Арлан (арнайы бөлімше)

**«Арлан» арнайы мақсаттағы бөлімше** — Қазақстан Республикасы ІІМ құрамындағы ұйымдасқан қылмыстық топтармен күресуге арналған арнайы мақсаттағы бөлімше. «Арлан» 1998 жылы 11 мамырда құрылып, оның жасақтары Астанада, Алматыда және Қазақстанның барлық облыс орталықтарында қызмет етеді.

## Құрылуы
1997 жылы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев ұйымдасқан қылмыстық топтармен күресті күшейту бойынша кешенді шаралар қабылдауды ұсынды. Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің арнайы жасақ бөлімшелері және Қазақстан Республикасы ҰҚК «Арыстан» арнайы жасақ бөлімшелерімен бірге қазақстандық арнайы жасақ тобының құрамына кіретін «Арлан» арнайы мақсаттағы құрылымның (АМҚ) алғашқы жауынгерлері 1998 жылдың 11 мамырында жауынгерлік кезекшілікке аттанды. Жасақтың бірінші қолбасшысы Дәулет Темірханов болды.

## Жасақтың міндеттері
«Арлан» АМҚ міндеттеріне қылмыстық істі тексеру полицияның арнайы шараларын қамтамасыз ету және ұйымдасқан қылмыспен күресу кіреді. Атап айтқанда, «Арлан» жасағы мынадай міндеттерді шешеді:
* жүргізіліп жатқан жедел-іздестіру іс-шараларын және тергеу әрекеттерін, үй-жайларды тексеруді қолдау;
* жарылғыш құрылғылар мен заттардың ықтимал орындарын анықтау, жарылғыш құрылғылардың барлық түрлерін анықтау, оларды тиеу, шығару және жою;
* қарулы қылмыскерлерді, банда құрылымдарының, лаңкестік топтардың мүшелерін, сондай-ақ ауыр қылмыстар жасаған немесе пенитенциарлық мекемесінен қашып кеткен адамдарды ұстау;
* кепілге алынған адамдарды босату;
* ерекше жағдайларда – қарулы қарсылық көрсететін қылмыскерлерді жою.

2013 жылғы мәліметтерге сүйенсек, бұл уақытқа дейін «Арлан» қызметтік міндеттерін атқару кезінде бірде-бір қызметкерін жоғалтпай көптеген арнайы операциялар жүргізген. 2017 жылға дейін «Арлан» 11 мың операцияға қатысып, оның барысында 14 мың адам ұсталып, жүздеген адам босатылды. Жедел қызметкерлер көптеген жүзді және атыс қаруының бірлігін, көп мөлшердегі оқ-дәрі мен есірткіні тәркіледі. Жүргізілген операциялардың 30-ы лаңкестікке қарсы сипатта болды. Мемлекет басшылары мен шенеуніктердің Астанаға сапары кезіндегі қауіпсіздікті қамтамасыз етуге де «Арлан» жауапты: атап айтқанда, 2017 жылы жауынгерлер «ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесі кезінде қауіп-қатердің алдын алу шараларына қатысты.

2023 жылдың 18 маусымында «Арлан» арнайы жасақ сарбаздары Астанада қарулы адамның кепілінде болған Kaspi Bank-тің жеті қызметкерін босатып алды: полиция ғимаратқа басып кіргеннен кейін кепілге алынғандардың барлығы босатылды, ешкім зардап шекпеді.

## Жабдық және оқыту
«Арлан» АМҚ жауынгерлері Қазақстан Республикасының қарапайым полиция бөлімшелерімен салыстырғанда жақсы жабдықталған. Оқу-жаттығу үдерісінің маңызды бөлігі лаңкестікке қарсы күреске байланысты: жауынгерлер тактикалық жаттығуларға қатысады; қылмыскерлер кепілге алынғандарды «тірі қалқанына» айналдырған жағдайларда практикалық ату дағдыларын жаттықтыру; психологпен жұмыс. Жедел қызметкерлер қарудың кез келген түрін қолдануға және қоян-қолтық ұрысқа жаттығады. Дене шынықтыру дайындығын сақтау үшін олар кедергілер жолында үнемі шеберліктерін шыңдайды. Жаттығу тіпті қатты ыстықта да толық нысанды киіммен өтеді.

Отряд қызметкерлерінің барлығы дерлік спорттық жекпе-жек бойынша атағы бар; олар бірнеше рет гарнизондық, қалалық, республикалық біріншіліктердің, ҚР ІІМ чемпионаттарының және халықаралық жарыстардың жүлдегерлері атанды. 2013 жылы жасақ құрылғанына 15 жыл толуына орай Астанада жедел қызметкерлердің кепілге алынғандарды босату және лаңкестерді залалсыздандыру іс-әрекеттерін көрсететін демонстрациялық қойылымдар өтті. Ұзақ уақыт бойы «Арланға» жаңадан келгендер тәжірибелі жауынгерлермен қатаң түрде спаррингтік жекпе-жек өткізген, бірақ екі төтенше жағдайдан кейін осындай төбелестің нәтижесінде «Арланның» екі жаңа қызметкері және Қазақстан БББ арнайы жасақ сарбазы қаза тапқан кезде, мұндай тәжірибеге тыйым салынды (осыған ұқсас жағдайлар Ішкі істер министрлігінің «Бүркіт» арнайы бөлімшесінде де болған).

## Тағы қараңыз
* «Арыстан» — Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитетінің арнайы мақсаттағы құрылымы.
* «Сұңқар» — Қазақстан Ішкі істер министрлігінің арнайы мақсаттағы құрылымы.
* «Көкжал» — Республикалық ұланның арнайы мақсаттағы құрылымы.
* «Бүркіт» — Ұлттық ұланның арнайы мақсаттағы құрылымы.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның арнайы мақсаттағы құрылымдары
Санат:Қазақстанның құқық қорғау органдары