open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дайан Лэйн

**Дайан Лейн** (, 22 қаңтар 1965, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық актриса.

## Өмірбаяны
Дайан Лэйнның әкесі Бартон Юджин актерлік шеберлікке үйрететін ұстаз болған. Ал анасы, Коллин Ли Фэррингтон модель және түнгі клуб әншісі болған.  Кішкентайынан актерлік қиыншылықтармен таныс болған: 6 жасында бірінші рет сахнаға шығып, 1979 жылы 13 жасында «Маленький роман» фильмінде Лоуренс Оливьемен бірге түседі. 1980 жылдары «Изгой», «Бойцовая рыбка» фильмдерінде түсіп, голливуд фильмдеріне дейін қол жеткізеді. 1995 жылы Сильвестр Сталлонемен «Судья Дредд», Робин Уильямспен «Джек», Уэсли Снайпспен «Убийство в белом доме» атты фильмдерінде түседі. Ал 2000 жылы «Идеальный шторм» фильмінде басты рөлді иеленеді. 2002 жылы «Неверная» фильмінің арқасында «Оскар сыйлығы» және «Алтын Глобус» сыйлықтарының номинанты атанған.

## Жеке өмірі
1988-1994 жылдар аралығында Дайан Кристофер Ламберт атты актермен некеде болды. Олардың Элинор Жасмин Ламберт (1993) атты балалары бар. 2004-2013 жылдар аралығында Джош Бролин атты актердің әйелі болды.

## Сыртқы сілтемелер
* Дайан Лейн
Сигурни Уивер

**Сигурни Уивер** (; шынайы есімі **Сьюзен Александра Уивер**, ; 8 қазан 1949 жыл, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық киноактриса. «Оскар» сыйлығына үш рет номинацияға түскен, «Алтын глобус» және BAFTA марапаттарының иегері атанған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* 
* IMDb сайтында актрисаның сыйлықтары мен марапаттары

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Серджо Леоне

**Серджо Леоне** (; 3 қаңтар 1929, Рим – 30 сәуір 1989, Рим, Италия) — итальяндық режиссер, сценарист және продюсер. Спагетти-вестерн жанрының негізін қалаушылардың бірі ретінде танымал.

## Фильмографиясы
* *[[The Last Days of Pompeii]]* (1959)
* *[[The Colossus of Rhodes]]* (1961)
* *[[A Fistful of Dollars]]* (1964)
* *[[For a Few Dollars More]]* (1965)
* *[[The Good, the Bad and the Ugly]]* (1966)
* *[[Once Upon a Time in the West]]* (1968)
* *[[Duck, You Sucker!]]* (1971)
* *[[My Name is Nobody]]* (1973)
* *[[A Genius, Two Partners and a Dupe]]* (1975)
* *[[Once Upon a Time in America]]* (1984)

## Сыртқы сілтемелер
* Серджо Леоне «Кинопоиск» сайтында
* 
* Серджио Леоне  «Senses of Cinema» сайтында
Дженни Моллен

**Дженни Энн Моллен** (; 30 мамыр 1979, Финикс, Аризона, АҚШ) — америкалық актриса және сценарист. 

## Өмірбаяны
Дженни Энн Моллен 1979 жылы 30 мамырда Финиксте өмірге келеді. Оның ата-анасы дәрігерлер болып жұмыс атқарған. Дженни Германия, Франция елдерінде тұрған. 

## Карьерасы
Дженни 2000 жылы «18 кругов правосудия» телесериалында өзін сынап көреді де, Сьюзан Карранның рөлін ойнайды. 2009 жылы Моллен Эмилидің рөлін ойнап, «Похищая Кэйтлинн» фильмінде түседі. Осы рөлі үшін 2009 жылы «Accolade Competition» жүлдесінің номинанты атанған. Ол 26 фильм және телесериалдарда түскен. Дженни «Playboy» және «The Smoking Jacket» сайттарының жазушысы.

## Жеке өмірі
2008 жылдың 23 сәуірінен Дженни Джейсон Биггза атты актермен некеде. Олардың Сид Моллен-Биггз (2014) атты ұлдары бар.
Джонатан Рис-Майерс

**Джонатан Рис Майерс** () туғандағы есімі **Джонатан Майкл Фрэнсис О‘Киф** (, 27 шілде 1977, Дублин, Ирландия) — ирландиялық киноактер. «Алтын глобус» жүлдесінің номинанты атанған.

## Өмірбаяны
Джонатан Майкл Фрэнсис О‘Киф 1977 жылы 27 шілдеде Дублин қаласында дүниеге келді. Мэри Джеральдин және Джон О‘Кифтің отбасында тұрған. 1978 жылы отбасымен Коркқа көшеді. Екі жылдан кейін әкесі отбасын тастап кетеді. Анасы Джонатан мен Аланды асыраса, Джейми мен Полды апасы асырайды. Ол үйінен қашып, мектептен шығарылып балалық шағын өткізеді. «Любовь без имени» (1994) фильмінде бірінші рет түседі де, тегін анасының құрметіне Рис-Майерс деп ауыстырады. 1995 жылы «Исчезновение Финбара» жобасында рөлге ие болады. «Майкл Коллинз», «Язык-убийца», «Исчезновение Финбара», «Самсон и Далила» телефильмдерінде түседі. 

2005 жылы Вуди Алленнің «Матч пойнт» драмасында түскен соң, танымал атанады. «Миссия невыполнима 3» фильмінде де бағын сынап көреді. Кейін Джонатан басқа да көптеген фильмдерден көрінеді. 

## Жеке өмірі
2004-2011 жылдарда Рина Хаммермен кездеседі. 2012 жылдың аяғынан Виктория Кеон-Коэн моделімен романы болады. Қазір Мара Лейн атты әйелмен кездесіп жүр.

## Дереккөздер

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Қоңыржал (тау, Қарқаралы таулары)

**Қоңыржал** – Қарқаралы тауларының батысындағы тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының батыс бөлігінде орналасқан. Байқожа мен Ақбастау өзендері аралығында. Биіктігі 946 м. Ұзындығы мен ені 3-5 км.

## Геологиялық құрылымы
Орта және жоғарғы тас көмір дәуірі гранитоидтарынан түзілген.

## Жер бедері
Беткейлері көлбеу, сай-жыралармен тілмденген.

## Өсімдігі
Қызғылт қоңыр топырағында бетеге, селеу, тобылғы өседі. Оңтүстік және шығыс бөліктерінде көптеген бұлақтар бар.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Қоңыржал (тау, Қаракеңгір аңғары)

**Қоңыржал** – Қаракеңгір өзені аңғарындағы аласа тау.

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Сәтбаев қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 41 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 507 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылған, енді жері 1 км.

## Жер бедері
Беткейі тіктеу келген, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Сай-жыралармен тілімденген.

## Өсімдігі
Бозғылт қоңыр, сұр топырақ жамылғысында селеу, жусан, көкпек, сұлыбас, еркек шөп, бұталар өседі.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы таулары
Чакри (композитор)

**Чандрадхар Джилла** (, ; **Чакри** деген лақап атпен белгілі, 15 маусым 1974 — 15 желтоқсан 2014) — Үндістандық композитор. Ол 85 кинокартинаға музыка жазған. Filmfare Awards South атағын үздік кадрлық ер дауысты вокалы үшін алды. 2003 жылы «Сатьям» фильміне жазылған «O Maguva» әні үшін де алды.

## Биографиясы
Чакри 1974 жылы 15 маусымында Махабубабад қаласында дүниеге келген (Варангал округі, Телангана штаты). Оның ата-аналары: Джилла Венката Нараяна, әнші және актер және Дж. Видьявати. Чакри үйдегі бес баланың бірі болған, оның үш әпкесі мен бір ағасы болған. Оның ағасы Махит ретінде танымал Мадхава Рао—композиторға шабыт пен үміт беруші болған.

Кинодустриядағы бірінші қадамын әнге әуен жазып жәнеоны Сварналат дуэтімен бірге орындау арқылы ол Пури Джаганнатха фильмінде жасады.

