open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Құры Украинадан, ұсқынсыз москаль!

**«Құры Украинадан, ұсқынсыз москаль!»** () — 2004 жылы жазылған Андрей Данилконың орындауындағы балерина Белла Куценконың монологынан алынған фраза. 2022 жылы музыкалық шығармалар семпліне (үлгісіне) айналғаннан кейін танымал болды. Андрей Данилконың орындауындағы бұл фраза Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін вирустық фразаға айналды.

## Музыкада қолданылуы
2022 жылдың наурыз айында украиналық Vivienne Mort тобының солисті Даниэла Заюшкина Facebook парақшасында «Құры Украинадан, ұсқынсыз москаль!» фразасын көтерілістік мелодиясына қойып жариялады.

2022 жылдың сәуір айында украиналық әнші Jerry Heil «Құры Украинадан, ұсқынсыз москаль!» фразасын қолданып «#МОСКАЛЬ_НЕКРАСІВИЙ» синглін шығарды. «Ой на горі та й женці жнуть» украиналық халық әнінің негізінде жазылған синглде Владимир Зеленский, Виталий Ким, Алексей Арестович және Украина Қарулы Күштерінің жауынгерлері, сондай-ақ, сығандардың орыс сарбаздарынан танк ұрлап кеткені және әйелдің қылтимадан қиар жабылған шыны құтыны лақтырып, дронды қағып түсіргені жайлы кеңінен таралған оқиғалар аталып өтілген. Әннің музыкалық видеосы Украинада YouTube трендінде бірінші орынды иеленді.

## Ұран ретінде
4 маусымда Полтаваны орыссыздандыру туралы петиция авторы Алексей Логвинов «Құры Украинадан, ұсқынсыз москаль!» деген баннерді кеңес әскери қолбасшысы Николай Ватутиннің ескерткішіне ілді.

## Тағы қараңыз
* Орыс әскери кемесі, сігіл ары!
* Путин — хуйло!

## Дереккөздер

Санат:Украина интернет-мемдері
Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруі жайлы өлеңдер
Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруі жайлы интернет-мемдер
Абай облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

**Абай облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері** – тарихи қалыптасқан аумақтары бар жеке ғимараттар мен құрылыстар, мемориалдық үйлер, қорымдар, кесенелер және жеке қорымдар, монументалды өнер туындылары, тас мүсіндер, жартастағы суреттер. Ескерткіштер тізімі Абай облысының әкімдігінің 2023 жылғы 20 наурыздағы № 58 қаулысы бойынша бекітілген. 

## Абай ауданы

## Ақсуат ауданы

## Аягөз ауданы

## Бесқарағай аудыны

## Бородулиха ауданы

## Жаңасемей ауданы

## Жарма ауданы

## Көкпекті ауданы

## Курчатов қаласы

## Семей қаласы

## Үржар ауданы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Абай облысының тарихи орындары
Санат:Абай облысы сәулеті
Арбер автомобиль жолы

**Арбер автомобиль жолы** () - Албаниядағы ұлттық жол, астана Тирананы Албанияның шығысындағы Дибра аймағымен тікелей байланыстырады және оның өзегі 2021 жылы уақытша ашылды.

Аяқталғаннан кейін Тирана - Булькиза - Макеллара бағыты жақсы дамыған екі жолақты экспресс жолға (суперстрада) айналады, Милот арқылы ескі қалааралық байланыспен салыстырғанда 100 шақырымға қысқа болады. Автомобиль жолының жобалық жобалары болғанымен, көлік қозғалысының салыстырмалы түрде төмен пайдалануы жоғары шығындарды ақтамайтындықтан, мұндай құрылыс қабылданбады. Бірнеше туннельдер мен биік көпірлер құрылысшыларға үлкен қиындықтар туғызады. Негізгі бөлім уақытша 2021 жылдың қарашасында ашылды, Клос - Булькиза учаскесі де 2023 жылдың мамырында ашылды, сондықтан қазір тек тәждік туннельді аяқтау қалды.

нобай|Батыс жағындағы Кафа е Муризес асуына апаратын жол - артқы жағындағы асу

Бір жағынан, 69 шақырымдық жол Тирана мен Дибра және Скопье арасындағы жолдың ұзақтығын қысқартады, екінші жағынан Солтүстік Македонияның сату нарығын Дуррес арқылы Италиямен байланыстыруды көздейді. 2018 жылы жалпы шығындар бастапқыда 160 миллион еуро, 250 миллион еуро деп көрсетілген (бұл бір шақырымға шамамен 3,6 миллион еуроға сәйкес келеді).

## Дереккөздер

Санат:Албания жолдары
Санат:Солтүстік Македония жолдары
Санат:Тирана округіндегі көлік
Санат:VIII жалпыеуропалық дәліз
Санат:Албаниядағы ұсынылатын көлік инфрақұрылымы
Албания жол басқармасы

**Албания жол басқармасы** () немесе (ARrSh) — Албаниядағы тәуелсіз, мемлекеттік мекеме, оның мақсаты ауылдық жерлерде және қалалар арасындағы жолдар мен инфрақұрылымды салу және ұстау болып табылады. Инфрақұрылым және энергетика министрлігіне қарайды және жолдардың заңды иесі болып табылады және министрліктің талабы бойынша инфрақұрылым құрылысын жүргізуге өкілетті.

## Дереккөздер

Санат:Албанияның мемлекеттік органдары
Санат:Албанияның көлік агенттіктері
Санат:Жол органдары
Санат:Албанияда орналасқан көлік ұйымдары
Албания Корольдігінің негізгі жарғысы (1939)

**Албания Корольдігінің негізгі жарғысы** () — Албан Корольдігінде қолданылған конституция болды. Италия королі Виктор Эммануэль III Албанияға итальяндық шабуылдан кейін енгізді. Бұрынғы аттас конституцияны ауыстырды. Оған 1939 жылы 3 маусымда Виктор Эммануэль III қол қойды, содан кейін Римде Шефкет Верлачиге ұсынылды және келесі күні күшіне енді.

1939 жылғы конституцияда Виктор Эммануэль III Албания королі болып жарияланды және Албания конституциялық монархия болды. Сондай-ақ Албанияның заң шығарушы органы ретінде қызмет ететін «Жоғарғы фашистік корпорация кеңесін» құрды, Италияның Фасстер мен Корпорациялар палатасынан кейін құрылымдалған.

1939 жылғы конституция 1946 жылы 15 наурызда Энвер Ходжа жаңадан құрылған Албания Халық Республикасының конституциясын жариялағаннан кейін ауыстырылды.

## Тараулары

* Кіріспе
* I тарау - Жалпы ережелер
* II тарау - Патша
* III тарау – Король үкіметі
* IV тарау - Жоғарғы Корпоративтік Фашистік Кеңес
* V тарау – Сот тәртібі
* VI тарау – Азаматтардың құқықтары мен міндеттері

## Тағыда қараңыз
* Албания Республикасының Конституциясы

## Дереккөздер

Санат:Албанияның құқықтық тарихы
Санат:Албания Конституциясы
Санат:Жоғарылған конституциялар
Санат:Құқық 1939 жыл
Санат:Албания 1939 жыл
Санат:Құжат 1939 жыл
Санат:Саясат 1939 жыл
Анатолий Акимович Кокуш

**Анатолий Акимович Кокуш** ( 1951 жыл, Керчь, Қырым облысы, Украина КСР)  — кинотехнология саласындағы украин инженері (кино және телевидениеге арналған камералық жабдық), кәсіпкер және өнертапқыш. «Фильмотехник» компаниясының негізін қалаушы және директоры, Америка киноакадемиясының ғылыми-техникалық академиясының екі рет лауреаты Оскар (2006).

