open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қазық (тау)

**Қазық** – Табақкеңтатыр аңғарының оңтүстік-шығысындағы шоқылы тау. 

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Ақжайдақ темір жол станциясының солтүстік-шығысында 55 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 686 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта шамамен 9 км-ге созылып жатыр, енді жері 5 км-ге жуық. 

## Жер бедері
Беткейлері көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. 

## Өсімдігі
Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында баялыш, қара жусан, сораң, бұйырғын, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Пирей

**Пирей** () — Грекиядағы қала, жол торабы, ірі порт және өнеркәсіп орталығы. Эгей теңізіндегі Сароникос шығанағының солтүстік-шығыс жағалауында. Халқы 187,4 мың (1971). Машина жасау, химия, цемент, жеңіл, тамақ, алюминий, керамикалық бұйымдар шығару, кеме жасау және жөндеу кәсіпорындары, ЖЭО бар.
## Заман өзгерісі


Сурет: Rembetes Karaiskaki 1933.jpg
Сурет: German bombing of Piraeus.jpg
Сурет: Port of Piraeus.jpg
Сурет: Piraeus Mikrolimano3.JPG
Сурет: Piraeus harbor 3-2004.JPG


## Демография

## Бауырлас қалалар

## Спорт

* Футбол клубы «Олимпиакос»

* Баскетбол клубы «Олимпиакос»
## Қала әкімдері

*Kyriakos Serfiotis (1835–1841)
*Petros Skylitsis-Homiridis (1841–1845) and (1848–1854)
*Antonios Theoharis (1845–1848)
*Loukas Rallis (1855–1866)
*Demetrios Moutzopoulos (1866–1874)
*Tryfon Moutzopoulos (1874–1883) and (1895–1903)
*Aristides Skylitsis (1883–1887)
*Theodoros Retsinas (1887–1895)
*Pavlos Damalis (1903–1907)
*Dimisthenis Skylidis-Homiridis (1907–1914)
*Anastasios Panagiotopoulos (1914–1932)
*Mihail Rinopoulos (1932)
*Athanasios N. Miaoulis (1932)
*Sotiris Stratigis (1932–1928)

*Michail Manoussos (1938–1941)
*Georgios Andrianopoulos (1951–1966)
*Georgios Kyriakakos (1966–1967)
*Aristidis Skylitsis (1967–1974)
*Vasilios Zeppos (1974–1975)
*Anastasios Voulodimos (1975–1978)
*Georgios Kyriakakos (1978–1982)
*Ioannis Papaspyrou (1982–1986)
*George Andrianopoulos (1987–1990)
*Stelios Logothetis (1991–1998)
*Christos Agrapidis (1999–2006)
*Panagiotis Fasoulas (2007–2010)
*Vasilis Michaloliakos (2011–2014)
*Ioannis Moralis (2014-

## Кино
Пирейде түсірілген фильмдер:

**Stella (1955 )*
**The Angry Hills *
**Never on Sunday*
**The Red Lanterns*
**The Burglars*

## Әйгілі тұлғалар
* Даларас, Йоргос ( 1949) — композитор
*Матфеопулос, Димитриос (1861—1923) — грек армиясының генерал-лейтенанты 
*Иоаннис Малокинис (1880—1942) — алғашқы Олимпиада жеңімпазы 
*Вандорос, Спирос (1887-1940) - суретші
* Эмилий Веакис — грек актёрі
* Катина Паксино (1900—1973) — киноактриса (Оскар сыйлығының жүлдегері)
* Парнис, Алексис ( 1924) —жазушы
* Кунеллис, Яннис ( 1936) —грекиядан шыққан италияндық суретші
* Анастасий (Архиепископ Тиранский)]] (род. 1924) —православты шіркеудің архиепископ Албанской 
* Михалис Капсис ( 1973) — футболист, Грекия ұлттық құрама ойыншысы— Европы 2004 жеңімпазы
* Костас Мартакис (1984) — әнші
* Толис Воскопулос —әнші,актер
* Иконому, Михалис ( 1888 — 1933) –грек суретшісі ,импрессионист.  
* Криарас, Эммануил ( 1906 — 2014) — грек филологі және лексикографі XX ғасыр.

## Галерея


Сурет:Piraeus map 1908.jpg|Карта Пирея, 1908
Сурет:Peiraias budynek 3.jpg|Қала
Сурет:Peiraias wiezowiec.jpg|Пирей Тауэр
Сурет:Karaiskakis Faliro monument.jpg|Монумент Георгиосу Караискакису
Сурет:Hellenic Maritime Museum frontyard.jpg|Сыртқы көрініс Эллинского Морского Музея Фритиде
Сурет:Agios Konstantinos Piraeus.JPG|Шіркеуші „Св. Константина и Елена“
Сурет:Piraeus Kastella1.JPG|Кастелла
|Ескерткіш Фемистокла



.
.
.
## Дереккөздер

Санат:Грекия қалалары
Дрис Мертенс

**Дрис Мертенс** (ағыл. *Dries Mertens*;   6 мамыр 1987 жыл, Левен, Бельгия) — бельгиялық футболшы, шабуылшы.

## Клубтағы мансабы
### АГОВВ Апелдорн
Мертенс Бельгияда сәтсіз маусым өткізіп, алайда екінші дивизиондағы «АГОВВ Апелдорн» клубында үздік ойыншылардың бірі болды. Алғаш маусымында 35 матч өткізіп,2 гол соғып, жаңкүйерлердің сүйікті ойыншысы атанды. Осыдан кейін клуб футболисті бельгияқлық «Генттен» сатып алды. Келесі маусымда Мертенс үздік ойыншылардың бірі болып, 38 мачта 15 рет гол тықты, одан команда капитаны атанды. Келесі маусымда 35 матчта 13 гол соғып, Алтын бұқа жүлдесін алды.

Жалпы АГОВВ Апелдорн үшін 108 матч өткізп, 30 рет гол соқты. 2009 жылы 25 мамырда клубтан кететінің жариялап, «Утрехт» клубымен келісімге келді.
### Утрехт
Мертенс жаңа клубымен 2014 жылдың жартысына дейінгі контракка қол қойды. 2009 жылы 1 тамызда *Эредивизидағы* алғаш матчың  «Валвейка» клубына қарсы өткізіп, командасы 1:0 есебімен жеңіске жетті. 2009 жылы 16 тамызда алғашқы голын «ВВВ-Венло» клубына қарсы соғып, 57 минутта тағы да соққы жасап, дубль авторы атанды. Алғашқы маусымда 34 матч өткізіп, 6 рет голмен ерекшеленді. Осы үшін «Утрехт» клубындағы жыл ойыншысы атанып, *Тигран Бобски* жүлдесін ұтты. Сондай-ақ, оған «Күміс бутса» беріліп, голдар бойынша тек «Аякстың» шабуылдаушысы Луис Суареске қалып қалды.
нобай
2010/11 маусымда Дрис тағы да командасының негізгі ойыншыларының бірі атанды. Барлығы 31 ойын өткізіп,10 гол соқты. 
### Наполи
2013 жылдан бастап бельгиялық футболшы италияндық «Наполида» ойнай бастады. 2014 жылы 6 қаңтарда Мертенс «Сампдория» клубына дубль жасап, командасына 2:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті.
## Ұлттық құрамада
2010 жылы 1 қазанда Еуро—2012 іріктеу ойындарына Қазақстан мен Австрия құрамаларына қарсы матчтарға шақырылды. Алайда сол кезде жарақаттанып, ойындарды ойнай алмады. 2011 жылы 9 ақпанда Гентеде Финляндия құрама командасына қарсы матчты алғаш рет ұлттық қүрамасы үшін ретінде ойнады
## Жетістіктері
### ПСВ
* Нидерланд Кубогінің иегері: 2011/12
* Нидерланд Суперкубогінің иегері: 2012
### Наполи
* Италия Кубогінің иегері: 2013/14
## Сыртқы сілтемелер
* http://www.driesmertens.be/ Футболисттің ресми сайты

Санат:1987 жылы туғандар
Санат:Бельгия футболшылары
Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:ПСВ ФК ойыншылары
Санат:Наполи ФК ойыншылары
Санат:Утрехт ФК ойыншылары
Санат:Галатасарай ФК ойыншылары
Раджа Наингголан

**Раджа Наингголан** (индон. *Radja Nainggolan*; 1988 жылы 4 мамырда Антверпен қаласында туылды) — бельгиялық футболшы, «Антверпен» футбол клубы мен Бельгия құрама командасының орталық жартылай қорғаушысы.
## Мансабы
### Пьяченца
Наингголан мансабын жастар клубы Жерминаль «Беерсхотта» бастады, осы жақстан кейін италиянық Б сериясындағы «Пьяченцаға» көшті. Алғаш матчты 2006 жылы 28 мамырда «Ареццо» клубына қарсы өткізді, алайда командасы 3:2 есебімен жеңіліп қалды. Осыдан кейін футболшы 3,5 маусым ойнап, жалпы 74 матч пен 4 гол соқты.
### Кальяри
2010 жылы 27 қаңтарда белорусиялық Михаил Сиваковтпен клубпен ауысып, Кальяри клубына көшіп кетті. 2010 жылы 7 ақпанда алғаш матчың миландық «Интерге» қарсы өткізіп, командасы 3:0 есебімен жеңіліп қалды. 
### Рома
2011 жылы футболшымен питерлік «Зенит» қызықты, ал желтоқсанда басқа ресейлік клуб «ЦСКА» қызықты. Алайда футболшы 2014 жылы 3 млн. еуроға «Ромаға» көшіп,маусымның соңында «Рома» тағы да 6,5 млн. еуро беруі керек болды.
## Ұлттық құрамада
Бастапқыда Раджа Бельгияның жастар құрамасында 2 жыл өнер көрсетті. 2009 жылы 29 мамырда Раджа Бельгияның негізгі командасы үшін алғашқы ойының Чили құрамасына қарсы Кирин Кубогінде өткізді.
## Жетістіктері
## Сыртқы сілтемелер
* http://aic.football.it/scheda/16839  Футболшының статистикалық профилі

Санат:1988 жылы туғандар
Санат:Бельгия футболшылары
Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Пьяченца ФК ойыншылары
Санат:Рома ФК ойыншылары
Санат:Кальяри ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Симон Миньоле

**Симон Миньоле** (; 6 наурыз 1988, Синт-Трёйден, Бельгия) — бельгиялық футболшы, «Брюгге» футбол клубы мен Бельгия ұлттық құрамасының қақпашысы
## Клубтағы мансабы
### Сент-Трюйден
Симон Миньоле Синт-Трейден қаласында туылып, сол жерде  1994 жылы жергілікті спорт мектебінде футболмен шұғылдана бастады.1998 жылы «Сент-Трюйден» клубына көшті. Алғаш рет негізгі құрам үшін 2005 жылы Про-лигада «Гент» клубына қарсы ойнады. 2009 жылы 11 сәуірде, «Ронсе» футбол клубына қарсы гол соқты. 2009/10 маусым бойынша Симон Бельгиядағы үздік қақпашы атанды.
### Сандерленд
2010 жылы 17 маусымда Симон ағылшындық «Сандерлендпен» 5 жылдық контракка қол қойды. Алғаш рет «қара мысықтар» үшін 14 тамызда алаңға «Бирмингем» клубына қарсы шығып, матчтың үздік ойыншысы атанды. 2011 жылы 29 қазанда «Астон Виллаға» қарсы ойында, мұрынның жарақатын алып қалды. 31 қазанда Симон сәтті жазылып кетті. Жарақаттан кейін алғаш рет 2012 жыл 1 қаңтарда «Манчестер Ситиге» қарсы ойын көрсетті.
### Ливерпуль
2013 жылы 25 маусымда Миньоле «Ливерпульмен» 5 жылдық контракка қол қойды. Жаңа клубта қақпашы жетісіне 50 мың футн алатын болды. Трансфер құны 9 милл. фунтқа дейін жетті. 2013/14 маусымда «Сток Ситиға» қарсы алғаш матчың ойнап, соңғы минуттарда Джонатан Уолтерс соққан пенальтиге төтеп бере алды.
## Ұлттық құрамада
Симон 2008 жылдан 2010 жылға дейін  Бельгияның жастар құрамасында өнер көрсетті. Негізгі құрам үшін 2011 жылы 25 наурызда Еуро-2012 іріктеу ойындарында Австрия құрамасына қарсы алғаш рет алаңға шықты.
## Жетістіктері
* Бельгияның екінші лигасының жеңімпазы:2009
* Бельгиядағы жыл қақпашысы:2010
* УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы: 2018/19

## Сыртқы сілтемелер
#  LiverBird.ru сайтында профилі мен статистикасы
# uefa.com сайтында профилі 
# Ливерпульдің ресми сайтында профилі 
#  transfermarkt.com сайтында профилі

Санат:1988 жылы туғандар
Санат:Бельгия футболшылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сандерленд ФК ойыншылары
Санат:Брюгге ФК ойыншылары
Твикс

**Twix**-Mars Incorporated компаниясынан шығатын шоколад батоны. Twix-тің бір бумасында 2 жіңішке тілімнен тұрады, оның құрамында-ішінде тоқаш, карамель және сыртында сүтті шоколадтан тұрады.

Басында бұл батон **Raider** деп аталып, ең алғашында 1968 жылы Ұлыбританияда шығарылған. 1979 жылы АҚШ-қа импортталып, "Twix" деген атпен шықты. Бұл есім екі ағылшын сөзден келген, олар «twin»(екеу, жұпты біріктіру) және «biscuits»(пішен). Көптеген Еуропалық елдер де, бұл батон тарих арқылы әлі күнге дейін *Raider* маркасымен сатылып келеді.
## Түр-түрі
* *Twix* — 55 г (2 пішен 27,5 г)
* *Twix Xtra* — 82 г (2 пішен 41 г)
* *Twix minis*  — 184 г
## Сипаттама
* Мерзімі бойынша жасалғаннан кейін 8 ай сақтауға болады.
* Оны +5 °C-тен +22 °C температурада сақтау керек.
### Құрамы
* **Шоколад**: қант, какао майы, құрғақ сүт, лактоза, сүт майы, эмульгатор (соялық лецитин), хош иістендіргіш (ванилин), майсыз құрғақ сүт; 
* **Карамель**: глюкоза сиробы, қант, пальма майы, майсыз құрғақ сүт, тұз, ванилин. 
* **Тоқаш**: бидай ұны, кондитерлік май, қант, какао ұнтағы, тұз, қопсытқыш (натрий бикорбанаты), ванилин.

## Дереккөздер

Санат:Шоколад
Матьё Дебюши

**Матье Дебюши** (;  1985 жылы 28 шілдеде  Фретен қаласында  Францияда туған) — француздық футболшы, "Сент-Этьенн" футбол клубы мен Франция құрама командасының қорғаушысы.

## Клубтағы мансабы
### Лилль
Матьё́ жастайыннан бері «Лилль» футбол клубында ойнады. Ол жақта 10 шақты жыл болды. Кейін 2003/04 маусымда негізгі құрамға шықырылып, 33 нөмерді алды. Алғаш рет 2004 жылы 31 қаңтарда Франция чемпионатында «ФК Мецке» қарсы ойнады. Маусым біткенге дейін тағы да 5 рет алаңнан көріліп, оның ішінде 2 рет негізгі құраммен шықты.

Келесі маусымда 33 нөмерін 2-ші нөмерге ауыстырды. 2004/05 маусымда футболшы 19 рет алаңға шығып, 3 рет гол соқты. Алғашқы голын Матьё́ 21 турда «Бордо» клубына қарсы соққан еді. Ойыншының жақсы ойынының арқасында клуб чемпионатта 2 - ші орын алып, Чемпиондар Лигасына жолдама алды.

Матьё  жақсы ойынның 2006 жылы 26 наурызға дейін көрсетті, алайда одан кейін «Страсбурга» қарсы ойында қатты жарақаттанып, жастар арасындағы Еуропа чемпионатын жіберіп алды. Бірақ сол кездігі «Лилльдің» бапкері Клод Пюэль ойыншымен контракты жарақатқа қарамастан 2010 жылға дейін созды. Дебюши тез арада жазылып, қайтадан тамаша ойының көрсете бастады.

### Ньюкасл
2013 жылы 4 қаңтарда француз ағылшын Премьер-лигасына көшіп, «Ньюкаслмен» 5 жылдық контракка қол қойды.

2013 жылы 30 шілдеде жаңа клубы үшін алғаш голын жолдсатық «Сент-Миррен» клубына қарсы матчта соқты. Ньюкаслда Дебюши 26 нөмерді алды. АПЛ- дағы алғашқы голын 2013 жылы 27 қазанда «Сандерленд» қақпасына соқты, бірақ командасы 2:1 есебімен жеңіліп қалды.

### Арсенал
2014 жылы 17 шілдеде Дебюши лондондық «Арсеналға» көшіп кетті.

## Ұлттық құрамадағы мансабы
2010 жылы 5 тамызда Францияның негізгі құрамына шақырылып, алайда Норвегия құрамасына қарсы шыққан жоқ. 2011 жылы 2 қазанда кезекті шақырылымын алып, алғаш рет Альбания құрамасына қарсы Стад де Франсте алаңға шықты, француздар 3:0 есебімен сенімді жеңіске жетті.

## Жетістіктері
### Лилль
*Франция чемпионы: 2010/11
*Франция Кубогінің иегері: 2010/11
*Интертото кубогінің иегері: 2004

### Арсенал
*Англия Суперкубогінің иегері: 2014

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* «Ньюкаслдың» ресми сайтындағы профилі 
* ''lequipe.fr'' парақшасында

Санат:Франция футболшылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Лилль ФК ойыншылары
Санат:Ньюкасл Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Бордо ФК ойыншылары
Санат:Сент-Этьен ФК ойыншылары
Вади Рам

**Вади Рам** () - Акабадан 60 шақырым жерде орналасқан Иордания шөлі. 74 180 га жерді алып жатыр. Ең биік нүктесі - 11830 метрлік Ум aд-Дами тауы болып табылады.
## Климаты
Вади-Рам климаты құрғақ болып келеді. Күндізгі температура 32 градус болса, түндегі температура 4 градус.

## Саяхатшыларға кеңес
Бұл шөл дала Иорданияның ұлттық бағы болып саналады. Егер сіздің осы елге жолыңыз түсіп жатса, онда міндетті түрде осы әдемі де, ежелгі орындардың біріне соғып кетуді ұмытпаңыз. Оның үстіне Вади-Рамға жасалатын экскурсия ұсақ ақшаларды есептемесек, тегін деп айтуға әбден болады. Акабадан 60 шақырым жерде орналасқан шөл тасты кедір-бұдырлы рельефтеріне байланысты *«Ай алқабы»* деп те аталады. Шөл далада бірнеше шатқалдар, жоталар да орын тепкен.  
Саяхатшыларға джиптермен сафари-турларға шығуға мүмкіндік қарастырылған. Одан бөлек олар түйемен немесе жылқылармен де саяхаттай алады. Бірақ ол үшін арнайы дайындығыңыз болуы керек. Себебі ыстық кезінде ат не түйе үстіндегі жүріс адамды қатты қажытады. Десек те, саяхаттың алғашқы минуттарынан бастап аяғына дейін сіз өзіңізге тылсым табиғаттың небір жаңалықтарын ашасыз. Түсініксіз рельеф, құрғақ және ыстық ауа (күндіз +35, түнде +4) осының барлығы да өзіңізді Жерде емес, Ай немесе Марс бетінде жүргендей әсерге бөлейді.Вади-Рам саяхаты ақыр соңында сізді бәдәуилердің тайпасына алып барады. Ол жерде сіз сувенирлер сатып алып, сондай-ақ жергілікті халықтардың дәстүрлі тағамдарынан да дәм тата аласыз. Тіпті шатыр астында бір түн түнеп шықсаңыз да болады. Саяхат кезінде шөлді аймақта ежелгі тайпалардың қалдырған құпияға толы жартас суреттерімен де таныса аласыз. Ал  Вади-Рамның кешкі күн батар тұсы тіптен керемет. Оны да көруді ұмытпаңыз.
## Галерея

File:Wadi Rum in Jordan.JPG
File:GabelRum01 ST 07.JPG
Image:Seven Pillars 2008_e5.jpg
File:WadiRumPetroglyphs.jpg
File:20100927 wadi rum007.JPG
File:Wadi Rum BW 6.JPG
File:Wadi Rum Formation.jpg
File:Wadi Rum Rock Bridge.jpg


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*http://www.kinghussein.gov.jo/tourism6e.html#Wadi%20|title=  Touristic Sites - South of
Санат:Шөлдер
Бейбіт Ыстыбаев

**Бейбіт Ыстыбаев** — Жамбыл облысы Талас ауданының Бөлтірік ауылында 1985 жылы туған. 2012 жылғы Қазақстан барысындағы чемпион. Еуразия барысында алтын белдік иеленген.
* Лақап аты: Тараз Арланы
* Бойы: 193, салмағы: 136
* Спорттық атағы: Қазақ күресінен халықаралық дәрежедегі спорт шебері
* Спорттық жетістіктері: Қазақ күресінен Әлем және Азия чемпионы, 2011 жылғы республикалық «Қазақстан Барысы» турнирінің күміс жүлдегері
* Бапкері: Елдос Далабай
thumb|252x252px|Бейбіт Ыстыбаев күресуде

## Жеңісі
Астанада қазақ күресінен екінші мәрте өткізілген «Қазақстан барысы» сайысында бас жүлдені иеленді. Оған ҚР Ұлттық банкі құйған «Алтын тайтұяқ» кубогі және Алтын белбеу тарту етілді. Оған қоса, жеңімпаз 150 мың доллар немесе 6,5 млн. теңге тұратын Хюндай Соната көлігін иеленді.

## Жеке өмірі
Бейбіт 2014 жылы Әйгерім деген қызға үйленген. Әзірге балалары жоқ.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан балуандары
Санат:1985 жылы туғандар
Санат:Қазақ күресінен палуандар
Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Күрестен әлем чемпиондары
Санат:Күрестен Азия чемпиондары
Мұхит Тұрсынов

**Мұхит Тұрсынов** — 2014 жылғы Қазақстан барысындағы чемпион. Биылғы жылы Мұхит Тұрсынов (95 кг) ең мықты балуан атанды.

Шығыс-Қазақстан облысынан шыққан спортшы 26 жаста. Балуан бұл өзінің үшінші чемпионаты екенін айтады, алдыңғы екеуінде жолы болмапты. Бірақ балуанның ұнжырғасы түспей, бұлшық етін күшейтіп, салмақ қосып 82 килограмнан 95 кг дейін жеткен.  
 
## Дайындығы
Спортшының жаттықтырушысы - туған әкесі. Екеуі ақылдасып өздерінің жеңіс тәсілін ойлап шығарыпты. Ол бұл жеңіске әкесінің арқасында қол жеткізгенін жасырмайды.  

*«Өткен жылдан бастап біз, мен кілемде 28 қарсыластың әр қайсысымен қалай күресер едім деген мағынадағы дербес дайындықтың топтамасын бастадық. Яғни, басқа чемпионаттарды, жарыстарды бейнетаспаға жазып алып, әр қайсысының техникасын зерттедім»*, -деп бөлісті жеңісінің сырымен чемпион.

## Жетістігі
* Осы турнирде қара күше иелерінің тартысында бас жүлдені иеленген Мұхит Тұрсыновқа алтын белбеу, алтын тайтұяқ пен 150 мың доллар табыс етілді.
* Тұрсынов дзюдо мен самбодан спорт шебері. Қазақ күресінен 2011 жылғы Әлем Кубогының иегері.
* Мұхит Талдықорғанда өткен турнирде 90 келі салмақ бойынша топ жарған болатын.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан балуандары
Санат:Алфавит бойынша балуандар
Алтын қақпа (көпір)

**Алтын қақпа көпірі** () — АҚШ-тың Сан-Франциско қаласында орналасқан аспалы көпір.

## Тарихы
Бұл көпір *Инженер Йозев Штраустың* жобасымен жасалған. Көпір құрылысы 1933 жылы басталып, 4 жылдың ішінде аяқталды. Аяқтау үшін мыңдаған жұмысшы мен 35 млн. доллар қажет болды. 1937 жылы ашыла салысымен 2 рекорд орнатты. Бірі – ең ұзын, екіншісі – ең биік деген рекордтар.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Ресми парақшасы 

Санат:Көпірлер
Санат:Калифорния көпірлері
Тауэр көпірі

**Тауэр көпірі** (/аудармасы: мұнара көпірі) — Англиядағы Лондон қаласының Темза өзенінің бойында орналасқан көпір.

## Тарихы
Оның дизайнін 50 жобаның ішінен таңдап алып, 1884 жылы салуды бастады. 8 жыл жұмыс барысында 432 қара жұмысшы, 11 мың тонна болат пайдаланылды. Уэльс ханзада көпірді 1894 жылы өзі ашты. Тауэрс тек Лондонның емес, біріккен патшалықтың да символы.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 

Санат:Көпірлер
Санат:Лондон көпірлері
Понте Веккьо

**Понте Веккьо** (, *ескі көпір*) — орта ғасырларда салынған көпір. Ол Флоренциядағы Арно өзенін басып өтеді. 

## Тарихы
Тарихы Рим империясының уақытымен сәйкес. 1333 жылы топан судың арқасында бұзылып, 1345 жылы Таддео Гадди оны қайта салдырған болатын. 1565 жылы Джорджо Вазари оны жаңа идеяларымен жаңартуы керек болатын. Бұл көпірдің ерекшелігі тура үстінде үйлердің орналасуында, кейбіреуі тіпті шетіне жақын. Бастапқыда тері, ет сататын дүкендер ғана болатын. Олардан қоқыс пен жағымсыз иіс көп болатындықтан, 1593 жылдан бастап ол жерге зергерлер орналаса бастады.

## Қызықты дерек
*Понте–Веккью* Флоренциядағы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аман қалған жалғыз көпір.

## Галерея

Image:Ponte Vecchio at Sunset.jpg
Image:Florence Ponte Vecchio bridge at night.jpg
Image:Ponte Vecchio.jpg
Image:Ponte Vecchio Firenze 4.JPG
Image:Firenze 02.jpg
Image:Arno River and Ponte Vecchio, Florence.jpg
Image:Firenze 03.jpg
File:Fireworks over Ponte Vecchio.JPG


## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

Санат:Көпірлер
Санат:Флоренция көпірлері
Біртекті жүйе

**Біректі жүйе** ( - біртекті)- 6 фазадан түратын, біркелкі физикалық-химиялық жүйе.  біртекті жүйеде қасиеттері әртүрлі, бір-бірінен жанасу беттері арқылы бөлінген бөліктер болмайды. 

Біртекті жүйелер изотроптарды (газдар, сұйықтар) және антизотропты (көптеген қатты және сұйық кристалдар), физ. және хим. әр текті және біртекті болып жіктеледі. Сыртқы электр , магнит өрістерінің әсерінен изотропты  Гомогендік жүйеде антизотроптық қасиет көрсетуі мүмкін.

Физикалық әртекті жүйенің қасиеті әр түрлі болғанымен олардың жанасу беті болмайды. өзгеріс үздіксіз сипатта жүреді. Мысалы, ауырлық күші әсер етпейтін газ физикалық біртекті  жүйеге жатса, ауырлық күші әсер ететін газдар физикалық әртекті  жүйе ге жатады, өйткені олардың төменгі жағының тығыздығы жоғары жаққа қарағанда көбірек.

Химиялық біртекті  жүйеге жататын жеке заттар (мыс,,,. су,), ал химиялық әртекті  жүйеге екі не одан да көп құрамдас бөліктен тұратын заттар (мыс.,, тұздардың судағы ерітіндісі) жатады.  Біртекті жүйе және Әртекті жүйе арасында аралық қасиет көрсететін ультромикробіртекті жүйелер (мицерриялық жүйелер, микроэмульциялар, т.б.) бөлінеді.

Санат:Біртекті жүйелер
Банпо көпірі

**Банпо көпірі** — Хан өзеннің үстінде Сеулде орналасқан. Негізінде көпір 1982 жылы салынған, алайда 2007 жылы сол аймақты жаңарту жобасы құрылып, 2009 жылы жаңартылып салынған еді. Кәрістердің ойына көпірдің екі жағына субұрқақтарын жіберу идеясы келді. Субұрқақтар 1 минут ішінде 190 тонна суды төгеді. Кешке 10 мың түрлі-түсті шаммен кемпірқосақ секілді жарқырайды. Әртүрлі суреттерге өзгеріп, музыкаға сәйкес қозғалады. Көпір тек стильді емес, сонымен қатар экологиялық таза. Өзен арнасында үнемі циркуляция жүріп тұрады. 2008 жылы осы субұрқақтар ең биік деген атқа ие болып Гиннес рекордтар кітабына енген болатын.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?cid=1011983 

Санат:Көпірлер
Санат:Оңтүстік Корея көпірлері
Гомогендік реактор

**Гомогендік реактор** (грек. homogenes-біртекті)- *ядролық отыны* мен баяулатқышы нейтрондар үшін біртекті (ядро-физикалық қасиеттері бойынша) орта болатын *ядролық реактор*.
### Қолданылуы
 Қазіргі кезде мұндай реакторлар негізінен физикалық зерттеулер жүргізу мақсатында қолданылады. Технологиялық және құрымдылық қиыншылықтарына байланысты Гомогендік реакторла көп таралмады.
### Дереккөздер
 Қазақ энциклопедиясы,
III Александр көпірі

**ІІІ Александр көпірі** () — Францияның астанасы Париж қаласында орналасқан әлемдегі атақты көпірлердің бірі. Көпірдің ұзындығы — 160 метр. 

## Тарихы
Көпірдің салынуы 1896 жылы басталып, 1900 жылы аяқталды. Ол *арт-нуво стилінде* салынып, қанатты аттар, періштелер, кемелер, нимф ескерткіштерімен безендірілген. Көпірдің Парижде орналасуына қарамастан, Франция мен Ресейге ортақ альянстің атымен аталған. Александр ІІІ ұлы Николай ІІ көпірдің негізін қалайтын бірінші тасты өз қолымен қойған. Ескерткіштер алтыннан, қоладан және Франция стиліне сәйкес тастардан жасалған.

## Галерея

Image:Tour Eiffel vue du pont Alexandre III - 008.JPG
Image:Paris - Pont Alexandre III - 003.jpg
Image:Paris June 2008-5.jpg
Image:Fillette_coquille_Leopold_Morice_pont_Alexandre-III_Paris.jpg
Image:France-Paris-MostAlexandraIII.JPG


## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* aviewoncities.com 

Санат:Көпірлер
Санат:Париж көпірлері
Мунир Эль-Хаддади

**Мунир Эль-Хаддади Мохамед** (араб. منير الحدادي‎;‎‎;  1 қыркүйек 1995, Сан-Лоренсо-де-Эль-Эскориаль) — испаниялық футболшы, "Севилья" клубының шабуылшысы.

## Карьерасы

### Клубтық мансабы
Мунир өзінің мансабын испандық "Гахапагар" клубында бастады. "Гахапагар" футбол клубынан соң  "Райо Махадаонда" футбол клубына ауысты, ал Барселона сапына Мунир 2011 жылы келеді. 2013/2014 маусымының екінші жартысында Барселонаның екінші құрамасына кіреді, ол құрамада 11 ойында 4 гол соғып көзге  түседі. 24 тамыз күні 2014 жылы Мунир ең алғаш "Барселона" футбол клубының бірінші сапымен өз өнерін "Эльче" фубол командасына қарсы көрсетеді және сол ойында Мунир 46 минутта гол соғады.
### Ұлттық құрама мансабы
2014 жылдың 8 қыркүйек күнінде "Еуро-2016" Чемпионатына іріктеу айналымында 18 жасар Мунир ең алғаш Испания құрама сапында Македония құрама сапына қарсы өнер көрсетеді. 
### Жеке өмірі
Мунирдың әкесі Марокканың азаматы, ал анасы Марокка текті испан.

## Жетістіктері

; «Барселона»

* Испания чемпионы (2): 2014/15, 2015/16
* Испания кубогы (2): 2014/15, 2015/16
* Испания суперкубогы: 2016
* Чемпиондар лигасы: 2014/15
* УЕФА суперкубогы: 2015
* Клубтар әлем чемпионаты: 2015

; «Севилья»

* УЕФА Еуропа лигасы: 2019/20

; Жеке

* Жастар арасындағы Еуропа лигасының үздік мергені: 2013/14 (11 гол)

## Дереккөздер



Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Алавес ФК ойыншылары
Санат:Севилья ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Марокко футболшылары
Харбор-Бридж

**Харбор-Бридж** () — Аустралияның Сидней қаласында орналасқан әлемдегі ең үлкен көпірлердің бірі.

## Тарихы
*"*Ілгек*"* деген қосымша атауы бар бұл көпір 1932 жылы салынған. Фрэнсис Гринуэй Гаванидің солтүстігінен оңтүстігіне өтуге мүмкіндік беретін көпір салу керек деген жобасын ұсынады. Жобаның қабылдануына бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі жасап, аяқталғаннан кейін ғана жоба қайта қабылданады. 1924 жылы сәулетші табылып, Сиднейде орналасқан Харбор-Бридж салына бастайды. 8 жыл созылған құрылысқа 6,61 млн АҚШ доллары жұмсалған екен.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/sydney-harbour-bridge 

Санат:Көпірлер
Санат:Сидней көпірлері
Бруклин көпірі

**Бруклин көпірі** () — АҚШ-та орналасқан ескі көпірлердің бірі.

## Тарихы
Бұл көпірдің құрылысы 1883 жылы аяқталды. Содан бері халық ескерткіші әрі Нью-Йорк символы ретінде саналып келеді. Көпір Нью-Йорктың көп қабатты үйлерінің нақ қасында орналасқан. Манхеттен мен Бруклиннің арасын қосып тұр. Шындығында, көпірдің жобасын Джон Роблинг жасаған, құрылыс бастала салысымен қайтыс болып кеткендіктен, бұл істі баласы Вашингтон Роблинг жалғастырды. Вашингтон да сырқаттанып қалғандықтан, әйелі Эмили Роблинг құрылысты бас инженер ретінде өз қолына алады. 1884 жылы сол кездің серісі Ф. Барнум көпірдің төзімділігін дәлелдеу мақсатымен 21 піл мен цирк жануарларын жүргізіп өтеді.
## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*http://www.nyc.gov/html/dot/html/infrastructure/brooklyn-bridge.shtml
Санат:Көпірлер
Санат:Нью-Йорк қаласы ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Нью-Йорк көпірлері
Гуминдік заттар

**Гуминдік заттар**-биологиялық және биохимиялық процестер нәтижесінде өсімдіктер мен жануарлар қалдықтарынан топыраққа түзілетін органикалық заттардың тұрақты жиынтығы. Гуминдік заттар микроорганизмдер әсерінен көміртек (карбонаттар), азот (нитраттар), фосфор (фосфаттар) қосылыстарына айналады. Бұл заттар суда жақсы ериді, өсімдіктер оларды қоректік заттар ретінде оңай сіңіре алады. Топырақта жиналған өсімдіктер мен жануарлар қалдықтары оның беткі қабатында орналасады және біртіндеп ерігенді топырақпен араласып, оның құнарлылығының жақсаруына көмектеседі.  Ыдырау өнімдерін өсімдіктер, микроорганизмдер қоректенеді немесе топырақта шіріп, *гумусқа* айналады. Шіру просецінде қалдықтар ыдырап қана қоймай,  сонымен бірге сол жеке заттардың қайтадан өзара қосылуынан жаңа заттар түзіледі.   Гуминдік заттардың сапасы өсімдіктер мен жануар қалдықтарының құрамына, бтологиялық және биохимиялық просецер түріне байланысты. 
### Дереккөз
Йоан Кабай

**Йоан Кабай** (; 1986 жылы 14 қаңтарда  Туркуэн қаласында туылды) — француз футболшысы, «Пари Сен-Жермен» футбол клубы мен Франция құрама командасының жартылай қорғашусы.

## Клубтағы мансабы
### Лилль
нобай|Лилльдағы айып соққысын орындауы
Кабай футболды 5 жасыннан бастап ойнай бастады. 7 жасында оны «Лилль» клубы байқап. Йоан клубтың академиясына көшіп кетеді. Жастар құрамасы үшін 6 жыл өнер көрсетіп, 2004/05 маусымда профессионалді футболды ойнай бастады. Осы маусымда Кабай клубына Интертото  Кубогін жеңіп алуға көмек берді.

Келесі маусымнан бастап,  негізгі құрамның ойыншысы атанып, алғаш Чемпиондар лигасында өнер көрсетті. Жаңа келген бас бапкер, Руди Гарсияның арқасында футболшы өзіне ыңғайлы позицияны тапты, яғни плеймейкер. Кабай үшін 2009/10 маусым ең сәтті маусымдардың бірі болып өтті, футболшы 15 гол соқты. Сондай-ақ, 2010/11 маусымда клубпен бірге Лига 1 мен Франция Кубогін ұтып алды.

### Ньюкасл
2011 жылы Кабай ағылшындық «Ньюкасл Юнайтедпен» 5 жылдық контракка қойды. Алғаш голын Англияның чемпионатының 9 турында «Уиган Атлетиккаға» қарсы соқты. Келесі «Блэкверн Роверс»  қарсы ойында Кабай тағы да голмен ерекшеленіп, командасына соңғы минутта маңызды жеңіс әкелді.

2012 жылы Кабай алғашқы голын Манчестер Юнайтедке айыпты соққыдан гол салып, допты тура қақпаның тоғыздығына түсірді. Осы матчта Ньюкасл 3:0 есебімен жеңді.

### Пари Сен-Жермен
2014 жылы қыста Кабаймен көптеген еуропалық клубатар қызықты. Алайда футболшы француздық «ПСЖ-ға» көшіп, 29 қаңтарда медециналық тексерілістен өтіп, 3,5 жылға контракка қол қойды. Трансфер құны париждіктер үшін 20 млн.еуро болды.

## Ұлттық құрамадағы мансабы
Жастар құрамасы үшін 30 шақты матч өткізіп, 2010 жылы алғаш рет негізгі құрам үшін шақырылды. Әзірше ұлттық құрама үшін 25 матч өткізіп, 2 гол соқты. Оның бірі  Еуропа чемпионатында соғылса, екіншісі 2013 жылы Австралия құрама командасына соғылған гол.

## Жетістіктері
### Лилль
*Лига 1 чемпионы: 2010/11
*Франция кубогінің иегері: 2011
*Интертото Кубогінің иегері: 2004

### ПСЖ
*Лига 1 чемпионы: 2013/14
*Француз лигасының Кубогінің иегері: 2013/14

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Франция футболшылары
Хаджу көпірі

**Хаджу көпірі**  () — парсы сұлтаны, шах ІІ Аббастың бұйрығымен ХVІІ ғасырда салынған. Көпір 25 аркадан тұрады. Заянд өзеніндегі су деңгейін бақылап тұру үшін бөгет ретінде де пайдаланылады. Бұл жерден таңғажайып көріністі тамашалап отыруды жақсы көрген ІІ Аббас мырзаның тас орындығының қаңқасын көруге болады.

## Галерея

Image:Khajoo-Bridge.JPG
Image:Khaju Bridge.jpg
Image:Khaju Bridje at night.jpg
Image:Khaju Bridge.JPG


## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* http://www.bridgesall.ru/blog/most_khadzhu_v_gorode_isfakhan/2013-04-30-71

Санат:Көпірлер
Санат:Иран көпірлері
Поль Погба

**Поль Лабиль Погба** (фр. *Paul Labile Pogba*; 1993 жылы 15 наурызда туған, Ланьи-сюр-Марн, Франция) — француздық футболшы, "Ювентус" клубы мен Франция құрамасының жартылай қорғаушысы.

## Клубтық мансап
### Алғашқы қадамдар
Погба алғашқы мансабын 6 жасында  мектептік «Руасси-ан-Бри» клубында бастады. Сол жерде 7 маусым өткізіп, «Торси» командасына қосылып, 1 маусым ойнап, капитан атанды. Кейінірек оны «Гавр» футбол клубы байқап, 2007 жылы сол жаққа көшіп кетті. Оның «Гавр» үшін ойыны көптеген европалық клубтарды қызықтырды, соның ішінде «Арсенал», «Ливерпуль» және «Ювентус».

### Манчестер Юнайтед
2009 жылы 6 қазанда Погба ресми түрде «Манчестер Юнайтедке»  көшті. Алғаш рет қызылдар үшін  жастар командасында ойнап, «Кру Александра» клубына қарсы ойнаған болатын.  Бірақ  дебюті аса сәтті өткен жоқ, себебі командасы 2:1 болып жеңіліп қалды. 2010 жылы «Манчестер Юнайтедтің» қосалқы командасына шақырылып, 2010 жылы 2 қарашада алғаш матчын «Болтон Уондерерс» клубына қарсы өткізіді.

2011 жылы 19 ақпанда Погба негізгі құрамға Англия Кубогіндегі «Кроули Таунға» қарсы ойында шақырылып, 42 номер алды. Алайда матчта алаңға шыққан жоқ. Алғашқы рет алаңға 2011 жылы 20 қыркүейкте «Лидс Юнайтед» клубына қарсы ойнады. Екінші рет «қызылдар» үшін «Олдершот Таунға» қарсы ойнады.

2012 жылы 31 қаңтарда АПЛ-да  алғаш матчын «Сток Ситиға» қарсы  өткізіп, Хавьер Эрнандестің орына алаңға кірді.

2012 жылы 3 шілдеде Сэр Алекс Фергюсон Погбаның ресми түрде контракты бітіп, оны созбағаны туралы жариялап, Поль «МЮ-дің» ойыншысы емес екенің айтты.

### Ювентус
2012 жылы 3 тамызда  Погба «Ювентусқа» ресми түрде көшіп, 4 жылдық контракка қол қойды. 1 тамызда алғаш матчын «Бенфикаға» қарсы өткізіп, 78 минутта Андрео Пирлоның орнына шықты.

А Сериясында Погба алғаш рет «Кьево» клубына қарсы матч өткізді.

2012 жылы 20 қазанда «Наполиге» қарсы матчта ауысып кіріп, алғаш голын соқты. Жаңа маусымының басталар алдында 2015/16 жартылай қорғаушы бұрын Алессандро Дел Пьеро және Карлос Тевес ойнаған 10 номерді алды.

Погба «Ювентус» тарихындағы 19 жасында 5-тен артық гол салған екінші ойыншы болып тарихта қалды.

## Ұлттық құрамада
2012 жылғы жастар әлем чемпионатында Погба француздардың капитаны атанып, 4 матч өткізіп, 2 голмен ерекшеленді. Турнирда Франциямен бірге 3-ші орынды иеленді. 

2014 жылғы әлем чемпионатына барып, командасының негізгі ойыншыларының бірі атанып, турнирдағы үздік жас ойыншы атанды.

## Жетістіктері

; Манчестер Юнайтед
* Англияның жастар кубогінің иегері: 2010/11

; Ювентус
* Италия чемпионы: 2012/13, 2013/14
* Италия Суперкубогінің иегері: 2012, 2013

; 20 жасқа дейінгі Франция құрама командасы
* Әлем чемпионаты: 2013

### Жеке
* 20 жасқа дейінгі әлем чемпионатының үздік ойыншысы
* Golden Boy жүлдесінің иегері: 2013
* Әлем чемпионатының  үздік жас ойыншысы: 2014
* Hyundai жас ойыншысы жүлдесі: 2014

## Сілтемелер
*  Soccerbase.com сайтында статистикасы мен профилі

Санат:Франция футболшылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Босфор көпірі

500px|thumb| Ыстанбұл, Босфор көпірі
**Босфор көпірі** (, ) — Босфор бұғазында салынған тұңғыш аспалы көпір. Көпірдің ерекшелігі - ол қаланың Азия мен Еуропаға қарайтын аудандарын біріктіріп тұр. 

## Жалпы анықтама
Көпір тек қана Ыстанбұлдың емес, бүкіл Түркияның қазіргі заманғы символы болып есептеледі. Шындығында оның ауқымдылығы көпшілікті таң қалдырады. Көпірдің жалпы ұзындығы 1,5 шақырым болса, ені 33 метр. Ал негізгі тірегінің биіктігі 166 метр болса, су деңгейінен көпірге дейінгі биіктік 64 метр.

## Тарихы
Кезінде құрылыс жұмыстары 1950 жылдары басталады деп жоспарланған еді. Алайда британдық У.Браун мен Г.Робертс жасаған көпір жобасы 20 жылға кешігіп, тек 1970 жылы ғана жүзеге асты. Оның ресми ашылуы 1973 жылға, басқаша айтсақ Түрік Республикасының 50 жылдық мерейтойына тұспа-тұс келді. Көпір құрылысына жалпы құны 200 миллион АҚШ доллары қаражат жұмсалды. Көпір пайдалануға берілген кезде ол ұзындығы бойынша әлемде төртінші орын алса, қазіргі кезде 16-орынға сырғыды. 

## Қызықты деректер
left|thumb|300px|Босфор көпірі астындағы Ортакёй мешіті
*Әр күн сайын көпір үстінен шамамен 200 мыңнан аса автокөлік 600 мың жолаушыны тасымалдап өтеді. Босфор көпірі жүргізушілер үшін ақылы болып табылады. Ал жаяу жүргіншілерге көпірмен жүруге мүлдем тиым салынған. Оған себеп *«Босфор көпірі»* соңғы кездері өз-өзіне қол жұмсауға бекінген адамдар үшін «таптырмас» орынға айналған.
*Босфор көпірінде  жылына бір рет қазан айының ішінде Марафон ұйымдастырылып тұрады. Азиядан бастау алған спортшылар Еуропада мәреге жетеді. Жарыс кезінде көпір үсті көліктер үшін толықтай жабылады.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*http://www.biancoloto.com/istanbul/istanbul9.html

Санат:Көпірлер
Мийо Виадугы

**Мийо Виадугы** () — Францияның  Мийо қаласында орналасқан әлемге әйгілі көпірлердің бірі. Виадук Мийодағы Тан өзенін басып өтеді. Бұл көпір өзінің шедеврлі биіктігі үшін Гиннес рекордтар кітабына енгізілді. Биіктігі – 343 метр. Сәулет өнері саласында атақты дәрежелердің бірі Outstanding Structure Award–ты алған болатын. «The New York Times» оны *«инженерлік триумф»* деп атаса, *[[Би-Би-Си]] «ХХІ ғасырдың инженерлік кереметі»*  деген мәртебе берді.

## Тарихы
Франция президенті Жак Ширак көпірді 2004 жылы өзі ашты. Құрылысқа кеткен қаражат 394 млн еуро немесе 524 млн доллар.

## Галерея

Image:Millau (3).JPG|
Image:Millau (10).JPG|
Image:Millau (19).JPG|
Image:Millau (21).JPG|
Image:Millau (22).JPG|


## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Le Viaduc de Millau (Ресми сайты)
* Мийо Виадугына арналған сайт 
* Structurae: Millau Viaduct
* France shows off tallest bridge (BBC-дің ашылу салтанатындағы арнайы репортажы)
* In Pictures: The Millau Bridge (BBC жасаған суреттері мен орналасқан картасы)
* France opens world’s tallest bridge  (MSNBC-дің ашылу салтанатындағы арнайы репортажы)

Санат:Көпірлер
Санат:Аверон
Санат:Франция көпірлері
СиДу көпірі

**СиДу**  - әлемде ең биікте орналасқан көпір. Бұл көпір 2009 жылы ашылған. Ол жерден 496 метр биіктікте орналасқан. Көпір Қытайдағы Хубэй провинциясында орналасқан өзен аңғарынан өтеді.

## Қызықты дерек
Оның орналасқан жеріне сәйкес салу барысында көптеген қиындықтар болды. Көтерме крандар мен тікұшақтарды қолдану мүмкін емес болды. Ақырында инженерлер осылардың орнына зымырандарды пайдаланайық деген ойға келді. Зымыранға 1000 метрді қамтамасыз ететін кабельдерді байлап, көпірдің негізін қалаған болатын. 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* http://mixstuff.ru/archives/24163

Санат:2009 жылы соғылған көпірлер
Санат:Қытай аспалы көпірлері
Риальто көпірі

**Риальто көпірі** () — Италияның Венеция қаласында орналасқан.

## Тарихы
ХVІ ғасырда, 1181 жылы салынған. Бірақ, ол кезде тек Гранд каналының арғы бетіне өту үшін ғана пайдаланылған. 1551 жылы басшылар көпірді үлкен етіп салуды жөн көреді. Адамзат тарихында мәртебеге ие Микеланджело, Палладио секілді архитекторлар өз жобаларын ұсынады, ақырында бұл мәртебе Антоние да Понтеге бұйырады. Көптеген архитекторлардың осы жобамен жасалған көпірдің шыдамды болатындығына күмәнмен қараған, алайда көпір осы күнге дейін аман-сау тұр. Жаңа көпірлер салынбайынша Риальто көпірі Венецияның екі шетін жалғастырған жалғыз көпір болатын.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* http://lifeglobe.net/entry/1234

Санат:Көпірлер
Санат:Венеция көпірлері
Акаши-Кайкё көпірі

— Жапониядағы Хонсю мен Сикоку аралдарын қосатын әлемге әйгілі аспалы көпір. Ол әлемдегі ең ұзын аспалы көпір ретінде 3911 метр ұзындығымен рекорд соқты. Бұл шамамен Бруклиннің 4 көпірінің қосындысы. 12 жыл бойы салынған Акаши көпірі 1998 жылы ашылды. Бір қызығы көпір рекордқа енгізілу мақсатымен салынбаған. 1995 жылы **Кобада жер сілкінісі** болып, көпірдің құрылымын бұзады. Осыған сәйкес ұзындығы 3 футқа, шамамен 1 метрге ұзарады. Көпірдің жалпы ұзындығы 3 км.

## Галерея

File:Akashi Kaikyō Bridge 明石海峡大橋 4034382.JPG
File:Akashi-Bridge-1.jpg
File:Japan 2010 (29).JPG
File:Akashi-Kaikyō Bridge.jpg
File:Akashi-Kaikyo Ohashi -01.jpg
File:明石海峡大橋.JPG
File:TopOfPearlBridge02.jpg
File:明石海峡大橋大蔵海岸より４203588.jpg


## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*http://lifeglobe.net/entry/1204

Санат:Көпірлер
Санат:Жапония көпірлері
Даньян-Куньшань виадук көпірі

**Даньян-Куньшань виадук көпірі** () —  әлемдегі ең ұзын көпір. 165 км-ге созылатын ұзындығының арқасында Гиннес рекордтар кітабына енгізілді. Даньян мен Куньшаньды жалғастырған бұл көпір Пекин-Шанхай магистралінің тең жартысы. Салу құрылысы 2006 жылы басталып, 2011 жылы аяқталды. Жобаға 8,5 млн АҚШ доллары, 10 мың жұмысшы, 450 мың тонна құрыш жұмсалды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* http://lifeglobe.net/entry/51631 

Санат:Көпірлер
Санат:Цзянсу
Миллениум көпірі (Гейтсхед)

**Миллениум көпірі** () — Ньюкасл қаласының Тайн өзенінің үстінде орналасқан. Бұл көпір 2002 жылы патшайымның тапсырысымен салынған.  Көпір ешкімге ұқсамайтын құрылымымен ерекшеленеді. Бір жағымен төңкеріліп тұрған кезінде қарапайым жаяу жүргіншілер өзеннің арғы бетіне өте алады. Ал келесі жағымен төңкеріліп тұрған кезінде, керісінше қайықтар мен кемелер өте алады. Қайталанбас дизайны үшін көпір көптеген марапаттарға ие болды. Оны кейде *«Қысық көз»* деп те атайды. Себебі бұрылып бара жатқан кезінде, адамның бір үлкен көзіне ұқсайды.

## Галерея

Image:Millenium bridge close.jpg
File:Gateshead Millennium Bridge, Front.JPG
Image:Gateshead Millennium Bridge.jpg
Image:Gateshead Millennium Bridge at night in January 2006.jpg
Image:Bridge over the river grim.JPG
Image:Tyne Millennium bridge.jpg
Image:PZarobkiewiczMilleniumNewcastle 01.jpg
Image:PZarobkiewiczMilleniumNewcastle 02.jpg


## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Gateshead Council page  // gateshead.gov.uk.
* Construction photographies // ejayar.ndo.co.uk.
* Gateshead Millennium Bridge, Tyneside // gifford.uk.com.
* Gateshead Millennium Bridge by Sándor Kabai.
* youtube видеосы // YouTube.

Санат:Көпірлер
Санат:Ұлыбритания көпірлері
Сюань Цзянь

нобай|Сюань-Цзянь
**Сюань Цзянь** () - Будда дінін насихаттаушы монах, дін жолын қуған адам. 30–40 жыл-дары Үнді жеріндегі буддалық əулие орындарды қасиет тұтып, ара лап шығады. Оның жолы Шы ғыс Түркістан, Орта Азия арқылы өтеді. Ол өз саяхаты барысында көрген-білгендерін «Батыс елдері нің сипаттамасына» енгізеді. Сюань-Цзянь аталған еңбегінде Қазақстан  территориясындағы  қалалардың  арасында Тараз бен Исфиджаб қалаларын атап өтеді. Сондай-ақ өзінің түркі қағаны мен кездесуін суреттеп жазады. Ол қазақ жерінде болған Қытай елінің саяхатшыларының бірі. Ол будда дінін уағыздау мақсатында Орта Азия, Үндістан, т. б. елдерде болып, бірқатар мемлекеттерді аралайды. Сюань Цзянь өзі нің жүріп өткен жерлері туралы көптеген құнды жазбалар қалдырған. Соның бірі «Ұлы Тан əулеті кезіндегі Батыс өлкесі туралы жазбалар» («Да Тан Сиюйцзи») деп аталады. Ол Түркі қағандығының астанасы Суяб қаласына да келіп, түрік қағанымен кездескен. Ол өз шығармасында осы кездесуді, кездесу кезінде алған əсерін, көрген-білгендерін, түрік қағанының сарайын, түрік ақсүйектерінің киімдерін, түрік тайпалары мен басқа да тайпалардың кəсібін, əдет-ғұрпын суреттеген. Сюань Цзянь Суяб, Навакет, Талас қалалары арқылы жүріп өткен.

## Дереккөздер
* «Сен білесің бе?» энциклопедиясы. / Құраст.: Қ. Ж. Райымбеков, Қ. Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4

Санат:602 жылы туғандар
Санат:664 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қытай саяхатшылары
Роллинг көпірі

нобай|Роллинг көпірі
нобай|оңға|240px
**Роллинг көпірі** () — Лондонның Падингтон ауданында орналасқан. Аптаның әр жұмасы сегізбұрышты бұл көпір төңкеріліп жазылады да, жүруге қолайлы кейіпке енеді. Бұл оның басқа көпірлерден басты айырмашылығы. Ал күн соңында қайтадан сегізбұрышқа айналады. Келесі жұмада көпір қайта пайда болады. Механизм гидравликада жұмыс істейді. Жобасы 2004 жылы жасалған, авторы – Томас Хезервик.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Rolling Bridge
* Meccano model of Heatherwick's Rolling Bridge 
* Simulation Rolling Bridge made FreeBasic by Xkrouhn
* 2D animation made with SMath Studio 

Санат:Көпірлер
Санат:Лондон көпірлері
Ченъян көпірі

**Ченъян көпірі** () - Қытайда орналасқан әлемдегі ерекше көпірлердің бірі. 

Бұл көпірді *«Жел мен Жаңбыр»* деп те атайды. Қытай провинциясындағы Гуанси мен Линси жағалауларын байланыстырған бұл көпір күріш алқабының ортасында орналасқан. Оны 1916 жылы Қытайдың Дун халқы салған болатын. Көпір 5 түрлі ауа райы бар галлереялармен жабдықталған. Қытайдың дәстүрлі сәулет өнері фантастикалық көрікті. Көпірдің тірегі көзді арбайтын айлакерлікпен салынған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.chinahighlights.com/sanjiang/attraction/chengyang-wind-rain-bridge.htm

Санат:Шатырлы көпірлер
Санат:Қытай көпірлері
Капельбрюкке

**Сағатты көпір**  (; ) — Швейцарияның Люцерн қаласында орналасқан тарихи сәулет ескерткіші, көрікті орын. Бұл таңғажайып көпір 1333 жылы салынған болатын. Ол Рейс өзенін қиғашынан басып өтеді.

## Қызықты дерек
Көпірдің іші ХVІ ғасырдың тарихын баяндайтын суреттермен безендірілген. Өкінішке орай, 20 жыл бұрын болған өрттің себебінен көптеген суреттер қалмаған. Шамамен көпірдің ⅔ бөлігі және 110 суреттің 85-і өртеніп кетті. Кейбіреуі 1611 жылға тиесілі еді. Тек 25 картинаны сақтап қалып, 1 жыл өткен соң көпірдің өзі де жөндеуден өткізілді.

## Дереккөздер

Санат:Көпірлер
Санат:Швейцария көпірлері
Дәрілік сасыршөп

**Дәрілік сасыршөп** () – шатыршагүлділер тұқымдасының сасыршөп туысына жататын, көп жылдық, шөп тектес өсімдік.

## Ботаникалық сипаты
thumb|left|180px|
* Биіктігі 80 см-ге дейін жетеді.
* Тамыры жуан, сабағының ұзын бойына созылған сайлары бар. Төменгі жағындағы жапырақтарының сағақтары ұзын, жоғары жағындағыларының сағақтары қысқалау.
* Жапырақтары сопақша келген, 2 немесе 4 жіңішке бөліктерге бөлініп тілімделген.
* Гүлдері ақшыл сары түсті, үлкен гүл шоғырлы, шілде-тамыз айларында гүлдейді.

## Табиғатта таралуы
Республикамыздың оңтүстік және шығыс облыстарының далалы аймақтарында, тау етектерінде, шағынды жерлерде, орман шеттерінде өседі. Қазақстанда бұл өсімдіктің моррисон деп аталатын түрі өседі. Оның сабағының биіктігі 1,5 метрге дейін жетеді.Тамыры жуан және ірі болады. 

## Химиялық құрамы
Өсімдік тамырының құрамында пеуцеданин деген зат, синигрин деген глюкозид бар.

## Қолданылуы
Дәрілік шикізат ретінде сасыр шөп тамырын күзде және көктемде қазып алып, суық сумен жуады да, жел қақтырып кептіреді. Мал дәрігерлігі практикасында өсімдік тұнбасымен тері қышымасын, тері тканьдерінің бұзылған тұсын емдейді. Тұнба жасау үшін өсімдік тамырының 100 грамм ұнтағы бір литр суға салынып, 5 – 6 минут қайнатыладыда сүзіледі. Дайын тұнбамен тері қышымасын жуып емдейді.

Құрамында пеуцеданин деген зат бар. Одан жасалған дәрілер денедегі терінің дөңгелек-дөңгелек болып ағарып кеткен жерлерін емдеу үшін қолданылады. Халық медицинасында  қабынуға қарсы әсер ететін, денедегі ауырған жерлерді тыныштандыратын және қақырық түсіретін дәрі ретінде қолданылады. Дәрі жасау үшін өсімдіктің тамырын күзде немесе көктемде жинап алады.

## Дереккөздер

Санат:Шатыршагүлділер
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Санат:Қазақстан флорасы
Дәрілік сарыбасқурай

**Дәрілік сарыбасқурай** () - орамжапырақ тұқымдасы сарыбасқурай туысына жататын, бір жылдық, шөп тектес өсімдік.

## Ботаникалық сипаты
thumb|left|150px|
thumb|left|120px|Гүлі
* Биіктігі 60 см-ге дейін жетеді.
* Қолға қатты тиетін түктері бар, бұтақтары көп.
* Жапырақтары біркелкі емес, тілімделген, шеттерінде әр түрлі ойықтары бар. Сабақтың төменгі жағындағы жапырақтарының сағақтары ұзын, жоғарғы жағындағы жапырақтары отырмалы.
* Гүлдері сары түсті, майда, ұзынша масақ тәрізденіп сабақтың ұш жағында шоғырланып т ұрады. Гүл тостағаншасының қалақшалары да, гүл тәжі жапырақшалары да төрт-төрттен.
* Жемісі сопақша, ұшы біз тәрізді үшкір. Ерте көктемнен жаз айларына дейін гүлдейді.

## Өсетін жері
Тұрғын үйлердің маңайында, жолдардың жиектерінде, бос жатқан жерлерде, егістіктердің араларында өсе береді.

## Құрамы, емдік қасиеті және қолданысы
Құрамында эфир майлары, С дәрумені бар. Дәрі жасау үшін дәрілік сарыбасқурайдың жер үстіндегі бөлігін гүлдеген кезінде пайдаланады. Өсімдікті көбінесе құрқұлақ ауруына қарсы және несеп жүргізетін, қақырық түсіретін дәрі ретінде қолданады. Дизентерияны емдеу үшін және іріңді жараларға да пайдаланылады. 

## Дереккөздер

Санат:Орамжапырақтар
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Санат:Қазақстан флорасы
Жорди Альба

**Жорди Альба Рамос** (кат. және исп. *Jordi Alba Ramos;* 21 наурыз 1989, Оспиталет-де-Льобрегат, Каталония) — испандық сол қапталдағы қорғаныс ойыншысы. Қазіргі таңда "Интер Майами" сапында және Испанияның ұлттық құрамасында өнер көрсетеді. 2012 жылғы Еуропа чемпионатының жеңімпазы.

## Мансабы
### Клубтық
Жорди Альбаның ең алғаш футбол клубы каталониялық "Барселона" болады, бірақ ол Барселонада көп болмайды да, испаниялық "Валенсия" футбол клубына өтеді және өзінің кәсіби мансабын осы клубта бастайды.

[thumb|upright|left|Жорди Альба [Валенсия (футбол клубы)|Валенсия сапында, 2011 жыл]]
Бұл клубта Альба 28-ші нөмірде өнер көрсетеді. "Валенсия" футбол клубында Альба ең алғаш 2009 жылы 13 қыркүйекте  «Реал Вальядолид» клубына қарсы ойнайды. Ол ойында Валенсия 4-2 есебімен жеңіске жетеді, ал "Валенсия" үшін ең алғашқы голын Альба 2010 жылдың 11 сәуірде «Мальорка» клубына қарсы ойында  соғады. Ол ойын 2-3 есебімен "Валенсия" жеңіліс табады.

2010 жылдың 16 сәуірінде Альба өзінің екінші голын «Альмерия» клубына қарсы соғады да, 3-0 есебімен жеңіске жетеді. Сол жылдың 23 сәуірінде Альба мадридтік "Реал" клубына соғады, дегенмен ол ойында "Реал" 3-6 есебімен жеңіске жетеді.

2012 жылы маусым айында "Барселона" "Валенсиядан" Жорди Альбаны 14 млн. еуроға сатып алады. "Барселона" сапында Альба 18-нөмірмен қорғаныс шебінде өнер көрсетеді. 8 тамыз күні 2012 жылы Альба "Манчестер Юнайтед" футбол клубына қарсы "Барселона" сапында ең алғашқы ойынын өткізеді. 

21 қазан күні Жорди Альбаның "Барселона" сапындағы ең алғаш голы «Депортиво» қақпасына кіреді және сол ойында Жорди Альба өзінің қақпасына да бір гол соғады. 3 қараша күні Испания чемпионатында өзінің "Барселона" үшін екінші голын "Сельтаға"  соғады.

### Ұлттық құрама
Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет 2011 жылы  қыркүйекте ЕУРО-2012 іріктеу матчтарында алаңға шықты. 

2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына, 2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері
 Испания
* Еуропа чемпиондары: 2012
 Валенсия
* Испания чемпионатының 3 орын иегерлері (3): 2009/10, 2010/11, 2011/12
 Барселона
* Испания чемпиондары: 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19
* Испания кубогы: 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19, 2020/21

* УЕФА чемпиондар лигасы: 2014/15
* Клубтар әлем чемпионаты: 2015
* Испания Суперкубок иегерлері: 2013, 2016, 2018
* УЕФА суперкубогы: 2015

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының футболшылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Химнастик Таррагона ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Интер Майами ФК ойыншылары