open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Константин Владимирович Гальченко

**Константин Владимирович Гальченко** (23 маусым 1974, ) — қазақстандық футболшы, қорғаушы, жартылай қорғаушы. Қазақстан Олимпиада құрамасында ойнаған. Карьерасында Қазақстан, Өзбекстан, Ресей клубтарында ойнады. 

2013-17 жылдары "Тобылдың" спорттық директоры қызметін атқарды. 

## Жетістіктері

### Командалық
* Өзбекстан чемпионатының қола жүлдегері 1998
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері 2002
* Өзбекстан кубогы: 1998
* Өзбекстан суперкубогы: 1999

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Шахтер-Болат ФК ойыншылары
Санат:Динамо Алматы ФК ойыншылары
Санат:Навбахор ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Аят ФК ойыншылары
Санат:Асбест ФК ойыншылары
Юнион (футбол клубы)

«**Юнион Сент-Жиллуаз**» () — Бельгияның Брюссель қаласындағы  футбол клубы.

## Жүлделері

### Ұлттық

* **Чемпионат:**
** **Чемпион (11):** 1903/04, 1904/05, 1905/06, 1906/07, 1908/09, 1909/10, 1912/13, 1922/23, 1932/33, 1933/34, 1934/35
** **Вице-чемпион (10):** 1902/03, 1907/08, 1911/12, 1913/14, 1919/20, 1920/21, 1921/22, 1923/24, 2021/22, 2023/24
** **3-орын (8):** 1901/02, 1924/25, 1931/32, 1935/36, 1936/37, 1937/38, 1955/56, 2022/23
* **Кубок:**
** **Жеңімпаз** (**3**): 1913, 1914, 2023/24
* **Суперкубок:**
** **Жеңімпаз** (**1**): 2024
* **2 дивизион:**
** **Чемпион (4):** 1901, 1951, 1964, 2020/21

### Халықаралық

* **Жәрмеңкелер кубогы**
** **Жартылай финалист** (**1**): 1958/196

## Дереккөздер

Санат:Бельгия футбол клубтары
Арканж Бинтсука

**Арканж Бинтсука** (фра. *Archange Bintsouka*; 25 қазан 2002, Конго Республикасы) — конголық футболшы, Конго Республикасы Ұлттық футбол құрамасы мен "Партизани" клубының жартылай қорғаушысы. 

## Карьерасы

### Клубтық

2020 жылы карьерасын конголық "Кондзо" клубында бастады. 

2022 жылы 1 ақпанда "Партизаниге" ауысты. Сол жылы тамызда Косовоның "Дреница" клубына жалға берілді. 2023 жылы жазда "Партизаниге" қайта оралды.

### Халықаралық
2021 жылдан бері Ұлттық құрамада ойнайды.
## Дереккөздер

Санат:Конго Республикасы футболшылары
Санат:Конго Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Партизани ФК ойыншылары
Санат:Кондзо ФК ойыншылары
Санат:Дреница ФК ойыншылары
Қоңырау кімге соғылады

**«Қоңырау кімге соғылады»** — Эрнест Хемингуэйдың 1940 жылы басылып шыққан романы.

Испан азамат соғысы (1936–1939) аяқталғаннан кейін көп ұзамай жарияланған бұл шығармада интербригадаға қосылған жас америкалық жауынгердің франкистер тылына аттанып, партизанша соғысқаны жайлы баяндалады.

Роман *Le Monde* ұсынған Ғасырдың 100 кітабы тізімінде #8 орында тұр.

КСРО-да жалпы коммунистік қозғалысты және кейбір нақты коммунистерді бұрмалап көрсеткені үшін роман цензураға ұшырады.

## Атауы
XVII ғасырдың ағылшын ақыны мен шіркеу адамы Джон Донның эпиграфқа алынған сөздерінен романның неге солай аталғаны белгілі болады:

Әр адам жеке арал іспетті емес, ол континенттің бір ұшы, жалпының бір бөлігі ғана. Теңіз суы бір кесек жартасты шайып әкетсе, Еуропаның тарылып қалғаны емес пе, яки бір мүйіске, я досыңның не өзіңнің үй-жайыңа кеміп қалғаны іспетті. Әр адамның өлімі өзімді де аласартады, себебі мен адамзатқа ортақтаспын. Сондықтан қоңырау кімге соғылады деп ешқашан да сұрама, оның шылдыры саған арналған.


## Экрандалуы
1943 жылы шыққан сол аттас фильмде басты рөлдерді Гэри Купер мен Ингрид Бергман ойнайды.

Фильм тоғыз «Оскарға» номинация алып, біреуінде жеңді.

## Дереккөздер

Санат:Ағылшын тілді романдар
Санат:Эрнест Хемингуэйдың шығармалары
Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары

thumb|right|'''VI сайланымның құрамы:'''
thumb|right|300px|2020 жылғы 30 желтоқсанда Спикер Нұрлан Нығматулиннің төрағалығымен Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VI сайланым отырысы
2016 жылғы 20 наурызда өткен Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарын сайлаудың қорытындылары бойынша VI сайланымдағы Парламент Мәжілісіне үш саяси партияның депутаттары өтті: «Нұр Отан» партиясы (84 депутат) , Қазақстанның «Ақ жол» демократиялық партиясы (7 депутат), Қазақстан Коммунистік халық партиясы (7 депутат). 2016 жылғы 21 наурызда Қазақстан халқы Ассамблеясынан (ҚХА) 9 депутат сайланды.

Қазақстан Республикасы VI сайланым Парламентінің өкілеттігі 2016 жылғы 25 наурыздағы бірінші сессиясының ашылуынан басталып, 2021 жылғы 15 қаңтардағы VII сайланым Парламентінің бірінші сессиясы басталғанға дейін жалғасты.

Бірінші сессияда Мәжіліс Төрағасы болып Бақтықожа Ізмұхамбетов («Нұр Отан»), оның орынбасарлары болып Владимир Божко (ҚХА) мен Гүлмира Исимбаева («Нұр Отан») сайланды. 2016 жылдың маусымында Ізмұхамбетов өз еркімен отставкаға кетті, 22 маусымда Нұрлан Нығматуллин төраға болып сайланды.

## Депутаттар тізімі
VI сайланым Мәжілісінің өкілеттігі кезеңінде барлығы 116 адам оның депутаты болды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VI шақырылымының депутаттары
Geometry Dash (видео ойын)

***Geometry Dash*** - бұл швед ойын жасаушы Роберт «Робтоп» Топала жасаған музыкалық платформалардың бейне-ойындар сериясы. Ойын 2013 жылғы 13 тамызда IOS және Android-де және Steam нұсқасы 2014 жылдың 22 желтоқсанында шығарылды. Ойын процесі бұл карталарды ырғақты музыкамен көптеген кедергілермен өту. Сонымен қатар, ойынға сіз өзіңіздің карталарды жасай аласыз және оларды серверлерге жатқыза аласыз, сондықтан ойынның айналасында белсенді қауым бар.

## Дереккөздер
Әлия Маратқызы Әбсеметова

**Әлия Маратқызы Әбсеметова** (21 мамыр 1984, Қарағанды, Қарағанды облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық мемлекет қайраткері. 2021 жылдың 15 қаңтары мен 2023 жылдың 19 қаңтары аралығында Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің 7-шақырылым депутаты, 2020 жылы партияішілік праймеризге қатысып, Алматы облысы бойынша бірінші орынды жеңіп алды. «Аманат» партиясының партиялық тізімінен таңдалды, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі.

## Өмірбаяны
1984 жылы 21 мамырда Қарағанды қаласында дүниеге келген. Арғын тайпасының Қаракесек руының шұбыртпалы бөлімінен шыққан.Профессор Марат Әбсеметовтің қызы.

## Білімі
2005 жылы «Тұран-Астана» университетін «Халықаралық экономика» мамандығы бойынша бітірген;

2016 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін журналистика мамандығы бойынша бітірді, әлеуметтік білім бакалавры;

2021 жылы Махамбет Өтемісов атындағы БҚМУ «Мемлекеттік және жергілікті басқару» мамандығы бойынша бітірді, экономика ғылымдары магистрі.

## Еңбек жолы
Еңбек жолын 2000 жылы аудиторлық компанияда референт болып бастады.

Әртүрлі жылдарда түс бөлу операторы, беттеуші-дизайнер, дизайн бөлімінің басшысы, жарнама агенті, модератор, өндіріс редакторы, бас редактор, жеке ЖШС басшысы қызметтерін атқарды.

2018 жылы Uzyn.kz интернет-басылымын тіркеп, 2021 жылдың қаңтарына дейін бас редактор қызметін атқарды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VI шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VII шақырылымының депутаттары
Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев

**Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев** (27 маусым 1986, Кентау, Шымкент облысы) — қазақстандық саясаткер, партия және қоғам қайраткері, 2026 жылдан бастап Президент Әкімшілігі Ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі. Мәжілістің VII және VIII сайланым депутаты (2021—2026), «Аманат» партиясының атқарушы хатшысы (2023).

## Өмірбаяны
2008 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін «Саясаттану» мамандығы бойынша бітірген, 2010 жылы сол жерден саясаттану магистрі дәрежесін алды.

2006-2010 жылдар аралығында «Болашақ» республикалық қозғалысы төрағасының орынбасары, «Жастар үні» журналы бас редакторының орынбасары қызметтерін атқарған.

2010-2012 жылдары — «Жастар үні» жастар қоғамдық бірлестігінің төрағасы.

2012-2015 жылдар аралығында Алматы қаласындағы №48 мектеп-лицейде тарих пәнінің мұғалімі, Қазақстан Коммунистік Халық партиясы Алматы қалалық филиалының хатшысы болды.

2015-2017 жылдары — Алматы қаласы Жастар саясаты мәселелері басқармасының басшысы болды.

2019-2020 жылдары — Нұр-Сұлтан қаласы әкімінің кеңесшісі болды.

2020 жылдың 23 қаңтарынан 2021 жылдың қаңтарына дейін «Нұр Отан» партиясы қарамағындағы «Жас Отан» Жастар қанатының төрағасы болды.

2021 жылдың 15 қаңтарынан 2023 жылдың 11 қаңтарына дейін «Нұр Отан» партиясының (2022 жылдың 1 наурызынан бастап «Аманат» партиясы болып өзгертілді) партиялық тізімі бойынша Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VII сайланым депутаты болды.

2023 жылдың 4 қаңтарынан 17 шілдесіне дейін «Аманат» партиясының атқарушы хатшысы болды.

2023 жылғы 29 наурыздан бастап 2026 жылғы 11 ақпанға дейін «Аманат» партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты болды. Сол күні «Аманат» партиясының Мәжілістегі фракциясының жетекшісі болып сайланды.

2026 жылғы 9 ақпанда ол Президент Әкімшілігі Ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды.

## Марапаттары
* «Құрмет» ордені (Қазақстан Президентінің 2021 жылғы 2 желтоқсандағы Жарлығы)
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 30 жыл» медалі (2021)
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл» медалі (2016)
* Алғыс хаттары: Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаевтан (2016), Қазақстан Президенті Қ.К.Тоқаевтан (2019)

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VII шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Футболдан Өзбекстан чемпионаты 1998

**[[Футболдан Өзбекстан чемпионаты]] 1998** — Өзбекстан жоғары лигасының 7-ші маусымы. 

## Қорытынды

### Турнир кестесі

### Мергендер

## Сілтемелер

Санат:Футболдан Өзбекстан чемпионаты
Санат:1998 жылғы футбол
Футболдан Өзбекстан кубогы 1998

**Футболдан Өзбекстан кубогы 1998** — турнирдің жетінші жарысы.

## 1/8 финал

## 1/4 финал

## 1/2 финал

## Финал

|}
Санат:Футболдан Өзбекстан кубогы
Санат:1998 жылғы футбол
Нұрила Жидебаева

**Нұрила Жидебаева** (1922, Шұбар ауылы, Талдықорған уезі, Жетісу облысы, Түркістан АКСР — белгісіз, Шұбар ауылы, Талдықорған ауданы, Алматы облысы, Қазақ КСР) — Қазақ КСР, Талдықорған облысы, Талдықорған ауданы, «Жаңалық» ұжымшар звеношысы. Социалистік еңбек ері (1949).

## Өмірбаяны
1922 жылы Талдықорған уезі, Шұбар ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. 1938 жылдан бастап «Жанлық» ауыл шаруашылығы артелінде (кейіннен — «Жаңалық» ұжымшары, төрағасы — Әбдіқадыр Дайыров) қатардағы ұжымшаршы болып жұмыс істеді. 1941 жылдан бастап — қызылша шаруашылығы тобының звеношысы болды.

Тобы оның басшылығымен 1948 жылы 3 гектар алқаптың әр гектарынан орта есеппен 821 центнер қант қызылшасын жинады. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1949 жылғы 20 мамырдағы Жарлығымен «1948 жылы бидайдан, күріштен, қант қызылшасынан және картоптан жоғары өнім алғаны үшін» Ленин ордені және «Орақ пен балға» алтын медалімен (№3695) марапатталып, Социалистік еңбек ері атағы берілді.

Сол жарлықпен Талдықорған ауданы «Жаңалық» ұжымшарының агрономы Ахметқұл Рысқұловқа Социалистік еңбек ері атағы берілді.

Денсаулығына байланысты 1955 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін «Жаңалық» ұжымшарында (1950 жылы біріккеннен кейін — Сталин атындағы ұжымшар, төрағасы — Нұрмолда Алдабергенов) еңбек етті. Талдықорған ауданындағы Шұбар ауылында (1977 жылдан бастап — Алдабергенов) тұрды. Қайтыс болған күні белгіленбеген.

;Естелік
Алдабергенов ауылында бюсті қойылды.

## Әдебиет
* Герои Социалистического Труда – казахстанцы. — Алма-Ата: Казахстан, 1970. — Т. 3.

## Сілтеме
* Жидебаева Нұрила. «Герои страны» сайты.
Тамара Тахминдаровна Абдуллаева

**Тамара Тахминдаровна Абдуллаева** (наурыз 1914 туған) — Жамбыл облысы, Меркі ауданы, «Қызыл Шығыс» ұжымшар звеношысы, Социалистік еңбек ері.

1914 жылы наурызда дүниеге келген. 12 жасынан бастап жүзім шаруашылығында жұмыс істеді.

1944 жылы Меркі ауданына қарасты «Қызыл Шығыс» ұжымшарына ауысып, қызылша шаруашылығы тобының звеношысы болып тағайындалды. Бірінші маусымда қант қызылшасының әр гектарынан 494 центнер өнім алды. Содан кейін өнімділікті 650-680 ц/га дейін жеткізді.

1948 жылы Еңбек Қызыл Ту орденімен, 1956 жылы «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапатталған. 1965 жылы Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. «Еңбек ардагері» медалімен де марапатталған (1977).

1977 жылдан бастап — зейнеткер.

## Сілтеме
* http://www.libr.e-taraz.kz/?action=contents&page=290&lan=rus
* Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с.
* фото https://www.playle.com/listing.php?i=IVANHOE137978
* Абдуллаева Тамара Тахминдаровна. «Герои страны» сайты.

Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары
Ержан Жексенғалиұлы Мырзабаев

**Ержан Жексенғалиұлы Мырзабаев** (12 тамыз 1969, Самар ауылы, Самар ауданы, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақ КСР) — Қазақстан Республикасы ҰҚК қолбасшылығының өкілі, полковник, Қазақстан Республикасы Шекара қызметі директорының орынбасары (2013 бастап).

## Өмірбаяны
Ержан Жексенғалиұлы Мырзабаев 1969 жылы 12 тамызда Шығыс Қазақстан облысында дүниеге келген.

Армия генералы А. В. Хрулев атындағы Ярославль жоғары әскери қаржы училищесін, Ресей Федерациясы Үкіметінің жанындағы Қаржы академиясын бітірген.

Еңбек жолын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің құрылымдарында бастады.

1995-1996 жылдары Қорғаныс министрлігінің Бюджеттік-қаржы басқармасы Қаржы инспекциясының инспектор-ревизоры болып жұмыс істеді.

1999-2000 жылдары ҚР Қорғаныс Министрлігі Экономика және қаржы департаменті Ревизионды-бақылау басқарма басшысының орынбасары-қаржы бөлімінің бастығы, Ревизионды-бақылау басқармасының басшысы болды.

2000-2002 жылдары – ҚР Қорғаныс министрлігі Бас қаржы инспекциясының бастығы.

2002-2006 жылдары – ҚР Республикалық Ұланның ревизиондық-бақылау қызметінің бастығы, әскери-техникалық және қаржылық қамтамасыз ету департаменті бастығының орынбасары – Қаржы-экономикалық басқармасының бастығы.

2007-2009 жылдары – «ДАМУ» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ Активтерді басқару және  бюджеттік жоспарлау департаментінің директоры, Алматы қаласы бойынша өңірлік филиалының директоры-басқарушы директоры. 

2009-2010 жылдары –  «Самұрық-Қазына» жылжымайтын мүлік қоры» АҚ Қаржы және бухгалтерлік есеп департаментінің директоры.

2022 жылдың 20 қазанында  Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен Ержан Жексенғалиұлы Мырзабаев ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму вице-министрі болып тағайындалды.

## Сілтеме
* Параграф
* ҚР ҰҚК Шекара қызметінің сайтындағы жеке парақшасы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан әскерилері
Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар
Рамазан Батыртайұлы Абылайхан

**Рамазан Батыртайұлы Абылайхан** (9 желтоқсан 2001, Атакент, Түркістан облысы) — қазақстандық футболшы, "Жетісай" клубының шабуылшысы.

## Карьерасы

### Клубтық
"Мақтаарал" клубының түлегі. 2019 жылғы дейін "Мақтаралдың" жастар клубында доп тепті.

2019 жылы Қазақстан екінші лигасындағы "Оңтүстік Академия" клубында кәсіпқой карьерасын бастады, кейінгі жылдары "Мақтарал", "Дордой" клубтарында ойнады. "Дордойда" ұзақ ойнамады, жарты маусым ғана доп тепті.

2023 жылы маусым айында "Жетісай" клубына ауысты.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Оңтүстік Академия ФК ойыншылары
Санат:Мақтаарал ФК ойыншылары
Санат:Дордой ФК ойыншылары
Санат:Жетісай ФК ойыншылары
Фархат Мусабеков

**Фархат Мусабекович Мусабеков** (3 қаңтар 1994 жыл, Бішкек) — қырғызстандық футболшы, жартылай қорғаушы. 

2014 жылы Азия ойындарына, 2019 жылы Азия кубогына қатысты. 

## Өмірбаяны
Фархат футболдағы мансабын 8 жасында Бішкектегі №57 мектептің секциясында бастаған. Бірінші бапкері – Николай Рослов. 2009 жылдан бастап Бірінші лиганың Қант қаласындағы «Живое пиво» (бұрынғы «Абдыш-Ата-2») және «Наше пиво» командаларында ойнады.  

2011 жылдан бастап қаладағы басты клуб – «Абдыш-Ата» сапында өнер көрсетті. 2015 жылы ол Эстонияның «Инфонет» клубына ауыспақ болды, бірақ ойыншымен келісімшартқа қол қойылған жоқ.  

2016 жылдың қаңтарында ел чемпионатының үздік ойыншысы болып танылды. 

Санат:Қырғызстан футболшылары
Санат:Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:АТМК ФК ойыншылары
Санат:Дордой ФК ойыншылары
Санат:Тұран Түркістан ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Абдыш-Ата ФК ойыншылары
Колумбайн орта мектебіндегі қырғын

**«Колумбайн» орта мектебіндегі қырғын** – Колорадо штатының Джефферсон округінің аттас қоғамдастығында орналасқан Колумбайн орта мектебінің екі орта мектеп оқушылары Эрик Харрис пен Дилан Клиболдтың 1999 жылы 20 сәуірде сол мектептің басқа студенттері мен қызметкерлеріне қарсы жоспарланған шабуылы. Атыс қаруын және қолдан жасалған жарылғыш құрылғыларды пайдаланған. Шабуылшылар 13 адамды (12 оқушы мен 1 мұғалім) өлтірді, тағы 23 адамды жаралады, содан кейін шабуылдаушылар өздеріне оқ атқан.

## Өлген мен жарақаттанғандардың тізімі

## Дереккөздер
Гонсалу Рамуш

**Гонсалу Матиаш Рамуш** (; 20 маусым 2001) — португалиялық футболшы, Португалия Ұлттық футбол құрамасы мен "Пари Сен-Жермен" клубының шабуылшысы. 2022 жылғы әлем чемпионатына қатысқан.

## Мансабы
Алгарве аймағының Ольян қаласының тумасы Рамос футбол мансабын 2009 жылы жергілікті «Ольханенсе» клубында бастады. 2013 жылы Лиссабонның "Бенфика" футбол академиясының ойыншысы болды. 2019 жылдың тамызында Гонкало Бенфикамен келісімшартын 2024 жылға дейін ұзартты. 2020 жылдың 21 шілдесінде Рамос "Бенфикада" алғашқы матчын өткізді, ол Португалия Премьер-Лигасындағы «Авеске» қарсы матчының 85-минутында Пиццидің орнына түсіп, екі гол соқты .

2023 жылдың 7 тамызында «Пари Сен-Жермен» клубына жалға берілді.

2022 жылдың 6 желтоқсанында алғаш рет Португалия құрамасының негізгі сапында шығып, әлем чемпионатының 1/8 финалында Швейцария құрамасына қарсы ойында (6:1) хет-трик жасады. Рамос 1990 жылдан бері әлем чемпионатының плей-офф кезеңінде хет-трик жасаған алғашқы футболшы болды (сол кезде Томаш Скухравы Коста-Рикаға қарсы ойында хет-трик жасаған).

## Дереккөздер

Санат:Португалия футболшылары
Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бенфика ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Йошко Гвардиол

**Йошко Гвардиол** (; 23 қаңтар 2002, Загреб) — хорватиялық футболшы, Хорватия Ұлттық футбол құрамасы мен "Манчестер Сити" клубының қорғаушысы.

## Мансабы
Ол жеті жасынан футбол ойнай бастады. "Трешневка" клубының балалар футбол академиясында ойнаған. 2010 жылы ол "Динамо Загребтің" академиясына ауысты.

2023 жылдың 5 тамызында ол 90 миллион еуроға (77,6 миллион фунт) «Манчестер Сити» клубына ауысып, бес жылдық келісімшартқа қол қойды. 2023 жылы 11 тамызда «Сити» сапында «Бернлиге» қарсы Премьер-Лигада матчында тұңғыш рет алаңға шықты.

## Жетістіктері

### Командалық

* УЕФА суперкубогының иегері: 2023
* 2022 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* РБ Лейпцигтің ресми сайтында футболшының профилі )
* Премьер-лиганың ресми сайтындағы футболшының профилі)

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары
Санат:РБ Лейпциг ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Салех әл-Шехри

**Салех Халед әл-Шехри**, немесе Салех Хавьер (; 1 қараша 1993, Жидда) — сауд арабиялық футболшы, шабуылшы.

## Карьерасы

### Клубтық
Салех 2012 жылдың 2 қыркүйегінде Португалия Премьер-лигасында «Бейра Мар» сапында «Морейренсеге» қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты және бірден өзінің алғашқы голын соғып, Еуропа ұлттық чемпионаттарында гол соққан алғашқы сауд арабиялық атанды. Премьер-лигада "Виторияға" қарсы екінші ойында ол Премьер-Лигадағы маусымдағы ең жылдам голын соқты. Осылайша,  "Бейра Мар" үшін қатарынан екі дебют матчында екі гол соқты.

### Халықаралық
2022 жылғы әлем чемпионатында Аргентина қақпасына гол соқты, бұл ойында Саудтықтар 2:1 есебімен ұтты.
## Дереккөздер

Санат:Сауд Арабиясы футболшылары
Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Ахли Жидда ФК ойыншылары
Санат:Бейра-Мар ФК ойыншылары
Санат:Әл-Хилал Эр-Рияд ФК ойыншылары
Бірлік партиясы (Өзбекстан)

**«Бірлік» партисы** () — Өзбекстанда ресми тіркелмеген оңшыл оппозициялық саяси партия.

«Бірлік» Өзбекстан билігінің қысымында. Партияның кейбір белсенділері түрмеге жабылды, ұйымның көптеген мүшелері елден кетуге мәжбүр болды. Ұйым 2000 жылдан бері партиялық-сайлау жұмыстарын жүргізбеген.

## Тарихы
«Бірлік» халықтық қозғалыс ретінде 1988 жылы 16 қарашада құрылып, соған сәйкес «Бірлік» халықтық қозғалысы деп аталды. Қозғалысты өзбек зиялыларының бірнеше өкілдері мен диссиденттері құрған. Қозғалыстың бастапқы мақсаты өзбек тіліне Өзбек КСР-де мемлекеттік тіл мәртебесін беру болды, өйткені шын мәнінде республиканың жалғыз ресми тілі орыс тілі, ал өзбек тілі қосалқы тіл болып саналады. Қозғалыс осы талаппен көптеген митингілер ұйымдастырды. 1989 жылы 21 қазанда қозғалыс өз талабына жетіп, өзбек тілі (орыс тілімен бірге) Өзбек КСР-нің мемлекеттік тілі болып танылды. 1989 жылдың аяғынан бастап қозғалыс Өзбекстанның КСРО-дан тәуелсіздік алу идеясын, елдегі демократиялық реформаларды насихаттай бастады.

1994 жылы қозғалыс Әділет министрлігінде қайта тіркеуден өте алмай, заңсыз деп танылды. Қозғалыс жетекшілерінің көпшілігі Өзбекстаннан кетіп қалды, қалғандары қамауға алынды. 1995 жылы Қозғалыс мүшелері Мәскеуде съезд өткізді.

2003 жылы 26 тамызда Қохан қаласындағы қозғалыс белсенділерінің бірінің жеке үйінде «Бірлік» партиясының жасырын құрылтай съезі өтті. Съезге Өзбекстандағы қозғалыстың бірнеше белсенділері тікелей қатысты, кейбір мүшелері мен белсенділері шетелден келді. Съезге оппозиция жетекшілері интернет арқылы қосылды. Съезде «Бірлік» халықтық қозғалысы «Бірлік» партиясы болып өзгертілгені жарияланып, партия төрағасы болып Абдурахим Полат сайланды.

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан саяси партиялары
Пётр Зелиньский

**Пётр Себастьян Зелиньский** (; 20 мамыр 1994 жыл, Зомбковице-Слёнске, Польша) — поляк футболшысы, жартылай қорғаушы. 2016, 2020 жылдары Еуропа чемпионатына, 2018, 2022 жылдары әлем чемпионатына қатысты.  

## Карьерасы

### Клубтық
Футболдық мансабын туған қаласындағы «Ожель» клубында бастады. 2007 жылы ол Заглембе клубына  қабылданды. Төрт жылдан кейін италиялық «Удинезенің» жастар командасына ауысты.

Жартылай қорғаушы А сериясындағы дебютін 2012 жылы 2 желтоқсанда "Кальяриге" қарсы матчта өткізіп, кездесудің соңғы минутында Антонио Ди Наталени ауыстырды. 2013 жылдың 22 тамызында Зелински алғаш рет УЕФА Еуропа лигасында өнер көрсетті. «Слован Либерецке» қарсы плей-офф раундының бірінші матчында поляк футболшысы Джампьеро Пинцидің орнына шықты. 

2016 жылдың 4 тамызында «Наполи» командасымен бес жылдық келісімшартқа қол қойды. 2023 жылдың мамыр айында Италия чемпионы атанды. 

## Жетістіктері

### Командалық

* Италия чемпионы: 2022/23
* Италия кубогының иегері: 2019/20

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Польша футболшылары
Санат:Польша Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Удинезе ФК ойыншылары
Санат:Эмполи ФК ойыншылары
Санат:Наполи ФК ойыншылары
Такума Асано

**Такума Асано** (; 10 қараша 1994, Комоно, Миэ, Жапония) — жапониялық футболшы, шабуылшы. 

## Карьерасы
### Клубтық
2013 жылы 18 жасында ол Джей-лиганың кәсіпқой клубы "Санфречче Хиросимаға" қосылды. Өзінің бірінші матчын 2013 жылдың 14 қыркүйегінде "Кавасаки Фронталеге" қарсы жоғары деңгейде өткізіп, 82-ші минутта Казухико Чибаны ауыстырды.

2015 жылы шабуылшы негізгі құрам ойыншысы атанды, маусымда 34 матч өткізіп, 9 гол соғып, командасына тағы бір лига чемпионы атағын алуға көмектесті. Сондай-ақ сол маусымда Асано Джей Лигада Жылдың жаңа есімі атанды.

2016 жылы 3 шілдеде "Арсеналға" ауысты.

Сол жылдың тамыз айында "Штутгартқа" жалға берілді.

2019 жылы "Арсенал" сапында Англия чемпионатында бір ойын да өткізбестен, "Партизанға" ауысты. 

2021 жылы "Бохум" клубына өтті.
### Халықаралық
2016 жылы Жазғы Олимпиадаға, 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

* Жапония чемпионы : 2013, 2015 ж
* Жапония суперкубогының иегері: 2014, 2016 ж
* Жапония кубогының финалист: 2013 ж
* J. Лига кубогының финалисі: 2014 ж
* Жастар арасындағы Азия чемпионатының жеңімпазы: 2016 ж

## Дереккөздер

Санат:Жапония футболшылары
Санат:Санфречче Хиросима ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Штутгарт ФК ойыншылары
Санат:Ганновер 96 ФК ойыншылары
Санат:Партизан Белград ФК ойыншылары
Санат:Бохум ФК ойыншылары
Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Карлос Солер

**Карлос Солер Барраган** (; 2 қаңтар 1997, Валенсия) — испаниялық футболшы, Испания Ұлттық футбол құрамасы мен "Пари Сен-Жермен" шабуылшысы. 2020 жылы Жазғы Олимпиадаға, 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Мансабы

### Клубтық
Солер "Валенсия" клубының түлегі. 2014 жылдан бастап Карлос «жарқанаттардың» екінші командасы – «Валенсия Месталья» сапында ойнай бастады. 2016 жылы 10 желтоқсанда ол Реал Сосьедадқа қарсы Ла Лигадағы тұңғыш ойынын өткізді, екінші таймда Марио Суарестің орнына шықты  . 2017 жылы 21 қаңтарда "Вильярреалға" қарсы жекпе-жекте Солер Валенсия сапындағы алғашқы голын соқты.

### Халықаралық
2021 жылдың 2 қыркүйегінде Швецияға қарсы 2022 жылғы әлем чемпионатының іріктеу матчында Солер Испания құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты. Сол кездесуде Карлос ұлттық құрама сапындағы алғашқы голын соқты.

## Жетістіктері

* Испания кубогының иегері: 2018/19
* Франция чемпионы: 2022/23
* Еуропа чемпионатының жеңімпазы: 2019 (21 жас)
* Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 2021

## Дереккөздер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Крейг Гудвин

**Крейг Александр Гудвин** (; 16 желтоқсан 1991 жыл, Аделаида) — аустралиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Карьерасы
2016 жылдың жазында Гудвиннің Аделаида Юнайтедпен келісімшарты аяқталды және еркін агент ретінде "Спарта Роттердаммен" келісімге қол қойды. 7 тамызда «Аякспен» өткен матчта Эредивизиядағы тұңғыш ойынын өткізді. Бір аптадан кейін "Цволлеге" қарсы жекпе-жекте "Спарта" сапындағы алғашқы голын соқты  . 2018 жылы ол Аделаида Юнайтедке оралды.

2022 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Клубтық

* Футболдан Австралия чемпионаты - 2015/2016
* Аустралия кубогының иегері – 2014 ж

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Аустралия футболшылары
Санат:Аустралия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Мельбурн Сити ФК ойыншылары
Санат:Аделаида Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Ньюкасл Юнайтед Джетс ФК ойыншылары
Санат:Спарта Роттердам ФК ойыншылары
Санат:Әл-Уахда Мекке ФК ойыншылары
Митчелл Дьюк

**Митчелл Дьюк** (18 қаңтар 1991, Ливерпул, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Аустралия) — аустралиялық футболшы, шабуылшы. 2020 жылы Олимпиада ойындарына, 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты. 

Дьюк Сиднейдің оңтүстік-батысындағы Ливерпуль қаласында дүниеге келген. Ол өзінің футбол мансабын "Парраматта Иглзде" бастады. 

2013 жылғы А-Лигасының плей-офф сатысының жеңімпазы. 

Дьюк алғаш рет 2013 жылы шілдеде футболдан Шығыс Азия кубогына қатысу үшін ұлттық құрамаға шақырылды. Оның дебюті турнирдегі Оңтүстік Кореяға қарсы бірінші ойында өтті. Дьюк Аустралия құрамасы сапындағы алғашқы голын келесі матчта Жапонияға қарсы соқты, онда Австралия 2-3 есебімен жеңілді. Ол келесі кездесуде Қытай құрамасына қарсы гол соқты (3:4). 

## Дереккөздер

Санат:Аустралия футболшылары
Санат:Аустралия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сентрал Кост Маринерс ФК ойыншылары
Санат:Симидзу С-Палс ФК ойыншылары
Санат:Вестерн Сидней Уондерерс ФК ойыншылары
Санат:Әл-Тааун Бурайда ФК ойыншылары
Педи

**Педи** (*бапеди*, *солтүстік суто*) — Оңтүстік Африка Республикасының солтүстік-шығысындағы банту тобының халқы (Трансвааль тарихи аймағының шығысы). Саны 4,6 млн адам. (2011, халық санағы). Олар негізінен Лимпопо және Гаутенг провинцияларында, сондай-ақ Мпумаланга провинциялары мен Солтүстік-Батыс провинцияларында тұрады.
Сонымен қатар Зимбабведе (150 мың адам, 2012 ж., бағалау) және Ботсванада (15 мың адам) тұрады.
Негізгі топтары Педилер (марота, маротенг), масемол (тау) – Лимпопо провинциясының оңтүстігінде; пха­ла­бор­ва, мпха­хле­ле, ма­ха­ка­ла - Улифантс өзенінің орта ағысының сол жағалауында; ро­ка, ло­бе­ду, тло­к­ва - Үлкен Летаба және Кіші Летаба өзендері бойында; молчелер - Санд өзенінің жоғарғы ағысында; ханава (гананва) – Брак өзенінің жоғарғы ағысында тұрады.

## Тілі
Тілі – се-педи тілі, банту тілдері отбасына жатады.

## Діні
Олар дәстүрлі нанымдарды ұстанады, кей бөлігі христиандар (протестанттар)

## Тарихы
Педилер 17 ғасырдың 50-жылдарында Тубатсе өзенінің оңтүстігінде қоныстанған. 18 ғасырдың екінші жартысында олар өздерінің ықпалын көршілерге тарата отырып, аймақты бақылауға алды. 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында Туларе көсемі тұсында бұл халық мәдени-экономикалық дамудың шарықтау шегіне жетті.
1870 жылға қарай Педи халқы аймақтағы билікті бурлармен және свазилермен бөлісті. 1879 жылы олар Ұлыбританиямен және оның одақтасымен соғыста жеңіліске ұшырап, олардың иеліктері айтарлықтай қысқарды.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (сорго, жүгері) және мал өсіру (ірі және ұсақ мал). Дәстүрлі қолөнерден – керамика (қызыл ангоб және жылтыратылған үлкен ыдыстар), геометриялық ою-өрнектері бар ағаш ыдыстар (қасық, кесе, орындықтар) және түрлі-түсті моншақтардан бұйымдар жасау дамыған.

## Өмір салты
Көсемдіктер, тотемдік рулар болды. Ұлдар мен қыздардың Инициациялары қолданылды. Туысқандық некеге артықшылық беріледі. Христиан дінінің таралуымен белгілі бір топтар нормативті моногамияны орнатты.

Тұрғын үйлері дөңгелек пішінді, төбесі конустық, қабырғалары тоқылған және балшықпен сыланған, кейде боялған. Шаруашылық құрылыстары (астық қоймалары, қоймалар, асханалар) әр түрлі.

Дәстүрлі ерлер киімі - каросса шапаны, белдік, қазір — еуропалық түрдегі киімдер. Әйелдер жарқын жиектермен және моншақтармен безендірілген ұзын көк көйлектерді киюді жалғастыруда.

Азық-түліктері – жүгеріден, құмайдан, тарыдан, көкөністерден, сүттен жасалған ботқа және бәліштер.

## Дереккөздер

 
Санат:Оңтүстік Африка Республикасы халықтары
Санат:Зимбабве халықтары
Санат:Ботсвана халықтары
Сергей Михайлович Куцов

**Сергей Михайлович Куцов** (23 сәуір 1977) — қырғызстандық және қазақстандық футболшы, қорғаушы.

## Карьерасы
Ол кәсіпқой карьерасы 1993 жылы Бішкектің «Алға-2» командасында бастады. Алғашқы маусымында ол Қырғызстан кубогының финалисі болды. 1994 жылдан бастап «Алға» (кейін – СКА ПВО) командасының негізгі сапында ойнады, чемпионаттың үш дүркін күміс жүлдегері (1997, 1998, 1999) және ел кубогының үш дүркін иегері атанды. Ол Қырғызстанның жоғары лигасында барлығы 150 кездесу өткізіп, 85 гол соққан.

Қырғызстан құрамасы сапында 1996 жылы 24 қаңтарда Азия Кубогының іріктеу турнирінің Сауд Арабиясына қарсы матчында бірінші таймда ойнап, алғашқы ойынын өткізді. Ол өзінің алғашқы голын 1997 жылы 9 маусымда әлем чемпионатының іріктеу ойынында Иранға қарсы соқты. 1997 жылы үш матч қатарынан гол соқты - Иранмен ойыннан басқа Сирия мен Мальдив аралдарына да гол соқты. Барлығы 1996-2001 жылдары ұлттық құрама сапында 16 кездесу өткізіп, үш гол соқты. 

1999 жылдың ортасында ол қазақстандық "ЦСКА-Қайрат" клубына ауысты. Қазақстан чемпионатындағы алғашқы голын 1999 жылы 24 шілдеде «Ақмола» (Степногорск) клубына қарсы соқты. 2001 жылы ЦСКА-Қайрат пен «Қайрат» біріккеннен кейін ол «Қайрат» сапында ойнай бастады. 2004 жылғы Қазақстан чемпионы, 2001 және 2003 жылғы Қазақстан кубогының иегері атанды. Осы кезеңде ол шабуылшы позициясынан орталық қорғаушы позициясына ауыстырылды.

Кейін легионер атанбас үшін Қазақстан азаматтығын алды.

## Жетістіктері

### Клубтық
* Қырғызстан кубогы: 1997, 1998, 1999
* Қазақстан кубогы: 2001, 2003
* Қазақстан чемпионы: 2004

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан футболшылары
Санат:Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Алға ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Коул Палмер

**Коул Джермейн Палмер** (; 6 мамыр 2002, Манчестер) — англиялық футболшы, «Челси» клубы мен Англия құрамасының жартылай қорғаушысы.

## Мансабы
Манчестер қаласының тумасы. Коул "Манчестер Сити" футбол академиясында сегіз жасынан бастап жаттығады. «Сити» сапындағы тұңғыш ойынын 2020 жылдың 30 қыркүйегінде «Бернлиге» қарсы Англия кубогы матчында өткізді. Палмер Чемпиондар лигасындағы дебютін 2020 жылдың 27 қазанында өткізді, топтық кезеңдегі Марсельге қарсы ойында Кевин де Брюйненің орнына шықты. 2021 жылдың 21 тамызында ол Премьер-Лигадағы дебютін Норвич Ситиге қарсы өткізді.

## Жетістіктері
* Англия чемпионы (**2**): 2021/22, 2022/23
* Англия Кубогының жеңімпазы: 2022/23
* Чемпиондар лигасының жеңімпазы: 2022/23
* УЕФА суперкубогының иегері: 2023

## Дереккөздер

Санат:Англия футболшылары
Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Рафаэль Мир Висенте

**Рафаэль «Рафа» Мир Висенте** (; 18 маусым 1997, Картахена) — испаниялық футболшы, шабуылшы.

## Карьерасы

### Клубтық
Рафа спорттық мансабын футзалдан бастады. 2007 жылы ол өзінің алғашқы үлкен футбол командасы Ранероға көшті. Содан кейін ол "Барселона", "Реал Мурсия" және "Валенсия" жастар командаларында ойнады. 

2015 жылы Валенсияның екінші командасы – "Местальяда" ойнай бастады. Испания чемпионатындағы ойынын 2016 жылы 22 тамызда «Лас-Пальмасқа» қарсы өткізді.

2021 жылдың 21 тамызында ол "Севильямен" алты жылдық келісімшартқа қол қойды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Вулверхэмптон Уондерерс ФК ойыншылары
Санат:Лас-Пальмас ФК ойыншылары
Санат:Ноттингем Форест ФК ойыншылары
Санат:Уэска ФК ойыншылары
Санат:Севилья ФК ойыншылары
Хуанлу Санчес

**Хуан Луис Санчес Веласко** немесе қысқаша **Хуанлу Санчес** (; 15 тамыз 2003 жыл, Монтекинто, Испания) — испаниялық футболшы, шабуылшы.

## Карерасы
2019 жылдың шілдесінде "Севильяның" фарм-клубы "Севилья Атлетико" командасының ойыншысы болды. 2019 жылы 24 тамызда "Екланоға" қарсы матчта В Сегундасындағы тұсауы кесілді.. Ол Ла Лигадағы тұңғыш ойынын 2021 жылы 21 желтоқсанда Севильяның негізгі командасымен Папа Гоместің орнына Барселонаға қарсы өткізді.

## Дереккөздер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Севилья ФК ойыншылары
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:Испания Олимпиада чемпиондары
Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары
Керчь-Елтиген операциясы

**Керчь-Елтиген десанттық операциясы** — Ұлы Отан соғысы барысындағы ірі десанттық операциялардың бірі.

Кеңес әскерлерінің кері соққысына төтеп беру мақсатымен фашистер Керчь түбегінде бекінуге тырысты. Вермахтың 17-ші армиясының 5-ші армиялық корпусы құрамында үш дивизия және онға жуық жеке бөлімше, танктер, артиллерия және басқа да техника болды. Олардың жанында екі румындық дивизия да болды. Керчь, Камыш-Бурун, Феодосия, Киик-Атлама порттарында олардың 36 десанттық баржасы, 37 торпедалық катері, 25 күзет катері және 6 трал кемесі болды. Керчь бұғазына миналар шығарылды.

13 қазанда бекітілген десанттық операция жоспары бойынша, Керчь және Елтиген елді мекендері маңынан Кеңестердің 56-шы армиясына кіретін үш дивизиясы және 18-ші армияға кіретін бір дивизиясы жағалауға түсірілуі керек еді.


Подразделение десантников перед отплытием к берегам Керченского пролива.jpg|
Штурм высот на подступах к Керчи.jpg|
Бой десантников на окраине Керчи.jpg|

## Нәтижелері
40 күнге созылған операцияның нәтижесінде кеңес әскерлері Керчь плацдармын жаулап алды.

Бұл бірнеше айдан кейін Қырым операциясын сәтті ұйымдастырып өткізуге мүмкіндік берді.

## Мемориал
нобай|солға|330px|
1985 жылы Героевское деп өзгертілген, бұрынғы Елтиген елді мекенінде операцияға қатысқан жауынгерлердің құрметіне орай «Желкен» мемориалы ашылды. Оның негізгі бөлігінің биіктігі 20 метрге барады, сәл төменде барельеф орналасқан.

## Қазақ әдебиетінде
Ғабит Мүсіреповтің «Қазақ солдаты» романында Керчь-Елтиген операциясы туралы көп жазылған, себебі басты кейіпкері соған қатысып, аман қалған жауынгерлердің бірі болды.


Ер қайық таудай толқындарға көлденең асылып, қорықпай ілгері басады. Керчьпен арамызды он сегіз километр деп еді, алыстан орап, «Эльтиген» деген балықшы поселкесіне төніп келеміз. Түнгі сағат бірде, белгілі мерзімде барлық қайық бір рет қанаттасып алып, енді бар күшімен жағаға қарай қатты жосылтып кетті. Толқын артымыздан айдап, әрең-әрең аман қалып келеміз.

Теңіз дем алысы қанша қатты болса да, саққұлақ немістер көп мотордың күжілін естіп қалыпты. Бір сәтте су бетіне мыңдаған ракеталар атылып, жібек қанаттары желбіреп, асылып-асылып тұра қалды. Түпсіз тұңғиықтай қара-қошқылданып жатқан теңіз беті күндізгідей жарқырайды. Оқ су бетін бұршақтай сабалап, шып-шып етеді. Зеңбірек снарядтары суға үсті-үстіне түсіп, аспанға шапшыған судан күміс бағаналар орната бастады. Сап-сап толқындар кеңсірігінен су атып, жөңкіліп келе жатқан кит балығына ұқсап кетеді. Жақынырақ түскен снарядтар қайығымызды қақбақтай лақтырып, ойға-қырға қуалай бастады... Жағаға жақындаған сайын аспалы шамдай асылып тұрған жарықтар да көбейіп барады.

— Жарықтарды атыңдар! — деді Мирошник.

Қайықтың екі жағына қарама-қарсы отырған жиырма жауынгер салбырап тұрған жарықтарды ата бастадық. Қызылды-жасылды оқтармен от сөндіріп келеміз!..

Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс
Санат:1943 жыл
Альфред Кастлер

**Альфред Кастлер** (; 3 мамыр 1902, Гебвиллер, Германия империясы — 7 қаңтар 1984, Бандоль, Франция) — француз физик, 1966 жылы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. «Атомдардағы резонанстардың Герцін зерттеудің оптикалық әдістерін ашқаны және жасағаны үшін».

## Өмірбаяны
Кастлер Эльзастағы Кольмар қаласындағы Бартолди лицейінде оқыды. 1921 жылы Париждегі Жоғары қалыпты мектепке түсті. Оны бітірген соң 1926 жылы Мюлуз лицейінде физикадан сабақ берді, содан кейін Бордо университетінде 1941 жылға дейін профессор болды.   өтініші бойынша ол Жоғары қалыпты мектепке оралып, 1952 жылы кафедраны алады.

  Кастлер кванттық механика, сәулелену мен атомдардың өзара әрекеттесуі, спектроскопия саласында зерттеулер жүргізді. Ол атомдардың оптикалық бағдарлануының әсерін ашты. Оптикалық резонанс пен магниттік резонанстың үйлесімі бойынша жұмыс істей отырып, ол «оптикалық айдау» әдісін қолданды. Ол өз жұмысымен лазерлер мен мазерлер теориясын аяқтады.

1966 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын алды.

Ол  басқарма төрағасы болды .

## Кастлер-Броссель зертханасы
Кастлер өзінің бүкіл дерлік ғылыми мансабын Париждегі *École Normale Supérieure* университетінде өткізді, онда ол студент Жан Броссельмен бірге соғыстан кейін шағын спектроскопиялық зерттеу тобын құрды.

Кейінгі қырық жыл ішінде бұл топ көптеген жас физиктерді дайындады және Франциядағы атом физикасының дамуына айтарлықтай әсер етті. 1994 жылы *Laboratoire de Spectroscopie hertzienne*   деп өзгертілді.

## Марапаттау және мойындау
* 1946 — 
* 1954 — Хольвек сыйлығы
* 1964 — Ұлттық ғылыми зерттеу орталығының алтын медалі
* 1966 — Физика бойынша Нобель сыйлығы
* 1969 — SEP Үлкен алтын медалі
* 1979 — Вильгельм Экснер медалі

  оның құрметіне аталған.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* *А.Кастлер.* «Төменгі жиілікті резонанстарды зерттеудің оптикалық әдістері». Нобель дәрісі Wayback Machine сайтындағы Мұрағаттық көшірме // ФҒЖ, 93-том, 1-шығарылым, 1967 жылғы қыркүйек
* Храмов Ю. А. Кастлер Альфред // Физиктер : Өмірбаяндық нұсқаулық / Ред. А.И. Ахиезер. — Ред. 2-ші, өңд. және қос. — М. : Наука, 1983. - Б. 127. — 400 б. — 200 000 дана. 
* Нобель комитетінің сайтынан ақпарат   сайтында Архивная копия

Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері
Санат:Философия докторлары
Санат:Физиктер
Санат:XX ғасыр физиктері
Санат:Франция физиктері
Кейшер Фуллер

**Кейшер Фуллер Спенс** (; 12 шілде 1994 жыл, Лимон, Коста-Рика) — коста-рикалық футболшы, қорғаушы. 

## Карьерасы
«Депортиво Саприсса» клубының түлегі.

2018 жылдан бастап Фуллер "Эредиано" ойыншысы атанды. 

2019 жылдың 2 ақпанында  АҚШ құрамасына қарсы жолдастық кездесуде Коста-Рика құрамасы сапындағы алғашқы ойынын өткізді. Бұл ойында Коста-Рика 0:2 есебімен жеңілді. 2019, 2021, 2023 жылдары КОНКАКАФ Алтын Кубогына, 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Клубтық

* **[[Футболдан Коста-Рика чемпионаты|Коста-Рика чемпионы]]** (2): 2018 (Апертура), 2019 (Верано).

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі
*Тransfermarkt.com

Санат:Коста-Рика футболшылары
Санат:Коста-Рика Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Бахрейн — Қазақстан қатынастары

**Бахрейн — Қазақстан қатынастары** — Қазақстан Республикасы мен Бахрейн Корольдігі арасындағы қатынастар

## Дипломатия
Қазақстан Республикасы мен Бахрейн Корольдігі арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылғы 28 мамырда орнатылды. Қазақстан-бахрейн қарым-қатынастарының шарт-құқықтық базасы Дипломатиялық қатынастар орнату туралы Бірлескен коммюникемен шектелген.

## Сапарлар
Екіжақты қатынастар тарихындағы маңызды оқиға ретінде Н.Ә.Назарбаевтың 1997 жылғы Бахрейнге ресми сапарын атауға болады. Сапар барысында сауда-экономикалық ынтымақтастық пен Инвестицияларды көтермелеу және өзара қорғау туралы келісімге қол қойылды.

2002 ж. Бахрейн Корольдігіне ҚР Ұлттық банк делегациясы сапар жасады. Қазақстанда Бахрейн Корольдігі Сауда-өнеркәсіп палатасының (1998 ж.) және бахрейн компанияларының делегациялары (1999 ж.) сапармен болды.

2008 ж. 16-17 қазанда Астанада өткен Азиядағы ынтымақтастық диалогының Сыртқы істер министрлерінің 7-отырысы мен «Ортақ әлем: әралуандылық арқылы ілгерілеу» сыртқы істер министрлерінің конференциясына Бахрейн Корольдігінің Сыртқы істер жөніндегі Мемлекеттік министрі Низар әл Бахарна бастаған бахрейндік делегация қатысты.

ҚР Индустрия және сауда министрі Ә.Исекешев Манамаға 2009 ж. қазан және желтоқсан айларында сапар шекті. Бахрейннің жоғары лауазымды тұлғаларымен өткен кездесулер барысында Қазақстанда ислам банкингі жүйесін дамытуда техникалық көмек көрсету мен осы салада тәжірибе алмасу, сондай-ақ қазақстандық мамандарды әзірлеу туралы уағдаластықтарға қол жеткізілді.

2010 ж. 15-16 наурызда Астанада өткен «Kazakhstan Islamic Finance Conference» атты форумға Бахрейн Премьер-министрінің арнайы өкілі мен кеңесшісі, Азия Ислам Банкінің басшысы Абдалла Хасан Сейф қатысты.

Қазақстан мен Бахрейн арасындағы тауар айналымының көлемі 2011 жылы 1 млн. долл. құрады.

2023 жылғы 3 мамырда ҚР СІМ басшысы Бахрейн Корольдігіне алғаш рет ресми сапармен барды.

## Дереккөздер

Санат:Бахрейннің халықаралық қатынастары
Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Надежда Васильевна Дубовицкая

**Надежда Васильевна Дубовицкая** (12 наурыз 1998, Семей, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақстан) — биіктікке секіруге маманданған қазақстандық жеңіл атлетші. Жабық ғимараттағы әлем чемпионатының, Азия ойындарының, жазғы Азия чемпионатының және жабық ғимараттағы Азия чемпионатының жүлдегері. Биіктікке секіру бойынша Азия рекордшысы (ашық стадиондарда да, жабық ғимараттарда да). Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері.

## Өмірбаяны
1998 жылы 12 наурызда Семей қаласында дүниеге келген. Ол жергілікті №2 олимпиадалық резервтегі мамандандырылған балалар-жасөспірімдер спорт мектебінде оқыды. Көп жылдар бойы Иван Сергеевич Хижняков пен Елена Леонидовна Хижнякова жаттықтырушысы болды. Содан кейін Дубовицкая КСРО рекордсмені Михаил Фроловтың басшылығына келді.

Надежда Altay Athletics тобының намысын қорғайды. Халықаралық деңгейде жастайынан өнер көрсете бастады. 2016 жылы жеңіл атлетикадан жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатына қатысты. 2017 жылы Азия чемпионатына қатысып, 6-орынға ие болды. 2018 жылы жабық ғимараттағы Азия чемпионатында және Азия ойындарында қола жүлдеге ие болып, ірі жарыстарда алғашқы медальдарын жеңіп алды.

2021 жылы 8 маусымда биіктікке секіруден Азия рекордын орнатты. Рекордтық әрекетте Надежда Дубовицкая 2,00 м биіктікті бағындырып, Марина Айтованың нәтижесінен 1 см-ге асып түсті. Дубовицкая Токиода өткен жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. 2022 жылдың 19 наурызында жабық ғимараттағы әлем чемпионатында 1,98 м көрсеткішті бағындырды, бұл қысқы чемпионаттардағы жаңа Азия рекорды және Қазақстан үшін рекорд болды. Сондай-ақ бұл секіріс оған Белградта өткен қысқы әлем чемпионатында «қола» алуға мүмкіндік берді.

Жабық ғимараттағы Азия чемпионатының жеңімпазы (Астана, 2023).

Жеңіл атлетикадан әлем чемпионатының финалисті (Будапешт, 2023).

## Сілтеме
* Надежда Дубовицкая — «Worldathletics» сайтында 

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы жеңіл атлеттер
Санат:Қазақстанның биіктікке секірушілері
Абдулла Әл-Маюф

**Абдулла Әл-Майюф** (; 23 қаңтар 1987, Эр-Рияд) — сауд арабиялық футболшы, қақпашы. 2018 жылғы әлем чемпионатына қатысты. 

## Карьерасы
«Әл-Хилал» клубының түлегі болған Абдулла әл-Маюф 2006 жылы Жиддадан Сауд Арабиясының «Аль-Ахли» клубына келіп, келесі 10 жылын осында өткізді. 

2016 жылдың жазында Абдулла әл-Маюф «Әл-Хилалға» ауысты, онда ол негізгі қақпашы болды. 2020 жылдың 5 ақпанында «Аль-Раед» клубына қарсы ойында Абдулла әл-Маюф ойынның соңында алдымен пенальтиді қайтарып, қарсыласының есепті теңестіруіне кедергі келтірді, содан кейін пенальтиді соғып, матч тағдырын шешті.

## Жетістіктері

* Сауд Арабиясы чемпионы: 2015/16
* Сауд Арабиясының тақ мұрагері кубогының иегері ( **2** ): 2006/07, 2014/15
* Сауд Арабиясы Чемпиондар Кубогының жеңімпазы ( **3** ): 2011, 2012, 2016

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Сауд Арабиясы футболшылары
Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Ахли Жидда ФК ойыншылары
Санат:Әл-Хилал Эр-Рияд ФК ойыншылары
Сауд Абдулхамид

**Сауд Абдулла Абдулхамид** (; 18 шілде 1999, Мекке) — сауд арабиялық футболшы, "Аль-Хилал" клубының және Сауд Арабиясы құрамасының қорғаушысы. 
## Карьерасы
2020 жылғы Жазғы Олимпиадаға, 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты. 

2018 жылдың күзінде 19 жасқа дейінгі жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионатына қатысу үшін құрамаға қосылды. 29 қазанда Аустралияға қарсы өткен ширек финалдық ойында 82-минутта гол соғып, матчтың қорытынды есепті 3:1-ге жеткізді.

## Жетістіктері

* Жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионы: 2018
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Сауд Арабиясы футболшылары
Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Иттихад Жидда ФК ойыншылары
Санат:Әл-Хилал Эр-Рияд ФК ойыншылары
Кристина Витальевна Овчинникова

**Кристина Витальевна Овчинникова** (21 наурыз 2001, Алматы, Алматы облысы, Қазақстан) — қазақстандық жеңіл атлетші, биіктікке секірудің маманы. 2018 жылдан бері жеңіл атлетикадан Қазақстан ұлттық құрамасының сапында өнер көрсетіп келеді, Ислам ынтымақтастығы ойындарының қола жүлдегері, жабық ғимараттағы Азия чемпионатының күміс жүлдегері, ұлттық маңызы бар чемпионаттардың жеңімпазы және жүлдегері, Токиодағы Жазғы Олимпиада ойындарының қатысушысы. Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері.

## Өмірбаяны
Кристина Овчинникова 2001 жылы 21 наурызда Алматы қаласында дүниеге келген. Жаттықтырушы Михаил Васильевич Лошкаревтің жетекшілігімен жеңіл атлетикамен айналысқан.

2018 жылдан бастап ұлттық деңгейдегі түрлі жастар турнирлерінде сәтті өнер көрсетті. Қазақстан құрамасы сапында Буэнос-Айрестегі жасөспірімдер Олимпиадасына жолдама алуға тырысқанымен, Бангкоктағы Азия іріктеу турнирінде 1,68 метр көрсеткішпен биіктікке секіруден алтыншы болды.

2019 жылы жабық ғимараттағы Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері атанды, жастар арасындағы Қазақстан чемпионатында екінші болып, жасөспірімдер арасында барлық қарсыластарын басып озды. Сондай-ақ Алматыда ел кубогын және Бішкектегі Колпаков мемориалында жеңімпаз атанды.

2020 жылы Өскеменде өткен жабық ғимараттағы Қазақстан чемпионатында 1,85 ұпаймен жеңіске жетті.

2021 жылы маусымда Алматыда өткен Қазақстан чемпионатында ол ашық стадионда биіктікке секіруден 1,96 метрге секіруден күміс алып, өзінің жеке рекордын орнатты. Олимпиадалық біліктілік стандартын орындап, Токиодағы Жазғы Олимпиада ойындарында ел намысын қорғау құқығына ие болды — алдын ала іріктеу кезеңінде 1,86 метрге секіре алды, бірақ бұл финалға шығу үшін жеткіліксіз болды.

2022 жылын басқалармен қатар, Орегондағы әлем чемпионатында бастап, Кониядағы Ислам ынтымақтастығы ойындарында қола медаль жеңіп алды.

2023 жылы чехиялық Хустопечте өткен халықаралық турнирде жабық ғимараттағы биіктікке секіруден 1,95 метрге жетіп, жеке рекордын орнатты. Астанада өткен жабық ғимараттағы Азия чемпионатына қатысып — 1,89 ұпаймен отандасы Надежда Дубовицкаяға ғана есе жіберіп, күміс медальді жеңіп алды.

Көрнекті спорттық жетістіктері үшін оған «Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері» құрметті атағы берілді.

## Сілтеме
* Овчинникова Кристина — «Worldathletics» сайтында 

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Қазақстандық биіктікке секірушілер
Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы жеңіл атлетшілер
Санат:Қазақстан жеңіл атлеттері