Барнсли (футбол клубы)

**«Барнсли»** (;) — Англияның Барнсли қаласында орналасқан кәсіби футбол клубы. Команда Англия футбол лигасы жүйесінің үшінші деңгейі — EFL League One лигасында ойнайды.

Клуб 1887 жылы құрылған және өз ойындарын Оуквелл стадионында өткізеді. 

## Тарихы
### Алғашқы жылдар
Барнсли клубы 1887 жылы діни қызметкер Тивертон Приди тарапынан Barnsley St Peter’s атауымен құрылды. Команда 1890 жылдан бастап Sheffield and District League лигасында, ал 1895 жылдан бастап Midland League лигасында ойнады. 1897 жылы клуб атауынан St Peter’s сөзін алып тастап, жай ғана Барнсли деп атала бастады.

1898 жылы клуб Футбол лигасына қосылды, алайда қаржылық қиындықтардың салдарынан алғашқы он жыл бойы Екінші дивизионда тұрақты күрделі кезеңді бастан өткерді. 1910 жылы Барнсли алғаш рет Англия кубогының финалына шығып, онда Ньюкасл Юнайтед клубынан жеңілді. 1912 жылы олар Англия кубогының финалына қайта жетіп, Вест Бромвич Альбион командасын 1–0 есебімен жеңіп, өз тарихындағы алғашқы Англия кубогын жеңіп алды.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін лига футболы қайта басталған 1919–20 маусымы айтарлықтай өзгерістер әкелді. Ең бастысы — Бірінші дивизиондағы командалар саны 20-дан 22-ге дейін ұлғайтылды. Алдыңғы маусымда соңғы орын алған Тоттенхэм Хотспур төменгі лигаға түсірілді. Бірінші дивизиондағы қосымша орындардың бірін Челси иеленді. Олар маусымды төменгі орындардың бірінде аяқтағанына қарамастан, өз орнын сақтап қалды. Дерби Каунти мен Престон Норт Энд Екінші дивизионнан жоғарылады, осылайша Бірінші дивизионда тағы бір бос орын қалды.

Алдыңғы маусымда Екінші дивизионды үшінші орынмен аяқтаған Барнсли алғаш рет Бірінші дивизионға өтеміз деп үміттенді. Алайда Футбол лигасы клубтар арасында дауыс беру процедурасын өткізуді жөн көрді. Дауыс беру нәтижесінде алтыншы орын алған Арсенал тарихи себептерге байланысты жоғары дивизионға өткізілді. Ол кездегі Арсенал төрағасы сэр Генри Норрис клубты Англияның оңтүстігінен шыққан алғашқы лига командасы ретінде «лига футболына ұзақ қызмет еткені» үшін көтеру керек деп уәж келтірді.

Кейін бұл шешімнің артында жасырын келісімдер, тіпті пара беру фактілері болуы мүмкін деген айыптаулар айтылды. Сэр Генри Норрис бұл істе өзінің досы Ливерпуль клубының және Футбол лигасының төрағасы Джон Маккеннамен ымыраласқан деген пікірлер болды. Маккенна AGM жиналысында Арсеналды жоғарылатуды ұсынған. Алайда бұл айыптауларға қатысты нақты дәлелдер табылған жоқ. Дегенмен, Норристің осы жағдайға қатысы жоқ басқа қаржылық заңбұзушылықтары бұл күдіктерді күшейтті.

1929 жылы сэр Генри Норрис Футбол қауымдастығы тарапынан қаржылық заңбұзушылықтарға кінәлі деп танылып, клуб төрағалығынан кетті. Ол іссапар шығындарын заңсыз пайдаланғаны және Арсенал командасының автобусы сатылған қаражатты жеке пайдасына жұмсағаны анықталды.

### Соғысқа дейінгі және соғыстан кейінгі кезеңдер
Клуб алғашқы жылдары Бірінші дивизионға көтерілуге жақын болды. 1921–22 маусымында олар гол айырмашылығы бойынша жоғарылаудан құр қалды. 1930–1940 жылдары клуб Екінші және Үшінші дивизиондар арасында ауысып жүрді.

1949 жылы клуб Гленторан командасынан Дэнни Бланчфлауэрді қатарға қосты. Ол Барнсли қатарында өзін тамаша қырынан көрсетіп, екі жылдан кейін Бірінші дивизиондағы Астон Вилла клубына ауысты. Кейінірек ол Тоттенхэм Хотспур сапында ойнап, екі рет FWA (Футбол жазушылары қауымдастығы) нұсқасы бойынша «Жыл ойыншысы» атанды, сондай-ақ 1960–61 маусымында ХХ ғасырдағы лига мен кубокты қатар жеңіп алған алғашқы команданың капитаны болды.

Бланчфлауэр кеткен шамада Барнсли құрамына жас орталық шабуылшы Томми Тейлор қосылды. Ол 44 ойында 26 гол соқты. 1953 жылдың сәуірінде сэр Мэтт Басби оны Манчестер Юнайтед клубына £29 999 сомасына сатып алып, сол кезеңдегі ағылшын футболындағы ең қымбат ойыншылардың біріне айналдырды. Кейінгі бес жылда Тейлор ең жоғары деңгейде аса нәтижелі сұрмерген болды. Ол екі рет лига чемпионы атанып, Англия ұлттық құрамасы сапында 19 ойында 16 гол соқты. Тейлор 1958 жылы 6 ақпанда Мюнхен әуе апатында қаза тапты.

1958–59 маусымынан бастап Үшінші дивизионның Солтүстік және Оңтүстік аймақтары ұлттық Үшінші және Төртінші дивизиондармен ауыстырылған кезде, Барнсли әлі де Екінші дивизионда болатын, бірақ маусым соңында Үшінші дивизионға түсіп қалды. 1965 жылы Barnsley тарихында алғаш рет Футбол лигасының Төртінші дивизионына төмендеді, алайда үш жылдан кейін қайтадан жоғарылады.

1972 жылы клуб тағы да Төртінші дивизионға түсіп, бұл жолы онда жеті маусым бойы қалып қойды. Тек 1979 жылы ғана Үшінші дивизионға қайта оралды. Екі жылдан кейін олар тағы бір мәрте жоғарылап, 1980-жылдар бойы өзін Екінші дивизионның тұрақты әрі мықты командасы ретінде көрсете алды. Дегенмен, онжылдықтың екінші жартысында плей-офф жүйесі енгізіліп, тіпті бесінші, кейін алтыншы орын алған командаларға да жоғарылау мүмкіндігі берілгеніне қарамастан, Барнсли көптен күткен Бірінші дивизион жолдамасын ала алмады.

### Бірінші дивизион және Премьер-лига
1994–95 маусымына Барнсли клубы бас бапкерлікке жартылай қорғаушы Дэнни Уилсонды тағайындады. Оның алғашқы маусымында команда Бірінші дивизионда алтыншы орын алды, бұл әдетте плей-оффқа жолдама беретін нәтиже еді, алайда лиганың қайта құрылуына байланысты Барнсли плей-оффтан тыс қалды. Келесі жылы команда 10-шы орынмен шектелді, ал 1996–97 маусымында ғана жоғарылауға нақты үміткер ретінде танылып, маусымды екінші орынмен аяқтап, автоматты түрде жоғары лигаға өтті. Осылайша, Барнсли 99 жыл бойы аңсаған элиталық дивизионға жолдама алды.

Барнсли Премьер-лигада небәрі бір маусым ғана ойнады, бірақ сол маусымда Англия кубогының ширек финалына дейін жетіп, бесінші кезеңде Манчестер Юнайтед командасын жеңді. Сол маусымда клуб өз тарихындағы рекордтық трансферді жүзеге асырып, Джёрджи Христовты £2 миллионға сатып алды. Кейін Уилсон Шеффилд Уэнсдей клубының бас бапкері болу үшін қызметінен кетті, ал оның орнына жоғарылауда шешуші рөл атқарған шабуылшы Джон Хендри бас бапкер болып тағайындалды.

1998–99 маусымында Барнсли Премьер-лигадан тыс клубтар арасында Англия кубогының ширек финалына жеткен жалғыз команда болды, алайда лигада тек 13-ші орын алды. Кейін Хендридің орнына Дэйв Бассетт келіп, команданы қайта жандандырып, 1999–2000 маусымында төртінші орынға жеткізді. Алайда команда плей-офф финалында Ипсвич Таун клубына есе жіберді. Бұл Уэмбли стадионы қайта жаңғыртуға жабылар алдындағы соңғы плей-офф финалы болды.

### XXI ғасырдағы алма-кезек кезеңдер
2002 жылы команда Екінші дивизионға төмендеді. ITV Digital дағдарысының салдарынан Барнсли клубы үлкен қаржылық қиындықтарға тап болды. Клубтың жабылып қалуынан сол кездегі Барнсли қаласының әкімі Питер Дойлдың соңғы сәттегі клубты сатып алуы құтқарып қалды.

2006 жылы команда Кардиффтегі Миллениум стадионында өткен плей-офф финалында Суонси Сити клубын пенальтилер сериясында 4–3 есебімен жеңіп, Чемпионшипке жолдама алды. Ол кезде бас бапкер қызметін Пол Харттың орнына келген, өз мансабындағы алғашқы маусымын өткізген Энди Ритчи атқарды. Команда Чемпионшипке қайта оралған алғашқы маусымында қиындықтарға тап болды. 2006 жылдың қарашасында, Барнсли төмендеу аймағында тұрған кезде, Ритчи қызметінен босатылып, оның орнына Саймон Дэйви тағайындалды. Ол маусымның екінші жартысында команданы төмендеуден сақтап қалып, ақырында команда 20-шы орынмен аяқтады.

Келесі маусымда Барнсли Англия кубогының жартылай финалына дейін жетіп, Премьер-лиганың Ливерпуль командасын Энфилдте 2–1 есебімен, ал сол кездегі чемпион Челси клубын 1–0 есебімен жеңді. Алайда жартылай финалда Кардифф Сити клубына 1–0 есебімен жол берді.

2008 жылдың қазан айында Барнсли Футбол лигасы тарихындағы ең жас ойыншыны алаңға шығарды. Рубен Нобл-Лазарус Ипсвич Таун клубына қарсы ойында 15 жас 45 күнінде дебют жасады.

2016 жылы Барнсли Оксфорд Юнайтед командасын 3–2 есебімен жеңіп, Football League Trophy кубогын иеленді. Сол маусымда плей-офф финалында Миллуолл командасын 3–1 есебімен ұтып, Чемпионшипке қайта көтерілді.

### Жаңа иелер
2017 жылы желтоқсанда Патрик Крайн және оның отбасы мүшелері клубтағы 80% үлесін NewCity Capital компаниясының өкілі Чиен Лиге және Pacific Media Group компаниясының өкілі Пол Конуэйге сатты. Оларға халықаралық инвесторлар консорциумы аясында үндістандық инвестор Нираў Парех және «Moneyball» фильмі арқылы кеңінен танымал болған, Атлетикс клубының миноритарлық иесі әрі кеңесшісі Билли Бин қосылды.

Барнсли 2017–18 маусымында үшінші деңгейге төмендеді. Осыдан кейін жаңа иелер таланттарды анықтауда деректерге негізделген тәсілді қабылдап, жас ойыншыларға және команданы қайта құруды бастады. Клуб бас бапкер қызметіне Даниэль Штендельді тағайындады, ол жоғары прессингке негізделген ойын стилін енгізді. Келесі маусымда Барнсли қайтадан Чемпионшипке көтерілді.

2019–20 маусымында жаңа бапкер Герхард Штрубердің жетекшілігімен Барнсли Чемпионшиптен төмендеп кетуден аман қалды. 2020–21 маусымында Валерьен Исмаэльдің басқаруымен Барнсли бесінші орын алып, соңғы 24 жылда алғаш рет Чемпионшип плей-оффына шықты.

2021–22 маусымы алдында Маркус Шопп жаңа бас бапкер болып тағайындалды. Алайда 2021 жылдың қарашасында қатарынан жеті жеңілістен кейін ол қызметінен босатылды. Үш аптадан соң оның орнына Поя Асбаги келді. Нәтижелер айтарлықтай жақсармады. Барнсли 2021–22 маусымында Лига 1-ге төмендеді. Көп ұзамай Асбаги клубтан өзара келісім бойынша кетті. 2022 жылы 15 маусымда Майкл Дафф Барнсли клубының бас бапкері болып үш жылдық келісімшартпен тағайындалды.

2022 жылдың мамырында Pacific Media Group өздеріне тиесілі деп мәлімдеген барлық акцияларға шын мәнінде иелік етпейтіні, тек клубтың 20%-ын иеленген төрт инвестордан тұратын топтың номиналды өкілі екені анықталды. Осы жағдайдан кейін Нираў Парех екі инвестордың акцияларын сатып алды, ал Мэтт Эдмондс төртінші инвестордың үлесін иеленді. Осы сатып алулар мен қосымша капитал тартудан кейін клубтың жаңа меншік құрылымы мынадай болды: Нираў Парех – 61,14%, Крайн отбасы – 21,30%, Джули Энн Куэй және Мэтт Эдмондс – 11%, Чиен Ли – 4,60%, ал Пол Конуэйдің Pacific Media Group компаниясы – 1,96%.

Осы қайта құрылған акционерлік құрам мен бақылаушы үлестен айырылуға байланысты Пол Конуэй, Чиен Ли, Грейс Хунг және Диксон Ли Барнсли футбол клубының директорлар кеңесінен шығарылып, олардың орнына 2022 жылдың мамырында Жан Крайн мен Джули Энн Куэй тағайындалды.

## Жетістіктері

**Лига**
*Бірінші дивизион (2 деңгей)
**Күміс жүлдегер: 1996–97
*Үшінші дивизион Солтүстік / Үшінші дивизион / Лига 1 (3 деңгей)
**Чемпион: 1933–34, 1938–39, 1954–55
**Күміс жүлдегер: 1980–81, 2018–19
**Плей-офф жеңімпазы: 2006, 2016
*Төртінші дивизион (4 деңгей)
**2 орын: 1967–68
**4 орын (жоғарылады): 1978–79

**Кубок**
*Англия кубогы
**Жеңімпаз: 1911–12
**Финалист: 1909–10
*Football League Trophy
**Жеңімпаз: 2015–16

## Сілтемелер

Санат:Англия футбол клубтары