open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қойма-дүкен

**Қойма-дүкен** — бұл шектеулі қызмет түрлері бар, түрлі ыңғайлықтардан жұрдай төмендетілген бағалармен сататын сауда кəсіпорны, оның мақсаты — тауарлардың көп мөлшерін төмен бағамен сату. Кең мағынада бұған сауда кешендері де, тауарларын тікелей контейнерлерде ұсынатын төмендетілген бағалар дүкені де жатады. Бұлардың арасындағы қызықты формасы — жиһаз қойма-дүкендері. Дəстүрлі жиһаз дүкендері қоймада жатып қалған тауарларды сату керек болғанда барлық тауарларды сату əдісін қолданатын. Алайда, бұл əдіс тек 1953 жылы саудадағы
жаңа тұжырымдамаға айналды.

Тұтынушы өз таңдауын жасап, тапсырысты сатушыға береді. Сатып алушы ақшасын толығымен төлеп, ғимараттан шығып, жүк секциясына жеткенде, ол сатып алған тауар дайын тұрады. Салмағы ауыр заттар бірнеше күннің ішінде жеткізілуі (кəдімгі жиһаз дүкендеріндегі сияқты бірнеше аптада емес) немесе дəл сол уақытта сатып алушының көлігіне тиелуі мүмкін.

Осы шаралардың барлығы төмен бағалар жəне сатып алған тауарды дереу алу қызықтыратын, бағасы орташа, маркалы жиһаз тұтынушыларын қанағаттандыруға бағытталған. Сатып алушыларға əралуан маркаларды таңдау мүмкіндігі, төмен бағалар ұнайды, алайда көп жағдайда клиенттерге арналған қызметтердің аздығы олардың көңілдерінен шықпайды.

Мұндай дүкендердің табыстылығы туралы айту қиын, себебі олардың тауарлы-материалдық қорларды ұстауға кететін шығындары өте жоғары жəне тұтынушыларды жеткілікті дəрежеде тарту үшін ынталандыруға жұмсалатын шығындар жоғары, сондай-ақ көп жағдайда осы нарықтарда жұмыс атқаратын бəсекелестер саны да көп болады. 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг
Тікелей маркетинг

**Тікелей маркетинг** қайраткері кейде газет, журнал, радио немесе теледидар арқылы тұтынушылар пошта немесе телефон арқылы тапсырыс беріп, ала алатын белгілі бір тауардың сипаттамасы туралы хабарландыру береді. Ол осындай хабарландыруды орналастыру үшін бөлінген жарнамалық қаржының шегінде тапсырыстардың үлкен көлемін қамтамасыз ететін жарнама құралдарын таңдайды. Мұндай стратегиялық əдіс грампластинка, магнитофон лентасы, кітап пен шағын тұрмыстық электр құралдарына қатысты тиімді саналады. 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг
Телефон арқылы сату

Тікелей маркетинг қайраткерлері кез келген нəрсені — тұрғын үйді жөндеуден бастап, газеттерге жазылуға дейінгі қызметтерді сатуда телефонды жиі қолдана бастады. Телефон арқылы маркетингті қолданатын практиктер өз ұйымдарында электронды есептеуіш машинасының негізіндегі жүйелерді жасады. Бұл жүйелер нөмірді автоматты теруді жүзеге асырып, компьютердің жадына сақталған үндеуді үй шаруашылықтарына береді.

Тауарға пошта немесе телефон арқылы тапсырыс беру бойынша жүргізілетін сауданың дамуына бірнеше факторлар əсер етті. Жұмыс істейтін əйелдер санының өсуіне байланысты, олардың дүкенде өткізетін уақыты күрт қысқарды. Сонымен қоса, сатып алу үрдісінің өзі бірқатар себептерге байланысты жағымсыз сипатқа ие бола бастады: автомобильде жүру шығыны ұлғайды; көлік тығындарынан өту қиындады, көлікті қоятын орын табу бұрынғыдан күрделене түсті; сатып алушылар мекен-жайларын қала орталығынан шеткерірекке ауыстырып, қылмыстылық
көбейген сауда орталықтарынан алшақтай бастады; адамдар дүкендердегі сауда қызметкерлерінің жеткіліксіздігінен жəне есептесу тораптарында кезекте тұрудан шаршады. Сонымен қоса, көптеген дүкен тораптары баяу өтетін мамандандырылған өнімдерді сатудан бас тартты, осы арқылы тікелей маркетинг қайраткерлеріне аталған тауарларды сатуға мүмкіндік берді. Соңғысы, тұтынушы тегін хабарласа алатын телефондардың пайда болуы, сондай-ақ тікелей маркетинг мекемелерінің тапсырысты түнгі уақытта немесе жексенбі күндері қабылдауға дайын болуы бөлшек сауданың аталмыш түрінің дамуына əсер етті. 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг
Қасаболат

**Қасаболат Мәмбетқошқарұлы** (1726 жыл, Жамбыл ауданы қазіргі Жайсаң ауылы – 1812 жыл) — аға батыр, түменбасы.

Шыққан тегі Найман елінің Матай руының Қарауылжасақ тармағынан шыққан, баласы Сатыпалды Қасаболатұлы жоңғар шапқыншылығы кезінде көзге түскен аға жатыр. Ол Сәмен батырмен бірге Арқалы Асуының оңтүстік батыс беткейінде сарбаздарымен жоңғар қақпасы арқылы ойрат қалмақ жолын күзеткен. Қалмақтармен соғыста неше рет жекпе жекке шығып, жеңіске жеткен. Әсіресе асқарлы асуының шығысында соғыста көзге түскен. Қасаболат батыр қайтыс болған соң Сәмен күмбезінің жанына жерленген. Ұрпақтары Жамбыл, Алматы облыстарында тұрады.

## Шежіресі
Қарауыл Жасақ – Итемген, Итемгеннен – Есенгелді батыр, Есенгелдіден – Байқошқар, Мәмбетқошқар, Байқошқардан – Дүйсен, Мұрат, Құдас, Мәмбетқошқардан – Қасаболат батыр

## Дереккөздер

Санат:Қазақ батырлары
Сауда автоматтары

**Сауда автоматтары**  тиындарды немесе купюраларды қабылдай алады жəне артық ақшаны қайтарып бере алады. Сауда автоматтары арқылы көптеген əралуан тауарларды сата бастады, олардың ішінде тез өтетін күнделікті сұраныс тауарлары (темекі, алкогольсіз сусындар, кəмпиттер, газеттер, ыстық жəне салқын сусындар) жəне басқа да өнімдер (косметика, қағаз мұқабалы кітаптар, грампластинка альбомдары, пленкалар, футболкалар, сақтандыру полистері, аяқ киімге арналған кремдер, тіпті балық аулауға арналған жем) бар.

Сауда автоматтары зауыттарда, мекемелерде, ірі дүкендерде, бензин құю стансаларында, темір жолдағы мейрамхана вагондарда орналасады. Олар, əдетте, ең қолайлы жерлердегі сауда алаңдарын жалдайтын жəне автоматтарға қызмет көрсетумен айналысатын ерекше фирмаларға тиесілі болып келеді. 

Сауда автоматтары тұтынушыға тəулік бойы сауда жасау мүмкіндігін береді жəне өзіне-өзі қызмет көрсетуді ұсынады, сонымен қоса бұзылған тауарлар сатып алу мүмкіндігін азайтады. Сонымен бірге, сауда автоматтары салыстырмалы түрде алғанда тауар таратудың қымбат каналы болып есептеледі. Олар арқылы сатылатын тауарлардың бағасы көп жағдайда əдеттегі бағадан 15—20 %-ға қымбат болады. Сатушының да шығындары үлкен, себебі үлкен аумақтарға шашыраңқы орналасқан автоматтар тауарды жиі толықтырып тұруды талап етеді, кейде істен шығып қалса, ал бірқатар аудандардағы автоматтар ұсақ-үйек ұрлықтан зиян шегеді. Əдетте, тұтынушыларды автоматтардың сынып қалуы, олардың
тауарлармен уақтылы толықтырылмауы жəне сатып алған тауарды қайтарып беру мүмкіндігінің жоқтығы тітіркендіреді. 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг
Жаңа тауарларды қабылдау үрдісі

Жаңа тауарларды қабылдау үрдісі бес кезеңнен тұрады:
# **Хабардар болу**. Тұтынушы жаңа тауар туралы біледі, бірақ ол жөнінде жеткілікті ақпараты жоқ;
# **Қызығушылық**. Тұтынушы жаңа тауар туралы ақпарат іздеуге ынталы;
# **Бағалау**. Тұтынушы жаңа тауарды қолданып көру қажет пе деген мəселеге байланысты шешім қабылдайды.
# **Сынау**. Тұтынушыны жаңа тауардың құндылығы туралы толық түсінікке ие болу үшін, оны шағын мөлшерде алып көреді;
# **Қабылдау**. Тұтынушы жаңа тауарды тұрақты түрде жəне толық көлемде пайдалану туралы шешім қабылдайды. 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг
Жеңілдікпен тапсырыс беру қызметі

**Жеңілдікпен тапсырыс беру қызметі** клиенттердің ерекше тобына — əдетте, мектептер, ауруханалар, одақтар мен мемлекеттік мекемелер секілді ірі ұйымдардың қызметкерлері мен жұмысшыларына қызмет көрсетеді. Олар осы мақсатқа таңдап алынған бөлшек саудагерлерден тауарларды жеңілдікпен сатып алады. Бейнемагнитофон алғысы келетін тұтынушы тапсырыстар қызметінен арнайы бланкіні алып, осы арқылы бөлшек саудагерге барып, тауарды жеңілдікпен сатып алады. Осыдан кейін бөлшек саудагер тапсырыстар қызметіне шағын комиссиялық ақшаны төлейді. 
Бүгінде «əрбір есікке», əрбір мекемеге немесе сауда кездесулерін үйде ұйымдастыру қағидасы бойынша жұмыс істейтін үйді-үйге апарып сатумен 600-ден астам компания айналысады. Үйді-үйге апарып сату қолайлылық жəне олардың тұлғасына көңіл аудару тұрғысынан адамдардың мұқтаждықтарын толық қанағаттандырады. Осындай жолмен сатылатын тауарлардың бағасын арзан деуге болмайды, себебі үйді-үйге апарып сату, жалға алу, жұмысты ұйымдастыру жəне сауда қызметкерін ынталандыру бойынша шығындарды есептемегенде, қымбат шара болып табылады (комивояжердің комиссиясы сату көлемінің 20%-нан 50%-ына дейінгі мөлшерін құрайды). 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг
Дүкендер торабы

**Дүкендер торабы** — бұл ортақ иелік пен ортақ бақылауда болатын, ұқсас ассортименттегі тауарларды сататын, сатып алу жəне өткізу қызметтері ортақ, кейде сəулеттік безендірулері ұқсас келетін екі не одан да көп сауда мекемелері. 

Иелік пен бақылаудың ортақтығы — корпоративтік тораптың негізгі ерекшелігі. Тораптағы дүкендер ұқсас ассортименттегі тауарларды сатады. Штаб-пəтер дүкендердің тауарлық ассортиментін анықтауда, саны үшін жеңілдік алу мақсатында ірі тапсырыс беруде, тауарларды жекелеген дүкендерге бөлуде, баға саясатын жасауда, ынталандыруда, барлық дүкендер үшін міндетті сауда нұсқауларын əзірлеуде шешуші рөл атқарады. Сонымен қатар, əрбір дүкеннің ерекше жəне танымал бейнесін қалыптастыру үшін оларды ортақ сəулеттік стильде безендіреді.

Корпоративті тораптардың табыстылығы сату көлемін ұлғайту жəне баға үстемелерін азайту арқылы тəуелсіз сатушыларға қарағанда баға бойынша артықшылықтарға жету ептілігіне негізделеді. Тораптар өздерінің рентабельділігін бірнеше əдіспен қамтамасыз етеді. Біріншіден, олардың көлемі тауарлардың үлкен партиясын сатып алуға, сол арқылы сан жағынан барынша көп жеңілдіктер алуға жəне көлік шығындарын азайтуға мүмкіндік береді. Екіншіден, олар жақсы басқарушыларды жалдап, өткізуді болжау, тауарлы-материалдық қорларды басқару, бағаны
қалыптастыру, ынталандыру саласында арнайы əдістемелерді əзірлеу арқылы əрекетшіл ұйымдық құрылымдарды құруға қабілетті. Үшіншіден, тораптар көтерме жəне бөлшек сауда функцияларын біріктіре алады. Ал тəуелсіз бөлшек саудагерлерге көптеген көтерме сатушылармен жұмыс істеуге тура келетіні жасырын емес. Төртіншіден, тораптар өз дүкендері үшін тиімді жарнаманы сатып алып, оған жұмсалатын шығындарды тауарлардың үлкен партияларына жатқызу арқылы, өткізуді ынталандыру бойынша шығындарды азайтады. Бесіншіден, тораптар өз дүкендеріне белгілі көлемде еркіндік береді. Бұл дүкендердің жергілікті жердегі тұтынушылық талғамды ескеруіне жəне жергілікті нарықтағы
бəсекелестік күресті нəтижелі жүргізуіне мүмкіндік береді. Корпоративтік тораптармен қатар, ерікті тораптар да болады. Олар «көтерме саудагерлер» туының астына біріккен тəуелсіз бөлшек саудагерлердің жиынтығын жəне өз күштерін біріктірген тəуелсіз бөлшек саудагерлер кооперативтері түрінде болады. 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг
Амилкар Кабрал

**Амилкар Кабрал** (12. 09. 1924, Гвинея (Бисау) — 20. 01. 1973, Конакри) — Африка ұлт-азаттық қозғалысының көрнекті қайраткері, Гвинея мен Жасыл Мүйiс аралдары тәуелсiздігінің африкалық партиясының бас секретары. Поргугалиядағы Лисабон университетінде оқыды. Өзiнiң барлық саналы өмірін Отанының тәуелсiздiгi жолындағы күреске сарп етті. Гвинея мен Жасыл Мүйiс аралдары тәуелсіздігінің африкалық партиясын ұйымдастырушылардың бiрi (1956 жылы) және содан берi партияның басшысы. Оның басшылығымен ПАИГК елдiң патриоттарын Гвинея мен Жасыл Мүйiс аралдарының бостандығы жолындағы күреске жұмылдырды, халықтық армия құрып, португал отаршылдарына қарсы ұлт-азаттық соғысқа басшылық етті. Қазiр елдiң үштен екі бөлігі шетел басқыншыларынан азат етілдi. Кабрал Сов. Одағына iзгi сапармен бірнеше рет келіп қайтты. 1973 жылы 20 қантарда Конакри қаласында портутал жендеттерінің қолынан қаза тапты. 

## Дереккөздер

Санат:1924 жылы туғандар
Санат:1973 жылы қайтыс болғандар
Фирманың маркетингтік ортасы

**Фирманың маркетингтік ортасы** — фирманың шегінен тыс əрекет етіп, маркетинг қызметінің басшылығына мақсатты клиенттермен табысты ынтымақтастықты орнату жəне оны сақтау мүмкіндігіне əсер ететін белсенді күштер мен субъектілердің жиынтығы. Маркетингтік орта микроортадан жəне макроортадан құралады. Микроорта дегеніміз фирманың өзіне жəне оның клиенттерге, яғни жабдықтаушыларға, маркетингтік делдалдарға, тұтынушыларға, бəсекелестерге жəне байланыс аудиторияларына қызмет көрсету бойынша мүмкіндіктеріне тікелей қатысы бар күштерді білдіреді. Макроорта демографиялық, экономикалық, табиғи, техникалық, саяси жəне мəдени секілді факторлар түрінде микроортаға əсер ететін анағұрлым ауқымды əлеуметтік көзқарасты білдіреді. 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг
Қарсақбаев Қабділ Сұлтанұлы

**Қарсақбаев Қабділ Сұлтанұлы** (17.5.1941жылы Еңбекшіқазақ ауданы, Шелек ауылы туған)-ғалым техникалық ғылымдар докторы, профессор Ташкенттің т.ж. көлігі инженерлері институтыын бітірген.(1965ж)1967-69ж.Алматы локомотив депосында, 1967-77ж.Алматы темір жолы бөлімшесінде, Алматы темір жолы көлігі инженерлері институтында, 1987-90 ж.Бүкілодақтық кәсіби біліктілікті арттыру институтының Қазақстандағы филиалында әртүрлі жауапты қызметтер атқарады.1990-97ж. осы мекеменің сырттай оқыту факультетінің деканы,ғалым-хатшысы, кафедра меңгерушісі. 1997жылдан Тынышпаев атындағы көлік және коммуникациялар академиясында кафедра меңгерушісі.
## Сілтемелер
Жетісу энциклопедия "Арыс" баспасы 2004

Санат:Қазақстан темір жолы
Санат:Көлік және коммуникация
Педру Алвариш Кабрал

** Педру Алвариш Кабрал** ( 1467 немесе 1468 — 1520 ж. ш. ө.) — португал теңіз саяхатшысы. 1500 жылы Үндiстанда Васко да Гама маршруты бойынша сапар шегетiн үлкен флотилияның командирі болып тағайындалды. 1500 жылы 9 наурызда Кабрал Тежудың сағасынан шықты. Жасыл Мүйiс аралдарынан оңтүстікке қарай бағыт ұстаған Кабрал батысқа қарай ойысып кетті де, 22 сәуірде оңтүстiк ендiктiң 17°-да жаңа жерге тап болды. Оған Вера-Круш Жерi деген ат қойды (бiрнеше жылдан кейiн ресми түрде Бразилия — Brasil деп аталды). Содан соң Кабрал Қайырлы үміт мүйiсiне қарай бет алып, Үндiстанға дейiн жеттi. 1501 жылы қаңтарда Үндiстаннан шығып, шілде айында Португалияға оралды. Бұдан соң теңiз экспедициясына қатыспады. 

## Дереккөздер

Санат:1467 жылы туғандар
Санат:1520 жылы қайтыс болғандар
Санат:Португалия теңіз саяхатшылары
Альберто Кавальканти

**Альберто де Алмейда Кавальканти** (; 6 ақпан, 1897, Рио-де-Жанейро, Бразилия — 23 тамыз, 1982, Париж, Франция) — бразилиялық кинорежиссер және продюсер. 

1917 жылы Генуя университетiн бiтiрдi. Кинодағы қызметiн 1922 жылы бастады. 1926 жылы тұңғыш «Көзсiз поезд» фильмiн қойды. Франция («Сапарда», 1927), Англия («Екі дүниеде өмip сүремiз», «Жетi қараңғы түнде»), Бразилия («Теңiз жыры»), Австрия («Пунтилла мырза және оның қызметкерi»), Румыния («Карпаттағы қамал» және Испанияда («Йерма») фильмдер қойған. «Фильм және шындық» кiтабының авторы. 

## Дереккөздер

Санат:6 ақпанда туғандар
Санат:23 тамызда қайтыс болғандар
Санат:Парижде қайтыс болғандар
Санат:XX ғасыр кинорежиссёрлері
Санат:XX ғасыр кинопродюсерлері
Санат:Мылқау кино режиссерлері
Маркетингті жоспарлау

**Маркетингті жоспарлау** — фирманың əрбір жеке өндірісіне, тауарына немесе тауарлық маркасына жоспар жасауын білдіреді. Сонымен бірге, фирманың өзінің əрбір өндірісіне қатысты қандай шаралар жүргізетіні туралы стратегиялық шешім қабылдағаны ескеріледі. Енді олардың əрбіріне егжей-тегжейлі жасалған маркетингтік жоспар қажет.

**Маркентинг жоспары** - маркетингілік мақсаттарға қол жеткізуді көздейтін шараларды егжей-тегжейлі, дәйектілікпен баяндау.

Іс жүзінде компания екі жоспар жасайды — *болашақты жоспар* жəне *жылдық жоспар*. Басқарушы алдымен бесжылдық жоспар жасайды. Онда негізгі факторлар мен алдағы бес жылдың ішінде нарыққа ықпал ететін күштер, бесжылдық жоспар, марка үшін белгіленген нарық үлесін жаулап алудың негізгі стратегиялық əдістері жəне белгіленген табысты алу, қажетті шығын мен күтілген кіріс баяндалады. Фирманың алдағы бес жылға арналған жоспары болу үшін, бесжылдық жоспарды жыл сайын қайта қарастырып, түзетулер енгізеді.

Содан соң, жылдық жоспар жасалады. Бұл — бесжылдық жоспардың бірінші жылында жүзеге асырылатын шаралардың толыққанды нұсқасы. Жылдық жоспарда ағымдағы маркетингтік жағдай сипатталады, қауіп-қатерлер мен мүмкіндіктер, кəдімгі жəне маркалық тауарлардың алдында тұрған мақсаттар мен мəселелер аталады, бір жылға арналған маркетинг стратегиясы, əрекеттер бағдарламасы баяндалып, сметалық ассигнация сомасы көрсетіледі, бақылау тəртібі анықталады. Бұл жоспар қызметтің барлық түрлерін — өндірістік, маркетингтік, қаржылық қызметті үйлестірудің негізіне айналады.

## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг
Қожағұл Байсеркеұлы

**Қожағұл Байсеркеұлы** (1800 жылдары) Іле ауданы, қазіргі Байсерке станциясында туған) — би. Тегі Дулаттың Ботбай тармағынан шыққан. Сәмен батырдың немересі.

19 ғасырдың басында Ұлы жүз қазақтары Қоқан басқыншыларына қарсы көтеріліп, оңтүстік шығыс Қазақстан жерін азат ету үшін күресіп жатқан кезеңде өмір сүрді. Бірнеше рет қоқандықтарға жорық ұйымдастырған. 1845 жылы Ресейдің қол астына кіруге өтініш білдірген. Ұлы жүздің ру басылары арасында Ботпай руынан Қожағұл да болған. 1850 жылы жергілікті патша әкімшілігі оның адал қызметі үшін 2-дәрежелі шапан сыйлаған. 1860–1862 жылдары генерал Колпаковскийдің қаруымен Қоқан бектерінің иелігіндегі Ұзынағаш, Тоқмақ, Пішпек қалаларын азат ету соғысына Қожағұл өз жасақтарымен қатысып, арнаулы марапатқа (25 қараша 1868) ие болған. 1866 жылы 24 қыркүйекте әскери жорықтағы айырықша ерлігі мен бейбіт өмірдегі адал қызметі үшін оған штабс-капитан шені берілген. 1868 жылы 1 қаңтарда Верный уезі бастығының көмекшілігне тағайындалып, 3-дәрежелі «Әулие Станислав» орденімен және күміс медальмен марапатталады.
## Дереккөздер

Санат:Қазақ би-шешендері
Генри Кавендиш

**Генри Кавендиш** (; (10 қараша 1731, Ницца — 24 ақпан 1810, Лондон) — ағылшын физигi және химигі, Лондон корольдық қоғамының мүшеci (1760). Кембридж университетін бiтiрген (1753).

Оның негiзгi еңбектерi газдар химиясы мен эксперименттік физиканың әр түрлi салаларына арналған. Газдарды жинау, тазалау және оны зерттеу әдістерін жасады. Таза күйіндегі сутек пен көмірқышқыл газын алды және олардың меншiктi салмағын т. б. қасиеттерін анықтады (1766). Кавендиштің жылу және электр саласы бойынша жүргiзген бiраз зерттеулерi, оның өзi қайтыс болғаннан кейін, көптеген жылдан соң (мысалы, электр саласындағы зерттеулерi 1879 жылы, ал еңбектерінің толық жинағы 1921 жылы) жарияланды. 1871 жылы Кембридж университетiнде ұйымдастырылған физикалық лаборатория Кавендиш есімімен (қ. *Кавендиш лабораториясы*) аталды.

## Дереккөздер


Санат:Ұлыбритания химиктері
Санат:Ұлыбритания физиктері
Оразбек Сұлтанұлы Қуанышев

**Оразбек Сұлтанұлы Қуанышев** (1 мамыр 1935, Қаратоғай ауылы, Атбасар ауданы, Қазақ АКСР - 11 сәуір 1999, Алматы, Қазақстан) - кеңестік мемлекеттік қайраткер, ғалым-агроном, Қазақ КСР астық өнімдері министрі (1988-1991).

## Дереккөздер

* А 37 Астана:Энциклопедия. - Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.

Санат:КСРО мемлекеттік қайраткерлері
Санат:Қазақстан КП Торғай облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Қазақстан КП Көкшетау облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Ғалым Құлжанұлы Құдайбергенов

**Құдайбергенов Ғалым Құлжанұлы**(1947 ж.т.)-ғалым-агроном, ауыл шаруашылығы ғылым докторы(1993ж.). Орал(БатысҚазақстан ) ауыл шаруашылығы институтын бітірген(1970). 1970 ж. Есіл ауданы, Торғай облысындағы тәжірибе стансасының агрономы. 1982-88 жылдары шет елде іссапарда болды(Өсімдік және егін шаруашылық ғылыми зерттеу институты, Дархан қ., Моңғолия). 1989 ж. Целиноград облысы АПК төрағасының орынбасары, бірінші орынбасары, 1943ж. «Ақмола нан өнімдері» обл. Аукцион.компанияның президенті болды. 38 ғылыми жұмыстың авторы.
## Дереккөздер
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
Сергей Николаевич Марков

***Сергей Николаевич Марков***(1906-1979ж.ж.)-жазушы, КСРО Географиялық қоғамының толық мүшесі. 1917 ж. Ақмола қаласында тұрды, 1921 ж. Ақмола уездік азық-түлік комитетінде, уездік прокуратурада, халық тергеушісі кеңсесінде , өзінің алғашқы өлеңдері мен хабар-ошарлары жарық көрген «Ақмола уездік рев.комитет хабары»(кейін «Қызыл хабаршы») газетінде жұмыс істеді. 1924 ж. С.Н. Марковтың өлеңдері Омбыдағы «Жұмысшы жолы», «Еңбек әлемі», «Мир труда» Петропавлов қ. газеттерінде, «Красная нива»журналында (Мәскеу) жарияланды.Осы кезде Марковтың шығармалары сібірлік журналдарда жарық көрді.1929 ж. жас жазушымен М. Горький кездесіп, оның «Наши достижения» журналына қатысып тұруына жол ашты, «Көгілдір кесіртке» атты алғашқы әңгімелер жинағының жарық көруіне (1931ж.) жағдай жасады. С.Н. Марковтың бұрынғы КСРО-ға және шет елдерге белгілі «Юкон қарғасы»(1946ж.), «Шыңға шыққандар» (1963) романдарының көпшілігі Ақмоламен байланысты.  Ол-«Араб сағаттары»(1931ж.), «Ащы құдық»(1933ж.) әңгімелер жинақтарының, «Кемпірқосақ-өзен»(1946), «Алтын бал арасы»(1959), «Жер тамырлар»(1961) т.б.шығармалардың авторы. Марковтың қаламынан ғыл.-прозалық жанрда жазылған «Ұлы мақсат адамдары»(1944), «Семен Дежневтың ерлігі»(1948), «Аляскадағы орыстар»(1946 ж. )т.б. шығармала туды. Оны орденмен және медальмен марапаттаған. Сергей Николаевичтың есімі бүгінде Астана қаласының көшелерінің біріне берілді.

## Дереккөздер
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
Global Financial Centres Index

**Global Financial Centres Index** - әлемнің түпкір-түпкір аймақтарындағы орналасқан қалалардың бәсекелестік қабілетін салыстыру рейтингі. Рейтингтің негізгі өткізушілері және тексерушілері - Дүниежүзілік банк, Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы және Economist Intelligence Unit.

Рейтинг 5 критерий арқылы жүргізіледі:
* Қаланың халқы 
* Бизнес ортасы 
* Инфрақұрылым 
* Нарық жағдайы 
* Жалпы бәсекелестік

2014 жылғы рейтингке сәйкес :



## Дереккөздер
The Global Financial Centres Index15, наурыз 15 

Санат:Қаржы нарығы
Возвышенка (Мағжан Жұмабаев ауданы)

**Возвышенка** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл, Возвышен ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 57 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 3430 адам (1718 ер адам және 1712 әйел адам) болса, 2009 жылы 2407 адамды (1172 ер адам және 1235 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Изобильное (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Изобильное** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Возвышен ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 52 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 357 адам (178 ер адам және 179 әйел адам) болса, 2009 жылы 82 адамды (48 ер адам және 34 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданының таратылған елді мекендері
Малая Возвышенка

**Малая Возвышенка** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Возвышен ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 56,5 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 241 адам (127 ер адам және 114 әйел адам) болса, 2009 жылы 94 адамды (56 ер адам және 38 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Қынапты қурай

**Қынапты қурай** () – шатыршагүлділер тұқымдасы, қурай туысына жататын көп жылдық өсімдік.

## Ботаникалық сипаты
* Биіктігі 1 метрдей.
* Сабағы көбінде біреу, жоғарғы бөлігінде тікенекті бұтағы бар.
* Тамыры сым тәрізді, қысқа қиғаш тамыр сабақтарынан тарайды.
* Жалпақ ромб тәрізді, жиекті 1-3 тамыр жапырақтары ұзын, домалақ сағақты, тақтасы жалаң, үшқұлақтана жұмыртқа тәріздене тілімделген, үшкір, ұзындығы 2-4 см. Сабақ жапырақтарының сағағы қысқа, түбіне қарай ұлғайып ұзын сабақорам жапыраққа айналады. Шатыры 15-20 тармақты, ені 6-10 см, орам жапырақсыз немесе түсіп қалатын 1-3 орам жапырағы болады, тармақтары қырлы, жалпақ жұмыртқа тәрізді шатыршасы 15-20 гүлді, күлтесі жасыл, кейде қызыл түсті, сирек түгі бар.
* Жемісі эллипс тәрізді, ұзындығы 5-6 мм, жиектері өткір. Шілде айында гүлдеп, тамызда жеміс береді.

## Өсетін жері мен таралуы
Қынапты қурай Еуразия, Солтүстік Америка жерлерінде кездеседі. Қазақстанда Алтай тауларында, Жетісу Алатауы, Іле Алатауы және Күнгей Алатауында, Батыс Тянь-Шань жоталарының жайылмасында, бұталар арасында және орман жолақтарында өседі.

## Емдік қасиеті
Қынапты қурайдың тамыры мен тамыр сабағының құрамында - эфир майы, фталидтер, полиацетиленді қосылыстар, шөбінде және жемісінде - эфир майы, кумариндер, жоғары эфир қышқылы бар. Емдік мақсатта тамыры, тамыр сабағы және жапырағы пайдаланылып, ауруды басуға, қан айналымын жақсартауға, жүрекке түсетін ауыртпалықты азайтуға, қан қысымын төмендетуге, несеп айдауға қолданады.  

## Тағы қараңыз
* Дәрілік өсімдіктер

## Дереккөздер

Санат:Шатыршагүлділер
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Санат:Қазақстан флорасы
Қысқааталық қызғалдақ

**Қысқааталық қызғалдақ** () – лалагүлдер тұқымдасының қызғалдақ туысына жататын көп жылдық пиязшықты өсімдік.

## Ботаникалық сипаты
* Пиязшығының жуандығы 2 см-дей, қара қоңыр қабығы болады.
* Әдетте 4 жалпақ қандауыр жапырақтан тұрады, ұш жағындағы жапырақтары таспа қандауыр тәрізді.
* Гүлі бекіген сабағының ұзындығы 30 см-ге дейін, бір сары гүлі болады. Қауашағының ұзындығы 2,5-4,5 см, ені 1,5-2 см.
* Тұқымынан және вегетативтік-пиязшығы арқылы көбейеді. Сәуір-мамыр айларында гүлдейді.

## Өсетін жері мен таралуы
Жер бетінің қоңыржай, тропикті және субтропикті белдеулерінде өседі. Қазақстанда Жетісу Алатауының оңтүстік және оңтүстік-батыс сілемдерінде тасты-қиыршықтасты және аласа тау беткейлерінде өседі. Әсемдік үшін де өсіріледі. Қазақстанның қызыл кітабына енгізілген. 

## Дереккөздер


Санат:Қызғалдақтар
Санат:Лалагүлдер
Санат:Қазақстан флорасы
Жылқылар

**Жылқылар** () – жылқылар тұқымдасына жататын тақтұяқты сүтқоректі туысы. 

## Дереккөздер

Санат:Жылқылар
Түрліжапырақ қызғалдақ

Биіктігі 5 - 15 см, пиязшығы ұзынша жұмыртқа тәрізді, жуандығы 1 - 1,5 см, жұқа қабықты, қара қоңыр, жалаңаш, сабақтың түбі қабықпен қоршалған, ұшы созылыңқы.

Сабағы жалаңаш; жапырақ саны екеу, едәуір қайырылған, қарама - қарсы орналасқан, сызықты таспа тәрізді, тегіс, гүлден аспайды.

Гүлі біреу, әдетте бір шетіне шамалы иілген; гүл серігі сары, сырты жасыл, ұзындығы 15 - 30 мм, доғал, кері сопақша таспа тәрізді, тең; аталықтары гүл серігінен 1,5 есе қысқа, олардың жіпшелері сары, жалаңаш, тозаңдықтары сопақша эллипс тәрізді, ұзындығы 2,5 мм, сары, түйіні аталықтарына тең, бағаны ұзын; қорапшасы жіңішке цилиндірлі, ені 0,5 мм, ұзындығы 2 - 3,5 см, ұзын тұмсықты.

Маусым - шілде айларында гүлдейді.

## Дереккөздер
Қазақстан қызғалдақтары
Санат:Қызғалдақтар
Санат:Лалагүлдер
Құмдауықтар туысы

нобай
Құмдауықтар туысы(Calidris) - аяғы біршама қысқа, тауқұдірет тұқымдастарға жататын ұсақ құстардың 24-25 туыстарының біреуі. Тұмсығы онша ұзын емес. Аяғындағы төртінші саусақ - кішкене, саусақтарының арасында жарғақ болмайды. Аталықтары және аналықтарының реңі бірдейвы. Құмдауықтар туысында 14 түр бар, Қазақстанда 8 түрі өмір сүреді.

=Ұзынсаусақ құмдауық=
Ұзынсаусақ құмдауық(Calidris subminuta) - құмғақшаға өте ұқсас, одан айырмашылығы, атауынан көрініп тұрғандай, ортаңғы саусағы ұзын болып келетін құс. Шығыс Сібірде орын тебеді. Оның негізгі ұялау биотобы - таулы тундра, сондай-ақ тау өзендерінің батпақты аңғарлары. Қазақстанда тек ақна шығыс аудандарда өте сирек көзге түседі.
нобай|Calidris subminuta

=Аққұйрық құмдауық=
Аққұйрық құмдауық(Calidris temmincrii) - дене мөлшері және реңі құмғақшаға өте ұқсас құс. Айырмашылығы - қауырсындарында қызылсары реңк болмайды, аяғы - ақшыл, құйрығының жиегі - ақ. Еуразияның тундрасы және орманды тундрасында орын тепкен, кей жерлерде саны құмдауықтан гөрі көбірек. Қазақстанда сәуір-мамырда және шілденің соңынан қазанның басына дейін әдеттегідей ұшып өтеді. Саны онша көп емес, ұшып жүрген дарақтарды жаз бойы кездестіруге болады.

=Дереккөздер=
Құстар. А.Ф.Ковшарь, В.А. Ковшарь

Санат:Тауқұдірет тұқымдастары
Крауз қызғалдағы

Биіктігі 10 - 20 см, пиязшығы жұмыртқа тәрізді, жуандығы  2 - 3 см, теріл, сыртқы жағынан шамалы созыңқы, әсіресе ұшы мен түбі жатаған түкті қабыршақты қабықты.

Сабағы түкті; жапырақ саны үшеу, жақын орналасқан, қайырылған, күлгін дақты, түкті, жиегі бұйра, гүлден биік, ең төменгі жапырағы едәуір үлкен, сопақша, ені 2 - 3 см; жоғарғылары сызықты таспа тәрізді.

Гүлі біреу; гүл серігі жапырақтары ақсары, ұзындығы  20 - 30 мм, жалпақ таспа тәрізді, сүйір, сыртқыларының сырты түкті; аталық жіпшелері жалаңаш, сызықты тозаңдықтардан бірнеше есе қысқа.

## Қазақстанда таралуы

Эндемик. Тасты және ұсақ топырақты тау беткейлерінде өседі. Солтүстік - Батыс, Қаратауда кездеседі.

## Дереккөздер
Қазақстан қызғалдақтары
Санат:Қызғалдақтар
Санат:Лалагүлдер
Пробиотиктер

**Пробиотиктер дегеніміз** - тірі микроорганизмдерден және микробты заттардан 
құралған препарат, ол табиғи жолмен қолдану барысында физиологиялық, биохимиялық 
және иммундық реакцияларды микробты экологиялық жүйелерді қоздыру арқылы ағзаға 
пайдалы әсер береді. 
Қазіргі уақытта пробиотиктерді жетілдіріп, олардың әсер ету механизмін арттыру 
үшін оның жан-жақты қасиеттерге ие болуын қамтамасыз ету қажет, яғни патогенді және 
шартты патогенді жағдай туғанда пайда болатын микроорганизмдерді жоюға бағытталған, 
адгезиялық қасиеттері дамыған, асқазандағы ферментативті белсенділікке қатыса алатын, 
иммунды жүйені қоздыра алуы маңызды. Бүгінгі таңда әл–Фараби атындағы ҚазҰУ 
микробиология кафедрасы пробиотикалық бактерия штамдарын таңдап алып, оларды 
карбонизденген сорбенттерге иммобилиздеу арқылы жаңа пробиотиктерді жасау 
жұмыстарымен айналысуда. 
## ПРОБИОТИКТЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЕМДІК ҚАСИЕТТЕРІ
 
Ішектің қалыпты микрофлорасының бұзылуы клинико-лабораториялық синдром – 
дисбактериозға алып келеді, бұндай жағдай әр түрлі аурулардың нәтижесінде туындайды, 
яғни ішектің қалыпты микрофлорасының сандық және сапалық құрамының өзгеруінен, 
## «ПРОБИОТИКТЕР» ЗЕРТХАНАСЫ
### Негізгі бағыты:
*Пробиотикалық микроорганизмдерді таңдап алу және зерттеу.
*Түйе сүті — шұбат, бие сүті — қымыз тәрізді дәстүрлі сүт өнімдерінен бөлінген сүтқышқылды боктериялар коллекциясын құру.
*Сүтқышқылды бактериялар коллекциясын заманауй молекулярлы әдістермен анықтау(иденфикациялау).
*Сүтқышқылды бактериялардың пробиотикалық штаммдары негізінде сүтқышқылды өнімдер алу стартерлер алуды жетілдіру және өндіру.
## Дереккөздер
Карма заңы

### Маңызы
**Карма заңы** - қуатты сақтау заңы, күшпен кері әсер ету заңы – бүкіл әлемнің негізі. Карманың Ньютон заңы былай құрылған: қозғалыстың күші қарсы қозғалыстың күшіне тең.  Механика ғылымының жетістігі болған Карма заңы жер ғылымына кірді, бірақ бірде бір адам бұл заңды материяның энергетикалық деңгейіне, мысалы, психологияға қолдануға әрекет жасамады. Ғарыштағының бәрінің энергетикалық табиғаты бар. Сондықтан кез келген әрекеттің, сөздің, ойдың кері күші, кері әсері болады. Карма заңы, кері әсер ету заңы бәрін қамтиды. Оны дамуға түрткі болатындай, шынайы өмірді жақсартатындай етіп пайдалану керек. Сөйтіп өзің үшін, отбасы, достарың үшін, ауылың, елің, Жер, Жұлдыздар әлемі үшін жағымды ұстаным жасауың керек.
### Қайта оралу кезеңі
Кез келген әрекеттің қуаты, сөз, ой түрлене өзгеріп жеке адамға сол мезетте немесе бір жылдан кейін қайта оралады. Ойы биік, айналасына сүйіспеншілікпен қарайтын адам кеңстікті оң етіп құрады және өзін шындық ақпаратпен қамтамасыз етіп отырса, тез дамиды. Адамның кармалық каналдары күші бойынша иерархиялық болады. Туған-туыстардан каналдар жүрек чакрасына, достық қарым-қатынастар күн чакрасына, іскерлік байланыстар тамақ чакрасына, дұшпандық байланыстар жүрек және күн чакраларына бағытталады. Өзіндік жеке карма куандалиниге, сегізкөз аумағына бекиді. Төменгі штамптарда карма генетикалық аппаратқа әсер етеді. Карма барлығына да қатысады. Карма (өзінше энергетикалық қарыз) кристалда да, тірлік иесінде де, отбасы, ел, өркениет, Жұлдыздар әлемінде де бар. Кармалық каналдар тартылыс қуатынан тұрады, оның екі желісі бар –энергетикалық және парасат желісі. Парасат плюстің рөлін, тартылыс минустың рөлін атқарады. Парасаттың күші неғұрлым көп болса, оның тартылыс өрісі мен дамушы рөлі соғұрлым үлкен болады. Жеке адам үлкен күш парасатына жетіп, оны жүзеге асырған кезде ол өзінің тіршілік желісінің тартылыс күштерін жеңіп, өмірдің келесі деңгейіне шығады.

## Дереккөздер
Kingdom Come: Deliverance

**Kingdom Come: Deliverance** — RPG жанрындағы ашық әлемі бар компьютерлік ойын. Ойын Чехиялық Warhorse Studios компаниясымен жасалып, Deep Silver және Prime Matter баспагерлерімен 2018 жылдың 13 ақпанында шығарылған болатын. Бұл Warhorse студиясының алғашқы ойыны.  

## Сеттинг
Ойынның оқиғалары Богемия корольдігіде болып жатады. Оқиға 1403 жылда, орта ғасырлардың соңында басталады. 

## Кейіпкерлер
*Һенри — ойынның басты батыры,ұстанің ұлы.
*Вацлав IV — Богемия тақтың заңды мұрагері,ара түп ойынның ұрланған болды.
*Сигизмунд — Вацлавтың ағасы,өз әскерімен Богемияға шабуылдады.

## Сыртқы сілтемелер
*Ойынның ресми сайты 
*Kickstarter-дағы бет 

Санат:Алфавит бойынша компьютерлік ойындар
Медитация және ұйқы

### Мағынасы
Медитация мен ұйқыны біріктіруге болмайды, сізді ұйқы жеңіп бара жатқанын сезсеңіз, медитация жасаудың керегі жоқ. Егер сіз жаныңызбен де, тәніңізбен де шаршауды сезінсеңіз, медитация жасауға кіріспес бұрын біраз уақыт демалып алғаныңыз жөн. Шаршаңқы күйден арылу үшін, бірнеше  рет терең, бірақ жай тыныс алыңыз, медитация басталғанға дейін денеңізді бос ұстаңыз. Терең демалып, қуат толқынының сіздің денеңізге кіріп жатқанын ойда ұстап отырыңыз. Осының бәрін бірнеше минут ішінде жасап шығып, сіз өзіңізді анағұрлым жақсы сезінесіз.
Медитация аяқталғаннан кейін тағы да бірақ уақыт отыра тұрыңыз. Медитациядан шыққан кезде сіздің көңіліңіз ішкі дүниеден сыртқы дүниеге ауысады. Оянғаннан кейін ұйқының қалдығы мен сергектікті кезек-кезек сезінесіз. Осылайша, медитация позасында отырып, оны аяқтағаннан кейін медитация күйін сіз бірте-бірте сергектік күйіне тән жағдайға ауыстырасыз.
### Медитация нәтижесі
Медитация біткеннен кейін біраз уақыт отырған күйіңізді сақтай отырып, тұрыңыз да бөлме ішінде жай және асықпай бірнеше қадам басып жүріңіз. Егер сізге сөйлесу керек болса, онда асықпай сөйлеңіз. Бұл шаралар медиатция күйінен сергектік күйіне ауысуға көмектеседі. Спиритуализм ілімінде өте ұзақ ұйқы жақсы жағынан қарастырылмайды, себебі ұзақ ұйықтау ақыл-ойдың әрекетсіздігіне алып келеді. Сондықтан да ұйқының шамадан тыс болмағаны жөн. Аз ұйықтау әдеті адамның рухани әлеуетін белсенді етуге өте қатты әсер етеді. Алайда қарапайым адамдарға, әсіресе медитация жасауды үйреніп жүргендерге ұйқыны бірден қысқартуға кеңес берілмейді. Ұйқының орташа ұзақтығы алты сағаттан аспауы керек. Кейбір адамдар көркем әдебиеттер мен журналдар оқуды әдетке айналдырған. Бұның нәтижелерінің бірі – ақыл-ой ұйықтар алдында оқыған кітаптан әсерлер қабылдап, бұл әсер ұйқы кезінде қайтарылады. Бұл ақыл-ой әдетінен пайда алуға болады. Ұйықтар алдында медитация жасасаңыз, оның әсері ойыңызда айналыс жасап жүреді. Бұдан бұрын айтылғандай, медитация мен ұйқыны араластыруға болмайды, яғни медитация кезінде әдейі ұйқыға кетуге болмайды, дұрысы бірнеше минут медитация жасаңыз да сондан кейін ұйқыға жатыңыз.

## Дереккөздер
Рухани ем

### Мақсаты
Ауру-сырқаулардың түрі сан мыңдап кездеседі, әр аурудың өзінің себептері мен түп-тамырлары бар. Рухани емшілік жүйесіне сәйкес – кез келген ауру екі тұрғыдан қарастырылады. Атап айтқанда: физикалық және рухани. Аурудың физикалық тұрғысы химиялық немесе физикалық өзгерістерден немесе дене жүйесінің қандай да бір тепе-теңдігінің бұзылуынан тұрады. Рухани көзқарастан қарағанда, аурудың рухани табиғаты, сондай-ақ тиісті пішіндері мен қасиеттері болады. Физикалық және рухани тұрғылар бір-бірімен байланысты. Бұл соңғы кезде ғалымдар ашқан психологиялық және психикалық сырқаттардың атқаратын роліне қатысты жаңалықтардан айқан көрінеді. Рухани емшіліктің негізгі мақсаты – ауруларды физикалық және рухани тұрғыдан анықтау, сөйтіп физикалық құралдармен емдеуден басқа, ауруды рухани жағынан жою. Сонда ғана ем мақсатты болып қана қоймайды, сонымен бірге күрделі және жазылмайтын ауруларды емдеуге мүмкіндік туады.
### Терең зерттеулер
Аурулардың рухани тұрғысы бұл еңбектің негізгі тақырыбы болып табылмайды.  Сондықтан терең зерттеулер жүргізбей, біз адамның емшілік қуатты барынша көп жинақтауына мүмкіндік беретін бағдарламаны ұсынамыз. Адамда сенімділік қаншалықты күшті болса, оның емшілік күші де соншалықты күшті болады және ол ауру-сырқауды немесе күйзелістерді соншалықты тез жеңе алады.
*Таңертең ең болмаса күн шыққанға дейін жарты сағат ерте тұру үшін ерте жатыңыз.
*Ваннаға түсіңіз немесе салқын сумен шайынып, № 1 тыныс алу жаттығуын жасаңыз.
*Ойыңызды барлық ойдан арылтып, «Йа Хафизу»-ды (Қорғаушы) қайталап, таңғы дұға оқу уақыты келгенше серуендеп қайтыңыз.
*Таңғы дұғаңызды оқып болғаннан кейін, медитация оқуға отырыңыз, іштей өзіңізді Жоғарғы Тақтың (Арш) қасында отырғандай және сізге тура «Йа Шаффа» (Емдеуші) Қасиетті есімінен толқындар келіп тұрғанын сезініңіз.
*Бұл медитация он-он бес минут ішінде орындалады.
*Егер осы бағдарлама жүйелі түрде орындалатын болса, онда тіпті ең ауыр аурулардың өзі жазылады.

## Дереккөздер
Медитацияны таңдау

### Түрлері
Медитацияның түрлерін рухани тәлімгер алға қойылған міндеттерге қатысты өзі таңдайды. Негізінен, барлық Мукарабтар үшін орындалу әдістемесі бірдей, ол туралы алдыңғы беттерде айтылған болатын. Медитацияның әртүрлі түрлерінде қандай да бір нысан белгіленеді, ол сол туралы ойлануға немесе медитацияны жасау барысында елестетуге керек. Ойлау немесе елестету нысаны медитация жасаушы адамның ақыл-ойы ұмтылатын бағытты анықтайды. Осы еңбекте айтылатын медитациялардың барлығын медитация оқытушысының немесе сіздің рухани ұстазыңыздың бақылауында өткізілгені маңызды.

## Дереккөздер
Парламенттік партия

### Қызметі
Ол негізгі екі қызметті атқарады: сайлауға дайындалу және парламетке бақылау жасау. Мәселелерді алдын ала талқылап, қабылданатын шешімдерді сәйкестеу, келістіру үшін партиялар парламенттер мен муниципалитеттерде (жергілікті өзін өзі басқару органы) жіктер (фракциялар) жасайды. Премьер-Министрдің кандидатурасы мен үкімет құрамы парламенттегі көпшілікке байланысты. Мысалы, Германияда, Италияда, Ұлыбританияда,францияда солай.

## Дереккөздер
Кадрлық партиялар

Кадрлық партия — өте аз қатысушыдан құрылған саяси партия.

### Қызметі
Кадрлық партиялар деп қатарында сайлаушылардың 10%-ынан кемі ғана болатын, мүше саны аз партияны айтады. Бірақ ол ұйымдастырылуымен және тәртібімен көзге түседі. Оның әрбір мүшесінің партия билеті болады, мүшелік жарналарын уақтылы төлейді, жарғысында қаралған тәртіпті мүлтіксіз орындайды. Мысалы, оған Австрия халық партиясы, Англия консерваториялар партиясы, ГФР-дің Христиандық-демократиялық одағы, Жапония либералдық-демократиялық партиясы, Француз коммунистік партиясы, Швеция орталық партиясы жатады. 

## Дереккөздер
Көкбасты ифрита

### Жалпы сипаттамасы
Жаңа Гвинея ормандарында осындай улы құс мекен етеді. Құсытың көлемі 16,5см-ге дейін жетеді. Кеуделері мен қанаттары сары-қоңыр түсті болып келеді, ал басы көк түсті «қалпақпан» сәнделген. Уының көп мөшері кеудесі мен аяқтарында жинақталған. Оның қауырсындарына байқаусызда тиіп кеткен адам күйіп қалады, ал ұсақ түктері мұрын аймағына түсер болса, бірден  аллергиялық жөтел басталады. Бұл құсты таныған жағдайда сақтанған жөн. 

## Дереккөздер


Санат:Құс түрлері
Древолаз бақасы

Древолаздың терісі кез келген тірі ағзаны өлтіріуге күші жететін уды бөлетін темірмен өкпектелген. Бұл у шамамен жүздеген заттардан тұрады. Удың қауіптілігі соншалықты ғалымдар зерттеу жүргізу барысында бақаны қолымен ұстау үшін өте қалың қолбақтар киюге мәжбүр болады, өйткені оның уы кез келген сызат арқылы еніп кетуі әбден мүмкін. Древолаздың уына қарсы вакцина әлі де ойлап табылмаған. У ағзаға түскен жағдайда, адамның тірі қалуы екі талай.Древолаз бақасының терісі кез-келген тірі ағзаны өлтіріуге күші жететін уды бөлетін темірмен өкпектелген. Бұл у шамамен жүздеген заттардан тұрады. Удың қауіптілігі соншалықты ғалымдар зерттеу жүргізу барысында бақаны қолымен ұстау үшін өте қалың қолбақтар киюге мәжбүр болады, өйткені оның уы кез-келген сызат арқылы еніп кетуі әбден мүмкін. Древолаздың уына қарсы вакцина әлі де ойлап табылмаған. У ағзаға түскен жағдайда, адамның тірі қалуы екі талай. 

## Дереккөздер

Санат:Құйрықсыз қосмекенділер
Бразилиялық кезбе өрмекші

### Сипаттамасы
Тек қана Американы, әсіресе тропикалық және субтропикалық аймақтарды мекендейді. Бұл өрмекші өте белсенді және өрмек тоқымайды. Қашанда қаңғырып жүретіндіктен «кезбе өрмекші» деген атаққа ие болған. Оның көлемі бар болғаны 10 см, бірақ кішкентайлығы өзінен үлкен жануарларды аулауға кедергі бола алмайды. Өрмекшінің уы денсаулығы мықты ересек адам үшін өлім қаупін туғызбайды. Ал ауру немесе кішкентай балалар үшін бірнеше есе қауіпті.

## Дереккөздер


Санат:Өрмекшілер
Моисей Соломонович Урицкий

**Урицкий Моисей Соломонович** (*02.01.1873, Черкассы, - 30.08.1918, Петроград*) — Россиядағы революциялық қозғалыстың қайраткері. 1917 жылдан Компартия мүшесі. Көпес отбасында туған. Киев университетінің заң факультетін бітірген. 1890 жылдардан революциялық қозғалысқа қатысты, насихат жұмысын жүргізді, 1899 жылы тұтқындалып, Якутск губерниясына жер аударылды. Онда 5 жыл болды.

РСДЖП екінші съезінен (*1903*) кейін  меньшевиктерге келіп, партия жұмысын жүргізді. 1906 жылы Вологдаға, кейін Архангельск губерниясына жер аударылды. 1914 жылы шетелге кетті. 1917 жылғы Сәуір революциясынын кейін У.Петроградқа қайтып оралды. РСДЖ(б)П алтыншы съезіне қатысып, партияның ОК мүшелігіне сайланды. РСДЖ(б)П ОК-нің 1917 жылғы 16 (29) қазандағы мәжілісінде қарулы көтеріліске басщылық ету үшін Әскери революция партиялық орталыққа енгізілді. У. Пертоград әскери-революция комитетінің мүшесі, Сыртқы істер министрлігінің комиссары, кейінірек - Құрылтай жиналысын шақыру ісі жөніндегі Бүкіләлемдік росс комиссияның комиссары болды. РК(б)П жетінші съезінде ОК мүшелыгіне кандидат болып сайланды. 1918 жылы Петроград Төтенше комиссиясының төрағасы. Эсер А.Канегиссер қастандықпен атып өлтірді.

## Дереккөздер
Экономикалық қажеттілік

**Экономикалық қажеттілік** – адамдарды өз мұқтаждарын қанағаттандыру мақсатында белсенді қызмет етуге мәжбүр ететін қозғаушы күш болып табылады. Қажеттіліктерді қанағаттандыру деңгейіне қарай жаңа қажеттіліктер туады. Оның құрылымы, саны, сапасы, өзгеріп отырады. Қажеттіліктердің үздіксіз өсуі адамдардың экономикалық эволюциясының көптеген деректерімен дәлелденді. Әрбір 10 жыл сайын тұтыну тауарлары мен қызметтердің түрлері екі есеге өсіп отырады. Мұндай экономикалық заңдылық қжеттіліктердің өсу заңы деп аталады. 
## Қажеттіліктердің түрлері
*Алғашқы* (*төменгі*) - қажеттілік адамдардың өмір сүруіне ең алғаш керек қажеттіліктер. Оларға толық киім, баспана т.б жатады.

*Екінші реттік* (*жоғарғы*) қажеттіліктер. Екінші реттік (жоғарғы) қажеттілік – бұл адамның рухани жағдайы, әлеуметтік ортасы, интелектуалдық деңгейіне байланысты пайда болатын қажеттіліктер. Бұл қажеттіліктерді альтернативті (таңдау) қажеттіліктері деп те атайды. Мысалы: кітаптар, сәнді киімдер, қымбат бұйымдар, сондай-ақ білімге мәдениетке қажеттіліктер. 
## Қанағаттандыру түрлері
*Жеке қажеттіліктер* – бұл жеке адамның өзін қанағаттындыра алатын қажеттіліктер. Мысалы: киім, тамақ, мұздатқыш, машина т.б тауарлар сатып алуы.

*Ұжымдық қажеттіліктер* - өмірде жеке бір адам қанағаттандыруға мүмкін емес,көп шығын қажет ететін қажеттіліктер бар. Оларды көпшілік көмегімен ұжымдық түрде қанағаттандырады. Ұжымдық қажеттіліктерді қанағаттандыру жөнінде шешімдерді басқару органдары қабылдайды.
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Экономикалық заңдылықтар

**Экономикалық заңдылықтар** - бұл қоғамдағы көп кездесетін немесе  қайталанып жататын тұрақты іс - әрекеттер және олардың арасындағы  қатынастардың көрінісі. Экономикалық заңдарды төмендегідей заңдарға айырып қарауға болады: 
* Айрықша экономикалық заңдар. Бұл заңдар олардың іс - әрекет жасауына жағдайдың сақталуындағы тарихи дәуірге тән. 
* Ерекше экономикалық заңдар. Бұл белгілі бір шаруашылық түрлерінің нақты тарихи дамуының заңдары. 
* Жалпы экономикалық заңдар. Бұл заңдар барлық тарихи дәуірге тән, олар барлық дәуірлерді біртұтас тарихи үйлесімді процесс етіп байланыстырады.
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Уран кендері

**Уран рудалары** - құрамынан уран сияқты радиоактивтік элементтерді бөліп алу экономикалық жағынан тиімді саналатын минералдық шикізаттар. Жер қыртысындағы уранның кларкы 2,6·10. Уран рудалары *уранның өз минералдарынан* және *уранды минералдардан* тұрады. Төрт валентті уран минералдары негізінен магмалық пневматоликттік процестерден түзіледі де, **пегматиттерде, карбонаттирде, интрузиялық жыныстарда, грейзендерде, гидротермальдық желілерде, шөгінді жыныстарда** тарайды. Бұл минералдардан **торий, титан, гафний, цирконий, тантал**, сирек жер элементтері, аздап уран өндіріледі. Алты валентті уран минералдары экзогендік процестер әсерінен уранның гипогендік минералдары есесінен түзіледі. 

Уран кедерінің тотығу зонасында, шөгінділер қабаттарында *ұнтақ, қақ, жасырын кристалды масса, ұсақ пластинка, қабыршақ псевдоморфоза түсіріндегі агрегаттар* құрайды. Өнеркәсіптіп маңызы бар уран рудаларының құрамына U және U енетін минералдық заттардан тұрады. 
Бұлар **гидротермальдық желілерде, түрлшөгінді жыныстарды, карбониттерде, пегматиттерде** кездеседі. 
## Минералдар
Негізгі минералдар— молибденит MoS2, галенит PbS, кварц SiO2, кальцит CaCO3, гидромусковит және т.б..
**Минералдар**:
*қара, 
*қара сұр, 
*қара қоңыр, 
*күлгін түсті; 
**Кристалдарының пішіндері**
*куб, 
**октаэдр, 
***ромбододекаэдр. Уран минералдарының жалпы саны 150-ден астам; 
**Өнеркәсіптік мәні бар минералдар**: 
*уранинит, 
*уран күйелері, 
*торианит, 
*пирохлор, 
*ураноторит, 
*уранофан, 
*казолит, 
*отенит, 
*торбернит т.б. 

Уран рудаларының кендері - генетикалық, морфологиялық, формациялық тұрғыдан мейлінше көп түрлі. Өндірістік мәні зор гидротермальдық кендер ретінде бесметалды (U-Ni-Co-Arg-Bi), **давидит, браннерит-уранинит, алтын-уранинит, настуран-молибденит, настуран-карбонат** т.б. формацияларды атауға болады.Экзогендік кеңдері теңіз, көл, батпақ шөгінділерімен, битумды тақта тастармен, сазды жыныстардағы органик, қалдықтармен байланысты. Метаморфогендік кендеріне матаморфизме шалынған құм-тастардағы, конгломераттардағы кендер жатады. Уран рудаларының ірі кендері Африкада (*Оңтүстік Африка Республикасы, Нигерия*), Америкада (*АҚШ, Канада, Бразилия, Перу, Чили, Мексика"), Еуропада (*Oрталық Еуропа, Батыс Еуропа*), Австралияда, Азияда (*Үндістан, Қытай, Жапония ''т.б.) табылды.
## Дереккөздер
Өндірістік факторлар

Қазіргі кезде экономикалық теорияда **төрт өндірістік факторлар** көрсетіледі: **жер**, **еңбек**, **капитал** және **кәсіпкерлік қабілет**. 

## Жер
Өндірістік факторлар ретінде жер екі жағынан қарастырылады: 
* жер беті ретінде, 
* экономикалық мақсатта пайдалануға қажетті табиғи игілік ретінде. 
Егер қажетті минералды және органикалық тыңайтқыштарды әсіресе жаңа технологияны қолдаса, жердің құнарлығы сақталып қана қоймайды, одан сайын жақсаруы мүмкін. Адам саны артқан сайын адам басына шаққандағы жер көлемі жылдан жылға қысқаруда. 

## Капитал
Капитал өндіріс фактор ретінде: 
* өндіріс факторы ретінде және қаржы ретінде пайдалануға болады, 
* өндіріс факторы ретінде капитал өндіріс құралдарын сипаттайды. Мұнда ұзақ уақыт пайдаланылатын өндіріс құралдары (машина, құралдар) , жер, қысқа мерзім пайдаланылатын өндіріс құралдары (шикізат, қуат, жол байланыс қызметі). 
Нақты капитал пайда болу үшін өндіріс құралдарын сатып алуға қаржы 
қажет. Осы қаржы ақша капиталы болып табылады. Өндіріс құралдарын сатып 
алуға капиталдың жұмсалуы қаржыландыру, ал ақша капиталын нақты 
капиталға айналдыру - инвестициялау деп аталады. 

## Еңбек
Еңбек өндіріс фактор ретінде: еңбекті де екі жақты түсіндіруге болады: 
* адамның ойлау қабілетімен қимылдау қабілеті, 
* өндіріс процесінде пайдалануға болатын қоғамдағы барлық еңбек ресурстары.
Еңбек қызмет ретінде қарағанда оны басым ойлау қабілетті қажеттілік 
немесе интеллектуалды және басым қимылдау қабілетін қажет ететін деп 
бөледі. Білім деңгейіне қарай: 
* көп дайындықты қажет ететін еңбек, 
* көп дайындықты қажет етпейтін еңбек, 
* ешқандай дайындықты қажет етпейтін еңбек деп бөлінеді. 
## Кәсіпкерлік қабілет
Кәсіпкерлік қабілет өндіріс фактор ретінде: көптеген елдердің экономистер өндіріс факторына кәсіпкерлік қабілетті де жатқызады. Кәсіпкерлік қабілет - бұл барлық өндірісі факторларын тиімді пайдалануға қабілеті бар адам ресурстарының ерекше түрі. Оған мынадай қасиеттер тән 
болуға тиіс: 
* өндіріс факторларын дұрыс үйлестіру мен келістіру үшін оның білім деңгейі жоғары болуы керек, 
* қайшылық жағдайда шешімдер қабылдай білуі керек, 
* жаңамалдыққа ұмтыла білуі керек, 
* тәуекелшіл болуы тиіс.  

## Дереккөздер

Санат:Экономика