open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Неке базары

**Неке базары** — бұл ата-аналар балаларына жұбай табу мақсатымен олардың жарнамаларын орналастыратын қоғамдық орын. Кейін адамдар сол жерге жиналып, жарнамаларды оқиды, көбіне неке серігін табу үмітімен. Қытайда бірнеше неке нарығы бар, мысалы, Шанхайдағы Халық алаңындағы неке нарығы және Бейжіңдегі бірнеше саябақтарда әрі басқа қоғамдық орындарда, мысалы, сауда орталықтарында.
нобай|Жұбай табу көлік қоятын орын табудан да жеңіл, Ченнай, Үндістан.

Бұған қоса, неке нарығы адамдарды некеге қосу үшін жар құдандаластырумен айналысатын неке маклер мен неке агенттіктерін қолдануды да қамтуы мүмкін. 2011 жылдың қазан айында Үндістандағы маклер қолданылатын неке нарығының көлемі ₹250 миллиардтық индустрия деп бағаланған. Маклер пайдаланатын неке нарықтары Үндістанның Нью Дели қаласында және елдің бірнеше өзге өңірлерінде бар.

## Дереккөздер

Санат:Кездесу
Санат:Қытай мәдениетіндегі неке
Санат:Үндістандағы неке
(687) Тинетта

**(687) Тинетта** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1909 жылы 16 тамызда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
Неервинден шайқасы (1793)

**Неервинден шайқасы** — 1793 жылғы 18 наурызда болған шайқас.

thumb|300px|Шайқас схемасы

## Алғышарттар
1793 жылы Альденховен мен Нюремонд түбіндегі жеңілістерден кейін және Кобург ханзадасының шабуылдауынан соң француз армиясы Лёвен қаласына шегінді. Жаңа француз бас қолбасшысы Дюмурье одақтастарды Маас өзенінің арғы жағына ығыстырмайынша Голландияға қарсы соғысты табысты жалғастыра алмайтынын түсінді. Сондықтан ол қарсыласқа 14 наурызда шабуыл жасауға шешім қабылдады.

Француздар Тирлемонға қарай жылжып, ол жерде австриялық авангардты кейін шегіндірді. Эрцгерцог Карл өз әскерін (32 000 жаяу әскер және 10 000 атты әскер) Геета өзенінің арғы жағына, оның сол жағалауына әкетіп, сол жерде екі шеппен орналасқан.

## Барысы
18 наурызда француздар (42 000 жаяу әскер және 5500 атты әскер) сегіз колоннамен одақтастардың екі қанатына да шабуыл жасады. Алғашында олар сол қанатта (13 000 жаяу әскер және 2000 атты әскер) табысқа жетті, бірақ 15:00-де австриялықтардың екі мәрте жасаған қарсы шабуылы француздарды Геета өзенінің ар жағына қаша шегінуге мәжбүр етті.

Оң қанаттағы шабуыл да алғашында сәтті болды: француздар көп ұзамай Рокур, Обервинден және Неервинден ауылдарын алды. Алайда артта жатқан биіктіктерге қарай одан әрі ілгерілеу тоқтатылды, ал қарсы тараптың қарсы шабуылы мұнда да француздарды бүкіл шеп бойынша шегінуге мәжбүр етті.

19-ы күні Дюмурье әскерін Гейдзеговен маңындағы биіктікке шегіндірді, ал 20-ы күні Лёвенге оралды.

## Шығындар
Австриялықтардың шығыны шамамен 3000 қаза тапқан және жараланған адам болды, ал француздар шамамен 4000 адамнан және 30 зеңбіректен айырылды. Неервиндендегі жеңіліс француз әскерінің рухын қатты түсірді, соның нәтижесінде дезертирліктің күшеюінен олардың армиясы 20 мың адамға дейін қысқарды.

## Әдебиеттер
* Неервинден // [Миналық офицерлік класс — Нисса]. — СПб.; [М.] : И. Д. Сытин серіктестігінің баспаханасы, 1914. — Б. 573. — (Әскери энциклопедия : [18 томда] / ред. К. И. Величко … [және басқалар] ; 1911–1915, 16-т.).
* Әскери және теңіз ғылымдарының энциклопедиясы: 8 томда / ред. Г. А. Леер. — СПб.: В. Безобразов және К° баспаханасы, 1891. — V-т.: Маансельке — Үңгірлер. — Б. 344.

Санат:Революциялық Францияның әскери шайқастары
Санат:Франция шайқастары
Санат:Австрия шайқастары
Санат:Бельгиядағы шайқастар
(684) Хильдбург

**(684) Хильдбург** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1909 жылы 8 тамызда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Нақты кімнің есімімен аталғаны белгісіз.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
(683) Ланция

**(683) Ланция** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1909 жылы 23 шілдеде Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Гейдельбергтің ғылымдар академиясы негізін қалаған адамның құрметіне орай аталды.


Орбита астероида 683.png
Орбита астероида 683 (наклон).png

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
(678) Фредегонда

**(678) Фредегонда** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1909 жылы 22 қаңтарда Карл Вильгельм Лоренц Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Франктердің патшайымына арналған операның атауына сәйкестеніп аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
Си Цзиньпиннің Ресейге сапары (2023)

2023 жылғы 20–22 наурызда Қытай Коммунистік партиясының бас хатшысы және Қытай Халық Республикасының төрағасы Си Цзиньпин Ресейге сапар жасады. Бұл оның 2023 жылғы Бүкілқытай халық өкілдері жиналысында төраға қызметіне қайта сайланғаннан кейінгі алғашқы халықаралық кездесуі болды.

## Алғышарттар
Сапар Қытайдың Иран мен Сауд Арабиясын жақындастырып, олардың дипломатиялық қатынастарын қалпына келтіруге ықпал етіп, ірі дипломатиялық жеңіске жеткенінен кейін бірнеше күннен соң өтті.

Си Цзиньпиннің Ресейге сапары туралы хабарланғаннан бірнеше сағат өткен соң Халықаралық қылмыстық сот Владимир Путиннің қамауға алынуына ордер шығарды.

Сапардың алдында Си Цзиньпин мен Владимир Путин жеке-жеке мақалалар жариялады. Си Қытайдың Ресей мен Украина арасындағы соғысты тоқтату жөніндегі ұсынысы әлемдік қауымдастықтың көзқарасын білдіреді деп мәлімдеді. Ал Путин өз «ескі жақсы досының» сапарына үлкен үміт артатынын жазды.

## Сапар
20 наурыз күні таңертең Си Цзиньпин Мәскеудің Внуково әуежайына келді. 21 наурызда ол Владимир Путинмен кездесті.

Сапар кезінде Путин Ресейдің Қытайдың Украинадағы қақтығысты тоқтату жөніндегі бастамасын талқылауға дайын екенін мәлімдеді. Ол Қытайдың украин қақтығысын реттеу жөніндегі ұсыныстарымен танысқанын және оларға құрметпен қарайтынын да қосты.

## Реакция
Саясаттанушы Юн Сун Си Цзиньпиннің сапарының негізгі мақсаты Қытай мен Ресей арасындағы екіжақты қатынастарды нығайту болғанын атап өтті. Си Цзиньпиннің Путинмен кездесуі Ресей президенті үшін оның күшейіп келе жатқан оқшаулану фонында пиар-жеңіс ретінде бағаланды. Қытай үшін бұл кездесу Пекиннің АҚШ үстемдігіне бағынудан бас тартуының символдық қадамы болды. Путин мен Си бірін-бірі «қымбатты достар» деп атады. Алайда Қытай ұсынған «бейбіт жоспарға» қарамастан, ол бойынша нақты әрекеттер жасалмады. Путин бұл жоспарды мақтап, оның қабылданбауына Украина мен Батысты айыптады, ал Си Цзиньпин өз позициясын анық айтудан тартынып, қақтығысты тікелей атап өтуден аулақ болды.

