open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Измит сағат мұнарасы

**Измит сағат мұнарасы** () — Түркияның Измит қаласында орналасқан және Осман империясы бойынша сұлтан ІІ Абдул-Хамидтің таққа отырғанының 25 жылдығын атап өту құрметіне Осман провинцияларының губернаторларына жіберілген жарлыққа сәйкес салынған көптеген сағат мұнараларының бірі болып табылады. Измит мұнарасы 1902 жылы Измит губернаторы Мұса Қазым-бейдің тапсырмасымен сәулетші Ведат Тектің жобасы бойынша салынды. Басқа деректерде сағат мұнарасының сәулетшісі жергілікті армян-осман тегінен шыққан Михран Азарян деп көрсетілген.

Неоклассикалық стильде салынған Измит сағат мұнарасы сұлтан Абдул-Азиздің Хюнкар павильонының дәл алдында орналасқан. Ол төрт қабатты және ауданы 3,65 х 3,65 метрді құрайды. Бірінші қабатта субұрқақтар жұмыс істейді, ал сағат оның ең жоғарғы деңгейінде орналасқан. Екінші және үшінші қабаттардың барлық төрт қасбетін Осман сұлтаны ІІ Абдул-Хамидтің мөрлері безендірген. Сағат мұнарасын тәж тәрізді жауып тұрған үшкір конус үстінен қорғасынмен жабылған.

Сағат мұнарасы XX ғасыр бойы Измит тарихының ажырамас бөлігі болып табылады, қаланың символына айналды.

Осман империясының бұрынғы (Балқан провинцияларында, әсіресе қазіргі Сербия, Босния және Черногория қалаларында, мысалы, Белград, Приеполе, Сараево, Баня-Лука, Градачац және Стара-Варош сияқты жерлерде, осман уақытындағы ұқсас сағат мұнаралары әлі күнге дейін сахат-кұлалар деп аталады (бұл атау түрік тіліндегі «Сағат мұнарасы» деп аударылатын *Saat Kulesi* сөздерінен шыққан).

2006 жылы Измит сағат мұнарасы қалпына келтірілді.

## Дереккөздер

Санат:Измит
Санат:Түркияның сағат мұнаралары
Санат:1902 жылы салынған ғимараттар мен құрылыстар
Бейсболдан Еуропа чемпионаты

**Бейсболдан Еуропа чемпионаты** — Еуропа бейсбол конфедерациямен (CEB) 2 жылда бір рет ұйымдастырылатын бейсболдан халықаралық жарыс.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.baseballstats.eu/ 

Санат:Бейсболдан Еуропа чемпионаттары
Тұлынбек ханым

**Тұлынбек ханым** (تولون بیک خانم; өл. 1386) — Ұлы Дүрбелең дәуірінде Алтын Орданың ханы болған. Бұл саяси құрылым үшін ерекше жағдай, ол елді жеке өзі басқарған және оның есімі 1370–1371 жылдары Сарай мен Мокши қалаларында соғылған теңгелерге жазылған. Ол мемлекетті басқарған жалғыз әйел билеуші болған.

## Өмірбаяны
Тұлынбек ханымның нақты шыққан тегі белгісіз, бірақ көптеген зерттеушілер оны Бердібектің қызы деп санайды.  Ол әйгілі қолбасшы әрі саясаткер Мамайға күйеуге шыққан. Егер бұл болжам рас болса, Тұлынбек — Алтын Ордада Бату ханның тікелей ұрпағы болған соңғы билеуші.

Ол Мамайдың қолдауымен таққа отырды. Ол жай ғана уақытша билеуші болғанға ұқсайды. Бұл 1361–1370 жылдары билік еткен Абдулла ханның өлімінен кейін, және келесі хан Мұхаммед Бұлақ (1371–1379) келгенге дейінгі өтпелі кезең болатын. Оның есімі кейбір теңгелерде хан (яғни, ер адам билеушісі) ретінде, ал басқаларында ханым (әйел билеуші) ретінде жазылған. Ол Жошы Ұлысының тарихындағы жалғыз әйел билеуші болды. 

1371 жылдың соңына қарай немесе 1372 жылдың басында Мамай оны биліктен алып, оның орнына Мұхаммед-Бұлақты отырғызды.
1380 жылы Мамай Куликов шайқасында орыстардан жеңіліп, кейін Тоқтамыс ханнан да жеңіліс тауып, Қырымға қашты. Ол жерде Мамай жергілікті генуалықтар мен губернаторы тарапынан қуылып, 1380 немесе 1381 жылдары өлтірілді. Мамайдың гаремі, оның ішінде Тұлынбек те, Тоқтамыстың қолына түсті, кейін ол Тұлынбекке үйленді. Тоқтамыс Мамайдың денесін құрметпен жерлеп, оның отбасына қамқорлық көрсетті.

Алайда 1386 жылы Тұлынбек Тоқтамысқа қарсы бір қастандыққа қатысы бар деп айыпталып, өлім жазасына кесілді. Ресейлік "Рогож шежіресінде" бұл оқиға былай сипатталған: "Осы жылы патша Тоқтамыш өзінің патшайымы Товлунбекті өзі өлтірді."
Бұл кезеңде белгісіз себеппен Бердібектің (Тұлынбектің әкесі) атымен теңгелердің қайта соғылуы да осы оқиғалармен байланысты болуы мүмкін.

## Генеологиясы
*Шыңғыс хан
*Жошы хан
*Бату хан
*Тоқоқан
*Меңгу Темір хан
*Тоғрылша
*Өзбек хан
*Әз Жәнібек хан
*Бердібек хан
***Тұлынбек ханым**

## Дереккөздер

Санат:Алтын Орда хандары
Санат:Бату әулеті
Фредерик Кипинг

**Фредерик Кипинг** (, 11 тамыз 1867 жыл, Пеннингтон, Хэмпшир, Ұлыбритания - 21 ақпан 1950 жыл, Лимингтон, Ұлыбритания) — ұлыбританиялық велошабандоз. 1896 жылы Афинада өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан. Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері.

## Спорт
Кипинг 333 метр және 12 сағаттық жарыстарға қатысты. 12 сағаттық жарыста ол мәреге жеткен екі велошабандоздың бірі болды, жалпы 314,664 шақырым қашықтықты жүріп өтті. Ол жеңімпаз Адольф Шмальдан небәрі бір айналым артта қалды. 333 метрлік жарыста Кипинг тағы екі қатысушымен бірге бесінші орынды бөлісті, уақыт көрсеткіші – 27,0 секунд.

## Жеке өмірі
Хэмпширге оралғаннан кейін, ол Милфорд-он-Си қаласында велосипед дүкенін ашты, кейінірек Нью-Милтон мен Лимингтонда автогараждар ашты. Ол Лимингтон аудандық кеңесінің және Хэмпшир графтық кеңесінің мүшесі болды.

Ұлы Майкл Кипинг Саутгемптон және Фулхэм клубтарында футбол ойнаған, сондай-ақ Испаниядағы Реал Мадрид клубының бапкері болған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Британдық велошабандоздар
Асқар Мырзахметұлы Нәметов

**Асқар Мырзахметұлы Нәметов** — ветеринария ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасының білім беру және ғылым саласының қайраткері. Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінің басқарма төрағасы – ректоры.

## Өмірбаяны
Асқар Мырзахметұлы Нәметов 1963 жылы 5 қаңтарда Алматы облысы Жамбыл ауданында дүниеге келген. 1985 жылы Мәскеу ветеринарлық академиясын бітірген. 1991 жылы аталған академияда ветеринарлық хирургия мамандығы бойынша аспирантураны аяқтады.

## Еңбек жолы
1985 жылы Алматы зооветеринарлық институтында ассистент болып жұмысын бастады. 1991 жылдан бастап осы оқу орнында доцент, кафедра меңгерушісі, декан орынбасары лауазымдарын атқарды. 1996 жылдан бастап Қазақ ұлттық аграрлық университетінде кафедра доценті, оқу-әдістемелік бөлімнің бастығы, проректор, институт директоры болып қызмет етті.

2009–2015 жылдары А.Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінің ректоры болды. 2015–2017 жылдары «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» коммерциялық емес акционерлік қоғамының басқарма төрағасы қызметін атқарды. 2017 жылдан бастап Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінің ректоры.

## Ғылыми және академиялық қызметі
120-дан астам ғылыми еңбек, 10-нан астам патент пен авторлық куәліктің авторы. Қазақстанда алғаш жарық көрген «Ветеринарлық заңнама» атты үш томдық жинақтың бірлескен авторы. 12 мемлекеттік білім беру стандарты мен 20 типтік оқу бағдарламасын әзірлеуге қатысқан.

## Марапаттары
* «Еңбек ардагері» медалі (2005)
* «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі (2011)
* «Құрмет» ордені (2014)
* «Қазақстан Тәуелсіздігіне 25 жыл» медалі

Санат:Ветеринария ғылымдарының докторлары
Санат:Профессорлар
Асито стадионы

**Асито стадионы** — Нидерландының Алмело қаласында орналасқан стадион. Бұл стадионға 12 080 көрермен сияды. Стадион 1999 жылы салынған және Эредивизи лигасында ойнайтын Хераклес клубының ресми стадионы болып табылады.

## Тарихы
thumb|Реконструкцияға дейінгі Полман стадионының көрінісі, 2015 жыл
Стадион 1999 жылдың 10 қыркүйегінде ашылып, алғашқы ойын ПЕК Зволле командасына қарсы өткен. Хераклес ойыншысы Йоб тен Тийе Полман стадионындағы алғашқы голдың авторы атанды. 2005 жылы стадион сыйымдылығы 6 900 орыннан 8 500 орынға дейін кеңейтілді, оның ішінде 400 орын қонақ команда жанкүйерлеріне арналды. 2015 жылы сыйымдылық 12 080 орынға дейін ұлғайтылды.

2019 жылдың 1 шілдесінде 10 жылдық демеушілік келісім аясында стадионның атауы Эрве Асито болып өзгертілді.

2024–25 маусымынан бастап стадионның атауы «Асито стадионы» болып өзгертілді.

## Дереккөздер

Санат:Нидерланд стадиондары
Санат:Стадиондар
Людвигспаркштадион

**Людвигспаркштадион** () — Германияның Саарбрюккен қаласындағы көпфункционалды стадион. Бұл стадион 1953 жылы салынған және бастапқыда 35 303 адамды сыйғыза алатын. 2016 жылдан 2021 жылға дейін жүргізілген жаңғырту жұмыстары нәтижесінде (құны 46,5 миллион еуро), сыйымдылығы шамамен 16 000 орынға дейін азайтылды.

Қазіргі уақытта стадион негізінен футбол матчтары мен концерттер үшін пайдаланылады. Саарбрюккен клубының үй стадионы.

## Галерея
thumb|center|300px|Стадионның көрінісі, 2005 жыл.
thumb|center|500px|Реновация кезіндегі жаңа Людвигспаркштадион, қазан 2020 жыл.

## Дереккөздер

Санат:Германия стадиондары
Санат:Стадиондар
Юстин Хогма

**Юстин Хогма** (; 11 маусым 1998 жыл, Энсхеде, Нидерланд) — нидерланд футболшысы және Хераклес клубының қорғаушысы.

## Мансабы
### Клубтық карьерасы
Юстин Хогма 2016–2017 маусымында жарқ етіп көзге түсіп, Эредивизиде толық маусымда бір минут та жібермеген ең жас ойыншы атанды – ол Хераклес сапында 34 матчтың бәрін де ойнады.

2017 жылы 13 маусымда Хоффенхайм клубы жас дарынды ойыншыны төрт жылдық келісімшартпен өз қатарына қосқанын жариялады. Келісімшарт құны құпия сақталды.

2019 жылдың қаңтарында Хогма 2018–19 маусымының екінші жартысына Санкт-Паули клубына жалға берілді.

2021 жылы 15 шілдеде Хоффенхайм Хогманың жаңадан Бундеслигаға көтерілген Гройтер Фюрт клубына бір маусымға жалға берілгенін хабарлады.

2022 жылы 24 қаңтарда Хогма өзінің бұрынғы клубы Хераклеске қайта оралды. Ол 2026 жылға дейін келісімшартқа қол қойып, 21-нөмірмен өнер көрсететін болды.

## Жеке өмірі
Юстин Хогманың әкесі бұрынғы Нидерланд футболшысы Нико-Ян Хогма.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Хераклес ФК ойыншылары
Нико-Ян Хогма

**Нико-Ян Хогма** (; 26 қазан 1968 жыл, Херенвен, Нидерланд) — бұрынғы нидерланд футболшысы, қорғаушы болып ойнаған.

## Мансабы
Нико-Ян Хогма өзінің кәсіби мансабын Камбур клубында бастады, ал үш жылдан кейін Твенте командасына ауысты. 1998 жылы Германияға көшіп, онда Гамбург клубында ойнады, кейін мансабын 38 жасында Хераклес құрамында аяқтады.

2007 жылы 1 қаңтар мен 2018 жылы 1 наурыз аралығында ол Хераклес клубының басқарушы директоры қызметін атқарды. 2018 жылы 1 наурыздан бастап Нидерландтың Корольдік футбол қауымдастығында (KNVB) футбол директоры қызметін атқарып келеді.

## Жеке өмірі
Нико-Ян Хогма Хераклес клубының қорғаушысы Юстин Хогманың әкесі.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Гамбург ФК ойыншылары
Санат:Хераклес ФК ойыншылары
Санат:Твенте ФК ойыншылары
Беларусь Министрлер кеңесі

**Беларусь Республикасының үкіметі** () және оның құрамындағы **Беларусь Республикасының Министрлер Кабинеті** () — Беларусь атқарушы билігінің бас органы. Беларусь президенті тарабынан тағайындалатын бұл үкіметтің басшысы — Беларусь президенті, ол үкіметтің негізгі күн тәртібіне және министрлеріне басшылық етеді. 

## Өкілеттігі және міндеті
Министрлер Кеңесі — елдегі ең жоғарғы әкімшілік орган, үкіметтің күнделікті қызметіне жауап береді. Ол Беларусь президентіне және Ұлттық Жиналыста есеп береді. Министрлер Кеңесі Беларусьтің бүкіл аумағына өкілетті қаулылар шығарады. Беларусь премьер-министрі өз құзыреті шегінде-ақ өкімдер шығарады. Үкімет мынадай құзыреттерге ие:
* Мемлекеттік басқару органдары жүйесін және оған бағынысты басқа да атқарушы органдарды басқарады, соның ішінде: мемлекеттiк әкiмшiлiк органдар, министрлiктер, мемлекеттiк комитеттер, концерндер (Белгоспищепром, Беллегпром, Белнефтехим, т.б.) және үкіметке бағынысты ұйымдар (Беларус тұтынушылар қоғамдарының республикалық одағы)
* Ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттарын әзірлейді және оларды іске асыру бойынша шаралар қабылдайды
* Республикалық бюджет жобасын және оның атқарылуы туралы есепті әзірлейді және Парламентке жіберу үшін Президентке ұсынады
* Бірыңғай экономикалық, қаржылық, ақша-несие саясатын, ғылым, мәдениет, білім, денсаулық сақтау, экология, әлеуметтік қамсыздандыру және еңбекақы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруды қамтамасыз етеді
* Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету, мемлекет мүдделерін, ұлттық қауіпсіздігін сақтау, мүлікті және қоғамдық тәртіпті қорғау, қылмыспен күресу бойынша шаралар қабылдайды
* Республика меншігіндегі мүлікке қатысты меншік иесінің атынан әрекет етеді, мемлекеттік мүлікті басқаруды ұйымдастырады
* Конституцияның, заңдар мен жарлықтардың, Президент жарлықтары мен өкімдерінің орындалуын қамтамасыз етеді
* Министрлiктер мен өзге де республикалық мемлекеттiк басқару органдарының актiлерiнiң күшiн жояды
* Конституциямен, заңдармен және Президент актілерімен өзіне жүктелген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

## Құрамы
Беларусь Министрлер кеңесінің құрамына:
* Беларусь премьер-министрі
* Беларусь премьер-министрінің орынбасарлары
* министрлер
* мемлекеттік комитеттердің төрағалары
* Беларусь Министрлер кеңесі Аппаратының басшысы
* Беларусь ұлттық ғылымдар академиясы Президиумының төрағасы
* Беларус тұтынушылар қоғамдарының республикалық одағы басқармасының төрағасы
* Беларусь президентінің шешімінше өзге де лауазымдар
енеді.

