open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жазғы Универсиада 2013

frame|ресми ұраны

**Жазғы Универсиада 2013** (ресми атауы: *XXVII [[Универсиада|жазғы Универсиада]]*) 2013 жылдың 6 - 17 шілде күндері аралығында Татарстан астанасы Қазан қаласында өткізілген жазғы Универсиада. Жарыста 162 елден келген 10 000 жуық спортшы 27 спорт түрінен бақ сынасты. 

## Универсиада нышандары

* Универсиада тұмары ретінде ақ барыстың марғауы таңдалған. Ақ барыс - Татарстанның мемлекеттік елтаңбасында бейнелген ұлттық және тарихы нышаны болып табылады.
* Қазан Универсиадасының логотипі — жұлдыздар және сәйкес латынша әріптермен көмкерілген, бес континенттің олимпиадалық түстерімен стильдендірілген қызғалдақ.
* Қазан Универсиадасының ұраны — « are the World». Мағынасы келесідей пайымдалады: «Сен — әлемсің» және «Универсиада — бұл тұтас бір әлем».

## Спорттық ареналар

thumb|right|200px|Спортшылар ауылы

## Спорт түрлері және күнтізбе
2013 жылдың жазғы Универсиадсында жарыстар 27 спорт түрінен өткізіледі. Универсиада бағдарламасына бұрын болмаған спорттың жаңа бес түрі (регби-7, бокс, белбеу күресі, самбо және синхронды жүзу) енгізілді.

*Регби-7
*Бадминтон
*Баскетбол
*Жағажай волейболы
*Бокс
*Семсерлесу
*Футбол
*Спорттық гимнастика
*Ауыр атлетика
*Белбеу күресі
*Хоккей
*Дзюдо
*Байдаркада және каноэде есу
*Жеңіл атлетика
*Көркем гимнастика
*Күрес
*Академиялық есу
*Самбо
*Шахмат
*Спорттық ату
*Жүзу
*Синхронды жүзу
*Теннис
*Үстел теннисі
*Волейбол
*Су добы
*Суға секіру


thumb|right|200px|Аялдамалардағы Универсиада жарыстарының кестесі
Жарыстар кестесі келесі түрде көрсетілген:

Соңғы бағана: Жеке спорт түрлерінен жалпы жарыстар саны



## Медальдар санағы
thumb|200px|2013 жылғы Универсиаданың медальдары

2013 жылдың 17 шілдесіне қарай мәлімет:

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* 2013 жылғы Универсиаданың ресми сайты 
* 2013 жылғы Универсиаданың ресми сайты  

Санат:Универсиада
Санат:2013 жылғы спорт
Талас (Байзақ ауданы)

**Талас** — Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы ауыл, Қостөбе ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан оңтүстікке қарай 8 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1933 жылы қаланған. Ауыл атауы ауылдың шығысында ағып жатқан ежелгі Талас өзенінің атына байланысты қойылған. Талас пен Тараз ескі заманнан бірге аталады. "Қаратаудың құшағында қырық бұлақ бар болса, Талас өзенінің қырық сағасы бар", - деп айтады халық. Атақты Майкөт ақын Құлмамбет ақынмен айтысқанда:
"Аса, Талас екі өзен,
Ат бауырынан саз алған.
Балдырғанын жегенде,
Баланың көңілі мәз болған" деп, жер байлығын жырға қосқанын кім білмес.

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Абай (Байзақ ауданы)

**Абай** — Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы ауыл, Сазтерек ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы Сарыкемер ауылынан солтүстік-батысқа қарай 22 км жерде орналасқан. Үш колхоз - "Жаңасаз", "Сармық", "Ақтөбе" біріктірілген. "Сармық" осы жерді мекендеген жергілікті халықтың арғы аталарының аты. Жаңа қонысқа ат қою таласы туады. Ауыл халқы шаруашылықтың атын ұлы Абайдың есімімен атауды жөн көрген. Орталығы болып "Жаңасаз" колхозының жері таңдалынып алынып, сол жылдан бастап "Сармық" колхозының тұрғындары көшіп келіп тұрақтана бастаған.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Қарагөз (трагедия)

Мұхтар Әуезовтің әйгілі трагедияларының бірі - «Қарагөзде» (1926) бас бостандығына жете алмай, ескі ғұрыптардың құрбандығы болған жастар тағдыры көрсетіледі.

Қазақ драматургиясының алтын қорына қосылған бұл шығарманың идеялық мазмұнын жазушы былайша ашып көрсетеді: «Жалпы пьеса тақырыбы-беймезгіл заманда жолсыз өмір кешіп, ерте тарқан қайғы-зардың уынан қаза тапқан өнерлі жастар жайы: асықтық пен ақындық құмарлығына елтіген уыз жастар жайы. Пьесаның екінші айқындаған идеясы азаптан туған ақындық, қан-қайғыдан туған қаза, жеке бастың ғана күй-шерінен басталып барып, халықтық қайғы-қамды ұсынуға беттеген шабытты көрсетпек». Шығарма қаһармандары, бір-біріне ғашық Сырым мен Қарагөздің өзара іңкәрлық сөздері мына диалогтермен айқын көрінеді.

*Сырым*: Қара түндей қасірет ортасында жалғыз шырақ-жарығым, маңдайдағы жұлдызым! Торға түскен ақтотым...келші күнім!...

*Қарагөз*: Жаным Сырым!  Менің бар дүниеден бөліп-жарып алғаным- бір ғана сен өзіңсің. Қандай азап көрсем де, қай қайғыда тебіренумен жүрсем де, жүрегімнің түбінде құпия боп тығылған жылғыз бір сәулем бар. Өз ішімде жанған сол күнім, сөнбес жарығым бар...Соным-өзіңсің, сен ғанасың...

Бірақ Қарагөз бен Сырымның ғашықтығына тас бөгеттей кедергі бар. Ол- екеуінің туыстық түбірі жеті атаға жетпегендігі, сондықтан ру дәстүрі бойынша бір-бірімен қосылуға болмайтындығы. Оның үстіне Қарагөз басқа рудың белгілі, беделді жігіті Наршаға айттырылған. Нарша Қарагөздің бетін өзіне бұрып алмағанына әрі қыздың басқаға ауған бейілін өзгертуге дәрменсіздігіне көңілі күпті. Драматург өзінің шығармасында өмірде сирек кездесетін жағдаятты таңдап алған, тартыс желісін бірден-бірге ширата түсіп, характерлерді де мейлінше дәйекті, толық етіп сомдаған. Сырым мен Қарагөздің махаббатына тосқауыл болған-олардың аталастық жақындығы. Міне, осы хал бұлардың жас өмірін жайқалдырмай, мезгілсіз қасіретке ұшыратады. Наршаның аулына ұзатылып барғанда да Қарагөздің ойынан Сырым бір сәт те шықпайды, өзінің жанында бәйек болып отырған қосағы Наршаға көңіл аудармайды. Ал Наршаның жағдайы да айрықша мүшкіл. Атақты ауылдың маңдай алды жігіті, ақылды Нарша Қарагөз жүрегін өзіне бұра алмағанына шерлі болады. Наршаның адамгершілігінің биіктігі, сұлу Қарагөзді әрі түсініп, әрі күйініштен күн кешкені оны көркем әдебиеттегі қайталанбас сом тұлғалар қатарына қосады. Бір-бірін сүйгенінен басқа жазығы жоқ Сырым мен Қарагөздің ел дәстүрі алдында «қарабет» атанып, бірінің жынданып өлуі, екіншісінің тірі жүрсе де, сергелдең өмірге душар болуы халықтың ғасырлар бойында қалыптасқан дәстүріне кереғар келуінің салдарынан туады.

## '''Дереккөздер'''
1. "Қазақ әдебиеті" кітабы. Атамұра баспасы. Алматы, 2009 жыл

Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары
Жақаш

**Жақаш** — Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы ауыл, Суханбаев ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 16 км-дей жерде, боз жусан, ши, жүзгін аралас сортаңды шөп өскен құмайтты сор, сортаңды, сұр топырақты шөлді белдемде орналасқан. 

## Халқы

## Тарихы
Іргесін 1929 жылы "Батырақ" ауыл шаруашылығы артелін ұйымдастырушылар қалаған. 1962-1997 жылдары Фрунзе атындағы қызылша өсіретін ұжымшардың орталығы болды. Ауылға Тұрар Рысқұловтың серігі Жақаш Мамыровтың есімі еліміз егемендік алғаннан кейін облыс әкімінің 06.07.1992 жылғы №60 шешімімен берілді.

## Ауыл маңы
Ауылда "Сәмбет" каналы бар. Оның ұзындығы 10 км. Талас өзенінен басталып, Тегістік, Жақаш, Қарасу және Көкөзек ауылдарын басып өтеді.

Сонымен бірге ортағасырлық тарихы бар "Қоңыртөбе" (төбенің қоңыр түсті топырағына байланысты) деп аталатын жота бар.

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Тегістік (Темірбек ауылдық округі)

**Тегістік** — Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы ауыл, Темірбек ауылдық округінің орталығы. 
 
## Атау тарихы
1926 жылдан бастап халық мұнда шоғырлана бастайды. Ол кезде бұл ауылды "Батырак" деп атаған. *Амангелді ауылы* колхоз болып құрылғанда, оның айналасындағы ауылдар Амангелді ауылына өнімдерінен, мал төлінен бөліп берген. Сонда "Тегістік" ауылының тұрғындары бірінші болып тегіс жинап берген дейді. Содан кейін бұл ауылды "Тегістік" атап кетеді.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-батысқа қарай 32 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Аймантөбе

**Аймантөбе** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Диқан ауылдық округінің құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыкемер ауылынан солтүстікке қарай 10 км жерде орналасқан. Кеңес дәуірі кезеңінде "Ленин" аталып келген. Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы мемлекеттік ономастикалық комиссиясының 06.02.1997 жылғы ұйғарымымен ауыл "Аймантөбе" болып қайта аталды. 

Ауылдың батысында "Аймантөбе" деп аталатын тарихи қорым бар. Ол атаудың шығу тарихы туралы ауылдың көнекөз қарияларының айтуы бойынша, осы жерден көшіп бара жатқан көштегі бір байдың сұлу, ерке қызы науқастанып қайтыс болып, осы төбеге жерленеді. Қайтыс болған қыздың есімімен төбе "Аймантөбе" аталып кеткен екен.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Аққия

**Аққия** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Жалғызтөбе ауылдық округі құрамындағы ауыл. Ауылдың солтүстігіне қарай 500 м қашықтықта V-VI ғасырларда ғұн тайпасы мекендеген Аққия қаласының орыны бар. Осы қала қирағаннан кейін де ел аузында көне қаланың аты сақталып, кейінірек бұл жерде бой көтерген елді мекеннің атын аталмыш қаланың атауымен «Аққия» деп атап кеткен.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-батысқа қарай 12 к-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Судоку

thumb|300px|Судокудың суреті

 — сандары бар танымал бас қатырғыш. Сөзжұмбақтың түрлерінің бірі болып табылады. Жапоншадан аударғанда «су» — «сан», «доку» — «бөлек тұрған ». Кейде **судокуды** «сиқырлы шаршы», кейде латын шаршысы деп те атайды. Судокуды әлемнің әртүрлі елдеріндегі газеттер мен журналдар белсенді басып шығарады. Судоку жинақтары үлкен таралымдармен (тираж) басылып шығарылады. Судоку шешу — бос уақыт өткізудің танымал түрі.

## Ережесі
Ойын алаңы 3 торкөзден тұратын кішігірім шаршыларға бөлінген 9х9 мөршерлі шаршы болып табылады. Сонымен барлық ойын алаңы 81 тордан тұрады. Торларда бастапқы күйінде "сыбырлама" деп аталатын цифрлер (1 ден 9 дейін) тұрады. Ойыншыдан бос торларды 1 ден 9 дейінгі цифрлармен толтыру талап етіледі, сондағысы әр жолда, әр бағанда және әр 3х3 шаршыларда әр цифр тек бір рет қана кездесуі керек.

Судокуның қиындағы бастапқы толтырылған торлар санына тәуелді болмай, оның шығару тәсілдеріне байланысты. Ең қарапайымдары дедуктивті шығарылады: әрқашан әйтеуір тек бір ғана сан келетін тор табылады. Кейбір бас қатырғыштарды бірнеше минут ішінде шығаруға болса, басқаларын шығаруға сағаттар кетіруі мүмкін.

Дұрыс құрастырылған бас қатырғыштың тек бір ғана шешімі бар. Сонда да кейбір сайттарда қиындатылған бас қатырғыш күйінде қолданушыға шығарудың бірнеше нұсқасы бар судоку түрлері ұсынылады, сонымен қатар шығару жолының бұтақтануы да болады.

## Шығу тегі
XVIII ғасырда Леонард Эйлер «Carré latin» («Латын шаршысы») ойының шығарды. Осы ойынның негізінде алдыңғы ғасырдың 70-ші жылдары Солтүстік Америкада арнайы сандық сөзжұмбақтар ойлап шығарылды. Осылайша, АҚШ-та судоку 1979 жылы бірінші рет «Dell Puzzle Magazine» журналында пайда болды. Сол кездері ол «Number Place» деп аталған. Судоку нағыз танымалдылықты 1980—1990 жылдары жапондық «Nikoli» журналы осы бас қатырғыштарды өзінің парақшаларында жиі жариялай бастағанда (1986 жылдан бастап) жаулап алды. Бүгінгі таңда судоку — көптеген газеттердің міндетті компоненті. Олардың арсында көп миллиондық таралымдары бар бірталай басылымдар кездеседі, мысалы неміс газеті «Die Zeit», австорлық «Der Standard»..

## Судоку шешуден сайыстар
Көптеген елдерде судоку шығарудан әртүрлі турнирлер мен жарыстар өткізіледі.
Судоку шешуден әлем чемпионаты Пазлспорттың халықаралық федерациясы, 2007 жылдан бастап олардың жеңімпаз командалары анықталып отырылады.

## Дереккөздер


## Сілтемелер
* ''EUROSUDOKU'' .
* Судоку ойынының ережелері және оның түрлері.
* Судокуны қалай шығару керек? .
* Судоку шешудің толығырақ түсініктемесі (қиын әдістерін қоса) .

Санат:Жапон мәдениеті
Санат:Ойындар
Қашаған

* **[[Қашаған Күржіманұлы]]** — қазақ ақыны, жырау.
* Қашаған кен орны — Қашаған ақынның құрметіне аталған ірі мұнай-газ кенорны.
## Басқа мағыналар
* Қашаған Жаманқараев
* Қашаған көшесі (Астана)
Молескин

нобай|Жазба кітабының қос беті — оң жағындағысы созылмалы лента, ортасында бет белгі

**Молески́н** (француз тілінің оқу ережесі бойынша; нақтырақ **Молески́не**, ) — кеңсе өнімдерін, дәлірек айтса көбіне жазба кітапшаларын өндіруші «Modo & Modo» атты итальяндық компанияның сауда белгісі. «Молескин» сауда белгісіндегі өнімдер дүние жүзінде аса көп таралған және тіпті, осындай түрдегі жазба кітапшаларына жалпы есім ретінде қалыптасып кеткен. Әдеттегі «молескин» өз алдына қара түсті қатты мұқабамен қапталған, созылмалы лентамен жабылатын, ляссе́ бет белгісі және соңында визит карталары үшін қалташасы бар жазба кітапшасы тәріздес. Жазба кітапшаларының айырым ерекшелігі — алғашқы бетінде иесінің атын жазатын орынның болуы.

