open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Училищный қысқа көшесі (Астана)

**Училищный қысқа көшесі** -  А. Иманов көшесінен басталып, П. Морозов қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 200 м.

Училище - оқу-тәрбие мекемесі, түрлі дәрежедегі және деңгейдегі кәсіптік-техникалық, арнаулы орта (педогогика, медицина, өнер) оқу орындарының атауы. Әскери училище, кәсіптік-техникалық училище және т.б.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Әл-Фараби атындағы даңғыл (Алматы)

thumb
thumb
**Әл-Фараби атындағы даңғыл (Алматы)** - Алматы қаласының ең ірі және маңызды автомагистралі. Ол Достық даңғылынан басталып Сайын көшесіне дейін жалғасып қаланың екі бөлігін байланыстырады.

Даңғылға әлемнің екінші Ұстазы атанған әмбебап ғалым: философ, астроном, математик, дәрігер, тұңғыш музыкатанушы, логик, тілші, шешендіктанушы әл-Фарабидің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 10.12. 1975 №480 шешімі) берілген.
 
Даңғыл қаланың Медеу, Әуезов, Бостандық және Жетісу аудандарын қиып өтеді. Ол - шығыстан батысқа қарай Фурманов көшесінен Науан көшесіне дейінгі аралықта созылып жатқан екі бағытты жол болып есептеледі. Мұстафин, Жароков, Достық, Фурманов көшелерімен қилысады. Бұрынғы атауы - Водозаборная көшесі. Даңғылдың ұзындығы - 5400 метр.
 
Даңғыл бойындағы жоғары оқу орындары: Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті «Нұр-Мүбарак» Египет ислам мәдениеті университеті.

Әл-Фараби даңғылы - бұл Алматыдағы ең көп жаңа ғимараттар салынған көше. Мысалы: Falconcity, Metropole, AFD Plaza, Esentai Apartments, Esentai City және басқалар.

## Дереккөздер

Санат:Алматы көшелері
Жұмекен Нәжімеденов көшесі (Астана)

[thumb|200px|[Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов]]
Бұрынғы атауы №23-11 желекжолы. Жұмекен Нәжімеденов көшесі жаңа әкімшілік орталықта орналасқан. Ұзындығы - 5524,9 м.

Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов (1935-1983) - көрнекті ақын. Тұңғыш кітабы 
«Балауса» деген атпен 1961 жылы жарық көрді. «Жоқ, ұмытуға болмайды» поэмалар жинағы үшін 1967 жылы Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығын алды. Өлеңдерінің көбі белгілі бір сюжетке құрылған. Нәжімеденовтің «Келін», «Көзсіз батыр», «Қанды сүт», «Соңғы махаббат» поэмалары, «Кішкентай», «Ақ шағыл» романдары бар. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұранының авторы.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Максимов атындағы көше (Алматы)

right|180px

**Максимов атындағы көше** - Көшеге 28 гвардияшы-панфиловшылар дивизиясының жауынгері, Кеңес Одағының Батыры Николай Гордеевич Максимовтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 #18/458 шешімі) берілді. Максимов Николай Гордеевич (1911-1941) Орал облысында дүниеге келген.
## Орналасқан жер
Көше Медеу ауданында орналасқан. 
*Көшенін ұзындығы - 820 метр.
## Бұрынғы атауы
* Свердлов көшесі.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Улан орамы (Астана)

**Улан орамы (Астана)** - бұрынғы атауы Пришкольный қысқа көшесі. Ұлан орамы Мереке көшесінен басталып, Аралқұм көшесінде аяқталады. Қарқара орамы мен Нұрлыжол көшесін қиып өтеді. Ұзындығы - 540,1 м.

Улан - «жасөспірім, жеткіншек, өрен» дегенді білдіреді. Қазақстанда «Улан» атты бірнеше елді мекендер бар.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Олег Николаевич Сосковец

**Олег Николаевич Сосковец** (1949 ж. т.), инженер - металлург, техника ғылымдарының докторы, профессор. Қарағанды металлургия комбинаты жанындағы зауыт— ЖТОО- ны бітірген (1971). Қарағанды металлургия комбинатында вальцовщиктен цех бастығы, бас директоры сияқты жолдан өтеді. 1991 ж. КСРО қара металлургия министірі болып тағайындалады. 1992 ж. ҚР Үкіметі төрағасының бірінші орынбасары — өнеркәсіп министрі, ал 1993 - 1996 ж. Ресей Федерациясы Үкіметі — Министрлер Кеңесі төрагасының 1-орынбасары. 1996 жылдан Ресейдің қаржы-өнеркәсіп қауымдастығының президенті. Қауымдастық ТМД елдеріндегі интефациялық процестерді жеделдетуде белсенді рөл атқарады. 2002 жылдан ЕурАзЭС-тің скерлік кеңесі қа уым дастығы үйлестіру кеңесінің төрағасы қызметіне сайланды. Бұл ұйым Еуразия экономикалық кеңістігінде шаруашылық байланыстарын қалпына келтіру және ынтымақтастықты дамытумен айналысады. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталғ ан. 1989 ж. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Балбырауын көшесі (Астана)

**Балбырауын көшесі** — Астана қаласындағы көше. Бұрынғы атауы – №60 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Балбырауын көшесі Б. Момышұлы даңғылынан басталып, Ақыртас көшесінде аяқталады. Қарқабат, Құндызды көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 655,9 м.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Александр Бараев көшесі (Астана)

**Александр Бараев көшесі** — Қабанбай батыр даңғылынан басталып, Ш. Уәлиханов көшесінде аяқталады. Ж.Тәшенов, Ш.Иманбаева көшелерімен қиылысады. Ұзындығы — 988,5 м.

Александр Иванович Бараев (1908-1985) - ғалым, ауыл шаруашылығы ғылымының докторы, профессор. Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері. А.Бараев егіншіліктің топырақ қорғау жүйесінің негізі - топырақты су және жел эрозиясынан қорғайтын сыдыра жыртып өңдеу әдісін тапты. Оның үйымдастыруымен Қазақ ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында топырақ баптайтын және тұқым себетін машиналардың жаңа тұрлері сынақтан өткізіліп, тәжірибеге енгізілді.

Бұл көшеде Қазақстан Республикасы Президентінің мәдени орталығы, *«Ақниет»* жиһаз салоны, *«Континент»* сауда орталығы орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ұлпан орамы (Астана)

**Ұлпан орамы (Астана)** - бұрынғы атауы №176 қысқа көше. «Комсомольский» тұрғын алабы. Ұлпан орамы Ұмай ана көшесінен басталып, Тұмар ханым, Айша бибі, Қыз Жібек көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 492,3 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Суриков атындағы көше (Алматы)

thumb
**Суриков атындағы көше**.
Көшеге XIX ғасырдағы реалистік бағыттағы орыс суретшісі, орыс халқының тарихи
қартиналарын жаңашылдықпен байланыстырып, әдемі етіп салудың нағыз шебері Василий Иванович Суриковтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 05.11.1958 №29 шешімі) берілген.
Суриков Василий Иванович (1848-1916) Красноярск өлкесінде дүниеге келген. Ол - «Утро стрелецкой казни», «Меньшиков в Березове», «Боярыня Морозова», «Покорение Сибири Ермаком»
туындыларының авторы.
Көше Әуезов ауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 650 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Менделеев атындағы көше (Алматы)

right|thumbКөшеге орыс химигі, педагог, көп саланы зерттеп, зерделеген ғалым, әлемдік химия
ғылымын дамытқан теоретик, химиялық элементтер заңын ашқан дарынды зерттеуші, орыс химия 
қоғамының негізін салған Дмитрий Иванович Менделеевтің есімі (Алматы қаласы атқару
комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Менделеев Дмитрий Иванович (1834-1907) Тобольск 
қаласында дүниеге келген. Оның 500 баспа еңбегі бар.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Волочаев көшесінен басталып, Сабыр Шәріпов көшесіне
дейінгі аралықта созылып жатыр. Тәтібеков, Қабылов, Чаплин көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы
атауы - Московская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1050 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Фестивальный қысқа көшесі (Астана)

**Фестивальный қысқа көшесі** -  А. Иманов көшесінен басталып, М. Дубинин қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 203,7 м.

Фестивальный - ағылшын, француз және латын тілдерінен аударғанда - «*көңілді, мерекелі*» деген мағынаны білдіреді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Радиогендік газдар

**Радиогендік газдар**. Үш топшаға жіктелетін табиғи газдар тобы: 1) радиоактивті элементтердің, негізінен алғанда радийдің, уранның, торийдің өздігінен ыдырауы нәтижесінде қалыптасатын газдар; бұл топшаның ең басты өнімі гелий болып табылады. Радиоактивті К40 изотобының геологиялық уақыт аралығында ыдырау өнімі болып табылатын Аг40 изотобы да осы категорияға жатады; 2) суға, минералдарға, таужыныстардағы органикалық заттарға радиоактивті сәулелердің тигізген әсері нәтижесінде қалыптасатын газдар; мұның нәтижесінде сутек, оттек, көміртек тотығы, көмір қышқылы, газ
түріңдегі және сұйық көмірсутектер түзіледі; 3) ядролық реакциялар нәтижесіңде қалыптасатын газдар.

## Шығуы
Топырақтағы газдар Генезис бойынша табиғи және антропогендік (техногендік) болуы мүмкін. Табиғи газдардың ішінде үш генетикалық түрі ерекшеленеді-геологиялық, атмосфералық және биологиялық шығу тегі. Бірінші топтағы газдар нақты геологиялық процестердің (экзогендік және эндогендік) есебінен түзіледі; екіншісі — негізінен атмосферамен газ алмасу есебінен; үшіншісі — топырақтағы организмдердің тіршілік әрекеті есебінен.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Александр Герцен көшесі (Астана)

**А. Герцен көшесі**. А. Герцен көшесі Жерұйық, М.Дулатов, Әулие ата, Т. Жароков көшелерін қиып өтіп, Д. Карбышев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 2061,5 м.

Александр Иванович Герцен (1812-1870) - орыстың көрнекті қайраткері, философ-материалист, жазушы, публицист. Шығармалары: *«Кім жазықты?», «Сұғанақ сауысқан», «Доктор Крупов»*.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Шабыт орамы (Астана)

**Шабыт орамы (Астана)** - бұрынғы атауы №І2 қысқа көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Шабыт орамы Обаған көшесінен басталып, Балқантау көшесінде аяқталады. Шабыт орамы Жанкент көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 222,2 м.

Шабыт - адамның көңіл-күйінің ерекше ықыласты, әсерлі сәті.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Балқантау көшесі (Астана)

**Балқантау көшесі** - бұрынғы атауы – №41 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Балқантау көшесі Кәусар орамынан басталып, М. Төлебаев көшесінде аяқталады. М. Жұмабаев даңғылын және Талғар, Марқакөл, Баянтау көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 3462,6 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Ұғымадан ағып шығатын мөлшерін арттыру әдістері

**Ұғымадан ағып шығатын мөлшерін арттыру әдістері** - Жынауыш қойнауқаттың ұңғыма қақпасына сарлас белдеміндегі өтімділігін арттыру мақсатын көздейтін шаралар штығы. Бірнеше әдіс-тәсілдері белгілі, олар - ұңғымаға жапсарлас өңірлерді иқылмен өндеу, гидравликалық-белсенді заттармен өңдеу әдістері және
науқатты өндеудің термикалық әдісі. Қойнауқатты қышқылмен өңдеу әдісі карбонатты және карбонаттармен дәнекерленген терригендік жинауыштардың
окданына жапсарлас белдеміне тұз қышқылы ерітінділерін әр түрлі иялық реагенттерді араластара отырып айдау. бұл жағдайда жіберілген
ерітіңдісі қойнауқ кіріге отарып, оның карбонатты каңкасын немесе эонатты дәнекерін ерітеді де, жинауыш кеуектілігін өсіреді, сөйтіп оның
өтімділігін арттырады. Әдістің тиімділігі қышідылдың ену тереңдігіне және оның үйірімділігіне тәуелді. құрамында доломиттері көп, бірақ өтімділігі өте
төмен қойнаукдтгарға қыздырылған қышқыл айдалады (термоқылдық өңдеу). Әдісті сазды жинауыштарда қолдануға болмайды, себебі саз тозаңдары тұз
қышқылы әсерінен көмпиіп ісініп кетеді, сөйтіп оның кеуектілігін тіпті төмендетіп жібереді. Қойнауқатты гидравликалықжарғылау әдісі қойнауқатқа
үлкен қысыммен сүйықгар айдау шараларына негізделген. мұның нәтижесінде жинауыштағы табиғи жарықтар кеңейе түседі, тіпті жаңа жарықтар мен
жарықшақтар пайда болады, сөйтіп жинауыштың өтімділігі артады. Қойнаукатты беткейлік белсенді заттармен өңдеу нәтижесінде қойнауқат бетінің беткейлік
тартылысы азаяды, сөйтіп Мұнай мен судың жапсарласу өңірінде берік Мұнайлы сулы эмульсшілардың қалыптасу мұмкіндігі кемиді. Қойнауқатты өңцеудің
термиклық әдісі ұңғыма оқпанына жапсарлас белдемге жылумен (электрлік жылу, суайналымдықжылу), немесе бумен әсер ету шараларына саяды. бұл
шаралар Мұнай тұтқырлығының азаюына, яғни оның беткейлік тартылысы кеми түсуіне, қатты құрамбөліктердің (парафиндердің, шайырлардың) еріп
кетуіне мұмкіндік береді.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Аймақтық жапқыш

**Аймақтық жапқыш** Мұнайлы кешенді оның бүкіл
ауқымында қалқалайтын нашар өткізетін галогендік немесе сазды таужыныстардың свитасы немесе бірнеше свиталар жиынтығы, сирегірек
сериясы. Ең тамаша Аймақтық жапқыш рөлін мейілінше аққыш, сондықтан да ауқымды аудандарды жаппай көмкеруге қабілетті галогендік таужыныстар (мәселен, галитит) атқара алады. Мұндай жапқыштардың тағы бір тиімділігі - олар
көмірсутек жатындарының шашырай құрдымдалуы на кедергі жасап қана қоймай, өздерін төсеген қабаттарға жинақталған кеуектік сулардың да өзге өңірлерге ағып кетуін қиындатады, сөйтіп аталған қабаттардың тығыздық көрсеткіші төмен
дәрежеде қалуын қамтамасыз етеді. Мұның өзі, өз кезегінде, сазды немесе өзге таужыныстардан тұратын Аймақтық жапқышқа қарағанда төмен дәрежелі жапқыштардың
(субаймақтық, белдемдік және жергілікті жапқыштардың) аққыштық қабілетін жоғалтпауына, сөйтіп мұнайлы кешеннің ішінде орналасқан жынауыштардың
өтімділік қасиетін сақтауына мүмкіндік туғызады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Мақатаев атындағы көше (Алматы)

right|180px
right|180px

**Мақатаев атындағы көше** - Көшеге қазақ поэзиясының дүлдүлі, ақиық ақын, ҚР Мемлекеттік сыйлығының иегері Мұқағали Мақатаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 15.05.1991 #199 шешімі) Мақатаев Мұқағали (1931-1976) Алматы облысының Нарынқол (қазіргі Райымбек) ауданының Қарасаз ауылында дүниеге келген. Ол - «Сәлем, достарымі», «Менің жүрегім», -хқулар ұйықтамайды», «Өмірдің жылуы», «Жүректің соғуы», «Шолпан», «Өмір - өлең», 5 жинақтардың авторы. Шекспирдің сонеттерін, Уитменнің өлеңдерін, Дантенің «Құдіретті комедиясын» қазақ тіліне аударды. Көше бойында «Атамұра» корпорациясының баспаханасы, «Алматы» сауда орталығының Көк базары, «Түркістан» сауда орталығы, «Автотехника» кешені, «Жайнар» сауда орталығы, «Жетісу» аяқ киім фабрикасы, «Жетісу» қонақ үйі, М.Мақатаев атындағы сквер, Аэровокзал, емхана, т.б. мекемелер орналасқан. Желтоқсан көшесімен қиылысқан жердегі скверде Мұқағали Мақатаевтың ескерткіші орнатылған.

## Орналасқан жер
Көше Жетісу, Алмалы ауданы, Медеу аудандарын қиып өтеді. Максим Горьки атындағы парктен Засталып, Мирзоян көшесіне дейін созылып жатыр. 
*Көшенін ұзындығы - 4750 метр.

## Бұрынғы атаулары:
* а) Құлжа; 
*ә) Пастер көшелері.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Шашыранды газдар

**Шашыранды газдар**. тау жынысытарда дербес қалпында әр түрлі жатындар немесе шағын шоғырлар түзетін газдармен салыстырғанда кезкелген тау жынысы құрамында сорылған немесе еріген күйде өте аз мөлшерде ұшырасатын газдар атауы.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Шаған орамы (Астана)

**Шаған орамы (Астана)** - бұрынғы атауы Путейский қысқа көшесі. Шаған орамы Үшқоңыр көшесінен басталады. Ұзындығы - 144,7 м.

Шаған - Ақтөбе облысының Шалқар, Байғанин аудандары жеріндегі өзен. Каспий алабында орналасқан. Үзындығы - 157 шақырым.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Меңдешев атындағы көше (Алматы)

right|thumbКөшеге белгілі мемлекет және қоғам қайраткері Сейітқали Меңдешевтің есімі 1997 жылы берілді. Меңдешев Сейітқали (1882-1937) Бөкей Ордасы Қамаш-Самар уезінде (қазіргі Батыс Қазақстан облысы) дүниеге келген. Ол 1920-1925 жылдары Орталық Атқару комитетінің төрағасы,
Халық ағарту комиссары, Республиканың ғылым істері жөніндегі комитет төрағасы қызметтерін
атқарған.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 620 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Ахмет Жұбанов көшесі (Астана)

**А. Жұбанов көшесі**. А. Жұбанов көшесі А. Пушкин көшесінен басталып, Жәнібек тархан, А.Иманов, Кенесары көшелері мен Абай даңғылын қиып өтеді. Ұзындығы - 1927,6 м.

Ахмет Жұбанов (1906-1968) - ғалым, композитор, дирижер, Қазақстанның халық әртісі, академик, профессор. 1929-32 жылдары Ленинград музыка техникумында скрипка, Ленинград консер- ваториясында гобой сыныбы бойынша дәріс алады. 1934 жылы домбырашылар ансамблі негізінде Қазақ ұлттық халық аспаптар оркестрін ұйымдастырады. 1935-45 жылдары Қазақ филармониясының көркемдік жетекшісі әрі дирижері болады. «Қозы Көрпеш - Баян сұлу», «Исатай - Махамбет» пьесаларының, «Амангелді» фильмінің музыкасын жазған. А. Жүбанов - қазақ халқының қазіргі заманғы кәсіби музыкасының негізін қалаган аға буын композиторлардың бірі.

Бұл көшеде Қазақ экономика, қаржы және халықаралық сауда университеті орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Балочный көшесі (Астана)

**Балочный көшесі** - В. Вишневский көшесінен басталып, Анар көшесімен қиылысады. Ұзындығы – 895,5 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Әнет Баба көшесі (Алматы)

thumb
**Әнет Баба көшесі (Алматы)**
Көшеге қазақ ауыз әдебиетінің аса көрнекті өкілі, атақты шешен, қазақ тархындағы тұңғыш заңнамалық құжат «Жеті жарғыны» құрастыруға қатысқан атақты 7 бидің бірі, халқы әз тұтып, Әнет Баба деп атаған айтулы тұлғаның есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 20.11.2006 №292 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 29.11.2006 №7/1448 қаулысы) берілген. Әнет Баба 1628-1723 жылдары өмір сүрген.
 
Көше Әуезов ауданындағы «Алтын бесік» шағынауданында орналасқан.** Көшенің ұзындығы** - 1700 метр.
## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сосновый бор (санаторий)

**Сосновый бор** санаторий. Қарағандының шығысына қарай — 210 км, Қарқаралы қаласынан 3 км жерде орналасқан. Тыныс алу, асқорыту мүшелерінің, сүйек бұлшық ет және жүйке жүйелерінің созылмалы ауруларын емдейді. 1977 ж . ашылған, жыл бойына жұмыс істейді, 150 адамға арналған. Негізгі емі : балшық пен (Қарасор көлінен әкел інетін балшық) , сумен, парафинмен емдеу, жылу - контрастылық ем, электр сәулесін қолдану, булау, ине-рефлекстік, оттегі терапиясы, емдік физкультура, сылау, Стоматология кабинеті жұмыс істейді. Кітапхана, кино залы, жүзу бассейні бар.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды
Санат:Тұлғалар
Сұлтан Бейбарыс көшесі (Алматы)

thumb
**Сұлтан Бейбарыс көшесі**.
Көшеге Египет пен Йорданияда патшалық құрған, даналығымен аты аңызға айналған Сұлтан Бейбарыс есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы
әкімшілігінің 26.12.2003 №5/764 қаулысы) берілген.
Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бейсембаев көшесінен басталып, Тополев көшесіне
дейінгі аралықта созылып жатыр. Байжанбаев, Жантөрин, Нұрмаханов, Төлебаев көшелерін
қиып өтеді. Көшенін ұзындығы - 1003 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Шарын орамы (Астана)

**Шарын орамы (Астана)** - бұрынғы атауы №141 қысқа көше. Шарын орамы Сарыарқа ауданында орналасқан. Ұзындығы - 277 м.

Шарын - Алматы облысындағы Шарын өзенінің төменгі ағысындағы жартасты табиғи өңір. Каньон оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай Шарын өзенінің бойымен 154 шақырымға созылған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Сұлутөр көшесі (Алматы)

**Сулутөр көшесі**. Көшеге Сұлутөр атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 №138 шешімімен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 № 2/184 қаулысы) берілген. Көше Алатау ауданының «Айгерім-2» шағын ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 450 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жерасты суларында еріген газдар

**Жерасты суларында еріген газдар**. Құрамы тектік тұрғыдан әркелкі болуы мүмкін, алайда жалпылама алғанда әр түрлі газдардың суда ерігіштігімен, судың минералдану дәрежесімен және температурасымен, қысым мөлшерімен анықталатын, суда еріген түрде ұшырасатын газдар — азот, көмір қышқыл газы, метан, азырақ мөлшерде оттек, күкіртсутек, көміртек тотығы, аргон, этан, пропан, бутан, пентан, өте аз мөлшерде сугек, гелий, криптон, ксенон, неон т.б. Синонимі — "суда еріген газдар".

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Балуан Шолақ көшесі (Астана)

**Балуан Шолақ көшесі** - М. Төлебаев көшесінен басталады. Ұзындығы – 597 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Қарасай батыр атындағы көше (Алматы)

right|thumb Көшеге Ұлы жүздің Шапырашты руынан шыққан батыр, Жетісу жерін жоңғарлардан қорғаған жолбасшы Қарасай батырдың есімі (Алматы қаласы әкімінің 30.12.1997 № 803 шешімі) берілген. - Қарасай батыр (1664-1727) Алматы облысы Қаскелен ауданында дүниеге келген.
Көшенің Достық және Сейфуллин даңғылдарымен шектелген аралығында бульвар жасалған. Көше бойында әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің химия факультеті, Қазақ мемлекеттік жобалау ғылыми-зерттеу институты, Маз балалар музыка мектебі, Мемлекеттік ұйғыр музыкалық комедия театры, Мемлекеттік корей музыкалық комедия театры орналасқан. Көше Медеу, Алмалы, Әуезов аудандарында орналасқан. Абдуллиндер көшесінен бастарын, Варламов көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: а) Сельская; ә) Виноградов - көшелері. Көшенін ұзындығы - 7300 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Субаймақтық жапқыш

**Субаймақтық жапқыш** . Мұнайлы кешен бөлігін
оның бүкіл ауқымында көмкеретін нашар өткізетін таужыныстардан ұралған свита (свита бөлігі, сирегірек карбонатты таужыныстар қимасындағы буда).
Субаймақтық жапқыш сазды, сазды-карбонатты, сирегірек галогендік таужыныстар түрінде
ұшырасады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Балықты көшесі (Астана)

**Балықты көшесі** - бұрынғы атауы – 6-Кирпичный завод көшесі. Балықты көшесі Ойыл көшесінен басталып, Байқадам көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 143,3 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Шаттық орамы (Астана)

**Шаттық орамы (Астана)** - бұрынғы атауы №9 қысқа көше. Оңтұстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Шаттық орамы Абылай хан даңғылынан басталып, М. Төлебаев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 379,1 м.

Шаттық - адамның қуанып, шат-шадыман күйге түсуі.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Жерасты суларындағы газдардың жылыстауы

**Жерасты суларындағы газдардың жылыстауы** — құрамындағы газдар әдетте еріген күйде болатын жерасты суларының қозғалыстары нәтижесінде сол газдардың жер қыртысына тән бір өңірлерден екінші өңірлерге қоныс аударуы. Суда еріген газдар сол сулармен бірге жылжуы, немесе диффузиялық және эффузиялық процестер нәтижесіңде жеке жылыстауы ықтимал. Әсіресе диффузиялық процестер нәтижесіндегі газ қозғалыстары маңызды рөл атқарады. 

Көмірсутекті газдар ішіндегі диффузиялық мұмкіндігі ең жоғары газ метан болып табылады. Этанның, пропанның, бутанның, т.с.с. газдардың диффузиялық коэффиценттерінің мөлшері бірте-бірте кеми береді. Жалпы кез келген газдың диффузиялық коэффиценті температура жоғарлағанда өсіп отырады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Әукебай Қалмағамбетұлы Кенжин

**Әукебай Қалмағамбетұлы Кенжин** (1898-1982), партия, кеңес қызметкері, Қарағанды көмір бассейнінің құрылысын ұйымдастырушылардың бірі.

Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан..

Өнеркәсіп академиясын (1938) бітірген. 1929-1934 жылы Қарағанды облысы Жаңаарқа аудандық атқару комитетінің төрағасы, 1938-1942 жылдары Шығыс Қазақстан облысы «Алтайзолото» тресі Күршім руда басқармасының директоры, Самар аудандық партия комитетінің 2-хатшысы. 1942-1951 жылдары БК(б)П Горбачев атындағы шахтаның парторгы, Киров аудандық партия комитетінің хатшысы, Қазақстан КП Қарағанды қалалық комитетінің 2-хатшысы, Қарағанды облысының партия комитетінің хатшысы. 1951-1954 және 1962-1974 жылжары «Қарағандыкөмір» комбинаты бастығының орынбасары. 1959-1962 көмір өнеркәсібі жұмысшылары кәсіподағы облыстық комитетінің төрағасы. Октябрь революциясы орденімен, 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Кенжинге 1-дәрежелі кен директоры дербес атағы (1948) берілді. «Шахтер даңқы» белгісінің толық иегері. Қарағанды қаласының құрметті азаматы.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Санат:Тұлғалар
Жақып Омаров көшесі (Астана)

thumb|300px|Жақып Омаров көшесіндегі қазақтың үш биі.
**Жақып Омаров көшесі** Бейбітшілік көшесімен қиылысып, Мұхтар Әуезов көшесіне дейін және Сұлтанмахмұт Торайғыров көшесінен қайта басталып, Шәкен Айманов, Шоқан Уәлиханов, Тараз, Асанқайғы, Сырдария, Әнуар Әлімжанов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2392,3 м.

Жақып Омаров (1939-1996) - режиссер, актер, ҚР еңбек сіңірген өнер қайраткері. Қазақ мемлекеттік өнер институтын бітірген. Жамбыл, Шымкент, Астана драма театрларында жауапты басшылық қызметтер атқарған.

Бұл көшеде Қалыбек Қуанышбаев атындағы Қазақ, музыкалық драма театры орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Александр Затаевич көшесі (Астана)

**А. Затаевич көшесі**. А. Затаевич көшесі І. Есенберлин көшесінен басталып, Г. Потанин, Бекетай, Оқжетпес көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1281,6 м.

Александр Викторович Затаевич (1869-1936) - музыка сыншысы, этнограф, композитор, Қазақстанның халық әртісі. Ақан сері, Біржан сал, Абай, Жаяу Мүса, Үкілі Ыбырай, Құрманғазы, Мүхит, Дәулеткерей, Тәттімбет шығармаларын алғаш рет Затаевич жарыққа шығарды. *«[[Қазақ халқының 1000 әні]]»*, *«[[Қазақтың 500 ән-күйі]]»* атты кітаптары шықты. Затаевичтің еңбектері арқылы қазақ музыкасының көптеген үлгілері сақталып, біздің заманымызға жетті.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Меңдіқұлов атындағы бульвар (Алматы)

right|thumbКөшеге Алматы қаласының көркеюіне елеулі үлес қосқан дарынды тұлға, Қазақстанның еңбек сіңірген сәулетші,  Ұлы Отан соғысының ардагері Малғабар Меңдіқұловтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 20.09.1989 №11/478 шешімі) берілген. 

Меңдіқұлов Малғабар (1909-1986) Орынбор қаласында дүниеге келген. Ол - Неке сарайының, Әуезов және Жамбыл ескерткіштері жобасының авторы.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Жолдасбеков көшесі мен Қажымұқан көшелерінің аралығында созылып жатыр. 

Көшенің ұзындығы - 700 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Іздеу критерийлері

**Іздеу критерийлері**- Пайдалы қазба кенорындарын
іздеу істеріне бағыт-бағдар сілтеу мақсатында жасақтала отырып, кенорын
көздерінің кеңістіктегі орналасу заңдылықтарын теориялық тұрғыдан негіздеуге
тырысатын пайымдаулар; литлогиялық-фациялық, стратиграфиялық,
құрылымдық, магмалық, геоморфологиялық және геохимиялық Іздеу критерийлері белгілі.
Синонимі —*іздеу сілтемелері*

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Геохимиялық жылыстау

**Геохимиялық жылыстау** - Жер болмысында яки жер қыртысы қимасында немесе оның беткі жазықтығында химиялық элементтердің (атомдардың) бір орыннан екінші орынға, немесе бір геологиялық денеден екінші денеге қоныс аударуымен сипатталатын табиғи құбылыстар жиынтығы. бұл құбылыстар нәтижесінде элементтердің шоғырлану немесе селдірлену процестері жүзеге асады, кенорындардың қалыптасуы да осы геохимиялық жылыстау құбылысының нәтижесі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Малов атындағы көше (Алматы)

right|180px
** Малов атындағы көше** - Көшеге көрнекті туркітанушы, КСРО ғылым академиясының корреспондент мүшесі, Қазақстанның еңбек сіңірген,ғылым қайраткері. Сергей Ефимович Маловтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 # 222 шешімі мен Алматы қалаусы берілген.) Малов Сергей Ефимович (1880-1957) Қазанда туған.
Ол - Батыс және Орталық Қытайда экспедицияда болып, ұйғыр, сары ұйғыр, лобнор, сапар халықтарының тілі, әдебиеті мен этнографиясынан мол мәліметтер жинаған, Орхон-Енисей жазуларының көлемді нұсқаларын тауып, бастыртқан ғалым.
## Орналасқан жер
Көше Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. 
*Көшенін ұзындығы - 1000 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Сүйінбай даңғылы (Алматы)

thumb
**Сүйінбай даңғылы**.
Даңғылға қазақтың аузымен құс тістеген шешені, әйгілі суырып салма ақыны, Жамбылдың пір
тұтқан ұстазы Сүйінбай Аронұлының есімі (Алматы қаласы әкімінің 09.10.1990 №17/420 шешімі)
берілген. Сүйінбай Аронұлы (1815-1898) Алматы облысы, Жамбыл ауданындағы Қара Қастек
(қазіргі Сүйінбай) ауылында дүниеге келген. Көптеген айтыстарға қатынасып, ол бүкіл қазаққа
танымал ақынға айналды. Ол - «Өтеген батыр», «Дотан», «Қарасай», «Сұраншы батыр» сияқты
дастандардың авторы.
Даңғыл қаланың Жетісу, Түрксіб аудандарында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып,
Боралдай жолына жалғасады. Бұрынғы атаулары: а) Қапан Трактісі; ә) Красногвардейск Трактісі.
Көшенін ұзындығы - 15600 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жұмабек Тәшенов көшесі (Астана)

thumb|300px|Жұмабек Тәшенов көшесі
**Жұмабек Тәшенов көшесі** Александр Бараев көшесінен басталып, Асқар Тоқпанов көшесімен қиылысып, Манас даңғылында аяқталады. Ұзындығы - 2617 м.

Жұмабек Тәшенов (1915-1986) - мемлекет және қоғам қайраткері. Ұзақ жылдар жауапты партиялық қызметтерде болды. ҚазССР Жоғарғы Советі Президиумының, Министрлер Советінің төрағасы қызметін атқарды. Ленин, Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен марапатталған.

Бұл көшеде «Алатау» спорт сарайы, «Алматы» мейрамханасы орналасқан.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Баршын көшесі (Астана)

**Баршын көшесі**  - бұрынғы атауы – №4 көше. «Көктал» тұрғын алабы. Баршын көшесі Н. Тілендиев даңғылынан басталып, Арқалық, Ақмола, Айдарлы, Саумалкөл, Қайнар көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 1404,4 м.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Амангелді Иманов көшесі (Астана)

**А. Иманов көшесі**. А. Иманов көшесі Ә. Мәмбетов көшесінен басталып, А.Янушкевич көшесінде аяқталады. Республика даңғылын және М. Әуезов, Қорқыт, М. Ғабдуллин, Қарамерген, Ш. Иманбаева, Үшқиян, С. Рақымов, Ш. Уәлиханов, Тараз, Асан қайғы, Ә. Сембинов, Б. Бейсекбаев, А. Жұбанов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 4917,2 м.

Амангелді Үдербайұлы Иманов (1873-1919) - халық батыры, қазақ халқының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісін ұйымдастырушылардың бірі. Амангелді батырдың ұйымдастырушылық және қолбасшылық таланты 1916 жылғы Ресей патшасының маусым айындағы жарлығына наразылық ретінде Торгай даласында бұрқ еткен ұлт-азаттық көтерілісі барысында айқын көрінді. Көтерілісшілер Қогалыкөлде бас қосып, Әбдігаппарды хан, Амангелдіні көтеріліс қолбасшысы етіп сайлайды. Амангелдінің ерлікке толы ғүмыры көптеген ақын-жазушылардың, суретшілер мен композиторлардың шыгармаларына арқау болды.

Бұл көшеде *«Самұрық»* кинотеатры, *«Қазына»* сауда үйі, Астана қаласы бойынша жылжымайтын мүлік орталығы орналасқан.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Мұнай (газ) жатындарының жапқыштары

**Мұнай (газ) жатындарының жапқыштары**. Өз бойынан мұнайды (газды) өткізбейтін, сондықтан да мұнай (газ) жатынының беткі жазықтығын қалқалап жататын мейілінше шымыр таужыныстардың (көбінесе сазды таужыныстардың, сирегірек эвапориттердің) қабаты. Бұл 
қабаттар қалыңдығы түрліше болуы ықтимал: көпқабатты мұнай (газ) жатындарының аралықтарынан көрініс беретін жапқыштар қалыңдығы әдетте бірнеше м-ден аспайтын болса, мұнай (газ) кенорнының үстіңгі өңіріндегі басты  жапқыштың қалыңдығы ондаған, тіпті жүздеген м-мен өлшенуі мүмікін.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Әубәкіров атындағы көше (Алматы)

thumb|150px
**Әубәкіров атындағы көше (Алматы)** - көшеге қазақ сатирасының сарбазы, қайталанбас дарын иесі, сатирик-драматург Оспанхан Әубәкіровтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/ 37 қаулысы) берілген. Әубәкіров Оспанхан (1934-1986) Алматы облысы Жамбыл ауданы Қарақыстақ ауылында дүниеге келген. Ол «Жасыратын не бар?», «Сыйлық», «Ұзын сөздің қысқасы», «Өзіміз білеміз» сықақ әңгімелер мен өлеңдер жинақтарын жариялап, «Чемпион Қожанасыр», «Бөтен адам», «Милау сиыр» комедияларын жазған.
 
Көше Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. **Көшенің ұзындығы** - 3500 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Күкіртсутекті газдар

**Күкіртсутекті газдар**. Құрамына күкіртсутектің біршама мол мөлшерін (әйтсе де 5-6 %-дан аспайды) кіріктіретін көмірсутекті газдар атауы. Қимасында гипстің және карбонаттардың қабаттары көптеп кездесетін аймақтарда біршама жиі ұшырасады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Хамиди көшесі (Алматы)

right|thumb|Латиф Абдулхайұлы Хамиди
Көшеге қазақ композиторы, педагог, қоғам қайраткері - Латиф Абдулхайұлы Хамидидің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.03.1985 № 5/96 шешімі) берілген. Хамиди Латиф Әбдіхайұлы (1906-1983) Татарстанда дүниеге келген. Ол А.Жұбановпен бірігіп, «Абай», «Төлеген Тоқтаров», «Жамбыл» операларын жазған. Л.Хамиди - атақты «Қазақ вальсінің» авторы.

Көше Медеу, Жетісу аудандарында орналасқан. Бұрынғы атаулары: 
*а) Сарқанд; 
*ә) Ильинская көшелері.

Көшенің ұзындығы - **1800 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Мамытов Хасен атындағы көше (Алматы)

right|180px

**Мамытов Хасен атындағы көше** - Көшеге Ұлы Отан соғысының ардагері, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген металлургі, Социалист]» Еңбек Ері Хасан Мамытовтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 Ма 27 шешімі ме Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 5/765 қаулысы) берілген. Мамытов Хасан Оңтұстік Қазақстан облысы Ленгір ауданында дүниеге келген.
## Орналасқан жер
Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. 
*Көшенің үзындығы - 50С метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Әуезов көшесі (Алматы)

**Әуезов атындағы көше (Алматы)** — Алмалы, Бостандық аудандарында орналасқан көше. Қаланың оңтүстік-батыс бағытында Гоголь көшесінен бас-талып, Есентай өзенін жағалай отырып Тимирязев көшесіндегі Атакент көрмесіне барып тіреледі. Бұрынғы атауы - 5-ші байланыс көшесі.

Кешенін ұзындығы - 3400 метр.
нобай|Мұхтар Әуезов көшесі (Мұстафа Өзтүрік пен Жандосов көшелерінің арасында). 5 сәуір 2025 жыл.

## Атауы
Көшеге аса көрнекті қоғам қайраткері, қазақ әдебиетінің классигі, филология ғылымының докторы, Қазақ КСР Ғылым Академиясының академигі, қазақ әдебиеттану ғылымы көшбасшыларының бірі, Алаш арыстарының идеясын жалғастырушы, қазақтың біртуар дарынды ұлы, халқын әлемге танытқан ұлы жазушы, Лениндік және КСРО Мемлекеттік сыйлықтардың иегері Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 25.10. 1961 Ме20 шешімі) берілген. Әуезов Мұхтар Омарханұлы (1897-1961) Семей облысының Абай ауданында дүниеге келген. thumb

## Дереккөздер

Санат:Алматы көшелері
Сүлейменов Рамазан атындағы көше (Алматы)

thumb|Сүлейменов Рамазан
**Рамазан Сүлейменов көшесі** – Алматы қаласы Әуезов ауданындағы көше. 

Көшеге ғалым, тарих ғылымдарының докторы, Уәлиханов атындағы сыйлықтың иегері, ҚР ҰҒА академигі Рамазан Бимашұлы Сүлейменовтің (1931-1992) есімі Алматы қаласы әкімінің 02.10.1996 №238 шешімі бойынша) берілген.

Жандосов көшесінен басталып, Рысқұлбеков көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1200 метр.

Көшенің бойында 3 автобус аялдамасы (Қалашық, Пятницкий, Черепанов) орналасқан.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Фациялық критерийлер.

**Фациялық критерийлер** - өткен дәуірлердің шөгіндену процесінің фациялық жағдайларын анықтау критерийлері. Бұларға жататындар:
1) фациялық жағдайды шөгшдінің заттық құрамы тұрғысынан анықтау белгілері — түйірлер мен кесектердің пішіні мен мөлшерлері, минералдық құрамы,
геохимиялық ерекшеліктері, түсі т.с.с.); 
2) құрылымдық-бітімдік критерийлер (кат- кабаттардың тилтері, кат-кабатгалу бетіңдегі бітімдік белгілер, құрылымдық белгілер т.б.);
3) палеоэкологиялық критерийлер; 
4) шөгінді қатқабаттардың құрылыс ерекшелікгері және олардың кабаттарының бір-бірімен өзара қатынас сипаттары.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Далабай Оспанұлы Ешпанов

***Далабай Оспанұлы Ешпанов*** (15.10.1926, Қармақшы ауданы, қазіргі Тұрмағамбет ақын ауылы – 16.9.2004, Алматы) – металлург, технология ғылым кандидаты (1965). КСРО-ның еңбек сіңірген кеншісі (1969),Қазақ кен-металлургия институтын (ҚазҰТУ) бітірген (1949).

*1949 – 1971 жылдары  Жезқазған шахталарында телімді маркшейдер, бас инженер, шахта бастығы, кеніштің бас инженері, директоры;
*1971 – 1974 жылдары Ақшатау кен байыту комбинатының директоры;
*1974 – 1980 жылдары  Жезқазған кен-металлургия комбинатының бас инженері; 
*1980 – 1987 жылдары  Балқаш кен-металлургия комбинатының бас директоры; 
*1987 – 2004 жылдары  «Қазақмыс» корпорациясында бас сарапшы қызметтерін атқарды. 
КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері (1970). Ленин, Еңбек Қызыл Ту, Октябрь революциясы ордендерімен, бірнеше медальмен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1926 жылы туғандар
Санат:Қызылорда облысында туғандар
Санат:2004 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан металлургтері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Қазақстан кеншілері
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Мұнай мен газға деген геологиялық барлау жұмыстары тиімділігінің критерийлері

**Мұнай мен газға деген геологиялық барлау жұмыстары** тиімділігінің критерийлері. Бұл критерийлерге жататындар:
1) өндірістік кенорнын аіпу тиімділігінің коэффиценті мөлшерінің біршама жоғары болуы;
2) іздеу бұрғылауы табыстылығының (тиімділігінің) коэффиценті мөлшерінің де жоғары болуы;
3) барлау бұрғысы 1 м-те тереңдегенде алынған Мұнай (газ) мөлшерінің қомақтылығы.
Сөз болып
отырған критерийлердің түпкі мақсаты - жаңа кенорындарды ашу және Мұнай
мен газдың өндірістік қорларын дайындау. Бүкіл геологиялық барлау жұмыстары
кешеніне шығарылатын қаржының 2/3 бөлігі іздеу және барлау бұрғылауларын
жұзеге асыруға жұмсалады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Жұмат Шанин көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Молодежный көшесі. Жұмат Шанин көшесі Рихард Зорге көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 183,7 м.

Жұмат Шанин (1892-1938) - қазақтың тұңғыш режиссері, актер, драматург, театр және қоғам қайраткері, ұлттық кәсіби театр өнерінің негізін салушылардың бірі. Қазақ АКСР-нің халық әртісі. Ол - «Жанды сурет», «Айдарбек», «Үш сурет», «Қара құлып», «Шахта», «Арқалық батыр», «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу», т.б. пьесалардың авторы.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Сүлейменов Сұлтан атындағы көше (Алматы)

thumb
**Сүлейменов Сұлтан атындағы көше**.
Көшеге ғалым, техника ғылымының докторы, Қазақ КСР-інің Ғылым академиясының академигі
Сұлтан Тәшірбайұлы Сүлейменовтің (1928-1996) есімі(Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5/765 қаулысы) берілген. Оның негізгі
ғылыми еңбектері химия өнеркәсібін дамыту, силикаттардың жаңа түрлерін шығару мәселелеріне
арналған.
Көше Алатау ауданының «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 1300
метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Шымбұлақ қысқа көшесі (Астана)

**Шымбұлақ қысқа көшесі (Астана)** -  бұрынғы атауы №3 қысқа көше. «Көктал» тұрғын алабы. Шымбұлақ қысқа көшесі Жаңақоныс көшесінен басталады. Ұзындығы - 257,3 м.

Шымбұлақ - Алматыдан 25 шақырым жерде, Кіші Алматы шатқалының көркем жерлерінің бірінде орналасқан спорт құрылымы.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Хантәңірі көшесі (Алматы)

right|thumb|Хантәңірі шыңы
Көшеге Орталық Тянь-Шаньның шығыс бөлігіндегі ең биік шыңның атауы (Алматы қаласы мәслихатының 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген. Ол Алматы облысының Райымбек ауданында орналасқан.

Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - **3000 метр**.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Спасск гранодиорит кен орны

**Спасск гранодиорит кен орны** - Қарағанды облысы Абай ауданында орналасқан. 1980-1983 жылдары "Орталық Қазақстан геология" өндірістік бірлестігінің Қарағанды геологиялық барлау экспедициясы барлаған. 

## Геологиялық құрылымы, сипаты
Ол силур мен төменгі девонның шөгінді және жанартектік шөгінді жыныстар комплексі қиып өткен орта және жоғары пермьнің Топар интрузиясына астасып жатыр. Кеннің 2 учаскесі оның солтүстік батыс бөлігінде тығыз орташа түйірлі биотит-коңыр амфиболды гранодиориттердің дамуы шегінде орналасқан. Негізінен 8267-82 мемлекеттік стандарт талаптарына сай келетін құрылысқа, жолға төсеуге қиыршық тас алу үшін пайдаланады. Қиыршық тастың беріктігі 1000-1200.

## Дереккөздер

Санат:Қарағанды облысы кен орындары
Сүлейменов Хәкім атындағы көше (Алматы)

**Сүлейменов Хәкім атындағы көше**.
Көшеге белгілі қоғам қайраткері, Верный, Қоқан, Ферғана қалаларында Кеңес өкіметін орнатуға
үлес қосқан әрі Жетісу және Самарқан-Бұқара майдандарындағы шайқасқа қатысқан, сталиндік репрессияның құрбаны Сүлейменов Хәкімнің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 №
26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Ол Алматы
облыстық атқарушы комитеті төрағасының бірінші орынбасары болған.
Көше Әуезов ауданының «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 250
метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Әшімбаев атындағы көше (Алматы)

thumb
**Әшімбаев атындағы көше (Алматы)**

Көшеге қоғам және мемлекет қайраткері, үлкен талант иесі, қазақ жазушысы, сарабдал сыншы Сағат Әшімбаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 15.08.1997 Ма 432 шешімі) берілген. Әшімбаев Сағат (1947-1991) Алматы облысының Нарынқол ауылында дүниеге келген.Қазақ КСР Телекомитетінің төрағасы, Жазушылар Одағы Басқармасының хатшысы, ВААП-тың Қазақстан Республикасы бөлімінің бастығы қызметтерін атқарған. Ол - «Сын мақсаты», «Сын
бейнесі», «Тағылым» секілді заманауи мәселелерді батыл көтерген шығармалардың авторы.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Жангелдин, Хамиди, Нүсіпбеков көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атаулары: Надеждинская, Обуховская, Кавалерийская көшелері. 
**Көшенің ұзындығы** - 1050 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Көп бағыныңқылы сабақтас

**Көп бағыныңқылы сабақтас** — көп құрамды құрмаластың бір түрі. Құрамындағы компонентердің саны үш және одан да көп болады. Оның ерекшелігі: алдыңғы компоненттердің баяндауыштары тиянақсыз, тек ең соңғы компонентінің баяндауышы тиянақты тұлғада тұрады. Алдыңғы тиянақсыз тұлғалы бағыныңқы компоненттері көп болғандықтан, Көп бағыныңқылы сабақтас деп аталады. Көп бағыныңқылы сабақтастар бағының қыларының өзара және басыңқымен бай-тұлғапануы жағынан аралас құрмалас сөйлеммен сәйкеседі. Мысалы, Қырық бесінші жылы соғыс аяқталып, жұрт *мәре-сәре* болды, ел қайтадан бұрынғы қалпына келе бастады. (С. Жылы). 

Мұндағы тиянақсыз тұлғалы сыңар өзінен кейінгі негізгі бөліктермен жеке-жеке жарыспалы түрде байланысқа түсіп, олардың бағыныңқысы қызметінде жұмсалады. Нақты айтсақ, жалпы сөйлем ішіндегі алғашқы сыңар екінші сыңармен де, үшінші сыңармен де сабақтаса байланысады. Көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемнің бес, алты немесе одан жоғары санды болып келуі сирек, ал терт сыңарлы болуы жиірек (Соғыс мүгедегінің қан қысымы көтеріліп, аяқ астынан жедел жәрдем шақырылды, ақ халаттылар келді, жолаушылар арасында күңкіл сөз көбейді. Д. Д.). Бұл сөйлем түрінің өзгешелігі ондағы басыңқы сыңарларының көптігі емес, сонымен бірге бағыныңқылы сыңармен өзара сабақтаса байланысатындығымен де айқындалады. Бұл белгі оның сабақтас құрмалас сөйлемнің түрі екендігін анықтай түседі. 

Ал мұндай заңдылық сақталмаған жағдайда, әсіресе сөйлем ішіндегі бірінші мен үшінші (және жоғарғы санды) предикативтілік өзара сабақтаса
байланыспаған жағдайда, ондай құрылым сөйлемнің басқа типінде қарастырылуы қажет (қ. Аралас құрмалас сөйлем.). Көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемдегі предактивтік бөліктің басында шылау түрі кездеспейді. Кездескен жағдайда ондай құрылым да аралас құрмапас сөйлем турғысында пайдаланылады. Өйткені мұндайда алғашқы тиянақсыз тұлғалы сыңар соңғы сыңармен сабақтаса байланысқа түспейді.
## Дереккөздер


Санат:Қазақ тілі
Алексей Косыгин көшесі (Астана)

**А. Косыгин көшесі**. А. Косыгин көшесі Шығанақ көшесінен басталып, С.Челюскин көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 351,1 м.
Алексей Николаевич Косыгин (1904-1980) - Кеңес үкіметі мен компартия қайраткері. Ол партияның саяси бағытын жасау және оның саяси, экономикалық және қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі шешімдерін жүзеге асыру ісіне тікелей қатысады. 6 рет Ленин орденімен, Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Қалыпсыздықтар алаңы

**Қалыпсыздықтар алаңы** . ''Геофизикада'': физикалық табиғатының ортақтығымен сипатталатын, геологиялық табиғаты да ұқсас деп  есептелетін, белгілі бір аумақты қамти отырып, өздерін қоршаған ортадан
жалпылама қалыпсыздық өрісінің бірегейлігімен ерекшелеленетін бір топ жергілікті қалыпсыздықтарды топтастыратын жүйе.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Көп құрамды құрмалас сөйлем

**Көп құрамды құрмалас сөйлем** —
компоненттерінің саны үш және одан да көп болып келетін құрмалас сөйлемдер. Мысалы: Көп ойлануға уақыт қалған жоқ, жалғыз үміт: не Талғар өткел беріп құтқарады, не өзі жұтып құтқарады, әйтеуір дұшпанға жоқ. (М. Әуезов). Көп құрамды құрмалас сөйлемтар көп құрамды салаласқа, көп бағыныңқылы сабақтасқа және аралас құрмалас сөйлемге жіктеледі. Көп құрамды салапастың баяндауыштары өңкей тиянақты тұлғада тұрады (Шұғыл орысша білмейді, барон қазақша білмейді, бірақ екеуі кейде араға тілмаш салмай ақ түсінісе береді. X. Есенжанов). Көп бағыныңқылы сабақтастың тиянақсыз тұлғалы бірнеше бағының қылары тиянақты тұлғалы бір басыңқыға қатысты болып келеді (Бірақ күз суық болмай, күзек оты әлі де мол болғандықтан, жұрт іркіліп отыр. М. Әуезов). Аралас құрмаласта тиянақты, тиянақсыз тұлғалы компоненттер араласып қатар жұмсалады (Қазір ол Игілікгің үстіне барлық мақтауын үйер еді, аузына сөзі құрғыр түспей, тілі кемекейіне жабысып қалғандай күрмеліп қалыпты. Ғ. Мүсірепов).
## Дереккөздер


Санат:Қазақ тілі
Погодин атындағы көше (Алматы)

thumb|right|200px
**Погодин атындағы көше (Алматы)** Көшеге орыс драматургі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Николай Федорович Погодиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.02.1955 №6 шешімі) берілген. Погодин (Стукалов) Николай Федорович (1900-1962) Донецкий облысында дүниеге келген. Ол «Театр» журналының бас редакторы болған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Титов, Үштөбе, Сырдария, Қаратал көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Колхозная көшесі. Көшенің ұзындығы - 1300 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Манаев атындағы көше (Алматы)

right|180px
**Манаев атындағы көше** - Көшеге қоғам қайраткері, аудармашы Нұғман Сәрсенұлы Манаевтың (1894-1942) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.04.1981 164-ші шешімі) берілген. Н.Манаев 1926 жылы Жетісу губерниялық комитеті және Ақтөбе аймақтық комитеті партиясының жауапты хатшысы қызметтерін атқарған.
## Орналасқан жер
Көше Медеу ауданында орналасқан. Алдар көсе көшесінен басталып, Ескендіров көшесіне дейін созылып жатыр. Шукшин, Затаевич, Ахмедияров көшелерін қиып өтеді. 
* Көшенің ұзындығы - 1320 метр.
## Бұрынғы атауы
*Калинин көшесі.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Александр Матросов көшесі (Астана)

**А. Матросов көшесі**. А. Матросов көшесі Сартүбек көшесімен қиылысып, Өндіріс көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 316,8 м.

Александр Матвеевич Матросов (1924-1943) - Кеңес Одағының Батыры. 1942 жылы қарашада өз еркімен майданға аттанып, 56гвардиялық атқыштар дивизиясы мен 254-гвардиялық атқыштар полкінің құрамында ұрысқа қатысады. А. Матросов соғыста ерлікпен қаза табады.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері
Сызғанов атындағы көше (Алматы)

thumb
**Сызғанов атындағы көше**.
Көшеге белгілі хирург, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі Александр Николаевич Сызғановтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 09.02.1981 №46 шешімі) берілген. Сызғанов Александр Николаевич (1896-1980) Татарстанда дүниеге келген. 1945-1975 жылдары жүрекке күрделі операция жасаған.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Гагарин көшесі. Көшенің ұзындығы - 300 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Шымкент қысқа көшесі (Астана)

**Шымкент қысқа көшесі** - Абай даңғылынан басталып, Кенесары көшесінде аяқталады. Ә.Әлімжанов, Т.Бигелдинов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы -350,8 м.

Шымкент - Қазақстанның оңтүстігіндегі ежелгі қалалардың бірі. Қазір Түркістан облысының орталығы. Шымкент (түркіше «шым» - алқап, қойнау және иранша «кент» - елді мекен) - «Жасыл қала» деген мағынаны білдіреді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы  

Санат:Астана көшелері