Әлия Нұрсұлтанқызы Назарбаева

**Әлия Нұрсұлтанқызы Назарбаева** (3 ақпан 1980 жыл, Алматы) — қазақстандық кәсіпкер, кинопродюсер, Нұрсұлтан Назарбаевтың тұңғыш некесінен туған кенже қызы.

## Ерте жылдары және білімі
Әлия Назарбаева 1980 жылғы 3 ақпанда Алматыда дүниеге келген. Әкесі — Қазақстанның тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаев және анасы — қоғам қайраткері Сара Назарбаева.

## Марапаттары мен атақтары
2013 жылы зергерлік бұйымдардағы ұлттық идеяларды жандандырғаны үшін «Fashion TV Awards» марапатына ие болды.

2018 жылы *[[Анаға апарар жол]]* толықметражды фильмін түсіруге қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының әдебиет және өнер саласындағы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанды. Фильмнің продюсері Әлия Назарбаеваның өзі.

## Мансабы
Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігінің жалпы бөлімінің кеңесшісі, «Caspian Industries Ltd» (минералды ауыз су) ЖШС бас директоры, «Элитстрой» ЖШС директорлар кеңесінің төрағасы қызметтерін атқарған. Ол Қазақстан Республикасындағы бірінші көп функционалды «Wellness Club LUXOR» дене шынықтыру-сауықтыру кешенінің негізін қалаушы.

2011 жылы италиялық зергерлік үймен бірлесе отырып, Дамиани Alsara деген атпен зергерлік бұйымдар желісін іске қосты.

### Киноиндустрия
«New World Production» ЖШС құрылтайшысы.

«Ояну» экологиялық деректі фильмінің продюсері, 2012 ж.

2014 жылы *[[Хабар (телеарна)|Хабар]]* телеарнасының тапсырысымен жаһандық экологиялық проблемаларға шолу жасайтын «Жер мұрасы» атты екі сериялы деректі фильм түсірілді. Фильмдердің фрагменттері «Экология және тұрақты даму» мектеп оқулығына бейне қосымша ретінде енгізілді. Қазіргі уақытта телевизиялық прокатта «Жаңа әлем продакшн» ЖШС шығарған экологиялық тақырыпқа арналған бес деректі фильм және төрт жарнамалық фильм бар.

*[[Анаға апарар жол]]* фильмінің бас продюсері (2016). Қазақстан кинотеатрларында премьера алты аптаға созылды. Гала көрсетілімдері әлемнің 12 елінде өтті. Фильм алты халықаралық кинофестивальде марапаттарға ие болды, соның ішінде Хорватиядағы халықаралық фестивальдің бас жүлдесі және «Еуразия көпірі» халықаралық кинофестивалінде Гран-при және т.б.

«Ұстазды іздеуде» гуманитарлық педагогика негіздері туралы деректі фильмнің продюсері (2018). *[[Хабар (телеарна)|Хабар]]* телеарнасынан көрсетілген фильм қоғамда үлкен резонансқа ие болды. Фильм Қазақстанның көптеген мектептерінде мұғалімдер мен ата-аналарға да көрсетілді.

2018 жылы Әлия Назарбаева *[[Томирис (фильм)|Томирис]]* тарихи фильмінің бас продюсері болды.

### Экологиялық бастамалары
10–11-сыныптарға арналған «Экология және тұрақты даму» оқулығының, 6–7-сыныптарға арналған «Экологиялық мәдениет» таңдау курсының және «Балалық шақтың жасыл планетасы» оқу-дамыту кешенінің бірлескен авторы. мектепке дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалар.

Назарбаеваның бастамасымен «Эко-Челлендж» жобасы — қатты тұрмыстық қалдықтарды бөлек жинауды насихаттау бойынша жүйелі жұмысты дамытуға бағытталған конкурс. Жобаға 82 мыңнан астам бала қатысты.

2018 жылғы 28 сәуірде Астанада Қазақстандағы экологиялық проблемалар тақырыбына арналған дөңгелек үстел аясында ол «жасыл экономика» терминін жаңа заңнамада заңдастыру ұсынысымен Экологиялық ұйымдар қауымдастығының президиумының төрағасы қызметін атқарды. Экологиялық кодекс. Ол қоршаған ортаның нашарлағанын жариялап, кешенді шараларды жүзеге асыруға шақырды: «2020 жылға қарай отандық бизнес өзінің шектеулері, тәуекелдері және ықтимал пайдасы бар жаңа шындыққа тап болады. Ұлттық міндеттемелерді орындамау қазақстандық тауарлардың әлемдік нарыққа шығуының шектелуіне, сондай-ақ басқа да экономикалық санкциялардың қолданылуына әкеледі».

### Қоғамдық белсендігі
* *[[Бөбек қоры|Бөбек]]* ұлттық ғылыми-практикалық және сауықтыру орталығының Қамқоршылық кеңесінің төрағасы.
* «Жандану әлемі» қорының негізін қалаушы.
* Әлеуметтік маңызы бар бастамаларды дамыту қорының негізін қалаушы.
* «Бала дауысы» Ұлттық балалар ән байқауының авторы және бас продюсері.
* Қазақстан табиғатты қорғау ұйымдары қауымдастығы президиумының төрағасы.
* Халықаралық жасыл технологиялар және инвестициялық жобалар орталығының Қамқоршылық кеңесінің жетекшісі.
* «Жасыл Ел» жастар еңбек жасақтары кеңесінің төрағасы.
2017 жылы Әлия Назарбаева Әлеуметтік маңызы бар бастамаларды дамыту қорын құрды, оның қызметі мектеп жасына дейінгі балаларға үздіксіз экологиялық білім беру саласындағы халықаралық тәжірибені іс жүзінде енгізуге, құзыреттілікке негізделген білім беру жүйесін дамытуға бағытталған. -бейіндік білім беру, жұмыс істеп тұрған инженерлік-техникалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру. 2019 жылдан бастап қор Оқу-ағарту министрлігімен бірлесіп «Әлем мұғалімі» жаһандық сыйлығы аясында «Қазақстан мұғалімі» ұлттық сыйлығын өткізіп келеді.

2021 жылы Әлия Назарбаева «Билік мекені» кітабының тұсаукесері болды. Кітапты сатудан түскен қаражат Еуропалық SUGI қорымен Қазақстан аймақтарын абаттандыру жөніндегі бірлескен бағдарламаға бағытталды.

## Өз өмірі
1998 жылдан 2001 жылға дейін Назарбаева Қырғызстан президенті Асқар Ақаевтың баласы Айдар Ақаевпен некеде болды. Бұл некеден бала жоқ.

2002 жылы Назарбаева қазақстандық кәсіпкер және футболист Данияр Пернебекұлы Хасеновке тұрмысқа шығып, кейін ажырасқан. Бұл некеден 2007 жылы Тиара Назарбаева (Хасенова) және 2011 жылы Алсара Хасенова туған.

Назарбаеваның үшінші некесі 2015 жылы басталды, бұл жолы ол жазушы Сәбит Досановтың жиені  Димаш Досановқа үйленді. 2024 жылғы жазда олар ажырасты. Бұл некеден 2016 жылы Алдияр мен 2018 жылы Айлана атты балалары туған.

## Сын

### Заңсыз ақша шығаруы
2022 жылы Қазақстандағы Қаңтар оқиғасынан кейін The Telegraph газеті Назарбаеваның Қазақстаннан $300 млн шығарғанын мәлімдеді. Ол бұл ақшаға Лондонның солтүстігіннен $12 млн тұратын үй, $25 млн тұратын жеке ұшақ, Дубайдан $14 млн тұратын үй жәнешвейцариялық CBH Банкінің жартысынан көп акциясын сатып алған.

### Рейдерлік жаулау
2024 жылғы 28 ақпанда Астанадағы баспасөз конференциясында кәсіпкер Нұрлан Бимырзин 2003 жылы серіктесі Меғдат Қәлиевпен бірге Назарбаева және Қазақстан Конституциялық Кеңесінің бұрынғы төрағасы Игорь Роговтың  жұбайы Валентина Рогованың рейдерлік жаулау әрекетінің құрбаны болғанын мәлімдеді. Бимырзиннің айтуынша, 2003 жылғы қазанда Назарбаеваның өкілі келіп, кәсіптің 50% берсе, қорғау болады деген шарт қойды. Алайда Бимырзин ойланып жүргенінде 2003 жылғы 10 қарашада Алматының орталығында қоғамның көзінше оның әкесін ұрлап әкетіп, әкесіне “отбасың немесе кәсібің” деген шарт қойды. Келесі күні Бимырзин аяғы ауыр әйелімен әкесінің бұйрығынша нотариусқа барып кәсібін беру туралы құжатқа қол қойып, Назарбаева кәсіптің, яғни 7 мұнай базасы мен 96 жанармай құю бекетінің 100% иесі атанды. Бұл рейдерлік жаулау 2003 жылғы есеппен $ 170 млн бағаланды.

2024 жылғы 14 наурызда Бас прокуратура Назарбаеваның жаулауы туралы арызды тіркегенін растағанымен5 сәуірде полиция арызды қабылдаудан бас тартқан, бірақ Бас прокуратура тағы да істі полицияға бергенін айтты.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан құрылысшылары
Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Санат:Қазақстан кинопродюсерлері
Санат:Назарбаевтар әулеті