open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жақып Нәсіпқалиұлы Марабаев

**Жақып Нәсіпқалиұлы Марабаев** 1962 жылы 9 тамызда Гурьев қаласында туған.
* И.М. Губкин атындағы Мәскеу мунай-химия және газ өнеркәсібі институтын (1984) тау-кен инженері мамандығы бойынша;
*Мәскеу мемлекеттік басқару университетін бітірген (2002). 
*Экономика ғылымдарының кандидаты (2002).
*1984 жылдан - «Комсомольскнефть» МГӨБ мұнай және газ өндіру жөніндегі шебері, аға операторы. 
*1986 жылдан - «Комсомольскнефть» МГӨБ мұнай ендіру технологиясы және техникасы ҒЗЗ бастығы, ОИТҚ ауысым бастығы, ¥КЖ және ¥ЖЖ женіндегі цех бастығының орынбасары, техникалық бөлім бастығы. 
*1990 жылдан - Алматыдағы «Отан» бірлестігінің «Сфинкс» республикалық концернінің коммерциялық қызметінің директоры. 
*1991 жылдан ҚР Сыртқыэкономикалық байланыс министрлігінің бас технологы,бөлім бастығының орынбасары, бөлім бастығы. 
*1993 жылдан - ҚР Энергетика » . І және отын ресурстары министрлігінің теңіз жұмыстары басқармасының бастығы; «ҚазақстанКаспийШельф» ААҚ вице-президенті. 
*1995 жылдан —Каспий теңізін зерттеу жөніндегі «КазахстанКаспийШельф» халықаралық консорциумы операторының бас директоры, «Мұнайгаз» мемлекеттік холдингтік компаниясының коммерциялық директоры. 
*1997 жылдан - «Қазақойл» ¥МК вице-президенті, инвестициялар және жаңа жобалар жөніндегі директоры, газ жобалары жөніндегі вице-президенті. 
*1999 жылдан - «Қазақстан Халық Банкі» ЖАҚ басқарма төрағасының орынбасары, «ҚазТрансОйл» ЖАҚ өндіріс жөніндегі вице-президенті, «Қазақойл» ¥МК газ жобалары жөніндегі вице- президенті. 
*2001 жылдан - «Мұнай және газ тасымалдау» ұлттық компаниясы» ЖАҚ бас директорының орынбасары
*2002 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ¥К» ЖАҚ инвестициялық жобалар және бірлескен кәсіпорындардағы үлестерді басқару жөніндегі басқарушы директоры. 
*2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» БӨ» АҚ бас директоры. 2006 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ¥К» АҚ техникалық даму жөніндегі басқарушы директоры. 
*2007 жылдан - «КагЕпегду» Қауымдастығы үйлестіру кеңесінің төрағасы.
*2008 жылдың желтоқсан айынан бері - «Норт Каспиан Оперейтинг Компани Б.В.» компаниясы басқарушы директорының орынбасары. «Құрмет», Еуропалық Бизнес-қауымдастығының Королева Виктория ордендерімен, «Ерен еңбегі үшін», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медальдарымен марапаггалған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Экономика
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:1962 жылы туғандар
Санат:9 тамызда туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Қозы-Көрпеш Есімұлы Жаңбыршин

**Қозы-Көрпеш Есімұлы Жаңбыршин** (2 шілде 1960, Ақтөбе облысы, Байғанин ауданы, Жарқамыс ауылы — 12 ақпан 2017, Алматы) — қазақстандық мемлекет қайраткері. Қазақ.

Әкесі - Есім Құсайынұлы Жаңбыршин (1916-1975), партия қызметкері болған. Анасы - Қаншайым Болатқызы Жаңбыршина  (1926-2007) мұғалім болып жұмыс істеген, зейнеткер.

Мәскеу экономика-статистика институтының экономикалық кибернетика факультетін бітірген (1982), экономист-математик.

Экономика ғылымдарының кандидаты (1991), докторы (2003). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Гетерогенді әлеуметтік-экономикалық жуйелер: стратегиялық басқару теориясы мен әдістемесі».

«Статистикалық бағалау әдіснамасы және басқару әлеуетін талдау» (1994), «Гетерогенді әлеуметтік-экономикалық жүйелер: стратегиялық басқару теориясы мен әдіснамасы» (2003) монографияларының, сонымен қатар 40-тан аса жарияланымның авторы.

Қазақ және орыс тілдерін білген.

1977 жылдан - Мәскеу экономика-статистика институтының студенті. 1982 жылдан - ҚазКСР Мемлекеттік жоспарлау мекемесінің жанындағы Ғылыми-зерттеу институтының инженері, экономисі және аға экономисі. 1987 жылдан - Мәскеу экономика-статистика институтының аспиранты. 1990 жылдан - ҚазКСР Мемлекеттік экономикалық комитетінің бас маманы. 1992 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің экономикалық кеңесшісі, Экономикалық кеңес
берушілер кеңесі жетекшісінің орынбасары. 1994 жылдан - Қазақстандағы Тасис бюросының ұлттық директоры. 1996 жылдан - Алматы қалалық Экономика комитетінің төрағасы. 1997 жылдан - Алматы қаласы әкімінің орынбасары. 2003 жылдан 2007 жылғы ақпанға дейін -Қорғаныс министрінің қаржы және экономика жөніндегі орынбасары. 2008 жылғы ақпаннан - ҚР  Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары. 2009 жылғы қыркүйектен - ҚР Қауіпсіздік кеңесі хатшысының орынбасары - ҚР Қауіпсіздік кеңесі хатшылығының меңгерушісі.2014 жылдан - Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің төрағасы. 

Республикалық ат спортының ұлттық түрлері федерациясының Алматы филиалының президенті.
«Құрмет» орденімен, ҚР және шетел мемлекеттерінің 10 медалімен марапатталған.

Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, У. Черчилль.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақты, бай, барлық жағынан дамыған және ашық ел».

Хоббиі - тау шаңғысы, жүзу, ат спорты, кітап оқу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - отандық, орыс және шетел классикасы, тарихи әдебиет, оның ішінде естеліктер.

Үйленген. Жұбайы - Артықова Бақытгүл Аманғалиқызы (1965 жылы туған). Ұлдары - Шыңғыс (1988 жылы туған), Сержан (2006 жылы туған); қызы - Сәуле (2006 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданында туғандар
Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Умберто Каррара

**Умберто Каррара** 1959 жылдың 20 мамырында Итаkияның Милан қаkасында дүниеге келді.
*1984 жылы Милан қаласындағы политехникалық университетті «инженерлік жобалау» мамандығы бойынша бітірді. Еңбек жолын мұнай және газ кен орындарын игеру инженері ретінде бастады. Мұнай мен газды барлауға және өндіруге қатысты халықаралық жобаларда 20 жылдан астам уақыт бойы, соның ішінде 10жылдан астам уақыт бойы шет елдерде көбінесе игеру және ендірістік операцияларына қатысты жауапты лауазымдарда қызмет атқарды.
*2001-2004 жылдары - Ливиядағы «Аджип Ойл» компаниясының геологиялық барлау және жоспарлау женіндегі атқарушы директоры және Басқарушы комитеттің мүшесі, ал кейінірек Мысырдың Каир қаласындағы «Петробел Билейим Петролеум Компани» компаниясының басқарушы директоры және бас меңгерушісі ретінде еңбек етті.
*2005-2006 жылдары - «Эни» корпорациясының дүниежүзілік геологиялық барлау жұмыстарына жауапты аға вице-президенті. 
*2006 жылдың мамыр айынан бері Төраға және басқарушы директоры (Аджип КҚО).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Экономика
Санат:1959 жылы туғандар
Балтабай Мұқанұлы Қуанышев

**Балтабай Мұқанұлы Қуанышев** 1956 жылдың 11 қаңтарында Гурьев қаласында дүниеге келді.
*1978 жылы И.М. Губкин атындағы мемлекеттік мұнай жене газ униворсинің «мұнай және газ ұңғымаларын бұрғылау мамандығы бойынша бітірді. Еңбек жолын Гурьев облысында бұрғышының кемекшісі ретінде бастады
*1981 жылы - Маңғыстаудағы барлау ұңғымаларын бұрғылау женіндегі басқармада өндірістік белімнің бас маманы Кейін «Гурьевнефтегазгеологии» " облысында бұрғылау инженері, техникалық бөлімінің бастығы, бас технолог, «Қазақстанмұнайгаз» ӨБ мекемесінің бас маманы және қазақжәне американ «Мұнай» бірлескен кәсіпорнында бұрғылау белімінің бастығы ретіндо қызмет атқарды.
*1995 жылы «Қазақстанкаспийшельф» АҚ-да бұрғылау жұмыстарын дайындау бөлімінің бастығы, кейінірек Солтүстік Каспий жобасының бас менеджері ретінде еңбек етті. «ОҚИОК» және кейін «Аджип ҚКО компаниясында рұқсат алу және нормативтік сәйкестікті қамым ету белімінің менеджері ретінде қызмет атқарды.
*2009 жылдан бері Сыртқы қарым-қатынас департаментінің директоры, басқару шы директордың орынбасары

## Дереккөздер


Санат:1956 жылы туғандар
Майкл Джеймс Эгглтон

**Майкл Джеймс Эгглтон** 1968 жылы 14 қазанда АҚШ Калифорния штатының Сан-Диего қаласында туған.
*Үздік белгімен Сан-Диего университетін бакалавр;
*Сан-Диего мемлекеттік университетін бизнес магистрі ретінде бітірген. АҚШ-тың рұқсат берілген есепшісі. Үлыбритания Қаржылық бақылау басқармасы куәлік берген.
*Лондон және Мәскеу қалаларындағы «Меrrіll lуnсһ» компаниясы Орталық және Шығыс Еуропа, Таяу Шығыс жене Африка жаңа базарлары бөлімшесінің басқарушы директоры - жетекшісі. Ресейдің, Түркияның және Солтүстік Африканың базарларын іске қосатын басқарушы директор. «Сredit  Suisse First Boston» компаниясы Стратегиялық нарық базарлары тобының жетекшісі. 
*2006-2009 жылдары - «Траст» банкі басқармасының төрағасы (Ресей). «ENRC PLC» компаниясының атқарушы емес тәуелсіз директоры.
*2009 жылдың қазанынан бері - «Еуразия банкі» АҚ басқармасының төрағасы.

## Дереккөздер

 

Санат:Тұлғалар
Санат:Экономика
Санат:1968 жылы туғандар
Эдмондо Фленда

**Эдмондо Фленда** 1967 жылдың 16 наурызында Италияның Палермо қаласында дүниеге келді.
*1993 жылы Палермо университетін «басқару технологиясы» мамандығы бойынша және 1996 жылы Пиза университетін сапаны қамтамасыз етуді басқару магистрі дәрежесінде бітірген.
*1992-1994 жылдары «Эни» компаниясы және Өнеркәсіп бірлестігі жобасының құрамында Сицилияда ИСО 9001 станрттарына иелену мақсатында сапа агенттігін құруға бағытталған жұмыстармен айналысты.
*1997-2000 жылдары Сан Донато қаласында «Эни» компаниясының барлау және өндіру департаментіндегі мекеме жұмысының ұйымдастырылуын талдау және оңтайландыру жобаларында сапаны қамтамасыз етуді басқару маманы, кейін «Эни Иран» компаниясында сапаны қамтамасыз етуге жене ДЕҚОҚ мәселелерін басқаруға қатысты іске асырылмаған екі жоба бойынша компания өкілі ретінде еңбек етті. 
*2003 жылы «Аджип ҚКО» компаниясына сапаны қамтамасыз етуді басқаруға жауапты тұлға ретінде тағайындалып, 2005-2008 жылдары мекеме жұмысын ұйымдастыру жөніндегі менеджер ретінде, алдымен Гаагада, ал кейін Атырау қаласында қызмет атқарды.
* 2008 жылдың шілдесінен бері Өндірістік операциялар департаменті директорының орынбасары (Аджип ҚКО)

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Экономика
Санат:1967 жылы туғандар
Қазыбек Ғадылбекұлы Толуспаев

**Қазыбек Ғадылбекұлы Толуспаев** 1965 жылдың 9 шілдесінде Шығыс Қазақстан облысында дүниеге келді.
*1990 жылы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетін «ағылшын және неміс тілдері» мамандығы бойынша
*2001 жылы Шығыс Қазақстандағы Орталық Азия университетін «құқықтану» мамандығы бойынша бітірген.
*Еңбек жолының алғашқы кезеңінде Шығыс Қазақстан облысындағы Өскемен қорғасын-мырыш комбинатында және Бақыршық тау кенін өндіру кәсіпорнында еңбек етті.
*Қашаған жобасында 1999 жылы, алдымен, «Паркер Дриллинг» компаниясы, соңынан «Прайд Форасол» компаниясында кадрларды басқару бөлімдерінде еңбек етуден бастады.
*«Теңізшевройл» компаниясының Екінші буын зауыты және Шикі газды айдау жобалары төңірегіндегі «ПФД Интернэшнл» компаниясында еңбек қарым-қатынасы женіндегі менеджер ретінде қызмет атқарған соң 2006 жылы «Аджип ҚКО» компаниясына ауысты.
*2009 жылдан бері Кадрлар бөлімінің менеджері және кадрлар мен мекеме жұмысын ұйымдастыру департаменті директорының орынбасары(Аджип ҚКО)

## Дереккөздер


Санат:1965 жылы туғандар

Санат:Тұлғалар
Санат:Экономика
Жанат Абдоллаұлы Жарасов

**Жанат Абдоллаұлы Жарасов** 1951 жылы 7  қарашада Түркістан облысында туған.

Ф.Э. Дзержинский атындағы КСРО МҚК жоғары мектебін бітірген.

1973 жылдан - бөлімше бастығы, бөлім бастығының орынбасары, басқарма бастығыныңорынбасары, басқарма бастығы, Департамент бастығының орынбасары; 2000 жылдан -  ҚР ҰҚК Қарсы барлау департаментінің бастығы. 2004 жылдан -  ҚР ҰҚК Әскери  қарсы барлау департаментінің бастығы. 2005 жылдан - Жамбыл облысы бойынша ҰҚКД бастығы; ШҚО бойынша ҰҚКД бастығы.
2009 жылдың желтоқсан айынан бері -  ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары.

9 медальмен және 2 төс белгімен марапатталған. ҚР ҰҚКД Құрметті  қызметкері.

Генерал-майор.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің V шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VI шақырылымының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Қазақстан генерал-майорлары
Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов

**Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов** (7 қараша 1955, Свердловск облысы, РКФСР) — кеңестік және қазақстандық әскери қайраткер. 2015—2016 жылдары Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы болды. Генерал-лейтенант.

## Өмірбаяны
1955 жылы 7  қарашада РКФСР-дың Свердлов облысы Гарин ауданының Дулково ауылында туған. С.М. Киров атындағы  Қазақ мемлекеттік университетін (1977); Ф.Э. Дзержинский атындағы КСРО МҚК жоғары Қызыл Тулы мектебін (1989) бітірген.

* 1977 жылдан - С.М. Киров атындағы  Қазақ мемлекеттік университетінің ғылыми  қызметкері. 
* 1982 жылдан -  қауіпсіздік органдарында - ҚР ҰҚК Департаментінде бөлім бастығының орынбасары, бөлім бастығы, басқарма бастығы, Департамент бастығының орынбасары,  ҚР ҰҚК төрағасының кеңесшісі.
* 2001 жылдан -  ҚР ҰҚК Лаңкестікке қарсы күрес департаментінің бастығы. 
* 2010 жылдың  қыркүйек айынан бері -  ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының бірінші орынбасары.

## Марапаттары
II дәрежелі «Айбын» (2004), II дережелі «Даңқ» (2008) ордендерімен; 8 медальмен марапатталған.  ҚР ҰҚК  Құрметті  қызметкері.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:КСРО МҚК қызметкерлері
Санат:Қазақстан ҰҚК төрағалары
Санат:Қазақстан Қауіпсіздік кеңесінің хатшылары
Мейірболат Хабиұлы Жақыпов

thumb|Мейірболат Хабиұлы Жақыпов

**Мейірболат Хабиұлы Жақыпов**

1955 жылы 17 сәуірде Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы Жәнібек кентінде туған.  Қазақ.

Әкесі -Жа қыпо в Хаби (1915-2002), аудандық сотта төраға болған, Батыс  Қазақстан облысы облыстық сотының мүшесі, ҚазКСР Еңбек сіңірген заңгері болған. Анасы - Ерғалиева Кама (1927-2007), кітапханашы, аудандық басқармаларда  қызметте болған.

Мәскеу мемлекеттік тарихи-мұрағат институтының мемлекеттік іс жүргізу факультетін (1977), «Мемлекеттік мекемелерде басқару еңбегін ұйымдастыру және  құжат жүргізу» мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ, орыс, ағылшын (сөздікпен) және француз (сөздікпен) тілдерін біледі.

Жаңаша іс жүргізу сөздігінің, сонымен  қатар газет және журнал беттерінде жарық көрген 6 ғылыми мақаланың авторы.

КОКП мүшесі (1981-1991), «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан).

1977 жылдан - ҚазКСР Министрлер Кеңесі жанындағы баспасөзде мемлекеттік құпияларды қорғау жөніндегі Бас басқармасының редакторы. 1978 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында  қызметте (Қиыр шығыс әскери округі). 1980 жылдан - бөлім меңгерушісі, ҚазКСР Министрлер Кеңесі жанындағы баспасөзде мемлекеттік құпияларды қорғау жөніндегі Бас басқармасы алқасының мүшесі. 1989 жылдан - Алматы қаласы Қазақстан Компартиясы Фрунзе аудандық комитетінің жалпы бөлімінде нұсқаушы. 1990 жылдан - ҚР Президенті Аппаратының Жалпы бөлімінде 1-ші санаттағы маман, референт, сектор меңгерушісі, Жалпы бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1996 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің Жалпы бөлімінің меңгерушісі. 2001 жылдан - ҚР Президенті Кеңсесі бастығының бірінші орынбасары.

2004 жылдан бері - ҚР Президенті Әкімшілігінің Жалпы бөлімінің меңгерушісі.

ҚР Президенті Әкімшілігінің кәсіподақ комитетінде төрағасы (1997-2010).

«Құрмет» орденімен; «Ерен еңбегі үшін» (2001), «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған.  ҚР Президентінің алғыс хаттарымен ескерілген (2003, 2005).

Әскери атағы - запастағы подполковник.

Діни көзқарасы - либералді ислам.

Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, Дэн Сяопин, Ш. де Голль.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік 2030-Стратегиясы бойынша».

Хоббиі - тарих, өнер, спорт, аңға шығу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - саяси беллетристика, Шығыс жазушылары.

Үйленген. Жұбайы- Венера (1955 жылы туған), кәсіпкер. Қызы - Жұлдыз (1984 жылы туған); ұлы - Мәди (1987 жылы туған), студент.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Дерексіздендіру

**Дерексіздендіру** — ойлау тәсілдерінің бір түрі. Дерексіздендіру  жалпылау әрекеттерімен өзара тығыз байланысты. Дерексіздендіру дегеніміз — нәрселердің бірсыпыра қасиет-белгілерін ой арқылы бөлектеп қарастыратын әрекет. Сондай-ақ дерексіздендіру — осы қасиет-белгілерді нәрсенің біртұтас ерекшеліктерінен бөліп алып көрсету тәсілі. Дерексіздендіру — жалпылау деп аталатын ой-әрекетінің негізі. Адам заттар мен құбылыстардың (объектінің) арасындағы айырмашылық белгілерінен талдап барып, оларды жалпылайды. Дерексіздендіру  сөзбен тығыз байланысты ой-әрекеті. Кеміс балалардың дерексіздендіру  әрекетінің өзіндік ерекшелік сипаттары бар. Кемақыл баланың дерексіздендіру әрекеті өте қиынға түсетін жайт. Өйткені ондай балалардың ойлауы мен сөйлеуі нашар дамығандықтан нәрселер мен құбылыстардың белгі-қасиеттерін ой арқылы ажыратуы аса қиыңдық тудырып, олар сол нәрселерге тән жалпы ерекшеліктерді ажыратып көрсете алмайды. Саңырау балалардың дерексіздендіру ұғымдарды меңгеруінде айтарлықтай қиындықтар бар. Өйткені саңырау балалардың ойы көрнекі бейнелерге негізделген. Дерексіздендіру  ойлау арқылы ажыратылатын белгі қасиеттерді танып білуге сөздік қоры жетіспейді. Ал нашар көретін және соқыр балалардың дерексіздендіру әрекеті болмысты көрнекі түрде пайымдауы да жеткіліксіз. Ондай балалар нәрселердің жалпы қасиеттері мен дерексіздеу әрекеті өмір тәжірибесінде қалыптасқан сөздік түсініктеріне сүйенеді. Кеміс балалардың дерексіздендіру әрекетіндегі кемшіліктері бастауыш сынып жасында байқалып, оқу-тәрбие істерінде әдіс-тәсілдер арқылы жүзеге асырылып толықтырылып отырылады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Серікжан Зиадаұлы Қанаев

**Серікжан Зиадаұлы Қанаев** (1953 жылы 22 желтоқсанда  Қарағанды қаласында туған)— қоғам қайраткері, саяси ғылымдардың докторы, философия ғылымдарының кандидаты, профессор. Қазақ.

Әкесі -  Қанаев Зиада  Қамитұлы, марқұм. Анасы -  Қанаева Зейнекеш, зейнеткер.

БЛКЖО ОК жанындағы Жоғары комсомол мектебін бітірген (Мәскеу, 1978), тарих пен  қоғамтану оқытушысы;  Қарағанды мемлекеттік университетінің экономика факультетін бітірген (1984), экономист; КОКП ОК  Қоғамдық ғылымдар академиясының аспирантурасын бітірген (Мәскеу, 1991). Философия ғылымдарының кандидаты (1991). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Ұлттық психологияны қалыптастырудағы діни фактордың рөлі». Саяси ғылымдарының докторы (2003). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Қазақстан Республикасының саяси процесіндегі зорлық жасау мәселелері және оның баламалары». Профессор (2003 жылдан). Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі (2006 жылдан),  ҚР Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының толық мүшесі (2009).
«Зорлық жасау табиғаты жөнінде» (Қарағанды, 2002), «Әлеуметтік және саяси зорлық жасаудың мәселелері: тарихы, әдістемесі, шешу жолдары» (Минск, 2003) кітаптарының, сондай-ақ 70-тен астам ғылыми мақала мен жарияланымның авторы.

Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1971 жылдан - Қарағанды қаласының ведомстводан тыс күзет бөлімінің электр монтері.

1972 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.

1974 жылдан - БЛКЖО ОК жанындағы Жоғары комсомол мектебінің тыңдаушысы.

1978 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Қарағанды облыстық комитетінің нұсқаушысы, комсомол ұйымдары бөлімінің
меңгерушісі.

1982 жылдан - Қазақстан Компартиясы Қарағанды облыстық комитетінің дәріскері, деріскерлік тобының жетекшісі.

1988 жылдан - КОКП ОК Қоғамдық ғылымдар академиясының аспирантурасының аспиранты.

1991 жылдың қыркүйегінен - «Атырау» АҚ филиалының директоры (Қарағанды).

1993 жылдан -  ҚР Президенті
Аппараты мен Министрлер Кабинеті Діни бірлестіктермен байланыстар жөніндегі бөлімінің аға референті.

1994 жылдан - Қарағанды Облыстық жұмыспен қамту орталығының, Облыстық еңбек және халықты жұмыспен қамту басқармасының, Тұрғын халықты жұмыспен қамту,
еңбек және әлеуметтік қорғау Бас басқармасының бастығы.

1999 жылдан - ҚР Денсаулық сақтау, білім беру және спорт министрлігі кадрлық жұмыс бөлімінің бастығы.

2000 жылдан - ҚР Білім және ғылым министрлігі Кадрлық және арнайы жұмыс басқармасының бастығы, Әкімшілік департаментінің директоры, Министрлік Аппаратының жетекшісі.

2005 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-саяси бөлімінің бас инспекторы, «Отан» Республикалық саяси партиясы Орталық аппаратының жетекшісі (Астана қаласы).

2006 жылдың ақпан айынан - Қарағанды облысы әкімінің орынбасары.

2007 жылдың наурыз айынан бері -  ҚР Президенті Әкімшілігінің Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру-аумақтық жұмыс бөлімінің меңгерушісі.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Санат:1953 жылы туғандар
Санат:Қазақстан саясаттанушылары
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан философтары
Санат:Профессорлар
Санат:Философия ғылымдарының кандидаттары
Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері
Оңалсын Исламұлы Жұмабеков

**Оңалсын Исламұлы Жұмабеков** - 1948 жылы 9  қарашада Алматы облысы Ақсу ауданының
Қызылорақ ұжымшарында туған. Қазақ.

С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1974), заңгер.

Құқықлық, сайлау мәселелері жөніндегі мерзімдік басылымдарда жарияланған бірқатар мақалалардың авторы.

Қазақ, орыс және неміс (сездіктің көмегімен) тілдерін біледі.

1974 жылдан - Алматы қаласы Әуезов аудандық прокуратурасының тергеушісі. 1980 жылдан - ҚазКСР прокуратурасы тергеу басқармасының прокуроры. 1983 жылдан Алматы қаласы Фрунзе ауданының прокуроры. 1985 жылдан - Алматы облыстық прокурорының орынбасары. 1990 жылдан - Маңғыстау облысының прокуроры. 1994 жылдан - Алматы облысының прокуроры. 1996 жылдан - ҚР Бас прокурорының орынбасары, бірінші орынбасары. 2003 жылдан - 
ҚР Әділет министрі. 2005 жылдан - ҚР Орталық сайлау комиссиясының төрағасы. 2007 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігі жетекшісінің орынбасары.

2008 жылдың ақпан айынан бері - ҚР Жоғарғы Сот Кеңесінің төрағасы.

II дәрежелі «Даңқ» (2001), «Парасат» (2009) ордендерімен; «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Тыңға 50 жыл» (2004), «Қазақстан темір жолына 100 жыл» (2004), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған.

Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан Республикасы Президентінің  Қазақстан халқының білім және мәдениет деңгейі жоғары, өркендеген мемлекет болатыны жөніндегі сенімін бөлісемін».

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи тақырыптағы көркем әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Нұрмұханова Айман Әбілқызы (1956 жылы туған). Қыздары - Сәуле (1979 жылы туған), Әлия (1988 жылы туған), Маржан (1994 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Алматы облысында туғандар
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Қазақстан прокурорлары
Санат:Парасат орденінің иегерлері
Болат Исатайұлы Қырғызбаев

**Болат Исатайұлы Қырғызбаев** (17 ақпан 1959, Талдықорған облысы, Жаркент қаласы) - Генерал-майор.

## Өмірбаяны
* Ф.Э. Дзержинский атындағы КСРО МҚК Жоғары шекара училищесін (1980) бітірген.
* М.В. Фрунзе атындағы Әскери академияны (1992) бітірген, жалпы әскер командирі, мамандығы командалық-штабтық, жедел-тактикалық.
* 1980 жылдан - Шығыс шекара округының Үшарал шекара отрядында  қызметте.
* 1995 жылдан - ҚР Мемлекеттік шекарасын қорғау жөніндегі Мемлекеттік комитетте, мемлекеттік шекарасын қорғау Күштерінде, ҚР ҰҚК Шекара қызметінің Орталық аппаратындағы түрлі басшы лауазымдарында қызмет еткен.
* 2003 жылдан - РФ-дағы ҚР ҰҚК Шекара қызметінің жедел тобының бастығы.
* 2006 жылдың шілде айынан - ҚР ҰҚК Шекара қызметі директорының орынбасары.
* 2008 жылдың мамыр айынан 2011 жылдың ақпан айына дейін - ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары - Шекара қызметінің директоры.

## Марапаттары
* ҚР, Ауғанстан Республикасының 12 медалі
* ведомстволық сыйлықпен марапатталған.

## Отбасы
Үйленген. 5 баласы бар.

## Дереккөздер

Санат:17 ақпанда туғандар
Санат:1959 жылы туғандар
Санат:Жаркентте туғандар
Санат:Қазақстан генерал-майорлары
Санат:КСРО жоғарғы шекара училищесі түлектері
Санат:Фрунзе атындағы Әскери академия түлектері
Төрехан Бекболұлы Қосжанов

**Төрехан Бекболұлы Қосжанов**

1949 жылы 12 сәуірде Алматы облысы Жамбыл ауданының Сергеевка ауылында туған.  Қазақ.

Әкесі -  Қосжанов Бекбол, зейнеткер. Анасы -  Қосжанова Зейнеп,зейнеткер.

Алматы халық шаруашылығы институтының экономикалық-жоспарлау факультетін бітірген (1970), экономист.
Экономика ғылымдарының кандидаты (1987). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Ауыл шаруашылығына
күрделі  қаржы бөлуді жоспарлауды жетілдіру».

Орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

1970 жылдың  қазан айынан - Кеңес Әскерінің  қатарында қызметте. 1972 жылдың наурыз айынан -  ҚазКСР Автомобиль көлігі министрлігі жанындағы  Қазақ ғылыми-зерттеу және автотранспорт жобалау институтында экономикалық
зерттеулер бөлімінің инженері, кіші ғылыми  қызметкер. 1972 жылдың тамыз айынан -  ҚазКСР Мемжоспары жанындағы нормативтер және жоспарлау Ғылыми зерттеу экономикалық институтында кіші ғылыми  қызметкер, 1975 жылдан - аға ғылыми  қызметкер, 1987 жылдан -  құрылыс кешені секторында меңгеруші. 1992 жылдан - «КЭМПО» электротехникалық және машинақұрылысы кәсіпорыны қорғаныс кешенінің  Қазақ мемлекеттік корпорациясының жоспарлау және экономика департаментінде бас маман, бастықтыңорынбасары. 1993 жылдан - 
ҚР Президенті және ҚР Министрлер кабинеті Аппаратының экономикалық саясат бөлімінде кеңесші. 1994 жылдың шілде айынан - еркін экономикалық бөлімде кеңесші, 1994 жылдың тамыз айынан -  ҚР Министрлер кабинеті Істер басқармасында ТМД
елдерініңістеріжөніндегі бөлім меңгерушісініңорынбасары.

1995 жылдан -  ҚР Президенті Аппаратының Ұйымдастыру-бақылау бөлімінде мемлекеттік инспектор. 1996 жылдың сәуір айынан -  ҚР Мемлекеттік хатшысының кеңесшісі. 1996 жылдың  қазан айынан -  ҚР Президенті Аппаратының Ұйымдастыру-бақылау бөлімінде мемлекеттік инспектор. 1997 жылдан -  ҚР Президенті жанындағы Жоғары экономикалық кеңес Хатшылығында меңгеруші . 1997 жылдың желтоқсан айынан -  ҚР Президенті жанындағы тұрақты даму Ұлттық кеңес хатшылығында меңгеруші. 1998 жылдан -  ҚР Президенті Әкімшілігі жетекшісінің хатшылық меңгерушісі. 2000 жылдың  қазан айынан -  ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімінде меңгерушінің орынбасары, 2002 жылдан - бірінші орынбасары. 2004 жылдан -  ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімінде бас инспектор.

2006 жылдан бері - республикалық бюджеттің орындалуын бақылау жөніндегі  ҚР Есептеу комитетінің мүшесі.
«Ерен еңбегі үшін» (2004), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - запастағы полковник.

Діни көзқарасы - атеист.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеуші Қазақстан, әлемдік  қауымдастықтың толық  құқылы мүшесі».

Суйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет.

Үйленген. Жұбайы -  Қосжанова Әбдина  Қасым (1952 жылы туған). Ұлдары -  Қосжанов Әділ (1975 жылы туған), Тимц-
(1976 жылы туған); қызы -  Қосжанова Гүлшат (1987 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Джеймс-Лангенің эмоциялар теориясы

**Джеймс-Лангенің эмоциялар теориясы** -
американдық философ және психолог *У.Джеймс* пен неміс психологі *Г.Лангенің* XIX ғасырдың 80-90-жылдарында бір-бірінен бөлек ұсынған теориясы. Бұл теория бойынша эмоциялардың пайда болуы еріксіз қозғалу саласындағы, сондай-ақ жүрек, қантамыр, секреторлық қызметтің саласындағы өзгерістердің сыртқы әсерлерінен туындайды. Эмоциялық күйініш-сүйініштер осы өзгерістермен байланысты түйсіктердің жиынтығы болып шығады. Джеймстің ойынша, "жылағандықтан
мұңаямыз, дірілдегеніміз қорыққандықтан, күлетіндіктен қуанамыз". Г Джеймс эмоцияларды перифериялық өзгерістердің кең тобымен байланыстырса, Ланге қантамыр-қозғалу жүйесімен-иннервация күйімен және тамырлардың саңылауымен байланыстырды. Осылайша, әдетте, эмоцияның салдары деп қарастырылатын перифериялық органикалық өзгерістер олардың себебі деп жарияланды. Джеймс-Лангенің эмоциялар теориясы эмоцияларды жаратылыстық тұрғыдан зерттеуге келетін объектіге айналдыруға әрекеттену болды. Алайда эмоцияларды тең денелік өзгерістермен байланыстырып, бұл теория эмоцияларды қажетсінулер мен түрткілерге қатысы жоқ, адаптивтік мағынасы, реттеушшік функциясы жоқ құбылыстар қатарына қосты. Эмоциялардың ерікті реттелуінің проблемасы бұл орайда қарапайымдандырылып баяндалады: жағымсыз эмоцияларды, мысалы, ашулы жағымды эмоцияларға тән қимынды әдейілеп жасаса, басуға болады деп есептеледі. Бұл теорияға психологиядағы қарсылықтар эмоцияларды перифериялық өзгерістерден туындайтын түсініктердің жиынтығы деп механистік түсінушілік; жоғарғы сезімдер табиғатын түсіндіру тұрғысында болды. Физиологтардың сыны жануарларға жасалған эксперименттерден алынған мәліметтерге негізделді (Ч.С.Шеррингтон, У. Кеннон және т.б.). Олардың ең бастылары сол бір ғана перифериялық өзгерістердің өздері алуан түрлі эмоциялар кезінде, сондай-ақ эмоциялармен байланысты емес күйлер кезінде болып жататынын көрсетеді. Л.С.Выготский бұл теорияны организмдегі өзгерістерден туындайтын "төменгі", элементар эмоцияларды бейне ешқандай материалдық негіздері жоқтай көрінетін "жоғарғы", ақиқат адами күйініш-сүйініштерге (эстетикалық, зияттық, адамгершілік және т.б.) қарсы қойғаны үшін сынады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Динамикалық стереотип

**Динамикалық стереотип** (таптаурын) - белгілі итіркендіргіштер бірқалыпты ұзақ уақыт қайталай берсе, ми қабығында қозу мен тежелү жүйке процестерінің тұрақты бір ізre салынған жүйелері пайда болады. Соның нәтижесінде шартты рефлекстің бекіген жүйесін қайта жаңғыртып отыру көп күш жұмсауды қажет етпейді. Мәселен, егер итке күрделі тітіркендіргіштердің жиынтығына бірнеше рефлекстер туғызылса (қоңырау, метроном т.б.) және олар белгілі тәртіп бойынша жеткілікті түрде қайталанса, кейін осы тітіркендіргіштердің біреуімен ғана әсер етсе болды, ит бұрынғы жауап реакциясының бүкіл жүйесін өзгертпей түгелімен қайта жаңғыртып шығады. Осы секілді үнемі қайталанып отыратын тітіркендіргіштерде организмнің бейімделуін, яғни ми қабығындағы қозу мен тежелу жүйесінің жасалуын И.П.Павлов *динамикалық стереотип* деп атаған. Адам мінезінің, сезімдері мен әдет-дағдыларының физиологиялық негізінде осы құбылыс жатады. Динамикалық стереотип шартты және шартсыз рефлекстер жүйесінің түрлі жағдайларда тепе-теңдігін сақтап, адамның дағдылары мен әдеттерін қалыптастыруының физиологиялық негізі. Динамикалық стереотип жоғарғы жүйке қызметіндегі қозғалмалы әрі бейімделген физиологиялық құбылыс немесе шартты рефлекторлық байланыстардың жасалуы және оның тұтастық жүйесінің құрылуы. Динамикалық стереотип адам өмірінде ұзақ уақыт бірыңғай түрлі мамандықта қызмет етуіне байланысты қалыптасады. Ол адамның өміріндегі кейбір жақсы, жаман әдет-мінезінің қалыптасуына да, жұмыста мамандануына да септігін тигізеді. Динамикалық стереотип— көп шартты рефлекстердің тізбегі.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Дистинкция

**Дистинкция** ( — айыру) — заттар арасындағы немесе сананың өз элементтері (түйсіктер, ұғымдар, т.б.) арасындағы объективті айырмашылықтарды бейнелейтін сана актісі. Ұғымның анықтамасын алмастыратын тәсіл ретінде де дистинкция қолданылады (мысалы, сутегінің оттегінен айырмашылығы мынада: оның өзі жанады, бірақ жануды қолдамайды. "Дистинкция" термині орта ғасырларда пайда болды. Схоластар бұнымен объективті айырмашылықты да) нақты мәнді, себепті (дистинкция т.б.) ой айырмашылығын да (Ақыл дистинкциясы, субъективті, формалды, т.б.) көрсетті. "Дистинкция" термині қазіргі уақытта да қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Риторикалық сөздер
Санат:Жантану
Бақыт Сәрсенбайұлы Мелдешов

**Бақыт Сәрсенбайұлы Мелдешов** (15 қазан, 1959 жыл, Түркістан облысы Киров ауданы Мақталы ауылында туған) - Орталық сайлау комиссиясының хатшысы (2007 жылдан бастап).

## Өмірбаяны
* Әкесі - Мелдешов Сәрсенбай, марқұм, Шымкент облысы Арыс ауданы «Ақдала» кеңшары учаскелік ауруханасының бас дәрігері болған. Анасы - Мелдешова Мәнсия, зейнеткер, Шымкент облысы Арыс ауданы «Ақдала» кеңшары учаскелік ауруханасының фельдшер-акушері болған.
* С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1984), құқықтанушы.
* 1985 жылдан - Алматы темір жолының заң кеңесшісі.
* 1986 жылдан - ҚазКСР Жоғарғы соты Азаматтық коллегиясының аға кеңесшісі.
* 1988 жылдан - ҚазКСР (ҚР) Жоғарғы Кеңесінің аға кеңесшісі, Қабылдауының меңгерушісі.
* 1995 жылдан - ҚР Парламенті Сенаты заңнамалар бөлімінің аға кеңесшісі.
* 1996 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігі заңнамалар бөлімінің бас сарапшысы.
* 1997 жылдан - «Қазақтелеком» АҚ бөлім бастығы.
* 1998 жылдан - ҚР Орталық сайлау комиссиясының кеңесшісі, бөлім меңгерушісі.
* 2003 жылдан - ҚР Орталық сайлау комиссиясының мүшесі.
* 2007 жылдың қаңтар айынан бері - Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясының хатшысы.
* 2010 жылғы 9 сәуір күні Парламент Сенатының пленарлық отырысында Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының мүшесі лауазымына жаңа бес жылдық мерзімге тағайындалды. 2010 жылғы 16 сәуірінен бастап Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Хатшысы.

## Марапаттары
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001)
* «Қазақстан Республикасы Конституциясына 10 жыл» медальдарымен марапатталған (2005).

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Стамбекова Майра Советқазықызы (1961 жылы туған), ҚР Қаржы министрлігінде бөлім бастығы.
* Ұлы - Әнуар (1986 жылы туған); 
* қыздары - Гүлбану (1988 жылы туған), Әсем (1996 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:15 қазанда туғандар
Санат:1959 жылы туғандар
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Қазақстан Орталық сайлау комиссиясы мүшелері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Ерлан Есенәліұлы Ақбаров

**Ерлан Есенәліұлы Ақбаров** (1975 жылы 25 сәуірде Шымкент облысы Сүткент ауылы) - Қазақстан іскер тұлғасы, инженер.

## Білімі
Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университетінің мұнай және газ геологиясы факультетін бітірген (1998), тау-кен-инженері-геолог.

## Қызметі
* 1998 жылдан - «Өзенмұнайгаз» АҚ операторы, бұрғылаушының көмекшісі, инженер-геологы, орталық инженерлік-техникалық қызметі басшысының орынбасары (Жаңа Өзен қ.). 
* 2002 жылдан - «Казбұргаз» - «Казбұргаз-Тараз» АҚ филиалының жетекші геологі.
* 2005 жылдан бері - «Амангелді Газ» ЖШС геология және өңдеу бөлімінің басшысы, геология және өңдеу бойынша бас директордың орынбасары, бас директордың орынбасары, бас директоры.

## Жеке басты мағлұмат
* Діни көзқарасы - ислам.
* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жоғары мәдениетті халқы бар ұлы, өркендеген ел».
* Хоббиі - футбол, құлықтылық, әлеуметтік таңдау тақырыптарына түсірілген кино және бейнефильмдер.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - керкем әдебиет; Л.Н. Толстой,М. Әуезов.
* Үйленген. Жұбайы - Салықбаева Луиза Жаңбырбекқызы (1981 ж. т.). Балалары - Есенәлі Арина (2005 ж. т.); Есенәлі Арнұр (2006 ж. т.), Есенәлі Шермұхамет (2010 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:25 сәуірде туғандар
Санат:Түркістан облысында туғандар
Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Санат:1975 жылы туғандар
Ибрагим Шияпұлы Ақдірашов

**Ибрагим Шияпұлы Ақдірашов** (1963 жылы 5 наурызда Гурьев облысының Доссор кентінде туған) - газ өнеркәсібінің қайраткері.

## Білімі
*С.М. Киров атындағы Қазақ химия-технология институтын бітірген (1986), химик-технолог.
## Қызметі
*1986 жылдан - Қазақстандық газды қайта өндейтін зауытының (Жаңаөзен қ.) 5-ші разрядты техникалық қондырғылар операторы. 
*1987 жылдан - Теңіз газды қайта өндейтін зауытының аға диспетчері. 
*1989 жылдан - Теңіз газды қайта өндейтін зауытының 200/300 КТЛ-2 қондырғысының бастығы, бас инженердің өндіріс жөніндегі аусым бастығы.
*1992жылдан -Атырау облысында бизнеспен шұғылданды.
*1995 жылдан - «Карат» фирмасының президенті. 
*1997 жылдан - «Мұнайқұрылыссервис» фирмасының президенті.
*1999 жылдан бері - «Мұнайқұрылыссервис Лтд.» компаниясының бизнесті дамыту женіндегі тобының бас менеджері.

## Марапаттары
Доссор мұнайының 90 жылдығы құрметіне (2002), Құлсары қаласының әкімінің (2003), Жылыой ауданы әкімінің (2005) құрмет грамоталарымен марапатталған. ҚР Президентің Апғыс хатымен (2001) ескерілген.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Саясат
Санат:1963 жылы туғандар
Болат Оралұлы Ақшолақов

**Болат Оралұлы Ақшолақов** (9 сәуір 1971, Гурьев) — қазақ мемлекеттік қайраткері, экономист.  2025 жылдан бастап — «Kazenergy» қауымдастығының төрағасы. Әртүрлі жылдары Президент Кеңесшісі (2023–2025), Энергетика министрі (2022–2023), ҚазМұнайГаз басшысы (2011) болған.

## Өмірбаяны
Әкесі Орал Ақшолақов – мұнай-газ саласындағы беделді ғалым. 

### Білімі
1993 жылы Қазақ мемлекеттік басқару академиясын экономист мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ, ағылшын, орыс тілін меңгерген.

### Қызметі
1993 жылдан бастап «Аlem Bank Kazakhstan» филиалдар қызметін бақылау департаментінің экономисі, бас экономисі;

1995 жылдан бастап Орталық Азия ынтымақтастық және даму банкінің бағалы қағаздар бөлімінің, дилинг операциялары бөлімінің бастығы, активтерді басқару департаментінің директоры;

1997 жылдан бастап «Қазақойл» ҰМК» ЖАҚ ТШО департаментінің аға сарапшысы, менеджері, бас менеджері, директорының орынбасары;

2001 жылдан бастап Commonwealth and British Services Ltd. компаниясының бизнес-тапдампазы, стратегиялық жоспарлау менеджері, қаржы директоры;

2003 жылдан бастап «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы АҚ БК үлес басқару жөніндегі атқарушы директоры;

2006 жылдан бастап Қазақстан Республикасы Энергетика және минералдық ресурстар вице-министрі;

2008 жылдан бастап «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры АҚ электрэнергетикалық және мұнайгаз активтерін басқару мәселелері жөніндегі басқарушы директоры;

2010-2011 жылдары «РSА» ЖШС бас директоры басқарма төрағасы (мұнай-газ жобаларындағы өнімді бөлісу туралы келісімдер женіндегі өкілетті орган);

2011 жылы – «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы АҚ президенті;

2012-2014 жылдары Қазақстан Республикасының Мұнай және газ вице-министрі;

2014-2016 жылдары "Almex Petrochemical" ЖШС Бас директоры;

2016-2017 жылдары "KAZENERGY" Қазақстан мұнай-газ және энергетика кешені ұйымдарының қауымдастығы заңды тұлғалар бірлестігінің бас директоры;

2017-2019 жылдары Қазақстан Республикасының Энергетика Вице-министрі;

2019—2021 жылдары — "KAZENERGY" қауымдастығының бас директоры;

2021—2022 жылдары — «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қорының активтерді басқару жөніндегі Басқарушы директор;

2022 жылғы 11 қаңтардан бастап 2023 жылғы 4 сәуірге дейін — Қазақстан Республикасының энергетика министрі;

2023 жылғы сәуірден 2025 жылғы ақпанға дейін ҚР Президентінің Кеңесшісі қызметін атқарды.

2025 жылғы 14 ақпаннан бастап — Kazenergy қауымдастығының төрағасы.

2025 жылғы 1 мамырда жаңадан құрылған Қазақстан инвесторлар қауымдастығының төрағасы болып сайланды.

## Марапаттары
* Құрмет ордені;
* Астанаға 10 жыл медалі;
* Қазақстан Тәуелсіздігіне 20 жыл медалі;

## Дереккөздер

Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:ҚазМұнайГаз тұлғалары
Санат:Қазақстан вице-министрлері
Санат:Самұрық-Қазына тұлғалары
Санат:Қазақстан энергетика министрлері
Kazenergy

**«Қазақстан мұнай-газ және энергетика кешені ұйымдарының қауымдастығы «КAZENERGY»** заңды тұлғалар бірлестігі 2005
жылдың 2 қарашасында ерікті бірлестік ретінде құрылған. Бүгінде 50-ден астам ірі мұнай-газ және энергетика компаниялары қауымдастыққа мүше. Олардың арасында мұнай-газ, уран, электр энергетикасы саласындағы компаниялар мен шетелдік инвесторлар бар. Қауымдастықты құрудағы мақсат - заңды тұлғалардың қызметін үйлестіру, және олардың жұмыс істеуіне қолаулы жағдай жасау,ортақ мудделерді қорғау. Қауымдастықты басқарудың жоғарғы органы - Қауымдастық мүшелерінің жалпы жиналысы. КAZENERGY қауымдастығының жұмысы 11 Үйлестіру кеңесі арқылы іске асады. Үйлестіру кеңестері энергетика саласының басты бағыттарын түгелдей қамтыған.Қауымдастық Дүниежүзілік мұнай кеңесі (2008 жылдың шілде айынан) және Дүниежүзілік энергетика кеңесі (2009 жылдың қыркүйек айынан) сияқты беделді халықаралық ұйымдарға мүше. 2006 жылдан бері өткізіліп келе жатқан КAZENERGY Еуразия форумы - энергетика және мұнай-газ саласы бойынша Еуразия құрлығында өткізілетін ең ірі шаралардың бірі.КAZENERGY Еуразия форумы энергетика саласының езекті мәселелерін түгелдей қамтиды. Соның ішінде, Еуразия энергетикасының бүгінгі халі мен болашағы, энергетикаға қатысты саяси және экономикалық мәселер, халықаралық энергетикалық ынтымақтастықтың тенденциялары, энерге-тикалық шикізатты тасымалдау, қоршаған ортаны қорғау,инвестициялық ахуал, жаңартылған энергия кездері, энеріияны үнемдеу.Форумға қатысушылардың деңгейі ете жоғары, олардың арасында ҚР Үкімет басшылығы, Қазақстанның және шоі мемлекеттердің министрліктері мен салалық ведомсі воларының жетекшілері, әлемнің ірі компанияларының топ менеджерлері, беделді сарапшылар мен БАҚ өкілдері. КAZENERGY  Ағартушылық бағдарламасы қауымдастықтың бастамасымен 2006 жылы ашылған. Мақсаты - Қазақстандағы кәсіби-техникалық білімнің дамуына ықпал ету, ғылыми техникалық ілгерілеуге ат салысу. Бағдарлама аясында да рынды жастар мен ғалымдарға арнайы стипендиялар мом гранттар бөлініп, қолдау көрсетіледі. Бағдарламаның шеңберінде жыл сайын КAZENERGY халықараылық жастар форумы өткізіледі. Бұл бағдарлама халықаралық салалық ұйымдармен екі жақты қатынасты дамытуға және дарынды жастар мен тәжірибелі мамандардың басын қосып, энергетика саласындағы білім беру мәселелерін талқылауға жағдай жасайды.
Қазақстан Республикасы, 010000,
Астана қ., Есіл ауданы, Қабанбай батыр д-лы, 19 үй,
тел. +7 (7172) 97 93 98,
факс +7 (7172) 97 93 91,
е-mail: reseption@kazenergy.соm;
www.kazenergу.соm

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша ұйымдар
Санат:Қазақстан компаниялары
Жетінші арна

**Жетінші арна** — Қазақстандағы ақпараттық, ойын-сауықтық бағыттағы республикалық телеарна. Штаб-пәтері Астана қаласында орналасқан. Қазақ және орыс тілдерінде хабар таратады. Телеарна Қазақстанның 86 қаласында тәулігіне 20 сағат хабар таратады.

## Тарихы
Алғаш рет 2009 жылғы 9 қыркүйекте «Эра ТВ» телеарнасы базасында хабар таратуды бастады. «Эра ТВ» телеарнасы 2003 жылғы 1 шілдеден бастап жұмыс істеді.

2015 жылы «Екінші экран» жүйесін республикада бірінші болып енгізді.

2015 жылғы 1 маусымда ақпараттық бағдарламалар өндірісін тоқтатты.

2016 жылғы ақпанда ойын-сауық бағдарламалар өндірісіне бет бұрды.

2019 жылғы 10 маусымда 16:9 ажыратылым форматында хабар таратуға көшті.

2021 жылы «Оян, Қазақстан» таңғы бағдарламасы мен «Студия 7» кешкі шоуының тұсауын кесіп, көрермен назарына ұсынды.

2022 жылғы ақпанда AIBAT ақпараттық бағдарламасы эфирге шықты.

2022 жылы телеарна хабар тарату саясатын танымдық -ойын-сауықтық бағытқа өзгертті.

## Жобалар
; Бағдарлама
* Жаңалықтар (Новости)
* Юмор! Юмор! Юмор!!!
* Здоровье с Айнур Тажиной
* Маска Kazakhstan
* Фактор страха
;
; Телехикая
* 12 КҮН 
* BOSS ӘЙЕЛ
* Ағайынды 
* Ата-ана. Бала-шаға
* Q елі
* АУЫЛ ДӘРІГЕРІ 
* Әке мен әке 
* Әкесінің баласы 
* Бастық боламын 
* БҰЛ ӨМІРДЕ...   
* Зың-зың Күлпәш
* ИЗОЛӘЦИЯ
* Көршілер
* НЯНЯMAN
* Өсекшілер 
* Өсекшілер 2 
* Сен Bossың 
* СЕРПІН  
* Тақиясыз періште
* Тек қана қыздар 
* ТОЙХАНА
* ТОЙХАНА 2 
* Түпсана және жасыл нәски
* Үмітіңді үзбе 
* Ұлы дала жанұясы 
* Ұстаз
* Хақ

## Логотиптері

Tv7 2013.png|2011-2016 жылдардағы логотипі
Tv7 2019.png|2016-2019 жылдардағы логотипі 
Логотип «Седьмой канал».png|2019-2023 жылдардағы логотипі 
Logo Seven Channel.png|Қазіргі логотипі


## Басшылары
# Мирболат Кунбаев (2009 жылға дейін)
# Батыр Қазыбаев (2009—2010)
# Бибігүл Жексенбай (2010—2011)
# Азиза Шөжеева (2011—2014)
# Қуат Бахридинов (2014—2016)
# Әлия Бабаева (2016—2020)
# Сергей Майборода (2020—2021)
# Ерлан Игисинов (2021—2022)
# Ания Байоразова (2022—2024)
# Илхам Ибрагимов (2024—)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Санат:Қазақстан телеарналары
Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов

**Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов**

1967 жылы 8 ақпанда Алматы қаласында туған. Қазақ.

Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетін (1991), тарих оқытушысы, қоғамтанушы; ҚР Президенті жанындағы Ұлттық мемлекеттік басқару жоғары мектебін (1997) «Мемлекеттік басқару» мамандықтары бойынша бітірген.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан).

1991 жылдан - Алматы облысы Қаскелең ауданы Райымбек ауылы ОМ мұғалімі. 1993 жылдан -  ҚР сыртқы экономикалық байланыстар министрі және  ҚР өнеркәсіп және сауда министрінің сарапшысы, бас маманы, министрдің көмекшісі. 1997 жылдан -  ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің бас маманы, бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары. 1999 жылдан -  ҚР  Қауіпсіздік кеңесі Талдау орталығының сектор меңгерушісі, орталық меңгерушісінің орынбасары.
2002 жылдан -  ҚР Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі «Экономикалық зерттеулер институты» РМК бас директорының орынбасары, бірінші орынбасары. 2003 жылдан -  ҚР Президенті Әкімшілігі әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі меңгерушісінің орынбасары, меңгерушісі. 2006 жылдан - «Қазына» тұрақты даму қоры» АҚ басқармасы төрағасының орынбасары, басқарушы директоры - корпоративтік хатшысы.
2008 жылдың ақпан айынан бері -  Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Стратегиялық зерттемелер және талдаулар орталығының меңгерушісі.

«Құрмет» орденімен (2010), «Астананың 10 жылдығы» медалімен (2008) марапатталған.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Халқының жоғары сапалы өмір деңгейі, бәсекеге  қабілетті экономикасы және  қуатты адам капиталы бар тұрақты да өркенді мемлекет».

Сүйіп оқитын әдебиеті - романтикалық әдебиет, тарихи хикаяттар, фантастика.

Үйленген. Жұбайы - Мұқанова Гүлнара Жанет қызы (1971 жылы туған), ҚР Денсаулық сақтау министрлігі басқармасы бастығының орынбасары. Ұлы - Мұқанов Әміржан Мақсатұлы (1996 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Алматыда туғандар
Санат:1967 жылы туғандар
Санат:Қазақстан саясаткерлері
Дін психологиясы

**Дін психологиясы** — діни сананың ерекшеліктеріне, құрылымы мен функцияларына негіз болатын психологиялық және әлеуметтік-психологиялық факторларды зерттейтін психология ғылымының саласы. Дін психологиясы XIX ғасырдың аяғында — XX ғасырдың басында пайда болды және діни сананың құдай (рух), жұмақ, дозақ, күнә және т.б. ұғымдарды қамтитын мазмұны туралы, сондай-ақ намаз, дұға, жалбарыну және басқа да парыздарды атқару кезіндегі адамның эмоциялық күйі мен сезімдері туралы едәуір материал жинақталды. Дін психологиясында әртүрлі теориялық- әдістемелік тұрғыларға негізделген бірнеше ағым бар. Қазіргі дін психологиясы жалпы және әлеуметтік психологияның, әлеуметтанудың, этнография мен дін тарихының теориялық ережелері мен әдістемелерін пайдаланады. Дін психологиясының зандылықтарын, дамуы мен өз функцияларын атқаруын зерттеу мына бағыттарда жүргізіледі: 
*1) Дін психологиясының жалпы теориясы діни сананың мазмұны мен құрылымын, діни сезімдерге тән сипатты ерекшеліктерді, тұлға мен қоғамның рухани өміріндегі діннің психологиялық функцияларын зерттейді; 
*2) дифференциалдық психология нақты әлеуметтік орта мен тарихи дәуірді ескере отырып, дін ұстанатымдардың діни сана-сезімі мен сезімдерін қарастырады; 
*3) діни топтардың психологиясы діни қауымдастықтардың әлеуметтік-психологиялық құрылымын, олардың қарым-қатынас, еліктеу, иландыру, нұсқамалар механизмдерін, дінге сенушілердің санасына, сезіміне және мінез-құлқына әсер-ықпалын зерттейді; 
*4) діни табынушылық психологиясы діни ғұрыптардың адам психикасына әсер-ықпалын зерделейді; 
*5) атеистік тәрбиенің педагогикалық психологиясы атеистік дүниетанымды қалыптастырудьгң принциптерін талдап-белгілейді.

## Дереккөздер


Санат:Психология
Санат:Дін
Ебедейсіздік

**Ебедейсіздік** — субъектінің өзі белгілеген іс-қимыл бағдарламасын оның қайта құрылуы объективтік түрде талап етілетін жағдайларда өзгертуді қиынсынуы (мүлдем өзгерте алмауға дейін баруы). *Когнитивтік, аффектілік және мотивациялық ебедейсіздік*  деп сараланады. Когнитивтік ебедейсіздік жағдаят өзгергенде қабылдаулар мен түсініктерді қайта құрудың қиындықтарында байқалады. Аффектілік ебедейсіздік эмоциялардың өзгермелі объектілеріне аффектілік (эмоциялық) жауаптардың қасаңдығынан білінеді. Мотивациялық ебедейсіздік субъектінің икемділікті және мінез-құлық сипатын өзгертуді талап ететін жағдайларда түрткілер жүйесін өте сылбыр қайта құрудан көрінеді. Субъект байқататын ебедейсіздік  деңгейі оның тұлғалық ерекшеліктерінің ортаның сипатымен өзара әрекеттестігінен туындайды; оған алда тұрған міндеттің күрделілік дәрежесі, субъект үшін оның тартымдылығы және т.б. қамтылады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Егіздік әдіс

**Егіздік әдіс** — біркелкі (гомозиготалық) және әркелкі (гетерозиготалық) егіздердің психологиялық ерекшеліктері мен дамуын салыстыра зерттеу. Егіздік әдіс адамның психологиялық қасиеттері мен мінез-құлық ерекшеліктерінің қалыптасуына тегі пен ортаның ықпал деңгейі туралы мәселені ғылыми тұрғыдан шешу мақсатында жүргізіледі. Тұқымқуалаушылық бедгілері бірдей (гомозиготалы) және әртүрлі (гетерозиготалы) балалардың психологиялық ерекшеліктерін салыстырмалы түрде зерттейтін әдіс. Егіздік әдіс адам қылығы ерекшеліктерінің және психологиялық қасиеттерінің генотиптік немесе ортаға байланысты мәселелерді ғылыми түрде шешуде қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина