open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Балти

**Балти** *(бельц)* — Үндістанда (Джамму мен Кашмир штаттары) және Пәкістанда тұратын халық. Олар Гималай аймақтарында да тұрады (дәстүрлі атауы - Балтистан). Пәкістандағы саны 327 мың, (2000 ж.), Үндістанда – 72 мың адам. Балтилер тибеттіктермен туыстас, экономикалық және мәдени жағынан Солтүстік Үндістан халықтарымен жақынырақ.

## Нәсілі
Ірі моңғолоидтық нәсілдің шығыс азиялық тобына жатады.

## Тілі
Олар тибет тілдер тобына жататын балти тілінде сөйлейді. Тілі және физикалық түрі бойынша Балтилер тибеттіктермен туыстас, бірақ экономикалық және мәдени жағынан Солтүстік Үндістан халықтарымен жақынырақ. 
нобай|оңға|200px|Балти балалары
## Діні
Ертеде Балти аралдарында буддизм кең тараған, 19 ғасырда Тибетпен тығыз мәдени байланыстар болған. Қазіргі уақытта Балти негізінен исламды (шиизмді) ұстанады,ламаистер де бар.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсібі - қолмен атқарылатын егіншілік (арпа, бидай, жүгері, бау-бақша дақылдары) және ұсақ мал өсіру.

Өңірдегі басқа этностарға қарағанда, балтилер әр маусымда малдарын бір жайылымнан екінші жайлауға көшіреді. Барлық үй шаруашылығында кем дегенде бір аналық хайнак ұстайды (сиыр мен қодастың буданы). Бұл малдардың сүтінен түрлі сүт өнімдері өндіріледі.
Балтиде қолөнер дамыған. Ұсталар мен ағаш ұсталары ауыл-ауылды аралап, жұмысына сары май мен бидай алады.

## Өмір салты
Жергілікті әкімшілік дәстүр бойынша бұрынғы дворяндардың ұрпақтары, бұлар, әдетте, ірі жер иелері. Патронимиялық топтар сақталған (гаум), отбасы патриархалдық. Көршілес үнді-арий және дард халықтарымен (кашмир, шина) жиі некелеседі.

**Тұрғын үйлері** - Балти тұрғын үйлері аймаққа тән, жертөле немесе төменгі деңгей, бірнеше бөлмелері бар бірінші деңгей және тегіс шатыры бар үшінші деңгейлі болады. Жертөледе қой, ешкі, қодас ұстайды. Олардың ауылдары тар өткелдер арқылы бір-бірімен тығыз топтастырылған тас және саман үйлерден тұрады.

**Дәстүрлі сусындары** – тұздалған шай, шафран немесе бадам қосылған қара шай

**Фольклоры** - мифтер, ертегілер, әндер, билер.

## Дереккөздер

 
Санат:Үндістан этникалық топтары
Санат:Пәкістан халықтары
Шайшөп

**Шайшөп** — биіктігі 15–20 сантиметр келетін, көп жылдық, шөп тектес өсімдік. Сабағы тік өседі, сыртын киіз тәрізді тұтаса түк басқан, түсі ақшыл. Осы түктер өсімдіктің бойындағы болмашы ғана ылғалдың өзін буланып ұшып кетуден сақтайды. Шайшөптің құрғақшылыққа өте төзімді келетіні де сондықтан. Жапырақтары да түкті, кезектесіп орналасқан, төменгілерінің сағақтары ұзын, жоғарғылары сабақтың өзінде өскен. Гүлдері сары, олар өсімдіктің жоғарғы жағына щетка тәрізденіп, шоқталып өседі. Маусым айынан қыркүйек айына дейін гүлдейді.

Шайшөп құмды жерлерде, аласа төбелердің етегінде, орман ішіндегі алаңдарда өседі. Медицинада шайшөптің гүл шоқтары пайдаланылады. Оның құрамында эфир майлары, флавондар, каротин, аскорбин қышқылдары, илік заттар бар. Гүлдерін әлі ашылып жетілмей тұрғанда қысқа сабағымен қоса жұлып алады да, онша ыстық емес көлеңкелі жерге кептіреді. Кептірілген гүл шоқтарын жәшіктерге салып, үш жылға дейін сақтауға болады.

Шайшөп өттің жүруін жақсартады, асқазан бездерінің жұмысын күшейтеді. Ол мұнымен қатар несеп айдағыш дәрі ретінде және қан қысымын арттыру үшін де қолданылады. Жоғарғы айтылғандарға байланысты шайшөпті өт жолдары қабынғанда және асқазан, бауыр ауруларын емдеу үшін пайдаланады. Бір-екі күннің ішінде-ақ аурудың жағдайы күрт жақсарады: жүректің айнуы және құсу азаяды, бауыр кішірейіп орнына келеді, бауыр тұсының ауырғаны тоқтайды, көз қабыршағының және дененің сарғаюы біртіндеп жойылады. Лабораторияда тексеріп қарағанда өттің құрамының да өзгергендігін байқауға болады. Шайшөп өт қалтасына тас байланғанда, несеп жолдары және қуық қабынып ауырғанда қолданылса, өте жақсы нәтиже береді. Шайшөптің адам организміне ешқандай зияны жоқ.
Батиндер

**Батиндер** — Индонезиядағы халық. Олар Суматраның орталық аудандарындағы Тембеси өзенінің аңғарында тұрады. Халқы 80 мың адам.
Өздерін Джамби провинциясы территориясының байырғы тұрғындары деп есептейді. Батиндердің этникалық қауымдастығына малайлар, минангкабау, керинчелер және явандықтардың өкілдері кірді.

## Тілі
Малай тілінің диалектісінде сөйлейді.

## Діні
Сенушілер – мұсылман-сүнниттер. Ислам дінін қабылдаған батиндер малайлықтармен ассимиляциялануда.

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (құрғақ күріш, банан, тамыр жемістер, түйнектер), олар сонымен қатар буйвол, ешкі, құс өсіреді, резеңке плантацияларында жұмыс істейді, аң аулайды.

## Өмір салты
Олар көсемдер басқаратын  (туменгунг немесе пангеран) аумақтық топтар бойынша қоныстанған (батин немесе суку). Матрилиналды руларды көсем басқарады (батин). Неке матрилокалды.

## Дереккөздер

 
Санат:Индонезия этникалық топтары
Nazo no Kanojo X

**«Nazo no Kanojo X»** () — манга және аниме жанрындағы сериал, премьерасы 2012 жылдың сәуірдің 7-ші жұлдызында болды. Манга 12 томнан тұрады және 2014 жылы аяқталды. Сериалдар саны - 13.

## Рөлдерде

Өндіруші студия: Hoods Entertainment.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Nazo no Kanojo X Anime News Network сайты

Санат:Аниме-сериалдар
Санат:Мангалар
Батуаса

**Батуаса** (өз атаулары: *оранг-батуаса*, *оранг-варинама*, *оранг-тобо*, *оранг-хатуметен*, оранг – «халық» дегенді білдіреді) — Индонезиядағы амбон-тимор халықтарының бірі. Негізінен Серам аралында тұрады. Жалпы саны 5 мың адам.

## Тілі
Тілі - батуаса, малай тілінің амбон диалектісі және гесер тілі де кең таралған.

## Діні
Олар сунниттік исламды ұстанады, (мұсылман-сүнниттер).

## Тарихы
нобай|оңға|200px|Саго пальмасын өңдеу
Батуасалар 14-16 ғасырларда Малай архипелагының әртүрлі аймақтарынан келген иммигранттар – саудагерлер, негізінен бандандықтар, тидорлықтар, тернаттармен араласқан Шығыс Серамның байырғы тұрғындарының негізінде қалыптасты. 17-18 ғасырларда Тобо княздігі, 19 ғасырдың аяғына дейін Серамның шығыс бөлігіне иелік етті және Гесер князьдіктерімен бірге Жаңа Гвинеямен және Молукка архипелагының аралдарымен делдалдық сауданы басқарды.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсіпі – саго өндіру, батат, маниок, асқабақ, банан, ананас, бұршақ дақылдары, кокос пальмаларын өсіреді, сонымен бірге балық аулау, ұсақ сауда да дамыған. Қолөнерден тоқымашылық, керамика, ұсталық өнері дамыған.

