Аватар: От пен күл

**«Аватар: От пен күл»** () — 2025 жылғы америкалық эпикалық ғылыми-фантастикалық фильм. Бұл — «Аватар: Су жолы» (2022) фильмінің жалғасы және «Аватар» франшизасының үшінші бөлімі. Картинаның режиссёрі және сценарийі Джеймс Кэмерон, дистрибьюторы - 20th Century Studios. Кэмерон Джон Ландаумен бірге фильмге продюсерлік етті және Джош Фридман мен Шейн Салерномен жазған оқиғасына негізделген сценарийді Рик Джаффа мен Аманда Силвермен жазды. Сэм Уортингтон, Зои Салдана, Стивен Лэнг, Сигурни Уивер, Джоэл Дэвид Мур, Си Си Эйч Паундер, Джованни Рибизи, Дилип Рао, Мэтт Джеральд, Кейт Уинслет, Клифф Кертис, Эди Фалько, Брендан Кауэлл, Джемейн Клемент, Бритэйн Далтон, Тринити Джо-Ли Блисс, Джек Чемпион, Бейли Басс, Филип Гелджо және кіші Дуэйн Эванс алдыңғы фильмдердегі рөлдерін қайта сомдайды, ал Дэвид Тьюлис пен Уна Чаплин жаңа кейіпкерлерді ойнайды.

«Аватар: От пен Күл» фильмінің әлемдік премьерасы Голливудтағы «Долби» театрында 2025 жылдың 1 желтоқсанында өтті, ал үлкен прокатқа 19 желтоқсанда Америка Құрама Штаттарында көрсетілді (Қазақстанда 18 желтоқсаннан бастап көрсетілді). Сыншылардың пікірлері жалпы алғанда оң болды: фильмнің визуалды эффектілері мен ауқымды көріністері жоғары бағаланды, алайда оқиға желісінің алдыңғы бөлімдердің сюжеттік элементтерін қайталауы сынға ұшырады. Фильм прокатта табысты болып, 1,486 миллиард АҚШ доллары көлемінде табыс жинады және 2025 жылдың ең көп табыс әкелген үшінші фильміне айналды. Сонымен қатар, ол франшиза ішіндегі ең аз табыс жинаған фильм болып саналады. Көптеген марапаттар мен номинациялар арасында фильм Америка кино институты және  Ұлттық шолу кеңесі тарапынан 2025 жылдың ең үздік он фильмінің қатарына енгізілді. Бұдан бөлек, фильм 98-ші Оскар марапатында екі номинацияға ұсынылып, «Үздік костюм дизайны» санатында аталып өтті және «Үздік визуалды эффектілер» жүлдесін жеңіп алды. Сондай-ақ, 83-ші Алтын глобус марапатында екі номинацияға ие болды. Тағы екі жалғасы, «Аватар 4» және «Аватар 5», өндірістің әртүрлі кезеңдерінде және тиісінше 2029 және 2031 жылдары шығарылуы жоспарланған, дегенмен Кэмерон олардың жағдайы «От ​​пен Күлдің» кассалық көрсеткіштеріне байланысты екенін мәлімдеді.

Фильм 2023 жылы қайтыс болған монтаждаушы Джон Рефуа мен 2024 жылы қайтыс болған продюсер Джон Ландауға арналған.

## Сюжеті
Оқиға «Аватар: Су жолы» фильмінің финалынан бір апта өткен соң өрбиді. Нейтири қаза тапқан ұлы — Нетейамды жоқтап қайғырады. Ата-анасы оның өліміне кіші ұлы Ло’акты кінәлайды: ол әкесінің бұйрығын орындамаған, соның салдарынан Нетейам қаза тапқан. Куоритч Джейкті аңдуын жалғастырады.

Спайдер — Куоритчтің ұлы, ол адам болғандықтан Пандорада оттегі маскасы арқылы тыныс алуға мәжбүр. Бір түні маскасының батареясы отырып қалып, ол өлім аузында қалады. Ауыр әңгімеден кейін кейіпкерлер оны адамдарға қайтаруға шешім қабылдайды. Саудагерлер тайпасының көсемін әрең дегенде көндіріп, бүкіл отбасы алып ұшатын кемемен жолға шығады.

Ұшу барысында оларға Мангкван тайпасы шабуыл жасайды. Олар кемені атып түсіреді, кейіпкерлер бір-бірінен бөлініп кетеді. Нейтири жараланады, оны джунглиден тауып, RDA-ға қарсы шыққан адамдардың жасырын базасына жеткізеді. Спайдер қосалқы маскадан алыс қалады, батареясы таусылып, тұншыға бастайды. Үміт үзген сәтте Пандора табиғатын танып-біліп жүрген Грейстің қызы Кири оның денесіне Рух ағашының ұшатын тұқымын енгізеді. Сол сәтте топырақтағы мицелий Спайдердің денесін орап, ағзасы қайта құрылып, Пандорада тыныс алу қабілетін береді, оның На’ви секілді құйрығы өсе бастайды.

Балалар Мангкван тайпасының және олардың көсемі Варангтың қолына түседі. Куоритч Джейкті тұтқынға алады. Зұлымның ұлы да тұтқында болғандықтан, Джейк балаларды іздеу үшін күш біріктіруді ұсынады, бірақ жоспар сәтсіз аяқталып, кейіпкерлер қайта қолға түседі. Варанг отты қаруға қызығушылық танытып, Куоритч оны атуға үйретеді. От басындағы құрбандық шалу рәсімі кезінде кейіпкерлер қашып құтылады, оларға одақтастары көмекке келеді, ал Куоритч өз икранын іздеп орманға қашады.

Риф тайпасы Ло’актың рухани бауыры — тулкун Паяканды қуып жібереді, себебі ол жас аталықтарды күреске итермелейді, бұл қауіпті деп саналады. Тайпа оған алыс суларға кетуді бұйырады.

Базада Куоритч Спайдердің жергілікті ауамен тыныс алуды үйренгенін хабарлайды. Егер бұл қабілетті басқаларға да беруге болса, Пандораны отарлау едәуір алға жылжиды. Өз мүмкіндіктерінің жеткіліксіз екенін түсінген Куоритч Варангқа жүгінеді. Ол оны есеңгірететін заттармен улап, өз тарихын баяндайды: бір кездері жанартау атқылап, от олардың орманын өртеп жіберген, олар ұлы ана Эйваға жалбарынғанымен, ол қорғап қала алмады. Содан кейін тайпа Эйваны әлсіз деп танып, отқа табына бастайды. Куоритч Варангқа қару мен байланыс құралдарын ұсынып, одақ құрады.

Ло’ак қуғынға ұшыраған тулкунды іздеуге аттанады. Куоритч пен от тайпасы Меткайина тайпасына шабуыл жасайды. Спайдер тұтқынға түседі, ал Джейк жақындарын құтқару үшін өз еркімен беріледі. Спайдерге тәжірибелер жүргізіледі, ал Джейкті сатқын ретінде көпшілік алдында өлім жазасына кесу жоспарланады. Адамдар тулкундар рәсімге жиналғанда жаппай аң аулауды көздейді. Мұхит биологы Иэн мен Нейтири тұтқындарға қашуға көмектеседі, биолог Джейктен тулкундарды қыруды тоқтатуды өтінеді. Джейкпен болған сәтсіздіктен кейін Куоритч қызметінен мерзімсіз шеттетіледі.

Бостандыққа шыққан соң Джейк Нейтириге Спайдердің Пандора үшін қауіпті екенін айтады. Оның құпиясы жерліктердің соғыста жеңуіне әкеліп, табиғат пен тайпаларды жоюы мүмкін. Джейк баланың тамағына пышақ тақаса да, оны өлтіре алмайды — ол ар-ұжданы мен асырап алған ұлын сатуға бара алмайды. Джейк қайтадан қызыл торукқа мініп, тайпаларды күреске шақырады. Қуғынға ұшыраған тулкун кеңесте өз тайпасының қырғынға ұшырағанын айтып, теңіз алыптары да шайқасқа қосылады.

Тайпалар коалициясы адамдарды жеңеді, бірақ Куоритч бастаған от тайпасы пайда болып, олар басым түседі, Джейк жеңілгенін мойындайды. Кири оларды жеңу мүмкін еместігін түсініп, өмірін қатерге тігіп, су астында Эйвамен байланысып, оны күреске шақырады. Оған Спайдер мен Тук қосылады. Риф тайпасы көсемінің жары жараланып, Нейтиридің көмегімен босанып, қайтыс болады да, сәбиін Нейтириге аманат етеді. Куоритч пен от тайпасы Нейтири мен балаларды тұтқынға алады.

Эйва су мен ауадағы жыртқыштарды шайқасқа көтереді. Спайдер жақындарын босату үшін өзін Куоритчке береді. Джейк, Ло’ак және Кири от тайпасына шабуыл жасайды. Кири өз өрімін Варангпен біріктіріп, зұлым әйел қаһарманның күшін сезіп, үрейленіп қашады. Джейк Куоритчпен шайқасады. Куоритч Спайдерді ұшатын айдаһарға мінгізіп алып қашады, оларды және Джейкті құйын іліп әкетеді. Спайдер жардан құлай жаздайды, бірақ Куоритч оны ұстап қалады, Джейк екеуін де аман алып қалады. Ол Куоритчке соғыстан бас тартуды ұсынады, бірақ ол келіспей, тұңғиыққа секіріп кетеді. Кири мен Спайдер ата-баба рухтары мекендейтін Эйваға барып, онда Спайдер На’ви тайпасына қабылданады.

## Рөлдерде

 

Сонымен қатар, алғашқы фильмдегі рөлдерін қысқа ғана қайталайтындар: Оматикаяның қайтыс болған көсемі және Нейтиридің әкесі Эйтукан рөліндегі Вес Студи және шайқаста қаза тапқан Оматикая жауынгері Тсу’тей рөліндегі Лаз Алонсо.

## Өндіріс
### Әзірлеу
нобай|250x250 нүкте|Джеймс Кэмерон. 2026 жыл
2006 жылдың ортасында Джеймс Кэмерон егер «Аватар» фильмі сәтті шықса, оған екі сиквел түсіруді қалайтынын мәлімдеді. 2010 жылдың басында ол фильмнің кең ауқымды табысы бұл ниетін растағанын айтты. Сиквелдер бастапқыда 2014 жылдың желтоқсанында және 2015 жылы шығарылады деп жоспарланған He included certain scenes in the first film for future story follow-ups.. Ол болашақ сюжеттік жалғастырулар үшін алғашқы фильмге кейбір көріністерді алдын ала енгізген. Кэмерон сиквелдерді қатарынан (бірінен кейін бірін) түсіруді және «роман толық қалыптасқаннан кейін» жұмысты бастауды жоспарлады. 2009 жылдың желтоқсанында сиквелдер Джейк пен Нейтиридің кейіпкерлерін жалғастыратыны ресми түрде расталды. Кэмерон адамдар бұл жолы оқиғаның антагонистері ретінде қайта оралады деп меңзеді. 2011 жылдың басында ол шынайылық әсерін күшейту үшін фильмдерді салалық стандарт саналатын секундына 24 кадрдан жоғары кадр жиілігінде түсіруді көздейтінін айтты.

2013 жылдың соңында Кэмерон сиквелдер Жаңа Зеландияда түсірілетінін, ал қозғалысты түсіру жұмыстары 2014 жылы өтетінін хабарлады. Жаңа Зеландия үкіметімен жасалған келісім бойынша, кемінде бір әлемдік премьера Веллингтон қаласында өтуі тиіс болды және ел аумағында өндірістік қызметке кемінде 500 миллион жаңа зеландиялық доллар (2013 жылғы желтоқсандағы бағам бойынша шамамен 410 миллион АҚШ доллары) жұмсалуы қажет еді. Жаңа Зеландия үкіметі киноөндіріс үшін берілетін базалық салықтық жеңілдікті 15%-дан 20%-ға дейін арттыратынын жариялады. Кейбір жағдайларда халықаралық жобалар үшін 25%, ал Жаңа Зеландия өндірістері үшін 40% жеңілдік қарастырылды (1978 жылғы Жаңа Зеландия кино комиссиясы туралы заңның 18-бөліміне сәйкес).

2016 жылдың ақпанында сиквелдердің өндірісі 2016 жылдың сәуірінде Жаңа Зеландияда басталады деп жоспарланды. Кэмеронмен бұрын «Шыншыл өтірік» (1994) және «Титаник» (1997) фильмдерінде жұмыс істеген оператор Рассел Карпентер және арт-директор Аашрита Камат төрт сиквелдің түсірілім тобына қосылды. Performance Freediving International ұйымының негізін қалаушы Кирк Крак суасты көріністері үшін актерлер мен түсірілім тобына фридайвинг бойынша жаттықтырушы болды. 2017 жылғы 31 шілдеде Жаңа Зеландияда орналасқан визуалды эффектілер студиясы Weta Digital «Аватар» сиквелдерімен жұмысын бастағаны жарияланды.

Рик Джаффа мен Аманда Сильвер бастапқыда Кэмеронның қосалқы сценаристері ретінде жарияланды. Кейінірек Кэмерон, Джаффа, Сильвер, Джош Фридман және Шейн Салерно барлық сиквелдердің сценарийін әзірлеу процесіне қатысқаны белгілі болды. Алайда кейін әр сценарийді жеке аяқтау үшін нақты адамдар бекітілгендіктен, соңғы авторлық титрлер анық болмай қалды.

2018 жылдың қарашасында BBC News *Avatar: The Seed Bearer* атауы фильмнің ықтимал атауы болуы мүмкін екенін хабарлады. Үш айдан кейін Кэмерон бұл атау қарастырылып жатқанын, бірақ соңғы шешім қабылданбағанын айтты. 2024 жылғы 9 тамызда D23 фан-конвенциясында Кэмерон фильмнің ресми атауын *«Аватар: От пен күл»* деп жариялады.

Кэмерон 2023 жылғы сұхбатында фильмде жаңа на’ви тайпасы – “Күл адамдары” көрсетілетінін, олардың негізгі антагонистер болатынын айтты.

### Сценарий
Кэмерон алғашқы екі фильмге қарағанда «әртүрлі мәдениеттерді» зерттегісі келіп, отқа байланысты жаңа на’ви тайпасын – “Күл адамдары” енгізуді ұйғарды. Олар Папуа – Жаңа Гвинеядағы Байнинг халқынан шабыт алған. Кэмерон бұған дейін на’вилерді негізінен жағымды қырынан, ал адамдарды қарсы тарап ретінде көрсеткенін атап өтті.

Ол фильмнің қарапайым «ақ пен қара» қағидасынан алшақтайтынын айтты. Сондай-ақ жел саудагерлері тайпасын орта ғасырлардағы Жібек жолы бойындағы керуендерге теңеді.

Кэмеронның айтуынша, От пен күл фильмінің басты жетістігі – кейіпкерлердің тереңдігі. Бұл оқиға үшінші, төртінші және бесінші фильмдер арқылы жалғасатын үлкен эпикалық циклдің бір бөлігі.

### Актёрлік құрамы
[200px|нобай|оңға|[Уна Чаплин Манкван тайпасының көсемі Варанг рөлін сомдайды]]
2010 жылдың қаңтарында Сэм Уортингтон мен Зои Салдана сиквелдерде өз рөлдерін қайта сомдау үшін келісімшартқа қол қойғаны расталды. Кэмерон сондай-ақ Сигурни Уивер үш сиквелдің барлығында көрінетінін (ол кезде төртінші фильм жоспарланбаған еді) және оның кейіпкері Грэйс Огустин тірі болады деп мәлімдеді. Алайда кейінірек оның Джейк пен Нейтиридің асыранды қызы Кири рөлін ойнайтыны белгілі болды. 2017 жылдың тамызында Empire журналына берген сұхбатында Кэмерон Стивен Лэнгтің барлық төрт сиквелге қайта оралып қана қоймай, осы төрт фильмнің барлығында да басты антагонист болатынын айтты.

2017 жылдың тамызында Мэтт Джеральд алғашқы фильмдегі ефрейтор Лайл Уэйнфлит рөлін алдағы барлық сиквелдерде қайта ойнау үшін ресми түрде келісімшартқа қол қойды. 2017 жылғы 3 қазанда Кейт Уинслет нақты қай рөлде және қанша фильмге қатысатыны айтылмаса да, жобаға қосылғаны белгілі болды. 2018 жылғы 25 қаңтарда Дилип Раоның доктор Макс Пател рөліне қайта оралатыны расталды. Уинслет өзінің рөлі ұзаққа созылған түсіріліммен салыстырғанда «салыстырмалы түрде шағын» екенін, өйткені ол бар болғаны бір ай ғана түсірілімге қатысатынын, бірақ сонымен қатар «оқиғаның дамуына маңызды ықпал ететін негізгі кейіпкер» екенін айтты.

2017 жылдың маусымында Уна Чаплин актерлік құрамға От пен күл фильмінен бастап сиквелдердің бүкіл дастанын қамтитын «күшті әрі жарқын орталық кейіпкер» — Варанг рөлінде қосылды. Эйса Гонсалес те осы рөлге кастингтен өткен. 2018 жылдың сәуірінде Дэвид Тьюлис франшизаға қатысатынын мәлімдеп, төрт сиквелдің үшеуінде ойнайтынын айтты. Кейінірек, 2020 жылдың қаңтарында оның кейіпкері на’ви екені белгілі болды. Осыған байланысты Тьюлис көпшілікке «Аватар: Су жолы» фильмінің актерлік құрамында бар деп хабарланды. Алайда 2020 жылдың маусымында ол бұл ақпараттың қате екенін айтып, өзінің шын мәнінде От пен күл фильмінен бастап бесінші фильмге дейін қатысатынын мәлімдеді.

### Түсірілім
Негізгі түсірілім «Су жолы» фильмімен бір мезгілде 2017 жылғы 25 қыркүйекте Калифорния штатының Манхэттен-Бич қаласында басталды. 2018 жылғы 14 қарашада Кэмерон негізгі актерлік құрамымен түсірілімнің аяқталғанын хабарлады. Төртінші және бесінші фильмдердің негізгі түсірілімдері алғашқы екі сиквелдің постпродакшны толық аяқталғаннан кейін басталады. Продюсер Джон Ландаудың айтуынша, «От пен күл» фильмі мен оның алдындағы бөлімнің тірі актерлермен түсірілімдері 2019 жылдың басында Жаңа Зеландияда басталған. 2020 жылғы 17 наурызда Ландау COVID-19 пандемиясына байланысты Жаңа Зеландиядағы түсірілімнің белгісіз мерзімге шегерілгенін мәлімдеді. Ол сондай-ақ өндіріс жұмыстары Лос-Анджелесте жалғасатынын растады. Алайда визуалды эффектілермен жұмыс Веллингтон қаласындағы Wētā FX студиясында жалғасты.

Мамыр айының басында Жаңа Зеландия үкіметі денсаулық сақтау және қауіпсіздік талаптарына сәйкес түсірілімді қайта бастауға рұқсат берді. 31 мамырда Avatar тобының бір бөлігі, оның ішінде Джеймс Кэмерон да бар, ел шекарасынан өтуге арнайы виза алды — бұл жоба «айтарлықтай экономикалық маңызы бар» деп танылды. 2020 жылғы 1 маусымда Ландау Instagram желісінде өзі мен Кэмеронның Жаңа Зеландияға түсірілімді қайта бастау үшін оралғанын көрсететін сурет жариялады. Елге келгеннен кейін Жаңа Зеландияға ұшып келген 55 түсірілім тобының мүшесі түсірілімді қайта бастамас бұрын Веллингтондағы қонақүйде үкімет бақылауындағы екі апталық оқшаулаудан өтті. Осылайша, «Аватар: Су жолы» мен «Аватар: От пен күл» пандемия салдарынан түсірілімі кейінге қалдырылып, кейін қайта жалғасқан алғашқы ірі голливудтық блокбастерлерге айналды. 2020 жылдың қыркүйегінде Кэмерон «Аватар: От пен күл» фильмінің 95%-ы аяқталғанын хабарлады. Түсірілім 2020 жылдың желтоқсанында толық аяқталды.  

2022 жылғы желтоқсанда «Су жолы» фильмі жарыққа шыққаннан кейін, Кэмерон фильм сценарийін ішінара қайта жазуды ұйғарды. Бұл өзгерістер бірінші фильмде таныстырылған Торук кейіпкеріне қатысты көріністерді қосу үшін жасалды. Сонымен қатар, «Су жолында» көрермендердің сүйікті кейіпкеріне айналған Паяканның рөлі де кеңейтілді.

## Музыка
2021 жылдың тамыз айында Ландау Аватар сиквелдерінің музыкасын Саймон Фрэнглен жазатынын мәлімдеді. 2025 жылдың қазан айында Майли Сайрус фильм үшін «Dream as One» атты түпнұсқа ән орындайтыны белгілі болды. Ән Марк Ронсон және Эндрю Уайаттпен бірлесіп жазылған. Ол 2025 жылғы 14 қарашада жарық көріп, фильмнің соңғы титрлары кезінде ойналады. Саундтрек 2025 жылғы 5 желтоқсанда шығарылды. Сонымен қатар, альбомды жабатын екінші түпнұсқа ән — «The Future and the Past» — Саймон Фрэнгленнің туындысы болып табылады және оны ойдан шығарылған на’ви тілінде Салдана орындайды.

## Релиз
Фильм АҚШ-та 2025 жылғы 19 желтоқсанда 20th Century Studios компаниясы арқылы жарық көрді. Алдыңғы бөліміндегідей, бұл фильм де бірнеше рет кейінге шегерілді (жалпы алғанда — тоғыз рет), себебі шығармашылық топ сценарий жазуға, алдын ала дайындыққа және визуалды эффектілерге көбірек уақыт бөлді. Алғашында фильм 2015 жылдың желтоқсанына жоспарланған еді, алайда Джеймс Кэмерон оның шығу мерзімін 2016, 2017 және 2018 жылдарға шегерді. 2016 жылдың сәуір айында төрт Аватар сиквелінің іске қосылуымен қатар фильмнің жаңа шығу күні — 2020 жылдың желтоқсаны деп жарияланды. Келесі жылы тағы бір жаңа күн белгіленіп, премьера 2021 жылғы 17 желтоқсанға ауыстырылды. Сонымен бірге жалғасатын Аватар 4 пен Аватар 5 фильмдерінің шығу мерзімі тиісінше 2024 жылғы 20 желтоқсан мен 2025 жылғы 19 желтоқсан болып жоспарланды. Алайда 2019 жылғы мамырда «Жұлдызды шайқастар» франшизасының үш жаңа фильмі жарияланғаннан кейін, сиквелдердің прокат мерзімі екі жылға кейінге шегеріліп, «Аватар: От пен күл» фильмі 2023 жылғы 22 желтоқсанға жоспарланды. Кейін COVID-19 пандемиясына байланысты премьера тағы да ауыстырылып, 2020 жылғы тамызда жаңа күн — 2024 жылғы 20 желтоқсан деп жарияланды. 2023 жылғы 13 маусымда фильм 2023 жылғы Америка сценаристер гильдиясының ереуіліне байланысты соңғы рет кейінге шегерілді. Фильм Dolby Cinema және IMAX 3D форматтарында көрсетілді, ал алдағы сиквелдер де осы форматтарда шығарылады.

2022 жылғы желтоқсанда, Аватар: Су жолы фильмі шыққаннан кейін көп ұзамай, Джеймс Кэмерон От пен күл фильмінің алғашқы монтаждық нұсқасының ұзақтығы тоғыз сағат болғанын айтты. Кейін ол бұл тоғыз сағаттық материалдың Аватар: От пен күл, Аватар 4 және Аватар 5 фильмдеріне тиесілі екенін, әрқайсысы шамамен үш сағаттан тұратынын нақтылады. Сондай-ақ Кэмерон фильмінің ұзақтығы екінші фильміндегі 3 сағат 12 минуттан да ұзақ болатынын атап өтті.

Фильм сондай-ақ 4DX форматында да көрсетілді. Бұл формат қозғалысты орындықтарды және жел, су, діріл сияқты қоршаған орта әсерлерін қамтиды. Мұндай эффектілер фильмдегі әуе көріністері мен экшн-сахналар сияқты маңызды сәттермен синхрондалып, көрерменге әсерлі кинотәжірибе ұсынады. 4DX форматы фильмнің визуалды элементтерін толықтырып, стандартты және үшөлшемді көрсетілімдермен қатар ұсынылған премиум нұсқалардың бірі болып табылады.

«Аватар: От пен күл» фильмі Қазақстанда 2025 жылғы 18 желтоқсаннан бастап кинотеатрларда қазақ және орыс тілдерінде прокатқа шықты. Фильмнің тұсаукесер көрсетілімі 2025 жылғы 17 желтоқсанда Алматы қаласында өтті. Қазақстандағы дистрибуцияны Ascar Cinema компаниясы жүзеге асырды. Қазақ тіліндегі нұсқасы Disney студиясының ресми рұқсатымен және халықаралық талаптарға сай дайындалды. Бұл туынды — Disney студиясының 2025 жылы қазақ тіліне дыбысталған бесінші фильмі. Алматыда өткен премьераға қазақстандық мәдениет пен кино саласының өкілдері қатысты. Олардың қатарында актерлер, режиссерлер, продюсерлер, музыканттар, медиа тұлғалар және блогерлер болды. Сондай-ақ көрсетілімге фильмнің қазақша дубляж режиссері Шах-Мұрат Ордабаев қатысты. Фильмнің қазақ тіліндегі аудармасын Нұрдәулет Затилла жасаған, мәтінді Гүлжан Сауртаева үйлестірген. Дубляж режиссері — Шах-Мұрат Ордабаев. Шығармашылық топ фильмді қазақ тіліне бейімдеу барысында тілдік норма мен мәдени реңкті сақтауға басымдық берген. Дубляж жұмыстары ағылшын тілінен тікелей аудару арқылы жүзеге асырылып, калька мен жасанды құрылымдардан барынша бас тарту көзделді. Аудармашылар Disney студиясының арнайы сертификатынан өткен мамандар.

## Реакция
### Кассалық түсімдері
2026 жылғы 24 наурыз жағдай бойынша «Аватар: От пен күл» фильмі АҚШ пен Канадада 404,0 миллион доллар, ал басқа аумақтарда 1,082 миллиард доллар жинап, әлемдік прокаттағы жалпы түсімі 1,486 миллиард долларға жетті.

2025 жылғы 17 желтоқсанға қарай, фильм АҚШ пен Канадада прокатқа шықпай тұрып, Deadline Hollywood басылымы алғашқы демалыс күніндегі әлемдік кассалық түсімді 340–380 миллион доллар болады деп болжаған. Нәтижесінде фильм әлем бойынша 347 миллион доллармен прокатқа шықты. АҚШ пен Канадада бейсенбі күнгі алдын ала көрсетілімдер барысында фильм 12 миллион доллар жинады, бұл «Аватар: Су жолы» фильмінің алдын ала көрсетілімдерінен 5 миллион долларға аз. Ал алғашқы демалыс күнінде АҚШ пен Канадада 89,2 миллион доллар жинады. Кассалық көшбасшы болғанына және 2009 жылғы «Аватар» фильмінің алғашқы демалыс күніндегі 77 миллион долларлық нәтижесінен асып түскеніне қарамастан, фильмнің ішкі нарықтағы алғашқы уик-эндтегі түсімі 2022 жылы шыққан алдыңғы бөлімінің 134,1 миллион долларымен салыстырғанда айтарлықтай төмен болды. Екінші демалыс күнінде «Аватар: От пен күл» прокатта көшбасшылық орнын сақтап, 63,1 миллион доллар жинады. Бұл көрсеткіш 29%-ға төмендеуді білдіреді және алдыңғы бөлімінің екінші демалыс күніндегі 53%-дық төмендеуінен әлдеқайда аз болды. Үшінші демалыс күнінде фильм тағы да прокатта бірінші орын алып, 41,4 миллион доллар жинады, бұл 34%-дық төмендеу. Төртінші демалыс күнінде де көшбасшы болып қалып, 21,5 миллион доллар жинады, төмендеу — 49%. Бесінші демалыс күнінде фильм прокаттағы бірінші орнын сақтап, 14,5 миллион доллар жинады, бұл жолы түсім 33%-ға азайды. Алтыншы демалыс аптасында фильм «Рақымшылық» картинасын ығыстырып, ол 6,4 миллион доллар табыс тапты.

«Аватар: От пен күл» фильмінің арқасында IMAX компаниясының табысы мен операциялық кірісі айтарлықтай өсті. 2025 жылдың төртінші тоқсанында ол 35%-ға артып, 125,2 миллион долларды құрады. Ал 2024 жылдың осы кезеңінде бұл көрсеткіш 92,7 миллион доллар болған. Компанияның айтуынша, Аватар франшизасының үшінші фильмі (режиссері Джеймс Камэрон көрермендерді фильмді IMAX форматында көруге шақырған) тоқсан бойынша рекордтық кассалық табысқа қол жеткізді. Фильм билет сатылымынан 112 миллион доллар жинап, IMAX тарихындағы ең көп табыс тапқан Голливуд фильміне айналды.

### Сын
Фильм сыншылар тарапынан әртүрлі пікірлерге ие болды.

Рецензияларды жинақтайтын Rotten Tomatoes сайтында 287 сыншының пікірінің 66%-ы оң деп бағаланған. Сайттың ортақ тұжырымына сәйкес: «Визуалды эффектілердің алдыңғы шебінде қала отырып, “От пен күл” алдыңғы бөлімдерінің сюжеттік тәсілдерін қайталайды, бұл көңілді қалдырады, алайда оның ауқымды көріністері әлі де бірегей, әсерлі сезім сыйлайды».

Салмақталған орташа бағалау жүйесін қолданатын Metacritic фильміне 56 сыншының рецензиясы негізінде 100 ұпайдың 61 ұпайын берді, бұл пікірлердің «жалпы алғанда жағымды» екенін көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнамаға қатысқан көрермендер фильмге A+ пен F аралығындағы шкала бойынша орташа «A» бағасын қойды.

### Марапаттары мен номинациялары

## Жалғасы
От пен күл — «Аватар» франшизасындағы жоспарланған төрт сиквелдің екіншісі. Соңғы екі сиквелдің алдын ала мақұлданғаны туралы хабарланғанымен, Джеймс Кэмерон 2017 жылғы 26 қарашада берген сұхбатында: «Шынын айтқанда, егер “Аватар 2” мен “Аватар 3” жеткілікті табыс әкелмесе, онда “4” пен “5” болмайды», — деп мәлімдеген. 2018 жылғы ақпанда Дэвид Тьюлис те мұны растады: «Олар 2 мен 3-ті түсіріп жатыр, көрермендер қалай қабылдайтынын көреді, содан кейін 4 пен 5-ті жасайды». Алайда Сигурни Уивер 2018 жылғы қарашада, алғашқы екі сиквелдің негізгі түсірілімдері аяқталғаннан кейін, қазір «Аватар 4 пен 5-ті түсірумен айналысып жүрмін» деп айтқан. Бұл мәлімдемені бірнеше БАҚ соңғы екі фильмнің түсірілімі басталғанының дәлелі ретінде қабылдады. Кэмеронның айтуынша, «Су жолы» мен «От пен күл» «бір үлкен оқиғаны баяндайтыны» сияқты, «Аватар 4» пен «Аватар 5» те «біртұтас үлкен оқиғаны» құрамақ.

2019 жылғы қаңтарда, 21st Century Fox-ты The Walt Disney Company компаниясының сатып алуы талқыланып жатқан кезде, Disney бас директоры Боб Айгер «Аватар 4» пен «Аватар 5» әзірленіп жатқанын, бірақ ресми түрде жасыл жарық берілмегенін растады. Алайда продюсер Джон Ландау 2019 жылғы ақпанда Айгердің сөзі қате түсіндірілген болуы мүмкін екенін айтып, «Аватар 4» пен «Аватар 5» тек мақұлданып қана қоймай, «Аватар 4» фильмінің шамамен үштен бірі түсіріліп қойғанын мәлімдеді.

2022 жылғы қыркүйекте өткен D23 Expo көрмесінде Кэмерон «Аватар 4» фильмінің өндірісі ресми түрде басталғанын хабарлады. Ал 2024 жылғы қаңтарда ол От пен күл прокатқа шықпайынша «Аватар 4»-тің қалған бөлігін түсіруді бастамайтынын айтты.

2025 жылғы қарашада Кэмерон От пен күл кассалық прокатта сәтсіздікке ұшыраса, соңғы екі сиквел жүзеге аспайтынын тағы да атап өтті. Бұл жағдайда үшінші фильмде ашық қалған «бір желіні» аяқтау үшін «кітап жазатынын» жеткізді.

2026 жылғы қаңтарда Кэмерон «Аватар 4» пен «Аватар 5»-тің нақты түсірілетінін ресми түрде растаудан тартынғанымен, От пен күл кассалық тұрғыдан табысты болуы тиіс екенін қайта атап өтті. Сондай-ақ студияның мақұлдауын алу үшін екі фильмді де әлдеқайда төмен бюджетпен түсіру жолын табуы қажет екенін айтты. «Қазіргі кезде киноиндустрия қиын жағдайда. “Аватар 3” өте қымбатқа түсті. Жалғастыру үшін жақсы нәтиже көрсетуіміз керек […] және “Аватар” фильмдерін арзанырақ түсіру жолын табуымыз қажет. Егер біз 4-ті түсірсек, онда 4 пен 5-ті бірге түсіреміз. Біз 2 мен 3-ті бір үлкен оқиға ретінде бірге жасадық, ал 4 пен 5 — тағы бір үлкен оқиға болады», — деп түсіндірді ол. Кэмерон сондай-ақ актриса Мишель Йеоның «Аватар 4» фильмінде міндетті түрде пайда болатынын, егер фильм түсірілсе, ол Пакту’ейлат есімді на’ви халқының кейіпкерін сомдайтынын растады. Аватар фильмінің ресми Twitter парақшасы оны алғаш рет 2019 жылы доктор Карина Моуг рөлінде жариялағанымен, кейін кейіпкері өзгертілді. Мишель Йео 2022 жылы бірнеше апта бойы түсірілімге қатысқанын растады.

## Түсініктемелер

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Джеймс Кэмерон фильмдері
Санат:АҚШ ғылыми-фантастикалық фильмдері
Санат:Lightstorm Entertainment фильмдері
Санат:20th Century Studios фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Сиквел фильмдер
Санат:Өзге ғаламшарлар туралы фильмдер
Санат:2025 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:АҚШ 3D фильмдері
Санат:IMAX фильмдері
Санат:Үздік визуалды әсерлер үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)