Электрондық басқару блогы

[thumb|right|[Geo Storm автомобиль]]
Автомобиль электроникасындағы **электрондық басқару блогы** (**ЭББ**) — автомобильдегі бір немесе  бірнеше электрлік жүйелермен немесе ішкі жүйелермен басқарылатын кез келген кіріктірілген жүйелерге арналған  ортақ термин.

Автомобиль бұзылуының кең тараған  себебі – ЭББ қатесі (электрондық басқару блогы).  

* ҚБЭЖ  (қозғалтқышты басқарудың электрондық жүйесі) контроллері.
* ECM (Engine Control Module) — қозғалтқышты басқаратын модуль.
* ECU (Electronic Control Unit) — кез келген электрондық басқару блогы  үшін ортақ термин болып табылатын электрондық басқару блогы. (SAE J1979 3.9-т. қара.)

ЭББ түрлері Электрондық (ECU) /  Қозғалтқышты басқару блогы (ECM), Біріктірілген моторлық-трансмиссиялық басқару  блогы, Трансмиссияны басқару блогы, тежегіш жүйесін басқару блогы, орталық  басқару модулі, орталық синхрондау модулі, басты электрондық модуль, шанақ  контроллері, аспаны басқару модулі, басқару блогы немесе басқару модулі  дегенге бөлінеді. Осы жүйелердің бәрін бірге кейде *автомобиль* *компьютері*, карпьютер деп атайды (алайда,  техникалық тұрғыдан алғанда, бұл бір компьютер емес, бірнеше блок). Кейде бір  жинақталым бірнеше жекелеген басқару модульдерінен тұрады (кейбір жаңа автомобильдерге  80-ге дейін ЭББ кіреді).

ЭББ-дағы кіріктірілген бағдарламалық  жасақтама санына, күрделілігіне және ерекшелігіне сәйкес дамуын жалғастыруда. Автомобиль жасаудағы ЭББ күрделілігі мен  санының артуын басқару негізгі міндеттердің біріне айналды.

## Электрондық басқару блоктарының жүйелері
Электрондық басқару блоктарының  жүйелеріне келесілер кіреді:

* ABS (Anti-lock braking       system) – Бұғаттауға       қарсы жүйе.
* ACU (Airbag Control       Unit) – Қауіпсіздік көпшіктерін       басқару блогы.
* Amplifier (Дыбыстық       күшейткіш).
* BCM (Body Control       Module) – controls door locks,       electric windows, courtesy lights, etc. - Борттық электроника контроллері.
* Brake Control Module       (ABS or ESC) – Тежегіш       жүйесін басқару модулі.
* CCP (Climate Change       and Prediction) – Климат-бақылауды       басқару блогы. 
* CCU       (Convenience Control Unit)
* CD       Changer (көп дискілі шағын-дискілерді ойнатқыш).
* Cellular       Telephone (ұялы       телефон).
* Chime       (Дыбыстық хабарлау       жүйесі).
* CV       RSS (Continuously Variable road sensing suspension) – Амортизаторлардың сатысыз       өзгермелі қаттылығы бар аспа).
* DCU (Door Control       Unit) – Есіктерді басқару       блогы.
* Digital Radio       Receiver (Сандық радиоқабылдағыш).
* DIM (Dashboard       Integration Module) – Аспаптық панельдің интеграцияланған модулі.
* Door Module (s) (Есік контроллерлері).
* Driver Door Module (Жүргізуші есігінің контроллері).
* Driver Information       Center - (Жүргізушінің ақпарат       жүйесі).
* Dual Zone HVAC – Екі аймақты климат-бақылау.
* E&C Bus (Жайлылық жүйесінің мультиплексті шинасы).
* ECM (Engine Control       Module) – Қозғалтқышты басқару       модулі. (Осы құрылғылардың       бәріне ортақ «электрондық басқару блогы» терминімен шатастырмаңыз.)
* ELC (Electronic level       control) – Шанақ       күйінің деңгейін электрондық бақылайтын пневмоаспа).
* EPS (Electric power       steering) – Рульдің       электрлік күшейткіші.
* ESP (Electronic       Stability Program) – Тұрақтылықты электрондық бақылау.
* ETACS (Electronic       Timing And Control System) – Автомобильді толық басқарудың       электрондық жүйесі
* Head Up Display (Жоғарғы ақпараттық       дисплей контроллері).
* HMI (Human Machine       Interface) - (Board Computer) – Борттық компьютер.
* HPS (Hydraulic power       steering) – Рульдің       гидравликалық       күшейткіші.
* HVAC (Heating,       Ventilation and Air Conditioning) – Климат-Бақылау.
* IPC (Instrumental       Panel Cluster) – Аспаптардың       электрондық комбинациясы.
* Memory Mirror Module       (Жады бар айналар контроллері).
* Memory Seat Module (Жады бар отырғыш контроллері).
* Multifuncton Alarm       Module – Көп функциялық күзет модулі.
* Navigation Radio (Навигациялық жүйесі бар радио).
* OnStar       (Навигациялық жүйе).
* Passenger Door Module       (Жолаушы есігінің контроллері).
* PCM (Powertrain       control module) Қозғалтқышты       басқару блогынан (ECU) және       беріліс қорабын басқару блогынан (TСМ) тұратын басқарудың       құрамдастырылған модулі.
* Personalization       (Авторландырылған кіру       жүйесі).
* PPS (Passenger       Presence System) – Жолаушының       бар-жоғын бақылау жүйесі.
* PSCU (Electric Power       Steering Control Unit — Generally this will be integrated into the EPS       powerpack.
* Radio       (Радиоқабылдағыш).
* RCCP (Rear Climate Change       and Prediction) – Климат-бақылауды басқарудың       артқы панелі.
* Rear Aux Climate       Module – Қосымша артқы       климаттық қондырғы.
* Rear Seat       Entertainment (Салонның       артқы бөлігінің ойын-сауық орталығы).
* Remote Function       Actuation (Қашықтан       басқару).
* RIM (Rear integration       module) – Салонның артқы       бөлігінің интеграцияланған       модулі.
* RSS (Road Sensing       Suspension) - Амортизаторлардың өзгермелі қаттылығы бар аспа.
* SIR (Supplemental Inflatable       Restraint) – Қосымша (Airbags) қауіпсіздік       көпшіктері.
* SCU       (Seat Control Unit)
* SCU       (Spee
* Serial       Data Gateway (Мультиплекстік       шина контроллері).
* TСМ (Transmission       control module) – Трансмиссияны басқару модулі.
* TCS (Traction control       system) – Тығылып       қалуға қарсы жүйе.
* TCU (Telephone       Control Unit) – Телефонды       басқару блогы.
* VTD (Vehicle Thief       Deterrent) – Күзет       дабылы. 

## Қозғалтқышты басқару  модульдері

### Bosch компаниясының контроллерлері
* Bosch M1.5.4 (55 Pin)       (1,45/1,5 л, 8 кл.) (Ресей-83) 

Бір уақытта бүрку.

* Bosch       M1.5.4N (55 Pin) (1,5 л, 16 кл., Евро-2) Екеуара       параллель бүрку./Фазаланған бүрку.
* Bosch MP7.0HFM (55       Pin) (1,5/1,7 л, 8/16кл.) (Еуро-2/3) Екеуара параллель бүрку./Фазаланған       бүрку.
* Bosch M7.9.7 (81 Pin)       (1,5/1,7 л, 8/16 кл.) (2003—2007) (Еуро-2/3) Екеуара параллель       бүрку./Фазаланған бүрку.
* Bosch M7.9.7+ (81 Pin)       (1,5/1,7 л, 8/16 кл.) (2005—2011) (Еуро-3) Фазаланған бүрку.
* Bosch       МЕ7.9.7 (Еуро-3) Фазаланған бүрку.
* Bosch       МЕ17.9.7 (Евро-3) Фазаланған бүрку.

### Delphi контроллерлері
* Delphi MT20       (Еуро 3)
* Delphi       MT80 (Еуро 3/4/5/6)
* Delphi MT92 (Еуро 3/4/4/6) —       Gasoline Direct injection (GDi).
* Delphi AC Delco       E39/E39A (Еуро 2)
* Delphi       AC Delco E73
* Delphi       AC Delco E78
* Delphi       AC Delco E83
* Delphi       MR140

### GM контроллерлері
* GM EFI-4 (24/32/32       Pin) (АҚШ-83) — Бір бүрку.
* GM ISFI-2S (24/32/32       Pin) (1,5 л 8/16 кл.) (АҚШ-83/Еуро-2) — 8 кл. Екеуара       параллель бүрку, 16 кл. Фазаланған бүрку
* GM       ITMS-6F (Еуро-2) — Екеуара параллель бүрку.

### Siemens контроллерлері
* Simtec 70       (Еуро 2) Фазаланған бүрку.
* Simtec       71 (Еуро 3) Фазаланған бүрку.
* Simtec       75.1 (Еуро 4) Фазаланған бүрку.
* Simtec       75.5 (Еуро 4) Фазаланған бүрку.
* Simtec       76 (Еуро 2/3)
* Simtec       81 (Еуро 5) Тікелей       бүрку.

### Автэл контроллерлері
Январь x.x.x және Mxx контроллерлері  екі түрлі өндірісте шығарылған — Итэлма (Зауыттық белгідегі бірінші элемент — ЭББ  таңбалаудағы «I» литері) және Автэл (Зауыттық  белгідегі бірінші элемент — «А» литері.

* Январь 4 (24/32/32       Pin) (1,6 л, 8 кл.) (Ресей-83) Екеуара параллель бүрку. (Заттаңбада «Квант»       ретке келтіруші нұсқасының белгісі бар.)
* Январь 4.1 (24/32/32       Pin) (1,5 л, 8/16 кл.) (Ресей-83) (1998 ж.) Фазаланған       бүрку. (Заттаңбада «Квант» белгісі бар.)
* Январь 5.1       (55 Pin) Заттаңбада: «НПП АВТЭЛ»       ЖШҚ, ТШ       4573-004-45886863-99, Өндіруші зауыт «Автоэлектроника» ААҚ.
* Январь 5.1.1       (55 Pin) Заттаңбада: «НПП АВТЭЛ»       ЖШҚ, ТШ       4573-004-45886863-99, Өндіруші зауыт «Автоэлектроника» ААҚ.       (1,5 л, 8       кл.) (Еуро       0) Бір уақытта бүрку.
* Январь 5.1.2       (55 Pin) Заттаңбада:       «НПП АВТЭЛ»       ЖШҚ

### Итэлма контроллерлері
* VS 5.1 1411020-02 (1,45       л, 8 кл.) (Ресей-83) Бір уақытта бүрку.
* VS 5.1 1411020-72 (1,5       л, 8 кл.) (2003-)(Ресей-83) Бір уақытта бүрку.
* VS       5.1 1411020-62 (1,5 л, 8 кл.) (2003-) (Еуро       2) Екеуара параллель бүрку.
* VS       5.1 1411020-42 (1,5л, 16 кл.) (2003-) (Еуро       2) Фазаланған бүрку.
* VS       9.2 (Еуро       4) БП       УАЗ 3151 дизельді қозғалтқышы       (Hunter).

* T11183       (Еуро       2/4) (1,6 л, 8 кл.)) Екеуара       параллель бүрку.
* T11186       (Еуро       4) (1.6 л, 8 кл.)
* T11194       (Еуро       3) (1.6 л, 16 кл.)
* T21067       (Еуро       3) (1.6 л, 8 кл.)
* T21114       (Еуро       2/3) (1.6 л, 8кл.)
* T21116       (Еуро       4) (1.6 л, 8 кл.)
* T21124       (Евро 2/3) (1.6л,16       кл.)
* T21126       (Еуро       3/4) (1.6 л, 16 кл.)

### ЭЛКАР контроллерлері
Январь 7.2 және Микас  10 заттық белгісінде келесі белгілер бар: (I — Итэлма) (А — Автэл).

* Январь 5.1 (55 Pin) (1,5 л,       8/16 кл.) (Еуро 2) Заттаңбада: , ТШ 4573-004-45886863-99.       (1999 -) Бір уақытта бүрку.
* Январь 5.1.1 (55 Pin) (1,5 л,       8 кл.) (Ресей-83) Бір уақытта бүрку.
* Январь 5.1.2 (16 кл.) (Ресей-83)       Бір уақытта бүрку.
* Январь 5.1.3       (1,5 л, 8       кл.) (Еуро       2) Екеуара параллель бүрку.
* Я       7.2 (81 Pin) (1,5/1,6       л,       8/16кл.) (Еуро 2) (2004—2007) Екеуара       параллель бүрку./Фазаланған бүрку.
* Я       7.2M (81 Pin) (1,6 л.,8/16 кл.) (Еуро       2) (2007 —) Екеуара параллель бүрку./Фазаланған бүрку.
* М10.3       (Еуро       2/3).
* М73       (1,4/1,6 л, 8/16 кл.) (Еуро 3) (2007 —) Фазаланған       бүрку, тарату білігі күйінің датчигінсіз жұмыс істейді (фазалар датчигі).
* М74       (1.6 л, 8/16кл.) (Еуро       3/4) Фазаланған бүрку.
* М75       (1.6 л, 16кл.) (Еуро       4) Фазаланған бүрку.

### Open source жобалары
* 
* FreeEMS (жария бастапқы кодтар       2014 жылдан       бері жаңартылмайды)
* SECU-3 

## Тағы қараңыз
* Инжекторлық жанармай беру жүйесі 
* Борттық компьютер
* FADEC

## Дереккөздер

Санат:Автоэлектроника