open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қоянды (Ақмола облысы)

**Қоянды** — Ақмола облысы Целиноград ауданына 1875 жылы құрылған қарасты ауыл. 2007 жылы 7–ші мамырдан бастап, құрылған Қоянды ауылдық әкімдігі орталығы.

## Географиялық орны
Астана қаласынан солтүстік–шығыс бағытта 18 шақырым қашықтықта орналасқан.

## Тарихы
1875 жылы, Ақмоланың жаныңда Қоянды-Өзек ауылы құрылды. 1921 жылы Боғыявлен ауылы болып қайта құрылды. 1935 жылы Қоянды ауылы болып өзгертілді.

## Халқы

**Оралмандар легi Қояндыға шоғырлануы**
2003 жылы Нұқ Оразханның басшылығымен оралмандар легi Қояндыға шоғырлана бастаған. 2003–2008 жылдарда ауыл әкiмдiгiнде жер телiмiн алуға 5013 арыз тiркелiптi. Жер телiмiн алған 1313 адамның 861-i оралмандар. Жер құжатын ала алмай жүрген 134 адам. "Қояндыдағы даудың басы 2004 жылы сол кездегi "Көшi-қон және демография" агенттiгiнiң төрайымы, қазiр "Руханият" партиясының жетекшiсi А.Жағанова мен сол кездегi Астана қаласы әкiмiнiң орынбасары болған, қазiргi Мәжiлiс депутаты Т. Мұхамеджановтардың арнайы ат басын бұрып, оралмандарға арналған 96 гектар жердiң қазығын қағудан басталды" – дейдi жергiлiктi халық.

**Ауылдың жағдайы**
Ауылда жергiлiктi әкiмдiк пен мектептен басқа әлеуметтiк ғимарат жоқ. 50 оқушыға арналған мектепте 212 бала оқиды. Мектеп тоғызжылдық. Бұрынғы балабақшаның ғимараты. Ескi ғимаратта оқушылар сығылысып, бiр партада үш-төрттен оқып келiптi. 2009–2011 жылдары 900 орындық мектеп салынады деп жоспарланған екен. Халықты қинайтын автобус қатынасы, медициналық көмек көрсету, ауызсу, жарық, бiлiм алу, жер мәселелерi. №38 қалалық автобусының Қояндыға қатынай бастағанына бiр айдан асты. Қалалық емхананың дәрiгерлерi де айына бiр рет келiп, медициналық қызмет көрсете бастаған. Таяуда дәрiхана ашылмақшы. Ауызсу мәселесi мүлдем шешiлмеген. Суды қаладағысы қаладан, даладағы жұрт даладан тасиды. Ауыл әкiмдiгiнiң жанында елдi электрмен қамтамасыз ететiн трансформатор орналасқан. Қалтасы қалың халық 80000–120000 теңгеге электр жарығын тарттырып алса, күнкөрiсi төмендер арзан бағаға заңсыз тартылған электрмен күн көруде. Заңсыздықтың соңы жақсылыққа әкелмейтiнiн жақында 29 жасар келiншектiң токқа соғылып қайтыс болғаны дәлелдеп отыр. Ауыл әкiмiнiң сөзiне сенсек, жарты жылда үлкен трансформатор салынбақ екен. Ауылда 40-тан аса телефон тетiгi бар.

## Дереккөздер

Санат:Целиноград ауданы елді мекендері
Новое (Мамлют ауданы)

**Новое** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Қызыләскер ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2010 жылы таратылған.

## Географиясы
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 62 км-дей жерде. 

## Жергілікті халық
1999 жылы жергілікті халық саны 177 адам (96 еркек және 81 әйел) болса, 2009 жылғы санақтың мәлiметтерi бойынша ауылда тұрақты халық болмады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданының таратылған елді мекендері
Новоукраинка (Мамлют ауданы)

**Новоукраинка** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Станов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан батысқа қарай 23 км-де жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 282 адам (138 ер адам және 144 әйел адам) болса, 2009 жылы 215 адамды (108 ер адам және 107 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданының таратылған елді мекендері
Октябрь (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Октябрь** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Бике ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 54 км-де жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 242 адам (121 ер адам және 121 әйел адам) болса, 2009 жылы 86 адамды (46 ер адам және 40 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданы елді мекендері
Солтүстік Қазақстан мал шаруашылығы және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты

«Солтүстік Қазақстан мал шаруашылығы және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі («СолтҚазМӨҒЗИ» ЖШС) Қазақстанның ауыл шаруашылығы саласында ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізеді және олардың нәтижелерін өндіріске енгізеді.
## Негізгі миссиясы
Ауыл шаруашылығы жануарларының селекциясында, мал азығын өндіруде және азықтандыруда инновациялық шешімдерді әзірлеп енгізу арқылы, өндірілетін мал шаруашылығы өнімінің көлемін, сапасын және тиімділігін арттыруды ғылыми тұрғыдан қамтамасыз ету.
1962 жылы құрылған. 2008 жылдан бастап «ҚазАгроИнновация» АҚ құрамындағы ғылыми-зерттеу институты.
## Ғылыми әлеуеті
Қазақстанның солтүстігінде мал азығын өндіруді жүргізу жүйесі, шөп тұқымын сеуіп өсіретін шабындықтар жасап қолдану, мүйізді қара малдың тұқымдық төлін өсіруді бағыттау, мүйізді қара малдан машинамен сүт сауу, мал табындарын өз төлі есебінен толықтыру, үй шаруашылықтарында және шаруа қожалықтары жағдайында шошқа етін өндіру, шаруа қожалықтары мен жеке аула шаруашылықтарында мал шаруашылығын тиімді жүргізу және т.б. көкейтесті мәселелер бойынша ұсынымдар әзірленіп шығарылды.
Ғылыми жетістіктерді және озық тәжірибені насихаттау, ғалымдардың жетістіктеріне мемлекеттік билік пен инвесторлардың назарын аудару мақсатында, Қазақстанның солтүстігінде мал шаруашылығы мен жемшөп өндіруді жүргізудің ғылымды қажетсінетін қазіргі заманға лайық технологиялары бойынша басшыларға, мамандарға және тікелей ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге арналған ғылыми-зерттеу жобаларының, ұсынымдардың, авторлық куәліктердің, монографиялардың жинақтары баспадан шығарылды.
Барлық бөлімдер мен зертханалар ғылыми-зерттеу жұмыстарын орындауға арналған қажетті зертханалық-техникалық құрал-жабдықпен жарақтандырылған.
## Негізгі ғылыми жетістіктері
Институттың ғалымдары мамандармен тығыз байланыс жасай отырып мыналарды шығарды:
*Қостанай облысы «Сұлукөл» асыл тұқымды мал зауыты» ЖШС-те меринос қойдың сұлукөл зауыттық типі;
*Солтүстік Қазақстан облысы «Алабота» асыл тұқымды мал зауыты» ААҚ-да қазақы ақ бас сиыр тұқымының тұқыл типі;
*Қарағанды және Солтүстік Қазақстан облыстарындағы шаруашылықтарда қырдың қызыл сиыры тұқымының жаңадан 7 зауыттық аталық ізі;
*Жоғары өнімді ірі ақ шошқа және кемеровтық етті типтес шошқа табындары құрылды;
*ірі қара малдың төлін бордақылаудың, сүт, жүн, қой еті мен шошқа етін өндірудің инновациялық, ресурс үнемдейтін технологиялары;
*ауыл шаруашылығы жануарларының өнімділігі жоғары табындары.
## Басшылық
*Бас директор: Мыңжасов Қанат Исмаилұлы
*Бас директордың ғылым жөніндегі орынбасары: Антюхов Виктор Михайлович
*Бас ғылыми хатшы: Байматова Алтыншаш Қалиқызы
*Мекен-жайы: 150700, Қазақстан Республикасы, Солтүстік Қазақстан облысы, Қызылжар ауданы, Бескөл ауылы, Институт көшесі,1-үй

Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары
Орёл (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Орёл** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Станов ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан солтүстік-батысқа қарай 12 км-де жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 227 адам (110 ер адам және 117 әйел адам) болса, 2009 жылы 88 адамды (40 ер адам және 48 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданы елді мекендері
Корея Республикасының президенттерінің тізімі

Жалпы Оңтүстік Корея деп аталатын Корея Республикасының Үкіметі 1948 жылы құрылғаннан бері он екі адам он тоғыз мерзімге Оңтүстік Кореяның президенті болды. Оңтүстік Кореяның конституциясына сәйкес президент елдің мемлекет басшысы, сонымен қатар оның үкімет басшысы болып табылады. Президент сонымен қатар Қарулы Күштердің бас қолбасшысы.

## [[Корея Республикасы]]ның [[Президент]]тері
 (қазіргі: Сэнури)
 (қазіргі: Біріккен демократиялық партия)

## Уақыт сызбасы

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:10 bottom:50 right:130 left:20
AlignBars = late

DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1948 till:01/01/2018
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1948

Colors     =
  id:con value:blue 
  id:lib value:green
  id:act value:pink

BarData =
  barset:PM

PlotData=
  width:8 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:PM

 from: 20/07/1948 till: 26/04/1960 color:con text:"Ли Сың Ман" fontsize:10
 from: 26/04/1960 till: 13/08/1960 color:act text:"Хо Джоң" fontsize:10
 from: 13/08/1960 till: 22/03/1962 color:lib text:"Юн Бо Сон" fontsize:10
 from: 22/03/1962 till: 17/12/1963 color:act text:"Пак Чоң Хи" fontsize:10
 from: 17/12/1963 till: 26/10/1979 color:con text:"Пак Чоң Хи" fontsize:10
 from: 26/10/1979 till: 16/08/1980 color:con text:"Чхве Гю Ха" fontsize:10
 from: 16/08/1980 till: 01/09/1980 color:act text:"Пак Чуң Хун" fontsize:10
 from: 01/09/1980 till: 24/02/1988 color:con text:"Чон Ду Хван" fontsize:10
 from: 25/02/1988 till: 24/02/1993 color:con text:"Ро Дэ У" fontsize:10
 from: 25/02/1993 till: 24/02/1998 color:con text:"Ким Ёң Сам" fontsize:10
 from: 25/02/1998 till: 24/02/2003 color:lib text:"Ким Дэ Чжун" fontsize:10
 from: 25/02/2003 till: 11/03/2004 color:lib text:"Но Му Хён" fontsize:10
 from: 12/03/2004 till: 14/05/2004 color:act text:"Го Кун" fontsize:10
 from: 15/05/2004 till: 24/02/2008 color:lib text:"Но Му Хён" fontsize:10
 from: 25/02/2008 till: 24/02/2013 color:con text:"Ли Мён Бак" fontsize:10
 from: 25/02/2013 till: 09/12/2016 color:con text:"Пак Кын Хе" fontsize:10
 from: 09/12/2016 till: 10/05/2016 color:act text:"Хуаң Гё Ан" fontsize:10
 from: 10/05/2017 till: 30/05/2017 color:lib text:"Мұн Же Ен" fontsize:10



## Сыртқы сілтемелер
* Корея Республикасының Президенті
* Корея Республикасының президенттерінің тізімі
* Корея Республикасының премьер-министрлердің тізімі

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Корея президенттері
Санат:Президенттер тізімі
Санат:Оңтүстік Корея үкіметі
Знаменка

**Елді мекендер:**

**Қазақстан:**
* Знаменка – Абай облысы Бородулиха ауданындағы ауыл.
* Знаменка – Ақмола облысы Есіл ауданындағы ауыл.

**Ресей:**

* Знаменка – Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл.
* Знаменка – Башқұртстанның Ермекеев ауданындағы ауыл.
* Знаменка – Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл.
* Знаменка – Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл.
Игілік

**Негізгі ұғым:**

* Игілік – ырыздықты, рухани және мәдени байлықты білдіретін жалпы ұғым; адамның белгілі бір қажеттерін қанағаттандыратын, оның мүддесіне, мақсаты мен ниетіне сәйкес келетін нәрселер.

**Елді мекендер:**

* Игілік – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл.
* Игілік – Ақмола облысы Есіл ауданындағы ауыл.
* Игілік – Жамбыл облысы Сарысу ауданындағы ауыл.
* Игілік – Түркістан облысы Келес ауданындағы ауыл.
* Игілік – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы ауыл.
* Игілік – Түркістан облысы Сайрам ауданындағы ауыл.
* Игілік – Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданындағы ауыл.
Деннис Тито

**Деннис Энтони Тито** (; 1940 ж. 8 тамызда туған , Куинс, Нью-Йорк) — тұңғыш ғарыш туристі, американдық кәсіпкер және мультимиллионер.

Деннис Тито жиырма миллион доллар төлеп, тұңғыш ғарыш туристі атанды. Ол жер орбитасын 128 рет айналып шыққан.

Ол — Wilshire Associates инвестициялық фирмасының негізгі басқарушысы.
Покровка (Мамлют ауданы)

**Покровка** – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы ауыл, Пригородный ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Мамлют қаласынан шығысқа қарай 4 км-дей жерде. 

## Тарихы
Іргесін 1895 жылы Полтава мен Чернигов губернияларынан қоныс аударған шаруалар қалаған. 1929 жылдан кеңшардың орталығы болды. 1996 жылы кеңшар негізінде ұжымдық кәсіпорын құрылды. Покровка арқылы Петропавловск — Мамлютка — Қорған (Ресей) автомобиль жолы өтеді.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1093 адам (526 ер адам және 567 әйел адам) болса, 2009 жылы 1002 адамды (510 ер адам және 492 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданы елді мекендері
Пробуждение (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Пробуждение** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Станов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2014 жылы таратылған.

## География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 22 км-де жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 181 адам (89 ер адам және 92 әйел адам) болса, 2009 жылы 32 адамды (15 ер адам және 17 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданының таратылған елді мекендері
Прогресс (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Прогресс** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Белов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 4 км-де жерде, Степное көлінің жанында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 209 адам (115 ер адам және 94 әйел адам) болса, 2009 жылы 41 адамды (21 ер адам және 20 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданының таратылған елді мекендері
Пчелино (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Пчелино** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Дубровин ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 47 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 171 адам (86 ер адам және 85 әйел адам) болса, 2009 жылы 95 адамды (46 ер адам және 49 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданы елді мекендері
Раздольное (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Раздольное** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Қызыләскер ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиясы
Аудан орталығы - Мамлют қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 70 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 287 адам (150 ер адам және 137 әйел адам) болса, 2009 жылы 226 адамды (129 ер адам және 97 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданы елді мекендері
Сливное (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Сливное** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Белов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан солтүстік-батысқа қарай 26 км-де жерде, Сливное көлінің солтүстік-шығыс жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 135 адам (66 ер адам және 69 әйел адам) болса, 2009 жылы 60 адамды (35 ер адам және 25 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданының таратылған елді мекендері
Студёное (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Студёное** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Белов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан солтүстік-батысқа қарай 24 км-де жерде, Студеное көлінің оңтүстік-батыс жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 98 адамды (58 ер адам және 40 әйел адам) құраса, 2009 жылы 1 адам (1 әйел адам) ғана болды.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданының таратылған елді мекендері
Токаревка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Токаревка** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Новомихайлов ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 30 км-де жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 191 адам (102 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 125 адамды (64 ер адам және 61 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданы елді мекендері
Семей қаласындағы аспалы көпір

**Семей қаласындағы аспалы көпір** — 2000 жылғы 17 қазанда салынған. Ертіс өзені арқылы өтетін аспалы көпір құрылысының жобасын ұсынған жапондық   Ishikawajima-Harima Heavy Industries Co., Ltd. (жап. *石川島播磨重工業株式会社*) компаниясы. 

## Тарихы
1998 жылы Үкімет жаңа көпір құрылысын бастауға шешім шығарды. Көпір құрылысымен, негізінен, жапондық «IHI Corporation» фирмасы айналысты. Жапонияда жасалған көпір қаңқалары алдымен су жолымен, сосын теміржолмен Семейге тасымалданған. Жалпы, екі ел арасындағы келісімге қарай, Жапония мемлекеті көпір құрылысына 165 млн доллар бөліпті. Бұл қаржыны 2,7 пайызбен 30 жылда қайтару мәселесі де алдын ала пысықталған. Ал Түркияның «АлсимАларко» фирмасы көпірге келіп тірелетін ұзындығы 16 шақырым жол құрылысын жүргізумен шұғылданды. Осы арада айта кету керек, жаңа көпірдің үстіне табиғи асфальт төселген. Бұл асфальт, білетіндердің айтуынша, Кариб бассейніндегі Трининад көлінен арнайы тасып жеткізілген көрінеді. Сонымен қатар көпір құрылысы жұмыстарына өз елімізден 30-ға жуық фирмалар қатысса, жұмысшылардың 90 пайызын жергілікті азаматтар құрапты. Көпір құрылысы белгіленген мерзімнен бұрын бітіп, 2000 жылдың қазан айында пайдалануға берілді.

## Сипаттамасы
Биіктігі - 90 метр, Ені - 35 метр, Ұзындығы - 750 метр, Пайдалану кепілдігі - 200 жыл

## Қызықты деректер
* Бұл көпір Ертістің арғы жағы мен бергі жағын ғана емес, Азия мен Еуропаны, қыр мен Сібірді жалғастырып жатыр. Бұл дегеніміз — Семейдегі аспалы көпір стратегиялық маңызы зор нысан деген сөз.
* Қазақстандағы тіреулері арасындағы қашықтығы 300 м-ден асатын жалғыз аспалы көпір болып саналады.

## Сілтемелер
*Алаш айнасы
*Семей қаласының кітапхана орталығы 
*Y Vision 

Санат:Семей
Биоинформатика

**Биоинформатика** - биологиялық деректерді сақтау, жинау, ұйымдастыру және талдау үшін әдістерді дамытып, кемелдендіретін пәнаралық сала. 

Биоинформатиканың әдiстері мен тәсілдік жиынтықтары:

# Салыстырмалы геномикада   (гендiк биоинформатика)   компьютер талдауының математикалық әдiстерi.
# Алгоритмдарды әзiрлеу және (құрылымдық биоинформатика) ақуыздарды кеңiстiктiң құрылымын болжау үшiн керекті бағдарлама.
# Стратегиялар, тиiстi есептеуiш методологийлердi зерттеу, сонымен бiрге  биологиялық жүйелердi ақпараттық күрделiлiктiң ортақ басқаруы.

## Зерттеудің негізгі бөлімдері

Генетикалық тiзбектердi талдап, мәлiметтердi алып соны өңдеу биоинформатиканың ең маңызды тақырыптарының бірі  болып саналады.
1977 жылдан бастап организмдердің көпшiлiктерi Phi-X174 тiзбегiнде анықталған және сақталынған дерекқорлар.Бұл мәлiметтер ақуыздардың тiзбектерiн анықтау үшiн пайдаланылады.

## Дереккөздер


Санат:Биоинформатика
Санат:Биология
Visual Basic Script

**VBScript** (Visual Basic Scripting) — бағдарламаның скриптік және VBScript Windowsтың ескірген command.com-ның орнына жасалған бағдарлама тілі.

## Тілдің ережесі
**VBScript-те келесі ережелер бар**
*жолдың ұзындығы шектелмеген
*параметр арасындағы бос орындар есептелмейді
*айнымалылардың ең ұзыны 255 символ
*коментариді " ' " осы символ арқылы жазылады
*Бірнеше жолды бір жолға біріктіруге болады,оны " : " символы арқылы біріктіледі

## Айнымалылар
*null — бос айнымалы;
*boolean — логикалық түр , true және false  немесе 1 және  0
*byte — 8-биттік белгісіз нақты сан , мүмкін мәндері: 0 .. 255;
*integer — 16-биттік нақты сан, мүмкін мәндері: −32768 .. 32767;
*long — 32-биттік нақты сан, мүмкін мәндері: −2147483648 .. 2147483647;
*date — дата, мүмкін мәндері: 01.01.1900 .. 31.01.9999;
*string — жолдық айнымалы , 2 миллиард символ ала алады;
*object — объектке апару;
*error — кодтың қателігі

Санат:Бағдарлама жасақтамалары
Қалбатау

**Қалбатау** (2007 жылдың 8 қарашасына дейін – *Георгиевка*) — Абай облысы Жарма ауданындағы ауыл, аудан және Қалбатау ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Облыс орталығы - Семей қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 152 км-дей, Шар өзенінен батысқа қарай 5 км, Жаңғызтөбе темір жол стансасынан 35 км жерде орналасқан. 

## Тарихы
Іргесін 1893 жылы Украинаның Таврия губерниясынан қоныс аударған шаруалар қалады. 1928 жылдан аудан орталығына, 1937 жылдан мал азығын өндіру, бордақылау жөніндегі “Георгиевский” кеңшарының, 1951 жылдан бастап “Рассвет” сүт өндіру ұжымшарының орталығына айналды. Мұнда Жарма ауданы асыл тұқымды мал стансасы мен базасы, орман шаруашылығының кәсіпорны орналасқан. Олардың негізінде шаруа (фермер) қожалықтары мен өндірістік кооперативтер құрылды. Қалбатауда машина-трактор жөндеу шеберханасы, нан зауыты жұмыс істейді.

## Инфрақұрылымы
Мектептер, ауданы аурухана, мәдениет үйі, т.б. мекемелер бар. Ауыл арқылы республикалық маңызы бар Семей—Зайсан және Алматы — Өскемен автомобиль жолы өтеді. Ауылдың оңтүстік-шығысында 12 км жердегі Арасан көлінің шипалы суы мен балшығы тері ауруларын емдеуге пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы елді мекендері
Чистое (Мамлют ауданы)

**Чистое** — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Белов ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан солтүстік-батысқа қарай 18 км-де жерде, Чистое көлінің оңтүстік жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 563 адам (277 ер адам және 286 әйел адам) болса, 2009 жылы 249 адамды (120 ер адам және 129 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданы елді мекендері
Самурай

thumb|Самурай
**Самурай** (, **бу́ши** ) —  феодалды Жапониядағы — зайырлы ірі және кішігірім феодалдар;  «Самурай» және «буши» сөздері бір-біріне мағынасы жағынан ұқсас болғанымен «буши» (жауынгер) — мазмұны жағынан барыншы жақын, бірақ самурайға тиесілі емес.  Әдетте самурай сөзін әскери қызмет, ортағасырдағы рыцарлықпен ұқсастырады, дегенмен бұл орынды салыстырма емес. 

«Самурай» сөзі *saberu* етістігінен шығады, тура аудармасында «қызмет ету, қолдау» деген мағына береді, яғни жапон императоры мен жапон халқына қалтқысыз қызмет ету;  Самурайлар — тек әскери жауынгер ғана емес.  Олар өз қожайындарына оққағар ретінде қызмет етумен қатар күнделікті шаруаларына да араласып отырған.  Самурайлық атадан ба­ла­ға қалып отыр­ды. Барлық саму­рай­лар­дың жер ие­ліктері және оған қызмет ете­тін шаруа отба­сылары болды. Самурай тек әскери жат­тығуларды жетілдіру­мен ғана айналысты. Шаруалар олардың егінін екті, малын бақты, үйін салды. Ал самурай өз кезегінде шаруаны қорғады. 

Алғаш самурайлық жүйе 1100 жылдары пай­да болды. 1192 жылдары Жапонияны би­леген шогун Миномото Еримото са­му­райлықты қалыпты жүйеге түсірді. Шогун – бас министр, әрі мемлекеттің әскери бас­шысы және императордың кеңесшісі қыз­метін атқарды. Миномото кезінде им­ператор мемлекеттің рухани әкесі есеп­телініп, ролі төмендеді.Былайша айт­қанда, император дін мен салт-дәстүрдің орын­далуын қадағалаушы ретінде ғана қалды. Барлық билік сегун мен саму­рай­лардың қолына шоғырланды. 1335-1572 жылдары 240 жыл бойы мемлекеттік би­лік сегундар әулеті Ашикага отбасында бол­ды. 

1603-1867 жылы 250 жылдан аса уа­қыт мемлекетті шогун Токугава негізін сал­ған самурайлық әулет биледі. Осылайша Жапон империясын 670 жыл бойы ба­сында шогун тұрған, самурайлар бас­қар­ды. Жалпы, жапондар сырттан келген кез келген жаңалықты сол қалпында қабылдамайтын халық. Ежелден қазіргі уақытқа дейін солай. Қытай тарабынан келген будда діні жапондандырылып, жа­пондардың ежелгі діні синтоизммен ара­ласып, тұтасып жапондық будда діні д­зен-буддизм пайда болды. Қытай архитектурасын, мәдениетін сіңіргенде де өз­гертіп, жапондандырып қабылдаған. Қа­зіргі 140 млн. жапон түгелдей өз тілінде сөйлейді. Жұмыстан үйіне келгенде еден­де отырып, кесе мен хашиді (екі таяқ­ша) қолға алып, кимоносын киіп тамағын ішеді. Бұл, әрине, стол, стакан, шанышқы, киім жетпегеннен емес, жапон екенін ұмытпаудың биік үрдісі. Ежелгі кезде жа­пондар қытай жазуын сол қалпында қа­былдамай, жапон тіліне лайықтап, өзгертіп, әріп ретінде осы күнге дейін қол­данады .

## Дереккөздер


Санат:Жапон мәдениеті
CNBLUE

**CNBLUE** (Cod Name Blue) —- Оңтүстік Кореяның музыкалық тобы, ең алғаш рет Жапонияда 19 тамыз, 2009 жылы "Now or Never" атты мини-альбомымен өзінің шығармашылық бастауын алды. Бұл топ үш адамнан тұрады:Чон Ён Хва, Кан Мин Хек және Ли Джон Шин. "Blue"-сөзі олардың мінезімен байланысты құрылған, "Burning" - "жалынды"(Ли Джон Хен), "Lovely" - "сүйкімді" (Кан Мин Хек), "Untouchable" - "қол тигізбес"(Ли Джон Шин), "Emotional" - "эмоционалды"(Чон Ен Хва). 

Санат:Оңтүстік Корея музыкалық топтары
Санат:2009 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Миранда Косгроув

200px|нобай|оңға|Миранда Косгроув

**Миранда Тэйлор Косгроув** (ағылш. Miranda Taylor Cosgrove, 14 мамыр, 1993, Лос-Анджелес. АҚШ) - американдық актриса және әнші. "Drake and Josh" сериалында Меган Паркер, "Рок мектебі" фильмінде Саммер Хэтауэй және "iCarly" сериалындағы рөлдерімен кең танылды. 

## Өмірбаяны
Миранда Косгроув (Miranda Cosgrove) 1993 жылдың 14 мамырында Лос-Анджелес, Калифорнияда дүниеге келген. Миранда үш жасынан бастап билейтін және "Taste of LA" мейрамханасында ән салатын. Сол мейрамханаға келген дарын уәкілі жас Миранданың дарынына таң қалып, оған шартқа отыруды ұсынды. Миранда бірнеше Burger King, McDonalds және т.б. жарнамаларда түскен.

Оның карьерасы тек жарнамалармен шектелмеді - ол көптелген рөлдер үшін тыңдалған. Миранданың алғашқы рөлі Саммер Хэтауэй, «Школа рока» фильмі болды. Фильм Нью-Йоркте түсірілді. Кейін Миранданы "Drake and Josh" сериалындағы Меган Паркер рөліне алады. Тағы "Твои, мои и наши" фильмінде және "Unfabulous" сериалының бір сериясында түсті.

Жас актрисаның жетістіктеріне шек болмады. "Nickelodeon" арнасы Мирандаға өзінің шоуын ашып беруді шешті. Қазір ол "iCarly" сериалында бас рөлді ойнауда. Әрі "Nickelodeon" Миранданың әншілік карьерасын ойласытырып қойды. 2010 жылы Миранданың "Sparks Fly" альбомы шықты.

Санат:Актрисалар

## Дереккөздер
Көрікті орын

[thumb|150px|справа|[Эйфель мұнарасы — жылына 7 миллион турист тартатын көрікті орын]]

**Көрікті орын** — аса назар аударуға тұрарлық, қандай да бір сипатымен немесе атағымен, мысалы табиғи мұра ретінде, көркемдік құндылығы бар ерекше жер, зат немесе бұйым.

Мысалдыр: тарихи оқиға орындары, хайуанаттар бағы, ескерткіштер, музей мен галереялар, ботаникалық бақтар, ғимараттар мен үймереттер (қамал, кітапхана, түрме, көпір), ұлттық парк және қорықтар, ормандар, ойын-сауық парктары, карнавал және жәрмеңкелер, мәдени оқиғалар т.б.

## Тағы қараңыз
* Туризм

Санат:Көрікті орындар
Хуан Мата

**Хуан Мануэль Мата Гарсия** (исп. *Juan Manuel Mata García*; 28 сәуір 1988, Бургос, Кастилия және Леон) - испан футболшысы, сол қапталда ойнайтын жартылай қорғаушы. Лондондық "Манчестер Юнайтед" клубында ойнайды. Әлем чемпионатын, одан кейін жастардың Еуропа чемпионатын жеңген екі футболшының бірі.   

## Мансабы

Мата өзінің футболдық баспалдағын "Реал Овьедо" клубында бастады. 15 жасында "Реал Мадрид" клубына ауысып, онда 2007 жылға дейін ойнады. 2007 жылы "Валенсия" футбол клубымен келісімге отырады. Жетістіктері үшін, Мата басты құрамда ойнайды. Хуан өзінің бірінші добын "Барселонаға" соғады. Содан кейін, финалда "Хетафе" клубына қарсы үш доптың біреуін соғып, өз командасына Кубокты жеңуіне көмектеседі. 

Испандық Marcaның айтуы бойынша:

"Хуан Мата испан футболына жылдам кірді, оны басқа жас испандықтармен салыстыруға болады: Боян Кркич, дос Сантос және Мартинес, және де осы қалпын одан да жетілдіре түссе, ол Испания құрамасында ойнайтын болады".

2011 жылы 24 қаңтарда Мата "Валенсиямен" жасаған келісімін 2014 жылға дейін ұзартты. 2011 жылы жазда "Арсенал" 25 миллионға Хуанды сатып алмақшы болды, бірақ ала алмады. Сол жылы 22 тамызда жартылай қорғаушы "Челси" ағылшын клубына көшті. "Көктер" үшін бірінші допты "Норвич Ситиге" қарсы салды.

## Өмірі
Хуан Мадридтегі политехникалық институтының журналистика факультетінде оқып шықты. Бос уақытында үстел теннисын ойнағанды жақсы көреді.

## Жетістіктері

### Командалық
**Валенсия**

* Испания кубогы: 2008

**Челси**

* Англия кубогы: 2012
* Чемпиондар Лигасы: 2012
* Еуропа лигасы: 2013

**Манчестер Юнайтед**

* Англия кубогы: 2016
* Лига кубогы: 2017
* Англия Суперкубогы: 2016
* Еуропа Лигасы: 2017

### Ұлттық құрама

* Әлем чемпионы: 2010
* Еуропа чемпионы: 2012

## Дереккөздер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Архангельское (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Архангельское** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл, Архангель ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан батысқа қарай 8 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1364 адам (661 ер адам және 703 әйел адам) болса, 2009 жылы 936 адамды (455 ер адам және 481 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Асаново (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Асаново** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл, Асанов ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 21 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1549 адам (759 ер адам және 790 әйел адам) болса, 2009 жылы 1386 адамды (670 ер адам және 716 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Байсал (ауыл)

**Байсал** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Светлопольский ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 29 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 394 адам (187 ер адам және 207 әйел адам) болса, 2009 жылы 210 адамды (105 ер адам және 105 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Бәйтерек (Қызылжар ауданы)

**Бәйтерек** (2010 жылға дейін – *Элитное*) — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл, Қызылжар ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 1,8 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 404 адам (205 ер адам және 199 әйел адам) болса, 2009 жылы 409 адамды (196 ер адам және 213 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Берёзовка (Қызылжар ауданы)

**Берёзовка** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Рощин ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстікке қарай 24 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 343 адам (174 ер адам және 169 әйел адам) болса, 2009 жылы 402 адамды (212 ер адам және 290 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Боголюбово (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Боголюбово** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл, Куйбышев ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 27 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2021 адам (983 ер адам және 1038 әйел адам) болса, 2009 жылы 1625 адамды (775 ер адам және 850 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Бугровое (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Бугровое** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл, Бугров ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 47 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 899 адам (430 ер адам және 469 әйел адам) болса, 2009 жылы 803 адамды (384 ер адам және 419 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Орловка (айрық)

**Қазақстан:**
* Орловка – Абай облысы Бородулиха ауданы Переменов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Орловка – Абай облысы Бородулиха ауданы Степной ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Орловка – Ақмола облысы Есіл ауданындағы ауыл.
* Орловка – Павлодар облысы Шарбақты ауданындағы ауыл.
* Орловка – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл.
* Орловка – Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданындағы ауыл.

**Башқұртстан:**

* Орловка – Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл.
* Орловка – Башқұртстанның Бакалин ауданындағы ауыл.
* Орловка – Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл.
* Орловка – Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл.
* Орловка – Башқұртстанның Иглин ауданындағы ауыл.
* Орловка – Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл.
* Орловка – Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл.
* Орловка – Башқұртстанның Федор ауданындағы ауыл.
* Орловка – Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл.
* Орловка – Башқұртстанның Әлшеев ауданындағы ауыл.
Вишнёвка (Қызылжар ауданы)

**Вишнёвка** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Якорь ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 16 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 159 адам (76 ер адам және 83 әйел адам) болса, 2009 жылы 148 адамды (71 ер адам және 77 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Водопроводное

**Водопроводное** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Рассвет ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 31 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 519 адам (234 ер адам және 285 әйел адам) болса, 2009 жылы 437 адамды (190 ер адам және 247 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Мишель Обама

**Мишель Лавон Робинсон Обама** (, тумысында Мишель Лавон Робинсон; 17 қаңтар 1964 жыл) — америкалық адвокат, АҚШ-тың 44-ші президенті Барак Обаманың жұбайы. АҚШ-тың бірінші ханымы.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* usatoday.com 

Санат:АҚШ саясаткерлері
Санат:Бейбітшіліктен Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ заңгерлері
Санат:АҚШ сенаторлары
Санат:Гарвард университеті түлектері
Санат:Принстон университеті түлектері
Rammstein

**Rammstein** (ХФӘ: ) — неміс  рок-тобы. 1994 жылы Берлин қаласында құрылған. Музыкалық стилі - индастриал-метал (немістің ауыр Neue Deutsche Härte жанрына қатысты болып келеді). Rammstein, Германияның ең атақты металл-топтарының бірі.

## Тарихы

Rammstein тобы 1994 жылы лид-гитарашы Рихард Круспе бастамасымен құрылған.

## Дискографиясы

;Студиялық альбомдары
* 1995 — *[[Herzeleid (альбом)|Herzeleid]]*
* 1997 — *[[Sehnsucht (альбом Rammstein)|Sehnsucht]]*
* 2001 — *[[Mutter (альбом)|Mutter]]*
* 2004 — *[[Reise, Reise]]*
* 2005 — *[[Rosenrot (альбом)|Rosenrot]]*
* 2009 — *[[Liebe ist für alle da]]*
* 2019 — *[[Rammstein (альбом)|Rammstein]]*
* 2022 — *[[Zeit]]*

## Құрамы
* Тилль Линдеманн (Till Lindemann) — вокал
* Рихард Круспе (Richard Z. Kruspe Bernstein) — соло-гитара, бэк-вокал
* Кристиан Лоренц (Christian Flake Lorenz) — пернелі
* Пауль Ландерс (Paul H. Landers) — ритм-гитара, бэк-вокал
* Оливер Ридель (Oliver «Ollie» Riedel) — бас-гитара
* Кристоф Шнайдер (Christoph «Doom» Schneider) — барабан

## Дереккөздер
* www.rammstein.de

## Сілтемелер

* Ресми Сайты 
* Ресми Сайты 
* 

Санат:1994 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Гончаровка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Гончаровка** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Берёзов ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 50 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 150 адам (75 ер адам және 75 әйел адам) болса, 2009 жылы 122 адамды (62 ер адам және 60 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Желяково (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Желяково** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Вагулин ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 58 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 314 адам (163 ер адам және 151 әйел адам) болса, 2009 жылы 198 адамды (101 ер адам және 97 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Затон (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Затон** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Петерфельд ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 10 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 246 адам (124 ер адам және 122 әйел адам) болса, 2009 жылы 216 адамды (115 ер адам және 101 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Халықаралық ескерткіштер мен тарихи орындар күні

**Халықаралық ескерткіштер мен тарихи орындар күні** - 18 сәуірде 1984 жылдан бері атап өтіледі. 

1983 жылы ЮНЕСКО жанынан құрылған Халықаралық ескерткіштер мен көрнекті орындарды қорғау мәселелері жөніндегі кеңес ассамблеясы бекіткен. Бүгінгі таңда осы ұйымның қатарында әлемнің 175 мемлекеті бар. Дүниежүзінің 122 еліндегі 754 тарихи құндылық ЮНЕСКО тізіміне енгізілген. 2003 жылы осы тізімге еліміздегі «Әзірет Сұлтан» тарихи-архитектуралық кешені, Алматыға таяу Тамғалы тас шатқалындағы жартастарға салынған суреттер топтамасы кірді. Қазақстанда ұлттық құндылық болып табылатын 25 мыңнан астам тарихи-мәдени ескерткіш бар.

Санат:ЮНЕСКО-ның халықаралық күндері
Санат:18 сәуір мерекелері
Санат:Ескерткіштер
Знаменское (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Знаменское** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл, Светлопольский ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1053 адам (493 ер адам және 560 әйел адам) болса, 2009 жылы 948 адамды (446 ер адам және 502 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Исаковка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Исаковка** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Виноградов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 68 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 141 адам (79 ер адам және 62 әйел адам) болса, 2009 жылы 87 адамды (47 ер адам және 40 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданының таратылған елді мекендері
Қараш-қараш оқиғасы (повесть)

**"Қараш-қараш оқиғасы"** — повесть. Авторы - Мұхтар Әуезов. Бұл повесть 1927 жылы жазылған.

## Қысқаша мазмұны
Бақтығұлдың інісі Тектіғұл Сәлмен деген байдың кесірінен қайтыс болады. Бақтығұл кек алмақ болып, Сәлменнің жылқысын ұрлайды. Сәлмен осы жағдайды біліп, Бақтығұлды сабайды. Кейін ол үміт етіп Жарасбайға көмек сұрап барады. Бірақ Жарасбай оны сатып кетеді. Оған шыдай алмай кегінің орнына Жарасбайды мерт қылады.

## Шығарма кейіпкерлері
***Бақтығұл ** -Еркіндікті аңсаған намысшыл қазақ. Інісі үшін кек алғысы келді.  Бақтығұлдың үш баласы бар: үлкені Сейіт - он жаста, бес жасар Жұматай, ең кішісі - екі жасар, емшектен әлі шықпаған қара қыз - Бәтимә.
***Тектіғұл** -  Бақтығұлдың  інісі. Сәлменнің қолында жұмыс істегенде, оны сабап тастайды.
***Қатша** - Бақтығұлдың әйелі.
***Сәлмен** - Қозыбақ ауылында тұрған бай. 
***Қоқай** - Бойы еңгезердей Сәлменнің қорқақ жылқышысы.
***Жамантай** -  Басты жылқышы. 
***Жарасбай** - Бақтығұл үміт етіп көмек сұраған адам. Соңында Бақтығұлды сатып кетеді.

## Қызықты мәліметтер
*"Қараш-қараш оқиғасы" бойынша 1968 жылы "Қазақфильм" мен "Қырғызфильм" киностудиялары бірігіп, «Выстрел на перевале» («Асуда атылған оқ») көркем фильмі түсірілді.
*"Қараш-қараш оқиғасы" Тұрар Рысқұловтың әкесі - Рысқұлдың басынан кешкен оқиғалары бойынша жазылған.

## Дерек көздері
# Қараш-қараш оқиғасы

Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары
Бұқпа тауы

**Бұқпа тауы** - Көкшетау қаласында орналасқан тау. 

## Тау туралы аңыз
Ел ішінде Бұқпа тауының пайда болуы туралы аңыз бар: «Алла тағала, әлемді жарата отырып, дүние жүзіндегі әр халыққа жер көріктерін тараты: біріншілеріне тау, екіншілеріне орман, үшіншілеріне өзен-көл берсе, қазақтарға тек қана жалаңаш жазық беріпті. «Алла тағаланың жасағаны әділетсіз», - деп, қазақтар одан мынаны сұрады: «Бізге кішкене жердің әдемілігін сыйлаңызшы». Алла тағала барлығын билеп-төстеуші болғандықтан, ол өз қоржынындағы жер көріктерімен қоштасқысы келмеді. Сол кезде халыққа көмек болып, әзілқой және күлкілі ертегі кейіпкері Алдар-Көсе келеді. Ол Алла тағаланың ішіне қысқа уақытта кіріп алып, онымен тартысу ойынын ойнайды.  Сол ойынды ойнап-ойнап жалығып кеткен соң, Алдар-Көсе былай дейді: «Екеуіміз жер бетіне түсіп, тығылмақ ойынын ойнайық». Алла тағала бұған келіседі, бірақ олар жерге түскен соң, Алла былай дейді: «Ал біз қай жерге тығыламыз, мына жер толығымен жазық қой!». Сол кезде қу Алдар-Көсе былай дейді: «Онда сен өз қоржыныңа қолыңды салып, кішкене топырақ, кішкене тас, қалың орман, кішкентай тау үй, соның маңайында біз тығыламыз». Алла тағала дәл солай жасайды: қоржынына қолын салып, ішінен кішкене тас, орман алып шығып, үлкен емес тау үйеді. Сол таудың атын: «Бұқпа»,- деп атайды.
Сол кезден бастап, Бұқпа тауы 1824 жылы құрылған Көкшетау қаласының маңында орналасқан.

Бұрынғы заманда, Бұқпа тауы қалың орманмен капталған болатын. Көкшетау қаласынаң шалқыған жазираларының бойында Орта жүз хандарының мыңдаған мал отарлары бағылған.

## Таудың қазіргі келбеті
2006 жылдың 26 қазан күні Бұқпа шоқысында бір жарым мыңнан астам көшет отырғызылды. “Қалаға – жасыл алқа” акциясына мемлекеттік қызметкерлер, кәсіпкерлер, студенттер мен дін өкілдері қатысты.

## “Кокшетау” әріптері
Көкшетау қаласының символы-қаланың атауы жазылған үлкен жазу. Әріптер төбеде орналасқан-Калифорниядағы әйгілі HOLLYWOOD жазуы сияқты. Көрнекті орын жергілікті тұрғындардың мақтанышына ғана емес, сонымен қатар туристердің сүйікті орнына айналды. Жазудың ұзындығы- 67 метр, биіктігі- 10 метр. Сондай-ақ, төбеде Көкшетау қаласына қарайтын бақылау алаңы бар.

## Тағы қараңыз
*Көкшетау облысы

## Дерек көздер

*http://www.kazakhstan-tourist.isd.kz/page.php?page_id=403

Санат:Қазақстан таулары
Аққулар ұйықтағанда

**Аққулар ұйықтағанда** — Мұқағали Мақатаевтың поэмасы, 1973 жылы жазылған.

## Қысқаша мазмұны
Бұл поэмада бір жанұяның жалғыз баласы ауыр сырқатпен сырқаттанып қалады. Тәуіп шал баланы тек аққудың қанатымен аластаса ғана бала дертінен айрылады деп айтады. Әкесі санаға әбден сіңіп кеткен,қасиетті ұғым-аққуға қарсы шығуға дәті бара алмай, өз перзенті үшін жан ұшыруға да дайын ана мылтығын алып, заңғар таулар арасындағы киелі аққулар мекен еткен Жетімкөлге барады. Көлге келгенде ананың қолындағы мылтығы абайсызда атылып кетеді де, мылтықтың оғы аққуға тиеді. Шуды естіген қарт жылқышы көлге қарай келеді де, аққу өлтірген анаға ақылын айтады. Үйге қайтып оралғанда баласынын қайтыс болғанын түсініп ,есінен айырыла жаздайды.

## Шығарма кейіпкерлері
***Ана** - баланың анасы. Ержүрек, батыл,өзінің баласына деген махаббаттан киелі аққу құсты атып өлтіргендіктен баласынан да айырылды.
***Бала** - сырқаттанып жатқан бала. Оның өмірі қыл үстінде болды.
***Тәуіп шал** - емші. Есінен ауысқан адам, баланың ата-анасына өтірік айтты.
***Әке** - баланың әкесі. Қоянжүрек, ар-намысты. Құдайшылық жолынан түспеуді жөн көріп, киелі аққу құсты атудан бас тартты.
***Жылқышы** - жылқы бағып жүрген адам. Парасатты, ақылды, данышпан. Ол анаға ақыл айтып, оны дұрыс жолға қоюды тырысты.

## Дереккөздер
#Әдебиет. Кітап. Алматы:‘Мектеп’ баспасы 2008 жыл.
#Әдебиет. Кітап. Алматы:'Мектеп' баспасы 1996 жыл. 


## Сілтемелер
* Аққулар ұйықтағанда Bilim-all.kz сайтында
* М.Мақатаев поэмаларындағы бас кейіпкер образын жасау шеберлігі

Санат:Мақатаев шығармалары
Санат:Поэмалар
Уэст (Техас) жарылысы

**Техас штатының Уэст қалашығында жарылыс** -  Техас штатының батыс бөлігінде орналасқан тыңайтқыштар шығаратын зауытта болған жарылыс. Жарылыс 2013 жылдың 17 ақпанында жергілікті сағат шамамен 19:50-де орын алды.
Нақты мерт болған адамдар саны беймәлім, бірақ шамамен 35 адам, оның ішінде 10 құтқару қызметі мүшелері көз жұмғаны белгілі. 

Жарылыс болған West Fertilizer зауытынан 29 шақырым жерде орналасқан Вако ауруханасы әкімшілігінің өкілдері төтенше қызметтер жарылыстан жарақат алған 100 адамды қабылдауға дайын болуға тапсырма бергенін айтыпты.

Жергілікті БАҚ-тың хабарлауынша, зауыттан 30 миль (48 шақырым) қашықтықта орналасқан үйлердің тұрғындарына қауіпсіз жерге көшуге ұсыныс жасалған.

Жарылыстың шығу себептері әзірге белгісіз. Кәугерлердің бірі CNN арнасына берген сұхбатында зауыт аумағында алдымен қою түтін шығып, одан кейін жойқын жарылыс болғанын айтыпты. 
## Дереккөздер


Санат:Техас
Санат:2013 жыл
Санат:Апаттар
Қара материя

**Қара материя** – электромагниттік толқын шығармайтын және олармен әрекетке түспейтін материяның бір түрі. Оның осы бір қасиеті оны бақылауды мүмкін емес қылып отыр. Алайда оның бар екенін ғалымдар ол шығаратын гравитациялық эффекттен біліп отыр. 

Қара материя гравитациялық образда «жарық шығарушымен (бариондық)» әрекеттеседі және орташа космологиялық тығыздықтағы, тығыздығы бариондардың тығыздығынан бірнеше есе артық орта болып табылады. Ал соңғылары қара материядан құралған гравитациялық шұңқырларға түседі. Сондықтан, қара материя жарықпен әрекеттеспесе дағы, қара материя орналасқан жерден жарық шығады. Гравитациялық тұрақсыздықтың осы бір тамаша қасиеті қара материяның мөлшерін, қасиетін және таралуын анықтауға мүмкіндік беріп отыр.

Қара материяны зерттеу 1990ж.-дары алынған суреттерден кейін мүмкін болды. Алыста орналасқан галактикалардың суреті соншалықты нақты болмай шықты. Бірақ, суреттерге қарап қара материяның орналасуы мен шоғырлануын анықтауға болатын еді. Бұл қара материяның бар екендігіне дәлел болып отыр.

Күннен 13000 жарық жылдары қашықтықтағы 400-ге жуық жұлдыздардың қозғалысын зерттегенде Күн айналасындағы кеңістікте қара материяның үлкен мөлшерде таралмағандығы анықталды. Теория бойынша Күн айналасындағы қара материяның  массасы 0,5кг, ал көлемі Жердің колеміндей болуы тиіс. Алайда өлшемдер қара материяның көлемі Жер шарының көлеміндей, ал массасы 0,00+/-0,06кг екендігін көрсетті. Бұл қара материяның «жай материямен» әрекеттесуін Жерде байқау сәтті болатынына үлкен күмән тудырады.

## Дереккөздер
Сайт Modern Cosmology, содержащий в том числе подборку материалов по тёмной материи.
Г.В.Клапдор-Клайнгротхаус, А.Штаудт Неускорительная физика элементарных частиц. М.: Наука, Физматлит, 1997.
Қарлыға

**Қарлыға** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Қызылжар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 19 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 141 адам (71 ер адам және 70 әйел адам) болса, 2009 жылы 143 адамды (81 ер адам және 62 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Красная Горка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Красная Горка** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Рассвет ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 30  км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 487 адам (240 ер адам және 247 әйел адам) болса, 2009 жылы 416 адамды (201 ер адам және 215 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Красноярка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Красноярка** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Вагулин ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 52 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 688 адам (331 ер адам және 357 әйел адам) болса, 2009 жылы 505 адамды (246 ер адам және 259 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Ауыл 1759 жылы құрылған.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Красный Яр (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Красный Яр** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Вагулин ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2013 жылға дейін қысқарған "Долматов ауылдық округі" құрамында болған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 66 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 165 адам (83 ер адам және 82 әйел адам) болса, 2009 жылы 92 адамды (50 ер адам және 42 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Лебёдки (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Лебёдки** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Налобин ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 49 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 19 адам (8 ер адам және 11 әйел адам) болса, 2009 жылы 15 адамды (6 ер адам және 9 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданының таратылған елді мекендері
Метлишино

**Метлишино** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Светлопольский ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 37 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 366 адам (179 ер адам және 187 әйел адам) болса, 2009 жылы 247 адамды (121 ер адам және 126 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Айбек Сейітов

**Бүркіт** (шынайы есімі — **Айбек Сейітов**  12 шілде 1978, Тараз) — Қазақстандық әнші

## Тарихы

Бүркіт жаздың шілдесінде Тараз қаласында туған. Оның Аиша деген жары және Зейін деген ұлы бар.

Санат:12 шілдеде туғандар
Санат:Таразда туғандар
Николаевка (Налобин ауылдық округі)

**Николаевка** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Налобин ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 48 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 79 адам (43 ер адам және 36 әйел адам) болса, 2009 жылы 18 адамды (11 ер адам және 7 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Новоалександровка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Новоалександровка** — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Новоникольский ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 46 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 341 адам (157 ер адам және 184 әйел адам) болса, 2009 жылы 265 адамды (120 ер адам және 145 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері