open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сарықатын (қыстау)

**Сарықатын** —  Жайық өзенінің тармағы Бақсай өзенінің жайылмасындағы қыстау.

## Географиялық орны
Атырау облысы, Махамбет ауданы, Есмахан ауылынан батысқа қарай 2 км жерде орналасқан.

## Сипаттамасы
Қыстаудың жазық жер бедерін төрттік кезеңнің көлді-аллювийлі шөгінділері жапқан. Өзеннің сазды-шалғынды және сортаң топырағында жиде, жүзгін, аралас бұйырғын, жусан, ақмия, қамыс, батпақты шалғындар өскен.

## Дереккөздер

Санат:Қыстаулар
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Санат:Махамбет ауданы географиясы
Сегізқырқа (қоныс)

**Сегізқырқа** — Қарақұм құмының шығысындағы қоныс. 

## Географиялық орны
Атырау облысы, Жылыой ауданы, Мұнайлы ауылының оңтүстік-шығысында 20 км жерде орналасқан. 

## Сипаттамасы
Теңіз деңгейінен 3-5 м төменде жатыр. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 13 км-ге созылған, енді жері 2,5-3 км. Жер бедері сор, тақырлы келген. Сор, сортаң топырақ жамылғысында сораң өсімдіктер өседі. Батысында Толтыртұз, шығысында Диуанакөл қоныстары жатыр. 

## Дереккөздер

Санат:Қоныстар
Санат:Қазақстан қоныстары
Санат:Атырау облысы қоныстары
Серік Теміржанов

**Серік Теміржанов** (1998 жылы 24 мамырда туған) - қазақстандық боксшы. Ол Жапонияның Токио қаласында өткен 2020 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында ерлер арасында жеңіл салмақтағы жарыстарға қатысты. 2021 жылғы Белградта болған әлем чемпионатына қатысып, күміс жүлдегері атанды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Серік Теміржанов - olympic.kz 

Санат:Қазақстан боксшылары
Қолжеткен

**Қолжеткен** – Іле алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Алматы облысы Ұйғыр ауданы жерімен ағады. 

## Бастауы
Бастауын Кетпен жотасының шығысындағы Аспантау тауының солтүстік баурайындағы бұлақтардан алып, Іле өзеніне 3 км жетпей жерге сіңіп кетеді.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 40 км, су жиналатын алабы 237 км2. Жоғарғы ағысы тік жартасты шатқалмен ағады. Көлжат ауылының жоғарғы жағында жағалауы жарқабақты келеді. Көлжат ауылына дейін арнасында жыл бойы су болады. Одан төменде қарасуларға бөлініп қалады. Негізінен жер асты және жауын-шашын суларымен толығады. Төменгі ағысы егістік суаруға кетеді. Алабы мал жайылымы және шабындыққа пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Ұйғыр ауданы өзендері
Санат:Іле су алабы
Әмір (қыстау)

**Әмір** — Қосдәулет құмының солтүстік-шығысындағы қыстау. 

Атырау облысы, Исатай ауданында орналасқан. Маңайында Үшкемпір, Сұлтанбек, Тілеп құдықтары орналасқан. Құмдақты қоңыр топырағында жусан, әр түрлі жұлдызшөптер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Қыстаулар
Санат:Атырау облысы қыстаулары
Санат:Исатай ауданы географиясы
Фозил Фахрединович Мусаев

**Фозил Фахрединович Мусаев** (; 2 қаңтар 1989 жыл; Ташкент, Өзбек КСР, КСРО) — өзбекстандық футболшы, жартылай қорғаушы. 

## Карьерасы
Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы сапында 2019 жылғы Азия кубогына қатысқан. 

"Насаф" клубының түлегі. Кейін "Машал", "Бунедкор" секілді Өзбекстан клубтарында ойнап, 2013 жылы Катардың "Әл-Муайдар" клубына ауысты. 

2014 жылы Өзбекстанға оралып, "Локомотив" (Ташкент) футболшысы атанды.  

2015 жылы "Сепахан" клубына ауысты.  

2016 жылы "Насаф" клубына қайта оралды. 

## Жетістіктері

### Командалық
; Насаф

* Өзбекстан вице-чемпионы: 2011
* Өзбекстан кубогының финалисі: 2011, 2012
* АФК кубогы: 2011

; «Локомотив» (Ташкент)

* Өзбекстан вице-чемпионы: 2014
* Өзбекстан кубогы: 2014
* Өзбекстан кубогының финалисі: 2014

; «Сепахан»

* Иран чемпионы: 2014/15

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі
* Профилі 

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Насаф ФК ойыншылары
Санат:Машал ФК ойыншылары
Санат:Бунедкор ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Ташкент ФК ойыншылары
Санат:Сепахан ФК ойыншылары
Санат:Джубило Ивата ФК ойыншылары
Сепахан

**Фулад Мобараке Сепахан** (), немесе қысқаша **Сепахан** ретінде танымал — Иранның Испахан қаласындағы футбол клубы. 1953 жылы құрылған. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Иран чемпионаты
** *Чемпион (5):* 2002/03, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2014/15
** *2-орын (1):* 2007/08
** *3-орын (3):* 1996/97, 1998/99, 2012/13
* Иран кубогы
** *Жеңімпаз (4):* 2003/04, 2005/06, 2006/07, 2012/13
* 2 дивизион
** *Жеңімпаз (1):* 1973/74
** *2-орын (1):* 1992/93

### Халықаралық

* АФК чемпиондар лигасы
** *Финалист (1):* 2007

## Дереккөздер

Санат:Иран футбол клубтары
Мехди Махдавикия

**Мехди Махдавикия** (; 24 шілде 1977 жыл, Тегеран) — ирандық футболшы, жартылай қорғаушы. 

## Қатысқан турнирлері:

* Азия кубогы: 1996 (қола), 2000 (қола), 2004, 2007
* Әлем чемпионаты: 1998, 2006

## Жетістіктері

### Командалық

* Интертото кубогы: 2005
* Иран чемпионы: 1996, 1997
* Гер мания лига кубогы: 2003
* Азия ойындарының жеңімпазы: 1998

### Жеке

* Азияның үздік футболшысы: 2003 
* Азияның үздік жас футболшысы: 1997 
* Гамбургтің үздік футболшысы: 2002/03, 2003/04.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Статистикасы

Санат:Иран футболшылары
Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Персополис ФК ойыншылары
Санат:Бохум ФК ойыншылары
Санат:Гамбург ФК ойыншылары
Санат:Айнтрахт Брауншвейг ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Азия ойындарының чемпиондары
Санат:Иранның Азия ойындары чемпиондары
Юсуф Рабиев

**Юсуф Рабиев** (24 мамыр 1976 жыл) — тәжікстандық футболшы, шабуылшы. Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасы сапында ойнаған. Тәжікстанның бірнеше дүркін чемпионы. 

## Жетістіктері

### Командалық
«Варзоб»

* Тәжікстан чемпионы (3): 1998, 1999, 2000
* Тәжікстан кубогы (2): 1998, 1999

«Регар-ТадАЗ»

* Тәжікстан чемпионы (1): 2001
* Тәжікстан кубогы (1): 2001

«Авиатор»/«Парвоз»

* Тәжікстан кубогы (2): 2004, 2007

«Худжанд»

* Тәжікстан кубогы (1): 2008

«Истиклол»

* Тәжікстан чемпионы (2): 2010, 2011
* Тәжікстан кубогы (2): 2009, 2010

Тәжікстан

* АФК челлендж кап (1): 2006

### Жеке

* Тәжікстанның үздік футболшысы (2): 2008, 2010
* Тәжікстан чемпионатының үздік мергені (2): 2010, 2011

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 

Санат:Тәжікстан футболшылары
Санат:Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Варзоб ФК ойыншылары
Санат:Регар-ТадАЗ ФК ойыншылары
Санат:Парвоз ФК ойыншылары
Санат:Хатлон ФК ойыншылары
Санат:Худжант ФК ойыншылары
Санат:Истиклол ФК ойыншылары
Парвоз (футбол клубы)

**«Парвоз — Халықаралық әуежай»** — Тәжікстанның Гафуров ауданындағы футбол клубы, 2001 жылы құрылған. 

## Атаулары

* 2001—2004 — «Авиатор» (Чкаловск).
* 2004 «Авиатор» (Бободжан Гафуров).
* 2005 — «Парвоз» (Бободжан Гафуров).

