open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бір уыс бидай

**«Бір уыс бидай»** — Мұхтар Мағауиннің «Бір уыс бидай» атты сюжеті негізінде түсірілген Серік Әбікенұлы, Данияр Мұстафаевтың қысқаметражды фильмі. Фильмнің премьерасы 2017 жылдың 31 мамырында Алматы облысының «Жетісу» телеарнасында өтті. Фильмнің түсіріліміне Бикен Римова атындағы Талдықорған драма театрының және Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академия балалар мен жасөспірімдер театрының әртістері қатысты.
«Арнайы қаржы бөлінбей, демеушілерсіз, «Жетісу» телеарнасы қызметкерлерінің және осы идеяға берілген ерікті актерлердің көмегімен жарық көрді. Өткенімізді ұмытпау үшін, ұлтымызды ұлықтау үшін осындай дүние жасадық. Осы фильмге атсалысқан қыз-жігіттердің, үлкен актерлардың бәріне алғыстан басқа айтарымыз жоқ», – дейді сценарий авторы Серік Әбікенұлы.

## Сюжеті
«Бір уыс бидай» фильмі 1932-1933 жылдардағы Ұлы аштық кезінде Қазақстан аумағында қазақ отбасы өмірінің тарихын әңгімелейді. 5 миллион қазақтың өліміне түрткі болған 20 ғасырдың басындағы оқиғаларға арналған. Доскеннің келіні мен немересі азық-түліктің жетіспеушілігі жағдайынан аман қалуға тырысады, ал оның ұлы мен отбасы ашыққандарға ақша тауып, азық-түлік беруге тырысады, дегенмен ұлының тамақ іздеп кеткен ұлынан ешқандай жаңалық болмады.

Бұрынғы қызметкер Әли Қайрақбаев Доскеннің отбасына «бидайды жасырып отыр» деген күдікпен қарайды. Әли Қайрақбаев отбасы тыныштығының сақталуына жол бермей, оларды Кеңес Одағының атынан жазалауды айтып қорқытады.

Осы оқиғадан кейін Қазыбек ішінде адамның қолы бөлшектенген сөмкесімен оралады. Осылайша, Қазыбек қатты аштық әсерінен каннибализмге ұшырағанымен күдіктеледі. Қазыбекті қуып шыққаннан кейін Әли Қайрақбаев совет әскері офицерімен бірге Доскеннің үйіне келіп, бидайды іздейді. Ештеңе таппаған Әли Доскенді өлтіреді. Біраз уақыттан кейін Әли далада қолына бір уыс бидай ұстаған Доскеннің келіні Алманы да өлімге қиып, жалғыз немересін ажалға тастап кетеді. 

## Рөлдерде
* Алма - Жаңыл Мерсимова 
* Доскен - Кендебай Темірбайұлы 
* Сәбетжан - Мұқалы Әбікен 
* Әли - Ерлан Кәрірбаев 
* Қазыбек - Әсет Иманғали  
* Офицер - Сергей Вандышев 
* Қызыл әскер - Айдын Балғабай 
* Бала - Бексұлтан Қайратұлы 
* Әйел - Алма Мұқанова

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан драма фильмдері
Камбоджа Ұлттық футбол құрамасы

**Камбоджа Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Камбоджаның атынан сынға түсетін ұлттық құрама. Басқарушы орган — Камбоджа Футбол Федерациясы. 

## Тарихы
1953 жылы ФИФА-ға, 1957 жылы АФК-ға мүше болды. 1970-75 жылдар аралығында Кхмер Республикасы деп аталды. Әзірше әлем чемпионатының финалдық турниріне қатыспаған.   

Азия кубогының финалдық кезеңіне бір рет, 1972 жылы Тайландта өткен турнирге Кхмер Ұлттық құрамасы деген атаумен қатысып, 4-орын алды. Топтық турнирді Оңтүстік Кореядан 1:4 есебімен ойсырай ұтылып бастағанымен, келесі турда Кувейтті 4:0 есебімен тізе бүктірді. Жартылай финалда Ираннан ұтылды, 1:2. Үшінші орын үшін ойында Тайландпен аяусыз айқасып, 2:2 есебімен тең түсті. Пенальтилер сериясында ұтылуға мәжбүр болды (3:5). 

## Стадионы
Өз алаңындағы матчтарын Пномпеньдегі сыйымдылығы 50 000 адамдың Ұлттық Олимпиада стадионында өткізеді. Стадионның іргесі 1963 жылы қаланған. Алғаш өткізілген ірі турнир — 1963 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары.

## ФИФА рейтингінде
Азиядағы аутсайдер құрамалардың бірі. ФИФА рейтингісінде 198-ші орынға дейін түсіп кеткен кездері болған. Ең жоғарғы көрсеткіші — 135-ші орын (2011 жылы). 2018 жылғы мамыр айындағы есептеулер бойынша 170 орында тұр.

## Сілтемелер
*ФИФА сайтындағы профилі 

Санат:Камбоджа Ұлттық футбол құрамасы
Малиновка

**Қазақстан:**

* Малиновка – Павлодар облысы Шарбақты ауданындағы ауыл.

**Башқұртстан:**

* Малиновка – Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл.
* Малиновка – Башқұртстанның Зианчурин ауданындағы ауыл.

Санат:Айрық беттер
Татьяновка

* Татьяновка – Павлодар облысы Шарбақты ауданындағы ауыл.
* ''Татьяновка'' – Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы таратылған ауыл.

Санат:Айрық беттер
Сынтас (Шарбақты ауданы)

**Сынтас** (2011 жылға дейін – *Северное*) — Павлодар облысы Шарбақты ауданы, Шарбақты ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 22 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Шарбақты ауданы елді мекендері
Сынтас (тас)

**Сынтас, сымтас** - мегалиттік құрылыстардың бір түрі. Жерге тіке қадалған тас бағана іспетті. Орталық және Оңтүстік-Шығыс Қазақстан, Жетісу өңірінде жиі кездеседі. Байырғы Сынтастар (неолит, ертедегі қола дәуірі) өңделмеген кесек тастардан тұрғызылған. Сынтас негізінен, дінге табыну жораларына орай жасалған болуы мүмкін. Сырт пішіні және орналасу тәртібіне қарай Сынтас әр түрлі атаумен ("алыптас", "қотантас", "қанаттас", "самалатас", т.б.) аталады. Сынтас ерте дәуір құрылыстарында (тас қабір, кешен, т.б.) тіреу рөлін аткарғаны аңғарылады.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Марьяновка (Павлодар облысы)

**Марьяновка** — Павлодар облысы Шарбақты ауданы, Галкин ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан оңтүстікке қарай 35 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 29 адам (2009). 

Санат:Шарбақты ауданының таратылған елді мекендері
Николаевка (Павлодар облысы)

**Николаевка** — Павлодар облысы Шарбақты ауданы, 2017 жылы таратылғанға дейін 2019 жылы қысқартылған Алексеев ауылдық округі құрамында болған ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 31 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 157 адам (2009). 

Санат:Шарбақты ауданының таратылған елді мекендері
Малайзия Ұлттық футбол құрамасы

**Малайзия Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол турнирлерінде Малайзияның намысын қорғайтын құрама. ФИФА және АФК мүшесі. 

## Тарихы
1954 жылы ФИФА-ға, 1956 жылы АФК-ға мүше болды. Әлем чемпионаттарына қатыспаған. Азия кубогына 3 рет қатысқан. 1976 жылы 5-ші, 1980 жылы 6-шы орын алған. 2007 жылғы Азия кубогын Малайзия төрт мемлекетпен бірігіп ұйымдастырды. Өз алаңдарында өткен турнирде топтық турнирден аса алмады. 

2010 жылы Вьетнамда өткен Оңтүстік-Шығыс Азия кубогында (АСЕАН) Индонезияны екі ойын қорытындысында (3:0, 1:2) қапы қалдырып, турнир жеңімпазы атанды. 

## Жетістіктері

* АСЕАН турнирінің жеңімпазы: 2010
* АСЕАН турнирінің финалисі: 1996, 2014

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*ФИФА сайтындағы профилі 

Санат:Малайзия Ұлттық футбол құрамасы
Генотерапия

**Генотерапия** ( – гендік терапия) — медициналық бөлім генетика, эксперимент барысында мүмкін болатын терапия генетикалық ақауларды түзету арқылы тұқымқуалайтын ауруларды емдеу.

## Дереккөздер

Санат:Медициналық генетика
Санат:Емделу
Санат:Гендік инженерия
Моңғолия Ұлттық футбол құрамасы

**Моңғолия Ұлттық футбол құрамасы** (моңғ. *Монгол улсын хөлбөмбөгийн шигшээ баг*) — Халықаралық жарыстарда Моңғолияның атынан сынға түсетін құрама. ФИФА және АФК мүшесі. Басқарушы орган — Моңғол Футбол федерациясы.   

## Тарихы
Әзірше әлем және Азия чемпионаттарына қатыспаған.  

Моңғолияда футбол өткен ғасырдың 20-жылдарынан бері бар. Соған қарамастан құрама алғашқы ойынын 40-шы жылдары ғана өткізді, 1942 жылы Манчжурияда Жапония құрамасынан 0:10 есебімен ұтылды. Бірақ бұл ойын ФИФА қаттамаларына тіркелмегендіктен, алғашқы ресми ойыны 1960 жылы өткізді.  

Алғашқы жеңісін 1990 жылдары ғана тойлады. 1993 жылы Макао құрамасымен жолдастық кездесу өткізіп, 4:3 есебімен жеңіске жетті.   

1993 жылы АФК-ға, 1998 жылы ФИФА-ға мүше болды.   

## Әлем чемпионаттарында

* 1930 — 1962 — *Құрама жоқ еді*
* 1966 — 1998 — *қатыспады*
* 2002 — 2018 — *іріктеуден өте алмады*

## Азия Кубогында

* 1956 —1996 *қатыспады*

* 2000 — *іріктеуден өте алмады*
* 2004 — *іріктеуден өте алмады*
* 2007 — *іріктеуден өте алмады*
* 2011 — 2019 — *іріктеуден өте алмады*

## Cілтемелер

*Құрама жайлы ФИФА сайтында  

Санат:Моңғолия Ұлттық футбол құрамасы
Мьянма Ұлттық футбол құрамасы

**Мьянма Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық жарыстарда Мьянманың намысын қорғайтын ұлттық құрама. 1989 жылға дейін "Бирма" деп аталған. Басқарушы ұйым — Мьянма Футбол Федерациясы.

## Тарихы
Әзірше әлем чемпионатына қатыспаған. Азия кубогының финалдық кезеңінде бір рет ойнады, 1968 жылы Иранда өткен турнирде екінші орынға ие болды.
 
Турнирге бес құрама қатысты да, өзара бір реттен ойнап шықты. Бирма құрамасы әуелі Тайваньмен 1:1 есебімен тең ойнады. Екінші турда 1:0 есебімен сол кездегі күшті құрамалардың бірі Израильді тізе бүктірді. Үшінші турда алаң иелерімен ойнап, есеп 1:1 боп тұрғанда екі гол жіберіп алып, 3:1 есебімен тізе бүкті, осы нәтижеден соң Иран соңғы тур нәтижесіне қарамай Азия чемпионы атанды.

Соңғы турда бирмалықтарға Иран көмектесті, Израильді  ұтып (4:1), олардың екінші орында тұрақтап қалу мүмкіндігін азайтты. Бирмалықтар өз кезегінде Гонконгты 2:0 есебімен ұтып, күміс жүлдеге қол жеткізді. Осыдан соң құрама қайтадан Азия кубогының финалдық кезеңіне қатысқан жоқ.

Құрама бұдан бөлек Оңтүстік Шығыс Азия ойындарына қатысып тұрады, бірақ ол жарыста 1-раундтан асқан емес.

## Әлем чемпионаттарында

* 1930 — 1938 — қатыспады
* 1950 — бас тартты
* 1954 — 1990 — қатыспады
* 1994 — ұсынысын қайтып алды
* 1998 — қатыспады
* 2002 — ұсынысын қайтып алды
* 2006 — дисквалификцияға ұшырады
* 2010 — 2018 — іріктеуден өте алмады

## Азия кубогынде

* 1956 — 1964 — қатыспады
* 1968 — 2 орын
* 1972 — 1992 — қатыспады
* 1996 — 2004 — іріктеуден өте алмады
* 2007 — 2011 — қатыспады
* 2015 — іріктеуден өте алмады

## Сілтемелер

*Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Мьянма Ұлттық футбол құрамасы
Қытай Республикасы Ұлттық футбол құрамасы

**Тайвань** *немесе* **Қытай** **Тайбэйі Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Тайвань намысын қорғайтын құрама. ФИФА және АФК мүшесі. Басқарушы орган - Тайвань Футбол Қауымдастығы.

## [[Футболдан Азия Кубогы|Азия кубогында]]
Азия кубогына алғаш рет 1960 жылы қатысты. Бірінші ойында Оңтүстік Вьетнам құрамасын 2:0 есебімен ұтты. Бұл — Тайвань құрамасының турнирдегі жалғыз жеңісі еді. Қалған қарсыластары — Израиль мен Оңтүстік Кореядан бірдей есептермен (0:1) ұтылып, үшінші орында қалды.

## Стадионы
Өз алаңындағы матчтарын 2008 жылға дейін сыйымдылығы 20 000 адамдық Шуңшан Соккер Стэдумде өткізіп келді. 2008 жылы стадион жабылды да, Гаосюн Ұлттық стадионына ауысты.

## Әлем чемпионаттарында

* 1930 - 1950 - қатыспады
* 1954 - жарыстан шығарылды
* 1958 - жарыстан шығарылды
* 1962 - 1974 - қатыспады
* 1978 - 2018  - іріктеуден өте алмады

## Сілтемелер

*Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Тайвань Ұлттық футбол құрамасы
Шығыс Тимор Ұлттық футбол құрамасы

**Тимор-Лесте** немесе **ШығысТимор Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Шығыс Тимордың намысын қорғайтын құрама. ФИФА және АФК мүшесі. Басқарушы орган — Тимор-Лесте Футбол Федерациясы.

## Тарихы
2000 жылы Шығыс Тимор Индонезиядан өз тәуелсіздігін алды да, 2002 жылы АФК-ға тіркелді. Ал 2005 жылы ФИФА құрамына мүшелікке өтті. Азиядағы ең аутсайдер құрамалардың бірі, 2018 жылғы мамыр айында ФИФА рейтингісінде 190 орынға жайғасты, ең жоғары көтерілген сатысы — 146-орын ғана (2015 жылы шілдеде).

Әзірше әлем чемпионаттары мен Азия кубогының финалдық турниріне қатыспаған. Алғашқы кездесуін 2003 жылы өткізді. Алғашқы ресми жеңісін тоғыз жылдан соң, 2012 жылы тойлады, АСЕАН кубогында 5:1 есебімен Камбоджа құрамасын тізе бүктірді. Ал 2018 жылғы әлем біріншілігінің іріктеуінде Моңғолияны 4:1 есебімен ұтқанын да мамандар шулы сенсация деп бағалады.

## Стадионы
Өз алаңындағы ойындарын ел орталығы Дили қаласындағы Ұлттық стадионда өткізеді. Стадионның сыйымдылығы 13 000 адам. 1980 жылы іргесі қаланған, 2010 жылы бір рет реконструкция жасалған. Стадионға 2005 жылы әйгілі футболшы Криштиану Роналду да келген. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

*Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Шығыс Тимор Ұлттық футбол құрамасы
Үндістан Ұлттық футбол құрамасы

**Үндістан Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Үндістанның намысын қорғайтын құрама. ФИФА және АФК мүшесі, одан бөлек Оңтүстік Азия футбол федерациясы тізімінде бар. 

## Тарихы
Үндістан футбол құрамасы көптеген аймақтық жарыстарға және 4 рет Азия кубогына қатысқан. Тіпті олардың әлем чемпионатына да қатысуларына мүмкіндіктері болды, 1950 жылғы әлем біріншілігінің іріктеуіндегі барлық қарсыластары бас тартты да, жолдамаға автоматты түрде ие болды. Тіпті финалдық турнирдің жеребесі тартылып, Үндістан футболшылары Италия, Швеция, Парагвай құрамаларымен бір топқа түсті де. Бірақ "біз аяқ киіммен ойнай алмаймыз, жалаңаяқ ойнайық" деген талаптарын ФИФА қабылдамай тастады. Одан басқа тағы бір себеп, алыстағы Бразилияға бару-келу шығынын да ауырсынып, нәтижеде чемпионат Үндістансыз өтті.  

Азия кубогында бір рет, 1960 жылы екінші орын алды.  

## Жетістіктері

* Оңтүстік Азия чемпионы (7 рет): 1993, 1997, 1999, 2003, 2009, 2011, 2015 
* Азия Челлендж кубогының жеңімпазы: 2008
* Азия кубогының күміс жүлдегері: 1960
* Азия ойындарының жеңімпазы: 1951, 1962
## Дереккөздер

## Сілтемелер

*Үндістан Құрамасының 1938 жылдан бергі барлық матчтары 

Санат:Үндістан Ұлттық футбол құрамасы
Филиппин Ұлттық футбол құрамасы

**Филипиндер Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Филиппин мемлекетінің намысын қорғайтын құрама. ФИФА және АФК мүшесі. Жүз жылдан астам тарихы болса да, Азиядағы аутсайдер құрамалардың бірі. 
## Азия кубогында
2019 жылы тұңғыш рет Азия кубогының финалдық туниріне қатысты. Оңтүстік Корея, Қытай, Қырғызстан құрамаларымен бірге С  тобына түсті де, бәрінен де ұтылып қалды.
*7 қаңтар 2019. Оңтүстік Корея — Филиппиндер — 1:0
*11 қаңтар 2019. Қытай — Филиппиндер — 3:0
*16 қаңтар 2019. Қырғызстан — Филиппиндер — 1:3

## Стадионы
Өз алаңындағы ойындарын Маниладағы "Ризал Мемориал" (исп. *El Rizal Memorial Stadium*)  стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 30000 адам, 1934 жылы салынған. Соңғы рет 2011 жылы реконструкция жасалған. 

Стадинда бірнеше рет Азия ойындары, Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары өткізілген. 2003 жылы жеңіл атлетикадан Азия біріншілігі ұйымдастырылды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Филиппин Ұлттық футбол құрамасы
Шри-Ланка Ұлттық футбол құрамасы

**Шри-Ланка Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық жарыстарда Шри-Ланканың намысын қорғайтын құрама. ФИФА және АФК мүшесі. 1972 жылға дейін Цейлон деген атпен сынға түсіп жүрді.  

## Әлем чемпионаттарында

* 1930 — 1970 — қатыспады
* 1974 — шеттетілді
* 1978 — шеттетілді
* 1982 — 1990 — қатыспады
* 1994 — 2018 — іріктеуден өте алмады

## Азия кубогы

* 1956 — 1968 — қатыспады
* 1972 — іріктеуден өте алмады
* 1976 — қатыспады
* 1980 — іріктеуден өте алмады
* 1984 — іріктеуден өте алмады
* 1988 — қатыспады
* 1992 — қатыспады
* 1996 — 2004 — іріктеуден өте алмады
* 2007 — шеттетілді
* 2011 — 2019 — іріктеуден өте алмады

## Дереккөздер

## Cілтемелер
* Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Шри-Ланка Ұлттық футбол құрамасы
Солтүстік Вьетнам Ұлттық футбол құрамасы

**Солтүстік Вьетнам Ұлттық футбол құрамасы** () — 1949-75 жылдары Солтүстік Вьетнамның атынан сынға түскен команда.

## Тарихы
ФИФА-ға мүше болмаған, сол себепті де әлем және Азия кубогының іріктеулеріне қатыспаған. Кейін Оңтүстік Вьетнам мен Солтүстік Вьетнам өзара бірікті де, Солтүстік Вьетнам құрамасы тарады.  Бір қызығы, құрама жолдастық кездесулерінің көбін социалистік елдердің құрамалымен өткізген..

## Қарсыластары

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* https://web.archive.org/web/20090131135633/http://roonba.50webs.com/north%20vietnam.htm&#x20;Құрама&#x20;жайлы&#x20;мәліметтер

Санат:Вьетнам Ұлттық футбол құрамасы
Оңтүстік Вьетнам Ұлттық футбол құрамасы

**Оңтүстік Вьетнам Ұлттық футбол құрамасы** — 1949-76 жылдары Оңтүстік Вьетнамның атынан сынға түскен құрама. ФИФА мен АФК-ға мүше болған. 

## Тарихы
Алғашқы матчын 1949 жылы өткізген. Азия кубогына екі рет, 1956, 1960 жылдары қатысып, екеуінде де төртінші орынға табан тіреген. Әлем чемпионатының іріктеуіне бір рет қана қатысты, 1973 жылы Жапония мен Гонконг құрамаларынан ұтылып, финалдық турнрирге жолдама ала алмады. 

1976 жылы Солтүстік Вьетнам мен Оңтүстік Вьетнам бірікті де, құрама өмір сүруін тоқтатты. 

## Әлем біріншіліктерінде

* 1974 — *іріктеуден өте алмады*

## Азия кубогында

* 1956 — *4-орын*
* 1960 — *4-орын*
* 1964 — *іріктеуден өте алмады*
* 1968 — *іріктеуден өте алмады*
* 1972 — *қатыспады*
* 1976 — *іріктеуден өте алмады*

## Тағы қараңыз

* Солтүстік Вьетнам ұлттық футбол құрамасы
* Вьетнам Ұлттық футбол құрамасы
  

Санат:Вьетнам Ұлттық футбол құрамасы
Ангилья Ұлттық футбол құрамасы

**Ангилья Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Ангильяның намысын қорғайтын ұлттық құрама.

## Тарихы
1994 жылы КОНКАКАФ-қа, 1996 жылы ФИФА-ға мүше болды. Әзірше ешқандай халықаралық жарыстарға (әлем чемпионаты, КОНКАКАФ Алтын кубогы, Кариб аралдары кубогы) қатыспаған. Өз алаңындағы көптеген ойындарын бейтарап стадиондарда немесе қарсыласының алаңында өткізеді.

