open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Айбек Нұғымаров

**Айбек Нұғымаров** — самбошы, түйе палуаншы және қазақ күресінің күресшісі, ауыр салмақта халықаралық спорт шебері. Қазақ күресінен  Қазақстан, Азия, Еуразия сосын Әлем чемпионы.

## Биографиясы
Айбек Нұғымаров (3-маусым, 1987 ж.) - Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Құндызды ауылында дүниеге келген. Қазақ күресінен екі дүркін әлем чемпионы (2008 ж., 2010 ж.), қазақ күресінен Азия чемпионы (2008 ж.), қазақ күресінен әлем кубыгінің  иегері (2011 ж.), қазақ күресі чемпионаттарының жеңімпазы, Самбодан Қазақстан Республикасының жеңімпазы (2012 ж.). Қазақстан Республикасының Президент күніне орай өткен жарыстың жеңімпазы. Осы жарыста "Қазакстан Барысы" атағын алды (2013 ж.). 

Бапкері - Серік Қоржыкенов.

## Жетістіктері
2013 жылы "Қазақстан барысы-2013" атағын жеңіп алған Айбек Нұғымаровқа 150 мың АҚШ доллары мен «Алтын белбеу», «Тайтұйяқ» және автокөлік сыйға тартылса, күміс жүлдені иеленген Ержан Шынкеевке 30 мың АҚШ доллары, ал қоланы қанағат тұтқан Н.Ерсұлтановқа 10 мың АҚШ доллары тарту етілді.

"Әлем барысының" 2-орын иегері.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Қазақстан балуандары
Кларк (округ, Виргиния)

**Кларк округі **(ағылшын тілінде&nbsp;*<span lang="en">Clarke County</span>*) АҚШ-тың Вирджиния штатында орналасқан. 2010 жылғы дерек бойынша, округтегі халық саны - 14&nbsp;034. Өз атауын Джордж Роджерс Кларктің құрметіне алған. 

## Географиясы
АҚШ халық санағы бюросының деректері бойынша, округтің жалпы жер көлемі -461 км², оның ішінде 456 км²-ы - құрғақ жер және 6 км²-ы немесе 1,2%-ы - сулы жер.

### Көршілес округтері
* Лаудон (Виргиния) — шығыс;
* Уоррен (Виргиния)  — оңтүстік-шығыс;
* Фокир (Виргиния) — оңтүстік-шығыс;
* Фредерик (Виргиния) — батыс;
* Джефферсон (Батыс Виргиния) — солтүстік.

## Демографиясы
2000 жылғы халық санағы бойынша, округтегі 4 942  үй қожалығында 12 652 тұрғын және 3 513 отбасы өмір сүруде. Халық тығыздығы км²-ға  28 адамнан келеді. Округ территориясында 5 388 тұрғын құрылыстары бар, олар км²-ға 12 құрылыстан келеді. Нәсілдік құрамына келер болсақ, ақ түстілер -  91,15%, афроамерикандықтар - 6,73%, байырғы америкалықтар (үндістер) - 0,19%, азиаттар - 0,49%, гавайлықтар - 0,03%, басқа нәсіл өкілдері - 0,55%, екі не одан көп нәсілден туғандар -0,85%. Испан тілдіктер халықтың 1,46%-ын құрайды.

Жалпыүй қожалығының 29,40 %-ы - 18 жасқа толмаған балалар, 58,20  %-ы - бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 8,90 %-ы -  зайыбы жоқ жалғызбасты әйелдер, 28,90 %-ы  отбасыларға еш қатысы жоқ, 24,10 %-ы жалғыз адамнан тұрады, 9,90 %-ы - қартайған (65 жастан жоғарылар) әрі жалғыз тұратын адамдар. Үй қожалығының орташа өлшемі - 2,50 адам, ал отбасының орташа өлшемі - 2,97 адам.

Округтің жас ерекшелігіне келер болсақ,  23,40 %-ы - 18 жасқа жетпегендер, 5,80 %-ы - 18 бен 24 жастағылар, 10 %-ы - 25 пен 44 жастағылар, 27,10 %-ы - 45 пен 64 жас аралығындағылар және 14,60 %-ы - 65 жастан жоғарылар. Округтің орташа жасы - 41. Әр 100 әйелге 98,00 еркектен келеді, ал 18 жастан үлкен әйелдерге 96,60 еркектен келеді.

Үй қожалығының орташа табысы 51 601USD, отбасының орташа табысы 59 750 USD құрайды. Ер адамның орташа табысы - 40 254 USD, әйел адамның орташа табысы -  30 165 USD. Округтің жан басына шаққандағы орташа табысы - 24 844 USD. Шамамен отбасылардың 4,20%-ы және жалпы халықтың 6,60%-ы кедейшіліктің шегінде өмір сүреді. Оның ішінде 7,10% жастар (18 жасқа толмағандар) және 65 жастан асқандардың 11,10%-ы да бар. 

## Ескертпе




## Дереккөздер
* Официальный веб-сайт округа Кларк, штата Виргиния 
* Публичные школы округа Кларк, штата Виргиния
* Историческая ассоциация округа Кларк, штата Виргиния
* VAGenWeb округа Кларк, штата Виргиния
* Ярмарка округа Кларк, штата Виргиния
Ағылшын бульдогы

**Ағылшын бульдогы** () — қысқа жүнді ит тұқымы. Бұл ит серік болу үшін және қорғау үшін арналған ит тұқымы. Қазіргі күнгі бульдогтар - XIX ғасырдың екінші ширегінде кәрі ағылшын бульдогы  тұқымынан қалған. Кәрі ағылшын бульдогы осы тұқым алдында жойылып кеткен. Ағылшын бульдогы өзінің жеке түрімен ерекшеленеді және Ағылшындардың ұлттық иті ретінде саналады.
## Шығу тарихы
Бульдогтар ең алғаш Ұлыбританияда пайда болды. 

Бұл тұқымның нақты жаратылған уақыты белгісіз. Бұл иттер үлкен, бір беткей, ашушаң және энергиялы болып саналады.

1799 жылы бульдогты аң аулайтын иттер қатарына қосып, бұл ит тұқымын қабан аулау үшін қолданды.

1886 жылы М. Б. Уинн өзінің *«The History of the Mastiff»* атты кітабында, бульдог иті британдық жауынгер ит деп болжам жасады.
## Иттің әлемге таралуы
;Франция
Францияда бұл иттерді Франциялық бульдог деп атайды. XIX ғасырдың ортасында бұл иттер жан-жаққа апарылып, таратылды. 1848—1860 жылы кризисте Англия жерінде жұмыссыздар көбейіп, олар Франция және Белгия елдеріне кете бастады, осы кезде олар бульдог күшіктерімен осы елдерге барды. 1890 жылы Француздар Ағылшындарға француздық бульдогтарды апара бастады. Осы бульдогтарда Францияның ұлттық иті болып саналып кетті.

;Австралия және Жаңа Зеландия
XIX ғасырда ағылшындар өздерінің бульдогын көптеген қол астындағы отарланған елдерге таратылды.

;Ресей
Басқалары сияқты ресейліктерде осы итті асырады. Мәскеуліктер бұл итті үй жануары ретінде алып жүрді. Бұл иттерді Кеңес одағы кезінде 1923 жылы бульдог иттерін кіргізуге тыйым салды.
Сосын бұл иттерге ресейліктер 1980 жылдан бастап қызығып, 1990-95 жылдары әкеліне бастады. Қазірде бұл иттерге деген қызығушылықтары бұрынғыдай жоғары болып қала бермек.

;Басқа елдерде
Қазір бұл иттердің саны жоғары елдер: Италия, Испания және соңғы кездері Венгрияда да, толып келеді.

Бульдогтар Жапония еліндеде беделі жоғары. Бульдогтар саны он жылдай бұл елде  өсіп келеді.

Оңтүстік Африка елінде бұл бульдогдар бар. Бульдогтарды Ағылшын және Америкадан кейін 3-болып тапқан осы ел. Бульдог бұл елде 1908 жылдан басталған.

Санат:Ұлыбритания иттер тұқымдары
Нарын ауылдық округі (Абай облысы)

**Нарын ауылдық округі** — Абай облысы Аягөз ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Шынқожа ауылы. Округ құрамында болған ''Қарауыл'', ''Төленді'' ауылдары 2017 жылы, ''Ай'' ауылы 2024 жылы таратылған.

