open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ғани Есенкелдіұлы Қасымов

**Ғани Есенкелдіұлы Қасымов** (3 мамыр 1950, Гурьев, Қазақ КСР) — Қазақстанның саяси мемлекет қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты, Қазақстан патриоттары партиясының төрағасы, Қазақстан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі, кеден қызметінің генерал-майоры.

## Өмірбаяны
thumb|Жас кезі
1950 жылы 3 мамырда Гурьев  қаласында туған.

Әкесі -  Қасымов Есенкелді  Қасымұлы (1923-1992) , халыққа білім беру саласының  қызметкері , мұғалім. 
Анасы -  Қасымова Манара Ахметқызы, оқытушы.

КСРО СІМ Мәскеу мемлекеттік халықаралық  қатынастар институтын (1974); КСРО СІМ Дипломатиялық академиясын (1986) бітірген, халықаралық экономикалық  қатынастар маманы.

Қазақ, орыс, француз және араб тілдерін біледі.

1974 жылдан -  ҚазКСР СІМ консулдық, хаттама бөлімдерінің бірінші хатшысы. 1975 жылдан - баспасөз және ақпарат бөлімінің меңгерушісі . 1978 жылдан - хаттама бөлімінің меңгерушісі , 1980 жылдан -  ҚазКСР СІМ бас хатшысы. 1987 жылдан - КСРО ІІМ Дипломатия 
академиясы жанындағы дипломатия мамандарының біліктілігін жетілдіру курстарының тыңдаушысы. 1988 жылдан -  ҚазКСР ІІМ бас хатшысы. 1990 жылдан -ҚазКСР Президентінің кеңесшісі. 1992 жылдан -  ҚазКСР Президентінің кеңесшісі -  ҚР Президенті және Министрлер кабинеті Аппаратының халықаралық бөлім меңгерушісі. 1994 жылдан - Француз Республикасындағы  ҚР сауда-экономикалық екілі. 1996 жылдан -  ҚР Мемлекеттік кеден комитетінің терағасы. 1999-2004 жылдары -  ҚР Парламент Мәжілісінің депутаты.

2007 жылдан бері -  ҚР Парламент Сенатының депутаты, Халықаралық  қатынастар,  қорғаныс және  қауіпсіздік комитетінің мүшесі.

Қазақстан патриоттары партиясының төрағасы (2000 жылдан).  ҚР Ерікті өрттен  қорғау  қоғамының төрағасы (2002жылдан).  ҚР Ұлттық кеңесінің мүшесі (2003 жылдан). 1-ші санаттағы Төтенше және Өкілетті Елші (1994). «Достық» орденімен,  ҚР медальдарымен марапатталған. «Жыл парламентарийі» номинациясындағы «Жыл адамы» (2000), «Ең демократияшыл саясаткер» (2002), «Жыл депутаты» (2003, 2007, 2008) атақтарына ие.  ҚР дипломатиялық  қызметінің Еңбек сіңірген  қайраткері (2004). 
ҚР Кеден  қызметінің генерал-майоры (1997).

Хоббиі -жүйесіз кітап оқу, спорт.

Үйленген. Жұбайы - Райхан.  Қыздары - Айнұр, Джулия.Немересі - Далида.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан депутаттары
Ерболат Рахметұлы Мұқаев

**Ерболат Рахметұлы Мұқаев** (8.12.1961 жыл, Батыс Қазақстан облысы, Казталов ауданы, Жалпақтал ауылы) - мемлекет қайраткері.

## Білімі

Гурьев педагогикалық институтын (1984) физика пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша; БЛКЖО ОК жанындағы жоғары комсомол мектебін (1987) саясаттанушы мамандығы бойынша; Батыс Қазақстан инженерлік-техникалық университетін (2002) экономист мамандығы бойынша бітірген.

## Қызмет жолы
* 1984-1985 жылдары - Фурманов орта мектебінің (Жалпаақтал ауылы) физика мұғалімі.
* 1986 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Фурманов аукомының хатшысы.
* 1987 жылдан - Қазақстан ЛКЖО обкомының (Орал қаласы) бөлім меңгерушісі.
* 1988 жылдан - Қазақстан Компартиясының Фурманов аудандық комитетінің бірінші хатшысы, екінші хатшысы.
* 1991-1992 жж. - Фурманов аудандық статистика және талдау бөлімінің бастығы.
* 1993 жылдан - БҚО Жалпақтал ауданы әкімінің орынбасары.
* 1996 жылдан -БҚО әкімі аппараты басшысының орынбасары, ұйымдық-бақылау және кадрлық жұмыс бөлімінің меңгерушісі.
* 2001 жылдан - БҚО Халықтың жұмыспен қамтылуын үйлестіру және әлеуметтік қорғау департаменті директорының орынбасары.
* 2005 жылдан - Орал қаласы әкімінің орынбасары.
* 2007 жылдан - БҚО әкімі аппаратының басшысы.
* 2008 жылдан бері - Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты, Аграрлық мәселелер және қоршаған ортаны қорғау комитетінің мүшесі.

## Дереккөздер


Санат:8 желтоқсанда туғандар
Санат:Атырау мемлекеттік университеті түлектері
Санат:БЛКЖО ОК жанындағы жоғары комсомол мектебі түлектері
Санат:Батыс Қазақстан инженерлік-техникалық университеті түлектері
Санат:Қазақстан КП Казталов аудандық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Жақай Жұбайұлы Нұрғалиев

thumb|Жақай Жұбайұлы Нұрғалиев
**Жақай Жұбайұлы Нұрғалиев**

1948жылы 17 наурызда Павлодар  қаласында туған. Қазақ

Әкесі - Нұрғалиев Жұбай, зейнеткер, ҰОС  қатысқан, партия-кеңес органдарында басшылық  қызметтер атқарған. 
Анасы -  Қарабекова Елеусіз, марқұм.

Өскемен жол-құрылыс институтының инженерлік-экономикалық факультетін (1972) инженер-экономист мамандығы бойынша; Семей зооветеринарлық институтының зоотехникалық факультетін (1989) инженер-зоотехник мамандығы бойынша бітірген.

«Қойдың етті-майлы тұқымының өнімділік  қасиеттері», «Павлодар облысы Май ауданы жағдайындағы  қазақтың ақбас сиырының тұқымдық және өнімділік  қасиеттері», «Павлодарлық Ертіс бойындағы өнімділігі жоғары  қой шаруашылығы») (1998), «Жүнді тоқыма және бұйымдар тоқуға пайдалану тәжірибесі» (1998), «Ғылым, білім беру және мәдениетті дамыту стратегиялары» (1998), «Ет өнімін алу мақсатындағы  қой шаруашылығының биогенетикалық әлеуетін барынша пайдалану» (1999), «Нарық жағдайында  қой шаруашылығы саласының бәсекеге қабілеттілігін арттыру» (2000), «ҚР солтүстік-шығыс аймақтарындағы  қой шаруашылығының ресурстарын үнемдеу,  қалдықсыз технологияның кейбір аспектілері»  (2001), «ҚР-да тері өнімін  қайта өңдеудің жағдайы және 
басым бағыттары» (2003), «Ет өнімін алу мақсатындағы қой еті сапасын арттыру» (2005), «Қой шаруашылығы саласына кластерлік тұрғыдан келудің ғылыми тәсілдері» (2005) жұмыстарының авторы.

