open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сока

**Со́ка** (жап. 草加市 *Со:ка-си*) —Сайтама префектурасының орналасқан Жапониядағы қала. 246 004 адам (1 Тамыз 2014), халықтың тығыздығы -8971.70 тұрғындары / км² - қаланың ауданы 27.42 км² болып табылады.thumb|Қаланың туы

= Географиялық орны =
Қала Хонсю аралында, Сайтама перефекрутасында оналасқан. Ол Кавагути, Косигая, Мисато, Ясио, Йосикава қалаларымен шектеседі.

= Халық =
Қала тұрғындары 246 004 адам (1 Тамыз 2014), және тығыздығы - 8971.70 тұрғындары / км². 1980 жылдан 2005 жылға дейін халықтың өзгеріс жүреді.

= Символизм =
Қаланы белгілейтін ағаш- қарағай, гүл- Бақытгүл
Сальвадор қалалары

thumb|250x250px|Сальвадордың картасы
thumb|250x250px|Сан-Сальвадор, Сальвадор мемлекетінің астанасы.
Төменде Сальвадор қалаларының тізімі берілген.

## Тізім
Асне

thumb|right|200px|
**Асне** () — Шампань-Арденны аумағында орналасқан Франция коммунасы. Департаменті — Об. Буйи кантонының құрамына кіреді. Коммуна аймағы — Труа. INSEE коды — 10013. Париждің оңтүстік - шығысынан 150 км, Шалон-ан-Шампанидің оңтүстігінен 90 км, Труаның оңтүстігінен 13 км қашықтықта орналасқан. 2008 жылы коммунада 151 адам тұрған.

## Экономика
2007 жылы 93 адам еңбекке қабілетті болған, 77 адам белсенді, 16 адам белсенсіз, 77 адамның 71 адамы жұмыс істеген, 6 адам жұмыссыз болған.
thumb|right|200px

## Сілтемесі

* 
* 

Санат:Об департаментінің коммуналары
Фиджи елді мекендерінің тізімі

Фиджида 5 қала бар.

## Сілтемелер
* http://www.statsfiji.gov.fj/ (ағылш.)  (Тексерілген 30&nbsp;шілде&nbsp;2009)
* Дүниежүзі анықтамалығы — Фиджи халық саны жайлы өзекті ақпарат  (нем.)  (Тексерілген 30&nbsp;шілде&nbsp;2009)
* Қала тұрғындары — Фиджи қалаларының халық санының тарихи мағлұматтар (нем.)  (Тексерілген 30&nbsp;шілде&nbsp;2009)

Санат:Фиджи елді мекендері
Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Жю-Беллок

**Жю-Белло́к** (фр. Jû-Belloc) — Оңтүстік Пиренейде орналасқан Франция коммунасы. Департаменті — Жер. Плезанс кантонының құрамына кіреді. Коммуна аймағы — Миранд.

 INSEE коды — 32163.

thumb|right|200px

## Экономика
2010 жылы 192 адам еңбекке қабілетті болған,  129 адам белсенді, 63 — белсенсіз болған. 129 белсенді адамның ішінде 113 адам жұмыс істеген, 16 адам жұмыссыз болған.

## Сілтемелер
* На Викискладе есть медиафайлы по теме Жю-Беллок
* Жю-Беллок (фр.). Национальный институт статистики и экономических исследований Франции. Тексерілген 13 мамыр 2015.
* Жю-Беллок (фр.). www.linternaute.com. Тексерілген 13 мамыр 2015.
* Жю-Беллок (фр.). cassini.ehess.fr. Тексерілген 13 мамыр 2015.

Санат:Жер департаментінің коммуналары
Фарер аралдарының қалалары

right|thumb|Фарер аралдары
Фарер аралдарында елді мекендер екі түрге бөлінеді: — қалалар және ауылдар. Жалпы тек 6 елді мекен қала статусына ие.

## Ірі елді мекендер
Фарер аралдарының ірі елді мекендері (500 тұрғыннан астам)

## Қалалардың картасы
Картаның аңызы:
* 18x18px **Фарер аралдарының астанасы**
* 15x15px **Қалалар**

## Елді мекендердің тізімі

## Сілтемелер
* 
* 



Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Санат:Фарер аралдары
Тайга Кагами

Тайга Кагами(火神 大我, *Kagami Taiga*)—Куроконың баскетболы анимесінің басты кейіпкерлерінің бірі. Ол Сейрин жоғарғы мектебінің баскетбол клубының мүшесі. Шабуылшы ретінде ойнайды және де клубтың басты шебері болып табылады. Оның ең жақын досы—Куроко Тецуя—баскетбол алаңында да Кагамидің басты досы. Бірлесіп олар Сейриннің өте тиімді „Жарық–көлеңке“ атты тәсілін ойлап тапқан. АҚШ–тан Жапонияға қайта оралғанда Кагами „Ғажайып ұрпақтары“ атты ең мықты баскетболшыларды жеңіп, Жапонияның ең күшті ойыншысы атағын алатынына сенімді. Өзінің керемет қабілеттілігінен оны „Ғажайып болмай қалған ғажайып“ деп атайды.

## Сыртқы келбеті
Жоғарғы мектеп оқушысы болғанымен, Кагамидің бойы ұзын, балуан денелі. Оның қызыл шаштары әр жаққа шашылып, қызғылт түсті ерекше көзіне түсіп тұрады. Оның жалынды қызыл келбеті және қуатты денесінен „жабайы жолбарыстың“ аурасы шығып тұрады. 
## Тұлғасы
Кагами - өте қырсық, батыл және табанды жігіт. Ол тіпті ең қиын жағдайда да өз күш–жігері арқасында берілмеуге тырысады. Ол мықты ойыншылармен ойнағанда шын мәнінде ләззат алады, әлсіз ойыншылармен ойнауды түкке тұрғысыз деп санайды. Егер Кагами ойында бүкіл күшін салып ойнамаса, өзінен шыға бастайды. Бірақ мұндай кезде Куроко бұл мәселені тез арада шешеді. АҚШ–та болған кезде оны ит тістеп алған, сондықтан да ода кинофобия бар. Кагами қарапайым адам жейтін мөлшерден 5 есе артық тамақ жей алады. Жапонияда, ата–анасынан алыс тұрған кезде, ол өзіне–өзі дайындап, тамақ істеуді үйренеді.

## Қабілеттері
* Кагами өте төзімді, ол көп уақыт аралығанда тоқтамай жаттыға алады
* Ол - тез шабуыл жасаудың шебері 
* Үлкен биіктікке секіре алады. Бұл оған өзінен бойы едәуір ұзын ойыншылардан допты алып коюға мүмкіндік береді.  
* „Алле оп“ тәсілі. Әдетте баскетболда Алле оп“– бірінші ойыншының екіншіге доп беріп, ал екінші допты қабылдап, бірден кәрзеңкеге тастауы. Ал Кагами бұл тәсілді бір өзі жасай алады. Яғни, допты өзіне-өзі береді.  
* Тактикалық күрес, яғни алаңның бір шетінде тұрып, өзінің қарсыласының орнына қарап, оның ары қарай жасайтын қимылын біле алады. == Дереккөздер ==
## Дереккөздер
http://ru.kurokonobasuke.wikia.com/wiki/%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%BC%D0%B8
Рюдигер Абрамчик

**Рюдигер Абрамчик**  (; 18 ақпан 1956 жыл, Гельзенкирхен) — неміс футболшысы, бұрын шабуылшы болып ойнаған, қазіргі кезде жаттықтырушы. 

## Өнер көрсеткен клубтары
* Шальке 04 (1973-1980)
* Боруссия Дортмунд (1980-1983)
* Нюрнберг (1983-1986)
* Галатасарай (1984-1985)
* Ройт-Вайсс (1985-1987)
* Ворматия (1988-1989)
* Гютерслох (1990-1991)

## Өткізген ойындары
Бундеслигада бар болғаны 316 кездесу өткізіп, 77 допты қарсыластың қақпасына соққан. Германия Кубогында 35 кездесу өткізіп, 14 нәтижелі голды салған. Еурокубоктарда 11 кездесу өткізіп, 4 гол соққан. Германияның ұлттық құрамасында 19 кездесу өткізіп, 2 гол соққан. Әлем чемпионатына қатысқан футболшы.

## Дереккөздер

Санат:1956 жылы туғандар
Санат:Германия футболшылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары

Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары
Санат:Галатасарай ФК ойыншыларыСанат:Ройт-Вайс Оберхаузен ФК ойыншыларыСанат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншыларыСанат:Германия футбол жаттықтырушылары
Стенли Прузинер

**Стенли Прузинер** (; 28 мамыр 1942 жыл, Де-Мойн, Айова, АҚШ) — америкадық дәрігер, Сан-Франциско Калифорния университетінде неврология және биохимия профессоры,  1997 жылғы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты.
## Өмірбаян
Өмірге Де-Мойнде (Айова штаты) келген, ата-анасы (Лоренс Прузинер мен Мириам Спигел) екеуі де — Ресей империясынан келген еврей иммигранттарынан шыққан. Әкесі архитектор болған.

Ғалымның ата-бабаларымыз Минскіде, Шкловте, Могилевте, Пружанада және Мирде тұрған. 1892 жылы, оның арғы атасы, заңгер Вульф Пружинер, қаладан еврейлердің қуу туралы жарлыққа байланысты Мәскеуден кетуге мәжбүр болды; 1896 жылы ол Америкаға көшіп келді.

1997 жылғы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы американдық Стенли Прузинерге бұйырды, ол приондарды — жаңа биологиялық жұқтыру көзін көрнекті ашқаны үшін және оның әрекетінің негізгі принциптерін түсіндіргені үшін алды.

Стенли Прузинер приондарды белгілі, бактерия, вирустар, саңырауқұлақтар және басқа  да зиянкестер инфекциялық агенттердің тізіміне қосты. Қалыпты жағдайда приондар — зиянсыз жасушалық ақуыздар, алайда, олар тұрақты құрылымдарға айналуға табиғи қабілеті бар, олар адамдар мен жануарларды өлімге апаратын бірнеше ми аурулардың себебі болып табылады.

Приондық аурулар, мұраға берілуі, науқастан сау адамға немесе жануарға берілуі, немесе кенеттен орын алуы мүмкін. Бас миының зақымданған ауданы  кеуек тәрізді құрылымға ие болып,  бұлшықет тонусының төмендеуі, ақылы кемдік, есте сақтау қабылетінен айрылу және ұйқысыздық сияқты ауыр неврологиялық симптомдар әкелетін жүйке жасушаларының кең көлемде зақымданғанын білдіреді.

Стенли Прузинердің жаңалығына келсек, ол сондай-ақ басқа да биологиялық механизмдердің деменциясын (латынша - жүре пайда болған кем ақылдық), түсінуге көмектеседі, мысалы, Альцгеймер ауруы және, мүмкін бұл көп ұзамай миды әлсірететін және оны дәрменсіз ететін ауруларды емдеу үшін жаңа препараттар мен жаңа стратегия жасауға мүмкіндік береді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Нобельдік комитетінің сайтынан ақпарат 

Санат:АҚШ медиктері
Санат:АҚШ биохимиктері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:Медицина бойынша Вольф сыйлығының иегерлері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Роберт Ферчготт

**Роберт Фрэнсис Ферчготт** (; 4 маусым 1916, Чарльстон, Оңтүстік Каролина — 19 мамыр 2009, Сиэтл, Вашингтон) — американдық биохимик, 1998 жылы «Жүрек-қан тамырлары реттейтін дабыл молекуласы ретінде азот оксиді рөлін ашқаны үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты . Төменгі Нью-Йорк мемлекеттік университетінің құрметті профессоры.

## Өмірбаян
Роберт Ферчготт 1916 жылы 4 маусымда Оңтүстік Каролинада (АҚШ), Чарльстон қаласында туған. Ленор Мандельбаумге үйленген (ақпан 1915-сәуір 1983 жыл). Чапел-Хилл Солтүстік Каролина университетін 1937 жылы бітіріп, 1940 биохимиядан Солтүстік-Батыс университетінде (Иллинойс) докторлық диссертациясын қорғаған. 1949-1956 жылдары Сент-Луис Вашингтон университетінің (Сент-Луис) медициналық мектебінде жұмыс істеді. 1956-1988 жылдары Төменгі  Нью-Йорк мемлекеттік университетінде фармакология профессоры кейінірек - құрметті профессор болды.
 
1978 жылы, Ферчготт эндотелий жасушаларында затты ашты, ол қан тамырларының релаксациясын, немесе *эндотелий релаксация факторын* туғызады. 1986 жылға қарай, ол агенттің табиғатын және оның механизмін зерттеді. Ол табылған релаксация факторын, азот оксиді (NO) деп тауып, жүрек-қан тамырлары жүйесінің физиологиясының маңызды құрамдас бөлігі екенін анықтады. Ферчготт ашқаны үшін Гарднер қоры халықаралық сыйлығын (1991), Негізгі Медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер сыйлығын (1996) (Ферид Мурадпен бірге). 1998 жылы Роберт Ферчготт Луис Игнарромен және Ферид Мурадпен бірге Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.

## Тағы қараңыз
* Сальвадор Монкада

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны 
* Сайт лаборатории 

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ биохимиктері
Санат:Мадрид автономды университетінің құрметті докторлары
Ота

## География
* Ота — Жапониядағы қала.
* Ота —  Франциядағы коммуна.
* Ота —  Португалиядағы аудан.
Мыңтөбе

* Мыңтөбе — Атырау облысы, Исатай ауданындағы ауыл.
* Мыңтөбе — Атырау облысындағы құм.
* Мыңтөбе — Нарын құмының орта тұсындағы қоныс.
* Мыңтөбе — Оңтүстік Қазақстан облысында орналасқан ежелгі қорым.
Луис Игнарро

thumb|right|Игнарро, Луис
**Луис Игнарро** (; 31 мамыр 1941, Бруклин, Нью-Йорк) — американдық фармаколог, 1998 жылы «Жүрек-қан тамырлары жүйесінде дабылды реттейтін молекула ретінде азот оксиді рөлін ашқаны үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Азот оксидінің сигналдық қасиеттерін көрсетті, бұл оның әрекет ету механизмін түсіндірді. Herbalife компаниясының ғылыми-сарапшылық кеңесіне мүшеhttp://www.herbalife.ru/about/science/council.html 
Азот оксидін зерттеудің рөліне негізделген Herbalife компаниясының өнімдерін дамыту және алға жылжытуға қатысадыhttp://www.herbalife.ru.

## Жеке өмірі
Луис Дж Игнарро 1941 Бруклинде, Нью-Йорк штатында туған. Оның ата-анасы итальяндық иммигранттар болған, әкесі, Неапольге жақын жердегі Торре-дель-Грекода ағаш ұстасы болған. Игнарро, Нью-Йорк штатындағы Лонг-Бич қаласында өскен.

## Тағы қараңыз
* Сальвадор Монкада

## Қайнар көзі

## Сілтемелер
* Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны 
*  Herbalife компаниясының ресми веб-сайты

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ фармакологтары
Санат:АҚШ биохимиктері
Санат:31 мамырда туғандар
Санат:1941 жылы туғандар
Санат:Бруклинде туғандар
Ферид Мурад

**Ферид Мурад** (; род. 14 қыркүйек 1936, Уайтинг, Индиана) — американдық дәрігер және фармаколог, 1998 жылы «Жүрек-қан тамырлары реттейтін дабыл молекуласы ретінде азот оксиді рөлін ашқаны үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Азот оксидінің NO ағзада қалыптасуының нәтижесінде Нитроглицерин және ұқсас препараттар, қан тамырларына сигнал молекуласы және босаңсытатын әсер беретін,вазодилататорлар ретінде әрекет ететінін көрсетті.

## Өмірбаян
Ферид Мурад 1936 жылы 14 қыркүйекте Уайтинг (Индиана) кедей отбасында туған. Әкесі Джон Мурад (иммиграцияға дейін ) 1892 жылы Албанияда өмірге келген және жасөспірім кезінде Батыс Еуропаға көшіп келіп, содан кейін АҚШ-қа қоныс аударды. Мурад ДеПоу университетін (Гринкэстл, Индиана) 1958 жылы бітірген. Ол Батыс резервтік университетінде 1965 жылы өзінің PhD дәрежесі мен м.ғ.д. екеуін де алды.

В 1997—2011 жылдары Техас университеті денсаулық және ғылым орталығының молекулалық медицина институтының директоры болды. 2011 жылы сәуірден Вашингтонда Джордж Вашингтон университетінің биохимия және молекулалық биология кафедрасының профессоры болды.

Данил Галицкий атындағы Львов Ұлттық медицина университетінің құрметті докторы.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны  
* The Brown Foundation Institute of Molecular Medicine for the Prevention of Human Diseases  

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ фармакологтары
Санат:АҚШ биохимиктері
Санат:Львов медицина университетінің құрметті докторлары
Санат:Фармацевтика саласындағы философия докторлары
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Қытай ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Қызылүй

**Елді мекендер:**

* Қызылүй — Атырау облысы Исатай ауданындағы ауыл.
* ''Қызылүй'' — Ұлытау облысы Ұлытау ауданы, Жангелдин ауылдық округі құрамындағы таратылған ауыл.
* Қызылүй — Ұлытау облысы Ұлытау ауданы, Ұлытау ауылдық округі құрамындағы ауыл.

**Көл:** 
* Қызылүй — Қостанай облысындағы көл.
Шұқыршақ

**Шұқыршақ** — Түркістан облысы Бәйдібек ауданы, Борлысай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шаян ауылынан шығысқа қарай 63 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Бәйдібек ауданы елді мекендері
Исатай (айрық)

**[[Исатай Тайманұлы]]** — қазақ батыры, қолбасшы.
## Елді мекендер
* Исатай — Атырау облысы, Исатай ауданындағы елді мекен.
## Тағы қараңыз
* Исатай ауданы
* Исатай ауданы (Ақтөбе облысы)
* Исатай ауылдық округі
Конструктор (ойыншық)

thumb|right|200px|
**Конструктор** — темір, ағаш және пластиктен жасалған бөлшектерді бір-біріне қиыстырып, құрастырып ойнайтын ойыншық. Конструкторлардың ішіндегі ең танымалы - ағаштан жасалған түрі. Конструкторлар балалардың шығармашылық қабілеті мен өзіндік козқарасын қалыптастырып, жетілдіреді.

Конструктор ойыншықтардың басты мақсаты-баланы әртүрлі заттарды қайта-қайта құрауға үйретеді. Бала өзі құраған кейбір заттарды, тіпті көпке дейін  ойыншық ретінде қолдана алады. "LEGO" және "Линкольн бөренелері" деп аталатын конструкторлар ересектеу балаларға арналған. Бұл ойыншықтар соңғы жылдары өте танымал. Конструкторлар қолмен жұмыс істегісі келетін, жұмбақ шешуді жаны сүйетін және ойлана отырып ойнауды ұнататын кішкентай бүлдіршіндер үшін де,ересек балалар үшін де қызықты. Балалар өз қолдарымен неше  түрлі ойынышықтар жасап, пазлдарды шешуді қызық көреді.

Бүгінге конструкторлардың түрлері өте көп. Бөлшектері жүзге, мыңға жетіп, тіпті одан да асып түседі.

## Дереккөздер

Санат:Ойыншықтар
Samsung Galaxy Note Edge

thumb|right|200px|
**Samsung Galaxy Note Edge** – Халықаралық оңтүстік кореялық электроника және тұрмыстық техника өндіруші Samsung Electronics компаниясының смартфоны.

Samsung Galaxy Note Edge ресми түрде қыркүйектің 3-де 2014 жылы Германияда Берлин қаласындағы IFA көрмесінде анонсталды.

## Дизайн
Смартфонның тұрқы поликарбонаттан, рамасы мен шеткі тұсы алюминийден жасалған. Оның артқы қақпағының текстурасы Note 4-не ұқсайды. Galaxy Note Edge-тің дисплейі 5,6-дюймдік және дисплей бір жаққа қарай бүгілген. 

## Негізгі сипаттамасы
Samsung Galaxy Note Edge-та 16-мегапикселдік, Smart OIS интеллектуалды жүйесімен (5312×2988) камера бар. Smart OIS суретке түсіргенде қозғалып кеткенде оның бұлыңғыр болып шықпауына және жарық түсіруге мүмкінішілік береді. Видеоны Ultra HD арқылы, яғни, секундына 30 кадр түсіріледі. Смартфонда  сенсор BSI, 3,7-мегапикселді алдыңғы камера, автофокус, жарық диотты жарық бар. Сонымен қатар, видеоны WQHD арқылы түсіруге болады. Камера интефейсі Note 4-не ұқсас.  Selfie-ге арналған камераның жаңа 3 режимі бар.

Смартфонда 3000 мА-с сыйымдылықмен аккумулятор бар. Fast Charging технологиясының арқасында құралдың 0-50% заряд алуы 30 мин қажет етеді. Samsung Galaxy Note Edge-та жақсартылған динамикасы бар микрофон бар. Ол смартфон арқылы сөйлескенде есту кезінде кедергі болмауына мүмкіндік береді.

Сонымен қатар Note Edge-те Note 4 сияқты S-pen қауырсын қаламы бар, құрылыстары да ұқсас.

Бұл смартфонның Note 4-тен басты ерекшелігі бір жаққа бүгілген дисплейінде. Ол жеріне хабарламалар, жаңалық тикерлерін, ауа-райын, калькулятор сияқты қосымшаларды қоюға болады.

Note Edge-те Bluetooth 4.1, NFC, Wi-Fi 802.11 a/b/g/n/ac (2X2 MIMO) бар.

Смартфон Touch Wiz қолданушы интерфейсі бар Android нұсқа 4.4.4 KitKat операциялық жүйесі арқылы жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:Samsung ұялы телефондары
Санат:Смартфондар
TGV TMST

thumb|right|350px|
**TGV TMST** (франциялық классификациясы,  — Ла-Манш арқылы өтетін заманауи поезд) немесе **British Rail Class 373** (британ классификациясы), сонымен бірге «*Eurostar*» атағымен белгілі — атты жоғарғы жылдамдықты электропоезд ретінде танымал. Бұл поезд Франция, Бельгия, Ла-Манш туннелінен, Ұлыбританиядан өтеді.

TGV пойызына қарағанда, «Eurostar»-дың айырмасы ұзын 393,72 м және 20 вагоны бар. Бүкіл Ұлыбританиядағы ең ұзын және тез пойыз.

## Дереккөздер

Санат:TGV
Санат:Электропоездар
TGV 001

thumb|right|350px|
**TGV 001** — франциялық үлгідегі электропойыз. TGV сериясынан шыққан алғашқы пойыз. 

1972 жылы құрастырылған. 318 км/с жылдамдықпен жүріп, әлемдік рекорд орнатты. 1978 жылға дейін пойыз іс-тәжірибеге ғана қолданылды. 1981 жылы пойызды бөлшектеп тастап, 2 вагонын ескерткіш ретінде қойды.

## Естелік
Поездға ескерткіштер қойылған:
* T 001 
: Бишхайм

* T 002 
: Бельфор

## Дереккөздер

Санат:TGV
Санат:Электрпоездар
Санат:1972 жылы пайда болғандар
Пьер Данфер-Рошро

thumb|right|200px|Пьер Данфер-Рошро
**Пьер Мари Филипп Аристид Данфер-Рошро** (; 11 ақпан 1823 — 11 мамыр 1878) — франция қолбасшысы, полковник, 1870-1871 жылғы Франк-прусс соғысында Бельфор қаласын қорғау арқылы көзге түскен. Оның басқаруымен 17000 адам, оның ішінде 3500 әскер адаммен прусс елінің 40000 әскерін талқандайды. Осы үшін Данфер-Рошроны «Бельфорлық арыстан» деп атаған.

Оның құрметіне Парижде алаң аталған, Бартольди атты сәулетші «Бельфорлық арыстан» атты бірнеше туындының авторы, оның біреуі Бельфорда орналасқан, ол ескерткіш қаланың символына айналған. 

## Сілтемелер
* Данфер-Рошро, Пьер-Мария-Аристид // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Санат:Францияның қолбасшылары
Санат:11 ақпанда туғандар
Санат:1823 жылы туғандар
Санат:11 мамырда қайтыс болғандар
Санат:1878 жылы қайтыс болғандар
TGV La Poste

thumb|right|200px|TGV Postal
**TGV La Poste** (TGV-Postal, TGV postal және TGVP) — франциялық үлгідегі жоғары жылдамдықтағы хат-жүк таситын электропойыз. Бұл пойыздар сары түске боялған және түнгі уақытта да жұмыс істеген, Париж, Макон, Кавайон арасында жүк тасыған. La Poste аталатын франциялық хат таситын фирмаға тиесілі. Жылдамдығы - 270 км/сағ, 14 вагоны бар пойыз. 2015 жылдың 27 маусымынан бастап, қолданыстан шықты.  
	
## Тарихы
Бұл үлгідегі электропойыздар TGV PSE базасында жасалған. Бұл пойызды жасауға 1981 жылы тапсырыс берген, алайда тек 1984 жылы құрастырылды. 
## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* Cuynet J. La traction électrique en France 1900—2005 // La Vie du Rail. — Paris, 2005. — ISBN 2915034389. (фр.)
* Gaidzik M., Kruse B., Baur L. ICE-G für schnellen Güterverkehr // Eisenbahntechnische Rundschau. — 1987. — Bd. 36. — Nr. 3. — S. 147—153. (нем.)
* Mathieu G. Le matériel moteur de la SNCF // La Vie du Rail. — Paris, 2003. — ISBN 291503415X. (фр.)
* Redoutey D. Le matériel moteur de la SNCF // La Vie du Rail. — Paris, 2007. — ISBN 978-2-915034-65-3. (фр.)

Санат:TGV
Санат:Alstom электропоездары
Косигая

thumb|Қаланың туы
**Косига́я** (жап. 越谷市 *Косигая-си*) —Сайтама префектурасында орналасқан Жапониядағы қала.Халығы- 332 305 адам (1 Тамыз 2014) [2], халықтың тығыздығы -5509.95 тұрғындары / км² қаланың ауданы-60.31 км².

= Географиялық орны =
Қала Хонсю аралында, Сайтама префектурасында , Канто аймағында орналасқан. Онымен  Сайтама,Касукабе, Кавагути, Сока, Йосикава қалалары мен Мацубуси ауылы шектеседі.

= Халаығы =
Қала тұрғындары 332,305 адам (1 Тамыз 2014), және тығыздығы - 5509.95 тұрғындары / км². 1980 жылдан 2005 жылға дейін халықтың өзгерісі жүреді:

= Символизм =
Қаланы белгілейтін ағаш- Zelkova serrata, гүл-хризантема.
№17-темір жол айрығы (Атырау облысы)

**№17-темір жол айрығы** — Атырау облысы Исатай ауданы, Аққыстау ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы.

## Географиялық орны
thumb|солға|200px|'''Томан ауылы'''
Аудан орталығы – Аққыстау ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 40 км-дей жерде. Атырау қаласынан батысқа қарай 30 шақырым жерде орналасқан. «Атырау-Астрахан» автомобиль жолы елді мекеннен 1 шақырым жерден өтеді. Каспий теңізінің суы тасыған кезде оңтүстік-шығыс жақтан су жақын келеді. 

## Халқы
1989 жылы елді мекенде 357 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 408 адам (224 ер адам және 184 әйел адам) болса, 2009 жылы 388 адамды (205 ер адам және 183 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 337 адамды (190 ер адам және 147 әйел адам) құрады.

## Әлеуметтік нысандары
Бастауыш мектеп, селолық клуб, кітапхана және медпункт бар.

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол айрықтары
№17-темір жол айрығы

* №17-темір жол айрығы — Ақмола облысы, Бурабай ауданындағы елді мекен.
* №17-темір жол айрығы — Атырау облысы, Исатай ауданындағы елді мекен. 

Санат:Айрық беттер
Майотта

**Майотта** (, комор. *Maore*) — Франция департаменті. 1976 жылдан бастап, Майотта аралы автономдық аралға айналып, Франция мен Комор елдеріне ортақ арал болды. Майотта аралы Мозамбик бұғазында, Үнді мұхитының батыс бөлігінде орналасқан. Географиялық жағынан Комор аралына тиесілі. Майотта аралы Маоре, Паманзи және тағы басқа шағын аралдардан тұрады. Жер көлемі — 376 км², халық саны — 212 645 адам.

thumb|right|200px|

Санат:Майотта
Санат:Африканың даулы аймақтары
Санат:Африканың тәуелді аймақтары
Мамуцу

**Мамуцу** немесе Мамудзу (фр. Mamoudzou, комор. Momoju) — Майотта аралындағы қала. Мамуцу коммунасы аралдағы ең ірі коммуна, ол 3 аймаққа бөлінеді, соған 6 қыстақ кіреді. Коммунаның орталығы - Мамудцу қаласында 5839 адам, Кавени қыстағында - 13276 адам, Мсапере - 12812 адам, Кавани - 7491 адам, Пасамаинти - 7026 адам, Трундзу - 6765 адам ,Вахибе - 4072 адам. Жалпы коммунада - 57281 адам тұрады. 1977 жылдан Мамуцу қаласы Майоттенің астанасы, 2011 жылдан бастап, Маоре аралы Коморам қатарына кіретін автономды арал .

thumb|right|200px|
thumb|right|200px|

Санат:Франция қалалары
Дзаудзи

**Дзаудзи** () — Майотта аралығындағы коммуна. 
Коммуна екі бөлімшеден тұрады: Дзаудзи қыстағы (251 тұрғын, 2012 жыл) және оның орталығы, Лаббатоир қаласы(14 060 тұрғын, 2012 жыл). Сондықтан кейде коммунаны Дзаудзи-Лаббатоир деп атайды. Дзаудзи қыстағы Паманзи аралының шетінде, Лаббатоир — орталығында орналасқан. Коммуна түгелдей Паманзи аралының солтүстігін алып жатады .

thumb|right|200px|

1968 жылға дейін Коморам аралдарының астанасы - Дзаудзи болды. 2011 жылдан бастап, Дзаудзи Коморам аралына кіретін автономды аралға айналды. Комор аралдарының әкімшілік бөлінісінде, 2001 жылы референдумда қабылданған Комор Одағының қолданыстағы Конституциясына сәйкес, Маоре (Майотта) орталығы Дзаудзиде орналасқан төрт автономиялық аралдың бірі болып табылады.

thumb|right|200px|

## Дереккөздер

Санат:Франция қалалары
Санат:Комор қалалары
Санат:Майотта елді мекендері
Шингони

**Шингони** (фр. Tsingoni) — кМайотте аралының батыс бөлігінде орналасқан коммуна.

Коммуна құрамына Шингони(2643мтұрғын 2012 жыл)3 бөлімше: Мровале (619 тұрғын, 2012жыл), Комбани(4616 тұрғын, 2012жыл), Миререни (фр. Mirereni, 2576 тұрғын, 2012 жыл). Коммунанадағы жалпы халық саны 10 464 адамды құрайды .

thumb|right|200px|

Санат:Франция қалалары
Гюнтер Блобель

**Гюнтер Блобель** (; 21 мамыр 1936 ж.т., Вальтерсдорф, Германия (қазіргі уақытта *Niegosławice* (Польша) ауылы) — американдық биолог,  шығу тегі неміс, 1999 жылы «Ақуыз молекулаларының ішінде жасушаға ақуызды мақсатты түрде тасымалдау үшін жауапты сигналдық амин қышқылы бірізділігін анықтағаны үшін»Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Рокфеллер университеті профессоры.

## Өмірбаян
Гюнтер Блобель өмірге 1936 жылы 21 мамырда Төменгі Силезия герман провинциясындағы (енді Польша аумағы, Силезия) Вальтерсдорф шағын ауылында келген. Тюбинген университетін 1960 жылы бітірген. Ол ғылым докторы дәрежесін Висконсин-Мэдисон университетінде (АҚШ) 1967 жылы алды. 1967 жылдан Рокфеллер университетінде жұмыс істейді (1983 жылдан — профессор). 1986 жылы Говард Хьюз медициналық институтының зерттеушісі лауазымын алды.

## Ғылыми еңбегі
Ақуыздар цитоплазмадағы рибосомаларға синтезделеді. Бірақ олар қай жолмен жасушалық органеллаларға жеткізілетіні белгісіз болатын, олар, онда өз функциясын жүзеге асырады (мысалы, митохондрияға немесе ядроға). 1970 жылы Блобел мембраналар арқылы ақуыздардың транслокациясына тәжірибе жасады. Ол көптеген ақуыздардың *сигналдық бірізділігі* (сигналдық пептид), органелланы қалаған ақуызға жеткізу үшін *пошта индексінің* рөлін атқаратын, қысқа амин қышқылдарының бірізділігі болатынын анықтады. Мекен-жайлық транспортық ақуыздарды ашқаны үшін Блобел 1999 жылы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.

## Сілтемелер
* Гюнтер Блобелдің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны 
* Freeview video 'An Interview with Günter Blobel' by the Vega Science Trust 

Санат:Германия биохимиктері
Санат:АҚШ биохимиктері
Санат:Цитологтар
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Папа ғылым академиясының мүшелері
Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Тюбинген университеті түлектері
Касукабе

thumb|Қаланың туы
**Касука́бе** (жап. 春日部市 *Касукабэ-си*) —Сайтама префектурасында орналасқан Жапониядағы қала. 234 489 адам (1 Тамыз 2014), халықтың тығыздығы -3553.94 тұрғындары / км²  қаланың ауданы 65.98 км².

= Географиялық орны =
Қала Хонсю аралында, Сайтама префектурасында , Канто аймағында орналасқан.Онымен  Сайтама,Косигая, Нода қалалары мен  Миясиро, Сираока, Сугито, Мацубуси ауылдары шектеседі.

= Халығы =
Қала тұрғындары 234 489 адам (1 Тамыз 2014), және тығыздығы - 3553.94 тұрғындары / км². 1980 жылдан 2005 жылға дейін халықтық өзгеріс жүреді:

= Символизм =
Қаланы белгілейтін ағаш- Paulownia tomentosa, Гүл- глициния, Құс- шағала.

= Транспорт =
* Кокудо 16
Джордже Деспотович

**Джордже Деспотович** (; 4 наурыз 1992 жыл, Лозница, Югославия) — сербиялық футболшы, Босния және Герцеговинаның "Борац" футбол клубының шабуылшысы.

## Биография
### Клубтық мансабы
Қазақстанға 2015 жылы "Црвенадан" "Жетісуға" ауысып келді. 2015 жылдың екінші жартысын "Қайратта" өткізді. Жыл соңында "Црвена Звездамен" ат-құйрығын біржола үзісті де, өз трансферін өзі сатып алды. Бірақ келісім-шарт регламентінде "Қайратта" ойнауға тыйым салынды да, еркін агент атанды. 2016 жылдың басында "Астана" сапына қосылды.

Астаналық клубта екі маусым ойнады. 2017 жылы "Тобылға" жалға берілді, 2018 жылдың басында МЛС лигасындағы клубтардың біріне баруға мүмкіндігі де болды, бірақ келісім шарт жүзеге аспады.

2018 жылы жазда "Орынборға" ауысты.

2020 жылы 21 шілде күні ресейлік "Рубин" клубымен 3 жылдық келісімшартқа қол қойды. 2022 жылдың қаңтарында келісім-шарт тараптардың өзара келісімі бойынша бұзылды.

2022 жылдың ақпанында Деспотович Арсенал Тула клубымен келісімшартқа отырды. 2023 жылдың шілдесінде клубтан кететінін жариялады.

2024 жылы Черногорияның Будучност клубында 17 ойвн өткізіп, 9 гол соқты. Қазіргі кезде Босния және Герцеговинаның Борац клубының сапында өнер көрсетуде.

## Жетістіктері:
#### «Локерен»
* Бельгия Кубогының иегері: 2013/14

#### «Қайрат»
* Қазақстанның чемпионатының күміс жүлдегері: 2015
* Қазақстан Кубогының иегері: 2015

#### «Астана»
* Қазақстан футбол чемпионы: 2016, 2017
* Қазақстан Кубогының иегері: 2016
* Қазақстан Суперкубогының иегері: 2018

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Đorđe Despotović Stats  at Utakmica.rs

Санат:Сербия футболшылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Орынбор ФК ойыншылары
Санат:Рубин ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Тула ФК ойыншылары
Сертралин

**Сертралин**  (ағыл. Sertraline) — серотониннің кері басып алуының селективті ингибиторлар тобына жататын антидепрессант.  Көбіне "Золофт" деген атпен белгілі.
## Қолдануы
Обсессивті-компульсивті ауытқуларды, когнитивті психотерапияда өте жиі қолданыс табатын препарат. Жаңа дәуірдің ең эффективті 12 антидепрессанттарының қатарына кірді. Таблетка ретінде шығарылады. 

## Құрылымы
left|thumb

## Алыну тарихы
thumb
Бұл дәрілік препарат 1977 жылдары америкалық *Pfizer* компаниясының химиктері Райнхард Саргестің және Уиллард Уэлчтің жұмысы арқылы синтезделді. Негізінен, басында 1970 жылы Сергес нейролептиктердің құрамында негізделген таметралиннің басып алуының ингибиторын алғысы келді. Алайда бірнеше рет жасап көргеннен кейін еш нәтижеге келмей, өз жұмысын тоқтатты. Алайда жеті жылдан кейін фармаколог Кеннет Ко оның жасаған жұмысын зерттеп, сол компанияның тағы бір химигін реакцияны кері қайталауға сұрады. Бұл жолы нәтиже бәрін таң қалдырды: реакция 
өнімінде цис-аналог, серотониннің кері басып алу ингибиторы пайда болды. Уэлч содан соң осы препараттың стереоизомерлерін синтездеді. Солардың арасында ең потенциаллы және селективтісін таңдалды, бұл жануарларға тәжірибе жасау арқылы аныкталды. Изомерлер, құрылымдарындағы айырмашылыққа байланысты әр түрлі эффект көрсетеді. Изомерлерінің ішінді ең эффективтісі болып, қалғандары өте зиячн немесе түксіщ болу мүмккін. Сертралин осы қосылыстардан синтезделеді: Соңында нәтиже өнім - Золофт препаратының басты қосылысы. 
Сертралин синтезделетін Хлорпротиксен - жоғары эффективті нейролептик болып табылады.         

## Көрсетілім және қарсы көрсетілім
Антидепрессант ретінде өте жиі қолданылатын дәрі, әсіресе АҚШ-та. Жалпы  депрессияны, апатияны, социофобияны басуға қабілеті бар және  психотерапиямен қосылып ОКР-ға қарсы жақсы нәтиже береді.  Алайда оның жанама әсерлері өте көп және жақсы жақтарын асып түсуі  мүмкін.  Ол пациенттің суицид жасау рискін жоғарылата алады.  Ұйқысыздық, апатия, депрессияны одан сайын шақырып, жағдайды күшірейтіп  жіберуі мүмкін.  Адам агрессивті, эмоциялы немесе керісінше, еш сезімсіз болуы мүмкін.  Және ең жаманы - пациент басқа нәрселерге қызығушылықты өлтіру мүмкін.  Оның әсернінен басыңда "Маған бәріне де бәрібір, не болса да бәрі бір" деген басты ой пайда болады.  Еш нәрсе оның аффектінде болған адамға әсер етпес. 

## Сын және әсері
1999 жылғы Колорадодағы Колумбина мектебінде болған жаппай өлтірудің кінәлілері - Харрис пен Клиболд - осы және басқа препараттарды (Prozac) ішіп жүрді. Мүмкін бұл да сол күні болған қайғының себебі де болды. Олар бұл күні мектетегі оқушылар мен мұғалімдердің арасынан 37 адамды жарақаттандырды, соның ішінде 13-і өлді, одан соң өздерін өзі өлтірді. 
Негізінен бұл препарат Гамильтон шкаласы бойынша эффективтілігі бойынша плацебоға жақын нәтиже көрсетті. Бұл дәрінің статистиктикалық мәнін бар болып, клиникалық мәнінің жоқ екенін көрсетеді.

## Пайдаланылған әдебиеттер
*Энциклопедия РЛС
*Columbina site 
*LIVEstrong.com
Владимир Павлович Лебедев

**Владимир Павлович Лебедев** (1872—1932) — кеме инженері, кеме жасаушы немесе маманы, Кеме инженерлер Корпусының полквнигі, кеме құрылысы өндірісінің ұйымдастырушысы, бас кеме жасаушы және «Красное Сормово» зауытындағы верфь кеме құрастырушылар меңгерушісі, «Северной верфи» зауытының бас инженері. 

## Өмірбаяны
1972 жылы 8 шілдеде дүниеге келген. 1892 жылы Кронштадтағы Теңіз әмірлігінің Техникалық училищесінің кеме құрасытыру бөліміне оқуға түсті. 1896 жылы училищедегі оқуын аяқтағаннан кейін кіші кеме құрастырушылар қатарына қосылған және Санкт-Петербургтағы верфке қызметтен өту үшін жіберілген болатын. 1900 жылы Николай теңіз академясын бітірді. «Петропавловск» эскадреннді броненоцтын құрушылар қатарында болды, және «Орёл» Галерлік аралдағы броненосец құрылышысының көмекшісі болып жұмыс атқарды. 1904 жылдың маусымынан бастап ол «Орёл» Галерлік аралдағы броненосец құрылышысы болып Михаил Карлович Яковлевтің орнына тағайындалды. Дәл осы жылы Лебедев Киелі Станислав орденінің үшінші дәрежесімен мараппатталды.

1931 жылы Лебедев Ленинградта «Северной верфи» бас инженері болып тағайындалды. Мұнда оның басшылығымен ең алғашқы кеңес траулері құрылған болатын. 

Владимир Павлович Лебедевтің әйелі және төрт баласы болған. 

1930 жылы және 1931 жылы үш рет ОГПУ органдарымен қамауға алынған. Кезекті босатудан кейін 1932 жылы өзіне-өзі қол салумен дүниеден өтті.

## Марапаттары
* Киелі Станислав орденінің 3 дәрежесі (1904 жылы);
* Киелі Анна орденінің 3 дәрежесі  (6 желтоқсан 1906 жылы);
* "Романовтар үйінің 300-жылдық билеуін еске алу" ашық-қола медаль (1913 жылы);
* «Гангуттегі айқастың 200-жылдығының еске лу» ашық-қола медаль  (1915 жылы). 

## Дереккөздер




Санат:8 шілдеде туғандар
Санат:1872 жылы туғандар
Санат:1932 жылы қайтыс болғандар
Фохт

**Фогт, Фохт** (нем. Vogt, vocatus, лат. advocatus — көмекке шақырылған) — Орта ғасырларда:

* Германия мен Швейцарияда — император көмекшісі) және әр түрге бөлінген: қалалық фогт, жергілікті фогт және сот. 11ғасырдан бастап, фогт мәртебесі аьтадан балаға беріліп                   торыған.   
* Орта ғасырдағы Европада — епископ, монастрь, сот, алым-салық жинайтын адамның лауазымы. Бұл лауазым Чехияда рихтарж есімімен белгілі.

Санат:Лауазымдар
Паскаль Верляйн

**Паска́ль Верля́йн** (; 18 қазан 1994 жылы Зигмарингенде,Германияда дүниеге келген ) — неміс автошабандозы. 2015 жылғы Deutsche Tourenwagen Masters серияларының жеңімпазы .

## Мансабы

### Ерте мансабы
Верляйн автомобиль жарыстарына 2003 жылдан бастап қатыса бастады. 2003 жылдан 2009 жылдарға дейін ол 2005 жыл периодынан бастап 44 жеңіске ие болған картингтер бойынша жарыстарға қатысты.

2010 жылы Паскаль ADAC Masters атты неміс формулаларына қатысты, 2011 жылда осы серияның жеңімпазы атанды.

### Еуропалық сериялар
2012 жылы Верляйн Еуросерия Формула-3 жарысында сынға түсіп, Еуропа Формулалар-3 жарысының Чемпионатында да бірінші маусымнан вице-пезидент атанды.

2013 жылы Еуропа Ф-3 жарысына қатысуын жалғастыра жүріп, Паскаль неміс DTM-да екінші Mercedes командасының құрамында өнер көрсетті. 2014 жылы ол негізгі комнадаға көшті, ал 2015 жылы сериялар емпионы атанды.

### Формула-1
2015 жыл Верляйн бір мезгілде Формула-1 автожарысындағы екі командада тест-пилот болды: Мерседес және Үнді Форсыү 

2016 жылы Manor командасының бас ұшқышы болды.

## Көрсетілім нәтижелері

## Дереккөздер




Санат:18 қазанда туғандар
Санат:1994 жылы туғандар
Инёй

**Инёй** () — Орталық ауданында орналасқан Франция коммунасы. Департаменті — Шер. Линьер кантонының құрамына кіреді. Коммуна орналасқан жер — Сент-Аман-Монтрон. INSEE коды — 18114.

## География
Коммуна Париж оңтүстігінен 240 км, Орлеанның оңтүстігінен 130 км, Буржаның оңтүстігінен 36 км қашықтықта орналасқан. Коммуна жерінен Ансьян-Этан-де-ла-Лешри өзені ағып өтеді .

thumb|right|200px

## Халық қоныстануы
2008 жылғы халық санағы бойынша, коммунада 242 адам тұрады.

## Басқарушылары
2001-2008 жылы Эмиль Мерлен басқарған. 2008-2014 жылдары Патрик Биссон басқарған.

## Экономика
2007 жылы 132 адам еңбекке жарамды болған, 83 адам белсенді, 49 адам белсенсіз, 83 адамның 73 адам жұмыс істеген, 10 адам жұмыссыз болған.

## Көрікті жерлер
* Сен-Мартен шіркеуі  (XII ғас). 1832 жылдан бері тарихи ескерткіш болып саналады. 
* Кафедра (XV ғас.) 1862 жылдан бері тарихи ескерткіш.

## Сілтемелер
* Инёй (фр.). Национальный институт статистики и экономических исследований Франции. Тексерілген 9 қыркүйек 2013.
* Инёй (фр.). cassini.ehess.fr. Тексерілген 9 қыркүйек 2013.

Санат:Шер департаментінің коммунасы
Дипалпур

**Дипалпур** (ағылш. Dipalpur) — Окаре аймағында,  Пәкістан провинциясының Пенджаб қаласында орналасқан. 2010 жылғы санақ бойынша, 90936 адам тұрады.

## Географиялық орналасуы
Теңіз деңгейінен 169 м биіктікте орналасқан.

## Демографиясы
Жыл бойынша қала халқы:

## Тарихы

### Моңғолдар
Моңғолдар елдің бұл бөлігіне бірнеше рет басып кірді және оларды Ғияс-ад-Дин Балбан және оның ұлы Мұхаммед Хан Дипалпурда тексерді, олардың Пенджабқа соңғы шабуылы 1285 жылы Пир Мұхаммед хан Манғол (Самар хан деп те аталады) Дипалпур, бірақ шегінген моңғолдарды қуу кезінде Мұхаммед хан өлтірілді. Шахзада Мұхаммед хан Бадшахи мешітінің батысындағы шағын қабірге жерленген деген болжам бар. Дегенмен, кез келген түпнұсқа көздерден алынған конформация қол жетімді емес.

## Дереккөздер

Санат:Пәкістан қалалары
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Санат:Пәкістан тарихы
Франко Маннино

**Фра́нко Манни́но** (Franco Mannino; 25 с<nowiki/>әуір, 1924 жылы, Палермо, Сицилия, Италия — 1 ақпан 2005 жыл, Рим, Лацио, Италия) — итальяндық композитор, дирижёр, пианист, опералық режиссёр, драматург.

## Өмірбаяны
Пианист ретінде 16 жасынансынға түскен. Италия сияқты және басқа мемлекеттерде концерт қойды (дүркін-дүркін КСРО-да). 1941 жылдан бастап пианист ретінде сахнаға шығып жүрді, ал 1952 жылдан бастап дирижер ретінде сахнаға шыға бастады. 1982-1987 жылдары Халық өнері орталығы Оркестрінің көркемөнер жетекшісі болды. Кинофильмдерге музыка жазды, көбінесе көп жылдар бойы Лукино Висконтимен бірге жұмыс жасады.

## Шығармалары

### Операда
* *Vivì* (1957 жыл)
* «Үміт» / *La speranza* (1970 жыл)
* «Давидово тізесі» / *La stirpe di Davide* (1958 жыл, Рим)
* «Қорқыныш түндері» / *Le notti della paura* (1960 жыл)
* «Бақтағы шайтан» / *Il diavolo in giardino* (1963 жыл)
* «Луизелла» / *Luisella* (1962 жыл)
* *Il quadro delle meraviglie* (1962 жыл)
* «Дориана Грей портреті» / *Il ritratto di Dorian Gray* (1973 жылдан бастап)
* *Il principe felice* (1987 жыл)
* *Le teste scambiate* (1988 жыл)

### Таңдаулы фильмографиялары
* 1951 жыл — Ең әдемі
* 1953 жыл— Әзәзілді масқаралау
* 1954 жыл— Римлянка
* 1956 жыл— Вампирлер
* 1960 жыл— Пират Морган
* 1974 жыл— Интерьердегі отбасылық портрет
* 1976 жыл— Кінәссіз
* 1979 жыл— Тізе бүккен адам
* 1981 жыл— Тым жағдайсыз естен адасу

## Марапаттары
* 1976 жыл—  «Давид ди Донателло» премиясы, ең үздік музыка үшін («К*інәсіз*»)

## Дереккөздер

Санат:Италия дирижерлері
Санат:Италия сазгерлері

Санат:25 сәуірде туғандар
Санат:1924 жылы туғандар
Санат:2005 жылы қайтыс болғандар
Санат:Римде қайтыс болғандар
Кіріпбас

Кіріпбас-өзімен аттас тұқымдасқа жататын көп жылдық су өсімдіктері.Қазақстанда өзен жағалауларында ,су басқан шалғында өсетін 4 түрі бар.Әсіресе жабайы кіріпкбастың айрықша маңызы бар.Биіктігі 10-100 см.Сабағы бұтақталып біткен.Жапырағы қос қатарлы,кезектесіп орналасқан,таспа пішіндес,түбінде қынабы бар.Гүлі дара жынысты,ұсақ,жұмыр гүлі қою,шар пішіндес,оның аталық гүлі жағары,ал аналығы төмен орналасқан.Маусым-тамыз айларында гүлдеп,шілде-қыркүйекте жемістенеді.Жемісі-жаңғақ.Дәнімен су қүстары қоректенеді.
## Дереккөздер

Санат:Су өсімдіктері
Үнді асханасы

**Үнді асханасы** — Үндістан халқының ас мәзірі. 

## Аспаздық
Үнді асханасында басты назарды вегетериандық тағам -  сабджиға, дәстүрлі дәмдеуіштер, соның ішінде 1 орныда карри дәмдеуіші тұрады.  Үнді асханасына негізінен күріш, тхали, карри кіреді. Брінші тағам - бүршақтардан жасалған дхал сорпасы. Үнді асханасындағы ең тәтті десерт - ваттилапам. 

thumb|right|200px|

## Тарихы
thumb|right|200px|
Үнділіктерде сиыр етін жеуге болмайды, себебі сиыр - үнділіктерде киелі жануар болып саналады. Алайда, Ашок патша уақытынан ет өнімдерін тұтынуға тиым салынды.  
Ислам діні Үндістанды билегенде, олар тауық етін тұтына бастады. Солтүстік-Батыс Үндістан асханасын муглай деп атайды. 

## Үнді асханасы
Үнді асханасында кеңінен қолданылатын тағамдар:
* Бобы мунг
* Бханг
* Виндалу
* Гхи
* Дхал
* Карри (тағам)
* Карри (дәмдеуіш)
* Кичари
* Ласси (сусын)
* Муглай (аспаздық)
* Наан
* Сабджи
* Цыплята тандури
* Чапати
* Чатни
* Кухня Пенджаба
* Кухня Кашмира
* Гулабджамун

## Сілтемелер
* Үнділік асхана
* Үнділік асхана (рецепт, дәлел)
* Сөздік

Санат:Үнді асханасы
Наан

**Наан** (перс. نان‎, хинди नान, урду نان, в.-пандж. ਨਾਨ, пушту نان‎, уйг. نان, курд. nan, кит. 馕) — үнді асханасындағы сұлыдан жасалған нан. Сонымен қатар бұл өнім Ауғанстанда, Иранда, Непалда, Пәкістанда, Өзбекстанда, Тәджікстанда кеңінен таралған. Түрік тілдерінде(мысалы, қазақ, қырғыз, өзбек, ұйғыр тілі, т.б.) наанды нан деп айтады.

thumb|right|200px|

Наанның негізгі бөлігін жұмсақ қамыры құрайды. Қосымша тағам ретінде қасына күріш, картоп езбесі, сыр ,фарш қосылады. Ал дәмдеуіштерден тмин, пияз, мейіз қосылады. 

Наанды шәймен ішкенде, сорпа ішкенде қолданады.

## Сілтемелер
* Наан файлы
* Наан рецепті
* Наан дайындалуының видеосы

Санат:Үнді асханасы
Механикалық ойыншықтар

Адамдар қашанда бұрын ешкім жасамаған заттарды ойлап табуға құмар.Ежелгі Мысыр,Грек,Рим елдерінде сол елдің шеберлері ағаштан жасалған мүсіндерді жасырын механикалық тетіктер арқылы,сондай-ақ гидравликалық қысым және пневматикалық қысым арқылы "тірілту" әдісін тапқан.
Ал бүгінде механикалық ойыншықтар механикалық энергия арқылы жұмыс істейді.Механикалық ойыншықтардың іс-әрекеті мен қимыл-қозғалысы қарапайым құрылғылар:дөңгелек резіңке,серіппе,бұрандалар және т.б арқылы қозғалуы мүмкін.Әуесқой өнертапқыштар механикалық ойыншықтардың құрылымын жиі-жиі дамытуда.Бұл ойыншық қатарына,әсіресе механикалық қуыршақтар,роботтар және жануарлар кіреді.Олардың көпшілігінде бұрандалы тетіктер болады.Осы тетіктер арқылы ойыншықтар "тірі" сияқты көрінеді.
Юстас Майлс

**Юстас Хэмилтон Майлс** (ағылш. Eustace Hamilton Miles; 1868-інші жылдың 22-інші қыркүйегінде Лондонда дүниеге келген - 1948 жыл 20 желтоқсан) —британиялық жё-де-пом, 1908-інші жылда өткен Олимпиадалық ойындарда күмісті жеңіп алған.

## Жетістіктері
* Майлс 1908-інші жылда өткен, Лондонда жеке спортсмендерге арналған жалғыз ойындардан екінші орын алған еді.
Гхи

**Гхи** (хинди घी, бенг. ঘি) — сапалы май түрі, Оңтүстік Азияның (Үндістан, Пәкістан, Бангладеш, Непал, Шри-Ланка) тамақ дайындау, ем және әр түрлі рәсімдерді өткізу үшін қолданады.  Үнді асханасындағы ең танымал өнім.

## Аспаздық
Пәкістан және Үндістан асханаларындағы кеңінен қолданылатын май. Оңтүстік-азиаттық адамдар гхи қолданып күріш, сабджи( Үндістанның танымал вегетариандық тағамы, дәмдеуіштер қосылып бұқтырылған көкөніс рагуы), дал, роти (бидайдың ұсақталған ұнынан дайындалатын дәстүрлі, жұқа, ашытылмаған шелпек), самоса (ішіне дәмдеуіштер қосылған картоп, көкөніс немесе ет салынған, қытырлақ қамырдан жасалған дәмді тағам)  және халва (қуырылған майлы дәндер  мен карамель массасынан жасалатын дәстүрлі шығыс тәттісі) мен ладду ( жармадан  немесе бидай ұнынан сары майға қуырылып, қант немесе бал, дәмдеуіштер қосылып жасалатын дәстүрлі үнді тәттісі) әзірлейді. Гхи майының басқа майлардан ерекшелігі – оның құрамында қысқа тізбекті май қышқылдарының көп болуынан. Сондықтан, ол жоғарғы темпеатураларда жанбайды, тек 250 °C асса ғана, түтінденеді. Гхи ағзада тез сіңеді және тағамдарға ерекше дәм, янтарь секілді түс береді. 

## Индуизмда
Индуизмде өнім құрбандық шалу рәсімдерінде маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, үнді май шамдары көбінесе маймен толтырылады. Қасиетті мақсаттарда пайдалану үшін жеткілікті таза май табу бүгінгі күні діншіл индустар үшін мәселе болып табылады, өйткені көптеген ірі өндірушілер өз өнімдеріне тұз қосады. Гхи бейтараптануды тудыруы үшін каннабисті (құрамында әртүрлі психиоактивті заттар бар өсімдік) қыздыру үшін сусынды психоактивті ету үшін бхангта( үнді қарасорасының аталық және тозаңданған аналық өсімдіктерінен алынатын психотроптық препарат ) да қолданылады.

## Аюрведа
Аюрведа бойынша, гхи - саттва (жақсылық) табиғатының дәрісі. Ghee жасартатын және сергітетін қасиеттерге ие, «ас қорыту отын» және иммунитетті арттырады және аш ішектің жұмысына көмектеседі. Ағзаның жүйке тіндерін, сүйек кемігін және миды қоректендіреді, нәтижесінде ақыл-ой өткірлігі артады. Гхи көптеген аюрведиялық дәрі-дәрмектердің құрамына кіреді және массаж үшін тамаша май болып саналады: ол теріге оңай және терең сіңеді және емдік және жылыту әсері бар. Аюрведаның айтуынша, гхи вата және питта конституциясының адамдары үшін ең пайдалы. Көбінесе ол ауызша қабылданады, кейде мұрын жолдарын майлау үшін, құлақ пен көз тамшылары ретінде. Питтадан туындаған бұзылуларды емдеу үшін май ащы шөптермен дайындалады.

## Маркетте
Үндістандағы май нарығының көлемі 2016 жылғы жағдай бойынша 10 000 крон немесе 242 470 теңгені құрайды. Үндістан енеке мен сиыр сүтінің әлемдегі ең ірі өндірушісі, демек, майдың ең ірі өндірушісі және тұтынушысы.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Үнді асханасы
Санат:Непал асханасы
Санат:Пәкістан асханасы
Санат:Күрд асханасы
Шатонёф-сюр-Шарант

**Шатонёф-сюр-Шара́нт** (фр. Châteauneuf-sur-Charente) —  Пуату — Шаранта аймағында орналасқан Франция коммунасы. Департаменті — Шаранта. Кантонның басты қаласы - Шатонёф-сюр-Шарант.Коммуна орналасқан жер— Коньяк. INSEE коды — 16090.

thumb|right|200px|

## Географиясы
Коммуна Парижден 410 км, Пуатьеден 115 км, Ангулемадан 18 км қашықтықта .Коммуна бойынан Шаранта өзені ағып өтеді. 

## Халық қоныстануы
2008 жылы коммунада 3452 адам тұрған. 

## Климаты
Климаты - теңіздік. Метеостанция Коньяк қаласында орналасқан.

## Басқарушылары
1989-1995 жылдарда Рене Кай, 1995-2001 жылдар аралығында Жак Боб ,2001-2014 жылдарда Жерар Кастен басқарған. 

## Экономикасы
2007 жылы 1965 адам еңбекке жарамды болған, оның 1445 адам белсенді, 520 адам белсенсіз болған. 1445 адамның 1290 адамы жұмыс істеген, 155 жұмыссыз болған. 

## Көрікті жерлері
Сен-Пьер шіркеуі (XII ғасыр). 1862 жылдан бері тарихи ескерткіш. thumb|right|200px|
Сен-Сюрен шіркеуі (VIII—IX ғасырлар). 1925 жылдан бері тарихи ескерткіш. thumb|right|200px|
Оссуарий (XII ғасыр). 1990 жылдан бастап тарихи ескерткіш.  thumb|right|200px|

## Сілтемелер
* Шатонёф-сюр-Шарант
* Шатонёф-сюр-Шарант (фр.). Францияның зерттеу институты. 

Санат:Шаранта департаментінің коммунасы
Фонклеро

**Фонклеро́** (фр. Fontclaireau) — Пуату — Шаранта жерінде орналасқан Франция коммунасы. Департаменті — Шаранта. Манль кантонының құрамына кіреді. Коммуна жері — Конфолан. INSEE коды— 16140.

thumb|right|200px|
Коммуна Парижден 370 км, Пуатьеден 80 км, Ангулемадан 28 км қашықтықта.  

## Халық қоныстануы
2008 жылы 368 адам тұрған. 

thumb|right|200px|

## Экономикасы
2007 жылы 223 адам еңбекке жарамды болған, 163 адам бесенді, 60 адам белсенсіз болған. 163 адамның 142 ғана жұмыс істеген. 

Санат:Шаранта департаментінің коммуналары
Гондвиль

**Гондвиль** () — Пуату — Шаранта жерінде орналасқан Франция коммунасы. Департаменті — Шаранта. Сегонзак кантонының құрамына кіреді. Коммуна аймағы — Коньяк. INSEE коды — 16153.

Коммуна Парижден 410 км, Пуатьеден 110 км, Ангулемадан 25 км қашықтықта..

## Тарихы
Бірінші құлып ХХ ғасырда Викингтердің жолын жабу үшін Шаранта өзенінің ортасындағы аралда салынған. Құлып жүз жылдық соғыс кезінде қираған. Жаңа қамалды ХVIII ғасырда Филипп Ленай салған. Оны салу кезінде ескі құлыптан тастар пайдаланылды.

## Халық қоныстануы
2008 жылы 518 адам тұрған. 

## Климаты
Климаты теңіздік. Жақын метеостанция Коньяк қаласында орналасқан. 

thumb|right|200px|

## Экономикасы
Басты шаруашылықтары - жүзім егу және ауыл шаруашылығы .
2007 жылы 322 адам еңбекке жарамды болған, 221 -  белсенді, 101 - белсенсіз болған. 221 адамның 203 адамы жұмыс істеген. Белсенділік танытпайтын 101 адамның 28-і оқушылар немесе студенттер, 32-сі зейнеткерлер, 41-і басқа себептермен әрекетсіздер.

## Дереккөздер

## Cілтемелер
* 
* 

Санат:Шаранта департаментінің коммуналары