open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Саумалкөл (көл, Қарқаралы ауданының солтүстік-батысы)

**Саумалкөл** — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстік батыс бөлігінде, Саумалкөл темір жол станциясынан 10 км жерде, Қарағанды тауының етегін ала теңіз деңгейінен 632, 2 м биіктікте орналасқан көл. 

## Гидрографикасы
Ауданы 13,2 км2, ұзындығы 5,2 км, ең терең жері 1,5 м. Жағалауының ұзындығы 16,8 км су жиналатын ауданы 307 км2. Көктемде еріген қар және жер асты сулары мен қоректенеді. Көлдің солтүстік батыс бөлігіне Қарағанды тауынан ағатын екі бұлақ (ұзындығы 23 және 10 км) құяды. Суының көлемі 13 млн м3 - тен асады. Суы тұзды, кермек. Түбі лайлы, лайында күкіртті сутегінің иісі бар.

## Жағалау сипаты
Көлдің оңтүстік жағасы түйетайлы, солтүстігі жарлауытты (биіктігі 15 м) келеді.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы көлдері
Саумалкөл (көл, Қарқаралы ауданының солтүстігі)

**Саумалкөл** — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстігінде, Шарықты ауылдық округінің аумағында, Бұлақадір ауылының оңтүстік шығысына қарай 16 км жердегі төбеаралық ойпаңда, теңіз деңгейінен 679, 8 м биіктікте орналасқан көл. 

## Гидрографикасы
Ауданы 6,5 км2 , ұзындығы 3,6 км, ең енді тұсы 2,7 км, ең терең жері 2,7 м. Жағалауының ұзындығы 13,3 км. Су жиналатын ауданы 107 км2. Қар және жер асты сумен қоректенеді. Жағасы жарлауыт келген. Оңтүстік шығыс жағасының тік жары 13 м-ге жетеді. Суының көлемі 9 млн м3-дей. 

## Жағалау сипаты
Жағалау бөлігінде қамыс, тал өседі. Көлдің солтүстік бөлігіне екі бұлақ құяды. Су жиналатын алабының 50%- ы жыртылған. Суы тұзды, кермек, құрамында: йод, фтор, бром және бор көп кездеседі. Көлдің жағалау бөлігі лайлы.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы  көлдері
Алексей Наумович Пантиелев

**Пантиелев Алексей (Абель) Наумович** (18.06.1913 жылы туған, Орел) - орыс совет жазушысы. 1944 жылдан КПСС мүшесі. Ұлы Отан соғысына қатысты.

## Оқу орны
1938 жыл - Горький атындағы Әдебиет институтын бітірген.

## Әңгімелері
«Сел», «Атыспен жасалған үйлену тойы» т.б. әңгімелері Отан соғысы, ұшқыштар, конструкторлар туралы жазылған.

## Аудармалары
*Пантиелев Алексей Наумович* қазақтың көрнекті жазушысы М.О.Әуезовтің «Өскен өркен» романы мен **«Түнгі сарын»** драмасын, **«Қилы заман»**, «**Қараш-Қараш оқиғасы»** повесін, **«Қорғансыздың күні»**, **«Қаралы сұлу»** атты әңгімелерін, **«Үнді очерктерін»** орыс тіліне аударып, көптеген шетел тілдеріне аударылуына себепші болды. *Пантиелев Алексей Наумович* бұдан басқа *Ә.Әбішевтің* «Кім менің әкем?» пьесасын, өзбек тілінен А.Мұхтардың «Апалы-сіңлілерін», «Қарақалпақ повесі» атты кітаптарын аударды.

## Марапаттамалары
*Пантиелев Алексей Наумович* **Қызыл жұлдыз, «Құрмет Белгісі»** орденімен және медальдарымен марапатталған.

 

## Дереккөздер
Футболдан Қазақстан Кубогы 2013

**2013 жылғы Футболдан Қазақстан кубогы** - кубоктың жиырма екінші мәрте ойнатылуы.

## Бірінші кезең

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## 1/8 финал

----

----

----

----

----

----

----

## 1/4 финал

----

----

----

## 1/2 финал
### Алғашқы ойындар

----

### Жауапты ойындар

----

## Финал

## Дереккөздер



Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2013 жылғы футбол
Жоан Роулиң

**Жоан Роулиң** (ағылш.  **Joanne Rowling**) — **Ж. К. Роулиң** (J. K. Rowling) және **Роберт Гэлбрейт** (Robert Galbraith) жасырын аттарымен танымал британдық жазушы.  

Оның сиқыршы Хәрри Поттер туралы кітаптары бірнеше марапатқа ие болып, 500 миллион дана көлемінде сатылды. Кейін олар тарихтағы сатылымы ең мол кітаптар сериясына айналып, тарихтағы ең кассалық фильмдер сериясының оқиға желісіне негіз болды. Роулинг сценарийлерды бекітіп және соңғы бөлімнің продюсері бола тұра, бүкіл шығармашылық процессті өзі басқарған.

Хәрри Поттер басынан өткізген шытырман оқиғалары жайында роман жазу туралы ой жазушыда 1990 жылы, Манчестерден Лондонға дейінгі пойыздағы сапары кезінде пайда болды. Сол кезеңде Джоан Халықаралық ғылыми қызметкер мен хатшы-аудармашы лауазымын атқарды. Келесі 7 жыл аралығында Роулиңтің анасы көз жұмды, Жоан жұбайымен ажырасып, кедейшілік зардабын шекті. Бірақ 1997 жылы жарық көрген «Хәрри Поттер мен пәлсапа тас» жазушыға әл-ауқат пен танымалдылық сыйлады. Нәтижесінде, Жоан алғашқы кітабына 6 сиквел және үстеме ретінде 3 қосымша кітап жазды. Серияның соңғы кітабы - «Хәрри Поттер және Қарғыс атқан бала» деп аталды. Осыдан кейін ол агенттігімен қош айтысып, ересектерге арналған әдебиетті жаза бастайды. 2012 жылы Роулиң «Кездейсоқ қызмет» атты кітап жарыққа шығарды. Жоан «Роберт Гэлбрейт» жасырын атымен «Көкектің үндеуі» (2013) және «Жібек иіруші» (2014) криминалдық романдарын жазады.

Ол Ұлыбританиядағы ең сатылымы мол жазушы. Жоанның сатылымдары 238 миллион фунт стерлиңтен асады. 2008 жылы Sunday Times Rich List Роулиңті Ұлыбританияның ең әл-ауқатты әйелдерінің тізімінде 12 орынға орналастырып, дәулетін 560 миллион фунтқа бағалады. 2007 жылы Forbes Роулиңті ықпалдылығы жөнінен 48-ші даңқты адам ретінде бағаласа, ал Time журналы жазушының өз жанкүйерлеріне сый ететін әлеуметтік, саяси және адами қолдауын есепке ала отырып, Жоанға *[[Жыл тұлғасы]]* номинациясында 2-ші орынды береді. 2010 жылдың қазан айында Роулиң жетекші журналдар редакторларымен «Ұлыбританиядағы ең ықпалды әйел» атанды. Сонымен қатар, Жоан Gingerbread, Multiple Sclerosis Society of Great Britain және Lumos секілді ұйымдарды қолдап, филантроптық әрекеттерімен көзге түсті.

## Фильмография

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* Pottermore — Хәрри Поттер жайлы сайт
* Жоан Роулиң Twitter-де
* Жоан Роулиң Facebook-те

Санат:Ұлыбритания балалар жазушылары
Санат:Ұлыбритания жазушылары
Қызыл (көл)

**Қызыл** — Керей өзені алабындағы көл. Арғанаты тауларының солтүстік-шығысында.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Нұра ауданы Жанбөбек аулының оңтүстік-батысында 60 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 473 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Аумағы 4,8 км2, ұзындығы 3,1 км, енді жері 1,8 км, жағалау бойының ұзындығы 8,7 км. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысады. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. Жазда аумағы тартылып қалады. Жағалауы жазық, оңтүстігінен көлге жылға келіп құяды.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы көлдері
Асыл газдар-элементтер тобы

Асыл газдар периодтық кестенің 8-тобында орналасқан. Олар реакциялық белсенді емес және бөлме температурасында газ күйінде болады. Олар жоғары иондану энергиясы мен төмен қайнау температурасына ие.