Осы оқиға болған күні Жапонияның премьер-министрі Фумио Кисида Киевке Владимир Зеленскийге барды, сондай-ақ 2022 жылғы қырғын орны болған Бучаға да барды. Кисида Ресейдің Украинаға қарсы агрессиясы жай ғана еуропалық мәселе емес, бүкіл халықаралық қауымдастықтың қағидалары мен принциптеріне төнген сынақ екенін де айтты.

CNN шолушысы Стивен Коллинсон Си Цзиньпиннің Мәскеуге сапары АҚШ үшін өте маңызды сыртқы саяси сынақ кезеңінде өткенін атап өтті: бір жағынан, олар Қытаймен жаңа суық соғысқа ұласуы мүмкін қақтығысқа дайындалып жатыр, ал екінші жағынан, Құрама Штаттар «Украинада ХХ ғасырдағы осы қарсыластықтың нұсқасында өз қарсыласымен жанама түрде күрес жүргізіп жатыр».

## Дереккөздер

Санат:Қытай және Ресейдің Украинаға басып кіруі
Санат:Ресей-Қытай қатынастары
Санат:2023 жылғы Мәскеудегі оқиғалар
Санат:2023 жылдағы халықаралық қатынастар
Санат:Мемлекет басшыларының дипломатиялық сапарлары
Бәһерден

**Бәһерден ** () — өнеркәсіптік қала, Түрікменстанның Ахал уәлаяты Бәһерден атырабының әкімшілік орталығы.
2025 жылдың 1 қарашасындағы жағдай бойынша Бахерден халқының саны 24 702 адамды құрады.

## Географиялық сипаттама
Ол Түрікменстан астанасынан батысқа қарай 100 шақырым жерде, Ашхабад-Түркіменбашы автомобиль және теміржол бағытында орналасқан. Қала Копетдаг тау бөктері (Бахерденнің оңтүстігінде) мен ауылшаруашылық жерлерінің (солтүстігінде) арасында орналасқан. Егістіктерді суландыратын Қарақұм каналы қаланы солтүстіктен қоршап өтеді.

## Тарихы
XIX ғасырдың соңында, бұл аймақ Ресей империясы құрамына кірген кезде, жергілікті елді мекенде 1000 шақты халық болды. Революцияға дейін Бахарден Дұрын приставының орталығы, ал Кеңес дәуірінде аудан орталығы болды. 2008 жылы қала мәртебесін алды.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Қалада ұлттық киімдер (кетени) тігетін шеберханалар және кілем фабрикасы болды.
2005 жылы іске қосылған Бахерден цемент зауытының жобалық қуаты жылына бір миллион тонна цемент.
Керамика зауыты жыл сайын жергілікті шикізатты пайдалана отырып, керамикалық плиткалар мен санитарлық-гигиеналық бұйымдар шығарады. 

## Көрнекі орындары
Бәһерден  қаладан 19 шақырым жердегі тауларда орналасқан аттас карст үңгірімен әйгілі. Бұл жергілікті көрікті жер асты көлі Коу-Атаның («үңгірлердің атасы») арқасында ерекше. Көл 55 метр тереңдікте орналасқан, ауданы 3000 шаршы метрді алып жатыр және ұзындығы 14 метрге жетеді. Үңгір электрлендірілген және үнемі экскурсиялар өткізіліп тұрады.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының ES-11/6 қарары

**БҰҰ Бас Ассамблеясының ES-11/6 «Украинада жан-жақты, әділетті және ұзақ мерзімді бейбітшілікке қол жеткізудің негізінде жатқан Біріккен Ұлттар Ұйымы Жарғысының қағидаттары» атты қарары** — Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының (БА БҰҰ) он бірінші шұғыл арнайы сессиясында қабылданған қарар. Ол 2023 жылғы 23 ақпанда қабылданды.

Қарардың тең авторлары ретінде 57 мемлекет қатысып, қолдау көрсетті. Бас Ассамблея мүшелері «Ресей Федерациясы Украина аумағынан, оның халықаралық деңгейде танылған шекаралары шегінде, барлық қарулы күштерін дереу, толық және сөзсіз әкетуі» тиіс екенін талап етті және соғыс әрекеттерін тоқтатуға шақырды. Бас Ассамблея делегаттары «Ресей Федерациясының Украинаға қарсы агрессиясы салдарынан қалыптасқан адам құқықтары мен гуманитарлық жағдайдың аса ауыр ахуалына өкініш білдіріп», «интернирленген, күшпен көшірілген және депортацияланған барлық бейбіт тұрғындарды, оның ішінде балаларды, қайтаруға» шақырды. Қарарда сондай-ақ «Украина аумағында жасалған ең ауыр қылмыстар үшін жауапкершілікті қамтамасыз ету қажеттілігі» ерекше атап өтілді. Қарар 141 дауысымен қабылданып, 7 мемлекет қарсы дауыс берді, 32-сі қалыс қалды.

## Алғышарттар
Қарар Ресейдің Украинаға басып кірген күнінің жылдығына орай қабылданды.

2023 жылғы 22 ақпандағы пленарлық отырысты аша отырып, БҰҰ Бас Ассамблеясының президенті Чаба Кёрёши соғыстың өткен бір жыл ішінде мыңдаған жауынгер мен бейбіт тұрғынның өмірін қиғанын, 6 миллион украин азаматы Украина аумағындағы басқа өңірлерге қашқанын, ал 8 миллион босқын елден кеткенін мәлімдеді.

Беларусь делегациясы қарарға екі түзету ұсынды, алайда БҰҰ Бас Ассамблеясы оларды қабылдамады. Қарар екі күндік талқылаудан кейін қабылданды.

## Дереккөздер

Санат:Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының қарарлары
Санат:БҰҰ-ның Ресейдің Украинаға басып кіруіне реакциясы
Санат:Ресей-Украина соғысына қатысты резолюциялар
Чили-Эквадор қатынастары

**Чили-Эквадор қатынастары** — Чили мен Эквадор арасындағы қатынастар екі ел арасындағы ресми және екіжақты байланыстарды білдіреді. Екі ел бір-бірінің астаналарында елшілік ұстайды.

Екі мемлекет Перу мемлекетіне қатысты ортақ қарсыластыққа ие болғандықтан, Эквадор мен Чили мықты және стратегиялық одақ қалыптастырды, әрі бүгінгі күнге дейін екі ел арасындағы ынтымақтастық жоғары деңгейде сақталып келеді.

## Тарихы
Чили мен Эквадор Латын Америкасының тәуелсіздік соғыстары басталғанға дейін Испан империясының құрамында болды; дәл осы соғыстар Эквадор мен Чилидің испан үстемдігінен бірге босатылуына алып келді. Алайда XIX ғасырдың орта тұсында Чили мен Эквадор негізінен сауда серіктестері болды, және олардың өзара қатынастары туралы деректер өте аз немесе мүлде тіркелмеген.

Алайда Тынық мұхит соғысына байланысты Чили мен Эквадор стратегиялық одақтастарға айналды, өйткені Перумен қатынастары нашарлады. Соғыс барысында Чили Перуге басып кірді, ал Эквадордың Перумен тарихи шекара дауы болған. Бұл стратегиялық одақ Эквадор мен Чилидің Перу тарапынан екі елге бағытталған күшейіп келе жатқан қысыммен бірге арта түсті, және бұл стратегиялық одақ бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Тынық мұхит соғысынан кейін Эквадормен әскери ынтымақтастық айтарлықтай күшейді: Чили Кито қаласындағы әскери академияға нұсқаушылар жіберіп, артық қару-жарақ пен оқ-дәрілерді Эквадорға сатқан. Чилидің Эквадормен жалпы жақсы қатынастарына қарамастан, соғыс кезінде перу торпедалық қайығы Alay-дың Эквадордың аумақтық суларында ұсталғанына байланысты екі ел арасында шағын дипломатиялық дағдарыс орын алды.

XX ғасыр бойында Эквадор мен Чили өз одағын тереңдете түсті. Чили Бразилия, Чили және Аргентинадан құралған ABC пактіне мүше болғанына қарамастан, Перумен болған бірқатар қақтығыстарда Эквадордың жағына шықты. 1941 жылғы Эквадор-Перу соғысы кезінде Чили Эквадор үшін делдал ретінде әрекет етті. Чили басқа ABC державаларымен және АҚШ-пен бірге 1942 жылы Эквадор-Перу соғысынан кейін қабылданған Рио хаттамасының кепілгерлері қатарында болды.

Чили Сеньепа соғысы кезінде Перуге қарсы Эквадорды жасырын түрде қолдап, Эквадор қарулы күштеріне 600 миллион доллар көлемінде қару-жарақ берген. Перу Чилиді өз ісіне араласуы үшін айыптап, Чилидің қақтығысқа қатыспауын талап етті. Чили Сеньепа соғысынан кейін Эквадор үшін келіссөздер жүргізуге де көмектесті.

## Экономикалық және әскери ынтымақтастық
Эквадор мен Чили гуманитарлық және экономикалық ынтымақтастықты арттырды. Эквадор мен Чили арасында студенттер алмасу бағдарламалары жақсы жолға қойылған. Чили мен Эквадор ауыл шаруашылығы, индустрияландыру және табиғи ресурстар салаларында жұмыс істейтіндіктен, екі ел арасындағы экономикалық байланыстар да берік.

Екі елдің әскери және қорғаныс саласында да ортақ пакті бар.

## Дипломатиялық өкілдіктер
* Чили Кито қаласында елшілікке және Гуаякиль қаласында бас консулдыққа ие.
* Эквадордың Сантьяго қаласында елшілігі бар.

## Дереккөздер

Санат:Эквадор екіжақты қатынастары
Санат:Чили екіжақты қатынастары
Берекет

**Берекет** () — Түрікменстанның оңтүстік-батысындағы Балқан уәлаятындағы қала. Берекет атырабының әкімшілік орталығы болып табылады.
2025 жылдың 1 қарашасындағы жағдай бойынша Берекет халқының саны 23 261 адамды құрады.

## Географиялық сипаттама
Ол Көпеттау тауларының солтүстік-батыс шетінде, жартылай шөлді жазықта орналасқан. Берекеттің солтүстігінде Қарақұм каналы құраған жасанды оазис орналасқан. Берекет қаласы арқылы М37 ұлттық тас жолы (Түрікменбашы – Ашхабад) өтеді. Ел астанасы Ашхабад оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 300 км жерде, ал портты қаласы Түрікменбашы солтүстік-батысқа қарай 230 км жерде орналасқан.

## Тарихы
Берекет түрікмен тілінде молшылық дегенді білдіреді. «Берекет» сөзі парсы тіліндегі «баракат» (برکت) сөзінен алынған.
Берекеттің негізі Транскаспий теміржолының құрылысымен байланысты. Теміржолшылар мен құрылысшыларға арналған тұрғын үйлер салынған Қазаншық стансасы 1895 жылы ашылды. 1925 жылдан бастап Қазаншық аудан орталығы ретінде қызмет етті, ал 1939 жылы қалаға айналды. Қаланың қазіргі атауы Түркіменстанның тәуелсіздік жылдарында берілген.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Қала жартылай өнеркәсіптік және жартылай ауылшаруашылық орталығы болып табылады. Теміржол және автомобиль жолдарының маңызды торабы болып табылатын қалада үлкен теміржол алаңы мен локомотив жөндеу депосы, кірпіш зауыты, түрікмен кілем фабрикасы, бидай мен мақта өңдеу және сақтау орындары бар. Мал шаруашылығы (түйе, сиыр және қой) да табыс көзі болып табылады. 2014 жылы құс етін өндіретін құс фермасы салынды.
Берекет — Түрікменстанның ұлттық теміржол жүйесіндегі коммерциялық және жүк тасымалы үшін маңызды теміржол торабы және стансасы.

Қалада үш мемлекеттік мектеп, балабақша, шағын аурухана және жедел медициналық көмек орталығы бар. 2012 жылы үкіметтің даму бағдарламасы аясында бірнеше жаңа ғимараттар салынды, оның ішінде қала әкімдігі, екі мектеп, қонақ үй, мәдениет орталығы, аурухана және тоқыма фабрикасы бар.

## Көрнекі орындары
Берекеттің басты назар аударарлық жері — 2013 жылы күрделі жөндеуден кейін жаңа көрініске ие болған теміржол вокзалы ғимараты.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
(666) Дездемона

**(666) Дездемона** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1908 жылы 23 шілдеде Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Уильям Шекспирдің *[[Отелло]]* пьесасындағы кейіпкердің атымен аталды. Бұл атау астероидтың 1908 DM деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
(671) Карнегия

**(671) Карнегия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1908 жылы 21 қыркүйекте Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты.

Америкалық кәсіпкер, филантроп Эндрю Карнегидің құрметіне орай аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
(673) Эдда

**(673) Эдда** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1908 жылы 20 қыркүйекте Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты.

Герман-скандинавиялық *[[Эдда]]* эпосының құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
(676) Мелитта

**(676) Мелитта** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1909 жылы 16 қаңтарда Филибер Жак Мелотт Гринвич обсерваториясында ашты. Оның жалғыз ашқан астероиды болды.

Ежелгі грек мифологиясындағы нимфалардың бірі атымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
(677) Алтье

**(677) Алтье** — Негізгі белдеудегі астероид, 7/3 Кирквуд саңылауы аймағында ұшады.

Оны 1909 жылы 18 қаңтарда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Нидерланд әншісі Алтье Нордевир-Реддингиустың құрметіне орай аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
(674) Ракеле

**(674) Ракеле** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1908 жылы 28 қазанда Карл Вильгельм Лоренц Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Италиялық астроном Эмилио Бьянкидің әйелі есімімен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
(675) Людмила

**(675) Людмила** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1908 жылы 30 тамызда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты.

Михаил Иванович Глинканың *Руслан және Людмила* операсындағы кейіпкердің атымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
Болдымсаз

**Болдымсаз** () — Түрікменстанның Дашоғыз уәлаятындағы қала және Болдымсаз атырабының әкімшілік орталығы.

## Географиялық сипаттамасы
Әмудария аңғарында орналасқан қала. Дашоғыз бен Көнеүргеніш арасындағы жол және Қоңыратқа баратын теміржол Болдымсаз арқылы өтеді.

## Тарихы
Болдымсаз моңғолдар талқандаған ортағасырлық Нузвар қаласымен байланысты. Кеңес дәуірінде ол Михаил Калининнің құрметіне Калинин, кейінірек Климент Ворошиловты еске алу үшін Ворошилабад деп аталды. 1993 жылы 5 мамырда ол қазіргі атауын алды.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Болдымсаз мақта өңдеу зауыты бар ауылшаруашылық аймағының орталығы. Аудан мақта мен астық өсіреді, бау-бақша және мал шаруашылығымен айналысады, сондай-ақ жібек талшығын өндіреді.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Аргентина-Перу қатынастары

**Аргентина-Перу қатынастары** — Аргентина мен Перу арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

## Тарихы
1942 жылы Буэнос-Айрес Перу мен Эквадор арасындағы шекаралық дауды шешуге арналған келісімнің кепілгерлерінің бірі ретінде әрекет етті. 1982 жылы Перу Республикасы Фолкленд аралдарына бақылау орнату үшін Ұлыбританияға қарсы соғыста Аргентинаға көмек көрсеткен санаулы мемлекеттердің бірі болды. 1995 жылы Перу мен Эквадор арасында қарулы қақтығыс қайта тұтанды. Аргентина жасырын түрде Эквадордың жағына шығып, бұл елге шамамен 75 тонна қару-жарақ жеткізді. Аргентинаның әрекеттері заңсыз болды, өйткені ол Перу мен Эквадор арасындағы атысты тоқтату туралы келісімнің кепілгерлерінің бірі әрі аталған шекара дауын шешуге арналған комиссиядағы делдал болатын. Аргентина Эквадорға жалпы құны 34 миллион АҚШ долларын құрайтын 105 және 155 миллиметрлік зеңбіректер, винтовкалар, тапаншалар, ауыр қарулар және минометтер жеткізді.

Құжаттар бойынша бұл қару-жарақ Каракасқа, Венесуэлаға жөнелтілген болып көрсетілді. Алаяқтық фактісі әшкереленгеннен кейін аргентиналық шенеуніктер қару-жарақ шын мәнінде Венесуэлаға жеткізілгенін, ал оның Эквадорға түсуі техникалық қате салдарынан болғанын мәлімдеді. Алайда Венесуэла аргентиналық қаруды сатып алғанын жоққа шығарып, құжаттардағы венесуэлалық шенеуніктердің барлық қолтаңбалары қолдан жасалғанын айтты. Осы оқиғадан кейін Аргентина мен Перу арасындағы қатынастар іс жүзінде тоқтап, байланыстар ең төмен деңгейге түсті. 2010 жылғы наурызда Аргентина президенті Кристина Фернандес де Киршнер ресми сапармен Лимаға келді, ол Перуге соңғы 16 жыл ішінде келген алғашқы аргентиналық басшы болды. Аргентина президенті Перу президенті Алан Гарсиядан Эквадорға қару-жарақ сату фактісі үшін ресми кешірім сұрады, және екі елдің басшылары стратегиялық әріптестік туралы екіжақты келісімге қол қойды. Аргентина президентін 140 аргентиналық кәсіпорын өкілдері ертіп келді; олар перуандық әріптестерімен бірге екі ел арасындағы экономикалық ынтымақтастықты кеңейту мақсатында екіұлттық іскерлік кеңес құру бағытында жұмыс жүргізді.

## Сауда
2008 жылы екі ел арасындағы тауар айналымының көлемі 1,4 миллиард АҚШ долларын құрады. 2010 жылы Перу экономикасына салынған аргентиналық инвестициялар шамамен 3 миллиард АҚШ доллары болды.

## Дереккөздер

Санат:Перу екіжақты қатынастары
Санат:Аргентина екіжақты қатынастары
Бразилия-Перу қатынастары

**Бразилия-Перу қатынастары** — Бразилия мен Перу арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі ел арасындағы мемлекеттік шекараның ұзындығы 2659 км құрайды.

## Тарихы
1869 жылы екі ел дипломатиялық қатынастар орнатты. 1981 жылы Жуан Фигейреду Перуге ресми сапар жасаған алғашқы Бразилия президенті болды. 2009 жылғы желтоқсанда Бразилия президенті Луис Инасиу Лула да Силва және оның перуандық әріптесі Алан Гарсия Лимада кездесіп, бұл ел экономикасына бразилиялық инвестицияларды одан әрі арттыру мүмкіндігін және екіұлттық іскерлік кеңес құру мәселесін талқылады. Екі елдің президенттері техникалық және әлеуметтік ынтымақтастыққа, трансшекаралық сауданы дамытуға және сауда қатынастарын кеңейту үшін бюрократиялық рәсімдерді қысқартуға арналған бірқатар екіжақты келісімдерге де қол қойды. Екі елдің басшылары Бразилия мен Перу соңғы жылдары, әсіресе экономикалық және іскерлік салада, жақындай түскенін атап өтті.

## Экономика
2008 жылы екі ел арасындағы тауар айналымы 3 миллиард АҚШ долларын құрады. 2009 жылғы желтоқсанда Бразилия Перудың экономикасына 4 миллиард АҚШ долларын инвестициялау туралы шешім қабылдап, шекарадағы Инамбару өзені ауданында гидроэлектр станциясын салуды және Перу аумағы арқылы Бразилияға Тынық мұхитына шығатын автожол құрылысының аяқталуын қамтамасыз етуді жоспарлады. 2011 жылы автожол құрылысы аяқталды. 2013 жылғы мамырда бразилиялық билік Перу экономикасына тағы 6 миллиард АҚШ долларын инвестициялау туралы шешім қабылдады.

## Дереккөздер

Санат:Перу екіжақты қатынастары
Санат:Бразилия екіжақты қатынастары
Бразилия-Венесуэла қатынастары

**Бразилия-Венесуэла қатынастары** — Бразилия мен Венесуэла арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі ел арасындағы мемлекеттік шекараның ұзындығы 2137 км құрайды.

## Тарихы
Соңғы онжылдықта Бразилия Венесуэламен неғұрлым тығыз қатынастар орнатып, оны басымдық берілетін бағыттардың бірі ретінде айқындады. 2005 жылы екі ел стратегиялық әріптестіктің басталғанын жариялады, ал 2007 жылы президенттердің тұрақты кездесулерін ұйымдастыру жөнінде келісімге келді. 2012 жылы Венесуэла Меркосурға қабылданды. Бразилиялық құрылыс компаниялары Венесуэланың инфрақұрылымын дамытуға (жолдар, гидроэлектр станциялары, метро желілері және суару жүйелері құрылысы) қатысады. 2015 жылғы қаңтарда екі елдің басшылары екіжақты қатынастарды жаңа деңгейге көтеруге және экономикалық ынтымақтастықты кеңейтуге уағдаласты.

2016 жылы Бразилия президенті Дилма Русефке импичмент жарияланғаннан кейін екі ел арасындағы қатынастар күрт нашарлады; венесуэлалық саясаткерлер бұл оқиғаны «мемлекеттік төңкеріс» деп атады. 2017 жылғы 24 желтоқсанда Венесуэла президенті Николас Мадуро Бразилияны елдің ішкі істеріне араласты деп айыптап, бразилиялық дипломаттарды елден шығару туралы шешім қабылдады. 2017 жылғы 27 желтоқсанда Бразилия венесуэлалық дипломаттарды персона нон грата деп жариялап, оларды да елден шығарды.

## Сауда қатынастары
2007 жылы Бразилияның Венесуэлаға экспорты 3,8 миллиард АҚШ долларын құрады, ал Венесуэланың Бразилияға тауар экспорты 269 миллион АҚШ долларына жетті. 2013 жылы Бразилияның Венесуэлаға экспорты шамамен 5 миллиард АҚШ долларын құрап, Венесуэла Аргентинадан кейін Бразилияның Оңтүстік Америкадағы екінші ірі сауда серіктесіне айналды. 2013 жылы Бразилияның Венесуэла экономикасына салған жалпы инвестициялары шамамен 20 миллиард АҚШ долларын құрады.

## Дереккөздер

Санат:Венесуэла екіжақты қатынастары
Санат:Бразилия екіжақты қатынастары
Газошақ

**Газошақ** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы қала.
2025 жылдың 1 қарашасындағы жағдай бойынша Газожак халқының саны 24 251 адамды құрады.

## Географиялық сипаттамасы
Лебап уәлаятының ең солтүстік қаласы, Әмудария өзенінің сол жағалауында, Өзбекстанның Хорезм облысымен шекаралас жерде, Пітнақ қаласына қарама-қарсы орналасқан. Газошақ шөл даламен қоршалғандықтан, су ресурстарының тапшылығын шешу үшін өзенде бірнеше көлдер мен жасанды су қоймалары жасалды. Қалада Үргеніш-Түрікменабад желісінде теміржол стансасы бар.

## Тарихы
Жергілікті экономика газ өнеркәсібіне негізделген, сондықтан газ ошағы «газ пеші» дегенді білдіретін «Газ-Ачак» атауы пайда болған.
Газошақ - жас қала. Ол 1967 жылы Ачак газ кен орнын игеруге байланысты пайда болды. Елді мекеннің атауы Газ-Ачак жергілікті негізгі өнеркәсіпті білдіреді. Содан кейін газ жұмысшыларының елді мекені қала мәртебесін алды. Бастапқыда Газажак Дарғаната ауданына қарады, бірақ қала болғаннан кейін басқа мәртебеге ие болып, ауданнан шығарылды.

Газошақ кеңес дәуіріндегі типтік көпқабатты үйлермен салынған, бірақ соңғы онжылдықтарда жаңа заманауи ғимараттар да пайда болды. Хорезм оазисінің оңтүстігінде орналасқанына қарамастан, қала біртіндеп көгалдандырылуда, ал орталық орын — субұрқақтары бар алаң.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Қала елдің солтүстік бөлігіндегі газ өнеркәсібінің орталығы болып табылады

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
АҚШ-Эквадор қатынастары

**АҚШ-Эквадор қатынастары** — Америка Құрама Штаттары мен Эквадор арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

## Тарихы
АҚШ Эквадормен дипломатиялық қатынастарды 1848 жылы, оның Колумбиямен федерация құрамынан шыққаннан кейін орнатты. АҚШ пен Эквадор серіктестік қатынастарды қолдайды, оларды есірткі саудасымен күрес, кедейлікті азайту, экономикалық дамуға жәрдемдесу, сауда көлемін арттыру, сондай-ақ Эквадордағы АҚШ азаматтарын және олардың мүдделерін қорғау сияқты ортақ мүдделер біріктіреді.

АҚШ пен Эквадор дипломатиялық қатынастарды жақсарту үшін күш жұмсап келеді. Екі ел 2008 жылы екіжақты диалогты бастады. 2009 жылы Манта қаласының маңындағы (Эквадордың батысындағы) АҚШ әуе базасы жабылды. 2011 жылғы сәуірде Эквадор үкіметі АҚШ-тың сол кездегі елшісін персона нон грата деп жариялағаннан кейін екі ел арасындағы диалог тоқтатылды. Осыған жауап ретінде Эквадордың елшісі де АҚШ-тан дереу шығарылды. 2011 жылғы қыркүйекте екі мемлекет қайтадан елшілер алмасатынын хабарлады.

## Екіжақты экономикалық қатынастар
АҚШ Эквадордың басты сауда серіктесі болып табылады. АҚШ-тың Эквадорға экспортына машиналық жабдықтар, химикаттар мен тыңайтқыштар, компьютерлер мен электрондық құрылғылар, мұнай өнімдері, көлік құралдары, жармалар мен дәндер, қағаз кіреді. Эквадор көптеген тауарларды АҚШ-қа бажсыз енгізу мүмкіндігін пайдаланады. АҚШ-тың Эквадордан импортына мұнай, асшаяндар, банандар, какао, сондай-ақ кесілген гүлдер (раушандар) жатады. Екі ел инвестициялар жөнінде екіжақты келісімге қол қойған.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* АҚШ-Эквадор қатынастары АҚШ Мемлекеттік департаментінің сайтында

Санат:Эквадор екіжақты қатынастары
Санат:АҚШ екіжақты қатынастары
Нұрмұхамбет Қожахметов

**Нұрмұхамбет Қожахметов** (24 маусым 1930, Майлан – 12 ақпан 1962, Ақмола) — милиция кіші-сержанты, «Қызыл Жұлдыз» орденінің иегері. 1959 жылы Есіл өзенінің үстіндегі көпірдің құлаған кезде кезекшілікте болған үш милиция қызметкерлерінің бірі.

## Биография
1930 жылы, Ақмола облысының, Ерейментау ауданының, Майлан ауылында дүниеге келген. 1952 жылдан бастап Милиция қызметкері. 1958 жылы София атты қызға үйленді. 1959 жылғы Ақмолалық апат кезінде, көпір опырылып құлаған кезде ондаған адамның өмірін сақтап қалған.

## Өлімі

## Марапаттары
* Қызыл жұлдыз ордені — 21 қаңтар 1961:

## Естелік
Астана қаласының бір көшесі — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі атына ие.

## Фильмография
Нұрмұхамбет Қожахметовты фильм-сериалдарда келесі актёрлер ойнаған:
* «Апатты тергеулер» сериалы, 3-ші хикая: «Ақмола көпірі» (2023) («Расследование катастроф») —  ойнаған Дауренбекулы Р.
* «Қожахметов ерлігі» фильмі (2025) — ойнаған Махметов А.<br />

## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданында туғандар
АҚШ-Аргентина қатынастары

**АҚШ-Аргентина қатынастары** — Америка Құрама Штаттары мен Аргентина арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

## Тарихы
АҚШ Аргентинамен дипломатиялық қатынастарды 1823 жылы, оның Испаниядан тәуелсіздік алуынан кейін орнатты. Екі ел арасындағы қатынастар аймақтағы бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау, адам құқықтарын қорғау және коммерциялық байланыстарды дамыту сияқты ортақ мүдделерге негізделген. Аргентина үкіметі ұлттық және халықаралық қауіпсіздік саласында АҚШ-ты қолдайды, соның ішінде бейбітшілікті қолдау жөніндегі халықаралық операцияларға қатысу және жаппай қырып-жою қаруының таралмауын ілгерілету арқылы. 1998 жылдан бастап Аргентина НАТО-ға кірмейтін негізгі одақтас мәртебесіне ие.

[thumb|[Джордж Герберт Уокер Буш пен Карлос Менем]]

АҚШ пен Аргентина арасындағы ынтымақтастыққа сондай-ақ ғарыш саласындағы ғылыми және техникалық инновациялар, ядролық энергияны бейбіт мақсатта пайдалану, ауыл шаруашылығы зерттеулері мен биотехнологиялар, медицина және қоршаған ортаны қорғау жатады. Ғарышты игеру жөніндегі екіжақты жұмыс тобының алғашқы отырысы 2010 жылы өтті, ал 2011 жылы АҚШ пен Аргентина ғарыш кеңістігін бейбіт мақсатта пайдалану туралы келісімге қол қойды.

## Сауда
АҚШ Аргентинаның ең ірі сауда серіктестерінің бірі болып табылады. 2011 жылы екі ел арасындағы тауар айналымы тарихи максимумға – 22 млн АҚШ долларына жетті. АҚШ-тың Аргентинаға экспортына жабдықтар, майлар, органикалық химикаттар және пластик кіреді. АҚШ Аргентинадан минералдық отын мен мұнай, алюминий, шарап, темір мен болат, сондай-ақ консервіленген өнімдерді импорттайды. Елдер инвестициялар жөнінде екіжақты келісімге қол қойған, ал 500-ден астам америкалық компания Аргентина экономикасының негізгі инвесторларының бірі болып табылады, олардың инвестиция көлемі шамамен 15 млрд АҚШ долларын құрайды. АҚШ-тың Аргентинадағы тікелей инвестициялары негізінен тау-кен өнеркәсібіне, банк секторына жатпайтын холдингтік компанияларға және өндірістік салаға бағытталған. 2007 жылы екі ел арасындағы туристік және іскерлік сапарлардың көлемін арттыруға мүмкіндік берген, жиірек әуе рейстерін қамтамасыз етуді мақсат еткен екіжақты азаматтық-құқықтық келісімге қол қойылды

## Дереккөздер

Санат:АҚШ екіжақты қатынастары
Санат:Аргентина екіжақты қатынастары
Канада-Уругвай қатынастары

**Канада-Уругвай қатынастары** — Канада мен Уругвай арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі ел дипломатиялық қатынастарды 1953 жылғы қаңтарда орнатты. Канаданың Монтевидеода елшілігі бар, ал Уругвайдың Оттавада елшілігі, Монреаль мен Торонто қалаларында екі Бас консулдығы және Ванкуверде құрметті консулдығы бар.

[thumb|200px|[Монтевидеодағы Канада елшілігі]]

Канада мен Уругвайдың 1999 жылы күшіне енген шетелдік инвестицияларды қорғау туралы келісімі (FIPA), 2002 жылғы қаңтарда күшіне енген әлеуметтік қамсыздандыру туралы екіжақты келісімі және 2005 жылғы қазанда күшіне енген бірлескен киноөндіріс жобаларын ынталандыру туралы екіжақты келісімі бар.

Екі ел де Керн тобының және Америкалық мемлекеттер ұйымының толыққанды мүшелері болып табылады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Канада Сыртқы істер министрлігінің Уругваймен қатынастары туралы беті
* Канада елшілігі (Монтевидео)
* Уругвай елшілігі (Оттава)

Санат:Канада екіжақты қатынастары
Санат:Уругвай екіжақты қатынастары
АҚШ-Уругвай қатынастары

**АҚШ-Уругвай қатынастары** — Америка Құрама Штаттары мен Уругвай арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар.

## Тарих
АҚШ Уругваймен дипломатиялық қатынастарды 1867 жылы орнатты, ол 1828 жылы Аргентинамен федерация ыдырағаннан кейін тәуелсіз мемлекетке айналған еді. Екі ел арасындағы қатынастар жылы әрі достық сипатқа ие; оларды демократияға, заңның үстемдігіне, ұтымды экономикалық саясатқа, еңбек құқықтарын қорғауға, қоршаған ортаны сақтауға және мемлекеттер арасындағы дауларды бейбіт жолмен шешуге деген ортақ құндылықтар біріктіреді.

Уругвай АҚШ-тың өңірлік тұрақтылық пен демократияны қамтамасыз етуде маңызды рөл атқаратын конструктивті серіктесі болып табылады. АҚШ Уругвайдың Гаитидегі қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, сондай-ақ әлемнің өзге де қолайсыз аймақтарындағы әрекеттеріне қосқан үлесін жоғары бағалайды.

## Сауда
АҚШ пен Уругвай сауда және инвестиция жөніндегі бірлескен комиссия құрды, ол күшін алты бағытқа шоғырландырады: кеден мәселелері, зияткерлік меншік құқықтарын қорғау, инвестициялар, еңбек, қоршаған орта және тауарлар саудасы. Екі ел арасында «Open Skies» келісімі, екіжақты инвестициялық шарт, сауда және инвестициялық негіз жөніндегі келісім, ғылым мен техника саласындағы ынтымақтастық туралы келісім, жаңартылатын энергия көздері мен энергия тиімділігі жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандум жасалған.

АҚШ-тың Уругвайға экспортына техника, парфюмерия/косметика, ойыншықтар мен спорттық жабдықтар, мұнай және ауыл шаруашылығы өнімдері кіреді. АҚШ-тың Уругвайдан импортына ет, сүт өнімдері, жұмыртқа, бал және терілер жатады. Уругвайда шамамен 100 америкалық компания жұмыс істейді.

## Сілтемелер
* АҚШ-Уругвай қатынастары АҚШ Мемлекеттік департаментінің сайтында

Санат:Уругвай екіжақты қатынастары
Санат:АҚШ екіжақты қатынастары
Грекия-Уругвай қатынастары

**Грекия-Уругвай қатынастары** — Грекия мен Уругвай арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі ел дипломатиялық қатынастарды 1928 жылы орнатты. Грекияның Монтевидеода елшілігі бар, ал Уругвайдың Афинада елшілігі бар.

## Екіжақты келісімдер
* Мәдени келісім (1957 жыл, 1967 жылы күшіне енді).
* Әлеуметтік қамсыздандыру туралы келісім (1994 жыл, 1997 жылы күшіне енді).
* Дипломатиялық және қызметтік паспорттар үшін визаларды өзара жою туралы келісім (1994 жыл, 1997 жылы күшіне енді).

## Дереккөздер

Санат:Грекия екіжақты қатынастары
Санат:Уругвай екіжақты қатынастары
Уругвай-Жапония қатынастары

**Уругвай-Жапония қатынастары** — Уругвай мен Жапония арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі ел дипломатиялық қатынастарды 1921 жылы орнатты. Жапонияның Монтевидеода елшілігі бар, ал Уругвайдың Токиода елшілігі бар.

Екіжақты қатынастар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үзілді, бірақ 1952 жылы қайта қалпына келтірілді.

Уругвайда жапон диаспорасының шағын қауымы бар.

2001 жылы ханшайым Саяко Монтевидеодағы Жапон бағын салтанатты түрде ашты. 2008 жылғы қыркүйекте ханшайым Такамадо Уругвайға келіп, жапон иммиграциясының Уругвайға келгеніне 100 жыл толуына арналған рәсімге қатысты.

Екі мемлекет те Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Дүниежүзілік сауда ұйымының толыққанды мүшелері.

## Дереккөздер

Санат:Уругвай екіжақты қатынастары
Санат:Жапония екіжақты қатынастары
Италия-Уругвай қатынастары

**Италия-Уругвай қатынастары** — Италия мен Уругвай арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Италияның Монтевидеода елшілігі және 4 құрметті консулдығы бар (Колония-дель-Сакраменто, Монтевидео және Пайсанду қалаларында). Уругвайдың Римде елшілігі, Миланда Бас консулдығы және 4 құрметті консулдығы бар (Болонья, Генуя, Ливорно және Венеция).

## Тарих
Екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастардың тарихы Италияның бірігуінен бұрын басталған: Сардиния патшалығының Монтевидеода 1834 жылы-ақ өкілдік консулдығы болған.

Италия Уругвай тарихында ғасырлар бойы маңызды рөл атқарды: Монтевидеоға келген алғашқы қоныстанушы Италиядан шыққан. XIX ғасырдың екінші жартысында және XX ғасырдың алғашқы онжылдықтарында мыңдаған италиялық иммигранттар Уругвайға келді. Бүгінде Уругвай халқының әрбір екінші тұрғынының италиялық түбі бар. XX ғасырдың соңында көші-қон бағыты кері өзгерді: италиялық паспорты бар мыңдаған уругвайлық Италияға қоныс аударды.

Екі ел де Біріккен Ұлттар Ұйымының толыққанды мүшелері.

Монтевидеода италиялық сауда палатасы жұмыс істейді.

## Мемлекеттік сапарлар
* 1985 жылғы 1 наурызда Италия премьер-министрі Беттино Кракси Уругвай президенті Хулио Мария Сангинеттидің инаугурациясына қатысты.
* 2013 жылғы мамырда Уругвай президенті Хосе Мухика Италияға мемлекеттік сапармен барды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Монтевидеодағы Италия елшілігі 

Санат:Италия екіжақты қатынастары
Санат:Уругвай екіжақты қатынастары
Almaty Museum of Arts

**Almaty Museum of Arts** (ALMA) — Алматы қаласындағы музей, заманауи өнерді ұсыну және зерттеу жөніндегі мәдени кешен.

Мұнда қазақстандық меценат Нұрлан Смағұловтың 30 жылда жинаған жеке коллекциясы қойылған. Өңірдегі ең ірі жеке коллекцияның бірі саналатын жинақта жалпы саны 700-ден аса туынды бар.

Музей мәдени диалог құруға және идея алмасуға ықпал етіп, аймақ өнері туралы дискурс қалыптастыруға және оны зерттеуге бағытталған.

Ғимарат сырты алюминий мен әктаспен қапталған екі L-пішінді құрылымнан тұрады. Олардың жалпы ауданы — 9400 шаршы метр. Арасында Art Street — биіктігі 18 метр болатын мұражайдың орталық кеңістігі бар.

## Кеңістік
Музейде екі негізгі көрме залы бар:
* Ūly Dala – аумағы 1000 шаршы метр уақытша көрмелер залы. Биіктігі 12 метр болатын бұл залда жылына екі рет арнайы көрмелер өтеді.
* Saryarqa – музей коллекциясынан ауыспалы тақырыптық көрмелер ұсынатын тұрақты көрме залы.

Бұған қоса, Ричард Серра, Ансельм Кифер, Яеи Кусама және Билл Виола секілді суретшілердің тұрақты коллекциясына арналған арнаулы бөлмелер бар. Келушілер музей аумағынан Йинка Шонибаре, Жауме Пленса және Алисия Кваде сияқты айтулы шетелдік шеберлер Алматы музейіне арнап жасаған монументал мүсіндерді де көре алады.

Көрме кеңістігінен бөлек, мұнда лекциялардан бастап камералық концерттер мен кинокөрсетілімге дейінгі түрлі іс-шара өткізуге арналған Әл-Фараби залы бар. Музей аясында үйретумен айналысатын Шеберхана, қалпына келтіру залы, өнер туындыларына арналған кәсіби қор сақтау орны, кафе және дүкен қызмет көрсетеді.

## Дереккөздер

## Сілтеме
* Музейдің коллекциясы туралы

Санат:2025 жылы ашылған музейлер
Санат:Алматы мұражайлары
Санат:Қазақстан өнері
Армения-Уругвай қатынастары

**Армения-Уругвай қатынастары** — Армения мен Уругвай арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі ел 1992 жылы дипломатиялық қатынастар орнатты. Арменияның Аргентинадағы Буэнос-Айрес қаласында аккредиттелген елшісі бар және Монтевидеода құрметті консулы бар. Уругвайдың Ресейдегі Мәскеуде аккредиттелген елшісі және Ереванда консулдығы бар. Екі ел де Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Дүниежүзілік сауда ұйымының толыққанды мүшелері.

## Мәдениет және қауымдастық
thumb|Армян геноциді құрбандарына арналған мемориал, Монтевидео

Уругвайда армян диаспорасының айтарлықтай қауымы бар, олар мәдени және діни ұйымдарын құрған. Олардың ішінде 1939 жылы Уругвайда құрылған AGBU қайырымдылық ұйымы да бар.

Уругвай 1965 жылы армян геноцидін ресми түрде мойындап, айыптаған әлемдегі алғашқы мемлекет болды.

## Дереккөздер

Санат:Армения екіжақты қатынастары
Санат:Уругвай екіжақты қатынастары
Қытай-Уругвай қатынастары

**Қытай-Уругвай қатынастары** — Қытай мен Уругвай арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Қытайдың Монтевидеода елшілігі бар. Уругвайдың Бейжіңде елшілігі және Гонконгта консулдығы бар. Екі ел де 77 тобының мүшелері.

## Тарихы
thumb|Бейжіңдегі Уругвай елшілігі

Уругвай Қытай Республикасымен (Тайваньмен) екіжақты қатынастар орнатқан еді; алайда 1988 жылы Қытай Халық Республикасымен дипломатиялық қатынастар орнатылғаннан кейін бұл байланыстар үзілді.

Уругвайда қытай иммигранттарының айтарлықтай қауымы бар.
Екі ел арасында бірнеше келісімдер бар:
* Инвестицияларды өзара көтермелеу және қорғау туралы келісім (1993)
* Ғылыми-техникалық ынтымақтастық туралы келісім (1993)
* Жеңілдетілген несие (2006)

Монтевидеода Уругвай–ҚХР сауда палатасы да орналасқан.

Қытай Уругвайдың ең маңызды сауда серіктесі болып табылады.

2013 жылғы мамырда Уругвай президенті Хосе Мухика Бейжіңге ресми сапар жасады.

## Дереккөздер

Санат:Қытай екіжақты қатынастары
Санат:Уругвай екіжақты қатынастары
(588) Ахиллес

**(588) Ахиллес** — Юпитердің орбитасына саятын траекториямен айналып жүрген астероид. Ол L4 Лагранж нүктесінде орналасады, яғни Юпитердің алдынан жүріп қозғалады.

Астероидты 1906 жылы 22 ақпанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Бұл алғашқы ашылған троян астероиды болды.

Астероид Гомердің *[[Илиада]]сындағы* басты кейіпкерлердің бірі Ахилл құрметіне орай аталды. Бұл атауды Иоганн Пализа ұсынған болатын.


Орбита астероида 588.png
Орбита астероида 588 (наклон).png

WISE аппаратының көрсетулері бойынша бұл төртінші ең үлкен троян астероиды:
* (624) Гектор — 225 шақырым,
* (617) Патрокл — 140 шақырым,
* (911) Агамемнон — 131 шақырым,
* (588) Ахиллес — 130 шақырым,
* (3451) Ментор — 126 шақырым.
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
Изобутан

**Изобутан**, сондай-ақ **2-метилпропан** немесе **метилпропан** деп те аталады, C4H10 молекулалық формулалы химиялық қосылыс. Бұл бутанның изомері. Изобутан түссіз, иіссіз газ болып табылады. Бұл үштік көміртек атомы бар ең қарапайым алкан. Изобутан петрохимиялық өнеркәсіпте прекурсор молекула ретінде қолданылады, мысалы изооктан синтезінде.

## Өндіріс
Изобутан бутанның изомеризациясы арқылы алынады.

## Қолданылуы
Изобутан – мұнай өңдеу зауыттарының алкилизация бөлімдерінің негізгі шикізаты болып табылады. Изобутанды пайдалана отырып, жақсы жану сипаттамалары үшін жоғары тармақталған бензиндік «араластырғыштар» өндіріледі. Изобутаннан көбінесе алынатын өнімдер — 2,4-диметилпентан және әсіресе 2,2,4-триметилпентан.

## Дереккөздер

Санат:Газдар
Санат:Алкандар
Омар Далбайұлы Далбаев

**Омар Далбайұлы Далбаев** (1931, Доссор кенті, Мақат ауданы, Атырау облысы, Қазақ КСР - 1999) — қазақстандық геолог, Оңтүстік Ембі мұнай-газ барлау экспедициясының бас геологы, Жылыой өңіріндегі көптеген мұнай кен орындарын ашуға тікелей үлес қосқан маман. Прорва, Қарасор, Қара-Арна, Тортай, Шолқара, Қисымбай және Үлкентөбе маңындағы перспективалы алаңдардың ашылуына бастамашы болған.

## Өмірбаяны
Далбаев Омар Далбайұлы 1931 жылы Атырау облысы Мақат ауданы Доссор кентінде қарапайым жұмысшы отбасында дүниеге келген. Балалық шағы Ұлы Отан соғысының ауыр кезеңдерімен тұспа-тұс келіп, жасынан мұнай саласының маңызын терең сезініп өсті.

1951 жылы С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) геология-география факультетіне оқуға түсіп, «инженер-геолог-мұнайшы» мамандығын меңгерді. Оқуды аяқтаған соң Құлсары мұнай кәсіпшілігінде ұңғыма операторы болып еңбек жолын бастады.

1957 жылдан бастап әртүрлі кен орындарында (Көшкімбет, Тәжіғали және т.б.) аға геолог болып жұмыс істеді.

1969 жылы Құлсары мұнай-газ барлау экспедициясының бас геологы болып тағайындалды. Кейін бұл құрылымдар бірігіп, Оңтүстік Ембі мұнай-газ барлау және терең бұрғылау экспедициясы болып қайта ұйымдастырылды. Далбаев осы экспедицияда бас геолог қызметін зейнетке шыққанға дейін атқарды. 

## Ғылыми және кәсіби еңбектері
Омар Далбайұлының тікелей басшылығымен және қатысуымен Жылыой өңірінде бірқатар маңызды кен орындары ашылды. Олардың қатарында:
* Прорва — кейін Теңіз кен орнының ашылуына жол салған стратегиялық кеніш;
* Қарасор — 1970-жылдары ашылған, бүгінде де жұмыс істейтін кен орны;
* Қара-Арна — мұнай қоры алғаш рет Далбаевтың есептеуімен бекітілген;
* Тортай, Шолқара, Қисымбай, Улкентөбе алаңы, Актөбе, Мартыши, Камыши, Жанаталап, Аймамбет, Кебір, Жайылған және басқалар.

1987 жылы Жосалысай алқабында экспедиция тарихындағы ең терең ұңғыма (6200 м) оның жетекшілігімен бұрғыланды.

1989–1991 жылдары Матен, Қарашүңгіл, Ембі, Шығыс Табынай, Құмшеті, Үшмола алаңдарында ықпалды барлау жұмыстары жүргізілді.
Далбаев көптеген жас геологтарға тәлімгерлік жасап, саланың жетекші кадрларын тәрбиеледі. Оның шәкірттерінің көпшілігі кейін Қазақстан геологиясының танымал мамандарына айналды. 

## Марапаттары
«Омар Далбайұлы еңбегі үшін бірнеше мемлекеттік және салалық наградалармен марапатталған:
* «В. И. Лениннің 100 жылдығы» медалі
* «Еңбек ардагері» медалі
* «Жер қойнауын барлаудағы еңбегі үшін» медалі
* ПО «Гурьевнефтегазразведка»-ның «Құрметті ардагері» атағы

## Әдебиеттер
«Кең Жылой» газеті, 2021.

Геология и охрана недр, №1 (82), 2022.

## Дереккөздер

Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:КСРО мұнайшылары
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Қазақстан геологтары
Қарабекауыл

**Қарабекауыл** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятының Саят атырабындағы қала.
Халық саны: 5 509 адам.

## Географиялық сипаттамасы
Аймақтың көптеген елді мекендері сияқты, ол Әмудария аңғарында, Қарақұм шөлі мен Сандықты шөлі құмдарының арасында орналасқан, өзеннің сол жағалауында, суару каналдарымен қоршалған. Атамұрат-Түркіменабад тас жолы қала арқылы өтеді, ал сол бағыттағы транзиттік теміржол стансасы жақын жерде орналасқан.

## Тарихы
Қарабекауыл 1940 жылдан бастап «қалалық үлгідегі елді мекен» ретінде танылды. 1993 жылдың 5 мамырына дейін ол Қарабекеауыл деп аталды. 2016 жылы ол қала мәртебесіне көтерілді. Қала 2017 жылдың 25 қарашасында парламенттің жарлығымен таратылғанға дейін Қарабекауыл ауданының әкімшілік орталығы болды. 2022 жылдың қарашасына дейін ол Халаш атырабына, содан кейін Саят атырабына берілді.

Қала классикалық ақын Сейітназар Сейді мен Бұхара әмірлігіне қарсы сәтсіз көтеріліс жасаған әскери қолбасшы Солтанияз Бектің туған жері ретінде танымал.

## Экономикасы және әлеуметтік нысандары
Қарабекауыл — аймақтық агроөнеркәсіптік орталық.

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан қалалары
Үш дене туралы есеп

нобай|Өзара гравитациялық әсерлесетін үш дененің хаотикалық қозғалысы
**Үш дене туралы есеп** — классикалық механикада бастапқы орындары мен жылдамдықтары белгілі болған үш материялық нүктенің бүкіл әлемдік тартылыс заңы мен қозғалыс заңдарына сәйкес келетін алдағы траекторияларын анықтау.

Бұл *N*-дене туралы есептің жеке жағдайы болып келеді. Екі дене туралы есепке қарағанда, үш дене туралы есептің жалпы аналитикалық шешімі жоқ; яғни олардың орындарын белгілейтін нақты бір формуланы табуға болмайды.

Тарихи тұрғыдан, Жер, Ай және Күннің қозғалысын бұл есептің ең көп қарастырылатын нақты мысалы ретінде келтіруге болады.

Егер де үш дененің біреуі қалған екі денеден массасы бойынша анағұрлым кіші болса, бұл жағдайда үш дене туралы есептің шектелген түрі орын алады. Мұндай есептің мысалы Жер мен Айдың арасында ұшқан ғарыш кемесінің, не болмаса Күн мен Юпитер арасында айналған астероидтың қозғалысы бола алады. Осы сияқты есептер теориялық тұрғыдан оңайырақ талданады.

Үш дене туралы есеп алғаш рет Исаак Ньютонның 1687 жылы шығарған *[[Табиғат философиясының математикалық қағидалары]]* атты еңбегінде қарастырылды деуге болады.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз

* Аспан механикасы
* Лагранж нүктесі
* Карл Зундман
* Гравитация

Санат:Аспан механикасы
Санат:Математикалық физика
Санат:Дифференциалдық теңдеулер
Станислав Петров көшесі (Астана)

**Станислав Петров көшесі.** Көктал-2 Тұрғын алабы.

С. Петров көшесі (бұрыңғы аты 341-1 көшесі) — Көктал көшесінен басталып, С-341, С-308, Б. Қосшығүлов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 725 м.

## Тарихы
### Көше
Көше 2007 жылы салынған. Бұрынғы аты 341-1 көшесі. 2017 жылдың тамызында, көшенің атын өзгерту туралы жарғы шықты:

..341-1 көшесі - Станислав Петров көшесі болып аталсын..

### Тұлға
Станислав Петров — 1983 жылы 26 қыркүйекте АҚШ-тың зымыран туралы ескерту жүйесінің жалған дабылынан кейін ықтимал ядролық соғыстың алдын алған кеңес офицері.

Санат:Астана көшелері