open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Еуразиялық Одақ

**Еуразиялық Одақ** — ортақ саяси, экономикалық, әскери, кедендік, гумаритарлық және мәдени кеңістікті мемлекеттердің одақ жобасы.

Еуразиялық Одақ 2015 жылдың 1 қантарында құрылатын Еуразиялық Экономикалық Одақ кеңістігенде интерграциялық прогресстердің жоғары сатысы. Еуразиялық Экономикалық Одақ мүшелігін құрмақшы Ресей, Беларусь және Қазақстан 2011 жылдың 1 шілдесінде Кедендік Одақтың, ал 2012 жылдың 1 қаңтарында Ортақ Экономикалық Кеңістік негізін қалаған еді.

Еуразиялық Одақ идеясына Нұрсұлтан Назарбаев 1994 жылы мұрындық болған.

## Дереккөздер


Санат:Еуразиялық Одақ
Санат:Қазақстан сыртқы саясаты
Сарман (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Сарман** — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы, Спасов ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Явленка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 40 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 201 адам (106 ер адам және 95 әйел адам) болса, 2009 жылы 103 адамды (58 ер адам және 45 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Мумия оралады (фильм)

«**Мумия оралады**» () — 2001 жылы шыққан америкалық шытырман оқиғалы фильм, «Мумия» фильмінің жалғасы.

Фильмнің оқиғасы 5 000 жыл бұрын орын алатын «Сарышаяндар патшасы» атты спин-оффы бар; Сюжет Дуэйн Джонсон ойнаған фильмде де көрсетілген Сарышаян патшасының оқиғасына негізделген. Сондай-ақ 2008 жылы «Мумия: Айдаһар патшасының қабірі» тікелей жалғасы түсірілді.

«Мумия оралады» аралас пікірлерге қарамастан коммерциялық табысқа ие болды.

## Басты рөлдерде
*Брендан Фрейзер
*Рэйчел Вайс
*Дуэйн Джонсон
*Джон Ханна
*Арнольд Вослу

## Сюжет
Б.з.б 4333 жыл. Сарышаяндар патшасы өзінің жер қайысқан қолымен жолындағысың барлығын жайпап өтіп, жорықтарын жалғастырды. Алайда ол соңғы шайқаста ірі жеңіліске ұшырады. Содан соң, әскерін шөл далаға шегіндіреді. Оның сарбаздары бірінен соң бірі ажал құшады. Патшаның өзі жанын Анубис құдайға тапсырып, Анубис әскеріне ие болады. 
1933 жыл. Алдыңғы оқиғадан кейін он жыл өткен. Рик О'Коннол мен Эвелин некелерін қиған.  Олар ежелгі пирамидадан Сарышаян патшасының білезігін тауып алады. Олардың он жасар ұлы Алекс білезікті қолына киіп, көзіне пирамидалар елестейді. Анксунамунның егізі Имхотепті тірілтіп алады. Имхотеп Сарышаяндар патшасын өлтіріп оның әскеріне ие болғысы келеді. Дегенмен Сарышаяндар патшасын Рик өлтіріп, оны тозаққа қайтарады. Имхотеп тозаққа құлап кетеді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт
Санат:Стивен Соммерс фильмдері
Санат:Қорқынышты фильмдер
Санат:2001 жылғы фильмдер
Стэнли Болдуин

**Стэнли Болдуин** (; 3 тамыз 1867, Бьюдли, Уайр орманы, Вустершир, Англия, Ұлыбритания — 14 желтоқсан 1947, Бьюдли, Уайр орманы, Вустершир, Англия, Ұлыбритания) — ағылшын мемлекеттік қайраткері, консервативті партияның мүшесі, Ұлыбритания Премьер-министрі (1923—1924, 1924—1929, 1935—1937).

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания саясаткерлері
Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері
Геоглиф

thumb|300px|Еуропаның ең танымал геоглифі

**Геоглиф** — жерге ойып салынған ұзындығы 4 метрден асатын геометриялы немесе бейнелі өрнек. Кейбір геоглифтардың үлкендігі соншалық, оларды тек аспаннан ғана көруге болады. Геоглифтерді салудың бірнеше түрі бар. Бірі—жердің беткі қабатынан белгілі бір тереңдікке дейін қазып, таңба түсіру. Ал екіншісі арнай қиыршық немесе ірі тастарды төсеп, бейне жасау. Тағы бір түрі—ағаштарды белгілі бір бейне жасай отырып егу.

### Таралуы
[thumb|right|300px|[Наска сызықтары: Колибри]]
Әлемге әйгілі геоглифтердің бірі Перу жеріндегі Наска шөліндегі Наска сызықтары. Бұл алып бейнелер өткен ғасырды 39 жылдарына дейін белгісіз болып келді. Бұл бейнелерді оның үстімен ұшып келе жатқан ұшқыштар алғаш байқаған. Наска сызықтарының ерекшелігі белгілі бір қашықтықтан көрінуінде.

Геоглифтер әлемнің әр жерінде таралған. Солардың бірі Англиядағы Уффингтон ақ аты. Ұзындығы 110 метр болатын  ат таңбасы Оксфордшир графтығына таяу жердегі әктас төбеде орналасқан. Бұл 1994 жыл табылған жалғыз ағылшындық геоглиф. Зерттеген ғалымдардың айтуынша оның салыну уақыты б.з.д  X ғасыр.

Осылар секілді геоглифтер АҚШ-тың Огайо штатында, Ресей Федерациясында (Челябинскте), Африкада (Виктория көлінің оңтүстігі мен Эфиопияда) және Аустралияда (Марри адамы) таралған.

Ал Қазақстанда Қостанайдағы 101 үйіндіден тұратын «Үштоғай шаршысы» мен Торғайдағы севастиканы, т.б бейнелерді атаса болады.

### Мақсаты
Ғалымдардың болжауынша Наска геоглифтері онда мекендеген ежелгі тұрғындардың жұмысы. Деректерде б.з.д 500 жылдары ол аймақта құрғақшылық басталған. Наска аймағын мекендеген тұрғындар құрғақшылықты тоқтату үшін құдайдың мейірімін тілеп, көптеген қиыншылықтар арқылы үлкендігі 14 шақырымға жуық колибри құсы, маймылдың, алып киттің бейнелерін салған. Басқа геоглифтердің мақсаты әлі де белгісіз.

## Суреттер

Image:Bogd Khan Uul 188523720 f9f950679f o.jpg|
Image:Spiral-jetty-from-rozel-point.png|


## Сыртқы сілтемелер
Жердің құпия мекендері

## Дереккөздер

Санат:Геоглифтер
Мақаш Шолтырұлы Бекмұхамедов

Мақаш Бекмұхамедов- халықтардың рухани достығын насихаттаушы, қазақ халқын тез қарқынмен ілгері прогреске ұмытылуға үндеп және осы салада қыруар қызмет еткен, ғылым, мәдениет, әдебиет саласында да өз ізін тастаған саналы азамат. 
## Өмірбаяны
Мақаш Бекмұхамедов 1830 жылы Бөкей ордасында (қазіргі Атырау облысы Теңіз ауданы) Шолтырдың семьясында дүниеге келген. Дәулетті әкесінің беделі арқасында және өзінің ынталылығы мен зерделілігі нәтижесінде Мақаш 1841 жылы Ордада еуропалық үлгімен құрылған тұңғыш қазақ ектебінде білім алып, кейін Орынбор қаласындағы Неплюев кадет корпусына оқуға түседі. Осы корпуста ол Мұхамед-Салық Бабажановпен бірге оқып, оны ойдағыдай тәмамдап шығады. Мақаш 1852 жылдан бастап Орда қаласындағы Бөкейлік уақытша Советтің тәржімешісі болып қызмет атқарады. Кейінірек ол Каспий теңізі жағалауындағы I және II округтерге әкім болып тағайындалады. 1892-1897 жылдары Орда қаласындағы Уақытша Советтің кеңесшісі болып істейді. 1897 жылы ол әкімшілік қызметтен біржола босанып зейнетке шығады.1904 жылы қайтыс болады.

## Шығармашылығы
М.Бекмұхамедовтың бізге "Байжұма", "Көкжорға" күйлері жетті. Ал оның өз жанынан өлең шығарып және ел арасынан жинаған бірсыпыра өлеңдері "Жақсы үгіт" деген атпен 1908 жылы Қазан қаласында ағайынды Каримовтар баспасында жеке кітап болып басылып шықты.Оның  бұдан басқа 3 томдық қолжазба шығармасы болған. Онда әдеби, тарихи, шешендік сөздердің үлгілері сақталған.
## Сыртқы сілтемелер
ISBN  5-615-01496-2 Б.Ысқақов, 1994ж

Санат:Тұлғалар
Қорқай дұғасы

Кімде-кім бұл дұғаны жаттап алса, абырой-даңқы артып, мәртебесі күшейеді. Саудамен шұғылданушылар бұл дұғаны жазып, дүкеннің төрт бұрышына іліп қойса, саудасы жақсы жүреді.

***Бисмилляхир-рахманир-рахиим!***
Аллаһумма, ия, рабби, Жабрайл уә Микайл уә Исрафил уә Азрайл уә Иб- раһим уә Исмаил уә Исхақ, уә Иақуб уә мунзилул баракат уә мунлимул Таурат уәл Инжил уәл Забур уәл Қур‘ан уә лә қаула уә лә қууата иллә биллаһил алыйул а‘зим, лә илаһа илла Аллаһул маликул хаққул мубийн. Мухаммадур расуллаһ салихул уа‘дил амин.
Ия, рабб, ия, рабб, ия рабб, ия хай, ия қайюм, ия зал жалали уәл икрам. Асалукәл азыйм ан тарзуқани ризқан халалан саййбан таййбан бирахматикә ия архамар рахимийн. 

## Дереккөздер

"Қасиетті дұғалар" кітабы.

Санат:Құран
Санат:Ислам
Арзамас

**Арзамас** - Ресейдегі Нижний Новгород облысындағы қала, аудан орталығы, темір жол стансасы, тас жол торабы.

Теши озенінің оң жағасында, облыс орталығынан 112 км қашықтықта орналасқан. мәскеуден қашықтығы - 412 км.

Қаланың құрылған уақыты ресми деректерде 1578 жыл болып саналады.  Шынайы, қала 1552 жылы Иван Грозный бекет ретінде негіздеген.

1978 жылы шаруашылықтағы, мәдениетте жетістіктер үшін және  қаланың 400 жылдық мерейіне Арзамас "Құрмет белгісі" орденімен марапатталған.

Халқы105 344 адам (2013 жылғы мәлімет бойынша).

Машина жасау, ликер-арақ, сыра, құрылыс бұйымдарың шығаратын зауыттар, былғары аяқ-киім фабрикасы бар.

Қалада Педагогикалық институт, Нижегородский политехникалық институтының кешкі бөлімі, ауыл шаруашылығын механизациялау , электрлендіру және кооперация колледждары бар.

## Арзамастан шыққан атақты адамдар
* Алёна Арзамасская (? -  1670) —  Степана Разиннің серік әйелі.
* Патриарх Сергий (Страгородский Иван Николаевич) (11.01.1867 - 15.05.1944) — 12-ші Мәскеу және Ресей Патриархы (1943 - 1944).
* Максим Горький — орыс жазушысы, 1902 жылы Арзамаста айдалуда болған. 
* Аркадий Петрович Гайдар — орыс жазушысы.
* Валерий Николаевич Барынин  (25.03.1950) — кеңес одағының артісі, әнші, ақын, композитор, суретші.
* Василий Порфирьевич Вахтеров (13.01.1953 - 3.04.1924) — белгілі ресей педагогі, ғалым, бастауыш мектебінің  методисті, білім жүйесінің қайраткері. 
* Михаил Петрович Коринфский (1788 - 22.06.1851) — орыс архитектор.
* Александр Васильевич Ступин (13.02.1776 - 31.07.1861) — суретші, педагог.
* Мария Семёновна Жукова (1805 - 14.04.1855) — орыс жазушысы.
* Светлана Геннадьевна Демиденко (1976) — таумен  жүгіруінен әлем  Чемпионы (2002) және Еуропа Чемпионы (2001, 2002).

1000px|Арзамастың 11-шы мөлтекауданы.

## Қала көріністері

Arzamas. Near heritage building of Magistrat.jpg
Арзамасская дума.jpg
Arzamas The bus LiAZ-677 IMG 9676 1725.jpg
Stupin monument in Arzamas.JPG
Arzamas Resurrection Cathedral IMG 9666 1725.jpg
Arzamas. Kazanskaya Church.jpg
ArzamasPolitechI.JPG
Arzamas. Heritage houses at Stupin Streets.jpg


## Дереккөздер

* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

Санат:Ресей қалалары
Ариадна

**Ариадна**
* Ариадна — ежелгі грек мифологиясында Крит патшасы Минос пен Пасифаяның қызы.
* Ариадна — Византияның императоры Лев І Макелдың қызы, император Флавий Зенонның әйелі.
* (43) Ариадна — ірі астероид.
* Ариадна — Шолпанның бетіндегі кратер, осы кратер арқылы Шолпанның нолдік меридианы өтеді.
* «Ариадна» — Ресейдің Қара теңіз әскери флотының 20-зеңбіректі желкенді корвет. 

## Тағы қараңыз
* Ариадна Хиль — испан актрисасы.

Санат:Терминология
Ареопаг

thumb|right|200px|Ареопаг
**Ареопаг** (— «Арес төбесі») — Ежелгі Афинадағы кеңес, өкімет  органы. Афинадағы Акропольдің солтүстік-батысындағы  Арес төбесінде мәжілістері өткізілген, сол төбенің атымен аталған. Жоғары аппеляциялық сот ретінде, яғни азаматтық және қылмыстық істерін қараған.  

Әуелгі кезде саяси, бақылау, сот, дін билігін жүргізетін ақсақалдар кеңесі болған. Бұрын - аристократияның, кейін - олигархияның тірегі  болған.Афина құл иеленушілік демократиясы дами келе Ареопагтың саяси билігі бірте-бірте тежеліп, б.з.б. 462 жылдан бастап дін бұзу, кісі өлтіру сияқты қылмыстарды қарайтын сот орны болып қалды.

1000px|Ареопаг төбесінен түнгі Афиныға көрініс

## Дереккөздер

* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
* 

Санат:Ежелгі Грекия
Ареф Казвини

Абдұл-Қасым **Ареф Казвини**  (  ),  Иран  ақыны, лирик  және композитор.

Казвани (Иран) қаласында молданың отбасында туған. Әкесі - Хади Вакиля Казвини діни білімге баулаған.

Саяси *тасниф* (халық романстары) жанры мен саяси *ғазалдардың* негізін салушысы. 200 өлеңінің жинағы 1924 жылы Берлинде басылды. Ареф Казвини 1905-11 ж. Иран революциясына қатысқан. Революциялық мазмұнда таснифтер жазған. 20-шы жылдары соардан концерттер қойды.  "Нахид" газетінде жұмыс істеді.

Ареф Казвини поэзиясында халық өлеңдерінің басталу элементтері мен классикалық поэзия дәстүрлері ұштастырылған. Саясиғазалдарында дәстүрлі образдар жаңаша шешім тапқан.

## Сыртқы сілтемелер
* *Abolqassem Aref Ghazvini* (In English ), Rouhollah Khaleghi Artistic Center / *Kanun-e Honari-e Rouhollah Khaleghi* (http://www.rkac.com/ ).
 
## Дереккөздер
* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

Санат:Иран ақындары
Изофермент

186 ? 270px|нобай|Изоферменттер
**Изофермент ** немесе **изоэнзим** —  бір ферменттің әр түрі, олардың полипептидтік құрылысында бір-бірінен айырмашылықтары, ферменттiң бiр реакциясын катализдейтiн көптiк формалары, бiрақ субстратқа, катализделетiн (белсендiлiк) реакцияның максимал жылдамдығына, электрофоретиялық қуаттылығына немесе реттегіш қасиеттерінің жақындығына, жеке алғанда физикалық және химиялық қасиеттері бойынша бiр-бiрiмен өзгешеліктерінің болуы. Олар бір түрге жататындардың ағзасында немесе жеке клеткасында кездеседі, олардың катализдік активтілігі әр түрлі болады. 
## Қызметі
Изоферменттер басқа да изофункционалдық белоктар секілді, бір функцияны, яғни бір қызметті атқарады, бір ғана реакцияны катализдейд, бірақ изоферменттердің қатарына байланысты құрылысы өзгеруі мүмкін, мысалы алатын болсақ, молекулалық белсенділігі бойынша, рекцияның кинетикасы бойынша, және де тұрақтылықтары бойынша өзгерістері, айырмашылықтары болады. Негізінде изоферменттердің ерекшеліктері олардың біріншілік құрылымының генетикалық мерзімдік айырмашылықтарында, әдетте ондай айырмашылықтар көп байқалмайды. Синтезден кейін, ферменттердің молекулалары өзгеріп түрленген соң, оларды *изофермент* деп атауға болмайды. Фосфорланған және де дифосфорланған май ұлпасын ыдыратушы ферменттер *изоферменттер* болып табылмайды. 

Санат:Ферменттер
Генри Гудзон

**Генри Гудзон (Хадсон)** (; 12 қыркүйек 1570 жыл - 1611 жыл) — ағылшын саяхатшысы. Оның нақты туған жылы белгісіз бірақ кейбір деректерге сүйене ол 1570 жылдың 12 қыркүйегінде  Лондонда дүниеге келген. Шамамен 1611 жылы кеме апатында Канада жерінде дүние салған.
## Саяхат
Гудзон алғашында «Мәскеу сауда компаниясымен» келісім жасасып, 1607 жылы 1 мамырда Англия жағалауынан шығады да, 13 маусымда Гренландияның Солтүстік жағалауында – 70 градус солтүстік ендікте болады. Американың солтүстік жағалауын өте ауыр жағдайда зерттейді. Оның ашқан жері кейін Гудзон бұғазы, Гудзон шығанағы деп аталды. Екінші рет жүзуіне ол Шпицберген аралына келіп, одан әрі Азияға өте алмай Англия жағалауына қайтып оралады. Енді Ағылшын көпестері Гудзонға қаражат бермеді, оның Солтүстік-Батыс, жолын ашам деген сөзіне сенбеді. 1609 жылы Голландиядан шыққан Гудзон кемесі Шпицберген, Жаңа Жер аралдарында болып, ол жерді зерттеді. Одан әрі солтүстік құрлықты жағалай жүзіп, Қытайға бармақ болды. Бірақ ол кезде, кейін Беринг ашқан, Азия мен Америка арасындағы бұғаз дүние жұзілік география ғылымына әлі белгісіз болатын. Оны суық Қар теңізі шығысқа өткізбеді. Гудзон Солтұстік Америка жағалауын 40 13 – қа дейін барып зерттеді. Ол Жаңа Амстердам қаласының іргесін қалады. Бұл қала кейін Нью-Йорк деп аталды. Гудзон кейінірек Гренландия, Солтүстік Америка жағалауын мұқият зерттеп картаға түсірді. Сөйтіп жүргенде әуелден Гудзонға қарсы болған матростар оны баласымен, жақын жолдастарымен ашық теңізге тастап кетеді. Содан, 1612 жылы ағылшын көпестері Солтүстік-батыс кеме жолын ашуға экспедиция ұйымдастырып, Гудзонды іздеді. Ағылшындар Солтүстік-батыс кеме жолын табуға тағы экспедиция жіберді. Бірақ экспедиция ол жолды таба алмады, тек солтүстік жағалауды зерттеп қайтты. Олар 70, 75 40′ солтүстік ендіке дейін зерттеді.
186 × 270px|нобай|Генри Гудзонның 4-ші экспедициясы
## Бүлік
1611 жылдың көктемінде жолы мұздан босаған соң оның ойы өз зерттеуін жаңарту болатын. Бірақ кеме мүшелері үйлеріне оралуды талап еткен. Содан 8 адам өз үйлеріне жол жүріп кетеді сонымен қатар 7 адамды кемеден түсіріп кетеді оның ішінде Гудзон және оның ұлы да бар. Оларға ешқандай су,тамақ қалдырмайды. Одан соң Генри Гудзон туралы еш хабар жоқ.
186 × 270px|нобай|Генри Гудзонның соңғы саяхаты

Санат:Саяхатшылар
Ариадна (ежелгі Грекия)

thumb|Ұықтап жатқан Ариадна, Ватикандағы мүсін
**Ариадна** () — ежелгі грек мифологиясындағы Крит патшасы Миностың және оның әйелі Пасифаяның   қызы

Ариадна  Крит аралын Минотавр тажалдан құтқарушы Афины батыры Тесейдің шытырманнан (кіріп-шығу жолы өте қиын, шым-шытырық, бөлмелері қисапсыз көп, орасан зор үй) шығуына көмектескен: ол үшін Ариадна Тесейге бір бас төккен жіңішке жіп береді . Тесей жіптің бір ұшын кіре берістен бастап тарқатып, өзінің жолын белгілеп алады да («Ариадна жібі» ).) лабиринттегі тажалды өлтіріп, тартылған жіп желісін бойлап, аман-есен қайта шығады. Ариадна Тесейді сүйеді де, онымен бірге қашады . Бірақ Тесей Ариаднаны Афиныға барар жолдағы  Наксос (Диа) аралына тастап кетеді. Дионис (құдай) Ариаднаны тауып  алады, сонан соң екеуі қосылады. 

Ал аңыздың басқа  бір нұсқасы бойынша   Ариадна Тесей екеуі киелі бақта неке қиған үшін  Артемиданың садағының оқтарынан өлген.  .

## Ариадна кейіпі өнерде
Тициан, Тинторетто, Аннибале Карраччи, Ленен ағайындылар, Ангелика Кауфман, Жан-Батист Грёз, Эжен Делакруа, Морис Дени, Джорджо де Кирико, Ловис  Коринт т.б. суретшілер Ариадна кейіпін бейнелеген.   Иоганн-Генрих фон Даннекердің   "Қабыланның үстіндегі Ариадна"  суреті - бүкіл әлемге әйгілі.

Лоренцо Медичи, Ницше, Алану Милн,  Марина Цветаева т.б. ақындар мен жазушылар Ариадна туралы көптеген поэма өлең-жыр шығарған. 

Клаудио Монтевердинің  («Ариадна», 1608), Джованни Альберто Ристоридің , Гендельдің («Криттағы Ариадна», 1733), Иржи Бенданың  («Наксостағы Ариадна», 1775), Рихард Штраустың  («Наксостағы Ариадна», 1912), Дариюс Мийо («Тағдырдың тәлкегіне қалдырылған Ариадна», 1928), Богуслав Мартину («Ариадна», 1958), Вольфганг Рим («Ария/Ариадна»)  опералары және Альберу Русселю жазған музыкаға балет (*Вакх және Ариадна*, 1930), Андре Жоливе музыкасына қойылған балет (*Ариадна*,1964) күл әлемге әйгілі болған.

Ариаднаның құрметіне 1857 жылы  ірі астероидты атаған  - (43) Ариадна.

Dannecker Ariadne auf dem Panther Liebieghaus 1569 image01.jpg|Иоганн-Генрих фон Даннекер, 1569, "Қабыланның үстіндегі Ариадна"
Angelica Kauffmann, Ariadne Abandoned by Theseus, 1774.jpg|Ангелика Кауфман, 1774 ж, "Ариадна"
Herbert James Draper, Ariadne.jpg|Герберт Драпер, "Ариадна"
Jean-Baptiste Greuze - Ariadne 2.jpg|Жан-Батист Грёз, "Ариадна"
Titian Bacchus and Ariadne.jpg|Тициан, "Бахус пен Ариадна"
3004.Die Entführung der Ariadne durch Bacchus um 1750-Entführungsrondell-Sanssouci Steffen Heilfort.JPG|Сансуси, 1750, "Ариадна мен Бахус"
Ariadne in Naxos, by Evelyn De Morgan, 1877.jpg|Эвелин де Морган, 1877, "Наксостағы Ариадна"
Baco y Ariadna (C. Albacini, MRABASF E-75) 01.jpg|Карло Албачини, "Бахус пен Ариадна"


## Дереккөздер

* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
* 

Санат:Ежелгі Грекия
Аримаспы

230px|thumb|"Жалғыз көзді" көзді аримаспылар грфондармен шайқасуы бейнеленген ежелгі Грекия ыдысы.
**Аримаспы** (- "жалғыз",   - "көз") - жартылай аңызға айналған тайпа. 

## Геродоттың сипаттауы
Алғаш рет бұл туралы грек тарихшысы Геродот дерек берген.  Ол "патша скифтерінен" бөлініп шығып, қазіргі Қазақстанның солтүстік-шығысын мекендеген иирка мен басқа да скифтер туралы әңгімесін  аяқтайды да, Асседон тайпасы жөнінде баяндауға кіріседі. Оның шығысында "жалғыз көзді"  Аримаспы, онан әріректе "алтын қорыған самұрықтар" турады дейді. 

Б.з.б. 5 ғасырдың ортасында Аримаспы батысқа қарай көшіп, Исседонды ығыстырған, ал исседон скифтерді қудалап, скифтер киммериялықтарды Оңтүстік  теңіз (Қара теңіз) жағалауындағы ежелгі жерлерінен түріп шыққан.  

## Басқа деректер
"Жалғыз көзді" Аримаспы жайындағы әңгімені бүкіл грек-рим жазушылары қайталайды. Оларша, бұл аңыз болмай, шындық болып көрінген, демек, сол тайпаға тәң этнографиялық ерекшелікті білдірген. Бұған қарағанда, сол тайпаның "жалғыз көзді" атануы адамдардың бет-жүзін жартылай бояп немесе татуировкалап (таңба салып) жүруінен болуы мүмкін. Олар мұны қасиетті, игі ниетті болып көрінуі үшін істеген. Мұндай әдет франкиялықтарды, дактар мен сарматтарда, ағатырларды, Енисейдің ежелгі қырғыздарында кең тараған.

Бұл ғұрып 17 ғасырдағы Енисей уезі тұрғындары туралы орыс документтерінде де кездеседі. Жергілікті әскери басшысының мына жұрт неге "жалғыз көзді" деген сұрағына олардың бір жақ беті көмірмен бояғандықтан бір көзі көрінбей тұр деген жауап болған.

Аримаспы шығыста Байкал көліне дейінгі жерді алып жатқан гиперборейлермен және "алтын қорыған самұрықтармен" Енисей алабы шектескендіктен, олардың мекенін Солтүстік Алтай деуге болады.

## Дереккөздер
* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

Санат:халықтар
Арин-Берд

[thumb|right|200px|Арин-Берд  төбесіндегі [Эребуни қамалының  қирап қалған қалдықтары.]]
**Арин-Берд** (**Арин-берд**, **Аринберд**, ) - Ереван қаласының шетіндегі төбе; үстінде б.з.б. 782 ж.шамасында Урарту патшасы Аргишти І салдырған қамалдың қалдықтары бар.

Құрылыстан табылған жазуда қамалдың  аты Эребуни екені айтылған (Ереван деген атау содан қалса керек).

Қамал Севан көліне ұмтылған урартулықтардың бекіністі тірегі болған. Мұнда 1950 жылы К.Л.Оганесян қазба жұмыстарын жүргізгенде, ғимараттар мен ғибдатханалардың қалдығын тапқан. Қабырғаларында ою-өрнектер, Урарту құдайлары бейнеленген. Шаруашылық құрылыстары, қоймалар табылған.

Б.з.б. 8 ғасырдың  аяғында қамал бұрынғы мәнінен айырылған; оның содан былайғы өмірі Урартудан кейінгі дәуірмен (б.з.б. 5 ғ.) байланысты.

## Дереккөздер
* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
* Оганесян К.Л. Арин-Берд I, Архитектура Эребуни по материалам раскопок 1950 — 1959 жж., Издательство АН Армянской ССР, Ереван, 1961

Санат:Армения
Арианизм

thumb|Арий
**Ариандық ағым** — христиан дініндегі ертедегі ағым. Христиан діні әке-құдай, бала-құдай, қасиетті рух-құдай үшеуі бір тұтас қасиетті үштікті (троица) құрады деп қарайды.

Александрия священнигі Арий (336 ж.ө.) бұл 3 құдайдың ішінде тек әке-құдай ғана мәңгілік деген көзқарасты таратты. Арийше, әке-құдайдың әуелгі жаратқан баласы — Логос (Христос), ал Логостың жаратқаны — қасиетті рух; баласы ешқашан әкесіндей бола алмайды, ұқсас болуы мүмкін.

Ариандық ағым христиан дінін рационалдық тұрғыдан түсіндіруге тырысты. Шіркеу Ариандық ағымды дін бұзарлық (ересь) деп (325 ж. және ақтық рет 385 ж.) таныды. Ариандық ағым кейінгі Рим империясындағы әлеуметтік-саяси құрылысқа қарсы жақтың көңіл күйін білдірді. Провинция тұрғындары мен герман тайпалары (гот, вандал, бургунд, лангобард т. б.) арасында 7 ғасырда да сақталып келді.

## Әдебиеттер
* Қазақ Совет энциклопедиясы / Бас редакторы М. Қ. Қаратаев — Алматы, 1972, 1 том

Санат:Христиандық
Ариовист

**Ариовист** (*Ariovistus*) (б.з.б. 1 ғ.) - германдық свев тайпаларының көсемі.

Галл тайпасының бір тармағы - эдуйлерге қарсы күрескен галлдар мен секвандардың тілегі бойынша б.з.б. 71 ж. шамасында Ариовист германдықтар отрядымен Рейннен өтті. 61 ж. шамасында эдуйлерді жеңді. Галлия жеріне орнықты. 

Ариовист билігіне риза болмаған галл тайпалары Юлий Цезарьдан көмек сұрады. Цезарь әскері 58 ж.шамасында Везонцио (қазіргі Безансон) маңында Ариовист тайпаларын талқандады. Жараланған Ариовист қалған әскерлерімен Рейннен өтіп, Германияға келді, сол жерде көп ұзамай қайтыс болды.

## Дереккөздер
* “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998

Санат:Тарих
Санат:Герман тайпалары
Спасовка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Спасовка** — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы ауыл, Спасов ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Явленка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 46 км-дей жерде, Үлкен Қоржынкөл көлінің оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 731 адам (361 ер адам және 370 әйел адам) болса, 2009 жылы 465 адамды (237 ер адам және 228 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Атыс-шабыс фильм

**Атыс-шабыс** - кино салаласындағы ірі жанр.  Осы жанрдағы фильмдердің барлығында шытырман оқиға, зорлық-зомбылық, төбелеске толы көріністер көптеп кездеседі. Атыс-шабыс жанрындағы фильмдердің соңы хеппи-ендпен аяқталады, яғни кейіпкерлердің бақытқа қолы жетеді. Бұл жанрдағы фильмдерді тамашалауда жас шектеулері болады. Кішкентай балаларға көруге тыйым салынады. Себебі, фильмдегі зорлық-зомбылық тұстары балалардың психикасына кері әсер етуі мүмкін. Алайда, бұл жанрдағы фильмдердің ең негізгі көрермендері әрі табынушылары балалар болып табылады.

## Танымал атыс-шабыс фильмдер
*2 тапанша
*Жанқиярлар
*Жанқиярлар 2
*Тасымалдаушы
*Тасымалдаушы 2
*Сарышаяндар патшасы

## Атыс-шабыс жанрындағы актёрлер
*Джеки Чан
*Арнольд Шварценеггер
*Джет Ли
*Брюс Ли
*Дольф Лундгрен
*Чак Норрис
*Дуэйн Джонсон
*Жан-Клод Ван Дамм
## Әдебиет
* 
* 
* 
* 

## Дереккөздер

Санат:Кино жанрлары
Қылбасқұрт

thumb|300px|Қылбасқұрт

**Қылбасқұрт** ()-  адамдардың трихоцефалез ауруын тудыратын, кең таралған және жиі кездесетін адам паразиті. Бүйенде, соқыр ішек өсіндісінде, тоқ ішектің бас жағында кездеседі.

## Морфофизиологиялық ерекшеліктері
Ұрғашы дараларының ұзындығы 5,5 см, еркек даралары  4-5 см болады. Денесінің алдыңғы жағы жіпше не қылға ұқсас өте жіңішке, ал артқы жағы жуан болып келеді. Денесінің алдыңғы жіңішке бөлігінде тек жұтқыншақ, ал қалған асқорыту мүшелері артқы бөлімінде орналасқан. Қылбасқұрт денесінің алдыңғы, жіңішке бөлімімен қожайыннның ішек қабырғасына еніп қанмен қоректенеді.

## Тіршілік циклы
Ұрықтанған ұрғашы даралары ішек қцысына жұмыртқаларын жұмыртқалайды, олар фекалиямен сыртқа шығады. Сыртқы ортада 26-28 градус жылылықта, 4 апта ішінде жұмыртқалар инвазиялық сатысына жетеді. Лас қол, жуылмаған жеміс-жидектер, көкөністер арқылы инвазиялық жұмыртқалар ішекке келіп түседі де бүйенге жетіп ересек формаға айналады. Қылбасқұрттар адам ағзасында 5 жылға дейін тіршілік ете алады.

## Патогендік әсері
Ішектің шаншып ауруы, тәбеттің бұзылуы, іш өту, жүйке жүйесінің бұзылуы, бас айналу, талып қалу т.б. құбылыстар байқалады.

## Лабораториялық анықтау
Фекалийді зерттеп, жұмыртқаларын табу.

## Алдын алу шаралары
Жеке тазалықты сақтау.

## Дереккөздер
 
* “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998
* "Медициналық биология және генетика"/Бас редактор С.А.Әбилаева, Е.О.Қуандықова- Алматы-Шымкент, 2004

Санат:Биология
Санат:Медицина
Санат:Медициналық биология
Жартылай өткізгішті диод

Жартылай өткізгіштер электр тогын өткізу қасиеті бойынша өткізгіштер мен диэлектриктердің аралығында жатады. Жартылай өткізгіштерде еркін электрондардың саны аз болуына байланысты олардың меншікті өткізгіштігі де онша үлкен болмайды, мәселен, қалыпты жағдайда германийдің 1см3 көлемінде атомның саны 1022 болғанымен еркін электрондар саны
Ne=3*1013 1/cm3
Жартылай өткізгіштерге: кремний, германий, селен, сондай-ақ химиялық элементтердің периодтықкестесінің 3-ші және 4-ші қатарының кейбір элементтерінің қоспалары: арсенид-галид, мырыш-кремний, т.б. және кейбір органикалық қоспалар жатады. Жартылай өткізгіштерді қыздырған кезде немесе электромагнитті өріс әсер еткенде атомдардың байланысы үзіліп, валенттік электрондар еркін электрондар болып өзгереді.

## дереккөз
#referat.kz
санат:физика
Сарышаяндар патшасы

**«Сарышаяндар патшасы»** () — 2002 жылғы америкалық шытырман оқиғалы фильм.  «Мумия қайта оралады» фильмінің спин-оффы. Басты рөлді рестлер Дуэйн Джонсон сомдады. Фильмнің слоганы: *«Жауынгер, аңыз, патша»*.

## Сюжет
Аккадтық жалдамалы кісі өлтіруші Метаес Мемнон патшаның көріпкелі Касандраны өлтіру туралы бұйрық алады. Шабуыл барысында Метаестің өзі және серіктері тұтқынға түседі. Мемнон Метаестің тұтқынға түскен ағасын өлтіреді. Метаес қашып шығып, Мемноннан кек алуға шешім қабылдайды. Оған кек жолында патшаның көріпкелі көмектеседі. Касандраның болашақты болжайтын қасиеті бар болатын. Метаес пен Касандра нубиялық қолбасы Балтазардың қолына түсіп қалады. Балтазар мен Метаес жекпе-жекке шығып, Метаес жеңіске жетеді. Балтазар Метаеспен бірге Мемнон патшаға қарсы соғысуға келісім береді. Метаес патша сарайында жүріп, өнертапқышпен танысады. Өнертапқыш жарылғыш зат ойлап тапқан болатын. Метаес патшаны жекпе-жекте жеңеді. Мемнон мұнара басынан құлап, сол сәтте өнертапқыш жарылғышты жарып, Мемнонның күлі көкке ұшады. Метаес ағасының кегін алады. Сөйтіп Метаес патша әскерлеріне ие болып, Сарышаяндар патшасы атанады. Касандра Метаестің жары атанады.

## Рөлдерде

## Саундтрек
# «I Stand Alone» — Godsmack
# «Set It Off (Tweaker Remix)» — P.O.D.
# «Break You» — Drowning Pool
# «Streamline» — System of a Down
# «To Whom It May Concern» — Creed
# «Yanking Out My Heart» — Nickelback
# «Losing My Grip» — Hoobastank
# «Only the Strong» — Flaw
# «Iron Head» — Rob Zombie feat. Ozzy Osbourne
# «My Life» — 12 Stones
# «Along the Way» — Mushroomhead
# «Breathless» — Lifer
# «Corrected» — Sevendust
# «Burn It Black» — Injected
# «27» — Breaking Point
# «Glow» — Coal Chamber

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Фильмнің ресми сайты 
*  
Санат:2002 жылғы фильмдер
Санат:Чак Рассел фильмдері
Лудовико Ариосто

**Лудовико Ариосто** (, 8 қыркүйек 1474, Реджо-нель-Эмилия — 6 шілде 1533, Феррара) — Өркендеу дәуірінің   итальян ақыны  және драматург.

Заңгердің отбасында туған Лудовико Ариосто, жасында заң ғылымы мен көне тілдерді оқып зерттеген.

1503 жылы  кардинал Ипполит д’Эсте Ариостоның талантын байқап қалып, 29 жасар ақынды Феррара сарайына қызметке алады. Феррара сарайында Ариосто әр  түрлі қызмет еткен. Көбіне той-томалақтарды ұйымдастырумен айналысқан. Өлеңдер, комедиялар жазған. Горацийге еліктеп сатиралар шығарған.

1522 жылы Ариосто  Гарфаньяна губернаторы болып тағайындалды. Қызметтен босағаннан кейін Феррарада өзінің сүйетін әйелі - Алессандро Бенуччимен ( 1481—1552) өмірінің соңына дейін тұрды.

## "Каһарман Орландо" поэмасы
[thumb|left|250px|"Каһарман Орландо" поэмасының отыз төртінші өлеңі. Шығарушы Франческо Франческини. [1565]]
Лудовико Ариостоның аса маңызды шығармасы - "Каһарман Орландо" поэмасы. Лудовико Ариосто поэманың бірінші нұсқасын 1516 жылы аяқтап, ақырғы редакциясын  1532 жылы бітіреді. Поэма рыцарьлық эпос үлгісінде болғанымен, оны ажуалай отырып жазылған. Поэма табиғаттың  құдіреттілігі, нақты өмірдің діни жалған ұғымнан артықшылығы жөніндегі ойларға толы. Лудовико Ариосто поэмасы Еуропаның барлық тілдеріне аударылған.

## Дереккөздер
* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

Санат:Италия жазушылары
Санат:Италия тұлғалары
Санат:Италия әдебиеті
Аристакес Ластивертци

**Аристакес Ластивертци** (  (1022 т.ж.— (1072—1087)ө.ж.) — ХІ ғасырдағы ірі армян тарихшылардың бірі..

## "Армян халықының мұқтаждығы туралы баяндау"
1001-72 жылдарды қамтитын "Армян халықының мұқтаждығы туралы баяндау" атты еңбектің авторы, Аристакес Ластивертци поэманың 25 тарауында  тондрактиліктердің әлеуметтік қозғалысы, армян халқының Византия шапқыншылығы мен салжұқтардың шабуылына қарсы күресі, Ани, Арци т.б. қалалардың өз ара сауда байланыстары туралы құнды деректер бар. Бөлек тарауларда византиялық  императорлар Константин VIII (1025—1028), Роман III Аргир (1028—1034), Михаил IV Пафлагонский (1034—1041), Константин IX Мономах (1042—1055), Исаак I Комнин (1057—1059), Роман IV Диоген (1068—1071) туралы деректер берілген.

## Дереккөздер


* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

Санат:Армения тұлғалары
Санат:Тарихшылар
Аристоксен

thumb|200px
**Аристоксен**,    (б.з.б.4 ғасырдың ортасы шамасында Таранто қаласында туған - ө.ж. белгісіз) - ежелгі гректің философы, аса көрнекті музыка теоретигі және музыкалық эстеті, Аристотельдің шәкірті.

Аристоксен гармониктер деп аталатын бүтін біп бағыттың бастаушысы болды. Музыкалық теориясына  деген көзқарастарын математикалық есептерге негіздеген канониктердің  (пифагоршылардан) Аристоксен мен оның жолын тұтынушылардың  (гармониктердің) айырмашылығы - бұлар музыкалық шығарманы тани білудің белгісі - акустика емес, есту қабылеті, түсінік деген ережені ұсынды.

Аристоксен музыканың этикалық мәні туралы мәселені де одан әрі дамытты, халық музыкасының роліне ерекше мән берді.

Аристоксен - музыкалық ырғақ (ритм) туралы ілімнің негізін салған адам.

Жалпы музыка, философмяғ тарих, педагогика туралы 450-дей кітапа жазға. Олардың бәрі - жоғалған, кей бірінің фрагменттері бізге  жеткен.

Аристоксеннің музыка туралы ғылымның дамуына үлесі өте көп болған. Оның танымал  шәкірттері - Аристид Квинтилиан, Клеонид, Гауденций және Бакхий.

Аристоксеннің құрметіне Меркурий ғаламшарындағы кратер аталған.

## Дереккөздер
* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

## Сыртқы сілтемелер
* Aristoxeni Elementa harmonica / R. da Rios recensuit. Romae, 1954 (лучшее издание греч. оригинала «Гармоники»).
* [Fragmente] / Texte und Kommentar von F. Wehrli. Basel, 1967.
* *Barker A.* Greek Musical Writings, vol. II: Harmonic and Acoustic Theory. Cambridge, 1989.
* *Aristoxenus*. Elementa rhythmica. The fragment of Book II and the additional evidence for Aristoxenian rhythmic theory. Edited with introduction, translation and commentary by Lionel Pearson. Oxford: Clarendon, 1990, liv, 98 pp. (лучшее издание и перевод на английский язык «Ритмики»).
* *Аристоксен*. Элементы гармоники. Перевод и примечания В. Г. Цыпина. М.: МГК, 1997.

Санат:Музыканттар
Санат:Философтар
ВАЗ-2106

**ВАЗ-2106 («Жигули-1600»/«Lada-1600»)** — кеңес одағының және Ресейдің артқытартушы автокөлігі. Өз уақытысында Кеңес одағының ең танымал көліктерінің бірі болып саналған: 1975 жылдан 2005 жылға дейін (өндірістен түсірілгенше) көліктің 4,3 млн данасы жасалған. Ізашары ВАЗ-2103, ізбасары ВАЗ-2110.

## Автокөліктің жасалу тарихы
Автокөлiктi дайындау 1974 жылда басталды. Автокөлiктiң өндiрiсi 1975 жылда басталды. Волжский автокөлік зауытында (АвтоВаз) 1975 жылдан 2005 жылға дейін шығарылған. 1998 жылы Сызрань қаласындағы «Рослада» зауытында, ал 2001 жылы Украинаның Херсон қаласындағы Анто-Рус зауытында жасалған. 2002 жылдан 2005 жылдың 28 желтоқсанына дейін Ижевскдегі «ИжАвто» зауытында өндірісте болған. 2006 жылдың 28 желтоқсанында өндірістен алынып тасталды.

## Автокөліктің құрылғысы
### Құрастырылуы

### Қозғалтқыш

### Трансмиссиясы

### Жүріс бөлігі

### Автокөліктің шанағы

### Техникалық сипаттама

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* http://wroom.ru/cars/lada/2106
* Краткий автомобильный справочник.-М.: 1982.
* http://vaz-2106.ru/books/vmp2/ Высокой мысли пламень: Кн.2: Управление главного конструктора АВТОВАЗ. Страницы истории (1966—1976)] / сост. и ред.: В. А. Котляров — Тольятти: АВТОВАЗ, 2000. — 357 с.: ил.
* http://www.zr.ru/archive/zr/1975/12/piatilietkie-pobiednyi-finish-xxv-siezdu-dostoinuiu-vstriechu-1
* http://www.zr.ru/archive/zr/1976/10/sovietskaia-tiekhnika

Санат:Седандар
Санат:ВАЗ автомобильдері
Ұйқы шақыратын гүл

Санат:Ұйқы шақыратын гүл=Көкнәр=
Көкнәр- өте ежелгі өсімдік. Оның тұқымы тіпті алғашқы қауым адамдарының тұрағын қазған кезде табылған. Шығыс көкнәрі- ең әдемесі деп саналады, ал ең көп таралғаны - ұйқы көкнәрі. Көкнәрдің атлас тәрізді жылтыр жапырақты ашық гүлдеріне адамдар ежелден қызыға қарап келеді.
Бұл өсімдікті әдемілігі үшін ғана емес, дәрілік қасиеттері үшін де бағалайды. Ежелгі Египеттің өзінде көкнәрді арнайы плантацияларда өсіріп, одан ауыруды басатын дәрі ретінде қолданылатын **'ұйқы ішімдігін**' дайындағаны белгілі. Ежелгі Грецияда бұл гүл түс құдайы Морфей мен ұйқы құдайы Гипносқа арналып, оларды көкнәрдан жасалған гүлшоғымен немесе гүлтәжімен бірге бейнелейтін болған. Морфей адамдарға көкнәр гүлін тигізу арқалы ұйқыға батырады. Бұл құдай тұрағының айналасында - адамдрға жіберуге арналған жеңіл ұйқыға бөккен көкнәр гүлінің шалғыны жайқалып тұрады. 
Көкнәр гүлінің өмірі ұзақ болмайды - бір-екі күн ғана. Алайда өте көп мөлшерде отырғызылатын көкнәр ұзақ та молынан гүлдеп тұрғандай әсер береді. Гүлдеп болғннан кейін гүл күлтелері ұшып кетеді де, тұқым қорапшасының жетілу кезеңі басталады.
Кесте өнері

=Кесте өнері=
Кесте-қазақ халқының қолөнерінің ерекше түрінің бірі. Кесте тігу өнерінің қазақ халқында ерте кезден болғандығын археологиялық қазбалар мен жазба ескерткіштері дәлелдейді.Кесте-сан ғасырлар бойына халқымыздың талантты ісмерлерінің көркем қиялдарын шеберлік құдіретімен бейнелеген ақыл-парасаттарының жауһары.Небір керемет кесте үлгілері ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, толықтырылып, жаңғыртылып отырды.Кестешілік дәстүрі толысып, кемелденуімен бірге өзінің көз тұнытар көркемділігімен, жан сергітер әсемділігімен, өміршеңдігімен халқымыздың тірлік-тынысына мән-мағына қосып, заттық және рухани өмірін әрлей түсті, сән-салтанатын арттырып отырды.
Сонау жаңа тас дәуірі кезіндегі ата-бабаларымыздың қоладан, мыстан, ағаштан, сүйектен,тастан жасалған құрал-жабдық, жиһаз-мүліктерін қарапайым ою-өрнектермен бедерлеп, әшекейлеп істей білгендігі кейінгі кестешілік өнерінің *өрнек* сынды іргетасын қалады. Осы негізде жүннен жасалған киізді, тоқыма бұйымдарды, кездеме-маталарды, тері материалдарды өрнектеп кестелеп қажетіне қолданды. Қазақ кестешілігін түсіну үшін алдымен қазақ ою-өрнегін білу қажет. Ою және өрнек үлгілеріне халқымыз тотемдік сенімдеріне байланысты аспан шырақтарын, табиғат құбылыстарын, мифтік тұрғыдан *киелі* деп білген жан-жануар, аң-құстардың бейнелерін, табиғаттың көз тоймас көркем суреттерін, ру-тайпалардың таңба-белгілерін сан алуан жіптермен түрлеп аса бағалы кестелі қазыналар шоғырын қолдан шығарды.
Кесте өрнегін кез келген адам сыза бермейді. Оны арнаулы ел ішінде *сызушы* деп аталатын өрнекшілер сызады, өйткені кестеленетін заттар түкті төсек сырмақ, кежім т.б. сияқты көлемді және көрнекті жасаулар болуы мүмкін, оны ершіміне келтіріп келтіріп сызу қажет.

Қазақ халқында кесте тігумен тігумен тек қана әйелдер айналысады. Қазақ қыздарына аналары ыждағаттылық пен төзімді талап ететін бұл қолөнер түрін бала кезінен үйретеді.

Алғаш кесте үйренушілер үшін кестелеудің әліппелік білімі - су тарту жіптерді реңіне қарай қолдана білу жолдары берілген.Санат:
Крис Хемсворт

**Крис Хемсворт** (; 11 тамыз 1983 жылы туған; Мельбурн, Виктория, Аустралия) — аустралиялық киноәртіс. Көпшілікке Тор роліндегі «Тор» (2011), Кек алушылар (2012), «Тор: Түнек әлемі» (2013) фильмдерімен әйгілі. Актер 2012 жылғы BAFTA сыйлығына үміткер атанған.

## Өмірбаяны
Крис Хемсворт Мельбурндағы қарапайым отбасында дүниеге келген. Анасы ағылшын тілінен мұғалімі болса, әкесі Крейг Хемсворт әлеуметтік көмек ұйымының көмекшісі болған. Крис 15 жасқа толған кезде отбасымен кішкентай Филлип аралына көшіп кетеді. Актерлік мансабын жалғастыру үшін 2009 жылдың наурыз айында ол АҚШ-қа көшіп кетеді. Крис Хемсворттың Люк есімді ағасы және Лиам есімді інісі бар, оларда актер.

## Жеке өмірі
2005-2006 жылдары «Үйде және жолда» телехикаясындағы әріптесі Изабель Лукаспен кездесіп жүрген. 2010 жылы 26 желтоқсанда испан-американ актриса Эльза Патакимен шаңырақ көтереді. 2012 ж 11 мамырда Индиа Роуз Хемсворт атты қыздары дүниеге келеді. 2013 жылы қарашада Крис Хемсворт Изабельдің тағы бала күтіп жүргендігін жариялады, екі айдан кейін қаңтарда егіз болатындығы белгілі болды. 18 наурыз 2014 жылы қос жұптың Тристан және Саша атты ұлдары дүниеге келді.

## Фильмдер тізімі
[thumbnail|upright|Крис Хемсворт, [Сидней, 2013 жыл]]

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ресми сайты
Селфи

thumb|right|200px|Селфи
**Селфи**  (, яғни  – өз дегеннен туындаған) — көбінесе қолында ұстап тұрып, смартфон немесе фотоаппарат арқылы адамның өз-өзін түсірген суреті, яки автопортреті. Әдетте, селфилер әлеуметтік желілерде жарияланады және сонысымен кең қолданысқа енді. Бірнеше адам кірген селфиді «топтық селфи» деп атайды.

2013 жылға қарай «selfie» сөзінің кең таралғаны соншалық, ағылшын тілінің Оксфорд онлайн-сөздігіне енгізілген. Сонымен қатар, сол жылы «жыл сөзі» атағына ие болды.

## Дереккөздер


Санат:Фотография
Санат:Автопортреттер
Санат:Интернет-мәдениет
Санат:XXI ғасыр сәні
Теели гастрокоптасы

**Теели гастрокоптасы** () – таралу аймағы шағын, сирек кездесетін  буылтық құрттардың сирек түрі. Ежелгі фауна қалдығы, жалпақ жапырақты ормандарда қалыптасқан. Кавказда, Оңтүстік Алтай мен Оңтүстік Приморьеде таралған. Аралас және жалпақ жапырақты тау ормандарвеың беткейінде түскен дапыпақ жабынының астында тіршілік етеді. Аз мөлшерде сирек кездеседі. Тауда малды шектен тыс бағу нәтижесінде түр саны қысқарып жатыр. Түрді қорғау үшін орманды қорғау керек. Таралу аймақтарының ішінде жерсіндірулер жүргізу, малды шектен тыс бағуды қысқартып, түрдің тіршілік ететін жерін қоршаку керек.

Санат:Ұлулар‎
Аркатаг

**Аркатаг** немесе **Пржевальский**  (қыт.  阿尓格山,  *арка* «арқасы», *таг* «тау»)  -  Қытайдағы Куньлуньның  орталық бөлігіндегі тау жотасы.

Тау жотасы Тибет автономды ауданымен Синьцзян-Ұйғыр автономды ауданын бөледі. Ұзындығы - 650 км, ең биік шыңы - Улуг Музтаг (биіктігі 6973 м). Негізінен гранит, гнейс, құм қайырдың тұнбасынан түзелген. Басында көп жылдық қар мен мұз жатады. 

Солтүстік беткейінде  алтын кендері бар.

Аркатагты алғаш зерттеген - орыс саяхатшы  Николай Михайлович Пржевальский. 1884 жылы саяхатшы тау жотасын зерттеп, атын "Жұмбақты" («Загадочный») деп қойған. Географиялық қоғам 1886 жылы  ғалымның еңбегін елеп, оның құрметіне жотаны Пржевальский деп атады.

## Тағы қараңыз
* Куньлунь
* Николай Михайлович Пржевальский

## Дереккөздер
* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

## Сыртқы сілтемелер
* БСЭ 
* Словарь географических названий

Санат:Қытай
Аркона

**Аркона**:
* **[[Аркона (Яромарсбург)]] ** — Балтық славяндардың 10-12 ғасырдағы қаласы.
* **[[Аркона (музыкалық топ)|Аркона]]** — Ресей метал группасы.
* **[[Аркона (мүйіс)| Аркона ]]** - Рюген аралындағы мүйіс.
* **[[Кап Аркона (корабль)|Кап Аркона]]** - әскери кеме

Санат:Терминология
Аркона (мүйіс)

thumb|Аркона мүйісі - оңтүстігінен көрініс, 2012 ж.
**Аркона мүйісі** () - Рюген аралының солтүстігіндегі Витт түбегіндегі мүйіс. Қасында орналасқан Витт атты  балықшылар ауылымен бірге Путгартен коммунаның құрамына кіреді.

Негізінен топырақ пен құмды ізбестен түзелген бикі (45 м)  жағасында Аркона (Яромарсбург) Балтық славяндарының 10-12 ғасырдағы көне жойылған  қаласы орналасқан. 

Қазіргі заманда табиғи ескерткіш болып саналады. Туристтерге танымал Арконаға жылына 800 000-нан астам  туристтерді қабылдайды. Көптеген туристтерге арналған мекемелер: мейрамханалар, дүкендер, шағын дәмханалар бар.

Мүйісте 2 шамшырақ, 2 әскери бункер, славян бекеті және батыс жағындағы дөңгелек тәрізді дуалда венда құдайы Святовиттің ғибдатханасы орналасқан. 1168 жылдың 15 маусымда дат королі Вальдемар І талқандап, Святовиттің мүсінін өртеп кеткен, ал ғибдатханадағы қазынаны тонап, Данияға алып кеткен. 1827 жылы дуал үстінде шамшырақ салынған.

Екінші шамшырақ 1826-1827 жылдары Карл Фридрих Шинкельдің жобасы бойынша  салынған. 1828 жылы пайдалануға берілген. Шамшырақ биіктігі 19,3 м, теңіздің деңгейінен 60 м биік.

1927 жылы салынған "Кап Аркона" әскери кемесі осы мүйістің құрметіне аталған.

## Галерея

Kap-Arkona-2007.jpg| Аркона мүйісі - солтүстік -батысынан көрініс, 2007 ж.
Peilturm am Kap Arkona.jpg| Аркона мүйісінің табиғи ландшафты
Kap Arkona 1.jpg
LeuchttürmeArkona.jpg|Кіші шамшырақ
PeilturmArkona.jpg
Putgarten, Kap Arkona (2011-05-21) 3.JPG
Kap Arkona - Peilturm und Burgwall.jpg
Putgarten Touristenstation.JPG|Көптеген туристтерге арналған мекемелер: мейрамханалар, дүкендер, шағын дәмханалар бар.


## Дереккөздер

* Horst Auerbach: *Die Leuchttürme am Kap Arkona*, Kai Homilius Verlag, Berlin 2002, ISBN 3-931121-43-7
* Stefan Best: *Geheime Bunkeranlagen der DDR*, Motorbuchverlag, Stuttgart, ISBN 3-613-02332-6

## Сыртқы сілтемелер
* kap-arkona.de Kap Arkona 

Санат:Германия географиясы
Аркона (музыкалық топ)

**Аркона** - Ресейлік рок-топ. Негізгі жанрлары - метал рок. Өлеңдерінің көбінің авторы және бас вокалы - *Маша «Scream» Архипова*.
 
Музыкалық топ 2002 жылы 2 музыканттің - Маша «Scream» Архипова және Александр «Warlock» Королевтың  бастауымен ашылған. 2004 жылы бірнен кейін бірі - 2 альбомы шыққан: "Возрождение" және "Лепта".  2006 жылы "Жизнь во славу" атты үшінші альбомы және DVD-і жарық көрді. 

31 қазан 2007 жылы топтың төртінші "От сердца к небу" атты альбомы шықты. Альбом музыкалық сыншылардың жоғары бағасын алды..

2009 жылдың қараша айында  «Гой, Роде, гой!» атты бесіншы альбомы шықты.

Топтың соңғы алтыншы альбомы 2011 жылдың тамыз айында шығып, "Слово" деп аталды. Бұл альбомды жазу үшін алғашқы рет профессионалды хор, камералық оркестр, альбомды безендету үшін суретші Крис Вервимп айналысты. .

## Дереккөздер


Санат:2002 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Аркона (Яромарсбург)

thumb|
**Аркона** немесе **Яромарсбург** - Балтық славяндарының 10-12 ғасырдағы қаласы. Рюген аралында (Германия) аттас Аркона мүйісінде орналасқан.

Сол кездегі славян тайпаларын біріктірген діни орталық. Қала батыс жағынан 10-13 м биік дуалмен қоршалған. Орта ғасырдағы Саксон Грамматиктік суреттеуінше, мұнда Святовит құдайдың мүсіні мен ғибдатхана болған, аралды дін басы билеген. Бұл деректі 1920 жылдары қазба жұмыстарын жүргізген неміс археологі К.Шуххардт т.б. анықтаған. Қалада халық жиналысы өтетін алаң мен дуал бойына орналасқан тұрғын үйлер болғаны байқалады. 1169 ж. Арконаны дат королі Вальдемар І талқандап, Святовиттің мүсінін өртеп кеткен, ал ғибдатханадағы қазынаны тонап, Данияға әкеткен.

## Дереккөздер

* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

Санат:Германия
Армавир

**Армавир** () — армян тілінен шыққан топоним.  Арма — алап, вир — жел.

## [[Қазақстан]]
* Армавир ауылдық округі — Ақмола облысы Егіндікөл ауданындағы Спиридоновка ауылдық округінің бұрынғы атауы.

## [[Армения]]
* Армавир (көне қала) — қазіргі Армавир облысынын аймағында орналасқан Арменияның тарихи астанасының бірі.
* Армавир (көне аттары — Сардарапат, Октемберян) — Армавир облысының орталығы.
* Армавир —  Армениядағы облыс.
* Армавир — Армавир қаласындағы темір жол стансасы.
* «Армавир» — Армавир қаласының футбол клубы.

## [[Ресей]]
* Армавир — Краснодар өлкесіндегі қала.

## Тағы қараңыз
* «Армавир» — кеңес одағының кезінде түсірілген  фильм (1991 жыл).

Санат:Терминология
Мумия: Айдаһар патшасының қабірі

**«Мумия: Айдаһар патшасының қабірі»** () - шытырман оқиғалы фильм, «Мумия» және «Мумия оралады» фильмдерінің жалғасы болып табылады. Стивен Соммерстің трилогиясының үшінші және соңғы бөлімі. Фильмнің премьерасы 2008 жылы 31 шілдеде өтті.

Фильм сыншылардан негізінен теріс пікірлер алды, олар басты рөлдердің ауыстырылуын және шамадан тыс жұмысты сынады. Бірақ шолуларға қарамастан, фильм прокатта табысты болды және бүкіл әлем бойынша 405 миллион доллар жинады.

Universal Pictures 2017 жылы The Mummy фильмімен франшизаны қайта іске қосты.

## Сюжет
Оқиғалар барысы Мысырдан Қытайға ауысты. Зерттеуші Рик О’Коннелл (Брендан Фрэйзер) тірілген император Цинь Ши Хуанмен (Джет Ли) күресу үшін көне қытай үңгірлері мен гималай шыңдарын бағындырып, Қытайға келеді. Оған бұл жолда ересек ұлы Алекс ( Люк Форд), әйелі Эвелин (Мария Белло, Рэйчел Вайсты ауыстырды) және оның ағасы Джонатан Джон Ханна) көмектеседі. Император Цинь Ши Хуанди, талай соғыста жеңіп, талай халықты бағындырып, мәңгі өмір сүру жолын іздей бастайды. Ол
генерал Минды өмір құпиясын білетін құдіретті сиқыршыны іздеуге жібереді. Мин сиқыршыны табады. Сиқыршы ол ойлағандай кәрі, сұрықсыз емес екем. Мин мен сиқыршы бірін бірі ұнатып қалады. Олардың құпиялары ашылып, патша алдында жауап береді. Император оларды қосуға уәде береді, алайда кейіннен император Минды өлтіріп, сиқыршыны жаралайды. Өлерінің алдында сиқыршы императорды және оның әскерін қарғайды. Сөзінде тұрмаған император 10000 әскерімен терракоталық әскерге айналып 2000 жылға ұмыт қалады. Жиырмасыншы ғасыр. О’Коннел отбасы әдеттегіше өмір сүріп жатқан. Алекс О’Коннеллды алаяқтар алдап, императорды тірілтіп алады. Ол Линьды кездестіріп ата-анасымен сиқыршының мекенін табады. Шайқас басталады. Император әскерін шақырады. Цзы Юань өлілер әскерін тірілтіп, патшаға қарсы шайқасқа шақырады. Патша ашуланып, Цзы Юаньмен соғысады, ол ерекше қанжарды тауып, Линьге береді. Өлерінің алдында, жүрегіне қада дейді. Алекс патшаны өлтіріп, генерал Минның қызы Линьге үйленінеді.

## Басты рөлдерде

## Қарсылықтар
Көрермен тарапынан біраз қарсылықтар болды: біріншіден, Мария Белло Эвелин рөлінде Рэйчел Вайсты ауыстыра алмады, Рейчел көрерменнің сүйіктісіне айналған еді; Екіншіден, оқиға барысын Мысырдан Қытайға ауыстыру мумияға қатысты фильмнің мағынасын жоққа шығарды; үшіншіден, актёр Люк Форд, көрермен пікірі бойынша, Александр О’Коннелл рөлі үшін тым ересек. Көрерменді жалғыз қуантқаны — ол басты рөлдерді Брендан Фрейзер мен Джон Ханнаның ойнауы.

## Дереккөздер

Санат:Қорқынышты фильмдер
Санат:Роб Коэн фильмдері
Санат:2008 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері
Санат:АҚШ шытырман оқиғалы фильмдері
Санат:АҚШ атыс-шабыс фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Қырым дағдарысы (2014)

**Қырым дағдарысы** () — 2014 жылы Ресей әскерінің Украина территориясы Қырым түбегіне басып кіруі. Дағдарыс 2014 жылғы Украин төңкерісінен (Еуромайдан) кейін елде болған бытыраңқылық кезінде орын алған.

Дағдарыстан кейін, 18 наурыз күні әлем қауымдастығымен, соның ішінде Батыс елдерімен заңсыз болып саналатын Қырым түбегінің Ресей Федерациясымен толық аннексиясы орын алды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Украин дағдарысы туралы BBC News Online
* Қырым дағдарысы туралы *[[Kyiv Post]]*
* Украина дағдарысы туралы карталар *[[The New York Times]]*-та
* Украина дағдарысы туралы CNN
* Украина Live  туралы Al Jazeera English блогы
* Украина дағдарысы туралы Atlantic Council

Санат:2014 жыл
Санат:Украина
Санат:Қарулы қақтығыстар