open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Билли Уайлдер

**Билли Уайлдер** (; туған кездегі есімі — **Самуил Вильдер** () ; 22 маусым, 1906, Суха-Бескидзка, Аустрия-Мажарстан — 27 наурыз, 2002, Беверли-Хиллз, Калифорния, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Жарты ғасырдың жалғасында алпыстан астам фильм түсіріп, Америка киноакадемиясының жеті марапатына ие болды, оның алтауы «Оскар» (1946 - екі мәрте, 1951, 1961 - үш мәрте) және біреуі — «*кино өнеріне қосқан жалпы шығармашылық үлесінің жоғары сапасы үшін*» Ирвинг Тальберг атындағы марапат (1988).

## Таңдаулы фильмдері
* 1944 - Қосарланған өтемақы / Double Indemnity
* 1950 - Сансет Бульвар / Sunset Blvd
* 1954 - Сабрина / Sabrina
* 1955 - Жеті жылдық қышу / The Seven Year Itch
* 1957 - Айыптау куәгері / Witness for the Prosecution
* 1959 - Кейбіреулер ыстықтау жақсы көреді / Some Like It Hot
* 1960 - Пәтер / The Apartment
* 1972 - Аванти! / Avanti!

## Дереккөздер

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (продюсерлер)
Санат:Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Санат:Давид ди Донателло сыйлығының иегерлері
Орсон Уэллс

**Орсон Уэллс** (; 6 мамыр, 1915, Кеноша, Висконсин, АҚШ — 10 қазан, 1985, Лос Анжелес, Калифорния, АҚШ) —  америкалық кинорежиссёр, сценарийші, актер және кинопродюсер. Ол кино тарихындағы ең ұлы және ең ықпалды режиссерлердің бірі болып саналады. 2002 жылы Уэллс Британдық кино институтының режиссерлер мен сыншылар арасындағы екі сауалнамасында барлық уақыттағы ең ұлы режиссер ретінде танылды.

## Таңдаулы фильмдері
**Режиссёр**
* 1941 - Азамат Кейн / Citizen Kane
* 1942 - Керемет Эмберсондар / The Magnificent Ambersons
* 1946 - Бейтаныс / The Stranger
* 1947 - Шанхайдан келген ханым / The Lady from Shanghai
* 1948 - Макбет / Macbeth
* 1958 - Зұлымдықтың жанасуы / Touch of Evil
* 1962 - Процесс / Le procès

*'Актёр
* 1943 - Джейн Эйр / Jane Eyre — *Эдвард Рочестер*
* 1949 - [[Үшінші адам]] / The Third Man — *Гарри Лайм*
* 1950 - Қара раушан / The Black Rose — *Баян*
* 1961 - Татарлар / The Tartars — *Боралдай*
* 1967 - Казино «Рояль»  / Casino Royale — *Ле Шифр*
* 1970 - Ватерлоо / Waterloo — *Людовик XVIII''

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
2009 жылғы бокстан Азия чемпионаты

2009 жылғы бокстан Азия чемпионаты 7-13 маусым аралығында Қытайдың Гуандун провинциясындағы Чжухай қаласында өтті.

## Басты жүлдегерлер

## Медалдардың үлестірімі

## Сілтеме
* amateur-boxing
* AIBA

Санат:Бокстан Азия чемпионаттары
Санат:Қытайдағы Азия чемпионаты
Санат:2009 жылғы бокс
Уильям Уайлер

**Уильям Уайлер** (; 1 шілде, 1902. Мюлуз, Эльзас, Германдық империя — 7 шілде, 1981, Лос Анжелес, Калифорния, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Уайлдер — Голливуд тарихындағы ең табысты режиссерлердің бірі. Уайлер «Оскар» сыйлығына 12 рет ұсынылып үшеуін жеңді, ал оның жетекшілігімен актерлер мен актрисалар Оскарға 36 рет ұсынылып, оның 13 жеңді.

## Таңдаулы фильмдері

 

 

 

## Дереккөздер

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Дэвид Лин

Сэр **Дэвид Лин** (; 25 наурыз, 1908, Кройдон, Суррей, Ұлыбритания — 16 сәуір, 1991, Лондон, Ұлыбритания) — британдық кинорежиссёр, сценарийші, кинопродюсер және монтажер. Әлемдік киноның танымал шебері. Британдық кино өнері институтының заманауи кинорежиссерлердің сауалнамасы бойынша әлемдік киноның үздік режиссерлерінің ондығына кірді.

## Таңдаулы фильмдері

 

 

 
 
 

## Дереккөздер

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Санат:Давид ди Донателло сыйлығының иегерлері
Сидни Люмет

**Сидни Люмет** (; 25 маусым, 1924 Филадельфия, Пенсильвания, АҚШ — 9 сәуір, 2011, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Соғыстан кейінгі ең жемісті және көрнекті Голливуд кинорежиссерлерінің бірі, жарты ғасыр бойы жылына орта есеппен бір фильм түсірді.

## Таңдаулы фильмдері
* 1957 - 12 ашулы кісі / 12 Angry Men
* 1973 - Серпико / Serpico
* 1974 - «Шығыс экспрессіндегі» қаза / Murder on the Orient Express
* 1975 - «Ит талтүс»
* 1976 - Тележелі / Network

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Құрметті Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Haier

**Haier** () — тұрмыстық техника өндіруші қытайлық компания. 1984 жылы тоңазытқыш зауыты ретінде құрылған. Қазіргі өнімдері Haier, Casarte, Leader, GE Appliances (АҚШ), Fisher & Paykel (Жаңа Зеландия), AQUA (Жапония) және Candy (Италия) брендтерімен сатылады; шетелдік операциялар компания кірісінің 42% құрайды.

Бас құрылымы Haier мемлекеттік тобы, қызметті негізінен Haier Smart Home компаниясы арқылы жүзеге асырады, онда топтың үлесі шамамен 20% құрайды (қалған акциялар Шанхай қор биржасында сатылады). Топтың тағы бір құрамдас бөлігі Haier Electronics Бермуд аралдарында тіркелген, оның акциялары Гонконг қор биржасында сатылады (топқа тиесілі 40%-дан басқасы).

Топқа 10 ғылыми-зерттеу орталығы, 25 өндірістік аймақ, 122 зауыт және 106 маркетингтік орталық кіреді (2018 жылы). Haier 20 зауытқа (оның ішінде Италия мен Тайландта) иелік етеді, 58 800 сауда өкілдіктері және бүкіл әлем бойынша 50 мың қызметкер еңбектенетін 12 мыңға жуық сатудан кейінгі қызмет көрсету орталықтары бар.

## Дереккөздер

Санат:Қытай компаниялары
Санат:Haier
Candy

**Candy Group** — италиялық компаниялар тобы, тұрмыстық техниканың ірі өндірушісі. Штаб-пәтері Миланның жанындағы Бругерио қаласында орналасқан. Қытайлық Haier өндірушісінің еншілес компаниясы.

## Тарихы
Компанияны Эден Фумагалли 1945 жылы механикалық шеберхана ретінде құрды. 1970 жылдардан бастап Candy басқа тұрмыстық техника компанияларын мақсатты түрде сатып ала бастады. Сонымен, 1970 жылы италиялық La Sovrana Italia ас үй плиталары зауыты, 1985 жылы Zerowatt Italia тоңазытқыштарын, кір жуғыш машиналарын және кептіргіштерін өндіруші, 1987 жылы Rosieres плиталары мен кіріктірілген техникаларын француз өндірушісі, 1995 жылы Hoover European Appliances шаңсорғыштарын шығаратын компания сатып алынды. 2005 жылы компания ресейлік "Вятка" кір жуғыш машинасының брендін және олардың өндірушісі Кировтағы "Веста" зауытын сатып алған болатын.

2019 жылдың қаңтарында Haier компаниясы Candy өндірушісін толығымен өз иелігіне өткізді.

## Дереккөздер

Санат:Италия компаниялары
Санат:Haier
Artel

**Artel Electronics** — өзбекстандық компания, тұрмыстық техника және электроника өндірушісі. Штаб-пәтері Өзбекстанның Ташкент қаласында орналасқан.

Компания тұрмыстық техниканы, компоненттерді, тұрмыстық электрониканы өндірумен және сатудан кейінгі қызмет көрсетумен айналысады. Өзінің Artel брендімен өнімдерді ұсынады. Shivaki, Avalon, Vista және Royal серіктестері болып табылады және Өзбекстандағы Samsung және Viessmann ресми аймақтық серіктесі.

Artel Electronics Group компаниясының жылдық кірісі 450 миллион доллардан асады. Өзбекстанның алты аймағында 10 000 қызметкері, 20-дан астам өндірістік кәсіпорны және өз өнімдерін әлемнің 20-дан астам еліне экспорттайды. 

## Атауы
Artel сөзі ағылшын тіліндегі **Art** (өнер) және **el**ectronics (электроника) сөздерінің бірігуінен шыққан, бұл "электроникадағы өнер" дегенді білдіреді.

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан компаниялары
Hisense

**Hisense** () — қытайлық мемлекеттік компания, тұрмыстық техника мен электроника өндірушісі. Компанияның штаб-пәтері Қытайдың Циндао қаласында орналасқан. Hisense корпорациясы 1969 жылы құрылған және Қытайдағы электроникаға қатысты ең ірі компаниялардың ондығына кіреді. Жоғары технологиялық өнімдерді әзірлеуге және өндіруге маманданған, қонақ үйлер желісіне ие. Өнімдері әлемнің 100-ден астам еліне экспортталады.

## Дереккөздер

Санат:Қытай компаниялары
Санат:Hisense
Лана және Лилли Вачовски

**Лана Вачовски** (; туған кездегі есімі **Лоренс (Ларри) Вачовски** (), 21 маусым, 1965 және **Лилли Вачовски** (; туған кездегі есімі **Эндрю (Энди) Пол Вачовски** (), 29 желтоқсан, 1967, Чикаго, Иллинойс, АҚШ) — американдық кинорежиссёрлер, сценарийшілер және кинопродюсерлер. Трансгендерлік ауысуға дейін ағайынды Вачовски ретінде белгілі болған.

## Фильмография

## Сыртқы сілтемелер
* 
*
Дэнни Бойл

**Дэниел Фрэнсис Бойл** (; 20 қазан, 1956, Манчестер, Ұлыбритания) — британдық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер.

## Таңдаулы фильмдері
* 1996 — Трейнспоттинг / Trainspotting
* 2000 — Жағажай / The Beach
* 2002 — 28 күннен кейін / 28 Days Later
* 2007 — Күн сәулесі / Sunshine
* 2007 — 28 аптадан кейін / 28 Weeks Later
* 2008 — Лашықтан шыққан миллионер / Slumdog Millionaire
* 2010 — 127 сағат / 127 Hours
* 2019 — Yesterday / Yesterday
* 2025 — 28 жылдан кейін / 28 Years Later

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Давид ди Донателло сыйлығының иегерлері
Санат:Спутник сыйлығының иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Мишель Гондри

**Мишель Гондри** (; 8 мамыр, 1963, Версаль, Франция) — франиялық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер.

## Фильмография

## Бейнеклиптер

## Сыртқы сілтемелер
* 

## Дереккөздер

Санат:Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Музелес

**Музелес** — Қытайдың Шыңжаңда өндірілетін шарап. Ол әдетте жергілікті тұтыну үшін шығарылады, бірақ қазір аймақтан тысқары жерлерге экспорттау үшін де коммерциялық түрде өндіріледі.

## Оқиға
Қытайдың Шыңжаң автономиялық ауданында жүзім шаруашылығының ежелгі тарихы бар, ол шамамен б. з. д. 4 ғасырдан басталады, ол кезде грек қоныстанушылар жүзім ағаштары мен жақсы суару әдістерін әкелген. Тұрпан төңірегіндегі аймақ жүзім өндірісімен ерекше танымал болған және солай болып қала береді, жүзім шараптарын өндіру де тарихи жазбаларда айтылады. Оның шарабы Тан династиясы кезінде танымал болды. Марко Поло сонымен қатар *Карачоконың* (Тұрпан үшін қолданған атауы) жақсы жүзім шараптарын шығарғанын айтты. Қазіргі шарап өнеркәсібі негізінен Каберне сияқты сорттарға шоғырланған француз техникасына негізделген. Дегенмен, ұйғырлардың дәстүрлі техникасы, әсіресе Қашқар төңірегіндегі уездерде сақталған.

## Өндіріс
Ұйғыр үй шарабы, әдетте «музелес» деп аталап ( «үшбұрыш» дегенді білдіретін), әлі күнге дейін көптеген ауылдардағы үй шаруашылығында қайнатылған. Шыңжаңның батысындағы шараптардан айырмашылығы, мұздақ жасау үшін жергілікті жүзімді қолмен ұсақтап, содан кейін ұйғыр атлас жібегін сүзіп, содан кейін шырын мөлшеріне және қанттың қажетті үлесіне тең мөлшерде су қосып, қоспаны бастапқы көлемге жеткізгенше қайнатыңыз. шырын, содан кейін саз ыдыстарда сақталады, халық рецептілерімен бірге аумаққа байланысты ерекшеленеді — кейбір уездерде ұйғырдың дәстүрлі дәрілік шөптері бар, басқаларында — годжи, тұт, теңіз шырғанағы, қалампыр және т. б., басқаларында — тіпті шикі және қауырсынсыз қырғауылдар немесе пуссиндер. Әдетте сусынды дайындауға бір айдан астам уақыт кетеді. Содан кейін ол урнадан шығарылады, сүзіледі және ұзақ сақтау үшін бөтелкеге құйылады. Кейбір ауылдарда жүзімді жинау және өңдеуден кейінгі оқиғаны үлкен ауылдың урнасында халықтық мюзиклдердің қоспасын ұжымдық түрде жинау рәсімі белгілейді.

Қазіргі уақытта музелес қытай шарап өнеркәсібінде стандартталған және *Merceles* брендімен сатылады.

## Тағы қараңыз
* Коммандария

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Қаһар жүзім: мұсылман шарабы Қытайда дау туғызады

Санат:Шыңжаң Ұйғыр аутономиялық ауданы
Танның батыс базарының мұражайы

[нобай|[Сианьдағы Танның батыс базарының мұражайы]]
**Танның батыс базарының мұражайы** (қытайша: 大唐西市博物館) — Қытайдың Шаньси провинциясындағы Сиань қаласындағы мұражай. Онда Тан әулеті мен Жібек жолының көптеген артефактілері бар. Қабір іргетасының бір бөлігі, сонымен қатар біздің заманымыздың 6 ғасырында Қытайдағы соғдылық көпес және шенеунік Ань Бэй қабірінің эпитафиясы, қазір Танның батыс базарының мұражайында. Бэй перзенттік имандылықтың конфуцийлік өнегелік принциптерін ұстанып, зороастризмді ұстанды. Бұл Қытайдың бірінші дәрежелі ұлттық мұражайларының бірі.

## Галерея

Сурет:Reproduction_of_Scale_in_Tang_Dynasty_2011-07.jpg|link=Файл:Reproduction_of_Scale_in_Tang_Dynasty_2011-07.jpg|Тан кезеңнің таразы
Сурет:Reproduction_of_Ruan_and_Pipa_in_Tang_Dynasty_2011-07.jpg|link=Файл:Reproduction_of_Ruan_and_Pipa_in_Tang_Dynasty_2011-07.jpg|Тан әулетінің руан мен пипа
Сурет:Tri-color_Mane-flowered_Horse_in_Tang_Dynasty_02_2011-07.jpg|link=Файл:Tri-color_Mane-flowered_Horse_in_Tang_Dynasty_02_2011-07.jpg|Сан-цай стильдер сары түсті керамика
Сурет:Reproduction_of_Lady_Figurines_and_Foods_in_Tang_Dynasty_2011-07.jpg|link=Файл:Reproduction_of_Lady_Figurines_and_Foods_in_Tang_Dynasty_2011-07.jpg|Тан әулетінің ханымдар мүсіндері


## Тағы қараңыз
* Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданы мұражайы

## Дереккөздер

Санат:Археологиялық мұражайлар
Yeat

**Ноа Оливьер Смит** (; 2000 жыл 26 ақпан туған, Ирвайн, Калифорния, АҚШ), **Yeat** деген атпен танымал (балама түрде *YËAT* ретінде стильдендірілген) — американдық рэпер, әнші, композитор және продюсер. Ол 2021 жылдың ортасында өзінің *4L* микстейпін және *Up 2 Më* дебюттік студиялық альбомын шығару арқылы танымал болды.
## Алғашқы жылдары
Yeat 2000 жылы 26 ақпанда Ирвайн, Калифорния қаласында мексикалық әке мен румындық ананың отбасында дүниеге келді. Жасөспірім кезінде ол Портленд, Орегон қаласына көшіп, Лейкридж орта мектебінде оқыды. Оқуды бітіргеннен кейін Yeat музыкалық мансабын жалғастыру үшін Нью-Йорк қаласына көшіп, ақыры өзі қазір тұрып жатқан Лос Анжелес қаласына қайтып оралды..

## Музыкалық стилі
Yeat музыкасы Auto-Tune эффектімен әсерленген.. 2021 жылы оның стилі агрессивті бола бастады. Yeat-тың музыкасы *Rage* ретінде сипатталады, бұл американдық рэпер *Playboi Carti* *Whole Lotta Red* альбомынан шабытталған ішкі жанр.. Көптеген адамдар Смиттің вокалдық стилін Playboi Carti, Future және Young Thug-пен салыстырды. Yeat соңғы екеуі оған ең көп шабыт бергендердің бірі екенін айтты және оларға T-Pain-ды қосты..

Yeat-тың әндерінде өзіндік ерекше сөздер қолданылады. Ән мәтінінде көбінесе «twizzy» және «luh geeky» сөздері, сондай-ақ балаларға арналған ойыншықтарын өндіруші *Tonka* сілтемелері қолданылады.Yeat музыкасының кейбір аспектілері интернет мемдерге айналды, мысалы оның әндерінің аспаптық бөліктерінде қоңырау дыбыстарын жиі қолдануы.

## Дискография

### Студиялық альбомдар

### Микстейптар
* *Wake Up Call* (2019)
* *I'm So Me* (2020)
* *Alivë* (2021)
* *4L* (2021)
### Мини-альбомьдар
* *Deep Blue Strips* (2018)
* *Different Creature* (2019)
* *We Us* (2020)
* *Hold Ön* (2020)
* *Trёndi* (2021)
* *Lyfë* (2022)
### Синглдар

## Дереккөздер

Санат:АҚШ рэперлері
Санат:Мамбл-рэперлер
Санат:XXI ғасыр АҚШ рэперлері
Санат:Ән авторлары
Йоргос Лантимос

**Йоргос Лантимос** (; 23 қыркүйек, 1973, Афина, Грекия) — грекиялық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Ол психологиялық триллер, қара комедия және қорқынышты фильмдердің режиссері ретінде танымал.

## Фильмография

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Луис Бунюэль

**Луис Бунюэль (Буньюэль) Портолес** (; 22 ақпан, 1900, Каланда, Испания — 29 шілде, 1983, Мехико, Мексика) — Франция, Мексика және Испанияда жұмыс істеген испаниялық кинорежиссёр және сценарийші. Бунюэль кинодағы сюрреализмнің негізін қалаушылардың бірі және маңызды өкілі болып саналады. Көптеген киносыншылар, тарихшылар мен режиссерлер оны барлық уақыттағы ең ұлы және ең ықпалды кинематографистердің бірі деп санайды.

## Таңдаулы фильмдері
* 1929 - Андалусиялық ит / Un chien andalou
* 1930 - Алтын ғасыр / L'âge d'or
* 1950 - Ұмытылғандар / Los Olvidados
* 1962 - Жауынгер періште / El ángel exterminador
* 1967 - Күндіз әдемі / Belle De Jour
* 1972 - Буржуазияның ұстамды тартымдылығы / Le Charme discret de la bourgeoisie
* 1977 - Бұл түсініксіз тілек нысаны / Cet obscur objet du désir

## Дереккөздер

Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Санат:Үздік шет тіліндегі фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Педро Альмодовар

**Педро Альмодовар Кабальеро** (; 25 қыркүйек, 1949, Кальсада-де-Калатрава, Испания) — испаниялық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер.

## Таңдаулы фильмдері
* 1986 - Матадор / Matador
* 1999 - Менің анам туралы барлығы / Todo sobre mi madre
* 2002 - Онымен сөйлесіңіз / Hable con ella
* 2004 - Жаман тәрбие / La mala educación
* 2009 - Жыртылған құшақ / Los abrazos rotos
* 2011 - Мен тұратын тері / La piel que habito
* 2016 - Джульетта / Julieta
* 2019 - Ауырсыну және даңқ / Dolor y gloria
* 2021 - Параллель аналар / Madres paralelas

Санат:Үздік шет тіліндегі фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Санат:Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Сезар сыйлығының иегерлері
Ясудзиро Одзу

**Ясудзиро Одзу** (: 12 желтоқсан, 1903, Токио, Жапония — 12 желтоқсан, 1963, Токио, Жапония) —  жапондық кинорежиссер. Жапондық және әлемдік кинорежиссураның танымал классиктерінің бірі. Әлемдегі ең ұлы және ең ықпалды кинорежиссерлердің бірі ретінде кеңінен танымал Одзудың жұмыстары қайтыс болғаннан кейін де таныла береді. 2012 жылы «Sight & Sound» журналы сыншылар сауалнамасы бойынша «Токио хикаясы» әлемдегі барлық уақыттағы үшінші ұлы фильм ретінде бағаланды. Сол жылы «Токио хикаясы» бүкіл әлемдегі 358 режиссердің сауалнамасы бойынша барлық уақыттағы ең ұлы фильмі ретінде танылды.

## Дереккөздер
Фриц Ланг

**Фридрих Кристиан Антон Ланг** (; 5 желтоқсан, 1890, Вена, Аустрия-Мажарстан — 2 тамыз, 1976, Беверли-Хиллз, Калифорния, АҚШ} — аустро-германиялық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. 1934 жылдан бастап АҚШ-та тұрып, жұмыс істеді. Неміс экспрессионизмінің ең үлкен өкілдерінің бірі. Ланг «Метрополис» (1927) атты үнсіз кино тарихындағы ең үлкен бюджеттік фильм түсірді.

## Таңдаулы фильмдері
* 1922 - Доктор Мабузе, ойыншы / Dr. Mabuse, der Spieler
* 1924 - Нибелунгтер / Die Nibelungen
* 1927 - Метрополис / Metropolis
* 1931 - М / M
* 1934 - Доктор Мабузенің өсиеті / Das Testament des Dr. Mabuse
* 1944 - Қорқыныш министрлігі / Ministry of Fear
* 1944 - Терезедегі әйел / The Woman in the Window
* 1953 - Үлкен жылу / The Big Heat
* 1955 - Мунфлит / Moonfleet
* 1960 - Доктор Мабузенің мың көзі / Die Tausend Augen des Dr. Mabuse
Робер Брессон

**Робер Брессон** (; 25 қыркүйек, 1901, Бромон-Ламотт, Франция — 18 желтоқсан,1999, Дру-сюр-Друэтт, Франция)  — франциялық кинорежиссёр және сценарийші. Брессон барлық уақыттағы ең ықпалды Француз режиссерлерінің бірі.

## Таңдаулы фильмдері
* 1943 - Күнә періштелері / Les Anges du péché
* 1951 - Ауыл діни қызметкерінің күнделігі / Le Journal d’un curé de campagne
* 1956 - Өлім жазасына кесілген қашып кетті немесе жел қалаған жеріне соғады / Un condamné à mort s’est échappé ou Le vent souffle où il veut
* 1959 - Қалта ұры / Pickpocket
* 1962 - Жанна Д ' Арктың соты / Procès de Jeanne d’Arc
* 1966 - Кездейсоқ Бальтазар / Au hasard Balthazar
* 1969 - Нәзік әйел / Une femme douce
Клод Шаброль

**Клод Анри Жан Шаброль** (; 24 маусым, 1930, Париж, Франция — 12 қыркүйек,2010, Париж, Франция)  — франциялық кинорежиссёр, сценарийші және актер. Франциялық жаңа толқынының жетекші өкілдерінің бірі. Шаброл «Cahiers du Cinéma» ықпалды кино журналында сыншы болып жұмыс істеді, содан кейін ол кинорежиссер ретінде мансабын бастады.

## Таңдаулы фильмдері
* 1959 - Сымбатты Серж / Le Beau Serge
* 1959 - Немере ағалар / Les Cousins
* 1960 - Жақсы әйелдер / Les Bonnes Femmes
* 1967 - Жанжал / Le Scandale
* 1969 - Қасапшы / Le Boucher
* 1978 - Виолетта Нозьер / Violette Nozière
* 1991 - Мадам Бовари / Madame Bovary
Канаки

**Канаки** — Жаңа Каледонияның байырғы халқы. Олар негізінен аралдың шығысында тұрады. Саны 60 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Жаңа Каледония халықтары
Косраэ

**Косраэ** — Микронезия Федерациялық Штаттарындағы халық. Каролин аралдарының Кусайе (Косраэ) аралында тұрады. Саны 5 мың адам.

## Дереккөздер

Санат:Микронезия Федерациялық Штаттары халықтары
Мамбаилар

**Мамбаи** — Шығыс Тимордың орталық бөлігінде тұратын амбон-тимор халықтарының бірі. Саны 120 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Шығыс Тимор халықтары
Мангарева

**Мангарева** — Полинезия халқы, Мангарева аралдарының (бұрынғы Гамби) байырғы халқы, оның ішінде Мангарева, Таравай, Акамару және Аукена аралдары, Француз Полинезиясының бөлігі. 1983 жылы олардың саны 582 адамды құрады.

## Дереккөздер

  
Санат:Полинезия халықтары
Маркиздер

**Маркиздер** — Полинезия халқы, Маркиз аралдарының байырғы халқы (Француз Полинезиясының бөлігі). Саны 13 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Полинезия халықтары
Бонгу

**Бонгу** — Папуа — Жаңа Гвинеядағы папуас халқы. Бонгу ауылында тұрады. Саны 700 адам.

## Дереккөздер

     
Санат:Папуа — Жаңа Гвинея халқы
Маршалдықтар

**Маршалдықтар** — Микронезия халқы, Маршалл аралдары республикасының байырғы халқы. Саны 35 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Маршалл аралдары халықтары
Киваи

**Киваи** — Папуа — Жаңа Гвинеяның оңтүстік-батысындағы туыстас папуас халықтарының тобы. Саны 25 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Папуа — Жаңа Гвинея халықтары
Ниуэ (халық)

** Ниуэ** — Полинезия халқы, Батыс Полинезиядағы Ниуэ аралының (Жаңа Зеландияның иелігі) негізгі халқы (25 мың адам).

## Дереккөздер

  
Санат:Полинезия халықтары
Паумоту

**Паумоту** (*туамоту*) — Полинезия халқы, Туамоту аралдарының негізгі халқы (Француз Полинезиясында) Саны 16,4 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Полинезия халықтары
Питкэрндіктер

**Питкэрндіктер** — Океаниядағы Питкэрн аралының негізгі халқы (Ұлыбританияның иелігі). Саны шамамен 60 адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Океания халықтары
Понапе

**Понапе** — Понапе аралының (Микронезия Федерациялық Штаттары) байырғы халқы. Саны 28 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Микронезия халықтары
Ротума

**Ротума** — Меланезия халқы, Ротума аралының байырғы халқы. Ротумалардың үштен бірі Фиджи аралдарында тұрады. Саны 9 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Меланезия халықтары
Таитилықтар

**Таитилықтар** — Полинезия халқы, Таити аралының және кейбір басқа аралдарының (Француз Полинезиясында) байырғы халқы. Халқы 130 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Полинезия халықтары
Труктер

**Труктер** — Микронезия халқы, Каролин аралдары тобындағы Трук аралының және басқа аралдардың байырғы халқы. Саны 50 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Микронезия халықтары
Тубуайлықтар

**Тубуайлықтар** — Полинезия халқы, Француз Полинезиясындағы Тубуай аралдарының байырғы халқы. Саны 15 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Полинезия халықтары
Увеа

**Увеа** — Полинезия халқы, Батыс Полинезиядағы Уоллис аралының (Увеа) байырғы халқы (8 мыңнан астам адам), сонымен қатар Жаңа Каледонияда (13 мың адам), Вануатуда (шамамен 100 адам) және Футуна аралында шағын топ тұрады.

## Дереккөздер

 
Санат:Полинезия халықтары
Фаталуку

**Фаталуку** — Шығыс Тимордың солтүстік-шығысындағы халық. Саны 10 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Шығыс Тимор халықтары
Тробриандықтар

**Тробриандықтар** — Папуа — Жаңа Гвинеядағы Тробрианд аралдарын мекендеген меланезиялық халық. Саны 20 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Меланезия халықтары
Токелауандықтар

**Токелауандықтар** — Полинезия халқы, Токелау архипелагының байырғы халқы (Жаңа Зеландияның иелігі). Саны 2 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Полинезия халықтары
Футуна

**Футуна** — Уоллис және Футуна аралдарына кіретін Хорн (Футуна және Алофи) аралдарындағы Полинезия халқы. Саны 4,5 мыңнан астам адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Полинезия халықтары
Форе

**Форе** — Папуа — Жаңа Гвинеядағы папуас халықтарының тобы. Саны 20 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Папуа — Жаңа Гвинея халықтары
Чаморро

**Чаморро** — Микронезия халқы, Мариана аралдарының байырғы халқы. Солтүстік Мариана аралдарының Достастығында - 16 мың адам, Гуам аралында (АҚШ — тың иелігінде) - 80 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Микронезия халықтары
Чимбу

**Чимбу** — Папуа — Жаңа Гвинеяның орталық таулы бөлігіндегі папуас халқы. Саны 250 мың адам.

## Дереккөздер

  
Санат:Папуа — Жаңа Гвинея халықтары
Кшиштоф Кесьлёвски

**Кшиштоф Кесьлёвски** (; 27 маусым, 1941, Варшава, Польша — 13 наурыз, 1996, Варшава, Польша) — польшалық кинорежиссёр және сценарийші. «Үш түс» және «Декалог» фильмдер циклдарымен кеңінен танымал. 2002 жылы Кесьлёвски Британдық «Sight & Sound» кинематография институтының қазіргі заманғы үздік он кинорежиссер тізімінде екінші орынға ие болды.

## Фильмография

## Дереккөздер
Яп (халық)

**Яп (халық)** — Микронезия халқы, батыста Каролин аралдарына іргелес жатқан Яп архипелагының байырғы халқы. Саны 500 адам (басқа деректер бойынша 5 мыңнан астам адам).

## Дереккөздер

  
Санат:Микронезия халықтары
Вим Вендерс

**Вильгельм Эрнст Вендерс** (; 14 тамыз, 1945, Дюссельдорф, Германия) — неміс кинорежиссёрі, сценарийші, кинопродюсер және фотограф. 1996 жылдан — Еуропалық киноакадемияның Президенті.

## Таңдаулы фильмдері
* 1984 - Париж, Техас / Paris, Texas
* 1987 - Берлин үстіндегі аспан / Der Himmel über Berlin
* 1991 - Әлемнің соңына дейін / Bis ans Ende der Welt
* 1993 - Алыс, өте жақын! / In weiter Ferne, so nah!
* 2000 - Миллион долларлық қонақ үй / The Million Dollar Hotel
* 2005 - Есік қақпай кіріңіз / Don't Come Knocking
* 2023 - Тамаша күндер / Perfect Days

Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Сезар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Лорд-спикер

**Лордтар палатасының Лорд-спикері** () — Ұлыбритания парламенті жоғарғы Лордтар палатасының спикері, төрағасы және мүшелері арасындағы ең жоғарғы мүшесі. Лауазым — Қауымдар палатасының спикері лауазымына аналог, лорд-спикерді Лордтар палатасының мүшелері сайлайды, спикерге партиясыз және бейтарап болу талабы қойылады.

2006 жылғы шілдеге дейін Лорд-спикердің міндеттерін Лорд-канцлер орындайтын. Лордтар палатасының қазіргі спикері — Аклуиттің Бароны Джон Макфолл.

## Тарихы
2003 жылы лорд-канцлер атқаратын қызметті бөлу туралы шешімнен кейін (бастапқыда премьер-министр Блэрдің мақсаты кеңсені толығымен жою болды) Лорд-канцлердің төрағалық қызметін жаңа лауазымға беру жайлы Лордтар палатасында комиссия құрылды. Бірнеше ұсыныстан кейін жаңа спикер «Лорд-спикер» деп аталды, ал орынбасарларының саны 25-тен он екіге дейін қысқарды. «Лорд спикері» ішінара таңдалды, себебі ол Тұрақты бұйрықтарда және серіктесте қолданылған.

## Міндеттері
[нобай|солға|Мемлекеттік мантия киген лорд-спикер [Джон Макфолл, 2023]]
Лорд-спикердің негізгі функциялары: Лордтар палатасында өтетін пікірсайыстарда төрағалық ету, палатаға процедуралық ережелер бойынша кеңес беру, Вестминстер сарайы алып жатқан аумақтардағы қауіпсіздікке ресми жауапкершілікті алу. Қажетті жағдайларда Лорд-спикер Палата атынан сөз сөйлейді және Ұлыбританиядағы және шетелдегі өкілі қызметін атқарады.

Лорд-спикер Қауымдар палатасының спикеріне қарағанда аз өкілеттікке ие. Лордтар палатасы негізінен өзін-өзі басқарады және оның төрағасы пікірталастарға аса белсенді ат салыса бермейді. Мысалы, спикерден айырмашылығы, лорд-спикер Палатаны тәртіпке шақырмайды, орнынан екі адам бір уақытта тұрағнда кім сөйлейтінін таңдамайды, Палата ережелерін бұзған мүшелерді тәртіпке келтірмейді, қуып шыға алмайды, заң жобаларына түзетулер жасай алмайды.

Лорд-спикер бұрын лорд-канцлер өзінің парламенттік рөліне қатысты атқаратын міндеттердің көпшілігін өз мойнына алды. Дегенмен, Парламенттің мемлекеттік ашылуы кезінде Монарх алдында сөз сөйлейтін — әлі де лорд-канцлер. Қауымдар палатасының спикері сияқты лорд-спикер қызметте болған кезде партиясыз болады.

## Сайлануы
Лорд-спикер бес жыл мерзімге сайланады және ең көбі екі мерзімге сайлануға құқылы. Сайлау балама дауыс беру әдісімен өткізіледі. 2011 жылғы 3 мамырда енгізілген түзетулерге сәйкес, сайлау мерзімінің соңғы жылының 15 шілдесіне дейін өткізіледі, жаңа мерзім 1 қыркүйекте басталады.

## Айлығы және рәсімдері
2006 жылғы 4 шілдедегі Патшалық жарлық лорд-спикерді Қауымдар палатасының спикерінен төмен дәрежеде етіп бекітті. Лорд-спикердің жалақысы £104,360 тең, бұл Қауымдар палатасының спикерінен аз.

Лорд-канцлер сияқты, лорд-спикер Палатаға төрағалық еткен кезінде қарапайым қара жібек мантия, ресми рәсімдер барысында ол қара жібек дамаст және алтын шілтерлі салтанатты көйлек киеді.

Лордтар палатасына таныстырылған жаңа пэрлер ант қабылдағаннан кейін лорд-спикермен қол алысады.

## Лорд-спикерлер тізімі

## Қосымша ақпарат

## Дереккөздер

Ұлыбритания
Ұлыбритания
Санат:Ұлыбритания лордтар палатасы
Морихэй Уэсиба

**Морихэй Уэсиба** (14.12.1883—26.04.1969) — шығыс жекпе-жегінің шебері, айкидо негізін қалаушы.

Айкидомен айналысатын адамдар оны Кайсо (開祖, Негіздеуші) немесе Осенсей (大先生, Ұлы ұстаз) деп жиі атайды.

## Өмірбаяны
Уэсиба төрт баланың ішінде үлкені болды.

1903 жылы ол өз еркімен армияға жазылады. Орыс-жапон соғысына қатысқан.

1915-19 жылдары Дайто-рю Айки-дзюдзюцу шебері Сокаку Такэденің шәкірті болады.

1919 жылы оның әкесі о дүниелік болады, көп ұзамай екі сәбиі де қайтыс болып кетеді.

1921 жылы Киссёмару деген үшінші ұлы туады, кейін ол әкесі сияқты жекпе-жектің асқан шебері атанады.

1922 жылы Морихэй Уэсиба Айки-будо жекпе-жек стилін баршаға таныстырады, бұл кейін айкидо атауымен танымал болып кетеді.

## Дереккөздер

Санат:Айкидошылар
Санат:1883 жылы туғандар
Санат:1969 жылы қайтыс болғандар
Санат:Жекпе-жек өнерінің шеберлері
Төрегене хатұн

**Төрегене хатұн** (XII ғасырдың соңы – XIII ғасырдың ортасы) – моңғол ханы Үгедейдің (1229-1241) әйелі, Күйік ханның (1246-1248) анасы, Күйік таққа отырмай тұрып (1242 – 1246) билік жүргізген.

## Шығу тегі
нобай|229x229 нүкте| Үгедей хан
Төрегене, «Құпия шежіре» бойынша, удуит меркіттердің көсемі Тоқта бектің үлкен ұлы Худудың қызы болған. 1204 жылдың күзінде Тоқта бек Темучиннен жеңіліп, ұлдары Худу, Шылауынмен қашып кетті. Темүжін басқа меркіттердің арасында тұтқынға түскен Төрегенені ұлы Үгедейге әйелдікке береді.

Рашид ад-Дин оның шығу тегі туралы екі оқиғаны баяндайды. Біріншісі, Төрегене хаас-меркіттердің басшысы Дайыр-Усунның әйелі болған, ал ол қайтыс болғаннан кейін Үгедейдің әйелі болған. Тағы бір әңгімеге қарағанда, ол Тоқта бектің үш ұлының бірінің әйелі болған. Шабуылдан кейін тұтқынға түскен Төрегенені Үгедей күшпен алды. Ең ықтимал нұсқа бойынша (Син Юань ши) ол Тоқта бектің үлкен ұлы Худудың әйелі болған және меркіттерді жаулап алғаннан кейін оны Темучин Үгедейге берген.

