open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nuclearelectrica

**Nuclearelectrica** () — Румынияның атом энергетикасы саласындағы мемлекеттік компаниясы. Компания атом электр станцияларын салумен және оларда электр мен жылу энергиясын өндірумен айналысады, сондай-ақ елдегі атом электр станцияларының операторы болып табылады. Nuclearelectrica 1998 жылы құрылған. Компанияның бір бөлігі Румынияның Қаржы және Экономика министрліктеріне тиесілі. Қазіргі уақытта компанияны Теодор Чирика () басқарады.

## Қызметінің алғышарттары мен тарихы
* 1976: румын–канадалық CANDU ядролық реакторын құруға арналған техника-экономикалық негіздеме ұсынылды.
* 1978 (желтоқсан): румындық Romenergo компаниясы канадалық AECL компаниясымен Чернаводэ АЭС-інің алғашқы энергоблогын салуға арналған лицензиялау, жобалау және жабдық сатып алу жөнінде келісімшарт жасасты.
* 1989 (желтоқсан): Румын революциясы кезінде саяси тұрақсыздыққа байланысты 1-блоктағы жұмыстар тоқтатылды (дайындық деңгейі — 45%).
* 1996 (2 желтоқсан): Чернаводэ АЭС-інің 1-энергоблогы ресми түрде пайдалануға берілді.
* 1998 (2 шілде): «Nuclearelectrica» ұлттық компаниясы құрылды.
* 2007 (5 қазан): Чернаводэ АЭС-інің 2-энергоблогы ресми түрде пайдалануға берілді.

## Қазіргі қызметі
### АЭС Чернаводэ
«Nuclearelectrica» компаниясының 2016 жылғы жағдай бойынша басқаруында Румыниядағы жалғыз атом электр станциясы — Чернаводэ АЭС орналасқан. Станцияда екі CANDU-6 реакторы орнатылған, олардың жалпы қуаты 1,4116 ГВт, ал орташа жылдық энергия өндіруі 5,613 ГВт·ч құрайды. Бұл көрсеткіш Румынияның жылдық электр энергиясына деген қажеттілігінің 18–20%-ына сәйкес келеді (орташа алғанда 19,4% жыл сайын). Компания сонымен қатар АЭС үшін отын жеткізушісі болып табылады.

Қазіргі уақытта Чернаводэ АЭС-інің 3-ші және 4-ші блоктарын салу жұмыстары жүріп жатыр (жобаның құны шамамен 3,5 миллиард АҚШ долларын құрайды). Құрылыс туралы алдын ала келісім 2008 жылдың 7 наурызында ArcelorMittal, CEZ, Electrabel, Enel, Iberdrola және RWE компанияларымен қол қойылған. 2015 жылдың 22 қазанында Қытайдың CGN корпорациясымен Чернаводэ АЭС-інің 3-ші және 4-ші блоктарын жабдықтау жөнінде келісім мақұлданды.

### Электр энергиясын өндіруі
2015 жылдың бірінші тоқсанында 2,997 ТВт электр энергиясы өндірілген, ал елдегі электр энергиясын тұтыну 2,762 ТВт болған. Мысал ретінде, 2008 жылы барлығы 11,2 ТВт электр энергиясы өндірілген, ал 2000 жылы бар болғаны 5 ТВт өндірілген.

### Қаржылық жағдайы
2004 жылғы желтоқсанда «Nuclearelectrica» компаниясында 2416 қызметкер жұмыс істеген. 2007 жылғы қазан айында Румыния үкіметі арнайы бұйрықпен компанияның 1,419 миллиард румын лейі (шамамен 429 миллион еуро) сомасындағы сыртқы қарызының бір бөлігін жойды. 2015 жылғы бірінші тоқсанда компанияның таза табысы 35 миллион румын лейінен асты, бұл 2014 жылдың бірінші тоқсанына қарағанда шамамен 11% артық болды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Румынияның электроэнергетикалық компаниялары
Санат:Румынияның атом энергетикасы
Санат:Румынияның энергетикасы
Санат:1998 жылы құрылған компаниялар
Кади Бедреддин мешіті

**Кади Бедреддин мешіті** () — XVI ғасырдың басында Сүлеймен патша кезінде Едирненің қазысы болған Мевтана Бедреттин Махмут әпендінің қала орталығында салған мешіті.

## Тарихы
Мешітті Кады Бедреттин деген атымен белгілі Мевтана Бедреттин Махмуд салған. Ол сондай-ақ шейх-ул-ислам Шемсеттин Ахметтің әкесі. Мешіттің салынған уақыты 1530 жылға сәйкес келеді.

Қады Бедреттин мешіті 1752 жылғы жер сілкінісінен қатты зардап шекті. Нәтижесінде орталық күмбез құлап, орнына қарапайым ағаш шатыр орнатылды. 1953 жылы Эдирнеде болған тағы бір жер сілкінісінен кейін ғимаратты қайта жөндеу жұмыстары басталды. Ол 1960 жылы аяқталып, мешіт күмбезі бастапқы келбетін қалпына келтірді. Мешітке жасалған ең соңғы модификация ғимаратты және құлшылық етушілерді ауа-райының әсерінен қорғайтын үлкен шыны панельдермен қоршалған діңмаңдайша  болды.

Мешіттің соңғы қалпына келтіру жұмыстары 2017 жылы басталды. 3 жылдық қалпына келтіруден кейін мешіт 2021 жылы ғибадат ету үшін қайта ашылды.

## Сипаттама
Мешіт күмбезбен жабылған намазханадан және үш бағанға тірелген және екі кішірек күмбезбен жабылған портиктен тұрады. Ғимарат кірпіш қабаттарымен бөлінген дұрыс кесілген тас блоктардан тұрғызылған. Намазханаға кіре берісте мешіттің Кады Бедреттин атына салынғаны туралы араб қарпімен жазылған жазу бар.

Кады Бедреттин мешітінің өте кең ауласы бар. Кесілген тас қатарлары кірпіш арқалықтармен кезектесіп тұрады. Қады Бедреттин мешітінің екі жағында екі дөңгелек аркалы терезе бар. Сонымен қатар, бұл терезелердің ортасында тағы бір дөңгелек аркалы терезе бар. Михраб қабырғаларының екі бөлігінде сүйір доғалы терезелер бар. Михраб барлығы жеті бұрыштан тұрады. Өкінішке орай, ол өзінің бастапқы көрінісін жоғалтқан.

Мешіт алдындағы келушілерге арналған портик мәрмәр бағандармен безендіріліп, шыны витринамен қапталған. Бұл кеңістік аспалы күмбездермен жабылған. Ғибадат ету алаңына  биіктігі едәуір жоғары іргелес мұнара дөңгелек қимасы бар. Оның бір балконы бар және оның астында бедерлі тас фриздер бар.

## Галерея

Kadı Bedrettin Camii - 2025 - Son Cemaat Yeri.jpg
Kadı Bedreddin Camii 27.JPG
Kadı Bedreddin Camii 30.JPG
Kadı Bedreddin Camii 24.JPG
Kadı Bedreddin Camii 32.JPG
Kadı Bedrettin Camii *2.jpg


## Дереккөздер

Санат:Түркия мешіттері
Санат:Едирне мешіттері
Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің Атомдық қадағалау және бақылау комитеті

**Қазақстан Республикасы Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің Атомдық қадағалау және бақылау комитеті** — ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздік саласына жауапты Атом энергиясы жөніндегі агенттігінің ведомствосы.

## Міндеттері
* Ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету

## Аумақтық бөлімшелері
* Атомдық қадағалау және бақылау комитетінің Батыс өңіраралық инспекциясы
* Атомдық қадағалау және бақылау комитетінің Оңтүстік өңіраралық инспекциясы
* Атомдық қадағалау және бақылау комитетінің Шығыс өңіраралық инспекциясы

## Дереккөздер

А
Футболдан Өзбекстан кубогы 2025

**Футболдан Өзбекстан кубогы 2025** () — турнирдің 34-ші жарысы. 
## 1/8 финал

|-

|-

|-

|}

## 1/4 финал

----

----

----

## Жартылай финал

|}

## Финал

|}

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Өзбекстан кубогы
Санат:2025 жылғы футбол
Люмьер және компания

**«Люмьер және компания»** — ағайынды Люмьерлер шығарған кинокамераға түсірілген 40 шағын эпизодтан тұратын 1995 жылғы тәжірибелік фильм.

Әлемнің танымал режиссёрлеріне Франция синематекасы мұражайынан уақытқа алынған алғашқы кино жасаушылардың камерасы берілді. Оларға келесідей талап қойылды:
* Эпизод ұзақтығы 52 секундтан аспауы керек.
* Синхронды дыбысталуы қолданылмайды.
* Үш дубльден көп болмау керек.

Түсірілген эпизодтарды және түсіру барысын қамтитын бұл фильм тарихтағы алғашқы кинотуындылардың 100-жылдығына орай жасалды. Люмьерлер түсірген аса әйгілі пойыздың келуі туралы киноның ұзақтығы 52 секунд болған еді.

## Режиссёрлер
нобай|160px|Люмьерлердің Cinématographe киноаппараты 
* Джеймс Айвори және Исмаил Мерчант
* Габриэль Аксель
* Мерзак Аллуаш
* Тео Ангелопулос
* Висенте Аранда
* Джон Бурмен
* Жако Ван Дормаль
* Режис Варнье
* Вим Вендерс
* Коста-Гаврас
* Питер Гринуэй
* Раймон Депардон
* Ёсисигэ Ёсида
* Франсис Жиро
* Чжан Имоу
* Гастон Каборе
* Аббас Киаростами
* Седрик Клапиш
* Андрей Кончаловский
* Ален Корно
* Патрис Леконт
* Клод Лелуш
* Спайк Ли
* Дэвид Линч
* Бигас Луна
* Клод Миллер
* Сара Мун
* Артур Пенн
* Люсьен Пентилье
* Жак Риветт
* Хельма Сандерс-Брамс
* Надин Трентиньян
* Фернандо Труэба
* Лив Ульман
* Идрисса Уэдраого
* Хью Хадсон
* Лассе Халльстрём
* Михаэль Ханеке
* Юсеф Шахин
* Джерри Шацберг

## Дереккөздер

Санат:Киноальманахтар
Санат:Люмьер ағыйындылар
Молдова Ұлттық банкі

**Молдова Ұлттық банкі** () — Молдова Республикасының орталық банкі. 1991 жылы құрылған.

Молдова Ұлттық банкінің құзыретіне мыналар кіреді:
* шарттар жасасу және міндеттемелер шығару;
* өз функцияларын жүзеге асыру мақсатында жылжымалы және жылжымайтын мүлікті иемдену және пайдалану;
* сотқа талап қою және сот процесіне тарап ретінде қатысу.

Негізгі міндеті:
* Молдова Ұлттық банкінің негізгі міндеті — баға тұрақтылығын қамтамасыз ету және сақтау.
* Бұл міндетке нұқсан келтірмей, Ұлттық банк нарық қағидаттарына негізделген қаржы жүйесін дамытып, қолдайды және мемлекеттің жалпы экономикалық саясатын жүзеге асыруға ықпал етеді.

Ұлттық банк мынадай негізгі функцияларды орындайды:
* мемлекеттің ақша-несие және валюта саясатын айқындайды және жүзеге асырады;
* мемлекеттің банкирі және оның қаржылық агенті ретінде қызмет атқарады;
* экономикалық және ақша айналымына қатысты талдау жүргізіп, оның негізінде Үкіметке ұсыныстар енгізеді, талдау нәтижелерін жұртшылықтың назарына жеткізеді;
* қаржы мекемелерінің қызметін лицензиялайды, қадағалайды және реттейді;
* банктерге несие береді;
* республикадағы төлем жүйесіне бақылау жүргізеді және банкаралық төлем жүйесінің тиімді жұмыс істеуіне жәрдемдеседі;
* ұлттық валютаның жалғыз эмиссиялық органы ретінде әрекет етеді;
* Үкіметпен консультациялардан кейін ұлттық * валютаның айырбас бағамы режимін белгілейді;
* мемлекеттің алтын-валюта қорларын сақтайды және оларды басқарады;
* Халықаралық шарттардың талаптарына сәйкес, банк ісі, несиелеу және ақша айналымы салаларында Молдова Республикасының халықаралық қоғамдық ұйымдардың қызметіне қатысуынан туындайтын міндеттемелерді Республика атынан өз мойнына алады және тиісті операцияларды жүзеге асырады;
* мемлекеттің төлем теңгерімін құрастырады;
* Молдова Республикасының аумағында валюталық реттеуді жүзеге асырады.

1995 жылы Молдова Республикасы Парламенті «Молдова Ұлттық банкі туралы заңды» қабылдады, оған сәйкес Ұлттық банк тәуелсіз қоғамдық құқықтық тұлға болып табылады, алайда ол парламентке есеп беретін түрде қызмет атқарып, өз міндеттерін жүзеге асыруда Үкіметпен ынтымақтастықта жұмыс істейді.

## Сілтемелер
* Молдова Ұлттық банкінің ресми сайты

Санат:1991 жылы құрылған банктер
Санат:Орталық банктер
Санат:Молдова банктері
Хисар мешіті

**Хисар мешіті** () — Түркияның Измир қаласындағы тарихи мешіт. Оны 1592-1598 жылдары Измир биі және Осман империясының билеушісі Айдиноглы Якуббей салған деп есептеледі.

## Сипаттама
Мешіт өз атауын бір кездері Измир портының сағасында тұрған, «Порт бекінісі» деген атпен белгілі бекіністен алған. Осман дәуірінде қаланың ең үлкен мешіті болған Хисар мешіті Измирдегі мешіттер арасында ең бай гипс әшекейлерімен безендірілген. Қабырға беттерін, михрабты, аркаларды, күмбездің ішін, терезелерді, қараған кезде қисық бұтақтарды, жапырақтарды, гүлдерді, жүзім шоқтарын және жұлдызды өрнектерді байқауға болады.

Мешіт 19 ғасырдағы күшті жер сілкінісінен кейін жиі жөнделді. 1927 жылы жер сілкінісінен кейін қайта қираған мұнараны сол кездегі Измир губернаторы Казым (Дирик) паша тұрғызған. Мешіт 2003 жылғы жер сілкінісінен кейін де күрделі жөндеуден өткен және оның соңғы қалпына келтіру жұмыстары 2017 жылы болған.

Төртбұрышты намазхананың шетіндегі сегіз бағанаға үлкен күмбез тіреледі. Ол бірнеше кішірек күмбезбен қоршалған. Бас күмбездің екі жағында тағы алты үлкен күмбез бар. Негізгі намазханаға апаратын кейбір қосалқы ғимараттар тоғыз шағын күмбезбен жабылған. Олар мешітке ерекшелік қосып, ғимараттың ішкі өлшемдерін көрнекі түрде арттырады. Ішінде намаз алдында жуынуға арналған шағын бассейндер мен балконы бар бір мұнара бар. Мешіттің кіреберіс есіктерінің үстінде Құраннан үзінді келтіретін каллиграфиялық жазулар бар.

## Галерея

TR Izmir asv2020-02 img07 Hisar Mosque.jpg
Hisar Camii3.jpg
Hisar Camii2.jpg
TR Izmir asv2020-02 img09 Hisar Mosque.jpg


## Дереккөздер

Санат:Түркия мешіттері
Санат:Измир мешіттері
Пётр Семёнович Кириллов

**Пётр Семёнович Кириллов** (белгілі лақап аттары — **Пётр Эрьке**, **Пшти Пеель**; 26 маусым 1910 жыл, Самара губерниясы – 24 қараша 1955 жыл, Мәскеу) — эрзя жазушысы, журналист, драматург, 1934 жылдан КСРО Жазушылар одағының мүшесі.

## Өмірбаяны
Кириллов 1910 жылы Малый Толкай ауылында (қазіргі Самара облысының Похвистнево ауданында) дүниеге келген.

1931 жылдан 1933 жылға дейін ол Мәскеудегі редакциялық-баспа институтында білім алды. Кейін Кириллов Ұлы Отан соғысына қатысты.

Кирилловтің шығармалары 1929 жылдан басып шығарылды.

1930 жылдары Кирилловтің «Валске Сура лангсо» («Сурадағы таң») тарихи поэмасы, «Межавтомо» («Аралықсыз»), «По трудной дороге» тақпақ жинақтары, «Спасской монастырьсе» («Спасск монастырінде»), «Васенце урок» («Бірінші сабақ») хикаяттары жарық көрді. Оның «Литова» (1940) тарихи драмасы мордва театр өнерінде аса белгілі болды. Соғыстан кейін Кириллов «Войнань киява» («Соғыспен жолай») жинағын, «Валдо васоло угол велькссэ» («Шеткі бұрыш үстіндегі жарық»), «Учительница» көріністерін шығарды. 1934 жылы ол КСРО Жазушылар одағының мүшесі болды.

1955 жылғы 24 қарашада, Мәскеуде Кириллов қайтыс болды. Ол Саранскіде жерленген.

## Галерея

ID Kirillov PS.jpg|Кирилловтің жеке куәлігі, бұл жерде ол Ұлы Отан соғысының ардагері ретінде белгіленген
Дом П.С. Кириллова в Саранске.jpg|«Мордовия Республикасы тарихы мен мәдениетінің ескерткіштері» («Памятники истории и культуры Республики Мордовия», 2007) дерегінше Кириллов үйінің мекенжайы Саранскінің Красноармейская көшесіндегі 14-үй болған. 1969 жылы үй қабырғасына ескерткіш тақта қойылды. 2016–2018 жылдары үй құлатылды, қазір оның орнына №2 Балабақша ие (Мордовская көшесі, 1-үй).


## Дереккөздер

Санат:Саранскіде жерленгендер
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:Алфавит бойынша жазушылар
Санат:КСРО жазушылары
Санат:Алфавит бойынша журналистер
Санат:КСРО журналистері
Санат:Эрзя жазушылары
Рокфорд (Иллинойс)

**Рокфорд** () — АҚШ-тың Иллинойс штатындағы халық саны бойынша үшінші қала. Уиннебейго округінде, штаттың солтүстік-батыс бөлігінде, Висконсин шекарасына жақын жерде орналасқан. 2010 жылғы халық санағы бойынша Рокфорд халқының саны 152 871 адамды құрады, бұл 2000 жылғы халық санағымен салыстырғанда 1,8%-ға өсті.

## Дереккөздер

## Сыртқы cілтемелер
* Қаланың ресми сайты

Санат:Иллинойс қалалары
Кадифекале

**Кадифекале** () — Түркиядағы Измир қаласында орналасқан бекініс. Ежелгі Смирнаның акрополі болған бекініс Измир шығанағының үстіндегі 186 м биіктіктегі Пагос төбесінде орналасқан.

## Тарихы
нобай|оңға|200px|Кадифекалдағы қамал қабырғаларына кіру     
Бұрында екі ежелгі Смирна (көне қала) болды — ескі Смирна және жаңа Смирна. Ескі Смирна біздің дәуірімізге дейінгі 11 ғасырда қоныстанған және Измирдің Байраклы ауданындағы Тепекулада орналасқан. Александр Македонский біздің эрамызға дейінгі 4 ғасырда келіп, ескі Смирнаны жаулап алды. Кейінірек ол ежелгі гректер Пагос (Πάγος) деп атаған жақын маңдағы төбенің басында аң аулап, шынардың астында ұйықтап жатқанда, түсінде ол төбеде салынған үлкен қаланы көрген.

Александрдың арманы ол қайтыс болғаннан кейін ғана орындалды. Ескі Смирна қалашығы қараусыз қалып, халық қаланың жаңа орнына көшті. 1930 жылы түрік үкіметі қаланың атауын Измир деп өзгертті. Македонский армандаған жерде Османдар қайта салған Византия қамалы орналасқан. Османдар Кадифекале қамалын (барқыт қамал) атады.

## Сипаттама
Бұл қамал біздің дәуірімізге дейінгі төртінші ғасырда өте ұзақ уақыт бойы салынған. Ол генерал Александр Македонский Лисимахтың басшылығымен салынған. Қамалдың ауданы алты шаршы шақырымға созылады, ал кейбір бөліктерінде биіктігі отыз бес метрге жетті. Бүгінгі күнге дейін тек бес мұнара, сондай-ақ оңтүстікте орналасқан бекініс қабырғасы сақталған. Қалғанының бәрі 2007 жылы қайтадан қалпына келтірілді. Қамал теңіз жағалауынан екі шақырым жерде орналасқан.

Қазіргі уақытта Кадификале қамалы көптеген туристер келетін орынға айналды. Қамал төбенің басында орналасқандықтан, оның аумағына келіп Измир шығанағының көрінісін тамашалауға болады.

Қазіргі қабырғалар орта ғасырларға жатады. Бірқатар дереккөздер қазіргі қабырғалардың астынан эллиндік тастың фрагменттері табылғанын айтады, бірақ бұл мәлімдемелер жалпыға бірдей мақұлданған жоқ. Қамалдың батысындағы ұзын ойпатта стадионның, қамал қақпасының шығысында Смирна театры орны бар. Екі жұмыс та жойқын жер сілкінісінен кейінгі қалпына келтіру кезеңіне жатады. Қамалдың жанында Рим дәуірінде салынған және Византия мен Осман дәуірінде қалпына келтірілген цистерналардың қирандылары бар. Олар Смирнаның су құбырының орталығы болды.

## Галерея

Izmir002.jpg
Gate of Kadifekale.jpg
Izmir004.jpg
Izmir005.jpg


## Дереккөздер

Санат:Түркия қамалдары
Санат:Измир қамалдары
Иван Алексеевич Калинкин

**Иван Алексеевич Калинкин** (23 маусым 1935 жыл, Челдаево, Ульяновск облысы – 18 маусым 2012 жыл) — эрзя жазушысы, ақын, редактор, КСРО Жазушылар одағының мүшесі, Ресей Федерациясы мәдениетінің еңбек сіңірген қызметкері (1995).

## Өмірбаяны
### Ерте жылдары
Калинкин Челдаево ауылындағы (Инза ауданы, Ульяновск облысы) шаруалар отбасында туған. Әкесі 1944 жылы майданда қайтыс болды да, Кириллов пен анасы сол жылы Мордва АКСР-індегі Большое Игнатово ауданына көшті. Кириллов осылайша Семёновка мен Коммунары кенттерінде және Большое Игнатово ауылында тұрған. Кириллов Большое Игнатово аудандық Спасский орта мектебінде және Ардатов мәдени-ағарту мектебінде білім алды. Әскери қызметінен кейін ол Старое Чамзино (1956—1959) ауылындағы клуб меңгерушісі болды.

### Журналист мансабы
1959 жылғы наурыздан бастап Калинкин Большое Игнатово аудандық «Знамя труда» («Еңбек туы») газетінің редакциясында жұмыс істеді. Кейін ол «Маяк» («Шамшырақ») Ардатов газетінің, «Победа» («Жеңіс») Ромоданово газетінің қызметкері және «Восход» («Шығыс») Большое Игнатово газеті бөлімшесінің меңгерушісі болды. 1970 жылы ол Горьков әлеумет-саясаттану институтындағы оқуын бітіріп, сол жылы «Восход» редакторы атанды. 1972 жылы ол Саранскіге көшеді де, республикалық «Эрзянь правда» баспасы бөлімшесінің меңгерушісі, «Сятко» («Ұшқын») журналының жауапты хатшысы болды. 1976 жылдан бастап ол — КСРО Жазушылар одағының мүшесі, 1977–1984 жылдары «Сятко» журналының бас редакторы. 1984 жылғы маусымнан бастап ол Мордва АКСР Жазушылар одағы билігінің басшысы еді.

### Әдеби мансабы
Калинкиннің «Почтальонка» («Пошташы қыз») атты тұңғыш тақпағы «Сурань толт» («Сура жалындары») журналында, 1956 жылы жарық көрді. Бүкіл мансабы бойы Калинкин тақпақтар мен поэмалардың 19 кітабы, «Ава ды лей» («Әйел мен өзен») тақпақтары бар романын шығарды. Калинкиннің «Зорянь мизолкст» («Арай күлкісі») атты тұңғыш кітабы Саранскіде, 1969 жылы жарық көрді, еңбек адамдары мен Мордовия табиғатына арналған болатын.

## Марапаттары
1990 жылы Калинкинге «Пиче вирь» («Қарағай орманы»), «Цветы дружбы» («Достық гүлдері»), «Песни с берегов Суры и Мокши» («Сура мен Мокша жағалаулардан әндер») тақпақтар мен поэмалар жинақтары үшін Мордва АКСР Мемлекеттік сыйлығын берілді. Калинкин, Мордовия Халық жазушысы, Мордовия еңбек сіңірген ақыны (1990),  Ресей Федерациясы мәдениетінің еңбек сіңірген қайраткері атақтарының және Құрмет Белгісі орденінің иесі еді. Мордовия Жоғарғы кеңесінің депутаты, Ресей Федерациясы Жазушылар одағы басқармасының хатшысы болып сайланды.

## Сыртқы сілтемелер
* Библиотека мордовской литературы. Иван Алексеевич Калинкин 
* Национальная библиотеки Республики Коми. Иван Алексеевич Калинкин 

Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:Алфавит бойынша жазушылар
Санат:Эрзя жазушылары
Санат:Эрзя ақындары
Санат:КСРО жазушылары
Санат:Ресей жазушылары
Санат:КСРО ақындары
Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері
Таллахасси

**Таллахасси** () — Флорида штатының Леон округіне жататын АҚШ қаласы. Халық тығыздығы — 196 169 адам/км2. Қаланың ауданы округтің шекарасына дейін кеңейеді, сондықтан қаланың нақты халқы шамамен 1,5 есе өседі.

Флорида штатының солтүстігінде орналасқан. Мускогон тілінде бұл атау «ескі қала» дегенді білдіреді. Үнді қонысы 1200 жылдан бері өмір сүріп келеді. Испандықтар 1538–1539 жылдың қысында апалачтарға тиесілі Анхаика қаласына жетті.

## Тарихы
Таллахасси атауы Маскоги тілінде «ескі қала» дегенді білдіреді және бір кездері осы аймақта өмір сүрген жергілікті апалач тайпасының дәстүрлерінен шыққан. Ол 1824 жылы Флорида штатының астанасы болып таңдалды. Бұл таңдау штаттың басқа ірі қалаларына (Пенсаколла және Сент-Огастин) қарағанда қаланың орталыққа жақын географиялық орналасуына байланысты жасалды. Бұл аймақты тарихи түрде үнді тайпалары мекендеген. Апалач үндістері осы аймақтың алғашқы тұрғындарының бірі болды.

## Экономикасы
Таллахасси экономикасы негізінен мемлекеттік мекемелерге, білім беру мен зерттеулерге, сондай-ақ технологиялық секторға негізделген. Қалада Флориданың заң шығарушы, атқарушы және сот органдары орналасқан. Сондай-ақ, қалада екі ірі университет орналасқан. Тарихи және мәдени орындар, әсіресе Флорида Капитолий кешені туристер үшін тартымды орындар болып табылады.

## Климаты
Таллахассидің субтропикалық климаты бар, яғни жазы ыстық және қысы жұмсақ. Оның орташа температурасы көктем мен жазда 27–32°C, қыста 5–15°C. Екінші жағынан, жаз айларында қысқа мерзімді нөсер жиі кездеседі.

## Сыртқы cілтемелер
* Қаланың ресми сайты

Санат:Флорида қалалары
Лысица (тау)

**Лысица** (, тұрмыстық атауы — Әулие Катажина тауы, поляк. Góra Świętej ) — теңіз деңгейінен 614 метр биіктікте орналасқан Свентокшис тауларының ең биік шыңы. Ол Лысогуры жотасының батыс бөлігінде, Свента-Катажина ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Польша таулары тәжінің құрамына кіреді және оның ең аласа шыңы болып есептеледі. Свентокшис ұлттық паркінің қатал қорғалатын аумағында орналасқан.

Тау екі шыңнан тұрады. Шығыс шыңы — Агата жартасы немесе Замчиско деп аталады, теңіз деңгейінен 614 метр биіктікте орналасқан. Бұл ұзындығы шамамен жарты шақырым болатын кварцитті жартас жотасы. Батыс шыңы сәл аласа (теңіз деңгейінен 613 м) және онда 1930 жылғы ескерткіш айқыштың көшірмесі мен триангуляциялық мұнараның кейбір қалдықтары бар. Бұл жерден солтүстікке қарай — Мейская және Псарская тауларына шектеулі көрініс ашылады. Екі шыңның арақашықтығы шамамен 700 метр.

Лысица кембрий дәуірінің кварциттері мен сланцтарынан тұрады. Шыңның солтүстігі мен оңтүстігі жартас шыңдарымен қоршалған. Лысица түгелдей орманмен көмкерілген. Жоғарғы бөлігінде шырша өседі, ал төменірек — самырсын-бук орманы. Оңтүстік беткейінде теңіз деңгейінен шамамен 590 метр биіктікте шағын шымтезекті батпақ бар.

Аңыз бойынша, Лысицаның етегінде бір кездері славян ғибадатханасы болған, оның орнында қазір бернардин монах әйелдер монастыры орналасқан.

Таудың үстімен Голошицтан Кузнякиге дейін созылатын Эдмунд Массальский атындағы басты Свентокшиский жаяу жүргіншілер бағыты өтеді.

2018 жылға дейін ең биік нүкте — батыс шыңы деп есептеліп келген, онда айқыш орнатылған және оның биіктігі теңіз деңгейінен 612 метр деп көрсетілген. Алайда 2018 жылғы өлшеулер шығыс шың — Агата (Агата шыңы) — биіктеу екенін көрсетіп, оның нақты биіктігі 613,96 метр екені анықталған.

## Әдебиеттер
* 

## Дереккөздер

Санат:Биіктігі 1000 метрге дейінгі шыңдар
Польша аумағындағы тас дәуірі

**Польша аумағындағы тас дәуірі** — бұл қазіргі Польша мемлекетінің шегінде адамның металлдарды қолдануына дейінгі кезеңді қамтитын дәуір. Ол үш негізгі кезеңге бөлінеді: палеолит, мезолит және неолит.

## Палеолит
Польша аумағындағы адамның алғашқы қоныстану іздері елдің оңтүстігіндегі үшінші мұз дәуірінің шөгінділерінен табылған. Бұл кезеңдегі адамдар неандертальдар деп аталады. Ерте палеолит адамының дамуы өте баяу жүргенімен, ол тас өңдеу ісінде белгілі бір жетістіктерге жеткен. Адамдар тастан пышақ, найза ұшы, қырғыш және басқа да еңбек құралдарын жасауды, сүйек пен ағашты өңдеуді үйренген. Осы кезеңге жататын бір тұрақтан табылған артефактілер бұл орынның кейінгі дәуірлерде де тұрақ ретінде пайдаланылғанын көрсетеді.

## Мезолит
Орта тас дәуірі — мезолит — б.з.д. XV—XII мыңжылдықтардан VI—V мыңжылдықтарға дейін созылды. Бұл кезеңде мұз дәуірі аяқталып, климат жақсарып, адам отырықшы өмір салтына өте бастады. Аңшылықпен қатар, адамдар терімшілікпен де айналысты. Польша аумағында осы кезеңге жататын аңшы-терімшілердің 6 тұрақ орны табылған. Осы уақытта садақ пен жебе ойлап табылып, аң аулау сапасы жаңа деңгейге көтерілді. Сүйектен жасалған құралдар ұшына салынған шақпақ тастардың арқасында өткір бола түсті. Ағашты өңдеуге арналған құралдар пайда болып, балық аулау жеңілдеді. Тас енді жер бетінен терілмей, арнайы қазылып алынатын болды. Кейбір тайпалар бұл кезде мал шаруашылығымен айналыса бастады, ал тұрмыста саздан жасалған ыдыстар қолданылды.

## Неолит
Жаңа тас дәуірі Польша аумағында б.з.д. III мыңжылдық пен ішінара II мыңжылдықты қамтиды. Бұл кезеңде мал шаруашылығының дамуы және қарапайым егіншіліктің пайда болуы адамзаттың экономикалық жағдайының жақсаруына алып келді. Мұны Польша аумағына Орта Дунай өңірінен Морав қақпасы арқылы келген таспалы керамика мәдениетіне жататын тайпалардың келуімен байланыстырады.