## Жеке өмірі
Өмірінің соңғы он жылында ол өзінің бірінші әйелімен ажырасып, Шравани есімді адаммен үйленді. Шравани күйеуге өз отбасның қарсылығына қарамастан шықты. 2014 жылдың 27-қарашасына дейін ерлі-зайыптылар Чакридің туысқанадарымен бірге тұрды: анасымен, ағасымен және қарындасы Кришнаприя мен оның баласы және күйеуі. Біраз уақыт өткеннен кейін олар бөлек жалдамалы пәтер жалдап тұрды. Шравани күйеуінің қазасынан кейін, бірнеше күн өткеннен соң, Мемлекеттік адам құқығы жайлы комиссияның көмегіне жүгінді. Ол полицияға Чакридің туысқандарының атына Чакридің жеке мүлкі жайлы арыз жазды.

## Дереккөздер

Санат:Үндістан сазгерлері
Сэм Уортингтон

**Сэмюэл Генри Джей Уортингтон** (; 2 тамыз 1976 жыл) — Англиядан шыққан аустралиялық актер. «Аватар», «Титандар шайқасы», «Терминатор: Құтқарылу» және «Қырда» атты киноленталарда басты ролді сомдаудың арқасында бүкіл әлемге таныла бастады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Ресми сайты  
* 

Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Қоңыржал (жота, Басқағыл таулары)

**Қоңыржал** – Басқағыл тауларының шығысындағы жота. 

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Сәтбаев қаласының солтүстік-шығысында 42 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 517 м. Батыстан солтүстік-шығысқа қарай доға тәріздес созылған бірнеше шоқылардан тұрады. Ұзындығы шамамен 30 км шамасында, енді жері 2-3 км. 

## Геологиялық құрылымы
Жер қыртысы девон, силур кезеңдерінің шөгінділерінен түзілген.

## Жер бедері
Тізбектелген жонды-қырқалы шоқылардың аңғарлары құрғақ өзен арналарымен тілімденген. Баурайындағы бұлақтардан Сарыкеңгір, Қаракеңгір өзендерінің салалары бастау алады.

## Өсімдігі
Карбонатты қоңыр топырақ жамылғысында бұта араласы жусан, боз, селеу, қозықұлақ, қылқұрт өседі. Қоңыржалдың оңтүстігінде 21 км жерде өзімен аттас тау орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы таулары
Кнуд Есперсен

thumb|right|220 px|Кнуд Есперсен
**Кнуд Есперсен** (2 сәуір 1926, Ольборг — 1 желтоқсан 1977) — дат жұмысшысы қозғалысының қайраткері. Жұмысшы отбасында дүниеге келген. Неміс-фашист басқыншылары Данияны окуппациялаған кезде (1940 жылы 9 сәуір - 1945 жылы 5 мамыр), қарсылау қозғалысына қатысып, қарулы топқа басшылық еттті. Есперсен 1942 жылы Дания Коммунистік партиясы қатарына кірді. Дания оккупациядан босатылғаннан кейін, Даниядағы қойма және порт жұмысшыларының аса ірі кәсіпорындарының қызметіне белсене қатысты. Есперсен 1953 жылы осы кәсіподақтың Ольборгтегі бір бөлімінің председателі болған. 1952 жылы ДКП ОК мүшелігіне қабылданды. 1958 жылы қарашада ДКП 20 съезінен кейін ДКП ОК пленумында партияның төрағасы болып тағайындалды.

## Дереккөздер

Санат:1926 жылы туғандар
Санат:1997 жылы қайтыс болғандар

Санат:Дания саясаткерлері
Жакерия

**Жакерия** () — Франциядағы антифеодалдық шаруалар көтерілісі (1358). Феодалдық қанаудың күшеюі, экономикалық күйзеліс (1337-1453 жылдардағы жүз жылдық соғысқа байланысты), жалдамалы әскерлердің тонауы себепші болды. Көтеріліс 1358 жылы 28 мамырда Сен-Ле-д’Эссеран ауылында басталып, кейіннен Пекардия, Иль-Де-Франс және тағыда басқа обылыстарды қамтыды. Бұл қозғалысқа сонымен қатар кейбір қалалар да қатысты: Мо, Бове. Санлис, Мондидье, Краван және т.б. Әсіресе Бове обылысында Клер Парижді қоршаған, сөйтіп азық-түлік жеткізуге бөгет жасаған бірнеше қамалды бұзды, бірақ бұл мәселені шешкеннен кейін қалалықтар Парижге оралды. Шаруалардың негізгі отряды 1358 жылы 10 тамызда Мелло және Монтатер маңында талқанданды.

## Дереккөздер

Санат:Көтерілістер
Санат:Шаруалар көтерілістері‎
Санат:Франциядағы көтерілістер
Анри Жиро

**Анри Оноре Жиро** (; , Париж — , Дижон) — француз әскери және саяси қайраткері, генерал. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 7,9 франция армиясының командирі болды. 1940 жылымйда гитлершілердің қолында қалып, 1942 жылы сәуірде одан қашып шықты. 1942 жылы қарашада Солтүстік африкадағы француз әскерлерінің қолбасшысы болып тағайындалды. 1942-1943 жылдары Францияның Солтүстік Африкадағы жоғарғы комиссары. 1943 жылы Францияның ұлт-азаттық комитетін басқарды.

## Дереккөздер
Артур Гендерсон

**Артур Гендерсон** (, 1863, Глазго — 1935) — ағылшын саяси қайраткері, лейбористік партия оңшыл жетекшілерінің бірі. 1903 жылы парламентке сайланды. 1916-1917 жылдары үкімет мүшесі. 1924 жылы 1-лейбористік үкіметтің ішкі істер министрі. 1929-1931 2-лейбористік үкіметтің сыртқы министрі. 1932-1933 жылы Қарусыздану жөніндегі халықаралық конференцияның төрағасы болды. 1934 жылы Нобель бейбітшілік сыйлығын алды.

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания сыртқы істер министрлері
Санат:Ұлыбритания ішкі істер министрлері
Отто Есперсен

**Есперсен Отто** (; , Раннерс — , Копенгаген) — даниялық лингвист, тіл маманы. 1893 жылдан бастап Копенгаген университетінің ағылшын тіл профессоры. Есперсен сөйлеу тілінің негізінде жазылған ағылшын тілі оқулығының авторы (1895 жылы). Негізгі еңбектері: «Фонетиканың негізгі мәселелері» (1904), «Ағылшын тілінің құрылысы және оның дамуы» (1905), «Қазіргі ағылшын тілінің грамматикасы» (1909-1949), «Фонетика оқулығы» (1913), «Тіл» (1922), «Грамматика философиясы» (1924). Ол сонымен қатар жасанды тіл жайында 60-тан астам кітап жазып қалдырған.

## Дереккөздер

Санат:Дания тіл мамандары
Анри Грегуар

**Анри Грегуар** (, **аббат Грегуар** (); , Вео, Люневил маңы – , Париж) — 18 ғасырдың аяғындағы Ұлы француз революциясының қайраткері. Кедей шаруа отбасысында дүниеге келген. Дін иесі Грегуар барлық халықтардың теңдігін уағыздады, негрлерді құлдықта ұстауға қарсы шықты. Грегуар 1789 жылы Бас штатқа сайланып, қатардағы дін иелерін үшінші сословие өкілдеріне қосуды жақтады. Грант 1792 жылы Людовик ХVI тақтан құлатылғаннан кейін, Конветтің 1-мәжілісінде-ақ монархияны жоюды талап етті. 18-брюмердегі төңкеріске қатысты. Бурбондардың өкімет билігі қайта орнатылғаннан кейін монархистердің қуғынына ұшырады.

