open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қу тауы (Сарыарқа)

**Қу** – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау. 

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Шалқия кентінен солтүстікке қарай 30 км жерде. Солтүстік -батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 7 км-ге созылып жатыр, енді жері 3 км. Абсолюттік биіктігі 780 м. Беткейлері тегіс келген окшауланған тау массивінен тұрады. 

## Геологиялық құрылымы
Девон жүйесінің орта және төменгі бөлім жыныстарынан түзілген. 

## Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, бұталар өседі. Тау беткейлерінде мол қорымтас жиналған. Шағын 8 өзен бастау алады. Ірілері — Кенжебайсай, Көктас. Жайылымдық жер және мал қыстауына пайдаланынады.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы таулары
Құрөзек (өзен, Ақсу алабы)

**Құрөзек** – Ақсу алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Жетісу облысы Ақсу және Қаратал аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 41 км, шағын 4 саласы бар.

## Бастауы
Егінсу ауылынан жоғарыда Көлденең өзенінен бөлініп шығып, Үшкөл -1 (Сораяқкөл) көліне құяды.

## Гидрологиясы
Өзен арнасы құм төбелер арасымен өтеді. Орта және төменгі ағысында сол жағалаулық аңғары сортаң топырақты жазық. Төменгі ағысында Қоянды қонысы орналасқан. Арнасымен тек көктем айларында 10-15 күн су жүреді. Жылдың басқа мезгілінде құрғап қарасуларға бөлініп қалады. Алабы мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Ақсу ауданы өзендері
Санат:Қаратал ауданы өзендері
Санат:Балқаш су алабы
Ки Сон Ён

**Ки Сон Ён** (; 24 қаңтар 1989 жыл, Кванджу, Оңтүстік Корея) - кореялық футболшы. «Сеул»  клубының және өз елінің құрама командасының ойыншысы. 2008 жылдан бастап Оңтүстік Кореяның атынан ойнап жүр. Оның атынан 66 матчқа қатысып, 5 гол салды. «Азия жолбарыстары» құрамасында болып, Ки 2010 жылғы  әлем чемпионатына, 2011 жылда Азия кубогына және 2008-2012 жылдарда олимпиадалық ойындарына қатысты.

## Балалық шағы
Ки 1989 жылдың 24 қаңтарында Кванджу қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, бұрынғы футболшы, Сон Енды ағылшын тілін жетік менгеріп, футболдың нағыз ойыншысы болсын деген ниетпен Австралияға оқуға жібереді. Ал Ки Брисбенде орналасқан «Джон Пол» атты спорт мектебіне оқуға түседі. Өзінің шеберлігінің арқасында жас футболшы 15 жастағыларға арналған Билл Тернер Кубогын ұту үшін өз командасына үлкен үлесін қосады. 2006 жылы жас ойыншыға футболмен профессионалы түрде айналысуға екі жерден ұсыныс жасалады. Ки өз отанынына қайтып, «Сеул» корейлық клубының ұсынысын қабылдайды.

## Карьерасы
Ки Сон Ён Сеул (2007-2009), Селтик(2009-12), Суонси Сити(2012-15), Сандерленд (2013-14) клубтарында ойнайды. Ол 2014 жылы Оңтүстік Кореяның құрама командасына әлем чемпионатына алынды. Үш матчты ойнап, команда ұтылыс алғанға дейін ойнайды.

## Жетістікреі

### Командалық
«Сеул»

* Лига кубогы: 2006

«Селтик»

* Шотландия чемпионы: 2011/12
* Шотландия кубогы: 2010/11

«Суонси Сити»

* Лига кубогы: 2012/13

Оңтүстік Корея

* Азия кубогының финалисі: 2015
* Азия кубогының қола жүлдегері: 2011
* Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 2012

### Жеке

* Оңтүстік Корея чемпионатының символикалық құрамы (2): 2008, 2009
* Азияның үздік жас ойыншысы: 2009

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Корея футболшылары
Санат:Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Суонси Сити ойыншылары
Санат:Сандерленд ФК ойыншылары
Санат:Мальорка ФК ойыншылары
Санат:Селтик ФК ойыншылары
Санат:Сеул ФК ойыншылары
Санат:Ньюкасл Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Ли Чхон Ён

**Ли Чхон Ён** (**Ли Чхонъён**; ; 2 шілде 1988, Сеул) - оңтүстік кореялық футболшы, «Болтон» клубының және Оңтүстік Кореяның құрама команда ойыншысы. 2011 жылдың кола жүлдегері (Азия Кубогы). Ли және оның «Сеул» клубындағы серіктес досы, Ки Сон Ён, ең үздік азиялық футболшылар болып саналады. 2009 жылы, британиялық Таймстың пікірі бойынша, 50 ең танымал футболшылыр қатарына кірді. 
 
## Карьерасы
Ли футболмен 11 жасынан ғана айналыса бастағанына қарамастан, Сеул клубындағы өзімен жасар ойыншылардан озып түсті. 2003 жылы Чо Квон Рэ атты адам жас футбол клубын ашпақ болып, қазіргі кезде «Сеул» деген атпен танымал клубтың тренері болып отыр. Чо Квон Рэ Лидің ойнаған матчтарының бірін тамашалап, оның икемі бар екендігін бірден анғарады да, келісім шартқа отыру жөнінде ойлана бастайды. Сөйтіп, Ли мектебін тастап, «Сеул» клубың мүшесі атанды. Біраз уақыт өтіп, Ли қазіргі жақын досы әрі әріптесі Ки Сон Ёнмен танысады. Бірнеше жылдар өте бере, жас футболшылар Кореяда көптеген фанаттарға ие болып, даңқы арта түседі. Оларды «Екі еселенген аждаһа» (ағыл.Ssang Yong, Double Dragon,) деп атай бастайды. 2009 жылдың 29 маусымында Ли «Болтон» клубымен үш жылға келісім шартқа отырып, жаңа клубта да биік шыңдардан көрінеді. Сөйтіп, кореялық жас ойыншы Болтонның үздік ойыншысы атанып, команданың көтерілуіне өз үлесін қосады.

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Корея футболшылары
Санат:Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Хоббит немесе барып қайту (роман)

**«Хоббит немесе барып қайту»** () — ағылшын жазушысы  Джон Р. Р. Толкиннің фэнтези жанрында жазылған және бірінші нұсқасы 1937 жарық көрген романы. Сақиналар әміршісі атты жалғасы бар.

## Қысқаша мазмұны
Романның негізгі кейіпкері - Бильбо атты хоббит. Бұл кейіпкер тыныш өмірге үйренген, хоббит үңгірінде тыныштықта тұратын. Бірақ бір күні оның өмірі күрделі, аяқтан басқа айналған өзгеріске ұшырайды: бұл ергежейлілермен бірге Жалғыз тауға сапар. Бұрында таудың ішінде гномдардың корольдігі болатын, бірақта ол Смауг атты айдаһармен тонатылып, басылып алынған. Гномдардың сапарының мақсаты, тауды өздеріне қайтару, себебі олардың арасында Дара таудың нағыз корольі Еменсауытты Торин болатын.

Сапарда тағыда сиқыршы Гэндадьф қатысты. Гэндальф болмаса, Билбо хоббит үңгірінде тыныш өмір сүре беруші еді, себебі Гэндальфтің өзі Бильбоны Торинға ұсынған.

Сапарда басты кейіпкерлер көптеген қиындықтарға тап болады: оларды трольдар тағамда дайындаған, гоблиндар тұтқындаған, дәу қасқырлар мен өрмекшілер қуатын, эльфтер тұтқындап түрмеде ұстайтын. Бірақ барлық кезде де Бильбо мен Гэндальфтің көмегімен роман кейіпкерлері қиындықтары жеңеді.

Гоблиндардың үңгірлерінде Бильбо мен гномдар бөлініп кетеді, себебі кішілерді гномдар тұтқынға алады. Бильбо аман қалады, бірақ та таудың одан терең жағына құлайды. Есін жиғанда алдынан алтын сақинаны табады. Бұл Голлум атты кері кейіпкердің сақинасы болатын. Сақинаны киген адам басқаларға көрінбейтін болатын.

Дара тауға жеткенде кейіпкерлер таудың байлығын қайтарғысы келетін, бірақ та айдаһарды оятып жібереді. Айдаһар таудан ұшып шығып гномдарды іздейді, бірақ таба алмай жақын арадағы "Көлді қала" ауылына ұша кетеді. Қала толығымен айдаһардың отынан күйіп кетеді, бірақта Бард атты тұрғын мерген айдаһарды оның әлсіз жеріне атып, өлтіреді. Сонымен барлық байлық Торин мен оның тобына беріледі.

Ауылдың тұрғындары, эльфтармен бірге Дара тауға барып алтынның біраз бөлігін сұрайды, бірақта Еменсауытты Торин оларға ештеңе бұйырмайды. Осы арада айдаһардың өлгенін естіп, орктар мен гоблиндар келеді. Осы арада бес корольдіктің шайқасы басталады: бір жақтан орктар мен гоблиндер, ал екінші адамдар, эльфтар және гномдар. Гномдар жеңілген, бірақ та Торинде ауыр жарақаттанады.

Билбо Гэгдальфпен бірге аулына оралады, бірақ оның үйындегі барлық зат сатылымда тұрады. Себебі оның жоқ кезінде адамдар оны өлген деп санаған. Бильбо гномдардан бірақ алтын алған, бірақ хоббиттерде бұл үлкен капитал болатын. Жайғасып, Бильбо өзінің Барып қайту романын жаза бастайды.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша әдеби шығармалар
Санат:Романдар
Таңатар мұнай кен орны

**Таңатар мұнай кен орны** — Каспий маңы ойпатының оңтүстік-шығыс шетінде, Доссор кентінен батысқа қарай 30 км жерде орналасқан. Кен 1960 жылы ашылды. 

## Геологиялық құрылымы
Қос қанатты тұз күмбезді құрылымнан орын алған. Ортаңғы юрада 28-140 м тереңдікте Ю-І, Ю-II, Ю-ІІІ мұнай қабаттары анықталды. Иірімдердің биіктігі 13-49,3 м. 

## Қанығуы, құрамы
Мұнайға қанықкан қабат қалындығы 9,1-15,06 м. Мұнайы аз күкіртті (0,17-0,25%), аз парафинді (0,22-0,28). Кен орны 1963 жылы пайдалануға берілді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Санат:Атырау облысы кен орындары
Пол Уэсли

**Пол Томас Уэсли** (; туған кездегі есімі Пол Томас Василевски (); 23 шілде 1982 жыл, Нью-Брансуик, Нью-Джерси, АҚШ) — америкалық актер және продюсер. «The Vampire Diaries» телесериалында Стефан Сальваторе рөлімен танымал болған.

## Өмірбаяны
Пол Уэсли Нью-Брансуик қаласында дүниеге келген. Нью-Джерсидегі Мальборо қаласына өскен. Оның ата-анасы, Агнешка және Томас Василевскилер, Польшадан шыққан адамдар. Моника, Джулия және Лия атты әпкелері бар. Польша тілін жетік менгерген. 16 жасына дейін бір жыл ішінде Польшаға төрт айға барып отырған. Линкрофттегі Christian Brothers Academy және Marlboro High School оқыған. Үлкен сынаптарда оқып жүргенінде «Guiding Light» телесериалындағы Марк Никерсонның рөлін ойнап, өнеріне жол аша бастайды. Оқып жүрген университетін тастап, барлық уақытын актерлық өміріне арнайды. 2005 жылы Пол тегін Уэслиге аустырады. Одан себебін сұраған кезде, былай деп жауап қатты:
«Василевски деп айту қиынға соқты. Ата-анамнан тегімді ауыстыру жыйлы сұрағанда, олар еш қарсы болмады».

Пол YoungStar Awards'тан ең үздік жас актер номинациясын женеді. «Guiding Light», «Everwood», «Smallville», «Orange County», «8 Simple Rules for Dating My Teenage Daughter», «Law & Order: Special Victims Unit» сияқты сериалдарында кішігірім рөлдерге ие болған.  Қазіргі кезде Лиза Джейн Смиттің  «The Vampire Diaries» романынан түсіріліп жатқан «The Vampire Diaries» телесериалында басты рөлдердің бірі- Стефан Сальваторе кейіпкерін ойнауда.

## Жеке өмірі
Пол Уэсли 2011- 2013 жылдар аралығында  Торри ДеВито атты актриса және фотомодельмен некеде болған. Ал қазір Фиби Тонкин актрисасымен кездесіп жүр.
Санат:АҚШ кинорежиссёрлері
Америка агавасы

**Америка агавасы**  () – қасқыржемдер тұқымдасының агавалар тұқымдас тармағына жататын тропикалық өсімдік. 

Біздің елімізде оның үй ішіне қоятын сәндік өсімдік ретінде өсіріледі. Оның жапырақтары ірі келеді және олардың алоэ сияқты тамырдан тікелей тарайтын тікенді, жұмыр келген жапырақтарынан басқа сабағы болмайды. Агаваның химиялық қасиеті әлі толық зерттеліп біткен жоқ. Агаваның жаңадан алынған шырынын жаңа басталып келе жатқан шемен ауруына,асқазан, бауыр, өкпе ауруларына қарсы ішеді. Оның препаратының қабынуға қарсы тұрарлық, ауруларды басатын және дене ыстығын төмендететін қасиеті бар. Жарақаттанғанда, немесе іріңдеп жара шыққан кездерде қолданады. Бұл үшін жаңа кесілген жапырақты тіліп, сол тілінген жағын ауырған жерге жапсырады. Әсіресе, агава іріңді жара мен ишиас ауруына қарсы тиімді нәтиже береді. Ішкі ауруларды емдеген кезде оның жаңа кесілген жапырақтарын, ұсақтап турап суға салып тұндырғаннан кейін ғана бауыр мен сары ауруларды емдеу үшін қолданады. Америка агавасының бал араластырған соны шырынын өкпе туберкулезі мен ұзаққа созылған бронх қабынуы кезінде ішеді.

## Дереккөздер

Санат:Агавалар
Санат:Қасқыржемдер
Санат:Солтүстік Америка флорасы
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Санат:Бөлме өсімдіктері
Әріпдәрі

**Әріпдәрі** (Дәрілік жөтелшай‎) — ерінгүлділер тұқымдас көп жылдық өсімдік. Жапырақтары сабақты, сопақша формалы болып келеді де сыртында қысқа түктері болады. Төрт қырлы болып өскен сабағының биіктігі 60 см дейін жетеді. Жоғары жапырақтарының қойнауынан шығатын гүлдері ірі болады. Маусымнан тамыз айын дейін гүлдейді. Әріпдәрі КСРО-ның Еуропалық бөлігінде, Кавказда, Оралда,кең тараған, сондай-ақ құрғақ жайылымдарда,дөңесті жерлерде, бұталар арасында және орман ішінде өсе береді. Дәрі мақсатында гүлдеудің бастапқы кезінде жиналған гүлшоғымен бірге шөптері пайдаланылады.

## Химиялық құрамы
Шөпте ащы және илік заттар стахиндрин, бетоницин, холин, алкалоидтар бары анықталды.

## Қолданылуы
Әріпдәрі тек халық медицинасында ғана тыныс жолының әр түрлі қабынуларына,демікпеге,қан қақыратын асқынған өкпе туберкулезіне, невроз, бауыр, бүйрек, шемен, подагра аруларына, асқазан қатарына, шаншуға, іш кепкенге, несеп жүргізуге,іш өткізуге емдік дәрі ретінде қолданылады. Әріпдәрі шөбінен жасалған қайнатынды тері сыртындағы ауруды емдеуге-шіріншіге, венеаның жаралы варикозды кеңеюіне және іріңдеп көпке дейін жазылмайтын жараларға қолданылады. Аяғы жиі терлейтін адамдар бұдан ванна жасап пайдалануларына болады. Оны бауыр ауырғанда басқа дәрі-дәрмектермен қосып пайдаланады. Әріпдәрі шөбін қан кетулердің жеңіл түрінде пайдаланылады. Сонымен қатар әріпдәрі препараттарын суық тигенде, салданып ауырғанда, подагра кезінде де дәрі ретінде қолданылады. Болгарияда әріпдәріні гиперацидті гастрит, бронхит, демікпе, көкжөтел, бүйрек пен қуық қабынуларында, нерві әлсірегенде, бас айналғанда, бас ауырғанда, қояншық ауруында, сары ауруда,шығу шыққанда қолданады. Мұны тұнба ретінде ішеді.

## Дереккөздер

Санат:Еріндігүлділер
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Дротаверин

250px|нобай|оңға|Дротаверин
**Дротаверин** () ішкеннен кейін тез және толық сіңеді. Ол плазма ақуыздарымен, әсіресе альбуминдермен, альфа- және бета- глобулиндермен жоғары дәрежеде байланысады (95-98%). Ішкеннен соң 45-60 минуттан кейін плазмада ең жоғарғы қанығу деңгейіне жетеді. Бауыр арқылы алғашқы өту кезінде дозаның 60% өзгермеген түрде қан айналымында болады.

### Фармакодинамика
Но-шпа IV фосфодиэстеразаға селективті арқылы тегіс бұлшық еттің түйілуіне қарсы әсер ететін изохинолин туындысы. Бұл ферментті тежеу тегіс бұлшық ет босаңсуын туғызатын миозин киназасының жеңіл тізбегінің белсенсіздендіретін cAMF-ның жоғары қанығуына әкеп соғады.

## Қолданылуы
* билиарлы жолмен байланысты тегіс бұлшықет түілулерінде: холецистолитиаз, холангиолитиаз, холецистит, перехолецистит, холангит, папиллит
* бас ауыруында
* гинекологиялық ауруларда: дисменореяда
* асқазан-ішек жолдарының тегіс бұлшықет түйілуінде: асқазан ойық жарасында, гастритте, энтеритте, колитте, іш қатулар немесе іш кебуде.

Санат:Дәрілік заттар
Бойқалақай

**Бойқалақай** — ерінгүлділер тұқымдас көпжылдық өсімдік. Сабағы тік, бұтақсыз, түп жағы төрт қырлы,жоғары жағында түгі болады. Жапырақтарының сағағы ұзын болады да бұл да қалақай жапырақтары сияқты тиген жеріне күйдіргендей әсер етеді. Гүлдері жапырақтар қойнауында шоқталып орналасады. Күлтесі ақ немесе аздап қызғылт келеді де, қос ерінді болады. Жемісі 4 жаңғақшаға бөлінеді. Май айынан бастап күзге дейін гүлдейді. Жайылымдарда, бұталар арасында, тасты, көлеңкелі жерлерде өседі.

## Химиялық құрамы
Құрамында илік заттар,эфир майы, С витамині, сапониндер, флавоноидтар, алкалоидтар, ал жапырақтарында эфир майы, жалқақ, каротин кездеседі. 

## Қолданылуы
Бойқалақайды халық медицинасында қан тоқтататын, несеп жүргізетін, қақырық түсіретін дәрі ретінде қолданылады. Гүлдерінен жасалған тұнбаны, ұнтақты өкпеден, мұрыннан және жатырдан қан кеткенде, тыныс жолдары мен кеңірдек ауруларынд, өкпе  туберкулезінде, безгекте, геморройда, бүйрек пен несеп жолының қабынуларында, әйелдердің ақ етеккірі келегенде, есекжемде, шиқан шыққанда, жараны емдегенде қолданылады. Гүлдерінен жасалған қайнатындыны өкпеден және жатырдан кеткен қанды тоқтату үшін пайдаланылады. Шөбінен жасалған қайнатынлдыны нерв ауруларына, ұйқы қашқанға, циститке, уретрит пен нефрит, пиелитке, көкбауыр ауруларына қарсы қолданылады. Болгар халық медицинасында бойқалақайды ақ ететккір келгенде, етеккір дұрыс келмейтін жағдайда, сол сияқты бүйрек қабынып ауырғанда, қуық түйілулерінде және қарияларда болатын кіші дәретке отыру қиындаған жағдайда қолдануға кеңес беріледі. Бойқалақай препаратын сабыншөп, қызылтаспа шөбімен қосып жоғарыда аталған ауруларды емдеу үшін қолданғанда шипалық қасиеті арта түседі. Сонымен қатар спиртке ашытқан тамыры тіс ауруын тыныштандырады.

## Дереккөздер

Санат:Еріндігүлділер
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Ақжар

**Ақжар**
## Елді мекендер
### Абай облысы
* Ақжар — Үржар ауданындағы ауыл.

### Ақмола облысы
* Ақжар – Аршалы ауданындағы ауыл.
* Ақжар – Целиноград ауданындағы ауыл.

### Ақтөбе облысы
* Ақжар – Ақтөбе қалалық әкімдігіне қарасты ауыл.
* Ақжар – Ойыл ауданындағы ауыл.
* Ақжар – Хромтау ауданындағы ауыл.

### Алматы облысы
* Ақжар – Қарасай ауданының құрамында болған ауыл. 2014 жылдан бастап Алматы қаласына қарасты.

### Атырау облысы
* Ақжар – Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты ауыл.

### Жетісу облысы
* Ақжар – Алакөл ауданындағы ауыл.
* Ақжар – Қаратал ауданындағы ауыл.

### Жамбыл облысы
* Ақжар – Байзақ ауданындағы ауыл.

### Қарағанды облысы
* Ақжар – Бұқар жырау ауданындағы ауыл.

### Қызылорда облысы
* Ақжар – Қармақшы ауданындағы ауыл.

### Түркістан облысы
* Ақжар – Бәйдібек ауданындағы ауыл.
* Ақжар – Келес ауданындағы ауыл.
* Ақжар – Қазығұрт ауданындағы ауыл.
* Ақжар – Сарыағаш ауданындағы ауыл.

### Шығыс Қазақстан облысы
* Ақжар – Тарбағатай ауданындағы ауыл.

### Қырғызстан
* Ақжар – Жалалабат облысы Тоқтағұл ауданындағы айыл.
* Ақжар – Нарын облысы Атбасы ауданындағы айыл.
* Ақжар – Нарын облысы Қошқар ауданындағы айыл.
* Ақжар – Ош облысы Қарасу ауданындағы айыл.
* Ақжар – Ош облысы Өзген ауданындағы ауыл.
* Ақжар – Талас облысы Айтматов ауданындағы айыл.
* Ақжар – Талас облысы Талас ауданындағы айыл.

## Басқа мағыналар
* Ақжар – Сілеті алабындағы өзен.
* Ақжар – мұнай кен орны
Илья Лукич Ким

**Илья Лукич Ким ** (1912 жыл,  Приморье өлкесінің Уссурий облысы Суйфун ауданы, Корсаковка селосы - қайтыс болған жылы белгісіз) - Қазақстанның мемлекет қайраткері, экономика ғылымдарының докторы (1969), профессор (1969).

Ленинград қаржы-экономика институтын бітірді. (1937).
1937-1941 ж. Түркістан облысының Өнеркәсіп банкісінің кредит инспекторы, аға кредит иснпекторы, басқарушының орынбасары, 1941-1951 ж, Ақтөбе облысы Өнеркәсіп банкі басқарушысының орынбасары, басқарушысы, 1951-1952 ж. Қазақтың Республикалық Коммуналдық банкісінің басқарушысы, 1952 жылдан Қазақ КСР қаржы министрінің бірінші орынбасары, 1961 жылдан Қазақ КСР қаржы министрі. 1974 жылдан Алматы халық шаруашылық институтының кафедра меңгерушісі. Оның ғылыми жұмысы қаржы мен мемлекеттік бюджеттің қалыптасуын, дамуын және нығаюын, қоғамдық өндірістің тиімділігін арттыруды зерттеуге арналған.

Кимнің бұл салада 40-тан астам ғылыми еңбектері бар.

Қазақстан Коммунистік партиясының 11-12 съездерінде Қазақстан КП ОК-нің мүшесі болып сайланды, 6-8 сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты.

Ленин Ордені, Еңбек Қызыл Ту ордені және бірнеше медальдармен марапатталған

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* ЧЕЛОВЕК-ЭПОХА. К 100-ЛЕТИЮ ИЛЬИ ЛУКИЧА КИМА

Санат:1912 жылы туғандар
Санат:Суйфун ауданында туғандар
Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Экономика ғылымдарының докторлары
Санат:Санкт-Петербург қаржы-экономика институты түлектері
Санат:Қазақ КСР қаржы министрлері
Санат:Жаңа экономикалық университеті оқытушылары
Санат:Жаңа экономикалық университетінің профессорлары
Санат:Қазақстан КП ОК мүшелері
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары
Кимограф

**Кимограф** (*грек: kyma-толқын және grapho-жазамын*) - организмдегі физиологиялық процестерді (жүректің соғуы, тыныс алу, бұлшық еттердің жиырылуы т.б.) графикалық әдіспен жазатын құрал. Алғаш рет неміс физиологы К. Людвиг (1847) кимографпен қан қысымын өлшеген. Кимограф қара қағаз жапсырылған біркелкі айналып тұратын темір барабан. Таяқшаға орнатылған және жүрекке, бұлшық етке не басқа органға жалғастырылған қаламұш барабан бетіне із түсіреді. Аса маңызды нақты зерттеулерге электрокимограф қолданылады. Мұндай кимограф айналуы біркелкі және оның жылдамдығын өзгертуге жеңіл болады.

## Қолданылған әдебиет
* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев,425 бет

Санат:Медициналық визуализация
Кимон

250px|нобай|оңға|Кимонның бюсті
**Кимон** (; Kímon) (Б. з. д. 504 жыл — Б. з. д. 450 жыл шамасы, Китий, Кипр) - афины қолбасшысы және олигархиялық топтың көсемі. Б.з.б 479 жылы Парсыларға қарсы соғыс бастау жөнінде ұсыныс жасау мақсатымен Спартаға Афины елшілігін бастап барды. Б.з.б 469 ж. Кіші Азияда Эвримедонт өзенінің сағасында парсыларды талқандап, ірі жеңіске жетті, Скирос аралын, Фракия жағалауында Стримон өзені бойындағы Эйон мен Херсонесті басып алды. Б.з.б 464 ж. 3-Мессен соғысында Спартаға көмек беруге әрекеттенді, бірақ спарталықтар афинылықтарға сенімсіздік білдіргендіктен, қайта шақыртылып алынды, б.з.б 456 ж. Периклдың ұсынысымен қайтарылып, парсыларға қарсы соғысқа қайта қатысты. Б.з.б 449 ж Кипрге қарсы теңіз экспедициясы кезінде қайтыс болды.

## Қолданылған әдебиет
* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 425 бет

Санат:Б. з. д. 504 жылда туғандар
Санат:Б. з. д. 450 жылда қайтыс болғандар
Санат:Афина саясаткерлері
Санат:Афина әскери қолбасшылары
Катерина Грэхэм

**Катерина Александра Грэхэм** немесе **Kat Graham** (; 5 қыркүйек 1989, Женева, Швейцария) - америкалық актриса, әнші, модель, продюсер және биші. «Дневники вампира» телесериалындағы Бонни Беннет рөлімен танымал болған. Әйгілі Украиналық биші-Елена Грицактың оқушысы. 

## Өмірбаяны
Катерина Швейцариядағы Женева қаласында туып, Лос-Анжелесте өскен. Оның әкесі либериалық Джозеф, анасы Наташа еврей, орыс, польшалық қаны бар әйел. Катерина өзінің карьерасын 1998 жылы «Ловушка для родителей» атты фильмнен бастайды. Одан соң, Зак Эфронмен бірге «Папе снова 17» және «Соседка по комнате» фильмдерінде рөлге ие болады. 2011 жылы "Лапочка 2" фильмінде басты рөлді ойнайды. «Дневники вампира» сериалындағы рөлі Катеринаны танымал етіп, фанаттарын көбейтті.  Оған қоса, Катерина Джастин Бибердің "Somebody to love" өлеңінің клипінде және америкалық рэп-әнші  Nellyдің "Just a dream" клипінде түскен.

## Жеке өмірі
Катерина және Коттрелл Гидри 2010 жылдан бастап кездеседі. Ең бірінші рет оларды Лос-Анжелесте қол ұстасып жүрген кездерінде байқаған. Өкінішке орай, 2014 жылдың желтоқсан айында екеуінің жұбы ажырады.

Санат:Бишілер
Санат:АҚШ бишілері
Санат:Америкалық поп әншілер
Жанси Батович Кимонко

**Жанси Батович Кимонко** (1905, желтоқсан, Хабаров өлкесі - 1949) - удэгей кеңес жазушысы, қоғам қайраткері. 

Кимонконың жастық шағы жоқшылықпен өтті. Азамат соғысы жылдары Қиыр Шығыста партизандарға көмектесті. Удэгейлерден бірінші білім алушы, тұңғыш колхоз ұйымдастырушысы. 1934-1936 ж. Ленинград Солтүстік халықтары иснтитутында, Кеңес құрылыстық орталық курсында (1937) оқыды, кейін өз елінде селолық кеңес төарағасы болды. Кимонко - удегей әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі. Оның «Сукпай аққан жерде» (1950), «Орман үстіндегі шапақ» (1948), «Қызыл Ту» (өзі өлген соң 1950 ж. басылды) повестері, т.б. шығармалары бар. «Қызыл Ту» повесі орыс, шетел тілдеріне аударылды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* КИМОНКО Джанси Батович
* Кимонко Джанси Батович

Санат:1905 жылы туғандар
Санат:1949 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО жазушылары
Санат:Ресей жазушылары
Эдмунд Кин

**Эдмунд Кин** (, 17 наурыз 1787, Лондон — 15 мамыр 1833, Ричмонд) - ағылшынның сахналық романтизмнің көрнекті өкілі. 12 жасында кезбе актер болған. 14 жасынан провинциялық театрларда ойнап, актерлік өнерімен көпшілікке кеңінен танылды. 1814 ж. тұңғыш рет Лондондағы «Друри Лейн» театрында Шейлоктың ролін (Шекспирдің «Венециан көшесінде») орындағаннан кейін оның есімі Англияның үздік трагедиялық актері ретінде белгілі болды. Кин көбіне У. Шекспирдің трагедияларында (Ричард III, Гамлет, Отелло, король Лир, Макбет, Яго) ойнады. Ол өзінің сахналық трактовкасында Отеллоның қызғаншақтығынан гөрі жан дүниесін, күйініш- толғанысын терең ашуға ұмтылса, Гамлет ролі арқылы ағылшын қоғамының екі жүзділігін өткір сынға алды. Ф.Мессинджердің «Ескі қарыздан құтылудың жаңа жолы» атты пьесасында сэр Оверричтің образын жасады. Сахналық қызулық, ойлылық, сезімталдық пен үздік  актерлік шеберлік - оның творчествосына тән қасиет. Гастрольдік сапармен АҚШ-қа барып келгеннен кейін (1825-1826) сахналық өнерден қол үзді.

