open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов

**Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов** (12.05.1942 жыл, РКФСР, Саратов қаласы) - мемлекет қайраткері, Армян. 
Львов политехникалық институтын (1965) инженер-электрик мамандығы бойынша; Бүкілодақтық құрылыс-инженерлік сырттай оқыту институтын (1978) инженер-экономист мамандығы бойынша; КСРО Министрлер кеңесі жанындағы Халық шаруашылығы академиясын бітірген (1981). 

КОКП мүшесі (1965-1991). 

1969 жылдан - ҚазКСР партия және кеңес органдарында қызмет атқарған. 1985 жылдан - ҚазКСР монтаждық және арнаулы құрылыс жумыстары министрі. 1988 жылдан - Жезқазған облысы Әкімшілігінің басшысы. 1990 жылдан - ҚР Премьер-министрінің бірінші орынбасары, ҚР Президенті жанындағы Бас бақылау инспекциясының төрағасы. 1993 жылдан бері - «Монтажарнаулықұрылыс» Компаниясы» ЖАҚ президенті және Директорлар кеңесінің төрағасы. 

ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шы және 11-ші шақырылымының депутаты. КСРО халық депутаты (1989-1991). 

Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет» ордендерімен; «Даңқты қурылысшы» құрмет белгісімен; ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамоталарымен марапатталған. 

Қазақстан Құрметті құрылысшысы. 

Әскери атағы - отставкадағы полковник.

## Дереккөздер


Санат:12 мамырда туғандар
Санат:1942 жылы туғандар
Санат:Саратовта туғандар
Санат:КСРО полковниктері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан КП Жезқазған облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:КСРО халық депутаттары
Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан армяндары
Санат:Львов политехникасы ұлттық университеті түлектері
Санат:Бүкілодақтық құрылыс-инженерлік сырттай оқыту институты түлектері
Санат:Халық шаруашылығы академиясы түлектері
Санат:КОКП мүшелері
Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері
Санат:Қазақстанның құрметті құрылысшылары
Зайыр Қосайұлы Жанжарқынов

**Зайыр Қосайұлы Жанжарқынов** (1933 жыл 27 мамыр; Ақтөбе облысы Темір ауданының Бородиновка ауыл) — Қазақ құрылыс материалдары комбинатының үй құрылыс шебері, 1962 жылдан - Кеңес халық шаруашылық басқармасы төрағасының көмекшісі. Облыстық, қалалық, аудандық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1974-1983)

## Өмірбаян
Әкесі - Асанов Қосай, марқұм, жүмысшы болған. Анасы - Асанова Жамал, марқұм, жұмысшы болған. Ташкент темір жол көлігі инженерлері институтының құрылыс факультетін (1961) қатынас жолдары инженері-құрылысшы мамандығы бойынша; КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін (1978) бітірген. Орыс және неміс (сөздікпен) тілдерін біледі. КОКП мүшесі (1957-1991). 

1961 жылдан - Құрылыс материалдары комбинатының үй құрылыс шебері. 1962 жылдан - Кеңес халық шаруашылық басқармасы төрағасының көмекшісі; Құрылыс комитеті басқармасында жобалау-смета өндірістік бөлімінің бастығы; құрылысы жүріп жатқан темірбетон құрылғылары зауытының бас инженері; темірбетон құрылғылары зауытының директоры м.а. 1962 жылдың желтоқсан айынан - ҮҚК (Үй қүрылысы комбинаты) өндіріс бастығы. 

1967 жылдан - ҮҚК бас құрылысшысы, 1970 жылдан - бастығы. 1974 жылдан - Ақтөбе қаласы Фрунзе аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы. 1982 жылдан - Ақтөбе қалалық партия комитетінің бірінші хатшысы. 1984 жылдан - жаңадан қүрылған Басқазақмунайгазқұрылыс басқармасы бастығының орынбасары. 1996 жылдан - еңбегі сіңген демалыста. Облыстық, қалалық, аудандық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1974-1983). 

«Құрмет белгісі» (1971), Еңбек Қызыл Ту (1976), Халықтар достығы (1981) ордендерімен; «Ерлік еңбегі үшін. В.И. Лениннің туған күніне 100 жыл толуы құрметіне» мерейтой медалімен (1970); көптеген медальдармен және төс белгілермен; Қаз КСР Жоғарғы Кеңес Төралқасының Құрмет грамотасымен (1983) марапатталған. Республикалық дәрежедегі зейнеткер. Ақтөбе қаласының Құрметті азаматы. Әскери атағы - қызметінен босатылған подполковник. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. 

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономиканың дамуы және өркендеу». Хоббиі - жазғы және қысқы аңшылық. Сүйіп оқитын әдебиеті - Л.Н. Толстой, А. Құнанбаев. Үйленген. Жұбайы -Жанжарқынова Ильвера Ыбырайқызы (1935 ж. т.), орыс тілі мен әдебиетінің муғалімі. Ұлдары-Жанжарқынов Асқар Зайырұлы, «Еуро-Азия Эйр» әуе компаниясы» АҚ президенті, Зайыров Марат Зайырұлы, «Нұрбанк» АҚ басқарма төрағасы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Құндақ, тыс

**Құндақ, тыс** - қорғаныш жабу.
## Рессор тысы
**Рессор тысы** - тіліктер арасындағы кеңістікке тозиқ-топырақтың түсунен және майдың ағып кетуінен қорғайтын жұмсақ қорғауыш.
## Жылытатын тыс
*Жылытатын тыс* - салқындап кетуден сақтайтын арнайы радиаторға және көлік құралының қақпағына тігілген қалың арнайы тыс.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Нұрлан Қанатұлы Жолмағанбетов

**Нұрлан Қанатұлы Жолмағанбетов** 1968 жылы 2 наурызда Маңғыстау облысының Жаңа Өзен қаласында туған. қазақ. Әкесі - Жолмағанбетов Қанат, марқұм, «КСРО Еңбек сіңірген мұнайшысы» атағына ие болған. Анасы - Иманғалиева Зоя, зейнеткер, ҚазКСР сауда саласының Еңбек сіңірген қызметкөрі. Атырау мұнай және газ институтының экономика факультетін бітірген (2009), экономист. қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1986-1988 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1989 жылдан - Гурьев автоКЭК жүргізушісі. 1990 жылдан - тампонаж компаниясында «УАЗ» автокөлігінің жүргізушісі. 1996 жылдан - «Атырау Астық» ЖШС жүргізушісі. 2001 жылдан - «Ренко КАТ» ЖШС жүргізушісі. 2002 жылдан - «Прайм Транспорт ЛТД» ЖШС көлік цехының бастығы (құлсары кентіндегі Теңіз вахталық кенті). 2007 жылдан бөрі - «АтырауГрандСтрой» ЖШС директоры. Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, У. Черчилль. қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Дамыған инфрақұрылымға ие, жоғары технологияларға бағытталған гүлденген демократиялық ел». Хоббиі - дзюдо, футбол, шахмат ойыны. Сүйіп оқитын әдебиеті - П. Коэльо, Д.Х. Чейз және т.б. Үйленген. Жұбайы - Сержанова Ләйля Бахытжанқызы. қызы - Жолмағанбетова Айдана Нұрланқызы, студент; ұлдары - Қанатов Нұрлыбай Нұрланұлы, оқушы, Қанатов Кенжебай.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Раушан Бағдатқызы Мамбекова

**Раушан Бағдатқызы Мамбекова** (19.11.1950, Алматы - 28.10.2012) - суретші.

Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының көркемөнер факультетін бітірген (1978), суретші-график. Мультипликациялық, көркем фильмдердің қоюшы суретшісі. Бейнелеу өнерінің түрлері - кескіндеме, графика, кітаптарды көркемдеу.

