open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ибраһим сүресі

52 аяттан тұрады. Меккелік сүре.

## Жекелеген аяттар
**Арабша жазылуы**: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

الر  ۚ كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَىٰ صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ ﴿١﴾ اللَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ  ۗ وَوَيْلٌ لِلْكَافِرِينَ مِنْ عَذَابٍ شَدِيدٍ ﴿٢﴾ الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا  ۚ أُولَٰئِكَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ ﴿٣﴾ وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ  ۖ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ  ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ﴿٤﴾ وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَىٰ بِآيَاتِنَا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ  ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ ﴿٥﴾ 


**Халифа Алтай бойынша:**:

Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын.

"Әлиф Ләм Ра. (Мұхаммед Ғ.С.) Бұл Құран адамдарды, Алланың рұқсатымен, қараңғылықтардан жарыққа, сондай-ақ үстем әрі мақтауға лайық Алланың жолына шығаруың үшін біз саған түсірген бір Кітап. (1)

Ол сондай Алла, көктердегі және жердегі нәрселер Онікі. Кәпірлерге болатын қатты азаптан нендей өкініш! (2)

Олар, сондай ақыретке қарағанда, дүние тіршілігін жақсы көреді. Сондай-ақ Алланың жолынан тосып, оның қисаюын қалайды. Осылар, ұзақ қаңғырыста. (3)

Әр пайғамбарды ашық түсіндірсін деп; елінің тілінде ғана жібердік. Алла кімді қаласа, адастырады да, кімді қаласа, тура жолға салады. Ол, өте үстем, аса дана. (4)

Расында Мұса (Ғ.С.) ны: “Еліңді қараңғылықтардан жарыққа шығар. Алланың күндерін ескерт” деп, мұғжизалармен жібердік. Шәксіз мұнда; бейнетке сабыр етіп, нығметке шүкіршілік етушілер үшін өнегелер бар. (5) "

## Ибраһим пайғамбардың Аллаһдан Ажарға көмек беруін сұрауы

"“Раббымыз! Ұрпақтарымның кейбірін егінсіз ойпатқа, құрметті үйің (Қағба)ның жанына орналастырдым. Раббымыз! Олар намазды оқитын болсын! Енді адамдардың көңілін оларға ауатын қыл! Сондай-ақ оларды, жемістермен ризықтандыр! Әрине олар шүкіршілік етер”. (14:37)

“Раббымыз! Күдіксіз, Сен жасырын, әшкерелерімізді білесің. Жердегі, көктегі нәрселер Аллаға жасырын емес”. (14:38)"

## Сілтемелер
* Құран  
* Аят  
* Тирмизи

## Дереккөздер


Санат:Құран сүрелері
Қытай медицинасы

**Қытай медицинасы** – дәстүрлі медицинаның белгілі және дамыған саласы. Қытай медицинасының негізі, қайнар көзі қытай халқының көне мәдениеті мен дәстүрінен, қытай өркениетінің жетістіктерінен бастау алады . Қытай медицинасы адамның организмін біртұтас дене деп қарастырады, ал дененің саулығы адам организміндегі қуаттың (энергияның) тепе-теңдігіне байланысты деп санайды. Мұнда бір мүшеге ғана қатысты диагноз жоқ (мысалы, гастрит, тағы басқа); ол адамның денесін жанынан айырып қарамайды, ондағы сезімдік (эмоциялық), ділдік, рухани қызметтер тек  миға ғана емес, әр мүшеге, әр клеткаға тән қасиет деп саналады. Жалпы алғанда,  басты назарды емделуге емес, аурудың алдын алуға аударады. Дәрігер, ең алдымен,  салауатты өмір сүруге үйрете алатын ұстаз әрі ақылшы. Сау адамның алдымен дәрігерден кеңес сұрауы дағдылы құбылыс. Мұндай ерекшелік, тіпті, көне жазбалардан-ақ айқын көрінеді. Мысалы, «Нэйцзин» қағидатында (б.з.б. 3 – 2 ғасырларда) былай жазылған: «Нағыз дананың ісі былықты түзегенінде емес, тәртіпті сақтағанында...». Дәрілер дайындау үшін қытай медицинасы тек қана табиғи құрамдарды қолданады; бұл батыстық медицинада жиі кездесетін асқыну мен жанама қауіп-қатерлердің болуын азайтады. Осындай ерекшеліктері арқасында оның ресми медицина әдістерінен белгілі бір артықшылықтары бар. Сонымен бірге, қытай медицинасының ұстанымдарының тиісті ғылым негіздеуі болмаса да, көп жағдайда оның емдік әдістерінің тиімділігінің жоғары екені байқалады. Оған мысал, әсіресе дүние жүзіне белгілі қытай медицинасының бір бағыты – чжэнь-цзю терапиясы, яғни инемен емдеу және күйдіру. Қазіргі кезде қытай медицинасы Дүниежүзілік Денсаулық сақтау ұйымында (ДДСҰ) ресми түрде танылды. Бірнеше халықаралық медицина ғылымы форумдар мен кездесулерде қытай медицинасы кеңінен зерттелуі, қолданылуы қажет деп көрсетілген. Бұл жөнінде 1978 жылы 6 – 12 қыркүйекте Алматыда өткен ДДСҰ-ның халықар. конференциясының декларациясы қабылданды.  ҚХР-да үкімет қолдауымен жыл сайын 30 мыңдай қытай медицинасы мамандары даярланады. Ал Қазақстанда қытай медицинасын оқыту Алматы мемлекеттік дәрігерлер білімін жетілдіру институтында, Шығыс медицина институтында (Түркістан қаласы) және бірқатар медицина жоғары оқу орындарда ашылған кафедралар мен факултеттерде жүргізіледі.

*
Қытайдағы мұсылмандар көтерілісі

thumb
**Қытайдағы мұсылмандар көтерілісі** — қытай үстемдігіне қарсы ұлт-азаттық қозғалыс. Оған дүнгендер, ұйғырлар, қазақтар, тағы басқа мұсылман халықтары қатысты. 18 ғасырдың 2-жартысынан бастап Шыңжаңда Цинь империясының билігі орнаған еді. Бұл өлкедегі қытайдың жергілікті әкімшілік жүйесінің ұзақ жылдар бойғы шектен шыққан қанауына шыдамы таусылған халық 19 ғасырдың 1-ширегінде бас көтере бастады. Қашқарда Зия ад Дин (1815) және қожа Жаһангер (1826–1827) бастаған ірі халық көтерілістері болды. 1847–1857 жылы бірнеше халық көтерілістері бой көрсетті. Бірақ бұл көтерілістердің барлығын қытай әскері аяусыз басып отырды. Цинь империясына қарсы бүкіл аймақтық көтеріліс 1864 жылы басталды. Кучар қаласында, Шэньси мен Ганьсу провинцияларында дүнгендер көтерілді. Бұл топқа ұйғырлар келіп қосылды. Көп ұзамай көтерілісшілер қаланы өз қолдарына алып, дүнгендер мен ұйғырлар келісе отырып, Кучардың билігіне Рашид-ад-Дин қожаны отырғызды. Ол билікте Хан қожа деген атпен белгілі болды. Мұсылман көтерілісшілерінің қысымымен 1865 жылға қарай Цинь империясы бүкіл Үрімжі округіндегі билігінен айрылды. Көтеріліс Жаркент, Хотан, Тұрфан, тағы басқа қалаларды шарпып, бүкіл аймаққа тарала бастады. Шыңжаңдағы Цинь билігіне орасан зор қауіп төнді. Көтеріліс жасауға бастамашы болған дүнгендер мен ұйғырларды қазақтар мен қырғыздар да қолдады. Көтерілістің бүкіл аймаққа өршуі нәтижесінде Шыңжаң аумағында Цинь билігінен азат болған дербес бес мұсылман мемлекеті – Кучар, Хотан және Қашқар ұйғыр сұлтандықтары, Жоңғарияда дүнген хандығы және Құлжада Тараншы сұлтандығы құрылды. Біріне-бірі тәуелсіз бұл хандықтар өз аумақтарын кеңейту үшін күрес жүргізді. 1867 жылы ұйғыр сұлтандықтары Бұзрұк қожа басшылығымен біртұтас мұсылман мемлекеті – Жетішаһарға бірікті. Сол жылы Бұзрұк қожаның әскери қолбасшыларының бірі, тегі қоқандық – Мұхаммед Якупбек (Жақыпбек) билікті өз қолына алды. Ол 1870–1871 жылы Түркиямен, Англиямен тығыз байланыс орнатты. Дүнген хандығын өзіне қаратып алып, Ресейдің шекаралық иеліктеріне қауіп төндіре бастады. Бұл аймақтағы саяси жағдайларды өз мүдделері тұрғысынан шешуде Ресей мен Англияның өзара бәсекелестігі күшейді. 1871 жылы шекаралық аймаққа қауіп төндірді деген сылтаумен Ресей Қазақстанмен шекаралас Тараншы сұлтандығын басып алды. Цинь империясы Орталық Азиядағы стратегиясының маңызы бар Шыңжаңдағы билікті қалпына келтіру үшін күш салуға кірісті. 1873–1874 жылы Шэньси, Ганьсу, Нинься провинцияларындағы көтерілістерді талқандады. 1876 жылы Жоңғарияны, Үрімжіні алды. 1877 жылы Қытай әскері Шығыс Түркістандағы Қашқар, Кучар, Хотан, Турфан қалаларына кірді. 1878 жылы орыстардың қолындағы Іледен басқа бүкіл Шыңжаң жерінде Цинь өкіметінің билігі қалпына келтірілді. 1881 жылы Ресеймен жасалған екі жақты келісімдерден кейін Ілені қайтарып алды. Шыңжаңдағы мұсылмандар көтерілісін басқан соң бұл аймақта Қытай өкіметі мықты әрі берік тәртіп орнатып, оны билеп-төстеудің тиімді әдістерін іске асыруға кірісті.
	
## Дереккөздер

Санат:Қытай тарихы
Санат:Көтерілістер
Гугун мұражайы

**Гугун мұражайы** – ортағасырлық қытай сәулет өнерінің бірегей ескерткіші. 1420 жылы Пекин қаласындағы Тянаньмэнь алаңының солтүстік жағына салынған Мин және Цин әулеті императорларының сарайы болды. Аумағы 723600 метр квадрат. Айналасы биіктігі 10 метр дуалмен қоршалған. 1912 жылы Қытайда патшалық билік жойылып, республика жарияланған соң сарайдың бір бөлігінде ескі мәдени жәдігерлер көрмеге қойыла бастады, 1918 жылы мемлекеттік мұражай осында көшірілді. 1925 жылы Қытай үкіметі оны Гугун мұражайы етіп қайта құрып, көпшіліктің көруіне рұқсат берді. Экспонаттардың жалпы саны 1 миллион 100 мың. Мұражайда сирек кездесетін тарихи, әдеби, діни қолжазбалар мен ксилографиялық кітаптардың 500 мыңнан астам данасы сақтаулы. Олардың ішінде қытайшадан басқа шүршіт (маньчжур), моңғол, тибет, ұйғыр, түрік-шағатай жазуындағы кітап, қолжазбалар да мол. 1948 жылы Гоминьдан үкіметі Гугун мұражайынан әр түрлі мұралар мен сирек кездесетін қолжазба кітаптардың 230 мыңнан астам данасын Тайваньға алып кетті. 1965 жылы Тайвань – Гугун мұражайы ашылды.

## Дереккөздер


Санат:Қытай мұражайлары
Санат:Мұражайлар
Ел тізімі (қала жұрты)

thumb|300px|Елдердегі халық саны (2011 ж.)
Бұл мақалада мемлекеттердегі қала халқының саны жайлы мәліметтер көрсетілген.

## Кесте

## Тағы қараңыз
* Ел тізімі
* Ел тізімі (халық санымен сұрыпталған)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Urban population (most recent) by country.nationmaster.com

Санат:География
Санат:Демография
Санат:Ел тізімдері
Ош

**Ош** () — Қырғызстан оңтүстігіндегі қаласы. Бішкек қаласынан оңтүстік-батысқа 300 км қарай жерде Ферғана аңғарының шығыс бөлігінде орналасқан.

## Құрылымы
Қала ауқымы — 18,5 км².

Қала әкімшілігі төрт бөлікке бөлінген.

## Халқы

## Бауырлас қалалары
*  Санкт-Петербург, Ресей (2004 жыл)
*  Новосибирск, Ресей (26 маусым 2009 жыл)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

*Ресми сайт , 

Санат:Қырғызстан қалалары
Санат:Дәнекер орденінің иегерлері
Санат:Ош
Санат:Жібек жолының бойындағы қалалар
Санат:Ферғана аңғары
Санат:Түркі әлемінің мәдени астаналары
Ұзақбай мешіті

**Ұзақбай** мешіті - Қармақшы ауданы, бұрынғы ''Қызылжұлдыз'' ауылдық кеңесі, қазір Төребай Би ауылының солтүстігінде, Сырдария өзенінің сол жақ жағалауында орналасқан архитектуралық діни-тарихи құрылыс нысаны. Мешіттің қазір тек қираған орны сақталған. Дегенмен, құрлыстың құрылымын анық көруге болады. Мешіт XIX ғасырдың соңы - XX ғасырдың 30-40 жылдары танымал ағартушы молда Ұзақбай өз қаржысына салынған. Құрлыстың іргетасы тастан қаланған. Төбесі арыс ағаштан үрлік салынып, қамыспен жабылған. Қабырғалары қам кесектен қаланып, сырт қабырғасының үштен бірі лай балшықпен сыланған. Ғимараттың іші шағын 2 бөлмеден тұрады. Қазіргі таңда құрлыстың айналасында осы маңда өмір сүрген жергілікті халықтың шағын қорымы орналасқан.

Санат:Қазақстан мешіттері
Миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі

Төменде **миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі** көрсетілген.

## Миллионер қалалар тарихы
**Миллионер қалаларға** тұрғындар саны 1 миллионнан асқан қалалар жатады. Әлемдегі ең алғаш тұрғындар саны миллионға жеткен қала Рим қаласы болған. Әлемнің жаңа тарихындағы алғашқы миллионер қала 1800 жылы Жапониядағы Эдо (қазіргі Токио) қаласы болған. 1850 жылы миллионер қала екеу болса, 1985 жылы ондай қала саны 273-ке жеткен. 
[1000px|[Эдо қаласының көрінісі, 1865-1866 жж.]]

## Миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі

## Тағы қараңыз
* Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі
* Ел тізімі (қала жұрты)

## Сыртқы сілтемелер
* Әлем елдерінің халық саны
* Елдер мен қалалар халқының саны
* Department of Economic and Social Affairs Population Division
* A portal to the countries of the world.
* Халқы 1 миллионнан кем қалалар

## Дереккөздер

Санат:География
Санат:Демография
Санат:Ел тізімдері
Бауыржан Ренатұлы Жолшиев

**Бауыржан Ренатұлы Жолшиев**  (8 мамыр 1990, Фрунзе, Қырғыз КСР, КСРО) —  қазақстандық футболшы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының экс-шабуылшысы. 

## Мансап

### Клубтық
Бауыржанның бiрiншi клубы "Алматы" болды. Ол "Алматыда" 2 маусым өткiздi.  "Атырауға" 2009-дан 2011 жылға дейін ойнады.  2011 жылды жазда "Тобылға" ауысты. 

