open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жаңатай Шәрденов көшесі (Астана)

**Жаңатай Шәрденов көшесі** Әлімхан Ермеков көшесінен басталып, Құлагер көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 247,6 м.

Жаңатай Шәрденов (1927-1992) - кескіндемеші, Қазақстанның халық суретшісі. Ұлттық пейзаж өнерінің жетекші шебері. «Жас қайыңдар», «Қапшағай теңізі», «Медеуге апаратын жол», «Талас даласында», «Алатау бөктерінде», т.б. көптеген жанрлық картиналардың авторы

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Александр Пушкин көшесі (Астана)

thumb|300px|Александр Пушкин көшесі
**Александр Пушкин көшесі**. Бұрынғы атауы А. Можайский және Л. Гумилев көшелері. А. Пушкин көшесі Манас көшесінен басталып, А. Жұбанов, Жәнібек тархан, Кенесары көшелері мен, Абай даңғылын қиып өтеді. Ұзындығы - 4917,2 м.

Александр Сергеевич Пушкин (1799-1837) - орыс классикалық әдебиетінің негізін қалаушы, ақын. Ол дворян отбасында туып, балалық шағын Мәскеуде өткізген. 1811-17 жылдары* «Еркіндік», «Чаадаевка», «Деревня»* секілді өлеңдерін, *«Руслан мен Людмила»* атты түңғыш поэмасын жазды. Қазақ даласында А. Пушкин мұрасына алғаш айрықша көңіл аударып, қазақ халқына танытқандардың қатарында Ы. Алтынсарин, А. Құнанбаев болды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Қалыпты өріс

**Қалыпты өріс** ''Геофизикада'': өзіне тән көрсеткіштен ауытку дәрежесі қалыпсыздық деп есептелетін геофизикалық (магниттік, электрмагниттік, 
ауырлық күші, жылу т.с.с.) өріс деңгейі. Әрбір нақтылы жағдайда нақтылы Қалыпты өріс деңгейі таңдалып алынады. Жасанды геофизикалық өрістер жағдайында
Қалыпты өріс деңгейі арнаулы есептеулер арқылы анықталатын болса, табиғи өрістердің Қалыпты өріс мөлшері бақыланған жергілікті өріс мөлшерлерінің арифметикалық ортаңғы
көрсеткішіне сәйкес келеді.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Көмірлену газдары

**Көмірлену газдары**. Органикалық заттардың (көмірлердің, көмірлі таужыныстардың, жанғыш тақтатастардың, шашыранды органикалық заттардың) көмірлену процесі барысында дараланатын газ тектес өнімдер. Көмірлену газдарының негізгі құрамы: С02, H2S, NH3 және көмірсутектер (метан және оның гомологтары). Көмірленудің алғашқы сатыларында С02 көбірек бөлінсе, соңғы сатыларында көмірсутектер көптеп бөлінеді. Көмірлену газдарының көмірсутекті бөлігінің құрамы ол қалыптасқан органикалық заттардың тегіне тікелей байланысты.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Шерқала орамы (Астана)

**Шерқала орамы (Астана)** - бұрынғы атауы Заводской қысқа көшесі. Шерқала орамы Республика даңғылынан басталады. Ұзындығы - 255,9 м.

Шерқала - Жем өзенінің орта бөлігінің шығысындағы бүйратты қырқа. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 95-100 шақырым, ені 15-20 шақырым. Ең биік жері - 272 м. Қырқа арабша «жолбарыс қала» деген мағынаны білдіреді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Бастау көшесі (Астана)

**Бастау көшесі** - бұрынғы атауы – Центральный көшесі. «Мичурино» тұрғын алабы. Бастау көшесі Асқартау көшесімен қиылысады. Ұзындығы – 1390,9 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Хетағуров көшесі (Алматы)

right|thumb|Кост Леванович Хетагуров
Көшеге композитор, қоғам қайраткері Кост Леванович Хетагуровтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11.1963  № 402 шешімі) берілген. Хетагуров Кост (Константин) Леванович (1859-1906) Солтүстік Осетияда дүниеге келген. Оның шығармалары қазақ тілінде басылып шыққан.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Тихов, Артиллериская көшелері, Сейфуллин даңғылымен қиылысады. Бұрынғы атауы - Калинин көшесі. Көшенің ұзындығы - **650 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Александр Серов көшесі (Астана)

**А. Серов көшесі**. А. Серов көшесі Республика даңғылынан басталады. Ұзындығы - 133,6 м.

Александр Николаевич Серов (1820-1871) - орыс композиторы, музыка сыншысы. Музыкадағы реализм үшін күрескен Серов музыкалық-әдеби еңбектерінде ғылыми-тарихи пайымдау және эстетикалық талдау шеберлігін өткір публицистикамен үштастырды.

Бұл көшеде Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-дың  оқу корпусы, *«[[Астанаөрнек]]»* мекемесі, *«Сері»* мейрамханасы орналасқан.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Поддубный атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
** Поддубный атындағы көше (Алматы)** Көшеге Ресей балуаны (грек-рим күресі), Ресей еңбек сіңірген әртісі, спорт шебері Иван Максимович Поддубныйдың (1871-1949) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Ол 1905-1908 жылдары кәсіпқойлардың ішінен классикалық күрестен әлем чемпионы атанған, 40 рет жарыста күресіп, жамбасы жерге тимеген балуан. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Түрксіб көшесі. Көшенің ұзындығы - 1800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Шырайлы орамы (Астана)

**Шырайлы орамы (Астана)** - бұрынғы атауы №15 қысқа көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Шырайлы орамы Таскескен көшесінен басталып, Балқантау көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 201,2 м.

Шырайлы - «көрікті, келбетті, реңді» деген мағынаны білдіреді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Көп құрамды салалас сөйлем

**Көп құрамды салалас сөйлем** — көп құрамды құрмаластың бір түрі. Оның ерекшелігі: құрамындағы компоненттердің саны үш және одан да көп мелшерде болып келіп, компоненттерінің баяндауыштары тиянақты тұлғаларға аяқталып тұрады (Кілем, керпе тесеулі, күмістеткен сары ала тегене сапырулы, керектінің бәрі бар, артық еш нәрсе жоқ. Ғ. Мүсірепов). Көп құрамды салалас сөйлем компоненттерінің *мағыналық-құрылымдық* ерекшеліктеріне қарай ашық құрылымды және тұйық құрылымды болып бөлінеді. Ашық құрылымды Көп құрамды салалас сөйлем компоненттері өзара бірыңғай мағыналық қатынаста және құрылымы жағынан да біртектес болып келеді, сондықтан компоненттерінің саны шексіз соза беруге болады (Жүйрік шабыста сыналады, шешен айтыста сыналады, балуан күресте сыналады, батыр ұрыста сыналады. Мақал). Тұйық құрылымды Көп құрамды салалас сөйлем компонеттері әр түрлі мағыналық қатынаста және түрліше құрылымда тұратындықтан, тұйықталып келеді, ондағы хабар-мәлімет көлемі шектеулі болады (Әлі де қала ішінде қоштасатын жерлеріміз көп сияқты еді, ол баяғы басқа күндердің елесі екен, енді ешнәрсеге мойнымыз бұрылар емес. Ғ. Мүсірепов).
## Дереккөздер


