open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2016

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2016** — 2015/16 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының шешуші ойыны. 2016 жылы 28 мамырда Миландағы "Сан-Сиро" стадионында өтіп, Испанияның ғана емес, Мадридтің қос клубы — "Реал" және "Атлетико" кездесті. Негізгі және қосымша уақыт 1:1 есебімен тең аяқталып, пенальтилер сериясында "Реал" 5:3 есебімен жеңіске жетіп, 11-ші рет осы турнирдің жеңімпазы атанды.
## Матч
### Фактілер
*Тарихта екінші рет бір қаланың командалары өзара финалда ойнады.
*"Джузеппе Меацца" стадионы 2001 жылы да осы турнирдің финалын қабылдаған. Ол жолы Германияның "Бавария" және Испанияның "Валенсия" клубтары кездесіп, дәл осылай негізгі уақыт 1:1 есебімен аяқталып, пенальтилер тебісу арқылы жеңімпаз анықталған. Айта кетейік, ол жолы "Бавария" чемпион атанған-ды. Тағы бір ұқсастық: ол жолы да матч барысында бір пенальти соғылмаған еді (Мехмет Шолль қателескен болатын), бұл жолы да "Атлетико" шабуылшысы Антуан Гризманн 47 минутта пенальтиді соға алмады.
*"Атлетико" 4 маусым қатарынан осы турнирде "Реалдан" өте алмады (2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17). Соның екеуінде (2013/14, 2015/16) бұлар финалда жолықты.
*"Реалда" бапкер қызметін уақытша атқарып жүрген Зинедин Зидан ойыншы ретінде де, бапкер ретінде де Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанды. Бұған дейін мұндай жетістікке қол жетккізгендер саны алтау еді: Мигель Муньос, Джованни Трапаттони, Карло Анчелотти, Йохан Кройф, Франк Райкаард, Хосеп Гвардиола.

### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*2015–16 UEFA Champions League
*2016 final: Milan

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Атлетико Мадрид ФК ойындары
Санат:2016 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2015

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2015** — 2014/15 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының шешуші ойыны, 2015 жылы 6 маусымда Берлиндегі Олимпиадалық стадионда өтті. "Барселона" футболшылары 3:1 есебімен Туриннің "Ювентусын" ұтып, бесінші рет турнир жеңімпазы атанды.

"Барселонаның" капитаны Хави мен Педро Родригес клуб сапында соңғы рет алаңға шықты. Келесі маусымда екеуі де басқа клубтарға ауысып кетті.

## Матч
### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Media services UEFA  

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2014/15
Санат:Барселона ФК ойындары
Санат:Ювентус ФК ойындары
Санат:2015 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Геотропизм

**Геотропизм** — әртүрлі өсімдік мүшелерінің жер шарының орталығына қатысты белгілі бір бағытта орналасуы және өсіру қабілеті. Әрбір адам сабақ өсіп, түбірі төмен екенін біледі. Бірақ «жоғары» және «төмен» ұғымдары салыстырмалы болғандықтан, бұл құбылыс дәлірек тұжырымдалуы керек: сабақтар мен тамыр Жер радиусының бағыты бойынша өседі. Осы әмбебап факт негізінде, бұл бағдарлаудың себебі ауырлық күшіне немесе ауырлық күшіне жатады деген қорытынды жасауға болады.

Санат:Тропизм
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2014

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2014** — 2013/14 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының маусымының шешуші ойыны. 2014 жылы 24 мамыр күні Лиссабондағы "Да Луж" стадионында өтіп, Мадридтің қос клубы - "Реал" мен "Атлетико" өзара кездесті. 
## Матч
### Қысқаша шолу
Ойынның негізгі уақыты 1:1 есебімен тең аяқталып, қосымша таймдарда "Реал" үш доп соқты да, 4:1 есебімен жеңіске жетті.

36 минутта Диего Годин есеп ашқан соң, "Атлетико" соңғы секундтарға дейін есепте алда тұрды. Соңғы минутта бұрыштан берілген допты Серхио Рамос баспен дәл соғып, "Реалды" жеңілістен құтқарып қалды. Қосымша таймдарда "Атлетико" футболшылары болдырып қалды да, осыны тиімді пайдаланған "Реал" футболшылары үш доп соқты. Осының бәріне жүйкесі жұқарған "Атлетиконың" бапкері Диего Симеоне 120-шы минутта төрешіден қызыл қағаз алды.

Бұл "Реалдың" турнирдегі 10-шы (десима) жеңісі еді.

### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер

*2013–14 UEFA Champions League
*2014 final: Lisbon

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2013/14
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Атлетико Мадрид ФК ойындары
Санат:2014 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Оңтүстік Осетиядағы қарулы қақтығыстар

Оңтүстік Осетиядағы қарулы қақтығыстар - 2008 жылдың тамызында Грузия мен Оңтүстік Осетия мен Абхазия республикаларының өзін-өзі жариялаған республикалары арасындағы және екінші жағынан Ресей арасындағы соғыс.
Грузин-осетин қақтығысы аймағындағы жағдай шілденің соңында - тамыздың басында күрт өсе бастады. Белсенді қақтығыстар тамыздың 8-інде түнде Оңтүстік Осетия астанасын массивтік шабуылға ұшыраған Грузиядан басталып, Оңтүстік Осетияны басқаруға әрекет жасады. 8 тамыз күні түстен кейін Ресей президенті қақтығыс аймағында «бейбітшілікті қамтамасыз ету жөніндегі операция» басталғанын жариялады. Аймаққа орыс әскерлері енгізілді. Бірнеше күн бойы ресейлік әскерлер Оңтүстік Осетиядағы қарулы құрылымдармен бірге грузин әскерлерін Оңтүстік Осетиядан шығарып, Абхазия күштерімен ынтымақтастықта - Абхазиядағы Кодорское шатқалынан уақытша Грузияның бірқатар көршілес аймақтарын басып алды. 
Соғыс 12 тамызға дейін жалғасты. 14 тамыздан 16 тамызға дейін Абхазия, Оңтүстік Осетия, Грузия және Ресей президенттері жанжалды бейбіт жолмен реттеудің жоспарына қол қойды. Бес күндік соғыстың маңызды геосаяси, экономикалық және басқа да салдары болды. Осылайша, 26 тамызда Ресей ресми түрде Оңтүстік Осетия мен Абхазияны тәуелсіз мемлекеттер деп таныды. 2 қыркүйекте Грузия Ресеймен дипломатиялық қатынастарды үзді. Грузияның НАТО-ға кіру процесі тоқтап қалды.
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2007

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2007** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 2006/07 маусымындағы шешуші ойын. 2007 жылы 23 мамырда Афинадағы Олимпиадалық стадионда өтті. Екі жыл бұрынғы финалшылар — "Милан" (Италия) мен "Ливерпуль" (Англия) тағы да кездесіп, "Милан" футболшылары 2:1 есебімен жеңіске жетті. Бұл "Миланның" аталмыш турнирдегі жетінші жеңісі.
## Шолу
Бұл ойын италиялық шабуылшы Филиппо Индзагидің жұлдызы жанған матч болды. 45 және 82 минуттарда екі доп соғып, командасын алға шығарды. Ал ливерпульдіктер тек 89 минутта бір гол соға алды (авторы — Дирк Кейт). Екі жыл алдынғы керемет камбэк қайталанбады.

Негізгі құрамда алаңға шыққан миландық Паоло Мальдини финалға қатысқан ең қарт ойыншы боп тарихта қалды. Сол күні Паолоның жасы 38 жыл  331 күн болатын

Матчтан соң "Миланның президенті Сильвио Берлускони "Стамбулда бізден бас тарқан сәтілік екі жылдан соң қайта оралды" деп мәлімдеді.

## Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://web.archive.org/web/20070526064408/http://www.uefa.com/competitions/ucl/index.html/
*http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/6677489.stm

Санат:Ливерпуль ФК ойындары
Санат:Милан ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2006/07
Санат:2007 жылғы футбол
Санат:2007 жылғы мамыр
Санат:Афинадағы халықаралық спорт жарыстары
Санат:23 мамыр оқиғалары
Санат:Грекиядағы футболдан халықаралық жарыстар
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Франк Райкаард

**Франклин Эдмундо (Франк) Райкард** (, 30 қыркүйек 1962 жылы  Амстердамда дүниеге келген) — Нидерландтық футболшы, бапкер.

## Өмірбаяны
Футболшы карьерасын "Аякста" бастады. Бірақ негізгі қомақты табыстарына "Милан" сапында ойнап жүріп қол жеткізген. Сексенінші жылдардың соңында Нидерланд құрамасының үздік квартеті атанған Рууд Гуллит, Рональд Куманн, Марко ван Бастен секілді футболшылармен тізе қосып, құраманы әлемнің үздік командаларының біріне айналдырды. 1988 жылы құраманың Еуропа чемпионы атануына Райкаард көп үлес қосты. 

Ұлттық құраманы басқарған жылдары Еуропаның қола жүлдесіне қол жеткізді (2000 жылы). Ал "Барселонаны" жаттықтырып, УЕФА Чемпиондар Лигасы, Испания чемпионы секілді бірнеше үлкен жүлделерді иемденді.

## Жетістіктері
### Командалық
**"Аякс" сапында**

*Нидерланд чемпионы (5): 1981/82, 1982/83, 1984/85, 1993/94, 1994/95
*Нидерланд Кубогы (3): 1982/83, 1985/86, 1986/87
*УЕФА Кубок Иелерінің Кубогы: 1987
*Нидерланд Суперкубогы (2): 1993, 1994
*УЕФА Чемпиондар Лигасы: 1994/95

**«Милан» сапында**
*Италия кубогы (2): 1988, 1992
*УЕФА Чемпиондар Кубогы (2): 1988/89, 1989/90
*УЕФА Суперкубогы (2): 1989, 1990
*Құрлыаралық кубок (2): 1989, 1990
*Италия чемпионы (2): 1991/92, 1992/93

**Ұлттық құрама сапында**
*Еуропа чемпионы: 1988
*Еуропа қола жүлдегері: 1992

### Жеке
*Нидерланд жыл футболшысы: 1985, 1987
*Guerin Sportivo версиясы бойынша Италиядағы жыл футболшысы: 1992
*А Сериясының үздік шетелдік ойыншысы: 1992
*ФИФА-ның 100 үздік футболшысының қатарында
*World Soccer версиясы бойынша ФИФА-ның 20 ғасырдағы Ұлы футболшыларының қатарына кіреді
### Бапкер ретінде
*2000 жылғы Еуропа қола жүлдегері

**"Барселона" бапкері ретінде**
*Испания чемпионы (2): 2004/05, 2005/06
*Испания суперкубогы(2): 2005, 2006
*УЕФА Чемпиондар Лигасы: 2005/06
## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Футболшының өмірбаяны
Санат:Амстердамда туғандар
Санат:30 қыркүйекте туғандар
Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары
Санат:Реал Сарагоса ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Барселона ФК жаттықтырушылары
Санат:Галатасарай ФК жаттықтырушылары
Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Нидерланд футбол жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Көктал ауылдық округі (Талас ауданы)

**Көктал ауылдық округі** – Жамбыл облысы Талас ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көктал ауылы кіреді. Орталығы – Көктал ауылы. 

## Дереккөздер

Санат:Талас ауданы ауылдық округтері
Массимильяно Аллегри

**Массимилиано Аллегри** *(;* 11 тамыз 1967, Ливорно) — италиялық футболшы және футбол жаттықтырушысы. Позициясы — жартылай қорғаушы. 

## Өмірбаяны
Ешқашан ұлттық құрама сапында ойнамаған, ортанқол ғана футболшы болған. Оны Италияға адалдығымен құрметтейді, ғұмырында тек Италия клубтарында ғана ойнап, Италия клубтарын ғана жаттықтырып келе жатыр.

Футболшылық ғұмырында түрліше ортанқол  клубтарда ойнап, айтарлықтай табысқа жетпеген. Жаттықтырушылық карьерасында қол жеткізген табыстары футболшылық ғұмырындағыға қарағанда әлдеқайда көп, жоғары. 2003 жылы "Альянезе" клубында ойнап жүріп ойыншы карьерасын аяқтады да, артынша сол командада бапкерлік өмірін бастады.

2010 жылдан бері "Милан"мен "Ювентус" клубтарын жаттықтырып, екеуін де Италия чемпионы атандырды. Үш жыл қатарынан "Алтын дубльге" қол жеткізген Италия тарихындағы бірінші бапкер. 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017 жылғы маусымдарда Италияда жүлде атаулыны ешкімге бермеді.

Екі рет УЕФА Чемпиондар Лигасының финалына шықты - 2015, 2017. Бірақ екеуінде де испан клубтарынан ұтылып қалды.

## Бапкерлік статистикасы

## Жетістіктері
**«Милан» бапкері ретінде**
*Италия чемпионы (1): 2010/11
*Италия суперкубогы (1): 2011

**«Ювентус» бапкері ретінде**
*Италия чемпионы (3): 2014/15, 2015/16, 2016/17
*Италия кбуогы (3): 2014/15, 2015/16, 2016/17
*Италия суперкубогы (1): 2015

**Жекелей жетістіктері**
*Италиядығы "Жылдың үздік бапкері" (3): 2011, 2015, 2016
*Энцо Беарзот жүлдесі: 2015

## Сыртқы сілтемелер
* Жаттықтырушы профилі

Санат:Италия футболшылары
Санат:Италия футбол жаттықтырушылары
Санат:Ливорно ФК ойыншылары
Санат:Пескара ФК ойыншылары
Санат:Кальяри ФК ойыншылары
Санат:Перуджа ФК ойыншылары
Санат:СПАЛ ФК жаттықтырушылары
Санат:Удинезе ФК жаттықтырушылары
Санат:Сассуоло ФК жаттықтырушылары
Санат:Кальяри ФК жаттықтырушылары
Санат:Милан ФК жаттықтырушылары
Санат:Ювентус ФК жаттықтырушылары
Сұлтанғали Қаратайұлы Қаратаев

**Сұлтанғали Қаратайұлы Қаратаев** (23 маусым 1936, Қазақ КСР, Ақтөбе облысы — 27 ақпан 2018, Қазақстан, Алматы ) — қазақтан шыққан тұңғыш спорт комментаторы. Рабат Жәнібеков, Диас Омаров, Қынабай Аралбаев секілді танымал комментаторлардың кәсіби ұстазы, спорт журналисі.

## Өмірбаяны
1936 жылы 23 маусымда Ақтөбе облысында өмірге келген. 18 жасында, сегізінші сыныпты бітіргенде лагерге оны дене шынықтыру жетекшісі ретінде жібереді де, спортқа ең алғаш солай бауыр басады. 

Өткен ғасырдың жетпісінші жылдары Алматының Орталық стадионынан тікелей эфирде алғаш рет қазақша сөйлеген қазақ комментаторы. Комментаторлық жұмысты Қазақ радиосы мен Қазақ телевидениесінде атқарған.

Сұлтанғали Қаратаевтың бүгінде қазақ комментаторлығына қажетті көптеген термин сөздерді де енгізді. Мәселен, "Айып алаңы", "Оң қаптал", "Сол қаптал", "Қосалқы құрам" тағы басқасы да бар. Бүгінде сол сөз тіркестері жиі қолданылады.

Спорттың барлық түрінен трансляция жүргізген.
## Басқа да фактілер
Ақтөбе облысы, Әйтеке би ауданының құрметті азаматы.
## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Тұңғыш комментатормен сұқбат 

Санат:Ақтөбе облысында туғандар
Санат:Алматыда қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Спорт журналистері
Санат:Алфавит бойынша журналистер
УЕФА Суперкубогы

**УЕФА Суперкубогы** () — УЕФА Чемпиондар Лигасы мен УЕФА Еуропа Лигасын жеңген қос команда сынға түсетін бір раундтық маусым басындағы турнир. Тамыз айында өткізіледі.

## Тарихы
1972 жылдан бастап өткізіліп келеді. Жобаның авторы және іске асырушысы  Нидерландының «De Telegraaf» репортёрі — Антон Виткампп. 1972 жылғы "Аякс" (Нидерланд) пен "Глазго Рейнджерс" (Шотландия) командаларының арасындағы алғашқы суперкубок кездесуін осы газет редакциясы қаржыландырды. Бұл ойында "Аякс" екі ойын қорытындысы бойынша 6:3 есебімен жеңіске жетті. 

Турнир ә дегенде бірнеше жылдар бойы екі ойыннан (үйде және сыртта) өткізілді. Кейін ресми футбол турнирлерінің көптігінен бір матч ойнауға ғана шешім шығарылды. 1998-2012 жылдары турнир тұрақты түрде Монакодағы "Луи ІІ" стадионында өткізіліп тұрды. 2013 жылдан бері әр түрлі стадиондарда өткізіліп келеді.

1999 жылға дейін Чемпиондар Лигасы мен Кубок иелері кубогының жеңімпаздары өзара кездесіп келді. 1998/99 жылғы футбол маусымынан соң Кубок иелері кубогы турнирі өткізілуін тоқтатты да, енді Чемпиондар Лигасының жеңімпазымен УЕФА кубогы (қазіргі Еуропа Лигасы) жеңімпазы күш сынасатын болды.

## Жеңімпаздары
### Клубтар бойынша

### Елдер бойынша

## Финалдар

## Тағы қараңыз

* УЕФА Чемпиондар Лигасы
* УЕФА Еуропа лигасы
* УЕФА Кубок иелері кубогы

## Сыртқы сілтемелер
* Суперкубок УЕФА сайтында

Санат:УЕФА клубтық турнирлері
Санат:Футболдан халықаралық клубтық жарыстар
Санат:УЕФА Суперкубогы
Ока

**Ока** — Ресейдің оңтүстік-батыс бөлігімен өтетін өзен. Бұл Еділ өзенінің оң ағыны. «Ока» деген атаудың түпнұсқасы финно-угор тілдерінде «өзен» дегенді білдіретін «iokki» сөзінен келеді.

## Ағымы
Өзеннің жалпы бағыты оңтүстіктен солтүстікке дейін, одан кейін солтүстік-шығысқа қарай Калуга қаласына дейін жетеді. Ока өзенінің көзі Орловская Орта жүзінде Орлов облысының Глазунов ауданы Александровка кентінде көктемден орналасқан. Төменгі Новгород облысының Нижний Новгород қаласындағы Оке қаласының аузы Еділ ауызынан 905 шақырым.

Бұл Ока өзенінің Сахалинск ауданының Поронай ауданында, Сайла Гастеллодан оңтүстікке қарай 2 км жерде, сол атпен өзенімен шатастырмау керек. Бұл өзен Охот теңізіндегі Терпения шығанағына шығады. Оның координаттары: көзі (ені 49 ° 5'19.26 «, бойлық 142 ° 53'56.3») және аузы (ендік: 49 ° 4'56.52 «бойлық: 142 ° 57'28.88»).

## Дереккөздер

Санат:Еділ салалары
Санат:Орёл облысы өзендері
Санат:Тула облысы өзендері
Санат:Калуга облысы өзендері
Санат:Мәскеу облысы өзендері
Санат:Рязань облысы өзендері
Санат:Владимир облысы өзендері
Санат:Төменгі Новгород облысы өзендері
Қорағаты ауылдық округі

* Қорағаты ауылдық округі – Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Қорағаты ауылдық округі – Жамбыл облысы Шу ауданындағы әкімшілік бірлік.

Санат:Айрық беттер
Қасқабұлақ ауылдық округі

* Қасқабұлақ ауылдық округі – Абай облысы Абай ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Қасқабұлақ ауылдық округі – Жамбыл облысы Талас ауданындағы әкімшілік бірлік.

Санат:Айрық беттер
Байқоңыр ауданы

**Байқоңыр ауданы** – Астана қаласының  әкімшілік ауданы. Халқы 233,3 мың адам (2023).

## Тарихы

Үкімет Астана әкімдігінің Астананың төртінші әкімшілік ауданын құру туралы ұсынысын қолдады.

Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы республикалық ономастикалық комиссияның 2018 жылғы 21 ақпандағы шешіміне сәйкес жаңа ауданға Байқоңыр атауы берілді. Бұл туралы қалалық мәслихаттың кезектен тыс сессиясында Астана қаласы әкімі аппаратының жетекшісі Берік Жакенов мәлімдеді.

Жоспарланған аумақтың шекаралары төмендегідей орындалуы тиіс:

* Астана - Қостанай бағытындағы теміржолдан солтүстікке қарай қазіргі шекарасы бойынша Ақбұлақ өзеніне дейін
* Ақбұлақ өзенінен Қошкарбаев даңғылына дейін
* Қошқарбаев даңғылының жұп бағытында Сауда көшесіне дейін
* Сауда көшесінен 184 көшесіне дейін, одан әрі Ақбұлақ өзенінің бойынмен Есіл мен Ақбұлақ өзендерінің құяр тұсына дейін, Есіл өзенінің бойымен Қараөткел көпіріне дейін
* Бараев көшесімен Республика даңғылына дейін
* Республика даңғылының жұп бағытымен Бөгенбай батыр даңғылына дейін, Бөгенбай батыр даңғылы бойымен Алаш тасжолынан теміржолға дейін
* темір жол бойымен қаланың батыс шекарасына дейін.
Сондай-ақ, аудан шекараcына 460 гектар қала зират ауданының аумағы да енеді.

«Жаңа ауданның айрықша миссиясы бар - біздің әкімнің "шеттері жоқ қала" жобасындағы жұмыс жалғастыру бағытында және қала инфрақұрылымын жақсарту, бизнесті дамыту үшін қолайлы жағдай жасау», - деді Берік Жакенов.

Депутаттар Астана жаңа ауданның шекараларын анықтау үшін бірауыздан дауыс берді.

Байқоңыр - Астана қаласы мәслихатының депутаттары елорданың жаңа ауданның атын қолдады. Жаңа аудан солтүстік шекарасы Астана қаласының қолданыстағы шекарасында сәйкес келеді.

## Әкімдері
* Ерлан Қаналимов 2018-2019
* Асқар Есілов 2019-2020
* Нұрбол Нұрсағатов 2020-2021
* Ерлан Жаулыбаев 2021-2023
* Талғат Рахманберді 2023-

## Дереккөздер

Санат:Астана аудандары
Жаңақала

* Жаңақала – Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданындағы ауыл.
* Жаңақала – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл.
* Жаңақала – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Әбдіғаппар хан ауылының бұрынғы атауы.
* Жаңақала – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл.
УЕФА Чемпиондар Лигасы 2010/11

**УЕФА Чемпиондар Кубогының** 56-шы, УЕФА Чемпиондар Лигасының 19-шы маусымы. Финалдық ойын 2011 жылы 28 мамырда Лондондағы "Уэмбли" стадионында өтті. 2009 жылғы финалистер — "Барселона" (Испания) мен "Манчестер Юнайтед" қайта кездесіп, "Барселона" 3:1 есебімен жеңіске жетті. Екі жыл бұрынғы нәтиже дерлік қайталанды, ол жолы "Барселона" 2:0 есебімен ұтқан-ды.

## Квалификация
### 1 раунд

Бірінші ойындар 29—30 маусымда, жауап ойындар 6—7 шілдеде өтті.

|}

*«Санта-Колома»&nbsp;— «Биркиркара» матчы "Комунал" стадионының сапасы нашарлығынан тоқталылып, "Санта-Колома" командасына техникалық жеңіліс жазылды.

### 2 раунд
Алғашқы ойындар 13—14 шілдеде, қарымта ойындар 20—21 шілдеде өтті.

|}

### 3 раунд
Ойындар 27-28 шілде және 3-4 тамызда өтті.
#### Чемпиондар

|}

#### Чемпион еместер

|}

## Плей-офф
Бірінші матчтар 17—18 тамызда, қарымта матчтар 24—25 тамызда өтті.

#### Чемпиондар

|}

#### Чемпион еместер

|}

## Топтық турнир
### A тобы

### B тобы

### C тобы

### D тобы

### E тобы

### F тобы

### G тобы

### H тобы

## Плей-офф
### 1/8 финал
Бірінші ойындар 2011 жылы 15—16 және 22—23 ақпанда, жауап ойындар 8—9 және 15—16 наурызда өтті.

|}

### 1/4 финал
Бірінші ойындар 5 және 6 сәуірде, жауап ойындар 12 және 13 сәуірде өтті.

|}
### 1/2 финал
Бірінші ойындар 26 және 27 сәуірде, жауап ойындар 3 және 4 мамырда өтті.

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Еуропа футболы 2010/2011 маусымында
Санат:УЕФА чемпиондар лигасы 2010/11
Санат:2010 жылғы футбол
Санат:2011 жылғы футбол
Педро Родригес

**Педро Элиезер Родригес Ледесма** (;  27 шілде, 1987, Санта-Крус-де-Тенерифе) — Испания құрамасының және Италияның "Лацио" клубының футболшысы, жартылай қорғаушы.

## Өмірбаяны

### Клубтық
"Барселона" футбол академиясының түлегі. Команда құрамында алғаш рет 2008 жылы 12 қаңтарда Испания кубогы аясындағы "Мурсиямен" ойында негізгі құрамда алаңға шықты. Бұл ойында "Барселона" 4:0 есебімен жеңіске жетті. Жеті маусым  бойы "Барселона" сапында тұрақты ойнап, 320 кездесуде 99 гол соқты. 2008-09 жылғы маусымда команда қатысқан алты бірдей клубтық турнирдің бәрінде гол соққан тарихтағы тұңғыш футболшы. 2009 жылы 29 тамыздағы УЕФА Суперкубогында Донецкінің "Шахтерімен" өткен ойында матч тағдырын шешкен жалғыз допты соқты. 2011 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалында есеп ашты. Айта кетейік, бұл ойында "Барселона" 3:1 есебімен "Манчестер Юнайтедті" ұтқан болатын.

Барселона сапында үш рет УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанды.

2015 жылы 20 маусымда "Челсиге" ауысып, төрт жылдық келісім-шартқа қол қойды. Арада үш күн өткен соң "Вест-Бормбичпен" болған чемпионат матчында алаңға шықты да, бір гол соқты. "Челси" 3:2 есебімен жеңіске жетті. 2016/17 маусымда Англия чемпионы атанды.

2020 жылы тамыз айында "Ромаға" ауысты.

### Ұлттық құрама
Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет 2010 жылы 29 мамырда Сауд Арабиясымен өткен жолдастық кездесуде алаңға шықты. Бұл ойында Испания 3:2 есебімен жеңіске жетті. Арада бір жарым ай өткен соң құрама 2010 жылғы Әлем чемпионатында алтын жүлдені иемденді. Арада екі жыл өткен Еуропа чемпионы атанған құрама сапында да Педро болды.

## Жетістіктері
**"Барселона" сапында**
*Испания чемпионы (5): 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2012/13, 2014/15
*Испания кубогы (3): 2009, 2012, 2015
*Испания суперкубогы (4): 2009, 2010, 2011, 2013
*УЕФА Чемпиондар Лигасы (3): 2009, 2011, 2015
*УЕФА Суперкубогы (3): 2009, 2011, 2015
*Клубтар әлем чемпионаты (2): 2009, 2011

**"Челси" сапында**
*Англия чемпионы (1): 2016/17
*Англия кубогы: 2017/18
*УЕФА Еуропа лигасы: 2018/19

**Ұлттық құрама сапында**
*Әлем чемпионы (1): 2010
*Еуропа чемпионы (1): 2012

## Жеке өмірі
Кароила Мартинге үйленген. 2013 жылы 4 сәуірде ұлдары Брайн Родригес Мартин дүниеге келді. 1984 жылы туған Ағасы Криан Родригес Ледесма да футболшы.

## Сыртқы сілтемелер
* ФИФА сайтындағы профилі 

Санат:Испания футболшылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Рома ФК ойыншылары
Санат:Лацио ФК ойыншылары
УЕФА Чемпиондар Лигасы 2009/10

**УЕФА Чемпиондар Лигасы 2009/10** — УЕФА Чемпиондар Кубогының 55-ші, Чемпиондар Лигасының 18-ші маусымы. Финалдық ойын 2010 жылы 22 мамырда Мадридтегі "Сантьяго Бернабеу" стадионында өтті. Италияның "Интер" клубы 2:0 есебімен Германияның "Бавариясын" ұтып, 45 жылдан соң турнир жеңімпазы атанды.

## Квалификация
### 1 раунд

|}

### 2 раунд

|}

### 3 раунд
#### Чемпиондар

|}

#### Чемпион еместер

|}

### Плей-офф
#### Чемпиондар

|}

#### Чемпион еместер

|}

## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### D тобы

### Е тобы

### Ғ тобы

### G тобы

### H тобы

## Плей-офф
### 1/8 финал

|}

### 1/4 финал

|}

### 1/2 финал

|}

## Финал

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2009/10
Санат:2009 жылғы футбол
Санат:2010 жылғы футбол
73-ші армиялық корпус (Үшінші рейх)

**73-ші армиялық корпус** (нем. LXXIII Armeekorps) 1944 жылдың 25 қарашасында құрылды.

## Корпустың жауынгерлік жолы
1944-1945 жылдары Италияның солтүстігінде орналасты (Венеция ауданында).

## Корпусының құрамы
** 1944 жылдың желтоқсан айында:**
* 114-ші егейлік корпус
** 1945 жылдың наурызында:**
* штабтың корпусы
* батальондық байланыс

## Корпустың басшысы
* 1944 жылдың 25 қарашасынан бері - жаяу әскердің басшысы болып Антон Достлер тағайындалды (1945 жылдың 8 мамырында американдықтарда тұтқынға түсті, 1945 жылдың 1 желтоқсанында - ату жазасына тағайындалды).

## Әдебиет
* Georg Tessin: *Verbände und Truppen der Deutschen Wehrmacht und Waffen-SS im Zweiten Weltkrieg 1939-1945*. Biblio-Verlag, Bissendorf 1973, ISBN 3-7648-0871-3

Санат:Вермахт
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс корпустары
Көтен

Көтен - Қоңырат тайпасына жататын ру. Құрбан атадан тараған мына бес ру қыз алыспайды: Киікші, Жары, Сасық, Тіней, Жартыбас, Көтен. Көтендер Түркістанда, Балтакөлде, Мақтаарал аймағында көбірек қоныстанған.

Санат:Қазақ рулары
Ұлан Әділжанұлы Нүсіпәлі

**Ұлан Әділжанұлы Нүсіпәлі** (1968 жылы 29 шілдеде Алматы облысы Райымбек ауданында туған) — актер. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2009). Құрмет орденінің иегері (2016).
## Толығырақ
* Ұлан Әділжанұлы Нүсіпәлі 1968 жылы 29 шілдеде Алматы облысы Райымбек ауданында дүниеге келген.
* 1989 - 1993 жылдары Т.Жүргенов атындағы Қазақ Мемлекеттік театр және кино институтын (Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы) «Театр және кино актеры» мамандығы бойынша бітірген.
* 1997 - 2000 жылдары Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің «Заңгер» мамандығы бойынша бітірген.
* 2017 жылы Қазақстан инженерлі-педагогикалық Халықтар достығы университетінің «Психология және педагогика» мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды.
## Еңбек жолы
* 1985 - 1989 жылдары Еңбекшіқазақ ауданы мәдениет бөлімінің автоклуб  меңгерушісі
* 1993 - 1996 жылдары Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері
* 1996 - 1998 жылдары «Тамаша» ойын-сауық отауының актері
* 1998 - 2012 жылдары «Терісқақпай» комедия театрының бас директоры
* 2012 жылдан бастап Қазақ ұлттық өнер университетінің аға оқытушысы
* 2017 жылдың желтоқсан айынан бастап Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының директордың орынбасары лауазымдық қызметін атқарады.
## Марапаттары
* 2009 — Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағымен марапатталды
* 2016 — Құрмет ордені

Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары
76-ші армиялық корпус (Үшінші рейх)

**76-шы армиялық корпус** (нем. LXXVI, Armeekorps) — Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қосылған вермахт.

## Тарихы
76-ші армиялық корпус 1943 жылдың 29 маусымында Францияда 66-шы резервтік корпустың негізінде құрылды. 1943 жылы 22 шілдеде 76-шы  танктік корпус деп аталды (нем. LXXVI Panzerkorps).

## Корпустың құрамы
* 476-шы корпустың қайта барлау батальоны; 
* 476-шы корпуспен жабдықтау батальоны.

## Қолбасшылары
### Қолбасшы
* 1943 29 маусым мен  22 шілде 1943 аралығында, генерал-лейтенант Трауготт Херр ().

### Штаб бастығы
* 1943 шілде  мен 22 шілде 1943 аралығында, полковник Хеннинг-Вернер Рункель.

### Бас штабтың офицері
* 1943 дылдың маусым айынан бастап  1943жылдың 22 шілдесіне дейін , майорКарл-Гидеон фон Клаер .

## Жауынгерлік іс-қимылдар ауданы
* 1943 жылының шілде айында: Франция мен Италия

## Әдебиет
* Georg Tessin: Verbände und Truppen der Deutschen Wehrmacht und Waffen-SS im Zweiten Weltkrieg 1939-1945. Biblio-Verlag, Bissendorf 1973, ISBN 3-7648-0871-3

## Сілтемелер
* http://www.okh.it/units/3korps/InfKps/076AKP.htm

Санат:Вермахт
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс корпустары
№98-темір жол айрығы

* №98-темір жол айрығы – Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданындағы темір жол айрығы.
* №98-темір жол айрығы – Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы темір жол айрығы.
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2013

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2013** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 2012/13 жылғы маусымының шешуші, финалдық матчы. Араға екі жыл салып, матч тағы да Лондондағы "Уэмбли" стадионында өтті. Футболдың пайда болғанына 150 жыл толуына орай, футбол отанында өткізілген финалда Германияның қос клубы — "Бавария" мен "Боруссия" (Дортмунд) командалары өзара кездесіп, "Бавария" футболшылары 2:1 есебімен жеңіске жетті.

## Матч
Ойын тағдыры екінші таймда шешілді. 60 минутта Рибери-Роббен-Манджукич комбинациясы сәтті жұмыс жасады да, Роббеннің бір бүйірден асырған добын Манджукич бос қалған қақпаға бұра салды. Дортмундтықтар да қарап қалмады. 69 минутта оң қапталдан айып алаңына жарып кірген Марко Ройсқа қарсы Данте тәртіп бұзды. Пенальти белгіленіп, "түрік-неміс" футболшы Илькай Гүндоған мүлт кетпеді — 1:1.

Осы есеп соңғы минутқа дейін өзгермеді. Соңғы минутта боруссиялық қорғаушылар Роббеннен көз жазып қалды. Бір жыл алдыңғы финалда "Челсиден" ұтылып, сол жеңіліске басты айыпкер болған Арьен Роббен бұл жолы мюнхендіктердің ең сүйіктісіне айналды: 89 минутта қорғанысты бұзып жарып өтіп, қақпаның сол бұрышына ақырын ғана домалата салды. Бұл жеңіс голы еді.

Бұл — бір ғана елдің командалары ойнаған тарихтағы төртінші финал. 2000 жылы испандықтар, 2003 жылы италиялық клубтар финалға шықса, 2008 жылы таза "англиялық финал" болған-ды. Кейін, 2014, 2016 жылдары футбол жұртшылығы тағы да екі рет "испандық финалға" (испандық ғана емес, "мадридтік финалға") куә болды.

Бұл — "Баварияның" аталмыш турнирдегі бесінші жеңісі.

### Фактілер
*"Баварияның" осы жеңісінен кейін Германиялық басылымдар "Германия футболындағы сәтсіздіктер сериясы тоқтады" деп қуана жазды. Расымен де, 2001 жылдан бері көптеген турнирлерде мәреге жақындап барып жығылып жүрген-ді. Мысал ретінде тізіп шықсақ, жартылай финалдағы сәтсіздіктерді айтпағанның өзінде, финалдағы жеңілістерінің өзі бірталай екен.
#2002 — "Боруссия" (Дортмунд) УЕФА Кубогы финалында "Фейеноордтан" 2:3 есебімен ұтылып қалды.
#2002 — Германия құрамасы әлем чемпионатының финалында Бразилиядан 0:2 есебімен ұтылып қалды.
#2008 — Германия құрамасы Еуропа чемпионатының финалында Испаниядан 0:1 есебімен ұтылып қалды.
#2009 — "Вердер" (Бремен) командасы УЕФА Кубогының финалында "Шахтердан" 1:2 есебімен ұтылып қалды.
#2010 — "Бавария" УЕФА Чемпиондар Лигасының финалында "Интерден" 0:2 есебімен ұтылып қалды.
#2012 — "Бавария" УЕФА Чемпиондар Лигасының финалында "Челсиден" пенальтлер арқылы ұтылып қалды.

Сәтсіздіктер шынымен де артта қалғандай, бір жылдан соң Германия құрамасы футболдан әлем чемпионы атанды.

### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Финал-2013

Санат:Бавария Мюнхен ФК ойындары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2012/13
Санат:2013 жылғы футбол
Санат:2013 жылғы мамыр
Санат:Лондондағы халықаралық спорт жарыстары
Санат:25 мамыр оқиғалары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2012

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2012** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 2011/12 жылғы маусымының шешуші, соңғы матчы. 2012 жылы 19 мамырда Мюнхендегі "Альянц Арена" стадионында өтті. Германияның "Бавария" және Англияның "Челси" клубтары кездесіп, негізгі және қосымша уақыт 1:1 есебімен тең аяқталды. Пенальтилер сериясында "Челси" 4:3 есебімен жеңіске жетіп, өз тарихында бірінші рет аталмыш турнирде топ жарды.

