open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Авильяно Умбро

**Авильяно Умбро** () — Италиядағы қала және коммуна, Умбрия әкімшілік аймағына қарасты Терни провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2539 адамды құрайды&nbsp;(2007). Халық тығыздығы 49,47 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 51,32 км² шамасында. Пошта индексі — 5020.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Умбрия елді мекендері
Кастель-Джорджо

**Кастель-Джорджо** () — Италиядағы коммуна, Умбрия әкімшілік аймағына қарасты Терни провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2145 адамды құрайды. Халық тығыздығы 51 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 42 км² шамасында. Пошта индексі — 5013.

Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Панкратий.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 12 мамыр.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Умбрия елді мекендері
Орвието

**Орвието** () — Италиядағы қала, Умбрия әкімшілік аймағына қарасты Терни провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 20841 адамды құрайды&nbsp;(2004). Халық тығыздығы 74 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 281 км² шамасында. Пошта индексі — 5018.

Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Иосиф.&nbsp;

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты  
* Ұлттық статистика институты 
left|250px|thumb |Аллеядан ғибадатхананың қарау, 2007

Санат:Умбрия елді мекендері
Аллен (Валле-д’Аоста)

**Аллен (Валле-д’Аоста)** () — Италиядағы коммуна, Валле-д’Аоста әкімшілік аймағында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 249 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 32 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 11010.

Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Стефан.&nbsp;

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Валле-д’Аоста елді мекендері
Аоста

**Аоста** (; ) — Италиядағы қала, Валле-д’Аоста әкімшілік аймағында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 35261 адамды құрайды&nbsp;(2009). Халық тығыздығы 1648 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында. Пошта индексі — 11100.

## Демографиясы
Қала тұрғындарының саны шамамен 35000 адамды құрайды. Шекаралас муниципалитеттер (Сент-Кристоф және Саар) құрған агломерацияның халқы 60 000-ға жетеді.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты   
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Валле-д’Аоста елді мекендері
Бар (Валле-д’Аоста)

**Бар (Валле-д’Аоста)** () — Италиядағы коммуна, Валле-д’Аоста әкімшілік аймағында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 134 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 45 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 11020.

Елді мекеннің қамқоршысы — Вознесение Девы Марии.&nbsp;

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Валле-д’Аоста елді мекендері
Авеньо

**Авеньо** () — Италиядағы қала, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Генуя провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2347 адамды құрайды&nbsp;(2007). Халық тығыздығы 214 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 16030.

Елді мекеннің қамқоршысы — Pietro e Paolo di Tarso.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 29 маусым.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Аренцано

**Аренцано** () — Италиядағы қала, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Генуя провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11 544 адамды құрайды&nbsp;(2005). Халық тығыздығы 481 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 24 км² шамасында. Пошта индексі — 16011.

Елді мекеннің қамқоршысы — San Nazario e San Celso.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 28 шілде.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Баргальй

**Баргальй** () — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Генуя провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2760 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 169 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 16021.

Елді мекеннің қамқоршысы — Assunzione della Vergine Maria.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 10 900 104
* Электронды поштасы: comune.bargagli.ist@liguriainrete.it
## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Борцонаска

**Борцонаска** () — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Генуя провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2136 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 27 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 80 км² шамасында. Пошта индексі — 16041.

Елді мекеннің қамқоршысы — Bartolomeo apostolo.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 185 340 003
* Электронды поштасы: comborzo@tin.it
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Реццоальйо

**Реццоальйо** () — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарайтын Генуя провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1149 адам құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 11 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 105 км² шамасында. Пошта индексі — 16048.

Елді мекеннің қамқоршысы — San Terenziano.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 185 870 015
* Электронды поштасы: info@comune.rezzoaglio.genova.it
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты  
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Ауриго

**Ауриго** () — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Империя провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 353 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 37 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 18021.

Елді мекеннің қамқоршысы — San Paolo.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 18 354 041
* Электронды поштасы: aurigo@uno.it
## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Диано-Марина

**Диано-Марина** () — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Империя провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6249 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 951 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 18013.

Елді мекеннің қамқоршысы — Sant’Antonio abate.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 1 834 901
* Электронды поштасы: sindaco.dianomarina@mbox.lol.it
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Қазақстандағы шайбалы хоккей

нобай|
**Қазақстанда шайбалы хоккей -** Өскеменде 1955 жылы басталды. Осы қаладағы қорғасын-мырыш комбинатының «Торпедо» командасы КСРО ч-тында 1-топта ойнап 1987-88 жылғы қысқа маусымда жоғарғы топта өнер көрсетті. Кейінірек Қарағандының, Алматының, "Автомобилист", Теміртаудың "Строитель" командалары да 1-ші топта ойнады. Республикадағы шайбалы хоккейдің негізін осылар қалап, көптеген қала командаларының қатысуымен жыл сайын ұлттық чемпионат өткізіліп тұрады. Қыс айларында балалар мен жасөспірімдер арасында "Аптын шайба" жүлдесі үшін бұқаралық жарыстар өтуде. Кей жылдары мұндай жарыстарға 100 мыңнан астам спортшылар қатысуда. 2002 жылдың аяғы мен 2003 жылдың басында Алматыда 20 жасқа дейінгі хоккейшілер арасында "А" тобы 1-дивизион бойынша, Әлем біріншілігі өтті. Бұған Украина, Жапония, Франция, Италия, Хорватияның және Қазақстанның командалары қатысты. Осы жарыста Украинаның құрамасы 9 ұпаймен 1-ші, Жапонияның құрамасы 8 ұпаймен 2-ші, Қазақстаның құрамасы 7,5 ұпайымен (3-жеңіс, 1-тең ойын, 1 ұтылыс) 3-ші орындарға шықты. Республиканың құрамасы ірі халықаралақ жарыстарда көзге түсіп келеді. 1996 ж. Жопонияның Нагано және 1998 ж. Оңтүстік Кореяның Конгвон қалаларында өткен Азия ойындарында ерлер, 2002 ж. Оңтүстік  Кореяның Бусан қалаларында өткен Азия чемпионатында чемпион атанды. 

## Жылдың ең үздік хоккейшісі атанғандар
Қазақстан тәуелсіздігін алып, ҚР шайбалы хоккей федерациясы құрылып, қазақ хоккейі Халықаралық шайбалы хоккей федерациясының (ІІHF) құрамына енгеннен бастап, өткізіліп келе жатқан сауалнамалық бәйгеде мына хоккейшілер үздік танылған болатын: 
*1992 жыл – Игорь Земляной;
*1993 жыл – Константин Шафранов;
*1994 жыл – Евгений Корешков;
*1995 жыл – Андрей Пчеляков;
*1996 жыл – Андрей Самохвалов;
*1997 жыл – Владимир Завьялов;
*1998 жыл – Александр Корешков;
*1999 жыл – Дмитрий Уппер;
*2000 жыл – Федор Полищук;
*2001 жыл – Виталий Трегубов;
*2002 жыл – Сергей Александров;
*2003 жыл – Евгений Корешков;
*2004 жыл – Анатолий Филатов;
*2005 жыл – Виталий Колесник;
*2006 жыл – Евгений Корешков;
*2007 жыл – Талғат Жайлауов;
*2008 жыл - Андрей Гаврилин.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Қазақстандағы шайбалы хоккей
Санат:Қазақстандағы спорт түрлері
Вячеслав Георгиевич Панев

**Вячеслав Георгиевич Панев** (11 қазан 1948 жыл, Краснотуринск қаласы, РСФСР) — допты және көгалдағы хоккейші. 1965 ж. Карпинскінің "Шахтерінде", 1967-77 ж. Алматының "Динамо", 1977 ж. күзден Красногорскінің "Зоркий" командаларында ойнады. КСРО чемпионатының қола (1971, 1974), күміс (1973, 1975-76) жүлдегері және 1977 жылғы чемпионы. КСРО құрамасының құрамында 12 ойын өткізіп 1973 ж. Әлемнің чемпионы атанды. Көгалдағы хоккейден КСРО чемпионатының (1974) күміс жүлдегері, 1972-73, 1975-76 жылдарғы чемпионы.

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккейшілер
Санат:КСРО көгалдағы хоккейшілері
Санат:Динамо Алматы КХК ойыншылары
Санат:Алфавит бойынша допты хоккейшілер
Санат:КСРО допты хоккейшілері
Санат:Динамо Алматы ДХК ойыншылары
Ойын жүйесі

**Ойын жүйесі**, допты хоккейде ойыншылардың айдын үстінде орналасу тәртібі. Жұртшылыққа оның негізгі 2 түрі жақсы таныс. Олардың біріншісі 5-шабуылшы, 5-қорғаушы, екіншісі - 4-шабуылшысы, 6-қорғанушы. 1 жүйенің 3 түрі бар. олар: 1+2+3+5; 1+3+2+5; 1+1+4+5. Екінші жүйенің де 3 түрі бар, олар 1+2+4+4; 1+3+3+4; 1+4+2+4. Қай жүйені пайдалану қарсы команданың және өз ойыншыларының ерекшеліктеріне байланысты. Ойын кезінде барлық шептегі ойыншылар үлкен күш жұмсайды. Сондықтан хоккейшілердің жан-жақты дайындығы күшті, шеберлігі жоғары болуға тиіс.

## Дереккөздер


Санат:Спорт
Геннадий Сергеевич Любченко

**Геннадий Сергеевич Любченко** (10. 09. 1944. Красногорск қаласы, РФ), ХДСШ-і, қорғаушы қорғанушы. 1960 ж. Краснотуринск балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде хоккеймен айналысып Алматының "Динамо", 1978 жылдан Калининнің "Вымпел" командасында ойнады. Осы жылдары "Динамоның" қолы жеткен табыстарға ол да ортақ. Сонымен қатар Любченко көгалдағы хоккейден КСРО чемпионатының (1975) күміс жүлдегері, чемпионы (1972-73, 1975-76).

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккейшілер
Санат:КСРО көгалдағы хоккейшілері
Санат:Динамо Алматы КХК ойыншылары
Санат:Алфавит бойынша допты хоккейшілер
Санат:КСРО допты хоккейшілері
Санат:Динамо Алматы ДХК ойыншылары
Сәулет Сабыржанұлы Рафиков

**Сәулет Сабыржанұлы Рафиков** (26. 09. 1952, Сарқанд қаласы, Алматы облысы), СШ-і, ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы (1986) 1970-74 жылдарын "Д" командасының құрамында ойнады. Үлкен спортты тастағаннан кейін Орал қаласында жастар, "А" тобында ойнайтын команданың жаттықтырушысы болып жұмыс істеді. ЕССШ-і М. Манғыбаевты дайындады 1985 жылдан бастап "Казахгаз" командасын жаттықтырды, Батыс Қазақстан допты хоккей бірлестігінің вице-президенті.

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша допты хоккейшілер
Санат:КСРО допты хоккейшілері
Санат:Динамо Алматы ДХК ойыншылары
Леонид Николаевич Лобачев

**Леонид Николаевич Лобачев** (6. 01.1949), ECCLU-i (1977). қорғаушы. 1965 ж. Кировскінің "Родина", 1967-70 жылдары Сывтыквардың "Строитель", 1970 -78 ж. А,- ның "Д" 1978 ж. Красногорскінің "Зоркий" командаларында ойнады. КСРО чемпиотының қола (1974), күміс (1973, 1975 -76, 1978) жүлдегері, 1978 ж. 1975, 1977, 1979 ж. Әлемнің чемпионы. Еуропа чемпиондары кубогінің (1978) жеңімпазы. Д. хоккейден КСРО құрамасында 43 ойын өткізіп 10 доп соқты. Көгалдағы хоккейден де 1970-71, 1974 ж. КСРО чемпионатының күміс жүлдегері, 1972-73 ж. чемпионы атанды.

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша допты хоккейшілер
Санат:КСРО допты хоккейшілері
Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккейшілер
Санат:КСРО көгалдағы хоккейшілері
Санат:Динамо Алматы ДХК ойыншылары
Санат:Динамо Алматы КХК ойыншылары
Юрий Федорович Варзин

**Юрий Федорович Варзин** (20.29. 1940, Нижний Тагил қаласы. Свердлов облысы РФ - 26.10.1985 Алматы), ЕС СШ-І (1965), 1956 жылдан. Н. Тагил балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде, 1959-65 ж. Свердловскінің СКА, 1965-74 ж. Алматының "Д" 1975-75 ж. Қарағандының "Литейщик" командасында ойнады КСРО чемпионатының (1964, 1966-67, 1971) қола күміс (1961, 1963, 1965, 1973) жүлдегері 1960, 1962, жылдарғы 1961, 1963, 1963 және 1973 ж. Ә-нің чемпионы. Ә. ч-тында 9 ойын өткізіп 7 доп соқты. Ол көгалдағы хоккейден де КСРО чемпионатының  күміс (1970-71) жүлдегері, чемпионы (1972-73).

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккейшілер
Санат:Динамо Алматы КХК ойыншылары
Санат:Көгалдағы хоккейден әлем чемпиондары
Санат:КСРО көгалдағы хоккейшілері
Марат Халелұлы Маңғыбаев

**Марат Халелұлы Маңғыбаев** (7. 09. 1963, Балықшы аулы, БҚО), ХДСШ-і (1983), ЕССШ-і (1992). Допты хоккеймен айналысуды Орал қаласындағы N 3 балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде 1974 ж. жаттықтырушы В. Немолочановтың қолында бастады. 1979 жылдан Оралдың "Теолог" командасында ойнады. 1979-80 қысы маусымда ең үздік қорғаушы атанды. 1986-87 ж.ж. Куйбышевтың "Труд" командасында ойнады. Маңғыбаевтың көгалдағы хоккейден де табыстары қомақты. КСРО Еуропа чемпиондары, Әлем кубогінің (Париж) жеңімпазы, КСРО-ның (1983 - Әндіжан), чемпионы.

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша допты хоккейшілер
Санат:КСРО допты хоккейшілері
Валерий Анатольевич Бочков

**Валерий Анатольевич Бочков** (22. 12. 1946, Краснотуринск қаласы, РФ) — КСРО допты хоккейшісі. ECCLU-i (1973). Шабуылшы. 1960 жылдан Краснотуринск балалар мен жасөспірімдер құрамасында, 1960-78 ж.ж. Алматының "Д" 1978 ж. Красноярскінің "Зоркий" командасында ойнады. КСРО чемпионатының қола (1966-67, 1971, 1974), күміс (1973, 1975-76, 1978) жүлдегері, чемпионы (1977). Еур. ч-ндары кубогінің (1978) иегері. КСРО құрама командасының санында 64 ойын өткізіп, қарсыластарының командасына 54 доп соқты. 1973, 1975, 1977, 1979 ж. Әлемнің чемпионы, Әлем чемпиотының ойындарына 24 рет қатысып 22 доп соқты. Ол сонымен қатар көгалдағы хоккейден 1972-73, 1975, 1977 ж.ж. КСРО чемпионы, 1970-71 ж.ж. күміс жүлдегері.

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша допты хоккейшілер
Санат:КСРО допты хоккейшілері
Санат:Динамо Мәскеу ДХК ойыншылары
Санат:Динамо Алматы ДХК ойыншылары
Ақжусан

**Ақжусан** (Ақ жусан) - жайылымдық шоп атауы. Жапырақтарын ұйысқан ақжусан селеу, бетеге, көде, кермек сияқты дала шөптері арасында өседі. Ақжусанды күзде және қыста мал сүйсініп жейді және жеген қой тез семіреді.

## Дереккөздер


Санат:Жусандар
Санат:Күрделігүлділер
Ақжолтай, термин

**Ақжолтай** - қадамы кұтты болған, келуі жақсылыққа жалғасқан адам. Ақжолтай атауы көбінесе, жас балаға, жаңа түскен келінге, келген қонаққа қатысты айтылады. Байырғы қазақ дәстүрінде жолаушы келген түні мал төлдесе, көтен асып, қонақты сыйлайды. Әрі киіт кигізіп, ақ жолтай қоқаң деп шығарып салады. Сондай-ақ, жаңадан келін түскен шаңырақта күтпеген жерден жақсылық болса, келіннің аяғы құт әкелді, келін ақжолтай болды деп қуанады. Осыған байланысты құтты қонақ келсе қой егіз табады, құтсыз қонақ келсе қорадағы қойга қасқыр шабады» деген мәтел қалыптасқан.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Аса

**Аса** сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:

*Аса (бұйым-таяқ) — символдық мәнді бұйым-таяқ;
*Аса (ауыл) — Жамбыл облысы, Жамбыл ауданың орталығы (1973 жылдан;
Ақжігіт, термин

**Ақжігіт** - қайыс оңдеуде колданылатын құралдың атауы. Әсіресе, қайыстан орме оретін шеберлер жиі қолданады. Өрімнің таспаларын тесікмүйізден өткізіп ыспалап майдалаған соң өреді де, дайын болған өрімді ақжігітке қысып салып турып, өрімді майдалап, жумырлап тегістеуге пайдаланады. Осы қуралдың екінші атауы — ақмырза.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Ақзон темір

**Ақзон темір** - қаңылтыр темірдің ақ түсті түрі. Құрамында мырыш болғандықтан мұндай темірден (қаңылтырдан) шеберлер кірлен (кірлеген), су сақтайтын дүңгіршек, шелек, самаурынның кернейі сияқты ыдыстар мен жабдықтар жасауға қолайлы деп санаған.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Ақжілік ету

**Ақжілік ету** - сүйек, кеміктің жетіліп толуына пісуі мал физиологиясының толық қалыпты қызметіне қарай бажайлау тәсілі. Қиналып зорыққан тұлпарды ұзақ жылдар бойы бәйгеге қоспай ақжілік болған кезде, яғни толық оңалған соң ғана жаратқан. Ол үшін тұлпарды қасына көтерем болған бір атты бірге жіберіп, семіртіп белгілі уақыт өткен соң әлгі қосымша атты (мұны «құрбан ат» деп атайды) сойып, жілігін тазалап көреді. Егер сүйектері аппақ болып тұрса жілік майы әбден толасқан бәйгеге, көкпарға т.б. жаратуға жарағаны деп есептейді.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Аққала

**Аққала** - қыстыгүні қардан қаланатын пана, қора, ықтасын. Өрісте мал бағып жүрген қойшылар қар қалыңдап, әбден бекігеннен кейін әдетте аққала соғып соның ішінде паналаған. Бұрын теріскей жақтағы елді-мекендер боранды күндерде жатаған үйді, қора-қопсыны қар басып қалмау үшін таса, тосқауыл ретінде аққала соққан. Қар қалың, қасаттанып түскен кездері төбесі бар апан тәрізді етіп те жасаған. Аққор боран-шашында малға ық, малшыға пана, әр ауылдың өрісіне белгі болады.

## Дереккөздер


Санат:Қыс
Аққалпақ

**Аққалпақ** - ақ қозының күзем жүнінен, кейде түбіт араластырып басқан жұқа киізден жасалған маусымдық баскиім түрі. Аққалпақ қара барқыт немесе қара пүлішпен әдіптеледі. Төбесі төрт сай болып тігіліп, тігісі қара жібек жіп немесе қара барқыттан шыралжың салынып көмкеріледі. Қайырма етегі мен төбесін түрлі-түсті жібек матамен тыстау немесе ою-өрнек салу да кездеседі. Төбеден төгілдіре шашақ тағылады. Кейде қайырма етегінің алды-арты жырық келетіндіктен айыр қалпақ деп те аталады. Кейде қалпақты ши барқыт, шұға сияқты матадан сырып та жасайды.

ҚР MOM қорындағы (КП 19434) қалпақ төрт сайдан құралған, төбесі шошақтау. Сайларын қосылған тігісінің үстіне жасыл барқыт басылып, олардың шетіне сәндік үшін ширатылған жіп бастырылған. Милығы мақта мата-мен астарланып, қайырмасы жасыл барқытпен әдіптелген. Керегесінің биікт. 23 см, милық шеңбері 53 см.

Екінші аққалпақ түрі - (КП 13235) үшбұрышқа ұқсас төрт сайдам құралған, төбесі шошақтау. Сайларының тігістеріне ширатылған қара жүн жіп бастырып тігілген. Сәндік үшін төбе тұсына көлденеңінен жіп жүргізілген. Астары сайларының түйіскен жерлеріне жөрмеп бекітілген. Жиегі қара барқытпен әдіптелген. Биіктігі 23 см, милық шеңбері 57 см.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Аса (бұйым-таяқ)

**Аса** — символдық мәнді бұйым-таяқ: біріншіден, хандар мен төбе билер ұстанды. Екіншіден, деректерге қарағанда, діни ағымның көрнекті өкілдері (дәруіштер. диуаналар, сопылар, балгерлер, пірәдар қажылар, беделді қожалар және т.б.) тұтынған. Мысалы: 
 *Қалқатай сен дегенде қуанамын, 
 *Еңкейіп жез шәйнекпен су аламын. 
 *Кеткенде аулың алыс, беу қалқатай, 
 *Қолында асасы жоқ дуанамын, 
- деп келетін қара өлең жолдарынан асаның диуаналар тұтынған атрибут екендігі аңғарылады. Бұл таяқтың практикалық қолданысынан гөрі иесінің қоғамдағы әлеуметтік статусын айғақтайтын символдық мәні басым болды. Яғни аталмыш әлеуметтік санаттардың статустық образдарының қажет атрибуттарының бірі деуге болады. Сонымен қатар, дәстүрлі мифопоэтикалық дүниетанымда пайғамбарлар мен әулие-әнбиелердің алып күштерінің және ғажайып сиқырлы қасиеттерінің айғақ-символы, әрі осы қасиеттерді жүзеге асыратын кұдіреті бар бұйым. Демек, фольклорлық дәстүрде тиісті сан алуан мифологиялық сюжеттерді құрайтын іргелі концепт-элементтің функциясын да атқарды.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Изолабона

**Изолабона** () — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Империя провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 698 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 56 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 18030.

Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria Maddalena.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 184 208 127
* Электронды поштасы: isolabona@libero.it
## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Аққаптал

**Аққаптал** - арқасына қаптал мен қабырға түсына ақ түсті дағы бар жұмыс, жегін, мініс көлігінің атауы. Ұзақ уақыт бойы ауыр жұмысқа пайдаланылған жылқы, түйе малының жауырынындағы жара жазылғаннан кейін сол жерге ақ жүн шығады. Кейде аттың арқасында өршіген жауырдың орны да аққаптал болып қалады. Мұндай көлік малы  aт, аққаптал түйе деп те айтыла береді. Адамның қартайған, күш қуаты қайтқан шағын да аққаптал атқа теңеу ақындардың сөз орамдарында сақталған: 
Аққаптал атандай-ақ алпыс жаста, 
Қарттықтың нышаны сол абайлатқан.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Аққас

**Аққас**- түшкіргенде айтылатын тілек сөз. *«Денің сау болсын, ауырма, аман бол!»* деген мағынаны білдіреді. Этнолог Нұрсан Әлімбайдың айтуынша бұл тілек *«Қасың ағарып қартайғанша денің сау болсын, жамандық көрме, қайғы-мұңсыз өмір сүр»* деген мағынаны білдіреді. Ал, *«Жәрекім Алла, бер Тәңір»* деген тілек сөз *«Алла жар болсын, тілегіңді тәңір берсін»* дегенді аңгартады. Ақтұш, ақтүйенің сүтін іш, - деп айту да денсаулық тілеген нышанда айтылады.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Аққол aнa

**Аққол aнa** - дәстүрлі ортадағы жүкті әйелдерді босандыратын тәжірибелі әйел, жәрдем жасайтын «маман». Аққол aнa қызметі ел ішінде көп бала тапқан, босану мен жүктіліктің қырсырын меңгерген әйелдерге жүктеледі. Ондайлар көбіне қайын атасынан бата алған, мал мен басы тең өскен, көпке сыйлы балалы-шағалы әйел болады. Аққол aнa бала теріс келген сыңайлы болса, жүкті әйелдің ішін маймен сылай отырып сипап, арнайы ағаш табағымен айналдырып «түзейді». Толғағы жиілеген кезде арнайы керілген арқанга асылып тұрган жүкті әйелдің белін тартады.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Абсдорф

**Абсдорф** () — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Тульн округінің құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1773 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 15.96 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — TU, ресми идентификациялық коды — *3 21 01*.

2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Зоня Мёрт (АСДП) саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Аққұйрық

**Аққұйрық** - патшалық Ресей ақшасының жүз сомдық номиналының ертеректегі халықтық атауы. Қазақы ортада Ресеймен тауарлы-ақша айналысының күшеюіне байланысты қолданысқа енді.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Аққу бөрік

**Аққу бөрік** - аққу терісінің тұтас сыдырылған түріндегі және аққу мамығынан тігілген бақсы мен дуананың айрықша белгісін көрсететін баскиім түрі. Аққу бөрікті негізінен бақсы ойнайтын кезде киген. Оны ем-дом жасап, сәуегейлік айтатын дуаналар да пайдаланды. «Қамбар батыр» жырында аққу бөрік жөнінде төмендегідей мәлімет кездеседі:
... Патшадан пәрмен болған соң, 
Келмембет мінді атына, 
Бітеу сойып ащудың 
Терісін киді басына 
Жөнеліп кетіп барад, 
Қырық жігіт ертіп қасына.

Этнографиялық және фольклорлық деректер бойынша аққу символикасы қазақтың шаман өнеріндегі арнайы дәстүрлі киімнің, сондай-ақ, оның маңыздылығын ашатын негізгі атрибут болып табылады. Қазақ бақсылары шашы узын аққу мамықтарынан жасалған қалпақ және жамылғы киген. Зерттеушілердің айтуы бойынша, Алматыға жақын Қарғалы ауылы тұрғынында Досмайыл бақсы қолданған ащу бөрік, қобыз, асай мүсей, қамшы, орақ сақталған. Бұлардың барлығы үй иесінің әкесі Досмайыл бақсыға тиесілі болған (ол 1978 жылы 89 жасында қайтыс болды), тымақ пен қобыз 18 жасында әкесі Күйіктен мұраға қалған. Досмайыл бақсы емшілікпен айналысқан, көбінесе белсіздік, жүйке ауруына шалдыққандарды емдеген. Ұлының айтуы бойынша, соғыстан кейінгі кездегі туыстарынан айрылған немесе соғыста туысқандарынан хат хабар келмегендерге көмек беріп, ем-дом жасаған екен.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Пьетрабруна

**Пьетрабруна** () — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Империя провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 578 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 58 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 18010.

Елді мекеннің қамқоршысы — San Matteo.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 18 390 200
* Электронды поштасы: comune.pietrabruna@tin.it
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Аққу мамық ішік

**Аққу мамық ішік** - бітеу сойылған ақку терісінен жасалынған, сырты матамен тысталған әйелдердің аса қымбат сәндік сырт киімінің атауы. Мұндай дәстүр қазақы ортада кең таралғандығы туралы дерек жоқ. Керісінше XIX ғ. ортасында батыс елдерінде, соның ішінде Ресейде ақку мамығы ерекше сұранысқа не болуына байланысты қазақ даласындағы үлкен көлдерден (әсіресе, Кокшетау, Қорғалжын аймағында) аққуды атып, терісін өткізгендігі туралы деректер бар.
ҚР MOM қорындағы (КП 13950) ішік XIX ғ. Ақмола өңірінде жасалған. Ақсары барқытпен тысталған, белі қынамалы, етек шалғайы кең. Иық тігісі қиғаш, жеңі қондырма. Жеңі іш жағынан мақтамен сырылған, орама жағалы. Белі артқы бойынан қынап тігілген. Өңірі, етегі, жеңі аққу мамығымен журындалып, оқа бастырылған. Жалпы ұзындығы 110 см, жең ұзындығы 76,5 см, екі иіннің аралығы 43 см. Бұл А. м. і.-тің тарихы үлкен: Шоқан Уәлихановтың қарындасы Тәжібай Шыңғысқызы Уәлиханованікі. Кейіп қызы Махрыт Шормановаға өткен, ол өзінің қайын сіңлісі Билалқызы Фариха Шормановаға сыйлаған. Музейге 197-1 ж. өткізілген.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Терминология
Арнаско

**Арнаско** () — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Савона провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 586 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 98 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 17032.

Елді мекеннің қамқоршысы — Assunzione della Vergine Maria.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 182 761 020

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты  
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Гарленда

**Гарленда** () — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Савона провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1232 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 149 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 17033.

Елді мекеннің қамқоршысы — Natività di Maria, madre di Gesù.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 182 580 056
* Электронды поштасы: info@comunegarlenda.mysam.it
## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Баден (Төменгі Аустрия)

**Баден (Төменгі Аустрия)** () — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Баден округінің құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 25 136 адамды құрайды (1 қаңтар 2010). Алып жатқан жер аумағы 26,89 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BN, ресми идентификациялық коды — *3 06 04*.

2010 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Курт Штаска (АҰП) саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Савона

**Савона** () — Италиядағы қала, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Савона провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 61 742 адамды құрайды&nbsp;(2004). Халық тығыздығы 921 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 65 км² шамасында. Пошта индексі — 17100.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты  
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Бургшлайниц-Кюнринг

**Бургшлайниц-Кюнринг** () — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Хорн округінің құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1430 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 41.84 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — HO, ресми идентификациялық коды — *3 11 03*.

2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Андреас Ульрайх саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Споторно

**Споторно** () —   Италиядағы Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Савона провинциясында орналасқан коммуна.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4133 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 508 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км².

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 19 746 971
* Электронды поштасы: sindaco@comune.spotorno.sv.it
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Беверино

**Беверино** () — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Ла Специя провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2339 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 65 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 36 км² шамасында. Пошта индексі — 19020.

Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Croce.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 187 883 026
* Электронды поштасы: comunebeverino@libero.it
## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Сарцана

**Сарцана** () — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Ла Специя провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 21 591 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 631 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 34 км² шамасында. Пошта индексі — 19038.

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 1 876 141
* Электронды поштасы: info@comune.sarzana.org
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Лигурия елді мекендері
Виллессе

**Виллессе** () — Италиядағы коммуна, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Гориция провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1664 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 143 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 34070.

Елді мекеннің қамқоршысы — Рох.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 48 191 026
* Электронды поштасы: info@villesse.it
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Гориция

**Гориция** () — Италиядағы қала, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Гориция провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 36 615 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 863 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 41 км² шамасында. Пошта индексі — 34170.

Елді мекеннің қамқоршысы — Эрмакора (Ermacora) және Фортунато.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 12 шілде.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Герасдорф-Вин

**Герасдорф-Вин** () — Аустриядағы қала. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Вена округінің құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10862 адамды құрайды (2017). Алып жатқан жер аумағы 35,24&nbsp;км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KO, ресми идентификациялық коды — *3&nbsp;12&nbsp;35*.

2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Александер Фойта саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Вайонт

**Вайонт** () — Италиядағы коммуна, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Порденоне провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1646 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 1 014 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 2 км² шамасында. Пошта индексі — 33080.

Елді мекеннің қамқоршысы — Gesù Crocifisso.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 42 771 395

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Монрупино

**Монрупино** () — Италиядағы коммуна, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Триест провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 869 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 72 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 34016.

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 40 327 122
* Электронды поштасы: segreteria@com-monrupino.regione.fvg.it
## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Зеефельд-Кадольц

**Зеефельд-Кадольц** () — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Холлабрун округінің құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 958 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 21.87 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — HL, ресми идентификациялық коды — *3 10 42*.

2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Георг Юнгмайер саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Баньярия-Арса

**Баньярия-Арса** () — Италиядағы коммуна, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Удине провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3526 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 183 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 33050.

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 0432 928595 — 0432 929227 — 0432 929285
* Электронды поштасы: area.amministrativa@comune.bagnariaarsa.ud.it
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Гафленц

**Гафленц** () — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Штайр округінің құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1834 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 59 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — SE, ресми идентификациялық коды — *4 15 05*.

2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Гюнтер Кельнрайтнер (АҰП) саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Геретсберг

**Геретсберг** () — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Браунау-на-Инне округінің құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1154 адамды құрайды (1 қаңтар 2007). Алып жатқан жер аумағы 37.52 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BR, ресми идентификациялық коды — *4 04 09*.

2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Лехнер (АҰП) саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Лакирхен

**Лакирхен** () — Аустриядағы қала. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Гмунден округінің құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9454 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 32.5 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GM, ресми идентификациялық коды — *4 07 11*.

2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Клаус Зильбермайр (АСДП) саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Лихтенау (Мюлькрайс)

**Лихтенау (Мюлькрайс)** () — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Рорбах округінің құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 552 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — RO, ресми идентификациялық коды — *4 13 19*.

2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Альбрехт Найдхарт (АҰП) саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Удине

**Удине** () — Италиядағы қала, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Удине провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 96 402 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 1 740,41 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 56 км² шамасында. Пошта индексі — 33100.

Елді мекеннің қамқоршысы — Santi Ermacora e Fortunato.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 12 шілде.

## Тарихы
Удине қаласы туралы алғаш рет 983 жылы император Отто II Қызыл Утинум сарайын Аквилея патриархатына сыйға берген кезде кездеседі. Орта ғасырларда Удине тек патриархаттың ғана емес, бүкіл Фриулидің негізгі саяси және экономикалық орталығы болды.

1420 жылдан кейін Удине, басқа Фриули сияқты, Венеция Республикасының бөлігі болды. Түріктердің бірнеше рет шапқыншылықтарына ұшыраған. Австро-Италия соғысының (1866) қорытындысы бойынша оны Габсбургтер Италияға берді.

Удине Фриули мәдениетінің маңызды орталығы болып қала береді, Фриулидегі ең үлкен Винченцо Йоппидің қоғамдық кітапханасы орналасқан. 1963 жылы Удине және оның провинциясы Триест, Гориция және Порденонемен бірге Фриулидің өзін-өзі басқаратын аймағын - Венеция Джулияны құрады.

## Этимология
Удина туралы алғашқы белгілі ескерту - латын тілінде - 983 жылы (Udene түрінде) және 1000-ға жуық (Utinum түрінде). Атаудың шығу тегі толық анық емес. Қолданыстағы гипотеза бойынша, ол римдікке дейінгі шыққан және үнді-еуропалық *ou̯dh- 'желин' түбірімен байланысты, оның да 'төбе' бейнелі мағынасы болған.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Авелла

**Авелла** () — Италиядағы қала, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7785 адамды құрайды. Халық тығыздығы 256,25 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 30,38 км² шамасында. Пошта индексі — 83021.

Елді мекеннің қамқоршысы — San Sebastiano.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 20 қаңтар.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Валлезаккарда

**Валлезаккарда** () — Италиядағы коммуна, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1416 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 115 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 83050.

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 82 797 034
* Электронды поштасы: info@comune-vallesaccarda.it
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты  
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Вентикано

**Вентикано** () — Италиядағы коммуна, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2545 адамды құрайды. Халық тығыздығы 182 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 83030.

Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 8 қыркүйек.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Апиче

**Апиче** () — Италиядағы қала, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Беневенто провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5 685 адамды құрайды&nbsp;(2004). Халық тығыздығы 118 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 48 км² шамасында. 

Елді мекеннің қамқоршысы — Иоанн Креститель.&nbsp;

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Санкт-Томас-на-Блазенштайне

**Санкт-Томас-на-Блазенштайне** () — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Перг округінің құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 878 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 29 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — PE, ресми идентификациялық коды — *4 11 22*.

2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йоханнес Неннинг (АҰП) саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Гуардия-Санфрамонди

**Гуардия-Санфрамонди** () — Италиядағы коммуна, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Беневенто провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5632 адамды құрайды. Халық тығыздығы 282 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 82034.

Елді мекеннің қамқоршысы — San Filippo Neri.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 26 мамыр.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты  
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Шёрфлинг-ам-Аттерзее

**Шёрфлинг-ам-Аттерзее** () — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фёклабрук округінің құрамына енеді.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3165 адамды құрайды (15 мамыр 2001). Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — VB, ресми идентификациялық коды — *4 17 37*.

2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Герхард Грюндль (АСДП) саналады.

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Сан-Лупо

**Сан-Лупо** () — Италиядағы коммуна, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Беневенто провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 845 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 57 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 15 км² шамасында. Пошта индексі — 82034.

Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Lupo di Troyes.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 824 811 002

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Сан-Бартоломео-ин-Гальдо

**Сан-Бартоломео-ин-Гальдо** () — Италиядағы коммуна, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Беневенто провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5839 адамды құрайды&nbsp;(2001). Халық тығыздығы 71 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 82 км² шамасында. Пошта индексі — 82028.

Елді мекеннің қамқоршысы — Варфоломей апостол.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 24 тамыз.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Вилла-Литерно

**Вилла-Литерно** () — Италиядағы қала, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10 362 адамды құрайды. Халық тығыздығы 170 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 61 км² шамасында. Пошта индексі — 81039.

Елді мекеннің қамқоршысы — San Tammaro.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 16 қаңтар.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Витулацьо

**Витулацьо** () — Италиядағы коммуна, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5613 адамды құрайды&nbsp;(2004). Халық тығыздығы 247 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 81041.

Жыл сайынғы мерекесі — Santo Stefano.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Галло-Матезе

**Галло-Матезе** () — Италиядағы коммуна, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 761 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 25 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 30 км² шамасында. Пошта индексі — 81010.

Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Sant’Antonio da Padova.&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 823 945 490
* Электронды поштасы: non_disponibile
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Маддалони

**Маддалони** () — Италиядағы қала, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 38 150 адамды құрайды&nbsp;(2004). Халық тығыздығы 1033 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 36 км² шамасында. Пошта индексі — 81024.

Елді мекеннің қамқоршысы — Михаил архангел.&nbsp;

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Казальнуово-ди-Наполи

**Казальнуово-ди-Наполи** () — Италиядағы қала, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Неаполь провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 47 940 адамды құрайды&nbsp;(2001). Халық тығыздығы 6185,8 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7,75 км² шамасында. Пошта индексі — 80013.

Елді мекеннің қамқоршысы — San Giacomo apostolo.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 25 шілде.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Казамарчано

**Казамарчано** () — Италиядағы коммуна, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Неаполь провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3283 адамды құрайды. Халық тығыздығы 547 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 80032.

Елді мекеннің қамқоршысы — Papa Clemente.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 23 қараша.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Кампозано

**Кампозано** () — Италиядағы коммуна, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Неаполь провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5389 адамды құрайды&nbsp;(2004). Халық тығыздығы 1767 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3,22 км² шамасында. Пошта индексі — 80030.

Елді мекеннің қамқоршысы — San Gavino Martire.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 25 қазан.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Муньяно-ди-Наполи

**Муньяно-ди-Наполи** () — Италиядағы коммуна, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Неаполь провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 34 722 адамды құрайды&nbsp;(2011). Халық тығыздығы 296,8 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 117 км² шамасында. Пошта индексі — 80100.

Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Gennaro (patrono principale).&nbsp;

## Демографиясы

## Коммуна әкімшілігі

* Электронды поштасы: info@comune.mugnano.na.it
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Пальма-Кампания

**Пальма-Кампания** () — Италиядағы қала, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Неаполь провинциясында орналасқан.Туризм орталықтарының бірі.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14 485 адамды құрайды. Халық тығыздығы 724 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 80036.

Елді мекеннің қамқоршысы — San Biagio.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 3 ақпан.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Помпеи

**Помпеи** () — Италиядағы қала, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Неаполь провинциясында орналасқан.

Неаполь жанында рим қаласы, Кампания облысының, Везувий 24 тамыз 79 атқылауынан жылы жанартау күл қабаты астында жерленген.

Енді - ашық аспан астындағы мұражай. ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енгізілді.

## Демографиясы

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 25 754 адамды құрайды&nbsp;(2009). Халық тығыздығы 2146 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12,4 км² шамасында. Пошта индексі — 80045.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты  
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері
Альфано

**Альфано** () — Италиядағы коммуна, Кампания (Италия)Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1083 адамды құрайды&nbsp;(2012). Халық тығыздығы 271 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 84011.

## Коммуна әкімшілігі
* Телефоны: 089 8736211 (fax 089 871646)
* Электронды поштасы: info@comune.alfani.sa.it
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Кампания (Италия)Кампания елді мекендері