open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мәңгі бітім (1686)

**«Мәңгі бітім»** — Ресей мен Польша арасында жасалған келісім. 1686 ж. 6 майда Мәскеуде қол қойылған.

"М.Б." 1667 ж. *Андрусов уақытша бітімінің* шарттарын баянды ете отырып, сол жағалаудағы Украинаны Киевпен қоса, Запорожье, Чернигов, Стародубты қоса Северск жерін, Смоленск қ-н төңірегімен қоса Ресейге мәңгілік бекітіп берді. Екі жағы да түрік сұлтанымен сепаратты бітім жасамауға міндеттенді. Мәңгі бітім бойынша Польша, Рим империясы, Венециямен бірге Ресей да Түркияға қарсы одаққа қосылды, *[[Қырым хандығы]]на* қарсы жорық ұйымдастыруға міндеттенді. "М.б." орыс дипломатиясының жетістігі болды, орыс-поляк қарым-қатынасында кезеңді өзгеріс туғызды. Шығыс Еуропа халықтарының түрік-татарларға қарсы күресінде зор ықпал атқарды. Балтық теңізіне шығу жолындағы Ресейдің Швециямен күресін жеңілдетті.

## Дереккөздер

Санат:Речь Посполитаның халықаралық келісімдері
Санат:Ресейдің халықаралық келісімдері
Санат:Литва Ұлы княздығының халықаралық келісімдері
Санат:XIV ғасыр - 1795 жыл аралығындағы Украина тарихы
Санат:XVII ғасыр бітім шарттары
Санат:1686 жыл
Мәңгі бітім

Мәңгі бітім (1686) - 1654—1667 жж. ресей-поляк соғысын тоқтатқан, Ресей мен Польша арасындағы келісім.
Корея ұлттық мұражайы

**Корея ұлттық мұражайы** немесе **Ұлттық орталық мұражай** — Корея Республикасының аумағындағы ең ірі тарихи және көркем мұражайы және мәдени орталық. Елдің елордасы Сеул қаласында орналасқан. Мәдениет, спорт және туризм министрлігінің бағынышында. Әлемдегі келушілер саны жағынан ең ірі көркем мұражайлардың алғашқы ондығына кіреді.

Мұражай 1945 жылы негізделді, 2005 жылы мұражай үшін сопақша көне кәріс бекінісі түрінде арнайы салынған жаңа ғимаратқа көшті. Мұражай ғимараты отқа төзімділіктің жоғары шегі бар материалдардан салынған және Рихтер шкаласы бойынша 6,0 магнитудалы жер сілкінісін шыдай алады, сонымен қатар табиғи жарық және ауа кондициалау жүйелері қарастырылған. Мұражай кешенінің аумағына лекторийлар, балаларға арналған арнайы мұражай, көрмелерге арналған павильондар, сонымен қатар мейрамханалар мен кафелер орналасқан.

Мұражай ауданы 137201 м²-ді құрайды, бұл Азиядағы ең ірі мұражайларының бірі және әлемдегі ең ірі мұражайлар арасындағы алтыншы көрсеткіш; биіктігі 43,08 м-ді құрайды. Мұражайдағы тарихи, көркем және археологиялық жинақтамаларының жалпы саны 220000-нан асады, бірақ келушілер тек қана 13000-ға жуық экспонатты көре алады. Мұражай экспозициялары арасында тұрақты әрекеттегі және уақытша көрмелер бар, сонымен қатар мұражай жанындағы түрлі бағыттардағы ғылыми және білім беру бағдарламалары қызмет атқарады.

2013 жылы мұражайдың келушілер саны 3,1 миллион адамнан асты.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Мұражайдың ресми сайты  

Санат:Сеул мұражайлары
Санат:Алфавит бойынша мұражайлар
Хантағы ауылдық әкімдігі

**Хантағы ауылдық әкімдігі** – Түркістан облысы Кентау қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Хантағы ауылы кіреді. Орталығы - Хантағы ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Кентау қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Құшата

**Құшата** — Түркістан облысы Кентау қалалық әкімдігіне қарасты Қарнақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Кентау қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 8 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Кентау қалалық әкімдігі елді мекендері
Шаштөбе

**Шаштөбе** — Түркістан облысы Кентау қалалық әкімдігіне қарасты Қарнақ ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2010 жылдары Қарнақ ауылының құрамына енгізілген.

## Географиялық орны
Кентау қаласынан солтүстік-батысқа қарай 15 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1771 адам (912 ер адам және 859 әйел адам) болса, 2009 жылы 1236 адамды (629 ер адам және 607 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Кентау қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Қарнақ (Түркістан облысы)

**Қарнақ** (1992 жылға дейін – *Атабай*) — Түркістан облысы Кентау қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Қарнақ ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Кентау қаласынан батысқа қарай 12 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Кентау қалалық әкімдігі елді мекендері
Тарату (бизнес)

**Тарату** — маркетинг кешеніне тиесілі төрт элементтің бірі болып табылады. Тарату - тұтынушыға, іскерлік пайдаланушыға қажет өнімді не қызметті қол жетімді жасау процессі. Осыны тікелей өндіруші, қызмет көрсетушінің өзі іске асыруы мүмкін. Сонымен қатар, тарату жанама жолмен де делдалдар арқылы жүзеге асырылады.
Маркетинг кешеніне таратудан басқа тағы да өнім, баға және жарнама кіреді.

Тарату жүйесін әзірлемес бұрын, жоспарлаушы тарату арнасын анықтау жөн. Өнімдерді не қызметтерді таратудың әдісін таңдау бірталай факторларға байланысты. Атап айтқанда, өнім түріне, әсіресе, оның тез бүліну қасиетіне; нарығына; операциялардың географиялық қамту көлеміне және фирманың жалпы миссиясы мен көзқарасына тәуелді. Тарату арнасының кең ауқымды мақсат-міндеттерін белгілеу - стратегиялық деңгейдегі шешім.      

Қарқынды тарату тәсілі, кең нарыққа тиімді жолмен қол жеткізу үшін маркетолог дүкендер желісіне сүйенеді.

Стратегиялық тұрғыда, үш тарату тәсілдемелері бар:

*Жаппай тарату
*Іріктемелі тарату
*Бірегей тарату

Қарқынды тарату: (сондай-ақ жаппай тарату ретінде белгілі) Өнімдер жаппай нарыққа арналған жағдайда, маркетолог кең нарықтық негізге жүгінетін делдалдарды іздейді. Мысалы, жеңіл тағамдар мен сусындар сатылатын алуан түрлі сауда нүктелерінің қатарына супермаркеттер, тәулік бойы жұмыс істейтін дүкендер, сауда автоматтары, кафетерийлер және басқалары кіреді. Жаппай нарықты экономикалық тұрғыдан тиімді жолмен жеткізуге қабілетті тарату сауда нүктесі таңдалады.

Іріктемелі тарату: Өндіруші өнімін тарататын сауда нүктелердің санын шектеуді таңдауы мүмкін.  Мысалы, премиум электротехникалық тауарларды өндіретін өнеркәсіп өнімін тұтынушыға лайықты деңгейде ұсына алатын әмбебап дүкендер мен дербес сауда нүктелерімен ғана істес болуды таңдай алады.

