open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Петрона Каматир

**Петрона Каматир** () — Византия шенеунігі және император Феофил (шамамен 829-842) кезіндегі әскери инженер, Херсон тақырыбының (Климаты) бірінші византиялық стратегі.

## Танымал өмірбаяндық деректер
нобай|Саркел, 1951 ж. ауадан қазба жұмыстары
Петрона — 9 ғасырдағы Византия шенеунігі, Каматирдің ұлы. Шамамен 833 жылы (немесе басқа деректер бойынша 839 жылы) ол spatharokandidatos дәрежесінде қызмет етті және Феофил Цимлянск су қоймасының түбіндегі қазіргі Дон өзенінің жанындағы Саркел бекінісінің құрылысын басқару үшін Хазар қағанатына жіберілді. Ол одақтас болған хазарлардың астанасы Византия болуға тиіс.

Петрона және оның отряды әскери кемелермен Таврикалық Херсонес келді, ал ол жерден жүк кемелерімен Танаис сағасындағы Меотидадан (Азов теңізі) өтіп, өзен бойымен құрылыс алаңына көтерілді. Тас жетіспейтін византиялықтар ұсақ раковиналардан әк жағып, күйдірілген саздан кірпіш жасап, 834 жылы бекініс тұрғызды. Қайтып оралған соң Петронас императорға Қырымға және Византия бақылауынан босатылған қаласына көбірек көңіл бөлуге кеңес берді. Жауап ретінде Феофил оған Херсонестегі «протоспафарий» және «стратег» атақтарын берді, осылайша аттас тақырыптың негізін қалады. Ол сондай-ақ genikos logothetes лауазымын атқарған болуы мүмкін, ол туралы ақпарат Херсонестегі қазба жұмыстары кезінде табылған мөрге негізделген. Бұрын Херсонес өзін-өзі басқаруға ие болды және бұл қаланың басында протевон дәрежесі бар қала мэрі болды.

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
*  
*  
* *Византийский словарь: в 2 т. / [сост. общ. ред. К. А. Филатова*] 1 Архивная копия от 3 июня 2019 на Wayback Machine*. СПб.: Амфора. ТИД Амфора: РХГА: Издательство Олега Абышко, 2011, т. 2, с. 195.*

Санат:IX ғасыр тұлғалары
Санат:Византия сәулетшілері
Чарлимен саяхаттау

**«Чарлимен саяхаттау»** — Джон Стейнбектің жолжазба туындысы, 1962 жылы жарияланды.

Американы шарлау барысында жазған шығармада автор өз ойларын қасындағы Чарли атты пуделімен сұхбаттары арқылы жеткізеді.

Стейнбек өзіне «Бүгінгі америкалықтардың тіршілігі қандай?» деген сұраққа жауап табу мақсатын қойған еді.

Кітап Стейнбекке Нобель сыйлығы берілгенге дейін шыққан. Сосын бірнеше айдың ішінде шығарма *New York Times* газетінің бестселлерлер тізімінде көш бастады.

Бұл саяхатқа жазушы арнайы шанақ орнатылған көлікпен барады. Көлікке Росинант деп ат қояды, бұл Дон Кихоттың сәйгүлігі еді. Жалпы мөлшерде Стейнбек 75 күннің ішінде 10 мыңға жуық миляны артта қалдырды.
нобай|солға|250px|Росинант Ұлттық Стейнбек орталығында, Калифорния
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Travels With Charley: In Search of America

Санат:Джон Стейнбек шығармалары
Санат:АҚШ туралы кітаптар
Ловро Цвек

**Ловро Цвек** (; 6 шілде 1995 жыл, Вараждин) — хорватиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жүлделері

; «Заря»

* Украина чемпионатының қола жүлдегері: 2020/21.
* Украина кубогының финалисі: 2020/21

## Дереккөздер

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Вараждин ФК ойыншылары
Санат:Целе ФК ойыншылары
Санат:Заря Луганск ФК ойыншылары
Санат:ЧФР ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Халчаян

нобай|<small>Бодхисаттваның басы Халчаяннан шыққан ханзаданың портретіне ұқсайды делінеді.</small> <small>Филадельфия өнер мұражайы.</small>
нобай|Халчаянның тағы бір терракоталық мүсіні, б.з.д. I ғасыр — б.з. I ғасыр. Термез археологиялық мұражайы.
**Халчаян** () — б.з.д. 1 мыңжылдықтың ортасынан өмір сүрген көне қала және 3 ғасырдың соңына дейін Өзбекстан Республикасы Сұрқандария облысы Денау ауданы аумағында.

## Археология
Халчаян қирандылары Сұрқандария облысы Денау ауданы аумағында, Сұрқандария өзенінің аңғарында, Әмудария өзенінің саласы, ежелгі Оксус орналасқан. Мұндағы қазба жұмыстары 1959-1963 жылдары Г. А. Пугаченкованың басшылығымен жүргізілді. Бұл жұмыстардың барысында ормен қоршалған бекініс қабырғасының қалдықтарын, қала тұрғындарының үйлері мен сауда аудандарын табуға болады. Сәулет стилі эллиндік дәстүр мен жергілікті, бактриялық сәулетінен симбиоздың бір түрі болып табылады. Ерте кезеңдегі (б.з.д. 1 ғ.) ашық Кушан сарайында реалистік сипатта жасалған фрескалар және саз балшық, кескіндеме мүсіндері сақталған. Кушан тарихының басындағы сарай өмірін бейнелейтін қабырға суреттері – патшалардың салтанатты мінулері, сарай қабылдаулары, қарулы атты әскерлердің тарихи маңызы зор. Патшаның, оның отбасы мен сарай дворяндарының шынайы орындалған портреттері де ерекше. Сондай-ақ музыканттар, маскарадшылар және әзілкештермен бірге халықтық мерекелер мен діни рәсімдердің боялған бейнелері табылды.

Халчаянның қазбалары кезінде көптеген бірегей археологиялық олжалар табылды: терракоталық мүсіндер, керамикалық ыдыс-аяқ, монеталар, ежелгі тұрғындардың тұрмыстық заттары.

Халчаянда қалған күріштің жасы қазіргі уақытқа дейін 1714–1756 жылдар.

## Галерея
* Халчаяннан табылған заттардан

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* Пугаченкова Г. А. *Халчаян.* *Солтүстік Бактрияның көркем мәдениеті мәселесі туралы*, Ташкент (1966)
* Пугаченкова Г. А. *Халчаян мүсіні*, Мәскеу (1971)

Санат:Өзбекстан көне қалалары
Грант Гастин

**Томас Грант Гастин** (; 1990 жылдың 14 қаңтары, Норфолк, Вирджиния) — американдық актер және әнші, «Флэш» телехикаясындағы Бари Аллен рөлімен және басқа Арроуверс жобаларында (2013–2023), сонымен қатар «Хор» сериалындағы (2011-2013) Себастьян Смит рөлімен танылған.

## Өмірбаяны

### Жасөспірім кезі
Грант Гастин АҚШ-тың Вирджиния штатындағы Норфолк қаласында Тина Хени мен Том Гастиннің отбасында дүниеге келген. Оның Тайлер есімді ағасы және Грейси атты әпкесі бар. Ол Норфолктағы *Гранби орта мектебін* бітіріп, *Губернаторлық өнер мектебінде* және *Элон* университетінде оқыды. Ол үнемі жергілікті театр-студия қойылымдарына қатысып, 2010 жылы Бэйби Джон рөліндегі Вест сайд тарихы Бродвей мюзиклінің ұлттық гастрольіне қосылды.

### Мансап
солға|нобай|200x200 нүкте| Грант Густин Сан Диего комикконда (2017)
Гастин телевизиядағы дебютін 2006 жылы «Обессия» мистикалық антологиясының эпизодтарының бірінде жасағанымен, атақ тек 5 жылдан кейін, Фокс арнасының «Хор» сериалында ашық гей, солист Себастьян Смайт рөлін сомдағаннан кейін ғана келді. 2012 жылы ол полицияның процедуралық драмасы «CSI: Қылмыс орны Майами» фильмінде бір-бірінен бала күнде ажырап кеткен егізді сомдады. Ал 2013 жылы ол «90210: Жаңа буын» жасөспірімдер драмасының соңғы маусымында қайталанатын рөлді сомдады. Гастиннің алғашқы толық метражды фильмі «Ана қорқынышы» болды, ал оның үлкен экранға арналған алғашқы жұмысы «Бірігу» драмасы болды.

### Жеке өмір
2016 жылдың қаңтарында Гастин физиотерапевт Андреа *«ЛА»* Томамен (1988 жылы туған) кездесе бастады. Олар 2017 жылдың сәуірінде үйленетінін жариялады және 2018 жылдың 15 желтоқсанында үйленді. 2021 жылдың ақпан айында ерлі-зайыптылар бала күтіп жүргендерін жариялады. 2021 жылдың тамыз айында ерлі-зайыптылар Джунипер Грейс Луиза Гастин атты қызды дүниеге әкелді. 2024 жылдың 4 наурызында олар екінші баласын күтіп жатқанын хабарлады.

## Фильмография
### Кино және теледидар
### Телесериал

### Фильм

### Театр

## Марапаттар мен номинациялар

## Дереккөздер
Режиналду

**Режиналду Лопес де Жесус** (; 22 ақпан 1993, Сальвадор) — бразилиялық футболшы, қорғаушы. 

## Жүлделері

; «Агуа Санта»

* Паулиста лигасында 2-орын: 2023

; «Жувентуде»

* В сериясында 2-орын: 2023

## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:АБС ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Паранаэнсе ФК ойыншылары
Санат:Жувентуде ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Давид Енен

**Давид Борис Филипп Энен** (; 19 сәуір 1996, Либрамон-Шевиньи, Валлония) — бельгиялық және тоголық футболшы, шабуылшы. Бельгияның бірнеше жастағы құрамасында ойнаған.

## Дереккөздер

Санат:Бельгия футболшылары
Санат:Того футболшылары
Санат:Того Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Эвертон ФК ойыншылары
Санат:Шарлеруа ФК ойыншылары
Санат:Гренобль ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Эдедем Эссьен

**Эдедем Эссьен** (; 14 сәуір 1998, Иконо, Аква-Ибом, Нигерия) — нигериялық футболшы, жартылай қорғаушы. 

## Жүлделері
**Тобыл** 

* Қазақстан суперкубогы: 2024

## Дереккөздер

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Ван ФК ойыншылары
Санат:Әл-Наср Бенгази ФК ойыншылары
Санат:Төменгі Новгород ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Максим Созонтович Березовский

**Максим Созонтович Березовский** (; 16 [[27] қазан](https://kk.wikipedia.org/wiki/27_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD) 1745, басқа деректер бойынша — 1741 — 22 наурыз [2 сәуір] 1777, Санкт-Петербург, Ресей империясы) — Италияда жұмыс істеген орыс сазгері. Д. С. Бортнянскиймен бірге орыс хор концертінің классикалық түрін жасаушы болып саналады.

## Өмірбаяны
XVIII ғасырдан бүгінгі күнге дейін Березовскийдің аты бар 6 түпнұсқа мұрағат құжаты ғана сақталған. Оның музыкалық қолтаңбаларынан (скрипка сонатасынан және Болоньяда жазылған емтихан антифонынан басқа) ештеңе сақталмаған. Осыған байланысты, Березовскийдің өміріндегі көптеген маңызды кезеңдер даулы болып табылады және композитордың шығармашылық жолын тек жеке ғана емес, сонымен қатар маңызды сәттерде көрсету «белгілі бір ықтималдық дәрежесі бар гипотеза» болып табылады.

## Қабылдау
Березовскийдің өмірбаянындағы фактілерді (оның ішінде аты аңызға айналған) режиссер Андрей Тарковский өзінің «Ностальгия» (1983) фильмінің сценарийінде пайдаланды.

## Дереккөздер

Санат:Санкт-Петербургте қайтыс болғандар
Санат:Ресей империясы сазгерлері
Санат:Классикалық дәуірдің композиторлары
Санат:Ресей империясы әншілері
Санат:Ресей әншілері
Санат:XVIII ғасыр әншілері
Санат:Рухани композиторлар
Санат:Киев-Могила академиясының түлектері
Санат:Ресей империясы тенорлары
Қоғамдық денсаулықты сақтау

**Қоғамдық денсаулық** — қоғамның, ұйымдардың, қауымдастықтардың және жеке тұлғалардың ұйымдасқан күш-жігері мен саналы таңдауы арқылы аурудың алдын алу, өмірді ұзарту және денсаулықты нығайту туралы ғылым мен өнер. Халық денсаулығының детерминанттары мен оған төнетін қауіп-қатерлерді талдау, халық денсаулығының негізі болып табылады. Қоғам кішігірім, бірнеше адамнан құралған немесе ауыл типтес я, қала сияқты үлкен болуы мүмкін; пандемия жағдайында ол бірнеше континенттерді қамтуы мүмкін. Денсаулық тұжырымдамасы физикалық, психологиялық және әлеуметтік салауаттылықты ескереді.

**Қоғамдық денсаулық сақтау** — бұл пәнаралық сала. Мысалы, эпидемиология, биостатистика, әлеуметтік ғылымдар және денсаулық сақтау қызметтерін басқару барлығы өзекті. Басқа маңызды қосалқы өрістерге қоршаған орта денсаулығы, қоғам денсаулығы, мінез-құлық денсаулығы, денсаулық сақтау экономикасы, мемлекеттік саясат, психикалық денсаулық, денсаулық туралы білім, денсаулық саясаты, еңбек қауіпсіздігі, мүгедектік, ауыз қуысының денсаулығы, денсаулықтағы гендерлік мәселелер, жыныстық және репродуктивті денсаулық салалары жатады. Қоғамдық денсаулық сақтау алғашқы медициналық-санитарлық көмекпен, екінші және үшінші сатыдағы медициналық жедел жәрдеммен бірге, елдің жалпы денсаулық сақтау жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылады. Қоғамдық денсаулық жағдайларды және денсаулық көрсеткіштерін қадағалау қызметі салауатты мінез-құлықты насихаттау арқылы жүзеге асырылады. Қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы ортақ бастамаларға гигиеналық іс-шаралар, емшек сүтімен емізуді насихаттау, егулерді жеткізу, желдету, үйде және сыртта ауа сапасын жақсарту, суицидтің алдын алу, темекі шегуді тоқтату, семіздікпен күресу, денсаулық сақтаудың қолжетімділігін арттыру, т.б. алдын алу шараларын қамтиды.

Дамыған елдер мен дамушы елдер арасында денсаулық сақтау және қоғамдық денсаулық сақтау бастамаларында қолжетімділікте айтарлықтай алшақтық бар. Дамушы елдерде денсаулық сақтау инфрақұрылымы әлі де қалыптасып келеді. Медициналық көмек пен аурудың алдын алудың қарапайым деңгейін қамтамасыз ету үшін оқытылатын медицина қызметкерлерінің, денсаулық сақтау саласы кадрларының жеткіліксіз болуы мүмкін. Үкіметтің денсаулық сақтау саласындағы саясатты дұрыс жүргізбеуінің салдарынан, дамушы елдердегі қоғамдық денсаулықтың өзекті мәселесіне ана мен бала денсаулығының күрт төмендеп кеткендігін аңғартады.

**Қоғамдық денсаулық сақтау шараларының мақсаты** — дімкәс аурулардың, жарақаттардың, мүгедектердің денсаулық жағдайларын алдын алу және жеңілдету болып табылады. Жалпы мақсат – халықтың денсаулығын жақсарту және өмір сүру ұзақтығын арттыру.

## Дереккөздер:
Санат:Денсаулық
Санат:Денсаулық сақтау
Санат:Қоғам
Өмір сүру ұзақтығы

**Адамның күтілетін өмір сүру ұзақтығы** — белгілі бір жаста өмірінің қалған орташа жылдарын бағалаудың статистикалық көрсеткіші болып табылады.

Өмір сүру ұзақтығы, ұзақ өмір сүру және максималды өмір сүру ұзақтығы егіз ұғымдар емес. Ұзақ өмір сүру дегеніміз – популяцияның кейбір мүшелерінің салыстырмалы түрде ұзақ өмір сүру ұзақтығын білдіреді. Максималды өмір сүру ұзақтығы – қандай да бір тұлғаның ең ұзақ өмір сүру өлшемі яғни қайтыс болатын жасы. Математикалық тұрғыдан алғанда, өмір сүру ұзақтығы – бұл белгілі бір өліммен белгілі бір жаста қалған өмірдің орташа саны болып табылады. Өмір сүру ұзақтығы орташа болғандықтан, белгілі бір адам күтілетін өмір сүруге дейін немесе одан көп жылдар бұрын қайтыс болуы мүмкін.

Өмір сүру ұзақтығы өсімдіктер немесе жануарлар экологиясында және өмірлік кестелерде (актуарлық кестелер ретінде де белгілі) қолданылады. Өмір сүру ұзақтығы ұғымы өндірілген объектілер контекстінде де қолданылуы мүмкін.

#### Адамның үлгілері (максималды өмір сүру ұзақтығы)
Дүние жүзінде расталып, дәйектелген ең ұзақ өмір сүру ұзақтығы 1875 жылдың 21 ақпаны мен 1997 жылдың 4 тамызы аралығында 122 жыл 164 күн өмір сүрген француз әйелі Жанна Кальментке телінеді. Биологтар Брайан Г.Хьюз және Зигфрид Хекими зерттеулеріне сәйкес, адамның өмір сүру ұзақтығын шектеуге ешқандай дәлел жоқ. Алайда, бұл зерттеудегі қателіктердің сипатына байланысты бұл көзқарасқа күмән келтірілді [9].

Жүз жастан асқан адамдардың өмір сүру ұзақтығы туралы жазбаларда көптеген салғырт қателіктер кетіп жатады. Мәселен, өмір сүру ұзақтығы бойынша алдыңғы әлемдік рекордшы Кэрри К.Уайттың ғұмыр жасы жиырма жылдан астам уақыттан кейін табылған құжаттағы қате болып шықты.

## Дереккөздер:
Санат:Өмір
Перинаталдық өлім

**Перинаталдық өлім** — жіті ұрықтың немесе жаңа туған нәрестенің өлімі және перинаталдық өлім көрсеткішін есептеу үшін негіз. Перинаталдық «туылғанға дейін бірнеше апта бұрын басталатын кезеңге, соның ішінде босануға және туылғаннан кейінгі бірнеше аптаға қатысты» дегенді білдіреді.

Перинаталдық өлімнің нақты анықтамасында айырмашылықтар бар, әсіресе ерте құрсақішілік және кеш неонаталдық өлім көрсеткіштерінде. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы перинаталдық өлімге мынадай анықтама береді: «1000 туылған бала санына өмірінің бірінші аптасындағы өлі туылулар саны, перинаталдық кезең жүктіліктің 22 аптасының аяғында (жүктіліктің 154-күні) басталып, туылған соң жеті күннен соң аяқталады», дегенмен бұдан басқа да анықтамалар қолданылады.

#### Себептері
Мерзімінен бұрын босану перинаталдық өлімнің ең көп тараған себебі, бұл неонаталдық өлімнің 30 пайызын құрайды. Нәрестелердің респираторлық дистресс синдромы, өз кезегінде, шала туылған нәрестелер, өлімнің негізгі себебі  және жаңа туған нәрестелердің шамамен 1%-ы зардап шегеді. Туа біткен ақаулар неонатальды өлімнің шамамен 21 пайызын құрайды.

## Дереккөздер:
Санат:Өлім
Санат:Өлім жағдайлары
Анар сорпасы

**Анар сорпасы** (, *аш-е анар*; , ; мазенд. اسپاش انار او, *aspāsh enār oo*; , *shorbat rumman*) — анар шырыны мен дәнінен, сары бұршақтан, жалбыз жапырақтарынан, дәмдеуіштерден және басқа ингредиенттерден дайындалған ирандық тағам. Ол парсы тілінен аударғанда «қою көже» деген мағынаны білдіретін ашаның алуан түрі болып саналады.

## Тағы қараңыз
* Сорпалар тізімі

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* ''Аш-е анар'' рецепті

Санат:Иран асханасы
Санат:Тағамдар
Наталья Николаевна Годунова

**Наталья Николаевна Годунова** (24 мамыр 1972 жыл, Орал) — қазақстандық саясаткер, 2018–2024 жылдары Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті мен Жоғары аудиторлық палата Төрайымы. 2024 жылдан бастап «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы» АҚ тәуелсіз директоры.

## Білімі
Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институтын (экономист мамандығы бойынша), Ресей Федерациясы Үкіметінің жанындағы Қаржы академиясын бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты.

## Мансабы
Еңбек жолын 1993 жылы «Орал» агроөнеркәсіпбанкте» экономист болып бастаған.

1997–2005 жылдары Батыс Қазақстан аумақтық мемлекеттік мүлікті және активтерді басқару комитетінің жетекші маманы, бөлім бастығы, Батыс Қазақстан облысы әкімі аппаратының бөлім меңгерушісі, Батыс Қазақстан облысы Экономика және бюджеттік жоспарлау департаментінің директоры болып жұмыс істеген.

2005–2006 жылдары — Қазақстанның Ресейдегі Сауда өкілідігінде кеңесші-экономист.

2006–2009 жылдары Маңғыстау облысы әкімінің кеңесшісі қызметін атқарған.

2009–2011 жылдары — Қазақстанның Ресейдегі Сауда өкілдігінің консультанты, орынбасары, міндетін атқарушы.

2012–2013 жылдары — Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі орынбасарының кеңесшісі.

2013–2015 жылдары Қызылорда облысы әкімінің орынбасары қызметін атқарды, экономика, қаржы және жұмыспен қамту мәселелеріне жетекшілік етті.

2015–2017 жылдары — Нұр Отан партиясының хатшысы, «Нұр Отан» партиясының Саяси кеңесі бюросының мүшесі.

2017 жылғы желтоқсаннан бастап — Орталық сайлау комиссиясының мүшесі.

2018 жылғы ақпаннан бастап — Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің Төрайымы.

Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 28 қарашадағы №9 Жарлығымен Қазақстан Республикасы Жоғары аудиторлық палатасының Төрайымы болып тағайындалды. 2024 жылғы 1 сәуірде лауазымынан босатылды.

2024 жылғы 4 сәуірде Самұрық-Қазына шешімімен «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы» АҚ тәуелсіз директоры болып сайланды.

## Марапаттары
Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасымен (2008), Құрмет (2016), Парасат (2021) ордендерімен және мерекелік медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті түлектері
Цао Бусин

**Цао Бусин** ( ; 3 ғасырда жұмыс істеген) — қытай суретшісі.

Цао Бусин ежелгі дәуірдің әйгілі суретшісі болды. Бүгінде ол тек әдеби деректерден белгілі. Бұл суретші батыстық стильде туындылар жасаған, көне ханзу дәстүріне жаңа көркемдік әдіс-тәсілдерді сіңірген қытай кескіндемесінің реформаторларына тиесілі болса керекті, сондықтан да ол тарих шежіресінде қалған.

Цао Бусин 11 ғасырда өмір сүрген, «Кескіндеме туралы жазбалар: менің көргенім және естігенім» трактатының авторы Го Жосюй анағұрлым көне дереккөзге сілтеме жасай отырып, мынаны хабарлайды: *Шу Жэньсянялық монахтың «Суреттер туралы жаңа мәліметтер жинағы» кітабында  Цао туралы былай делінген: «Ежелгі уақытта Кан Сэнхуй Үндістаннан У Князьдігіне мектептер ашып, ([[буддизм]]) ілімдерін тарату үшін келді. Содан кейін Цао Бусин батыс елдерінің буддалық суреттерін көріп және оларға үлгі ретінде еліктеді, сондықтан Цао Орта Патшалықта кеңінен танымал болды...»* және одан әрі Оңтүстік Ци Князьдігінен Си Хэ былай деген: *«Енді Бусиннің шығармаларынан [[Айдаһар|айдаһардың]] басынан басқа ештеңе көрінбейді. (Құпия павильонда) сақталған, бірақ қаңқа сұлбасына қарасаңыз (анық болады) суретшінің атақ-даңқы кездейсоқ емес»*. Яғни, Си Хэ (479-542) өмір сүрген уақытта Бусиннің бүкіл шығармашылығының бір ғана туындысы сақталған және бұл атақты суретші және сыншы оның мақтауға лайық екенін атап өтеді. Одан кейін Го Руосю өз заманында, яғни 800 жылдан кейін Цао Бусиннің «Айдаһар басын» көру мүмкін болмай қалғанын, ал айдаһарлардың шын мәнінде қандай болатынын да көру мүмкін емес деп ашынады: «Айдаһарларды өсірген ежелгі Хуан-лунь руы жойылды, содан кейін айдаһарлар қолға үйретілмеді».

Цао Бусин қытайлық көркемдік дәстүрде айдаһарларды, буддизм субъектілерін, адам фигуралары мен жолбарыстарды бейнелеудің тамаша шебері болып қалды. Әдетте, қытай кескіндемесінің кез келген тарихы оның атымен басталады.

## Дереккөздер

## Әдебиет

* *Го Жо-сюй* . Сурет бойынша жазбалар: көргенім мен естігенім. - М.: Наука, 1978 ж
Санат:Қытай мәдениеті
Ақсәуле Айболқызы Меңдібаева

**Ақсәуле Айболқызы Меңдібаева —** 1994 жылы 12 қаңтарда Ақтөбе облысы, Ойыл ауданы, Шиқұдық ауылында дүниеге келді.

## Өмірбаяны
2000 жылы Теректі негізгі мектебіне даярлық тобына барды.
2010жылы мектепті үздік тәмәмдап, Ақтөбе құрылыс және бизнес колледжінің «Есептеу техникасы және бағдарламалық қамтамасыз ету» факультетіне түсті.

2013 жылы оқу орнын үздік бітіріп шықты.

2013 жылы «Саралжын ауылдық округі әкімінің аппараты» ММ-де қызметте болды.

2014 жылы «Ойыл аудандық мәдениет үйіне қарасты Саралжын ауылдық» клубына мәдени ұйымдастыру қызметін атқарды.

2015 жылы «Сапақкөл орта мектебінде зертханалық лауазымына жұмысқа қабылданды.

2019 ж Мәскеу Халықаралық университетіне заң факультетіне оқуға түсті.

2023 ж үздік тәмәмдап шықты.
Қазіргі кезде «ZEIIN»consulting grup директоры қызметін атқарады.

## Жетістіктері

* 2014 жылы «Жас маман»
* 2015 жылы «Үздік маман» 2023жылы «Ел Жанашыры» төс белгі және Аманат партиясының Алғыс хаты
* 2023 жылы «Жыл Алтын Адамы»

## Отбасы жағдайы
Тұрмыста. Көп балалы аналар қатарына жатады. 2 қыз, 2 ұлды тәрбиелеп отыр

Санат:Ойыл ауданында туғандар
Рулат Нұрғалымұлы Өтемісов

**Рулат Нұрғалымұлы Өтемісов** (20 наурыз 1983, ) — Ұлт Жанашыры, меценат, қоғам ĸайратĸері.

1990 - 2000 ж.ж. аралығында Шымĸент қаласының №33 К.Э. Циалĸовсĸий атындағы жалпы

орта меĸтепте оқып, білім алған.

2008 жылы Оңтүстіĸ Қазақстан Мемлеĸеттіĸ медициналық аĸадемиясының «Емдеу ісі -

дǝрігер» мамандығы бойынша оқуды аяқтады.

## Марапаттары
2018 жылы «Ауғанстан ардагерлері» Республиĸалық Қоғамдық бірлестігі ĸеңесінің

шешімімен «Алтын жүреĸ» төс белгісімен марапатталды.

2024 жылы Халық қаһарманы Бауыржан Момышұлы атындағы “Батыр шапағаты” төс

белгісімен марапатталды.

## Жеке өмірі
Отбасылы, қазіргі таңда 6 баласы бар.
Асхат Жексенбайұлы Әлиев

**Асхат Жексенбайұлы Әлиев** (28 қазан 1978, Павлодар облысы, Ақсу ауданы, Айнакөл ауылы) — Қоғам қайраткері, меценат.

## Өмірбаяны
* 1985—1995 жылдары Потанин атындағы орта мектебінде оқыған. 1995 жылы Жаяу Мұса атындағы колледжге оқуға түскен
* 1999—2000 жылдары Павлодар қаласындағы Медреседе
* 2000 жылы — зав. склад «Прима» (Ассам, Олейна шайлары)
* 2004 жылы — «Colgate» компаниясы
* 2005 жылы — «Turkuaz» компаниясында экспедитор
* 2006 жылы — «Тurkuaz» компаниясында жеткізу бөлімінің бастығы (логистика)
* 2010 жылы — «Zeta» компаниясында аудитор. 2011 жылдан бастап кәсіпкер
* Отбасы бар. 1 бала. Спикер, оратор, бизнес системаның құрушысы, маркетолог.
* 2001—2024  MLM Жүйелі маркетинг. Сол тақырыпта YouTube каналына бүкіл ТМД халқы тіркеліп сабақтарын қарайды.

## Сілтемелер
* YouTube арнасы

Санат:Ақсу ауданында туғандар
Елтай Сайманұлы

**Елтай Сайманұлы** (11 қыркүйек 1992, Ақтөбе облысы, Ойыл ауданы, Сарбие ауылы) - ел жанашыры, қоғам қайраткері.

## Өмірбаяны
1997 жылы Қаракөл елді мекенінің 1- сыныбына қабылданып, 2008 жылы Сапақкөл орта мектебінің 9 – сыныбын аяқтап, негізгі мектеп куәлігін алды.

2008 жылы Ақтөбе қаласындағы М.Мәмбетова  атындағы медициналық колледжінің  «Емдеу ісі- тіс дәрігері» бөліміне оқуға түсіп, 2012 жылы бітіріп диплом алды.

2012-2013 аралығында «Мастер дент» стомотологиясында  «Дантист» болып жұмыс жасады.

2013 жылы М.Оспанов атындағы Батыс  Қазақстан медицина университетіне оқуға түсті. Оқу мен жұмысты қатар алып жүріп, стоматология саласында жұмыс жасады. 

2021 жылы оқуымды аяқтап, «Стоматолог» мамандығы бойынша  диплом алды. 2015 жылдан бері тіс емдеу саласында жұмыс жасап келеді. 2022 жылы «Елтай Сайманұлы»  атындағы  өз алдыма стоматология аштым.2023 жылы  тағы жаңа стоматология ашып, қазіргі таңда екі стоматологияның иесімін.

Осы уақыт аралығында өзімді дамыту мақсатында бірнеше мастер класстарға қатысып, сертификаттар алды.

* 14 наурыз 2022 ж «Керамикалық сауыттар теориялық және практикалық курсы» серификат.
* 11 маусым 2022 ж  Елтай Сайманұлы «Арай дент» стоматологиялық клиникасында бір апталық интернатура курсына қатыстысқаны үшін сертификат .
* 2017 ж «Стоматологиялық модельдеу» курсын сәтті бітіргенім үшін сертификат . Астана қаласы 29.02.2020 «Стандарты оказания базовой неотложнойдоврачебной медицинской помощи (ВLS) . «Системные осложения в стомотологической практике и оказание неотложной помощи» сертификат.

## Марапаттары
2022 жылы Ақтөбе қаласындағы  қайырымдылыққа қолдау көрсетіп, демеушілік танытып,  қоғамға пайдалы іске жұмсай білгені үшін «Отбасын қолдау орталығының» алғыс хатымен марапатталды.

2023 жылы Ел бірлігін нығайтып, Жаңа Қазақстанды дамытуға қосқан үлесі үшін «Алтын адам» номинациясымен марапатталды.

## Отбасы
Үйленген.  Отбасылы.
(811) Наухайма

**(811) Наухайма** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1915 жылы 8 қыркүйекте Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Германиядағы Бад-Наухайм қаласының құрметіне орай аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(812) Адель

**(812) Адель** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1915 жылы 8 қыркүйекте Сергей Иванович Белявский Қырымдағы Симеиз обсерваториясында ашты.

Иоганн Штраус жазған операдағы бір кейіпкердің есімімен аталды.

## Дереккөздер

нобай|солға|200px|
## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
Жансая Ибраем

**Жансая Ибраем** (*Жансая Ыбырайым*; 5 сәуір 1981, Оңтүстік Қазақстан обл, Шардара ауданы, Қызылқұм ауылы) — Ел Жанашыры, меценат, қоғам қайраткері.

## Өмірбаяны
Білім жолын 1987 ж Шардара орта мектебінде бастады, 1993-1999 жж аралығында Шымкент қазақ-түрік қыздар лицейі, 1999-2003 жж ХҚТУ Шымкент филиалы, әлем тарихы мамандығын, 2010-2012 жж СДУ магистр, 2014-2017 жж СДУ phD бітірді. 2017 ж Эрсағ компаниясының негізін қалайды. Қазіргі уақытта нейротрекер.

## Марапаттары

* Бауыржан Момышұлы атындағы "Намыс" төсбелгісі

## Жеке өмірі
Отбасылы, тұрмыста

## Дереккөздер
(816) Юлиана

**(816) Юлиана** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 8 ақпанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Нидерланд патшайымы құрметіне орай аталды деп есептелінеді.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
* (392) Вильгельмина
Санат:Астероидтар
(814) Таврида

**(814) Таврида** — Негізгі белдеудегі ірі астероид.

Оны 1916 жылы 2 қаңтарда Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты.

Қырым түбегінің ежелгі кездерде қолданылған атауымен аталды.


814 Tauris 01.09.2013 flat view.png
814 Tauris 01.09.2013 ecliptic view.png

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(823) Сисигамбис

**(823) Сисигамбис** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 31 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Соңғы парсы патшасы III Дарийдің анасы құрметіне орай аталды.

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)

## Дереккөздер

Санат:Астероидтар
(824) Анастасия

**(824) Анастасия** — негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 25 наурызда Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты. Өзінің досы құрметіне орай атады.
thumb|450px|center|<center>Анастасиянің Күн жүйесіндегі орны</center>

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)

Санат:Астероидтар
(825) Танина

**(825) Танина** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 27 наурызда Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты.

Нақты кімнің есімімен аталғаны белгісіз.

thumb|450px|center|Танинаның Күн жүйесіндегі орны
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(827) Вольфиана

**(827) Вольфиана** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 29 тамызда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты.

Пализаның досы болған неміс астрономы Макс Вольфтың құрметіне орай аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
* (1217) Максимилиана
* Вольф (Ай кратері)
Санат:Астероидтар
(831) Статира

**(831) Статира** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 20 қыркүйекте Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Парсы патшасы Артаксеркс II әйелінің құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Статираның Күн жүйесіндегі орны
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(837) Шварцшильда

**(837) Шварцшильда** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 23 қыркүйекте Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

1916 жылы қайтыс болған неміс физигі әрі астрономы Карл Шварцшильдтің құрметіне орай аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
Шолпан Қасымханқызы Қалиева

**Шолпан Қасымханқызы Қалиева** (19 тамыз 1994 жыл, Талдықорған облысы, Алакөл ауданы, Көктұма ауылы) —  Ел Жанашыры, қоғам қайраткері.

## Өмірбаяны
2001-2012 жж. Көктұма қазақ орта мектебін аяқтады.

2012-2016 Қазақ ұлттық аграрлық университеті (бакалавр) “Су ресурстары және суды пайдалану” мамандығы

2016-2018 Қазақ ұлттық аграрлық университеті (магистратура) “Су ресурстары және суды пайдалану” мамандығы

2020-2023 Қазақ ұлттық аграрлық университеті (докторантура) “IT технологияларын пайдалану арқылы су ресурстарын басқару” мамандығы

2021-2023 Шерхан Мұртаза атындағы Халықаралық Тараз инновациялық институты (бакалавр) “Бастауыш оқытудың педагогикасы мен әдістемесі” мамандығы

## Марапаттары
Жаңақорған ауданының әкімі  М.Тілеуімбетовтың Алғыс хатымен марапатталған.

“Қазақ ұлттық аграрлық университетіне 90 жыл” төсбелгісінің иегері

## Шығармашылығы
“Білікті ұстаз - білімді ұрпақ” ұстаздарды дамыту жобасының авторы;

“Тұлғалыққа бір қадам” кітап оқу бәйгесінің авторы.

- “Оқу оңай”, 

- ⁠”Дыбыстар әлеміне саяхат”, 

- ⁠”Қатесіз оқудан жылдам оқуға дейін”

- ⁠”Ойша есептеп үйренемін”

- ⁠”Диктантты сауатты жазамын” кітаптарының авторы

## Жеке өмірі
Тұрмыста
Қуаныш Әбілдақызы Ермекова

**Қуаныш Әбілдақызы Ермекова** (22 қаңтар 1984 жыл, Қарақұм, Арал ауданы, Қызылорда облысы, Қазақ КСР, КСРО) — журналист, тілші.

## Өмірбаяны
2002-2006 жылдары Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Яссауи атындағы қазақ-түрік университетінің журналистика факультетінде білім алған. Еңбек жолын 2006 жылы республикалық «Қазақ» газетінде бастады. Кейінгі жылдары «Азат» газетінде тілші болып, Гигиена және эпидемиология ғылыми орталығында баспасөз хатшысы болып еңбек етті. 2009 жылдан бері «Алаш айнасы» интернет басылымының әлеумет бөлімінде қызмет атқарды.

"Жас алаш", "Заң" газеттерінде, "Массагет" порталында қызмет жасады.

## Жеке өмірі
Отбасылы, 2 қыз, 1 ұлдың анасы.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Арал ауданында туғандар
Санат:Алфавит бойынша журналистер
Санат:Қазақстан журналистері
Шолезард

**Шолезард** (, /ʃoʔleː zærd/) — запырангүл қосылған күріш пудингінен жасалған дәстүрлі ирандық десерт.

Дәстүрлі түрде Рамазан сияқты мерекелерде беріледі. Көбінесе олар тілекті орындау үшін оны дайындауға уәде береді, ал ол орындалған кезде ол басқаларға таратылады.

## Ингредиенттер
Шолезард суға қайнатылған және запырангүл, қант, раушан суы, сары май, даршын және кардамон қосылған күріштен жасалған. Ол әдетте даршынмен, бадаммен, раушан бүршігімен және пістемен безендірілген.

## Тағы қараңыз
* Күріш пудингі
* Зерде (пудинг)

## Сілтемелер

Санат:Тағамдар
Санат:Десерт
Санат:Иран асханасы
Зарда (тағам)

**Зарда** (, , ) — запырангүл, сүт және қанттан жасалған және кардамон, мейіз, пісте немесе бадам хош иістендірілген үнді субконтинентінен шыққан дәстүрлі пісірілген тәтті күріштен (тәтті палау) тағам.

«Зарда» атауы «сары» дегенді білдіретін парсы тіліндегі «zard» ( сөзінен шыққан, өйткені күрішке қосылған запырангүл оған сары түс береді. Зарда дәстүрлі түрік десертін және ирандық дәстүрлі десертті шолезардты анық еске түсіреді, олардың атаулары бір тегі, бірақ олардан айырмашылығы, бұл қалың шырышты запырангүл күріш пудингі емес, ұнтақталған десерт запырангүл палауы.

Зарда әдетте негізгі тағамдардан кейін түскі астың соңында беріледі. Үнді субконтинентінде зарда үйлену тойлары сияқты ерекше жағдайларда танымал десерт болды және болып қала береді.

Көбінесе Пәкістанда бояғыш және дәмдеуіш ретінде қызмет ететін запырангүлден басқа, бірнеше қосымша тағамдық түстер қосылады, сондықтан мұндай зарда күріш дәндерінің бірнеше түстері болады. Сонымен қатар, консервіленген жемістер (мурабба) мен жаңғақтар мерекелік зарданың ажырамас бөлігі болып табылады. Тағамға жиі мейіз және басқа да кептірілген жемістер қосылады. Ақырында, кейбір ерекше жағдайларда палау гулаб джамунды еске түсіретін үнді сүзбе хоясының тәтті шарларымен безендіріледі.

Могол Үндістанында Зарда тәтті еттің кішкене қуырылған бөліктерін қосқанда нұсқаға ие болды. Бұл опция «мутанжан» деп аталды. Болжам бойынша мутажан болды сүйікті тағамдарының бірі падишах Шах Джахан, құрылысшы Тәж-Махал. Бұл күріш тағамы қонақтарға арнайы банкеттерде дайындалған.

Ассириялықтар да бұл тағамды (сол атаумен) дайындайды, ол әдетте ораза кезінде жасалады, яғни ет пен сүт өнімдерін пайдаланбай.

## Тағы қараңыз
* 
* 
* Пудинг
* Палау
* Хапама

## Дереккөздер

Санат:Тағамдар
Санат:Десерт
Санат:Пәкістан асханасы
Қайырлы кеш, біз Украинадан боламыз

**«Қайырлы кеш, біз Украинадан боламыз»** (; түпнұсқа атауы: «Қайырлы кеш (Сіз қайдан боласыз?)», ) — 2021 жылдың қазан айында жарияланған «PROBASS ∆ HARDI» тобының украин ұлттық стиліндегі электронды синглі, сондай-ақ, 2022 жылғы Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін танымал болған Украинадағы бейресми әскери сәлемдесу. Трек 2022 жылдың наурыз айында украиналық Apple Music чартында 8-орынға жетті. Бұл фразаны қандай да бір қосымша аудармаларсыз ұдайы қолдану фразаның шет елдерде де танымал болуына түрткі болды. Фразаның авторы — Марко Владимирович Галаневич, украиндық музыкант, «ДахаБраха» тобының фронтмені және вокалисті.

## Тарихы
thumb|left|250px|Пошта маркасы
Сингл 2021 жылдың қазан айында шығарылды. Авторлары — Кременчуг қаласынан шыққан «PROBASS ∆ HARDI» тобы.

Трек TikTok платформасында танымалдылыққа ие болды, онда бұл тректі қолданып 730 мыңнан астам видео шығарылды. Сондай-ақ, бұл ән интернетте әртүрлі нұсқаларда ондаған миллион қаралымға ие болды.

## Соғыс кезіндегі ұран
thumb|right|250px
Тректің негізгі мәтіндік «Қайырлы кеш, біз Украинадан боламыз» фразасы 2022 жылғы Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін Украинадағы бейресми әскери сәлемдесу ретінде танымал болды және кең қолданысқа ие болды. Бұл фразаны қолданып Николаев облысы мемлекеттік әкімшілігі басшысы Виталий Ким, Украина Қарулы Күштері, қорғаныс министрі Олексій Резніков және журналисттер өздерінің видеожолдауларын бастайды. Бұл тректің орындаушылардың сөздерінше бұл трек Украинаның көптеген бомбапаналарында шырқалып, украиндардың рухын көтереді.

## Мойындалуы
2022 жылғы 15 наурызда Кременчуг қалалық кеңесінің сессиясында Кременчуг қаласының әкімі Виталий Малецкий «Қайырлы кеш, біз Украинадан боламыз» әнінің авторларына марапат белгілерін табыс етті. Артем Ткаченко (DJ ProBass) — «Қалаға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісін, Максим Мокренко (DJ HARDI) — төсбелгісі және Кременчуг әкімінің алғыс хатын алды.

## Дереккөздер

Санат:Украина патриоттық әндері
Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруі жайлы әндер
(843) Николая

**(843) Николая** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 30 қыркүйекте Хольгер Тиле Гамбург обсерваториясында ашты.

Математик және астроном болған әкесінің құрметіне орай атады.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(844) Леонтина

**(844) Леонтина** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 1 қазанда Йозеф Реден Вена обсерваториясында ашты.

Аустриядағы Лиенц қаласының құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Леонтинаның Күн жүйесіндегі орны
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(847) Агния

**(847) Агния** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1915 жылы 2 қыркүйекте Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты.

Орыс дәрігері Агния Бадьина құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Агниянің Күн жүйесіндегі орны
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(850) Альтона

**(850) Альтона** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 27 наурызда Сергей Иванович Белявский Симеиз обсерваториясында ашты.

Қазір Гамбургтың құрамына кіретін немістердің бұрынғы қаласы құрметіне орай аталды. Альтона неміс-орыс астрономы Василий Яковлевич Струвенің туған қаласы еді.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(849) Ара

**(849) Ара** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1912 жылы 9 ақпанда Сергей Иванович Белявский Симеиз обсерваториясында ашты.

1922 жылғы Кеңес Одағындағы ашаршылық кезінде демеу көрсеткен Америка көмек әкімшілігінің (American Relief Administration) құрметіне орай аталды.


 Орбита астероида 849.png
 Орбита астероида 849 (наклон).png

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(851) Цейссия

**(851) Цейссия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 2 сәуірде Сергей Иванович Белявский Симеиз обсерваториясында ашты.

Әйгілі оптикалық кәсіпорынның негіздеушісі Карл Фридрих Цейсстің құрметіне орай аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(858) Эль Дьезар

**(858) Эль Дьезар** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1916 жылы 26 мамырда Фредерик Си Алжир обсерваториясында ашты.

Атауы Алжир қаласының французша дыбысталуынан шыққан.

Бұл астероидтардағы бір сөзден артық тұратын алғашқы атау болды.
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(859) Бузареа

**(859) Бузареа** — Негізгі белдеудегі ірі астероид.

Оны 1916 жылы 2 қазанда Фредерик Си Алжир обсерваториясында ашты.

Обсерватория орналасқан Алжир қаласының төңірегі атауымен аталған.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
Қазақстанның қылмыстық-атқару жүйесі мекемелері

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Қылмыстық-атқару жүйесі комитеті қарамағындағы  пенитенциарлық мекемелердің 2024 жылғы тізімі.

## Жіктелуі және статистикасы
2022 жылғы ақпаратқа сәйкес елімізде 79 қылмыстық-атқару жүйесі (ҚАЖ) мекемесі бар. Оның ішінде қауіпсіздігі барынша төмен 16 түрме, 13 орташа қауіпсіз түрме, кәмелетке толмағандарға арналған орташа қауіпсіз мекеме саны - 1. Сонымен қатар қауіпсіздігі барынша жоғары 16 мекеме, төтенше қауіпсіз 6 мекеме және 1 толық қауіпсіз мекеме бар. Одан бөлек, әйелдерге арналған 6 жазасын өтеу және туберкулезге шалдыққан сотталғандарға арналған 2 түрме бар. Сол сияқты ел аумағында қауіпсіздігі аралас 18 жазасын өтеу мекемесі жұмыс істеп тұр.

## Тізім

## 1991 жылдан бері жабылған мекемелер
1991-2024 жыл аралығында жабылған мекемелер тізімі.

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша түрмелер
(860) Урсина

**(860) Урсина** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1917 жылы 22 қаңтарда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Нақты кімнің есімімен аталғаны белгісіз.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
Ұлттық геологиялық қызмет

**«Ұлттық геологиялық қызмет» АҚ** — Қазақстан Республикасының геология саласындағы ғылыми мекемелерімен бірлесіп геологиялық ақпаратқа ашық қолжетімділік арқылы инвесторларға кешенді сервистік қолдау көрсететін компания. Республикадағы геологиялық ақпаратты жинау, сақтау, өңдеу және беру жөніндегі ұлттық оператор болып белгіленген.

Құрылтайшысы Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті өкілдік ететін Қазақстан Республикасының Үкіметі болып табылады.

## Тарихы
Қазақстан Республикасының Президенті 2021 жылғы 1 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында Ұлттық геологиялық қызмет құру жөнінде атап өтті.

Осы мақсатта Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылдың 30 желтоқсанындағы "Қазақстан Республикасы Экология, Геология және табиғи ресурстар Министрлігінің ведомстволық бағынысты ұйымдарын қайта ұйымдастырудың кейбір мәселелері туралы" № 971 қаулысымен жер қойнауын пайдаланудың ақпараттық және ғылыми негізін дамыту мақсатында "Қазгеоақпарат" республикалық геологиялық ақпарат орталығын қайта ұйымдастыру нәтижесінде "Ұлттық геологиялық қызмет" құрылды. Мекеме 2022 жылы маусымда мемлекеттік тіркеуден өтті.

Қаулы негізінде ҰГҚ акцияларының мемлекеттік пакетін иелену және пайдалану құқығы Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің Геология комитетіне тиесілі болды.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 2 қаңтардағы № 80 қаулысымен Геология комитеті Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігіне берілді, ол Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен «Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» 2023 жылғы 1 қыркүйектегі № 318 қаулысымен Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі болып қайта құрылды.

## Басшылары
# Жанат Кәрібаев (м.а.) 06.2022-08.2023
# Ерлан Ғалиев 08.2023 бастап

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның ұлттық компаниялары
Қазақстан инжиниринг

**«Қазақстан инжиниринг (Kazakhstan Engineering)» Ұлттық компаниясы» АҚ** — қорғаныс, қосарлы, азаматтық мақсаттағы өнім өндіруге және сатуға мамандандырылған мемлекеттік холдингтік құрылым. Компания ҚР Қарулы Күштері мен басқа да әскери құрылымдардың қажеттіліктерін барынша қамтамасыз етуге ұмтылып, Қазақстандағы машина жасауды дамыту саласындағы мемлекеттік және салалық бағдарламаларды іске асыруға қатысады.

## Тарихы
«Қазақстан инжиниринг» ұлттық компаниясы» АҚ елдің қорғаныс-өндірістік кешенін басқару жүйесін жетілдіру мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 13 наурыздағы № 244 «Қазақстан Республикасының әскери-өнеркәсіптік кешенінің кейбір мәселелері туралы» қаулысына сәйкес Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің қорғаныс өнеркәсібі кәсіпорындары мен әскери зауыттарын Қоғам құрамына қосу арқылы құрылды.

2006 жылдың қазанында Қоғамның мемлекеттік акциялар пакеті (100%) «Самұрық» холдингі» АҚ жарғылық капиталын төлеуге берілді.

2009 жылдың қыркүйегінде Компания акциялары сенімгерлік басқаруға Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігіне, 2010 жылғы маусымда Қорғаныс министрлігіне, 2016 жылғы желтоқсанда Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігіне берілді.

«Қазақстан инжиниринг» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамының жекелеген мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 3 шілдедегі № 405 қаулысына сәйкес "Самұрық-Қазына" ұлттық әл-ауқат қоры" акционерлік қоғамына тиесілі болған "Қазақстан инжиниринг (Kazakhstan Engineering)" ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамының акциялар пакеті мемлекеттік меншікке өтіп, оған иелік ету және пайдалану құқығы Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігіне берілді.

«Қазақстан Республикасы Президентінің« Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы »2019 жылғы 17 маусымдағы № 24 Жарлығын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Үкіметінің 2019 жылғы 12 шілдедегі № 501 қаулысына сәйкес Қоғамның мемлекеттік акциялар пакетін иелену және пайдалану құқығы Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігіне берілді.

Қазақстан Республикасы Конституциясының 44-бабының 3-тармақшасына сәйкес «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 1 қыркүйектегі № 318 қаулысына сәйкес мемлекеттік басқару жүйесінің тиімділігін жаңғырту және арттыру мақсатында Компания акцияларының мемлекеттік пакетін иелену және пайдалану құқықтары Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне берілді.

## Еншілес кәсіпорындары

## Басшылары
# Ғалым Оразбақов 2003-2007
# Алмас Қосынов 2007-2008
# Аюхан Ноғаев 2008-2010
# Болат Смағұлов 2010-2015
# Ерлан Ыдырысов 2015-2017
# Орман Нұрбаев 2017-2018
# Әсет Құрманғалиев 2018
# Нұрмұхамбет Әбдібеков 2018-2019
# Қуаныш Бишімов 2019-2020
# Әділбек Сәрсембаев 2020-2021
# Мұхтар Керейбаев 2021-2022
# Теміржан Әбдірахманов 2022-

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның ұлттық компаниялары
Астанадағы ең биік ғимараттардың тізімі

Қазақстанның елордасы Астана қаласында 118-ден астам аяқталған көпқабатты ғимарат бар, оның 12-сі биіктігі кемінде 100 метр. Астанадағы ең биік ғимарат 78 қабатты Абу-Даби Плаза, оның биіктігі 311 метр және 2021 жылы салынған. Қазіргі таңда Қазақстандағы ең биік ғимарат болып табылады.

## Ең биік ғимараттар
Бұл тізімге стандартты биіктік өлшемдері негізінде биіктігі кемінде 100 метр болатын Астананың зәулім ғимараттары кіреді. Ғимарат биіктігіне шпельдер мен архитектуралық бөлшектер қосылады, бірақ антенна діңгектері қосылмайды. «Жыл» бағанасында құрылыстың аяқталған жылы көрсетілген.

## Сондай-ақ қараңыз
* Қазақстандағы ең биік ғимараттарының тізімі
* Алматыдағы ең биік ғимараттардың тізімі

## Дереккөздер

Санат:Астана ғимараттары мен құрылыстары
Алматыдағы ең биік ғимараттардың тізімі

Алматыдағы 25 метрден жоғары ғимараттардың тізімі.

## Алматының шолу және телемұнаралары

## Алматыдағы ең биік ғимараттардың хронологиясы

## Сондай-ақ қараңыз
* Астанадағы ең биік ғимараттардың тізімі
* Қазақстандағы ең биік ғимараттарының тізімі

## Дереккөздер

Санат:Алматы ғимараттары мен құрылыстары
(866) Фатме

**(866) Фатме** — Негізгі белдеудегі ірі астероид.

Оны 1917 жылы 25 ақпанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Карл Мария фон Вебер жазған операсындағы кейіпкердің атымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
* (865) Зубаида
Санат:Астероидтар
(867) Ковация

**(867) Ковация** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1917 жылы 25 ақпанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты.

Пализаның әйелін емдеген дәрігердің құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Ковациянің Күн жүйесіндегі орны
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(864) Аас

**(864) Аас** — Негізгі белдеудегі астероид.

Генрик Ибсеннің пьесасындағы кейіпкердің есімімен аталды.

1917 жылы Макс Вольф ашқан астероидқа осы атау берілді. Бірақ ол басқа астероидпен бір нысан екені анықталғанда, бұл атау Карл Вильгельм Рейнмут 1921 жылы 30 қыркүйекте ашқан астероидқа берілді.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар
(869) Меллена

**(869) Меллена** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1917 жылы 9 мамырда Рихард Шорр Гамбург обсерваториясында ашты. Обсерваторияның негізін қалаған Гамбург әкімінің құрметіне орай аталды.

Бұл Шорр ашқан екі астероидтың алғашқысы. Кейінгісі — (1240) Центенария.
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
* (1235) Шоррия
Санат:Астероидтар
(870) Манто

**(870) Манто** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1917 жылы 12 мамырда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Астероид грек мифтерінен белгілі болған сәуегей әйелдің есімімен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (801—900)
Санат:Астероидтар