Негізінен асыл газдар: гелий, неон, аргон, криптон, ксенон және радон – ең соңғы анықталған элементтер тобы болып табылады. Олардың қасиеттері XIX ғасырдың соңынан XX ғасырдың басына дейін зерттелмеген болатын. Содан кейін, Менделеев ең алғаш болып периодтық кестесін ұсынды.

Олар – бір атомды, сондықтан инертті болады. Бастапқыда, асыл газдарды инертті газдар деп атаған. Бұл олардың басқа барлық элементтермен әрекетесе алмайтынын білдіреді. Олардың қайнау және балқу температуралары өте төмен. Жер бетінде олар аз ғана мөлшерде кездеседі. Тек аргон атмосфераның 1%-ын құрайды. Асыл газдар арқылы электр тогын өткізгенде, барлығы көрінетін жарық сәулесін шығарады.

Олардың белсенділігінің төмен болуы электрондық конфигурациясына байланысты: олардың атомдары толған электрондық қабатқа ие. Осы толған қабаттарды бұзу үшін, яғни атомдардың әрекеттесуі үшін көп мөлшерде энергия қажет. Бірақ, 1962 жылы ксенонның қосылыстар құра алатыны белгілі болды. Сондықтан, оларды қазір инертті емес, асыл газдар деп атайды. Радон, ксенон және криптон сынды асыл газдар – фтормен немесе оттегімен қосылып, қосылыстар түзеді.

## Сыртқы сілтемелер
* [ https://www.twig-bilim.kz/learning-materials/periodic-table-non-metals-385/ Не себепті асыл газдар элементтер тобы ретінде қарастырылады?]
Санат:Химия
Асыл газдар
Гелийдің ашылу тарихы

Периодтық кестеде бірінші орынды иеленетін гелий – 1868 жылы күннің тұтылуы кезінде, күн айналасындағы газдарды бақылау барысында анықталған. Сәулелену спектрінде пайда болған жасыл сызық, басқа белгілі элементтердің спектріне сәйкес келмегендіктен, оны жаңа элемент ретінде қарастырған. Ол элемент гелий деп аталды. Грек тілінен аударғанда, “күн” деген мағынаны білдіреді. Бұл элементтің қасиеттері 1895 жылға дейін белгісіз болды. Тек осы жылы минералды клевеиттен гелий бөлінгенде ғана, оның қасиеттері зерттеле басталды. Жер атмосферасында гелийдің аздаған мөлшері ғана кездеседі. Оның көп мөлшері табиғи газдан табылған.

## Сыртқы сілтемелер
* [ https://www.twig-bilim.kz/learning-materials/periodic-table-non-metals-385/ Гелий ең алғаш қалай ашылды? ]
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2013

**Футболдан Қазақстан Кубогы 2013 финалы** — Астанадағы «Астана Арена» стадионында өткен Кубоктың 22-шы финалдық ойыны. Матчта «Тараз» және «Шахтер» футбол клубтары өнер көрсетті. Матчты 1:0 есебімен «Шахтер» клубы жеңіп, алғаш рет Кубокқа ие кетті.
## Финалға дейін жолы

## Матч

Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2013 жылғы футбол
Санат:Тараз ФК ойындары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойындары
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2014

**Футболдан Қазақстан Кубогы 2014 финалы** — Астанадағы «Астана Арена» стадионында өткен Кубоктың 23-шы финалдық ойыны. Матчта «Ақтөбе» және «Қайрат» футбол клубтары өнер көрсетті. Матчты 4:1 есебімен «Қайрат» клубы жеңіп, алтыншы мәрте Кубокқа ие кетті.
## Финалға дейін жол

## Матч

### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:2014 жылғы футбол
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:Ақтөбе ФК ойындары
Санат:Қайрат ФК ойындары
Джейден Смит

***Джейден Кристофер Сайер Смит*** — американдық актер, биші, рэпер. "Бақытты аңсау", "Жер тоқтап қалған күн", "Каратэ-бала", "Біздің заманнан кейін" фильмдерінде түсу арқылы әлемге танылды.

## Өмірбаян
Джейден Смит 1998 жылы 8 шілде күні Малибуда Уилл Смит пен Джада Пинкетт Смит отбасында дүниеге келді. Қарындасы Уиллоумен бірге үйде білім алады. Джейден мен Уиллоу Африкада ЖИТС ауруымен ауыратын балаларға көмек көрсету үшін бағытталған қайырымдылық шарасымен айналысатын Hasbro компаниясының жас елшілері.
## Мансап
Кино әлеміне қадам 2006 жылы әкесі Уилл Смитпен бірге түскен "Бақытқа деген ұмтылыс" фильмінен басталды. "Бақытқа деген ұмтылыс" фильміне түсу арқылы 2007 жылы MTV Movie Awards жүлдесіне иеленді. 2008 жылы Киан Ривзбен бірге "Жер тоқтап қалған күн" фильміне түсті. 2010 жылы "Каратэ бала" фильмінде Джеки Чанмен бірге басты рөлді сомдады. "Каратэ бала" фильмі 300 млн. доллар қаржы жинады.

Рэпер ретінде Джастин Бибермен өлең айту арқылы танылды.

2013 жылы Джейден алғаш рет Санкт - Петербургте "Біздің заманнан кейін" фильмінің премьерасында, әкесі Уилл Смитпен бірге болды.

## Фильмография

## Дереккөздер
* Бәрін де біл! Джейден Смит
Боб Брайан

**Роберт Чарльз "Боб" Брайан** - американдық кәсіпқой теннисші. Ол және оның егіз бауыры жұптасып ойнаудан әлемдік рейтнигтің бірінші орынын ең ұзақ уақыт ұстап тұрғанымен әйгілі. Олар бұл позицияны 380 апта бойы ешкімге бермеген. Ол 23 рет "Үлкен Дулыға" санатындағы жарыстарды жеңіп алған: оның 17-cі өз ағасымен жұптасып ойнаудан болса, жетеуін аралас ойыннан, яғни, ерлер мен әйелдер бірігіп ойнайтын жұптық бәсекеде жеңіп алған. Ол спорттық мансабын 1998 жылы бастады. Брайан тегін иемденген бұл ағайындылар 2012 жылғы Жазғы Олимпиадада ерлер арасында жұптасып ойнаудан алтын дулығаны ұтқан екінші жұп болып саналады.
## Теннистік карьера
### Жұптық сындағы рекордттар
*16 рет үлкен дулыға санатындағы жарыстардың жеңімпаздары
*27 рет үлкен дулыға санатындағы жарыстардың финалистері
*10 рет қатарынан Халықаралық Теннис Федерациясының (XTФ) әлем чемпиондары
*102 ATP санатындағы турнирлердің жеңімпаздары, 153 ATP жарыстарының финалистері
*397 апта бойы рейтингте 1-орында болған  
*1000-нан астам ойында жеңіп шыққан
*10 жыл қатарынан кем дегенде үлкен шлем турнирлерінің жылына біреуін ұтып отырған жалғыз жұп
### Өзге де ақпараттар
Ағайынды Брайандар ұтып алған алғашқы Үлкен дулыға турнирі 2003 жылғы Roland Garros болып саналады. Финалда олар Евгений Кафельников пен Пола Хаархусті жеңді. Американдық ағайындылар АҚШ жалауын 2003 жылдан бері қорғап, осы уақыт аралығында 21 рет жеңіске жетіп, 4 рет қана ұтылған.

## Қызықты оқиғалар
*Бобтың әкесі, Уэйн Брайан «Формула: Балаңызды қалай чемпион қылып өсіруге болады»  деген кітап жазып шықты.
*Боб пен Майкқа балалық шақтарында бір-біріне қарсы ойнауға тыйым салған. Егер жеребе оларды кездестірсе ағайындылар жеңісті кезекпе-кезек автоматты түрде алып отырған. Кейін ересектер арасында бұл екеуі өзара сегіз рет ойнады.
*АҚШ құрамасының капитаны Патрик Макинрой ағайындыларды үлкен дулыға санатындағы турнирлерді ұтып алмайынша АҚШ құрамасына енгізбеуге келіскен.

## Сілтемелер
Ресми сайт
Раймондс Вейонис

**Раймондс Вейонис** (, 15.06.1966, Псков облысы)— Латвия Президенті (03.06.2015 жылдан), саяси қайраткер, биолог.

Бұрынғы жылдары - Қоршаған ортаны қорғау, Өңірлерді дамыту, Қорғаныс министрі қызметтерінде болған. Педагог. Латвия Сеймінің 9, 10 шақырылымының және Мадон думасының депутаты болды. Үйленген, екі баласы бар. 1990 жылдан Латвияның Жасылдар партясының мүшесі. Латыш тілі - ана тілі, орыс тілін өте жақсы, ағылшын тілін жақсы меңгерген.

## Білімі
1989 жылы Ригадағы Латвия мемлекеттік универститетінің биология факультетивін бітірген.

## Президент
2015 жылғы 3 маусымда Латвия Сейміндегі дауыс беру нәтижесінде Дартвмия Республикасының Президенті болып 4 жыл мерзімге сайланды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Раймондс Вейонис — министр
* Вопрос с пристрастием: Раймонд Вейонис (видео) 
* Латвияның жаңа президенті сайланды

Санат:15 маусымда туғандар
Санат:1966 жылы туғандар
Санат:Псков облысында туғандар
Санат:Латвия президенттері
Санат:Латвия депутаттары
Санат:Латвия қоршаған ортаны қорғау министрлері
Санат:Латвия өңірлерді дамыту министрлері
Санат:Латвия қорғаныс министрлері
Фёдор Иванович Панфёров

**Панфёров Фёдор Иванович** (02.11.1896, қазіргі Ульянов облысы, Павловка ауылы, - 10.09.1960, Москва) - орыс совет жазушысы. 1926 жылдан КПСС мүшесі.

## Биография
(1923-1925) жылдары -  Саратов университетінде оқыды. 
(1925-1931) жылдары «Крестьянский журналы» журналының редакторы болды
1931-1960 жылдары (аз үзіліспен) «Октябрь» журналының редакторы болды. 
1918 жылы - «Аталар алдында» атты алғашқы әңгімесі жарияланды.

## Шығармалары
Содан бері *Панфёров Фёдор Иванович* көптеген очерктер, әңгімелер, пьесалар, повестер, романдар жазды.

### Өзге тілге аударылған шығармасы
*Фёдор Иванович Панфёровтің* «Бейбітшілік үшін күрес» роман қазақ тіліне аударылып (1954) басылды.

## Марапаттары
СССР Жоғарғы Советінің депутаты. 5 орденмен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:КСРО жазушылары
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:Ресей жазушылары
Санат:КОКП мүшелері
Николай Дмитриевич Папалекси

**Николай Дмитриевич Папалекси** (20.11.1980, Ақмешіт, - 03.02.1947, Москва) - совет физигі. СССР ҒА-ның академигі, Одесса политехникалық университетін ұйымдастырушылардың бірі.  Ол Л.И.Мандельштаммен біріге отырып сызықты емес және параметрлік тербелістер бойынша маңызды ғылми жұмыстарды орындады. Олар өздері ұсынған интерференциялық әдістің көмегімен радиотолқындардың жер бетінде таралу сипатын жан-жақты зерттеді.

## Биография

## Марапаттары
*Папалекси, Николай Дмитриевич* Д.И.Менделеев атындағы сыйлықтың (1936), СССР Сталиндік сыйлығының (1942) лауреаты. Ленин орденімен марапатталған.

## Сыртқы сілтемелер
*Күн тәжінің сәулелену құбылысы заңы
* Виктор Гуревичтің өмірі
*Папалекси, Николай Дмитриевичтің жерленген жері  
*Папалекси, Николай Дмитриевичтің профильі 

## Дереккөздер

Санат:20 қарашада туғандар
Санат:3 ақпанда қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:КСРО физиктері
Санат:Ресей физиктері
Айдын Ақанұлы Айымбетов

**Айдын Ақанұлы Айымбетов** (27 шілде 1972, Заря Коммунизма ауылы, Талдықорған облысы) — қазақ ғарышкері, Халық қаһарманы. Шыққан руы- жалайыр.

## Білімі
Мектепті алтын медальмен бітірген. 1993 жылы Армавирдегі жоғарғы әскери авиациялық училищені "ұшқыш-истребитель" мамандығы бойынша бітірген.

## Әскери қызметі
1993 жылдың мамырынан Қазақстанның Қарулы Күштерінің қатарында қызмет атқарады. Ұшқыш-истребитель.
Ғарышкерлер отрядына таңдау алдында Талдықорған қаласы маңындағы авиабазада авиациялық бөлімшенің командирі болып қызмет атқарады. 2009 жылдың желтоқсанынан Қазақстан Республикасының Ұлттық ғарыш агенттiгi төрағасының кеңесшісі, агенттік департментінің директоры. 2011 жылдың наурызынан Сұлтанғазиев атындағы ғарыштық зерттеулер институтында ғарыштық технологияларды ақпараттық-білімдік қамтамасыз ету бөлімінің бастығы. 2012 жылдың көктемінен Астана қаласындағы Оқушылар сарайындағы жас ғарышкерлер мектебінде ұстаздық етеді.

## Әскери атағы
Қазақстан Республикасы Әскери-әуе қызметінің полковнигі (2014 жылдан).

## Ғарыштық даярлығы
* 1993 жылы алғаш рет ғарышкерлікке өтініш берді. 
* Екінші мәрте 2001 жылдың 5 мамырында қайта берді. 
* 2002 жылы Ресей-Қазақстан мемлекетаралық бірлескен ғарышқа ұшу келісімі аясында Мәскеу қаласында медициналық комиссиядан өтті.
* 09.11.2002 жылғы Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы ведомствоаралық комиссия мәжілісінде Қазақстан Республикасы ғарышкерлері отрядына кіргізу туралы ұсыныс жасалынды.
* 12.10.2012 жылғы Қазақстан Республикасы Үкіметінің №1304 қаулысы негізінде Қазақстан Республикасының ғарышкері дәрежесі берілді.
* 26.05.2015 жылы Қазғарыш баспасөз хатшысы Ербол Дәулетов 2015 жылы ғарышкер Айдын Айымбетовті британдық әншінің орнына 2015 жылдың қыркүйегінде ғарышқа жіберу туралы мәселені талқылап жатқандығын хабарлады.
* 2015 жылы 2 қыркүйекте 2-бортинженер ретінде транспорттық пилоттанған «Союз ТМА-18М» кемесінде ЭП-18 саяхаты аясында Байқоңыр ғарыш станциясынан Халықаралық ғарыш станциясына аттанды.
* Айдын Айымбетов ғарышта он күн болып, маңызды зерттеулер жүргізген болатын. Халықаралық ғарыш станциясынан оралған Айымбетовті президент Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі күтіп алды.
## Марапаттары
Ғарыш кеңістігін игеруге сіңірген аса зор еңбегі, ғарышқа ұшу кезінде көрсеткен батырлығы мен ерлігі үшін Қазақстан Республикасының ғарышкері Айдын Ақанұлы Айымбетовке
* «Халық қаһарманы» атағы (14.10.2015)
*  Алтын Жұлдыз айрықша ерекшелік белгісі
* «Отан» ордені (2015)
## Отбасылық жағдайы
Отбасылы. Жұбайының есімі - Лилия. Екі баласы бар: қызы - Диана (2000), ұлы - Әмір (1998).

## Дереккөздер

Санат:Талдықорғанда туғандар
Санат:Қазақстан ұшқыш-ғарышкерлері
Санат:Қазақстан генерал-майорлары
Октай Уркал

**Октай Уркал** (, 15 қаңтар 1970, Батыс  Берлин) — шыққан тегі түрік германиялық кәсіпқой боксшы. Жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. 1996 жылғы Атлантадағы Жазғы Олимпиада Ойындарының күміс жүлдегері.
## Кәсіпқой мансабы
*1996 жылы қыркүйекте алғашқы айқасын өткізген. Барлық дерлік айқастарын Германияда өткізген.
*2001 жылы маусымда Уркал 1-ші жартылай орта салмақтағы  WBC және WBA тұжырымдары бойынша әлем чемпионы Константин Цзюге қарсы айқасқа шықты. Бәсекеге толы айқаста Цзю ұпай санымен жеңіске жетті. 
*2004 жылы сәуірде Октай Уркал 1-ші жартылай орта салмақтағы WBA тұжырымы бойынша әлем чемпионы Вивиан  Харриспен қолғап түйістірді. Тең дәрежелі айқаста қазылардың шешімімен Харрис жеңіске жетті.
*2004 жылы қазанда Уркалмен мен Вивиан Харрис арасында екінші рет айқас өтті. Осы жолы Харрис қарсыласын 11 раундта нокаутқа түсірді.

## Сыртқы сілтемелер
*Ресми сайты 
*BritishBoxing.net/ Октай Уркал 
* рекордтары

Санат:Германия боксшылары
Уиллоу Смит

**Уиллоу Камиль Рейн Смит** — американдық актер, әнші. Уилл Смиттың қызы.

## Өмірбаян
Уиллоу Смит 2000 жылы 31 қазан күні Лос-Анджелеста Уилл Смит пен Джада Пинкетт Смит отбасында дүниеге келді. Ағасы - Джейден Смит. Джейден екеуі үйде білім алады. Джейден мен Уиллоу Африкада ЖИТС ауруымен ауыратын балаларға көмек көрсету үшін бағытталған қайырымдылық шарасымен айналысатын Hasbro компаниясының жас елшілері.

## Мансап
Кино әлеміне қадам 2007 жылы әкесі Уилл Смитпен бірге түскен "Мен аңызбын" фильмінен басталды.

2008 жылы "Американдық қыздың жұмбағы" фильміне түсті.  Сол жылы "Мадагаскар 2" мультфильміндегі кейіпкер *Глорияны* дыбыстады.

2010 жылы оның алғаш *Whip My Hair* әні жазылды. Осыдан кейін өзінің жеке альбомын шығару үшін Джей Зимен келісімге отырады.

2011 жылы *21st Century Girl* әніне түсірілген бейнбаян жарық көрді.

2012 жылы *"Knees and Elbows"* атты альбомы шықты.

2013 жылы ағасы Джейден Смитпен бірге *Sugar and Spice* , *Drowning*,  *Kite.* Сол жылы DJ Fabregaмен бірге *Melodic Chaotic* дуэтін жазды. *The Intro* бірінші , ал, *Summer Fling* екінші әні ретінде шықты. Алайда, өлең сөздері көпшіліктің көңілінен шықпады.

2014 жылы Джейден Смитпен бірге *"5"* әнін шығарды.

## Фильмография

## Өлеңдері
* Whip My Hair (2010)
* 21st Century Girl (2011)
* Fireball (feat. Nicki Minaj) (2011)
* Do It Like Me (2012)
* I Am Me (2012)
* Find You Somewhere (feat. Jaden Smith) (2012)
* Sugar & Spice (2013)
* Drowning (feat. Mecca Kalani) (2013)
* Kite (feat. Jaden Smith) (2013)
* 5 (feat. Jaden Smith) (2014)
* Summer Fling (2014)
* 8 (2014)
## Дереккөздер
# **↑** Actors Jaden and Willow Smith Join Hasbro, Inc.’s PROJECT ZAMBI as Youth Ambassadors. PR-inside.com (7 қазан 2009). 
# **↑** Jaden and Willow Smith support Project Zambi, *In Touch Weekly* (7 қазан 2009).
# **↑** Actors Jaden and Willow Smith Join Hasbro, Inc.'s Project Zambi as Youth Ambassadors. Project Zambi (7 қазан 2009). 
# **↑** Will Smith: My Daughter Wants to Be Paris Hilton, *People* (желтоқсан 2, 2007).
# **↑** *Smith, Krista*. Rising Son: The New Karate Kid, *Vanity Fair*. 
# **↑** Willow Smith — Whip My Hair | Listen | Def Pen Radio
# **↑** Willow Smith: ‘Whip My Hair’ Premieres Tonight! | Willow Smith : Just Jared
# **↑** Rap-Up.com || New Music: Jaden Smith f/ Willow – ‘Kite’
Церера

**Церера** (таңбасы: , **1 Ceres**) — Күн жүйесінде Марс пен Юпитер арасындағы астероидтар белбеуінде айналатын жалғыз кіші ғаламшар. Аталған аймақта Күнді астероидтар да айналатындықтан, үнемі соқтығыс орын алып, ғаламшардың беткі бедерінде ойықтар пайда болған.

## Зерттеу тарихы
$473 миллион қаржы құйылған Dawn ғарыштық аппараты Веста мен Церераны зерттеу мақсатында 2007 жылы ұшырылды. Веста мен Церера Күн жүйесінің қалыптасуы кезінде пайда болған. Қазіргі ғалымдардың есебі бойынша, аталған ғарыш нысандары ғаламшарлар қатарына кірмейді. Веста мен Церераның құрылымын зерттеу арқылы Күн жүйесінің эволюциясын тану – Dawn жобасының негізгі мақсаты.

2011 жылдың шілдесі мен 2012 жылдың қыркүйегі аралығында Dawn аппараты Вестадан 530 шақырым алыстағы орбита бойымен айнала бастады. Ал Церераға ең жақын нүктеге биылғы жылдың сәуір айында жетіп отыр. Осылайша NASA ғарыш агенттігінің жаңа зерттеу аппараты ең кішкентай ғаламшарларды Жердің тартылыс күшінен алыс аймақта тұрып зерттеген алғашқы ғарыш кемесі атанды..
нобай|солға|Церера

## Тағы қараңыз
* Джузеппе Пьяцци

## Дереккөздер

Санат:Күн жүйесі ғаламшарлары
Санат:Ергежейлі ғаламшарлар
Санат:Церера
Бүйрек поликистозы

**Бүйрек поликистозы** — тұқым қуалаумен жүретін, екі бүйректі зақымдайтын ауру. Бүйрек поликистозының екі түрін анықтайды (балалық кездегі және ересектік).

## Этиологиясы
Бүйрек поликистозының себебі болып, алғашқы аптадағы эмбриогенездің бұзылуы.  Поликистоз кезінде бүйрек үлкейген пішінде, әртүрлі формада деформацияланған болады. Поликистозбен ауырған балалар ішінде 5% бауырдың кистозды өзгерістерін, ал 4% көкбауыр, сирек жағдайда өкпе, ұйқы безі, аталық без зақымдалады.

## Клиникалық көрінісі

Бүйрек поликистозының көрінісі кистозды дисплазия  таралғандығы мен көлемімен көрініс береді. Қатерлі түрімен кездесетін балаларда ауру ерте көрініс беріп, тұрақты түрде лейкоцитурия, транзиторлы гематурия, протеинурия, гипоизостенуриямен көрінеді. Кейбір жағдайларда артериалды гипертензия дамиды. Дамып келе жатқан ауру өте тез Бүйрек созылмалы жетіспеушілігіне алып келеді.

Баяу дамып келе жатқан поликистоз ересек жаста көрінеді. Науқастар бел аумағындағы тұйық (тупой) ауырсынуға, тез шаршағыштыққа шағымданады. Асқынған жағдайда, пиелонефрит және артериалді гипертензия белгілері пайда болады. Науқастың жанұялық анамнезін толықтай алып, тексеру көп жағдайда дұрыс диагноз қоюға көмектеседі.
 
## Диагностика

Поликистозды негізінен УДЗ, экскреторлы урография, ангиография және КТ арқылы байқауға болады.

Эхограммада бүйрек паренхимасының проекциясында көптеген эхотеріс (эхонегативные) көлеңкелер көрінеді. Олар сопақша тәрізді пішінде, және бүйректің коллекторлы жүйесімен байланыссыз орналасады. Поликистозға күдік туғанда тек қана бүйректі тексермей, қосымша бауыр, ұйқы безі, жыныс бездеріне де УДЗ жүргізу керек.

Урограммаларда бүйрек функциясының сақталуымен бірге оның көлемінің үлкеюін көреміз. Бірақ дерттің алғашқы бастапқы кездерінде урограммада көрініс бермеуі мүмкін.

## Емі

Консервативті емнің бағыты –ауруға қосылған пиелонефрит пен артериалді гипертезниямен күресіп, су-электролиттік балансты түзету. Бүйректің созылмалы жетіспеушілігі табылса, гемодиализ және бүйректің трансплантациясы қажет болады.

Кисталардың жоғары жылдамдықпен үлкейгенін байқасақ –хирургиялық ем қолдану керек. Ол –кисталарға пункция жасау. Бұл процедура, Ультрадыбыстық бақылумен немесе лапароскопиялық техникамен жасалады. Бұл ем кисталардың көлемін азайтып, қанайналымды жақсартады. Науқас жағдайы тұрақталады.

## Дереккөздер

1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том


Санат: Медицина
Санат:Аурулар
Асқазандық диспепсия

**Асқазандық диспепсия** - асқорыту жүйесінің жиі кездесетін ауруы. Бірқатар симптомдармен сипатталады: жүрек айну, құсу, кекіру, аузында ашты дәм, күйдіру.

### Себептері:

* Ұлтабар және асқазанның ойық жарасы
* Антралды гастрит, дуоденит
* Сүлелі холецистит
* Өт тас ауруы
* Жүйке жүйесінің аурулары
* улану
* инфекция
* жүктілік

### Диагностикасы:

* Асқазан сөлінің қышқылдығын анықтау
* Зерттеудің эндоскопиялық әдістері
* Helicobacter pylori анықтау

### Емі:

* диета;  
* антисекреторлы препараттар: холинолитиктер, антацидтер, Н2-блокаторлар, протонды помпа блокаторлары;
* антиоксиданттар, иммуномодуляторлар; 
* антихеликобактериалды ем: протонды помпаның блокаторлары, висмут, метронидазол, тетрациклин, кларитромицин, азитромицин; 
* антидепрессанттар

## Дереккөздер

1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том


Санат: Медицина
Сасықкөл (көл, Қостанай облысы)

**Сасықкөл** – Үй өзені алабындағы көл. 

## Географиялық орны
Қостанай облысы Қарабалық ауданы жерінде, Новотроицкое ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 12 км жерде орналасқан. Көл теңіз деңгейінен 209 м биіктікте. 

## Гидрографикасы
Дөңгелек пішінді көлдің ауданы 20,9 км2, ұзындығы 5,4 км, ең енді жері 5 км-ге жетеді. Көл жағалауы жатық. Солтүстігінде (3 км жерде) жазда құрғап қалатын батпақты-шалшықты Шұбаркөл соры орналасқан. Көл суы кермек татиды. Жер асты, қар суымен толығады. Көктемде Шұбаркөл сорымен ұласып кетеді. Суында балық бар. Жағалауы шабындық және мал жайылымына пайдаланылады. 

## Дереккөздер

Санат:Тобыл су алабы
Санат:Қарабалық ауданы көлдері
Сасықкөл (көл, Жетісу, Абай облыстары)

**Сасықкөл** — Алакөл қазаншұңқырының солтүстік-батыс жағында орналасқан көл.

## Географиялық орны
Жетісу облысы Алакөл ауданы мен Абай облысы Үржар ауданы жерінде орналасқан көл. 

## Гидрографикасы
Ауданы 736 км2 (аралдарымен қоса есептегенде 747 км2), ұзындығы 49,6 км, ені 19,8 км, жағасының ұзындығы 182 км, орташа тереңдігі 3,32 м (ең терең жері 4,7 м). Суының көлемі 2,43 млрд. м3. Шарасының түбі тегіс, батыстан шығысқа қарай аздап еңкіштеу келеді. Қарашаның аяғында қатып (ақпандағы қалыңдығы 60 — 62 см), сәуірдің бас кезінде мұзы ери бастайды. Көктемде су деңгейі көтерілген кезде Ұялы (Қошқаркөл) көлімен (Алакөл мен Сасықкөл аралығында) жалғасып кетеді. Деңгейінің жылдық ауытқуы 0,65 м.

## Жағалау сипаты
Оңтүстік-шығыс бөлігінде Аралтөбе түбегі (абсолютiк биіктігі 117 м), солтүстік-батысында Аралтөбе аралы бар. Көл жағасы аласа, қамыс өскен. Сасықкөлге Тентек, Қарақол, Ай өзендері құяды.

## Құрамы
Суының минералдылығы 0,27 г/л — 2,16 г/л, мөлдірлігі 0,2 — 2,6 м. Көл суы химиялық құрамына қарай гидрокарбонатты келеді.

## Аң-құстары
Көлде балықтың 8 түрі бар (сазан, көксерке, алабұға, көкбас, т.б.). 1946 жылы мұнда Алакөл мемлекеттік ондатр шаруашылығы құрылып, 1956 жылдан ондатр терісі дайындалды. Көлде үйрек, қаз, бірқазан, аққу, балықшы, шағала, жағалауындағы қамыс арасында қабан, түлкі, мәлін (теңбіл мысық), т.б. мекендейді.

## Дереккөздер

Санат:Алакөл ауданы көлдері
Санат:Үржар ауданы географиясы
Санат:Алакөл су алабы
Графиктік есептеу

**Графиктік есептеу** — әр түрлі математикалық есептеудің сандық шешімдерін график құру арқылы табу тәсілдері. Графиктік есептеу (графиктік көбейту, теңдеуді графиктік шешу, графиктік интегралдау, т.б.) аналитикалық амалдарға (операцияларға) сәйкес келетін (оны қайталайтын не оған жуықтайтын) әр түрлі салулар жүйесінен тұрады. Бұл амалдар график түрінде ретімен тізбектеліп құралады да, ең соңында ізделіп отырған шама графиктік жолмен анықталады. 
## Графиктік есептеудің әдісі
Графиктік есептеу кезінде *функция графигі* пайдаланады. Графиктік есептеу математикада, техниканың көптеген саласында кеңінен қолданылады. 
## Артықшылығы мен кемшілігі
Графиктік есептеудің басқа есептеулерден (мысалы аналитикалық т.б.) артықшылығы - оны орындаудын қарапайымдылығы және көрнектілігі, ал кемшілігі - алынатын жауаптың дәлдігінің аздығы. Дегенмен, көптеген практикалық есептерде, әсіресе, инженерлік есептерде графиктік есептеудің беретін дәлдігі жеткілікті дәрежеде болады. Кейде *номограмма* арқылы есептеуді де графиктік есептеу деп атайды. 
## Дереккөздер
 Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Сасықкөл (көл, Қарағанды облысы)

**Сасықкөл** — Қарағанды облысы Шахтинск қаласынан оңтүстік шығысқа қарай 8 км жерде, Абай ауданының аумағында орналасқан ағынсыз көл.

## Гидрографикасы
Айдынының ауданы 16,1 км2. Ұзындығы 8 км, енді жері 3,9 км. Көл суының көлемі 25 млн м3, ең терең жері 5,5 м, жағалауының ұзындығы 23,8 км. Көктемде еріген қар суы есебінен қоректенеді. Қазіргі кезде көлге Тентекөлінің ескі арнасы арқылы Шерубай-Нұра және Жартас бөгенінің суы жіберілуде.

## Жағалау сипаты, өсімдігі мен жануаралары
Суы тұшы, егін және мал суаруға пайдаланылады. Көл жағасында құрақ, қоға, қамыс, сондай-ақ балдыр, шылаң, мүйізжапырақ, егеушөп өседі. Ондатра мекендейді , үйректер ұялайды . Ихтиофаунасы: табан, алабұға, шортан, тұқы, сазан, аққайран , лақа , теңгебалық, торта, көксерке, таутан.

