open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сүйел

**Сүйел** - тері қабатына шығатын, көбінесе жұқпалы болып келетін мүйізді  қабықтармен жабдықталған эпидермалық қатерсіз өскіндер. Олар адамның папилломатоздық вирусының кейбір түрлерінен таралады.

## Түрлері және сипаттары
Сүйелдің кәдімгі, жалпақ, үшкір және кәріліктен болатын түрлері бар:
* кәдімгі сүйелдің кішкенесі түйреуіш басындай, ірісі бұршақ дәніндей, ал пішіні жартылай шар тәрізді немесе сопақша болады. Ол қолдың сыртына, саусаққа, табанға шығады. Тырнақ маңайына және табанға шыққан сүйелдер жанға батуы мүмкін.
* жалпақ сүйелдер дөңгелек немесе үшкір пішінді түйіншек сияқты болады. Бұл көбінесе бетке және қолдың сыртына шығады. Ол жұқпалы болады. Жалпақ сүйелдер кейде бірнеше айдан соң өздігінен жоғалып кетеді. 
* ұдайы тітіркеніске ұшыраған тері үстінде үшкір сүйел пайда болады: кейде ол өршіп, пішіні тауықтың айдары немесе түсті мыңжапырақтың басы секілді бұжырланып кетеді.
Бұл сүйелдерді сүзілгіш вирустар қоздырады, ол тікелей ауырған адамнан және үйдегі заттардан жұғады.
* кәрілік сүйелі егде тартқан адамдарға шығады. Ол дөңгелек, сопақша немесе бұрыс пішінді, ал көлемі жағынан жасымық дәніндей болады. Көбінесе кеудеге, арқаға, бетке шығады; түсі - сұрғылт сары немесе қызыл қоңыр келеді.
Кейде теріге сыртқы түрі кәрілік сүйеліне ұқсас кератома деп аталатын өсік шығады. Әр түрлі тітіркендіргіштердің (физикалық, механикалық, химиялық) әсері салдарынан қатерлі ісікке айналуы мүмкін. Сондықтан теріде мұндай өсіктер пайда болғанда дереу дәрігерге қаралған жөн.

## Сақтық шаралары
* қолды жиі жуу;
* дербес сүлгіні пайдалану;
* ұстараны, қайшыны ыстық сумен жақсылап жуу;
* тырнақ тазалайтын щетканы таза ұстау;
* біреудің шұлығын, қолбағын және т.б. киімдерін кимеу.

## Емдеу жолдары
* дәрі-дәрмекпен емдеу;
** химиотерапия
** иммунотерапия
* хирургиялық жолмен емдеу;
* халықтық медицина жолымен емдеу;
** өсімдіктер шырыны 
** әр түрлі шөптердің жапырақтары мен тұнбалары
Сүйелді (әсіресе балаларға шыққанын) үйде емдеуге болмайды. Теріге шыққан ұсақ сүйелдерді азот қышқылымен күйдіреді. Сүйел пайда болғанда дәрігерге қаралған дұрыс.

## Тағы қараңыз
* Меланома

## Дереккөздер

Санат:Медицина
Алла Борисовна Пугачева

**Алла Борисовна Пугачева** (15 сәуір 1949 ж, Мәскеу, КСРО) — Кеңес одағының және Ресейдің эстрада әншісі, композитор, тележүргізуші және актриса. КСРО Халық әртісі (1991) . РФ Мемлекеттік сыйлығының Лауреаты (1995).

Оның репертуарында 500-ге жуық ән және олар тек орыс тілінде ғана емес, ағылшын, француз, неміс, украин тілдерінде де әндері бар. Ресей және бұрынғы КСРО құрамында болған елдерден басқа, оның ән жинақтары Жапония, Корея, Швеция, Финляндия, Германия елдеріне де таратылды.
Қазіргі уақытта белсенді шығармашылық жұмыстан демалып, гастрольдерді тоқтатты. Жұбайы Максим Галкин. Бір қызы және үш немересі бар.

## Өмірбаяны
Арғы атасы мен арғы әжесі (7 баласы болған Мария мен Павел) Узгорск ауылында тұрған. Мария өз ауылында атақты балгер, емші болған және 90 жасқа дейін өмір сүрген және Недашево ауылында жерленген. Ал Павел ол 40 жыл өмір сүрген. Ол Узгорск жерінде жерленген. Пугачеваның атасы Михаилдың туған Анастасия деген қарындасы болған. Коллективизация кезінде Михаил Мәскеуге көшіп және онда тұрақтайды. Ол жерде Пугачеваның әкесі Борис туылады.

## Мансабы
Алла музыкаға жас кезінен бастап өз қызығушылығын танытқан және кішкентай кезінен бастап мектеп қабырғасында оқып жүрген кезде ән айтқан. Ол әншілікке дейін көптеген ұжымдармен жұмыс жасаған.

## Дереккөздер

Санат:КСРО халық әртістері
Шұбар

**Елді мекендер:**
* Шұбар – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы ауыл.
* Шұбар – Жетісу облысы Кербұлақ ауданындағы ауыл.
* Шұбар – Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл.

***Шұбар** - жылқының түсі. Денесінің қылшығы ақ келіп, арасында майда теңбілі (қара, торы, жирен, т.б.) бар не дене қылшығының басқа түсте болып, арасыңда ақ теңбілді келген жылқы (Ә.Байжұманұлы,  К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6).
Фредерисия

thumb|right|150px|Фредерисия қаласындағы «Жаяу жауынгер» мүсіні
**Фредерисия** ( ) — Даниядағы қала және порт, Кіші Бельт бұғазының батыс жағалауындағы Фредерисия коммунасында орналасқан. Фюн аралымен көпір байланыстырады. Халқы — 44,9 мың адам (1973); 28.198 (1985); 37.074 (2006).

Ютландия түбегін қорғау үшін арналған бекініс ретінде 1650 жылы Фредерик III-і негізін қалаған. Қала айырықша құқықтарға ие болды, соның ішінде дін тұту еркіншілігі және салықтардан босату.

Фредерисия темір жол торабы болып табылады. Қалада асханалық күмістен бұйымдар, тоңазытылған балық, тоқыма, темекі, минералды тыңайтқыштар шығарылады, сонымен қатар машина және кеме жасау өнеркәсібі жақсы дамыған. 1960-шы жылдарыдағы мұнай өңдеу кәсіпорындарының негізделуі, қаланың индустриалды базасына даму серпілісін берді. Қалада жыл сайынғы өнеркәсіптік көрмелер өткізіледі.

## Сыртқы сілтемелер
* Фредерисия қаласының сайты

Санат:Дания
Санат:Дания қалалары
One Direction

**One Direction** — 2010 жылы Лондонда құрылған ағылшын - ирландиялық бой-бэнд. Оның құрамына 5 жігіт кіреді, олар: Гарри Стайлс, Луи Томлинсон, Найл Хоран, Лиам Пейн және Зейн Малик. The X Factor шоуындағы орындаудан кейін, олар Саймон Коуэллдің *[[Syco Records]]* деп аталатын дыбыс жазушы компаниясымен контракт жасасты. Солтүстік Америкада *[[Columbia Records]]* компаниясымен контрактқа қол қойды. 

«One Direction» 2012 жылғы *[[Up All Night]]* дебютті альбомының релизінен кейін әлемдік деңгейде танымал болды. «What Makes You Beautiful» синглі әлемдік чарттарды бастаса, топтың альбомы *[[US Billboard 200]]*-де бірінші орынға ие болды. What makes you beautiful клипы 600 млн көрермендер жинаған.Ұлыбританиялық топтың дебюттік альбомы бірінші рет америкалық чартта осындай биік орынға ие болды, бұл көрсеткіш Гиннес рекордтар кітабына енгізілді. 2012 жылы 12 қарашада *[[Take Me Home]]* альбомы шықты. 2013 жылы олар өздері туралы One Direction:This is Us деген фильм түсіреді. 2014 жылы өткен Where We are туры 290 млн долларды жинаған және сол турды Where we ere фильмінде көрсетеді.Музыкадан басқа «One Direction» қайырымдылық фондтары мен ұйымдарына қатысып, Pokémon, Nokia, HarperCollins және Hasbro компанияларымен жарнама туралы келісімі бар. Олардың 3 дүниежүзілік туры бар: Take me home tour, Where we are tour, On the road again tour. Кино жұлдыздар да, әншілер де, барлығы бұл жігіттерге ғашық.  Олардың фанаттары "өте күшті фандом" деген номинациялардың жеңімпазы.

## Дискография
### Студиялық альбомдары
* «Up All Night» (2011) 
* «Take Me Home» (2012)
* «Midnight Memories» (2013)
*«Four» (2014)
*«Made in the A.M.» (2015)

### Бейнеклиптер
* «What Makes You Beautiful» (2011)
* «Gotta Be You» (2011)
* «One Thing» (2012) 
* «More Than This» (2012) 
* «Live While We're Young» (2012) 
* «Little Things» (2012)
* «Kiss You» (2013) 
* «One Way or Another (Teenage Kicks)» (2013)
* «Best Song Ever» (2013)
* «Story Of My Life» (2013)
* «Midnight Memories» (2014)
* «You & I» (2014)
* «Steal my girl» (2014)
* «Night Changes» (2014)
* «Drag Me Down» (2015)
* «Perfect» (2015)
* «History» (2016)

## Сыртқы сілтемелер
* Твиттердегі басты парақшасы https://mobile.twitter.com/onedirection
* Инстаграмдағы парақшасы: https://instagram.com/onedirection

Санат:Ұлыбритания поп музыкалық топтар
Санат:2010 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Көшкін алабы

**Көшкін алабы** - көшкіндердің біртұтас ысыранды конус немесе біртұтас шөгінді зонасын құрайтын көшкін жиналу жүйесі.
## Дереккөздер


Санат:География және геодезия
Рассвет (Қызылжар ауданы)

**Рассвет** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл, Рассвет ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 40 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 925 адам (450 ер адам және 475 әйел адам) болса, 2009 жылы 778 адамды (372 ер адам және 406 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Семипалатное

**Семипалатное** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Рассвет ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 44 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 382 адам (183 ер адам және 199 әйел адам) болса, 2009 жылы 293 адамды (145 ер адам және 148 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Андреевка

**Андреевка** — елді мекен атаулары:

**Қазақстан:**

* Андреевка – Ақмола облысы Шортанды ауданындағы ауыл.
* Андреевка – Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл. 
* Андреевка – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы ауыл. 
* Андреевка – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл.
* Андреевка – Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданындағы ауыл.

**Ресей:**

* Андреевка – Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл.
* Андреевка – Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл.
* Андреевка – Башқұртстанның Бир ауданындағы ауыл.
* Андреевка – Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл.
* Андреевка – Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл.
* Андреевка – Башқұртстанның Миякин ауданындағы ауыл.
* Андреевка – Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл.
Ольборг

**Ольборг** ( ) — Данияда орналасқан Солтүстік Ютландия аймағының астанасы, ең ірі қаласы және теңіз порты. 

Копенгаген, Орхус және Оденсе қалаларынан кейін Ольборг елдегі төртінші ірі қаласы болып табылады. Халық саны 104 885 мың адам (2012).

## Ауа райы

## Өнеркәсіп
thumb|right|Йомфру Ане (Jomfru Ane Gade) көшесінеде жаяу жүру жолдарына шығатын үлкен залдары және шағын террасалары бар көптеген мейрамханалар орналасқан.
Ольборг Даниядағы бидай, цемент және балық өнімдерін экспорттайтын өнеркәсіптік және коммерциялық орталығы болып саналады, бірақ соңғы жылдарда көптеген кәсіпорындар банкроттықтан немесе басқа елдерге көшкендіктен жабылып қалды. 

Ольборгте De Danske Spritfabrikker’s («Дат спирт өңдеуші зауыт») зауыты жұмыс істейді. Бұл зауыт аквавит алкагольді ішімдікті шығаратын әлемдегі ең ірі кәсіпорын. 140-тан аса елге жеткізіледі.

Ольборгтегі Aalborg Industries компаниясы кемелерге арналған бу жіберетін қазандарды шығарады. 

Ольборгте Siemens AG құрамына кіретін *Siemens Wind Power A/S* (бұрын Bonus A/S) компаниясының жел энергетикалық қондырғыларға арналған қалақтарды шығару өндірісі орналасқан. 

Сонымен қатар Ольборг телекоммуникациялық өнеркәсібінің орталығы болып табылады.

## Бауырлас қалалар
right|thumb|Ольборгтегі автобус аялдамасы.

## Қала фотосуреттері

Image:Aalborg church.JPG|Ольборгтегі лютеран шіркеуі
Image:Aalborg Stenhus01.jpg|Йенс Банг үйі
Image:2004 02 27 Aalborg baanegaard.JPG|Темір жол вокзалы
Image:Aalborghus Slot, 29 april 2008, billede 6.jpg|Ольборгтегі помещиктің үйі
Image:Aalborg Zoo - Det gode kup - 3.JPG|Зообақтағы мүсін
Image:AAUNI05 ubt.jpg|Ольборг университеті
Image:The World in Aalborg.jpg|Ольборгтегі Лим-фьорд


## Сыртқы сілтемелер

* Коммунаның ресми сайты
* Туристтік орталық 
* Ольборг университеті
* 'Musikkens Hus' (Musikbühne)

Санат:Дания қалалары
Сосновка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Сосновка** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Бугров ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 41 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 99 адам (49 ер адам және 50 әйел адам) болса, 2009 жылы 84 адамды (40 ер адам және 44 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Жетімшоқы (тау)

**Жетімшоқы** – Қалба жотасының оңтүстігіндегі оқшауланған тау. 

## Географиялық орны
Абай облысы Жарма ауданының орта тұсында, Шар өзенінің сол жағалық аңғарында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 507 м. Шағын, дөңгелек пішінді келген таудың ұзындығы мен ені 2,5-3 км шамасында.

## Жер бедері
Солтүстік беткейі тіктеу келген, қалған беткейлері көлбеуленіп жазық даламен ұласып кетеді. Оңтүстік-шығысында қыстау орналасқан. 

## Өсімдігі
Етегінің бозғылт сұр, сортаңды қоңыр топырағында бұта шоғырлары аралас бетеге, боз, теріскен, қараған, т.б. шөптесіндер өскен. Таудың шығыс етегінен Жаңғызтөбе (Жалғызтөбе) – Шар автомобиль және темір жолдары өтеді. 

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы таулары
Еуропалықтар

**Еуропалықтар**—Еуропаның тұрғындары немесе Еуропадан тыс жерде өмір сүретін еуропалық халық. Сонымен қатар бұл термин қазіргі кезде Еуропада басым, және бұрын Солтүстік Америкада және Кіші Азияда басым болған Еуропалық нәсілді халықты және Еуропа одағының азаматтарын сипаттауда қолданылады.

Еуропалық деп төмендегілерді айтамыз:

*Ақ халықтар деген түсініктің эвфемизмі
*Еуропаның демографиясын
*Еуропадағы этникалық топтарды
*Атамекені Еуропа болатын халықты
*Еуропа одағындағы халықты
*Еуропадан тыс жердегі еуропалықтар
**Мұхит еуропалықтары 
***Аустралия еуропалықтары
***Жаңа Зеландия еуропалықтары
**Африка ақ халқы
**Америка ақ халқы 
***Америка еуропалықтары
***испандық және латын америкалық ақ халық
**Ақ латын американдықтар 
***Аргентина еуропалықтары
***Бразилия еуропалықтары
***Мексика еуропалықтары

http://www.new-dating.com/rus/magazine-one.php?article=2395

Санат:Еуропа халықтары
UCI Әлемдік Туры

**[[Халықаралық велосипедшілер одағы|UCI]] Әлемдік Туры** () — қаңтар айынан бастап қазан айына дейін өткізілетін басты тас жол веложарыстарының маусымы; сонымен қатар басты веложарыстарға қатысу нәтижелері бойынша велошабандоздарды дәрежелейтін рейтингтік жүйе (2009—2010 жылдары ол *UCI Әлемдік рейтингі* деп аталған және UCI ProTour жарыстар сериясымен бірге әрекеттескен).

## Веложарыстар

## Жеңімпаздар

## Дереккөздер


Санат:Велоспорт
Джон Гершель

**Джон Гершель** - астроном. Аспан әлеміндегі көптеген жұлдыздар мен шоқжұлдыздарды зерттеуші.

Бакингемшер графтығының Слау қаласында дүниеге келген. Балалық шағынан ерекше қабілеттілігі байқалған.

Алғашында жергілікті мектепке орналастырылғанымен, көп ұзамай ата-анасы оны ол жерден алып кетіп, 17 жасына дейін тәрбиеші Роджерстің жетекшілігімен үйде дайындады. Классикалық және жаңа тілдерді, математиканы, музыканы және басқа пәндерді үйренді. Кембридж университетіне оқуға түсіп, St.John-мен әріптестікте математикадағы тамаша қабылетін көрсетіп, жоғарғы математикадағы жұмбақтарды құрап шығарды. Ол Лондон королдік қоғамының мүшесі болып жүріп жазған алғашқы еңбектері: «Some Remarkable Applications of Cotes' Theorem» (1812) және «Considerations of various Points of Analysis» (1814).

Университеттің курсын бітіргеннен соң Гершель Лондонда орналасып, Волластонмен таныстығы арқасында оның назары физика мен химияға ауады. Бұл уақытта ол дыбыс интерференциясы және жарық популизациясын зерттеуге қатысты.

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.peoples.ru/science/astronomy/john_herschel/index1.html
Футбол добы

right|thumb|Футбол  добы

**Футбол  добы** — футбол ойынында қолданылатын және параметрлері Футбол ережелерінің *2 Ережесі* бойынша регламенттелетін сфера пішінді бұйым.

## Сапасы мен параметрлері
* сфера пішіндес болады;
* теріден жасалады, қазіргі уақытта тек синтетикадан немесе басқа да жарамды материалдардан өңдіріледі;
* шеңбер ұзындығы 70 сантиметрден (28 дюйм) аспайды және 68 сантиметрден (27 дюйм) кем болмайды. Доптың стандартты өлшемі 5 () болып келеді;
* ойынның басталу сәтінде 450 граммнан (16 унция) ауыр және 410 граммнан (14 унция) жеңіл болмайды;
* теңіз деңгейінде 0,6—1,1 атмосфераға (600—1100 г/см2) тең қысымға ие болады.

## Өлшемдері
Футбол доптарының 5 стандартты өлшемі бар.
* 1 Өлшем
Шеңбер ұзындығы 43 сантиметрден аспайды. Көбінесе жарнама мақсатында қолданылады.
* 2 Өлшем
Максималды шеңбер ұзындығы 56 сантиметрден, ал массасы 283,5 граммнан аспайды. Көбінесе жарнама мақсатында және төрт жасқа дейінге балаларды үйретуге қолданылады.
* 3 Өлшем
Максималды шеңбер ұзындығы 61 сантиметрден, ал массасы 340 граммнан аспайды. Бұндай өлшемді доптар сегіз жасқа дейінге балаларды жаттықтыру үшін арналады.
* 4 Өлшем
Шеңбер ұзындығы 63,5—66 сантиметр, ал массасы 369—425 грамм арасында болады. Бұндай өлшемді доптар мини-футбол, яғни футзал үшін және жасы 12-ге дейінгі балаларды жаттықтыру үшін арналады.
* 5 Өлшем
Бұндай өлшемді доптар ФИФА жалауы астында өтетін дүние жүзінде ұйымдастырылатын барлық ресми жарыстарда қолданылады. 5- өлшемді доптың шеңбер ұзындығы 68—70 сантиметр болса, салмағы 450 граммнан аспайды. .

## Дереккөздер


Санат:Футбол ережелері
Сумное

**Сумное** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Виноградов ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 59 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 381 адам (183 ер адам және 198 әйел адам) болса, 2009 жылы 251 адамды (128 ер адам және 123 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Ташкентка

**Ташкентка** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Берёзов ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 30 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 328 адам (148 ер адам және 180 әйел адам) болса, 2009 жылы 251 адамды (120 ер адам және 131 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Камышенка

* Камышенка – Абай облысы Бородулиха ауданындағы ауыл.
* Камышенка – Ақмола облысы Астрахан ауданындағы ауыл.
* Камышенка – Ақмола облысы Шортанды ауданындағы ауыл.
Қаражар

**Елді мекендер:**

*Қаражар – Ақмола облысы Атбасар ауданындағы ауыл.
*Қаражар – Ақмола облысы Бурабай ауданындағы ауыл.
*Қаражар – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы ауыл.
*Қаражар – Ақмола облысы Шортанды ауданындағы ауыл.
*Қаражар – Ақтөбе облысы Байғанин ауданындағы ауыл.
*Қаражар – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы ауыл.
*Қаражар – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл.
*Қаражар – Қостанай облысы Меңдіқара ауданы, Ломоносов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.
*Қаражар – Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы ауыл.
*Қаражар – Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігіне қарасты ауыл.

**Басқа мағыналар:**

*Қаражар – Наурызым қорығының оңтүстік бөлігіндегі тұйық көл.
* Қаражар – Толағай құмының оңтүстік-батысындағы оқшау төбе.

Санат:Айрық беттер
Винченцо Нибали

**Винченцо Нибали** (; 14 қараша 1984, Мессина, Италия) — италияндық кәсіпқой тас жол велошабандозы, Astana велокомандасының мүшесі. Мессин бұғазының маңында дүниеге келгендіктен оны **Бұғаз акуласы** немесе жай ғана **Акула** деген лақап аттарымен атайды. 2010 жылы ол Испания Вуэльтасының жеңімпазы атанды, ал 2013 жылы Джиро д'Италия велокөпкүндігінде жеңіске қол жеткізді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Евроспорт сайтындағы профилі
* 

Санат:Италия велошабандоздары
Санат:Тур де Франс жеңімпаздары
Санат:Испания Вуэльтасы жеңімпаздары
Санат:Джиро д’Италия жеңімпаздары
Телугу Уикипедиясы

**Тайша Уикипедия** — Уикипедияның телугу тіліндегі бөлімі. Ол 2003 жылдың 9 желтоқсанда ашылған.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес Телугу Уикипедиясында  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Телугу Уикипедиясы барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Телугу Уикипедиясының статистикасы 
* Телугу Уикипедиясының статистикалық диаграммасы
* Телугу Уикипедиясының статистикалық көрсеткіші 
* Телугу Уикипедиясының мобильдік нұсқасы

Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Армения 1

**Арменияның қоғамдық телевизиясы** (Армения 1) (арм.Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն, *Hajastani hanrajin herrustajnkerut’jun*; қысқаша **ARMTV** немесе **AMPTV**) — хабар таратуды 1955 жылы бастаған Армениядағы қоғамдық телеарна.

## Сыртқы сілтемелер
*  Sito della ARMTV

Санат:Телевидение
Глокализация

**Глокализация** — глобализация (жаһандану) мен локализация (жергіліктену) терминдерінен құралған құйылысқан сөз және неологизм. Бұндағы сөз құраушы қос терминді қарама-қайшы ұғым ретінде емес, бірін-бірі толықтыратын үдеріс ретінде түсіну қажет.

*Глокализация* — әртүрлі бағыттағы үрдістердің қатар жүруімен сипатталатын экономикалық, әлеуметтік және мәдени дамудың процесі: жаһандану аясында аймақтық ерекшеліктердің күтілетін жойылуының орнына олардың сақталып, күшеюі орын алады. Құйылысып кету және унификация орнына басқа бағыттағы құбылыстар күшейеді: сепаратизм, жергілікті өзгешеліктерге қызығушылықтың артуы, баяғы заманның дәстүрлері мен диалекттердің жандануы. *Глокализация* әлемдегі жаһандану үрдістерінің әсерінен жергілікті немесе аймақтық деңгейде туындайтын процесстерді білдіреді.

Санат:Жаһандану
Халықаралық велосипедшілер одағы

**Халықаралық велосипедшілер одағы** (, UCI) — халықаралық деңгейдегі велоспорт уақиғаларын бақылайтын велосипедтік қауымдастық.

## Тарихы
Қауымдастық Бельгия, Франция, Италия, Швейцария және АҚШ ұлттық велоспорт федерацияларының өкілдерімен 1900 жылдың 14 сәуірінде Париж қаласында құрылған.

1965 жылы Халықаралық олимпиада комитетінің нұсқауымен кәсіпқой және әуесқой велошабандоздарды ажырату үшін екі бөлек федерация құрылды. Сол кезде Халықаралық әуесқой велоспорт федерациясының (**Fédération Internationale Amateur de Cyclisme** немесе **FIAC**) штаб-пәтері Люксембургте, ал Халықаралық кәсіпқой велоспорт федерациясының (**Fédération Internationale de Cyclisme Professionnel** немесе **FICP**) штаб-пәтері Рим қаласында орналасқан еді. UCI бұл екі федерациялардың арасында координациялық рөлін сақтады. 1992 жылы Шығыс блоктың ыдырағаныннан кейін екі федерация қайтадан UCI-ға қосылды.

Қазіргі кезде UCI штаб-пәтері Эгль (Швейцария) қаласындағы *World Cycling Centre* орталығында орналасқан.

## Президенттері
thumb|200px|солға|Патрик МакКуэйд, UCI-дің қазіргі президенті.

## Сыртқы сілтемелер
* UCI official website (ағыл.)

Санат:Велоспорт
Велосипед спорты

230px|нобай|оңға|Олимпиада бағдарламасындағы велосипед спортының пиктораммасы
**Велосипед спорты** — жарыс велосипеді арқылы өте қысқа мерзімде белгілі бір жерге бірінші болып жету, сонымен қатар велосипед көлік ретінде немесе демалу және спортпен шұғылдану үшін қолданылады.

## Велоспорт тәртіптері

thumb|165px|Велошабандоз (1909 жыл)

### [[Тас жол велоспорты]]
[right|thumb|200px|[Альберто Контадор, испандық кәсіпқой тас жол велошабандозы]]
**Олимпиадалық түрлері:**
* топтық жарыс
* жеке жарыс
**Олимпиадалық емес түрлері:**
* командалық жарым
* көпкүндік жарыс
* тауға көтерілу жарысы
* критериум

### [[Сурет:Cycling (road) pictogram.svg|40px]] [[Велокросс]]
* топтық жарыс
* жеке стартты жарыс

### [[Сурет:Cycling (track) pictogram.svg|40px]] [[Велотрек жарыстары]]
* спринт — тректе екі жарысушыдан төрт жарысушыға дейін қатысатын екі немесе үш айналымды жарыс. Әр бір нақты жарыстың жеңімпазы мәре сызығын алғашқы болып өткен жарысушы болып табылады. 
* командалық спринт
* ұпайлар бойынша жарыс
* гит (1 км, 500 м немесе 200 м қашықтыққа жеке жарыс)
* мэдисон (жұпты жарыс)
* кейрин
* скретч (топтық жарыс)
* омниум (многоборье)

### [[Сурет:Cycling (mountain biking) pictogram.svg|40px]] [[Тау велосипеді]]
* кросс-кантри XC
** Олимпиадалық кросс-кантри: XCO
** Марафондық кросс-кантри: XCM
** Кросс-кантри қысқа орамды трасса арқылы: XCC (критериум)
** Кросс-кантри уақытқа жарыс: XCT (уақытқа жарыс)
** Кросс-кантри командалық эстафета: XCR (командалық эстафета)
** Кросс-кантри көпкүндік жарыс: XCS (көпкүндік жарыс)
* Шапшаң түсу (даунхилл)
* Байкер-кросс
* Еркін жүру (фрирайд)

### [[Сурет:Cycling (BMX) pictogram.svg|40px]] [[Велосипед мотокроссы|BMX]]
* BMX-рейс
* BMX-дёрт
* BMX-верт
* Флэтленд

## Сыртқы сілтемелер
* Халықаралық велосипедшілер одағының сайты

Санат:Велоспорт
Мәртөк тынысы (газет)

**Мәртөк тынысы** - қоғамдық-саяси бағыттағы аудандық газет.  1935 жылдан бастап шыға бастаған басылым 2001 жылы сәуір айында "Мәртөк тынысы" деген атпен жарияланды.

## Атаулары
Мәртөк аудандық «Мәртөк тынысы» газеті  уақыт тынысына қарай, атауы да өзгере бастады:
* 1935 жылдан бастап шығып келеді. Алғашқы атауы «За болшевисткие колхозы».
* 1953 жылдың мамыр айынан бастап «Сталинская знамя» болып атауы өзгертілді. 
* 1956 жылдың наурызында газет атауы «Колхозная правда» болды. 
* 1962 жылдан 1991 жылға дейін аудандық газет «Ленинский путь» атауымен жарыққа шығып келді.
* 1991 жылды қаңтарынан бастап «Мартукские новости» болып аталды.
* 2001 жылдан бүгінгі күнге дейін газет «Мәртөк тынысы» деген атаумен жарыққа шығып келеді. 

## Басқару тарихы
Аудандық газеттің алғашқы редакторы Дарья Мастерова болды. 

* 1957-1989 жылдары газетті КСРО Журналистер Одағының мүшесі Борис Лускань басқарды. 
* 1994-2006 жылдары газет редакторы Александр Урясов болды. 
* 2006 жылдан бері аудандық газетті Қазақстан Республикасы Журналистер Одағының мүшесі Сәттіғұл Қаракеев басқарып келеді.

Аудандық газетте әр жылдары журналистердің  үш ұрпағы еңбек етіп, қалыптасты.  Газет ауданның әлеуметтік, экономикалық дамуына үлес қосып, оның жылнамаларын жасауға көмектесті. 

## Пайдаланылған әдебеттер
* "Ақтөбе" энциклопедиясы - 2001 жыл

## Дереккөздер


Санат:Ақтөбе облысы газеттері
Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні

**Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні** - Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен *саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу жылы* болып аталған 1997 жылдан бастап атап өтіледі. Тәуелсіз Қазақстанда алғашқы болып қабылданған заңдардың бірі - 1993 жылғы сәуірдің 14-індегі «Жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау туралы» ҚР Заңы.

1930 жылдары Кеңес Одағының құрамында болған Қазақстанда 103 мың адам қуғын-сүргінге ұшыраған және 25 мың адам ату жазасына кесілген. Нақ осы жылдары қазақстандық ғылым, мәдениет және саясат саласының зиялы қауым өкілдері атылған. 

Жалпы 1930-1953 жылдары аралығында 40 миллионнан астам кеңес азаматтары репрессияға ұшыраған. Әсіресе бұл заңсыз жазалауға Кеңес Одағы құрамында болған барлық халықтар мен ұлттардың бетке ұстар интелегенция өкілдері ұшыраған. Осы кезеңде қазақтардың 40 пайызы қаза тапқан. Ал Қазақстан аумағында орналасқан лагерлерге корейлер, поляктар, Еділ немістері, Қырым татарлары, Кавказ халықтары және басқа да ұлт өкілдері қоныс аударылып келген. 

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан тарихы
Ақтөбе облыстық планетарийі

нобай|оңға
**Ақтөбе планетарийі** — 1967 жылы жұлдызды аспанның құбылыстарын таныстыру, дәріптеуге арналған астрономиялық ағарту орталығы.

Қазақстан бойынша тұнғыш стационарлы планетарий Ақтөбе қаласында 1967 ж. ашылды.  Планетарийдің негізгі бөлмесі – бұл жұлдызды бөлме. Оның ортасында «Цейс» маркалы «Планетарий» аппараты қондырылған. Осы аппараттың көмегімен жасанды күмбезден жұлдыздар әлемін көруге болады. Табиғаттың тамаша құбылыстарын Күн мен Айдың тұтылуы мен, поляр шұғыласын, метеорлық жаңбыр, Күннің ұясынан шығуы мен батуын қосалқы проекциялық аппараттардың көмегімен тамашалауға болады. Сонымен қатар жұлдызды бөлмеде астрономия, ғарыш, табиғаттану бойынша қызықты дәрістер оқылады. Планетарий фойесінде көрермендер «Күн жүйесі», «Марс планетасы» және «Еліміздің ғарышкерлері», сондай – ақ астрономиялық бұрышпен танысып, көптеген мағлұмат алуына мүмкіндік жасалған.

## Шығармашылық жұмыстар
Планетарий іргесінде жаратылыстану ғылымдары мен космонавтика саласына арналған шаралар мен қатар еліміздің дәстүрлі мерекелері де аталып өтілуде. Ақтөбе Планетарийі 2008 жылы, құрамында елуге жуық Ресей және Еуразиялық Планетарилерінің ынтымақтастық ассоциациясы мүшелігіне енді.

Бүгінгі Планетарий: 
*Оқушылар мен студенттерге арналған ғылыми танымал, балалардың бағдарламасын өткізу; 
*телескоппен бақылау  жұмыстарын ұйымдастыру; 
*базадан тыс шаралар, көрмелер, конкурстар, конференциялар өткізу; 
*ұстаздар мен оқушыларға әдістемелік  көмек көрсету.

нобай|солға
Бүгінде Ақтөбе Планетарийі В. Г. Фесенков атындағы Алматы астрофизика институтымен, Ресей ғылым академиясының бас обсерваториясы, Санкт-Петербургтың Пулков обсерваториясымен, Москва, Орынбор, Төменгі Новгород планетарийлерімен және Байқоңыр ғарыш мұражайымен тығыз шығармашылық байланыста.

Осында астрономия, жер, ғарыш, табиғаттану, география салалары бойынша дәрістер оқылып , қызықты әңгімелер айтылады. А.п. қорында 7м. астам диапозитивтер мен слайдтар, астрономия саласы бойынша болып жататын құбылыстарды көрсететін құрал-жабдықтар бар. 70 орындық дәріс залында  күн сайын бірнеше рет дәріс оқылады, күн, ай, басқа да планеталар қозғалыстары "Цейс" аппаратының көмегімен көрсетіледі. 30 жылдан астам уақыт ішінде А.п. 24 мыңнан астам дәрістер, әсерлі әңгімелер өткізілді. Оның негізін салушы, алғашқы директоры Н.П.Зафирис. Бұл Қазақстандағы теңдесі жоқ алғашқы ірі жалғыз планетарий.

## Дереккөздер


Санат:Планетарийлер
Санат:Ақтөбе ғимараттары және құрылыстары
Санат:Ақтөбенің көрікті орындары
Санат:1967 жылы пайда болғандар
Планетарий (аспап)

Carl Zeiss Mark II планетарийі (1930 -1959 жылдар аралығында шығарылған)|thumb

**Планетарий** (жаңа лат. **planetarіum**, лат. **planeta** — *планета*, *ғаламшар*) — жұлдызды аспан, күн, ай және планеталардың кескінін жарты сфералық күмбез түріндегі экранға түсіріп көрсетуге арналған аппарат. Оптикалық Планетарийдің көмегі арқылы жұлдызды аспан айналысы, Күннің, Айдың және планеталардың қозғалысы, тұтылуы, т.б. астрономиялық құбылыстар экранда бейнеленеді. Алғашқы оптикалық Планетарийді неміс инженері ***В.Бауэрсфельд*** құрастырған (**1924**)

Санат:Астрономиялық аспаптар
Тепличное (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Тепличное** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Прибрежный ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстікке қарай 4 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 438 адам (209 ер адам және 229 әйел адам) болса, 2009 жылы 504 адамды (233 ер адам және 271 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Ньютон (өлшем бірлік)

**Ньютон** (белгіленуі: **Н**) — Халықаралық бірліктер жүйесіндегі (СИ) күш өлшем бірлігі . Халықаралық қабылданған аты — **newton** (белгіленуі: **N**).

Ньютон — туынды өлшем бірлік. Ньютонның екінші заңына сәйкес ол күш бағытына қарай массасы 1 кг дененің жылдамдығын 1 секундта 1 м/с-қа өзгертетін шама. Яғни, 1&nbsp;Н&nbsp;=&nbsp;1&nbsp;кг·м/с2.

Бұл өлшем бірлік қозғалыс заңдарын ашқан, күш, масса және үдеу ұғымдарын байланыстарған ағылшын физигі Исаак Ньютон құрметіне аталған. Дегенмен, Исаак Ньютон өз еңбектерінде күш өлшем бірлігін енгізбеген, оны абстракті ұғым ретінде қарастырған. Күшті ньютонмен өлшеу ұлы ғалым дүниеден озғаннан кейін екі ғасырдан кейін, СИ жүйесі қабылданғаннан кейін енгізілген.

## Басқа өлшем бірліктермен байланысы

* 1 Н = 105 дин.
* 1 Н ≈ 0,10197162 кгс.
* 1 Н = 10−3 стен.
* 1 Н ≈ 8,262619 F<sub>p</sub>.
* 1 Н ≈ 0,224808943 lbf.
* 1 Н ≈ 7,233013851 pdl.

## Еселік және үлестік бірліктері
Еселік және үлестік еселік бірліктері стандартты СИ қосымшаларымен құралады.

## Мысалдар

## Сілтемелер


Санат:Күш өлшем бірліктері
Санат:СИ
Санат:Өлшем бірліктері
Толмачёвка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Толмачёвка** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Асанов ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 17 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 203 адам (96 ер адам және 107 әйел адам) болса, 2009 жылы 153 адамды (70 ер адам және 83 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Юлиус Рихард Петри

**Юлиус Рихард Петри** (; 31 мамыр 1852, Бармен — 20 желтоқсан 1921, Цайц) — неміс микробиологы, Роберт Кохтың ассистенті.

Аты әлемге, ең алдымен Роберт Кохпен бірлесе қызмет етіп, 1877 жылы, кейін келе Кохтың атымен аталған зертханалық (лабораториялық) ыдыс құралын ойлап тапқанымен танымал.

## Өмірбаяны
Юлиус Рихард Петри, 1852 жылы мамырдың 31 күні, Бармен (кәзіргі Вуппертальдың бір бөлігі болып табылатын) қаласында дүниеге келді. 1871 - нен 1875 жылға дейін патшалық (корольдық) әскери-медициналық академиясында білім алған. Оқуын тамамдағаннан соң Шарите берлин клиникасында дәрігер қызметін (әскери) атқарған. 1876 жылы Петри, докторантураны аяқтап, әскери дәрігер ретінде өзінің жұмысын жалғастырып, аяғында медицина қызметінің майоры шеніне дейін жеткен.

Юлиус Петри 1896 жылы патшалық (корольдық) денсаулық сақтау министрлігінің мүшесі болған және бактериологиялық зертханалырының бірі болып табылатын зертхананың басшысы болды, сонымен қатар регистрирунгсрат (бас мемлекеттік кеңесші) шенінде болды.
Юлиус Петри 1876 мен 1897 жылдар аралығында басылған, кем дегенде сегіз ғылыми еңбектің авторы болып табылады.

Санат:Германия микробиологтары
Хорсенс

**Хорсенс** () — Даниядағы қала, Ютландия түбегінің шығысында орналасқан, Хорсенс коммунасының орталығы. Хорсенс-фьорд жағалауындағы порт және темір жол торабы. Халқы 44 мың (1970); 47 085 (1992); 50 983 адам (1 қаңтар, 2006).

## Тарихы
XI немесе XII ғасырда негізделген. Бірнеше шіркеуі бар бекіністі қала болған. 1442 жылы алғашқы сауда хартиясына ие болған және XVIII ғасырға қарай коммерциялық орталыққа айналды. 

## Демография
Халық санының өсуі.

## Бауырлас қалалар
*  Нокиа, Финляндия  
*  Блёндюоус, Исландия  
*  Мосс, Норвегия  
*  Карлстад, Швеция

## Сыртқы сілтемелер

*Хорсенс муниципалитеті  (Ағылшынша және датша)
*Туристтерге арналған ресми сайт (Датша және ағылшынша)
*Horsens New Theatre (Датша)
*The European Medieval Festival in Horsens (Датша және ағылшынша)
*Denmark's Industrial Museum (Датша, ағылшынша және немісше)
*Krimimessen (Датша)
*Vikings in Horsens

Санат:Дания қалалары
Трудовая Нива

**Трудовая Нива** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Қызылжар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 11 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 165 адам (85 ер адам және 80 әйел адам) болса, 2009 жылы 72 адамды (40 ер адам және 32 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Messe C

thumb|right|''Messe C Fredericia'' конференц-орталығы.|220px
**Messe C Fredericia** — Данияның Фредерисия қаласында орналасқан конференц-орталық. 

## Тарихы
Конференц-орталығының негізі Фредерисия қаласының солтүстік-батысында 1976 жылы қаланды. 
Алғашқы кезде орталықтың жалпы ішкі аумағы 12 000 шаршы метрді құрады. Кейінгі жылдары орталықтың аумағы бірнеше рет кеңейтілген:
* 1979: орталықтың аумағы 4000 шаршы метрге кеңейтілді.
* 1985: 4000 шаршы метрлі С залы салынды.
* 1988: әрбіреуі 4000 шаршы метрлі D және E залдары құрылды.
* 1989: кіреберіс және кафе / мейрамхана, 2000 шаршы метр.
* 1994: конференц-орталық, әкімшілік, ас бөлме және мейрамхана, 3000 шаршы метр.

## Сыртқы сілтемелер
*Ресми сайты

Санат:Фредерисия (коммуна)
Трудовое (Қызылжар ауданы)

**Трудовое** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Новоникольский ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 45 км-дей жерде, Ұялы көлінің оңтүстік-шығыс жағасында орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 317 адам (151 ер адам және 166 әйел адам) болса, 2009 жылы 295 адамды (151 ер адам және 144 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Астаналық облыс

**Астаналық облыс** (*[[Дат тілі|датша]]*:*Region Hovedstaden*) Данияның шығысында орналасқан әкімшілік аймақ. Данияда муниципалдық реформаларды өткізу нәтижесінде 2007 жылдың 1 қаңтарында құрылды. Бұл реформалар бойынша Даниядағы дәстүрлі уездер ("амттар") бес ірі аймаққа ауыстырылды. Сонымен қатар, ұсақ муниципалитеттер ірілеу әкімшілік бірліктерге біріктірілді. Осы шаралар нәтижесінде муниципалитеттер саны 271-ден 98-ге дейін қысқартылды.

## Муниципалитеттері
* Аллерёд (Allerød)
* Альбертслунн (Albertslund)
* Баллеруп (Ballerup)
* Борнхольм (Bornholm)
* Брённбю (Brøndby)
* Валленсбек (Vallensbæk)
* Видовре (Hvidovre)
* Гентофте (Gentofte)
* Гладсаксе (Gladsaxe)
* Глоструп (Glostrup)
* Грибсков (Gribskov)
* Драгёр (Dragør)
* Исхёй (Ishøj)
* Копенгаген (København)
* Люнгбю-Торбек (Lyngby-Taarbæk)
* Рёдовре (Rødovre)
* Рудерсдаль (Rudersdal)
* Торнбю (Tårnby)
* Фреденсборг (Fredensborg)
* Фредериксберг (Frederiksberg)
* Фредерикссунн (Frederikssund)
* Фуресё (Furesø)
* Хальснес (Halsnæs)
* Хёе-Тоструп (Høje-Taastrup)
* Хельсингёр (Helsingør)
* Херлев (Herlev)
* Хёрсхольм (Hørsholm)
* Хиллерёд (Hillerød)
* Эгедаль (Egedal)

## Дереккөздер

Санат:Дания аймақтары
Тамильше Уикипедия

**Тамильше Уикипедия** () — Уикипедияның тамил тіліндегі бөлімі. Ол 2003 жылдың қыркүйек айында ашылған.
## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес Тамильше Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Тамильше Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Тамильше Уикипедияның статистикасы 
* Тамильше Уикипедияның статистикалық диаграммасы
* Тамильше Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Тамильше Уикипедияның мобильдік нұсқасы

Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Зеландия (облыс)

**Зеландия облысы** () Данияның оңтүстігінде орналасқан әкімшілік аймақ. Данияда муниципалдық реформаларды өткізу нәтижесінде 2007 жылдың 1 қаңтарында құрылды. Бұл реформалар бойынша Даниядағы дәстүрлі уездер ("амттар") бес ірі аймаққа ауыстырылды. Сонымен қатар, ұсақ муниципалитеттер ірілеу әкімшілік бірліктерге біріктірілді. Осы шаралар нәтижесінде муниципалитеттер саны 271-ден 98-ге дейін қысқартылды.

## Шолу
Зеландия облысы бұрынғы Роскилле, Батыс Зеландия және Сторстрём аймақтарынан тұрады. 
Көршілес Астаналық облыспен бірге бір аттас Зеландия аралында  орналасқан. Сонымен қатар, Зеландия облысының құрамына Фальстер, Лолланн және Мён көршілес аралдары кіреді.

## Муниципалитеттері

## Дереккөздер

Санат:Дания аймақтары
Амт

**Амт** — Солтүстік Еуропаның кейбір елдеріндегі әкімшілік-аймақтық бірлік. Әдетте амт муниципалитеттен үлкенірек және округтің баламасы болып табылады.  

## Дания
[thumb|160px|2007 жылдың 1 қаңтарына дейін Данияда 14 амт орналасқан (1 - [Копенгаген, 2, 16 - дербес қауымдастықтар).]]
2007 жылдың 1 қаңтарына дейін Дания 14 амтқа (графтыққа) бөлінген еді, әрбір амттың құрамына бірнеше муниципалитет кірген. Дания және Норвегия Біріккен Корольдігіде амттарға бөлінген.

Муниципалдық реформаларды өткізу нәтижесінде 2007 жылдың 1 қаңтарында Даниядағы амтылар бес ірі аймаққа ауыстырылды. Сонымен қатар, ұсақ муниципалитеттер ірілеу әкімшілік бірліктерге біріктірілді. Осы шаралар нәтижесінде муниципалитеттер саны 271-ден 98-ге дейін қысқартылды.

## Норвегия
1662 жылдан 1919 жылға дейін Норвегиядағы округтер *амттар* деп аталған. Қазіргі кезде олар фюльке () деп аталады.

## Германия
Германияда амттарға (к.т. *Ämter*) бірнеше жерлер ғана бөлінеді: Шлезвиг-Гольштейн, Мекленбург-Алдыңғы Померания, Бранденбург. Басқа федералды жерлер де бұрын амттарға бөлінген еді. Кейбір жерлер **Samtgemeinde** (Төменгі Саксония), қауымдар бірлестігі (*Verbandsgemeinde*) (Рейнланд-Пфальц) немесе **Verwaltungsgemeinschaft** (Баден-Вюртемберг, Бавария, Тюрингия, Саксония-Анхальт) ұқсас әкімшілік бірліктерге бөлінген.

Санат:Әкімшілік бірліктер
Янцено

**Янцено** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Светлопольский ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 57 адам (26 ер адам және 31 әйел адам) болса, 2009 жылы 6 адамды (3 ер адам және 3 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданының таратылған елді мекендері
ISO 639

**ISO 639** — тіл атауларын және тіл топтарын стандарттаумен байланысты Халықаралық стандарттау ұйымының стандарттар жиынтығы.

Сонымен қатар, ISO 639 атауы 1967 жылы бекітілген және 2002 жылы қолданылудан шығарылған түпнұсқалық стандарттың (*ISO 639/R* ретінде) атауы болып табылады . ISO 639 алты бөлімнен тұрады.

## Стандарт бөлімдері

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* ГОСТ 7.75-97
* Тілдер кодтары тізімі 
* ISO 639-2 Registration authority 
* ISO 639-3 Code Tables 

Санат:Тілдер тізімі
Халықаралық балаларды қорғау күні

**Халықаралық балаларды қорғау күні** немесе **Халықаралық балалар күні** () жыл сайын (1 маусым күні КСРО-ның бұрынғы елдерінде) өткізілетін балаларды соғыс қаупінен қорғау, денсаулығын сақтау мақсатында атап өтілетін халықаралық мейрам. 1949 жылы Мәскеу қаласында өткен Әйелдердің Халықаралық демократиялық федерациясы кеңесінің сессиясында қабылданған. Алғаш рет 1950 жылы атап өтілді.

Халықаралық балаларды қорғау күні - халықаралық байқаулардың бірі. Оны өткізу туралы шешім Женевада 1925 жылы Дүниежүзілік Балалар Конференциясында қабылданды. Бұл балалар мерекесі неге бұл маусымның 1-ші жұлдызын атап өту туралы шешім қабылданды. Бір нұсқада айтылғандай, 1925 жылы Сан-Франциско қаласында Қытайдың бас консулы бір топ қытайлық жетім балаларды жинап, оларға 1-маусым күні ғана құлаған Дуан Ву Джи мерекесін ұйымдастырды. Сәтті кездейсоқтықпен, күн Женевада өткен «балалар» конференциясының уақытына сәйкес келді.

Сонымен қатар, балаларға Халықаралық балалар күні (20 қараша), Африка балаларын қорғау күні (16 маусым) және Ақ орхидеялар күні («түтіктен» шыққан балалар мерекесі; сәуірдің алғашқы жексенбісі).

## Тағы қараңыз
*Халықаралық балалар күні

## Дереккөздер


Санат:Мейрамдар
Дат тілі

**Дат тілі** () — даттықтардың тілі, скандинавиялық тілдердің бірі. Негізінен Дания мен Солтүстік Германияда таралған. Сөйлеушілердің жалпы саны — шамамен 5,7 млн адам.

## Ресми мәртебе
Дания Корольдігінің ресми тілі; XV—XIX ғғ. басында Норвегияның, XIX ғ.ортасына дейін — Шлезвиг-Гольштейннің ресми тілі болды.

## Таралу аймағы және сөйлеушілер саны
Дат тілі келесі елдерде тараған:
* Дания — барлығы 5 425 420 адам, соның ішінде 461 614 иммигрант, олардың жартысы датша сөйлей алмайды (2005).
* Гренландия — 6,8 мың (2005, сарап) этникалық даттықтар арасында тараған және көптеген гренландтықтардың екінші тілі болып табылады.
* Фарер аралдары —  фарер тілімен (түгелге жуық ферерлықтар шет тілдей сияқты дат тілін жақсы біледі) қатар ресми аясында қолданылады, бірақ Фарер аралдарында этникалық даттықтардың саны аса көп емес.
* Германия — Шлезвиг-Гольштейн; жерінде тұратын 50 мың даттықтар үшін ана тілі болып табылады.

;Эмигранттар арасында
* Швеция — статистикалық кеңсенің ақпараты бойынша  Швециядағы тұратын 42 602 даттықтар дат тілінде сөйлейді (2005).
* АҚШ — 2000 жылдың санағы бойынша 33 395 адам датша үйде ғана сөйлейді.
* Канада — 2001 жылдың санағы бойынша 5295 адам датша үйде ғана сөйлейді.
* Австралия
* Аргентина

## Диалекттер

«Стандартты» дат тілінде (Rigsdansk) Копенгагенде және жақын жердегі аймақтарда сөйлейді, сонымен қатар, әрбір аралдың өзіндік диалекті бар. Диалекттер 3 топқа бөлінеді:
* батыс (ютландтық, юттық) — Ютландия түбегі, оңтүстік, батыс және шығыс ютландтық деп бөлінеді;
* аралдық — Зеландия, Фюн және оңтүстік дат аралдары;
* шығыс — Борнхольм аралының диалекті; 

Әдеби дат тілі зеланд диалекттердің негізінде XVIII ғ. пайда болды.

## Жазуы
Латын қарпін қолданатын дат әліпбиінде 29 әріп бар (Норвег тілімен бірдей). Әліппенің ерекшелігі — Ææ, Øø, Åå әріптері. Qq, Ww, Zz әріптері тек шетелдік сөздерде кездеседі.

## Негізгі сөздік
* "даттық": *dansk*            
* "сәлем": *hej* 
* "хош бол": *farvel* 
* "рақым етіңіз": *vær så venlig* 
* "рақмет": *tak* 
* "бұл": *denne* 
* "не?": *hvor meget?* 
* "иә": *ja* 
* "жоқ": *nej* 

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер
Санат:Скандинав тілдері
Әбілқайыр хан даңғылы (Ақтөбе)

нобай
**Әбілқайыр хан даңғылы** - Ақтөбе қаласының бас көшелерінің бірі.  Бұрынғы Ленин даңғылы. 18 ғасырда кіші жүздің , әскери қолбасшы, көрнекті мемлекет қайраткері Әбілқайырдың құрметіне аталған. Даңғылды Киселев, Скулкин, Мәметова, Ғ. Жұбанова, Оспанов көшелері, Абай, Ә. Молдағұлова даңғылдары қиып өтеді. Бұл даңғылда облыс әкімшілігінің ғимараты, "Каз телеком" кеңсесі, Орталық саябақ,  Ақтөбе орталық мешіті, "Нұрдаулет" сауда орталығы, "Ақтөбе" қонақ үйі, оқушылар Сарайы, "Қоныс" спорт сарайы, "Жұлдыз" кинотеатры, орталық стадион, "Мәдениет" сауда үйі, басқа да әсем ғимараттар орналасқан. Қазіргі заманғы  үлгіде салынған   көп қатарлы тұрғын үйлер,  ғимараттар көріктілігімен көз тартады. Даңғылда  халық ақыны  Н. Байғаниннің, Кеңес Одағының батыры  ВИ.Пацаевтың қоладан құйылған ескерткіштері орнатылған. . Гүлзарда ағаштардың бірнеше түрі  өсіп тұр, гүл алаңдары бар, екі субұрқақ жұмыс істейді, қала халқы  серуендейтін, демалатын орындар көп. Әбілқайыр хан даңғылы  облыс орталығының ең әсем, ең сәулетті, түзу көшесі саналады.

## Әбілқайыр хан ескерткіші
Әбілқайыр  хан ескерткіші Облыс әкімшгілігінің үйі  алдында 2000 жылы орнатылған. Тұғырдың биіктігі- 2,8 м, ені- 2,1м, ұзындығы-55,8 м. Ескерткіштің жалпы биіктігі-6,5 м, тұғырға дейін жерден биіктігі - 3 м, жерден жалпы биіктігі- 12,3 м. Тұғырдың материалы - Қордай граниті. Ескерткіш қоладын құйылған. Салмағы - 11,2т. Авторы Ескен Сергебаев - ҚР еңбек сіңірген қайраткері. Сәулетшілері- Б. Егінбаев, н. Қожағұлов

## Дереккөздер
* "Ақтөбе" энциклопедиясы-2001жыл

Санат:Ақтөбе көшелері
Әлия Молдағұлова даңғылы (Ақтөбе)

нобай
нобай

**Әлия Молдағұлова даңғылы** - Ақтөбе қаласының орталық көшелерінің бірі, Кеңес Одағының батыры Ә. Молдағұлованың есімін мәңгілікке есте қалдыру белгісі. Даңғыл автомобиль жолдары көпірінен басталып қаланың оңтүстік - батыс шетіне дейін созылады. Даңғылды Әбілқайыр хан, Сәңкібай батыр даңғылдары, Есет батыр, ағайынды Жұбановтар, Рысқұлов көшелері қиып өтеді.

Даңғыл саябағында халық серуендейтін демалыс орындары көп, Даңқ обелискі, "Әлия" жабық базары, Қ. Жұбанов атындағы университет, Батыс Қазақстан теміржол басқармасының ғимараты, Кеңіс Одағының екі мәрте батыры Т. Бигельдинов атындағы жоғары әскери ұшқыштар училищесі, "Тайбурыл", зергер бұйымдар дүкені, мұнай банкі, т.б. әсем ғимараттар орналасқан. Даңғылды бойлап теректер өсіп тұр, гүл алаңдары ерекше көз тартады. 

## Түсініктемелер
* "Ақтөбе" энциклопедиясы-2001жыл

## Дереккөздер


Санат:Ақтөбе көшелері
Солтүстік Ютландия (облыс)

**Солтүстік Ютландия** () Данияның солтүстігінде орналасқан әкімшілік аймақ. Данияда муниципалдық реформаларды өткізу нәтижесінде 2007 жылдың 1 қаңтарында құрылды. Бұл реформалар бойынша Даниядағы дәстүрлі уездер ("амтылар") бес ірі аймаққа ауыстырылды. Сонымен қатар, ұсақ муниципалитеттер ірілеу әкімшілік бірліктерге біріктірілді. Осы шаралар нәтижесінде муниципалитеттер саны 271-ден 98-ге дейін қысқартылды.

## Муниципалитеттері
* Брённерслев (Brønderslev)
* Вестиммерланн (Vesthimmerland)
* Йёрринг (Hjørring)
* Лесё (Læsø)
* Мариагер-фьорд (Mariagerfjord)
* Морсё (Morsø)
* Ольборг (Aalborg)
* Ребилль (Rebild)
* Тистед (Thisted)
* Фредериксхаун (Frederikshavn)
* Яммербугт (Jammerbugt)

Санат:Дания аймақтары
Орталық Ютландия (облыс)

**Орталық Ютландия** () Данияның орталығында орналасқан әкімшілік аймақ. Данияда муниципалдық реформаларды өткізу нәтижесінде 2007 жылдың 1 қаңтарында құрылды. Бұл реформалар бойынша Даниядағы дәстүрлі уездер ("амттар") бес ірі аймаққа ауыстырылды. Сонымен қатар, ұсақ муниципалитеттер ірілеу әкімшілік бірліктерге біріктірілді. Осы шаралар нәтижесінде муниципалитеттер саны 271-ден 98-ге дейін қысқартылды.

## Муниципалитеттері
* Виборг (Viborg)
* Икаст-Бранне (Ikast-Brande)
* Лемвиг (Lemvig)
* Норддюрс (Norddjurs)
* Оддер (Odder)
* Орхус (Århus)
* Раннерс (Randers)
* Рингкёбинг-Скьерн (Ringkøbing-Skjern)
* Самсё (Samsø)
* Силькеборг (Silkeborg)
* Сканнерборг (Skanderborg)
* Скиве (Skive)
* Струэр (Struer)
* Сюддюрс (Syddjurs)
* Фаврсков (Favrskov)
* Хеденстед (Hedensted)
* Хернинг (Herning)
* Хольстебро (Holstebro)
* Хорсенс (Horsens)

Санат:Дания аймақтары
Оңтүстік Дания (облыс)

**Оңтүстік Дания** () Данияның оңтүстігінде орналасқан әкімшілік аймақ. Данияда муниципалдық реформаларды өткізу нәтижесінде 2007 жылдың 1 қаңтарында құрылды. Бұл реформалар бойынша Даниядағы дәстүрлі уездер ("амттар") бес ірі аймаққа ауыстырылды. Сонымен қатар, ұсақ муниципалитеттер ірілеу әкімшілік бірліктерге біріктірілді. Осы шаралар нәтижесінде муниципалитеттер саны 271-ден 98-ге дейін қысқартылды.

## Муниципалитеттері
* Ассенс (Assens)
* Биллунн (Billund)
* Вайен (Vejen)
* Вайле (Vejle)
* Варде (Varde)
* Кертеминне (Kerteminde)
* Кольдинг (Kolding)
* Лангеланн (Langeland)
* Миддельфарт (Middelfart)
* Норфюнс (Nordfyns)
* Нюборг (Nyborg)
* Обенро (Aabenraa)
* Оденсе (Odense)
* Свеннборг (Svendborg)
* Сённерборг (Sønderborg)
* Тённер (Tønder)
* Фанё (Fanø)
* Фоборг-Миттфюн (Faaborg-Midtfyn)
* Фредерисия (Fredericia)
* Хадерслев (Haderslev)
* Эрё (Ærø)
* Эсбьерг (Esbjerg)

Санат:Дания аймақтары