## Дереккөздер

Санат:1750 жылы туғандар
Санат:1831 жылы қайтыс болғандар

Санат:Франция революционерлері
Кристен Риттер

**Кристен Элис Риттер** (, 16 желтоқсан 1981) — америкалық актриса, бұрынғы модель. «Однажды в Вегасе», «27 свадеб» және «Шопоголик» фильмдерінде түскен. 2010 жылы «Слишком крута для тебя» фильмінде түсті.

## Өмірбаяны
Риттер АҚШтағы Пенсильвания штатың Блумсберг қаласында дүниеге келді. 15 жасынан карьерасына жол ашады. 18 жасында Риттер Нью-Йорк қаласына көшіп, модель атанады. Нью-Йорк, Милан, Париж, Токио қалаларының журналдарынан көрінеді. 2006 жылы All This Intimacy спектакльінде ойнайды. 2008 жылы «Однажды в Вегасе» және «27 свадеб», ал 2009 жылы «Шопоголик» фильмінде Айла Фишердің жан құрбысының рөлін иеленеді. Риттер «Сплетница» сериалында Кэрол Роудстың рөлін иеленеді. 2010 жылы «Гравити» сериалында түседі. «Вампирши» фильмінде басты рөлді ойнайды. Киноға түсуден басқа, Риттер Ex Vivian группасында өлең айтып, гитарада ойнайды.

## Сыртқы сілтемелер
* Кристен Риттер

Санат:Фотомодельдер
Лиам Нисон

**Уильям Джон «Лиам» Нисон** (; 7 маусым 1952 жыл) — ирланд актер, Британ империясы орденінің офицері. «Шиндлердің тізімі, «Шеттетілгендер», «Жұлдызды соғыстар: Эпизод I - Жасырын қауіп», «К-19», «Бэтмен: Бастама», «Кепілде», «Шынайы махаббат» сынды фильмдерге қатысуымен үлкен атақ-даңқа жеткен.

Үздік ер адам ролі үшін Вольпи кубогының иегері (1996), «Оскар» (1994), «Алтын глобус» (1994, 1997, 2005) және BAFTA (1994) марапаттарға номинант атанған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
*
Джоан Кьюсак

**Джоан Кьюсак** (, 11 қазан 1962, Нью-Йорк) — америкалық актриса,  1997 жылы «Оскар сыйлығы» жүлдесінің номинанты атанған.

## Балалық шағы
Джоан Нью-Йоркте туып, Эванстон қаласында өскен. Оның әкесі, Ричард Кьюсак, ағалары Джон және Билл, апайлары Энн мен Сьюзи де актерлік карьераны тандаған. Ал анасы Нэнси, мектепте математика пәні мұғалімі болған. Кьюсак Мадисондағы Винконсин университетінде білім алған. «The Story Theatre» театрында өнерді оқыған.

## Мансап
«Мой телохранитель» және «Разменная монета» фильмдерінде сынға түсіп, 1983 жылы «Класс», кейін «Шестнадцать свечей» фильмінде түсті. «Игрушки», «Девять месяцев», «Деловая девушка» фильмдеріндегі рөлі үшін «Оскар сыйлығы» сыйлығын иеленеді. «Семейные ценности Аддамсов», «Телевизионные новости», «Замужем за мафией», «Дорога на Арлингтон», «Сбежавшая невеста» және «Школа рока» фильмдерінде де көрінеді. «Вход и выход» фильміндегі рөлдері үшін American Comedy Award, «Спутник» және «Выбор критиков», «Алтын глобус», «Оскар сыйлығы» жүлделерінің номинанты атанған. 2011 жылдан Кьюсак «Бесстыдники» сериалында түседі. Осы фильмдегі рөлі үшін, «Эмми» сыйлығына төрт рет номинант атанады.

## Жеке өмірі
Кьюсак 1993 жылы Ричард Беркқа күйеуге шығып, олардың Дилан және Майлс атты ұлдары дүниге келді.

## Сыртқы сілтемелер
* Джоан Кьюсак
Эбро

**Эбро** (, , , ) — Пиреней түбегінің солтүстік-шығысында орналасқан, Испаниядағы сулы өзендердің бірі. Өзен бастауын Кантабрия тауларынан алып, солтүстік Кастиль жоталарын және Арагон тегістігін кесіп өтіп Жерорта теңізіне құяды.

Санат:Испания өзендері
Гран-Басам

**Гран-Басам** () — Абиджанның шығысында орналасқан, Кот-д’Ивуардағы қала. 1893-1896 жылдардағы Францияның отарлық  астанасы, «Сары безгектен» кейін әкімшілік Бинжервильға көшкен сәтте. Тарихи аймақтары 2012 жылы ЮНЕСКО Әлемдік мұраға кірген..

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Улисс Грант

**Улисс Симпсон Грант** (, Туғандағы есімі *Hiram Ulysses Grant*, яғни Хайрем Улисс Грант; 27 сәуір 1822, Пойнт-Плезант, Огайо&nbsp;— 23 шілде 1885, Уилтон, Нью-Йорк) — АҚШ-тың әскери және саяси қайраткері. Огайо штатында саудагер отбасында дүниеге келген. Грант 1846-1848 жылы АҚШ-тың Мексикаға қарсы басқыншылық соғысына қатысты. 1861-1865 жылдары Азамат соғысы кезінде солтүстіктегілердің полк командирі, федералдық армияның қол басшысы болып, оңтүстіктегі құл иеленушілерді жеңуде көп еңбек етті. 1869-1977 жылдары АҚШ-тың президенті. Грант ірі буржуазияның саясатын жүргізді. Негрлерге сайлау құқығын беруді жақтады, бірақ құлдарға жер беруді қолдамады.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Санат:АҚШ саясаткерлері
Мэнди Мур

**Аманда Ли «Мэнди» Мур** (;  10 сәуір 1984, Орландо, Флорида, АҚШ) — америкалық акриса және поп-әнші, 2003 жылғы  «Жас Голливуд» сыйлығының иегері. 

So Real, I Wanna Be with You, Mandy Moore және Coverage альбомдарын шығарып, 2000 жылдары танымал атанады. 2002 жылы Мур «Спеши любить» фильмінде түсіп, актерлық карьерасына жол ашады. «Спасённая!» және «Американская мечта» сатиралық фильмдерінде түседі. 2007 жылы  Wild Hopе атты жаңа альбомын шығарады. 

## Жастық шағы
Мур Флорида штатының Орландо қаласында, Стейси және Дон Мурдың отбасында дүниеге келеді. Стейси газет репортеры, ал Дон - American Airlines пилоты болатын. Лондон қаласында өзінің болашақ жарымен танысып, ешкімге айтпай АҚШ қашып кетеді. Оның Скотт және Кайл атты ағалары бар. Мур Орландодағы Bishop Moore Catholic High School мектебіне барған. 

## Мансап
1999 жылы Мур ең бірінші альбомы - So Real шығып, Entertainment Weekly журналында оның өлеңдері балалық махаббат жайлы ғана деп жазылған. Бұл альбомның 1 млн көшірмесі сатылғанымен де, үлкен жеттістікке жетті деп айту қиынға соғады. 2001 жылы Mandy Moore атты жаңа альбомы және «Saturate Me», «You Remind Me» и «In My Pocket» өлеңдері танымал атанады. Сыншылардың жақсы пікіріне ие болып, халыққа да ұнайды. Кейін көптеген альбомдары шығады.

## Жеке өмірі
Энди Роддик теннис ойыншысы,  Вильмер Вальдеррама, Зак Брафф актерлерімен кездескен. 2009 жылдың 10 наурызынан 2015 жылдың қаңтарына дейін Мэнди  Райан Адамс атты әншінің әйелі болған.

## Дереккөздер
Владимир Яковлевич Климов

**Владимир Яковлевич Климов** (1892 — 1962 ) — кеңес ғалымы, авиация қозғалтқыштары жөніндегі конструктор, КСРО ғылым академиясының академигі (1953), Cоциалисттік Еңбек Ері атағын екі рет алған (1940, 1957) инженер-техникалық қызметтің генерал майоры. 1918 ж. Мәскеудің жоғарғы техникалық училищесін бітіргеннен кейін авиациялық заводттарда, ғылыми-зертханалық институттарында басшы қызметте болумен қатар, Мәскеу жоғарғы техникалық училищесінде, Н.Е. Жуковский атындағы Әскери-Әуе академиясы мен Мосвканың авиациялық институында лекция оқыды. 1935 жылдан авиация двигательдер жөніндегі Бас конструктор. Клмиовтың басшылығымен отандық әр түрлі самолеттерге арналған қауатты двигательдер жасалды. 2-сайланған КСРО Жоғары Кеңесінің депутаты. КСРО Мемлекеттік Сыйлығының төрт дүркін лауреаты (1941, 1943, 1946, 1949), 5 рет Ленин орденімен және 4 басқа орденмен, бірнеше медальдармен марапатталған.

## Қолданылған әдебиет
* Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл, 5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 476 бет

Санат:Екі мәрте Социалистік еңбек ерлері
Backstreet Boys

**Backstreet Boys** — поп стилінде ән айтатын америкалық музыкалық топ. Орландо қаласында 1993 жылы 20 сәуірде құрылған. Backstreet Boys *[[Led Zeppelin]]* және *[[Sade]]* топтары сияқты қатарынан 7 альбомдары бірінші рет АҚШ-та хит-парадтың алғашқы ондығына кірді. Өзі аттас 1996 жылғы дебюттік альбомынан бастап, топ 130 миллион дана жазбаларды сатқан.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Топтың ресми сайты 
* 
* 
* 
* 
* 
*  

Санат:Backstreet Boys
Санат:АҚШ музыкалық топтары
Санат:Поп топтар
Санат:Еуропоп
Санат:АҚШ бой-бэндтері
Санат:1993 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Санат:MTV Video Music Awards жеңімпаздары
Санат:Алфавит бойынша музыканттар
Джон Литгоу

**Джон Артур Литгоу** (; 19 қазан 1945, Рочестер, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық актер.

## Өмірбаяны
Джон Литгоу Нью-Йорк штатындағы Рочестер қаласында дүниеге келеді. Оның анасы актриса, ал әкесі театр продюсері және режиссер болған. Джон Гарвардта білім алып, тарих пен әдебиетті оқыған. Университетте білім алып, театрмен айналыса бастайды. Кейін Лондондағы музыка және драма өнері академиясында оқуын жалғастырады. Лондоннан қайтып, Джон Бродвейде өнерін көрсете бастайды, 1973 жылы «Тони» сыйлығын иеленеді. 2002 жылы  Sweet Smell of Success қойылымындағы рөлі үшін қайта «Тони» жүлдесінің номинанты атанған. 2005 жылы Литгоу Dirty Rotten Scoundrels мюзикліне қатысып, сыйларға ие облады. 2008-2009 жылдар аралығында Артур Миллердің «Все мои сыновья» атты қойылымына қатысады. Киноға ең бірінші рет 1972 жылы түседі. 1982 жылы «Мир по Гарпу» фильмінің арқасында «Оскар сыйлығы» жүлдесін иеленеді. 1983 жылы «Слова нежности» фильміндегі рөлі үшін жаңа номинациямен марапатталады. 1996 жылы түсірілген «Третья планета от Солнца» сериалының арқасында үлкен табысқа қол жеткізеді. «The Runaway Pancake» атты балаларға арналған кітаптың авторы. 2010 жылы «Алтын глобус», «Эмми» жүлделерінің номинанты атанған.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты  
* 

Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Тони сыйлығының иегерлері
Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Фред Армисен

**Фред Армисен** (, 2 желтоқсан 1966 жыл) – америкалық актер, әнші, Saturday Night Live тобының мүшесі, «Евротур» және «Двойной КОПец» фильмдерінің арқасында танымал атанған. 

## Өмірбаяны
Фред Армисен Миссисипидегі Хаттисбург қаласында өмірге келген. Ол кішкентай болғанында, ата-анасы Манхэттенге көшіп кетеді. Балалық шағын Лонг-Айлендтегі Уолли Стрим ауылында өткізеді. Оның анасы Венесуэлалық болса, әкесі неміс және жапондық тегінен болатын. Фред Нью-Йорктегі School of Visual Arts академиясында оқып, дабыл қағушының карьерасын бастау үшін оқуын тастап кетеді. 

## Сыртқы сілтемелер
* Фред Армисен
Линн Редгрейв

**Линн Редгрейв** (, 8 наурыз 1943 — 2 мамыр 2010) — британдық киноактриса. «Алтын глобус» жүлдесінің номинанты атанған. (2 рет).

## Өмірбаяны
Линн Рейчел Редгрейв 1943 жылы 8 наурызда Лондон қаласында дүниеге келеді. Оның әкесі мен анасы, Майкл және Рэйчел, актерлық карьерамен айналысқан. Оның апайы мен ағасы, Ванесса және Корин де актерлер атанған. 1962 жылы «Сон в летнюю ночь» қойылымында ойнап, кейін «Цветок тюльпана» қойылымында Селия Джонсонның рөлін ойнайды. «Том Джонс» (1963), «Девчонка с зелеными глазами» (1964) және «Дело самоубийцы» (1966) фильмдерінде сынға түсіп, 1966 жылы «Девушка Джорджи» фильмінде басты рөлді ойнайды да, «Оскар сыйлығы» жүлдесін иеленеді. 1967 жылы Линн Джон Кларк атты актер және режиссерге күйеуге шығады. Олардың үш балалары дүниеге келеді. 30 жыл бірге тұрып, 2000 жылы айырылысады. 1970-1980 жылдары Линн «Остров фантазий», «Отель» және «Она написала убийство» телесериалдарында, «Всё, что вы всегда хотели знать о сексе, но боялись спросить» (1972), «Национальное здоровье» (1973), «Счастливый Хукер» (1975), «Воскресные любовники» (1980) и «Всё как надо» (1989) фильмдерінде түседі. Линн көптеген жобаларда көрініп, 2010 жылдың 2 мамырында Кент қаласында (Коннектикут) дүниеден өтеді.

## Сыртқы сілтемелер
* Линн Редгрейв
* Жеке сайты

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Лесли Бибб

**Лесли Луис Бибб** (; 17 қараша 1974) — америкалық актриса, модель, продюсер. «Лучшие» (1999—2001) телесериалында басты рөлді ойнап, танымал атанған. «Черепа», «Агент по кличке Спот», «Железный человек», «Полуночный экспресс», «Законопослушный гражданин», «Железный человек 2» және «Мой парень из зоопарка» фильмдерінің, «Скорая помощь» (2002—2003), «Расследование Джордан» (2005—2007), «Благочестивые стервы» (2012) телесериалдарының  атқасында танымал атанған.

## Жастық шағы
Лесли Луис Бибб 1974 жылы 17 қарашада Бирмарк қаласында дүниеге келді. Отбасындағы үшінші бала. Лесли 3 жаста болғанында әкесі дүниеден өтіп, анасы жалғыз балаларын асырайды. Кейін олар отбасымен  Ричмондқа (Виргиния) көшеді. Сол жерде Saint Gertrude High School мектебін беспен бітіріп шығады. 1990 жылы Elite Model Management ұйымдастырған сән-сұлу конкурсын жеңіп шығады. 1991 жылы Виргиния Университетіне түсіп, бірнеше ай ғана оқиды. Кейін Нью-Йорк қаласына модель карьерасын бастау үшін көшеді.

## Карьерасы
Лесли Бибб актерлік карьераны «Большой ремонт» және «Журнал мод» телесериалдарынан бастайды. 1997 жылы «Части тела» комедиясында рөлге ие болады. 1999 жылы Бибб «Лучшие» телесериалында басты рөлді иеленеді. Осы рөлінің арқасында үлкен жетістіктерге жетіп, басқа фильмдерге шақырыла бастайды. 2003-2004 жылдары «Линия огня» сериалында түседі. 2000 жылдардың ортасында «Самоубийцы: История любви», «Рики Бобби: Король дороги», «Моя жена задерживается», «Секс и 101 смерть», «Железный человек», «Полуночный экспресс», «Кошелёк или жизнь», «Шопоголик», «Законопослушный гражданин», «Железный человек 2», «Мой парень из зоопарка», «Старая добрая оргия» және «Movie 43» фильмдерінде түседі. Кейін басқа да көптеген жобалардан көріне бастайды.

## Жеке өмірі
Бибб Роб Борн атты банк қызметкерінің әйелі болған (2003—2004).

## Сыртқы сілтемелер
* Лесли Бибб
Джон Гудмен

**Джон Стивен Гудмен** (; 20 маусым 1952, Сент-Луис, Миссури, АҚШ) — америкалық актер, продюсер, «Алтын глобус» (1993) және «Эмми» (2007) сыйлықтарының жүлдегері. «Розанна» (1988—1997), «Артист» (2011), «Операция „Арго“», (2012), «Экипаж» (2012), «Мальчишник: Часть III» (2013), «Корпорация монстров» (2001) және «Университет монстров» (2013) атты фильмдерінің арқасында танымал атанған.

## Өмірбаяны
Джон Гудмен 1952 жылы 20 маусымда пошташының отбасында дүниеге келген. Джон екі жаста болғанында әкесі өмірден өтіп, анасы үш баланы жалғыз асырайды. Мектепте оқып жүрген жасынан Джон қойылымдарға қатысады. 1970 жылы Гудмен колледжге түсіп, кейін Миссури штатының Оңтүстік-Батыс университетіне түседі. 1975 жылы Джон Гудмен колледжді бітіріп, Нью-Йорк қаласына көшеді. 1978 жылы Джон Бродвейдегі «Сон в летнюю ночь» қойылымында сынға түседі. Біраз уақыт өткен соң, 1990 жылғы мюзиклдерге қатысады. «Теряя концы» (1979) және «Большая река» (1985) пьесаларынан сыншылардың көзіне түседі. 

## Дереккөздер

Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Уэнди Мэлик

**Уэнди Мэлик** (, 13 желтоқсан 1950) — америкалық актриса және бұрынғы модель. «Эмми» және «Алтын глобус» жүлдесінің номинанты атанған. «Как в кино» (1990—1996), «Журнал мод» (1997—2003) және «Красотки в Кливленде» (2010 — қазіргі кез) сериалдарының арқасында танымал атанған.

## Балалық шағы
Уэнди Мэлик Нью-Йорктегі Буффало қаласында дүниеге келген. Оның анасы модель, ал әкесі египет тегінен болған. 1972 жылы Огайодағы Уэслиан Университетін бітірген. Карьерасын бастамай тұрып, Венди атын Уэндиге ауыстырады.

## Карьерасы
Уэнди Мэлик ең бірінші рет Saturday Night Live телебағдарламасында түседі. «Как в кино» сериалында Джудит Таппер Стоунның рөлін ойнап, үлкен табысқа жетеді. Бұл сериалдың 6 маусымында түседі. CableACE Award  сыйлығын 4 рет иеленеді. «Полиция Нью-Йорка», «Закон Лос-Анджелеса», «Байки из склепа», «Без ума от тебя», «Сайнфелд», «Сибилл» және «Спасатели Малибу» сериалдарында рөлге ие болады. «Джейк вчера, сегодня, завтра» (2005—2006) фильмінде, «Особенный день» (2006—2007), «Бешеные скачки», «Парк культуры и отдыха», «Шопоголик», «Продавец» және «Элвин и бурундуки 2» комедияларында түсіп, үлкен жетістіктерді бағындырады.  Кейін актриса көптеген жобалардан көрінеді. 

## Жеке өмірі
Уэнди Малик 2 рет күйеуге шыққан. 1982-1989 жылдар аралығында Митч Глейзермен некеде болған. Ал 1995 жылдан қазіргі кезге дейін Ричард Эриксонның әйелі болып саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* Уэнди Мэлик 
* Уэндидің жеке сайты

Санат:АҚШ модельдері
Марти Аугусто Фарабундо

**Фарабундо Марти** (толық есімі — *Агустин Фарабундо Марти Родригес* (); 5 мамыр 1893 — 1 ақпан 1932) — Сальвадор жұмысшы қозғалысының қайраткері. Ауқатты шаруа отбасында дүниеге келген. Әкесінен мұраға алған жерін батырақтар мен шаруаларға берді. 1929 жылы Никарагуа халқының америка импералистерінің езгісіне қарсы қарулы көтерілісіне қатысты. 1930 жылы жер аударылды. 1932 жылы халық көтерілісі кезінде отанына қайтып оралған Мартиді полиция қолынан қаза тапты.

## Дереккөздер

Санат:Марксистер
Санат:Сальвадор саясаткерлері
Санат:Сальвадор коммунистері
Санат:Сальвадор төңкерісшілері
Арнольд Мартинес Вердуго

**Арнольд Мартинес Вердуго** ( 12 қаңтар 1925, Перикос, Синалоа штаты - 24 мамыр 2013, Мехико)  — Мексика жұмысшы қозғалысының қайраткері. Шаруа отбысында туған. 1946 ж. *Мексика коммунистік партиясына* кірді (МКП). 1949-50 ж. '"Нуэва вида" газетінің редакторы, МКП ОК-нің жастар комиссиясын басқарды. Ұзақ жылдар МКП аппаратында жауапты қызметтер атқарды. 1954 жылдан МКП ОК-нің, 1959 ж. тамыздан ОК Секретариаты мен Саяси  комиссиясның мүшесі, 1963 ж. желтоқсаннан партияның 1-секретары, 1973 ж. қарашадан МКП ОК-нің бас секретары.

## Дереккөздер

Санат:1925 жылы туғандар
Санат:2013 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мексика коммунистері
Санат:Мексика саясаткерлері
Қаратоғанбай

**Қаратоғанбай** – Қызылтас тауларының батысындағы тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет және Ақтоғай аудандары жерінде орналасқан. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 30 км-ге созылып жатыр, енді жері 3-5 км. Абсолюттік биіктігі 1140 м.

## Жер бедері
Сай, шатқалдармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Таудан бірнеше өзен бастау алады. Ірілері: Шиөзек, Саржа, Қарасай.

## Геологиялық құрылымы
Силур жүйесінің жоғарғы бөлім жыныстарынан түзілген. 

## Өсімдігі
Аласа таудың қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, бетеге, бұталар өседі. Мал жайлымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы таулары
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Жыртқыш құстар

thumb|200px|Жыртқыш құстардың түрлері
**Жыртқыш құстар** — дене мөлшері сан алуан: 35 граммнан (титтей сұңқар) 12 килоға дейін (тазқара, құмай) жететін, 270-290 түрді біріктіретін құстар отряды. 

Оларды тек қана жыртқыштық өмір сүру дағдысы біріктіреді. Жыртқыш құстардың тұмсығы ілмек тәрізді болады. Тұмсықтың түбінде тақыр, ашық өңді тері – балсірі бар, танау тесіктері соған ашылады. Тұмсығы өткір және тұтқыр тырнақтарымен бірге құстың олжасын аулап, өлтіретін негізгі құралы болып саналады. Жыртқыш олжасын жүні, қауырсыны және сүйектерімен қоса жейді. Сосын жеуге жарамсыз бөлікті лоқсып, былықпа түрінде құсады. Негізінде күндіз белсенді өмір сүреді, жемін аулайлайтын жыртқыш құстар онша көп емес. Моногамиялы, яғни жұбы бірнеше жылдар бойы тұрақты болады, алайда көбінесе жылма-жыл көбеймейді. Балапандары жұмыртқадан жарып шыққында мамақтанып, көзі ашық болады да, ата-енесінің қамқорлығын қажет етеді,
Отряд бес тұқымдастан құралады - құмайлар, балықшы тұйғындар, қаршығалар, хатшықұстар және сұңқарлар тұқымдастары. Қазақстанда үш тұқымдастан  балықшы тұйғын, қаршыға және сұңқар тұқымдастардан 39 түрдің өкілдері өмір сүреді.

## Дереккөздер

Санат:Жыртқыш құстар
Виген Суренович Хачатрян

**Виген Суренович Хачатря́н** (, 7 шілде 1951 — Иджеван) — Армян халқының саясат және мемлекет қайраткері.

## Биография
*1968-1973 - Ереван политехникалық институты. Инженер-электрик.
*1973-1984 - коммерциялық жұмысын атқарды.
*1984-1986 - КП ОК «Armenergomashina» Комитет хатшысы болып жұмыс істеді.
*1986-1988 - Армян КСР комсомол қалалық комитетінің нұсқаушысы.
*1988-1990 - Армения ССР облыстық комитетінің бірінші хатшысы.
*1991-1995 - Армения Жоғарғы Кеңесінің Конституциялық комиссияның мүшесі болды.
*28 шілде, 1995 - парламент мүшесі болып сайланды. Мемлекеттік және құқықтық мәселелер жөніндегі тұрақты комитеті төрағасының орынбасары. Саяси кеңесі балласты (LD) Төрағасы.
*1996-1998 - Лори облысының бірінші губернаторы болып сайланды.
*1998 - Армения президенті кандидат болды.

## Сыртқы сілтемелер
* parliament.am
Алатау бәйшешегі

**Алатау бәйшешегі** () – құртқашаштар тұқымдасына жататын, Қазақстан аумағында өсетін, бәйшешектің белгілі түрі. Ірі қиыршық тасты, сазды беткейлерге, шабындықты және далалы учаскелерге тау етегінен орман белдеуінің жоғарғы шекарасына дейінгі бұта иеліктерінде өседі. Жоңғар Алатауында, бүкіл Тянь-Шаньда (Алматы, Жамбыл облысы, Оңтүстік Қазақстан облыстарында) кездеседі. Онша биік емес (10-30 см-ге дейін), сабақ түбінде шоқталған, гүлдері дара, жиірек екі-төрттен воронка тәрізді. Гүлсерігінің жапырақтары аппақ, (ұзындығы 4 см) сырт жағы сұрғылт күлгін, барлық бәйшешектердің сабағы жетілмеген, сондықтан түтік гүлді топырақтың бетіне алып шығады. Аталығы үшеу, қызғылт сары тозаңдарымен, түйін бағанасы ұзын, жіп тәрізді, тісшелі. Дәл осы аналық ауыздағы егістік шафранының бағанын кулинарияда татымдар ретінде пайдаланады. Біз қарастырып отырған түр хош иісті болғандықтан түс бері үшін қолданылады. Бәйшешек жылдың әртүрлі кезеңінде гүлдейді: қаңтар-наурыздан сәуірге дейін, сәуірден мамырдың аяғына дейін, сондықтан оңтүстікте оны «подснежник», қазақша бәйшешек деп атайды. Жемісі (үшұялы қорапша) топырақтың жоғарғы қабатына орналасқан, пісіп болысымен (мамыр-маусым) олардың ұщы топырақ бетінде байқалады. Түр жоғарғы декоративтілігімен, ерте гүлдеуімен бағаланады. Бәйшешектің көптеген баулық сорттарын голландиялық сұрыптаушылар ашқан. 

## Дереккөздер

Санат:Құртқашаштар
Санат:Қазақстан флорасы
Қосмұрын (тау, Сарыарқа)

**Қосмұрын** – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы Ақадыр кентінің оңтүстік-батысында 15 км жерде орналасқан. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 30 км-ге созылып жатыр, енді жері 7-8 км. Абсолюттік биіктігі 1115 м.

## Геологиялық құрылымы
Девон жүйесінің төменгі және ортаңғы бөлімінің жыныстарынан түзілген.

## Жер бедері
Сай-жыралармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Бұлақтарға (Мүкібай, Айнабұлақ), жылға, өзендерге (ірілері - Талдыеспе, Алабасқы, Жаманөзек) бай.

## Өсімдігі
Сортаңдау қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, бұталар өседі.  Жайылымдық пен қыстауларға (Шағыр, Бекет, т.б.) пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы таулары
Қосмұрын (тау, Бала Қосмұрын жотасы)

**Қосмұрын** – Бала Қосмұрын жотасының солтүстік-шығысындағы тау.

## Географиялық орны
Абай облысы Жарма ауданы Қызылағаш ауылының оңтүстік-шығысында 22 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1056 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км-ге созылған, енді жері 3 км. Бірнеше шоқылардан тұратын беткейлері тіктеу. Солтүстігінде Итемер, оңтүстігінде Сарымсақты таулары бар. Оңтүстік-шығыс беткейінен Кіндікті өзенінің салалары бастау алады.

## Өсімдігі
Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас селеу, көде, бетеге, жусан, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы таулары
Қосмұрын

**Қосмұрын** сөзі мынадай мағыналар беруі мүмкін:
 
* Қосмұрын (тау, Сарыарқа)
* Қосмұрын (тау, Бала Қосмұрын жотасы)
* Қосмұрын (тау, Сарыбұлаққұм құмы)
* Қосмұрын (шоқы, Қызылорда облысы)
Вэньчан (қала)

**Вэньчан** () — қытайдың Хайнань провинциясындағы қала.

1999 жылы қала тұрғындарының саны 86 551 болса, 2006 жылы 115000 адамға жеткен. 2009 жылғы деректерге сүйенетін болсақ, Вэньчан жанынан атаулас ғарыш айлағының құрылысы жүріп жатыр. 

Қала экваторға жақын орналасқан. Вэньчанның жағажайлары қала тұрғындары мен кайтсерфер сүюші қонақтар арасында өте танымал. 

Келешек ғарыш орталығы 20 км² (бірінші кезек), 30 км² (екінші кезек) жерді алғалы жатыр.

Сонымен қатар, қалада ракеталардың ұшырылуын тамашалауға арналған 407 га жерге ғарыштық парк ашылуы жоспарлануда.


Wenchang 1.JPG
Wenchang 2.JPG
Wenchang 3.JPG
Wenchang_bull.JPG


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Қаланың ресми сайты 
*  www.chinashao.com қала сайтта

Санат:Хайнань провинциясы қалалары
Атыраудың алтын адамы

**Атыраудың алтын адамы** — 1999 жылы  Атырау облысының  Аралтөбе қорғанынан (Жылыой ауданы) табылған археологиялық ескерткіштің шартты атауы. Ескерткіш алтын киім киген сақ жауынгерінің қалдықтары болып табылады. 

Археологиялық олжаны 1999 жылы белгілі архелог Зейнола Самашев тапқан. Б.з.д. III  ғасырға  жататын  осынау  алтынмен көмкерілген жауынгерді  оның болат семсеріне  қарап, ғалымдар сарматттардың  көсемі  деген  қорытындыға  келген екен. Сол жерде қазылған үш зираттың бірінен адамзат тарихы үшін  «Екінші алтын адам» табылды. 

## Сипаттамасы
1999 жылы Аралтөбе қорғанына Ә.Марғұлан атындағы археологиялық экспедициясы кезекті қазба жұмыстарын жасады. Аралтөбе қорғанынан негізінен үш зират қазылып, оның алғашқысынан адамдардың қаңқалары мен олар қолданған шыны моншақтар, жебе ұштарының сынықтары табылды. 

Екіншісінен басы оңтүстікке қаратылып жерленген мүрде жанынан жүзден астам жебесі бар қорамсақ, бүйірлі үлкен қыш құмыра, темір қылыш кездесті. 

