open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тұрлаулы және тұрлаусыз қорлар

**Тұрлаулы қорлар** — мұнай мен газ кен орнының (жатынының) игерілуге берілген немесе жақын жылдарда игерілуі тиіс қорлары.

**Тұрлаусыз қорлар** — кен орынның, жатынның, немесе олардың жеке-дара бөліктерінің кәделі қорына кіретін, бірақ белгілі бір себептермен (экономикалық, технологиялық, т.б.) игерілуге жатпайтын, жақын жылдарда игерілуі де екіталай қорлар.

## Дереккөздер

Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Санат:Мұнай
Санат:Газдар
Барымбек Сәрсенұлы Бейсенов

**Барымбек Сәрсенұлы Бейсенов** (11 желтоқсан 1923, Саудакент ауылы, Сарысу ауданы, Жамбыл облысы — 26 қыркүйек 1997, Алматы) — заңгер, генерал-майор. Ұлы Отан соғысына қатысушы. Алматы заң институтын бітірген (1952). Заң ғылымдарының кандидаты. Алматы қаласы прокуратурасында тергеуші, аға тергеуші, прокурордың көмекшісі болып істейді. 1969-1985 жылдары Бейсенов КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебінің негізін қалаушылардың бірі және алғашқы бастығы. Қыска мерзімде мектептің оқу ғимараттары іске қосылып, материалдық базасы нығайды, оқытушылар құрамы қалыптасты. 1985 жылдан ІІМ Алматы мектебінің профессоры. Бейсенов көптеген монографиялардың, оку-әдістемелік кұралдардың авторы. Ол ҚР Жоғарғы соты, Конституциялық соты, Бас прокуратура, ІІМ ғылыми-консультациялық кеңесінін, Жоғарғы Кеңестің қылмыстық кодекс жасау жөніндегі комиссиясының мүшесі болып, елімізде құқықтық мемлекет құруға көп еңбек сіңірді. 2001 жылы Үкімет қаулысымен ол негізін қалаған казіргі ҚР ІІМ Қарағанды заң институтына Бейсенов есімі берілді (бюст орнатылған).

## Дереккөздер

Санат:1923 жылы туғандар
Санат:Жаңаарқа ауданында туғандар
Санат:1997 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:Қазақстан генерал-майорлары
Электрлік зоңдылау

**Электрлік зоңдылау.** Жер бетіндегі зондылау
нүктесіне тиесілі электрмагниттік өріс элементтерін сол өрістің бірте-бірте
тереңдеу жағдайында өлшеу арқылы геоэлектрлік қиманы тік бағытта саралау
мүмкіндігін қамтамасыз ететін электрбарлау әдісі. Электрлік зоңдылау әдістері екі класқа
жіктеледі, олар - қалыпты тоқты немесе төменжиілі өзгермелі тоқты пайдаланып
жүргізілетін геометриялық Электрлік зоңдылау әдістері (тік бағытта электрлік зондылау және
қос өрісті электрлік зондылау) және индукциялық зондылау әдістері.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Жанабек Ибайраханұлы Жетіруов

**Жанабек Ибайраханұлы Жетіруов**

1958 жылы 15 қарашада Қызылорда облысы Қазалы ауданының Байқожа стансасында туған. Қазақ.

Әкесі - Жетіруов Ибайрахан, марқұм. Анасы - Жетіруова Бибіхан, марқұм.

С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін (1986) қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің оқытушысы, филолог мамандығы бойынша; 2-жылдық жоғары сценарийлік-режиссерлік курстарды (Мәскеу қаласы ,1993) ойындық емес кино режиссері мамандығы бойынша бітірген.

30-дан астам деректі фильмнің, атап айтқанда: «Минус Ре» (1992), «Телқара» (1995), «Қазақстан тарихына саяхат» (1997), «Атамекен» (2002), «Сырмен сырласу» (2003), «Махамбет» (2003), «Кенесары» (2004), «Желтоқсан алауы» (2006), «Болашаққа бастайтын жол» (2006) фильмдерінің; «Жол тексерушісінің жазбалары» (2006) көркем
фильмі сценарийінің авторы және режиссері.

Қазақ, орыс және ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі.

КОКП мүшесі (1975-1989).

1975 жылдан - Қызылорда облысы Қазалы ауданы Байқожа стансасы Батыс Қазақстан темір жолының 48-ші
дистанциялық үзігінің темір жол монтері. 1979 жылдан - Киров атындағы зауыттың слесарі (Алматы қаласы ). 1986
жылдан - Жамбыл облысы Қордай ауданы Жаңа Александровка ауылындағы 3. Космодемьянская атындағы ОМ қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі. 1988 жылдан - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» республикалық шығармашылық-өндірістік бірлестігінің деректі фильмдер жөніндегі әкімшісі. 1996 жылдан - «Хабар» телеарнасының редакторы (Алматы қаласы ). 1998 жылдан - ҚР Президентінің телерадиокешені ойындық емес кино шығармашылық бірлестігінің жетекшісі (Астана қаласы ).

2002 жылдан бері - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» ҰК РМҚК (қазір - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ)
ойындық емес кино шығармашылық бірлестігінің жетекшісі. «Еуразия-2006» (Баку қаласы, 2007; Мәскеу қаласы , 2007);«Сенімді жүрек» (2007); «ФИПРЕССИ» (Италия, 2006) халықаралық байқалуларының бас жүлделерінің; Ханты-Мансийск қаласындағы халықаралық байқаудың «Қола тайга» сйылығының (2007) иегері.

Әскери атағы - запастағы аға лейтенант.

Діни көзқарасы - мұсылман.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Шоқай, М.К. Ататүрік.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мен өз елімнің болашағына сенемін».

Хоббиі - әдеби сценарийлер, әңгімелер, өлеңдер жазу.

Үйленген.Жұбайы-Абдульдина Базар Шәріпқызы (1964 жылы туған),авиация колледжінің директоры, доцент. Ұлы - Жетіруов Арман (1990 жылы туған); қызы - Жетіруова Айжан (1998 жылы туған).

## Дереккөздер
Мәден Махметов

**Мәден Махметов** (1921-1968) партия-кеңес қызметкері. Қарқаралының түлегі. Қарқаралы зоотехникалық-мал дәрігерлік техникумын, Киев артиллерия училищесін, ҚОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. Еңбек жолын 1941 ж. Қарағанды облыстық комсомол комитетінде бастаған. Ұлы Отан соғысына катысқан. 1947-1968 ж. аралығында Қарағанды облыстық партия комитегінің ауыл шаруашылығы бөлімінің нұсқаушысы, Жаңаарка аудандық партия комитетінің 2-, 1-хатшысы, Қазақстан КП ОК жауапты ұйымдастырушысы, Жамбыл облыстык атқару комитегінің төрағасы, Қу аудандық атқару комитетінің төрағасы, облыстық жоспарлау комиссиясы төрағасының орынбасары, *«[[Қарағандыкөмірқұрылыс]]»* тресі басқарушысының орынбасары қызметтерін атқарған. Жауынгерлік Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз, II дәрежелі Отан соғысы, *«Құрмет Белгісі»* ордендерімен марапатталған.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Жауынгерлік Қызыл Ту орденінің иегерлері
Жекеленген қысым