## Өмірбаяны
Анатолий Акимович Кокуш 1951 жылы Керчь қаласында дүниеге келген. 1974 жылы Ленинград киноинженерлер институтын бітірген. 1974 жылы Киевтегі Александр Довженко атындағы Ұлттық көркем фильмдер киностудиясының дизайн бөлімінде жұмыс істей бастады. Сол кездің өзінде ол фильм өндірісін жаңа деңгейге көтеруге көмектесетін түрлі жаңалықтарды ұсынды. Бірақ бөлімде Анатолийге мұны ешкім жасамайтынын айтты. Жаңа нәрсе жасаудан гөрі, басқалардың ойлап тапқанын көшіру әлдеқайда жақсы деген қағиданы ұстанды.

1980 жылдары Кокуш украиналық «Фильмотехника» кино және телекомпаниясын құрды.
Оның «Фильмотехник» компаниясы «Титаник», «Әлем соғысы», «Казанова» сияқты ірі голливудтық фильмдерді, сондай-ақ «Батыр» фильмін, көптеген ресейлік блокбастерлерді, сондай-ақ украин фильмдерін шығаруға көмектесті.

Басқа фильмдерге «Итальянша тонау», «Оушеннің он екі досы», «Король Артур», «Аспан Патшалығы», «Бин: фильм», «Трансформерлер», «Темір адам 2» және басқа да көптеген кассалық хиттер кіреді.

Бүгінде Анатолий Кокуштың Украина-Ресей-Беларусь аумағында жарамды 50-ден астам патенті, бірнеше американдық және еуропалық патенттері бар.

## Өнертабыстары
Анатолийдің басты жетістігі көпшілікке қарапайым болып көрінуі мүмкін, бірақ бұған дейін ешкім мұндай әрекет жасамаған. Кокуш кинокамера мен гироскопты біріктірді, енді камераға соққылар мен дірілдер әсер етпейтін болды.
Анатолий компаниясы "Авторобот" брендімен операторлық крандарды шығара бастады. Олар сондай-ақ "Каскад"сериялы крандар жасайды. Мұнда камерасы бар сырық телескопиялық принцип бойынша ұзартылады және бүкіл панорамаларды қамтуға мүмкіндік береді.
Анатолий мен оның командасы жасаған жабдықтың көмегімен әлемге әйгілі көптеген фильмдер түсірілді.

Сонымен қатар, Кокуш бастапқы операторлық тұрақтандырылған жүйелерді (головка) - Flight Head құрды. Ұзындығы үш-төрт метрлік бұл камералық кран көлікке орнатылған және тоқтамастан қозғалыс кезінде түсіруге мүмкіндік береді.

## Марапаттары
*III дәрежелі "Қызметі үшін" ордені (2007)
*Scientific and Technical Academy Awards (2006)
*Cinec Award (2010 и 2018)
*Cinegear Award (2021)

## Дереккөздер

Санат:Украина инженерлері
Албания Халық Социалистік Республикасының Конституциясы

**Албания Халықтық Социалистік Республикасының Конституциясы** () — Албания Халық Социалистік Республикасында қолданылған конституция болды. 1976 жылы 28 желтоқсанда жарияланған конституция Албанияны «Халық Социалистік Республикасы» ретінде бекітті. 1946 жылғы бастапқы конституцияға негізделген Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Албанияны «Халық республикасы» ретінде бекіткен.

## Тағыда қараңыз
* Албания Республикасының Конституциясы

## Дереккөздер

Санат:Албания Конституциясы
Санат:Албания Халық Социалистік Республикасы
Санат:Албанияның құқықтық тарихы
Санат:Албания 1976 жыл
Санат:Құқық 1976 жыл
Санат:Құжат 1976 жыл
Санат:Еуропадағы 1976 жылғы желтоқсан оқиғасы
Санат:Саясат 1976 жыл
Албаниядағы дінсіздік

**Албаниядағы дінсіздік** () — дінсіздік, атеизм және агностицизм басым, ислам мен христиандықтың басым діндерімен бірге кездеседі. Албандықтардың көпшілігі зайырлы өмір сүреді және олардың өмір салтын қалыптастыру немесе реттеу үшін діни көзқарастарды қабылдамайды.

Албаниядағы дінсіздік кейінгі Осман империясында албан ұлтшылдықтың күшеюі жағдайында антиклерикализм мен секуляризацияның күшейген кезеңінен кейін пайда болды. Бұл кезеңдегі авторлар кейде дінге қарсы инвективті сөздерді қолданғанымен, діннің өзінен бас тартудың алғашқы қоғамдық жақтаушысы 1934 жылы Исмет Тото болды, одан кейін 1935 жылы Анастас Пласаридің шығармалары шықты. 1946 жылдан бастап Албанияда коммунистік билік кезінде дін алғаш рет шектелді және содан кейін қоғамдық діни тәжірибе 1967 жылы Энвер Хожа мемлекеттік атеизмді қабылдауымен заңсыз деп танылды, дегенмен кейбір жеке тәжірибелер сақталды және 1985 жылы шектеулер алғаш рет жеңілдетілгенге дейін, содан кейін оның мұрагері Рамиз Әлия кезінде 1990 жылы жойылғанға дейін солай болды. БҰҰДБ жүргізген сауалнама албандардың басым көпшілігі ұлтшылдық, діннің болмауы және коммунистік билік кезіндегі дінге тыйым салу діни толеранттылық негіздерін құруға көмектескенімен келісетінін көрсетті.

Қазіргі уақытта дінсіз халықтың саны туралы бағалаулар әртүрлі. Өзін атеист деп жариялаған халыққа 2,5%-дан 8%-ға дейін 9%-ға дейінгі сандар берілген, ал дінсіздіктің басқа бағалаулары 39%-ды «атеист» (9%) немесе «дінсіз» (30%), 61% деп жариялады, дінді олардың өмірлері үшін «маңызды» деп айтпау,  72% «үйретпеу». Мұсылман немесе христиан деп танылған көптеген албандар өздерінің діни рәсімдерінің аз ғана бөлігін орындайтыны немесе олардың ешқайсысын орындамайтыны анықталды. 2008, 2009 және 2015 жылдары жүргізілген зерттеулерге сүйенсек, Албания халықтың 39%-ы дінге сенетін әлемдегі 20-шы ел болып шықты.

Албаниядағы діни сәйкестілік, әдетте, нақты тәжірибе емес, отбасылық тарих бойынша атрибуция арқылы тағайындалады. Діни тәжірибенің кең тараған жоқтығына қарамастан, сауалнамаларда сыртқы атеистерге антипатия анықталды және өздерін ашық түрде атеист деп жариялайтын көптеген қоғам қайраткерлері болғанымен, атеистерге қатысты теріс қоғамдық пікір туралы шағымдар да болды.

## Дереккөздер

Санат:Албаниядағы дінсіздік
Санат:Албаниядағы дін
Қазақстан велоспорт федерациясы

**Қазақстан велоспорт федерациясы** — Қазақстандағы велоспорттың ұлттық басқару органы. Қазақстандағы велоспортты ілгерілету жөніндегі жаһандық стратегиясының бір бөлігі ретінде Astana Pro Team командасына тұрақты түрде қолдау көрсетеді.

Ол UCI және Азия велоспорт конфедерациясының мүшесі.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Астана ұйымдары
Санат:Қазақстандағы веложарыс
Санат:1992 жылы құрылған спорт ұйымдары
Қазақстан шаңғы спорты федерациясы

**Қазақстан шаңғы спорты федерациясы** — Қазақстандағы шаңғы спорты бойынша ұлттық басқару органы. Ұйым 1992 жылы жергілікті шаңғы клубтары арасында құрылған. Қазақстанның шаңғы спорты федерациясы Халықаралық шаңғы спортының мүдделерін қорғайды және спортшылар мен жаттықтырушыларды дайындайды. Штаб-пәтері Астана қаласында орналасқан. Қазіргі президенті — Өмірзақ Шөкеев.

## Бөлімшелер
* Бәсекеге қабілетті спорт:
** Тау шаңғы спорты
** Биатлон
** Шаңғы жарысы
** Фристайл шаңғы спорты
** Скандинавиялық аралас
** Скикросс
** Шаңғымен трамплиннен секіру
** Телемарк шаңғы спорты

## Сілтемелер
* 

Санат:Қазақстандағы шаңғы спорты
Санат:Астана ұйымдары
Алғадай Жамбылұлы

**Алғадай Жамбылұлы** —  Жамбыл ақынның Қанымжаннан туған баласы, Ұлы Отан соғысына қатысқан.

Майданға 1942 жылдың қаңтарында алынды. Соғыста атты әскер құрамында шайқасты, пулемет новодчигі болған.

1943 жылдың 22 ақпанында Украинаның Синельниково стансасы түбінде ерлікпен қаза тапқан. Бүгіндері қалаға айналған Синельниководағы бауырластар зиратында жерленген.

Жамбыл ұлына арнап бірнеше өлең шығарған. Біреуінде:

Құлағыңда, құлыным,
Дауысым жүрсін жырлаған:
Алғадайым, арлы едің,
Ата сөзін сыйлаған;
Перзентімнің алды едің
Көңілімді қыймаған.
Аттандырдым майданға,
Аман-есен жүр балам!

— деп жырлайды.

## Ұрпағы
Алғадайдың ұлдары — Таубай және Қуаныш.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Алғадай туралы әрбір ой... (Жамбылдың жоқтауы)
* Ер тағдыры - ел тарихы («Қазақстан» телеарнасындағы репортаж)

Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Venevisión

**Venevisión** — Grupo Cisneros компаниясына тиесілі Венесуэладағы тегін телевидение. Оны 1961 жылы негізін қалаушы Диего Сиснерос құрған. Станцияның штаб-пәтері Каракаста орналасқан.

Venevisión — Televisa, Telemundo, TV Globo, Caracol Televisión, RCN Televisión, GMA Network және ABS-CBN сияқты теленовеллалардың ірі өндірушілерінің бірі.

## Телеарналары
* Venevisión
* Venevisión HD
* Ve Plus TV
* Romanza+ Africa — TV Azteca-мен бірлескен
* ViendoMovies

## Телебағдарламалар
* Deportivas Venevisión (1961-)
* Miss Venezuela (1972-)
* Súper sábado sensacional (1972-)
* Primer Impacto (2001-)
* Portadas al Día (2005-)
* Noticias Venevisión - бұрын Noticiero Venevisión ретінде белгілі (2006-)
* Primer contacto (2007–)
* Más allá de la Belleza (2009-)
* Close Up (2010-)
* Entrevista matutina (2016–)
* Documento Venevisión (2023–)
* Abriendo Puertas  (2023-)

## Сыртқы сілтемелер
* Venevisión 

## Дереккөздер

Санат:Венесуэла телеарналары
Caracol Televisión

**Caracol Televisión** — Grupo Valorem компаниясына тиесілі колумбиялық тегін теледидар желісі. Ол 1969 жылы 28 тамызда телепродюсерлік компания ретінде құрылып, ресми түрде 1998 жылы 10 шілдеде телеарна ретінде ашылды.

## Телеарналары
* Caracol
* Caracol HD
* Caracol HD2
* Caracol Móvil
* Novelas Caracol
* Caracol Internacional
* Canal Época
* La Kalle HD

## Радиостанциялар
* Blu Radio
* La Kalle

## Телебағдарламалар
* Noticias Caracol
* Gol Caracol
* Caracol Sports
* La Voz Colombia
* Yo me llamo

## Сыртқы сілтемелер
* Caracol Televisión 

## Дереккөздер

Санат:Колумбия телеарналары
Жәннат жайылымдары

**Жәннат жайылымдары** — Джон Стейнбек жазған әңгімелер жинағы.

1932 жылы жарияланған бұл кітапта жазушы оқырманға бір-бірімен байланысқан 12 әңгімені ұсынады.

Әр әңгімеде Калифорния фермерлерінің қатарына жататын жеке бір адамның немесе жанұяның өмірі жайында баяндалады.

«The Nation» журналы бұл шығарманы «роман да емес, әңгімелер жинағы ғана деп қарастыруға да болмайды» деп сипаттап, Стейнбекке ең үздік автор атану үшін тек қоғамдық көзқарастың жетіспейтінін жазған.

## Мазмұны
*Chapter I (Prologue)
*Chapter II (“George Battle”) 
*Chapter III (“Shark Wicks”)
*Chapter IV (“Tularecito”)
*Chapter V (“Helen Van Deventer”)
*Chapter VI (“Julius Maltby”)
*Chapter VII (“The Lopez Sisters”)
*Chapter VIII (“Molly Morgan”)
*Chapter IX (“Raymond Banks”)
*Chapter X (“Pat Humbert”)
*Chapter XI (“The Whitesides”)
*Chapter XII (Epilogue)

## Дереккөздер

Санат:Джон Стейнбек шығармалары
Қазақстан басшыларының тізімі

Тізімде Қазақстанның ұлттық-әкімшілік Алаш Орда , Кеңестік Қазақстан () және тәуелсіз мемлекеттің () басшыларын қоса алғанда, ұлттық мемлекеттілігін даму процесінде өкілеттіктерін жүзеге асырған мемлекеттік билік басшылары келтірілген.

Қазіргі уақытта Мемлекет басшысы Қазақстан Республикасының Президенті болып табылады.

## [[Алаш автономиясы]] (1917—1920)

## Кеңестік Қазақстан
Төменде Кеңестік Қазақстанды де-юре және де-факто басқарған басшыларының – мемлекет және партия жетекшілерінің тізімі берілген.

### Іс жүзіндегі басшылар

### Формалды басшылар
#### [[Қырғыз өлкесі]] (1919—1920)

#### [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы|Қырғыз АСКР]] (1920—1925)

#### [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]] (1925—1936)

#### [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] (1936—1991)

## [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Республикасының Президенттері]]

## Тағы қараңыз
* Қазақ хандары
* Қазақстан Республикасының Президенті
* Қазақстан үкімет басшыларының тізімі

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан бойынша тізімдер
Санат:Мемлекет басшыларының тізімі
Адамның жаратылуы (фреска)

**«Адамның жаратылуы»** () — Микеланджелоның шамамен 1511 жылы салынған фрескасы.

Бұл ең жиі көшірілетін дін тақырыбындағы суреттердің бірі.

## Суреттің сипаттамасы
Фреска — Жаратылыс кітабының тоғыз тақырыбына арналған Сикстин капелласы төбесіндегі суретші салған тоғыз суреттің төртіншісі.

Фрескада мына эпизод бейнеленген:
Құдай адамды өз бейнесінде жаратты.

## Талдау
Зерттеушілер Микеланджелоның адам анатомиясында терең білімі бар екенін назарға алып, суреттегі Құдай бейнеленген жақты сәйкесінше талдауға тырысқан.

Біреулер мұнда адам миының пішіні көрсетілген деп тапса, басқалар қызыл шекара жатырды, ал жасыл мата кіндікбауды бейнелейді деп пайымдайды.

Сондай-ақ суреттің сол жағындағы Адам бейнесінде артық қабырға салынғаны байқалған. Бұл Көне келісімде жазылғандай, «Хауа ана Адам қабырғасынан жаратылған» деген үзіндіге сілтейді.

## Дереккөздер

## Әдебиет
* Day, Fergus & Williams, David (ed.) (1998). *Art: A World History*
* Meshberger, Frank Lynn. «An Interpretation of Michelangelo’s Creation of Adam Based on Neuroanatomy», JAMA. 10 October 1990; 264(14):1837-41.
* Stokes, Adrian (1955). *Michelangelo: A Study in the Nature of Art*
* Letters in comment: JAMA. 6 March 1991; 265(9):1111.

Санат:Фрескалар
Санат:Микеланджело
Пеэтер Аллик

**Пеэтер Аллик** (; 28 маусым 1966 – 31 желтоқсан 2019 жыл) — эстон суретшісі және графикалық өнер шебері.

## Өмірбаяны
Тарту университетін бітірген Пеэтер Аллик ақ-қара саусақ ізі стилінде сюрреализм бағытында жұмыс істеді. 1997 жылы Пеэтер Эстония кескіндемесіндегі модернизм көшбасшыларының бірі А.Ваббені еске алуға арналған «Адо Ваббе сыйлығының» бірінші лауреаты атанды.

2002 жылы Калининградта өткен Балтық теңізі елдерінің VIII халықаралық биенналесінде Гран-приге ие болды.

2003 және 2006 жылдары Пеэтер Алликтің Санкт-Петербургтегі НоМИ залдарында жеке көрмелері өтті.

2005 жылдан бастап Тарту өнер академиясында кескіндемеден сабақ берді. 2006 жылы Манеж орталық көрме залында өткен III Санкт-Петербург графикалық өнер биенналесінің сыйлығына ие болды.

2007 жылы «Баспа әуесқойы» II графикалық салонында  құрметті қонақ ретінде болды.

2011 жылы «Графикалық саяхат» жобасының қатысушысы болды(К. Авелев жинағы).

Пеэтер Аллик 2019 жылы 31 желтоқсанда қайтыс болды.

## Өнер туындылары

Сурет:Mardipäev.jpg|link=Файл:Mardipäev.jpg|alt="Mardipäev", 1989|«Марди Грас», 1989 ж
Сурет:Nato.tif|link=Файл:Nato.tif|alt="Nato", 1996|НАТО, 1996 ж
Сурет:Melanhoolia.tif|link=Файл:Melanhoolia.tif|alt="Melanhoolia", 1999|«Меланхолия», 1999 ж
Сурет:Erastamisdokumentide_põletamine.jpg|link=Файл:Erastamisdokumentide_põletamine.jpg|alt="Erastamisdokumentide põletamine", 2002|«Жекешелендіру құжаттарын өртеу», 2002 ж
Сурет:Sündinud_Nõukogude_Liidus.tif|link=Файл:Sündinud_Nõukogude_Liidus.tif|alt="Sündinud Nõukogude Liidus", 2002|«Кеңес Одағында туған», 2002 ж
Сурет:Naised_jooksevad.jpg|link=Файл:Naised_jooksevad.jpg|alt="Naised jooksevad", 2003-2004|«Әйелдер жүгіреді», 2003-2004 ж


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Пеэтер Алликтің парақшасы
* Пеэтер Алликтің Санкт-Петербургтегі баспалары (линогравюра). 

Санат:Тарту университеті түлектері
Санат:Эстония суретшілері
Людмила Сийм

**Людмила Петровна Сийм** *(тұрмыс құрғанға дейін* (1962) — **Курбатова**, 1979 жылдан **Милла Сийм-Каазинен** (*Milla Siim-Kaasinen*) — эстон және фин суретшісі.

1938 жылы 20 қарашада Алма-Атада дүниеге келген, анасының ата-анасы Эстониядан келген иммигранттар (олар 1912 жылы кеткен). 1945 жылдан бастап Тарту қаласында тұрады. Людмила Сийм онда №2 мектепте (1947-1953), содан соң көркемсурет училищесінде (1953-1958) оқыды. 1965 жылы Эстония мемлекеттік өнер институтын бітірді, 1963-1965 жж. осы институтта дайындық курстарының нұсқаушысы болып жұмыс істеді.

1965-1969 жж. №46 Таллин мектебінде бейнелеу өнері мұғалімі болып жасады. 1969 жылдан Тарту көркемсурет училищесінің мұғалімі болды. Оның шәкірттеріне Андрес Тольтс (1949–2014), Андо Кесккюла (1950–2008), Урмас Педаник (1949) және Юри Окас (1950) кіреді.

1971 жылдан Эстония КСР Суретшілер одағының мүшесі. Кеңестік кезеңде: 1971 және 1973 — Таллин көркем салонында, 1975 — Тарту өнер үйінде жеке көрмелерін өткізді. Мәскеуде (1975) және Вильнюстегі (1976) Бүкілодақтық портреттік кескіндеме көрмелеріне қатысты. 1972 және 1975 жылдардағы Балтық суреті үшжылдық байқауының жүлдегері.

1977 жылы ол Финляндияға қоныс аударды, онда 1979 жылы Милла Сийм-Каазинен деген есімді алды. Финляндияда Людмила Сийм 1981-1984 жж. өнеркәсіп өнімінің дизайнері, Хельсинки суретшілер қауымдастығының курс нұсқаушысы және 1992-2000 жж. Мунккиниемиде  және 1996-2000 жж. Хельсинкиде  сурет мұғалімі болып жұмыс жасады.

Людмила Петровна Сийм 400-ге жуық өнер туындыларының авторы, 40-тан астам көрмеге қатысқан. 2022 жылғы AkzoNobel өнер сыйлығының иегері.

## Өнер туындылары

Сурет:Ludmilla Siim. Peegel.tif|link=Файл:Ludmilla_Siim._Peegel.tif|Людмила Сийм. «Айна». 1975. Тарту өнер мұражайы.
Сурет:Ludmilla Siim. Metall.tif|link=Файл:Ludmilla_Siim._Metall.tif|Людмила Сийм. «Металл». 1977. Тарту өнер мұражайы.
Сурет:Ludmilla Siim. Punane gladiool.tif|link=Файл:Ludmilla_Siim._Punane_gladiool.tif|Людмила Сийм. «Қызыл гладиолус». 1974. Тарту өнер мұражайы.


## Дереккөздер

Санат:Эстония суретшілері
Тунус қалашығы

**Тунус қалашығы** (орыс. *Тунусский городок*) — Түмен (Сібір) хандығының құрамындағы ортағасырлық қала. Қазіргі Ресей Федерациясы, Омбы облысының Муромцев ауданында, Нижняя Тунгуска өзенінің (Тара өзенінің тармағы) сол жақ жағалауында орналасқан.

## Тарихы

Қалашық Г.Ф. Миллер жинаған материалдарда Тунус болысының орталығы ретінде танымал. Оның тапқан құжаттарында қалашықтың XVI ғасырдың аяғындағы тағдыры баяндалған. 1595 жылдың наурызында таралық отряд қалашықты қоршауға алып, өрттеп жіберген. Тунус С.У. Ремезовтың «Сібірдің хорографиялық кітабында» және К.Н. Сербинаның картасында кездеседі. Қалашық Көшім ханның шығысқа бағытталған сәтті жорықтарынан кейін салынған. Тиімді орналасуына байланысты қалашық Ертіс өңірі мен Барабы даласын байланыстырып, маңызды саяси-экономикалық рөл ойнаған. Көршілес қалашықтармен бірге (Қоскөл IV және Екатеринск V) қорғаныс шебін құрап, ханты тайпаларын Ертістің бойынан ығыстырған. Сонымен қатар қалашық алым-салық жинау орталығы қызметін атқарған. Жергілікті халықтың аздығына байланысты Көшім хан Оңтүстік Орал мен шығыс башқұрт жерлерінен аялы татарларын көшірген. Ескердің түбінде жеңіліс тапқан Көшім хан Ертіс өңірінің оңтүстігіне шегініп, орыс отрядтарына қарсы күресті осы аймақтан жалғастырған. Ертіс өңіріндегі қалашықтар мен елді-мекендер ханның уақытша ордаларына айналды. Тунус қалашығының орны 2002 жылы барлау жұмыстары кезінде анықталды. 2003-2006 жылдары С.Ф. Татауров бастаған экспедиция қалашықта зерттеу жұмыстарын жүргізген. Археологиялық қазба жұмыстарының барысында Тунус қалашығының XVI ғасырдың 70-ші жылдары қаланғаны анықталды. Қалашықта табылған керамиканың пішіні мен ою-өрнегі Шыңғы-Тура, Тон-Тура және т.б. елді-мекендерде табылған ыдыс-аяқпен бірдей.

## Әдебиет

* *Матвеев А.В., Татауров С.Ф.* Сибирское ханство: военно-политические аспекты истории. Казань: Фэн АН РТ, 2012. 260 с.
* *Миллер Г.Ф.* История Сибири. Изд. 2-е, дополненное. М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 1999, Т.1. 630 с.
* *Томилов Н.А.* Тюркоязычное население Западно-Сибирской равнины в конце XVI - первой четверти XIX вв. Томск: Изд-во Томск. ун-та, 1981. 276 с.
* Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2

Санат:Сібір хандығы
Санат:Сібір тарихы
Санат:Омбы облысы
Скубиғаттан тыс

«**Скубиғаттан тыс**» () — американдық Табиғаттан тыс телехикаясының 13-ші маусымының 16-шы бөлімі. Онда Дин, Сэм және Кастиель Скуби Дудың әлеміне тап болады.

## Сюжет
Дин мен Сэм ломбардта тірілген ойыншық динозаврды жеңеді. Иесі алғыс ретінде Динге жаңа теледидар береді. Винчестерлер оны қосқанда, олар «Скуби Ду! қайдасың» шоуына еніп кетеді және көп ұзамай оларға Касттиель де қосылды. Олар Скуби экипажымен кездесіп, адамдарды өлтіре бастаған нағыз елесті табады (соның ішінде сериалдың нағыз зұлым кейіпкері). Винчестерлер оны тоқтату үшін Скуби Ду, Шегги, Фред, Дафна және Велмамен бірігеді. Бірге жұмыс істей отырып, олар елесті тұзаққа түсіреді. Ол кішкентай өлі баланың елесі болып шығады, оны шынайы әлемде ашкөз әзірлеуші әртүрлі кәсіп иелерін қорқыту үшін пайдаланады, содан кейін оларды арзанға сатып алады. Бала Винчестер мен Кастиелге Скуби экипажын елес бетперде киген зұлым деп алдап, содан кейін шынайы әлемге оралуға көмектеседі. Батырлар баланың рухын жібітіп, ашкөз кәсіпкерді қолға түсіреді.

## Өндіріс
Скуби-Думен кроссовер идеясын Табиғаттан тыс сценаристтері мен продюсерлері бірнеше жыл бойы талқылап келеді. Мұндай эпизодты жасау мүмкіндігі Warner Bros екі шоудың құқықтарына ие болғандықтан болды. 

## Пікірлер
Эпизод сыншылардан жалпы оң пікірлер алды     . Den of Geek  шолушысы эпизодқа 5 жұлдыздың 5-ін берді және оған эпизодтың «әртүрлі тонды бір серияға араластырып, әзіл мен ностальгияны тудырғанының» ұнағанын жазды . Entertainment  Weekly қызметкері Саманта Хайфилл «бұны басқа бірде-бір шоу жасай алмайды, оны жақсы жасай алмайды» деп атап өтті  .

## Дереккөздер

Санат:Warner Bros.
Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің ардагері медалі

**«Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің ардагері» медалі** — Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылғы 7 мамырдағы № 865 Жарлығымен Қазақстан Республикасының қарулы күштері үшін тағайындалған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

## Медал туралы ереже
Медальмен Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарында жалпы күнтізбелік 25 және одан да көп жыл қызмет атқарған және қызмет өткеруінде оң сипатталған әскери қызметшілер марапатталады.

## Сипаттамасы
Медаль жезден жасалған және сары түсті тегіс екі қырлы сәулелері бар дөңес бес бұрышты жұлдыз пішінге ие, оның ұштарының арасындағы бос орындарда әскери құрамның негізгі салаларындағы танымбелгілері бейнеленген бес қалқан көрсетілген. Медальдің ортасында сақина түрінде айналасын «Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Ардагері» деген жазумен қоршалған күннің, қалықтаған қыранның және алтын гүлдердің лавр бұтағы бейнелері бар. Медалдың бет жағы тотыққан.

Медалдағы жұлдыздың қарама-қарсы ұштары арасындағы өлшемдері — 38 мм.

Медалдің арт жағында ортасында «25 жыл» деген жазу жазылған. Медальдың артқы жағы күңгірт келеді.

Медалдағы барлық бейнелер мен жазулар дөңес. Медалдың шеттері ернеумен жиектелген.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы жібек қатқыл таспасымен тысталған ені 34 мм және биіктігі 50 мм алтыбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ортасында ені 17 мм көк жолақ, таспаның оң жақ жиегін бойлай ені 1 мм үш қара жолақпен алмасып тұратын төрт сары жолақ бар. Таспаның сол жақ шетінде ені 3 мм және 1 мм екі қызыл жолақ бар, олардың арасында ені 2 мм көк жолақ орналасқан. Таспаның ені — 30 мм.

Медал киімге түйреуіш арқылы тағылады.

Медал Өскемендегі Қазақстан теңге сарайында дайындалады.

## Тағы қараңыз
* «Қазақстан Республикасы төтенше жағдайлар органдарының ардагері» медалі
* «Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарының ардагері» медалі
* «Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің ардагері» медалі
* «Мінсіз қызметі үшін» медалі

## Дереккөздер

* Униформиус
* Қазақстан Қарулы Күштерінің мекемелік марапаттары (2013) // Fact Military : Сайт. 

Санат:Қазақстан медалдары
Ақмола облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

**Ақмола облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері** – тарихи қалыптасқан аумақтары бар жеке ғимараттар мен құрылыстар, мемориалдық үйлер, қорымдар, кесенелер және жеке қорымдар, монументалды өнер туындылары, тас мүсіндер, жартастағы суреттер. Ескерткіштер тізімі Ақмола облысы әкімдігінің 2020 жылғы 28 шілдедегі № А-8/377 қаулысымен бекітілген 2021 жылы тізімге Ақмола облысы әкімдігінің 12.10.2021 № А-10/510 қаулысымен өзгерістер енгізілді.

## Ақкөл ауданы

## Аршалы ауданы

## Астрахан ауданы

## Атбасар ауданы

## Бұланды ауданы

## Бурабай ауданы

## Біржан сал ауданы

## Егіндікөл ауданы

## Ерейментау ауданы

## Есіл ауданы

## Жақсы ауданы

## Жарқайың ауданы

## Зеренді ауданы

## Қорғалжын ауданы

## Сандықтау ауданы

## Целиноград ауданы

## Шортанды ауданы

## Көкшетау қаласы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Ақмола облысының тарихи орындары
Санат:Ақмола облысы
Қазақстан Республикасы төтенше жағдайлар органдарының ардагері медалі

**«Қазақстан Республикасы төтенше жағдайлар органдарының ардагері» медалі** — Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Төтенше жағдайлар комитетінің мекемелік марапаты.

## Тарихы
Медаль Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 5 маусымдағы № 129 Жарлығының негізінде тағайындалды. 2011 жылғы 30 қыркүйектегі № 155 Жарлығымен медал Министрліктің мекемелік марапаты болып қайта бекітілді. Алайда, 2014 жылы Министрліктің таратылуына және оның атқарымдары Ішкі істер министрлігінің мекемесіне жүктелуіне байланысты марапат мекемелік бағыныстылыққа ие болды.

## Ережесі
Медальмен әскери қызметте жүргендерді қоспағанда, Қазақстан Республикасы төтенше жағдайлар органдарының қызметкерлері көп жылғы жемісті еңбегі үшін қызметінде оң сипатқа ие және Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес күнтізбелік есепте жалпы еңбек өтілі 25 жыл немесе одан көп болғандар марапатталады.

## Сипаттамасы
Медаль жезден жасалған және сары екі қырлы сәулелері бар дөңес сегіз бұрышты жұлдыз пішінге ие. Жұлдыздың ортасында «желдер раушаны» іштей сызылған жер шары мен онда жазылған азаматтық қорғаныстың халықаралық белгісінің (ішінде көк үшбұрыш бар тоқсары шеңбер) стильдендірілген бейнесі, жер шары сұлбасының астында қалықтаған қыран бейнеленген. Сурет қызыл сақинаның аясында «ҚАЗАҚСТАН ТӨТЕНШЕ ЖАҒДАЙЛАР ОРГАНДАРЫНЫҢ АРДАГЕРІ» деген жазумен айнала қоршалған. Жер шары мен қалықтаған қыранның аясы көк эмальмен қапталған. Әріптер, қалықтаған қыран мен жер шарының меридиандарының сұлбасы алтын жалатылған.

Медалдің арт жағында ортасында «Қазақстан Республикасы төтенше жағдайлар органдарының ардагері» делінген. Төменгі жағында «25 жыл» деген жазу жазылған.

Медалдағы барлық бейнелер мен жазулар дөңес келеді.

Медалдағы жұлдыздың қарама-қарсы ұштары арасындағы өлшемдері 38 мм.

Медал құлақша мен шығыршық арқылы жібек қатқыл таспасымен тысталған ені 30 мм және биіктігі 50 мм бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ортасында ені 17 мм көк жолақ, таспаның оң жақ жиегін бойлай ені 1 мм үш қара жолақпен кезектесетін төрт тоқсары жолақ бар. Таспаның сол жақ шетінде ені 3 мм және 1 мм екі тоқсары жолақ бар, олардың арасында ені 2 мм көк жолақ орналасқан. Таспаның ені 30 мм.

Медал киімге түйреуіш арқылы тағылады.

## Тағы қараңыз
* «Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің ардагері» медалі
* «Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарының ардагері» медалі
* «Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің ардагері» медалі

## Сілтеме
* Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 5 маусымдағы № 129 Жарлығы. Күші жойылды — Қазақстан Республикасы Президентінің 2011 жылғы 30 қыркүйектегі № 155 Жарлығы.
* Униформиус

Санат:Қазақстан медалдары
Құқық тәртібін қамтамасыз етуге қосқан үлесі үшін медалі

**«Құқық тәртібін қамтамасыз етуге қосқан үлесі үшін» медалі** — Қазақстан Республикасы Президентінің 2011 жылғы 30 қыркүйектегі № 155 Жарлығының негізінде белгіленген Қазақстан Республикасы қаржы полициясының мекемелік марапаты.

2014 жылы қаржы полициясының таратылуына және оның атқарымдарының Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері министрлігіне берілуіне байланысты марапат бұрынғы мәртебесінде берілмейтін болды. Мемлекеттік қызмет министрлігі қарамағындағы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл ұлттық бюросы құрылды, оның аясында таратылған қаржы полициясының марапаттары медалдардың әрленімін өзгерткенімен, таспалардың түстері сақталды.

## Ережесі
Медальмен қызметі оң сипатталған, құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету бойынша қызметтік міндеттерін үлгілі атқаратын қаржы полициясы органдарының, ішкі істер органдарының қызметкерлері, сондай-ақ құқық тәртібін қорғауға белсенді қатысқаны үшін басқа да адамдар марапатталады.

## Сипаттамасы
Медаль алтын түсті металдан жасалған. Медальдың бедері жылтыр болып келеді.

Медальдың ортасында секіруге дайындалып жатқан алтын барыстың бейнесі бар дөңгелек көк қалқан суреттелген. Шеңбер бойымен мемлекет мүддесін жан-жақты қорғауды білдіретін 8 алтын түстес нүкте орналасқан.

Қалқан қызыл таспамен қоршалған, оған «ҚҰҚЫҚ ТӘРТІБІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУГЕ ҚОСҚАН ҮЛЕСІ ҮШІН» деген жазу қашалған. Таспаның беті күңгірттелген. Мәтін шығыңқы жылтыр болып келеді.

Медаль құлақша мен шығыршық арқылы шыншылдықты, адалдықты және мінсіздікті білдіретін көк түсті қатқыл таспасымен тысталған, көлемі 33х32 мм алтыбұрышты тағанға бекітіледі.

Тағанның шеттері мен ортасында алты қызыл жолақ бар, олардың ең шеткілерінің ені 1 мм, ортасы ені 2 мм, ерлік пен батылдықты бейнелейді. Ортаңғы қызыл жолақтардың арасында ені 1 мм болатын 3 көк жолақ орналасқан. Шеткі және ортаңғы қызыл жолақтар арасындағы қашықтық 9,5 мм.

Медал киімге қалқалы бекітпесі бар түйреуіш арқылы тағылады.

## Дереккөздер
* Қазақстан Республикасы Президентінің 2011 жылғы 30 қыркүйектегі № 155 Жарлығы.

Санат:Қазақстан медалдары
Луцк автомобиль зауыты

**ЛуАЗ** (**Лу**цк **а**втомобиль **з**ауыты) — Луцк қаласында (Волынь облысы) орналасқан украиналық автомобиль шығаратын кәсіпорын. Бұрын зауыт «Запорожец» автокөлігінің құрамдас бөліктері мен тораптары негізінде жеңіл автокөліктер шығаратын.

2005 жылдан 2022 жылға дейін «Богдан Моторс» автомобиль компаниясы №1 автомобиль құрастыру зауытының еншілес кәсіпорны ретінде «Богдан» автомобиль корпорациясының құрамына кірді және автобустар мен троллейбустар шығаруға мамандандырылды.

2022 жылдың қазан айында зауыт банкроттық себебімен жабылды.

## Дереккөздер

Санат:Украина компаниялары
Санат:Автомобиль жасау кәсіпорындары
Санат:Луцк кәсіпорындары
Лайла Пернаска

**Лайла Пернаска** () — 2005—2013 жылдары Албания Демократиялық партиясынан Албания Республикасы Ассамблеясының мүшесі болды. Тиран округінен сайланды.

Тирана университетінде педиатрияны оқыды, кейін Париж Декарт университетінде және Франциядағы Анри Пуанкаре университетінде мамандандырылған. 2005 жылғы жалпы сайлауда Тиран округінен депутат болып сайланды. Сыртқы саясат комитетінің және еңбек, әлеуметтік мәселелер және денсаулық сақтау комитетінің мүшесі болды.

## Дереккөздер

Санат:Албанияның Демократиялық партиясының мүшелері
Санат:XXI ғасырдағы Албан саясаткерлері
Санат:XXI ғасырдағы Албан әйелдер саясаткерлері
Санат:Албания Парламенті депутаттары
Санат:Албания парламенті әйел депутаттары
Classic (радио)

**«Classic» радиосы** — Қазақстандағы классикалық музыканың алғашқы радиостанциясы.

Радионың форматы – түрлі жанрлардағы, ұлттық мектептер мен бағыттардағы классикалық музыка. Мақсаты – жалпы адамзаттық құндылықтарды насихаттау, классикалық музыканың танымалдылығын арттыру, халықтың музыкалық сауаттылығын көтеру.

Эфир тәулігіне 18 сағат, қазақ және орыс тілдерінде, Астана, Алматы, Ақтау қалаларында FM диапазонында, сондай-ақ OTAU TV спутниктік пакетінде және интернетте жүзеге асырылады.

## Тарихы
Радиостанция жұмысын 102.8 FM жиілігінде 2011 жылдың 6 маусымынан бастады. Нақ осы күннен бастап, Алматыдағы классикалық музыканы сүйетіндер аудиториясы музыка өнерінің соны үлгілерімен таныс бола бастады.

Бұл «Хабар» агенттігі» акционерлік Қоғамы мен Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының біріккен медиажобасы. Жоба идеясының авторы - Құрманғазы атындағы Қазақ Ұлттық консерваториясының ректоры, Қазақстан Республикасының Халық әртісі Жәния Әубәкірова.

2013 жылдың 1 қаңтарынан бастап «Қазақстан» РТРК» Акционерлік қоғамының құрамына енді.

## Бағдарламалары
* Классикалық таң
* Мәдениет жаңалықтары
* Новости культуры 
* Гармония тынысы
* Классика алаңы 
* Территория классики
* Музыкалық палитра 
* Қазақстанның классикалық өнер әлемі 
* Классический мир Казахстана 
* Джазтайм
* Киелі жер 
* Қазақстандық джаз
* Джаз кеші

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан радиостанциялары
Санат:Қазақ тілді радиостанциялар
Алексей Степанович Баркалов

**Алексей Степанович Баркалов** ( 18 ақпан 1946 жыл, Введенка, Харьков облысы Украина КСР — 9 қыркүйек 2004 жыл, Киев, Украина) — украиндық және кеңестік ватерполошы (су добы), Еуропа чемпионы (1970), әлем чемпионы (1975), 1968, 1972, 1976 және 1980 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. КСРО еңбек сіңірген спорт шебері (1970). Украин КСР еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1988). Украина су добы федерациясының президенті (1997-1999).

## Өмірбаяны
Алексей Степанович Баркалов 1946 жылы 18 ақпанда Харьков облысы, Введенка ауылында дүниеге келген.

1972 жылы Харьков политехникалық институтын және және 1977 жылы КСРО Ішкі істер министрлігінің Саратов жоғары әскери командалық училищесін бітірген.
Жұбайы - Людмила Баркалова (1947-2018), ұлы - Дмитрий Баркалов (1969-2001).

Ол Харьковта өсіп, онда 15 жасында су добын ойнай бастады. «Динамо» (Харьков) және «Динамо» (Киев) клубтарында шабуылшы ретінде ойнады. 1971 жылы Украина КСР құрамасының құрамында КСРО халықтарының V жазғы спартакиадасында жеңімпаз атанды.
1967-1980 жылдар аралығында КСРО құрамасының құрамында болды, онымен 412 матч өткізіп, Гиннесс рекордтар кітабына енді. 4 Олимпиадаға қатысып, 1 күміс (1968), 2 алтын (1972, 1980) медаль жеңіп алды. Оның коллекциясында әлем чемпионаттарының (1973, 1975) және Еуропа чемпионаттарының (1970, 1974) алтын және күміс медальдары да бар.

Спорттық мансабын аяқтаған соң жаттықтырушылыққа ауысты. 1980 жылдары Украина КСР жастар құрамасының бас жаттықтырушысы болды, ал 1990-1994 жылдары Югославияның «Воеводина» (Нови Сад) клубында жұмыс істеді.

1997-1999 жылдары - Украина су добы федерациясының президенті.

Алексей Степанович 2004 жылы 9 қыркүйекте Киевте қайтыс болды. Байково зиратында жерленген.

## Спорттық жетістіктері
*Олимпиада чемпионы (1972, 1980).
*Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері (1968).
*Олимпиада ойындарының қатысушысы (1976).
*Әлем чемпионы (1975).
*Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1973).
*Еуропа чемпионы (1970).
*Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері (1974).
*КСРО чемпионаттарының күміс (1976) және қола (1973, 1974, 1977) жүлдегері.
*КСРО халықтарының V жазғы спартакиадасының жеңімпазы (1971).
*КСРО халықтарының VI жазғы спартакиадасының күміс жүлдегері (1975).
*Әлем кубогының жеңімпазы (1981).

## Марапаттары
3 дәрежелі Қызметі үшін ордені (2002 ж.)

## Дереккөздер

Санат:Украина КСР еңбек сіңірген жаттықтырушылары
Санат:Украина спортшылары
Санат:1972 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Гиннестің рекордтар кітабының рекордшылары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:1968 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Ғалия Тынбаева

**Ғалия Тынбаева** (1999 жылы 23 қарашада туған) — қазақстандық дзюдошы.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан дзюдошылары
Өзбекстан Ұлттық Олимпиада комитеті

**Өзбекстан Республикасының Ұлттық Олимпиада комитеті** — Халықаралық олимпиада қозғалысында Өзбекстан атынан қатысатын ұйым. 1992 жылы құрылған; ХОК-та 1993 жылы тіркелген.

Штаб-пәтері Ташкентте орналасқан. Халықаралық Олимпиада комитетінің, Азия Олимпиада кеңесінің және басқа да халықаралық спорт ұйымдарының мүшесі болып табылады. Өзбекстанда спортты дамыту бойынша іс-шараларды жүзеге асырады.

## Дереккөздер

Санат:1992 жылы құрылған ұйымдар
Санат:Ұлттық Олимпиада комитеттері
Санат:Олимпиада ойындарындағы Өзбекстан
Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)

**75 ең дәулетті бизнесмен — 2024** — Forbes журналының қазақстандық нұсқасы жариялаған Қазақстанның ең бай 75 адамының тізімі. Активтердің нақты құны рейтингтік көрсеткіштерден өзгеше болуы мүмкін.

Forbes мәліметтері бойынша, рейтингке қатысушылардың жиынтық байлығы өткен жылмен салыстырғанда 8,2 млрд долларға артып, 46,63 млрд долларға дейін өсті. Ал жиынтық капиталдың жалпы ішкі өнімге арақатынасы өткен жылғы деңгейде қалды деуге болады: 2023 жылы 17,5%, биыл – 17,65%. 

Рейтингке қатысушылардың орташа жасы — 56 жыл. Ең үлкені — Виктор Буллер 78 жаста, ең жасы — Тимур Турлов 36 жаста. Орташа байлығы — 622 млн. доллар.

## 75 ең бай адам

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 75 ең дәулетті бизнесмен - 2024

Санат:Әлемдегі ең бай адамдардың тізімі
Санат:Қазақстан миллиардерлері
Санат:Forbes рейтингтері
Процессор (айрық)

Компьютер бөлігі:

* Орталық процессор
* Микропроцессор
* Сопроцессор
* Көпядролық процессор
* Графикалық процессор
* Физикалық процессор
* Мультипроцессор
* Soft-микропроцессор

Бағдарлама:
* Мәтіндік процессор
* Препроцессор
Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалі

**«Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл» медалі** — Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 жылғы 7 қарашадағы № 1666 Жарлығының негізінде тағайындалған Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаты.

Медальдар Өскемендегі Қазақстан теңге сарайында дайындалады.

## Ережесі
Мерейтойлық медаль қазақстандық парламентаризмнің дамуы мен қалыптасуына елеулі үлес қосқан, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Парламентінің 10 жылдығын мерекелеуге орай Қазақстан Республикасының азаматтары мен шетелдік азаматтарды марапаттады.

## Сипаттамасы
«Қазақстан Республикасының Парламентiне 10 жыл» мерекелiк медалі диаметрi 34 мм дұрыс шеңбер пiшiндi жезден дайындалады. 

Медалдiң бет жағының ортасында Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туы бейнеленген. Тудың бейнесi көк түстi эмальдан жасалған. Медалдiң төменгi бөлiгiнде шеңбердi бойлай лавр бұтақшасы орналасқан. Тудың оң жағында екi жолға жазылған «10 жыл» деген бедерлi жазу бар.

Медалдiң артқы жағының ортаңғы бөлiгiндегi жылтыр бетке үш жолдан тұратын «Қазақстан Республикасының Парламентi» деген жазу жазылған. Жазудың астындағы төменгi бөлiкте ұлттық ою-өрнек элементi орналасқан.

Медалдағы бейнелер мен жазулардың бәрi де бедерлi, алтын түстес келеді. Медалдің шеттері ернеумен жиектелген.

«Қазақстан Республикасының Парламентiне 10 жыл» мерекелiк медалi құлақша мен шығыршық арқылы жезден жасалған, енi 34, биiктiгі 50 мм алтыбұрышты тағанмен жалғанады. Таған Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туы түстес қатқыл таспамен қапталған, оның екi жақ жиегi енi 4 мм көк түстi жолақпен көмкерiлген. Таспаның ортасында әрқайсысының енi 2 мм екi сары жолақ орналасқан. Қатқыл таспаның енi 34 мм. Тағанның артқы жағында түйреуiш орналасқан, медаль соның көмегiмен киiмге тағылады.

## Сыртқы сілтемелер
* Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 жылғы 7 қарашадағы № 1666 Жарлығы.

Санат:Қазақстан медалдары
Лола Лийват

**Лола Лийват** (1967 жылға дейін **Лола Лийват-Макарова,** 1928, Эстония КСР, Таллин) — эстондық суреші.

1928 жылы 17 тамызда Таллин қаласында дүниеге келген, содан төрт жылдан кейін отбасы Ракверге көшті.

1948-1954 жылдары Эстония КСР Тарту мемлекеттік өнер институтында оқыды. (1951 жылдан бастап Эстония КСР Мемлекеттік өнер институтының Tарту филиалы), кейін көркемсурет мектебінде сабақ берді.

Лола Лийват Эстонияның ең маңызды абстрактілі суретшілерінің бірі ретінде танымал. 1957 жылы американдық суретшілер Кэтрин мен Гарри Колманмен кездесуден кейін Мәскеудегі жастар мен студенттер фестивалінде абстрактілі жұмыстар жаза бастады.

Өзінің шығармашылық мансабында жүзден астам көрмеге қатысты. Шығармашылық жолы сондай-ақ кеңестік кезеңдегі жұмыстарды көрсетуге 15 жылдық тыйым салуды қамтиды.

2018 жылдың тамыз айында Тарту өнер мұражайында суретшінің абстрактілі жұмыстарының ең үлкен ретроспективасы ашылды.

## Галерея

Сурет:Lola_Liivat-_Moonid_1957.jpg|alt=Moonid (1957)| *Ай тәрізді (1957)*
Сурет:Lola_Liivat-_Kevad_1959.jpg|alt=Kevad (1959)| *Көктем* (1959)
Сурет:Lola_Liivat-_A_la_Kandinsky_1960.jpg|alt=A la Kandinsky (1960)| *А-ла-Кандинский (1960)*
Сурет:Lola_Liivat-_Protestilaul_1962.jpg|alt=Protestilaul (1962)| *Наразылық әні (1962)*
Сурет:Lola_Liivat-_Vaade_viinamarjakasvatamise_sovhoosile_1963.jpg|alt=Vaade viinamarjakasvatamise sovhoosile (1963)| *Шарап өсіруге арналған совхоздың көрінісі (1963)*
Сурет:Lola_Liivat-_Krimmi_pruut_1964.jpg|alt=Krimmi pruut (1964)| *Қырым қалыңдығы (1964)*
Сурет:Lola_Liivat-_Kevad_I_1967.jpg|alt=Kevad I (1967)| *Көктем I (1967)*
Сурет:Lola_Liivat-_Kompositsioon_1967.jpg|alt=Kompositsioon (1967)| *Композиция(1967)*
Сурет:Lola_Liivat-_Abstraktsioon_1967.jpg|alt=Abstraktsioon (1967)| *Абстракция (1967)*
Сурет:Lola_Liivat-_Kompositsioon_1969.jpg|alt=Kompositsioon I (1969)| *Композиция I (1969)*


## Дереккөздер

Санат:Эстония суретшілері
Санат:Абстракционист суретшілер
Көшім-Тау қалашығы

**Көшім-Тау қалашығы** (орыс. *городище Кучум-Гора*) — Түмен (Сібір) хандығының құрамындағы ортағасырлық қала. Қазіргі Ресей Федерациясы, Түмен облысының Есіл ауданында, Рогозино ауылынан 1,5 км солтүстік-шығысқа қарай орналасқан.

## Тарихы

Қалашық мойнақ арқылы қосылған екі кішкентай сопақ алаңшадан құралған. Оңтүстік алаңша террасаның негізгі массивінің үшбұрышты шығыңқы бөлігіне тар жолақпен түйіскен. Ескерткіштің әр алаңшасы оқшауланған және қолжетімдігі қиын. XVI ғасырдың 90-шы жылдары Көшім ханға қарсы бірнеше жорық ұйымдастырылды. Соның біреуін, 1591 жылы тобыл воеводасы В.В. Кольцов-Мосальский басқарған. Ғалымдар қалашықтың қирауын осы жорықпен байланыстыруда. Археологтар Көшім-Таудың қоршауға алынып, өрттелгенін анықтаған. 1963-1964 жылдары қалашықты Орал археологиялық экспедициясының Есіл отряды зерттеген. Қазба жұмыстарының қорытындысы бойынша ғалымдар адамдардың қалашыққа кейінгі қола және кейінгі орта ғасырда қоныстанғанын анықтады. Бірінші және екінші алаңшалардан кейнгі қола дәуіріне жататын мәдени қабат пен керамиканың фрагменттері табылған.

## Әдебиет

* *Голдина Р. Д.* Городище Кучум-Гора / Р. Д. Голдина // Вопросы археологии Урала. — Свердловск, 1969. — Вып. 8. — С. 138-158.
* Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2

Санат:Сібір хандығы
Санат:Сібір тарихы
Санат:Түмен облысы
Равеса Леши

**Равеса Леши** (; 1976 жылы 1 маусымда дүниеге келген) — 2018 жылы Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының кеңсесіндегі Албанияның тұрақты өкілі болды.

## Өмірбаяны
Леши 1976 жылы дүниеге келген және Нидерландыда Тилбург университетін халықаралық және еуропалық қоғамдық құқық магистрі дәрежесімен бітірген. Ағылшын және голланд тілдерін жақсы біледі.

2010 жылдан 2014 жылға дейін Тиранада болды, онда Нью-Йорк Тирана университеті ұсынатын мекемеде дәріс оқыды.

Аустрияда 2016 жылдың наурызынан бастап Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымындағы өз елінің миссиясын басқарған кезде, 2018 жылдың қаңтарына дейін Сыртқы істер министрінің кеңесшісі болды.

2018 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Женевадағы бөлімшесінде Албанияның тұрақты өкілі болды. Леши сонымен қатар өз елінің Дүниежүзілік зияткерлік меншік жөніндегі дүниежүзілік ұйымының өкілдігіне жауапты, мысалы, 2019 жылы халықаралық келісімге алғашқылардың бірі болып қол қойды. Дарджилинг шайы сияқты аймақтық өнімдерге қорғаныс беріңіз.

## Дереккөздер

Санат:Албаниялық дипломат әйелдер
Санат:Халықаралық заңгерлер
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2024

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2024** () — 2023/24 жылғы чемпиондар лигасының финалдық ойыны, 2024 жылы 1 маусымда Уэмбли стадионында өтті. Бұл ойында "Реал Мадрид" 2:0 есебімен жеңіске жетті. 74-минутта Дани Карвахаль, ал 83-минутта Винисиус Жуниор гол салды. Осылайша, мадридтік команда Чемпиондар лигасының 15 дүркін жеңімпазы атанды. "Боруссия Дортмунд" бұл турнирде тек бір рет (1997 жылы) жеңген.

Матч жеңімпазы 2024 жылдың тамыз айында УЕФА Суперкубогына және 2024 жылы желтоқсан айында өтетін Клубтар арасындағы әлем чемпионатына жолдама алды.
## Қатысушылар

## Финалға дейінгі жол

## Матч
### Детальдар

## Статистика

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*

Санат:2024 жылғы футбол
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойындары
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24