open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Өлке зираты

**Өлке зираты** - Сарыарқаның орта тұсындағы зират, яки қорымдардың жиынтығы. Сағаналары мен төрт құлақ қабірлері алыстан көрінгенде алғаш көрген адамға ұзақтан сағымданып қалаға ұқсап көрінеді. Сондықтан болса керек, бұл өлкені зерттеген ғалымдар "Мертвый город", "Өлі қала" деп атап кеткен екен. Бұл өңір Жақсылық-Алшын (Шеркеш) руының атақты байы Жүндібайдың қысы-жазы отыратын мекені болған. Жүндібайдың Отыншы, Өлке, Мақан деген балалары болған. Айтуға қарағанда Отыншының үш мың жылқысы болған. Ол жылқыларын түр-түсімен бөліп, түгендейтін болған. Ал, ортаншы баласы Өлкеге орташа дәулет біткен. Бірақ, ол мейлінше сақы болып, келген мейманды күтуге ерекше көңіл аударған. Сонымен бірге қолынан өнері тамған ұста болыпты. Осы сақылығының арқасында Өлкенің аты елге танымал болады. Жердің аты да Өлкенің есімімен ататалатын болған. Мақан серілігімен, батырлығымен ел есінде қалған.
Мұңлы-Қулының тауының қар суы сай-салалармен тасып, осы жерге Қоржын-Қақта жиналатын болған. Қақтың суы ол дәуірде қысы-жазы тартылмайды екен. Жайылымы шүйгін, тұрақты суаты болғандықтан Отыншы мен Өлке қысы-жазы көшпей бір орында отырған. Өлкенің "Қара бидайық" деген соны жайылымы төрт түлік малға қолайлы өріс болған. Өлкенің өзі соққан ағаш үйі болған (бұл жақта там деп моланы айтады, ал тамды ағаш үй деген). Малын, оның терісі мен жүнін Қараөткел базарына апарып сатып қажетті бұйымдар алып отырған.
Өлке өте сыпайы, сері мінезді жан болыпты. Ол қонағына қымызды бір түрлі ыдыспен  берсе, тамақты, сорпаны басқа түсті бірыңғай ыдыспен береді екен. Өлке серіктерімен ел аралағанда астыларына бір түсті ат мініп, ер тоқымы, киген киімдері де бірыңғай киінген. Алсай-Қуандық елінің атақты мырзасы Өлкені сынамақ үшін жүз серігімен қонақ болып келеді. Өлке қонақ кәдесін жасап, тағамның бірнеше түрін әзірлейді. Және оларды бір түсті ыдыспен беріп, екінші тағам бергенде басқа түсті ыдыспен берген екен. Өлкенің қонақжайлылығана риза болған мырза: "Өлке деп атын келте қойған екен. Өзен екенсің" депті.
Отыншы, Өлке, Мақан 19 ғасырдың соңы, 20 ғасырдың басында өмір сүрген. Өлке ағасы Отыншыдан бұрын өмірден өткен екен. Отыншының басшылығымен Өлкенің басына көрнекті етіп, көркем кесене тұрғызылады. Кесене біткеннен кейін Отыншы туған-туыстары мен баласы Сыздыққа: "Менің қабірімді Өлкенің аяқ жағына қойып, шағын төртқұлақ белгі орнатсаңдар болғаны" деген екен,. Мұның себебін сұраған туыстарына: "Өлке маған тірісінде теңдік бермеді, өлгенде теңдік берер деймісің" депті, інісін ризалықпен еске алып.

Өлке жайлауында қазіргі кезде қарағанды мен Оңтүстік Қазақстан облысының малшылары мал бағады.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан зираттары
Шляттер дерті

**Осгуда**-**Шлаттер дерті** дегеніміз адамның тізе сүйегінің остеохондропатиялық гідірлігі.  
Шляттер дертімен көбінесе оннан он сегіз жасқа дейінгі балалар ауырады. Дертпен ауру мүмкіндігі жынысқа байланысты емес, бірақ көбінесе ер адамдардың ағзаға көп күш түсіретін жумыстармен шұғылдануына байланысты, олар Шлаттер дертімен жиірек ауырады.
Осгуда-Шлаттер дертімен аурудын факторлары көбінесе: баскетбол, хоккей, футбол, акробатика, волейбол, шаңғы жарысы, жеңіл атлетика, ауыр атлетика, ирланд биі, балет, кикбоксинг, тау шаңғысы, спорттық туризм, үлкен теннис, дзюдо, самбо гимнастикамен шұғылдану болып табылады.
**
Шляттер Дертінің паталогиясы.**
Шляттер Дертімен ауру процесі адамның тізе сүйегінде стресттік күш түсірілгендіктен пайда болады. Жас баланың тез өсуі кезенінде ағзаға стесстік күш түсілілген жағдайда, баланын тізе сүйегінде шеміршектік өспелер пайда болып кейін қозғалыстағы қатты аурулық сезімдерге алып кеп соқтырады.
**
Аурудың белгілері.** 
Тізе сүйегіндегі тіпті аз қозғалыстағы аурулық сезімдер.
Тізе маңындағы бұлшык ет пен терінің ісінуі. 

**Аурудың диагностикасы.**
Рентгенттік тексеріс.
Радиоизотоптық тексеріс.
Ультрадыбыстық тексеріс.

**Аурудың емдеулері**.
Мүшенің қозғалысын гипсптеу немесе бинтпен орау арқылы шектеу. 
Физиотерапия.
Екпiндi - толқындық терапия.
http://www.narmed.ru/bolezni/zabolevanija_sustavov_i_pozvonochnika/shlatter#obscaya_informatsiya

http://vlanamed.com/bolezn-shlyattera/
нобай

Санат:Медицина
Теодор Драйзер

**Теодор Драйзер** (*Theodore Herman Albert Dreiser*, 1871 жылы 27 тамызда Терре-Хот (Индиана штаты) дүние келіп, 1945 жылы 28 желтоқсанда Голливудта қайтыс болған) – америкалық жазушы, коғамдық қайраткер.

## Балалық шағы
Драйзердің ата-анасы – Джон Драйзер мен Сара Шёнёб 1844 жылы Америкаға Германиядан көшіп келген. Теодор Драйзер отбасында тоғызыншы бала болып дүние келген. 1887 жылы мектеп бітіп,1889 жылы Блумингтондағы Индиана университетіне оқуға түседі. Оқудың ақысын төлей алмағандықтан, бір жылдан кейін университеттен шығып кетеді.

## Журналистика
1892—1894 жылдар аралығында Питтсбург Толедо, Чикаго және Сент-Луисте газетте репортер болады. 1894 жылы Нью-Йоркке  көшіп келеді. Ағасы Поль Дрессер ұйымдастырған  «Әр ай» («Every month») атты музыкалық журналға редактор ретінде жұмысқа тұрады. 1897 жылы бұл журналды тастап, «Метрополитен», «Харперс», «Космополитен» журналдарына тапсырыс бойынша жазады.

## Әдебиет
1932 жылы Драйзер «Paramount» кинокомпаниясымен «Дженни Герхардт» романының қойылымы туралы контрактққа қол қояды. 1944 жылы Америкалық әдебиет және өнер акедемиясы Драйзерді өнер және әдебиет салаларындағы жетістіктері үшін алтын медальмен марапаттайды. 1930 жылы Драйзердің кандидатурасы әдебиеттен Нобель сыйлығына ұсынылды, бірақ қарсыласы Синклер Льюис жеңіске жетеді. 1931 жылы өзінің балалық шағын сипаттаған «Таң» атты автобиогрифиялық кітабын жариялайды.

## Қоғамдық қызметі
1927 жылы Драйзер КСРО-ға барып келуге келісіп, Октябрь революциясының он жылдық мейрамына қатысады. Ленинград, Киев, Харьков, Баку, Тбилиси және басқа кеңестік қалаларында болып, Владимир Маяковский және Сергей Энзенштейнмен кездеседі. Бұл сапардан кейін «Драйзер Россияға қарайды» атты кітапты жариялайды.

