Владимир Зеленский мен Дональд Трамптың Ақ үйдегі кездесуі (2025)

**Украина Президенті [[Владимир Александрович Зеленский|Владимир Зеленский]] мен АҚШ Президенті [[Дональд Трамп]]тың кездесуі** 2025 жылғы 28 ақпанда Ақ үйде өтті. Онда Ресей-Украина соғысы, АҚШ-тың Украинаға қолдауы және пайдалы қазбаларды сату жөніндегі ұсынылған келісім талқыланды. Кездесу мемлекет басшылары арасындағы көпшілік алдында айтысумен аяқталып, кейін Зеленский Ақ үйден уақытынан бұрын шығып кетті. The Guardian бұл келіссөздердің нәтижесін *«жаңа тарихтағы ең ірі дипломатиялық апаттардың бірі»* деп бағалады.

## Алғышарттар
АҚШ және Украина президенттерінің келіссөздері Дональд Трамптың Украинаға қатысты соңғы өткір мәлімдемелерінің аясында жоспарланған болатын. Оның ішінде, Украина Президенті Владимир Зеленскийді диктатура орнатты деп айыптау және оның заңдылығына күмән келтіру сияқты пікірлер болды, Трамптың айтуынша, Зеленскийге ел тұрғындарының тек 4%-ы ғана қолдау білдіреді. Сонымен қатар, келіссөздер барысында АҚШ пен Украина арасында «пайдалы қазбалар туралы келісімге» қол қою жоспарланған еді. Бұл келісімге сәйкес, Украина өзінің табиғи ресурстарын, соның ішінде мұнай мен сирек кездесетін металдарды, АҚШ-қа беруді қарастырған. Дональд Трамппен кездесудің алдында Владимир Зеленский АҚШ Сенаты Конгресінің екі партия өкілдерінен құралған делегациясымен кездесу өткізді.

Келіссөздердің негізгі тақырыбы – Украинаны қалпына келтіру жөніндегі Инвестициялық қор құру туралы келісімге қол қою болды. Жобаға сәйкес, Украина өз табиғи ресурстарын (соның ішінде сирек кездесетін металдар, мұнай және газ) өндіруден түсетін пайдасының 50%-ын осы қорға бағыттауға міндеттеледі. Қордағы қаражат соғыстан кейінгі елді қалпына келтіруге инвестиция ретінде жұмсалады.

## Барысы

Дональд Трамп жергілікті уақыт бойынша 11:20-да Украина Президенті Владимир Зеленскийді қол алысып қарсы алды.

Зеленский мен Трамптың Сопақ кабинеттегі кездесуі дәстүрлі түрде журналистердің қатысуымен басталды, оларға әңгіме барысында сұрақ қоюға рұқсат етілді. Алайда, баспасөзге арналған бұл сәт көшбасшылар арасындағы сөзталасқа ұласты. Журналистердің бірі Трамптан Ресей президенті Владимир Путиннің жағына шықты деген айыптауларға қандай жауабы бар екенін сұрады. Бұған жауап ретінде Трамп өзінің тек АҚШ пен бейбітшілікті қолдайтынын мәлімдеп, соғысты тоқтатуға ниетті екенін білдірді. Украина басшысы кездесу барысында Ресей президенті Владимир Путинді «қылмыскер және лаңкес» деп атап, Трампқа «қылмыскермен ымыраға келуге болмайтынын» айтты. Сондай-ақ, ол америкалық әріптесіне Ресей тұтқынынан оралған украин әскери қызметкерлерінің басып шығарылған суреттерін көрсетті.

thumb|Зеленский Трампқа украин тұтқындарының суреттерін көрсетіп жатыр

Ол келісімге келудің қиындығын Зеленскийдің Путинге деген теріс көзқарасымен байланыстырып, сондай-ақ Зеленскийді Ресей тарапы да жақтыра бермейтінін атап өтті. Сонымен қатар, Трамп Путинге қатысты қатаң ұстанымда бола алатынын, бірақ бұл бейбіт келісімге кедергі келтіретінін айтты. Трамптың ұстанымын вице-президент Джей Ди Вэнс қолдап, «Путинге қатысты қатаң риторика», яғни Джо Байден әкімшілігі ұстанған саясат, Ресейдің Украинаға басып кіруінің алдын алмағанын атап өтті. Вэнстің пікірінше, бейбітшілік пен өркендеуге жетудің жолы – дипломатия, ал Американың күші оның белсенді дипломатиялық әрекеттерінде жатыр. «Президент Трамп дәл осыны көрсетіп отыр», – деп түйіндеді ол.

