open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Delete (перне)

thumb|200px|Delete пернесі(төмендегі сол жақ)
**Delete пернесі** – компьютер пернетақтасындағы перне. Жүгіргінің үстінде немесе оның оң жағында тұрған нышанды жояды. Windows-та белгіленген элементті жою немесе себетке орналастыру үшін қолданылады.

## Дереккөздер

Санат:Пернетақта
Курсор басқару пернелері

**Курсор басқару пернелері**  , , ,  курсорды бейне бет бойымен өзіне сәйкес бағытта жылжытады.

Курсор басқару пернелеріне сондай-ақ  , , ,  пернелері де жатады.

## Әдебиет
* Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007 ж.

Санат:Пернетақта
Backspace

thumb|Backspace пернесі
**Backspace пернесі** – Enter пернесінің үстінде орналасқан бағдаршалы перне. Ол жүгіргінің сол жағында тұрған нышанды жояды.

## Дереккөздер


## Қолданылған әдебиет
* Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007 ж.

Санат:Пернетақта
Ақпараттың өлшем бірліктері

Қазіргі заманғы компьютерлер сандық, мәтіндік, сызбалық, дыбыстық және бейнеақпаратпен жұмыс істей алады.

Ақпараттың осы бес түрі бір сөзбен мультимедия деп, осы бес түрлі ақпаратпен жұмыс істеуге қабілетті компьютер мультимедиялық деп аталады.
Компьютер кез келген ақпарат түрін сандық пішімге ауыстырады. Компьютерге енгізу кезінде әрбір әріп  белгілі санмен таңбаланады., ал сыртқы құрылғыларға  (басып шығарғыш немесе бейне бетке) шығару кезінде адам қабылдай алу үшін осы сандар бойынша әріптер кескінделеді. Әріптер жиынтығы мен сандар арасындағы сәйкестік нышандарды кодтау деп аталады.

Компьютердегі ақпарат бірлігі бір бит, екілік разряд болып табылады, ол 0 немесе 1  мәндерін қабылдай алады.

Әдетте компютерлердің әмірлері жекелеген биттермен емес, бірден сегіз битпен жұмыс істейді. Тізбекті сегіз бит байтты құрайды. Бір байтта 256 мүмкін нышанның біреуінің мәнін кодпен жазуға болады. Бұдан гөрі үлкенірек ақпарат бірліктері килобайт – 1024; мегабайт – 2024 Кбайт және 1024Мбайтқа тең гигабайт болып табылады.

## Дереккөздер
Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007ж.

Санат:Ақпарат
Алмалы дискілерге арналған диск жетегі

**Алмалы дискілерге арналған диск жетегі** 3,5 – дюймдік дискеттерді оқиды. Бұл дискілер ауыстырылатын тасымалдаушылар болып табылады, олардың сыйымдылығы 1,44 Мб. Оларға әдетте кейбір қосымша бағдарламаларда (Word секілді) әзірленетін құжаттар немесе алмалы дискілерден тікелей іске қосуға болатын онша үлкен емес бағдарламалар жазылады. Компьютерде алмалы дискілерге арналған диск жетегіне  «А» әрпі белгіленеді.

## Дереккөздер
Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007ж.

Санат:Ақпарат тасығыштар
Мандзай

290px|нобай|Мандзай

**Мандзай** - екі адамның: цуккоми мен бокэнің сахнада өте жоғары жылдамдықпен қимылдап ойнайтын Жапониядағы дәстүрлі комедиялық жанр. Бір уақытта бокэ әңгіме айтып жатып, ақымақ қылық жасаса, цуккоми оның үстінен мысқылдап күліп тұрады. Театр репертуары осындай әлемдік жанрлармен толығып жатса, халықтың деңгейін рухани жағынан өсіріп, талғамын арттырады. Театрдың тарихи жағынан қалыптасып, даму, өсіп-өркендеу жолы әрбір ұлттың, әр халықтың өмір-тұрмысымен, олардың жалпы тарихымен және тұрлаулы мәдениетімен тығыз байланысты.

## Дереккөздер


1. "Музыка әлемі" кітабы, 2008ж, 69 бет

2. http://massaget.kz/

Санат:Театр өнері
Beast

**Highlight** - оған дейін **Beast**, Оңтүстік Кореялық-қытайлық боиз-бэнд. Біріншіден топтың аты ∀ΔΣ болды (Boys to Search for Top -- Шыңды іздеген балалар) бірақ, дебютқа бірнеше күн қалғанда топтың аты BEAST-қа өзгерткен (Boys of the EAst Standing Tall — Шыңда тұрған шығыстың балалары)
## Топ мүшелері
# Yoon DooJoon (윤두준) Дуджун 
-(4.07.89 жетекші,вокалшы,рэперші) - «One Day» тобына кандидат болды.JYP Entertainment-те машықтанушы болды.
# Jang HyunSeung (장현승) Чан Хёнсын 
-(3.09.89 вокалшы, басты биші) - Big Bang тобының мүшесі болуға дайындалды, Бірақ оны шығырып жіберді.
# Yong JunHyung (용준형) Ён Чунхён 
-(19.12.89 композитор, басты рэперші, биші) - Xing тобында болды. Топтан шығып кеткені үшін оны сотқа берді. Чунхён соттан жеңді.
# Yang YoSeob (양요섭) Ян ЁСоб 
-(5.01.90 Басты вокалшы) - JYP Entertainment-та машықтанушы болды.
# Lee KiKwang (이기광) Ли Кикван 
-(30.03.90 Бастаушы вокалшы, бастаушы биші, топтың беті) - Леди Гаганың Кореядағы концертің ашты.
# Son DongWoon (손동운) Сон Донун 
(6.06.91 Вокалшы, макнэ) - JYP Entertainment-та көп уақыт машықтанушы болды. Бірнеше рет Cube Entertainment-қа тыңдалымынан бірнеше рет қатысты, еңбекқорлығының арқасында топқа түсті.

## Дереккөздер


Санат:Оңтүстік Корея музыкалық топтары
Санат:2009 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Бизнес-періште

**Бизнес-періште** немесе **періште-инвестор** (, , ) — стартап, ерте кезеңдегі инновациялық жобаларға қайтарым табу мақсатында (мыс. акцияларға иелік ету арқылы) капитал салатын тұлға. «Періштелер» әдетте үшінші тұлғалардың қаржысын венчурлік қорлар арқылы басқаратын венчурлік капиталисттерге қарағанда, өздерінің ақшаларын салады.

## Этимологиясы
«Періште» ұғымы Бродвейде театралдық көріністерге қаржылай қолдау көрсеткен ауқатты тұлғаларды атауға қолданылған. 1978 жылы, Вильям Ветцел өзінің ғылыми-зерттеу жұмысында АҚШ-та қор жинаумен айналысқан кәсіпкерлерді қолдаған инвесторларды «періште» деп атағаннан кейін бұл ұғым қолданысқа енді.

## Дереккөздер


Санат:Бизнес
Фьяба

290px|нобай|Фьяба

**Фьяба** (итал: *fiaba* – *Ертегі*) — Карло Гоцци құрған италиялық театр мен драматургия саласына ортақ жанр. Фьяба диалектикалық суырып салмалық оқиға негізінде жазылатын траго-комедиялық әңгіме.       

Театр әдетте өз заманының озық идеяларын бойына сіңіре отырып, ізгілік мұраттарын паш еткенде, ең бастысы адамның өмірлік және рухани ой-мақсаттары мен оның күрделі ішкі жан дүниесін терең де шынайы ашып бейнелегенде ғана ол өзінің жоғары көркемдік сатысына көтерілумен қатар қоғамдық-әлеум. Театрдың тарихи жағынан қалыптасып, даму, өсіп-өркендеу жолы әрбір ұлттың, әр халықтың өмір-тұрмысымен, олардың жалпы тарихымен және тұрлаулы мәдениетімен тығыз байланысты.       

