open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Түркиядағы құмар ойындар

**Түркияда құмар ойындар** қатаң реттеледі. Түркия үкіметі 1998 жылы казиноға тыйым салды, ал 2006 жылы онлайн режимінде мемлекеттік емес құмар ойындарға тыйым салды. Дегенмен, мемлекеттік лотерея (Milli Piyango) және букмекерлік кеңселер, сондай-ақ онлайн құмар ойындар және заңсыз құмар ойындар әлі де бар.   

## Тарихы
Ат үстіндегі құмар ойындар 1984 жылы, ал казино 1990 жылы заңдастырылды. 1996 жылдың қыркүйегінде жаңа шектеулер енгізілді, оның ішінде жұмыс уақытын күніне 8 сағатқа дейін шектеу және ұтыстарды чек арқылы төлеуді талап ету. Бұл 1996 жылы шілдеде «казино королі» Омер Лутфу Топал өлтірілгеннен кейін болды. Казиноға тыйым салу туралы Заң (ішінара ақшаны жылыстату туралы айыптауларға байланысты) күтпеген жерден жарияланды және 1996 жылы желтоқсанда мақұлданды. Содан соң оған қарсы сот ісінен кейін 1998 жылы 11 ақпанда күшіне енді. Дегенмен, заңсыз казинолар жұмыстарын жалғастыруда. Тыйым салынған кезде казинолар шамамен 20 000 адам жұмыс істейтін 1 миллиард долларлық индустрия болды. Суди Өзкан атты, 20 казиносы бар тағы бір «казино патшасы», қазынашылық және қаржы министрлігі Швейцарияға 700 миллион долларға жуық «бейресми» ақша аударғанын анықтағаннан кейін біраз уақыт елден кетіп, ақыры түрік билігі ұсынған салықтық рақымшылықпен оралды.   

2006 жылы онлайн құмар ойындарға тыйым салынды, бірақ оларға тыйым салу шаралары шектеулі табысқа жетті. 2009 жылы шведтік Betsson фирмасының табысының төрттен бір бөлігі Түркиядан келді деп есептелді. 2013 жылы Түрік парламенті онлайн құмар ойындарын пайдаланатындарға, сондай-ақ онлайн құмар ойындарға қатысты қаржылық операцияларға мүмкіндік беретіндерге айыппұлдарды қатайтуды жоспарлады.

## Онлайн құмар ойындар
Қазіргі уақытта Түркияда онлайн құмар ойындарға тыйым салынады, тек IDDAA  мемлекеттік спорттық ұтыстар компаниясын қоспағанда, бұл онлайн құмар ойындарын ұсынуға рұқсат етілген жалғыз түрік ұйымы. Түркияда онлайн құмар ойындарға тыйым салатын заң 2007 жылы қабылданғаннан бастап Түркия ойыншылардың интернеттегі шетелдік құмар ойын сайттарын пайдалануына жол бермеу үшін шаралар қабылдауда. Құмар ойындарға тыйым салынғанына қарамастан, көптеген түрік ойыншылары онлайн ойын сайттарында ұтыс тігуді жалғастыруда және жетекші ойыншылар ретінде танылып жатыр. 2013 жылы Түркия үкіметі заң шығарды, оған сәйкес Түркия ойын операторларының орнына жеке ойыншыларды нысанаға алған әлемдегі алғашқы ел болды. Интернеттегі құмар ойындарға кіргені үшін Түркияда ұсталатын кез келген адамға санкциялар 100-ден 500 фунт стерлингке дейін (шамамен 55-278 доллар) айыппұл салынады. Түрік нарығында жұмыс істейтін казино операторлары және оларға қызмет көрсететін банкирлер де біраз уақытқа түрмеге қамалулары мүмкін.   

## Дереккөздер

Санат:Түркиядағы қылмыс
Санат:Түркия қоғамы
Түркиядағы сыбайлас жемқорлық

**Түркиядағы сыбайлас жемқорлық** — Түркияның Еуропалық одаққа кіруіне әсер ететін мәселе. Transparency International сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексі 180 елді мемлекеттік сектордағы сыбайлас жемқорлықтың қабылданған деңгейіне сәйкес 0-ден (өте жемқор) 100-ге дейін (өте адал) шкала бойынша бағалайды. Қазіргі шкала 2012 жылы енгізілгеннен бері Түркияның ұпайы ең жоғары 50 баллдан (2013) ең төменгі 36 баллға (2022) дейін төмендеді. Индекстегі 180 ел өз ұпайлары бойынша рейтингке ие болған кезде (ең адал деп саналатын ел 1-ші орынға ие болды), Түркия 2022 жылы 101-ші орынға ие болды.

1998 жылы Türkbank жанжалы премьер-министр Месут Йылмаздың сенімсіздік білдіруіне және жұмыстан кетуіне әкелді. Парламент Йылмазға қатысты тергеу жүргізгеніне қарамастан, бес жылдық ескіру мерзімі одан әрі тергеу әрекеттеріне кедергі келтірді. 2013 жылдың 17 желтоқсанында үш түрік министрінің және көптеген танымал кәсіпкерлердің ұлдары тұтқындалып, сыбайлас жемқорлыққа айыпталды.  

## Сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама Түркияның Қылмыстық кодексін қамтиды, ол сыбайлас жемқорлық қызметінің әртүрлі нысандары, соның ішінде белсенді және пассивті парақорлық, сыбайлас жемқорлыққа әрекет жасау, бопсалау, шетелдік лауазымды адамға пара беру, ақшаны жылыстату және қызметтік жағдайды теріс пайдалану үшін қылмыстық жауапкершілікті көздейді. Дегенмен, сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама нашар сақталады, ал сыбайлас жемқорлыққа қарсы органдардың тиімділігі аз  болып саналады.   

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Сыбайлас жемқорлыққа қарсы бизнес порталынан Түркияның сыбайлас жемқорлық профилі

Санат:Елдер бойынша сыбайлас жемқорлық
Санат:Түркиядағы сыбайлас жемқорлық
Мінсізбай Сайынұлы Жайлыбаев

**Мінсізбай Сайынұлы Жайлыбаев** (25 мамыр 1961 жыл) - Ақтөбе облысы Ойыл ауданы Ақшатау орта мектебінің қазақша және белбеу күресінен жаттықтырушысы, жоғары дәрежелі ұйымдастырушы, тәжірибелі педагог. 
## Білімі және еңбек жолы
1982 жылы Ақтөбе педагогика институты Физика-математика факультетін бітіріп, Ойыл ауданы Қаракемер орталау мектебіне мұғалім болып қабылданды.  1988-2014 жылдары Ақшатау орта мектебінің директоры болып қызметін атқарды. 2012 жылы Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті Денешынықтыру факультетін бітірді. 2014 жылдан бастап осы аталған мектепте жаттықтырушы болып балаларды күреске дайындайды.

## Шәкірттері мен олардың жетістіктері
● Жасақова Ардақ «Белбеу күресінен» 4 рет Қазақстан Республикасы чемпионатының жеңімпазы. 2012 жылы Азия чемпионатының күміс жүлдегері, 2012 жылы Әлем чемпионатының қола жүлдегері және Қазақстан Республикасының  спорт шебері нормасын орындады;

● Ғалымжанова Гүлзира «Белбеу күресінен» (2017 ж) Қазақстан Республикасының  чемпионатының қола жүлдегері;

● Кәкімжанова  Диана  «Белбеу күресінен»  (2018 ж) Қазақстан Республикасының чемпионатының күміс жүлдегері;

● Мақсатова Толғанай «Белбеу күресінен» (2019 ж) Қазақстан Республикасының чемпионатының күміс жүлдегері және 2020 жылғы Р.Г.Валиев атындағы халықаралық турнирдің жеңімпазы;

● Елубаева Ұлболсын «Белбеу күресінен» (2020 ж) Қазақстан Республикасының чемпионатының жеңізпазы  және 2020 жылы Астана  қаласында өткен «Белбеу күресінен» Р.Г.Валиев атындағы халықаралық турнирдің күміс жүлдегері атанды. Қазақстан Республикасының спорт шеберлігіне үміткер нормасын орындады.
## Марапаттары
● 2019 жылы - «Ерен еңбегі» үшін медалі;

● 2019 жылы - «Самбо күресінің ардагері» медалі;

● 2021 жылы - «Самбо күресінің дамуына қосқан ерен еңбегі үшін» медалі;

● 2023 жылы - Қазақстан Республикасының «Құрметті спорт қызметкері» төс белгісі.
## Отбасылық жағдайы
Отбасылы. Жолдасы Құрманалина Лариса Дәуітқызы, 4 баласы, 4 немересі және 4 жиені бар.

Санат:Ақтөбе облысында туғандар
Санат:1961 жылы туғандар
Санат:Құрметті спорт қызметкерлері
Санат:Ақтөбе педагогика институтын бітіргендер
Измир халықаралық жәрмеңкесі

нобай|250x250 нүкте| Кадифекаледен түсірілген Измир халықаралық жәрмеңкесін өткізетін Kültürpark көрінісінобай|120x120 нүкте| Измир халықаралық жәрмеңкесінің логотипі
**Измир халықаралық жәрмеңкесі** (түрікше: Izmir Enternasyonal Fuarı) — Түркиядағы ең көне көрме болып табылады, Түркияның жәрмеңке және көрме индустриясының бесігі болып саналады, сонымен қатар бір мезгілде бірқатар фестиваль іс-шараларын өткізумен ерекшеленеді. Измир халықаралық жәрмеңкесінің пайда болуы 1923 жылы 17 ақпанда (Республика жарияланғанға дейін) Мұстафа Кемал пашаның бұйрығымен Измирде өткен Измир экономикалық конгресінен басталады. Жәрмеңке мен фестиваль қыркүйектің басында Измир қалалық Кюлтюрпарк деп аталатын кең саябақ кешенінде өтеді және оны Измир астаналық муниципалитетінің тәуелді компаниясы IZFAS ұйымдастырады. Ол әдетте 9 қыркүйекке, Измирді азат еткен күнге сәйкес келеді. 87-ші Измир халықаралық жәрмеңкесі 2018 жылдың 7-16 қыркүйегі аралығында өтті. Измирдегі халықаралық жәрмеңке сонымен қатар UFI Түркияның ең құрметті мүшесі (1948 жылдан бастап), әлемдегі жетекші ұйымдастырушылар мен көрме алаңының иелері қауымдастығы, сондай-ақ көрме индустриясының ең ірі ұлттық және халықаралық қауымдастықтары және оның серіктестері болып табылады. Коммерциялық жәрмеңкемен бірге жүретін және іс-шараға қоғамдық қызығушылықты арттыру үшін көмекші қызмет ретінде басталған музыкалық және басқа да мәдени іс-шаралар жылдар бойы дербес мектепке айналды.

Жәрмеңкенің өзі қандай да бір тақырыппен шектелмейді, қатысушылардан, әдетте, экспорттық немесе импорттық әлеуеті бар өнімдерді көрсету талап етіледі, дегенмен жыл сайын белгілі бір қызмет саласы, ел және түрік провинциясы басты назарда болады. Мысалы, 2006 жылғы жәрмеңкеде негізгі тақырыпта органикалық егіншілік және жаңартылатын энергия көздері (ЖЭК) болды, Австриядан келген жәрмеңкеге қатысушылар халықаралық деңгейде артықшылықты серіктестер, ал Түркияның Денизли провинциясынан келген қатысушылар ұлттық деңгейде өнер көрсетті. Измир жәрмеңкесінде автомобиль өнеркәсібі, электр құралдары, электроника, жұмыс машиналары мен жабдықтары, азық-түлік және қаптама сияқты салаларға қатысты қызмет салалары әрқашан кеңінен ұсынылады.

## Дереккөздер

Санат:Түркиядағы жыл сайынғы іс-шаралар
Санат:Измирдегі фестивальдар
Анастасия Олеговна Радина

**Анастасия Олеговна Радина** (, Дашкевич, бірінші некеде Красносельская  23 маусым 1984 жыл, Киев, Украина КСР) — Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес, сот және құқық қорғау жүйесін реформалау бойынша украиндық сарапшы. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат жөніндегі ұлттық кеңестің мүшесі (2019 жылғы 25 маусымнан бастап) IX шақырылымдағы Украина халық депутаты.

## Білімі
Киев қаласында мектепті бітіргеннен кейін Анастасия Вадим Гетман атындағы Киев экономикалық университетін заңгер мамандығы бойынша аяқтады.
2008 жылы Тарас Шевченко атындағы Киев ұлттық университетін саясаттану мамандығы бойынша бітірді.

## Қызметі
Радина өзінің белсенді қызметін 2012 жылы «Украина тәуелсіз саяси зерттеулер орталығы» үкіметтік емес ұйымының жоба үйлестірушісі болудан бастады. Ол азаматтық қоғамның жағдайын және «оған қатысты мәселелерді» талдаумен айналысты. Кейіннен ол Киевте жеке кәсіпкер ретінде тіркелді. Негізгі бағыты әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер мен эксперименттік әзірлемелер болып табылады.

2016-2019 жылдар аралығында Радина Виталий Шабунин құрған Сыбайлас жемқорлыққа қарсы орталықтың ақпараттық-насихаттау бағдарламаларының жетекшісі болды.
Анастасия Радина Владимир Зеленскийдің командасына президенттік науқан кезінде сот және құқық қорғау жүйесін реформалау, сондай-ақ сыбайлас жемқорлықпен күрес жөніндегі сарапшы ретінде қосылды.

2019 жылғы 19 маусымда Президенттің № 354/2019 Жарлығымен Еуропа Кеңесінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы мемлекеттер тобының (GRECO) жұмысына қатысу үшін Украина делегациясының құрамына енді.

Сол жылы 25 маусымда президент Красносельская сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат мәселелері жөніндегі Ұлттық кеңестің құрамына енгізілген №453/2019 Жарлыққа қол қойды. 7 тамызда Владимир Зеленский №584/2019 Жарлығымен оны құқықтық реформа мәселелері жөніндегі комиссияның құрамына енгізді.

Анастасия Радинаның парламенттік өкілеттік алғанға дейін Жоғарғы Радада жұмыс істеу тәжірибесі болған. Ол өз еркімен VII (2012-2014) және VIII (2014 - 2019) шақырылған халық депутаты Павел Ризаненконың көмекшісі болып жұмыс істеді, ол алдымен УДАР фракциясының мүшесі болды, содан кейін "Петр Порошенко блогы" фракциясына қосылды. Ризаненко №97 мажоритарлық сайлау округі бойынша (Киев облысы) екі рет парламентке депутат болып сайланды.

2019 жылғы 21 шілдеде өткен кезектен тыс парламенттік сайлауда Радина (2020 жылдың наурызына дейін – Красносельская) Жоғарғы Раданың IX шақырылымының халық депутаты болып сайланды. Ол президенттік «Халық қызметшісі» партиясының партиялық тізімінде №8 тізімге ие болды.

Парламентте халық қалаулысы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат комитетін басқарды. Ол сонымен қатар парламентаралық байланыстар жөніндегі бірнеше топтардың мүшесі болды.

2021 жылдың маусым айының соңында Радина 90-нан астам заң жобасын жазуға қосылды, екі депутаттық сауал жолдады және 40-қа жуық жарыссөзге қатысты.

## Марапаттары
ІІІ дәрежелі Ханшайым Ольга орденімен марапатталған (2021).

## Дереккөздер

Санат:Украина қоғам қайраткерлері
Санат:«Халық қызметшісі» партиясының мүшелері
Санат:Украина Жоғарғы Радасының комитеттері мен фракцияларының төрағалары
Өзбекстан сәулеті

**Өзбекстанның сәулеті** () — Өзгеріп жатқан экономикалық жағдайларға, технологиялық жетістіктерге, демографиялық ауытқуларға және ел басынан өткерген мәдени өзгерістерге қарамастан Өзбекстанның сәулет өнерін көпшілік санайды.

Өзбекстанның атақты сәулет орталықтарына Самарқан, Бұхара, Хиуа, Шахрисабз, Термез және Қоқан жатады. Сарайлар, кесенелер, мешіттер мен мұнаралар сияқты көне сәулет өнерінің әртүрлі туындылары да сақталған. Түрлі-түсті мозаика, діни рәміздер және абстрактілі геометриялық өрнектер Өзбекстанның сәулетін де сипаттайды.

Орталық Азиядағы археологиялық зерттеулер ашель дәуіріне параллель сәулет үрдістерін анықтады. Негізінде, тас және қола дәуірі ескерткіштерінің қалдықтары еліміздің Сурқандария, Ташкент, Самарқанд, Ферғана және Науаи облыстарынан табылған. Орта ғасырларда өзбек сәулет өнері өркендеді, себебі ол 11 000 шақырым (7 000 миль) Ұлы Жібек жолының орталық буыны болды. XIV-XVI ғасырлардағы Тимуридтер дәуірінің сәулет өнері, сондай-ақ XVI ғасырдағы Шайбанидтер дәуірінің сәулет өнері ислам сәулет өнерінің дамуына үлкен үлес қосты. ХХІ ғасырда өзбек сәулет өнері дәстүрлі дизайн мен заманауи инновацияның тепе-теңдігімен ерекшеленеді.

## Исламға дейінгі сәулет
Өзбекстан аумағындағы адамдардың қоныстануының ең алғашқы іздері палеолит дәуіріне жатады. Ежелгі қоныстар ең ерте сәулет өнерінің Сапаллитепе (б.з.б. XIV-XVII ғ.) мен Жарқұтанда (б.з.б. IX-XIV ғғ.) кездесетінін дәлелдейді. Будда ескерткіштері, атап айтқанда Фаяз-тепе және Қара-тепе де Сурқандария өңірінен табылған (б.з. I-III ғғ.). Бұл жерлердің әрқайсысы Орталық Азиядағы өркениет дамуының әртүрлі кезеңдерін көрсетеді.

Ежелгі Хорезм қаласы өзбек сәулет өнерінің маңызды факторы болып табылады. Хорезм 982 жылы Ескендір Зұлқарнайын Орта Азияға басып кірер алдында, XXXIV ғасырдан астам уақыт бұрын құрылған. Ежелгі Хорезм елді мекендері Жанбасқала (б.з.б. IV ғ.), Қой Қырылғанқала (б. з. б. II ғ. – б. IV ғ.), Топыраққала (б. з. б. I ғ. – б. VI ғ.) және Аязқала (б.з.б. II ғ., б.з.б. II ғ. сияқты көрнекті сәулет өнерімен ерекшеленеді. Қарақалпақстан Республикасы территориясы).

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан сәулеті
Санат:Өзбекстан мәдениеті
Санат:Сәулет өнері тарихы
Евгений Константинович Малолетка

**Евгений Константинович Малолетка** ( 1 наурыз 1987 жыл, Бердянск, Запорожье облысы, Украина КСР)  — 2022 жылдың наурызында Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде Мариупольді қоршау туралы фоторепортажымен танымал болған украиналық фотограф.

## Өмірбаяны
Малолетка 1987 жылы Бердянск қаласында дүниеге келген, 2010 жылы Киев политехникалық институтын инженер мамандығы бойынша бітірген.

2009 жылы ол апта сайынғы пікірлермен танымал Evolution Media тобына кіретін Photolenta (PHL) фото ақпарат агенттігінде жұмыс істей бастады.

2012 жылы холдинг қайта құрылғаннан кейін Евгений УНИАН агенттігінде толық шаттық журналист болды.

2013-2014 жылдардағы Еуромайдан кезеңінде ол оқиғалардың жарқын фотосуреттерінің арқасында танымал болды және Associated Press, Al Jazeera, Der Spiegel және т.б. ірі фотоагенттіктермен штаттан тыс фототілші ретінде келісімшартқа отырып, өз бетінше жұмыс істеуге шешім қабылдады.

2013-2014 жылдары Малолетка Киевтегі президент Януковичтің биліктен кетуіне әкелген наразылық шерулерін жазды.

2020-2021 жылдары фотограф коронавирустық пандемия тақырыбымен жұмыс істеген.

2022 жылдың басында Малолетка Қазақстанда болды. Алайда Ресей басқыншылығына дайындық барысы туралы жаңалықтар аясында қаңтардың ортасында Харьковке оралып, Ассошиэйтед Пресс агенттігінің Донбасстағы тілшісі болып жұмыс істеді.

Кейінірек Малолетка видеожурналист Мстислав Черновпен және продюсер Василис Степаненкомен бірге Мариупольге барып, қалада жұмыс істейтін халықаралық БАҚ-тың жалғыз өкілі болды.

Команда қираған ғимараттарды, ауруханалардағы дәрігерлердің жұмысын және бейбіт тұрғындардың қазасын құжаттады. Ең үлкен резонанс 9 наурызда ресейлік оқ атудан кейін қираған перзентхана маңында түсірілген кадрлар болды. 20 күн бойы команда ресейлік қылмыстарды тіркеді, бірақ басқыншылар фотографтарды іздей бастағандықтан кетуге мәжбүр болды.

Мариупольден кейін Евгений ыстық нүктелерде жұмысын жалғастырды: Харьков, Изюм, Херсон.

Евгений Малолетка - 2022 жылдың наурызында Ресейдің Украинаға жаппай басып кіруі кезінде Мариупольді қоршау туралы фоторепортажымен танымал болған украиналық фотожурналист. Халықаралық журналистер орталығының (ICFJ) 2022 жылғы Джеймс Найт халықаралық журналистика марапаттарының иегері. Сондай-ақ журналист және фотограф Мстислав Черновпен бірге олар Георгий Гонгадзе атындағы сыйлықтың лауреаттары атанды.

## Дереккөздер

Санат:Украина журналистері
Санат:Украина фотографтары
Ольга Павловна Айвазовская

**Ольга Павловна Айвазовская ** ( 9 қараша 1981 жыл, Черкассы, Украина КСР)  — украиналық қоғам қайраткері, 2009 жылдан бастап "ОПОРА" азаматтық желісі Бүкіл Украиналық қоғамдық ұйымының Басқарма Төрағасы, 2018 жылдан бастап "Возрождение"халықаралық қорының украиналық қайырымдылық қоғамдық ұйымының Басқарма төрағасы.

## Өмірбаяны
1981 жылы 9 қарашада Черкассы қаласында дүниеге келген. Жоғары білімді Хмельницкий атындағы Черкасский ұлттық университетінде (украин филологиясы және журналистика факультеті) алды. Ол сондай-ақ Украина саяси зерттеулер мектебінде оқыды.
Жолдасы Василий жеке кәсіпкер, Данил атты ұлы бар.

Ол белсенді азаматтық ұстанымды ұстанады, 2001 жылдан бастап Украинадағы сайлау процесін белсенді бақылаушы және сынаушы болды.

2000-2004 жж Черкасск облыстық «Молода Просвіта» қоғамдық жастар ұйымын басқарды.

2006 жылы ол Бүкіл украиналық қоғамдық ұйымның негізін қалаушы болды. ОПОРА-«Үкіметтік және партиялық емес, қаржылық тәуелсіз жалпы украиналық әлеуметтік белсенділер желісі» қоғамдық ұйымын құрды. ГС ОПОРА парламенттік және сайлауалды бағдарламаларының үйлестірушісі болды.

2007 жылдан - Черкасск облыстық ОПОРА қоғамдық ұйымының жетекшісі.

2007 жылдан - «Точка ОПОРА» бүкіл украиналық баспа басылымының бас редакторы.

2009 жылдан - ВОО Азаматтық желі ОПОРА басқарма төрағасы.

2016 жылдың сәуір айынан бастап Айвазовская Донбасстағы үшжақты байланыс тобының саяси кіші тобында сарапшы болып жұмыс істей бастады. Бұл топта Айвазовская бұрын сот процесінен шығып кеткен Роман Бессмертныйдың орнына келді.

2022 жылғы желтоқсанда Айвазовская халықаралық сайлауды байқау қағидаттары декларациясын іске асыру бойынша 15-ші сессияға қатысты. Ол жыл сайынғы жиналысты Украина мен Ресей арасындағы келіспеушіліктер және Украинаға неліктен қолдау көрсету керектігі туралы сөз сөйлеп ашты.

2023 жылдың ақпанында Айвазовская OPORA үкіметтік емес ұйымымен бірге Мюнхен қауіпсіздік конференциясында Ресейдің басқа елдерге қайтадан шабуыл жасауына жол бермеу үшін қандай шаралар қабылдау керектігі туралы стратегиялық құжатты ұсынды.

Фокус журналының мәліметінше, ол 2014 және 2015 жылдары Украинадағы ең ықпалды 100 әйелдің тізіміне енген.

## Дереккөздер

Санат:Украина қоғам қайраткерлері
Беклербек Бегіштің қалашығы

**Беклербек Бегіштің қалашығы** (орыс. *Большого князя Бегиша городок*) - Түмен (Сібір) хандығының құрамындағы ортағасырлық қала. Қазіргі Ресей Федерациясы, Түмен облысының Вагай ауданында орналасқан.

## Тарихы

Қалашықтың атауы Көшім ханның тұсында беклербек қызметін атқарған Бегіштің есімімен байланысты. Тарихшылардың пікіріне сәйкес, Бегіштің шыққан тегі - Қазан хандығы немесе Бұхара. Кульмаметев әулетінің негізін салушылар беклербек Бегіштің ұрпақтары болып саналады. XVII ғасырдың соңында С.У.Ремезов «Сібірдің хорографиялық кітабының» 82-ші парағында қазіргі Буданов көлінің орнында Бегишево көлін атап өткен. Ремезовтың жылнамасындағы ақпарат бойынша қалашықта Қазаннан әкелінген 2 зеңбірек орналасқан. Сібір жылнамалары беклербек Бегішті 1584 жылы Ермак жасағына айтарлықтай қарсылық көрсеткендердің бірі ретінде көрсеткен. 1734 жылы Г.Ф. Миллер күнделігінде мынадай жазу қалдырған: «...Игнатьево ауылының жанында, Ертіс өзенінің оң жағалауынан 2 шақырым жерде, Бегишево көлінде орналасқан көне татар бекінісінің қалдықтары...». Кейбір болжамдарға сәйкес қалашықтың айналасындағы гидрографиялық жағдай 1585-1700 жылдар аралығында өзгерген. Ертіс өзенінің бұрынғы арнасы жайылмалы көлге айналды.  Бегишевское селосы ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басындағы тарихи-статистикалық құжаттарда Тобыл губерниясының болыс орталығы ретінде көрсетілген. Қалашықтың қалдықтарын А.А. Адамов 1990-шы жылдары Бегишево көлінің түпкі террасасынан тапқан.

## Әдебиет

* *Матвеев А.В., Татауров С.Ф.* Сибирское ханство: военно-политические аспекты истории. Казань: Фэн АН РТ, 2012. 260 с.
* *Миллер Г.Ф.* История Сибири. Изд. 2-е, дополненное. М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 1999, Т.1. 630 с.
* Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2

Санат:Сібір хандығы
Санат:Сібір тарихы
Санат:Түмен облысы
Сүзге-Тура

**Сүзге-Тура** (орыс. *Сузга-Тура, Сузгун, Сузгун-Тура*) — Түмен (Сібір) хандығының құрамындағы ортағасырлық қала. Ертіс өзенінің оң жақ жағалауында, Тобольск қаласының (Ресей Федерациясы, Түмен облысы) солтүстік шекарасынан 5 шақырым жерде орналасқан. 

## Тарихы

Қалашық атауы Көшім ханның сүйікті әйелі Сүзге ханыммен байланысты. Ел аузында сақталған аңыздарға қарағанда, түмен және сібір ханы сұлу әйеліне Ертістің бойынан терең жырамен қорғалған бекініс салдыртқан. Қалашық «Жалаңаш тау» (орыс. *Лысая гора*) төбесінің жоғарғы алаңын алып жатты. Бұл төбе, шамамен, 70 метр биіктіктегі өте биік беткейлері бар үлкен тасты қалдық. Оның шыңында екі қорғаныс сызығы бар қалашық орналасқан. Тұрғын үйлердің басым бөлігі жертөлелер болған. Сүзге-Тура қалашығын картограф, архитектор және тарихшы С.У. Ремезов өз жылнамасында атап өтті. Сібір жылнамаларындағы ақпаратқа сәйкес казак отряды қалашықты қоршауға алып, жаулап алды. 1882 жылы қалашықта өлкетанушы К.М. Голодников қазба жұмыстарын жүргізді. 1890 жылы И.Я. Словцов былай деп жазды: «Тобольск қаласынан 8 шақырым жерде, Алемасово ауылының жанында биік төбеде Сузгун қалашығы орналасқан». Сүзге-Тура М.С. Знаменскийдің картасында да (№ 1) бейнеленген. 1917 жылдың тамызында «Жалаңаш тауға» өз отбасымен император II Николай барып қайтқан. 1928 жылы Тобольск қаласындағы мұражайдың қызметшісі М.П. Колотилов тапқан бұйымдарды мұражайға табыс етті. 1948 жылы қалашық орнын В.Н. Чернецов зерттеген. Ол табылған бұйымдар мен заттарды XIII-XIV ғасырларға жатқызған. Қазба жұмыстары кезінде табылған заттардың бір бөлігі угор, қалған бөлігі түркі тайпаларының күнделікті тұрмысында пайдаланған. 1962 жылы мектеп оқушылары қалашыққа жақын жерден ондаған қола құймалар тапқан. 31 диск Тобольск қаласының мұражай-қорығына тапсырылды. Қола дисктердің диаметрі 11,5-13 мм, қалыңдығы 0,8-22 мм. Сүзге-Тура 1960-шы жылдардың аяғында Ертіс өзені арқылы өтетін теміржол көпірінің құрылысы кезінде толықтай жойылды.

## Әдебиет
* *Матвеев А.В., Татауров С.Ф.* Сибирское ханство: военно-политические аспекты истории. Казань: Фэн АН РТ, 2012. 260 с.
* *Словцов И.Я.* Материалы о распределении курганов и городищ в Тобольской губернии. Томск: Типолитография В. В. Михайлова, П. И. Макушина, 1890. 22 с.
* Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д.Н. Маслюженко, А.Г. Ситдикова, Р.Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2

Санат:Сібір хандығы
Санат:Сібір тарихы
Санат:Түмен облысы
Бұлтты сақтау жүйесі

**Бұлтты сақтау жүйесі** () — бұлтты есептеу моделі бойынша қолжетімді деректерді сақтау желісі - ішкі құрылымы мен іске асыру бөлшектерін жасыра отырып, қажетіне қарай сақтау кеңістігін жалғаға алу. Бұлтты сақтау жүйелерінің үш негізгі түрі — блоктық (тұтынушыларға блоктық құрылғы ретінде сақтау орнын қамтамасыз етеді, мысалы, Amazon Elastic Block Store), нысандық (мазмұнды адрестеу принципі бойынша ұйымдастырылған нысандық сақтау желілері [Amazon], мысалы, Amazon S3), файлдық (виртуалды файлдық жүйелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді, мысалы, Dropbox).

