Конго (өзен)

**Конго** (**Заи́р**, **Луалаба**) — Орталық Африкадағы өзен. Негізгі бөлігі Конго Демократиялық Республикасынан ағып өтеді  (оның Конго Республикасы және Ангола шекарасынан аз бөлігі өтеді). Африкада ұзындығы жөнінен екінші орында, әлемдегі суы жөнінен Амазонка өзенінен кейін екінші орынды алады. Жоғарғы ағысы (Кисангани қаласынан жоғары) Луалаба деп аталады. Экватор сызығын екі рет кесіп өтетін жалғыз ірі өзен. Салалары: Ридольфа Танганьика

## Географиясы
Су алабының ауданы — 4 014 500 км². Конго ұзындығы — Чамбези бастауынан бастап 4700 км, Луалаба бастауынан бастап 4374 км құрайды. Луалаба Конго Демократиялық Республикасының оңтүстік шығысынан бастау алады. Конго өзенінің бастауы Замбияның солтүстік-шығысында, Луалаба өзені деп аталатын кішігірім өзеннен басталады. Луалаба өзені оңтүстікке қарай ағып, кейіннен Конго өзені болып аталады. Өзеннің ағысы батысқа қарай бұрылады және терең, кең алқаптан өтеді. Конго өзені экваторды екі рет кесіп өтеді, бұл оның ерекше географиялық ерекшелігі саналады.

Өзен бойында бірнеше сарқырама және тар тар аңғарлар бар. Ең әйгілісі - Ливингстон сарқырамасы. Өзеннің батыс бөлігінде, Атлант мұхитына құяр алдында, кең эстуарийі (сағасы) бар.

## Гидрологиясы
Конго өзені әлемдегі ең сулы өзендердің бірі, оның су ағыны Амазонка өзенінен кейін екінші орында.

Өзеннің су деңгейі маусымдық өзгерістерге ұшырайды, жаңбырлы маусымда су деңгейі көтеріледі. Суының қоңыр түсі болады, бұл оның топырақ эрозиясына байланысты.

1903–1983 жылдардағы Киншаса аумағындағы өзеннің орташа айлық су шығыны (м³/с):


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize  = width:600 height:280
PlotArea   = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:60000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:20000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Қаңт.
  bar:Fév text:Ақп.
  bar:Mar text:Наур.
  bar:Avr text:Сәу.
  bar:Mai text:Мам.
  bar:Jun text:Маус.
  bar:Jul text:Шілд.
  bar:Aoû text:Там.
  bar:Sep text:Қырк.
  bar:Oct text:Қаз.
  bar:Nov text:Қараш.
  bar:Déc text:Желт.

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 47492 
  bar:Fév from:0 till: 34300 
  bar:Mar from:0 till: 34714 
  bar:Avr from:0 till: 35971 
  bar:Mai from:0 till: 39149 
  bar:Jun from:0 till: 35532 
  bar:Jul from:0 till: 31702 
  bar:Aoû from:0 till: 31086 
  bar:Sep from:0 till: 35191 
  bar:Oct from:0 till: 43170 
  bar:Nov from:0 till: 50039 
  bar:Déc from:0 till: 56081 
  

PlotData=
  bar:Jan at: 47492 fontsize:S text: 47492 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 34300 fontsize:S text: 34300 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 34714 fontsize:S text: 34714 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 35971 fontsize:S text: 35971 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 39149 fontsize:S text: 39149 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 35532 fontsize:S text: 35532 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 31702 fontsize:S text: 31702 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 31086 fontsize:S text: 31086 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 35191 fontsize:S text: 35191 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 43170 fontsize:S text: 43170 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 50039 fontsize:S text: 50039 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 56081 fontsize:S text: 56081 shift:(-10,5)
  


## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Bibliography on Water Resources and International Law Peace Palace Library
* Map of the Congo River basin at Water Resources eAtlas 
* Interesting pictures and details to see 
* The Congo Project, *American Museum of Natural History* (AMNH)

Санат:Конго Демократиялық Республикасы өзендері
Санат:Конго Республикасы өзендері
Санат:Замбия өзендері
Санат:Ангола өзендері