open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алек Болдуин

**Александр Рэй «Алек» Болдуин III** (ағыл. Alexander Rae «Alec» Baldwin III; 3 сәуір 1958 жылы туды) — америкалық актёр және жазушы, Болдуин әулеттерінің ішінен кинотуындылардың көрінісі. «Алтын глобус» және «Эмми» жүлделерінің иегері,  сонымен қатар «Оскар» және «Тони» жүлдереніне үміткер.

## Қызықты ақпарат
*Алек Болдуин — вегетарианшыл, яғни ет жемейді.
*интернет-газет The Huffington Post-та өзінің бұрышын жүргізеді.

## Галина Хатчинстің өлтірілуі
2021 жылдың 21 қазанында «Раст» фильмінің түсірілімі кезінде бланкілер толтырылуы тиіс атыс қаруынан оқ атылған оқиға орын алды. Кадрды Алек Болдуин түсіріп, оператор Галина Хатчинс пен режиссер Джоэл Соузаны жарақаттады. Хатчинс Альбукеркедегі Нью-Мексико университетінің ауруханасына жеткізілді, соңында ол қайтыс болды. Түсірілім тоқтатылды, ал Алек Болдуин полицияға жауап берді. Келесі күні Соуса ауруханадан шығарылды.

2023 жылдың 1 ақпанында прокурорлар Алек Болдуин мен қару-жарақ жөніндегі кеңесші Ханна Гутиеррес-Ридті екі рет адам өлтірді деп айыптағаны белгілі болды. Тергеу Алек Болдуиннің қаруды қолдану бойынша жоспарланған сағаттық оқудан өтпегенін, ал Ханна Гутьеррес-Рид, прокуратураның мәліметі бойынша, оқуды қажет етпейтінін және патрондарды сақтау кезінде қауіпсіздік шараларын сақтамағанын анықтады.

2023 жылдың 21 сәуірінде Нью-Мексико Арнайы Прокуратурасы актер Алек Болдуинге қарсы адам өлтіру айыптары «Руст» фильмінің түсірілімінде оператор Галина Хатчинстің өлімі үшін алынып тасталды деп хабарлады.https://myukraine.in.ua/2023/04/21/z-aleka-boldvina-znyato-obvynuvachennya/

## Дереккөздер
Мауна-Кеа обсерваториясы

**Мауна-Кеа обсерваториясы"'
Обсерваториялардың бір тобы АҚШ-тың Гавайи штатаындағы белсенді жанартау Маунка-Кеа шыңында орналасқан. Мауна-Кеадағы обсерватория - оптикалық, инфрақызыл және субмиллиметірлік астрономиядағы ең үлкен обсерватория. Бұл нысанды Гавайи университеті басқарады, ал обсерваторияларды әр түрлі ұлттардың мемлекеттік органдары қаржыландырады. Мауна-Кеа теңіз деңгейінен 4207 м биіктікте орналасқан. Ол әлемдегі астрономиялық обсерваториялардың ең жақсы орналасқаны болып табылады.

**Мауна-Кеа телескоптары''':
Муна-Кеа шыңында 12 телескоп жұмыс істейді. Олар мыналар:
*Калтек субмиллиметрлік обсерваториясы (КСО)
*Канада-Франция-Гавайи телескопы (КФГТ)
*Джемини солтүстік телескопы
*НАСА-ның инфрақызыл телескопы (ИҚТЖ)
*Джеймс Клерк Максвелл телескопы (ДжКМТ)
*Субару телескопы
*Субмиллиметрлік антена (СМА)
*Ұлыбритания инфрақызыл телескопы (ҰБИҚТ)
*Гавайи университетінің 88 дюймдік (2,2 м) телескопы (ГУ88)
*Гавайи университетінің 24 дюймдік (610 мм) телескопы (ГУ 24)
*Өте ұзақ базалы антеннаның бір қабалдағышы (ӨҰБА)
*В.М.Кек обсерваториясы

Санат:Обсерваториялар туралы аяқталмаған мақалалар
Санат:Астрономиялық обсерваториялар
II Филипп (Испания патшасы)

**II Филипп** - Испанияны 1556-1598 жылдар аралығында билеген патша.Габсбургтер әулетінен шыққан.
Филипптің атақ-беделі көптеген тарихи пікірталастың негізгі тақырыбына айналды.
Патшалық құраған алғашқы жылдары ол атақты Сүлеймен билік етіп отырған Осман империясының күшейіп  келе жатқанына қатты мазасызданды.
Сондақтан ол Рим Папасы мен Еуропаның  басқа да өкілетті  тұлғаларына  Осман империясы тарапынан келетін қауіптің көзін жоюды ұсынды.

1560 жалдың 12 наурызында Киелі Лига стратегиялық маңызы зор,теңіздегі жол бағыттарын басқарып,қадағалап отыратын Алжир мен Триполи арасындағы Джерба аралын  басып алды.

Филипп Нидерланд елін бір жерге шоғырландырып ,он жеті ауданға ғана бөліп басқаруды жоспарлады. Бірақ мұның соңы біраз қиындықтар тудырып,соның салдарынан
1572 жылы соғыс өрті тұтанды.

1581 жылы Филипп Португалия елінің патшасы болып тағайындалды.Сөйтіп,потругалиялық I Филипп болып аталды

Филипп биліктің биік шыңына жетті.Бірақ өмірінің соныңа қарай сәтсіз соғыстардың көптігінен,қарапайым халықтын діни сенімнанымы үшін рақамсыз қудалаушылықтың салдарынан Исания әбден кедейленіп,қарызға белшесінен батты.

Филипп құяң ауруынан қатты азап шегіп қайтыс болды.

Санат:1527 жылы туғандар
Санат:1598 жылы қайтыс болғандар
Санат:Габсбургтер
Санат:Ағылшын монархтары
Омар шаяны

**Омар шаяны** () – буынаяқтылар типі, жоғарғы шаяндар класы, онаяқтар шаянтәрізділер отрядына жатад. Омар-лангуст емес, бірақ тақуа шаяндар, және кәдімгі шаяндарға өте жақын туыс. Омардың көлемі кәсіптік мақсатта ауланатын лангусттен анағүрлым кішкентай болады. Калифорния жағалауында омардың екі түрі тіршілік етеді. Олар лангусттерге ұқсас, бірақ шаяндарға туыс.

## Құрылысы
Омар тұқымдастардың шымшуыр тәрізді ұзын аяқтары болады,басқа жағынан , олар өзен шаяндарына ұқсас. Нағыз омарлардың бірінші жұп аяғы- өте ұзын,екіншісі мен үшінсісі одан қысқарырақ болады. **Жыныстық деформизм** қатты байқалады, еркегі ұрғашысынан едәуір үлкен.

## Қорегі
Омарлар жыртқыш балықтардан сақтану үшін тастрадың астына тығылады және тасада отырып әрі-бері өткен қорегін ұстауға да ыңғайлы. Жақын келген жәндікті  шымшыруын созып жіберіп, іліп алады .Омарлар өз мекенін қүм үйіндімелерімен белгілейді. Омардың еті, уылдырығы,бауыры тағам ретінде қолданылады. Ол-адам ағзасына өте пайдалы таңсық ас.

## Қызықты деректер
XIX  ғасырда адамдар омарларды қолдан өсірмек болған.Бірақ еш нәтиже бермеді. Омарлардың популяциясы күннен күнге кемуде. Омарлар кейде теңіз қаңлақтарының тамағын тартып алады. Омардың денесін **хитинді кутикула** жауып тұрады. Ол қорғаныш қызметін атқарады,бірақ үздіксіз өсуіне кедергі жасайды. Сондықтан омар кутикулаы түлеген кезде ғана өседі. Омарлар алғашында 8000-ға дейін ,ересектері 30 мыңға дейін жұмыртқа салады.

## Дереккөздер
1100 қызықты деректер"Жануарлар" энциклопедиясы

Санат:Онаяқты шаяндар
II Филипп

ІІ Филипп мынадай мағыналар беруі мүмкін:

*Филипп II (Испания королі) - (1527–1598)
*II Филипп (Португалия каролі) - (1578–1621)
Толқынның энергиясы

Толқындар өте үлкен энергияға ие. Дүниежүзіндегі мұхиттардың толқындары екі миллионнан үш миллион мегаваттқа дейін энергия өндіруі мүмкін. Қуатты толқындық энергиясы бар жағалаулар АҚШ-тың батысында, Еуропада, оңтүстік Африкада, солтүстік Канадада, Жапонияда, Жаңа Зеландияда және Австралияда орналасқан. АҚШ-тың калифорния жағалауларының  толқындық энергияны өндіру қабілеттері күшті.
**Толқындық энергетикалық қондырғылар**
Толқындық энергетикалық қондырғылар толқындық энергияны өндіреді. Дүниежүзіндегі ең алғашқы Агукадора Уейв Парк атты толқындық энергетикалық қондырғы Португалияның жағалауында салынды. Мұнда толқындық энергияны түрлендіру үшін Пеламис аспабы пайдаланылады. Пеламис жүйесі бір-бірімен жалғасқан үлкен болат құбырлардан тұрады. Бұл құбырлар бір өзекті шоғырсымдар (кабель) арқылы электр желісіне қосылады.
## '''Мұхиттағы энергия'''
Мұхиттар Жер бетінің 70%-ын алып жатыр. Ол көп мөлшерде күн энергиясын жұтады, соның арқасында олар таза қайта қайта қалпына келетін әлеуетті энергия көзі болып табылады. Осы энергияның тек 0,2% энергиясын пайдаланғанда, біздің энергияға деген сұранысымызды қанағаттандыруға жеткілікті энергия өндіруге болады. Мұхиттардың энергиясын толқындардан, судың көтерілуі мен қайта қайтуынан алуға болады.
Жанудың түрлері

## '''Толық жану'''
Реагенттер оттегінің әсерінен жанатын және жану өнімдері аз мөлшерде қалатын жанудың түрі. Жанудың нәтижесінде қарапайым тотықтар пайда болады. Мысалы, көміртегі көмірқышқыл газын, ал азот тотығын және т.б. түзеді.
## '''Толық жанбау'''
Оттегінің мөлшері жеткіліксіз болған кезде жанудың осы түрі болады. Оттегінің жетіспеушілігі көмірқышқыл газы мен судың түзілуіне кедергі болады.
## '''Бықсу'''
Төмен температурада баяу және жалынсыз жанатын толық жанбаудың түрі. Мұндай жану кезінде зат конденсацияланған фазадағы отынның бетіне оттегінің тікелей әсер етуінен жалынсыз жанады.
## '''Жылдам жану'''
Жанудың бұл түрі көп мөлшерде жылу энергиясы мен жарық бөліп бөліп, жалындап жанатын от ретінде белгілі. Осы жағдайда кей кезде көп мөлшерде газ бөлінеді, соның нәтижесінде, күшті шу шығаратындай қысым түсіріледі. Жанудың мұндай түрін жарылыс деп атайды. Іштен жану қозғалтқыштары және термобаралық қарулар сияқты механизмдерде жылдам жану қолданылады.

## '''Турбулентті жану '''
Нәтижесінде турбуленттік (құйынды) жалын туғызатын жану түрі турбуленттік деп аталады. Бұл жану түрі жануды күшейту үшін отынды тотықтандырғыштармен араластыру процесінде қажет, ол өнеркәсіптік мақсатта, мысалы, газ турбиналарында және т.б. қолданылады.
## '''Баяу жану'''
Төмен температура кезінде болатын жанудың түрін баяу жану деп атайды. Бұл - ішкі жану, ол жылудың көмегімен материалдың белгілі массасын жағу арқылы затты тотықтандырады.
## '''''Жану процесін қолдану'''''
# ) Газтурбина: газ турбинасында жылу ағынының энергиясын пайдаланып, айналмалы қозғалыс жасайтын қозғалтқыштарды қолданады.
# ) Іштен жану қозғалтқышы: қозғалтқыштың ішінде іштен жану процесі жүреді. Мысалы, автомобильдің бензин поршеньді қозғалтқышында толық жану бу қозғалтқыштарындағыдай сыртында емес, қозғалтқыштың ішінде жүреді.

Санат:Физикалық процестер
Жаклин Биссет

**Жаклин Биссет** (; 13 қыркүйек 1944, Вейбридж, Суррей патшалығы, Англияда туды) — англо-американдық киноактриса, 1960-80 жылдардағы түскен кинолары арқылы танымал.«Дикая орхидея» және «Наполеон и Жозефина» (1987) фильмдері арқылы Ресейде танымал болды.
«Золотой глобус» премиясын «Танцы на грани» (2013) кіші-сериалында ойнау арқылы алды.

## Танмал түскен фильмдері
*1966 —  Cul-de-Sac— Жаклин
*1967 — Two for the road — Джекки
*1967 — The Cape Town affair — Кэнди
*1968 — Bullitt — Кэти
*1969 — Secret world — Венди
*1970 — Airport — Гвен Мейген
*1972 —  Life and Times of Judge Roy Bean, The — Роуз Бин
*1973 — La Nuit Americaine — Джоли
*1973 —  La Magnifique — Кристин, Диана
*1974 —  Murder on the Orient Express — графиня Андрени
*1975 — The Spiral Staircase — Хелен
*1977 — Бездна / The Deep — Гэйл Берк
*1978 — Греческий магнат / The Greek Tycoon — Лиз Кэссиди
*1980 — Когда время уходит / When Time Ran Out — Кей Кирби
*1981 —  Rich and Famous
*1983 —  Class — Эллен Бёрроуз
*1984 — Under the Volcano — Ивонн Фермин
*1985 — Anna Karenina
*1987 —  High Season — Катрин Шоу
*1987 — Napoleon And Josephine: A Love Story
*1990 —  Wild Orchid — Клаудиа
*1991 — The Maid — Николь Шантрэль
*1993 — Коррумпированное правосудие.
*1993 — Les Marmottes
*1995 —  La Cérémonie
*1996 — Once You Meet a Stranger — Шейла Гейнс
*1996 — September — Пандора
*1998 — Dangerous Beauty — Паола Франко
*1999 — Joan of Arc — Изабель д’Арк
*1999 — Jesus
*1999 — Hey Alnold!
*2000 — Britannic
*2000 — Sex & Mrs. X)
*2003 — Lila Montagne
*2005 — Domino — Софи Уинн
*2006 — Save the last dance 2
*2006 —  Nip/Tuck
Геотермальді энергия

Жер қойнауында сақталатын жылу энергиясы геотермальді энергия көзі болып саналады. Жер астының кейбір бөліктерінде жер бетіне жақынырақ орналасқан магмалардың немесе балқыған заттардың ағыны жерасты суын қыздырады және одан бу пайда болады. Геотермальді электрстанцияларын геотермальді энергия көздерінің маңында салады. Мұндай электрстанциялар энергияны өндіру үшін отындарды қолданбайды. Геотермальді электрстанцияларда суық суды жер қыртысынан құбырлар арқылы сорып шығарады, ал жердің жылу энергиясы суық суды жылу мен буға түрлендіреді. Бу электр энергиясын өндіру үшін турбиналарды қозғалысқа келтіру мақсатында қолданылады. Алынған жылу тікелей ғимараттарда орнатылған жылу жүйелеріне  жеткізіледі. Италияда оңтүстік Тосканадағы Лардерелло геотермальді электрстанциясы - дүниежүзіндегі ең алғашқы геотермальді  электрстанция. Ол 1911  жылы салынды. Бұл электрстанция аты әйгілі Валь дель Диаволо деген жерде орналасқан.
Транзистор және микропроцессордың өнертабысы

1947 жылы BellLaboratories-та жасалған алғашқы транзисторды XX ғасырдың ең негізгі өнертабысы деп айтуға болады, ол электрониканың болашағын толығымен өзгертті. Тед Хофф және Федерико Фаджин Intel 4004 деп аталатын алғашқы бір кристалды микропроцессорды ойлап тапты. Intel 4004 - алғашқы сериямен шығарылған микропроцессор.
## '''XX ғасырдағы өнертабыстар'''
1904 жылы Джон Амброз Флеминг электронды шамды немесе диодты ойлап тапты. Бұл жыл электрониканың пайда болған жылы деп есептеледі. Бірнеше жыл өткен соң американдық өнертапқыш Ли Де Форест триодты ойлап тапты. 1947 жылы Джон Бардин, Уолтер Браттейн және Уильям Шокли транзисторды жасап шығарды. Бұл өнертабыстар 1954 жылы дүниежүзіндегі алғашқы RegencyTR1 транзисторлы радионың жасалуына негіз болды.
Эмма Робертс

### Өмірбаяны
Эмма Роуз Робертс- америкалық актриса және модель. Атақты актер Эрика Робертс-тың қызы және  Джулии Робертс-тың жиені болып келеді. Жасөспірімдердің сүйікті телесериалыНетакая-да (2004—2007) Эдди Сингердің рөлін ойнап үлкен атаққа ие болған болатын.  Сонымен қатар 2005 жылы өзі ойнаған телесериалға   Unfabulous and More  атты  саундтрек жазған. Кейін үлкен атаққа ие болып өз шеберлігін  басқада фильмдер мен телесериалдарда көрсетті. Олар Оторва,Крик 4,Біз Миллермыз сонымен қатар америкалық атақты телехикая Америкалық қорқыныштар әңгімесі.

## Балалық шағы

Эмма Робертс Нью-Йорк штатының  Ринбеке қаласында 1991 жылдың 10 ақпанында дүниеге келген болатын. Әкесі Эрика Робертс және анасы  Келли Канингхэм. Эмма туыла сала ата-анасы айырылысып кеткен болатын.Кейін ол өзінің әпкесі  Джулия Робертстың қолында тәрбиеленеді. Эмманың актрисалық шеберлігі кішкентай кезінен байқала бастаған болатын. Кейіннен әпкесі Джулия оны театр үйірмесіне береді, содан бастап ол сахна әлемінен шыққан емес. Әпкесінің айтуынша Эмма туа біткен талантты қыз. Себебі ол өз ісінің шебері деген болатын.

## Дереккөздер
Эмма Роуз Робертс
Санат:Америкалық поп әншілер
Санат:АҚШ кинематографы актрисалары
Қырықбай Сатқынбайұлы

**Қырықбай Сатқынбайұлы** (1893 жыл Қордай ауданы Сұлутөр тауының теріскей бөктері - 1979, Кенен ауылы) -  күйші.

Әкесі Сатқынбай Әлмесұлы халық арасына кеңінен белгілі, атақты күйші болған. Қырықбай балалардың кенжесі болғандықтан еркелеп өсіп, әуелде домбыраға әуес бола қоймапты. Ал бірге туған екі әпкесі Айша мен Қадишаға әке өнері дарыған екен. Олардың әсерімен Қырықбай да бірте-бірте домбыраға мойын бұрады. Ақыры Байсеркенің, Бердібектің, Саршаның, өз әкесі Сатқынбайдың күйерін түгел үйренді. 

1935 жылы аудан орталығындағы мал дәрігерлерін даярлайтын курсқа түсіп, оны ойдағыдай аяқтайды. Өзі тұрған Киев атындағы ұжымшарға мал дәрігері болып орналасады. 1941-45 жылы 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Әскерден оралғасын бұрынғы жұмысын жалғастырады. А. Жұбанов, Б. Ерзакович, Т. Мерғалиев секілді музыка зерттеушілері Саршаның, Байсеркенің, Бердібектің, Сатқынбайдың күйлерін Қожабек Жапашұлымен Қырықбайдың орындауында жазып алған. Қырықбайдың өзі де бірнеше күйлер шығарған. Олардың ішінде "Ойжайлау" күйін ерекше атауға болады.

## Дереккөздер

Санат:1893 жылы туғандар
Санат:Қордай ауданында туғандар
Санат:1979 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қордай ауданында қайтыс болғандар
Санат:Күйшілер
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Қызыл гвардияшылар ескерткіші

Қызылгвардияшылар ескерткіші Тараз қаласының орталығында, Н. К. Крупская  атындағы орта мектептің алдындағы скверде орнатылған. 1957 жылы Қазан революциясының 40 жылдығына орай Әулиеата социалдық қызыл ротасының мерт болған жауынгерлерін еске алу құрметіне байланысты тұрғызылған. Авторы К. Рахмати. 1919 жылы 19 сәуірінде Бешташ қойнауындағы Дмитриевка селосы (Талас қаласы, Қырғызстан) төңірегінде барлауға шыққан бес жауынгер жаумен бетпе-бет келіп, оққа ұшады. Олар қазіргі мектеп тұрған орындағы Ревком Үйінің алдындағы туысқандар зиратында жерленді. Биіктігі 7 м, бес бұрышты обелиск дөңгелек гүлді төбешік ортасында перамидалық бес бұрышты тұғырға орнатылып, бетон тақталармен қоршалған. Кедергі - бордюрлардың үстіне жағалай орнатылған шағын перамидалар лента шашақты лавр бұталарымен көмкерілген. Төменірек мәрмәр плиталарға "Мәңгі Даңқ өшпесін" деген сөздер, қызылгвардияшы жауынгерлердің аты-жөндері: Беспалов Иван, Галунчик Николай, Коломейцев Федор, Перепелкин Сергей, Тютюнников Федор деп жазылған. Бетон, лавр бұтақтары мен облискінің бас жағы шойын (құйылған), тұғырдағы веноктар - гипс.
## Дереккөздер

Тараз Жамбыл облысы энциклопедиясы, "Қазақ энциклопедиясының" Бас редакциясы Алматы,  2003, 384-бет.
Сэм Дженкинс

**Сандра «Сэм» Дженкинс-Сорбо** (; 18 қазан 1966, Питтсбург, Пенсильвания, АҚШ) — американдық актриса.

## Өмірбаяны
Сандра Дженкинс 1966 жылы 18 қазан күні Пенсильвания шатындағы Питтсбург қаласында дүниеге келген. 1985 жылы «Duke University» оқып шықты.

1998 жылы 5 қаңтар күні актер Кевин Сорбомен некеге тұрған. Ерлі-зайыптыларда екі ұл мен бір қыз бар: Брэйден Купер Сорбо (туған.22.08.2001), Шейн Хаакен Сорбо (туған.31.03.2004) және Октавия Флинн Сорбо (туған.16.10.2005).

## Мансап
Сэм өзінің актерлік мансапын 1987 жылы бастаған. Актрисаның алғаш дебюты «Наполеон и Жозефина: история любви» кішігірім сериалында болған. Қазіргі уақытта Сэм 20-ға жуық фильмдермаен сериалдарда түскен.
Хадсон Лейк

Хадсон Лейк (ағыл. Hudson Leick; туған. 9 мамыр 1969, Цинциннати) — американдық актриса.

## Өмірбаяны
Хайди Хадсон Лейк 1969 жылы 9 мамыр күні Огайо штатындағы Цинциннати қаласында дүниеге келген. Мектепті бітірген сон Жапония, АҚШ, Франция елдерінде модель болып жұмыс істеп жүрген. 1992 жылы дебютқа шықты. Әлемге көбінесе «Зена — королева воинов» телесериалында Каллисто атты теріс кейіпкерді ойнаған арқылы әйгілі. Қазіргі уақытта Лос-Анджелесте йога мұғалімі болып жұмыс істейді.

## Дереккөздер
Хадсон Лейк
Қорымды (асу, Күнгей Алатау)

**Қорымды** – Күнгей Алатау жотасының орта бөлігіндегі асу.

## Географиялық орны
Қазақстан (Алматы облысы Райымбек ауданы) мен Қырғызстан шекарасы аралығында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 3174 м.

## Жер бедері
Беткейі тік жарқабақты, биік шатқалды келген. Солтүстігінен Кеңсу өзені бастау алады.

## Өсімдігі
Тау беткейлерін альпілік және субальпілік шалғындар көмкеріп жатыр, одан төменде қарағай, қайың ормандары өскен. Мамыр-қазан айларында асудан салт атты адам өте алады.

## Дереккөздер

Санат:Алматы облысы асулары
Санат:Қырғызстан асулары
Санат:Күнгей Алатау
Джасинда Бэрретт

**Джасинда Бэрретт** (ағыл. *Jacinda Barrett*; 2 тамыз 1972) — американдық актриса, модель. Әлемге көбінесе «Бриджит Джонс: Ақылдың шегі» және «Посейдон» фильмдеріндегі рөлдерімен әйгілі.

## Өмірбаяны
Джасинда 1972 жылы Аустралия еліндегі Квинсленд, Брисбенде өт сөндіруші отбасында туды.

1988 жылы «Фотомодель Долли» сайысында жеңіске жетті. Джасинда Кэнмор орта мектебінде білім алып, кейін Еуропада модель мансабын бастады. 1995 жылы «The Real World: Лондон» шоуындағы актерлік құрамына енді. Оксфордтағы Британ-американдық драма академиясына барып жүрген.

1998 жылы қыркүйек айында Maxim атты журналдағы жаңа теледидар сериалдар туралы мақаласында көрінген. Оның пайда болуы, жаңа сабын опера «Судағы жел» пайда болуына әсер етті, бірақ шоу тек 1 сезонға созылды.

## Жеке өмірі
2004 жылы 29 желтоқсан күні актер Гэбриэл Махтомен некеге тұрды. Ерлі зайыптыларда екі баласы бар: қыз Сатин Анаис Джеральдин Махт (20.08.2007) және ұл Лука Махт (26.02.2014)

Бос уақытында Бэрретт парашютпен секіреді.

Санат:XX ғасыр актрисалары
Санат:XXI ғасыр актрисалары
Санат:Аустралия сабын операсы актрисалары
Санат:Аустралия киноактрисалары
Санат:АҚШ кинематографы актрисалары
Кимберли Джозеф

Кимберли Джозеф (ағыл. Kimberley Joseph; туған. 30 тамыз 1973, Ванкувер, Британдық Колумбия, Канада) — аустралия-кандалық актриса мен тележүргізуші. Әлемге көбінесе "Остаться в живых" атты драматикалық сериалындағы Синди Чендлер рөлімен әйгілі.

## Өмірбаяны
Кимберли Джозеф 1973 жылы 30 тамыз күні Ванкувер қаласында өмірге келген. Кимберли үш жасында отбасымен бірге Аустралиядағы Голд-Кост қаласына көшіп кетті. Сонда Санкт-Хильда орта мектебінде білім алған. Отбасы Еуропада көп саяхаттаған, сондықтан Кимберли әр түрлі мектептерде оқып шыққан. Сол мектептердің ішінде Монтрё мектебі де бар (осы мектепте 4 жыл оқыған). Саяхаттап Кимберли испандық және француздық тілдерге үйреніп алған. Аустралияға қайтіп келіп Бонд университетінде оқыған, бірақта оқуын аяқтамаған.

## Дереккөздер
Кимберли Джозеф
Джеймс Гарфилд

**Дже́ймс Абрам Га́рфилд** (, 19 қараша 1831— 19 қыркүйек 1881)&nbsp;— 20- АҚШ президенті (наурыз&nbsp;— қыркүйек 1881) Республикалық партияның қолбасшысы. АҚШ тарихындаға депутат болып президенттік сайлауды жеңіп алған жалғыз президент. 3 айдан соң ауыр жарақат алды; 2 жылдан соң қайтыс болды.

## Мансабы

1831 жылы Огайо штатында дүниеге келді. Басында көмекші болып өмір сүрді, сөйтіп мұғалім болды, өзінің мамандығын бітірген соң арнайы республикалық хатшы болды. Ол сол қолымен французша, оң қолымен латынша жаза алатын. Және де Пифагор теоремасының жаңа дәлелдемесін ойлап тапты, сосын атақты оқу орнының мұғалімі және директоры болды. Сондай ақ Огайо штатында адвокат болып жұмыс істеді. Азаматтық соғыс бастала сала арнайы жасақ шығарып, оның командирі мен қолбасшысы болды. Сосын генерал көмекшісі ретінде 1862 жылы 11 қаңтарда оған алғыс хат берілді.
## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Санат:19 қарашада туғандар
Ратерфорд Хейс

**Ратерфорд Бёрчард Хейс** (**Рутерфорд Бирчард Гайс**; , 4 қазан 1822 — 17 қаңтар 1893) — 19- АҚШ президенті (4 наурыз 1877 — 4 наурыз 1881). Сайлау нәтижесінде президент болды, АҚШ тарихында ең ісі лас президент деп аталды.

## Жастық шағы
Хейс Делаверда туған, Огайо штаты, Ратерфорда Хейса және Софии Бёрчард отбасында. Әкесі Вермонтта дүкен иесі болды, сосын 1817 жылы Огайоға көшіп келді, бірақ баласының туылуына 10 апта қалған уақытта қайтыс болды. Анасы Хейсті және әпкесі Фенниді өзі бақты. Кіші інісі Соффи, Сардис Бёрчардтың отбасымен тұрды. Ол оған әкесінің орнын жабты.
## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Василий Александрович Симонов

**Симонов Василий Александрович** 1928 жылы Солтүстік Қазақстан облысындағы Преснов (қазіргі Жамбыл) ауданының Казанка селосында туды. 1942 жылы «Прибой» ауыл шаруашылық артелінде еңбек істей бастады. 1948 жылдан 1951 жылға дейін Кеңес Әскері қатарында қызмет етті. 1951 жылдан бастап «Прибой» ұжымшарында тракторист болып істеді. Кейін «Островский» кеңшарында трактор бригадасының есепшісі және бригадирі болды. 1963 жылдан осы кеңшардың бөлімше басқарушысы қызметін атқарды.
1967 жылы 19 сәуірде КСРО Жоғарғы Кеңесінің Жарлығымен Василий Александрович Симоновқа Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

## Дереккөздер
#Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011.

Санат:1928 жылы туғандар
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы
Степан Егорович Слонов

**Слонов Степан Егорович** — еңбекші, тракторист, механизаторлар бригадасының бригадирі, Социалистік Еңбек Ері (1957 ж.).

1927 жылы Солтүстік Қазақстан облысындағы Конюхов ауданының Правдино селосында туды. 1942 жылы қатардағы колхозшы болып еңбек істей бастады. 1943 жылдан бастап «Суворов» МТС-­де тракторист, 1947 жылдан 1952 жылға дейін трактор бригадасының бригадирі және 1953 жылдан 1956 жылға дейін механикаландырылған отрядтың бригадирі болып істеді. 1959 жылдан «Новый путь» ұжымшарының аға механигі. 1961 жылдан бері «Суворов» кеңшарының бас инженері қызметін атқарған.

1957 жылы 11 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Жарлығымен Степан Егорович Слоновқа Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

## Дереккөздер

Санат:1927 жылы туғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Мағжан Жұмабаев ауданында туғандар
Ондоа Фабрис

**Джозеф Фабрис Ондоа Эбого** (фр. Joseph Fabrice Ondoa Ebogo; туған жылы 24 желтоқсан, 1995 жылы, Яунде) — камерундық футболшы, «Барселоны Б» футбол клубының және Камерун ұлттық командасының қақпашысы.

нобай|Ондоа
### Мансабы
Ондоа атақты Самуэля Это'О фондының түлегі. 2006 жылдан 2008 жылға дейін Камерун елінің жастар ұлттық құрамасының атынан Испания елінде болған бірнеше жолдастық кездесулерде ойнаған. Командасымен бірге Лансароте аралында өткен жарыста бірінші орынды иемденген(Финалда «Боруссия» клубымен күш сынасып, 2:0 есебімен жеңіске жетті) және Ирунда( «Эспаньол» клубымен финалда кездесіп 1:0 есебімен артта қалдырды), осы турнирда үздік қақпашы атаңды. 2013/2014 маусымының аяқталысымен «Барселоны Б» клубына ауысқан болатын.

### Дерекөздер
Мария Ивановна Кириленко

**Кириленко Мария Ивановна** 1935 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Возвышен ауданында дүниеге келген. 1948 жылдан «Кеңесский» кеңшарында тұқым себуші, кейін аға шошқа өсіруші болып істеген.
1966 жылы 22 наурызда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Жарлығымен Мария Ивановна Кириленкоға Социалистік  Еңбек Ері атағы берілді.

## Дереккөздер
#Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011.

Санат:1935 жылы туғандар
Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Джеймс Бьюкенен

**Джеймс Бьюке́нен** ( ; 23 сәуір 1791 жылы, Коув-Гэп, Пенсильвания — 1 маусым 1868 жылы, Ланкастер, Пенсильвания) — америкалық саятшы, 15- АҚШ президенті АҚШ демократиялық партиядан 1857—1861 жылдары, Оңтүстік және Солтүстік болып бөлінудегі және Азаматтық соғыстағы соңғы президент. Көптеген тарихшы Бьюкененді АҚШ тарихындағы ең нашар президент деп ойлайды.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Вьедма

**Вье́дма** () — мұзды өзен,Патагонияда орналасқан  Аргентины және Чили шекарасында. Вьедма мұздығынан өзіне қажетті су мөлшерін қамтамасыз етеді, бастауы батыс жақта оның ұзындығы 5км. Қоңырлау цветін жіне шөптің жоғы осы мұздықтың кесірі.

Вьедма өзенінен Ла-Леона өзені ағады, сөйтіп Аргентина өзендеріне құяды және сосын Рио-Санта-Крус өзені арқылы Атлант мұхитына қарай ағады.

Бірақ өзеннің көптеген бөлігі Аргентинада орналасқан,оның батыс жағалауы Чили аймағына дейін барады.

Вьедма өзені  Лос-Гласьярес саябағына кіреді. Солтүстік батыс жақта атақты шын орналасқан (3375 м).
## Дереккөздер

Санат:Аргентина өзендері
Абд ул-Карим Бұхари

**Абд ул-Карим Бұхари** (18-ғасырдың 2-жартысы, Бұхара – 1830, Константинополь) — тарихшы. Өмірі жөнінде мәлімет аз. Саяхат жасап, бірқатар елді аралаған. 1807–1808 жылдары елшілермен бірге Константинопольге барған. Оның парсы тілінде жазған тарихи геогр. еңбегі 1873–1874 жылдары Мысырда басылып шықты. Еңбек француз тіліне аударылып, 1876 жылы Парижде «Орталық Азия (Ауғанстан, Бұхара, Хиуа, Қоқан) тарихы» деген атпен жарық көрді. Шығармада Орт. Азия жөнінде қысқаша географиялық мәліметтер берілген және Ахмед Шаһ Дуррани заманынан бастап, өз тұсына дейін осы елде болған тарихи оқиғалар баяндалды. Сонымен бірге Дешті Қыпшақ жерінен қазақтармен бірге мекендеген қарақалпақтар, Қазақстан мен Хиуаның сыртқы саяси байланысы, Хорезмді билеген қазақ хандары туралы құнды мәліметтер келтірген.

## Дереккөздер

Санат:1830 жылы туғандар
Санат:Тарихшылар
Гримальдо Алихандро

**Алеха́ндро Грима́льдо Гарси́я** (исп. Alejandro Grimaldo García; туған күні 20 қыркүйек 1995 жылы Валенсия, Испания) — испаниялық футбол ойыншысы, «Барселоны Б» клубының қорғаушысы. 19 жасқа дейінгі категорияда Еуропа чемпионы.

нобай|Гримальдо Гарсия
### Мансабы
Алехандро өзінің мансабың «Валенсия» клубының футбол академиясында бастаған. 2008 жылы В 2008 «Барселона» клубының жас ойыншыларды дайындау жүйесіне кірген еді. Клубтың екінші командасына Гримальдо 2011 жылдың 4 қыркүйегінде «Картахенаға» қарсы бірінші ойының көрсетті. Ол Сегундада ойын көрсеткен ең жас ойыншы ретінде қабылданды (15 жас и 349 күн). 2012/13 маусымында қорғаушы бес рет алаңға шықты. В сезоне защитник пять раз выходил на поле.

### Дереккөздер
Татьяна Яковлевна Жукова

**Жукова Татьяна Яковлевна** - еңбекші, Социалистік Еңбек Ері (1966 ж.), ауылдық, аудандық, облыстық Еңбекшілер Кеңесінің депутаты. 

1914 жылы Пензен облысы Нижеломов ауданы Большой Мечкос селосында туған. 1957 жылдан Солтүстік Қазақстан облысы Бескөл ауданындағы «Заречный» кеңшарында бұзау күтушісі болып істеді.
1966 жылы 22 наурызда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Жарлығымен Татьяна Яковлевна Жуковаға Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

## Дереккөздер

Санат:1914 жылы туғандар
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Эндрю Джонсон

**Э́ндрю Джо́нсон** (, 29 желтоқсан 1808 — 31 шілде 1875) — 17- АҚШ президенті 1865 жылдан 1869 жылға дейін, АҚШ демократиялық партияның басшысы,  1864 жылы  Авраам Линкольн кезіндегі вице-президент болып сайланды. Линкольн қайтыс болған соң оның, ізбасары болды. Ол өте аз уақытта елді қайтадан қалпына келтіріп АҚШ республикалық партиясын өзіне қаратты

## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Қорымды (асу, Бақай тауы)

**Қорымды** – Бақай тауының (Бақайдың тауы) батыс бөлігіндегі асу.

## Географиялық орны
Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Таусүгір ауылының оңтүстігінде  21 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 3214 м. 

## Жер бедері, өсімдігі
Солтүстігінен Қаратұрық, оңтүстік беткейінен Асы өзендерінің салалары бастау алады. Асудан сәуір-қараша айларында салт атты адам өте алады. Тік жарқабақты келген биіктік белдеуін альпілік және субальпілік шалғындар көмкеріп жатыр. Төмен қарай, қайың ормандары өседі.

## Дереккөздер

Санат:Алматы облысы асулары
Санат:Іле Алатауы
Патрисио Габбарон

**Патрисио Габаррон Хиль** (исп. Patricio Gabarrón Gil; туған күні 17 сәуір 1993 жылы, Мула (Испания)) — испаниялық футболшы, «Барселона» және «Барселона Б» клубтарының қорғаушысы.

нобай|Патрик
### Мансабы
Патрик өзінің мансабын «Муленьо» клубында бастады. 2004 жылы ол провинцияның мықты клубтарының бірінің жүйесі - «Реал Мурсииға» кірді. Екі жылдан кейін ол «Вильярреал» клубына көшті, ал 2008 жылы «Барселона» клубына аяқ басты. 2012 жылы Патрик 22 қыркүйек күні бірінші ойының көрсеткен «Барселона Б» клубына көшірілген болатын. «Барселона» клубында ең алғаш ойыны «Аякс» клубына қарсы 26 қараша күні 2013 жылы өтті және де ол команда капитаны Карлес Пуйольді алмастырған еді.

### Дереккөздер
Франклин Пирс

**Фра́нклин Пирс** () (23 қараша 1804 жылы, Хиллсборо, Нью-Гемпшир штаты, — 8 қазан 1869 жылы, Нью-Гэмпшир, Нью-Гемпшир штаты) — 14- АҚШ президенті  1853—1857 жылдағы,  XIX ғасырда бірінші туылды.

### Мансабының басталуы
Франклин Пирс 23 қараша 1804 жылы  Хиллсборо, Нью-Гемпшир штаты, АҚш республикасының губернатор және генерал Бенджамин Пирстің отбасында туған. Франклин атақты Боудоуин колледжін оқыған, құқық білімін алып, саяткер болуға асығысты. 25 жасында Нью-Хемпшир депутаты болды, 4 жыл бойы өзінің штатын асқаларға қарағанда жақсартты, және тағы 4 жылда сенатор болды. 1846 жылы Америка-Мексика соғысы басталғаннан кейін, Пирс өз еркімен әскери жасаққа қосылды. Ол капрал атағынан генерал атағына дейін көтерілді. Ол бірнеше рет өз ерліктерін көрсетті.Аттан құлауы оны әскери мансабынан айырды. 1850 жылы конституция президенті болды.
## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Маки Баньяк

**Маки Франк Баньяк Муэньи** (фр. *Macky Frank Bagnack Mouegni*; 7 маусым 1995 жыл, Яунда) — камерундық футболшы, "Қайрат" клубының қорғаушысы.

## Мансабы

### Клубтық

Баньяк «Барселона» клубына қосылуына 2008 жылы атақты Самуэль Это’о академиясы мүмкіндік ашты. Бірақ негізгі құрамға іліге алмады, тек фарм-клубта ойнаумен ғана шектелді.

Кейін "Нант", "Реал Сарагоса", "Адмира Ваккер", "Олимпия", "Партизан" клубтарында ойнап, 2021 жылы шілде айында "Қайратқа" ауысты. Келісім шарт мерзімі 2023 жылғы желтоқсанға дейін жасалды. 21 шілдеде "Црвена Звезда" қақпасына Чемпиондар лигасындағы алғашқы және жеңіс голын соқты, бұл ойында "Қайрат" 2:1 есебімен жеңіске жетті.

### Ұлттық құрама
Камерун құрамасы сапында 2015 жылғы Африка ұлттары кубогына қатысты.

## Дереккөздер

Санат:7 маусымда туғандар
Санат:Камерун футболшылары
Санат:Камерун Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Нант ФК ойыншылары
Санат:Реал Сарагоса ФК ойыншылары
Санат:Адмира Ваккер ФК ойыншылары
Санат:Олимпия Любляна ФК ойыншылары
Санат:Партизан Белград ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Алексей Михайлович Эттенко

**Эттенко Алексей Михайлович ** 1937 жылы Шығыс Қазақстан облысындағы  Лениногорск  қаласында  туған.  Еңбек жолын 1952 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Кеңес ауданындағы «Қиялы» кеңшарында тракторшы машинист болудан бастаған. Кейін КСРО­-ның 50 жылдығы атындағы кеңшардың №1 бөлімшесінің комсомол­жастар бригадасын бас­қарған.
1973 жылы 10 желтоқсанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Алексей Михайлович Эттенкоға Социалистік  Еңбек  Ері  атағы  берілді.  Ленин  орденімен, «Орақ пен балға» алтын медалі тапсырылды. Бұған дейін Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған болатын. Сондай-ақ, бұл марапаттардың барлығына да лайықты болатын.

## Дереккөздер
Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011.

## Тағы қараңыз
Эттенко Алексей Михайлович

Санат:1937 жылы туғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Малави президенттерінің тізімі

** [[Малави]] президенттерінің тізімі ([[1966 жыл]]дан қазіргі уақытқа дейін)**

## Сыртқы сілтемелер
* World Statesmen – Malawi
* Rulers.org – Malawi

## Дереккөздер

Санат:Малави президенттері
Серхи Сампер

**Серхи Сампер Монтанья** (исп. Sergi Samper Montaña; туылды 20 қаңтар 1995 эылы, Барселона) — испаниялық футболшы, «Барселона Б» клубының жартылай қорғаушысы.

нобай|Серхи Сампер
### Мансабы
Бала кезінде Серхи ағасы сияқты тенниспен айналыса бастаған еді, бірақ алты жасынан футболға бет бұрды. Оның атасы баланың футболға бейім екенін сезіп, «Барселона» клубының балалар мектебіне жаздырып кеткен еді. Серхи каталониялықтардың бүкіл филиалдарынан өтіп, әрқайсысында өзінің маңыздылығын көрсетті. 2013 жылы Серхи «Барселона Б» клубына дейін көтерілген болатын және басты құраманың маңызды ойыншылардың бірі болды. 2014 жылы «Барселона» клубының бапкері Луис Энрике жас талантқа көз тастап, оны УЕФА Чемпиондар Лигасының 2014/15 маусымының «Барселоны» құрамасымен бірге кіргізген. 17 қыркүйек, 2014 жыл, ол АПОЭЛ клубына қарсы ең алғаш ойының көрсетті.

### Дереккөздер
Том Ленк

Том Ленк (ағыл. Tom Lenk, туған. 16 маусым 1976) — американдық актёр. Әлемге көбінесе «Баффи — истребительница вампиров» сериалындағы және оның спин-оффы «Ангел» телесериалындағы ойнаған Эндрю Уэллс рөлімен әйгілі.

Ленк 1976 жылы 16 маусым күні Калифорния штатындағы Виллидж қаласында дүниеге келген. Өзінің актерлік мансапын 1997 жылы колледжді бітіргеннен сон бастады. Содан кейін Ленк 50-ге жуық фильмдар мен сериалдарда түсіп үлгерген. Олардың ішіндегі ең әйгілері: «Клиент всегда мёртв», «Доктор Хаус», «Как я встретил вашу маму» сериалдары және «Киносвидание», «Парень моей девушки», «Операция «Арго» фильмдері. Ленк тағыда атағын бродвейлік мюзиклдардағы рөлдермен көтерді. Солардың ішіндегі ең әйгілері: «Бриолин» мен «Рок на века». Осыған қоса Том Ленк 2013 жылдан бастап «Ведьмы Ист-Энда» сериалында маңызды рөлді ойнап жатыр.

## Дереккөздер
Том Ленк
Иван Григорьевич Яненко

**Иван Григорьевич Яненко** 1933 жылы Павлодар облысындағы Максим Горький ауданының Воскресеновка селосында туды. 1949 жылы Белоцерковтағы ауыл шаруашылығын механикаландыру мектебін бітіріп, «Воскресеновка» ұжымшарында комбайнер болып істеді. 1952-1954 жылдары Кеңес Әскері қатарында қызмет етті. 1955 жылдан 1959 жылға дейін Солтүстік Қазақстан облысындағы Ленин (қазіргі Есіл) ауданының «Явленка» астық кеңшарында комбайнер­-шофер болған. 1959 жылдан «Миролюбов» астық кеңшарында комбайнер болып істеді.
1966 жылы 23 маусымда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Жарлығымен Иван Григорьевич Яненкоға Социалистік  Еңбек Ері атағы берілді. Оның есімі Қазақ КСР Құрметті алтын кітабына жазылды.

## Дереккөздер
Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011.

Санат:1933 жылы туғандар
Бакили Мулузи

**Элсон Бакили Мулузи** (; 17 наурыз 1943) — Малави президенті 24 мамыр 1994 жылы 24 мамыр 2004 жылы.

## Президенттік
Мулузи Малави президенті болып  1994 жылы мамырда сайланды, бірінші көп сайлау жиналысынан. Ол Хастингс Банданы жеңді, 1963 жылдан Малави диктаторы. Бұған дейін Банд әкімшілігінде жұмыс істеген. 1999 жылдың маусымында Мулузи екінші мерзімге қайта сайланды.

Мулузи басқарған жылдары көп шу болды. 2000 жылы әкімшіліктің бәрін өз жұмыстарынан шығарып жіберді, Британияның бөлінген қаржысын дұрыс пайдаланбағандықтан. Екінші ұрыс ол Мулузидің басқа елдерге ашашылықтың алдында жүгері сатқаны болды.

Санат:Малави президенттері
Григорий Максимович Губарьков

**Григорий Максимович Губарьков** — Қызыл Әсерінің жауынгері, Ұлы Отан соғысының қатысушысы, Кеңес одағының батыры (1945 ж.)

1926 жылы 1 ақпанда Солтүстік Қазақстан облысы Володар (қазіргі Айыртау) ауданындағы Качиловка селосында туған. 7-­сыныпты бітіргеннен кейін Өзбекстанға №2 Жизақ МТС-­нде жүргізуші болып істейді. 1943 жылы қарашада Қызыл Армия қатарына алынған. Мото-атқыштар батальонының (Белорус майданы) пулеметшісі, гвардияшы, қатардағы жауынгер Г.М.Губарьков 1945 жылдың 21 қаңтарында жаудың боратқан оғына қарамастан алғашқылардың бірі болып жаудың қорғанысын бұзып, Иновроцлав қаласын (Польша) фашистерден босатты. Жау контршабуылына тойтарыс беру кезінде жараланса да, ұрыс алаңынан кетпеді.
КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1945 жылғы 27 ақпандағы Жарлығымен Григорий Максимович Губарьковке Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Соғыстан кейін ол армиядағы қызметін жалғастырды, тек 1951 жылы запасқа шықты. Жизақ қаласына келіп,  алдымен  ұжымшарда, кейін кеңшарда жұмыс істеді. Соңғы жылдары Запорожье қаласына қоныс аударды. Ленин, 1-­дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданында туғандар
Санат:1926 жылы туғандар
Давид Бабунски

нобай|Давид Бабунски
**Давид Бабунски** (макед. Давид Бабунски; туған күні 1 наурыз, 1994 жыл, Скопье) — македониялық футболшы, «Барселона Б» клубының және Македония ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы.

### Мансабы
2006 жылға дейін Давид «Гранемет» клубында дайындалған. 2006 жылы ол «Барселонаның» жүйесіне кірген болатын. Македониялық ойыншы каталониялық жас клубтарында өте маңызды ойыншы болатын, сол себепті де 2013 жылы «Барселона Б» клубына көшірілген болатын.

2013 жылдың 13 тамызында Давид Македония ұлттық құрамасының сапында ең алғаш ойының өткізді.

Санат:Македония тұлғалары
Жерар Гумбау

**Жерар Гумбау Гаррига** (исп. Gerard Gumbau Garriga; туған күні 18 желтоқсан 1994 жылы, Кампльонг, Испания) — испаниялық футболшы, «Барселона Б» және «Барселона» клубтарының жартылай қорғаушысы.

### Мансабы
Гумбау Жиронаның академиясын аяқтап, 2012-2013 маусымда қосалқы құрамада болып, ең алғаш ойының өткізді. Ол келесі маусымда 32 ойын өткізіп және 6 гол соғып, онымен қоса, бірінші команданың құрамасымен бірге ойын көрсеткен еді,басты рөлдердің бірін ойнады.

Ең алғаш соққан добы «Сарагоса» клубына болатын, 2015 жылдың 15 қаңтарында «Барселона» клубының бірінші командасында «Эльче» клубына қарсы ойнады.

Санат:1994 жылы туғандар
Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания тұлғалары
Молдай Ысқақұлы Байтөсов

** Молдай Ысқақұлы Байтөсов** — еңбекші,  Социалистік Еңбек Ері (1971 ж.).

1917 жылы Солтүстік Қазақстан облысының Мамлютка селосында туған. Еңбек жолын 1930 жылы Петропавл ауданындағы «Коминтерн» ұжымшарында қатардағы колхозшы болудан бастаған. 1934 жылдан осы ұжымшарда тракторшы болып істеген. 1938 жылдан Петропавл ауданындағы «1 Май» ұжымшарында, кейін трактор егіс бригадасының бригадирі болды. 1951 жылы бұл ұжымшар Бескөл ауданындағы «Луч Ленина» ұжымшарына қосылды. Осы ұжымшарда 1978 жылға дейін, яғни зейнеткерлікке шыққанша еңбек етті.
1971 жылы 8 сәуірде КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Молдай Ысқақұлы Байтөсовке Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданында туғандар
Санат:1917 жылы туғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Хастингс Банда

**Ха́стингс Каму́зу Ба́нда** (наурыз немесе сәуір 1898, Касунгу, Ньясаленд — 25 қараша 1997, ЮАР) — Малави тәуелсіздігі үшін күрес басшысы, мемлекеттік қайраткер, премьер-министр, 1963  1994 жылдардағы президент.

## Өмір баяны
Наурызда немесе сәуірде  1898 (мүмкін, 1906 немесе 1896) жылы Касунгу қаласында орталық Малавида туған).  Касунгу қаласындағы мектепті бітіріп, шахталарда жұмыс істей бастады, алдымен Родезияда, ал сосын  1917 жылғы Оңтүстік Америкадағы эммиграция, —  Дандиде және Боксбургте.

1922 жылы Хастингс БандаАҚШқа көшіп келді. осы жерде Блумингтон және Чикагалық университетті бітірді, сөйтіп ғылым тарихшысы деген сатысын алды, және де Мехарри медициналық колледжін 1937 жылы бітірді.

1953 жылға дейін Банда Норт-Шилдседе медицинамен айнасылты.

## Дереккөздер

Орысша уикипедия

Санат:Малави президенттері
Калифорния университеті, Дэвис

**Калифорния университеті, Дэвис** немесе **Дэвис Калифорния университеті**( , сонымен қатар **UCD**, **UC Davis**, немесе **Davis** деп те қысқартылады), көпшілік зерттеу университеті, Дэвис қаласы, Калифорния штаты, Сараментоның батысында орналасқан. Оның 5,300 акра жерді алып жатуы, КУ ішінен жер көлемі бойынша екінші орынға шығарады, Мерсед Калифорния университетінен соң. UC Davis ең көп адам түсу жағынан үшінші орындағы оқу орыны тек алға UCLA және UC Berkeley-ді шығарады.

## Тарихы
Дейвис 1909 жылы Беркли үшін шаруа қожалығының ретінде құрылды. 1959 жылы Дэвис бөлек университет болып бөлініп шықты — сол уақытта Калифорния университеті жүйесі қатарында жетінші болатын.

## Белгілі оқытушылары мен студенттері
Оқытушылар мен студенттердің арасында — бірқатар көрнекті американдық қоғам қайраткерлері мен ірі кәсіпкерлер бар.
* Трэйси Колдуэлл, астронавт
* Энн Венеман, ЮНИСЕФ директоры
* Энтони Суоффорд, Теңіз жаяу әскері фильмі түсірілген романның авторы
* Джош Дейвис (DJ Shadow)
* Стивен Робинсон, астронавт
* Гэри Снайдер, ақын
* Джон Уотсон, "Шеврон" директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директоры
* Лео Чалупа, SciVee ғылыми және ғылыми-танымал бейнеконтент жариялау қызметінің негізін қалаушы.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз

Санат:Америкалық университеттер қоғамдастығы
Санат:Калифорния университетінің жүйесі
Санат:1905 жылы құрылған оқу орындары
Марк Мартел

**Марк Мартел** ( 16 қараша 1976 жылы туған) — канадалық әнші және музыкант.

## Өмірбаяны
Марк 1976 жылы Канададағы Монреалда туған. Оның музыкаға деген құштарлығын ата-анасы оятқан. Оқып жүргенде, 1999 жылы Саскачевандағы семинарда ол көрші бөлмедегі Джейсон Германмен және басқа да жақын достарымен христиандық рокта ойнайтын «Downhere» тобын құрды. Колледждің атынан шыққан қойылымдар топтың танымалдылығын арттыра түсті. Оқудың бірнеше жылы өткеннен кейін топ Канаданы тастап, Word Records-пен келісім жасай отырып, Нашвилл, Теннесси жеріне кетеді. Осы уақытта топтың он альбомы жарық көріп үлгереді.

Марк қазір Нашвилде өз әйелі Кристалмен ғұмыр кешуде.

## Дискография

### downhere
•2001 — downhere

•2003 — So Much for Substitutes

•2006 — Wide-Eyed and Mystified

•2007 — Wide-Eyed and Simplified

•2007 — Thunder After Lightning (The Uncut Demos)

•2008 — Thank You for Coming (The Live Bootlegs)

•2008 — Ending Is Beginning

•2009 — How Many Kings: Songs for Christmas

•2010 — Two at a Time: Sneak Peeks & B-Sides

•2011 — On the Altar of Love

## Дереккөздер
Сәруар Мұхамедияқызы Байсарина

**Сәруар Мұхамедияқызы Байсарина** (1936 - 1986) — еңбекші, көптеген мемлекеттік марапаттарының егесі,  Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне депутаты, Қазақстан Коммунистік партиясының ХVІ съезінің делегаты.

1936 жылы Ресейдің Новосібір облысында туған. 1953 жылы Солтүстік Қазақстан облысындағы Белое селосына көшіп келген. Бір жылдан кейін Петропавл қаласындағы «Комсомолка» тігін фабрикасына тігінші болып орналасқан. 1964 жылы ең жоғарғы разрядтағы мастер атағын алады. 1982 жылы осы кәсіпорында өндірістік оқудың нұсқаушысы болып істейді. 1966 жылы Еңбек Қызыл Ту орденімен, 1970 жылы «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталады.

1974 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Сәруар  Мұхамедияқызына  Социалистік  Еңбек Ері атағы беріліп, Ленин ордені мен «Орақ және балға» алтын медалі қоса тапсырылады. 1976 жылы КОКП ХХV съезіне делегат болып сайланады. Осы жылы оған Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығы беріліп, лауреат атанды. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланды. Қазақстан Коммунистік партиясының ХVІ съезінің делегаты болды.

Бірнеше рет облыстық және қалалық партия комитеттерінің мүшесі болып сайланды.

Сәруар Мұхамедияқызы зайыбы Таласпай Омарұлымен Еркін атты ұл,Алма атты қыз тәрбиелеп өсірді. 1986 жылы желтоқсан айында дүниеден өтті.

## Дереккөздер

Санат:1936 жылы туғандар
Санат:1986 жылы қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Макси Ролон

**Максимилиано Бриан Ролон** (исп. Maximiliano Brian Rolón; туған күні 19 қаңтар 1995 жыл, *Росарио*) — аргентиналық футболшы, «Барселона» клубының екінші командасының шабуылшысы.

### Мансабы
Лухандық «Атлетико» клубында өзінің мансабың бастап, Макси 2007 жылы «Барселона» клубының жергілікті филиалына сәтті өтті. 2010 жылға сонда ойын көрсетіп, Испанияға көшеді және каталондықтардың жас командасына ойнады. 2013/14 маусымында ол жас командалар арасында өткен Чемпиондар Лигасын жеңген команданың бөлігі болатын. 2014 жылы Макси «Барселона Б» клубына көшірілген болатын.

### Дереккөздер
Ален Халилович

**Ален Халилович** (хорв. Alen Halilović) (18 маусым 1996) — хорватиялық футболшы, Бельгияның «Стандард» клубының  жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы
Өзінің жақсы ойын көрсеткеніне байланысты Ален испаниялық «Барселонаны» қызықтырды және 2014 жылдың қысынан бастап каталониялық клуб келісім-шартқа отыру үшін келісімсөздер жүргізді.

2014 жылдың 27 наурыз айында «Барселона» ресми түрде бесжылдық келісім-шартқа отырды.

2015 жылы Португалияның "Спортинг" клубына жалға берілді де, бір жылдан соң "Гамбург" клубына өтті. Бір жылдан соң тағы да "Гамбургтен" "Лас-Пальмасқа" жалға беріліп, 2017/18 жылғы маусымды Испанияда өткізді.

## Клубтары

## Ұлттық құрамада
Хорватияның бірнеше жастағы құрамасында ойнады. 2013-16 жылдары негізгі құрамада ойнап, тоғыз матчқа қатысты.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Гамбург ФК ойыншылары
Санат:Спортинг Хихон ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Стандард Льеж ФК ойыншылары
Санат:Лас-Пальмас ФК ойыншылары
Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары
Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Николай Михайлович Мелехин

**Николай Михайлович Мелехин** — тракторшы-механизатор, көптеген мемлекеттік марапаттарының егесі, Социалистік Еңбек Ері (1967).

1929 жылы Солтүстік Қазақстан облысындағы Соколов ауданының Николаевка селосында туды. 1945­-1948 жылдары «Путь коммунизма» ұжымшарында тракторшы болып істеді.1949­-1952 жылдары Кеңес Әскері қатарында қызмет етті. 1952 жылдан 1958 жылға дейін Налобин МТС-­нда еңбек етті, кейін 1958 жылдан 1961 жылға дейін «Путь коммунизма» ұжымшарында тракторшы болды. 1961 жылдың ақпанынан бері «Налобин» кеңшарында тракторшы­-комбайнер.

1967 жылы 19 сәуірде КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасының Жарлығымен Николай Михайлович Мелехинге Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

## Дереккөздер

Санат:1929 жылы туғандар

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Төлебай Мұстафин

**Мұстафин Төлебай** — еңбекші, тракторист,

1929 жылы Солтүстік Қазақстан облысындағы Преснов (қазіргі Жамбыл) ауданының Кенже ауылында туды. Трактористер курсын бітіргеннен кейін 1950 жылы Преснов МТС­-інде тракторшы болып істейді. 1957 жылдан «Благовещенка» кеңшарында тракторшы.

1967 жылы 19 сәуірде КСРО Жоғарғы Кеңесінің Жарлығымен Төлебай Мұстафинге Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

## Дереккөздер

Санат:1929 жылы туғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Брэдли Купер

**Брэдли Купер** (; 5 қаңтар 1975, Филадельфия) — америкалық актер, «Үміт оттары» (2012), «Америкалық сергелдең» (2013), «Америкалық снайпер» (2014) фильмдерінде ойнаған ролдері үшін «Оскар» марапатына төрт рет номинацияға түскен.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Джойс Банда

**Джойс Хильда Банда** (12 сәуір 1950) – Малавиның Президенті (5 сәуірдің 2012 жылынан 31 мамырының 2014 жылына дейін).

## Өмірбаяны
2006–2009 жылы — Малавидың шетелдік істер министрі.

2009 жылы Малавидың ең алғаш вице–президенті болған. Ең қызығы ол Малавидың бірінші әйел вице–президенті екен. Бингу ва Мутариканың өлімінен кейін 7 сәуір 2012 жылы алтын таққа халық әйелді отырғызуға бел буған болатын.

## Дереккөздер

Санат:1950 жылы туғандар
Санат:Малави президенттері
Санат:Малави премьер-министрлері
Питер Мутарика

**Артур Питер Мутарика**(; 1940, Чисока, Тайоло, Ньясаленд) — Малавиның мемлекеттік қайреткер, Малавинің президенті (2014 жылдың 31 мамырынан).

## Өмірбаяны
Питер Мутарика 1940 жылы туған. Оның туған ағасы Бингу Ва Мутарика Малавидың 3-ші президенті болған. Питер Мутарика 36.4% пайыз дауыс алып, озып шыққан. Сонымен қатар екінші орында Лазарус Чаквера 27,8 % пайыз, ал үшінші орында Джойс Банда 20,2 % дауыс болған. 2014 жылдың 31 мамырынан бастап Питер Малавидың президенті болып саналынған. 2014 жылдың 2 маусым күні ОАР президенті Джейкоб Зума Питерді құтықтаған болатын. Тек қана құттықтамай, ол сонымен қатар екі елдің арасын нығайтамыз деп уәде берген болатын.

## Дереккөздер

Санат:1940 жылы туғандар
Санат:Малави президенттері