ФИФА рейтингісінде 2018 жылғы сәуір айындағы есептеу бойынша 2007 орында. 
## Әлем чемпионаттарында

* 1930 — 1998 — қатыспады
* 2002 — 2018 — іріктеуден өте алмады

## КОНКАКАФ Алтын Кубогы

* 1991 — 2002 — іріктеуден өте алмады
* 2003 — қатыспады
* 2005 — жарыстан шеттетілді
* 2007 — 2015 — іріктеуден өте алмады

## Сілтемелер

* Құрама жайлы ФИФА сайтында 
* RSSSF.com сайтындағы статистикасы

Санат:Ангилья Ұлттық футбол құрамасы
Қызылтаң (Павлодар облысы)

**Қызылтаң** — Павлодар облысы Тереңкөл ауданы, Байқоныс ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 34 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Тереңкөл ауданы елді мекендері
Қызылтаң (ортағасырлық қала орны)

**Қызылтаң**, қақпақ – ортағасырлық қала орны. 

## Географиялық орны
Түркістан облысы Қазығұрт ауданы Қақпақ ауылының оңтүстік шығыс жағындағы биік жотаның бауырында орналасқан.

## Зерттелуі
1982 жылы Шымкент педагогикалық институтының археологиялық отряды (жетекшісі А.Н. Подушкин), 1992 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясының Келес отряды (жетекшісі Д.А. Талеев) зерттеген. Түрік дәуірінде гүлденіп тұрған бұл қала Шаш пен Исфиджабтың арасын байланыстыратын сауда жолының бойындағы шекаралық бекет қызметін атқарған. Араб деректерінде Келес өзенін бойлай Сабылық немесе Сайлық тауынан Сырдарияға дейін салынған қорғаныс дуал болғандығы айтылады. В.В. Бартольдтың пікірінше бұл дуал Қызылтаң маңынан өткен. Ал түрік және араб деректерінде жиі айтылатын темір қақпа, яғни Шаштан шығысқа қарай шығатын қақпа сол дуалдың бойында, осы қаланың тұсында болса керек. Өйткені Ташкент пен Сайрамның, кейіннен Шымкенттің арасындағы негізгі байланыс жолы 20 ғасырдың 50-жылдарына дейін Шыршық, Қызылтаң, Тұрбат, Алтынтөбе, Бекларбек ауылдары арқылы өткендігін жергілікті тұрғындар растайды. 

## Сипаты
Шығыстан батысқа қарай созылған қаланың орталық бөлігінің ауданы 110х75 м, биіктігі 10–11 м. Батыс және солтүстік жағы тік. Солтүстік-батыс жағынан кіретін қақпаның екі шетінен салынған мұнаралардың орындары сақталған. Қызылтаң шахристаны қамалды үш жағынан (шығыс, оңтүстік, батыс) қоршап жатыр. Жер қазу, үй салу жұмыстары кезінде оның көптеген бөліктері бұзылған. Жалпы ауданы 2–3 га. Шахристан сыртында қарапайым халық тұрған қаланың бөлігі, рабаттың құрылыс қалдықтарының бедерлері де жақсы сақталған. Қызылтаңның жобасын түсіру барысында жиналған заттардың сипаты 6–13 ғасырлар арасында мұнда қалалық мәдениет өркендегенінен хабар береді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан көне қалалары
Санат:Түркістан облысы географиясы
Береговое (Тереңкөл ауданы)

**Береговое** — Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл, Береговой ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 14 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Тереңкөл ауданы елді мекендері
Оңтүстік Йемен Ұлттық футбол құрамасы

**Оңтүстік Йемен Ұлттық футбол құрамасы** — 1965-89 жылдар аралығында Йемен Араб Демократиялық Республикасының атынан сынға түскен футбол құрамасы. 1990 жылы ИАДР мен Солтүстік Йемен өзара бірікті де, енді екі құраманың орнына Йемен құрамасы ойнап келе жатыр.

## Тарихы
Ешқашан әлем чемпионатына қатыспаған. Азия кубогының финалдық турниріне бір рет, 1976 жылы Иранда өткен чемпионатқа қатысты. Ираннан 0:8, Ирактан 0:1 есептерімен ұтылып қалды, 

1965-89 жылдар аралығында 36 матч өткізіп, алтауында жеңіске жетті де, төрт ойында тең түсті. Қалған матчтарда ұтылып қалған. Доп айырмашылығы — 30-127

## Әлем біріншіліктерінде
Әлем чемпионаттарының іріктеуінде бір рет қана бақ сынады. 1986 жылғы әлем біріншілігінің іріктеуінде Бахрейнге тап келіп, өз алаңында 1:4 есебімен ұтылды. Сырт алаңда 3:3 есебімен тең түсіп, жарыстан шығып қалды.

Сондай-ақ 1990 жылғы әлем чемпионатына қатысуға да ұсыныс тастады. Бірақ оған дейін Қос Йемен мемлекеті бірігуге әрекет жасап жатты да, әлем чемпионатының іріктеуіне қатысуға мүмкіндік болмады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

*http://rsssf.com/tablesz/zyemen-intres.html

Санат:Йемен Ұлттық футбол құрамасы
Америкалық Вирджин аралдары Ұлттық футбол құрамасы

**Вирджиндер (АҚШ) Ұлттық футбол құрамасы** немесе **Виргин аралдары, Америка Виргиндері** — халықаралық футбол жарыстарында Виргин аралдарының намысын қорғайтын құрама. ФИФА және КОНКАКАФ мүшесі.

## Құрама жайлы
Ұлттық құраманың жеке стадионы жоқ. Өз алаңындағы ойындарын Сент-Томас аралындағы Шарлотта-Амалья қаласындағы «Лайонел Робертс Парк» бейсбол стадионында өткізеді. 

ФИФА қарамағындағы әлсіз құрамалардың бірі. Әлем чемпионаты мен КОНКАКАФ Алтын кубогына қатыспаған. ФИФА рейтингісіндегі ең жоғары көтерілген сатысы 149-шы орын (2011, мамыр).

## Әлем чемпионаттарында

* 1930 по 1998 — *қатыспады*
* 2002 по 2018 — *іріктеуден өте алмады*

## КОНКАКАФ Алтын кубогы

* 1991 по 1998 — *қатыспады*
* 2000 по 2007 — *іріктеуден өте алмады*
* 2009 по 2013 — *қатыспады*
* 2015 — *іріктеуден өте алмады*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Америкалық Вирджин аралдары Ұлттық футбол құрамасы
Луговое (Тереңкөл ауданы)

**Луговое** — Павлодар облысы Тереңкөл ауданы, Береговой ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2025 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан батысқа қарай 7 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Тереңкөл ауданының таратылған елді мекендері
Береговое

* Береговое – Павлодар облысы Железин ауданындағы ауыл.
* Береговое – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл.
* Береговое – Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданындағы ауыл.

Санат:Айрық беттер
Антигуа және Барбуда Ұлттық футбол құрамасы

**Антигуа және Барбуда Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық жарыстарда Антигуа және Барбуданың намысын қорғайтын құрама. Басқарушы орган - Антигуа және Барбуда футбол қауымдастығы.

ФИФА  және КОНКАКАФ мүшесі. Әзірше әлем чемпионаты мен КОНКАКАФ Алтын Кубогының финалдық турнирлеріне қатыспаған. Ең жоғары жетістігі ретінде 1998 жылғы Кариб кубогындағы 4-орынды айтуға болады.

## Әлем чемпионаты

* 1930 — 1970 — *қатыспады*
* 1974 — *іріктеуден өте алмады*
* 1978 — 1982 — *қатыспады*
* 1986 — 2018 — *іріктеуден өте алмады*

## [[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|КОНКАКАФ Алтын кубогы]]

* 1991 — *Қатыспады*
* 1993 — 2015 — *іріктеуден өте алмады*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты
* Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Антигуа және Барбуда Ұлттық футбол құрамасы
Аруба Ұлттық футбол құрамасы

**Аруба Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Арубаның намысын қорғайтын құрама. Басқарушы ұйым — Аруба Футбол Одағы. 

ФИФА және КОНКАКАФ мүшесі. Әзірше әлем чемпионаты мен КОНКАКАФ Алтын кубогына қатыспаған.  

## Стадионы
Өз алаңындағы ойындарын Ораньестадтағы саясаткер Гильермо Просперо атындағы "Тринидад" стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 3000 адам.

1994 жылға дейін нидерландылық ханшайым Вильгелминаның атымен аталған. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Аруба Ұлттық футбол құрамасы
Тео Эрнандес

**Тео Бернар Франсуа Эрнандес** (фр. *Theo Bernard François Hernández*; 6 қазан 1997, Марсель) — француз футболшысы, кәсіпқой футболшы Жан-Франсуа Эрнандестің ұлы,  "Милан" футбол клубының қорғаушысы.

Ағасы Лукас Эрнандесте футболшы.

## Карьерасы

### Клубтық
"Атлетико Мадрид" футбол клубының тәрбиеленушісі. Әкесі де осы клубта ойнаған. Бауыры Лукас Эрнандес қазір осы командада ойнайды. Бірақ Тео команда сапында алаңға шыға алған жоқ. 
2016 жылы жазда "Алавеске" жалға берілді. "Алавес" сапындағы алғашқы голын 2017 жылы 7 мамырда "Атлетик Бильбаоның" қақпасына енгізді. 2017 жылы 28 мамырда Испания кубогының финалында "Барселонаға" бір гол соқты. Бірақ команда 1:3 есебімен ұтылып қалды. 

2017 жылы жазда Мадридтің "Реалына" ауысты. Алғаш рет 17 тамыз күні Испания суперкубогының қарымта матчында "Барселонамен" ойында Асенсионың орнына алаңға шықты. 

2018/19 жылғы маусымды "Реал Сосьедад" сапында өтікізді. 

2019 жылы "Реалға" қайта оралған соң "Миланға" ауысты. Келісім шарты 2024 жылға дейін. 

### Ұлттық құрама
Әзірше Францияның тек жастар құрамаларында ғана ойнап келеді.

## Жетістіктері
 **[[Алавес (футбол клубы)|Алавес]]**

* Испания кубогының финалисі: 2016/17

 **[[Реал Мадрид]]**

* УЕФА Суперкубогы: 2017
* Испания Суперкубогы: 2017

* Клубтар арасындағы әлем чемпионаты: 2017

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Футболшының профилі

Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Франция футболшылары
Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Алавес ФК ойыншылары
Санат:Реал Сосьедад ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Роже Пьянтони

**Роже Пьянтони** (; 26 желтоқсан 1931 — 26 мамыр, 2018, Этен, Франция) — француз футболшысы, ХХ ғасырдың 50-60 жылдары Франция Ұлттық футбол құрамасының шабуыл шебінде ойнаған. 

## Карьерасы
Футболшылық ғұмырында "Нанси", "Реймс", "Ницца" клубтарында ойнап, 200-ден аса гол соқты.

1958 жылғы әлем чемпионатында Франция құрамасы сапында ойнап, жартылай финалға дейін жетті. 1961 жылы жарақат алғанға дейін әлемнің үздік ойыншыларының бірі болды. Жарақаттан соң бұрынғыдай көзге түсе алмады. Нәтижесінде құрамадағы карьерасын 30 жасында аяқтады.

## Жетістіктері
* Франция кубогы 1958
* УЕФА Чемпиондар кубогының финалисі 1959
* Франция чемпионы 1958, 1960, 1962
* Франция чемпионатының сұрмергені 1951, 1961
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1958

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Роже Пьянтони

Санат:Франция футболшылары
Багам аралдары Ұлттық футбол құрамасы

**Багам аралдары Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Багам аралдарының намысын қорғайтын құрама. Басқарушы ұйым - Багам Футбол Қауымдастығы. Бұл ұйым 1967 жылы құрылған.

## Тарихы
ФИФА және КОНКАКАФ мүшесі. Әзірше әлем чемпионаты мен КОНКАКАФ Алтын Кубогының финалдық турниріне қатыспаған. Кариб кубогыне 1999, 2005, 2007 жылдары үш рет қатысып, бір рет қана (2007 жылы) екінші раундқа өткен. Бұдан бөлек Панамерикан ойындарына қатысады.

Өз алаңындағы ойындарын Нассау қаласындағы Томас Робинсон атындағы сыйымдылығы 15 023 адамдық стадионда өткізеді. Стадионның іргесі 1981 жылы қаланған.

## Әлем чемпионаты

* 1930 — 1994 — *қатыспады*
* 1998 — *шеттетілді*
* 2002 — 2010 — *іріктеуден өте алмады*
* 2014 — *шеттетілді*
* 2018 — *іріктеуден өте алмады*

## КОНКАКАФ кубогы

* 1991 — 1998 — *қатыспады*
* 2000 — *іріктеуден өте алмады*
* 2002 — *шеттетілді*
* 2003 — *қатыспады*
* 2005 — *шеттетілді*
* 2007 — *іріктеуден өте алмады*
* 2009 — *қатыспады*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Багам Футбол Қауымдастығы сайты  
* Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Багам аралдары Ұлттық футбол құрамасы
Березовка

**Қазақстан:**

* ''Берёзовка'' – Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы таратылған ауыл.
* Берёзовка – Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл.
* Берёзовка – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы Аққайың ауылының бұрынғы атауы.
* Берёзовка – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл.
* Берёзовка – Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл.
* Берёзовка – Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданындағы ауыл.
* Берёзовка – Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл.
* Берёзовка – Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы, Волчанка ауылдық округіндегі ауыл.
* Берёзовка – Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы, Усть-Таловка кенттік әкімдігіне қарасты ауыл.

**Ресей:**

* Березовка – Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл.
* Березовка – Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл.
* Березовка – Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл.
* Березовка – Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл.
* Березовка – Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл.

Санат:Айрық беттер
Кіші Березняк

**Кіші Березняк** — Павлодар облысы Тереңкөл ауданы, Воскресенка ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 87 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 39 адам (2009).

Санат:Тереңкөл ауданының таратылған елді мекендері
Октябрьское (Тереңкөл ауданы)

**Октябрьское** — Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл, Октябрь ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 28 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Тереңкөл ауданы елді мекендері
Лесное (Тереңкөл ауданы)

**Лесное** — Павлодар облысы Тереңкөл ауданы, Октябрь ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 45 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 93 адам (50 ер адам және 43 әйел адам) болса, 2009 жылы 70 адамды (34 ер адам және 36 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Тереңкөл ауданының таратылған елді мекендері
Благовещенка

**Қазақстан:**

* Благовещенка – Павлодар облысы Тереңкөл ауданында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.
* Благовещенка – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.

**Башқұртстан:**

* Благовещенка – Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл.

Санат:Айрық беттер
Юрген Клопп

**Юрген Норберт Клопп** (;  16 маусым 1967 жыл, Штутгарт, ГФР) — неміс футболшысы, футбол бапкері.

## Карьерасы
2001 жылға дейін Германияның бірнеше клубтарында ойнап, "Майнц-05" клубында өнер көрсетіп жүрген жерінен карьерасын аяқтады да, бапкерлік қызметін дәл осы клубтан бастады. Бапкер бола жүріп, Германия телеарналарының бірінде футбол сарапшысы боп та жұмыс жасады. 

2008-15 жылдары "Боруссия Дортмунд" командасын баптап, клубты біраз күшейтті. Осы аралықта "Баварияға" лайықты қарсылас бола біліп, екі рет Германия чемпионы атанды. Тек бір ғана биіктік — УЕФА Чемпиондар Лигасын ала алмады. 2013 жылы Чемпиондар Лигасының финалына жетіп, дәл сол "Бавариядан" 1:2 есебімен ұтылып қалды. 

2014/15 маусымда "Боруссия" жүлдесіз қалды да, Клопп командадан кетті. Сол жылы күзде "Ливерпульдің" тізгінін ұстады. Мерсисайдтық клубтың ойыны оңалғанымен тағы да еурокубоктерде соңғы сәттерде ғана сүрініп жатты, 2016 жылы Еуропа Лигасының финалында "Севильядан", 2018 жылы Чемпиондар Лигасының финалында "Реалдан" ұтылып қалды.

2019 жылы бәрібір "Ливерпуль" финалда "Тоттенхэмді" ұтып, УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанды.

2024 жылдың 26 қаңтарында Юрген Клопп 2023-2024 футбол маусымы аяқталғанда өз қызметін босататынын мәлімдеп, Англиядағы 9 жылдық еңбегін аяқтап, кейінгі уақытын өзіне және отбасына арнайтынын айтқан болатын. Клопп басқа Англия жаттықтырмайтынын атап өтті.

## Жетістіктері
### Командалық (бапкер ретінде)

**[[Боруссия Дортмунд|«Боруссия» Дортмунд]]**

* Германия чемпионы (**2**): 2010/11, 2011/12
* Германияның вице-чемпионы (**2**): 2012/13, 2013/14
* Германия кубогы (**1**): 2011/12
* Германия кубогының финалисі (**2**): 2013/14, 2014/15
* Германия суперкубогы (**2**): 2013, 2014
* Германия Суперкубогының финалисі (**2**): 2011, 2012
* УЕФА Чемпиондар Лигасының финалисі (**1**): 2012/13

**[[Ливерпуль (футбол клубы)|«Ливерпуль»]]**

* УЕФА Еуропа Лигасының финалисі (**1**): 2015/16
* Футбол лигасы кубогының финалисі (**1**): 2015/16
* УЕФА Чемпиондар Лигасының финалисі (1): 2017/18 
*УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы (1): 2018/19
*УЕФА Суперкубогы: 2019

### Жеке
* Германиядағы жылдың үздік сарапшысы (HERBERT-Award) (**3**): 2007, 2009, 2011
* Германиядағы жылдың үздік бапкері (**2**): 2011, 2012
* Англиядағы қыркүйек айының үздік бапкері:  2016

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ливерпул ФК сайтындағы профилі

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия футбол жаттықтырушылары
Санат:Айнтрахт Майндағы Франкфурт ФК жаттықтырушылары
Санат:Айнтрахт Майндағы Франкфурт ФК ойыншылары
Санат:Майнц 05 ФК ойыншылары
Санат:Майнц 05 ФК жаттықтырушылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК жаттықтырушылары
Санат:Ливерпуль ФК жаттықтырушылары
Лорис Кариус

**Лорис Свен Кариус** (; 22 маусым 1993, Биберах-на-Рисе, Баден-Вюртемберг, Германия) — германиялық футболшы, «Ньюкасл Юнайтед» клубының қақпашысы.

## Мансабы
2013-16 жылдары "Майнц-05" клубының негізгі қақпашысына айналды. 2016 жылы жазда бірнеше клуб Кариусты өз құрамдарына қосып алғысы келді, мысалы, "Атлетико Мадрид", "Эвертон", "Ливерпуль". Соңында "Ливерпульмен" бес жылдық келісім шартқа отырды.

"Ливерпульде" 2016 жылдың жазынан бері ойнайды. Командада алғаш рет 2016 жылы 20 қыркүйекте "Дерби Каунтиге" қарсы алаңға шықты. Бір айдан соң команда бапкері Юрген Клопп "Кариус команданың негізгі қақпашысы" деп мәлімдегенімен, кейін Кариус көптеген дөрекі қателіктерді жіберді де, қосалқы құрамда көп отыратын болды. 

2018 жылы 26 мамырда УЕФА Чемпиондар Лигасының Киевте өткен финалында Кариус негізгі құрамда алаңға шығып, екі рет оңбай қателесті: алғашқысында қолмен ойынға қосқан добы Кәрім Бенземаның тірсегіне тиіп кетіп, доп қақпадан бір-ақ шықты. Екіншісінде Гарет Бейлдің алыстан тепкен добы дәл бұған қарай ұшты да, бұл нықтап ұстай алмай, қақпаға жіберіп алды.

2018 жылы 25 тамызда "Бешикташ" клубымен екі жылдық келісім шарт жасасты.

## Статистикасы
*2018 жылғы 27 мамырдағы көрсеткіштер*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ливерпуль ФК сайтындағы профилі 

Санат:Германия футболшылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Бешикташ ФК ойыншылары
Санат:Майнц 05 ФК ойыншылары
Санат:Ньюкасл Юнайтед ФК ойыншылары
Деян Ловрен

**Деян Ловрен** (; 5 шілде 1989, Зеница, Югославия) — хорват футболшысы, "Зенит" футбол клубы мен Хорватия құрамасының қорғаныс шебінде ойнайды. 2018 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. 

2014 жылғы әлем чемпионатына қатысқан.

## Карьерасы

### Клубтық
Карьерасын 2005 жылы "Динамо" (Загреб) сапында бастады. Хорватия чемпионатындағы алғашқы ойынын 2006 жылы мамырда "Ватекс" клубына қарсы өткізді. Көп ұзама сол жылы жазда Хорватияның екінші дивизионында ойнайтын Запрешичтің "Интер" клубына жалға беріліп, бір маусымнан соң клуб жоғары лигаға жолдама алды.

2008 жылы жазда "Динамоға" қайта оралды. 

2010 жылы жазда "Олимпик Лионға" ауысты. 

2013 жылы "Саутгемтонмен" төрт жылдық келісім шарт жасасты. Бірақ 2014 жылы шілдеде "Ливерпульге" ауысты.

### Ұлттық құрама
Ұлттық құраманың 17, 19, 21 жасқа дейінгі командаларында ойнап, 2009 жылы 8 қазан күні Катар құрамасымен жолдастық кездесуде негізгі құрамада тұңғыш рет алаңға шықты.

## Жетістіктері
**[[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо (Загреб)]]**

* Хорватия чемпионы (2): 2005/06, 2008/09
* Хорватия кубогы: 2008/09

**Интер (Запрешич)**

* Хорватия ІІ лигасының чемпионы: 2006/07

**[[Олимпик Лион]]**

* Франция кубогы: 2012

'''Ливерпуль'''

* УЕФА Чемпиондар лигасы: 2018/19
* УЕФА Суперкубогы: 2019
**[[Зенит (футбол клубы, Санкт-Петербург)|Зенит]]**

* Ресей суперкубогы: 2020

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Футболшының профилі

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары
Санат:Саутгемптон ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары
Санат:Зенит ФК ойыншылары
Эндрю Робертсон

**Эндрю Робертсон** (; 11 наурыз 1994 жыл,  Глазго, Шотландия) — шотланд футболшысы, Шотландия құрамасы мен Ливерпуль клубының қорғаушысы.

## Мансап

### '''Клубтық'''
Эндрю Робертсон - Селтик және Queen's Park клубтарынан гыққан. 2012 жылдың 28 шілдесінде Бервик Рейнджерске қарсы Challenge Cup матчында ол соңғысының дебютін жасады. 11 тамызда Шығыс Стирлингширге қарсы матчта Эндрю Шотландияның үшінші дивизионында дебют жасады. 13 қарашада Шығыс Стирлингширге қарсы матчта ол Queen's Park сапындағы алғашқы голын соқты.

2013 жылдың жазында Робертсонның келісімшарты аяқталып, ол Данди Юнайтедке еркін агент ретінде қосылды. 2 тамызда Парик Тислге қарсы матчта Эндрю Шотландияның Премьер-Лигасында дебют жасады. 22 қыркүйекте Мотервеллге қарсы матчта ол Данди Юнайтед үшін алғашқы голын соқты.

2014 жылдың жазында Эндрю ағылшындық Халл Ситиге көшіп, үш жылдық келісімшартқа қол қойды. Трансфер құны 3,5 миллион еуроны құрады. 16 тамызда Куинз Парк Рейнджерске қарсы матчта ол Ағылшын Премьер-лигасында дебют жасады. Жыл соңында Робертсон Шотландиядағы ең үздік жас футболшы деп танылды. 2014/2015 маусымының соңында клуб Чемпионатқа жіберілді, бірақ Эндрю командада қалуды шешті. 2015 жылдың 3 қарашасында Брентфордқа қарсы матчта ол Халл Сити үшін алғашқы голын соқты.

2017 жылдың жазында Робертсон Ливерпульге көшті. Трансфер құны 10 миллион фунт болды. Ол Ағылшын Премьер-Лигасындағы алғашқы ойынын Кристал Пэласқа қарсы ойында өткізді. 2018 жылдың 13 мамырында Брайтон энд Хоув Альбионға қарсы матчта Эндрю Ливерпуль үшін алғашқы голын соқты. 2017/2018 маусымында ол Ливерпульмен бірге Чемпиондар лигасының финалына дейін жетті, бірақ команда сол финалда жеңіліп қалды. Мадридтік «Реал» «Ливерпульді» 3:1 есебімен ұтты. 2019 жылдың 17 қаңтарында ол клубпен келісімшартын ұзартты. 2018-2019 маусымында ол Чемпиондар лигасын жеңіп алды, финалда «Ливерпуль» «Тоттенхэм Хотспурды» 2:0 есебімен жеңді.

### '''Ұлттық құрама'''
2014 жылы 5 наурызда Польшаға қарсы жолдастық матчта Робертсон Шотландия құрамасының сапында дебют жасап, екінші таймда Барри Баннанның орнына шықты. 18 қарашада Англияға қарсы ойында ол ұлттық құрама сапындағы алғашқы голын соқты.

2021 жылы Робертсон Еуропа чемпионатына қатысты. Турнирде ол Чехия, Англия және Хорватия командаларына қарсы матчтарда ойнады.

## Жетістіктері
**Ливерпуль**
* Англия чемпионы (2): 2019/20, 2024/25
* Англия кубогы: 2021/22
* Англия футбол лигасының кубогы: 2021/22, 2023/24
* Англия суперкубогы: 2022
* УЕФА Чемпиондар лигасы: 2018/19
* УЕФА Суперкубогы: 2019
* Клубтар әлем чемпионаты: 2019

## Ұлттық құрамадағы голдары
Ұлттық құрама сапында 2014 жылы 5 наурызда Польшамен ойында алаңға шықты.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Футболшының профилі

Санат:Шотландия футболшылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Шотландия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Селтик ФК ойыншылары
Вирджил ван Дейк

**Вирджил ван Дейк** (; 8 шілде 1991, Бреда) — нидерланд футболшысы, тегі суринамдық. "Ливерпуль" футбол клубы мен Нидерланд құрамасының қорғаушысы. "Гронинген" футбол клубының түлегі.

## Карьерасы
Карьерасын 2011 жылы өзінің туған клубы "Гронингенде" бастады. Сол жылы 30 қараша күні "Фейеноордтың" қақпасына командадағы алғашқы голын енгізді.

2013-15 жылдары "Селтик" сапында ойнап, Шотландия чемпионы атанды. 2015-18 жылдары Англияның "Саутгемптон" клубында өнер көрсетіп, 70-ке жуық ойында алаңға шықты. 2018 жылы 1 қаңтар күні "Ливерпульге" ауысты. 

2018 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалында "Реалға" қарсы ойында негізгі құрамда алаңға шықты. 

## Жетістіктері
### Командалық
**Селтик**
* Шотландия чемпионы (2): 2013/14, 2014/15
* Шотландия Лига кубогы: 2015

**Ливерпуль**
* Англия чемпионы (2): 2019/20, 2024/25
* Англия кубогы: 2021/22
* Англия футбол лигасының кубогы: 2021/22, 2023/24
* Англия суперкубогы: 2022
* УЕФА Чемпиондар лигасы: 2018/19
* УЕФА Суперкубогы: 2019
* Клубтар әлем чемпионаты: 2019

### Жеке
* УЕФА версиясы бойынша жылдың үздік қорғаушысы: 2018/19
* «Селтиктегі» жыл ойыншысы: 2013/14
* «Саутгемптондағы» жыл ойыншысы: 2015/16
* Премьер-лиганың үздігі: желтоқсан 2018
* УЕФА Чемпиондар лигасының үздік қорғаушысы: 2018/19
* Премьер-лиганың үздігі: 2018/19
* «Ливерпулдің» үздік ойыншысы: 2018/19
* УЕФА версиясы бойынша Еуропаның үздік ойыншысы: 2019

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* ''liverpoolfc.com'' сайтындағы Профилі 

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Гронинген ФК ойыншылары
Санат:Селтик ФК ойыншылары
Санат:Саутгемптон ФК ойыншылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Воскресенка

**Қазақстан:**

* Воскресенка – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы Әулиеағаш ауылының бұрынғы атауы.

**Башқұртстан:**

* Воскресенка – Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл.

**Өзендер:**

* Воскресенка – Ресейдегі өзен. Владимир облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. 
* Воскресенка – Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.

Санат:Айрық беттер
Жаңақұрылыс (Павлодар облысы)

**Жаңақұрылыс** — Павлодар облысы Тереңкөл ауданы, Жаңақұрылыс ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 85 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Тереңкөл ауданы елді мекендері
Конторка (Павлодар облысы)

**Конторка** — Павлодар облысы Тереңкөл ауданы, Томарлы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 47 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 271 адам (138 ер адам және 133 әйел адам) болса, 2009 жылы 81 адамды (41 ер адам және 40 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Тереңкөл ауданының таратылған елді мекендері
Пахомовка

**Пахомовка** — Павлодар облысы Тереңкөл ауданы, Жаңақұрылыс ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2015 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 70 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 74 адам (38 ер адам және 36 әйел адам) болса, 2009 жылы 3 ер адам тұрды.

## Дереккөздер

Санат:Тереңкөл ауданының таратылған елді мекендері
Тегістік

**Елді мекендер:**

* Тегістік – Алматы облысы Райымбек ауданындағы ауыл
* Тегістік – Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы ауыл.
* Тегістік – Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы ауыл.
* Тегістік – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**

* Тегістік – бекіністі мекен.

Санат:Айрық беттер
Жаңақұрылыс

* Жаңақұрылыс – Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
* Жаңақұрылыс – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл.
* Жаңақұрылыс – Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл.
* Жаңақұрылыс – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл.
* Жаңақұрылыс – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы ауыл.
Трофимовка

**Елді мекендер:**

* Трофимовка – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы Қоржынкөл ауылының бұрынғы атауы.

**Өзен:**

* Трофимовка (Сиучка) – Ресейдегі өзен. Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Ивановка (айрық)

**Қазақстан:**

* Ивановка – Абай облысы Бородулиха ауданындағы ауыл.
* Ивановка – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл.
* Ивановка – Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы ауыл.
* Ивановка – Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл.
* Ивановка – Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың ауданындағы ауыл.

**Башқұртстан:**

* Ивановка – Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл.
* Ивановка – Башқұртстанның Бакалин ауданындағы ауыл.
* Ивановка – Башқұртстанның Гафурий ауданындағы ауыл.
* Ивановка – Башқұртстанның Давлекан ауданындағы ауыл.
* Ивановка – Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл.
* Ивановка – Башқұртстанның Мелеуз ауданындағы ауыл.
* Ивановка – Башқұртстанның Федор ауданындағы ауыл.
Джон Мейджор (философ)

**Джон Мейджор** (ағыл. *John Major* немесе **Мэер**, ағыл. *Mair*; 1467—1550) — шотландық философ және XVI ғасыр тарихшысы.

Джон Мейджор шығыс Лотианның бай әулетті отбасынан шыққан, бірақ алдымен Кембриджде, содан кейін Парижде жақсы білім алды. Университетті бітіргеннен кейін Мейджор Париж университетінде білім беруге қалды, ал 1518 жылы Глазго университеті, кейінірек Сент-Эндрюстің жетекші профессорларының бірі болу үшін Шотландияға оралды. Соңғы ортағасырлық схоластика-философтардың бірі болғандықтан, Мейджор тірі кезінде теология мәселесінде үлкен беделге ие болды.

Мейджор Библияның түпнұсқа мәтіндері мен ежелгі философтарға сүйене отырып, заманауи гуманистік идеология рухында номинализмнің дәстүрлі позицияларын қайта ойластырды. Бітімгерлік тұрғысынан сөйлеген Мейджор Рим папасының шіркеуге үстемдігін бірыңғай ұйым ретінде, сондай-ақ ұлттың патшаға үстемдігін дәлелдеді. Ол сондай-ақ, адамның еркіндікке деген табиғи құқығының ажырамас екенін атап өтті.

Алайда, Мейджордың ең маңызды жұмысы Шотландияны одан әрі дамыту жолдары мен тарихына арналды. 1521 жылы шотландық тарихнамада алғаш рет Шотландия мен Англияны біртұтас мемлекет ретінде біріктіру идеясы пайда болған «**Ұлы Британия**» атты кітап жарыққа шықты. Екі британдық мемлекеттердің географиялық бірлігі мен тарихи жақындығына сүйене отырып, Мейджор бірлестіктің артықшылықтарын одан әрі гүлденудің кепілі ретінде қорғап шықты. Тарихи зерттеулер саласында Мейджордың тарихи дәстүрлерге анағұрлым сыни және шынайы дерек көздеріне негізделген жұмыстары қазіргі хроникалармен қатты қарама-қарсы. Мейджордың «Ұлы Британиясы» XVI ғасырда Шотландияның саяси дамуына айтарлықтай әсер етті, бірақ ол академиялық латын тілінде жазылғандықтан Еуропада кеңінен танымал бола алмады.

Санат:Тарихшылар
Санат:Шотландия философтары
Санат:Шотландия тарихшылары
Барбадос — Гренада футбол матчы (1994)

**[[Барбадос Ұлттық футбол құрамасы|Барбадос]] — [[Гренада Ұлттық футбол құрамасы|Гренада]] футбол матчы** — 1994 жылғы Кариб елдерінің кубогындағы ерекше, күлкілі матч. Матч 1994 жылы 27 қаңтарда Барбадостағы Ұлттық стадионда өтті.

## Матчқа дейін
1994 жылы Кариб елдерінің кубогы турниріне федерация басшылары "Алтын гол" атты қызықты ережені енгізеді. Кейіндеу ФИФА енгізген "Алтын голдан" айырмашылығы — топтық турнирде де ойын тең аяқталса тағы екі тайм ойнайды, және бір гол соғыла қалса, сол сәтте ойын аяқталады. Одан бөлек, ол гол екі гол деп саналатын болды (мәселен, 2:2 боп тұрған кезде алтын гол соғылса, 4:2 болады).

Матчқа дейінгі турнир кестесі.

## Матч
Барбадос пен Гренада арасындағы кездесу өзгелерден ерекше аяқталады, Гренада құрамасы екі доппен жеңілмесе болды, келесі сатыға өтеді, Ал Барбадос тиісінше жоқ дегенде екі доп айырмасымен ұтуы керек. Барбадостықтар 83 минутқа дейін 2:0 есебімен ұтады да, бір гол жіберіп алады. Енді қалайда үшінші голды соғуы тиіс. Бірақ үшінші голды соғудың реті келмейді де, ақыр соңында қулыққа көшіп, өз қақпаларына гол соғады. Ондағы мақсаттары — негізгі уақытты 2:2 есебімен аяқтап, қосымша таймдарда қалайда бір гол енгізу керек те, 4:2 есебімен жеңіске жету керек.

Олардың бұл мақсатын гренадалықтар сәл кейінірек аңғарады да, енді олар да матчты 2:3 есбімен аяқтау үшін өз қақпаларына гол соқпақ болады. Енді Барбадос футболшыларына тіпті ауыр соқты, өз қақпаларын қорғаумен қатар, қарсыластың қақпасын да қорғап әлекке түседі. Абырой болғанда, негізгі уақыт 2:2 есебімен аяқталады.

Қосымша таймдарда Барбадос бір гол соғады да, ол гол екі гол есебінде саналып, 4:2 есебімен ұтып, мақсаттарына жеткен екен.

## Матчтан соң
Матчтан кейінгі қорытынды турнир кестесі

Барбадос құрамасы өздеріне керекті ұпайды жинайды да, келесі сатыға өтеді. 

Турнир біткен соң басшылар қайтадан "Алтын гол" ережесін алып тастайды.

## Дереккөздер

Санат:Барбадос Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Гренада Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Футболдан Кариб кубогы
Санат:1994 жылғы футбол