Санат:Қазақ тілі
Әшімов атындағы көше (Алматы)

thumb
**Әшімов атындағы көше (Алматы)**

Көшеге әйгілі актер, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Сағи Әшімовтің есімі (1997 жылы) берілген. Сағи Әшімов (1961-1999) Алматы қаласында дүниеге келген.
**Көшенің ұзындығы** - 1200 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сыздықов атындағы көше (Алматы)

**Сыздықов атындағы көше**.
Көшеге қазақ жазушысы Жақан Сыздықовтың есімі (Алматы қаласы
мәслихаттың 24.12.2003 №27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003
№5/765 қаулысы) берілген. Сыздықов Жақан (1901-1977) Көкшетау облысының
Чкалов ауданы Аймақ ауылында дүниеге келген. Ол «Бостандық туы», «Қызыл
Түркістан», «Оңтүстік Қазақстан», «Сталин жолы» т.б. газеттерінде жауапты жұмыс
атқарған. Л.Толстой, Г.Токай шығармаларын қазақ тіліне тәржімалаған.
Көше Әуезов ауданындағы Ақбұлақ шағынауданында орналасқан. Бұрынғы
атаулары: а) 2-ші; ә) Новая көшелері. Көшенің ұзындығы - 700 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жағажай көшесі (Астана)

200px|thumb
Бұрынғы атауы Набережный көшесі. «Интернациональный» тұрғын алабы. Жағажай көшесі Көлсай көшесінен басталып, Көксай көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 2275 м.

Жағажай - өзен, көл, теңіз жағасындағы құмды алаң.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Манас көшесі (Алматы)

**Манас атындағы көше** - Көшеге қырғыз эпостық жырының кейіпкері Манастың есімі (Алматы қаласы әкімінің 20.06.1995 140 шешімі) берілген. Көшеде Халықаралық Ақпараттық Технологиялар Университеті және 1-ші ауруханасы орналасқан.
нобай|Манас көшесі.
## Орналасқан жер
Көше Алмалы, Бостандық аудандарын қиып өтеді. Жамбыл көшесінен басталып, Тимирязев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Жандосов, Сәтбаев, Бұқар жырау көшелерін қиып өтеді. 
*Көшенің ұзындығы - 2150 метр.

## Бұрынғы атауы
*Чапаев көшесі.
## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бастөбе көшесі (Астана)

**Бастөбе көшесі**  - бұрынғы атауы – И. Алейников көшесі. Бастөбе көшесі Жігер орамынан басталады. Ұзындығы – 864,6 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Тыртық орамы (Астана)

**Тыртық орамы (Астана)**  - бұрынғы атауы Тепловозный қысқа көшесі. Шыршық орамы Сүмбе орамынан басталып, Қарталы көшесінде аяқталады. Қашаған көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 241,9 м.

Шыршық каналы - Өзбекстан мен Қазақстан мемлекетаралық жер суару жүйесіне жатады. Басы Шыршық өзенінің бойындағы бөгеттен басталады.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Жайсаң көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Октябрьский көшесі. Жайсаң көшесі Аңырақай көшесінен басталады. Ұзындығы - 312,5 м.

Жайсаң - «жайдары жүзді, мейірімді, шапағатты» деген мағынаны білдіреді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Қазымхан Кентаев

**Қазымхан Кентаев** (1 желтоқсан 1936 жыл – 26 қыркүйек 1994 жыл) — кенші, Социалистік Еңбек Ері(1971). Еңбек жолын 1953 жылы «Крестозапад» шахтасында бастап, кейін Оңтүстік Жезқазған кеніші №44 шахтасында еңбек еткен. Оңтүстік Жезқазған кеніші №65 шахтасы тазалау бригадасы бригадирі болды. 8-ші бесжылдықтағы ерен еңбек үлгісін көрсетті.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:Социалистік еңбек ерлері

Санат:1936 жылы туғандар
Александр Суворов көшесі (Астана)

**А. Суворов көшесі**. А. Суворов көшесі Конституция көшесінен басталып,М. Дулатов, Тайсойған көшелерімен және Құрақты, Қырыққыз орамдарымен қиылысып, Оқжетпес көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 780 м.

Александр Васильевич Суворов (1729-1800) - әскери қолбасшы, орыс соғыс өнерін дамытушылардың бірі. А.Суворов өзінің әскери және соғыс тәжірибесіне сүйене отырып, әскери оқу-жаттығу мен тәрбие жүйесін, әскери тактика мен стратегия мәселелерін баяндайтын *«Жеңіс ғылымы»* атты еңбегін жазды. Суворов тактикасы тегеурінді соққы, жылдам қимыл және тұтқиыл әрекетке негізделген.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Баян сұлу көшесі (Астана)

**Баян сұлу көшесі** - бұрынғы атауы – №154 көше. «Комсомольский» тұрғын алабы. Баян сұлу көшесі Қыз Жібек, Айша бибі, Ұмай ана, Тұмар ханым көшелерін қиып өтіп, Домалақ ана көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 848,3 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Хмельницкий көшесі (Алматы)

right|thumb|Богдан Михайлович Хмельницкий
Көшеге мемлекет және әскери қайраткер Богдан Михайлович Хмельницкийдің (1595-1657) есімі берілген. Ол 1648-1654 жылдары украин халқын азат ету қозғалысын басқарған.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Коммунарлар, Тете, Физули, Майлин көшелері, Сүйінбай даңғылымен қиылысады. Көшенің ұзындығы - **1050 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Шідерті орамы (Астана)

**Шідерті орамы (Астана)** - бұрынғы атауы Г. Димитров қысқа көшесі. Шідерті орамы Бөгенбай батыр даңғылынан басталып, С. Разин көшесінде аяқталады. Жамбыл көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 332,3 м.

Шідерті - Қарағанды облысындағы өзен. Шағанақ көліне қүяды. Үзындығы - 427 шақырым.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Шыңтас орамы (Астана)

**Шыңтас орамы (Астана)** - бұрынғы атауы Ф. Кровогуз қысқа көшесі. Шыңтас орамы Ф. Кривогуз көшесінен басталып, Қарасай батыр көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 936,2 м.

Шыңтас - Талдықорған облысындағы жер атауы.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Асқар Тоқпанов көшесі (Астана)

thumb|300px|Асқар Тоқпанов көшесі
**А. Тоқпанов көшесі**. А. Тоқпанов көшесі Ж. Тәшенов көшесінен басталып, Арасан, Саргүл, Өлеңті көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1077,7 м.

Асқар Тоқпанов (1915-1994) - режиссер, педагог, Қазақ КСР-інің халық әртісі. Мәскеу қаласындағы Мемлекеттік театр өнері институтының режиссерлік факультетін бітіреді. *«Абай», «Марабай», «Еңлік-Кебек», «Жеңіс жыры»* секілді спектакльдерді сахнага шығарды. А. Тоқпанов қазақтың мемлекеттік академиялық драма театрында, қазақтың балалар мен жасөспірімдер театрында, Қарағанды, Атырау, Жамбыл облысы қазақ драма театрларында басшылық қызметтерде болған. Драмалық шығармалардың идеялық-көркемдік ой мазмүнын терең ашу, ұлттық тарихи-фольклорлық дәстүр мен тіл поэзиясына ерекше назар аудару оның режиссерлік өнеріне тән қасиет болды. А. Тоқпанов көптеген өнер қайраткерлерін тәрбиелеген.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Сыпатай батыр көшесі (Алматы)

**Сыпатай батыр көшесі**.
Көшеге қазақтың ханы Абылайдың ұйымдастыруымен жоңғарға қарсы шапқыншылықта ерлік танытқан батыр Сыпатайдың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №114 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/551 қаулысы) берілген.
Көше Әуезов ауданының «Қалқаман» шағын ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200
метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Ходжамияров көшесі (Алматы)

right|thumb|Жетісудегі көтеріліс
Көшеге Жетісу жерінде Кеңес өкіметін құруға қатысқан Махмұд Ходжамияровтың есімі (Алматы қаласы әкімнің 21.11.1990 №  19/5117 шешімі) берілген. Ходжамияров Махмұд (1886-1938) Талдықорғанда дүниеге келген.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары: а) Балтийская; ә) Энгельс көшелері. Көшенің ұзындығы - **1300 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Галолиттер

**Галолиттер**. Негізінен алғанда натрийдің, калийдің, магнийдің хлорлы және күкіртқышқылды тұздарынан, сол сияқты сілтілі металдардың көмірқышқылды тұздарынан тұратын хемогендік таужыныстардың жиынтық атауы. Өздеріне тән ерекшелігі — суда жақсы еритіндігі. Құрамындағы жынысқұрушы минералдың басымдылығына қарай "галитолиттерге" (галит, NaCl), "сильвинолиттерге" (сильвин, KCl), "карналлитолиттерге" (карналлит, KCl,MgCl2.6H20) жіктеледі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Шілікті қысқа көшесі (Астана)

**Шілікті қысқа көшесі (Астана)** - бұрынғы атауы А. Герцен қысқа көшесі. Шілікті қысқа көшесі Тамшалы көшесінен басталып, А. Герцен көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 259 м.

Шілікті — жер атауы. Шілік - өзен жағалай немесе сазды жерге топталып өсетін өзегі жіңішке ағаш түрі. Осы ағаштың мол өсетін жерлерін қазақтар «шілікті» деп атаған. Шілікті атты елді мекендерді Қазақстанның көптеген өңірінен кездестіруге болады.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Бабаев атындағы көше (Алматы)

thumb
**Бабаев атындағы көше (Алматы)**

Көшеге Жетісу жерінде Кеңес өкіметінің орнауына атсалысқан Юсуп Бабаевтың есімі берілген.Юсуп Бабаев (1887-1938) Алматы облысының Қаскелең уезінде дүниеге келген. Ол 1917 жылдан кейін Верный қаласында «Жұмысшылар одағын» құрушылардың бірі, 1922-1928 жылдары Алматы, Лепсі уезі комитетінің төрағасы болған. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Жароков көшесінен басталып, Тимирязев көшесінің оңтүстік бойымен 20-линия көшесіне дейін созылып жатыр. 
**Көшенің ұзындығы** - 1100 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жайық көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №10 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). **Жайық көшесі** Абылай хан даңғылынан басталып, Қаратау көшесінде аяқталады. Хантау көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 651,5 м.

Жайық - Каспий алабындағы өзен. Оңтүстік Орал тауынан басталып, Атырау қаласы тұсында Каспий теңізіне қүяды. Жалпы ұзындығы - 2428 шақырым. Қазақстан жеріндегі ұзындығы - 1084 шақырым. Жайық өзені бойымен Еуропа мен Азияның шартты шекарасы өтеді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Геофизикалық өріс

**Геофизикалық өріс**. Жердің түрлі-түрлі физикалық
өрістері, мәселен, Жердің магнит өрісі. Жердің жекелеген алқаптары мен аймақтарында табиғи немесе жасанды түрде қалыптасқан әр түрлі физикалық шамаларының жиынтығы Геофизикалық өріс терминімен аталып жүр. Барлау геофизикасында әдетте Геофизикалық өрістің төрт түрі дараланады, олар: бақыланған, қалыпты, қалыпсыз
және жүйеленген өрістер; бақыланған Геофизикалық өріс. — нақтылы өлшенген өріс; қалыпты Геофизикалық өріс — өлшенген өрістер жиынтығының орташа мөлшерімен сипатталатын өріс;
қалыпсыз Геофизикалық өріс — нақты өлшемдері қалыпты өріс көрсеткіштерінен айтарлықтай
айырма беретін өріс; жүйеленген Геофизикалық өріс— өлшенген өрістерді белгілі бір жүйеге сәйкес саралау нәтижесінде алынатын өріс.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Баянауыл көшесі (Астана)

**Баянауыл көшесі** - М. Ғабдуллин көшесінен басталып, Ә. Сембинов көшесінде аяқталады. Қарамерген, Ш. Иманбаева, Рақымов, Ш. Уәлиханов, Тараз, Асанқайғы көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 1084 м.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ырыс орамы (Астана)

**Ырыс орамы (Астана)** - бұрынғы атауы М. Шолохов қысқа көшесі. Ырыс орамы М. Шолохов көшесінен басталып, Бестөбе көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 272,8 м.

Ырыс - мол байлық, береке дегенді білдіреді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Покрышкин атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Покрышкин атындағы көше (Алматы)** Көшеге мемлекет қайраткері, ұшқыш, авиация маршалы, үш мәрте Кеңес Одағының Батыры Александр Иванович Покрышкиннің есімі 1991 жылы берілген. Покрышкин Александр Иванович (1913-1985) Новосибирскіде дүниеге келген. Ол Ұлы Отан соғысында жойғыш авиацияда командирі болып, 156 әуе шабуылында 59 ұшақ атып түсірген. 1968-1971 жылдары әуе күштері істерінің бас қолбасшысының орынбасары, 1972-81 жылдары КСРО ДОСААФ ОК төрағасы қызметтерін атқарған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Якубов көшесінен басталып, Шемякин көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 890 метр. Көше бойында «Казкинодетальдың» киномеханика зауыты бар.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Мұнайдың (газдың) жылыстауы

**Мұнайдың (газдың) жылыстауы** - Мұнайдың яки газдың жер қыртысында бір орыннан екінші орынға жылжу мұмкіндіктері. бұл мұмкіндіктер, олардың түрі және масштабы сол қозғалыстарды қамтамасыз ететін геологиялықжағдайларға - Мұнай мен газдың физикалық қасиеттеріне, олардың жағдайына, Мұнай мен газ кіріккен тау жынысытар мен жерасты суларының қасиеттеріне, сол өңірдегі қысым мен температура көрсеткіштеріне, т.с.с. - тікелей байланысты. Мұнай мен газдың жылыстауы "бастапқы жылыстау" және "туынды жылыстау" болып екіге бөлінеді. Бастапқы жылыстау Мұнай мен газдың түпнегіз тау жынысытарына (жынауықтарды қосып есептегенде) алғаш кірігуімен сипатталса, туынды жылыстау жинауыш кіріккен Мұнай мен газ массаларының жатындарға жинақталуын қамтамасыз ететін қосалқы қозғалыстармен сипатталады. Мұнай мен газдың жер қойнауларында жылыстау процестерінің Брод жасақтаған (1951 жыл) жіктемесі төмендегідей. 1.ай мен газ қозғалыстарының сипатына қарай, молекулалық жылыстау және ес түрде жылыстау түрлері жекеленеді. 2. Қозғалыс масштабы түрғысынан ілікгі және аймақгық жылыстау түсініктері енгізілген. 3. Қозғалыс жолы  қорқоймасырттық және қорқоймаіштік жылыстаулар дараланады. Физикалық табиғаты тұрғысынан мұнайлар мен газдардьщ жылыстау процесі және түрлерге бөлінеді, олар: 1) өтімді тау жынысытардағы қысым мөлшері тұрліше еш жағдайдағы мұнай мен газдың сүзбеленуі; 2) тау жынысы кіріккен сулардағы мен газ массаларының қалқып шығуы; 3) мұнай мен газдың жерасты  қозғалыстарьша тәуелді түрде жылыстауы; 4) тау жынысытардьщ нығыздалуы
деформацияға үшырауы барысында онда кіріккен Мұнай мен газ аларының сығымдала босануы; 5) Мұнай мен газ массаларының капиллярлық
сорбциялық күштер әсерінен қозғалысы; 6) Мұнай мен газдың сазды аққыш жыныстар кабатын бұзып-жара отырып қозғалуы; 7) тау жынысытар мен жерасты
мұнай мен газ массалары үйірімділігіндегі айырмашылықгар салдарынан диффузияға ұшырауы.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Гагарин қысқа көшесі (Астана)

**Гагарин қысқа көшесі (Астана)** - «Көктал» тұрғын алабы. Ю. Гагарин қысқа көшесі Жаңақоныс көшесінен басталып, Бидайық қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 225,9 м.

Юрий Алексеевич Гагарин (1934-1968) - ғарышқа тұңғыш ұшқан адам, полковник, Кеңес Одағының Батыры. 1961 жылы 12 сәуірде тарихта тұңғыш рет «Восток» ғарыш кемесімен Байқоңыр ғарыш алаңынан ғарышқа ұшты.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Еже тіл

**Еже тіл** — ерте кездегі қазақ жұртының өзара құпияласып сөйлейтін сөзі, жастар жаргонының бір түрі. 

Еже тіл бойынша екі жақтың сөзін бөгде адам түсінбес үшін сөз ішіндегі буын аралығына бөтен дыбыстар қосылып айтылады. Олар тілдесуші жастарға белгілі код (дыбыс) болуға тиіс. Мысалы, *секін (сен) мақығақын (маған) кекіл (кел)*. Ондай дыбыстар [к], [c], [п], [ф] тәрізді дауыссыздар болып келеді. Байырғы кездегі жастардың құпия тіліне байланысты ерекшелікті қазақ әдебиетінің классигі Ғ. Мүсіреповтің өткен ғасырдағы қазақ даласындағы әлеуметтік тартыстарды суреттейтін "Оянған өлке" романдағы Назыкеш пен Сейіттің құпияласып тілдесуінен байқауға болады.

*Өфетіфіріфік ефемефес, афалдафай сафал (өтірік емес, алдай сал)*, —дейді Сейіт қалжыңдап. - *Афалдафау мефен өфетіфіріктіфі ефегіфіз дефемефейтіфін бефе ефе-діфі?* (Алдау мен өтірікті егіз демейтін бе еді?) — деді Назыкеш. Ертедегі қазақ жастары арасындағы "құпия" сөздің тағы бір түрі сөздің басқа буынына бөтен сөзді қосап айту: *белнази, кеунази, көнази, бейнази*, — "белбеуіңді кеудеңе көтеріп байла".

Ғ. Мүсірепов сынды суреткердің байқампаз қаламы жалпыхапықтық; тіл фактісін нәзік юмор жасаудың өзіндік тәсілі ретінде пайдаланған. Көркем шығарманың тіл кестесінде белгілі бір эстетикалық қызметке жегілген жағдайда болмаса, жалпы еже тіл элементтері жаргонизм, аргонизмдер тәрізді сөз мәдениетіне жат құбылыс деп танылады.

## Дереккөздер


Санат:Қазақ тілі
Санат:Лингвистика
Хоружей көшесі (Алматы)

right|thumb|Вера Захаровна Хоружей
Көшеге Кеңес Одағының Батыры Вера Захаровна Хоружейдің (1903-1942) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.07.1976 № 265 шешімі) берілген. Ол Балқаш мыс қорыту комбинаты құрылысына қатысқан.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Восточная көшесі. Көшенің ұзындығы - **830 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Полежаев атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Полежаев атындағы көше (Алматы)** Көшеге орыс ақыны Александр Иванович Полежаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 №27 шешімі) берілген. Полежаев Александр Иванович (1804-1838) Ресейдің Пенза губерниясында дүниеге келген. Оның шығармаларының басым бөлігі лирикамен үндеседі. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, Азовская көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1400 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Талжанов көшесі (Алматы)

**Талжанов атындағы көше**.
Көшеге қазақтың көрнекті жазушысы, әдебиет зерттеушісі, аудармашы, филология ғылымдарының докторы, профессор Сәйділ Омарұлы Талжановтың
есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы
әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген. Талжанов Сәйділ Омарұлы
(1906-1972) қазіргі Қарағанды облысы Нұра ауданында дүниеге келген. Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтында, Қазақ ауыл шаруашылғы институттарында қызмет еткен. Ол С. Сейфуллиннің «Қызыл ат», Б. Майлиннің
«Майдан» романын орыс тіліне аударып, орыс классиктері Н.В. Достаевскийдің,
В.Г. Белинскийдің, М.Горькийдің еңбектерін қазақшаға тәржімалаған.
Көше Әуезов ауданының «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан.
Көшенін ұзындығы - 1200 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Фациялардың жылыстауы

**Фациялардың жылыстауы** - шөгіндену алабының фациялық өнімдерінің оның петрографиялық горизонттарының алмасуына байланысты бір бағытта бірте-бірте жылыстауы.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Баянтау көшесі (Астана)

**Баянтау көшесі** - бұрынғы атауы – №31 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Баянтау көшесі Сұлутөбе көшесінен басталып, Балқантау көшесінде аяқталады. Талғар, Обаған, Жанкент көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 932,2 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Жалаңтөс көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №23 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Жалаңтөс көшесі Мұқан Төлебаев көшесінен басталып, Абылай хан даңғылында аяқталады. Ер Қосай, Ер Тарғын көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 415 м.

Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы (1576-1656) - мемлекет қайраткері, батыр, қолбасшы, би. Әйтеке бидің үлкен атасы.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ұңғыманың қисаюына енгізілер түзету

**Ұңғыманың қисаюына енгізілер түзету**. Инклинограммалар көмегімен анықталатын, құрылымдық тұрғызымдар үшін
мәліметтер дайындау барысында ұңғыманың тік бағыттағы тереңдігін анықтау мақсатыңда қисайған ұңғымадағы танымал қойнауқат немесе өзге бір таңдалған қойнауқат бетінің көріністі тереңдік көрсеткішінен алынып тасталатын шама.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Ақпан орамы (Астана)

**Ақпан орамы (Астана)** - бұрынғы атауы Ремонтный қысқа көшесі. Ақпан орамы Үшқоңыр көшесінен басталады. Ұзындығы - 563,1 м.

Ақпан - қыстың соңғы айы. Бұл айдың басында күшіне еніп ақырған қыс, соңына дейін ызғары басылмайды. Ақ түтек бораны мол, даланы көкжиекке дейін ақ қар жапқандықтан осы көзді «ақпан» деп атаған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Марғұлан атындағы көше (Алматы)

right|180px
**Марғұлан атындағы көше** - Көшеге қазақтың ұлы ғалымы, археолог, тарихшы, этнограф, мәдениеттанушы, филология ғылымдарының докторы, профессор, Бүкілодақтық география қоғамының мүшесі Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі Әлкей Марғұланның есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 05.1.1986 23/554 шешімі) берілген. Марғұлан Әлкей (1904-1985) Павлодар облысында дүниеге келген..
## Орналасқан жер
Көше Әуезов ауданында орналасқан. Сәдуақасов көшесі мен Сайын көшелерінің аралығында созылып жатыр. Момышулы көшесін қиып өтеді. 
*Көшенің ұзындығы - 800 метр.
## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Кентөбе темір кен орны

**Кентөбе темір кен орны**, Қарқаралы ауданында орналасқан. 19 ғасырдың соңынан бастап белгілі. 1924 жылы М.П.Русаков алғашқы геологиялық барлау жұмыстарын жүргізді, 1947-1980 жылдары арасына үзіліс салып егжей-тегжей барлау жасады. Қоры үш рет (1953, 1967, 1980) айқындалды. 1983 жылдан кен қазыла бастады. Рудасы Қарағанды металлургия комбинатына жөнелтіледі. Фамен көмірлі-кремнийлі тақтатастарынан түзілген Кентөбе жыныстарынан және турнейсинклиналының оңтүстік қанатына ұштасады. Линза және пласт түріндегі кен қабаттары ендік бағытына жақын жатқан құлама шор тасты бөлікте орналасқан. Созылымы бойынша ұзындығы 500-1000 м, құлау бағыты бойынша 120-730 м, қалындығы 4-31 м 4 кен қабаты айқындалған. Бастапқы рудалары мартиттен, ілеспе пирротин мен пириттен, тотыққан рудалары ілеспе мартиттен (19 м тереңдікке дейін) тұрады. Бастапқы рудаларында 20-67% (орта есеппен 46,5%) темір болады. Кен қоспалары: күкірт (1,58%), фосфор, қорғасын, мырыш, мыс, мышьяк алынады. Кені жеңіл байытылады.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы кен орындары
Санат:АрселорМиттал Теміртау
Санат:Темір минералдары
Бабыр атындағы көше (Алматы)

thumb
**Бабыр атындағы көше (Алматы)**

Көшеге 1993 жылы Үндістанның мемлекет қайраткері, Темірдің ұрпағы, әскербасы, Ферғана қаласының әміршісі, тарихи жинақ «Бабырнама» кітабының авторы Захиреддин Мұхаммед Бабырдың (Алматы қаласы әкімінің 11.02.1994 №61 шешімі) есімі берілген. Ол (1483-1530) жылдары өмір сүрген.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 19-шы линия көшесі. **Көшенің ұзындығы** - 800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бәйшешек көшесі (Астана)

**Бәйшешек көшесі** - бұрынғы атауы Весенний көшесі. Бәйшешек көшесі М. Төлебаев көшесінен басталып, Көкарал көшесінде аяқталады. Б. Серікбаев көшесін қиып өтеді. Ұзындығы – 1045,4 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Цеткина көшесі (Алматы)

right|thumb|Клара Цеткина
Көшеге Халықаралық жұмысшылар қозғалысының белсенді, Герман коммунистік партиясының негізін қалаушылардың бірі Клара Цеткинаның есімі (1956 жылы) берілген. Цеткина Клара (1857-1933) Саксонияда дүниеге келген.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - **1500 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жалын көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Ф.Ушаков көшесі. Жалын көшесі Қарасай батыр көшесінен басталып, Оқжетпес көшесінде аяқталады. Қазығұрт, Міржақып Дулатұлы, Тайсойған көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1370 м.

Жалын - «от, алау» деген мағынаны береді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Таиров атындағы көше (Алматы)

thumb
**Таиров атындағы көше**.
Көшеге Жетісу жерінде Кеңес мемлекеттің құруға қатысқан Исмаил Таировтың есімі (Алма-
ты қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 №18/458 шешімі) берілген. Таиров Исмаил (1900-1938)
Алматы облысының Шелек ауданында дүниеге келген. Азамат соғысында ұйғыр-дұнған әскерін басқарған.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Ключевая көшесі. Көшенін ұзындығы
- 1800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Нағашыбай Тарғынұлы Жадрасынов

***Нағашыбай Тарғынұлы Жадрасынов***(2.5.1951 ж.т., Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Тоғыз ауданы) – технология ғылымдарының докторы (2000), професор (2001). Қарағанды политехнологиялық институтын (1973, қазіргі Қарағанды мемлекеттік технологиялық университет), Қазақ мемлекеттік заң университетін (2001) бітірген. Қарағанды мемлекеттік технологиялық университетінде ассистент, аспирант, аға оқытушы, доцент, професор, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады. 150-ден астам ғыл.-әдістемелік еңбектің авторы.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:1951 жылы туғандар
Полетаев атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Полетаев атындағы көше (Алматы)** Көшеге Кеңес Одағының Батыры Федор Андрианович Полетаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Полетаев (Поэтан) Федор Андрианович (1909-1945) Рязань облысының Котино елді мекенінде дүниеге келген. 1944 жылы тұтқыннан қашып, итальян партизан
дивизиясы құрамында шайқасқан. Көше Медеу ауданында орналасқан. Көкшетау көшесінен басталып, Блока көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Ахундов, Сырдария, Үштөбе, Титов көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Буденовская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1150 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жанарыс көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №7 көше. Оңтустік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Жанарыс көшесі Сілей көшесінен басталып, Қозыбасы көшесінде аяқталады. Хантау, Қаратау көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 811,3 м.

Жанарыс - Орта жүздің атасы. Жанарыстан (Орта жүз) арғын, найман, керей, уақ, қоңырат, қыпшақ тарайды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Химиялық элементтердің жылыстауы

**Химиялық элементтердің жылыстауы** - Жер қыртысында және оның беткі жазықтығында жүріп жататын әр түрлі геохимиялық естер нәтижесінде химиялық элементтердің дәйім қозғалыстарға ұшырауы, бесінші орыннан екінші орынға қоныс аударуы. Терригендік құрамбөліктердің тасымалдануы бұл процеске жатпайды.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Циолковский көшесі (Алматы)

right|thumb|Константин Эдуардович Циолковский
Көшеге ғалым, ғарыштық және зымырандық техниканың негізін салушы Константин Эдуардович Циолковскийдің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 № 31 шешімі) берілген. Циолковский Константин Эдуардович (1857-1935) Ресейдің Рязань губерниясында дүниеге келген.

Көше Алмалы ауданында орналасқан. Райымбек даңғылы, Бекет, Кавказ көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - **520 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Иван Сеченов тұйық көшесі (Астана)

**И. Сеченов тұйық көшесі** - Бекетай көшесінен басталып, Дальний қысқа көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 148,6 м.

Иван Михайлович Сеченов (1829-1905) - ойшыл материалист, орыс физиологиялық мектебінің іргесін қалаұшы. Ол табиғаттанұдың негізгі қағидаларын ғылыми түрғыдан зерттеп, оның психологиялық ішкі мәнін ашты.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Айдабол

**Айдабол:**

* Айдабол (Ақмола облысы) — Ақмола облысы Зеренді аудандағы кент.
* Айдабол (көл) — Зеренді ауданындағы көл.
*Айдабол (би) — белгілі би, шешен.
* Айдабол спирт зауыты — Зеренді ауданында орналасқан кәсіпорын.
* Айдабол (зираттар) — қола және темір дәуіріне сақталған зираттар тобы.
Бейбітшілік көшесі (Астана)

thumb|250px|Астана қаласының әкімдігі
thumb|250px|Бейбітшілік көшесі
**Бейбітшілік көшесі** - Кенесары көшесінен басталып, І. Есенберлин көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдарын және Т.Бигелдинов, Ж. Омаров, С. Сейфуллин, Ә. Жангелдин, Ы.Дүкенұлы, Ә. Молдағұлова көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 2899,6 м.

Бұл көшеде Астана қаласының әкімдігі, ҚР Орталық сайлау комиссиясы, «Қазинформ» ақпараттық агенттігі, ҚР Ұлттық Банкі, Политехникалық колледж, Медицина академиясы орналасқан.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Балтакөл орамы (Астана)

**Балтакөл орамы (Астана)**  - бұрынғы атауы Узкий қысқа көшесі. Балтакөл орамы М. Шолохов көшесінен басталады. Ұзындығы - 121,6 м.

Балтакөл - көл, елді мекен аты. Балта - көне түркіше «тас», ал Балтакөл - «тастақ көл», «түбі тасты көл» мағынасындағы атаұлар.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Багратион атындағы көше (Алматы)

thumb
**Багратион атындағы көше (Алматы)**

Көшеге орыс армиясының әскербасы Петр Иванович Багратионның есімі(Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12. 1956 №31 шешімі) берілген. Багратион Петр Иванович (1765-1812) Кизляр қаласында дүниеге келген. 1812 жылы Отан соғысында Бородино шайқасында ұйымдастырушылық қабілетімен көзге түскен.

Көше солтүстіктен оңтүстікке қарай Ақпаев көшесі мен Александров аралығында созылып жатыр. Рысқұлов даңғылын қиып өтеді. **Көшенің ұзындығы** - 900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Теректі орамы (Астана)

**Теректі орамы (Астана)** - Бұрынғы атауы ФЗО қысқа көшесі. Теректі орамы Ақбидай көшесінен басталады. Ұзындығы - 112,7 м.

Теректі - терегі мол өсетін жерді айтады. Сондай-ақ Қазақстанның әр түкпірінде кездесетін осы аттас елді мекендер бар.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Электрондық микрозонд

**Электрондық микрозонд** - Минералдардың (басқа заттардың) титтей түйіршіктерінің яки тозандарының (диаметрі ОД-3 микрон, ңдығы 1-3 микрон) жалтыратып өңделген беткі жазықгығын сапа және тұрғысынан ренттен-спектрлік талдау және суретке түсіру мақсатында
шылатын қондырғы.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Попов атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Попов атындағы көше (Алматы)** Көшеге радионы ойлап тапқан орыс физигі және электро-технигі Александр Степанович Поповтың есімі 1955 жылы берілген. Попов Александр Степанович (1859-1905) Пермь губерниясы
Верхотур уезі Турьин Руднигінде (қазіргі Екатеринбург облысы, Краснотурьинск) дүниеге келген. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Сейфуллин даңғылынан басталып, Шашкин көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Марков, Нахимов, Бальзак, Қасымов көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 700 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Маркелов атындағы көше (Алматы)

right|180px

**Маркелов атындағы көше** - Көшеге Кеңес Одағының Батыры, ұшқыш Николай Данилович Маркеловтың (1920-1945) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 16.07.1986 15/383 шешімі) берілген. Ол Ұлы Отан соғысы кезінде 100 рет әуе шабуылын жасаған.
## Орналасқан жер
Көше Жетісу ауданында орналасқан. Бөкейхан көшесінен Луговский көшесіне дейін созылып жатыр. Ақбұлақ, Забуров көшелерін қиып өтеді. 
*Көшенін ұзындығы - 600 метр.
## Бұрынғы атауы
*Чуйская көшесі.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Толық кеуектілік

**Толық кеуектілік**. тау жынысындағы бүкіл кеуектер көлемінің сол тау жынысы көлеміне қатынасы. Толық кеуектілік "Мельгер әдісі" деп аталатын зертханалық әдіс көмегімен анықталады. Бұл әдіске сәйкес, тау жынысы үлгісінің минералдық қаңқасы көлемін (V3) "пикнометрлік
тәсілмен" анықтау мақсатында сол үлгі мүқият уатылады, ал жалпы үлгі көлемі (V0) керосинмен қанықтырылған үлгі салмағын ауада және керосинде өлшеу нәтижесінде анықталады.Толық кеуектілік Mа = l—V3/V0 тендеуі көмегімен есептеліп шығарылады. Синонимдері— "жалпы кеуектілік"; "абсолюттік кеуектілік" 

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Созылымдылық

**Созылымдылық**-призма тұрқылас немесе ине пішіндес кристалдардың, созыла шоғырланған түйірлердің, сүйірлене сопақшаланған
кесектердің, тіпті шағын-шағын қатпар топшыларының бір-бірімен бойлас
бағытта астасуы нәтижесінде таужыныстарда көрініс беретін құрылымдық
элемент; "созылымды-жазықтықтық созылымдылық." және "созьшымды-бойлас Созылымдылық " болып
екі тұрге бөлінеді. Сыптия мүсінденген кристалдар мен кристалл шоғырларының
ұзын өстері магманың алғаш қабатталу немесе кристалдың жапсарласу
жазықтығына бойлас бағытта қалыптасқан жағдайда созылымды-жазықтықтық
Созылымдылық. пішіні көрініс беретін болады. Созылымды-бойлас Созылымдылық пішіндері бағдарлы
жазықтықтармен сипатталады, бұларга баған немесе ине пішіңдес минералдардың, немесе ұршықтұрқылас шоғырлардың үйлесімді астасуы ғана тән.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Бекарыс көшесі (Астана)

**Бекарыс көшесі** - бұрынғы атауы – №6 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Бекарыс көшесі Сілеті көшесінен басталып, Қозыбасы көшесінде аяқталады. Хантау, Қаратау көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 811,3 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Жабас Халиоллаұлы Кеңесбаев

**Жабас Халиоллаұлы Кеңесбаев** (1900-1981), ұстаз, ақын. Ақтоғай ауданының түлегі. ҚР еңбек сіңірген мұғалімі (1953). Қарқаралы қаласында мұғалімдер даярлайтын қысқа мерзімді курста оқиды. 1920-1930 жылдары сауатсыздықты жою науқанында үлкендермен қатар мектеп жасындағы балаларды да оқытумен шұғылданады. 30-жылдардың басында Алматы мұғалімдер институтын бітіреді. Ауданда тұңғыш мектеп ашылғаннан бастап қазақ әдебиеті мен тілінен сабақ береді. 1940 жылдан бастап қазіргі Ә. Бөкейханов, Ә. Ермеков атындағы және Сарытерек орта мектептерінің директоры қызметін атқарды. Ұлы Отан соғысы жылдары Кеңесбаев бірқатар өлеңдері жергілікті баспасөз бетінде жарық көрді. Ленин, Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Сарытерек орта мектебіне Кеңесбаев есімі берілді.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан педагогтары
Санат:1900 жылы туғандар
Санат:1981 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақ ақындары
Попович атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Попович атындағы көше (Алматы)** Көшеге КСРО ұшқыш-ғарышкері, авиация генерал-майоры Павел Романович Поповичтің есімі
(Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Попович Павел Романович (1930) Киев облысы Узин елді мекенінде дүниеге келген. Ғарышкер «Восток-4», «Союз-14» және «Салют-3» орбиталды кемемен ұшқан. Көше Медеу ауданында орналасқан. 3-ші Март көшесінен басталып, Халиуллин көшесіне дейін жетеді. Бұрынғы атауы - Заводская көшесі. Көшенің ұзындығы - 800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жаңаарқа көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №25 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Жаңаарқа көшесі Дауылпаз көшесінен басталып, Балталы көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 447,4 м.

Жаңаарқа - Қарағанды облысындағы аудан. Орталығы - Атасу кенті. Аудан Сарыарқаның Бетпақдалаға ұласқан тұсында орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Бектау көшесі (Астана)

**Бектау көшесі** - бұрынғы атауы – О. Кошевой көшесі. Бектау көшесі Шардара көшесінен басталып, Өндіріс көшесінде аяқталады. Сартүбек көшесімен қиылысады. Ұзындығы – 393,4 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Беласар көшесі (Астана)

**Беласар көшесі** - бұрынғы атауы – Болашақ көшесі. Беласар көшесі «Пригородный» тұрғын алабындағы көше. Ұзындығы – 481,8 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Айдарлы (Зеренді ауданы)

**Айдарлы** (1993 жылға дейін — *Заборовка*) — Ақмола облысы Зеренді ауданы, Зеренді ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Зеренді ауылынан солтүстікке қарай 14 км жерде. 

## Халқы

Мектеп, мәдениет үйі бар. Ауыл негізінен ауыл шаруашылығын өнімдерін өндіруге бағытталған.

## Дереккөздер

Санат:Зеренді ауданы елді мекендері
Әділ Сұлтанұлы Жақұлин

***Әділ Сұлтанұлы Жарқұлин*** (1957 жылы туған)
 – техника ғылымының докторы (2005).Қарағанды политехникалық институтын (1980, қазіргі Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті) бітірген соң осында кіші ғылыми қызметкер, ассистент, аға оқытушы, доцент, профессор, деканның орынбасары (1980–98), декан (1999–2005) қызметтерін атқарды. 78 ғылыми жарияланымның авторы.
## Дереккөздер</span>


Санат:Тұлғалар
Жанкент көшесі (Астана)

**Жанкент көшесі** - Астана қаласындағы көше атауы.

Бұрынғы атауы №42 көше. Оңтұстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Жанкент көшесі Қарқабат көшесінен басталып, Мұқан Төлебаев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 3057,8 м.

Құндызды, Талғар, Обаған, Аршын, Зеренді, Қоңыраулы, Қордай, Кегей, Отақты, Сырымбет, Бағаналы, Мағжан Жұмабаев даңғылы, Сарқан, т.б. көптеген көшелермен қиылысады.

Жанкент - орта ғасырлардан сақталған көне қала орны. Сырдарияның Арал теңізіне құяр тұсында орналасқан. Жанкент «жаңа қала» деген мағынаны білдіреді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Бекетай көшесі (Астана)

**Бекетай көшесі** - бұрынғы атауы – З.Катченко көшесі. Бекетай көшесі Бөгенбай батыр даңғылынан басталып, Мәскеу, Ә. Молдағұлова, Қарауыл көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 1017 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Матай Айнабеков

**Матай Айнабеков** (1937-1996), журналист, ақын. Бұқар жырау ауданы түлегі. Саран педагогикалық училищесін, 
ҚазМУ-бітірген. Мектептерде мұғалім, Ақадыр ауданы «Ақадыр таңы» газетінің жауапты  хатшысы, облыстық телерадиокомитетте редактор, 1986 жылдан облыстық «Орталық Қазақстан» газетінің тілшісі, мәдениет бөлімінің меңгерушісі болды.
Өлеңдері облыстық, республикалық басылымдарда жарияланды. Сын-сықақ жанрына арналған
«Шоңқиған шолжың» атты жинағы (1997) жарияланды.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Бағаев атындағы көше (Алматы)

thumb
**Бағаев атындағы көше (Алматы)**

Көшеге қоғам қайраткері, көрнекті журналист, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері, КСРО Журналистер Одағы сыйлығының иегері Ұзақ Бағаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген. 

Ұзақ Бағаев (1930-1973) Алматы облысы Райымбек ауданында дүниеге келген. Қазақстандағы басылымдарда бас редактор, Қазақстан Журналистер Одағының төрағасы қызметтерін атқарған. Оның «Халық бастамасы -қайнар бұлақ», «Дала жүлдыздары» «Жан сұлулық » т.б. кітаптары жарияланған.

Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Алтайбаев көшесінен басталып Рысқұлов даңғылына дейін созылып жатыр. Сыздықов, Әлімқұлов көшелелерін қиып өтеді.
**Көшенің ұзындық** - 500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Постышев атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Постышев атындағы көше (Алматы)** Көшеге саяси қайраткер, сталиндік репрессия құрбаны Павеп Петрович Постышевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.04.1966 №134 шешімі) берілген. Постышев Павел Петрович (1887-1939) Иваново-Вознесенскіде дүниеге келген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Белжайлау көшесі (Астана)

**Белжайлау көшесі**  - бұрынғы атауы – Энергетиктер көшесі. Белжайлау көшесі Г. Әлиев көшесінен басталады. Ұзындығы – 132,3 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Екі құрамды сөйлем

**Екі құрамды сөйлем** — грамматикалық құрылымы синтаксистік бас мүшелер болып табылатын бастауыш пен баяндауыштың (дара және күрделі күйінде) предикативтік қатынасына негізделген сөйлемдер. 

Екі құрамды сөйлем (екі бас мүшелі) сөйлем синтаксисіне қатысты зерттеулердің қайсысында болмасын жай сөйлемнің басты түрі ретінде қаралады. Жай сөйлемдердің екі құрамды болуы жөніндегі пікірлер ойдың екі құрамдылығы жөніндегі пікірлермен бірге (тіл ойдың көрінісі ретінде қарайтын идеяға сай) өте ерте дәуірде қапыптасқан. Тіл ғылымы тарихында ой мен сөйлемді (пікір мен сөйлеуді) бір деп қараудан гөрі екеуін екі бөлек, бірақ өзара тығыз байланысты процестер ретінде зерттеулердің пайда болуына сай, сөйлемнің сыртқы грамматикалық құрылымы мен ішкі мағыналық құрылымын сарапай тексеру бұл екі құрылымның барлық жағдайда бірдей сәйкес келе бермейтіндігін айқындады. Осыған сәйкес жалпы жай сөйлемдердің екі құрамдық (екі бас мүшелі), бір құрамды (бір бас мүшелі) және мүшеленбейтін сөйлемдер деп бөліп қарау ғылымға түбегейлі енді. Екі құрамды сөйлем көбіне пікір құрамына сәйкес келетін сөйлем түрі ретінде қаралады. Мысалы, 
# хабардың мақсатына қарай хабарлы: "Сүйіндік ауылына Абайлар ел орынға отыра келіп еді" (М. Әуезов); сұраулы: "Апыр-ау, біздің елде мұндай бүғаудан құтылып, сүйгенімен қосылған қай қыз бар еді"? (Ғ. Мүсірепов); лепті: "Қасқырдан бөлтірік тумасын ба"! (Б. Майлин); бұйрықты: "Жастар үлкен үйге кіріп шықсын"! (3. Ақышев) болып бөлінеді. 
# құрылымдық ерекшеліктеріне қарай: жалаң тек тұрлаулы мүшелерден (бастауыш пен баяндауыштан) тұратын сөйлемдер: "Жел күшейе түсті"; жайылма —"Кешеден бері ішін тартып тұрған жел бүгін түс қайта күшейе түсті"; толымды — ойға қатысты мүшелері толық сөйлемдер: "Лесниктің үстінде сұр қара шинелі бар"; толымсыз — ойға қатысты кей мүшелері әдейі түсірілген: "Басында құлақшын, аяғында ұлтанды қара етік" (С. Сейфуллин); 
# жақтық қатысына қарай: а) үнемі грамматикалық жақты болады; ә) семантикалық тұрғыдан: субъекті-жақты: "Хамит сасып қалды"; субъектіжақсыз: "Шөп шабылды"; жалпылама жақты: "Қалған дүниенің қамын сен жемеп пе едің"? (Абай); белгісіз жақты: "Ол — ақынның білімсіз бейшарасы" (Абай) деп ажыратуға келеді. Екі құрамды сөйлем күрделенген сөйлем құрамында (Қолындағы кесесін ырғытып жіберіп, Желдібай орнынан қарғып тұрды. Б. Майлин) және құрмалас сөйлем құрамында да (Ұйықтаған ойды кім түртпек, ақылға сәуле қонбаса". Абай) кездеседі.

## Дереккөздер


Санат:Қазақ тілі
Санат:Лингвистика
Сәйкестеңдіру сызығы

**Сәйкестеңдіру сызығы** - шартты түрде көлбеу жазықтық
ретінде қарала отырып, сызба бетінде бұрғылау ұңғымасы қимасының орнын
нақтылайтын көлбеу сызық түрінде кескінделетін танымал қойнауқат
шекараларының бірі, яғни оның жабыны немесе табаны.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