Қазылған үшінші зираттан тарихымыздың тереңдігін, түп - тамырымыздың тектілігін дүние дидарына жария еткен асыл қазына – Алтын киімді адам табылды. 
Оның сырт киімі түгелдей алтын әшекейлермен безендірілген. Шашбауы, қару-жарағы, қорамсақ жиектері, асатаяғындағы самұрық бейнесі алтынмен апталған. Әйел және ер адам мүрделерімен бірге олардың аяқ жағында мәйіт жанынан екі жылқы мен қыран құс сүйектері, жүзден астам жебесі бар қорамсақ, қыш құмыра, қайқы қылыш табылған. Ер адам киімі әшекейлі алтын бұйымдармен безендірілген, тіпті шашын түйген байламшасы, жанындағы қару - жарақтары, қорамсақ жиектері, асатаяғындағы самұрық бейнесіне шейін алтын мен апталып, әшекейленген. Табылған бұйымдар, киім үлгілері және салынған өрнектердің, әшекейлердің табиғаты бұл ескерткіштің қазақ даласында б.з.д. ІІІ ғасыр б.з. ІV ғасыры аралығында өмір сүрген сармат тайпаларына жататындығын дәлелдеп отыр. Белгілі шебер Қырым Алтынбеков қалпына келтірген бұл ескерткіш қазір Атыраудың облыстық мұражайында тұр. 

## Дереккөздер

Санат:Археологиялық ескерткіштер
Санат:Қазақстан тарихы
Санат:Алтын адам
Санат:Қорықтар
Даньчжоу

**Даньчжоу**, **Нада** (қыт. 儋州, пиньинь: Dānzhōu) — Хайнань провинциясының оңтүстік−батысында орналасқан қала.

Қала тұрғындар саны шамамен 500 мыңға жуық. Қала атауы Хань ғұмырында Қытайдың солтүстік−батысында өмір сүрген қытайлық емес даньэр (儋耳, «вислоухие») халқымен байланысты. Қала тұрғындары өздеріне ғана тән Юэ диалекттипестерінің ішіндегі даньчжоухуа диалектінде сөйлейді. Тарихи жағынан Сун ғұмырының атақты классикалық ақыны. Су Дунпоны осы қалаға айдағанынан өте танымал болды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Даньчжоу Байдупедияда

Санат:Хайнань провинциясы қалалары
Қасқыр ұлыған түнде (әңгіме)

:*[[Сәбит Досанов]]тың «[[Қасқыр ұлыған түн]]» атты романымен шатастырмау керек*
**«Қасқыр ұлыған түнде»** — Оралхан Бөкей жазған әңгіме. Жазушы бұл шығармасында осы заманғы ғылым мен техника табыстары, жетістіктері емес, сол жетістіктердің көлеңкесінде қалған жадау тіршілік кешкен қазақ ауылдары, ондағы адамдар тағдырын көрсетеді. Шағын әңгіменің кейіпкері Арайдың өз ауылының мүшкіл халін айта келіп: «... Бірақ сіздер мұндай ауылды менсінбей, тура, түзу де, жайлы тегіс жолмен үлгілі селоға тартасыздар, тек сондай тамашаны ғана көріп жазасыздар», - деуі сол кезде ешкім айта алмайтын әлеуметтік шындық екені даусыз.

Автор шығармасында реалистікте, романтикалықта, сипат көптеп кездеседі. Жазушы өзінің көптеген туындыларында өмір шындығын, обьективті жақтарын  саралай отырып, өзі қалаған рухани-адамгершілік идеалды шығармаларына арқау етеді. Жазушы шығармаларының қосжелілігінде дау жоқ. Оның шығармаларында романтикалық бейнелеу мен реалистік бейнелеу бір-бірене қарама-қарсы қойылмағаны оның басты ерекшелігі болып табылады.

## Қысқаша мазмұны
Арнайы тапсырмамен қызметтік сапарға аттанған жас  журналист жігіт (автор) жолда Арай есімді қызбен танысады. Екеуінің ортақ әңгімелері туындап, жақсы таныс болып алады. Қыз жолдан, қараңғы түнде иесіз даладан  түсетіндіктен жігіт шығарып салайын деп қолқалайды.  Дегенмен қыз қарсы болады.  Екеуі межелі сәт туғанда қоштасып өз жолдарымен кетеді. Әйтсе де, келесі күні жылы шырайлы арумен  жолығуды ойлап, жігіт қыз ауылына келеді. Сол түні қыздың қаза тапқанын және қасқыр талап кеткендігін естиді. Жігіт үшін әлемде адалдықтың нышаның бір-ақ сәтте қасқыр секілді жауыздар тырмалап тастайтындай көрінеді. Жігіт алғаш рет мақаласыз қалаға оралады.

## Шығарма кейіпкерлері
* Лирикалық қаһарман - «МЕН»-жұмысбасты, әңгімеге көп жоқ, бастаса тоқтауы қиын жас журналист. 
* Арай - «тойған қозыдай томпиған» , «Ақ құба өңді», «Әдемі» , «Үнемі жуас халде, ауыр ойдың үстінде», әсте адам жатырқамайтын, адалдықтың нышаны болған ару.
* Жігіт - Арайдың сыныптасы. Авторға Арай өлімін естірткен адам.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Оралхан Бөкей. Қасқыр ұлыған түнде 
* Қасқыр ұлыған түнде 

Санат:Оралхан Бөкей шығармалары
Қосмұрын (тау, Сарыбұлаққұм құмы)

**Қосмұрын** – Сарыбұлаққұм құмды алқабының оңтүстік-батысындағы аласа тау.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Шалқар ауданы жерінде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 125 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 14 км-ге созылған, енді жері 5 км. Солтүстік және батыс бөліктерінде таудың түпкі тастары жер бетіне шығып жатыр. Беткейі жайпақталып жазыққа ұласады. Солтүстігінде Қосқиды, шығысында Тентексор қоныстары, батысында Аққайнар тауы орналасқан. Оңтүстігінен Жабысай өзені ағып өтеді.

## Өсімдігі
Қиыршықты бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында шөл және шөлейтті өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы таулары
Қосмұрын (шоқы, Қызылорда облысы)

**Қосмұрын** – Үлкен Сарышығанақ шығанағының солтүстік-батысындағы шоқы.

## Географиялық орны
Қызылорда облысы Арал ауданы Жалаңаш ауылының солтүстігінде 14 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 244 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстікке қарай 4,5 км-ге созылған, енді жері 3 км.

## Жер бедері
Оңтүстік беткейі тіктеу, солтүстікке қарай еңістеніп жазыққа ұласады. Солтүстігінде Жетікөл құдығы, оңтүстігінде Қушоқы шоқысы, батысында Жұмбас тауы бар.

## Өсімдігі
Сортаң қоңыр топырақ жамылғысында шөл өсімдіктері өседі.

## Дереккөздер

Санат:Арал ауданы таулары
Бруно Марс

**Питер Джин Эрнандес** (), **Бруно Марс** атымен танымал, , (8 қазан 1985 жыл, Гонолулу, Гавайи, АҚШ) — америкалық әнші, композитор, музыкалық продюсер, «Грэмми» сыйлығынын иегері. «Nothin’ on You» B.o.B және «Billionaire» өлендерін орындау мен жазу арқасында танымал болды. Бруно Марс «Right Round», «Wavin’ Flag», «Fuck You!» өлендерінің авторы.
   
2010 жылдың қазан айында ол "Doo-Wops & Hooligans" атты өзінің алғашқы альбомын шығарды. Альбом Billboard 200 тізімінде 3 орынға ие болды. Бруно Марс 53-інші Грэмми сыйлығының 7 номинациясына ие болды (13 ақпан 2011жыл) Ол «Just the Way You Are» өленінің арқасында «Ең үздік поп орындушы» атауына қол жеткізді. Ал 2014 жылы «Үздік поп альбом» атты сыйлыққа ие болды (Unorthodox Jukebox)

## Өмірбаяны
Питер Джин Эрнандестің туып өскен жері Вайкики, Гонолулу. 2 жасында «Бруно» есімімен аталып кетті, себебі бала сол кездегі атақты рестлер Бруно Саммартиноға ұқсас болған. Бруно Марстың ата-анасы музыканттар болды. Олар регги, рок, хип-хоп және R&B музыкалық стильдермен шұғылданды. Бруноның анасы Бернадет Эрнандес, 2013 жылында 55 жасында қайтыс болды.

Бруно жасөспірім кезінде ол Майкл Джексон, Элвис Пресли және т.б. әншілердің шығармаларына қызығып, солардан үлгі алады.  
  
1990 жылы Бруно *MidWeek* атты кинофильмде «Кіші Элвис» рөлін орындап, 1992 жылы «Лас-Вегастағы шәрбәт айы» фильмінде ойнады.

2003 жылы Бруно Марс Лос-Анджелес қаласына көшіп барды. Сол жылы ол музыкамен айналасуды ұйғарды да, өзіне жаңа ат қойды. 2006 жылы *Atlantic Records* дыбысжазу компаниясымен келісімге отырды.

## Жүлделері

## Дискография
**Студиялық альбомдар** 
* Doo-Wops & Hooligans (2010)
* Unorthodox Jukebox (2012)
*24K Magic (2016)
*The Romantic (2026)
**Мини-альбом**
* It’s Better If You Don’t Understand (2010)
**Видеоклиптар**
* «Nothin’ on You» (2010)
* «Billionaire» 
* «The Other Side» (2010)
* «Just the Way You Are» (2010)
* «Grenade» (2010)
* «Liquor Store Blues» (2011)
* «The Lazy Song» (2011)
* «Lighters» (2011)
* «It Will Rain» (2011)
* «Mirror» (2012)
* «Locked Out of Heaven» (2012)
* «When I Was Your Man» (2013)
* «Treasure» (2013)
* «Gorilla» (2013)
* «Uptown Funk» (2014)
*«24K Magic» (2016)
*«That’s What I Like» (2017)
*«Versace On The Floor» (2017)
*«Finesse» (2018)
*«Wake Up in The Sky»  (2018)
*«Please Me» (2019)

## Дереккөздер

Санат:8 қазанда туғандар
Санат:Гонолулуда туғандар
Санат:XXI ғасыр әншілері
Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ музыканттары
Санат:АҚШ продюсерлері
Санат:Billboard Hot 100-де топ бастаған орындаушылар
Санат:Лақап есімімен танымал әртістер
Санат:АҚШ поп-вокалшылары
Ұқсас қосылғыштар

Арифметикалық есептердегі әріптік бөліктері бірдей  қосылғыштарды  **ұқсас қосылғыштар** деп атайды. 

Мысалы, ***2а*** мен ***0,4а*** - ұқсас қосылғыштар; ***х*** және ***-5х*** - ұқсас қосылғыштар, ал ***8с*** және ***8а*** ұқсас қосылғыштар емес. 

Ұқсас қосылғыштарға арифметикалық амалдарды қолдануға болады. Ұқсас қосылғыштарды қосу мен азайтуды *ұқсас қосылғыштарды келтіру* деп аталады. 


35px| Ереже: ұқсас қосылғыштарды келтіру үшін, олардың  коэффициенттерін қосып, алынған қорытындыны ортақ әріптік бөлікке көбейтеміз. 
Мысалдар:
:6 \cdot c + 2 \cdot c = (6 + 2) \cdot c
:c - 7 \cdot c + 2 \cdot c = (1 + 7 + 2) \cdot c


35px| Ереже: егер қосылғыштар ортақ көбейткіштен тұрса,онда оны жақшаның сыртына шығаруға болады.
Мысалдар:
:5 \cdot x + 8 \cdot x = (5 + 8) \cdot x
:5 \cdot x + 5 \cdot y = (x + y) \cdot 5

## Дереккөздер

Санат:Математика
Санат:Алгебра
Санат:Арифметикалық амалдар
Жақшаларды ашу

**Жақшаларды ашу** - арифметикалық амалдардың бірі.

a + (b + c)   өрнегін   a + (b + c) = a + b + c деп жақсасыз жазуға болады. Бұл амалды **жақшаларды ашу** деп атайды. 


35px| Ереже: егер жақшаның алдында «+» белгісі тұрса, онда өрнек өзгермейді және жақшаның алдында тұрған «+»-ті ескермесе де болады.
Мысалы,
:a + (b - c + 2) = a + b - c + 2
:(a - b) + (-4 + a) = a - b - 4 + a 


35px| Ереже: ұқсас қосылғыштарды келтіру үшін, олардың  коэффициенттерін қосып, алынған қорытындыны ортақ әріптік бөлікке көбейтеміз. 
Мысалы,
:- (a - b) = -a + b
:x - (-y + 5)  = x + y - 5

## Дереккөздер

Санат:Математика
Санат:Арифметикалық амалдар
Санат:Алгебра
Шақардың сарыны

**Шақардың сарыны** — ақындардың әрқайсысына тән сарындары және авторлық интонациялық  түіндерден құралған өздерінің өлеңдері. 

Өз сарындары арқылы ақындар суырыпсалма шығарған немесе күні бұрын дайындалған өлеңдерін орындайды немесе сол өлең мазмұнына сәйкес әуенді түрлі мәнермен әшекейлеп отырады. Көптеген сарындар ақындардың жиі орындауларына байланысты сол авторлардың есімімен аталып кеткен. Осы мыш сарындар 1944 жылы Семей облысы Абай ауданында Әбенов Шәкірдің орындауынан Б.Г. Ерзакоич жазып алған болатын. Қолжазба энографтың мұражатында сақтаулы.

## Дереккөздер

Санат:Музыка жанрлары
Санат:Қазақ музыкасы
Санат:Қазақ өнері
Магнит өрісінің күш сызықтары

[thumb|right|200px|Темір үгінділер көмегімен көрінген [Магнит өрісінің күш сызықтары]]
**Магнит өрісінің күш сызықтары** — өрістің кез келген нүктесіне жүргізілген жанама осы нүктедегі магнит күшінің (магнит индукция векторының) бағытымен сәйкес келетін көрнекті сызықтар. Магнит өрісінің күш сызықтарын бақылау үшін келесі тәжірибені қолдануға болады. Қағаздың бетіне темір үгінділерін төгіп, оның ортасына өткізгіш қоямыз. Өткізгіштің бойында тоқ жоқ кезде ешқандай өзгеріс балқалмайды, ал өткізгіш бойынан ток өткенде темір үгінділері шеңбер бойымен реттеліп орналасады. Себебі ток туғызған магнит өрісінде темір үгінділері магниттеледі де бір-біріне тартылады. Пайда болған сызықтарды көрнекілік үшін магнит өрісінің күш сызықтары деп атайды.

## Дереккөздер

Санат:Өрістер теориясы
Санат:Векторлық талдау
Бельканто

**Бельканто** ( — «әдемі ән айту») — операда, вокальдық шығарманы, әнді орындағанда мәнерлі, әрі жеңіл, адамды таң қалдырғандай қылып айту техникасы.

Вокальдық шығарманы бельканто стилінің өріс алы Италия композиторлары Клаудио Монтеверди, Франческо Кавалли, Антонио Чести, Алессандро Скарлаттидің операларымен тығыз  байланысты. Кейін Джоаккино Россини, Винченцо Беллини, Гаэтано Доницетти, Джузеппе Вердидің операларында бельканто стилі әншіден жоғары техника, жұмсақ дикция, ария, ариозо, әнді мүдіртпей, әдемі салу шеберлігін тілейді. Әншінің дауысының төменгі, орта және жоғарғы регистрдегі дыбыстарының бірдей, таза шығуын талап етеді. Бельканто стилімен айтатын әншілерді дайындауда, әсіресе, Болонияның вокальдық мектебі, кейін Рим, Флоренция, Венеция, Милан және неаполь мектептері көп еңбек сіңірді. Опералық немесе вокальдық шығармаларды бельканто стилімен айтушылардың ішінде итальялықтар А. Патти, Э. Карузо, Б. Джильи сияқты көптеген әншілер болған. Орыстың ұлы әншілері Ф.И. Шаляпин, А.В. Нежданова, Л.В. Собинов, т.б. операда, вокальдық шығармаларды осы бельканто стилімен айта білген..

## Дереккөздер

Санат:Опера терминдері
Санат:Ән айту