open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нургюль Ешилчай

thumb|Нургюль Ешилчай (2017)
**Нургюль Ешилчай** (; 26 наурыз 1976 туылған, Афьон-Карахисар) — түрік театр және кино актрисасы.

## Өмірбаяны
Нургюль Афьон-Карахисаре, Түркияда  1976 жылы 26 наурызда дүниеге келген. Ескишехирде Анатолий университетінде дипломатикалық өнерді оқыған. Университетті бітіргеннен кейін бірнеше басты рөлдерді сахнада орындаған. Сонын ішінде "Гамлет" шығармасындағы Офелияның рөлі және ""Тілек" трамвайындағы" Бланш Дюбюаның рөлі.

Театрдан біржолата кеткеннен кейін үш түрік теледрамаларына түскен.

2001 жылы ең алғаш рет киноға түскен. Анталия қаласындағы 45-ші алтын кинофестивальда ең үздік әйел рөлі үшін жүлдеге ие болған.

## Жеке өмірі
2004 жылы Нургюль Джем Озер атты киноактермен бірге тұрмыс құрған. Олардың 2005 жылы 22 мамырда туылған Осман нежат Озер атты ұлдары бар. Алайда отбасылық жағдайларға байланысты Нургюль 2010 жылы күйеуімен бірге ажырасты.
Санат:Түркия актрисалары
Санат:Алфавит бойынша актрисалар
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:26 наурызда туғандар
Санат:1976 жылы туғандар
Олимпиакос (футбол клубы)

**«Олимпиакос»** *(грек.:ΠΑΕ Ολυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς)* — Грекия футбол клубы, Пирей қаласынан. Грекиядағы ең үздік үш клубтың бірі ("Панатинайкос" және АЕК клубтарымен бірге)

## Тарихы
Клуб 1925 жылы ағайынды бес жігіт: Яннис, Динос, Йоргос, Василиос және Леонидас Адрианопулостардың ұйымдастыруымен құрылды. Клуб алғашқы жылдары-ақ Пирей чемпионатында өте табысты ойнағaн. 1930-31 маусымда тұңғыш рет Грекия чемпионы атанды. Команданың өз алаңы саналатын "Гиоргос Караискакис" стадионы сол кезде іргесін қалады.

## Жетістіктері

### Ұлттық
***Грекияның 48 дүркін чемпионы:** 1930/31, 1932/33, 1933/34, 1935/36, 1936/37, 1937/38, 1946/47, 1947/48, 1950/51, 1953/54, 1954/55, 1955/56, 1956/57, 1957/58, 1958/59, 1965/66, 1966/67, 1972/73, 1973/74, 1974/75, 1979/80, 1980/81, 1981/82, 1982/83, 1986/87, 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/00, 2000/01, 2001/02, 2002/03, 2004/05, 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2019/20, 2020/21, 2021/22, 2024/25

***Грекия кубогының 29 дүркін иегері:** 1946/47, 1950/51, 1951/52, 1952/53, 1953/54, 1956/57, 1957/58, 1958/59, 1959/60, 1960/61, 1962/63, 1964/65, 1967/68, 1970/71, 1972/73, 1974/75, 1980/81, 1989/90, 1991/92, 1998/99, 2004/05, 2005/06, 2007/08, 2008/09, 2011/12, 2012/13, 2014/15, 2019/20, 2024?25

***Грекия суперкубогының 4 дүркін иегері:** 1980, 1987, 1992, 2007

### Халықаралық
***УЕФА Конференция Лигасының чемпионы:** 2023/24

***UEFA Youth League чемпионы:** 2023/24

* **Балкан кубогы:** 1963

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Клубтың ресми сайты

Санат:Грекия футбол клубтары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК
Шахтер (футбол клубы, Донецк)

**«Шахтёр»** ()&nbsp;— Украинаның футбол клубы. Донецк қаласынан. Негізгі стадионы 2009 жылы бой көтерген "Донбасс-Арена". Бірақ соңғы кездегі саяси хал-ахуалдың тиімсіздігіне орай, соңғы жылдары өз алаңындағы ойындарды Запорожьедегі "Металлист" стадионында өткізіп жүр.

## Тарихы
1936 жылы "Стахановшылардың" ұйымдастыруымен құрылды. Соғыс басталғанша Украина чемпионатында ойнады да, соғыс кезінде көптеген футболшылары майданда айқасуға тура келді. Соғы біткенде тек үш "стахановшы" ғана — Бикезин, Кузнецов, Юрченко тірі қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан соң КСРО чемпионатына қатыса бастады. 1951 жылы қола жүлде алған соң, 10 жылға дейін ештеңе ұта алмады. Тек 1961 жылы КСРО кубогінде сәтті өнер көрсетіп, финалда Мәскеудің "Торпедосын" 3:1 есебімен ұтып, аталмыш кубокты қанжығаға байлады. 

Одақтың кезінде ең сәтті ойнаған маусымдары 1975, 1979 жылдар. Осы маусымдарда кеншілер КСРО чемпионатын екінші орынмен аяқтады. 

Одақ тараған соң ұзақ жылдар бойы Киевтің "Динамосымен" бәсекелес болды. Екі клуб кезек-кезек ел чемпионатын ұтып, басқа командалар бұлардың көлеңкесінде қалумен болды. "Шахтердің" ең керемет ойнаған маусымы 2008/09 жыл. УЕФА кубогының ең соңғы финалында Германияның "Вердерін" 2:1 есебімен ұтып, Еуропадағы маңыздылығы жөнінен екінші орын алатын турнирде топ жарды. Осы маусымнан соң УЕФА Кубогы "УЕФА Еуропа Лигасы" боп өзгерді. 1990 жылдан бергі тарихта Еурокубоктерде топ жарған Украинадағы бірінші клуб.

2014 жылғы Украинадағы тиышсыздықтарға байланысты базасы Львовқа көшірілді, 2017 жылдан бері Харьковтегі "Металлист Аренада" ойнайды.

## Жетістіктері
*  **Украина чемпионы** (15): 2002, 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2017, 2018, 2019, 2020, 2023, 2024
*  **Украина кубогы** (15): 1995, 1997, 2001, 2002, 2004, 2008, 2011, 2012, 2013, 2016, 2017, 2018, 2019, 2024, 2025
*  **Украина суперкубогы** (9): 2005, 2008, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017, 2021
* **УЕФА кубогы** (1): 2009
*  **КСРО кубогы** (4): 1961, 1962, 1980, 1983
*  **КСРО Суперкубогы** (1): 1984

## УЕФА Кубогы—2009 (финал)

## Сілтемелер
* Клубтың ресми сайты 

Санат:1936 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Шахтер Донецк ФК
Санат:Украина футбол клубтары
АПОЭЛ (футбол клубы)

**АПОЭЛ** (грек*.* ΑΠΟΕΛ*,* Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Όμιλος Ελλήνων Λευκωσίας*, Атлитикос Подосфэрикос Омилос Эллинон Лефкосиас – Никосия қаласындағы гректердің атлетикалық футбол клубы*) — Кипрдегі Футбол клубы, Никосия қаласынан. Елдегі ең күшті команда.

## Тарихы
Команда 1926 жылы құрылды. Оны құрған – қаладағы грек жастары. 1928 жылға дейін ПОЭЛ аталған, сосын "атлетикалық" деген сөз қосылып, қазіргі атауға өзгертілді. 1934 жылы Кипр Футбол Федерациясы құрылды да, алғаш ұйымдастырылған ұлттық чемпионатта АПОЭЛ топ жарды.

1948 жылы Грекиядағы азамат соғысына байланысты команда мүшелері екі лагерге бөлініп кетті, бөлінген тарап коммунстерді жақтап, өз алдарына "Омония" командасын құрып алды. Осылайша елде екі клуб бір-бірімен осы күнге дейін принсипалды қарсылас атанып келеді.

Еуротурнирлердегі ең жақсы нәтижесіне 2011/12 жылғы маусымда қол жеткізді. УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық турнирінде күтпеген жерде бірінші орын алып, 1/8 финалға шықты. 1/8 финалда Францияның "Лион" командасымен кездесті. Әуелі сырт алаңда 0:1 есебімен ұтылды да, өз алаңында 1:0 есебімен ұтып, пенальтлер сериясында кипрліктердің жолы болды. Бірақ шиек финалда Мадридтің "Реалы" бұларды екі ойында да ұтты – 0:3, 2:5.

Чемпиондар Лигасында соңғы рет 2017/18 маусымда өнер көрсетіп, топтық турнирде соңғы орында қалды.

## Жетістіктері
***Кипр чемпионы** (29 рет): 1935/36, 1936/37, 1937/38, 1938/39, 1939/40, 1946/47, 1947/48, 1948/49, 1951/52, 1964/65, 1972/73, 1979/80, 1985/86, 1989/90, 1991/92, 1995/96, 2001/02, 2003/04, 2006/07, 2008/09, 2010/11, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2023/24
***Кипр кубогы** (21): 1936/37, 1940/41, 1946/47, 1950/51, 1962/63, 1967/68, 1968/69, 1972/73, 1975/76, 1977/78, 1978/79, 1983/84, 1992/93, 1994/95, 1995/96, 1996/97, 1998/99, 2005/06, 2007/08, 2013/14, 2014/15
***Кипр суперкубогы** (15):1963, 1984, 1986, 1992, 1993, 1996, 1997, 2002, 2004, 2008, 2009, 2011, 2013, 2019, 2024

## Атақты ойыншылары
* Ставрос Георгиу
* Яннос Иоанну
* Константинос Макридис
* Костас Малеккос
* Михалис Морфис
* Стелиос Оккаридес
* Андрос Сотириу
* Ясумис Ясуми
* Андреас Стиляну
* Такис Антониу
* Эмерсон
* Кальман Ковач
* Спирос Марангос
* Михалис Капсис
* Маринос Узунидис
*Никос Махлас
* Хамильтон Рикард
* Рональд Гомес
*  Яне Николовски
* Милан Стояновски

## Сілтемелер
* Клубтың ресми сайты

Санат:Кипр футбол клубтары
Санат:1926 жылы құрылған футбол клубтары
Кембридж университеті кітапханасы

**Кембридж университеті кітапханасы** () — Кембридж университетінің орталықтандырылған академиялық және зерттеу кітапханасы, ол университеттің негізгі кітапханасы мен 15 қосылма кітапханадан тұрады.

Кембридж университетінде 114 кітапхана бар, олардың ең үлкені Университеттік кітапхана, сондай-ақ, университет ішінде кітапхана "the UL" деген атпен танымал. Шамамен кітапхананың 8 миллион сақтау бөлімінің арасында географиялық карталар, ноталар, қолжазбалар және суреттер бар. Оксфордтың Бодлиан кітапханасы немесе Британ кітапханаларына қарағанда бұл кітапхананың көптеген кітаптары ашық сөрелерде орналасқан. Міндетті даналардың бес алушысының бірі бола отырып, кітапхана Ұлыбритания және Ирландияда басып шығарылған кез-келген кітапты талап етуге құқығы бар. Сыйға тартылатын кітаптарды санамағанда, оның қоры жыл сайын 120 000 кітапқа толығады. Университеттік және қосылма кітапханаларға қосымша әр факультеттің өзінің 30 000-нан 150 000 кітапқа дейін мамандандырылған кітапханасы болады. Мысалы, тарих факультетінің кітапханасында 100 000-нан астам кітап бар. Сонымен қатар, ішінара студенттерді  дайындау мақсатында, ішінара көне кітаптар мен қолжазбалар қоймасы ретінде қолданылатын әрбір колледждің өзіндік кітапханасы болады. Осылайша, Тринити колледжіндегі Wren Library 1800 жылға дейін шығарылған 200 000-нан аса кітаптың орналасқан жері болса, Parker Library, Corpus Christi College ортағасырлық қолжазбалардың ірі қоймасы болып табылады. Университеттегі жалпы кітаптар саны — шамамен 15 миллионды құрайды.

Кітапхана Олд скулз ішінде Сенат ғимаратының жанында орын жеткілікті кезінде орналасқан болатын. Жаңа ғимараты Кембридждің шығыс бөлігінде салынған.

Кітапхана барлық университет мүшелеріне ашық. 2010 жылдың маусымында коллекция бөліктерін цифрлау мақсатында және Cambridge Digital Library сайты арқылы оған еркін қол жеткізу үшін университет £1 500 000 мөлшерінде қайырымдылыққа қаражат алған. 

## Сілтемелер
* 

Санат:Кембридж университеті кітапханалары
Санат:Кітапханалар
Мальме (футбол клубы)

«**Мальмё**» () — Швециядағы футбол клубы, Мальме қаласынан. 1910 жылы құрылған. Швециядағы үш үздік клубтың бірі. Бір рет еуротурнирдің финалына шыққан, 1979 жылы УЕФА Чемпиондар кубогының финалында Англияның "Ноттингем Форест" клубынан 0:1 есебімен ұтылып қалды. 

## Жетістіктері
***Швеция чемпионы** (27): 1943/44, 1948/49, 1949/50, 1950/51, 1952/53, 1965, 1967, 1970, 1971, 1974, 1975, 1977, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 2004, 2010, 2013, 2014, 2016, 2017, 2020, 2021, 2023, 2024
***Швеция кубогы** (14): 1944, 1946, 1947, 1951, 1953, 1967, 1972/73, 1973/74, 1974/75, 1977/78, 1979/80, 1983/84, 1985/86, 1988/89
***Швеция Суперкубогі** (2): 2013, 2014

## Атақты ойыншылары
* Бу Ларссон
* Томас Шёберг
* Ян Мёллер
* Матс Магнуссон
* Рогер Юнг
* Мартин Далин
* Джилоан Хамад
* Йонас Терн
* Стефан Шварц
* Патрик Андерссон
* Златан Ибрагимович
* Яри Литманен
* Афонсо Алвеш

## Сыртқы сілтемелер
* Клубтың ресми сайты

Санат:Швеция футбол клубтары
Санат:1910 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Мальме ФК
Ақтоған ауылдық округі

* Ақтоған ауылдық округі – Жамбыл облысы Меркі ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Ақтоған ауылдық округі – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы әкімшілік бірлік.
БАТЭ (футбол клубы)

**БАТЭ** (бел. БАТЭ)  1996 жылы құрылған Беларусь футбол клубы. Борисов қаласының намысын қорғайды. Өз алаңындағы ойындарын "Борисов-Арена" стадионында өткізеді. УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық турнирінде ойнаған Беларусьтағы жалғыз команда.

## Тарихы
Негізінен клуб 1973 жылы құрылып, КСРО чемпионатының екінші лигасында біраз жыл ойнаған. 1984 жылы таратылған. 1996 жылы клуб қайтадан құрылып, жаңа тарихын бастады. Клуб тез көтеріліп, 1998 жылы-ақ Беларусь чемпионатының күміс жүлдегері атанды. Осылайша 1999 жылы Еурокубоктердегі дебют маусымын өткізді. Командада сол кездері ел футболының болашақ жұлдыздары Александр Глеб, Виталий Кутузов секілді футболшылар ойнады. 1999 жылы тұңғыш рет ел чемпионы атанды.

2006-17 жылдары қатарынан 12 рет ел чемпионы атанып, Беларусь чемпионатының рекордын жаңартты.

Чемпиондар Лигасының 2012/13 жылғы маусымын керемет өткізді. Тіпті, турнирдің болашақ жеңімпазы "Баварияның" өзін 3:1 есебімен ұтып, Еуропаны таңғалдырды. Бірақ бұл ерлігі 1/8 финалға шығуға жеткіліксіз болды. Кейін "Валенсиядан" екі рет, "Бавариядан" сырт алаңда бір рет ұтылды да, топта үшінші орынға түсіп қалып, жарысты Еуропа Лигасында жалғастырды. Бірақ аталмыш раундта Түркияның "Фенербахче" клубынан өте алмады — 0:0, 0:1.

## Жетістіктері
*Беларусь чемпионы (15): 1999, 2002, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018
*Беларусь кубогы (3): 2006, 2010, 2015
*Беларусь суперкубогы (7): 2010, 2011, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017

## Құрамы

## Танымал ойыншылары

* Александр Глеб
* Виталий Кутузов
* Юрий Жевнов
* Матея Кежман
* Ренан Брессан
* Филип Младенович
* Марко Симич
* Виталий Родионов
* Дмитрий Лихтарович

## Сілтемелер
* Интернет-магазин 
* Ресми сайт
* БАТЭ (фейсбук) 
* БАТЭ (вконтакте) 
* БАТЭ (твиттер) 
* БАТЭ (инстаграм)
* БАТЭ (ютуб)
* БАТЭ (pressball.by)
* БАТЭ (uefa.com) 
* Статистикасы
Санат:Беларусь футбол клубтары
Санат:1973 жылы құрылған футбол клубтары
Уильям Фолкнер

**Уильям Катберт Фолкнер** (, 29 қыркүйек 1897, Нью-Олбани, Миссисипи — 6 шілде 1962) — американдық жазушы, Нобель сыйлығының иегері (1949).

## Өмірбаяны
Уильям Катберт Фолкнер ақсүйектер отбасынан шыққан. 1-дүниежүзілік соғыс жылдары Канада армиясында қызмет атқарды, бірақ әскери қимылдарға қатысқан жоқ. Соғыстан кейін Миссисипи университетіне түсті. Бір жылдан кейін оқуды тастап, әртүрлі жұмыстарды (құрылысшы, клерк, т.б.) атқарды.

## Шығармашылық карьерасы
1925 жылдан бастап шығармашылықпен айналыса бастаған. “Солдат наградасы”, “Москиттер”, “Сарторис” романдарын жазғаннан кейін Голливудқа маман-консультант ретінде қызметке шақырылды. Көптеген әңгімелер, детективті шығармалар жазған. Әсіресе, “Авессалом, Авессалом” романы жазушыны әлемдік әдебиет классиктерінің қатарына қосты. Ол өз шығармаларында негізінен АҚШ-тың оңтүстік штаттарының тарихын, тұрмыс-тіршілігін, мифологиясын және мәдениетін арқау етті.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* УИЛЬЯМ ФОЛКНЕР

Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ жазушылары
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2001

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2001** — 2000/01 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының шешуші матчы. 2001 жылы 23 мамырда Миландағы "Сан-Сиро" стадионында өтті. Германияның "Бавария" командасы мен Испанияның "Валенсия" командалары кездесіп, негізгі және қосымша уақыт 1:1 есебімен тең аяқталды. Пенальтилер сериясында "Бавария" 5:4 есебімен жеңіске жетіп, жеңімпаз атанды.
## Матч
### Шолу
Матчта есеп 3-минутта-ақ ашылды. Доп "Бавария" қорғаушысының қолына тиіп, төреші пенальти белгіледі де, Гаиска Мендьета мүлт кетпеді. Төрт минуттаң соң "Валенсияның" қақпасына да пенальти белгіленді. Бұл жолы Сантьяго Канисарес Мехмет Шолльдің соққысын қайтарды.

50-ші минутта бәрібір мюнхендіктер пенальтиден гол соқты. Бұл жолы Штефан Эффенберг шатаспады - 1:0.

Пенальтилер сериясында "Баварияның қақпашысы үш соққыны қайтарып, командасына жеңіс әперді. Осы ерлігі үшін ол ойынның ең үздің футболшысы атанды.

Осылайша "Валенсия" қатарынан екі рет финалда сүрінді.

### Протокол

## Дереккөздер

Санат:Бавария Мюнхен ФК ойындары
Санат:Валенсия ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2000/01
Санат:2001 жылғы футбол
Санат:2001 жылғы мамыр
Санат:Миландағы халықаралық спорт жарыстары
Санат:Италиядағы футболдан халықаралық жарыстар
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2002

**УЕФА Чемпиондары Лигасының финалы 2002** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 2001/02 маусымының соңғы матчы, Еуропа Чемпиондары Кубогының тарихындағы 47-ші маусым және УЕФА Чемпиондар Лигасының тарихындағы 10-шы маусым.

## Матч

### Шолу
Бұл футбол матчы 2002 жылғы 15 мамырда Глазгодағы «Хэмпден Парк» стадионында өтті. Матчта Германияның «Байер 04» және Испанияның «Реал Мадрид» кездесті. "Реал" футболшылары 2:1 есебімен жеңіске жетті.

Кездесу содан алдын қайтыс болған украиндық жаттықтырушы Валерий Васильевич Лобановскийді еске алу үшін бір минут үнсіздікпен басталды.

Бұл «Реалдың»  Чемпиондар кубогындегі сегізiнші жеңісі болды: 1955/56, 1956/57, 1957/58, 1958/59, 1959/60, 1965/66, 1997/98, 1999/00. «Байер» UEFA Чемпиондар Лигасының финалына алғаш рет жетті.

### Детальдар

## Дереккөздер

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2001/02
Санат:2002 жылғы футбол
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Байер ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Жанболат Жарылқасынұлы Мелдешов

**Жанболат Жарылқасынұлы Мелдешов** (8 маусым 1980 жыл, Абай ауылы, Сарыағаш ауданы, Түркістан облысы) - «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ президенті (2016 жылдан бастап).
 
## Өмірбаяны
Білімі:
* Абай атындағы қазақ ұлттық педагогикалық университеті, мамандығы «Халықаралық құқық» (1997-2002).
* Ресей халықтар достығы университеті, мамандығы «Менеджмент» (2003-2005).
* Ресей халықтар достығы университеті, мамандығы «Халықаралық құқық» (2002-2006).
* University of Exeter, Master of Public Administration (2010-2011).

Еңбек өтілі:
* 2002–2006 - «САНА» Мәскеу жастар ассоциациясының президенті және «Қазақ мәдениетінің мәскеулік қоғамы «Мұрагер» АҚҰ даму бойынша директоры.
* 2007 - Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутатының көмекшісі.
* 2007-2008 - «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ бас менеджері, кейін бөлім бастығы.
* 2008-2009 - «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ вице-президенті.
* 2009-2012 - «Білім» білім беру орталығы» ЖШС директоры.
* 2012-2014 - Түркістан облысы кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқарма бастығының орынбасары.
* 2012-2014 - Коммерциялық құрылымдардағы еңбек қызметі.
* 2016 - «Бәсекелестік саясатты дамыту және қорғау орталығы» АҚ президентінің кеңесшісі.
* 13.09.2016-дан бастап Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ президенті.

Баспадағы бірнеше ғылыми мақалалардың және жарияланымдардың авторы.

Тіл меңгеруі: қазақ, орыс, ағылшын, түрік.

Әскери қызметі: запастағы лейтенант.

Үйленген, 3 баласы бар.

## Дереккөздер
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2000

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2000** — 1999/2000 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының шешуші матчы. 2000 жылы 24 мамырда Сен-Дени қаласындағы "Стад де Франс" стадионында өтті. Турнирдің жаңа форматтағы тарихында бірінші рет бір елдің қос клубы финалда өзара кездесіп, Мадридтің "Реалы" "Валенсияны" 3:0 есебімен ұтты. Бұл мадридтіктердің тарихтағы сегізінші топ жаруы.
## Матч
Ойын мадридтіктердің басымдығымен басталды. Бірнеше рет қауіпті шабуыл жасаған соң, 39 минутта Морьентес баспен соғып есеп ашты. Екінші  таймда да осы көрініс өзгере қоймады. 69 минутта Макманаман әуелеп келе жатқан допты тоқтатпай теуіп, әдемі гол соқты. Үшінші голды Рауль қарсы шабуылдан соқты.

