Үшінші Ливан соғысының хронологиясы (2024)

**Израильдің Хезболламен соғысы** немесе **[[Үшінші Ливан соғысы (2024)|Үшінші Ливан соғысы]]** (Израильде **«Солтүстік жебелері» операциясы** ретінде де белгілі) — Израиль қорғаныс күштері (ЦАХАЛ) мен Хезболла арасындағы қарулы қақтығыс 2024 жылы 23 қыркүйекте Ливанның Хезболла тобына қарсы Израиль қорғаныс күштері Ливан территориясын бомбалаумен басталды. 1 қазанда Израиль Ливанның оңтүстігінде құрлықтық шабуылын бастады.

## Барысы
### Бірінші кезең: Бомбалау
**23 қыркүйек:** Израиль армиясы Ливанның оңтүстігі мен Бекаа алқабындағы Хезболланың сегіз жүз әскери нысанасына шабуыл жасағанын хабарлады. Әуе соққысынан «Хезболланың» жоғары шенді қолбасшысы Али Абурия қаза тапты. Сол күні Хезболла Израильге 150-ге дейін зымыран атқылаған.

**24 қыркүйек:**
ЦАХАЛ Ливандағы «Хезболла» нысандарына шабуылдардың жаңа толқынын бастады. Бір тәулік ішінде Ливанның оңтүстігі мен Бекаа аңғарында 1500 нысанаға соққы жасалды, сондай-ақ, ЦАХАЛ мәлімдемесі бойынша Бейрутқа нүктелі соққы жасалды.

**26 қыркүйек:** «Ирактың Исламдық қарсыласу» күштері Израильдің оңтүстігіндегі Эйлат қаласына соққы жасағанын мәлімдеді. Израиль дәл бағытталған соққымен «Хезболла» әуе күштерінің қолбасшысы Мұхаммед Хусейн Срурды жойды.

### Екінші кезең: Құрлықтағы операция
thumb|2024 жылы Израильдің Хезболламен соғысы кезіндегі жерүсті қақтығыстары.
### Қазан
**30 қыркүйек – 1 қазан:**Түнде Израиль қорғаныс армиясы Ливанда жерүсті операциясын бастады, шекараның бірнеше аумағында Израиль әскерлерінің серпілістері туралы хабарланады. Кейінірек Израиль армиясының танктері Рмейш елді мекеніне кірді.

АҚШ Иранның ықтимал зымыран шабуылы туралы Израильге ескерту жасады.

**1 қазан:** Израиль Ливанның оңтүстігінде құрлықтық шабуылын бастады. Құрлық әскері елді мекендердегі әскери нысандарды атқылаған. Рейтер агенттігінің ақпары бойынша Ливан армиясы Израильмен арадағы шекарадан 5 шақырымға кейін шегінген. 1 қазан кешке Иран Израильді ракетамен атқылаған. Тегеран мұны "Хезболла" мен ХАМАС жетекшілерінің өлімі үшін "кек қайтару" деді. Ал Израиль бұған міндетті түрде "жауап беретінін" айтқан.

**1–3 қазан:** Зымыран шабуылына байланысты бүкіл елде, әсіресе ел астанасы Тель-Авивте сиреналар іске қосылды. Армия израильдіктерді «ескертулерге құлақ асып, қауіпсіз жерлерге орналасуға» шақырды. Израильдік БАҚ елге жүзден астам зымыран атылғанын хабарлады. Иран Ислам Төңкеріс сақшылары: "Біз Израильге ондаған зымыран жібердік, егер олар жауап қайтарса, біз оларды тағы бір рет нысанаға аламыз" деп мәлімдеді. Сондай-ақ мәлімдемеде бүгін түнгі шабуылдың Хамас жетекшісі Исмаил Хание, Хезболла жетекшісі Хасан Насралла және ирандық генерал Аббас Нилфурашан өлтірілген Израиль шабуылдарына жауап ретінде ұйымдастырылғаны айтылды. Израиль Ливанның 200-ден аса нысанды атқылаған. Олардың арасында қару-жарақ қоймалары бар. Ал, "Хезболла" Израильге қарай 25 зымыран мен 5 дрон ұшырған. Олардың көбі көкте атып түсірілді. Еврей елі күштері қазір Ливан аумағындағы құрлықтағы операциясын жалғастырып жатыр. Әскери нысандарды ату кезінде Ливан армиясының бір әскери қызметшісі қаза тапты, Ливан Қарулы Күштері қарсы оқ атты.

**5 қазан:** Reuters агенттігі ливандық БАҚ-қа сілтеме жасай отырып, ХАМАС-тың қарулы қанаты "Аль-Кассам" бригадасының жетекшісі Саид Аталланың Израиль шабуылынан Триполиде қаза тапқанын хабарлады. Ол палестиналық босқындар лагеріне жасалған соққы кезінде отбасының үш мүшесімен бірге қаза тапқан. Израиль бұған дейін Бейрут орталығына соққы жасаған болатын. Йемен де Палестина мен Ливанды қолдап, Тель-Авивтегі Израильдің әскери нысанасына шабуыл жасау үшін Яфа ұшқышсыз ұшағын пайдаланды.

**6 қазан:** Бейрутте тағы да жарылыс болды. Бұған дейін израильдік әскерилер «Хезболланың» нысандарына жататын ғимараттарға жақын орналасқан Дахия оңтүстік ауданының тұрғындарын шұғыл эвакуациялау туралы ескерту жасаған. Сонымен қоса «Хезболла» Ливанмен шекарадағы аудандарда израильдік әскерилер мен жауынгерлердің қақтығыстары жалғасып жатқанын мәлімдеді. ЦАХАЛ таратқан деректер бойынша, Ливаннан Израиль аумағына 200-ден астам зымыран ұшырылған.

**7 қазан:** Израиль қорғаныс күштері (ЦАХАЛ) Бейруттегі Ливан Хезболла қозғалысының барлау штабына соққы бергенін хабарлады. Израиль армиясы соңғы бірнеше сағат ішінде елдің әскери-әуе күштері Бейрут аймағындағы Хезболла қару-жарақ қоймаларына соққы жасағанын қосты. Израиль қорғаныс күштері Газа секторындағы Дейр әл-Балах қаласындағы ауруханада орналасқан палестиналық Хамас қозғалысының болжамды басқару орталықтарына соққы бергенін хабарлады. Израильдің орталығындағы Ришон-ле-Цион қаласында әуе шабуылының сиреналары естілді, деп хабарлады Израиль қорғаныс күштерінің баспасөз қызметі. Армия кейінірек шығыстан ұшырылған "екі күдікті әуе нысанын" ұстағанын хабарлады. Кейін Израиль әуе күштері Бейруттың Дахия аймағына шабуыл жасады. Одан кейін Израиль әуе күштерінің ұшақтары ауқымды әуе операциясын жүргізіп, бір сағатта Ливанның оңтүстігіндегі 120 нысанаға соққы берді.

**8 қазан:** ЦАХАЛдың 146-шы бронетранспортер дивизиясы Ха-Мапац Ливанның оңтүстік-батысындағы Хезболла инфрақұрылымына қарсы "шектелген, локализацияланған, мақсатты операциялық әрекеттерді" бастады. Израиль әскерилері Ливан аумағынан Хайфа бағытында жаппай атқылауды тіркеді. Израиль қорғаныс күштері өздерінің мемлекеттік туын Ливанның оңтүстігіндегі Марун ар-Рас ауылындағы төбеге тікті. Дәл осы позициядан кейін Израильдің солтүстігіндегі елді мекендерді атқылау жүргізілді.

**9 қазан:** "Хезболла" Ливанның оңтүстігінде Израиль күштерінің артиллерия мен минометтер арқылы шабуылын тойтарғанын хабарлады. Кейін Израиль қорғаныс күштері Ливан аумағынан жүзге жуық зымыран атқанын хабарлады.

**10 қазан:** Израиль қорғаныс күштері БҰҰ-ның Ливандағы уақытша бітімгершілік күштерінің (UNIFIL) Рас-ән-Накура мүйісіндегі штаб-пәтеріндегі нысанды және бітімгершілік күштері жасырынған бункерге оқ жаудырды, нәтижесінде екі шабуыл жасалып, үш сарбаз жараланды.

**11 қазан:** «Хезболла» Израильді жеңіп, оны Ливанның оңтүстігінде атысты тоқтатуға мәжбүрлеу міндетін қойды. Кейін «Хезболла» содырлары Ливанның оңтүстігіндегі Израиль әскерилерінің позицияларына шабуыл жасады. Израиль қорғаныс күштері Ливандағы «Хезболла» тобының Радван бөлімшесінің зымырандық күштерінің қолбасшысы Эриб әл-Шаджды өлтірді. Ол Ливанда қайтыс болды.

**12 қазан:** «Хезболла» содырлары Ливанның оңтүстігінде Израиль армиясының бульдозеріне басқарылатын зымыран қолданды. Ливаннан Израильдің орталығына екі ұшқышсыз ұшу аппараты (БПЛА) ұшырылды, ал Израиль әскерилері Сириядан ұшыруды да тіркеді. Соңғы 24 сағат ішінде ЦАХАЛ Ливаннан 200 зымыран ұшырылғанын тіркеді.  «Хезболла» содырлары Цфат қаласында орналасқан Израиль қорғаныс күштерінің (ЦАХАЛ) солтүстік әскери округінің штаб-пәтеріне зымырандық шабуыл жасады. Израиль қорғаныс күштері жабық аумақты кеңейтті. Басылымның мәліметінше, оның құрамына Зарит, Шомера, Штула, Нетуа және Эвен Менахем кіреді. 12 қазан күні сағат 20:00-ден бастап кіруге тыйым салынады. Бірқатар араб ақпарат құралдарының мәлімдемелеріне қарағанда, Израиль әскерилері Израиль-Сирия шекарасын кесіп өтіп, басып алынған аумақтардағы позицияларын нығайта бастады.

**13 қазан:** Израиль әскери-әуе күштері Баалбек қаласының солтүстігіндегі Макна және Юнин елді мекендері маңындағы нысандарға бірнеше соққы берді. Ливандағы БҰҰ бітімгершілері Израиль күштерінің Ливанмен шекарадағы демаркациялық желіні кесіп өткені туралы хабарлады, бұл БҰҰ объектісінің аумағына танктердің енуімен болған оқыс оқиғаға себеп болды. «Хезболла» содырлары Израильдің солтүстігіндегі Биньямин елді мекеніне шабуыл жасады, 67 адам жарақат алды.

**14 қазан:**
Израиль әуе күштері Ливанның солтүстігіндегі христиан аймағындағы Згарта мен Эхден қалаларының арасындағы тас жолда орналасқан Эйто елді мекеніне шабуыл жасады. Израиль Бейрутты қоса алғанда Ливанға шабуыл жасауды жалғастырады, деп мәлімдеді еврей мемлекетінің премьер-министрі Биньямин Нетаньяху.

**15 қазан:** Израиль әуе күштері Ливанның солтүстігіндегі Хермель ауданындағы шекаралық өткелге шабуыл жасады. Кейінірек әуе күштері Ливанның оңтүстігіндегі Кана елді мекеніне шабуыл жасады.

**16 қазан:** Израиль әуе күштері Ливанның солтүстік-шығысындағы қалаларға бірқатар соққы жасады. Израиль армиясының Merkava танкі Ливанда Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) бітімгершілік контингентіне оқ атты (UNIFIL).

**17 қазан:** Израиль әуе күштерінің жауынгерлері Ливанның оңтүстігіндегі Тир қаласының маңындағы Бурдж-эш-Шимали палестиналық босқындар лагеріне шабуыл жасады.

**18 қазан:** «Хезболла» Израильмен «шиеленісудің жаңа кезеңі» туралы жариялады. Израильдің қарулы күштері Ливандағы «Хезболла» тобының негізгі жер асты командалық орталығы мен туннелін жойды.

**19 қазан:** «Хезболла» содырлары Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяхуға қастандық жасады. Кесариядағы премьердің резиденциясына ол жоқ кезде ұшқышсыз ұшақтармен (БПЛА) шабуыл жасалды. Кейінірек Израиль ӘӘК Бейруттың оңтүстік шетіне шабуыл жасады, онда «Хезболла» нысандары орналасқан және топтың жақтастары тұрады.

**20 қазан:** Израиль авиациясы Ливанның оңтүстігіне шабуыл жасау барысында 65 «Хезболла» лаңкестерін жойды, сондай-ақ Ливандағы «Хезболлаға» қатысы бар 175 нысанаға соққы берді.

**21 қазан:** Израиль авиациясы Сирияның астанасы Дамаскіге шабуыл жасады. Мақсат шабуыл кезінде қаза тапқан «Хезболла» ақша аудару бөлімінің командирі болды. Сондай-ақ Израиль таяу сағаттарда бүкіл Ливанға жаңа соққылар жасайтынын жариялады.

**22 қазан:** «Хезболла» Тель-Авивтің маңындағы Глилот әскери барлау базасына және Хайфаның солтүстік-батысындағы Израиль әскери-теңіз күштерінің базасына зымырандық шабуыл жасағанын мәлімдеді.

**23 қазан:** Израиль әуе күштерінің жойғыштары Ливанның астанасы Бейрут қаласына жаңа зымырандық шабуыл жасады, Иранға қарсы Al-Mayadeen телекомпаниясы пайдаланған офис қирап қалды. «Хезболла» содырлары Тель-Авив түбінде орналасқан әскери-өнеркәсіптік кешенге шабуыл жасады.

**24 қазан:** Израиль әуе күштері Ливанның шығысындағы Бекаа алқабындағы Эль-Ходр елді мекеніне шабуыл жасады. Әуе шабуылы жергілікті Әл-Хамза мешітінің маңындағы көп қабатты үйге жасалды, қаза тапқандар бар.

**24–25 қазан:** Израиль әуе күштері Бейруттың оңтүстік шетіне шабуыл жасады. 25 қазан күні таңертең Израильдің Хасбай қаласына жасаған әуе шабуылының нәтижесінде ливандық Al Mayadeen жаңалықтар арнасының 3 журналисті қаза тапты.

**26 қазан:** Таңертең Израиль Қорғаныс армиясы ирандық әскери нысандарға шабуыл жасады. Шабуылға 100-ден астам ұшақ, оның ішінде F-35 стелс-жойғыштар қатысты. Израиль алдағы шабуылдар туралы АҚШ-ты хабардар етті. Сондай-ақ, Израиль Сириядағы Иран радарларына алдын ала шабуыл жасады.

**27 қазан:** Израиль өзінің шекарасынан 10 шақырым жерде орналасқан Ливанның оңтүстігіндегі Дждейдет-Марджаюн елді мекеніне шабуыл жасады. «Хезболла» Rafael компаниясының әскери кәсіпорындары орналасқан Хайфаның солтүстігіндегі Звулун өнеркәсіптік ауданын зымырандармен атқылады, сондай-ақ Израильге 200-ден астам зымыран ұшырды.

**28 қазан:** Израиль әуе күштерінің жойғыштары Ливанның солтүстік-шығыс бөлігіндегі қалалар мен елді мекендерге қарқынды шабуыл жасады. Израиль армиясы сондай-ақ Ливан аумағынан 80 зымыран ұшырғанын тіркеді.

**29 қазан:** Израиль әскерилері Ливан тарапынан Жоғарғы және Батыс Галилеяның бірнеше аудандары бағытында қуатты оқ атуды тіркеді. 50-ге жуық зымыран ұшырылды. Сондай-ақ, Израиль ӘӘК Ливанның шығысындағы Бекаа алқабының елді мекендеріне 30-дан астам әуе шабуылын жасады.

**30 қазан:** Израиль Иранға шабуыл жасау барысында Ислам революциясы күзет корпусының (IRGC) басқаруындағы Семнан провинциясындағы Шахруд ғарыш орталығына шабуыл жасағаны белгілі болды. Сондай-ақ, Израиль Қорғаныс армиясы Ливанның солтүстік-шығысындағы «Хезболла» тобының отын қоймаларына әуе шабуылын жасады.

**31 қазан:** Израиль әскері Ливанның шығысындағы Бекаа алқабындағы тарихи Баалбек ауданындағы екі қалаға шабуыл жасады.
### Қараша
**1 қараша:** Израиль авиациясы Бейруттың оңтүстігіндегі «Хезболла» тобының бірнеше нысанына шабуыл жасады.

**2 қараша:** Израиль әуе күштері Ливан аумағындағы радикалдардың 120-ға жуық нысанына шабуыл жасады.

**3 қараша:** Израиль әскері Ливанның солтүстігіндегі Джебель-Акрум таулы ауданындағы көпірге соққы жасады.

**4 қараша:** Израиль Қорғаныс армиясы Ливанның оңтүстігіндегі Барашит елді мекеніндегі «Хезболла» қарулы қанатының далалық командирін жойғанын мәлімдеді.

**5 қараша:** Израиль әскери-әуе күштері Ливан аумағындағы радикалдардың 100-ге жуық түрлі нысанына шабуыл жасады.

**6 қараша:** Израильде, соның ішінде Тель-Авив қаласында, Ливаннан зымыран ұшырғаннан кейін әуе шабуылының сиреналары іске қосылды. ӘШҚ (ПВО) зымырандарды атып түсіреді.

**7 қараша:** Ливанда БҰҰ бітімгершілік құрамынан екі әскери қызметші израильдік ұшқышсыз ұшу аппараттарынан Сайда қаласына кіре берістегі блокпост маңында шабуыл жасаған кезде шамалы жарақат алды.

