Білдек

**Білдек** – әр түрлі материалдарды өңдеуге арналған машина. 

Кейде өндірісте қолданылатын сүйемелдеуші құрылғыны да білдек деп атайды. Металл кесу, ағаш кесу, тас, тас өңдеу білдектеры болады. Тоқыма өндірісінде тоқу білдегі қолданылады. Білдектің сондай-ақ ажарлау, теңгеру, сүргілеу, жону станогы сияқты түрлері болады.

thumb|200px|right

Білдектің қаңқасы (жақтауы)- станоктың тетіктері мен механизмдері үшін тірек болып табылатын қаңқа.

## Түрлері
**Автомат-білдек** - бұйым жасауға арналған затты технологиялық талапқа сәйкес басынан аяғына дейін толық өздігінен атқаратын білдек.

**Агрегат-білдек (''Станок-агрегат'')** — қозғалыстарының өзара байланыстығы мен жүйелігі басқарудың біртұтас жүйесімен реттелетін агрегаттары (күш бастиектері) бір-бірімен кинематикалық байланысқа түспейтін металкескіш білдек.

**Ажарлағыш білдек (''Станок шлифовальный'')** — дайындамаларды тез айналатын қажақ құралдармен өңдеуге арналған білдек.

**Айналма үстелді жонғыш білдек (''Станок карусельно-фрезерный'')** — дайындамалардың жалпақ элементтерін үздіксіз жонғылаумен өңдеуге арналған айналма үстелді білдек.

**Алмас-кеңейте жону білдегі (''Станок алмазно-расточный'')** — жонудың жоғары жылдамдығында, кіші берістер және терең жону кезінде тесіктерді алмас немесе қатты қорытпалы кескіштермен жұқалай таза жонуға арналған кеңейжонғыш білдек.

**Арнайы білдек (''Станок специальный'')** — бір типті дайындамаларды өндеуге арналған білдек.

**Әмбебап білдек (''Станок универсальный'')** — әр түрлі дайындамаларды өндеу кезінде операциялардың әжептеуір мөлшерін орындауға арналған білдек.

**Әрлегіш білдек (''Станок полировальный'')** — әрлеуге арналған білдек.

**Бойлай жонғылағыш білдек (''Станок продольно-фрезерный'')** — қайтымды-ілгерілемелі орын ауыстыратын үстелі мен бірнеше жонғыш айналдырықтары бар және ірі габаритті тетіктердің жалпақ элементтерін өндеуге арналған білдек.

**Бұранда ажарлағыш білдек (''Станок резьбошлифовальный'')** — дәл бұрамалы беттерді пішінді ажарлағыш шарықтаспен тазалай өңдеуге арналған білдек.

**Вертикаль-тартаөңдегіш білдек (''Станок вертикально-протяжной'')** — тартажонғыш құралдарының қайтымды-ілгерілемелі тік орын ауыстыруымен әр түрлі пішіндердің сыртқы беттерін өңдеуге арналған тартаөндегіш білдек.

**Вертикаль-бұрғылағыш білдек (''Станок вертикально-сверлильный'')** — айналдырығының осі тік орналасқан бұрғылағыш білдек.

**Вертикаль-жонғылағыш білдек  (''Станок вертикально-фрезерный'')** — айналдырығының осі тік орналасқан жонғылағыш білдек.

**Горизонталь-кеңейжону білдегі (''Станок горизонтально-расточный'')** — айналдырығының осі көлденең орналасқан кеңейжонғыш білдек.

**Горизонталь-тартаөңдегіш білдек (''Станок горизонтально-протяжной'')** — тартажонғыш құралдары көлденең орын ауыстыра отырып, негізінен, ішкі тартажонуға арналған тартаөңдегіш білдек.

**Дөңгелете ажарлағыш білдек (''Станок круглошлифовальный'')** — центрлерде орнатылған немесе қысқыда бекітілген дайындамалардың сыртқы цилиндр, конустық, сұлбалық жөне жалпақ (дүмдік) беттерін өңдеуге арналған ажарлағыш білдек.

**Жонғылағыш білдек (''Станок фрезерный'')** — дайындамалардың әр түрлі беттерін тиісті орын ауыстырулар кезінде жонғыштармен өғдеуге арналған білдек.

**Жазық ажарлағыш білдек (''Станок плоскошлифовальный'')** — шеттікпен жазық ажарлауға немесе ажарлағыш шарықтастың бүйірімен өғдеуге арналған білдек.

**Жонғыш білдек (''Станок токарный'')** — айналма денелер типіндегі дайындамаларды жону арқылы өндеуге арналған білдек.
 
**Жартылай автоматты білдек (''Станок полуавтомат'')** — дайындаманы өңдеудің барлық циклі автоматты түрде жүргізілетін, алайда білдекті орнату, іске қосу жөне өңделген тетікті түсіру үшін жұмысшының араласуын қажет ететін білдек.

**Жонғыш-айналма үстелді білдек (''Станок токарно-карусельный'')** — дайындамалардың жалпақ элементтерін үздіксіз жону арқылы өңдеуге арналған айналма үстелді білдек.

**Жонғыш-бүрама кескіш білдек (''Станок токарно-винторезный'')** — көбінесе айналма денелер типіндегі тетіктерді жонуға, кеңейту-жонуға және бұрандалар оюға арналған артқы тұғыры, жүрістік бұрамасы мен жүрістік білігі бар жонғыш білдек.

**Жонғыш-револьверлі білдек (''Станок токарно-револьверный'')** — ұясында дайындамаларды өндеуге арналған қажетті құралдар орналасқан айналмалы револьверлі бастиегі (артқы тұғырдың орнына) бар жонғыш білдек.

**Кеңейжойғыш білдек (''Станок расточный'')** — алдын ала жасалған тетіктерді айналма құралдармен өңдеуге арналған білдек.

**Көлденең сүргілегіш білдек (''Станок поперечно-строгальный'')** — негізгі қозғалысты құрал, ал беріс қозғалысын мерзім-мерзім дайындама жүзеге асырып отыратын сүргілегіш білдек.

**Көп кескішті жонғыш білдек (''Станок многорезцовый токарный'')** — кескіштерімен дайындаманың әр түрлі беттерін бір уақытта өңдеуге арналған білдек. 
 
**Жануыштығыш білдек (''Станок хонинговальный'')** — өз осінің бойымен айналма және қайтымды-ілгерілемелі қозғалысы бар жануыш құралдармен тазалауға (мысалы, әрлеу, ысқылау) және тесіктерді түпкілікті өңдеуге арналған білдек.

**Көп мақсатты білдек (Өңдегіш центр) (''Станок многоцелевой (обрабатывающий центр''))** — әр түрлі операцияларға (мысалы, жону, бұрғылау, кеңейжону, кесу) арналған және жинақтауышында қажетті құралдары бар білдек.

**Көшіргіш-жонғыш білдек (''Станок токарно-копировальный'')** — қисық сызықты беттерді көшіргіш бойынша өңдеуге арналған жонғыш білдек.

**Көшіргіш-жонғылағыш білдек (''Станок копировально-фрезерный'')** — қисық сызықты беттерді көшіргіш бойынша жазықтық жөне көлемдік өңдеуге арналған бақылау жүйесі бар жонғылағыш білдек.

**Қашағыш білдек (''Станок долбежный'')** — сырғағы тік орналасқан және қашауға арналған білдек.

**Металл кескіш білдек (''Станок металлорежущий'')** — жонумен өңдеуге арналған білдек.

**Нақыш-жонғылағыш білдек (''Станок гравировально- фрезерный'')** — нақыштағыш айлабұйымы бар кішігірім көшіргіш-жонғыш білдек.

**Пышқылы білдек (''Станок ножовочный'')** — электр немесе пневматикалық жетекті пышқылы жал түріндегі жұмыс органы бар білдек.

**Радиаль бұрғылағыш білдек (''Станок радиально-сверлиль- ный'')** — айналма маңдайшасында орналасқан бұрғылағыш бастиекпен (басшамен) ірі габаритті тетіктердің тесіктерін өндеуге арналған металкескіш білдек.

**Сыдыры ажарлағыш білдек (''Станок обдирочно-шлифовальный'')** — алдын ала (қаралтым) өңдеуге арналған ажарлағыш білдек.

**Тарта өңдегіш білдек (''Станок протяжной'')** — сыртқы жөне ішкі беттерді тарта жонумен өңдеуге арналған металкескіш білдек.

**Тескіш білдекші** - металдан және басқа жадұғыттардан дайындалған дайындамаларда тесік бұрғылауға арналған станок.

**Токарлық білдек** - бұл кең тараған метал кесу білдегінің бір түрі, айналма денелер тәрізді дайындамаларды кесіп өңдеу үшін арналған.

Білдектің электроаппаратурасы - білдектің электр аппараттары, аспаптары мен ток өткізуші бөліктерінің жиынтығы.

Білдектің электржабдықтары - білдектің электр қозғағыштары мен электр аппаратураларының жиынтығы.

## Дереккөздер


Санат:Машиналар