open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Айғырлы бекінісі

thumb|right|250px|Айғырлы бекінісі.
**Айғырлы бекінісі** – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші.

## Орналасқан жері
Маңғыстау ауданы, Таушық ауылынан 16,5 км оңтүстік-батыс бағытта орналасқан. 

## Сипаты
2006 жылы "Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы" мемлекеттік мекемесі "Ескерткіштер жинағы" экспедициясы зерттеген.
Бекініс қабырғасы төмпешік жал болып қоршалған. Жоспардағы жалпы ұзындығы 62 м, аздап бұралаңды болып келеді. Негізгі қабырға жардың солтүстік жағынан биіктігі 3 м қаландымен жалғасқан. Қабырға тастарын теріп алып кету әсерінен толық құлап, биіктігі 2,5 м, ені 6-7 м топырақ пен тас аралас жал үйіндісіне айналған. Қабырғаның 4 бұрышы жартылай шеңберлі, диаметрі 3-5 м болатын мұнаралармен бекітілген. Сонымен қатар, №3 және №4 мұнаралар арасында, ғимаратқа кіретін есік қуысы болған. Қабырға 2 қатар тастан, еш лай балшықсыз қаланып, қаландының ортасын нығыздап тас пен топырақ толтырылған.
Мүйістің оңтүстік жағынан, қабырғаға жетпей, ені 1 м шамасындағы керуен жолының соқпағы жатыр. Соқпақ мүйісте бірнеше әкті-құмтастан тұратын құрылыс орнына келіп бітеді. Осы жерде төртбұрышты іргетас ізі анық байқалады. Қоныс пен бекініс аумақтарында, арнайы құралды және қолдан жасалған моңғол дәуіріне дейінгі қыш ыдыстар сынығы көптеп кездеседі. Мүйістен батысқа қарай 100-120 м шамасында, 20 қабір үсті құрылысы, тас қоршау, сатылы қаланды, белтас, антропоморфты XI-XIII ғасырларға мерзімделетін сынтастар мен ауқымды емес зират орындары бар.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Айғырлы үңгірі

**Айғырлы үңгірі** – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші.

## Орналасқан жері
Маңғыстау ауданы, Таушық ауылынан 17,5 км оңтүстік-батыс бағытта, Айғырлы жазығының жар қабақты жырасының шығыс қапталында орналасқан. 

## Сипаты
2006 жылы «Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы» мемлекеттік мекемесі зерттеген.

Нысан Үстірт тәрізді үстіртті Айғырлы тепсеңінің жоғарғы жағында орналасқан. Мұндағы үңгір табиғи жолмен кеңіген, жердің жарылып айырылуына байланысты пайда болған, ені 1,5 м, биіктігі 7 м болады. Жарылған қуыс үңгірінің пішіні «Г» әрпі тәрізді. Жарылған қуыс үңгірінің түкпірінде, кеңістігі белгісіз қуыс орны бар. Үңгір қабырғасында араб графикасындағы жазу, түркі руникасы мен таңба белгілер және зат қоюға, ілуге арналған орын бар.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан үңгірлері
Дәнеу

**Дәнеу** () — қала, Түрікменстанның Лебап уәлаяты Дәнеу атырабының әкімшілік орталығы. Қала халқы: 7 932 адамды құрайды.

## Географиялық сипаттамасы
Дәнеу қаласы Лебап уәлаятының орталық бөлігінде, Әмудария өзенінің сол жағалауындағы халық тығыз орналасқан аймақта орналасқан. Түрікменабаттан солтүстік-батысқа қарай 37 км жерде орналасқан және онымен автомобиль және теміржол арқылы (Түрікменабат-Дашоғыз желісі) байланысады.

## Тарихы
1935 жылы Дәнеу қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 2001 жылдың 18 ақпанына дейін ол Дейнау деп аталды, содан кейін Қалқыныш деп өзгертілді. 2016 жылы Дейнауға қала мәртебесі берілді, ал 2017 жылдың 25 қарашасында Дәнеу болып өзгертілді.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Дәнеу — агроөнеркәсіптік орталық, мұнда тамақ өнеркәсібі жетекші рөл атқарады.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
(500) Селинур

**(500) Селинур** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1903 жылы 16 қаңтарда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Фридрих Теодор Фишердің романындағы кейіпкердің атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
Достық (Көйтендақ атырабы)

**Достық** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятының Көйтендақ атырабындағы қала. 
Қала халқы 69 637 адамды құрайды.

## Географиялық сипаттамасы
Ол шығыс Қарақұм шөлінде, Әмудария өзенінің оң жағалауында, Түрікменабаттан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 220 км жерде орналасқан.

## Тарихы
Достық 1967 жылдан бері қала үлгісіндегі елді мекен мәртебесіне ие. 2016 жылы оған қала мәртебесі берілді. Достық бастапқыда Түркіменбашы ауданының әкімшілік орталығы болған, бірақ 2017 жылдың 25 қарашасында аудан таратылғаннан кейін Түркіменстан Парламентінің шешімімен қала Лебап уәлаятының құрамына енгізілді.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
(598) Октавия

**(598) Октавия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1906 жылы 13 сәуірде Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Рим императоры Октавиан Августтың әпкесі есімімен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(599) Луиза

**(599) Луиза** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1906 жылы 25 сәуірде Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны
thumb|450px|center|Эклиптикадан ауытқуы

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(596) Шейла

**(596) Шейла** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1906 жылы 21 ақпанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Таныс болған ағылшын қыздың есімімен атады.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

2010 жылдың желтоқсанында астроном Стив Ларсон бұл астероидты бақылағанда, оның кометалық белсенділігін байқады.

Кейінгі зерттеулер бұл астероидтың басқа кішігірім астероидпен соқтығысып, содан материяны ғарышқа шашырата бастағанын көрсетті.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
* (493) Гризельда
Санат:Астероидтар
Ұлыбритания-Конго ДР қатынастары

**Ұлыбритания-Конго ДР қатынастары** — Ұлыбритания мен Конго Демократиялық Республикасы арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

## Тарихы
Ұлыбритания 1902 жылы Конго Еркін Мемлекетінде алғашқы дипломатиялық өкілдігін құрды, сол кезде астана Бомада британ консулдығы салынды. Кейін 1906 жылы Леопольдвильде вице-консулдық ашылды. 1923 жылы Леопольдвиль Бельгиялық Конгоның астанасы болып жарияланғаннан кейін, 1930 жылы Бомадағы британ консулдығы жабылып, Леопольдвильдегі вице-консулдық консулдық дәрежесіне көтерілді.

АҚШ пен Ұлыбритания Заирдегі президент Мобуту Сесе Секоны оның антикоммунистік саясатына байланысты қолдады. 1973 жылдың желтоқсанында Мобуту Ұлыбританияға мемлекеттік сапар жасады.

Конго Демократиялық Республикасы Ұлыбританиядан гуманитарлық және дамыту көмегін алады: 2014 жылы Ұлыбританияның халықаралық даму министрлігі осы елге арналған көмек бағдарламалары үшін 162,2 млн фунт стерлинг бөлді.

## Дипломатиялық өкілдіктер
* Ұлыбританияның Киншасада елшілігі бар.
* Конго ДР Лондонда елшілік ұстайды.

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания екіжақты қатынастары
Санат:Конго ДР екіжақты қатынастары
(595) Поликсена

**(595) Поликсена** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1906 жылы 27 наурызда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Троя патшасы Приамның кенже қызы атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(593) Титания

**(593) Титания** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1906 жылы 20 наурызда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Уильям Шекспирдің *[[Жаз түніндегі түс]]* комедиясындағы кейіпкердің атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
* Титания (серік)
Санат:Астероидтар
Жолөтен

**Жолөтен** () — қала, Түрікменстанның Мары уәлаяты Жолөтен атырабының әкімшілік орталығы.
2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Жолөтен халқының саны 37 705 адамды құрады.

## Географиялық сипаттамасы
Мары уәлаяты орталық бөлігінде,  Мұрғаб оазисінің оңтүстік бөлігінде, Мұрғаб өзенінің негізгі арнасының сол жағалауында орналасқан. Қала арқылы теміржол мен Мары-Серхетабад тас жолы өтеді.

## Тарихы
Кеңес дәуірінде қала Иолотан деп аталған. 1926 жылы ол аудан орталығына айналды. 1939 жылы оған қала мәртебесі берілді.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Жолөтен — уәлаяттың өнеркәсіптік елді мекендерінің бірі. Ауыл шаруашылығы қала экономикасында маңызды рөл атқарады. Мұнда жіңішке талшықты мақта өсіру орталығы жұмыс істейді және айналасындағы аумақта көптеген дақылдар өсіріледі. Дегенмен, Жолөтен газ өндіру орталығы ретінде белгілі. 21 ғасырда қала маңында Оңтүстік Иолотан-Осман және Минара газ-мұнай кен орындарын қамтитын мол ресурс болып табылатын Қалқыныш газ кен орны ашылды. Жолөтеннен шыққан газ Ресейге, Қазақстанға, Қытайға, Пәкістанға, Үндістанға және Еуропа елдеріне тасымалданады. Бұл кен орындарынан алынатын мұнай жоғары сапасымен және қоспалардан іс жүзінде тазалығымен ерекшеленеді.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Абхазия-Венесуэла қатынастары

**Абхазия-Венесуэла қатынастары** — Абхазия мен Венесуэла арасындағы екіжақты қатынастар. Венесуэла 2009 жылғы 10 қыркүйекте Абхазия мен Оңтүстік Осетияның тәуелсіздігін мойындады, бұл 1999 жылы осы өңірлердің Грузиядан тәуелсіздігін жариялауынан кейінгі шамамен он жылдан соң болды. Венесуэла — Абхазия мен Оңтүстік Осетияның тәуелсіздігін Ресей мен Никарагуадан кейін үшінші болып мойындаған мемлекет.

## Тарихы
Венесуэла президенті Уго Чавес Ресей президенті Дмитрий Медведевпен Мәскеудегі кездесу барысында өз үкіметінің Абхазия мен Оңтүстік Осетияны мойындайтынын жариялады. Чавес сондай-ақ екі республикамен ресми дипломатиялық қатынастар орнатылатынын мәлімдеді. Бұған дейін ол Ресейдің осы екі республиканы тануын қолдап: «Ресей Абхазия мен Оңтүстік Осетияның тәуелсіздігін мойындады. Біз Ресейді қолдаймыз. Ресей өз мүдделерін қорғауға құқылы» деген болатын.

Тану туралы мәлімдемеден кейін Абхазия президенті Сергей Багапш: «Біз Венесуэлаға және Латын Америкасының кейбір басқа елдеріне әрдайым үмітпен қарадық. Абхазия делегациясы қазір Каракаста, бұған дейін ол Куба мен Никарагуаға барып, жылы қабылдау мен қолдауға ие болды» деп жауап берді. Грузияның Сыртқы істер министрлігі Венесуэла үкіметінің шешімін айыптап, сол күні жасалған ресми мәлімдемеде президент Чавесті «диктатор» деп атады.

Екі үкіметтің 2009 жылғы қыркүйекте өткен сыртқы істер министрлерінің орынбасарлары деңгейіндегі кездесуі ресми мәліметтер бойынша саяси және экономикалық ынтымақтастыққа бағытталды. Абхазия Венесуэладан Латын Америкасында Абхазияның тәуелсіздігін мойындату үшін лоббистік платформа қалыптастыруды сұрады.

Багапш 2010 жылғы шілдеде Венесуэла мен Никарагуаға жасалатын сапар барысында ресми делегация құрамында келетінін мәлімдеді. Сапардың мақсаты халықаралық мойындауды ілгерілету және Латын Америкасы мен Кариб аймағындағы байланыстарды кеңейту болды. Абхазияның премьер-министрі Сергей Шамба: «Біз елдер Чавестің аймақтық көшбасшы ретіндегі беделін құрметтеп, оның үлгісін ұстанады деп есептейміз», – деді. Абхазия президенті Сергей Багапш Venezolan PdVSA мұнай компаниясын Абхазияға инвестиция салуға шақырды. Бұл қадамды кейбіреулер Абхазияның Ресейге тәуелділігін азайтуға ұмтылыс ретінде бағалады.

Венесуэла Республикасының төтенше және өкілетті елшісі Уго Хосе Гарсия Эрнандес 2010 жылғы 12 шілдеде Абхазия президенті Сергей Багапшқа сенім грамоталарын тапсырды.

2010 жылғы 6 желтоқсаннан бері Абхазия Республикасының Боливариандық Венесуэла Республикасындағы төтенше және өкілетті елшісі болып Заур Гваджава қызмет етеді.

## Дереккөздер

Санат:Абхазия екіжақты қатынастары
Санат:Венесуэла екіжақты қатынастары
Сапармұрат Түрікменбашы

**Сапармұрат Түрікменбашы** () — қала, Түрікменстанның Дашоғыз уәлаятындағы Сапармұрат Түрікменбашы атындағы атырабының әкімшілік орталығы.
Қала халқының саны: 21 465 адамды құрайды.

## Географиялық сипаттамасы
Қала Хорезм оазисінде, Әмудария өзенімен қоршалған каналдармен қоршалған және Дашоғызға дейін автомобиль жолымен 18 км жерде орналасқан.

## Тарихы
1984 жылдан бастап ол қалалық қоныс ретінде танылды. 1993 жылға дейін атауы Октябрьск болды. Қала мәртебесі 2016 жылы берілді.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Қалаға теміржол вокзалы қызмет көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Эдин Дэвид Росс

**Эдин Дэвид Росс** (; 11 қазан 2000, Бока-Ратон, Палм Бич, Флорида, АҚШ) — америкалық ютубер және стример. Ол негізінен Valorant, NBA 2K және Fortnite сияқты бейнеойындарды ойнауын және қонақтармен әңгімелесуін онлайн көрсетеді. Бұған дейін Twitch платформасында стрим жүргізген, бірақ 2023 жылы онда тұрақты түрде бұғатталғаннан кейін Kick платформасымен келісімшарт жасады.

## Өмірбаяны
### Ерте жылдары
Ол 2000 жылғы 11 қазанда Флорида штатының Бока-Ратон қаласында еврей отбасында туған. Біраз уақытқа Нью Йоркке қоныс аударып, кейін Калифорния штатындағы Три Риверс қаласына көшті.

### Мансабы
Росс әпкесі Наомимен бірге тұрған кезде Twitch платформасында тұрақты түрде стрим жасай бастады. Кейін ол NBA 2K ойынын ойнайтын Always Excelling командасына қосылып, осы арқылы баскетболшы Бронни Джеймспен танысты. Ол NBA 2K20 ойынын Джеймспен бірге ойнауы, басқа стримерлермен және YouTube пайдаланушыларымен матчтарға бәс тіккен стримдері арқылы танымал болды.

2021 жылғы 10 сәуірде Росс Twitch платформасында бұғатталды, бұған ютубер Zias телефон қоңырауына жауап берген кезде Росс оның атына гомофобтық сөз айтуы себеп болды. Екі күннен кейін Эдин қайта бұғаттан шығарылды.

Бір жылдан астам уақыт өткен соң, 2022 жылғы 20 сәуірде Росс Twitch платформасында белгісіз мерзімге қайта бұғатталды, бұл «қорлайтын сөздер немесе белгілер» қолдануымен түсіндірілді. Сол жылдың маусымында ол қайта бұғаттан шығарылды.

2023 жылы Twitch платформасында тұрақты бұғатталуына аз уақыт қалғанда, Росс параллель түрде Kick платформасында стрим жасай бастады. Оны Twitchте бірнеше рет қайта бұғаттады, ал 2023 жылғы 25 ақпанда Kick платформасындағы модерацияланбаған чатын тікелей эфирде көрсеткеннен кейін, онда көрермендер тарапынан нәсілдік және антисемиттік мазмұндағы көптеген хабарламалар болғандықтан, «өшпенділік тудыру» айыбымен ол тұрақты түрде бұғатталды.

2024 жылғы 4 наурызда стример 19 жастағы жасөспірімді Канада, Порт-Муди қаласындағы Роки-Пойнт паркінде автокөлігін Беррад шығанағына айдап кіруге итермеледі. Осыдан кейін жасөспірім оқиға орнында полиция тарапынан ұсталды.

2024 жылдың сол айында Росс стрим барысында Эндрю Тейттің өзіне Румыниядан қашуды жоспарлап жүргенін айтып қойған. Сол кезде Тейт тергеу астында болатын. Осы мәліметтің салдарынан Эндрю мен оның інісі Тристан Румыния полициясы тарапынан елден қашуына жол бермеу үшін ұсталды.

Өз стримдерінің бірінде Росс ақ нәсіл үстемдігін жақтаушы Ник Фуэнтесті бағдарламаға қонақ ретінде шақырды.

2024 жылғы тамызда Росс АҚШтың бұрынғы 45-президенті Дональд Трамптан өз стримінде сұхбат алып, көрермендерін 2024 жылғы сайлауда Трампқа дауыс беруге шақырды. Трансляцияның шыңында оны бір мезетте 500 000 көрермен тамашалады.

## Дереккөздер

Санат:Бока-Ратонда туғандар
Санат:YouTube-тің күміс батырмасының иелері
Санат:YouTube-тің алтын батырмасының иелері
Санат:АҚШ ютуберлері
Санат:Твичерлер
(456) Абноба

**(456) Абноба** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1900 жылы 4 маусымда Макс Вольф және Фридрих Швассман Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Кельттер мифологиясындағы құдайдың атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
Кака (Түрікменстан)

**Кака** () — қала, Түрікменстанның Ахал уәлаяты Қақа атырабының әкімшілік орталығы.
Қала халқының саны: 19 925 адам.

## Географиялық сипаттамасы
Түрікменстан астанасынан оңтүстік-шығысқа қарай 129 км жерде, Ахал уәлаятының оңтүстігінде, Мары-Ашхабад-Түрікменбашы тас жолы мен теміржолының бойында орналасқан. Копетдаг тауларының солтүстік сілемдері бойымен созылып жатыр. Каканың солтүстігінде Қарақұм каналы ағып өтеді.

## Тарихы
Кака орналасқан аймақ бай тарихқа ие және әртүрлі көне нысандарға толы. 7 мың жыл бұрын мұнда ірі ерте егіншілік қонысы болған, оның тұрғындары мыс өңдеуді білген. Қазір бұл Йылғынлы-тепе археологиялық орны.

III-VII ғасырларда бұл аймақ Сасанидтер империясына тиесілі болды және Үлкен Хорасан тарихи аймағының құрамына кірді. Сол кезде бұл империяның шекарасы болды, оның бойымен солтүстіктен көшпенділердің шабуылдарынан қорғану үшін бекіністер салынды. Осындай бекіністердің бірі орта ғасырларда қираған Абивард болды. Бүгінде ол тек төбелер мен қорғандардан тұрады, ал қазылған аумақ 12 000 шаршы метрді алып жатыр. Археологиялық орын тарихи-мәдени қорық болып табылады.

XIX ғасырдың екінші жартысында, аймақ Ресейдің құрамына кірген кезде, Кака (сол кезде Кааха деп аталған) шағын Атек оазисінің негізгі қонысы және әкімшілік жағынан Закаспий аймағының Тежен ауданының бөлігі болды. Түрікмен халқы 10%-дан аз болды. Азамат соғысы кезінде Кааха большевиктер мен меньшевиктер мен олардың британдық одақтастары арасындағы қақтығыстың орталығында болды. Кеңес дәуірінде Кааха Мары облысының құрамына кірді.

1930 жылдары ол Гинзбург деп аталды. Ол қалалық үлгідегіі елді мекен және Түрікмен КСР Ашхабад облысы Каахка ауданының орталығы болды. 1993 жылы 5 мамырда Каахка елді мекені Кака болып өзгертілді. 2016 жылдың 29 сәуірінде елді мекенге аудан құқығымен қала мәртебесі берілді.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Кака аймақтық агроөнеркәсіптік орталық ретінде қызмет етеді.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Сырлытам үңгірі

**Сырлытам үңгірі** – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші.

## Орналасқан жері
Маңғыстау ауданы, Жыңғылды ауылының солтүстігінде 21 км жерде орналасқан.

## Сипаты
thumb|right|200px|Сырлытам жерасты үңгірінен табылған заттық бұйымдар.
Сырлытам лақат бөлмелі қабірді 1999 жылы ауыл тұрғындары кездейсоқ тауып алған. Ескерткіш 2000 жылы «Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы» мемлекеттік мекемесі қызметкерлерімен зерттелген.

Катакомбада 4 м тереңдікте үш адамның сүйегі табылды, көшпелі елдің ақсүйектер қоғамына қатысты болуы керек. Өкінішке орай зерттелгенге дейін мола тоналған. Оның сол жағында ұзын және жіңішке қылыш, қанжар мен 15 жебе ұштары жатыр. Қылыш пен қанжар ағаш қынапқа салынған. Қанжар сабы қошқар мүйізімен безендірілген. Жебе ұштары үш қырлы және ұңғылы келген, кейбіреулерінде ағаш қалдықтары сақталған. Жерленген адамның бас жағында тастан жасалған құрбандық табағы қойылған, аяқ жағында қойдың алдыңғы аяғы салынған ағаш ыдыс орналасқан. Ертедегі көшпелілер арасында қару-жарақтың осы түрлерін қолданған.

Әйел адамның оң жағында 50-60 жастағы ер адамның сүйек қаңқасы аршылды. Сүйектерінің орналасуына қарағанда, мәйіт денесі көп уақыт бойы текемет тәрізді төсенішке ұқыптап оралған. Кейін жартылай шіріген адам сүйегін келесі орынға орналастырған. Ер адамның мәйіті жерленгенге дейін, ұзақ сапар шеккен. Жерленген әйелдің сол жақ аяғының тұсында оралған қап орналасқан, мұнда басқа жерлеу орнынан алынған жасөспірімнің де сүйектері қойылған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан үңгірлері
(460) Скания

**(460) Скания** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1900 жылы 22 қазанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Швецияның провинциясы атымен аталды. Сол жылдары онда астрономиялық съезд өткізілген-ді.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(466) Тисифона

**(466) Тисифона** — Кибела тобына жатқызылатын ірі астероид.

Оны 1901 жылы 17 қаңтарда Макс Вольф және Луиджи Карнера Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Ежелгі грек мифологиясындағы үш фуриялардың бірі атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны
thumb|450px|center|Эклиптикадан ауытқуы

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(467) Лаура

**(467) Лаура** — Негізгі белдеудегі астероид, 7/3 Кирквуд саңылауы аймағында ұшады.

Оны 1901 жылы 9 қаңтарда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Амилькаре Понкьеллидің операсындағы кейіпкердің атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(468) Лина

**(468) Лина** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1901 жылы 18 қаңтарда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өз үйінің қызметкері атымен атады.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(469) Аргентина

**(469) Аргентина** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1901 жылы 20 ақпанда Луиджи Карнера Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Аргентина мемлекетінің құрметіне орай аталды. Атауы 1906 жылы бекітілді.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(471) Папагена

**(471) Папагена** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1901 жылы 7 маусымда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Волфганг Амадей Моцарттың операсындағы кейіпкердің атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(470) Килия

**(470) Килия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1901 жылы 21 сәуірде Луиджи Карнера Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Германиядағы Киль қаласының құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(472) Рим

**(472) Рим** — Негізгі белдеудегі астероид, Мария жанұясына кіреді.

Оны 1901 жылы 11 шілдеде Луиджи Карнера Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Астрономның туған қаласы Римнің құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны
thumb|450px|center|Эклиптикадан ауытқуы

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
Абхазия-Сирия қатынастары

**Сирия-Абхазия қатынастары** — ішінара танылған Абхазия Республикасы мен Сирия Араб Республикасы арасындағы екіжақты дипломатиялық байланыстар. Қатынастар 2018 жылғы 22 шілдеде орнатылды. Сирия Абхазияның тәуелсіздігін мойындаған БҰҰға мүше бес елдің бірі.

## Тарихы
2008 жылы Сирия президенті Башар Асад абхаз мәселесіне қатысты Ресейдің көзқарасымен келісетінін мәлімдеді.

2015 жылы Абхазия сыртқы істер министрі Мәскеуде Ресейдегі Сирия елшісі Риад Хаддадпен кездесті. Кездесуден кейін Абхазия үкіметі Сирияның болашақта Абхазияны егемен мемлекет ретінде мойындайтынына сенетінін жариялады. 2016 жылғы қарашада Абхазия президенті Рауль Хаджимба елінің Сирияны халықаралық терроризмге қарсы күресінде қолдайтынын айтты.

2016 жылғы желтоқсанда Сухумда Абхазия және Сирия ұлттық құрамалары арасында еркін күрестен алғашқы матч өтті. 2017 жылғы тамызда Абхазия Сирияға гуманитарлық көмек жіберді. Сол айда Абхазия делегациясы сыртқы істер министрі Даур Кове басшылығымен Дамаскіге барып, Сирия премьер-министрі Имад Хамиспен кездесті. Тараптар парламенттік байланыстарды нығайту мәселелерін талқылады.

2018 жылғы мамырда Сирия үкіметі Абхазияның тәуелсіздігін мойындады. Бұл шешімді Грузия мен АҚШ айыптады. Осыдан кейін Грузия Сириямен дипломатиялық қатынастарын үзді.

2018 жылғы мамырда ЕО Сирияның Абхазия мен Оңтүстік Осетияның тәуелсіздігін мойындауын айыптады. ЕО мәлімдемесінде бұл қадам халықаралық құқық нормаларына қайшы екені және Грузияның аумақтық тұтастығын бұзатыны атап өтілді.

2021 жылғы мамырда Абхазия президенті Аслан Бжания Сирияға мемлекеттік сапармен барып, Башар Асадпен кездесті.

2024 жылғы 16 желтоқсанда Асад билігінің құлатылуынан кейін Ресей Сириядағы Абхазия елшілігінің қызметкерлерінің бір бөлігін эвакуациялады.

## Дереккөздер

Санат:Абхазия екіжақты қатынастары
Санат:Сирия екіжақты қатынастары
Жарық дизайны

thumb|right|200px|
thumb|right|200px|
thumb|right|200px|
thumb|right|200px|
**Жарық дизайны** — бөлмедегі, немесе жалпы, ғимараттағы жарық көздерін дизайндық мақсаттарға қолдану.

Күн көзін, не болмаса электр жарығын, немесе екеуін қосарлап адамдардың қажеттілігне қарай икемдеуден тұрады.

нобай|солға|Ғимараттың ішінде күннің көзін пайдалану мысалы

## Дереккөздер

Санат:Жарық
Санат:Дизайн
Аустрия-Болгария қатынастары

**Аустрия-Болгария қатынастары** — Аустрия және Болгария арасындағы екіжақты дипломатиялық байланыстар. Қатынастар 1879 жылғы 7 шілдеде орнатылды.

## Тарихы
Болгария кінәздігі және Аустрия-Мажарстан арасындағы дипломатиялық қатынастар 1879 жылғы 7 шілдеде орнатылды. 1938 жылы Австрияның Нацистік Германияға қосылуына байланысты бұл қатынастар тоқтатылды. Алайда 1947 жылы байланыстар қайта қалпына келтірілді.

2021 жылы Болгария президенті мен премьер-министрі Австрияға ресми сапарлар жасады. 2022 жылы Австрия Республикасы ЕО істері және Конституция бойынша федералдық министрі Болгарияға келді.

## Инвестициялар
2021 жылғы ақпанда Австрияның Болгарияға салған инвестициялары 4,1 млрд еуро болды.

## Дипломатиялық өкілдіктер
* Австрияның Софияда елшілігі және Бургаста құрметті консулдығы бар.
* Болгарияның Венада елшілігі және Зальцбургте құрметті консулдығы бар.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Болгария екіжақты қатынастары
Аустрия-Грузия қатынастары

**Аустрия-Грузия қатынастары** — Аустрия және Грузия арасындағы екіжақты дипломатиялық байланыстар. Екі ел 1992 жылы дипломатиялық қатынастар орнатты, ал Грузия 1996 жылы Венада өз елшілігін ашты. Грузияның Грац қаласында құрметті консулдығы да бар. Аустрия Грузияда Венада тұратын резидент емес өкіл арқылы, сондай-ақ Тбилисидегі құрметті консулдық арқылы ұсынылған.

## Тарихы
Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталар кезеңде Аустрия-Мажарстан басқа орталық державалармен бірге 1918 жылы Грузия Демократиялық Республикасының тәуелсіздігін алғашқы болып мойындады. Грузиядағы Аустрия-Мажарстанның алғашқы елшісі Георг фон унд цу Франкенштейн болды.

2008 жылғы соғыс кезінде Аустрия сыртқы істер министрі Урсула Плассник БҰҰ резолюциясын ескере отырып, Ресейді Грузияның аумақтық тұтастығын құрметтеуге шақырды. Ол сонымен қатар Ресейдің әскери араласуы оны Батыстың сенімді серіктесі ретіндегі беделін айтарлықтай әлсіреткенін айтты.

## Екіжақты келісімдер
Төмендегідей екіжақты келісімдер бар:
* Грузия және Аустрия Республикасы арасындағы екіжақты сыртқыэкономикалық байланыстар туралы келісім
* Грузияның ішкі істер министрлігі және Аустрия Республикасының федералдық ішкі істер министрлігі арасындағы өзара түсіністік туралы меморандум
* Аустрия федералдық үкіметі және Грузия үкіметі арасындағы әуе қатынасы туралы келісім
* Грузия үкіметі және Аустрия Республикасы үкіметі арасындағы инвестицияларды қолдау және өзара қорғау туралы келісім
* Грузия үкіметі және Аустрия Республикасы үкіметі арасындағы қосарланған салық салуды болдырмау туралы келісім
* Аустрия федералдық үкіметі және Грузия үкіметі арасындағы әуе қатынасы туралы келісімге өзгерістер енгізу туралы хаттама

## Ресми сапарлар
Төмендегідей ресми сапарлар болды:
* 19–21 қаңтар 2006 — Грузия сыртқы істер министрі Гела Бежуашвили посткеңестік елдердегі демократияны дамыту бойынша «Еуропалық стратегиялар» тақырыбындағы Халықаралық конференцияға қатысу үшін Венаға барды
* 22–26 ақпан 2006 — Грузия парламентінің спикері Нино Бурджанадзе Аустрияға сапар жасады
* 26–29 наурыз 2006 — Грузия премьер-министрі Зураб Ногаиделидің Аустрияға жұмыс сапары
* 4–5 мамыр 2006 — Грузия ішкі істер министрі Иванэ Мерабишвилидің Аустрияға сапары
* 27 қазан 2006 — Грузия премьер-министрі Зураб Ногаиделидің Аустрияға сапары

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Аустрия сыртқы істер министрлігі: Грузиямен екіжақты келісімдер тізімі 
* Грузия сыртқы істер министрлігі: Аустриямен қатынастар жөнінде 

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Грузия екіжақты қатынастары
Көйтендақ

**Көйтендақ** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы қала. Көйтендақ атырабының орталығы. Қала халқы: 8 654 адам.

## Географиялық сипаттамасы
Лебап уәлаятының оңтүстік-шығысында, түркімен-ауған шекарасына жақын жерде, Әмудария аңғарында, Көгітангтау тауларының оңтүстік беткейлерінде орналасқан. Ыстық шөлді климатқа ие, қысы салқын, жазы өте ыстық. Жауын-шашын әдетте аз және біркелкі емес, негізінен қыс пен күзде түседі.

Қаланың шығысында, таулы аймақта, Көйтендақ табиғи қорығының жерлері орналасқан. Онда тек флора мен фаунаның бай алуан түрлілігі ғана емес, сонымен қатар табиғи және археологиялық ескерткіштер де бар. Табиғи орындарға тау көлдері, үңгірлер (Қап-Қутан, Карлук), динозаврлардың іздері, шатқалдар мен аңғарлар жатады. Көйтендақ көлі ауылдық демалыс орны ретінде пайдаланылады. Аудандағы ең танымал Қап-Қутан үңгірі 57 шақырымға созылып, жергілікті тұрғындар ғасырлар бойы мал қорасы ретінде пайдаланған.

## Тарихы
1999 жылға дейін Чаршанга деп аталды. Бүгінде жергілікті теміржол стансасы (Термез-Атамұрат желісінде) осы атаумен аталады. Елді мекен 1925 жылы аудан орталығына айналды.
1957 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен болды. 2016 жылдан бастап қала мәртебесіне ие болды.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Бұл салыстырмалы түрде жұмсақ климаты бар ауылшаруашылық аймағы. Негізгі өсірілетін дақылдар — дәнді дақылдар мен мақта.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Егіндікөл (бекет)

**Егіндікөл** — Қазақстанның Ақмола облысы, Бұланды ауданындағы темір жол айрығы (станциясы). Қазақстан Темір Жолының (ҚТЖ) Астана өңірлік филиалының Астана бөлімшесінің құрамына кіреді. Айрық Астана — Қостанай бағытындағы біржолды темір жол желісінде орналасқан. Ең жақын ірі темір жол торабы — Астана-1 станциясы.

## Тарихы
Егіндікөл айрығы Кеңес Одағы кезеңінде, Орал — Новосибирск тар магистралінің бір бөлігі болған және желінің дамуына байланысты пайда болған. Атауы маңындағы Егіндікөл көлінен (қаз. Егінді — егінші, көл — көл; шамасы, «егіншілер көлі» деген мағынада) алынған. Станция негізінен аймақтағы ауыл шаруашылық өнімдерін (астық, мал) тасымалдауға арналған болуы мүмкін.

## Орналасуы және сипаты
Станция Ақмола облысының солтүстік-батыс бөлігінде, орманды-далалы белдемде орналасқан. Бұл кішігірім торап, оның инфрақұрылымы негізінен жолаушылар пойыздарын (қалалық және аймақтық бағыттағы) қабылдауға және жүк операцияларын (әсіресе вагондарды тіркеу мен ажырату) жүргізуге бағытталған. Тұрақты тұрғындар саны аз, негізгі қызметкерлер темір жолшылар болып табылады.

## Маңызы
Көлік торабы ретінде: Егіндікөл айрығы Астана мен Қостанай аймақтары арасындағы темір жол қатынасының бір тоғы болып табылады. Ол жергілікті тұрғындардың қалалық және аймақтық байланыс желісіне қосылуын қамтамасыз етеді.

**Экономикалық маңызы**: ауданның ауылшаруашылық кешені үшін жүк тасымалының (әсіресе астық тасымалдау маусымында) рөлін атқаруы мүмкін.

**Логистикалық маңызы**: Астана агломерациясына таяу орналасуына байланысты логистикалық тізбектердің кішігірім бөлігі болып саналады.

## Қазіргі жағдайы

Егіндікөл айрығы  ірі темір жол тораптары сынды аса белсенді болмаса да, жұмыс істейді. Күнделікті пойыздардың көпшілігі жолаушылар пойыздары болып табылады. Станция Қазақстан темір жолының ұстанымдары бойынша шағын айрықтарды техникалық және технологиялық жаңарту бағдарламасы аясында дамуда.

## Дереккөздер
«Қазақстан темір жолдары». Қазақстан Темір Жолы (ҚТЖ) АҚ ресми сайты. Темір жол желілерінің карталары мен бөлімшелер туралы ақпарат. https://railways.kz

Темiр жол станцияларының анықтамалығы. КСРО және ТМД елдерінің темір жол станциялары мен айрықтары туралы деректер жинағы (электронды нұсқа). http://www.railwagonlocation.com/ 

«Географиялық атаулар». Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тіл комиссиясының порталы. Топонимдердің мағынасын түсіндіру. https://til.gov.kz

«Ақмола облысы. Энциклопедиялық анықтамалық». Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2004. Облыстың географиясы, тарихы және инфрақұрылымы туралы жалпы ақпарат.

OpenStreetMap геожүйесі. Егіндікөл айрығының координаттары мен орналасу картасы. https://www.openstreetmap.org
Моше Гирш

**Моше Гирш** (, ; 1927 жыл, Нью-Йорк – 2 мамыр 2010 жыл, Иерусалим) — еврей активисі мен палестиналық саясаткер. Гирш бір кезде Нетурей карта ұйымына басшылық етті және ФАТХ бастаған Палестина ұлттық әкімшілігінде «Еврей істері министрі» болды. Ол Нетурей карта негіздеушісі Аарон Кацнельбогеннің күйеу баласы еді. Нью-Йоркте туған ол кейін Иерусалимге көшті, бірақ Палестина президенті Ясир Арафатпен жақсы байланысын жалғастыра берді.

Гирш Арафаттан Нетурей карта мүшелеріне Палестина әкімшілігінің төлқұжаттары жасалғанда берілсін деп сұраған болатын. Ол Израиль төлқұжатын алудан және Израиль азаматтығынан толығымен бас тартқан. 2004 жылғы Арафаттың өлімі мен 2006 жылғы палестиналық парламент сайлауындағы ХАМАС жеңісінен кейін ол жаңа үкіметті қос қолдап қолдады. Ол кейін Рамалладағы Үкімет үйіне сапар да жасады.

## Өз өмірі
Гирштің үш баласы болды. Оның тұңғыш баласы раввин Меир Гирш еді. Меир Альцгеймер ауруымен ауырған әкесінің көптеген міндеттерін кейін өз мойнына алған болатын.

## Өлімі
Гирштің өлімінен кейінгі шивасына ФАТХ-тың түрлі жоғары шенді өкілдері, соның ішінде губернатор Аднан Әл-Хусайни, Хатем Әбділқадыр мен Біләл А-Натша қатысты.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелері
* Нетурей карта International

Санат:АҚШ еврейлері
Санат:Ортодокс еврейлер
Санат:АҚШ раввиндері
Санат:Иерусалим раввиндері
Санат:АҚШ-тан эмигранттар
Санат:Антисионизм тұлғалары
Санат:Зәйтүн тауында жерленгендер
Санат:Эрец-Исраэль раввиндері
Дін ілімі докторы

[нобай|оңға|Арнайы киім киген [Оксфорд университеті|Оксфорд дін ілімі докторы]]

**Дін ілімі докторы** (**Дін оқуы докторы**; D.D., , , , ThD, , ThD) — теология саласындағы жоғары ғылыми дәреже. Термин көбіне ағылшын тілді әлемде қолданылады.

Ұлыбритания мен Ирландияда D.D. — жоғарырақ дәрежелі докторантура; ол көбіне докторантура сыртынан да ерен еңбек пен ерекшелік көрсеткен дінтанушыларға беріледі. Америка Құрама Штаттарында ол, көбіне, — құрметті докторантура. Католик университеттерде D.D. орнына киелі дін ілімі докторантурасы беріледі; D.D. кейде құрметті докторантура ретінде беріледі.

## Дереккөздер

Санат:Христиан ғылыми дәрежелері
Санат:Теология
Мағданлы

**Мағданлы** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятының Көйтендақ атырабындағы қала.
2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Мағданлы халқының саны 64 845 адамды құрады.

## Географиялық сипаттамасы
Мағданлы қаласы Кутитангтау тауларының етегінде, уәлаяттың әкімшілік орталығы Түрікменабаттан 260 шақырым жерде орналасқан. Қала Атамұрат-Термез желісіндегі Мұқрыдан басталатын теміржол желісінің соңғы нүктесі болып табылады.

## Тарихы
1992 жылға дейін Мағданлы Гаурдак ауылы ретінде белгілі болды. Қаланың атауы 2002 жылдың 8 қыркүйегінде Мағданлыға өзгертілді. 2017 жылдың 25 қарашасында Мағданлы «аудан мәртебесіндегі» қаладан ауданға бағынатын қалаға дейін төмендетілді.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Қалада калий тыңайтқыштарын шығаратын зауыт жұмыс істейді және өз өнімдерін шығарады. Мағданлының жер қойнауы калий тұзы кен орындарына бай, бұл ауыл шаруашылығын жеткілікті калий тыңайтқышымен қамтамасыз етеді. Аймақтың негізгі ресурсы болып табылатын табиғи күкірт айналасындағы аумақта өндіріледі.

Сонымен қатар, осы жерден целестин кен орны табылды. Кеніштен стронций сульфаты (целестин), тұз және гипс өндірілді. Полиметалл кен орны да игерілді. Бүгінгі Мағданлының геологиялық барлау топтары минералды кен орындарын іздеуді және барлауды жалғастыруда.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Жұлдыз күмбезтамы

**Жұлдыз күмбезтамы** (XVIII ғасырдың ІІ жартысы) – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Мұнайлы ауданы, Батыр ауылынан 35 км оңтүстік-шығыс бағытта орналасқан.

## Кезеңі
XVIII ғасырдың ІІ жартысы.

## Сипаты
Ескерткіш 2004 жылы "Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы" мемлекеттік мекемесі қызметкерлерімен зерттелген.
Мұнда ерекше көзге түсер (өлшемі 4,60×4,50 м), биіктігі 3,60 м болатын 1 бөлмелі құрылыс, шаршы жоспардағы кесене. Ескерткіш дəстүрлі көлемдегі үйлесімде, екі элементті – призматикалық көлемге ие, бал арасының омарта ұясына ұқсас өрнекті жалған күмбезді етіп, шала өңделген кесектерден қаланған. Күмбездің найзатаспен түйінделген тұсы қираған. Қабырғаның басты қасбеті оңтүстікке бағытталып, есік қуысымен де ерекшеленген. Есік жақтауына таяу "Қосай,  Сүйіндік, Қожабек  ұлы  Маңдай  мен  Жұлдыз осында  жатыр,  өмір  сүрген  жылдары (1743-1806) – деген жазуы бар тас қойылған жəне онда тас қойған Қарауылбек" - деп жазылған.
Ескерткіш 2004 жылы мемлекеттік тіркеуге алынған.

## Дереккөздер

Санат:Маңғыстау облысы сәулеті
Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан кесенелері
Көкжал бекінісі

**Көкжал бекінісі** – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Мұнайлы ауданы, Баянды ауылынан 40 км шығыс бағытта орналасқан.

## Кезеңі
ХVI-ХVII ғасырлар.

## Сипаты
Ескерткіш нысан 2006 жылы "Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы" мемлекеттік мекемесі қызметкерлерімен анықталған.
Бекініс Қарақия ойпатының шығыс ернеуінің ұзын мүйіс тəрізді шығыңқы жерінде орналасқан. Ұзындығы 110 м бекініс қабырғасы мүйіс тəрізді шошақтың біраз бөлігін қалқалап тұр. Қабырғаның орташа биіктігі 2 м, кейбір тұсында 3 м, қабырғаның ені 1,5-1,8 м, екі қатар өру тəсілімен ортасы қотыр таспен толтырылған. Қабырғасы ирек пішінді, мұнаралары жоқ. Қабырғаның ішкі жағынан қабырға үстіне шығатын сатылы, оқ атар "ұя"-қуыстар орнатылып, ортаңғы тұсында доға тəрізді төмпек болып көрінеді. Бұл "ұяшықтар" саны − 18. Батыс жағына қарай қабырға құзға таяп, сол маңнан ені 1,5 м өтетін жол қалдырылған. Мүйістің батыс ернеуіне қарай, бекіністің ішкі жағымен жүретін арнайы соқпақ бар. Қабырғаға қаланған тастардың бетіне 2 жерден ортағасырлық таңба бар екені анықталды. Көтерме етіп жиналған материал жоқ.
Нысан 2004 жылы мемлекеттік есепке алынған.

## Дереккөздер

Санат:Маңғыстау облысы
Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Үшқұю қонысы

**Үшқұю қонысы** (неолит дəуірі) – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Мұнайлы ауданы, Баянды ауылынан 47,6 км шығыс бағытта орналасқан.

## Кезеңі
Неолит дəуірі.

## Сипаты
Ескерткішті 2006 жылы "Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы" мемлекеттік мекемесі қызметкерлері ашқан.
Үшқия (Қарақия ойпатының шығыс ернеуі тұсында) арна басының оңтүстік-батыс ернеуінде таяу еңістің ер-тоқым тəрізді қыраттың оңтүстік бетінде орналасқан. Қоныстың оңтүстік жағында шаруашылық аймағы бар диаметрі 6 м шеңбер түрінде салынған тұрғын-жай қалдығы бар. Жер бетінде 150 м² алаңда шақпақтас артефактілері жиі кездеседі. Өндірістік сипаты пластиналық, шеттік қырғыш пен кескіштер көп-ақ. Жер бетінен табылған заттық бұйымдарды жинау іске асырылмаған.

## Дереккөздер

Санат:Маңғыстау облысы
Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
(489) Комачина

**(489) Комачина** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1902 жылы 2 қыркүйекте Луиджи Карнера Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Италиядағы Комачина атты көлдің ішіндегі аралдың атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
Мақтұмқұлы (қала)

**Мақтұмқұлы** () — Түрікменстанның оңтүстік-батысындағы Балқан уәлаятындағы қала. Мақтұмқұлы атырабының әкімшілік орталығы.
Қала халқының саны: 8 412 адам.

## Географиялық сипаттамасы
Мақтымқұлы ауылы Балқан уәлаятының оңтүстік-шығысында, Копетдаг тауларының (тау жыныстарының ерекше түсіне байланысты Ай таулары деп аталады) оңтүстік сілемдерінің арасында, Сұмбар өзенінің аңғарында орналасқан. Құрғақ тропикалық климатқа қарамастан, таулар жазда солтүстіктің ыстық ауасынан, ал қыста суық ауа массаларынан аңғарды қорғайды.

## Тарихы
Ежелгі уақытта ауылдың орнында Иранға баратын жолды бақылайтын Қара-Қала бекінісі болған. «Ескі бекініс» көбінесе Ганлы-Қала деп аталған, бұл «қанды бекініс» дегенді білдіреді, себебі түркімендер мен парсылар оны иелену үшін жиі аяусыз шайқасты. Кейінірек ол Қара-Қала (Қара бекініс) деп аталды, ал қазіргі атауы 2005 жылы осы аймақтың тумасы, 18 ғасырдағы түрікмен ақыны Мақтұмқұлының құрметіне берілген. Ауылда оған ескерткіш орнатылған. Қазіргі Мақтұмқұлының халқы негізінен түрікмен Гөклен және Нохурли руларынан шыққан. 2016 жылдың мамыр айында оған қала мәртебесі берілді.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Мақтұмқұлы — тамақ және жеңіл өнеркәсіптері бар субтропикалық ауылшаруашылық аймағының орталығы. Бұл аймақ негізінен бау-бақша және мал шаруашылығымен айналысады.
1920 жылдары генетик және селекционер академик Николай Вавилов Бүкілодақтық өсімдік шаруашылығы институты үшін субтропикалық дақылдардың тәжірибелік питомнигін құрды. Жеміс өсімдіктерінің алуан түрлілігімен ерекшеленетін жергілікті бақтар мен плантациялар мекннің мақтанышы болып табылады.

Мақтұмқұлы айналасындағы жоталар мен аңғарларды алып жатқан Сюнт-Хасардаг табиғи қорығының бас кеңсесі Мақтымқұлыда орналасқан. Ол 1977 жылы Копетдаг табиғи қорығының филиалы ретінде құрылған, бірақ екі жылдан кейін Батыс Копетдагтың бірегей экожүйелерін қорғайтын тәуелсіз қорыққа айналды.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
(498) Токио

**(498) Токио** — Негізгі белдеудегі бір ірілеу металды астероид.

Оны 1902 жылы 2 желтоқсанда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашқан деп бекітілді. Шын мәнінде, 1900 жылы Син Хираяма ашқан, бірақ астероид орбитасын қағазға түсіре алмаған. Бұны білгенде, Шарлуа астероидқа ат қою құқығын Хираямаға берген. Осылай астероид Токионың құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
* (727) Ниппония
Санат:Астероидтар
(488) Креуса

**(488) Креуса** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1902 жылы 26 маусымда Макс Вольф және Луиджи Карнера Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Ежелгі грек мифологиясындағы кейіпкердің атымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(484) Питтсбургия

**(484) Питтсбургия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1902 жылы 29 сәуірде Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Сол кезде озық астрономиялық құрылғыларды жасап шығарумен белгілі болған Америкадағы Питтсбург қаласының құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
Иван Панфилов атындағы көшесі (Астана)

Иван Панфилов көшесі.Иван Панфилов көшесі — Астана қаласының Сарайшық ауданында орналасқан. Н.Нұрмақов көшесінен басталып,Ш.Қалдаяқов көшесінде аяқталып, Ж.Нәжімеденов көшесіне айналады. Тәуелсіздік, Қ.Бекқожин, А.Байжанбаев, Ұ.Құлымбетов, Қ.Аманжолов, М.Сағдиев, Қ.Оразалин, А.Набиев, Б.Ашимов, О.Мұхамеджанов, К.Мырзабеков, С.Нұрмағамбетов, Ф.Карибжанов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы — 3400 м. 

Иван Панфилов (1893—1941) — КСРО қаһарманы. Ұлы Отан соғысы кезінде қаза тапты, әскери қайраткер, генерал-майор (1940), Кеңес Одағының Батыры (12.4.1942). Бірінші-дүниежүзілік соғысқа, 1918 – 1920 жылы Азамат соғысына қатысып, 25-атқыштар дивизиясында взвод, рота командирі болды

Санат:Астана көшелері
(483) Сеппина

**(483) Сеппина** — Кибела тобына кіретін астероид.

Оны 1902 жылы 4 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. (482) Петринаны сияқты өз итінің атымен атады.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны
thumb|450px|center|Эклиптикадан ауытқуы

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(482) Петрина

**(482) Петрина** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1902 жылы 3 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өз итінің атымен атады.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
* (483) Сеппина
Санат:Астероидтар
(480) Ганза

**(480) Ганза** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1901 жылы 21 мамырда Макс Вольф және Луиджи Карнера Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Ортағасырлық неміс және басқа еуропалық қалалардың сауда бірлестігі болған Ганза одағы атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны
thumb|450px|center|Эклиптикадан ауытқуы

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(477) Италия

**(477) Италия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1901 жылы 23 тамызда Луиджи Карнера Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өз туған елі Италияның құрметіне орай атады.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(476) Гедвиг

**(476) Гедвиг** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1901 жылы 17 тамызда Луиджи Карнера Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Швед-дат астрономы Сванте Стрёмгреннің әйелі есімімен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(473) Нолли

**(473) Нолли** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1901 жылы 13 ақпанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Оның жанұясында қолданыста болған еркелету сөзімен аталды.

Бұл астероид ашылғаннан кейін 1987 жылға шейін жоғалған астероид болып саналды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны
thumb|450px|center|Эклиптикадан ауытқуы

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(475) Окльо

**(475) Окльо** — Марс орбитасын қиып өтетін астероид.

Оны 1901 жылы 14 тамызда Делайл Стюарт Перуде орналасқан Арекипа обсерваториясында ашты. Бұл Оңтүстік жартышардан ашылған алғашқы астероид болды.

Инктертердің бірінші патшайымы болған Мама Окльоның құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
Аустрия-Қытай қатынастары

**Аустрия-Қытай қатынастары** — Аустрия мен Қытай арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

## Тарихы
Аустрия-Мажарстан Сегіз ұлт альянсының құрамында болып, Ихэтуань көтерілісін басуға қатысқан. Қорытынды хаттамаға қол қойғаннан кейін, альянс мүшелері сияқты, Тяньцзиньнен концессия алды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі ел қарама-қарсы одақтардың құрамында болды: Аустрия-Мажарстан Орталық державалар қатарында, ал Қытай Антантаның жағында соғысқа қатысты. Мемлекеттер соғыс жағдайында болды. Қытай Республикасы майданға әскер жібермегенімен, одақтастарына жүз мыңдаған жұмысшы жөнелтті. Қытай сондай-ақ Аустрия-Мажарстанның Тяньцзиндегі концессиясын жойды. Соғыста Орталық державалардың жеңілісінен кейін, Қытай Республикасы Аустриямен Сен-Жермен шартына қол қойды.

Аустрия Қытай Халық Республикасын ресми түрде 1971 жылғы 28 мамырда таныды. 2018 жылғы сәуірде Аустрия мен Қытай ынтымақтастықты дамыту және Аустрияның «Бір белдеу, бір жол» бастамасына қосылуы жөніндегі келісімге қол қойды.

## Дипломатиялық өкілдіктер
* Аустрияның Қытай астанасы Бейжіңде елшілігі бар.
* Қытайдың Аустрия астанасы Венада елшілігі бар.

## Дереккөздер

Санат:Аустрия екіжақты қатынастары
Санат:Қытай екіжақты қатынастары
Мұрғап

**Мұрғап** () — қала, Түрікменстанның Мары уәлаяты Мұрғап атырабының орталығы. Қала халқы 10 000 адамды құрайды.

## Географиялық сипаттамасы
Мары уәлаятыының орталығында, Марыдан оңтүстік-шығысқа қарай 16 шақырым жерде, Мұрғап өзенінің атырауының орталық бөлігінде орналасқан. Қаланың Мары-Серхетабад желісінде теміржол стансасы бар, ал Марыдан оңтүстікке қарай Ауғанстан шекарасына апаратын A388 тас жолы Мұрғап арқылы өтеді.

## Тарихы
Қала Мұрғап өзенінің атымен аталған. Халықтық этимологияда «Мұрғап» сөзі түрікмен тіліндегі «мур» түбірінен шыққан, яғни «су» дегенді білдіреді, сөзбе-сөз «су тамшылары» немесе «жаңбыр тамшылары» деп аударылады.
Кеңестік кезеңде сол кездегі қала үлгісіндегі елді мекен Иосиф Сталиннің құрметіне Сталино деп аталды. 1961 жылы Кеңес Одағының астанасы Мәскеудің құрметіне бұл атау Московский, кейінірек Мұрғап болып өзгертілді. 2016 жылдан бастап қала мәртебесін алды.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Кеңес дәуірінде мұнда асфальт және кірпіш зауыттары болған, ал 1974 жылы мақта өңдеу зауыты салынған.
Мұрғап агроөнеркәсіптік қоныс болып саналады, онда аймақтағы дәстүрлі мақта тазалау зауытынан басқа, құрылыс индустриясы кәсіпорындары жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары