open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Азатым Машурұлы Бурханов

**Бурханов Азатым Машурұлы** - 
1940 жылы 28 сәуірде Алматы облысы Панфилов ауданының Пинджим ауылында туған.

Әкесі - Бурханов Машур (1908-1944), математика пәнінің
мұғалімі болған. Анасы -Хаширова Хавасхан (1916-1998).
П.И. Чайковский атындағы Алматы музыка училищесінің
халық бөлімшесін «Бас қобыз» классы бойынша бітірген
(1963), бас-қобыз бойынша музыка мектебінің оқытушысы,
халық аспаптар оркестрінің жетекшісі.

БҰҰ жанындағы Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі.

100-ден астам халық әндерінен тұратын жинақ түрінде
музыкалық туындыларды, сондай-ақ ұйғыр халқының
музыкалық ауызша дәстүрі дамуының шыңы болып табылатын ежелгі 12 мұқамды қайта жаңғыртып, нотаға түсірді.

1963 жылдан - «Нава» ансамблінің әртісі, Қ. Қожамияров
атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық
комедия театрының жанындағы «Нава» ансамблінде оркестр әртісі, кіші симфониялық оркестрдің концертмейстері.

1991 жылдан - Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік
республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының
жанындағы «Нава» фольклорлық ұлттық ансамблінің
көркемдік жетекшісі және дирижері.

2007 жылдан бері - Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік
республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының жанындағы «Нава» фольклорлық ұлттық ансамблінің мұқамшылар тобының жетекшісі.

«Ақпараттануға сіңірген көрнекті еңбегі үшін» Жоғары халықаралық орденімен (2007); «Ерен еңбегі үшін. В.И. Лениннің туған күніне 100 жыл толуы құрметіне» (1970),
«Еңбек ардагері» (1989), «Әлем ақпараттанушылар элитасы» (2003) медальдарымен, «Ауылға мәдени қамқорлық
көрсету ісінің үздігі» белгісімен (1972) марапатталған.

Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы.

«Әлем ақпараттанушылар элитасы» Халықаралық конкурсының лауреаты (2003). «Әлем ақпараттанушылар элитасы» энциклопедиясына енгізілген.

Үйленген. Жұбайы - Разиева Нұргүл Тұрсынқызы (1938 ж.т.),
зейнеткер, Ғылым академиясы Ұйғыртану институтының
кіші ғылыми қызметкері. Қыздары - Ләйлігүл (1964 ж.т.),
музыка мұғалімі, Дильбирим (1970 ж.т.), Қ. Қожамияров
атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық
комедия театрының солисі.

## Дереккөздер


Санат:1940 жылы туғандар
Мүгедек коляскасы

**Мүгедек коляскасы** - мүгедектердің 
дербес козғалуға арналған 
доңғалақты қолмен жүргізетін 
немесе кіші қозғауышпен
жүргізетін көліктік құрал.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Қайрат Жазкенұлы Жиембаев

**Қайрат Жазкенұлы Жиембаев** - 1952 жылы 19 маусымда Алматы қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Жиембаев Жазкен Тайшықулы, ауылшаруашылық
ғылымдарының докторы, Қазақ Жер ресурстары институтының негізін салушы. Анасы - Байназарова Ғайни-Жамал Түрысбекқызы, Экономика институтының аға ғылыми қызметкері.
## Хронологиясы
В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының сәулет факультетін бітірген (1974), сәулетші.
Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
*1969 жылдан - В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының студенті. 
*1974 жылдан - Мемлекеттік «Қарағанды қала ауыл жоба» жобалау институты жобаларының сәулетшісі, 
*1976 жылдан - ЖМК-3 аға сәулетшісі, 
*1979 жылдан - №3 кешенді жобалау шеберханасы тобының жетекшісі, бас сәулетшісі. 
*1993 жылдан - Қарағанды қаласы бас жобалар сәулетшісі, шаруашылық есептегі жобалау-өндірістік сәулеттік-жоспарлау бюросының бастығы. 
*1994 жылдан - Қарағанды қаласы Бас сәулет және қала құрылысы басқармасының бастығы. 
*1997 жылдан - Қарағанды облыстық басқармасы бастығының орынбасары - бас сәулетшісі. 
*2000 жылдан - Қарағанды қаласы Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығының құрылысы, сәулеті, пайдалануға беру және реформалау істері басқармасы бастығының орынбасары - бас сәулетшісі. 
*2001 жылдан - «Уникор-Плюс» ЖШС бастығының сәулет және құрылыс жөніндегі орынбасары (Қарағанды қаласы). 
*2003 жылдан - Қарағанды қаласы «Құрылыс, сәулет және көріктендіру басқармасы» МБ бастығының орынбасары м.а., бастығының орынбасары. 
*2005 жылдан - Қарағанды қаласы «Сәулет және қала құрылысы бөлімі» МБ бастығының орынбасары.
*ҚР Сәулетшілер одағының мүшесі (1982).
*ҚР Индустрия және сауда министрлігінің, 
*ҚР Сәулетшілер одағының құрмет грамоталарымен, 
*Қарағанды облысы әкімінің Алғыс хатымен, 
*ҚР Сәулетшілер одағының грамотасымен (2007) марапатталған.

Хоббиі - ағаш ою. Сүйіп оқитын әдебиеті - арнаулы әдебиет, тарихи романдар. Үйленген. Жұбайы - Жиембаева Тамара Кенжебайқызы (1953 жылы туған), «Қайрат және К» АБА» ЖШС директорының орынбасары. ¥лы - Жиембаев Руслан Қайратұлы (1983 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Оңдасын Елубайұлы Жиенқұлов

**Оңдасын Елубайұлы Жиенқұлов** - 1955 жылы 28 қарашада Жамбыл облысы Мойынқұм ауданының Фурманов ауылында туған. Қазақ.
## Хронологиясы
В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын бітірген (1977), инженер-құрылысшы.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
«Нүр Отан» ХДП мүшесі.
*1977 жылдан - «Жамбылауылқұрылыс» №20 тресінің №2006 өндірістік-техникалықбөлімінің инженері, 
*1981 жылдан - аға жұмыстар атқарушысы, бас инженері. 
*1990 жылдан - «Жамбылагроқұрылыс» АҚ «Мойынқүмагроқұрылыс» бөлімшесінің төрағасы. 
*1994 жылдан - «Мойынқұм» АҚ бөлімшесінің директоры, 
*1999 жылдан - АҚ директоры.
*2000 жылдан -Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы әкімінің бірінші орынбасары, әкімі. 
*2007 жылдан -Жамбыл облысы Талас ауданының әкімі.
*2010 жылдан бері - ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі

Су ресурстары комитеті төрағасының орынбасары.
Аудандық және облыстық мәслихаттың бірнеше шақырылымдарының депутаты.
## Жетістіктері
*«Құрмет» орденімен; 
*«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігінө 10 жыл», 
*«Қазақстан Конституциясына 10 жыл»,
*«Астананың 10 жылдығы» медальдарымен марапатталған.

Қазақстанның Құрметі құрылысшысы. Білім беру саласының үздігі. Әскери атағы - запастағы подполковник. Хоббиі - аңшылық және саяхаттар.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Нүрзипа Ноғайқызы, Қазақ медицина институтының дәрігер-педиатры. Балалары - Оңдасын
Сұлушаш, Оңдасын Мира, Оңдасын Абылайхан, Оңцасын Нұрсұлтан.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мереке Мұташұлы Ғұмаров

**Мереке Мұташұлы Ғұмаров** (7 қараша 1945 жылы Атырау облысы Исатай ауданы Жанбай ауылы) — мәдениет қайраткері.

## Өмірбаяны
Мереке Мұташұлы Ғұмаров 1945 жылы 7 қарашада Гурьев облысы Новобогат ауданы Жанбай ауылында туған. Руы Шеркеш, Кіші жүз.

1964 жылдың шілде айынан - Гурьев химия зауытының сантехник-слесарі. 

1964 жылдың қараша айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 

1967 жылдан - Гурьев облысы Балықшы ауданы Амангелді атындағы ұжымшарда от жағушы, балықшы. 

1968 жылдан - Гурьев облысы Балықшы ауданы Балықшы кентінде мұғалім, мектептің оқу ісін меңгеруші.

Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының педагогикалық факультетін (1973) дене шынықтыру және спорт муғалімі мамандығы бойынша; Гурьев педагогикалық институтының тарих-филология факультетін (1982) тарих және қоғамтану пәндерінің мұғалімі мамандығы бойынша бітірген.

«Атырау» фольклорлық ансамблін (1982), «Нарын» фольклорлық ансамблін - қазіргі Филармония оркестрі (1987), М. Қойшыбаев атындағы қазақ аспаптары оркестрін (1991), «Мұрагер» фольклорлық ансамблін (қазіргі уақытта) құрушы.

1979 жылдан - «Білім» қоғамының жауапты хатшысы. 

1980 жылдан - Гурьев облысы Балықшы ауданы Аудандық мәдениет үйінде меңгеруші. 

1986 жылдан - Гурьев облыстық филармониясының директоры.

1990 жылдан - Гурьев облысы Балықшы аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1993 жылдан - Атырау мәдениет басқармасы бастығының орынбасары.

1997-1999 жылдары, 2002 жылдан - Махамбет атындағы облыстық театрдың директоры.

2006 жылдан бөрі - Д. Нұрпейісова атындағы Қазақ ұлттық аспаптары академиялық оркестрінің жетекшісі. 

## Қоғамдық қызметі
Аудандық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1980—1982, 1982-1987).

## Марапаттар
«Құрмет» орденімен (2009); «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысы Жеңісіне жиырма жыл» (1965), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2002) медальдарымен;
БЛКЖО ОК (1977), Республикалық мәдениет қызметкерлері кәсіподағының (1982), ҚазКСР Мәдениет министрлігінің (1987) құрмет грамоталарымен марапатталған.

Мәдениет қайраткері (2005).

## Отбасы
Әкесі - Ғұмаров Мұташ, комсомол қызметкері болған. Анасы - Ғұмарова Ақсұлу, сауда саласында жұмыс істеген.

Жұбайы - Ғұмарова Райса Рахымқызы, мұғалім. Ұлдары - Ғұмаров Нұрлыбек, облыстық әкімдіктің нұсқаушысы; Ғұмаров Жандарбек, облыстық салық комитетінде бас маман; қыздары - Ғұмарова Гүлфайрус, музыкалық колледжде оқытушы; Ғұмарова Шара, Н. Тілендиев атындағы Шағын өнер академиясының оқытушысы. 

## Дереккөздер

Санат:Мәдениет қайраткерлері
Бақытжан Төлеужанұлы Жоламанов

**Бақытжан Төлеужанұлы Жоламанов** (16 тамыз, 1966 жыл, Өзбекстан, Самарқан қаласында туған) - Павлодар қаласының әкімі (2009 жылдан бастап).

## Өмірбаяны
* Алматы халық шаруашылығы институтын (1991) экономист мамандығы бойынша; 
* Д.А. Қонаев атындағы университетті (2001) бітірген.
* 1991 жылдың сәуірінен - ғылыми-өндірістік кәсіпорынның экономисі, «Геожүйе» ҒЗК ӨҚБ бастығы (Алматы қ.). 
* 1991 жылдың желтоқсанынан - «Галаксис» ААҚ бас бухгалтері (Алматы қ.). 
* 1993 жылдан - «Асетан» акционерлік компаниясы директорының орынбасары, директоры, президенті.
* 1998 жылдан - «Golden Grain Group» корпорациясы» ЖАҚ президенті (Петропавл қ.). 
* 2003 жылдан - Астана қаласы Турғын үй департаменті бастығының м.а., бастығы.
* 2004 жылдан - ҚР Президенті істері басқармасының ведомствоға қарасты ұйымдарды басқару бөлімінің меңгерушісі (Астана қ.). 
* 2005 жылдан - Алматы қалалық әкімдігінің «Алматы-жер» МҚК директорының м.а., директоры. 
* 2007 жылдың наурызынан - «Қазақстан Эксим-банкі» АҚ басқарушы директоры (Алматы қ.). 
* 2007 жылдың қазанынан - «Ортаазияэнергомонтаж» тресі» АҚ басшылығы төрағасының орынбасары (Алматы қ.).
* 2009 сәуірінен бері - Павлодар қаласының әкімі.

## Марапаттары
* «Құрмет» орденімен марапатталған (2001).

## Дереккөздер

Санат:16 тамызда туғандар
Санат:1966 жылы туғандар
Санат:Самарқанда туғандар
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Павлодар әкімдері
Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері
Санат:Қонаев атындағы университет түлектері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Дәурен Жаңашұлы Ғылымов

**Ғылымов Дәурен Жаңашұлы** (7.11.1974 жыл, Көкшетау облысы, Тайынша ауданы, Амандық ауылы) - дирижер.

Әкесі - Ғылымов Жаңаш Ғылымұлы, марқұм, облыстың Құрметті механизаторы болған. Анасы - Ғылымова Афелия Белібайқызы, зейнеткер, батыр-ана, тәрбиеші болған.

Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының халық аспаптары факультетін (1999) оқытушы, оркестр әртісі мамандығы бойынша; Қазақ ұлттық музыка академиясы оркестр дирижөрі факультетін бітірген (ассистенттік-сынақ ісі) (2003) халық аспаптары оркестрінің дирижері, концерттік орындаушы мамандығы бойынша бітірген.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан).

1999-2002 жылдары - Астана қаласы Мемлекеттік филармониясы қазақ ұлттық аспаптар оркестрінің дирижері.

1999-2003 жылдары - Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің оқытушысы. 2001 жылдан - Қазақ ұлттық музыка академиясы оқытушысы (Астана). 2003 жылдан - Астана қаласы Мемлекеттік филармониясы Қазақ ұлттық аспаптар оркестрінің бас дирижері және
көркемдік жетекшісі.

2008 жылдан бері - Астана қаласының Мемлекеттік филармониясы Қазақ халық аспаптары оркестрінің дирижері.

Құрманғазы атындағы Республикалық байқаудың әділқазылар алқасының мүшесі (2003). Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Мемлекеттік аттестация комиссиясының төрағасы (2005).

Мәдениет қайраткері (2003). Ш. Қажығалиев атындағы Республикалық байқаудың дипломанты (Орал, 2002).

Н. Тілендиев атындағы Дирижерлар байқауының Гран-при иегері (2004).

Үйленген. Жұбайы - Ғылымова Венера Нұрсәлімқызы, оркестр әртісі (домбыра). 
Қыздары - Жаңашева Ақбота Дәуренқызы (1998 ж.т.), Жаңашева Айғаным Дәуренқызы (2002 ж.т.).

