open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нұралы Пақытұлы Әліп

**Әліп Нұралы Пақтұлы** (1999 жыл 22 желтоқсанда туған, Ақтау, Қазақстан) — қазақ футболшысы, "Зенит" клубы мен Қазақстан құрамасының қорғаушысы.

## Карьерасы
### Клубтық
"Каспий" футбол клубының түлегі. 2015 жылы "Қайрат" клубының жастар командасына келіп қосылды. 

2018 жылы наурызда алматылық клубтың негізгі құрамына қосылды. Алғашқы ойынын 11 наурыз күні "Қызылжар" клубына қарсы өткізіп, алаңда 90 минут бойы ойнады. Бұл ойында "Қайрат" 2:1 есебімен жеңіске жетті.

2020 жылы Қазақстан чемпионы атанды.

2022 жылы қаңтарда "Зенитке" жалға берілді.

### Халықаралық
Қазақстанның 19 және 21 жастағы құрамаларында ойнады.

Ұлттық құрама сапында 2018 жылы 26 наурыз күні Болгариямен жолдастық ойында алаңға тұңғыш рет алаңға шықты. 90+2 минутта тыңнан ойынға қосылды. Бұл кезде сесеп 1:1 болатын, Нұралы ойынға араласып үлгермей жатып Болгария футболшылары гол соғып кетті. Қазақстан 1:2 есебімен ұтылып қалды. 

## Жетістіктері
; "Қайрат"
* Қазақстан суперкубогының финалисі: 2018
* Қазақстан чемпионы: 2020
* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2018, 2019
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2021

; "Зенит"
* Футболдан Ресей чемпионаты: 2021/22, 2021/23
* Футболдан Ресей суперкубогы: 2022, 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Футболшымен сұқбат

Санат:22 желтоқсанда туғандар
Санат:Ақтауда туғандар
Санат:Қазақстан футболшыларыСанат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Зенит ФК ойыншылары
Әли Бен-Насер

**Әли Бен-Насер** (араб. *علي بن ناصر*‎; фр. *Ali Bennaceur*, 2 наурыз 1944) — тунистік футбол төрешісі. 1984, 1986 жылдары Африка Ұлттары кубогына төреші ретінде барды. Сондай-ақ, 1985 жылы КСРО-да өткен жастар арасындағы әлем чемпионаты ойындарына да қазылық жасады. 

## 1986 жылғы әлем чемпионаты
1986 жылғы әлем чемпионатына төрелік ететін арбитрлердің қатарына қосылды. Турнирде Португалия - Польша (топтық) және Аргентина - Англия (1/4 финал) кездесулерін  басқарды.

Аргентина - Англия матчының 51-минутында Марадонаның қолмен соққан голын есептеп жібереді де, басы дауға қалады. «Кезекті шабуылдың бірінде Марадона өзгелерден оқшауланып доптың соңынан жетіп барды. «Ойыннан тыс қалмады ма екен?» деп қапталдағы көмекшіме қарадым. Жоқ, ол тәртіп бұзылғанын мәлімдейтіндей белгі танытпады. Допқа қайта қарағанымда қақпада тулап жатты. Ә дегенде ағылшын футболшыларының маған неге өршелене шағымданғанын түсіне қоймадым. Голдан соң олай шағымдану футболда жиі болып жатады. Ал, төреші деген ешқашан шешімінен айнымау керек» деді өзі бұл жайлы.

Марадонаның «менің қолым емес, Құдайдың қолы» деп сөз тауып кететін голы осы болатын.

Осы ойыннан соң қайтадан әлем чемпионаты ойындарына қазылық жасаған жоқ.

2015 жылы 17 тамыз күні Марадона баяғы қолмен соққан голды есептеп жіберетін төреші Әли Бен-Насерге арнайы жолығып, өзің қолтаңбасы қойылған футбол жейдесін сыйға тартты да, төрешіні өзінің мәңгілік досы деп атады.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Футбол төрешілері
Санат:Тунис футбол төрешілері
Санат:Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігінің төрешілері
Құлаайғыр (өзен)

**Құлаайғыр** – Есіл алабындағы өзен, Аққанбұрлық өзенінің сол саласы.

## Географиялық орны
Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов және Ақмола облысы Жақсы аудандарының жерімен ағып өтеді.

## Бастауы
Бастауын жонды белестен алып, Аққанбұрлық өзеніне құяды.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 40 км. Көктемгі еріген қар, жауын-шашын суларымен толғыады. Жазда тартылып қарасуларға бөлініп қалады.

## Жағалау сипаты
Орта ағысында арнасы тік жарлы келген. Оң жағалауының биіктігі 6-12 м-ге дейін жетеді.

## Дереккөздер

Санат:Есіл су алабы
Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы өзендері
Санат:Жақсы ауданы өзендері
Құлаайғыр (ауыл)

**Құлаайғыр** — Қарағанды облысы Абай ауданындағы ауыл, Құлаайғыр ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км-дей жерде.

## Халқы

## Тарихы
Ауыл 1965-96 жылдары Мичурин ауданының сүт-ет бағытындағы “Топар” кеңшарының ортылығы болып келді. Оның негізінде Құлаайғырда және округке қарасты Жаманжол, Ялта ауылдарында өндірістік кешені және шаруа қожалықтары құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері
Құлаайғыр (тау)

**Құлаайғыр** – Салқынкөл көлінің солтүстік-шығысында орналасқан таулы шоқы.

## Географиялық орны
Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы Шақпақ ауылының шығысында 17 км-дей жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 341 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2,5 км-ге созылған, енді жері 1 км. Беткейі көлбеу, атырабы жонды-белесті. Шығысында Қалмақкөл көлі, солтүстігінде Тотықұс тауы орналасқан.

## Өсімдігі
Қара топырақ жамылғысында бетеге, селеу, сұлыбас, боз, қияқ, терек, т.б. өседі. 

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы таулары
Салқынкөл (көл)

**Салқынкөл** – Есіл алабында орналасқан ағынсыз тұзды көл.

## Географиялық орны
Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы Ялты ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 15 км-дей жерде орналасқан.

## Гидрографикасы
Ауданы 20,6 км2, ұзындығы 6 км, ені 4,2 км-ге жетеді. Жағалау сызығы 16,3 км. Көлге оңтүстік-шығысынан көбіне тартылып қалатын Қарасу өзені құяды. Жер асты, қар суымен толығады. Балықтан мөңке, шортан, алабұға, т.б. тіршілік етеді.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы көлдері
Санат:Есіл су алабы көлдері
Беспаловка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Беспаловка** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Андреев ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 48 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 224 адам (122 ер адам және 102 әйел адам) болса, 2009 жылы 100 адамды (55 ер адам және 45 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданының таратылған елді мекендері
Раисовка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Раисовка** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Андреев ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 54 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 921 адам (437 ер адам және 484 әйел адам) болса, 2009 жылы 850 адамды (429 ер адам және 421 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Карлос Пеуселье

**Карлос Десидерио Пеуселье** (; 13 қыркүйек 1908 жыл — 1 сәуір 1990) — аргентинаның футболшы, жартылай қорғаушы. 

1930 жылғы әлем біріншілігіне қатысқан. Финалда Уругвай қақпасына бір гол соқты, бірақ Аргентина 2:4 есебімен ұтылып қалды.

Ұлттық құрама сапында екі рет Америка кубогынның жеңімпазы атанды (1929, 1937).

Футболшылықпен қоштасқан соң бапкерлікпен айналысты.

## Жетістіктері

### Командалық

* Аргентина чемпионы: 1932, 1936, 1937, 1941
* Америка кубогының жеңімпазы: 1929, 1937
* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1930

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:13 қыркүйекте туғандар
Санат:1 сәуірде қайтыс болғандар
Санат:Буэнос-Айресте туғандар
Санат:Буэнос-Айресте қайтыс болғандар
Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина футбол жаттықтырушылары
Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Сан-Тельмо ФК ойыншылары
Санат:Депортиво Кали ФК жаттықтырушылары
Санат:Олимпия Асунсьон ФК жаттықтырушылары
Санат:Ривер Плейт ФК жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Сарыадыр

**Елді мекендер:**

* Сарыадыр – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы ауыл.
* Сарыадыр – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**

* Сарыадыр – Ерейментау тауларының солтүстік-шығысындағы аласа тау.
* Сарыадыр – Қу тауларының солтүстік сілеміндегі тау.
* Сарыадыр – Сарыарқа шоқылы тауларының батысында, Торғай үстіртінің солтүстігінде жатқан үстіртті-адырлы тау тізбегі.
* Сарыадыр – Сілеті бөгенінің оңтүстік-батысындағы тау.
* Сарыадыр – Ертіс аңғарындағы, Үлкен Айғыржал қонысының оңтүстік-батысындағы тау.
Рузаевка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Рузаевка** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл, Рузаев ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 42 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 4714 адам (2267 ер адам және 2447 әйел адам) болса, 2009 жылы 4420 адамды (2079 ер адам және 2341 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Іргесі 1921 жылы қаланған. 1930—97 жылдары Көкшетау облысының өзімен аттас ауданының орталығы болып келді. 1959 жылдан бастап ғ12 кәсіптік-техникалық мектеп, 1968 жылдан бастап аудандық ауыл шаруашылық тәжірибе стансасы, 1982 жылдан аудандық тұтынушылар одағының қосалқы шаруалығы орналасты. Рузаевкада бұрынғы кәсіпорындар мен мекемелердің негізінде астық және мал өсірумен айналысатын ЖШС-тер құрылды. Олардан басқа мұнда электр стансасы, май зауыты, диірмен, машина-трактор жөндеу шеберханасы, байланыс бөлімшесі, сауда орындары, т.б. бар.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Евгений Иванович Постников

**Евгений Иванович Постников** (16 сәуір 1986, Ескі Оскол, РСФСР, КСРО) — Ресей және Қазақстан футболшысы, қорғаушы.

## Карьерасы
Карьерасында Латвия, Ресей, Беларусь, Қазақстан клубтарында ойнады. 2021 жылдың басында крьерасын аяқтады.

2018 жылдың басында Қазақстан азаматтығын алды да, Қазақстан құрамасында ойнай бастады. "Астана" сапында ойнап жүрген кездегі бапкері Станимир Стойлов құрамаға шақырды.Тұңғыш ойынын 23 наурызда сырт алаңда Мажарстанға қарсы өткізді. 2018 жылы барлығы жеті кездесуде алаңға шықты. Оның төртеуі УЕФА Ұлттар лигасының матчы болатын. 

2019 жылы 21 наурызда (дебют ойынынан екі күні кем бір жылдан соң) Шотландияға қарсы құрама сапындағы соңғы кездесуінде 90 минутты түгел ойнады. Бұл кездесу Қазақстан 3:0 есебімен жеңіске жетті. 

Жалпы құрама сапында 8 кездесуде алаңға шықты, құрама соның үшеуінде жеңіске жетті, екі ойында ғана ұтылды.

## Жетістіктері

### Командалық

* Латвия чемпионы (1): 2011
* Латвияның күміс жүлдегері (1): 2010
* Латвия кубогы (1): 2010/11
* Беларусь чемпионатының күміс жүлдегері (2): 2012, 2013
* Қазақстан чемпионы (2): 2014, 2015, 2017, 2018, 2019
* Қазақстан суперкубогы (1): 2015, 2018, 2019
* Қазақстан кубогының финалисі (1): 2015

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:16 сәуірде туғандар
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Динамо Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Даугава Даугавпилс ФК ойыншылары
Санат:Торпедо-Зил ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Динара Бақтыбаева

**Динара Бақтыбаева** (1993 жыл, қарашаның 17-сі жұлдызында дүниеге келген, Жаңаөзен қаласы, Қазақстан) — Қазақстанның актрисасы.

## Өмірбаяны
1993 жылы 17 қарашада Жаңаөзен қаласында дүниеге келген.

3 жасында ата-анасымен Атырауға көшіп кетті. Университетке түсу алдында сол жақта тұрып келді.

2015 жылы АЭБУ-дың (Алматы энергетика және байланыс университеті) «Радиотехника, Электроника және Телекоммуникациялар» мамандығын бітірген.

Кинодағы дебюті «Бойжеткен мен жігіт» (2013) фильмінен басталды.

## Фильмографиясы
*2013 – «Бойжеткен мен жігіт» - *бойжеткен*
*2014-2015 – «Нархоз» - *Айсана*
*2016 – «Зәуре» - *Зәуре*
*2016 – «Супертой немесе қазақша күйеуге шығу» - *эпизод*
*2016 – «Жұлдыздар тоғысқанда» - *[[Динара Нұрсұлтанқызы Құлыбаева|Динара Назарбаева]]*
*2017 – «Әлемнің мейірімді бейжайлығы» - *Салтанат*

## Дереккөздер
Құйған (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Құйған** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Возвышен ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстікке қарай 49 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 145 адам (73 ер адам және 72 әйел адам) болса, 2009 жылы 61 адамды (30 ер адам және 31 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданының таратылған елді мекендері
Возвышенка (Ғабит Мүсірепов ауданы)

**Возвышенка** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл, Возвышен ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстікке қарай 44 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 580 адам (291 ер адам және 289 әйел адам) болса, 2009 жылы 408 адамды (208 ер адам және 200 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Возвышенка

* Возвышенка – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл.
* Возвышенка – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл.
Стерлитамак (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Стерлитамак** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Возвышен ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 50 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 107 адам (51 ер адам және 56 әйел адам) болса, 2009 жылы 74 адамды (31 ер адам және 43 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Елдос Қуанышұлы Ахметов

**Елдос Қуанышұлы Ахметов** (1 маусым 1990, Жамбыл, Қазақ КСР, КСРО) — қазақ футболшысы, қорғаушы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы сапында ойнаған.
## Карьерасы

### Халықаралық
Ұлттық құрамаға 2012 жылы Мирослав Беранектің кезінде шақырылды. 29 ақпан күні Түркияда Латвияға қарсы жолдастық ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Бұл ойын 0:0 есебімен тең аяқталды. Бірақ сол матчтан соң 2016 жылға дейін құрама ойындарында алаңға шыққан жоқ. Тек Талғат Байсуфинов келген соң ғана Елдос қайтадан құраманың оқу-жаттығу жиындарына шақырту ала бастады.

2018 жылғы әлем біріншілігінің іріктеуінде Елдос бес кездесуде алаңға шықты.

Соңғы ойынын 2022 жылғы УЕФА Ұлттар Лигасында Әзірбайжанға қарсы өткізді.

## Жетістіктері
### Командалық
; «Ертіс»
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері (2): 2010, 2016

; «Астана»
* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2013
* Қазақстан чемпионы (2): 2014, 2015

; «Қайрат»
* Қазақстан кубогы (1): 2017
* Қазақстан суперкубогы (1): 2017
*Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2017, 2018, 2019

## Құрамадағы ойындары

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 
* Профилі

Санат:1 маусымда туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Жамбыл ФК ойыншылары
Санат:Талас Қаратау ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Ақсу (Ақсу) ФК ойыншылары
Дмитрий Андреевич Мирошниченко

**Дмитрий Андреевич Мирошниченко** (26 ақпан 1992, Ақтөбе, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, "Тобыл" клубы мен Қазақстан құрамасының қорғаушысы. 

## Карьерасы
Краснодардың "Кубань" клубының түлегі. 2011 жылға дейін "Кубанның" жастар командасында доп тепті. 2011 жылы Қазақстанға келіп, "Ақтөбе" қатарын толықтырды. 2013 жылы Қазақстан чемпионы атанды.  

2016 жылы "Тобыл" клубына ауысты.  

Ұлттық құрамада бірінші рет 2014 жылы 12 тамыз күні Тәжікстанға қарсы жолдастық кездесуде алаңға шықты. 

## Жетістіктері
### Командалық

* Қазақстан чемпионы: 2013
* Қазақстанның вице-чемпионы: 2014
* Қазақстанның қола жүлдегері: 2015
* Қазақстан суперкубогы: 2014
* Қазақстан кубогының финалисі: 2014

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:26 ақпанда туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Магомед Абукарович Парагульков

**Магомед Парагульков** (26 наурыз 1994, Алматы, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, шабуылшы. 

2018 жылдан бері Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнайды. Алғашқы ойынын 23 наурызда сырт алаңда Мажарстан құрамасына (3:2) өткізді.

2018 жылдың соңында "Қайраттан" "Ертіске" ауысты.
## Жетістіктері
*Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2018
## Статистикасы

### Клубтық

: *17 наурыз2018*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі
Санат:26 наурызда туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Торпедо Кутаиси ФК ойыншылары
Санат:Ақжайық ФК ойыншылары
Санат:Хан Тәңірі ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Юрий Владимирович Перцух

**Юрий Перцух** (13 мамыр 1996 жыл, Алматы) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы, "Елімай" футбол клубы мен Қазақстан құрамасында ойнайды. 

## Карьерасы
2018 жылы Қазақстан құрамасының бапкері боп Станимир Стоилов тағайындалды да, Перцухты құрамаға шақырды. 

2018 жылға дейін ЦСКА (Алматы), "Бәйтерек", "Қызылжар", "Ақжайық" клубтарында ойнады. 2018 жылдың басында "Астана" командасына ауысты. Бірақ дереу "Атырауға жалға берілді.  

2019 жылы "Астанаға" қайта оралды.

## Жүлделері

### Командалық

; «Қызылжар»

* 1 лиганың қола жүлдегері: 2016

; «Астана»

* Қазақстан чемпионы: 2019
* Қазақстан Суперкубогы (2): 2018, 2020

; «Атырау»

* Қазақстан Кубогының финалисі: 2018

## Сілтемелер
*Профилі мен статистикасы

Санат:13 мамырда туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:ЦСКА Алматы ФК ойыншылары
Санат:Бәйтерек ФК ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Санат:Ақжайық ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Елім-ай-2022 ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Алексей Александрович Щёткин

**Алексей Александрович Щеткин** (25 қаңтар 1991, Талдықорған, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, шабуылшы. "Кубань" клубында өнер көрсетеді.

## Карьерасы

### Ұлттық құрама
Ұлттық құрамаға 2013 жылы шақырылды. 2015 жылы 18 ақпанда Молдавиямен Түркияда өткен жолдастық ойында құрама сапындағы алғашқы голын соқты. Бұл ойын 1:1 есебімен тең аяқталды. 

2019 жылы 6 қыркүйекте ЕУРО-2020 іріктеуінде сырт алаңда Кипр қақпасына құрамадағы екінші голын соқты. 

## Жетістіктері

* Қазақстан чемпионы: 2015
* Қазақстанның күміс жүлдегері: 2011
* Қазақстан суперкубогы: 2015

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары

Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Ротор ФК ойыншылары
Санат:Кубань-2018 ФК ойыншылары
Станислав Олегович Лунин

**Станислав Олегович Лунин** (2 мамыр 1993 — 2 мамыр 2021) — қазақстандық футболшы,  шабуылшы.

## Футболшы жайлы фактілер

* Ұлттық құрамадағы алғаш рет 2014 жылы 7 маусымда сырт алаңда Мажарстанға қарсы жолдастық кездсеуде алаңға шықты. Бұл ойында Қазақстан 0:3 есебімен ұтылып қалды. 
* Сол жылы қарашада сырт алаңда Түркияға қарсы ЕУРО-2016 іріктеу ойынында да алаңға шықы. Бұл ойында да Қазақстан 1:3 есебімен жеңілді.
*2021 жылы 6 маусымда кенеттен жүрегі тоқтап қайтыс болды.

## Жетістіктері

### Командалық
«**Шахтёр**» 

* Қазақстан чемпионы: 2012
* Қазақстан кубогы: 2013
* Қазақстан суперкубогы: 2013

«**Қайрат**»

* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2014
* Қазақстан кубогы: 2014
* Қазақстан суперкубогы: 2015, 2016, 2017, 2018

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі  
* Профилі 
* Профилі 

Санат:2 мамырда туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Восток ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Нилтон Мендес

**Нилтон Перейра Мендес** (; 7 қаңтар 1976 жыл, Говернадор-Валадарис, Бразилия — 18 қыркүйек 2006 жыл, Қарағанды, Қазақстан) — бразилиялық футболшы, шабуылшы. 

## Карьерасы
Футболдағы жолын Бразилиядағы "Атлетико Минейро", "Интернасьонал Лимейра" клубтарында бастап, 1998 жылы Ресейдің "Жемчужина" клубына ауысты.  

1999 жылы Қазақстанның "Ертіс" клубының бапкері Антолий Чернов өз клубына шақырды. Содан 2006 жылы 18 қыркүйек күні қайтыс болғанға дейін қазақ клубтарында доп тепті. 

2000 жылы 21 доппен Қазақстан чемпионатының үздік мергені атанды. Сол жетістігі арқылы Қазақстанның үздік футболшысы атанды.  

Кейін "Жеңіс", "Шахтер" клубтарында доп тепті.  

2006 жылы 18 қыркүйек күні кеше кезекті жаттығудан өзін кенет нашар сезінді де, ауруханаға жеткізілгенше қайтыс болды. 

2017 жылы Қазақстан чемпионатындағы мерген футболшылар енетін Нилтон Мендес клубы ашылды.  

## Жетістіктері

### Жеке

* Қазақстан чемпионатының үздік мергені: 2000 (21 гол)
* Қазақстанның үздік легионер футболшысы: 2002
* Қазақстан Республикасының спорт шебері

### Командалық

* Қазақстан чемпионы: 1999
* Қазақстан кубогы: 2002, 2005
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Нилтон Мендес клубы

Санат:7 қаңтарда туғандар
Санат:18 қыркүйекте қайтыс болғандарСанат:Қарағандыда қайтыс болғандар
Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Минейро ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Қайрат Кәмілұлы Отабаев

**Кайрат Кәмілұлы Отабаев**  16 шілде 1980 жыл, Ташкент, Өзбек КСР, КСРО) — өзбекстандық және қазақстандық футболшы, қорғаушы.
## Карьерасы
Қайрат Ташкентте дүниеге келген, бірақ ұлты қазақ. 2000-03 жылдары "Пахтакорда" ойнап, 2002 жылы Өзбекстан чемпионы атанды. Тіпті сол жылы Өзбекстан құрамасы сапында бір ойын өткізді де. Бріақ ол жолдастық ойын ғана болғандықтан, 2005 жылы ФИФА Қайратқа Қазақстан құрамасында ойнауға рұқсат берді.

2003 жылы "Қайратқа" ауысты. Бір жылдан соң Қазақстан чемпионы атанды. 2009 жылы Өзбекстанның "Әндіжан" клубына ауысқаны болмаса, карьерасының қалған бөлігін Қазақстан командаларында өткізді. 

Қазақстан құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын 2005 жылы 26 наурыз күні сырт алаңда Данияға қарсы өткізді. Бұл - 2006 жылғы әлем біріншілігінің іріктеу турнирі болатын. 

2008 жылы Қазақстан құрамасының тізгігін Бернд Шторк ұстаған соң Қайрат құрамаға қайта шақырылған жоқ.

## Жетістіктері

### Командалық

* Өзбекстан чемпионы: 2002
* Өзбекстан кубогы: 2001, 2002
* Қазақстан чемпионы: 2004, 2011
* Қазақстан кубогы: 2003

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:16 шілдеде туғандар
Санат:Ташкентте туғандар
Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Алматы ФК ойыншылары
Санат:Мегаспорт ФК ойыншылары
Санат:Әндіжан ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Артур Карашаускас

**Артур Карашаускас** (; 29 қаңтар 1992, Рига) — латыш футболшысы, шабуылшы. Қазақстанның "Ақжайық" футбол клубында доп тебеді.

2010 жылдан бері Латвия құрамасында ойнап келеді. 2018 жылы 13 қазанда өз алаңында Қазақстан қақпасына гол соқты. Бұл Латвия құрамасының Ұлттар Лигасындағы тұңғыш голы болатын.
## Ойнаған клубтары

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 

Санат:29 қаңтарда туғандар
Санат:Ригада туғандар
Санат:Латвия футболшылары
Санат:Ақжайық ФК ойыншылары
Санат:Сконто Рига ФК ойыншылары
Санат:Рубин ФК ойыншылары
Романовтар. Әулеттің ақыры

**Романовтар. Әулеттің ақыры** (орыс. *Романовы. Венценосная семья*) — 2000 жылы түсірілген режиссер Глеб Панфиловтың тарихи драмасы. Фильмнің слоганы: *«Отбасы тарихы… Махаббат тарихы… Ресей тарихы».*

## Сюжет
1917 жылы Петроградта ақпан төңкерісі орнайды да, Ресейдің императоры II Николай тақтан түседі. Көп ұзамай император отбасымен бірге Петроградты тәрк етеді. 1918 жылы Сібірге айдалып, шілде айында Тобольскідегі Ипатьевтер үйінде түгелдей атылады. 

Фильмде осы бір жарым жыл ішіндегі уақиғалар қамтылған.

## Тарихқа сәйкес келмейтін детальдар

* Ипатьевтер үйінің коменданты Юков Юровский күзетші солдатты "қатардағы жауынгер" деп атайды, бірақ бұлай атау тек 1946 жылдан ғана басталған екен (оған дейін әскер немесе қызыл армияшы делінген). 

## Рольдерде

*Александр Галибин — *[[II Николай|Император Николай II]]*
*Линда Беллингем — *Императрица [[Александра Федоровна Иванникова|Александра Фёдоровна]]*
* Владимир Грачёв — *[[Цесаревич Алексей Николаевич]]*
* Юлия Новикова —  *Ольга Николаевна*
* Ксения Качалина —  *Татьяна Николаевна*
* Ольга Васильева — *Мария Николаевна*
* Ольга Будина — *Анастасия Николаевна*
* Игорь Дмитриев — *граф Фредерикс*
* Вячеслав Богачёв — *генерал Воейков*
* Юрий Каюров — *генерал Алексеев*
* Валерий Хромушкин — *князь В. А. Долгоруков*
* Николай Пеньков — *генерал Татищев*
* Олег Басилашвили — *профессор Фёдоров*
* Иван Саутов — *генерал Рузский*
* Валерий Доронин — *генерал Данилов*
* Александр Липов — *генерал Савич*
* Максим Панфилов — *ұлы князь Михаил Александрович*
* Юрий Клепиков — *генерал Корнилов*
* Владимир Конкин — *полковник Кобылинский*
* Валерий Матвеев — *кезекші офицер*
* Игорь Регнер — *боцман Деревенько*
* Эрнст Романов — *доктор Боткин*
* Андрей Харитонов — *Пьер Жильяр*
* Владимир Ширяев — *барон Бенкендорф*
* Ребекка Лейси — *Анна Демидова*
* Вячеслав Гарин — *Чемодуров, камердинер*
* Виктор Тейдер — *Трупп, лакей*
* Святослав Кузьменко — *Харитонов, аспаз*
* Всеволод Соболев — *доктор Деревенко*
* Кирилл Литовченко — *Седнёв, аспаз*
* Андрей Чуманов — *рядовой Денисов*
* Михаил Ефремов — *Керенский*
* Анатолий Сливников — *Родзянко*
* Александр Алексеев — *Гучков*
* Юрий Орлов — *Шульгин*
* Аристарх Ливанов — *Милюков*
* Александр Филиппенко — *Ленин*
* Кирилл Козаков — *Свердлов*
* Валерий Кухарешин — *Троцкий*
* Игорь Скляр — *комиссар Яковлев*
* Анатолий Панфилов — *телеграфист Авдеев*
* Евгений Герасимов — *Голощёкин*
* Любомирас Лауцявичус — *комиссар Юровский*
* Виталий Вашедский — *Дорофеев*
* Игорь Лифанов — *комиссар Масловский*
* Алексей Панин — эпизод
* Алексей Салпанов — эпизод

## Түсірілім тобы

* Сценаристер: Инна Чурикова, Глеб Панфилов, Иван Панфилов
* Режиссёр: Глеб Панфилов
* Продюсер: Владимир Бычков
* Қоюшы-оператор: Михаил Агранович
* Қошы-суретші Анатолий Панфилов, Владимир Гудилин, Александр Бойм, Борис Мессерер
* Монтажёр: Энцо Меникони
* Композитор: Вадим Биберган
* Директор: Александра Демидова, Владимир Репников, Денис Буреев

## Сілтемелер
*Ruskino.ru сайтында 

Санат:2000 жылғы фильмдер
Санат:Ресей драма фильмдері
Анатолій Олександрович Тимощук

**Анатолій Олександрович Тимощук** (; 30 наурыз 1979 жыл, Луцк, Волынь облысы) — украиналық футболшы, жартылай қорғаушы. Қазір "Зенит" клубында бапкер көмекшісі боп қызмет атқарады.

## Карьерасы
Украинаның "Шахтер", Ресейдің "Зенит", Германияның "Бавария", Қазақстанның "Қайрат" клубтарында және Украина Ұлттық құрамасында доп тепкен. 2006 жылы әлем чемпионатына, 2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионаттарына қатысқан.

2013 жылы Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанды. 2008 жылы "Зенит" сапында УЕФА кубогын жеңіп алды. Сол жылы УЕФА Суперкуогын да ұтты.

Еуропа чемпионаттарына Қазақстан клубтарынан барған тұңғыш футболшы (ЕУРО-2016 турниріне "Қайраттың" футболшысы ретінде барды).

## Статистикасы
### Клубтық

## Жетістіктері

### Командалық
**Шахтёр (Донецк)**

* Украина чемпионы (**3**): 2001/02, 2004/05, 2005/06
* Украина кубогы (**3**): 2000/01, 2001/02, 2003/04
* Украина суперкубогы (**1**): 2005

**Зенит (Санкт-Петербург)**

* Ресей чемпионы (**2**): 2007, 2014/15
* Ресей суперкубогы (**1**): 2008
* УЕФА кубогы (**1**): 2007/08
* УЕФА суперкубогы (**1**): 2008

**Бавария (Мюнхен)**

* Германия чемпигны (**2**): 2009/10, 2012/13
* Германия кубогы (**2**): 2009/10, 2012/13
* Германия суперкубогы (**2**): 2010, 2012
* Чемпиондар Лигасы (**1**): 2012/13

Қ**айрат (Алматы)**

* Қазақстан кубогы (**1**): 2015
* Қазақстан суперкубогы (**1**): 2016

### Жеке

* Украинаның үздік футболшысы (**3**): 2002, 2006, 2007 
* Ресей чемпионатының үздігі: 2007 

## Сілтемелер
* Инстаграмы
* Топ-10  (sportfile.com.ua)

Санат:30 наурызда туғандар
Санат:Украина футболшылары
Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары
Санат:Бавария ФК ойыншылары
Санат:Зенит ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Украина футбол жаттықтырушылары
Бауыржан Қаптағаев

**Бауыржан Қаптағаев** (1954 жыл, наурыздың 3-сі жұлдызында дүниеге келген, Жамбыл ауылы, Қазақ КСР) — Қазақстан актеры, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

## Өмірбаяны
1954 жылдың 3 наурызында Алматы облысының Нарынқол ауданындағы Жамбыл ауылында туған.

1980 жылы Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтын бітірген (Асқар Тоқпанов шеберханасы).

1980 жылдан М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академикалық драма театрдың актеры.

## Фильмографиясы
*1981 – «Соңғы өткел» - *Қарасақал*
*2009 – «Біржан-сал» - *эпизод*
*2009 – «Ағайынды» - *Ақтай*
*2011 – «Айналайын» - *эпизод*
*2011 – «Болашақ» - *эпизод*
*2011 – «Жан жүрегім - Астана!» - *эпизод*
*2014 – «Үкілі Кәмшат» - *эпизод*
*2015 – «Таңдау» - *Еркебұлан*
*2016 – «Ақымаққа арналған гламур» - *Ұлжанның әкесі*
*2016 – «Жұлдыздар тоғысқанда» - *Президенттің сыныптасы*
*2017 – «Әлемнің мейірімді парықсыздығы» - *Зәмбек*

## Дереккөздер
Роберт Аркадьевич Битаров

**Роберт Аркадьевич Битаров** (23 наурыз 1976 жыл, Орджоникидзе, Солтүстік Осетин АССР, РСФСР, КСРО) — ресей футболшысы, жартылай қорғаушы. Қазір бапкерлікпен айналысады.

## Жетістіктері

* Ресей чемпионатының күміс жүлдегері: 1996.
* «Екібастұз» клубының үздік мергені: 2004.
* Победитель зонального турнира среди команд второй лиги: 2006.
* Солтүстік Осетия кубогы иегері: 2012.

## Статистикасы

### Клубтық

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Стаистикасы
*''FootballFacts.ru''

Санат:23 наурызда туғандар
Санат:Владикавказда туғандар
Санат:Алания ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Екібастұз-1979 ФК ойыншылары
Қайрат Тыныштықұлы Айманов

**Қайрат Тыныштықұлы Айманов** (29 қыркүйек 1964) — қазақ футболшысы, Қазақстан Ұлттық құрамасының экс-қорғаушысы. КСРО және Қазақстан клубтарында ойнаған. Қазір бапкерлікпен айналысады.

## Карьерасы
Шымкент футболының түлегі. 1984 жылы "Қайратқа" қабылданғанымен, негізгі құрамға іліне алмай, туған клубы "Мелиораторға" қайта оралды. 1988 жылы Хаваровскінің СКА клубында ойнады.

1990 жылы КСРО чемпионатының бірінші лигасында "Қайрат" сапында ойнады. 1991 жылы КСРО тарады да, келесі жылдан Қазақстан чемпионатында ойнай бастады. 1992 жылы "Қайрат" сапында Қазақстан чемпионы атанды.

1992 жылы 1 маусымда Қазақстан құрамасы тарихтағы тұңғыш матчын Алматыда Түркіменияға қарсы өткізді. Осы ойында Қайрат та алаңға шықты. 

Құрамадағы соңғы ойынын 1996 жылы Катар құрамасына қарсы өткізді.

## Жетістіктері

* Қазақстан чемпионы: 1992
* Қазақстан кубогы: 1992
* Орта Азия кубогы: 1992

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Қайрат Айманов жайлы footballfacts.ru сайтында

Санат:29 қазанда туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Жігер ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Ақжайық ФК ойыншылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Ақжайық ФК жаттықтырушылары
Санат:Жеңіс ФК жаттықтырушылары
Санат:Ертіс ФК жаттықтырушылары
Санат:Атырау ФК жаттықтырушылары
Санат:Каспий ФК жаттықтырушылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Дала дауысы

**«Дала дауысы»** — толық метражды көркем фильм. 2014 ж. B-Tween, Қазақфильм, Orange Studio киностудиялары шығарған.

## Сюжеті
Сюжетте акустика маманы, француз Анатоль мен қазақ жігіті Абай туралы баяндалады. Кинотуынды екі қала - Париж бен Астана арасындағы рухани байланысты суреттейді.

## Түсірілім
Түсірілім жұмыстары Астанада, Алматы облысында және Шарын шатқалында жүргізілген. Түсірімнің соңғы кезеңі қараша айында Францияда өтті.

## Рөлдерде
*Абай — Берік Айтжанов
*Анатоль — Жерар Депардье
*Алтынай — Қарлығаш Мұхамеджанова
*Ералы — Ерік Жолжақсынов
*бала кезіндегі Анатоль — Артём Лифанов
*Габриэль — Даниэль Молдашев
*шаман-аңшы — Нұржұман Ықтымбаев
*Клара — Юлия Тейфель
*Аристид — Александр Красников

## Дереккөздер

Санат:Қазақфильм фильмдері
Санат:Қазақстан драма фильмдері
Айбол Ерболатұлы Әбікен

**Айбол Ерболатұлы Әбікен** (1 маусым 1996 жыл, Алматы, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, "Ақсу" футбол клубы мен Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы
### Клубтық
2017 жылы "Қайрат" клубының негізгі құрамына қабылданды. Бұл маусымда негізгі клубта 4 кездесуде алаңға шықты. Халықаралық матчтардағы дебютін 6 шілде күні УЕФА Еуропа Лигасының екінші кезеңінде Литваның "Атлантас" клубына қарсы сырт алаңда өткізді. 

2018 жылғы Қазақстан Суперкубогында "Астанаға" қарсы матчта протоколда болғанымен қосалқы құрамда қалды. Бұл ойында "Қайрат" 0:3 есебімен ұтылып қалды.

### Ұлттық құрама
Қазақстанның 21 жасқа дейінгі құрамасында бірнеше ойында алаңға шықты. 2018 жылы наурыз айында Ұлттық құраманың бапкері Станимир Стоилов Айболды құрамаға шақырғанымен ойынға қоспады. Тек 2019 жылы құрама тізгінін Михал Билек ұстаған соң ғана алаңға шыға бастады. Тұңғыш ойынын 2019 жылы 9 қыркүйекте Ресейге қарсы өткізді. 

Тұңғыш голын 2020 жылы 15 қарашада сырт алаңда УЕФА Ұлттар Лигасында Албания құрамасының қақпасына соқты. Алаң ортасынан теуіп қақпаны дәл көздеді.

## Жетістіктері

### Командалық

* Қазақстан кубогы: 2017
* Қазақстан чемпионатының вице-чемпионы: 2017, 2018, 2019
*Қазақстан чемпионы: 2020

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі 
*Статистикасы
*footballfacts.ru сайтында

Санат:Қазақстан футболшыларыСанат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары

Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Ақсу (Ақсу) ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Фанас Нагимович Салимов

**Фанас Нагимович Салимов** (19 ақпан 1964, Шымкент, Қазақ КСР, КСРО - 27 тамыз 2021) — КСРО және Қазақстан футболшысы, жартылай қорғаушы. "Қайрат" командасында ойнаған жылдары бүкіл Кеңес Одағына танылған. 

## Карьерасы
Карьерасын КСРО чемпионатының екінші лигасындағы СКИФ (Алматы), "Мелиоратор" (Шымкент) клубтарында бастады. 1982 жылы Қазақ КСР-інің бас командасы "Қайратқа" ауысты. Алматылық клуб сапында бірнеше жыл КСРО чемпионатының жоғары лигасында ойнады. 1988 жылы КСРО Федерациялары кубогының жеңімпазы атанды. 1990 жылдары ғана "Қайраттан" кетіп, Украина клубтарында бірнеше жыл доп тепті.  

1996 жылы Қазақстанға оралды. 2000 жылға дейін "Батыр", "Жігер", "Жетісу", "Тараз" клубтарында ойнап, 36 жасында карьерасын аяқтады.  

КСРО жастар құрамасында бірнеше ойында алаңға шықты. БЛКЖО-ға мүше болды. 

## Кейінгі карьерасы
Карьерасын аяқтаған соң бірнеше жыл төреші боп жұмыс істеді.  

## Жетістіктері

* КСРО федерациялары кубогының жеңімпазы: 1988
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Фанас Салимов
* Фанас Салимов
* Стройбат много потерял после ухода Салимова 
* Фанас Салимов 
* Ф. Салимов 

Санат:19 ақпанда туғандар
Санат:Шымкентте туғандар
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Жігер ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Екібастұз-1979 ФК ойыншылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:Томирис ФК ойыншылары
Санат:Шымкентте жерленгендер
Бірлік (Ғабит Мүсірепов ауданы)

**Бірлік** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл, Бірлік ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 18 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1097 адам (533 ер адам және 564 әйел адам) болса, 2009 жылы 915 адамды (452 ер адам және 463 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Старобелка

**Старобелка** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Бірлік ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстікке қарай 24 км-дей жерде, Ұлыкөл көлінің солтүстік жағалауында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 490 адам (269 ер адам және 221 әйел адам) болса, 2009 жылы 277 адамды (142 ер адам және 135 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Володарское (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Володарское** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Дружба ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 60 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1050 адам (505 ер адам және 545 әйел адам) болса, 2009 жылы 786 адамды (376 ер адам және 410 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Володарское

* Володарское – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы ауыл.
* Володарское – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл.
Жаркөл (Дружба ауылдық округі)

**Жаркөл** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Дружба ауылдық округі құрамында болған ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғын саны 78 адам (40 ер адам және 38 әйел адам) болса, 
2009 жылғы санақтың қорытындысы бойынша ауылдың тұрақты тұрғыны болмады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданының таратылған елді мекендері
Сазоновка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Сазоновка** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Тахтаброд ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 84 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғын саны 65 адам (36 ер адам және 29 әйел адам) болса, 
2009 жылғы санақтың қорытындысы бойынша 6 адамды (3 ер адам и 3 әйел адамдар) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданының таратылған елді мекендері
Түс жору

**Түс жору** – түсіңізде көрген қиял кескінге пішін беру, оның мағынасын табу. Ежелгі елдерде, Мысырда және Грекияда, адамдар көрген түстерін Құдайдың хабарламасы деп санаған.

## Тарих
Ең бірінші түс жорығыш кітап Ежелгі Мысырда табылған (біздің заманымызға дейін 2000 жыл бұрын). Ол кітапта екі жүзден аса түстің мағынасы және харам деп танылған рухтан құтқаратын сиқырлы салттар жазылған.

## Дереккөздер

Санат:Парапсихология
Санат:Оккультизм
Ерлан Жаңатайұлы Оразаев

**Ерлан Жаңатайұлы Оразаев** (4 сәуір 1979 жыл) — қазақстандық футболшы, шабуылшы. 1999 жылы жастар арасындағы әлем чемпионатына қатысты.
## Карьерасы
1990 жылдары қазақ балаларынан құралған "Намыс" футбол клубының түлегі. Кейін қаршы тапшылығынан клуб тарап кетті де, Алматының "Қайратына" ауысты. 

Алматылық клубтың екінші командасында ойнап жүріп Қазақстанның 19 жасқа дейінгі құрамасына шақырылды. Алғашқы ойынын 1998 жылы 24 мамырда Тәжікстан жастарына қарсы өткізді. Бұл кездесуде Қазақстан жастары 5:0 есебімен жеңіске жетті. 

21 жасқа дейінгі құрама сапында 1999 жылы Нигерияда өткен жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатына қатысты. Бұл турнирде құрама үш ойында да ұтылып, бір ғана гол соқты, ол голды Ерлан Хорватия жастарының қақпасына енгізді. 

Тарихи голдың авторы негізгі құрамада бір ғана ойын өткізді. Қазақстан құрамасының бапкері Владимир Фомичев 2000 жылдың соңында сырт алаңда БАӘ құрамасына қарсы ойында алаңға шығарды. Бұл ойында Қазақстан 2:5 есебімен ұтылып қалды. Осы жеңілістен соң Фомичев қызметінен босады да, Ерланды ешкім қайтадан құрамаға шақырған жоқ. 

Кейін "Жетісу", Қайрат", "Маңғыстау", "Алматы" клубтарында ойнады да, 2006 жылы жарақатының кесірінен футболмен ерте қоштасты.

## Жетістіктері

### Командалық

* Қазақстан кубогы: 2000
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*footballfacts.ru сайтындағы профилі

Санат:4 сәуірде туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Санат:Алматы ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Алашкерт (футбол клубы)

«**Алашкерт**» () — Арменияның Ереван қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Алашкерт" стадионында өткізеді.

## Тарихы
Клуб 1990 жылы құрылды. 1992 жылы Армения чемпионатында өнер көрсетті.

1999 жылы Армения чемпионатына қатыса алмады да, келесі жылы таратылды. 2011 жылы қазіргі президенті Ваграт Навоян клубты қайта құрды да, мықты футболшыларды тартты. 2013/14 жылғы маусымды жоғары лигаға қайта оралды. Екі маусымнан соң-ақ (2015/16) тұңғыш рет Армения чемпионы атанды. 

2021/22 жылғы маусымда тұңғыш еурокубоктердің топтық кезеңіне өтті (УЕФА Еуропа лигасы) 

## Жетістіктері

* **Премьер лига**
** **Чемпион** (4): 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2020/21

* **1 лига**
** **Чемпион** (1): 2012/13

* **Армения суперкубогы**
** **Жеңімпаз** (1): 2016, 2018

## Бапкерлері
*(Бәрі де Армениялық)*

* 1990—1991  А. Е. Решетов
* 1992  С. Багдасарян
* 1992  С. Егонян
* 2011—2013  Альберт Саркисян
* 2013—2014  Армен Гюльбудагянц
* 2014—2016  Абраам Хашманян
* 2016—2017  Арам Восканян
* 2017—2018  Абраам Хашманян
* 2018 Варужан Сукиасян

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Профилі
* Профилі
* Профилі

Санат:Армения футбол клубтары
Санат:1990 жылы құрылған футбол клубтары
Арарат (футбол клубы)

**«Арарат»** () — Арменияның Ереван қаласындағы футбол клубы. Армениядағы ең танымал команда. Өз алаңындағы ойындары 54 000 адам сыятын "Раздан" стадионында өткізеді.

Клуб 1935 жылы құрылған. Көптеген жылдар КСРО чемпионатының жоғары тобында өнер көрсетті. 1973 жылы КСРО чемпионы атанды. 

## Атаулары

* 1935—1936: «Спартак» Эривань
* 1936—1937 және 1954—1962: «Спартак» Ереван
* 1938—1953: «Динамо» Ереван
* 1963—2004 және 2004: «Арарат» Ереван
* 2004 — «Лернагорц-Арарат» Капан
* 2004 — «Арарат» Капан

## Жетістіктері

### Ұлттық чемпионаттар

* **КСРО**

; КСРО чемпионаты (1)
: 1973
; КСРО чемпионатының күміс жүлдегері (2)
: 1971, 1976 (көктем)
; КСРО кубогы (2)
: 1973, 1975

* **Армения**

; Армения чемпионы
: 1993
: 1994
; Армения кубогы
: 1993, 1994, 1995, 1996/97, 2008
; Армения суперкубогы (1)
: 2009

## Сілтемелер
* www.fcararat.am
* Профилі 
* Профилі 
* Профилі
* Профилі

Санат:Армения футбол клубтары
Санат:1935 жылы құрылған футбол клубтары
Сазоновка

**Елді мекендер:**

**Қазақстан:**

* Сазоновка – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

**Ресей:**

* Сазоновка – Башқұртстанның Бакалин ауданындағы ауыл.
Көкалажар (ауыл)

**Көкалажар** (2008 жылға дейін – *Гавриловка*) — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл, Көкалажар ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 36 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 971 адам (484 ер адам және 487 әйел адам) болса, 2009 жылы 782 адамды (382 ер адам және 400 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Динамо (футбол клубы, Тбилиси)

**«Динамо»** () — Грузия астанасы Тбилиси қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. 1925 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Борис Пайчадзе атындағы стадионда өткізеді.

## Тарихы
1925 жылы құрылды. 

Алғашқы ойынын 1926 жылы 6 қаңтар күні Бакуде жергілікті динамошылармен өткізіп, 0:1 есебімен ұтылып қалды. 1964 жылы тұңғыш рет КСРО чемпионы атанды, 14 жылдан соң осы жетістігін қайталады.

УЕФА кубок иелері кубогында топ жарған екі КСРО-лық клубтың бірі. 1980/81 жылғы маусымның финалында ГДР-дің "Карл Цейсс" клубын 2:1 есебімен тізе бүктірді.

## Жетістіктері

### Ұлттық чемпионаттар

### КСРО
**КСРО чемпионаты**

* **Чемпион (2):** 1964, 1978
* **2-орын (5):** 1939, 1940, 1951, 1953, 1977
* **3-орын (13):** 1936 (күз), 1946, 1947, 1950, 1959, 1962, 1967, 1969, 1971, 1972, 1976 (көктем), 1976 (күз), 1981

**КСРО кубогы**

* **Жеңімпаз (2):** 1976, 1979
* **Финалист (6):** 1936, 1937, 1946, 1959/60, 1970, 1980

### Грузия
**Чемпионат**

* **Чемпион (19):** 1990/91, 1991/92, 1992/1993, 1993/1994, 1994/1995, 1995/1996, 1996/1997, 1997/1998, 1998/1999, 2002/03, 2004/05, 2007/08, 2012/2013, 2013/2014, 2015/2016, 2019, 2020, 2022
* **2-орын (8):** 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011, 2014/2015, 2017, 2018, 2021, 2023

**Кубок** 

* **Жеңімпаз (11):** 1991/1992, 1992/1993, 1993/1994, 1994/1995, 1995/1996, 1996/1997, 2002/2003, 2003/2004, 2008/2009, 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016
* **Финалист (1):** 2009/2010

**Суперкубок** 

* **Жеңімпаз (7):** 1996, 1997, 1999, 2005, 2008, 2014, 2015
* **Финалист (3):** 1998, 2009, 2013

### Халықаралық
**Кубок иелері кубогы**

* **Жеңімпаз (1):** 1981
* **1/2 финал (1):** 1983

**Достастық елдері кубогы**

* **Жеңімпаз (1):** 2004
* **Финалист (1):** 1995

## Атақты ойыншылары
* Тенгиз Сулаквелидзе
*Муртаз Хурцилава
*Александр Чивадзе
*Рамаз Шенгелия
* Валерий Газзаев
* Шота Хинчагашвили
* Нодар Хизанишвили
* Тамаз Костава
* Реваз Челебадзе
* Гела Кеташвили
* Тимур Кецбая
*Каха Каладзе
* Георгий Кинкладзе
* Леван Кобиашвили
* Александр Иашвили
* Шота Арвеладзе
* Гоча Джамараули

## Сілтемелер
* Ресми сайты 
* Тарихы мен статистикасы

Санат:Грузия футбол клубтары
Санат:Динамо Тбилиси ФК
Мәдениет (Ғабит Мүсірепов ауданы)

**Мәдениет** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Көкалажар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 35 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 236 адам (123 ер адам және 113 әйел адам) болса, 2009 жылы 61 адамды (32 ер адам және 29 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Қырымбет

**Қырымбет** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл, Қырымбет ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 104 км-дей жерде, Қалмақкөл көлінің шығысында 9 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 545 адам (270 ер адам және 275 әйел адам) болса, 2009 жылы 291 адамды (159 ер адам және 132 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Сокологоровка

**Сокологоровка** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Қырымбет ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 105 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 667 адам (321 ер адам және 346 әйел адам) болса, 2009 жылы 465 адамды (238 ер адам және 227 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Дмитрий Михайлович Непогодов

**Дмитрий Михайлович Непогодов** (; 17 ақпан 1988, Киев, УКСР, КСРО) — украиналық және қазақстандық футболшы, қақпашы.
## Карьерасы

### Клубтық
Киевтің "Динамо" клубының академиясында тәлім алған. Кәсіпқой карьерасын Францияның "Марсель" клубында бастауға мүмкіндік болғанымен, француздық командада да бір де бір ресми ойында алаңға шыққан жоқ. 2009 жылы Украинаға қайтып келіп, Донецкінің "Металлургіне" қосылды. 

2011 жылы Арменияның "Бананц" клубына жалға берілді. 2012-16 жылдары Украинаның тағы бір клубы — "Ворскланың" намысын қорғады. 2017 Қазақстанның "Тобыл" клубына ауысты.

2019 жылы "Астанаға" ауысып, дереу "Ордабасыға" жалға берілді. 2019 жылғы маусым қорытындысында Қазақстан чемпионатының үздік қақпашысы атанды.

2020 жылы "Астанаға" қайта оралды.

### Ұлттық құрама
Украинаның бірнеше жастағы құрамасында ойнағанымен, негізгі құрама сапында алаңға шыққан жоқ.

Қостанайлық клубта ойнап жүріп, Қазақстан құрамасының бапкері Станимир Стоиловтың көзіне түсті де, 2018 жылы қазан айларында УЕФА Ұлттар Лигасындағы Латвия және Андорра құрамаларымен ойынға шақырылды. Тұңғыш ойынын осы турнир аясындағы Грузиямен матчта өткізді (18 қараша 2018).
## Дереккөздер

Санат:17 ақпанда туғандар
Санат:Украина футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Санат:Металлург Донецк ФК ойыншылары
Санат:Урарту ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ворскла ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Черноморец Одесса ФК ойыншылары
Ломоносовка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Ломоносовка** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл, Ломоносов ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Новоишим ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 48 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1029 адам (487 ер адам және 542 әйел адам) болса, 2009 жылы 859 адамды (412 ер адам және 447 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері