Пэдуря Домняскэ

**«Пэдуря Домняскэ» мемлекеттік табиғи қорығы** (рум. *Rezervația Naturală Pădurea Domnească*, тура аудармасы — *«Патша орманы»*) 1993 жылы Молдова Үкіметінің қаулысымен Балатин және Кэлинеш орман шаруашылықтарының негізінде құрылды. Қорықтың жалпы аумағы 6032 гектарды құрайды. Ол Молдова Республикасының Глодень және Фэлешть аудандарында орналасқан. Бұл – Молдовада зубрлар мекендейтін жалғыз аймақ.

## Сипаттамасы
«Пэдуря Домняскэ» қорығы орта ағысында орналасқан Прут өзенінің жайылмалық және батпақты ормандарын, сондай-ақ сирек кездесетін және жойылу қаупі төнген жануарлар мен өсімдіктер түрлерін сақтау мақсатында құрылған.

2015 жылғы Moldsilva агенттігінің деректері бойынша, қорықтың жалпы ауданы 5736 га құрайды, оның 4952 гектары орманмен жабылған. Қорық Прут өзені бойымен оңтүстіктегі Прутень ауылынан солтүстіктегі Балатина, Кухнешть және Калинешть ауылдарына дейін шамамен 40 км-ге созылып жатыр.

Географиялық тұрғыдан алғанда, қорық Прут өзені мен оның Каменка саласының арасында орналасқан. Орташа биіктігі теңіз деңгейінен 40-60 метр аралығында. Қорықта 69 қызметкер жұмыс істейді, олардың 36-сы – орман қорғау қызметкерлері.

## Флора
Прут өзені бойындағы ойпаттарда жайылмалық орман мен батпақты жерлер орналасқан. Биіктігі жоғары аймақтарда негізінен емен ормандары өседі, олардың аумағы 1471,4 га (орман алқабының 26%-ы) құрайды. Тал ағаштары 455,6 га жерді алып жатыр, олар негізінен Прут өзені бойында және кейбір сайларда кездеседі. Бұл ағаштар жас, көбінесе құмды және құмдақ топырақтарда өседі. Қарағаш ормандары 1081,6 га аумақты қамтиды. Қарағаш қауымдастығы талды аймақтардан жоғарырақ орналасқан және олар жайылмалық емен ормандарына өтпелі аймақты құрайды.

Прут өзені бойындағы жағалаудағы төмен жерлерде кішігірім батпақ учаскелері кездеседі.

Қорық аумағында 575 өсімдік түрі тіркелген, олардың 31-і сирек кездесетін түрлерге жатады. 12 өсімдік түрі Молдова Республикасының Қызыл кітабына енгізілген, ал 19 түрі Халықаралық табиғат қорғау одағының (ХТҚО) Қызыл кітабына түрлі жойылу дәрежесімен енгізілген. Бұл Молдовадағы ең көне сақталған жайылмалық орман болып табылады.

## Фауна
Қорық аумағында 47 сүтқоректі түрі мекендейді, олардың ішінде: зубр (арнайы питомникте), жабайы қабан, еуропалық елік, еуропалық бұғы (шамамен 20 бас), орман мысығы, еуропалық су күзені, орман сусары, құндыз және ақ құрсақты жертісі кездеседі. Жыртқыштардың ішінде соңғы жылдары қорық аумағында шақал пайда болған.

Сондай-ақ, қорықта 15 бауырымен жорғалаушы және қосмекенді түрлері тіркелген, 159 құс түрі кездеседі, олардың 21-і Молдова Республикасындағы сирек кездесетін түрлер қатарына жатады. Қорықта ұя салатын ең сирек құстар қатарына сыбырлақ аққу, қара тоқылдақ, қызыл тұмсықты қасқалдақ, қара ләйлек және үш түрлі құтан – сұр құтан, кәдімгі түн құтан, кіші ақ құтан жатады. Қорық аумағында республикадағы ең үлкен құтан колониясы орналасқан, онда шамамен 1000 құс емен ағаштарында ұя салады. Сонымен қатар, қорық – көшпелі құстардың тоқтап, демалатын маңызды аймақтарының бірі.

Бұрын бұл аймақта зубрлар мекендеген. Оларды қайта жерсіндіру мақсатында 2005 жылы Польшадан 3 зубр (1 аталық, 2 аналық) әкелініп, арнайы қоршалған 32 га питомникке орналастырылды. 2018 жылғы дерек бойынша, бұл питомникте 7 зубр тіршілік етеді.

## Көрікті жерлері
Қорық аумағында келесі туристік орындар орналасқан:

«O sută de movile» («Жүз оба») ландшафттық қорығы – аумағы 1600 га болатын табиғи ландшафт, құрамында 3500-ден астам оба, бұлақтар және шағын көлшіктер бар.

«Cheile Buteşti» шатқалы – Бутешть ауылы маңында, Каменка өзенінің аңғарында орналасқан көркем толтралық шатқал. Оның ауданы 110 га, ұзындығы 2 км-ден асады, ені 125 м, биіктігі 40 м-ге дейін жетеді. Әктасты жартас қабырғалары көптеген үңгірлермен тілімденген.

«Stânca Mare» рифі – ежелгі әктасты маржан рифінің қалдықтары (миллиондаған жылдар бұрын бұл аймақ теңіз түбі болған). Кобаны ауылынан оңтүстікке қарай орналасқан, ұзындығы 1000 м, ені 100 м, биіктігі 40 м. Бұл табиғи «қамал» тас дәуірінде адамдар қоныстанған орын болуы мүмкін. Қазіргі уақытта мұнда сирек кездесетін дала өсімдіктері мен жануарлар мекендейді. 1988 жылы экологтар рифті бұзылудан сақтап қалды.

Емен ормандарының бөліктері – 123 га аумақты алып жатқан ескі орман алқаптары. Мұнда жасы 250 жылға жуық, биіктігі 35 метрге дейін жететін алып емен ағаштары өседі.

thumb|''Sută de movile''
thumb|''Sută de movile''
thumb|''Cheile Buteşti''
thumb|''Stînca Mare''
thumb|''Stînca Mare''

Жыл сайын қорыққа 7–8 мың турист келеді.

## Дереккөздер

Санат:1993 жылы құрылған қорғалатын табиғи аумақтар
Санат:Молдова қорықтары