1972 жылдан - Павлодар облысы Май АТК инженері , шеберханаларының бастығы, өндіріс бастығы. 1975 жылдан - Павлодар облысы Май аудандық партия комитеті ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы, бөлім меңгерушісі. 
1980 жылдан - Павлодар облысы Май АТК бастығы. 1987 жылдан - Павлодар облысы Май аудандық атқару 
комитеті төрағасының орынбасары. 1990 жылдан -кеңшар директоры. 1992 жылдан - Май аудандық әкімшілік басшысының бірінші орынбасары, ААІШБ бастығы. 1994 жылдан - Павлодар облысы Шарбақты ауданының әкімшілік басшысы, әкімі. 1997 жылдан - Павлодар облысы әкімінің орынбасары - АШӨК департаментінің бастығы. 1998 жылдан - Павлодар облысы Шарбақты 
ауданының әкімі. 2000 жылдан - ТЖ жөніндегі Павлодар облыстық бас қармасының бастығы,  ҚР Парламенті Сенатының депутаты,  Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі; Павлодар облысы әкімінің орынбасары.

2005 жылдан бері -  ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі.

«Құрмет» орденімен (2008); «Қоғамдық тәртіпті сақтаудағы үздік  қызметі үшін» (1984), «Тыңға 50 жыл» (2004), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған.

*Әскери атағы* - майор.

*Діни көзқарасы* - атеист.

*Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы* - Н.Ә. Назарбаев.

*Қазақстанның болашағы туралы болжамы* - «Экономикалық дамыған мықты мемлекет».

*Хоббиі* - спорт, музыка.

*Сүйіп оқитын әдебиеті* - классика, детективтер, деректі әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Әміренов а Әсия Хамит қызы (1950 жылы туған), педагог .  Қыздары - Жаннат (1971 жылы туған), 
Салтанат (1973 жылы туған), Сәуле (1977 жылы туған), Қымбат (1982 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Экзистенциалдық әлеуметтану

**Экзистенциалдық әлеуметтану** - негізінен, әлеуметтанудың американдық меқтебі (атап айтқанда, Батыс жағалаудың), ол ортодокстық әлеуметтанудың ғылыми нүсқаларының
көпшілігін тіркеу нөтижесінде дүниеге келді. Оның түптамыры
еуропалық философиялық экзистенциализм тұжырымдамаларында, атап айтканда оның Сорен Киркегард, Фридрих Ницше, Мартин Хайдеттер және Жан Поль Сартр секілді обьеқтілердің түжырымдамаларында, сондай-ақ Хассерл мен Шюцтің "феноменология тұжырыщамаларында жатыр деп мәлімдейді. Ағарту дөуірінің ұлы зандары жаңа теорияның дамуына жәрдемдесуі мүмкін
делінеді. Бұл орайда өмірді каз-қалпында, мазасыздану, тіпті қорқыныні сияқты сезімдерімен қоса қарастыру қажеттігіне шүбә
келгірілмейді. Осынау бағыт жақтастарының кейбір еңбеқтеріне
сенсек, әлемнің ешқандай мағынасы жоқ, әлеуметтанушы адамдар өзінің өмірімен, қоршаған ортаны түсіне бастайтын процестерді зерттеуге тиіс. Бұл тұрғыдан алғанда Макс Вебердің философиялық тұжырымдамаларымен және символикалық интеракционизммен (тегінде, неғүрлым анық) біршама ұқсастық бар. Мысалы, Эдвард Тириакьянның еңбектеріңце осы ой айтылды.
Экзистенциалдық әлеуметтанудың ей осы заманғы жақтастары күнделікті өмір тәжірибесімен жақын танысуға ерекше көңіл бөледі. 1970 жылы жарияланған екі кітап осынау жаңа әлеуметтануға анықтама берді. Джек Дуглас еңбектерінің жинағында әлеуметтанудағы дәстұрлі бағыттар мен бірқатар жаңа ағымдар арасындағы айырма-
шылықкөрсетіледі, ал Стенфорд М.Лаймон мен Маовин Б.Скотт
"A Sociology'" атты еңбегінде уақыт және пайда туралы очерктерін жариялады, олар жаңа жолдарды, сондай-ақ оларды зерттеу салаларын атап көрсетеді. Джек Дуглас пен Дж. Джонсонның, Дж. Кортабен А.Фонтэннің еңбектерінде неғүрлым жаңа
еңбектері осынау позицияны дамытты.
Экзистенциалдық әлеуметтану адамды, барлық қиындықтарды ескере отырып, табиғи
қоршаған ортада зерттеу қажеттігін мәлімдейді. Мувдай зерттеулерге материалдық субстанциялар ретінде олардың төні мен
сезімдері туралы түсінігімізді енгізу өбден маңызды; Бұлар әлеуметтануда жиі үмытылып кететін екі сала. Мысалға, ол тұрақты
азапты зерттейді.
Бүгінде Бұл дөстұрді әлеуметтанушылар ілуде біреуі ғана
ұстанады. Ал сыншылар толып жатыр, олар экзистенциялық
әлеуметтануды тағы бір бөлду-батпақ жасады, ол классикалық
әлеуметтанудың негізгі проблемаларын шешуден қашады, сондай-ақ Еуропада талдап жасалған экзистенциялық философияның дәстүрлерін қарабайырлаңдырады деп айыптайды.

## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Санат:Терминология
Төлеген Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов

**Төлеген Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов** (27 шілде 1948, Семей обл. Беген а.) — композитор.

## Өмірбаяны
1948 жылы 27 шілдеде Семей облысының Бесқарағай ауданындағы Беген ауылында туған.

Семей педагогикалық институтының тарих факультетін (1969) тарих пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша;  Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1980) сазгер мамандығы бойынша; П.И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясының аспирантурасын (1982) бітірген.

1969-1973 жылдары - М. Әуезов атындағы Семей педагогикалық училищесінде оқытушы. 

1983 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясында оқытушы, аға оқытушы. 

1987-1988 жылдары - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының директоры. 

1990 жылдан - «Азия дауысы» халықаралық конкурсының бас директоры. 

1992 жылдан - «Мәдениет арқылы әлем» халықаралық ассоциациясының  қазақ бөлімінде президент. 

1995 жылдан - «Рухани келісім конгресі» халықаралық қорының президенті. 

1998 жылдан - Астана қаласы әкімінің орынбасары. 

2004 жылдың  қазан айынан -  ҚР Парламенті Мәжілісі 3-ші шақырылымының депутаты, Астана қаласы №2 сайлау округі бойынша ұсынылған. 

2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі.

## Шығармашылығы
2 симфонияның, 2 операның, 2 поэзиялық жинақтың, музыкалық комедияның, камералық шығармалардың, кинофильмдер,  қойылымдар музыкаларының, романстардың, әндердің авторы.

## Жеке өмірі
Әкесі - Нұрсейітов Мұхамеджан. Анасы - Зәбиева Сапура.

Үйленген. Жұбайы - Үсенбаева Нұржамал Пернебекқызы (1958 жылы туған). Қыздары - Мұхамеджанова Жанна (1972 жылы туған), Мұхамеджанова  Құралай (1981 жылы туған), Мұхамеджанова Қарлығаш (1992 жылы туған);  ұлы - Мұхамеджанов Дәурен (1983 жылы туған).

## Марапаттары мен атақтары
Музыкалық өнертану академиясында профессор (2000 жылдан).

«Мәдениет арқылы әлем» халықаралық ассоциациясының  қазақ бөлімінде президент (1992 жылдан), «Рухани келісім конгресі» халықаралық  қорының президенті (1995 жылдан). 