## Дереккөздер


1. "Музыка әлемі" кітабы, 2008ж, 72бет

2. http://massaget.kz/
Massive Assault

**Massive Assault** — Wargaming.net студиясымен 2003 жылы жасалынып, Медиа-Сервис 2000 компаниясымен шығарылған компьютерлік ойын. Massive Assault 3D қозғалтқышта құрылып, өзіндік политикалық жүйесі арқылы ойын барысындағы теңгерім кез келген жаққа ауқып кету мүмкін. Ең алғанқы Massive assault 1955 жылы үстел ойыны ретінде жарық көрген, уақыт өте келе пікірлес екі команда ойында кеткен қателіктер мен теңгерімді дұрыстауды қажет еткен «Iron Age» атты прототип ойыны шықты. 
## Ойын ерекшелігі
* «Құпия одақтас» концепциясында дағдыланған, өзіндік политикалық жүйе;
* Өзіңнің деңгейіне сәйкес тез арада әріптесіңді табуға мүмкіндік беретін, *multiplayer*;
* Турнирлар, кланды соғыстар, марапаттар мен рейтинг жүйесі;
* Стратегияны максималды қызық ететін, 26 юнит;
* Ақылды жасанды интеллект;
* hotseat режимі;
* Картаны редакторлау.
## Сюжет
2056 жылы болған соғыста, "Демократиялық альянс", Жамандық бiлiг елдерін жеңіп шығады. Бірнеше жыл соң "Еркiн ұлттардың одағы" жасалып шығарылады. Содан бастап, әлемде тыныштық орнатылады. Технологиялқ жаңалықтар тез арада космосқа көшу үшін жаңа жерлерді бақылау мақсатымен, бақылаушы экспедицияны жебереді. Бірақ тыныш өмір ұзаққа созылмады. 2094 тен 2101 жылдар аралығында, Финляндияда, Германияда, Японияда революциялық соғыс басталды. Келесі ел Ресей...
Осы уақыт аралығы әлемде Қаранғы Лига тобының жаралуымен сәйкес келді. Осы топ үлкен, беделді корпорациялармен қамтылып отырды.Көптеген елдер демократиялық келбеттерін өзгертіп, тоталитаризацияға ұшырады. Екі жақ ұрысы, қаруланған соғыспен аяқталады деген қорқыныш болып, барлық ел, шаштың бір талшығында тұра қалды. Мекендердің қарулануы, күн сайын күшией берді...
Космостағы экспедиция мәртебесіне жетіп, тұруға ыңғайлы жерлер ашылып, сол кезде колонизация басталды. Сонымен тағы да бір соғыс басталды. Жер қуатын әлсірету үшін, Лига, Еркiн ұлттың бір планеталарына шабуыл жасайды. Осы кезде Сіз "Еркiн ұлт" тобымен басқарып, шабуылды тоқтатуыңыз қажет.
## Геймплей
Ойын барысы қызық, сонымен қатар қатты қиын емес. Өзге стратегияларға қарағанда, Massive Assault-та дипломатия жоқ. Ойын бірнеше фазаларға бөлінген:
1) Ойнда әріптестерді тауып алып, оларды сатып алу;
2) Өздеріңіздің арсеналындағы барлық күштермен қолданып көреу;
3) Қол астындағы барлық елдерден салық жинап, юниттарды дамыту;
4) Жаңа серіктестерді ашу;
Елді мекенді жаулап алу үшін, өзіндік арнайы стратегия құрап, астанасын басып алу қажет.
Ойын өте қызықты және **мультиплэйер** секілді жаңартулар арқасында, сіз басқа да адамдармен соғыса аласыз. сонымен қатар оқиға шиеленсуі Сіздің қолыңызда.
## Ойыннң келесі сериялары
* Massive assault Network;
* Massive Assault: Domination/Phantom Renaissance;
* Galactic Assault: Prisoner of Power;
* Massive Assault Network 2.
## Сыртқы сілтемелер
* http://www.massiveassault.com

Санат:Компьютерлік ойындар
Путин — хуйло!

**Путин хуйло!** (, ) — Ресей президенті Владимир Путин туралы украин халық әні. Украин төңкерісінен кейін Путиннің сол елге қатысты саясатына (2014 жылы Ресейдің Қырым мен оңтүстік-шығыс Украинадағы сепаратизмді қолдауына) байланысты пайда болған.

**Мәтіні:**

*Путин хуйло!<br/>ла-ла-ла-ла-ла-ла-ла-ла<br/>ла-ла-ла-ла-ла-ла-ла-ла<br/>ла-ла-ла-ла-ла-ла-ла-ла*

## Тарихы
Ең бірінші рет 2014 жылы 30 наурызда Харьков қаласында «Металист» пен «Шахтер» футбол клубтарының кездесуінде орындалды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Украин әндері
Санат:Оңтүстік-шығыс Украинадағы (2014) наразылықтар
Санат:Футбол жанкүйерлерінің әндері
Санат:2014 жылғы әндер
Санат:Владимир Путин бұқаралық мәдениетте
Санат:Путин туралы әндер
Санат:Ресей саяси ұрандары
Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)

**[[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014 жылғы әлем біріншілігінің]]** іріктеуі 2011 жылы 15 маусымда басталып, 2013 жылы 20 қарашада мәресіне жетті. ФИФА құрамындағы 208 құраманың 203-і іріктеуге қатысып, 31 жолдаманы сарапқа салды. 32-ші жолдама турнир ұйымдастырушы Бразилияға тиесілі болатын.

## Құрлықтарға бөлінген жолдамалар саны

* Еуропа (УЕФА) — 13
* Оңтүстік Америка (КОНМЕБОЛ) — 4, 5
* Солтүстік Америка (КОНКАКАФ) — 3, 5
* Африка (КАФ) — 5
* Азия (АФК) — 4, 5
* Океания (ОФК) — 0, 5

## Финалдық турнирге жолдама алғандар

## Құрлықаралық плей-офф

### Азия (АФК) — Оңтүстік Америка (КОНМЕБОЛ)

|}

### Солтүстік Америка (КОНКАКАФ) — Океания (ОФК)

|}

## Мергендер

### 11 гол

*  Дион Макколи
*  Робин Ван Перси
*  Луис Суарес

### 10 гол

*  Питер Байерс
*  Лионель Месси
*  Эдин Джеко
*  Орибе Перальта
*  Блас Перес

### 9 гол

*  Гонсало Игуаин
*  Джерри Бенгтсон
*  Радамель Фалькао

## Сілтеме
* ЧМ 2014 на fifa.com 

Санат:Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі
Санат:2011 жылғы футбол
Санат:2012 жылғы футбол
Санат:2013 жылғы футбол
Бата (футболшы)

**Агустин Сауто Арана** (; 11 мамыр 1908, Баракальдо — 21 тамыз 1986, Валье-де-Трапага), **Бата** лақап атымен белгілі - Испания футболшысы, шабуылшы. "Атлетик Бильбао" сапында 4 мәрте футболдан Испания чемпионы атағына еге болған. 

## Жетістіктері

### Клубтық
Атлетик Бильбао

* Испания чемпионы: 1929/30, 1930/31, 1933/34, 1935/36
* Испания кубогы: 1930, 1931, 1932, 1933
* Пичичи жүлдесі: 1930/31
## Сілтемелер
*Профилі
 

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Атлетик Бильбао ФК ойыншылары
Марокко коммунистік партиясы

**Марокко коммунистік партиясы** (МКП) 1920 жылдан Мароккада өмір сүрген жекелеген коммунистік топтардың негізінде 1943 жылы қарашада құрылды. Марокко коммунистік партиясының 1-съезі (1946, сәуір) Марокко халқына үндеу тастап, елдің тәуелсіздігі мен демократиялық бостандық жолындағы күресте күш біріктіруге шақырды. «Марокконың бірлестігі мен тәуелсіздігі үшін» атты манифесте (1946 жылы тамызда) Марокко коммунистік партиясы бір тұтас ұлттық майдан құру қажеттігін атап көрсетті. 1953-56 жылы француз отаршылдарына қарсы қарулы күреске коммунистер белсене қатысты. Марокко тәуелсіз мемлекет болып жарияланғаннан кейін (1956), Марокко коммунистік партиясы ұлттық тәуелсіздікті нығайтуды, Мароккодан шетелдік әскерлерді шығаруды, шетелдік әскери базаларды жоюды, банкілерді, кен компанияларын национализациялауды, аграрлық реформалар жүргізуді жақтады. Марокко коммунистік партиясына әлденеше рет тыйым салынып (1952, 1959,1960) , жетекешілері қуғынға түсті. 1958 жылы шілдеде Марокко коммунистері Азаттық және социализм партиясын (АСП) құрғандығын жариялады.

