open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Самарқан облысы (Түркістан АКСР)

**Самарқан облысы** — РКФСР құрамындағы Түркістан АКСР бес облысының бірі. 1918 жылы 30 қазанда Ресей империясының Түркістан өлкесінің (генерал-губернаторлық) құрамына кірген аттас облыстың орнына құрылды. Түркістан АКСР Самарқан облысы Ресей империясының Түркістан өлкесінің Самарқан облысымен бірдей жерді алып жатты.

1924 жылы 27 қазанда Түркістан АКСР Самарқан облысы жойылып, оның аумағы Орта Азияның қалған бөлігімен бірге ұлттық-аумақтық межелеп бөлу барысында жаңадан құрылған одақтас республикалар арасында бөлінді. Самарқан облысының жері Өзбек КСР мен оның құрамындағы Тәжік АСКР арасында бөлінді. Түркістан АКСР Самарқан облысының мұрагері деп 1926-1930 жылдары болған Өзбек КСР Самарқан округін санауға болады.

Әкімшілік орталығы әрі аймақтың ең үлкен қаласы Самарқан қаласы болды. Облыстың басқа ірі қалалары — Хожанд, Жызақ, Ұлытөбе, Пенжакент және Қатақорған. Облыс 4 уезге бөлінді: Самарқан, Хожанд, Жызақ және Қатақорған, олардың әкімшілік орталықтары, сәйкесінше, Самарқан, Хожанд, Жызақ және Қатақорған болды.

Солтүстікте және солтүстік-батыста Түркістан АКСР Сырдария облысымен, оңтүстікте және батыста Бұхара әмірлігімен (содан кейін Бұхара Халық Совет Республикасы мен Бұхара Социалистік Кеңестік Республикасымен), шығыста Түркістан АКСР Ферғана облысымен шектеседі.

Облыста шамамен бір жарым миллион адам тұратын. Халықтың негізгі бөлігі өзбектер мен тәжіктер болды. Сондай-ақ, орыстар, ортаазиялық (бұхаралық) еврейлер, ортаазиялық ирандықтар, ортаазиялық арабтар және басқалардың едәуір бөлігі өмір сүрді. Халық негізінен сунниттік мұсылман болды, бірақ сонымен бірге шиит мұсылмандары да жетерлік еді. Сонымен қатар, халықтың көп бөлігі иудаизм мен христиандықты (негізінен православие) ұстанды. Облыс құрылғаннан кейін көршілес Бұхара әмірлігімен салыстырғанда анағұрлым либералды және шыдамды жағдайға байланысты, Бұхара әмірі қудалаған саудагерлер, қаржыгерлер, зиялы қауым мен әйгілі жазушы Садриддин Айни сияқты тұлғалардың көпшілігі әмірліктен қашты немесе Самарқан облысына қоныс аударды.

Облыс экономикасының негізін ауыл шаруашылығы (негізінен көкөністер мен жемістер, мақта және бидай өсіру), мал шаруашылығы, жібек шаруашылығы, омарта шаруашылығы құрады. Экономика саласында өнеркәсіп пен банк ісінің де орны болды - Самарқанд Түркістан АКСР негізгі қаржы орталықтарының бірі болды. Сондай-ақ, облыс кірісінің бір бөлігін кілем тоқу, керамикалық ыдыс-аяқтар мен бұйымдар жасау және сол сияқты халықтық қолөнер кәсіптері алып келді. Орта Азиядағы ең тығыз теміржол станцияларының бірі Самарқанда орналасты. Самарқан облысы Түркістан АКСР дамыған аймақтарының бірі болды.

Облыстың негізгі бөлігі Зерафшан аңғарының аумағында орналасқан. Орта Азиядағы ең ұзын үшінші өзен — Зерафшан облыс аумағынан өтеді, ал солтүстіктен және оңтүстіктен облысты Түркістан мен Зерафшан жоталары қоршады.

## Әдебиет
* 
* 
* 

Санат:Өзбекстанның тарихи облыстары
Санат:Тәжікстанның тарихи облыстары
Санат:Түркістан КФР облыстары
Ферғана облысы (Түркістан АКСР)

**Ферғана облысы** — РКФСР құрамындағы Түркістан АКСР бес облысының бірі. 1918 жылы 30 сәуірде Ресей империясының Түркістан өлкесінің (генерал-губернаторлық) құрамына кірген аттас облыстың орнына құрылды. Түркістан АКСР Ферғана облысы Ресей империясының Түркістан өлкесінің Ферғана облысымен бірдей аумақты алып жатты. Облыстың атауы Ферғана аңғарынан шыққан.

1924 жылы 14 қазанда Түркістан АКСР Ферғана облысы таратылып, оның жері Орта Азияның қалған аймақтарымен бірге ұлттық-аумақтық межелеп бөлу барысында жаңадан құрылған одақтас республикалар арасында бөлінді. Ферғана облысының жері Өзбек КСР және оның құрамындағы Тәжік АСКР, сондай-ақ РКФСР Қарақырғыз АО арасында бөлінді.

Облыстың әкімшілік орталығы Скобелев (қазіргі Ферғана) қаласы болды. Облыстағы ең ірі қала Қоқан болды. Облыстың басқа ірі қалалары: Наманған, Әндіжан, Ош, Марғылан және Жалалабат. Облыс 5 уезге бөлінді: Әндіжан, Қоқан, Марғылан, Наманған және Ош, олардың әкімшілік орталықтары сәйкесінше, Әндіжан, Қоқан, Скобелев, Наманған және Ош болды.

Солтүстікте және солтүстік-батыста Түркістан АКСР Сырдария облысымен, солтүстік-шығыста Түркістан АКСР Жетісу облысымен, батыста Түркістан АКСР Самарқан облысымен, оңтүстікт-батыста Бұхара әмірлігімен (содан кейін Бұхара Халық Кеңестік Республикасында және Бұхара Социалистік Кеңес Республикасында), оңтүстікте Ауғанстан әмірлігімен, ал шығыста Қытай Республикасының Шыңжаң аймағымен шектесті.

Облыста шамамен 2 миллион адам тұратын. Халықтың негізгі бөлігі өзбектер болды. Сондай-ақ, орыстар, тәжіктер және қарақырғыздар (яғни, қырғыздар), сондай-ақ памир халықтары, ұйғырлар, татарлар және басқалардың айтарлықтай бөлігі өмір сүрді. Халық негізінен сунниттік мұсылман болды, бірақ сонымен бірге исмаилиттік мұсылмандардың саны едәуір көп болды. Сондай-ақ, халықтың көп бөлігі христиан дінін (негізінен православие) және зороастризмді ұстанды. Бұл облыс көрші Қытайдан ұйғыр иммиграциясының негізгі орталықтарының бірі болды.

Өте құнарлы топырақ пен табиғатқа байланысты облыс экономикасының негізін ауыл шаруашылығы (негізінен көкөністер мен жемістер, мақта мен бидай өсіру), мал шаруашылығы, жібек шаруашылығы, омарта шаруашылығы құрады. Сондай-ақ, облыс кірісінің бір бөлігін тоқыма өнеркәсібі, сонымен қатар кілем тоқу, қыш ыдыстар мен керамикалық ыдыс-аяқтар мен бұйымдар жасау, пышақ, былғары мен жүннен бұйымдар мен киім-кешектер жасау сияқты халықтық қолөнер кәсіптері қамтамасыз етті.

Облыстың негізгі бөлігі биік таулармен қоршалған өте құнарлы Ферғана аңғарының аумағында орналасқан. Оңтүстіктен облысты Памир таулары, шығысы мен солтүстігін Тәңір тауы таулары қоршап тұрды. Орта Азиядағы ең ұзын өзен — Сырдария қайнар көзі Ферғана облысының аумағында орналасқан.

## Әдебиет
* 
* 
* 

Санат:Өзбекстанның тарихи облыстары
Санат:Тәжікстанның тарихи облыстары
Санат:Қырғызстанның тарихи облыстары
Санат:Түркістан КФР облыстары
Шешен Республикасы

**Шешен Республикасы, Шешенстан** () — Ресей Федерациясының субъектісі, Солтүстік Кавказдың шығысында орналасқан республика. Аумағы 16,171 км². Солтүстіктен оңтүстікке қарай шамамен 170 км, батыстан шығысқа қарай 100 км-ге созылады. РФ келесі субъектілерімен шектеседі: батысында — Ингушетиямен, солтүстік-батысында — Солтүстік Осетиямен және Ставропол өлкесімен, солтүстік-шығыста, шығыс және оңтүстік-шығыста — Дағыстанмен; оңтүстік-батысында және оңтүстігінде тәуелсіз мемлекет — Грузиямен шектеседі.

Солтүстік Кавказ экономикалық ауданының бөлігі және Солтүстік Кавказ федералды өңіріне кіреді.

1978 жылғы Ресей Федерациясы - Ресей (РКФСР) Конституциясының өзгерісіне сәйкес, 1993 жылы 9 қаңтарда құрылды. Шешен Республикасындағы ұрыс қимылдарынан кейін референдум өткізілді, онда 2003 жылғы 23 наурызда тұрғындардың көпшілігі Ресей Федерациясының бөлігі болып қалуға дауыс берді.

Республика басшысы - Р. А. Қадыров (2007 бастап), Парламент төрағасы - М. Х. Даудов (2015 бастап), Үкімет төрағасы - М. М. Хучиев (2018 бастап).

Халық саны 1,4 миллионнан асады, астанасы - Грозный. Мемлекеттік тілдер: шешен және орыс. Уақыт белдеуі Мәскеу уақытына сәйкес, UTC-ден ығысу +3:00 құрайды.

## Этимологиясы
Орыс тілінде шешендердің негізгі тұрғылықты жерінде құрылған РФ субъектісінің атауы бүгінде *Шешен Республикасы* немесе *Шешенстан* деп аталады. Атаудың этимологиясы орыс тіліндегі шешендер экзоэтнонимімен байланысты және XVIII ғасырдың басынан басталады (этнонимнің ертерек шыққаны туралы пікірлер бар). Республиканың шешен тілінде атауы — *Нохчийн Республика* немесе *Нохчийчоь*. Ұлттық атау шешендердің — *нохчий* эндоэтнонимімен байланысты.

## Географиясы
Шешенстан Республикасы Еуропалық Ресейдің оңтүстігінде — Солтүстік Кавказдың шығыс бөлігінде орналасқан, кейде бұл аймақты Солтүстік-Шығыс Кавказ деп те атайды. Шешенстан Республикасының шекарасының ұзындығы 841 км. Республиканың ауданы - 16 171 км², 2018 жылға дейін Шешен Республикасы мен Ингушетия Республикасы арасындағы шекара түпкілікті белгіленбегендіктен, мысалы, ҮРЭ-да оның аумағы туралы әртүрлі ақпарат көздері әртүрлі мәліметтер берді, мысалы, 2017 жылғы басылымында 15,6 мың км² деп көрсетілген. 2018 жылдың 26 қыркүйегінде Ингушетия басшысы Ю.-Б. Б.Евкуров пен Шешенстан басшысы Р.А.Қадыров республикалар арасындағы шекараны белгілеу туралы келісімге қол қойды, содан кейін аудан нақтырақ көрсетіле бастады. Шешенстан солтүстіктен оңтүстікке қарай 170 км, батыстан шығысқа қарай 100 км-ге жуық созылып жатыр. Ресей Федерациясының келесі субъектілерімен шектеседі: батысында – Ингушетиямен (153 км 400 м), солтүстік-батысында – Солтүстік Осетиямен (13 км 300 м) және Ставропол өлкесімен (119 км 300 м), солтүстік-шығыста, шығыста және оңтүстік-шығыста – Дағыстанмен (471 км); Шешен Республикасы оңтүстік-батыста тәуелсіз мемлекет – Грузиямен шектеседі (84 км).

### Геологиясы және бедері

## Дереккөздер

Санат:Шешенстан
Эдогава Рампо

**Эдогава Рампо** (яп. 江戸川 乱歩), шын аты Таро хирай (жап. 平井 太郎; 21 қазан 1894 — 28 шілде 1965) — жапон жазушысы және сыншысы, қазіргі жапон детективтік жанрының негізін қалаушы.

## Өмірбаян
Таро Хирай 1894 жылы Мие префектурасының Набари қаласында дүниеге келген. 1912 жылдан 1916 жылға дейін Васэда университетінің экономикалық бөлімінде оқыды. Оқудан кейін сауда агенті, Клерк, журнал редакторы және газет тілшісі болып жұмыс істеді.

Жас кезінде ол Эдгар Подың үлкен жанкүйері болған, сондықтан оның лақап аты Эдогава Рампо әйгілі американдық жазушының есімімен үндеседі.

"Көлеңке адамы" - мен басынан аяғына дейін оқыған алғашқы жапон кітабы. Маған Хирай Тарот ұнайды, ол мұндай лақап атқа ие болды: Эдогава Рампо — Эдгар Аллан По.—ағайынды Стругацкий, "Ақсақ тағдыр"

1923 жылы Хирай өзінің алғашқы әңгімесін — "Мыс монетасын" (Nisen Dōka, 二銭銅貨) жазды, ол кейінірек Эдогава Рампо деген атпен жарық көрді. Оның көптеген шығармаларының басты кейіпкері детектив Когоро Акети болды.

1926 жылы Эдогава өзінің алғашқы романын басып шығарды, ал 1931 жылы алғашқы шығармалар жинағын шығарды. 1947 жылы ол "Жапон детективтік жазушылар клубының" негізін қалаушылардың бірі болды және 1954 жылы детективтік жанрдағы ең жақсы жұмыс үшін әдеби сыйлық құрды.

Эдогава Рампо 1965 жылы инсульттан қайтыс болды.
Иосиф Давидович Дорфман

**Иосиф Давидович Дорфман** (1 мамыр 1952, Житомир, Украина)—француз, бұрынғы кеңестік шахматшы, гроссмейстер(1978). 1985-1987 жылғы әлем біріншілігіне арналған матчтарда Гарри Каспаров секунданты. ФИДЕ еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2004).  Инженер-механик.  Киев политехникалық институтын бітірген. 6 КСРО чемпионаттарының қатысушысы. КСРО чемпионы (1977). Шахмат білімі бойынша негізгі ұстазы-Михаил Эммануилович Тросман.

Тактикалық бағытты жақсы білетін, белсенді позициялық стильдегі шахматшы.

## Спорттық жетістіктер
Кенті баба кесенесі

thumb|right|250px|Кенті баба қорымы. Мұнара тәріздес кесене. XV–XVII ғасырлар.
**Кенті баба кесенесі** – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші.

## Орналасқан жері
Түпқараған ауданы, Форт-Шевченко қаласынан 55 км солтүстік-шығыс бағытта орналасқан.

## Сипаты
thumb|right|200px|Кенті баба қорымы. Қару бұйымдары бейнеленген қойтас. XV–XVII ғасырлар.
Ескерткіш жоспарда төрт бұрышты, бір бөлмелі, өрісі арқылы өтетін тік білікке симметриялы құрылыс болып келеді. Басты қасбеті оңтүстік-батысқа қаратылған. Қабырғаның өрілуі де әрқилы және өңделу деңгейіне қарап құрылысқа сан алуан тастар пайдаланғанын көруге болады. Кесене тас қаландысының және сәндік ерекшеліктеріне қарай, Кенті баба кесенесін салушы шеберлер ортағасырлық хорезмдік сәулет құрылысында қолданылған құрылыс техника әдіс-тәсілдерін және сәулеттік дизайннан хабардар болғаны туралы да айтуға мүмкіндік береді.
Кесенеге қарама-қарсы мешіт орналасқан. Аңыз бойынша, Кенті баба өз заманында халықты мұсылманшылыққа үйреткен, діндар, тақуа, әулие адам болған. Кентті баба қорымын жергілікті халық киелі нысан санап, қадір тұтып қастерлейді. Қорымда тастың диаметрімен қойылған, ата-бабаларымыз намаз оқитын дала мешітінің орны сақталған. Бұл қоршалған орынның жанында намаз оқитын михрабты тас орнатылған, ол Меккеге бағытталған. Кейде оны шеңбер деп атайды: тастың жоғарғы бөлігі күннің формасына ұқсас, шеңбер болып жасалынған. Ежелгі халықтың ең үлкен құдірет иесі ретінде сиынатын, табынатын құдайы Күн болған.

## Дереккөздер

Санат:Маңғыстау облысы сәулеті
Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан кесенелері
Мақсат Айдарханұлы Әмірханов

**Мақсат Айдарханұлы Әмірханов** (10 ақпан 1992, , Қазақстан) — қазақ футболшысы, "Тараз" клубының қорғаушысы.

## Карьерасы
Тараз футболының түлегі. 2009 жылы "Тараз" клубының негізгі құрамына қабылданды. 

2018 жылы бір маусым "Ертісте" ойнады. 

Сол жылы жазда "Таразға" қайта оралды.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Тараз»

* Қазақстан кубогының финалисі: 2013
* 1 лига күміс жүлдегері: 2018

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Ведута

**Ведута** — қалалық ландшафтты масштаб пен пропорцияға қатысты панорама түрінде бейнелейтін XVIIІ ғасырдағы венециялық сурет өнерінің жанры.  «Ведута» термині итальяндық «veduta» сөзінен шыққан, «көрініс» дегенді білдіреді және күнделікті қалалық пейзажды бейнелейтін суреттерге қатысты қолданылады. Бұл жанрдың басын бастаған фламандиялық суретші Пауль Бриль және неміс Йозеф Ханц Кіші болды, олардың шығармашылық өмірінің көп бөлігі Венецияда өтті. Осы жанрдағы кескіндемелер, суреттер мен нақыштар мұқият егжей-тегжейлігімен, табиғатпен толық сәйкестілікпен және қалалық ландшафттың танылуымен сипатталады.

[нобай|[Ян Вермеердің «Дельфт көрінісі» (1660)]]
[нобай|[Каналетто. Ричмонд - хаустан Темза мен Лондонның көрінісі (1747)]]

## Ерекшеліктері
Қазір ведута сәулет графикасының бейнесі ретінде, ал XV - XVI ғасырларда «топографиялық тұрғыдан дәл қала ландшафты» ретінде қабылданды. Қаланың өзіндік ерекшеліктері, ғимараттардың көркемділігі және сол жердің табиғи (өзендер, төбелер және т.б.) және қолдан жасалған (каналдар, мұнаралар, қоңырау мұнаралары) орындары ведута суреттерінде көрініс табады. Осы жанрдағы кескіндемелер, суреттер мен нақыштар мұқият егжей-тегжейлігімен, табиғатпен толық сәйкестілікпен және қалалық ландшафттың танылуымен сипатталады. 

## Тарихы
XVII ғасырда қалалық пейзаж Питер Санредам, Ян ван дер Хейден, ағайынды Беркхейде секілді «кішкі голландиялықтар» деген есімге ие  бірқатар шеберлердің сүйікті жанрларының бірі болды. Жанрдағы революциялық болып саналатын "Дельфт көрінісі" суретін 1660 жылы Ян Вермеер камера-обскура арқылы салған болатын. Тағы бір голландиялық суретші, Гаспар ван Виттель ведута сәнін Италияға әкелді және veduta esatta (су бетін қамтитын қалалық көрініс) шебері ретінде танымал болды. 

Осылайша, біртіндеп қалалық көріністерді дәл жеткізген голландиялық суретшілердің туындылары ауқатты орта тапты қызықтырып, сатыла бастады. XVIIІ ғасырдың ортасына қарай Венеция ведута өнерінің танылған орталығына айналды. Сондай-ақ, Джованни Антонио Каналь (Каналетто) Венециандық Ведутистер мектебінің жетекшісі болды, ал оның жұмыстары қалалық пейзаж шеберлерінің көптеген ұрпақтары үшін үлгі-нұсқа болып табылады. Оның студенттері арасында дарынды суретшілер Бернардо Беллотто, Франческо Гварди, Мишель Мариески бар. Ведута өнерінің дамуына суретші, гравер және математик Лука Карлеварис та үлкен үлес қосқан болатын. 

## Танымал суретшілері
* Джованни Антонио Каналь,
* Питер Санредам,
* Пауль Бриль,
* Антонио Джоли,
* Мишель Мариески,
* Лука Карлеварис,
* Луиджи Премацци,

## Дереккөздер

Санат:Ведута
Санат:Сурет өнеріндегі сәулет
Номад (шайбалы хоккей)

**Номад** — Астанада құрылған қазақстандық шайбалы хоккей командасы. 2016/2017 жылғы Қазақстан чемпионы. Команда 2007 жылы құрылған және континенталды хоккей лигасында (ҚХЛ) ойнайтын «Барыс» хоккей клубының үлестес клубы болып табылады. 2013 жылдың мамырына дейін команда «2-Барыс» аталды. 2020 жылдан бастап клуб қазақстандық Pro Hokei Ligasy өнер көрсетіп келеді.

## Жетістіктері
**[[Шайбалы хоккейден Қазақстан чемпионаты|Қазақстан чемпионаты]]
* **ШХҚЧ чемпионы (1): 2016/2017**
** **Тұрақты (1): 2017/2018
* **[[Шайбалы хоккейден Қазақстан чемпионаты|ШХҚЧ]] финалисті (3): 2010/2011, 2017/2018, 2018/2019**
**[[Шайбалы хоккейден Қазақстан кубогы|Қазақстан кубогы]]
* **Қола**  (2): 2014, 2018
**Құрлық кубогы
* Сурет:Cup Finalist.png Құрлық кубогы **финалисті**  (1): 2017/2018

## Сілтеме
* Ресми сайты

Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары
Өскемен елтаңбасы

**Өскемен қаласының елтаңбасы** — Қазақстандағы Өскемен қаласының ресми рәміздерінің бірі.

## Сипаттамасы және бейнелемесі
2005 жылы 27 тамызда Өскемен қалалық мәслихаты қаланың елтаңбасының сипаттамасын мақұлдады:

Қазақ тіліндегі қаланың атауы 2010 жылы қосылды.

## Тарихы
left|thumb|193px|1857 жылғы Өскемен елтаңбасының жобасы
1857 жылы геральдикалық реформа кезінде Б.В. Кене құрды, бірақ Өскемен елтаңбасының жобасы мақұлданбады:

Өскемен елтаңбасының тағы бір мақұлданбаған жобасы: жоғарғы жартысында Томбы губерниясына тиесілі белгі ретінде Томбының елтаңбасы, ал төменгі бөлігінде түйе бар.

1970 жылы қаланың «символикалық белгісі» жасалды: «Қалқан тігінен 2 бөлікке кесіліп, оң жағы көк, сол жағы — қызыл түсті. Онда заманауи қаланың металлургия өнеркәсібін бейнелейтін (қайық пен шөміш ақ, ұшқындар — алтын түсті) балқытылған металдан жасалған шөміш пен қаланы ашушылардың символы — қайық бейнеленген».

2005 жылдың 27 тамызында Өскемен қалалық мәслихатының 15 сессиясында қаланың елтаңбасы, туы, әнұраны бекітілді.

Қаланың қазақша атауы 2010 жылы қосылды.

thumb|right|200px|2005-2019 ж. қала елтаңбасы
Мәслихаттың 2019 жылғы 22 тамыздағы №47-13/VI «Өскемен қалалық мәслихатының кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы» шешімімен қаланың елтаңбасы, туы және әнұраны туралы бұрын қабылданған шешімдердің күші жойылды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан қалаларының елтаңбалары
Санат:Өскемен
Андрия Штампар

**Андрия Штампар** (; 1 қыркүйек 1888, Плетерница Австрия-Венгрия империясы — 26 маусым 1958, Загреб, Югославия) — көрнекті Хорват дәрігері, гигиенист, әлеуметтік медицина саласындағы ғалым, Загреб университетінің ректоры (1945-1946).  Медицина докторы (1911). Хорват ғылым және өнер академиясының академигі және президенті (1947-1958).

## Өмірбаяны
Андрия Штампар 1888 жылы 1 қыркүйекте Бродский Дреноваци қаласында (Плетерництің бөлігі ), сол кездегі Австро-Венгрия империясының құрамында , қазіргі Пожежско-Славонская жупания қаласында дүниеге келді. 

Ол шағын ауылда, ауыл мұғалімінің отбасында өскен. Осы ауылда гигиеналық жағдайының нашар болуына байланысты оның әкесі Амброз Штампар балалар өлімімен күрескен.  

1898-1906 жылдары ол Винкивцидегі гимназияға барды. Орта мектепте оқып жүрген кезінде Штампар өзінің алғашқы әдеби мақалаларын жазып «Pobratim» мерзімді басылымында жариялады. 
1906 жылы ол сол кезде әлемдегі ең маңызды медициналық орталық  Венадағы медициналық оқу орнына түсті. Медицина студенті ретінде адамдарға денсаулық сақтау мәселелерін түсіндіру үшін буклеттер мен мақалалар жазды. 1911 жылы Вена университетінің медицина факультетін бітіп шықты.

## Қызметі
1912-1918 жылдары дәрігер болып жұмыс істеді. 1919 жылдан 1931 жылға дейін Югославияның Қоғамдық денсаулық сақтау министрлігін басқарды. 1931 жылдан 1941 жылға дейін Загреб университетінде өзінің бастамасымен құрылған Қоғамдық денсаулық сақтау мектебінің гигиена және әлеуметтік медицина профессоры болды. 1938-1939 жылдар аралығында А. Штампар АҚШ пен Канада университеттерінде гигиена және әлеуметтік медицинадан сабақ берді.

Югославияны фашистік басып алу кезінде оны гестапо тұтқындап, 1941-1945 жылдары түрмеге қамалды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ол педагогикалық қызметті қайта бастады, сонымен бірге ол қоғамдық денсаулық сақтау мектебінің директоры болды. 1945-1946 жылдары Загреб университетінің ректоры. 1947 жылдан өмірінің соңына дейін Загребтегі Югославия ғылым және өнер академиясының президенті.

## Халықаралық ұжымдарда
А. Штампар ұзақ уақыт бойы халықаралық медициналық ұйымдарда белсенді жұмыс істеді. 1924 жылдан бастап Ұлттар Лигасының Денсаулық сақтау ұйымында, содан кейін Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымында (ДДСҰ). Ол ДДҰ уақытша комиссиясының төрағасы және I Дүниежүзілік денсаулық сақтау ассамблеясының төрағасы болды.

А.Штампар - денсаулық сақтауды ұйымдастыру және медицинаның әлеуметтік мәселелері бойынша бірқатар еңбектердің авторы. Онда ол қоғамдық денсаулық сақтау қызметін құру қажеттілігі, алдын алу шараларын жүзеге асыру, әлеуметтік сақтандыру т.б. туралы айтқан. Ол ауыл тұрғындарының денсаулығын сақтау мәселелеріне ерекше назар аударды. 

1955 жылы Штампар әлеуметтік медицина саласындағы еңбегі үшін жоғары халықаралық марапат Л.Бернард қорының медалімен марапатталды.  

## Есте қалдыру
* Загребте (Хорватия) А. Штампар атындағы Қоғамдық денсаулық сақтау мектебі құрылды.
* Загребтегі кітапхана оның есімімен аталады.

## Дереккөздер

Санат:Вена университетінің түлектері
Санат:Хорват дәрігерлері
Plane Crazy

**Plane Crazy** — америкалық ақ-қара түсті мультфильм, мұнда алғаш рет Микки Маус атты тышқан көрсетілген.

Мультфильм 1928 жылдың 15 мамырында шыққан. Алғашқы нұсқасы дыбыссыз болған және тесттік режимде көрсетілген. Кейін оған әуен қосылып, 1929 жылдың 17 наурызында ол кинотеатрларда дыбысталған мультфильм ретінде көрсетіле бастады.

## Сюжеті
Чарльз Линдбергтің мысалымен шабыттанған Микки Маус өз ұшағымен аспанды бағындыруға тырысады, бірақ бірінші ұшуы сәтсіз өтіп, ұшақ қирап қалады. Көңілі түскен Микки машина көріп, одан лезде жаңа ұшақты жасап шығарады. Минни оған сәттілік тілеп, таға сыйлап береді. Микки оны бірге ұшуға шақырады, ол келіседі. Бұл екеуінің көкке көтерілуі ерекше күлкілі жағдайларға толы болады.

## Өндірісі
Мультфильм режиссёрлері Уолт Дисней және Аб Айверкс болды. Айверкс сонымен қатар негізгі суретшінің де қызметін атқарды, бүкіл суреттер екі аптада салынып бітті.

Ұшақтың жерге құлауын көрсету үшін мұнда мультфильмдер үшін алғашқы рет камераның қозғалуы пайдаланды.

## Сілтемелер
* 

Санат:АҚШ қысқа метражды мультфильмдері
Санат:Микки Маус туралы мультфильмдер
Қоян Роджерге ор қазған кім

**«Қоян Роджерге ор қазған кім»** — шынайы актёрлері мен мульткейіпкерлері қатарынан көрсетілген америкалық көркем фильм, 1988 жылы шыққан.

Бұл фильмде Walt Disney Company, Universal Pictures, Warner Bros., MGM сияқты анимациялық студиялардың кейіпкерлері алғаш рет бірге, бір кадрда көрсетіледі, мысалы Багз Банни мен Микки Маустың кездесуі, Дональд Дак пен Даффи Дактың музыкалық сайысы.

Мол табысқа ие болған бұл фильм көрермендердің де, сыншылардың да көңілінен шықты. Ол үздік монтаж, үздік дыбыс монтажы және үздік визуалды эффектер үшін «Оскар» сыйлықтарын жеңіп алды, ал фильмнің анимациялық жағын басқарған Ричард Уильямс арнайы жетістіктері үшін берілетін «Оскарды» иеленді.

2016 жылы «Қоян Роджерге ор қазған кім» фильмі АҚШ Конгресс кітапханасының Ұлттық фильмдер регистріне енгізілді.

## Сюжет
Фильм оқиғалары 1947 жылғы Лос-Анджелесте орын алады. Бүкіл мульткейіпкерлер (toons) ойдан шығарылған Мультаун (Toontown) қала маңы жерінде тұрады. Қоян Роджерге бай бизнесменді өлтірді деп айып тағылады. Оның ақталып шығуына соңғы үміт болып тұрған адам — детектив Эдди Валиант.

## Дереккөздер

Санат:Роберт Земекис фильмдері
Санат:АҚШ кинокомедиялары
Санат:АҚШ мультфильмдері
Санат:Үздік визуалды әсерлер үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Салиха Дилашуб-сұлтан

**Салих Дилашуб-сұлтан** тағы **Ашуб-сұлтан** немесе **Ашубе-сұлтан** — I Ибрагим әйелі (хасеки сұлтан), II Сүлеймен анасы (уәлиде сұлтан).

## Өмірбаяны
Салиха Дилашубтың шығу тегі туралы деректер жоқ. 1630 жылдардың аяғында ол Сұлтанның гареміне түсіп, тиісті дайындықтан өтті. 1640 жылы Ибраһим І таққа өзінің інісі Мурад IV-нің орнына сұлтан болды. Сұлтанның анасы Валиде Көсем-Сұлтан әулеттің тағдырына алаңдап, баласына бірден бірнеше әйелді іздей бастады; 1641 жылы Салиха І Ибрагимнің үшінші хасегі болды, ал 1642 жылы сәуірде - Ибрагим Шехзадені дүниеге әкелген үш хасекидің бірі болды:Турхан Сұлтанның ұлы Шехзаде Мехмед туылғаннан үш айдан кейін  және Хатидже Муазцестің ұлы Шехзаде Ахмед туылғанға дейін он ай бұрын. Сұлтан, Салих өзінің жалғыз ұлы - болашақ Сулейман II-ді дүниеге әкелді. Сұлтанның Салихадан қанша баласы болғаны белгісіз, бірақ оның Сүлейменнен басқа баласы 1646 жылы туған Айше болды.

## Филімдегі бейнесі
* «Махпейкер» түрік тарихи фильмінде (2010) Салихи Дилашуб-сұлтан рөлін Гокджан Гокмен орындады.
* Салиха украиналық журналист Александра Шутконың «Хатиче Турхан» романында кездеседі.
* Ғаламат ғасыр: Көсем дәуірі түрік тарихи-драмалық телехикаясында Салихидің рөлін Эсе Гузель сомдайды.

Санат:Османлы әулеті
Санат:Осман сұлтандарының жұбайлары
Санат:Уәлиде сұлтандар
Өтірікші, өтірікші

**«Өтірікші, өтірікші»** (ағылш. *Liar Liar)* — 1997 жылы шыққан америкалық кинокомедия.

Басты рөлді сомдаған Джим Керри бұл фильм үшін өзінің Алтын глобусқа екінші номинациясын алды және MTV сыйлығын иеленді.

## Сюжет
Флэтчер Рид есімді адвокат үнемі өтірік айтудан жалықпай жүреді екен. Ол ұлының туған күніне келуге уәде беріп қояды, бірақ оны орындамай шығады. Бұған ренжіген баласы әкесінің бір күн болса да өтірік айтпауын тілеп қояды. Құдайдың құлағына шалынған тілек болып шығады.

## Рөлдерде

## Марапаттар
* Алтын Глобус, 1998 ж. "Үздік актер" номинанты – Джим Керри.
* MTV каналдың сыйлығы, 1998 ж."Үздік комедиялық рөл" үшін жеңімпаз — Джим Керри.

## Дереккөздер

Санат:Том Шедьяк фильмдері
Санат:АҚШ кинокомедиялары
Санат:Заңгерлер туралы фильмдер
Санат:Imagine Entertainment фильмдері
Санат:Universal Pictures фильмдері
Поллукс

300px|нобай|оңға|Поллукс
**Поллукс** — Егіздер шоқжұлдызының ең жарқын жұлдызы және бүкіл түнгі аспанның он жетінші жұлдызы. Ол өзінің атауын екі мифтік егіздердің біріне - Диоскуриге - Полидевкаға (латынша - Pollux) арналған. Ежелгі Греция туралы мифтерде Кастор мен Полидеукостың Зевс пен Леданың екі егіз ұлы болғандығы айтылады.
Шоқжұлдыздардың ең жарық жұлдыздарын грек алфавитінің әріптерімен белгілеуді ұсынған атақты неміс астрономы Иоганн Байердің жіктемесіне сәйкес, Поллукс жұлдызы дұрыс таңбаланбаған. Байердің жоспары бойынша, шоқжұлдыздағы ең жарық жұлдыз грек алфавитінің бірінші әрпімен - альфамен белгіленуі керек. Қалған жұлдыздар кему ретімен әріптермен белгіленген (бета, гамма, дельта және т.б.). Бірақ Поллукс жағдайында Байер өзінің ережесін елемей, Егіздер шоқжұлдызындағы ең жарқын жұлдызды "бета" әрпімен белгіледі.

## Физикалық қасиеттері
Бұл жұлдыз K0 IIIb спектрлік түріне жататын кішкентай сарғыш жұлдыз. Оның жарқырауы біздің Күн (жұлдыз)нен 32 есе көп. Поллюкс массасы - 1.86 күн массасы. Сондықтан, егер мұндай аспан денесі біздің ғаламшарымызға жақын қашықтықта болмаса, Жерден байқалатын ең жарық жұлдыздар тізіміне ене алмады деген тұжырым жасау қисынды. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, Поллукстен Жерге дейінгі арақашықтық тек 40 жарық жылы, бұл ғарыш стандарттарымен салыстырғанда онша көп емес.
Поллукспен мақтана алатын жалғыз нәрсе - бұл оның радиусы. Соңғы мәліметтер бойынша, оның радиусы біздің Күн радиусынан сегіз есе үлкен. Алайда, Поллукс баяу қызыл алыпқа айналған кезде ол біртіндеп көбейеді деп есептеледі. Астрономиялық есептеулер жұлдыздағы гелийдің қоры шамамен 100 миллион жылдан кейін таусылатынын көрсетеді, содан кейін егіздердің бетасы ақ ергежейге айналады.

## Қызықты фактілер
Егіздер шоқжұлдызы, сондай-ақ осы астеризмнің ең жарық жұлдызы Поллукс Солтүстік жарты шар шоқжұлдызы болып табылады. Ресейде бұл оңай көрінеді.
Поллукстің жарықтығы өзгермелі. Оның жарқырауы 1,10 м-ден 1,17 м-ге дейін.
Соңғы астрономиялық ақпараттың арқасында Поллукс - бір экзопланетасы бар жұлдыз, ол оны 1,99 астрономиялық бірліктер аралығында айналып өтеді, бұл 590 Жер күндік революция кезеңі.

## Дереккөздер

Санат:Жұлдыздар
Санат:Байер нысандары
Санат:Флемстид нысандары
Санат:Қызғылт сары алыптар
Санат:Егіздер (шоқжұлдыз)
ХШЖК №11 «Металлургия» павильоны

**«Металлургия» павильоны** — 1949-1954 жылдары Қазақ КСР экспозициясы үшін салынған ХШЖК он бірінші павильоны. 1964 жылдан бастап «Металлургия» салалық көрмесіне қайта жаңартылды. Қазіргі қайта құрудан кейін Қазақстанның ұлттық павильонына айналады.

## Тарихы
thumb|left|150px|Бірінші павильон
Қазақ КСР арналған алғашқы павильонды ағаштан 1937 жылы сәулетші Ф.П.Костенконың жобасы бойынша салынған, аз уақыт өткен соң оны екі рет: 1939 жылы сәулетші И.Г.Безруков және 1940 жылы сәулетшілер И.М.Петров пен И.Н.Халина қайта жаңартқан. Алайда соғыстан кейін бұл уақытша павильон бөлшектелді.

Жаңа, қазіргі Қазақ КСР павильоны 1949-1954 жылдары сәулетшілер И.М.Петров, И.В.Куприянов және Т.К.Бәсеновтың жобасы бойынша салынған. Павильонның архитектуралық келбеті қазақтың ұлттық сәулет өнерінің сарындарын көрсетіп, композициялық шешімінде Орта Азия кесенелеріне ұқсас болды. Негізгі қасбеті үш арқа түрінде безендіріліп, этникалық ою-өрнектермен безендірілген барельефтермен, сондай-ақ ұжымшар мүшесі мен болат балқытушының мүсіндерімен және ақын Жамбыл Жабайұлы пен ауыл шаруашылығының алдыңғы қатарлы қызметкері Шығанақ Берсиевтің ескерткіштерімен безендірілген. Мүсіндердің авторы Хасболат Асқар-Сарыжа болды. Бастапқыда павильонда республиканың тарихы мен мәдениеті және ең бастысы ауыл шаруашылығы саласында (ең алдымен мал шаруашылығы мен егіншілік), ал 1959 жылдан бастап өнеркәсіп (металлургия, көмір өндіру, мұнай мен газ) жетістіктері жайлы «Қазақ КСР» экспозициясы орналасқан болатын.

1964 жылы көрменің салалық көрсетілім қағидасына ауысуымен павильон экспозициясының тақырыбын сәйкесінше өзгертіп, «Металлургия» атауын алды. Павильонның ішкі бөлігіндегі қазақ сарындары көрінбейтін болды, өйткені олар тақырыптық дизайны тот баспайтын болаттан жасалған қалқандармен жабылған: онда КСРО «металлургиялық картасы», Менделеев кестесі, металлургия өнімдерінің фотосуреттері көрсетілген экран бейнеленген. Экспозиция табиғи материалдар мен дайын өнімнің үлгілерін, сондай-ақ металлургияда қолданылатын қондырғыларды көрсете отырып, темір кенін өндіру және қорытпалар өндірісі саласындағы ерекшеліктер мен жаңа жетістіктер туралы айтты. Экспозиция көрмемен бірге 1990 жылдары жойылды.

1966-1967 жылдары павильонды сәулетші С.Кобецкий мен инженер В.Аниско күрделі жөндеуден өткізді. Қасбет әйнек пен бетонды жалғастыра салу арқылы кеңейтілді, бұл ғимараттың сыртқы түрін «бетон жәшікке» айналдырып, адам танымастай өзгертті. Осы күйде павильон бүгінгі күнге дейін сақталды.

2011 жылы павильонды болашақта ұлттық экспозицияны орналастыру үшін Қазақстанға жалға беру туралы шешім қабылданды. 2017 жылы Ресейдің Главгосэкспертизасы ғимараттың бастапқы көлемі мен орналасуын қалпына келтіруді, оның ішінде басты көрме залы үстіндегі шыны күмбезді қалпына келтіруді көздейтін павильонды жаңғырту және қалпына келтіру жобасын мақұлдады. Сол жылы қалпына келтіру үдерісінде павильонның қасбетінде 1954 жылғы барельефтер табылды, оларды бастапқы күйіне келтіру жоспарда бар.

thumb|left|280px|1967-2017 жылдары «модернистік келбеттегі» павильон

## Дереккөздер

Санат:ХШЖК павильондары
Санат:Қазақстан
Санат:Металлургия
Халекет Ешмұратұлы Ешмұратов

**Халекет (Халеолла) Ешмұратұлы Ешмұратов** (1918, Шарбақты ауданы, Павлодар облысы - 5 қазан 1999, Семей) —  театр актері, Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі.

## Өмірбаяны
Халекет (Халеолла) Ешмұратұлы Ешмұратов 1918 жылы Павлодар облысы, Шарбақты ауданында дүниеге келген. Ата-анадан ерте айырылған ол Семей қаласындағы № 1 балалар үйінде тәрбиеленеді.

Бала күнінен әнге, өнерге қүштар Халекет Семейдегі Тау-кен техникумында оқып жүрген кезінде көркемөнерпаздар үйірмесіне қатысатын. Мұнда шынайы өнерімен, әншілік қабілетімен көпшіліктің көзіне түскен зерек жігіт 1938 жылы арнайы жолдамамен облыстық театрға келді.

1939 жылы Қызыл әскер қатарына шақырылды. Ол үш соғыста ұрыс қимылдарына қатысушы: Халхин-Голдағы, фин және Ұлы Отан. 1944 жылы ауыр жарақат алғаннан кейін ол үшін соғыс аяқталды.

Майданнан оралғаннан кейін Семей қаласындағы Абай атындағы Семей мемлекеттік қазақ музыкалық драма театрына оралды. Жалындаған жастық шағы соғыспен түспа-түс келген Х.Ешмұратов майдан даласынан жараланып келгеннен кейін өмірін халықтың мәдениетін арттыру, сахна арқылы жақсы мен жаманды таразылау принципіне арнап, Семей театрында түрлі образдың түрлі тағдырымен бетпе-бет келді.

## Ойнаған рөлдері
Семей облыстық театрда еңбек еткен 55 жыл ішінде ол Жапал, Кебек, Есен, Жүніс, Айдар, Оразбай, Әлібек (М.Әуезов «Еңлік — Кебек», «Түнгі сарын», «Абай», «Айман — Шолпан»), Ақан, Қоңқай, Қозы, Төлеген (Ғ.Мүсірепов «Ақан сері — Ақтоқты», «Қозы Көрпеш — Баян сүлу», «Қыз Жібек»), Әбіш (Б.Майлин «Шүға»), Мүрат (Ә.Тәжібаев «Майра»), Доброходов (М.Ақынжанов «Ыбырай Алтынсарин»), Фархад (Н.Хикмет «Махаббат туралы аңыз»), Шпекин, Кочкарев (Гоголь «Ревизор», «Үйлену»), Сайран (Ә.Әбішев «Достық пен махаббат»), Джон Грей (Қ.Мүхамеджанов «Жат елде»), Митя (Н.Островский «Кедейлік үят емес»), Филипп (И.О.Дунаевский «Еркін жел»), Доктор (К.Гольдони «Екі мырзаға бір қызметші»), Андрейка (А.Александров «Малиновкадағы той»), Тоқтамыс батыр (М.Ибраев «Жігер»), Ақылбек (Б.Жақиев «Әке тағдыры») тәрізді басқа да тағдыры әр алуан, өмір сүрген дәуірі әртүрлі, мінез-құлқы бір-біріне ұқсамайтын 300-дей кейіпкерді сахнаға шығарды. Х.Ешмұратов сомдаған образдар көбінде ішкі жан дүниесі бай, өмірге күштар, қандай іске де ақылмен келетін оптимист жандар болатын.

## Марапаттары
Ұлы Отан соғысының II дәрежелі ордені

## Дереккөздер

Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген әртістері
Сұңқар (арнайы бөлімше)

**Сұңқар** — ҚР ІІМ арнайы мақсаттағы бөлімшесі. 1998 жылы 11 мамырда құрылған. Тікелей Қазақстанның ішкі істер министріне бағынады.

## Тарихы
«Сұңқар» бөлімшесі 1998 жылы құрылды.

2011 жылдың 4 сәуірінде арнайы жасақ Алматының үшінші шағын ауданындағы №12 үйдегі пәтерді паналаған үш қылмыскерді – Қадыр Қадыровты, Рузымбай Ишімбетовты және Абдулмансұр Ниязовты ұстауға қатысты. Ишимбетов пен Ниязов ұсталған кезде жеңдеріне жасырған гранаталарды жарып, өздерін жарып жіберіп, біраз жауынгерді жаралаған. 11 «Сұңқар» қызметкері жараланды (оның ішінде алтауы ауыр, кейбірі өмір бойы мүгедек болып қалды).

2011 жылдың 9 шілдесінде «Сұңқар» сарбаздары 1 шілдеде Ақтөбе облысының Шұбарши ауылындағы полиция тірек орынжайына шабуыл жасап, облыстық ІІД «Арлан» арнайы жасағының жауынгері Руслан Жолдыбаевты атып өлтірген лаңкестерді ұстау операциясына қатысты. Көршілес Кеңқияқ ауылында өткен операцияның барысында бір «Сұңқар» жауынгері қаза тапты.

2016 жылдың 1-5 тамыз аралығында ҚР ҰҚК Арыстан қызметінің «Южный» арнайы мақсаттағы тактикалық полигонының базасында «Мерген-2016» арнайы бөлімшелерінің мергендік жұптарының халықаралық жарысы өтіп, оған «Сұңқардан» екі топ қатысты.

2024 жылдың 3-7 ақпан аралығында Дубайда (БАӘ) өткен UAE SWAT Challenge-2024 арнайы күштерінің халықаралық жарысына қатысқан 48 елдің 73 командасы арасында «Сұңқар» арнайы жасақ тобы жалпы есепте 3-орынға ие болды.

## Мақсаты
Бөлімшенің негізгі жауынгерлік міндеттері:
* Қалалық жерлерде және автомобиль жолында ілесіп жүру жағдайында ерекше қауіпті қарулы қылмыскерлерді, террористік және бандиттік құралымдарды ұстау және жою.
* Кепілге алынған адамдарды босату және ел үшін стратегиялық маңызы бар нысандарға арнайы операциялар жүргізу.

2003 жылы Қазақстан Республикасы ІІМ алқасында күнделікті жұмысқа арналған «Арлан» бөлімшесінен бөлек «Сұңқарды» жеке құрамның едәуір шығыны мен құрбан болуына әкеп соқтыратын ең күрделі және тәуекелді міндеттерге пайдалану туралы шешім қабылданды.

## Ұйымдық құрылым
Штаб-пәтері Астанада орналасқан, бүкіл Қазақстан бойынша 5 аймақтық кеңселер бар. Жаттығу жүйесі көп жағдайда РФ ІІМ «Витязь» ішкі әскерлерінің күрең береттер алуға емтихандарға дейінгі ресейлік арнайы бөлімдеріне ұқсас. Құрылымдық тұрғыдан алғанда, бөлімше жалпы саны 100 адамнан сәл асатын арнайы мақсаттағы ротаны қамтиды. 2004 жылы бөлімшені полковник А.Юрьев басқарды.

## Тағы қараңыз
* «Арыстан» — Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитетінің арнайы мақсаттағы бөлімшесі
* «Бүркіт» — Ұлттық ұланның арнайы мақсаттағы жасағы
* «Көкжал» — Республикалық ұланның арнайы мақсаттағы бөлімше

## Сілтеме
* Арнайы мақсаттағы жасақтар сайты 
* Орта Азия сайты
* Қазақстан әскери сайты
## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның арнайы мақсаттағы құрылымдары
Санат:Қазақстанның құқық қорғау органдары
Blogger

**Blogger** — бұл блог жүргізуге арналған веб-қызметі, оның көмегімен кез-келген пайдаланушы өзінің блогын бағдарламалау тілдерін білмей-ақ немесе бағдарламалық жасақтаманы орнату мен конфигурациялау туралы ойламай-ақ жасай алады. Blogger қызметі  Pyra Labs компаниясымен құрылған,  қазір Google иелік етеді.

2010 жылдың 1 мамырына дейін Blogger жазбалары FTP немесе SFTP көмегімен блог иесінің хостингіне автоматты түрде көшірілуі мүмкін еді.

## Тарихы
* Бұл қызметті 1999 жылы 23 тамызда Pyra Labs іске қосты. Бұл блог жүргізуге арналған алғашқы жобалардың бірі, бұл интернет-қызметтің осы түрін танымал етуге ықпал етті.
* 2003 жылдың ақпан айында Pyra Labs компаниясын Google сатып алды, мәміле шарттары жария етілмеді. Сатып алғаннан кейін, Pyra Labs қолданушыларға ақшаға ұсынатын барлық қосымша ыңғайлылықтар ақысыз болды. Бір жылдан кейін Pyra Labs негізін қалаушы Эван Уильямс Google-ден кетті.
* 2004 жылы Google Picasa-ны сатып алып, осы фотохостингті Blogger-ке біріктірді, бұл пайдаланушыларға блогтарындағы фотосуреттерді жариялау процесін жеңілдетеді.
* 2004 жылдың 9 мамырында Blogger айтарлықтай қайта жасалды, негізгі жетілдірулерге пайдаланушылардың CSS-тің бет шаблондарын түзетуге қол жетімділігі, блогтарды мұрағаттау, түсініктемелер, электрондық пошта хабарламаларын жариялау мүмкіндігі кірді.
* 2006 жылдың 14 тамызында Blogger Invader деп аталатын қозғалтқыштың жаңа бета нұсқасына көшті. Блог мазмұны біртіндеп Google серверлеріне ауыса бастады, сонымен қатар жеке блогтарды жүргізу үшін блогты оқуға қол жетімділікті шектеу мүмкіндігі, бет шаблондарын өңдеу және жою сияқты басқа да жақсартулар пайда болды.
* 2006 жылдың желтоқсанында бета мәртебесі алынып тасталды.
* 2007 жылдың мамырына қарай мазмұнды Google серверлеріне көшіру процесі аяқталды.
* 2018 жылдың наурыз айында Blogger custom домендеріне HTTPS қолдауын қосты.

## Blogger қызметінің бұғатталуы
Blogger келесі елдерде әртүрлі уақыт кезеңдерінде тыйым салынды:
* Куба
* Фиджи
* Үндістан  (2012 жылы кейбір интернет-провайдерлер 2011 жылы экстремистік материалдардың федералды тізіміне енгізілген IP мекенжайын бұғаттады) 
* Иран
* Қазақстан
* Қырғызстан
* Пәкістан
* Қытай Халық Республикасы
* Ресей Федерациясы (2012 жылы кейбір интернет-провайдерлер 2011 жылы экстремистік материалдардың Федералды тізіміне енгізілген IP мекенжайын бұғаттады) 
* Сирия 
* Түркия
* Вьетнам
* Йемен

Домендерді бұғаттау * .blogspot.com кілт сөздерге негізделген интернетті сүзу жүйелері "gspot" ішкі жолын қамтитын доменге байланысты да кездеседі; дегенмен, оны "gspot" бөлімін алып тастау арқылы жеңілдетуге болады blogspot.com " URL мекен-жайлары интернетті кілт сөздерге негізделген сүзгілеуден, ал кеңейтім *. URL бөлімі кілт сөздер негізінде интернетті сүзуге ұшырайды.

## Дереккөздер

Санат:Google
Санат:Желілік қауымдастықтар
Санат:Блогтар
Санат:Google қызметтері
Санат:АҚШ сайттары
Lo-fi (лоу-фай)

**Lo-Fi** немесе **лоу-фай** ( — «төмен сапа» сөзінен) — төмен дыбыс сапасы және джаз аккордтары жиі қолданылатын музыканың бір бағыты.
## Тарихы
Лоу-фай феномені дыбысты түпнұсқаға барынша ұқсатып жазылатын Hi-fi дыбыс эстетикасының орнына пайда болды. 1980-ші жылы Lo-Fi идеясы кең таралып, бөлек музыкалық бағыт ретінде қарастырыла бастады. Lo-Fi-дың ерушілері ұзақ, күрделі әрі қымбат дыбыс жазу үрдісіне қарсы шығатын. Бұның орнына олар алпысыншы жылдардағы «гаражда» жазылатын, концерттік қойылымдарға ұқсайтын кенеттік рухы бар музыкаға жақын болатын.
## Ерекшелігі
Көптеген қабаттастыру, партияларды өңдеу мен қателерді жоюдан тұратын ұзақ студиялық жазбаларға қарағанда, лоу-фай музыканттар барлық партияларды бірден толығымен жазып, кейінгі өңдеулердің санын азайтуға тырысқан. Көптеген альбомдар студияларда емес, жеке үйлерде немесе гараждарда жазылатын. Музыканттардың мақсаты таза, сапалы дыбыс шығару болмайтын; олар дыбыстың табиғилығын сақтауға тырысқан.
## Музыканттар
1980-ші жылғы лоу-фай эстетикасының ерушілеріне R.E.M., Pussy Galore, Beat Happening, Royal Trux сияқты американдық топтарды, британдық постпанк ұжымдарын, The Chills және The Clean жаңазеландиялық әртістерін жатқызуға болады. Олар өз әндерін үлкен лэйблдермен емес, ал кішігірім андерграунд компаниялармен бірлесіп, пластинкалар мен дисктерін аз мөлшерде шығаратын. Кейінірек, 1990-шы жылдары Lo-Fi қайтадан танымал болды. Солардың арасында мына топтарды атап өтуге болады: Sebadoh, Silver Jews және Pavement. Бұдан басқа, үлкен техникалық дамуға қарамастан көптеген бай музыканттардың өздері Lo-Fi дыбыстарын қолдан жасаған болатын. Мысалы, Лиз Фэр және Бек. Сонымен қатар, төмен сападағы дыбысқа қарсы болып, күрделі дыбыстар мен қиын, қанық аранжирлеушілікті пайдаланытын чеймбер-поп стилі пайда болды.
## Сілтемелер
* Радиопередача о музыке lo-fi 
* Песни из постели («музыка из спальни», бэдрум-поп) // Лента. Ру, 21 ноября 2020

Санат:Музыка
Иманғазинов Баймұхан

**Иманғазинов Баймұхан** (1902 жыл - 1 қаңтар 1995 жыл)— Ұлы Отан соғысының еңбек ардагері, пулеметші жауынгер, I топтағы Ұлы Отан соғысының мүгедегі, кенші-металлург.

## Соғыс жылдары
Иманғазинов Баймұхан Павлодар облысы Баянауыл ауданының Әскери Комиссариатының шақыртуымен 1942 жылдың тамыз айында майданға аттанған. Майдан жолдары Ұлы Отан соғысының шешуші шайқастарының бірі, әйгілі де, күрделі Орёл-Курск доғасынан бастау алады. Басында 44-ші Батыс атқыштар полкында пулеметші болса, кейінірек 81 дивизияның 410-шы және 568-ші полктерінің сапында пулеметшілер бөлімшесінің командирі ретінде жалғастырып, Беларусь, Польша мен Чехословакия жерлерінде өз әскери жолын аяқтаған. Тіпті Берлин бағытындағы шайқастарға да қатысқан. Майдан даласында 1943 жылы Совет Одағының коммунистік партиясының қатарына қосылған.

Оның майдан шебіндегі ерлігі Ресейдің "Подвиг народа" атты ғаламтор парақшасында жазылған мына бір деректе былай деп көрсетіледі: "1944 жылдың 8-ші қаңтарында Полесск облысының Буда селосы үшін күресте пулеметпен 23 фашист солдаттары мен 1 фашист офицерінің көздерін жойған. Бас сүйегінен жарақат алса да, шайқастан шығудан бас тартып, тек 1944 жылыдың 9-шы қаңтарында аяғы мен қолы жарақатталғаннан кейін ғана санитарлық ротаға жіберілді".

Соғыстың соңғы күндерінде Чехословакияның астанасы Прага қаласын жаудан азат ету операциясында болады. Бұл операция 1945 жылы 9 мамырында аяқталған. 
## Марапаттары
*"III дәрежелі Даңқ ордені"
*"I дәрежелі Отан соғысы ордені"
*"1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медаль"
*"Берлин алған үшін медаль"
*"Праганы босату үшін медаль"
*"Ерлік үшін медаль"
*"1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медаль"
*"1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медаль"
*"1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл медаль"
*"1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл медаль"
## Соғыстан кейін
Зейнеткерлікке шыққанға дейін Павлодар облысы Баянауыл ауданы "Майқайыналтын" комбинатының Төртқұдық кенбайыту фабрикасында шебер-металлург болып істеген. Денсаулығына байланысты I топтағы Ұлы Отан соғысының мүгедегі болса да, өз елінің тұрмыс тіршілігіне, болашақ ұрпақ тәрбиесіне белсене ат салысты.
## Тағы қараңыз
*Рақымжан Қошқарбаев
*Бауыржан Момышұлы 
*Бейімбет Майлин

## Дереккөздер

* Общественно-политическая гаета "Вперед"- 8 мая 1991г. - №37(2845).
* "Есімде менің сол бір кез..." кітабы, авторы- Иманғазинов Сағит Баймұханов.
Брайан Малруни

**Мартин Брайан Малруни** (ағылш., фр. Martin Brian Mulroney; 20 наурыз 1939 жылы, Бе-Комо (ағылш.), Квебек, Канада, 2024 ж. наурыздың 1) - канадалық саясаткер мен адвокат, Канаданың 18-ші премьер-министрі.(1984 ж. 17 қыркүйектен бастап, 1993 ж. 25 маусымға дейін)
Квебек провинциясының солтүстік-батысында тұрған ирландиялық эмигранттардың отбасында туылды. Католицизм дінін ұстайды. Ағылшын мен француз тілдерін тең дәрежеде біледі.

## Өмірбаяны
1955-1964 жж. Антигоништағы(Жаңа Шотландия) Әулие Франциск Ксаверийдің университетінде, Галифакстағы Далхаузи университетінде, Квебектегі Лаваль университетінде құқықты оқып бітірді. 1955 жылы Канаданың Прогрессивті-консервативті партияның қатарына қосылды. Университетті бітіргеннен кейін көбінесе еңбек туралы заңнамамен айналысты. 

1964-1976 жж. Монреальдың "Огилви, Коул энд Портеус" заңи фирманың жұмыскері, кейін серіктесі де болды.

1964-1976 жж. "Ханна Майнинг" тау-кен компанияның "Iron Ore Company of Canada" атты филиалында вице-президент, кейін президент ретінде, "Canadian Imperial Bank of Commerce" банкі пен басқа 12 компаниялардың директорлары кеңесі мүшесінің қызметін атқарды.

1983 ж. маусымнан бастап Канаданың Прогрессивті-консервативті партияның төрағасы атанды.

1983—1984 жж. ресми оппозицияның көшбасшысы болды.

1983-1993 жж. Канаданың Қауымдар Палатаның федеральды парламентте депутат жұмысын атқарды.

1984 ж. өз партиясының жеңгенімен Канадының премьер-министрі болды. 1988 ж. сайлаудан кейін үкімет басшысы қызметін атқарды.

1992 ж. АҚШ мен Мексикамен еркін сауда-саттық шартын жасағаннан кейін 1994 ж. Солтүстікамерикалық еркін сауда аймағын құруға мүмкіндік берді. Индустриалды түрде дамыған мемдекет ретінде халықаралық аренада қоршаған ортаны қорғау үшін күресті. Кабинеті ойластырған Канаданың Конституциясына өзгертулері өнеркәсіптік құлдырауға себепшу болып, қосылған құнға салық орнату сияқты енгізулер халықтың қолдауының азаюна әкелді. Партиясы жікке бөлініп, 1993 ж. ақпанда Малруни отставкаға шықты. Сол жылының маусымында премьер-минстр орнын да Ким Кэмпбеллге тапсырды. 

Отставкадан кейін де түрлі фирмалар мен корпорацияларда жұмыс істеп жатыр.
## Сілтемелер
* Канада Парламенттің парақшасында өмірбаяны  (ағылш.)
Астрахан мемлекеттік университеті

**Астрахан мемлекеттік университеті** (; *«Астрахань мемлекеттік университеті» жоғары білім берудің федералды мемлекеттік бюджеттік білім беру мекемесі*, ) — 1932 жылы құрылған Астрахандағы жоғары оқу орны. Ресейдің оңтүстік-батысындағы білім беру, ғылыми және әлеуметтік-мәдени орталық. Бүкіләлемдік CDIO бастамасының мүшесі, Каспий аймағындағы университеттер қауымдастығының мүшесі. Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының Университетін құрайтын, ресейлік 16 негізгі университеттерінің құрамына кіреді.

Университет — аймақтағы ең ірі білім беру орталығы. 2018 жылы АМУ 12000-нан астам студенттер оқыды, олардың 2000-нан астамы басқа елдердің азаматтары. Университетте 70-тен астам дайындық нұсқалары бар. Лингвистикалық дайындыққа ерекше назар аударылады: кез-келген мамандықтың өкілдері оқу барысында бір немесе бірнеше шет тілін меңгереді.

## Құрылымы
* 19 корпус;   
* 3 институт;
* 18 факультет;
* 65 кафедра;
* ЮНЕСКО-ның «қоғам және әлеуметтік тұрақты дамуын оқыту» кафедрасы
* Знаменскідегі филиал;
* АМУ колледжі;
* «Астрахан университетінің» баспа үйі;
* Каспий инновациялық-технологиялық кешені.

## Институттері
Астрахан мемлекеттік университеті директорлар басқаратын үш институтқа бөлінеді. Әр институтқа ғылыми, ғылыми-зерттеу және оқу зертханалары мен орталықтар кіреді: физика-матиматикалық институт, жаратылыстану институты, Ресей оңтүстігі мен Каспий бойы мәселелерін зерттеу институты.

## Әлеуметтік желілердегі парақтары
* Вконтатеде
* Фейсбукта
* Инстаграмда
* Одноклассникиде

Санат:Астрахан мемлекеттік университеті