Луч (конструкторлық бюро)

**«Луч» мемлекеттік Киев конструкторлық бюросы** () — Украинаның әскери-өнеркәсіп кешенінің ғылыми-өндірістік кәсіпорны.

Украина экономикасы мен қауіпсіздігі үшін стратегиялық маңызы бар кәсіпорындар тізіміне кіреді.

## Тарихы
### 1965–1991
Кәсіпорынды 1965 жылы кеңестік ғалымдар мен құрылысшылар авиациялық зымырандар мен теңіз торпедаларын автоматтандырылған бақылау және диагностикалаудың бірыңғай жүйелері мен кешендерін әзірлеуші ретінде құрды (оқ-дәрілерді тікелей әскери бөлімдерде, өндіруші зауытты тартпай-ақ бақылау және диагностикалау мүмкіндігін қамтамасыз ету мақсатында). «Луч» КБ атауы аббревиатура және мағынасы «Логически управляемая часть» дегенді білдіреді. 1965 жылы КБ әзірленді және өндіріске берілді.

1965–1969 жылдары КБ-да САК-46 авиациялық зымырандарын автоматты басқару жүйесі және АКИПС-80 автоматты бақылау-сынау жылжымалы станциясы құрылды және пайдалануға берілді.

1968–1972 жылдары КБ-да «Ингул» авиациялық зымырандарын қолдануға және техникалық қызмет көрсетуге дайындық кешені әзірленіп, өндіріске енгізілді (ГАЗ-66 жүк көлігінің шассиінде).

1969–1977 жылдары КБ-да «Трубеж» авиациялық зымырандарын қолдануға және техникалық қызмет көрсетуге дайындық кешені әзірленіп, өндіріске енгізілді.

1981–1983 жылдары жұмыс істеп тұрған «Ингул» және «Трубеж» кешендерін ауыстыру үшін «Гурт» көпфункционалды агрегаттық кәсіпорын кешенін әзірлеп, өндіріске берілді (өндірісі 1984 жылы игерілген).

### 1991 кейін
Украинаның тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін кәсіпорын Украинаның Қорғаныс министрлігіне берілді. Осыдан кейін МККБ жекешелендіруге жатпайтын Украина кәсіпорындарының тізіміне енгізілді.

2000 жылдардың басында «Барьер» МККБ танкке қарсы зымыран кешені (ТҚЗК) енгізілді. «Барьер» ТҚЗК-нің портативті нұсқасы алғаш рет 2005 жылы «IDEX-2005» қару-жарақ көрмесінде ұсынылды, сондай-ақ «Корсар» ТҚЗК-нің макеті («Корсар» ТҚЗК-нің демонстрациялық үлгісі 2006 жылы ұсынылды).

2001 жылға қарай кәсіпорын «Бук» зениттік-зымырандық кешендері үшін зениттік басқарылатын зымырандарға қызмет көрсету мерзімін ұзарта отырып, техникалық қызмет көрсету мүмкіндігіне ие болды.

2002 жылы «Гурт» агрегаттық кешенін жаңғырту нәтижесінде «Гурт-М» МККБ жаңартылған агрегаттық кешенін әзірледі.

2005 жылдың көктемінде Украина Үкіметі әуе қорғанысы құралдарын жөндеу, техникалық қызмет көрсету және жаңғырту жөніндегі сегіз өнеркәсіптік кәсіпорыннан «Украина аспаны» ғылыми-өндірістік бірлестігі корпорациясын құру туралы шешім қабылдады (оның құрамына «Луч» МККБ-да кіруі тиіс).

2006 жылы Украина Қарулы Күштері әзірлеген МККБ 100 мм танкке қарсы басқарылатын «Стугна» зымыраны және 125 мм танкке қарсы басқарылатын «Комбат» зымыранын қабылдады.

2007 жылдың ақпан айында «IDEX-2007» МККБ қару-жарақ көрмесінде алғаш рет танкке қарсы басқарылатын «Альта» зымыраны ұсынылды.

Сондай-ақ, 2007 жылы Украинаның Қорғаныс министрлігі «Авиакон» конотопиялық авиациялық жөндеу зауытымен Украина қарулы күштері үшін Ми-24 жауынгерлік тікұшағын («Helicopter» ОКБ) жаңғырту бағдарламасын әзірлеу туралы шарт жасасты, «Мотор Сич» ААҚ, «Луч» МККБ, «Адрон» ЖЗҚ, «Арсенал» ОКБ оны бірлесіп орындаушылар болды.

2008 жылғы жағдай бойынша «Луч» МККБ қызметінің негізгі бағыттары:
* авиациялық және танкке қарсы қару кешендерінің құрамдас бөліктерін жасау бойынша ғылыми-техникалық зерттеулер, әзірлемелер және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды орындау
* авиациялық, танкке қарсы зымырандарды және өзге де зақымдау құралдарын басқару жүйелерін; авиациялық, зениттік, танкке қарсы зымырандар мен теңіз торпедаларын басқарудың электр қол сымдары мен агрегаттарының блоктарын; жоғары дәлдіктегі қаруды автоматтандырылған бақылау және диагностикалау жүйелерін; басқарылатын оқ-дәрілерді сынау үшін телеметриялық жүйелер мен кешендерді; танк және артиллериялық зеңбіректер оқпанының иілу бұрышын өлшеуге арналған оптикалық-электрондық жүйелерді өндіру; лазерлік канал бөлігінде бағыттау аспаптарының параметрлерін бақылауға арналған тренажерлік бақылау кешендері
* әскери қызметшілерді гккб әзірлеген тренажерларды, жабдықтар мен қару-жарақтарды қолдануға үйрету; броньды экипаждарды оқыту

2010 жылдың маусым айында Eurosatory-2010 қару-жарақ көрмесінде Бельгияда жасалған 105 мм Cockerill зеңбірегін ату үшін бельгиялық «CMI Defence» компаниясымен бірлесіп әзірлеген 105 мм «Falarick 105» танкке қарсы зымыраны ұсынылды.

2010 жылдың қыркүйегінде «Луч» МККБ жаңа әзірлемелерді ұсынды: «Барьер-В» тікұшағы, 80 мм басқарылмайтын AR-8 ұшақ зымыраны, кумулятивті-фрагментті жауынгерлік бөлігі (кеңестік с-8 аналогы) және түзетілетін 80 мм Ar-8L ұшақ зымыраны.

2010 жылдың желтоқсанында «Укроборонпром» мемлекеттік концерні құрылғаннан кейін МККБ концерннің құрамына енгізілді.

2011 жылдың 20 сәуірінде Украинаның Қарулы күштері «Стугна-П» танкке қарсы кешенін қабылдады.

2013 жылғы мамырда «Сокол-2» МККБ барлау пилотсыз ұшу аппаратын құру жөніндегі жұмыстардың сәтті аяқталғаны туралы хабарланды.

2013 жылдың қыркүйегіне қарай МККБ бельгиялық «CMI Defence» компаниясымен бірлесіп танкке қарсы зымырандардың жаңа үлгілерін әзірледі: 90 мм Falarick 90 зымыраны және 120 мм Falarick 120 зымыраны.

2013 жылғы 2-6 желтоқсанда «BRIDEX-2013» 4-ші қару-жарақ көрмесінде «Луч» МККБ танкке қарсы зымырандарының жаңа үлгілері ұсынылды: «Комбат» конструкциясы негізінде әзірленген «Конус» оқпанды 120 мм, сондай-ақ Т-62 танкінің зеңбірегінен атуға арналған «115 бұйым» 115 мм.

2014 жылғы маусымда Eurosatory-2014 қару-жарақ және әскери техника көрмесінде Selex es компаниясымен бірлесіп «Луч» МККБ әзірлеген «Сармат» жауынгерлік модулі ұсынылды.

2015 жылғы 8 қыркүйекте Украинаның Министрлер кабинеті Украина Қарулы күштерінің зениттік зымыран жүйелерін жаңғырту және пысықтау туралы №921 өкім қабылдады, жұмыстарды орындауға «Луч» МККБ тартылды.

2018 жылдың қаңтарында «Луч» МККБ әзірлеген «Нептун» кемеге қарсы қанатты зымыранының алғашқы ұшырылымы өткізілді.

Ресей әскері 2023 жылдың 29 желтоқсанында «Нептун» және «Ольха» кемелеріне қарсы зымырандарын шығарған «Луч» КБ-ға соққы берді.

## Дереккөздер

## Пайданылған әдебиеттер
* Ukrainian defense industry // «Ukrainian Defense Review», № 1 (January — March) 2013. pages 8–15

## Сілтемелер
* Державне підприємство «Київське державне конструкторське бюро „Луч“» // «Укроборонпром» ҰК ресми сайты

Санат:Украина компаниялары
Санат:Киев кәсіпорындары