## Қазіргі құрылымы
2025 жылғы 10 наурызда Александр Лукашенко елдің премьер-министрі қылып Александр Турчинді тағайындады.

## Дереккөздер

Санат:Беларусь үкіметі
Санат:Беларусь Министрлер кеңесі
Ескендірбек Рысбекұлы Айдарәлиев

**Ескендірбек Рысбекұлы Айдарәлиев** (; 13 қараша 1955 жыл, Жалалабат облысы) — қырғызстандық саясаткер, 2007 жылғы қарашадан желтоқсанға дейін Қырғызстан премьер-министрі міндетін атқарушысы.

## Ерте жылдары
Ескендірбек Айдарәлиев 1955 жылғы 13 қарашада, Жалалабат облысының Шатқал ауданындағы Жаңабазар ауылында туған.

## Мансабы
Қырғызстан премьер-министрі міндетін атқарушысы болып Айдарәлиев 2007 жылғы 28 қарашада, Алмазбек Атамбаев отставкасынан кейін тағайындалды. 2007 жылғы 24 желтоқсанда, 2007 жылғы парламент сайлауынан кейін оның орнын Игорь Чудинов алды.

Премьер-министр міндетін атқарушысы болудан бұрын Айдарәлиев Премьер-министр бірінші орынбасары, 2006 жылғы 31 қаңтардан 2007 жылғы 27 қарашаға дейін Жалалабат облысының әкімі еді. Бұрын ол, оған қоса, Талас облысының әкімі де болған.

## Өз өмірі
Айдарәлиев үйленген, оның бір ұлы және екі қызы бар.

## Ескертпелер

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан саясаткерлері
Санат:Жалалабат облысы тұлғалары
Санат:Талас облысы тұлғалары
Санат:Қырғызстан премьер-министрлері
Локбатан (жанартау)

**Локбатан** () — әлемдегі ең үлкен балшық жанартауларының бірі. Бакуден оңтүстік-батысқа қарай 15 км жерде. Бұл әлемдегі ең белсенді 5 балшық жанартауының бірі.

Жанартау Әзербайжан астанасының Гарадаг ауданында орналасқан жақын маңдағы Локбатан елді мекенінің атымен аталған. Локбатан қорғалатын жанартаулар тізіміне енген. Оның биіктігі теңіз деңгейінен 150 метр, ал конусы бірнеше ондаған метрге көтеріледі. Локбатан-әлемдегі ең белсенді балшық жанартауы. Атқылау басталғаннан бастап, 1810 жылдан бастап ол 25 рет "оянды". Бұл жағдайда жанартау жиі атқылау түрін өзгертеді. Әдетте балшық кратерден еңіске құйылады, бірақ кейде ол үлкен жалын бағаналарын жасайтын газ массаларын шығарады.

Локбатан жанартауының арқасында Әзірбайжан өзінің бай мұнай мен газ кен орындарының ашты. Өйткені, оның геологиясын зерттеу ғалымдарға 1933 жылы Локбатан маңында ұңғыма бұрғылау арқылы осы табиғи қазыналарды ашуға мүмкіндік берді. Бұрын балшық жанартаулары көмірсутек кен орындарымен ешқандай байланысы жоқ және оларды табуға көмектеспейді деп есептелген.

Бүгінгі таңда Локбатан айтарлықтай белсенді — соңғы атқылау 2012 жылы болды. Жергілікті тұрғындар жақын маңдағы ауылдың үстінде көтерілген үлкен жарқырауды байқады, содан кейін кейін жанартаудан лай төгіліп, 2 гектардан астам аумаққа шашырады. Жанартау тіршілігі үнемі бақылауда. 1826 жылдан бері мұнда 20-дан астам атқылау тіркелген. Жергілікті тұрғындардың қуанышына орай, мұндай жанартаулар тез сөнеді, ал олар шашыратқан балшық толығымен суық және айтарлықтай қауіп төндірмейді. Кез келген адам жанартау етегіне бара алады.

## Дереккөздер

Санат:Әзербайжан жанартаулары
Ант еткенмін

**Ант еткенмін** (, *Ант эткенмен*) — Қырым татарларының ұлттық әнұраны. Сөзін 1917 жылы Номан Челебижиһан жазған бұл шығарма Қырым Халық Республикасының мемлекеттік әнұраны еді.

## Мәтіні

## Номан Челебижиһан жазған түпнұсқа мәтіні

## Тағы қараңыз
* Әй, көзел Қырым, белгілі қырымтатар халық әні
* Қырым әнұраны, Қырымның ресми әнұраны

## Дереккөздер

Санат:Халықтар бойынша әнұрандар
Санат:Қырым татарлары
Санат:1991 жылдағы Қырым
Гюлеш

нобай|оңға|250px|Гюлеш палуандары Бакудегі спорт мерекесінде    
**Гюлеш** () — Әзербайжан халқының ұлттық күрес түрі. Ол Баку маңындағы елді мекендерде және Әзербайжанның көптеген басқа облыстары мен қалаларында танымал.

## Гюлеш күресінің тарихы
Гюлеш — Әзербайжан жеріндегі ежелгі күрестің ұлттық түрі. Бұл спорт түрі әзірбайжан халқының тарихи-мәдени мұрасымен тығыз байланысты.
нобай|оңға|250px|Гюлеш палуандары Бакудегі Наурыз мерекесінде     
Гюлеш күресі Әзірбайжанда 1500 жылдан астам уақыт бойы қолданылып келеді. Ол Ұлы Дала кезінде түріктер арасында кең таралған, содан кейін Әзербайжан мәдениетінде өз орнын тапты.

Ертеде ауылдарда бұл күресті жер бетінде сайысатын. Ал Бакуде, Гянджада және Ордубадта *зорханада* өтті. Зорханада жарыстар мен оқу-жаттығулар өтіп, музыка әуені ойналып, батырлар ерліктері туралы әндер шырқалды.

Гүлеш танымал спорт түрі және жарыстар жергілікті, облыстық және республикалық деңгейде өткізіледі. Ол ұлттық мерекелер мен мәдени іс-шаралардың ажырамас бөлігіне айналған.
Екі балуан арасындағы гюлеш жекпе-жегінде күрте (былғары жилет) мен зығырдан тігілген шалбардан тұратын арнайы киім киеді. Формада балуанның күші мен қайраттылығын білдіретін белбеу, ұлттық дәстүрді бейнелеу қызметін атқаратын бас киім сияқты ерекше символдық элементтер бар.

Гюлеш күресінің маңызды элементтері-техника, күш, төзімділік және ептілік. Гюлеш күресі ежелгі дәуірден бастау алады және дамып, жанкүйерлер мен қатысушыларды көбірек тартуда.

## Күрестің сипаттамасы, тәртібі
Жекпе-жек басталар алдында ұлттық шалбар киген палуандар күрес кілемінің қиғаш қарама-қарсы бұрыштарында тұрады. Қызыл шалбар киген бірінші шақырылған палуан қызыл бұрышқа, екінші шақырылған балуан көк шалбармен көк бұрышқа шығады (Ауылдық жерлерде балуандар күнделікті киіммен жарыса алады). Жекпе-жек төрешісінің ысқырығымен басталады. Ауылдық жерлерде балуандар күнделікті киіммен жарыса алады.
нобай|оңға|200px|Күрес шалбары («тамбан»)     
Палуандар бір-бірімен төмен иіліп, оң қолдарымен ым-ишарамен амандасады. Амандасып болғаннан кейін төреші ысқырып, музыка әуенінің сүйемелдеуімен міндетті денені қыздыру жаттығулары басталады. «Джанга» музыкалық сүйемелдеуімен орындалатын міндетті жаттығулар кезінде палуандар оң қолдарын жоғары көтеріп, бір-біріне жақындап, алақанымен соғып, итеріп, акробатикалық, ырғақты, сонымен қатар арнайы жаттығуларды орындайды. Балуандардың міндетті жаттығуларын орындағаннан кейін төрешілер + немесе – (плюс немесе минус) ұпайларымен бағалайды.

Төрешінің кілемдегі қимылы бойынша палуандар бір-бірімен қол алысып амандасады, бір мезгілде бір-бірінің иықтарын сермеп, кеуделерімен итеріп жібереді. Осыдан кейін төреші ысқырығымен, екі балуанның бес минутқа созылатын тартысы басталады.

Жеңіс палуанға келесі нәтижелер бойынша беріледі:
* айқын жеңіс;
* ұпай бойынша жекпе-жектегі жеңістер;
* жекпе-жек кезінде қарсыласты жарысқа қатысу құқығынан айыру;
* қарсыластың жекпе-жекке шығудан бас тартуы немесе оның кілемге шықпауы.

## Дереккөздер

Санат:Әзербайжан ұлттық спорт түрлері
Лойташ шатқалы

**Лойташ шатқалы** () — Бұл Аустриядағы, Германиямен шекарадағы шатқал. Ол елдің батыс бөлігінде, ел астанасы Венадан батысқа қарай 400 км жерде орналасқан.

## Тарихы және сәулеті
Leutascher Geisterklamm шатқалы өте қауіпті, бірақ қызықты орын ретінде танымал. Екі жартастың арасы тар жол болғандықтан, бұл шатқал «Лойташ рухының шатқалы» атанған. 
Металл және болат көпір арқылы шатқалдан өтуге болады. Бұл көпір ЕО қолдауымен құны 1,4 миллион еуро болатын аустро-германдық жоба бойынша салынды. Бұл жалпы ұзындығы 1650 метр болатын Шығыс Альпідегі ең ұзын қол жетімді шатқал. Бұл көпір екі мемлекетті Германия мен Аустрияны байланыстырады. 2005 жылы туристердің жетпіс бес метр биіктікте жүруін жақсарту үшін жүргізілген жұмыстар аяқталды.

Шатқалының өзі ұзындығы үш мың метрдей. Көпірден өтіп бара жатқанда, аяқ астынан ағып жатыр тау бұлақтарын және бүйірлерінде орналасқан өткір жартастарды көруге болады.
Шатқалда биік жартастардан басқа, бұл жер табиғи биік сарқырамалар және мың жылдық қарағайлар орналасқан. Туристер үшін бұл шатқалға үш жасанды соқпақ төселген. Ең қысқа жол  екі жүз метр. Екінші жол бір мың тоғыз жүз метрге жуық. Ең ұзын жол үш мың метрге созылды. Ең биік нүктесі бір мың елу алты метр. Миттенвальд маңындағы шатқалдың соңында соқпақ Лойташ шатқалына апарады және биіктігі 23 метрлік сарқырамамен аяқталады. Туристік маршруттардың бойында кәдесыйлар сатып алуға және жеңіл тамақ ішуге болатын көру алаңдары мен дүңгіршектер бар.

## Шатқал маңы
Тиролдың бұл аймағында демалыс үшін көптеген қызықты орындар бар. Зеефельд аймағында ара соқпақтарына баруға болады (Bienenlehrpfad), Гастал (Gaistal) деп аталатын альпілік жайылым бар. Зефельд Олимпиада орталығында бассейндер орналасқан. Табиғи су қоймаларының ішінде Альпі көлі Лойташты (Alpenbad Leutasch) атап өтуге болады. Сондай-ақ құмды жағажаймен жабдықталған су қоймасы бар. Дәл осы ойын-сауықтар және басқалары бұл аймақты балалары бар демалушылар арасында өте танымал және сұранысқа ие етті.

Шатқал маңындағы мейрамханалардың Weidachstube, Restaurant Forellenhof, Michaeli Stubn, Restaurant Zur Brucke, Gasthof Kuehtaierhof, Naturwirt, Gasthaus-Pension Landhof, Wolklause көпшілігі аустриялық (ұлттық) тағамдарын ұсынады. 
Мұнда әр түрлі санаттағы қонақ үйлер қызмет етеді:  Hotel Quellenhof 4*, Erlebnishotel Kristall 4*, Biohotel Leutascherhof 4*, Hotel Hubertushof 4*, Activ Pension Bergfrieden 3*, Alpenhotel Karwendel 4*, Kreith-Alm Apartment Hotel 3*, Ostbacher Stern Appartementhaus. Бұл қонақүйлердің барлығы бөренелерден салынған және дәстүрлі аустриялық сәулет стиліне ие.

## Галерея

Leutaschklamm03a.jpg
Leutasch Geisterklamm 01.jpg
Leutaschklamm (Marius Hoch) 10.JPG
Leutaschklamm02.jpg
Leutaschklamm (Marius Hoch) 21.JPG
Leutaschklamm (Marius Hoch) 27.JPG


## Дереккөздер

Санат:Аустрия шатқалдары
Санат:Аустрия географиясы
Тас жол веложарыстарынан Еуропа чемпионаты

**Тас жол веложарыстарынан Еуропа чемпионаты** () - Еуропа велосипедшілер кеңесімен () велоспорттың тас жол тәртіптерінен ұйымдастырылатын жыл сайынғы халықаралық жарыс.

## Чемпионаттар тізімі

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
* Еуропа велосипедшілер кеңесінің ресми сайты

Санат:Тас жол веложарыстарынан Еуропа чемпионаттары
1-дәрежелі командарм

**1-дәрежелі командарм** () — КСРО ҚК ЖШҚӘ құрамындағы қолбасшылық құрамның әскери қызметшілерінің жеке әскери атағы (қазіргі заманда — әскери атақ).

## Тарихы
КСРО ОАК мен КСРО ХКК 1935 жылғы 22 қыркүйектегі «ЖШҚӘ қолбасшылық құрамы үшін жеке әскери атақтарды енгізу туралы» қаулысымен енгізілген.

Ресми түрде атақ жойылған жоқ, бірақ КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 07.05.1940 жылғы «Қызыл Әскердің жоғарғы қолбасшылық құрамның әскери атақтарын белгілеу туралы» Жарлығына, КСРО ХКК 07.05.1940 жылғы қаулысына байланысты сол кезде 1-дәрежелі командарм дербес әскери атаққа ие үш әскери қызметкерге (Г. И. Куликке, С. К. Тимошенко, Қорғаныс Халық Комиссары болып тағайындалуымен бір мезгілде және Б. М. Шапошниковке) жоғарғы қолбасшылық құрамның жалпыәскерлік қолбасшылардың әскери атағы — Кеңес Одағының маршалы берілді.

1-дәрежелі командарм атағы тоғыз әскери қызметкерге берілді, оның ішінде:
* біреуі (С. С. Каменев) 1936 жылы қайтыс болды;
* бесеуі (И. П. Уборевич, И. Э. Якир, И. П. Белов, И. Ф. Федько, М. П. Фриновский) ЖШҚӘ жаппай қуғын-сүргін кезінде ату жазасына кесілген болатын;
* үшеуі (Г. И. Кулик, С. К. Тимошенко, Б. М. Шапошников) 07.05.1940 жылы Кеңес Одағы маршалы әскери атағын иеленді.

## Айырым белгісі

File:Red Army 1935 collar small komandarm 1-go ranga.svg|Гимнастерканың ілгектеріндегі айырым белгісі.
File:Red Army 1935 collar big komandarm 1-go ranga.svg|Шинелдегі ілгек.
File:RKKA 1935 chevron OF9a komandarm 1-go ranga.svg|Шеврон (жеңдегі жапсырма).


thumb|right|200px|Киев әскери округінің қолбасшысы, 1-дәрежелі командарм И. Э. Якир.
1-дәрежелі командарм жеке әскери атағы бар әскери қызметкерлердің айырым белгілері:
* ілгектерде: төрт қою қызыл «ромб» және алтын жұлдыз;
** гимнастеркада жұлдыз ромблармен қатар бейнеленді,
** шинелде — олардан жоғары тұрды,
* жеңде, қайырманың үстінде жалпақ алтын жолақ (шеврон түрінде) және алтын жұлдыз бар.

## Берілуі
### 1935
КСРО ОАК және КСРО ХКК 20 қарашадағы «ЖШҚӘ жоғарғы қолбасшылық және басшылық құрамының тұлғаларын әскери атақтармен бекіту туралы» қаулысымен мыналар әскери атақ бойынша бекітілді:
* С. С. Каменев — ЖШҚӘ әуе қорғанысы басқармасының басшысы.
* И. Э. Якир — Киев әскери округі әскерлерінің қолбасшысы.
* И. П. Уборевич — Беларус әскери округі әскерлерінің қолбасшысы.
* И. П. Белов — Мәскеу әскери округі әскерлерінің қолбасшысы.
* Б. М. Шапошников — Ленинград әскери округі әскерлерінің қолбасшысы.

### 1938
КСРО халық комиссарлары кеңесінің 20 ақпандағы қаулысымен:
* И. Ф. Федько — КСРО қорғаныс халық комиссарының бірінші орынбасары.
КСРО халық комиссарлары кеңесінің 14 қыркүйектегі қаулысымен:
* М. П. Фриновский — КСРО әскери-теңіз күштерінің халық комиссары (2-дәрежелі командарм атағын аттап сайланды)

### 1939
КСРО халық комиссарлары кеңесінің 8 ақпандағы қаулысымен:
* Г. И. Кулик — КСРО қорғаныс халық комиссарының орынбасары.
* С. К. Тимошенко — Киев әскери округі әскерлерінің қолбасшысы.

## Дереккөздер

Санат:КСРО Қарулы Күштерінің әскери атақтары
Санат:1-дәрежелі командармдар
Херенвен

**Херенвен** () — Нидерландтың солтүстігінде орналасқан Фрисланд провинциясындағы қала және муниципалитет. 2021 жылдың 1 қаңтарындағы мәлімет бойынша қаланың тұрғындар саны 29 790 адамды, ал 1 шілдедегі есеппен бүкіл муниципалитеттің халқы 50 859 адамды құрады.

## Қала тарихы
Бұл қала 1551 жылы үш лордтың бастамасымен отын ретінде пайдаланылған шымтезекті қазу орны ретінде құрылған. Сондықтан атауы да осыдан шыққан: heer — «лорд», veen — «шымтезек». Херенвен Фрисланд провинциясындағы дәстүрлі он бір қаланың қатарына кірмеген, себебі оның қала мәртебесі (қала құқықтары) болмаған. Алайда қазір бұл провинцияның ірі муниципалитеттерінің бірі болып саналады.

Херенвенде болған он жеті диірменнің ішінен тек біреуі ғана — Велгелеен немесе Тйепкема диірмені — бүгінгі күнге дейін сақталған.

## Мұражайлар
Қалада екі мұражай бар:
Belvédère мұражайы - заманауи өнер және қазіргі өнер,
Херенвен мұражайы - жергілікті тарих пен мәдениет.

## Спорт
Херенвен әлемдік деңгейдегі спорт нысандарымен танымал. Оларға Абе Ленстра футбол стадионы мен Тиалф жылдам коньки тебу аренасы кіреді. Бұл арена әлемдегі алғашқы жабық 400 метрлік мұз айдындарының бірі болып саналады және халықаралық жарыстарға көп көрермен жинайды. Тиалф аренасы сондай-ақ қаланың шайбалы хоккей командасы – Фрисланд Флайерз клубының үй аренасы болып табылады.

2006 жылы «Спортстад» (Спорт қаласы) жобасы аяқталды. Бұл жобаға гимнастика залы, жүзу бассейні және футбол стадионының кеңейтілген бөлігі кірді, олардың барлығы бір жерде орналасқан. Абе Ленстра стадионының бір ерекшелігі — оның сыйымдылығы қаланың тұрғындар санынан көп. Мұндай ерекшелікке ие футбол ареналарының бірі — Францияның Ланс қаласындағы Боллар-Делелис стадионы.

Қаланың футбол командасы — Херенвен клубы Нидерландтың жоғарғы лигасы — Эредивизиде ойнайды. Команданың ең үлкен жетістігі — 2000 жылы УЕФА Чемпиондар лигасына жолдама алғаны.

## Галерея


File:Abe Lenstra Stadion 08c.JPG|Абе Ленстра стадионы
File:21169 Heerenveen Crackstate 2.jpg|Crackstate
File:Museumbelvedereoranjewoud.jpg|Belvédère мұражайы
File:Heerenveen panorama 01.jpg|Херенвен көрінісі



## Дереккөздер

Санат:Нидерланд қалалары
Кімасар өзені

**Кімасар өзені** – Кіші Алматы өзенінің оң саласы, өзенге сағасынан 113 км жерде құяды.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 6,0 км, су жиналатын алқабы 75 км2, арнасының орташа ені 1,5-2,0 м, орташа тереңдігі 0,15-0,20 м. Өзен 3000 м биіктіктегі бұлақтардан басталады. Су жинау алқабының орташа биіктігі 2160 м. Негізгі саласы – Солтүстік Ортасай. Көп жылдық орташа су шығыны 0,13 м3/с, ең көбі – 3,9 м3/с (1947 жылы мамырда).
Арнасының кей жеріне бетон бөгеттер тұрғызылып, ағыны шағын бөгендерге бөлінген. Сағасынан бастап арнасын бойлай тас жол өтеді. Жоғарғы бөлігінің сол жағында "Медеу" қонақ үйі орналасқан.
Бойына сағасынан 3 км жерде сел тасқынынан қорғайтын бетонды бөгет салынған.

## Дереккөздер

Санат:Алматы өзендері
Санат:Іле су алабы
Кёльнбрайн бөгеті

**Кёльнбрайн бөгеті** () — Аустриядағы ең үлкен гидротехникалық құрылыс (бөгет), аттас су электр станциясының бөлігі болып табылады. Ол 1971-1977 жылдар аралығында салынған.

## Сипаттама
нобай|оңға|200px|Кёльнбрайн бөгеті  нобай|оңға|200px|Бөгетті бетондау жұмысы        
Кёльнбрайн бөгеті гидротехникалық құрылыс болып табылады, оның құрылысы 1978 жылы Мальта өзенінің ағысын жауып, ондағы су деңгейін көтеру үшін қажет болды. Нәтижесінде, Альпі тау қорығының аумағында су жинайтын электр станциясы бар үлкен су қоймасы пайда болды. Кёльнбрайн бөгеті әлемдегі үшінші үлкен бөгет болып саналады, оның қабырғасының ауданы 7 гектарды құрайды, бірақ соған қарамастан ол қоршаған аймақтың көркем ландшафтына өте жақсы сәйкес келеді.

## Тарихы
Бөгет құрылысын 1930 жылдары бастау жоспарланса да, Екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты мерзімдері ауыстырылды. Аустрия билігі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жобаны қайта бастады, 1957 жылдан бастап ауқымды барлау бұрғылау жұмыстарын жүргізді, бірақ Кёльнбрайн бөгетінің құрылысы 1971 жылы ғана басталды. Цемент және басқа да құрылыс материалдары учаскеге жеткізілмес бұрын кіреберіс жол салынуы керек еді. Бұл оңай міндет емес екені дәлелденді, өйткені тік Мальта аңғары 300 метр (980 фут) 14 километрден (8,7 миль) жоғары көтеріледі және кейбір жерлерде 13 пайыз еңісі бар. Жол салу үшін алты туннель қазу керек болды.

1977 жылы бөгеттің құрылысы салынып бітіп, оны салуға 1 600 000 текше метр бетон жұмсалды. Бірақ бар болғаны бір жылдан кейін жарықтар пайда болып, су пайда болған жарықтар арқылы өте бастады. Жөндеу жұмысы 1992 жылға дейін созылды. Тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін жарықтар бетонмен ғана емес, сонымен қатар синтетикалық шайырмен және полиуретанмен тығыздалып жабылды.

1984 жылы су қоймасы 90 пайызға толды. Оның құрылысы 1988 жылы мақұлданды және 1989-1992 жылдар аралығында жүзеге асырылды. Бөгет пен блок арасында 600-ден астам арнайы неопрен төсемдері орнатылған, олар су қоймасын көтеру және түсіру кезінде пайда болатын күштерге бейімделеді. 1993 жылы су қоймасы максималды деңгейде және қалыпты режимде жұмыс істей бастады.

## Техникалық көрсеткіштері
Қазіргі уақытта су қоймасы теңіз деңгейінен 1902 метр биіктікте орналасқан, оның су сиымдылығы 200 000 000 текше метрді құрайды.
Бөгет су қоймасы тоғыз бөгеттен, төрт су электр стансасынан және бірқатар құбырлар мен су төгетін құбырлардан тұратын үш сатылы сорғылы су электр жүйесіндегі негізгі резервуар ретінде қызмет етеді. Кешен Verbund энергетикалық компаниясына тиесілі және «Мальта-Райзек электр станциялары тобы» деп аталады. Топтың орнатылған қуаты 1028,5 МВт, ал жылдық өнімі 1216 гигаватт-сағат (4380 ТДж) құрайды.

Бөгет биіктігі 656 фут (200 м), іргетастағы ені 121,4 фут (37 м), жотаның ұзындығы 2054 фут (626 м), қойма сыйымдылығы 162,000 акр-фут.

## Галерея

Verbund malta.jpg
Kölnbrein.JPG


## Дереккөздер

Санат:Аустрия бөгеттері
Дзадзики

thumb|right|200px|
**Дзадзики** — грек асханасынан келген соус түрі. Ол кілегей мен сарымсақ және қиярдан жасалынады.

Нанмен өте тәтті болады. Кілегейді көбінесе ешкі сүті немесе қой сүтінен дайындалады. Сондай-ақ қара бұрыш қосады, анда-санда аскөкті ұсақтап салады.

Санат:Грек асханасы
Санат:Соустар
Санат:Салқын сорпалар
Корфболдан Азия-Океания чемпионаты

**Корфболдан Азия-Океания чемпионаты** () —  корфболдан халықаралық жарыс. Жарыстың ұйымдастырушы және басқарушы ұйымы Халықаралық корфбол федерациясы () болып табылады.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
* Халықаралық Корфбол Федерацияның ресми сайты
*Asia-Oceania Korfball Federation 
*History IKF Asia Oceania Korfball Championship

Санат:Корфбол
Санат:Азия чемпионаттары
Камбур (футбол клубы)

**«Камбур»** () — Нидерландтың Леуварден қаласынан шыққан кәсіби футбол клубы, 1964 жылдың 19 маусымында құрылған. Қазіргі уақытта олар Нидерландтың екінші деңгейлі лигасы — Эрсте Дивизиде ойнайды. Клубтың үй стадионы — 2024 жылы ашылған, 15 000 орындық Кой Стадионы.

Клуб әдетте сары жейде мен көк шорты киіп ойнайды. Клубтың таңбасының шығу тегі — фриздік ақсүйектер әулеті Каммингха үйінің елтаңбасына негізделген. Камбурдың басты қарсыластары — Херенвен (футбол клубы) клубы.

## Тарихы
1964 жылы құрылған Камбур клубы жалпы жеті маусым бойы Нидерландтың жоғары дивизионы — Эредивизиде өнер көрсетті. 1980 және 1990 жылдары клуб Эрсте Дивизиондағы плей-офф кезеңдеріне тұрақты түрде қатысып отырды. 1992 жылы Камбур Эрсте Дивизион чемпионатын жеңіп, Эредивизиге көтерілді, алайда екі маусымнан кейін, 1994 жылы қайтадан төмен түсті. 1998 жылы клуб тағы да Эредивизиге көтерілді, бірақ жоғарғы лигада бар болғаны екі жыл ойнап, 2000 жылы қайтадан түсіп қалды.

2005 жылы "халықтық клуб" қаржылай қиын жағдайға ұшырап, банкроттықтың алдында тұрды. Қайта қалпына келтіру жұмыстары 2006 жылы басталды, ал 2010 жылдан бері клубтың қаржылық жағдайы біршама тұрақтанды.

2009 жылы Камбур Эредивизе клубы Родамен плей-офф кезеңінде кездесіп, пенальти сериясында жеңіліп қалды. 2010 жылы клуб екінші орын алып, тағы да аз ғана ұпаймен жоғарғы лигаға өте алмады. Осы плей-оффтар барысында Камбур ойынын тамашалауға 2 апта ішінде 40 000-нан астам жанкүйер жиналды. Шамамен тағы 7 000 жанкүйер Леуварден қаласының орталығында орнатылған үлкен экраннан соңғы матчты тамашалады. Бұл матчты теледидардан 1,4 миллионнан астам көрермен көріп, Нидерландтағы плей-офф ойыны бойынша жаңа рекорд орнады. Сол жылы Камбур, ПЕК Зволле және Роданың арасындағы плей-офф ойындарын жалпы 4,5 миллионнан астам адам көрді.

Камбур 2012–13 маусымында Эрсте Дивизион чемпионы атанып, 2013–14 маусымына Эредивизеге жолдама алды. Алайда, 2016 жылғы 1 мамырда Камбур ПСВ клубына қонақта 6:2 есебімен жеңіліп, Эрсте Дивизиге қайта түсті.

2019–20 маусымында Эрсте Дивизионда бірінші орында тұрғанына қарамастан, COVID-19 пандемиясына байланысты Камбур 2020–21 маусымына Эредивизеге өте алмады.

Камбур 2020–21 маусымында Эрсте Дивизионды жеңіп, Эредивизеге қайта оралды. 2021–22 маусымында Камбур Эредивизеде 9-орын алып, клуб тарихындағы ең үздік нәтижеге қол жеткізді. Алайда 2022–23 маусымы клуб үшін өте сәтсіз өтті: 2023 жылғы 6 мамырда Камбур Утрехтпен сырт алаңдағы ойында 3:0 есебімен жеңіліп, Эрсте Дивизиге қайта түсіп қалды.

## Жетістіктер
### Ұлттық

* Эрсте Дивизи
** Чемпион (3): 1991–92, 2012–13, 2020–21
** Вице-чемпион (3): 1996–97, 1997–98, 2009–10

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:1964 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Нидерланд футбол клубтары
Фрунзе мұздығы

**Фрунзе мұздығы** – Іле Алатауының солтүстік беткейіндегі аспалы аңғарлық мұздық.

## Орналасқан жері
Сол Талғар өзенінің бастауында орналасқан. 

## Аумағы
Жалпы ұзындығы 2,7 км, ашық бөлігі – 2,4 км. Ауданы 2,5 км2, ашық бөлігі – 2,3 км2. Абляциялық ауданы 1,0 км2. Мұзының көлемі 0,11 км3. Жалпақ келген фирн алаңы солтүстік және солтүстік-батысқа бағытталған. Фирн сызығы 3860 м биіктікте жатыр, мұздық тілі 3629 м-ге төмендейді. Моренасының шөгінді қабаты сол жағында Мәрмәрлі мұздығы моренасына ұласады.

## Дереккөздер

Санат:Алматы облысы мұздықтары
Санат:Іле Алатауы
Габриэль Сундукян атындағы Ұлттық академиялық театр

**Габриэль Сундукян атындағы Ұлттық академиялық театр** () — Армения астанасы Еревандағы драма театры, 1921 жылы құрылған, Армениядағы ең үлкен драма театры.

## Тарихы
Бірінші армян мемлекеттік театры 1922 жылы Ереванда құрылды. Театрдың алғашқы қойылымы 1922 жылдың қаңтарында Сундукянның «Пепо» спектаклі болды.  Өзінің алғашқы жылдарында театр әлемнің түкпір-түкпірінен көптеген әйгілі армян актерлерін, режиссерлерін, жазушыларын, композиторлары мен суретшілерін жинай алды. Көп ұзамай театр Арменияның театр өмірінің басты орталығына айналды.

1937 жылы театрға Габриэль Сундукянның есімі берілді. 1960 жылы академиялық театр мәртебесін алды. Сол жылдары театрда әсерлі қойылымдар болды, оның ішінде репертуарында армян және әлемге әйгілі драматургтердің пьесалары болды. Театр әртүрлі елдерде гастрольдік сапармен болды: Франция, АҚШ, Беларусь, Ресей, Грузия, Ливан, Сирия.

Бүгінгі таңда Габриэль Сундукян атындағы Ұлттық академиялық театр уақыт талабына сай қарқынды жұмысын жалғастыруда. 2019 жылы заманауи театр тәсілдеріне жаңа мүмкіндіктер ашатын "Black box" форматындағы жаңа шағын сахна салынды. Театр білім беру бағдарламаларына көп көңіл бөледі. 2019 жылы театр жоғары сынып оқушыларына арналған "Класс+Классика" арнайы білім беру бағдарламасын іске қосты. Театр халықаралық жобаларға, ынтымақтастыққа, гастрольдерге және фестивальдерге қатысуға баса назар аударады.

2023 жылдың 28 қыркүйегінде өткен XIV халықаралық «Александринский» фестивалінде театрдың режиссері Армен Эльбакянның «Көкек ұясынан ұшқанда» спектаклі, ал 30 қыркүйекте режиссер Лили Эльбакянның «Декамерон» спектаклі көрсетілді.

## Театр ғимараты
1966 жылы жаңа театр ғимараты ашылды (сәулетші Р.Алавердян, инженер Р. Бадалян). Театр порталының дизайнын мүсінші Ара Арутюнян жасаған. 1966 жылдан 1976 жылға дейін Арутюнян театрдың мүсіндік ансамблін аяқтады, оның құрамына порталдан басқа Г.Сундукянның ескерткіші мен «Сирин» барельефі кіреді.

Ереванның орталығында орналасқан театр ғимараты қаланың сәулеттік символдарының бірі болып табылады. Кеңестік классицизм стилінде салынған ол армян тарихы мен мифологиясының көріністерін бейнелейтін бағандар мен барельефтермен безендірілген.

## Труппа және қойылымдары
Театр труппасының жұлдыздарының қатарында Вардан Аджемян, Валентин Подпомогов, Варфоломей Папазян, Грачья Капланян, Грачья Нерсесян, Татьяна Акопян (Асмик), Авет Аветисян, Нина Манучарян, Татьяна Махмурян, Арус Асрян, Галина Новенц, Давид Малян, Григорий Аветян, Григорий Амирбекян, Галуст Сулуликян, Арман Котикян сияқты танымал актерлер мен режиссерлер бар.

Олар Сундукянның «Өсиет», Мурацананың «Рузан», Шанттың «Ежелгі құдайлар», Камюдың «Калигула», Брехтің «Артуро Уидің еңсерілмейтін өрлеуі», Чеховтың «Шие бағы», О'Нилдің «Қарағаш астындағы тілек», Верфельдің «Мұсаның қырық күні» сияқты отандық және шетелдік пьесаларды қойды.

## Галерея

Sundukyan Theatre of Yerevan 24.jpg
Sundukyan Theatre of Yerevan 19.jpg
Sundukyan Theatre of Yerevan 21.jpg
Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնի շենք, 2015 (8).JPG


## Дереккөздер

Санат:Армения тетрлары
Санат:Армения мәдениеті
Санат:Ереван театрлары
Қаскелең мұздығы

**Қаскелең мұздығы** – Іле Алатауының солтүстік беткейіндегі аңғарлық мұздық.

## Орналасқан жері
Қаскелең өзені бастауында, Қаскелең шыңы беткейінде қалыптасқан. 

## Аумағы
Жалпы ұзындығы 2,8 км, ашық бөлігі – 1,9 км. Ауданы 2,3 км2, оның ішінде ашық бөлігі – 1,8 км2.
Мұзының көлемі 0,09 км3. Мұздық солтүстік-батысқа қарай өсуде. Фирн сызығы 3900 м биіктіктен өтеді. Мұздық тілі 3520 м-ге дейін төмендейді.
Жалпы мұздықтағы морена шөгіндісі кең аумақты келеді, 5 км-ге созылған аңғар түбі соған толы.

## Дереккөздер

Санат:Алматы облысы мұздықтары
Санат:Іле Алатауы
Шөл раушаны

нобай|Оклахомада табылған жәдігер
нобай|Ұзындығы 47 см болатын Тунисте табылған тас
**Шөл раушаны** — гипстің линза пішіндес қабаттарының өзара сіңісіп қатқан түріндегі минерал, ол сырт пішінімен көп жағдайда раушан гүліне ұқсас болып келеді.

Шөлдерде жауын-шашындардың өтіп кетуінен кейін түзіледі. Гипс суда ерігенде, құмдардың астына кетеді. Кейін ыстықтан су буланып, гипс қайта кристалданады. Жаңа минералдың ішінде көптеген құм түйіршіктері қалып қойғандықтан, оның түсі де сол қалыптасқан ортаға байланысты болады. Кейде барит минералынан пайда болған шөл раушандары да кездеседі.

Франциялық сәулетші Жан Нувель бұл минералдың көркемдігінен шабыт алып, Қатар елінде жаңа ғимарат салды. Сырт келбетімен шөл раушанына ұқсаған Қатардың Ұлттық мұражайы өз есіктерін 2019 жылы ашты.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Аутигендік минералдар

Санат:Сульфаттар
Санат:Кальций минералдары
Үндістан мен Пәкістан арасындағы қақтығыс (2025)

**[[Үндістан]] мен [[Пәкістан]] арасындағы 2025 жылғы қақтығыс** — 2025 жылғы 24 сәуірде басталып, 10 мамырда аяқталған қарулы шиеленіс. Бұл қақтығыс даулы Кашмир аймағындағы үндістандық туристерге қарсы жасалған террористік шабуылдан кейін орын алды. Оқиға екі ел арасындағы қарым-қатынасты күрт шиеленістіріп, бақылау сызығы бойындағы әскери қақтығыстарға және дипломатиялық қатынастардың нашарлауына себеп болды.

## Алғышарттар
Шиеленіс 2025 жылғы 22 сәуірде болған оқиғадан кейін басталды. Сол күні Үндістанның Пәкістанмен шекарасына жақын, даулы Кашмир аймағында төрт террорист 26 туристі атып өлтірді. Құрбандардың арасында 25 үндістандық және бір Непал азаматы болған.

Шабуылдан кейін Үндістан пәкістандық дипломаттарды елден шығару мен өз дипломаттарын қайтарып алу шараларын қабылдады, Пәкістан азаматтарына арналған визаларды тоқтатты, шекараларды жапты және Инд су келісімінен шықты. Пәкістан бұл айыптауларды жоққа шығарып, Шимла келісімін тоқтатты, екі ел арасындағы шекаралық өтпежолдар мен әуе кеңістігін жапты және сауда шектеулерін енгізді.

## Барысы
24 сәуірден 25 сәуірге қараған түні Үндістан әскері бақылау сызығы бойындағы бірнеше позицияда атыстар мен қарулы қақтығыстар болғанын хабарлады. Бұл сызық даулы аумақты бөліп тұрған іс жүзіндегі шекара болып табылады. Екі тарап арасындағы атыстар 25 сәуір күні де жалғасты.

25 сәуірден 26 сәуірге қараған түні *[[The Times of India]]* басылымы Пәкістанның бірнеше әскери бекеттері бақылау сызығының әртүрлі бөліктерінде «арандатусыз жеңіл қарудан оқ жаудырғаны» туралы хабарлады. Үндістан армиясының мәлімдемесіне сәйкес, үнді күштері «жеңіл қарумен сәйкесінше жауап қайтарды».

Удхампур округіндегі Дуду Басантгарх ауданында қауіпсіздік күштері күдікті террористермен қақтығысты. Қақтығыс барысында екі террорист оққа ұшып, Үнді армиясының бір әскери қызметкері қаза тапты.

Дәл осы күні қауіпсіздік күштері Пулвама округіндегі Мұран ауылында Ахсан уль Хақ Шейхтің үйін, ал кейін Кулгам округінде Закир Ахмад Ганиенің үйін бұзды. Үндістан билігінің хабарлауынша, бұл екі адам Пахалгамдағы шабуылға қатысы бар деп күдіктелген. Сонымен қатар Кулгамның Токерпора ауылында екі күдікті террористің сыбайласы ұсталды.

Пәкістан Халық партиясының жетекшісі және бұрынғы Пәкістан сыртқы істер министрі Билавал Бхутто Зардари Үндістанның Инд су келісімінен шығуына байланысты мәлімдеме жасап, былай деді: «Бұл Инд өзенінде не су ағады, не олардың қаны ағады».

## Реакция
: :
БҰҰ екі тарапты «ең жоғары деңгейде ұстамдылық» танытуға және мәселелерді дипломатиялық жолмен шешуге шақырды.

## Тағы қараңыз
* Пахалгамдағы теракт
* 2025 жылғы Үндістан мен Пәкістан соққылары
* Буньян уль-Марсус операциясы

## Дереккөздер

Санат:Үнді-Пәкістан қақтығысы
Санат:2025 жылдағы Үндістан
Санат:2025 жылдағы Пәкістан
Санат:Кашмир қақтығысы
Санат:Шекаралық қақтығыстар
Санат:2025 жылғы қақтығыстар
Ескі пошта бөлімшесі (Белград)

**Ескі пошта бөлімшесі** () — Белградтағы өзінің бастапқы түрінде сақталмаған және қала символдарының бірі саналған ғимарат. Савска көшесі 2, бұрынғы Белград магистральдық теміржол вокзалының жанында орналасқан, оны Момир Корунович нео-византиялық стильде салған және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Югославияны бомбалау кезінде қираған, содан кейін 1947 жылы функционалистік стильде қалпына келтірілген.

## Тарихы

### XX ғасыр
Пошта бөлімшесі 1920 жылдары салынған және оның қасбеті арқасында бірден Белградтағы ең әдемі ғимараттардың бірі, сондай-ақ Коруновичтің ең жақсы жұмыстарының бірі мәртебесіне ие болды. Поштаның сәулеті экспрессионистік және модернистік мотивтерді біріктіреді; Осы ғимаратта жұмыс істеп жүргенде Корунович академиялық қатаңдықтан бас тартты. 1930 жылдардың аяғында пошта бөлімшесінде 700-ден астам қызметкер болды, бұл оны Балқандағы ең үлкен пошта бөлімшесіне айналдырды.

Соғыстан кейін жаңа коммунистік билік ғимараттың қасбетін тым «буржуазиялық» деп санады, ғимаратты қайта құру жобасы сеніп тапсырылған сәулетші Павел Крат Коруновичтің жұмысын «стилистикалық элементтермен шамадан тыс жүктелген халықтық сәулет мұрасын сәтсіз пайдаланудың әдеттегі үлгісі» деп атады.

### XXI ғасыр
2018 жылы Белград мэрінің орынбасары Горан Весич ғимараттың ескі қасбетін қалпына келтіру жақын арада күтілетінін хабарлады.. Архитектор и градостроитель Марко Стойчич подтвердил это в июле 2020 года, отметив, что здание старой почты будет иметь тот вид, который оно имело до Второй мировой войны Сәулетші және қала жоспарлаушы Марко Стойчич мұны 2020 жылдың шілдесінде растап, ескі пошта ғимараты Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгідей болатынын атап өтті. Мәдени ескерткіштерді қорғау институтының мамандары пошта бөлімшесі бұрынғы келбетіне қалпына келтірілетінін, бірақ ғимарат бастапқы құрылымын жоғалтқандықтан ішінара ғана қалпына келтірілетінін мәлімдеді. 2022 жылдың маусым айында ғимаратта театр мен кітапхана орналасатындай жөндеу жұмыстары жүргізілетіні хабарланды. Сол жылдың желтоқсанында Қаржы министрі Синиша Мали мұны растап, онда мектеп пен мұражай да орналасатынын айтты. 2023 жылдың қаңтарында қала билігі жөнделген ғимарат 2025 жылдың басында ашылады деп хабарлады; Савская көшесіне қарайтын екі қабырға сақталып қала ма, әлде бұзып, пошта бөлімшесі нөлден тұрғызыла ма, әлі шешілген жоқ.

## Галереясы

## Дереккөздер

Санат:Белградтағы ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Пошта бөлімшелері
Қарауылшытау шыңы

**Қарауылшытау шыңы** – Іле Алатауылық Ақтау сілеміндегі шың. 

## Жер бедері
Биіктігі 4504 м. Негізгі жотадан солтүстік-батысқа қарай созылған Ақтау сілемі осы Қарауылшытау шыңына тіреле аяқталады. Мұзды-жартасты шың өте қатты тілімделген, төңірегіндегі беткейлерден көтеріңкі тұрады. Барлық беткейлері тік құламалы келеді. Солтүстік беткейінің жоғары бөлігін қар мен мұз шоғыры жапқан.
Қарлы-мұзды жалдарының орташа құламалылығы 30-40°, кей жерлерінде еңістігі 60°-қа дейін жетеді. Шағын аспалы мұздықтар шыңның солтүстік беткейіндегі ойыстарда қалыптасқан, олардың жалпы ауданы 0,1 км2-дей.
Шыңға алғаш рет 1937 жылы альпинистер тобы оңтүстік-шығыс беткейінен көтерілген.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан шыңдары
Санат:Іле Алатауы
Локомотив шыңы

**Локомотив шыңы** – Кіші Алматы сілемінің алғашқы тарамындағы шың. Батысына қарай Совет сілеиі басталады.

## Жер бедері
Биіктігі 4182 м. Солтүстік, солтүстік-шығысы және солтүстік-батыс беткейлерін қар мен мұз басқан, бірен-саран ғана жалаңаш жартастар шығып тұрады. Әсіресе Орталық Тұйықсу мұздығына қараған солтүстік-шығыс беткейі өте тік келеді.
Шыңның солтүстік-батыс беткейінде Үлкен Алматы өзені алабына жататын шағын келген Локомотив мұздығы бар, оның ауданы 0,4 км2, ұзындығы 1,6 км, ашық бөлігі – 1,5 км. Мұздық тілі 3660 м биіктікте бітеді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан шыңдары
Санат:Іле Алатауы