Санат:Тарату
Торғай геофизикалық экспедициясы

Торғай ойпатында жоспарлы геофизикалық іздестіру жұмыстарын жүргізу үшін ұйымдастырылған ғылыми-барлау мекемесі. 1948 жылы Одақтық орал геофизикалық тресі Қостанай қаласында ашқан. Экспедиция айналдырған 10-15 жылдық мерзімінде аса кең аймақта пайдалы қазбалардың Соколов, Қашар, Алешинск, Қоржынкөл (алғашқы ашқандар: В.П. Носиков, М.Ш. Вайс), Құсмұрын, Егінсай, Приозерный, Қызылтал (Қазақстанның еңбек сіңірген геологі Т.С. Тычкова), Белинский, Тауынсор, Әйет (мемлекеттік сыйлықтың иегерлері Н.Н. Кленчин, А.М. Ничупоренко) сияқты негізгі кен орындарын анықтады. ТГФЭ граниметриялық және аэромагниттік түсірулерді кең көлемде жүзеге асырды, Солтүстік Қазақстан аумағының елеулі бөлігінде  1:50000 – 1:2000000 масштабтағы геологиялық түсірімдердің геофизикалық негізін қалады. Тиімді пайдаланылған электрбарлау және сейсмикалық әдістер алтын, вольфрам, мұнай кен орындарының көздерін ашуға көп көмегін тигізді. ТГФЭ қызметкерлері арасында көркемөнерпаздар қозғалысы мен спорт жақсы жолға қойылды. Режиссер В.А. Вольфтің басшылығымен МГАТ халық театры пайда болды. Бұл жаңалық жыл сайын Солтүстік Қазақстан геологтарының қысқы және жазғы спартакиадаларын өткізу дәстүрін бастап берді. 1954 жылы ТГФЭ «Қазгеофизтресттің», 1966 жылы Солтүстік Қазақстан геологтар басқармасының құрамдарына енгізіліп, 1970 жылы Амангелді ГФЭ-на қосылды. 1974 жылы оларға Қостанай ПСЭ-сі қосылды да, 1944 жылы Қостанай ПСЭ-сі АҚ болып қайта құрылды. Қазіргі уақытта осы атауымен аталады.

Дереккөздер: Торғай елі. Энциклопедия. Құрастырған Т. Рсаев. Алматы, «Арыс» баспасы, 2013 жыл
Құмкешу қырғыны

Патшалық Ресейдің жазалаушы отряды мен Торғай көтерілісшілерінің қарулы қақтығысы. 1917 жылы 18 ақпанда Қарақоға болысының 6-ауылын ойрандаған полковник Тургенев отрядының 300 солдаттан тұратын алдыңғы тобын 21 ақпанда 1000 сарбаз, қырық мергенмен Әбдіғапар ханның інісі, Уәли Жалмағамбетұлы Бестамақ деген жерде қарсы алды. Хан Досан Қарабайұлы мен Кәрбоз Қабақұлы бастаған, құрамында 30 мергені бар тағы да бір мыңдықты аттандырды. Екі сағатқа созылған ұрыстан кейін пулемет оғы мен зеңбірек жарылыстарына шыдай алмаған сарбаздар Тургеневтің негізгі күштері жеткенін білген соң дереу шегініп кетті. Жазалаушылар Құмкешу ауылына кіріп, қақаған қыста кемпір-шал, бала-шағаны далаға айдап шығып, адам төзгісіз зұлымдықтар жасады. Ауылда қанды қырғын салып, жас қыз-келіншектерді зорлады, жүкті әйелдердің ішін жарып, мал-мүліктерін тонап әкетті, жолшыбай Қамысбайдағы ауылға соғып, мұнда да ойран салды, жазықсыз адамдарды атып, шауып өлтірді. Тургенев бастаған үлкен жазалаушы отрядтың келгені туралы Жыланшықтағы сарбаздарға суыт хабар жеткізілді. Аманелді жер жағдайының соғысқа қолайсыздығын ескеріп, негізгі күштерін Байғабыл, Алакөл, Кемер арқылы Үрпек ауылына топтастырды.

Дереккөздер: Торғай елі. Энциклопедия. Құрастырған Т. Рсаев. Алматы, «Арыс» баспасы, 2013 жыл

Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар
Санат:Көтерілістер
Маңғал тамы

**Маңғал тамы** — тарих және сәулет өнерінің ескерткіші. Амангелді ауданының Үрпек ауылынан 5 км қашықтықтағы Ағаштыкөл көлінің солтүстік-шығыс жағалауындағы зиратта орналасқан. 19 ғасырдың ақырында қаз руының елке атасынан шыққан Маңғал деген кісі қабірінің басына тұрғызылған. Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің «Қазжөндеу» шеберханасының мамандары алғаш 1980 жылы мемлекеттік есепке алып, 2001 жылы зерттеу жұмыстарын жүргізген. Ескерткіш табанының көлемі 7,02 – 7,00 м. Порталдық-күмбезді пішінде тұрғызылған. Алдыңғы беті мен ішкі жағы әртүрлі әдістермен қаланып, ою-өрнекті түрлі түсті тақташалармен өрнектелген. Төрт бұрышты қабырғасынан жартылай дөңгелек ойық желкендер арқылы күмбезге ауысады. Желкендердің жоғарғы он қатарындағы көлденең тісті қалау туралы қалыпты қалаумен ауысып отырады. Ескерткіштің кіре беріс ойығының үстіне төрт-төрттен, көлемі 27,0х17,5х53,3 см тікбұрышты оюлы кірпіштер қаланып, жоғары және төменгі жағынан  «бұрама» пішінді кірпіштермен қоршалған. Жоғарғы бөлігіндегі аркалы ойықтардың барлығының аралығына орнатылған «сталактиттер» сегіз үзбеден кейін күмбезге ұласады. Дөңгелек күмбездер арнайы құйылған кірпіштермен өрілген. Іргетастың үстіндегі бөлік S пішіндес дөңгелек кірпіштермен «дандан» түрінде көмкерілген. Сыртқы тұтас қабырғалар «шырша» әдісімен қаланып, екі жақ қанаттары тік «бұрама» кірпіштермен қоршалған. Кіреберіс ойық та өрнекті тақташалармен көркемделген. Кіреберіс жақтағы қабырғаға таяз ойықтар жасалған. Алдыңғы жаққа қабырға әдісімен қаланған қақпа қалқаны орнатылған. Маңғал тамы 1916 жылғы Торғай көтерілісі кезінде сарбаздарға қорған, бақылау мұнарасы қызметін атқарды. Соғыс барысында патша өкіметі жазалаушы отрядының зеңбірек добы түсіп, күмбезінің бір бөлігі құлаған. Қазіргі уақытта қабырғаларының жекелеген бөліктері ғана сақталған. 

Дереккөздер: Торғай елі. Энциклопедия. Құрастырған Т. Рсаев. Алматы, «Арыс» баспасы, 2013 жыл

Санат:Ескерткіштер
Зуевка (Қостанай облысы)

**Зуевка** — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Обаған ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 488 адам (247 ер адам және 241 әйел адам) болса, 2009 жылы 452 адамды (233 ер адам және 219 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алтынсарин ауданы елді мекендері
Анновка (Алтынсарин ауданы)

**Анновка** — Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы ауыл, Новоалексеев ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 35 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 45 адам (2009).

## Дереккөздер

Санат:Алтынсарин ауданының таратылған елді мекендері
Новоалексеевка (Қостанай облысы)

**Новоалексеевка** — Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы ауыл, Новоалексеев ауылдық әкімдігі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 34 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1642 адам (778 ер адам және 864 әйел адам) болса, 2009 жылы 1034 адамды (514 ер адам және 520 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Алтынсарин ауданы елді мекендері
Басбек

**Басбек** — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Мәриям Хакімжанова ауылдық округі құрамындағы ауыл. 
 
## Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-батысқа қарай 23 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады, 2009 жылы тұрғындары 111 адамды (62 ер адам және 49 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алтынсарин ауданы елді мекендері
Воробьёвское (Қостанай облысы)

**Воробьёвское** — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Димитров ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстікке қарай 66 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 332 адам (185 ер адам және 147 әйел адам) болса, 2009 жылы 314 адамды (172 ер адам және 142 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Алтынсарин ауданы елді мекендері
Танабай

**Танабай** — Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы ауыл, Димитров ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 48 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 980 адам (474 ер адам және 506 әйел адам) болса, 2009 жылы 699 адамды (348 ер адам және 351 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Алтынсарин ауданы елді мекендері
Докучаев ауылдық округі (Тимирязев ауданы)

**Докучаев ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Докучаево ауылы кіреді. Орталығы – Докучаево ауылы. Округ құрамында болған ''Северное'' ауылы 2024 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 811 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Тимирязев ауданы ауылдық округтері
Сейсмогеология

оңға
**Сейсмогеология** — жерсілкіністердің пайда болу геологиялық  жағдайларын зерттейтін геология мен сейсмология саласы. 

Сейсмогеология геологиялық ақпараттарды сейсмикалық қауіпті аймақтарды анықтау үшін қолданады.

## Әдебиет
* Вычислительная сейсмология (Computational Seismology and Geodynamics): Сборники статей и монографии. Выпуски. 1-45. М.: Наука; Геос; URSS, 1966—2016.
* *Солоненко В. П.* (Ред.) Сейсмогеология и детальное сейсмическое районирование Прибайкалья. М., 1981. 168 с.

Санат:Геология
Санат:Сейсмология
Тейт Модерн

**Тейт Модерн** () немесе **Тейт заманауи галереясы** — Лондон орталығындағы халықаралық заманауи өнердің ұлттық галереясы, Тейт галереялар тобына кіреді. Бұрынғы электр стансаның орнына 2000 жылы салынды. Галереяда XX ғасырдың басынан бастап жасалған әлем өнерінің туындылар жинақтамасы орналасқан.

Тейт Модерн келушілер саны жағынан әлемдегі ең ірі заманауи өнер галереясы болып табылады, 2009 жылы келушілер саны 4700000 адамнан асты.

## Тарихы
Қазіргі кезде Тейт Модерн галереясы орналасқан ғимаратта, бұрын Темза жағасындағы Бенксайд элект стансасы орналасқан еді. Бұл ғимараттың құрылысы екі кезеңге бөлініп 1947 жылы басталды, 1963 жылы ғимарат толығымен дайын болды. Құрылыс Баттерси элект стансасының, Ливерпуль соборының, Оксфорд және Кембридж университеттік кітапханаларының, Ватерлоо көпірінің және танымал британдық қызыл телефон күркесінің авторы — Джайлс Гилберт Скоттың жобасы бойынша салынды. Элект стансасы жабылғаннан кейін, ғимарат толық қайта құру жұмыстарынан өтті.

2013 жылы Herzog & de Meuron швейцариялық сәулет бюросының жобасы бойынша, галереяның жаңа корпусы салынды.

## Галерея

Сурет:Tate Modern et Millennium Bridge.jpg|Тейт Модерн мұражайына қарай көрініс 
Сурет:Tate-modern-london.jpg|Миллениум көпірінен Тейт Модерн мұражайына қарай көрініс
Сурет:Prouvé La Maison Tropicale.jpg|Жан Прувеның экспозициясы *Тропикалық үй*
Сурет:Tate Modern 03.jpg|Миллениум көпірінен Тейт Модерн мұражайына қарай көрініс
Сурет:Test Site by Carsten Höller.jpg|Карстен Хеллердің *Полигон* () атты инсталациясы 
Сурет:Tate Modern 01.jpg|*TH.2058* атты инсталяциясы, Доминик Гонзалес-Ферстер
Сурет:Tate modern london 2001 06.jpg|Демалыс аймағы
Сурет:Tate modern london 2001 07.jpg|Жоғарғы қабатта орналасқан мейрамханадан Әулие Павел соборына қарай көрініс
Сурет:Tate.modern.interior.london.arp.jpg|Көрме залы
Сурет:David Smith02.jpg|Тейт Модернде мүсінші Дэвид Смиттің қойылған жұмысы
Сурет:Fontaine_Duchamp.jpg|*[[Бұрқақ (Дюшан)|Бұрқақ]]*, Марсель Дюшан.


## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Тейт Модерн мұражайының ресми сайты 
* Тейт Модерн галереясының фотосуреттері (тұрақты экспозиция)  

Санат:Лондон
Санат:Заманауи өнер мұражайлары
Оливер Харт

**Оливер Саймон Д'Арси Харт** (дүниеге келді 9 қазан 1948 жыл) — американдық және британдық экономист, Гарвард университетінің экономика профессоры. Нобель сыйлығының экономика бойынша лауреаты (2016) .

## Өмірбаяны
Оливер Лондонда белгілі дәрігер-фтизиатр  (1900-2006) отбасында дүниеге келген.

Харт Кембридж университетінің Корольдік колледжін бітірген, математикадан 1969 жылы бакалавр дәрежесін алды, ал магистрлік дәрежесін 1972 жылы экономика бойынша Уорик университетінде, ал 1974 жылы экономика бойынша PhD Принстон университетінде алды.

Оқытушылық қызметін экономика лекторы лауазымында Эссек университетінде 1974-1975 жылдары аралығында бастады, кейін лектордың көмекшісі, 1976-1981 жылдарыКембридж университетінде экономика лекторы, сондай-ақ 1975-1981 жылдары Кембридж университетінде  қызметкері болды. Уортон бизнес мектебіне 1979-1980 жылдары аға лектор шақырылған. Лондон экономика мектебінде толық экономиканың профессоры болды, онда 1981-1985 жылдары жұмыс істеді, 1992 жылдан шақырылған профессор, ал 1997 жылдан Лондон экономика мектебінің тұрақты шақырылған профессоры атағына ие болды. 

АҚШ-та келіп алған соң, алғашында 1984-1985 жылдары шақырылған экономика профессоры, содан кейін 1985-1993 жылдары Массачусетс технологиялық технологиялық институтында экономика профессоры болып тағайындалды. 1987-1988 жылдары шақырылған оқытушы, ал 1999-2003 жылдары — шақырылған профессор, Джон Олин атындағы экономика және құқық кафедрасының Гарвард университетінің заң факультетінде жұмыс істеді, содан кейін Гарвард бизнес мектебінің 1988-1989 жылдары қызметкері болды, ал 1993 жылдан бастап — экономика профессоры болып Гарвард университетінде істеді. 1997 жылдан бастап  Эндрю Фурер атындағы экономика кафедрасының профессоры болды, ал 2000-2003 жылдары Гарвард университетінің  экономикалық факультетінде төрағасы болды.

О. Харт эконометрикалық қоғамның 1979 жылдан бастап мүшесі болып табылады, Американдық өнер және ғылым академиясының 1988 жылдан мүшесі, Британ академиясының 2000 жылдан  корреспондент-мүшесі,  2002 жылдан бастап қызметкері,  2012 жылдан бастап мүшесі, Қаржы теориясы қоғамының 2014 жылдан қызметкері, "Journal of Law, Finance & Accounting" 2015 жылдан бастап мүшесі, Американдық  2016 жылдан бастап мүшесі, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының 2016 жылдан бастап мүшесі.

## Ғылыми жетістіктері
Оливер Харттың зерттеулері келісімшарттар теориясы, фирма теориясы, корпоративтік қаржы және экономикалық талдау құқықтары мәселелеріне арналған.

## Марапаттары

## Библиография

## Дереккөздер

Санат:Кембридж университеті түлектері
Санат:Принстон университеті түлектері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)
Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Экономикадан Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Миллениум көпірі (Лондон)

250px|thumb|right|''Миллениум'' көпірі
**Миллениум көпірі** () немесе **Мыңжылдық көпірі** — Лондондағы Темза өзені арқылы салынған жаяу жүргінші көпірі. Көпір атауы ағылшын тілінен Мыңжылдық көпірі деп аударылады, өйткені бұл құрылыс үшінші мыңжылдықтың басталуы құрметіне салынған еді; жаңа мыңжылдықты тойлауымен байланысты бұл ғимарат Англия елордасындағы көптеген ауқымды құрылыстардың бірі болып табылады.

## Тарихы
Көпір құрылысы 1998 жылдың аяғында басталды. Негізгі құрылыс жұмыстары 1999 жылдың 28 сәуірінде басталды. Көпірдің құрылысына 18,2 миллион фунт стерлинг жұмсалды. Ашылуы салтанатты түрде 2000 жылдың 10 маусымында өтті. 

Құрылыс жұмыстарын бастау алдында Темза өзенінің екі жағасында да, құрылыс орындарында, археологиялық зерттеулер өткізілді. 

## Көршілес ғимараттар
Егер Мыңжылдың көпірімен Темза өзенінің солтүстік жағасына өткен жағдайда Әулие Павел соборының күмбезін және оның оңтүстік қасбетін көруге болады. Егер өзеннің оңтүстік жағасына барған жағдайда, алда Темзаның жағасында орналасқан *«[[Тейт Модерн]]»* атты галереясы көрінеді, ал галереяның сол жағында — қайта құру жұмыстарынан өткен Уильям Шекспирдің «Глобус» театры орналасқан.

Санат:Лондон
Санат:Лондон көпірлері
Ливерпуль соборы

thumb|right|300px|Ливерпуль соборы
**Ливерпульдегі Христостың кафедралық шіркеуі** (), жиі **Ливерпуль соборы** ( деп аталады) — Ливерпульдегі англикандық кафедралы собор, Йорк провинциясындағы Ливерпуль махалласының орталығы.

## Тарихы
Ғимарат неоготикалық стилінде Джайлс Гилберт Скоттың 1903 жылғы жобасы бойынша салынды. Құрылыс жұмыстары 1904 жылы басталды, бірақ собор құрылысы 1970-ші жылдары ғана толығымен аяқталды. Собор үзындығы — 188 м, нефтің биікігі — 36,5 м, хордың — 35,3 м. Жалғыз мұнарасының биіктігі 101 м-ді құрайды. Жалпы аумағы — 9687 м². Ливерпуль соборы — Ұлыбританияның ең ірі және әлемдегі бесінші ең ірі собор болып табылады. Сонымен қатар әлемдегі ең ірі англикан соборы болып есептеледі, бірақ бұл лауазымға Нью-Йорктегі Дін маманы Иоанның соборы да таласуда. Қоңырау салмағы 31 тоннаны құрайды және әрекеттегі қоңыраулардың арасындағы ең ірісі болып саналады

2009 жылы қоңыраушылар тобымен собор қоңырауларында Джон Леннонның «Imagine» әуені ойнатылды.

## Дереккөздер

Санат:Ливерпуль
Санат:Ұлыбританияның англикандық соборлары
Ватерлоо көпірі

thumb|right|250px|Ватерлоо көпірі
**Ватерлоо көпірі** () — Лондондағы Темза өзені арқылы өтетін доғалы көпір, Вестминстер және Ламбет аудандарын байланыстырады.

Қазіргі нұсқадағы көпір 1945 жылы ашылды, бұрын бұл жерде Ватерлоо шайқасындағы жеңістің құрметіне 1817 жылы арнайы салынған бір аттас көпір орналасқан еді. Ватерлоо арқалық ағаш көпірі көк түсті, конструкция 1973 жылы салынған Лондон көпіріге ұқсайды, бірақ Ватерлоода 4 тіреу, ал Лондон көпірінде — екі.

## Дереккөздер

Санат:Лондон көпірлері
Санат:Темза арқылы өтетін көпірлер
Джайлс Гилберт Скотт

**Сэр Джайлс Гилберт Скотт** (, 9 қараша 1880 жыл – 8 ақпан 1960 жыл) әйгілі ағылшын сәулетшісі және дизайнері.

## Мансабы
thumb|right|200px|Әлемге танымал қызыл телефон күркесі
### [[Қызыл телефон күркесі]]
Оның ең танымал туындысы — қызыл телефон күркесі. Әсем өнерлердің корольдік комиссиясы ең үздік телефон күркелері бойынша жариялаған байқаудың нәтижесінде Джайлс Гилберт Скоттың жұмысы ең сәтті деп таңдалды.

«Kiosk no. 2» (қысқаша «K2») атты телефон күркесінің жобасы іске сәтті асырылды. Күркенің биіктігі 2,7 метрді құрады. Сәулетші оны құру үшін шойын мен жуан шыныны қолданды. Алғашқы кезде күрке күміс түспен боялған, бірақ «К2» моделі арбиған және ауыр болғандықтан, оны жетілдіру бойынша шешім қабылданды.

«К3» моделі морт болғандықтан, ол жарамсыздыққа тез келетін. Кейін, онын орынан соңғы «К6» моделі келді, және бұл модель ең сәтті болды. Сол кезде ол бүкіл әлемге танымал қызыл түске боялды.

### [[Ливерпуль соборы]]
Сәулетшінің тағы бір танымал жұмысы — Ливерпульдегі католиктік соборы. Кам өзенінің батыс жағалауында орналасқан неоготилкалық стиліндегі діни құрылыс. Оның құрылысы 1904 жылы басталып, бірақ 1970-ші жылдары ғана аяқталды. Собор Англиядағы ең ірі собор болып табылады. 

### [[Ватерлоо көпірі]]
Әртүрлі жылдары қолға алынған Ватерлоо көпірін қайта құру жұмыстарын өткізудің сәтсіз әрекеттерінен кейін, жаңа жобаны жасауды Джайлс Гилберт Скотт өз жауапкершілігіне алды. 1937 жылы көпірдің қайта құру жұмыстары аяқталды. Бұл қарапйым темір-бетонды құрылым. Көпірдің үстінен автомобиль қозғалысына арналған 6 жолақ және екі жағынан екі жаяужол өтеді.

## Сілтемелер

*Profile on Royal Academy of Arts Collections 
*Design Museum biography 

Санат:Англия сәулетшілері
Татаки

thumb|Бонитодан (кацуо) жасалған татаки
 немесе **тоса-ми** — жапон асханасындағы балықты немесе етті дайындау тәсілі.

## Сипаттамасы
; Етті жылумен өңдеу
Балық немесе ет ашық отта не табада тез қуырылып, сірке суда сәл ғана маринадталады, жіңішке тілімдермен кесіледі және дәмдеуіш ретінде тартылған немесе пастаға дейін ұнтақталған (осыдан тәсіл атауы) жанжабіл қосылады. Тағам соя соусымен және сашими тәріздес гарнирмен беріледі. 

Бұл тәсіл 19 ғасырда Жапонияның тарихи Тоса провинциясында (осыдан тәсілдің екінші атауы — *тоса-ми*). Осы тәсілдің негізін қалаушысы Жапония батыры Сакамото Рёма болып саналады, бұл тәсілді ол Нагасаки қаласында тұрған және грильде етті дайындаған еуропалықтардан үйренген.

; Шикі ет
Шикі балық кесіледі («жеке бөліктерге бөлінеді») және сарымсақ, жанжабіл, жасыл пияз және шисо жапырақтары сияқты көкөністермен бірге араластырылады. Үстелге қояр алдында тағамға кейде соя соусы қосылады.

## Дереккөздер

Санат:Тағам дайындау технологиясы
Санат:Жапон асханасы
Сашими

нобай|Дәстүрлі сашими
thumb|right|200px|Сасими
thumb|right|200px|Басаси — жылқы етінен сашими
 — Жапон асханасының ұлттық тағамы. Сашими кішкене тілімдерге кесілген әртүрлі балық сұрыптарының сүбе етінен, басқа теңіз өнімдерінен және еттен дайындалады. Сашимиді дайындау үшін тек қана шикі өнімдер қолданылады. Үстелге соя соусымен, васабимен, жіңішке кесілген дайконмен және шисо жапырақтарымен бірге қойылады. 

Сашимиді дайындау үшін көбінесе келесі ингредиенттер қолданылады:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Тағы қараңыз
* Суши;
* Роллдар;

## Дереккөздер

Санат:Жапон асханасы
Санат:Теңіз өнімдерінен жасалған тағамдар
Уайнапутина

**Уайнапутиина** ( [],  — «жас», ** — «жанартау») — Перудің оңтүстігіндегі жанартау тауларында орналасқан үлкен жанартау.

Жанартаудың анықталатын тау профилі жоқ, бірақ оның орнына үлкен жанартау кратері түрінде болады. 1600 жылы 19 ақпанда апатты атқылаумен танымал (VEI жанартау атқылау шкаласы бойынша 6 ұпай), бұл континенттің адам қоныстану тарихындағы Оңтүстік Америкадағы ең күшті жанартау атқылауы болды.

Бұл атқылау "кіші мұз дәуірі" деп аталатын климаттың үлкен өзгеруіне себеп болуы мүмкін деп саналады. Атап айтқанда, бұл Ресейде 1601-1603 жылдардағы Үлкен аштықты тудыруы мүмкін, бұл қиын кезеңнің халықтық ашытуына ықпал етті. Алайда бұл байланыстың тікелей дәлелі әлі табылған жоқ.

Трагедияның салдары:

* 1500-ден астам адам қаза тапты;
* Арекипа мен Мокегуа қалаларындағы қирау;
* ірнеше үлкен ауылдар құрылғанға дейін қирады;
* жаппай ауруларға әкелген егіннің толық жоғалуы;
* климаттың біртіндеп өзгеруі.

1600 жылы жанартау құрылысының көп бөлігінен айырылған Вайнапутина жанартауы әлі күнге дейін "ұйықтап жатыр". Алайда, жанартаудың Күшін ескере отырып, ғалымдар оның жағдайын мұқият қадағалап, жер қыртысындағы шамалы өзгерістерді жазады.

## Әдебиеттер

* 
* 

## Сыртқы сілтемелер

* Volcano Live
* В глобальных похолоданиях «виноваты вулканы» // Наука Урала: Газета Уральского отделения Российской академии наук. Январь 2008 г. № 1-2 (963)

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жанартаулар
Санат:Белсенді жанартаулар
Сургут

thumb|Елтаңбасы
**Сургут** — Ресейдегі қала, Түмен облысына қарасты Ханты-Манси автономдық округіндегі Сургут ауданының әкімшілік орталығы.

Қалада әлемдегі ең ірі жылу электр станцияларының бірі - ГРЭС-1 и ГРЭС-2 орналасқан.
## Халқы
Қала халқының саны 348 643 адам (2016 жыл).
## Географиялық орны
Географиялық координаталары: 61°41′солтүстік ендік , 73°26′ шығыс бойлық, және теңіз деңгейінен 250 метр биіктікте орналсқан.

Мәскеуден 2889 км алыс орналасқан. Қаланың ауданы - 353,97 км².

## Климаты
Климаты- континенталды. Қысы суық, ұзақ мерзімді- қазанның екінші жартысынан сәуірдің ортасына дейін. Қаңтар айының орташа температурасы — −20&nbsp;°C. Шілде айының орташа температурасы— +18,2&nbsp;°C.

**Жылдық орташа көрсеткіштер:**
* Жылдық орташа температура — 1,7&nbsp;°C
* Жылдық орташа желдің жылдамдығы — 4,1 м/с
* Жылдық орташа ауаның ылғалдылығы - 76 %

## Ұлттық құрамы
* Орыстар - 197 876
* Украиндар - 18 327
* Татарлар - 16 110
* Башқұрттар - 5432
* Әзербайжандар - 4286
* Чуваштар - 2766
* Лезгиндер - 2436
* Беларустар - 2413
* Молдовандар - 2141
* Армяндар -  2118
* Марилер - 1424
* Немістер -  1292
* Ноғайлар - 1126
* Өзбектер - 1009
* Тәжіктер - 1001

## Білім
Сургут қаласында 54 мектепке дейінгі оқу орны, 5 балабақша, 33 мектеп, 3 гимназия және 4 лицей бар.

## Дереккөздер
Суздаль

**Суздаль** – Ресейдің Владимир облысында орналасқан қала, Суздаль ауданының әкімшілік орталығы.

Туризмнің дамуы және мәдни мұрагерлікті сақтап келе жатқандығы үшін қала «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған.

Халық саны- 9865 адам (2016 жыл).

Каменька өзенінің бойында орналасқан. Владимир қаласынан 26 км алыста орналасқан. Суздаль- қорық- қалашық, Ресейдің Алтын Сақинасына кіреді.

## Мүсіндер
Д.М.Пожаровскийдің бюсты

В.И.Ульяновқа (Ленинге) арналған мүсін

Ұлы Отан Соғысының ардагерлерінен арналған мүсіндер

А.А.Лебедевке арналған мүсін

## Сыртқы сілтемелер
*Суздаль фотосуреттері

Санат:Суздаль
Тяньаньмэнь алаңы

Тяньаньмэнь алаңы- Қытай Халық Республикасының астанасы- Бейжің қаласында орналасқан 20- ғасырдағы көлемі ауқымды алаң. 

Ауданы- 440 мың кв. м. Алаңның ішінде ультразамандық Үлкен ұлттық опера театры және ұлттық жиналыстар үйі орналасқан.

**Оқиғалар**

Тяньаньмэ́нь алаңы қытай халқының ұлттық символикалық жүрегі болып табылады. 1989 жылы студенттердің атылуымен осы алаң қайғылы атаққа ие болған еді. 

Тяньаньмэ́нь алаңында 1949- жылы 1-қазанда Мао Цзэдун «Қытай Халық Республикасын» салтанатты түрде жария етті. 

2011- жылы алаңда 8 метрлік Конфуцийдің мүсіні орнатылған.Алайда, 2011- жылдың 22- сәуірінде белгісіз  себептермен демонтаждалған.

**Дереккөздер**

Орысша Уикипедиядан аударылған.
Григорий Ефимович Распутин

**Григорий Ефимович Распутин** (1906 жыл — **Распутин-Новых**; 9 [[21] қаңтар](https://kk.wikipedia.org/wiki/21_%D2%9B%D0%B0%D2%A3%D1%82%D0%B0%D1%80) 1869, Покровск, Тобол губерниясы, Ресей империясы — 17 [30] желтоқсан 1916, Петроград, Петроград губерниясы, Ресей империясы) — Покровское ауылындағы Тоболь губерниясының шаруасы. Ресей императоры Николай II –нің отбасының жақын досы болғанымен танымал. 1910-жылдары Петербург қоғамының белгілі бір топтарында «патшаның досы», «ақсақал», көріпкел және емші ретінде танымал болды. Распутиннің жағымсыз бейнесі революциялық, кейін кеңестік үгіт-насихатта пайдаланылды. Бүгінге дейін Распутиннің тұлғасы мен оның Ресей империясының тағдырына ықпалы төңірегінде көптеген даулар жалғасып келеді.

## Өмірбаяны

### Ата-бабалары және этимологиясы
Распутиндер әулетінің ататегі «Изосим Фёдоров ұлы» болған. 1662 жылғы Покровское ауылы шаруаларының санақ кітабында оның әйелімен және үш ұлымен — Семён, Насон және Евсеймен бірге Яренск уезінен жиырма жыл бұрын Покров слободасына келіп, «егіндікке орналасқаны» айтылған. Ұлы Насон кейін «Роспута» деген лақап ат алған. Сол кісіден XIX ғасырдың басында Распутиндер атанған барлық Роспутиндер тараған. 1858 жылғы үй-жай санағы бойынша Покровское ауылында «Распутины» фамилиясын алып жүрген отыздан астам шаруа тіркелген, олардың ішінде Григорийдің әкесі Ефим де болған. Фамилия «распутье», «распутица», «перепутье» сөздерінен шыққан.

## Распутин туралы құжаттық фильмдер
•Тарихи хроника. 1915. Григорий Распутин

• Распутинді кім өлтірді? (Who Killed Rasputin ?), реж. Майкл Уэддинг, 2004, 50 мин.

## Дереккөздер

Санат:21 қаңтарда туғандар
Санат:1869 жылы туғандар
Санат:Покровскта туғандар (Түмен облысы)
Санат:Санкт-Петербургте қайтыс болғандар
Санат:Көріпкелдер
Санат:Британ барлау қызметтері операциялары нәтижесінде өлтірілгендер
Санат:Григорий Распутин
Жаңасу (Қостанай облысы)

**Жаңасу** — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Ілияс Омаров ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 60 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 273 адам (134 ер адам және 139 әйел адам) болса, 2009 жылы 265 адамды (132 ер адам және 133 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Алтынсарин ауданы елді мекендері
Ілияс Омаров ауылы

**Ілияс Омаров ауылы** (2012 жылға дейін — *Лермонтово*) — Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы ауыл, Ілияс Омаров ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 68 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 954 адам (466 ер адам және 488 әйел адам) болса, 2009 жылы 562 адамды (265 ер адам және 297 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Алтынсарин ауданы елді мекендері
Қызыл Кордон (Қостанай облысы)

**Қызыл Кордон** — Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы ауыл, Қызыл Кордон ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстікке қарай 40 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1049 адам (498 ер адам және 551 әйел адам) болса, 2009 жылы 976 адамды (473 ер адам және 503 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Алтынсарин ауданы елді мекендері
Көбек (Қостанай облысы)

**Көбек** — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Үлкен Чураков ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан оңтүстікке қарай 43 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 220 адам (109 ер адам және 111 әйел адам) болса, 2009 жылы 137 адамды (72 ер адам және 65 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Алтынсарин ауданы елді мекендері
Қосқұдық (Қостанай облысы)

**Қосқұдық** — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Мәриям Хакімжанова ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстікке қарай 13 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады, 2009 жылы тұрғындары 225 адамды (111 ер адам және 114 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Алтынсарин ауданы елді мекендері
Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры

**Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры** (ағылш. World Wildlife Fund, қысқ. WWF) — ресми түрде тек АҚШ пен Канада ескі атауын сақтап, қазір World Wide Fund for Nature ретінде белгілі халықаралық үкіметтік емес ұйым. Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры - 1961 жылы құрылған жабайы табиғатты, қоршаған ортаны қорғау, сақтау және қалпына келтіру саласында жұмыс істейтін Халықаралық үкіметтік емес ұйым. Ол дүниежүзінде 5 миллионнан астам жақтаушысы бар,  әлемнің 100-ден астам елінде жұмыс істейтін, жер бетіндегі 3000-ға жуық табиғатты қорғау және сақтау жобаларын қолдап келе жатқан әлемдегі табиғатты қорғау саласында жұмыс істейтін ең ірі тәуелсіз ұйым болып табылады.

WWF миссиясы - Жердегі табиғи қоршаған ортаның деградациясын тоқтату және биологиялық әралуандылықтыңсақталуын қамтамасыз етіп, адам және табиғат арасындағы үйлесімге қол жеткізу.  Сондай-ақ, жаңартылатын табиғи ресурстардың қолданысын қадағалау, әрі қоршаған ортаның ластануы мен тұтыныс ысырапшылдығының деңгейін азайту - ұйымның алдына қойған негізгі мақсаттарына жатады.

Штаб квартира: *Rue Mauverney 28, Gland, Vaud, Швейцария.*
### Тарихы
Ұйымның ізашары - 1947 жылы Нью-Йорк  қаласында Генри Фэйрфильд Осборн Дж. (ағылш. *Henry Fairfield Osborn Jr.*) құрған «Қоршаған ортаны қорғау қоры» (ағылш. The Conservation Foundation) деп аталатын ұйым болатын. Қордың консультативтік кеңесінің құрамында Чарльз Элтон, Г. Эвелин Хатчинсон, Альдо Леопольд, Карл Зауэр және Пол Сирс (ағылш. *Paul Sears*) сияқты белгілі ғалымдар кірген. Рэйчел Карлсонның “Тілсіз көктем” атты кітабында пайдаланылған ғылыми зерттеулердің басым көпшілігі “ Қоршаған ортаны қорғау қорының” қолдауымен жүзеге асқан зерттеулер болды. Оның ішінде - Джон Л. Джордж (ағылш. John L. George), Роджер Хейл (Roger Hale), Роберт Радд (Robert Rudd) және Джордж М. Вудвеллдің (ағылш. George M. Woodwell) зерттеулерін атап өту керек.

1963 жылы “Қоршаған ортаны қорғау қоры» ұйымдастырған конференция өткізіліп, Ноэль Эйхорнның (*Noel Eichhorn*) жаһандық климаттың жылынуының антропогендік себептері жайлы негізгі баяндамасы жарыққа шықты. Бұл баяндама қордың вице-президенті Фрэнк Фрэйзер Дарлинг (ағылш. *Frank Fraser Darling*), сондай-ақ Эдвард Смит Дивей (ағылш. *Edward Smith Deevey*), Эрик Эриксон (*Erick Ericksson*), Чарльз Дэвид Килинг, Гильберт Пласс, Лионел Уолфорд (*Lionel Walford*) және Уильям Гарнеттің (ағылш. *William A. Garnett*) зерттеулерінің нәтижесіне негізделіп дайындалды.

***Дүниежүзілік жабайы табиғат қорының*** ***нышаны*** - үлкен панда жануары.

Панда - Халықаралық Қызыл кітапқа енгізілген, сирек кездесетін жануарлардың бірі. Дүниежүзілік жабайы табиғат қорының негізін салушыларының бірі - ағылшын ғалымы, орнитолог, әрі суретші сэр Питер Скотт Лондондағы хайуанаттар бағында Чи-Чи пандасын көріп, суретін салған. Ол мұндай қамқорлыққа мұқтаж, ақкөңіл, сүйкімді жануардың бейнесі - жаңа құрылған ұйымның нышаны ретінде тамаша таңдау болады деп ұйғарды.

## Дереккөздер

Санат:Коммерциялық емес ұйымдар
Санат:Табиғи қорлар
Балаларды құтқару

**Балаларды құтқару** — бүкіл әлем бойынша балалар құқықтарын қорғау үшін арналған халықаралық ұйым. 

Тарихи ақпарат. Ұйымды Ұлыбританияда 1919 жылы Eglantine Jebb, оның сіңлісі Дороти Букстон құрды. Оның негізгі міндеттері - балалардың құқықтарын қорғау (білім, денсаулық сақтау, экономикалық мүмкіндіктерін қорғау), зорлық-зомбылық және табиғи апаттардан балаларды қорғау, сондай-ақ басқа да қызмет түрлерін жақсарту болып табылады. Ұйым қызметкерлерінің айтуынша, тіпті шағын қайырымдылық негізінде балаларды сақтауға болады.

Алты айдан кейін, «Балаларды құтқару» Швецияда негізделген болатын. Бастапқыда оларға журналистер мен Елин Герд Маркус Вагнер арасында Эллен Palmstierna және бірнеше белсенділері төрағалығымен өтті. Бастапқы жұмыс Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін балаларға арналған Кедейшілік жұмсартуға бағытталған. соғыстар арасындағы, фокус ғана Швецияда балалардың болды, бірақ швед тек олардың жер жоқ, балалардың түсінігін өсті, сонымен қатар әлемнің түрлі бөліктеріндегі кезде барлық Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өзгерді деп. 1970-ның «Балаларды құтқару» жылы дамушы елдерде балалардың жағдайын дамыту және өзгерту үшін қазіргі заманғы агенттігі болып қайта құрылды.

Ұйым Еділ (1921-1922), Вьетнам соғысы, Нигерия және басқа да апаттар мен қақтығыстарға азаматтық соғыс ашаршылық бала зардап шеккендерге көмек берген. Жақында, сегіз миллион балаларға сапалы білім беру ұйымы бағдарлама жиі қарулы қақтығыстар бейім елдерінде тұратын, іске қосылды.

Аналар индексі Rankings

Ұйымдастыру аналар және бүкіл әлем бойынша балалардың жағдайына кешенді бағалау үшін беріледі, ол жыл сайынғы рейтингінде аналар индексі Rankings, жариялайды. Рейтинг бойынша 2014 жылы ана мен бала үшін әлемдегі ең үздік ел Финляндия болып табылады; екінші орында - үшінші - Норвегия, Швеция; Беларусь - 72 м - 62-ші, Украина - 26-ші орын, Ресей. Финляндия рейтингінде бірінші орын екінші жыл қатарынан табылады.
## Дереккөздер

Санат:Құтқару
Санат:Балаларды қорғау
Бацилла

thumb|right
**Бацилла, немесе таяқша**  – спора түзе алатын таяқша пішінді келген бактерияның бір түрі. Морфология бойынша тек қана бацилла, тек қана коккалар емес, сонымен қатар коккабациллалар тіршілік етеді. Олар пішіні бойынша бациллаларға қарағанда домалақтау, адайжа жасуша ұзындығы бәрібір енінен асады, мысалы: Bacteroides fragilis, Yersinia pestis, Bordetella bronchiseptica, Haemophilus influenzae.

Бациллалар екі жасуша болып, диплобацилла, тізбектесіп, стрептобацилла болады. Өте ұзын, оралған жіптерден тұратын тізбекті стрептобациллаға мысал келтірсек, Bacillus anthracis. Бацилла бактериялардың көптеген әр түрлі таксономикалық топтары табылған. Бацилла әдетте жазықтықта бөлінуге және жалғыз болады , бірақ diplobacilli (диплобацилла), streptobacilli (стрептобацилла) және Palisades басқа жасушалармен бірігуге дайын болады.

• Diplobacilli: бір-бірімен иық тіресе ұйымдастырылған екі таяқшасы.
• Streptobacilli: бацилла тізбегінің ұйымдастырды.
• Coccobacillus: Сопақ және коктарды ұқсас (дөңгелек пішінді бактериялар).

Спора түзу бактериялар үшін ең ықтимал классификацияның мысалы. Спораның жасушада орналасқанына байланысты бацилланың пішіні өзгеріп отырады. Мысалы, Clostridium tetani бактериясының споралары әдетте жасушаның соңында орналасып, оған барабан таяқшаларына ұқсайтын пішін береді. Бұндай пішін клострилия деп аталады. Бактериялардың басқа түрлерінде, мысалы, май қышқылын ферменттеу бактериялары спораны жасушаларың ортасында түзгендіктен, шпиндельді пішінге ие болады. Бұл форма Плектридия деп аталады.
Таяқша тәріздес форма бактериялардың көп бөлігінде кездеседі, оларға; Enterobacteriaceae, Bacillaceae , Lactobacillaceae , Brucellaceae және Pseudomonadaceae жатады. Бактерия пішіні және Грам боялуы түсінің арасында ешқандай байланыс жоқ. Бациллаларды оң грам және теріс грам деп екі топқа бөлуге болады.

*Оң грам:*

• Bacillus genus

• Clostridium genus

• Corynebacterium genus

• Listeria genus

• Propionibacterium genus

*Теріс грам:*

• Bacteroides genus

• Citrobacter genus

• Enterobacter genus

• Escherichia genus

• Pseudomonas genus

• Proteus genus

• Salmonella genus

• Serratia genus

• Shigella genus

• Yersinia genus
## Дереккөздер

Санат:Бактериялар
Ричард Бланделл

**Ричард Бланделл** (; род. 1 мамыр 1952) — ағылшын экономист. Бристол университетінің бакалавры (1973), Лондон экономика мектебінің магистрі (1975). Манчестер университетінде (1975-83), Лондон Университеттік колледжінде сабақ берген (1983). Эконометрикалық қоғамның Президенті (2006). Британ академиясының мүшесі (1997). Британ империясының ордені кавалері (2006). Рыцарь-бакалавр (2014).

## Негізгі шығармалары
* "Ұсыныс еңбек және салық салу" (Labour Supply and Taxation, 1996);
* "Британиядағы жоғары білім беру, жұмыспен қамту және еңбекақы" (Higher Education, Employment and Earnings in Britain, 1997);

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Бет Р.  Бланделл Университеттік колледжінің  сайтында 
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:1 мамырда туғандар
Санат:1952 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша ғалымдар
Словак тілі

**Словак тілі** (өз атауы: *slovenčina*, *slovenská reč*) — словактар тілі, славян тілдерінің бірі. Чех тіліне жақын, олар чех-словак кіші тобына батысславян тобының тілдеріне аясында бірігеді" . Словакия Республикасы ресми тілі және Еуропалық одақтағы 24 ресми тілдерінің бірі. Негізінен Словакия, сондай-ақ словак тілін тұтынушылар тұратын Чехия, Сербия, Венгрия, Румыния, Аустрия, Хорватия, Канада, АҚШ, Аустралия, Украина және басқа елдерде таралған. Бірқатар Орталық және Шығыс Еуропа мемлекеттерінде, словактар, әдетте, жинақы қоныстанған аймақтарда, словак тілінің өңірлік мәртебесі бар .

Жалпы саны сөйлейтін шамамен 5,2 млн адам (2013), оның ішінде Словакия — 4,34 млн адам (2012).

## Лингвогеография

### Таралу аймағы мен саны
[нобай|300x300 нүкте|[Словакия|Словакиядағы словак тілінің таралуы ]]
нобай|300x300 нүкте|Словак тілі Словакиядағы қалған тілдердің арасында
нобай|250x250 нүкте|Венгриядағы  словак тілінің таралуы
[нобай|180x180 нүкте|Воеводиндегі словакиялық елді мекендер ([Сербия)]]
[нобай|270x270 нүкте|[Америка Құрама Штаттары|АҚШтағы  словак диаспорасының ең ірі қоныстануы ]]

нобай|310x310 нүкте|Словак тілі диалектілері
* Батыссловак диалекті:
** солтүстік говоры: верхнетренчинские, нижнетренчинские және поважские;
** оңтүстік-шығыс говоры: средненитранские және нижненитранские;
** оңтүстік-батыс говоры: загорские және трнавские.
* Ортасловак диалектісі:
** солтүстік говоры: липтовские, турчанские, оравские және верхненитранские;
** оңтүстік говоры: зволенские, гонтянские (гонтские), тековские, новоградские және гемерские.
* Шығыссловак диалектісі:
** батыс говоры: спишские және абовские;
** орталық говоры: шаришские және земплинские;
** шығыс говоры: сотацкие және ужские.



## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Кейбір словак сөздердің Ортаққордағы айтылуы:
* Словак тілі оқулығы, словак-орыс онлайн сөздігі
* "Словакиялық сөздіктер" сайты — Словак ғылым академиясыны Л. Штура аттіл білімі Институты. 
* Словак матицасы
* Негізгі курс словакия тілі онлайн — Slavic Network
* Slavistický ústav Jána Stanislava Slovenskej akadémie vied

Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер
Санат:Батыс славян тілдері
Рецессия

**Рецессия** ( — артқа қайту) — экономикада, негізінен макроэкономикада бұл термин өндірістегі баяу темпте артқа құлдырауды немесе экономикалық өсімнің баяулауын білдіреді. Өндірістің құлдыауы 0-көрсеткішіне тең жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) жартыжылдықта құлдырауын айтады. Рецессия негізінен экономикалық циклдің бір фазасы болып есептеледі. Яғни, бум немесе ұзақ уақыттық өсімнен кейін және уақыт өте келе депрессиямен алмасады (мұнда экономикалық депрессия).

Санат:Макроэкономика
Санат:Экономикалық терминдер
Санат:Экономикалық циклдер
Grand Theft Auto IV

**Grand Theft Auto IV** (қысқасынан **GTA IV** немесе **GTA 4**)&nbsp;

2008 жылы сәуірдің 29-да PlayStation 3 және Xbox 360 платформаларына шығып, желтоқсанның 2-де Америкада жеке компьютерлерге арналып шыққан. Жарыққа шыққан ең бірінші күнінде 310 миллион АҚШ доллар пайда алып, Гиннесс Рекордтар Кітабына кірді. Ойынның оқиғасы 2008 жылы Либерти Сити қаласын сипаттайды. Ойынның басты кейіпкері - Нико Беллик. Немере ағасы Роман, оны Америкалық Арманға еліктеткісі келген еді. Бірақ Нико келгесін қала жағдайы туралы ұғып алып, Романның мәселесін шешіп бастайды. Ойын процесі жаңа заманға көшті, яғни RAGE(Rockstar Advanced Game Engine) ойын графикалық қозғауыштығы және де Euphoria физикалық қозғауыштығымен құрастырылған.

Қосымша ойындары:

*Grand Theft Auto: Episodes From Liberty City (2009)
*Grand Theft Auto IV: The Lost and Damned (2009)
*Grand Theft Auto IV: The Ballad of Gay Tony (2009)

Санат:Grand Theft Auto IV
Санат:PlayStation 3-ке арналған ойындар
Санат:Xbox 360-қа арналған ойындар
Санат:Action жанрындағы компьютерлік ойындар
Санат:Rockstar North ойындары
Санат:2008 жылғы компютерлік ойындар
Санат:Үш өлшемді графикадағы компьютерлік ойындар
Санат:Компьютерлік ойындар жалғастары
Санат:Steam-ойындар
Санат:Windows-ке арналған ойындар
Санат:Games for Windows-ке сертификатталған ойындар
Санат:Нью-Йорк туралы ойындар
Санат:Цензураға ұшыраған компьютерлік ойындар
Санат:Баламалы аяқталуы бар компьютерлік ойындар
Ширек (фильм)

**"Ширек"** () — режиссер Джеймс Фоули және де Аль Пачиномен бірге шығарылған американдың драма, басты рөлдерде Мастрантонио және Джерри Бароне. Туындының атауы 4/1 доллар деген мағынаны береді, жартылай биографиялық Джозеф Стефаноның сценарийіне негізделіп жазылған.

## Сюжет
Америка. 1933 жыл. Дженнаро, итальяндық отбасының кіші мүшесі, жағадан ашылған кинотеатр "Ла Палома" да вч-ға тап болуды армандайды. Бірақ билет 25 цент, ал оған ақша жоқ болады. Үмітсіздік бойды жайлағанда атасы күннің батысына дейін о дүниеге аттанатынын және де 25 центті тастайтының айтады.

## Сюжет
*Джерри Бароне— *Дженнаро*
*Мэри Элизабет Мастрантонио— *Луиза Спирито*
* Аль Пачино — *атам*
*Энди Романо— *доктор Бруна*
*Джефф Пирсон— *доктор Уилсон*

## Марапаттары мен номинациялары
; Young Artist Awards 1996
* Үздік отбасылық фильм-драма номинациясы
* Ең үздік жас актер (Джерри Бароне) — номинациясы

## Сілтемелер
* (ағыл.) *[[Internet Movie Database]]* сайтында
* (ағыл.) Box Office Mojo сайтында
* (ағыл.) Rotten Tomatoes сайтында

Санат:1995 жылғы фильмдер
Санат:1995 жылғы АҚШ фильмдері

Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Джеймс Фоули фильмдері
Санат:Miramax Films фильмдері
Белка және Стрелка. Жұлдызды иттер

**«Белка және Стрелка. Жұлдызды иттер»** () — 3D форматында көруге мүмкіндігі бар бірінші ресейлік толық метражды компьютерлік анимациялық фильм Режиссерлер: Святослав Ушаков және Инна Евланникова. Ресейдің киноэкранында 18 наурыз 2010 жылы жарыққа шыққан. Фильм нақты оқиғаларға негізделген және Кеңес одағының Белка және Стрелка атты иттердің ғарышқа ұшқанына 50 жыл толуына байланысты олардың құрметіне түсірілген.

Мәдениет Министрлігі Ресей Федерациясы мен Федералдық ғарыш агенттігі "Роскосмос"тың қолдауымен түсірілген фильм. Шынайы оқиғалармен байланысты, компьютерлік мультфильмның жобасы Ресейде алғаш рет шығарылып отыр. "Фильмнің ұлттық Орталығы" киностудиясының көмегімен картина өндірісі жүзеге асқан. (қазіргі атауы өзгертіліп, "КиноАтис"). Мультфильм  балалар аудиториясына арналған және кейбір тарихи деректермен сәйкессіздіктер кездеседі. Жас бойынша шектеулер жоқ.

## Дереккөздер

Санат:Компьютерлік анимациялы фильмдер
Санат:Ресей мультфильмдері