1930 жылдардың басында Харленде болған кен өндірушілердің көтерілісіне туралы хабар жариялаған үшін соттық иск қауіпі болған. Дегенмен, Драйзер газеттер мен радиодан өзінің көріністерін жалғастырады. Осы оқиғадан кейін 1931 жылы «Америкалық трагедия» шығарады. Драйзер жиі митингтерге катысып, коммунистикалық прессаға мақаларын жариялайды.

1945 ж. шілде айында АҚШ коммунистік партиясына кіреді.

Теодор Драйзер 1945 ж. 28 желтоқсанында Лос-Анджелес қаласының маңындаға Голливудта қайтыс болады. 

## Шығармалары
;Романдары
*1900 —Керри әпке
*1911 —Дженни Герхардт
*1912—Финансист
*1914—Титан
*1915— Данышпан
*1925—Америкалық трагедия
*1946— Оплот
*1947—Стоик

;Әңгімелер жинағы
*1918 - Бостандық
*1919 – 12 ер адам
*1923 – Үлкен қалалар бояуы
*1927 - Шынжыр
*1929 -  Әйелдер галериясы

;Автобиография
*1929 – Газет үшін дағдылы жұмыс күндері
*1931 – Таңсәрі

;Публицистика
*1928 – Драйзер Россияға қарайды
*1941 – Америка құтқаруға тұрады

Санат:АҚШ жазушылары
Санат:Социалистер
Гарлем (өзен)

**Гарлем** (ағылш. Harlem River) — кеме жүзетін, Манхэттен мен Бронксті бөлетін, Гудзон мен Ист-Ривер өзендерінің аралығында орналасқан, Нью-Йорктегі  тасқынның әсеріне душар болған бұғаз.

Бұғаздың ұзындығы – 13 км. Гарлем өзенінің қазіргі  бағытындағы бөлiгі- Гарлем кеме жүзетiн каналы.

## Кеме қатынасы
Өзенді жеті бұрма көпір , үш тік – көтермелі көпір,төрт аркалы көпір кесіп өтеді.Өзеннен биіктігі 16,8 метрден кем кемелер жүре алады. Алайда 1,5 метрден биік кемелер Спейтен Дуивил бұрма көпірінің ашылуының рұқсатына мұқтаж.

Гарлем Ривер Драйв (Harlem River Drive) және Гарлем Ривер Гринвей (Harlem River Greenway) автожолдары  өзеннің оң жағынан, ал Гудзон қала маңындағы Metro-North Railroad пойыз жүйесі  мен  Major Deegan Expressway  автомагистралі – сол жағынан өтеді.

## Геология мен жаратылыстану

Гарлем өзені Гудзон сағасы жүйесінің бөлігі саналып , Манхэттен аралы  мен Бронкс  ауданын бөлетін  жіңішке бұғаз болып қызмет етеді.
Гарлемнің не сағасы, не бастауы болмаған соң, Гарлем «өзен» ұғымына сәйкес келмейді. Гудзон өзенінен  Рэндалл ауданындағы Ист-Ривер 125 көшесіне жуық  жайылып, ол екі күрделі су ағынын біріктіреді. Бронкс пен Манхэттенді біріктіре отырып, қазіргі таңда Гарлемді 13 көпір кесіп өтеді.
Гарлемде екі  түрлі көпір орналасқан: қозғалмалы және қозғалмайын аркасымен. Өзеннің жағалауы жоғарылай келетін жерде төрт қозғалмайтын аркалы (Генри Хадсон, Александр Гамильтон, Вашингтон, және Хай Бридж) көпір қиып өтеді. Қалған тоғызы- қозғалмалы (Spuyten Duyvil, Broadway, University Heights, Macomb’s Dam, 145th Street, Madison, Park, Third, and Willis Avenue Bridges) көпірлер.

## Демалыс
Бостондағы  Чарльз өзенінің Регатасына және Филадельфиядағы Скулкилл өзеніне  ұқсас , Гарлем өзені де Нью-Йорктағы академиялық есу жарыстарының дәстүрлі орны болып саналды. Гарлем өзені Колумбиялық университеті командасының үй жаттықтыру орны , ал оның жағалауы команданың «қайық үйі» аталған.
Жағалаулардың  коммерциялық  құрылысына қарамастан, Гарлем өзені демалыс орны атағын алған.1902 жылы 1000 астам жүзгіш академиялық есуге қатысты. Өзеннің жағалауын бойлай талай кеме клубтары орналасып, 1978 жылға дейін қалды. Ол жылы Шерман өзенінде салынған  соңғы қайық үйі  түп-орнымен жанып кетті.

Саяжайлы көшеттерге тік жартастар айқын орын еді. Хай –Бридж жағалауы автомагистраль мен саябақ сияқты гүлденді.
Оған қоса, өзенде  Питер Джей (Peter Jay Sharp Boathouse) қайық үйі және Есу қоғамы (Harlem River Community Rowing) бар.Өзен  Нью-Йорк универститетінің, Фордэм университетінің және Манхэттен университетінің қолдануында.

Санат:Нью-Йорк өзендері
Санат:АҚШ бұғаздары
Санат:Алфавит бойынша бұғаздар
Бүктемелі домбыра

**Бүктемелі домбыра** – екі шекті көне нұсқа. Ішектері белгілі бір тұрақты (кепілді) дыбысқа лайықталып бұралады. Мойны шанақ сағалығынан босатылып бүктеледі. Мойны тұғырға бұранда арқылы отырғызылады. Бұл – алыс жолға шыққанда алып жүруге ыңғайлы болу үшін жасалған әдіс. Ел арасында мұндай домбыра «алмалы-салмалы», «кепілді бұраулы», «жалғамалы» деп те аталады. Мұндай домбыра қазір өте сирек жасалады.
Екі жақты (аша) домбыраның әр бетіне екіден ішек тағылатындықтан төрт ішекті деп аталады. Домбыраның бір жақ беті теріс бұрауда, екінші жағы оң бұрауда орнатылады және үлкен шеберлікті қажет етеді. Ертеде күй сайысына түскен домбырашылар арасында бұл нұсқа «аша», «әмбебеп», «қос бет» домбыра деп аталған. Бұл нұсқадағы домбыраны көбінесе солақай ойнайтын күйшілер қолданады. Шанағы текше, қалыңдығы 5-7 см ұзындығы 85 см болып келеді.

Санат:Қазақтың саз аспаптары
Жұмбақ найзағай

**Жұмбақ найзағай** () — бұл табиғаттың аса қызық құбылыстарының бірі - шар тәрізді, домалақ найзағаймен болған көптеген кездесулердің бірі. Шар тәрізді найзағай тек қана оптикалық елес пен әркімнің көз алдануы, одан басқа түк те емес деген пікір айтылады. 

Француз физигі **Маскар** оны “әсіре қиялдың нәтижесі” деп атады. Өткен ғасырдың аяғында физика жөніндегі неміс оқулықтарының бірінде: шар тәрізді найзағай болуы мүмкін емес, өйткені ол “табиғат заңдарына сай келмейтін құбылыс” делінген.

Табиғаттын бұл ғаламатын көрген адамдардың әңгімесіне қарағанда, шар тәрізді найзағайдың үлкендігі кейде футбол добындай, ал кейде одан да көлемдірек болады. Ол ауада мейлінше баяу қозғалады. Кей жағдайда шар тәрізді найзағай тырс етіп, өзінен-өзі жоқ болып кетеді.
Шарлардың түсі әр түрлі болатын көрінеді. Оны көргендер: қызыл, көз қарықтырғандай аппақ, көкпеңбек, тіпті қара да бола береді дейді.

Сурет:найзағай.jpeg
Сурет:найзағай 2.jpeg

Факт: Электр сымдары тартылған бағанға таяу жерге жай түседі. Тап сол мезетте сымнан жасыл сары ұшқын көрініп, ол “тұтана” бастайды. Шар пайда болды да, ол бағаналар арасында тартылған сымның бойымен баяу жылжып кете барды. Бірте-бірте әлгі шар қызара бастады. Бұдан соң тартулы сымдардың төменгі желісіне түсіп, одан кейін теректің жапырағына құлады. Қатты тырсыл шығып, қызыл ұшқындар шашаырады. Бірнеше кішкентай домалақ шар пайда болып, теректін бұтақтарымен өрмелей жөнелді. Осынын бәрі он секундтай уақыттын ішінде болып өтті.

Шар тәрізді найзағайдың пайда болуы жөнінде жалпы жұрт қабылдаған ғылыми түсініктеменің әлі жоқ екенін айта кеткен жөн.
П.Л. Капица пікірінше, шар тәрізді найзағай атмосферадағы электр күшінен күн күркіреп, найзағай жарқылдағанда пайда болатын радио сәулелерінен қуат алады. Егер деп жазады ол: “бізге әлі беймәлім қуат көздері табиғатта жоқ болса, онда қуаттың сақталу заңы негізінде мынаны басшылыққа алуға тура келеді: шар тәрізді найзағай жарқылдаған кезде оған үздіксіз нәр беріп тұратын әлдендей бір қуат бар. Біз сол кушті шар тәрізді найзағайдан тыс жерден іздеуге мәжбур болып отырамыз. Радио толқындары неғурлым күшейе түскен жерде шар тәрізді назағай пайда болады”

## Дереккөздер


Санат:Физика
Дүние жүзі мейрамдары

Бұл жерде қаңтар айына көптеген дүние жүзілік мейрамдар аталған:
1 қаңтар: "Жаңа жыл". 
4 қаіңтар: Дүние жүзілік "Ньютон күні". 
11 қаңтар: Дүние жүзілік "рахмет күні".
15 қаңтар: Уикипедия күні.
16 қаңтар: Дүние жүзілік "Битлз күні".
17 қаңтар: Дүние жүзілік "Балалар өнертабысы күні"
20 қаңтар: Дүние жүзілік "Діндер күні"
21 қаңтар: Дүние жүзілік "құшақ күні"
23 қаңтар: Дүние жүзілік "қол почеркі күні"
26 қаңтар: Дүние жүзілік "кеденші күні"
28 қаңтар: Дүние жүзілік "дербес деректер қорғанысы күні"
29 қаңтар: Дүние жүзілік "ядролық соғысқа қарсы мобилизация күні"
Ұлытау түймешетені

**Ұлытау түймешетені** () – астралылар тұқымдасының түймешетендер тегіне жататын көпжылдық шөптесін өсімдік. Жапырақтары қауырсынды тілімденген. Маусымда гүлдеп, шілдеде жеміс жарады. Ұлытау түймешетені - тек Ұлытау адырлары мен тасты тау шатқалдарында өсетін эндемдік түр. Қорғауды қажет етеді. Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдік. 

Санат:Күрделігүлділер
Санат:Қазақстан флорасы
Түйеқұс

нобай|оңға|Түйеқұс жұбы

**Түйеқұс** (орыс. *страус*) - Ұшпайтын құстар тобына қарасты түйеқұстар көне дәуірден бері өмір сүріп келеді. Жартылай шөлді климатта өмір сүретін бұл құсқа деген адамдардың қызығушылығы сонау ерте кезден басталған көрінеді. Көне Мысырда түйеқұс жұмыртқаларын емдік мақсатта пайдаланған. Рим сарбаздарының белбеулеріне сый ретінде түйеқұстың қауырсыны тағылатын болған. Түйеқұстың еті мен терісіне қызыққандықтан кейбір араб тайпалары оны аулаумен де айналысқан.

## Ерекшеліктері
Түйеқұс ең ірі құс түріне жатады. Бойы 2,5-3 метрге, салмағы 100-160 кг-ға дейін жетеді. Қанаттары қысқа болғандықтан ұша алмайды. Алайда, өте күшті аяқтарымен сағатына 70 шақырымға дейін жүгіре алады. Бұл оның өзіне төнген қауіптен қашып құтылуына әрі шөл ортасында азығын оп-оңай тауып жеуіне көмектеседі.
Түйеқұстардың Африка, Оңтүстік Америка және Австралияда өмір сүретін үш түрі кездеседі. Олар бір-бірінен башпайларының саны және іріліктерімен ажыратылады. Бұл үш түрге жататын түйеқұста артқа да, алға да 400 кг-ға дейін жететін күшпен тебе алады.
Түйеқұс уақытының 30 пайызын жем іздеумен өткізеді. Көбіне түрегеп тұрған күйі немесе кетіп бара жатып та қоректене береді. Ұзын мойны мен өте қырағы көздері арқылы кішкене жәндікті да іліп алып жей береді. Тұмсықтарының түбін де көре алатын түйеқұстардың бір көзінің салмағы 60 граммға жетеді. Яғни, адам көзімен салыстырғанда төрт есе ауыр. Шөлдегі құмды борандардан сақтану үшін көздің үстіңгі және астыңғы қабағымен қоса, көздің тазалануын қамтамасыз ететін жұқа қабықтан құралған тағы бір көз қабығына ие.

## Африка түйеқұсы
Осы замандағы құстардың ең ірісі (Struthio camelus) деген бір ғана түрге жатады.
Ересек еркегінің бойының биіктігі 260—275 см болады. Орта салмағы 50 кг, ал өте ірілерінің салмағы 90 кг-ға жетеді. Бұлардың ерекшелігі — аяғының башпайы екеу ғана болады (қазіргі кездегі құстарда сирек кездесетін жағдай деуге болады). Шап сүйектері бірігіп кетудің салдарынан жабық жамбас сүйектерін құрайды. Қанаттары едәуір үлкен. Оларды қатты жүгірген кезде төмен түсіріп жібереді. Жалпы еркектерінің түсі қара, ал ұрғашыларының түсі қоңыр-сұр болып келеді. Құйрық қауырсындары мен қанаттары ақшыл болады.

Санат:Түйеқұстәрізділер
Тері сипаттамасы

Тері – адам денесінің жапқышы. Оның ересек адамдағы көлемі 1,5 – 2,0 м². Теріде көптеген рецепторлар бар. Олар ыстықты, суықты, сипауды, ауруды сезетін жүйке талшықтарының ұшы. Терінің әрбір 1 см²-інде 30 жақын жүйке ұштары орналасқан.
  Терінің қызметі:
1)	тері денені микробтардан, жарақаттардан, әр түрлі әсерлерден сақтайды.
2)	Су мен жылу алмасуына қатысады.
3)	Қан айналымына қатысады, қан « депосы ».
4)	Витаминдердің алмасуына маңызы зор, ультрасәулелердің әсерінен « Д » ви-
тамині теріде пайда болады.
Тері 3 қабаттан тұрады:
1)	Эпидермис ( еріdermis ); 2) Дерма ( Derma ); 3) Май қабаты.
Эпидермис көп қабатты түлейтін кілегейлі. Оның бес қабты бар: 1) базалды;
2)	тікенек; 3) дәремелі; 4) жылтыр; 5) мүйізді. 
  Базал қабаты дермадан бөліп тұратын базал мен негізгі қабыршақтарының үс-
тінде. Бұл қабатта базал немесе негізгі өсу жасушалары бар. Адамның ұзақ өсу-
інен түлеп жаңарады, сонымен бірге онда теріге түс беретін жасушалары, пиг-
менттері бар.
  Мүйізді қабаты әр 3–7 күнде түлеп тұрады. Тек көздің қасаң қабығы, ауыздың
шарышты қабаты түлемейтін кілегеймен қапталған.
  Дерма 2 қабаттан тұрады:
1)	емізікті
2)	торлы қабаты
  Емізікті қабат эпидермистің базал қабатымен шектеседі.Онда көптеген қан ка-
пиллярлары, жүйке ұштары бар.Осы жүйке ұштары адам сыртқы ортаның өзге-
рістерін сезеді.
  Дерма қабатында тері май бездері, шаштың түбірі мен тырнақ бар.
Терінің сенсорлық жүйесі дененің барлық терісінде бірқалыпты емес.Олар төрт
түрлі:1) тигенді, қысымды; 2) суықты; 3) жылыны; 4) ауырғанды сезу рецептор- лары. Теріде 500.000 жақын тигенді сезу рецепторлары, 250.000 суықты қабыл- дайтын рецепторлары, 30.000 жылу рецепторлары бар.
  Тері безі құрылысы – түтікше. Олардың ұшы дерма қабатында.Ал олардың өз-
егі терінің барлық қабатынан өтіп, бетке шығады.
  Түтіктер қызыл ерін, алақанмен табаннан, саусақтың бүйір қабырғасының, те-
рісінен, ерлердің жыныс мүшесінің басынан басқа, бүкілденеде болады. Түтік- тер шаштар жаңа туған нәрестеде өте жіңішке,нәзік болады.Есейе келе шаш қа- лыңдайды, жуандай бастайды. 14–15 жастан кейін жыныс мүшелерінде қылшы- қты түктер, шаштар пайда болады. Оларға сақал – мұрт, қолтық асты, мұрын, құлақ, жыныс мүшесінің айналасында шаштар жатады. 
  Шаш 2 бөліктен тұрады: 1) Шаш талшығы; 2) Шаш түбірі;
  Тырнақ – терінің эпидермис қабатының өсіндісі. Оның сыртқы мүйізді қабат- ында қан тамырлары мен талшықтары болмайды.
  Тырнақ түбіндегі ашық түсті бөлігі тырнақ «көбесі» деп аталады. Тырнақ осы жерден өседі, оның денесі торлы жиегі болады. Тырнақтың денесі саусақтың басында тырнақ ойындысы орналасқан. Саусақтың сүйектерінде тырнақ дәне –
кер ұшымен і.лінген
Хараре

thumb|right|200px|Хараре
**Хара́ре** () — Зимбабве астанасы және Хараре провинциясының әкімшілік орталығы. Елдің ең ірі қалаларының бірі, мәдени және өнеркәсіп орталығы.

Тұрғындарының саны — 1 600 000, қала маңын қоса алғанда — 2 800 000 (2006).

## Тарихы
left|thumb|Солсбери 1930 жылы.
Қаланың негізін 1890 жылдың 12 қыркүйегінде Британдық Оңтүстік-Африкалық компаниямен жіберілген отряд Ұлыбританияның премьер-министр— лорды Солсберидің құрметіне Форт Со́лсбери атты әскери база ретінде қалаған. Елді мекен негізінен  Бейраға (Мозамбиктағы порт) баратын жол бойындағы сауда орталығы ретінде дамыды. 1897 жылы Форт Солcбери муниципалитет болып жарияланды және 1935 жылы қала атағын алды.
  
Солсбери  1953 және 1963 жылдар аралығында Родезия және Ньясаленд Федерациясының астанасы болды. Ян Смит  үкіметінің 1965 жылдың  11 қарашасында елдің Ұлыбританиядан тәуелсіздігін жариялағаннан кейін, қала Оңтүстік Родезияның астанасы болды. Көршілес қара мемлекеттермен (КСРО, Қытай және Ұлыбританияның біріккен қолдауымен) ұйымдастырылған территориялық соғыс  нәтижесінде,  1980 жылдың 18 сәуірінде ақтардың режимі құлайды. Солсбери атауы Хараре деп өзгертіліп, қала Зимбабве Республикасының астанасы аталады.

1996-2002 жылдары Роберт Мугабе режімімен орын алған ақ нәсілді халықтың геноциді қала экономикасы мен инфрақұрылымана көптеген зардап әкелді. Жұмыссыздық деңгейі 80%-дан асады, ал ЖИТС-пен ауыру деңгейі — 25%. Қала орталығындағы бірнеше көшелерді санамағанда қалада қоқыс шығару мен жол жөндеу шаралары іске асаралмайды, орталықтандырылған су және электр энергиясы жүйелері қираған және канализация жұмыс істемейді.

Харарені әртүрлі ұйымдар әлденеше рет әлемдегі өмір сүру үшін ең нашар астана ретінде атаған болатын (оның ішінде 2009 және 2011 жылдары The Economist журналы).

## Климат
Теңіз деңгейінен 1490 метр биіктікте орналасқандықтан Хараренің климаты — субтропикалық таулы климат. Хараредегі ауа райы үш айқын мезгілдерге бөлінген: жаңбыр мезгілі (қараша-сәуір), анда санда қатты суық түсетін салқын құрғақ мезгіл (мамыр-тамыз) және ыстық құрғақ мезгіл (қыркүйек-қазан). Жылдық орташа температура +18&nbsp;°C, ал ең салқын айдағы орташа температура (шілде) +14&nbsp;°C, ең жылы ай болып қараша саналады, бұл айдағы орташа температура +22&nbsp;°C.

## Белгілі тумалары
* Мариос Франгулис (1966 туған) — әлемге әйгілі грек теноры.

## Бауырлас қалалары
Хараре келесі қалалардың бауырласы болып табылады:

*  Ноттингем, Ұлыбритания
*  Цинциннати, АҚШ
*  Прато, Италия
*  Лаго, Италия
*  Мюнхен, Германия
*  Қазан, Татарстан, Ресей

## Әдебиет

Санат:Зимбабве қалалары
Санат:Миллионер қалалар
Санат:Зимбабве провинциялары
Жұрт алдында сөйлеу

Шешендіктің анасы – демократия.

Шешенге қойылатын талаптар:
табиғи дарындылық, білім, тіл.
Шешен сөзін нəрлендіретін үш
арна бар: лингвистикалық (тілі),
интонациялық (сөйлеу мəнері),
кинетикалық (өзін ұстау əдебі, ым-
ишаралары)

Жұрт алдында сөйлеуге негіз
болатын 2 себеп бар: бірі – өз
көзқарасын, сезімін білдіруге деген
қажеттілік, екіншісі – өз ойын
өзгелермен бөлісуге деген тілек.
Ол үшін көп ізденуі, сөйленер
сөздің сапасын арттыратын
шарттарды, қағидаларды терең
білуі тиіс.

Көпшілік алдындағы сөзді жоспарлау
қарым-қатынастың əр түрлі жағдайына
(мекемеде, көшеде, сахнада),
тыңдарманмен қатынастың сипатына
(ресми, бейресми), тыңдармандардың
əлеуметтік орнына интеллигенция,
жұмысшы, студент, оқушы) немесе
олардың жасы, білімі т.б. байланысты
түрліше болады.

Сөйлеу тілінде тек сөз мазмұнының
тереңдігімен ғана емес, интонация,
сөз екпіні, ым, дене қимылдары да
үлкен қызмет атқарады. Сондықтан
тыңдаушыларды жалықтырып
алмау үшін дауыс сан құбылып, ал
шешен қимылы сөзін
толықтыратындай дәрежеде
жарасымды болуы керек.
Эльдар Рифатұлы Аляутдинов

**Эльдар Рифатұлы Аляутдинов** (17.8.1978 т.) — Мәскеудегі Собор мешітінің бас имамы, Мемориал және Собор мешіттерінің имам-хатыбы (жұма намазын өткізетін адам).

Каирдегі Әл-Азһар университетінің филология және дін ілімі факультеттерінің түлегі. Мәскеу Мемориал мешітінің имам-хатыбы Шәміл Аляутдиновтың туған інісі. Эльдардың арқасында «Muslim Media Press» және «Новый Свет» деген баспалардан көптеген кітаптар пайда болды.

2001 ж. Әл-Азһар университетінің филология және дін ілімі факультеттерінің бакалаврын үздікпен бітірген. 2001—2003 жж. сол мекемеде және сол салада магистратураны оқып шыққан. 2003 жылы оқуын бітіргеннен кейін шейх мүфти Равиль Гайнутдиннің шақыруы бойынша, Мәскеу Собор мешітінің бас имам-хатыбы болып тағайындалды.

## Еңбектері

* «Пятничные проповеди»

* «Таджвид», 2008 ж.

* «Познай себя. Найди Бога. Заслужи вечность», 2011 ж.

* «Таджвид. Правила чтения Корана», 2011 ж.

* «Жизнь, мы и духовные истины», 2013 ж.

* «Знай. Веруй. Чти», 2013 ж.

* «Лучшие из лучших», 2013 ж.

## Дереккөздер

Санат:1978 жылы туғандар
Санат:Ресей мұсылмандары
Санат:Әл-Азһар университеті түлектері
Мысықтар (мюзикл)

**Мысықтар (мюзикл)** – Э. Ллойд Веббер жазған әлемдегі ең атақты да танымал музыкалық шығарма болып келеді. Бұл көрме америка ақыны Томас С. Эллиоттың «Қарт опоссум жазған мысықтар туралы танымал ғылым» шығармасына негізделіп жазылған. Спектальдің алғаш қойылымы Жаңа Лондон Театрының 1981 жылдың 11 мамырында өткізілген, ал 1982 жылдың 7 қазанында бұл көрме әлемге әйгілі Бродвейде қойылды. 
Алғашқы қойылымнан кейін бұл мюзикл кеңінен танылып, Лондонның бірқатар сахналарында үздіксіз көрсетілді. Бұл -ағылшын театрларындағы ең ұзақ қойылған пьеса. Ұлыбритания еліндегі соңғы қойылым 2002 жылдың 11 мамырында өтті. 21 жыл ішінде Ұлыбритания жерінде мюзикл 8949 рет сахналанды.
Танымал «Мысықтар» («Cats») мюзиклі әлемнің бірқатар елдеріне таралды. Америка Құрама Штаттарында мюзикл алғашқы рет 1982 жылдың 7 қазанында қойылды. Мюзикл АҚШ сахналарынан 18 жыл бойы түскен жоқ. Ол табыстылығы мен көрсетілімі жағынан атақты «Кордебалет» мюзиклін басып озды.

«Мысықтар» мюзиклінің танымалдылығы саябырсыған сәтте оны репертуардан алып тастау туралы шешім қабылданды. Алайда, 2000 жылы 25 шілдеде мюзиклдің соңғы қойылымы болады деген хабар мюзиклге деген жаңа ықыласын лебін әкелді. Сол сәтте мюзикл продюсерлері қойылым ғұмырын 10 аптаға ұзартты. Соңғы 7485-қойылым 2000 жылдың 10 қыркүйекте көрсетілді.

Америка сахнасындағы 18 жыл үздіксіз көрсетілген мюзикл 400 миллионнан АҚШ долларынан астам табыс тапты. Нью-Йорк қаласында мюзиклге арнап Winter Garden бродвей театры тұрғызылды. Мұндай театрлар Лондон, Гамбург, Токио, Антверпен, Будапешт қалаларында орналасқан.

Қазақ жерінде әйгілі «Мысықтар» мюзиклін Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ  ұлттық өнер академиясының шығармашылық ұжымы қойды. 2006 жылдың 25 ақпанында мюзиклдің тұсау кесері Ақтөбе қаласында өтті.

#### Cілтеме
Lloyd Weber's cat's musical official website

Санат:Мюзиклдар
WebMoney

**WebMoney** немесе **WebMoney Transfer** (айтылуы "Вебма́ни") - электрондық төлем жүйесі. 2012 жылдың соңғы деректеріне қарағанда, 20 000 000 аккаунтқа қызмет көрсетеді. Жүйеде адамдардың жеке электрондық ақшалары айналуда. Ресми сайтында "дүние жүзілік төлем жүйесі" болып аталған. Бұл жүйенің негізгі администраторы және иесі -Лондонда тіркелген WM Transfer Ltd. компаниясы. Техника сервистары және негізгі базасы Ресейде орналасқан. Электрондық валютаның бірнеше түрі бар. Олардың ең көп таралғандары:

WMR — Орыс рублі

WME — Еуро

WMZ — Америка доллары

WMB — Беларусь ақшасы

WMG — 1 грамм алтын, т.б.

Әрбір валюталық ақша опреацияларына әр-түрлі компаниялар жауап береді. Мысалға:

WMR-операцияларына ЖШҚ «ВМР», Ресей.

WME-операцияларына Netec Financial ltd.компаниясы, Швейцария.

WMZ-операцияларына Amstar Holdings Limited компаниясы, Ирландия.

WMB-операцияларына жауапты - ОАО «Технобанк», Беларусь.

WMG-операцияларына жауапты - WM Metals FZE, Біріккен Араб Әмірліктері

Бұл жүйе 1998 жылдан бері келе жатыр.

Санат:1998 жыл
Санат:Төлем жүйелері
Қыз ұзату

**Қыз ұзату**- ертеден келе жатқан екі елдің арасындағы байланыс болар ер адам мен әйел адамның ағайын мен халықтың алдында бата алып, отау құруға бастау болар салт-дәстүр. 

Қыз ұзату дәстүрі осы сөйлеммен шектелмейді. Қыз баланы болашақ жарына аттандыру үшін, бірнеше міндеттелген делік ұғымдар мен сатыдан тұрады. Атап өтсек:
* Қалың мал – қыз баланы «ақысына беру» құны;
* Қыз танысу: қыз баланың туыстарынан, әдетте жеңгесі немесе жақын туысы, қыз аттанып отырғалы елдің жағдайы мен тұрмыс-тіршілігін көріп, таныс болады. Бұл – қызды ұзатар алдында болады.
* Той малы – күйеу бала жақтан келгендер алып келетін, келешек отау тігу тойында сойылатын мал. Оған қоса бағалы мата секілді қосымша сыйлықтар беріледі. 
* Сүтақы кәдесі- қыздың анасынан арналып берілетін ерекше сый-тарту.

Мұсылман қауымына ер мен әйелдің жақындасу шегі некемен басталады деп есептеледі. Қыз баланы аттындыра отырып, қыз елінде молда екі жастың некесін қияды.

Құрсағында болғанда асыға күтіп, дүниеге келгелі көзінің қарашығында қорғаған әр анаға қай баласын болмасын жат елге, жат жерге жіберу бауыр етін қажамай қоймас. Сәукеле таққан, қияр-қимас қарасымен алаңдап тұрған, жүрегінде жас сәби қыз баланы анасы қоштасу әнімен - сыңсумен шығарып салады. 

Ұзатылған қыз баланың тұрмыс-тіршілігіне керекті көрпе-төсек пен киім-кешектерін, кілем және әшекей бұйымдарын, т.б. жасап, өзімен бірге аттандырып жіберу қыздың ата-анасының міндет делік ісі болатын.
Қазақтың салты-дәстүрі мұсылмандық өмір әдемілігін сипаттайды. Соған орай әр заттың өз орнымен болғаны қазақтың мықтылығы мен үлгілі  жарқын болшақты қамтамасыз ететіндей.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Липтон

**Липтон** () — дүние жүзіндегі ең ірі шәй сауда маркасы болып саналады. Ол құрғақ жапырақ түрінде және салқын сусын түрінде де кездеседі. Қазіргі таңдағы «Lipton» сауда маркасы Unilever компаниясының меншігі болып саналады.

Lipton компаниясы 19-ғасырдың соңына таман Шотландиядағы Глазго қаласында Томас Липтонмен құрылған болатын. Кешірек, компания өрге өрлеп, Глазгода алғашқы дукендер жүйесі пайда болады. Бір қаламен ғанамен шектелмей, дүкендер бүкіл Шотландияға, кейінірек бүкіл Ұлыбританияда да ашыла басталды. «Плантациядан тәкелей шынаяққа» деген лозунгты пайдаланған Лимптон компаниясы, әркімге жоғарғы сапалы, танымал да арзан сусын жасағысы келді. Алғашқы кезеңде,  Lipton шәйі Том Салливан ойлап тапқан бір рет пайдаланылатын шағын қалташаларда сатылатын еді. Әр қайнатылған шәйдің судың сапасына байланысты екенін түсінген Томас Липтон шәйдің әр өңірге байланысты бірнеше түрлерін өңдіруге кіріседі. Сол себептен, шәй өндіретін мамандарға әр өңірдің су сынақтары қажет болды.

Липтонның бизнесы кейінірек  «Unilever» халық тұтыну компаниясымен шағын келісімдер арқылы сатып алына басталды. Алдымен 1938 жылы АҚШ пен Канада мемлекеттеріндегі компаниялар сатып алынса, 1972 жылы қалған бөлігі иемделді. 1991 жылы, «Unilever» PepsiCo кәсіпорнымен бірлесе отырып, Солтүстік Америкадағы маркетингтік компания құру мақсатында Pepsi Lipton Partnership ұйымын құрады. Осы сәттен бастап, салқындатылған және бөтелкелі шәй түрлері өндіріле басталды. Пайдалы бірігудің нәтижесінде, олар америкалық емес көптеген рыноктарға жол ашпақ болып, екінші Pepsi-Lipton International (PLI) атты компанияға айналады. 2007 жылдың қыркүйек айында, компанияның үлкейуімен Еуропаның рыноктарына да көше бастады.

## Түрлері
* Lipton Yellow Label ( 1890 жылдан бастап) — 150  мемлекетте сатылады
* Lipton Ice Tea (с 1972) —  PepsiCoмен бірлесе отырып жасалынған жоба, 60 мемлекетте сатылады

## Қосымша ақпарат

Дүние жүзілік «Lipton» шәйінің қолданысы жылына 4,5 млрд литрді құрайды

Дүние жүзі бойынша күніне 205 млн «Lipton» шынаяғы ішіледі.

Британдық арғы тегіне қарамастан, Lipton (Yellow Label) қара шәйі Ұлыбританияда сатылмайды.

## Сілтемелер
* www.lipton.com —  «Lipton» ресми сайты
* www.lipton.ru —  «Lipton» Ресейлік сайты 
* Lipton брэндының тарихы 
* Томас Липтон және оның шәйі

Санат:Шәй
Санат:Сауда белгілері
Стефен Синатра

Стефен Синатра (1946 жылы дүниеге келген) интегративтық медицина саласында сертификатталған кардиолог (жүрек ауруының дәрігері), диетолог, және қартаюды баяндату маманы; биоэнергетикалық психотерапевт.  Холестерин және коэнзим Q10 тақырыптарына жазған мақалалары бірнеше ғылыми журналдарда бастырылған. «Жерге тұйықтау» секілді оның басқа да зерттеу салалары қазіргі уақытта даулы тақыраптар болып танылады. «Sunday Morning News (Жексенбілік Жаңалықтар)», “America’s Doctor Dr. Mehmet Oz (Америка докторы)» немесе “Body & Soul (Дене және Рух)" сияқты бағдарламаларға қатысып, теледидарға шыққан. Онымен қоса, ол ай сайын бастырылатын «Heart, Health & Nutrition (Жүрек, Денсаулық және Қоректену)»  ақпараттық бюллетенінің авторы және Heart MD институтының негізін қалаушы.

Санат:1946 жылы туғандар
Санат:АҚШ медиктері
Фауджа Сингх

**Фауджа Сингх** (ағыл. Fauja Singh, 1 сәуір 1911 жыл, Үндістан) — әлемнің ең егде марафоншысы; әлем рекордтарының иегері: 90 жастан үлкендер арасында – 5:40.01, және 100 жастан үлкендер арасында – 8:25.17.

Пенджабтағы Джалагдхар аймағында Баес Пинд елді-мекенінде дүниеге келген. Ұзақ уақыт бойы егіншілікпен айналысқан. 1990 жылдардың ортасынан бастап Лондондағы Илфорд ауданының тұрғыны.

2000 жылы алғаш рет Лондондық марафонда қатысқан; сол кезден бері дүркін- дүркін ұқсас шараларға қатысып келеді.

2003 жылы Торонтода өткен марафон кезінде өзінің жас санатында әлемдік рекорд қойған – 5 сағас 40 минут.

2001 жылы марафонды толықтай жүгіріп өткен ең егде (100 жас) марафоншы ретінде Гиннестің рекордтар кітабына енгізілген. Оның тіркелген уақыты 8 сағат 25 минут 17 секунд, алайда 16 минуты топтасып жүгірумен кеткенін ескерсек, оның уақыты 8 сағат 11 минут 06 секунд болады.

2012 жылдың 30 қыркүйегінде Surrey International World Music Marathon (Surrey халықаралық Әлем Әуені марафоны; Британдақ Колумбия, Канада) 5 км-лік жүгірісіне қатысқан.

Санат:Британия марафоншылары
Санат:Үнді марафоншылары
Санат:1911 жылы туғандар
Windows 8

1280 × 720px|нобай|оңға|Windows 8
нобай|оңға|http://dn2.tuneup.ru/fileadmin/images/screenshots/tuu2013_en/TuneUp_Windows8.pngMicrosoft корпорациясы тұтынушыларға қолжетімді болатын **Windows-8** операциялық жүйесінің соңғы нұсқасын ұсынды. Ол бүгіннен бастап, әлемнің 140 елінде сатылымға түседі. Жаңа операциялық жүйе әлемнің 37 тіліне аударылған. Microsoft компаниясы Windows-8-дің арқасында жоғарғы технология нарығындағы Apple және Google компанияларының өнімдерімен бәсекеге түспек. Соңғы нұсқа орнатылған компьютерлердегі барлық операцияларды енді саусақпен басып жасауға болады. Алдағы уақытта Microsoft компаниясы тағы да жаңа гаджеттер шығармақ. Сондай-ақ, келешекте ұялы телефон жасап шығаруды жоспарлап отыр.
www.khabar.kz
Басты беті. Негізінен бұл бет — Бастау (Пуск) болып табылады. Өзіңізге қажетті, көп қолданылатын бағдарламалардың, әуендердің, видеоклиптердің, т. б. файлдардың сілтемесін қоюға болады.

нобай|ортаға|http://kerekinfo.kz/uploads/images/00/21/13/2012/12/06/dbfbe6.jpgБасты бетте мынадай қызықты, қажетті Майкрософт компаниясының бағдарламалары бар:

1) Карта — бүкіл жер шарының картасы, сызбасы, қала, мемлекет, көше, аудандарын, т. б. анық көруге болады. Соның ішінде ҚР, Алматы, т. б. қалалар да бар. Тіпті өзіңіздің қайда екеніңізді көруге болады.

нобай|ортаға|http://kerekinfo.kz/uploads/images/00/21/13/2012/12/06/b44c05.jpg2) People қызметі немесе почта жәшігі — мында өзіңіздің почта жәшіктеріңізді қосып, достарыңызбен еркін араласуға болады. Бірақ, мында тек Майкрософт аккаунттары, Фейсбук қызметтері ғана бар. ВКонтакте, Майл.ру, Nur.kz аккаунттері қосылмайтындығы өкінішті.нобай|ортаға|http://kerekinfo.kz/uploads/images/00/21/13/2012/12/06/ce4124.jpg

Санат:Операциялық жүйелер
Санат:Microsoft Windows
Робин Шарма

200px|нобай|оңға|Робин шарма
**Робин Шарма** ( eng. Robin Sharma) — канадалық жазушы, Солтүстік Америкадағы ең танымал уәждеме (мотивация) біру, көшбасшы және жеке тұлғаның даму жөнінде кеңес беру жағынан жетік маманы. 

## Өмірбаяны
1965 жылы Жаңа Шотландияда дүниеге келді. 

Робан Шарма "құқық докторы"дәрежесіне ие болып, біраз жыл адвокат болып жұмыс жасады. Кейіннен бұл қызметтің өзіне ұнамайтыны сезінгендей кітап жазуды бастады. 
Батыстың технологиялары мен шығыстың даналығын қолдана отырып жеке тұлғаның өзін-өзі көтеру мен жұмысқа қабілеттілігін арттыруға, адамның жаны мен тәнінің дамуна өзіндік көмегі мен әсерісін беруге тырысты.

Ол әрі спортшы: триатлоном мен таэквондо айналысады, шаңғы тепкенді ұнатады.
Оған қоса қазіргі таңда жердің түпкір-түпкірінен семинарлар мен дәріс оқу шаралары қарқынды түрде жүргізуде. Робин Шарма - «CBC» мен «CBS» радио- және телекөрсетілімдердің тұрақты қатысушысы. Оның сөз сөйлеулері көптеген әйгілі баспа орталықытарында басылымға шығарылған, мысалы, «USA Today», «National Post» және «The Globe and mail».
Кедей отбасылар және жетім балаларға көмек көрсету ұйымдарының белсенді мүшесі.

## Еңбектері
Робин Шарманы әлемгі даңқын шарқ еткізген оның еңбегі `Феррариін сатқан тақуа` ("Монах который продал свой феррари"). Кітапта Джулиана Мэнтла атты кейіпкердің рухани құлдырауы мен адвокаттық қызметі мен бүкіл байлығынан бас тартып, жарқын және рухани таза,жеңіл әрі гармониялы ғұмыр кешу жолындағы оның жетістігін айтады. Кейіпкер ұзақ жолында өзіне ашқан ерекше және ғажап делік әлемнің сырымен өзінің досымен бөлісі мен сұхбаттасу кейпінде айтылады. 18-ден аса елде сатылып, 5 миллион данасы сатылымда болды.

Жазушының басқа да кітаптары:
`Отбасы даналығы жайында сабақтар`("Уроки семейной мудрости")

"Жетістікке апарар жол: 101 сабақ" ("Путь к успеху: 101 урок счастливой жизни")

"Лауазымсыз көшбасшы" ("Лидер, у которого не было титулов")

"Сен өлгенде, кім жылайды?"("Кто заплачет, когда ты умрешь?" )

"Өз тағдырыңды тап" ("Найди свою судьбу")

"Әр күндік шабыт" ("Вдохновение на каждый день")
    
"Ұлыққа бастар жол" ("Путь к величию")

"Тақуа, Сервингист және Басшы"(«Святой, Серфингист и Директор») және т.б.
Санат:Канада жазушылары
Санат:1965 жылы туғандар
Шахтёр (стадион, Қарағанды)

**«Шахтер»** - Қарағанды қаласыңда орналасқан стадион. 1958 жылы салынған. Алғашқы аумағы 2,6 гектар болған, бірақ келе-келе оған жапсарлас бірнеше құрылыс нысандары салынып, алаңқайлар қосылды. Бүгінгі күнде қаланың бас спорттық аренасының аумағы 14 гектарға дейін жетті. Бұл жерде халайық футболмен ғана емес, жеңіл атлетика, бокс, пауэрлифтинг, бодибилдинг, конькимен жүгіру, городки, хоккей, үлкен және үстел теннисі, баскетбол, волейбол, ауыр атлетика, велоспорт, туризм, полиатлон, президенттік көрсайыс және мини-футбол сынды спорт түрлерімен айналыса алады.
Қазақстан Футбол федерациясының деректері бойынша, «Шахтер» орталық стадионы Республикадағы адам ең көп келетін спорттық нысан. «Шахтер» стадионы көрермендер саны бойынша  29.10.2011 рекорд жасады. Стадионға 18900 жанкүйер келген болатын.

## Тарихы
Ең алғашқы ойын 1958 жылы 12 тамызда өткізілді, «Шахтер» командасы ҚХР-ден келген «Чан-Чунь» командасына қарсы ойнады. 60-70-ші жылдары «Шахтер» стадионында Польша, Мексика, Лаос, Корея командаларының қатысуымен өткен Халықаралық ойындар өтті. Облыс басшылығы «Шахтер» стадионының әлемдік талаптарға сай болуы үшін қолдан келген мүмкіндіктің бәрін жасап жатыр. Осы мақсатта 2001 жылы стадионда қайта қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді, ал 2005 жылы қосалқы алаңға жасанды көгал төселіп, негізгі аренаның трибунасындағы, ағаш сәкілердің орнына пластикалық жайлы орындықтар қойылды.
2006 жылы стадион базасын жетілдіру жұмыстары жалғасын тапты: жарықтандыру жаңартылды, ойыншылар шешінетін жерлер толығымен жөндеуден өтті, басқа да көптеген жұмыстар істелді. Осының бәрі «Шахтер» стадионының Еурокубоктар аясындағы халықаралық матчтарды өткізу үшін УЕФА лицензиясын алуына мүмкіндік берді.
thumb|right|200px|

## Структура
* Таңбаланған тізім элементі
* Орталық арена: футбол алаңы,  жеңіл атлетика секторы және жүгіретін жол, 19500 орындық трибуна 
* Жасанды газонды қосымша алаң
* Ашық волейбол алаңы
* Теннис корттары
* Үстел теннисі ойнауға арналған зал
* Киім шешетін бөлме
* Допингке тексеру кабинеті
* Төрешілерге арналған киім шешетін бөлме
* Медициналық бақылау кабинеті
* Жеңіл атлетика, бокс, пауэрлифтинг, бодибилдинг, конькимен жүгіру, городки, хоккей, баскетбол, волейбол, ауыр атлетика, велоспортпен айналасуға арналған алаңдар.

Санат:Қазақстан стадиондары
Санат:1958 жыл
Санат:Қарағанды спорт кешендерi
Санат:Стадиондар
Тим Кук

**Ти́моти «Тим» Д. Кук** (; туған күні 1 қараша 1960) — "Apple" компаниясының бас директоры, алғашқы рет компанияға 1998 жылы келді. Стива Джобстың өз еркімен қызметінен босануына байланысты 2011 жылы 24 тамызда бас директор болып тағайындалды. Ашық гей.

## Биография
Тим Алабама штатының Робертсдейл қаласында балалық шағын өткізді. Әкесі верфьте жұмыс істеді, ал шешесі үй шаруасындағы әйел болды. Оның мансабы "IBM" компаниясында басталды, ол жерде 12 жыл бойы қызмет көрсетті. Артынша, ол 6 ай бойы Compaq компаниясында корпоративті ақпараттар вице-президенті болып жұмыс істеді. Сонымен қатар, Кук "Nike" компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болып табылады. 2007 жылы бас операциялық директор қызметіне тағайындалды. 2011 жылы қантарда "Apple" компаниясының директорлар кеңесінің мүшелері Тим Кукты бас директордың міндетін атқарушы қызметіне тағайындады. Бұл шешімнің себебі Стив Джобстың медициналық демалысқа кетуі еді. Стива Джобстың өз еркімен қызметінен босануына байланысты 2011 жылы 24 тамызда бас директор болып тағайындалды. Сол жылы оның жылдық айлығы мен басқарушының сыйлық ақысын қосқандағы жалақысы $380 млн. болды. Осыған қоса, Кук жалпы құны $442 млнға тең компания акцияларының иегері.

## Тұлға
Тим Кук фитнес-энтузиаст және туристік сапарларға шыққанды ұнатады. Күн сайын жүгіріп өту үшін ерте тұрады. 2010 жылғы Орберн Университеттегі сөзінде жұмыс орын мен өмірлік жол таңдаудағы интуицияның маңыздылығы туралы жазған болатын.

## Дереккөздер

Санат:Apple Inc. қызметкерлері
The Huffington Post

**Хаффингтон Пост** — Арианна Хаффингтон, Кеннет Лерер, Эндрю Брейтбарт және Джона Перетти құрған америкалық онлайн-БАҚ, агрегатор және блог. Сайтта авторлық немесе көшірілген саясат, бизнес, көңіл көтеру, технология, мәдениет және басқа да салалардың жаңалықтары жарияланады.

«Хаффингтон Пост» 2005 жылдың 9 мамырында Drudge Report-тың баламасы ретінде іске қосылды. 2011 жылдың 7 ақпанында AOL компаниясымен 315 миллион АҚШ долларына сатып аланды. Арианна Хаффингтон бас редактор болып қала берді. Хаффингтон Пост 2012 жылы Пулитцер сыйлығын алды.

Санат:Интернет-БАҚ
Санат:АҚШ компаниялары
Әмбар бибі

**Әмбар биб**і, **Анвар бибі**, **Әнуар бибі** - Қарабура әулиенің қызы, Сүлеймен Бақырғанидың жұбайы.
Әмбар бибі өте сұлу, әрі ақылды, көріпкел әулие болғанға ұқсайды. Әмбар бибінің өмірі жайлы жазылған жеке деректер жоқ. Әмбар бибінің алғашқы өмір серігі - Хакім Ата Сүлеймен Бақырғани болады. Хакім Ата мен Әмбар бибіден үш ұл дүниеге келеді. Үлкенінің аты Мухаммед Қожа, ортаншысы Асқар Қожа, кенжесі Хубби Қожа. Хакім Ата үлкен екі ұлы - Мухамед Қожа мен Асқар Қожаны өзінің отаны Хорезмдегі атақты ұлама Жарулладан дәріс алуға жөнелтеді. Кішкене ұлы Хубби Қожаны өзінің қасында Бақырған қыстағында алып қалады..

...Күндердің күнінде Зеңгі Ата сүйікті ұстазы Хакім Атаның дүниеден өткенін естіп, Ташкенттен Хорезмге барып ұстазының қабіріне зиярат еткеннен кейін Әмбар бибіге саушы жібереді. Әмбар бибі мен Хакім Ата некесінен кейін басқа некеде болуды қаламаймын деп жауап береді. Осы кезде Әмбар бибінің мойны қисайып қалады. Содан кейін Зеңгі Баба Хакім Атаның "Менен де қара адаммен өмір қосасың" деп кереметі арқылы білдірген сөзін, саушы арқылы Әмбар бибінің есіне салады. Хакім Атаның кереметін Зеңгі Атананың да білетіндігін сезген Әмбар бибі Зеңгіге тұрмысқа шығуға келісім береді. Әмбардің мойны қалпына келеді. Деректерде Тараздағы Айша бибі де Әмбар бибінің қызы екен дейді. Зеңгі Ата мен Әмбар бибінің некелесуі жайлы "Хакім Ата" кітабында көптеген рубаяттар айтылған.

Зеңгі Ата 1258 жылы өмірден өтеді. Ташкентке жақын жердегі Зеңгі Ата қыстағына жерленеді. Әмбар бибінің қабірі де осы жерде.

## Дереккөздер


Санат:Аңыздар
Жаулыбай қарауыл

**Жаулыбай Қарауыл** - дұрысы **Қарауыл-Жаулыбай**.  Арғын ішінде "Жеті Момын" атасына кіреді. Ұрпақтары негізінен қазіргі Айыртау, Зеренді аудандарында тұрады. Шежіре бойынша: Қарақай одан, Қарауыл одан, Миқы би одан, Амандық батыр одан, Мәшек би, Мәшектен үш ұл, Ақкісі, Қарт, Бөлекей, 

Қарттан Жаулыбай, Жолдыбай.

## Дереккөздер


Санат:Шежіре
Санат:Қазақ рулары
Бегім Ана

нобай|200px|оңға|Бегім Ана кесенесі
**Бегім Ана** - Қарабура әулиенің қызы, Салжұқ мемлекетінің ханы Санжар сұлтанның әйелі.

11-ғасырдың тұсында Мәлік шахтың патшалық құрған Салжұқтар елі әбден кемеліне келген екен. Мәлік шах өлгеннен соң таққа оның баласы Санжар отырады. Санжар астанасын Хорасаннан көшіріп, Сыр бойындағы Жанкентке орналастырады да, бұл шаһарды мықты бекініске айналдырады. Ол аң аулап, сейіл құрғанды ұнатады екен. Сөйтіп жүріп Созақ маңайында өмір сүрген Қарабура әулиенің қызы Бегімге үйленеді.

Бегім жаратылысынан көркіне ақылы сай, парасаты мол қыз болыпты. Санжарды да табындырған осындай сан қырлы қасиеттері болса керек.

Санжар аңға шығып бара жатып құлын үйінде қалған қанжарды әкелуге жұмсайды. Қанжарды ұсынғанда Бегім сұлудың аппақ қолын көріп құл есінен айырылып құлап қалады. Кешігу себебін түсіндірген құл "Ханым білегімнен ұстап жібермей қалды" депті. Санжар ақ-қарасын тексермей Бегім сұлудың оң қолын, оң бұрымын кесіп, оң танауын тіледі де, зынданға тастайды. Келесі күні Қарабура әулие қиналып жатқан қызының түсіне кіріп: "Балам, бұлтартпай шыныңды айт. Ақпысың, әлде қарамысың? Ақ болсаң аллам жәрдем беріп жараңды жазар, қара болсаң қарғар, тек турасын айт!" депті.
Сонда Бегім жылап тұрып: "Атажан, құдай атымен сіздің алдыңызда ант етемін! Егер, Санжарға қиянат жасасам, тәңірі атсын, өмірімді қысқартсын. Ақпын, ата!" - деп зар еңірейді.

Осыдан соң Қарабура Санжардың да түсіне кіріп: "Сен де бір балам едің. Егер менің қызым арам болып, саған қиянат істесе, келесі күні сол қолы, сол бұрымы кесіліп, сол танауы тілінген күйде мүгедек болып қалсын! Егер, керісінше болса, қызымның ақ пен қарасын тексермей жаза қолданғанда бір ауыз әділ сөзін айтпаған сенің шаһарыңды тірі адам қалдырмай жылан жұтсын!" деп қарғап батасын береді. Келесі күні таң ата хан зынданға адам жібереді.
Жіберген адамы барса, Бегім баяғы сау қалпында отыр екен дейді. Содан бастап ханды үрей билейді. Кеш болады. Хан кеңесшілерімен отырғанда іңір уақытысында аспаннан бір мес шаһардың ортасына түсіп жарылады. Местің іші толы жылан екен. Жылан тысқа тірі жанды шығармай, шағып өлтіреді. Сонымен жайнап тұрған Жанкент шаһары Санжар сияқты қатыгез ханның кесірінен қас пен көздің арасында опат болады.

Ал, Бегім сұлу болса өз әкесі Қарабура әулиенің көмегімен Бегім Ана белгісін салдырып: "Мұнан былай еркекті көрмеймін" деп, қалған жұмбақ ғұмырын сол мұнараның ішінде өткізген. Ата-бабасының қасиеті дарып, кейін Бегім Ана әулие атанады.

13-ғасырда салынған Бегім Ана кесенесі қазір Қазалы ауданының жерінде тұр.

## Дереккөздер

Санат:Аңыздар
Қазақ Интернеті қоғамдық бірлестігі

«Қазақ Интернеті» қоғамдық бірлестігі (ары қарай ҚБ) 2005 жылы 22 маусымда ашылған. Негізгі мақсаты қазақтілді Интернет-кеңістік қалыптастыру болып табылады. 
ҚБ басшысы Серікқазы Көкенайұлы Кәкібаланов.
2006 жылы ана тіліміздегі алғашқы интернет-басылымдардың бірі «Қазақ» интернет-газеті (www.qazaq.kz), тұңғыш қазақша пошталық сервер мен іздеу жүйесін ашып іске қосты.
ҚБ ашылғаннан бері оның мүшелері тарапынан ана тіліміздегі ғаламторды дамыту мақсатында 100-ден астам сайт жасалды.
Санат:Қазақстан қоғамдық ұйымдары
Санат:Қазақ интернеті
АҚШ-тың Республикалық партиясы

АҚШ-тың Республикалық партиясы - американ монополистік капиталының негізгі екі саяси партиясының бірі. 1854 ж. буржуазия өкілдері құрды. Империализм дәуірі басталғаннан бері ірі монополиялардың мүддесін қорғай отырып, агрессияшыл саясат жүргізіп келеді. Партияның құрылымы сайлау тартысы мен парламенттік күреске бейімделген. АҚШ-тың Республикалық партиясы съездер өткізіп, президенттікке және вице-президентікке кандидаттар ұсынады. Съездер аралығындағы жұмысты төраға бастаған Ұлттық комитет жүргізеді. Партияның тұрақты мүшелері жоқ. Өздерін Республикалық партияның қатарындамыз деген сайлаушылар түгел партия мүшелерінің тізіміне жазыла береді. Монополистік капиталдың қол шоқпары болып табылатын босстар (саяси ала аяқтар) партияның қызметінде маңызды роль атқарады. Партия басшылығы өзінің саясатын сайлау алдындағы бағдарламада жариялайды. АҚШ-тың Республикалық партиясы аса ірі монополистік топтармен тығыз байланысты; олар партияны қаражат жағынан асырап-сақтап, оның саясатын белгілеп беріп отырады.

## Дереккөздер


Санат:АҚШ