## Жетістіктері

* Тәжікстан кубогы (2): 2004, 2007.
* Тәжікстан чемпионатында 2-орын (2): 2007, 2008.
* Тәжікстан чемпионатында 3-орын (3): 2003, 2004, 2005.

## Сілтемелер

* http://taj-championat.ucoz.ru/index/fk_parvoz/0-10

Санат:Тәжікстан футбол клубтары
Манучехр Насруллоевич Джалилов

**Манучехр Насруллоевич Джалилов** (27 қыркүйек 1990 жыл) — тәжікстандық футболшы,  "Истиклол" клубы мен Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы. 

## Карьерасы

### Клубтық
Мәскеудің "Локомотив" клубының түлегі. Бірақ негізгі құрамда ойнай алмады, тек фарм-клубта өнер көрсетті. 2011 жылы "Горняк" клубына ауысты. Сол жылы жазда "Нефтехимик" футболшысы атанды. 2015 жылы тарихи отаны Тәжікстанға оралып, "Истиклол" сапына қосылды. Кейін Индонезия клубтарында ойнады.

### Халықаралық
Әзірше Тәжікстан құрамасы сапында ең көп гол соққан футболшы (17 гол).

## Жетістіктері

* Тәжікстан суперкубогы: 2020

## Сілтемелер

* Профилі 

Санат:Тәжікстан футболшылары
Санат:Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Истиклол ФК ойыншылары
Санат:Персебая ФК ойыншылары
Тәжікстан футбол федерациясы

оңға|нобай|200x200 нүкте|2013 жылға дейінгі логотипі

**Тәжікстан футбол федерациясы** () — Тәжікстан футболын басқаратын спорттық ұйым, құрылу тарихы 1936 жылы басталған. 1991 жылы Тәжікстан тәуелсіздік алғасын қайта құрылды. 1994 жылы АФК мен ФИФА-ға мүше болды. 

## Жетекшілері

## Сілтемелер

* http://www.fft.tj/ 

Санат:Тәжікстандағы футбол
Санат:Спорт ұйымдары
Аманкелді портреті

**[[Әбілхан Қастеев]]** Аманкелді Имановтың бірнеше портретін салған еді.

1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс көсемдерінің бірі болған Аманкелді Имановтың шынайы бейнесін тарихта қалдыру мақсатымен республика үкіметі тарапынан арнайы сайыс ұйымдастырылады. Оған таңдаулы деген өнер иелері қатысады. Қастеев те сол тапсырма аясында 1939 жылы Торғай өңіріне аттанып, Аманкелдінің ауылын, жүрген жерін аралайды, көз көрген адамдармен, сарбаздарымен сұхбаттасады. Түр-пішін, тұлғасын сұрап біліп, кескіндеп, талай этюд-нобайды жасап шығарады. Алайда *анфас* және *профильмен* салынған алғашқы нұсқалары ойдағыдай шықпайды.

Ақыры көрме үшін **1943 жылы** салынған *жартылай анфас* нұсқа іріктеліпті. Мұнда Аманкелді тұрған кейпінде бейнеленген, артында мылтығы, алдында дүрбісі мен семсері көрінеді, оң қолында қамшысы бар.


Осы көрмені үкімет басшылары келіп көрді. Әбілхан ауыл-елдегі Амангелдінің ағайын, туыстары, серіктері дән риза болған кейінгі портретті бәйгеге қосты. Амангелді Имановтың үзеңгілес серігі, революционер Әліби Жанкелдин бұл портретке ықыласы ауып, ұзақ қарап, батырмен жүздескендей сезімде болды.

— Бәрекелді! Ерлік жасапсың!.. Досымды енді іздеп таптым. Басқалардың суретінен гөрі мына сенің Амангелдің көзіме оттай басылды. Бет-пішіні, түрі, тұлғасы, мінезін түгел тауыпсың. Құдды өзі! — деп қуанып, Қастеевтің қолын қысты.

нобай|170px|1950 жылы салынған сурет — пошта маркасында
Осы жұмысы үшін 1944 жылы оған Қазақ КСР Халық суретшісі атағы мен Жоғарғы Кеңестің грамотасы беріледі.

Алайда Аманкелді портретінің ең танымал болып кеткен нұсқасы **1950 жылы** салынып бітеді.

Мұнда халық батыры көтерілісшілер лагерінде отыр, қолында арабша жазылған қағазы бар. Ол алысқа көз тастап, алдағы уақытта болатын шайқастың жоспарын құрып отырған іспетті. Қастеев оны байсалды, салмақты, терең ойлы етіп көрсете білді.

Бұл бейнені ірілетіп әрі байытып қойған тағы бір сурет — Қастеевтің 1970 жылы салған «Амангелді сарбаздары». Мұнда Аманкелді салт атты етіп бейнеленген, артқы фонда соңынан ерген жүздеген көтерілісшілер көрінеді.

## Дереккөздер

Санат:Әбілхан Қастеев суреттері
Ахтам Мустафаевич Назаров

**Ахтам Мустафаевич Назаров** (; 29 қыркүйек 1992 жыл) — тәжікстандық футболшы, Бангладештің "Башундхара" клубы мен Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының қорғаушысы әрі капитаны. 

## Карьерасы
### Клубтық
2019 жылға дейін Тәжікстанның "Энергетик", "Истиклол" клубтарында ойнады.

2019 жылы "Башундхара" клубына ауысты.
### Құрама
2012 жылдан бері Ұлттық құрамада ойнап келеді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Тәжікстан футболшылары
Санат:Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Башундхара Кингз ФК ойыншылары
Санат:Истиклол ФК ойыншылары
Баркчи

**«Баркчи»** () — Тәжікстанның Гиссар қаласындағы футбол клубы, 2006 жылы құрылған. 20017 жылдан бері үздіксіз жоғары лигада ойнап келеді. 

## Тарихы
2006 жылы Душанбеде "Энергетик" деген атаумен құрылды.

2015 жылы демеушілері ауысты да, базасы Гиссар қаласына көшіріліп, "Баркчи" деп аталды. 
### Атаулары

## Жетістіктері

* Тәжікстан кубогы:
** Финалист (1): 2008
* Тәжікстан 1 лигасы
** Жеңімпаз (1): 2006

## Сілтемелер

* http://footballfacts.ru/clubs/119398-energetik-dushanbe

Санат:Тәжікстан футбол клубтары
Владимир Алексеевич Гулямхайдаров

**Владимир Алексеевич (Алишаевич) Гулямхайдаров** (26 ақпан 1946 жыл, Сталинабад) — кеңестк футболшы, шабуылшы футбол жатттықтырушысы. 

## Карьерасы

### Ойыншы
"Памир" клубының түлегі. 1964 жылы карьерасын бастап, 4 маусым ойнады. 1969-70 жылдары Мәскеудің "Торпедо" клубында өнер көрсетіп, 1971 жылы "Памирге" қайта оралды.

### Бапкер
1980 жылы бапкерлік жолын "Памирде" бастады. 

1994 жылы Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасын жаттықтырды.

1996 жылы Қазақстанға келіп, біржола тұрақтап қалды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Мерейтойы 

Санат:КСРО футболшылары
Санат:ЦСКА-Памир ФК ойыншылары
Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Хатлон ФК ойыншылары
Санат:КСРО футбол жаттықтырушылары
Санат:Тәжікстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:ЦСКА-Памир ФК жаттықтырушылары
Санат:Хатлон ФК жаттықтырушылары
Санат:Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Қайрат ФК жаттықтырушылары
Санат:Тараз ФК жаттықтырушылары
Санат:Мегаспорт ФК жаттықтырушылары
Санат:Астана ФК жаттықтырушылары
Санат:Сұңқар ФК жаттықтырушылары
Санат:Екібастұз-1979 ФК жаттықтырушылары
Мухсин Муслимович Мухамадиев

**Мухсин Муслимович Мухамадиев** (тәжік. Мӯҳсин Муслимович Муҳаммадиев; 21 қазан 1966, Душанбе) — КСРО-лық және тәжікстандық футболшы, шабуылшы. 

## Карьерасы

### Клубтық
КСРО, Тәжікстан, Түркия, Ресей, Өзбекстан клубтарында ойнады. 2006 жылы карьерасын аяқтады.

### Құрама
1992 жылы Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасы сапында бір ойында алаңға шықты.

1995 жылы Ресей құрамасына шақытру алып, бір кездесуге қатысты.

### Бапкерлік
Польша, Ресей, Қазақстан, Тәжікстан, Өзбекстан клубтарында бапкерлік қызмет атқарды.

## Жетістіктері

### Ойыншы

* Ресей  чемпионы (1): 1994
* КСРО 1 лига жеңімпазы: 1988
* Өзбекстан кубогының финалисі: 2000.

## Дереккөздер

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Тәжікстан футболшылары
Санат:Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Ресей Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:ЦСКА-Памир ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Анкарагүджү ФК ойыншылары
Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Аустрия Вена ФК ойыншылары
Санат:Бұхара ФК ойыншылары
Санат:Шинник ФК ойыншылары
Санат:Динамо Самарқан ФК ойыншылары
Санат:Регар-ТадАЗ ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Тула ФК ойыншылары
Санат:Тәжікстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Ресей футбол жаттықтырушылары
Санат:Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Истиклол ФК жаттықтырушылары
Санат:Бұхара ФК жаттықтырушылары
Мисс Қазақстан 2018

**Мисс Қазақстан 2018** — 21-Мисс Қазақстан сұлулық байқауы. 2018 жылы 31 наурызда Астана қаласында Бейбітшілік және келісім сарайында өтті. Жеңімпаз Атырау қаласының өкілі – Әлфия Ерсайын атанды.

## Байқаудың өткізілуі
Ұлттық байқау 2017 жылдың желтоқсанынан 2018 жылдың наурыз айына ауыстырылған.

«Біз байқауды жаңартып, көктем мерекесін ұйымдастыруды шештік. «Қазақстан аруы» байқауы алғаш рет көктемде, 2018 жылдың наурыз айында өтеді. Бұл финалистер мен барша көрермен Ұлы даланың басты мерекесі – Наурыз мейрамы өтетін көктемде көркем елордамыз Астананы тамашалай алатын жаңа бағдарлама болмақ. Көптеген тосынсыйлар мен әдемі шоу болады!» – деп бөлісті байқау директоры Алена Ривлина-Қырбасова.

28 наурызда қатысушылар Астана қаласындағы мамандандырылған түзету мектеп-интернатында болып, оқушыларды құттықтады.

Бастапқыда «Қазақстан аруы» жеңімпазы бес миллион теңге алады деп белгіленгенімен, іс жүзінде үш миллион теңге ғана алады. Дәстүрлі қанжығасы, люкс брендтерімен жарнамалық келісім-шарттар, танымал фотограф Марета Келигованың фотосессияға сыйлығы және «Әлем аруы-2018» байқауында республиканы ұсыну құқығы.

2018 жылдың наурыз айының басында Instagram әлеуметтік желісінен 10 қатысушы таңдалды.

Сабина Әзімбаева «Әлем аруы-2018» халықаралық сұлулық байқауына, ал Екатерина Дворецкая 2019 жылы қатысады.

Байқаудан кейін жеңімпазға мәліметтерді бұрмалады деп айып тағылды.

## Қазылар алқасы
Қазылар алқасы құрамы:
* Ырза Тұрсынзада — «Алтын Орда» компаниясының негізін қалаушы
* Қайрат Жаныбеков — Wyndham Garden халықаралық қонақүйінің бас директоры
* Ольга Рыпакова — Олимпиаданың екі мәрте қола жүлдегері және 2010 жылғы әлем чемпионы
* Қырым Алтынбеков — реставратор-суретші
* Тәуекел Мүслім — актёр және тележүргізуші
* Диана Кеңесова — «Қарағанды аруы – 2013», байқау тарихындағы тұңғыш «Қазақстан Ғаламтор аруы»
* Ләйлә Сұлтанқызы — тележүргізуші
* Сүндет Байғожин — «Астана Опера» театрының жетекші солисті
* Совет Сейітов — «Қазақстан аруы» байқауының әлеуметтік бағдарламалар жөніндегі директоры
* Сәкен Жақсыбаев — қазақстандық fashion-продюсер
* Алена Ривлина-Қырбасова — «Қазақстан аруы» ұлттық байқауының президенті

## Байқаудың қорытындысы
Финалистердің тізімі:

## Қатысушылар
Қатысушылар тізімі:

* Қатысу кезінде

## Қатысушыларды алмастыру
* «Петропавл аруы-2017» жеңімпазы – ұлттық байқаудан бас тартты. Оның орнына Петропавлдың бірінші вице-миссі – Дайана Майлина келді.
* Instagram кастингіне Қостанай қаласының атынан қатысқан Әсел Исмағамбет қатысудан бас тартты, оның орнын Семей қаласынан келген Мөлдір Сейтқазина иеленді.
* Қызылордалық қатысушы Гүлнұр Нұртаза отбасылық себептермен қатысудан бас тартты. Оның орнын Айнел Күлмағанбетова иеленді.
* Теміртаулық қатысушы – Дарья Кохан Ресейде оқуына байланысты қатыса алмады. Оның орнына Валерия Басова келді.
* Тараздық қатысушы – Үміт Ілиясова белгісіз себептермен байқауға қатыспады. Ол бастапқыда қатысушылар тізімінде жарияланған болатын.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан аруы
Голландық Ост-Үнді компаниясы

thumb|upright=0.9|«United East India Company» немесе «United East Indies Company» (сонымен қатар голланд тілінде «VOC» аббревиатурасымен белгілі) Голландия Республикасының жетекші мемлекет қайраткері Йохан ван Олденбарневельттің туындысы болды.
alt=|thumb|220x220px|Амстердам VOC HQ
thumb|Желкендегі ''Duyfken'' VOC кемесінің көшірмесі
**Голландық Ост-Үнді компаниясы** немесе **Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы** (, VOC, «Біріккен Ост-Үндістан компаниясы») — нидерландтық сауда компаниясы. 1602 жылы негізі қаланған ол 1798 жылға дейін өмір сүрді. Жапония, Қытай, Цейлон, Индонезиямен сауданы жүзеге асырды (соның ішінде шай, мыс, күміс, мата, мақта, жібек, керамика, дәмдеуіштер және апиын); Тынық және Үнді мұхиттарының осы елдерімен сауданы монополиялады.

## Компания тарихы
1594 жылы нидерландтық көпестер тобы Шығыс елдерімен делдалсыз сауда жасау үшін «Ван Верре» компаниясын құрды. Осыдан кейін басқа ұқсас голландтық сауда компаниялары құрылды. Олардың арасындағы өзара бәсекелестікті және португал, испан және ағылшын саудасының бірлескен қарама-қайшылығын болдырмау үшін Нидерландының Біріккен провинцияларының генералдық штаттарының шешімімен бұл сауда компаниялары 1602 жылы біртұтас Шығыс Үндістан компаниясына біріктірілді. Компанияның бастапқы капиталы шамамен 6,5 миллион флоринді құрады.

Ост-Үнді компаниясы сауда факторияларының тұтас желісін құрды (соның ішінде Қайырлы үміт мүйісі, Персия, Бенгалия, Малакка (қазіргі Малайзияның бөлігі), Қытай, Сиам (қазіргі Таиланд), Формоза (қазіргі Тайвань). Шығыс Үндістан компаниясының қызметімен қамтылған акватория батыста Қайырлы үміт мүйісінен шығыста Магеллан бұғазына дейін созылды.

Компания тарихындағы ең көрнекті тұлға Ян Петерсзон Кун болды, ол компанияның штаб-пәтерін Ява аралында негізін қалаған Батавия қаласына (қазіргі Джакарта) көшірді, ол Азиядағы голландиялық отаршылдықтардың астанасы болды. Бұл аймақтағы бұрынғы голланд иеліктері әлі күнге дейін кейде Голландиялық Үндістан деп аталады (Голландық Ост-Индия (Индонезия), Үндістан түбегіндегі голланд иеліктері, Цейлон, Малакка, Оңтүстік Африкадағы Кейп колониясы).

Метрополияның порт қалаларында (Амстердамда, Роттердамда, Зеландияда, Делфтте, Хорн мен Энкхёйзенде) компанияның алты кеңсесі (палатасы) болды және оны 17 саудагер (директорлар) кеңесі басқарды.

Нидерланды Еуропаның алдыңғы қатарлы теңіз және отаршыл державасы болған кезде, Ост-Үнді компаниясы сыртқы сауданы жүргізуде монополияға ғана емес, сонымен қатар халықаралық сауда шарттарын жасасу, теңізде жүзу, тауарларды метрополияға бажсыз тасымалдау, факториялар құру, жағалаудағы бекіністер құру, сот ісін жүргізу, қарулы күштер мен әскери флотты ұстау құқықтарына ие болды.

Санат:Нидерланд компаниялары
Санат:Индонезия тарихы
Санат:Үндістан тарихы
Санат:Сауда компаниялары
Леонидас Пиргос

**Леонидас Пиргос** (; 1871, Мантинея, Грекия) — грекиялық семсерші, 1896 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы.

Пиргос кәсіби семсерлесуші болды, бірақ спорттың бұл түрінен 1896 жылғы Олимпиадалық Ойындарда бөлек жарыс ұйымдастырылды да, фольга жарыстарында бақ сынады. Пиргостың жалғыз қарсыласы француз Жан Перроне болды, оны 3:1 есебімен жеңді.

Санат:Алфавит бойынша семсершілер
Санат:Грекия семсершілері
Санат:Семсерлесуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Грекия Олимпиада чемпиондары
Санат:1896 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Сұлтан Бүркітбайұлы Қамалетдинов

**Сұлтан Бүркітбайұлы Қамалетдинов** (12 ақпан 1965 жыл, Астрахан облысы) — қазақстандық әскери қайраткер, 2024—2026 жылдар аралығында Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары – Қарулы Күштер Бас штабының бастығы.

## Өмірбаяны
1965 жылғы 12 ақпанда Астрахан облысы Володар ауданы Зеленга ауылында дүниеге келген.

1982 жылғы тамыздан 1986 жылғы шілдеге дейін Ташкент жоғары танк командалық училищесінің курсанты.

1994 жылдың шілдесінен 1997 жылдың шілдесіне дейін бронетанктік әскерлер әскери академиясының тыңдаушысы.

Қызметін ГСВГ танк дивизиясы гвардиялық танк полкінің танк взводының командирі болып бастады.

1986-2005 жылдар аралығында штаб бастығы — танк батальоны командирінің орынбасары, танк батальоны, танк полкі командирі, штаб бастығы — механикаландырылған дивизия командирінің орынбасары, механикаландырылған бригада командирі лауазымдарынан өтті.

2006 жылғы қарашадан 2008 жылғы қаңтарға дейін — "Шығыс" өңірлік қолбасшылығы әскерлері қолбасшысының басқармасы штабы бастығының орынбасары.

2008 жылғы қаңтардан 2008 жылғы тамызға дейін — "Оңтүстік" өңірлік қолбасшылығы әскерлері қолбасшысының жауынгерлік даярлық жөніндегі орынбасары.

2008 жылғы тамыздан 2010 жылғы маусымға дейін — Ресей Федерациясы Қарулы Күштері Бас штабы Әскери академиясының тыңдаушысы.

2010 жылғы шілдеден 2012 жылғы тамызға дейін — өңірлік қолбасшылық әскерлері қолбасшысының бірінші орынбасары — "Оңтүстік" өңірлік қолбасшылығы әскерлері қолбасшысының басқармасы штабының бастығы.

2012 жылғы тамыздан 2013 жылғы маусымға дейін — өңірлік қолбасшылық әскерлері қолбасшысының бірінші орынбасары — "Астана" өңірлік қолбасшылығы әскерлері қолбасшысының басқармасы штабының бастығы болды.

2013 жылдың маусымынан 2016 жылдың 15 қарашасына дейін — "Астана" өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы.

2016 жылдан - ҚР ҚМ Құрлық әскерлері Бас қолбасшысының бірінші орынбасары.

2019 жылғы 18 қазанда ҚР Президентінің Жарлығымен ҚР Тұңғыш Президенті атындағы Ұлттық қорғаныс университетінің бастығы болып тағайындалды.

2020 жылғы 5 мамырда Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығымен генерал-лейтенант әскери атағы берілді.

2021 жылғы қарашада Қорғаныс министрінің орынбасары болып тағайындалды.

2024 жылғы қаңтарда ол Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары — Қарулы Күштер Бас штабының бастығы болып тағайындалды. 2026 жылғы қаңтарда лауазымынан босатылды.

## Марапаттары
* ІІ-дәрежелі "Даңқ" ордені (2017)
* Мерейтойлық медальдар
* Еңбек сіңірген жылдары үшін медальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Өмірбаяны zakon.kz сайтында

Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары
Лорен Этаме Майер

**Лорен Этаме Майер** (; 19 қаңтар 1977 жыл, Криби, Камерун) — ниегриялық футболшы, қорғаушы, 2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Мальорка»

* Испания суперкубогы (1): 1998

; «Арсенал»

* Англия чемпионы (2): 2001/02, 2003/04
* Англия кубогы (3): 2002, 2003, 2005
* Англия суперкубогы (2): 2002, 2004

; «Портсмут»

* Англия кубогы (1): 2008

; Камерун

* Олимпиада чемпионы (1): 2000
* Африка чемпионы (2): 2000, 2002

### Жеке

* Африка чемпионатының үздік футболшысы (1): 2000
* Англия чемпионатының символикалық құрамы (1): 2004

## Сілтемелер

Санат:Камерун футболшылары
Санат:Камерун Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Мальорка ФК ойыншылары
Санат:Портсмут ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Леванте ФК ойыншылары
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары
Санат:Камерун Олимпиада чемпиондары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Патрик Мбома

**Анри Патрик Мбома Дем** (; 15 қараша 1970, Дуала, Камерун) — камерундық футболшы, шабуылшы. 

## Карьерасы
1990 жылы Мбома "Пари Сен-Жермен" клубының ойыншысы атанды. Бастапқыда ол екінші командада ойнады, кейін ол бірінші команданың негізгі құрам ойыншысы және командадағы үздік бомбардирлердің бірі болды. 

1992 жылдың жазында ол "Шаторуға" жалға берілді. Бірінші маусымның қорытындысы бойынша "Шатору" 2-дивизионнан түсіп қалды, бірақ келесі маусымда команда үшінші лигада бірінші орынды жеңіп алып, қайта оралды. "Шаторуда" екі жыл ойнағаннан кейін камерундық футболшы ПСЖ-ға оралды. Франция чемпионатындағы дебютін 1994 жылы 23 қыркүйекте «Осерге» қарсы ойында (1:1) өткізді. 

## Жетістіктері

### Командалық

; «Шатору»

* 3 лига жеңімпазы: 1993/94

; «Мец»

* Лига кубогы: 1995/96

; Камерун

* Африка чемпионы (2): 2000, 2002
* Олимпиада чемпионы: 2000

### Жеке

* Африка чемпионатының үздік мергені (2): 2002, 2004
* Жапония чемпионатының үздік мергені: 1997
* Африка жыл футболшысы: 2000
* Африка жыл спортшысы: 2000

## Сілтемелер

Санат:Камерун футболшылары
Санат:Камерун Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Шатору ФК ойыншылары
Санат:Мец ФК ойыншылары
Санат:Гамба Осака ФК ойыншылары
Санат:Кальяри ФК ойыншылары
Санат:Парма ФК ойыншылары
Санат:Сандерленд ФК ойыншылары
Санат:Әл-Иттихад Триполи ФК ойыншылары
Санат:Токио Верди ФК ойыншылары
Санат:Виссел Кобе ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары
Санат:Камерун Олимпиада чемпиондары
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Фарис Ибрахим

**Фарис Ибрахим Саид (Месо) Хассуна Эль-Бах** (; 4 маусым 1998 жыл) — катарлық ауыр атлет, зілтемір көтеруден 2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. 

2017 жылы Анахаймда өткен әлем чемпионатында 94 келісалмақта сынға түсіп, қола медаль иеленді. 

2018 жылғы Азия ойындарында тағы да күміс жүлдегер атанды. Бір жылдан соң әлем біріншілігінде 96 келі салмақта күміс жүлдеге қол жеткізді.

Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер
Санат:Катар ауыр атлеттері
Санат:Ауыр атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Катар Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Клаус Штерк

**Клаус Штерк** (, 1958 жыл, Штутгарт) — германиялық футбол жаттықтырушысы.

## Карьерасы

### Футболшы
"Штутгарт" клубының жастар командасында ойнады. Бірақ кәсіби деңгейге көтеріле алмады. 

### Бапкер
Жаттықтырушылық жолын Германияның әуесқой клубтарын жаттықтырудан бастады. Кейін Намибия, Моңғаолия, Қазақстан, Нигерия секілді  елдерде жұмыс істеді.

2003 жылы желтоқсанда Қазақстанға келіп, Қазақстан клубтарына семинар өткізек  болды. Бір айдан соң "Жеңіс" клубының бап бапкері боп тағайындалды. Бірақ мамыр айында босатылды.

2005-2008 жылдары Ауғанстан құрамасын жаттықтырды.

## Дереккөздер

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия футбол жаттықтырушылары
Санат:Жеңіс ФК жаттықтырушылары
Санат:Ауғанстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Кенесары портреті

**Кенесары портреті** — Әбілхан Қастеевтің кенепте майлы бояумен салған алғашқы суреттерінің бірі.

Бұл туындыда мемлекет қайраткері, әскери қолбасшы, қазақ халқының 1837–1847 жылдардағы ұлт-азаттық қозғалысының көсемі, Қазақ хандығының соңғы ханы Кенесары Қасымұлының (1802–1847) бейнесі суреттелген. Кенесары ханның үстіндегі шапаны мен қалпағының ұлттық нақыштағы ою-өрнектер портреттегі табиғат көрінісімен әсем үйлесім табады. Бірнеше планда құрылған бұл портреттің артқы планындағы кеңес беруші уәзірлер бейнесі, ақ орданың бір қырының көрінісі, салт аттылар бейнесі Кенесары ханның саясаткер, әрі қолбасшы болғандығының айқын дәлелі болмақ. Портрет Шығыс миниатюрасына сай, декоративті болып келеді.

Қастеев осы суретті 1936 жылы жаңа құрылған Қазақ кескіндемелік галереяға сыйға тартты, бірақ портретті тек 1992 жылдан бастап көрмелерде көрсете бастады.

## Дереккөздер

Санат:Әбілхан Қастеев суреттері
Сүйінбай портреті

**Сүйінбай портреті** — қазақ кескіндемешісі Әбілхан Қастеевтің 1972 жылы салған суреті. Солтүстік Қазақстан облыстық бейнелеу өнері мұражайында сақтаулы тұр.

Суреттің қалай салынғаны туралы Қастеев «Қазақ әдебиеті» газетінде жарық көрген «Сүйінбайдың суреті» атты мақаласында: «Сүйінбайдың фотопортреті жоқ. Сондықтан бұдан 80 жыл бұрын өмір сүрген атақты адамның қас-қабағы, маңдайы, көзі, мұрын бітісі, ерін, жақ, иек, тағы басқа анатомиялық кескіндері қандай еді деген сұрақтарға жеке-жеке анкеталық анықтамалар алдын ала берілді. Содан соң олардың барлығы біртұтас күйге келтірілді», — деп шығармашылық лабораториясы жайлы ақпарат береді. Іздену кезінде немере қызы Үкіжан Сыпатаева мен аталасы Мырзабай Сатаевпен ақылдасқанын, ақынның бет-әлпеті, пішін-келбеті немере ұлы — Тоғызбай Малыбаевқа келетінін, оның да фотосуретін жан-жақты зерттегенін, өзге де туған-туыстарының кескін-келбетін назардан тыс қалдырмағанын, отбасылық ортақ белгілерін анықтағанын тілге тиек етеді. Қылқалам иесінің бастаған ісін қашан аяқтағанша жұмыс орнынан тұрмайтын әдеті болған. Соңғы нүктесі қойылып, бояуы кеппеген портретті ақынның туған-туыстарына көрсеткенде Үкіжан Сыпатаева: «Сүйінбайдың кескін-келбетіне дәл келеді. Мен осы бейнені Сүйінбай деп танимын», деп жылап жіберсе керек.
нобай|250px|
1993 жылы суреттің негізгі бөлігі алғаш шыққан теңге банкноттардың біреуінде пайдаланылды.

## Дереккөздер

Санат:Әбілхан Қастеев суреттері
PayPay

**PayPay корпорациясы** () — электронды төлем қызметтерін дамытатын жапониялық компания. Ол 2018 жылы Z Holdings холдингтік компаниясы арқылы SoftBank Group және Yahoo Japan арасындағы бірлескен кәсіпорын ретінде құрылды.  38 миллион пайдаланушысы бар PayPay - ең үлкен жапондық мобильді төлем қолданбасы. 2018 жылдың қазан айынан бастап ол Үндістанда орналасқан Paytm төлем қызметі компаниясымен бірлесіп әзірленген QR код пен штрих-код негізіндегі төлем қызметін бастады.

Смартфон қолданбасынан пайдаланушылар банк шотын байланыстырады және PayPay аккаунтына ақша қосады. Сату орнындарында пайдаланушы QR кодын сканерлеу арқылы немесе кеңсе қызметкеріне смартфондағы штрих-кодты сканерлеу арқылы төлем жасайды. 

## 2020 жылғы киберқауіпсіздік оқиғасы
2020 жылдың 28 қарашасында Бразилияда пайда болған PayPay сервері бұзылды. PayPay операторының айтуынша, оның бүкіл пайдаланушы базасының жеке және қаржылық ақпараты бар сервер бұзылған. Компания конфигурациядағы кемшіліктер ақпаратқа рұқсатсыз қол жеткізуге әкелгенін мойындады. Оқиға туралы кейін қызмет көрсетуші операторға хабарланып, алдын алу шаралары жүргізілді.

## Дереккөздер

Санат:Төлем жүйелері
Ариэль Ортега

**Ариэль Арнальдо Ортега** (; 4 наурыз 1974, Ледесма, Жужуй) — аргентиналық футболшы, шабуылшы. Жартылай қорғаныста да ойнаған. Аргентина Ұлттық футбол құрамасы сапында 87 кездесуде алаңға шығып, 17 голдың авторы атанды. Соның екеуін 1998 жылғы әлем чемпионатында Ямайка қақпасына соқты. «Ривер Плейт» клубының тәрбиеленушісі. Еуропалық клубтарда (Парма, Валенсия, Сампдория) бірнеше жыл өткізгеннен кейін Ортега 2004 жылы Аргентинаға оралды, алдымен Ньюеллс Олд Бойзда ойнады, ал 2006 жылы Риверге оралды. 2008 жылғы Клаусураның жеребе тарту рәсімі кезінде Ортега команданың жаңа бапкері Диего Симеонемен қиындықтарға тап болды. Бұл, негізінен, Ортеганың алкогольге тәуелділігіне байланысты режимнің бұзылуына қатысты. 33-ші лига чемпионы атағын жеңіп алғанына қарамастан, Ортега 2008 жылдың ортасында командадан шығарылды. 

## Жетістіктері

### Клубтық
Ривер Плейт

* Аргентина чемпионы: 1991 (Апертура), 1993 (Апертура), 1995 (Апертура), 2002 (Клаусура), 2008 (Клаусура)
* Либертадорес кубогы: 1996

Парма

* Италия суперкубогы: 1999

Ньюэллс Олд Бойз

* Аргентина чемпионы: 2004 (Апертура)

### Халықаралық
Аргентина

* Америкааралық ойындар жеңімпазы: 1995

## Қатысқан турнирлері

* Футболдан әлем чемпионаты 1994
* Конфедерациялар кубогы 1995
* Футболдан Америка кубогы 1995
* Жазғы Олимпиада ойындары 1996
* Футболдан әлем чемпионаты 1998
* Футболдан Америка кубогы 1999
* Футболдан әлем чемпионаты 2002

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ғootballdatabase сайтындағы профилі

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Парма ФК ойыншылары
Санат:Фенербахче ФК ойыншылары
Санат:Ньюэллс Олд Бойз ФК ойыншылары
Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Хуан Себастьян Верон

**Хуан Себастьян Верон** (; 9 наурыз 1975 жыл, Ла-Плата, Аргентина) — аргентиналық футболшы, жжартылай қорғаушы. 1998, 2002, 2010 жылдары әлем чемпионатына, 2007 жылы Америка кубогына қатысты. 

## Карьерасы
Атақты аргентиналық футболшы Хуан Рамон Веронның ұлы. Әкесінің жолымен карьерасын "Эстудиантес" клубында 1994 жылы бастады. Екі жылдан соң аргентиналық тағы бір күшті клуб — "Бока Хуниорсқа" ауысты. Осы сәттен 21 жастағы футболшыға Еуропаның алпауыт клубтарының көзі түсе бастады.

1996 жылдың жазында "Сампдория" футболшысы атанды. Екі жылдан соң "Пармаға" ауысты. 

1999 жылы "Лациоға" ауысып, екі маусым ойнады. 

2001 жылы жазда "Манчестер Юнайтед" футболшыны 30 млн долларға сатып алды. Бұл Англиядағы сол кездегі ең қымбат трансфер болды. Верон ағылшын тілін жедел үйреніп, клубқа сіңісіп кетті, бірақ көп ұзамай негізгі құрамнан шеттетіле бастады. Бапкер Алекс Фергюсон ойыншылардың көптігінен Веронға негізгі құрамнан орын тауып бере алмағандығын кейін мойындады. 

2003 жылы "Челсиге" ауысты. 2007 жылға дейін "Челсиге" тиесілі ойыншы болғанымен, уақытының көбі өзге клубтарда арендада өтті ("Интернационале" сапында 2004-06 жылдары ойнады, 2006 жылы туған клубы "Эстудиантеске" жалға берілді). 

2007 жылы "Эстудиантеске" түпкілікті оралды.

## Жетістіктері

### Командалық
«Эстудиантес»

* ІІ дивизион чемпионы: 1995
* Аргентина чемпионы (2): Апертура 2006, Апертура 2010
* Либертадорес кубогы: 2009

«Парма»

* УЕФА кубогы: 1999
* Италия кубогы: 1999

«Лацио»

* Италия чемпионы: 1999/00
* Италия кубогы: 2000
* Италия суперкубогы: 2000
* УЕФА суперкубогы: 1999

«Манчестер Юнайтед»

* Англия чемпионы: 2002/03

«Интернационале»

* Италия чемпионы: 2005/06
* Италия кубогы (2): 2005, 2006
* Италия суперкубогы: 2005

### Жеке

* Англия чемпионатының үздік ойыншысы: қыркүйек 2001
* Оңт. Американың үздік футболшысы (2): 2008, 2009
* Аргентина жыл футболшысы (2): 2006, 2009
* ФИФА 100

## Дереккөздер

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Эстудиантес ФК ойыншылары
Санат:Бока Хуниорс ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Парма ФК ойыншылары
Санат:Лацио ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Хавьер Савиола

**Хавьер Педро Савиола** (; 11 желтоқсан 1981, Буэнос-Айрес, Аргентина) — аргентиналық футболшы, футзалшы, шабуылшы. 2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. 

## Карьерасы

### Клубтық
2001 жылы жастар арасындағы әлем чемпионатының үздік мергені және үздік футболшысы атанған соң, "Барселона" 36 млн еуроға "Ривер Плейттен" сатып алды. 2001/02 маусымда 17 гол соғып, жақсы нәтиже көрсетті. 

2004 жылы клубтағы мықты шабуылшылардың көптігінен, негізгі құрамнан ысырылып, "Монакоға" арендаға кетті. 2004/05 маусымда Франция чемпионатында 7 гол ғана соғып, көп көңілінен шықпады. 2005 жылы жазда "Барселонаға" қайта оралды. Бірақ каталондық клубтың бапкері Франк Райкард оның көмегін керексінбеді де, футболшы "Севильяға" жалға кетті.

2006/07 жылғы маусымды "Барселона" сапында өткізді. Бірақ 18 кездесуде 5 гол ғана соқты. 2007 жылы жазда клубтан түпкілікті кетіп, "Реал Мадридке" ауысты. 

Кейін түрлі клубтарда ойнап, 2016 жылы карьерасын аяқтады.

2018 жылы Андорраның "Энкам" мини-футбол клубына қосылды.

### Халықаралық
2004 жылы Америка кубогына, 2005 жылы Конфедерациялар кубогына, 2006 жылы әлем чемпионатына қатысты. 

## Жетістіктері

### Командалық
«Ривер Плейт»

* Аргентина чемпионы: Апертура 1999, Клаусура 2000
* Либертадорес кубогы: 2015

«Севилья»

* УЕФА кубогы: 2005/06

«Реал Мадрид»

* Испания чемпионы: 2007/08

«Бенфика»

* Португалия чемпионы: 2009/10
* Лига кубогы: 2009/10, 2010/11, 2011/12

«Олимпиакос»

* Грекия чемпионы: 2013/14

Аргентина

* Әлем чемпионы (20 жас): 2001
* Олимпиада чемпионы: 2004

### Жеке

* Аргентина чемпионатының үздік мергені: Апертура 1999
* Оңт Американың жыл футболшысы: 1999
* Әлем чемпионатының үздік мергені: (20 жас) 2001
* Әлем чемпионатының үздік ойыншысы (20 жас) 2001

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 
* Guardian Stats Centre 

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Севилья ФК ойыншылары
Санат:Малага ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Санат:Эллас Верона ФК ойыншылары
Санат:Алфавит бойынша футзалшылар
Санат:Аргентина мини-футболшылары
Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары
Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Аргентина Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Хуан Роман Рикельме

**Хуан Роман Рикельме** ( *Хуан Роман Рикельме*; 24 маусым 1978 жыл, Буэнос-Айрес, Аргентина) — аргентиналық футболшы, Бока Хуниорспен Либертадорес кубогының жеңімпазы (2000, 2001, 2007). 2001 жылы Оңтүстік Американың үздік футболшысы атанды. Аргентина құрамасында 50-ден астам ойын өткізген. Аргентина құрамасы сапында 2008 жылғы Олимпиада чемпионы атанған.

## Карьерасы
Рикельме "Аргентинос Хуниорс" түлегі, бірақ ол бұл клубтың негізгі командасы сапында бірде-бір матч өткізген жоқ. 18 жасында ол "Бока Хуниорсқа" ауысты, бірден осы клубтың негізгі ойыншысына айналды. Клуб сапында үш рет Аргентина чемпионатын және екі рет Либертадорес кубогын жеңіп алды.

1999 жылы Америка кубогына қатысты.

2002 жылы ол "Барселонаға" өтті, бірақ сол кезде клубта жаттықтырушылар мен президенттер жиі ауысып отырды, дегенмен Роман негізгі құрамға ілікті. Бірақ Роналдиньоның клубқа келуімен бапкер Франк Райкаард әлем чемпионына көбірек сенім артты. Рикельме сосын  "Вильярреал" клубына барды. 2000 жылдардың ортасында "Вильярреал" Еуропаның үздік клубтарының біріне айналды. 

2005 жылы Конфедерациялар кубогына қатысты.

2004/05 жылғы маусымда "Вильярреал" Испания чемпионатында үшінші орын алды, ал келесі маусымда Чемпиондар лигасының жартылай финалына шықты. Лондондық «Арсеналмен» қарымта кездесудің соңында Рикельме пенальти соға алмады да, клуб финалға шыға алмай қалды.

2006 жылдың жазында Германияда өткен әлем чемпионатында Рикельме Аргентина құрамасының көшбасшысы болды. Аргентина құрамасы топтық кезеңнен кейін турнирдің басты фавориттерінің бірі саналды. Әсіресе, «Альбиселесте» 6:0 есебімен жеңіске жеткен Сербия және Черногория құрамаларына қарсы ойында Рикельме үздік ойыншы болды. Алайда ширек финалда аргентиналықтар тартысты күресте (тағы да пенальти сериясында) турнир қожайындары – Германия құрамасынан жеңіліп қалды.

2007 жылы Америка кубогына қатысты.

2007 жылы азырақ уақыт туған клубы "Бока Хуниорсқа" жалға беріліп, 2008 жылы толық ауысты. 

2014 жылы "Архентинос Хуниорс" клубына ауысып, бір жылдан соң футболмен қоштасты.

## Жетістіктері

* Аргентина чемпионы **(4)**: Апертура 1998, Клаусура 1999, Апертура 2000, Апертура 2011
* Либертадорес кубогының иегері **(3)**: 2000, 2001, 2007
* Құрлықаралық кубоктың жеңімпазы: 2000
* Оңтүстік Америка Рекопасының жеңімпазы: 2008 ж
* Интертото кубогының жеңімпазы: 2004
* Жастар арасындағы әлем чемпионы (U20): 1997 ж
* Олимпиада чемпионы: 2008 ж

## Дерекккөздер

## Сілтемелер

* riquelme-web.com.ar
* juanromanriquelme.com.ar
* Аргентина чемпионатындағы статистика
Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бока Хуниорс ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Архентинос Хуниорс ФК ойыншылары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Аргентина Олимпиада чемпиондары
Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Қосқұдық (жайлау)

**Қосқұдық** - Қамыс-Самар жайылмасының оңтүстігіндегі жайлау. 
Атырау облысы, Индер ауданы, Өрлік ауылының батысында 88 км жерде орналасқан. Шығысында Ақсор қонысы, оңтүстігінде Арыстанғали қыстауы бар. Бозғылт қоңыр, сортаңды сұр топырақ жамылғысында еркек шөп, жүзгін, қияқ, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Жайлаулар
Санат:Атырау облысы географиясы
Құбакөл (көл)

**Құбакөл,** *Құбыкөл* – Ойыл алабындағы тұйық көл. 

## Географиялық орны
Тайсойған құмының солтүстігінде, Атырау облысы Қызылқоға ауданы, Қоныстану ауылының солтүстік-батысында 10 км жерде орналасқан.

## Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 14 м биіктікте жатыр. Аумағы 2,4 км2, ұзындығы 2,1 км, енді жері 1,4 км, жағалау бойының ұзындығы 11 км. Жағалауы жазық, көл суы жаз айында тартылады. Солтүстігінде Құрқұшақ, батысында Байтақ, Қаттыкөл көлдері, онтүстігінде Сырым қыстауы жатыр. Суы тұзды.

## Дереккөздер

Санат:Қызылқоға ауданы көлдері
Санат:Ойыл су алабы көлдері
Харахол банкісі

**Харахол банкісі** – Каспий теңізінің солтүстігінде, Атырау облысы Құрманғазы ауданының теңізбен шектесетін тұсындағы қайраңдық көл. 

## Гидрографикасы
Дөңгелек пішінді көлдің аумағы 22,5 км2, ұзындығы 5 км, енді жері 4,7 км. Таяз келген көл аумағын [қамыс, құрақ басқан, шығысында аумақты келген батпақты өңір қамтыған. Батыс бөлігін бойлай Сухая Долгая құмқайыры жатыр. Алға ауылынан оңтүстік- шығыста 9 км жерде жатқан көлдің солтүстік-шығыс жағалауында қыстаулар мен сүт фермасы орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы көлдері
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2021

**2021 жылғы Қазақстан кубогының финалы** 28 қарашада "Астана Арена" стадионында өтіп, "Қайрат" және "Шахтер" командалары кездесті.

Матчтың негізгі уақыты 2:2 есебімен тең аяқталды. Қосымша тайдарда қарсыластар бір-бір голдан соқты. Осылай матч 3:3 есебімен мәресінен жетіп, жеңімпаз пнальтилер арқылы анықталды. Есеп 9:8 боп тұрған кезде қарағандылық Абылайхан Назымхановтың соққысын қайраттықтардың қақпашысы Стас Покатилов қақпаға дарытпады.

## Матч туралы фактілер

* Екі клубтың қақпасын Қазақстан Ұлттық құрамасында 2021 жылы ойнаған қақпашылар қорғады (Стас Покатилов пен Игорь Шацких).
* "Қайраттың" бапкері Құрбан Бердыев Қазақстандағы тұңғыш жүлдесін иеленді. 
*Михаил Габышев екінші рет финалда сүрінді. 2019 жылы "Атырау" сапында финалист атанған болатын.

## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойындары
Санат:Қайрат ФК ойындары
Карлос Боканегра

**Карлос Мануэль Боканегра** (Карлос Мануэль Боканегра ; 25 мамыр 1979 жыл, Апленд, Калифорния ) — американдық футболшы, қорғаушы. Ұлттық құрама сапында жүзден астам ойын өткізіп, алты жыл бойы АҚШ құрамасының капитаны болды. 2015 жылдың наурыз айынан бері Атланта Юнайтед клубының  спорттық директоры.