## Өмір салты
Ауылдық қауымдастықтарды раджалар немесе орангкайлар деп аталатын басшылар басқарады.

### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
Батуаса елді мекендері жағалауда орналасқан, көшелері түзу орналасып, орталығында мешіт орналасқан. Дәстүрлі қадалы тұрғын үйлері жер үстіндегі амбоналық типке ауысуда.

### Дәстүрлі киімдері
Киімдері- баджу жемпірлері мен саронг.

### Дәстүрлі тағамдары
Негізгі тағамдары - саго крахмалынан жасалған тағамдар, жаңа піскен, кептірілген және ашытылған балық, көкөніс сорпасы, мереке күндері - ет және күріш.

## Дереккөздер

 

Санат:Индонезия этникалық топтары
Бесая

**Бесая** (өз атауы *бисая*, *джилама*, *ба-ванг*, *джилама сунгей*) — Бруней шығанағына құятын өзендердің төменгі ағысында тұратын Малайзия халқы. Жалпы саны 40 мың адам.

## Тілі
Олар аустронезия отбасының батыс австронезия тобына жататын бесай тілінде сөйлейді.

## Діні
Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: мұсылман-сүнниттер, кейбірі – протестанттық христиандар, дәстүрлі наным-сенімдерді сақтайды.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсібі – күріш егу, күріш алқаптарында жүгері, бұрыш, асқабақ, бұршақ дақылдары да өседі. Техникалық дақылдардан – кокос пальмасы, темекі өсіреді. Олар буйволдарды, шошқаларды, тауықтарды өсіреді, тұщы су балықтарымен, аңшылықпен (қабан, бұғы, жабайы буйвол, қырғауыл), әйелдер терушілікпен (бал, камфора, гуттаперча, дамар шайыры) айналысады. Дәстүрлі қолөнері - тапа жасау, ағаш өңдеу.

Бесаялар тоқымашылықты, металл өңдеуді, керамика өнерін білмеген, олар малайлардан келген қолөнер бұйымдарын күріш, саго, терім өнімдеріне айырбастаған.
Дәстүрлі елді мекендері өзен бойына созылған ұзын үйлерден (60 м-ге дейін) тұрады.

## Өмір салты
Екінші реттік жерлеу сақталған. Калимантанның басқа халықтарынан айырмашылығы, олар бас аулаумен айналыспаған. Жұптасқан отбасылар (санан лобок) ұзын үй (санан алай) қауымдастығына бірігеді. Көп әйелдікке тыйым салынған. Көсемін таңдау байлықпен анықталады (буйволдар, білезіктер).

### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
нобай|оңға|200px|Дәстүрлі бисая үйі
Дәстүрлі елді мекендері өзен бойымен созылған ұзын үйлерден тұрады (60 м-ге дейін), отбасыларға арналған бөлмелерге бөлінбейді.

### Дәстүрлі киімдері
Қазіргі киімдері малай стиліндегі киімдер.

### Дәстүрлі тағамдары
Негізгі тағамдары - балық, көкөніс және дәмдеуіштер қосылған күріш. Ет мереке күндері тұтынылады.

### Фольклоры
Эпос, музыкалық және би фольклоры сақталған. Бақсылар (балиан) және емшілер (дукун) бар.

## Сілтеме
* 

## Дереккөздер

Санат:Малайзия халықтары
Бұрынғы Мұсылман мектебі ғимараты

нобай|330px
**Бұрынғы Мұсылман мектебі** — Астана қаласындағы XIX ғасырдың ғимараты, республикалық тарихи-мәдени маңызы бар ескерткіш.

Ағаш сәулет өнерінің ерекше үлгісі болып танылатын бұл ғимарат Абай көшесі мен Республика даңғылының қиылысында орналасқан.

## Тарихы
Үйді ақмолалық көпес С. Белов салдыртқан. Кейін көпес үйді татар-мұсылман қауымдастығына сатады. Ескерткіштің бұдан кейінгі тарихы білім беру саласымен байланысты болады.

Бұл жерде ХХ ғасырдың басында Ақмоланың ең алғашқы мұсылман мектебі орналасқан. 1907 жылдан бастап медреседе қырғыз-татар бастауыш мектебі өз қызметін атқара бастаған, онда 27 оқушы дәріс алған. 1912-1916 жылдары мұнда қоғам қайраткері, жазушы Сәкен Сейфуллин дәріс берген. Кейіннен мектеп 7 жылдық білім жүйесіне ауысты. № 29 үйде (қазіргі Отырар көшесі, 1/2) қыздар, ал № 31 үйде (Отырар көшесі, 1/3) ұлдар оқыды.

1960 жылдардың басында ғимарат балалар бақшасына беріліп, 1990 жылдардың ортасына дейін пайдаланылса, 1996 жылы Қалибек Қуанышбаев атындағы қазақ мемлекеттік академиялық музыкалық драма театрына берілді. Қазіргі уақытта театрдың реквизиттер даярлайтын көркем-қойылымдық шеберханасы ретінде пайдаланылып келді.

## Дереккөздер

Санат:Астана ескерткіштері
Санат:Астана қаласының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Астана қаласы сәулеті
Су спорты түрлерінен Азия чемпионаты

**Су спорты түрлерінен Азия чемпионаты** су спорты түрлері бойынша халықаралық жарыс, 1980 жылдан бастап өткізіледі. Чемпионат жүзу (бассейнде және ашық суда), суға секіру, су добы және синхронды жүзу су спорты түрлерінен өткізіледі.

## Чемпионаттар тізімі

## Жалпы медальдар саны
2006-2025

 

## Сыртқы сілтемелер
*AASF web site 
* Singapore to host 7th Asian Swimming Championships in March
* The tenth Championships, were held in 2016 in Tokyo, Japan

Санат:Азия чемпионаттары
Садақ атудан Азия чемпионаты

**Садақ атудан Азия чемпионаты** () — Азия садақ атудан əлемімен () ұйымдастырылатын халықаралық жарыс. Чемпионат 1980 жылдан бастап өткізіледі.

## Чемпионаттар тізімі

## Жалпы медальдар саны (1997-2023)

 

## Сыртқы сілтемелер

* www.asianarchery.com
* World Archery Federation archive
* World Archery Federation results archive

Санат:Азия чемпионаттары
Биак

**Биак** (Биактар, өз аты – *биак*, *биак-нумфор*, *нумфор*, *нуфор*, *мафор*, индонез. *оранг-биак*) — Индонезияның шығыс бөлігінде орналасқан халық. (Папуа провинциясының Биак-Нумфор маңы, Жаңа Гвинеяның солтүстік-батыс жағалауы, Биак, Нумфор аралдары т.б.). Халық саны 41,2 мың адам. (2003).

## Тілі
Тілі – австронезиялық отбасының шығыс тобының биак-нумфур тілінде сөйлейді. Ең маңызды диалектілер: камер, миос-нум, миос-ваар, румберйон т.б. Индонезия тілі кең таралған.

## Діні
Діні бойынша олар протестанттар.
нобай|оңға|200px|Биак тайпасының кемесі
## Кәсібі
Дәстүрлі кәсіптері - балық аулау, теңізде жүзу, теңіз қолөнері, кеме жасау және сауда. Олар Жаңа Гвинеяның солтүстік-батысындағы сауда қатынастарын басқарды. Олар қарақшылық ретінде де танымал болды. Дәстүрлі қолөнері - кеме жасау, ұсталық, зергерлік бұйымдар. Көптеген биактер мұнай кәсіпшіліктерінде, кәсіптік балық аулауда, халықаралық әуежайды жұмыс істейді, интеллигенция қалыптасуда.

## Өмір салты
нобай|оңға|200px|Биак ауылы
Патриархалдық құлдық элементтері бар дәстүрлі қоғамдық ұйым жойылуда. 

### Дәстүрлі баспаналары
Дәстүрлі тұрғын үйлері — биік қадаларда орналасқан, олардың арасына қайықпен қатынайды.

### Дәстүрлі киімдері
Дәстүрлі киімдері талшықтан жасалған жабынды киімдер, Еуропалық киімдер де таралуда.

### Дәстүрлі тағамдары
Биак тайпасының дәстүрлі тағамы - покем немесе отонг, ол папуастық бидай ретінде белгілі. Бұл өсімдік жергілікті болып табылады және Нумфор аралында негізгі тағам ретінде өсіреді. Пішіні күрішке ұқсас, бірақ сабақтары кішірек. Биак халқы үшін өсімдік покемінің бес түрі бар, бірінші ресиек немесе қоңыр покем, екінші верек немесе қызыл покем, үшінші вепипер немесе ақ покем, төртінші вепайсем немесе қара покем және бесінші вайнар немесе сары покемнен тұрады.
Тағамдары – балық, саго (көрші халықтардан балыққа, қару-жараққа, т.б. айырбасталады).

### Фольклоры
Биактар ата-бабаларының Шығыс Индонезия мен Жаңа Гвинеядағы саяхаттары туралы баяндайтын «Факок пен Пасреф» қаһармандық эпосын жасады.

## Сілтеме
* 

## Дереккөздер

 

Санат:Индонезия этникалық топтары
Тентексор (көл)

**Тентексор** –  Ырғыз алабындағы ағынсыз көл. 

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Шалқар ауданы жерінде, Лақалы көлінің батысында, Аққайтым ауылынан батысқа қарай 21 км жерде орналасқан.  

## Гидрографикасы
Көл теңіз деңгейінен 158,1 м биіктікте жатыр. Ауданы 10,5 – 21,8 км2, ұзындығы 8 км, енді жері 3,6 км. Жағалауының ұзындығы 25,8 км, көктемде еріген қар, жауын-шашын суларымен 36,6 км-ге дейін ұлғаяды. Жағалауы құм саздақты, жазық. Жаздың ортасында көл суы тартылып, сорға айналады. Суы тұзды, көлге Майлысай өзені құяды. Батыс бөлігінде өзімен аттас қыстау орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы көлдері
Санат:Ырғыз су алабы
Сарыбұлаққұм

**Сарыбұлаққұм** – Ырғыз өзенінің аңғарындағы құмды алқап. 

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Ырғыз ауылының оңтүстік-шығысында 7 км жерде орналасқан.

## Жер бедері
Ең биік жері 100 м шамасында. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 35 кмге созылған, енді жері 10-11 км. Жалпы аумағы шамамен 350 км2. 

## Өсімдігі
Жүзгін, құмаршық, ақ селеу, еркек шөп, ақ жусан, жиде, т.б. шөптесіндер өседі. Құмды алқапта бірнеше ұсақ тұзды көлдер бар. Құмды алқап жыл бойғы мал жайылымы.

## Дереккөздер

Санат:Ақтөбе облысы құмдары
БК(б)П ОК ұйымбюросы

**Орталық комитеттің ұйымдастыру бюросы** () — БК(б)П ОК органы. 1919-1952 жылдары болды. Кадрлық және ұйымдастырушылық мәселелерді шешуге бағытталған, алайда ОК хатшылығының пайда болуына байланысты бірден дерлік маңызын жоғалтты, өйткені ОК хатшылары сол мәселелермен де айналысты, бірақ тұрақты негізде, ал Ұйымдастыру бюросының мүшелері басқалармен осындай міндеттерді қатар орындады. Сталин тұсында Ұйымдастыру бюроның қызметі іс жүзінде ОК хатшылығының қызметімен біріктірілді, бірақ ресми түрде орган тек XIX-съезде (1952) жойылды. Партияның облыстық, аудандық, т.б. органдары деңгейінде Ұйымдастыру бюроның ұқсастары болмады.

## Тағы қараңыз
* КОКП ОК саяси бюросы
* КОКП ОК хатшылығы
* БК(б)П ОК Орта Азия бюросы
* БК(б)П ОК ұйымдастыру бюросы мүшелерінің тізімі

Санат:БК(б)П ОК ұйымдастыру бюросы
Билаан

**Билаан** (*биланс* өз аты - «тау адамдары») — Минданао аралындағы Оңтүстік Котабато, Солтүстік Котабато, Оңтүстік Давао провинцияларындағы Филиппиндік тау халықтардың бірі. Халқының саны 100 мың адам.
Билаандар бірнеше топтарға бөлінеді: билаан, булуан және балуд. Көрші халықтардан аласа бойлылығымен ерекшеленеді.

## Тілі
Тілі билаан тілі. Диалектілері: билаан, балу, балуд немесе булуан. Ағылшын және тагал тілдері де кеңінен таралған.

## Діні
Олар дәстүрлі культтерді сақтайды, кейбіреулері христиандар, мұсылман-сүнниттер бар.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі – ауыл шаруашылығы (күріш, абака, жарма, батат, көкөністер), терімшілік және ішінара балық аулау. Қолөнері – абака талшықтарынан тоқу, маталарды бояу, ағаш ою, қару жасау және ою-өрнек кестелеу.

## Өмір салты
Билаан отбасылары шағын. Тығыз туыстық байланыстар әрқашан Билан отбасының негізгі құндылықтарының бірі ретінде танылған және терең тамыр жайған. Көп әйел алу кең таралмаған. Үйленгеннен кейін жас жұбайлар туыстарынан бөлек тұра алады, сонымен қатар күйеуінің немесе әйелінің отбасына көшуге болады. Қалыңдықтың қалың мал бағасы бар. Қалыңдық пен күйеу жігітті бала кезінен атастыру дәстүрі де бар. Олар кейінірек, есейгенде үйленеді. 

Билаандар рухтарға табынуды, ата-бабаларды бамбук немесе ағаштардағы ағаш табыттарға жерлеу дәстүрін сақтаған. Олар ғарышты, сонымен қатар жанның бәрын басқаратын бір ғана Жоғарғы болмыс бар деп есептейді.
нобай|оңға|200px|"B'laan Tnalak" фестивалі
### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
Билаан қоныстары шағын, шашыраңқы, 20 ғасырдың ортасына дейін уақытша қоныстар кең тараған. Тұрғын үйлері – қадалы, ағаштан немесе бамбуктан жасалған.

### Дәстүрлі киімдері
20-ғасырдың басына дейін билаандар жамылғы белдемшілер, мата алжапқыш киген. Қазіргі костюмдері Морос пен Магуинданао таулы халықтарының (манобо, багобо) киіміне ұқсас. Ерлер қару ұстаса, әйелдер металл және ағаштан жасалған әшекей бұйымдарды (сақина, білезік, тарақ) пайдаланады. 

### Фольклоры
Олардың салт-жоралғылары мен билерінде ағаш люта, флейта, бамбук трубалары сияқты музыкалық аспаптар кеңінен қолданылады. Әйгілі билердің бірі Blit B ' laan рәсімі (жұптасу маусымы кезінде еркек пен әйел құстың қимылына еліктеп билеуі).

## Сілтеме
* 

## Дереккөздер

 

Санат:Филиппин этникалық топтары
Бима-Сумбан халықтары

**Бима-Сумбан халықтары** — Шығыс Индонезиядағы халықтар тобы. Бима - 86 000 (​​2000), манггарай (586 мың адам), энде (120 мың адам), нгада (70 мың адам), наге және кео (114 мың адам) , лио (179 мың адам) т.б. Батысында Флорес, Сумба аралдарында (235 мың адам).

## Тілі
Олар австронезия отбасының орталық австронезия тобының бима-сумбан тілдерінде сөйлейді.

## Діні
Сум­ба, нга­да, лио, на­ге, кео және эн­делер арасында христиандар басым (католиктер, реформаторлар). Манггарай, әсіресе бималардың арасында сүнниттік мұсылмандар басым, хавулар дәстүрлі нанымдарды ұстанады.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсібі - қолмен атқарылатын ауыл шаруашылығы. Күріш - негізгі азық-түлік дақылы және маниок, ямс, таро егіледі. Аңшылық және терушілік (Флорес аралындағы Наге мен Нгада арасында) сақталған. Тоқу өнері де дамыған.

## Өмір салты
нобай|оңға|200px|Мақта иірушілер
Патрилинейлік отбасылық немесе ағайындық топтар, қалыңдық бағасы, ауылшаруашылық жұмыстары басталғанға дейін инициациялар (ұлдарды сүндеттеу, қыздардың тісін қағу және қаралау), аграрлық және аңшылықпен аяқталатын мерекелер (нгадалар арасында) ғұрыптары сақталған. Христиан дінін қабылдағанға дейін 20-ғасырдың ортасына дейін қайықтармен жерлеп, теңізге (сикка) ағызу және бас аулау дәстүрі болған.

### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
Тауда орналасқан елді мекендері – кейде тас қабырғамен қоршалған кумулус немесе, ортасында – ғибадатхана мен рулық ғибадатханасы-мегалиттері бар алаңқай бар.
Тұрғын үйлері – үлкен отбасылық қауымға арналған қадалы ұзын үй (бір қада – «ана» - басқаларына ұқсамайтын, ою-өрнекпен қапталмаған, оның жанында ата-бабаларының құрбандық ошағы орналасқан).
Ұзын үй оңтүстік моңғолоидтардың мәдениетімен байланысты, ал дөңгелек саятшылық (манггаралар арасында) Шығыс Индонезияның бастапқы тұрғындарының дәстүрлерінен басталады.

### Фольклоры
Ауызша шығармашылығы – этногенетикалық аңыздар, мифтер мен ертегілер (күнделікті, жануарлар туралы), еңбек әндері, қауымдық, салт-дәстүрлік әндер, ән байқаулары. Нақты ән айтумен қатар вокалдық дыбыс шығарудың ерекше түрлері қолданылады, мысалы Сумба аралындағы әйелдердің әндеріндегі дірілдеген ырғақ. Билері – топтық және дара орындалады, мысалы, бамбук діңіне таяқтардың ырғақты соққыларымен сүйемелдеуімен ерлердің «мело» биі бар (биші арнайы маска киеді).
Музыкалық аспаптардың ішінде мембранафондар, идиофондар, бамбук флейталары басым.

## Дереккөздер

 

Санат:Индонезия этникалық топтары
Рақымжан Қошқарбаев ескерткіші

**Рақымжан Қошқарбаев ескерткіші** Астана қаласында 2016 жылдың қазан айында ашылды.

Р. Қошқарбаев және Б. Момышұлы даңғылдары қиылысында орналасқан.

Қоладан құйылған туындының авторы — мүсінші Асқар Нартов.

Рейхстагқа жеңіс туын тіккен қазақ батыры Рақымжан Қошқарбаев 1924-1988 жылдары өмір сүрген.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Берлин операциясы

Санат:Астана ескерткіштері
Санат:Ұлы Отан соғысы ескерткіштері
Қонысбайқұм

**Қонысбайқұм** – Арал қарақұмының солтүстік-шығыс бөлігіндегі құмды алқап. 

## Географиялық орны
Қызылорда облысы Қазалы ауданы Шилі ауылының солтүстік-шығысында 48 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Биіктігі 100 м-ден асады. Құм алқабы бор және палеоген жыныстарының үгілуі нәтижесінде түзілген. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 20 км-ге созылған, енді жері 6 км. Ауданы 80 км2. 

## Өсімдігі
Белесті құмды жазықта еркек шөп, жусан, жүзгін, құм сұлысы, қияқ, т.б. өсімдіктер өседі. Етегінде Әлдибай құдығы бар.

## Дереккөздер

Санат:Қызылорда облысы құмдары
Бирхорлар

**Бирхорлар** (*манкиди*, *манкрия*, *манкархия*, ория тілінде - маймыл жегіштер; өз атаулары - *бирхор*, *бихор*, *бирхар* - орман адамы) — Үндістанның солтүстік-шығысындағы мунда тобына кіретін халық (Джаркханд, Орисса, Чхаттисгарх штаттары). Саны 10 мың адам. (1998).

## Этнонимі
Бирхор орман халқы дегенді білдіреді - бир орман, тау адамдары дегенді білдіреді.

## Тілі
Олар мундари тілінің диалектісінде сөйлейді. Сонымен қатар мунда тілдері (хо, сантали) және үнді-арий (хинди, ория, бихари) тілдері де кең таралған.

## Діні
Дәстүрлі нанымдарды сақталған. Соңғы кезде индуизмнің әсері байқалуда.

## Кәсібі
Бирхорлар отырықшы тұрмыс пен егіншілікке көшуде. Сол сияқты терушілікпен, аңшылықпен (әсіресе маймылдарға), бал жинауға және сатуға негізделген. Олар жүзімнің белгілі бір түрінің талшықтарынан арқан жасап, жақын маңдағы ауыл тұрғындарына базарларда сатады.

## Өмір салты
Бирхорлар қоғамының негізі -отбасы болып табылады. Мұрагерлік ерлер бағыты арқылы өтеді. Олар өсімдіктер, құстар, жануарлар, өзендер және т.б. тотемдік кландарға (туыстас топ) бөлінеді. Бирхорлар тайпалар мен рулардың ережелерін ұстанады. Бирхор баласы бирхор қызына үйленуі керек, бірақ ұл мен қыздың руы бірдей болмауы керек. Ұл мен қыздың некеге тұруы әке мен шешеден үш ұрпаққа дейін туыстық қатынаста болмаған жағдайда ғана мүмкін болады.

### Дәстүрлі баспаналары
Тұрғын үйлері – бұтақ пен жапырақтан жасалған лашықтар.

### Дәстүрлі киімдері
Киімдері, негізінен батыстық әсерлері бар дәстүрлі үнді киімдерінің үлгісінде. 

### Фольклоры
Бирхорлар тоғайда өмір сүретін десаулилердің қорғаншы рухтарына сенеді, аңшылық құдайы Сендра-бирге, маймыл құдайы Хануман-бирге, жолбарыс құдайы Бағ-бирге т.б.
Утхлулардың 3-4 көшпелі тобы тотемдік атауға ие бір руды (танда) құрайды. Дүниенің жаратылуы, халықтың шығу тегі және туыстық қатынас туралы белгілі мифтер бар.

## Дереккөздер
 

 
Санат:Үндістан этникалық топтары
Ауыр атлетикадан Еуропа чемпионаты

**Ауыр атлетикадан Еуропа чемпионаты** Ауыр атлетикадан Еуропа федерациясымен (EWF) ұйымдастырылатын халықаралық жарыс.

Ерлер үшін алғашқы чемпионат 1896 жылдан бастап өткізіледі, ал әйелдер үшін 1988 жылдан.

## Чемпионаттар тізімі

## Жалпы медальдар саны

1914-2024 жылдар

## Сыртқы сілтемелер
*European Weitlifting Federation 
*International Weightlifting Federation (IWF)
*European Championships From 1907 to Today @ Lift Up: Search
*Database Weightlifting
*IWRP
*1990-2021 Results
*EWF Results 
*Past Results

Санат:Ауыр атлетикадан Еуропа чемпионаттары
Spring Rain

**«Spring Rain»** — Пэт Бун орындауындағы 1960 жылғы ән.

Billboard Hot 100 чартында 50-ші орынға дейін көтерілді.

Әнде көктемнің себелеген жаңбыры алғашқы махаббаттың жарасына теңеледі.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Алфавит бойынша әндер
Болаанг-монгондоу

**Болаанг-монгондоу** (өз атауы *болаанг*, *булан*, *би-нангунан*, *палиан*, *ломбагин*, *думога*) — Индонезиядағы Солтүстік Сулавесиде тұратын халық. Саны 140 мың адам.Булан, бинангонан, палиан, ломбагин және дамага субэтникалық топтары сақталған. 

## Этнонимі
«Болаанг» атауы «Голанг» деп жазылады, бұл «тығыз орманның шатырына енетін күн сәулесінің жарқырауымен жарықтандырылған» дегенді білдіреді.
«Монгонду» өзі аттас үстіртте тұратын адамдардың әртүрлі топтарына қатысты қолданылған атаудан шыққан. Үстірт адамдары өз атауын өздерінің әдет-ғұрыптарынан алады (момондау), бұл "Джунглидегі құрдастарымен сөйлесу үшін сигналдық сөздерді айқайлау немесе жеңісті айқайлау"дегенді білдіреді.

## Тілі
Олар аустронезиялық отбасының батыс аустронезия тобының балаанг-монгондоу тілінің диалектілерінде сөйлейді. (думога, лолаян, паси). Индонезия тілі де кеңінен таралған.

## Діні
Сенушілер – сүнниттік мұсылмандар және протестанттық христиандар (реформаторлар).

## Тарихы
Болаанг-монгондоулар ішкі аудандарда тұратын монгондоудың жағалаудағы болаангтармен бірігуі нәтижесінде пайда болды. ХХ ғасырдың басында болаанг-монгондоу князьдігі болды, оның басында раджа тұрды, оны князь отбасының мүшелерінен аудан басшылары (пенгхулу) сайлады. Пенгхулу үлкен туыстық топтардың басшыларына сүйенген ауыл басшыларын тағайындады. 1950 жылдан бері Индонезияның құрамында құрамында.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі — егіншілік (суармалы күріш, сонымен қатар саго, жүгері, ямс, кокос және кофе). Сонымен қатар балық аулау, даммар шайыры мен ротан жинау; бұрын олар алтын өндірген. Су буйволы, шошқа, тауық, ешкі өсіріледі.

## Өмір салты
### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
Тұрғылықты мекендері жол бойына орналасқан. Онда ауыл тұрғындарының барлығы немесе бір бөлігі орналасқан, қадалы ұзын үйлерде тұрады.

### Дәстүрлі киімдері
Ерлер киімі — еуропаландырылған, әйелдер киімі-саронг.

### Дәстүрлі тағамдары
Негізгі тағамы – күріш.

## Дереккөздер

 

Санат:Индонезия этникалық топтары
Созықтабан

**Созықтабан** – Бəйбіше жəне Бормойнақ жоталарының аралығындағы төбе. 

## Географиялық орны
Қызылорда облысы Жалағаш ауданы Қаракеткен ауылының солтүстік-батысында 154 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 235 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 2,5 км-ге созылған, енді жері 1 км. Жер бедері жонды белесті, етегі тақырлы келген. 

## Өсімдігі
Сортаңды сұр топырақ жамылғысында баялыш, жүзгін, сексеуіл, еркек шөп, күйреуік, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Жалағаш ауданы таулары
Саронг

**Саронг** (*са­рунг*, ин­до­нез. sarong) — Оңтүстік-шығыс Азия мен Океания халықтарының дәстүрлі ерлер мен әйелдер киімі. Мақта мата немесе жібек
нобай|оңға|200px|Саронг киген бала (Бангладеш)
матадан ені шамамен 1 м және ұзындығы 2,5 м-ге дейін тігілген ұштары бар белге оралған бүрмелі белдемше. 
Ерлер матаны белге орап, ол төменгі денені тобыққа дейін еркін жабады, әйелдер де сол мақсатта кеуде астына мата кесіндісін байлайды. Ең көп таралған елдер -  Мьянма, Полинезия, Индонезия, Үндістан, Бангладеш және Камбоджа.
Бір қызығы, іш киім дәстүрлі түрде бұл киімнің астына киілмейді, сондықтан олар сырғып кетпес үшін дұрыстап байлау белгілі бір шеберлікті қажет етеді. Жергілікті тұрғындардың қимыл-қозғалысы мен жүрісі осыдан тегістік пен жұмсақтыққа ие болады.

Әртүрлі халықтардың саронгты байлаудың өзіндік әдістері бар, бірақ барлық жағдайларда оны пайдалану бір мақсатқа қызмет етеді - теріні күннен қорғау және ыстық тропикалық климатта денені төменнен желдетуді қамтамасыз ету. Саронг қазіргі уақытта жағажай киімі ретінде танымал болуда.

## Дереккөздер

Санат:Киім
Санат:Үндістан мәдениеті
Северьяно Бальестерос

thumb|400px|Севериано Баллестерос
 
*Бұл кісінің фамилиясы испанша; мұнда Баллестерос - әкесінің тегі, Сота - анасының тегі*

** Севериано Баллестерос Сота **(испандық Severiano Ballesteros Sota, 9 сәуір 1957 жыл, Педрена, Кантабрия — 7 мамыр 2011 жыл, Педрена) — испандық кәсіби гольф ойыншысы. 1970 жылдардың ортасынан 1990 жылдардың ортасына дейінгі жетекші гольф ойыншыларының бірі. Ол гольф әлемінде 1976 жылы Британдық ашық гольф чемпионатында екінші орын алу арқылы әлемге әйгілі болды. Кейіннен Баллестерос 1979 және 1988 жылдар аралығында бес ірі чемпионатты, соның ішінде 1980 және 1983 жылдары екі рет Мастер турнирін және 1979, 1984 және 1988 жылдары үш рет Британдық ашық чемпионатты жеңіп алды. Ол сонымен қатар Райдер кубогының сәтті ойыншысы болды:ол сонымен қатар матч ойыны бойынша әлем чемпионатының бес дүркін (бұл рекорд) жеңімпазы. Жалпы барлық уақыттағы ең ұлы испан гольфшысы болып саналады.

1990 жылдары ол арқа жарақатына байланысты кейбір формасын жоғалтты, бірақ гольф ойнауды жалғастырды, Seve Trophy компаниясын құрды және гольф дизайны саласында жұмыс істеді. 2007 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты гольф ойынын тастап, 2008 жылы оған ми ісігі диагнозы қойылды. Алайда 2010 жылы Ашық чемпионатқа соңғы рет қатысты. 2011 жылы 7 мамырда 54 жасында дүниеден өтті.
Борис Беккер

thumb|right|200px|Борис Беккер
**Борис Франц Беккер** (нем. Boris Franz Becker; 22 қараша 1967 ж.; Леймен, Германия) — неміс теннисшісі, бұрынғы жекелей сында әлемнің бірінші нөмірі. Алты «Үлкен дулыға» турнирінің жеңімпазы, Дэвис кубогының екі дүркін иегері, жұптық сайыста 1992 жылғы Олимпиада чемпионы. 2003 жылы ол Халықаралық теннис Даңқ Залына сайланды.

1985 жылы ол Уимблдонның ең жас жеңімпазы атанды (17 жаста). Осы сәттен бастап мансабының соңына дейін Беккер үнемі баспасөз бен жанкүйерлердің бақылауында болды. Бұған оның жарылғыш табиғаты, махаббат істері және харизмасы көмектесті. Отандасымыз Штеффи Графтан айырмашылығы, Борис Беккер әрқашан әлемнің адамы болды және айналасындағы хайпты жақсы қабылдады.

Беккер үшін ең табыстысы 1989 жылы болды, ол Уимблдонда, АҚШ-тың ашық чемпионатында және басқа да маңызды емес бірнеше турнирде жеңіске жетті. Алайда, сол жылы Борис әлем чемпионы деп жарияланса да, әлемнің бірінші ракеткасы бола алмады. Рейтингтік ұпайларды есептеудің жетілмеген жүйесі Беккерді және бірқатар атақты спортшыларды негізгі ATP агенттігіне бойкот жариялауға мәжбүр етті.
Әуесқой бокстан Еуропа чемпионаты

**Əуесқой бокстан Еуропа чемпионаты** Əуесқой бокстан Еуропа конфедерациясымен (EBC) ұйымдастырылатын халықаралық жарыс.

Ерлер үшін алғашқы чемпионат 1925 жылдан бастап өткізіледі, ал әйелдер үшін 2001 жылдан.

## Чемпионаттар тізімі

## Жалпы медальдар саны
### Ерлер
*1925-2024 жылдар*

### Əйелдер
*2001-2024 жылдар*

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Əуесқой бокстан Еуропа чемпионаттары
Төменгі Силезия шабуылы

**Төменгі Силезия шабуылы** — Ұлы Отан соғысы барысындағы ірі шабуыл операцияларының бірі.

1945 жылдың ақпан айының басында 1-ші Украин майданының әскерлері Одер өзеніне қарай шықты және сол жағадағы бірнеше плацдармды жаулап алды. Енді сәтті аяқталған Висла-Одер шабуылының жалғасы ретінде Қызыл Армияның Берлин жаққа алға басуын қамтамасыз етерлік операцияны ұйымдастыру керек болды.

## Операция барысы
8 ақпанда 50-минуттық артиллериялық дайындықтан кейін 1-ші Украин майданының әскерлері шабуылға шықты. Әскери шептің оң жағы екі күнде 60 шақырымға алға жылжыды, ортаңғы бөлігі Бреслау бекінісін алуға тырысты, ал сол жағы қорғану қалпына ауысты.

13 ақпанда Бреслау қоршауға алынды.

14 ақпанда 4-ші танк армиясы Нейсе өзеніне келді.

16 ақпанда операцияның жоспары жаңартылды, оның басты мақсаттары: Нейсенің батыс жағалауындағы плацдармдарға шығу және Бреслауды 6-шы армия күштерімен жаулап алу.

22 ақпанда шептің сол жағында 3-ші гвардиялық танк армиясы мен 52-ші армия күштері фашистерді оңтүстікке қарай ығыстырды.

24 ақпанда Қызыл Армия Нейсе сағасындағы Пенциг елді мекеніне шықты. Бұл — операцияның аяқталған күні.

## Нәтижелері
Нәтижеде Кеңестер батысқа қарай 150 шақырымға жылжыды.

Нацистік Германия өндірістік жағынан маңызды аймақтан айырылды.

## Дереккөздер

Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс
Санат:1945 жыл
Қызылащы (тау)

**Қызылащы** – Асутау (Азутау) жотасының оңтүстік-батысындағы тау. 

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Қараой ауылының солтүстігінде 17 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1735 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 20 км-ге созылып жатыр, енді жері 10 км  шамасында. Беткейлері тіктеу, өзен арналарымен тілімденген. Оңтүстігі мен шығысынан Қалжыр, Шаңдыбұлақ, Бетпақдала, Шеттерек өзендерінің салалары бастау алады. 

## Геологиялық құрылымы
Орта және жоғарғы девон шөгінділерінен, пермь гранитоидтарынан түзілген.  

## Өсімдігі
Таудың қоңыр топырағында әр түрлі астық тұқымдас шалғындар, оңтүстік беткейінде далалық шалғынды-бетегелі селеу, солтүстік беткейінде сұр күлгінді топырағында майқарағай орманы өскен. Солтүстігінде Тақпыр, шығысында Тарлаулы қыстаулары бар.

## Дереккөздер

Санат:Күршім ауданы таулары
Жоғарғы Силезия шабуылы

**Жоғарғы Силезия шабуылы** — Ұлы Отан соғысы барысындағы ірі шабуыл операцияларының бірі.

1945 жылы Еуропа жерімен алға жылжыған 1-ші Украин майданының әскерлеріне оңтүстік жақтан төнген қауіпті жою үшін Силезия аймағын фашистерден толықтай босату керек болды. Бірақ Жоғарғы Силезияда немістердің қорғаныс шептері аса мықты болды, ал жерлері миналарға толы болды.

## Операция барысы
15 наурызда 40-минуттық артиллериялық дайындықтан кейін 1-ші Украин майданының әскерлері шабуылға шықты. Бірінші күнінде 7-ші механикаландырылған корпус өз танктерінің ¼ жоғалтты, ал 31-ші танк корпусының әр үшінші танкысы жойылды.

18 наурызда 10-шы танк корпусының және 7-ші механикаландырылған корпустың күштері Нёйштадт қаласында тоғысып, немістердің төрт дивизиясын қоршауға алады.

24 наурызда 21-ші мен 4-ші танк армиялары Нейсе қаласын басып алды.

31 наурызда Қызыл Армия Ратибор қаласын жаулап алды. Бұл операцияның соңғы күні болды.

## Нәтижелері
Жоғарғы Силезия шабуылы Нацистік Германияның әскери-экономикалық потенциалын әлсіретуге зор ықпал жасады.

## Дереккөздер

Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс
Санат:1945 жыл
Буча қырғыны

**Буча қырғыны** немесе **Бучадағы геноцид** ( немесе ) — 2022 жылдың наурызында Буча қаласында және оның аймағындағы Ресейдің Украинаға басып кіру барысында бейбіт азаматтардың жаппай өлтірілуі. Жаппай өлтірумен қатар адам ұрлау, азаптау, зорлау (сондай-ақ балаларды), тонаушылық орын алған. Қанды қырғынның фото және бейне материалдары 2022 жылдың 1 сәуірінде Ресей әскерлері қаладан шығарылғаннан кейін пайда болды. Әскери қылмыстың белгілері бар.

Украина Халықаралық Қылмыстық Соттан (ХҚК) Ресейдің бірқатар әскери қылмыстары жасалғанын анықтау үшін басып алуды жүргізіп жатқан тергеу аясында Бучада болған оқиғаны тергеуді сұрады.

## Дереккөздер

Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруі
Санат:Урбицид
Джимми Нейтрон: Данышпан ұл бала

**«Джимми Нейтрон: данышпан ұл бала»** () — 2001 жылы жарық көрген режиссер Джон А. Дэвистің анимациалық 3D-да шыққан мультфильмі. «Nickelodeon Movies» студиясымен жасалып, «Paramount Pictures» кинокомпаниясымен шықты. Композитор қызметін Джон Дебни атқарды. Басты рөлдерді орындаған Деби Дерриберри, Патрик Стюарт, Мартин Шорт, Роб Полсен және Джеффри Гарсиа.

Мультфильм үздік анимационды фильм номинациясында «Оскар» сыйлығынын алған.

## Рөлдерде

* Деби Дерриберри — Джимми Нейтрон
* Патрик Стюарт — Король Губот V
* Мартин Шорт — Ооблар
* Кэролин Лоуренс — Синди Вортекс
* Роб Полсен — Карл Визер
* Джеффри Гарсиа — Шин Эстевес
* Кристал Скалес — Либби Фолфакс / Кортни Тайлер
* Фрэнк Уэлкер — Годдард / Пултра
* Канди Мило — Ник Дин / Бритни
* Меган Кавана — Джуди Нейтрон / Вортекс ханым
* Марк ДеКарло — Хью Нейтрон / Ұшқыш / Вортекс мырза
* Карлос Алазраки — Эстевес мырза
* Кимберли Брукс — Закери / Репортер / Энджи
* Андреа Мартин — Фаул ханым
* Билли Уэст — Боббидің егіз ағасы / Бутч
* Грег Иглз — Фолфакс мырза
* Дэвид Л. Ландер — Йолкиан гвардиясы / Гус
* Джим Каммингс — Ультра Лорд
* Пол Гринберг — Күзетші
* Жанни Элиас — Кішкентай қыз
* Майкл Хагивара — Крис
* Кит Олкорн — Бобби / Бала

## Пікір
Rotten Tomatoes шолу агрегаторының сайты 74% мақұлдау рейтингісі туралы хабарлады, орташа балл 6,4/10, 76 шолуға негізделген. Metacritic орташа өлшенген мәнді қолданып фильмге 21 сыншының негізінде 100-ден 65-ге баға берді, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 
* 
* 
* 
* 

Санат:АҚШ мультфильмдері
Санат:Paramount Pictures фильмдері
Санат:АҚШ кинокомедиялары
Санат:Толықметражды мультфильмдер
Су спорты түрлерінен Еуропа чемпионаты

**Су спорты түрлерінен Еуропа чемпионаты** су спорты түрлері бойынша халықаралық жарыс, 1926 жылдан бастап өткізіледі. Чемпионат жүзу (бассейнде және ашық суда), суға секіру, су добы және синхронды жүзу су спорты түрлерінен өткізіледі.

## Чемпионаттар тізімі

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер

*LEN
*results Swim Rankings
*The event at SVT's open archive 

Санат:Су спорты түрлерінен Еуропа чемпионаттары
Су добынан Еуропа чемпионаты

**Су добынан Еуропа 
чемпионаты** – Еуропа жүзу федерациясымен ұйымдастырылатын су добынан халықаралық жарыс. Алғашқы жарыс 1926 жылы өткізілді.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері
### Ерлер

### Әйелдер

## Жалпы медальдар саны
### Ерлер

### Əйелдер

## Сыртқы сілтемелер

*LEN.eu &#124; Ligue Européenne de Natation – Official LEN website
*Sports123 
*Winning Squads & Stats
*Water Polo European Cups Archive

Санат:Су добынан Еуропа чемпионаттары
Буид (халық)

**Буид** (өз атауы – «тауда тұратын халық») — Миндоро аралының оңтүстігіндегі Филиппиндік таулы халықтардың бірі. Саны 8 мыңға жуық адамды құрайды. 

## Тілі
Олар екі субэтникалық топқа – солтүстік және оңтүстік буидтерге бөлінеді, олардың әрқайсысына диалектілік ерекшеліктерімен ерекшеленетін екі топша кіреді. Олар буид тілінде сөйлейді, тағал тілі де жиі кездеседі.

## Діні
Буидтердің көпшілігі дәстүрлі нанымдарды ұстанады, христиандар (протестанттар) да кездеседі.

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсіптері негізін қолмен жұмыс атқарылатын ауыл шаруашылығы (күріш, тәтті картоп, ямс, таро, маниок, банан, соңғы кезде – жүгері, жеміс ағаштары, көкөніс дақылдары, асқабақ) құрайды. Мал шаруашылығы нашар дамыған, шошқа мен тауық өсіріледі (негізінен құрбандық шалу үшін). Олар жабайы шошқаларды, маймылдарды, жарқанаттарды аулап, сонымен қатар бал және басқа да орман өнімдерін жинайды, құрғақ мезгілде балық аулайды.
Қолөнері: керамика, бамбук тоқу, ағаш өңдеу, оңтүстік буидтер тоқымашылықпен және көне буын жазуымен танымал. Еңбек жүйесінде нақты бекітілген жыныстық бөлініс жоқ.

## Өмір салты
Ең ірі бірлестік — каибаан, жергілікті топ-500-1000 адам. Буидте ресми неке қию рәсімі жоқ, отбасы бірлігінің белгісі — тұрғын үйді бірлесіп иелену. Адам өмір бойы 3-5 неке құрады. Елді мекендері шағын – 5-8 үй, шашыраңқы орналасқан. Тұрғын үй қадалы,  төртбұрышты.

Дәстүрлі киімдері – белдемше тәрізді мата орамдары, қазіргі заманғы киімдер де танымал бола бастады. Негізгі тағамдары – күріш, тәтті картоп, ямс, маниок, таро, банан, ет орта есеппен аптасына бір рет тұтынылады. Күніне екі рет тамақтанады (таңертең және кешке).

Халық ауыз әдебиеті сақталған: ертегілер, аңыздар, ғұрыптық билер мен әндер, сәндік-қолданбалы өнерлер.

## Дереккөздер

 
Санат:Филиппин этникалық топтары
Мигель Индурайн

thumb|right|200px|Мигель Индурайн

**Мигель Анхель Индурайн Ларраия** ( исп. Miguel Ángel Indurain LarrayaМигель Анхель Индурайн Ларрайя, баск Miguel Indurain LarraiaМигель Индурайн Ларраия ; тұқымдас. 1964 жылы 16 шілдеде Виллава, Испания ) — испандық велошабандоз . Ол Тур де Франсты бес рет (1991-1995 ж.ж.) қатарынан жеңіп алды, Турды 5 рет жеңген бес велошабандоздың төртіншісі және қатарынан бірінші болып жеңіске жетті. Джиро д'Италияның екі дүркін жеңімпазы (1992 және 1993).

1984 жылы Лос-Анджелес Олимпиадасында өнер көрсеткеннен кейін кәсіпқой болды. Жекелей жарыста 1996 жылғы Олимпиада чемпионы және 1995 жылғы әлем чемпионы.

1994 жылы ол сағаттық жарыста әлем рекордын орнатты – 53 км 40 м.
thumb|left|200px|Индурайн 1993 жылғы Тур де Франста

Төзімділік пен физикалық деректер (бойы 188 см және салмағы 80 кг) оған «Мигелон» және «Үлкен Миг» лақап аттар берді.

Индурайнның жеке физиологиялық сипаттамалары қарапайым адамдармен салыстырғанда ғана емес, сонымен қатар спортшылармен салыстырғанда да ерекше - өкпенің көлемі шамамен 8 литр (орта есеппен 6 литр), қан айналымы соруға мүмкіндік берді. Дене арқылы минутына 7 литр қан (қарапайым адамдарда орташа есеппен 3-4 литр, велосипедшілер үшін 5-6 литр), тыныштықтағы жүрек соғу жиілігі минутына 28 рет (адамдар үшін орташа есеппен 60-70 соққы).

Көптеген спорттық және мемлекеттік наградалардың иегері, оның ішінде Испанияның Азаматтық еңбегі үшін Гран Кресті, Испанияның Корольдік Спорттық Еңбегі Орденінің Үлкен Кресті , Астурия ханзадасы сыйлығы, Француз Құрмет Легионы , Олимпиада ордені.

Оның інісі Пруденсио Индурайн да танымал велошабандоз болды.

## Сілтемелер
#Мигель Индурайн
#Индурайн өмірбаяны
Букиднон

**Букиднон** (бисая тілінде – *«тау тұрғындары»*), хигаонан (өз атауы – *«таулықтар»*) — Филиппинде тұратын халық. Жалпы саны 110 мың адам.
Олар негізінен Минданао аралындағы өзі аттас провинцияда тұрады.

## Тілі
Олар Батыс Аустронезия тобының бинукид тілінде сөйлейді.
Сонымен қатар ағылшын, тағал тілі де таралған.

## Діні
Дәстүрлі нанымдарды ұстанады, [христиандық] жартылай таралған. Негізгі культтер - аграрлық, бақсылық бар.

== Кәсібі ==
Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын [егіншілік, күріш, жүгері, темекі өндіру, абака, бұқа өсіру (карабао), аңшылық, балық аулау, терімшілік. қолөнер, тоқымашылық т.б.

## Өмір салты
Шылым шегетін түтіктер, бамбук кларнеті (пулала), үйкеліс арқылы от шығаруға арналған аспаптарын пайдаланады. Бетел жапырағын шайнау, тістерді аралау және қарайту, татуировка жасау жиі кездеседі. Ауылдарда туысқан отбасылар тұрады. Басшыларын (президент деп аталатын) қауымдастық формальды түрде сайлайды және дәстүрлі көшбасшы - даго белгілерін сақтайды. Үйлену – неолокалдық, құда түсу, қалыңдық бағасы сақталған.

### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
Үйлер қадаларда, кейде ағаштардың үстінде орналасқан.

### Дәстүрлі киімдері
Киімдері (қысқа күртелер, кең матадан жасалған жабын белдіктер, әйелдерге арналған ұзын белдіктер, ерлерге арналған шалбарлар) кестемен және аппликациямен безендірілген. Ерлер сәлде түріндегі кестелі бас киімдер киеді, әйелдер қола және інжу-маржанмен безендірілген үлкен тарақтар, орамал тағады. Металлдан және ұлулардан жасалған кестелі сөмкелер, сырғалар, білезіктер, алқалар, тұмарлар, сақиналар, ерлер үшін шошқа қылшықтарынан тоқылған білезіктерді жиі пайдаланады.

### Дәстүрлі тағамдары
Тамақтың негізі – күріш. Ауылдарда туысқан отбасылар тұрады. Басқарушы (президент деп аталады) формальды түрде қауымдастықпен сайланады, дәстүрлі көшбасшы - даго.

## Дереккөздер

 
Санат:Филиппин этникалық топтары
Севиль Шайдех

**Севиль Шайдех ** (, 1964 жылы 4 желтоқсанда туған, Констанца, Добруджа) — Румыния экономисі және саясаткері.

## Өмірбаяны
Ол 1964 жылы 4 желтоқсанда Констанца қаласында (Румынияның оңтүстік-шығысындағы Добружа аймағындағы Констанца уезінің әкімшілік орталығы) дүниеге келген. Әкесі түрік, шешесі қырым татары. 

Білімі бойынша – экономист. 1987 жылы Бухарестегі Экономикалық ғылымдар академиясының экономикалық жоспарлау және кибернетика факультетін бітірген. 
2007 жылы Констанца қаласындағы Овидия университетінде бизнес жобаларды басқару (диссертация тақырыбы – «Жобаның циклін басқару, жобаны негіздеу, аудит, сапа менеджменті») магистрі дәрежесін алды. Сондай-ақ, ол бірқатар біліктілікті арттыру  курстарынан өтті, атап айтқанда мемлекеттік басқару (1995 ж.) және ғылыми-өндірістік бірлестік (2001 ж.; Халықаралық даму жөніндегі агенттік; USAID; Вашингтон, АҚШ) саласындағы сарапшы, жобалардың жетекшісі (2002 ж. және 2004 ж.; Oracle University және PM Solutions Romania; Румыния) болып табылады.

## Еңбек жолдары
1987-1991 жж ауыл шаруашылығын механикаландыру тресінде бағдарламашы-талдаушы болып жұмыс істеді. 1991-2012 жылдары Констанца уезінің жергілікті өзін-өзі басқару органдарында әртүрлі лауазымдарды атқарды. 1991-1993 жылдары уездің Еңбек және әлеуметтік қорғау басқармасында ақпараттық жүйелерге жауапты болды. 1993-2007 жылдары уезд Кеңесінің Ақпараттық жүйелер жөніндегі директоры болды. 2007-2012 жылдары жобалар жөніндегі бас директоратты басқарды, сондай-ақ уездердің румын кеңестері ұлттық одағының үйлестірушісі болды.

2012-2015 жылдары Виктор Понтаның Үкіметінде Өңірлік даму және мемлекеттік басқару министрлігінде мемлекеттік хатшы қызметін атқарды. 2015 жылдың мамыр-қараша айларында министрлікті басқарды. Ол Румынияның жаңа тарихындағы (1989 жылдан бері) исламды ұстанатын алғашқы министр болды. Қазіргі уақытта Өңірлік даму және мемлекеттік басқару министрлігінің кеңесшісі.

2015 жылы Социал-демократиялық партияға (СДП) кірді. 2016 жылғы 21 желтоқсанда Румыниядағы парламенттік көпшілік коалициясы, оның құрамына СДП және Либералдар мен демократтар альянсы кірді, бұл елдің премьер-министрі лауазымына Севиль Шайдехтың кандидатурасын ұсынды. 27 желтоқсанда президент Клаус Йоханнис оның кандидатурасын қабылдамады. Егер тағайындалғанда, ол Румыния тарихындағы алғашқы әйел, сондай-ақ Еуропалық Одақ тарихындағы алғашқы мұсылман әйел болтын еді.

2017 жылғы 4 қаңтарда Сорин Гриндяну Үкіметіндегі Премьер-Министрдің орынбасары, Аймақтық даму, мемлекеттік басқару және еуропалық қорлар министрі болып тағайындалды. 13 қазанда қызмет бабын асыра пайдаланды деген күдікке байланысты отставкаға кетті.

## Жеке өмірі
Шайдех отбасы сунниттік және ханафилік мұсылман және Румынияда бұрыннан қалыптасқан түрік және татар этникалық азшылықтарына жатады. Оның анасы түрік тарихшысы Кемал Карпаттың жиені. Ол сириялық кәсіпкер Акрам Шайдехке тұрмысқа шыққан. 2015 жылдың шілде айындағы қаржылық мүдделері туралы декларацияға сәйкес, ерлі-зайыптылардың Сирияда үш мүлкі бар, біреуі Латакияда және екеуі Дамаскіде.

## Дереккөздер

Санат:Румыния мемлекеттік қайраткерлері
Санат:Румыния экономистері
Бунгку

**Бунгку** (өз атаулары *бунгку*, *лалаки*) — Индонезияда тұратын халық. Жалпы саны 270 мың адам. Сулавесидің шығыс түбегінде және Вовони аралы маңында, негізінен жағалауда (бұрын - тауда) қоныстанған.

## Тілі
Олар бунгку, роута, корони, ламбату, рете, ландаве, вана, моронене, токотуа, вавонии, менуи, кулисусу субэтникалық топтарға бөлінеді. Тілі- бунгку тілі. Диалектілері: бунгку, корони, туламбату, моронене, вавонии, кулисусу. Индонезия тілі де кеңінен таралған.

## Діні
Бунгкулер - сүнниттік мұсылмандар, моронене, токоту арасында христиандар бар.

## Тарихы
20-ғасырдың басына дейін бунгкуда жоғарғы билеуші ​​басқаратын князьдік болды, оған 4 уездің бастықтары бағынды, ал оларға ауыл басшылары бағынды. Жоғарғы билеуші мен аудан басшыларының билігі белгілі бір отбасыларда мұра болды. 1949 жылы Индонезия Республикасының құрамына кірді.

## Кәсібі
Бунгку егіншілікпен күн көреді. Олар күріш, жүгері және тәтті картопты негізгі дақыл ретінде, ал кокос жаңғағы мен саго пальмаларын ұсақ дақылдар ретінде өсіреді. Бунгку сонымен қатар өз аймағында әлі де бар тығыз джунглиден шайыр мен ротан жинайды.

## Өмір салты
### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
Дәстүрлі қоныстары шашыраңқы орналасқан. Тұрғын үйлері - ағаш пен бамбуктан жасалған төртбұрышты болып келеді.

### Дәстүрлі киімдері
Ерлер киімі еуропаланған, әйелдер киімі саронг.

### Дәстүрлі тағамдары
Тағамның негізі – күріш.

## Дереккөздер

 
Санат:Индонезия этникалық топтары