2014 жылы ақпанда "Астана" клубымен екі жылдық келісім шарт жасасты. Клуб сапында екі жыл қатарынан Қазақстан чемпиогны атанды, 2015 жылы күзде УЕФА Чемпиондар лигасына қатысып, 18 тамыз күнгі плей-офф кезеңінде АПОЭЛ қақпасына жеңс голын соқты (1:0).

2015 жылы 9 желтоқсанда сырт алаңда УЕФА Чемпиондар лигасының топтық кезеңінде "Галатасарайға" қарсы карьерасындағы соңғы ойынын өткізді. 

Бір аптадан соң еркін агент ретінде клубтан кетті. Бірақ сол күйі футбол ойнамады.

2018 жылы карьерасын жаңғыртуға әрекет жасады, бірақ "футболдан гөрі тұрмыстық жағдайын дұрыстауды" алдыңғы кезекке қойып, футбол ойнаудан бас тартты.

### Ұлттық құрама
Қазақстан жастар құрама командасы сапында 2010 жылы  қарсы алғашқы кездесуін өткізді. Алғашқы добын достастықтардың кубогiнде соқты.

2012-15 жылдары негізгі құрама сапында 13 рет алаңға шықты. 2013 жылы 6 ақпанда Молдоваға қарсы жолдастық кездесуде құрамадағы тұңғыш голын соқты 3:1).

2014 жылы 5 қыркүйекте Қырғызстанға қарсы жолдастық кездесуде екі голдың авторы атанды (7:1).

## Табыстары

### Командалық
**Атырау**
* Қазақстан Кубогының иегері : 2009

; «Астана»

* Қазақстан чемпионы (2): 2014, 2015
* Қазақстан суперкубогы (1): 2015

### Жеке
* 2012 жылғы Үздік жас ойыншы

## Дереккөздер


## Сілтемелер
* «Тобол» ФК сайтындағы профиль 

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Алматы ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Ермек Болатханұлы Қуантаев

**Ермек Болатханұлы Қуантаев** (13 қазан 1990 жыл, Қостанай, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы. 

## Жетістіктері

### Командалық

* Қазақстан чемпионы (1): 2010
* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2015, 2016, 2017
* Қазақстан чемпионатының  қола жүлдегері (1): 2014
* Қазақстан кубогы (3): 2014, 2015, 2017
* Қазақстан кубогының финалисі (1): 2011
* Қазақстан суперкубогы (2): 2016, 2017

### Жеке

* Қазақстанның үздік жас ойыншысы: 2010

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* «Тобол» ФК сайтындағы профиль 

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Тұран Түркістан ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Хан Тәңірі ФК ойыншылары
40 Glocc

**40 Glocc** (шын аты **Лоренс Уайт**, 1979 жылдың 16 желтоқсаны, Галвестон (Техас)) — американдық рэпер, Infamous Records және G-Unit Records лейблдармен қарым-қатынасады.

## Балалық шағы
Рэпер Галвестон қаласында (Техас штаты) туып, сол жерде 8 жасқа дейін ата-әжесімен бірге турған. Кейін өз шешесімен Калифорнияға көшіп кетті. Өз жанұясымен Колтон қаласына (Калифорния штаты) көшіп кетті.

## Дискографиясы

### Студиялық альбомдары
* 2003 — The Jakal
* 1997 — Migrate, Adapt or Die (Zoo Crew-мен бірге)

### Микстейптері
* 2006 — *Outspoken*
* 2006 — *Outspoken 2*
* 2007 — *Outspoken 3* (DJ Whoo Kid-мен бірге)
* 2007 — *That New Nigga* (DJ Nik Bean мен DJ Felli Fel бірге)
* 2009 — *I Am Legend* (DJ Whoo Kid пен DJ Nik Bean бірге)
* TBA — *The Graveyard Shift* (Spider Loc-пен бірге)

## Дереккөздер


## Сілтемелер
* http://www.40glocc.com/ 
* 
*
Жәннәт

**Жәннәт** (Ерте парсы тілі: *pairidaeza*) және (парсы тілінде: *pardis*). Жәннәт пен Жаһаннамның бар екенін Қасиетті Құран Кәрімді оқу арқылы танып-білуге болады.
**Жәннат, Жаннат, Жәннәт** — діни түсініктегі адам жанының о дүниеде мәңгілік рақатта болатын орны. Жәннат туралы түсінік жанның о дүниелік өмірі туралы алғашқы діни сенімдерден бастау алады. Тәуратта (Көне өсиет) Жәннат алғашында Адам ата мен Хауа ана тұрып, кейін күнәлары үшін қуылған ғажайып бау-бақша түрінде суреттелген. Інжілде (Жаңа өсиет) Жәннат туралы түсінік дінге сенушілердің өлгеннен кейін қайтып оралатын орны ретінде сипатталған. Көптеген діндерде Жәннат рахаты күнаҺарлардың тозақта тартатын азабына қарсы қойылады. Жәннат — ислам дінінде адал мұсылмандардың о дүниедегі мәңгілік мекені ретінде суреттеледі. Алла тағала қасиетті Құран Кәрімдегі Зүмәр сүресінің 72 — 73-аяттарында былай деген. “Раббыларына қарсы келуден сақсынғандар, топ-топ жәннатқа жолданады. Сондай-ақ, олар оған барғанда оның есіктері ашылады. Оларға оның сақшылары: “Сендерге сәлем. Қош келдіңдер, жәннатқа мәңгі қалатын түрде кіріңдер” дейді. 
Ислам хадистерінде Жәннаттың 8 түрі аталады: дар ул-жалал (ақ маржанмен безендірілген); дар ус-салам (қызыл тастардан тұратын); жаннат ул-мағуа (жасыл асыл тастардан жасалынған); жаннат ул-қулт (сары маржан тастардан жасалынған); жаннат ул-нағим (ақ күмістен жасалған); дар ул-қарар (қызғылт алтыннан жасалынған); жаннат ул-фердаус (күміс, алтын, асыл маржан тастардан жасалынған); ғадын (ақ асыл тастан тұратын).

## Дереккөздер

## Сілтеме
Қазақ энциклопедиясы

Санат:Дін
Санат:Ислам
Руслан Мырсатаев

**Руслан Мырсатаев** (Қырғызстанда туған)— қазақ әуесқой боксшысы, 91+кг салмақ дәрежесінде (бойы 186 см) Әлемдік Бокс Сериясында «Астана Арландары» команда сапында өнер көрсетеді.
Бокстың алдында футболмен айналысқан, сосын екі жыл самбоға қатысып ол жақтан нәтиже шығара алмаған соң 17 жасында боксқа ауысты. Алғашқы жаттықтырушысы – Владимир Рослов  (Кеңес кеңістігіне әйгілі болған маман). 2005 жылы Қырғызстанның атынан Азия біріншілігіне қатысып, жақсы өнер көрсетті. Сол жылы әлем чемпионатында ширек финалға жеткен. Одан бері Қазақстанға көшіп осы ел атынан өнер көрсетуде.
АИБА тарапынан 2012 жылғы «WSB дәрежесі бойынша жылдың үздігі» деп танылған.

## Жетістіктері
* 2010 президент кубогы - Қола
* 2009 президент кубогы - Күміс
* 2008 Олипиада ойындары - ширек финал

## Дереккөздер


Санат:Астана арландары
Санат:Қазақстан боксшылары
Абәсә сүресі

42 аяттан тұрады, Меккелік сүре.

## Сілтемелер
* Құран  
* Аят  
* Тирмизи

## Дереккөздер


Санат:Құран сүрелері
Таһа сүресі

135 аяттан тұрады. Меккелік сүре.
"Таһа" аталуының себебі сүре Араб тілінің طه әріптерімен басталады.

## Аяттар:1-10
**Арабша жазылуы**: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

طه ﴿١﴾ مَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَىٰ ﴿٢﴾ إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشَىٰ ﴿٣﴾ تَنْزِيلًا مِمَّنْ خَلَقَ الْأَرْضَ وَالسَّمَاوَاتِ الْعُلَى ﴿٤﴾ الرَّحْمَٰنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَىٰ ﴿٥﴾ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَمَا تَحْتَ الثَّرَىٰ ﴿٦﴾ وَإِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَأَخْفَى ﴿٧﴾ اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ  ۖ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ ﴿٨﴾ وَهَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ مُوسَىٰ ﴿٩﴾ إِذْ رَأَىٰ نَارًا فَقَالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ نَارًا لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْهَا بِقَبَسٍ أَوْ أَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدًى ﴿١٠﴾


**Халифа Алтай бойынша:**:Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын.

"Та Һә.(1)

Саған Құранды машақат үшін түсірмедік. (2)

Бірақ қорыққан кісіге насихат үшін түсірдік. (3)

Жер мен биік көктерді жаратқаннан түсірілді. (4)

Ол Рахман, ғаршыны меңгерді. (5)

Көктердегі, жердегі әрі екі арасындағы нәрселермен топырақтың астындағы нәрсе Оған тән. (6)

Сөзіңді мейлі әшкере сөйле. Расында Ол сырды да, құпияны да біледі. (7)

Ол Алла. Одан басқа ешбір тәңір жоқ. Ең көркем аттар Оған тән. (8)

(Мұхаммед Ғ.С.) саған Мұса (Ғ.С.) ның әңгімесі келді ме? (9)

Сол уақытта ол бір от көріп, үй-ішіне: “Тұрып тұрыңдар. Бір от көрдім. Бәлкім сендерге бір шоқ келтіремін немесе от жақта, бір жол көрсетуші табармын” деді. (10) "
## Сілтемелер
* Құран  
* Аят  
* Тирмизи

## Дереккөздер


Санат:Құран сүрелері
Бостандық ауданы (Өзбекстан)

**Бостандық ауданы** () — Өзбекстанның Ташкент облысының солтүстік-шығысындағы әкімшілік бірлігі. Әкімшілік орталығы – Ғазалкент қаласы. Солтүстігінде Қаржан тауы арқылы Оңтүстік Қазақстанның Қазығұрт ауданымен, шығысында Қырғызстанның Талас облысымен, оңтүстік-шығысында Өзбекстан Республикасының Наманган облысының Поп ауданымен, солтүстік-батысында Ташкент облысының Қибрай ауданымен, оңтүстігінде Жоғары Шыршық, Паркент, Охангарон аудандарымен шектеседі. 

Бұл аудан Тянь-Шаньның ықпалындағы таулы өлкеде орналасқан. Бостандық ауданы өзінің экономикалық жаңғыруын 1963 жылғы өзінің территориясында Шарбақ СЭС-інің құрылысының басталуымен байланыстырады. Сондай-ақ, қазіргі уақытта Бостандық ауданының территориясында Ташкент пен Өзбекстанның басқа да қалаларының тұрғындары үшін санаториялары және басқа да демалыс орындарымен танымал. Бұлар: Шымған, Шарбақ, Шарбақ су қоймасы, Бричмулла, Құмсан.

## Тарихы
### Өзбекстан құрамына өтуі
Бостандық ауданы 1956 жылға дейін Қазақстан Түркістан облысының әкімшілік құрамына қарап келген. 1956 жылғы 13 ақпандағы КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының «Қазақ КСР-і мен Өзбек КСР-інің арасындағы шекараларына жекелеген өзгерістер енгізу туралы» Қаулысымен Бостандық ауданы түгелімен Қазақ КСРі құрамынан Өзбек КСРі құрамына берілген.

## Табиғаты
Айнала Батыс Тянь-Шаньның биік және орташа таулары - Қаржантау, Өгем, Талас Алатауы, Піскем, Шатқал, Шымған тау жоталары жүйесі қоршап жатыр. Ең ірі өзені – Шыршық өзені, және оның сағалары болып табылатын Піскем, Шатқал, Өгем секілді бірнеше өзендер ағып өтеді. Аудан территориясының солтүстік-шығыс бөлігін орай Өгем-Шатқал табиғи ұлттық паркі орналасқан. Шымғанда тау шаңғысы базасы бар.

## Халқы
Халқының этникалық құрамы негізінен өзбектер (45%), қазақтар (26,5%), тәжіктер (17,0%), орыстар (7,5%).

2013 жылғы дерек бойынша, ауданда 160 000 адам тұрды. 

## Танымал тұлғалары
Бейжің олимпиадасының чемпионы, танымал боксшы -  Бақыт Сәрсекбаев Павлодар қаласында туылғанмен, осы Бостандық ауданының Табақсай ауылындағы атасы мен әжесінің қолында өскен, тәрбиеленген.

## Дереккөздер

Санат:Ташкент облысы аудандары
Ел тізімі (халықтың табиғи өсімі)

thumb|300px|Халықтың табиғи өсімі, 2010 ж.	

Бұл мақалада әр елдегі халықтың табиғи өсімі жайлы мағлұмат көрсетілген. Халықтың табиғи өсімі елдегі туу (1000 адамға шаққандағы туу) мен өлімнің (1000 адамға шаққандағы өлім) айырмасы ретінде келтірілген. Кестедегі туу мен өлім **CIA World Factbook** бағалауы бойынша жазылған.

## Кесте

## Тағы қараңыз
* Ел тізімі
* Халықтың табиғи өсімі
* Қазақстанның халық саны мен табиғи өсімі

## Сыртқы сілтемелер
Қазақ ұлты: этнодемографиялық даму белестері

## Дереккөздер


Санат:География
Санат:Демография
Санат:Ел тізімдері
Мұхаммедрасул Меджидов

Сурет:Məhəmmədrəsul Məcidov.jpg
**Мұхаммедрасул Меджидов** (; Дағыстан, Ресей) — Әзірбайжан құрамасына кіретін боксшы, Бакудегі 2011 жылғы әлем чемпионатында бірінші орын алып, аса ауыр салмақ дәрежесінде (91+ кг) Лондон олимпиадасына жолдама алған.
2010-2011 жылғы маусымда Әлемдік бокс сериясында Baku Fires команда құрамасында жеке чемпионатқа жолдама алып италиандық Клементе Руссоға ғана жол берген. Айта кетерлігі осы жобада Бакуде қазақ боксшысы Руслан Мырсатаев Меджидовқа ұпаймен ұтылған.

Санат:Әзербайжан боксшылары
Санат:Бүкіләлемдік Бокс Сериясы
Ел тізімі (бала өлімі бойынша)

thumb|350px|2008 жылғы бала өлімінің деңгейі

**Бала өлімінің коэфиценті** — 1000 тірі туған балаға шаққандағы бір жасқа дейінгі балалардың өлімі. Бұл көрсеткіш кейде елдің даму деңгейін және денсаулық сақтау жүйесінің даму деңгейін анықтау үшін қолданылады. Біріккен Ұлттар Ұйымының бағалауы бойынша Жердегі бала өлімінің орташа көрсеткіші — 49,4, ал **CIA World Factbook** бағалауы бойынша —  44,13 (2010 жыл). Біріккен Ұлттар Ұйымының бағалауы бойынша Жердегі бес жасқа дейінгі бала өлімінің орташа көрсеткіші — 73,7.

## Кесте

## Тағы қараңыз
* Қазақстанның халық саны мен табиғи өсімі
* Ел тізімі (халықтың табиғи өсімі)

## Сыртқы сілтемелер
Бала өлімі 

## Дереккөздер


Санат:География
Санат:Демография
Санат:Ел тізімдері
Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы

300px|thumb|right|1932 жылдағы Қазақ АКСР-і
**Қазақ Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы,** немесе **Қазақ АКСР** (лат. жазу *Qazaq Aptonom Sotsijalistik Sovettik Respublikasь, Qazaƣьstan*) — қазіргі Қазақстан аумағындағы РКФСР құрамындағы әкімшілік-шекаралық бірлік, Қазақ ұлттық автономиясы. 1925 жылдың 15 маусымынан 1936 жылдың 5 желтоқсанына дейін өмір сүрді. Бастапқыда бұл автономия **Қырғыз Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы** (1920-1925) деп аталып келді, кейіннен 1925 жылы ҚазАКСР орталық атқару комитетінің төрағасы "қырғыз" деген атауды "қазақ" деген атаумен алмастыру туралы қаулысымен Қазақ АКСР-ы деп аталынды.

ҚазАКСР-ның әкімшілік орталығы алдымен Қызылорда (1925—1929), кейіннен 1929 жылдан бастап Алматы қаласына көшірілді..

## Шекарасы
1932 жылдары батысында Төменгі-Волжск өлкесімен, солтүстік-бастысында - Ортаңғы-Волжск өлкесімен, солтүстігінде - Орал облысымен, солтүстік-шығысында Батыс Сібір өлкесімен, оңтүстігінде - Орталық Азия Кеңестік республикаларымен, оңтүстік-шығысында Қытаймен шекарала жатты.

## Ауданы және Халқы
Ауданы (1933 жылғы 1 қаңтарында) 2 853 мың шаршы км. құрады. Халқы - 1931 жылдың 1 қаңтарындағы санағы бойынша -  7 260,5&nbsp;мың&nbsp; адам, оның ішінде қала тұрғындары (1926 жылығы санақ) - 911,2&nbsp;мың&nbsp; адам болды.
## Қазревком мүшелері
* ***С.Меңдешев*** (1882-1937)

**1912 жылы коммунистік партия мүшесі, Бөкей губерниялық атқару комитетінің төрағасы;
**1919 жылы Қазревком төрағасының орынбасары;
**1920-1925 жылдары Қазақ АКСР Атқару Комитетінің төрағасы;
**1937 жылы репрессия құрбаны болды.
****Ә.Т.Жангелдин***(1884-1953)

**1915 жылы коммунистік партия мүшесі;	
**1916 жылы ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының бірі, Торғай әскери комиссары;	
**1918 жылы Торғай облыстық Кеңесі атқару комитетінің төрағасы;	
**1918 жылы Қазревком төрағасының орынбасары.	
****А.Байтұрсынұлы***(1873-1937)	

**"Алаш" партиясын құрушылардың бірі - "Қазақ" газетінің редакторы;	
**1919 жылдан Қазревком мүшесі, оқу министрі;
**1937 жылы репрессия құрбаны болды.
	
## Дереккөздер
	

	
Санат:Қазақстан тарихы
Hitachi

Жапондық мультинационалды конгломерат, Токио қаласында орналасқан. Hitachi өзіне бизнестің 11 түрін жүргізіп отыр, атап айтсақ: ақпарат және телекоммуникация, электрикалық, әлеуметтік және индустриялды, автоматтық жүйелері, электронды компонент жабдықтар, құрылыс және қаржы қызметтері.

2011 жылы Forbes Global 2000 сараптамасы бойынша, Hitachi 473-ші орынды иеленген.

## Дереккөздер
Ел тізімі (адамның өмір сүру ұзақтығы)

**Адамның өмір сүру ұзақтығы** — бұл бір жылы туған адамдар тобының орташа өмір сүру ұзақтығын көрсететін көрсеткіш. Бұл жағдайда әр жастағы адамдар тобындағы өлім деңгейі бір қалыпты қалады.

Кестеде әр елдегі жалпы адамның өмір сүру ұзақтығы және ерлер мен *әйелдердің* өмір сүру ұзақтығы жеке жазылған. Кестеге тәуелсіз елдермен қатар тәуелді аумақтар да кірді. Сандар елдегі медициналық қызметтің деңгейін және елдегі **АИТВ** (ВИЧ) инфекциясының таралуы мен соғыс әрекетінің болу факторларын көрсетеді. Бұл көрсеткіштер **CIA World Factbook** кітабы мен БҰҰ жасаған **World Population Prospects** (2005-2010 жылдар) тізімінен алынған. БҰҰ жасаған тізімде халық саны 100000 асатын елдер ғана кірген.

Жердегі адамның орташа өмір сүру ұзақтығы 67,2 жыл. БҰҰ көрсеткіші бойынша 67,2 (ерлер - 65, әйелдер - 69,5) және **ОББ** (ЦРУ) көрсеткіші бойынша 66,57 (ерлер - 64,52, әйелдер - 68,76).

## Кесте
thumb|Ерлердің өмір сүру ұзақтығы
thumb|Әйелдердің өмір сүру ұзақтығы

## CIA World Factbook жасаған тізім (2011 жыл).
thumb|250px|
CIA World Factbook бойынша өмір сүру ұзақтығы (2011 жыл).

thumb|270px|БҰҰ World Population Prospects - 2006 ж. Туғандағы өмір сүру үзақтығы.

## Тағы қараңыз
* Ел тізімі

## Сыртқы сілтемелер
* Бүкіл Әлемдік Денсаулық Сақтау Ұйымы

## Дереккөздер


Санат:География
Санат:Демография
Санат:Ел тізімдері
Intuit

**Intuit Inc.** — америкалық бағдарламалық жасақтаумен айналысатын компания. Компания көбінесе қаржы есептеуіш қызметтерін көрсететін бағдарламалық жасақтау түрлерін өндіреді.

## Профайл

1983 жылы Скот Кук және Том Проулск Калифорнияда компанияның негізін қалады.

Intuit Quicken және TurboTax қаржы бағдарламаларын шығарған, әрі QuickBooks бухгалтерлік бағдарламалық жасағын да осы компания жасап шығарды.
Басқа да бірқатар есептеу бағдарламалары:
# QuickBooks Point of Sale кіші алып сату компанияларына қызмет көрсету
# ProSeries және Lacerte профессионалды салық санау бағларламасы
# QuickBase Web-ке негізделген жұмыс тобы шешім қызметі 

## Тарихы
Скот Кук әуел баста Procter & Gamble де қағазда жасалатын қаржы операцияларын компьютер жұмысы арқылы жеңілдетуді ұйғарады. Сол уақытта Стэнфордтегі Том Проулскке кезігеді. Екеуі компьютер фирмасын ашуды ұйғарады. Компанияның атын Intuit деп қоаяды ол Пало Альтода университеттің жаға жайында қызмет көрсете/жұмыс істеуды бастайды. Quickenнің бірінші версиясы Microsoft's Compiler да кодталады BASIC, ол IBM PC және UCSD Pascal  Apple II де жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:Технология компаниялары
Санат:Алфавит бойынша компаниялар
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2009

**Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2009** Швейцариялық Берн мен Клотен қалаларында 2009 жылдың 24 сәуір - 10 мамыр күндері аралығында өткен шайбалы хоккейден 73-ші чемпионаты. Бұл Швейцарияда өткен оныншы чемпионат (1928, 1935, 1939, 1948, 1953, 1961, 1971, 1990 және 1998).

## Қатысушы командалар

;A тобы
* 
*  
* 
*  

;B тобы
* 
* 
*  
*  

;C тобы
*  
* 
* 
* 

;D тобы
*  
* 
*  
*  

## Ареналар

## Алғашқы кезең
Он алты қатысушы командалар келесі төрт топқа бөлінді.

A және D топтары Клотенде, ал  B және C Бернде ойнаған.

## A тобы

**Мачтар нәтижелері**

Жергілікті уақыт (UTC+2).

----

----

----

----

----

## B тобы

**Мачтар нәтижелері**

Жергілікті уақыт (UTC+2).

----

----

----

----

----

## C тобы

**Мачтар нәтижелері**

Жергілікті уақыт (UTC+2).

----

----

----

----

----

## D тобы

**Мачтар нәтижелері**

Жергілікті уақыт (UTC+2).

----

----

----

----

----

## Плэй-офф

### Ширек финалдар

----

----

----

----

### Жартылай финалдар

----

### 3-ші орын үшін матч

### Финал

## Командалардың қорытынды жағыдайы

## Чемпион

Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары
Санат:2009 жылғы шайбалы хоккей
Санат:Швейцариядағы шайбалы хоккей
Колпинг Арена

**Колпинг Арена**  Швейцариялық Цюрих қаласындағы арена. Көбінесе шайбалы хоккейден мачтар үшін қолданылады және *Клотен Флайерз* командасының үй аренасы болып табылады. 2008 жылға дейін *Шлюфвег* () деп аталған, бірақ сосын демеушілік шарты артынан Колпинг Арена атауына ауыстырылды. Осы атаумен ол жеті жыл бойы аталынды.  Колпинг Аренаның сыйымдылығ 7561 адам және 1997 жылы салынған. 2009 жылы шайбалы хоккейден әлем чемпионатының мачтары өткізілген.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 

Санат:Стадиондар
Computer Sciences Corporation

thumb|250px|Ел Сегундо CSC тің Калифорниядағы офисі, АҚШ [thumb|250px|CSC'тің жергілікті бөлімшесі [HITEC қаласы, Хидерабад, Үндістан]]

**Computer Sciences Corporation** (**CSC**) () Американдық мультинационалды ақпараттық технологиялар және профессионалды қызметтер түрлерін көрсететін Фоллс Черч, Виргиния, АҚШта орналасқан компания. Қызмет көрсету түрлеріне жататындары : жүйелер интерграциясы, профессионалды қызметтер; мекемелер жасақтамаларын дамыту және менеджмент; қаржы қызметтеріне арналынған бағдарламалық жасақтамалар; Бизнес процесс оутсорсингі; басқарылмалы хостинг қызметтері; жасақтамалар және ақпараттық технологиялар (IT) инфрақұрылымы аутсорсингі.

Қыркүйектің 28, 2009, Xerox компаниясынан өзге АҚШ да жалғыз негізгі аутсорсинг вендоры болып саналып келеді.

## Сілтемелер
* ресми торабы

Санат:Технология компаниялары
Санат:Алфавит бойынша компаниялар
EMC Corporation

**EMC Corporation** (NYSE: EMC ), Financial Times Global 500, Fortune 500 және S&P 500 компаниялырың тізіміне кіреді. Ақпараттық инфрақұрылым дамыту, көрсету және қолдау көрсетін, визуализация платформаларын, компьютерлік hardware, бағдарламалық жасақтама, IT қызметтерін көрсететін фирма. EMC Hopkinton, Массачусетс, АҚШта орналасты.

Бұрынғы Intel қолбасшысы Ричард Еган және оның жатақханалық досы Роджер Марино екеуі EMC компаниясының негізін қалайды. Компанияның атауы EMC, алғашқыда негізін қалаушылардың аттарының бірінші әріптерінен құралады. Компанияның логотипі Альберт Энштейннің масса релятивистік формуласына ұқсас етіліп жасалыпты.

EMC көпшілік жарна қағазға бағасы бір үлеске $16.50 АҚШ долларымен сәуірдің 06, 1986-жылы шықты.

## Тарихы
 EMC, 1979 жылы Ричард Еган және Роджер Марино (E және M = EMC) екеуі негізін қалайды. Екеуі бірігіп 64-kilobyte еске сақтау құрылғысын әлемге паш етті. Prime Computer 1981 жылы еске сақтау компьютер құралдарын дамыту арқылы жұмысын бастайды.

Шілде 2006 жылы EMC Шанхай, Қытайда өзінің Зерттеу және Дамыту офисін ашты, себебі өсіп келе жатқан Қытай нарығында көп олжа ұтуға мүмкіншіліктері бар.

Маусым 7, 2007, EMC $160 АҚШ долларын Сингапурға инвестициялайтынын айтты, себебі мұнда дамыту лабораториясын қойса, өнімділік артады.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Frequently Asked Questions

Санат:Технология компаниялары
Санат:Алфавит бойынша компаниялар
ПостФинанс Арена

**ПостФинанс Арена** () (алғашқы атауы **Альменд мұз сарайы** () және **Берн Арена** () — швейцариялық Берндегі арена. Көбінесе шайбалы хоккейден қолданылады және СК Берн үй аренасы болып табылады. 1967 жылы ашылып, қазіргі кезде оның сыйымдылығы 16789 адам. 

ПостФинанс Арена — 2009 жылдың шайбалы хоккейден әлем чемпионатының негізгі аренасы болған және *Виктория Кубогінің* алғашғы жарысын өткізген.

## Көрермендер
ПостФинанс Арена жалпы еуропалық рекордты ұстап тұр — 2006/2007 маусымындағы орташа көрермендер саны 15993.

thumb|none|200px|ПостФинанс Арена трибуналарының бірі

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Швейцария стадиондары
NTT Data

мультинационалдық жүйелер біріктіруші және IT консультация көрсететін компания, Nippon Telegraph and Telephone (NTT) Group тің бір бөлік компаниясы.

## Операциялары
Жапонияда NTT Data бірлескен кәсіпорын ашады, олар мыналар: NTT Data-Sanyo Electric фирмасы Sanyo компаниясына IT қызметтерін көрсетеді. Жапония сыртында Ұлыбритания, Қытай, Малайзия, Тайланд, Үндістан, АҚШ елдерінде қызметтерін көрсетеді.


Image:Toyosu Center Building 001.JPG|NTT Data офисі Toyosu Center ғимаратында (сол жағы) және оның қосымшасы Toyosu, Koto-ku, Токиода.
Image:NTT Data Kansai Dojima Building.jpg|NTT Data ның Осакадағы офисі, Dojima ғимараты, Осака


Бәсекелесушілер:
* NEC, Fujitsu, Hitachi, Nomura Research Institute, тағы басқалары.
* IBM Japan, HP Japan, тағы басқалары.

## Сілттемелер
* NTT 2008 жылғы репорт

## Сыртқы сілттеме
* NTT Үй беті

Санат:Технология компаниялары
Санат:Алфавит бойынша компаниялар
Әндіжан

**Әндіжан** () — Өзбекстандағы Әндіжан облысының әкімшілік орталығы. Халық саны — 425 500 мың адам (2017 жыл).

## Географиясы

Қала Ферғана жазығының шығыс бөлігінде, Андижансай өзенінің бойында орналасқан. Ташкенттің оңтүстігінен 260 км қашықтықта, Ош қаласының солтүстік-батысынан 40 км қашықтықта жатыр.

Әндіжан Тянь-Шань мен Памирге дейін созылып жатқан Алай жотасының таулы қыраттарымен қоршалған Ферғана алқабының құнарлы үстіртінде салынған. Тау беткейлерінде қылқан жапырақты ормандар, аршалар, жаңғақ тоғайлары өседі.
Ферғана алқабының қолайлы ауа-райы мен құнарлы топырақтары шырынды жемістерді, цитрус жемістерін, тәтті қауындарды өсіруге мүмкіндік береді. Алқап сейсмикалық белсенді аймақта орналасқан. Қаланы қоршап тұрған төбелер желден қорғайды. Мұнда қыс қысқа және жылы, ал жазда күн соншалықты ыстық емес

## Тарихы
Андижан Ферғана жазығындағы ежелгі қалалардың бірі. Оның негізі қаланған уақыт белгісіз. Тарихи жазбаларда оның атауы 9-ғасырдан бастап "**Андукан**" атауымен кездесе бастады. XV ғасырдан бастап қала атауы **Андиган** болып өзгеріп, феодалды мелекеттің астанасы болды. 

1483 жылы Андижанда Ұлы моғолдар мелкетінің негізін салушы және "Бабыр-наменің" авторы Бабыр хан өмірге келген. Әндіжан Қоқан хандығының құрамында болды. 20 ғасырдың басында мұнда темір жол салынуымен Әндіжан бүкіл Ферғана алқабының экономикалық өмірінің орталығына айналды.

1902 жылы желтоқсанда Әндіжанда Рихтер шкаласы бойынша 6,7-ден 9 баллға дейінгі жер сілкінісі болды, ол Әндіжан трагедиясы деп аталды. Жер асты дүмпулері бір ай бойы жалғасты. Мәліметтер бойынша, 30 мың үй қирап, 4500 адам қаза тапты.

Бүгінде Әндіжан Өзбекстанның ауыл шаруашылығы мен өнеркәсібі дамыған ірі қалаларының бірі болып табылады.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Әндіжан – үлкен қала. Ол өз елінде (Өзбекстан) халық саны бойынша 4-ші орында, аймақта (Әндіжан облысы) көш бастап тұр. Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 1259 орын.

Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Асака (10 км), Бұлақбасы (12 км), Палванташ (14 км), Мархамат (16 км), Қожабат (17 км), Құйғанжар (22 км), Жалаңқұдық (24 км), Оңтүстік Аламысық (24 км), Шаһрихан (25 км), Пайтұғ (28 км), Қуа (28 км), Сарытас (32 км, Қырғызстан), Пахтабат (32 км), Қорғантөбе (35 км), Хаққұлабат (35 км), Боз (36 км), Айым (37 км), Ош (41 км,  Қырғызстан).

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада өнеркәсіптік кәсіпорындар және 3000-ға жуық шағын және орта кәсіпорындар орналасқан. Қалада химиялық заттар, тұрмыстық техника, электроника, азық-түлік өнімдері, жиһаздар, сорғыштар, аяқ киімдер, ауыл шаруашылығы техникасының қосалқы бөлшектері, әртүрлі инженерлік құралдар мен мүгедектер арбалары шығарылады.

Әндіжан қаласында төрт жоғары оқу орны бар. 2022 жылы Әндіжан мемлекеттік шет тілдер институты құрылды, ол шет тілдерін оқытатын жалғыз мемлекеттік институт болып табылады. Сондай-ақ қалада төрт колледж, бір академиялық лицей, 21 кәсіптік лицей, 47 орта мектеп, үш музыка және өнер мектебі, тоғыз спорт мектебі, 86 балабақша бар.

## Дереккөздер

Санат:Әндіжан облысы қалалары
Титаник мұражайы (Белфаст)

**Титаник мұражайы** — Солтүстік Ирландиядағы Белфаст қаласында орналасқан мұражай. Қаланың *Титаник* аты жаңа кварталында, бұрынғы *Харланд энд Вольф* верфі орына салынған ғимарат. Бұл мұражай Титаник кемеcінің тарихын көрсету үшін салынған. Ғимарат 6 қабаттан тұрады және осы кемеге арналған ең үлкен мұражай болып табылады. Мұражайдың  жалпы аумағы 12 000 шаршы метр.

*Титаник мұражайы* көпшілік үшін 2012 жылдың 31 мамырында ашылды.

## Тағы қараңыз
* Титаник

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*сайты
*Belfast City Council
*Northern Ireland Tourist Board
*Titanic Foundation 
*Titanic Quarter
*Civicarts / Eric R Kuhne & Associates, Design Architects & Master Planners for Titanic Quarter
Қамыстысай

thumb|300px|Қамыстысай ғарыштан көрінісі
[thumb|300px|[Омбы облысындағы Қамыстысай (Марьянов ауданы)]]
thumb|300px|Пикетное – Қамыстысайдың тұзды көлі
thumb|300px|Покровское – Қамыстысайдың тұщы көлі
**Қамыстысай** — құрып кеткен өзен аңғары. Аңғардың қалыптаса бастауы төменгі олигоценге, Шаған теңізінің (осыдан 40 млн. жыл бұрын) қайтқан кезіне жатады. Бастауы Сарыарқа аумағында жатыр. Ежелгі Қамысты өзені (Палеокамышловка) Көкшетау қыратынан бастау алып, ірі, қазір кеуіп қалған Қарасор көлі (шамамен Шаған мен Қамысақты өзендері аралығында) аумағындағы жазыққа шығады. Қазір Үлкен Тораңғыл көліне құятын Қамысақты өзені төрттік кезінде Қамыстының (Прокамышловканың) басталатын жері болатын. Одан әрі аңғар Ертіс өзеніне дейін Басқарасу бұлағы, Балықты көлі т.б. өзеншелер ағып жатқан, қазір мұнда шағын сулы арна ғана қалды.  Қамыстысайдың толық ағасы 1745 ж. шыққан «Атлас государственной империи» картасында белгіленген. 18 ғасырда Қамыстысай бірнеше жанама тармақтарын қосып, ұзыннан-ұзақ созылған көлдер тізбегіне айналды және су көп кезеңдерде қалпына келе бастады. 19 ғасырда көлдер арасындағы ағын біртіндеп тоқтады. Олардың арасындағы суағар Полудин селосына дейін жеткені 1865 ж. байқалды. Қазіргі Қамыстысай – солтүстік-шығыс бағыттағы Есіл-Ертіс өзендері аралығын қиып өтетін жайпақ, түбі ойпат. Ені 2-3 км, тереңдігі 20-30 м.

## Тағы қараңыз
*Қамысты өзені
*Қамысақты өзені

## Дереккөздер


Санат:Солтүстік Қазақстан облысы көлдері
Санат:Омбы облысы көлдері
Мұхаммед Юсуф Кандеһләуи

Хазірет **Мұхаммед Юсуф Кандахлауи** () 22 наурыз 1917 жылы Канда, Үндістанда дүниеге келеді. Исламдық діни ғұлама және ағартушы.

## Ғылыми жұмыстары
Сахабалар салған сара жол 2-томдық хадистер топтамасы.

## Тағы қараңыз
*Мунтахаб Ахадис
*Мұхаммед Ілияс Кандахлауи
*Сахабалар салған сара жол

## Сілтемелер

* 86.38 К-16 Мұхаммед Юсуф Кандахлау. Сахабалар салған сара жол - 2. - Алматы: "Көкжиек-Б" баспасы, 2011. - 560 бет.

## Сыртқы сілтемелер
* Баяндар, Урду тілінде 

Санат:1917 жылы туғандар
Санат:1965 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ислам ғұламалары
Санат:Үндістан мұсылмандары
Виго

**Виго** () — Испания мемлекетінің солтүстік-батысында орналасқан маңызды портты және өндірістік қала. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Понтеведра провинциясының құрамына кіреді. Виго Галисияның ірі қаласы әрі университет қалашығы болып табылады.

2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299088 адам, қала шетіндегі тұрғындарды қосқанда 420 мың адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 109,1 км² шамасында. 

## Тарихы
Қаланың негізін Римдіктер  қалаған,алайда қалада  Ежелгі Рим кезеңінің ешқандай құрылысы сақталмаған.1529 жылы император  Карл V Виго қаласына  Америкамен сауда жүргізуге рұқсат береді.1702 жылы Испан билігі үшін соғыста  Виго шығанағында англо- голландық жасақ пен флот Америкадан алтын мен күміс алып келе жатқан  франко-испандық эскадраны қиратып, мол олжаны ұрлап алып кетеді.

## Қаланың назар аударарлық орындары
* Ислас-Сиес — Виго айлағындағы үш арал,оның екеуіне пароммен жетуге болады.433&nbsp;га өлшемді архипелаг - тамаша жағажайлармен тек танымал демалыс орны ғана емес,сонымен қатар табиғаты қорғалатын аймақ және шағалалар,бірқазан, аққұтандардың ұя салатын орны.Илья-Норте аралының жағалауы британдық  «Гардиан» газетінде әлемдегі он тамаша жағалаудың құрамына кіретіндігі жарияланған.
* ежелгі қала,балықшы кварталы Berbés және айлақ
* Вигода Галисиядағы жалғыз,жер аумағы 45 тыс. кв. м-ді алатын,600 жануарлары мен аңдары бар  хайуанаттар саябағы орналасқан.
* Кастро - Вигоның оңтүстігінде орналасқан ежелгі қамал
* Понте-де-Ранде -  тұңғиық шығанақтың жағалауларын жалғастыратын және понтеведра тас жолымен аяқталатын аспалы көпір
* Гарсия Барбон театры (1025, архитектор Антонио Паласиос)
* Скит де-ла-Гиа
* Қорған-мұражай Кинёнес-де-Леон

## Суреттер

Сурет:Illas Cíes, Vigo 02.jpg|Сиес аралы
Сурет:Vigo dende o monte do castro.jpg|Кастродан қараған кездегі қала көрінісі
Сурет:Puente de rande.jpg| Понте-де-Ранде көпірі


## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Понтеведра елді мекендері
Санат:Испания қалалары
Санат:Виго
Хихон

**Хихо́н** (  - Испания мемлекетіндегі Астурия ауданындағы муниципалитет және өзен жағалауындағы өндірістік қала.Испанияның солтүстігіндегі ірі кемежайлардың бірі.Хихон қаласы тұрғындарының саны 280000 адамды құрайды.

## Тарихы
Адамдар бұл мекенде ерте кезден қоныстана бастаған.Ерте орта ғасырлық қолжазбаларда бұл қала «Хихия (Gigia)» деген атаумен кездеседі.Хихон ежелгі римдік теңіз жағасындағы қала болған."Хихон" атауы алғашында кішігірім түбекке атауға қолданылған,бүгінгі күндегі (Cimadevilla),сөзбе-сөз аударғанда "екі жағалау арасындағы жоғарғы айлақ" дегенді білдіреді,бұл түбекте қазіргі уақытта рекреациялық порт бар.Испанияның солтүстігіндегі ірі маңызды  кемежай El Musel деп аталады.

## Географиясы
Хихон қаласы Астурия жағалауының орталығында орналасқан,теңіз деңгейінен 513 м (Picu San Martin) және 672 м (Peña de los Cuatro Jueces) биіктікте жатыр,қала батыста Карреньомен,шығыста Виллавикиосамен және оңтүстікте Сиеро и Лланерамен шектеліп жатыр. 
Хихон қаласының бір бөлігі Симадевилла түбегінде орналасқан,бұл бөлік Сан-Лоренцо жағалауын және шығыстағы іргелес жатқан кварталдарды Пониенте и Арбеял жағалауынан,доктардан және батыстағы порттардан бөліп тұрады.Жақын маңда басқа да ірі астуриялық қалалар - Овьедо мен Авилес - орналасқан.

## Ауа-райы
Атлантикалық,жазда ауа-райы жылы,күншуақты жәәне кей күндері бұлтты болып тұрады.Қыста жаңбырлы және желді болады,кей күндері қар да жауып тұрады.Қала өте жоғары деңгейдегі ылғалды қала болып саналады.

## Тұрғындары

## Қаланың назар аударарлық орындары
* Волынка мұражайы (The Museo de la Gaita)
* Коррида сауда көшесі (Corrida)
*  Ревильяхихедо (Revillagigedo) сарайы - халықаралық өнер орталығы
*  Ховельяноса (de Jovellanos)  мұражайы - астуриялық гуманист және саясаткер
* Бархола (Barjola) өнер мұражайы

## Бауырлас қалалары
*  Новосібір Ресей, 1986 жылдан бастап

## Сыртқы сілтемелер
* http://ru.wikipedia.org/wiki/Хихон
* http://www.visitasturias.co.uk/  
* http://www.realsporting.com/
* http://www.gijon.es/default.aspx?leng=ru&zona=0 
* http://www.ayto-gijon.es/ 
* http://www.gijon.info/infogijon/index.asp

thumb|600px|left|Қаланың теңізден қарағандағы көрінісі.

Санат: Испания қалалары
Санат:Хихон
Овиедо

**Овиедо** (,) — Испания мемлекетінде орналасқан қала,Астурия автономиялық бірлестігінің әкімшілік орталығы.Муниципалитет Овьедо ауданының құрамына енеді.Овьедо ірі сауда және өнеркәсіп қаласы болып саналады.Қала VIII—IX ғасырдағы романдық сәулетке дейінгі қорық ретінде танымал.
Әлемде "Оведьо" аттас бірнеше қала бар және бұл қалалардың барлығы Америка құрлығында орналасқан.Сонымен қатар Мексикада,Парагвайда,Доминикан Республикасында және Флоридада да "Овьедо" аттас қалалар бар.

## Тарихы
Қаланың негізін 761 жылы Оветум тауында орналасқан әулие Винсент шіркеуіндегі сопылар  қалаған және қала жеміс-жидек бақшасымен қоршалған жазық дөңнің ортасында жайғасқан.Испания қаласын мавр тайпасымен жаулап алғаннан соң,Альфонсо II Оведьо қаласын өзінің сарайы етіп алады.Осыдан кейін қала христиандық  Испанияның бас қаласына және қажылықтың ірі орталығына айналады.Сонымен қатар Овьедо Астурия патшалығының астанасы  және Реконкистаның орталығы болған.1600 жылы Овьедо қаласында "Овьедо университеті" ашылады.XX ғасырда да бұл қалада соғыстар әлі болса жалғасын табады.1934 жылы тас көмір мен темір кеніне бай бұл аумақта көміршілердің көтерілісі болады,ал Франкоға қарсы ұзаққа созылған табысты қарсыласудан кейін бұл қала антифашисттік және кәсіпшілер одағының қозғалысының тірегі болып саналады.

## Тұрғындары
2005 жылғы санақ бойынша қазіргі кезде муниципалитет шекарасында  213,7 мың адам тұрады.

## Қалада туып-өскен танымал адамдар
* Фернандо Алонсо - "Формула - 1" автокөлік жарысының екі дүркін әлем чемпионы

## Қаланың назар аударарлық орындары
[thumb|[Овиедо шіркеуі]]
*Сан-Франциско орталық саябағы
* Қала әкімінің ғимараты мен Сан-Исидро шіркеуімен Конституциялық алаң
*Үлкен қоңыраулармен Сан-Сальвадор готикалық шіркеуі — астуриялық патшалардың мазарымен Испан христиан дінінің рәмізі 
* Сан-Тирсо шіркеуі

## Мұражайлары
* Сан-Висент монастырындағы тарихи-археологиялық мұражай
* Көркемөнер мұражайы

## Бауырлас қалалары
*   Вальпараисо ()  Чили 1976
*   Бохум (), Германия, 1979
*  Буэнос-Айрес (), Аргентина, 1983
*  Веракрус (), Мексика, 1983
*  Клермон-Ферран (), Франция, 1988
*  Тампа (), Флорида, АҚШ, 1991
*  Сантьяго-де-Компостела (), Испания, 1993
*  Санта-Клара (), Куба, 1995
*  Джерси-Сити (), Нью-Джерси, АҚШ, 1998
*  Самора (), Испания, 2001
*  Торревьеха (), Испания, 2004
*  Ханчжоу (), Қытай, 2006
*   Валенсия-де-Дон-Хуан (), Испания, 2006
*  Овьедо (), Флорида, АҚШ, 2006 
*  Визеу (), Португалия, 2007
*  Маранелло (), Италия, 2010

## Тағы қараңыз
* Испания. Изд-во «Вокруг света». 3-ші басылым. 2008. ISBN 978-5-98652-118-3

## Сыртқы сілтемелер
*  Овьедоның ресми сайты

Санат:Испания қалалары
Санат:Овьедо