 

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы ауылдық округтері
Фредерик (округ, Мэриленд)

**Фре́дерик** **округі** (ағылшын тілінде&nbsp;*<span lang="en">Frederick County</span>*) — Мэриленд штатының солтүстігіндегі округ. Округтің әкімшілік орталығы (*county seat*) - аттас қала. Фредерик округі солтүстікте Пенсильваниямен, оңтүстікте Виргиниямен, батыста Вашингтонмен, шығыста Кэрролл, оңтүстік-шығысында Хауард және Монтгомеримен шектеседі. 2000 жылғы дерек бойынша, округте 195&nbsp;277адам тұрды. Ал 2005 жылғы дерек бойынша, 	
220 701 адам тұрады. Округ атауы  Балтимордың 6-бароны және Мэриленд губернаторы Фредерик Калверттің құрметіне қойылған.
## Мәліметтер
* Қала ресми түрде 1748 жылы құрылды.
* Жер көлемі: 1728 км². 
* Халық тығыздығы: 114 адам/км². 
* Координаттары: 39°28′12″ с. ш. 77°24′00″ з. д.﻿ / ﻿39.47° с. ш. 77.4° з. д. (G) (O) 

## Дереккөздер
* Сайт администрации округа
Исатай ауылдық округі

**Исатай ауылдық округі:**
* ''Исатай ауылдық округі'' — Ақтөбе облысы Қобда ауданындағы таратылған әкімшілік бірлік.
* Исатай ауылдық округі — Атырау облысы Исатай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Тұщықұдық ауылдық округі (Маңғыстау облысы)

**Тұщықұдық ауылдық округі** — Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданындағы әкімшілік бірлік.  

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Тұщықұдық, Қияқты ауылдары кіреді. Орталығы – Тұщықұдық ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1971 адамды (992 ер адам және 979 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Маңғыстау ауданы ауылдық округтері
Тоби Регбо

**Тоби Финн Регбо**  (ағыл. *Toby Finn Regbo*. 1991 жыл, 18 қазан) – британиялық актер.

## Өмірбаян
Тоби 1991 жылдың 18 қазанында кәдімгі отбысыда Хаммерсмитте (Лондон, Англия)&nbsp;дүниеге келген. Әкесінің ата-тегі норвегиялық болатын. Регбо – ойдан алынған тегі, шын тегі – Хансон болатын. Анасы итальяндық кеменің капитаны мен австралияндық балеринаның қызы – Лондонда дүниеге келіп, сол жерде өсті. Тоби Регбо Latymer Upper School батыс Лондонда оқыған. Оның актерлік шеберлігі мектеп пьесасында ойнағаннан анықталды.&nbsp;

## Мансабы
Телевизияда Тоби бірінші рет 2006 жылы көрінді. Ол «Шарпсты сынау» атты фильмінде шағын рөлді сомдаған еді. 

2007 жылы ол американдық жасөспірімді Чад Тернерді BBC арнасында көрсетілетін балаларға арналған бағдарламада сомдады. 

Екі жылдан кейін Тоби «1939» соғыс жайлы фильмінде түсті. Бұл жобаның режиссеры Стивен Поляков болды. 

Қазіргі кезде оның ең үлкен жобасы «\ешкім мырза» фильмі. Оның тұсаукесері 2009 жылы 12 қыркүйекте өтті. Ол жерде ТОби Регбо жас кезіндегі  басты кейіпкер Немоны ойнады. 

Сондай-ақ актер «Гарри Поттер және өлім сыйлары» фильмінде жас Альбус Дамблдорды ойнады, 

2009 жылы Тоби Лондондағы  Ройал-Корт театрында «Азу тіс» пьесасында Элиотты сомдады. 

2011 жылы ол «Бір күні ауру саған жақсылық әкеледі» атты фильмінде басты рөлді ойнады 

2012 жылы ол «Қазына аралы» фильмінде басты рөлді ойнады. 

2013 жылдан бастап «Хандық» сериалында басты рөлдердің бірі Франциск II ханзаданы ойнайды. 

## Фильмография
AIA Tower

**AIA Tower** (友邦廣場, басқа аты Newton Tower) — Гонконгта орналасқан 44 қабатты ғимарат. Норт-Пойнт ауданында орналасқан. 1999 жылы модернизм стилінде соғылған. AIA Tower ішінде 200 орынды 6 қабатты паркинг, дүкендер, бассейн және фитнес орталық бар. AIA Tower салған компания Henderson Land Development.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Гонконгтағы көк тіреген ғимараттар
Нарын ауылдық округі (Атырау облысы)

**Нарын ауылдық округі** — Атырау облысы Исатай ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңа Жанбай, Мыңтөбе, Нарын ауылдары кіреді. Орталығы – Нарын ауылы. *Үштаған* 2007 жылдан бастап Мыңтөбе селосының құрамына енгізілген.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1145 адамды (632 ер адам және 513 әйел адам) құрады.

## Сипаттамасы
Ауылдық округтің 298 555 га. ауылшаруашылығы бағытында жер көлемі бар. Шығысында Нарын құмы өңіріне қарай Жанбай ауылдық округі, Үштаған бойында Тұщықұдық ауылдық округі, батысында Құрманғазы ауданы және оңтүстік-батысында Зинеден ауылдық округі жерімен шектеледі. Ауылдық округгің орталығы Нарын бекеті Атырау - Астрахан теміржолы бойында, Аудан орталығынан 50, облыс орталығынан 140 шақырым жерде орналасқан.

## Тарихы
Нарын ауылдық округі Исатай ауданындағы ең жас мемлекеттік құрылым болып табылады. Атырау облыстық әкімшілігінің «Исатай ауданында Забурын ауылдық округі жерінен Нарын және Жанбай ауылдық округтерін құру туралы» 2002 жылдың 21 ақпандағы №96 қаулысы, Атырау облыстық мәслихатының 19.04.2002 жылғы XVII сессиясының «Исатай ауданында Нарын, Жанбай ауылдық округтерін құру және Исатай, Забурын ауылдық округтерінің әкімшілік-аумақтық шекараларын өзгерту туралы» шешімі негізінде құрылды.

Округте Жаңа Жанбай елді мекенінің салынуы, 1989 жылдан бастап Каспий теңізінің тасуынан сол кездегі Забурын совхозының орталығы Жанбай селосына су басу қаупі төнгендіктен туындады. 

Ауылдық округ аумағында Тайман газ айдау стансасы мен 1997 ж. ашылған «Сазанқұрақ» мұнай кен орны тұрғылықты халықты жұмыссыздықпен қамту мәселесіне өз әсерін тигізді.

## Әлеуметтік нысандары
Ауылдық округ орталығы Нарын ауылында Нарын орта мектебі, Жаңа Жанбай елді мекенінде бастауыш мектеп бар, оларда 204 бала оқуға тартылған, 25 орындық Нарын балабақшасы жұмыс істеуде. Ауылдық округ тұрғындарына ФАП, 2 кітапхана, клуб, пошта, «Қазақтелеком» бөлімшесі қызмет көрсетеді (2018 ж.).
Қиғаш - Маңғышылақ су құбыры, КТК мұнай-газ құбырлары ауылдық округі жерінен өтеді. Ауылдық округтегі Нарын ауылы мен Жаңа Жанбай елді мекені толық газбен және ауызсумен қамтылған. Ауылдық округ ғаламтор жүйесімен қамтылған. Ауылдық округ көлемінде «Сазанқұрақ» өндірістік кен орны, «Мыңтеке» кен орны, «Тайман» газ айдау алаңы өндіріс орны және Атырау - Астрахан тас және теміржол желісі өтеді. 

## Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік
Ауылдық округке қарасты жеке тұрғындар мен шаруа қожалықтарында 01.01.2018 жылға 1441 бас мүйізді ірі қара, 5189 бас қой-ешкі, 1059 бас жылқы, 1009 бас түйе бағылып, ауы-шаруашылық өнімдерімен жергілікті халықты қамтамасыз етуде.

## Нарын ауылдық округі әкімдері
* 2002-08 жж. - Рахметолла Ғұбашев;
* 2008-13 жж. - Ерболат Насимуллин;
* 2013-14 жж. - Махамбет Ғилымов;
* 2014 жылдан- Рухолла Такенов.

## Нарын ауылдық округінің жер-су атаулары
* **Сазанқұрақ** — Нарын құмының оңтүстік жиегіндегі Нарын ауылдық округінің аумағындағы жер атауы. Сазанкұрақ Бөкей хандығы кезінде беріш Ағатай руының қонысы болған. 

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы ауылдық округтері
Гипогалактия

**Гипогалактия** () — нәрестені емізгенде емшектегі сүттің жетіспей, аз бөлінуін білдіреді. Мұндай жағдай бала емізіп жүрген аналардың оннан бірінде кездесіп отырады.

## Себептері
*сусамыр сырқатына ұшырау, қалқанша безінің ауыруы
*жүктілік токсикозы
*дұрыс тамақтанбау
*шамадан тыс қажып-шаршау
*сүт бездерінің шаршауы
*нәрестенің ему рефлексінің дамымауы себептері жатады

## Көмек шаралары
Сүт аздықтың алдын алу мен емдеуде жүйелі түрде жеткілікті тамақтану, қанып ұйықтау, жақсы демалыс, баланы емізерден 10-15 минут бұрын сүтті молайту үшін сұйық тағамдарды (сүт қатқан шай, компот, дәрілік шөптердің қайнатпалары мен тұндырмаларын) ішу айрықша маңыз атқарады. Сонымен бірге көмек шараларына мыналар жатады:
*нүктелі уқалау (массаж)
*дәрілік өсімдіктерді жинау
*басқа да халықтық емдер

Мұның ішінде нүктелік уқалауға келсек, жауырынындағы нүктелерді, сәбиді емізерден 20-30 минут бұрын, тұрақты түрде 30-40 секунд уқалап отыру керек.

## Дәрілік өсімдіктермен емдеу
Ана сүтін молайту үшін витаминді шипа ретінде:
# фито-шай
*қоңыр итмұрын 25,0 гр
*таңқурай жемісінің 25,0 гр
*қара қарақат жапырағының 25,0 гр
*итбүлдірген жапырағының 25,0 гр
#фито-шай
*қоңыр итмұрын жемісінің 30,0 гр
*қара қарақат жемісінің 10,0 гр
*қалақай жапырағының 20,0 гр
*дәндей егілген сәбіз тамырының 30,0 гр қоспасының 1 ас қасығын 1 стақан қайнаған суға салып, 15 минут қайнатқаннан кейін тұндырмасын 1/2 стақаннан жылы күйінде күніне 2 рет ішу керек. 

Сонымен қатар кәдімгі анис жемісінің 20,0 грамм, бақша аскөгі жемісінің 20,0 грамм, жұпаркүл шөбінің 20,0 грамм қоспасының тұндырмасын ішу керек.

## Халықтық басқа ем түрлері
Бала емісіп жүрнен әйелдердің сүті молайып, тиісті мөлшерде бөлінуі үшін олардың грек жаңғағын, орман жаңғағын, анчоус, тұқы балалық, тауық етін, сәбізді, аскөкті, теңіз капустасын, қара шомырды, асқабақты көбірек жегені абзал. Сол сияқты сүт қосқан шайды, итмұрын жемісінің, зире тұқымының, бақбақ, мыңжапырақ тамырлары мен жапырақтарының тұндырмаларын көбірек ішкені абзал.

## Дереккөздер

Санат:Ана сүтімен емізу
Гипергалактия

**Гипергалактия** — бала емізіп жүрген ана сүті шамадан тыс көп болып, кейде күніне 4 л-ге дейін бөлінетін жағдай. 

## Сүттің мол болу себептері
*Нерв жүйесінің қозуынан
*Ішкі секреция бездерінің бұзылуынан туындайды

## Көмек шараларына
*Нүктелі уқалау (массаж)
*Дәрілік өсімдіктер
*Халықтық басқа ем түрлері де жатады. Демек, нүктелі уқалауды айтсақ, екі жауырынының ішкі жиектеріндегі нүктелерді сағат тіліне қарсы бағытпен 1-2 минуттан тұрақты уқалап түру керек. 

Ал дәрілік өсімдіктер жайына тоқталсақ;
*грек жаңғағы жапырығының 20,0 гр
*сиыр бүлдірген бүрінің 40,0 гр
*дәрілі шатыршаш жапырағының 40,0 гр қоспасының 1 ас қасығын 1 стақан қайнаған суға демдеп, тұндырманы жылы күйінде күніне 2-3 стақаннан ішкен бірден, бір ем.

## Халықтық басқа ем түрлері
Ана сүті шамадан тыс көп болған жағдайда шатыршаш, сиыр бүлдірген, грек жаңғағы өсімдіктерімен қатар, қырықбуын қылшасы, арпа тұндырмалары мен сарымсақты пайдаларнған жөн. Мұның ішінде грек жаңғағы жапырағының тұндырмасын әзірлеу үшін оның майдаланған жапырағының 1 ас қасығын 1 стақан қайнаған суға қосып, су буына 15 минут қыздырады. Сөйтіп, күніне 3 рет 1/3 стақан тамақтан 20 минут бұрын ішу керек. Ал шатыршаш тұндырмасын әзірлеу үшін оның майдаланған жапырағының 2 ас қасығын 1 стақан қайнаған суға салып, су буына 15 минут қыздырады. Сонан соң мұны күніне үш рет 1/4 стақаннан тамақтан бұрын ішеді. Сол сияқты сиыр бүлдірненінің майдаланған бүрінің тұндырмасын да рсы тәсілмен алынып, сол тәртіп бойынша ішіледі.

## Тағы қараңыз
*Гипогалактия

## Дереккөздер

Санат:Ана сүтімен емізу
Юра музейі

**Юра музейі** () — палеонтологиялық музей, Германияның Айхштетт қаласында орналасқан. Музейде Юра дәуірінің тасқа айналған жануарлары сөреге қойылған, бұлар негізінен Зольнхофен әктас өндіретін карьерінен табылған. Экспонаттар ішінде птерозаврлардың, археоптерикстің, юравенатордың т.б. тасқа айналған сүйек қалдықтары бар. Қалдықтардың жасы Юра кезеңіне жатқызылады.

Музейде қазып алынған балық, наутилиус т.б. сүйектерінен аквариум жасалған. Осыған қарап Юра дәуірі фаунасымен қазіргі заманғы жануарларды салыстыруға болады.

## Музей экспонаттары

File:Archaeopteryx (1).jpg|«Айштадтский экземпляр» археоптерикса
File:Cancrinos claviger 1.JPG|Cancrinos claviger
File:Eichstätt_Caturus_giganteus.JPG|Caturus giganteus
File:Eichstätt_Gyrodus_circularis.JPG|Gyrodus circularis
File:Eichstätt_Leptoteuthis_gigas.jpg|Leptoteuthis gigas
File:Eichstätt Trachyteuthis hastiformis.jpg|Trachyteuthis hastiformis
File:Juravenator starkae.JPG|Juravenator starkae — голотип
File:Holophagus.JPG|Holophagus


Санат:Палеонтологиялық музейлер
Санат:Бавария музейлері
Санат:Юра кезеңі
Санат:Юра
Санат:Мұражайлар
Қамысқала ауылдық округі (Атырау облысы)

**Қамысқала ауылдық округі** (2008 жылға дейін – *Новобогат ауылдық округі*) — Атырау облысы Исатай ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Хамит Ерғалиев, Жасқайрат, Ауқайраң ауылдары кіреді. Орталығы – Хамит Ерғалиев ауылы. *Ақкүтір* ауылы 2007 жылдан бастап Х.Ерғалиев ауылының құрамына енгізілген.

## Жалпы сипаттама
Округ оңтүстігінде Каспий теңізімен, шығысында Махамбет ауданы, батысында Тұщықұдық және Аққыстау ауылдық округтерімен, солтүстігінде мемлекеттік жер қорымен шектеседі. Округ жер аумағы 295471 мың гектар.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3897 адамды (2016 ер адам және 1881 әйел адам) құрады.

## Тарихы
1928 ж. Новобогат ауданы құрылғанда Новобогат селосы аудан орталығы болып бекітілді. Алғашқы білім ордасы - Амангелді орталау мектебі ашылды. Қамысқала құм өңірінен ат, түйе көліктерімен келіп қатынайтын аудан халқының бас қосар ортасына айналды. 1954 жылдарда құралған МТС (машина-трактор стансалары) осы ауылдағы Ембі аталатын жерден ашылып, базалық құрылыстар салынды. Еліміз егемендік алған жылдардан бері Новобогат селосы аталып келген ауыл 2008 жылғы сәуірдегі Атырау облыстық мәслихатының сессиясы шешімімен Қамысқала ауылдық округі жаңа атауға ие болды. 
## Әлеуметтік нысандары
Округте 2 орта мектеп, бастауыш мектеп, саз мектебі, мәдениет үйі, 2 балабақша, аурухана, пошта бөлімшесі, телефон статсасы, 2 жанар-жағармай бекеті, 2 тойхана, 2 кафе-бар т.б. әлеуметтік нысандар бар (2018 ж.) Ауылдық округке қарайтын Ауқайраң, Жасқайрат елді мекендері де өсіп өркендеуде. 
## Шаруа қожалықтары
Тәуелсіздік жылдарында 71 шаруа қожалығы құрылып оларда 145 адам еңбек етуде. Шаруа қожалықтары мен жеке секторды қоса есептегенде, округ бойынша 3953 бас мүйізді ірі қара, 3837 бас қой, 1109 бас ешкі, 3390 бас жылқы, 1213 бас түйе малы бағылып, олардан түскен өнім халықтың тұтыну рыногын қамтамасыз етуде. «Кабибулин», «Бекет», «Серижан» шаруа қожалықтары мүйізді ірі қараны асылдандыру жұмыстарын қолға алып, ет өнімін өндіру бағытында игілікті жетістіктерге жол ашып отыр.
## Селолық кеңес төрағалары, округ әкімдері:

# Жұмағали Иманғалиев
# Жұбатқали Жасмағамбетов
# Сұлтанғали Қазиев
# Қалмен Мырзашев
# Едіге Мамаев
# Құби Мусин
# Шамғон Қалиев
# Есжан Есенбергенов
# Ғалым Сатқанов
# Сәбила Сәлімова
# Иба Суханова
# Сәдуақас Әдиев
# Ұлыш Сапарғалиева
# Бағытжан Қыдырова
# Хамидолла Сүндетов
# Ибраим Қарабалин
# Қабдреш Әженов
# Ізбасқан Хисин
# Асылбек Мажанов
# Қабдіғали Ғұбашев
# Орынбай Дәулетияров
# Бағыт Қадырова
# Жайдарбек Зайдуллин
# Қажығали Науанов
# Самат Қайырденов
# Мұғи Түсіпқалиев
# Бекболат Мусин
# Сансызбай Сәменов
# Рафиғат Тажиденова.

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы ауылдық округтері
Қамысқала ауылдық округі

* Қамысқала ауылдық округі – Атырау облысы Исатай ауданындағы ауыл.
* Қамысқала ауылдық округі – Жетісу облысы Алакөл ауданындағы ауыл.
Қоңыр қоян

**Қоңыр қоян** сүтқоректілер класы, қоянтәрізділер отрядының бір тармағына жатады. 

Ол Солтүстік Орталық және Батыс Еуропада, Азияда тіршілік етеді. 

Қоңыр қоян Ұлыбританияға, Жаңа Зеландияға, Чилиге және Солтүстік Америкаға жерсіндірілген.

Қоңыр қоян – қояндардың ішіндегі ең ірісі, дене тұрқы – 50 – 70 см, құйрығының ұзындығы – 7 – 11 см. Салмағы – 2,5 – 6,5 – келі. Құлағы – ұзын. Артқы аяғы – алдыңғы аяқтарынан ұзындау және мықтырақ, табандары – қысқа әрі жіңішке.

Шөппен қоректенеді. Жазда өсімдіктердің жұмсақ бөліктердің жұмсақ бөліктерін, қар астында қураған шөптерді жейді.

Қоңыр қоянның дұшпандары – жыртқыш құстар, қызыл түлкі және қасқыр.

Қоңыр қоян ашық жерлерді мекен етеді. Өте сақ, дұшпанын байқап қалса, сағатына 70 шақырым жылдамдықпен қашады.

Қоңыр қоян күндіз қалың шөптердің арасында жасырынып жатады. Түнде қорек іздеуге шығады. Ол мекенін күн сайын ауыстырып тұрады.

Қоянтәрізділердің 60-қа жуық түрі бар. Олар – қояндар және шақылдақтар деген екі тұқымдасқа топтасады.

Қоңыр қоян жылы аймақтарды ұнатады. Ақ қоянмен салыстырғанда оның денесі де ірілеу, құлағы да ұзындау болып келеді.

Қоңыр қоян заңмен қорғалмаған, оларды аулауға тыйым салынбаған. Себебі олар көбейіп кетсе, жас ағаштар мен дәнді дақылдар, бау-бақшаға зиян келтіреді.

Наурыз айында қояндардың күйлеуі басталады. Осындай кезде жыртқыштар оларға оңай жақындай алады.

## Дереккөздер
Низам (алмаз)

**Алмаз «Низам»** — жойылған алмаз. Болжау бойынша тас 1935 жылдан кейін Голконды ауданында табылған. Қырланған тастың салмағы 277 карат  (55г). Алмаз бадам тәрізді формаға ие.
## Тарихы
Тас болжам бойынша низам Хайдарабадаға тиесілі болған. 1857 жылы Үндістан қайта қалпына келген жылы низам сынды.
## Дереккөздер
Санат:Асыл тастар
Александр Густафсон

**Александр Густафссон** (15 қаңтар 1987 жыл) — аралас күрестен швед палуаны. Қазіргі уақытта UFC чемпионатында жартылай ауыр салмақта өнер көрсетіп жүр.

## Ерте мансабы
Густафсон алғаш MMA чемпионатында өз өнерін 2006 жылдан шығарып жүрді. Одан бұрын, 10 жастан бері бокспен айналысып жүрді. UFC-мен келісім-шарт жасардан бұрын, Швеция мен Еуропаның шағын мерекелерде күресіп жүрген. 2009 жылда професионалды рекорд 9-0 жасады, соның 7 нокаут/теxникалық нокаут.

## UFC-дегі мансабы
2009 жылы Густафссон алғаш Джаред Хамманмен дебюті UFC-де жарық көрді. Густафсон Хамманды тіке соққымен 0:41 секундінде нокаут арқылы жеңді.

Оның келесі төбелесі 2010 жылдың 10 сәуірде Фил Дэвиске қарсы UFC 112 өтті. Густафсон бұл жекпе жекті ауыртпа тәсіл "анаконда" кесірінен жеңілді. Джо Роган Густафсонды жақсы палуандық қасиеттер мен жақсы қорғанысқа мақтады

Оның келесі қарсыласы, ММА беті мен кикбоксингтен чемпион Сирил Диабате болды. Шайқасқа, Густафсон Калифорния шататындағы Сан-Диегоде 1 ай бойы дайындалды. Александр Филл Дэвис, Брэндон Вера, Джоуи Белтран және Трэвис Браун сияқты палуандармен жаттыққан. Ол күші мен жылдамдығын көбейту үшін Дэвистен кеңес алды. Густафсон, Диабатемен бірінші раундында жеңіп келе жатырды, ал екінші раундта  артынан қылқындырып жеңіп кетті.

Оның келесі шайқасында ол Джеймс Те-Хунды да артынан қылқындырып бірінші рандта UFC 127  жеңіп кетті.

2011 жылдың 30 желтоқсанында UFC 141-де Густафсон Матюшенкоға қарсыкүресті. Александр техникалық нокаут арқылы бірінші нокаутта жеңді.

Густафсон 2012 жылдың 14 сәуірінде UFC Fuel TV 2 Стокгольмде Антонио Рожерио Ногейроға қарсы шығу керек болған, бірақ ауыр жарақаттың кесірінен, оның орнына Тьяго Сильва шықты. Бүкіл күрес уақытында Густафсон жеңіп келе жатырды, ал соңында қазылар алқасының қорытындысы бойынша жеңді.

Санат:Аралас күрес палуандары
Санат:Швеция аралас күрес палуандары
Эжен Додень

**Эже́н Доде́нь** (фр. Eugène Dodeigne; 27 шілде 1923, Руврё,  Льеж провинциясы , Бельгия — 24 желтоқсан 2015, Ленсель,  Нор департаменті, Франция) — француздық мүсінші.

Эженнің алғашқы ұстазы – күмбез жасаушы әкесі еді. Кейінірек  Туркуендегі мүсіндеу курсын және Париждегі көркемөнер мектебін аяқтады.

1949 жылдан бастап Францияның солтүстігіндегі Бондю жерінде тұрады.Графикамен және мүсіндеумен шұғылданады, өз таңдауын абстракты формаларға береді. Оның мүсіндері аса ірі емес , бірнеше ондық сантиметрге дейін жететін тегіс өңделген кескіндемелерден,ірі өрескел фактуралы тастарға дейін кездеседі.1955 жылдан бастап өз  мүсіндерін жасауда Суаньиден әкелінген көгілдір тасты  пайдаланады.1960 жылдардан бастап Доденнің туындылары Франияның Клод Бернар, Пьер Лёб, Жан Буше сияқты ірі галереяларында назарға ұсынылады. Кейінірек әлем бас иген туындылар Берлин, Гановер,Роттердам, Брюссель және Питтсбург көрмелерінде қойылады.1970 жылдардан Эжен Доденнің мүсіндері Еуропаның Антверпен, Гановер,Гренобль, Дюнкерк, Лилля, Льеж , Париж, Утрех және т.б қалаларында ашық аспан астындағы қоғамдық орындарда шығарылады. Сонымен қатар Доденнің мүсіндері Аустрия, Бельгия, Германия, Нидерланд, АҚШ ,Франция және Швейцария елдерінің музейлерінде және жекеменшік топтамаларында кездеседі.

Эжен Додень 2015 жылдың 24 желтоқсанында 92 жасында көз жұмады.

## Мүсіндері

Eugene Dodeigne.jpg|Аты жок (1959) Санкт-Маргаретен-им-Бургенланд ,Австрия
Dodeigne - L'Homme des neiges (Musée La Piscine, Roubaix).JPG|Қар адамы (1960) Өнер және өндіріс музейі, Рубе, Франция
KMM Dodeigne Homme 01.JPG|Еркек және Әйел (1963) Крёллер-Мюллер музейі, Оттерло, Нидерланд
Zwolle - Beweging 64 (1965) van Eugène Dodeigne - 2.jpg|Фигура (1964) Зволле , Нидерланд
Drie Gestalten Eugène Dodeigne Joseph Haydnlaan Utrecht.JPG| Үш фигура (1979) Йозеф Хайдлаан, Утрехт, Нидерланд
Skulpturenmeile Familie.jpg|Отбасы (1982) Гановер, Германия
Nordhorn Dodeigne01.JPG|Құпия (1986) Нордхорн, Германия
KMM Dodeigne Sept 02.JPG|Жетілік тобы (1993)  Крёллер-Мюллер музейі, Оттерло, Нидерланд
Misburg Denkmal.jpg|Ноейнгаммаға арналған Концлагердегі ескерткіш , Германия


## Дереккөздер
# Eugène Dodeigne (ағылш.). Encyclopædia Britannica. 
# ↑ Перейти к:***1*** ***2*** *François Dournes.* Eugène Dodeigne (фр.). Exporevue. 
# ↑ Перейти к:***1*** ***2*** Mort du sculpteur français Eugène Dodeigne (фр.). Le Monde.

Санат:27 шілдеде туғандар
Санат:1923 жылы туғандар
Санат:2015 жылы қайтыс болғандар
Санат:Франция мүсіншілері
Меган Фоллоуз

нобай|Меган Фоллоуз және оның әріптесі Аделаида Кейн
**Меган Элизабет Лора Дайана Фоллоуз** (; 14 наурыз 1968, Торонто, Онтарио, Канада) — канадалық-америкалық актриса, ол ең алдымен «Энн из Зелёных крыш» (1985) фильміндегі Энн Ширли және «Царство» телехикаясындағы (2013–2017) Екатерина Медичи рөлдері арқылы танымал.

## Өмірбаян
Меган Элизабет Лора Дайана Фоллоуз актерлер Тед Фоллоуз және Дон Гринхалгтардың отбасысында Торонтода дүниеге келген. Ол отбасыдағы төрт баланың ішінде ең кішісі болатын. Оның әпкесі  Эдвина Дон Фоллоуз – жазушы, ағасы Лоренс Эдвард Фоллоуз – актер, тағы бір әпкесі Саманта Марджори Фоллоуз – актриса. 1988 жылы әкесі Фоллоуз қайтадан Сюзан Треуфимен отбасы құрды.

## Мансабы
Меган Фоллоуздың дебюты 1985 жылы «Жасыл шатырдан келген Энн» телефильмінде түсіп щықты. Бұл жоба оған ең бірінші «Джемини» сыйын әкелді. Екі жылдан кейін ол бұл фильмінде түсуді жалғастырды. 

Үлкен экранда Меган Фолоуз басты әйел рөлін Стивен Кингтың «Күміс оқ» атты кітабы бойынша түсірілген фильмде ойнады. Жалпы алғанда Меган жиырма фильмде және телефизияда жетпіс рөлдерді ойнады. 2013 жылы  Екатерина Медичидың рөлін ойнауға шақырды. 

## Жеке өмірі
1991-1994 жылдар аралығында Меган фотограф Кристофер Портермен неке құрды. Алайда олар 1994 жылы ара жасып кетті. Олардың екі баласы бар – қыз Лайла Портер (1991 жылы туылды) және ұл Расселл Портер  (1994 жылы туылды). 

## Фильмография
# Джейннің орны - 1982
# Қыздар мен ұлдар - 1983
# Жасыл шатырдан келген Энн - 1985
# Күміс оқ - 1985
# Жасыл шатырдан келген Энн: жалғасы - 1987
# Тағдыр уақыты - 1988
# Термини теміржол вокзалы - 1989
# Щелкунчик ханзадасы - 1990
# Шошқалар ұшқанда - 1993
# Амалсыз періште - 1998 
# Жасыл шатырдан келге Энн 3 бөлім - 2000
# Шетелдік роман - 2003
# Жаңа жылдық бала - 2004 
# Қолайсыз бала - 2007
# Мен төртіншімін - 2011
# Жесткий диск - 2014

## Дереккөздер
Орысша уикипедиясынан аударылған

## Сыртқы сілтемелер
*
Мажар католик шіркеуі

**Венгр католикалық шіркеуі** немесе **Венгр грек-католикалық шіркеуі** (, ) — шығыскатоликтік шіркеулердің бірі, византиялық әдет-ғұрыпты ұстанатын, яғни грек-католиктік шіркеулердің құрамына кіреді. Түгелге жуық шіркеулердің көбісі Венгрияның аумағында орналасқан, бірнеше ұлт өкілдері Солтүстік Америкада.

## Тарихы
Византиялық әдет-ғұрыпты ұстанатын венгр католиктерінің көбісі мемлекеттің шығыс бөлігінде тұратын, халықтың көбісі русиндар мен румындар. XVII ғасырдың соңында түріктердің Венгриядан қуу барысында мемлекетке словак қоныс аударушылары қоныстанды, соның ішінде грек-католиктер. Венгрияның грекатоликтері барлық ұлттардың  византиялық махалла орталығы Мукачев (венг. Munkács, Мункач).

XVIII ғасырда грекатоликтер қауымын католицизмді қабылдаған протесттантар толықтырды, олар латын салт дәстүріне қарағанда көбінесе византиялық әдет-ғұрыпты ұстанғанды жөн көретін.

Ең бірінші венгр тіліне Иоанн Злотауст литургиясының аудармасы 1975 жылы аударылған болатын. 1868 жылы 58 грек-католиктердің өкілдері жиналып Кұдайға сиынуды венгр тілінде грек-католиктер үшін бөлек махалла ұйымдастыруды жөн көрді, бірақ Ватикан онымен келіспеді. Ал 1882 жылы Иоанн Злотауст Құдайға сиыну аудармалары Ватикан шіркеуінің шешімісіз қабылданды. Ақыры, 1912 жылдың 18 шілдесінде папа Пий Х 162 венгрлік грекатоликтер үшін махалланың орталығын Хайдудорог қылып ұйымдастырды, бірақ венгрлік грек-католиктерді грек тіліндегі Құдайғы сиынуға шақырды, сонымен қатар венгр тілін литургиядан басқа мақсаттарға қолдануға тиым салды. Сол жылдары 3 жылдық өту мезгілі қолға алынды, бірақ басталған дүниежүзілік соғыс қойылған жоспардың бәрін құртты, сондан соң венгр тілін литургияда қолдану жалғаса берді.

Соғыстан кейін Венгрияның көп жерлері күшпен алынған болатын, соның нәтижесінде Хайдудорогск махаллаға келетіндер саны 168 ден 90 дейін кеміп қалды. 1924 жылы 4 шілдеде Венгрия аумағында апостольдік экзархат Мишкольда пайда болды, литургияда сиынатындарды шіркеуславяндық тілін қолданатындарды біріктірді. 1930-1940 жылдары экзархат Мишкольцтердікілер бірте-бірте венгр тіліне ауыса бастады.

Қазіргі уақытта грекатоликтердің шіркеуіне келетіндер АҚШ және Канада эмигранттары болып келеді.

## Қазіргі жағдайы
2015 жылдың 20 наурызда грекатоликтердің шіркеулерін қайта-құру орын алды, нәтижесінде Хайдудорогск епархиясы митрополия дәрежесіне көтерілді. Ал Мошкольц экзархаты епархияга ауысты және жаңа Ньиредьхазы епархиясы пайда болды.

## Галерея
Hungary Pecs 2005 June 079.jpg
Szent Bazil Oktatási Központ.jpg
Görögkatolikus lelkészi hivatal, 2017 Nyíregyháza.jpg
Saints Peter and Paul Greek Catholic Church and urn cemetery, 2016 Dunakeszi.jpg


## Сілтемелер
* Шіркеу статистикасы
* Byzantine Rite Catholics in Hungary

Санат:Католицизм
Санат:Шіркеулер
Санат:Мажарстан
Эдвин Кребс

**Эдвин Герхард Кребс** (; 6 маусым, 1918 жыл, Лансинг, Айова — 21 желтоқсан, 2009 жыл, Сиэтл, Вашингтон, АҚШ) — американдық биохимик, 1992 жылы «биологиялық реттеу тетігі ретінде қайтымды ақуыздың фосфорлануына қатысты ашылулары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты.

## Өмірбаян
Эдвин Кребс өмірге 1918 жылы 6 маусым Лэнсинг (Айова) қаласында пресвитериандық дін қызметкерлері отбасында келген. 1936 жылы Иллинойс университетіне оқуға түседі. Онда медициналық білім алған соң Сент-Луис Вашингтон университеті (Сент-Луис, Миссури) медициналық мектебінде оқып, 1943 жылы бітіреді. 1946 жылға дейін АҚШ Әскери теңіз флотында қызмет етеді. Демобилизациядан кейін Кребс 1947 жылы гликогеннің айналуын зерттегені үшін Нобель сыйлығын алған Карл және Тереза Корилердің биохимиялық зертханасында ғылыми білім алуын жалғастырды. Онда ол протамин мен фосфорилазаның өзара әрекеттесуін бақылайды. Екі жылдан соң 1948 жылы Кребс биохимиядан оқуын жалғастыру туралы шешім қабылдайды және Сиэтлдегі Вашингтон университетінде жұмыс істейді. 1953 жылы университетке Швейцариядан келген Эдмонд Фишермен бірге, гликогенфосфорилазаның қызметінің реттелуін зерттей бастайды.

Эдвин Кребс және Эдмонд Фишер ынтымақтастығы Фишер Вашингтон университетіне көшіп келгеннен кейін алты айдан соң басталды. Олар гликогенфосфорилаза ферментін бақылап гормондар мен кальций туғызатын реакциялар сериясы, бұл ферменттің активтендірілу-залалсыздандырылуына әкелетінін тапқан. Ферменттің активтендіру-залалсыздандырылуы кері фосфорланудан болған. Фишер мен Кребс ашқан процесс, екі ферменттермен: протеинкиназа және фасфатазамен катализденеді. Протеинкиназалар (ең жиі кездесетіндері — тирозинкиназа) фосфаттық топты АТФтен ферменттің гидроксильді тобына аударады. Бола тұра ферменттің конформациясы өзгерістерге ұшырайды және ол каталитикалық белсенді болады. Содан кейін ақуыз фосфатазасы фосфат тобын тұтандырып, ферментті бастапқы енжар түріне қайтарады. Осындай ферменттер қызметінің циклдік реттелуі және онымен байланысты метаболиттік процестер табиғатта өте кең таралған болып шықты.

1992 жылы қайтымды ақуыздық фосфорлануды ашқаны үшін Фишер және Кребс Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.

## Сілтемелер
* Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны  

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ биохимиктері
Ричард Джон Робертс

**Ричард Джон Робертс** (; род. 6 қыркүйек 1943, Дерби, Англия) — британдық биохимик және молекулалық биолог. Эукариоттық ДНҚ интрондар мен сплайсинг механизмін ашқан. 1993 жылы Филлип Шарппен бірге Робертс «бір-біріне тәуелсіз,геннің дискретті құрылымын ашқаны үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы.

## Өмірбаян
Ричард Джон Робертс өмірге 6 қыркүйекте атақты Дерби ағылшын қаласында автомеханик отбасында келген. Анасы үй шаруасында болған. Робертс 4 жасқа келгенде, отбасы Бат қалашығына көшіп келеді, онда орта мектепті бітіреді. Мектепке кейін оның есімі берілді. 1965 жылы Робертс Шеффилда университетіне (Шеффилд) оқуға түседі және сонда аспирантураны бітіреді. Бір жылдың ішінде флавоноидтер ол іс жүзінде зерттеу тақырыбында кандидаттық диссертациясын аяқтады, бос уақытында, ол молекулярлық биологияға қызықты. 1969 жылы қаңтар айында Робертс кандидаттық диссертациясын қорғағаннан кейін Гарвард университетіне ауысып, қарқынды түрде тасымалдау РНҚ және Даниел Натанстың рестрикциондық ферменттер жайлы жұмыстарымен танысады, бұл ДНҚ-ны егжей-тегжейлі зерттеу үшін жол ашты. 1973 жылы, Робертс Колд Спринг Харбор лабораториясына (Нью-Йорк  көшіп келді. Рестриктаза туралы бұрын зертханада белгілі және анықталған, жиналған коллекцияны пайдаланып, Робертс аденовирус-2-ні зерттеді, жекелегенде инициации және матрицалық РНҚ вирусының есептеу соңдарындағы жерлерiн зерттеді. Алайда, бір күні ол РНҚ  сплайсингін зерттеуге ауысады.

1992 жылы ол зертханалық қолдануға арналған ректриктаздарды шығара бастаған Нью-Ингланд Биолабс биотехнологиялық компаниясына ауысады.

1993 жылы, Робертс және Шарппен бірге «бір-біріне тәуелсіз, геннің дискретті құрылымын ашқаны үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы алды .

## Сілтемелер
* Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Ұлыбритания биохимиктері
Санат:Молекулярлық биологтар
Филлип Шарп

**Филлип Эллен Шарп** (; 6 маусым 1944, Фалмут, Кентукки) — америкалық генетик және молекулярлық биолог. 1993 жылы Ричард Робертпен бірге «бір-біріне тәуелсіз, геннің дискретті құрылымын ашқаны үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.

## Өмірбаян
Филлип Шарп өмірге 1944 жылы 6 маусымда Фалмут (Кентукки) қаласында келген. Докторлық диссертациясын 1969 жылы Иллинойс университетінде қорғады. 1971 жылға дейін Калифорния технологиялық институтында, кейін Джеймс Уотсонның басшылығымен Колд Спринг Харбор лабораториясында жұмыс істеді. 1974 жылдан бері Массачусетс технологиялық институтында жұмыс істейді.

## Сілтемелер
* Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны
* Sharp's Research at MIT
* The Phil Sharp Lab

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Санат:Массачусетс технологиялық институты оқытушылары
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:АҚШ генетиктері
Санат:Молекулярлық биологтар
Альфред Гилман

**Альфред Гудман Гилман** (; 1 шілде 1941, Нью-Хейвен, Коннектикут, АҚШ — 23 желтоқсан 2015 жылы) — американдық ғалым, Оңтүстік-батыс медицина орталығындағы (Техас университеті, Даллас) фармакология профессоры. 1994 жылы Мартин Родбеллмен бірге «G-ақуыздарын ашқаны үшін және осы ақуыздардың жасушадағы сигналдық трансдукциялық рөлі үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алған.

## Өмірбаян
Гилман өмірге 1941 жылы 1 шілдеде Нью-Хейвенде (Коннектикут) келген. Әкесі Альфред Гилман, Йель университетінде медицина мектебінде сабақ беріп, Луи Гудманмен бірге студенттерге арналған «терапияның фармакалогиялық негіздері» атты 1941 жылы оқулық шығарды (Кейіннен оқулық бірнеше рет және оның ішінде кіші Гилманды қоса алғанда бірнеше рет өңделіп қайта басылды. Ол медициналық мектептерде фармакологиядағы студенттерге арналған ең танымал оқулық болып табылады ). Бірігіп жазған кітабының авторының құрметіне Альфред Гилман туған ұлына Альфред *Гудман* Гилман деп ат қойды. Гилманның өзі оның досы Майкл Браунның мына әзілін есіне алатын — «*…оқулықтың құрметіне аты қойылған жалғыз адам*».

Гилман Йель университетін 1962 жылы бітіріп Нью-Йоркте Аллен Конни зертханасының қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін аспирантураға Батыс резервтік университеті — Кейсаға (Кливленд (Огайо)) оқуға түседі, онда цАМФ-ты зертеді. 1971 жылы Гилман Шарлотсвиллде Вирджиния университетіне жұмысқа алынады. 1981 жылы Техас университеті (Даллас) медицина мектебінде фармакология кафедрасының меңгерушісі болды, ал 2005 жылдан — Оңтүстік-батыс университеті Медицина орталығының деканы.

## Марапаттары
1989 жылы, Гилман Негізгі медициналық зерттеулері үшін Альберт Ласкер жүлдесін және Луиза Гросс Хорвиц жүлдесін  алды, ал 1994 жылы — G-ақуыздарды ашқаны үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы.

## Сілтемелер
* Нобель комитетінің сайтында Альфред Гилман өмірбаяны 

Санат:АҚШ фармакологтары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Йель университеті түлектері
Гэри Олдман

**Гэри Леонард Олдман** (ағылш. Gary Leonard Oldman; 21 наурыз 1958 жыл) — британдық кино актері және кинорежиссёр. Хәрри Поттер фильмнің топтамасында Сириус Блэк рөлін ойнады.

## Өмірбаяны
Леонард Гэри Олдман 1958 жылдың 21-ші наурызында Лондон қаласында, Леонард Бертрам Олдмен мен Кэтлин Черитонның отбасында дүниеге келген. Гэри жеті жаста болған кезде әкесі отбасын тастап кетті. Гэри жас кезінен анасы және екі әпкесі, Морин мен Джеккимен бірге өсті. Әкесі баласын сирек көретін болды.

## Жеке басының тірлігі
### Отбасы
Гари Олдман төрт рет үйленген:
* Бірінші әйелі Лесли Мэнвилл (ағылш. Lesley Manville; 1987—1990);
* Екінші әйелі Ума Турман (ағылш. Uma Thurman; 1990—1992);
* Үшінші әйелі Донья Фиорентино (ағылш. Donya Fiorentino; 1997—2001);
* Төртінші әйелі  Александра Эденборо (ағылш. Alexandra Edenborough; с 2008 года)

Актердің төрт баласы бар:
* Алфи (1988, Лесли Мэнвиллден),
* Гулливер Флинн (1997, Дони Фиорентинодан),
* Чарли Джон (1999, Дони Фиорентинодан)
* және  Изабелл Росселлинимен бірге асырап алған баласы Роберто (1992 жылы туған)

### Ішімдікке тәуелділік пен заң бұзушылық
1990 жылы Гари Олдман ішімдікке тәуелді болған. Сол себептен Ума Турман актермен ажырасқан.

Гари Олдманның заң бұзған кездері болған: ол 1991 жылы 8-ші тамызда есіріктік кезінде көлік жүргізгені үшін қамауға алынған.

## Фильмдері

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты  
* 

## Дереккөздер

Санат:Спутник сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Үздік актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Қошқар (айрық)

**[[Қошқар]]** – жыныстық қуаты жетілген еркек қой.

**Тұлға:**
* Қошқар – 18 ғ. өмір сүрген би.

**Елді мекендер:**
* Қошқар – Атырау облысы, Мақат ауданындағы ауыл.
* Қошқар – Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданындағы ауыл.

**Тау:**
* Қошқар – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданында орналасқан тау.

**Көлдер:**
* Қошқар – Алматы облысындағы ағынды көл.
* Қошқар – Батыс Қазақстан облысындағы көл.
* Қошқар – Шығыс Қазақстан облысындағы тұзды тұйық көл.
Нұрлан Жамалов

**Нұрлан Жамалов** — қазақ күресіне қатысушылардың бірі. Самбодан халықаралық дәрежедегі спорт шебері. Самбодан әлем чемпионатының қола жүлдегері (2006). Самбодан Азия чемпионы (2009). 

## Биографиясы
Нұрлан Жамалов 1986 жылы 20 маусымда  Өзбекстан Республикасы, Шыршық қаласында дүниеге келген. Ақмола облысы Көкшетау қаласының арланы. Бапкері: Бекім Жапаров. Ақмола облысы.
## Жетістіктері
Қазақ күресінен ҚР Халық ойындарының жеңімпазы (2011).

Қазақ күресінен ҚР Спартакиадасының қола жүлдегері (2011).

Қазақ күресінен ҚР чемпионатының күміс жүлдегері (2008).

Cамбодан Азия чемпионы (2009)

Самбодан әлем чемпионатының қола жүлдегері (2006).

## Спорттық атағы
Халықаралық дәрежедегі спорт шебері

Қазақ күресінен спорт шебері. 

Самбодан халықаралық дәрежедегі спорт шебері.

Санат:Қазақ күресінен палуандар
Санат:Алфавит бойынша самбошылар
Санат:Қазақстан самбошылары
Санат:Самбодан Азия чемпиондары
Алисия Дебнем-Кэри

**Алисия Жасмин Дебнем-Кэри** (; 20 шілде 1993, Сидней) — аустралиялық актриса.

## Биография
Алисия Дебнем-Кэри 1993 жылы Сиднейда, Жана Оңтүстік Уэльста, Аустралияда дүниеге келді. 

2011 жылы *Newtown High School of the Performing Arts* соқпалы музыкалық аспап классында бітірген. 

Жоғары көрсетілген мектебінде оқыған кезінде 2010 жылдың қарашасында Алисия Аустралияның басқа да музыканттарымен Берлин филармониясы өткізген концерттерге қатсықан.  Мектепті бітіргеннен кейін Лос Анжелесқа көшті. 

## Мансабы
Алисия 8 жасында австралияндық актриса Рэйчел Уордтың «Martha’s New Coat» атты қысқа метражды фильмінде түсіп танымал болды. 

Содан кейін ол «Маклеодтың қызы», «Би академиясы» сериалдарыңда шағын рөлдерді ойнады. 

2012 жылы Алисия Хит Леджер актерлік стипендиясына үміткерлердің қатарына кіріп «Келесі аялдама – Голливуд» реалити-шоуына түсті. 

Сол жылы ол «Шайтан қолы» американдық фильмінде басты рөлді сомдады. Бұл фильмнің тұсаукесері 2014 жылы өтті.

2014 жылы «Штормға қарсы»  фильма-катастрофаның релизі болып, Алисия танымал болды. 

2014 жыл күзінде актриса «100» жобасында түсті. Бұл сериал *The CW* арнасымен қаржыландырылады және Алисия онда Лексаның рөлін айнайды. Дебнем-Кэридың сөзі бойынша болашақтағы жер тұрғындарының көшбасшысын сомдау өте қызықты және өте қиын болды. Бұл кейіпкер көрермендерге ұнағандықтан режжисер Джейсон Ротенберг оны болашақта көрсетуге тілегін білдірді.  

2014 жылдың желтоқсаныңда Алисия «Тірі өліктер» сериалында басты рөлдердің бірін ойнайтыны белгілі болды. Бұл жоба жемісті болып, оның жалғасы 2016 жылы шығады. 

## Фильмографиясы
**Фильмдер**

**Телевизия** 

## Дереккөздер
Өркен

thumb|right|200px|
**Өркен** (cormus) - біліктен, сабақтан және одан тарайтын жапырақтар мен бүршіктерден құралған жоғары сатыдағы өсімдіктердің негізгі мүшелердін бірі. Репродуктивті өркендеп көбею мүшелері, спорангийлер, стробиллалар, гүлдер орналасқан.

Оның негізгі атқаратын қызметі фотосинтез. Сонымен бірге өркеннің әртүрлі бөліктері, өсімдіктің вегетативтік жолмен көбеюін, артық қор заттармен суды бойына жинау қызметтерінде атқарады.

## Өркен түрлері
Сабақтың жапырақ өсетін жуандау жерін буын, ал бір буын мен екінші буынның арасын буынаралығы дейді. 
# ұзарған өркен - буынаралығы ұзын болса,
# қысқарған өркен - буынаралығы қысқа болса.

Жапырақтың сабаққа орналасқан жерін жапырақ қолтығы дейді.

## Дереккөздер

Санат:Өсімдіктану
Санат:Биология
Санат:Ботаника бөлімдері
Өркен (айрық)

**Негізгі ұғым:**

**[[Өркен]]** – Ботаникада жапырағы мен бүршігі бар бұтақтанбаған жас сабақ.

**Елді мекендер:**
* Өркен – Абай облысы Аягөз ауданындағы ауыл.
* Өркен – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл.
* Өркен – Атырау облысы Исатай ауданындағы ауыл.
* Өркен – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы ауыл.
* Өркен – Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданындағы ауыл.
* Өркен – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы ауыл.

**Тағы қараңыз:**

* Өркен көшесі (Алматы)
* Өркен көшесі (Астана)
* Өркені өсу
Yellow Claw

**Yellow claw** — Амстердамнан шыққан музыкалық үштік, Bizzey (Лео Роландшап), Jim Aasgier (Йим Таинутту) және Nizzle (Нильс Ронднуис) трионы құрған. Ең басты музыкалық жанрлары трэп болып келеди. Трэп орындаушылардың ішіндегі ең танмал орындаушылардың бірі болып келеді. Сөзбе сөз казақшаға аударғанда «Сары тырнақ».

## Мансап
Yellow Claw тобы 2010 жылдың ортасында Амстердамдағы ең танымал түңгі клубтарында өнер көрсеткеннен кейін танымал болды. 2012, 2013 жылдар аралығында сәтті өлеңдер жарыққа шықты, осыдан кейн топ ЕП-пен жұмыс істей бастады, олда өз сәттілігін жоғалтпады. 2013 жылдың 1-нші қарашасында Rochelle әншісімен бірге қосылып, әлемге танымал «Shotgun» әнін шығарды, қазіргі уақытта Youtube желіснде 72 миллион рет көрермен тапты.

## Ремикстері
* Iggy Azalea & Charli XCX - Fancy (Timeless Fancy)
* Iggy Azalea & Charli XCX - Fancy (Timeless Fancy) (Andre Lacoure & Yellow Claw remix)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 

Санат:Нидерланд музыкалық ұжымдары
Санат:Нидерланд электронды музыкалық ұжымдары
Санат:2010 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Неманья Максимович

**Неманья Максимович** (серб. Немања Максимовић / Nemanja Maksimović,26 қантар 1995, Баня-Ковиляча, Сербия) – сербиялық футболшы, Сербия жастар құрамасының капитаны U-19, 2013 жылы Еуропа чемпионы атанған. 2015 жылғы Әлем чемпионы (жастар арасында U20). Қазір «Хетафе» футбол клубының және Сербия Ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. Футболдан Қазақстан чемпионы (2015).

## Маңсап

### Клубтық
Баня-Ковиляча қаласында 1995 жылы дүниеге келген. "Црвена Звезда" (Белград) жастар құрамасында ойнаған. Басқа елде ойнауға шабыты ашылған, 18-жасар Максимович 2013 жылдын қантар айында Италияға көшіп кетті, "Эллас Верона" футбол клубының сапында жақтықтырылған серия В дивизионында. 

2013 жылы шілде айында Сербия ұлттық құрамасында жастар арасындағы ЕВРО-2013 Литвада өз еліңе ойнаған. Финалда Францияны ұтып өзің Еуропа клубтарыңа қызықтырған. Сол сәтте 2014 жылы словениялық "Домжале" футбол клубынының сапыңа ауысты. 

2015 ж. 7 ақпанда Неманья «Астана»ға ауысып кетті. Жартылай қорғаушының трансферы команда жартымиллионға тұрды. 1 наурызда в "Астананың" сапында Максимович футболдан Қазақстан Суперкубогын 2015  алматылық "Қайратпен" ойында ұтып алды, ал чемпионаттың 2 турында 11 наурызда «Астананың» сапында бірінші голын «Ертіс» футбол клубымен өткен кездесуде соққан.

2015 жылы маусым айында футболдан Сербия ұлттық құрамасы (20-қа дейін)  Максимович Жаңа Зеландияда өткен Әлем Чемпионатында алтын медальді ұтып алған. Сербтер барлық ойындарын плэй-офф кезінде қосымша уақытта ұтқан. Неманья 1/4 финалында АҚШ құрамасыңа гол соққан, ал финалда Бразилиямен өткен кездесуде жеңіс голын соққан 2-1. Максимовичпен «Базель» және «Гамбург» футбол клубтары қызығушылық танытқан, бірақ футболшының трансферлік құны 2 млн еуроға өсіп кетті. Маусымнын басында Максимович «Астана» сапында 2015 жылға УЕФА Чемпиондар Лигасын командаға үлкен табыс алып келді. Футболшы плэй-офф кезенінде АПОЭЛ қақпасыңа гол соғып командасымен топтық кезенге өтті.

2015 ж. 8 қарашада «Астана» «Ақтөбе» командасын 1:0 есебімен ұтып қайта футболдан Қазақстан чемпионы атаңды. Максимович чемпионаттың алғашқы медалін ұтып алды. Бірақ олар алматылықтардан Кубогті ұтылып қалды.

2017 жылы жазда "Валенсияға" ауысты.

2018 жылы шілдеде "Хетафеге" ауысты.

### Ұлттық құрама
Неманья футболдан Сербия жастар құрамасында Еуропа чемпионатын ұтып алған 2013 (19 жыл) және Әлем чемпионатын 2015 (20 жыл). Әлем чемпионатының финалында 20 маусым күні 2015 жылы 118 минутта жеңіс голын соққан 2-1.

23 маусым 2016 жылы Сербия Ұлттық құрамасыңа шақырылым алып, Польша құрамасыңа қарсы ойнады.

## Жетістіктер
* Еуропа чемпионы (19 жас) (1): 2013
* Бронзолық қола Еуропа чемпионатының (19 жас) 2014
* Әлем чемпионы (20 жас) (1): 2015
* Қазақстан суперкубогының иегері (1): 2015
* Қазақстан чемпионы (1): 2015, 2016
*Қазақстан кубогы: 2016

Санат:Сербия футболшылары
Санат:Сербия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Хетафе ФК ойыншылары
Рапсод

**Рапсод**(rhapto-тігемін, кестелеймін және ode-жыр)-ежелгі Грециядағы кезбе жыршылар. Ол эпикалық жырларды жаттап алып, музыкалық аспаптың сүйемелінсіз, әндете жырлайтын болған. Гомердің "Илиада", "Одиссея" шығармалары осындай жыр айтушылардан жазылып алынған деп саналады. Рапсодтардың айтатын өлең-жырлары "рапсодия" делінеді. Кейіннен композиторлардың халық әндерінің тақырыбына негізделген шығармалары рапсодия деп аталатын болды.