open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Амрита Шер-Гил

**Амрита Шер-Гил** (30 қаңтар 1913 жыл, Будапешт — 5 желтоқсан 1941 жыл, Лахор) — Үндістанның әйгілі суретшісі, оны кейбір зерттеушілер Үндістанның Фридой Калосы деп те бағалаған. Ол Үндістан ұлттық мәдениетінің танымал Тоғыз шеберінің біріне айналған. Амрита Шер-Гил өз күнделігінің парақтарына мынадай жолдарды жазып қалдырған: «Еуропа Пикассоға, Матисске, Бракқа және т.б. көптеген таланттарға тиесілі. Ал Үндістан тек мен үшін ғана жаралған»

Ол 1913 жылы 30 қаңтарда Будапештте (Венгрия) дүниеге келген. Әкесі – Умрао Сингха Шер-Гил Маджитхья – сикхтік ақсүйек әрі  санскрит тілі мен парсы тілінен сабақ беретін оқытушы. Ал анасы опера әншісі – Марии-Антуанетты Готтесманн – венгриялық еврей болатын. Амританың өзінен кіші сіңілісі – Индира бар. (Оның ұлы, яғни Амританың жиені  Виван Сундарамда суретші)

Амританың кішкентай кезінде олар Венгриядан көшіп кетті. 1921 жылы оның отбасы Шимленің Саммер Хилл деген жеріне келеді. Ол бес жасынан бастап сурет сызуға талпынды, алайда бұл өнердің соңына 8 жасқа толғанда шындап түсті. Ол осы кезден бастап сурет салуды арнайы оқи бастады.

1923 жылы күтпеген жерден оның анасы Шимледе бір итальяндық сәулетшімен танысады. Бір жыл өткен соң Амрита мен анасы Италияға әлгі сәулетшіні іздеп келеді. Амританың Santa Anunciata – флорентиялық өнер мектебіндегі өмірі басталып кетеді. Осында Амрита Итальялық шеберлердің өнерімен танысады. Алайда жас суретшінің оқуы ұзаққа созылмайды. Осы жылы Үндістанға қайта оралуына тура келеді.

Ол он алты жасқа толғанда Еуропа топырағына қайтадан табаны тиеді. Парижде Люсьен Симонның шеберлік сыныбынан дәріс алған Амританың болашақ махаббаты да осы қаладан жолығады. Ол – Борис Таслицкий еді.

Кәсіби суретші ретінде ол өзінің алғашқы еңбегін 1932 жылы сызды. Ол «Бойжеткендер» деп аталатын еді. Бұл еңбегін жазу барысында ол өзінің сіңілісі Индира мен оның достарының кейпін негізге алған болатын. Оның аталмыш еңбегі мен тағы бір тың туындысы – «Ұйқы құшағында» атты картинасын париждік Grand Salon қабылдады және ол Париждің сурет өнері үшін бірден бір азиялық өкіл болды. Ол ең жас болса да бұл құрметке лайық еді.

## Галерия

File:Amrita Sher-Gil Self-portrait.jpg|Автопортрет, 1930
File:Amrita Sher-Gil Self-portrait, untitled.jpg|Автопортрет (атаусыз), 1931
File:Amrita Sger-Gil Klarra Szepessy.jpg|Клара Сзепесси, 1932
File:Amrita Sher-Gil Hungarian-gypsy-girl.jpg|Венгриялық сыған қыз, 1932
File:Amrita Sher-Gil Group of Three Girls.jpg|Үш қыз тобы, 1935
File:Amrita Sger-Gil Bride's Toilet.jpg|Қалыңдықтың әжетханасы, 1937
File:Village-scene-1938.jpg|Ауыл көрінісі, 1938


## Дереккөздер

Санат:Үндістан суретшілері
Мен - зомбимын (телехикая)

**Мен - зомбимын ** () – «iZOMBIE» комикстардың сюжеттеріне негізделген Table Six Productions, Spondoolie Productions, Vertigo және Warner Bros. Television компанияларымен түсірілген америкалық телесериалы.

## Желісі
Телехикаяның бас кейіпкері ординатор, ашық жүзді және уайымсыз, болашағы зор мансапы бар жас әйел *Оливия «Лив» Мурдың* өмірі зомбиге айналған соң төңкеріледі. Бұрын сәтті жеке өмірі бар жас әйел өлген адамдардың бастарындағы миларына қолжетімді болу үшін, Сиэтлдағы мүрдеханасына жұмысқа тұрады. Бірақ Лив өлі адамның миын жеген кезде сол адамның мінезіне, оның тұлғалық қасиеттеріне және із-түздеріне беріледі.

## Актерлік құрамы
### Басты кейіпкерлер
* Роуз Макайвер — *Оливия «Лив» Мур*
* Малкольм Гудвин — *Клайв Бобино*
* Рахул Коли — Дәрігер Рави Чакрабарти*
* [[Роберт Баккли]] — *Мэйджор Лилиуайт*
* [[Дэвид Андерс]] — *Блейн ДеБирс*
=== Екінші план актерлері ===
* [[Элисон Мичалка]] — *Пейтон Чарльз*
* [[Молли Хэган]] — *Ева Мур*
* [[Ник Пурча]] — *Эван Мур*
* [[Брэдли Джеймс]] — *Лоуэлл Трейси*
* [[Хиро Канагава]] — *лейтенант Сузуки*
* [[Стивен Уэбер]] — *Вон дю Кларк*
* [[Лианн Лэпп]] — *Гильда''

## Дереккөздер

Санат:АҚШ телесериалдары
Санат:2015 жылы шыққан АҚШ телесериалдары‎
Санат:The CW телебағдарламалары
Перри (округ, Индиана)

**Перри округі ([[ағылшын тілі]]<nowiki/>нде ''Perry Country'') ** АҚШ-тың Индиана штатында орналасқан. Ресми түрде 1814 жылы құрылды. 2010 жылғы дерек бойынша, тұрғындарының саны - 19 338 адам.

## Географиясы
АҚШ Санақ бюросының деректеріне сәйкес, округтің жалпы жер көлемі - 1 000,492 км2, оның ішінде 988,682 км2 құрлық және  11,810 км2 немесе1,180 % -ы су қоймалары.

### Көрші орналасқан округтер

## Халқы
2000 жылғы халық санағы бойынша округте 18 899 тұрғын тұрады, оның ішінде  7 270 үй шаруашылығы және  5 074 отбасы. Халқының тығыздығы км2 19,00 адамнан келеді. Округ аумағында  км2   шамамен 8 құрылыс салынған, барлығы 8 223 тұрғын құрылыстары салынған. Халықтардың нәсілдік белгілеріне тоқталар болсақ, ақ түстілер  — 97,61 %, афроамерикалықтар — 1,45 %, байырғы америкалықтар (үндістер) — 0,17 %,азиаттар — 0,12 %, гавайлықтар — 0,02 %, басқа нәсіл өкілдері — 0,13 %, екі немесе одан көп нәсіл өкілдері — 0,50 %. Испантілділіктер нәсіліне қарамастан халықтың  0,70 % құрайды.

Үй шаруашылығында өмір сүретін 18 жасқа дейінгі балалар - 30,60 %, үй шаруашылығында өмір сүретіндердің 56,70 %-ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, үй шаруашылығында тұратындардың  9,00 % -ы зайыбы жоқ жалғызбасты әйелдер, үй шаруашылығындағылардың 30,20 % -ының отбасыларқа еш қатысы жоқ, 26,70 % -ы жалғыз адамнан тұрады, 12,70 % -ы жасы ұлғайған (65 жастан жоғары) адамдарды құрайды. Үй шаруашылығының орташа өлшемі  - 2,45 адам, отбасының орташа өлшемі - 2,96 адам.

Округтің жас құрамы: 22,90 %-ы 18 жасқа жетпегендер, 9,80 %-ы 18 бен 24 жастағылар, 29,20 %-ы  25 пен 44 жас аралығындағылар, 23,30 %-ы  45 пен 64 жастағылар және 23,30 %-ы  65 жас және одан жоғарылар. Округ халқының орташа жасы 38 жас. Әр 100 әйелге 107,00 ер адамнан келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 107,70 ер адамнан келеді.

Округтегі үй шаруашылығының ортаба кірісі 36 246 АҚШ долларын құрады, ал әр отбасыға — 43 743 АҚШ доллары. Ер адамның ортастатистикалық табысы 31554 АҚШ доллары, әйелдердің табысы 22 123 АҚШ долларын құрады. Бір тұрғынға шаққандағы кіріс  — 16 673 АҚШ доллары. Шамамен отбасылардың 7,10 %-ы және халықтың 9,40 % -ы кедейліктің шегінде өмір сүреді, оның ішінде жастар 12,30 %-ды  (18 жасқа толмағандар) және 65 жастан асқандар 8,90 %-ды құрайды.

## Ескертпе




## Дереккөздер
* Национальная ассоциация округов США
* Perry County Development Corporation 
* Торговая палата округа Перри, штат Индиана
* Perry County Convention & Visitors Bureau
* Perry County News
Лэнгли

right|thumb|240x240px|Лэнглидегі ОББ штаб-пәтерінің жаңа ғимаратының алды
**Лэнгли **(ағылшын тілінде *<span lang="en">Langley</span>*) — АҚШ-тың Виргиния штатындағы Фэрфакс округінің Маклин жерінен статистикалық тұрғыдан оқшау орналасқан аумақ (нақтысы аудан) АҚШ астанасы Вашингтоннан13 км қашықтықта орналасқан және оның "ұйықтап жатқан" ауданы.

Лэнгли АҚШ-тың Орталық барлау басқармасы штаб-пәтерінің орналасуымен әйгілі, сонымен қатар Джордж Буш атындағы барлау орталығымен танымал. Көбінесе «Лэнгли» сөзі ОББ (Орталық барлау басқармасы) сөзімен синонимдес қолданылады. ОББ ғимаратының кешені АҚШ үкіметіне тиесілі. Ғимараттың негізгі кешені 1961 жылы наурызда салынып біткен. Штаб-пәтердің жаңа ғимараты 1991 жылы салынды. 

ОББ басқа Лэнглиде  Тёрнер-Фэрбэнк тас жолдарды зерттеу орталығы, АҚШ тас жолдары федералдық басқармасы (ағылшын тілінде Federal Highway Administration) және Клод Мурдың отаршылық фермасы АҚШ ұлттық саябақтар қызметі орналасқан. Лэнглиде сонымен қатар шәкірттерінің көбі ғарышкер болған Дэвид Лоудың мектебі (ағылшын тілінде *<span lang="en">Langley High School</span>*) бар.

## Сонымен қатар көріңіз
* Криптос
* Куантико
* Вашингтон агломерациясы

## Дереккөздер
* Виртуальный тур по штаб-квартире ЦРУ на сайте Управления  (ағылш.)
Куантико

**Куантико** (ағылшын тілінде&nbsp;*<span lang="en">Quantico</span>*) — Принс-Уильям округіндегі қала (Виргиния штаты). Вашингтон конгломерат ауданында орналасқан. Қаланың үш жағында Теңіз жаяу әскерлері базасы бар және келесі бір жағында Потомак өзенімен шекараласқан. Куантико Куантико-Криктің оңтүстігінен Потомак өзенінің сағасына дейін орналасқан. 2000 жылғы дерек бойынша, қала халқының саны - 561 адам.

Куантико — АҚШ теңіз жаяу әскерінің ірі базасы. Сонымен қатар базада теңіз жаяу әскерінің штабы және президент тікұшақтарының  эскадрильясы орналасқан. Аумақта басқа да федералдық мекемелер орналасқан: Нашақорлықпен күрес басқармасы, ФТБ (Федералдық тергеу бюросы) Академиясы, ФТБ лабораториясы, сонымен қатар қылмысты тергеудің әскери-теңіз бөлімі. 

2008 жылы қаланың мэрі Iris Tharp болды. Сонымен қатар қалалық кеңес те бар.

## Географиясы
Куантико  38°31’19" North, 77°17’23" West (38.521871, −77.289757) орналасқан. АҚШ халық санағы бюросының дерегіне сәйкес, қаланың жалпы жер көлемі 0,1 шаршы миляны (0,3 км/кв) құрайды, оның 0,1 шаршы милясы (0,3 км/кв) жер, сулы аумақ кездеспейді.

## Ескертпе




## Дереккөздер
* Сайт города 
* Сайт графства
* Сайт районного наблюдателя
Санат:Вирджиния
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Вашингтон агломерациясы

**Вашингтон агломерациясы** (ағылшын тілінде&nbsp;*<span lang="en">Washington metropolitan area</span>*) — АҚШ астанасы Вашингтон (Колумбия округі) қаласының аумағын, Колумбияның барлық федералдық округтері мен Мэриленд, Виргиния және Батыс Виргиния штаттарының бөліктері кіретін АҚШ-тың шығысында орналасқан қалалық агломерация. 

Басқару және бюджет бөлімі Вашингтон-Арлингтон-Александрия, **DC VA MD WV Астаналық Статистикалық облыстары **сынды облыстарды** **анықтайды. Астаналық статистикалық облысын Құрама Штаттары санақ бюросы және басқа да агенттіктер статистикалық мақсатта қолданады. Агломерация құрамына Вашингтон, Вирджиния-Сити Арлингтон және Александрия кіреді. Сонымен қатар Басқару және бюджет бөлімі астаналық статистикалық облысына  Балтимор-Вашингтонның ірі бөліктері, қала маңы  8,55 млн астам халқымен қосады.

Облыс кей кездері Мемлекеттік Астаналық Аймақ деп те аталады, әсіресе Ұлттық қауіпсіздік министрліктері сынды федералдық агенттіктер жиі осылай атайды. Автомагистральмен қоршалған штаттар арасындағы 495 Аймақтағы облыс та "капиталдық Орамды жол" деп аталады. Агломерацияда орналасқан Виргинияның бөлігі де Солтүстік Виргиния деген атпен танымал.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Бозша мөңке

thumb|''Carassius auratus''
**Бозша мөңке**  () — тұқыттәрізділер отрядының тілікшелілер тұқымдасына жататын балық. Шығыс Қазақстанда ірі ақпайтын суқоймаларыңда, сондай-ақ, Ертіс өзені су қоймаларыңда кең тараған. Бозша мөңке өзінің «туысы» алтын мөңкеден ірілеу және ол салмағы жағынан 3 кг дейін жетсе, дене тұрқы 50 см дейін жетеді. Арқа қанаты ұзын болады. Жыныстық жағынан бозша мөңке 3-4 жасында жетіледі. Уылдырық шашуды мамырдың аяғында бастап, тамызда аяқтайды. Бозша мөңке шамамен 350 мың уылдырық шашады. Бозша мөңке уылдырығын жағалаудағы өсімдіктерге, қамыс пен қоғаның түбіне, су асты шөптерге шашады. Бозша мөңкенің өзіне тән қызықты ерекшелігі бар. Балықтың бұл түрінің аналығы аталығының қатынасынсыз уылдырық шаша береді, ал сол шашылған уылдырықтар балықтардың басқа түрлерінің шоғалының құйылуы (сазан, табан, шортан, алабұға) арқылы да жетіле береді. Бозша мөңке хирономидтің ұсақ дернәсілдерімен және су өсімдіктерімен қоректенеді. Мөңке қола өсіруге бейім балықтың түрі. Сондықтан оларды тоған жасап сонда өсіреді.

## Дереккөздер

Санат:Тұқылар
Каннелтон

**Каннелтон ([[ағылшын тілі]]<nowiki/>нде ''Cannelton'') **— Перри округіндегі қала, Индиана штаты (АҚШ). Жер көлемі бір жарым шаршы милядан сәл асады және мың жарым тұрғынымен штаттағы ең кіші қалалардың бірі болып табылады.

## Атауы
Қала өз атауын 1844 жылы алды және кеннель (ағылшын тілінде *Cannel*) сөзінен шыққан, яғни ертеректе осы аймақта өндірілген жалыны қатты көмірге байланысты осылай аталған.

## Сипаттамасы
Қала Индиананың оңтүстік-батысында Огайо өзенінің жағалауында орналасқан. Климаты субтропикалық әрі муссондық, ыстық ылғалды жазымен және жылы қысымен сипатталатын қала. Қаланың жалпы жер көлемі су бетінің 0,1 шаршы миля (0,26 км²) қашықтығын қосқанда - 1,58 шаршы миля (4,1 км²).

2010 жылы тұрғындар саны 1563 адамды құрады, оның ішінде 687 отбасы, 809 тұрғын үйлер бар. Нәсілдік белгілеріне тоқталар болсақ,  97,4 %-ы  — еуропалық нәсіл,; 0,6 % — үндістер, 0,1 %-ы — афроамерикалықтар, 0,4 %-ы — басқа да нәсілдер, ал 1,3 %-ы — аралас некеден туылғандар. Латынамерикалықтардың үлесі тұрғындардың 0,8 %-ы. Қала тұрғындарының орташа жасы 38,5 жасты құрады. Тұрғындардың 25,3 % -ы 18 жасқа дейінгілер; 8,3 %-ы — 18—24 жас аралығындағылар; 23,7 %-ы — 25—44 жас аралығындар; 27,7 % -ы — 45—64 жас аралығындағылар; ал 14,8 %-ы —  65 жастан жоғарылар. Гендерлік белгі бойынша, ер адам мен әйел үлесі 48,8 % және 51,2 % құрады.

2013 жылғы дерек бойынша қалада 1552 адам тұрған, оның ішінде 786 (50,7 %) ер адам және 766 (49,3 %) әйел адам, орташа жас - 36,5 лет. Әр тұрғынға орташа табыс — 23 585&nbsp;$, ал әр үйге  — 67 966&nbsp;$. Бір үйді жалдау үшін шамамен  — 460&nbsp;$. Қаланың негізгі табыс көзі — жиһаз өндірісі

## Танымал тұрғындары
* Тим Уэлан — америкалық  режиссёр (Бағдадтық ұры, орыс тілінде *Багдадский вор*), актёр әрі продюсер.

## Көрікті жерлері
* Мақта иіретін фабрика *(жоғарыдағы суретті қараңыз)* — ашылу кезінде шығыс штаттардан батысқа қарай орналасқан ірі кәсіпорындардың бірі болды. Сонымен қатар жабылғанға дейін ірі мақта иіретін фабрика болып қалды; қазіргі таңда ғимаратта мұражай орналасқан. АҚШ-тың Ұлттық тарихи ескерткіші (1991 жылдан бері).
* Каннелтон тоғаны — Огайо өзенінде орналасқан және Каннелтоннан Луисвиллге (Кентукки штаты) дейінгі су деңгейін реттейді. 
* 710 рейсіне ескерткіш  — қаланың өзінде емес, шығысқа қарай алты милядай қашықтықта, 1960 жылы 17 наурызда Lockheed L-188 Electra ұшағы апатқа ұшырап, 63 адам қаза тапқан аймақта орналасқан. 

## Ескертпе



Санат:1844 жылы құрылған елді мекендер
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Психологиялық роман

**Психологиялық роман** — адамның психологиясын, жан дүниесін, ішкі сезімін терең ашып көрсетуге айрықша мән берілетін роман. 

Психологиялық романның түп негізі, бастапқы үлгісі ретінде Стерннің *"Тристам Шендидің джентельменнің ғұмыры мен пайымдары"* романы аталады. Ол адамды, адамның ойын психологиялық, мінездік толқыныстар тұрғысында көрсетті. Еуропа прозасындағы романның әдебиетте жанрлық түр ретінде қалыптасуы XIX ғасырдың аяқ кезі. Адамның сезім күйін, толғанысын, қуаныш-қайғысын барлық қайшылығымен, "жан дүние диалектикасын" терең ашып бейнелеудің үлгісін Л.Толстой романдарынан айқын көреміз. "Анна Каренина" романындағы терең психологизм, кейіпкердің ішкі сезімінің нәзік иірімдерін құпия сырларын әсерлі суреттеу адам мінезін асқан шындылықпен нанымды көрсетуге мүмкіндік береді. Жеке адамдардың "жан дүние диалектикасын" ашып беру арқылы жазушы қоғамдық өмірдің қайшылықтарын, адамгершілік пен қатыгездіктің қақтығысынан туған трагедиялық жағдайды әсерлі бейнелейді. Л.Толстой кейіпкердің көңіл күйін тікелей суреттеуде де, іс-әрекеті арқылы немесе оның толғанысы, ішкі монологы арқылы көрсетуде де асқан көркемдік шеберлік танытады.

Ф. Достоевскийдің адам психологиясын бейнелеудегі жаңашылдығы романындағы сан-алуан кейіпкердің өмір құбылыстарын өзінше сезінуі, олардың әр қилы, кейде тіпті бір-біріне мүлде қайшы дүниетанымын, көзқарастарын үңіле зерттеп, сипаттауынан әсіресе айқын аңғарылады. Кейіпкерлердің адам тағдыры, дүние, жаратушы жайлы белгілі бір шешімнің, нақтылы түйіннің аясына сыймайтын, шығармаға көп үнділік-полифониялық қасиет дарытатын қым-қиғаш ой толғаныстарынан жеке адамның ой-санасы, ішкі сезімі бүкіл әлеммен, бүгінгі ғана емес, өткен өмірімен де, келешекпен де жалғасып жатқанын байқаймыз. 

М.Ю. Лермонтовтың «Біздің заманның қаһарманы» повестіндегі Печорин бейнесін мүсіндеуі психологизмнің үздік үлгісі дей аламыз.

## Қазақ әдебиетіндегі психологиялық романдар
Қазақ әдебиетіндегі психологиялық роман - Ж. Аймауытовтың "Ақбілегі". "Ақбілектен" психологиялық роман табиғатына хас негізгі сипатты - шығарманың сюжеттік-композициялық концепциясының кейіпкердің ішкі әлемін талдау мақсатына тәуелділігін бажайлауға болады. 

Төл прозамыздағы психологиялық романның озық үлгісі - Т.Ахтановтың "Шырағың сөнбесін" дилогиясы. Соғыс және әйел тақырыбын зерделей отырып, жазушы әйел жанының терең қалтарыстарына үңіледі, әйел сезімінің ешқандай қоғам идеологиясына, жағдайға мойынсұнбайтын құпия құдіреттерін паш етеді. Адамның жан дүниесін бейнелеу, психологизм, әрине бір ғана жанрдың, психологиялық романның шеңберімен шектелмейді. Кейбір шығармаларды бөліп, осы жанрлық түрге жатқызудың өзі де тек шартты түрде жасалған жіктеу деп санаған жөн. Кең мағынадағы психологизм көптеген шығармалардан табылады. 

"Абай жолы (роман)" тарихи роман, "Қан мен тер" әлеуметтік роман дей отырып, М. Әуезов пен Ә. Нұрпейісов адамның психологиясын, әр алуан көңіл күйін мейлінше нанымды, әсерлі бейнелейтініне сүйсінбей қала алмаймыз.

## Дереккөздер

Санат:Әдебиет жанрлары
Эрвин Неер

**Эрвин Неер** (; 20 наурыз 1944, Ландсберг ам Лех, Германия) — неміс биофизик, 1991 жылғы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты, жергілікті әлеуетін бекіту әдісін жасақтаған.

Мюнхен техникалық университетінде 1963-1966 жылдары физиканы оқыған.

21 мамыр 2013 жылы VI Астана экономикалық форумының қатысушысы, медицина және физиология саласында «тірі жасушалар мембранасында ионды каналдардың қасиеттерін зерттеп білу локалды фиксация потенциалы әдісін өңдеу» еңбегі үшін Нобель сыйлығының лауреаты Эрвин Неер Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік фармацевтика академиясында болды. Сапар барысында Э. Неер мырза биохимия, биология және микробиология кафедрасындағы геномды зерттеулер зертханасын көріп шықты. Профессор Э.Неердің ойынша зертхана жоғары дәрежеде заманауи технологиялармен жабдықталған болып саналады. Бұл профессор Э.Неердің оқу орнына өз қалауымен келген сапары.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Эрвин Неердің Нобельдік комитеттің сайтындағы өмірбаяны  

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:Мюнхен техникалық университеті түлектері
Санат:Мюнхен техникалық университетінің құрметті докторлары
Санат:Геттинген ғылым академиясының мүшелері
Санат:Леополдина мүшелері
Санат:Геттинген университеті оқытушылары
Берт Сакман

**Берт Сакман** (; 12 маусым 1942, Штутгарт, Германия) — неміс физиолог, Эрвин Неермен бірге *«Жасушаларында бір иондық арналар функциясын қатысты ашылулары үшін»* және жергілікті әлеуетін бекіту әдісін жасақтағаны үшін 1991 жылғы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Профессор; Гейдельбергтегі Макс Планк қоғамында медициналық зерттеулер институтының директорының міндетін атқарушы болып қызмет атқарды (қазір - құрметті ғылыми қызметкер). Гейдельберг университетінде оқытушылықпен айналысқан.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Берт Сакманның Нобельдік комитеттің сайтындағы өмірбаяны 
* Гейдельберг Макс Планк қоғамы Медициналық ғылыми-зерттеу институтының нұсқаулығы  

Санат:Германия физиологтары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:Геттинген ғылым академиясының мүшелері
Санат:Бавария ғылым академиясының мүшелері
Санат:Венгр ғылым академиясының мүшелері
Санат:Леополдина мүшелері
Санат:Американдық өнер және ғылым академиясы
Санат:Геттинген университеті оқытушылары
Санат:Гейдельберг ғылым академиясының мүшелері
Эдвард Донналл Томас

**Эдвард Донналл Томас** (; 15 наурыз 1920 — 20 қазан 2012) — американдық дәрігер-трансплантолог, Вашингтон университетінің және Фред Хатчинсон Онкологиялық зерттеулер орталығының құрметті профессоры. 1990 жылы Джозеф Мюрреймен бірге «ауруларды емдеуде органдар мен жасушалардың трансплантациясына қатысты жаңалықтары үшін» Медицина саласындағы Нобель сыйлығын алған.

Томас бірінші болып лейкемияны емдеуде  адамның жілік майы трансплантациясын жүзеге асырған деп саналады. Алайда, бірінші табысты жілік майын транспланттау біріншілігі, бұл операцияны Миннесота университетінде жүзеге асырған, Роберт Гудке () тиесілі деген пікір бар, бірақ оның жанжалға тартылу әлеуеті, ең алдымен, оның кандидатурасының Нобель сыйлығының лауреаттары тізімінен алып тасталуына әкеліп соқты.

## Өмірбаян
Донналл Томас Остин Техас университеті бітірген, онда химия мен химикалық машинажасауда оқыған, 1941 жылы бакалавр, ал 1943 жылы — магистр дәрежесін алған. Осы кезде, ол өзінің болашақ әйелі Дороти Мартинге кездесті, ол журналистикада оқитын еді; екеуінің үш баласы бар. 1943 жылы Томас Гарвард университетіне «медицина» бағытына оқуға түседі, және 1946 жылы ғылым докторын алады.

1990 жылы АҚШ Ұлттық ғылыми медалін жеңіп алды.

Ол жүрек қызметі жеткіліксіздігінен 2012 жылы 20 қазанда қайтыс болды.

## Сілтемелер
* Э. Д. Томастың Нобельдік комитеттің сайтындағы өмірбаяны  
* Эдуард Томас Фред Хатчинсон Онкологиялық зерттеулер орталығы сайтындағы өмірбаяны 

Санат:Гарвард университеті түлектері
Санат:Остин Техас университеті түлектері
Санат:Трансплантологтар
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болғандар
Эдмонд Фишер

**Эдмонд Фишер** (; 6 сәуір 1920, Шанхай, Қытай) — швейцариялық американдық биохимик, 1992 жылы «Биологиялық реттеу тетігі ретінде қайтымды ақуыздың фосфорлануына қатысты ашылулары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Вашингтон университетінің профессоры (Сиэтл).

## Өмірбаян
Эдмонд Фишер өмірге 6 сәуірде 1920 жылы Шанхайда (Қытай) келген. Оның әкесінің атасы Франциядан көшіп келіп, осында алғашында Үндіқытайда, ал кейін Қытайда тұрған. Қытайда, «Қытайлық курьер» (*Courrier de Chine*) деген француз газетін, және бала кезінде Фишер барған француз қоғамдық мектебін құрған. Жеті жасында ол Швейцариядағы мектепке жіберілді. Фишер Женева университетін бітіріп (Женева) және онда докторлық алды. Оның басты жұмысы амилаза ферментін зерттеу және сипаттау болды. 1950-жылдардың басында Фишер СиэтлдегіВашингтон университетіне көшіп келді, ал қазір — құрметті профессор.

## Ғылыми еңбегі
Эдмонд Фишер және Эдвин Кребс ынтымақтастығы Фишер Вашингтон университеті көшкеннен кейін алты айдан соң басталды. Олар гликогенфосфорилаза ферментін бақылап гормондар мен кальций туғызатын реакциялар сериясы, бұл ферменттің активтендіру-залалсыздандырылуына әкелетінін тапқан. Ферменттің активтендіру-залалсыздандырылуы кері фосфорланудан болған. Фишер мен Кребс ашқан процесс, екі ферменттермен: протеинкиназа және фасфатаза катализденеді. Протеинкиназалар (ең жиі кездесетіндері — тирозинкиназа)  фосфаттық топты АТФтен ферменттің гидроксильді тобына аударады. Бола тұра ферменттің конформациясы өзгерістерге ұшырайды және ол каталитикалық белсенді болады. Содан кейін ақуыз фосфатазасы фосфат тобын тұтандырып, ферментті бастапқы енжар түріне қайтарады. Осындай ферменттер қызметінің циклдік реттелуі және онымен байланысты метаболиттік процестер табиғатта өте кең таралған болып шықты.

1992 жылы қайтымды ақуыз фосфорлануын ашу үшін Фишер мен Кребс Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.

## Сілтемелер
* Вашингтон университетінің сайтындағы өмірбаяны
* Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны
* Freeview video 'An Interview with Edmond Fischer' by the Vega Science Trust

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ биохимиктері
Санат:6 сәуірде туғандар
Санат:Шанхайда туғандар
Санат:Женева университеті түлектері
Пуэрто-Рико қалалары

thumb|right|200px|
Пуэрто-Рико — 78 муниципалитеттен (қалалық немесе ауылдық басқарма орны) тұрады. Төменгі кестеде халық саны жоғары негізгі 40 қала берілген

## Дереккөздер

Санат:Пуэрто-Рико
Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Вики Адамс

**Вики Адамс** ( 1989 жылы 16 қарашада, Эдинбург, Шотландияда туған) — шотландиялық кёрлинг ойыншысы, 2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында Ұлыбританияның командасының екінші ойыншысы.

## Жетістіктері
* 2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары: қола медалі.
* Әйелдер арасындағы керлингтан әлемдік чемпионаты: алтын (2013), қола (2017).
* Керлингтан Еуропа чемпионаты: алтын (2011, 2017), күміс (2012, 2013, 2015), қола (2014, 2016).
* Қысқы Универсиада]: алтын (2011).
* Әйелдер арасындағы керлингтен Шотландия чемпионаты: алтын (2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017), күміс (2019).
* Юниорлар арасындағы керлингтан әлем чемпионаты: алтын (2008, 2009, 2011).
* Юниорлар арасындағы керлингтан Шотландия чемпионаты: алтын (2008, 2009, 2011).
Санат:Алфавит бойынша керлингшілер
Санат:Шотландия керлингшілері
Санат:2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Агуадилья

**Агуадилья** () —  Пуэрто-Рикодағы қала.

## Географиясы
*Агуадилья қаласы* аралдың солтүстік-батысында жатыр, Атлант мұхитының жағалауында, Агуада және Мока қалаларынан солтүстікке, Кулебринас өзенінің жағалауында орналасқан. Әкімшілік жағынын Агуадилья 18 аймаққа бөлінген.

## Тарихы
*Сан-Карлос-Агуадилья* мекені 1770 жылы құрылды. 1775 жылы мұнда шіркеу салынды. Тәуелсіз қауым ретінде *Агуадилья* Агуаладан 1780 жылы бөлінді. Санто-Домингода 1776 жылы орыналған бірінші отаршылдық құрылымға қарсы көтерілістен кейін, испан халқының бөлігі Пуэрто-Рикоға қашып, Агуадильяда қалып қойған. 1860 жылы Агуадилья қала статусына ие болады.

1923—1973 жылдар аралығында  Агуадильяда «Рэми» (Ramey) америка әскери-әуе базасы болған, мұнда стратегиялық бомбалаушы B-52 (72-ші эсккадрилья) тұрақталды. 1973 жылы база Пуэрто-Риконың азаматтық өкіметіне тапсырылды, кейінірек оны Халықаралық Рафаэль Эрнандес әуежайына айналдырды.

1944 жылдың 7 қарашасында Агуадильяда Пуэрто-Риконың тарихындағы ең ірі теміржол апаты орын алды. Рельстен шығып кеткен пойызда 16 адам қаза тауып, 50 адам түрлі жарақат алды.

## Экономикасы және мәдениеті
Ертеректе тұрғындардың басты кәсібі балық аулау болатын. Қазіргі таңда Агуадилья ірі индустриялық аймақ, қалада жеке филиалдары мен бірқатар банктері де бар, аралдың солтүстік-батысында ірі сауда орталығы салынды. Қала шаруашылығы үшін ең маңызды табыс көзі туристтік бизнес —  Агуадильяда жағалау бойында ғажайып жағажайлар орналасқан. Қалада үш университеттің студенттік қалашықтары бар —  Пуэрто-Рико университетінің, Метрополитен және Америкааралық университеттердің.

*Агуадильяның *әнұранының авторы пуэрто-рикалық сазгер Рафаэль Эрнандес Марин.
900px

Санат:1770 жылы құрылған елді мекендер

Санат:Пуэрто Рико қалалары
Фор-де-Франс

right|thumb|220x220px|Қала орталығында
**Фор-де-Франс** () (1672 - 1793 жылдары **Форт-Рояль**) — Мартиниканың әкімшілік орталығы, Францияның теңіз арғы аумағы, Кариб теңізінде орналасқан аттас аралдарды қамтиды. Вест-Индияның ең ірі француз қаласы. 2008 жылғы санақ бойынша халық саны 89 000 адамды құрады. Қала маңындағы халық санын қосқанда: 134 727 адам (1999 жылғы санақ бойынша, 1974—100 мың). Қант, ром, консервіленген жемістер мен какао экспорттайды.

## География
Фор-де-Франс Фор-де-Франс мүйісіне кірер солтүстік тұсындағы аралдың батыс жағалауында жатыр, Мадам өзенінің сағасында. Қала төмпешіктер мен теңіз арасының тар бөлшегін қамтиды. 

## Климат
Қаланың климаты ылғалды тропиктік ретінде сипатталады, жыл бойы температураның шамалы ауытқулары байқалады. Температураның жылдық орта мөлшері 26,5 °С-ны құрайды, жаңбырдың жылдық орташа мөлшері — 1 950 мм. Температураның айрықша жоғары көрсеткіштері тамыз айынан қазан айына дейінгі аралықта байқалады (31 °С — күндізгі максимум және 24-25 °С — түнгі минимум), сондай-ақ ең төменгі қөрсеткіштер қаңтар айынан ақпан айына дейінгі аралықта байқалады (29 °С — күндізгі максимум және 22 °С — түнгі минимум).

## Көлік жүйесі
Фор-де-Франсқа Халықаралық Эме Сезера атындағы (фр. *Aéroport International Martinique Aimé Césaire*) әуежай қызмет көрсетеді, қаланың оңтүстігіне қарай 12 шақырым жерде орналасқан, Ламентин қаласында. Сапарлар Париж (Орли), Гавану, Сан-Хуан, Пуант-а-Питр, Кайенну, Барбадос, Каракас және бірнеше қалаларға жасалады.

## Халық саны
Халық санының динамикасы:
* 1936: 52 051 адам
* 1954: 60 648 адам
* 1961: 84 811 адам
* 1974: 98 807 адам
* 1982: 99 844 адам
* 1999: 94 152 адам
* 2007: 89 794 адам

## Кинода
Фор-де-Франста басты рөлде Хамфри Богарт ойнаған «Иметь и не иметь» классикалық голливуд фильмінің жүрісі түсірілген. 

## Әдебиетте
Борис Акуниннің  «Сұңқар мен қарлығаш» атты романында аталған .

## Туыстас қалалар
* Белем, Бразилия

## Дереккөздер

## Сілтеме
* Ресми сайты

Санат:Франция қалалары
Санат:Мартиника коммуналары
Санат:Солтүстік Америка елордалары
Мерритт Паттерсон

**Мерритт Паттерсон** (, 1989 жылы 2 қыркуйекте Канада, Ванкувер қаласында дүниеге келген) — Канадалық актриса. Танымал рөльдерінің бірі «Рейнвенсвуд» телесериалындағы Оливия Мэтисонның ролі, «Сүйкімді өтірікшілер» спин-офф телесериалында түскен және Офелия Прайс есіммен «Патшалык отбасының мүшесі» телесериалында көпшілікке танымал болған.

## Кинодағы мансабы
2013 жылы Паттерсон ABC Family «Рейвенсвуд» телесериалының екінші дәрежедегі рөлін ойнады.

2015 жылдан бастап «Патшалық отбасының мүшесі» телесериалында басты рөлдердің бірі - Офелия Прайсті ойнап жүр.

## Түскен фильмдері

Санат:1989 жылы туғандар
Санат:Актрисалар
Санат:2 қыркүйекте туғандар
Приморье

Приморье ұғымы келесі мағыналар береді:
* **[[Приморье өлкесі|Приморье]]** — Ресей құрамындағы әкімшілік бірліктің бейресми атауы.
* Приморье — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы Теңіз ауылының бұрынғы атауы.
Эрика Кейн

**Эрика Кейн** () — «Барлығы менің балаларым» деген ұзаққа созылған америкалық телехикаяның кейіпкері. 

Эриканың ролін телехикаяның басынан аяғына дейін, яғни 1970 жылдың 16 қаңтарынан 2011 жылдың 23 қыркүйегіне дейін америкалық актриса Сьюзан Луччи орындады. *TV Guide* журналының мәліметі бойынша, Эрика Кейн сөзсіз ең танымал телехикая кейіпкері болып саналады.

Эрика Кейнді жасаған Агнес Никсон және алғаш рет 1970 жылы 16 қаңтарда, сериал басталғаннан бірнеше апта өткен соң экранда пайда болды. Рөл сол кезде ұмтылған актриса Сюзан Луччиге түсті, өйткені Никсон жас кейіпкерді сюжеттің ортасына қойғысы келді. Луччидің сыртқы түрі ерекше болды—қара тері, қара шаш және көз, бұл оның рөлдік спектрін шектеді және теледидарда іс жүзінде кездеспеді. Эрика шоудың оныншы эпизодында дебют жасады және бірден өзімшіл және тәкаппар қыз ретінде сипатталды.

Эрика экранда алғаш рет пайда болған кезде, ол өте жағымсыз кейіпкер болды, бірақ біраз уақыттан кейін ол әлі де жаман істер жасаған "қаншық кейіпкеріне" айналды, бірақ көрермендер оны жақсы көрді және оның жетістігі үшін тамыр жайды. Кейіпкер кейінірек жек көретін кейіпкер ретінде сипатталды, нәтижесінде сюжеттік желілер ер адамдармен жыныстық агрессия және оларды манипуляциялау сияқты сол кездегі батыл тақырыптардың айналасында құрылды. Оның табиғатын анықтайтын белгілердің бірі-заттарға өте өзімшіл көзқарас және өмірге шығармашылық көзқарас. Эрика өзінің сансыз қарым-қатынасымен танымал. Ол жалпы он бір рет үйленді және ондаған махаббат қатынастарына ие болды және соңғы жылдары өзінен екі есе кіші ер адаммен кездесті. Төрт онжылдықта Эрика көптеген архетиптердің орнына келді, ал бұрын сериалдардағы кейіпкерлер әдетте бір өлшемді және кейіпкерлер немесе зұлымдар болды. Эрика, жалпы алғанда, «Стерва-богиня» деген атпен танымал — оның танымалдылығының арқасында пайда болған жаңа архетип.

Эрикаға арналған үш ән бар, олардың ішіндегі ең танымалын әнші Алия қайтыс болғаннан кейін шыққан I Care 4 U альбомы үшін жазды. 1998 және 1999 жылдары Маттель Эрика түрінде екі қуыршақ шығарды. 2013 жылы TV Guide кейіпкерді өзінің «Барлық уақыттағы ең ұлы зұлымдар» тізіміне енгізді. Сондай-ақ, 2013 жылы жас модель Эриканың 1973 жылы түсік жасатқан сюжеті «Сериалдар тарихындағы алпыс ұлы сәттер» тізімінде жетінші орынға қойылды.

## Дереккөздер

Санат:Кейіпкерлер
Андре Фелипе Рибейро де Соуза

**Андре Фелипе Рибейро де Соуза** (; 27 қыркүйек 1990, Кабу-Фриу) — Бразилия футбол ойыншысы, "Гремио" клубының шабуылшысы
## Өмірбаян
«Сантос» клубының 36-ойынында 19 жасар Андре 26 гол соқты. 2010 (4 тамыз) жылғы Бразилия Кубогының жауап қайтарған ойынынан кейін, киевтік «Динамо» клубының ойыншысы болды.

## Жетістіктері
* Сан-Паулу штатының чемпионы (2010)
* Бразилия Кубогының иесі (2010)
* Минас-Жерайс штатының чемпионы (2012)
* Оңтүстік Америка Рекопасының иесі (2012)
* Бразилия Кубогының иесі (2014)
* Минас-Жерайс штатының чемпионатының үздік ойыншысы
*Риу-Гран-ду-Сул чемпионы: 2018

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://web.archive.org/web/20100725220438/http://www.dynamomania.com/dynamo/players/3273-andre-felipe

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сантос ФК ойыншылары
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Бордо ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Минейро ФК ойыншылары
Санат:Васко да Гама ФК ойыншылары
Санат:Спорт Ресифи ФК ойыншылары
Санат:Коринтианс ФК ойыншылары
Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары
Санат:Гремио ФК ойыншылары
Кудряшов

**Кудряшов** () — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы ауыл, Кудряшов ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
Халқы 1071 адам (2009 ж.). 1999 жылғы санақ бойынша 1215 тұрғыны болған.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1099 адамды (541 ер адам және 558 әйел адам) құрады.

## Әлеуметтік және мәдени нысандары
* Ғ.Мүсірепов атындағы орта мектеп — 1929 жылы бастауыш, 1943 жылы 7 жылдық, 1967 жылдан орта мектеп болып жұмыс жасап келеді. 2009 жылы мектептің жаңа ғимараты пайдалануға берілген.
* «Асылай» бөбекжай-балабақшасы
* Кудряшов ауылдық клубы

## Ауыл суреттері

## Елді мекендегі көшелер
* Абай көшесі
* Айбын көшесі
* Бейбітшілік көшесі
* Филипп Мазуров көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Ятрофобия

199 × 240px|нобай|Нәрестені емдеп жатқан дәрігер
**Ятрофобия**—қорқыныштың дәрігерлерден қорқу түрі.Бұл қорқыныш түрі адамдар арасында өте танымал.Себебі дәрігерлерден қорқу күннен-күнге көбеюде.

Дәрігерлердің гинеколог, стоматолог, хирург секілді түрлері бар. Ятрофобтар олардың барлығынан қорқады. Бірақ 2008 жылы өткен сұрауға сенсек, ятрофобтар үшін дәрігерлердің ең қорқынышты түрі — стоматолог екен. Одан кейінгі орындарда гинеколог және хирург тұрады.

## Қорқыныш себептері
Ятрофобия қорқынышының себептері дәрігерлердің түрлеріне қарай өте көп. Бірақ бұл қорқыныштың да белгілі бір себептері бар. Бұл қорқыныш адам бала кезінде алған негативті емдеудің әсерінен немесе дәрігердің емдеу кезінде жіберген қателігінің әсерінен болуы мүмкін. Кейбір адамдар туылғаннан ақ түсті қауіп түсі деп қабылдайды.Бұл себептерден бөлек қорқыныш адамның туысқандары айтқан әңгімелерден шығуы мүмкін. Мысалы, туысқандар олардың ауыр отадан өткендігін немесе олардың бір мүшесін кесіп, қайта тіккендігі туралы айтуы мүмкін немесе туысқандар балаларды тыныштандыру үшін: "дәрігер келіп, екпе салады",- деп қорқытады. Бұның әсерінен қорқыныш пайда болып, бала өскенге дейін өрши береді.

## Қорқынышты жеңу жолдары
Сіз қорқынышты жеңу үшін дәрігерлер жайлы ойыңызды өзгертуіңіз қажет. Егер сіздің қолыңыздан бұл іс келмесе, сіз дәрігерлер жайлы жақсы фильмдер көріңіз.  Фильмдерде ақ халатты абзал жандар адамдарды құтқарады. Шын өмірде де олар сіздің өміріңізді құтқаратынын ұмытпаңыз.

Бұл жолдан бөлек бұл аурудың нейролингвистикалық жолдары бар. Ол жолдар гипнотерапия, психотерапия сеанстары, топтық психотерапия секілді болуы мүмкін. Бұл жолдардың біреуі кем, біреуі артық емес. Маман сізге бұл қорқынышты жеңу, үшін осы жолдардың біреуін таңдайды. 

## Дереккөздер

Санат:Фобиялар
Лауден (округ, Теннесси)

**Лауден округі** () АҚШ-тың Теннесси штатында орналасқан. Ресми түрде 1870 жылы құрылған. 2010 жылғы дерек бойынша, халық саны 48 556-ны құрайды.

## Географиясы
АҚШ халық санағы бюросының деректері бойынша, округтің жалпы жер көлемі 639,731 км2, оның 593,111 км2-ы - құрғақ жер және 18,000 км2 немесе 7,290 %-ы - сулы жерлер.

## Халқы
2000 жылғы халық санағы бойынша, округте 15 944 үй шаруашылығында 39 086 тұрғын және 11 798 отбасы өмір сүреді. Халық тығыздығы км2-ға 66,00 адамнан келеді. Округтің территориясында 17 277 тұрғын құрылысы салынған, км2-ға  шамамен 29,00 құрылыс нысанынан келеді.  Округтің нәсілдік белгілеріне келер болсақ: ақ түстілер — 95,90 %, афроамерикалықтар — 1,14 %, байырғы америкалықтар (үндістер) — 0,32 %,азиаттар — 0,21 %, гавайлықтар — 0,02 %, басқа нәсіл өкілдері — 1,43 %, екі не одан көп нәсіл некесінен туғандар — 0,98 %. Испан тілінде сөйлейтіндер халықтың  2,29 %-ын құрайды.

Жалпы үй шаруашылығындағылар құрамының 28,40 %-ы  18 жасқа дейінгілер, үй шарушалығындағылардың  61,70 %-ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 8,90 %-ы зайыбы жоқ жалғызбасты әйелдер, 26,00 %-ы отбасылық қарым-қатынасты емес, 22,80 %-ы бір адамнан тұрады, 10,10 %-ы қартайған адамдардан тұрады (65 жаста және одан жоғары). Үй қожалығының орташа өлшемі 2,42 адамды және отбасының орташа өлшемі 2,82 адамды құрайды. 

Округтің жас ерекшелігіне келер болсақ, 21,90 %-ы  18 жасқа дейінгілер, 6,70 %-ы  18 ден 24-ке дейінгілер, 27,50 %-ы 25 тен 44-ке дейінгілер, 27,70 %-ы 45 тен 64-ке дейінгілер, 27,70 %-ы 65 жастан жоғарылар. Округ тұрғынының орташа жасы - 41. Әр 100 әйелге 95,10 еркектен келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 92,10 еркектен келеді. 

Октугтергі үй қожалығының орташа табысы - 40 401 АҚШ доллары, отбасына шаққанда - 46 517 АҚШ доллары. Ер адамның орташа табысы 33 567 АҚШ доллары, әйел адамдардың орташа табысы -  23 164 АҚШ доллары. Әр жанға шашқанда орташа табыс - 21 061 АҚШ доллары. Отбасылардың  6,90 %ы-ы немесе қалықтың 10,00 %-ы  кедейшілік шегінде өмір сүреді. Оның ішінде 12,80 %-ы - жастар (18 жасқа әлі толмағандар) және 9,00 %-ы 65 жастан асқандар. 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Лауден округының, штат Теннесси ресми сайты
* АҚШ округтарының Ұлттық ассоциациясы
* Loudon County, TNGenWeb

Санат:Теннесси
Фахардо

left|thumb|250x250px|Фахардо соборы
left|thumb|250x250px|Фахардоның көшесі
**Фахардо** (исп., ағылш. *Fajardo*) — Пуэрто-Риконың муниципалитеті әрі қаласы, Фахардо қалалық аймақтың әкімшілік орталығы (Пуэрто-Рико еліндегі онша үлкен емес аймақ). Пуэрто-Риконың әр түрлі аймақтары мен аралдарын қосатын мұхиттық порт болып саналады. Мұнда әуежай бар.

## Географиясы
Фахардо қаласы аралдың солтүстік-шығысында орналасқан, Атлант мұхитының жағалауында, Сейбақаласынан солтүстінде және Луквильоның шығысында орналасқан. Муниципалитеттің жалпы ауданы (іргелес су кеңістіктерімен бірге Паломино, Искос және Паломинито аралдарын қосқанда бұл аумақтың 71 %-ын құрайды) 272,8 км² құрайды.

Әкімшілік жағынан муниципалитет 18 аймаққа (дистрикттарға) бөлінген .

## Тарихы
Қала 1760 жылы (кейбір деректерде 1774 жылы) Сантьяго де Фахардо деген атпен пайда болған. 1898 жылдың  1 тамызында, Испания-Америка соғысы кезінде, Фахардоға америкалық эсминец «Пуританин» капитан Фредерик У.Роджерстің қолбасшылығымен келді. Келіп жеткен кемеден АҚШ-тың әскерлері Пуэрто-Рикоға басып кірді.

Пуэрто-Рико университеті алғашқы болып Фахардода ашылды.

## Экономикасы
Фахардода бірқатар өнеркәсіп мекемелері мен компаниялары жұмыс жасайды — электротехникалық, металл өңдеуші, фармакологиялық, биотехнологиялық. Сонымен қатар муниципалитетке айтарлықтай табысты туристік бизнес те алып келеді.

## Климаты
Фахардо ауданындағы климат ылғалды, тропикалық. Қала маңында мангр ормандары өседі.

Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Санат:Пуэрто Рико қалалары
Шестой

**Шестой** — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Орлы ауылдық округінің құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан оңтүстікке қарай 4 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
Тұрғыны 198 адам (2009 ж.). 1999 жылы 289 адам болған

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 275 адамды (136 ер адам және 139 әйел адам) құрады.

## Елді мекендегі көшелер
* Бәйтерек көшесі

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Әйелдер арасында Өзбекстан футбол чемпионаты

**Өзбекстанның әйелдер арасында футбол чемпионаты** () — Өзбекстан чемпионатының жоғары дивизионы. Чемпионатта елдің әйелдер арасындағы ең мықты клубтар ойнайды. Турнир 1995 жылдан бастап өткізіледі. 2010 жылдан бастап Өзбекстан футбол Федерациясының Әйелдер футбол Ассоциациясы атынан өтеді.
## Жеңімпаздар мен Жүлдегерлер

## Титулдар саны

Санат:Футболдан Өзбекстан әйелдер чемпионаты
Оңтүстік Қытай карсты

Қытайдың Гуанси, Гуйчжоу және Юньнань - оңтүстік провинцияларында орналасқан, ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұрасы. Қытайдың оңтүстік облысы шаймаапан (карст) бедерімен және биоортасының әртүрлілігімен танымал. Нысан үш жер телімінен тұрады: Либо, Шилинь («Тасты орман») және Улун.

Бұл нысан Дүниежүзілік мұра тізіміне екі кезеңмен енгізілді: 2007 жылы бірінші кезеңге Юньнань провинциясындағы Шилин карст, Гуйчжоу провинциясындағы либо карст және Чунциндегі Улун карст кірді. Олардың ішінде Шилин карст 270 миллион жыл ішінде қалыптасқан қылыш тәрізді карст түзілімдерімен танымал, ал Улунада Азиядағы ең үлкен табиғи көпірлер тобы бар. 2014 жылғы екінші кезең Гуанси-Чжуан автономиялық ауданындағы Гуйлин карстын, Гуйчжоу провинциясындағы Шибин карстын, Чунциндегі Цзиньфошань карстын және Гуанси-Чжуан автономиялық ауданындағы Хуаньцзян карстын қамтыды. Гуйлин континентальды мұнара карстын, ал Шибин доломит шыңдары мен каньондарының карст ландшафтын көрсетеді. Нысанға тың ормандар, карст шұңқырларының топтары (тянькэн) және жер асты өзен жүйелері кіреді, мысалы, Лидегі "су орманының" типтік ландшафттары және Улундағы Фуронг үңгірлері.

Санат:Әлемдік мұра
Эфебифобия

нобай|Жасөспірімдер
**Эфебифобия** ( — жастық шақ,  — қорқыныш, фобия) — қорқыныштың (фобияның) бір түрі: жасөспірімдерден қорқу түрі. Терминді алғашқы рет Кирк Астрот және адвокаттар 1994 жылы қолданған Қазіргі кезде социологтар, билік агенттіктері қолданады.

Жасөспірімдер әлемде маңызды адамдар болып табылады. Олардың ойлары бізге өте маңызды болады. Онымен қоса олар - балалық кезеңнен ересектік кезеңге ауысып жатқан адамдар. Олардың мінездері кейбір адамдардың жүйке-жүйесін тоздырады. Сол себепті сол адамдар олардан қорқып, аулақ жүруге тырысады.

## Қорқыныш себептері
Бұл  қорқатын адамдар белгілі бір оқиғаны тыңдаушы болып табылады әрі өздері сол оқиғадан қорқады. Сол оқиғаның әсерінен олар осы қорқыныш түріне шалдығады. Мысалы, оған бір адам қазіргі жастар жайлы негативті әңгіме айтуы мүмкін немесе адам бір жасөспірімнің негативті қимылын көруі мүмкін.

## Қорқынышты жеңу жолдары
Бұл қорқынышты жеңу үшін, психиатрға немесе психологке жолығу қажет.

## Дереккөздер

Санат:Фобиялар
Вольное (Згуров ауданы)

**Вольное**  (укр. Вільне) — Украинадағы Киев облысының Згуров ауданына кіретін ауыл. Халық саны -  212 адам (2001 жылдың санағы бойынша). Пошталық индексі - 07623. Телефон коды - 4570. Аумағы - 0,917  км².

## Жергілікті кеңес
07644, Київська обл., Згурівський р-н, с.Нова Олександрівка, вул.Перемоги,4, тел. 5-86-31  (укр.)

## Сыртқы сілтемелер
* Вольное на сайте Верховной рады Украины 
* Административно-территориальное устройство Киевской области  

Санат:Згуров ауданы елді мекендері
Николай Фёдорович Арендт

**Арендт Николай Фёдорович** (*Николас Мартин Арендт*, 23 сәуір, 1786 жыл, Қазан - 2 қазан, 1859 жыл, Санкт-Петербург) - дәрігер, хирург.

## Ғылыми еңбектері
*«Medicin. Schriftstell.-Lexicon»;«Graefe’s und Walthev’s Archiv»: «Medic. Zeitung Russland’s», 1855 жыл.
*Hirsch, August: «Biograph. Lexicon der hervorragenden Aerzte aller Zeiten u. Volker»;
*«Inland», 1860 жыл

## Жанұясы
*Ағасы - Арендт Андрей Фёдорович. Симферополь атақты дәрігері;
*Шөбересі - Арендт Андрей Андреевич (дәрігер);
*Баласы - Арендт Николай Андреевич (1833—1893)
*Ғалым екі рет отбасы құрған.Бірінші әйелі - Мария Яковлевна Гиммис (1848 жылы қайтыс болған), екінші әйелі - Генриетта Ричардовна Шиллингворт.

Санат:23 сәуірде туғандар
Санат:2 қазанда қайтыс болғандар
Шалум

**Шалум (Селлум)** (ивр. ‏שַׁלּוּם בֶּן יָבֵשׁ‏‎‎‎ Шаллум бэн Йавэйш) - Израиль хандығының ханы. 763 жыл б.д.э.

Шалум өз жан досын Захарияны (хан) өлтіріп елді билей бастады. Ол көп билік еткен жоқ, бар-жоғы 13 күн өмір сүрді.

Санат:Ежелгі Израиль патшалары
Биоэлектрлік құбылыс

**Биоэлектрлік құбылыс** немесе **Биопотенциал**, **Биоток** — тірі жасушалардың барлығының биоэлектрлік белсенділігі, яғни тірі жасушалардың сыртқы жарғақшасында электр заряды бар. Бұл цитоплазмадағы және қоршаған ортадағы оң және теріс иондардың біркелкі таралмауынан іске асады.Соның нәтижесінде кез келген тірі жасуша тыныштық жағдайда сырттай-оң, ішкі жағында (цитоплазмада) теріс зарядталады. Бұл заряд тыныштық әлеуеті немесе жарғақшалық әлеует деп аталады және 60-70 милливольт (мВ) шамада болады.

## Қозғыштық
*Қозғыштық* дегеніміз - бұл тірі жүенің тітіркендіргіш әрекеті қабылдап, оған қозу (өз жағдайын өзгерту) жасауы - тыныштық жағдайдан іс-әрекет жағдайына өтуі. Ағзамыздағы жасушалардың барлығы бірдей өз жарғақшаларындағы зарядтардың өзгеруіне еткен әсерге жауап қайтара бермейді. Жарғақшаларында заряд өзгерісі пайда болған жасушалар  қозғыш жасушалар деп аталады.

## Қозғыштық әсері
Жүйке, бұлшықет және безді эпителий қозғыш ұлпаларға жатады. Бұл жасушаларда қоздырғыш әсер еткен кезде жарғақша заряды өзгереді. Оның үстіңгі бетінде 90-120 мВ электр тоғы пайда болады. Ол әрекет әлеуеті деп аталады.Бұлшықеттердегі және эпителий жасушаларындағы "қозу толқыны" таралып,көршілес үлескілердегі  жарғақшаларға беріледі. Жүйке жасушалары қозуды бір жасушадан екіншісіне тоғысу (синапс) арқылы бере алады.

Қазір бұл үдерістер тірі жасушалардағы мәні мүлде болымсыз электр тогын өлшей алатын аспаптардың жәрдемімен жақсы зерттелді. Мәселен, жүйке қозу толқынының  таралу жылдамдығы жуйке талшықтарының туріне байланысты 2-ден 120 м/сек шамасында бола алады. Биоэлектрлік құбылыстар дәл осы электрокардиография, электроэнцефалография және т.б. әдістерге негізделген. 

## Дереккөздер

Санат:Биофизика
Санат:Медициналық диагностика
Санат:Электрофизиология
С.Жиенбаев атындағы Ақтөбе облыстық жасөспірімдер кітапханасы

Ақтөбе облыстық жасөспірімдер кітапханасы 1979 жылы құрылды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 16 ақпандағы 257 қаулысымен кітапханаға ақын Сағи Жиенбаев есімі берілді. 
Кітапхана оқу залы, Интернет залы, абонемент, өнер əдебиеттері, əдістеме-библиография, өңдеу, толықтыру бөлімдерінен тұрады. 
С.Жиенбаев атындағы облыстық жасөспірімдер кітапханасында 60 мыңнан астам кітап қоры, оның ішінде: Қазақстан тарихы, психология, мəдениеттану, құқық, экономика, атақты қазақ жəне шетел философтары жайлы кітаптар жəне көркем əдебиеттер, 200-ден аса газет, журналдар бар. 
Кітапхана қоры кітапхана ісін автоматтандыруға байланысты пайда болған дәстүрлі емес ақпарат тасымалдаушы көздер, видео-аудиокассета, компьютерлік əдебиеттер жəне электрондық катологтармен толықтырылуда. Оларды бүгінде оқырмандар электрондық католог арқылы пайдаланады. 
1989 жылы "Құрдастар" эстетикалық клубы құрылды. 
2003 жылдан "Кітапхана мəдени демалыс орталығы", 2006 жылдан "Кітапхана: мəдениет диалогы" бағдарламалары жұмыс жасайды. 
2008 жылы Интернет зал ашылды. 

## Дереккөздер
Санат:Қазақстан кітапханалары
Санат:Ақтөбе облысы мекемелері
Кенгуру-қосаяқ

**Кенгуру-қосаяқ** () – сүтқоректілер класы, кеміргіштер отряды, қалталы секіргіштер тұқымдасының бір тегі. Ол Америка Құрама Штаттарының батыс және оңтүстік-батысының далалық аймақтарында тараған.

Ордтық кенгуру-қосаяқ Канаданың оңтүстігі мен Мексикаға дейін созылатын Каска таулары мен Жартасты тауларда тіршілік етеді.

Кенгуру-қосаяқтың сыртқы келбеті де, мінез-құлқы да, ортаға бейімділігі де әртүрлі.

Сан Джоакиндік кенгуру-қосаяқтың басқа қосаяқтардан айырмашылығы – саусағында, оның төрт  саусағы болса, басқаларында бес саусақтан бар.

Жылтыр жүнді, томпиған жұмсақ денелі, артқы аяқтары – ұзын, сопақша келген қара көздері мен кішкентай құлағы бар кенгуру-қосаяқтар сүйкімді болып көрінеді.

Арқа жүні – сары, қошқыл қоңыр түсті, құрғақ жағы – ақ түсті. Жалпақ ақ жолақтармен өрнектелген құйрығы – ұзын, алдыңғы аяқтары – өте қысқа. Сондықтан оны «екіаяқты» деуге де болады. Тепе-теңдікті сақтауы үшін толығымен түк жапқан ұзын құйрығын жерге тіреп, төрт саусақты артқы аяқтарымен секіріп немесе төрт аяқтап қозғалады.

Кенгуруден айырмашылығы – олардың азу тістерінің жақсы жетілгендігі. Кенгуру-қосаяқтың 32-34 тісі болады.

Дене тұрқы әр түрінде әр алуан: 22-ден 35 см-ге дейін. Салмағы – 1 – 3 келі. Ең ірісі – жалау құйрықты кенгуру-қосаяқ.

Кенгуру-қосаяқтың басты қорегі – дән. Кей түрлері суккуленттермен (тікенекті өсімдіктермен), барлық шөп атаулымен және жәндіктермен қоректенеді.

Жылына бірнеше рет көбейеді. Кенгуру-қосаяқтың баласы дүниеге тіссіз, жүнсіз, көзі мен құлағы ашылмағаң денесі әжімделген қызыл шақа күінде келеді.

## Дереккөздер


Санат:Кеміргіштер