**Жекеленген қысым**. Мұнай геологиясынла:
мұнай мен газ жатындарының соларды кіріктірген қойнауқаттар өңірінен
бұрғылау ұңғымасына қарай жылжу процесін қамтамасыз ететін қысым; оның
мөлшері гидродинамикалық қысым мен қойнауқаттық қысым мөлшерлерінің
айырмасына тең.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Оспан Әлібаев

**Оспан Әлібаев** (1908-1971) шопан, Социалистік Еңбек Ері (1949). Жаңаарқаның түлегі. 1936 жылдан бастап. Карл Маркс атындағы қой кеңшарында ұзақ жыл еңбек атқарған Соғыстан кейінгі халық шаруашылығын қалпына келтіру науқаны қолға алынған кезде Әлібаев аудан бойынша ең үздік көрсеткіштерге жетті. Әр 100 саулықтан 120-125-тен қозы алып, мал басын шығынсыз аман өсірді. Ол ұжымшардың жылқы шаруашылығын басқарып, бұл жұмыста да абыройлы еңбегімен көрінді. Ленин орденімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:1908 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:1971 жылы қайтыс болғандар
Людмила Григорьевна Шумилова

**Людмила Григорьевна Шумилова** (2 тамыз 1969, Алматы облысы) - Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері. 

Мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген. Спортшы-нұсқаушы. КСРО, ТМД кубоктары және чемпионаттарының бірнеше мәрте жеңімпазы және жүлдегері (1984-1993); Су астында бағдарлау бойынша әлем чемпионы; Еуропа чемпионы (1991); Қазіргі бессайыс ойындары бойынша Азия чемпионы (2002); Азияның 3 мәрте чемпионы. ҚР 25 рекордын қойған. Су астында бағдарлау және қазіргі бессайыс ойындарынан Еңбек сіңірген спорт шебері. ҚР Шекара әскерінің үздігі (1998). ≪Құрмет≫ (1999), ≪Парасат≫ (2010) орденімен марапатталған. Тұрмыста.

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша бессайысшылар
Санат:Бессайыстан Азия чемпиондары
Санат:Қазақстан бессайысшылары
Санат:КСРО бессайысшылары
Санат:Бессайыстан әлем чемпиондары
Биогендік (органогендік) әктастар

**Биогендік (органогендік) әктастар**.
Жәндіктердің карбонатты заттардан тұратын қаңқалары, өсімдік қалдықтары,
немесе сол организмдер тіршілігінің әр түрлі өнімдері есебінен көбінесе теңіз
түптерінде, сирегірек көлді алаптарда түзілетін шөгінді таужыныстар.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Биогермдік әктастар

**Биогермдік әктастар**. Қаңқалары әкті заттардан
тұратын, су алаптары түбіне жабыса тіршілік ететін организм кэддықтары есебінен
қалыптасатын әкті таужыныстар. Сөз болып отырған таужыныстар өздерін
қалыптастыратын жәндік және өсімдік қалдықтары сол организмдердің тірі
кезіндегі орны мен қалпын еш өзгеріссіз сақгайтындығымен ерекшеленеді.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Ардақ Сембаев

**Ардақ Сембаев** (1974 ж.т.), тай боксынан халық аралық дәрежедегі спорт шебері. ТМД елдері чемпионатының (1995) күміс жүлдегері , Әлем чемпионы (1997, Бангкок), Әлем кубогының иегері (1997, Дубровник) , Еуропа біріншілігінің қола жүлдегері (1998, Киев), Әлем чемпионатының қола жүлдегері (2002, Родосаралы, Грекия) . Жаттықтырушысы — Т . Есентаев.

## Дереккөздер
Әміржан Ботбайұлы Тоқсанбаев

**Әміржан Ботбайұлы Тоқсанбаев** (1959 жылы туған), дипломат, заңгер, Қарқаралы түлегі. Алматының шеттілдер институтын бітірген (1983). Кейін Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін тәмамдаған. Қазақстан халықаралық кылмыстық полиция үйымына мүше боп қабылданған. 1992 жылдан бері Интерполдың қызметкері. Қазақстан Интерпөлының бастығы.

## Дереккөздер


Санат:1959 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысында туғандар
Санат:Қазақстан заңгерлері
Депозиттік операциялap

**Депозиттік операциялap** - несие мекемелерінің
ақша қаражатын салымға
тарту және оларды орналастыру жөніндегі операциялары.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Биокластикалық әктастар

**Биокластикалық әктастар**. Карбонатты
органикалық қалдықтардың сынықтарынан құралған сынықты органогендік
**әктастар**. Синонимі — "органогендік-сынықты әктастар

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Тангенциялық дислокациялар

**Тангенциялық дислокациялар.** Жер радиусына
перпендикуляр, яғни көлбеу бағыттағы күштер әсерінен таужыныстарда
туындайтын тектоникалық деформациялар. Синонимі — "көлбеу тектоникалық
қозғалыстар"

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Таушайырлы әктастар.

**Таушайырлы әктастар.** Құрамында шашыранды
түрдегі немесе кірікпелер түріндегі тауиіайырлардың аз-мұз мөлшерлері болатын
әктас түрі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Николай Алексеевич Зайцев

**Алексеевич Николай Зайцев** 1947 жылы 17 мамырда РКФСР Челябинск облысы Орал ауданының Карағай кентінде туған. Әкесі - Полянцев Леонид Петрович, марқұм, жұмысшы болған. Анасы - Зайцева Наталья Яковлевна, марқұм, шаруа болған. Өскемен педагогикалық институтын бітірген (1979), тарих мұғалімі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1978 жылдың қыркүйек айынан бері - Шығыс Қазақстан облыстық сәулет-этнографиялық және табиғи-ландшафттық мұражай-қорығының директоры. Лениногор қаласы Үлбі ауылдық кеңесінің 3-ші шақырылым депутаты (1967-1969). ИКОМ (Халықаралық мұражайлар кеңесі) Қазақстан ұлттық комитетінің вице-президенті; Шығыс Қазақстан облысы қолөнершілер ресурстық орталығының жетекшісі (2008 жылдан); «Шығыс Қазақ- стан Орыс мәдени орталығы» ҚБ төрағасы (2010 жылдан). «Мұражай ісі» номинациясындағы Шығыс Қазақстан облысы әкімінің «Мәдөниет пен өнерді дамытуға қосқан үлесі үшін» сыйлығының лауреаты (2006). ҚазКСР Еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1988). «Құрмет» орденімен (2007); «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медалімен (2000); ҚР мәдениөт министрінің (1993, 1999, 2003), ҚР Президентінің (2000) құрмет грамоталары- мен марапатталған. Өскемен қаласының Құрметті азаматы (2005). Діни көзқарасы - православ дінін ұстанады. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік». Хоббиі - ландшафттік дизайн. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи публицистика. Бойдақ.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Туыңды әктастар

**Туыңды әктастар.** Метасоматоз процесі нәтижесінде
қалыптасқан әктас; өзге құрамды таужыныстың карбонаттануы салдарынан
қалыптасады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Қанығу қысымы

**Қанығу қысымы**. Мұнайдың немесе қойнауқаттық
су массаларының изотермалық көмпиюі салдарьшан олар сіңіріп алған газдардың
бөліне бастауын қамтамасыз ететін қысым мөлшерінің ең жоғары дәрежесі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Край Жүнісұлы Тоқсанбаев

**Край Жүнісұлы Тоқсанбаев** (1935-2003), фармакология саласы қызметеері, облыстық фармакология ісінің негізін салушылардың бірі,
ҚазКСР еңбегі сіңген формацевты (1983), жоғары категориялы провизатөр-ұйымдастырушы (1968). Карағандының түлегі. Алматы мемлекеттік медицина институтын бітірген (1958). Қарағанды қаласында алғаш облыстық дәріхана басқармасы бастығының орынбасары (1965), 1966-1996 облыстық дәріхана басқармасының бастығы болды. Тоқсанбаев облыстың фармакология саласының бір жүйеге түсіп, дамуына елеулі үлес қосты. Бүкілодақтық фармацевтер коғамы басқармасының мүшесі. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

## Дереккөздер
Ерік Қалиұлы Жолжақсынов

**Ерік Қалиұлы Жолжақсынов** (15 мамыр 1959 жылы, Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Қарақас ауылы) — танымал кино және театр актері. Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1998). Астана Циркінің бас директоры.