## Карьерасы

### Клубтық
Боканегра өзінің футбол мансабын Лос-Анджелестегі Калифорния университетінің футбол командасында бастады. 2000 жылдан бастап төрт жыл бойы ойнады. 2004 жылы Боканегра Англияның Фулхэм қаласына көшіп, онда да 4 маусым өткізді. 2006/07 маусымында қорғаушы ретінде ойнағанымен, 5 голмен команданың екінші сұрмергені атанды. 

2008 жылдан 2010 жылға дейін футболшы француздық «Ренн» клубында ойнады. 2010 жылдың 23 шілдесінде "Сент-Этьенмен" екі жылдық келісімшартқа қол қойды  .

### Халықаралық
2001 жылы 9 желтоқсанда Оңтүстік Кореямен матчта құрама сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. Құрама сапында барлығы 110 матч өткізіп, 14 гол соққан. Боканегра 2007 жылдан бері АҚШ құрамасының капитаны болды, 2013 жылы оның орнына Клинт Демпси тағайындалды.

## Жетістіктері

* КОНКАКАФ алтын кубогының иегері (2): 2002, 2007
* Конфедерациялар кубогының финалисті: 2009 ж
* MLS үздік ойыншысы: 2000 ж
* MLS үздік қорғаушысы (2): 2002, 2003 ж
## Дереккөздер

Санат:АҚШ футболшылары
Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Чикаго Файр ФК ойыншылары
Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Санат:Ренн ФК ойыншылары
Санат:Сент-Этьен ФК ойыншылары
Санат:Рейнджерс ФК ойыншылары
Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары
Қалқан (геология)

300px|thumb|right|Дүние жүзінің геологиялық картасындағы қалқандар
**Қалқан** — ежелгі платформалардың негізін құрайтын қатты кристалды жыныстардың жер бетіне ашық шығып жатқан бөлігі.

## Дереккөздер

Санат:Тектоника
Қарашағыр (қоныс)

**Қарашағыр** — Каспий теңізінің солтүстік-шығыс бөлігіндегі қоныс. 

Атырау облысы, Жылыой ауданы, Қосшағыл ауылының оңтүстік-батысында 55 км жерде орналасқан. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 35 км-ге созылып жатыр, енді жері 10 км. Қоныс маңында мұнай бұрғылары мен су (10 000 л/сағ) артезиан құдықтары, шығысында Атанок қонысы мен Қарақұм құмы жатыр.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан қоныстары
Санат:Атырау облысы қоныстары
Қырықтөбе (қоныс)

**Қырықтөбе** — Бозанай құмының солтүстік-шығыс бөлігіндегі қоныс. 

Атырау облысы, Исатай ауданы, Хамит Ерғалиев ауылының солтүстік-батысында 24 км жерде орналасқан. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 21 км-ге созылған, енді жері 7-8 км. Қоныс, Ақсай және Бұғылыөзек өзендерінің аралығын қамтиды. Солтүстігінде Бескөл, Нұрымбет, шығысында Сүлмекқұдық, оңтүстік-шығысында Күнгей, Бақтыбай, Отырқожа, оңтүстігінде Сарыбай, Нұрман, Сүйен, батысында Күкіртті қыстаулары бар.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан қоныстары
Санат:Атырау облысы қоныстары
Жамансор (қоныс)

**Жамансор** — Атырау облысы, Мақат ауданы, Доссор кентінен солтүстік-батысқа қарай 17 км жердегі қоныс. 

Теңіз деңгейінен 12 м төмен жатыр. Оңтүстігінде Таңатар, солтүстігінде Төрттөбе қоныстары орналасқан. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 40 км-ге созылып жатыр, енді жері 25 км. Солтүстік-батысында Қурайлы каналы ағады. Қоныстың барлық бөлігін сор басқан. Оңтүстік-шығысында бірнеше тілімденген жыралы ойыстар кездеседі. Жанында Байбақты, Қырыққұлақ, Мақұл құдықтары бар.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан қоныстары
Санат:Атырау облысы қоныстары
Бубакар Барри

**Бубакар Барри Копа** ( ; 30 желтоқсан, 1979, Абиджан) — Кот-д'Ивуар футболшысы, қақпашы.

## Карьерасы
### Халықаралық
2006 жылы Барри Кот-д'Ивуар ұлттық құрамасында Әлем чемпионатында ойнады, онда ол бір матч өткізді - 22 маусымда Сербия мен Черногорияға қарсы ойнады, онда Кот-д'Ивуар 3:2 жеңді. 

2010 жылы Барри әлем чемпионатына ұлттық құраманың негізгі қақпашысы ретінде келді. 

2014 жылы Бразилияда өткен әлем чемпионатында Барри ұлттық құраманың негізгі қақпашысы да болды.

2015 жылғы Африка Ұлттар Кубогында ол қосалқы қақпашы болды, бірақ негізгі қақпашының жарақатына байланысты ол финалда ойнауға мүмкіндік алды. Барри матчта аяғын жарақаттағанына қарамастан, кездесуді аяғына дейін жеткізді: пенальтилер сериясында Гана құрамасының екі соққысын қайтарды да, құрама чемпион атанды.

## Жетістіктері

### Халықаралық
* Африка Ұлттар Кубогының жеңімпазы: 2015 ж
* Африка Ұлттар кубогының финалисті (2): 2006, 2012

### Клубтық
* Кот-д'Ивуар чемпионы (2): 2000, 2001 ж
* Кот-д'Ивуар кубогының иегері: 1999 ж
* Кот-д'Ивуар суперкубогының иегері: 1999 ж
* Бельгия кубогының иегері: 2011/12
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:АСЕК Мимозас ФК ойыншылары
Санат:Ренн ФК ойыншылары
Санат:Беверен ФК ойыншылары
Санат:Локерен ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Тентексор (қоныс)

**Тентексор** — Каспий маңы ойпатындағы қоныс. 

Жем алабында. Атырау облысы, Мақат және Жылыой аудандары жерінде орналасқан. Теңіз деңгейінен ең төмен жері 19 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 55 км-ге созылған, енді жері 20-25 км. Қоныс аумағын түгелдей дерлік сор алқабы алып жатыр. Батысында Тентексор, шығысыңда Комсомол мұнай кен орындары бар. Сор, сортаңды топырақ жамылғысында сораң шөптер өседі. Солтістігінде Бэр төбешіктері орналасқан. Топырақтың құнарсыздануына байланысты қоныстағы сор алқабы жылдан- жылға ұлғаюда.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан қоныстары
Санат:Атырау облысы қоныстары
Қарақұдық (құдық)

**Қарақұдық** — Ментеке құмының орта бөлігіндегі құдық. 

Атырау облысы,  Исатай ауданы,  Жанбай ауылының солтүстік-батысында 46 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 8 м төменде жатыр. Тереңдігі 2 м, су шығымы 100 л/сағ. Құдық төбешікті құм шағылдардың ортасында. Мал суаруға пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Құдықтар
Санат:Атырау облысы географиясы
Санат: Исатай ауданы географиясы
Қосқұдық (құдық)

**Қосқұдық** — Сағыз алабындағы құдық. 

Атырау облысы, Қызылқоға ауданы, Миялы ауылынан оңтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. Құдықтың терендігі 5 м, су шығымы 200 л/с. Солтүстігінен Сағыз өзенінің тармағы - Ақсай өзені ағып өтеді. Батысында Қазанғап соры жатыр. Қосқұдық маңында өзімен аттас және оңтүстігінде Қожақұдық қыстаулары орналасқан. Жаз айларында құдық суы кермек татиды, жылдың басқа мезгілінде тұщы. Мал суаруға және ауыз суға жарамды.

## Дереккөздер

Санат:Құдықтар
Санат:Атырау облысы географиясы
Санат:Қызылқоға ауданы географиясы