## Дереккөздер

Қазақ совет энцеклопедиясы

Санат:Алфавит бойынша коммунистік партиялар
Санат:Елдер бойынша коммунистік партиялар
Лондон конференциясы

нобай|Лондон конференциясы
**Лондон конфенренциясы** (1956) – Суэц каналы жөніндегі мәселені талқылауға арналған конференция. 1956 жылы 16-23 тамызда Лондонда өтті. Оған 22 елдің – КСРО, АҚШ, Англия, Франция, ГФР, Швеция, Норвегия, Дания, Италия, Нидерланд, Түркия, Испания, Португалия, Үндістан, Индонезия, Иран, Пакистан, Шри Ланка, Эфиопия, Жапония, Жаңа Зеландия және Австрия – өкілдері қатынасты. Египет конференция жұмысына қатысудан бас тартты. Англия мен Франция Египет үкіметінің Суэц каналы және канал компаниясын национализациялау туралы декретті жоққа шығарып, каналды өз қолдарында ұстапқалуға тырысты. Бұл мәселені талқылау күткендегідей нәтиже бермеді. Конференция мәжіліс протоколдарын өзінің председателі арқылы Египет үкіметіне табыс етуге келісті. Батыс державаларының конференциядан сыртқары құрған «бестік комитеті» Суэц каналын басқару жөнінде халықаралық арнаулы орган құрып, Египетті каналды пайдалану праволарынан айыруды ұсынды. Империалистердің бұл әрекеті де сәтсіздікке ұшырады.

## Дереккөздер

Қазақ совет энцеклопедиясы
Лозанна конференциясы

**Лозаннна конференциясы** (1922 – 23) – Таяу Шығыс мәселелері жөнінде Лозанна қаласында (Швейцария) өткізілген халықаралық конференция. Ол 1922 жылы 20 қарашадан 1923 жылы 24 шілдеге дейін жүргізілді. Лозаннна конференциясында Англия, Франция, Италия, Жапония, Румыния, Грекия, Югославия және Түркия қатысты. АҚШ өзінің бақылаушысын жіберді. Қара теңіз бұғаздары жөніндегі мәселелерді талқылауға Г. В. Чичерин бастаған Кеңес Одағы өкілдері және Болгария қатысты. Басқа ұсақ мәселелері жөнінен  Албания, Бельгия, Нидерланд, Испания, Португалия, Норвегия және Швеция өкілдері шақырылды. Лозаннна конференциясының негізгі мәселесі Түркиямен  бітім шартын дайындау, Босфор және Дарданелл бұғаздары режимін анықтау болды. Кеңес Одағы өкілдері В. И. Ленин белгілеген үш принципті: Түркияның ұлттық талаптарын қаннағаттандыру, барлық бұғаздарды соғыс кезінде де, бейбітшілік кезінде де соғыс кемелері үшін жабық  ұстау, сауда теңіз қатынасына толық бостандық жасауды ұстанды. Ағылшын делегациясы Қара теңіз бұғаздары аймағын соғыс қауіпінде ұстау мақсатын көздеді. Барлық уақытта бұғаздар соғыс және сауда кемелері үшін ашық болуын талап етті. Лозаннна конференциясы Англияның ұсынысын қабылдады. Кеңес Одағы бұл конвенцияны ратификациялаған жоқ. Лозаннна конференциясы 1923 жылы 24 шілдеде Лозанна бітім шартына, бұғаздар конвенциясына және басқа 15 келісімге қол қоюмен аяқталды. Бұғаздар жөніндегі конвенция 1936 жылы Монтре конференциясында қайта қаралды. Лозаннна конференциясында қол қойылған қалған 15 құжат тұтқындарды қайтару, грек және түрік азаматтарын өзара айырбастау т. б. жеке мәселелерге арналды.

## Дереккөздер

Қазақ совет энцеклопедиясы

Санат:Алфавит бойынша конференциялар
Санат:Лозанна
Липецк облысы

**Липецк облысы** () – Ресей құрамындағы субъект, облыс. Әкімшілік орталығы — Липецк қаласы. 2010 жылғы санақ бойынша халық саны 1,173,513 адамға тең.

## Тарихы
Облыстың қазіргі түрі 1954 жылы 6 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумы шешімімен құрылған. Оның жері Воронеж, Рязань, Тамбов, Тула, Орёл облыстарының бұрыңғы жерінен алынған еді.

Экономикалық, мәдени-ағарту жетістіктері үшін Липецк облысы 1967 жылы 4 шілдеде Ленин орденімен марапатталған.

## Географиясы
Липецк облысы солтүстік-шығысында Рязань облысымен, шығысында Тамбов облысымен, оңтүстігінде Воронеж облысымен, оңтүстік-батысында Курск облысымен, батысында Орёл облысымен және солтүстік-шығысында Тула облысымен шектеседі.

Липецк облысы Шығыс Еуропа жазығының орталық бөлігі мен Дон өзенінің жоғарғы ағысын алып жатыр. Жері қыратты, төбелі жазық келеді. Климаты қоңыржай континенттік.

Басты өзені – Дон. Негізінен сұр орман топырағы аралас қара топырақ тараған. Территориясының 8,3%-ке жуығы орман. Қасқыр, түлкі, тиін, қоян, саршұнақ, аламан, суыр; құстардан қаз, тырна, жапалақ және т.б. кездеседі.

Қаңтардың орташа температурасы –10, -11 градус, шілдеде 19–20 градус. Жылдық жауын-шашын мөлшері 450-500 мм.

## Әкімшілік бөлінісі
Әкімшілік жағынан 18 ауданға бөлінеді. 8 қаласы, 4 қала типтес посёлкесі бар. Облыстың әкімшілік орталығы — Липецк қаласы.

## Саясаты
thumb|left|Липецк Облыстық әкімшілігінің ғимараты
Кеңес үкіметі кезінде облыстың жоғары билігі үш адамға бөлінді: Липецк КОКП комитетінің бірінші хатшысы (шын мәнінде ол ең үлкен билікке ие болды), облыстық Кеңестің (заң шығарушы билік) төрағасы және облыстық атқару басқармасы комитетінің төрағасы (атқарушы билік). 1991 жылдан бастап облыс билігінде Губернатор (2018 жылдан бастап басшы аталатын) және облыстың жергілікті парламенті.

2019 жылдан бастап облыстың губернаторы — «Біртұтас Ресей» партиясының мүшесі Игорь Георгиевич Артамонов.
       
## Халқы
### Ұлттық құрамы
2010 санақ бойынша халқын негізінен орыстар (96,3%) құрайды, басқа ұлт өкілдері ішінен украиндар (0,9%), армяндар (0,6%) және әзербайжандар (0,3%) бар.

### Діни құрамы
Облыс халқының көпшілігі христиандар (74.3%; соның 71.3%-ы өзін Орыс православ шіркеуіне байланыстырса, қалған 3%-ы өзін олай сипаттамайды). Басқа дін өкілдері ішінен 1%-ы мұсылмандар және 1%-ы Славян нео-паганисттері. Оған қоса 15%-ы өзін «рухани, бірақ дінсіз» деп, 6%-ы атеист деп сипаттады және қалған 2,7% басқа дінге сенеді немесе жауап бере алмады.

### Қалалары
Қала халқы 591 мың. Ірі қалалары: Липецк (508,887), Елец (108,404), Данков (21,064), Грязи (46,807).
      
## Дереккөздер
* Российская Федерация. Центральная Россия. Центральный район. Волго-Вятский район. Черноземный центр,М,.1970,с. 765-81 (серия «Советский Союз»)
* Народное хозяйство Липецкой области за годы Советской власти. Статистич. сб., Воронеж, 1967.

Санат:Липецк облысы
Санат:Ресей облыстары
Сандық бөлік

нобай|
Пернетақтаның **сандық бөлігінде**  пернесі режімі қосылып тұрған кезде, пернелер сандық ақпаратпен арифметикалық амалдар таңбаларын еңгізуге арналады.

 пернесі режімі қосылмаған кезде, сандық пернелер курсор басқару функцияларын атқарады.

## Пайдаланған әдебиеттер
* Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007ж.

Санат:Пернетақта
Лесото коммунистік партиясы

**Лесото коммунистік партиясы** (ЛКП) – 1962 жылы 5  мамырда партияның программасы мен уставы қабылданған Құрылтай съезінде негізі қаланды. Программада Лесото коммунистік партиясы « Лесото Социалистік Республикасын құру мақсатын алға қойған жұмысшылар мен шаруалар партиясы» деп көрсетілген. Лесото коммунистік партиясы елдегі барлық саяси партиялардың прогресшіл күштерімен қарым-қатынас жасайды; бүгінгі таңдағы басты міндет: «қазіргі неоколониалдық тәртіпті жойып, оны экономикалық тәуелсіздік және әлеуметтік прогресс саясатын жүргізетін үкіметпен алмастыру үшін» демократиялық күштердің Біріккен майданын құру деп санайды. 1970 жылы ақпанда Лесото коммунистік партиясына тыйым салынды, партияның бас секретары Дж. Кена және председателі Ф. Матжи т. б. тұтқынға алынды. Лесото коммунистік партиясы өз жұмысын астыртын жағдайда одан әрі жүргізуде.
       
Лесото коммунистік партиясы делегациясы Коммунистік және жұмысшы партияларының 1969 жылғы (Мәскеу) халықаралық кеңесіне қатысып, онда қабылданған документтерді мақұлдады. Лесото коммунистік партиясы демократиялық централизм  негізінде құрылған. Жоғарғы органы – ұлттық конференция, конференциялар аралығында – ОК, ол Саяси бюро сайлайды. Партияға тыйым салынғанға дейін «Мажаммохо» журналын шығарып келді.

Санат:Алфавит бойынша коммунистік партиялар
Санат:Елдер бойынша коммунистік партиялар
Бата (барабан)

**Бата** -  пішіні  құм сағаты тәріздес, 2 мембраналы соқпалы музыкалық аспап, барабан.  Йоруба халығының дәстүрлі  *агбегиджо* ойын-сауық билерінде қолданылады. Бұл аспап йоруба халықының мифологиясымен тығыз байланысты және жаны бар тірі зат деп есептеледі.  Аспапты  сиқыршылық әдістер, діни жораларын қолданылып жасайды.

## Бата түрлері
Әдетте дәстүрлі ансамбльді батаның 3 түрі құрайды:

* Оконколо (Okónkolo) - ең кішкентай бата, ьек қана ритмді ұстап тұрады. Әдетте оны тәжірибесіз орындаушыларға береді.
* Итотеле (Itótele) - орташа барабан. 
* Ийа (Iyá) - үлкен бас барабаны.  Батаның бұл түрін ең тәжірибелі орындаушыға сенеді. Әншіні жетектеп, басты партиясын орындайды. Ийяның басына кішкене қоңыраулар қатайтылады.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Virtual Instrument Museum:Bata drumming 
* Бата — afrocuba.ru 

Санат:Африка
Windows (перне)

thumb|Пернесі Windows
**Windows пернесі**  Бастау батырмасының Бас мәзірін ашады. Басқару пернелері сияқты, ол да басқа пернелермен қолданыла алады. 
Мәтіндік мәзір бейнеленген перне тінтуірдің оң жақ пернесінің қызметін атқарады.

## Әдебиет
* Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007 ж.

Санат:Пернетақта
Тінтуірдің сол жақ пернесі

Тінтуірдің сол жақ пернесін бір рет шерту – нысандарды ерекшелеу үшін қолданылады. Тінтуір жүгіргісінің нысанын үстіне апарып, бір рет шерту (басып , қайта жіберу).

Тінтуірдің сол жақ пернесін екі рет шерту -  терезені, құжатты ашу үшін немесе бағдарламаны іске қосу үшін қолдаланылады және  пернесін басқанмен бірде қызмет атқарады. Жүгіргіні нысан үстіне апарып, екі рет жвлдам шерту қажет (тінтуір орнынан қозғалмауы тиіс).

Сонымен қатар, тінтуірдің сол жақ пернесі бейне беттегі нысандардың орнын ауыстыру үшін қолданылады. Тінтуір көрсеткісін нысанның үстіне апарып, пернені басып ұстап тұрып, нысанды басқа орынға апарып, содан кейін пернені жібере салу керек.

## Пайдаланғанә дебиеттер
Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007ж.

Санат:Ақпараттану
Коста-Рика Ұлттық футбол құрамасы

**Коста-Рика Ұлттық құрама командасы**, лақап аты "Лос Тикос" — Коста-Риканың ұлттық құрамасы. КОНКАКАФ-қа кіретін құрамалар ішіндегі Мексика және АҚШ-тан кейінгі күшті құрама. 

## Тарихы
Коста-Рика футболдың ұзақ мәдениеті мен дәстүріне ие. Ұлттық құрама алғашқы ойынын Орталық Американың тәуелсіздігінің 100 жылдығына арналған чемпионатта 1921 ж. қыркүйекте өткізді. Жарыстағы алғашқы ойынында Сальвадор құрамасын 7-0 есебімен жеңді. Финалда Гватемала құрамасынан 6-0 есебімен жеңілді.

Әлем чемпионатына тұңғыш рет 1990 жылы қатысты. Топтық турнирде Бразилиядан ғана ұтылып (0:1), қалған екі қарсыласын (Швеция мен Шотландияны) тізе бүктіріп 1/8 финалға жолдама алды. Аталмыш раундта  1:4 есебімен Чехословакиядан ұтылып қалды.

2002, 2006 жылдарғы әлем чемпионатында топтық турнирден өте алмады. Ал 2014 жылы Италия, Англия, Уругвайлармен өлім тобына түскеніне қарамастан бір матчта да ұтылмады. Әуелі 0:1 есебімен ұтылып тұрып, 3:1 есебімен Уругвайды тізе бүктірді. Екінші турда Италияның өзі қапы қалды — 1:0. Соңғы турда Англиямен ұпай бөлісті. Бұл ойында есеп ашылған жоқ. 1/8 финалда пенальтилер арқылы Грекияны қапы қалдырды да, өз тарихтарында бірінші рет 1/4 финалға шықты. Бұл кезеңде Нидерланд құрамасымен 120 минут бойы айқасты, есеп ашылмады. Пенальтилер сериясында еуропалықтардың жолы болды.

## Жетістіктері

* КОНКАКАФ Алтын кубогы жеңімпазы: 1963. 1969. 1989
* КОНКАКАФ Алтын кубогының финалисі: 2002

## Құрама ойыншылары
2018 жылғы әлем чемпионатындағы құрамы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты
* Коста-Рика құрамасы ФИФА сайтында 
* Коста-Рика құрамасы матчары жайлы ''Eloratings.net'' сайтында

Санат:Коста-Рика Ұлттық футбол құрамасы
Close Up

***Close Up*** - «RCA Records» лэйблымен 2003-жылы шығарылған Элвис Пресли бокс-сеті еді. Бокс-сет 1957 бастап 1972 аралықта шығарылған 4 дисктен жиналған, жалғыз-жарым композициялар еді. Бокс-сет безендірілуі, 48 бетті буклет пен музыкант фотосуретінен, және әр бір тректің нақты түсініктемесінен құралған.

## Альбом туралы
Бокс-сет, уақыттан бұрын шығарылмаған 4 дисктен тұрады. Жалпы композиция саны - 89.
* 1-CD, 1950 жылдардағы жазылымдарды сақтайды. Осы жазба өлеңдңрі, тарихта ең алғашқы стериодан ойналып шығарылған композициялар қатарына жатады. 
* 2-CD, тыңдаушыны, музыкант белсенді түрде кинофильмдарда түсе бастағандағы, голливуд жылдарымен таныстырады. Диск құрамында, музыкалық эстрадада әлі де жарық көрмеген 25 композиция бар. Уақыт өте келе, музыканттың ең алғашқы түсірілген кинофильмдардың саундтрегі болды. *«Солдатский блюз»*, *«Голубые Гавайи»*, *«Пылающая звезда»* және *«[[Wild in the Country]]»*  
* 3-CD, «Студии B»-да жасалған атақты 1960 жылдардағы атақты музыкалық сессиялар жинағынанқұралған. Осы дисктің ең танымал композициялары: *Surrender*, *His Latest Flame*, *The Girl of My Best Friend* и *Kiss Me Quick*
* 4-CD, 1972 жылы, Сан-Антониода өткізілген шын концерт музыкасы осы дискта сақталған. Концертте *[[Burning Love]]*, *[[Proud Mary]]*, *[[Polk Salad Annie]]*, *[[How Great Thou Art]]*, *[[An American Trilogy]]*, *[[Suspicious Minds]]* и *[[You Gave Me A Mountain]]* сияқты композициялар орындалған. 

## Композициялар тізімі
### Диск 1: Unreleased Stereo Masters From The [[1950-е|'50s]]

### Диск 2: Unreleased Movie Gems

### Диск 3: The Magic Of [[Нашвилл|Nashville]]

### Диск 4: Live In [[Техас|Texas]] [[1972]]

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* rcarecords.com 
* Элвис Преслидің ресми сайты 
* Элвис Преслидің музыкасы жайлы сайт
Бровка Петрусь Устиновичь

**Бровка Петрусь Устиновичь**(25.06.1905 жылы туған, Витебск облысы, Ушачи ауданы) - белорус кеңес ақыны, Белорусиның халық ақыны, Әлуметтік еңбек ері. БСРО ғылым академиясының академигі. Белорус СЭ-ның бас редакторы. 
## Қысқаша өмірлік биогафиясы

* 1962 жылы, Белорусия халық ақыны;
* 1972 жылы, әлуметтік еңбек ері;
* 1966 жылы, БСРО ғылым академиясының академигі;
* 1967 жылы, Белорус СЭ-ның бас редакторы; 
* 1940 жылы, КОКП мүшесі;
* 1931 жылы, Белорус мемлекетті университетін бітіріп шығады;
* 1926 жылы, ең алғаш өлеңі жарияланады «Тау мен қырдан асып»;
* 1932 жылы, «1914», «Катерина»; 
* 1957 жылы, «Өзендер қосылғанда» - проза жанырына қосылған үлкен үлес;
* 1947 жылы, «Астық» поэмасы, «Москва туралы ойлар», «Халық алғысы», «Аға мен қарындас»→
* 1946 жылы, «Туған үйде→
* 1946 жылы, «Өмір жолы» сияқты жинақтары үшін,→
* 1951 жылы, КСРО мемлекет сыйлығы берілді;
* 1962 жылы, «Күндер өтіп барады...» өлеңдер жинағы үшін, Лениндық сыйлық алады;
* 1955 - 1962 жылдары, «Отаным», «Әрқашан да Ленинмен бірге», «Иә, қатал күндер өтті», сияқты шығармалары қазақ тіліне аударылды;
* КСРО-ның жоғарғы кеңес депутаты болып сайланды;
* 3 рет Ленин Оридинімен және Қызыл Жұлдыз, «Құрмет белгісі», ординімен, медальдарымен марапаттандырылған.
## Дереккөздер
Изобразительные произведения, т.1 - 2.
http://www.bard.ru/cgi-bin/author.cgi?name=%C1%F0%EE%E2%EA%E0_%CF.&

Санат:1905 жылы туғандар
Stromae

**Поль Ван Авер** (; 12 наурыз 1985, Брюссель), **Stromae** (Стромáй) — бельгиялық әнші, рэпер, музыкант және әндер авторы, шыққан тегі руандалық. Сахналық лақап аты Stromae — Maestro сөзінің өзгерген түрі.
## Биографиясы
Stromaeның әкесі — руандиялық, анасы фламанддық. 2000 жылы ол Maestro лақап атын алып, рэп-әлеміндегі жұмысын бастады. Алайда, оның лақап аты оған ұнамай, Stromae деп өзгертеді. 18 жасында Поль  JEDI мен (Дидье Жан-Лонган) топ құрады. Содан кейін, олар «Faut qu’t’arrêtes le rap...» әнін жаздырып, бейнебаянын түсіреді. Дегенмен, JEDI дуэтты тастайды. 2006 жылы Stromae Hip-hop Family-ге қатысты, сонымен қатар Juste Debout Benelux-ке қатысты. Оқуының ақысын төлеу үшін, Поль мейрамханада жұмыс істеуге мәжбүр болды.

## Жеке өмірі
Stromae 2011 жылдың маусымында бұрынғы Мисс Бельгия Татиана Сильва Брага Тавареспен қатынастарының бар екенін растады. Олар 2012 жылдың қыркүйегінде қатынастарын үзді. Қазіргі уақытта стилист Корали Барбьемен қарым-қатынаста.
## Дискографиясы
### Студиялық альбомдар
* *[[Cheese]]* (2010)
* *[[Racine carrée]]* (2013)
* *[[Multitude]]* (2022)

### Синглдері
*.2003 — «Faut qu’t’arrêtes le rap...»(feat. J.E.D.I.)
*.2009 — «C’est Stromae»
*.2009 — «Promoson»
*.2009 — «Up saw liz»
*.2009 — «Alors on danse»
*.2010 — «Bienvenue chez moi»
*.2010 — «Te quiero»
*.2010 — «House'llelujah»
*.2010 — «Rail de musique»
*.2010 — «Peace or Violence»
*.2010 — «Silence»
*.2010 — «Je cours»
*.2013 — «Papaoutai»
*.2013 — «Formidable»
*.2013 — «Tous les mêmes»
*.2014 — «Ta fête»
*.2014 — «Ave Cesaria»
*.2014 — «Meltdown»
*.2015 — «Carmen»
*.2015 — «Quand c'est?»
*.2017 — «Repetto X Mosaert»
*.2018 — «Défiler»
*.2021 — «Santé»
*.2022 — «L'enfer»
*.2022 — «Fils de joie»
*.2022 — «Mon amour»
*.2024 — «Ma meilleure ennemie»
Хатынь

**Хатынь** ( - үй) — Беларусьда 1943 жылғы 22 наурызда нацисттер қолынан жойылған ауыл. Жою барысында 149 ауыл тұрғыны, оның ішінде 75 бала өлтірген.

## Жазалау операциясың үшін желеуі
22 наурыз күні таңертең партизандар аулыдаң 6 шақырымдай жерде өтіп бара жатқан немістің автоколоннасына оқ атады. Атыс барысында неміс офицері Ганс Вёльке партизандар қолынаң қаза табады. Оның өлімі жауапсыз, жазасыз қалмауы тиіс еді. Содан кейін нацистер және коллаборационистер отряды Хатынь ауылын қоршауға алады. Олар қарияларды, әйелдер мен балаларды айдап әкеліп, қамбаға қамап, сыртынан от қояды.

## Сыртқы сілтемелер
* Хатыньді кім күйдірді
* Хатынь қырғыны 

Санат:Тарих
Санат:КСРО тарихы
Арқамүйіз балық

Жер бетінде **арқамүйіз** - балықтың 40-қа жуық түрі бар.
Табиғи ортада ұзындығы 30 см-ге жетеді. Арқамүйіз балық ашық түсте келеді. Арқасы жасыл, бауыры ақ түсті. Көзінің қасында жиектері көкшіл түсті қара жолақтары бар. Құйрығына жақын жерде қара сызықтар өтеді. Ауызы сары түсті.
Тістері өте өткір. Теңіз кірпілерін жеуге оңай.
Арқамүйіз балықтар жақсы жүзе алмайды. Ұзақ уақыт бойы салқын толқындарында арқа қанаты мен құрсақ қанатын қозғалтып тұрады.
Көбеюі өте қарапайым.
## Дереккөздер


Санат:Балықтар
Геологиялық-географиялық әдістер

**Геологиялық-географиялық әдістер** жеке зерзаттардың жиындық суреттемесін және сипаттамасын құрастырған кезде қолданылады. Мәселен, су ағыстарының белгілі түрінің таралу аймағы ретінде өзенге сипаттама беру үшін оның енін, тереңдігін, ағу жылдамдығын, түбінің қай типке жататынын, еңістігін, түсін және судың мөлдірлігін, т.б. анықтайды, яғни географиялық зер заттың даяр үлгідегі сипаттамасын береді. Топырақ жабынының ерекшілігін айқындау үшін топырақ кескінінің (топырақ қабаттарын көрсететін қазылған шұңқыр) геологиялық әдіс жиі қолданылады. Гляцеологтар мұздықтардың күйін зерттеу кезіде геологиялық-географиялық әдісті пайдаланады. Атап айтқанда, Арктика және Антарктида мұздықтарының еру жылдамдығынна солар бақылау жасайды.
## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:География
Физикалық-химиялық әдістер

**Физикалық-химиялық әдістер** - қандай да болса нысандардың химиялық құрамы мен физикалық табиғатын анықтауға мүмкіндік береді. Қоршаған ортаның айтарлықтай ластауы жағдайында химиялық талдау да бақылауды жүзеге асыруға сенімдік құрал болып табылады.
Физикалық-химиялық әдістерді пайдалану тек ластану деңгейін анықтаумен ғана шектелмейді. Табиғат нысандарының табиғи күйіне де солардың жәрдемімен баға береді. Мысалы, бұлақ және минералды су құрамын, топырақтың құрылымы мен құрамын анықтайды. Физикалық-химиялық әдістер географиялық әдістермен бірге атмосфераның, климаттың және т.б. күйін экологиялық тұрғыда зерттеу үшін қолданылады.
## Дереккөздер


Санат:Физика
Санат:Химия
Қырғыз драма театры

**Қырғыз драма театры** (Мемлекет Еңбек Қызыл Ту орденді академиялық драма театры) – Қырғыз КСР-інің жетекші драма театры. 1941 жылы Фрунзеде құрылды. Театрдың алғашқы постановкалары – ГИТИС-ті бітірушілердің дипломдық спектакльдері (Шекспирдің «Король Лирі» , А. Островскийдің «Жарлылық ұят емесі») болды. Мұнда Н. Қытаев, С. Жаманов, Д. Күйікова, Б. Қыдыкеева, К. Ешімбеков, М. Рысқұлов, Ш. Түйменбаев т. б. ойнады. Ұлы Отан соғысы жылдары (1941-45) қаһармандық-патриоттық спектакльдер (Тоқомбаевтың «Анты», Жантошевтің «Құрманбегі», Құтыбаев пен Маликовтың «Жаңылы») қойылды. 1957 жылы театр труппасы ГИТИС-тің қырғыз студиясын бітірушілермен молықты. Тарихи-революциялық тақырыпқа құрылған (Жантошевтің «Қаныбегі», Шүкірбековтың «Ақын арманы», сондай-ақ қазіргі өмірді бейнелейтін пьесалар (Жәкиевтің «Әке тағдыры», Бейшеналиевтің «Тау гүлі», Байджиевтің «Төрт адымы», Диқамбаевтың «Нәрлі суы») қойылды. Қырғыз әдебиеті мен өнерінің 1958 жылы Мәскеуде өткен он күндігіне қатысты. 1961 жылы гастрольдік сапармен Қазақстанда өнер көрсетті. Театр репертуарынан классикалық драматургияның (Гогольдің «Ревизоры», Грибоедовтың «Ақыл азабы», Горькийдің «Егор Булычов және басқалары» мен «Васса Железновасы»), қазақ жазушылары (Құсайыновтың «Алдар көсесі», Тәжібаевтің «Жалғыз ағаш орман емесі») мен Шыңғыс Айтматовтың шығармаларының инсценировкалары («Бетпе-бет», «Ана – Жер-ана», «Жәмила», «Шынарым менің, шырайлым менің») орын алды. 1958 жылы Еңбек Қызыл  Ту орденімен наградталды. 1971 жылы академиялық театр атағын алды. Театр құрамында КСРО халық артистері Д. Күйікова, Б. Қыдыкеева,  Қырғыз КСР халық артистері С. Балқыбекова, А. Боталиев, С. Жаманов, Н. Қытаев, А. Көбегенов, С. Күмішәлиева, А. Құттыбаев т. б. бар. бас режиссері - Қырғыз КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері А. М. Торопов. 
     
## Дереккөздер

* Львов Н., Киргизский театр, М., 1953; 
* Киргизский государственный драматический театр, Фр.,1958.

Санат:Қырғызстан театрлары
Батава республикасы

**Батава республикасы**,  ,   (1795-1806 ж.) - Нидерланд жеріндегі республика. 1795 ж. қаңтарда бұл жерге франция республикасының әскерінің кіруі және жергілікті халықтың көтерілісі (1795 ж. қаңтар - наурыз) нәтижесінде құрылды.

Республика ежелгі заманда Нидерланд жерін мекендеген батавалардың  атымен аталды.  Қалың бұқара қолдаған  ұсақ және орташа буржуазия  ірі сауда буржуазиясымен  қиян-кескі  күрес жүргізді.  Сайлауда (1798 ж. қаңтар) басым дауыс алған  радикалды топтар консерваторларды өкімет басынан ығыстырып, конституция (1798 ж.) ұсынды. Оған сәйкес  елдегі феодализм қалдығы жойылды. 1798 ж.  маусымдағы реакциялық төңкеріс буржуазия-демократиялық шараларды жүзеге асыртпады. 1806 ж. мамыр-маусымда Наполеон І Батава республикасын Голландия корольдығына  айналдырып (1806-1810 ж.), өзінің бауыры Луи (Людовик) Бонапартты король етіп жариялады.

## Дереккөздер


Санат:Голландия
Бас мәзірі

Бастау батырмасын басқаннан кейін бағдарламаларды іске қосуға, құжаттарды ашуға, жүйе баптамаларын өзгертуге, анықтамалық мәліметтерді алуға, қажетті файлдарды табуға және тағы басқа да мүмкіндік беретін Windows бас мәзірі ашылады.

Классикалық  Windows бас мәзірі мынадай әмірлерді  қамтиды: Бағдарламалар, Құжаттар, Баптау, Іздеу, Анықтама және қолдау, жегу. Осылардың әрқайсысы белгілі бір қызмет атқарады. 

## Пайдаланған дебиеттер
Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007ж.

Санат:Ақпараттану
Қонақ (өсімдік)

**Қонақ**, италия қонағы (лат. *Setаria itаlica*) - астық тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік.

## Ботаникалық сипаты
thumb|left|180px|
* Биіктігі 50-100 см.
* Сабағы тік, жапырақ қынабы жалаң әрі тегіс болып келеді.
* Тілшесі қысқа, қылтанақты.
* Жалпақ жапырақтары таспа тәрізді, ұзындығы 1,5 см-дей, екі жағы да бұдырлы, өткір қырлы.
* Тамыр жүйесі көп тармақты, жақсы жетілген, 150 см тереңдікке дейін жететіндіктен, ылғалды аса  қажет етпейді. Гүлшоғыры - масақ, жалпақтау цилиндр тәрізді, ұзындығы 3 см-ге дейін, көбіне төмен қарай иіліп тұрады. Масағының ұзындығы 2,5-3 мм, айнала қылтанақ өскен. Қылтанағы сарғыш немесе күлгін түсті.
* Жемісі - дәнек. Шілде-тамыз айларында гүлдейді. Құрғақшылыққа төзімді, жылу сүйгіш өсімдік.

## Өсетін жері мен таралуы
Жабайы түрі Азияда таралған. Мәдени түрі субтропикалық және қоңыржай климаттық белдеулерде мал азықтық және тағамға пайдалану үшін өсіріледі. Қазақстанның барлық аудандарында өсіріледі және егістікте арамшөп түрінде де кездеседі. Қара, шымды-сортаң және сұр орман топырақтарында жақсы өседі.

## Өсіп-өнуі және қолданысы
Ауа температурасы 5°С болғанда тұқымы өне бастайды, 2,5-4,5 см тереңдікте себеді, жас өскіні суыққа төзімсіз. 

Қонақты аралас егісте сиыржоңышқа, беде, т.б. бұршақ тұқымдастарымен араластырып егеді. 

Дән ретінде балауызданған немесе толық пісе бастаған кезде, жасыл шөп ретінде шауып алады.

Тағам ретінде қолданылатын (жарма, ұн) және мал азықтық (дән, пішен, шөп) бағалы дақыл.

Шөбін, пішені мен сүрлемін малдарға, дәнін барлық ауыл шаруашылығы малдарына және құстарға береді.

Тұқымы жарма дайындау үшін тарымен қатар қолданылады.

Құнарлы жайылымдық мал азығы.

## Құрамы
* Жасыл шөбінде - 15,5 бірлік калория және 2,1 кг қорытылатын протеин;
* Пішенінде - сәйкесінше 5,5 және 3,4;
* Дәнінде - 19%-ға тең  протеин;
* Пішенінде - 12 %-ға тең протеин.

## Дереккөздер


Санат:Астық тұқымдасы
Санат:Қазақстан флорасы
Атомдардың биогендік өрісі

Биосфераның өмір сүруі үшін тірі ағзаларды "құрылыс материалдармен" қамтамасыз ету қажет. Есте болатын бір жайт: ағзалдық заттардың барлығы фотосинтез немесе хемосинтез үдерісінде бейағзалық заттан түзіледі, ал біріне-бірі өзара айналу соңынан екінші өнім де пайда болады. Егер тірі ағзалар бір күні өз денесіндегі басқа ағза құрамына химиялық элементтерді бермейтін болса, онда ғаламшарда заттарда тез бітіп қалар еді. Тірі ағзалар арқылы 10 миллион жылда бүкіл жер қыртысының массасына тең заттар массасы өтетіні есептеліп шығарылған. Тіршіліктің 4 миллион жылға жуық өмір сүріп келе жатқан еске түсірейік. Сондықтан тірі затқа "шығаратын жол" біреу ғана, ол -химиялық элементтер айналымын немесе атомдың биогендік өрісін ұйымдастыру. Биогендік өрісі тірі зат құрамына енетін элементтердің бірі қалмастан бәрі өзгеріске ұшырады.Солардың негізі екеуін талқылайық. Бұл көміртегі және азот өрісі.
## Дереккөздер


Санат:Атомдық физика
Кристоф Ганс

**Кристоф Ганс** () - француз режиссері, сценарийші, продюсер.

## Сыртқы сілтемелер
* IMDb сайтында
Дәрежелеу

**Дәрежелеу**, санның  n–дәрежесі — бірдей n көбейткіштердің көбейтіндісі.

Дәрежелеу an=n(рет){a*a*a*a*a……*a болып белгіленеді. Мұндағы an – дәреже, a – дәреженің негізі, ал n – дәреженің көрсеткіші деп аталады. a2 – квадрат немесе екінші дәреже, а3 – куб немесе үшінші дәреже делінеді (a2 – қабырғасының ұзындығы а-ға тең болатын квадраттың ауданы, а3 – а-ға тең болатын кубтың көлемі).

Дәрежелеудің негізгі амалдары мына формулалар бойынша жүзеге асырылады: anam=an+m;  an/am=an-m ; (an)m=anm. Дәрежелеуді жалпылау: нөлдік дәреже: a0 = 1 (a \ne 0 болғанда); теріс дәреже:  а-n=1/an; бөлшек дәреже an/m=\sqrt[m]{a}n.

## Алғашқы сандардың дәрежелері

## Дереккөздер


Санат:Бинарлық операциялар
Санат:Элементар алгебра
Арифметикалық қондырғы

**Арифметикалық қондырғы**- электронды есептеу машинасының арифметикалық және логикалық операциялар жүргізетін негізгі тетігі. Кейде арифметикалық қондырғы қосқыш, көбейткіш немесе логикалық блок түрінді де өз алдына қолданыла береді. Сан енгізілу тәсіліне қарай Арифметикалық қондырғы тізбектей, параллель немесе аралас әрекетті болып келеді. 
* Тізбектес әрекетті арифметикалық қондырғыдасандарды енгізу және олармен жүргізілетін амалдар разряд бойынша тізбектеліп жүргізіледі.Параллель әрекетті арифметикалық қондырғыға қарағанда жабдықтар саны аз, бірақ жұмысшапшаңдығы баяу.
* Параллель әрекетті арифметикалық қондырғыда бір санның барлық разрядтты канал арқылы бір уақытта түседі де, сан кодтарымен жасалынатын амалдар да барлық разрядтарда бір мезгілде жүргізіледі. 
* Аралас әрекетті арифметикалық қондырғы параллель және тізбектес арифметикаық қондырғылардың қізметін бірден атқара алалады.
Арифметикалық қондырғы блоктың кез келген разрядын нөлге келтіру, сан кодын қабылдау, код беру, код алмастыру, кодты үлкен және кіші разрядтар жағына ығыстыру, код қосу операцияларын орындайды.

Санат:ЭЕМ
Батик

thumb|left|150px|«Ыстық батикті» жасау

**Батик** (*[[малайзия тілі|малайяша]] - batɪk*) - айшықтау әдісі және нақышталып, безендірілген алуан түсті мата. Бұл әдіс бойынша бояу сіңбейтін құрамдас заттармен ( «ыстық батикті»  қолданғанда қыздырылған балауыз, «суық батикті» қолданғанда резина желім) матаға әр алуан айшықты кескіндер, нақыш-өрнектер салады, одан кейін матаны  бояйды.   Қосымша түс, рең беру үшін жапсырылған балауыз ара-тұра аланып тасталады да, мата еселеніп қайта боялады.

Индонезия, Үндістан т.б. халықтары ыстық батикті ертеден білген.  Индонезиялық батиктің негізгі түс-реңі көгілдір және қоңырқай болып келеді. Дәстүрлі нақыш-өрнек, айшықтар әр алуан әрі белгілі бір мағынаны білдіреді. Еуропада батикті сәнді маталарға 20 ғ. басында қолдана бастады .

## Галерея

## Дереккөздер

Санат:Қолөнер
Санат:Кескіндеме техникасы
Ауыл шаруашылық өндірісі

**Ауыл шаруашылық өндірісі** - белгілі өндіріс жағдайында табиғат байлықтарын пайдаланып ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру. КСРО халық шаруашылығының ең ірі қажетті саласының бірі - бұл ауыл шаруашылығы болған. Қазақстан жалпы өнімінінің 30%-ынан астам ауыл шаруашылықтың үлесіне тиеді. Халық шауашылығының өзге саласынан ауыл шаруашылық өндірісінің ерекшелігі:
* Ұдайы өндірістің экономикалық процессі табиғи жағдаймен тығыз байланысты.
* Ауыл шаруашылық өндірісі, кең аймақты алып жатады және адам еркіне көне бермейтін табиғат құбылысының әсеріне көп ұшырайды.
* Дайын өнім онан әрі ұдайы өндіріс процесіне араласады, бұы - халық шаруашылығының басқа саласында сирек кездесетін құбылыс.
* Жұмыс маусымы мен өндіріс маусымы бір-біріне тура келмейді, халық шаруашылығының өзге саласына қарағанда, ауыл шаруашылығында өнімді ұйымдастыру, технология, техникалық қаруландырудың да өзіндік ерекшеліктері бар.КСРО-да әлеуметтік ауыл шаруашылық жүйесі қоғамдық меншікке, оның мемлекеттік және корпаративтік-колхоздық түріне негізделген. Бұл - колхоздар мен совхоздар адам табиғат байлығы мен күшін жие пайдаланады. Сондықтан ауыл шаруашылық өндірісін тиімді пайдалану үшін қоғам дамуының экономикалық заңдарын ғана емес, табиған даму заңдарын да пайдаланып, бұны шедер қолдану қажет.
## Дереккөздер
Алматы кітап, 1972