**8 қараша:** «Хезболла» содырлары еврейлер мемлекетінің солтүстігіндегі Хайфа қаласына жақын орналасқан израильдік екі әскери нысанға зымырандық соққы жасалғаны туралы хабарлады.

**9 қараша:** Ливандық БАҚ Бейруттың оңтүстік маңындағы «Хезболла» нысандарына Израильдің соққы бергені туралы хабарлады.

**10 қараша:** Израиль әуе күштері Ливанның солтүстігіндегі Альмат елді мекеніндегі тұрғын үйге соққы жасады.

**13 қараша:** Израиль Қорғаныс армиясының Әскери-әуе күштерінің ұшақтары Бейрут маңының оңтүстік бөлігіне шабуыл жасады. Мақсаты қару-жарақ қоймалары мен зымыран шығаратын нысандар болды, олардың негізгі бөлігі жойылды. «Хезболла» жауынгерлері Израильдің Ливанға басып кіруі басталғаннан бері ондаған танк пен АОИ-дың 100-ден астам адамын жойғанын мәлімдеді.

**14 қараша:** Израильдің ұшақтары Бейруттың оңтүстік маңына үш рет шабуыл жасады.

**15 қараша:** Израиль әуе күштері Баальбе қаласындағы әл-Шааб кварталына шабуыл жасады.

**16 қараша:** Израиль ұшақтары Ливанның оңтүстігіндегі Тир қаласындағы ежелгі Рим қирауларының маңындағы ауданға соққы жасады.

**17 қараша:** Израиль ӘӘК елдің оңтүстігіндегі Мари қонысының шетіндегі Ливан армиясының позициясына шабуыл жасады.

**20 қараша:** Израиль Ливан армиясының әскери базаларының біріне шабуыл жасады.

**21 қараша:** Израиль әскерилері Ливанның оңтүстігіндегі Тир ауданындағы Бурдж-Шемали, Маашук және әл-Хауш ауылдарына, сондай-ақ Ливан астанасының оңтүстік маңындағы Дахийдегі Харет-Хрейк және Хадат кварталдарына шабуыл жасалатыны туралы ескерту жасады. Бұл аумақтардың тұрғындарына шұғыл түрде үйлерінен кетуі туралы бұйрық берілді.

**23 қараша:** Израильдің әскери-әуе күштері Бейруттың оңтүстік маңындағы бірнеше ауданға шабуыл жасады.

**24 қараша:** «Хезболла» Израильдің Әскери-теңіз күштерінің оңтүстіктегі Ашдод порт қаласындағы базасына шабуыл жасап, сондай-ақ Израиль позицияларына 34 рет соққы берді.

**25 қараша:** Израильдің әскери ұшақтары Хомс провинциясында орналасқан Кусейр қаласы маңындағы Сирия-Ливан шекарасындағы шекара өткелдеріне шабуыл жасады.

**26 қараша:** Израиль әскері Ливанның оңтүстігіндегі Эль-Литани өзеніне дейін жетті. Бұл өзенге 2006 жылғы атысты тоқтату туралы келісім мен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1701-резолюциясына сәйкес «Хезболла» ұйымының жасақтары шегерілуі тиіс.

### Бітім жарияланғаннан кейін

**27 қараша:** Израиль Қорғаныс Армиясы Сирия мен Ливан шекарасындағы бақылау-өткізу бекеттеріне соққы жасады. Израиль мен Хезболла **[[Израиль мен Хезболланың бейбіт келісімі|бейбіт келісімін]]** қабылдады.

**30 қараша:** Израиль ӘӘК Сирия аумағына соққы жасап, олардың нысанасы «Хезболламен» байланысты әскери объектілер болды.
### Желтоқсан
**1 желтоқсан:** Ливанның оңтүстігіндегі Набатия провинциясындағы Раб әл-Талатин елді мекеніне израильдік ҰҰА соққысы салдарынан екі адам қаза тауып, екеуі жарақат алды.

**2 желтоқсан:** Израиль ӘӘК Ливандағы «Хезболла» нысандарына әуе шабуылдарын жасады.

**4 желтоқсан:** Израиль әскері Ливанның оңтүстігіндегі «Хезболла» әскери нысанына соққы жасады.

## Тағы қараңыз
* Израиль мен Хезболланың бейбіт келісімі
* Иранның Израильге зымыран соққысы (қазан 2024)
* Израильдің Иранға соққысы (қазан 2024)

## Дереккөздер

Санат:Үшінші Ливан соғысы
Санат:Израиль соғыстары