## Қолданылңан әдебиет
* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 425-426 бет
Олег Васильевич Мацкевич

**Олег Васильевич Мацкевич** ( дүниеге келген) - орыс кеңес жазушысы, журналист. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мәдениет қызметкері. 

Алматы Жоғарғы партия мектебін бітірді. Мацкевич 1938 жылдан Қазақстан баспасөзінде қызмет атқарды. 1963 жылдан "Казахстанская  правда" газеті әдебиет және өнер бөлімінің меңгерушісі. Мацкевичтің алғашқы кітабы "Жолдар мен кездесулер" атты әңгімелер, очерктер жинағы 1959 жылы щықты. "Тасты таудың жүрегі", "Жеті өзен еліне саяхат", "Генерал Лукачтың өмір жолдары" т.б. прозалық кітаптары жарық көрді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Олег Васильевич Мацкевич 
* Мацкевич, Олег Васильевич 

Санат:1912 жылы туғандар
Санат:Қазақстан жазушылары
Санат:Ресейде туғандар
Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер
Херардо Мачадо

**Херардо Мачадо-и-Моралес** (; 29 қыркүйек 1871, Санта-Клара, Куба — 29 наурыз 1939, Майами, Флорида, АҚШ) - Куба мемлекет қайраткері. 1925 жылы АҚШ монополияларының қоладауымен президент болып сайланып, елде қатаң диктатура орнатты. АҚШ монополиясының Кубада нығаюына  жағдай жасады. Комугистерге және басқа да прогресшіл күштерге қарсы қанды террор ұйымдастырды. 1933 ж. Тамызда болған жалпы ереуіл Мачадо диктатурасын құлатты

## Дереккөздер

Санат:Куба президенттері
Густаво Мачадо

**Густаво Мачадо Моралес** (, 19 шілде 1898, Каракас — 17 шілде 1983, Каракас) - Венесуэла және халықаралық жұмысшы қозғалысының қайраткері. Кубада, Мексикада коммунистік қозғалысқа қатысты. 1931 ж. *Венесуэла Коммунистік партиясына* (ВКП) кірді. 1936 жылдан ВКП ОК Саяси бюросының мүшесі, 1958-70 ж. ВКП ОК ұлтық хатшысы, 1969 жылдан ВКП ОК орталық органы "Трибуна популяр" газетінің директоры. 1971 жылдан ВКП ОК преседателі. 1973 ж. КСРО Жоғарғы Советі Президиумы Мачадоны Халықтар достығы орденімен марапаттады.

## Дереккөздер

Санат:Венесуэла саясаткерлері
Санат:Венесуэла төңкерісшілері
Санат:Куба төңкерісшілері
Санат:Никарагуа төңкерісшілері
Санат:Венесуэла коммунистері
Мануэль Мачадо

**Мануэль Мачадо Руис** (), 29 тамыз 1874 жыл, Севилья - 19 қаңтар 1947 жыл, Мадрид) - испан ақыны.

Корольдік тіл академиясының мүшесі. Мадридте Ерікті ағарту интында білім алды. "Жан" атты өлеңдер жинағы және "Капричос", "Өшпенді поэма", андалуз фольклорның сарынымен жазылған "Канте хондо" т.б. кітаптары бар. Мачадо И-Руис өлеңдерінде табиғат, махаббат, өнер туралы толғады. 1926-33 ж ағасы Л.Мачадо - Руиспен бірлесіп "Хуан де Маньяра", "Олеандрлар" атты пьесаларын өлеңмен жазды.

## Дереккөздер

Санат:Испания ақындары
Ханс Кирк

**Кирк(Kirk) Ханс Рудольф** (11.1.1898,Хадсунн,-16.6.1962, Херхольм)- дат жазушысы. 1925 жылдан социалисттік бағыттагы газеттерде қызмет істей бастады. 1941 ж. гитлер армиясы тұтқынына түсті, концлагерьден (1943) қашып шықты да, астыртын жұмыстарға қатысты. Дат компартиясының органы «Ел және Халық» газетінде (1945) қызмет істеді. «Балықшылар» (1928) , «Мердігерлер» (1936) романдарында қара өмірінің сан қилы көріністері, тап қайшылығы суреттелді. Кейінгі романының жалғасы «Жаңа уақыт» деген атпен жарияланды (1939). «Клитгорд және оның балалары» романында (1948) со5ыс кезі мен соғыстан кейінгі кездегі әр түрлі оқиғаларға қатысқан дат коммунистерінің өмірін суреттеді. «Сайтанның қаржысы» (1952) романы мен «Көлеңке дірілі» (1953) жинағында дат халқы өміріндегі қилы-қилы кезеңдерді әнгімелейді. Киркнің публицистика және әдебиет мәселелеріне арналған «Әдебиет және тенденция», «Пролетарлық өнер туралы» т.б. еңбектері бар.
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 444 бет

Санат:1898 жылы туғандар
Санат:1962 жылы қайтыс болғандар
Санат:Дат коммунистері
Виктор Львович Кирпичёв

**Виктор Львович Кирпичёв** (1845 жыл, Петербург - 1913 жыл, Петербург) — теориялық және іс жүзінде қолданылатын мехника мен материалдар кедергісі саласындағы орыс ғалымы. Михайлов артиллериялық Академиясын бітіріп (1868), сонда оқытушылық қызмет атқарды. 1870 ж. Петербург технологиялық иснтитутында (1876 жылдан проф.) материалдар кедергісі, рафикалық статика, машина детальдары жөнінде лекция оқыды. 1885 ж. Харьков технологиялық институтының директоры болды, 1898 ж.Киевтің политехникалық институтының профессоры. «Материалдар кедергісі»(1884), «Графикалық статика негіздері»(1902) , «Механика туралы 24г3мелер» (1907) т.б. еңбектері жарық көрген.

## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 450 бет

Санат:Механиктер
Санат:Ресей империясы механиктері
Фелипе Коломбо

**Фелипе Коломбо** (; 8 қаңтар 1983 жыл, Мехико) - аргентиналық актер және әнші. "Мятежный дух" атты телесериалдағы Мануэль Агирре рөлімен танымал болған. Осы сериалда басты рөлдегілер - Луисана Лопилато, Камила Бордонаба, Бенхамин Рохаспен "Erreway" поп-группасының мүшесі болған. Өз елінде әйгілі мексикалық Хуан Карлос Коломбоның (Juan Carlos Colombo) және аргентиналық актриса Патрисия Эгийяның(Patricia Eguia) баласы. 

## Өмірбаяны
Фелипе Коломбо Эгийя 1983 жылы 8 қаңтарда Мексикадағы Мехико қаласында дүниеге келген. Отбасында өзінен басқа апайы мен ағасы бар. Ең бірінші рөлін "Детвора" сериалында ойнаған. Біраз уақыт өткен соң, "Мятежный дух" телесериалында Буэнос Айросқа келген мексикалық жасөспірімнің рөлін алады. Бұдан басқа, Фелипе "Четыре дороги" жобасында түсті және кішкентайынан дос болып келе жатқан Бенхамин Рохас атты досымен "RoCo" группасында өлең айтқан.

## Жеке өмірі
Фелипе Коломбо үш жыл бойы өзінің әріптесі, "Erreway" группасының мүшесі және "Детвора", "Мятежный дух" сериалдарының, "Четыре дороги" фильмінің басты рөлін ойнаған- Луисана Лопилатомен кездескен. Екеуінің жалынды сүйісуі жасырын бейнекамераға түсіріліп, сол үлдір эфир бойынша көрсетілгендіктен, екеуінің жұбы ажырады. Осыдан кейін, Фелипенің Сесилия Бонеллимен романы болған. Содан, Коломбо Сесилия Коронадомен танысып, 2009 жылы  олардың Аврора атты қыздары өмірге келеді. Олар әлі күнге дейін бірге өмір сүрсе де, заңды түрде некеге отырмаған.