## Қауіпсіздік
Мұндай қызметтерді ұсынудың қоғамдық моделі қауіпсіздік пен деректердің бұзылуымен байланысты.

Сонымен, 2011 жылдың 19 маусымында төрт сағат ішінде кез-келген адам Dropbox пайдаланушыларының деректеріне қол жеткізе алды  .

Amazon S3 бұлтты сақтау рұқсаттарының дұрыс орнатылмауы бірнеше рет үлкен деректердің бұзылуына әкелді, мысалы, 200 миллион сайлауалды аналитикалық жазбалар, 3 миллион WWE жанкүйерлері, 6 миллион Verizon тұтынушылары туралы.

Байланыс желілері мен деректер орталықтарының құлауы бұлттық жүйелерден деректердің уақытша қолжетімсіздігіне немесе тіпті деректердің жоғалуына әкелуі мүмкін.

## Дереккөзздер


## Әдебиеттер

** Онлайновые хранилища данных // ComputerBild : журнал. — 2010. — № 4. — С. 62—67. — ISSN 2308-815X.
** Масштабные утечки данных: конец «облачным» сервисам? // Chip : журнал. — 2011. — № 8 (149). — С. 20—21. — ISSN 1609-4212.

## Сілтемелер

* *Андрей Федив.* Сервис для хранения файлов: какой выбрать. *Компьютерра-Онлайн*. Мой друг компьютер №15, 2011, с. 32—22 (17 мая 2011). Дата обращения: 4 мая 2019.
* *Андрей Ященко.* Файлы на облаке: обзор десяти бесплатных сервисов для хранения и синхронизации данных. *Ferra.ru* (22 июня 2011). Дата обращения: 4 мая 2019.
Вера Гирич

**Вера Гирич** ( 12 қыркүйек 1967 жыл, Киев, Украина КСР — 28 сәуір 2022 жыл Киев, Украина) — украиналық журналист және «Азаттық» радиосының продюсері. Ресейдің Украина аумағына басып кіруі кезінде Ресей әскерилерінің Украина астанасына зымырандық соққысы нәтижесінде қаза тапты.

## Өмірбаяны
Вера Гирич 1967 жылы 12 қыркүйекте дүниеге келген. 2018 жылдың 1 ақпанынан бастап «Азаттық» радиосының Киев бюросында жұмыс істеді.

Ауғанстаннан келген босқындарға көмектесіп, қоғамдық жұмыстармен айналысады.

Гирич бұған дейін Украинадағы Израиль елшілігінде жұмыс істеген. Ол Қара теңізде орыс флотының қалдырған экологиялық іздерін зерттеді.

2022 жылы 28 сәуірде Гирич тұрған көпқабатты үйге ресейлік әскерилер зымыран атқылаған. Салдарынан 25 қабатты тұрғын үйдің бірінші және екінші қабаттары жартылай жанып, өрт шықты. Киев билігінің мәліметінше, 10 адам жараланған. Журналистің мәйіті 29 сәуір күні таңертең үйінділерді тазалау кезінде табылды.

## Дереккөздер

Санат:Украина журналистері
Кеңестік Одақ мұражайы (Тбилиси)

нобай| Руставели даңғылындағы Кеңес Одағы мұражайы, Тбилиси
нобай| Кеңес Одағы мұражайының ішіндегі көрме залдарының бірі
**Кеңестік Одақ мұражайы** () — Грузияның Тбилиси қаласындағы тарихи мұражай, Грузиядағы Кеңес өкіметінің жеті онжылдығын құжаттайды (1921-1991) және Грузияның одаққа қарсы, ұлт-азаттық қозғалысының тарихына, осы кезеңдегі кеңестік саяси қуғын-сүргін құрбандарына арналған. 2006 жылы 26 мамырда құрылған. Мұражай Тбилисидің басты магистралі Руставели даңғылында орналасқан  және Грузия Ұлттық мұражайының бөлігі болып табылады (ГҰМ).

## Көрме
Посткеңестік мемлекеттердегі осындай Кеңес Одағына арналған үшінші мұражай бола отырып, ол Таллиндегі (Эстония) және Ригадағы (Латвия) ұқсас көрмелерден ішінара шабыттанды. Ол 2006 жылы 26 мамырда Грузияның Тәуелсіздік күнін мерекелеу аясында салтанатты түрде ашылды. Қажетті қаржыландыруды, ең алдымен, Грузия президентінің әкімшілігі бақылайтын бюджеттен тыс кіріс көзі болып табылатын президенттік қор қамтамасыз етеді. Көрмеге қойылған заттардың саны 3000-ға жуық.  

Кеңестік одақ мұражайы — бұл 1918-1921 жылдар аралығындағы қысқа тәуелсіздіктен Кеңес Армиясының 1989 жылғы Тәуелсіздік митингісін басып-жаншуына және 1991 жылы Грузияның тәуелсіздігін жариялауына дейінгі Грузия тарихының хронологиясын қамтитын мұрағаттық құжаттар, фотосуреттер мен бейнематериалдар жинақталған тұрақты экспозиция. Басқа экспонаттарға диссиденттерден жауап алу хаттамалары, ату немесе шығару туралы бұйрықтар, қуғын-сүргінге ұшырағандардың жеке істері, кеңес дәуіріндегі түрме камераларынан алынған артефактілер жатады. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Грузиядан аман қалған және эвакуацияланған кеңестік қауіпсіздік (КГБ) және Коммунистік партияның мұрағаттық қорларынан басқа, көптеген құжаттар мен көрнекі материалдарды бірнеше қоғамдық ұйымдар мен диссиденттердің отбасылары ұсынды. Мұражай тақырыптық коллекциялар шығарады және тарихшыларды ХХ ғасырдағы Грузия тарихы туралы көпшілік алдында дәрістер оқуға үнемі шақырады. 2006 жылдан 2008 жылға дейін мұражай директоры Дэвид Цхададзе болды; 2008 жылдың желтоқсан айынан бастап мұражайды доктор Леван Урушадзе басқарады.  

## Пікірлер
Мұражайдың символдық мәні мен ашылуы Ресейдегі бірнеше саясаткерлерді ашуландырды, олар мұражайды «таза ұлтшылдық насихат» деп айыптады. Ресей Президенті Владимир Путин 2006 жылы маусымда Санкт-Петербургте өткен кездесуінде грузиндік әріптесі Михаил Саакашвилиге шағымданып, Иосиф Сталин мен Лаврентий Берия сияқты көптеген жетекші Кеңес басшыларының Грузиядан келгенін атап өтті. Грузия үкіметіндегі дереккөздің хабарлауынша, Саакашвилидің жауабы Ресейге Мәскеуде грузин одағының мұражайын ашуға қаражат ұсыну болған. Кейінірек Саакашвили мұражай ешкімге қарсы бағытталмағанын алға тартты: «Бұл Грузиядағы орыс оккупациясының емес, Кеңестік одақтың мұражайы... Егер біреу мұны бір жерде, қандай да бір деңгейде қабылдаса, бұл біздің емес, олардың мәселесі.»

2007 жылы наурыз айында мұражайға Украина президенті Виктор Ющенко келді, ол Украинада осындай мұражай ашуды ұсынды.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша мұражайлар
Санат:Антикоммунизм
Санат:Тбилиси мұражайлары
Ерлан Асқарұлы Татимов

**Ерлан Асқарұлы Татимов** - (1966 жыл 8 сәуір) Ақтөбе облыстық фтизиопульмонологиялық орталықтың бас дәрігері, Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау ісінің үздігі.
## Туған жері
Ерлан Асқарұлы Татимов 1966 жылы 8 сәуірде Оңтүстік Қазақстан облысы Ордабасы ауданы Бүржар совхозының Жамбыл учаскесінде көп балалы отбасында дүниеге келген. 1982 жылы С.Сейфуллин атындағы орта мектебін бітірді.
## Білімі
● 1985 жылы - Шымкент медицина училищесі;

● 1988 жылы - Ақтөбе мемлекеттік медицина институты, "Емдеу ісі" факультеті;

● 1994 жылы - интернатура;

● 1998 жылы - нейрохирургия бойынша клиникалық ординатура;

● 2012 жылы - "Дүние" Ақтөбе әлеуметтік-техникалық университеті, "Есеп және аудит" мамандығы.

## Еңбек жолы
● 1985 жылы - Оңтүстік Қазақстан облыстық санитарлық-эпидемиологиялық станция дәрігерінің көмекшісі;

● 2001 жылы - Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы орталық аудандық аурухананың бас дәрігері;

● 2003-2004 жылдары - Ақтөбе облыстық қан орталығының директоры;

● 2004-2011 жылдары - Ақтөбе қалалық №2 емхананың бас дәрігері;

● 2011-2012 жылдары - Ақтөбе облысы бойынша денсаулық сақтау басқармасы басшысының орынбасары;

● 2012-2020 жылдары - Ақтөбе облысы туберкулёзға қарсы диспансердің бас дәрігері;

● 2020 жылдан бастап Ақтөбе облыстық фтизиопульмонологиялық орталықтың бас дәрігері.

## Ғылыми еңбектері
Мынадай мақалалары бар:

● 2014 жылы - "Анализ госпитальной смертности в период 2011-2013 гг. по Актюбинскому областному противотуберкулёзному диспансеру";

● 2015 жылы - "Современные подходы в организации противотуберкулёзной помощи населению Актюбинской области";

● 2017 жылы - "О ходе выполнения программы интегрального контроля туберкулёза в Актюбинской области".

## Марапаттары
● "Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау ісінің үздігі" төс белгісі;

● "Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 10 жыл" мерейтолық медаль;

● "Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 20 жыл" мерейтолық медаль;

● "Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 30 жыл" мерейтолық медаль;

● "Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін" төс белгісі;

● "Шапағат" медалі;

● ҚР Президенті Н.Назарбаевтың алғыс хаты;

● ҚР Президенті Қ.Тоқаевтың алғыс хаты;

● "Алтын Қыран" төс белгісі;

● "Үздік депутат" төс белгісі.
## Отбасылық жағдайы
Отбасылы. Әйелі, 2 баласы, немересі бар. 

Санат:1966 жылы туғандар
Санат:Оңтүстік Қазақстан облысында туғандар
Санат:Дәрігерлер
Қоршаған ортаның денсаулығы

**Қоршаған орта денсаулығы** – адам денсаулығына әсер ететін табиғи және құрылыстық ортаның барлық аспектілерімен айналысатын қоғамдық денсаулық саласы. Қоршаған орта денсаулығының негізгі пәндері экология, токсикология, экологиялық эпидемиология және қоршаған орта және еңбек медицинасы болып табылады. Қоршаған ортаның денсаулығы 1989 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) құжатында: «Қоршаған орта факторларымен анықталатын адам денсаулығы мен ауруларының аспектілері», – деп көрсетілген. 1990 жылғы ДДҰ құжатында қоршаған ортаның денсаулығы химиялық заттардың, радиацияның және кейбір биологиялық агенттердің тікелей патологиялық әсерлерін де, физикалық, психологиялық, әлеуметтік және мәдени факторлардың халықтың денсаулығы мен әл-ауқатына (көбінесе жанама) әсерін де қамтиды.

#### Экологиялық денсаулық мәселелері
Қоршаған ортаның денсаулығы адам денсаулығына байланысты табиғи және құрылыстық ортаның барлық аспектілеріне қатысты. Экологиялық денсаулық мәселелеріне мыналар жатады:

* Биологиялық қауіпсіздік.
* Апатқа дайындық және әрекет ету.
* Азық-түлік қауіпсіздігі.
* Тұрмыстық жағдайлар.
* Жерді пайдалануды жоспарлау.
* Сұйық қалдықтарды басқару, соның ішінде қалалық ағынды суларды тазарту қондырғылары мен жергілікті ағынды суларды бұру жүйелері.
* Медициналық қалдықтарды басқару және кәдеге жарату.
* Еңбек қауіпсіздігі және өндірістік гигиена.
* Рентген сәулелерінің немесе радиоактивті изотоптардың иондаушы сәулеленуінің әсерін қоса, радиологиялық денсаулық.
* Рекреациялық су ауруларының алдын алу, оның ішінде бассейндерде, сондай-ақ теңізде және тұщы суда шомылу орындарында.
* Қатты қалдықтарды басқару, соның ішінде полигондар, қайта өңдеу нысандары, компост және қатты қалдықтар станциялары.
* Тұтыну өнімдерінде, үйлерде, жұмыс орындарында, ауада, суда немесе топырақта улы химикаттардың әсері.
* Векторлық бақылау, соның ішінде масалар, кеміргіштер, шыбындар, тарақандар және басқа зиянкесті жәндіктермен күресу.

## Дереккөздер:
Татьяна Владимировна Даниленко

**Татьяна Владимировна Даниленко** ( 30 қазан 1983 жыл, Житомир, Украина КСР)  — украиндық тележурналист. ZIK телеарнасындағы «FACE 2 FACE» бағдарламасының жүргізушісі. Бұған дейін ол «Время: Новости» және «Время» бағдарламаларының жүргізушісі болған.

## Өмірбаяны
1983 жылы 30 қазанда Житомир қаласында филологтар отбасында дүниеге келген. Оның әкесі әйгілі жазушы Владимир Даниленко, ал анасы украин тілі мұғалімі болып жұмыс істеді.
Ол жас кезінен журналистикаға қызығушылық танытып, 16 жасында «Украина сөзі» газетінде мақалалары шығара бастады.
2001 жылы ол отбасымен Киевке көшіп, Тарас Шевченко атындағы Киев ұлттық университетіне журналистика мамандығы бойынша оқуға түсті. Екінші курста ол СТБ телеарнасында «Вікна-столиця» бағдарламасының тілшісі болып жұмыс істей бастады.

## Бұқаралық ақпарат құралдарындағы жұмысы
2004 жылдың көктемінен бастап Татьяна 5 арнаның парламенттік тілшісі болды. 2006 жылы ол «Жаңалықтар сағаты» бағдарламасының жүргізушісі болды, ал 2009 жылдан бастап «Час новин» бағдарламасының жүргізушісі болды. 2013 жылы ол «Час: пидсумки дня» бағдарламасының жүргізушісі болды. 2011 жылы Татьяна Павел Кужеевпен бірге 5-арнада 52 сағатқа созылған «Украина тәуелсіздігі» телемарафонын өткізді және Гиннестің рекордтар кітабына және Украинаның рекордтар кітабына енді.

2013 жылдан бері Татьяна Hromadske.tv та жұмыс істейді. 2018 жылдың наурызы мен 2020 жылдың сәуірі аралығында ол Radio NV радиосында жүргізуші болды. Сондай-ақ 2018 жылдың наурызынан 2019 жылдың маусымына дейін ZIK телеарнасындағы «Отпен ойнау» бағдарламасының жүргізушісі болды. Алайда Виктор Медведчуктың іскер серіктесі және саяси одақтасы Тарас Козак 112 Украина және NewsOne телеарналарын сатып алғаннан кейін Татьяна телеарнадан кетті.

2020 жылдың 2 мамырында Татьяна Даниленко ZIK-тегі бұрынғы әріптестерімен бірге қоғамдық-саяси тақырыптарға арналған «Даниленко.» YouTube арнасын ашты. Ол сонымен қатар «Обозреватель» телеарнасындағы «Идеология» бағдарламасының жүргізушісі. 2021 жылдың 15 сәуірінен бастап Татьяна 4-арнадағы "Постатi" бағдарламасының жүргізушісі болды.

## Жетістіктері
*2008 жылы теледидар мәселелері бойынша Ұлттық Раданың грамотасымен марапатталды;
*2011 жылы әйелдер комитеті 2005 жылдан бері тағайындап келе жатқан «Үшінші мыңжылдық әйелі» сыйлығымен марапатталды;
*2016 жылы «Жаңа уақыт» ақпараттық басылымы бойынша әлеуметтік желілердегі ТОП 50 пікір көшбасшыларының қатарына енді;
*Оның Facebook әлеуметтік желісіндегі жеке парақшасындағы хабарламаларды 68 мыңнан астам оқырман бақылайды.

## Дереккөздер

Санат:Украина тележүргізушілері
Кеңес Одағы маршалдарының тізімі

Бұл тізімде әскери лауазымдарды атқарған, Кеңес Одағының маршалы жеке әскери атағы берілген барлық әскери қызметкерлер мен саяси қайраткерлердің аты-жөні, өмір сүру кезеңі және кәсіби деректері қамтылған.

Кеңес Одағының Маршалы атағы 1935 жылы 22 қыркүйекте КСРО Орталық Атқару Комитеті мен Халық Комиссарлар Кеңесінің «ЖШҚӘ қолбасшылық құрамының жеке әскери атақтарын енгізу туралы» қаулысымен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері (ЖШҚӘ) және Жұмысшы-шаруа Қызыл флоты (ЖШҚФ) жеке құрамы үшін жеке әскери атақтарды енгізді. Осы қаулының 3-тармағынан: Жоғарғы Бас қолбасшылықтың көрнекті және ерекше еңбегі сіңген тұлғаларына КСРО Үкіметі жеке беретін «Кеңес Одағы маршалы» атағы белгіленсін. КСРО ОАК мен ХКК төрағасы М. Калинин. КСРО ОАК мен ХКК хатшысы И. Акулов.

1935 жылы 21 қарашада азаматтық соғыста ерекше көзге түскен әскери жетекшілерге — ең жоғары әскери атақ, Кеңес Одағы маршалы жеке атағы алғаш рет берілді, олар: К.Е.Ворошилов, А.И.Егоров, М.Н.Тухачевский, В.К.Блюхер және С.М.Буденный.

1945 жылға дейін бұл ЖШҚӘ ең жоғары жеке атақ болды, ал одан кейінгі кезеңде Кеңес Одағы генералиссимусының жоғары атағынан кейін тұрды.

Кеңес Одағының Маршалы әскери атағы КСРО-ның ыдырауына байланысты әскери атақтардың тізімінен шығарылды. Ресей Федерациясында 1993 жылы Ресей Федерациясының маршалы әскери атағы бекітілді.

Кеңес Одағының Маршалы атағы 41 рет берілді, оның 36-сы кәсіби әскерилерге, 5-і саяси қайраткерлерге берілді. Соңғы рет Кеңес Одағы маршалы атағы 1990 жылы 28 сәуірде Д.Т.Язовқа берілді.

1945 жылдың ақпанында Иван Данилович Черняховскийге Кеңес Одағы маршалы атағы берілуі тиіс болған, бірақ ол тиісті жарлық жарияланғанға дейін бірнеше күн бұрын қайтыс болды деген ақпарат бар.

## Тізім

## Тағы қараңыз
* Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар
* Кеңес Одағы маршалы
## Дереккөздер

Санат:Кеңес Одағының маршалдары
Санат:КСРО тарихы
Санат:Әскери қайраткерлердің тізімі
Қазақстанның Ресейдегі елшілерінің тізімі

**Қазақстанның Ресейдегі Төтенше және Өкілетті елшісі** () — Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы ресми өкілі. Елшіні Қазақстан президенті тағайындайды.

## Елшілердің тізімі
Төменде Қазақстанның Ресейдегі елшілерінің тізімі берілген:

## Тағы қараңыз
* Қазақстан-Ресей қатынастары
* Ресейдің Қазақстандағы елшілерінің тізімі
* Қазақстан елшілерінің тізімі

## Дереккөздер


Ресей
Мирослава Владимировна Гонгадзе

**Мирослава Владимировна Гонгадзе** ( 19 маусым 1972 жыл, Бережаны, Тернополь облысы, Украина КСР) — украиналық журналист, қазір АҚШ-та тұрады. Оның күйеуі журналист Георгий Гонгадзе 2000 жылы ұрланып өлтірілген. Содан бері ол Украинадағы баспасөз бостандығын жақтайтын және журналистердің қауіпсіздігін қорғайтын көрнекті қоғам қайраткеріне айналды.

## Өмірбаяны
Мирослава Владимировна 1972 жылы 19 маусымда Бережаны қаласында (Украина КСР Тернополь облысы) дүниеге келген.
Орта білімді аяқтағаннан кейін Мирослава И.Франко атындағы Львов ұлттық университетіне оқуға түсті. Онда ол заңгер мамандығын алды.

1994 жылы «Нова хвиля» партиясының баспасөз қызметін басқарды, кейінірек бұл саяси күш «Реформалар және тәртіп» деп аталды.
Бір жылдан кейін Мирослава Гонгадзе Киевке көшті. Онда ол «Интерньюз» телеарнасында жүргізуші болып жұмысқа орналасты.

Мирослава Гонгадзе журналистік қызметін 1994 жылы Львовтағы «Жаңа толқын» саяси күшінің баспасөз қызметіне жұмысқа орналасқан кезде бастады. Кейіннен ол Киевте теледидарда: ММЦ "Интерньюз" және СТБ «Параграф» және «Окна-Плюс» телебағдарламаларында жұмыс істеді. 1998 жылы «День» күнделікті журналында қоғаммен байланыс бөлімінің меңгерушісі болды.

1995 жылы ол Георгий Гонгадзеге тұрмысқа шығып, 1997 жылы Нана мен Соломия атты егіз қыздарды дүниеге әкелді.

2000 жылы Мирослава Виктор Ющенконы және оның реформаларын қолдауға арналған ақпараттық бағдарламаға қатысты.

2001 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін Мирослава Гонгадзе өмірі мен балалары үшін қауіптеніп, АҚШ-тан саяси баспана сұрады. Бұл себепсіз емес, өйткені сұхбаттарының бірінде әйел бір күні кешке достары оған сол кездегі саяси көшбасшылар жесір әйелдің болашақ тағдырын талқылаған таспаны әкелгенін айтты.

2004 жылы эмиграциядан кейін Мирослава - «Америка дауысы» дүниежүзілік қызметінің украиндық басылымының және Украинада 5-арна жиіліктерінде көрсетілетін жетекші «Час-Тайм» телевизиялық жаңалықтар бағдарламасының продюсері болды.

2014 жылы Мирослава Гонгадзе «UA:Перший» телеарнасында бағдарламаның жүргізушісі болды.

Мирослава сонымен қатар белсенді әлеуметтік қызметпен айналысады. Ол Украинадағы американдық және еуропалық реформаларды қолдайды. Сонымен қатар, журналист елдегі сөз бостандығын қолдауда.

Күйеуі Георгий Гонгадзе қайтыс болғаннан кейін ол оппозициялық журналистті өлтіруге тапсырыс берген украиндық шенеуніктердің аты-жөнін жариялау арқылы кісі өлтіру бойынша тергеуді аяқтауға ұмтыла бастады. Сонымен қатар, Мирослава Г.Гонгадзе атындағы журналистерге арналған халықаралық қауіпсіздік мектебін ашты.

Мирослава - Американың украин әйелдері одағының мүшесі. Журналистиканың дамуына, белсенді қоғамдық қызметке және жоғары кәсіби шеберлікке қосқан елеулі жеке үлесі үшін - III дәрежелі ханшайым Ольга Орденімен (10 желтоқсан 2014 ж.) марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Украина қоғам қайраткерлері
Санат:Украина журналистері
Бажаур қобди

**Бажаур қобди** (Индраварма реликварий, 63 жыл) немесе кейде **Авака жазуы** деп те аталады, қазіргі Хайбер-Пахтунхвадағы, Пәкістандағы ежелгі Гандхарадағы Баджаур аймағындағы көне жәдігер болып табылады. Ол шамамен б.з. 5-6 жылдарға жатады. Ол скиф патшалар Апрак қатысуы, атап айтқанда, патша Индраварман, буддизм дәлелдейді. Қобди шисттен жасалған.

Кхароштхиде жазылған жазу:

Жазбаның аз белгілі Апрака әулетін түсіндіруде пайдасы зор болды.

## Тағы қараңыз
* Сетия
* Бимаран жәдігері
* Канишка реликвариаты
* Рухуна реликвариаты
* Апрахаражас
* Бажаур

## Дереккөздер

## Көздері
* Баумс, Стефан. 2012. «Гандхаран ескерткіштерінің каталогы және қайта қаралған мәтіндері мен аудармалары». Ішінде: Дэвид Джонгевард, Элизабет Эррингтон, Ричард Саломон және Стефан Баумс, *Гандхаран буддисттік ескерткіштері*, б. 207–208, Сиэтл: Ерте буддисттік қолжазбалар жобасы (Гандхаран зерттеулері, 1-том).
* Баумс, Стефан және Эндрю Гласс. 2002 – . ''Гандхари мәтіндерінің каталогы'', №. CKI 242
* 

Санат:Пәкістан археологиясы
Sex Pistols

**Sex Pistols** — 1975 жылы Лондон қаласында құрылған британдық рок топ. Топ Ұлыбританияда панк қозғалысын бастады және көптеген кейінгі панк, постпанк және альтернативті рок музыканттарды шабыттандырды, ал олардың киімдері мен шаш үлгілері алғашқы панк бейнесіне айтарлықтай әсер етті. Төменгі әлеуметтік топтардан шыққан Sex Pistols анархияға шақырды және корольдік отбасы мен Ұлыбританияның саяси жүйесіне толық құрметсіздік көрсетті, бұл олардың «Anarchy in the U.K.»  және «God Save the Queen» әндерінде көрініс тапты. Телеарналар мен радиостанциялар Sex Pistols шығармаларын көрсетуден бас тартты, топтың жиі төбелеспен аяқталатын концерттеріне бірнеше рет тыйым салынды және жазба таралымдары тәркіленді. Музыканттар танымал музыканың жолын өзгерткен және жалпы рок индустриясы үшін ең маңызды дискілердің біріне айналған «Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols» деген бір ғана студиялық альбом шығарды. Олардың ең белсенді кезеңінің қысқа уақытқа (бар болғаны екі жылдан астам) қарамастан, Sex Pistols тарихтағы ең жанжалды және арандатушы музыкалық топтардың біріне айналды.
Бұл топ 1970 жылдардағы ең ықпалды топтардың бірі болып саналады. 2006 жылы Sex Pistols Рок-н-ролл даңқ залына енгізілді.

## Құрамы
* Джонни Роттен (Джон Лайдон) — басты вокал (1975—1978, 1996—2001, 2002—2003, 2007—2008)
* Стив Джонс — гитара, бас-гитара, бэк-вокал (1975—1978, 1996—2001, 2002—2003, 2007—2008)
* Пол Кук — барабандар (1975—1978, 1996—2001, 2002—2003, 2007—2008)
* Глен Мэтлок — бас-гитара, бэк-вокал (1975—1977, 1996—2001, 2002—2003, 2007—2008)
* Сид Вишес — бас-гитара, бэк-вокал (1977—1978; 1979 жылы қайтыс болды)

## Дискография
### Студиялық альбомдар
* *[[Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols]]* (1977)

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания рок топтары
Санат:Ұлыбритания панк-рок топтары
Санат:Рок-н-ролл даңқ залына енген орындаушылар
Санат:Virgin Records орындаушылары
Санат:Warner Bros. Records орындаушылары
Санат:EMI Records орындаушылары
Санат:Universal Music Group орындаушылары
Санат:1975 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Вано Сараджишвили

нобай|250x250 нүкте| Вано Сараджишвили атындағы Тбилиси мемлекеттік консерваториясы
**Вано Сараджишвили** () (1879–1924) — Грузин Опера театрының әншісі, лирикалық-драмалық тенор, Грузияның КСРО Халық әртісі (отандық мәдениетке қосқан үлесі үшін), грузин кәсіби вокалдық музыкасының негізін қалаушылардың бірі. Оның лирикалық және драмалық әндерін грузин халқы жақсы көрді, ал ол әндердің бірі «Грузин бұлбұлы» — әншінің көзі тірісінде аңызға айналды.

## Өмірбаяны
1887 жылдан бастап Тбилиси ақсүйектік гимназиясында оқыды, онда ол шәкірт хорында ән айтты (1888–1895). 1898 жылы виолончель сыныбы бойынша Тбилиси музыкалық мектебіне оқуға түсті. 1898–1900 жылдары жетекшісі С.Кавсадзе грузин халық хорының әнші-солисті болды. 1903 жылдан бастап Санкт-Петербургте ол алдымен И.Пряшниковтан, содан кейін А.Панаева-Карцева ән айтуға үйренді, оқыды. Сараджишвили 1907 жылы Джузеппе Вердидің «Травиата» операсында дебют жасады. 1906-1908 жылдар аралығында Италиямен бірге кастеанос лед бель-канто өнерін зерттеді және әр түрлі итальяндық опера театрларында концерттер берді.

Санкт-Петербургке оралғаннан кейін әнші итальяндық труппада жұмысын жалғастырды. Ол Тбилисиде 1908 жылдан бері тұрды. Тбилиси Опера Және Балет Театрының сахнасында өнер көрсетті.

1913 жылы 28 мамырда Вано Закария Палиашвилидің жаңадан құрылған «Абесалом және Этери» операсынан үзінділер орындады (Абсалом кешінде). 1916–1917 жылдары Бакуде тұрып, онда үнемі концерттер өткізіп жүрді. Тбилисиге оралғаннан кейін Сараджишвили Закария Палиашвили операларын қоюға қатысып, Абесалом («Абесалом және Этери») және Малхаз («Дайси») пьесаларын орындады. Малхаздың «Таво химиясы» ариясын Закария Палиашвилидің операсына Вано Сараджишвилидің өтініші бойынша қосқаны белгілі.

Вано Сараджишвили Опера театрының жанындағы алаңда, грузин опера музыкасының корифейлерінің З.Палиашвили және З. Анжапаридзе жанында жерленген.

## Еске алу
* 1947 жылы Сараджишвили есімі Тбилиси консерваториясына берілді.
* Вано Сараджишвилидің есімімен Тбилисидегі көше және Тбилиси метро станциясы аталды.
* Сигнахиде Вано Сараджишвили үй мұражайы ашылды.

## Дереккөздер

Санат:1924 жылы қайтыс болғандар
Санат:1878 жылы туғандар
Санат:Грузияның халық әртісі