Республикалық «шинкиокушинкай» каратэ федерациясының президенті (2005 жылдан), Республикалық пиротехниктер федерациясының президенті (2007 жылдан).

«Парасат» (1997) орденімен, Жоғары Кеңес Президиумы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1982) марапатталған.  

ҚР Мемлекеттік сыйлығының (1993) лауреаты.

## Дереккөздер

Санат:Сазгерлер
Санат:Қазақстан сазгерлері
Кристалдық су

**Кристалдық су** минералдардың кристалдық торына тұрақты мөлшерде кіреді. Ол қыздырған кезде гана ажыратыла алады. Мұндай жағдайда минералдың кристалдық торы сусыз косылыстар жасайтын бұзылыстарға түседі. Құрамында кристалдық су бар минералдар қатарына гипс CaS04-2H20 жатады. Қыздырған кезде ол алдымен гипстің жартылай гидратына 2CaS04H20 (алебастр), ал содан кейін аигидритке CaS04 өтеді.

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Гидрат су

**Гидрат су** минералдарда түрақсыз мөлшерде болады. Су молекулалары минералдың кристалдық торының бос кеңістігіндеқатты күйде орналасады. Олар тордың кұрылысына қатыспайды, суды бөліп шығару минералдың қүрылымына әсер етпейді, тек оның физикалық қасиеттері ғана өзгереді. Сусызданған гидраттар бүрынгы қасиеттерін қалпына келтіргенге дейін кайта су жүтуға қабілетті. Орташа жылдық температура теріс (нөлден төмен) болған кезде
тау жынысы қуыстарындағы су қатып, қатты фазаға - мұзға өтеді. Мүздың негізгі массасы жылдық орташа температурасы нөлден төмен аудандарда шашыранды күйде болады. Мұнда мұз линзаларды да, тіпті мұзға толған үңгірлер де кездеседі.

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Еркін Сейдеғалиұлы Дүйсембаев

**Еркін Сейдеғалиұлы Дүйсембаев** (14.08.1958 жыл,Алматы облысы, Дмитриевка ауылы) - мемлекеттік қайраткер.

Дулат тайпасының Жаныс руынан.
## Білімі
* Алматы халық шаруашылығы институтын инженер-экономист мамандығы бойынша;
* Қазақ гуманитарлық заң университетін заңгер мамандығы бойынша бітірген.

## Қызмет жолы

* ҚазКСР ГА математика және механика институтының инженері.
* Сәулет-құрылыс институтының комсомол комитеті хатшысының орынбасары.
* Жамбыл аудандық ақпараттық-есептеу орталығының инженері, басшысы.
* «Қазахинтерарт» АӨТБ бас директоры.
* Қазкредсоцбанк «Райымбек» филиалының директоры.
* ҚР Мемлекеттік инвестициялар комитетінің менеджері.
* «Дипломатиялық екілдіктер мен жұмыс департаменті» РМК бас директорінің бірінші орынбасары.
* ҚР СІМ ТМД департаменті бастып кеңесшісі.
* 1999 жылдан - «Қазақстандық стандарттау, метрология және сертификаттау орталығы» РМК бас директоры.
* 2000 жылдан - «Ұлттық сараптау және сертификация орталығы» АҚ президенті.
* 2009 жылдан бері - ҚР көлік және коммуникация вице-министрі.

## Марапаттары
«Құрмет» орденімен марапатталған (2008).

## Дереккөздер


Санат:14 тамызда туғандар
Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері
Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері
Санат:Математика, информатика және механика институты қызметкерлері
Таужыныстардың жинауыштық (коллекторлық) қасиеттері

тау жынысы құрамында судың болуы мен жиналуы оның жинауыштық қасиеттеріне, яғни суды және кез-келген басқа сұйық (мұнай) пен газды сыйыстыру, өзі арқылы өткізу қабілетіне байланысты. тау жынысытардың сыйыстырғыштық қабілеті, яғни сұйық немесе газ сыйыстыру қабілеті, олардың кеуектілігіне байланысты.Кеуектілік **n** деп кеуектердің жиынтық көлемінің Vк тау жынысытың жалпы көлеміне Vж қатынасын айтады. Ол процентпен өрнектеледі: n=(Vк /Vж )-100%. Сынықты тау жынысытың кеуектілігі оның түйірөлшемдік құрамына байланысты. Түйірөлшемдік қ9рам тау жынысытарды құрайтын бөлшектердің өлшемдері мен пішіні арқылы анықталады.Шөгінді тау жынысытардың, әсіресе құм пен құмайттың кеуектілігі, олардың өлшемі бойынша біркелкілігі мен жекелеген құм түйірлердің жұмырлығы артқан сайын жоғарылай береді. Керісінше,тау жынысытарды құрайтын бөлшектер өлшемі бойынша әркелкіленіп және нашар жұмырланған сайын, олардың кеуектілігі де төмендейді.тау жынысытағы кеуек кеңістіктің жаралуы оның қалыптасуы мен ары қарай даму ерекшеліктерімен анықталады . Осы процестерге байланысты бастапқы және туынды кеуектер ажыратылады.
## Бастапқы кеуектер
тау жынысытың түзілу процесінде қалыптасады. Оларға мынадай кеуектер жатады: түйір аралық -шөгінді тау жынысытардың сынықтары арасындағьг; кристалл аралық -жіктілік жазықтықтары бойынша; биогендік текті - органикалық зат ыдыраганнан кейін пайда болғандар; қабат аралық - шөгінді тау жынысытардың қабатталу жазықтықтары арасындағы.
## Туынды кеуектер
тау жынысықа түрлі факторлардың ықпал етуі нәтижесінде жаралады. Туынды кеуектер мынадай түрлерге бөлінеді: жарықшактық - тығыз тау жынысытардың тектоникалық қозғалыстарда уатылуы нәтижесінде пайда болады; эрозиялық - экзогендік мору процестері әрекетінен жаралады; шаймалану - еру және еріген минералдарды жерасты суы ағынының шайып әкетуінен пайда болады.Түрлі тау жынысытардың кеуектілігі де әртүрлі болып, оның моні 20-30 % және одан да асады. Жақсы іріктелген қүмның кеуектілігі 15-120 %, ал күрғақ саздың кейбір түрлестерінде тіпті 50 60%-тен асады.Бірақ тәжірибе көрсеткендей, кеуегі бар тау жынысытардың барлығы бірдей сүйықты немесе газды өткізе бермейді. Шын мәнінде, бір-бірімен қосылмайтын кеуектер тау жынысы кеуектілігін, яғни оның
сүзілу қабілетін сипаттай алмайды. тау жынысытардың мұндай қабілеті өтімділік қасиетімен сипатталады.

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Жер асты суының жаралуы

Жерасты суы жаралуы бойынша мынадай типтерге бөлінеді: инфильтрациялық (сіңбелік), конденсациялық, седиментациялық (немесе жұрнақ), магматогендік (тұмса) және аралас.