## Өмірбаяны
1959 жылы 15 мамырда Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, Қарақас ауылында дүниеге келген. Әкесі — Жолжақсынов Қали, марқұм, ұжымшардың төрағасы болған. Анасы — Жолжақсынова Жазира, марқұм, мұғалім болған. Ағасы Досқан Қалиұлы Жолжақсынов.

1977 жылы Луначарский атындағы Мәскеу мемлекеттік театр өнері институтын тәмәмдаған. 1982 жылы Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрында еңбек етті. 1989 жылдан бері Шәкен Айманов атындағы «Қазақфильм» республикалық шығармашылық-өндірістік бірлестігінің актері (қазіргі — Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ).

2011 жылдан «Астаналық цирк» МКҚК бас директоры

ҚазКСР Кинематографистер одағының мүшесі (1985 жылдан). ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1998). 2005 жылдан «Нұр Отан» ХДП мүшесі.

Әскери шені — капитан.

## Отбасылық жағдайы
Үйленген. Жұбайы: актриса, ҚР еңбек сіңірген қайраткері Қымбат Тілеуова. Ұлы — Жолжақсынов Мадиар (1986 жылы туған); қыздары — Жолжақсынова Қорлан (1987 жылы туған), Жолжақсынова Айханым (2001 жылы туған).

## Фильмдері
* 1980 — Ойлануға кеткен ай ();
* 1980 — Невозможные дети;
* 1982 — Қош бол, Медеу ();
* 1984 — Ақ барыстың ұрпағы ();
* 1986 — Жәбірленушілерде шағым жоқ ();
* 1986 — Махаббат сағымдары ();
* 1988 — Таудан асып ();
* 1989 — Кек ();
* 1990 — Қараңғылық әміршісі ();
* 1994 — Қара балықтың іздері;
* 1998 — Заман-ай;
* 1998 — Омпа;
* 2000 — Чек;
* 2000 — Тоғысқан тағдырлар (); сериал;
* 2003 — Күнә / Қасиетті күнә;
* 2004 — Түнгі блюз;
* 2005 — Көшпенділер;
* 2005 — Күнә;
* 2005 — Сағым;
* 2006 — Хоккайдо полициясы ();
* 2006 — Кек;
* 2007 — Мангазейге жол;
* 2008 — Махамбет / Махамбеттің қылышы ();
* 2008 — Уылдырық-өмір;
* 2008 — Күміс ();
* 2009 — Прыжок афалины;
* 2009 — Ағайынды (); сериал;
* 2009 — Лавэ;
* 2010 — Махаббат тәлкегі (, Қазақстан, Ресей);
* 2010 — Хоккайдо полициясы. Орыс бөлімі (); аяқталмаған;
* 2012 — Ведьмин ключ (Ресей);
* 2012 — Жаужүрек мың бала;
* 2012 — Испытание (Ресей).
* 2015 — Қазына.

## Марапаттары
* ҚазКСР Кинематографистер одағының мүшесі (1985);
* КСРО Кинематографистер одағының мүшесі (1989);
* ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1998).
* 2016 жылғы президент жарлығы бойынша "Парасат" орденімен марапатталды.
*2016 жылы "Қазақстан тәуелсіздігіне 25 жыл" мерекелік медалі.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Киностан сайтында 

Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері
Санат:Қазақстан театр актерлері
Санат:Қазақфильм тұлғалары
Дойнт венчур

**Дойнт венчур** - ғылым
мен техниканың жетістіктерін өнеркәсіпте қолдану
негізінде бірлесіп өнім
өндіру және кәсіпкерлікпен
айналысу туралы біріккен тәуекелді келісім жасасу.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Жалбырлы әктастар

**Жалбырлы әктастар**. Органикалық жалбырлардың
шоғырлануы нәтижесінде түзілетін әктас.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Ұңғыма ернеуіндегі қысым

**Ұңғыма ернеуіндегі қысым.** Бұрғылау ұңғымасы бойындағы
сұйық бағанының қысымынан артығырақ көрсеткішпен сипатталатын
қойнауқаттық қысым мөлшерін қамтамасыз ететін горизонтты ұңғыма оқпаны
тесіп өткен жағдайда пайда болатын артынды қысым. Өндірісті қамтамасыз
ететін немесе шегендеу тізбегінің ернеуіне орнатылған "монометр" көмегімен
өлшенеді. Қойнаукаттық қысым мөлшеріне, ұңғыма жұмысыиың режиміне және
сұйық (газ) бағанының салмағына тәуелді.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Тоқсанбай тауы

**Тоқсанбай** – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстік-шығыс бөлігіндегі тау. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 2 км-ге созылып жатыр, ені – 0,5 км. Ең биік жері – 391 метр. 

## Геологиялық құрылымы
Ордовик жүйесіндегі жыныстардан түзілген. 

## Өсімдігі
Ашық қызыл қоңыр сортаң топырағында жусан, көде, бетеге, сүлыбас, бидайық, тобығы өседі.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Сынықты әктастар

**Сынықты әктастар.** Карбонатты түйірлерден
(карбонатгы қаңқалы организмдердің, оолиттердің карбонатты таужыныстардың
сынықтарынан) құралған, көмірқышқылды әкпен керіштенген (дәнекерленген)
механика пікшетінділерден тұратын таужыныстар. Синонимдері- "кластикалық
әктастар *кластогендік әктастар*

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Изоқалыпсыздықтар

**Изоқалыпсыздықтар**. Қаралып отырған сипаттың қалыпты деп табылған мөлшерінен ауыткудың бірдей көрсеткіштерін жалғайтын сызық.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Изогипсалар

**Изогипсалар.** Жерасты жазықтықтарының теңіз деңгейіне тік
бағытта бірдей қашықтықта орналасқан нүктелерін бір-бірімен жалғайтын
сызықтар.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Сара Камалқызы Жорабаева

**Сара Камалқызы Жорабаева** - 1929 жылы 25 қыркүйекте Ақтөбе облысының Ырғыз қаласында туған. 
## Отбасы
Әкесі - Жорабаев Камалбай, марқұм. 
Анасы - Жорабаева Шәмсікамал, марқұм.
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Қарсақбаев Ыдырыс Есенғалиұлы, кино суретшісі. 
Қыздары - Жорабаева Жайран (1953 жылы туған), Әшімова Айжан (1958 жылы туған), Қарсақбаева Мәдина (1964 жылы туған).
## Білімі
Алматы көркем-театр училищесін (1949) актер мамандығы бойынша; Мемлекеттік театр өнері институтының актерлік
факультетін (1953) актер мамандығы бойынша; жоғары режиссерлік-сценарийлік курстардың аспирантурасын(Мәскеу қаласы , 1979) кино режиссері мамандығы бойынша бітірген.
## Жұмысы
1954 жылдан - Алматы драма театрының актері. 1958 жылдан - Алматы хореография училищесінде актер шеберлігі пәнінің оқытушысы.

1959 жылдан бері - «Қазақфильм» киностудиясында режиссердің ассистенті, режиссер (қазіргі - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ).

«Тыныштық», «Қараш-Қараш оқиғасы», «Қан мен тер»,«Ағам менің», «Балалық шаққа саяхат», «Қаралы сұлу», «Әпкем менің Люся» және тағы басқа  кинофильмдердің режиссері.

КСРО Кинематографистер одағының мүшесі.

«Еңбек ардагері» (1985), «Парасат» (2009) ордендерімен марапатталған. Кинематографистер одағының озаты (1980).

 Санат:1929 жылы туғандар

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Таужыныс сиымдылығы

**тау жынысы сиымдылығы** тау жынысытардағы бүкіл ашық куыстардың—кеуектердің, ұралардың, жарықтардың және жабық қуыстардың жалпы көлемі. 

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Мұнайды дистиллаттау

**Мұнайды дистиллаттау (дестиллаттау).**
Мұнай айырупетен ұғымның синонимі. Мұнайды дистиллаттау (дестиллаттау)
процесі үш түрлі әрекет жиынтығын құрайды, олар: 
# буландыру; 
# буларды аластау; 
# конденсаттау.

Мұнай айыру немесе дистиллаттау процесі негізінен алғанда екі
түрлі мақсат-мүддені көздейді: 
# мұнай құрамыңдағы ажырауға икемді заттарды ұшпайтын қоспалардан тазарту; 
# қайнау температурасы әртүрлі қоспаларды бір-бірінен айырып алу.
 
Соңғы әрекет мұнайды түрлі фракцияларға жіктеу
мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Ерғали Сыздықұлы Жүніспеков

**Ерғали Сыздықұлы Жүніспеков** (22.03.1936 жыл, Қарағанды қаласында туған) - Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген әртісі (1998). Қазақ. 

## Білімі
* №4 кәсіптік-техникалық училищенің бұрғылау факультетін (1958) бұрғылау шебері мамандығы бойынша бітірген.
* Сәкен Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық қазақ драма театры жанындағы Театр студиясын (1972) актер мамандығы бойынша бітірген. 
* 1954 жылдан - «Советтік Қарағанды» редакциясының корректоры.
* 1958 жылдан - Қарағанды геологиялық-түсірім іздеу экспедициясында 4-ші разрядты аға бұрғылаушы жұмысшы.
* 1959 жылдан бері - С. Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық Қазақ драма театрының әртісі. М. Әуэзовтың «Айман-Шолпан», «Бозторғай», «Абай»; Ш. Айтматовтың «Ана - Жер Ана»; Ә. Әбішевтың «Сәкеннің аманаты», С. Жүнісовтың «Жаралы гүлдер», А. Чеховтың «Шағала» спектакльдерінде ойнайды. 

## Марапаттары
* Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген әртісі (1998).
* ҚР Президенті сыйлығының лауреаты (2006).
* «Еңбек ардагері» медалі (1984)
* ҚР Мәдениет министрлігінің Құрмет грамотасы (2002) марапатталған. 

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Алдажұманова Рауза Тойбөкқызы (1949 жылы туған), Е. Бөкетов атындағы ҚарМУ инженер-технологы.

## Дереккөздер

Санат:22 наурызда туғандар
Санат:1949 жылы туғандар
Санат:Қарағандыда туғандар
Санат:Қарағанды облыстық драма театры жанындағы театр студиясы түлектері
Санат:Орталық Қазақстан газеті қызметкерлері
Санат:Қарағанды облыстық драма театры әртістері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері
Санат:Қазақстан Президенті сыйлығының иегерлері
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері (КСРО)
Таужыныстың адсорбциялық сиымдылығы (сорып алу сиымдылығы)

**тау жынысытың адсорбциялық сиымдылығы (сорып алу сиымдылығы)** тау жынысытың электрхимиялық белсенділігін сипаттайтын шама. Бұл көрсеткіш 1 грамм тау жынысы сорып алған яки адсорбциялаған заттың миллиграм-эквивалент санымен
өлшенеді. Т.А.С. тау жынысытың дисперсиялану дәрежесін анықтайды, оның
мөлшері тау жынысытағы иондық ауысуға қабілетті иондардың табиғатына және
қоршаған ортаның температурасына байланысты өзгеріп отырады.

## Дереккөздер



Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Наум Григорьевич Шафер

**Наум Григорьевич (Нахман Гершевич) Шафер** (13 қаңтар 1931, Кишинев — 11 қазан 2022, Павлодар) — кеңестік және қазақстандық музыкатанушы, коллекционер-филофонист, композитор және әдебиеттанушы. Еврей. Әкесі - Шафер Герш Лазаревич (1903-1974), қызметкер болған. Анасы - Шафер Гита Соломоновна (1905-1957), қызметкер болған. С.М. Киров атындағы қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін (1955) филолог мамандығы бойынша бітірген; сонымен қатар Е.Г. Брусиловскийден композиция бойынша дәріс алған; С.М. Киров атындағы қазақ мемлекеттік университеті жанындағы аспирантураны бітірген (1963). Филология ғылымдарының кандидаты (1965). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Бруно Ясенскийдің романдары». Павлодар педагогикалық институтының профессоры (1994 жылдан). «И. Дунаевский бүгін» (Мәскеу, 1988), ноталық қосымшасы бар «Михаил Булгаков. Оперлық либретто» (Павлодар, 1998), «Когда душа горит творчеством (И. Дунаевскийдің Р. Рыськинаға жазған хаттары)» (Астана, 2000), «Пошта романы (И. Дунаевскийдің Р. Райнльмен хат жазысуы)» (Мәскеу, 2001), «Если Вам нужны мои письма... (И. Дунаевскийдің Л. Вытчиковамен хат жазысуы)» (Павлодар, 2005) кітаптарының; «Дворняги, друзья мои...» ноталық қосымшасы бар әңгілемер мен очерктер жинағының (Павлодар, 2001); И. Дунаевский мен Н. Гитиннің шығармаларының бірнеше ноталық басылымдарының құрастырушысы және баспашысы; Қазақстанның, Ресейдің, Германияның, Израильдің ұжымдың жинақтарындағы, газеттері мен журналдарындағы 400-ге жуық мақаланың авторы. И. Дунаевскийдің, Н. Гитиннің және т.б. шығармалары жазылған 2 грампластинка және 8 лазерлік күйтабақты шығарған. Орыс, еврей (идиш), неміс (сөздікпен) және румын (ауызекі) тілдерін біледі. 1955 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы және Целиноград қаласының мектептерінде әдебиет пәнінің мұғалімі. 1960 жылдан - С.М. Киров атындағы қазақ мемлекеттік университетінің аспиранты. 1964 жылдан - Целиноград педагогикалық институтының аға оқытушысы. 1968 жылдан - Павлодар педагогикалық институтының доценті. 1996-2006 жылдары - С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің профессоры. 2001-2010 жылдары - «Шафер үй-мүражайының» аға ғылыми қызметкері. 2006 жылдан Павлодар мемлекеттік педагогикалық институтының профессоры. 2010 жылдың сәуір айынан бері - «Шафер үй-мұражайы» директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. «Еңбек ардагері» медалімен (1984); көптеген грамоталармен, оның ішінде ҚазКСР Жоғарғы Кеңес төралқасының грамотасымен (1959) марапатталған.Қазақстанның өнер қайраткері. Қазақстан Республикасы Ағарту ісінің үздігі. Әскери атағы - қызметінен босатылған аға сержант. Сүйіп оқитын әдебиеті - А.С. Пушкин, А. Құнанбайұлы, Л. Фейхтвангер. Үйленген. Жұбайы - Капустина Наталья Михайловна (1932 жылы туған), зейнеткер. Қызы - Олейник Елизавета Нахмановна (1957 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:КСРО сазгерлері
Санат:Қазақстан сазгерлері
Санат:КСРО музыкатанушылары
Санат:Қазақстан музыкатанушылары
Санат:КСРО әдебиеттанушылары
Санат:Қазақстан әдебиеттанушылары
Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:КСРО-да репрессияланғандар
Изопереноидтар

**Изопереноидтар.** Көміртектік қаңқасының құрылымы
көмір сутектермен қанықпаған изопрен жүрнақтарынан құралған табиғи
қосындылардың үлкен класы. Бұлардың молекуласы әдетте 2-8 изопрен
жұрнақтарынан және 10-40 көміртек атомдарынан құралады. *Изопереноидтардың* көрнекті
өкілі — "терпендер" және олардың оттек кіріктіретін туындылары -"терпеноидтар". Кейбір жіктемелерде *Изопереноидтар* липидтерге жатқызылады, Бұл жағдайд олар, май тектес заттармен біріге отырып, липоидтар тобына қарайтын болады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Изохоралар

**Изохоралар.** Бұрын анықталған тіректі горизонт пен құрылымдық oртасы тұрғызылуы тиіс зерттеліп отырған горизонт аралығындағы тік бағытта штелген бірдей қашықтықтарды жалғайтын сызық.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Қойнауқат изохронасы

**Қойнауқат изохронасы.** 
Литологиялық горизонттың баттың немесе екі буданы, свитаны немесе геологиялық формацыяны бірінен бөлектейтін шекаралық бетгің бірдей геологиялық көнелікпен сипатталатын
ктелерін жалғайтын сызық. Бұл сызық фациялық белдеулердің созылу
рытымен бағыттас, ал көнелік көрсеткіштерінің ең кең аралықта өзгеру бағытына
пендикуляр бағытта созылады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Изопахиталар

**Изопахиталар.** Қарталар немесе сұлбалар бетінде көнелігі бірбіріне сәйкес келетін түзілімдердің қалыңдығы бірдей нүктелерін бір-бірімен
жалғайтын сызықтар.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Тоқымқағар

1. **Тоқымқағар**, халық рәсімі. Ауыл-үйдің қарттары жол жүрерде, сөйтіп жастар жағы бірыңғай болып ауылда қаларда немесе жас бала тұңғыш рет атқа мінерде «тоқымқағар» деп аталатын тамақ пісіріліп, дастарқан жайылады. Бір жағы жол жүрер үлкендердің жолының болуына тілектестік болса, екіншіден жас баланың азамат болғанына қуаныш білдіру белгісі болып табылады.

2. Жас адам жолға шыққанда жасалатын дәстүрлі бас қосу. Арнаулы мал сойылып, сыйлы мүшелер салынып ет асылып, кең дастархан жасалады, ойын-сауық, өлең, жыр айтылады. Бұл — сапарға шыққан жігіттің тоқымы жерде қалмасын, ат-көлігі аман келсін деген жақсы тілек білдірудің белгісі.

## Дереккөздер



## Дереккөздер

2.
http://aitaber.kz/blog/dastyr/307.html 

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Дизажио

**Дизажио** - ақша белгілерінің, вексельдердің, басқа да бағалы қағаздардың рыноктық құнының олардың нақты құнынан кему, төмендеу бағытында ауытқуы. Номиналдын құнынан тауарды сататын жеңiлдiктiң шамасы.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Нұрлан Ғылманұлы Жұманиязов

**Нұрлан Ғылманұлы Жұманиязов** 1958 жылы 25 тамызда Батыс Қазақстан облысының Орда ауылында туған. Қазақ. Алматы мемлекеттік көркем театр институтын (1982) актер мамандығы бойынша; Алматы мемлекеттік театралды- көркемөнөр институтын (1988) қоюшы режиссер мамандығы бойынша бітірген.

1982 жылдан - М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері. 

1987 жылдан - ҚазКСР Мемлекеттік телевизия және радиохабар режиссері, бас режиссері. 

2000 жылдан бері - Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық-драма театрының қоюшы режиссері (Астана). «Балуан Шолақ» (А. Сарай), «Пай-пай жас Жұбайлар- ай» (М. Хасенов), «Алқызыл гүл» (А. Аксенов), «Орман оқиғасы» (С. Жүнісов), «Скапеннің айласы» (Ж.-Б. Мольер), «Алтын тордағы тоты» (Д. Исабекова), «Үйлену» (Н.В. Гоголь), «Ромео мен Джульетта» (У. Шекспир), «Здравствуйте, я ваша тетя!» (С. Поляков) және т.б. спектакльдердің қоюшы режиссері. 

Діни көзқарасы - ислам. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Әбілқайыр хан. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - оптимистік. Хоббиі - табиғат аясында болу. 

## Марапаттар

* Халықаралық театр байқауының Гран-при иегері (2002). 
* «Шабыт» халықаралық сайысының лауреаты (2002). 
* «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған. 

## Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Шанаева Ақзипа Ысмайылқызы (1960 жылы туған). Ұлы - Жұманиязов Арнұр Нұрланұлы (1985 жылы туған).
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Геннадий Афанасьевич Щёлоков

**Геннадий Афанасьевич Щёлоков** 1948 жылы 25 қаңтарда Семей облысы, Үржар ауданы, Ақжар ауылында туған. Орыс. 

Әкесі - Щёлоков Афанасий Филиппович, марқұм. Анасы - Щёлокова Надежда Ивановна, зейнеткер. 

Н.К. Крупская атындағы Семей мемлекеттік педагогикалық институтын бітірген (1969), математика мүғалімі.
*1969 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.
*1970 жылдан - Семей облысы Үржар ауылы Крупская атындағы орта мектептің математика және физика пәндерінің мұғалімі.
*1973 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Үржар аудандық комитетінің екінші, бірінші хатшысы.
*1976 жылдан бері - > қалХББ MM №5 БЖСМ-де, ≪Семей облыстық ОБЖСМ≫ ММ-де семсерлесуден жаттықтырушы, аға-жаттықтырушы.

Азия ойындарының чемпионы Сергей Борисович Шабалинді дайындауға атсалысқан. 

Сапымен семсерлесуден ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1995). 

Әскери атағы - запастағы капитан. 

Тұл ер. Жұбайы - Щёлокова Валентина Ивановна (1946-2003), мектепте химия пәнінен мұғалім болып жұмыс істеген. 
Қыздары - Елена (1971 жылы туған), Наталья (1973 жылы туған); 
ұлы - Дмитрий (1980 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:25 қаңтарда туғандар
Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Үржар ауданында туғандар
Санат:Қазақстан орыстары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары
Мейрам Махметов

**Мейрам Махметов** (1910-2002) теміржолшы. Социалистік Еңбек Ері (1959). Еңбек жолын 1929 ж. Ақмола темір жол станциянда *«[[Қазақжолқұрылысы]]»* басқармасында жұмысшы болудан бастады. 1930 жылдан Қарағандыда. 1930-1983 ж. Қарағанды Сұрыптау темір жол станциясында майлаушы, поезд-вагон мастері, аға вагон байқаушысы, вагон учаскесі бастығының орынбасары, техникалық бақынау пунктінің бастығы, аға мастер. Ленин ордені және Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Ұңғыма инклинометриясы

**Ұңғыма инклинометриясы.** Бұрғылау ұңғымасы
өсінің кеңістіктегі жағдайын бақылау әдісі. Ұңғыма оқпанының тік бағыттан
ауытку бұрышын (зенитті бұрышты) және аталған өс проекциясының көлбеу
жазықтыққа шаққандағы магниггік азимутын өлшеу шаралары көмегімен жүзеге асады. Өлшеу приборлары ретінде электрлік, бейнекөріністік және гигроскоптық "инклинометрлер" қолданылады. Ұңғыма инклинометриясының нәтижелері бұрғылау ұңғымасын белгіленген бағытта жүргізуді, геологиялық нысандардың орналасу тереңдіктерін
анықтауды, каротаж және бұрғылау материалдарын пайдалана отырып карталар
мен қималар тұрғызу шараларын жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Тұтқыш сиымдылығы

**Тұтқыш сиымдылығы** Тұтқыш көлеміндегі жинауыш
тау жыныстарына тән қуыс кеңістіктердің қойнауқаттық жағдайда мүнай (газ)
массаларымен тоғытылуына қабілетті көлемі. Мұнаймен (газбен) тоғытылған
тұтқыш сиымдылығының сандық мөлшері жинауыштағы бір-бірімен байланысы бар қуыстар
көлемінен қалдық су көлемін шегергендегі шамаға тең. Мұнаймен тоғытылған
тұтқыш сиымдылығы тұрақты мөлшермен сипатталады, себебі бұл шама қойнауқаттық
жағдайлардың ерекшеліктеріне тәуелді емес. Газбен тоғытылған тұтқыш сиымдылығының
мөлшері қысым көрсеткіші өскен сайын өсе түседі де, температура өскен сайын
кеми түседі.
## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Смағұл Құсайынұлы Тоқымтаев

**Смағұл Құсайынұлы Тоқымтаев** (1935-2002), шахтер, Социалистік Еңбек Ері (1977). 1953 жылы «Қарағанды көмір» комбинаты «Кировкөмір» тресінің С. М. Киров атындағы ішкі шахталык транспортының кондукторы, электровоз машинисі. 1958-1964 жылдары С. М. Киров атындағы шахтаның бригадирі, комбайншы көмекшісі, №6 участкенің комбайншысы болып еңбек етті. 1964 жылдан тазарту-казу забойының кен жұмысшысы, №31 шахтаның (кейін К. О. Горбачев атыңдағы) №1 участкесінің комбайншысы. 10-бесжылдықта қабылданған міндеттемелерді орындауда жоғары кәрсеткіштерге жетті. КОКП 26-съезінің делегаты. 10-сайлау КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. Құрметті шахтер (1980). Ленин орденімен және Октябрь революциясы орденімен марапатталған. «Шахтер даңкы» белгісінің толық иегері.

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Заттардың шөгіндене (түзілімдене) бірегейленуі

**Заттардың шөгіндене (түзілімдене) бірегейленуі**.
Жекеленуге яки дифференциялануға қарама-қарсы, бірақ онымен генетикалықтүрғьщан байланысты процесс: жекеленген құрамбөліктер тек қана механикалықтұрғыдан араласып қана қоймайды, бір-бірімен әрекеттесе отырьш бірегейленеді. Кейбір авторлар шөгінділерді күрайтын заттардың жекеленуі және бірегейленуін бір ғана процестің екі түрлі көрінісі деп есептейді.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Гүлнәр Хабиқызы Жақыпова

**Гүлнар Хабиқызы Жақыпова** (1957 жылы 12 желтоқсан Орал қаласы) — актриса. Қазақстанның халық әртісі (1998). Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1987). Құрмет орденінің иегері (2013).

## Өмірбаяны
Әкесі - Жақыпов Хаби (1916 жылы туған), заңгер болып жұмыс істеген. Анасы - Ерғалиева Кама Ижанқызы (1928 жылы туған), зейнеткер, іс жүргізуші болып жұмыс істеген. 

1974 ж. Орал облысы Казталов ауданындағы орыс орта мектебі және балалар музыкалық мектебін аяқтаған. 1974-1978 жж. Алматыдағы Құрманғазы атындағы Өнер институты театр факультетінің актерлік бөлімін оқып-бітірді. 1974-1993 жж. Гурьев облыстық драма театрында, 1993-2001 жж. Батыс Қазақстан облыстық драма театрында жұмыс істеген. 2001 ж. бастап  М. Әуезов атындағы драма театрында қызмет етеді.

## Шығармашылығы
Кинорольдері: «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» (реж. Ә. Әшімов) – Күнекей, «Ақсұңқар» (реж. М. Бидосов) – Бәйбіше.

Телебағдарламаларда: «Хабар» телеарнасындағы «АБВГДейка», «7» телеарнадағы «Жар-жар» бағдарламаларына белсенді қатысты. «Қазақстан» телеарнасында «Айналайын» сериалында Құдағи, «Ел арна» арнасындағы «Әсел және оның достары» сериалында Әйел рольдерін орындады. Дубляж саласында да еңбек етеді.

## Ойнаған рольдері
* «Абай» (Қарлығаш)
* «Көңілді өмір» (Бибіш)
* «Әпке» (Қамажай)
* «Күйеуіңізді сатыңызшы» (Елена)
* «Махаббат дастаны» (Мақпал)
* «Қарагөз» (Маржан)
* «Айман-Шолпан» (Теңге) және басқа спектакльдерінде ойнайды.

## Марапаттары
* 1987 жылы "Қазақ КСРның Еңбек сіңірген артисі" құрметті атағы;
* 1998 жылы "Қазақстан Республикасының Халық әртісі" құрметті атағы;
* 2013 жылы президент жарлығымен "Құрмет" Орденімен марапатталған.
* 2016 жылғы ҚР тұңғыш президенті - Елбасының мәдениет саласындағы мемлекеттік степендиясының иегері.
* 2016 жылы "ҚР тәуелсіздігіне - 25 жыл" мерекелік медалі.

## Жеке қасиеттері
* Діни көзқарасы - «Жаратушыға сенемін». 
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Жоғары өмір деңгейіндегі құқықтық демократиялық қоғам»*. 
* Хоббиі - сөз жұмбақтар шешу. 
* Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар, ғылыми-көпшілік әдебиет, детективтер, мистика, фантастика. 
* Ұлдары - Махамбет (1981 жылы туған), Міржан (1985 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:12 желтоқсанда туғандар
Санат:Қазақстан халық әртістері
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген əртістері
Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Қазақстан киноактрисалары
Теспелеудің ара қашықтығы

**Теспелеудің ара қашықтығы**. Түбіне шейін
шегенделген бүргылау үңгымасындағы сол шегендерді теспелеу арқылы игерілу
нысанының көздерін ашу деңгейлерінің аралықтары. Бұл аралықтардың
мөлшерлері мен орналасу деңгейлері ұңғыманың атқаратын жұмысы, жатын
режимі, жатын аумағындағы ұңғыманың орналасу нүктесі, мұнаймен немесе
газбен қаныққан нысанның қалыңдығы, жіктелуі және сипаты, жатынды игеру
барысындағы сүйықтар мен газдардың фазалық жағдайының және
қозғалыстарының өзгеру заңдылықтары тұрғысынан қатаң түрде негізделеді.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Балдырлық жалбырлар

**Балдырлық жалбырлар**. Бір немесе бірнеше балдырлардың тіршілік әрекеті нәтижесінде қалыптасқан дөңгелек пішінді карбонатты сорындылар. Көкжасыл және қанқызыл балдырлар есебінен қалыптасады. Саяз сулы алаптарға тән.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Айбатыр Махмұтов

**Айбатыр Махмұтов** (1%5 ж. т.), балуан, халықаралық дәрежедегі спорт шебері (1992). Жаңаарқаның түлегі. Жамбыл гидромелиоративтік институтын бітірген (1989). 1989-1997 ж. *«Дәулет»* кәсіпқой спорт клубының жаттықтырушысы. Әлем кубогінің женімпазы (1992), Азия чемпионы (1992).

## Дереккөздер
Ұңғымалардың интенференциясы

**Ұңғымалардың интенференциясы.** Көршілес
бұрғылау ұңғымалары жұмысының режиміндегі өзгерістер әсерінен жекелеген
ұңғыма дебитінің немесе олардағы оқпандыққысым корсеткіштерінің, иә болмаса
осы екі көрсеткіштердің екеуінің де айтарлықтай өзгерістерге ұшырауымен
сипатталатын құбылыс. Синонимі — "ұңғымалардың өзара тәуелділігі".

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Өсімтал қорлар

**Өсімтал қорлар** - АҚШ елінің жіктемесіне сәйкес, мұнай мен газдың бұрыннан белгілі жатынының дәлелденген қорын одан әрі өсіру мақсатында бұрынғы барлау қорытындыларын одан әрі нақтылау нәтижесінде анықталатын қорлар. Игеріліп жатқан кенорынға тиесілі, өзінің жалпы өнімділігі анықталған горизонтқа қарасты жаңа жатындардың қоры да осы Өсімтал қорлар қатарына жатады. ТМД елдерінде Өсімтал қорлар түсінігіне С, және С2 қорлары сәйкес келеді. АҚШ елінің тәжрибесінде *"ақырғы өсімтал қорлар"* деген түсінік те қолданылады, бұл термин нақтылы кенорыннан басты әдістермен қатар қосалқы әдістер көмегімен өндіріліп алынуы мүмкін мұнай (газ) қорын да қамтиды.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Санат:Мұнай және газ геологиясы
Ұңғымадан мұнай ағуы барысын зерттеу

**Ұңғымадан мұнай ағуы барысын зерттеу.**
Нақтылы бұрғылау ұңғымасының нақтылы сәттегі "мұнай ұңғымасы өнімділігінің
теңдеуі" деп аталатын көрсетісішін анықтау және индикаторлық диаграммасын
тұрғызу мақсатында әдейі жүргізілетін зерттеулер. Аталған деректер ұңғыма
дебитінің ең ұтымды мөлшерін және мұнайлы қойнауқаттың кейбір
параметрлерін анықтауға қажет.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Жалған балдырлық жалбырлар

**Жалған балдырлық жалбырлар** Өсімдік
қалдықтарын кіріктіретін овал тұрқылас немесе дөнгелек пішіңді әкті тасберіштер.
Балдырлық жалбырлармен жаңсақ шатастырылып жүр, алайда расынанда
балдырлар есебінен қалыптасқан жалбырлардан айырмашылығы - өздерінің
пішіні мен құрылысы жағынан жалған балдырлық жалбырларлардың қалыптасуы ешбір нақтылы
өсімдіктер тобымен байланысты емес.

## Дереккөздер



Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Тоқырау (өзен)

**Тоқырау**, *Тоқырауын* – Солтүстік Балқаш алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 298 км. Су жинау алабы 21100 км2. 

## Бастауы
Қарашоқы тауынан солтүстікте 10 км жерден басталып, Балқаш көліне 28 км жетпей жерге сіңеді. Ірі салалары - Жалаңаш, Қараменде, Қосабай, Қаратал, Жіңішке.

## Гидрологиясы
Аңғары кей жерінде (жоғарғы ағысында) 10 км, тар жерінде 75 м. Жайылмасының ені 1,0-1,2 км. Арнасы тар, кей жерінде 50 м. Жауын-шашын суынан толысады. Жылдық орташа су шығыны Ақтоғай ауылы тұсында секундына 2,55 м3. Суы - тұщы. Суын Балқаш көлі, Саяқ кеніші, Ақтоғай, Үшарал, Сарытерек, Шылым, Жанарқалық елді мекеңдері тұрғындары ауыз суға, мал, жер суаруға пайдаланады.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) өзендері
Санат:Балқаш су алабы
Шөгінді желі

**Шөгінді желі** Таужыныстардағы шөгінді материалдармен тоғытылған жарықтар болмысы; әр түрлі экзогендік процестер нәтижесінде пайда болады.

## Дереккөздер



Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Тоқырауын көтерілісі

**Тоқырауын көтерілісі**, 1929 жылы сол кездегі кеңестік солакай саясатқа карсы казіргі Актоғай ауданы жерінде болған шаруалардың бас көтеруі. Оны Жабайдың Сәдуакасы деген адам басқарған. Кейбір деректерге карағанда көтерілісті басуға Каркаралыдан (кейбір деректерде Семейден) лейтенант Манохин (Манашкин болуы да мүмкін) бастаған НКВД-нің 1 взвод солдаты барған. Көтерілісшілер бұл кезде Карабұлақ және баска селолык кеңестерді тонап, астыгын және ондағы милицияның мылтықтарын тартып алған. Жүзге жуық көтерілісшіні Шатыршаның етегінде тосып алады. Олардың көпшілігі боялған уык асынып алады, шиті мылтык тек бес-алты адамда ғана болады. Оларды пулеметпен атқылап, Балқаш көліне карай қуады. Жолда басшыларын колға түсіріп, көпшілік адамды еддеріне кайтарады. Кейін көтеріліс басшылары ату жазасына кесіліп, қалғандары әр түрлі мерзімге жер аударады. 1931 жылы Тоқырауын көтерілісі ыкпалымен Абыралы, Боқты, Шұбартау, Шынғыстау өңірінде де халык көтерілістері орын алды.

## Дереккөздер


Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы)
Санат:Қарағанды облысы тарихы
Серік Сағидоллаұлы Жұбандықов

**Серік Сағидоллаұлы Жұбандықов**

1952 жылы 23 шілдеде Алматы облысы Кеген ауданы Жалаңаш ауылында туған. Қазақ.

Анасы-Жақыпова Коңыртай Нұрғалиқызы, зейнеткер, мектеп директоры болған.

Ленинград кинорежиссерлер институтының дыбыстехникасы факультетін бітірген (1974), дыбыс режиссері.

Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

1974 жылдан - «Қазақфильм» киностудиясының дыбыс цехының инженері. 1975 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1976 жылдан - ҚазКСР Мемкино кино-өндірістік-техникалық бөлімінің жетекші инженері, бөлім бастығы. 1980 жылдан - «Қазақфильм» киностудиясының өндіріс жөніндегі директорының орынбасары. 1982 жылдан - ҚазКСР киноөндірісі бөлімінің бастығы. 1988 жылдан - «Қазкинодеталь» ӨБ бас инженері. 1992жылдан-«Қазақкино» концерні төрағасының орынбасары. 1995жылдан - «Қазақкинопрокат» ӨБ бас директоры. 1998 жылдан -«Еуразия» I Халықаралық кинофөстивалі бас директорының орынбасары. 2002 жылдан - «Көшпенділер» киножобасының директоры, қосымша қызметте атқарушы продюсері.2005 жылдан - «Еуразия» II Халықаралық кинофестивалі бас директорының орынбасары. 2005 жылдан - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ қаржы директоры.

2008 жылдан бері - Ұлттық продюсерлік орталықтың атқарушы директоры.

«Тот, кто нежнее», «Казнь после смерти», «Омпа», «Көшпелілер» кинофильмдерінің продюсері.

«Кардиограмма», «Шұға» кинофильмдеріне түскен.

ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2002). КСРО кинематографиясының үздігі (1980).

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақтылық».

Хоббиі - балық аулау.

Үйленген. Жұбайы -Жұбандықова Ләйлә, «Ново-Нордиск» өкілеттілігінің жетекшісі. Ұлы - Дияр (1976 жылы туған); қызы -Дина (1983 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Тоқсумақ бөгені

‎
**Тоқсумақ бөгені** (1939 жылға дейін Тоқсумақ көлі) — Қарағанды облысы Осакаров ауданының Озёрное ауылы жанында орналасқан бөген. 1939 жылы судың көктемгі ағысын бөгеу мақсатымен Тоқсумақ көлінің солтүстік жағалауының өн бойына топырақ үйіп бөгет арқылы жасалды.

## Гидрологиялық сипаты
Бөгеннің көлемі - 9,2 млн м³, айдынының ауданы - 4,6 км², ұзындығы - 3,2 км-ге жуық, ендірек жері - 2,8 км. Ең терең жері - 4 м. Қар және жер асты суымен қореқтенеді. Жағалауы жайпақ, түбі құмдауытлайлы. Суы тұщы, бірақ аздап кермектеу, суару үшін пайдаланылады. Балықтары: мөңке, қарабалық, шортан.

## Дереккөздер

Санат:Қарағанды облысы гидрографиясы
Өмір Мәдікенов

**Өмір Мәдікенов** (1932), хирург, травматолог, медицина ғылымдарының д окторы (1983), профессор (1984). 

Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан..

Қарағанды Мемлекеттік медицина институтын бітірген 1956-59 ж. Жезқазған қалалық ауруханасында хирург, хирургия бөлімінін меңгерушісі. 1960-1971 ж. Қарағанды Мемлекеттік медицина институтында ассистент, доцент. 1971-2004 ж. ҚММИ жалпы хирургия кафедра меңгерушісі, травматология, ортопедия курсының меңгерушісі, жалпы хирургия кафедрасының профессоры, дала соғыс хирургиясы кафедрасында жұмыс істеді. 2005 жылдан ҚММА дәрігерлерді дипломнан кейін оқыту факультетінің профессоры. 210-нан астам ғылыми еңбектің,оныңішінде5 монографияның авторы.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан медиктері
Қойнауқаттық желі

**Қойнауқаттық желі** Өздерін кіріктіруші шөгінді немесе метаморфтық таужыныстардың қат-қабатталу жазықтығына бағдарлас созылған
желі.

 
## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Әбдуғалисын Шоқанбаев

**Әбдуғалисын Шоқанбаев**  1955  жылы 1 ақпанда Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы «Еңбек» кеңшарында туған. Қазақ.Әкесі - Шолақаев Жақан, кеңшар бригадирі болып жұмыс істеген. Анасы - Шолақаева Рысбала, үй шаруасымен айналысқан. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының халық бөлімшесін бітірген (1984), концерт орындаушысы, оқытушы, оркестр дирижері. Қазақ және орыс тілдерін меңгерген. 1983 жылдан - Алматы музыкалық ансамбльдер бірлестігінің аспапшысы. 1995 жылдан бері - К. Тәттімбет атындағы Қазақ халық аспаптары оркестрінің дирижері. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері. Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанды қазіргі саясатпен экономикалық жағынан дамыған ел ретіндө көру».Хоббиі - жаяу жүру. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи, қазақ әдебиеті. Үйленген. Жұбайы - Жексенбаева Р. (1962 жылы туған), Жетілдіру институтының сектор меңгерушісі. Қыздары - Жоқанова Тұйық (1980 жылы туған), Шоқанбаева Жұлдыз (1981 жылы туған); ұлдары - Шоқанбаев Торғын (1983 жылы туған), Шоқанбаев Тасқын (1984 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Мәдениет
Ақтоғай ажары

**«Ақтоғай ажары»** — Ақтоғай аудандық газеті. 1938 жылы тамыздың 15 жұлдызынан бастап жарық көрді. Ең алғаш «Қызыл ту» деген атпен латын қарпімен шықты. 1963 жылдан «Арқа еңбеккері», 1998 жылдан «Тоқырауын тынысы» атымен шығып келді. Газеттің тұракты түрде қыз-келіншектерге арналған «Сұлушаш», «Экономикалық бет», «Ақтоғайдың арысы», шығармашылыққа арналған «Поэзия», «Әдебиет», «Сенбілік бет» және «Денсаулық» беттері шығып тұрады. «Ауыл ажары», «Ауылын көріп, азаматын таны», «Жақсының жақсылығын айт», «Мектеп мәртебесі — ұстаздар», «Нарық жөне халық», «Кәсіпкерлікке өріс кең», «Әкім бол, халыққа жақын бол», «Атамұра», «Өлең өлкесінде» атты тұрақты айдарлар бар. Газетке әр жылдары Е. Төженов, Р. Сүлейменов, Қ Қаленов, Т. Бишаев, С. Ыбыраев, К. Ағеділов, М. Жарылғапов, С. Аксұңқарұлы, Қ. Орынбетов, Б. Әбеуов, С. Мұқтарбеков, О. Жүнісов, Р. Мәмбетов, М. Жармағанбетов, Н. Ақбаева т. б. журналистер қызмет етті. Редакторы Қ. Ештаңаев (2006).

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы газеттері‎
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы)
Шара Мәжітаева

**Шара Мәжітаева** (1951 ж.т.), қазақ және жалпы тіл білімі саласының маманы, филология ғылымдарының докторы (2001), профессор (2005). Алматы педагогикалық шеттілдер институтын бітірген. 1987-1991 ж. Е. А. Бөкетов атындағы ҚарМУ шет тілдер кафедрасының оқытушысы, Алматы педагогикалық шет тілдер институты жанындағы 2 жылдық жоғары педагогикалық курстардың тыңдаушысы. 1991 жылдан ҚарМУ доценті, шет тілдер кафедрасының меңгерушісі, аға ғылыми қызметкер, профессор, қазақ тіл білімі кафедрасының меңгерушісі. 200-ден астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 6 монографияның авторы.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар