open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Евгения Свиридова

**Евгения Николаевна Свиридова** (**Э'Жени**) (1 ақпан 1986, Волгоград, КСРО') — ресей театр және кино актрисасы.

## Биография
Евгения Свиридова 1 ақпанда 1986 жылда Волгоград қаласында туды. Кіші кезінде әнмен айналасқан. 12 жасында *«Маленькие звёздочки»* жас әншілер жарысында Волгоградте қатысты.Сол жылы бардов өлеңдерінің фестивалінде қатысқан. Вадим Егоров *«Панамки»* әнімен ол екінші орынды алды. 2003 жылда Евгения мектепті бітіріп, Щукинск уилищесіне Мәскеуге түсті. Оның киноның дебюті Николай Лебедевтің *«Волкодав из рода Серых Псов»* фильмінде *Ниилит* рөлі болды.
*2007 жылы Б.В.Щукин атындағы ВТУны бітірді.

## Қазіргі жұмыс орны
Қазір сатира театрында қызмет етіп жатыр.

## Сыртқы сілтемелер
* http://evgeniasviridova.com/ 
* http://evgeniya-sviridova.ru/ 

Санат:1986 жылы туғандар
Санат:Ресей актрисалары
Пьер Симон Лаплас

**Пьер Симон Лаплас** (1749 жыл 23 наурыз, Бомон-ан-Ож, Нормандия - 1827 жыл 5 наурыз, Париж) - француз астрономы, математигі және физигі, *Париж ғылым академиясының мүшесі* (1785), *Француз академиясының мүшесі* (1816).
## Ғылымдағы орны
1790 жылдан *өлшеуіштер мен таразылар жөніндегі палатаның* төрағасы. Ол аспан механикасы саласында Күн жүйесіндегі барлық белгілі денелер қозғалысының ерекшеліктерін *Ньютонның бүкіл әлемдік тартылыс заңы* негізінде жеткілікті дәлдікпен түсіндірді. 1780 жылы аспан денелерінің орбитасын есептеудің жаңа әдісін ұсынды. Лаплас тасудың динамикалық теориясын жетілдірді. Дифференциалдық теңдеулер жөнінде, атап айтқанда, дербес туындылы теңдеулерді *«каскад» тәсілі бойынша* интегралдау туралы түбегейлі еңбек жазды. Алгебрада анықтауыштарды *қосымша минорлар қосындысының көбейтіндісі* түрінде көрсететін маңызды теорема Лапластың есіміне байланысты айтылады. Лаплас құрған ықтималдықтардың математикалық теориясы кез келген *статисткалық заңдылықтарды* зерттеуге негіз болды. 1779-1784 жылдары *А. Лавуазьемен* бірге физикамен айналысты.

## Дереккөздер



Санат:Математиктер
Санат:Физиктер
Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1749 жылы туғандар
Санат:1827 жылы қайтыс болғандар
Николай Аверюшкин

нобай|
**Никола́й Влади́мирович Аве́рюшкин** (26 тамыз 1956) — ресейлік актер мен қоғам қайраткері.

## Биография
*1971 жылы № 64 кәсіби техникалық өнер училищесіне түсті.1974 жылдан 1976 жылға дейін кеңес әскерінде қызмет етті.Әскерден кейін ол маскеу театрлық жоғары оқу орнына түсуге тырысты,бірақ барлық жерлерде қабыл алынбады.
*1978 жылы Ресей шығармашылық шеңбер эстрадалық өнеріне түсті.Омы шеңбердің жетекшісі  Л.С.Масляков болды,ұлттық әртіс.
*Ол А.А.Редельде,А.А.Харламовта,Ю.А,Гусаковта,Г.П.Виноградовта оқыды.ВТМЭИ бітірген соң 1980 жылы Қазан революция атындағы музыкалық училищесіне,сосын А.Г.Шнитке атындығы МГИМге түсті.1983 б  жылы Николай оқыған курсты Гнесиный атындағы РАМға аударды.1984 ол мектептің тіргі болды.
*Актер ретінде «Каждой женщине хочется быть Дульсинеей» қойылымында дебютке шықты.
*1983 жылы Аверюшкин МИИГА театр студиясының жетекшісі болды. 1988 жылы  «Элита» театрын ашты.
*2010 жылдан 2012 жылға дейін Николай Аверюшкин қайрымдылық жобаларында қатысқан.2011 жылы фестивальдің жолы үлкен мүшесі болды.

## Сыртқы сілтемелер
*http://аверюшкин.рф/ 
*http://www.rusactors.ru/a/averushkin/

Санат:Актёрлер
Санат:1956 жылы туғандар
Санат:Тұлғалар
Александр Сухинин

**Александр Степанович Сухинин** *(туғ. 1950)* — кеңес театр мен киноның актері.

## Биография
*Александр Сухинин 31 шілдеде 1950 жылда Қарағанды қаласында туды.
*Ол Ярослав театр училищесін және Свердловск театр училищесін бітірді.
*1998 жылдан бастап Покровка Сергей Арцибашевтің театрында актер болып жұмыс істейді.

## Театрдағы рөлдер

*1993 — «Месяц в деревне» И. С. Тургеневтің. Режиссёр: Сергей Арцибашев — *Большинцов* 

*1993 — «Ревизор» Н. В. Гогольдің. Режиссёр: Сергей Арцибашев — Антон Антонович Сквозник — *Дмухановский* 

*1996 — «Женитьба» Н. В. Гогольдің. Режиссёр: Сергей Арцибашев — *Жевакин*
 
*1998 — «Кабала святош» М. А. Булгаковтың. Режиссёр: Сергей Арцибашев — *Отец Варфоломей*

*2001 — «Пять вечеров» А. М. Володинның. Режиссёр: Сергей Арцибашев — *Тимофеев*

*2002 — «Воительница» Н. С. Лесковтың. Режиссёр: Василий Федотов — *Полковник*

*2004— «Уроки музыки» Л. С. Петрушевскаяның. Постановка и оформление Сергей Арцибашев, режиссёр Валерий Ненашев — *Иванов*

*2005 — «На дне» М. Горькийдің. Режиссёр: Владимир Портнов — *Медведев*

*2006 — «Горе от ума» А. С. Грибоедовтың. Режиссёр: Сергей Арцибашев — *Князь Тугоуховский*

*2008 — «Бешеные деньги» А. Н. Островскийдің. Режиссёр: Сергей Посельский — *Кучумов*

## Сыртқы сілтемелер
*http://www.napokrovke.ru/truppa/24 

Санат:1950 жылы туғандар
Санат:Актёрлер
Лаокоон

**Лаокоон** - ежелгі грек мифологиясындағы трояндық *Аполлон құдайының* абызы. 

Акеттың ұлы, Анхистың ағасы. Аполлонның еркіне қарсы шығып, әйел алады. Аполлон мүсінінің алдында некесін қиғаны үшін Аполлонның қаһарына ұшырайды.
## Аңыз желісі бойынша
Гректер *Троя қаласынан* шегінгенде қорған сыртына ағаштан шабылған *үлкен тұлпар мүсінін* (троя тұлпары) қалдырған. Лаокоон осы ағаш тұлпарды қалаға енгізуге қарсы болды. Сол үшін гректер жебеушісі - Афина құдай Лаокоонға екі айдаһар жіберіп, оны ұлдары Антифанта мен Фимбрейді жұтып қойып, Лаокоонды буындырып өлтірген екен.

## Дереккөздер



Санат:Мифология
Лансинг-Исии келісімі

нобай|
 - 1917 жылы 2 қарашада АҚШ-тың мемлекет хатшысы *Р.Лансинг* пен Жапонияның АҚШ-тағы төтенше өкілі *К.Исиидің* Қытай жөнінде *нота алмасу түріндегі* өзара келісімі.

Бұл келісім бойынша АҚШ үкіметі *«Жапонияның Қытайда арнаулы мүдделері»*, ал Жапонияда Американың *«Ашық есік» доктринасын* мойындады. АҚШ Лансинг-Исии келісімінен 1923 жылы бас тартты.

## Дереккөздер

Санат:Халықаралық конвенциялар
Санат:АҚШ тарихы
Андрей Свиридов

**Андре́й Никола́евич Свири́дов** *(27 мамыр 1975 жылы, Могилёв)* — белорусс спортшы мен актёр.

## Биография
*Андрей 27  мамырда 1975 жылы Могилевте туды.
*Бес жасынан бастап баскетболмен айналасуды бастады. Кейін Беларуссияның ұлттық жас құрама команданың мүшесі, КСРОныі екі мәрте чемпионы, ТМД чемпионы, Беларуссияның чемпионы, Еуропаның чемпионы (1994) .АҚШға көшкен соң  *«The George Washington University»* баскетбол командасына ойнады. 25 жаста зақа пайда болғаннан карьерасын бітірді.
*Лос-Анджелес актер мектебінде оқуды өтті.

### Отбасылы болуы
*2014 жылдың қазаныңда Аполлинария Бейликке үйленді. Тойы Мәскеуде өтті.

## Сыртқы сілтемелер
*http://andrei-sviridov.ru/

Санат:1975 жылы туғандар
Санат:Актёрлер
Андрей Лебедев

**Андре́й Валенти́нович Ле́бедев** *(туғ. 29 мамырда 1961, Краснокамск)* —кеңестік театр мен киноның актері.

## Биография
*Андрей Лебедев 29 мамырда 1961жылы Красномарскте Пермская облысында туды. 
*1987 жылы МХАТ мектеп-студиясын бітірді.

### Карьерасының бастауы
**«Современник-2»* (1987—1989 ж..) театрында және Маяковский атындағы театрында жұмыс істеді.(1989-2002 ж.)
*Ол фильмдерде түсуді 1990 жылдары бастады.Қазір Андрей Лебедев-екінші жоспарының актері;оның санында жүзден астам рөлдер бар.
*Тағы да ол бос уақытта тойларда жүргізуші  болып жұмыс істейді.

## Сыртқы сілтемелер
*http://www.rusactors.ru/l/lebedev_an/index.shtml

Санат:1961 жылы туғандар
Санат:Актёрлер
Марина Михайловна Раскова

**Марина Михайловна Раскова** - совет ұшқышы, штурман, майор, Совет Одағының Батыры. 1940 жылдан КПСС мүшесі. 
## Қызмет жолы
1932 жылдан Н.Е.Жуковский атындағы әскери-әуе академиясының аэронавигация зертханасында істеді. 1934 ж. Азаматтық әуе флотының Орталық оқу комбинатында штурман атағын алды. 1935 ж. Орталық аэроклуб ұшқыштар мектебін бітірді. 1938 жылдан Қызыл Армияда қызмет етті. 1938 ж. 2 шілдеде *П.Осипенко, В.Ломакомен* бірге гидроұшақпен  Севастополь - Архангельск маршруты бойынша, 24-25 қыкүйекте В.Гризодубова, П.Осипенкомен бірге АНТ-37 ұшағымен Мәскеу - Қиыр Шығыс маршруты бойынша штурман ретінде шалғай жерлерге қонбай  ұшу сапарларына қатысты.

1941-1945 ж. Ұлы Отан соғысы кезінде әйелдер авиаполкінің авиатобын құрды, 1942 ж. қаңтардан әйелдердің  бомбалаушы авиаполкінің командирі болды. Міндетті қызметін атқару кезінде қаза тапты. 

## Дереккөздер

Санат:Кеңес Одағының батырлары
Ламия соғысы

**Ламия соғысы** (б.з.б. 323-322) - грек мемлекеттерінің Македония үстемдігіне қарсы жүргізген соғысы. Соғыс Ескендір Зұлқарнайынның өлімінен кейін басталып, гректердің жеңілуімен аяқталды. 

Соғысты *демократиялық топтардың* қысымымен Афина бастады. Оларға *Фокида, Этолия* және басқа да полистер қосылды. *Леосфен* басқарған гректердің біріккен күші *Македония әскерін* *Ламия қаласына* жасырынуға мәжбүр етті. Дегенмен, Македонияға қарсы лагерь күшінің бытырыңқылығы салдарынан гректер жеңіліске ұшырады.

## Дереккөздер

Санат:Соғыстар
Альфонс Мари Луи де Ламартин

**Альфонс Мари Луи де Ламартин** (1790 жыл 21 қазан, Макон - 1869 жыл 28 ақпан, Париж) - француз жазушысы, саяси қайраткер, тарихшы, *Француз академиясының мүшесі* (1829). 
## Өмірі
* *«Ақындық толғаныстар» (1820),
* «Жаңа ақындық толғаныстар» (1823)* атты романтикалық лирикамен жазылған жинақтарында монархиялық құрылысты жақтады. 
Революцияға және материалистік көзқарасқа қарсы
* *«Жоселен» (1836),
* «Періштенің құлауы» (1838)* атты поэмалар жазды. 

1840 жылдардан бастап ол монархияшылдық бағытынан қайтып, *либералдық буржуазияны* қолдауға көшті. 1848 жылы революция кезінде үкімет құрамына кіріп, реакциялық бағыттың жаршысы болды. 

* *«Жирондистер тарихы» (1847)* атты тарихи зерттеу еңбегі бар. 

## Дереккөздер


Санат:21 ақпанда туғандар
Санат:1790 жылы туғандар
Санат:Францияда туғандар
Санат:28 ақпанда қайтыс болғандар
Санат:1869 жылы қайтыс болғандар
Санат:Парижде қайтыс болғандар
Санат:Франция жазушылары
Санат:Франция тарихшылары
Фаина Григорьевна Раневская

**Фаина Григорьевна Раневская** (шын есімі **Фанни Ги́ршевна Фе́льдман**; *27.08.[[1896]] ж.т., [[Таганрог]], Ростов облысы – 19.07.[[1984]], [[Мәскеу]]*) - кеңес актрисасы, КСРО халық әртісі (1961). 

Жекe меншікті театр мектебінде оқыған. Сахналық қызметін 1915 ж. бастады. Қырым, Дондағы Ростов және Мәскеу театрларында ойнады. 1949-1955 ж. және 1963 жылдан Моссовет атындағы театрда қызмет етеді. Трагикомедиялық рольдердің үздік шебері.

Ойнаған негізгі рольдері: Шарлотта, Наташа, Саудагер әйел, Васса Железнова. Киноға түскен: Роза Скороход, Маргарита Львовна т.б.

## Марапаттары
* 1937 — РКФСР еңбек сіңірген әртісі
* 1946 — 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы ерен еңбегі үшін медалі
* 1947 — "Еңбек Даңқы" ордені
* 1947 — РКФСР халық әртісі
* 1948 — «Мәскеудің 800 жылдығы құрметі» медалі
* 1949 — Александр Штейннің "Ар заңы" спектакліндегі Лосевтің әйелінің ролін сомдағаны үшін екінші дәрежелі Сталиндік сыйлық
* 1950, 1967 — Еңбек Қызыл Ту ордені
* 1951 — Анатолий Суровтың "Мәскеу түбіндегі таң" спектакліндегі Агриппина Солнцева ролін сомдағаны үшін екінші дәрежелі Сталиндік сыйлық
* 1951 — "Олардың Отаны бар" филіміндегі фрау Вурст ролін сомдағаны үшін үшінші дәрежелі Сталиндік сыйлық
* 1961 — КСРО халық әртісі
* 1976 — Ленин ордені
* Ф.Г.Раневскаяның құрметіне 29.09.1986 жылы Қырым астрофизикалық обсерваториясында астроном Людмила Карачкиан ашқан астеройды (6821) Ranevskaya аталған.

## Дереккөздер

Санат:27 тамызда туғандар
Санат:1896 жылы туғандар
Санат:Таганрогта туғандар
Санат:19 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:1984 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:КСРО актрисалары
Санат:КСРО халық әртістері
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Ресейдің еңбек сіңірген әртістері
Санат:Ресей халық әртістері
Санат:Еңбек Даңқы орденінің иегерлері
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Эдгар Лальман

**Эдгар Лальман** (1894 жыл 20 тамыз, Бержи - 1965 жыл 25 қараша, Брюссель) - *Бельгия жұмысшы қозғалысының қайраткері*.
## Өмірі
Аз уақыт (1921) *Бельгия коммунистік партиясының (БКП)* қатарында болды. 1932 жылы БКП-ге қайта алынды. 1935 жылы *БКП ОК-нің*, 1936 жылы оның *Саяси бюросының* мүшесі болып сайланды. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары Лальман *Қарсыласу қозғалысына* қатысты. 1945 жылдан *БКП-нің* бас хатшысы. Ол *БКП-нің 11-съезі ([[1954]])* оны бас хатшы қызметінен босатты.
**Лальман Эдгар** (20. 8. 1894, Бержи,— 25. 11. 1965, Брюссель) — Бельгия жұмысшы қозғалысының қайраткері. Аз уақыт (1921) Бельгия коммунистік партиясыньң (БКП) қатарыпда болды. 1932 ж. БКП-ге қайта алынды. 1935 ж. БКП ОК-нің, 1936 ж. оның Саяси бюросының мүшесі болып сайланды. 2-дүн. жүз. соғыс жылдары Лальман Қарсыласу қозғалысына қатысты. 1945 жылдан БКП-нің Бас хатшысы. Лальман БКП-нің 11-съезі (1954)Лальманды бас хатшылықтан босатты.
## Дереккөздер


Санат:1894 жылы туғандар
Санат:1965 жылы қайтыс болғандар
Санат:Бельгия тұлғалары
Санат:Коммунистер
Санат:Саясаткерлер
Санат:Бельгия тұлғалары
Санат:1894 жылы туғандар
Санат:1965 жылы қайтыс болғандар
Махадев Говинд Ранаде

**Махадев Говинд Ранаде** - Үндістанның қоғам және саяси қайраткері, экономист. Бомбей президентігі Заң шығару советінің мүшесі. Үндістан ұлттық конгресі басшыларының бірі. Махадев өзінің еңбектерінде Үндістанның отарлық тонауға түскенін айқын көрсетіп берді. Махадев ұлттық ірі өнеркәсіпті дамытуды, банктер ұйымдастыруды жақтады, ағылшын отаршыл өкімет орындарынан Үндістан кәсіп орындарына көмек көрсетуді талап етті. Жерге жеке меншікті  нығайтуды көздеді. Махадев Үндістан ұлттық буржуазиясы идеологиясының қалыптасуына зор ықпас жасады.

## Дереккөздер

Санат:Үндістан  тұлғалары
Григорий Самуилович Ландсберг

**Григорий Самуилович Ландсберг** (1890 жыл 10 қаңтар, Вологда - 1957 жыл 2 ақпан, Мәскеу) - кеңес физигі, КСРО-ның академигі (1946). 
## Өмірі
1913 жылы *Мәскеу университетін* бітіріп, сонда 1913-1915, 1923-1945, 1947-1951 жылдары сабақ берді. 1923 жылдан *Мәскеу университетінің* профессоры болды. 1951-1957 жылдары *Мәскеу физика-техникалық институттың* профессоры, 1934 жылдан *КСРО-ның Физика институтында* жұмыс істеді. Оның негізгі ғылыми еңбектері оптика мен спектроскопияға арналған. 1926 жылы бірінші рет кристалдағы жарықтың молекулалық шашырауын бөліп алып зерттеген. 1928 жылы *Л.И.Мандельштаммен* біріге отырып, жарықтың комбинациялық шашырауын шешті. Ол органикалық молекулалардың спектроскопиясын, сондай-ақ, газдағы, сұйықтағы, қатты денедегі молекула аралық және молекула ішіндегі өзара әсерлерді зерттеудің негізін қалады. Металдар мен қорытпалардың, күрделі органикалық қоспалардың т.б. *спектрлік анализ әдісін* жасады. Ол - белгілі оптика курсының авторы және көпшілікке арналған *«Физиканың элементар оқулығы»* кітаптарының редакторы, спектроскопия жөніндегі комиссияны құрушы және оның төрағасы, атомдық және молекулалық спектрлік анализ мектебінің негізін салушы. 
## Марапаттары
*КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты* (1941). Ол 2 рет *Ленин орденімен* және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Физиктер
Санат:Ғалымдар
Санат:1890 жылы туғандар
Санат:1957 жылы қайтыс болғандар
Расмус Раск

**Расмус Христиан Раск** (дат. Rasmus Christian Rask; 22 қараша 1787 — 14 қараша 1832) — даниялық лингвист, шығыстанушы, тарихи-салыстырмалы тіл білімінің негізін салушыларының бірі. 25 тіл және диалектілерді меңгерген полиглот болған. Копенгаген университетінде сабақ берген. Скандинавия тіл білімінің негізін салушы.

## Еңбектері
"Көне солтүстік немесе исланд тілінің  шығу тегін зерттеу" және *"Фракия тілдерінің тобы"* деген негізгі еңбектерінде ол герман, литван, cлавян, латыш және грек тілдерінің туыстық байланысын дәлелдеді. Расмус Христиан Раск бұл тілдердің туыстық қатысын анықтауда олардың грамматикалық құрылысынан гөрі, лексикалық құрамына көбірек назар аударды.  Ол былтық тілдері үндіевропа тілдерінің жеке тобы екендігі туралы да өз ойын білідірді.

## Дереккөздер

Санат:Копенгаген университеті оқытушылары
Санат:Копенгаген университеті түлектері
Санат:Тілтанушылар
Санат:Дания тілтанушылары
Джеймс Финтон Лалор

**Джеймс Финтон Лалор** (1807 жыл - 1849 жыл 27 желтоқсан) - ирланд ұлттық қозғалысының қайраткері.
## Өмірі
1847 жылы *«Жас Ирландия» қоғамының* сол қанатына қосылды. Әлеуметтік ауыртпалықтардан құтылудың жолы - жерді ұлт қарамағына алу деп түсінді. *Дж.Митчельмен* бірге Англияның отарлық билігіне қарсы *ұлттық көтеріліске* қосылып, тәуелсіз Ирландия Республикасын құру идеясын ұсынды. 1848 жылғы көтеріліс қарсаңында тұтқынға алынды және тұтқында жүріп қаза тапты.

## Дереккөздер



Санат:Саясаткерлер
Санат:Ирландия тұлғалары
Санат:1807 жылы туғандар
Санат:1849 жылы қайтыс болғандар
Михаил Васильевич Ладыженский

**Михаил Васильевич Ладыженский**(1802 жыл, Мәскеу губерниясы - 1875 жыл, Петербург) - орыс генералы, *Орынбор шекара комиссиясының* төрағасы. 
## Өмірбаяны
1919 жылдан әскер қатарында болды, 1920 жылы бас штабта қызмет істеді; 1828-1829 жылдары *Орыс-түрік соғыстарына* қатысты. 1839 жылы 18 шілдеде Тобылдың губернаторы, 1842 жылдан Тобыл дворяндар комитетінің вице-президенті. 1844 жылдың 3 мамырынан 1854 жылдың 12 қаңтарына дейін Орынбор шекара комиссиясының төрағасы. Ол Орынборда қазына қаржысы есебінен алаңсыз, жеңіл өмір сүруді жақсы көретін адам ретінде белгілі болды.

## Дереккөздер



Санат:Әскерилер

Санат:1802 жылы туғандар
Санат:1875 жылы қайтыс болғандар
Леопольд фон Ранке

**Леопольд фон Ранке** - неміс тарихшысы. Берлин университетінің профессоры. Прус корольдығының ресми тарихнамашысы.

Леопольдың пікірі бойынша дүние "құдай жолымен" бейнеленеді, тарих барысында діни идея мен саяси идея шешуші  роль атқарады. Леопольд ішкі саясаттың орнына сыртқы саясатты жоғары қойды, әлеуметтік қатынастарды жоққа шығарды, "ұлы адамдарға" аса назар аударды. Негізгі тарихи еңбектері "1494 жылдан 1535 жылға дейінгі роман және герман халықтарының тарихы", "16 және 17 ғасырлардағы рим папалары, олардың шіркеулері мен мемлкеттері", "Прус тарихының он екі кітабы" т.б. Өз еңбектерінде негізінен архив материалдарына сүйенген.

## Дереккөздер

Санат:Германия тұлғалары
Стэнли Брео Райерсон

** Стэнли Брео Райерсон** *(12.03.[[1911]], Торонто)* - Канада тарихшысы, Канададағы жұмысшы және коммунистік қозғалыс қайраткері. Канада коммунситік партиясы ОК және Орталық Аткомының мүшесі болды. *"Marxist Quarterly"* журналының редакторы болды. Торондағы Марксистік зерттеу оралығының директоры.

## Дереккөздер

Санат:Канада тұлғалары
Артуро Гатти

**Артуро Гатти** ( 15 сәуір 1972, Италия— 11  шілде 2009, Порту-де-Галиньяс, Бразилия ) — канадалық кәсіпқой боксшы. Екінші жартылай жеңіл, бірінші жартылай орта, жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. Бірінші жартылай жеңіл (IBF тұжырымы, 1995—1998), бірінші жартылай орта (версия WBC, 2004—2005) салмақ дәрежесіндегі әлем чемпионы. «Ринг» журналының тұжырымы бойынша 1997, 1998, 2002 және 2003 жылдардағы «жыл айқасы» марапатының иегері. Әуесқой деңгейде Перудегі 1990 жылғы жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатының қатысушысы. Чемпионатта ол бірінші айқасында-ақ пуэрторикандық Хильберто Отеродан жеңіліп қалады (22:22+). Айқастағы соққылардың статистикасы — 119:122. Болашақ 1992 жылғы Олимпиядадағы Канада ұлттық құрамасының мүшесі болатын, алайда 1991 жылы әуесқой бокстан кетті.  Дебюті 1991 жылы маусымда болды. Кәсіби мансабын 1991 жылы 10 маусымда бастады. Бірінші айқасында Хосе Гонсалесты үшінші раундта техникалық нокаутпен жеңген. Алдымен екінші жартылай жеңіл салмақта өнер көрсетті. Өзінің архиагрессивті  стилі арқылы көрерменнің махаббатына ие болды. 1995 жылы желтоқсанда екінші жартылай жеңіл салмақтағы IBF чемпиондық атағын Трейси  Харрис Паттерсоннан тартып алды.
Санат:Канада боксшылары
Шымшуар

**Шымшуар** - әртүрлі заттарды қысып ұстауға арналған құрал. Ұсталар ұстайтын шымшуардың негізгі бөліктері - басы, білігі, сабы. Оның басы жалпақ темірді қысып ұстауға қолайлы етіп жасалады. Басы мен сабына орнатылған білік (темір) шымшуырдың ашылып жабылуын қамтамасыз етеді. Оттан шоқ алуға арналған шымшуыр жұқа темірден жасалады. Ұзын темірді дәл ортасынан иіп бүктеп, иінге жақын жерінен сақина кигізеді. Ол серпінді темірді жазылып кетпейтіндей етіп ұстап тұрады. Шымшуырды іліп қою үшін оның бүгілген жеріне темір шығыршық өткізеді.
Зергердің шағын шымшуыры - ұсақ металл түйіршіктерін, т.б. заттарды қысып ұстауға қолайлы, темірден соғылған серпінді аспап. Дәнекерлеген кезде зергерлер шымшуырмен жіңішке металл сымды иіп, бүршікті қажетті орнына орналастырады. Шымшуырмен тардыан да ұсақ металл түйірлерін оп-оңай қысып ұстауға болады. 

## Дереккөздер

Санат:Құралдар
Сергей Безруков

**Сергей Витальевич Безруков** (18 қазан 1973, Мәскеу, КСРО) —  Ресейдің театр және кино актері. Ресейдің халық әртісі (2008ж.) . Ресей Мемлекеттік сыйлығының (1997ж.) лауреаты. 2002 жылдан бастап "Единая Россия " партиясының мүшесі.

## Отбасы
Әкесі Виталий Безруков (1942 ж.т.) актер және режиссер, "Сатира" Мәскеу театрында жұмыс істеген. Анасы - Наталья Безрукова (1950 ж.т.) дүкен басқарушысы болып жұмыс істеген.  Атасы - Сергей Безруков, әжесі (әкелік) - Безруков (Мухина) Пелагия. Сергейдің әкесі оның өзінің сүйікті ақыны - Сергей Есениннің құрметіне ұлының атын Сергей деп қойған. Әкесіне Сергейдің актер боламын деген мақсаты қатты ұнай қойған жоқ. Алайда, Сергей мектеп сахналарында ойнағанда, әкесі оған сахнада жай ғана ойнауды емес, ал сахнада өмір сүруді уйреткен болатын.

## Білім
Сергей Безруков жалпы білім беретін № 402 Мәскеу мектебінде оқыған, әкесінің жұмысында жүргенді ұнатып, бала кезінен әкесінің жолын қуғысы келген. 1990 жылы Мәскеудегі орта мектепті бітіргеннен кейін, МХАТ мектеп-студиясының "театр актеры және кино" факультетіне оқуға түскен. 1994 жылы Мәскеу Көркем Театр мектебін бітірген. 1993 жылдан бастап театрда Олег Табаковтың қол астында жұмыс істейді. «Бригада», «Мастер мен Маргарита», «Есенин», "Мама " және басқа киноларында ойнаған. Бірнеше жыл «Қуыршақтар» (НТВ) программасында жұмыс істейді.

## Жетістіктері
* 2001 жыл - Ресей Федерациясының еңбегі сіңген артисі
* 2008 жыл - Ресейдің халық артісі;
* Ол 50-ден астам фильмдерде ойнап, оннан астам телевизиялық жобаларда өзін көрсетті;
* 1994 жыл - "Созвездие" кинофестивалінің сыйлығы ;
* 1995 жыл - "Мәскеу Дебют" cыйақысы ;
* 1996 жыл - "Чайка" сыйақысы;
* 1997 жыл - С.Есениннің ролін орындаған үшін Ресей Федерациясының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты;
* 2006 жыл - "Московский Комсомолец" газетінің сыйлығы;
* 1997 жыл - "Кумир" марапаттамасы;
* 2003 жыл - "Шансон года" сыйақысы;
* 2005 жыл - "Golden Eagle" сыйақысы;
* 2007 жыл - "Жыл ресейлігі" ұлттық сыйақысы;
* 2012 жыл - Ресей халық әртістік сыйлығы "Фигаро"ref>http://sergeybezrukov.ru/communication/faq/ .

## Дереккөздер
Қаршығарең жапалақ

**Қаршығарең жапалақ** () — ірі денелі (300-400 г, қанатының алымы - 85 см шамасында) жапалақтар тұқымдасының құсы. 

## Биологиялық сипаттамасы
Бауыры - үйлесімді ашық реңкті, көлденең жолақты. Көзі - ашық сары түсті болғандықтан қаршығаға ұқсайды. 

Түнде өмір сүреді, алайда күндіз де кездесіп қалуы мүмкін. Күйттеу кезеңінде аталықтары «улюлюлеп» қатты сайрадйды. Негізгі қорегі - тышқантәріздес кемірушілер, кейде құстарды да жейді. Сирек кездесетіндіктен және өмір сүру дағдысы айқын болмағандықтан, бұл ғажап жапалақтың ұялау әдеті туралы мағлұмат мардымсыз. Оның ағаш басына ұя салатыны белгілі, көбінесе қарғалардың немесе жыртқыш құстардың даяр ұяларын мекен етіп алады. 

## Таралуы
Еуразияның және Солтүстік Американың қалқанды ормандарында өмір сүреді, Қазақстанда оңтүстік-шығыстың таулы ормандарында ұялайды, Солтүстік Қазақстанның тоғайларында да ұялайды деген жормал бар
.

## Дереккөздер

Санат: Жапалақтәрізділер
Санат:Еуразия құстары
Санат:Солтүстік Америка құстары
Кәдімгі пайыз

**Кәдімгі пайыз** () —  Таушымшықтар тұқымдасының көрікті, есте қаларлық кескіні бар, баршаға танымал құс. 

## Биологиялық сипаттамасы
Кәдімгі пайыздың басындағы қара безендіруі, тұмсығының төңірегіндегі қызыл қауырсындар және қанатындағы сары «көзтартары», әсіресе ұшқанда жақсы байқалады. Бұл белгілердің барлығы біздің құстардың ешқайсысына ұқсамайды.
### Ерекшелігі
Кәдімгі пайыздың көңілді, албырт әуенінде жағымсыз сыбдырдан басқа қоңыраудың сыңғыры бар. Бұл әдетте жылдың көп бөлігінде естіліп тұрады. Мұның үстіне аталық көбінесе басқа құстардың әуеніне еліктеп, оны байыта түседі. 
### Мекені
Кәдімгі пайыз Қазақстанда тек қана екі жерде: солтүстік Көкшетау көтерілімінің шыршалы-қайыңды ормандарында және солтүстік-шығыста Ертістің оңтүстік жағалауларындағы шыршалы тоғайда ұялайды. Бұл пайыз Қазақстанның оңтүстігі және оңтүстік-шығысында қыс бойы болытын дағдылы құс, ал басқа жерлерде көктемгі және күзгі маусымдық ұшу кезінде кездесуі мүмкін..

thumb|left|200px|
## Таралуы
Еуропе, Солтүстік Африка, Азия және Батыс Сібірде кең таралған.

## Дереккөздер

Санат:Еуразия құстары
Санат:Африка құстары
Санат:Пайыздар
Түртпе

**Түртпе** - металдың бетіне үздіксіз сызық жүргізуге, әр түрлі өрнек салуға, кісі аттары мен түрлі сөздер жазуға арналған құрал. Түртпе деп аталуы - осы құралдың қиғаш өткір жүзі балғамен ұрған сайын металды түртіп, оның бетіне үздіксіз сызық салып алға қарай жылжып отырады.
Түртпенің ұзыңдығы 8-10 см, жуандығы қарындаштың қалындығындай болады. Ол төрт қырлы болып соғылады да, сабаның саусаққа ілінетін тұсы бұрылады. Бұрала біткен тұсы саусақтан таймайды. Әр түрлі ирек сызық, өрнек салғанда саусақпен бұрап, бағдарлап отыруға икемді келеді.
Түртпемен салынған өрнекті қазақ шеберлері  «су жүргізу» деп атайды, яғни «су жүргізу» - өрнектің сұлбасын (арбис) қуалай сызық салу деген сөз. 
## Дереккөздер

Санат:Құралдар
Құйма қалып

**Құйма қалып**- Зергерлік өнерінде металды қорытып, оны арнаулы қалыптарға құйып, түрлі зергерлік бұйымдарды жасау - өте ерте кезеңдерден қалыптасқан әдіс. Құйма қалыптың ең қарапайым түрлері кәдімгі қаңылтырдан бедерлеcіп жасалады. Түсті, бағалы, қымбат заттарды құю үшін қалып жасауға темір қаңылтыр қолданылады. Қорығын металл қалыпқа кірігіп, жабысып қалмауы үшін қалыптың ішкі жағын алдын ала майлап немесе графит ұнтағымен сылап қою керек. 

## Дереккөздер

Санат:Құралдар
Бақ сұлыкеші

**Бақ сұлыкеш** -  Торғайтәрізділердің  Сарыторғайлар тұқымдасының Сұлыкештер тармағының құсы.

## Биологиялық сипаттамасы
Тұмсығы  қызғылттау, көзінің айналасында ақ шеңбері бар , орташа денелі (20-30г) құс. Бақ сандуғашының аналығы мен аталығының түстері өте ұқсас.  Олардың реңі, жотасы-шұбарланған ашық қоңыр, бауыры- қызғылтсары сарғылт, тамағы- сары, басы мен жемсауы сарғыштау реңкті.
### Мекені
Бұл құстың шыққан тегі- оңтүстік Еуропалық өңір, Азияға , Батыс Сібір арқылы Алтайға дейін енген. Бақ сұлыкеш Қазақстанда солтүстік жартысына дейін –Жайық аңғарыныан Ертіс және Алтайға дейін қоныстанады. Қалған орындарда тек қана мамыр және тамыз- қыркүйек айларында өзінің Африкалық – Азиялық қыстауы үшін барып, қайта оралып, ұшып өткен жылыстау кезінде кездеседі. Бұталары бар ашық кеңістікке қоныстанады. Әуені кәдімгі сұлыкештің әуені іспеттес , бірақ әдетте төрт буыннан құралған қысқа және тұрақты болып келеді.
### Өмір сүруі
Ұясы жақсы жасырылып, жерге орналастырылады. Салындыдағы 4-6 теңбілді жұмыртқалары 11-12 күн аналығы басады, ал балапандарын ата-енелері бірлесіп қоректендіреді. Шамамен 14-15 күнде ұша бастайтынына қарамастан , балапандар көбінесе ұяны  8-9 күнде тастап кетеді. Ата-енелері балапандарды ұядан тыс кездерде де қоректендіреді
.

## Дереккөздер

Санат:Сарыторғайлар
Санат:Еуразия құстары
Қоғам (Атырау облысы)

**Қоғам** — Атырау облысы Қызылқоға ауданы, Тасшағыл ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Миялы ауылынан батысқа қарай 60 км-дей жерде.

## Халқы
1989 жылы елді мекенде 331 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 273 адам (144 ер адам және 129 әйел адам) болса, 2009 жылы 311 адамды (164 ер адам және 147 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 87 адамды (48 ер адам және 39 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері
Сарғалдақ сұлыкеш

**Сарғалдақ сұлыкеш**  () — Сарыторғайлар тұқымдасының *[[Сұлыкештер]]* тармағының құсы.

## Таралуы
Орта Азия, Ауғанстанда, батыс Қытайда, Моңғолияда, солтүстік Пәкістанда кең таралған. Үндістан, Непал, Бангладеште қыстайды. 

Қазақстанда кең таралған, ең ашық түсті және кей жерлерде өте көп мөлшерде кездесетін сұлыкеш. 

## Биологиялық сипаттамасы
Сарғалдақ сұлыкештер - биік шөпті немесе бұталары бар, соның ішінде қурайлы далалы барлық жерде қоныстанып көптеген жерлердің аясын көріктендірген құстар. Аталығының өңі өте ашық түсті, жоны – қошқыл жіңішке жасылдау сарғыш, бауыры – ашық сары, басы, жемсауы және төсінің алдыңғы бөлігі - айрықша ашық қоңыр, аналығы шұбарлынған және жасылдау болып келеді.

### Әуені
Әуені қарабас сұлыкештен басқа, қалған сұлыкештердің әуенінен айрықша және дыбыс қанықтығы әйгілі «сандуғаш әуенін» еске түсіреді. Әдетте әуені орыс тіліндегі «чуть-чуть-чуть три рублья не выиграл» деген сөйлем арқылы беріледі. Аталықтары көбінесе осы әуенмен тамаша құсойнақ жасап ұшады, мұндайда құйрығын көтеріп алып, қанатын аздап қалтыратады да, бұтадан бұтаға қалықтап ұшады. 

### Ұясы және балапандарына қамқорлық
Сарғалдақ сұлыкеш ұяларын қалған сұлыкештердің көпшілігінен ерекше жерге емес, бұталарға орналастырады. Сонымен бірге ұялау тостағаншаның сыртын үнемі жасыл шөппен құндақтайды. Жұмыртқаларының түрі де, өрнегі де сандуғаш жұмыртқасын еске түсіреді: жұмыртқалары –ақ немесе ұсақ секпілді жасылдау болып келеді.  Салындыдағы 3-5 жұмыртқаны аналығы басады. Балапандарын да аналық жиі қоректендіреді , ал аталығы жеміне ұшып жүріп , сайраймен болады. Қазақстанда сарғалдақ сұлыкештер, 4 ай - сәуірдің басынан тамыздың соңына дейін кездеседі. 
 
## Дереккөздер

Санат:Сарыторғайлар
Санат:Азия құстары
Оңтүстік Гидра

**Оңтүстік Гидра** (, **Hyi**) — жұлдыздық аспанның оңтүстік жартышарындағы шоқжұлдыз. Аспанда 243 квадрат градус аймағын алады, құрамында 32 жұлдыз бар, Жерден жақсы көрінеді. Азияның көп бөлігінде Оңтүстік Гидра байқалмайды.

*[[Эридан (шоқжұлдыз)|Эридан]]*, *[[Тукан (шоқжұлдыз)|Тукан]]*, *[[Октант (шоқжұлдыз)|Октант]]*, *[[Үстел тауы (шоқжұлдыз)|Үстел тауы]]*, *[[Феникс (шоқжұлдыз)|Феникс]]*, *[[Алтын балық (шоқжұлдыз)|Алтын балық]]*, *[[Тор (шоқжұлдыз)|Тор]]* және *[[Сағат (шоқжұлдыз)|Сағат]]* шоқжұлдыздарының аралығында орналасқан

## Дереккөздер

Санат:Жаңа шоқжұлдыздар
Санат:Hydrus (шоқжұлдыз)
Ксения Непотребная

**Ксения Андреевна Непотребная** (26 мамыр 1986 жыл, Саров, Нижегородская облысы) — Ресей театр мен киноның актрисасы.

## Биография
Ксения 26 мамырда 1986 жылда Саров қаласында Нижегородская облысында туды. 1997 жылы Саров қаласының балаларға арналған өнер мектебі хореография сыныбын бітірді. Сол жерде фортепиано ойнауды үйренген. 1999 жылы Саров кәсіби шығармашылық өнер училищесін актер бөліміне бітірген. 2003 жылы М.С.Щепкин атындағы театр уичилищесіне Юрий Соломин курсына түскен.Оқұ уақытында «Таинственный ящик» қойылымында кіші театрда қатысқан.2007 жылы ВУЗді бітірді. «Люба, дети и завод» телесериалына эпизодтық рөліне дебютке шықты.

## Бейне баяндары
* Содан кейін тағы да 25 бейнелерде түскен.
* Солардың ішінде осындай әйгілі сериалдарда түскен: «Кадетство», «След», «Глухарь», «Универ», «Маргоша», «Доктор Тырса», «Папины дочки» және «Светофор»

## Сыртқы сілтемелер
*http://ksenia-nepotrebnaya.narod.ru/
*http://www.kinomania.ru/stars/k/ksenia_nepotrebnaya/index.shtml 

Санат:1986 жылы туғандар
Санат:Ресей актрисалары
Игорь Геннадьевич Арташонов

**Игорь Геннадьевич Арташонов** (17.03.1964 жыл-19.07.2015) - ресей театр мен киноның актері.

## Биография
1991 жылы МХАТ школа-студиясын бітірді *(Василий Марков курсы)*. Британиялық-американдық өнер академиясында (Оксфорд, Ұлыбритания) оқыған. Кинодағы ең әйгілі рөлдер - *[[«Зона»]]* сериалында ұрлықшы Митя Сухой және  *[[«С.С.Д.»]]* сериалында тергеуші Сергей Топильский.

## Фильмография
*1990 — *Закат* — Соломон
*2001 — *Нина* — Егор
*2002 — *Копейка* — В.Высоцкий
*2002 — *Две судьбы*
*2002 — *Марш Турецкого* (үшінші сезон, серия «Секта»)
*2003 - 2009 — *Адвокат* — Андрей Брылястов (серия «Темная комната»)
*2004 — *МУР есть МУР* — «Рябой»
*2005 — *Две судьбы 2. Золотая клетка*.
*2005 — *Бумер. Екінші фильм* — Паха
*2005 — *Зона* — Митя Сухой, зэк
*2005 — *Подкидной* — Чичик, бандит
*2005 — *МУР есть МУР 2* — Рябой
*2005 — *Примадонна* — Сильвер
*2005 — *С Новым годом, папа!*
*2006 — *Большая любовь* — такси жүргізуші
*2006 — *Молодые и злые*
*2006 — *Национальное достояние* — бандит
*2006 — *Офицеры (телесериал)* — мейрімді тіргеуші
*[2006]] — *Охота на пиранью* — Нечаев
*2006 — *Рельсы счастья* — Ворон
 
## Сыртқы сілтемелер
* http://www.imdb.com/name/nm1467875/
* http://www.ruskino.ru/art/4847 

Санат:1964 жылы туғандар
Санат:Ресей актерлері
Санат:17 наурызда туғандар
Санат:19 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:2015 жылы қайтыс болғандар
Юрий Павлов

**Юрий Владимирович Павлов** (5 қазан 1950, Ленинград) - ресей театр мен киноның актері. Кино тарихы туралы 100-ден астам мақалалардың авторы.  

## Биографиясы
1976 жылы Ленинград мемлекеттік театр және музыка институтін бітірді. Ол *«Ленкинопрокате»* жарнама бөлімінді редактор болып жұмыс істеді. 1977 жылдан 1983 жылға дейін *«Кино и время»* және *«Для тех, кто любит кино»* тележарнамалардың авторы мен жүргізушісі болды. 1981 жылы НИО ЛГИТМИК аспирантурасын бітірді. 

1984 жылы *«Ленфильмнің»* редакторы болып жұмыс істеді. «Порох», «Письма мёртвого человека» және «Фонтан» фильмдерінің редакторы. 1989 жылы - басты редактор, *«Советский экран»* Ленинград журналдарының жазушысы. 1992 жылы *«Сотворение Адама»* фильмінің кинорежиссурасына дебютке шықты. 90-шы жылдары Петербург сатира театрында жұмыс істеген. Сол жерде 1999 жылы «Будьте здоровы!» қойылымын қойды. 1997 жылы Юрий Павлов  *«Қазіргі фильм»* курсын Санкт-Петербург кино мен телевидиние университетінде оқықан.

### Отбасылық жағдайы
Әйелі - Ирина Павлова, киносыншы.

## Жазған кітаптары
*«Аранович»* кітабының автор-жазушысы.

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.imdb.com/name/nm0667809

Санат:1950 жылы туғандар
Санат:Ресей кинорежиссёрлері
Валерия Чугунова

**Валерия Витальевна Чугунова** *(телевизиялық лақап аты *'Злата*'; 24 қазан 1986)* — Ресей актриса, тележүргізушң, тілші, «Latini» жиһаз компаниясының басқарушысы.

## Биография
Валерия 1986 жылы Мәскеуде туған. Кішкентай кезінде мәнерлеп сырғанаумен айналасқан, КМС атағы бар. ММУ журналистика факультетін бітірді. Сол уақытта 2009 жылда бітірген ВГИК бөлімінде оқыған. 2014 жылдан бастап МВА РАНЗИГС курсының тындаушы болып саналады.

Актриса ретінде келесі сериалдарда түскен:*«Золотая теща», «Счастливы вместе», «Универ», «Табу», «След»* және кинофильмдарда: *«Замыкание», «Взрослые игры», «Железная дорога»*. Тағы да  МТС, Юнистрим, Орифлейм, Ситибанк, обувь Куома, Аптека А5 сияқты  жарнама бейнебаянда түскеннен әйгілі болып кетті. 2013 жылдан бастап «Latini Casa» брендіне иеленеді. Ол «Latini Cucine» итальяндық жиһаз фабрикасының басқарушы серіктесі болып саналады.

Валерия ресейлік «7ТВ» телеарнасындағы «ТВ-чат» бағдарламасының жүргізушісі болып шығуынан кейін танымал болып сол арнаға жұмысқа тұрды. Кейін Столица, Звезда, ТВ3, 7-ТВ сияқты түрлі ақпараттық жарнамаларында жүргізуші болып жұмыс істеді. Бірнеше жылдың ішінде «Дембельский альбом»,  «Русское радио»-да және RU.TV телеарнасында бағдарламаларды жүргізген.

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.zlata-tv.ru/ 
* http://www.maximonline.ru/devushki/znamenitosti/_article/1zlata/

Санат:1986 жылы туғандар
Санат:Ресей актрисалары
Ирида

thumb|Ирида
**Ирида** (көне грекше Ἶρις) — ежелгі грек мифологиясында бастапқы түрінде кемпірқосақ Құдайы, Тавманта мен Электраның қызы, Гарпияның әпкесі, Зефирдің әйелі. Бір нұсқа бойынша, Зефирдан Эросты туды.

Ириданың басты рөлі – Құдайлардың елшісі болуы, олардың бұйрықтарын Посейдонның теңіздің түбіне де, Аидтың жер асты патшалығына да жер үстінде желдің жылдамдығымен жеткізеді. Зевс оны кубокпен Стикстан су алып келуге жібереді.

Бұлттардағы жаңбырдан немесе судың шашылуынан кейін келетін кемпірқосақтың Құдай ретінде, теңіз Құдайларына жақын. Ақындарда, Гермес қалай Зевсқа рөлін атқарса, ол солай Гераның жалшысы және оның бұйрықтарының орындаушысы ретінде кездеседі. Ол Зевс пен Гераға жататын бөлмені дайындайды.

Ирида, көбінесе ұшып бара жатқан түрімен, үлкен ашылып тұрған қанаттарымен және кадуцеймен немесе кубокпен бейнеленеді. «Алтын қанатты» деп аталады. Рационалистикалық байымда бойынша, бұлттан шыққан.

Еврипида «Геракл» трагедиясының, Аристофан «Құстар» комедиясының, Эритрикалық Ахейдің «Ирида» атты қойылымында  басты кейіпкері. 

Құртқашаш (Іrіs) гүлінің түстерінің молшылығынан және оның құрамында қосылысының түзілгені көп түсті ие болатын химиялық элемент Иридий болатындықтан оның атын кемпірқосақтың Құдайы Иридамен атанды. 

Ириданың атымен 1847 жылы ашылған астероид аталды.

Санат:Грек құдай әйелдері
Санат:Мифология
Санат:Құдайлар
Қоныстану (Көздіқара ауылдық округі)

**Қоныстану** — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы ауыл, Көздіқара ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Миялы ауылына батысқа қарай 31 км-дей жерде.

## Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың 30-жылдарының бас кезіндегі ұжымдастыру саясатына байланысты қаланды. 1997 жылы кеңшар таратылып, оның негізінде “Көздіқара” ӨК, бірнеше шаруа қожалықтары құрылды. Қаракөл елтірісін дайындау пункті, т.б. мәдени-тұрмыстық мекемелер жұмыс істейді.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1566 адам (799 ер адам және 767 әйел адам) болса, 2009 жылы 1561 адамды (780 ер адам және 781 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1511 адамды (781 ер адам және 730 әйел адам) құрады.

## Мәдени-әлеуметтік мекемелер
### Мектептер
* Жаңашаруа қазақ орта мектебі — алғаш рет 1932 жылы бастауыш мектеп ретінде ашылды. 1945 жылы 7 жылдыққа, 1962 жылы сегіз жылдыққа, ал 1965-1966 оқу жылдан бастап орта мектепке айналған. 1965 жылы мектеп жаңа мекенге көшті. 1976 жылы мектебіміздің типтік жобамен салынған екі қатарлы үйге көшті.
* Қоныстану балалар өнер мектебі

### Мектепке дейінгі балалар мекемесі
* «Қызғалдақ» балалар бақшасы

### Мәдениет үйі, кітапхана
* «Самал» мәдениет үйі
* Көздіқара ауылдық кітапханасы

### Денсаулық сақтау ісі
* Қоныстану ауылдық дәрігерлік амбулаториясы

## Діни ұйымдар қызметі
 
* **«Абай Құнанбайұлы» мешіті** — 2021 жылы 25 мамырда ашылды. 200 орындық мешітте Құран оқу залы, намаз залдары және қызметкерлер бөлмесі бар.

## Елді мекендегі көшелер
* Айтқали Кәдірғалиев көшесі
* Амангелді Декеев көшесі
* Амангелді Иманов көшесі
* Аққожа Алмағанбетов көшесі
* Базар Доскенжиев көшесі
* Ғани Мұратбаев көшесі
* Дабыс Қабесов көшесі
* Қабен Кереев көшесі
* Қоңыр Таңкиев көшесі
* Құбаш Жағалбаев көшесі
* Оразбай Қуатов көшесі

## Дереккөздер

 

Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері
Орақты

## Орақты
**Орақты** - Ұлы жүз *Жалайыр* тайпасының *Шуманағынан* тараған ру.

Шежіре деректері бойынша, Орақты *[[Төке]]*, *[[Кенже]]*, *[[Әжіке]]*, *[[Көшей]]*, *[[Көкшекөз]]*, *[[Жайықбай]]* деген аталарға бөлінеді. Орақты ұрпақтарын қазан төкересінен бұрын қазіргі Талдықорған облысындағы Мойынқұм, Оңтүстік облысындағы Алғабас ауданында мекендеген

## Дереккөздер
Дмитрий Филимонов

**Дмитрий Фёдорович Филимонов** *(27 мамыр 1958 жыл)* —Ресей дубляж және кино актері.

## Биография
Дмитрий жас көрерменнің Мәскеу театрында ойнайды. Ол мәскеу студияларында дубляжбен мультфильмдерді дыбыстандырумен жұмыс істейді. Актер сөзі бойынша оның дыбыстандыру амплуасы -*«карлики, педерасты и негодяи»*. Ол дыбыстандыруды  отбасы жұмысы деп санайды. Ең әйгілі жұмыстардыңбірі- M & M`s жарнама рөліктері. Осы рөліктерде Дмитрий Қызылды дыбыстандырады.

## Кино мен сериалдардағы рөлдер
*2013 — *САШАТАНЯ* — Николай Евгеньевич Архипов, Таняның әкесі
*2011 — *Сваты 5* — Дмитрий, (1 серия)
*2008 - 2011 — *Универ* — Николай Евгеньевич Архипов,  Таняның әкесі
*2008 — *Золушка 4×4. Всё начинается с желаний* — паж
*2003 — *Гении и злодеи уходящей эпохи* - Уолт Дисней
*1984 — *Маленькое одолжение* — Миша, Валентин Озерниковтың тобының әншісі

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/ros/16659/bio/
* http://vk.com/id37353358

Санат:1958 жылы туғандар
Санат:Ресей актерлері
Сағыз (айрық)

**Сағыз** сөзі мынадай мағыналарды білдіреді:

* **[[Сағыз]]** — тағам түрі.
* Сағыз — Қазақстанның батысындағы өзен.
* Сағыз — Атырау облысындағы ауыл.
* Сағыз — Атырау облысындағы мұнай кенорны.
* Сағыз — Атырау облысындағы ауылдық округ.
Кино жанрлары

**Кино жанрлары** — ішкі құрылымдарының ұқсас сипаттары негізіндегі кинолық шығармалардың топтары.

Жанр — өнердің барлық түрлерінде тарихи қалыптасқан ішкі тараушалар. Өнердің әр түрінде жанрлық бөлінулерге өзіндік ерекшеліктер хас және басқа түрлермен сәйкестенбейді. Әйткенмен, *"жанр"* терминінің кесімді анықтамасы жоқ, ал "тек", "түр", "түрлілік" түсініктері жиі оның синонимі ретінде қолданылады. Сонымен бірге өнердің әрбір түріне дәуіріне сай жанрлық жиынтықтың өзгерімдері тән.

Internet Movie Database (IMDb) порталы өзінің топ бойынша фильмдерді бөлу жүйесін қолданады. Ол жерде бір таспа бір уақытта бірнеше жанрға қарасты болуы мүмкін. Сайт ауторлары түсініктеме береді: "Жанр деген не? Жанр — бұл жай ғана фильмдерді олардың стильдеріне, пішініне  немесе мазмұнына сүйене айқын түрлерге бөлу. Көптеген фильмдер оңайша уестерн, драма немесе комедия сияқты санаттарға жатқызылуы мүмкін. Бірақ әрине, кейбір фильмдер бұл жиектемелерге сыймайды, сондықтан бұл тізім шартты."
IMDb жүйесіне классикалық жанрлар да, мысалы, комедия немесе шытырманды фильм, сондай-ақ кино түрлері де, яғни деректі және анимациялық, сонымен қатар телевизиялық жанрлар (толк-шоу, жаңалықтар) да кіреді.

IMDb жанрлық жүйесі фильмдерді жанрлар бойынша жіктеу туралы теориялық кинотану тапсырмасын шешуде жеткілікті прагматикалық ыңғай болып табылады.

;Драма жанрлары
* Трагедия
* Кинокомедия
** Эксцентрикалық комедия
** Лирикалық комедия
** Гротеск комедиясы
** Сатирикалық комедия
** Пародия
** Музыкалық кинокомедия
* Драма
** Психологиялық драма
** Каммершпиле
** Мелодрама
;Эпикалық жанрлар
* Киноэпопея
* Кинороман		
* Киноповесть	
* Киноновелла
* Лирикалық новелла
* Сатирикалық новелла
;Лирикалық жанрлар
* Кинопоэма
;Фольклорға негізделген
* Ертегі
* Аңыз
;Мазмұнына байланысты
* Шытырман фильмдер
* Вестерн
* Спагетти-вестерн
* Детектив
* Нуар
* Гангстерлер туралы фильмдер
* Апат фильмдер
* Тарихи фильмдер
** Музыкалық-биографиялық фильм
** Пеплум
** Тарихи драма
* Фантастикалық фильмдер
** Социалды утопия
** Антиутопия
** Фантастикалық сатира
* Әлеуметтік-философиялық фильм
* Саяси фильм
* Қорқынышты фильм
** Джалло
** Слэшер
;Музыкалық фильм
* Мюзикл
* Фильм-ревю
* Фильм-балет
* Фильм-оперетта
* Фильм-опера
* Рок-опера
* Музыкалық кинокомедия
;Жапон киносының жанрлары
* Дзидайгэки
* Кэнгэки			
* Сёсимингэки		
* Дзёсэйэйга			
* Пинк фильм

Санат:Кино жанрлары
Лактоглобулин

**Лактоглобулин** (латынша lactis - сүт және globulus - түйіршік) - сүт сарысуының құрамында болатын ақуыз. 

Суда нашар, *ас тұзы ерітіндісінде* жақсы ериді. Кристалл күйінде алынған. Молекулалық массасы 38000. *Сиыр сүті* құрамындағы ақуыздың 11%-і *лактоглобулин* үлесіне келеді. Лактоглобулин құрамында амин қышқылдарының барлық түрі бар. Сондықтан сүт - құнарлы тағам болып есептеледі.

## Дереккөздер



Санат:Ақуыздар
Санат:Сүт
Николай Григорьевич Разживин

** Николай Григорьевич Разживин** - партия және совет қызметкері, генерал-майор.

1940 жылдан КПСС мүшесі. Боготол қаласындағы пойезддардың машинистерін даяарлайтын транспорт-техникалық мектепті, Өскемен педогогикалық институтын бітірді. 1940 жылға дейін Қызыл Армияда  қызмет етті. 1940-1941 ж. Шымкент станциясында депо мүшесі. 1942 жылдан 1951 жылға дейін Шымкент облысы ішкі істер басқармасында, кейіннен Мемлкеттік қауіпсіздік басқармасында істеді. 1951-1954 ж. Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігінің  Жамбыл облысы басқармасында бөлім бастығы, 1954-1960 ж. Мемлкеттік қауіпсіздік комитетінің Шығыс Қазақстан облыс басқармасының  бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары,  басқарма бастығы болды. 1960-1963 ж. Қазақ ССР Министрілігі Советі жанындағы мемлкеттік қауіпсіздік  комитеті басқармасының  бастығы, ал 1963-1970 ж. осы комитеттің  Қарағанды облыс басқармасының бастығы болды. 1970 жылдан Қазақ ССР Министрлігі Советі жанындағы Мемлкеттік қауіпсіздік комитеті председателінің орынбасары.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Стьепан Радич

**Стьепан Радич** - хорват қоғам және саяси қайраткері, публицист. Чех, орыс және француз баспасөзінде істеді. 1904 ж. туысы А.Радичпен бірге Хорват шаруалар партиясын құрды. "Шаруалар құқығы" теориясын , аграризм теориясын  дамытты. 1924 ж.КСРО - да болып Шаруалар интернациолына кірді. 1925 ж. корольдық Югославияда буржуазиялық үкімет министрі болды.

## Дереккөздер

Санат:Хорватия тұлғалары
Алексей Григорьевич Разумовский

**Алексей Григорьевич Разумовский** - орыс мемлкеттік қайраткері. 

Алексей 1731 ж. Петербургтегі император сарайы жанындағы Украина капелласының әншісі, Елизавета Петрованың фавориті болған. 1741 ж. 25 қарашадағы сарай төңкерісінен кейін Алексей камергер, 1756 ж. фельдмаршал дәрежесіне көтерілді. 1742 ж. Елизавета Петровнамен құпия некелескен. Алексейге  Петербург пен Мәскеу түбінде, Украинада кең байтақ жерлер, көп ақша сыйға тартылды. Алексей мемлкеттік істермен аз шұғылданды. Украина шляхталары үшін жеңілдіктер жасаттырды, Украинада гетмандықты қалпына келтіруге ықпал жасады. 1762 ж. отставкаға шықты.

## Дереккөздер
Лактоальбумин

**Лактоальбумин** (латынша lactis - сүт және albumen - ақуыз) - сүт құрамында болатын ақуызды зат. Молекулалық массасы 65000.
## Құрамы мен алынуы
Лактоальбуминнің құрамында 52,19% көміртек, 7,18% сутек, 23,13% оттек, 15,9% азот, 1,9% күкірт болады. Суда, қышқылдар мен сілтілердің *әлсіз ерітінділерінде* ериді. *Лактоальбумин* сүтті күкірт қышқылы, аммониймен қанықтыру арқылы алынады. *Сиыр сүтінде* 0,4-0,5% *лактоальбумин* болады. 
## Қолданылуы
*Лактоальбумин* итальян сүт тағамы - *рикоттаның* негізгі ингредиенттерінің бірі және басқа да халықтардың кейбір сүт тағамдарын жасауда қолданылады..

## Дереккөздер



Санат:Ақуыздар
Санат:Сүт
Александр Федорович Лазурский

**Александр Федорович Лазурский** (1874 жыл 12 сәуір, Переяслав - 1917 жыл 12 наурыз, Петербург) - орыс психологы.
## Өмірі
Петроградтағы *Психоневрология институтының* профессоры. Ресейдегі *эмпирикалық психологияның* көрнекті өкілдерінің бірі. Лазурский табиғи эксперимент деп аталатын психологиялық тәсіл ойлап тапты. Бұл тәсіл педагогика және бала психологиясы салаларында кеңінен таралды. *«Жалпы және эксперименталды психология» т.б. еңбектерінде* психология философия емес, биологиялық ғылым болуы тиіс деп санайды. Ол *характерология* мен *адамның жеке басына классификация* жасау мәселелерімен шұғылданды. Лазурский *адамның мінез-құлқы* қатынастардан байқалады деген идея ұсынып, оны адамның жеке басы психикалық функцияның жиынтығы деп түсінетін дәстүрлі ұғымға қарсы қойды.

## Дереккөздер



Санат:Психологтар
Санат:Профессорлар
Санат:1874 жылы туғандар
Санат:1917 жылы қайтыс болғандар
Жан Жорес

**Жорес Жан***(3 қыркүйек [[1859 жыл]], Кастр, - 31 шілде [[1914 жыл]], [[Париж]])*  – француз және халықаралық социалистік қозғалыстың қайраткері, милитаризм мен соғысқа қарсы күрескер, тарихшы. Буржуазиялық отбасыда дүниеге келді. 
## Қызмет жолы
1881 жылы «Эколь нормальды» бітіріп, университетте философиядан сабақ берді. Депутаттар  палатасына сайланды (1885 – 89 жылы). 1893 – 98 жылы және 1902 – 14 жылы парламент депутаты. 90 жылдардың басынан бастап Жорес француз социалистік қозғалысының белсенді  қайраткері болды. Алайда ол француз жұмысшы қозғалысындағы және 2 – Интернационалдағы теориялық  және практикалық мәселелерде көбінесе  реформистік бағыт ұстап, халықаралық жұмысшы қозғалысы сол қанатындағылардың әділ сынына ұшырады. 1905 жылы Біріккен социалистік партияның оң қанаты жетекшілерінің бірі. Сөйткенмен социалистік қозғалыста жіберген қателеріне қарамастан, Жорес реакция күштері мен соғыстың қас жауы болды. 
## Еңбектері
1904 жылы *"Юманите"* газетінің негізін қалады (1920 жылдан ФКП орталық мүшесі).  1905 – 07 жылғы 1 – орыс революциясын жақтады. Жорес бейбітшілік  саясатын қорғап, соғыс өртін тұтандырушы империалистік буржуазияны батыл әшкереледі. Жорес күресі реакциялық топтағылардың өшпенділігін туғызып, ол 1 – дүниежүзілік соғыс қарсаңында француз шовинисінің қолынан қаза тапты. Жорес әрі ірі тарихшы және публицист еді. 4 томдық «Ұлы француз революциясының тарихын» және «Франк – прусс соғысының тарихын» жазды. В. И. Ленин жоресизмді сынаған кезден оның кіршіксіз адалдығы мен батылдығын, ақ жүрек ізгі ниетін ұмытпауды ескертті.

## Дереккөздер

Санат:Франция тұлғалары
Санат:Еңбек қайраткерлері
Андрей Лавров

thumb|right|200px|Андрей Лавров
**Андрей Михайлович Лавров** *(24 желтоқсан 1976 ж.)* — ресей театр мен киноның актері.

## Биография
Андрей Лавров  24 желтоқсанда 1976 жылы туған. 1996 жылда  М. М. Ипполитова-Иванова атындағы музыка училищесін бітірді. 2000 жылда  РАТИ (ГИТИС,  М.Ошеровский шеберханасы) бітірген. 2001 жылдан  2004 жылға дейін — «Геликон-опера» Мәскеу музыка театрының актері. «Моя прекрасная леди» қойылымында  «Et Cetera» театрында қатысқан. 2005 жылдан 2009 жылға дейін *[[«Бенефис»]]* Мәскеу драмма театрында жұмыс істеді. Пауэрлифтинг спорт шеберінің кандидаты. Вокал — кәсіби, бас.

### Отбасылық жағдайы
Анасы— актриса Людмила Солоденко.

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.ruskino.ru/art/6481 
* http://www.movieline.ru/users/lavrov.html 

Санат:1976 жылы туғандар
Санат:Ресей актерлері