## Дереккөздер

* Рашид ад-Дин. Сборник летописей / Перевод с персидского Ю. П. Верховского, редакция профессора И. П. Петрушевского. — М., Л.: Издательство АН СССР, 1960. — Т. 2.
* Мэн-да бэй-лу («Полное описание монголо-татар»). Прим. 202 / Перевод Н. Ц. Мункуева. — М.: Наука, 1975. — 85 с.
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:Меркіттер
Жұлдызды түндер

**«Жұлдызды түндер»** — өзбек жазушысы Пірімқұл Қадіров жазған тарихи роман. Шығарма Захир әд-Дин Мұхаммед Бабырдың өмірі туралы баяндайды. Қадыров бұл романда он жыл жұмыс істеді (1969—1978). «Бабырнама» мен «Хумаюннама» шығармалары «Жұлдызды түндердің» негізгі дереккөзі қызметін атқарды.

«Жұлдызды түндер» қазіргі өзбек әдебиетінің ең таңдаулы туындыларының бірі. 1980 жылдары Қадыров «Жұлдызды түндер» романының логикалық жалғасы деп саналатын Бабырдың ұлы Хумаюн мен немересі Акбар Жалалуддин Мұхаммедтің өмірін баяндайтын «Авлодлар довани» («Акбар») романын жазды. 1982 жылы жазушыға романы үшін Өзбекстан КСР-нің Хамза атындағы Мемлекеттік сыйлығы берілді.

«Жұлдызды түндер» орыс, қарақалпақ, қырғыз, қазақ, урду, түрікмен, хинди, бенгал, түрік сияқты әлемнің бірнеше тілдеріне аударылған. 2022 жылы жапон тіліне де аударылды. Шығарма екі рет ағылшын тіліне аударылған. 2019 жылы алғаш рет Самарқанд мемлекеттік шет тілдер институтының қызметкерлері Ильхомжон Тохтасинов, У. Ёлдошев және А. Хамидов жасаған аударма «Starry Nights: Babur» деген атпен жарық көрді. 2023 жылы Ислам Кәрімов қорының қолдауымен Кэрол Ермакованың аудармасы «Babur: Starry Nights» деген атпен жарық көрді. Ермакованың аудармасы француздық «Nouveau Monde Editions» баспасында Julie Weekenden редакциясымен жарық көрді.

## Дереккөздер

Санат:Өзбекше кітаптар
Санат:Тарихи романдар
Дэвид Кроненберг

**Дэвид Пол Кроненберг** (; 15 наурыз, 1943 Торонто, Канада) — канадалық кинорежиссёр, сценарийші және актер. 

## Таңдаулы фильмдері
* 1982 - Видеодром / Videodrome
* 1983 - Өлі аймақ / The Dead Zone
* 1986 - Шыбын / The Fly
* 1991 - Жалаңаш түскі ас / Naked Lunch
* 1996 - Көлік апаты / Crash
* 1999 - Болмыс / eXistenZ
* 2002 - Өрмекші / Spider
* 2005 - Зорлық-зомбылық тарихы / A History of Violence
* 2007 - Шығыс уәделер / Eastern Promises
* 2022 - Болашақтың қылмыстары / Crimes of the Future
Yutong

**Yutong** (, ресми түрде — **Zhengzhou Yutong Group Co., Ltd.** ) — қытайлық компания, автобустар мен электробустардың коммерциялық көлік өндірушісі. Компанияның штаб-пәтері Хэнань провинциясындағы Чжэнчжоу қалалық округінде орналасқан. Автобус өндірісінде компания MAN, ZF, Wabco, DAF, Cummins, Eaton, Allison, Nissan, Hino сияқты фирмалардың құрамдас бөліктерін пайдаланады. 2016 жылғы жағдай бойынша сату көлемі бойынша әлемдегі ең ірі автобус өндірушісі болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Қытай компаниялары
Роберт Олтмен

**Роберт Бернард Олтмен** (; 20 ақпан, 1925, Канзас Сити, Миссури, АҚШ — 20 қараша, 2006, Лос Анжелес, Калифорния, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Үшінші және соңғы режиссер (Анри-Жорж Клузо мен Микеланджело Антониониден кейін) «үлкен үштік» конкурстық фестивальдерінің («Алтын пальма бұтағы», «Алтын арыстан» және «Алтын аю»)  жоғары  марапаттарының иегері.

Санат:Құрметті Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Danone

**Danone** (оқылуы: «Данон») — франциялық компания, сүт  және басқа да азық-түлік өндірушісі.

## Тарихы
1919 жылы Барселонада фармацевт Исаак Карассо (1874–1939) құрған, ұлы Даниэлдің (қысқаша — Данон) есімі берілген.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде компания Нью-Йоркке көшті, онда ол Dannon Milk Products Inc америкалық атауын алды. 1958 жылдан бастап компанияның штаб-пәтері Францияның Париж қаласында орналасқан. 1973 жылы «Жерве — Данон» компаниясы Boussois — Souchon — Neuvesel шыны және азық-түлік өндірісімен айналысатын қауымдастықпен бірікті.

## Дереккөздер

Санат:Франция компаниялары
Санат:Danone
Витторио Де Сика

**Витторио Де Сика** (; 7 шілде, 1901, Сора, Лацио, Италия — 13 қараша, 1974, Нейи-сюр-Сен, Франция) — итальяндық кинорежиссёр және актер. Итальяндық неореализмнің негізгі тұлғаларының бірі.

## Таңдаулы фильмдері
* 1946 - Шуша / Sciuscià
* 1948 - Велосипед ұрлаушылар / Ladri di biciclette
* 1951 - Миландағы ғажайып / Miracolo a Milano
* 1960 - Чочара / La ciociara
* 1963 - Кеше, бүгін, ертең / Ieri, oggi, domani
* 1964 - Итальяндық үйлену тойы / Matrimonio all’italiana
* 1970 - Финци-Контини бағы / Il giardino dei Finzi-Contini

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Санат:Үздік шет тіліндегі фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Вернер Херцог

**Вернер Херцог** (; туған кездегі есімі — **Вернер Стипетич** ; 5 қыркүйек, 1942, Мюнхен, Германия) — неміс кинорежиссёрі, сценарийші, актер, опера режиссері және жазушы. «Жаңа неміс киносы» бағытының негізін салушылардың бірі. Оның фильмдеріне тән басты ерекшелік — орындалмас арманға ұмтылған өршіл жандар, сирек кездесетін ерекше таланты бар адамдар немесе табиғатпен арпалысқан тұлғалар туралы баяндауы. Ол өз жұмысында алдын ала сызылған кадрлар жоспарынан (сторибордтан) бас тартып, импровизацияға еркіндік береді. Сондай-ақ, түсірілім тобы мен актерлерді фильмдегі оқиғаларға барынша ұқсас шынайы, қиын жағдайларға қойып жұмыс істегенді ұнатады.

Француз кинорежиссері Франсуа Трюффо кезінде Херцогты «көзі тірі ең маңызды кинорежиссер» деп атаған. Ал америкалық киносыншы Роджер Эберт Херцог туралы: «Ол өмірінде бірде-бір жасанды, ұятты, пайдакүнемдікпен жасалған немесе қызықсыз фильм түсірген емес. Тіпті оның сәтсіз шыққан туындыларының өзі таңдай қақтырарлық», — деген пікір білдірді. 2009 жылы Time журналы оны әлемдегі ең ықпалды 100 адамның тізіміне қосты.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Райнер Вернер Фасбиндер

**Райнер Вернер Фасбиндер** (; 31 мамыр, 1945 Бад-Вёрисхофен, Бавария — 10 маусым, 1982, Мюнхен, Германия) — неміс кинорежиссёрі, сценарийші және актер. Ол «Жаңа неміс киносы» қозғалысының ең басты тұлғаларының бірі және қозғаушы күші болып саналады. Ол әртүрлі жанрдағы 40-тан астам фильм түсірген; оның туындыларында көбінесе Голливудтық мелодрама элементтері әлеуметтік сынмен және авангардтық әдістермен ұштасып жатады.

Фасбиндердің айтуынша, оның фильмдері «сезімдерді пайдалану мүмкіндігін» зерттеген. Оның шығармашылығы соғыстан кейінгі неміс мәдениетімен, атап айтқанда: нацизмнің салдарымен, «неміс экономикалық кереметімен» және «Қызыл армия фракциясы» (RAF) оқиғаларымен тығыз байланысты болды. Ол өз жобаларын жүзеге асыруда үнемі бірге жұмыс істейтін тұрақты актерлер мен техниктер тобына сүйенді.

Фасбиндер 1967 жылы «Антитеатр» актерлер тобына жетекшілік етіп, өзінің ерте кезеңдегі туындыларын солармен бірге жарыққа шығарды. Оның алғашқы толық метражды туындысы «Махаббат өлімнен де суық» (1969) атты гангстерлік фильм болды. Режиссерге алғашқы ішкі коммерциялық табысты «Төрт мезгіл саудагері» (1972), ал халықаралық танымалдылықты «Әли: Қорқыныш жанды жейді» (1974) фильмі әкелді. Қазіргі сыншылар бұл екі туындыны да нағыз шедевр деп санайды. Одан кейін «Түңілу» (1978), «Лили Марлен» және «Лола» (екеуі де 1981 жылы шыққан) сияқты ірі бюджетті жобалар жарық көрді. Режиссердің ең үлкен жетістігі — Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі неміс әйелінің тағдырын баяндайтын «Мария Браунның тұрмысқа шығуы» (1979) фильмі болды.

Басқа да елеулі туындыларының қатарында гомоэротикалық тақырыптарды қозғайтын «Петра фон Канттың ащы көз жасы» (1972) атты лесбияндық камералық драмасы, «Фокс және оның достары» (1975), «Шайтанның қайнатпасы» (1976), «13 айы бар жылда» (1978) және «Керель» (1982) фильмдері бар. Сонымен қатар, ол «Сымдағы әлем» (1973) және «Берлин, Александрплац» (1980) телехикаяларын түсірді.

Фасбиндер 1982 жылы 10 маусымда, 37 жасында, кокаин мен барбитураттардың өлімге әкелетін қоспасынан қайтыс болды. Оның шығармашылық жолы жиырма жылға да жетпесе де, ол өте өнімді еңбек етті: 1967 мен 1982 жылдар аралығында 40-тан астам толық метражды фильм, 24 пьеса, екі телехикая, үш қысқа метражды фильм және төрт видеоөнім шығарды.

Ол Германияның кино саласындағы ең беделді бес жүлдесіне ие болды, оның ішінде «Алтын аю» (Берлин кинофестивалінің бас жүлдесі) және бірнеше German Film Awards бар. Оның мезгілсіз өлімі жиі «Жаңа неміс киносы» дәуірінің аяқталуы деп есептеледі.

## Дереккөздер
Қарақалпақстан президенті

**Қарақалпақстан Республикасының Президенті** (, ) – Қарақалпақстан Республикасы Басшысының 1991 жылғы 11 қарашадан 1992 жылғы 20 маусымға дейін жұмыс істеген ең жоғары мемлекеттік лауазымы. Бұл лауазымды атқарған бірінші және соңғы адам Қарақалпақстанның бірінші және соңғы президенті ретінде тарихта қалған Дәулетбай Нұратдинұлы Шәмшетов болды. Президент лауазымы жойылғаннан кейін Қарақалпақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің (кейінірек Жоқарғы Кеңесі ) төрағасы іс жүзінде мемлекет басшысы болды.

## Тағы қараңыз
* Қарақалпақстан Министрлер Кеңесі
* Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесі

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан президенттері
Санат:Қарақалпақстан мемлекеттік қайраткерлері
(23) Талия

**(23) Талия** — Негізгі белдеудегі астероидтардың бірі.

Оны 1852 жылы 15 желтоқсанда Джон Рассел Хайнд Ұлыбританиядағы Бишоп обсерваториясында ашты.

Ежелгі грек мифтерінен белгілі болған комедия мен жеңіл поэзиянің музасы құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Астероидтың Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1—100)
Санат:Астероидтар
Continental AG

**Continental AG** — шиналар, автомобиль электроникасы және басқа компоненттердің неміс өндірушісі. Компанияның акциялары DAX индексін есептеу кезінде ескеріледі. Әлемдегі ең ірі  Forbes Global 2000 компаниялар тізімінде 2022 жылы 511-ші орынға ие болды.

## Дереккөздер

Санат:Германия автомобиль жасау компаниялары
Санат:Шина өндірушілер
Санат:Ганновер компаниялары
Эрик Ромер

**Эрик Ромер** (;  туған кездегі есімі — **Жан-Мари Морис Шерер** ; 21 наурыз, 1920, Тюль, Коррез, Франция — 11 қаңтар, 2010, Париж, Франция) — франциялық кинорежиссёр және сценарийші. «Франциялық жаңа толқын» ағымының маңызды өкілдерінің бірі. 1958-1963 жылдары «Cahiers du Cinéma» журналының бас редакторы.

## Таңдаулы фильмдері
**Толықметражды фильмдер**
* 1967 - Жинаушы / La Collectionneuse
* 1969 - Мод үйінде түнім / Ma nuit chez Maud
* 1970 - Клэрдің тізесі / Le Genou De Claire
* 1971 - Күндізгі махаббат / L'Amour l'après-midi
* 1981 - Ұшқыштың әйелі / La Femme de l'aviateur
* 1983 - Полин жағажайда / Pauline à la plage
* 1986 - Жасыл сәуле / Le Rayon vert
* 1996 - Жазғы ертегі / Conte d'été
* 1998 - Күзгі ертегі / Conte d’automne
Cahiers du Cinéma

**** (**Кайе дю синема** — Кинематографиялық дәптерлер) — 1951 жылы Андре Базен, Жак Дониоль-Валькроз және Жозеф-Мари Ло Дюка құрған француз кино журналы.

## Тағы қараңыз
* «Sight & Sound»

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша журналдар
Санат:Франция журналдары
Санат:Кино туралы журналдар
Жан-Пьер Мельвиль

**Жан-Пьер Мельви́ль** (, туған кездегі есімі — **Жан-Пьер Грюмбах** ; 20 қазан, 1917, Париж —  2 тамыз, 1973, Париж, Франция) — франциялық кинорежиссёр, сценарийші және актер. Франциялық жаңа толқынның рухани әкесі болып саналған ол коммерциялық және сыни жетістіктерге жеткен алғашқы тәуелсіз франциялық кинорежиссерлерінің бірі болды. Оның нуар фильмдеріне және одан кейінгі нео-нуар фильмдеріне сараң, экзистенциалистік, бірақ стильді көзқарасы кинематографистердің болашақ ұрпақтарына үлкен әсер етті.
Анри-Жорж Клузо

**Анри-Жорж Клузо** (; 12 қаңтар, 1907, Ньор, Де-Севр, Франция — 12 қаңтар, 1977, Париж, Франция) — франциялық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Триллер жанрының ең танымал режиссерлерінің бірі. Оны франциялық Хичкок деп атайды. Клузо - Берлинде «Алтын аю», Венецияда «Алтын арыстан» және Канндағы «Алтын пальма бұтағы» марапаттарын алған үш режиссердің бірі (қалған екеуі - Роберт Олтмен және Микеланджело Антониони).

Клузо ең алдымен триллер жанрындағы туындыларымен танымал. Оның «Қорқыныш үрейі» (1953) және «Ібілістер» (1955) фильмдері 1950-жылдардағы ең ұлы кинотуындылардың қатарында  танылған. Сонымен қатар ол деректі фильмдер де түсірген, оның ішінде Франция үкіметі ұлттық қазына деп жариялаған «Пикассо жұмбағы» (1956) фильмі бар

Клузо ерте жасынан киноға құмар болды және жазушылық мансапты армандап, Парижге көшіп барды. Кейінірек оны продюсер Адольф Оссо Берлинге неміс фильмдерінің француз тіліндегі нұсқаларын жазу үшін жұмысқа шақырды. Нацистік Германиядағы UFA студиясында еврей продюсерлерімен достық қарым-қатынаста болғаны үшін жұмыстан шығарылғаннан кейін, Клузо Францияға оралды. Онда ол туберкулезге шалдығып, бірнеше жыл төсек тартып жатып қалды. Сауыққаннан кейін, нацистер басып алған Францияда немістерге тиесілі Continental Films компаниясында сценарийші болып жұмысқа тұрды. Continental-да жұмыс істегенде Клузо үлкен танымалдылыққа ие болған фильмдерді сценарийін жазып, түсірді. Оның екінші фильмі — «Құзғын» провинциялық Францияның ауыр өмірін шынайы көрсеткені үшін үлкен дау тудырып, ол фильм жарыққа шыққанға дейін Continental-дан жұмыстан шығарылды. Continental компаниясымен байланысы болғаны үшін Франция үкіметі Клузоны коллаборационизм (басқыншылармен қызметтес болу) үшін айыптады. Осыған байланысты оған өмір бойы кино түсіруге тыйым салынды, бірақ кейінірек бұл мерзім қысқартылып, ол 1947 жылға дейін шығармашылықтан шеттетілді.

Тыйым алынып тасталғаннан кейін, 1940-жылдардың соңында Клузо «Орфевр жағалауы» сияқты табысты фильмдерімен Франциядағы беделі мен танымалдылығын қайта тіктеді. «Микетта» атты комедиялық фильмі жарыққа шыққан соң, Клузо Вера Гибсон-Амадоға үйленді. Вера оның кейінгі үш көркем фильмінде басты рөлдерді сомдады. 1950-жылдардың басы мен ортасында «Қорқыныш үрейі» және «Ібілістер» фильмдері үшін Клузо халықаралық киносыншылар мен көрермендердің ілтипатына бөленді; бұл екі туынды да ондаған жылдар өткен соң римейктер түсіруге негіз болды. «Ақиқат» фильмі шыққаннан кейін оның әйелі Вера жүрек талмасынан қайтыс болды. Осыдан кейін депрессия, сырқаттану және «Франциялық жаңа толқын» бағытындағы сыншылардың жаңа көзқарастары салдарынан Клузоның мансабы құлдырай бастады.

Клузоның мансабы кейінгі жылдары бәсеңдеп, тек бірнеше теледидарлық деректі фильмдермен және 1960-жылдардағы екі көркем фильммен шектелді. 1970-жылдары ол қолданысқа енбеген бірнеше сценарий жазды. Клузо 1977 жылы Парижде қайтыс болды.

## Фильмография

## Дереккөздер

Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Жорж Мельес

**Мари-Жорж-Жан Мелье́с** (; 8 желтоқсан, 1861 Париж — 21 қаңтар, 1938, Париж, Франция}—  франциялық кинорежиссёр, сценарийші, кинопродюсер және актер. Әлемдік киноның негізін қалаушылардың бірі, алғашқы трюктердің өнертапқышы және кинофантастиканың ізашары. Ол сондай-ақ кадрға бөлу қолданған алғашқы режиссерлердің бірі болды.

## Дереккөздер
Viessmann

**Viessmann** — отбасылық Viessmann Werke GmbH & Co KG компаниясына тиесілі бренд. Бұл маркамен әртүрлі типтегі ғимараттар мен құрылыстар үшін жылыту, салқындату және өнеркәсіптік жүйелер шығады. Компанияның негізгі өнімдері газды еденге орнатылатын және қабырғаға орнатылатын қазандықтар, сондай-ақ отынның әртүрлі түрлерін (табиғи газ, дизельдік отын, биодизель) пайдаланатын желдеткіш оттықтармен жұмыс істеуге арналған қазандықтар, бойлер (су жылытатын құрылғы) және автоматты жылу жабдықтарын басқару жүйелері.

Компания 11 елдегі 23 өндірістік бөлімшелерді бақылайды және өнімдері 74 елде қол жетімді. Viessmann компаниясының дүние жүзінде 32 еншілес ұйымы және 120 сату кеңсесі бар.

## Дереккөздер

Санат:Германия компаниялары
Wright Flyer

**Wright Flyer** немесе **Flyer I** — сәтті ұшырылған алғашқы ұшақ.

Оны құрастырған және ұшу барысын басқарған ағайынды Райттар еді.

Ауадан ауыр аппараттағы алғашқы ұшу 1903 жылдың 17 желтоқсанында Солтүстік Каролинадағы Китти-Хок қаласы маңында орын алды. Бұл тарихи оқиға механикалық авиация дәуірінің басталуына әкелді.

## Техникалық сипаттамасы
* Экипаж — 1 адам
* Ұзындығы — 6,4 метр
* Қанаттарының өрісі — 12,3 метр
* Биіктігі — 2,7 метр
* Өз салмағы — 274 кг
* Толық жабдықталғанда — 338 кг
* Максималды жылдамдық — 48 шақырым/сағат

## Тағы қараңыз
* Авиация тарихы

Санат:Авиация тарихы
Mondelez International

**Mondelez International** — америкалық трансұлттық корпорация, азық-түлік өндірушісі, 2012 жылы Kraft Foods бөлінуінен құрылған. Штаб-пәтері Чикагода орналасқан. Компания табысының төрттен үші АҚШ-тан тыс жерден түседі. 2017 жылы әлемдегі екінші ірі кондитерлік компания (Mars-тан кейін).

Mondelez жылдық кірісі 26,5 миллиард долларды құрайды және шамамен 160 елде жұмыс істейді. Компания 2021 жылғы Fortune 500 тізімінде жалпы кірісі бойынша АҚШ-тың ең ірі корпорацияларының ішінде 108-ші орынға ие болды.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ компаниялары
Санат:Mondelez International
Көйтендақ атырабы

**Көйтендақ атырабы** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы атырап.

## Тарихы
1926 жылы тамызда Түрікмен КСР Керкі округіне қарасты **Шаршан ауданы** болып құрылған.

1930 жылы қыркүйекте Керкі округі таратылып, Шаршан ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды.

1933 жылы ақпанда Керкі округі қалпына келтіріліп, Шаршан ауданы оның құрамына енді.

1939 жылы қарашада Шаршан ауданы жаңадан құрылған Шарджоу облысының құрамына енді.

1943 жылы желтоқсанда Шаршан ауданы жаңадан құрылған Керкі облысына берілді.

1947 жылы қаңтарда Керкі облысы таратылып, Шаршан ауданы Шарджоу облысына қайтарылды.

1963 жылдың қаңтарында Шаршан ауданы таратылды, бірақ 1964 жылдың желтоқсанында Түрікмен КСР-не тікелей бағынышты болып қалпына келтірілді.

1970 жылдың желтоқсанында бұл аудан қайтадан қалпына келтірілген Шарджоу облысының құрамына енді.

1992 жылы Шаршан ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, алдымен Шаршан атырабы, кейін **Көйтендақ атырабы** болып өзгертілді.

2022 жылдың 9 қарашасында жойылған Дәулетлі атырабының Достық қаласы, Әмудария және Керкіші ауылдары, Бұрғышы, Дашрабат, Сердар, Түрікменстан, Жалқым кеңесшіліктері Көйтендақ атырабына қосылды.

## Әдебиет
* 

## Дереккөздер

Санат:Лебап уәлаяты атыраптары