## Дереккөздер


Санат:7 қарашада туғандар
Санат:1974 жылы туғандар
Санат:Тайынша ауданында туғандар
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Қазақ ұлттық музыка академиясы түлектері
Санат:Қазақстан дирижерлері
Санат:Еуразия ұлттық университеті оқытушылары
Санат:Қазақ ұлттық өнер университеті оқытушылары
Санат:Астана мемлекеттік филармониясы дирижерлері
Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Марфуға Сәулебекова

**Марфуға Сәулебекова** (1922 ж.т.), патолог-физиолог медецина ғылымының докторы (1970), профессор. (1971). Шет ауданының түлегі  .1937-1940 ж. Республикалық акушерлік (жетім қыздар үшін ашылған) мектебін бітірді . Қазақ (қазіргі Алматы мемлекеттік) медецина университетін бітірген (1945) . 1948-1975 ж. сонда патолог  физиология кафедрасының ассистенті , доценті , профессоры, стоматология факультетінің деканы, ҚазКСР Денсаулық сақтау министірлігінің оқу-методикалық кабинетінің меңгерушісі болды. 1975-1995 ж. Тағам институтындағы тағам токсикологиясы лабораториясын басқарды. 1995 жылдан бас ғылыми қызметкері, тағамтану кафедрасының профессоры. Сәулебекова шок патофизиологиясын («морфий шогы»), ағзаның кенеттен қансырау кезіндегі реакңиясын, тағамдардың адам ағзасына тигізетін әсерін зерттеп, ұсыныстар енгізген. 130-дан астам ғылыми еңбектің, 2 монографияның, 8 өнертабыстың авторы. 7 ғылым кандидатын даярлаған.

## Дереккөздер
Әлия Мақсұтқызы Жүсіпова

**Әлия Мақсұтқызы Жүсіпова** (15 мамыр 1984 жыл, Шымкент Түркістан облысы) - Көркем гимнастика спорт шебері. Осы спорттан Олимпиадаға Қазақстаннан жалғыз жолдаманың иегері.

2010 жылдан бері - көркем гимнастикадан ҚР құрама командасының аға жаттықтырушысы. Дүниежүзілік дәрежедегі төреші.

## Жетістіктері
* ҚР 10 мәрте чемпионы және көркем гимнастика бойынша халықаралық турнирлердің қатысушысы;
* Әлем кубогының, XIV Азия ойындарының күміс жүлдегері; 
* Азия (2006, 2009) және Азия ойындарының (2006) абсолютты чемпионы; 
* Сиднейдегі (2000), Афиндағы - 4-орын (2004), Пекиндегі - 5-орын - Олимпиада ойындарына қатысқан. 
* ҚР үздік спортшысы (2004). 
* ҚР Еңбек сіңірген спорт шебері (2006). 
* Дүниежүзілік кластағы гимнаст (2008). 
* Түркістан облысының Құрметті азаматшасы (2004). 
* «Құрмет» орденімен (2004); 
* «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2004) марапатталған.

### 2006 жылғы Азия чемпионаты
2006 жылы Үндістанның Сурате қаласында көркем гимнастикадан Азия чемпионаты өткен еді. Әлия Жүсіпова Азия чемпионатының 5 бірдей алтын медалін жеңіп алды. Алғашқы алтынды көпсайыста алған ол доп, шығыршық, скакалка, лента секілді бағдарлама түрлерінің бәрінде де жеңімпаз болып шықты. Және бір атап өтетін жәйт – қазақ гимнасшы қыз Қазақстан көркем гимнастика тарихында алғаш рет Азияның абсолютті чемпионы атанды.
thumb|right|200px

## Жаттықтырушысы
Әлия Жүсіпова Мәскеуде олимпиадашылар дайындайтын атақты Ирина Винердің тәлімінде жаттыққан.

## Жанұясы

* Әкесі - Жүсіпов Мақсұт Саидұлы (1956 жылы туған), запастағы ҰҚК полковнигі, Шымкент қаласы Әуесқойлар боксы ассоциациясының президенті. Анасы - Сарбаева Ася Кеңесбекқызы (1964 жылы туған), бухгалтер-экономист.

## Жеке өмірі
* М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің дене тәрбиесі жәнө спорт факультетін (2006), жаттықтырушы-оқытушы; М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің магистратурасын «Психология және педагогика» мамандығы бойынша (2008) бітірген.
* Тұрмыс құрған. Жұбайы - Әлтаев Нұржан Бауыржанұлы, заңгер.

## Дереккөздер

Санат:15 мамырда туғандар
Санат:1984 жылы туғандар
Санат:Шымкентте туғандар
Санат:Қазақстан әйелдері спортта
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері
Санат:Халықаралық дәрежедегі төрешілер
Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Санат:Әлем біріншілігінің күміс жүлдегерлері
Санат:Азия ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Түркістан облысының құрметті азаматтары
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Алфавит бойынша гимнасттар
Санат:Қазақстан гимнастары
Санат:Гимнастикадан Азия чемпиондары
Санат:Гимнастикадан Азия ойындары чемпиондары
Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары
Талғат Нүсіпұлы Ыдырысов

**Талғат Нүсіпұлы Ыдырысов**

1961 жылы 5 қыркүйекте Жамбыл облысы Қордай ауданының Георгиевка ауылында туған. Қазақ.

Әкесі - Ыдырысов Нүсіп Ыдырысұлы, ДЭУ-58 инженері.Анасы - Батырова Уайда Батырқызы, педагог.

Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокал бөлімшесін (1989) опералық және
концерттік орындаушы мамандығы бойынша; Алматы экономика және статистика академиясын (2007) «Менеджмент» мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2005 жылдан).

1989 жылдан - К.Тәттімбет атындағы қазақ халық аспаптары оркестрінің жеке орындаушы-вокалшысы. 1991 жылдан - К.Байжанов атындағы концерттік бірлестіктің жеке орындаушы-вокалшысы, 2001 жылдан - бас директорының орынбасары, 2008 жылдан бері - бас директоры.

Мәдениет қайраткері.

Діни көзқарасы - мұсылман.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә.Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанды әлемнің алдыңғы қатарлы 50 елінің қатарында көру».

Хоббиі - жүзу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Ыдырысова С.Г. (1967 жылы туған), К.Тәттімбет атындағы Қарағанды өнер колледжінің дирижер-
хор бөлімшесінің дәріскері. Қызы - Ыдырысова Әнел (1993 жылы туған); Ұлы - Ыдырысов Әділ (2007 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Нина Матвеевна Макарова-Запруднева

**Нина Матвеевна Макарова-Запруднева** - 1940 жылы 16 мамырда РКФСР Красноярск өлкесі Маталассы ауылында туған. Орыс.
Әкесі - Запруднев Матвей Анисимович (1906-1975),
¥ОС қатысқан, мұғалім болып жұмыс істеген. Анасы -
Запруднева Анна Яковлевна (1908-1999), үй шаруасымен айналысқан.
Өнер училищесін (Красноярск, 1961), А.В. Луначарский
атындағы Мемлекеттік театр өнері институтының актерлік факультетін драма және кино актері мамандығы бойынша (Мәскеу, 1969) бітірген.
КОКП мүшесі (1988-1991).
1976 жылдан бері - А.П. Чехов атындағы Павлодар облыстық орыс драма театрында актриса.
«Преступление и наказание» (Пульхөрия), «№13» (Памела), «Гамлет» (Гертруда) спектакльдерінде ойнайды.
Қазақстан Театр қайраткерлері одағының хатшысы (1966).
ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1987). «Еңбек ардагері»
медалімен марапатталған (1986). Павлодар облысы
әкімінің «Жыл актрисасы» грантының иегөрі (2001).
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев,
В.В. Путин.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақтылық,
ұлттық келісім және өркендеу».
Хоббиі - саяхат жасау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Макаров Николай Александрович
(1943 ж. т.), М. Горький атындағы орыс драма театрының
(Астана) әртісі.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Болат Аманжолұлы Святов

**Болат Аманжолұлы Святов** (1958 ж.т.), қара, түсті және сирек металдар металлургиясы, металлургиялық үдерістер теориясы саласының маманы, техника ғылым докторы (2002). ҚазМУ - ды бітірген (1980) . 1980-1982 ж . Павлодар алюминий зауотының аппаратшы-гидрометаллургы, 1986-1992 ж. Қазақ политехникалық институтының кіші ғылыми қызметкері , аға ғылыми қызметкері; 1992-1995 ж. Павлодар алюминий зауотының бас сарапшысы, 1995-1997 ж . Ақсу феррокоспалар зауоты бас директорының коммерциялық жұмыс жөніндегі орынбасары; 2002 ж . «ТНК» «Қаз-хром» ААҚ заотының директоры, 2004 жылдан Ж.Әбішев атындағы ХМИ металлургиялық қорыту зертханасының жетекші ғылыми қызметкері. 100-ден астам ғылыми еңбектің, 2 монографияның авторы.
## Шығармалары
*Становление и развитие марганцевой отрасли Казахстана, (2002); 
*Подготовка и металлургическая переработка железных и марганцевых руд (2003); 
*Особенности фазового строения системы ҒеО-Ғе203-Мё0-Са0-А1203-Зі02 (2002).
## Дереккөздер
Комби

**Комби**- екі көлемді автомобиль
кузовы, ол кузов артынан есігі бар
және ол жүк немесе адамдарды
тасымалдауға арналған машина.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Валюта бағамы

**Валюта бағамы** әр түрлі елдер ақша бірліктерінің арақатынасы. Бұл арақатынас олардың сатып алу қабілеті арқылы 
анықталады. Сырт қарағанда ақша айырбасына қатысушыларға валюта бағамы бір елдің ақша бірлігінің екінші елдің ақша бірлігіне шаққандағы «бағасы» іспеттес көрінеді.акциялардың, облигациялардың, басқа да бағалы қағаздардыд сатып алу және сату құны. Қағаз ақшаның бағамы оның алтын валюта немесе басқа елдер валютасы бойынша сипатын көрсетеді.
Валюта айырбасы ұғымы мұндай еркiн аударынғыштық оның мiнездемесiмен байланған. Валютаның еркiн алмастырылатынының дәрежесiмен валюталық операциялардың мемлекеттiк реттеуiн тетiкпен анықталады. Егер резиденттерге және резидент еместерге бұл валютаның елiнде валюталық мәмiлелердiң жүзеге асыруына шектеу қандай болмасын қолданбаса валютаны еркiн айналысқа түсетiн деп атайды.
Жартылай еркiн аударылатын айырбастау операцияларының кейбiр түрлерiне шектеу және регламенттеулер жұмыс iстеген немесе бұл операциялардың кейбiр қатысушылары үшiн елдердiң валютасы болып есептеледi.Еркiн аударынғыштық сайып келгенде - бұл валютаның қабiлеттiлiгi басқа валюталарға еркiн ауысып кетсiн және валюталық нарықтарда ұлттық валютаға керi. Валюталық бағамының бақылауда деңгейiне екi курстердi бекiтедi:

* Дүкеншi бағамы
* Сатып алушының бағамы

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Мұхтархан Сәдуақасұлы Манап

**Мұхтархан Сәдуақасұлы Манап** - 1943 жылы 15 наурызда Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Сары-Өлең ауылында туған. Қазақ.
КСРО Мемлекеттік академиялық Ленин орденді Кіші театры жанындағы М.С. Щепкин атындағы театр училищесінің
актерлік факультетін бітірген (1972), кино және театр актері.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1958 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы Күршім қой-кеңшарында жұмысшы. 1962 жылдан 1968 жылдары - Шығыс Қазақстан облысы КОКП XXII съезі атындағы
кеңшарында жұмысшы, жүргізуші. 1962-1965 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1972 жылдан - С. Қожамқұлов атындағы Жезқазған облыстық қазақ
музыкалық-театрының актері (бұрынғы - Торғай облыстық қазақ музыкалық-драма театры). 1990 жылдан - «Ж. Аймауытов атындағы Павлодар облыстық қазақ музыкалық-
драма театрының» МҚКК әртісі.
2005 жылдан бері - Ж. Аймауытов атындағы Павлодар облыстық қазақ музыкалық-драма театрының директоры.
КСРО Театр қайраткерлері одағының (1992 жылға дейін), Қазақстан Театр қайраткерлері одағының мүшесі.
ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1978). «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Астананың 10 жылдығы» медальдарымен; ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Қүрмет грамотасымен марапатталған (1975). ҚазКСР Құрмет кітабына алтын әріптермен енгізілген (1976).
Діни көзқарасы - мұсылман.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеуші бай ел».
Хоббиі - балық аулау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - О. Хайям, Фирдоуси, Рудаки, Низами Гянджеви, А. Құнанбаев,  Құдайбердиев, М. Мақатаев.
Үйленген. Жұбайы - Манап Сәния Қабдырахманқызы,
зейнеткер. Қызы - Раушан (1970 ж. т.), ұлдары - Дәурен
(1973 ж. т.), Дәмір (1986 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мәжит Жамбылұлы Ілиясқар

**Мәжит Жамбылұлы Ілиясқар**
1937 жылы 1 қаңтарда Алматы облысы  Жамбыл ауданы Жангелдин атындағы ұжымшары Сергеевка селосында туған. Қазақ.

Әкесі - Жамбылов Ілиясқар, шопан болған, марқұм. Анасы -Жамбылова Сарқыт, шопанның көмекшісі болған, марқұм.
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының Қазақстан Халық әртісі А.Тоқпановтың театр сынып бөлімі актерлік факультетін бітірген (1961), драма театрының актері.

«Өтебаев», «Талант бапкері-Тастан» (2004) кітаптарының,«С. Өтемісов - 50-де» буклетінің (1993), 37 мақаланың
соның ішінде «Жазушы және театр» (1967), «Ізденіс» (1980), «Шорнақтан шыққан саңлақ», «Шеберлік деген бір
шың бар» мақалалардың авторы.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

Қазақстан Коммунистік партиясының мүшесі (2004 жылдан).1955 жылдан - Алматы облысы Жамбыл ауданы Жангелдин ұжымшарында маусымдық жұмыстардың жұмысшысы,сақманшы, балғашы. 1961 жылдан - Абай атындағы Жамбыл облыстық қазақ драма театрының әртісі.

1962 жылдан бері - Өлкелік орыс-қазақ бірлескен театрының әртісі (қазір - Түркістан облысы Ж.Шанин атындағы облыстық музыкалық-драма театры).

Еңбекшілердің 4-ші шақырылған Оңтүстік-Қазақстан облыстық Халық Депутаттары Кеңесінің (№96 сайлау округінен ұсынылған, 1980-1982 жылдары), Дзержинский аудандық Депутаттары Кеңесінің депутаты.

Оңтүстік-Қазақстан облыстық Театр қайраткерлері одағы филиалының Төрағасы (2005-2010). БЛКЖО, КОКП мүшесі
(1980 жылдан), Қазақстан Коммунистік халықтық партиясы Оңтүстік-Қазақстан обкомының екінші хатшысы. Қазақ театр қоғамының мүшесі (1962).

«Еңбек ардагері» (1985), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2002) медальдарымен, ҚазКСР
Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1980). Қазақстан Театр фестивалінің лауреаты (2002).
«Көпжылдық сахналық еңбегі үшін» дипломының және сыйының иегері (2002). Қазақстанның Еңбек сіңірген
қайраткері (2005).

Әскери атағы - аға лейтенант.

Діни көзқарасы - атеист, діннің пайда болуы мен дамыуын оқып білуші.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Д.А.Қонаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның тәуелсіздігі, мықтылығы, тұрақтылығы».

Хоббиі - М.Төлебаев, П.И.Чайковский, А.В.Моцарт,И.С.Бах, Л.ван Бетховеннің жәнө басқалардың классикалық музыкасы.

Сүйіп оқитын әдебиеті - О.Сүлейменов, М.Әуезов,А.П.Чехов, О.де Бальзак, У.Шекспир, Г.Гейне, М.Х. Дулати,А.Тоқанов, К.С.Станиславский, В.Э.Мейерхольд және басқалар.

Жұбайы - Бельчикова Майра Болтайқызы, марқұм,Агропромбанк аға экономисі болған. Ұлы - Ілиясқаров
Асқар Мәжитұлы (1967 жылы туған), химия ғылымының докторы, Шымкент цемент зауыты техникалық директорының көмекшісі, аудармашысы, ассистенті.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мұратбай Сматайұлы Жолдасбаев

**Мұратбай Сматайұлы Жолдасбаев** - 1957 жылы 29 қарашада Жамбыл облысы Қызылжар ауданының Қызыл Октябрь ауылында туған. Қазақ. 
Хронологиясы
В.П. Горячкин атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы өндірісінің инженерлері институтының «Ауыл шаруашылығын механикаландыру» факультетін бітірген (1981), инженер- механик.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі.
*1975 жылдан -Жамбыл облысы Қызылжар ауданы «Қызыл октябрь» ұжымшарының жұмысшысы. 
*1976 жылдан - В.П. Горячкин атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы өндірісінің инженерлері институтының студенті. 
*1981 жылдан - Жамбыл облысы Қызылжар ауданы «Жаңа Тұрмыс» кеңшарының бақылаушы механигі; 
*1982 жылдан - бас инженері. 
*1992 - 2007 жылдары - «Сарыбұлақ» кеңшарының директоры, «Сарыбұлақ» ААҚ президенті, Жамбыл облысы Қордай ауданы «Сарыбұлақ» ЖШС президенті. 
*2003 жылдан - «KAZEXIM group» ЖШС директорының орынбасары, «Маис Агро» ЖШС директоры (Апматы қ.). 
*2006 жылдан - «Маис Агро» ЖШС дирөкторының аграрлық саясат жөніндегі, өндіріс жөніндегі орынбасары, бас директорының бірінші орынбасары. 
*2007 жылдан - Жамбыл облысы Қордай ауданының әкімі (Апматы қ.).
*2009 жылдың желтоқсанынан бері - Жамбыл облысы әкімінің орынбасары.
## Жетістіктері
*«Қүрмет» орденімен (1999), «Астана» медалімен марапатталған.

Әскери атағы - майор. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикалық көркею». Хоббиі - кітап оқу, спорт (соның ішінде ат спорты), бильярд. Сүйіп оқитын әдебиеті - Т. Драйзер, Б. Акунин, В. Пикуль, тарихи романдар.
Үйленген. Жұбайы - Мұздыбаева Айнагүл Кеншімбайқызы (1957 жылы туған). ¥лдары - Жолдасбаев Талғат Мұратбайұлы
(1981 жылы туған), Жолдасбаев Айбек Муратбайұлы (1982 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Серік Адамұлы Төкиев

**Серік Адамұлы Төкиев** 1957 жылы 28 шілдеде Павлодар облысының Баянауыл ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Төкиев Адамболсын (1901-2002). Анасы - Төкиева Рәзия (1926-2008). Шымкент педагогикалық институтының дене шынықтыру және спорт факультетін (1984) дене шынықтыру және спорт пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; Алматы экономикалық университетінің қаржы және несие факультетін (2003) экономист-қаржыгер мамандығы бойынша бітірген. Педагогика ғылымдарының кандидаты (1998). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: ≪Мектеп жасындағы және мектеп жасына дейінгі балаларға арналған күрес элементтеріне ие қимыл ойындары≫. Қазақ спорт және туризм академиясының профессоры (2001 жылдан). Халықаралық психология ғылымдары академиясының мүше корреспонденті (2000 жылдан). Қазақ, орыс, неміс және ағылшын тілдерін біледі. ≪Нұр Отан≫ ХДП мүшесі (2005 жылдан). 1989 жылдан - Жоғары спорт шеберлігі мектебінің самбо күресі бойынша жаттықтырушы-оқытушысы (Шымкент). 1992 жылдан - Шымкент қаласындағы облыстық КОРМБЖМ директоры. 2000 жылдан - ҚР Туризм және спорт жөніндегі агенттігінің ≪Штаттық ұлттық командалар дирекциясы≫ РМК директоры. 2006 жылдан - «Қ. Мұңайтпасұлы атындағы Спортта дарынды балаларға арналған республикалық мектеп-интернат≫ MM директоры. Дүниежүзілік қазақша күрес федерациясының президенті (2003 жылдан). Азия чемпионатының 2 мәрте күміс жүлдегері (1995, 1996),
самбо күресі бойынша Әлем кубогының қола жүлдегері (1995, 1996, 1999) Тұрымбетов қорғанды; 2 мәрте Азия чемпионы (1993, 1994), Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1993) Сапарғалиев Ғалымжанды; КСРО чемпионы, Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1989), Самбо бойынша Әлем кубогының иегері (1992) Волобуев Сергейді; КСРО Халықтары спартакиадасының чемпионаы, Әлем кубогының иегері, Әлем чемпионатының жүлдегері Жартыбаев Сәкенді тәрбиелеп шығарған. Дзюдо күресі бойынша КСРО спорт шебері (1982). Самбо күресі (1980) және қазақша күрес бойынша (1982) Қазақ КСР Спорт шебері. Самбо күресі бойынша ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1993). ҚР құрметті спорт қайраткері (2003). ОҚО Жетісай ауданының құрметті азаматы (2008). FILA алтын орденімен (2010); ≪Астананың 10 жылдығы≫ медалімен (2008); «ҚР дене шынықтыру мен спортты дамытуға сіңірген еңбегі үшін≫ белгісімен (1997); Қазақ күресін дамытуға ерекше үлес қосқан үшін Дүниежүзілік «Қазақ күресі≫ федерациясының ≪Алтын алқа≫ төс белгісімен, ҚР ҰОК құрмет грамотасымен марапатталған. Үйленген. Жұбайы - Стенина Оксана Анатольевна (1978 ж. т.). Ұлдары - Қанат, Қайрат, Алпамыс, Адам, Дәулет; Қызы - Меруерт.

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Нұрмахан Миятұлы Жолдасов

**Нұрмахан Миятұлы Жолдасов** - 1959 жылы 1 шілдеде Шымкент қаласында туған. Қазақ.
## Хронологиясы
*М. Әуезов атындағы Шымкент педагогикалық институтының дене шынықтыру факультетін (1990) дене тәрбиесі мүғалімі; 
*М. Сапарбаев атындағы Оңтүстік Қазақстан гуманитарлық институтының «Қаржы және несие» факультетін (2003) қаржыгер-экономист мамандықтары бойынша бітірген.
*Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*«Дамудың жаңа көкжиегі», «Халықтың әл-ауқаты артады», «Ресурстарды энергиялық сақтау бойынша атқарылатын шаралар», «Бірінші орында - ТКШ мәселелері», «Телефон арқылы жедел желі», «Қаһармандарға құрмет», «Жеке қалтамен көкпар дамымайды» және тағы басқа көптеген мақалалар мен жарияланымдардың авторы.
*«Нұр Отан» ХДП мүшесі (1996 жылдан).
*1977 жылдан - Шымкент қалалық сүт зауытының механигі.
*1978 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
*1980 жылдан - Шымкент темірбетон бұйымдары зауытының 3-ші, 5-ші разрядты жұмысшысы. 
*1981 жылдан - Шымкент қаласы И.В. Мичурин атындағы №36 ОМ мұғалімі. 
*1982 жылдан - ОҚО Сайрам ауданының Орджоникидзе атындағы №36 ОМ комсомол ұйымының хатшысы. 
*1990 жылдан - «АвтоВазҚосымшаБөлшек» дүкенінің меңгерушісі (ОҚО, Ленгер қаласы). 
*1993 жылдан - Шымкент қаласы «Қарабастау» LUK директоры. 
*1996 жылдан - ОҚО Сайрам ауданы «Қаратөбе» ӨК басқармасының төрағасы. 
*2001 жылдан - Шымкент қаласы әкімі аппаратының көлікжәне байланыс бөлімінің бастығы.
*2002 жылдың наурызынан - Шымкент қаласы Көлік, коммуникация және туризм басқармасының бастығы. 
*2002 жылдың мамырынан - Шымкент қаласы әкімінің Индустрия, көлік және сауда басқармасының бастығы. 
*2002 жылдың желтоқсанынан - ОҚО әкімі аппаратының қаржы-шаруашылық бөлімінің меңгерушісі. 
*2003 жылдан - ОҚО әкімі аппараты жетекшісінің орынбасары - қаржы-шаруашылық бөлімінің меңгерушісі. 
*2004 жылдан - ОҚО Бәйдібек ауданының әкімі. 
*2006 жылдан - ОҚО Сарыағаш ауданының әкімі. 
*2007 жылдан - ОҚО Табиғи монополияларды реттеу агенттігі басқармасының бастығы.
*2008 жылдың наурызынан бері - ҚР Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің Оңтүстік Қазақстан бойынша департаментінің директоры.
*ОҚО бойынша Ат спорты федерациясының президенті (1995 жылдан).

## Жетістіктері
*«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), 
*«Ерекше қызметі үшін» (2006), 
*«Шекараны үздік күзеткені үшін» (2007), 
*«[Бірінші ұлттықауыл шаруашылығы санағыc (2007),
*«[Ардагерлер кеңесіне 20 жыл» (2007) медальдарымен,
*Құрмет грамотасымен (2008) марапатталған. 
*ОҚО Сайрам (2005), Бәйдібек (2008) аудандарының Қүрметті азаматы.

Әскери атағы - запастағы майор. Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - көкпар. Үйленген. Жұбайы - Мырзабекова Нәзипа Диасқызы, үй шаруасымен айналысады. ¥лдары - Жолдасов Ержан Нұрмаханұлы, Жолдасов Нұржан Нүрмаханұлы, Жолдасов Сержан Нұрмаханұлы; қызы - Нұрмаханова Аяжан Нұрмаханқызы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сергей Федорович Матвеев

**Сергей Федорович Матвеев** - 1950 жылы 20 тамызда Алматы облысы Андреев ауданы
«Лепсинск» кеңшарында туған. Орыс.
Әкесі - Матвеев Федор Алексеевич, марқум, зоотехник
болған. Анасы - Матвеева Вера Федоровна, марқұм, кадр
бөлімі инспекторы болған.
Н.В. Луначарский атындағы Мемлекеттік төатр өнері
институтының музыкалық факультетін бітірген (Мәскеу,
1979), оперетта әртісі.
Қазақ ұлттық музыка академиясының доценті (2002 жылдан).
1979 жылдан - Н.К. Крупская атындағы Мемлекеттік
академиялық орыс драма театрының актері (Фрунзе).
2002 жылдан бері - М. Горький атындағы орыс драма театрының актері (Астана). 2002 жылдан бері -
К. Байсейітова атындағы ¥лттық опера және балет
театрының режиссері және жеке орындаушысы.
Келесі спектакльдерде ойнайды: Н.В. Гогольдің «Ревизор» (Городничий), У. Шекспирдің «Гамлет» (Король Клавдий), А. Сухов-Кобылиннің «Кречинскийдің үйленуі» (Кречинский), А.П. Чеховтың «Иванов» (Иванов), Ж. Бриккердің
«Өз көзіңе сенбе» (Фрэнк Хардер), К. Маньенің «Авеню
Анри Мартен 18-дегі авантюра» (Блэз) және т.б.
А. Миллердің «Есімде ештеңе жоқ», К. Маньенің «Авеню
Анри Мартен 18-дегі авантюра», Ж. Бриккердің «Өз көзіңе
сенбе», А.С. Пушкиннің «Тас қонақ», А. Сухов-Кобылинның
«Кречинскийдің үйленуі» және т.б. спектакльдердің
режиссері.
Қырғыз КСР Жоғарғы Кеңесінің (1988), ҚР Мәдениет
министрлігінің, Астана қаласы әкімдігі мен Мәдениет
басқармасының Құрмет грамоталарымен марапатталған.
Қырғыз КСР Еңбек сіңірген әртісі (1988). Қырғызстанның
Халық әртісі (1996).
Мәдениет қайраткері (2008).
Діни көзқарасы - христиан.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «¥дайы
өркендеуші, әлемдік аренада көшбасшылықты қолға алуы
мүмкін мемлекет».
Хоббиі - кинология.
Сүйіп оқитын әдебиеті - Н.В. Гоголь, О. Сүлейменов,  Айтматов, В.В. Набоков, А.П. Чехов.
Ұйленген. Жұбайы - Матвеева Наталья Ивановна, актриса.
Ұлдары - Георгий (1981 ж. т.), Артем (1982 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Қайыржан Махметұлы Махмутов

**Қайыржан Махметұлы Махмутов** - 1936 жылы 12 желтоқсанда Гурьев облысы Новобогат ауданы Забурунье ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Ерғалиев Махмет, марқұм, Забурунье және Айбас ауылдық Кеңестер төрағасы болған, Новобогат аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары болған. Анасы - Ерғалиева ұлболсын, марқұм, үй шаруасында болған.
Гурьев педагогикалық институтының тарих факультетін бітірген (1973), тарих пәні оқытушысы.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1953 жылдан - Гурьев қаласы обаға қарсы стансасында техник-дератизатор. 1954 жылдан - Қазақ драма театрында драма актері, директордың орынбасары. 1968 жылдан - Гурьев филармониясының әртісі; «Атырау - Жайық» (Гурьев филармониясында), «Гүлдерайым» Орал филармониясы, «Орал - сазы» және «Тамаша ойын сауық отауы» ұжымдарын ұйымдастырушы және жетекші. 1992 жылдан - Д. Нұрпейісова атындағы оркестрдің реттеуші-директоры.
1993 жылдан бері - Махамбет атындағы Атырау облыстық қазақ драма театрының актері.
«Күнде мейрам, күнде той» (Шорабай), «Қызбике мен Алдар көсе» (Шығайбай), «Бейбарыс» (Аға Шахин) қойылымдарындағы барлығы 100-ге тарта рөлдерде ойнаған.
«Есірген - Ерке» (Доскен), «Махаббаттаңы» (Мурат), «Исатай - Махамбет» (Гекке), «Көңілдестер» (Дәурен), «Еңлік-Кебек» (Жапал) кинофильмдерінде рөлдер ойнаған.
«Ауыл мәдениетін қамқорлыққа алу үздігі» (1975),
«Мәдениет қайраткері» (2001) белгілерінің, «Ерен еңбөгі
үшін. В.И. Лениннің туғанына 100-жыл толуы құрметіне»
медальдарымен марапатталған.
Әскери атағы - аға лейтенант.
Діни көзқарасы - дінге сенеді.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеуші».
Хоббиі - кітаптар, музыка.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи кітаптар.
Үйленген. Жұбайы - Қасымова Кәмеш (1937 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Сергей Павлович Юн

**Сергей Павлович Юн**
1956 жылы 27 мамырда Қарағанды қаласында туған. Корей.

Әкесі - Юн Павел Иванович, марқұм. Анасы - Юн Зинаида Яковлөвна, марқұм.

Мәскеу қазіргі заман гуманитарлық академиясы Теміртау филиалының басқару және қуқық факультетін бітірген (2009), мамандығы - «Менеджмент және басқару». «Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1974 жылдың шілде айынан қазан айына дейін - Приморье өлкесінің Спасск-Дальний қаласындағы №87243 ә/б
жүргізушісі. 1974 жылдың қараша айынан 1976 жылдың қараша айына дейін - Кеңес Әскерінің қатарында
қызметте. 1976 жылдан - Қарағанды политехникалық институты жұмысшы факультетінің студенті. 1979 жылдан Қарағанды автокомбинатының жүргізуші-экспедиторы. 1981 жылдан - Қарағанды №1 автокомбинатының
жүргізуші-экспедиторы. 1986 жылдан - Қарағанды металлургия комбинаты трамвай паркінің жүргізушісі. 1988 жылдан - «Импульс» кооперативінің төрағасы (Теміртау). 1991 жылдан - Теміртау балалар мен жасөспірімдер театры директорының шаруашылық жөніндегі орынбасары. 1992 жылдың шілде айынан - Қазақ мәдениет қоры Теміртау қалалық бөлімшесінің материалдық-техникалық бөлім бастығы. 1992 жылдың қазан айынан - «ТЭСС» ШЖК директоры (Теміртау). 1994жылдан - Теміртау балалар мен жасөспірімдер театрының директоры, көркемдік жетекшісі. 2004 жылдан - Теміртау Мәдениет сарайының директоры. 2006 жылдан бері - 
К.С. Станиславский атындағы Қарағанды облыстық орыс драма театрының директоры. Теміртау қалалық мәслихатының 3-ші шақырылым депутаты (2003-2007).

«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне Южыл» медалімен марапатталған (2001). Мәдениет қайраткері (2001).

Діни көзқарасы - атеист.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Құқықтық демократиялық мемлекет».

Хоббиі - балық аулау.

Сүйіп оқитын әдебиеті - шетелдік классикалық әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Юн Татьяна Павловна (1962 жылы туған), дәрігер-окулист. Қыздары - Юн Ирина Сергөевна (1980 жылы туған), жеке кәсіпкер, Юн Елена Сергеевна (1985 жылы туған), үй шаруасында; ұлы - Юн Виктор Сергеевич (1992 жылы туған), студент.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Валюта қайтымдылығы

**Валюталардың қайтымдылығы** валюталардың айырбасталуы - бір елдің валютасын қолданылып жүрген валюта бағамы бойынша басқа елдердің валютасына айырбастау (конверсиялау) мүмкіндігі. Эмитент мемлекет өз ақшасын басқа валюталарға айырбастауға тыйым салса немесе оны шектесе, ол қайтымсыз валюта болып есегітеледі. Аралық режимі бар валюталар ішінара қайтымды валюта деп аталады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Валюталық арбитраж

**Валюталық арбитраж** - банктер арасындағы валюталық операция, ол валютаны сатып алу (сату),кейіннен әр түрлі валюта рыноктарындағы бағамдардың айырмашылығын (кеңістікті валюталық арбитраж) немесе валюта бағамдарының белгілі бір уақыт аралығында (мерзімдік валюталық арбитраж) тұрақсыздануын пайдаланып, пайда табу үшін кері келісім жасауды білдіреді. Валюталық арбитраждың негізгі принципі - валютаны арзанырақ сатып алып, қымбатырақ сату. Валюталық арбитраж екі валютамен (жай валюталық арбитраж) немесе үш тіпті одан да көп валютамен (күрделі валюталық арбитраж) «спот» немесе «форвард» шарттары бойынша жүзеге асырылады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Валюталық демпинг

**Валюталық демпинг** бағасы төмен тауарларды валютасы құнсызданған елдерден валютасы салыстырмалы түрде тұрақты елдерге экспорттау, валюталық демпинг тауарлардың ішкі жоғары бағаларымен және төмен экспорттық бағаларымен, тауарлардың сыртқа дүниежүзілік орта көрсеткіштерден төмен бағалар бойынша көптеп сатылуымен ерекшеленеді. Сырт жерлерге шығарылатын тауарлардың бағасын кемітудің көзі — неғұрлым тұрақты шетел валютасын құнсызданған ұлттық валютаға айырбастағаннан түскен айырмашылықтан пайда болатын экспортгық сыйлық деп аталатын табыс. Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАІТ) 1967 жылғы конференциясында халықаралық Демпингке қарсы кодекс қабылданды. Онда демпингті (оның ішінде валюталық демпингті де) қолданған жағдайда жүзеге асырылатын арнайы санкциялар көзделген.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Халықаралық сауда
Валюта нарығы

**Валюта нарығы** шет ел валютасымен (сатып алу, сату, айырбастау) және шетел валюталарындағы төлем құжаттарымен (чектер, вексельдер, телеграф және пошта аударылымдары, аккредитивтер) жасалатын операциялардың жүзеге асырылуына байланысты экономикалық қарым-қатынастардың айрықша саласы. Түрлі елдер банктерінің арасындағы корреспонденттік байланыстар арқылы құрылатын валюта рыноктары солардың көмегімен сыртқы саудаға, инвестицияларға, туризмге, басқа да қатынастарға байланысты халықаралық ақша есеп айырысуы жүргізілетін тұтқа болып табылады. 
## Валюталық нарықтың қатысушылары
Валюталық нарықтың негiзгi қатысушыларымен болып табылады:
*Орталық банк
*Сауда банктері
*Фирмалар, сыртқы сауда операцияларың орындайтын 
*Халықаралық инвестициялық серiктестiктер, зейнетақы және қорлар, сақтандыру компаниясының хеджевыесi.
*Валюталық биржалар
*Валюталық делдалдар
*Жеке тұлғалар

**Валюта нарығы**, Валюта рыногі — 1) сұраным мен ұсыным негізінде қалыптасқан валюта курсына сай валюталарды сатып алу-сату шоғырланған ресми орталық; 2) шет ел валюталарын және шет ел валютасымен төленетін төлем құжаттарын сатып алу-сату жөніндегі тұрақты экон. және ұйымдық қатынастар жүйесі. Бұған еуродепозиттер нарығы, еурокредиттер нарығы, еурооблигациялар нарығы енеді. Биржалық валюта нарығы, биржадан тыс (банкаралық) валюта нарығы түрлеріне бөлінеді. Дүниежүзілік аса ірі валюта нарығы АҚШ-та, Ұлыбританияда, Францияда, Швейцарияда, Жапонияда, Сингапурда орналасқан. Валюта нарығына операциялардың екі түрі: “спот” (валютаны тез жеткізу), “форвард”  (келісілген курс бойынша уағдалы уақыттан бір ай және одан көп уақыт кейін жеткізу) қолданылады. Валюта нарығы экономиканы мемл. реттеуге бағытталған валюта саясатын жүргізуге мүмкіндік береді.

## Дереккөздер


Санат:Нарықтар
Санат:Экономика
Валюталық келісімдер

**Валюталық келісімдер** мемлекеттердің арасында белгілі валюталық қарым-қатынастарды реттеу жөніңдегі олардың өзара құқықтары мен міндеттемелері туралы екі жақты немесе көп жақты келісімдер. Әдетте, валюталық келісімдерде халықаралық есеп айырысу және несие беру шараларын жүзеге асыру жөніндегі жалпы және нақты нормалар анық көрсетіледі.

## Дереккөздер


Санат:Халықаралық сауда
Санат:Экономика
Валюталық лицензия

**Валюталық лицензия** Құзіретті орган беретін және импорттаушыға белгілі бір ақша сомасын (экспорттаушыға) тауар
төлемі есебіне шетел валютасымен аударуға рұқсат ететін қүжат. 

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Валюталық Операциялардың лимиті

**Валюталық Операциялардың лимиті** банкінің белгілі бір серіктестерімен валюта операцияларын жүргізудегі шек қойылған сома. Оны, серіктестерінің каржы жайын, саяси факторларды және соларға байланысты тәуекелді ескере отырып, төлемдердің өтелмеу мүмкіндіктерін шектеу мақсатынша банкілердің өздері белгілейді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Серік Ибрагимұлы Жәмбеталин

**Серік Ибрагимұлы Жәмбеталин**  - 1953 жылы 30 қазанда Көкшетау облысы Чкалов ауданының Қара ағаш ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Жәмбеталин Ибрагим Қабылұлы (1918-2003), облыстық статистика басқармасында экономист болып жұмыс істегөн. Анасы - Жәмбеталина Шәмшия Әшімқызы (1927 жылы туған), зейнеткер.
## Хронологиясы
*Целиноград ауылшаруашылық институтын бітіргөн (1981), мамандығы - «Экономика және ауыл шаруашылығын ұйымдастыру».
*«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан).
*1976 жылдан - Целиноград ауылшаруашылық институты комсомол комитеті хатшысының орынбасары. 
*1978 жылдан - Целиноград облыстық комсомол комитеті комсомол жұмысы кабинетінің меңгерушісі, студент жастар бөлімінің меңгерушісі. 
*1981 жылдан - Көкшетау облысы Зеренді ауданының «ҚазКСР -нің 40 жылдығы» кеңшарының еңбек жөніндегі экономисі. 
*1982 жылдан - Көкшетау облысы Рузаев ауданының ҚазКСР -нің 50 жылдығы атындағы кеңшарының бас экономисі. 
*1987 жылдың мамырынан - Көкшетау облыстық  қаржы бөлімінің аға ревизоры - агроөнеркәсіп комитетінің инспекторы. 
*1987 жылдың шілдесінен - КСРО Мемлекеттік агроөнеркәсібі Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу жоспарлау және нормативтер институтының Көкшетау тірек бөлімшесінің меңгерушісі.
*1988 жылдан - Көкшетау облыстық  «Агросервис» өнеркәсіп бірлестігінің өндірістік-экономикалық бөлімінің бастығы.
*1991 жылдан - «Бағдар» ШК директоры. 
*1993 жылдан - Көкшетау облыстық  халықты еңбекпен қамтамасыз ету орталығының мемлекеттік инспекторы, мемлекеттік инспекция бастығы, бастығының орынбасары. 
*1994 жылдан - Көкшетау облыстық  әкімшілігі Экономика басқармасы қаржы-несиелік қатынастар бөлімінің бастығы. 
*1995 жылдан - Көкшетау облыстық  ауыл шаруашылығы басқармасы бастығының экономика жөніндегі орынбасары. 
*1997 жылдан - «Атамекен» АТАҚ вице-президенті (Көкшетау қаласы).
*1999 жылдың наурызынан - «Көкшехимсервис» ЖШС директоры (Көкшетау қаласы). 
*1999 жылдың маусымынан - Ақмола облыстық әкімдігінің кеңес берушісі, бас маманы, ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі. 
*2003 жылдан - Ақмола облыстық Жер инспекциясы бастығының орынбасары. 
*2005 жылдан - Ақмола облысы Ауыл шаруашылығы басқармасының бастығының өндіріс жөніндегі орынбасары, бірінші орынбасары.
*2010 жылдың мамырынан бері - Ақмола облысы Ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы.
## Жетістіктері
*«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), 
*«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - запастағы капитан. Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - автоәуесқой, шахмат, футбол. Сүйіп оқитын әдебиеті - «ТАӨ» сериясымен жарық көрген кітаптар. Үйленген. Жүбайы - Барбанова Тамара Ермұқанқызы (1957 жылы туған), Ақмола облыстық статистика басқармасының есепшісі. Қызы - Әсемгүл.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Валютаны қайта айырбастау

**Валютаны қайта айырбастау** ақша реформасының бір түрі. Ол бойынша қағаз ақша бірлігінің құны металл ақша бірлігінінің құнына дейін көтерілігі, қағаз ақша белгілерін нақты құны бойынша металл ақшаға ұсақтау тәртібі қалпына келтіріледі.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Жанділдә Тәжіұлы Майлин

**Жанділдә Тәжіұлы Майлин** (1949-1998), ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1993), Суретшілер одағы Қарағанды облыстық көркемдік кеңесінің мүшесі (1993-98), республикалық *«Жігер»* фестивалінің лауреаты (1982). Қазақтың Абай атындағы Мемлекеттік педагогикалық институтын бітірген (1975). ҚР Суретшілер одағы Қарағанды бөлімшесінің Жезқазған қаласындағы көркемөнер шеберханасында суретші-безендіруші (1975-77), 1977 жылдан ЖезПИ-да (қазіргі ЖезУ) ассистент, аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, деканның орынбасары болып еңбек етті. Көркемсурет өнерінің түрлі жанрларында шығармашылық туындылар жасады. Олардың катарында Абылай, Абай, Жамбыл, Қ. Сәтбаев, М. Әуезов портреттері, пейзаждар, натюрморттар, тақырытттык композициялар және абстрақциялық туындынар бар. *«Жамбыл»* портреті Ә. Қастеев атындағы мемлекеттік көркемсурет галереясы қорынаалылған.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбду Жүнісұлы

**Әбду Жүнісұлы** (1906-1938), партия, кеңес қызметкері, репрессия құрбаны. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Керней бұтағынан шыққан. Шет ауданы түлегі. 1929 ж. Қоңырат ауданы бойынша ең алғашқы «Оян» серіктігін (кейін Киров ұжымшары) ұйымдастырушы. 1932 жылғы аштыққа қарсы күрес жүргізіп, жоғарғы орындарға хабарлап, шаралар қолдану жөнінде тиісті талаптар қойды. Осыған байланысты Алматыдан арнаулы комиссия келіп, жұмыс жасаған. Балқаш қаласынан көлікпен балықтасу ұйымдастырылған. Соның нәтижесінде осы өңірдің тұрғындары 1932 жылғы аштықтан жан сақтап, аман калды. Әбду Тоқырау өзенінің бойына алғашқы рет су диірмен, кейін жел диірмен орнатқызды. Әбду ҚазОАК-тің мүшелігіне сайланып, 1935 ж. аудандық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары болды. 1936 ж. Алматы қаласына партия оқуына шақыртылды. 1937 ж. тамыз айында «халық жауы» деген жалған жаламен түрмеге жабылып, 1938 ж. Қарағанды түрмесінде атылды.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Санат:КСРО-да бұйрықпен атылғандар
Санат:1906 жылы туғандар
Санат:1938 жылы қайтыс болғандар
Санат:Шет ауданы тұлғалары