### Детальдар
----

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 1999/2000
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Валенсия ФК ойындары
Санат:2000 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Этникалық адаптация

**Этникалық адаптация** — этникалық топтардың (қауымдастықтардың) табиғи және әлеуметтік-мәдени ортаға бейімделу үдерісі. Этникалық бейімдеудің негізгі әдісі - жаңа әлеуметтік-этникалық ортаның құндылықтарын (мәдени, тілдік, экономикалық, мәдени, саяси, адамгершілік, күнделікті және т.б.) қабылдау. 
## Түрлері
Этникалық бейімделудің екі түрі бар: этникалық топ қоршаған ортаға әсер етуге ұмтылған кезде (оның нормаларын, құндылықтарын, өзара әрекеттесу формаларын және оны меңгеруі тиіс іс-әрекеттерді қоса алғанда) белсенді және мұндай ортаға ұмтылмаған кезде пассивті әсер етуі және өзгеруі. Табысты адаптация белгілері —  ұлттық, этникалық ортада өмір сүру жоғары деңгейі, сондай-ақ тұтастай алғанда орта психологиялық қанағаттандыру және нақты этникалық топ элементтерінің. Этникалық бейімделудің төмен көрсеткіштері эмиграция, әлеуметтік-этностық орта құндылық-құқықтық жүйесінде бұзушылықтардың әртүрлі түрлері болып табылады.
## Дереккөздер
Байтал (Жамбыл облысы)

**Байтал** — Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы, Қарабөгет ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Мойынқұм ауылынан солтүстік-батысқа қарай 74 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 1 адам (2009).

## Дереккөздер

Санат:Мойынқұм ауданының таратылған елді мекендері
Александр Подольских Николаевич

**Алесандр Николаев Подольских** – Қазақстандағы танымал ғалым-селекционер, ауыл шаруашылық ғылымдардың докторы, Қазақ күріш өсіру ғылыми-зерттеу институтының бас ғылыми қызметкері.
## Өмір баяны және ғылыми зерттеулері
 Қызылорда облысында, Казалинск қаласында 1959 жылы дүниеге келді.
 11 жыл бойы ҚазР ҒЗИ іріктеу бөлімінің аға ғылыми қызметкері болып жұмыс істеді.1985-1988 жылдарда Оренбург ауыл шаруашылық институтының түлегі, кейіннен Краснодар қаласындағы  Бүкілодақтық күріш ғылыми-зерттеу институтының аспирантурасында күндізгі оқу бөлімінде оқыды. Осы жылдары Алексадр Подольскихтің ұстаздары  В.Н.Дзюба, А.П. Сметанин, Г.Л. Зеленский, В.С.Ковалев, В.Н.Шиловский болды. 
1990 жылы он успешно защитил кандидатскую диссертацию на тему «Сравнительная оценка исходных сортов и образцов риса с ЦМС в процессе создания стерильных аналогов».
1195 жылдан бастап, қазіргі уақытқа дейін институттың селекция бөлімін басқарып, Қазақстанда ата – бабалары айналысқан жоғары сортты күрішті селекция арқылы өндіруді жалғастыруда. Подольскихтің басты үлгі тұтар адамдары: А.Н.Хван, А.Алтынбеков, А.Байзаков, А.Курамысов, Г.А.Верещагин, К. Бакирулы.
 Будандастыру көлемін он есе ұлғайтуға мүмкіндік беретін, селекция процесінің нәтижесін ұлғайтатын генетика мен селекцияның  заманауи әдістерін қолдана отырып, күріш сорттарын таңдау тиімділігін арттыру мақсатында өзіндік әдісті жасап шығарды. Жаңа әдіс арқасында күріш өсіруде тиімді пайдаланылатын «Арал 202», «Ару», «Арал 69», «Арал 318», «Арал 4», «Арал 6» күріш сорттары өсірілді.
2003 жылы Қазақ ғылыми институтында тапсырған дәрігерлік диссертация, ең үздік диссертациялардың бірі деп мойындалды.
Александр Подольских – 150 ден астам ғылыми мақаланың және күріш селекциясының жаңа әдістерін шығарудағы патенттердің авторы. Ол жүйелі түрде селекция мәселелерімен айналысады. Күріштің жаңа сорттары: «ҚазНИИР 5», «ҚазНИИР 6» шығарушылардың бірі болып табылады.
Қазіргі уақытта А.Н. Подольских жергілікті жағдайларға бейімделген,  жоғарғы өнімді, астықтың жоғарғы сапасымен күріштің жаңа сорттарын өсіру бойынша белсенді зерттеу жұмыстарын жүргізуде.
Александр Подольскийдің ғылымдағы ұзақ еңбегі – сүйікті ісіне шексіз берілгендігінің үлгісі болып табылады.
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2003

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2003** — 2002/03 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының шешуші матчы. 28 мамыр күні Манчестердегі "Арман театры" аталған "Олд Траффорд" стаионында өтіп, Италия командалары: "Милан" мен "Ювентус" өзара кездесті. Негізгі және қосымша уақытта есеп ашылмай, пенальтилер сериясында миландықтар 3:2 есебімен жеңіске жетті.

## Матч
Ойын тең дәрежеде өтті. Андрей Шевченконың қақпаны дәл нысанаға алған соққысы есептелмеді. Себебі ол допты тепкен сәтте португалиялық Руй Кошта оффсайтда тұрған-ды. Доп оған тимей қақпаға тура бағытталды, бірақ төреші "Руй Кошта қақпашыға кедергі жасады, сол себепті ойынға араласқан боп есептеледі" деп голды санаған жоқ.

Ойыннан кейінгі пенальтилерде "Ювентустың" үш бірдей футболшысы қателесті, нәтижеде "Милан" УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанды.

Бұл — жаңа формат тарихындағы әзірше жалғыз "италиялық финал".

## Матч детальдары

## Басқа да фактілер

* 1963 жылы италиялық футболшы Чезаре Мальдини "Милан" сапында Чемпиондар кубогында жеңіске жетіп, кубокты көтерген болатын. Арада 40 жыл өткен соң ұлы Паоло Мальдини капитан ретінде кубокты көтерді.
* Италиядан 60 ұшақ жанкүйер Манчестерге ұшып барыпты. 
* Бұл осы турнир тарихындағы тұңғыш "италиялық" финал.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://web.archive.org/web/20030608221319/http://www.uefa.com/competitions/UCL/Final2003/FixturesResults/Round%3D1640/Match%3D1045288/index.html

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2002/03
Санат:2003 жылғы футбол
Санат:Милан ФК ойындары
Санат:Ювентус ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2004

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2004** — 2003/4 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының маусымының шешуші матчы. 26 мамыр күні Германияның Гельзенкирхен қаласындағы "Ауф-Шальке" стадионында өтті. Португалияның "Порту" клубы "Монаконы" 3:0 есебімен ұтып, турнир жеңімпазы атанды.

"Порту" клубы бір жыл алдын УЕФА кубогын ұтып алған еді. Осылайша, олардың бас бапкері Жозе Моуриньо екі жылда Еуропадағы екі басты турнирде топ жарған бапкер атанды. Оның осы жетістігін 2004, 2005 жылдары испаниялық бапкер Рафаэль Бенитес қайталады (бірақ Бенитес екі түрлі клубта). Осы матчтан соң Моуриньо Лондонның "Челсиіне" ауысты.

## Матч

### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Official website 

Санат:Порту ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2003/04
Санат:2004 жылғы футбол
Санат:2004 жылғы мамыр
Санат:Монако ФК ойындары
Санат:Германиядағы футболдан халықаралық жарыстар
Санат:Гельзенкирхендегі спорт
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 1998

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 1998** — *[[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның 1997/98 жылғы маусымының шешуші матчы*. Амстердамдағы "Амстердам-Аренада" Испанияның "Реал Мадрид" және Италияның "Ювентус" командалары кездесті. Ойынның 66 минутында Предраг Миятовичтің соққан голы "Реалға" жеңіс әперді. Бұл мадридтіктердің аталмыш турнирдегі жетінші жеңісі.

Ювентус қатарынан үш рет турнирдің финалына шықты. 1996 жылдан кейін "Ювентус" финалда үнемі сәтсіз ойнап келеді. 1997 жылы Германияның "Боруссия Дортмунд" клубынан ұтылған болатын. Кейін де, 2003, 2015, 2017 жылдары осы турнирдің финалында ұтылып қалды. Керісінше "Реал" бұдан соң да бірнеше рет финалда ойнап (2000, 2002, 2014, 2016, 2017), барлығында да жеңіске жетті.

## Протокол

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 1997/98
Санат:1998 жылғы футбол
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Ювентус ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
УЕФА Чемпиондар Лигасы 2014/15

**УЕФА Чемпиондар Лигасы 2014/15** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 23-ші, УЕФА Чемпиондар Кубогының 60-шы маусымы. Финалдық матч 2015 жылы 6 маусымда Берлиндегі Олимпиадалық стадионда өтіп, Испанияның "Барселона" клубы Италияның "Ювентусын" 3:1 есебімен жеңіп, соңғы 10 маусымда 5-ші рет, жалпы тарихта 6-шы рет турнир жеңімпазы атанды.

## Турнир алдындағы қатысушылар рейтингі

## Квалификация
### 1 раунд
Алғашқы раундқа рейтингі төмен елдердің өкілі қатысты. Раунд матчтары 1, 2 және 8 шілде күндері ойналды.

|}

### 2 раунд

|}

### 3 раунд
#### Чемпиондар

|}

#### Чемпион еместер

|}

### Плей-офф
#### Чемпиондар

|}

#### Чемпион еместер

|}

## Топтық турнир
### A тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

### E тобы

### Ғ тобы

### G  тобы

### Н тобы

## Плей-офф
### 1/8 финал

|}

----

----

----

----

----

----

----

### 1/4 финал

|}

----

----

----

### Жартылай финал

|}

----

### Финал

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2014/15
Санат:2015 жылғы футбол
Санат:2014 жылғы футбол
Манефа Владимировна Соболевская

**Манефа Владимировна Соболевская** (21 ақпан 1920 жылы, Петроград - 6 шілде 1993 жылы Мәскеу) — кеңес киноактрисасы.

## Өмірбаяны
Негізінен эпизодтық рөлдерде ойнады.

Күйеуі — актёр Пётр Соболевский (1904-1977).

Введенский (Неміс) мазарында жерленген.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша актрисалар
Санат:XX ғасыр актрисалары
УЕФА Чемпиондар Лигасы 2013/14

**УЕФА Чемпиондар Лигасы 2013/14** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 22-ші, УЕФА Чемпиондар Кубогының 59-шы маусымы. Финалдық ойын 2014 жылы 24 мамырда Португалияның Лиссабон қаласында өтті. Финалда Мадридтің қос клубы "Реал" мен "Атлетико" өзара кездесіп, негізгі уақыт  1:1 есебімен тең аяқталды да, қосымша таймдарда үш доп соққан "Реал" футболшылары 4:1 есебімен жеңіске жетті.

## Маусым алдындағы қатысушылар рейтингі

## Квалификация
### 1 раунд
Бірінші раундта рейтингі төмен қауымдастық өкілдері өзара сынға түсті. Бірінші ойында 2 шілдеде, қарымта матчтар 9 шілдеде ойналды.

|}

### 2 раунд
Екінші раундта 17-49 орындағы қауымдастық өкілдері (Лихтенштейннен басқа) мен бірінші раунд жеңімпаздары ойнады. Кездесулер 16-17 және 23-24 шілде күндері өтті.

|}

### 3 раунд
Үшінші раундта 14-16 орындағы қауымдастықтың чемпиондары жарысқа қосылды. Сондай-ақ 7-15 орындағы қауымдастықтардың күміс жүлдегерлері, 6 орындағы қауымдастықтың қола жүлдегері және екінші раундтың жеңімпаздары сынға түсті.

Кездесулер 30-31 шілде және 6-7 тамыз күндері өтті.
#### Чемпиондар

|}

#### Лига өкілдерінің жолы

|}

### Плей-офф
Үшінші раундта жеңіске жеткен Украинаның "Металлисі" Украина чемпионатында келісілген ойын үшін айыпталып, жеңісің жоққа шығарылды да, плей-офф кезеңіне оның қарсыласы Грекия клубы ПАОК өтті.

Плей-офф ойындары 20-21 және 27-28 тамыз күндері ойналды.
#### Чемпиондар

|}

#### Чемпион еместер

|}

## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

### Е тобы

### Ғ тобы

### G тобы

### Н тобы

## Плей-офф
### 1/8 финал

|}
### 1/4 финал

|}
### 1/2 финал

|}

## Финал

## Мергендер

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2013/14
Санат:2013 жылғы футбол
Санат:2014 жылғы футбол
Виктор Егорович Зубарев

**Виктор Егорович Зубарев** (10 сәуір 1973, Ермак — 18 қазан 2004, Омбы) — қазақстандық футболшы, шабуылшы, «GOAL» журналының сауалнамасы бойынша, 1999 жылғы Қазақстанның үздік футболшысы. Қазақстан құрамасының шабуылшысы.

## Карьерасы
Әуелі баскетболмен шұғылданып, сосын футболға келген. Футболшы карьерасын Екібастұздың "Батыр" клубында бастады. 1997 жылы "Ертіс" клубына ауысты. "Ертіс" сапында төрт рет Қазақстан чемпионы және Қазақстан кубогы иегері атанды.

Ұлттық құрама сапындағы алғашқы ойынын 1997 жылы 11 маусымда Пәкістан құрамасына қарсы өткізді. Ойынға тыңнан қосылып, хет-трик жасады. Құрама сапында 18 ойын өткізіп, 12 доп соқты. Бұл — Руслан Балтиевтен кейінгі екінші көрсеткіш.

2004 жылы 18 қазанда Ресейдің Омбы қаласында қайтыс болды.

## Жеістіктері

### Командалық

; «Ертіс»

* Қазақстан чемпионы (3): 1997, 1999, 2002

; «Аполлон»

* Кипр кубогы (1): 2001

### Жеке

* *GOAL сауалнамасы бойынша Қазақстанның үздік футбошысы* (1): 1999

## Құрама сапындағы матчтары мен голдары

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Санат:Екібастұз-1979 ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Аполлон Лимасол ФК ойыншылары
Санат:Ақсу (Ақсу) ФК ойыншылары
Рокировка (шахмат)

frame|right|Қысқа рокировка
frame|right|Ұзын рокировка
**Рокировка** () — патша  мен тураның (ладья) бір мезгілдегі белгілі бір жүрісі бойынша жүзеге асырылады. Патша екі шаршы арқылы тура жағына қарай жүріс жасайды, ал ол оны секіріп өтіп жанына тұрады. 

**Мынадай жағдайда рокировка жасауға болмайды, егер:**
* патша мен тура партияда жүріп қойылса;
* рокировка жасайтын патша мен тураның арасында басқа фигуралар тұрса;
* патшаға шах жарияланса;
* рокировканың нәтижесінде патша шахқа түсіп қалса;
* патша өтетін шаршыға бәсекелестің фигурасы шабуыл жасап тұрса.

Рокировканы патшаны орталықтан пешкалардың қорғауына әкету немесе тураны белсендірек жайғасымға шығару мақсатында жасайды.

## Дереккөздер

Санат:Шахмат ережелері
Санат:Шахматтық композициялардағы тақырыптар
Чатуранга

thumb|260px|Чатуранга, төрт ойыншыға арналған бастапқы позиция.
**Чатуранга** (; **) — ежелгі үнді ойыны, қазіргі шахматтың ізашары, шамамен, біздің заманымыздың бірінші ғасырларында пайда болған. Ойын әскердің төрт түрінің (әскери екі аяқты күйме арбалар, пілдер, атты әскер және жаяу әскер) қатысуымен болған шайқасты шартты белгілермен көрсетті. Тақтадағы (аштападағы) ойынға төрт адам қатысты — әр тараптан екі серіктестен. Фигуралардың жүрісі ойын сүйегін тастаумен анықталды.

## Дереккөздер

Санат:Үстел ойындары тізімі
Санат:Жертөлелердегі ойындар
Санат:Шахмат нұсқалары
Санат:Үнді ойындары
Санат:Төрт адамға арналған үстел ойындары
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 1997

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 1997** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 1996/97 жылғы маусымының финалдық ойыны. 1997 жылы 28 мамырда Мюнхендегі Олимпиадалық стадионда өтті. Германияның "Боруссия Дортмунд" командасы Италияның "Ювентусын" ұтып, 3:1 есебімен жеңіске жетті.

* "Боруссия" футболшысы Ларс Риккен ойынның 70-ші минутында алаңға шықты да, 16-секундтан соң гол соқты. "Ювентус" футболшысы Алессандро Дел Пьеро да ойынға ортадан қосылып, бір доп соға алды. 
* "Боруссия" бір жыл алдыңғы жеңімпазды жеңді. Былтыр да "Ювентус" финалда бір жыл бұрынғы чемпион — Голландияның "Аяксын" ұтып еді. Бір қызығы, 1995 жылы "Аякс" та бір жыл бұрын чемпион атанған "Миланды" қапы қалдырған-ды.

## Матч

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 1996/97
Санат:1997 жылғы футбол
Санат:Ювентус ФК ойындары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойындары
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Лариса Семенова Емельянцева

**Лариса Семеновна Емельянцева** (16 қазан 1916 жылы Стародуб - 20 шілде 1993 жылы Мәскеу) — бұрынғы кеңес актрисасы.

## Өмірбаяны
1933-1935 жылдары теміржол институтының сызу бөлімінде оқыды.

1938 жылы Мосфильм қарамағындағы п/р Г.М.Козинцев атындағы студияны бітірді

Жазушы Федор Кнорреге күйеуге шығып, актерлік жұмысын тастады.

## Фильмографиясы
*1938 -  *[[Выборг жағы]]* - *Мария Ивановна*
*1939 -  *[[Аринка]]* - *Аринка*
*1939 -  *[[Ұлы азамат]]* - *Наташа Лосева*
*1940 -  *[[Достық]]* - *Оксана*
*1941 -  *[[№2 әскери киножинақ]]* - *қыз-сербиянка*
*1941 -  *[[Әке мен ұл]]* - *Ксана*
*1942 -  *[[Біздің қыздар әскери киножинағы]]* - *Аня*
*1942 -  *[[№10 әскери киножинақ]]* - *орыс қызы*
*1942 -  *[[№12 әскери киножинақ]]* - *Смирнова*
*1942 -  *[[Украина далаларындағы партизандар]]* - *Седов*
*1944 -  *[[Мен - Черноморлықпын]]* - *Вера*
*1945 -  *[[Қарапайым адамдар]]* - *Саша Слепнева*

## Дереккөздер
Айеркем

**Айеркем есімі** (мағ. "Ай" - сұлу, "еркем" -ерке қыз) — қазақ халқы әдетте кенже қыздарын еркелеп, өзіне тән қылығы бар, айдай-сұлу қыз болып өссін деген ниетпен осылай атайды.

## Басқа тілдерде:
*Орыс тілі - "Ай"- луна, "еркем"-моя душа, любовь, дорогая, золотая
*Неміс тілі - "Ай" - monat, "еркем"-melodie
*Француз тілі - "Ай" - La lune, "еркем"-homme
*Қытай тілі - "Ай" - 月, "еркем"-男性
*Корей тілі - "Ай" - 달, "еркем"-내 사랑

Санат:Қыз есімдері
Пат

**Пат** (, ) — қиян кескі тартыста қарсы жақтың бірінің шах берілмей тұрған королін жүретін бос шаршы болмай қалады және сол король өрісінде фигуралар мен пешкалардың жүретін мүмкіндіктері қалмаған жағдай пат деп аталады. Осындай ойын тепе-тең аяқталған болып есептеледі. Тең ойынға кейде бір жүрісті қатарымен үш рет қайталауға мәжбүр ететін бітпейтін үздіксіз шах беру арқылы да жетуге болады. 

Ойын тәжірбиесінде көптеген ойнаушылар өз королінің жүріс жолын тарылтып, оның жанындағы фигура немесе пешканың жүрістерін ескермей, төменде көрсетілген паттық жағдайға душар болады. Алайда корольдің жүрісі болмай, бірақ оның өзі түстес басқа фигураның жүруге мүмкіндігі болса, онда пат болмайды. Мұндай жағдайда сол фигура тиімсіз де ұтылысқа ұшырататын жүріс болса да міндетті түрде жүруі керек. Жүрістің міндеттілігі жөніндегі осындай жағдай «Zugzwang» (неміс тілінен келген «Zug» — жүріс, «zwang» — еріксіз көндіру, мәжбүр ету) деп аталады. 

Міне, осындай сирек те болса кездесетін жағдайды аса дәл есептеп, сақ болған жөн. Қорыта айтқанда, тақта үстіндегі бәсеке мынандай жағдайда да тең аяқталған болып есептеледі:

* екі жақтың бір-бірден корольдері ғана қалғанда;
* екі жақ бір позицияны үш рет қайталай бергенде;
* екі жақтың да күші қарсыласының короліне мат бере алмайтын болғанда;
* екі жақ 50 жүріс жасап бір-біріне фигура желінбесе және бірде-бір пешка орнынан жылжымаса;
* екі жақ тең ойынға өзара келіскенде.

## Дереккөздер

Санат:Шахмат ережелері
Санат:Шахматтық композициялардағы тақырыптар
Семён Альтерович Шейнин

**Семён Альтерович Шейнин** (25 желтоқсан 1907, Чернигов губерниясы, Держановка ауылы - 14 қазан 1994, Мәскеу) — кинооператор,  РКФСР еңбек сіңірген өнер қайраткері (4.05.1988).

## Өмірбаяны
Әйелі - кеңес операторы Арша Ованесова.

Мемлекеттік кинематография техникумын бітірген (1932). 

1937 жылдан — «Мосфильм» киностудиясының қоюшы-оператор. 

1942—1945 жылдары — фронт операторы, оның түсірілімдері  «Освобождение Украины» (1944), «Берлин» (1945), «Освобожденная Чехословакия» (1946), «Великая Отечественная» (1979) деректі фильмдеріне қосылды.

Мәскеудегі Троекуров мазарында жерленген.

## Фильмографиясы
### Актер ретінде
*1992 -  *[[Болат пен жастан құралған әйел]]*

### Оператор ретінде
*1936 -  *[[Париж таңдары]]*
*1939 -  *[[Тастанды]]*
*1941 -  *[[Корзинкинаның хикаялары]]*
*1942 -  *[[№12 әскери киножинақ]]*
*1943 -  *[[Кеңес Украина үшін шайқас]]*
*1945 -  *[[Александр Покрышкин]]*
*1945 -  *[[Жоғарғы Силезияда]]*
*1945-1946 -  *[[Берлин]]*
*1946 -  *[[Азат етілген Чехословакия]]*
*1952 -  *[[Би мұғалімі]]*
*1953 -  *[[Анна Каренина]]*
*1953 -  *[[Жасауы бар той]]*
*1954 -  *[[Кәмелеттік аттестат]]*
*1956 -  *[[Қанаттар]]*
*1957 -  *[[Олар жолда кездесті]]*
*1959 -  *[[Таңға қарсы]]*
*1960 -  *[[Солтүстік повесі]]*
*1963 -  *[[Өткелдегі кездесу]]*
*1966 -  *[[Атыс]]*

## Дереккөздер

Санат:Мосфильм тұлғалары
Санат:Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институты түлектері
Санат:КОКП мүшелері
Санат:Социалистік реализм
Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері
УЕФА Чемпиондар Лигасы 2012/13

**УЕФА Чемпиондар Лигасы 2012/13** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 21-ші, УЕФА Чемпиондар кубогының 58-ші маусымы. Финалдық матч 2013 жылы 25 мамырда Лондондағы "Уэмбли" стaдионында өтті. Германияның қос клубы — "Бавария" мен "Боруссия Дортмунд" өзара бақ сынасып, мюнхендік клуб 2:1 есебімен жеңіске жетті. Бұл "Баварияның" аталмыш турнирдегі бесінші рет топ жаруы. Осылайша, 2010, 2012 жылдары финалда сүрінген клуб сәтсіздіктерді жеңе алды.

## Турнир алдындағы қауымдастықтар рейтингі

## Квалификация
### 1 раунд
Алғашқы раунд матчтары 3, 10 шілде күндері ойналды.

|}

### 2 раунд
Екінші раунд ойындары 17-18 және 24-25 шілдеде өтті.

|}

### 3 раунд
Үшінші раунд ойындары 31 шілде-1 тамыз және 7-8 тамыз күндері ойналды.
#### Чемпиондар

|}

#### Чемпион еместер

|}

### Плей-офф
Плей-офф ойындары 21-22 және 28-29 тамыз күндері өтті.
#### Чемпиондар

|}

#### Чемпион еместер

|}

## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

### Е тобы

### Ғ тобы

### G тобы

### Н тобы

## Плей-офф
### 1/8 финал
 

|}

### 1/4 финал

|}

### 1/2 финал

|}

## Финал

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2012/13
Санат:2012 жылғы футбол
Санат:2013 жылғы футбол
Алтын керней

**«Алтын керней»** — толық метражды көркем фильм. 1948 ж. Алматы көркем және хроника фильмдер студиясы шығарған.

## Сюжет
Іле Алатау тауларының жоғарысында қазақ мал шаруашылығы институтының тәжірибе станциясы орналасқан. Станция бастығы, жас ғалым Жақан Досанов, жаңа қой түрін шығару үстінде. Жаңа түр арқардай төзімді, жүні мериностың жүніндей жұмсақ болуы керек. Станцияда тұрған арқардың "алтын" мүйізі болашақтағы молшылықтың символы ретінде қызмет етеді. Оның нәтижесінде қиын және қауіпті аң аулау кезінде Жақан арқарды ұстайды. Арқармен ұрықтандырылған мериностың бес аналығы Досанов пен оның көмекшісі Сәуленің қамқорлығы мен көңіліне бөленеді. Өз жұмысында Досанов консервативті институт басшылығымен жасалған кедергілерден өтеді. Биік таулы үстірттің ауыр табиғи жағдайлары тәжірибе станциясындағы төрт аналықтың өліміне алып келеді. Бірақ бесінші аналықта жаңа тұқымның лағы - архаромеринос туады. Тәжірибе керемет жаңалықпен біткендей көрінеді. Бірақ айдаудан қашқан лақты аңшы атып тастайды. Осылай тәжірибенің жалғыз дәлелі жоғалады. Бірақ Досанов айтқанынан қайтпайды. Ол біріншісінен гөрі көбірек аналық өсіреді. Бірнеше жылдан кейін  ғалыммен шығарылған архаромериностар отары таудағы қатыгез ауа райына шыдам береді.

## Рөлдерде
*Жақан Досанов — Шәкен Айманов
*Виктор Соколов — Пётр Алейников
*Сәуле Байжанова — Ләйля Ғалымжанова
*Жамал — Рахия Қойшыбаева
*Тұрдықұлов — Елубай Өмірзақов
*Әділбек — Серке Қожамқұлов
*Берғалиев — Қалыбек Қуанышбаев
*Профессор Игнатьев — Аркадий Аркадьев
*Ыбырай Жүнісов — Қапан Бадыров
*Төкен — Әзірбайжан Мәмбетов

## Дереккөздер

Санат:КСРО драма фильмдері
Санат:Қазақфильм фильмдері
УЕФА Чемпиондар Лигасы 2011/12

**УЕФА Чемпиондар Лигасы 2011/12** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 20-шы, УЕФА Чемпиондар Кубогынің 57-ші маусымы. Финалдық матч 2012 жылы 19 мамырда Мюнхендегі "Альянц Аренада" өтіп, Англияның "Челси" командасы Германияның "Бавариясын", яғни стадион қожайындарын пенальтилер арқылы 4:3 есебімен ұтып, жеңімпаз атанды. Матчтың негізгі және қосымша уақыты 1:1 есебімен тең аяқталды.
## Маусым алдындағы қауымдастықтар рейтингі

## Квалификация
### 1 раунд
Алғашқы ойындар 28—29 маусымда, қарымта ойындар — 5—6 шілдеде өтті.

|}

### 2 раунд
Алғашқы ойындар 12—13 шілдеде, қарымта ойындар 19—20 шілдеде өтті.

|}

### 3 раунд
#### Чемпиондар
Алғашқы матчтар 26—27 шілдеде, жауап ойындар 2—3 тамызда өтті.

|}

#### Чемпион еместер

|}

### Плей-офф

Алғашқы ойындар 16—17 тамызда, жауап ойындар 23—24 тамызда өтті.

#### Чемпиондар

|}

#### Чемпион еместер

|}

## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

### Е тобы

### F тобы

### G тобы

### H тобы

## Плей-офф
### 1/8 финал
Бірінші ойындар 2012 жылы 14—15 және 21—22 ақпанда, қарымта ойындар 6—7 және 13—14 наурызда өтті.

|}

### 1/4 финал
Бірінші ойындар 27—28 наурызда, жауап ойындар 3—4 сәуірде өтті.

|}
### 1/2 финал
Бірінші ойындар 17—18 сәуірде, жауап ойындар 24—25 сәуірде өтті.

|}
## Финал

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2011/12
Санат:2011 жылғы футбол
Санат:2012 жылғы футбол
Шальке 04

**«Шальке 04»** () — Германиядағы футбол командасы. Гельзенкирхен қаласынан. Үйдегі ойындарын "Фелтинс-Аренада" өткізеді.

## Тарихы
Клубтың ең алғашқы атауы — «Вестфалия Шальке». 1912 жылы "Вестфалия Шальке" командасы мен "Шальке 1877" командалары өзара бірігеді. Клубтың сол кездегі жанкүйерлері негізінен кеншілер болғандықтан, "Кеншілер" атауы команданың лақап атына айналып кетеді. Команда 1924 жылы жаңа атауға ие болды — FC Schalke 04. 1929 жылы бірінші рет Батыс Германия чемпионатында топ жарды. Арада бес жыл өткен соң бірінші рет ұлттық чемпионатта алтыннан алқа тақты.

Еурокубоктердегі ең керемет табысы ретінде 1996/97 жылғы маусымдағы УЕФА Кубогын айтуға болады. Финалда Италияның "Интерін" екі матчтан соң (1:0, 0:1) пенальтилер арқылы ұтып, кубокты олжалады. 2011 жылы УЕФА Чемпиондар Лигасының жартылай финалына дейін жетіп, "Манчестер Юнайтедтен" ұтылып қалды - 1:4, 0:2. Чемпиондар Лигасындағы ең үлкен табысы әзірше осы.

2020/21 жылғы маусым қорытындысында Екінші Бундеслигаға түсіп кетті.

Клуб осы күнге дейін бірнеше рет стадион ауыстырды. Алғаш пайдаланған аренасы — "Глюкауф-Кампфбан" (1928-73 жж). 1973 жылы "Паркштадионға" көшті. Ол стадионды 2002 жылға дейін пайдаланды. 2002 жылдан бері "Фелтинс-Арена" (немесе, "Ауф-Шальке") стадионын пайдаланады.

## Жетістіктері
***Германия чемпионы (7)**: 1933/34, 1934/35, 1936/37, 1938/39, 1939/40, 1941/42, 1957/58
***Германия кубогы (5)**: 1936/37, 1971/72, 2000/01, 2001/02, 2010/11
***Германия суперкубогы (1)**: 2011
***УЕФА кубогы (1)**: 1997
***Интертото кубогы (2)**: 2003, 2004

## Құрамы
## Ғасыр құрамасы
2004 жылы клубтың жүз жылдығына орай жанкүйерлер арасында сауалнама жүргізіліп, клубта ойнаған таңдаулы футболшылардан құралған "Ғасыр символикалық құрамасының" тізімі анықталды.

## Сыртқы сілтемелер
* Клубтың ресми сайты

Санат:Германия футбол клубтары
Санат:1904 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Шальке 04 ФК
Олимпик Марсель

**Олимпик Марсель** *(фр. Olympique de Marseille)* — француз футбол клубы, Марсель қаласынан. Клуб  1899 жылғы 31 тамызда құрылды.  "Олимпик"  Франция чемпионатында 9 рет топ жарған. 10 рет Франция кубогын жеңіп алған (бұл рекордтық көрсеткіш). 1993 жылы команда Франция клубтары арасында бірінші болып УЕФА Чемпиондар Лигасын жеңіп алды. Финалда Италияның "Милан" клубын 1:0 есебімен ұтты. Голдың авторы - Базиль Боли.

Өз алаңындағы ойындарын "Велодром" стадионында өткізеді.

## Жетістіктері
***Франция чемпионы (9)**: 1936/37, 1947/48, 1970/71, 1971/72, 1988/89, 1989/90, 1990/91, 1991/92, 1992/1931, 2009/2010
***Франция кубогы (10)**: 1924, 1926, 1927, 1935, 1938, 1943, 1969, 1972, 1976, 1989
***Француз Лигасының кубогы (3)**: 2009/10, 2010/11, 2011/12
***Франция суперкубогы (3)**: 1971, 2010, 2011
***УЕФА Чемпиондар Лигасы (1)**: 1993
***Интертото кубогы (1)**: 2005

## Клубта ойнаған атақты футболшылар
*Жаирзиньо (Бра)
*Клаус Аллофс (ГФР)
*Мануэль Аморос (Фр)
*Марсель Десайи (Фр)
*Жан-Пьер Папен (Фр)
*Дидье Дрогба (Кд)
*Жан Тигана (Фр)
*Франк Рибери (Фр)
*Робер Пирес (Фр)
*Драган Стойкович (Юг)
*Джорж Веа (Либ)
*Лоран Блан (фр)

## Сыртқы сілтемелер
* Клубтың ресми сайты

Санат:Франция футбол клубтары
Санат:Олимпик Марсель ФК
Маккаби (футбол клубы, Тель-Авив)

**«Маккаби Тель-Авив»** (ивр. ‏מועדון כדורגל מכבי תל אביב‏‎) — Израильдегі футбол командасы. Тель-Авив қаласынан. "Хапоэль", "Маккаби Хайфа" клубтарымен бірге елдегі үш мықты команданың қатарына жатады.

## Тарихы
1906 жылы құрылған. Израиль Футбол қауымдастығы Азия құрамында болған кезде екі рет Азия Чемпиондар кубогын ұтып алған. Еуропада әзірше УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық турнирінен аса алған жоқ. Израильдің 21 дүркін чемпионы. Жеті маусымда "алтын дубль" жасаған.

2017/18 жылғы Еурокубоктер маусымындағы УЕФА Еуропа Лигасының топтық турнирінде "Вильярреал" (Испания), "Славия" (Чехия), "Астана" (Қазақстан) клубтарымен бір топқа түсіп, соңғы орында қалды.

Өз алаңындағы ойындарын "Блумфильд" стадионында өткізеді.

## Жетістіктері
***Израиль чемпионы** (26): 1936, 1937, 1942, 1947, 1950, 1952, 1954, 1956, 1958, 1968, 1970, 1972, 1977, 1979, 1992, 1995, 1996, 2003, 2013, 2014, 2015, 2019, 2020, 2024, 2025
***Израиль кубогы** (23): 1929, 1930, 1933, 1941, 1946, 1947, 1954, 1955, 1958, 1959, 1964, 1965, 1967, 1970, 1977, 1987, 1988, 1994, 1996, 2001, 2002, 2005, 2015
***АФК Чемпиондар Лигасы** (2): 1969, 1971
***Израиль суперкубогы** (5): 1965, 1968, 1977, 1979, 1988

## Атақты футболшылары
*  Егия Явруян
*  Георгий Деметрадзе
*  Андрей Тихонов
*  Александр Уваров
*  Алексей Косолапов
*  Андрей Баль
*  Евгений Кашенцев
*  Егор Филипенко
*  Реми Мареваль
*  Винсент Эньеама
*  Андрей Прохоренков
*  Джон Пейнтси

## Сыртқы сілтемелер
* Клубтың ресми сайты

Санат:Израиль футбол клубтары
Санат:Тель-Авивтегі спорт
Санат:Маккаби Тель-Авив ФК
Гент (футбол клубы)

**Гент Спорт қауымдастығының Корольдығы** немесе жәй ғана **Гент** *(нидерл. Koninklijke Atletiek Associatie Gent [ˈkoːnɪŋkləkə ˌɑtləˈtik ˌɑsoːˈʃaː(t)si ˈɣɛnt])* — Бельгиядағы футбол ұжымы. Гент қаласынан. Бельгия клубтарының арасында бірінші болып УЕФА Чемпиондар Лигасының плей-офф кезеңіне шыққан (2015/16).

## Құрамы
*[[1 шілде]] [[2017 жыл]]*

## Жетістіктері
***Бельгия чемпионы (1):** 2014/2015
***Бельгия кубогы (4):** 1963/64, 1983/84, 2009/10, 2021/22
***Бельгия суперкубогы (1):** 2015

## Cыртқы сілтемелер
* Клубтың ресми сайты

Санат:Бельгия футбол клубтары
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2017

**УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2017** — УЕФА Чемпиондар Лигасының 2016/17 жылғы маусымының шешуші ойыны. 2017 жылы 3 маусымда Кардиффтегі "Миллениум" стадионында Испанияның "Реал" және Италияның "Ювентус" клбутары кездесіп, "Реал" командасы 4:1 есебімен жеңіске жетті. Бұл олардың осы турнирдегі 12-ші жеңісі.
## Матч
### Шолу
Ойында "Реал" футболшысы Криштиану Роналду екі доп соғып, турнирдегі голдарының санын 12-ге жеткізді де, маусымның сұрмергені атанды. "Реал" сапынан одан басқа Каземиро мен Асенсио бір-бір голдан енгізді. Туриндіктер сапынан жалғыз допты 27 минутта Марио Манджукич соқты. Манджукичтің өзінен асыра теуіп соққан голы маусымның ең әдемі голы деп бағаланды.

Матч жеңімпазы 2017 жылдың тамыз айында УЕФА Суперкубогына және 2017 жылы желтоқсан айында өтетін Клубтар арасындағы әлем чемпионатына жолдама алды.

"Реал" — 1992 жылы турнир форматы өзгергеннен бергі уақытта екі жыл қатарынан УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанған бірінші команда.

### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*2016–17 UEFA Champions League
*2017 UEFA Champions League Final, UEFA.com

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17
Санат:Ювентус ФК ойындары
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:2017 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары