open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лео Эсаки

**Лео Эсаки** (, айтылуы *Эсаки Рэона*, **Рэона Эсаки** немесе **Леона Эсаки** ретінде белгілі; 12 наурыз 1925 жылы, Осака, Жапонияда т.) — жапондық физик, физика саласындағы Нобель сыйлығының 1973 жылғы лауреаты. Сыйлықтың жартысын, Айвар Джайевермен бірлесіп, "жартылай өткізгіштер мен асқын өткізгіштердегі туннельді құбылыстарды тәжірибе жүзінде ашқаны үшін" алды. Екінші жартысы Б. Д. Джозефсонға "ток арқылы өтетін туннель кедергісінің теориялық болжау қасиеттерін, атап айтқанда, құбылыстардың жалпыға мәлім қазіргі аты Джозефсон әсерлерін ашқаны" үшін берілді. Белгілі өнертапқыш Лео Эсаки, сондай-ақ диодтан Эсаки пайдаланатын электронның туннельдеу әсерін тапты.

Лео Эсаки Токио университетінде физика мамандығында оқыған бакалавр дәрежесін 1947 жылы, философия докторы дәрежесін 1959 жылы алды. Нобель сыйлығын 1958 жылы Sony компаниясында жұмыс істеу кезінде жүргізілген зерттеулері үшін алған. Кейіннен, 1960 жылы АҚШ-қа көшіп келіп, IBM фирмасының зерттеу орталығында жұмыс істеді, онда 1967 жылы  ие болды.

## Марапаттар мен танылуы
* 1959 — Мемориалдық  сыйлықақысы
* 1959 — Асахи&nbsp;сыйлығы
* 1960 — Toray Science and Technology Prize
* 1961 — Морриса Либманн&nbsp;сыйлығы
* 1961 — Стюарт Баллантайн&nbsp;медалі 
* 1965 — Жапон ғылым академиясының&nbsp;сыйлығы 
* 1973 — Жартылай өткізгіштердегі және асқын өткізгіштердегі туннельдік құбылыстардың тәжірибе жүзінде ашқаны үшін&nbsp;Нобель сыйлығы, физика
* 1985 — Жаңа материалдар&nbsp;үшін халықаралық сыйлығы&nbsp;
* 1989 — Гарольд Пендер&nbsp;жүлдесі
* 1991 — IEEE&nbsp;құрмет&nbsp;медалі&nbsp;
* 1998 — Жапония&nbsp;жүлдесі 
Оның құрметіне&nbsp; тағайындалды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Нобель комитеті сайтынан ақпарат
* Л. Эсаки. "Туннельдеу еліне саяхат". Нобельдік дәріс // Физикалық ғылымның жетістіктері, оның 116-беті, 4-шығарылым, тамыз 1975
* IBM фирмасының ақпараты
* IEEE ұйымдастыру сайтынан ақпарат
* Ашылу тарихы Sony фирмасының сайтында 

Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Жапония)
Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:12 наурызда туғандар
Санат:1925 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша ғалымдар
Санат:XX ғасыр физиктері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Алмас Кәдірбекұлы Садубаев

**Алмас Кәдірбекұлы Садубаев** (1984 жылы 25 қыркүйекте Жамбыл облысы Тараз қаласында туған) — журналист, Қазақстан Республикасы ІІМ Мемлекеттік тіл және ақпарат департаментінің директоры.

## Білімі
* 2005 жылы Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің Журналистика факультетін үздік дипломмен тәмамдаған. 
* 2007 жылы «Қайнар» университетінде құқықтану мамандығы бойынша білім алған.
* 2011 жылы Абай атындағы КазҰПУ-дың «Аймақтану» мамандығы бойынша әлеуметтік ғылымдар магистрі дәрежесін алған.

## Қызмет жолы
Еңбек жолын 2003 жылы Тараз қаласындағы Облыстық радиода жаңалықтар бөлімінің редакторы болып бастаған.
* 2004 жылдан бастап облыстық «Қазақстан-Тараз» телеарнасы жаңалықтар бөлімінің редакторы;
* 2005-2008 жылдар аралығында Астана қаласында «Қазақстан» ұлттық арнасы жаңалықтар бөлімінің редакторы, PR-директор қызметтерін атқарған.
* 2008-2010 жылдары Алматы қаласында Республикалық «Заң газеті» мен «Заң» журналының бас редакторы,
* 2010 жылы Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сот төрағасының баспасөз хатшысы.
* 2010-2011 жылдар аралығында Қазақстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметінің сарапшысы болып қызмет істеген. 
* 2011-2015 жылдар аралығында «ҚР ІІО Медиа орталығы» ЖШС-нің бас директоры.
* 2015 жылдың 25 ақпанынан бастап Министрдің баспасөз хатшысы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Мемлекеттік тіл және ақпарат департаментінің директоры.

## Қоғамдық қызметі
Қазақстанның Бас редакторлар клубының вице-президенті.

## Марапаттары
* Қазақстан Республикасының Ақпарат саласының Үздігі;
* "Астанаға 10 жыл" медалі;
* "Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл" мерекелік медалі;
* "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі.

Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Қазақстан ақпарат саласының үздіктері
Жазғы Азия ойындары 1990

**XI Азия ойындары** Пекинде 1990 жылғы 22 қыркүйек пен 7 қазанда өткізілді. Бұл Қытай аумағында өткен тарихтағы алғашқы ірі халықаралық чемпионат болды. Ойындарда 29 спорт түрінен 6122 спортшы 37 елден қатысты.

## Негізгі іс-шаралар
XI Азия ойындарына байланысты ең сұмдық оқиғалардың бірі 1990 жылы Азиядағы Олимпиадалық Кеңестің президентін — шейх Фахад ас-Сабахты жоғалтып алғаны болды, ол Кувейтке Ирак басып кірген кезде қайтыс болды. 1991 жылы Кувейтті босату алдында Азия Олимпиадалық Кеңесінің штаб-пәтері уақытша Ұлыбританияда болды.

Ойындар кезінде 7 әлемдік рекорд орнатылды (садақ атудан 6, велоспорт бойынша 1) және Азия бойынша 89 жазба, 1 әлемдік рекорд және 11 Азия рекорды қайталанды.

Қытай Халық Республикасы алтын медальдардың 60% -ын және барлық медальдардың 34% -ын жеңіп алды.

XI Азия ойындарының құрметіне 1988, 1989 және 1990 жылдары маркалардың үш серия шығарылды.
## Ойындар тұмары
Ойындарының ресми бойтұмары үлкен панда Паньпань болды.

## Қатысушы елдер
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Оман
* 
* 
* 
* 
* 
*  Сирия
* 
* 
* 
* 
* 

## Спорт түрлері
* Академиялық есу
* Бадминтон
* Баскетбол
* Бокс
* Күрес
* Велоспорт
* Волейбол
* Гандбол
* Гимнастика
* Гольф
* Байдарка
* Дзюдо
* Кабадди
* Жеңіл атлетика
* Үстел теннисі
* Желкенді спорт
* Жүзу
* Сепактакрау
* Ату
* Садақ ату
* Софтбол
* Теннис
* Ауыр атлетика
* Ушу
* Футбол
* Көгалдағы хоккей

;Демонстрациялық спорт түрлері
* Бейсбол
* Жұмсақ теннис

## Ойындардың нәтижелері

1990
Санат:1990 жыл
Санат:1990 жыл Қытайда
Есім (Батыс Қазақстан облысы)

**Есім** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Базаршолан ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 139 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 281 адам (149 ер адам және 132 әйел адам) болса, 2009 жылы 244 адамды (149 ер адам және 95 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 77 адамды (39 ер адам және 38 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Жаманқұдық

**Жаманқұдық** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Базаршолан ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2020 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 145 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 239 адам (127 ер адам және 112 әйел адам) болса, 2009 жылы 137 адамды (71 ер адам және 66 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданының таратылған елді мекендері
Коловертное

**Коловертное** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Бударин ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан солтүстікке қарай 44 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 405 адам (190 ер адам және 215 әйел адам) болса, 2009 жылы 256 адамды (127 ер адам және 129 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 104 адамды (50 ер адам және 54 әйел адам) құрады.

## Ауыл көшелері
* А. Щурихин (Школьная) көшесі
* Ардагерлер (Степная) көшесі
* Береке (Речная) көшесі
* Бірлік (Центральная) көшесі
* Еңбекші (Клубная) көшесі
* Жайық (Уральная) көшесі

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Самал

**Самал** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Бударин ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан солтүстік-батысқа қарай 28 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 378 адам (202 ер адам және 176 әйел адам) болса, 2009 жылы 319 адамды (172 ер адам және 147 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 201 адамды (110 ер адам және 91 әйел адам) құрады.

## Ауыл көшелері
* Атамекен (Молодёжная) көшесі
* Балауса (Школьная) көшесі
* Шұғыла (Центральная) көшесі

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Бударин ауылдық округі

**Бударин ауылдық округі ** – Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бударин, Коловертное, Самал ауылдары кіреді. Орталығы – Бударин ауылы. 

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1545 адамды (757 ер адам және 788 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы ауылдық округтері
Бұлан (Ақжайық ауданы)

**Бұлан** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Жамбыл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2011 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан батысқа қарай 67 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 163 адам (88 ер адам және 75 әйел адам) болса, 2009 жылы 15 адамды (9 ер адам және 6 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданының таратылған елді мекендері
Бітік (ауыл)

**Бітік** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Жамбыл ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан батысқа қарай 47 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 342 адам (175 ер адам және 167 әйел адам) болса, 2009 жылы 300 адамды (156 ер адам және 144 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 189 адамды (102 ер адам және 87 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Үштөбе (Батыс Қазақстан облысы)

**Үштөбе** (2010 жылға дейін — *Болдырево*) — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Жамбыл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 63 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 425 адам (217 ер адам және 208 әйел адам) болса, 2009 жылы 378 адамды (196 ер адам және 182 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 321 адамды (162 ер адам және 159 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Футболдан 1938 жылғы әлем біріншілігі (финал)

**[[Футболдан 1938 жылғы әлем біріншілігі|1938 жылы Францияда өткен футболдан әлем чемпионатының шешуші матчы]]** — 1938 жылы 19 маусымда Париждегі "Стад де Олимпик" стадионында өтті. Мұнда Италия мен Венгрия құрамалары кездесіп, Италия 4:2 есебімен жеңіске жетті де, қатарынан екінші рет әлем чемпионы атанды.

## Матч
Матч басталардан алдын Италияның диктатор көсемі Бенито Муссолини футболшыларға "Жеңіс! Немесе өлім!" деген үш сөз ғана жазылған жеделхат жолдайды. Осының әсерінен бе, Италия құрамасы барын салады. 6-минутта олар есеп ашады, алайда екі минуттан соң мажарлар есепті теңестіреді. Бірақ бұдан соң да жақсы ойнаған Италия үзіліске дейін және екі доп соғып, 3:1 есебімен алға шығады. Екінші таймда екі жақ бір-бірден гол соғып, Италия 4:2 есебімен жеңіске жетеді.

Италиялық бапкер Витторио Поццо жаттықтырушы ретінде қатарынан екі рет әлем чемпионы атанған тұңғыш бапкер.

Финалда ойнаған футболшылардың арасында ең соңғы боп өмірден өткен италиялық Петро Рава. Ол 2006 жылы 5 қарашада 90 жасында қайтыс болды.

## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 1938 FIFA World Cup Final planetworldcup.com

Санат:Футболдан 1938 жылғы әлем біріншілігі
Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Мажарстан Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:1938 жылғы футбол
Санат:Футболдан әлем біріншілігінің финалдары
Витторио Поццо

**Витторио Поццо** (итал. Vittorio Pozzo; 2 наурыз 1886 жыл, Турин — 21 желтоқсан 1968 жыл, Пондерано), италиялық футбол бапкері. Италия құрамасын екі рет (1934, 1938) әлем чемпионы атандырған. Екі рет қатарынан әлем чемпионы атанған әлемдегі жалғыз бапкер.

## Өмірбаяны
Ата-анасы оның футболшыдан гөрі білімді азамат болуын қалаған екен. Витторио сабақты жақсы оқығанмен, футбол атты ойынмен танысқан соң, оған барынша беріліп кетеді. Оқи жүріп бірнеше әуесқой клубтардың сапында ойнап, көзге түседі. Кейін Швейцарияға оқуға барғанда да сонда "Грассхоппер" сапында бір жылдай өнер көрсетеді. 1906 жылы туған қаласы Туринге оралады да, бірден "Торино" клубына қабылданады.

"Торино" сапында бес жыл ойнайды да, бапкерлікке ауысады. 1912 жылдан бастап он жыл бойы "Ториноны" жаттықтырады. 1924-25 жылдары "Миланды" баптайды. 

Ал Италия құрамасын ең алғаш 1912 жылы басқарып, Стокгольдегі Олимпиада ойындарына дайындайды, сосын 1922-24 жылдары, сосын 1929 жылдан 1948 жылға дейін үздіксіз 19 жыл басқарады. Осы аралықта екі рет Әлем чемпионы атанып, тарихта қалады.
## Бапкерлік карьерасы

## Жетістіктері
*Орталық Еуропа Кубогы: 1927-1930, 1933-1935
*Әлем чемпионы: 1934, 1938
*Олимпиада чемпионы: 1936
Санат:Туринде туғандар
Санат:Италия футбол жаттықтырушылары
Санат:Италия футболшылары
## Cілтемелер
Біздің уақыттың қаһарманы 
Санат:Алфавит бойынша футболшылар
Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Торино ФК ойыншылары
Санат:Грассхопперс ФК ойыншылары
Канзас қаласының қоғамдық кітапханасы

**Канзас қаласының қоғамдық кітапханасы** – АҚШ-тың Миссури штатының Канзас қаласында орналасқан қоғамдық кітапхана. Бұл кітапхана туристер арасында кең танымал. 

## Тарихы

Канзастың қоғамдық кітапханасы 1873 жылы ашылды және бастапқыда орталықтан алыстағы басқа бір ғимаратта орналасты. Уақыт өте келе кітапхана келушілерінің саны, қала билігі кітапхананы қолжетімді жерге ауыстыру керек деген шешім қабылданды. Осы мақсатта 2000 жылы бұрын ұлттық банк ретінде қолданылған үлкен жекежай таңдалынды. 2002 жылы ғимарат құрылысы басталды. Кітапхананы салу үшін барлығы $50 миллион жұмсалды және бұл ақша қайырымдылық қорлары мен тұрғындардың салықтары арқылы жиналды. Негізінде әлгі жекежай 1904 жылдан бері келе жатырған көне ғимарат болғандықтан, бастапқыда жекежайды сол күйінде қалдыру жоспарланған болатын, себебі ғимарат бірнеше кезеңдер мен оқиғаларды басынан кешірген және сәулетшілер де тарихи мұрадан бас тартуды қаламады. 2004 жылы кітапхана алғашқы келушілерін қабылдады, ал 2 жылдан соң кітапханаға қосымша 2 көлік қоятын аумақ қосылды. Осы идея ғимараттың алдын әшекейлендіріп тұрды. Сәулетшілерге көшеден өтіп бара жатқан адамдардан көлек қою аумағын жауып тұратын ерекше және әсем етіп көрсететін тың дүние ойлап табуға тапсырма берілген болатын. Осылайша, кітап сөрелері бейнесіндегі ғамарат идеясы пайда болды.

## Алып кітаптардың тізімін жасау жұмысы
Алып сөрелерге қойылатын кітаптар тізімін критерийлер бойынша таңдау құқығы қала тұрғындарына тапсырылды. Басты шарт – таңдалған кітап беттерінде қала жайлы ақпарат көрініс табу қажет болатын. Осылайша кітаптар ұйымдастырылған дауыс беру арқылы 2 жыл көлемінде әлемнің ең үздік әдеби шығармалары таңдалынды.

## Кітапхананың қазіргі жағдайы
Қазіргі таңда, ғимаратты салуғы жұмсалған қаржы өзін толығымен ақтады, себебі қазіргі бұл АҚШ-тағы 2,5 миллион кітабы бар кітапхана ғана емес, сонымен қатар концерт залдары, конференц-залдары, кафетерийлері және білім беру орталығы бар үлкен ғимарат. Статистика бойынша кітапхана 1 жылда 2,4 миллион адамға қызмет береді екен. Кітапхананың басқа елдерде 10 филиалы бар, алайда олардың ешқайсысы негізгі ғимараттың дизайнымен, әдемілігімен және үлкендігімен салыстыруға келмейді. Кітапханада шамдармен жабдықталған бөлмелер және табиғатты ұнататындарға арналған күн сәулесі жақсы түсетін бөлмелер де бар. Ғимаратқа заманауи компьютерлер енгізілген, әртүрлі өнерге жақын мүсіндер де жетерлік.

Санат:Миссури кітапханалары
Санат:Канзас-Сити
Санат:АҚШ кітапханалары
Тағдыр сақинасы

**Ring of life** немесе **Тағдыр сақинасы** — Қытай мемлекеті , Фушунь провинциясында орналасқан ғимарат. 
Ғимарат өте үлкен сақина пішінінде және шығыршықты, ішкі диаметрі-150 метр, ал сыртқы диаметрі -170 метрді құрайды. Лифт арқылы көтерілетін бақылау алаңы мен жарықтандыру жүйесі бар . Барлығы 12 мың жарықдиодтардан құралады.

## Тарихы
2009 жылдың мамырында дизайнер Гэри Годдард және оның компаниясы Goddard Group муниципальді үкіметтің  Фушунь қаласына арналған ортақ ауданы 22 км2 зонакосының 2 км2 –ті қамтитын Фушуньдық ғимарат салу тапсырысын орындады. Годдард  өзінің басқа да жоспарын яғни  тематикалық саябақ Dream World саябағының жоспарын Фушунь үшін ұсынды.
Сонымен қатар Годдардтың компаниясы Фушунь қаласы үшін көптеген ғимараттар, сауда-саттық аудандары , рекреакционды зоналарды салуды жоспарлаған. 2010 жылы Goddard Group Ring of life концепциясын қолға алып, ақпан айында құрылысын бастаған.
Ғимараттың жоспары аудандық жобалар сайысының жеңімпазы болғандықтан, арнайы туристтік нысан ретінде салынған. Жоба халықаралық деңгейде де қызығушылық тудырады. Өмір сақинасының құрылысы үшін 3,5 тонна болат жұмсалғандықтан жалпыламай $16 миллионға бағалануда.
Құрылыстың бірінші кезеңі 2013 жылы аяқталса, ең алғашқы мәліметтер 2012 жылы жарық көрген яғни суреттен мен бейнежазбалар.

### Сапаршылдық/бағалар
Ring Life of  жоғары  бағаланды Мысалы  “The Huffington Post" газеті  " Таңқалдырғыш " деп жобаға  ат қойды, ал NationalGeographic журналында суретті тарауда 2012" қыркүйектегі үздіктер" атағына ие болды. Алайда, ағылшын журналы Daily Mail "шығыстың тым жасампаздануы" деп бағалады .

## Дереккөздер
Тасоба (Ақжайық ауданы)

**Тасоба** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Есенсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 40 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 266 адам (135 ер адам және 131 әйел адам) болса, 2009 жылы 199 адамды (106 ер адам және 93 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 131 адамды (71 ер адам және 60 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Жайық (Ақжайық ауданы)

**Жайық** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Чапаев ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2013 жылға дейін Жайық ауылдық округінің орталығы болды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 2 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 774 адам (388 ер адам және 386 әйел адам) болса, 2009 жылы 614 адамды (308 ер адам және 306 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 559 адамды (276 ер адам және 283 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Кіші сержант

**Кіші сержант** — бірнеше елдің қарулы күштеріндегі әскери атағы, Сержанттан кіші және Ефрейторден жоғары. «Кіші сержант» атағын айрықша жағдайларда «кораллы» атағы бар, бірақ сержант атағын беретін штабында тұрмайтын әскери қызметшілердің ең әйгілі әскери қызметшілерін жұмыстан шығарумен бөлуге болады.

Санат:Әскери іс
Санат:Әскери шендер
Ақшкол

* Ақшкол – Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданындағы ауыл.  
* Ақшкол – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл.
Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі

**Ерлер арасындағы футболдан ХІV әлем чемпионаты** — 1990 жылы 8 маусым - 8 шілде аралығында Италияда өтті. Финалда ГФР футболшылары Аргентинаны 1:0 есебімен ұтып, үшінші рет әлем чемпионы атанды.

## Топтық турнир
### А тобы

----

----

Михал Билек (Чехословакия) пенальти соға алмады (89', қақпашы қайтарды).
----

Джанлука Виалли (Италия) пенальти соға алмады (32', бағана).
----

----

----

### B тобы

----

----

----

----

----

----

### C тобы

----

----

----

----

----

----

### Д тобы

----

----

----

Фарук Хаджибегич (Югославия) пенальти соға алмады (81', қақпашы қайтарды).
----

----

----

### Е тобы

----

Рубен Соса (Уругвай) пенальти соға алмады (73', биік кетті).
----

----

----

----

Шифо (Бельгия) пенальти соға алмады (59', маңдайша).

### Ғ тобы

----

----

----

----

----

----

## Плей-офф
### 1/8 финал

----

----

----

----

----

----

----

### 1/4 финал

----

----

----

### Жартылай финал

----

### Үшінші орын үшін

### Финал
***Толық мақала***: 1990 жылғы әлем чемпионатының финалы

## Марапаттар

Санат:Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1990 жылғы футбол
Сержант

**Сержант** — Кіші сержанттан жоғары Аға сержанттан кіші. Бірнеше елдің қарулы күштеріндегі әскери атағы.

Гвардиялық әскери бөлімде, Гвардиялық кемелерде әскери қызметте болған әскери қызметшінің әскери атағына дейін «күзетшілер» сөзі қосылады.

«Әділдік» немесе «медициналық қызмет» деген сөздер әскери немесе әскери-әскери мамандығы бар әскери-бухгалтерлік мамандығы бар резервтегі әскери қызметкердің немесе азаматтың әскери атағына қосылады.

Санат:Әскери іс
Санат:Әскери шендер
Жолап

**Жолап** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Мерген ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 32 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 278 адам (135 ер адам және 143 әйел адам) болса, 2009 жылы 181 адамды (99 ер адам және 82 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 45 адамды (26 ер адам және 19 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Мерген (Батыс Қазақстан облысы)

**Мерген** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданындағы ауыл, Мерген ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 27 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1405 адам (692 ер адам және 713 әйел адам) болса, 2009 жылы 1043 адамды (531 ер адам және 512 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 913 адамды (466 ер адам және 447 әйел адам) құрады.

## Ауыл көшелері
* Абай көшесі
* Ақжайық көшесі
* Алқап көшесі
* Бірлік (Мырзағали) көшесі
* Д.Нұрпейісова көшесі
* Дәулеткерей көшесі
* Егемен көшесі
* Жағалау көшесі
* Жерұйық (Ниетқали) көшесі
* Қазақстан көшесі
* Қарасу көшесі
* Құрманғазы көшесі
* М.Әуезов көшесі
* Тәуелсіздік (Құбай) көшесі
* Т.Масин көшесі

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Қамыстыкөл (ауыл)

**Қамыстыкөл** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Көнеккеткен ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 11 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 328 адам (151 ер адам және 177 әйел адам) болса, 2009 жылы 245 адамды (124 ер адам және 121 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 195 адамды (108 ер адам және 87 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Қарауылтөбе (Батыс Қазақстан облысы)

**Қарауылтөбе** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданындағы ауыл, Қарауылтөбе ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 67 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2651 адам (1365 ер адам және 1286 әйел адам) болса, 2009 жылы 2137 адамды (1105 ер адам және 1032 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1376 адамды (731 ер адам және 645 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі (финал)

**[[Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі|1990 жылғы футболдан әлем чемпионатының]]** шешуші матчы. 8 шілдеде Римдегі "Олимпико" стадионында өтіп, ГФР Аргентинаны 1:0 есебімен ұтты.

## Матч

### Шолу
Ойында немістер айқын басымдық танытты. Финалға дейінгі алты кездесуде 14 гол соққан Германия футболшылары бұл матчтағы басты фаворит еді. Оны матч барысында дәлелдеді де. Олар өте көптеген қауіпті шабуылдар ұйымдастырды. Оның үстіне 65-минутта аргентиналық Педро Монсон алаңнан қуылды да, латынамерикандықтар тек қорғанумен болды.

85-минутта бәрібір есеп ашылды. Төреші пенальти белгілеп, оны Андреас Бреме дәл орындады. Осы есеп ойын соңына дейін өзгерген жоқ.

87-минутта тағы бір аргентиналық ойыншы — Густаво Десотти алаңнан қуылды. Ойыннан соң төрешілерге ренжіген атақты Диего Марадона көзіне жас алды, күміс алқаны алудан бас тартты.

### Протокол

### Фактілер

* Тарихта тек бір рет қана чемпионат финалистері араға төрт жыл салып, жұбын жазбай финалға шыққан. 1986 жылы да финалда немістер мен аргентиналықтар ойнаған болатын.

* Немістер қатарынан үш рет финалға шыққан тарихтағы тұңғыш құрама атанды. Кейін, 1994-98-2002 жылдары бұл жетістікті Бразилия қайталады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
Шолу 

Санат:Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:1990 жылғы шілде
Санат:8 шілде оқиғалары
Санат:Римдегі халықаралық спорт жарыстары
Санат:1990 жылғы футбол
Санат:Футболдан әлем біріншілігінің финалдары
Қырыққұдық (Батыс Қазақстан облысы)

**Қырыққұдық** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Қарауылтөбе ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2020 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 62 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 211 адам (103 ер адам және 108 әйел адам) болса, 2009 жылы 145 адамды (72 ер адам және 73 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданының таратылған елді мекендері
Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі

**Ерлер арасындағы футболдан он алтыншы [[Футболдан әлем чемпионаты|әлем чемпионаты]]** — 1998 жылы 12 маусым-12 шілде аралығында Франция қалаларында өтті. Тұңғыш рет әлемдік додаға 64 команда қатысты.

## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

### Д тобы

----

----

----

----

----

### Е тобы

----

----

----

----

----

----

### Ғ тобы

----

----

----

----

----

### G тобы

----

----

----

----

----

### Н тобы

----

----

----

----

----

## Плей-офф
### 1/8 финал

----

----

----

----

----

Предраг Миятович (Югославия) пенальти соға алмады (52', маңдайша).
----

----

### 1/4 финал

----

----

----

### Жартылай финал

----

## Үшінші орын үшін

## Финал

## Мергендер

;6 гол
*  Давор Шукер

;5 гол
*  Кристиан Вьери
*  Габриэль Батистута

;4 гол
*  Роналдо
*  Марсело Салас
*  Луис Эрнандес

;3 гол
*  Сезар Сампайо, Бебето, Ривалдо
*  Тьерри Анри
*  Деннис Бергкамп
*  Юрген Клинсманн, Оливер Бирхофф

Санат:Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1998 жылғы футбол
Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі (финал)

**[[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі|1998 жылғы футболдан әлем чемпионатының]]** шешуші матчы. Матч 12 шілдеде Париждегі "Стад де Франс" стадионында өтті. Франция 3:0 есебімен Бразилияны ұтып, тарихта бірінші рет әлем чемпионы атанды.

## Матч

### Шолу
Ойынның бірінші бөлімінде екі жақ тең деңгейде ойнады. Бразилиялық сұрмерген Роналдо финалға дейін денсаулығы онша болмаса да алаңға шыққан-ды, сол себептен де толық ашылып ойнай алмады. Оның үстіне оған Францияның мықты қорғаушылары мүмкіндік берген жоқ.

Бірінші таймда-ақ алаң иелерінің жетекші футболшысы Зинедин Зидан екі рет гол соғып, командасын алға шығарды. Екінші таймды бразилиялықтар шабуылмен өткізді, бірақ алаң иелері сыр бермеді. 68-минутта Марсель Десаий алаңнан қуылып, француздар 10 адаммен қалса да бразилиялықтар есепті қысқарта алмады. Соңғы минуттарда алаң иелері қарсы шабуыл ұйымдастырып, Эмманюэль Пети үшінші допты соқты. Нәтижесінде Франция құрамасы 3:0 есебімен ірі жеңіске жетті.

----------
### Протокол

## Фактілер
*Бразилия құрамасы Әлем чемпионаттары тарихында тұңғыш рет ірі жеңіліске ұшырады.

*ХХ ғасырдағы әлем чемпионаттарының алғашқы голын да, соңғы голын да Франция құрамасы өкілдері соқты, 1930 жылы Люсьен Лоран, 1998 жылы Эммануэль Пети енгізді. ХХІ ғасырдағы алғашқы допты француздар соғуы мүмкін еді. Біpақ 2002 жылғы әлем чемпиoнатының беташар матчында олар күтпеген жерде Сенегалдан ұтылып қалды — 0:1
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Матчты тамашалау

Санат:Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:1998 жылғы футбол
Санат:Футболдан әлем біріншілігінің финалдары
Жазғы Азия ойындары 1994

**12-ші Жазғы [[Азия ойындары]]** жапондық Хиросима қаласында 1994 жылы қазанда өтті. қаланың тарихын ескере отырып, бұл ойындар Азия халықтарының арасында бейбітшілік пен келісімді ілгерілетуге арналды.

Ойындар астанада емес, алғаш рет қалада өтуі назар аударды. Тағы бір маңызды оқиға бес жаңа тәуелсіз мемлекеттердің ойындарына қатысу болды: Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстан. Бұған қоса, ішкі қақтығыстан туындауынан 20-жылдық үзілістен кейін Камбоджа қайтып оралды.  Керісінше, Ирак шығанағындағы соғыс) құрлықтық жарыстарға қатысудан бас тартуға мәжбүр болды.

Жарыстар 34 спорт түрінен өткізілді. Азиадада алғаш рет бейсбол, каратэ және қазіргі бессайыс секілді спорт түрлері.

## Тұмар

Азиада ойындарының 1994 жылғы ресми маскоттары Поппо және Кукку атты, тиісінше ер мен әйел ақ көгершіндер жұбы болды. Поппо бейбітшілік білдіреді, ал Кукку — үйлесімді. Бұл ойындарда маскот ретінде екі символдың бірінші рет қолдануы еді.

## Қатысушы елдер

*  Ауғанстан
*  Бангладеш
*  Бахрейн
*  Бруней
*  Бутан
*  Вьетнам
*  Гонконг
*  Үндістан
*  Индонезия
*  Иордания
*  Иран
*  Йемен
*  Қазақстан
*  Камбоджа

*  Катар
*  Қырғызстан
*  Китай
*  Кувейт
*  Лаос
*  Ливан
*  Макао
*  Малайзия
*  Мальдив Республикасы
*  Моңғолия
*  Мьянма
*  Непал
*  БАӘ
*  Оман

*  Пәкістан
*  Палестина автономиясы
*  Сауд Арабиясы
*  Сингапур
*  Сирия
*  Тәжікстан
*  Тайланд
*  Қытайлық Тайбэй
*  Түрікменстан
*  Өзбекстан
*  Филиппиндер
*  Шри-Ланка
*  Корея Республикасы
*  Жапония

## Спорт түрлері

* Академиялық есу
* Бадминтон
* Баскетбол
* Бейсбол
* Бокс
* Күрес
* Боулинг
* Велоспорт
* Волейбол
* Гандбол
* Гольф

* Каноэде есу
* Дзюдо
* Кабадди
* Каратэ
* Ат спорты
* Жеңіл атлетика
* Үстел теннисі
* Желкенді спорт
* Жүзу
* Суға секіру
* Сепак такро

* Қазіргі бессайыс
* Софтбол
* Спорттық гимнастика
* Ату
* Садақ ату
* Теннис
* Тхэквондо
* Ауыр атлетика
* Қылыштасу
* Футбол — нәтижелері 
* Көгалдағы хоккей

## Медаль есебі
Қайнаркөз: Overall Medal Standings - Hiroshima 1994 

## Допинг-жанжал
11 қытайлық спортшылардың қанында тыйым салынған препараттардың және анаболалық стероидтардың болуына оң сынақ өткізілді.

## Сондай-ақ
* Футбол жазғы Азия ойындарында 1994

## Дереккөздер

1994
Санат:1994 жыл Жапонияда
Санат:1994 жылғы спорт
Санат:Жапониядағы спорт
Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі

**Футболдан ерлер арасындағы 17-ші [[Футболдан әлем чемпионаты|әлем чемпионаты]]** — 2002 жылы 31 мамыр-30 маусым аралығында Жапония мен Оңтүстік Корея стадиондарында өтті. 64 құрама қатысып, финалға Бразилия мен Германия құрамалары шықты. Бразилия 2:0 есебімен жеңіске жетіп, бесінші рет Әлем чемпионы атанды.

## Топтық турнир
### А тобы

----

-----

----

----

----

-----

----

### В тобы

----

-----
	
----	

-----
	
----

-----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

----

----

### Д тобы

----

----

----

----

----

----

-----

### Е тобы

----

----

----

----

----

----

-----

### Ғ тобы

----

----

----

----

----

----

-----

### G тобы

----

----

----

----

----

----

-----

### H ТОБЫ

----

----

----

----

----

-----

## Плей-офф
### 1/8 финал
**Кореядағы матчтар**
--------

----

----

----

----
**Жапониядағы матчтар**

----

----

----

### 1/4 финал
**Кореядағы матчтар**

----

----
**Жапониядағы матчтар**

----

### 1/2 финал

----

### Үшінші орын үшін

### Финал

## Мергендер
 Роналдо 8
 Мирослав Клозе 5
 Ривалдо 5
 Йон Даль Томассон 4
 Кристиан Вьери 4

Санат:Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі
Санат:2002 жылғы футбол
Жазғы Азия ойындары 1998

**Жазғы Азия ойындары 1998** немесе **XIII Азия ойындары** Бангкокте
(Тайланд) 1998 жылғы 6–20 желтоқсан аралығында өткізілді. Ойындарға 6554 спортшы Азияның 41 елінен қатысты. 376 медальдар жиынтығы 36 түрлері бойынша ойнатылды.

## Қатысушылар

## Распределение наград

## Спорт түрлері
Азия ойындарының аясында жарыстар келесі спорт түрінен өткізілді:

*  Академиялық есу
*  Бадминтон
*  Баскетбол
*  Бейсбол
*  Бильярд
*  Бокс
*  Күрес
*  Боулинг
*  Велоспорт
** Велоспорт (шоссе)
** Велоспорт (трек)

* Су спорт түрлері
**  Су полосы
**  Жүзу
**  Суға секіру
**  Синхронное Жүзу
*  Волейбол
** Жағажай волейболы
** Волейбол
*  Гандбол
*  Гимнастика
** Көркем гимнастика
** Ритмикалық гимнастика
** Батуттағы гимнастика

*  Гольф
*  Байдарка
*  Дзюдо
*  Кабадди
*  Каратэ
*  Ат спорты
*  Легкая атлетика
*  Үстел теннисі
*  Желкенді спорт
*  Регби
*  Сквош
*  Софтбол
*  Софт-теннис

*  Ату
*  Садақ ату
*  Тхэквондо
*  Теннис
*  Триатлон
*  Ауыр атлетика
*  Ушу
*  Қылыштасу
*  Футбол
*  Футзал
*   Көгалдағы хоккей

1998
Санат:Тайландта өткен халықаралық спорт жарыстары
Цвингер

**Цвингер** — Дрезденнің ең танымал мұражайларының бірі. XVIII ғасыр ортасына дейін Цвингер зиялы қауымның ойын-таныдық жері, әртүрлі шерулер, мейрамдар өтетін жер ретінде болған. Кейін бұндай тектес мерекелер басқа жерге көшірілсе, Цвингерде кітапханалар мен мұражайлар ашыла бастады. Ішіндегі ең танымалы- Дрезден галереясы.

## Тарихы
Цвингер Саксоний Август басшысымен 1709 жылы бастау алып, жылыжай құрылысы басталады. Бұл көптеген мерекелер мен сайыстардың декорациясы болып қалыптасты. Барокко стиліндегі Цвингердің үш жағы 1732 жылы неміс архитекторы Маттеус Даниэль Пёппельман бастамасымен салынды. Төртінші жағы 1847-55 жылдары Готфрид Земпердің проектімен салынған.

## Архитектурасы
Ғимараттың негізгі безендірілуі - субұрқақтар болатын. Атап айтқанда, Нимфенбад (Bath Nymphs) субұрқағы. Сондай-ақ, шығыс қоңырау павильонының сағатында мейсон фарфорынан жасалған фортальналық қоңыраудың әуенімен ерекшеленеді. Көптеген мүсіндерден Геркулестің фигуралары ерекше көзге түседі.

## Соғыс кезінде
Цвингер бірнеше рет соғыс әрекеттерінен зардап шекті. Ең осалы прусс армиясымен соғысқанда болған. 1849 жылы шамамен Цвингердің барлық шығыс бөлігі Дрездендегі революциялық соғыстан өртенді. Дегенмен 1857 жылға  қарай  реставрация жұмыстары жүргізілген. 

Барокко ғимараттарының архитектуралық ансамблі, Дрезден қаласының орталығында орналасқан және қаланың басты көрікті жерлерінің бірі. Цвингер сарай сәулетшісі Маттиас Даниэль Пёппельманның жобасы бойынша 1711-1728 жж. Сот мүсінші Бальтасар Пэмерзермен бірге Август 2 билігі кезінде салынды. Цвингер - төрт ғимараттың кешені, оның бірінде әлемге әйгілі Дрезден сурет галереясы немесе Ескі шеберлер галереясы орналасқан. Сурет галереясынан басқа, Цвингер сарайында қару-жарақ камерасы, физика-математикалық салон және фарфор мұражайы орналасқан. Сарайдың атауы шыққан ортағасырдан шыққан - звейнер бекіністің сыртқы және ішкі қабырғалары арасындағы кеңістік деп атады

## Галерея

Dresden-1310-Zwinger-Panorama-2008-gje.jpg
Dresden-1324-Zwinger-Brunnen-2008-gje.jpg
Dresden-1376-Zwinger-SO-Pavillon-2008-gje.jpg
Dresden-1378-Zwinger-SO-Pavillon-Plastiken-2008-gje.jpg
Dresden-1410-Zwinger-Wallpavillon-2008-gje.jpg
Dresden-1412-Zwinger-Hermenpilaster am Wallpavillon-2008-gje.jpg


Санат:Мұражайлар
Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі

**Футболдан ерлер арасындағы [[Футболдан әлем чемпионаты|әлемнің ХІІІ чемпионаты]]** — 1986 жылы 31 мамыр мен 29 маусым аралығында Мексикада өтті. Финалда Аргентина мен ГФР құрамалары кездесіп, Аргентина 3:2 есебімен жеңіске жетті де, екінші рет әлем чемпионы атанды.

## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

----

### D тобы

----

----

----

----

----

----

### Е тобы

----

----

----

----

----

----

### Ғ тобы

----

----

----

----

----

----

## Плей-офф

### 1/8 финал

### 1/4 финал

### Жартылай финал

### Үшінші орын үшін

## Финал

## Мергендер

Санат:Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1986 жылғы футбол
Солтүстік Ирландия Ұлттық футбол құрамасы

**Солтүстік Ирландия Ұлттық футбол құрама командасы** — Еуропа құрлығының өкілі, футбол құрамасы 1958, 1982, 1986 жылғы әлем чемпионаттарына қатысқан. Халықаралық футбол жарыстарында Солтүстік Ирландияның намысын қорғайтын ұлттық құрама.

## Тарихы
Алғашқы матчын 1882 жылы Англияға қарсы өткізіп, 0:13 есебімен ойсырай ұтылған. 1953 жылға дейін "Ирландия Құрамасы" деген атаумен турнирлерге қатысып жүрді. Сосын ФИФА "бір атаумен екі құраманың жүргені дұрыс емес" деп шешім шығарды да, қазіргігі атауға ие болды.

1958 жылы Швецияда өткен әлем чемпионатына британдық мемлекеттерден Ирландиядан өзгесі түгел қатысты. Солтүстік Ирландия ширек финалға дейін жетті. Топтық турнирде Чехословакиямен бірдей ұпай жинап, қайталау ойында оларды 2:1 есебімен ұтты. Ширек финалда Франция құрамасынан 0:4 есебімен ұтылып қалды. Солтүстік Ирландия бұл турнирде 6 гол соқты, соның бесеуін Питер Макпарланд соқты. 1982 жылы Испания өткен әлем чемпионатында екінші топтық кезеңде тағы да Францияға есе жіберді — 1:4. 1986 жылғы әлем чемпионатында топтан шыға алмады.

2016 жылы тұңғыш рет Еуропа чемпионатына қатысты. Құрамына бір де бір ішкі біріншілікте ойнайтын футболшыны қоспаған команда Германия, Украина, Польшамен бір топқа түсіп, үшінші орынмен 1/8 финалға шықты. 1/8 финалда Уэльстен ұтылып қалды - 0:1

Құрама 2018 жылғы әлем чемпионатына жолдама ала алмады

## Рекордшылары
2017 жыл, 4 маусымдағы

### Ардагерлер

### Мергендер

## Бапкерлер
*Питер Доэрти (1951—1962)
* Берти Пикок (1962—1967)
* Уильям Бингхэм (1967—1971)
* Терри Нил (1971—1975)
* Дэйв Клементс (1975—1976)
* Дэнни Бланчфлауэр (1976—1979)
* Уильям Бингхэм (1980—1994)
* Брайан Хэмильтон (1994—1998)
* Лори Макменеми (1998—1999)
* Сэмми Макилрой (2000—2003)
* Лори Санчес (2004—2007)
* Найджел Уортингтон (2007—2011)
* Майкл О’Нил (2012— .)

## Сыртқы сілтемелер
* ФИФА сайтындағы құрама профилі 

Санат:Солтүстік Ирландия Ұлттық футбол құрамасы
Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі (финал)

**[[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986 жылғы]] [[Футболдан әлем чемпионаты|футболдан әлем чемпионатының]] шешуші матчы** — 29 маусымда Мехикодағы Ацтека стадионында өтті. Аргентина мен ГФР құрамалары кездесіп, Аргентина 3:2 есебімен жеңіске жетті.

## Матч

### Шолу
Матчты бразилиялық төреші Ромуальдо Арппи Фильо басқарды. Ойынның 21-минутында оң қапталдан Хорхе Бурручаганың асырған добын қорғаушы Хосе Браун баспен ұрып торға түсірді де, Аргентина 1:0 есебімен алға шықты.

Екінші таймның оныншы минутында Аргентина есепті еселеді. Марадона бастаған шабуылды Хорхе Вальдано сәтті аяқтады — 2:0. Екінші доптан соң аргентиналықтар шамалы босаңсыды. Аздан еркінсіген немістер енді өздерінің стандартты жағдайларды өте сәтті пайдалана алатынын дәлелдей бастады. 73-минутта Бреме бұрыштан доп берді. Нәтижесінде Руммениге жақын жерден теуіп қақпаны дәл көздеді. Арада сегіз минут өткен соң тағы да Бреме бұрыштан доп берді. Бұл жолғы комбинацияны Руди Феллер сәтті аяқтады. Оның баспен ұрған добы есепті теңестірді — 2:2.

Есеп теңескен соң енді немістер аздап қарқынын тоқтатты. Мұнысы оларға пайда әкелмеді. Марадонаның алаң ортасынан шығарған пасы Бурручаганы қақпашымен жеке шығарды, Бурручага мүмкіндікті жібермеді, алыс бұрышты дәл көздеді — 3:2. Осы есеп ойын біткенше өзгермеді.

-----------------
### Протокол

## Басқа да деректер
Арада төрт жыл өткен соң келесі чемпионаттың финалында да осы екі құрама кездесті. Немістер ол жолы есе қайыра алды — 1:0.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1986 жылғы маусым
Санат:29 маусым оқиғалары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Мехикодағы халықаралық спорттық жарыстар
Санат:Футболдан Мексикадағы халықаралық жарыстар
Санат:1986 жылғы футбол
Санат:Футболдан әлем біріншілігінің финалдары
Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі (финал)

1994 жылғы Футболдан әлем чемпионатының шешуші матчы. 17 шілдеде Лос-Анжелестегі "Роуз Боул" стадионында өтіп, Бразилия мен Италия құрамалары күш сынасты. Матчта есеп ашылмай, Бразилия құрамасы пенальтилер арқылы 3:2 есебімен жеңіске жетіп, төртінші рет әлем чемпионы атанды.

## Матч

### Фактілер
* Бірінші рет әлем чемпионы пенальтилер сериясы арқылы анықталды.
* Финалға дейін керемет ойнап, Италияның финалға шығуына ғаламат үлес қосқан Роберто Баджо матчтан кейінгі пенальтилер сериясында қақпаны көздей алмады.
* Екі құрама да бұған дейін үш реттен әлем чемпионы атанған болатын. Бразилия құрамасы әлемдегі тұңғыш тетракампеон атанды.
* Бразилия араға 24 жыл салып, чемпион атанды. Бір қызығы, 24 жыл бұрын да финалда Италияны ұтқан еді.
* Бразилия құрамасының тізімінде болашақ футбол жұлдызы Роналдо да бар еді. Бірақ ол чемпионатта бір рет те алаңға шықпады.
----------------------
### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:1994 жылғы футбол
Санат:Футболдан әлем біріншілігінің финалдары
Футболдан 1982 жылғы әлем біріншілігі

**[[1982 жыл]]ы [[Испания]]да өткізілген футболдан ерлер арасындағы 12-ші әлем чемпионаты** — 13 маусым - 11 шілде аралығында Испанияның бірнеше стадионында өтті. Тарихта тұңғыш рет әлем чемпионатына 24 команда қатысып, Италия құрамасы үшінші рет әлем чемпионы атанды.

## Чемпионатқа шолу
24 құрама алты топқа бөлінді. Әр топтан екі құрамадан озып шығып, екінші кезеңде үш командадан төрт топқа бөлінді. Әр топтан бір-бір команда озып шығып, жартылай финалға жолдама алды.

**"А" тобындағы** алты ойынның бесеуі тең аяқталды. Тек соңғы турда ғана Польша 5:1 есебімен Перуді ұтты. Италия мен Камерун құрамалары бірдей ұпай жинап, екінші орын доп айырмасы дұрыстау Италияға берілді. Ол кезде Италияны чемпион атанады деп ешкім ойлаған жоқ.

Чемпионатта сенсациялар жетерлік болды. Мәселен, біріншілікке әлем чемпионы ретінде келген Аргентина бірінші кездесуде-ақ Бельгиядан 0:1 есебімен ұтылып қалды. Бұл матчта әйгілі Диего Марадона өзінің әлем чемпионаттарындағы алғашқы ойынын өткізді. Сондай-ақ, ГФР құрамасы да алғашқы матчта Алжирден ұтылып қалды.

## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

### Д тобы

----

----

----

----

----

### Е тобы

----

----

----

----

----

### Ғ тобы

----

----

----

----

----

## Екінші топтық кезең
### Бірінші топ

----

----

### Екінші топ

----

----

### Үшінші топ

----

----

### Төртінші топ

----

----

## Плей-офф
### Жартылай финал

### Үшінші орын үшін

### Финал
*Толық мақаласы: [[Футболдан 1982 жылғы әлем біріншілігі  (финал)|1982 жылғы әлем чемпионатының финалы]]*

## Мергендер

;6 гол
*  Паоло Росси

;5 гол
*  Карл-Хайнц Румменигге

;4 гол
*  Зико
*  Збигнев Бонек

;3 гол
*  Фалькао
*  Ален Жиресс
*  Ласло Кишш
*  Джерри Армстронг

Санат:Футболдан 1982 жылғы әлем біріншілігі
Санат:1982 жылғы футбол
Польша Ұлттық футбол құрамасы

**Польша Ұлттық футбол құрама командасы** () — Футболдан Халықаралық жарыстарда Польша мемлекетінің намысын қорғайтын құрама. УЕФА және ФИФА мүшесі. 1974, 1982 жылдары әлем чемпионатының қола жүлдегері атанған.

## Тарихы
Алғашқы кездесуін 1921 жылы 18 желтоқсанда Венгрияға қарсы өткізіп, 0:1 есебімен жеңіліп қалды. Алғаш қатысқан ең ірі турнирі — 1938 жылғы әлем чемпионаты. Бұдан соң Звигнев Бонек, Гжегож Лято, Анджей Шармах секілді мықты футболшылары жетілгенше әлемдік немесе құрлықтық ірі додаға қатыса алмады. 1974 жылы аталған футболшылардың көмегімен бірнеше атақты құрамаларды, атап айтқанда, Италия, Аргентина, Бразилия, Швеция секілді мықтылардан басым түсіп, әлемнің қола жүлдегері атанды.

1978 жылы Аргентинада өткен әлем чемпионатында екінші кезеңнен аса алмады. Ал төрт жылдан соң тағы да керемет ойын көрсетіп, 1974 жылғы табысын қайталады. Мұнан соң алтын буынның дәуірі бітті де, құрама көп жылдарға дейін жарқырай алмады. Тек жаңа ғасырдың алғашқы он жылдығында ғана шамалы көзге түсе бастады. 2002, 2006 жылдарғы әлемдік додаға қатысқанымен, топтан шыға алған жоқ. 2008 жылғы Еуропа чемпионатында да, 2012 жылы өз елдерінде өткен бәсекеде де топтық турнирде қалып қойды.

## Әлем чемпионаттарындағы мергендер

## Еуропа чемпионатттарындағы мергендер

## Атақты ойыншылары

* Роберт Левандовский
* Гжегож Лято
* Збигнев Бонек
* Ежи Дудек
* Камиль Глик
* Тиагу Ционек
* Якуб Блащиковски
* Ян Беднарек
* Гжегож Крыховяк
* Кароль Линетты
* Яцек Гуральски
* Аркадиуш Милик
* Лукаш Пищек
* Эузебиуш Смолярек
* Анджей Шармах
* Войцех Щенсный
* Пётр Сверчевский
* Эрнест Вилимовски

## Тағы қараңыз
* Футболдан Польша чемпионаты - *Экстракласса*

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Польша құрамасының статистикасы

Санат:Польша Ұлттық футбол құрамасы
Хет-трик

**Хет-трик** (ағыл. *hat-trick*) — бірқатар спорттық ойындарда қолданылатын "үш" санына байланысты термин. Әсіресе футбол мен хоккейде жиі айтылып жатады.

## Түсініктеме
Футбол мен хоккейде бір матчта үш рет қарсыластар қақпасын дәл көздеген cпортшының жетістігі осылай аталады. Кей-кейде футзал, гандбол секілді спорт түрлерінде де қолданылады. Сондай-ақ, бір мезгілде үш бірдей титулды жеңіп алған спорттық ұжымның табысы да осылай сипатталады. Мәселен, 2009 жылы Испанияның "Барселона" клубы бір маусымда үш бірдей жарыста (Испания чемпионаты, Испания кубогы және УЕФА Чемпиондар Лигасы) бас жүлдені алды да, мамандар ол жетістікті "требл" деумен қатар, "хет-трик" деп те атады.

## Қызықты деректер
* Бельгиялық "Экерен" клубының ойыншысы Стан Ван ден Бюйс 1996 жылы "Андерхлетпен" болған ойында өз қақпасына үш рет гол соғып алған. 
* 1999 жылы парагвайлық атақты қақпашы Хосе Луис Чилаверт үш рет пенальтиден гол соқты. Ол хет-трик жасаған тарихтағы жалғыз қақпашы.

## Тағы да терминдер
* *Дубль* — Екі санына байланысты қолданылады (бір матчта екі гол немесе бір маусымда екі жүлде)
* *Покер* — Төрт санына байланысты дәл солай қолданылады
* *Пентатрик* — Бес санына байланысты дәл солай қолданылады

## Тағы қараңыз

* Футболдан әлем чемпионаның хет-триктері
* Футболдан Еуропа біріншілігінің хет-триктері

Санат:Спорт терминологиясы
Санат:Футбол терминологиясы
Санат:Хоккей терминологиясы
Қысқы Азия ойындары 1996

**3-ші қысқы [[Азия ойындары]]** қытайлық Харбин қаласында 1996 жылы ақпан айында өтті. Бастапқыда ол ойын 1995 жылы КХДР-де өтеді деп жоспарланған болатын, бірақ қабылдаушы елдің міндеттемелерін орындай алмады. Нәтижесінде, спорттық іс-шара келесі жылы ҚХР-ге ауыстырылды.

Ойындарда алғаш рет жаңа тәуелсіз мемлекеттер: Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан қатысты. Қатысушы елдердің жалпы саны 17 болды.

Сегіз спорт түрінен жарыстар өткізілді, біреуінен — көрсетілімдік қойылымдар өтті. Алғаш рет мұндай спорт түрі фристайлдан жарыс өтті.

## Тұмар
1996 жылғы Азиада ойындарының ресми тұмаршысы Дуду атты кейіпкер болды, ол бұршақ бейнесінде құрылған.

## Қатысушы елдер

*  Гонконг
*  Үндістан
*  Иран
*  Қазақстан
*  Қырғызстан
*  Қытай
*  Корея Республикасы
*  Кувейт
*  Ливан

*  Макао
*  Моңғолия
*  Пәкістан
*  Тәжікстан
*  Тайланд
*  Қытайлық Тайбэй
*  Өзбекстан
*  Жапония

## Спорт түрлері
* Биатлон
* Горные лыжи
* Коньки тебу спорты
* Шаңғы жарысы
* Мәнерлеп сырғанау
* Фристайл
* Хоккей
* Шорт-трек

Қойылымдық көрсетілімдер:
* Трамплиннен секіру

## Медаль есебі

## Дереккөздер

Санат:Қысқы Азия ойындары
Санат:1996 жыл Қытайда
Санат:1996 жылғы ақпан
Қысқы Азия ойындары 1986

**I қысқы [[Азия ойындары]]** Саппорода (Жапония) 1-і мен 8 наурыз  аралығында 1986 жылы Азия ойындарының қысқы аналогы ретінде өткізілді. Оны өткізу туралы шешімді Азия Олимпиадалық Кеңесі Бас Ассамблеяда 1984 жылы Қысқы Азияны өткізу туралы идеямен сөз сөйлеген Жапония ҰОС бастамасы бойынша 1982 жылы қабылдады.

Әртүрлі мемлекеттердің позицияларда өкілдік етуін арттыру үшін бір елдің өкілдері әр пәннен екі медаль ала алмайтыны туралы шешім қабылданды. Барлық жүлделерді сол команданың спортшылары алса, қола медаль, жоғары орынды иемденген басқа елдің өкіліне берілді.

## Спорт түрлері
Қысқы Азиядада 1986 жылы 35 медальдар жиынтығы 7 әр түрлі спорт түрінен өткізілді. Төменде олардың тізімі бар.

* 20px Тау шаңғы спорты
* 20px Биатлон
* 20px Шаңғы жарысы
* 20px Мәнерлеп сырғанау
* 20px Коньки тебу спорты
* 20px Шайбалы хоккей
* 20px Шорт-трек

Трамплиннен секіру қойылымдық түр ретінде ұсынылды.

## Қатысушы елдер
Осы спорттық шарада Ұлттық Олимпиада комитеттерінің атынан 7 команда қатысты, Азия Олимпиадалық Кеңесінің мүшелері (жақшаларда спортшылардың саны көрсетілген):

* 23px Гонконг (4)
*  Үндістан (14)
*  Қытай (63)
*  КХДР (51)
*  Корея Республикасы (65)
*  Моңғолия (4)
*  Жапония (92)

12 адамнан тұратын Иран командасы Ойындарға қатысуға өтініш берді, бірақ кейіннен келуден бас тартты.

## Награды

## Қайнарлары
* Азия Олимпиадалық Кеңесінің сайтындағы Ойындардың ресми беті 

1986