open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лаутаро Мартинес

**Лаутаро Хавьер Мартинес** (; 1997 жылы 22 тамызда туған, Баия-Бланка, Аргентина) — аргентиналық футболшы, "Интернационале" клубы мен Аргентина құрамасының шабуылшысы.

## Карьерасы

### Клубтық
2015 жылы "Расинг Авальянеда" клубында кәсіпқой карьерасын бастады. Футболшының нәтижелілігі өте жоғары болды да (екі маусымда Аргентина чемпионатында 48 кездесуде 22 гол соқты) еуропалық клубтардың оған деген қызығушылығы пайда болды.

2018 жылы жазда "Интернационалеге" ауысты. Трансфер құны 25 млн. еуроға бағаланды. 2019 жылы отандасы Мауро Икарди футбол төңірегіндегі жанжалға байланысты клубтан кетті де, Лаутаро негізгі құрам ойыншысы атанды. Ал команда бапкері боп Антонио Конте келген соң негізгі құрамға біржола орнықты.

### Ұлттық құрама
2017 жылы жастар арасындағы Америка кубогына қатысып, алты кездесуде алаңға шықты. 

2018 жылы 27 наурызда Испанияға қарсы жолдастық ойында Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын өткізді.

2019 жылғы Америка кубогына қатысып, төрт кездесуде екі доп соқты.

## Жетістіктері

### Командалық

* УЕФА Еуропа лигасының финалисі: 2019/20
* Әлем чемпионаты: 2022
* Америка кубогы: 2021, 2024

### Жеке

* Жастар арасындағы Америка чемпионатының үздік мергені: 2017 (5 гол)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Расинг Авельянеда ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Еуропа чемпиондары кубогының финалы 1987

**Еуропа Чемпиондар Кубогының 1987 жылғы финалы** 27 мамырда Венадағы Эрнст Хаппель стадионында өтіп, "Порту" 2:1 есебімен "Баварияны" ұтты.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*transfermarkt сайтында

Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Санат:1987 жылғы футбол
Санат:Бавария Мюнхен ФК ойындары
Санат:Порту ФК ойындары
Еуропа чемпиондары кубогының финалы 1982

**Еуропа Чемпиондар кубогының 1982 жылғы финалы** 26 мамыр күні Роттердамдағы "Фейеноорд" стадионында өтті. Англияның "Астон Вилла" клубы 1:0 есебімен "Баварияны" (ГФР) ұтты.
## Матч

## Дереккөздер

Санат:1982 жылғы футбол
Санат:Бавария Мюнхен ФК ойындары
Санат:Астон Вилла ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
УЕФА Чемпиондар Лигасы 1994/95

**УЕФА Чемпиондар Лигасы 1994/95** (ағыл. *1994–95 UEFA Champions League*) — аталмыш турнирдің 40-шы, жаңа форматтағы үшінші маусымы.

## Квалификация
*10-24 тамыз*

|}

## Топтық турнир

### А тобы

### B тобы

### C тобы

### D тобы

## Плей-офф
### Ширек финал

|}
### Жартылай финал

|}
### Финал
*Толық мақаласы: [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 1995]]*
Санат:1994 жылғы футбол
Санат:1995 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 1994/95
Бетсүйек доғасы

**Бетсүйек доғасы** (, немесе **Шықшыт сүйегі**, ) — анатомияда самай сүйектің бетсүйек томпағынан (құлақ алдындағы бассүйек бүйірінен алға қарай созылып шыққан сүйек) және бет сүйегінің самай томпағынаннан (жақ сүйектерінде) құралған бұлтиған сүйек бөлігі болып, екеуі қиғаш жымдасады (бет-самай сүйектерінің жымдасуы, zygomaticotemporal suture). Самай бұлшықетінің сіңірі осы доғаның аралығынан өтіп, астыңғы жақсүйектің тәжді томпағына енеді.

Бетсүйек нүктесі бетсүйек доғасының жоғарғы шегінің (upper border) алдыңғы ұшында орналасқан болып, сонда шайнау бұлшықеті мен үстіңгі жақсйүектің ұшырасуы бұрыш (angle) жасайды, әрі сонда ол бетсүйектің томпағына ұшырасады.

Бетсүйек доғасы сүтқоректілер мен олардың жойылған туысқандарын да қамтитын, амниоттардың бір кладасы болған аңтәрізділердің (Synapsida) негізгі бір ерекшелігі болып, ол мысалы мосхопс және диметродон секілділерде кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:Бассүйек
УЕФА Суперкубогы 2020

**УЕФА Суперкубогы 2020** () — аталмыш турнирдің 45-жарысы, 2020 жылғы 24 қыркүйекте Будапештегі Ференц Пушкаш стадионында өтті. УЕФА Чемпиондар Лигасының 2019/20 жылғы жеңімпазы мен УЕФА Еуропа Лигасының 2019/20 жылғы жеңімпазы "Севилья" өзара кездесті. Ойынның негізгі уақыты 1:1 есебімен тең аяқталды. Қосымша таймда мюнхендік жартылай қорғаушы Хави Мартинес гол соғып, матч тағдырын шешті. Осымен үшінші жыл қатарынан жеңімпазды анықтауға 90 минут аздық қылды.

"Бавария" 2020 жылы төртінші жүлдесін иеленді. Бұған дейін Германия чемпионаты, Германия кубогы, Чемпиондар лигасында топ жарған-ды.

## Қатысушылары

## Матч

### Егжей-тегжейі

## Тағы қараңыз
* УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20
* УЕФА Еуропа Лигасы 2019/20
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ресми вебсайт

Санат:2020 жылғы футбол
Санат:УЕФА Суперкубогы
Санат:Севилья ФК ойындары
Санат:Бавария Мюнхен ФК ойындары
Преснель Кимпембе

**Преснель Кимпембе** (; 13 тамыз 1995 жыл, Бомон-сюр-Уаз, Иль-де-Франс) — конголық және франциялық футболшы, Франция Ұлттық футбол құрамасы мен "Пари Сен-Жермен" клубының қорғаушысы. 2018 жылғы әлем чемпионы.

## Карьерасы
Кимпембенің әкесі конголяқ, анасы гитилік.

2014 жылы 17 қазанда "Лансқа" қарсы ойында тұңғыш "Пари-Сен-Жермен" сапында алаңға шықты. УЕФА Чемпиондар Лигасындағы тұңғыш ойынын 2017 жылы 14 ақпанда өз алаңында "Барселонаға" қарсы өткізді (4:0)

2014 жылы Конго Демократиялық Республикасы жастар құрамасында бір кездесу өткізді. 2018 жылы 27 наурызда Ресейге қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет Франция құрамасы сапында өнер көрсетті.

## Жетістіктері
; «Пари Сен-Жермен»
* Франция чемпионы (5): 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19,2019/20
* Франция кубогы (3): 2015/16, 2016/17, 2017/18
* Лига кубогы (3): 2015/16, 2016/17, 2017/18
* Франция суперкубогы (4): 2016, 2017, 2018,2019

; Франция
* Әлем чемпионы: 2018
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Франция футболшылары
Санат:Конго Демократиялық Республикасы футболшылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Мәдениет саласының үздігі

**"Мәдениет саласының үздігі"** төсбелгісі – 2011 жылғы 15 желтоқсанда Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәдениет саласына қарасты қызметкерлерін ынталандыру және көтермелеу үшін тағайындалған Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 1539 қаулысымен бекітілген ведомстволық наградасы.

## Толығырақ
Төсбелгі мәдениет саласының дамуына ерекше үлес қосқан мәдениет саласының қызметкерлеріне беріледі:

көп жылғы еңбегі мен ел мәдениетінің дамуына қосқан жеке үлесі үшін;

мәдениет саласын жақсартуға белсенді қатысқаны үшін;

мәдениет саласындағы инновациялық қызметі үшін.

Төсбелгі мәдениет жүйесінде кемінде 15 жыл еңбек еткен мәдениет саласының қызметкерлеріне беріледі.

«Мәдениет қайраткері» төсбелгісімен марапатталған адамдарға белгіленген үлгідегі куәлік беріледі.

Төсбелгі кеуденің оң жағында мемлекеттік марапаттардың астына тағылады.

«Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісімен марапаттау екі мәрте жүргізілмейді.

## Құрметті белгінің сипаттамасы
"Мәдениет саласының үздiгi" төсбелгiсi диаметрi 34 мм шеңбер нысанында алтын түстес металдан дайындалады.
Шеңбердiң iшiнде күннiң, шаңырақтың және ұлттық ою-өрнектiң бейнесi, төменде алтын түстес "МӘДЕНИЕТ САЛАСЫНЫҢ ҮЗДIГI" деген жазу орналасқан.

Төсбелгi құлақша мен шығыршық арқылы енi 34 мм және биiктiгi 18 мм көгiлдiр түстi қатқыл лентамен қапталған тiкбұрышты тағанмен жалғанады.
Төсбелгi киiмге визорлы бекiткiшi бар түйреуiш арқылы бекiтiледi.

Санат:Қазақстанның құрметті атақтары
Санат:Мәдениет саласының үздігі
Санат:Қазақстан марапаттары
Үздік байланысшы

thumb|right|180px|Үздік байланысшы
**"Үздік байланысшы"** төсбелгісі – 2011 жылғы 15 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы № 1539 қаулысымен бекітілген

## Толығырақ
"Үздік байланысшы" төсбелгісімен ақпараттандыру және байланыс саласындағы қызметкерлер еңбекте жоғары нәтижелерге қол жеткізгені үшін қызметі бойынша оң мінездемесі бар, өздеріне жүктелген міндеттерді адал әрі жауапты орындайтын, бұл ретте бастамашылық және кәсіпқойлық танытатын, жас мамандарға тәлімгер болып табылатын, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес күнтізбелік есеппен жалпы еңбек сіңірген жылдары 15 жыл және одан көп қызметкерлер марапатталады.

Ерекше жағдайларда бұл белгімен ақпараттандыру және байланыс саласында ерекше сіңірген еңбегі үшін басқа салаларда жұмыс істейтін адамдар марапатталады.

## Құрметті белгінің сипаттамасы
"Үздік байланысшы" төсбелгісі ені бойынша диаметрі 30,6 мм шеңбер нысанында сары түсті металдан (жез) жасалады. Төсбелгіні дайындауда көгілдір, ақ, жасыл түсті эмальдар пайдаланылады.
Төсбелгінің беткі жағында ортасында ақ түстің аясында: жасыл түспен Қазақстан Республикасы картасының бедері, сары түспен телевизиялық мұнара және радиотолқынның шоғырланған шеңберлері бейнеленген. Төсбелгінің ортаңғы шеңберінде көгілдір түс аясында "ҮЗДІК БАЙЛАНЫСШЫ", "ҚАЗАҚСТАН" деген сары түсті жазулар орналасқан. Төсбелгінің сыртқы жиек шеңберінде радиалды бедерлі кетіктер салынған.

Төсбелгі құлақша мен шығыршық арқылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы түстес жібек қатқыл лентамен қапталған, ені 25 мм және биіктігі 15 мм төрт бұрышты тағанмен жалғанады.
Төсбелгі визорлы бекіткіші бар түйреуіш арқылы киімге бекітіледі.

Санат:Қазақстанның құрметті атақтары
Санат:Қазақстан марапаттары
Леандро Паредес

**Леандро Паредес** (; 29 маусым 1994 жыл, Сан-Хусто, Аргентина) — аргентиналық футболшы, "Пари Сен-Жермен" клубының жартылай қорғаушысы. 2019, 2021 жылдары Америка кубогына қатысқан.

## Жетістіктері

; «Бока Хуниорс»

* Аргентина чемпионы: Апертура 2011
* Аргентина кубогы: 2011/12

; «Зенит»

* Ресей чемпионы: 2018/19

; «Пари Сен-Жермен»

* Франция чемпионы (2): 2018/19, 2019/20
* Лига кубогы: 2019/20
* Франция кубогы (2): 2019/20
* Франция суперкубогы: 2019
**Аргентина**

* Америка кубогы: 2021

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі
Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бока Хуниорс ФК ойыншылары
Санат:Кьево ФК ойыншылары
Санат:Рома ФК ойыншылары
Санат:Эмполи ФК ойыншылары
Санат:Зенит ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Алфонсо Дейвис

**Алфонсо Дейвис** (; 2 қараша 2000, Будубурам, Гана) — канадалық футболшы, Канада Ұлттық футбол құрамасы мен "Бавария" клубының жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы

### Клубтық
Алфонсо Ганада дүниеге келген. Бес жасында Канадаға көшіп барды. 2016-18 жылдары Ванкувердің "Уайткепс" клубында өнер көрсетті.

2019 жылы "Баварияға" ауысты. УЕФА Чемпиондар лигасында жеңімпаз атанған тұңғыш канадалық футболшы боп тарихқа тіркелді. Сондай-ақ 2019/20 жылғы маусымда Чемпиондар лигасындағы ең жылдам (сағатына 35 км жүгіре алады) футболшы атанды.

### Ұлттық құрама
2017, 2019 жылдары КОНКАКАФ Алтын кубогына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық
«Бавария»

* Германия чемпионы (2): 2018/19, 2019/20
* Германия кубогы: 2018/19, 2019/20
* УЕФА Чемпиондар Лигасы: 2019/20
* УЕФА суперкубогы: 2020

### Жеке

* Бундеслиганың үздік жас ойыншысы: 2019/20

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Канада футболшылары
Санат:Канада Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ванкувер Уайткэпс ФК ойыншылары
Санат:Бавария ФК ойыншылары
Мұнай-газ саласының еңбек сіңірген қызметкері

thumb|right|180px|Мұнай-газ саласының еңбек сіңірген қызметкері
**"Мұнай-газ саласының еңбек сіңірген қызметкері"** төсбелгісі – 2011 жылғы 15 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы № 1539 қаулысымен бекітілген

## Толығырақ
"Мұнай-газ саласының еңбек сіңірген қызметкері" төсбелгісімен күнтізбелік есеппен кемінде 10 және одан да көп жыл еңбек өтілі бар мұнай-газ саласындағы ұйымдардың басшылары мен мамандары және ұзақ әрі мінсіз қызметі, кәсіби қызметтегі жоғарғы көрсеткішке қол жеткізгені үшін, ерекше сіңірген еңбегі мен мұнай және газ саласындағы елеулі үлесі үшін басқа да адамдар марапатталады.

## Құрметті белгінің сипаттамасы
"Мұнай-газ саласының еңбек сіңірген қызметкері" төсбелгісі диаметрі 35 мм болатын шеңбер нысанында жезден жасалады.
Төсбелгінің беткі жағында қара-көк түсті шеңбердің фонында астында алтын түстес мұнай бұрғылау қондырғысының бедерлі макеті, жоғары жақта – алтын түстес ұлттық ою-өрнек элементтерімен мұнай тамшысының бедерлі макеті орналастырылған.

Төсбелгінің бет жағында шеттерін бойлай алтын түстес фонда "МҰНАЙ-ГАЗ САЛАСЫНЫҢ ЕҢБЕК СІҢІРГЕН ҚЫЗМЕТКЕРІ" деген мәтін бар.
Төсбелгі киімге визорлы бекіткіші бар түйреуіш арқылы бекітіледі.

Санат:Қазақстанның құрметті атақтары
Тило Керер

**Тило Керер** (; 21 қыркүйек 1996 жыл, Тюбинген, Германия) — германиялық футболшы, Германия Ұлттық футбол құрамасы мен "Вест Хэм Юнайтед" клубының қорғаушысы. 

2018 жылдан бері Ұлттық құрамада ойнайды. 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты.  

## Жетістіктері

; «Германия-21»

* Еуропа чемпионы (1): 2017

; ПСЖ

* Франция чемпионы (1): 2018/19, 2019/20, 2021/22
* Франция кубогы: 2019/20, 2020/21
*Франция суперкубогы: 2020

;Вест Хэм
*УЕФА Конференциялары лигасы: 2022/23

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары
Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары
Мұнай-газ кешенін дамытуға қосқан үлесі үшін медалі

thumb|right|180px|"Мұнай-газ кешенін дамытуға қосқан үлесі үшін" медалі
**"Мұнай-газ кешенін дамытуға қосқан үлесі үшін"** медалі – 2011 жылғы 15 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы № 1539 қаулысымен бекітілген

## Толығырақ
"Мұнай-газ кешенін дамытуға қосқан үлесі үшін" медалімен мұнай-газ өндірісінің тиімділігін, шығарылатын өнімнің сапасы мен бәсекеге қабілеттігін арттыруға, сондай-ақ оны әлемдік нарыққа ілгерілетуге, өнімдердің, озық технологиялардың жаңа түрлерін игеруге үлкен үлес қосқан және көпжылдық адал еңбегі үшін Қазақстан Республикасының мұнай-газ кешенін дамыту және басқару жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын мұнай-газ кешенінің кәсіпқойлығы жоғары қызметкерлері, білім беру, ғылыми, ғылыми-техникалық және инновациялық қызметті дамытудағы елеулі үлесі үшін мұнай-газ бейінінің білім беру және ғылыми мекемелерінің қызметкерлері, сондай-ақ мұнай-газ кешені еңбеккерінің жағымды бейнесін қалыптастыруға ықпал ететін, Қазақстан Республикасының мұнай-газ кешенін дамытуға жеке үлес қосқан өзге де адамдар марапатталады.

## Құрметті белгінің сипаттамасы
"Мұнай-газ кешенін дамытуға қосқан үлесі үшін" медалі диаметрі 32 мм болатын шеңбер нысанындағы жезден жасалады.
Медальдің беткі жағында мұнай мұнарасының бедерлі бейнесі орналасқан, оң жағында мұнай өңдеу қондырғысының бедерлі бейнесі орналасқан, сол жағында сары металдан жасалған ұлттық ою түрінде безендірілген мұнай тамшысының бедерлі бейнесі орналасқан. Бұл композиция бедері күңгірттелген дөңгелек нысанды жолақпен жиектелген.
Медальдің беткі жағында шетін бойлай шеңбер түрінде "МҰНАЙ-ГАЗ КЕШЕНІН ДАМЫТУҒА ҚОСҚАН ҮЛЕСІ ҮШІН" деген мәтін бар.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы түстес жібек қатқыл лентамен қапталған, ені 26 мм және биіктігі 20 мм төрт бұрышты тағанмен жалғанады.
Медаль киімге визорлы бекіткіші бар түйреуіш арқылы бекітіледі.

Санат:Қазақстан медалдары
Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін медалі

thumb|right|180px|"Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін" медалі
**"Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін"** медалі – 2011 жылғы 15 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы № 1539 қаулысымен бекітілген

## Толығырақ
"Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін" медалімен Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау жүйесіне айрықша үлес қосқан Қазақстан Республикасының азаматтары, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағындағы шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар денсаулық сақтау саласындағы көрнекті әзірлемелері, белсенді және жемісті қайырымдылық қызметі және мейірімділігі, қызметтік міндеттерін орындау кезінде көрсеткен кәсіптік шеберлігі мен жанқиярлығы үшін, кемінде 40 рет қан беруді және (немесе) кемінде 70 рет қан плазмасын беруді өтеусіз жүзеге асырғаны үшін марапатталады.

"Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін" медалімен денсаулық сақтау жүйесінде 10 жыл еңбек өтілі бар денсаулық сақтау жүйесінің қызметкерлері марапатталады.

## Құрметті белгінің сипаттамасы
"Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін" медалі диаметрі 40 мм шеңбер нысанында жезден жасалады.
Шеңбердің ортасында медицина эмблемасы – тостағанға оралған жылан, жоғары бөлігінде – шығып келе жатқан күн сәулесі, төменгі жағында – лавр бұтақтары бейнеленген. Шеңберді бойлай "ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ ІСІНЕ ҚОСҚАН ҮЛЕСІ ҮШІН", "ҚАЗАҚСТАН" деген жазулар орналасқан. Медалі фоны жылтырақ, әріптер және бейнелер шығыңқы, күңгірт.
Медалдің сыртқы жағы күңгірт.

Медалі құлақша мен шығыршық арқылы ені 33 мм және биіктігі 20 мм көгілдір түсті қатқыл лентамен қапталған тікбұрышты тағанмен жалғанады.
Медалі киімге визорлы бекіткіші бар түйреуіш арқылы бекітіледі.

Санат:Қазақстан медалдары
Ауыл шаруашылығы саласының үздігі

**«Ауыл шаруашылығы саласының үздігі»** төсбелгісі — 2011 жылғы 15 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы № 1539 қаулысымен бекітілген

## Толығырақ
"Ауыл шаруашылығы саласының үздігі" төсбелгісімен ауыл шаруашылығы салаларының қызметкерлері Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің салаларын дамытуға, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің агроөнеркәсіптік кешен саласындағы саясатын іске асыруға елеулі үлес қосқаны үшін, кәсіби қызметтегі жоғары жетістіктері, мемлекеттік басқарудың жаңа прогрессивті әдістерін енгізгені үшін, көп жылдық жемісті еңбегі мен егіншілікті дамыту және фитосанитариялық қауіпсіздік, мал шаруашылығы және ветеринариялық қауіпсіздік, қайта өңдеу өнеркәсібі, агроөнеркәсіптік кешен, ауыл шаруашылығы, егіншілік, тұқым шаруашылығы және астық нарығын реттеу, мақта, өсімдіктерді қорғау және өсімдіктер карантині, ветеринария, агроөнеркәсіптік кешенді техникалық жабдықтау саласындағы бақылау функцияларын жүзеге асырудағы көп жылдық ерен еңбегі үшін марапатталады.   «Ауыл шаруашылығы саласының үздігі» – бұл ауыл шаруашылығы саласында ерекше жетістікке жеткен адамдарға берілетін марапат немесе атақ. Қазақстанда бұл атақ көбіне ауыл шаруашылығы қызметкерлерін ынталандыру үшін беріледі.

## Құрметті белгінің сипаттамасы
"Ауыл шаруашылығы саласының үздігі" төсбелгісі диаметрі 34 мм шеңбер нысанында жезден жасалады. Төсбелгінің беткі жағында, ортасында шеңберге кірістірілген егістің, күннің, масақтың және ұлттық ою-өрнектің бедерлі бейнесі көрсетілген. Ою-өрнектің айналасында шығыңқы жиек бар. Жиектің сыртқы жағында "Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі", "Ауыл шаруашылығы саласының үздігі" деген жазулар жазылған. Белгідегі барлық бейнелер мен жазулар шығыңқы.

Төсбелгі құлақша мен шығыршық арқылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы түстес жібек қатқыл лентамен қапталған, ені 35 мм және биіктігі 15 мм тікбұрышты тағанмен жалғанады. Таған жезден жасалған.
Төсбелгі киімге визорлы бекіткіші бар түйреуіш арқылы бекітіледі.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның құрметті атақтары
Санат:Қазақстан марапаттары
Левен Кюрзава

**Левен Кюрзава** (; 4 қыркүйек 1992, Фрежюс, Франция) — франциялық футболшы, Франция Ұлттық футбол құрамасы мен "Пари Сен-Жермен" клубының қорғаушысы.

## Жетістіктері

### ПСЖ
* Франция чемпионы (2): 2015/16, 2017/18,2018/19,2019/20
* Лига кубогы (3): 2015/16, 2016/17, 2017/18
* Франция кубогы (3): 2015/16, 2016/17, 2017/18
* Франция суперкубогы (2): 2016, 2017,2018,2019

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Франция футболшылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Құрметті сәулетші

thumb|right|180px|Құрметті сәулетші
**"Құрметті сәулетші"** төсбелгісі – 2011 жылғы 15 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы № 1539 қаулысымен бекітілген

## Толығырақ
"Құрметті сәулетші" төсбелгісімен сәулет және қала құрылысын дамытуда көп жылдық жемісті жұмысы және сіңірген еңбегі, мемлекеттік сәулет және қала құрылысы органдары қызметі саласындағы жоғары жетістіктері, маңызды мемлекеттік (мемлекетаралық) мәні бар жобалау құжаттамаларын әзірлегені, сәулет бейінінің маман кадрларын даярлау саласында сіңірген еңбегі үшін, сәулетшілердің, қала құрылысшыларының кәсіптік мүдделерін қорғағаны, сәулет және қала құрылысы саласындағы өзекті проблемалар бойынша ғылыми зерттеулерді дамытқаны, сәулет және қала құрылысы қызметі саласындағы халықаралық, республикалық, салалық (секторлық) және басқа да бағдарламаларды іске асырудағы жетістіктері, сәулет және қала құрылысы саласында халықаралық ынтымақтастықты дамытудағы табыстары үшін сәулет және қала құрылысы саласында кемінде 10 жыл еңбек өтілі бар сәулет саласының біліктілігі жоғары мамандары, сондай-ақ қазақстандық сәулет және қала құрылысын дамытуға елеулі үлес қосқан өзге де адамдар марапатталады.

## Құрметті белгінің сипаттамасы
"Құрметтi сәулетшi" төсбелгiсi диаметрi 28 мм және қалыңдығы 2 мм шеңбер нысанында мыс-никель қорытпасынан дайындалады.
Төсбелгiнiң беткі жағында шартты түрде өрнектелген шаңырақты айналдыра "ҚҰРМЕТТI СӘУЛЕТШI" деген жазу орналастырылады. Шаңырақтың iшi және жазулар қою көгілдір түстi эмальмен боялған.
Төсбелгiнiң сыртқы жағында тiркеу нөмiрi орналасқан. Төсбелгiнiң қыры тегiс.

Төсбелгi құлақша мен шығыршық арқылы енi 25 мм және биiктiгi 15 мм қою көгілдір түстi қатқыл лентамен қапталған тiк бұрышты тағанмен жалғанады.
Төсбелгi киiмге визорлы бекiткiшi бар түйреуiш арқылы бекiтiледi.

Санат:Қазақстанның құрметті атақтары
Санат:Қазақстан марапаттары
Әлеуметтік-еңбек саласының үздігі

thumb|right|180px|Әлеуметтік-еңбек саласының үздігі
**"Әлеуметтік-еңбек саласының үздігі"** төсбелгісі – 2011 жылғы 15 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы № 1539 қаулысымен бекітілген

## Толығырақ
"Әлеуметтік-еңбек саласының үздігі" төсбелгісімен еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау ұйымдарында кемінде 5 жыл еңбек өтілі, қызметі бойынша оң мінездемесі бар, өздеріне жүктелген міндеттерді адал және кәсіптік шеберлікпен орындап жүрген еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау саласының қызметкерлері, арадагерлері және басқа да адамдар марапатталады.

## Құрметті белгінің сипаттамасы
"Әлеуметтік-еңбек саласының үздігі" төсбелгісі диаметрі 37 мм шеңбер нысанында жезден жасалады.
Төсбелгінің беткі жағында шеңбердің жиегінде ұлттық ою-өрнек және "ӘЛЕУМЕТТІК ЕҢБЕК САЛАСЫНЫҢ ҮЗДІГІ" деген мәтін орналасқан. Шеңбердің ортасында үш шеңберден тұратын фигура орналасқан, шеңберлер күрделі үшбұрышты фигура түзілетіндей тәсілмен байланыстырылған. Фигураның ішінде қозғалыс динамикасын білдіретін үш элементтен тұратын ұлттық ою-өрнек орналасады.
Айналасының жиегі, мәтін, ою-өрнек және символ – шығыңқы жылтырақ. Айналасының ішкі бөлігі – күңгірт. Символ көгілдір эмальмен құйылған.
Төсбелгінің сыртқы жағында ортасында "ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЕҢБЕК ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАУ МИНИСТРЛІГІ" деген жазу, жиектерінде ұлттық ою-өрнек орналасқан. Төсбелгінің сыртқы беті күңгірт. Жазу және ою-өрнек – шығыңқы жылтырақ.

Төсбелгі құлақша мен шығыршық арқылы ені 28 мм және биіктігі 19 мм бес бұрышты тағанмен жалғанады. Тағанның ішкі бөлігі көгілдір эмальмен құйылған.
Төсбелгі киімге визорлы бекіткіші бар түйреуіш арқылы бекітіледі.

Санат:Қазақстанның құрметті атақтары
Санат:Қазақстан марапаттары
Еңбек сіңірген энергетик

thumb|right|180px|Еңбек сiңiрген энергетик
**«Еңбек сіңірген энергетик»** төсбелгісі — 2011 жылғы 15 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы № 1539 қаулысымен бекітілген

## Толығырақ
"Еңбек сiңiрген энергетик" төсбелгiсiмен электр энергетикасы саласында кемiнде 15 жыл мiнсiз жұмыс iстеген және халықты, мемлекеттiк және өнеркәсiп объектiлерiн электр және жылу энергиясымен сенiмдi қамтамасыз ету, өндiрiстi ұйымдастыру мен еңбек жағдайын жасау, техника мен технологияларды енгiзу, ғылыми-зерттеу қызметiн дамыту жөнінде жоғары нәтижелерге қол жеткiзген, сондай-ақ ерекше сiңiрген еңбегi мен электр энергетикасы саласын дамытуға қосқан жеке үлесi үшін ұйымдардың үздік мамандары, қызметшiлері, басшылары марапатталады.

## Құрметті белгінің сипаттамасы
"Еңбек сiңiрген энергетик" төсбелгісі диаметрі 40 мм сегіз бұрышты жұлдыз нысанында жезден жасалады.
Төсбелгінің беткі жағында сегіз бұрышты жұлдыздың ортасында көк эмаль жағылған шеңбер орналасқан. Шеңбердiң ортасында электр беру желілері және электр станциясының бедерлі бейнесі орналасқан.
Шеңбердiң шеттерін бойлай шығыңқы жылтыр әрiптермен "ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ", "ЕҢБЕК СІҢІРГЕН ЭНЕРГЕТИК" деген жазу жазылған.

Төсбелгі құлақша мен шығыршық арқылы ені 24 мм және биіктігі 15 мм тікбұрышты тағанмен жалғанады.
Төсбелгі киімге визорлы бекіткіші бар түйреуіш арқылы бекітіледі.

Санат:Қазақстанның құрметті атақтары
Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін медалі

thumb|right|180px|"Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін" медалі
**«Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін»** медалі — 2011 жылғы 15 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы № 1539 қаулысымен бекітілген

## Толығырақ
«Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін» медалімен қызметтік мiндеттерiн үлгiлi атқарған, тапсырмаларды жоғары сапада орындаған, бастамашыл, шығармашылық белсендi, ұзақ әрi мiнсiз қызмет атқарған, ерекше маңызды, күрделi тапсырмаларды орындаған және жұмыстағы басқа да жетiстiктерi үшiн әділет органдарын дамытуда елеулі үлес қосқан, әділет органдарының қызметкерлері және өзге де адамдар марапатталады. 

## Құрметті белгінің сипаттамасы
"Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін" медалі диаметрі 32 мм болатын шеңбер нысанындағы жезден жасалады. Медальдің реңі күңгірттелген.
Медалдің бет жағында шеңбердің жоғарғы бөлігінде күн сәулесімен жиектелген шаңырақ орналасқан. Шаңырақтың астында бидай масақтары орналасқан. Күн сәулелі шаңырақ бейнесі және бидай масақтары алтын түстес. Масақтардың орта бөлігінде «ЗАҢ» деген күміс түстес жазуы бар ашылған кітап орналасқан. Шеңбердің шетінде күміс реңде "ӘДІЛЕТ ОРГАНДАРЫ ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУҒА ҚОСҚАН ҮЛЕСІ ҮШІН" деген алтын түстес жазу орналасқан.
Сыртқы бөлігінде «ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӘДІЛЕТ МИНИСТРЛІГІ» деген жазу орналасқан.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы түстес жібек қатқыл лентамен қапталған, ені 26 мм және биіктігі 16 мм төрт бұрышты тағанмен жалғанады. Медаль киімге визорлы бекіткіші бар түйреуіш арқылы бекітіледі.

Санат:Қазақстан медалдары
Үстіңгі жақсүйек көктамыры

**Үстіңгі жақсүйек көктамыры** (, немесе ** үстіңгі жақсүйектің ішкі көктамыры**, ) — Үстіңгі жақсүйек күретамырының бірінші бөлігіне ілесетін қысқа қантамыр діңі.

Ол қанатшалы көктамыр шашақтарының түйісуінен қалыптасады және артқа қарай астыңғы жақсүйектің сыналы байламы (Sphenomandibular ligament) мен астыңғы жақсүйектің мойыны арасынан өтеді, әрі төменжақарты көктамырымен қалыптастыру үшін самайдың беткі көктамырымен бірігеді.

## Қосымша сурет

 File:Head ap anatomy.jpg|Бастың алдыңғы бетінің анатомиясы


Санат:Бас пен мойындағы көктамырлар
Нан өнеркәсібі

нобай|350px
**Нан өнеркәсібі** — тамақ өнеркәсібі саласы; нан тағамдарын жасап шығарады.

Қазақстанда 1930-шы жылдарға дейін нан ұсақ наубайханаларда пісіріліп келді, нан пісірудің барлық процесі қолмен жасалды. Жартылай механикаландырылған пешпен жабдықталған тұңғыш нан зауыты 1930 жылы Өскеменде салынды. 1941 жылы Алматыда нан зауыттары пайдаланылуға берілді. 1960 жылдан барлық облыс орталықтарында және ірі өнеркәсіпті қалаларда конвейерлі пешпен жабдықталған және ұн сақтау қоймасы бар нан зауыттары салына бастады.

Нан зауыттарындағы нан пісіру процестері толық механикаландырылған. Қамыр арнаулы қамыр илеуіш машинада даярланады. Пісірілетін нанның түріне байланысты қамыр даярлау да түрлі-түрлі болады. Мысалы, тоқаш пісірілетін қамырға ашытқыдан басқадай қосымша тағамдық заттар араластырылады. Қамыр күлшеленіп арнаулы табаларға салған соң оның бетіне жұмыртқа не крахмалды су жағылады.

Қажетті дәрежеге дейін ашыған соң, қамыр 200-300°С-тық пешке салынады. Пештен алынған нан температурасы 30-40°С-қа дейін төмендегенше суытылады. Осыдан кейін нанның сапалық көрсеткіштері тексеріліп, сауда орындарына жөнелтіледі.

## Дереккөздер
* ҚСЭ, 8 том

Санат:Азық-түлік өнеркәсібі
Үстіңгі жақ артериясы

**Үстіңгі жақсүйек күретамыры** () — беттің терең құрылымдарын қанмен қамтамасыз ететін күретамыр. Ол сыртқы каротид көктамырынан тармақталып, астыңғы жақсүйек мойынына дейін тереңдейді.

Санат:Бас пен мойындағы күретамырлар
УЕФА Чемпиондар Лигасы 1993/94

**УЕФА Чемпиондар Лигасы 1993/94** (ағыл. *1993–94 UEFA Champions League*) — аталмыш турнирдің 39-шы, жаңа форматтағы екінші маусымы. Италияның "Милан" клубы жеңімпаз атанды.
## Квалификация

|}

## Бірінші раунд

|}

## Екінші раунд

|}

## Топтық турнир
### А тобы

### Тобы

## Жартылай финал

## Финал
*Толық мақаласы: [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 1994]]*
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 1993/94
Санат:1993 жылғы футбол
Санат:1994 жылғы футбол
Бұлан (айрық)

**Незігі ұғым:**

* Бұлан – бұғылар тұқымдасына жататын тағы жануар.

**Елді мекендер:**
* Бұлан – Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданындағы ауыл.
* Бұлан – Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы ауыл.
УЕФА Чемпиондар Лигасы 1992/93

**УЕФА Чемпиондар Лигасы 1992/93** (ағыл. *1992–93 UEFA Champions League*) — аталмыш жарыстың 38-ші, жаңа форматтағы бірінші маусымы.
## Бастапқы кезең

|}

## 1/16 финал

|}

## 1/8 финал

|}

## Топтық фурнир
### А тобы

### В тобы

## Финал
*Толық мақаласы: [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 1993]]*

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 1992/93
Санат:1992 жылғы футбол
Санат:1993 жылғы футбол
Футболдан Украина суперкубогы 2020

**Футболдан Украина суперкубогы 2020** (укр. *Суперкубок України з футболу 2020*) — 25 тамыз күні Киевте өтіп, 2019/20 жылғы Украина чемпионы "Шахтер" мен кубок иесі "Динамо" (Киев) кездесті. Киевтіктер 3:1 есебімен жеңіске жетті. 
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Протокол
Санат:2020 жылғы футбол
Санат:Футболдан Украина суперкубогы
Санат:Шахтер Донецк ФК ойындары
Санат:Динамо Киев ФК ойындары
Андрей Валерьевич Пятов

**Андрей Валерьевич Пятов** (; 28 маусым 1984 жыл, Кировоград) — украиналық футболшы, Украина Ұлттық футбол құрамасы мен "Шахтер" клубының қақпашысы. Украинаның бірнеше дүркін чемпионы. 2007 жылдан бері Ұлттық құрамада ойнайды және сол жылдан бері кеншілер клубының қақпасын қорғап келеді.

2012, 2016, 2020 жылдары Еуропа чемпионатына қатысқан.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Шахтёр» (Донецк)

* Украина чемпионы (10): 2007/08, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2019/20
* Украина вице-чемпионы (3): 2008/09, 2014/15, 2015/16
* Украина кубогы (8): 2007/08, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19
* Украина суперкубогы (5): 2008, 2010, 2012, 2015, 2017
* УЕФА кубогы (1): 2008/09

; Украина жастар құрамасы

* Еуропа чемпионатының финалисі (1): 2006

### Жеке

* Украина чемпионатының үздік қақпашысы (2): 2009/10, 2018/19
* Украинаның үздік футболшысы: 2009/10

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі (''footballdatabase'')

Санат:Украина футболшылары
Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ворскла ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары
Боқан Қайырұлы Ержанов

**Боқан Қайырұлы Ержанов** (10 қаңтар 1920 жыл Бегайдар ауылы, Новобогат ауданы Гурьев облысы – мамыр 1989) – Ұлы Отан соғысы және еңбек ардагері, мемлекет және қоғам қайраткері.

## Өмірбаяны
Ержанов Боқан Қайырұлы 10 қантар 1920 жылы Бегайдар аулында дүниеге келген Новобогат ауданы Гурьев облысы. Руы Есентемір Бердімбет Кіші жүз.

1938. Жамбыл атындағы мектебін бітірді

1939-1940. Гурьев қаласында мұғалімдер курс бітіріп, Бірліктің ауылының мектебінде жұмыс жолын бастап, мұғалім қызметін атқарды.

1940-1945. Совет Армиясы қатарында болды. Ұлы Отан соғысы мезгілінде Қиыр Шығыстағы әскерлер қатарында болып, Отанды Жапон басқыншыларынан азат етуге қатысты.

1946-1953. Новобогат ауданың мәдениет бөлімнің меңгерушісі

1953-1955. Аудандық мемлекеттік сақтандыру саласының аға нұсқаушы

1955-1959. Бабан ауылдық кеңесі, Фурманов атындағы ұжымшар (колхоз) төрағасының орынбасары. Кейіннен Энгельс, Фурманов атындағы “Ортақшыл” ірі колхоздары біріктіріліп “Зауральный” совхозы болып қайта құрылады.

1957-1959. Зауральный совхозының жұмысшылар комитетінің төрағасы болып сайланады 

1961-1964. Гурьев Ауыл шаруашылық техникумын зоотехник мамандығы бойынша бітірген

1959-1963. Новобогат ауылдық кеңесінің төрағасы

1963-1965. Есбол ауылдық кеңесінің төрағасы

1965-1980. Забурын (Жанбай) ауылдық кеңесінің төрағасы

1980 жылы зейнеткерлікке шыққанымен, әлеуметтік жұмысқа араласып, өзінің өмірде алған тәжірибесін жастарға беруін жалғастырды

## Отбасы
Әкесі – Қайыр Ержанұлы, анасы – Сағипа. Жолдасы – Ахман Тілеп қызы. Дүниеге екі қыз, жеті ұл әкелді: Бақытжамал, Жолдасқали, Мақсот, Махмуд, Мұрат, Боранбай, Қарлығаш, Аманжол, Амандық

## Марапаттары
* “Қызыл Жұлдыз”, ІІ-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, бірнеше медальдармен марапаттталып, бейбіт өмірде туған жерін өркендетуге қосқан еңбегі үшін “Құрмет” орденінің иегері атанды
* “Қызыл Жұлдыз” ордені
* “1941- 1945 жылдары Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін” медалі
* "Жапонияны жеңгені үшін” медалі
* Ұлы Отан соғысының II дәрежелі ордені
* "1941-1945 Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл" мерейтойлық медалі
* "1941-1945 Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 25 жыл" белгісі
* "1941-1945 Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл" мерейтойлық медалі
* "Ерен еңбегі үшін. В.И.Лениннің туғанына 100 жыл толу құрметіне” медалі
* "КСРО Қарулы Күштеріне 50 жыл" мерейтойлық медалі
* "КСРО Қарулы Күштеріне 70 жыл" мерейтойлық медалі
* "Еңбек ерлігі үшін" медалі
* "Еңбек ардагері" медалі
* “Құрмет Белгісі" Ордені

## Дереккөздер
Еуропа чемпиондары кубогы 1991/92

**[[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Кубогының]]** 37-ші маусымы, Испанияның "Барселона" клубы тұңғыш рет жеңімпаз атанды.

Бұл "*Чемпиондар кубогы*" аталған соңғы маусым боп тарихта қалды. Келесі маусымнан бастап турнир "*УЕФА Чемпиондар Лигасы*" деп атала бастады.
## Бірінші раунд

|}

## Екінші раунд

|}

## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

## Финал

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Еуропа чемпиондары кубогының маусымдары
Санат:1991 жылғы футбол
Санат:1992 жылғы футбол
Футболдан Испания чемпионаты 2020/21

**Футболдан Испания чемпионаты 2020/21** (исп. *La Primera División de España 2020/21*) — Испания примерасының 90-шы маусымы, 20 клуб Испания чемпионы атану үшін бақ сынастыы. "Реал Мадрид" клубы чемпион ретінде күш сынасты.

## Қатысушылар

### Стадиондар

## Турнир кестесі

## Статистика

### Мергендер

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Турнирдің ресми сайты

Санат:2020 жылғы футбол
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Футболдан Испания чемпионаты
Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев

**Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев** (қаңтардың 1-і 1987) — Қазақстан футболшысы. Қазақстан құрамасының шабуылшысы.Қазақстанның ең жылдам ойыншыларының бірі.

## Тарихы
### Клубтық
2005 жылы Шымкенттің «ААЭиС» әуесқой клубында жарқын ойынымен көзге түскен Таңат, "Ордабасының" жастар командасына ілінді. Кейін 2006 жылы негізгі құрамда алғашқы кездесуін өткізіп, аз ғана уақыттың ішінде "Ордабасының" ең басты шабуылдаушы күші болып үлгерді.

Жастар құрамасындағы жарқын ойынынан кейін Таңатқа шетелдік клубтар қызығушылық тынытты. Соның ішінде Швейцарияның "Янг Бойзы" да болды. Таңаттың ойынын көруге шақырған "Янг Бойз", дербес шарттардың келіспеуіне байланысты Таңат Ордабасыда қала берді.

2010 жылғы маусымның ортасында жарақатына байланысты "Ордабасыдан" кетті.

2016 жылға дейін "Астана" сапында ойнап, Қазақстанның үш дүркін чемпионы атанды.

2017-18 жылдары тағы да "Ордабасыда" доп тепті. 2018 жылғы маусымның басында "Тобылға" жалға берілді. Бір жылдан соң "Оқжетпеске" түпкілікті ауысты.

### Ұлттық құрамада
2008 жылы 11 қазан күні "Уэмблиде" Англияға қарсы тұңғыш рет Қазақстан құрамасы сапында алаңға шықты. 2009 жылы 10 маусым күні сырт алаңда Украина қақпасына тұңғыш голын соқты. Бұл екі ойын да ӘЧ-2010 іріктеу турниріннің кездесулері болатын.

2014 жылы 12 тамыз күні Алматыда Тәжікстанға қарсы жолдастық кездесуде капитан ретінде алаңға шықты.

2017 жылы 10 маусым күні Алматыдағы Данияға қарсы ӘЧ-2018 іріктеуінде соңғы рет құрама сапында алаңға шықты.

## Жетістіктері

*2008 жылы Премьер Лиганың үздік ойыншы, үздік шабулшы, үздік жас ойыншы атағына үміткерлер қатарында болды.
*2008 жылғы «PROСПОРТ» газетінің версиясы бойынша «Жылдың ашуы» атағын жеңіп алды.
*Қазақстан чемпионы: 2014, 2015, 2016
*Қазақстан кубогы: 2012, 2016

## Сілтемелер
* ҚФФ сайтындағы профиль 

Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Тұран Түркістан ФК ойыншылары
Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда 2020/21

**Толық мақалалары: ''[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|УЕФА Чемпиондар лигасы 2020/21]], [[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21]]**''

2020/21 жылғы Еурокубоктер жылдағыдан өзгеше болды. Әлемді жайлаған Коронавирус-2019 індетінің кесірінен футбол турнирлері 2020 жылы наурыз айында жаппай тоқтатылды да, жазда ғана жалғасын тауып, сол себепті де 2020/21 жылғы еуромаусымдар барынша сығымдалып, еурокубоктердің іріктеу кезеңдері бір матчтан ғана ойналды.

2020/21 жылғы еуркубоктерге Қазақстаннан төрт клуб қатысты. 2019 жылғы чемпион "Астана" Чемпиондар лигасында, "Қайрат", "Қайсар", "Ордабасы" клубтары Еуропа лигасында бақ сынады.

Бұл маусымда Қазақстан клубтары өте сәтсіз ойнады. Еуропа лигасының үшінші раундынан соң барлығы да жарыстан шығып қалды. Бұл сонау 2012 жылдан бергі аралықтағы ең төмен көрсеткіш.

## Чемпиондар лигасы

### Бірінші іріктеу кезеңі

## Еуропа лигасы

### Екінші раунд

### Үшінші раунд

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*МЕЖДУНАРОДНЫЕ КУБКОВЫЕ ТУРНИРЫ СЕЗОНА-2020/21

Санат:2020 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21
Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2020/21
Санат:Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда
Май Махлангу

**Май Сипиве Махлангу** (; 1 мамыр 1989, Секунда, ОАР) — оңтүстік Африкалық футболшы, ОАР Ұлттық футбол құрамасы мен "Ордабасы" клубының жартылай қорғаушысы. 2015 жылы Африка Ұлттары кубогына қатысқан. 

## Жетістіктері

### Командалық
«Хельсингборг»

* Швеция чемпионы — 2011
* Швеция кубогы — 2010, 2011
* Швеция суперкубогы — 2011, 2012

### Жеке

* Швеция жыл футболшысы — 2011

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Оңтүстік Африка Республикасы футболшылары
Санат:Оңтүстік Африка Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Хельсинборг ФК ойыншылары
Санат:Гетеборг ФК ойыншылары
Санат:Коньяспор ФК ойыншылары
Санат:Сент-Трюйден ФК ойыншылары
Санат:Динамо Бухарест ФК ойыншылары
Санат:Лудогорец ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Сылқылдақ

**Сылқылдақ** — Тәттімбеттің күйі.

Бұл күйді Тәттімбет өзімен күй сайысына түсіп өнер көрсеткен домбырашы қызға арнап тартады. Күй күміс қоңырау үнін, шат күлкі әуенін тыңдаушыға музыкалық тілмен жеткізеді. Күй сарыны Тәттімбетке тән композициялық ерекшелік қолтаңбасын даралап, оның шертпе күйдегі стилін танытады.

Бүл күйді орындаған және жеткізген Әбікен Хасенов. Сылқылдақ күйінің шығу тарихына байланысты дерек А. Жұбановтың «Ғасырлар пернесі» атты еңбегінде берілген.

## Сілтемелер
* 
* Күй туралы мәлімет 

Санат:Тәттімбеттің шығармалары
Санат:Күйлер
Арнайы салыстырмалылықтағы масса

Арнайы салыстырмалылық теориясында масса сөзінің екі мағынасы бар: бірі, **Тыныш масса** (), немесе **Тұрақты масса** () - барлық санақ жүйесіндегі барлық бақылаушылар үшін бірдей болатын өзгермес шама; екіншісі, салыстырмалы масса, ол бақылаушы жылдамдығына сай өзгереді. Масса-энергия эквиваленті яғни, E=mc<sup>2</sup> тұжырымдамасы бойынша, тұрақты масса және салыстырмалы масса жеке-жеке түрде дененің ***тұрақты энергиясы***на және ***толық энергиясы***на сәйкес келеді. Салыстырмалы масса термині бөлшек және ядролық физикада қолданылмайды, арнайы салыстырмалылық туралы жазбаларда оны қолданудан сақтанып, дененің жалпы энергиясын көрсету үшін қолданылады. Керісінше, тұрақты энергияға қарағанда тұрақты массаға көбірек артықшылық беріледі. Берілген санақ жүйесіндегі дененің өлшенетін инерциясы және гравитациялық тартылысы оның тұрақты массасы арқылы ғана емес, салыстырмалы массасымен анықталады. Мысалы, фотонның тұрақты массасы нөлге тең, бірақ оны қамтыған кез-келген жүйенің инерциясына (және гравитациялық өрістегі салмағына) ол ықпал ете алады.

## Дереккөздер

Санат:Масса
Санат:Арнайы салыстырмалылық теориясы
Аққу (Сүгірдің күйі)

**Аққу** — Сүгір Әліұлының туындылары ішінде ерекше орын алатын күй.

Күйдің бүтін тұлғасы көл еркесі Аққуға ғана тән сұлулықты суреттейді. Күй орындаушылық шеберлігінде сирек кездесетін флажолет, форшлаг, лига сияқты әсем штрихтарды қолдану арқылы композитор аққу мен табиғат бейнесін бір тұтастықта бейнелейді.

Сүгір домбыраның үнін ұстазы Ықыластың қобыз әуендеріне жақындатып, толғай тартқан. Сондақтан да кейбір шығармаларында (Аққу, Кер толғау, Тоғыз тарау) қобыз үні басым келеді.

## Сілтемелер
* 
* Күй ноталары 

Санат:Күйлер
Люк Росслер

**Люк Росслер** (, 28 наурыз 2007, Ванкувер, Британдық Колумбия, Канада) — канадалық киноәртіс. «Ол: Екінші Тарау», «Жаман Тұқым», «Рождество Ханым» фильмдеріндегі және «Мен үшін Өлген», «Легион», «Бір заманда» сериалдарындағы рөлдерімен танымал.

## Ерте өмірі мен мансабы
Люк Росслер 28 наурыз 2007 жылы Канадада дүниеге келді, өзінің кәсіби мансабын 2015 жылы бастады. Люк Канададан, оның үлкен әпкесі бар. Әпкесі — Милисса Росслер (). «Дэдпул 2», «Ол: Екінші Тарау» секілді фильмдеріне түсті және «Легион» сериалында бірнеше рет түсті. Ол сондай-ақ Netflix-тің «Мен үшін Өлген» сериалында Генри рөлін ойнады, бұл сериалдың екінші маусымы 8 мамыр 2020 жылы шықты

## Фильмдер тізімі
Люк фильмдерге 2015 жылдан бастап түсе бастады. 2015 жылдан қазіргі күнге дейін ол 26 әр түрлі рөлдерді сомдады.

## Марапаттар мен номинациялар
Люк 2015 жылдан бастап 3 түрлі марапаттармен 21 рет номинацияланып, 5 рет жеңді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* 

Санат:Канада актер балалары
Футболдан Англия суперкубогы 2020

**Футболдан Англия суперкубогы 2020** () — 98-ші турнир. 29 тамызда "Уэмбли" стадионында 2019/20 жылғы Англия чемпионы "Ливерпуль" мен кубок иегері "Арсенал" футболшылары кездесті. "Арсенал" пенальтилер арқылы 5:4 есебімен жеңіске жетті.

## Қатысушылар

* "Ливерпуль" — 2019/20 жылғы Англия чемпионы.
* "Арсенал" — 2019/20 жылғы Англия кубогы.
## Матч
### Детальдар


## Дереккөздер

## Сілтемелер
Гол.ком сайтында
Санат:2020 жылғы футбол
Санат:Футболдан Англия суперкубогы
Санат:Арсенал Лондон ФК ойындары
Санат:Ливерпуль ФК ойындары
Ғаламның кеңеюі

**Ғаламның кеңеюі** — бақыланатын ғаламның гравитациялық байланбаған кез келген екі бөлігі арасындағы арақашықтықтың уақытқа сай ұлғаюы.  Бұл кеңістік масштабы өзгеретін ішкі себептік кеңею. Ғалам  әлдебірдеңенің "ішіне қарай" кеңеймейді, оның "сыртында" кеңістіктің де болуын қажет етпейді. Техникалық тұрғыдан айтқанда, кеңістікте, кеңістіктегі объекттер де қозғалмайды. Есесіне, уақыт-кеңістік өлшемі мен геометриясын реттейтін масштабтық метрика өзгереді. Ғарыш кеңістігінде жарық және заттар жарық жылдамдығынан асып қозғала алмаса да, бұл шектеу метриканың өзін шектемейді. Бақылаушы үшін ғарыш кеңейіп, жақын орналасқан галактикалардан басқалары түгел алыстап бара жатқандай көрінеді.

## Дереккөздер

Санат:Космология
Санат:Жалпы салыстырмалылық теориясы
Байқоңыр баспалдақтары

**Байқоңыр баспалдақтары** — Жұбан Молдағалиев жазған поэма, 1977 жылы жарияланды.

Поэма бес бөлімнен тұрады: 1) Исақұл мен ақын; 2) Байқоңыр таңы; 3) Космоста — Гагарин! 4) Исақұл мен Қорқыт ата; 5) Бұл жолдың басы бар да, жоқ ақыры.

Алғаш рет республикалық «Жұлдыз» журналының №7-8 сандарында жарияланған. Сол күзде жеке кiтап болып шыққан. Ал 1979 жылы орыс тiлiне аударылып, бiр топ өлеңдерімен бiрге «Жалын» баспасынан жарық көрген.

Ақын космос Меккесi атанған Байқоңыр космодромын, ондағы «Гагарин үйiн» өз көзiмен көрудi, космонавтика төңiрегiндегi әскери мамандар және ғалымдармен тiлдесудi мақсат тұтқан. Сырдарияның бойын жайлаған, күй атасы Қорқыт бабаның қобызының сарыны қалған жердi ғасырлар бойы мекендеп келе жатқан елдiң арғы-бергi тарихымен кеңiнен танысқан. Ал басты кейiпкер ретінде сол өңiрдiң көнекөз қариясы, кейiнгi жиырма жылда бой көтерген ғарыш айлағының жанды куәгерi Исақұл деген кісіні алады (прототипі — Ишанқұл Дәулетов).

— Сезсем де жылдар жолды еңсеруін,
Мың шүкір, — дедің — әлі еңселімін.
Пыр еткен бозторғайдай табан асты,
Мен көрдім, — дедің — тұңғыш жер серігін.
Мен көрдім Гагаринді,
Көргенмін мен... —
Деп кеттің шалқи түсіп, көл көңілмен, —
Айтпақшы, күңіреніп Қорқыт ата
Аттанған осы арада көрге өмірден...

Поэманың басында Исақұлдың осы сөздерін келтіреді. Кейін Королев ұшырған «Восток» ғарыш кемесінің сапарын суреттейді. Бортында болған «космостың тұңғыш жиһангезi» Гагарин жайында да, оның Жерді айналып келуі, сапарының дүниеге әсері де жырланады. Соңғы бөлімде Аполлон — Союз деген америкалық пен кеңестік аппараттардың бірлесіп ұшуы бейнеленеді:

Космоста қол алысты қос корабль.
Санасаң, бес кісілік қос қана бұл.
Қос емес, парасаттың зор одағы ол,
Сабақтай досқа да бір, қасқа да бір.
Тағы ашты Галактика бір түндігін,
Танытты Жер әзірге бүтіндігін.
Жер ұлы, адам ұлы келеді деп,
Шолпан мен сонда, бәлки, күтінді күн.
Жер ұлы! Осы есте ұстар ат та.
Тасталсын тағы да одақ старт артта.
Жер ұлы — космонавт Леонов,
Жер ұлы — астронавт Стаффорд та.

Космонавтика тақырыбына алғашқы түрен салған жаңашылдығымен, қазақ даласының өткенi мен бүгiнгi тарихына терең бойлай бiлуiмен, эпикалық кең ауқымдылығымен, көркемдiк шеберлiгiмен ерекшеленген бұл туынды қазақ әдебиетіндегi ерекше құбылыс болды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Байқоңыр баспалдақтары  Kitap.kz сайтында
* Байқоңыр баспалдақтары Bilim-all.kz сайтында

Санат:Қазақ әдебиеті
Санат:Поэмалар
Санат:Байқоңыр
Ұлы біртұтастық дәуірі

**Ұлы біртұтастық дәуірі** () — Физикалық космологияда Ұлы біртұтастық теориясы сипаттаған ғалам хронологиясының бір дәуірі болып, ол алғашқы ғаламның Планк дәуірінен кейінгі эволюциясы кезеңі, яғни Жойқын жарылыс басталғаннан кейін шамамен 10−43 секундтан соң басталады, ондағы ғарыш температурасы Ұлы біртұтастық теориясында сипатталған температурамен ұқсас. Егер ұлы біртұтастық энергиясы 1015 GeV болса, онда қатысты температура 1027 К-ден жоғары болады. Осы кезеңдегі төрт фундаменталды әсерлесудің үшеуі - яғни Электромагниттік әсерлесу, күшті әсерлесу және әлсіз әсерлесу қатарлылар электроядеролық күш ретінде біртұтас болды. Ал, өртінші фундаменталды күш болған гравитация Планк дәуірінің соңында электроядеролық күштен бөлінді. Үлкен біртұтастық дәуірінде масса, заряд, леп  және түсті заряды секілді физикалық қасиеттер мәнсіз болады.

Ұлы біртұтастық дәуірі Жойқын жарылыстан кейін шамамен 10−36 секундта аяқталды. Осы кезде бірнеше маңызды оқиғалар болды. Күшті күш басқа фундаменталды күштерден бөлініп шығады. Мүмкін, бұл ыдырау процесінің бір бөлігі барион санының сақталуын бұзып, материяның антиматериядан шамалы асып кетуіне себеп болуы мүмкін (бариогенезді қараңыз). Бұл фазалық ауысу сондай-ақ келесі инфляциялық дәуірде ғалам дамуында үстемдік еткен ғарыштық инфляция процессін туғызуы мүмкін.

## Тағы қараңыз
* Ғалам хронологиясы
* Жойқын жарылыс
* Жойқын серпіліс

Санат:Физикалық космология
Санат:Космология
Санат:Ғарыштану
Жеңіс жырлары

**Жеңіс жырлары** — Жұбан Молдағалиевтің алғашқы өлеңдер жинағы, 1949 жылы жарық көрді.

Ұлы Отан соғысының отты жылдарын өз басынан кешірген ақын «Әлия», «Ер қабірі», «Батыр туралы баллада», «Біз жеңеміз» өлеңдерінде ерлікті, отансүюшілікті, жеңіске деген сенімді жырлаған. Жалпы жинаққа 52 өлеңі кірген. 

Ақынның жары София Молдағалиева кітаптың тарихы туралы мынандай естелік қалдырған: «Ол кезде біз жер үйде тұрдық. Жазуға, жалпы шығармашылыққа ыңғайлы орта болды деу қиын. Кітап 1949 жылы, соғыстан кейінгі қиын уақытта жазылды. Кейде жарық болмай қалатын. Ондай кездерде шамның жарығымен отыратын. Қателеспесем, Сәбит Мұқанов, Ғабит Мүсіреповтер жақсы пікір айтты. Шығармашылық әлеміне деген махаббатын арттыра түсті.»

Соғыстағы жауынгердің жастық, адамдық жылы сезімдерін танытуда «Жауынгер хаттарынан», «Солдат сыры», «Солдат қызға» атты өлеңдері мен туған жерді еске салатын тартымды лирикалары едәуір маңызды:

Сарғайып жетер бұл қағаз,
Сағынышым тәрізді.
Сақтаулы жүрді ол біраз,
Сатпағын салды тер ізі.

Жолшыбай тағы кім шалар,
Сонда да, сәулем, жерінбе!
Қадыры мол қасиет бар —
Солдаттың ащы терінде.

Ал, «Сағындым, Жайық!», «Ән», «Шығыста туған елім бар», «Туған елді жырлаймын», «Менің халқым» өлеңдерінде туған жер сағынышы тербеген ақынның жан толғанысы байқалады. «Азамат қуанышы» және басқа өлеңдерінде ақын бейбіт еңбекті жырлай бастайды:


Ер жігіт күні кеше болып солдат
Елі мен Европаны еткен азат.
Бұл күнде еңбек ері, егінші ол,
Біткендей қуанады ұшқыр қанат.
Жол қылып жорықтарда көп жерлерді,
Ауылға Берлиннен биыл келді.
Тоздырып талай етік шарласа да,
Таба алмай өз еліндей ешбір елді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Жеңіс жырлары Kitap.kz сайтында

Санат:Қазақ әдебиеті
Санат:Жырлар