Айткүл Байғазықызы Самақова

**Айткүл Байғазықызы Самақова** (2 ақпан 1949, Алматы) — қазақстанның ірі мемлекет және саяси қайраткері, 2002 және 2006 жылдар аралығында Қоршаған ортаны қорғау министрі, 2007—2016 жылдар аралығында Парламенті Мәжілісінің депутаты.

## Өмірбаяны
1949 жылы 2 ақпанда Алматыда дүниеге келді.

### Білімі
1967 жылы Алматы политехникалық техникумын “химик-технолог”, 1973 жылыЖамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтын “инженер-экономист”, 1985 жылы Алматы жоғары партия мектебін “саясаттанушы” және 1999 жылы Алматы мемлекеттік университетін “заңгер” мамандықтары бойынша тәмамдады.

2004 жылы “Қазақстан қоғамының әлеуметтік трансформациясы контексте гендерлік саясаты” тақырыбында жоба қорғап, саясаттану ғылымдарының кандидаты атанды.

Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық техникалық университетінің Құрметті профессоры (2005 жылдан). Табиғат және адамның экологиялық қауіпсіздігі Халықаралық академиясының академигі (Санкт-Петербург қаласы, 2005), Ресей Жаратылыстану ғылымдары академиясының шетелдік мүшесі (2005 жылдан).

«Әйел және қоршаған орта: ҚР әлеуметтік саясатының экологиялық және гендерлік аспектілері» (Санкт-Петербург қаласы, 2005), «Балқаш көлі бассейнінде суэкологиялық тұрақтылығының мәселелері» (Алматы қаласы, 2003, А. Самақованың редакциялауымен) монографияларының, «Аймақтық экологиялық бағдарламаларды қалыптастыру ғылыми негіздері» (Алматы қаласы, 2005), «Экология және табиғатты тиімді пайдалану» (Алматы қаласы, 2004), «Әлеуметтік-экологиялық жүйе қауіпсіздігін басқару ғылыми тұжырымдамалары» жарияланымдарының тең авторы (Санкт-Петербург қаласы, 2004).

### Мансабы
Еңбек жолын 1967 жылы Алматы жемісконсервілеу комбинатында ауысым химигі, химик, инженер, аға инженер-экономист, алғашқы партия ұйымдарының хатшысы болып түрлі қызметтерден бастады.

1980 жылы  — Қазақстан Коммунистік партиясы Алматы қаласы Фрунзе аудандық комитетінің хатшысы. 1982 жылдан - Қазақстан Компартиясы Алматы қалалық сауда-қаржы ұйымдарында бөлім меңгерушісі. 1983 жылдан - Қазақстан Компартиясы ОК тұрмыс қажетін өтеу және сауда бөлім меңгерушісінің
орынбасары. 1988 жылдан - Қазақстан Компартиясы ОК Әлеуметтік-экономикалық белімінің инфрақұрылымдар және әлеуметтік мәселелер секторының меңгерушісі.
1990 жылдың шілде айынан - Қазақстан Компартиясы ОК Әлеуметтік-экономикалық процестерді сараптау және болжам жасау бөлімінде консультант. 1990 жылдың желтоқсан айынан - ҚазКСР (ҚР) сауда министрінің бірінші орынбасары. 1994 жылдан - ҚР сауда және өнеркәсіп министрінің орынбасары. 1996 жылдың сәуір айынан - ҚР Президенті Әкімшілігінің азаматтық бөлімінде меңгеруші. 1996 жылдың қазан айынан - ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Президенттің Жарлығымен тағайындалған, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі. 1998 жылдың мамыр айынан - ҚР Парламенті Сенаты төрағасының орынбасары. 1999 жылдың қаңтар айынан - ҚР қоршаған
ортаны қорғау министрі - ҚР Президенті жанындағы Әйелдер және отбасы істері жөніндегі ұлттық комиссияның төрайымы. 2002 жылдан - ҚР қоршаған ортаны қорғау министрі - ҚР Президенті жанындағы әйелдер және отбасы істері жөніндегі Ұлттық комиссияның терайымы. 2004 жылдан - «Отан» партия тізімі бойынша ҚР Парламенті Мәжілісі 3-ші шақырылымының депутаты. 2006 жылдың ақпан айынан - ҚР Президентінің кеңесшісі - ҚР Президенті жанындағы отбасы істері гендерлік саясат жөніндегі Ұлттық комиссияның төрайымы.

2007 жылдан бері - «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша ҚС Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, Экология мәселелері және табиғат пайдалану комитетінің мүшесі.

ҚР Президенті жанындағы рақымшылық мәселелері комиссияның, «Отан» РСП саяси кеңесінің (1999-2006), «Отан» РСП саяси кеңесі бюросының мүшесі (2001-2002) ҚР Президенті жанындағы адам құқықтары жөніндегі комиссияның мүшесі (2006 жылдан).

«Құрмет» (2001), «Парасат» (2007) ордендерімен; «Еңбек ардагері» (1990) медалімен марапатталған.

Тұрмыста. Жұбайы - Қырымов СерікЖарасұлы (1946 жылы туған) Ұлы - Қырымов Қайрат Серікұлы (1969 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан қоршаған ортаны қорғау министрлері
Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Алматы политехникалық техникумы түлектері
Санат:Жамбыл технологиялық институты түлектері
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері
Санат:Саяси ғылымдарының кандидаттары
Санат:Қазақстан саясаттанушылары
Санат:Батыс Қазақстан агротехникалық университетінің құрметті профессорлары
Санат:Табиғат және адамның экологиялық қауіпсіздігі Халықаралық академиясының академиктері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің III шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің IV шақырылымының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері (КСРО)
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан қоршаған ортаны қорғау министрлері
Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Алматы политехникалық техникумы түлектері
Санат:Жамбыл технологиялық институты түлектері
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері
Санат:Саяси ғылымдарының кандидаттары
Санат:Қазақстан саясаттанушылары
Санат:Батыс Қазақстан агротехникалық университетінің құрметті профессорлары
Санат:Табиғат және адамның экологиялық қауіпсіздігі Халықаралық академиясының академиктері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің IV шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің V шақырылымының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Саясаттағы Қазақстан әйелдері