Жұмыстары Польша, Франция, Түркия, АҚШ, Германия, Голландия, Үндістан және басқа елдердегі жеке коллекцияларында сақталуда. Қазақстанның жеке меншік галереяларында көрмелерін өткізген. Жастардың, республикалық, бүкілодақтық, жеке көрмелерінің, Париж (1990, 1999, 2008), Клермон-Ферран (1991), Ренн (1996), Алматы (1995, 2000, 2002, 2006), Лезиньян (1995), Ташкент (2005), Фонтенбло (2008) қалаларындағы, сонымен қатар Нью-Йорк қаласындағы Халықаралық «Мәдениет, өнер, бизнөс» көрмесінің (1993) қатысушысы.

Лезиньян қаласындағы Халықаралық көрме-байқаудың алтын медалімен марапатталған (Франция, 1995). КСРО Суретшілер одағының (1979 жылдан), ҚР Суретшілер одағының (1991 жылдан) мүшесі.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Суретші Р.Мамбекованың жұмыстары
* суретші Р.мамбекованың құрметіне Алматыда көрме ашылды

Санат:19 қарашада туғандар
Санат:1950 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:28 қазанда қайтыс болғандар
Санат:2012 жылы қайтыс болғандар
Санат:Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институты түлектері
Санат:Қазақстан суретшілері
Санат:КСРО суретшілері
Санат:Қазақстан суретшілер одағы мүшелері
Санат:КСРО суретшілер одағы мүшелері
Діни ғимараттар

**Діни ғимараттар** — дін парыздарын өтеуге, Құдайға ғибадат қылуға арнап салынған құрылыстар. Олар әр-түрлі дінде әрқалай аталады. Мыс., *[[мешіт]], [[қылует]], [[шіркеу]], [[собор]], [[синагога]], [[монастырь]], [[кирха]], [[погода]]*, т.б. Сондай-ақ, Діни ғимараттарға діни оқу орындарының ғимараттары (медресе, мектеп, дәрісхана, т.б.) олардағы оқушыларға арналған жатақханалар (хужра), қажылыққа барушылар мен сопыларға арналған тегін қонақ үй-әкиелер және әулие-әнбиелердің, аса танымал діндарлардың қабірі басына орнатылған ескерткіштер, зияратханалар да жатады. Діни ғимараттартар салыну стиліне, типіне қарай көптеген түрлерге бөлінеді. 

Олар іргелі, зәулім, бірнеше бөлмелі, көп текшелі, биік күмезді, мұнаралы, сәнді және күрделі құбылыс болып келеді. Кейбір ғимараттарға салтанатты сипат беру үшін алғы қасбетті төбе жанынан өте биік салынып, үлкен жарма есік маңдайшалары доға тәрізді иіліп жасалды. Құрылыс материалына әр түрлі материалдар (күйдірілген кірпіш, ағаш, соқпа балшық, т.б.) қолданылды. 

Түрліше қалыпта күйылған және күйдірілген кірпіштер бетіне өрнектер салынып, жазулар жазылады. Қабырғалары түрліше әдіс тәсілдермен өрілуі мүмкін. Мыс.,* «екібасар», «өріп қалау», «сұқпа», «оймыш қалау»*, т.б. діни ғимараттардың ішінде михраб, мінбар сияқты арнаулы орындар болады. Исламдық ғибадатхана - мешіттің ішкі төріндегі қуыс - михраб Меккедегі Қағба бағытына каратылып салынады. Діни ғимараттардың ұшар басына мұсылмандар жарты ай, басқа діндегілер өз белгілерін орнатады. Қазақстан жеріндегі діни ғимараттардың ең көне түрлеріне қорғандар, дыңдар, көрханалар, мұнаралар, т.б. жатады. 

Ислам дінінің енуіне байланысты VII - VIII ғ-ларда мешіттер салу үрдісі ең алдымен Қазақстанның оңтүстік бағысында басталды. Олардың алғашқы түрлері төртбұрышты етіп тұрғызылып, төбесі ағаш аркалармен жабылатын болған. Бор немесе әк қабаттарынан үңгіп салынған, төбесінде саңылаулы күмбезі бар жер асты мешіттерінің түрі Батыс Қазақстанда таралған. Қазақстандағы ең ежелгі әрі көрнекті мешіт пен Қожа Ахмет Иасауи кесенесі Түркістан қаласында салынған, ал қазіргі кездегі ең көрнекті мешіттер Алматы, Астана, Павлодар қ-ларындағы Орт. мешіттер. XIX ғ-да Діни ғимараттардың пішіні шығыс стилінің ықпалымен әртүрлі архит. стильдер үйлескен түрге ие бола бастады. Діни ғимараттар салуға белгілі сәулетшілер, суретшілер, мүсіншілер, хүснихатшылар, т.б. шеберлер катыстырылған. Діни ғимараттар пішіндерінің түрмыстық, зайырлы құрылыстар архитектурасына ықпалы зор болды.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Төлеубай Жүнісұлы Жүнісов

**Төлеубай Жүнісұлы Жүнісов** 1927 жылы 10 мамырда Қарағанды облысы Тельман ауданының Ростовка ауылында туған. Қазақ. Харьков құрылыс-инженерлік институтын (1948) құрылыс инженері мамандығы бойынша; Мәскеу құрылыс-инженерлік институтының аспирантурасын (1954) бітірген. Техника ғылымдарының докторы (1975). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Алдын ала ширатылған және жай құранды темірбетон конструкцияларының сейсмотұрақтылығы». Профессор. КСРО ИА (1989 жылдан), ҚР МИА және НИА академигі (1992 жылдан). Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының, Көлік және коммуникациялар академиясының құрметті профессоры, «Kazgor» Жобалау академиясының құрметті қайраткері. Ресей Сәулет және құрылыс ғылымдары академиясының құрметті мүшесі (1996 жылдан). 500-ден астам ғылыми еңбектердің, соның ішінде Халықаралық конгрестер, конференциялар, семинарлар мен симпозиумдардың басылымдарындағы ағылшын тіліндегі мақалалар мен баяндамалардың авторы және тең авторы, сондай-ақ 25 өнертабыстың авторы, ҚР және РФ 5 патентін алған. 1948 жылдан - «Қарағандыөнеркәсіптұрғынүйқұрылыс» тресі ҚМБ қүрылысшы-инженері, жумыс жүргізушісі, бас инженері. 1955 жылдан - ҚазКСР ҒА Құрылыс, құрылыс материалдары және сәулет институтының аға ғылыми қызметкері. 1958 жылдан - құрылыс қурылымдары бөлімінің меңгөрушісі, КСРО Құрылыс және сәулет академиясының Қазақ филиалының басшысы м.а. орынбасары. 1965 жылдан - «Қазөнеркәсіпқұрылыс ҒЗЖИ жоба» директорының ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары, директордың м.а. 1990 жылдан - «КазНИИССА» директоры. 1999 жылдан - зейнеткерлік демалысқа шыққан, «КазНИИССА» құрметті директоры. ҚР Жер сілкінісіне шыдамды құрылысқа қолдау көрсету және стихиялық апаттардан қорғау ассоциациясының президенті, Алматы қаласы әкімінің жанындағы Жер сілкінісіне шыдамды құрылыс жөніндегі сараптамалық комиссияның төрағасы. «Жер сілкінісіне шыдамды құрылыс және инженерлік сейсмология» және «Жер сілкінісіне шыдамды құрылыс. Құрылыстардың қауіпсіздігі» (РФ) журналдарының редакциялық алқа мүшесі. ҚазГАСА және «ҚұрылысжобалауҒЗИ» жанындағы Докторлық диссертациялар қорғау бойынша кеңестің мүшесі. КСРО Министрлер кеңесі, ҚазКСР Министрлер кеңесі сыйлықтарының лауреаты. «Құрмет белгісі» орденімен және КСРО медальдарымен, ХШЖК алтын медалімен, ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамоталарымен марапатталған. Қазақстанның Құрметті инженері. ҚР құрылысшыларының Алтын құрмет кітабына енгізілген. ҚазКСР Еңбек сіңірген құрылысшысы. ҚР Еңбек сіңірген ғылым қайраткері. Үйленген. 2 баласы, 2 немересі және шөбересі бар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сезімталдық

**Сезімталдық** - объектінің өлшегіш шамалардың аз көлемде өзгеруіне жауап беру қасиеті.
## Сезімталдық түрлері
**Диагностикалық шаманың сезімталдығы* - тексеру шаманың түрленуі техникалық шамаларына түрлену қатынасын анықтайтын сезімталдығы.
**Өлшеуіш аспаптың сезгіштігі* - аспаптың берген белгісінің шамасына қатынасы.
**Жол сезімі* - 1) автомобильге әсер ететін барлық сыртқы әсерлерді жүргізушінің қабылдау қабілеттілігі; 2) басқарылатын доңғалақтардың бұрылысына кедергілердің өзгеруін сезетін жүргізушінің қабілеттілігі.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Асылбек Жұмабекұлы Жұмабеков

**Асылбек Жұмабекұлы Жұмабеков** 1966 жылы 19 қарашада Жамбыл қаласында туған. Жамбыл гидромелиорация-құрылыс институтын бітірген (1987), инженер-механик. 1982 жылдан - Жамбыл гидромелиорация-құрылыс институтының студенті. 1987 жылдан - «Жамбылхимқұрылыс» АКК механигі. 1991 жылдан - «Көмек» ЖШС жұмыстарды өндірушісі, учаске бастығы, бас инженері (Жамбыл қ.). 2002 жылдан бері - «Сұңқар-2002» ЖШС директоры (Тараз қ.). Жамбыл облыстық әкімдігінің қурылыс басқармасының грамотасымен; Жамбыл облысы әкімінің, Жамбыл облыстық мәслихатының құрмет грамоталарымен марапатталған. Үйленген. 4 баласы бар.

## Дереккөздер
Сағат Еңсегенұлы

**Сағат Еңсегенұлы** - 1958 жылы 26 қыркүйекте Ақтөбе облысы Сарыбие ауданы Қараой ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Тілеумағанбетов Еңсеген. Анасы - Тілеумағанбетова Шәршаған. Қазақ және орыс тілдерін біледі.
## Хронологиясы
*Алматы халық шаруашылығы институтының қаржы-кредит факультетін (1985) экономист мамандығы бойынша, 
*Атырау мұнай және газ институтының экономика факультетін (2005) экономика магистрі болып бітірген.
*1976-1977 жылдары - Ақтөбе облысы Жекенді кеңшарында қурылысшы. 
*1985 жылдан - Ырғыз аудандық қаржы бөлімі меңгерушісінің орынбасары, бюджет инспекциясының бастығы. 
*1989 жылдан - облыстық қаржы басқармасының Басқару және әлеуметтік даму аппараты қаржы бөлімі бастығының орынбасары. 
*1990 жылдан - облыстық қаржы басқармасының Басқару және әлеуметтік даму аппараты қаржы бөлімінің бастығы. 
*1992 жылдан - Ақтөбе қалалық халықты әлеуметтік қорғау басқармасының бастығы.
*1995 жылдан - Ақтөбе қалалық қаржы бөлімінің меңгерушісі.
*2002 жылдан - Атырау қаласы әкімінің бірінші орынбасары.
*2004 жылдан бері - Ақтөбе облысы қаржы департаментінің директоры.
## Жетістіктері
«Ақтөбе» футбол клубының президенті (2004). 
*футбол бойынша Қазақстан чемпионы (2005, 2007-2009); 
*футбол бойынша Қазақстан бәйгесінің (2008); 
*футбол бойынша Қазақстан суперкубогының иегері (2008, 2010); 
*футбол бойынша ТМД және Балтық елдерінің Достастық чемпиондары бәйгөсінің мәрегері (2009-2010).
*«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), 
*«Астананың 10 жылдығы» (2008), 
*«Ерен еңбегі үшін» (2008) медальдарымен; ҚР Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінің 10 жылдығына арналған белгісімен (2008) марапатталған.

Діни көзқарасы - консервативтік. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы: 

«Ол өзінің маңдайтері төгілген жерді сүйетін қайратты да жігерлі тұлға болып қана қоймай, тыңцаушысын тәнті ететін шешен, сонымен қатар зиялы, биязы және шамасы келгенше қулықтан ада, шешімшіл, серпінді, ақыл-ойы озық, иланымды адам болуға тиіс. Табысты саясаткерге көпшілік алдында шектен тыс шамырқанушылық пен томаға-тұйықтық жат». 

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан экономика саласында әлемдегі лидерлердің бірі болады». Хоббиі - футбол. Сүйіп оқитын әдебиеті - Көркем әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Манапбаева Дина Моқушқызы (1958 жылы туған), «Жарық» АЭМК» ЖШС экономисі. ¥лы - Еңсегенов Махамбет Сағатүлы (1984 жылы туған), қыздары - Еңсегенова Әсөм Сағатқызы (1988 жылы туған), Ләззат Сағатқызы (1996 жылы туған). Немересі - Сағатова Алуа Махамбетқызы (2008 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Белдіктің шұлығы

**Белдіктің шұлығы** - автомобиль белдігі контурінің жартылай осьті орнатуға арналган қуысы бар және өзі картер ішіне орналасатын бөлігі.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Саид Маратұлы Әйнеков

**Саид Маратұлы Әйнеков** 1975 жылы 30 маусымда Алматы қаласында туған. Қазақ.

Арғын тайпасының Тобықты руының Жуантаяқ бөлімінен шыққан. 
Әкесі - Марат Өмірсерікұлы Әйнеков, мүсінші. 
Анасы -Бейсалиева Зияда Садыққызы, зейнеткер, фармацевт болып жұмыс істеген.

Т. Жүргенов атындағы қазақ ұлттық өнер академиясын бітірген (2005), суретші-мүсінші.

Мүсінші, монументші.

## Мүсіндер
* «Фламинго» (Алматы қаласы, 1999);
*«Құс» (Стамбул қаласы, Түркия, 2001) мүсіндерінің; «барокко» стиліндегі сарайға арналған мүсіннің, қабырға рельефтерінің, қасбеттің, мәрмәр отырғыштың (Анкара қаласы, Түркия, 2002);
*Абай мүсінінің (Анкара қаласы, Түркия, 1998); Ататүрік (Сиврихисар қ., Түркия, 2000);
*Абай Құнанбаевтың (Мәскеу қаласы, Ресей, 2006; Тегеран қаласы, Иран, 2007) ескерткіштерінің;
*«Еркіндік таңы» (Алматы қаласы, Қазақстан, 2006) ескерткішінің; 
*«Мағжан Жұмабаев» естелік тақтасының (Анкара қаласы, Түркия, 1999) авторы.
*Туындылары Таксим муниципалитеті алаңының көрме залында (Стамбул қаласы, Түркия, 1997); 
*«Тарык Зафер Туная» көрме салонында (Стамбул қаласы, Түркия, 1998); 
*«Алтунизадө» мәдениет орталығында (Стамбул қаласы, Түркия, 1998); * Ата-түрік атындағы мәдениет орталығының көрме салонында (Стамбул қаласы, Түркия, 1998); 
*ОДТУ көрме салонында (Анкара қаласы, Түркия, 1998); 
*Йенимахалле муниципалитетінің көрме салонында (Анкара қаласы, Түркия, 1998); 
*Кечиорен муниципалитетінің көрме салонында (Анкара қаласы, Түркия, 1998); 
*«Нефертити» көрме салонында (Анкара қаласы, Түркия, 1998); 
*«Байкуш» көрме салонында (Бурса қаласы, Түркия, 1999);
*«Түрксав» көрме салонында (Сивас, Ескишехир, Измир қалалары, Түркия, 2000); 
*Чамйюва қолданбалы өнер көрмесінде қойылған; 
*жыл сайын «Форум Фуарджылык» халықаралық көрмелеріне (Анкара қаласы Түркия, 2002 жылдан) қатысқан.

Жұмыстары Англияда, Канадада, АқШ-та, Түркияда, қазақстанда, Жапонияда, Австралияда, Ресейде жеке коллекцияларда сақталуда.

Ресей Суретшілер одағының мүшесі (2006 жылдан). ЮНЕСКО жанындағы Халықаралық суретшілер қауымдастығының мүшесі.

Үйленген. Жұбайы - Бәлялова Ақшолпан Мағауияқызы (1982 жылы тұған), инженер-құрылысшы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Яков Игнатьевич Заяц

**Яков Игнатьевич Заяц**  1947 жылы 4 қазанда Алматы Қаласында туған. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалык институтын бітірген (1970), инженер-құрылысшы. 1972 жылдан - «ОрталықҚұрылыс» ҚМБ шебері, жұмыс жүргізуші, «АлматыорталыҚҚұрылыс» ҚМБ бас инженері, «УниверситетҚұрылыс» ҚМБ бастығы. 1980 жылдан - Компартияның Алматы Қалалық комитетінің нұсқаушысы, Алматы обкомының нұсқаушысы, бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1983 жылдан - Алатау аудандық атқару комитетінің төрағасы. 1989 жылдан - Компартияның Октябрь аудандық комитетінің бірінші хатшысы, аудандық халық депутаттары кеңесінің төрағасы. 1991 жылдан - Алматы Қалалық комитетінің екінші хатшысы; Алматы Қалалық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1992 жылдан - Алматы Қалалық әкімшілігі басшысының орынбасары. 1994 жылдан - ҚР Президентінің Алматы Қаласындағы және Алматы облысындағы өкілі. 1995 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің мемлекеттік инспекторы, ұйымдастырушылық-бақылау бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 1998 жылдан - Алматы Қаласы әкімінің бірінші орынбасары. 2007 жылдан - Алматы Қаласының Сәулетшілік және ҚалаҚурылысы департаментінің директоры. 2008 жылдан - зейнеткерлік демалыста. «Құрмет» орденімен, 2 медальмен марапатталған. Үйленген. 2 баласы, 2 немересі бар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев

**Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев** (12 сәуір 1966, Қызылорда) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, 2023 жылдан бері Қазақстан Мәжiлiсі VIII-сайланымының депутаты.

Мұрат Ергешбаев бұрын Сырдария ауданының (2021–2023) және Қызылорда қаласының (2008–2010) әкімі болған.

## Хронологиясы
*Алматы халық шаруашылығы институтының халық шаруашылығын жоспарлау факультетін бітірген (1989), экономист.
*1989 жылдан - Қызылорда облысы Сырдария ауданы Жамбыл кеңшарының экономисі. 
*1990 жылдан - Қызылорда облысы Сырдария аудандық агроөнеркәсіп бірлестігінің экономисі, экономикалық жоспарлау бөлімінің бастығы. 
*1993 жылдан - Қызылорда қаласы «қазақстан Әлем-Банкі» басқармасының несиелік маманы, несие бөлімінің бастығы, басқарма бастығының орынбасары. 
*1996 жылдан - Қызылорда облысы әкімінің кеңесшісі. 
*1998-2001 жылдары - Қызылорда облысы Халық банкі филиалының директоры. 
*2002 жылдан - Қызылорда облыстық Еңбек, халықты еңбекпен қамтамасыз ету және әлеуметтік қорғау басқармасы бастығының орынбасары.
*2004 жылдан - Қызылорда қалалық қаржы бөлімінің бастығы.
*2006 жылдан - ҚР Төтенше жағдайлар министрлігі «Өрт сөндіруші» АҚ экономика және қаржы жөніндегі вице-президенті.
*2008 жылдан - Қызылорда қаласының әкімі.
*2010 жылдан бері - Қызылорда облысы қаржы басқармасының бастығы.
*Қармақшы және Шиелі аудандарының әкімі,
*Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің Алматы қаласы бойынша тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті басшысының орынбасары,
*«ҚазАгроӨнім» акционерлік қоғамының басқарушы директоры – аппарат басшысы.
*2017 жылдың маусым - қазан айларында Қызылорда облысының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының басшысы.
*2017-2021 жылдары Қазалы ауданының әкімі.
*2021 жылдың 27 мамырынан бастап Сырдария ауданының әкімі.
*Құрмет орденімен марапатталған (2011 ж.) 
Үйленген. Жұбайы - Мүсілімова Гүлшат Әлиқызы. Балалары - Нәлқожа Шынәлі, Нәлқожа Нұрәлі.

## Дереккөздер


Санат:Қызылорда әкімдері
Герс Исламов

**Герс Исламов** 1941 жылы 30 мамырда Алматы облысы Ұйғыр ауданының Подгорное ауылында туған. Ұйғыр.

Әкесі - Исламов Әбубәкір (1910-1986), педагог болған. Анасы - Баратова Латифа (1917-1996), педагог болған.

Қазақ технологиялық институтының инженерлік-құрылыс факультетін бітірген (1963), инженер-құрылысшы, технолог.

КОКП мүшесі (1990 жылға дейін). 1963 жылдың тамыз айынан - Алматы қаласындағы «Қазбұрғысуқұрылыс» ӨКБ технологы. 1963 жылдың қараша айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1966 жылдың ақпан айынан - «Қазсуқұрылыс» басқармасы 2-ТБЦ инженер-технологы, 1966 жылдың сәуір айынан - 1-ТБЦ аға инженер-технологы, 1966 жылдың тамыз айынан - Құрылыс материалдары комбинатында техникалық бөлімнің аға инженер-конструкторы (Алматы қ.). 1967 жылдың ақпан айынан - Алматы облысы Шонжы ауылындағы Ұйғыр кеңшараралық құрылыс бөлімінің аға инженері, 1967 жылдың сәуір айынан - ӨТБ бастығы, 1968 жылдың ақпан айынан - бас инженері. 1968 жылдың қыркүйек айынан - ҚазКСР Автомобиль жолдары министрлігі «Қазжолқұрылысматериалдары» тресінің ӨТБ аға инженері, 1969 жылдан - ӨТБ бастығы (Алматы қ.). 1974 жылдан - ҚазКСР Автомобиль жолдары министрлігі Битум және асфальтбетон өндірісі жөніндегі комбинатының бас инженері (Алматы қ.). 1978 жылдан - Алматы қаласындағы «Асфальтбетон» ӨБ (қазір - «Асфальтбетон 1» ЖШС) директоры, 1982 жылдан бері - бас директоры.

Құрмет орденімен (1991); «Ерен еңбегі үшін» (2001), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен; «Социалистік жарыс жеңімпазы» белгісімен (1974), Алматы қалалық төтенше жағдайлардың алдын алу және жою жөніндегі комиссиясының грамотасымен (1999) марапатталған. ҚР ТЖ министрлігінің, Алматы қалалық ТЖ департаментінің (2005), ҚР Президентінің алғысымен; Алматы қаласы Жетісу аудандық әкімдігінің алғыс хатымен (2006) ескерілген. КСРО азаматтық қорғаныс ісінің үздігі (1975, 1984, 1985). Құрметті жол қызметкері (1984). Алматы облысы Еңбекшіқазақ және Ұйғыр аудандарының Құрметті азаматы (2006).

Әскери атағы - отставкадағы капитан.

Үйленген. Жұбайы - Юлдашева Турсунай Ушуровна, зейнеткер. Қыздары - Исламова Светлана; Исламова Гульмира.

## Дереккөздер


Санат:30 мамырда туғандар
Санат:1941 жылы туғандар
Санат:Ұйғыр ауданында туғандар
Санат:Қазақстан ұйғырлары
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:КСРО азаматтық қорғаныс ісінің үздіктері
Санат:Қазақстанның құрметті жол қызметкерлері
Санат:Еңбекшіқазақ ауданының құрметті азаматтары
Санат:Ұйғыр ауданының құрметті азаматтары
Дулат Көпбарұлы Әлиев

**Дулат Көпбарұлы Әлиев** (5.01.1948 жыл, Жамбыл облысы Байзақ ауданы Ақжар ауылы) - кескіндемеші. 

"Отырардың күйреуі" (1980), "Қысқы кеш" (1982), "Отандастар" (1983), "Серуендеу" (1984), "Әңгіме" (1988), "Құпия кешкі ас" (1990), "Қыз бен тоты құс" (1993), т.б. картиналары көпке танымал. Қазақстанның Мемлекеттік сыйлығын алған (1989).

## Өмірбаяны
И.Е. Репин атындағы Ленинград кескіндеме, мүсін, сәулет институтының станок графикасы факультетін бітірген (1977), график-станокшы.

Көркемөнер бейнелеу түрлері - кескіндеме, графика.
Жұмыстары Чехия, Франция, Түркия, Италия, Германия, Лихтенштейннің жеке коллекцияларда және басқа жерлерде сақталуда, Қазақстанның жеке галереяларында көрсетілген.

Жастар, республикалық, бүкілодақтық Киевтегі (1987), Ташкенттегі (1988), Алматыдағы (1982, 1989, 1993, 1996, 1998, 2003), Гамбургтегі, Софиядағы, Париждегі жеке көрмелерге қатысқан.

1977 жылдан - Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемөнер училищесінің оқытушысы.

1991-1994 жылдары - Республикалық көркемөнер колледжінің оқытушысы.

ҚР Мемлекеттік сыйлығы жөніндегі комиссиясының мүшесі. KCPO (1979-1991), ҚР (1992 жылдан) Суретшілер одағының мүшесі.

Ш. Уәлиханов атындағы Мемлекеттік сыйлықтың (1989), Абай атындағы кітап графикасы саласындағы сыйлықтың (1990), Қазақстан меценаттар клубыныңтәуелсіз «Тарлан» сыйлығының (2003) лауреаты.

## Отбасы
*Әкесі* - Әлиев Көпбар Әліұлы, партия қызметкері болған.
*Анасы* - Әлиева Шәкен Қауқақызы, үй шаруасымен айналысады.
Үйленген. Жұбайы - Әлиева Талиға Талғатқызы. 
Ұлы - Думан; қызы - Далида.

## Дереккөздер

Санат:5 қаңтарда туғандар
Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Байзақ ауданында туғандар
Санат:Қазақстан суретшілері
Санат:КСРО суретшілері
Санат:Репин атындағы институт түлектері
Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі оқытушылары
Санат:КСРО суретшілер одағы мүшелері
Санат:Қазақстан суретшілер одағы мүшелері
Санат:Шоқан Уәлиханов атындағы мемлекеттік сыйлықтың иегерлері
Санат:Абай атындағы кітап графикасы саласындағы сыйлықтың иегерлері
Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Нұрлан Әскерұлы Ережепов

**Нұрлан Әскерұлы Ережепов** - 1958 жылы 24 қаңтарда Целиноград облысы Атбасар қаласында туған. қазақаласы
## Хронологиясы
*Целиноград ауыл шаруашылығы институтын (1980) ғалым-агроном мамандығы бойынша; 
*БЛКЖО ОК жанындағы Жоғары комсомол мектебін (Мәскеу қаласы, 1985) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген.
*1980 жылдан - Целиноград облысы Целиноград ауданының «Софиевский» кеңшарының агрономы. 
*1982 жылдан - Целиноград қаласы облыстық комсомол комитетінің нұсқаушысы. 
*1983 жылдың қаңтарынан - Целиноград қаласы облыстық комсомол комитеті комсомол жұмысы кабинетінің меңгерушісі. 
*1983 жылдың қыркүйегінен - БЛКЖО ОК жанындағы ЖКМ тыңдаушысы. 
*1985 жылдың шілдесінен - Целиноград облыстық комсомол комитетінің нұсқаушысы. 
*1989 жылдан - Целиноград аудандық партия комитеті идеологиялық бөлім меңгерушісінің орынбасары. 
*1990 жылдан - Целиноград аудандық Халық депутаттары кеңесі төрағасының орынбасары. 
*1993 жылдан - «Цефар» Ақ коммерциялық бөлімінің бастығы.
*1997 жылдан - «Альфа-КТ» ЖШС директоры (Астана қаласы).
*1998 жылдың сәуірінен - Ақмола облысы Целиноград ауданының әкімі аппаратының жетекшісі, 
*1998 жылдың қыркүйегінен - Ақмола облысы Бұланды ауданы әкімінің бірінші орынбасары, 
*2000 жылдан - әкім орынбасары. 
*2002 жылдан - Ақмола облысының әкімі.
*2007 жылдың қыркүйегінен бері - Ақмола облысы Ерейментау ауданының әкімі.
## Жетістіктері
*«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған (2001).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Валериан Алексеевич Мусакин

**Мусакин Валериан Алексеевич** (1910-1987), Социалистік Еңбек Ері (1965). Орал индустрия техникумын бітірген (1930, Свердловск қаласы.), 1954 жылдан Қарағандыда. 1954-1960 жылы «Қарағандышахтақұрылысы» комбинаты бастығының 1-орынбасары, 1960-1973 жылдары күрделі құрылыс бойынша орынбасары. Мусакин көмір өндіруде, көмір шахталарын салу мен қалпына келтіруде, еңбек өнімдіқ арттыратын озық әдістерді өндіріске енгізуде орасан зор көрсеткіштерге қол жеткізді. Ленин ордені және Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Далида Дулатқызы Әлиева

**Далида Дулатқызы Әлиева** (15.10.1982 жыл, Алматы) - суретші, Қазақ.

Республикалық көркемсурет колледжін (2001) «Станокты кескіндеме» мамандығы бойынша; Т.Қ.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясын (2005); Т.Қ.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының магистратурасын (2007) «Станокты кескіндеме» мамандығы бойынша бітірген.

Көскіндеменің барлық жанрында жұмыс істейді.
«Аналық», «Оқу жылдары» (триптих), «Премьера» және т.б. жұмыстардың авторы.

2007 жылдың шілдесінен - еркін суретші.

«Triumf zivota» (Прага қаласы, Чех Республикасы, 2008), «Алма-Ата» арт-орталығындағы «Алматы күнтізбесі» (2009), Көркемсурөт көрмелер мен аукциондар дирекциясындағы «Шаршы» шығармашылық бірлестіктің республикалық көрмесі (2009), ҚР Президентінің қорындағы «Таланттарға ғасырлар бағынады» шығармашылық жастар фестивалі (2009), «Бейне» арт-студияның «KnHOtrip» (2009), Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайындағы «Өнер дағдарысқа қарсы. Инвентарлау» ҚР Суретшілер форумының (2009), Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайындағы Тәуелсіздік күніне арналған III Қалалық жас суретшілердің көрме-конкурсы («Қысқы күн» жұмысы үшін «Кескіндеме» номинациясында 2-ші орын) (2009), «Алматы» арт-орталығындағы «Таяу әлем» (2010), Көркемсурет көрмелер мен аукциондар Дирекциясындағы «Жас өнер» (2010), ҚР Тұңғыш Прөзиденті қорындағы «шаршы» бірлестігінің үшінші республикалық «Қазақстанның арт-арнасы.

ҚР Суретшілер одағының мүшесі (2010 жылдан).

Тұрмыс құрмаған.

## Дереккөздер


Санат:15 қазанда туғандар
Санат:1982 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі түлектері
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Санат:Қазақстан кескіндемешілері
Санат:Қазақстан суретшілер одағы мүшелері
Балдырған Серғазыұлы Мусин

**Мусин Балдырған Серғазыұлы** (1947 жылы туған) - инженер-құрылысшы. 

Семей құрылыс техникумын (1967), Қарағанды металлургия институтын (2002) бітірген. 

* 1970-1988 жылдары Қарағанды металлургия комбинатының жөндеу-құрылыс цехының шебері, учаске бастығы, бастықтың орынбасары, бастығы, комбинаттын еңбек және кадр басқармасы директорының орынбасары, мамандандырылған жөндеу-құрылыс басқармасының бастығы. 
* 1988-2000 жылдары Теміртау қаласы әлеуметтік мәдени-тұрмыстық басқармасының бас инженері, бастығы, «Қалалық жол қызметі» КМК бас инженері. 
* 2000-02 жылдары - Қарағанды облыстық құрылыс басқармасының бастығы.
* 2002 жылы Қарағанды қаласы әкімінің орынбасары, 
* 2003 жылы Теміртау қаласы әкімі болып тағайындалған. 

«Құрмет» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1947 жылы туғандар
Санат:Қазақстан құрылысшылары
Санат:Теміртау әкімдері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Семей құрылыс техникумы түлектері
Санат:Қарағанды металлургия институты түлектері
Санат:Қарағанды металлургия комбинаты қызметкерлері
Нұрлан Дюпанұлы Бажиров

**Нұрлан Дюпанұлы Бажиров** 1964 жылы 22 ақпанда Қарағанды қаласында туған. Қазақ.

Әкесі - Бажиров Дюпан Ешмұхаммедұлы. 
Анасы - Бажирова Доғарған Жұмагелдіқызы.

Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесінің
безендіру факультетін (1984) бітірген, суретші-безендіруші.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

РКФСР Чита облысы Краснокаменск қаласы бедерсурет-зертас (1986), «Әлем халықтарының ертөгілері» басылымының иллюстрациялары (1986); Теміртау қаласы металл монументалды панносы (соғып шығарылған) (1988), Жезқазған қаласы әкімшілік ғимаратындағы бедерсурет-зертас (1989), Жезқазған қаласы әуежайындағы витраж (1989), Қарағанды қаласында «Хризопраз» дүкеніндегі витраж (1990), Жезқазған қаласында емхана ғимаратындағы витраж (1990) және т.б. жұмыстардың авторы.

Халықаралық және Қазақстандағы, Ресейдегі республикалық және т.б. көрмелердің қатысушысы (1994 жылдан).

1987-1994 жылдары - Қарағанды қаласы көркемсурет-өндірістік шеберханаларында жұмыс істеген.

ҚР Суретшілер одағының мүшесі (2000 жылдан).

**Әскери атағы** - кіші сержант.

**Діни көзқарасы -** ислам.

**Саяси қайраткер ретіндегі идеалы -** «Жас Отан» партиясының көшбасшысы.

**Қазақстанның болашағы туралы болжамы** - «Ұлттың
өркендеуі мен дамуы»

**Хоббиі** - атпен шабу, әлем халықтарының әуенін жинау,
төбет текті иттерді өсіру.

**Сүйіп оқитын әдебиеті** - М.А. Булгаковтың «Мастер және
Маргаритасы».

Үйленген.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Тоқтасын Кенжеқанұлы Ерубаев

**Тоқтасын Кенжеқанұлы Ерубаев** - 1963 жылы 29 шілдеде Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданының қарашілік ауылында туған.
## Хронологиясы
*Қарағанды мемлекеттік медициналық институтының гигиена, санитария және эпидемиология факультетін (1986) санитарлық дәрігер мамандығы бойынша;
*Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің әлеуметтік салалардағы экономика факультетін (2002) экономист-заңгер мамандығы бойынша бітірген.
*1986 жылдан - ШҚО ¥лан аудандық санитарлық-эпидемиологиялық стансасының эпидемиолог-дәрігері. 
*1989 жылдың тамызынан - Семей облыстық санитарлық-эпидемиологиялық стансасының санитарлық дәрігері, 
*1989 жылдың қарашасынан - коммуналдық гигиена бөлімінің меңгерушісі, 
*1990 жылдан - эпидемиолог-дәрігері, 
*1992 жылдан - эпидемиологиялық бөлімнің меңгерушісі, 
*1996 жылдан- бас дәрігердің орынбасары. 
*1997 жылдың маусымынан - Шығыс Қазақстан облыстық санитарлық-эпидемиологиялық бақылау басқармасының эпидемиолог-дәрігері, 
*1997 жылдың шілдесінен - эпидемиология бөлімінің меңгерушісі, 
*1999 жылдан - бастығының орынбасары, 
*2001 жылдың сәуірінен - бастық орынбасарының м.а., 
*2001 жылдың шілдесінен - бастығының орынбасары. 
*2003 жылдан - Өскемен қ. Мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық бақылау басқармасының бастығы. 
*2005 жылдан - ШҚО Мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаменті директорының орынбасары. 
*2008 жылдың маусымынан - ШҚО Мемлекеттік эпидемиологиялық бақылау департаменті бастығының орынбасары. 
*2008 жылдың қазанынан - ШҚО Мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық бақылау басқармасының бастығы.
*2009 жылдан бері - ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің ШҚО бойынша Мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитеті департаментінің директоры.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сергей Анатольевич Ерин

**Сергей Анатольевич Ерин** - 1966 жылы 19 наурызда Целиноград облысы Державин қаласында туған. Орыс.
## Хронологиясы
*Ы. Алтынсарин атындағы Арқалық педагогикалық институтын (1992) биолог-химик мамандығы бойынша;
*Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетін (2006) экономист мамандығы бойынша бітірген.
*1985 жылдың сәуірінен - Целиноград облысы Державин ауданы Костычев атындағы кеңшарының зоотехнигі. 
*1985 жылдың мамырынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
*1987 жылдың маусымынан - Целиноград облысы Державин аудандық комсомол комитетінің нұсқаушысы. 
*1987 жылдың қыркүйегінен - Ы. Алтынсарин атындағы Арқалық педагогикалық институтының студенті. 
*1992 жылдан - «Ерін-Сервис» сауда желісінің директоры (Державин қаласы).
*1999 жылдың наурызынан - «Алау газ» ААҚ коммерциялық директоры (Арқалық қаласы). 
*1999 жылдың қазанынан - «Алау газ» ААҚ президенті (Арқалық қаласы). 
*2002 жылдың наурызынан сәуіріне дейін - «ES» компаниясының президенті (Державин қаласы). 
*2004 жылдың сәуірінен - Державин қаласы әкімінің м.а., 
*2004 жылдың қазанынан - әкімі.
*2007 жылдың қыркүйегінен бері - Ақмола облысы Есіл ауданының әкімі.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Кашиф Джиганшиевич Мухамедшин

**Кашиф Джиганшиевич Мухамедшин** (1926 жылы туған) - заңгер, зан ғылымдарының докторы (1980), профессор (1981). КазКСР-інің еңбек сіңірген заң кызметкері (1986).

* Алматы заң институтын (1952) бітірген.
* 1970-1989 жылдары КСРО Ішкі істер министрлігінің Қарағанды жоғары мектебінің кафедра бастығы.
* 1989 жылдан зейнеткерлікке шыққанша ҚарМУ-дің профессоры болды. 

80-нен астам ғылыми еңбектің авторы. Ғылыми-зерттеулік еңбектері негізінен одақтас республикалардың мемлекеттік жоғары оргаңдарының қызметін жетілдіру проблемаларына арналған.

## Шығармашылық
# Верховный Совет союзной республики и проблемы укрепления социалистической законности.— Қарағанды, 1973;
# Деятельность Президиума Верховного Совета союзной республики, 1975; 
# Основные группы правоотношений, возникающих в деятельности органов внутренних дел.— Қарағанды, 1985.

## Дереккөздер


Санат:1926 жылы туғандар
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Заң ғылымдарының докторлары
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген заңгерлері
Санат:Алматы заң институты түлектері
Санат:Қарағанды жоғарғы полиция мектебі оқытушылары
Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің профессорлары
Бауыржан Нұрбекұлы Байділдә

**Бауыржан Нұрбекұлы Байділдә** (12 желтоқсан, 1962 жыл, Жамбыл облысы Қордай ауданы, Қызылсай ауылы) - суретші, Қазақстан Көркемөнер академиясының мүшесі-корреспонденті.

## Өмірбаяны
* Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін (1981) «Станоктық кескіндеме» мамандығы бойынша;
* Алматы мемлекеттік көркем-театр институтын (1989) монументалдық өнер суретшісі мамандығы бойынша бітірген.
* ҚР Көркемөнер академиясының мүшесі-корреспонденті. «Қазақтың дәстүрлі кілөмдері» тақырыбында ғылыми-зерттеу жұмысымен айналысуда.
* 1989 жылдан - Алматы мемлекеттік көркем-театр институтының (қазір - Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясы) оқытушысы.
* 2002 жылдан - Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясының «Академиялық сурет» кафедрасының меңгерушісі
* 2004-2005 жылдары -тәрбие және әлеуметтік мәселелер жөніндегі проректоры.
* 2008 жылдан бері - Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясы «Кескіндеме және мүсін» факультетінің деканы.

## Еңбектері
Келесідей монумент алдық еңбектердің авторы:
* «Интерьердің өрнекті әшекейі» (шипажай, Янгиюль қаласы, Өзбекстан, 1989);
* «Авиация» интерьер сграффитосы (Жетіген қаласы, 1987);
* «Халықтар достығы» (Шет тілдер институтының витражы, Алматы қ.);
* Алматы қаласының жаңа әуежайының VIP-залының әрлемесі;
* «Алматы кафедралдық соборы» (2004);
* станоктық «Кеш» (1989)
* «Ата» (1990)
* «Туған жер» (1993)
* «Әке» (1994)
* «Қыз Жібек» (1996)
* «Шыңғысбай батыр» (2004)
* «Алматы» (натюрморт, 2006)
* «Т. Жүргенов» (портрет, 2007)
* «Көкпар» (2007).
*  «Әліппе» (1994), «Ана тілі» (2-4-ші сыныптарға арналған, 1997-2003), «Дүниетану» (4-ші сыныпқа арналған), «Әдебиет» (5-ші сыныпқа арналған, 2004) оқулықтарына иллюстрациялар жасаған.

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Айдос НҰржамал (1968 жылы  тұған), үй шаруасымен айналысады.
* Қыздары - Алуа (1990 жылы туған), Т. Жүргенов атындағы ҚазҮӨА студенті; Аяжан (2007 жылы тұған);
* Ұлы - Айбек (1992 ж. т.), Т. Жүргенов атындағы ҚазҮӨА колледжінің оқушысы.

## Дереккөздер

Санат:12 желтоқсанда туғандар
Санат:1962 жылы туғандар
Санат:Қордай ауданында туғандар
Санат:Aлматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі түлектері
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Санат:Қазақстан көркемөнер академиясының мүшесі-корреспонденттері
Санат:Қазақстан суретшілері
Санат:Қазақ Ұлттық өнер академиясының оқытушылары
Қарағанды мұғалімдер институты

*Мұғалімдер институты* (Қарағанды мұғалімдер институты), 1938-1952 жылы жұмыс істеді. 4 мамандық бойынша(қазақ тілі мен әдебиеті,орыс тілі мен әдебиеті, тарих, физика мен математика) окытушылар дайындады. Мұғалімдер институты мұғалімдер даярлауда және олармен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды. 1952 жылы Мұғалімдер институты педагогика институты болып қайта құрылып, оның негізінде 1972 жылы Қарағанды мемлекеттік университеті ( ҚарМУ) құрылды.

## Дереккөздер


Санат:Жоғарғы оқу орындары
Ұлия Маратқызы Молдағалиева

**Ұлия Маратқызы Молдағалиева** (18.02.1982, Алматы қаласында туған) - суретші. Қазақ. ҚР Көркемөнер академиясының толық академигі.

## Өмірбаяны
Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының сәндік-қолданбалы өнер және дизайн факультетін бітірген (2004), дизайнер-модельер.
*Этно-авангард стиліндегі «Түрік гладиаторлары» (2004), 
*Қазақ монументті барокконың қазіргі киімнің экстравагантты элементтерімен үйлескен стилі (2005) шығармашылық коллекцияларының авторы.

Жұмыстары қазіргі өнер мұражайында (Астана қаласы), Француз мәдени орталығында (Алматы қаласы), Президенттік мәдени орталықта (Астана қаласы), «Shahar» Арт-орталығында (Апматы қаласы, 2004) қойылған.

Бейнелеу өнерінің түрлері - этноавангард стилінде қыздар және ерлер киімдерін моделдеу және рельефтік живопись. 

## Марапаттары мен жетістіктері
* Әлемдік «Экспо-98» көрмөсіне (Лиссабон қаласы, 1998) қатысқан.
* Астана қаласы әкімшілігі және Еуразия даму банкі қолдау көрсеткен «Новая линия» көркемдік көрмесіне қатысқан (Астана қаласы, 2004)
* Қазақстандағы Жоғары сән апталығына «Турандот» коллекциясымен қатысқан.

* Венадағы «Contemporary Art» халықаралық көрмесіне қатысқан. 

* Қазандағы қазіргі өнер халықаралық көрмесіне қатысқан (Алматы қаласы).
* «Сән-2000» конкурсының «Климат жайлы ойлар» алғашқы шығармашылық моделі үшін, «Астана-Бәйтерек 2005» Республикалық көрме-конкурсының (Астана қаласы, 2005) дипломанты.
* Алматының «Pret-а-Porter: 2002-нің жазы мен күзі» фестивалінде «Ал мүмкін?» жастардың авангардтық джинсы киімдері коллекциясы үшін ең үздік композиция дипломын (2002) алған.
* «Ару-2003» халықаралы көрмесінде қазіргі заманда ұлттық дәстүрлерді үздік үйлестіргені үшін дипломын алған.
* «Шабыт» халықаралық конкурсының Бас жүлдесінің иегері (2009).
* ҚР Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігінің «Қазақстан бейнелеу өнерін дамытуға қосқан үлесі үшін» құрмет грамотасымен марапатталған (2005).
* Мәдениет қайраткері.

## Отбасы
Әкесі - Марат Әбілқайырұлы Молдағалиев (1953 жылы туған), «Қуат» компаниясының президенті, Каспий және Арал мәселерінің Республикалық үйлестіру кеңесінің мүшесі. 

Анасы - Мәрия Тәшкенбайқызы Молдағалиева (1956 жылы туған), «ҚАЗЭКСПО» халықаралық көрме компаниясының президенті, Алматы қаласы Сауда-өнеркәсіп және кәсіби палатасының президенті, Америка өмірбаян институтының (*АВІ*) Кәсіби әйелдер Кеңестік комитетінің мүшесі.

Тұрмыс құрмаған.

## Дереккөздер


Санат:18 ақпанда туғандар
Санат:1982 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Санат:Қазақстан көркемөнер академиясының академиктері
Санат:Халықаралық Шабыт байқауының иегерлері
Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Бақытжан Жапарұлы Есеев

**Бақытжан Жапарұлы Есеев** (12 ақпан, 1961 жыл, Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы, Мойынқұм ауылында туған) - Мойынқұм ауданының әкімі (2010 жылдан).

## Өмірбаяны
Әкесі - Есеев Жапар Медетбекұлы (1931 жылы туған) - зейнеткер, мемлекет қызметкері болған. Анасы - Нұрланова Күлжахан Шағатайқызы (1939 жылы туған) - зейнеткер, мемлекеттік қызметкер болған.
* В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын бітірген (1988), инженер-механик.
* 1988 жылдан - ЖМК-45 механигі. 
* 1989-1991 жылдары - Жамбыл облысы Мойынқұм ауылы комсомол ұйымының хатшысы. 
* 1991 жылдан - Мойынқұм аудандық Халық депутаттары кеңесінің кеңесшісі. 
* 1992 жылдан - Жамбыл облысы Мойынқұм ауданының әкімі аппаратының ұйымдастыру, мамандар, бақылау жұмысы бөлімінің бас маманы. 
* 1994 жылдан - Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы әкімінің аппарат жетекшісі. 
* 1995 жылдан - Мойынқұм ауданы әкімінің орынбасары. 
* 1997 жылдан - Мойынқұм аудандық әкімдігі өнеркәсіп бөлімінің бастығы. 
* 1998 жылдан - Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Бейбітшілік кенті «Волковгеология» АҚ 21-геологиялық барлау экспедициясы өнеркәсіп кәсіпорынының президенті. 
* 2001 жылдан - «Жолдарқұрылыс» АҚ №2 Құрылыс монтаж пойызы бастығының орынбасары (Шу қаласы). 
* 2003 жылдан - Жамбыл облысы әкімдігінің ұйымдастыру, мамандар, бақылау жұмысы бөлімінің бас маманы. 
* 2005 жылдан - Жамбыл облысының әкімі аппаратының жетекшісі.
* 2010 жылдан бері - Жамбыл облысы Мойынқұм ауданының әкімі.

## Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Әлжанова Роза Әбдіқасымқызы (1963 жылы туған) - Шу аудандық әкімдігі экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі бастығының орынбасары.
* ¥лдары - Есеев Бауыржан Бақытжанұлы (1989 жылы туған) - Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің студенті; Есеев Мейіржан Бақытжанұлы (1991 жылы туған) - ҚР ҰҚК академиясының студенті;
* қызы - Бақытжанқызы Алтынай (1997 жылы туған) - оқушы.

## Дереккөздер

Санат:12 ақпанда туғандар
Санат:1961 жылы туғандар
Санат:Мойынқұмда туғандар
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Мойынқұм ауданының әкімдері
Әбу Лаһаб

**Әбу Лахаб** («Жалынның әкесі», «Жалындаған») - Мұхаммедтің (с.а.у.) атасы және Меккеде Пайғамбарға қас жау болған Абд әл-Узз б. Абд әл-Муттәліптің жалған есімі. Әуелгі кезде Мұхаммедпен (с.а.у.) жақсы қарым-катынаста болған, оның ұлдары Пайғамбарлық (с.а.у.) қыздарына үйленген. Әбу Лахаб Бадр маңындағы ұрыс болған жылы дүние салды, бірақ ол ұрысқа қатысқан жоқ.

Мұхаммедтің (с.а.у.) дұшпандарының ішінде Құранда Әбу Лахабтың есімі ғана аталған. Оған әдейі арналған 3 сүреде Әбу Лахабты қарғайды. Мұхаммед (с. а. у.) туралы мұсылман аңызында Әбу Лахабты ең басты жағымсыз кейіпкер ертіп көрсетеді. Мұхаммедтің (с.а.у.) ілімін ең алғаш келеке еткен, әйелі екеуі Мұхаммедтің жүретін жолына неше түрлі лас заттар мен тікенектер лақтырып, Пайғамбарға (с.а.у.) шексіз қастандық жасаған деген айыптаулар осы Әбу Лахабқа танылады. 3 сүренің түсіндірмесінде шыққан тамұқ отына өртеніп жатқан Әбу Лахаб және «тамұқтың өртіне отын тасып жүрген» оның әйелінің образы кең тараған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Дін
Санат:Ислам
Санат:Тарих
Арзанбай Қужанов

**Арзанбай Қужанов** (1950 жылы 6 сәуірде, Гурьев облысы Маңғыстау ауданының Таушық кентінде туған) — еңбек қайраткері.

## Жеке өмірі
Ұлты - Қазақ. Қазақ және орыс тілдерін біледі. КОКП мүшесі (1981-1991). 

*Әкесі - Қужанов Жолмағанбет, марқұм. Анасы - Қужанова Қаншайым, марқұм. 
*Үйленген. Жұбайы - Мәуленбаева Күлсін (1950 ж. т.), зейнеткер. Қызы - Қужанова Қарлығаш Арзанбайқызы (1984); ұлы - Қужанов Серік Арзанбайұлы (1986).

## Өмірбаяны
*Нүкіс автожол техникумының «Автокөлік пайдалану» факультетін бітірген (1983). 
*1967 жылдан - «Қазақстанмұнай» бірлестігі бұрғылау жұмыстары тресінің Өзен геологиялық барлау экспедициясында электриктің шәкірті. 
*1967 жылдың желтоқсан айынан - «Қазақстанмұнай» бірлестігі механикалық шеберханасының 3-ші дәрежелі слесарі. 
*1968 жылдан - Өзен пайдалану бурғылауы кеңсесінің прокаттау-жөндеу цехында 3-ші дәрежелі слесарь. 
*1969 жылдың желтоқсан айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
*1972 жылдың қаңтар айынан - «Өзенмұнай» МГӨБ автокөлік колоннасының 3-ші дәрежелі слесарі. 
*1973 жылдың наурыз айынан - «Маңғышлақмунайгазқұрылыс» тресінің автокөлік кеңсесінде жүргізуші. 
*Жаңаөзен қалалық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1980-1984).
*1989 жылдың мамыр айынан - «Қазжылуизоляция» тресі Маңғышлақ арнайы басқармасының №3 учаскесінде шебер, 1989 жылдың қазан айынан - жұмыс өндіруші. 
*1997 жылдың наурыз айынан - «Жылумонтаж» АҚ президентінің м.а. (Ақтау қ.). 
*1997 жылдың сәуір айынан бері - «Қазжылуизоляция» АҚ президенті. 
*Маңғыстау Қызыл Жарты Ай қоғамы облыстық комитеті өкілінің орынбасары (2006 жылдан бері). 

## Марапаттары
IІІ дәрежелі Еңбек Даңқы орденімен (1986); «Ерен еңбегі үшін» медалімен (1977) марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Санат:Еңбек Даңқы орденінің иегерлері