Адам тас өңдеудің жаңа әдістерін – жылтырату мен тесуді меңгерді, соның арқасында құралдар берік әрі ыңғайлы бола түсті. Сапқа мықтап бекітілген тас балталар, кетпендер және басқа да еңбек құралдары пайда болды. Шикізатқа бай аймақтарда тасты (нефрит, серпентин) қазып алып, одан құрал жасайтын шеберханалар пайда болды. Мұндай шеберханалар, мысалы, Силезияда жұмыс істеді, ал сол жерде жасалған бұйымдар алыс аймақтарға дейін таралатын болған.

## Дереккөздер

Санат:Тарихқа дейінгі Еуропа
Санат:Тас дәуірі
Санат:Тас дәуіріндегі Еуропа
Lemon Demon

**Lemon Demon** () — америкалық комик және музыкант Нил Сисерига жасаған музыкалық жоба және топ. Жоба әндерінің көпшілігін тек Нил орындайды,бірақ кейде толық ансамбльмен бірге. Сисерига және бұрын «Trapezoid» бүркеншік атымен аспаптық музыка мен бірнеше бейне ойын музыкасының ремикстерін шығарған, кейінірек Trapezoid деп аталатын басқа топтың сұранысы бойынша «Deporitaz» анаграммасы болып өзгертілген.

## Тарихі
2003 жылдан бастап Сисерига өзінің Lemon Demon музыкалық жобасы аясында 7 толық метражды альбом шығарды. 2005 жылы ол және аниматор Шон Вуллиез Newgrounds-та Flash форматында «Ultimate showdown of Ultimate Destiny» анимациялық музыкалық бейнеклипті шығарды. Ол Newgrounds-те 12 миллионнан астам қаралым жинады, сонымен қатар бірнеше апта бойы *доктор Дементоның шоуында* «күлкілі бестікті» басқарды және 2006 жылы № 1 сұранысқа ие болды. Ән кейінірек 2006 жылғы *Dinosaurchestra* альбомына енгізілді. Әннің жаңартылған жазбасы 2010 жылы Rock Band үшін шығарылды.

2009 жылдың сәуірінде Сисерига өзінің алғашқы төрт альбомын өз сайтында тегін жүктеп алуға болатын шығарды neilcic.com; дегенмен, олар қазіргі уақытта сайтта орналастырылған «lemondemon.com».

2016 жылдың қаңтарында Нил 2016 жылдың 29 ақпанында шыққан Lemon Demon толық метражды альбомы *Spirit Phone* туралы жариялады. Альбом шығарылғаннан кейінгі бірінші аптада Bandcamp-та ең көп сатылған альбом болды  2018 жылдың 10 шілдесінде альбомның CD, кассета және винил көшірмелері Needlejuice Records арқылы сатылатыны белгілі болды., кейінірек EP Lemon Demon *I Am Become Christmas*, *Nature Tapes* және *View-Monster* жаңартылған нұсқаларын таратады.

## Дискографияcы
### Студиялық альбомдар
* *Clown Circus* (2003)
* *Live from the Haunted Candle Shop* (2003)
* *Hip to the Javabean* (2004)
* *Damn Skippy* (2005)
* *Dinosaurchestra* (2006)
* *View-Monster* (2008)
* *Spirit Phone* (2016)

### Концерт альбомдары
* *Live (Only Not)* (2011)

### Альбом жинақтары
* *Almanac 2009* (2009)

### EP
* *I Am Become Christmas* (2012)
* *Nature tapes* (2014)

### Синглдер
* «Brodyquest» (2010)
* «Goosebumps» (2011)
* «Really Cool Wig» (2011)
* «Money Dollar Bills» (2012)
* «My Trains» (2013)
* «Two Trucks» (2013)
* «Everybody Loves Raymond» (2013)
* «Jaws» (2013)
* «Kubrick and the Beast (2015)»

2020 жылдың 19 маусымында Needlejuice Records жапсырмасы Needlejustice, Needlejuice әртістерінің 22 әнін, соның ішінде NAACP Legal Defence Fund үшін Lemon Demon әндерін қамтитын қайырымдылық жинақ альбомын шығарды. Нил альбомға «Funkytown» атты бір ән жазды. Бұл 1970-1980 жылдардағы танымал әндерге, соның ішінде Lipps Inc. тобының «Funkytown» әніне құрмет.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ музыкалық топтары
Конак мешіті

**Конак мешіті** () — Түркияның Измир қаласындағы «Ялы» мешіті деп те аталатын Конак мешіті 1755 жылы сол кезде Измирді басқарған Катипзаде Мехмет Пашаның әйелі Айше ханымның қамқорлығымен салынған мешіт.

## Тарихы
Конак мешітін теңіз жағасында орналасқандықтан «леб-и-деряда» деп атаған. Ол сондай-ақ Ялы мешіті, үкімет мешіті және Айше ханым мешіті ретінде белгілі. Мешітті Мехмет Пашаның қызы Айше Ханым 18 ғасырдың ортасында өзі тұрған сарайдың жанына салынған медресеге қосылған шағын мешіт ретінде қызмет ету үшін салған. Медресенің ең көне құжаты 1749 жылға жатады. Бұл шағын мешіт медреседен алты жылдан кейін 1755 жылы салынған. Кейінгі жөндеу және қалпына келтіру үшін 1867 жылы мешіт әкімшілік сарайымен бірге бұзылып, 1873 жылы олардың орнына шағын мешіт салынды.

## Сипаттамасы
Конак мешіті Измир курорттық қаласының орталық бөлігінде, Конак деп аталатын орталық алаңда орналасқан. Ол губернатор кешені мен сағат мұнарасының жанында орналасқан шағын сегіз қырлы ғимарат. Конак мешітінің қабырғалары толығымен Катахьядан әкелінген көгілдір плиткалармен қапталған. Мешіт – бір күмбезді және бір мұнарасы бар классикалық Осман сәулет стиліндегі құрылым.

Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяғында сол кездегі Измир губернаторы Рахми бейдің бастамасымен мешітті сәулетші Тахсин Сермет бей сол кезеңнің ең көп тараған стилі болған ұлттық сәулет үлгісінде жөндеуден өткізді. 

Мешіт мұнарасы сегіз қырлы кесілген тастан салынған. 1964 және 1997 жылдары тағы екі рет жөндеуден өткізілген. Алғашқы тақтайшалар Хафиз Мехмет Әпендіге, 1964 жылғы тақтайшалар Хафиз Мехмет Эфендидің ұлы Хакки Чиничиоғлуға, 1997 жылғы тақтайшалар керамика суретшісі Умран Бараданға тиесілі.

## Дереккөздер

Санат:Түркия мешіттері
Санат:Измир мешіттері
Игнатий Тимофеевич Зорин

**Игнатий Тимофеевич Зорин** (; 1866 жыл, Вечканово, Самара губерниясы – *белгісіз*) — эрзя ақыны, әңгімеші. Мокша-эрзя тарихы мен әдебиетінде белгілі болғанына қарамастан бұл тұлға жайлы ақпарат өте аз. Зориннің тек туған жері белгілі — Вечканово эрзя ауылы, Бугуруслан уезі, Самара губерниясы, Ресей империясы.

## Өмірбаяны
Зорин 1866 жылы Самара губерниясының Бугуруслан уезіндегі Вечканово ауылында (қазіргі Исаклы ауданы, Самара облысы) туған.

Зорин белгілі фин тілтанушысы, фольклоршы мен этнолог Хейкки Паасоненмен тұңғыш рет 1898 жылы кездесті. Профессор экспедицияға ақша алған болды да, оның информанттары болып И. Сирикин, И. Зорин, А. Шувалов, И. Школьников, А. Леонтьев, С. Цигин, Р. Учаев пен В. Савкин тағайындалды. Вечкановоға келген Паасонен жергілікті халықтардың аңыз-ертегілерін жинамақ болды. Игнатий Зорин арқылы ол 100-ден астам фольклор шығармаларына қол жеткізген еді, оның 20 шамасын Зориннің өзі жазған болатын. Паасонен мен Зорин арасындағы бұл әріптестік 1900–1910 жылдары жалғасты.

Сауатсыздығына қарамастан Зорин — мокша-эрзя әдебиеті мен тарихындағы аса маңызды тұлғалардың бірі.

Өзі жазған поэма-шығармаларын Зорин «моро» («ән») байырғы эрзя сөзімен атайтын. Зориннің атынан Паасоненге жолданған хаттарда (олар әлі күнге дейін Хельсинкиде, фин-угор қоғамының мұрағатында сақтаулы) анық байқалатыны осы: Зорин нағыз жазушы ретінде мокша-эрзя дәстүрлерінің құндылығын түсінді, ежелгі эрзя дінін, дәстүрін сақтайтын. Өз Құдайына сенетін ол христиандыққа қарсы емес еді.

Ақын-әңгімеші ретінде Игнатий Зорин кәдімгі эрзяның өмірінде пұтқа табынушылық дәстүрлері күшті болған, ал христиандық құлшылық дәстүрлері әлі тамыр жаймаған кезеңде өмір сүріп, өлеңдерін жазған.

Зорин шығармашылығында күнделікті жастар тақырыбына арналған лирикалық өлеңдер маңызды орын алады. Мокша мен эрзя дәстүріне мән беретін бұл ертегілердің сюжеттері мысқылға да жиі ұшырасатын, ал кей жерлерде тіпті поэтикалық сатира де кездеседі.

## Әдебиет
* Mordwinische Volksdichtung. Gesammelt on Ignatij Zorin, Durchgesehen u. transkribiert von Heikki Paasonen, übers. von Kaino Heikkilä u. Paavo Ravila, Herausgeg von Martti Kahla. VI. Band. SUST 162. Helsinki 1977, Suomalais-Ugrilainen Seura.
* Мокшэрзянь литературань антология, XVIII—XX Векне / Кочказе, сёрмадозень очеркнень и комментариятнень А. В. Алёшкин. — Саранск: Мордовскяй книжнай издательствась. 2003. — 480 с. — (Тюштянь масторонц моронза-арьсеманза).

## Дереккөздер

Санат:Эрзя жазушылары
Санат:Эрзя ақындары
Дмитрий Степанович Желтов

**Дмитрий Степанович Желтов** (1890 жыл, Напольное, Сімбір губерниясы – 1961 жыл, Бішкек) — кеңестік партия қайраткері.

## Өмірбаяны
Дмитрий Желтов 1890 жылы Сімбір губерниясының Алатырь уезіндегі Напольное ауылында (қазіргі Порецкое ауданы, Чувашия) туған. 1910 жылы ол Порецкое мұғалімдер семинариясында білім алды. Оқуынан кейін ол ауыл мектебінде оқытатын болды. Кейін Ресейдегі азамат соғысына қатысты. 1914 жылы армияға шақыру алды. 1918 жылы КОКП-ның Алатырь аудандық комитетінде жұмыс істеді. 1921 жылдан 1924 жылға дейін Желтов КОКП ОК мордовиялық филиалының хатшысы болатын. Желтов бастамасымен «Якстере Теште» («Қызыл жұлдыз») мен «Од Веле» («Жаңа ауыл») эрзятілді газеттері жарық көрген болатын. Желтов қызметінің арқасында Алатырьде, Петровскіде эрзятілді оқу орындары да ашылған. Кейін ол түрікмен делегациясының мүшесі, Орталық Ауыл шаруашылығы Банктерінің тексерушісі, Бурят-Моңғол АКСР Ауыл шаруашылығы Халық комиссариатының төрағасы болды. 1937 жылы Желтов қамауға алынды, қуылды. 1956 жылы КСРО үкіметі оны ақтады. 1961 жылы Бішкекте Желтов қайтыс болды.

## Қолданылған әдебиет
*Дёмин, Василий Иванович. Эрзянь журналистиканть эрямопингезэ : монография : кавто пельксстз Василий Дёмин. - Саранск : Лит. фонд России, 2013. - Васенце пельксхь ' - 404 с. - Мордов.- эрзя яз.

Санат:КСРО саясаткерлері
Санат:КОКП мүшелері
Санат:Мордовия тұлғалары
Округ (АҚШ)

нобай|350x350 нүкте|Америка Құрама Штаттарының округтердің орналасуын көрсететін картасы
**Округ** немесе **графтық** () — Америка Құрама Штаттарындағы штаттың немесе аумақтың әкімшілік-аумақтық бірлігі. Халық саны штаттан аз және қаладан көп (бес округті қоспағанда — боро — Нью-Йорк қаласының құрамындағы). «Округ» ұғымы АҚШ-тың 48 штатында қолданылады, ал Луизиана мен Аляскада сәйкесінше функционалды эквивалентті «приход» және «боро» ұғымдары қолданылады.

Жалпы, АҚШ Геологиялық қызметінің мәліметі бойынша, елде 3141 округ бар. Делавэр штатындағы ең аз округтер (3), ең үлкені Техас штатында (254). Округ әкімшілігінің өкілеттіктері және олардың аумағында орналасқан елді мекендердің муниципалдық органдарымен қарым-қатынасы әр штатта әр түрлі болады.

Округтерде сайланатын жергілікті кеңестен, шерифтен, қазынашыдан, сот қызметкерінен және т. б. тұратын жергілікті басқару органдары бар, олар әртүрлі жазбаларды сақтаумен, сайлауға қатысумен, Сот жүйесінде айналысады, халыққа әртүрлі қызметтер көрсетеді және тәртіпті сақтайды.

## Штаттағы әкімшілік округтердің саны
Штат орташа есеппен 62,8 округті құрайды, ал орташа есеппен Колумбия округін қосқанда 62 округті (Нью-Йорк) құрайды. Ең аз округтері бар штат — Делавэр (3), дегенмен бұл штаттар арасында ерекше, өйткені әр округ жүздеген деп аталатын учаскелерге бөлінген. Ең көп округтері бар штат — Техас (254).

Оңтүстік және орта-батыс штаттарда батыс немесе солтүстік-шығысқа қарағанда көбірек округтер бар, өйткені көптеген солтүстік-шығыс штаттар ауданы бойынша жеткіліксіз, ал көптеген батыс штаттар округтерге бөлінген кезде сирек қоныстанған. Коннектикут, Массачусетс және Род-Айленд округтік билікті толығымен немесе ішінара жойды.

## Дереккөздер

АҚШ округтері
Санат:АҚШ-тағы жергілікті басқару
Айнтрахт (стадион)

**Айнтрахт стадионы** — Германияның Брауншвейг қаласында орналасқан, футбол және америкалық футбол матчтарына арналған стадион. Бұл стадион Айнтрахт Брауншвейг футбол клубының үй алаңы болып табылады. Стадион сыйымдылығы 24 406 көрермен. Айнтрахт стадионы 1923 жылы 17 маусымда ашылған.

## Тарихы
thumb|left|2009–13 жылғы реконструкцияға дейінгі Айнтрах стадионының көрінісі.
1920 жылдардың басына дейін Айнтрахт Брауншвейг өз үй ойындарын 3 000 адам сиятын Хельмштедтер штрассе көшесіндегі Sportplatz алаңында өткізді. Үлкен стадион қажеттілігі 1923 жылы қаланың солтүстігіндегі негізгі жолдардың бірі — Хамбургер штрасседе орналасқан Айнтрахт-Штадионның салынуына алып келді. Жаңа стадион 1923 жылдың 17 маусымында Нюрнберг клубына қарсы жолдастық ойынмен ашылды. 1955 жылы Айнтрахт стадионы Германия футбол қауымдастығы кубогының финалын қабылдады. Бұл ойында Карлсруэ клубы Шальке 04 клубын 3:2 есебімен жеңді.

Бастапқыда стадион 24 000 көрерменді қабылдай алатын. Алайда, 1963 жылы Германияның бүкіл ел бойынша ұйымдастырылған жаңа Бундеслигасы енгізілген соң, сыйымдылығы 38 000 адамға дейін ұлғайтылды.

1981 жылы клуб қаржылық қиындықтарға байланысты стадионды Брауншвейг қаласына сатуға мәжбүр болды. Содан кейін стадионның ресми атауы «Хамбургер штрасседегі қалалық стадион» (нем. Städtisches Stadion an der Hamburger Straße) деп өзгертілді. 1995 жылы стадион қайта жөнделіп, оның сыйымдылығы 25 000 адамға дейін қысқартылды.

2008 жылы жергілікті компаниялар тобы стадионның атауын пайдалану құқығын қаладан сатып алып, тарихи атауын — Айнтрахт стадионы — қайта енгізді.

2009 жылдан 2010 жылға дейін стадионның солтүстік трибунасы жабылып, кеңейтілді. 2011 жылдан 2013 жылға дейін стадион қайта жөндеуден өтті — бұл жолы негізгі трибуна жаңғыртылды. Осы жұмыстардан кейін стадионның ресми сыйымдылығы 25 540 орыннан 24 406 орынға дейін қысқартылды.

## Жеңіл атлетика
thumb|right|Жеңіл атлетикадан 2014 жылғы Еуропа құрамалары арасындағы чемпионаты Айнтрахт стадионында, 2014 жыл.
Германиядағы кәсіби футболда жүгіру жолы сақталған сирек стадиондардың бірі — Айнтрахт стадионы. Бұл стадион жеңіл атлетика жарыстарын өткізуге де қолданылады.

Бұл стадионда Германияның жеңіл атлетика чемпионаттары 2000, 2004 және 2010 жылдары өткізілді. 2012 жылы Еуропалық жеңіл атлетика қауымдастығы 2014 жылғы Еуропа құрамалары арасындағы чемпионатты Брауншвейг қаласына өткізу құқығын берді.

## Концерт алаңы
1998 жылдан бастап Айнтрахт стадионы ашық аспан астындағы концерттер өтетін алаң ретінде де қолданыла бастады. Бұл стадионда алғаш өткен ашық концерт 1998 жылы 3 маусымда Эрос Рамазоттидің өнер көрсетуімен өтті.

## Галлерея


Сурет:StadionStraßenansicht.jpg|Айнтрахт стадионының сыртқы көрінісі, 2006 жыл.
Сурет:Eintracht-stadion-panorama.jpg|Айнтрахт стадионы, 2010 жылғы реконструкцияға дейін.
Сурет:EintrachtStadionHaupttribuene.jpg|Басты кіреберіс, 2012–13 жылғы реконструкцияға дейін.
Сурет:Block9 BTSV-Sonnenschein.JPG|Айнтрахт Брауншвейг көрермендері, 2007 жыл.


## Дереккөздер

Санат:Германия стадиондары
Санат:Стадиондар
Йозеф Цигер-Гронский

**Йозеф Цигер-Гронский**  (; 23 ақпан 1896, Зволен, Аустрия-Мажарстан (қазіргі Банска-Бистрица өлкесі, Словакия) — 13 шілде 1960, Лухан, Аргентина) — Словак жазушысы, драматург, мұғалім, публицист.

## Өмірбаяны
1896 жылы 23 ақпанда шаруа отбасында дүниеге келген.
1910 жылы мемлекеттік мектепті бітіргеннен кейін 1914 жылға дейін Левицадағы венгр педагогикалық училищесінде оқыды. Содан кейін мұғалім болды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысып 1917-1918 жылдары Италия майданында жаяу әскерде болып қызмет етті. Кейінірек, 1928-1945 жылдар аралығында ол балаларға арналған «Slniečko» («Кішкентай күн») журналының редакторы болып жұмыс істеді.

1933 жылы Матица Словакияның (Словак ұлттық мәдени-ағарту қоғамы) хатшысы болды, ал кейінірек 1940 жылы оның басшысы болды, бұл лауазымда 1945 жылға дейін қалды. 1930 жылдардың аяғында ол Глинка Словакия халық партиясына қосылды. 1944 жылы Словакия Ұлттық көтерілісінен кейін қамауға алынды, бірақ біраз уақыттан кейін түрмеден босатылды. Бірінші Словакия Республикасы жеңілгеннен кейін қуғын-сүргіннен қорқып, Аустрияға, содан кейін Италияға қоныс аударды, кейін Аргентинаға қоныстанды, онда тоқыма фабрикасында дизайнер болып жұмыс істеді.

1989 жылғы барқыт төңкерісінен кейін оның сүйегі Чехословакияға жеткізілді, содан кейін 1993 жылы Мартиндегі Ұлттық зиратқа салтанатты түрде қайта жерленді.

## Шығармашылығы
Шығармашылығында ол классикалық реализмнен экспрессионизмге қарай дамыды: «Біздің жерде»(«U nás», 1923), «Томчиковцы» («Томчковци», 1933) автобиографиялық әңгімелер жинақтары, т.б.;
Романдары: «Нан» («Chlíeb», 1932), «Йозеф Мак» («Jozef Mak», 1933, орысша аудармасы 1972), «Бітікші Грач» («Pisár Grač», 1940), «Мастер Андреас Бур» («And­reas Búr Majster», 1948) романдары, т.б.
«Трасовискодағы бейбітшілік» («Svet na Tra­so­vis­ku», 1960) романында 1944 жылғы Словакияның ұлттық көтерілісі оқиғалары түсіндіріледі. Оның басқа шығармаларының қатарында драматургия, публицистика, балаларға арналған кітаптар бар.

## Дереккөздер

Санат:Словак жазушылары
Футболдан Украина кубогы 2024 (финал)

**[[Футболдан Украина кубогы]]ның финалы 2024** () — турнирдің 32-ші маусымының финалы. 15 мамырда Ровно қаласында өтті.
## Матч

### Детальдар

## Сілтемелер

* УАФ.ua

Санат:Футболдан Украина кубогы
Санат:Шахтер Донецк ФК ойындары
Экоарт

**Экоарт** (ағылш. Eco-Art) — табиғатты қорғау, экологиялық мәселелерге назар аударту мақсатында жасалатын өнер түрі. Экоартта суретшілер табиғи материалдарды пайдалана отырып, қоршаған орта мен адам арасындағы байланысты бейнелейді. Бұл бағыт өнер мен экологияның тоғысында дамиды.

## Тарихы
Экоарт 1960–70 жылдары Батыс Еуропа мен АҚШ-та пайда болды. Бұл кезеңде экологиялық дағдарыстар мен табиғатқа зиян келтіру мәселелері көтеріліп, суретшілер табиғатты қорғау идеяларын шығармашылық арқылы жеткізе бастады. Алғашқы экологиялық инсталляциялар мен жер өнері (land art) осы кезеңде пайда болды.

## Ерекшеліктері
•Табиғи материалдарды (ағаш, тас, жапырақ, су, топырақ) қолдану.

•Қайта өңделген немесе экологиялық таза материалдарды пайдалану.

•Қоршаған ортаға зиян келтірмейтін туындылар жасау.

•Экология туралы ой салу, қоршаған ортаны қорғауға шақыру.

## Экоарттың түрлері
•Ленд-арт – табиғи кеңістікте орын алатын үлкен масштабты туындылар (мысалы, шөл далада тастардан мүсін жасау).

•Инсталляция – көрмелерде немесе ашық кеңістікте табиғи материалдардан құрастырылған көркем нысандар.

•Экологиялық перформанс – табиғат аясында орындалатын сахналық қойылымдар.

•Картиналар мен мүсіндер – экологиялық тақырыптарды қозғайтын бейнелеу өнері туындылары.

## Қоғамдағы рөлі
Экоарт қоғамның экологиялық мәдениетін дамытуға, жастарды табиғатты сүюге, қоршаған ортаны қорғауға үндеуге бағытталған. Бұл өнер түрі арқылы адамдар табиғатқа жаңаша көзқараспен қарап, оның құндылығын терең түсінеді.

## Қазақстандағы экоарт
Қазақстанда экоарт жаңа бағыт ретінде енді дамып келеді. Жергілікті суретшілер мен дизайнерлер табиғи материалдармен жұмыс істеуге қызығушылық танытып жүр. Кейбір экологиялық фестивальдер мен көрмелерде экологиялық өнер туындылары қойыла бастады. Болашақта бұл бағыт экологиялық тәрбиенің бір бөлігіне айналуы мүмкін.
Линда Хэмилтон

**Линда Кэрролл Хэмилтон** () — америкалық актриса.

Ол әсіресе Терминатор және оны жалғастырған фильмдердегі Сара Коннор рөлімен танымал болды.

Екі рет үйленген. Бірінші күйеуі актёр Брюс Эбботт болған. Екінші — әйгілі режиссёр Джеймс Кэмерон. Екі баласы бар.

Линданың егіз әпкесі болған — 6 минутқа ертерек туған Лесли (1956–2020). Ол медбике болып істеді, бірақ кейде дублёр ретінде фильмдерге түскен.

## Фильмография
### Фильмдер

### Телевидение

### Видео-ойындар

## Дереккөздер
Гейнсвилл (Флорида)

**Гейнсвилл** () — Флорида штатының Алачуа округіне жататын АҚШ қаласы. Округтің ең үлкен қаласы және оның әкімшілік орталығы.

## Тарихы
Гейнсвилл аймағы ежелден Алачуа археологиялық мәдениетінің орталығы болған (700–1700), ол өз кезегінде АҚШ-тың шығысындағы вудланд мәдениетінің мұрагері болды. Гейнсвилл Тимукуа халқының Потано тайпасының орталығы болды. Испандықтар мұнда мал ұстады. Бірақ 18 ғасырда Каролина провинциясынан Британдық колонизаторлар мен олардың жергілікті американдық сыбайластарының шабуылынан кейін семинолдар алачуа лақап атымен қоныстанды. 

Гейнсвиллде АҚШ-тағы ең ірі университеттердің бірі — Флорида университеті орналасқан. Сондай-ақ Санта-Фе колледжі. Гейнсвилл өмір сүруге және көңіл көтеруге арналған ең жақсы орындардың бірі ретінде танымал. Гейнсвилл Орландо мен Джексонвиллден 1,5 сағаттық қашықтықта, ал Атланта мен Майамиден 5 сағаттық қашықтықта орналасқан.

## Демографиясы
2007 жылғы халық санағы бойынша Гейнсвиллде 114 375 адам болған. 2010 жылғы халық санағы бойынша қалада 20 424 отбасы бар 51 029 үй шаруашылығында 124 354 адам болды. Халық тығыздығы 770 адам/км². 57 576 пәтер болды (356/км²).

Халықтың нәсілдік құрамы: 

* 64,9 % — ақ 
* 23,0 % — қара немесе афроамерикалықтар 
* 6,9 % — азиялықтар 
* 0,3 % — жергілікті американдықтар 
* 0,1 % — Тынық мұхиты аралдарынан келгендер 
* 1,9 % — басқа нәсілдегі адамдар

Екі немесе одан да көп нәсілдерге 2,9 % тиесілі болды. Испан тілділердің үлесі барлық тұрғындардың 10,0 % құрады.

Жас диапазоны бойынша халық келесідей бөлінді: 13,4 % — 18 жасқа толмаған адамдар, 78,3 % — 18-64 жас аралығындағы адамдар, 8,3% — 65 жастан асқан адамдар. Тұрғынның медианасы 24,9 жасты құрады. Қалада 100 әйел адамға 93,9 ер адам келді; 18 жастан асқан 100 әйелге — 18 жастан асқан 92,5 ер адам.

Бір отбасының орташа табысы 48 568 долларды құрады (орташа есеппен 31 818 доллар), ал бір отбасының орташа табысы 70 004 долларды құрады (орташа есеппен 53 784). Орташа табыс ерлер үшін 3 39,607 және әйелдер үшін 3 32,727 болды. кедейлік шегінен төмен адамдардың 35,6%-ы, оның ішінде 18 жасқа дейінгі балалардың 31,3%-ы және 65 жастан асқан адамдардың 10,0%-ы болды.

Азаматтық жұмыспен қамтылған халық саны 58 052 адамды құрады. Жұмыспен қамтудың негізгі бағыттары: білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік көмек — 39,3 %, Өнер, ойын — сауық және демалыс — 15,4 %, бөлшек сауда — 12,1 %.

## Географиясы
Гейнсвилл  (29.678831, -82.345878). 2010 жылы АҚШ Халық санағы бюросының мәліметі бойынша, қаланың ауданы 161,60 км2 болды, оның 158,78 км2 құры жер және 2,82 км2 су қоймасы болды.

## Климаты
Шілденің орташа тәуліктік температурасы — +28 °C, қаңтар — +13 °C. Жылдық жауын-шашын-мамыр-қыркүйек және қаңтар-наурыз айларында шыңы бар 1260 мм.

## Экономикасы
Гейнсвиллде мақта жөнелтуге мамандандырылған дамыған теміржол торабы бар. 1899 жылғы аязға дейін бұл аймақ оңтүстікке қарай Орландо қаласының округтеріне көшкен Цитрус өсіру орталығы болды. Фосфат өндіру және ормандарды кесу.

## Білімі
Гейнсвиллде Флорида университеті орналасқан, ол АҚШ-тағы ең ірі университеттердің бірі болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Флорида қалалары
АҚШ Халық санағы бюросы

**АҚШ Халық санағы бюросы** () — АҚШ халық санағын ұйымдастыру және өткізу жауапкершілігі жүктелген үкіметтік агенттік. Бюро сонымен қатар басқа ұлттық демографиялық және экономикалық деректерді жинайды және статистикалық өңдейді. Шын мәнінде, бұл АҚШ Орталық статистикалық органы.

Халық санағы бюросы АҚШ сауда министрлігінің құрылымдық бөлімшесі болып табылады. Агенттіктің басшысы-саяси лауазым, оны қазіргі президент тағайындайды.

Санақ арасында Cанақ бюросы халық санына баға мен болжам жасайды. Сонымен қатар, санақ деректері жергілікті қауымдастықтар үшін Абаттандыру, Денсаулық сақтау, білім беру, Көлік және т.б. үшін жыл сайынғы 300 миллиард доллардан астам федералды және штаттық қаражатты қайта бөлуге әсер етеді. Сондықтан Cанақ бюросының міндеттеріне адамдар мен экономикаға қатысты статистика жинау кіреді. Сонымен қатар, Жұмыспен қамту, қылмыс, денсаулық сақтау, тұтыну және тұрғын үй шығындары сияқты тақырыптар бойынша әр түрлі федералды және жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүдделері үшін үнемі мәліметтер жиналады. Олар «демографиялық шолулар» ретінде жарияланады. Cанақ бюросы сонымен қатар өндіріске, бөлшек саудаға, қызметтерге қатысты экономикалық шолулар жариялайды.

Санақ бюросы Сьютленд қаласында (Мэриленд штаты) және тағы 12 аймақтық кеңселерде орналасқан: Атланта, Бостон, Даллас, Денвер, Детройт, Канзас Сити, Лос Анжелес, Нью-Йорк, Сиэтл, Филадельфия, Чикаго және Шарлотта. Ұлттық деректер орталығы Индиана штатының Джефферсонвилл қаласында орналасқан.

## Қысқаша тарихы
Америка Құрама Штаттары Конституциясының 1-бабында халық санағы кем дегенде он жылда бір рет болуы керек деп қарастырылған. Өкілдер палатасындағы және сайлаушылар алқасыдағы әр штаттан мандаттар саны осыған байланысты. Санақ Бюросы бұл өкілеттіктерді АҚШ-тың білім беру актісінде 13 штат алды. Қазір санақ әр 10 жыл сайын нөлмен аяқталатын жылдары жасалады (2000, 2010) және «онжылдық» деп аталады.

1790 жылдан 1840 жылға дейін санақты шерифтер жүргізді. 1840 жылдан бастап орталық санақ кеңсесі пайда болды, ол тек он жылдық санақ кезінде жұмыс істеді. 1890 жылы санақ нәтижелерді өңдеу үшін алғаш рет Герман Холлериттің электрлік кестелік машинасын қолданды. 1902 жылы уақытша санақ кеңсесі қайта құрылып, 1903 жылы АҚШ сауда министрлігінің құрылымында қазіргі атауын алды. Cанақ бюросы АҚШ Орталық статистикалық органына айналады.

2006 жылы санақ бюросында 5593 адам жұмыс істеді.

## Тағы қараңыз

* Федералдық мемлекеттік статистика қызметі
* АҚШ Экономикалық талдау бюросы

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* АҚШ санақ бюросы (ресми сайты)

Санат:АҚШ мемлекеттік ұйымдары