағаншасы бар. Аталығы көп, аналығының мойны болмайды. Алып дейтін себебі гүлдің диаметрі 45 см-ден 1 м-ге дейін жетеді. Арнольда гүлінің салмағы 10 кг-ға жетеді. Тозаңдануы айқас, жәндіктер арқылы жүзеге асады. Етті гүлсерігі қызғылт - қоңыр, әр жерінде ретсіз орналасқан ақшыл дақтары болады. Нашар иіс сол дақтардан таралады.

## Дереккөздер

Санат:Азия флорасы
Санат:Адам атымен аталған өсімдіктер
Санат:Раффлезия тұқымдасы
Вадим Фёдорович Рындин

**Вадим Фёдорович Рындин** (1902 — 1974) — совет театр суретшісі, КСРО халық суретшісі. КСРО Көркесмсурет  академисының толық мүшесі. 1951 жылдан КОКП мүшесі. 

1918-1922 ж. Воронежде, 1922-1924 ж. Мәскеуде, Вхуметаста оқыды. Мәскеудегі Камералық және Е.Б.Вахтангов атындағы драма театрларының, Үлкен театрдың бас суретшісі болды. В.В.Вишневскийдің "Оптимистік трагедия", Н.Ф.Погодиннің "Ақсүйектер", У.Шекспирдің "Гамлет", "Қысқы ертігі", С.С. Прокофьевтің "Соғыс және бейбітшілік", Дж. Ведирдің "Дон Карлос", К.В.Молчановтың "Белгісіз солдат" қойылымдарының декорция эскиздері мен костюмдерін  жасады. КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты. Ленин орденімен және басқа 3 орден, медельдармен марапатталды.

## Дереккөздер

Санат:Мәскеуде туғандар
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:КСРО суретшілері
Александр Осипович Орловский

**Александр Осипович Орловский** (; 1777, Варшава — 1832, Санкт-Петербург) — поляк және орыс кескіндемешісі, график-суретшісі. Ұлты-поляк. 1793-1802 жылдары Варшавада Я.П. Норблиннен сабақ алды. Польшадағы шығармашылық кезеңінде карикатура және жанрлық суреттер салды.

## Өмірбаяны
1802 жылдан Санкт-Петербургте тұрды. 1809 жылдан осындағы Көркемсурет академиясының академигі. 1809 жылы «Аттылы поляк», «Жарқабақта отырған төрт жауынгер» атты соғыс жанрындағы картиналардың және портретте (М. И, Платов, акварель, 1812-13, Мәскеу, Тарих музейі) мен орыс халқының тұрмысын бейнелейтін шығармалардың («Тұтқындардың аялдауы», қалам, 115, Орыс музейі) авторы.Литография тәсілімен тұңғыш айналысқандардың бірі.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Г. Бокман. Көңілсіз мерейтой

Санат:Польша суретшілері
Құрманғали Оспанов

**Құрманғали Оспанов**(15 тамыз  1907, Ақтөбе облысы Новороссийск ауданы - 7 қыркүйек 1968, Алматы) – Қазақстан Коммунисттік партия қайраткері. 1937 жылдан КОКП мүшесі. 1942 жылы  Ақтөбе аткомында іс жүргізуші. 

## Өмірбаяны
1925 жылдан Мәскеудің М. И. Калинин атындағы жұмысшы факультетінде, 1928-1931 жылдары  Мәскеудің өнеркәсіп-экономика институтында, Г. В. Плеханов атындағы халық шаруа институтында оқыды. 1931-1934 жылдары сол институтының аспиранты. 1934-1945 жылы Ақтөбе мұғалімдер институтының директоры, Ақтөбе  облысының оқу бөлімінің меңгерушісі. Қазақ мемлекеттік қыздар пед институтының директоры. 1945-1955 жылы Қазақстан КП ОК насихат және үгіт бөлімі меңгерушісінің орынбасары, мектеп және жоғары оқу орындары бөлімінің меңгерушісі. 1955-56 ж. Қазақстан КП ОК секретары. 1957-68 жылы Алматы Жоғары партия мектебінің директоры болды. 1952-55 және 1960-68 жылдары Қазақстан КП ОК мүшесі. 1955-56 жылы Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі, 2 рет Еңбек Қызыл Ту орденімен, «Құрмет Белгісі» орденімен мараптталған.

## Дереккөздер

Санат:1907 жылы туғандар
Санат:1968 жылы қайтыс болғандар
Сенегал президенттерінің тізімі

**Президент [[Сенегал]]а** — Сенегал мемлекеттік басшысы

## Сенегал президенттерінің тізімі

Санат:Президенттер тізімі
Санат:Сенегал президенттері
Намибия президенттерінің тізімі

**Президент Намибии** — жалпыхалықтық сайлауда 5 жылға сайланатын, Намибия мемлекетінің басшысы.

## Общие сведения
Елде бұл міндет Намибияның 1990 жылы тәуелсіздік алуымен пайда болды. Сайлауы тікелей және жалпыхалықтық болып табылады.

2005 жылдан бір адам президент екі реттен артық бола алмайтыны туралы заң шықты.

2015 жылдан президент қызметін  Хаге Гейнгоб атқарып келеді.

## Намибия президенттерінің тізімі

Санат:Президенттер тізімі
Санат:Намибия президенттері
Камерун президенттерінің тізімі

## Камерун президенттерінің тізімі
### Камерун  Республикасы (1960—1961)
* Ахмаду Ахиджо (1 қаңтар 1960 — 1 қазан 1961) (1960 жыл 5 мамырға дейін мемлекет басшысы )

### Камерун Федеративтік Республикасы (1961—1972)
* Ахмаду Ахиджо (1 қазан 1961 — 2 тамыз 1972)

### Біріккен Камерун Республикасы (1972—1984)
* Ахмаду Ахиджо (2 тамыз 1972 — 6 қараша 1982)
* Поль Бийя (6 қараша 1982 — 4 ақпан 1984)

### Камерун Республикасы (1984 жылдан)
* Поль Бийя (4 ақпан 1984 — қазіргі уақыт)

## Сыртқы сілтемелер
* Камерун президенттерінің тізімі ''rulers.org'' 
* Камерун президенттерінің тізімі ''worldstatesmen.org'' 

Санат:Президенттер тізімі
Санат:Камерун президенттері
Конго Демократиялық Республикасының президенттерінің тізімі

Конго Демократиялық Республикасының президенттерінің тізімі:

Санат:Президенттер тізімі
Санат:Конго Демократиялық Республикасының президенттері
Замбия президенттерінің тізімі

## Сыртқы сілтемелер
* Замбия президенттерінің тізімі worldstatesmen.org 

Санат:Президенттер тізімі
Санат:Замбия президенттері
Мысыр президенттерінің тізімі

; Партиясы

} күн
|-
|bgcolor = DarkKhaki|**—**
| colspan=2 bgcolor = DarkKhaki |Мысыр революциялық басқармасының кеңесі(төрағасы: полковник Гамаль Абдель Насер)
|bgcolor = DarkKhaki|14 қараша 1954
|bgcolor = DarkKhaki|16 қаңтар 1956
|bgcolor = DarkKhaki| Әскери
|bgcolor = DarkKhaki|1 жыл,  күн
|-
|bgcolor = #DB2929|**2**
|
|Гамаль Абдель Насер
|16 қаңтар 1956
|28 қыркүйек  1970
|Араб социалистік одағы
|14 жыл,  күн
|-
|bgcolor = #DB2929|**и.о.**
|rowspan=3|
|rowspan=3|Әнуар Садат
|28 қыркүйек 1970
|17 қазан 1970
|rowspan=2|Араб социалистік одағы
| күн
|-
|bgcolor = #DB2929|**3**
|rowspan=2|17 қазан 1970
|rowspan=2|6 қазан 1981
|rowspan=2|10 жыл,  күн
|-
|bgcolor = #E6E6AA|**3**
|Ұлттық-демократиялық партиясы (Египет)
|-
|bgcolor = #E6E6AA|**м.а.**
|
|Суфи Хасан Әбу Талеб
|6 қазан 1981
|13 қазан 1981
|Ұлттық-демократиялық партиясы (Мысыр)
| күн
|-
|bgcolor = #E6E6AA|**4**
|
|Хосни Мүбәрәк
|13 қазан 1981
|11 ақпан 2011
|Ұлттық-демократиялық партиясы (Мысыр)
|29 жыл,  күн
|-
|bgcolor = DarkKhaki|**—**
| colspan=2 bgcolor = DarkKhaki |Қарулы күштердің Жоғарғы Кеңесі(Төрағасы: фельдмаршал Мұхамед Хуссейн Тантави)
|bgcolor = DarkKhaki|11 ақпан 2011
|bgcolor = DarkKhaki|30 тамыз 2012
|bgcolor = DarkKhaki| Әскери
|bgcolor = DarkKhaki|1 жыл,  күн
|-
|bgcolor = #AACC99|**5**
|
|Мұхаммед Мурси
|30 тамыз 2012
|3 шілде 2013
|Бостандық пен әділдік партиясы
| күн
|-
|**м.а.**
|
|Әдли Мансұр
|4 шілде 2013
|8 тамыз 2014
|Партиясыз
|1 жыл,  күн
|-
|bgcolor = #F9F9F9|**6**
|
|Әбдел Фаттах Ас-Сиси
|8 тамыз 2014
|Қазіргі президент
|Партиясыз
| жыл,  күн
|-
|}

## Сыртқы сілтемелер
* Мысыр
* Мысыр вице-президенті
* Мысыр премьер-министрі
* Мысыр премьер-министрлерінің тізімі

## Дереккөздер

Санат:Президенттер тізімі
Санат:Египет президенттері
Үздік актриса үшін Оскар сыйлығы

**Үздік актриса үшін Оскар сыйлығы** (, ресми. ) — Америкалық Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1929 жылдан бастап жыл сайын берілетін беделді сыйлығы.  Сыйлық номинанттарын (бестен аспайтын) киноакадемия мүшелері болып табылатын актерлер мен актрисалар рұқсат етілген фильмдер тізімі бойынша жасырын дауыс беру арқылы ұсынады. Жеңімпаз Академияның барлық белсенді мүшелерінің жалпы дауыс беруімен анықталады.

«Үздік актриса» номинациясы бойынша Оскар сыйлығы осы уақытқа дейін 97 рет табысталып, 80 түрлі актрисаға берілді. Бұл марапаттың алғашқы иегері Джанет Гейнор болды. Жеңіс саны бойынша рекорд — 4 марапат — Кэтрин Хепбёрнге тиесілі; Фрэнсис Макдорманд үш рет жеңіске жетсе, тағы он үш актриса бұл сыйлықты екі реттен иеленді. Мерил Стрип осы номинация бойынша ең көп — 17 рет ұсынылып, екі рет жеңімпаз атанды. 1969 жылы өткен 41-ші марапаттау рәсімінде Барбра Стрейзанд пен Кэтрин Хепбёрн бірдей дауыс жинап, сыйлықты өзара бөлісті; бұл осы номинация тарихындағы жалғыз оқиға.

## Жеңімаздар және номинанттар

### 1929—1930

### 1931—1940

### 1941—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Рекордтар және жетістіктер
### Бірнеше дүркін лауреаттар
Келесі тұлғалар «Үздік актриса» номинациясы бойынша екі немесе одан да көп «Оскар» сыйлығын жеңіп алған:

### Бірнеше дүркін номинанттар
Келесі тұлғалар «Үздік актриса» номинациясы бойынша үш немесе одан да көп рет ұсынылған:

**Ескерту:** Бұл тізімде тек «Үздік актриса» (басты рөл) номинациясы бойынша номинациялар көрсетілген. «Үздік көмекші актриса» номинациялары есепке алынбаған.

### Басты рөл және көмекші рөл үшін «Оскар» алған актрисалар
«Үздік актриса» номинациясымен қатар «Үздік көмекші актриса» номинациясында да жеңіске жеткен жеті актриса:

### Бір жылда екі актерлік номинация алған актрисалар
Келесі тоғыз актриса бір жылда басты рөл мен көмекші рөл үшін «Оскар» сыйлығына номинация алған:

**Ескерту:** Қалың қаріппен жазылған фильм атаулары актрисаның сол номинацияда жеңіске жеткенін білдіреді.

### Жас ерекшеліктері бойынша рекордтар

## Тағы қараңыз
* Үздік актер үшін Оскар сыйлығы
* Үздік көмекші актриса үшін Оскар сыйлығы

## Сілтемелер
* Барлық лауреаттар мен номинанттар базасы

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы
Санат:Актрисалар тізімі
Мальта президенттерінің тізімі

## Президенттер тізімі мен басқарған жылдары:

* Антони Мамо 1974—1976
* Антон Буттиджич 1976—1981
* Альберт Хизлер  1981—1982
* Агата Барбара 1982—1987
* Пол Швереб  1987—1989
* Ченсу Табоне 1989—1994
* Уго Мифсуд Бонничи 1994—1999
* Гвидо де Марко 1999—2004
* Эдвард Фенек Адами 2004—2009
* Джордж Абела 2009—2014
* Мари-Луиз Колейро Прека 2014 жылдан қазірге дейін

## Президенттің риесми резиденциялары:
* Қасиетті Антоний сарайы  Аттард қаласында,
* Ұлы  Магистр сарайы, Ла-Валлетта (салтанатты резиденция),
* Вердала Аралдың оңтүстігіндегі  Баскетт бағында  (жазғы резиденция).

Санат:Президенттер тізімі
Санат:Мальта президенттері
Chevrolet Aveo

**Chevrolet Aveo**
Автокөлік Солтүстік Америкада **Chevrolet Sonic** брендімен саудаға шығарылады.

Джорджетто Джуджаро Chevrolet Aveo-ны Daewoo Kalos (model T100) базасында жасаған. Дизайны итальяндық автокөлік ItalDesign ательесімен жасалған.

__TOC__

## Бірінші буын (2002–2011)

### T200/T250

thumb|left|230px|Chevrolet Aveo 1 (T200)
thumb|left|230px|Chevrolet Aveo 2 (T250)

Өндіріс 2002 жылы басталған. Модель қатары үш шанақ түрлерінен тұрады — 4-есікті седан, 5-есікті хетчбэк, 3-есікті хетчбэк. Ең соңғысының сатылымы Европада 2005 жылы басталды. АҚШта Chevrolet Aveo 2003 жылы сатыла бастады, 2001 жылы  Chevrolet Metro қалдырған алшақтықты толтырды. Канадада хетчбэки Suzuki Swift+ және Pontiac Wave аттарымен белгілі. Китае Shanghai GM Aveo седанның атауын өзгертіп, осы елде Buick Sail деген атпен сатты, Chevrolet Sail. 2005 жылы Жаңа Зеландияда және Австралияда Aveo-ны Holden Barina деп сата бастады. 2005 жылға дейін бұл маркамен Opel Corsa сатылған.

2008 жылы модель жаңартылды, сыртқы түрінде айырмашылыққа ұшырады, қозғалтқышы да өзгерді енді Қазақстан үшін 1.2 DOHC S-TEC II 84 а.к. және 1.4 л DOHC ECOTEC 101 а.к. қуатты қозғалтқышпен пайда болды.

#### Chevrolet Cobalt

## Екінші буын (2011 – қазіргі уақыт)
### T300

2011 жылдан бастап шығарыла басталды. 

### [[Концепт-кар]]лар
**Chevrolet Aveo RS**
Aveo RS сериялық нұсқасы өндіріске 2011 жылы енгізілді.
Автокөлік төртцилиндрлі қозғалтқыш, Ecotec турбоүрлеуімен, көлемі 1,4л және қуаты 138 а.к. МБҚ мен жабдықталған.
thumb|center|Chevrolet Aveo RS

Базалық жинағында автокөлік екі қауіпсіздік жастығымен жабдықталған.
Chevrolet Aveo Хетчбэк 2003 жылғы және Chevrolet Aveo Седан 2006 жылғы краш-тесттерді наша баға алды. Chevrolet Aveo Хетчбэк 2008 ж. получил неплохую оценку — 4 звезды из 5 — от Австралийской организации ANCAP.

## Сілтемелер
* Chevrolet Aveo 

## Дереккөздер

Aveo
Kalos
Санат:Субкомпактты седандар
Санат:Chevrolet автомобильдері
Пан (мифология)

**Пан** () — ежелгі грек мифологиясында мал шаруашылығы, құнарлық және жабайы табиғаттың Құдайы. Панға табынушылық имеетаркадиялық тамыры бар. Есімнің этимологиясы әдеттегідей, Гомердің өлеңдерінен бастап, грек. Πάω – «мал бағу». Қазіргі уақытта Пан есімін – «мал бағумен» байланыстыру көп кездеседі.

## Шығу тегі
Гомердің өлеңі бойынша, Пан Гермес пен Дриопаның қызының баласы. Басқа нұсқасы бойынша, Гермес пен Орсиноиның баласы.

Басқа нұсақасында, Зевс пен Гибристің баласы, Аполлонды көріпкелдікке үйретті, немесе Фимбридтан Зевсті, немесе Ойнеидадан. Эпименида бойынша, Зевс пен Каллистоның баласы және Аркаданың егізі.

Пан – Гермес пен Пенелопаның, Мантинеяда Аркадида туған баласы деген де нұсқасы бар. Дурид бойынша, ол Пенелопаның барлық күйеулермен бірге тұрғаннан туылды. Евфориона бойынша, Пенелопа мен Аполлонның баласы.

Тегеидан шыққан Ареф бойынша, Эфир мен Эноиның баласы

Дидимарх бойынша, Геяның баласы.

Афиналық Аполлодора бойынша, ата-аналары жоқ болған.

Тағы, олорфиялық теогонияда Зевстің эпитеті.

## Эгипан
Әдетте, Эгипанды Панға ұқсатады, бірақ кейде оның баласы деп саналады. Эгипан – немесе Зевс пен ешкінің баласы, немесе Пан мен ешкінің баласы; немесе Амалфея деген ешкінің баласы, Зевстің емшектес бауыры. Ол таутекені шығарған. Эгипан, Зевс алыптармен соғысып жатқан кезде, жауларына қорқыныш сендірді.

## Дереккөздер

Санат:Ежелгі грек құдайлары
Океан

**Океан** () — ежелгі грек мифологиясында Құдай,  қоршаған жерді және теңізді, Барлық өзендерге, бұлақтарға және теңіз ағымдарына бастау берген, ұлы дүниежүзілік өзен апаты. Гомерда Океан – Құдай ған емес, барлық тірі заттың бастапқысы.

Гесиодта, Океан – алып, Уран мен Геяның баласы ( Жер мен Аспанның), Кронның, Гиперионның және Реяның бауыры, үш мың қыз тудырған Тефиданың күйеуі мен бауыры. Океанид және сонша баласы – өзен ағымдары (ежелгі грекиялық өзен құдайлары).

Океан, алыптардың әкесіне шабуылына қатысқан жоқ және алыптардың Зевске қарсы тұрғанында да қатысқан жоқ, осы арқылы өзінің жоғарғы лауазымын сақтап қалды.

Аполлодор бойынша, ол – Зевстің бірінші әйелінің (Метиданың) әкесі. Өзінің бейбітшілігі мен қайырымдылығымен танымал, мысалы Эсхилда «Байланған Прометейда» ол сәтсіз Прометей мен Зевсті татуластырғысы келді. Құдайлар Океанды кәрі әке секеілді қабылдайды, ол жалғыз тұрса да, оның қамын ойлайды

Батыста, Океан о дүние мен біздің әлемнің шекарасын жуып отырады. Ол жерде жер асты патшалығына кіретін есік бар.

Оның суларында Пегас атты ат туған. Эсхил, Океанды қанатты аттың иегері деп атайды.

## Дереккөздер

Санат:Ежелгі грек құдайлары
Санат:Алыптар
Рея (мифология)

**Рея** () — ежелгі грек мифологиясындағы алып, олимпиялық Құдайлардың анасы. Уран мен Геяның қызы. Алып Кроностың әйелі мен қарындасы, үй ошағының Құдайы Гестияның, жазықтық пен құнарлықтың Құдайы Деметраның, отбасы мен әйел босанушылықтың Құдайы Гераның, жер асты патшалығынң Құдайы Аидтың, теңіз Құдайы Посейдонның және найзағай мен күн күркіреудің Құдайы Зевстің анасы. Орфиктар бойынша, Протогонның қызы. Римдік пантеонда, оған Опа мен Кибела кеңес береді. 

Кронос, өзінен мықты болып туған баладан қорқып, өзінің барлық балаларын жеген, бірақ Рея кенже баласын – Зевсті құқарып қалған. Гея мен Уранның кеңесі бойынша ол Зевсті Ликтос ауданында туып, Дикте тауында тығып қойған; немесе оны құпия жерде, Крит аралындағы үңгірде туған; немесе, аяғы ауыр болған кезде, алыптар қорғап тұратын Аркадидағы Тавмасион тауына жетіп, ал Зевсті Ликея тауында туып, Лимакс өзеніне тастайды.

Ол, Кроносқа бөленген тасты салып жібереді. Кронос оны Посейдон екен деп жеп қояды. Мифтің келесі нұсқасында Рея Посейдонды жайылып жүрген қойлардың арасына тығып тастайды, ал кронос болса құлынды жеп қояды.

## Дереккөздер

Санат:Ежелгі грек құдайлары
Санат:Титандар
Кемпірқосақты тукан

**Кемпірқосақты тукан** () — Тоқылдақ тұқымдастар сабының тукан тұқымдасының тукандылар тегінің биологиялық түрі. Оңтүстік Америкадан Солтүстік Аргентинаға дейін тараған тоқылдақтар жасағындағы Ramphoslos тобының ең үлкен түрі. 

## Биологиялық сипаттамасы
Кемпірқосақты тукандар, айтарлықтай ауыр дене - бітімді құстар. Олардың денелерінің ұзындығы - 50-53 см, салмағы – 400 грамм. Латын Американың барлық аймағында таралған: Оңтүстік Мексикадан Солтүстік Колумбия мен Солтүстік – Шығыс Венесуэлаға дейін. Кемпірқосақты туканның ұзындығы 17 см – ге дейін жететін бос тұмсығы бар. Тұмсығы – көгілдір дақты және сарғылт сызықты жасыл түсті. Арқасында, төсінде, қанатының үстіңгі жағындағы қауырсынданулары күңгірт, ал мойнының үстіңгі жағындағы құйқасы қызыл – қара түсті болып келеді. Жыныстық диморфизм нашар көрсетілген: Еркектік дарақтар әйелдікінен кішкене ғана үлкенірек. Кемпірқосақты тукандар 5 – 10 дарақтан тұратын топтармен жүреді. Олар бір – біріне қатты жабысып, алып тұмсықтарын көршілерінің қанаттарыныц астына салып, ағаш діңдерінде ұйықтайды. Осының арқасында олар кішкене аумақты үйлерінде орын сақтайды.

Құстар негізінде жемістермен, кей – кездерде жәндіктермен де қоректенеді. Олар өздерінің қоректерін жерден сирек іздейді. Көбінесе ағаш қуйыстарындағы жәндіктер мен ағаш жемістерін жейді. Қызығы, олар жемістерді үлкен тұмсықтарының арқасында бүтіндей жейді, сондықтан жеміс дәндері сау күйінде жерге түсіп, жаңа өсімдік өсіп шығады.

## Галерея

Keel billed toucan.jpg
Keel-billed toucan flying.jpg
Keel-billed Toucan (Ramphastos sulfuratus) (7222789966).jpg


## Дереккөздер

Санат: Тоқылдақтәріздестер отряды
Санат:Оңтүстік Америка құстары
Циклоптар

**Циклоптар** немесе **Киклоптар** () — ежелгі грек мифологиясында кейіпкерлер тобы.

## Үлкен киклоптар
Киклоптар – үш бір көзді алыптар, Гея мен Уранның балалары: Арг (еж.-грек. Ἄργης, «Жарқырайтын»), Бронт (Βρόντης, «Найзағай») және Стероп (Στερόπης, «Жалтылдайтын»). 

Туылғаннан кейін, киклоптар байланыстырылды және әкесімен Тартарға тасталды. Оларды алыптар босатты, бірақ Кронос оларды қайта қамап қойды.

Зевс Кроносқа қарсы билік үшін күрес бастағанда, ол анасы Геяның кеңесі бойынша, олимпиялық Құдайларға алыптарға қарсы күресте көмек көрсетсін деп киклоптарды Тартардан шығарады. Киклоптар, Зевс алыптарға лақтырған найзағай жасайды. Аидқа олар дулыға жасайды, ал Посейдонға болса үш ашалы айыр жасайды. Гефест пен Афинаны кәсіпке үйретеді.

Алыптардың жеңілісінен кейін де, киклоптар Зевске қызмет етеді. Бронт пен Стероп Гефесттің үңгірінде темір өңдегені туралы айтылады.

Нонда Бронт пен Стероп киклоптардың арасында айтылады – Дионистің индиялық жорықғында қатысушылар. Борнт Дериадеяны жаралайды. Каллимахтарда, Бронт өзінің тізесінде кішкентай қыз Артемиданы шайқайды.

Гелланика бойынша, Киклоп кейіпкер – Уранның баласы

Пирагмон – киклоптардың бірі, Гефесттің үңгіріндегі ұста.

## Олардың өлімі
Зевс Аполлонның баласы Асклепияны найзағаймен ұрғаннан кейін, Аполлон киклоптарды талқандайды.

Олардың орнын Гефест басады. Овидиа бойынша, олар Сицилияда тұрады.

## Дереккөздер

Санат:Мифтік жаратылыстар
Николай Александрович Рыков

**Николай  Рыков** - көрнекті  совет ғалымы, қоғам қайраткері. Педогогика ғылым докторы. Жаратылыстану ғылымын мектепте оқыту методикасын тұңғыш жасаушылардың бірі. 
## Қызмет жолы
Ленинградтың А.И.Герцен атындағы пед институтын бітірген. 1933-41 ж. Карелия және Ленинград мектептерінде мұғалім, халық ағарту органдарында методист болып жұмыс атқарды. КСРО-да Ленинград қаласында мұғалімдердің білім жетілдіру институтын ұйымдастырушылардың бірі. 1941-45 ж. Ұлы Отан соғысына қатысты. 1946-60 ж. РКФСР Пед.ҒА Ленинград педогогика ғылым-зерттеу институтының аға ғылыми қызметкері. Рыков 1960 жылдан А.И.Герцен атындағы Ленинград пед. институтының профессоры , кафедра меңгерушісі, жаратылыстану пәндерін оқыту методикасы және пед. мамандығы мен биология жөніндегі  ғылыми советінің председателі. "Зоологияны оқыту методикасы" атты т.б. еңбектері КСРО халықтары және шетелдер тіліне ауддарылды. Николайдың  сегіз жылдық мектепке арналған "Зоология" оқулығын еліміздің барлық ұлт мектептері өз тілінде пайдаланады, бұл оқулық Жапония, Түркия, Үнді, Шри Ланка халықтары тіліне аударылған
 

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Орнитодорос

## Орнитодорос
**Орнитодорос(Ornithhodoros)** – аргазид кенелерінің бір туысы.Денесі  жалпақ, сопақша, ұзындығы  8,2 мм, аш кезінде сарғыш,қан сорғаннан кейін қара күлгін түсті.

## Сипаттама
Терісі созылғыш, қатпарлы, жұмсақ кутикула. Дара жынысты. Орнитодоростың жер жүзінде 40-қа жуық түрі белгілі.  Орта Азия, Қазақстан, Қырым, Кавказ, Молдавияда таралған 7 түрі белгілі. Орнитодорос бауырымен жорғалаушылар, сүт қоректілердің, құстардың паразиті, адамды да шағады.Ұзақ уақыт (12 жылға) аштыққа шыдайды.Орта Азия Орнитодоростарға қарсы 5%-тік гексохлоран ұнтағы себіледі.

## Дереккөздер

Санат:Биология
Санат:Жануарлар
Кондратий Фёдорович Рылеев

**Кондратий Фёдорович Рылеев** - орыс ақыны, декабрист. Дворян отбасында туған. Кадет корпусын бітірді. 1823 ж. декабристердің Солтүстік қоғамына кіріп, оған жетекшілік етті. П.И.Пестельмен бір көзқараста болды. 1825 ж. декабристер көтерілісі жетекшілерінің бірі ретінде  өлім жазасына кесіліп, дарға асылды. Рылеев - орыс поэзиясындағы төңкерістік романтизмнің көрнекті өкілі. Оның шығармалары азаматтық әуенге, төңкерісті рухқа толы. 1821-1823 ж. жазған "Ойлар" атты өлеңдер циклінде, "Войнаровский", "Наливайко" поэмаларында т.б. шығармаларында орыс халқының тарихында үлкен рөл атқарған қайраткер адамдарды бейнеледі. 

## Дереккөздер

Санат:Ақындар
Остия Антика

250px|thumb|<center>Остия</center>
## Остия
**Остия Антика**-Тибр өзенінің сағасындағы ежелгі Рим қонысы, сауда аймағы және әскери порт.Деректерге қарағанда *Анк Марций* тұсында негізі қаланған. Археологиялық қазба жұмыстары 18 ғ-дың аяғында басталды. Б. з. б. 4 ғ-ға жататын бекініс орны аршылды.Траян империясы кезінде порт қалпына келтірілген.Ғибадатханалардың, театрдың, көп қабатты үйлердің т. б. құрылыстардың орны тазартылды.Рим империясының астанасын Константинопольға көшіруге байланысты Остия маңызын жойды.


Сурет:Nekropolis in Ostia.JPG|Некрополь
Сурет:Kapitolij.JPG|Капитолий
Сурет:Termy Neptuna.JPG|
Сурет:Mosaika w termah Neptuna.JPG|
Сурет:Ostia-Toilets.JPG|Әжетхана


## Дереккөздер

Санат:Ежелгі қалалар
Санат:Тарих
## Сілтемелер
* Ostia Antica 
* Ostia Antica Online
Минахастар

## Минахастар
**Минахастар**-Сулавеси аралының (Индонезия) солтүстік-шығыс жағалауын мекендейтін халық. Жалпы саны 650 мыңнан астам.Тілі малайя-полинезия тілдер  отбасынының  индонезиялық тобына кіретін филиппин тармағына жатады.Діні жөнінен христиандар.Негізгі кәсібі – *егіншілік* (күріш, жүгері, жеміс, кокос пальмасы), *балық аулау*, *мал шаруашылығы*. Минахастар-Индонезияның экономикалық жағынан неғұрлым жақсы  дамыған халықтарының бірі.

## Дереккөздер

Санат:Халықтар
Санат:География
Варвара Николаевна Рыжова

**Варвара Николаевна Рыжова** - орыс совет актрисасы6 КСРО халық артисі. Актер отбасында туған. 1893 ж. Мәскеу театр училищесінің драма курсын бітіргеннен кейін  кіші тетар  труппасына қабылданды. Осы театрда 1956 жылға дейін қызмет етті. Негізінен  орыстың классикалық туындылары, әсіресе А.Н. Островскийдің пьесалары бойынша қойылған спектакльдерде өткір мінезді, тұрмыстық және камедиялық рольдерді ойнаумен ерекше көзге түсті. Алғашқы  ойнаған рольдерінің бірі - Лев Толстойдың "Қараңғылық патшалығындағы" Акулина. Бұдан басқа *Лиза, Анфиса, Улита, Фелицата, Домина  Пантелеевна   Марья т.б.* рольдерді орындады. Сөз өнеріне ден қойды. Ойнайтын ролінің мінез ерекшелігін дәл анықтап көрсету - оның актерлік өнеріне тән қасиет. Шығармашылығымен Кіші театрдың игі дәстүрін ілгері дамытты.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Василий Павлович Рощин

## Василий Павлович Рощин
**Василий Павлович Рощин([[26]]. [[12]]. [[1891]], - [[22]]. [[7]]. [[1973]], [[Алматы]])** – қазақстандық офтальмог, медициналық ғылымдарының докторы, профессор . 1952 жылдан КОКП мүшесі. ҚазақССР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері.
## Өмірбаяны
Қазан университетінің медицина факультетін 1921 жылы бітіргеннен сонда ординатор болды.1921-1933 жылдары Сібір дәрігерлер білімін жетілдіру  институтында аға ассистент, доцент, 1934-1969 жылы Алматы медициналық институтында көз аурулары кафедрасының меңгерушісі.Оның 100-ден астам ғылми еңбкетері бар.Бұл еңбектерінің көпшілігі Қазақстанда көз ауруларын емдеу және профилактика шараларына арналған.Ленин ордені, Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және бірнеше медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1891 жылы туғандар

Санат:1973 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Эдвард Рыдз-Смиглы

**Эдвард Рыдз-Смиглы** () — поляк саяси және әскери қайраткері, 1917-1918 ж . Поляк әскери ұйымының коменданты. Польшаның Советтік Ресейге қарсы жүргізген соғыс қимылдары кезінде армия қолбасшысы. 1926 жылғы әскери төңкерістен кейін армия инспекторы Пилсудский өлгеннен кейін Эдвард Рыдз-Смиглы - армияның бас инспекторы болды. 1939 ж. поляк армиясының бас қолбасшысы. Гитлершіл Германия Польшаға шабуыл жасағаннан кейін армияны тастап шетелге қашты.

## Сыртқы сілтемелер
*Eckert,Marian. *Historia polityczna Polski lat 1918–1939.* Warszawa, 1989.
*Jabłonowski, Marek,i Stawecki, Piotr. *Następca komendanta. Edward Śmigły-Rydz. Materiały do biografii*. Pułtusk,1998
*Jędruszczak,Hanna, and Tadeusz Jędruszczak. *Ostatnie lata Drugiej Rzeczypospolitej (1935–1939),* Warszawa, 1970.
*Kaden-Bandrowski,Juliusz. *Piłsudczycy*, (The Piłsudskiites), Oświęcim, 1916;
*Pepłoński,Andrzej  *Wywiad a dyplomacja II Rzeczypospolitej,* Toruń, 2004.
*Piłsudski,Józef.  *Pisma zbiorowe,*  Warszawa: 1937.
*Seidner,Stanley S., "Reflections from Rumania and Beyond: Marshal Śmigły-Rydz Rydz in Exile," The Polish Review vol. xxii, no. 2, 1977, pp.&nbsp;29–51.
*Seidner, Stanley S. *Marshal Edward Śmigły-Rydz Rydz and the Defense of Poland,* New York, 1978.
*Serwatka, Tomasz. "Edward Rydz-Śmigły," *Gazeta:Historia mało znana*,(January) 2007,http://www.gazetagazeta.com/cgi-artman/exec/view.cgi?archive=137&num=16191&printer=1. 
*Stachiewicz, Wacław. *Wierności dochować żołnierskiej,* Warsaw, 1998.
*Zaremba, Paweł. *Historia Dwudziestolecia 1918–1939*, (A History of the Twenty Years, 1918–1939), 2 vols., Paris, 1967.

Санат:Польша маршалдары
Санат:Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушылары
Эвдемонизм

**Эвдемонизм** *(грек тілінен аударғанда рақаттану, бақытқа бөлену деген мағына береді)*– этиканың гедонизмге жақын методол.
## Сипаттама
Принципі. Эвдемонизм антика дәуірінің этикалық теориясында анағұрлым кеңінен дамыды. Оған дәлел  Демокрит, Сократ, Аристотель сынды ғұлама ойшылдардың осы термин турасында еңбектенуі. Эвдемонизм адам мінез-құлқының негізгі критерийі бақытқа ұмтылу (жеке бастың, қоғамдық) деп ұйғарады. 18 ғасырдағы француз материалистері де эвдемонизм жағында болады. Олар кез келген қоғамның және адамның кез келген пайдалы іс-әрекетінің түп мақсаты адамның бақытты болуы деп мойындаған болатын. Эвдомонистік этика өзінің гуманистігі жағынан христиандық этикадан жоғары тұрады, себебі ол адамды жер бетінде бақытты болуға шақырады. Бірақ та эвдомонизм бақыт ұғымына тарихтан тысқары қандай да бір жалпы адамзаттық мән береді. Ал шындығында, антагонистік таптар өмір сүріп жатқан қоғамда адам мақсаты жайында бірыңғай ортақ ұғым болуы да мүмкін емес. Сол себепті де мораль жайындағы түсінікті эвдомонистік тұрғыдан дәлелдеу ғылыми дәлелдеу емес. Қазіргі кезде аталмыш термин шетелде ғалымдармен кең ауқымда зерттелуде.

## Дереккөздер
Ягеллондар

**Ягеллондар **  –  1386 – 1572 жылғы поляк корольдары мен литван ұлы князьдарының (1377 – 1572, аз уақыт үзілістермен) әулеті; Ягеллондар өкілдері сонымен қатар Чехияда (1471-1526) және Венгрияда (1440-1444, 1490-1526) билік жүргізді. 
## Сипаттама
Әулеттің негізін салушы Ягайло есімімен аталды. Ягайло – 1377 – 1392 жылдары литван ұлы князі және 1386 – 1434 жылдары поляк королі. Оның үлкен ұлы Владислав 1440 жылы сонымен қатар Венгрияның да королі болды. Ол 1434 – 1444 жылдары поляк королі. Уласло І 1400 және 1444 жылдары билеуші рөлін атқарған. Кіші ұлы Казимир 1440-1492 жылдары литван ұлы князі, ал 1447 жылы оның үстіне поляк королі болып сайланды. Казимир ІV Ягеллончик 1447 – 1492 жылдары ел билеген. Сөйтіп поляк – литван униясы қалпына келтірілді. 1471 жылы Казимир ІV-нің үлкен ұлы Владислав Чехия королі (Владислав ІІ Ягеллон, 1471 – 1516), ал 1490 жылдан сонымен бірге Венгрия королі (Уласло ІІ, 1490 – 1516 жылдары ) болып сайланды. 1492 жылы Казимир ІV-нің ұлдары: Польшада – Ян І Ольбрахт (король, 1492 – 1501 жылдары), Литвада Александр Казимирович ( литван ұлы князі, 1492 – 1506) әкесінің билеуші мирасқорлары болып сайланды. Казимир ІV-нің кіші ұлы Кәрі Сигизмунд І (Польша мен Литвада, 1506 – 1548) және Кәрі Сигизмунд І-нің ұлы Сигизмунд ІІ Август (1548 – 1572) Ягеллондардың соңғы өкілдері болды.

## Дереккөздер

Санат:Ягеллондар
Кіші Антанта

**Кіші Антанта ** - 1920 – 1921 жылдары құрылған Чехославакия, Румыния және Югославакия одағы. 
## Сипаттама
Оның мақсаты 1 дүниежүзілік соғыстан кейін Орталық және Оңтүстік – шығыс Еуропада қалыптасқан күштердің арасалмағын сақтау болды. 1920 – 1930 жылдарда Еуропада француздың соғыс – саяси одақтар жүйесінде шешуші бкын есебнде танылды. Фпанцияның сыртқы саясатын жақтап, антисоветтік бақыт ұстады. Кіші Антантаның едәуір қарулы күштері болды. 1921 жылғы 18 шілдеде Совет мемлекетіне қарсы жасалған румын – польша шарты арқылы Польшамен байланыс жасады және Францияға сүйенді. Кейінірек Францияның позициясы шайқалуына байланысты Кіші Антантаның әлсірей бастады. Өзінің ықпалын сақтау үшін Франция Кіші Антанта одағына қатынасушылармен соғыс – саяси одақтар жасады. Бірақ Румынияның Англиямен, Венгриямен, әсіресе Италиямен (достық туралы 1926 жылы итальян- румын шарты) жақындасуына байланысты, бұл келісімдердің Франция үшін маңызы кеми берді. Югославияның Болгариямен (1937 жылы 14 қаңтар) мәңгілік достық туралы, Италиямен (1937 жылы 25 наурыз) бейтараптық туралы шарт жасасуы Кіші Антанта жүйесіне жаңа жарықшалар түсірді. 1938 жылы Англия және Францияның фашистік Германия және Иалиямен Мюнхен келісімін жасауына және Германияның Чехославакияны басып алуына байланысты Кіші Антанта одағы күйреген болатын. 

## Дереккөздер

Санат:Одақтар
Витватерсранд

**Витватерсранд** – Ранд,[Оңтүстік Африка Республикасында Трансвааль провинциясының оңтүстігіндгі алтын мен уранның дүние жүзілік ең ірі кендері орналасқан өңір. 
## Сипаттама
**Витватерсранд** – Лимпопо мен Вааль өзендерінің суайрығы болып саналатын биіктігі 150 – 300 метрдей болып келетін тауқырқаындағы Биік Велд деп аталатын платода. Ені 25 км-ден 100 км-ға жететін Витватерсрандтің рудалы алаңы Иоханнесбургтен оңтүстік – батысқа қарай 350 км-ге деін созылып жатыр. 1884 жылы ашылған Витватерсрандте пайдаланыла бастағаннан бастап 1967 жылға ейін 21 мың тоннаға жуық алтын өндіріледі. 1965 жылы Витватерсрандте 900 тоннаға жуық алтын өндірілді. Бұл – капиталистік дүниедегі алтын өндірісінің 2/3-не жуық. Өңделетін руданың 1 тоннаснда 8-20 г-ға дейін алтын болады. Мұнда тереңдік 3700 метрге, тмпературасы 50 – 52 градусқа жететін шахталар бар. Витватерсранд ауданында кристалл тақтатастардан құралған Свазиленд жүйесінің; абсолют жасы 2000 млн жылдан астам кварциттер, кремнийлер, тақтатастар, конгломираттар және ірі түйіршік құм тастардан құралған жалпы қалыңдығы 4200 7500 Витватерсранд; шөгінді және диабас қабаттарынан тұратын Вентерсдорп; Блэк горизонты менДолломит, Претория сериаларынан құралған Трансвааль свиталарының жыныстары тараған. Алтын мен уран рудалары Витватерсранд свитасымен Тарнсвааль Блэк горизонтында кездеседі. Витватерсранд свитасының төмеңгі бөлігінде алтын аз, алтыны көп горизонттар қалыңдығы 1500 – 4500-ге жететін Меин-Берд және Кемберлей-Эльсбург сериаларынан тұратын жоғарғы бөлігінде шоғырланған. 

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Африка Республикасы таулары
Борис Александрович Рыбаков

**Борис Александрович Рыбаков** - совет археологы, тарихшы және қоғам қайраткері, КСРО ҒА акадимигі. 1951 жылдан КОКП мүшесі. Мәскеу университетін бітірген. Профессор. КСРО Ға Археологиялық институтының директоры, КСРО ҒА тарих бөлімшесінің академиялық-секретары. 1932 жылдан ежелгі орыс қалаларының орнына қазба жұмыстарын жүргізумен айналысты. Бористың негізгі еңбектері шығыс славяндары  мен ежелгі Русьтің әлеуметтік-экономикалық және саяси тарихын және ежелгі орыстардың  кәсібі мен мәдениетінің, тілінің, метрологиясы мен эпиграфикасының, хронологиясының, шежіресінің, халық эпосының т.б. тарихын зерттеуге арналды. Ол-Чехословакия, Польша ғылым академиясының акадимигі; Краковтағы Ягеллон университетінің құрметті докторы; көне және ежелгі заманның  тарих ғылымы халықаралық одағы атқару комитетінің әрі славистер халықаралық одағының мүшесі; советтік тарих ғылымының  атынан әлденеше халықаралық конгрестерге қатысты. Борис -1958 жылдан "КСРО - Грекия" қоғамының председателі.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Натан Самойлович Рыбак

**Натан Самойлович Рыбак** - украин совет жазушысы.

1940 жылдан КОКП мүшесі. Қызметкер отбасында туған. Киевтегі химия-технологиялық институтта оқыды. Шығармалары 1930 жылдан бастап жарияланды. "Жарыс сапарымен", "Еңбек елі" новеллалар және әңгімелер жинағы және "Зеңбірек  аузымен шығысқа қарай", "Киев" романдарында КСРО халқының индустрияландыру дәуірін, жаңа өмір құрып жатқан совет адамдарын суреттеді. Натан "Ерлік", "Соңғы маршал", "Фоунзе туралы әңгімелер", "Ту" атты новеллалар жинағын, Ұлы Отан Соғысы кезінде "Қару бізбен бірге" романын жазды. Сондай-ақ Украинада революцияның жеңісін бейнелеген "Днепр", тарихи-өмірбаян тақырыбына "Оноре де Бальзактың  қатесі" толықтырылған нұсқасы, атом қауіпі туралы "Үміт пен аяқталудың мезгілі"  романдарын жазды. Ал "Переяслав радасы" атты романында украина халқының 1648-54 ж. тәуелсіздік үшін жүргізген күресі бейнеленген. Осы шығармасы үшін Натан 1950 ж. КСРО мемлекет сыйлығын алды. Натан шығармалары көптеген тілдерге аударылды. 

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Уран (мифология)

**Уран** (, «аспан») — ежелгі грек мифологиясында аспанның тірі бейнесі, Геяның (жер) жұбайы, Құдайлардыңең ежелгі әулетіне жатады. Гемера Уранды туады немесе түсінде туады; немесе Уран – Хаостың және Гемераның баласы ( кейбір мифтарда Эфирдің баласы); немесе Офион мен үлкен Фетиданың баласы. Құдайлар мен алып-Құдайлардың әкесі. «Бірінші бүкіл әлеммеді биледі».

## Туылуы
Гесиод бойынша, Гея Уранға тұрмысқа шығып, тау жасады. Уранның басты ерекшеліктерінің бірі, оның шексіз бала туа беруі. Өзінің балаларының қорқынышты түрінен жек көрген. Ол балаларды Геяның ішіне тығып, Геяға үлкен азап келтірді.

## Билігінен құлауы
Анасының тағдырын жеңілдету үшін, кенже баласы Кронос орақ арқылы әкесін піштірді. Уранның құнарлығының үлкендігі соншалық, оның жерге түскен қанының тамшысынан эринилар туылды, ал теңізге түскеннен Афродита Құдайы туған. Нәтижесінде, Уранды Құдай-құбыжықтарды туғаннан алып тастады және билік оның баласы Кроносқа өтті.

Евгемера бойынша, ол мұхитта қаза тауып, Авлакияда көмілді. Оған IV орфикалық өлең арналды.

## Табынушылығы
Геяға қарағанда, Уран мифтарда маңызды рөл ойнаған жоқ. Сондықтан, гректер оған көп табынған жоқ және қазірге дейін оның бірде-бір ғибадатханасы табылған жоқ. Тек «Теогонияда» Уран гекатонхейрлардың, киклоптардың және үлкен титандардың әкесі ретінде үлкен олимпиялық Құдайлардың және кіші титандардың атасы ретінде, кіші олимпиялық Құдайлардың және үлкен олимпиялық Құдайлардың немерелерінің және кіші олимпиялық құдайлардың немерелерінің (кейбіреулері әлде қайда ажалды немесе жарты Құдай болды) бабасы ретінде маңызды рөл ойнады.

## Дереккөздер

Санат:Ежелгі грек құдайлары
Чарльз Рутенберг

**Чарлз Эмиль Рутенберг** - американ жұмысшы қозғалысының қайраткері. 1909 ж. Социалистік партияға кірді; оның сол қанаты басшыларының бірі болды. 1-дүние жүзілік соғыстың импералистік сипатын әшкереледі, оған АҚШ-тың қатысуына қарсы шықты. Қазан революциясынан кейін 1917 ж. антисоветтік интервенцияға қарсы, Советтік Ресейді қорғау жолындағы күреске белсене қатысты.

Рутенберг - Америка Коммунистік партиясын ұйымдастырушы. 1919 ж. АКП-нің бас секретары болып сайланды. 1920 ж. Коминтерн Аткомының мүшесі болып сайланды. 1921-23 ж. Американың біріккен коммунистік партиясы ОК-нің секретары және Америка жұмысшы партиясы ОК-нің секретары. АЖП-нің 3 съезінде Американың біртұтас  жұмысшы партиясы ОК-нің  секретары  болып сайланды. 1918, 1920-22 және 1926-27 ж. түрмеде отырды. Рутенберг түрмеде өлді. Өзінің өтініші бойынша оның сүйегі Мәскеуге әкелініп, Кремль қабырғасына қойылды.

## Дереккөздер

Санат:Американ жұмысшы қозғалысының қайраткерлері
Стюарт Руса

**Руса** Стюарт - АҚШ-тың ұшқыш-космонавы, Әскери Әуе күштерінің майоры. 1962 ж. Колорадо университетін бітіріп, авиац. техниология ғылымдарының бакалавры дәрежесін алғаннан кейін, әскери-әуе базаларында ұшқыш болып қызмет етті. Аэрокосмостық зерттеулерге ұшқыштар даяарлайтын мектепті бітіріп аваиац. базасында сынаушы ұшқыш болды. 1966 ж. АҚШ-тың Аэронавтика және космос кеңістігін зерттеу жөніндегі ұлттық басқармасының космонавтар тобына алынды. 1971 ж. 1-10 ақпанда *А.Шепард және Э.Митчеллмен* бірге "Аполлон-14" космос кемесімен Айға ұшты. Ай төңірегіндегі орбитамен ұшу кезінде әр түрлі ғылыми-зерттеулер жүргізді. 

## Дереккөздер

Санат:АҚШ ғарышкерлері
Алексей Матвеевич Румянцев

**Алексей Матвеевич Румянцев** - совет экономисі,КСРО ғылым академиясының акадимигі. 1940 жылдан КОКП мүшесі. 
## Қызмет жолы
Харьков халық шаруашылық  институтын бітірген. 1930-43 ж. ғылыми-оқытушылық қызметте болды. 1950-52 ж. УССР  ғылым академиясының Экономика  институтының директоры, УССР ғылым академиясының қоғамдық ғылымдар  бөлімшесінің председателі. 1952-55 ж. КОКП ОК-нің аппаратында  қызмет істеді. "Коммунист" журналының  бас редакторы, "Правда" газетінің бас редакторы болды.  Алексей  1965-67 ж. КСРО ҒА экономика бөлімшесінің акадимик - секретары. 1967-71 ж. КСРО ғылым академиясының вице-президенті. 1971 жылдан КСРО ғылым академиясының Президиум мүшесі.  Алексей коммунистік формацияның заңдары мен категорияларын, социализм тұсында экономикалық заңдарды пайдалану механизмін, ғылым-техникалық революцияның саяси экономикалық мәселелерін, екі жүйенің экономикалық және ғылым-техникалық жарысы мен ынтымақтастығының    мәселелерін , ғылымның даму заңдылықтарын, социал идеология мен мәдениеттің қалыптасуын, ғылыми болжаудың проблемаларын зерттеуге үлес қосты.  Ол - КОКП 19-24 съездернің делегаты.  Алексей партияның 19-20, 22-24 съездерінде КОКП ОК-нің мүшесі болып сайланды. 4-5 сайланған КСРО жоғарғы Советінің депутаты. 

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Петр Иванович Рыбаков

**Петр Иванович Рыбаков** - қазақстандық зоотехник, ауыл шаруашылық ғылым кандидаты. 1944 жылдан КОКП мүшесі. Петр Вологда сүт шарушылығы институтын бітірген. 1936 жылдан Алматы мемлекет тұқым мал рассаднигінде селекуионер-зоотезник, аға зоотехник, директор. 1942 ж. АЛматы облысы жер бөлімінде  зоотехник, басқарма батығының  орынбасары, ауыл шаруашылық тресінің директоры, Ауыл шаруашылық басақармасының бастығы, 1958-65 ж. Алматы облысы атқару комитеті председателінің орынбасары, Қаз.КСР. ауыл шауашылық өнімдерін  өндіру және дайындау министрінің орынбасары, 1965-70 ж. Қаз.КСР. Министрлігі Советінің қызметкері. 1970 жылдан Алматы зоотехника-мал дәрігерлік  институтында кафедра меңгерушісі. Алатау сиырын шығарудағы  селекциялық жұмысқа белсене қатысқаны үшін оған КСРО мемлекет сыйлығының лауреаты  атағы берілді.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары