open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тұрышбай Балжанов

**Балжанов Тұрышбай** (1926-1996, Атырау облысы). 1943-1981 жылдары—«Қазақстанмұнай» бірлестігінің ұңғыма ларды күрделі жөндеу кеңсесінде жүмысшы, оператордың көмекшісі, оператор, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Жәнібек Балмұқанов

**Балмұқанов Жәнібек** (1930, Атырау облысы). 1946-1948 жылдары — Комсомол мұнай өндіру кәсіпшілігінде деэмульсатор цехының слесары. 1948-1956 жылдары — Бекбике, Қаратон
мұнай өндіру кәсіпшіліктерінде және Тереңөзек мұнай барлау кеңсесінде жұмысшы, бұрғышының көмекшісі. 1956-1962 жылдары — Құлсары бұрғылау  кеңсесінің Жантай бұрғылау  бөлімшесінде, Мақат бұрғылау  кеңсесінің Алтыкөл бұрғылау  бөлімшесінде қондырғы моторисі. 1962-1985 жылдары — Прорва бұрғылау  кеңсесінде бұрғы қондырғысының дизелист-моторисі. 1985 жылдан зейнеткер. 3-дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әскер Балтабаев

**Балтабаев Әскер** (1938, Батыс Қазақстан облысы). 1957-1986 жылдары - Тущықұдық геологиялық барлау экспедициясының №3 партиясында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы,
бұрғылау  шебері. 1986-1990 жылдары - Шетпе гидрогеология экспедициясында бұрғылау  шебері. 1990-1993 жылдары - «Ембімұнайгеофизика» тресінде бұрғышы. 1993 жылдан зейнеткер. 3-дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Өтеп Балғымбаев

**Балғымбаев Өтеп** (1917-1966, Атырау қаласы). Өзен, Жетібай кен орындарын игеруте тікелей қатысқан. Фин және Ұлы Отан соғыстарына қатысушы. Атырау мұнай техникумын (1938),
Қазақстан КП Орталық Комитеті жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген (1952). 1945-1952 жылдары — Қазақстан КП Мақат аудандық комитетінде нусқаушы, 2-хатшы. 1952-1959 жылдары — Қазақстан КП Жылыой аудандық партия комитетінде I хатшы, Атырау облыстық комитетінде бөлім меңгерушісі. 1959-1963 жылдары — Атырау қалалық атқару комитетінің төрағасы. 1963 жылдан «Қазақстанмұнай» бірлестігі бастығының орынбасары. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі»ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Барыльник Александр Александрович

**Барыльник Александр Александрович** (1932, Ресей). Грозный мұнай институтын бітірген (1955). 1955-1972 жылдары — «Сталинградмұнайгазбарлау» тресі Аргедин бұрғылау  жұмыстары басқармасында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау  шебері, бұрғылау  бөлімшесінде аға инженер, мұнара құрастыру цехының бастығы, бұрғылау  кеңсесінде бас инженер, басқарманың бас инженері. 1972-1974 жылдары — Алжирде шетелдік іссапарда больш кайтты. 1974-1995 жылдары — «Атыраумұнайгазгеология» бірлестігінде басқарма бастығының орынбасары, Орталық инженерлік-технология қызметі бастығы, Мунара қурастыру кеңсесінің директоры, бірлестіктің бас инженері, «Ембімұнай» ендірістік бірестігі Балықшы мұнара құрастыру кеңсесінің директоры. 1995 жылдан зейнеткер. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен және медалъдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:КСРО мұнай өндіру ісінің үздіктері
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Құмар Балжанов

**Балжанов Құмар** (1928, Атырау облысы). КСРО Құрметті мұнайшысы (1970). Қазақ КСР-інің Еңбек сіңірген мұнайшысы (1978). Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының иегері
(1994). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1957). 1957-1961 жылдары —Доссор, Мақат ірілендірілген мұнай өндіру басқармаларында ұңғыма ларды жер асты жөндеу бригадасының операторы, шебері, цехта аға инженер. 1961-1966 жылдары — Сағыз, Доссор ірілендірілген мұнай өндіру басқармаларында бас инженер. 1966-1972 жылдары — «Прорвамұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының бастығы. 1972-1983 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігінде бас инженер. 1983—1994 жылдары — «Жайықмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында бастық. 1994 жылдан зейнеткер. Еңбек Қызыл Ту, Халықтар достығы ордендерімен және медальдармен марапатталған. 2004 жылдан «Мұнайшы» қоғамдық қорының Қамқоршылық кеңесінің мүшесі.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Қажиғали Балмұқанов

**Балмұқанов Қажиғали** (1896-1984, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1922-1956 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігі Доссор, Бекбике, Комсомол мұнай кәсіпшілігі басқармасында ұңғыма ларды жер асты жендеу жұмыстары бригадасының операторы, мұнай өндіру операторы.

Ленин орденімен (1951) және «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (1947). 
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:1896 жылы туғандар
Санат:1984 жылы қайтыс болғандар 
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Құсетдінов Ғазиз

**Құсетдінов Ғазиз** - Бұрғылау жұмыстары тресінде бұрғышының көмекшісі. Ленин орденімен марапатталған (1952).
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Сисен Басиғариев

**Басиғариев Сисен** (1897-1954, Атырау облысы). 1916-1954 жылдары — Ракуш мұнай қотару зауытынды ат айдаушы, КНР тресі Тереңөзек, Айранқул бұрғылау  алаңдарында жұмысшы, бұрғышының көмекшісі, крелиустік бұрғылау  кеңсесінің бұрғышысы, бұрғышы, бұрғылау шебері. Еңбек Қызыл Ту орденімен (1952) және «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ғалия Батанова

**Батанова Ғалия** (1938, Атырау облысы). 1956-1989 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігі Доссор мұнай кәсіпшілігі басқармасында оператордың көмекшісі, қабаттарға су жіберу цехының операторы. 1989 жылдан зейнеткер. «Қүрмет белгісі» орденімен (1975) және «Ерен еңбегі үшін» медалімен (1974) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Құсетдінов Жиенғали

**Құсетдінов Жиенғали** (1903-1992, Батыс Қазақстан облысы). 1921-1927 жылдары - Мақат МК-де жүмысшы. 1927-1958 жылдары - «Қазмұнайбарлау» тресі Құлсары барлау бұрғылау кеңсесі бұрғышысының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері. Ленин орденімен және медальдармен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Құсниев Бағытжан

**Құсниев Бағытжан** (1935, Атырау облысы). Атырау политехникумын (1954) және БСО- ПИ-ды (1976) бітірген. 1954-1974 жылдары -«Қазмұнайгеофизика» тресінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, техник, аға техник, бригада шебері, аға инженер, жөндеу шеберхана- сы басқармасының бастығы. 1974-1984 жылдары - «Қазмұнайгазбарлау» тресінде бұрғылау женіндегі аға инженер, тампонаж цехының бастығы, автокөлік басқармасының бастығы. 1984- 1993 жылдары - «Гурьевмұнайгазгеология» ӨБ кәсіподақ комитетінің терағасы. 1993-1994 жылдары - «ҚазГБҒЗИ»-ы Атырау тәжірибелік-әдістемелік экспедициясының бастығы. 1994-1996 жылдары - Батыс Қазақстан экспедициясы бастығының ұңғымаларды геофизикалық зерттеу женіндегі орынбасары. 1997 жылдан зейнеткер. «Еңбек ардагері» (1987), «Еңбектегі ерлігі ушін» (1983) медалдарымен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Владимир Петрович Батурин

**Батурин Владимир Петрович** (27.09.1902, Ставрополь-7.11.1975, Мәскеу) - Геология-минералогия ғылымдарының докторы (1942), профессор. КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері (1948). 

Орал-Жем және Орал-Еділ аймақтарының геологиясын, мұнайлылығын зерттеу жұмыстарына басшылық етті. Негізгі ғылыми еңбектері шөгінді жыныстардың петрографиясы және тарихи геология мәселелеріне арналған. Қазба қалдықтары жоқ шөгінді жыныстарды зерттеу әдісін тапқаны үшін 1937 жылы Халықаралық геологиялық конгресс оған Спандияров атындағы сыйлық берді. Негізгі еңбектері: «Терригенді компоненттерге арналған палеогеография» (1937), «Терригенді компоненттер бойынша геологиялық тарихқа петрографиялық талдау» (1947).

## Дереккөздер


Санат:27 қыркүйекте туғандар
Санат:1902 жылы туғандар
Санат:Ставропольде туғандар
Санат:7 қарашада қайтыс болғандар
Санат:1945 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:КСРО геологтары
Санат:Ресей саяхатшылары
Санат:Геология-минералогия ғылымдарының докторлары
Санат:Ресей ғылым академиясының Геологиялық институты қызметкерлері
Шектібай Бармақов

**Бармақов Шектібай** (1916— 1977, Атырау облысы). Мартыши кен орнын туңғыш ашушы. Ұлы Отан соғысына қатысушы. 1936-1939 жылдары - Қосшағыл мұнай өндіру кәсіпшілігінде
бұрғылау  жүмысшысы. 1946-1968 жылдары - Мақат бұрғылау  кеңсесінің Қосшағыл, Мұнайлы, Даңғар, Таңатар, Мәтен, Мартыши мұнай барлау аландарында, «Маңғыстаумұнайгазбарлау» тресі Жетібай мұнай барлау экспедициясының Жетібай, Қарамандыбас, Тасболат алаңдарында бұрғышының көмекшісі, бургылау шебері. 1968-1976 жылдары - Биікжал терең бұрғылау  мұнай барлау экспедициясында СГ-2 бұрғылау  қондырғысының бастығы. «Құрмет Белгісі», 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жулдыз» ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әлібай Құсайынов

**Құсайынов Әлібай** (1947 жылы туған). Герес кен орнын алғаш ашқан. Қазақ политехниикалық институтын бітірген (1978). 1976-1989 жылдары - Жаңатас геологиялық-барлау экспедициясы өндірістік- техникалық бөлімінің бастығы, бас инженері, экспедиция бастығы. 1989-1992 жылдары - Қазақ КСР Геология министрлігі барлау-өндіру экспедициясының бастығы. 1992-1994 жылдары - ҚР геология және жер қойнауын қоргау министрлігі басқармасы өндірістік бөлімінің бастығы. 1994-1999 жылдары - сервистік қызмет көрсету кеңсесінің директоры, инфрақұрылымдық жобалар басқармасының бастығы, «Қазақстанкаспийшельф» Мемлекеттік компаниясының директоры. 1999-2000 жылдары «Қазақойл-Сервис» ЖШС директорының орынбасары. 2000-2002 жылдары - «Қазақойл» ЖАҚ менеджері. 2003-2004 жылдан - «ҚазмұнайТеңіз» ХМКЖАҚ департамент әкімшілігінің директоры. 2004 жылдан «ҚазмұнайГаз-Сервис» ЖШС бас директорының орынбасары.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар

Санат:1947 жылы туғандар
Рафхат Бахтияров

**Бахтияров Рафхат** (1935, Батыс Қазақстан облысы). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1964). Қарашығанақ және Теплов-Токарев кен орындарын туңғыш ашқан. 1964-1996 жылдары — «Оралмұнайгазгеология» акционерлік қоғамы Орал мұнай-газ барлау экспедициясында инженер-геолог, аға геолог, бургылау жұмыстарын оперативтік басқару қызметінде аға инженер, бөлімнің аға геологі, аға геолог, тақырыптық партияның бастығы, геология бөлімінің бастығы, экспедицияның бас геологі. 1996 жылдан зейнеткер. «Құрмет Белгісі» орденімен және «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Құспанғалиева Зәуреш

**Құспанғалиева Зәуреш** (1933, Атырау қаласы). Гурьев мұнай техникумын (1955), БСОПИ (1964) бітірген. 1955-1964 жылдары - «ҚазақстанЕмбімұнай» бірлестігінде оператор, техник, ұңғымаларды зерттеу инженері. 1964-1974 жылдары - бақылау-интерпретатор тобының геофизик-интерпретаторы, аға геофизигі. 1974-1988 жылдары - Гурьев ұңғымаларды геофизикалық зерттеу партиясында бақылау-интерпретаторлар тобының бастығы. 1988 жылдан зейнеткер. «Еңбек ардагері» медалымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Алексей Михайлович Кабанов

**Алексей Михайлович Кабанов** (1911 жыл, Әзербайжан КСР) — кеңестік және қазақстандық мұнайшы, АМӨЗ-дің бұрынғы директоры.

## Өмірбаяны
Кабанов Әзербайжан индустралдық институтын бітірген (1935). 

1948 жылдан 1954 жылға дейін ол АМӨЗ директоры. 

## Марапаттары
Кабанов Еңбек Қызыл Ту орденімен, екі мәрте Құрмет белгісі орденімен және түрлі медальмен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Әзербайжанда туғандар
Хакім Бәжбенов

**Бәжбенов Xакім** (1892-1969, Атырау қаласы). 1914-1925 жылдары — Доссор мұнай өндіру кәсіпшілігінде бұрғылау  жұмысшысы, механика шеберханасында ұста. 1925-1938 жылдары — Мақат мұнай өндіру кәсіпшілігі механика шеберханасында ұста. 1938-1942 жылдары — Доссор мұнай кәсіпшілігінде шаруашылық бөлімінің меңгерушісі. 1942-1944 жылдары — Доссор
кәсіпшілігінде поселкелік Кеңестіңтөрағасы. 1944-1947 жылдары — Доссор, Қошқар мұнай өндіру кәсіпшіліктеріндешаруашылықбелімініңмеңгерушісі. 1947-1953 жылдары — Қошқаркәсіпшілігінде поселкелік Кеңестің төрағасы. Ленин орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Эдуард Батырбаев

**Батырбаев Эдуард** (1958, Өзбекстан). Техника ғылымдарының кандидаты (1985), доцент. Қазақ политехникалық институтын бітірген (1980). 1985-1991 жылдары — Қазақ политехникалық институтында ассистент, аға оқытушы, деканның оқу ісі жөніндегі орынбасары, мұнай факультетінің доценті. 1991-1992 жылдары — Жетібай бұрғылау  жұмыстары басқармасында ғылыми тағылымдамада болған. 1992-1997 жылдары — «Дәстүр» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің директоры. 1997-1998 жылдары — «Казақойл-Коммерция»жауапкершілігі шектеулі серіктестігі орталықтандырылган сатып алу департаментінің директоры. 1998-2001 жылдары — «Қазақойл» Ұлттық мұнай компаниясында материалдық-техникалық жабдықтау департаментінің директоры, «Өзенмұнайгаз» ашық акционерлік қоғамының президенті. Қазір жекеменшік бизнесте, кеңесші.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбутәлі Бекбосынов

**Бекбосынов Әбутәлі** (1922-1999, Атырау облысы). 1936-1941 жылдары - Қосшағыл МАБ жұмысшы, мұнай өндіруоператорыныңоқушысы, оператор. 1941-1960 жылдары - «Құлсарымұнай» МГӨБ мұнай өндіру операторы, аға оператор, шебер, цех инженері. 1960-1987 жылдары - инспектор, аудандық әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінің меңгерушісі. Қызыл Жұлдыз, I дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Құспанов Шұғай

**Құспанов Шұғай** (1926-1990, Атырау қаласы). Атырау политехникалық техникумын бітірген (1963). 1945-1990 жылдары - Батыс Қазақстан геология басқармасы Доссор АКК жүргізуші, слесарь-жөндеуші, «Атыраумұнайгеология» бірлестігі Оңтүстік Ембі МБЭ-да бригада шебері, прораб, мұнара құрастыру цехында аға механик, арнаулы техника цехының бастығы. «Еңбектегі ерлігі үшін» медалымен марапатталған (1982).
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Құттыбаев Исағали

**Құттыбаев Исағали** (1925, Атырау облысы). Доссор ФЗО мектебін бітірген. Ұлы Отан соғысына қатысқан (1944-1950). 1950-1986 жылдары-Доссор автожөндеу зауытының слесары, Қосшағыл МАБ-да слесарь, механик, автоколонна бастығы, автогараж меңгерушісі. 1986 жылдан зейнеткер. II дәрежелі Отан соғысы орденімен, «Ерен еңбегі үшін» медалымен (1952) және әскери медальдармен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Рүстем Бектұров

**Бектұров Рүстем** (1963, Атырау қаласы). Экономика ғылымдарының кандидаты. ММУ бітірген (1985). 1985-1992 жылдары - ҚарМУ философия және политэкономия кафедрасының
оқытушысы. 1992-1996 жылдары -«Бутя» ЖШС коммерциялық директоры, «Қазкоммерцбанк» АБ басқарма төрағасының орынбасары, «Қазақстанәуежолы» ҰК-нің сенім жүктелген басқарушысы. 1996-1999 жылдары - «Эйр Қазақстан» ЖАҚ басқарма төрағасы, президенті, «Алаутранс» президент!. 2000-2003 жылдары - «KTG Distribution» ААҚ директорлар кеңесінің төрағасы, Павлодар мұнай химиясы зауыты ЖАҚ атқарушы директоры, «ҚазРосГаз» ЖАҚ бас директорының орынбасары. 2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ОБ» АҚ бас директорының орынбасары.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сарым Бәшеков

**Бәшеков Сарым** (1936, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумын бітірген (1964). 1954-1963 жылдары — Қаратон мұнай өндіру кәсіпшілігінде бұрғылау  жұмысшысы, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 1963-1983 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігі Прорва бұрғылау  кеңсесінде бұрғылау шебері, апат жағдайындағы шебер, күрделі жұмыстар инженері, бұрғылау  цехының бастығы. 1983-1991 жылдары — Теңіз кен орнында бұрғылау  цехының бастыгы. 1991 жылдан зейнеткер. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медалдармен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Шайхы Бегайдаров

**Бегайдаров Шайхы** (1923, Атырау облысы). КСРО мұнай өндіру өнеркәсібінің үздігі. 1941—1947 жылдары — Индер борат кенішінде электр монтері оқушысы, монтер, электрик. 1947-1983 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігі Арнаулы жендеу қурылыс басқармасында қалаушы, экспедитор, тракторшы, қубырды курделі жендеу цехының экскаватор машинисі. 1983 жылдан зейнеткер. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ожақай Бегалиев

**Бегалиев Ожақай** (1927-1985, Атырау қаласы). Қазақ КСР-інің Еңбек сіңірген геолог-барлаушысы(1977). Мәскеумұнай институтын бітірген (1961 ).1946-1956 жылдары — «Қазақмұнайбарлау» тресіндегі геология-іздестіру кеңсесі крелиустік барлау партиясының бастығы. 1956-1964 жылдары — Батые Қазақстан геологиялық барлау басқармасында ірілендірілген қурылымдық іздестіру барлау партиясының бастығы, аға геологі. 1964-1972 жылдары — Атырау геология-іздестіру мұнай экспедициясының бастыгы. 1972-1985 жылдары — Каспий маңы мұнай барлау терең бұрғылау  экспедициясының бастығы, «Қазақмұнайбарлау» басқармасы бастығының орынбасары. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мақаш Бегеев

**Бегеев Мақаш** (1943, Атырау облысы) - мұнай-газ саласының қызметкері. 
## Өмірбаяны
Әзірбайжан мұнай және химия институтын бітірген (1973). 

1967-1968 жылдары — Маңғыстау газ өндіру басқармасында оператор.

1973-1981 жылдары — «Жетібаймұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында шебер, ауысым бастығы, аға механик. 

1981-1989 жылдары — Маңғыстау облыстық халықтық бақылау комитетінде, Шевченко қалалық партия комитетінде жауапты қызметкер. 

1989-1991 жылдары — Маңғыстау барлау басқармасында өндірістік-техникалық бөлімінің аға инженері, нұсқаушы. 

1991-1998 жылдары — «Маңғышлақмұнай» өндірістік бірлестігінің экология және қоршаған ортаны қорғау бөлімінің бастығы. 

1998 жылдан «Маңғыстаумұнай» акционерлік қоғамының еңбек және қоршаған ортаны қорғау басқармасының бастығы.

## Марапаттары
Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Мұнайшылар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Бақыт Бейсенов

**Бақыт Бейсенов** (1964, Түрікменстан) - Маңғыстау облысы Қарақия ауданының әкімі (2002 жылдан).

## Өмірбаяны
* Қазақ политехникалық институтын (1991) бітірген.
* Орта Азия университетінің Ақтаудағы филиалын (2001) бітірген.
* 1981-1982 жылдары - Жетісай кешенді химия цехында слесарь-жөндеуші.
* 1984-1989 жылдары - «Жетібай мұнай» МГӨБ ПРО операторы, комсомол комитетінің хатшысы.
* 1989-1991 жылдары - Ералы аудандық комсомол комитетінің бірінші хатшысы.
* 1991-1994 жылдары - Маңғыстау облыстық комитетінің жастар ісі жөніндегі бөлімінің бастығы, Маңғыстау облыстық жастар ісі, туризм және спорт жөніндегі басқармасы бастығының орынбасары.
* 1994-1998 жылдары - Маңғыстау облысы Әкімінің көмекшісі.
* 1998-2000 жылдары - Маңғыстау облыстық әкімшілігінде бастықтың орынбасары, кадрлармен жұмыс және аппаратты ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі.
* 2000-2002 жылдары - Маңғыстау облыстық әділет Кеңесінің төрағасы.
* 2002 жылдан - Маңғыстау облысы Қарақия ауданының әкімі.

## Марапаттары
* «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне - 10 жыл» медалы
* «Қазақстан мұнайының 100 жылдығы» төсбелгісімен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1964 жылы туғандар
Санат:Түрікменстанда туғандар
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Орта Азия университеті түлектері
Санат:Қарақия ауданының әкімдері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Қызылбасов Бешім

**Қызылбасов Бешім** (1874-1933, Атырау облысы). Қосшағыл және Төлес кен орындарын алғаш ашқан (1932). 1926 жылы болашақ мұнайкәсіпшілігі ауданында мұнай жер бетіне шығып тұрған тұстарын табады, сол жерден мазуттанған құмды сынаққа алып, Доссор мұнай кәсіпшілігінде геолог П.Я.Авровқа көрсеткенше асығады. Осыдан соң Авровтың экспедициясы жаңағы жерге қайта келіп, зерттеу жұмыстарын жүргізеді. 1932 жылы №6 барлау ұңғымасында мұнай бұрқағы атқылады және бұл кенорны «Қосшағыл» деп аталады. Геолог содан кейін Телес кен орнын ашты. Оған Қосшағыл және Телес кен орындарының алғаш ашқан деген куәлік беріледі.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Бейсенбай Бейсенғалиев

**Бейсенғалиев Бейсенбай** (1951, Атырау облысы) - мұнайшы. 

Қазақ политехникалық институтын бітірген (1974). 1974-1986 жылдары - «Маңғышлақмұнайгазбарлау» КЭ бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау  шебері, инженер-технолог, аға инженер, аға технолог, бастықтың орынбасары. 1986-1996 жылдары - ЖТҚ бастығы, Ералы өндірістік қызмет көрсету базасының бастығы. 1996 жылдан - «Маңғыстаугеология» АҚ МГБЭ бастығы. «Құрмет» орденімен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1951 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Тамара Ивановна Кагальникова

**Тамара Ивановна Кагальникова** (1949, Алматы қаласы). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1972). 
*1972-1986 жылдары - Қазақ мемлекеттік инженерлік ізденістер институты іздену бөлімінің инженері, Қазақ КСР Геология министрлігі мұнай мен газ геологиясы бөлімінің аға инженері. 
*1986-1988 жылдары - Алматы геофизикалық экспедициясы ӨБ геологы. 
*1988 жылы - «Мұнайбитумдары» Бүкілодақтық мұнай-газ ғылыми-зерттеу институтында бөлім инженері. 
*1989-1992 жылдары - Қазақстан тәжірибелік-әдістемелік экспедициясының тереңдей бұрғылау технологиясы мәселелері партиясында инженер- геолог. 
*1992-1994 жылдары - ҚР ЭжОҚМ көмірсутек шикізатының геологиялық қорларын барлау және болашаққа дайындау басқармасының жетекші маманы, геология мен өндіру басқармасының геологы, I дәрежелі инженері. 
*1994-1998 жылдары - Қазақстан Республикасы мұнай өнеркәсібі министрлігі минералдық-шикізат базасының даму бөлімінің жетекші маманы. 
*1998-2002 жылдары - «Қазақойл» ҰМК мұнай-газ кенорындарын өндіру мен геологиясы департаментінің жетекші геологы. 
*2002 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ геология департаментінің менеджері.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Құттыбаев Тақаш

**Құттыбаев Тақаш** (1918-1973, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1933-1941 жылдары - «Ембімұнай» тресі Қосшағыл мұнай кәсіпшілігінде электр монтердің оқушысы, электр монтері, аға электр монтері. 1946-1978 жылдары - «Құлсарымұнай» МГӨБ Қосшағыл ірілендірілген мұнай кәсіпшілігінде шебер, инженер-энергетик. Қызыл Жұлдыз орденімен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Юрий Георгиевич Казаченко

**Юрий Георгиевич Казаченко** (1935, Атырау қаласы). Грозный мұнай техникумын бітірген (1958). 
*1958-1962 жылдары - Мақат мұнай өндіру кәсіпшілігінде оператор, шебер. 
*1962-1965 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігінің Шұбарқұдық мұнай кәсіпшілігінде, 
*1965-1972 жылдары - «Кеңқияқмұнай» МГӨБ бас инженер. 
*1972-1988 жылдары - партия-кеңес жұмыстарында - Қазақстан Коммунистік партиясы аудандық комитетінің хатшысы, Маңғышлақ облыстық комитетінің бірінші хатшысы, облыстық атқару комитетінің терағасы. 
*1995 жылдан - Ресейдің Қазақстандағы сауда өкілі. 
*2004 жылдан - зейнеткер. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланған. Екі мәрте Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Санат:Қазақстан КП Маңғышлақ облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Темір Бекбаулиев

**Бекбаулиев Tемір** (1921-1999, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысқан.

1939-1941 жылдары — Қосшағыл мұнай кәсіпшілігінде токарьдің үйренушісі, токарь.

1943-1956 жылдары  — Қосшағыл мұнай кәсіпшілігінде комсомол комитетінің хатшысы, қурылыс-монтаж басқармасында кәсіподақ комитетінің төрағасы.

1956-1963 жылдары — Жылыой аудандық тутынушылар одағыныңтөрағасы.

1963-1984 жылдары — Қосшағыл, Құлсары мұнай өндіру басқармаларында директордың орынбасары.

1-дәрежелі Данқ, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Жылыой ауданы тұлғалары
Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Есекен Бекбембетов

**Eсекен Бекбембетов** (1885, Атырау облысы - 1963) - Ембімұнай ардагері. 

## Өмірбаяны
* 1906-1911 жылдары — Ағайынды Нобельдер Серіктестігінде жер өлшеуші, Доссор мұнай өндіру кәсіпшілігі мен Иманғара бұрғылау бөлімшесінің аралығында байланыс желісін жүргізу бригадасының жүмысшысы.
* 1911-1913 жылдары — Доссор мұнай өндіру кәсіпшілігінде мұнай ұңғымасын екпінді бұрғылау жұмысшысы.
* 1913-1915 жылдары — Доссор мұнай өндіру кәсіпшілігінде мұнайды көлік-арбамен жеткізіп тасымалдаушы.
* 1916-1923 жылдары — Сағыз мұнай кен орнында мұнай ұңғымасының бұрғышысы.
* 1923-1936 жылдары — Нармонданақ мұнай кен орны, Сагыз кен орындарында мұнай ұңғымасының бұрғышысы.
* 1936-1949 жылдары — Сағыз кәсіпшілігінде мұнай өндіру операторы.

## Марапаттары
* Ленин ордені
* Еңбек Қызыл Ту ордені
* медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1885 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:1963 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ембімұнай тұлғалары
Санат:Доссор тұлғалары
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Панар Бекбосынова

**Бекбосынова Панар** (1931-1997, Атырау облысы). 1950-1986 жылдары — Құлсары мұнай кәсіпшілігі басқармасында оператор. Еңбек Қызыл Ту (1985), «Құрмет белгісі» (1965) ордендерімен және медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Михаил Васильевич Калашников

**Михаил Васильевич Калашников** (1925, Ресей). Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қазақ КСР- нің еңбек сіңірген мұнайшысы (1975). 1950-1992 жылдары - «Прорвамұнай» МГӨБ Қаратон мұнай кәсіпшілігінде мұнай мен газ өндіру операторы, Тереңөзек учаскесінде мұнай мен газ өндіру шебері, ауысым бастығы, учаске бастығы. 1992 жылдан - зейнеткер. Ленин (1966), Октябрь Революциясы, екінші дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Мұқаш Бекеев

**Бекеев Мұқаш** (1904-1970, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1926-1938 жылдары — «Мақатмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында жұмысшы, кілтші, оператор, аға оператор, мұнай өндіру шеберінің көмекшісі. 1938-1959 — ірілендірілген Қошқар мұнай кәсіпшілігі басқармасында аға оператор, мұнай өндіру бригадасының шебері. Ленин орденімен (1951) және «Ерен еңбегі үшін»медалімен (1968) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Марал Бекежанов

**Бекежанов Марал** (1928, Атырау облысы). Гурьев мұнай техникумын (1949) және Мәскеу мұнай институтын (1956) бітірген.

1945-1958 жылдары — зерттеу бригадасының операторы, техник-геолог, геолог, аға геолог.

1958-1989 жылдары — Мақат бұрғылау  кеңсесінде, Шұбарқұдық, Байшонас мұнай кәсіпшіліктерінде геолог, аға геолог, Мақат мұнай кәсіпшілігі
басқармасында, «Кеңқияқмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында, «Доссормұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында аға геолог. 1989 жылдан зейнеткер.

«Ерен еңбегі үшін» (1970), «Еңбекардагері» (1990) медалдарымен марапатталган.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:1928 жылы туғандар
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Майлан Бекенов

**Бекенов Майлан** (1897-1960, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1915-1936 жылдары - Доссор мұнай өндіру кесіпшілігінде жұмысшы, оператордың көмекшісі, оператор. 1936-1956 жылдары - Қосшағыл мұнай-газ өндіру басқармасында мұнай өндіру операторы, шебері. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Талғат Бекенов

**Бекенов Талғат** (1960, Семей облысы). Семей мал дәрігерлік институтын (1980), БЛКЖООК-нің жанындағы Жоғары мектепті (1989) бітірген. 1989-1992 жылдары — кеншар комсомол
комитетінің хатшысы, Қазақстан ЛКЖО-ның аудандық комитетінің I хатшысы, Қазақстан ЛКЖО-ның жауапты ұйымдастырушысы, Қазақстан ЛКЖО ОК-нің іс басқарушысы. 1992-1994 жылдары — ҚР жастар ісі жөніндегі Мемлекеттік комитеті төрағасының көмекшісі, бөлім бастығы. 1994-1997 жылдары — ҚР Мұнай-газ өнеркәсібі министрлігінде орынбасар, іс жүргізуші. 1997-1999 жылдары — «ҚазақОйл» Ұлттық мұнай компаниясының бас менеджер-әкім. 1999-2002 жылдары — «ҚазақОйл-Сервис» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бас менеджері. 2002-2004 жылдары — «Қазақ мұнай инвестиция компаниясы» акционерлік қоғамының бас менеджері. 2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ОБ» акционерлік қоғамы әкімшілік департаментінің директоры.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Геннадий Павлович Калачев

**Геннадий Павлович Калачев** (1937-1991, Атырау облысы). Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген өнертапқышы және оңтайландырушысы (1966). Атырау мұнай техникумын бітірген (1950). 1950- 1991 жылдары - АМӨЗ термикалық крекинг қондырғысы операторының көмекшісі, операторы, электрмен тұзсыздандыру қондырғысының шебері, бастығы, өндірістік бөлімнің бастығы, бас инженердің техникалық қауіпсіздік жөніндегі орынбасары.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Сағызбай Бекешов

**Бекешов Сағызбай** (1924, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. 1941-1942 жылдары — Ескене мұнай барлау цехында бұрғышының көмекшісі. 1947-1951 жылдары —
«Қазақмұнайбарлау» тресінің геологиялық-іздестіру кеңсесінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау  шебері. 1951-1986 жылдары — Құлсары барлау-бақылау, ұңғыма сынау және тексеру кеңселерінің Қаратон, Төбежік мұнай барлау бөлімшелерінде бұрғышы, бұрғылау  шебері. 1986 жылдан зейнеткер. 2-дәрежелі Отан соғысы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ермек Бекеев

**Eрмек Бекеев** (1933, Ақтөбе облысы) - Қазақ КСР-інің Еңбек сіңірген мұнайшысы (1966). 

## Қызмет жолы
* 1949-1952 жылдары — Жақсымай мұнай өндіру кәсіпшілігінде байланыс монтерінің шәкірті.
* 1952-1956 жылдары — Кеңес Армиясы қатарында азаматтық борышын өтеген.
* 1956-1957 жылдары — «Қазақстан мұнай» бірлестігінің байланыс кеңсесінде монтер.
* 1957-1964 жылдары — Шұбарқұдық мұнай өндіру басқармасында электрмен дәнекерлеуші, оператордың көмекшісі, мұнай өндіру операторы.
* 1964-1988 жылдары — Балықшы барлау бұрғылау басқармасы Мұғалжар маңы мұнай барлау экспедициясының Кеңқияқ алқабында бұрғышының көмекшісі. 
* 1988 жылдан зейнеткер.

## Марапаттары
* «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшылары
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Құсен Бекқұлов

**Бекқұлов Құсен** (1903-белгісіз, Атырау облысы). 1924-1940 жылдары — «Ембімұнай» тресі Доссор кәсіпшілігінде кірпіш зауытында жұмысшы, Доссор кәсіпшілігінде қурылыс кеңсесінің жұмысшысы, каротажды бұрғылау  жүйесінде жұмысшы, бұрғылау  кеңсесінде бұрғышының көмекшісі. 1940-1945 жылдары — «Қазақстанмұнай» комбинаты Сағыз кәсіпшілігінде бұрғылау шебері, шеберхана нұсқаушысы. Ленин орденімен марапатталған (1952).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Субөлгіш

**Субөлгіш** - суды суда ерімейтін фазалардан бөлетін аппарат. Кәсіпшіліктердегі
мұнай дайындау қондырғыларында
өндіруші ұңғымалардан келетін су-мұнай
қоспаларынан суды бөлу үшін пайдаланылады. Жазық және шарлы Субөлгіште су-мұнай
эмульсияларын бөлу гравитациялық жолмен, ал гидроциклондық Субөлгіште центрден тебілетін күштердің әсерімен өтеді.

## Субөлгіш тізбек
Субөлгіш тізбек - ұңғыманың суасты өрнеуі
жабдығының бөлігі. Ол арқылы су астындағы
ұңғыма өрнеуі кеме платформасында
орналасқан бұрғылау қондырғысының ротор
үстелімен жалғастырылады. Ұңғыма ернеуін,
бұрғылау тізбегін, аспаптарды су қабатынан
оқшаулап, тұйық айналымдағы бұрғылау
ертіндісімен теңізде бұрғылау жүргізуді
қамтамасыз етеді. Субөлгіш тізбек диаметрі 400-600 мм,
ұзындығы 8-12 м, құлып арқылы біріктірілетін
құбырлардың жеке буындарынан тұрады.
Ұзындығы бұрғылау нүктесіндегі судың
тереңдігіне байланысты анықталады.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Әбутай Беклиев

**Беклиев Әбутай** (1928-2000, Атырау облысы). Гурьев мұнай техникумын бітірген. 1943-1948 жылдары — Мақат, Қосшағыл мұнай кәсіпшіліктерінде есепші, бухгалтер, бас бухгалтердің орынбасары, бас бухгалтер. 1948-1967 жылдары — Құлсары мұнай барлау кеңсесінде бас бухгалтер, бас экономист. 1967-1973 жылдары — «Құлсарымұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында, Оңтүстік Ембі мұнай барлауэкспедициясында партия комитетініңхатшысы. 1973-1977жылдары — Жылыой аудандық партия комитетінің I хатшы. 1977-1990 жылдары — Оңтүстік Ембі мұнай барлау экспедициясында экономика-жоспарлау бөлімінде бастық, экспедиция бастығының орынбасары. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Михаил Федорович Калинченко

**Михаил Федорович Калинченко** (1933). 1958 жылдан - «Актюбмұнайгазгеология» ӨГБ ұңғымаларды геофизикалық зерттеу партиясының техник-гефизигі, бастығы, ұңғымаларды геофизикалық зерттеу экспедициясының бастығы. 1971 жылдан - зейнеткер. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Төлеп Бекмағамбетов

**Бекмағамбетов Төлеп** (1896-1956, Атырау облысы). Ембі ардагері. 1914-1919 жылдары — Новобогат кәсіпорны ағайынды Нобельдер кәсіпорнында бұрғылаушы-жұмысшы, бұрғылау шы. 1920-1933 жылдары — «Қазмұнайбарлау» тресінің бұрғышысы. 1933-1950 жылдары — Байшонас, Ескене мұнай кәсіпшіліктерінде ұңғыма ларды жер асты жендеу жұмыстары бригадасында аға оператор, шебер. 1950-1953 жылдары — Сағыз мұнай кәсіпшілігі басқармасында аға оператор. Ленин орденімен (1951) және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Нұруахит Бекмамбетов

**Бекмамбетов Нұруахит** (1925 - 1995, Атырау облысы). Бүкілодақтық сырттан оқитын энергетика институтын бітірген (1962). КСРО-ның Құрметті энергетигі (1978). 1944-1945 жылдары —
«Қазақэнергиямұнай» тресінде инженер, шебер. 1945-1946 жылдары — Атырау мұнай өңдеу зауытының жылу энергиясы орталығының шебері. 1946-1960 жылдары — Атырау жылу энергия орталығының директоры. 1960-1986 жылдары — «Атырауэнерго» басқармасының меңгерушісі. «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сақтапберген Бекмұрзиев

**Бекмұрзиев Сақтапберген** (1927, Атырау облысы). КСРО-ның еңбек сіңірген өнертапқышы және рационализаторы. Мәскеу мұнай институтын бітірген (1955). 1943-1945 жылдары — Ескене мұнай өндіру кәсіпшілігінде моторшының шәкірті, ұңғыма ны жер асты жендеу бригадасының кілтшісі. 1955-1958 жылдары — Қошқар мұнай өндіру басқармасында оператор, мұнай өндіру цехының шебері, техника бөлімінің бастығы. 1958-1960 жылдары — Ескене мұнай өндіру кәсіпшілігінің меңгерушісі. 1960-1970 жылдары — Байшонас мұнай өндіру басқармасы техника бөлімінің бастығы, басқарма бастығы. 1970-1987 жылдары — «Доссормұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында өндіріс-техника бөлімі бастығы. 1987 жылдан зейнеткер.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Николай Александрович Калинин

**Николай Александрович Калинин** (1911-1997, Ресей). Геология-минералогия ғылымдарының докторы (1962), Лениндік сыйлықтың лауреаты (1966). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1934). 
*1934-1954 жылдары - Қазақстан мұнай саласының әр түрлі инженерлік-техникалық қызметтерінде жұмыс істеген, соның ішінде 1942-1954 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігінде бас геолог, 
*1954-1964 жылдары - КСРО Мемлекеттік геология комитеті мен КСРО Геология мен жер қойнауын қорғау миинстрлігі мұнай мен газ бөлімінің бастығы. 
*1964-1969 жылдары - БҰҰ-ның эксперті, Үндістандағы мұнай мен газ геологиясы жөніндегі кеңесші. 
*1969- 1978 жылдары - Герман Демократиялық республикасындағы мұнай мен газ іздеу және барлау жөніндегі кеңесші. 
*1978 жылдан - Мәскеу ГЗИ жұмыс істеген. Үкіметтік мадақтамалармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Мұнайшылар
Мұнай қотару (айдау) станциясы

**Мұнай қотару (айдау) станциясы** - мұнай
құбырының тартылымындағы ғимараттар
мен құрылғылар жиынтығы. Мұнайды
қабылдауға, жинақтауға, кейде жылытуға,
үстемелеп айдауға арналған. Мұнай
қабылдауға және сақтауға арналған көлемі
100-20000 м3-ге дейінгі болат қорқоймалар,
мұнай қотаратын арналық сорап агрегаттары, түтікті жылыту пештері, тазарту
қондырғыларының тазарту-жылжыту камералары, технологиялық құбырлар, сонымен бірге электр жабдықтары, автоматика,
телемеханика, байланыс және радиоландыру, канализация, өрт сөндіру және басқа
жабдықтары болады. Мұнай қотару станциялары мұнай құбырының бүкіл тартылымы бойында белгілі қашықтықтарда орнатылады, олар мұнай жылжуының қажетті
жылдамдығын, мұнай құбырының белгілі
уақыт ішіндегі өткізу мүмкіндігін (тәулік, ай,
жыл бойына мың, миллион тонна) қамтамасыз етеді.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Владимир Григорьевич Калмыков

**Владимир Григорьевич Калмыков** (1935, Атырау облысы). № 19 Атырау қолөнер училищесін бітірген (1952). 1952-1954 жылдары - АМӨЗ слесарь, машинистің көмекшісі, 1954-1993 жылдары - өндірістік кокс цехында машинист, механик. 1993 жылдан - «Ирбис-Мұнай» еншілес кәсіпорнының механигі. 1996 жылдан - зейнеткер. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальмен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Сужұтқыштар

**Сужұтқыштар** (құбырлық) - газ құбырлары
арқылы тасымалданатын табиғи мұнай
газдарынан су буын оқшаулауға арналған
заттар. Бұлар құбырларда көмірсутек
гидраттарының түзілуін болғызбайды. Сужұтқыштар
ретінде этиленгликоль, ди- және триэтиленгликоль, пропиленгликоль, метанол, хлорлы кальций пайдаланылады, бұлардың ішінде
көбірек тарағаны метанол. Сужұтқыштар құбыр желісіне мөлшерлеуші сорап арқылы енгізіледі,
өнімділігі жоғары қондырғыларда (20-100 млн.м3/тәу) табиғи газды құрғату үшін пайдаланылады.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Зақаш Қамалиденұлы Қамалидиенов

**Зақаш Камалиденов** (10 маусым 1936, Орпа ауылы, Новобогдан ауданы, Гурьев облысы, Қазақ АКСР - 7 мамыр 2017 жыл Алматы) — Кеңес одағының саяси және мемлекеттік қайраткері.

## Өмірбаяны
Мәскеу мұнай институтын (1958), КОКП ОК Жоғары партия мектебін (1970) бітірген. Генерал-майор (1982). Руы Беріш Құлкеш бөлімі, Кіші жүз. 
*1958-1960 жылдары - Ембі мұнай кәсіпшіліктерінде жұмыс істеген. 
*1960-1970 жылдары - Жылыой аудандық комсомол комитетінің, Атырау облыстық комсомол комитетінің бірінші хатшысы, Ақтау қалалық партия комитетінің екінші хатшысы. 
*1970-1979 жылдары - Атырау облыстық кәсіподақ кеңесінің төрағасы; Қазақстан ЛКЖО ОК бірінші хатшысы, Қазақстан Коммунистік партиясы Ақмола облыстық комитетінің екінші хатшысы. 
*1979-1980 жылдары - КСРО МҚК аға инспекторы, Қазақ КСР МҚК төрағасының орынбасары. 
*1980-1982 жылдары - Қазақстан Коммунистік партиясы OK хатшысы. 
*1982-1985 жылдары-	Қазақ КСР МҚК төрағасы. 
*1985-1988 жылдары - Қазақстан Коммунистік партиясы OK хатшысы. 
*1988-1989 жылдары - Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумыныңтөрағасы, КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумы төрағасының орынбасары. 
*1971-1990 жылдары - Қазақстан Коммунистік партиясы OK мүшесі. 
*1986-1989 жылдары - КОКП OK мүшелігіне кандидат. 11-ші шақырылған КСРО Жоғарғы Кеңесіне, 8-11 шақырылған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланган. 
*2004 жылдан -	«Мұнайшы» қоғамдық қоры қамқоршылық Кеңесінің мүшесі.

## Марапаттары
* Ленин ордені (1985 жыл)
* Қазан төңкерісі ордені (1981 жыл)
* үш рет Еңбек Қызыл Ту орденімен (1971, 1973, 1976)
* Құрмет белгісі ордені (1976)
* медалдер.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Махамбет ауданында туғандар
Санат:Алматыда қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан КП ОК мүшелері
Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері
Мұнай құю айлағы

**Мұнай құю айлағы** - мұнай құю кемелерінің
жақындауына, арқанын байлауға, тұруына
және жүк тиеу операцияларын жүргізуіне
арналған құрылғылар кешені. Теңіздік
мұнай базаларының құрамына кіреді,
автоматтандырылған мұнай құюды, тиелген мұнай мен мұнай өнімдерінің есебін
жүргізуді, танкерлерді тазалау мен бункерлеуді қамтамасыз етеді. Мұнай құю айлағы мұнай айыру
зауыттарына, арналық құбыр желілеріне,
мұнай базаларына, теңіз кенорындарына
қызмет көрсетеді.

## Дереккөздер
#Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1 


Санат:Мұнай
Мұнай құбырларының парафинденуі

**Мұнай құбырларының парафинденуі** - парафиндерінің тұну температурасынан төмен, яғни салқындаған парафинді
мұнайлар мен мұнай өнімдерін қотарғанда
(айдағанда) құбыр желісінің ішкі бетіне парафиндердің, церезиндердің, асфальт-шайырлы заттардың, механикалық
қосындылардың тұнуы, жабысуы.
Тасымалдың кәсіпшілік және арналық құбыр
желілері жүйелерінде орын алады, құбыр
желісінің көлденең қимасын тарылтады,
оның өткізу мүмкіндігін төмендетеді. Жабысуды болғызбау үшін құбыр бетіне әсерлі
заттарды мұнай ағымына енгізеді, қотаруды
мұнайдағы парафиннің кристалдануынан
жоғары температурада жүргізеді, мұнайға
парафиннің сұйылтқыштарын енгізеді.

## Дереккөздер
#Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1 


Санат:Мұнай
Сынамаалғыш

**Сынамаалғыш** (мұнай геологиясында)
- мұнай және газ ұңғымаларынан сұйық пен
газ сынамаларын алуға қолданылатын аппарат. Қойнауқаттық жағдайда алынған сынамада (қойнауқаттық қысым мен температура
мөлшерлері сақталады) өкілетті сынама деп
аталады. Сынама тікелей ұңғымадан алынады. Тереңдік ұңғыма оқпанынан сынама алуға
пайдаланады. Қойнауқатты сынау және
сынамалау кезінде сынамаалғышты ұңғыманың түпкі
өңірінен де сынама алатын сынамаалғыш бар. Әуелгісін
ұңғымаға метал арқанмен түсіреді, екіншісін
қойнауқаттарды сынау және олардан сынама алу жабдықтарымен ұштастырып пайдаланады.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Айқожа Бектілеуов

**Бектілеуов Айқожа** (1906 - 1950, Атырау облысы). 1921-1950 жылдары — Доссор, Ескене мұнай өндіру кәсіпшіліктерінде оператор көмекшісі, мұнай өндіру операторы, Қосшағылмұнай және Құлсарымұнай мұнай өндіру басқармаларында ұңғыма ларды жер асты жабдықтарын жөндеу бригадасында оператор, бригада шебері. «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер
Ағила Бектілеуова

**Бектілеуова Ағила** (1915 - 1987, Атырау облысы). 1941-1971 жылдары — «Қазақстанмұнай» бірлестігі Қосшағыл мұнай өндіру басқармасының мұнай дайындау және қотару цехында
оператордың көмекшісі, оператор; Құлсарымұнай мұнай-газ өндіру басқармасында мұнай және газ өндіру операторы, аға оператор. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер
Айсұлу Бектілеуова

**Бектілеуова Айсұлу** (1930, Атырау облысы). 1948-1988 жылдары — Ескене, Доссор мұнай өндіру басқармаларында мұнай өндіру операторы. 1988 жылдан зейнеткер. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер
Наиф Камалов

**Наиф Камалов** (1938, Башқұртстан). КСРО-ның еңбек сіңірген мұнайшысы. КСРО мұнай өнеркәсібінің үздігі. Уфа мұнай институтын бітірген (1965). 
*1981-1986 жылдары - «Ақтөбемұнай» бірлестігінің Октябрь бұрғылау жұмыстары басқармасының бастығы. 
*1986-1987 жылдары - «Ақтөбемұнай» ӨБ барлай бұрғылау басқармасының бастығы. 
*1987-1994 жылдары-«Ембімұнай» АҚ президенті. 
*1994-1998 жылдары - «Ақтөбемұнайгаз» АҚ президенті. 
*1998 жылдан - «СНПС- Ақтөбемұнайгаз» ААҚ бас директоры. Директорлар Кеңесі төрағасының кеңесшісі. 
*2004 жылдан - «Мұнайшы» қоғамдық қоры қамқоршылық Кеңесінің мүшесі. «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» медалымен марапатталған (1998). Ақтөбе қаласының құрметті азаматы.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Мұнай мен газ қорлары

**Мұнай мен газ қорлары** - геологиялық барлау жұмыстарының немесе кенорынды
игеру деректері бойынша анықталған жер
қойнауындағы пайдалы қазбалардың сандық-мөлшерлік есебі. Мұнайдың қоры табиғи
газдікі м3 өлшемімен өрнектеледі. А, В, С1
категориялары игеру кенорынын барланған
қорлары және С2 - алдын ала бағаланған
қорлар болып бөлінеді. Категорияларға
бөлу - А-дан С2 категориясына қарай тетелес төмендейтін анықтаудың сенімділігіндегі айырмашылықтарды есепке алады.
Мұнай, табиғи газ және конденсат үшін
категорияларды анықтау критерийлері ретінде жатындардың пішіндері мен аумағы,
газ бен мұнайга қаныққандықтың тиімді
қалыңдығы, жинауыштардың түрі, өнімді
горизонттардың жинауыштық қасиеттері
мен мұнайға, газға қаныққандығының
өзгеру сипаты, мұнайдың (газдың) сапасы
мен құрамы, оларды игеру жағдайларын
анықтаудың негізгі ерекшеліктері саналады.

## Дереккөздер
#Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1 


Санат:Мұнай
Юрий Антонович Белько

**Белько Юрий Антонович** (1928-2004, Ресей). Грозный мұнай институтын бітірген (1954). 1954-1957 жылдары — Құлсары мұнай өндіру кәсіпшілігінде инженер, ага инженер, өндірістік-техника бөлімі бастыгы. 1957-1975 жылдары — жобалау тобының жетекшісі, бас инженер, Орталық ғылыми-зерттеу лабораториясының директоры. 1975-1988 жылдары — «Ембімұнайгаз» акционерлік қоғамында бөлім бастығы, геология бөлімі бастығының орынбасары. «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. КСРО Мұнай өнеркәсібі үздігі.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мұнай құю кемесі (танкер)

thumb|right|Супертанкер AbQaiq
**Мұнай құю кемесі (танкер)** - мұнай мен
мұнай өнімдерін құйып тасымалдайтын
кеме. Негізінен өздігінен жүретін бір палубалы мұндай кеменің машина бөлімі, кеменің
артқы бөлігіне орналастырылған кеме корпусын бойлай тартылған тұрғын және жұмыс
бөлмелері, жүк қабылдау жүйесі болады.
Мұнай арнаулы мұнай құю қондырғысы
жәрдемімен құйылады, ал танкерді
мұнайдан босату палубада тартылған құбыр
желісі арқылы кеменің сорап қондырғылары
көмегімен атқарылады. Кемелердің дедвейті 5000 тоннадан 500 мың тоннаға дейін, тіпті одан да
артық болуы мүмкін.

## Дереккөздер
#Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1 


Санат:Кемелер
Санат:Мұнай

zh-yue:運油輪
Сынамалық игеру

**Сынамалық игеру** (тәжиребелік пайдалану) - мұнай (газ) кенорнын немесе оның бөлігін барлау және алғашқы
өндіру ұңғымалары көмегімен сынамалау мақсатында пайдаланудың бастапқы
кезеңінде жүргізілетін жұмыстар. Сынамалау кезінде өнеркәсіптік игеру жүйесі мен
оның көрсеткіштерін және технологиялық
сүлбасын құрастыруды негіздеу мақсатында
пайдаланылатын ақпараттар жиналады.
Гидродинамикалық, геофизикалық және
зертханалық зерттеулер жүргізіледі.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Қалқай Барғалиев

**Барғалиев Қалқай** (1893-1970, Астрахань облысы). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1916). 1921-1956 жылдары — «Ембімұнай» тресі меңгерушісінің орынбасары, «Қазгидрогеофизика» тресі меңгерушісі, «Ақтөбемұнай» тресі геологиялық-іздеу кеңсесінің директоры, Шұбарқұдық мұнай кәсіпщілігі басқармасының директоры, «Қазақстанмұнай» бірлестігі қауіпсіздік техникасы белімінің бастығы. ҚазКСР мұнай өнеркәсібінің еңбек сіңірген қызметкері (1952). «Еңбекте ерекшеленгені ушін» медалімен марапатталған (1950).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мұрзаш Барғалиев

**Барғалиев Мұрзаш** (1931, Атырау облысы). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1954).

1956-1957 жылдары — «Қазақмұнайбарлау» тресі Даңғар мұнай барлау алаңында бұрғылау  шебері.

1957-1962 жылдары — Маңғышлақ мұнай барлау геология-іздестіру экспедициясында аға инженер, бас инженер.

1962-1965 жылдары — Озен мұнай барлау экспедициясында өндіріс диспетчері қызметі бастығы.

1965-1970 жылдары — Оңтүстік Маңғышлақ мұнай барлау экспедициясында өндіріс диспетчері қызметі бастығы, өндірістік-техника бөлімініңаға инженері, экспедицияның бас инженері.

1970-1991 жылдары — «Маңғышлақмұнай» бірлестігіндегі Жетібай бұрғылау  кеңсесінің жетекші инженері, бас технологтың орынбасары, бас технолог.

1991 жылдан зейнеткер. «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Махмуд Бердиев

**Бердиев Махмуд** (1928, Атырау облысы). Гурьев мұнай техникумын бітірген. 1944-1969 жылдары - оператордың көмекшісі, оператор, қондырғы бастығы. 1969-1981 жылдары - цех бастығы, аға диспетчер, аға инженер, кадрларды дайындау бөлімінің бастығы. 1981-1998 жылдары - «АМӨЗ» АҚ бірінші бөлімінің бастығы. 1998 жылдан - зейнеткер. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен, «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалімен және ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мұнай мен газдың атқылауы

**Мұнай мен газдың атқылауы** - бұрғылау
барысында мұнай мен газдың ұңғымадан
кенет атқылауы. Ұңғыма аршыған мұнайлы-газды қатқабаттың қысымы мен осы
қойнауқат деңгейіндегі бұрғылау ерітіндісі
қысымы арасында оң мәнді айырма пайда
болғанда көрініс береді. Көбіне мұнай мен
газдың көрінуінен басталады да тез арада ашық немесе жабық бұрқаққа көшеді.
Ашық атқылағанда бұрғылау аспабының
ұңғымадан лақтырылуы, мұнаймен, газбен араласқан бұрғылау ерітіндісінің шап-шымалары ұңғыма ернеуіне орналасқан
жабдықтарды бүлдіруі мүмкін.

## Дереккөздер
#Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1 


Санат:Мұнай
Күнзира Бертіпеуова

**Бертіпеуова Күнзира** (1923, Атырау облысы). 1941-1978 жылдары — «Доссормұнай» мұнай кәсіпшілігі басқармасы тұрмыстық бөлімінде от жағушы. 1978 жылдан зейнеткер. «Еңбек ардагері», «Ерен еңбегі үшін» (1967) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Нұрмұхан Берниязов

**Берниязов Hұрмұхан** (1913-1995, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. 1933-1947 жылдары —Доссор мұнай өндіру кәсіпшілігінде автомобиль жүргізуші. 1947-1951 жылдары
— Қосшағыл мұнай өндіру кәсіпшілігінде жүргізуші. 1951-1967 жылдары — «Қазақстанмұнай» бірлестігі барлау қызметі басқармасы сауда базасының жүргізушісі. 1967-1973 жылдары —
«Ембімұнай» комбинатының автомобиль гаражында жүргізуші. Қызыл Жұлдыз, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар