Қазақстанның күмістен жасалған естелік шақалары

right|250px
Естелік күміс шақаларды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Абай Құнанбайұлының туғанына 150 жыл толуына орай 5 шақа топтамасы шығарылған 1995 жылдан бастап шығара бастады. Шақаларды жасау үшін 925 сынамды күміс пайдаланылады, олардың барлығы Қазақстан теңге сарайында proof сапасында соғылған.

«Абай Құнанбайұлының 150 жылдығы», «Көрнекті оқиғалар мен адамдар», «Қазақстан петроглифтері», «Қолданбалы өнер», «Сәулет және тарих ескерткіштері», «Қазақстанның Қызыл кітабы», «Ертеде соғылған шақалар», Қазақстан «суретшілері» (графика)», «Ғарыш», «Спорт», «Қазақстанның өсімдік әлемі», «Қазақстанның фаунасы мен флорасы», «Қазақстанның мешіттері мен шіркеулері», «Әлемге әйгілі мешіттер», «Көшпенділер алтыны», «Ұлы қолбасшылар», «Қазақстанның салт-дәстүрлері, ұлттық ойындары», «Қазақстан халқы ертегілері», «Республика игілігі», «Банкноттағы кейіптер», «Жүректен жүрекке», «Дала қазынасы», «Теңге – сыйлық», «Сиқырлы нышандар», «Қазақстанның бейнелеу өнері», «Көшпенділердің ғибадат жануарлары — тотемдері», «Шығыс күнтізбесі» және «Зодиак белгілері» сияқты шақа топтамалары шығарылды.

Кейбір естелік шақалар көрсетілген топтамадан тыс шығарылады.

Кейбір күміс шақалар алтын жалатумен, эмальмен, голографиямен және төсеніш баспамен безендірілген.

Барлық күміс шақалардың белгіленген бағасы 100, 500, 1000 немесе 5000 теңге және Қазақстанда заңды төлем құралы болып табылады, алайда олардың нарықтық құны әлдеқайда жоғары болғандықтан, олар төлем құралы ретінде пайдаланылмайды.

## Статистикасы
2019 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша 233 естелік күміс шақа шығарылды.

## Топтамалы шақалар
### «[[Абай Құнанбайұлы|Абай Құнанбайұлының]] туғанына 150 жыл» топтамасы
Белгіленген бағасы 100 теңге, салмағы 24 г және диаметрі 37 мм топтамалы шақалар 1995 жылы Аустрия ақша сарайында соғылған және Қазақстанның алғашқы күміс шақасы әрі proof сапасында шығарылған алғашқы шақалар болды.

**Бет жағы**: Абайдың өмірі мен шығармашылығынан сюжеттік композиция, мемлекет атауы, ұлттық ою-өрнек, белгіленген бағасы мен шығарылған жылы, нүктелердің жиегі.

**Арт жағы**: Абайдың бейіні,  толық аты-жөні және өмір сүрген жылдары (1845 1904), шығармалары бойынша композиция, нүктелердің жиегі.

**Қыры** тегіс. Әр шақаның **таралымы** — 6000 дана.

### «Қазақстан [[Петроглиф|петроглифтері]]» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңге, салмағы 24 г, диаметрі 37 мм топтамалы шақалар 2000-2007 жылдары шығарылды.

**Бет жағы**: ұлттық ою-өрнектің аясындағы белгіленген бағасы, эмитент-банкінің атауы, шиыршық, шығарылған жылы; теңге сарайының белгісі, металдың салмағы мен сынамасы (2003 жылдан басталған шақаларда). 2005-2007 жылғы шақалардың бет жағында эмитент-банк атауының орнына — мемлекеттің атауы жазылған.

**Арт жағы**: петроглифтің бейнесі, оның атауы мен орналасқан жері қазақ және ағылшын тілдерінде; теңге сарайының белгісі, металдың салмағы мен сынамасы (2000-2002 жылғы шақаларда).

**Қыры** тегіс. Әр шақаның **таралымы** — 3000 дана.

### «[[Қазақстанның Қызыл кітабы]]» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңгелік шақалар 2001 жылдан бастап шығарылады. Нейзильберден жасалған белгіленген бағасы 50 теңгелік естелік шақалар бірдей немесе ұқсас әрленіммен шығарылады.

2001–2009 жылдары шақалар келесі сипаттамалармен шығарылды: 

**Бет жағы**: белгіленген бағасы, эмитент-банкінің атауы, шиыршық, теңге сарайының белгісі, ұлттық ою-өрнек, металдың салмағы мен сынамасы.

**Арт жағы**: жануардың бейнесі және оның атауы қазақ және латын немесе ағылшын тілдерінде.

**Қыры** тегіс. **Салмағы**: 24 г. **Диаметрі**: 37 мм. **Жуандығы**: 2,7 мм. Әр шақаның **таралымы** — 3000 дана.

2010 жылдан бастап топтаманың шақаларындағы бет жағы жеке әрленімімен және өзгерген сипаттамаларымен шығарылды:

**Қыры** бұжыр. **Салмағы**: 31,1 г. **Диаметрі**: 38,61 мм.

### «Қолданбалы өнер» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңге, салмағы 24 г, диаметрі 37 мм топтамалы шақалар 2001-2005 жылдары шығарылды.

**Бет жағы**: музыкалық аспапта ойнайтын ұлттық киім киген адам, мемлекеттің атауы, белгіленген бағасы, металдың салмағы мен сынамасы, теңге сарайының белгісі (тек «Адырна» шақасында ғана).

**Арт жағы**: музыкалық аспап және оның қазақ және ағылшын тілдеріндегі атауы, ноталы орнақтың үзіндісі, шақаның шығарылған жылы, теңге сарайының белгісі («Адырна» шақасында оның орнына — ҚРҰБ логотипі бейнеленген).

**Қыры** тегіс. Әр шақаның **таралымы** — 4000 дана.

### «Сәулет және тарих ескерткіштері» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңге, салмағы 24 г, диаметрі 37 мм топтамалы шақалар 2002-2005 жылдары шығарылды.

**Қыры** бұжыр. Әр шақаның **таралымы** — 3000 дана.

### «Ертеде соғылған шақалар» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңге, салмағы 31,1 г, диаметрі 38,61 мм топтамалы шақалар 2004-2009 жылдары шығарылды. «Алматы монетасы» шақасының жиегі алтынмен қапталған.

**Бет жағы**: көне шақаның бет жағы, мемлекеттің атауы, белгіленген бағасы, шығарылған жылы.

**Арт жағы**: көне шақаның арт жағы, оның қазақ пен ағылшын тілдеріндегі атауы және соғылған уақыты, ҚРҰБ логотипі, металдың салмағы мен сынамасы, ұлттық ою-өрнек.

**Қыры** тегіс («Деңга» және «Драхма» шақалары) немесе бұжыр (басқа шақаларда).

### «Көшпенділер алтыны» топтамасы
12 қырлы салмағы 31,1 г және диаметрі 38,61 мм пішіндегі белгіленген бағасы 500 теңге топтамадағы шақалар 2004-2013 жылдары шығарылды.

Топтамадағы барлық шақалардың **бет жағы** бірдей: төрт салт аттының стильдендірілген бейнесі, мемлекеттің атауы, теңге сарайының белгісі, белгіленген бағасы, металдың салмағы мен сынамасы.

**Арт жағы**: Қазақстандағы археологиялық қазбалар кезінде табылған көшпенділердің алтын бұйымдарының бірінің алтын жалатылған бейнесі; табылған заттың қазақ және ағылшын тіліндегі атауы, шиыршық, топтаманың  және  атауы, шақаның шығарылған жылы. «Диадема бөлігі» және «Сатир» шақаларының арт жағындағы безендірілуінде қосымша түсті эмаль қолданылған.

**Қыры** тегіс. Әр шақаның **таралымы** — 5000 дана.

### «Спорт» топтамасы
Белгіленген бағасы 100 теңгелік шақалар 2004 жылдан бастап шығарылады.

### «Қазақстанның салт-дәстүрлері, ұлттық ойындары» топтамасы
2006-2015 жылдары белгіленген бағасы 500 теңге, салмағы 31,1 г және диаметрі 38,61 мм топтамалы шақалар шығарылды, 2016 жылдан бастап топтама шақалары салмағы 24 г және диаметрі 37 мм болып шығарылады. Ұқсас әрленіммен белгіленген бағасы 50 теңгелік мыс-никель шақалары шығарылады.

**Бет жағы**: ұлттық ою-өрнек аясында Қазақстанның елтаңбасы мен белгіленген бағасы, мемлекет атауы. 2010 жылғы шақада, сонымен қоса, ЕурАзЭҚ танымбелгісі де бар.

**Арт жағы**: салт немесе ойынның көрінісі, оның қазақ тіліндегі атауы, металдың салмағы мен сынамасы, теңге сарайының белгісі (2015-2016 жылғы шақаларда оның орнына ҚРҰБ логотипі қолданылды) және шығарылған жылы.

**Қыры** бұжыр.

### «Қазақстанның өсімдік әлемі» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңге, салмағы 31,1 г, диаметрі 38,61 мм топтамалы шақалар 2006-2010 жылдары шығарылды.

**Бет жағы**: жапырақтардың құрамы, эмитент-банкінің атауы және оның логотипі, белгіленген бағасы, металдың салмағы мен сынамасы.

**Арт жағы**: өсімдік және оның қазақ пен латын немесе ағылшын тілдеріндегі атауы, шақаның шығарылған жылы, теңге сарайының белгісі; өсімдік бөліктерінің бірі голограмма түрінде жасалған.

**Қыры** бұжыр. Әр шақаның **таралымы** — 4000 дана.

### «Қазақстан суретшілері (графика)» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңге, салмағы 31,1 г, диаметрі 38,61 мм топтамалы шақалар 2006-2008 жылдары шығарылды.

**Бет жағы**: кескіндеме бейнесінде белгіленген бағасы және шығарылған жылы, мемлекеттің атауы, металдың салмағы мен сынамасы, теңге сарайының белгісі.

**Арт жағы**: суретшінің жұмысы және оның қазақ пен ағылшын тілдеріндегі атауы, қазақ және ағылшын тілдеріндегі суретшінің қолтаңбасы мен аты-жөні, ҚРҰБ логотипі.

**Қыры** бұжыр. Әр шақаның **таралымы** — 4000 дана.

### «Қазақстанның мешіттері мен шіркеулері» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңге, салмағы 31,1 г, диаметрі 38,61 мм топтамалы шақалар 2006-2010 жылдары шығарылды.

**Бет жағы**: елтаңба және мемлекеттің атауы, белгіленген бағасы.

**Арт жағы**: ғибадатхананың суреті, оның қазақ және орыс тілдеріндегі атауы, шақаның шығарылған жылы, металдың салмағы мен сынамасы, теңге сарайының белгісі.

**Қыры** бұжыр.

### «Әлемге әйгілі мешіттер» топтамасы
Белгіленген бағасы 100 теңге, салмағы 31,1 г және диаметрі 38,61 мм топтамалы шақалар 2008 жылы шығарылды. Ұқсас әрленіммен белгіленген бағасы 500 теңгелік алтын шақалар шығарылды.

**Бет жағы**: мешіттегі кіреберісті білдіретін дарбаза мен бұралымның стильдендірілген бейнесі, эмитент-банктің атауы мен оның логотипі, теңге сарайының белгісі, белгіленген бағасы, шығарылған жылы, металл сынамасы.

**Арт жағы**: мешіт көрінісі; ғибадатхананың және орналасқан қаланың атауы (тек «Қожа Ахмет Ясауи кесенесі» және «Фейсал мешіті» шақаларында ғана ағылшын тілінде).

**Қыры** бұжыр. Әр шақаның **таралымы** — 6000 дана.

### «Қазақстанның фаунасы мен флорасы» топтамасы
Топтамадағы шақалар — сопақ пішінді, белгіленген бағасы 100 және 500 теңге; шақа өлшемдері: 38,61 × 28,81 мм, 2008 жылдан бастап шығарылады.

**Қыры** бұжыр.

### «Ұлы қолбасшылар» топтамасы
Белгіленген бағасы 100 теңге, салмағы 31,1 г және диаметрі 38,61 мм топтамалы шақалар 2008-2015 жылдары шығарылды.

**Бет жағы**: Қазақстанның елтаңбасы, салт атты, эмитент-банктің атауы, белгіленген бағасы, теңге сарайының белгісі (Әмір Темір шақасынан басқаларында), шығарылған жылы.

**Арт жағы**: қолбасшының суреті, оның ағылшын тіліндегі аты-жөні және өмір сүрген уақыты, металдың салмағы мен сынамасы, теңге сарайының белгісі («Әмір Темір» шақасынан басқаларында).

**Қыры** бұжыр.

### «Шығыс күнтізбесі» топтамасы
2011 жылдан бастап 12 қырлы салмағы 31,1 г және диаметрі 38,61 мм, белгіленген бағасы 500 теңге топтамалы шақалар шығарылды. Дәл осындай әрленіммен белгіленген бағасы 500 теңгелік алтын шақалар шығарылды.

**Бет жағы**: жұлдыздардың аясындағы зодиак белгілерінің таңбалары, мемлекеттің атауы, белгіленген бағасы, металдың салмағы мен сынамасы, Күннің стильдендірілген бейнесі.

**Арт жағы**: басқа жануарлардың суреттерімен қоршалған жануардың үлкен бейнесі - ағымдағы жылдың таңбасы, ,  және  жазулар, шақаның шығарылған жылы мен теңге сарайының белгісі.

**Қыры** тегіс.

### «Республика игілігі» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңгелік шақалар әртүрлі сипаттамаларға ие. Осы топтама аясында «Байқоңыр» ғарыш айлағына арналған белгіленген бағасы 500 теңгелік биметалдық шақа да шығарылды.

### «Қазақстан халқының ертегілері» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңге, салмағы 31,1 г және диаметрі 38,61 мм топтамалы шақалар 2011 жылдан бастап шығарылса, салмағы 24 г және диаметрі 37 мм топтамалы шақалар 2016 жылдан бастап шығарылды. Ұқсас әрленіммен белгіленген бағасы 50 теңгелік мыс-никель шақалар шығарылды.

**Бет жағы**: ұлттық ою-өрнек аясында Қазақстан елтаңбасы және белгіленген бағасы, мемлекет атауы. 2011 жылғы шақада ЕурАзЭҚ танымбелгісі де бар.

**Арт жағы**: ертегі көрінісі және оның атауы, металдың салмағы мен сынамасы, теңге сарайының белгісі (2015 жылғы шақаларда оның орнына ҚРҰБ логотипі бар) және шығарылған жылы.

**Қыры** тегіс.

### «Теңге — сыйлық» топтамасы
Белгіленген бағасы 100 теңге, салмағы 31,1 г және өлшемі 45х30 мм топтамалы шақалар 2015 жылдан бастап шығарылады.

**Бет жағы**: сүргіш баспамен көмкеріліп стильдендірілген гүлдің аясында Қазақстан елтаңбасы, эмитент-банктің атауы, белгіленген бағасы, металдың салмағы мен сынамасы, шақаның шығарылған жылы, 2016 жылғы шақада — сондай-ақ ҚРҰБ логотипі бар.

**Қыры** тегіс.

### «Банкноттағы кейіптер» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңге, салмағы 31,1 г және диаметрі 38,61 мм топтамалы шақалар 2014 жылдан бастап шығарылады. Ұқсас әрленіммен белгіленген бағасы 500 теңгелік алтын шақалар және белгіленген бағасы 50 теңгелік мыс-никель шақалар шығарылады.

**Бет жағы**: елтаңба мен мемлекеттің атауы, белгіленген бағасы, ұлттық ою-өрнегі, ҚРҰБ логотипі.

**Арт жағы**: 1993 жылғы банкноттың үзіндісінен қайраткердің кейіпі, аты-жөні, ұлттық ою-өрнегі, металдың салмағы мен сынамасы, шақаның шығарылған жылы.

**Қыры** бұжыр.

### «Дала қазынасы» топтамасы
Белгіленген бағасы 500 теңге, салмағы 31,1 г және диаметрі 43 мм топтамалы шақалар 2015 жылдан бастап шығарылады. Дәл осындай әрленіммен белгіленген бағасы 50 теңгелік мыс-никель шақалар шығарылады.

**Бет жағы**: Қазақстан елтаңбасы, эмитент-банктің атауы және логотипі, белгіленген бағасы, теңге сарайының белгісі, металдың салмағы мен сынамасы, ұлттық ою-өрнек.

**Арт жағы**: ұлттық ою-өрнектің аясындағы табыс, оның қазақ пен ағылшын тілдеріндегі атауы және  пен  топтама атауы. «Алқа» шақасындағы бейненің бір бөлігі алтынмен қапталған.

**Қыры** тегіс.

### «Жүректен жүрекке» топтамасы

### «Сиқырлы нышандар» топтамасы

## Топтамадан тыс шақалар
### 1999—2004 жылғы шақалар

### 2008—2009 жылғы шақалар

### 2010—2012 жылғы шақалар

### 2013—2015 жылғы шақалар

## Тағы қараңыз
* Қазақстанның естелік шақалары
* Қазақстанның биметалдық естелік шақалары
* Қазақстанның алтыннан жасалған естелік шақалары
* Қазақстанның бағалы емес металдардан жасалған естелік шақалары

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның естелік шақалары
Санат:Естелік шақалардың тізімдері