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) көлдері
Георг Фридрих Гротефенд

**Георг Фридрих Гротефенд** (нем. Georg Friedrich Grotefend; 9.6.1775, Ганноверш-Мюнден, — 15.12.1853, Ганновер) - көне парсы сына жазуын оқыған неміс филологы. Гротефенд сына жазуларды қиғаш сынаның сөздер арасын бөліп тұратын мағынасына, ежелгі және орта ғасырлардағы парсы патшалары лауазымдарының ұқсастығына сүйене отырып ежелгі парсы шаһтары Дарий мен Ксеркстің есімдерін дұрыс оқыған ("Дарий, ұлы шаһ, шаһтардың шаһы, Гистаспа ұлы, Ахемен әулетінен", "Ксеркс, ұлы шаһ, шаһтардың шаһы, Дарий шаһтың ұлы, Ахемен әулетінен"). Гротефендтің бұл жаңалығы (1802) сына жазуды оқуға негіз болды. 
## Дереккөздер
 Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2

Санат:1775 жылы туғандар
Санат:1853 жылы қайтыс болғандар
Заря

**Қазақстан:**

* Заря – Қостанай облысы Қарасу ауданындағы ауыл.
* Заря – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл.
* Заря – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл.
* Заря – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл.

**Башқұртстан:**

* Заря – Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл.
* Заря – Башқұртстанның Давлекан ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**

* Заря (журнал)

Санат:Айрық беттер
Ян Вольдемарович Пейве

**Ян (Янис) Пейве** (****; 3 тамыз 1906, Семенцов ауылы, Калинин облысы - 13 қыркүйек 1976, Москва) - совет агрохимигі. КОКП 22-съезінде КОКП ОК-нің мүшелігіне кандидат, КОКП 23-съезінде КОКП ОК-нің мүшесі. 4-7 сайлау КСРО Жоғарғы Советінің депутаты. 5-6 сайлау КСРО Жоғарғы Советінің Ұлттар Советінің председательі.

## Биография
*1969 жылы - Социалистік Еңбек Ері 
*1966 жылы - КСРО ҒА-ның академигі
*1946 жылы - Латыш КСР ҒА-ның академигі
*1940 жылдан - КОКП мүшесі
*1931 - 1944 - жылдар арасында Бүкіл одақтық ғылыми-зерттеулік зығыр институтында  жұмыс істеді
*1942 - 1944 - жылдар арасында Бүкіл одақтық ғылыми-зерттеулік зығыр институтының  болды
*1944 - 1950 - жылдар арасында Латва ауыл шаруашылығы академиясының ректоры
*1951 - 1959 жылдар арасында - Латва КСР ҒА-ның президенті
*1963 жылы - КСРО ҒА-ның К.А.Тимирзаев атындағы Өсімдіктер физиологиясы институтының биохимия және микроэлементтер лабараториясын басқарды
*1971 жылдан - КСР ҒА-ның жалпы биология бөлімінің академиялық-секретары
*1929 жылы - К.А.Темирязев атындағы ауыл шаруышылығы академиясын бітірген

## Белгілі еңбегі
*Пейве Ян Вольдемаровичтің* негізгі еңбектері микроэлементтердің (бор, мыс, молибден) және калий, алюминий биохимиясына арналды.

## Сыйлықтары
Микроэлементтерді зерттеулер жөніндегі еңбектеріне Лениндік сыйлық берілді (1964).  4 рет Ленин орденімен, 5 басқа орден және медальдармен марапатталған. К.А.Темирязев атындағы ауыл шаруышылығы академиясын бітірген (1929).

## Сыртқы сілтемелер
*Пейве Ян Вольдемарович
*Үлкен биографиялық энциклопедиясы
*Пейве Ян Вольдемарович академик (некролог) 

## Дереккөздер

Санат:3 тамызда туғандар
Санат:13 қыркүйекте қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:КСРО Ғылым Академиясының академиктері
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Лениндік сыйлықтың иегерлері
Санат:КСРО биохимиктері
Санат:КОКП мүшелері
Футболдан Аустралия чемпионаты

**А-Лига ()** - Аустралия футболының ең жоғарғы дивизионы.

## А-Лига 2014-15

Ағымдағы маусымда А-Лигаға қатысып жатқан клубтар

* Аделаида Юнайтед (Аделаида)
* Брисбен Роар (Брисбен)
* Веллингтон Феникс (Веллингтон)
* Вестерн Сидней Уондерерс (Сидней)
* Мельбурн Виктори (Мельбурн)
* Мельбурн Сити (Мельбурн)
* Ньюкасл Джетс (Ньюкасл)
* Перт Глори (Перт)
* Сентрал Кост Маринерс (Госфорд)
* Сидней (Сидней)

## Жеңімпаздар

## Сұрмергендер

## Барлық жүлдегерлер тізімі ''(2005-2015)''

Санат:Футболдан Аустралия чемпионаты
Санат:Аустралиядағы футбол
Владимир Яковлевич Первицкий

**Первицкий Владимир Яковлевич** (18.12.1928 жылы туған, Чаплыгин хуторы, қазіргі Краснодар өлкесі, Кавказ ауданы) - ауыл шаруашылығы өндірісінің жаңашыл-механизаторы. *Владимир Яковлевич Первицкий* звеносының жұмыс тәжірибесі колхоз, совхоздың кеңінен қолданылуда. КПСС 23-съезінің делегаты, 6-сайлау СССР Жоғарғы Советінің депутаты.

## Биография
*1959 жылы - Кубан ғылыми-зерттеулік институтының трактор және ауыл шарушылығы машиналарын сынау тәжірибе шаруашылығында механикаландырылған звено жетекшісі 
*1961 жылы - Социалистік Еңбек Ері 
*1962 жылы - РСФСР-дің еңбек сіңірген механизаторы 
*1962 жылдан - КПСС мүшесі
*1968 жылы - Владимир Яковлевич Первицкийдің звеносы жүгері өсіру жұмысын толық механикаландырып, 1631 гектар жерге ауыл шаруашылығы дақылдарын, оның ішінде 606 гектар жерге жүгері егіп, әр гектарынан 63,6 центнер собық жинады

## Марапаттары
Ленин комсомолы сыйлығын алды, Ленин ордені, Октябрь Революциясы ордені, басқа 2 орденмен және медальдармен марапатталды.

## Дереккөздер

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Виктор Перло

**Перло Виктор** (****, 15.05.1912 жылы туған, Нью-Йорк) - американ экономисі және публицисі.

## Биография
1912 жылы - *Перло Виктор* туылды
1931 жылы - Колумбия университетін бітіргеннен кейін экономикалық және статистикалық зерттеулермен шұғылданды.

### Хоббиі
Шахмат ойнау, альпинизм, теннис және фортепианода ойнау.

## Жұмыс орны
2-дүниежүзілік соғысқа дейін Сауда министрлігінде, соғыс кезінде - Баға мәселелері жөніндегі басқармада, кейінірек - Финанс министрлігінде қызмет істеді. Қазіргі кезде АҚШ Компартиясы Ұлттық комитеті экономикалық соғыстан кейінгі даму проблемаларына, АҚШ финанс капиталын талдауға, АҚШ экономикасының милитарлануы, қарусыздану т.б. мәселелерге арналған.

## Шығармалары
*Перло Виктордың* көптеген еңбектері орыс тіліне аударылған.

**Автордың 13 кітабы және мақалалары:**
*«American Imperialism» (1951)
*The income «revolution» (N. Y., 1954)
*«Оңтүстік АҚШ-тағы негрлер ауыл шаруашылығы» (М., 1954)
*«The Empire of high finance» (New York, 1957),
*«АҚШ және СССР арасындағы экономикалық жарыс» (М., 1960)
* және қарусыздандыру мәселелері (М., 1961)
*Милитаризм және өнрекәсіп (М., 1963)
*(The Unstable Economy: Booms and Recessions in the United States since 1945)
*Dynamic Stability: The Soviet Economy Today (1980)
*«Superprofits and Crises: Modern US Capitalism» (Нью-Йорк: International Publishers, (1988)
*Economics of Racism II (International Publishers, 1996)
*People vs. Profits, Volume I: The Home Front (2003), (АҚШ ішкі істері бойынша  В. Перлоның мақалалар жинағы)
*People vs. Profits, Volume II: The United States and the World (2006)

## Жанұясы
1943 жылы ол бірінші әйелі Кэтринмен ажырасты. Ол Кэтринмен 10 жылы тұрған. Одан соң ол екінші әйелі Элленге үйленді. Элленмен өмірінің соңына дейін некеде болды. Қызы - Кэти, Ұлдары - Стэнли және Артур.  

## Дереккөздер
Ленино

**Қазақстан**:

* Ленин – Қостанай облысы Қарасу ауданындағы ауыл.
* Ленин – Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл.
* Ленино – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл.
* Ленино – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы Абат ауылының бұрынғы атауы.
* Ленино – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы Бике ауылының бұрынғы атауы.
* Ленино – Шымкент қаласындағы шағын аудан.

**Башқұрстан**:

* Ленино — Башқұртстанның Чекмагушев ауданындағы ауыл.
Екатерина Владимировна Стриженова

thumb|Екатерина Стриженова (2009)
**Екатерина Владимировна Стриженова** (20 наурыз 1968, Мәскеу, КСРО) — ресейлік актриса және тележүргізуші.

## Өмірбаяны
Екатерина Стриженова (Токмань) 1968 жылдың 20 наурызында Мәскеу қаласында дүниеге келді.

Әкесі - Владимир Илларионович, журналист, жазушы. Екатерина 6 жаста болғанда, әкесі көз жұмды. Анасы - Валентина Яковлевна, филолог. Басында орыс тілін шет тілі ретінде алып, сабақ берген. Күйеуінің өлімінен кейін, 36 жасында жалғыз екі баласымен қалды.

Бала кезінен бастап, Катя балаларға арналған бағдарламаларды жүргізе бастады. Сол кезде ата-анасы "Калинка" деген мәскеулік балалар би ансамбльіне берді.

Жас актриса Екатерина Токманьның дебюті 1984 жылы шыққан,"Көшбасшы" атты мелодрамадағы, 9 сынып оқушысы Тани Корнилованың рөлі болды. Бұл мелодраманың режиссері - Борис Дуров. Сочи қаласындағы түсірілімдерде өзінің болашақ жары - Александр Стриженовпен танысты. Жары екеуі мелодрамада басты рөлдерде түскен.

Мәскеулік мәдениет институтының режиссерлік факультетті бітірді.

Антон Чехов атындағы театрдың "Жер асты теміржолы" және "Гамлет" спектакльдерінде ойнады.

1997 жылдан бастап "Бірінші арнада" болатын "Қайырлы таң" атты бағдарламаның жүргізуші.

1997 жылы, әнші және композитор Александр Шевченконың "Бәрі сен қалағандай болады" және "Өзіне ғана" деген бейнебаяндарында түскен.

2010 жылдан бастап 2011 жылға дейін "ITALIA — Made in Italy" журналының бас редакторы болып жұмыс істеген.

## Шығармашылығы

### Телевизиядағы жұмысы
Қазіргі таңда "Қайырлы таң" бағдарламасын жүргізеді.

"Colgate Total" тіс пастасының жарнамасында түскен.

"Олар және біз" ток-шоуының жүргізушісі (2013-2014).

### Театрдағы рөлдері
* «Шерткіш» — *Маша  *
* «Құрмет көрсету» — *Санни Хейнз *
* «Гамлет» — *Офелия* (Антон Чехов атындағы театр)
* «Жер асты теміржолы» — ... (Антон Чехов атындағы театр)
* «Көңілдес әйелінің ұлдары»
* «Қалыпсыз қыз. Қалыпсыз қыз? Қалыпсыз қыз!!!»
* «Ханым» — *Ольга* («Арт-Серіктес ХХI»),
* «Таңдаулар күні» — *Виктория Александровна*



Санат:Ресей актрисалары

Санат:1968 жылы туғандар
Санат:Мәскеуде туғандар
Санат:Ресей тележүргізушілері
Санат:20 наурызда туғандар
Софья Львовна Перовская

**Перовская Софья Львовна** (1[13].09.1853, Петербург, - 3[15].04.1881, Петербург) - орыс революционері, халықшыл. Дворян отбасында дүниеге келген. 

180px|right|thumb|Соттағы С. Перовская және А. Желябов

## Биография
*1869 жылы - Петербургтегі Аларчинск әйелдер курсына оқуға түседі. 
*1870 жылы - әкесімен келісе алмай, үйінен кетіп қалады. Кейін халықшылдармен бірге деревняларға шығып, Самар, Тверь, Симбирск губернияларында жұмыс істеді, революциялық қызмет атқарды. 
*1878 жылы - полиция қолына түсіп, Оленцк губерниясындағы Поленецке жер аударылды. Жолда қашып шығып, жасырын революциялық жұмыс жүргізді. 
*1879 жылы - *Софья Львовна Перовская*  Воронеж съезіне қатысып, «Халық еркі» атқару комитетінің мүшеліге сайланды. 

## Еңбегі
Харьковте саяси тұтқындарды босатуды ұйымдастырды. Студенттер, әскери қызметкерлер, жұмысшылар арасында партиялық насихат жұмысын жүргізді, «Жұмысшы газетін» ұйымдастыруға белсене араласты. «Халық еркі» комиссиясының мүшесі. Патша Александр II - ні өлтіру әзірлігіне қатысты.

## Өмірден озуы
1881 жылы 10 наурызда тұтқынға алынып, дарға асу жазасына кесілді.

## Тұлға туралы фильмдер
*«Софья Перовская» — фильм, Мосфильм, 1967 жыл
*«Единственная любовь дочери губернатора» (режиссёр Елизавета Трусевич, кинокомпания «СтоЛент», 2009).

## Сыртқы сілтемелер
*Үлкен совет энциклопедиясынан мақала(Орысша) 
*Неге Перовская Софья Львовна террорист атанды?(Орысша)
*Анасына жазған хаты(Орысша)
*Перовская және Желябов. Махаббат, Күрес, Өлім     

## Дереккөздер

Санат:13 қыркүйекте туғандар
Санат:15 сәуірде қайтыс болғандар
Жюль Перро

**Перро (Perrot) Жюль Жозеф** (18.08.1810, Лион, - 24.08.1892, Параме, Иль және Вилен) - француз балет артисі, балетмейстер. Романикалық балет саласындағы аса көрнекті хореографтардың бірі. Классикалық би бойынша *О.Вестристен* сабақ алды. 

## Биография
*1830 жылы - Өнер жолын Лондоннан бастады. 
*1830 - 1835 жылдары - Париж Операсында биледі. 
*1834 - 1848 жылдары - Лондондағы Корольдық театрда қызмет етті
*1848 - 1859 жылдары Россияда (Петербургте) қызмет етті. 

## Қойған негізгі балеттері
**Ч.Пуньидің:** 
*«Ундина»
*«Эсмеральда» (1843 - 1844)
*«Катаринасы» (1846) т.б. 

## Балетмейстер
*1836: «Тарантелла» (Лондон)
*1841: «Жизель» (Париж)
*1842: «Вечерний карнавал» (Лондон)
*1844: «Эсмеральда» (Лондон)
*1845: «Па-де-катр» (Лондон)
*1846: «Парижский приговор» (Лондон)
*1848: «Четыре времени года» (на музыку Ц. Пуни, Лондон)
*1849: «Фауст» (Милан, «Ла Скала»)
*1852: «Война женщин, или Амазонки девятого века» (Санкт-Петербург)
*1854: «Фауст» (Санкт-Петербург)
*1854: «Маркобомба» (Санкт-Петербург)
*1855: «Маркитантка» (Сен-Леону, Санкт-Петербург)
*1856: «Мраморная красавица» (Санкт-Петербург)
*1858: «Корсар» (Санкт-Петербург)

## Өнер жолынан аластуы
Әдеби шығармалардың мазмұнына терең бойлап отырып, *Перро Жюль Жозеф* сахналық күшті, жарқын характерлер жасады. 1859 жылы Россиядан кеткеннен кейін, театрдан қол үзді.

## Әдебиеттер
*Крассовская А., Русский балетный театр от возникновения до середины XIX века, Л.-М., 1958 

 

## Дереккөздер
Жонглерлік өнер

**Жонглерлік өнер**– цирк өнерінің бір түрі; үш немесе онан да көп затты белгілі бір ырғақпен лақтырып және қағып алып қолда ойнату машығы.

## Дереккөздер

Санат:Цирк жанрлары
Сембай Бердімұратов

right|frameless
**Сембай Бердімұратов** — 1921 жылы Гурьев облысының "Тегісшіл" ауылында дүниеге келген.

Байұлы тайпасы Адай руы Құнанорыс бөлімінен шыққан.
## Майдангер

1942-1945 жылдарда пулеметші және танктерді ататын зеңбіректердің дәлдеушісі болып Ұлы отан соғысына қатысқан. Жауынгерлік үш орден, бірнеше медальдардың иесі.

## Ұстаз

Ұзақ жылдар бойғы жемісті еңбегі үшін "Қазақ КСР халық ағарту ісінің үздігі", " КСРО халық ағарту ісінің үздігі" атақтары берілген.

## Қаламгер

КСРО халық жазушылар одағының мүшесі. Мезгілінде Гурьев облысының, Махамбет аудандық "Малды өңір" газетінде шығармашылық жұмыспен айналысқан. "Білім және Еңбек" журналының, 1982 жылы өткізілген байқауның лауреаты.

## Мәдениет қызметкері

Атырау облысы, Махамбет ауданының орталығында қазақтың белгілі ақыны, батыр Махамбет Өтемісұлы атындағы тарихи-өлкетану мұражайын ұйымдастырып, оған республикалық дәреже бергізіп, 2002 жылға дейін сол мекеменің директоры болып қызмет еткен.

## Ақындық жолында

1939 жылы Гурьев облысы жас ақындарының слетіне қатысқан. Бұрын "Жайқоңыр", "Дала дауысы", Жастық әуені" жыр жинақтарында топтама өлеңдері шыққан.

Соңғы жылдары, өзінің жеке "Туған жер тынысы", "Өмір кезеңдері", "Тағдыр таңбаларыә өлеңдер жинақтары жарық көрген. "Атырау қаламгерлерінің шығармалары" топтамасының 15 томы " Сембай" аталып, ақынның өлеңдері шығарылған. 

2004 жылы "Тіршілік тынысы" атты естеліктері басылды.

Сәкең айтыс ақыны. Кенен Әзірбаевтың 100 жылдығына арналған республикалық айтыста Маңғыстау ақыны Тілеумұрат Қожабеков екеуінің  айтысына дәрежелі екінші орын берілген. 

Өзінің бұл өмірдегі жеткен ең биік жетістіктерінің бірі болып, Сембай аға 2005 жылы "Қазақстанның зиялы азаматтары"  энциклопедиясына енгізілген.

"Сезім саздары" атты өлең және әңгімелер жинағы Сембай Бердімұратовтың 85 жасқа толу мерей тойына арнап дайындалған.

Санат:1921 жылы туғандар
Макс Перуц

**Макс Фердинанд Перуц** (**** 19.05.1914 жылы туған, Вена - 06.02.2002, Кэмбридж) - ағылшын биохимигі. Гемоглабин молекуласының кеңістіктегі құрылысын алғаш анықтаған ғалым. *Перуц Макс Фердинанд* нәруыздың құрылысын өзі жетілдірген рентген құрылысты анализ әдісімен зерттеді.

## Биография
*1954 жылы - Лондон корольдік қоғамының мүшесі
*(1932 - 1936) жылдары - Вена университетінде  оқыды, одан Кэмбриджге ауысты
*1940 жылы - Кэмбридж университетінде философия ғылымының докторы
*(1947 - 1962) жылдары - Медицина ғылыми-зерттеу советінде молекулалық биология бөлімін басқарды
*1962 жылдан - Кэмбридж университетінде молекулалық биологиялық лабораториясын басқарды
*1962 жылы - **Дж. Кендрюмен** бірге Нобель сыйлығын алды
*1963 жылы - Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі
*1963 жылы - Австрия ҒА-ның мүшесі

## Негізгі жұмыстары
*Гемоглабин молекуласы, : Молекула және жасуша, М., 1966, бет 7—29.
*1962 жыл. Proteins and Nucleic Acids: Structure and Function.Amsterdam and London. Elsevier
*1990 жыл. Mechanisms of Cooperativity and Allosteric Regulation in Proteins. Cambridge. Cambridge University PressISBN 0-521-38648-9
*1992 жыл. Protein Structure : New Approaches to Disease and Therapy. New York. Freeman (ISBN 0-7167-7021-0)

## Публицистика
*1989 жыл. Is Science Necessary? Essays on science and scientists . London. Barrie and Jenkins. ISBN 0-7126-2123-7
*1997 жыл. Science is Not a Quiet Life : Unravelling the Atomic Mechanism of Haemoglobin.Singapore. World Scientific. ISBN 981-02-3057-5
*2002 жыл. I Wish I’d Made You Angry Earlier.Cold Spring Harbor, New York. Cold Spring Harbor Laboratory Press. ISBN 0-87-969674-5
*2009 жыл. What a Time I Am Having: Selected Letters of Max Perutz edited by Vivien Perutz. Cold Spring Harbor, New York. Cold Spring Harbor Laboratory Press. ISBN 978-08769844-5

## Сыртқы сілтемелер
Нобель комитетінен мәлімет 

## Дереккөздер
Ақырсыз үлкен шама және ақырсыз aз шама

**Ақырсыз үлкен шама** - кері шамасы ақырсыз аз шама болатын шама.

**Ақырсыз aз шама**- шегі нөлге ұмтылатын шама. Егер х—>а жағдай осында f(x) -> 0 болса, онда х=а нүкте аймағында f(x) функция ақырсыз аз шама деп аталады.

## Дереккөздер


Санат:Математика теоремалары
Чехословакия

**Чехословакия**  (, ) — 1918-1993 жылдары Орталық Европада болған мемлекет.

300px|thumb|Чехословакия 1928−1938 жылдары
1938 — 1945 жылдары Чехословакия аумағында герман Богемия және Моравия протектораты болды және Словакия, Судет облысы Германия құрамын қосылды, Оңтүстік Словакия және Карпатмаңы Русі — Венгрияға, Тешиндік Силезия — Польшаға ( 1939 жылдан — Германияға). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ГДРмен, ГФРмен, Поляк Халық Республикасымен, Аустриямен, Мажар Халық Республикасымен және КСРОмен шектесіп жатты.

; Ресми атаулары
* 1918−1938 — **[[Бірінші Чехословак Республикасы|Чехословак Республикасы]]** ( /*ČSR*/, 1920 ж.д. **Чехо-Словак Республикасы /ЧСР/** ( /*ČSR*/,  /*RČS*/)
* 1938-1939 — **[[Екінші Чехословак Республикасы|Чехо-словак Республикасы]] /ЧСР/** ( /*ČSR*/)
* 1945−1960 — **[[Үшінші Чехословак Республикасы|Чехословак Республикасы]]** ( /*ČSR*/)
* 1960−1990 — **[[Чехословак Социалистік Республикасы]] /ЧССР/** ( /*ČSSR*/)
* 1990 — **[[Чехословак Федеративтік Республикасы (1990)|Чехословак Федеративтік Республикасы]] ** (,  /*ČSFR*/).
* 1990−1992 — **[[Чех және Словак Федеративтік Республикасы]] ** (,  /*ČSFR*/).

Санат:Еуропа тарихи мемлекеттері