Қазақстан — Дания футбол матчы (2023)

**Қазақстан - Дания футбол матчы** () — ЕУРО-2024 турнирінің іріктеу ойыны. 2023 жылы 26 наурызда Астанада өтіп, Қазақстан құрамасы 3:2 есебімен жеңіске жетті. Бұл ойында Қазақстан футболшылары тарихта болмаған камбэкті жасады, 0:2 есебімен ұтылып тұрып, 72-89 минуттарда  үш доп соқты.
## Матч

### Матчқа дейін
2022 жылы мамыр айында Қазақстан құрамасы тізгінін ресейлік маман Магомед Адиев ұстады. Адиевтің құрамадағы қолтаңбасы бірден білінді: 2022/23 жылғы Ұлттар лигасында Әзірбайжан, Словакия, Беларусь құрамаларын артқа тастап, топ жеңімпазы атанды да, В лигасына жолдама алды. Бірақ жылдың соңында екі бірдей жолдастық ойында (Өзбекстан және БАӘ құрамаларынан) ұтылып, жанкүйер қауымның көңілін біраз түсіріп тастады. Оның үстіне ЕУРО-2024 іріктеуін де сәтсіз бастап, 2023 жылы 23 наурызда Словениядан өз алаңында 1:2 есебімен ұтылды. Сондықтан 26 наурызда Даниямен өтетін ойыннан жанкүйер қауым пәлендей табыс күте қоймады. Сол себепті де жанкүйерлердің Адиевке деген сенімі жоғалып бара жатқан-ды. Бұл ойында әрине, Дания фаворит болды. Себебі, Дания топтың да фавориті болатын, оның үстіне 2021 жылғы Еуропа біріншілігінде жартылай финалға дейін барған.

Дания құрамасы бұл ойында жартылай жаңарған, жасарған құраммен келді. Кристиан Эриксен, Юссуф Поульсен, Томас Дилейни сынды мықтыларын үйге тастап кеткен құраманың шамасы онсыз да Қазақстаннан мықты еді.

Ал Қазақстан құрамасы бар жарар футболшыларын қатарға қосты. Тек Бауыржан Исламхан, Абат Айымбетов сияқты футболшылар бастапқы құрамда алаңға шықпай, қосалқы  құрамда отырды.

Бұған дейін қос құрама бір-бірімен төрт рет ойнап, төртеуінде де Дания ұтқан болатын. 2006 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде Дания біздің жігіттерді Копенгагенде 3:0, Алматыда 2:1 есептерімен ұтса, 2018 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде де тағы екі рет Дания басым болды, Алматыда 3:1, Копенгагенде 4:1.

### Шолу
сүрмесіз|солға|280px
Матчтың бірінші таймында Дания толық қожалық етті. Осы ойыннан үш күн бұрын ғана Финляндияның қақпасына үш доп соққан 20 жастағы Расмус Хейлунд екі гол соғып, Данияны алға шығарды. Бірінші голда Сергей Малыйдың қателігінен қақпашымен жеке шықты да, допты қақпашының үстінен асыра салды. Бұл 21-минут болатын. Ал 36-минутта қақпа алдындағы қарбаласта бірнеше ойыншы допқа таласты да, тағы да Хейлундтың жолы болып, 10 метрдей жерден қақпаға дәл тепті — 0:2. Осылайша жас шабуылшы екі турда бес гол соғып үлгерді.

Дания құрамасында бұдан да басқа мүмкіндіктер болды, бірақ Шацкий құраманы кемі екі голдан құтқарды. Даниялықтар осылайша бірінші таймда 3-4 гол соғатындай мүмкіндік жарата алды.

Қазақстан құрамасы ше? Қорғаныста өте сәтсіз ойнаған қазақстандық жігіттер шабуылда аса жарқырамады. Шабуыл жасамады емес, жасады, тіпті, көзді тартар комбинациялар да ұйымдастырды. Гол соғатын ең жақсы мүмкіндік Сергей Малыйда болды: 4-5 метрдей жерден баспен қауіпті соққы жасады. Бірақ доп дәл қақпашыға қарай бағытталды да, гол болмады. Одан бөлек Рамазан Оразов айып алаңының сыртынан соққы жасады, бірақ тағы да дәл Шмейхель тұрған жерге тепті, әйтпесе Рамазанға ешкім қысым жасамаған еді, тіпті айып алаңына кіре берісте оңтайлы позицияда болды.

Сосын тайм бітер тұста Максим Самородовта қақпаға қарай қатты тепті, бірақ доп тағы да Шмейхельге дәл барды.

Осылайша бірінші таймда Қазақстан футболшылары жанкүйерлерін қуанта қоймады. Оның үстіне 34-минутта жарақат алып, Михаил Габышев ойынға жарамай қалды да, орнына Лев Скворцов шықты. Бұл Лев Скворцовтың құрама сапындағы дебюті еді.

Бірінші таймда көп қателік жіберген Сергей Малыйдың орнына екінші таймда Темірлан Ерланов шықты. Таймды қазақстандықтар шабуылмен бастады. Бірақ бұл құлшыныс ұзаққа созылмады, қайтадан Дания допқа иелік ете бастады. Қазақстандықтар шабуыл жасауға әрекет жасап-ақ бақты, бірақ қорғанысқа жатып алған қонақтар бұларды еркіне жібермеді.

Дания қорғанысын бұзу оңайға соқпайтынын білген қазақстандықтар енді алыстан соққы жасауға көшті. Асхат Тағыберген, Бақтияр Зайнутдинов, Абзал Бейсебеков бір-бірден соққы жасап көрді, бірақ бірінде қиыс кетті, қалған екі соққы қақпашыға дәл барды да, Шмейхель онша қинала қоймады.

Даниялықтар 63-минутта гол соға жаздады, бірақ Хейлунн қателесіп, доп қиыс кетті. 65-минутта Дания жаттықтырушысы үш ойыншы алмастырды, мұнысы үлкен қателік еді, өйткені осы минуттан бастап матч соңына дейін Дания бір рет те қауіпті шабуыл өрістете алмады.

Есепті сақтап қалуға тырысқан қонақтар алға ұмтыла қоймады, олардың бұл ыңғайын сезген алаң иелері тылға алаңдамастан шабуылды үдетті. Әсіресе сол қанаттан Ян Вороговский, оң қанатта Лев Скворцов белсенді. 69-минутта Асхат Тағыберген Абзал Бейсебековке оңтайлы пас шығарды, Абзал қорғаушылардың құрсауында тұрғанына қарамастан, кілт орнынан айналды да, соққы жасады. Жан-дәрмен допқа атылған Шмейхель қағып үлгерді, доп қақпа жақтауына тиді. Артынша Асхат бұрыштан доп берді. Допқа ұмтылған Абзалды Йонас Винд итеріп жіберді де, төреші пенальти белгіледі. Пенальтиді Бақтияр Зайнутдинов дәл орындады — 1:2. Бұл Бақтиярдың құрама сапындағы 11-ші голы еді. Балтиевтің рекордын (13 гол) қайталауға екі гол ғана қалды.

78-минутта Магомед Адиевтың ойыншыларды алаңға шығарды. Зайнутдиновтың орнына Исламхан, Самородовтың орнына Айымбетов ойынға қосылды. Артынша орталық шепті күшейту үшін Дарабаевты алаңға жіберді. Нәтиже көп күттірмеді. 86-минутта Рамазан Оразов жаңа шабуыл бастады. Исламхан сол қанаттан Асхатқа пас берді. Асхатқа ешкім кедергі жасамады да, алыстан шірене тартты. Шмейхель атылғанымен жете алмады, доғаша иіліп зулаған доп тоғыздықтан бір-ақ шықты — 2:2. Бұл керемет гол еді. Сондай-ақ, бұл Тағыбергеннің құрама сапындағы тұңғыш голы.

Бұл соққыдан даниялықтар есін жинаймын дегенше, Қазақстан тағы бір шабуылды өрістетті. Тағы да сол қанат. Тағы Исламхан. Бұл жолы Вороговскиге қалдырды. Вороговский айып алаңына асырды. Доп Абатқа келді де, таяу жерден баспен ұрып торға түсірді — 3:2! Қуаныштан есі шыққан Абат жейдесін шешіп тастап тойлады. Мұндай сәтте оған бәрі жарасатын еді.

Осылайша Қазақстан үш минут ішінде алға шықты. Қалған уақытта сары қағаз жапырақша жауды: бізден Шацкий мен Дарабаев, даниялықтардан Хейлунн ескерту алды. 90+6 минутта Айымбетов тағы да сары қағаз алды да, алаңнан қуылды.

Соңғы секундтарда Даниялықтар қауіпті шабуыл жасады, Айып алаңына асырылған допқа Шацкий ұмтылды да, ары асырды, бірақ орнына жетіп үлгере алмады, қақпа бос қалды. Абырой болғанда, Биллингтің соққысы биік ұшты. Артынша соңғы ысқырық естіліп, ойын аяқталды да, ессіз қуанған жанкүйерлер стадионды басына көтерді.

### Протокол

### Матчтан соң
Матчтан соң Қазақстан құрамасының жаттықтырушысы Магомед Адиев "Бәрібір былтырғы Беларуспен ойындағы жеңіс маңыздырақ, Себебі ол ойында мақсатымызды толық орындап, топта бірінші орын алдық та, мәселені шештік. Ал бүгінгі жеңіске әрине қуанамын, бірақ алдымызда ұзақ жол жатыр, Эйфорияға берілуге болмайды. Әлі талай маңызды ойындар бар, соған алаңдаймын" деп пікір білдірді.

Матч біте салысымен ғаламторда Асхат Тағыберген басты жұлдызға айналды. Интернетте Асхат жайлы мәлімет іздегендер 10 миллионнан асты. Оның соққан әдемі голы УЕФА -ның шешімі бойынша, екінші турдың ең үздік голына айналды. Бір қызығы, 2017 жылы Ғафуржан Сүйімбаевтың да Дания қақпасына алыстан соққан голы үздік голдар қатарына еніп еді. Тарих қайталанды деген осы.

Бұл матчтың маңызы жоғары болғандықтан, әлемнің түрлі елдерінде, мәселен, Италия, Франция, Ресей, Қытай, Корея, Украина, Дания, Англия, Аргентина, Бразилия, Өзбекстан, Сауд Арабиясы, Испания секілді елдерде тікелей трансляция жүргізілді. Осылайша Қазақстанның ғажап жеңісіне әлем куә болды.

2023 жылы 14 қазанда Бұл екі құрама Копенгагенде қайта кездесті. Бұл жолы Дания 3:1 есебімен жеңіске жетті. Соған қарамастан Қазақстан құрамасы ЕУРО 2024-ке шығу мүмкіндігін соңғы турға дейін сақтап тұрды. Бұл іріктеу циклында құрама 18 ұпай жинап, өзінің рекордын жаңартты (алдыңғы рекорд 10 ұпай болатын).

## Матчтың маңыздылығы

* Қазақстан құрамасы тұңғыш рет екі доп айырмасымен ұтылып тұрып жеңіске жетті.
* Қазақстан құрамасы тұңғыш рет Еуропа чемпионы атанған құрамадан басым түсті. Айта кетейік, Дания құрамасы 1992 жылы Еуропа чемпионы атанған болатын.
* Тұңғыш рет Қазақстанның голы УЕФА-дағы турдың үздік голы атанды (Асхат Тағыбергеннің голы). 
* Жыл соңында Асхат Тағыбергеннің голы ФИФА Пушкаш сыйлығының марапатына ұсынылды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Матчтың шолуы

Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Дания Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі
Санат:2023 жылғы футбол