Вэнстің уәжіне жауап ретінде Украина президенті Владимир Зеленский қақтығыстың АҚШ президенті Джо Байденнің басқару кезеңінде емес, 2014 жылы, Барак Обама әкімшілігі кезінде басталғанын атап өтті. Ол сондай-ақ Дональд Трамп президент болған кезеңде де Ресеймен дипломатиялық келіссөздер жүргізілгенін, оның ішінде 2019 жылы Франция президенті Эммануэль Макрон мен Германия канцлері Ангела Меркельдің қатысуымен «норманд форматы» аясында жасалған атысты тоқтату туралы келісімнің кейіннен бұзылғанын еске салды. Зеленский қазіргі жағдайда дипломатияның тиімділігіне күмән келтіріп, вице-президент Джей Ди Вэнстен «нақты қандай дипломатия туралы айтып отырғанын» сұрады. Өз кезегінде, Вэнс «Украинадағы қирауды тоқтатуға қабілетті дипломатия» туралы сөз қозғағанын мәлімдеді. Сонымен қатар, ол Зеленскийдің Сопақ кабинетте америкалық баспасөз алдында пікірталас жүргізуі орынсыз екенін атап өтті. Вэнс Украинадағы мобилизация мәселелеріне тоқталып, Зеленскийдің президент Трамптың қақтығысты тоқтатуға бағытталған әрекеттері үшін алғыс айтуы қажеттігін баса айтты. Бұған жауап ретінде Зеленский Вэнстің Украинаға сапар жасамағанын алға тартып, елдегі жағдай туралы пікір білдіруге құқығы жоқ екенін меңзеді.

Вэнс, өз кезегінде, Зеленскийді «насихаттық баспасөз турларын» ұйымдастырды деп айыптады. Ол 2024 жылдың қыркүйегінде президенттік сайлау науқанының қызған шағында Зеленскийдің АҚШ-тың шешуші штаттарының бірі Пенсильванияға жасаған сапарын мысал ретінде келтірді. Вице-президент сондай-ақ Зеленскийді Трамп әкімшілігіне қарсы сын айтқаны үшін сөгіп, АҚШ-тың Украинадағы соғысты тоқтатуға ұмтылып жатқанын атап өтті. Зеленский бұл айыптауларға жауап ретінде «соғыс кезінде барлығы қиындық көреді» деп мәлімдеді. Ол америкалықтардың әзірге бұл қиындықтарды мұхиттың арғы жағында айқын сезінбейтінін, бірақ «болашақта жағдай өзгеруі мүмкін» екенін ескертті.

thumb

Бұл мәлімдеме АҚШ президенті Дональд Трамптың ашуын туғызды. Ол Украина президенті Владимир Зеленскийдің өзіне қандай сезімде болуы керектігін үйретпеуі тиіс екенін мәлімдеді. Трамп Америка Құрама Штаттарының күшін атап өтіп, Украинаның қазіргі жағдайын сынға алды және егер АҚШ-тың көмегі болмаса, Украина «картаға ие болмайтынын» ескертті. Сонымен қатар, Трамп Зеленскийді «карталармен ойнады» деп айыптап, оның әрекеттері миллиондаған адамдардың өміріне қауіп төндіріп, Үшінші дүниежүзілік соғыс қаупін арттырып отырғанын айтты. АҚШ президенті бұл әрекеттерді «АҚШ-қа қатысты өте құрметсіз» деп сипаттады. Өз кезегінде, Зеленский бірнеше рет Трамптың сөзін бөлмек болып, өзіне ешқандай «карта» қажет еместігін баса айтты.

Вэнс қайтадан Зеленскийге жүгініп, АҚШ-тың қолдауы үшін алғыс білдірді ме деп сұрады. Ол тағы да Пенсильванияға сапарын еске салып, Украина президентін елін құтқаруға тырысып жатқан Трампқа алғыс айтуға шақырды. Зеленский жауап беруге талпынған сәтте Трамп оның сөзін бөліп, Украинаның «үлкен қиындыққа» тап болғанын және АҚШ-тың көмегінсіз «жеңіске жете алмайтынын» мәлімдеді. Алайда Америка Құрама Штаттарының қолдауы арқасында оның «бұл жағдайдан қалыпты шығуға тамаша мүмкіндігі бар» екенін атап өтті. Қарсыласу барысында Трамп Зеленскийдің даусын баса сөйлеп, егер АҚШ «ақымақ президент» [Байден] бөлген 350 миллиард доллар көлеміндегі әскери көмекті бермегенде, «бұл соғыс екі апта ішінде аяқталар еді» деп мәлімдеді. Зеленский күлімсіреп, мұндай сөздерді бұрын Ресей президенті Владимир Путиннен «естігенін» айтты. Бұған жауап ретінде Трамп Зеленскиймен «іскерлік қатынастарды жүргізу оңай болмайтынын» қорытындылады.

Вэнс Зеленскийді АҚШ-тың жаңа әкімшілігіне алғыс айтуға, өзінің қателігін мойындауға және келіспеушіліктерді жабық есік жағдайында реттеуге шақырды, ал жария түрде «шоу ұйымдастыруды» доғаруды ұсынды. Трамп бұл көзқарасты қолдап, болып жатқан жағдайды жұртшылыққа көрсету маңызды екенін мәлімдеді. Ол Украинаның АҚШ-қа тәуелді екенін атап өтіп, Зеленскийдің «карталары жоқ» екенін, адамдардың қаза тауып жатқанын және әскер санының жетіспеушілігін еске салды. Трамп Зеленскийді соғысты және адам өлімін тоқтату үшін бітімге келуге шақырды. Өз кезегінде Зеленский де бейбіт келісімге мүдделі екенін, бірақ оған қауіпсіздік кепілдіктері қажет екенін мәлімдеді.

Сөзталастан кейін кездесудің жабық бөлігі жедел түрде аяқталды.

Трамп Зеленскийдің «бейбітшілікке дайын еместігін» мәлімдеп, оны Ақ үйден кетуге шақырды. Осыған байланысты бірлескен баспасөз конференциясы өткізілмей, келіссөздер ешқандай нәтижесіз аяқталды.

Алғашында Украина аумағында сирек жер металдарын өндіру құқығын АҚШ-қа беру жөнінде келісім жасасу көзделген болатын. Алайда келіссөздер барысында өршіген шиеленіс пен тараптар арасындағы өзара айыптаулардың салдарынан бұл келісім жүзеге аспай қалды.

## Реакция
### АҚШ
### Трамп әкімшілігі
Кездесуден кейін Трамп Truth Social платформасында мәлімдеме жасап, оны «өте маңызды» деп атады, бірақ «Зеленский бейбітшілікке дайын емес, өйткені ол АҚШ-тың қатысуы оған келіссөздерде артықшылық береді деп санайды» деп мәлімдеді. Мар-а-Лагоға кетер алдында өткен қысқа баспасөз конференциясында Трамп Зеленскийді «соғысты созып отыр» деп айыптады. Кездесу барысында ол Зеленскийді «Үшінші дүниежүзілік соғысқа итермелеп отыр» деп сөкті. Вице-президент Джей Ди Вэнс бұл ұстанымды қолдап, Украинаның АҚШ көмегіне алғыс білдірмей отырғанын атап өтті.

Трамп әкімшілігінің мүшелері де оның ұстанымын қолдады. Мемлекеттік хатшы Марко Рубио Трамптың әрекеттерін мақұлдап, Ресейге соғыс үшін айып тағудан бас тартты. Ақ үйдің баспасөз хатшысы Кэролайн Ливитт Зеленскийді «дөрекі» және «қақтығысқа бейім» деп сипаттады. Үкімет тиімділігі департаментінің басшысы Илон Маск Зеленский «өзін америкалық халықтың алдында жойды» және олардың сенімінен айырылды деп мәлімдеді.

Трамп АҚШ-тың Украинаға қолдау көрсету саясатын қайта қарауға дайын екенін аңғартты. Сондай-ақ, ол Ресеймен «тамаша» қарым-қатынаста екенін атап өтіп, Мәскеудің қатысуымен бейбіт келісімге қол жеткізуге болатынына сенімді екенін білдірді.

### Республикалық партия
Республикалық партияның көптеген саясаткерлері Трамп пен Вэнстің ұстанымын қолдады. Атап айтқанда, президентті сенаторлар Джим Бэнкс, Марша Блэкберн, Линдси Грэм, Билл Хагерти, Джош Хоули, Джим Джастис, Майк Ли, Берни Морено, Маркуэйн Маллин, Рик Скотт, Эрик Шмитт, Томми Тубервилл қолдады. Трампты қолдағандар арасында конгрессмендер де болды: Энди Биггс, Тим Берчетт, Майк Коллинс, Эндрю Клайд, Элай Крейн, Дэн Креншоу, Байрон Дональдс, Лэнс Гуден, Пол Госар, Марджори Тейлор Грин, Пэт Харриган, Марк Хэррис, Диана Харшбаргер, Уэсли Хант, Нэнси Мэйс, Томас Мэсси, Брайан Маст, Мэри Миллер, Райли Мур, Трой Нэлс, Ральф Норман, Энди Оглс, Майк Рулли, Кит Селф, Виктория Спарц, Грег Стюби, Марлин Стьюцман, Энди Уэбер, Джо Уилсон. Олар АҚШ-тың мүдделері бірінші орында болуы керектігін және елдің өзін пайдалануға ұмтылған әрекеттерге қарсы тұруы тиіс екенін мәлімдеді. Республикалықтар АҚШ-тың миллиардтаған доллар көлеміндегі көмегі бақылаусыз бөлінбеуі және міндетті нәрсе ретінде қабылданбауы керек деп жариялады. Сондай-ақ, олар Украинадан соңғы төрт жылда алған қаржыны қалай пайдаланғаны туралы есеп беруді талап етті. Республикалықтар Зеленскийді АҚШ-қа құрметсіздік танытты деп айыптап, Ресей мен Украинаның арасындағы соғысты тез арада аяқтауға шақырды. Кейбіреулері бұл мәселеде Украина мен АҚШ-тың мүдделері сәйкес келмейтінін атап өтті. Украинаны қолдайтын ұстанымымен танымал сенатор Линдси Грэм Трамптың соғысты тоқтатып, бітімге келуді қалағанын, ал Зеленскийдің *«Сопақ кабинетте Трампты әдейі ашуландырғанын»* мәлімдеді. Сондай-ақ, ол Зеленскийді қызметінен кетуге шақырды. Ал украин текті өкіл Виктория Спарц Зеленскийді *«америкалық президент пен америкалық халықты қорлау арқылы»* украин халқына *«жамандық жасағаны»* үшін айыптады.

Сонымен бірге, бірнеше республикалық саясаткер кездесуде орын алған қақтығысқа өкініш білдіріп, Зеленский мен Трамп арасында конструктивті диалог жүргізуге шақырды. Олар бұл жағдайдың тек Украинаға ғана емес, АҚШ-тың сыртқы саясатына да зиян тигізгенін атап өтті. Мұндай ұстанымды сенаторлар Сьюзан Коллинз және Лиза Меркауски, сондай-ақ конгрессмендер Дон Бэкон, Брайан Фицпатрик және Майк Лоулер білдірді. Меркауски Трамп әкімшілігін *«одақтастарымыздан теріс айналып, Путинді қолдады»* деп айыптады. Бұл сынға бұрынғы республикалық шенеуніктер Адам Кинзингер мен Джон Болтон қосылды.

### Демократиялық партия
Демократиялық партия депутаттары республикашылдарға қарағанда Владимир Зеленскийге бірауыздан қолдау білдіріп, Дональд Трамп пен Джей Ди Вэнстің әрекеттерін айыптады. Сенаттағы азшылық жетекшісі Чак Шумер Трамп пен Вэнсті «Путиннің лас жұмысын атқаруда» деп айыптап, демократтардың еркіндік пен демократия үшін күреске адалдығын атап өтті. Адам Шифф Зеленскийді «қаһарман» деп атап, оны «қорқақпен» (яғни, Трампты меңзеп) салыстырды. Эми Клобушар украин президентінің Америка көмегіне алғыс білдіргенін атап өтіп, оның «диктатор» Путинге қарсы күрестегі рөлін ерекше атап көрсетті.

Зеленскийге қолдаудың қосымша көрінісі ретінде он төрт демократ-губернатордың бірлескен мәлімдемесі жарияланып, онда украин президентіне жасалған қарым-қатынас айыпталды. Губернаторлар Трамп пен Вэнсті *«қасиетті Сопақ кабинетінде президент Зеленскийді Владимир Путиннің сөзіне сенбегені үшін айыптағаны»* үшін сынға алды.

### Америка қоғамы
Сенбі күні АҚШ-тың бірнеше қаласында америкалықтар мен украин қауымдастығының мүшелері Трамптың әрекеттеріне қарсы наразылық акцияларын өткізді. Наразылықтар, атап айтқанда, Вашингтон, Нью-Йорк, Лос Анжелес, Бостон және Вермонт штатының Уэйтсфилд қаласында өтті.

### Украина
### Президент кеңсесі және үкімет
Зеленский кездесу аяқталғаннан кейін әлеуметтік желілерде алғашқы мәлімдемесін жариялап, Трампқа, АҚШ Конгресіне және америкалық халыққа қолдауы үшін алғыс айтты. Ол *«Украинаға әділетті және берік бейбітшілік қажет, және біз дәл осы үшін жұмыс істеп жатырмыз»* деп қосты. Кейінірек Fox News арнасының жүргізушісі Брет Байерге берген сұхбатында Зеленский бұл кездесуді *«екі тарапқа да пайда әкелмеген өзара жанжал»* деп сипаттады және Трамптан кешірім сұраудан бас тартты. Алайда ол өзара қарым-қатынастарды қалпына келтіруге мүдделі екенін білдірді. Сондай-ақ Зеленский әлем көшбасшыларының жаппай қолдауына ризашылығын білдіріп, әлеуметтік желілер арқылы олардың ынтымақтастығын мойындады және әрбір көшбасшыға жеке алғыс айтып: *«Сіздердің қолдауларыңыз үшін рахмет»* деп жазды. Кейінірек Зеленский ұзақ мәлімдеме жасап, АҚШ-тың қолдауына тағы да алғыс айтып, *«Америкамен және Трамп әкімшілігімен берік қарым-қатынас орнатуға»* үміт білдірді.

Президент кеңсесінің басшысы Андрей Ермак Зеленскийді қолдап, оның Украина қауіпсіздігі мен болашағы үшін күресіп жатқанын мәлімдеді. Ол қауіпсіздіктің *«жай ғана сөз емес, өмір, сиренасыз болашақ, шығынсыз, жақындарымыз үшін қорқынышсыз өмір»* екенін атап өтті. Сонымен қатар, Ермак келіссөздердегі шиеленіске қарамастан, Украинаға қолдау көрсеткен америкалық халыққа алғыс айтты.

Премьер-министр Денис Шмыгаль Зеленскийді қолдап, оның «дұрыс әрекет еткенін» мәлімдеді, себебі *«кепілдіктерсіз бейбітшілік мүмкін емес».* Ол «кепілдіксіз атысты тоқтату» Еуропа құрлығының толық ресейлік оккупациясына әкелуі мүмкін екенін ескертті.
Вице-премьер-министр Алексей Кулеба Зеленскийдің әрекеттерін *«Украина мүдделеріне деген мызғымас адалдық және өз еліне шынайы берілу»* деп сипаттады.
Вице-премьер-министр Михаил Федоров бұл жағдайды «Путиннің кезекті қақпаны» деп атап, оның «сәтсіздікке ұшырағанын» айтты. Сондай-ақ, ол Зеленскийдің *«нәрселерді өз атымен атап, халқымыздың ар-намысын қорғауға батылдығы жеткенін»* жоғары бағалады.
Сыртқы істер министрі Андрей Сибига әлеуметтік желіде Зеленскийдің *«ақиқатты қорғауға жетерлік батылдық пен күшке ие болғанын»* атап өтіп, Украина *«әрдайым Америкаға қолдауы үшін алғыс білдіреді»* деп жазды.

### Мемлекеттік қайраткерлер
Украина Қарулы Күштерінің Бас қолбасшысы Александр Сырский, әдетте саяси мәселелерге пікір білдірмейтін тұлға, Қарулы Күштердің Зеленскийді қолдайтынын растады және бірліктің маңыздылығын атап өтті.

Жоғарғы Раданың Сыртқы істер комитетінің төрағасы Александр Мережко Рада Зеленскийді қолдайтынын мәлімдеді және Трамптың Ресейді тыныштандыратын жоспар ұсынады дегенге сенбейтінін айтты.

### Украина қоғамы
Associated Press агенттігінің деректері бойынша, көптеген қарапайым украиналықтар бұл жанжалға қатты алаңдамаған, бірақ жалпы Зеленскийдің өз елінің абыройы мен мүдделерін қорғағанын және әлемдегі ең ықпалды тұлғалардың кейбіреулерінің сынына қарамастан, өз ұстанымынан таймағанын мойындады. Сонымен қатар, кейбіреулер оның Трамптың көзқарасына құлақ асуы керек еді деп есептейді. Әлеуметтік желілердегі пікір білдірушілер Зеленскийді сынға алған Гленннің оның костюм кимегеніне қатысты пікіріне қарсы шығып, оның жағына шықты.

### Халықаралық реакция
Оқиға халықаралық деңгейде кеңінен талқыланды. Көптеген елдер Киевке қолдау білдірді, ал Ресей Трамптың қатаң ұстанымын құптады.

### Халықаралық ұйымдар
: :
** Еурокомиссия басшысы Урсула фон дер Ляйен Владимир Зеленскийге қолдау білдірді: *«Сіздің абыройыңыз украин халқының ерлігін паш етеді. Күшті болыңыз, батыл болыңыз, қорықпаңыз. Сіз ешқашан жалғыз емессіз, қымбатты президент Зеленский. Біз сіздермен әділетті және тұрақты бейбітшілік үшін бірге жұмыс істеуді жалғастырамыз».*

** Еуропалық кеңестің төрағасы Антониу Кошта Зеленскийге нық қолдау білдіріп, оның *«ешқашан жалғыз қалмайтынын» айтып, «күшті, батыл және қайсар болуға» шақырды.*

** Еуропалық парламенттің төрайымы Роберта Метсола Украина өз күресінде жалғыз емес екенін атап өтті.

** ЕО-ның сыртқы саясат жөніндегі жетекшісі Кая Каллас Трамп әкімшілігінің риторикасы *«Ресейдің тезистерін»* қайталайтынын айтты. Ол АҚШ-тың Еуропадан алыстап бара жатқанын және Вашингтонның Ресеймен қарым-қатынасы Путинге халықаралық заңдылық беретінін сынға алды.

*  НАТО-ның Бас хатшысы Марк Рютте кездесудің қорытындыларын *«өте сәтсіз»* деп бағалап, бірақ Зеленскийді Трамп пен оның әкімшілігімен қарым-қатынасты «қалпына келтіруге» шақырды.

*  Еуропа Кеңесінің Бас хатшысы Ален Берсе Украинаға қолдау білдіріп, *«Украиналықтар Страсбургке сенім арта алады»* деп мәлімдеді.

### Мемлекеттер
: :
* Австралия Премьер-министрі Энтони Албаниз Украинаға қолдау білдіріп, Ресейді басқыншылықты тоқтатуға шақырды.

: :
* Австрия Канцлердің міндетін атқарушы Александр Шалленберг Украинаға қолдауын растады, ал елдің сыртқы істер министрлігі: *«Ресей – агрессор, және біз Украинамен бірге жан-жақты, әділ әрі тұрақты бейбітшілікке ұмтыламыз!»* – деп мәлімдеді.

: :
* Бельгия Премьер-министрі Барт Де Вевер Украинаға қолдау білдіріп: *«Олардың күресі – біздің күресіміз. Біз бірге күштіміз»*, – деп мәлімдеді.

: :
* Болгария премьер-министрі Розен Желязков X әлеуметтік желісінде: *«Украина, батыл бол, мықты бол. Біз сені қолдаймыз»*, – деп жазды. Ал президент Румен Радев оның ұстанымын *«жеңіліске апаратын»* деп атап, кездесуді Трамптың *«қақтығысты тоқтатуға»* және Зеленскийдің *«соғысты жалғастыруға»* деген ұмтылысы ретінде сипаттады.

: :
* Ұлыбритания Премьер-министрі Кир Стармер өз елінің Украинаға *«берік қолдауын»* растады.

: :
* Премьер-министр Виктор Орбан Дональд Трампқа қолдау білдірді: *«Күшті адамдар бейбітшілік орнатады, әлсіздер соғыс бастайды. Бүгін президент Трамп батыл түрде бейбітшілікті қорғады. Көпшілікке мұны қабылдау қиын болды, бірақ рақмет, мырза президент!».*

: :
* Канцлер Олаф Шольц Трамптың Зеленский мен Украинаға қатысты мәлімдемелерін *«қате және қауіпті»* деп атап, бұл Батыс демократияларының бірлігін әлсірететінін айтты. Ол *«Украина азаматтарынан артық бейбітшілікті ешкім қаламайды»* деп атап өтіп, *«Украина Германия мен Еуропаға сенім арта алады»* деді.
* Германияның федералдық президенті Франк-Вальтер Штайнмайер АҚШ басшылығын Владимир Зеленскийге деген көзқарасы үшін сынға алды.
* ГФР Сыртқы істер министрі Анналена Бербок: *«Украина жалғыз емес. Германия және біздің еуропалық одақтастарымыз Украинаның жағында – және Ресей агрессиясына қарсы. Украина демократияны қорғауда және бейбітшілік пен қауіпсіздікке ұмтылуда бізге сене алады».*

: :
* Кипр Сыртқы істер министрлігі мәлімдеме жариялап, елдің Украинаны қолдауды жалғастыратынын және диалогты жалғастырудың маңыздылығын атап өтті.

: :
* Грекияның сыртқы істер министрі Йоргос Герапетритис сол күні АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубиомен кездесуде Еуропаның Украина үшін әділ шешімді қолдайтынын мәлімдеді.

: :
* Грузия Премьер-министрі Ираклий Кобахидзе АҚШ-ты қолдап: *«Президент Трамп пен оның бейбітшілік орнату әрекеттері қанқұйлы соғысты бастауға және Украинаны, мыңдаған украиналықтарды аяусыз құрбан етуге жол берген адамдар тарапынан бірінен соң бірі айыпталуда»*, – деп мәлімдеді.

: :
* Нидерланд премьер-министрі Дик Схоф Нидерланд үкіметінің Украинаны толықтай қолдайтынын мәлімдеді.

* Сыртқы істер министрі Каспар Велдкамп украиналық әріптесі Андрей Сибигаға қоңырау шалып, Нидерландтың қолдауын уәде етті.

: :
* Премьер-министр Педро Санчес Украинаға қолдауын растады: *«Испания Украинаның жағында».*

: :
* Италия премьер-министрі Джорджа Мелони: *«АҚШ, Еуропа елдері және одақтастар арасында шұғыл саммит өткізу қажет. Біз бүгінгі күрделі мәселелерді, соның ішінде соңғы жылдары бірге қорғаған Украинаны қалай қолдайтынымызды ашық талқылауымыз керек».*

: :
* Литва президенті Гитанас Науседа: *«Украина, сен ешқашан жалғыз қалмайсың!».*

: :
* Люксембург премьер-министрі Люк Фриден Украинаны қолдайтынын мәлімдеді.

: :
* Президент Майя Санду: *«Ақиқат анық. Ресей Украинаға басып кірді. Ресей – агрессор. Украина өзінің бостандығын – және біздікін де – қорғайды. Біз Украинаны қолдаймыз».*

: :
* Премьер-министр Йонас Гар Стёре Трамптың Зеленскийге тағылған айыптарын *«негізсіз»* деп атап, Украинаға қолдау көрсетудің Еуропа қауіпсіздігі үшін маңыздылығын атап өтті.

: :
* Дания премьер-министрі Метте Фредериксен Зеленскийге қолдау білдірді.

* Данияның сыртқы істер министрі Ларс Лёкке Расмуссен: «Бұл Украина үшін ауыр соққы. Қатаң пікірталастарға орын болуы керек – тіпті достар арасында да. Бірақ мұндай жағдай камералар алдында болғанда, жалғыз жеңімпаз бар. Ол – Кремльде отырған адам», – деп мәлімдеді.

** :
** Фарер аралдарының премьер-министрі, Дат корольдігі құрамындағы өзін-өзі басқарушы аймақ басшысы Аксель Йоханнесен де өз қолдауын растады.

: :
* Иранның жоғарғы көшбасшысы Али Хаменеи алғаш рет украин тілінде әлеуметтік желіде жазба жариялап: *«Украинадағы жағдайдың бірінші сабағы – Батыс елдерінің және олардың қуыршақ үкіметтерінің қолдауы – жай ғана сағым. Мұны барлық үкіметтер түсінуі керек. АҚШ пен Еуропаға сенім артқан билеушілер бүгінгі Украинаның жағдайына қарасын»* деді. Жауап ретінде ирандық оппозиция өкілдері де украин тілінде Хаменейдің ұстанымын сынға алған жазбалар жариялады.

: :
* Ирландия премьер-министрі Михол Мартин бұл оқиғаға қатысты: *«Еуропада сабыр сақтауға тиіспіз. Біз Украинаны қолдап, АҚШ және басқа елдермен бірге оның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге күш салуымыз керек»*, – деді. Танаисте және сыртқы істер министрі Саймон Харрис X желісінде: *«Бұл соғысты Украина бастаған жоқ, оған Ресейдің заңсыз басып кіруі себеп болды. Біз Украинаны қолдаймыз»*, – деп жазды.

: :
* Исландия премьер-министрі Криструн Фростадоуттир мен сыртқы істер министрі Торгердур Катрин Гуннарсдоттир Украинаға қолдау білдірді.

: :
* Премьер-министр Дональд Туск: *«Қымбатты Владимир Зеленский, қымбатты украин достар, сіздер жалғыз емессіздер».*

: :
* Чехия премьер-министрі Петер Фиала Украинаға қолдау білдірді: *«Біз Украинаның және еркін әлемнің жағындамыз!».*

: :
* Президент Эммануэль Макрон Украинаның тәуелсіздігі үшін күресіп жатқан халыққа құрмет көрсету қажеттігін еске салып, елге қолдауын растады: *«Ресей – агрессор, ал басынан бастап күрескендерді құрметтеу керек!».*

: :
* Бразилия президенті Луис Инасиу Лула да Силва Украина президенті Зеленскийдің қорланғанын айтып, оның АҚШ президенті Дональд Трамппен сөз таластыруын *«жиіркенішті»* деп бағалады.

: :
* Жапония премьер-министрі Сигэру Исиба дипломатияның мәні эмоциялардың қақтығысуында емес, *«шыдамдылық пен жанашырлықта»* екенін атап өтіп, бейбітшілікке қол жеткізу маңызды екенін айтты. Ол Жапонияның *«АҚШ, Украина және Үлкен жетілік елдері арасындағы алауыздықтың алдын алу үшін бар күшін салатынын»* мәлімдеді.

### Бұрынғы көшбасшылар, партиялар және ұйымдар
Германияның Христиандық-демократиялық одағының жетекші орынбасары және елдің келесі канцлері Давид Вадефуль мәлімдеме жасап: *«Ақ үйдегі көріністер шошытады. Оккупацияланған елдің президентіне қалайша осылай опасыздық жасауға болады? Еркін Еуропа Украинаны сатпайды»* деп айтты. Фридрих Мерц: *«Бұл қорқынышты соғыста біз ешқашан басқыншы мен құрбанды шатастырмауымыз керек»* деп мәлімдеді. Сондай-ақ, ол Трамп пен Венсті *«қасақана шиеленісті күшейтті»* деп айыптады.

## Бағалануы
Оқиға келесі күні Батыс бұқаралық ақпарат құралдарындағы басты тақырыпқа айналды. Талдамалық мақаласында The New York Times газеті бұл кездесу *«Украина президенті Владимир Зеленский үшін жеңісті сәт болуы тиіс еді, бірнеше апта дайындықтан кейін Сопақ кабинетте Американың қолдауын көрсету мүмкіндігі болатын, өйткені бұл — Еуропадағы ең қанды соғыстардың бірі»*, бірақ кездесу қорлауға ұласты деп жазды. Басқа материалда басылым Трамптың «жиындар мен сұхбаттарда ашуын жиі көрсететіні, ал басқа президенттер мұны сирек жасағаны» айтылды, алайда «ол ешқашан шетелдік қонаққа, әсіресе ықтимал одақтасқа мұндай ашулы және жауынгерлік түрде көрінбеген». Fox News жазғандай, Зеленский Вашингтонға келіп, «кезекті карт-бланш алуға» үміттеніп, «қателік жасады». CNN атап өткендей, Овальды кабинеттегі жанжал Вашингтон мен Киев арасындағы қарым-қатынастың «дерлік шынайы уақытта» бұзылуына әкелді.

Неміс Bild журналы мұндай деңгейдегі саяси жанжалды әлем әлі көрмегенін жазып, америкалық президенттің кездесуде Зеленскийді қорлағанын атап өтті. Британдық Financial Times газетінің редакциялық бағанында кездесудің «мейлінше сәтсіз басталғаны» айтылып, оның нәтижесінде АҚШ-тың «Украинадан бас тартқаны» анық болғаны және украин тарапы бірнеше қателікке жол бергені жазылды. Мақалаға сәйкес, Киев Трамптың «аяусыздығын» жете бағаламай, оның пайдалы қазбалар туралы келісімнен барынша пайда алуға тырысқанын ескермеді. Ұлыбританиялық The Guardian басылымы бұл оқиғаны «заманауи тарихтағы ең үлкен дипломатиялық апаттардың бірі» деп атап, әсіресе Вэнстің қақтығысты бастауындағы рөлін ерекше бөліп көрсетті.

Бұл жанжал АҚШ пен Еуропа арасындағы қарым-қатынастың жаңа күрделі дағдарысы ретінде кеңінен талқыланды. The Wall Street Journal бұл кездесудің бейбітшілікке деген үмітті әлсіретіп, АҚШ-тың Украинаға болашақ қолдауына күмән келтіруі мүмкін екенін атап өтті. National Public Radio Трамп әкімшілігінің сыртқы саясаты «одақтастықтың маңызын төмендетіп, кез келген елмен келісім жасауға ашық екенін – бәрі АҚШ-қа қысқа мерзімді пайда әкелетініне байланысты» екенін жазды. NBC News аналитикалық шолуында бұл жанжал «Трамптың Украина мен оның демократиялық жолмен сайланған президентіне деген терең шыдамсыздығын, сондай-ақ Ресейдің авторитарлық басшысын табанды түрде қорғауын көрсетеді» деп бағаланды. Foreign Policy журналының бас редакторы Рави Агравал Трамп «баспасөздің назарын кеңейтіп», әрбір екіжақты кездесу кезінде «еркін пікірталастың бүкіл әлемге тікелей эфирде көрсетілуін қамтамасыз етті» деп атап өтті. Бірқатар шолушылар Трамптың әрекеттерін Ресейдің мүддесіне сай келеді деп бағалап, бұл АҚШ-тың сыртқы саясатында трансатлантизмнен алшақтау үрдісінің жалғасы екенін көрсетті деп болжады. Der Spiegel басылымында американдық көшбасшы ықтимал келісімге дайындықты нашар жүргізгенін және бұл соғыста агрессор мен құрбанның арасындағы айырмашылықты бұлыңғыр еткенін жазды. Сондай-ақ, мақала авторы Трамптың халықаралық аренада тек «күш» әдістерін қолдануы Ескі әлем елдеріне АҚШ-пен қарым-қатынаста ешқандай кепілдіктер мен сенімділіктің жоқтығын көрсетуі мүмкін екенін атап өтті. Журналистің пікірінше, «Трансатлантикалық альянс өлді».

## Владимир Зеленскийдің Fox News арнасына берген сұхбаты
Украина президенті Владимир Зеленский Fox News телеарнасына сұхбат беріп, Ақ үйдегі келіссөз туралы сұрақтарға жауап берді.
Бұл – тарихи қарым-қатынастар, біздің халықтар арасындағы берік байланыстар, сондықтан мен әрқашан біздің атымыздан сіздің халқыңызға алғыс айтудан бастаймын. Әрине, мен президентке және Конгреске ризашылығымды білдіремін, бірақ ең алдымен сіздің халқыңызға. Сіздің халқыңыз біздің халқымызды құтқаруға көмектесті… Біз осы берік қарым-қатынастарды сақтағымыз келеді, және қажет жерде оларды нығайтамыз. Мен тек шынайы болғым келеді, серіктестеріміздің жағдайды дұрыс түсінгенін қалаймын және өзім де бәрін дұрыс түсінгім келеді. Бұл – біздің достығымызды жоғалтпау үшін маңызды.
Зеленский Дональд Трамппен болған дауға байланысты кешірім сұраған жоқ. Алайда, Fox News-тің саяси жаңалықтар бөлімінің жүргізушісі Брет Байер олардың Ақ үйдегі қақтығыстан кейінгі қарым-қатынасы туралы сұрағанда, Украина президенті оны «әлі де сақтап қалуға болады» деп жауап берді. «Америкаға рахмет, қолдауыңыз үшін рахмет, осы сапар үшін рахмет. Президентке, Конгресске және Америка халқына рахмет. Украинаға әділ және тұрақты бейбітшілік керек, біз сол үшін жұмыс істеп жатырмыз» деп жазды Зеленский Х желісінде.

## Тағы қараңыз
* Украина мен АҚШ арасындағы минералдық ресурстар жөніндегі келісім
* Дональд Трамптың Конгрестің бірлескен отырысындағы сөзі (2025)

## Дереккөздер

Санат:АҚШ-Украина қатынастары
Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі
Санат:АҚШ және Ресейдің Украинаға басып кіруі
Санат:АҚШ-тағы саяси жанжалдар
Санат:Украинадағы саяси жанжалдар
Санат:Халықаралық саяси жанжалдар