## Матч
Финалдық матчқа "Челсидің" төрт бірдей белді футболшысы сары қағаздар мен қызыл қағадардың кесірінен қатыса алмады. Олар: Джон Терри, Рауль Мейрелиш, Бранислав Иванович және Рамирес. Футболшы жетіспей жатқан соң, негізгі құрамға бұрын ешқашан Чемпиондар Лигасында ойнамаған жартылай қорғаушы Райан Бертрандты қосуға тура келді. Осылайша, Бертранд өзінің аталмыш турнирдегі дебютін финалда бір-ақ бастаған тарихтағы тұңғыш футболшы атанды.

"Бавария" да финалда Луис Густаво Диас, Давид Алаба, Хольгер Бадштубер секілді футболшылардың көмегін пайдалана алмады. Бірақ бұлар негізгі құрамның тұрақты ойыншылары болмағандықтан, "Баварияның" бұл жоғалтулары оларға оншалық әсер ете қоймады.

Матч тұтастай алаң иелерінің басымдығымен өтті. "Бавария" футболшылары Петр Чех қорғаған қақпаның кілтін ұзақ уақыт іздеді. Тек 81 минутта ғана сол қанаттан Бастиан Швайнштайгердің әуелетіп асырған добын Томас Мюллер жақын жерден баспен ұрып, торға түсірді. Бұл голдан соң "екінші нөмірде" ойнап жатқан "Челси" есепті теңестіре қояды деп ешкім ойламады. Бірақ матч бітуге бір минут қалғанда Хуан Матаның бұрыштан берген добын Дидье Дрогба баспен соғып, есепті теңестірді. Қосымша таймдарда да бавариялықтар шабуылын бәсеңдетпеді. Сондай шабуылдардың бірінде қорғаушыларға жәрдем беріп, тылда жүрген Дрогба Рибериді шалып жықты да, пенальти белгіленді. Пенальтиді орындауда "Баварияның" ең жолы ауыр футболшысы" атанған Роббен мүлт кетті. Чех соққыны қайтарды.

Пенальтилер сериясындағы алғашқы жұпта Хуан Мата қателесті де, "Бавария" алға шықты. Кейін есеп 3:2 болған сәтте "Бавария" шабуылшысы Ивица Олич қателесті, содан кейінгі жұпта Швайнштайгердің соққысы бағанадан қайтты. Шешуші соққыны Дрогба дәл соғып, "Челси" 4:3 есебімен жеңіске жетті.

## Фактілер
*"Челси" — Чемпиондар Лигасында топ жарған тұңғыш лондондық клуб.
*"Бавария" — финалдық матчта өз алаңында ойнаған тарихтағы тұңғыш команда.

## Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Турнирдің ресми сайты

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2011/12
Санат:2012 жылғы футбол
Санат:Челси ФК ойындары
Санат:Бавария Мюнхен ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Пешканың айналуы

**Пешканың айналуы** — соңғы деңгейлеске (ақтар үшін 8-ге, қаралар үшін 1-ге) жеткен пешканы серіктестің таңдауы бойынша сол түстің қалаған фигурасына алмастыру (корольдан басқа, тақтада сол атаудың фигурасына байланыссыз).

Көбінесе ойыншылар пешканың ең мықты фигураға — уәзірге (ферзь) айналуын таңдайды (96,9 %).

## Әлсіз айналу
Пешканың уәзірден басқа фигураға айналуы *әлсіз айналу* деп аталады, және бұл өте сирек кездеседі. Атқа айналу (1,8 %) өте сирек, бірақ атпен бәсекелестің екі фигурасына шабуыл жасауға мүмкіндік болса өте тиімді. Тураға айналу (1,1 %), пілге айналу (0,2 %) кезінде паттың болуынан құтылу керек.

## Дереккөздер

Санат:Шахмат ережелері
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2011

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2011** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 2010/11 жылғы маусымының шешуші матчы. 2011 жылы 28 мамырда Лондондағы "Уэмбли" стадионында өтіп, Испанияның "Барселона" клубы Англияның "Манчестер Юнайтед" командасын 3:1 есебімен ұтып, турнир жеңімпазы атанды. Бұл — каталондықтардың бұл турнирдегі төртінші жеңісі.

## Матч
"Уэмблиде"  алтыншы рет осы турнирдің финалдық ойыны өткізілді. Бұл рекордтық көрсеткіш. 2013 жылы да финал осы стадионда өтті. Айта кетейік, "Манчестер Юнайтед" те, "Барселона" да бұрын "Уэмблиде" өткізілген финалда ойнаған. 1968 жылы манчестерліктер "Бенфиканы" ұтса, 1992 жылы "Барселона" "Сампдорияны" ұтқан еді. Демек, екі клуб та осы турнирдегі алғашқы жеңістерін "Уэмблиде" атап өткен.

Екі жыл бұрынғы финалда осы екі клуб кездескен-ді. Ол жолы да "Барселона" 2:0 есебімен ұтқан болатын. Бұл жолы да екі доп айырмасымен (3:1) жеңіске жетті.

Матч тең дәрежеде басталғанымен, уақыт өте келе стадионда каталондықтардың "Тики-така" әдісі салтанат құра бастады. Допты көбірек иеленген олар қауіпті сәттерді де көбірек жасай бастады. Ойынның 27 минутында Хавидің дәлме-дәл берген пасынан соң қорғаушылардан сытылып алға озған Педро Родригес жақын бұрышты дәл көздеп, есеп ашты. Жеті минут өткен соң Уэйн Руни - Хавьер Эрнандес - Уэйн Руни комбинациясы сәтті аяқталды. Руни айып алаңына кіре берісте қатты соққымен тоғыздықты көздеп, есепті теңестірді.

Екінші таймда "Барселонаның" басымдығы айқын байқалды. 54 минутта Мессидің  айып алаңының сыртынан жерлете тепкен добын Ван дер Сар қайтара алмады — 2:1. 69 минутта Вильяның тепкен добы доғаша иіліп ұшып, Ван дер Сар тағы қапы қалды. Осы есеп матч соңына дейін сақталып қалды.

## Протокол

## Финал туралы фактілер
*"Манчестер Юнайтедтің" нидерландылық қақпашысы Эдвин ван дер Сар өзінің кәсіби карьерасындағы соңғы кездесуін өткізді. 
*Матчтың елшісі Англия құрамасының экс-шабуылшысы Гари Линекер болды.
*Жеңімпаз команданы марапаттау кезінде кубокты әдеттегіше "Барселонаның" капитаны емес, ұзақ уақыт ауырып, емделіп, жақында ғана қатарға қосылған Эрик Абидаль басынан асыра көтерді.
## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы-2011

Санат:УЕФА чемпиондар лигасы 2010/11
Санат:2011 жылғы футбол
Санат:2011 жылғы мамыр
Санат:Барселона ФК ойындары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойындары
Санат:Лондондағы халықаралық спорт жарыстары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Жаңбырбай Дәрменов

**Жаңбырбай Дәрменов** (1962 жылы 20 қазанда Жетісайда туған) — қоғам қайраткері, кәсіпкер. Маңғыстау облыстық маслихат депутаты. "Жанарыс" тігін фабрикасының бас директоры. Құрмет орденінің иегері (2015).

## Толығырақ
* Жаңбырбай Дәрменов 1962 жылы 20 қазанда Жетісайда дүниеге келген.
* Жамбыл техникалық иниститутын бітірген (инженер-механик);
* Еңбек жолын 1980 жылы Жамбыл тігін фабрикасынан бастаған.
* 1980 - 1989 жылдары Жамбыл тігін фабрикасында әртүрлі лауазымдарды атқарған.
* 1990 - 1994 жылдары осы зауыттың бас механигі болды.
* 1994 - 1996 жылдары "Жарқын" тігін шеберханасының директоры
* 1996 жылдан бастап Жаңаөзен қаласындағы "Жанарасы" тігін фабрикасының ЖШСнің бас директоры.
* Маңғыстау облыстық маслихат депутаты.

## Марапаттары
* 2001 жылы - Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 10 жыл медалі
* 2005 жылы - Қазақстан Республикасы конститутциясына 10 жыл медалі
* 2015 жылы - ҚР Президентінің жарлығымен Құрмет орденімен марапатталған.
* 2016 жылы - Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 25 жыл медалі
* ҚР Президентінің алғыс хатымен марапатталған.
Фикоуробилин

**Фикоуробилин** — цинобактериялардағы және қызыл балдырлардың фотосинтезіне қатысатын қызғылт түсті тетрапррол. Хромофор фикомилипротеинге фикоэритрин, жеңіл жинау жүйесінің (фикобилизомдар) дистальды бөлігі арқылы қосылады.

Фикоэритринмен араласқан фикуроилин максимум 495 нм құрайды. Бұл хромофор, әдетте, фикоарритиндерде донорлық хромофор болып табылады, ал иесі фиколореррориллин болып табылады. Ол сондай-ақ фикобилизомдағы байланыстыратын полипептидтерге алдын ала бөлінуі мүмкін, онда оның рөлі әлі толық түсінілмейді.

Фикоуробилин су ағзаларының фикобилисомында табылған. Ол оларға жасыл-көк түсті сіңіруге қажет. Synechococcus-да әйгілі теңіз цанобактериумында фикобилизомдардағы фикауробилин мөлшері бактериялардың экологиялық орнымен тығыз байланысты: терең су Synechococcus фикогурбилинге өте бай, ал жағалаудағы сорттар өте аз. Мұның бәрі цианобактериялық жарық жинау жүйесінің керемет бейімделуін көрсетеді, өйткені мұхит сулары жағалау суларына қарағанда көгілдір жарықта теңдесі жоқ. 

Санат:Тетрапирролдар
Шоқпар (станция)

**Шоқпар** — Жамбыл облысы Шу ауданы, Шоқпар ауылдық округі құрамындағы темір жол бекеті.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Төле би ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 50 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Шу ауданы елді мекендері
Мақажан Несіпбайұлы Жылқыбаев

**Мақажан Несіпбайұлы Жылқыбаев** (1937 жылы 16 наурызда Павлодар облысы Баянауыл ауданында туған) — педагог. Қазақ КСРнің Еңбек сіңірген мұғалімі (1991). Қазақ КСР Халық ағарту ісінің үздігі (1983). Құрмет орденінің иегері (2001). 

## Толығырақ
* Мақажан Несіпбайұлы Жылқыбаев 1937 жылы 16 наурызда Павлодар облысы Баянауыл ауданында дүниеге келген.
* 1968 жылы Семей қаласындағы Н.К.Крупская атындағы мемлекеттік педагогика институтының қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мамандығын бітірген.

## Еңбек жолы
* Еңбек жолын 1957 - 1958 жылдары Чернорецк балалар үйінен бастайды. 
* 1958-1962 жылдары Павлодар қаласындағы №9 орта мектепте аға пионервожатый қызметін атқарады. 
* 1962-1966 жылдары №3 облыстық қазақ мектеп-интернатында аға тәрбиеші қызметін атқарады. 
* 1966-1972 жылдары Красноармейка мектеп-интернатында оқу-ісінің меңгерушісі болып істейді. 
* 1972-1982 жылдары мектеп-интернат, арнайы мектеп, балалар үйі саласы бойынша Облыстық білім беру бөлімінде инспектор қызметін атқарады. 
* 1982 жылы Павлодар қаласындағы №4 қосымша мектеп-интернатының директоры қызметіне тағайындалды.  
* 1986 жылдан бастап Ы.Алтынсарин атындағы дарынды балаларға арналған облыстық қазақ гимназия-интернатының  директоры.  Бар саналы өмірі мен еңбегін тек бала (ұрпақ) тәрбиелеу ісіне бағыштаған ұстаз-басшы бұл күнде облысқа, республикаға ағарту саласында  өзінің мол тәжірбесімен, еңбегімен танымал. 
* 1986 жылдан 2007 жылға дейін Ы. Алтынсарин атындағы облыстық қазақ гимназия-интернатының директоры болып қызмет істеді.

## Шығармашылығы
* Мақажан Несіпбайұлы Жылқыбаев 40 жылдан астам өмірін болашақтың ұрпағын тәрбиелеу ісіне бағыштады. Ұстаздықтың қилы-қилы баспалдақтарының бәрінен өтіп, “адам мүсіншісі”, “бала бағбаны” аталған ұлы мамандықтың сан сырын, қиын қырын түгелдей толық меңгерген майталман ұстаз. Ұстаздың бұлай сатылай өсуі жемісті табыстарға жол ашты: ұстаздың біліктілігі мен білімі, іскерлігі мен ұйымдастыра білу шеберлігі педагогтік ұжымдарды шебер басқарып, ұжым еңбегін елге таныта білуге жетеледі.

## Марапаттары
* 1983 - Қазақ КСР халық ағарту ісінің үздігі
* 1985 - КСРОның "Еңбек ардагері" медалі
* 1991 - Қазақ КСРнің Еңбек сіңірген мұғалімі
* 2001 - ҚР Президентінің жарлығымен Құрмет орденімен марапатталды
* 2008 - Ыбырай Алтынсарин атындағы педагогикалық медалі
* 2011 - "Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 20 жыл" медалі
* 2016 - "Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі
* Көптеген құрмет грамоталары мен алғыс хаттармен марапатталған.

Санат:Қазақстан педагогтары
Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген мұғалімдері
Санат:Ыбырай Алтынсарин төсбелгісімен марапатталғандар
Санат:КСРО білім беру ісінің үздіктері
Сәуле Жақаева

**Сәуле Жақаева** (1960 жылы 9 тамызда Маңғыстау облысында туған) — қоғам қайраткері, кәсіпкер. Маңғыстау облысы маслихат депутаты. Жаңаөзен сүт зауытының директоры. Құрмет орденінің иегері (2015).

## Толығырақ
* Сәуле Жақаева 1960 жылы 9 тамызда Маңғыстау облысында дүниеге келген.
* Еңбек жолын 1985 жылы Маңғышылақ мұнай мекемесінде кассир болып бастаған.
* 2002 жылдан Жаңаөзен сүт зауытының бас директоры
* 2016 жылдан Маңғыстау облысы маслихат депутаты
* Маңғыстау облыстық іскер әйелдер қоғамының төрайымы

## Марапаттары
* 2001 жылы "Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 10 жыл" медалі
* 2006 жылы ҚР тұңғыш президентінің алғыс хаты
* 2006 жылы "Астана" естелік медалі
* 2015 жылы ҚР Президентінің жарлығымен Құрмет орденімен марапатталған.
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2010

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2010** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 2009/10 жылғы маусымының шешуші матчы. 2010 жылы 22 мамырда Мадридтегі "Сантьяго Бернабеу"" стадионында өтті. Италияның "Интер" командасы Германияның "Бавария" командасын 2:0 есебімен ұтып, араға 45 жыл салып турнирде топ жарды. Бұл миландықтардың Чемпиондар Лигасындағы үшінші жеңісі.

## Матч

Бұл ойында  "Сантьяго Бернабеу" стадионының қожайыны "Реал" сапында бұрын ойнаған бес футболшы алаңға шықты — "Бавариядан" Арьен Роббен, "Интерден" Уэсли Снейдер, Эстебан Камбьяссо, Вальтер Самуэль және Самюэль Это’о.  "Реалға" қатысы бар тағы бір жәйт — "Интердің бапкері Жозе Моуриньо дәл осы ойыннан кейін "Реалдың" бас бапкері атанды.

Матч тең дәрежеде өтті. Бірақ италиялық клубтың шабуылшысы аргентиналық Диего Милито екі рет өз мүмкіндігін толық пайдаланып, дубль жасады. 35 минутта Уэсли Снейдердің добын айып алаңына кіре берісте қақпаға дәл бағыттады. 70 минутта шеберлігінің арқасында, Даниэль ван Бюйтенді екі рет алдап өтті де, таяу жерден допты торға түсірді. Сол себепті де Милито матчтың үздік ойыншысы атанды.

Бұл маусымда "Интер" хет-трик жасады. Италия чемпионаты мен кубогын, Чемпиондар Лигасын ұтып алды.

## Протокол

## Матчтың есеп-қисабы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Бейнешолу

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2009/10
Санат:2010 жылғы футбол
Санат:Бавария Мюнхен ФК ойындары
Санат:Интернационале ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2009

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2009** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 2008/09 маусымының шешуші ойыны. 2009 жылы 27 мамырда Римдегі Олимпиадалық стадионда өтті. Испанияның "Барселона" клубы Англияның "Манчестер Юнайтед" клубын 2:0 есебімен ұтып, турнир жеңімпазы атанды.
## Матч

Ойынды манчестерліктер ширақ бастады. Алғашқы 10 минутта төрт қауіпті соққы бағыттаса да, есеп ашылған жоқ. Каталондар бірінші шабуылды-ақ нәтижелі соққы жасады: 10 минутта Андрес Иньестаның добын Самюэль Это'о жақын жерден теуіп торға түсірді. Мұнан соң "Барселона" өз басымдығын берген жоқ.

70 минутта Хавидің әуелетіп асырған добын Лионель Месси баспен ұрып, торға түсірді. Манчестерліктер оқтын-оқтын шабуылдар жасағанымен, нәтиже шығара алмады. Барселона үшінші рет осы турнирде жеңіске жетті.
## Басқа да фактілер
Бұл маусымда "Барселона" мүмкін болған жүлделердің барлығын ұтты. УЕФА Чемпиондар Лигасы, Испания чемпионаты, Испания кубогы, Испания суперкубогы, УЕФА Суперкубогы, Клубтар арасындағы әлем чемпионаты. "Требл" (Испания кубогы және чемпионаты, Чемпиондар Лигасы) жасаған испандық бірінші клуб.
## Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер

*Ресми сайты 

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2008/09
Санат:Барселона ФК ойындары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойындары
Санат:2009 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2008

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2008** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 2007/08 жылғы маусымының шешуші матчы. 2008 жылы 21 мамырда Мәскеудегі "Лужники" стадионында өтті. Тарихта тұңғыш рет Англияның қос клубы — "Манчестер Юнайтед" пен "Челси" өзара кубокты сарапқа салды. Негізгі және қосымша уақыт 1:1 есебімен тең аяқталды. Пенальтилер сериясында манчестерліктердің бағы жанды — 6:5. Бұл "Манчестер Юнайтедтің" үшінші, бапкері Алекс Фергюсонның екінші жеңісі.

## Матч

### Шолу

Матч Криштиану Роналду мен Фрэнк Лэмпардтың соққан голдарымен, "Челси" шабуылшысы Дидье Дрогбаның экстра таймдарда алаңнан қуылуымен, және төкпелеп жауған күшті нөсермен есте қалды. Матчтан аз ғана уақыт бұрын Фрэнк Лэмпардтың анасы қайтыс болып, финалдағы голын анасының рухына бағыштады.

"Челси" футболшысы Джон Терри ең шешуші сәтті пенальтиді соға алмады. Оның соққысы қақпаға енгенде, ойынға нүкте қойылар еді. Алайда, тебер сәтте аяғы тайып кетіп, доп бағанадан қайтты. Соңғы болып тепкен Николя Анельканың соққысын манчестерлік клубтың қақпашысы Эдвин ван дер Сар қайтарып, командасына жеңіс әперді.

Финал Мәскеу уақытымен 22:45 минутта басталды. Бұл бір тәулікте басталып, екінші тәулікте аяқталған жалғыз финалдық матч.

### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2008/overview/index.html

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2007/08
Санат:2008 жылғы футбол
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойындары
Санат:Челси ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Парк де Пренс

**«Парк де Пренс»** ( — Париждегі футбол стадионы. Париждің "Пари Сен-Жермен" клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді. Бір мезетте 56 583 адам жайғаса алады.

## Стадион жайлы фактілер
Cтадионда үш бірдей Еуропа чемпионатының (1960, 1984, 2016), екі бірдей әлем чемпионатының матчтары ойнатылған. Еуропа Чемпиондар Кубогының 3 финалы (1956, 1975, 1981) өткізілген

Футболдан басқа регби матчтары да өткізіле береді. ФИФА-ның төртінші санатты стадиондарының қатарына кіреді.

## Парк де Пренсте өткізілген ЕУРО-2016 матчтары

## Галерея

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:Стадиондар
Санат:Франция футбол стадиондары
Санат:Франция стадиондары
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 1995

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 1995** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 1994/95 жылғы маусымының финалдық матчы. 1995 жылы 24 мамырда Венадағы "Эрнст Хаппель" стадионында Нидерландының "Аякс" клубы мен Италияның "Милан" клубы кездесті. "Аякс" 1:0 есебімен ұтып, турнир жеңімпазы атанды. Матч тағдырын шешкен жалғыз голды 84 минутта Патрик Клюйверт соқты.

## Матч

### Протокол

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 1994/95
Санат:1995 жылғы футбол
Санат:Аякс Амстердам ФК ойындары
Санат:Милан ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
УЕФА Чемпиондар Лигасы 2008/09

**УЕФА Чемпиондар Лигасы 2008/09** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 16-шы, УЕФА Чемпиондар Кубогының 53-ші турнирі. Финалдық ойын 2009 жылы 27 мамыр күні Римде өтті. Испанияның "Барселона" клубы Англияның "Манчестер Юнайтед" командасын 2:0 есебімен ұтты.

## Квалификация
### 1 раунд
Алғашқы матчтар 2008 жылғы 15—16 шілдеде, жауап ойындар 22—23 шілдеде өтті.

|}

### 2 раунд
Алғашқы матчтар 29—30 шілдеде, жауап ойындар 5—6 тамызда өтті.

|}

### 3 раунд
Алғашқы матчтар 12—13 тамызда, жауап ойындар 26—27 тамызда өтті.

|}

## Топтық турнир
### A тобы

### B тобы

### C тобы

### D тобы

### E тобы

### F тобы

### G тобы

### H тобы

## Плей-офф
### 1/8 финал
Алғашқы ойындар 2009 жылы 24—25 ақпанда, қарымта ойындар — 10—11 наурызда [өтті.

|}

### 1/4 финал
Алғашқы матчтар 7—8 сәуірде, жауап  ойындар 14—15 сәуірде өтті.

|}

### 1/2 финал
Алғашқы матчтар 28—29 сәуірде, жауап ойындар — 5—6 мамырда өтті.

|}

## Финал

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2008/09
Санат:2008 жылғы футбол
Санат:2009 жылғы футбол