## Тарихы
Францияның Тур қаласында жасалған Молескинге ұқсас жазба кітапшаларын Жан-Поль Сартр, Пабло Пикассо, А.С. Куракин, Винсент Ван Гог, Гийом Аполлинер, Анри Матисс, Гертруда Стайн, Эрнест Хемингуэй сияқты өнер адамдары қолданған. Бұл фабриканың жазба кітапшалар сияқты өнімдерін насихаттаушысы — саяхатшы әрі жазушы Брюс Чатвин болған.

Турда орналасқан отбасылық мануфактуралық мекеме 1986 жылы жабылып қалады. Дегенмен, бір топ италиялық суретшілердің күшімен 90-шы жылдардың соңына қарай «Модо энд Модо» (Modo & Modo) мекемесі ашылып, «Молескин» сауда белгісі тіркеледі. Ал 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап «Moleskine» тек қана сауда бренді ғана болып қоймай, Moleskine Srl компаниясының атына да айналады. Әдепкі қара мұқабалы жазба кітапшаларынан бөлек Молескин топтамасы, Ван Гогтың хроматикалық гүлдерімен көркемделген реңсіз әрі ашық түсті жазба кітапшаларын қамтиды. Сазгерлерге арналған ноталық қалыптағы, тілшілер мен сценарий жазушыларына арналған кадр өлшемімен көмкерілген, тіпті қалта альбомы және қарапайым жазба кітапшасы, барлығын қосқанда жиырмадан астам түрдегі Молескиндер баршылық.

Компания түрлі сызықталған әрі сызықталмаған жазба және телефон кітапшаларын, сурет салуға, сызуға, ноталарды жазуға арналған жазба кітапшаларын, репортёрлерге және де басқа мамандық иелеріне арналған жазба кітапшаларын өндіреді.

200px|нобай|Молескин жазба кітапшасы

## Мәдениеттегі маңызы
Молескин жазба кітапшалары еліктеу нысанына айналды, себебі көптеген өндірушілер өз өнімдерінде бұл жазба кітапшаларында қолданылатын өзіне тән ерекшеліктерді көшіріп алуға тырысады.

Evernote компаниясы осы сауда белгісімен бірлесе отырып жазба кітаптармен жұмыс істеуге арналған қондыртпаны да жасап шығарды.

Apple компаниясы өзінің iOS операциялық жүйесіндегі «Жазбалар» қондыртпасының дизайнында аталмыш жазба кітапшаларының элементтерін қолданған.

## Сілтемелер
* Moleskine-нің ресми уеб-сайты
* Ресейдегі Moleskine-нің ресми уеб-сайты

## Дереккөздер


Санат:Италия компаниялары
Санат:Кеңсе тауарларын өндірушілер
Санат:Кеңсе тауарлары
Санат:Полиграфия
Ақтөбе (Байзақ ауданы)

**Ақтөбе** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Сазтерек ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы Сарыкемер ауылынан солтүстік-батысқа қарай 21 км жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Атабек тал

**Атабек тал** - жер атауы. Жамбыл облысы, Байзақ ауданы, қазіргі "Қарлығаш" пионер лагері орналасқан жерде Ұлы Отан соғысынан кейін бақша егіп, тал-дарақ еккен Байзақ ауылындағы Жаңабай руынан шыққан Атабек ақсақалдың атымен аталған. 

## Дереккөздер


Санат:Байзақ ауданы географиясы
Qazsport

**«Qazsport»** — 2013 жылы ашылған тұңғыш мемлекеттік спорттық телеарна. «Қазақстан» Республикалық телерадиокорпорациясы құрамына кіреді.

«Qazsport» хабар таратудың 96 пайызын құрайтын ірі халықаралық спорттық іс-шаралардың тікелей трансляциясымен қатар Қазақстан чемпионаттарын көрсетеді. Комментаторлар қазақ және орыс тілдерінде пікір жазатын белгілі қазақстандық спорт журналистері. Телеарна сонымен қатар өз бағдарламалар кестесінде жаңалықтарды, жеке өндірістер мен спорттық деректі фильмдерді көрсетеді. 

## Тарихы
2013 жылдың 1 шілдесінде ашылды. Ашылу рәсімі Астана қаласындағы «Қазмедиа орталығында» өтті. Спорт арнасы «Мәдениет», «Балапан» және 14 аймақтық телеарналар топтасқан «Қазақстан» РТРК» АҚ құрамына енеді. «QAZsport» телеарнасында таралатын жалпы хабарлардың 96 пайызы тікелей таратылады. Олардың негізгісі — Қазақстанда кеңінен таралған спорт түрлерінен өтетін ішкі чемпионаттар мен халықаралық беделді бәсекелер. Спорт шаралары туралы телекөрсетілімдерді белгілі қазақстандық спорт журналистері қазақ және орыс тілдерінде комментарий мен сараптама жасай отырып жүргізеді. Бағдарламалар кестесіне телекөрсетілімдер, жаңалықтар, төл бағдарламалар мен спорттық деректі кино енеді.

## Логотиптері

Сурет:KAZsport лого.png|«Kazsport» телеарнасының 2013 жылғы 1 шілдеден 2017 жылғы 31 тамызға дейінгі логотипі
Qazsport Logo.png|«Qazsport» телеарнасының 2017 жылғы 1 қыркүйектен 2022 жылғы 7 қарашаға дейінгі логотипі
Qazsport newlogo.png|«Qazsport» телеарнасының қазіргі логотипі (2022 жылғы 8 қарашадан бастап)


## Бағдарламалары
* «СПОРТты ТАҢда» таңғы спорттық, ақпараттық, танымдық, ойын-сауық бағдарламасы
* «SPORT REVIEW» ақпараттық-сараптамалық бағдарламасы

## Директорлары
# Есей Жеңісұлы (2013)
# Диас Ахметшәріп (2013-2014)
# Павел Цыбулин (2015-2020)
# Нағи Бақытбеков (2020 жылдан бері)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* «Qazsport» арнасы Интернет мұрағатында:  (2013-2018 жылдары)}

Санат:Қазақ тілді телеарналар
Санат:Спорттық телеарналар
Санат:Қазақстан мемлекеттік телеарналары
Ақшолақ (ауыл)

**Ақшолақ** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Жаңатұрмыс ауылдық округі аумағында орналасқан темір жол бекеті. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан шығысқа қарай 22 км-дей, облыс орталығы - Тараз қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 39 км-дей жерде орналасқан. 

## Тарихы
Ауыл 1925 жылы Арыс-Бішкек темір жолын салуға байланысты пайда болған. Ауыл атауының шығу тарихы туралы ел аузында бірнеше нұсқасы бар. Бірі, "Ақшолақ" деген аяғы шолақ, әулие кісі болған екен дейді. Екіншісі, "Ақшолақ" деген батыр болыпты дейді. Тағы бірі "Ақшолақ" есімді қыз болған дейді. Дегенмен, ауыл атауының тура нұсқасын ешкім білмейді.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Жеңіс (Жамбыл облысы)

**Жеңіс** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Диқан ауылдық округінің құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстікке қарай 12 км жерде орналасқан. 

## Тарихы
Ауыл алғаш 1936-38 жылдары Жамбыл ет комбинатының қосалқы шаруашылығы (подхоз) болып құрылды. Кеңес дәуірі кезінде "Победа" деп аталып келген. Еліміз егемендік алғаннан кейін Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы мемлекеттік ономастикалық комиссиясының 06.02.1997 жылғы ұйғарымымен ауыл "Жеңіс" болып қайта аталды.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Жаңатұрмыс (Байзақ ауданы)

**Жаңатұрмыс** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Жаңатұрмыс ауылдық округіне қарасты ауыл.

## Тарихы
1927 жылы колхоздастыру кезінде осы ауыл құрылады. Кезінде осы аймақты мекендеген үш рудың ұрпақтары бөлек-бөлек қоныстанған болатын. Ұжымдастыру кезінде осы үш жұрттың басын біріктіріп, бір жерге шоғырландырады. Сол жаңа қоныстарын "Жаңатұрмыс" деп атаған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 17 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Жаңатұрмыс ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Жаңатұрмыс ауылдық округі** – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Байсын ауылы кіреді. Орталығы – Байсын ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1096 адамды (561 ер адам және 535 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шиелі ауданы ауылдық округтері
Жібек жолы (Жамбыл облысы)

**Жібек жолы** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы Жаңатұрмыс ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

## Тарихы
1948-1949 жылдары тауық фермасы болып құрылып, "Құс фабрикасы" деп аталған. Жасанды көл жасалынып, үйрек, қаз, тауық, тағы басқа да құстар өсірілген. Жертөле тамдар соғылып, адамдар сонда тұрған. Кейінірек көше сызылып, жаңа үйлер соғылған. Ауылға негізінен орыс, неміс ұлтының өкілдері қоныстанған.

"Құс фабрикасы" жабылғаннан кейін, "Мал бордақылау" кеңшары ұйымдастырылып қой, шошқа, жылқы, сиыр бордақыланған, ет дайындаумен айналысқан. Мал бордақылау кеңшары 1977 жылы Ленинск ауылына көшіріліп, ауылды Үшбұлақ жүзім кеңшарына қосып жіберген.

Ауыл 1958 жылдан бастап, көрші ауыл аты (қазіргі әскери гарнизон Королевка) - ғалым С.П.Королевтың атымен аталған. 1991 жылы Кеңес үкіметі ыдырағаннан кейін кеңшарлар тарады. Сол уақытта Королевканың жері Жаңатұрмыс ауылдық округінің құрамына енді. 
Королевка ауылы Ұлы Жібек жолының бойында орналасқандықтан, 1997 жылы Жібек жолы аты берілген.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 11 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Базарбай (Жамбыл облысы)

**Базарбай** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы Бәйтерек ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 7 км-дей жерде, Базарбай каналының бойында орналасқан.

## Тарихы
Бұл ауылға тұрғын үйлер 1957 жылдан бастап салына бастайды. Бұған дейін онда 3-4 жертөлелер ғана болған.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Шымкент химия-фармацевтикалық зауыты

Шымкент қаласындағы химия-фармацевтикалық зауыт – 1882 жылы Иванов пен Савинков көпестері ашқан әлемдегі ең алғашқы фармацевтикалық кәсіпорындарының бірі. Ең алғаш шығарылған өнім  - сантонин. Кеңес дәуірі кезінде зауыт елдегі ең маңызды фармацевтикалық кәсіпорынға айналып, аты «Ф.Э. Дзержинский ат. №1 химия-фармацевтикалық зауыты» болып өзгереді. Көптеген жылдар бойы зауыт тек қана фармацевтикалық шикізат шығаруға мамандандырылып келді. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін компанияның басшылығымен «ХимфармАҚ» базасында халықаралық стандартқа сай келетін SANTO сауда маркасымен дайын дәрілік препараттарды шығаратын ірі заманауи бағдарламаны қолға алды. Республикадағы дайын дәрілік өнімдерді өндіретін жалғыз химия-фармацевтикалық зауыт болып саналатын аталмыш кәсіпорында өнімнің 200 түрі шығарылады. Компанияның республика бойынша 150-ден аса медициналық өкілдері бар. 2011 жылы Polpharma еуропалық фармацевтикалық компаниясы «Химфарм» АҚ-ның мажоритарлық акционеріне айналды. 2011 жылы жұмсақ дәрілік препараттарды өндіруге  GMP сертификатын иемденді.

## Сыртқы сілтемелер
*http://wikimapia.org/10108485/ru/%D0%90%D0%9E-%C2%AB%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D1%84%D0%B0%D1%80%D0%BC%C2%BB
*http://www.santo.kz/history.html 

Санат:Химия
Санат:Медицина
В.И.Чапаев мұражайы

нобай|
**В.И. Чапаев атындағы мемориалдық мұражай** – Батыс Қазақстан облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізіміне енген қала құрылысы және сәулет ескерткіші.

## Орналасқан жері
Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы, Ақжайық ауданында орналасқан.

## Кезеңі
Ғимарат 1854 жылы салынды, мұражай 1941 жылы ашылды.

## Тарихи деректер
Мемориалды мұражай ғимараты 1854 жылы салынған, көпес С. Манжуковтың ескі екі қабатты үй құрылысы болып табылады. 1919 жылдың тамызында мұнда В. И. Чапаев басқарған 25-ші атқыштар дивизиясының штабы орналасқан. Мұражай 1941 жылы ашылып, 1953 жылы жабылды. 1959 жылы КОКП ОК және Қазақстан үкіметінің шешімі бойынша В.И. Чапаев атындағы Республикалық мұражайы қайта ашылды. 

## Экспозициялары
В И. Чапаевтың өмірі мен қызметіне арналған және 25-ші атқыштар дивизиясындағы сәтті жолы туралы экспозиция 5 залда орналасқан. Мұражай кешеніне 25-ші Чапаев дивизясының штабы, кейіннен В.И. Чапаевтың мемориалдық мұражайы, В.И. Чапаевтың қайтыс болған және Чапаевтықтардың ағалық зираттары кіреді.
Бірінші зал В.И. Чапаевтың дәуірін суреттесе, екінші зал халық батыры Исатай Тайманов пен патриот-ақын Махамбет Өтемісұлының бастауымен қазақ шаруаларының көтерілісіне арналған материалдарды қамтиды. Үшінші залдың экспозициясы Ұлы Отан соғысындағы жеңістің 65 жылдығына арналған. Төртінші зал халық жазушысы Ж. Молдағалиевтың өмірі мен шығармашылығына арналған. Бесінші зал Қазақстанның тәуелсіздігіне арналған, мұнда Ақжайық ауданының тәуелсіздік жылдарындағы экономика, білім, медицина, мәдениет, спорт және туризм саласындағы жетістіктері ұсынылған.
Бүгінгі күні мұражай қорында 8107 жәдігер сақталуда.

## Дереккөздер

Санат:Батыс Қазақстан облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан сәулеті
Санат:Қазақстан мұражайлары
Оңтүстік Қазақстан облысы саяси қуғын-сүргін құрбандары мұражайы

## Оңтүстік Қазақстан облысы саяси қуғын-сүргін құрбандары мұражайы

Оңтүстік Қазақстан облыстық саяси қуғын-сүргін құрбандары мұражайы 2001 жылдың 2 қарашасында Қазақстанның 10 жылдығы қарсаңында ашылған. Архитекторы мен дизайнері Қазақстан Республикасының  еңбек сіңірген өнер қайраткері А. Найманбай.
Саяси қуғын-сүргін құрбандары мұражайының 2 залы бар: экспозициялық және екінші қабатта орналасқан «Тағзым» залы. Барлық композициялардың негізі - «Репрессия» мүсіні болып табылады. Бұл жерде мемлекет және қоғам қайраткерлері – Қазақстанның саяси қуғын-сүргін құрбандары: Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, М. Дулатов, М. Шоқай, М. Тынышпаев, Ж. Аймауытов, М. Жұмабаев, Т. Рысқұлов, С. Қожанов, Н. Төреқулов, С. Меңдешов, С. Садуақасов, С. Асфендияров, Т. Жүргенов, С. Сейфуллин, І. Жансүгіров, Б. Майлин, Ш. Құдайбердиев, Қ. Жұбанов, Ж. Шанин, О. Жандосовтардың портреттер галереясы бар.

Сонымен қатар, бұл жерде Қазақстан тарихындағы қайғылы кезеңдер көрсетілген:
*Голощекиннің «Кіші Қазан» идеясы;
*Созақтағы шаруалар көтерілісі;
*3 млн-нан астам қазақтың өмірін қиған аштық;
*1 млн-нан астам қазақтың шет мемлекеттерге бас сауғалай көшуі;
*Үлкен террор жылдарындағы 25 мың қазақстандық, оның ішінде 2500 оңтүстік қазақстандықтардың жазықсыз құрбан болуы;
*"Алжир" және "Карлаг" тұтқындарының қайғылы күйі;
*1986 жыл, желтоқсан - Қазақ елінің тәуелсіздігі үшін күрескен жастар көтерілісі
 
Мұражайдың "Тағзым" залында 30 жылдары Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша жазықсыз атылған 2500 адамның есімдері жазылған естелік тақталары орнатылған.

## сілтемелер:
*http://repressiya.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=6&Itemid=16&lang=ru 

Санат:Қазақстан мұражайлары
Со Джэпхиль

**Со Джэпхиль**(; 7 қаңтар 1864 — 5 қаңтар 1951) — Корея Республикасы тәуелсіз белсенділер, журналис және саясаткерлер, доктор.

Санат:Оңтүстік Корея саясаткерлері
Санат:Доктор
Чон Ду Хван

**Чон Ду Хван**(, 全斗煥; 18 қаңтар 1931 — 23 қараша 2021 ) — Корея Республикасы саясаткерлері, Әскер, 11,12-ші президенті(1980~1981, 1981~1988).

Санат:Әскери іс
Санат:Оңтүстік Корея саясаткерлері
Санат:Оңтүстік Корея президенттері
Корея Республикасының вице-президенті

Корея Республикасының вице-президенттері:

#  Lee See-young (1948-1951) - 1-нші вице-Президент
#  Kim Seong-su (1951-1952) - 2-нші вице-Президент
#  Ham Tae-young (1952-1956)  - 3-нші вице-Президент
#  Chang Myon (1956 - 1960)  - 4-нші вице-Президент
#  Lee Ki-bung  (1960)  - 5-нші вице-Президент

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Корея саясаткерлері
Санат:Оңтүстік Корея вице-президенттері
Санат:Вице-президенттер тізімі
Ли Сын Ман

**Ли Сың Ман** (, 26 наурық 1875 — 19 шілде 1965) — айдаудағы Корея Республикасы Уақытша үкіметінің бірінші басшысы, сонымен қатар Корея Республикасының алғашқы президенті. Оның үш президенттік мерзімі, яғни, 1948 жылдың тамызы мен 1960 жылдың сәуірі аралығында Корея қос мемлекетке бөлінді: 

*  Солтүстік Корея,  ҚХР,  КСРО
*  Оңтүстік Корея,  АҚШ

Санат:Оңтүстік Корея президенттері
Юн Бо Сон

**Юн Бо Сон**(윤보선, 1897 - 1990) -  Корея Республикасының Президенті, тәуелсіздікке белсенділер, саясаткерлердің..

Санат:Оңтүстік Корея президенттері
Біркөлік шатқалдары

**Біркөлік шатқалы** – Түркістан облысы Төле би ауданында, Шымкент қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 50 км жерде, теңіз деңгейінен 1100 м биіктікте Тәңір тауының тау сілемдерінде орналасқан. 

## Өсімдігі
Шатқал бойымен Біркөлік өзені ағады. Мұнда жаңғақ тоғайы, өрік және алма бақтары бар. Қарағай, Тянь-Шань шыршалары, емен, шынар, зерек, талшын ағаштары, итмұрын және т.б. дәрілік шөптер өседі.

Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің экспедициясының ауыл аймақтарды археологиялық зерттеулері кезінде Біркөлік шатқалынан 2 қорым табылған. Қорымдар классикалық сұлба бойымен(шығыстан батысқа қарай) орналасқан 30 обадан тұрады.

## Дереккөздер

Санат:Түркістан облысы географиясы
Санат:Қазақстан шатқалдары
Ким Ён Сам

**Ким Ёң Сам** (, 金泳三; 20 желтоқсан 1927 — 22 қараша 2015) — Корея Республикасының саясаткері, 14-ші президенті.

## Мақалалары
* Ким Ён Сам 
* Kim Young-sam Memorial museum  
* Ким Ён Сам  
* N.N.D.b. (Notable Names Database) - Kim Young-sam 
* Ким Ён Сам 
* Kim Young-sam Memorial museum  

Санат:Оңтүстік Корея саясаткерлері
Санат:Оңтүстік Корея президенттері
Пак Чон Хи

**Пак Чоң Хи** (, 朴正熙; 14 қараша 1917 — 26 қазан 1979) — Корея Республикасының саясаткері, әскери қызметкер , 5~9-ші президенті.

## Мақалалары
* Пак Чон Хи (Корея)
* Пак Чон Хи (Корея)

Санат:Оңтүстік Корея саясаткерлері
Санат:Оңтүстік Корея президенттері
Кең-баба этнопаркі

## Кең-баба этнопаркі

Шымкент қаласында 2001 жылдың қыркүйек айында ашылған этнопаркі. Қаланың орталығында орналасқан ескі пионерлер паркінің орына ашылды. Жалпы ауданы 3,5 га жерде шеберлер мен қолөнершілер ауылы, Келісім алаңы, "Азиатский перекресток" эстрадасы, суретшілер галереясы, жеті ұлттық-мәдени павилиондарына(қазақ-өзбек, түрік-кавказ, славяндық, татар-башқұрт, еуропалық, корей-ұйғыр және қытайлық) арналған жайлар бар. Сонымен қатар, паркте құм үстіндегі "Сафари" ертегі қалашығы, "Миниатюрадағы Қазақстан" макеті бар. Аттракциондар қалашығы, волейбол және баскетбол алаңдары, теннис корты, шахмат клубы, шайхана, интернет-кафе, "Дары Юга" жасыл қалашығы, Ақ-су сарқырамасы, 9 фонтан және жасанды канал бар. Этнопаркке кіру тегін.

## сілтемелер

*http://news.gazeta.kz/art.asp?aid=149719
*http://www.sael.kz/index.php/etnopark-ken-baba
Чхве Гю Ха

**Чхве Гю Ха**, сондай ақ **Цой Кю Ха** (, 16 шілде 1919 — 22 қазан 2006) — 1979 жылдың желтоқсаны мен 1980 жылды тамызы аралығында билік еткен Оңтүстік Корея президенті.

Вонджу қаласында, Каңвондо провинциясында дүниеге келген. 1967 жылдан 1971 жылға дейін және 1975-тен 1979 жылға дейін сыртқы істер министрі болған.

Санат:Оңтүстік Корея президенттері
Ро Дэ У

**Ро Дэ У** (), Солтүстік Кореяның орыс тіліндегі баспаларында  **Ро Тхе У** (1932-2021) деп атайды, ал Оңтүстік Кореяда *Но Тхэ У* деп атайды.

(4 желтоқсан, 1932 жылы, Тэгуде дүниеге келген - 26 қазан 2021)&nbsp;— Оңтүстік Кореяның бұрынғы президенті, генерал және саясаткер. Ол 1988-1993 жылдар аралығында Оңтүстік Кореяның 6-шы (егер айдаудағы үкіметті санағанда 30-шы) президенті болған. Бұрынғы әскери президент Чон Ду Хванның ізбасары. 1987 жылғы алғашқы демократиялық сайлауда оппозицияны жеңіп шыққан. Осыдан кейін тура Ро Дэ У сияқты Ким Ёң Сам мен Ким Дэ Чжун да сайланған.

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Корея президенттері
Санат:Елдер бойынша генералдар
Google Play

**Google Play** (бұрынғы атауы&nbsp;— Android Market)&nbsp;— Google ұсынған қолданбалар дүкені.  

Ол арқылы Android операциялық жүйесін пайдаланатын құрылғылардың иелері әртүрлі қолданбаларды өздеріне орната алады (Құрама Штаттардағы Аndroid-құрылғылардың қожайындарына тағы Google Play-дегі кітап, музыка және фильм орнатуға рұқсат етілген.

## Қолданбалар
Google Play-де көптеген пайдалы әрі көптүрлі қолданбалар тауып алуға болады. Дүкенде тегін және ақылы қолданбалар бар. 2012 жылдың 31 қазанында Google компаниясы қолданбалардың саны 700 000 және жүктеулер саны 25 миллиардқа жетті деп жариялады.. Бірақ дәл сол уақытта қолданушылар дүкенде төмен сапалы қолданбалар жиі кездеседі, сонымен қатар зияндылары да бар деп шағынады. Android платформасындағы смартфондардың саны 400&nbsp;млн данандан асқанына қарамастан, Google Play App Store-дан жасаушылардың табысы бойынша жеңіліп жатыр.

Google Play-де 34 санат бар (Ойындарды қосқанда):

**қолданбалар**

* Бизнес
* Виджеттер
* Тірі тұсқағаздар
* Денсаулық және спорт
* Құрал-саймандар
* Кітаптар мен анықтамалықтар
* Күлдіргіштер (комикс)
* Медицина
* Музыка және аудио
* Мультимедия және бейне
* Жаңалықтар және журналдар

* Білім
* Персонализация
* Ауа райы
* Сатып алулар
* Жиһанкезжік
* Жұмыс
* Ойын-сауық
* Әртүрлі
* Байланыс
* Әлеуметтік
* Спорт

* Өмір стилі
* Көлік
* Қаржы
* Фотосурет

**Ойындар**

* Құмарлық ойындар
* Аркадалар мен экшн
* Виджеттер
* Басқатырғыштар
* Жарыстар
* Басқа
* Тірі тұсқағаздар
* Спорттық ойындар

## Сілтемелер
* Google Play
* Google Play Кітаптар
* Google Play Фильмдер
* Google Play Музыка (Қазақстанда қолжетімсіз)

Санат:Android
## Дереккөздер
Жапония отарындағы Корея

Корея 1910 жылдан 1945 жылға дейін Жапония империясының отары болған. Бұл кезеңде оның егемендігі болмады, түбектегі басшылық жапондық генерал-губернатордың қолында болды.

## Аталуы
Бұл кезеңмен байланысты Жапонияда  .
Кореяда бұл кезең әр түрлі аталады. Төменде көбінесе кездесетін атаулары көрсетілген.

## Тарихы
Кореяның Жапония отары болғандағы тарихын 3 кезеңге бөліп қарастырады.
### Бірінші кезең (1910—1919)
Кореяның алғашқы генерал-губернаторы Тэраути Масатакэ болды. Ол түбектің жаңғартылуына көптген үлестер қоса бастады. Осы арқылы оның бұйрығымен Кореяда мыңдаған жапония және жапония әдебиеті тереңдетіліп оқытатын мектептер ашылды.

1916 жылы жаңа генерал-гебернатор Хасэгава Ёсимити болды.  Ёсимити де өзінің ізашарының саясатын қолдап ары қарай жалғастырды. Оның саясаты 2 млн. корейлер қатысқан 1919 жылдың 1 наурызында болған көтеріліске жол ашты.
### Екінші кезең (1919 — 1930)
1910 жылдардың соңында "сабель саясаты" () деген атқа ие болған Кореяның қатал саясаты сын мен метрополияны туғызды. Бірінш наурыз көтерілісінен кейін Хасэгава Ёсимити қызметінен кетті, ал Жапония ммператоры генерал-губернаторлыққа азаматтық тұлғаларда тағайындалуының мүмкіндігі туралы қаулы шығарды.

Либералды түрде бағытталған премьер-министрт Хара Такаси жаңа генерел-губернатор қылып Сайто Макотоны тағайындады. Сайто Кореяға байланысты Токионың саясатын өзгертуге тырысты. Оның бұйрығы бойынша жандарм корпусы бұзылып жай полициялар болды, денелік жазаларға шектеу қойды, корей тіліндегі газеттер шығарды. Сайтоның тұсында Кэйдзёде (Сеулде) императорлық университеттер ашылды және корейлік шаруаларға деген қатаң қатынастар саясатын жұмсартты.. Сондай-ақ Корея генерал-губернаторының үйі салынып бітті..

Сайтоның басқару стильін "мәдени басқарудың саясаты" (, ) деп атаған.

### Үшінші кезең (1930 — 1945)
Жапония билігіне әскерлер келгеннен кейін, яғни, 1930 жылдардың ортасынан бастап Токио «Найсэн иттай» () деген атқа ие болған Кореяның ассимиляциясының саясатын бастады.

1939 жылы генерал-губернатор Минами Дзиро корейлерге жапондық есімдеді алуға рұқсат ететін  жариялады..

### Жапондық биліктің аяқталуы
1945 жылдың тамызында Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыста жеңбейтіндігі анық болды. 8 тамызды соғысқа Кеңес Одағы қосылды; Қызыл армия Квантун армиясын жойқындап Корей түбегінің Солтүстік бөлігін басып алды. 6 және 9 тамызда американдық әскерлер жапондық қалаларға атом бомбасын тастады. Бұдан кейін Жапония империясы Потсдамдық конференцияға қол қойып АҚШ-тың шартарына мойын сұнуға мәжбүр болды. Шарт бойынша ол түгелімен американдық және кеңестік болып 38 паралеллден бөлініп жатқан Корей түбегінен бас тарту керек болған.1945 жылды қыкүйек айында американдық әскер Джон Ходжтың басқаруымен Оңтүстік Кореяға ұшып келді. 1945 жылдың 8 қыркүйегінде соңғы Корея генерал-губернаторы Абэ Нобуюки одақтастарының алдында капитуляция туралы актісіне қол қойды, ал келесі күні отарлық үкімет ресми түрде жойылды. Сөйтіп 35 жылдық Кореядаға Жапонияның отарлау саясаты тарих сахынасынан жойылды.

Капитуляциядан кейін көптеген жапондықтар Корей түьегінен кетіп қалды..

## Дереккөздер


Санат:Корея тарихы
Пак Хон Ён

**Пак Хон Ён**(;朴憲永; 28 мамыр 1901 — 5 желтоқсан 1956) — Корея Республикасының тәуелсіз белсендісі, журналист және саясаткер, революционер, коммунист.

Санат:Оңтүстік Корея саясаткерлері
Кими га ё

## Мәтін

## Дереккөздер

Санат:Ұлттық әнұрандар
Санат:Жапония мемлекеттік рәміздері
Жаңасаз

**Жаңасаз** — Жамбыл облысы, Байзақ ауданы, Сазтерек ауылдық округінің құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-батысқа қарай 20 км жерде орналасқан, егемендік алғанға дейін "Конезавод" аталып келген. Еліміз егемендік алғаннан кейін облыс әкімінің 24.01.1995 жылғы шешімімен аталмыш ауыл "Жаңасаз" атауын қайта алды. 

## Атау тарихы
Жаңасаз атауы туралы екі түрлі ел аузында аңыз-әңгіме бар.

Біріншісі, ертеде ауыл жұрты егін егіп, диханшылықпен айналысады. Талас өзенінен арық тартып жерін суарады. Сол уақыттарда елге жау шабады да, халық жерін таста құмға көшіп кетеді. Ал арықтың суы байланбай қалып, жерді бірнеше жыл бойы су басып жатады. Жау кеткеннен соң халық қоныстарына қайта келсе, су жайылып жатқан жерге жаңадан саз байланып, бірнеше ұсақ көлдер пайда болған деседі.

Екіншісі, ертеде жергілікті халық жазда егін егіп, қыста құмға көшіп отырған. Сондай бір жылдары ел қысқы қыстауға көшкенде су молайып, егін еккен жерлерге су жайылып, жаңадан саз пайда болады. Сол көлшіктердің орындары әлі бар. Олар: Ояр, Жетімсаз, Шойынбет және Жексенбі көлшіктері. Олардың бұлай аталу себебі, сол көлшіктердің жағасында отырған кісілердің аттарымен аталған. Содан халық бұл жерді "Жаңасаз" атап кеткен.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері
Юн Чхи Хо

**Юн Чхи Хо**(;尹致昊; 26 желтоқсан 1864 — 9 желтоқсан 1945)  — корейлік саясаткер, журналист, философ, либерализмның, Корея тәуелсіздігінің белсендісі. Оның немере інісі — Юн Бо Сон болған.

Санат:Оңтүстік Корея саясаткерлері
Санат:Өзін-өзі өлтіргендер
Ким Гюсик

**Ким Гюсик** (; 金奎植; 28 қаңтар 1881 — 10 желтоқсан 1950) — Оңтүстік Корея саясаткері және ғалымы, елдің тәуелсіздік қозғалысының белсендісі, педагог, мәмілегер. Корея Уақытша Үкіметінде әртүрлі қызметтер атқарды, соның ішінде сыртқы істер министрі (1919), елші, білім және ғылым министрі (1920-1921, 1933-1935); ақпараттар министрі (1940-1942), 1940 жылдың 1 тамызынан 1947 жылдың 3 наурызына дейін — Корея Уақытша үкіметінің вице-президенті.

Қазіргі Пусан қаласының маңында дүниеге келген; ерте жаста жетім қалып, бастауыш білімін американдық миссияда алды. Содан кейін ол Америка Құрама Штаттарына барып, 1903 жылы Рианок колледжінде бакалавр дәрежесін, содан кейін Принстон университетінде ағылшын әдебиеті магистрі дәрежесін алды. 1905 жылы Кореяға оралды, 1913 жылы жапондар басып алған елден Қытайға қашып кетті. 1919 жылы Париж бейбіт конференциясы барысында Кореяның тәуелсіздігін қалпына келтіру идеясын текке қолдады. Кейіннен Шанхайда орналасқан Кореяның Уақытша үкіметінің ең белсенді қайраткерлерінің бірі болды және әріптестеріне ағылшын тілін үйретті.

1945 жылы ол Кореяға тәуелсіздігін қалпына келтіруге қатысу үшін оралды; елдің оңтүстігінде, американдық оккупация органдарымен ынтымақтастықта болды. 1947 жылы Кореяның солтүстігі мен оңтүстігін біріктіру сәтсіз аяқталғаннан кейін саясаттан кетті. 1950 жылы, Корея соғысы басталған кезде, ұрланып, Солтүстік Кореяға жеткізілді, сол жылы 10 желтоқсанда қайтыс болды. 1989 жылы Корея Республикасының "мемлекет құрудағы еңбегі үшін" орденімен марапатталған.

## Сыртқы сілтемелер
* Ким Гюсик  (Корея)
* Ким Гюсик (Корея)
* 광복 60년 특집 3부작 좌우를 넘어 민족을 하나로- 제 3편 김규식 

Санат:Оңтүстік Корея саясаткерлері
Санат:Корея тәуелсіздіктің белсендісі
Boeing 727

**Boeing 727** — тарфюзеляжды ортамагистральды жолаушы ұшағы. Алғашқы ұшуы 1963 жылы 9 ақпанда болды. 60-80 жылдары аралығында Boeing 727 әлемдегі танымал ұшақтардың бірі болды.Барлығы 1963-1984 жылдар аралығында барлығы 1832 ұшақ шығарылды.

## Нұсқалары
* ***' — негізгі модель.
* ***' — ауыспалы жүк-жолаушы тасымалдаушы нұсқасы.
* ***' — жылдам ауыспалы жүк-жолаушы тасымаллдаушы нұсқасы.
* ***' — жүк тасымалдаушы нұсқасы.
* ** Business Jet**
* **** — модификацияланған нұсқасы (6 метрге ұзартылған).
* **Advanced ** — модернизацияланған нұсқа.
* **Advanced ** — жүк тасымалдаушы нұсқасы.
* **C-22** — әскери нұсқа, АҚШ ӘӘК үшін арнайы жасалған.
* **C-22B** — әскери нұсқа (Boeing  негізінде).
* **C-22C** — әскери нұсқа (Boeing  негізінде).

## Түсініктемелер
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
Ту-154
## Сыртқы сілтемелер
* Boeing 727 Family — Boeing ресми сайты
* boeing-727.com — ресми емес ақпараттық сайт
* Fatal Boeing 727 Events — AirSafe.com сайтындағы әуе оқиғалар тізімі
* Әуе апаттары — AirSafe.ru сайтындағы Boeing 727 ұшағы қатысқан әуе апаттары

Санат:Boeing ұшақтары
Санат:Жолаушы ұшақтары
Hill корпорациясы

**Hill корпорациясы** — Әлемдік деңгейдегі мотор майлары мен майлағыш материалдар өндіретін ҚР аумағында орналасқан алғашқы және жалғыз зауыт. 

Зауыт Шымкент қаласында 2010 жылдың I тоқсанында іске қосылды. Зауыттың өндірістік қуаты - жылына 24 мың тонна. Импорт алмастыру сомасы - жылына 200 млн-нан астам АҚШ доллары. Зауыт 200 адамды жұмыспен қамтамасыз етеді. Потенциалды өндірістік қуаты - жылына 70 мың тонна, бұл елдегі сұраныстың 30%-ын қанағаттандырады. Қазіргі таңда қолданылып жатқан жабдықтары өндіріс қуатын жылына 100 мың тоннаға дейін көтеруге есептелген. Зауыттың аккредитациядан өткен, компания жанындағы тәуелсіз сынақ зертханасы өндірістің барлық кезеңінде өнім сапасына қатаң бақылау жүргізеді. Бұл зертхана тестер мен сынақтарды ASTM американдық стандартына сәйкес автоматтандырылған ең үздік жабдықтармен жүргізеді. Компания TM Fastroil және Hill өнімдерінің көптеген түрлерін өндіреді (бұл майлағыш материалдардың кез-келген түрлері, құрамы мен конфигурациясы):
* Өндірістік майлар (IND)
* Коммерциялық транспорттарға арналған мотор майлары (CVL)
* Мотор майлары (PVL)
* Трансмиссиялық майлар

## Сыртқы сілтемелер
*
Оскар Гомер Сван

**Оскар Гомер Сван** (швед. Oscar Gomer Swahn; туған жылы 20 қазан  1847ж, Танум, лен Вестра-Гёталанд қаласы , Швеция — қайтыс болды 1 мамыр 1927жылы Стокгольм, Швеция) — швед мергені, олимпиаданың үшдүркін чемпионы. Жасы ұлғайған  чемпион әрі Олимпиада ойындары тарихындағы ең егде жастағы жүлдегер. Үшдүркін олимпиада чемпионы Альфреда Сванның әкесі. 
=Спорттық өмірбаяны=
Оскар Сван — 1908, 1912  және 1920 жылдардағы Олимпиадаға қатысушы. Үш алтын, бір күміс және екі қола медаль иегері. 
1908 жылы Оскар Сван өзінің алғашқы олипиада алтынын алғанында ол 60 жастан асқан болатын. Бірақ ол кезде оған Олимпиада ойындарының ең кәрі қатысушысы атағы бұйырмады. Оған себеп Ирландық  мерген  Джошуа Миллнер болатын. Ол Сваннан бар жоғы бірнеше айға үлкен болған. 4 жылдан кейін ғана 64 жастағы Сван швед ұлттық құрамасы сапында  жеңіске жетіп, Олимпиада тарихында ең қарт чемпион атағын жеңіп алды. 
Оскар сонымен қатар ең егде жастағы жүлдегер болып табылады. Ол 1920 жылғы Олимпиада ойындарында 72 жасында көздеп ату сайысында күміс жүлдеге ие болған. 
Оскар Сван 1924 жылғы Парижде өткен Олимпиада ойындасына денсаулығының нашарлауына байланысты қатыса алмады. 
=Қызықты мәліметтер=
1912 жылы Стокгольм қаласында өткен Олимпиада ойындарында Сван Оскар жекелеген сайыста 100 мертлік қашықтықтан нысанаға тигізді. Алайда ол бұл жолы алтынға қол жеткізе алмады. Қола жүлдені місе тұтты. Швед құрамасы бұл спорт түрі бойынша 9 алдыңғы орынға тұрақтады. Ал француздық барон Шарль де Жобер  болса 10 орында болды. .
Әкелі балалы Свандар бірге үш Олимпиадада күш сынасты, 1908ж, 1912ж және  1920 жылғы. Әрбіреуі құрама қоржынына 6 медальдан акелді. 1924 жылғы Парижде өткен Олимпиада ойындарында Оскар өнер көрсетпеді, ал Альфред болса тағы бір күміс пен екі қола медальді жеңіп алды. Бұл қоржындарында 15 медалі бар Свандар отбасын  Олимпиаданың ең табысты династиясына айналдырды.  
Оскар Сван сұрмергендігімен ғана емес, сонымен қатар өзіне тән ерекшеліктерімен де көзге түскен болатын. Ол ұзын шашы мен сақалына қарамастан, әркез атуға шығарда кара шекпен мен қалпақ киіп шығатын. Ол өзіне тек алтын медальдарды ғана қалдырып, алтын еместерін кездескен адамына ұстата салып, ия болмаса мүлдем лақтырып тастайтын әдеті болған. 
Оскар Сван  Олимпиада қозғалысының бастаушысы  барон де Кубертенныі өзінен 15 жасқа үлкен болатын. 
Әлемдік спорт тарихында өшпес  із қалдырған Оскар Сван 1927 жылы 80 жасқа қараған шағында қайтыс болды. Альфред де  арада төрт жыл өткеннен кейін жарық дүниемен қош айтысты. Алайда ұлының ғұмыры әкесіне қарағанда келте болды. Ол небәрі 51 жасында көз жұмды.

=Дереккөздер=
↑ 1 2 Oscar SWAHN. The Oldest Olympian  (ағылш.). — Оскар Сван. Старейший олимпиец. Архивировано из первоисточника 26 марта 2012. Тексерілген 25 қараша 2009.
↑ The Largest Olympics Statistics and History Database Online  (ағылш.). — База данных олимпийской статистики и истории. Архивировано из первоисточника 26 марта 2012. Тексерілген 16 ақпан 2009.
↑ Странности и рекорды Оскара Свана
Владимир Андреевич Никитенко

**Владимир Андреевич Никитенко** (8 қаңтар  1957 жыл,  Кабардино-Балкария Республикасының Терек елді мекенінде  дүниеге келген. ) — кеңес футболшысы, жартылайқорғаушы, қазақстандық бапкер, КСРО спорт шебері. Білімі – жоғары. 
## Карьерасы

### Клубтық
Кабардино Балкария елінде Терек ауылында дүниеге келген. 8 жыл Ашхабад қаласында тұрған. Сол қалада оның ойын карьерасы басталады. 
 
1974 жылы ашхабадтық «Строитель» клубында алғашқы ойынын өткізді. 4 жылдық келісімшарт негізінде түркіменстандық клуб намысын қорғады.  1978 жылы  «Кайрат» командасына шақырылды. Сол кездері «Қайрат» сапына бірнеше таланттар шоғыры келіп қосылды. Евстафий Пехлеваниди, Вахид Масудов, Сергей Волгин, Кұрбан Бердыев, Сергей Стукашов, Антон Шох, Александр Убыкин, және екі жақты келісім негізінде «Строитель» клубынан келген Владимир Никитенко.   Осы команданың сапында Владимир Никитенко 1978-1987 жылдар аралығында он жылға жуық доп тепті. 
 
Жоғарғы лигада өнер көрсеткен 10 жылда 257 матчқа қатынасты. Бұл «Қайрат» командасының рекорды болып саналады.  «Қайратта» өнер көрсеткен жылдары ішінде бірнеше бапкердің қарамағында жаттықты. Алғаш Каминский, Сегізбаев сияқты бапкерлер болса, кейіннен  Игорь Волчок, Леонид Остроушко тәрізді бапкерлерден тәлім алды. 

Кейіннен футболшы  карьерасының соңына таман  екі жыл Павлодарлық «Трактор» құрамында өткізді. Бұл команда бірінші лигага жолдама алып шығу жолында еңбектенді.

Одан кейін футболшылық карьерасын аяқтайтын тұста жамбылдық «Химик», алматының «Достығында» аз уақыт ойнады. В.Никитенко 1990 жылдары   бапкерлікке  көшті.
### Бапкерлік
1990 жылдан бері бапкерлік іске көшкен В.Никитенко қазақстандық бірнеше команданы жаттықтырып үлгерді.   

### Жетістіктері:
«Достық» (АлмаТЫ)   

* 1993 жылғы ҚР Кубогының иегері
  
«Актөбе»  

* 1994 жылғы ҚР Кубогының финалисті  

«Елімай» (Семей) —   

* 1995 жылғы ҚР чемпионы,   
* ҚР Кубогы мен ҚР Суперкубогының иегері   

«Қайрат» (Алматы)   

* 1997 жылы РҚ Кубогының иегері  

«Қайрат-Бутя»   

* 3 орын, ҚР Кубогының иегері  

«Атырау» (Атырау)   

* Екі дүркін қола жүлдегер  (2001, 2002).  

«Терек» (Грозный, РФ)  

* РФ лигасында 3 орын (2003ж)  
* РФ Бірінші лигасының чемпионы (2004)  
* РФ Кубогының иегері (2004)  
* РФ Бірінші лигасының вице-чемпиондары  (2007).  

## Отбасы
Үйленген, 2 бала тәрбиелеп өсірді.  
## Дереккөздер

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:8 қаңтарда туғандар
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК жаттықтырушылары
Санат:Достық Алматы ФК жаттықтырушылары
Санат:Достық Алматы ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК жаттықтырушылары
Санат:Спартак Семей ФК жаттықтырушылары
Санат:Қайрат ФК жаттықтырушылары
Санат:Атырау ФК жаттықтырушылары
Санат:Ахмат ФК жаттықтырушылары
Санат:Қайсар ФК жаттықтырушылары
Санат:Ордабасы ФК жаттықтырушылары
Санат:Жетісу ФК жаттықтырушылары
Санат:Тобыл ФК жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Елім-ай-2022 ФК жаттықтырушылары
Көкөзек (Жамбыл облысы)

**Көкөзек** — Жамбыл облысы Байзақ ауданы Суханбаев ауылдық округінің құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 20 км-дей жерде. 1920 жылдары колхоз болып құрылды.
 
## Халқы

## Ауыл атауының тарихы
Ауыл атауының шығу тарихы туралы ел есінде мынадай әңгіме бар. Қарасу мен Көкөзек ауылының ортасында "Көкалыс" деген шөбі шүйгін, көк құрақ, бидайдың ерте көктемде бітік өсетін саздауыт алаңқай жері болған. Сол алаңқайдан ылди сулар бірігіп Көкөзек ауылының ортасындағы өзекпен төмен қарай ағып жатқан. Ертелеу кезде шамамен 1880 - 1900 жылдары аралығында тұрғылықты ел құм жиегінде шашыраңқы қалыпта отырған да, ұжымдастыру кезінде қазіргі Көкөзек ауылының тұрған жерінен ауылдың, көшенің жобасы сызылып халықты сол көшеге қоныстандыра бастаған. Кейін келе Көкөзек ауылы пайда болады. Құм жиегіне жақын жазықта ағып жатқан өзен сонау Алатау басынан басталып, Қарасу көлінің жиек жақ шетіне келіп құяды. Өзеннен шығатын кіші суды халық өзек деп атаған. Ерте күзден бастап, қыс түсіп, жер беті ақ қар жамылғанға дейін өзектің екі жағы жап-жасыл желек жамылып жататын. Ауыл жағасы от, суы мол өзектің атына байланысты "Көкөзек" деп аталған.

## Дереккөздер

Санат:Байзақ ауданы елді мекендері