## Дереккөздер

Санат:Аргентина музыканттары
Махмуд Таха Әли

**Махмуд Таха Әли** (1902 жыл, Мансура - 1949 жыл) — мысырдың лирик ақыны.

Қолөнер мектебін бітірген. Өлеңдері 1927 жыл басыла бастады. Алғашқы өлеңдерінде туған жердің табиғатын жырлады. Француз романтиктердің ықпалы және Х. Мутрананың поэзиясы Махмуд Таханың ақындық өнерінің қалыптасуына әсер етті. Оның "Ком көлі", "Соқыр музыкант" атты өлеңдерінде Италия, Швейцария, Австрия, Германияда болған саяхаттарынан әсерлері кеңінен суреттелді. Кейбір өлеңдеріне ("Гондоза", "Клеопатраның түндері") ән жазылып, атақты әнші Әбд әл-Ваххабтың орындауында халық арасына кеңінен тарады. Тарихи баллада жанырына жазылған "Бір құрлықтан екінші құрлыққа" атты өлеңі Испанияны  жаулап алушы  араб қолбасшыларына арналған. Махмуд Таха кейінгі жылдары  азаматтық патриоттық  тақырыпқа "Египет", "Бостандыққа шақыру" т.б. өлеңдерін жазды. Ол- "Жиһангез теңізшісі", "Адасқан жандар", "Гүлдер мен шарап", "Шығыс пен Батыс" атты өлеңдер  жинағының авторы.

Санат:1902 жылы туғандар
Санат:1949 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мысыр ақындары
Михаил Викторович Кирпичев

**Михаил Викторович Кирпичев** (1879 жыл, Петербург - 1955 жыл, Мәскеу) — жылу техникасы мен жылу физикасы саласындағы КСРО ғалымы,  КСРО Ғалымдар академиясының академигі (1939). Петербург технологиялық институтын бітіргеннен кейін (1907) политехникалық институтта қызммет етті (1920) жылдан проф). В.Л. Кирпичевтың баласы. 1932-1935 ж. Москва Орталық қазан-турбина иснтитутының ғылыми жетекшсісі; 1933-1935 жылдары Г.М. Кржижновский атындағы энергетикалық институтта, Мәскеудің химиялы машина жасау және энергетикалық институтында жұмыс істеді. КСРО-да бірінші болып қазанды агрегаттардағы процестердің физикалық негізін зерттеді, жылулық модельдеу теориясының негізін жасады. КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1940),Ленин орденімен және басқа ордендермен, медальдармен марапатталған.

## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл, 5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 450 бет

Санат:Физиктер
Санат:КСРО физиктері
Феликс Кроос

**Феликс Кроос** (; 12 наурыз 1991 жыл, Грайфсвальд) — Германия елінің футболшысы, алаңда жартылай қорғаушы және шабуылшы ретінде ойнай алады. Тони Кроостың кіші інісі.

## Мансабы

### Клубтық
Грайсвальд қаласы Шеневальде ауданында туылып, өскен. 1997 жылы «Грайфсвальдер» клубының мектебінде тәрбиеленді де, сол клубтың құрамасында болды. Кейінірек сол, жастарға арналған команданың бастығы болып Феликс Кроостың әкесі болды. Әкесі 2002 жылы Ганза клубының бапкері болған кезде, балалары онымен бірге Ростокқа көшіп, жас құрамада болған.

2006 жылы өткен U-16 чемпионатында бірінші рет Германияның ұлттық құрамасында ойнаған. Сол чемпионатта Феликс Кроос 8 ойында 6 гол кіргізді.

2010 жылдың маусымында Феликс Кроос бремендік Вардермен 2013 жылға дейін келісім шарт орнатты. Кроостың дебюты 2010 жылдың 24 қарашада, Чемпиондар Лигасында «Тоттенхэм Хотспур»-ға қарсы болды. Ол 55 минутта басқа ойыншымен ауысып, алаңға шықты. Немістік «Бундеслигадағы» Феликстің бірінші дебюті 2010 жылы 24 қарашада «Санкт-Паулиға» қарсы болды. Сол ойында ол бастапқы құраманың ішінде болды. Феликс Кроостың бірінші «Бундеслигадағы» голы 2013 жылы 24 қарашада «Шальке 04-ке» қарсы, 22 минутта болды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі 

Санат:Германия футболшылары
Санат:Ганза ФК ойыншылары
Санат:Вердер ФК ойыншылары
Санат:Унион Берлин ФК ойыншылары
Санат:Айнтрахт Брауншвейг ФК ойыншылары
Стефан Данаилов

**Стефан Ламбов Данаилов** () (9 желтоқсан 1942) - болгариялық актер, режиссер, педагог, саясаткер. Болгарияның ең танымал актерлерінің бірі. 1960-90- жылдарында КСРО, Италия және АҚШ-та көп фильмдерге түскен. Болгарияның еңбек сіңірген әртісі(1975), Болгарияның халық әртісі (1983), Болгарияның мәдениет министрі (2005-2009).

## Өмірбаяны
Стефан Данаилов 1942 жылдың 9 желтоқсанында Болгария патшалығының София қаласында дүние есігін ашқан. Стефан 14 жаста болған кезінде «Следы остаются» фильмінде түсіп, өнеріне жол ашады. 1966 жылы ВИТИЗ (қазіргі НАТФИЗ) бітіреді. 1968 жылы «Первый курьер» фильмінде басты рөлге ие болып, болгариялық және совет кинематографисттерімен бірге түседі. Одан соң, «Братушка», «Юлия Вревская», «Берега в тумане», «Большая игра», «Западня» атты шығармаларында түсіп, совет көрермендерінің жылы ықыласын иеленеді. 1969 жылы «На каждом километре» сериалында Николай Деянов атты майордың рөлімен түседі. Фильм өз отаны Болгарияда және Совет үкіметінде үлкен табыс әкеледі. Кең атақ-данқты «Спрут» атты италиялық сериалына Нуццо Марчино кейіпкері ретінде түсуінің көмегімен алады. Н. Массалитинов атындағы Пловдивская, Болгариялық әскер және И. Вазов атындағы Халық театрларында жұмыс жасайды. 1988 жылдан Стефан Данаилов оқытушылық қызметпен шұғылдана бастайды. К.Сарафов атындағы театр және кино өнерінің академиясында профессор атанады. 2005-2009 жылдарында Болгарияның мәдениет министрі атағына ие болды. 2011 жылы БСП партиясының вице-президентіне үміткер болған.

## Отбасы
Стефан Данаиловтың атасы - Васил Костов Данаилов, болгариялық төңкерісші, ВМОРО мүшесі. Әкесі - Хараламби Василев Данаилов, болгариялық экономист. Анасы- Евдокия Данаилова. Әпкесі- Росица Данаилова, болгариялық актриса. Әйелі - Мария Димитрова Цанкова-Данаилова, болгариялық модель.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Стефан Данаилов
* Стефан Данаилов 

Санат:Болгария саясаткерлері
Владимир Михайлович Комаров

**Владимир Михайлович Комаров** (1927 жыл Мәскеу — 1967 жыл Орынбор облысы) — КСРО ұшқыш-ғарышкері, инженер-полковник, Совет Одағының екі мәрте Батыры.

