Бендеры

**Бендеры** () — Приднестровьедегі Днестр өзенінің батыс жағалауында орналасқан қала, Молдова. Приднестровье темір жолының ең үлкен теміржол торабы. Молдова Республикасының ресми шекарасындағы мойындалмаған Приднестровье Молдавия Республикасында.
Бендеры қаласының халқы 2026 жылы 83 800 адамды құрады.

## Географиялық сипаттамасы
Қала Бик және Днестр өзендерінің қосылатын жерінде орналасқан. Бендер қаласының климаты континенталды. Жыл бойы температура әдетте -4°C-тан 38°C-қа дейін болады. Жаз ұзақ және ыстық. Көктемдер жылы және жартылай бұлтты. Қаңтардың орташа температурасы -3,9°C, ал шілденің орташа температурасы +32°C.

## Тарихы
Қазіргі Бендер қаласының орнында алғашқы қоныстар біздің заманымызға дейінгі II ғасырда пайда болды. III және IV ғасырларда мұнда фракия тайпалары, содан кейін бастарна, скифтер және басқалар өмір сүрді. V ғасырдың аяғынан бастап славян тайпалары Днестр-Прут өзені аралығында қоныстана бастады. Кейіннен бұл жерлер половецтер, печенегтер және түріктердің көшпелі тайпалары үшін өткелге айналды. нобай | солға |250px|Бендердегі бекіністің көрінісі (1790)
XIII ғасырдың ортасынан бастап аймақ моңғол-татар билігіне өтті. 1345 жылы олар сол кездегі күшінің шарықтау шегіне жеткен Венгрияның қысымымен Днестр-Прут өзені аралығындан кетуге мәжбүр болды. 1359 жылы жергілікті халықтың венгр билігіне қарсы көтерілісі Марамурештік Богдан I басқарған Молдавия княздігінің құрылуына әкелді.

Қала 1541 жылы Бендер атауын алды. Алайда, Бессарабия 1919 жылы Румынияға қосылғаннан кейін, қала Тигина болып өзгертілді. 1940 жылы Бессарабия Ресейдің құрамына кірді, ал тұрғындардың өтініші бойынша қаланың бастапқы атауы Бендер қалпына келтірілді.
Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін кей тұрғындар қала атауын өзгертуді насихаттай бастады, бірақ жергілікті халық арасында өткізілген референдум Бендер атауын сақтап қалды.
Қала 1940 жылдан кейін Молдова КСР құрамына кіргеннен кейін экономикалық және іскерлік қарқынды дамыды. Қалада ескірген кәсіпорындар тез қалпына келтірілді, жаңа өнеркәсіптер ашылды, медициналық және білім беру мекемелерінің желісі кеңейді. 1941 жылға қарай Бендер дамыған экономикасы бар ірі қалаға айналды.
Соғыс кезінде қала толығымен қирады. Бірде-бір кәсіпорын аман қалмады, сондықтан соғыстан кейінгі кезеңде қала өзінің келбеті мен бағытын толығымен өзгертті.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Коммерциялық орын ретінде Бендер салыстырмалы түрде жоғары аймақтық маңызға ие. Приднестровьедегі ең ірі сыра қайнату зауыты, Floare және Tighina аяқ киім өндірушілері, электр өнеркәсібіне арналған moldavkabel электронды компаниясы сияқты бірнеше компаниялар бар. 
Бендерде троллейбус желісі бар, ол қаланы көрші Тираспольмен байланыстырады.

## Көрікті жерлері
Қалада аймақтағы ең көне мұражайлардың бірі — Бендер тарихи және өлкетану мұражайы орналасқан. 1914 жылы ашылған оның коллекциясында қазіргі уақытта шамамен 60 000 экспонат бар. Днестр өзенінің жағасында орналасқан әйгілі Бендер бекінісі ерекше назар аударуға тұрарлық. 1540 жылы салынған бекініс XVI және XVIII ғасырлар аралығында кеңейтіліп, бірнеше рет нығайтылды. Жалпы ауданы 20 гектарды алып жатқан бекініс төменгі, жоғарғы және цитадельге бөлінген.

Бендер бекінісінің ішінде 1833 жылы Византия стилінде крест түрінде салынған Әулие Александр Невский шіркеуі бар.
Қаладағы тағы бір әйгілі шіркеу — аймақтың түрік билігінен азат етілуінің символы - Преображенск шіркеуі. Қаланың тағы бір бейресми символы - оның ең көне ескерткіші, 1912 жылы салынған орыс даңқының ескерткіші және батылдықты бейнелейтін қанаттары жайылған қола бүркітпен көмкерілген қысқартылған пирамида.

## Бауырлас қалалар
* Бейра (Мозамбик)
* Кавриаго (Италия)
* Монтезильвано (Италия)

## Галерея

Кинотеатр им.Горького в Бендерах.jpg|Кинотеатр
Станция Бендеры 1 - Донор.jpg|Темір жол вокзалы
Bendery Zentrum.jpg|Қала орталығы
Friedhof.jpg|Әскери зират


## Дереккөздер

Санат:Молдова қалалары