open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Покров ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Покров ауылдық округі** – Қостанай облысы Денисов ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Покровка, Досов ауылдары кіреді. Орталығы – Покровка ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 759 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Денисов ауданы ауылдық округтері
Уба-Форпост

**Уба-Форпост** — Абай облысы Бородулиха ауданы, Краснояр ауылдық округі құрамындағы ауыл. Бұрынғы Уба-Форпост ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бородулиха ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 65 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Бородулиха ауданы елді мекендері
Преснов ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Преснов ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік. 2013 жылы құрамына қысқартылған "Железин ауылдық округінен" 1 елді мекен қосылған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Пресновка, Железное ауылдары кіреді. Орталығы – Пресновка ауылы. Железин ауылдық округінің құрамында болған ''Богатое'', ''Лапушки'' ауылдары 2013 жылы, округ құрамында болған ''Островка'' ауылы 2018 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 6539 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) ауылдық округтері
Шаған (көл)

**Шаған** – Қазақстандағы Абай облысының аумағында орналасқан жасанды көл.

## Тарихы
Шаған көлі 1965 жылы жасалған  алғашқы кеңестік өнеркәсіптік термоядролық жарылыс нәтижесінде Шаған өзенінің ағысында Семей полигонының бір алаңы - Балапан сынақ алаңында пайда болған. Кеңес оқымыстылары «бейбіт атомды» жоюға арналған, соның ішінде, әсіресе, ерінді су шоғырланатын су қоймалары қатарын жоспарлаған. 

Мұндай су тоғандарының түбі жарылыс нәтижесінде еритін де, су  қоймасына дәл қажетті орынға айналатын еді. Оқымыстылардың есептері бекерге шығып, әлі күнге дейін Атом көлінің суы жұқпалы әрі ішуге жарамсыз. Қазіргі кезде Атом көлі - Семей полигонының негізгі туристік объектілерінің бірі болып табылады.

## Сипаттамасы
*Ауданы — 5,92 км². 
*Көлемі — 19,1 млн куб. м. 
*Тереңдігі — шамамен 100 метр

Санат:Жаңасемей ауданы көлдері
Ақсу ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

**Ақсу ауылдық округі** – Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы әкімшілік бірлік. 2009 жылға дейін *Белый ауылдық округі* деп аталды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақсу, Ақшарбақ, Бекалқа, Жазаба ауылдары кіреді. Орталығы – Ақсу ауылы. Округ құрамында болған ''Талды'' ауылы 2014 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Катонқарағай ауданы ауылдық округтері
Новомихайловка (Шығыс Қазақстан облысы)

**Новомихайловка** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Белоусов кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінің солтүстік-шығысында 28 км жерде.

## Халқы

## Дереккөздер
 

Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Қабанбай ауылдық округі

**Қабанбай ауылдық округі**:

* Қабанбай ауылдық округі – Абай облысы Мақаншы ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Қабанбай ауылдық округі – Жетісу облысы Алакөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Қабанбай ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Маралды ауылдық округі

**Маралды ауылдық округі**:
* Маралды ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданындағы әкімшілік бірлік.
Каменный Карьер (тау)

**Каменный Карьер** – Ақмола облысы Целиноград ауданының солтүстігіндегі тау. 

## Географиялық орны
Қарамеңді батыр ауылынан солтүстікке қарай 4,5 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 357 м. Батыстан шығысқа қарай 1,5 км-ге созылған, ені 1 км. Таудың шығысында тасты жерлер жер бетіне шығып жатыр, батыс етегінде батпақты шалғын қалыптасқан. 

## Геологиялық құрылымы
Палеоген тау жыныстарынан түзілген жер қыртысын құмсазды келген элювийлі-делювийлі шөгінділер жапқан. 

## Өсімдігі
Даланың сортаңдау қызғылт қоңыр топырағында бетегелі-селеулі өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Целиноград ауданы таулары
Көкжайық ауылдық округі

**Көкжайық ауылдық округі** — Абай облысы Көкпекті ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көкжайық, Ақой, Қарағандыкөл, Қарамойыл ауылдары кіреді. Әкімшілік орталығы – Көкжайық ауылы.

## Тарихы
2009 жылы ''Жұмыскер'', ''Талапкер'' ауылдары таратылды. 2013 жылы таратылған Қарағандыкөл ауылдық округінің Қарағандыкөл елді мекені қосылды.

## Дереккөздер

Санат:Көкпекті ауданы ауылдық округтері
Тассай ауылдық округі

**Тассай ауылдық округі**:
* Тассай ауылдық округі — Абай облысы, Көкпекті ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Тассай ауылдық округі — Ақтөбе облысы, Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Тассай ауылдық округі — Түркістан облысы, Сайрам ауданындағы әкімшілік бірлік.
Тассай ауылдық округі (Түркістан облысы)

**Тассай ауылдық округі** — Түркістан облысы, Сайрам ауданындағы таратылған әкімшілік бірлік. 2014 жылы құрамындағы барлық ауыл Шымкент қаласына берілгендіктен таратылған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына *[[Достық (Сайрам ауданы)|Достық]], [[Таскен]], [[Қызылсай (Түркістан облысы)|Қызылсай]], [[Тассай (Түркістан облысы)|Тассай]], [[Тәжірибестанса]] (Опытная станция)* ауылдары кірді. Орталығы – Достық ауылы болған..

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 11 852 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Сайрам ауданының таратылған ауылдық округтері
Пригородный ауылдық әкімдігі (Қостанай облысы)

**Пригородный ауылдық әкімдігі** – Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Пригородное ауылы кіреді. Орталығы – Пригородное ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3028 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жітіқара ауданы ауылдық округтері
Аврора (Шығыс Қазақстан облысы)

**Аврора** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Краснояр ауылдық округі құрамында болған теміржол станциясы, 2024 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінің солтүстік-батысында 30 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер
 

Санат:Глубокое ауданының таратылған елді мекендері
Веселовка (Шығыс Қазақстан облысы)

**Веселовка** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл, Веселов ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінен солтүстікке қарай 18 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Пригородный ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Пригородный ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Покровка ауылы кіреді. Орталығы – Покровка ауылы. Округ құрамында болған ''Красный Октябрь'', *[[2591 км аялдамасы]]* ауылдары 2024 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1046 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданы ауылдық округтері
Планидовка

**Планидовка** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Белоусов кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінің солтүстік-шығысында 6 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Красная Заря (Шығыс Қазақстан облысы)

**Красная Заря** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Берёзов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Глубокое кентінің солтүстік-батысында 19 км жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 151 адам (74 ер адам және 77 әйел адам) болса, 2009 жылы 69 адамды (42 ер адам және 27 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданының таратылған елді мекендері
III Мехмет

**III Мехмет** (; ақындық лақап аты — **Әділ** (); 26 мамыр 1566 — 21 желтоқсан 1603) — Османлы мемлекетінің 13-ші сұлтаны, Ислам халифатының 78-ші халифі, ақын, қолбасшы.

Бұл сұлтанның тұсында Османлы мемлекетінің нағыз ыдырауы басталды. Қазына бос қалды, билік сыбайласқан, ал әскер тәртіпсіздендірілді.

## Өмірбаяны
III Мехмет 1568 жылы османлы елордасы Константинопольде дүниеге келді.

нобай|солға|250px|Хачова шайқасы

Таққа отырғаннан кейін өзінің 19 інісін өлім жазасына кесті. Бұл Османлы тарихындағы ең ірі бауыр өлтірушілік. Бұл өлім жазасының себебі: сұлтан өзінің інілерінің тарапынан болатын бүліктен қорықты. Және де бұл қорқыныш оның сарайдағы кафес (тор) атты павильонда шаһзадаларды ұстауына да себеп болды.

Дунайдағы аустриялықтардың әскери жетістіктеріне ыза болған жаңа шеріктер мен османлы халқы елордада наразылық шараларын ұйымдастырды. Соған байланысты 1596 жылы сұлтан Мажарстанға қарсы жорыққа аттанды. Жорық кезінде Хачова шайқасында Габсбургтардың әскерін жеңді, алайда сол жеңісін тиімді пайдалана алмай, елордадағы ойын-сауық өміріне қайтып келді.

III Мехметтің әкесі III Мұрат жаулап алған парсы жерлерінде төңкерістер орын алып, парсылар сол жерлерді қайтарып алды.

## Жанұясы
III Мехмет өзінің билеген жылдарын көбінесе гаремде өткізгендіктен, күңдері өте көп болды. Ол күңдерінен көп бала тапты, алайда балалар есімдерінің көбісі сақталмаған. Тек сақталғаны осылардікі: Сәлім шаһзада, Жиһангир шаһзада, Махмұт шаһзада, I Ахмет, I Мұстафа, Қадиша сұлтан, Ділруба сұлтан, Есра сұлтан және Айша сұлтан. Сәлім шаһзада 12 жасында қызамық ауруынан қаза тапты. Махмұт шаһзада сұлтанды тақтан тайдыру айыбымен 1603 жылы өлім жазасына кесілді. Ал I Ахмет пен I Мұстафа, сәйкесінше, 14-ші және 15-ші османлы сұлтандары болды.

Күңдерінің арасынан ең танымалдары: Халиме сұлтан және Хандан сұлтан. Халиме сұлтан — Махмұт шаһзада, Дилируба сұлтан мен I Мұстафаның анасы. Ал Хандан сұлтан — I Ахметтің анасы.

## Садрағзамдары

## Дереккөздер

Санат:26 мамырда туғандар
Санат:Стамбулда туғандар
Санат:Османлы империясының сұлтандары
Приишим ауылдық округі

* Приишим ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы әкімшілік бірлік.
Раздольный ауылдық округі (Батыс Қазақстан облысы)

**Раздольный ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Раздольное, Ақбидай ауылдары кіреді. Орталығы – Раздольное ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 566 адамды (285 ер адам және 281 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бәйтерек ауданы ауылдық округтері
Приречный ауылдық округі

* Приречный ауылдық округі – Абай облысы Жаңасемей ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Приречный ауылдық округі – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы Ақжар ауылдық округінің бұрынғы атауы.
* Приречный ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы әкімшілік бірлік. 
* Приречный ауылдық округі – Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы әкімшілік бірлік.
Раздольный ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Раздольный ауылдық округі** – Қостанай облысы Науырзым ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Раздольное ауылы кіреді. Орталығы – Раздольное ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1175 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Науырзым ауданы ауылдық округтері
Бобровка (Глубокое ауданы)

**Бобровка** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл, Бобров ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінен шығысқа қарай 29 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Пригородный ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

**Пригородный ауылдық округі** – Шығыс Қазақстан облысы Риддер қалалық әкімдігі аумағында болған бірлік, 2013 жылы таратылған. Құрамына Пригородное, Жоғарғы Хайрузовка, Коноваловка, Ливино, Поперечное ауылдары кірді.   *Аэродромное*, *Громатуха*, *Ермолаевка*, *Новая Королевка*, *Сегізінші Март*, *Крольчатник*, *Синюшонок* ауылдары 2009 жылы таратылған. Тұрғыны 1851 адам (2009). Орталығы – Пригородное ауылы болды.

## Дереккөздер

Санат:Риддер қалалық әкімдігінің таратылған ауылдық округтері
Быструха ауылдық округі

**Быструха ауылдық округі** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы әкімшілік бірлік. 2018 жылға дейін *Куйбышев ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Зимовье ауылы кіреді. Орталығы – Быструха ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданы ауылдық округтері
Весёлое (Шығыс Қазақстан облысы)

**Весёлое** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Тарханка ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 52 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер
 

Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Хмельницкий ауылдық округі

**Хмельницкий ауылдық округі**:
* Хмельницкий ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік.
VIII Эдуард

**VIII Эдуард** (; шоқынған кездегі есімдері *Эдуард Альберт Кристиан Георг Андрей Патрик Давид*; 23 маусым 1894— 28 мамыр 1972) — 1936 жылдың 20 қаңтарынан 11 желтоқсаны аралығындағы 10 ай ішінде Біріккен Ұлыбритания және Ирландия патшалығының патшасы; тәж кигізу жорасы жүргізілмеген. Ұлыбритания Үкіметінің қарсылығына қарамастан, күйеуінен ажырасқан Уоллис Симпсонмен үйлену мақсатында 1936 жылдың 11 желтоқсанында тақтан бас тартады. Тақтан бас тарту себебін Эдуард «Өзі сүйетін әйелдің көмегі мен қолдауынсыз патша міндеттерін атқара алмайтындығымен» түсіндіреді.

Бас тартудан кейін, 1937 жылдың 8 наурызында **Виндзор герцогі** () атағына ие болады. Эдуард Нацистік Германия басшылығымен тақтан бас тартқаннан кейін жеке байланыстары болғандығымен танымал. 1940—1945 жылдары Багам аралдарының губернаторы қызметін атқарады, соғыстан кейін Францияда тұрады.

Оның бұл қылығы Гарри Белафонтенің «Love Alone» атты әнінде шырқалады. Сондай-ақ Эдуарда пен Уоллистің махаббаты Мадоннаның «БІЗ. Махаббатқа сенеміз» атты фильмінде баяндалады.

## Сыртқы сілтемелер
* Титулдары, ордендері мен лауазымдары 
* Эдуардтың нациятермен байланысы жайлы, Guardian газеті, 29 маусым 2002.

Санат:Виндзорлар
Санат:Ұлыбритания патшалары
Стюарттар

thumb|150px|Стюарттар әулетінің гербі
**Стюарттар** (алғашқыда , , XVI ғасырдан бастап француз тіліне икемделген  атауы қалыптасты) — Шотландия (1371—1651,  1660—1707 жж.), Англия (1603—1649, 1660—1694, 1702—1707 жж.), Ирландия (1603—1649, 1660—1694, 1702—1714 жж.) және Ұлыбритания (1707—1714 жж.) патшалықтарын билеген патшалар әулеті.

## Шотландияда
Стюарт әулетінің бірінші танымал өкілі Доль сарайының билеушісінде болған ата-бабадан мұраға беріліп келе жатқан сенешаль Алан Фиц-Флаад болды. Ол XI ғасырда Норманд шапқыншылығынан кейін көп ұзамай Британияға келді. Осыған байланысты зерттеушілер оның шығу тегі туралы ортақ ойға келмеді - ол не бретондық немесе нормандық болуы мүмкін. Алан Шропширдегі иеліктерді берген Нормандық үйден шыққан ағылшын королі Генрих I-ні қолдады. Оның ұлдарының бірі Уолтер Фиц-Алан (1177 ж.қай.) Англиядағы феодалдық анархия кезінде императрица Матильданы қолдады және шотланд патшасы Дәуіт I-мен достасты. Шамамен 1136 жылы Уолтер Шотландияға көшіп, онда Ренфруширде ауқымды иелік алып, өмірінің соңына дейінгі пэрстық және шотландиялық король сарайында мұрагерлікке берілетін Жоғарғы стюард (басқарушы) лауазымын алды. Лауазым атауынан Стюарттардың тегі пайда болды.

Алтыншы лорд-стюарт Уолтер Стюарт (1293-1326) король Роберт I Брюстің қызы Маджорге үйленді. Олардың ұлы Роберт II Брюс әулетінен шыққан нағашысы Дәуіт II қайтыс болғаннан кейін Шотландия тәжін иеленді. Оның ізбасарлары Роберт III, Яков I, Яков II, Яков III, Яков IV және Яков V болды.

## Англияда
Яков V-нің қызы, Генрих VII-нің шөбересі Мария Стюарт ағылшын тағына үміткер болды. Оның ұлы, Яков VI, 1603 жылы Тюдор әулетінің жойылуымен, Яков I атымен Англияның патшасы болды, осылайша ағылшын және шотландиялық тақтарды біріктірді (алайда, ресми уния тек 1707 жылы қабылданды).

Оның ізбасарлары, Англия мен Шотландия королдері - Карл I (1649 ж.т.), Карл II (1660 ж. шақырылған), Яков II, ол тағы Яков VII - Шотландия патшасы (1688 ж. қуылған), Мария II, күйеуі Вильгельм Оранмен бірге билік етті, сонымен қатар Стюарттардың туысы, сондай-ақ Марияның сіңлісі Анна, оның кезінде біріккен патшалық Ұлыбритания құрылды.(1707). 1714 жылы Анна қайтыс болғаннан кейін заңға сәйкес, британ тағына католиктерді таққа жолатпай, Ганновер курфюрсты, Яков I (VI) қызының немересі, жаңа Ганновер әулетінің негізін қалаған, протестанттық Георг I болды.

Сол уақытта, континентінде қуғын-сүргінге ұшыраған Яков II ұлы, Франция, Испания және папа Яков III деген атпен патша ретінде танылды, бірақ оның билікті игерудегі әрекеті сәтсіздікке ұшырады (тағы қараңыз Якобиттер). Стюарттардың үйі 1807 жылы Яков II-нің немересі кардинал Генрих Бенедикттің қайтыс болғаннан кейін тоқтатылды.


Сурет:StewartofAppin.gif| Аппин Стюарттардың тартаны
Сурет:StewartofAthol.gif| Атолл Стюарттардың тартаны
Сурет:StewartofGalloway.gif| Голуэя Стюарттардың тартаны
Сурет:StuartofBute.gif| Бьют Стюарттардың тартаны


## Әдебиет

* 

Санат:Стюарттар
Санат:Еуропа әулеттері
Санат:Шотландия кландары
Кіші Оба (өзен)

**Кіші Оба** – Үбі өзені алабында.

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы жерімен ағады. 

## Бастауы
Бастауын Үбі жотасының солтүстік-шығыс бөлігінен алып, Выдриха ауылынан шығысқа қарай Үбі өзеніне құяды. 

## Гидрологиясы
Жалпы ұзындығы 97 км (Сол Оба өзенімен бірге), су жиналатын алабы 2096 км2. Жылдық орташа су ағымы 0,31 м3/с. Аңғары тар, ағыны қатты.

## Дереккөздер

Санат:Ертіс су алабы
Санат:Глубокое ауданы өзендері
Тереза Мэй

**Тереза Мэй** (, бикештік кезінде *Брейзер* (Brasier); 1 қазан 1956, Истборн, Шығыс Суссекс, Ұлыбритания) — британдық саясаткер, ішкі істер министрі (2010—б.к.), әйелдер және тең құқықтық істер министрі  (2010—2012), Қауымдар палатасының мүшесі (1997—б.к.), Консервативті партиясының мүшесі.

## Өмірбаяны
География бакалавры дәрежесінде Оксфорд университетін тәмамдаді. Англия банкінде және Лондонның өзін-өзі басқару органдарында жұмыс атқарды.

### Саяси мансабы
*North West Durham* округінде 1992 жылдың парламенттік сайлауына және *Barking* округінде 1994 жылдың кезектен тыс сайлауына қатысқан, бірақ сәтсіз.

1997 жылдың сайлауында Беркширдегі *Мэйденхэд* жаңа сайлау округінен  Британ парламентіне катысты Қауымдар палатасының мүшесі ретінде бірінші рет сайланып, сол жылдан бастап үнемі қайта сайланады. 

1997—2002 жылдар аралығында консерваторлардың көлеңкелі үкіметінде екінші дәрежедегі қызметтер атқарған. 2002 жылы Консервативті партияның алғашқы әйел-төрағасы ретінде сайланды және партия көшбасшынымен салыстырғанда, консерваторлардың жұмыс атқаруын қамтамасыз ететін техникалық мәселелермен айналысты.

2003—2005 жылдар аралығында көлеңкелі транспорт министрінің және көлеңкелі азық-түлік және экология министрінің міндеттерін орындаған. 2005 жылдың мамырынан желтоқсан айына дейін мәдениет, БАҚ және спорт көлеңкелі министрі болған.  көлеңкелі. 2005 жылдың 6 желтоқсанында Қауымдар палатасының көлеңкелі көшбасшысы ретінде тағайындалды. 2009—2010 жылдар аралығында еңбек және зейнетақы көлеңкелі министрі қызметінде болған.

2016 жылдың 5 шілдесінде, Консервативті партияның парламентарий-консерваторлар көшбасшылары сайлаындағы бірінші кезеңнен кейін Тереза Мэй 165 дауыс жинап, жеңіске алғашқы үміткер ретінде атанды.. Ал 7 шілдеде,  британ консерваторларының басшысы және ел премьер-министрі орынын иеленуге ұйымдастырылған бәйгенің финалына екі әйел шықты  — Тереза Мэй, 199 парламентарийдің қолдауына ие болды, және 84 дауыс жинаған энергетика министрінің орынбасары Андреа Ледсом.

2016 жылдың 11 шілдесінде Ледсом өз кампаниясын аяқтағаннан кейін, Ұлыбританияның премьер-министрі Дэвид Кэмерон Тереза Мэйді өзінің ізбасары ретінде жариялап, өз өкілеттілігін 13 шілде күні Мэйге тапысратынын айтты. Осылайша, Тереза Мэй Ұлыбритания тарихындағы Маргарет Тэтчерден кейінгі премьер-министр қызметін атқаратын екінші әйел.

## Жеке өмірі
Тұрмыста 1980-ші жылдан бастап, жұбайы — Филип Джон Мэй, 2016 жылдан бастап Capital Group Companies компаниясының қызметкері. Балалары жоқ.

2012 жылдың қарашасында Тереза Мэй қант диабетінің 1-ші типімен ауыратыны анықталды. Ол инсулин инъекцияларымен емделіп жүр. 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайт.
* Консервативті партияның сайтындағы өмірбаяны. 
* ''Home Office'' (ішкі істер министірлігі) саытндағы өмірбаяны. 

Санат:Ұлыбритания саясаткерлері
Санат:Ұлыбритания саясаты
Қасқасу

**Қасқасу** — Түркістан облысы Төле би ауданындағы ауыл, Қасқасу ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Леңгір қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 31 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Төле би ауданы елді мекендері
Волчиха (Шығыс Қазақстан облысы)

**Волчиха** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Малоубинка ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінен солтүстік-шығысқа қарай 71 км-дей жерде орналасты.

## Халқы
Тұрғыны 55 адам (2009).

## Дереккөздер
 

Санат:Глубокое ауданының таратылған елді мекендері
Маховка (өзен)

**Маховка** — Ресейдегі өзен. Оренбург облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Самара өзенінің оң жағалауынан 359 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Самара Сорочинск су торабынан Елшанка ауылындағы су өлшеу постына дейін . Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 11010001012112100006679
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 112100667
* Су алабының коды — 11.01.00.010
* ГЗ томының нөмірі — 12
* ГЗ бойынша шығарылуы — 1

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Ресей өзендері
Уварово (Шығыс Қазақстан облысы)

**Уварово** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Ертіс ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Сметанино (Шығыс Қазақстан облысы)

**Сметанино** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Кожохов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылды.  

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінен солтүстікке қарай 17 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданының таратылған елді мекендері
Кожохово

**Кожохово** — Шығыс Қазақстан облысының Глубокое ауданындағы ауыл, Кожохов ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінен солтүстікке қарай 5 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Ушаново

**Ушаново** — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл, Ушанов ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 44 км-дей, Өскемен қаласының шығысында 4 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Қарабатан

**Қарабатан** — Атырау облысының Атырау қалалық әкімшілігінің құрамында болған ауыл, Геолог ауылдық округінің құрамына кірді. 2019 жылы қала құрамына енгізілді.

## Халқы
1999 жылғы халық санағы бойынша елді мекенде 107 адам (54 ер, 53 әйел адам) тұрған. Ал 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша ауылда 135 адам (67 ер, 68 әйел адам) тұрды.

## Дереккөздер

Санат:Атырау қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Ақжайық (Атырау қалалық әкімдігі)

**Ақжайық** — Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты Балықшы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1888 адам (885 ер адам және 1003 әйел адам) болса, 2009 жылы 2191 адамды (1062 ер адам және 1129 әйел адам) құрады.

## Әлеуметтік және мәдени нысандары
* **М. Отаралиев атындағы орта мектебі** — мектеп 1960 жылы қазіргі Ақжайық ауылында (бұрынғы Ширина) бастауыш мектеп болып ашылды. 1962 жылы жеті жылдық мектеп болып қалыптасты. 1976 жылы Балықшы орталау мектебі деп аталды. 1992 жылы мектепке жерлес ақын Марат Отаралиевтің есімі берілді. 2013 жылы апатты жағдайға байланысты ескі мектеп ғимаратының орнына жаңа мектеп салу құрылысы жоспарланды. 2017-2018 оқу жылында 2 қабатты жаңа үлгідегі жалпы білім беретін М. Отаралиев атындағы орта мектеп болып ашылды.

## Дереккөздер

Санат:Атырау қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Ақжал (Абай облысы)

**Ақжал** — Абай облысы Жарма ауданы, Ақжал ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 22 км-дей жерде. 

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы елді мекендері
Аурулардың халықаралық жіктемесі

**Аурулар мен денсаулыққа байланысты мәселелердің халықаралық статистикалық жіктемесі** () — денсаулық сақтаудың жетекші статистикалық және жіктемелік негізі ретінде қолданылатын құжат. Әр бір он жыл сайын Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) бақылауымен қайта қаралып отырады. Аурулардың халықаралық жіктемесі методикалық әдістер мен материалдардың халықаралық салыстырымдылығының бірлігін қамтамасыз ететін нормативтік құжат болып табылады. 

Қазіргі кезде "Аурулардың халықаралық жіктемесінің оныншы қайта қарауы" (**АХЖ-10**, *ICD-10*)

Қазақстан денсаулық сақтау саласының ақпараттық жүйесінде АХЖ-10 қолдануды 2010 жылдан бастады.

## АХЖ мақсаты, міндеттері және қолдану аясы
[thumb|[Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының туы.]]
АХЖ мақсаты – жүйелеген тіркеу, сараптама, әр түрлі уақытта әр түрлі мемлекеттер мен аймақтардан алынған өлім мен аурушаңдық жайлы мәліметтерді салыстыру мен интерпретациялау үшін жағдай жасау. АХЖ аурудың немесе басқа да денсаулыққа байланысты мәселелердің диагнозының ауызша тұжырымдамасын мәліметтерді сақтауға, пайдалануға және талдауға қолайлы әріптік-сандық тұжырымдамаға айналдыру үшін қолданылады.

## Дереккөздер

Санат:Халықаралық жіктемелер
Дүниежүзілік көкөніс шаруашылығы Орталығы

**Дүниежүзілік көкөніс шаруашылығы&nbsp;Орталығы ** (, ) - дамушы мемлекеттердегі кедейлік пен аштықпен күресу, адам ағзасы үшін пайдалы, әрі қоректік көкөністерді өндіру және тұтынуды арттыратын әдістерді құрастыру мен ғылыми зерттеулердің халықаралық коммерциялық емес институты&nbsp;.

Орталықтың Бас кеңсесі Тайваньдағы Тайнань қаласында орналасқан, сонымен қатар Бангкокте, Накхонпатхомда Хайдарабадта, Ташкентте, Арушада, Бомакода және Мессада аймақтық кеңселері орналасқан .

Дүниежүзілік көкөніс шаруашылығы бойынша Орталық өз қызметін: гермоплазма, селекция, көкөніс өндіру және тұтыну&nbsp;сияқты&nbsp;жаһандық өзекті төрт тақырыпты&nbsp;зерттеу мен дамыту &nbsp;бойынша жүзеге асырады&nbsp;.

Орталық Оңтүстік‐шығыс Азия, Оңтүстік Азия, Африка (Сахарадан оңтүстікке қарай орналасқан), Орталық Азия мен Кавказда қоғамдық және жеке меншік секторларының халықаралық және пәнаралық бірлестіктерін ұйымдастырды &nbsp;.

Қазақстанда Дүниежүзілік көкөніс шаруашылығы Орталығымен Қазақ картоп және көкөніс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты тығыз ынтымақтастықта жұмыс жасайды. Ынтымақтастық негізінде көкөніс дақылдарының жаңа 17 сорты шығарылды .

## Дереккөздер

Санат:Халықаралық ғылыми ұйымдар
Санат:Көкөніс шаруашылығы
Сьюдад-Боливар

**Сьюдад-Боливар** () — Венесуэладағы қала. Боливар штатының астанасы.

Халық саны — 338 мың адам (2005), үлкендігі бойынша Сьюдад-Гуаяныдан кейін штаттағы екінші қала.

Қала Ориноко өзенінің оң жағалауында, оның сағасынан  330 км, Каракастың оңтүстік-шығысына қарай 450 кмде орналасқан.

Қала 1764 жылы *Сан-Томас-де-ла-Нуэва-Гуаяна*' (*San Tomás de la Nueva Guayana*) ретінде негізі қаланған, сондай-ақ **Ангостура** (*Angostura*) атауы да белгілі. 1840-шы жылы Симон Боливар құрметіне қайта аталды.

Ірі өнеркәсіптік орталығы және өзен порты, алтын, алмаз, темір кені мен ағаш өндіріледі, сондай-ақ мал шаруашылығы дамыған.

Қалаға жақын маңда "Сьюдад-Боливар — Томас де Херес" әуежайы орналасқан.
File:Ciudad_Bolívar_view.jpg|
File:A_typical_street_of_Ciudad_Bolívar.jpg|
File:Orinico_ciudad_bilivar_venezuela.jpg|


## Әдебиет
* XX ғасыр басынан ақпарат: Ангостура&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Энциклопедиялық сөздігі Брокгауз және Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&#x20;— СПб., 1890-1907.
Санат:Венесуэла қалалары
Санат:1764 жылы құрылған елді мекендер
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Пемон тілі

**Пемон тілі** (пемон) — оңтүстік америкалық пемон үнді халқының тілі. Ол кариб тілдеріне жатады. Венесуэланың оңтүстік-шығысында (ең алдымен Канаима Ұлттық паркінде), Бразилияның солтүстік-батысында (Рорайма штаты) және Гайанада (елдің батысындағы Паруима елді мекені) таралған .

## Жазбалары
XX ғасырға дейін пемон тек ауызша тіл болды. Кейінірек, негізінен католик миссионерлерінің арқасында (әсіресе Армельядтар және Гутьерреса Саласарлар) латын әліппесін қолданатын диакритических белгілері қосылған жазу әзірленді. Сөздік және грамматика шығарылды.

## Грамматика
Пемон тілінде есімдік:

### Синтаксис
Пемон тілінде сөздердің негізгі тәртібі SOV, ол OVS отырады.

## Сілтемелер
* Пемонский тілі " *Ethnologue. Languages of the World*, 2015.
* Introducción al pemón (Spanish) 
* General information about the language Pemon

## Дереккөздер

## Әдебиет
* Gutiérrez Salazar, Msr Mariano: Gramática Didáctica de la Lengua Pemón. Caracas. [//ru.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9802442828 ISBN 980-244-282-8]. 2001.
* De Armellada, Fray Cesáreo y Olza, Jesús, s.j.: Gramática de la lengua pemón (morfosintaxis) Caracas, Publicaciones Ucab, Vicariato Apostólico del Caroní y Universidad Católica del Táchira. 1999.
* Armellada, C. de (Fray), Gutiérrez Salazar, M. (Mons.) Hermanos Menores Capuchinos — UCAB. 2007. 4a edición. [//ru.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9789802445127 ISBN 978-980-244-512-7]
Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер
Канайма ұлттық саябағы

оңға|нобай|300x300 нүкте|Лагуна Канайма
**Канайма** **Ұлттық паркі** () — Венесуэла оңтүстік-шығысында Бразилия және Гайанамен шекарасындағы парк. Аумағы шамамен 30000 км². Боливар штатында орналасқан және шамамен сол Гран Сабана табиғи паркіндей аумақты алып жатыр.

Парк 12 маусым 1962 жылы ашылды көлемі бойынша елде екінші орын алады, тек Парима-Тапирапеко паркіне орын береді.
"1994 жылы Канайма ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізіміне енді. Парктің басты көрікті орны және құндылығы ондағы тепуилер (жалпақшоқылы таулар).

Парктегі ең танымал тепуи — Рорайма (ең биік және өрмелеу үшін ең қарапайым) және Ауянтепуи, онда атақты ең биік Анхель сарқырамасы орналасқан. Тепуи — Оңтүстік Америка және Африка  бір суперқұрлық бөліктері болған кездегі дәуірде қалыптасқан құмдақтар.

Ұлттық парктің аумағы пемон үнді халқының отаны болып табылады, олар тепуи "мавари" рухтарының үйі ретінде санайды. Парк шалғай жерлерде; жолдарды байланыстыратын елді-мекендер өте аз, сондықтан негізгі көлік шағын авиация болып табылады, сондай-ақ жаяу өтпе жолдар және өзендермен каноэмен жүзуге болады.

Жергілікті тұрғындардың көпшілігі — пемондар, негізінен, туризмен айналысады.

## Сілтемелер
* World Conservation Monitoring Centre 
* Official UNESCO website entry
* Суреттер парк

Санат:ХТҚО II санаты
Ауян-Тепуи

**Ауян-Тепуи** (, бұл жергілікті пемон үндістерінің тілінде "шайтан тау" дегенді білдіреді ) — Венесуэладағы белгілі тау-тепуи ( үстел тау).

Бұл өте биік, бірақ ең биік емес Гвиана таулы үстіртіндегі тепуи, Боливар штатының Гран-Сабана департаментінде  орналасқан. Таудан  биіктігі 979 м, 807 м үздіксіз құлаумен болатын әлемдегі ең биік сарқырама Анхель сарқырамасы құлайды. Ауян-Тепуи — алып үстірт, оның ауданы 650 км2 биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 3 000 м.

Тау 1933 жылы ұшқыш Джимми Анхель алтын кенін іздеу саяхаты кезінде кездейсоқ Анхель сарқырамасын ашқан кезде аты әлемге әйгілі болды, кейінірек оның атымен сарқырама аталды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Тепуи - Жоғалған әлем (укр.)
* Осы таулар мен басқа да Тепуи туралы унді аңыздары мен қиялдары 

Санат:Венесуэла таулары
Маракай

**Маракай** () — Венесуэланың солтүстігіндегі қала. Арагуа штатының астанасы және ірі қаласы.

Халық саны — 1.425.606 мың тұрғыны бар (2013).

Қала Кариб теңізінің жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан, оны тау жотасы ажыратады, Каракастан 80 км батысқа қарай, Валенсия көлінен шығысқа қарай 3 км. 

Өнеркәсіптік орталығы: тоқыма, қағаз, темекі және т. б. өнеркәсіп дамыған. Какао, кофе, темекі өсірілетін ауыл шаруашылығы орталығы, .

Қалада венесуэлалық диктатор Хуан Винсенте Гоместің кесенесі орналасқан.
File:Maracay.JPG|



## Ескертпелер

Санат:Венесуэла қалалары
Санат:1701 жылы құрылған елді мекендер
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Джеймс Крофорд Эйнджел

**Джеймс Крофорд Эйнджел** (; 1 тамыз 1899(18990801), , Миссури&nbsp;— 8 желтоқсан 1956,&nbsp;Панама&nbsp;қаласы) — американдық ұшқыш.

1933—1937 жылдардағы Венесуэланың&nbsp;қол жеткізгісіз ауданындағы сарқыраманың үстінен ұшып өткені арқасында белгілі, кейін ол әлемде &nbsp;ең биік сарқырама екеені белгілі болды; бұл сарқырама ұшқыштың құрметіне&nbsp;Анхель ("ангел", исп. Angel сөзінің испанша айтылуы) деп аталды. Эйнжел 16 қарашада 1933 жылы (ол тау беткейінен көрінетін кенді іздеумен айналысқан) сарқыраманы ұшу кезінде кездейсоқ тауып алады. Сарқырамаға қызыққан Эйнджел ол туралы жазылған венесуэлалық саяхатшы және зерттеуші Феликс Кардон Пуигтың жазбаларынан куәлік іздестіреді және&nbsp;1937 жылғы  наурызда Венесуэлаға оралды, қайтадан Кардонмен бірге сарқырама үстінен ұшады. Ақырында,&nbsp;1937 жылы  9 қазанда Эйнджел сарқыраманың шыңына қону талпыныс жасады, соның барысында оның ұшағының дөңгелектері балшыққа батып кетіп зақымданды (ұшақ шыңда 1970 жылға&nbsp;дейін қалды, венесуэла билігі оның қалдықтарын қайта қалпына келітіріп, тікұшақпен Каракасқа жеткізді). Эйнджел, оның әйелі және тағы екі серігі 11 күн бойы жүрген. Бұл саяхат бұқаралық ақпарат құралдарын өзіне кеңінен көңіл аудартты және сарқырама ұшқыш атын алды.

Эйнжел қайтыс болғаннан кейін оның өсиеті бойынша, күлі сарқыраманың үстіне шашылды.
File:Angel falls in Venezuela 001.JPG|Анхель
File:JimmieAngelPlane.jpg|Ұшақ Джеймс Энджела, онда ол жетті сарқырама Анхель


1933-1937 жылдары кездейсоқ ұшып жүргенде оның көзіне Венесуеладағы сарқырама түседі.Сонымен осы сарқырама әлемдегі ең биік сарқырама болып шығады.Осы сарқырама ұшқыштың құрметіне Анхель [Испан тілінен Angel−«періште»] деп аталған.Эйнджел 16 қарашада 1933 жылы кездейсоқ ұшу барысында сарқыраманы көреді.Сарқырамаға қызығып,Эйнджел осы сарқырама жайлы мәліметтер жинайды.Феликс Кардон Пуи деген Венесуелалық саяхатшы және зерттеушіден мәлімет алады,1937 жылы наурыз айында Венесуелаға қайта оралып,сарқыраманың үстінен Ф.Кардонмен бірге ұшады.Соңында 1937 жылы 9 қазанда Эйнджел Сарқыраманың шыңына шығуға бел буады,алайда қону барысында ұшақ батбаққа батып,зақым алады.[ұшақ сарқыраманың шыңында 1970 жылға дейін қалады] Эйнджел,оның әйелі және тағы екі серіктесімен 11 күн бойы аймақтан әрең шығады.Осы оқиға кеңінен таралып ақпарат тез арада тарап,осы сарқырамаға ұшқыштың есімі берілді.

## Қайнар көздері
* *Кравчук&#x20;Т.&#x20;А.*&#x20;Рекордтар табиғат.&#x20;— Л.: Эрудит, 1993.&#x20;— 216&#x20;с.&#x20;— 60&#x20;000 дана&#x20;— [//ru.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/5770720441 ISBN 5-7707-2044-1].

Санат:1 тамызда туғандар
Санат:1899 жылы туғандар
Санат:8 желтоқсанда қайтыс болғандар
Санат:1956 жылы қайтыс болғандар
Санат:Панама қаласында қайтыс болғандар
Санат:АҚШ ұшқыштары
Санат:Оңтүстік Американы зерттеушілер
Конфедерациялар кубогы 2017

**Конфедерациялар кубогы 2017** — ФИФА қамқорлығы аясында өтетін ұлттық құрамалар арасындағы футбол турнирі, Конфедерациялар кубогының оныншы және ең соңғы турнирі. Кубок 2017 жылдың 17 маусым мен 2 шілде аралығында Ресейде өтті.

Финалда Чилиді 1:0 есебімен ұтқан Германия құрамасы бірінші рет турнир жеңімпазы атанды.

## Стадиондар




## Төрешілер

## Топтық кезең
### A тобы

----

----

### B тобы

----

----

## Плей-офф
### Плей-офф кестесі
### Жартылай финалдар

### 3 орын

### Финал

## Жеңімпаз

## Сұрмергендер
**2 гол**
*  Ларс Штиндль
*  Тимо Вернер
*  Криштиану Роналду (1)

**1 гол**

## Автоголдар
**1 автогол**
*  Майкл Бокссол

Санат:Конфедерациялар кубогы
Санат:2017 жылғы футбол
Асқаралы (тау)

**Асқаралы ** – Қалба жотасының солтүстік-батыс бөлігіндегі тау.

## Географиялық орны, жер бедері
Абай облысы Жарма ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 731 м. Беткейі тік жарлы келген. 

## Өсімдігі
Шығыс баурайының қара топырағында бетеге, боз, ақ селеу мен бұталы өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы таулары
Кәрім Мыңбаев ауылдық округі

**Кәрім Мыңбаев ауылдық округі** (2007 жылға дейін – *Қызылтау ауылдық округі*) – Қарағанды облысы Шет ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы — Қызылтау ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы ауылдық округтері
Қызылтау ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Қызылтау ауылдық округі** – Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақши, Жүсіпбек Аймауытов, Лекер, Үйтас ауылдары кіреді. Орталығы – Жүсіпбек Аймауытов ауылы. 2004 жылы *Бабалы* ауылы, 2005 жылы *Ақтөбе, База 19, Естекбай, Иса, Қарашоқы, Қобдық, Қызыл Октябрь, Қызылтау, Мерген, Рақыш, Старый Угольный* ауылдары таратылды. 2013 жылы округ құрамына таратылған Лекер ауылдық округінің Лекер ауылы қосылды.

## Дереккөздер

Санат:Баянауыл ауданы ауылдық округтері
Белтерек (тау)

**Белтерек ** – Семейтау тауларының шығысындағы тау.

## Географиялық орны
Абай облысы Жаңасемей ауданында орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 428 м. Тау солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылып жатыр. Ұзындығы 10 км, ені 3 – 5 км шамасында. Оңтүстік беткейі тік, түпкі жыныстары жалаңаштанған.

## Өсімдігі
Қоңыр топырағында бұталар, жусан, астық тұқымдас өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Жаңасемей ауданы таулары
Кеңтарлау (аңғар)

**Кеңтарлау** – Сарыарқаның оңтүстік-шығыс бөлігіндегі аңғар. 

## Географиялық орны
Балқаш көлінен солтүстікке қарай 40 км жерде, Еспе және Қарақұдық өзендерінің арнасына жалғасады.

## Сипаты
Оңтүстіктен солтүстікке қарай 90 км-ге созылып жатыр. Аңғар табаны өзен шөгінділерінен, құмсаз, гипс, саз, құмайтты жыныстардан құралған. Қоңыр, бозғылт қоңыр топырақты жерлерінде жусан, баялыш, көкпек, тобылғы, қараған өседі. Жер асты суы (ащы) әр түрлі тереңдікте кездеседі. Аңғар күзгі, қысқы, көктемгі жайылым.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан аңғарлары
Санат:Қарағанды облысы географиясы
Қаратөбе ауылдық округі (Абай облысы)

**Қаратөбе ауылдық округі** – Абай облысы Жарма ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қаратөбе, Әди, Кеңтарлау ауылдары кіреді. Орталығы – Қаратөбе ауылы. Округ құрамында болған *[[Салқынтөбе (Қаратөбе ауылдық округі)|Салқынтөбе]]* ауылы 1998 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы ауылдық округтері
Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі

Бұл мақала — 100 мың адамнан көп тұрғыны бар Қазақстан қалалары әкімдерінің тізімі. 1995 жылғы конституцияға дейін лауазым **қала әкімшілігінің басшысы** деп аталды. Тізім қалалардың халық саны бойынша сұрыпталған, сотталған әкімдер қызыл түспен боялған.

## [[Алматы]]

## [[Астана]]

## [[Шымкент]]

## [[Қарағанды]]

## [[Ақтөбе]]

## [[Тараз]]

## [[Павлодар]]

## [[Өскемен]]

## [[Семей]]

## [[Қызылорда]]

## [[Орал]]

## [[Қостанай]]

## [[Атырау]]

## [[Петропавл]]

## [[Ақтау]]

## [[Теміртау]]

## [[Көкшетау]]

## [[Түркістан (қала)|Түркістан]]

## [[Екібастұз]]

## [[Талдықорған]]

## [[Рудный]]

## [[Кентау]]

## [[Жаңаөзен]]

## Халық саны 100 мыңнан аз бұрынғы облыс орталықтарының әкімдері

### [[Жезқазған]]

### [[Арқалық (қала)|Арқалық]]

## Тағы қараңыз
* Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі
* Қазақстан аудандары әкімдерінің тізімі

## Дереккөздер

*
Әкімдер
Талды ауылдық округі

**Талды ауылдық округі:**
* Талды ауылдық округі — Жетісу облысы, Панфилов ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Талды ауылдық округі — Қарағанды облысы, Шет ауданындағы әкімшілік бірлік.
Талды ауылдық округі (Жетісу облысы)

**Талды ауылдық округі** — Жетісу облысы Панфилов ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Еңбекші, Жерұйық, Талды ауылдары кіреді. Орталығы – Талды ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Панфилов ауданы ауылдық округтері
Қаратөбе ауылдық округі (Сайрам ауданы)

**Қаратөбе ауылдық округі** – Түркістан облысы Сайрам ауданында болған әкімшілік бірлік. 2014 жылы құрамындағы барлық ауыл Шымкент қаласына берілгендіктен таратылған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына *[[Әбділабад]], [[Бадам (Қаратөбе ауылдық округі)|Бадам]], [[Базарқақпа]], [[Тұрдыабат]]* ауылдары кірді. Орталығы – Әбділабад ауылы болған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 14 624 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Сайрам ауданының таратылған ауылдық округтері
ГубкаБоб ШаршыШалбар

**ГубкаБоб ШаршыШалбар**:
* ГубкаБоб ШаршыШалбар — 1999 жылдан бері көрсетіліп келе жатқан мультсериал.
* ГубкаБоб ШаршыШалбар — аттас мультсериалдың, сондай-ақ бірнеше толық метражды мультфильмдердің кейіпкері.
Қаратөбе (Абай облысы)

**Қаратөбе** (1993 жылға дейін — *Терентьевка*) — Абай облысы Жарма ауданындағы ауыл, Қаратөбе ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 21 км-дей жерде. 

## Дереккөздер
 

Санат:Жарма ауданы елді мекендері
Искра

**Елді мекендер:**

**:**

* Искра – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы ауыл.

**:**

* Искра – Башқұртстанның Иглин ауданындағы ауыл, Ауструм ауылдық кеңесіне жатады.

**:**

* Искра – Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді.
* Искра – Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді.
* Искра – Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді.
* Искра – Болгариядағы ауыл. Силистра облысына қарасты Ситово қауымының құрамына кіреді.
* Искра – Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Первомай қауымының құрамына кіреді.

**Өзен:**
* Искра – Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Вологда облысы,Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Терістаңбалы (ру)

**Терістаңбалы**, терістамғалы  — Найман тайпасының бірлестігі. Шежіре деректерінде Найманнан Терістаңбалы (кейде Елата), Саржомарт (Ергенекті Найман), Төлегетай тараған. Этнограф Ә.Марғұланның жазбасында:
* Найманнан - Тоқпан, Елата, Өкіреш.
* Екінші ұлынан - Келбұға, Кетбұға (Кетбұқа)
* үшіншісінен - Төлегетай тараған.

Терістаңбалы адам есімі емес, лақап атауы болуы да мүмкін. Бұл жайында бір ізгілік жоқ. Көптеген шежірелерде Терістаңбалыдан (Елата) тараған, Келбұғадан - Балталы, Кетбұғадан - Бағаналы ру болып қалыптасқан. Кетбұғаның таңбасы да Бағаналымен бірдей. Халық екеуін қатар айтады. 

Енді бір шежіреде Терістаңбалыдан - Мәмбет, Рысқұл, сірә бұл екі ата Бағаналы, Балталыдан ілгері ата болса керек.

Терістаңбалы Наймандар 19 ғ-да Ертіс бойын, Көкшетау аймағын мекендеген. 1839 ж. дерек бойынша Терістаңбалы 557 түтін (үй).
## Тұлғалар
# Ғалымжан Жақиянов
# Райымжан Мәрсекұлы Мәрсеков
# Алтай Сәрсенұлы Аманжолов
# Сәрсен Аманжолұлы Аманжолов
# Серік Ғабдуллин 

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Ұзынжал

**Ұзынжал** (1992 жылға дейін — *Карповка*) — Абай облысы Жарма ауданы, Суықбұлақ кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан солтүстікке қарай 96 км-дей жерде.

## Дереккөздер
 

Санат:Жарма ауданы елді мекендері
Қаратөбе ауылдық округі (Жаңақорған ауданы)

**Қаратөбе ауылдық округі** – Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Баспақкөл ауылы кіреді. Орталығы – Баспақкөл ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1611 адамды (849 ер адам және 762 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жаңақорған ауданы ауылдық округтері
Қаратөбе ауылдық округі (Төле би ауданы)

**Қаратөбе ауылдық округі** –  Түркістан облысы Төле би ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Балдыберек, Қаратөбе, Қостөбе, Майбұлақ, Төңкеріс ауылдары кіреді. Орталығы – Қаратөбе ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Төле би ауданы ауылдық округтері
Жарықтас

**Жарықтас** (*Жалпақбас*, 1993 жылға дейін — *Шереметьевка*) — Абай облысы Жарма ауданы, Аршалы ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 134 км-дей жерде.

## Дереккөздер
 

Санат:Жарма ауданы елді мекендері
Түрксіб (Абай облысы)

**Түрксіб** — Абай облысы, Жарма ауданы, Аршалы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2007 жылы таратылған. 

## Географиялық орны
Ауыл орны аудан орталығы - Қалбатау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 108 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 29 адам (16 ер адам және 13 әйел адам) болды.

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы таратылған елді мекендер
Қарашоқы (Абай облысы)

**Қарашоқы** — Абай облысы Жарма ауданы, Белтерек ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.  

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан батысқа қарай 47 км-дей жерде орналасты.

## Дереккөздер
 

Санат:Жарма ауданы таратылған елді мекендер
Қапанбұлақ

**Елді мекендер:**

* Қапанбұлақ – Абай облысы Жарма ауданындағы ауыл. 
* Қапанбұлақ – Абай облысы Жарма ауданындағы темір жол бекеті.
Қапанбұлақ (станция)

**Қапанбұлақ** — Абай облысы Жарма ауданы, Қапанбұлақ ауылдық округі құрамындағы темір жол бекеті. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 63 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Первомайское (Абай облысы)

**Первомайское** — Абай облысы Жарма ауданы, Қапанбұлақ ауылдық округінің құрамында болған ауыл, 2000-шы жылдардың басында таратылған. 

## Географиялық орны
Ауыл орны аудан орталығы - Қалбатау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 80 км-дей жерде орналасты.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 83 адам (48 ер адам және 35 әйел адам) болды.

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы таратылған елді мекендер
№14-темір жол айрығы

**№14-темір жол айрығы** — Абай облысы Жарма ауданы, Қапанбұлақ ауылдық округінің құрамында болған темір жол айрығы, 2009 жылы жабылған. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 79 км-дей жерде орналасты.

## Халқы
Тұрғыны 13 адам (2009).

## Дереккөздер
 

Санат:Жарма ауданы таратылған елді мекендер
Ноғайты (Маңғыстау облысы)

**Ноғайты** — Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданы, Сам ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2016 жылға дейін таратылған Ноғайты ауылдық округі орталығы болған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Бейнеу ауылынан шығысқа қарай 55 км жерде орналасқан.

## Халқы

## Транспорты
2015 жылы «Сыңғырлау – Сам – Ноғайты – Тұрыш» автожолы пайдалануға берілді.

## Дереккөздер

Санат:Бейнеу ауданы елді мекендері
Тәжен

**Тәжен** — Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданындағы ауыл, Тәжен ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орналасуы
Аудан орталығы – Бейнеу ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 76 км жерде, Өзбекстанмен шекараға жақын орналасқан. 

## Тарихы
Ауыл Маңғыстау облысы мәслихатының 2006 жылғы 28 шілдедегі N 16/288 шешімі және Маңғыстау облысы әкімінің 2006 жылғы 31 мамырдағы N 188 қаулысы бойынша құрылды.

## Халқы

## Инфрақұрылымы
2015 жылы «Тәжен мектеп-балабақша кешені» ғимаратының құрылысы аяқталып, пайдалануға берілді. Ауылда медпункт, кітапхана, полиция, әкімшілік, мектеп жұмыс істеуде.

## Дереккөздер

Санат:Бейнеу ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Отпан ауылдық округі

**Отпан ауылдық округі** — Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Тұщыбек, 15 бекет ауылдары кіреді. Орталығы – Тұщыбек ауылы.

## Тарихы
2007 жылы Жыңғылды ауылдық округінен бөлініп шығып, құрамына Тұщыбек, 15-бекет ауылдары берілді.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 352 адамды (178 ер адам және 174 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Маңғыстау ауданы ауылдық округтері
Қазақстан жерінде болған болыстар тізімі

Қазақстан жерінде болған болыстар тізімі
## Семей облысы
### Қарқаралы уезі
Ведомость о волостях Каркаралинского внешнего округа (1831 г.)

### Зайсан уезі
### Семей уезі

## Ақмола облысы
### Ақмола уезі

### Атбасар уезі

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
## Сыртқы сілтемелер

Санат:Болыстар