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Инфильтрациялық су

**Инфильтрациялық су** атмосфералық жауынның немесе өзен және көл суының тау жынысы кеуектері мен жарыкшақтары бойынша сіңуі нәтижесінде жаралады. Жер бетіне жыл бойы түсетін судың жалпы көлемі 108,4 мың км3 деп бағаланады. Оның үштен екі бөліктен астамы (71,1 мың км3) буланады, яғни атмосфераға қайта кетеді. Ал үштен бірі (37,3 мың км3) жер беттік ағынды қалыптастырады. Оның бір бәлігі топырақты ылғалдандыруға кетіп, қабат-коллекторға енеді де сіңбелік (инфильтрациялық) суды қалыптастырады.
## Тақырыпқа қатысты
*Конденсациялық су
*Седиментациялық су
*Магматогендік су
*Аралас су

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Аралас су

**Аралас текті жерасты суы.** Жоғарыда аталған жерасты суының барлығы жер қыртысының белгілі бір бөлікшелерінде, бірақ әр түрлі деңгейлерде жаралауы мүмкін. Күрделі жылыстау жолдарында олар көбінесе араласып кетіп, аралас текті жерасты суының жаралуына әкеледі. Мәселен, сіңбелік (инфильтрациялық) су жер қыртысыныңі жоғарғы қабаттарынан, гравитациялық күштің ықпалынан Жердің терең қойнауларына енуге ұмтылады. Магматогендік су, керісінше, терең қойнауларда жаралады да жоғары қарай қысымы мен температурасы аз белдемдерге көтерілуге үмтылады. Олар бір-біріне қарсы қозғалып, араласып кетеді де аралас типті жер асты суын жасайды. Осындай жағдай жерасты суының басқа типтеріне де бола алады.
## Тақырыпқа байланысты
*Конденсациялық су
*Седиментациялық су
*Магматогендік су
*Инфильтрациялық су

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Конденсациялық су

**Конденсациялық су.** Оның жаралуы атмосфералық ылғалдың «таужыныстар кеуектері мен жарықшақтарында шөл далатемпературасының тәуліктік күрт ауытқулары жағдайында конденсациялануымен түсіндіріледі.
## Тақырыпқа байланысты
*Аралас су
*Седиментациялық су
*Магматогендік су
*Инфильтрациялық су

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Магматогендік су

**Магматогендік (тұмса) жерасты суы.** Тұмса су жер қыртысының терең қойнауларынан келеді. Оның пайда болуы балқыған магманың суынуына байланысты. Магма - эртүрлі газдарға қаныққан силакат балқыма. Магма салқындаған кезде оның құрамынан газ тәрізді компоненттер мен су буы бөлініп шығады да конденсацияланып, ыстық суға айналады. Бүл су таужыныстардағы жарықшақтар мен кеуектер бойынша температурасы мен қысымы жоғары алкаптардан көтерілген сайын тұздар мен газдарға байып, жер қыртысының жоғарғы горизонттарына жетеді. Мұнда бұл су шөгінді таужыныстарға еніп, олардың қуыстарын (каверналарын,жарықшақтарын, кеуектерін) толтырады.
## Тақырыпқа байланысты
*Аралас су
*Седиментациялық су
*Конденсациялық су
*Инфильтрациялық су

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Седиментациялық су

**Седиментациялық (жұрнақ) су** көне алаптарда жиналған шөгінділер құрамындағы судың осы шөгінділермен бірге көмілуінен жаралады. Шөгінді таужыныстардың көп бөлігі суда қалыптасқан шөгінділерден жаралған. Мұндай жағдайда көне теңіз немесе көл сушараларының суы шөгінділер мен олардан қалыптасқан таужыныстарда сақталуы немесе оларды қоршаған таужыныстарға сіңуі мүмкін. Осы екі жағдайда да мұндай жерасты сулары седиментациялық немесе жұрнақ (қалдық) түрлерге жатады. Жұрнақ су орнында қалуына немесе басқа қатқабаттарға жылыстауына байланысты екі түрлеске бөлінеді. Бірінші түрлесіне сингенезисті жерасты суы жатады, ол өзін сыйыстыратын шөгінділермен бір мезгілде көміледі. Бұл су шөгіндімен бірге көмілген судың бір бөлігін ғана күрайды. Қалған бөлігі шөгінді нығыздалғанда сығылып шығып, үстіндегі немесе астындағы қатқабаттарға өтеді. Мұндай су эпигенезисті деп аталады.
## Тақырыпқа байланысты
*Аралас су
*Конденсациялық су
*Магматогендік су
*Инфильтрациялық су

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Қаржы заңнамасы жүйесіндегі қаржылық-құқықтық актілер

**Қаржы заңнамасы жүйесіндегі қаржылық-құқықтық актілер**.
Қаржылық қызметті жүзеге асыру кезінде өзінің өкілеттікті шегінде қаржылық ресурстарды жұмылдыру, бөлу және пайдалану, оларды жұмсауға бақылау жүргізу, қаржы жоспарларын және мемлекет алдындағы қаржылық міндеттемелерді орындау жөніндегі қаржылық қатынастарды реттейтін, сонымен бірге бұл қатынастардың қатысушыларына басшылық ететін белгілі бір қаржылық- құқықтық актілер қабылданады.

Қаржылық-құқықтық актілер дегеніміз қарастырылған нысанда қабылданған және заңдық салдары бар уәкілетті органдардың олардың құзырына кіретін қаржылық қызметтің мәселелері жөніндегі шешімдер. Бұл актілер қаржылық-құқықтык нормаларды белгілейді, өзгертеді немесе бұзады немесе нақтылы құқықтық қатынастардың пайда болуының, тоқтатылуының, өзгеруінің негізін атқарады. Қаржылық- құқықтың актілердің жиынтығы қаржы заңнамасын құрайды.

Қаржылық қызметтің сол немесе өзге құқықтық нысандарды қолдану реттелінетін қатынастардың маңызымен және мазмұнымен айқындалады. Мәселен заңи акт ұзақ және тұрақты қаржылық қатынастарды бейнелеп көрсетеді және оны Парламент бекітеді; қысқа қатынастарды, мысалы республикалық бюджет туралы заңды да елдің әлеуметтік-экономикалық өмірі үшін мұндай актінің мәнділігіне қарай осы орган бекітеді. Заңи емес қаржы нысандары ағымдағы қаржылық қызметте іс-әрекет етеді; оларға мыналар жатады: қаржы және салық органдарының аппаратында кеңестер өткізу, кәсіпорындардың қаржы службасына нұсқаулық беру, бюджеттерді депутаттардың жиналысының бекітуіне әзірлеу кезіндегі комиссиялардың мәжілістерін өткізу және т. б.

Қаржылық-құқықтық актілер заңи негіздер бойынша нормативтік және дара, заңнамалық және қосалқы, жоспарлы-қаржылық болып бөлінеді.

Нормативтіктерге біртекті қаржылық қатынастардың тобын реттейтін актілер жатады; бұл актілерде олардың қатысушыларының жалпы ережелері, яғни құқықтық нормалары болады және әдетте ұзақ уақыт іс-әрекет етеді. Олар кәсіпорындар мен азаматтардың мемлекет алдындағы қаржылық міндеттіліктерін, белгіленген төлемдерді есептеудің тәртібін, төлеушілердің тұрпатты белгілерін және басқа шарттарын белгілейді.

Дара актілер құқықтық нормаларды белгілі бір төлеушіге немесе қаражаттарды алушыға қатысты нақтылайды. Заңнамалық актілер - бұл Парламент шығаратын заңдар мен қаулылар, Президенттің Жарлықтары.

Заңға тәуелді актілер - бұл заңға негізделген және заңды атқаруға қабылданған актілер: басқарудың салалық және жоғарғы органдарының бұйрықтары, Қаржы министрлігі мен Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінің нұсқаулықтары, лауазымды адамдардың қайсы бір іс-әрекеттерге рұксат етуі туралы қорлары және т.б.

