Посткеңестік кеңістік

**Посткеңестік кеңістік**, немесе сондай-ақ **бұрынғы [[КСРО]] құрамындағы республикалар, [[ТМД]] және Балтық маңы ([[Балтық теңізі]] жағалауындағы елдер) елдері** — бұл КСРО-ның ыдыру кезеңінде, яғни, 1991 жылы тәуелсіздіктерін алған мемлекеттер.

## Мемлекеттер және географиялық аймақтар
250px|thumb|right|Посткеңестік елдер:<br><br><br><br><br>

Негізінен посткеңестік мемлекеттерді келесі бес топқа бөледі:

### Тарихи байланыстар
Ресей шығыс-славян посткеңестік мемлекеттерімен тарихи тығыз байланыста, себебі Ресейдің мемлекеттілігі олардың шекарасында құрылды. Олардың түпкі тамыры — Киев Русі.

Орталық Азия және Оңтүстік Кавказ Ресей империясына тек XVIII және XIX ғасырларда ғана қосылды.

### ТМД және Балтық елдері
2009 жылға дейін «*ТМД және Балтық маңы елдері*» шекарасы ұғымы «*посткеңестік кеңістік*» атты ұғыммен тең болған. 2009 жылы Грузия ТМД құрамынан шығып кетті, ал 2018 жылы соның ізінше Украина да шықты.

Бұл тіркес 1991 жылдың желтоқсанынан кейін, Балтық жағалауы республикалары (Латвия, Литва, Эстония) Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына (ТМД) кіруден бас тартқан кезде пайда болды. Бұл елдер тәуелсіз мемлекеттер арасындағы қатынастарды реттеуге арналған аймақтық халықаралық ұйымға кіруден бас тартты.

## Мемлекеттердің қазіргі басшылары
### Мемлекет басшылары

Сурет:Vahagn Khachaturyan portrait (cropped).jpg|***'<br>'''[[Ваагн Гарникович Хачатурян|Ваагн Хачатурян]]'''<br>[[Армения президенті]]
Сурет:Ilham Aliyev 2022 (cropped).jpg|***'**[[Ильхам Хейдарұлы Әлиев|Ильхам Әлиев]]**Әзербайжан президенті
Сурет:Александр Лукашенко (13-04-2023) 2.jpg|***'<br>'''[[Александр Григорьевич Лукашенко|Александр Лукашенко]]'''<br>[[Беларусь президенті]]
Mikheil Kavelashvili 2014.jpg|***'**[[Михаил Гурамович Кавелашвили|Михаил Кавелашвили]]**Грузия президенті
Сурет:Касым-Жомарт Токаев (28-09-2021) (cropped).jpg|***'<br>'''[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]'''<br>[[Қазақстан президенті]]
Сурет:Sadyr Japarov (24-02-2021) flag version.jpg|***'**[[Садыр Нұрғожаұлы Жапаров|Садыр Жапаров]]**Қырғызстан президенті
Сурет:Edgars Rinkēvičs, Ministry Of Foreign Affairs of Estonia on 1 April 2022 (cropped 2).jpg|***'<br>'''[[Эдгарс Ринкевичс]]'''<br>[[Латвия президенті]]
Сурет:Gitanas Nauseda crop.png|***'**[[Гитанас Науседа]]**Литва президенті
Сурет:EPP Congress Rotterdam - Day 1 (52112998530) (cropped).jpg|***'<br>'''[[Майя Григорьевна Санду|Майя Санду]]'''<br>[[Молдова президенті]]
Сурет:Shavkat Mirziyoyev.png|***'**[[Шавкат Миромонұлы Мирзиёев|Шавкат Мирзиёев]]**Өзбекстан президенті
Сурет:Владимир Путин (14-12-2023).jpg|***'<br>'''[[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]]'''<br>[[Ресей президенті]]
Сурет:Emomali Rahmon in Minsk (cropped).jpg|***'**[[Эмомали Шәріпұлы Рахмон|Эмомали Рахмон]]**Тәжікстан президенті
Сурет:Serdar Berdimuhamedow (2022-06-10).jpg|***'<br>'''[[Сердар Құрбанқұлыұлы Бердімұхамедов|Сердар Бердімұхамедов]]'''<br>[[Түрікменстан президенті]]
Сурет:Volodymyr Zelensky (51941720577) (cropped).jpg|***'**[[Владимир Александрович Зеленский|Владимир Зеленский]]**Украина президенті
Сурет:Volodymyr Zelenskyy met with Estonian President Karis in Kyiv 2022 (13) (cropped).jpg|***'<br>'''[[Алар Карис]]'''<br>[[Эстония президенті]]
</gallery>

=== Үкімет басшылары ===
<gallery>
Сурет:Никол Пашинян (20-04-2022) 2.jpg|***'**[[Никол Воваевич Пашинян|Никол Пашинян]]**Армения премьер-министрі
Сурет:Али Асадов (25-08-2022).jpg|***'<br>'''[[Әли Идаятұлы Асадов|Әли Асадов]]'''<br>[[Әзербайжан премьер-министрі]]
Сурет:Aliaksandr Turčyn.png|***'**[[Александр Генрихович Турчин|Александр Турчин]]**Беларусь премьер-министрі
Сурет:Irakli Kobakhidze and Volodymyr Groysman 01 cropped.jpg|***'<br>'''[[Ираклий Георгиевич Кобахидзе|Ираклий Кобахидзе]]'''<br>[[Грузия премьер-министрі]]
Сурет:Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg|***'**[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]**Қазақстан премьер-министрі
Сурет:Adylbek Kasymaliev (2024-14-05).jpg|***'<br>'''[[Әділбек Әлешұлы Қасымәлиев|Әділбек Қасымәлиев]]'''<br>[[Қырғызстан Министрлер Кабинетінің төрағасы]]
Сурет:Evika Siliņa (2023-09-15, cropped).jpg|***' **[[Эвика Силиня]]**Латвия премьер-министрі
Сурет:Dorin Recean (March 2023).jpg|***'<br>'''[[Дорин Павлович Речан|Дорин Речан]]'''<br>[[Молдова премьер-министрі]]
Сурет:Abdulla Aripov (2019-05-30).jpg|***'**[[Абдулла Ниғматұлы Әріпов|Абдулла Әріпов]]**Өзбекстан премьер-министрі
Сурет:Михаил Мишустин (30-03-2022) (cropped).jpg|***'<br>'''[[Михаил Владимирович Мишустин|Михаил Мишустин]]'''<br>[[Ресей Федерациясы Үкіметінің Төрағасы|Ресей Үкіметінің Төрағасы]]
Сурет:Kokhir Rasulzoda (2018-04-19).jpg|***'**[[Қоһир Абдурасулұлы Расулзода|Қоһир Расулзода]]**Тәжікстан премьер-министрі
Сурет:Serdar Berdimuhamedow (2022-06-10).jpg|***'<br>'''[[Сердар Құрбанқұлыұлы Бердімұхамедов|Сердар Бердімұхамедов]]'''<br>[[Түрікменстан президенті]]
Сурет:Yulia Svyrydenko - 2023 (cropped).jpg|***'**[[Юлия Анатольевна Свириденко|Юлия Свириденко]]**Украина премьер-министрі
Сурет:Kristen Michal in 2024 (cropped).jpg|******[[Кристен Михал]]**Эстония премьер-министрі


## Экономикасы
1991–2007 жылдардағы Посткеңестік кеңістіктегі жалпы ішкі өнімдегі (ЖІӨ) өзгерістер:

## Дамуы
Адам даму индексі бойынша реттеліп жазылған посткеңестік елдер тізімі:

**Өте жоғарғы индекс:**

*: 0.846
*: 0.818
*: 0.814

**Жоғарғы индекс:**

*: 0.793
*: 0.788
*: 0.754
*: 0.745
*: 0.740
*: 0.734
*: 0.729

**Орташа адам даму индексі**

*: 0.698
*: 0.660
*: 0.654
*: 0.622
*: 0.622

## Ескертпелер

## Дереккөздер

Санат:КСРО