Санат:Ауыл шаруашылығы
Инесса Арманд

**Арманд Инесса** (26.04.1874 - 24.9.1920) - халқаралық коммунисттік партияның қайраткері. 1904 жылдан Компартия мүшесі, Парижде артист отбасында туған. Арманд Ресейдегі 1905 - 1907 жылдар арасында болған көтеріліске белсене қатысты. 1909 жылғы эмиграция арқасында шетелге кетеді. 1911 жылы  Лонжюмода партия мектебін ұыймдастырушы әрі мұғалімдерінің бірі. 1912 жылы Петербургке партиялық астыртын жұмысқа жеберілді. 1915 - 1916 жылдардағы большевиктердің Берн интернацианалисттердің Цеммирвальдық және Кинталь большивиктер партия атынан халқаралық әелдер мен жастар коференциясына қатысты. 1916 жылдарры Парижде тұрын, В. И. Лениннің еңбектерін және партиялық қаулы қараларын француз тіліне аударды. 1917 жылы, *Февральды* көтеріліс аяқталған соң қайта Ресейге оралады. Москвадағы қарулы көтерілісті әзірлеу жұмысына қатысадын. *Октябрьлық* революция соң Москаның губком мүшесі, губатком мүшесі, губернаторлық халық шаруашылық кеңесінің председателі болады. Ал 1920 жылы комитеттің 2-конгресі жұмысына қатысты, комунисттік әйелдер халқаралық 1-конференциясының жұмысын басқарады. Бірнеше кітаптардың авторы. Москвада Қызыл алаңға жерленді.
## Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы, I том
Николаевск

**Николаевск** - 18 ғасырда салынған әскери бекінісі. Патша үкіметінің отарлау үшін Орынбордың әскери губернаторы В.А.Перовский 1835 жылы Императорск, Насльдиницк, Константинск, Н. Михайловск әскері шептерін салдырып, оларға казак-орыстарды орналастырды. 1850 жылға дейін Н. Саратов, одан кейін Смар губ-ларына, ал қазақ даласын басқару жөніндегі 1868 жылғы уақытша ережеге сәйкес Торғай облысының құрамына енді. Кейіннен уезд орталығы да болды. Н. уезіне 1880 жылы 8 болыс, 51 ауыл қарады. 1882 жылдан Н. бекінісі Қостанай деп аталады.
## Дереккөздер


Санат:Қостанай
Қоректік тізбек

250px|нобай|оңға|Қоректік тізбек
**Қоректік тізбек** — қоректену типімен біріктірілген организмдер жиынтығы.

## Топтары
* Өндіргіштер - өздігінен қоректенушілер (делдалдар жоқ, мұндай организмдер энергияны тікелей күннен немесе бейорганикалық заттарды тотықтырып алады - фотоавтотрофтар және хемоавтотрофтар).
* Фитофагтар - делдал біреу - өсімдіктер.
* Бірінші реттік зоофагтар - делдалдар екеу - өсімдіктер және фитофагтар.
* Екінші реттік зоофагтар - делдалдар үшеу - өсімдіктер, фитофагтар, бірінше реттік зоофагтар және т.б.
* Бір қоректік деңгейдегі организмның тұтынған энергиясының 10%-ы өтуі мүмкін. Қалған энергия организмнің тіршілік етуіне жұмсалады. 
* Ыдыраушылар мен қалдық қоректілер - әр түрлі қоректік деңгей көрсетуі мүмкін. Қурап қалған өсімдіктерді пайдаланғанда олар екінші, фитофагтар өлігінде - үшінші, бірінші реттік өлексесінде - төртінші, т.б. қоркетік деңгей көрсетеді. 
* Бір қоректік деңгеймен байланысты емес жануарлар (эврифагтар) бар. Эврифагтар қатарына адам да жатады, себебі, ол өсімдіктерді де және әр түрлі қоректік деңгейдегі жануарларды да тағамға пайдаланады.

## Қоректік деңгейлер
* Бірнші қоректік деңгей - жасыл өсімдіктер (өндіргіштер) .
* Екінші қоректік деңгей - өсімдік қоректі жануарлар (бірінші реттік тұтынушылар).
* Үшінші қоректік деңгей -  өсімдік қоректі жануарлармен қоректенетін жыртқыштар (екінші реттік тұтынушылар).
* Төртінші қоректік деңгей - екінші реттік жыртқыштар (үшінші реттік тұтынушылар).
* Шірік қоректі организмдер (ыдыратушылар) екінші деңгейден бастап барлық деңгейде кездеседі.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Экологиялық жүйе
* Экологиялық пирамида ережесі
* Экологиялық пирамида

Санат:Экожүйелер
Санат:Трофиктік экологиясы
Шашақ гүлді қызат

**Шашақ гүлді қызат** () – наурызшешек тұқымдасы, талқурай туысына жататын көп жылдық өсімдік.

## Ботаникалық сипаты
thumb|left|180px|
* Биіктігі 25-60 см.
* Сабағы тік, жалаң.
* Қандауыр тәрізді жапырақтары сағақсыз, қарама-қарсы орналасқан, ұзындығы 5-10 см, ені 0,5-2,5 см, үшкір, жиегі тегіс. Төменгі бөлігінде жапырақты қоңыр түсті жарғақты қабыршақ алмастырады.
* Ұсақ гүлдері жапырақ қолтығынан шығатын гүлсағаққа бекіп, тығыз гүлшоғырына топтасқан. Гүлсидамы мен гүлшоғырының ұзындықтары бірдей (1,5-3 см), жапырағынан 2-4 есе кіші. Гүлсағағының түбінде таспа тәрізді үшкір гүлжапырағы бар, ол гүлсағағынан екі есе ұзын. Күлтесі сары, қызыл қоңыр дақтары бар, ұзындығы 5-6 мм, ұшына қарай доғал. Аталық жіпшесі күлтесімен бірдей немесе одан ұзын, аналық мойнынан аздап қысқалау. Мамыр-шілде айларында гүлдейді.

## Өсетін жері мен таралуы
Солтүстік жарты шардың салқын қоңыржай белдеуінде орналасқан елдерде: Еуропаның орталығы мен шығысында, Орта Азияда, Скандинавияда, Моңғолияда, Қытай және Канадада таралған. Қазақстанда Тобыл-Есіл аралығында, Семей орманында, Көкшетау қыратында, Ақтөбе облысында, Сарыарқаның батыс ұсақ шоқылығында, Балқаш-Алакөл ойысында, Алтай тауларында кездеседі. Өсетін орны - батпақты жерлер, су жайылмасы, өзен және көл жағалауы.

## Дереккөздер

Санат:Наурызгүлдер
Санат:Қазақстан флорасы
Радиолярия

**Радиолярия** - сәулелер, саркодо класының класс тармағы. Ралиолярия жылы теңіздерде тіршілік ететін планктон организмдер, мөлшері 40 мкм-ден 1 мм-ге дейін, кейде одан да ірі келеді.
Радиолярияның ішкі қаңқасы - орталық қапшығы болады. Қапшықтың ішкі беті эктоплазма қабатымен қапталған, қапшық ішінде ядролы эндоплазма бар. Қапшықтың сыртқы эктоплазма қабатында шырыш және май түйіргіш болуы, оның судағы қозғалысын жеңілдетеді. Радиолярияның эктоплазма қабатында 
симбиозды тіршілік ететін бір жасушалы балдырлар - зооксантелла кездеседі. Радиолярия қорегін жіп тәрізді жіңішке немесе бұтақтанған жалған аяқтары арқылы ұстайды. Радиолярияның сыртқы минералды қанқасы кремнезем немесе күкірт қышқылы стронциден тұратын шар, не көп қырлы сақина жеңіл инелерден құралған. Мұндай қаңқа суда Радиолярияның меншікті салмағын жеңілдетеді және қорғаныш қызметін атқарады. 
Радиолярия көбіне бөліну арқылы, жынысты жолмен сирек көбейеді. 
Радиолярияның 4 отрядқа жататын мыңдаған түрлері бар. Оның қазба қалдығы докембрий дәуірінен белгілі, стратирафиялық маңызы бар.

## Дереккөздер