Жоспарлы-қаржылық актілердің қалғандарынан айырмашылығы сол олар өзара қаржы саласындағы белгілі бір кезеңге арналған нақтылы тапсырмалар болады, яғни олар қаржылық ресурстарды жұмылдыру, бөлу және пайдалану жөніндегі жоспарлар болып табылады; бұған бюджеттердің барлық түрлері, кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржы жоспарлары, бюджеттік қаржыландырудағы мемлекеттік мекемелердің шығындарын қаржыландырудың дара жоспарлары (шығыстардың сметалары) жатады.

## Дереккөздер



Санат:Қаржы
Санат:Экономика
Таужыныстардың өтімділік қасиеті

Халықаралық бірліктер жүйесінде өтімділіктіц бірлігі ретінде кеуек таужыныстың, оның ауданы 1 м² және ұзындығы 1 м үлгісі арқылы сүзілген кезде қысым 1Па-ға азайса, тұтқырлығы 1па*с сұйықтың шығымы 1 м7с болатын өтімділік қабылданған. Бұл өлшемнің физикалық мағынасы бойынша өтімділік - кеуек кеңістік каналдары қимасының ауданы арқылы болатын сүзілуді, яғни таужыныстың көлем бірлігінен (м3) уақыт бірлігі ағымында (с) сүзіліп өткен судың мөлшерін (м3/с) сипаттайтынын көрсетеді.Кеуектілік пен өтімділік арасындағы байланыс біршама күрделі. Мысалы, саздың кеуектілігі (50-60%-тей) ірі түйірлі қүмнан (30 %-тей) шідеқайда жоғары болғанымен, саз іс жүзінде өткізгіш емес. Барлық таужыныстар түрлі дэрежеде суды өткізуге қабілетті
болганымен, олардың өтімділік дәрежесі әртүрлі болады. Өтімділік дәрежесі бойынша таужыныстар үш топқа бөлінеді: өтімді таужыныстар - олар арқылы су жеңіл сүзіледі (құм, қиыршық, малтатас, таужыныстардың жарықшақты түрлестері); шала өтімді (құмдақ, лёсс, ыдырамаған шымтезек, т.б.); іс жүзінде өтімсіз (саз,тығыз сазды тақтатас, сазтас, цементтелген шөгінді таужыныстар,магмалық және метаморфтық таужыныстардың жарықшақсыз
түрлестері, сонымен қатар мәңгі тоң белдемдеріндегі таужыныстар).Бірінші және екінші топтағы таужыныстар жинауыш цабаттарды құраса, үшінші топтағы таужыныстар сутірек қабаттар жасайды.

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Жер асты суының жатыс жағдайлары

Жатыс жағдайлары бойынша жер асты суы төрт типке бөлінеді: топырақ суы, қалқыма су, грунт суы және қабатаралық су .Жатыс жағдайына жер асты суының режимі, яғни оның минералдануы, температурасы, деңгейі және басқа көрсеткіштерінің уакыт ағымында өзгеруі байланысты.Алаптар сулы горизонттармен ғана емес, сондай-ақ морыған кристалды таужыныстардың ірі массивтерімен де байланысты болуы мүмкін. Мұндай жағдайда жарықшақтық пен желілік судың алабы жаралады
## Тақырыпқа байланысты
*Топырақ суы
*Қалқыма су
*Грунт суы
*Қабатаралық су

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Топырақ суы

**Топырақ суы** жер беті маңында орналасып, топырақтағы қуыстарды толтырады. Әдетте бұл су гигроскоп, жарғақ немесе
қылтүтік түрінде болады. Топырақ суының режимі өте тұрақсыз, яғни маусымдык температура ауытқуына тәуелді. Су жаз кезінде топырақ ысыса толық буланып кетеді, қыста қатып қалады, ал жауынды мерзімдерде топырақты мол қанықтырады. Шөлейт алқаптарда топырақ суы жартылай булану нәтижесінде тұздарға канығып, аса минералдыға айналады. Топырақ суы толық буланып, тұздар кристалданған кезде сортаңдар мен сорлар жаралады.
## Тақырыпқа байланысты
*Жер асты суының жатыс жағдайлары
*Қалқыма су
*Грунт суы
*Қабатаралық су

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Қабатаралық су

**Қабатаралық (қабаттық) су**. Қабатаралық судың ерекшелігіне ең алдымен оның екі сутірек қабаттың арасында орналасатыны жағады, яғни ол астынан да (жабыны жағынан), үстінен де (табаны жағынан) шектелген. Қабатаралық суы бар сулы горизонттар әдетте өлшемдері мындаған км²-ге жететін байтақ алқаптарға таралатындығымен, режимінің түрақтылығымен сипатталады. Мұнда су біршама тереңдіктерде жатып, алқаптың шеттерінде ғана жер бетіне шыгады. Қабатаралық су таралған мұндай байтақ алқап гидрогеологиялық алап деп аталады.
## Тақырыпқа байланысты
*Жер асты суының жатыс жағдайлары
*Қалқыма су
*Грунт суы
*Топырақ суы

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Гидрогеологиялық алаптар

**Гидрогеологиялық алаптардың** пішіні мен өлшемдері әртүрлі.Мысалы, өлшемдері өте үлкен алаптар - Каспий маңы (500 мың км²-ден асады) немесе Батыс Сібір (5 млн км² шамасында) алаптары,олардың аумағына бірнеше шағын мемлекет сыйып кете алады. Таулы және тау алды аудандарындағы гидрогеологиялық алаптар әдетте тау жоталары мен олардың сілемдері арасындағы аңғарлардың өлшемдерімен шектеледі. Жер асты суы мен оны сыйыстырушы таужыныстар бірігіп гидродинамикалық жүйелер жасап, олар арынды және арынсыз түрлерге бөлінеді.
## Тақырыпқа байланысты
*Жер асты суының жатыс жағдайлары
*Арынды (артезиан) гидрогеологиялық жүйелер

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Арынды (артезиан) гидрогеологиялық жүйелер

**Арынды (артезиан) гидрогеологиялық жүйелер** сіңбелік (инфильтрациялық) және элизиолық түрлерге бөлінеді.
## Сіңбелік жүйелер
Ауқымында атмосфера суы су сіңіретін тау жынысытар жер бетінде ашылымданған ауданда, яғни қоректену алқабында жауғанда, өтімді қабатқа сіңеді. Атмосфералық ылғал біртіндеп тереңге еніп, қабатты толық қаныктырады. Қабат бойынша жылыстаған су оның жер бетіне шығатын бөлікшелеріне жетіп,
жерасты суының қайнар көздерін жасайды. Бұл жерлер қабат суыныц арылу немесе сорғу (дренаж) алқабы деп аталады. Бедер мен қоректену және арылу алқаптарының биіктік жағдайына байланысты, алаптың ең төмен ойысқан орталық бөлігінде арын жаралуға, яғни қысымның ықпалымен судың өз бетінше ағып шығуына жағдай туындауы мүмкін.Сонымен, алаптың орталық бөлігінде арын алқабы пайда болып, су оның ауқымында ұңғымадан бұрқақ түрінде атқып шығуға қабілетті болады. Судың атқылау биіктігі ұңғыманың қоректену мен дренаж алқаптарына қатысты және гидростатикалық деңгейіне байланысты.
## Элизиолық жүйелер
Қабатаралық су басқаша жолмен де жаралуы мүмкін. Алап ұзақ уақыт бойы ойысқан кезде, оны қүрайтын шөгінді тау жынысытарбіртіндеп жоғары қысым алқабына түседі. Мұнда артық су сығылып шығады да тау жынысытардың кеуектері мен жарықшақтарын толтырады және тіпті арын туындайды. Қысымның ықпалынан едәуір су мөлшерін беруге қабілетті тау жынысытардың ең өзіндік типіне сазды шөгінділер жатады, олардың ылғалсыйымдылығы үлкен болады. Артық су астындағы (және үстіндегі) тау жынысы-коллекторларға түсіп, олар арқылы жоғары, яғни қысымы төмен алқаптарға жылыстап көтеріледі. Сонымен, егер сіңбелік (инфильтрадиялық) жүйеде қабатаралық судың қозғалысын (қоректену алқабынан арылу алқабына қарай) ауырлық күші анықтаса, ал элизиолық жүйелерде су төменнен жоғары қарай - алаптың ең көп ойысқан бөлігінен оньгң шеттеріне қарай жылыстайды.Осы екі жағдайда да қабатаралық су өте баяу жылыстайды. Оны
өзендер мен ашық сушаралардағы судың ағысымен салыстыруға келмейді. Қабатаралық судың ағу жылдамдығы әдетте жылына бірнеше м-ден аспауы мүмкін. Оның жылыстауы қабат-коллектордың сүзілу қасиеттерімен анықталады.
## Гидростатикальқ (пьезометрлік) арын
Арын алқабының басқа сипаттамасына гидростатикалық (пьезометрлік) арын жатады. Ол сулы горизонт жабынынан пьезометрлік деңгейге дейінгі су бағанасының биіктігін айтады. Пьезометрлік деңгей м-мен өрнектеледі.

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Жеңіс Мирасұлы Нұрғалиев

**Жеңіс Мирасұлы Нұрғалиев** — Қазақстан мемлекет қайраткері, Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты.

## Өмірбаяны

1962 жылы 9 мамырда  Қостанай облысы Амангелді ауданының Амангелді кентінде туған. Қазақ

Қостанай ауылшаруашылық институтын (1984) ғалымагроном мамандығы бойынша; Орталық Азия университетін (2001) заңгер мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» партиясының мүшесі (2007 жылдан).

1985 жылдан - Қостанай облысы Қостанай ауданындағы «Александровск» кеңшарының №3 бөлімшесінде агроном; 1987 жылдан - №2 бөлімше басқарушысы; 1991 жылдан - «Александров» кеңшарының бас агрономы. 1991 жылдан -  Қостанай облысы Наурызым ауданының «Дәмді» кеңшарының директоры.

1995 жылдан -  Қостанай облысы Қостанай ауданының «Нива»  ұжымдық кәсіпорнының төрағасы.

1997 жылдан -  Қостанай облысы Қостанай ауданының «Нива» өндірістік кооперативі басқармасының төрағасы.

1999 жылдан -  Қостанай облысы Қостанай ауданының «Надеждинка» ЖШС директоры.

2004 жылдан -  Қостанай облысы Сарыкөл ауданы әкімі.

2006 жылдан -  Қостанай  қаласының әкімі.

2008 жылдан -  Қостанай облысы әкімінің орынбасары.

2010 жылдан бері -  Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты, аграрлық мәселелер және  қоршаған ортаны  қорғау комитетінің мүшесі.

«Құрмет» орденімен (2005); «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - запастағы лейтенант.

Үйленген. 2 баласы бар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Нүсіпжан Нұрманбетұлы Нұрманбетов

thumb|Нүсіпжан Нұрманбетұлы Нұрманбетов

**Нүсіпжан Нұрманбетұлы Нұрманбетов**

1938 жылы 18  қаңтарда Алматы облысы Жамбыл ауданының Бірлік ауылында туған.  Қазақ

Әкесі - Есембаев Нұрманбет, марқұм, ҰОС  қатысқан. Анасы - Есембаева Нұрхан, дербес зейнеткер, Алматы 
облысының кеңес және кәсіподақ органдарында жұмыс істеген.

Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтының агрономдық факультетін (1961) ғалым-агроном мамандығы бойынша; Алматы жоғары партия мектебін (1983) саясаттанушы мамандығы бойынша; Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін (1998) заңгер мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі.

Нарықтық экономика, банк және банк қызметі туралы экономикалық тақырыптарда жарияланған мақалалардың авторы.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1961 жылдан - Алматы облысы Балқаш ауданының «Жиделі» кеңшарында бас агроном. 1968 жылдан - партком 
хатшысы. 1970 жылдан - Алматы облысының Балқаш ауданындағы «Октябрьдің 50 жылдығы» атындағы кеңшардың директоры. 1975 жылдан - Алматы облысының Балқаш аудандықатқару комитетініңтөрағасы. 1980 жылдан -  Қазақстан Компартиясы Күрті аудандық комитетінің бірінші хатшысы. 1986 жылдан - Алматы облысының Талғар ауданындағы «Горный садовод» кеңшарының директоры. 1995 жылдың желтоқсанынан -  ҚР Парламенті Сенатының Алматы облысынан сайланған. Экономика, қаржы және бюджет комитетінің мүшесі. 1999 жылдан -ҚР Парламенті Сенатының Алматы облысынан сайланған депутаты.

2005 жылдан бері -  ҚР Парламенті Сенатының депутаты, 
Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі.

«Нұр Отан» ХДП депутаттық фракциясының және «Жер мен Ел» депутаттық тобының  құрамына енген.

Алматы облысының  Құрметті азаматы. Ресей Федерациясы Федералдық жиналысының Федерациялық Кеңесімен,  Қытай Халық Республикасының Бүкілқытайлық халық өкілдері жиналысымен, Корея Республикасының 
Ұлттықжиналысымен ынтымақтастықтобының  құрамына енген.

Еңбек  Қызыл Ту (1976), «Парасат» (2001), II дәрежедегі «Барыс» ордендерімен; «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған.

Үйленген. Жұбайы -  Құдайқұлова Фатима Әлімқұлқызы (1938 жылы туған), зейнеткер. Ұлы - Ермек (1960 жылы туған), Алматы 
облысының  Қарасай ауданындағы КИЗ тәжірибелік шаруашылығының директоры;  қыздары - Ләззат (1961 жылы туған), 
дәрігер-педиатр; Фарида (1963 жылы туған),  Қарағанды медицина академиясында кафедра доценті ; Жәмила (1964 жылы туған), Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің бірінші проректоры; Бақыт (1967 жылы туған), ҚР СІМ консулдығының  қызметкері .

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сергей Викторович Плотников

**Сергей Викторович Плотников** (1960 жылы 22 шілдеде Шығыс  Қазақстан облысы Большенарым ауданының Большенарым ауылында туған) - Қазақстан мемлекеттік қайраткері, Шығыс Қазақстан облысынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты.

## Өмірбаяны
Әкесі - Плотников Виктор Александрович (1928-1978), «Облыстықарнайышаруашылықбірлестігі» директоры болған. Анасы - Плотникова Эмилия Николаевна, зейнеткер.

Саратов политехникалық институтын бітірген (1982), инженер-механик. Физика-математика ғылымдарының кандидаты. Техника ғылымдарының докторы (2009). «Электронды және ионды шоғырлармен жоғары  қарқынды импульстармен сәулелендірудегі радиациялық механикалық эффектілер» монографиясының (1998); 31 ғылыми жарияланымның авторы. «Металдар мен  қорытпалардан жасалған бұйымдарды өңдеу тәсілдері», «Қатты  қорытпаларға  қоспа  қосу тәсілдері», «Болат бұйымдарды берік ету тәсілдері», «Металдар мен  қорытпаларды айыру тәсілдері» және өзге патенттердің иегері.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2003 жылдан).

1982 жылдан - «Шығысмашзауыты» (Өскемен қаласы) №2 құрастыру цехының ауысым шебері, аға шебері.

1984 жылдан - «Шығысмашзауыты» комсомол комитетінің хатшысы.

1985 жылдан - Өскемен қалалық комсомол комитетінің екінші хатшысы.

1985 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Шығыс  Қазақстан обкомының хатшысы.

1986 жылдан - «Шығысмашзауыты» №9 цех бастығының орынбасары, №2 цех бастығының орынбасары.

1989 жылдан - «Шығысмашзауыты» ғылыми-өндірістік бірлестігінің бас технологы.

1995 жылдан - «Шығысмашзауыты» АҚ материалдық-техникалық жабдықтау бөлімінің бастығы, 1998 жылдан - материалдық-техникалықжабдықтау және 
дайын өнімді өткізу бөлімінің бастығы.

1998 жылдан - Шығыс Қазақстан облысының энергетика, индустрия, телекоммуникация және сыртқы экономикалық байланыстар басқармасының бастығы.

2003 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданының әкімі.

2007 жылдан - Шығыс  Қазақстан облысы әкімінің орынбасары.

2008 жылдан бері - Шығыс Қазақстан облысынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты.

ҚР хоккей федерациясының мүшесі (2007-2008). «Тыңға 50 жыл» (2005), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - подполковник.

Хоббиі - бильярд, тау шаңғысы, хоккей.

Үйленген. Жұбайы - Плотникова Татьяна Николаевна (1976 жылы туған), «Қазмырыш» ЖШС жетекші маманы. Қызы - Виктория (1981 жылы туған);  ұлдары - Александр (1984 жылы туған), Леонид (2005 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Тасбай Қабашұлы Симамбаев

thumb|Тасбай  Қабашұлы Симамбаев
**Тасбай  Қабашұлы Симамбаев**

1947 жылы 20  қаңтарда Солтүстік Қазақстан облысы Сергеев ауданының Жалтыр ауылында туған.  Қазақ

Ленинский ауылшаруашылық техникумын (1966); Целиноград ауылшаруашылық институтын (1973) ғалым-агроном мамандығы бойынша; Алматы Жоғары партия мектебін (1986);  Қазақ мемлекеттік заң академиясын бітірген (2003), заңгер.

Украин және татар тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1966 жылдан - СҚО «Восход» кеңшарында агроном. 1970 жылдан - СҚО Жамбыл аудандық тұтынушылар одағының бірінші хатшысы. 1973 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында  қызметте. 1974 жылдан - СҚО «Тройцкий» кеңшарының партком хатшысы. 1975 жылдан - СҚО 
комсомол комитетінің хатшысы, екінші хатшысы. 1978 жылдан -  Қазақстан компартиясы Солтүстік  Қазақстан облыстық комитеті  ұйымдастырушылық-партиялық жұмыс бөлімінің нұсқаушысы. 1980 жылдан - СҚО Преснов аудандық партия комитетінің хатшысы. 1988 жылдан - СҚО Сергеев ауданындағы аудандық агроөнеркәсіп бірлестігі төрағасының орынбасары. 1989 жылдан - СҚО «Москворецкий» кеңшарының директоры. 1992 жылдан -СҚО Сергеев ауданының әкімі. 1995 жылдың желтоқсан айынан бері -  ҚР Парламенті Сенатының депутаты, 1996 жылдан - Халықаралық қатынастар,  қорғаныс және  қауіпсіздік комитетінің хатшысы;  қазіргі уақытта - Аграрлық мәселелер және  қоршаған ортаны  қорғау комитетінің мүшесі.

ҚРЖоғарғы Кеңесі 13-шақырылымының депуттаттығына үміткер (1994).

ҚР Шахмат федерациясының вице-президенті . Еркін күрестен КСРО спорт шебері.

«Құрмет» орденімен (2006), 6 медальмен,  ҚР  Құрметті грамотасымен марапатталған. СҚО Сергеевка  қаласы 
және Ғабит Мүсірепов ауданының Құрметті азаматы.

Әскери атағы - запастағы полковник.

Діни көзқарасы - мұсылман.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Бірнеше жылдар өткеннен кейін әрбір  қазақстандық өзінің  Қазақстан атты тәуелсіз және өркендеп дамыған Ұлы елдің азаматы екендігін мақтаныш ететін болады».

Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Хоббиі - аңшылық, балық аулау.

Сүйіп оқитын әдебиеті-тарихи романдар, мемуарлар.

Үйленген. Жұбайы - Симамбаева Көпей Шәйкенқызы (1947 жылы туған), экономист. Ұлы - Ерлан (1981 жылы туған), Астана 
қаласы Атқару органдары жүйесінде жұмыс істейді.

## Дереккөздер


Санат:1947 жылы туғандар
Нұрлан Ілиясұлы Сүлейменов

thumb|Нұрлан Ілиясұлы Сүлейменов

**Нұрлан Ілиясұлы Сүлейменов**

1946 жылы 22  қаңтарда Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Ақбастау ауылында туған.

В.И. Ленин атындағы  Қазақ политехникалық институтын (1968) тау-кен инженері мамандығы бойынша;

Алматы жоғары партия мектебін (1988) партиялық және кеңестік құрылыс, ғылыми коммунизм оқытушысы мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2001 жылдан).

1968 жылдан - Оңтүстік Қазақстан геологиялық басқармасының инженері, аға инженері.

1971 жылдан -  Қазақстан ЛКЖО Алматы  қалалық комитетінің комсомол ұйымдары бөлімінің нұсқаушысы, меңгерушісі.

1973 жылдан -  Қазақстан ЛКЖО Кеңес аукомының бірінші хатшысы.

1976 жылдан -  Қазақстан Компартиясы Алматы қалкомының  ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы.

1978 жылдан -  Қазақстан Компартиясы Алматы обкомының ұйымдастыру-партиялық жұмысы бөлімінің нұсқаушысы.

1979 жылдан -  Қазақстан Компартиясы Алматы обкомының бірінші хатшысының көмекшісі.

1985 жылдан -Әуезов аудандық аткомының төрағасы, Халық депутаттары кеңесінің төрағасы.

1992-1994 жылдары - Алматы қалалық әкімшілігі басшысының орынбасары.

1995 жылдан - Алматы  қаласы әкімінің орынбасары – әкім аппаратының басшысы.

1997 жылдан - Алматы  қалалық еңбек және халықты әлеуметтік  қорғау басқармасының бастығы.

1999 жылдан - Алматы  қалалық халықты еңбекпен  қамту және әлеуметтік  қорғау департаментінің бастығы.

2001 жылдан - Алматы облысының әкімі аппаратының басшысы.

2008 жылдан бері -  ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Экономикалық және өңірлік саясат комитетінің мүшесі.

ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты (1990-1993).

ҚР Жоғарғы Кеңесінің депутаты,  ҚР Жоғарғы Кеңесінің хатшылық басшысы (1994-1995).

«Отан» партиясы Алматы облыстық филиалының терағасы (2001-2006).

«Нұр Отан» ХДП Алматы облыстық филиалы төрағасының орынбасары (2006 жылдан).

Әскери атағы - запастағы майор.

Хоббиі - волейбол, футбол.

## Марапаттар

* «Құрмет белгісі» (1982),
* «Құрмет» (2007) ордені;
* ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің  Құрмет грамотасы (1976);
* ҚР Президентінің алғыс төс белгісі (2006)
* Қазақстанның Еңбек сіңірген  қайраткері (2002)

## Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Сүлейменов Нағима Ертуғанқызы (1942 жылы туған), зейнеткер, дәрігер-педиатр.

Қыздары -Гүлмира (1970 жылы туған), Айгүл (1972 жылы туған), Шолпан (1974 жылы туған); ұлы - Ерлан (1980 жылы туған). 6 немересі бар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Алматы облысының құрметті азаматтары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 12-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің 13-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Жұмабек Сүлейменұлы Төрегелдинов

thumb|Жұмабек Сүлейменұлы Төрегелдинов

**Жұмабек Сүлейменұлы Төрегелдинов**
1946 жылы 13  қыркүйекте Алматы  қаласында туған. Қазақ

Әкесі - Төрегелдинов Сүлеймен (1912-1997). Анасы -Төрегелдинова Зейнеш (1913-1974).

Алматы темір жол техникумын (1965) техник-механик мамандығы бойынша; Ташкент көлік инженерлері институтын (1975) инженер-механик мамандығы бойынша; Қазақ  ұлттық аграрлық университетін (2003) заңгер мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан).

1966 жылдан - локомотив депосында машинистің көмекшісі. 1966 жылдың сәуір айынан - Кеңес Әскерінің қатарында  қызметте. 1969жылдыңқаңтар айынан-Темір жол басқармасының жол тепловозы зертханасында слесарь. 1969 жылдың маусым айынан - локомотив депосында динамометриялық вагонның электрмеханигі . 1971 жылдан - жол тепловозы зертханасында аға инженер. 1977 жылдан - динамометриялық сынау вагонының бастығы. 1980 жылдан - локомотив депосында аға шебер, 1981 жылдың желтоқсанайынан-партия комитетінің хатшысы. 1988 жылдың  қазан айынан - Алматы темір жол торабының партия комитетінің хатшысы. 1990 жылдың қаңтар айынан - Октябрь аудандық Халық депутаттары кеңесі төрағасының орынбасары, 1992 жылдың мамыр айынан -төрағасы. 1993 жылдың  қазан айынан - Алматы қаласының Октябрь аудандық әкімшілігі басшысының 
бірінші орынбасары. 1994жылдың сәуір айынан-Алматы қалалық мәслихатының хатшысы.

2002 жылдан бері -  ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Заңнама және  құқықтық мәселелер комитетінің мүшесі. Аудандық,  қалалық Халық депутаттары кеңестерінің (1982), мәслихаттың депутаты.  ҚР Мәслихаттары хатшыларының үйлестіру комитетінің төрағасы. ТМД елдері интеграциялық кеңесінің мүшесі.

Құрметті теміржолшы (1996). Алматы  қаласының  Құрметті азаматы (2002).

«Құрмет» орденімен (2001); «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған.

*Қазақстанның болашағы туралы болжамы* - «Әлемнің бәсекелестікке ең қабілетті 50 елінің  қатарындағы экономикасы өркендеген, демократиялық мемлекет».

*Хоббиі* - үлкен теннис, тау шаңғысы, волейбол, бильярд.

*Сүйіп оқитын әдебиеті* - тарихи повестер.

Үйленген. Жұбайы - Терегелдинова Нұрия (1955 жылы туған). Қызы - Төрегелдинова Әлия (1980 жылы туған): Немересі -Кәмила (2006 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мұрат Абдиримұлы Ахмадиев

**Мұрат Абдиримұлы Ахмадиев** - 1950 жылы 12 қаңтарда ҚХР-да туған.

Ахмадиев Мұрат Абдуреймұлы (1950 жылы 12 қаңтарда дүниеге келген, Шәуешек, Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы, Қытай) — театр және кино актері. "Яшлық" тобының негізін қалаушысы және жетекшісі. Қ.Құжамьяров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының директоры (1984-2007).  Қазақстан Республикасы Парламент Мәжiлiсінің V (2007-2011) және V сайланым (2012-2016) депутаты. Қазақстан халқы Ассамблеясы Кеңесінің мүшесі. Қазақстан Республикасының халық әртісі (1998). Ұйғыр, қазақ және орыс тілдерін біледі.

## Өмірбаяны
Әкесі - Ахмиди Абдирим (1927-1999), Өзбекстанның Халық әртісі. Анасы - Зайнахунова Тұранқыз (1932-2004).

1965 жылы «Мосфильм» киностудиясында «О чем молчала тайга» фильмінде, 1966 жылы О. Сүлейменовтың сценарийі бойынша Ш.Аймановтың «Атамекен» фильмінде Баян рөлін сомдады. Ол «Тақиялы періште» фильмінің түсіріліміне қатысты.

1971-1972 жж. орта мектепте ән мұғалімі;

1975 жылы Құрманғазы атындағы Апматы мемлекеттік консерваториясының хор дирижері факультетін бітірген.

1973—1984 жылдары -  Мемлекеттік Қ. Қожамьяров атындағы ұйғыр музыкалық комедия театрының солист-вокалисті.

1984-2007 жылдар аралығында ол ТМД-дағы жалғыз кәсіби ұйғыр театрының директоры болды. 1996 жылы театр төңірегіне пікірлестер мен демеушілерді жинап, ұйғыр театрының ескі ғимаратын қайта жаңғыртудың бастамашысы әрі ұйымдастырушысы болды. 2002 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың қатысуымен жаңа театр ғимаратының ашылуының салтанатты тұсаукесері өтті.

2007 жылдан бері -  Қазақстан Халқы ассамблеясынан сайланған  ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі. Алматы  қалалық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1984-1986, 1987-1990). 2007 жылдан 2011 жылға дейін Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің төртінші шақырылымның депутаты.

1984 жылы «Қазақ ССР», 1998 жылы «Қазақ Республикасының халық әртісі» құрметтік атақтарына ие болды, 2005 жылы «Құрмет» және 2010 жылы «Парасат» ордендарымен марапатталды.

2002 жылдан бастап Еуропа университетінің өнертану құрмет докторы. Қазақстан халқы Ассамблея Кенесінің мүшесі.

## Марапаттары
* Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі (1984)
* Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамоталары
* Қазақстан халық әртісі (1998)
* Еуропа университетінің өнертану ғылымының құрметті докторы (2002) 
* «Құрмет » ордені (2005)
* Парасат ордені (2010)
* «Мәдениет саласының үздігі» төс белгісі (2012 ж.)

## Қызықты фактілер
Діни көзқарасы - мұсылман.

Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Хоббиі - спорт, футбол.

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар.

Үйленген, бес бала тәрбиелейді. Жұбайы - Тұрдиева Гүлбахрам,  Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттікреспубликалықұйғыр музыкалықкомедия театрының балет әртісі. Ұлдары - Ахмадиев Дилшат, Ахмадиев Абдирим, Ахмадиев Диас;  қыздары - Ахмадиева Дилназ, Ахмадиева Малика.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Мәжілістің құрамы мен құрылымы, АХМАДИЕВ Мурат Абдуреимұлы

Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары
Санат:1950 жылы туғандар