В. М. Комаров Әскери-Әуе Күштеріінің арнайы орта мектебін, Борисоглеб және  Батайск әскери-авиация училищелерін бітірді. 
1949 жылдан бастап иетребитель авиациясында қызмет істеді. 1959 жылы ұшқыш Жуковский атындағы Әскери-әуе инженерлік академиясын тәмамдады, кейін таңдаулы ұшқыштардыц бірі ретінде оған авиация техникасының жаңа түрлерін сынау сеніп тапсырылды.
1960 жылы іріктеу комиссиясынан өтіп, ғарышкерлер тобына алынды. Комаровтың ұшқыш және инженер ретіндегі жақсы дайындығы еске алынып, оған дүние жүзінде тұңғыш көп орынды «Восход» космос корабліінің экипажын басқару тапсырылды. 

В. М. Комаров «Союз-1» жаңа космос кораблін сынау кезінде қаза тапты. Кремль қабырғасында жерленген.
В. М. Комаров  екі мәрте Совет Одағы Батыры атағына ие болды, Қызыл Жұлдыз орденімен, медальдармен наградталды.

## Дереккөздер

Санат:Кеңес Одағының батырлары
Даниэл Алвес

**Даниэл Алвес да Силва** (; , Жуазейру, Баия) — оң қапталдағы қорғаныс шебіндегі бразилиялық ойыншы. Қазіргі таңда "Барселона" футбол клубының сапында және Бразилияның ұлттық құрамасында өнер көрсетеді.

## Клубтық мансабы
### [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]
2008 жылы 7 маусым күні Дани "Барселона" клубымен 5 жылдық келісімшартқа тұрады. "Барселона" Даниель үшін 35,5 млн еуро төлейді. "Барселона" сапына ол "Милан" сапына кеткен Джанлука Дзамброттаның орнына келеді.

2009/10 маусымында Мартин Касерес италияндық "Ювентус" сапына кеткен соң Дани Алвес өзіне 2-ші нөмірді алады, ал 2013/14 маусымда Дани Эрик Абидальдың құрметіне 22-ші нөмірді тандайды.

Дани Алвес "Барселона" сапында үздік ойын өнерін көрсетеді. Дани стандартық жағдайларды және алыстан соққы беруді жақсы көреді. Сонымен қатар Алвес шабуылдарғада жиі қатысады.

### Дани Алвестың голдары
2011 жылы 29 қазан күні Дани "Мальорка" клубының қақпасына 28 метрден керемет гол соғады. 2012 жылы 25 қаңтар күні Дани Алвес мадридтық "Реал" командасының қақпасына шешуші гол соғады. Дани соққан голдың арқасында "Барселона" жеңіске жетіп Испания кубогының келесі кезеңіне өтеді.

2013/14 маусымында Чемпиондар лигасында Дани Алвес "Манчестер Сити" командасымен 2 кездесуде 2 гол соғады.

## Ұлттық мансабы
Ұлттық құраманың сапында Дани ең алғаш "Кувейт" командасына қарсы шығады. 2007 жылы 15 шілде күні Дани Алвес "Аргентина" командасының қақпасына шешуші гол соғып өз командасына Америка Кубогын алып келеді.

## Жетістіктері

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Санат:Сан-Паулу ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Бразилия Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Майкл (фильм)

**Майкл** () - 1996 жылғы Нора Эфронның фильмі. 

## Сюжеті
Басты жаңалықтар жайлы хабарлайтын басылымға бір ауылдан хат келеді. Ол хатта тұрғын үйлердің бірінде алты ай шамасында қанаттары бар періште өмір сүретіндігі жайлы айтылған. Оның аты Майкл болатын. Жұмысынан айырылуға біршама ғана қалған репортерлердін бірі осы жұмысты қолға алып, періштені Чикагоға алып келу жайлы бұйрық алады.Онымен бірге "перішенің" маманы мен бір иттің иесі жолға бірге аттанады. Олар берілген жерге келіп, Архангел Михаилдың өзімен танысады...

## Актерлері
* Архангел Михаил (Майкл) — Джон Траволта
* Дороти Винтерс — Энди МакДауэлл
* Франк Куинлан — Уильям Хёрт
* Вартан Малт — Боб Хоскинс
* Хьюи Дрисколл — Роберт Пасторелли
* Панси Милбанк — Джин Степлтон
* Джой Лорен Адамс
* Карла Гуджино
* Том Ходжес
* Валлас Лангам

## Дереккөздер

Санат:АҚШ кинокомедиялары
Антанас Мацкявичюс

**Антанас Мацкявичюс** (1828 жыл, Расейн, Литва, Кельмес ауданында - 1863 жыл Каунас) — революционер-демократ. Литван шаруалар көтерілісі басшыларының бірі. Киев университетінде оқыған, діни семинарияны бітірген. Помещектерге, патша өкіметіне қарсы күресу, басыбайлықты жою, помещик жерін шаруаларға тартып әперу қажет деген көзқараста болған. Литван, поляк, белорус халықтарының азаттық күресін орыстың революция қозғалысымен біріктіруді қуаттады. 1863 ж. Польша ОК мен Литван комитеті Вильнюсте көтеріліс жасау туралы манифест жариялағанда  Мацкявичюс шаруалар отрядын басқарды. Кейін З.Сераковский басқарған біріккен көтерілісшілер армиясы құрамында соғысты. Ол қаза тапқаннан кейін бүкіл Ковен губернясындағы көтерілісшілер отрядын басқарды. 1863 ж. 5 Желтоқсанда Мацкявичюс қолға түсіп, өлтірілді. 

## Дереккөздер
Юрий Владимирович Лодыгин

**Юрий Владимирович Лодыгин** (26 мамыр 1990 жыл, Владимир, КСРО) — ресейлік футболшы, қақпашы.

## Мансабы
### Клубтық
2013 жылы 7 маусым күні Юрий Санкт-Петербургтық "Зенит" командасымен 3 жылдық келісім шартқа тұрады. "Зенит" Юрий Лодыгин үшін 800 мың еуро құрады. "Зенит" сапында Юрий ең алғаш 2013 жылы 17 шілде күні "Краснодар" командасына қарсы ойнайды. 2014 жылы 24 наурыз күні Юрий "Крылья-Советов" командасына қарсы ойында 2 пенальти соққысын қайтарады. 2013/14 маусымының қортындысы бойынша Юрий Лодыгин "Зенит" командасының ең үздік ойыншысы атанады.

### Ұлттық
Рессей ұлттық құрамасының сапында Юрий ең алғаш 2013 жылы 19 қараша күні Оңтүстік Кореяға қарсы ойнайды.

## Жеке өмірі
Юрийдың анасымен ағасы Грецияда тұрады. 2014 жылы 10 қаңтар күні Марианна Саввидуға үйленеді. Олардың қыздары бар, оның есемі Анастасия.

## Дереккөздер

Санат:Ресей футболшылары
Санат:Грекия футболшылары
Санат:Ресей Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Зенит ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Санат:Газиантеп ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Тула ФК ойыншылары
Санат:Панатинаикос ФК ойыншылары
Алексей Давидович Мачавариани

**Алексей Давидович Мачавариани** (; 1913—1995) - кеңес композиторы, КСРО халық артісі., профессор. 1936 ж. Тблиси консерваториясын (C.В. Бархудрян мен П.Б. Рязановтың композиция сыныбы бойынша) бітірді. Өнері 1935 жылдан басталды. У.Шекспирдің "Отеллосы" негізінде жазылған  балеті (1957, 1961 ж. "Венеция мавры" деген атпен Грузин опера және балет театрында қойылды) совет балет өнерінің елеулі шығармасы болды. "Ана мен бала" операсының (1945, Грузин опера және балет театры), "Отанымның бір күні" ораториясының, фортепьяно мен скрипкаға арналған концерттердің, фильмдер мен спектальдерге жазылған әндердің авторы. 1962-68 ж. Грузин Композиторлар одағының председателі. 1939 жылдан Тблиси консрваторясында педогокикалық қызметпен айналысады. 6-7 рет сайланған КСРО Жоғарғы Советінің депутаты. КСРО мемлекет сыйлығының лауреаты (1951, 1971). Ленин ордені және «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталды.

## Дереккөздер

## Дереккөздер

Санат:Сазгерлер
Санат:Дирижёрлер
Санат:КСРО сазгерлері
Санат:КСРО дирижёрлері
Санат:Грузия композиторлары
Санат:Грузия дирижёрлері
Махмұд Шабустари

**Махмұд Шабустари ибн Абдулкәрім** (1287-1320) - әзірбайжан философы-пантеист. Махмұд Шабустаридың "Құпия-сыр бақшасы" деп аталған философиялық поэмасы ағылшын, неміс, француз, түрік тілдеріне аударылды. Махмуд Шабустари Платонның дүние екі жақты дегеніне қарсы шығып, "дүние біртұтас", "болмыс сырттай алуан түрлі болғанымен, іштей біртұтас" - дейді. Махмуд Шабустаридың пікірінше, тәңір мен табиғат біртұтас болып жаралған; құдай табиғатпен имманентті, онымен ажырамастай бірлікте. Махмуд Шабустари сонымен бірге "форма материясыз, материя формасыз сияқты, болмыссыздан басқа ешетеңе емес", дүниедегі барлық заттар болмыссыздықтың осы екі түрінен құралады деп ұйғарды. Махмуд Шабустари органикалық дүние ұзақ эволюциялық жолдан өтіп барып неорганикалық дүниеден пайда болды дегенді айтады. Төрт элементтің (от,ауа, су, жер) қосындысы мен араласуынан, - деп жазды ол, - минералдар пайда болады, минералдардан өсімдік, өсімдіктерден жануарлар, жануарлар дүниесінен (әбден жетілгеннен кейін) адам пайда болды. Махмуд Шабустари адам ұзақ эволюцияның нәтижесі, тікелей маймылдан шыққан дейді.

## Дереккөздер

Санат:Философтар
Санат:Әзербайжан философтары
Санат:Әзербайжан ақындары
Махмұд Ялавач

**Махмұд Ялавач** (түркі *ялавач* — «елші»; ? — 1254 жыл) - монғолдардың Мәуереннаһрдағы бірінші даругачиі. Монғолдар Орта Азияға шапқыншылық жасамас бұрын Шыңғысханның Хорезм Мұхаммед шаһқа жіберген үш елшісінің бірі. Шыңғысхан Дешті Қыпшақ және Мауараннахрды басып алғаннна кейін Үгедейдің Мауараннахрдағы даругачиі болды. Тарихшы  Жувейнидің айтуына қарағанда, Махмуд-Ялавач және оның баласы Масуд бектің тұсында моңғол шапқыншылығы бәсеңдеп, Бұхардың экономикасы, мәдениеті мен ғылымы өркендей түскен. Махмуд-Ялавач моңғолдардың Қытайдағы даругачиі болды (1251-59).

## Дереккөздер

Санат:1254 жылы қайтыс болғандар
Санат:Моңғол империясы тұлғалары
Санат:Моңғол империясы
Густав Кирхгоф

**Густав Роберт Кирхгоф** (; 12 наурыз 1824, Кёнигсберг — 17 қазан 1887, Берлин) — неміс физигі, Берлин Ғалымдар академиясының мүшесі (1874), Петербург Ғылымдар академиясының корреспондент мүшесі (1862). 

1846 ж. Кенигсберг университетін бітірген. Бреслау (1850) және Гейдельберг (1854) университетінің профессоры. 1875 жылдан бастап Берлин университетінің математика-физика кафедрасын басқарды. Ол оптикамен, электродинамикамен және физиканың т.б. салаларымен айналысқан. 1847 ж. тарамдалған электр тізбегінде электр тоғының бөліну заңын, ал 1859 ж. неміс химигі Р.В. Бунзенмен бірге спектрлік анализ тәсілін ашты. 1859 ж. жылулық сәле шығару құбылысының негізгі заңдарының бірін ашты және физикаға абсолют қара дене ұғымын енгізді.

## Дереккөздер

Санат:12 наурызда туғандар
Санат:Кенигсбергте туғандар
Санат:17 қазанда қайтыс болғандар
Санат:Берлинде қайтыс болғандар
Санат:Германия физиктері
Санат:XIX ғасыр физиктері
Санат:Германия механиктері
Санат:XIX ғасыр механиктері
Санат:Германия электротехниктері
Санат:Кенигсберг университеті түлектері
Санат:Вроцлав университеті оқытушылары
Санат:Маттеуччи медалінің иегерлері
Санат:Дэвис медалінің иегерлері
Санат:Румфорд медалінің иегерлері
Санат:Химиялық элементтердің алғашқы ашушылары
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері
Санат:Петербург ғылым академиясы корреспондент мүшелері
Мэтт Деймон

**Мэттью Пейдж «Мэтт» Деймон** (, 8 қазан 1970, Кембридж, Массачусетс, АҚШ) — америкалық актер, продюсер. «Ақылды Уилл Хантинг» (1997) фильмі үшін «Ең үздік сценарий», «Оскар сыйлығы» және «Алтын глобус» сыйлықтарының жүлдесінің номинанты атанған. «Ақылды Уилл Хантинг» (1997), «Қатардағы жауынгер Райанды құтқару» (1998), «Догма» (1999), «Талантты мистер Рипли» (1999); «Оушеннің он бір досы» (2001), «Оушеннің он екі досы» (2004), «Оушеннің он үш досы» (2007); «Борнның жеке тұлғасы» (2002), «Борнның үстемдігі» (2004) және «Борнның талабы» (2007) драмаларында және Мартин Скорсездің «Жолдан тайғандар» (2006) фильмінде түскен.

## Балалық шағы
Мэттью Пейдж Деймон 1970 жылы 8 қазанда Массачусетс штатының Кэмбридж қаласында дүнмеге келген. Оның әкесі, Кент Дэймон, алым инспекторы, ал анасы, Нэнси Карлсон-Пейдж, Лесли колледжінің профессоры, кіші сынаптардың білімінің маманы болып жұмыс атқарған.  Мэттің 1967 жылы туған Кайл атты үлкен ағасы бар. 1973 жылы, Мэтт Деймон 3 жаста болғанында, оның ата-анасы ажырасып, Кайл екеуі анасынаң қармағында қалады. Олар өмір сүрген үйде олардан басқа тағы 5 отбасы тұрған.

## Мансап
Ең бірінші рөлдерін студент болып жүрген кезінде алған. 1996 жылы «Ұрыстағы ерлік» фильмінде Дензел Вашингтонмен және Мэг Райанмен бірге түседі. 1998 жылы «Қатардағы жауынгер Райанды құтқару» фильмінде Стивен Спилбергтің рөлін ойнайды. 1998 Кевин Смиттің «Догма» атты комедиясында Бен Аффлекпен бірге және Энтони Мингелланың «Талантты мистер Рипли» атты фильміде түседі. «Талантты мистер Рипли» фильмінде басты рөлді иелену үшін Мэтт 13,5 кг арықтайды. Оған қоса, ол пианинода ойнауды үйренуге мәжбүр болады.

## Жеке өмірі
Мэтт Деймон 2005 жылдың 9 желтоқсанында Нью-Йорк қаласында аргентиналық Люсьяна Баррозоға үйленеді. Олар 2003 жылы Майамиде танысқан. Қазіргі кезде екеуінің үш қыздары бар. 2006 жылдың 11 маусымында Изабелла, 2008 жылдың 20 тамызында Джиа Завала және 2010 жылдың қазан айында Стелла Завала атты қыздары дүниеге келген. Люсьянаның бірінші күйеуінен Алексия атты қызы бар.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Спутник сыйлығының иегерлері
Санат:Гарвард университеті түлектері