open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хорезм (футбол клубы)

**«Хорезм»** () — Өзбекстанның Хорезм қаласындағы футбол клубы. 1972 жылы "Джейхун" деген атаумен құрылған.

КСРО дәуірінде екінші лигада өнер көрсетті. 1996 жылы тұңғыш рет Өзбекстан жоғары лигасында ойнады. Кейін жоғары және бірінші лигада алма-кезек ойнап, 2010 жылы бірінші лигаға төмендеді де, содан бері элитаға оралған жоқ. 

Бірінші лигасын екі дүркін чемпионы (1995, 2008).

Өзбекстан кубогындағы ең жоғары нәтижесі — ширек финал (2009). Ал жоғары лигадағы ең жоғары көрсеткіші ретінде 1999 жылғы жетінші орынды айтуға болады.

## Атаулары

* 1989-1990 — «Джейхун».
* 1991-1992 — «Курувчи».
* 1993-1996 — «Динамо».
* 1997-2001 — «Хорезм».
* 2002 — «Джайхун».
* 2003-2005 — «Хорезм»-2003.
* 2006 — «Хорезм».

## Сілтемелер

* http://footballfacts.ru/players/39759

Санат:Өзбекстан футбол клубтары
МХСК (футбол клубы)

**МХСК** немесе **ЦСКА** (, қазақ. *Орталық әскери спорт клубы*) — 1992 -2000 жылдары Өзбекстан чемпионаттарында ойнаған Ташкент қаласындағы футбол клубы. 

## Тарихы
1979 жылы апатқа ұшыраған "Пахтакор" футболшыларының құрметіне құрылған клуб. Құрылған жылдан бастап 1998 жылға дейін жоғары дивизионда ойнады. 1999, 2000 жылғы маусымдарды бірінші лигада өткізді. 2000 жылғы маусымнан соң клуб таратылды. 

1995 жылы Өзбекстан кубогының финалына дейін жетті. 1997 жылы Өзбекстан чемпионы атанды, алайда келесі маусымда 15-орында қалды да, бірінші лигаға түсіп қалды. 

## Стадионы
Өз алаңындағы ойындарын 1982 жылы салынып, 2008 жылы бұзылған МХСК стадионында өткізді. Сыйымдылығы 16 500 адам. 2012 жылы орнына "Бунедкор" стадионы салынды. 

Стадиода 2006-2008 жылдары "Бунедкор" футбол клубы өз алаңындағы ойындарын өткізді. 

## Атаулары

## Сілтемелер

* http://footballfacts.ru/clubs/39205-mhsk-tashkent#tab23_39205r

Санат:Өзбекстан футбол клубтары
Санат:2000 жылы жабылған футбол клубтары
Крылья Советов (футбол клубы, Самара)

**«Крылья Советов»** — Ресейдің Самара қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. Өз алаңындағы ойындары "Самара Арена" стадионында өткізеді.

26 маусымды КСРО жоғары лигасында өткізді. Соңғы рет 1979 жылы ойнады да, қайта орала алмады. Тіпті екінші лигаға түсіп кеткен маусымдары да болды. Ал Ресей чемпионаттарында тек екі рет қана жоғары дивизионнан түсіп қалды. Жоғары көрсеткіші 2004 жылы қола жүлде.

## Жетістіктері

### Ұлттық
**Ресей чемпионаты**

* **Қола жүлде (1):** 2004

**КСРО және Ресей бірінші лигасы**

* **Жеңімпаз (6):** 1945, 1956, 1961, 1975, 1978, 2014/2015
* **2-орын (1)**: 2017/18

**КСРО / Ресей кубогы**

* **Финалист (3):** 1952/1953, 1963/1964, / 2003/2004

**РСФСР чемпионаты**

* **Жеңімпаз (3):** 1961, 1983, 1991
* **3-орын (2):** 1984, 1986

## Атақты футболшылары

* Ян Коллер (Чехия)
* Иржи Ярошик (Чехия)
* Шелдон Бато (Тринидад)
* Ғалымжан Хусаинов (КСРО)
* Миржалол Қасымов (Өзбекстан)
*Сергей Игнашевич (Ресей)
*Александр Бородюк (Ресей)

## Сілтемелер
* Ресми сайты 
* Самара футболының мұражай орталығы
* Тарихы
* https://instagram.com/fckssamara

Санат:Ресей футбол клубтары
Орынбор (футбол клубы)

**«Орынбор» футбол клубы** — Ресейдің Орынбор қаласындағы футбол клубы. Қазіргі таңда Ресей Премьер Лигасында ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын "Газовик" стадионында өткізеді. 

## Тарихы
1976 жылы тағы бір орынборлық клуб "Локомотивтің" (1937-76) орнына "Газовик" деген атаумен құрылды. "Локомотив" клубы жабылды да, футболшылары "Орынборға" ауысты.  
 
КСРО дәуірінде тек екінші лигада ойнады. Ресейдің 1992 жылғы тұңғыш біріншілігінде екінші лигада өнер көрсетті, 1993 жылы үшінші лигада ойнады. 

2016 жылы тұңғыш рет Премьер Лигаға жолдама алды. Сол жылы мамыр айында атауы "Орынбор" боп өзгерді. 

## Жетістіктері

* Ресей кубогының жартылай финалисі: 2014/15.
* Бірінші лига жеңімпазы **(2)**: 2015/16, 2017/18.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Клубтың ресми сайты 

Санат:Ресей футбол клубтары
Сочи (футбол клубы)

**Сочи футбол клубы** — 2018 жылы құрылған Ресейдің Сочи қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Фишт" Олимпада стадионында өткізеді. 

## Тарихы
2018 жылы маусым айында құрылды. Санкт-Петербургтің "Динамо" клубы ресми түрде тарады да, базасы Сочиге көшті, ал футболшыларынан жаңа клуб құрылды да, "Сочи" деп аталды. 

2018/19 жылғы маусымды Ресей бірінші лигасында өткізіп, екінші орын алды да, Премьер Лигаға жолдама алды. 

## Жетістіктері

* Ресей бірінші лигасының күміс жүлдегері: 2018/19

## Атақты футболшылары

* Адиль Рами

## Сілтемелер

* http://pfcsochi.ru/

Санат:Ресей футбол клубтары
Тамбов (футбол клубы)

**«Тамбов футбол клубы»** —  Ресейдің Тамбов қаласындағы футбол клубы. 2013 жылы құрылған.

Құрылған соң үш маусымды екінші лигада өткізді. 2016 жылы біріінші лигаға жолдама алды да, тағы да үш маусымнан соң, 2019 жылы Премьер лигаға өтті.

Өз алаңыдағы ойындарын "Спартак" алаңында өткізеді. Қазір "Мордовия-Арена" стадионын уақытша пайдаланып жатыр.

## Жетістіктері
**1-лига**

* **Жеңімпаз (1):** 2018/19

**2-лига («Орталық» аймақ)**

* **Жеңімпаз (1):** 2015/16
* **3-орын (1):** 2014/15

**Ресей кубогы**

* **1/8 финал (1):** 2017/18

## Сілтемелер
* Официальный сайт ФК «Тамбов»
* Профиль клуба на сайте transfermarkt.ru

Санат:Ресей футбол клубтары
Ницца (футбол клубы)

**«Ницца»** () — Францияның Ницца қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. 1904 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Альянц Ривера" стадионында өткізеді. Қазіргі күнде Франция бірінші лигасында ойнайды. 

Францияның төрт дүркін чемпионы. Төртеуіне де 1950-60 жылдар аралығында қол жеткізген. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Чемпионат**
** **Чемпион** **(4)**: 1950/51, 1951/52, 1955/56, 1958/59.
** **2-орын** **(3)**: 1967/68, 1972/73, 1975/76.
** **3-орын** **(1)**: 2016/17
* **2-Лига** 
** **Жеңімпаз** **(4)**: 1947/48, 1964/65, 1969/70, 1993/94.
** **2-орын** **(1)**: 1984/85.
* **3-Дивизион**  (дублерлар)
** **Чемпион** **(2)**: 1984/85, 1988/89.
* **Кубок** 
** **Жеңімпаз** **(3)**: 1951/52, 1953/54, 1996/97.
** **Финалист** **(1)**: 1977/78.
* **Суперкубок** 
** **Жеңімпаз** **(1)**: 1970.
** **Финалист** **(3)**: 1956, 1959, 1997.
* **Лига кубогы**
** **Финалист** **(1)**: 2005/06.

## Атақты бапкерлері

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* Фан-сайт

Санат:Франция футбол клубтары
Анже (футбол клубы)

**«Анже»** () — Францияның Анже қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын Раймон Копа атындағы стадионда өткізеді. 

2015/16 жылғы маусымнан бері Францияның 1 лигасында ойнайды. 

Еурокубоктерге бір рет қана қатысты: 1972/73 жылғы маусымда УЕФА кубогында бақ сынады. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Франция чемпионаты (Лига 2)**
** **3-орын**: 2014/15
* **Кубок** 
** **Финалист**: 1956/57, 2016/17

## Атақты ойыншылары

*  Шива Н’Зигу
*  Раймон Копа
*  Марсель Лонкль
*  Стив Савидан
*  Милан Дамьянович

## Сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:Франция футбол клубтары
Брест (футбол клубы, Франция)

**«Стад брестуа 29»** () немесе қысқаша **«Брест»** — Францияның Брест қаласындағы футбол клубы. 2018/19 жылғы маусымда Франция 2-лигасында екінші орын алып, Бірінші лигаға жолдама алды.

Клуб 1903 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Стад Франсис Ле Бле" стадионында өткізеді. 

Жоғары лигада жалпы саны 14 маусым ойнады. Ең жоғары көрсеткіші — 1987 жылғы 8-орын. Екі рет Франция кубогының ширек финалына шыққан (1982–83, 2014–15)

## Жетістіктері

* **Бірінші лига жеңімпазы**: 1980/81

## Атақты ойыншылары

* Давид Жинола
* Стефан Гиварш
* Франк Рибери
* Бернар Лама
* Хосе Луис Браун
* Серхио Гойкочеа

## Сілтемелер
* Ресми сайт 

Санат:Франция футбол клубтары
Мец (футбол клубы)

**«Мец»** ( — Францияның Мец қаласындағы кәсіпқой футбол клубы, 1919 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Сен-Сэнфорьен" стадионында өткізеді. 2018/19 жылғы маусымда Франция екінші лигасында жеңімпаз атанды да, бірінші лигаға көтерілді. Клуб формасының түсі - күрең қызыл.

Клуб 1998 жылы Франция чемпионатында күміс жүлдегер атанды. Бұл олардың ең жоғары жетістігі. Сондай-ақ, 1984, 1988 жылдары Франция кубогын иеленді.

## Тарихы

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Франция чемпионатының күміс жүлдегері: 1998
* 2-лига жеңімпазы: 1934/35, 2006/07, 2013/14, 2018/19
* Франция кубогының иегері: 1984, 1988
* Франция Лига кубогы: 1986, 1996

### Халықаралық

* Интертото кубогының финалисі: 1999

## Атақты ойыншылары

* Патрик Баттистон  (Франция)
* Сильван Вильтор  (Франция)
* Бернар Лама  (Франция)
* Робер Пирес (Франция)
* Франк Рибери  (Франция)
* Флоран Малуда (Франция)
* Луи Саа (Франция)
* Дидье Сикс (Франция)
* Данни Боффин (Бельгия)
* Миралем Пьянич (Босния)
* Патрик Мбома (Камерун)
* Ригобер Сонг (Камерун)
* Мамаду Ньянг (Сенегал)
* Эммануэль Адебайор (Того)
* Ан Чжун Хваң (Оңт. Корея)

## Сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:Франция футбол клубтары
Нант (футбол клубы)

**«Нант»** () — Францияның Нант қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Божуар" стадионында өткізеді. 

1942 жылы құрылған. Францияның сегіз дүркін чемпионы. 

Клубтың академиясынан  Дидье Дешам, Марсель Десайи, Кристиан Карамбё, Клод Макелеле, Жереми Тулалан секілді футболшылар өсіп шықты.

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Франция чемпионаты**
** **Чемпион** **(8)**: 1965, 1966, 1973, 1977, 1980, 1983, 1995, 2001.
** **2-орын** **(7)**: 1967, 1974, 1978, 1979, 1981, 1985, 1986.
** **3-орын** **(2)**: 1971, 1997.
* **Франция кубогы**
** **Жеңімпаз** **(3)**: 1979, 1999, 2000.
** **Финалист** **(5)**: 1966, 1970, 1973, 1983, 1993.
* **Франнция лига кубогы**
** **Финалист** **(1)**: 2004.
* **Франция суперкубогы**
** **Жеңімпаз** **(3)**: 1965, 1999, 2001.
** **Финалист** **(4)**: 1966, 1973, 1995, 2000.

### Халықаралық

* **Чемпиондар лигасы**
** **Жартылай финал** **(1)**: 1996.
* **УЕФА кубогы**
** **Ширек финал** **(2)**: 1986, 1995.
* **Кубок иелерінің кубогы**
** **Жартылай финал** **(1)**: 1980.

## Соңғы жылдардағы бапкерлері

* 2011—2012 Ландри Шовин
* 2012—2016 Мишель Тер-Закарян
* 2016 Рене Жирар
* 2016—2017 Сержиу Консейсау
* 2017—2018 Клаудио Раньери
* 2018 Мигель Кардозу
* 2018—2019 Вахид Халилходжич
* 2019—Кристиан Гуркюфф

## Сілтемелер
* Фан-клуб 
* Ресми сайты 
* Бейресми сайты  
* Онлайн-музей 
* Тарихы 
* Статистикасы 

Санат:Франция футбол клубтары
Монпелье (футбол клубы)

**«Монпелье»** () — Францияның Монпелье қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Стад де ля Моссон" стадионында өткізеді. 

## Тарихы
1919 жылы құрылған. Бірақ  1974 жылы *Montpellier-Littoral FC* (1919) и *AS Paillade* клубтарының бірігуімен жаңа тарихы басталды. Жаңа клуб *Montpellier La Paillade Sport Club* деп аталды. Қазіргі атауын 1989 жылы иеленді*.*  Қазіргі күнде Францияның бірінші лигасында ойнайды. 

2011/12 жылы тұңғыш рет Франция чемпионы атанды.  

Клубта әр жылдары Лоран Блан (клуб тарихындағы үздік мерген, 84 гол соққан), Оливье Жиру, Ласло Кишш, Роже Милла, Эрик Кантона, Алеша Асанович, Николя Валлар, Бруно Беллон секілді атақты футболшылар ойнады. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Франция чемпионы: 2011/12
* Франция кубогы: 1929, 1990
* Екінші лига чемпионы: 1945/46, 1960/61, 1986/87

### Халықаралық

* Интертото кубогының жеңімпазы: 1999

## Сілтемелер

* Ресми сайт

Санат:Франция футбол клубтары
Санат:Интертото кубогының жеңімпаз клубтары
Сент-Этьен (футбол клубы)

**«Сент-Этьен»** () — Францияның Сент-Этьен қаласындағы футбол клубы. 1919 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Жоффруа Гишар" стадионында өткізеді. Қазіргі күнде Франция бірінші лигасында ойнайды. Францияның он дүркін чемпионы (бұл рекордтық көрсеткіш). 

1974/75 жылғы маусымда Еуропа Чемпиондар кубогының жартылай финалына шықты. Онда "Бавариямен" ойнап, өз алаңында 0:0 есебімен тең ойнады да, сырт алаңда 0:2 есбеміен ұтылып қалды. Келесі маусымда финалға шықты да, тағы да "Баварияға" тап келді. Бұл жолы да 0:1 есебімен ұтылуға мәжбүр болды. 

## Тарихы

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Франция чемпионаты** (**рекорд**)
* **Чемпион** (**10**): 1957, 1964, 1967, 1968, 1969, 1970, 1974, 1975, 1976, 1981
* **Вице-чемпион** (**3**): 1945/46, 1970/71 и 1981/82
* **Лига 2**
* **Жеңімпаз** (**3**): 1962/63, 1998/99, 2003/04
* **2-орын** (**2**): 1937/38, 1985/86
* **Кубок** 
* **Жеңімпаз** (**6**): 1961/62, 1967/68, 1969/70, 1973/74, 1974/75, 1976/77
* **Финалист (3)** : 1959/60, 1980/81 и 1981/82
* **Лига кубогы**
* **Жеңімпаз**: 2013
* **Суперкубок** 
* **Жеңімпаз** (**5**): 1957, 1962, 1967, 1968, 1969

### Халықаралық

* **Еуропа Чемпиондар кубогы**
* **Финалист**: 1976

## Атақты футболшылары
*  Блез Матюиди (2007—2011)
*  Димитри Пайет (2007—2011)
*  Мишел Платини (1979—1982)
*  Жак Сантини (1969—1981)
*  Курт Зума (2011—2014)
*  Кевин Миральяс (2008—2011)
*  Пьер-Эмерик Обамеянг (2011—2013)
*  Брандао (2012—2014)

## Сілтемелер
* Ресми сайт 
Санат:Франция футбол клубтары
Томирис ЛФК

*1998 жылы құрылған тағы бір [[Томирис (футбол клубы)|"Томирис" (Шымкент)]] футбол клубымен шатастырмаңыз*

**Томирис ЛФК** (толық атауы — "*Томирис" ликвидацияланған футбол клубы*) — 2001 жылы Қазақстан бірінші лигасына қатысып, жеңімпаз атанған Шымкент қаласындағы футбол клубы. Клуб 2000 жылы құрылған болуы мүмкін. 

## Тарихы
1998 жылы "Томирис" деген атаумен құрылып, 2000 жылы "Жігер" клубымен біріккен команданың орнына құрылды. 

2001 жылы бірінші лигаға қатысты. "А" тобында ойнап, үш кездесуде жеңіске жетті. Қарсыластар қақпасына 12 гол соғып, өз қақпаларын аман сақтады да, бірінші орынмен финалға шықты. Финалда "Іле-Бент" клубын 2:1 есебімен ұтып, лига жеңімпазы атанды.

2002 жылы ешқандай жарысқа қатысқан жоқ. 2001 жылы-ақ тарап кеткен болуы мүмкін.
## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Қазақстан футбол клубтары
Тулуза (футбол клубы)

**«Тулуза»** () — Францияның Тулуза қаласындағы футбол клубы. Франция чемпионатының бірінші лигасында ойнайды. 

Клуб негізінен 1937 жылы құрылып, 1957 жылы Франция кубогын ұтып алды. 1970 жылы "Тулуза" және "Ред Стар Олимпик" клубтарының бірігуінен қайта құрылды. Өз алаңындағы ойындарын "Стад де Тулуза" стадионында өткізеді. Құрамында әр жылдары Фабьен Бартез, Андре-Пьер Жиньяк, Доминик Рошто, Максим Босси секілді атақты футболшылар ойнады.

## Жетістіктері

* Франция чемпионатының қола жүлдегері: 2007
* 2-лига жеңімпазы: 1981/82, 2002/03

## Құрамы
*Қыркүйек 2019*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:Франция футбол клубтары
Амьен (футбол клубы)

**«Амьен»** () — Францияның Амьен қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Стад де ла Ликон" стадионында өткізеді. Қазіргі таңда Франция бірінші лигасында ойнайды.

2001 жылы Франция кубогының финалына дейін жеткен.

2016/17 жылғы маусымда тұңғыш рет бірінші лигада өнер көрсетті.
## Атақты футболшылары
*  Фабрис Абриэль
*  Матье Бодмер
*  Тибо Жиресс 
*  Танги Ндомбеле
*  Стивен Н'Зонзи
*  Фабрис Фиорес
## Сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:Франция футбол клубтары
Бөрлі

* Бөрлі – Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданындағы ауыл.
* Бөрлі – Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы ауыл.
* Бөрлі – Қостанай облысы Қарабалық ауданындағы ауыл.
Тастыөзек

* Тастыөзек – Ақмола облысы Бұланды ауданындағы ауыл.
* Тастыөзек – Жетісу облысы Кербұлақ ауданындағы ауыл.
* Тастыөзек – Қостанай облысы Қарабалық ауданындағы ауыл.
NOD1

**NOD 1** — цитозол ақуызы, *NOD* тұқымдасының Nod-қа ұқсас рецептор болып табылады. Ол бактериялық пептидогликандарды байланыстыру үшің қажет аса маңызды рецептор болып табылады.

## Құрылымы және қызметі
*NOD 1* ақуызы 953 аминақышқылдардан тұрады. Оның молекулалық массасы — 108 кДа тең. Ол өте күрделі домендік құрылымнан тұрады. *N*-терминалының соңында CARD-домені орналасады, одан әрі 9 лейцинге бай домендер мен NACHT-домені орналасады. Гомофильді CARD-CARD домендердің көмегі арқылы CARD домені 9-шы каспазамен RIPK2 бір бірімен байланыстырады

*NOD1* лигандтары бактериялық пептидогликандар, атап айтқанда гамма-D-глутамил-диаминопимелин қышқылы болып табылады. Ол 9-шы каспаза арқылы апоптоз процесін күшейтеді. RIPK2 және IKK-гаммаларын активациялау арқылы NFkB белсенділігін жеделдетеді.

## Дереккөздер

## Әдебиет
* Neven B., Prieur A.M., Quartier dit Maire P. Cryopyrinopathies: update on pathogenesis and treatment (англ.) // Nature Reviews Rheumatology : journal. — 2008. — September (vol. 4, no. 9). — P. 481—489. — DOI:10.1038/ncprheum0874. — .
* Franchi L., Park J.H., Shaw M.H., et al. Intracellular NOD-like receptors in innate immunity, infection and disease (англ.) // Cell. Microbiol. : journal. — 2008. — January (vol. 10, no. 1). — P. 1—8. — DOI:10.1111/j.1462-5822.2007.01059.x. — .
* Ting J.P., Lovering R.C., Alnemri E.S., et al. The NLR gene family: a standard nomenclature (англ.) // Immunity. — Cell Press (англ.), 2008. — March (vol. 28, no. 3). — P. 285—287. — DOI:10.1016/j.immuni.2008.02.005. — .

Санат:Иммунды жүйе
Санат:Ақуыздар
Өлім кезеңдері

**Өлім кезеңдері** (**өлу кезеңдері** ) — бұл жануарлар немесе адам ағзасының өлу процесін шартты түрде бөлуге болатын топтар.

## Кезеңдер
* **I кезең**  — **[[Клиникалық өлім]]** - өлімнің бастапқы кезеңі. Тыныс алу және жүрек қызметі тоқтатылады, ми тітіркендіргіштерге жауап бермейді — ағзаның тіршілік әрекетінің барлық сыртқы белгілері жоғалады, бірақ жасушаларда, тіндерде және ағзаның кейбір мүшелерінде бұрын жинақталған заттар мен энергияның есебінен алмасу процестері әлі де орын алады. Қалыпты жағдайдағы клиникалық өлім 6-10 минутқа созылады. Алайда, ағзаның физикалық жағдайына және өлім себептеріне байланысты кей «ерекше» жағдайда мысалы гипотермия әсерінен ол 30 минутқа дейін созылуы мүмкін. Қазіргі заманғы медицина өлімнің осы кезеңінде ағзаны реанимациялауға қабілетті, алайда егер реанимация мүмкін болмаса немесе өткізілмеген болса, өлімнің II кезеңі басталады.
* **II кезең** — **[[Биологиялық өлім]]** - ағзаның өлу процесінің ортаңғы кезеңі. Жасушалар мен тіндердегі физиологиялық үдерістерді толық тоқтату болып табылады. Биологиялық өлім 3 және 14 минут арасындағы интервалда басталады және ағза қалыпты жағдайда қайтыс болғаннан кейін бірнеше сағаттан (бір тәулікке дейін — ғылымға нақты уақыт әлі белгісіз) кейін аяқталады. Қазіргі заманғы медицина өлімнің осы кезеңінде ағзаны қалпына келтіре алмайды. Кейін **III кезең** басталады
* **III кезең** —  **[[Соңғы өлім]]** - өлімнің соңғы кезеңі. Биологиялық өлімнен кейін ми ақпаратты және жадты сақтайды деген пікір бар. Алайда, ағзаның өлімінен кейін бірінші секундтан бастап іске қосылатын ыдырау процесі бірте-бірте нейрондық байланыстарды және мидың өзін бұзады, осылайша жады мен ақпаратты жояды, бұл жеке тұлғаны қалпына келтіру (қандай жағдайда оның бұрынғы түрінде) алыс болашақта да іс жүзінде асыру мүмкін емес. Қазіргі заманғы бағалаулар бойынша, қоршаған ортаның қалыпты жағдайында ақпараттық өлім биологиялық өлімнен кейін ми мен ми затының молекулалық ыдырауы жүзеге асқаннан соң бірнеше сағаттан соң басталады. Денені мұздату немесе миды криоконсервациялау арқылы ыдырау процесін тоқтата тұруға немесе тіпті толық тоқтатуға болады яғни ақпараттық өлімді де тоқтату мүмкін.

## Тағы қараңыз
* Өлім

## Ескертпелер

## Әдебиет
* Рязанцев С. Танатология (Учение о смерти). — СПб.: Восточно-Европейский институт психоанализа, 1994. — 384 с. — (Библиотека психоаналитической литературы). — .

Санат:Өлім
Збигнев Бонек

**Збигнев Казимеж Бонек** *( ())*; 3 наурыз 1956 жыл, Быдгощ, Польша) — поляк футболшысы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. 1978, 1982, 1986 жылғы әлем чемпионаттарына қатысқан.  

## Карьерасы
1982 жылғы әлем чемпионатының екінші кезеңінде Бельгия қақпасына үш гол соқты. Турнир аяқталған соң осы әлем чемпионатының символикалық құрамына енді. 

Карьерасында Польша және Италия клубтарында ойнаған. Карьерасының соңғы жылдарында "Рома" клубында ойнады да, футбол ойнауды доғарған соң да Италия футболымен қарым-қатынасын үзбеді, Италияның бірнеше клубтарына бапкерлік етті.  

ФИФА-100 тізіміне енген.  

2012 жылы Польша футбол федерациясының президенті боп сайланды. 

## Жетістіктері

### Командалық

* ӘЧ қола жүлдегері: 1982
* Италия кубогы: 1983, 1986
* Италия чемпионы: 1982, 1984
* УЕФА Чемпиондар кубогы: 1985
* УЕФА Кубок иелерінің кубогы: 1984
* УЕФА Суперкубогы: 1984

### Жеке

* Польшаның жыл футболшысы: 1978, 1982
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Звигнев Бонек

Санат:Польша футболшылары
Санат:Польша Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Польша футбол жаттықтырушылары
Санат:Лечче ФК жаттықтырушылары
Санат:Бари ФК жаттықтырушылары
Санат:Польша Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Каталония Ұлттық футбол құрамасы

**Каталония Ұлттық футбол құрамасы** () — Испания құрамындағы Каталония автономды бірлестігінің футболшыларынан құралған құрама. Каталония дербес мемлекет болмағандықтан, ұлттық құрама да ФИФА және УЕФА-ға мүше емес, сол себепті әлем  және Еуропа чемпионаттарына қатыса алмайды. Есесіне, футболшылары Испания Ұлттық футбол құрамасында ойнауға құқылы. Испания сапында көптеген каталондық футболшылар ойнап, әлем және Еуропа чемпиондары атанды, әлем футбол жұлдыздарына айналды. 

Атақты футболшыларының көбі "Барселона" футболшылары құрайды.

Үй стадиондары — "Камп Ноу". Бұл аренада "Барселона" клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді.

## Тарихы
Құрама тұңғыш ойынын 1912 жылы 21 ақпанда Парижде Франция құрамасына қарсы өткізіп, 0:7 есебімен ұтылып қалды. Бұл кездесу құрама тарихындағы ең ірі жеңілістердің бірі боп тіркелді (1924 жылы Испания құрамасынан да осындай есеппен ұтылған-ды).

Құрама жүз жылдық тарихында 200-ден аса жолдастық кездесу өткізді. 2009 жылы Аргентина құрамасын "Камп Ноуда" 4:2 есебімен ұтты. Бұл құраманың ең жарқын жеңістерінің бірі. 

2009-2013 жылдары әйгілі Йохан Кройф құраманың жаттықтырушысы қызметін атқарды.

## Қазіргі құрамындағы атақты футболшылар

* Мартин Монтойя
* Жерар Пике
* Алеш Видаль
* Боян Кркич
* Марк Бартра
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* ФФК
* Ойын нәтижелері
* Каталония спорты

Санат:Мойындалмаған Ұлттық футбол құрамалары
Мағынай

* Мағынай – Қостанай облысы Қарабалық ауданы, Новотроицкий ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Мағынай – Қостанай облысы Қарабалық ауданы, Победа ауылдық әкімдігі құрамындағы ауыл.
Страсбур (футбол клубы)

**«Страсбур»** () — Францияның Страсбур қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын 26109 адам сыятын "Стад де ля Мено" стадионында өткізеді. 

Клуб 1906 жылы құрылған. Өз тарихында бір рет, 1979 жылы Франция чемпионы атанды.  

2011 жылы қыржылай қиындықтарға байланысты футбол клубтарын бақылау дирекциясының талабымен клуб 5-дивизионға түсіп кетті. Клуб араға алты маусым салып бірінші лигаға оралды. 

## Тарихы

## Атақты футболшылары

* Арсен Венгер
* Франк Лебеф
* Оливье Дакур
* Юри Джоркаефф
*  Раймон Доменек
* Дидье Сикс
* Хосе Луис Чилаверт
*  Мамаду Ньянг

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Франция чемпионы: 1978/79
* Франция чемпионатының күміс жүлдегері: 1934/35
* Франция чемпионатының қола жүлдегері: 1935/36, 1946/47, 1977/78
* Франция кубогының иегері: 1950/51, 1965/66, 2000/01.
* Франция лига кубогының иегері: 1963/64, 1996/97, 2004/05, 2018/19.
* 2 лига чемпионы: 1971/72, 1976/77, 1987/88, 2016/17.

### Халықаралық

* Интертото кубогының жеңімпазы: 1995

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* Ultra Boys 90
* KOP Ciel et Blanc

Санат:Франция футбол клубтары
Санат:Интертото кубогының жеңімпаз клубтары
Ним (футбол клубы)

**«Ним»** () — Францияның Ним қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Стад де Костьере" стадионында өткізеді. Қазіргі күнде Франция жоғары дивизионында ойнайды. 

## Жетістіктері

* Францияның вице-чемпионы — 1957/58, 1958/59, 1959/60, 1971/72.
* Екінші лиганың жеңімпазы — 1949/50 
* Екінші лиганың вице-чемпионы — 1967/68, 1990/91, 2017/2018.
* Франция кубогының финалисі — 1958, 1961, 1996.
* Альпі кубогының жеңімпазы — 1972.

## Атақты ойыншылары
*  Лоран Блан
*  Эрик Кантона
*  Хосе Луис Кучуффо
*  Хассан Акесби
*  Николас де Хеа
*  Янник Боли
## Сілтемелер
* Ресми сайт 
* Фан-сайт 
* Профиль (www.pari-et-gagne.com) 

Санат:Франция футбол клубтары
Дижон (футбол клубы)

**«Дижон»** (фр. *Dijon Football Côte d’Or*) — Францияның Дижон қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын Стад Гастон Жерар стадионында өткізеді. 

## Тарихы
Қазіргі күнде Франция жоғары дивизионында ойнап жүрген клубтар ішіндегі ең "жаңасы", 1998 жылы «Серле Дижон» және «Дижон ФК» клубтарының бірігуінен құрылған.

2011/12 жылғы маусымда тұңғыш рет жоғары дивизионда ойнады.

2018/19 жылғы маусым қорытындысында 18-орында қалды да, лигада қалу үшін плей-офф ойындарына қатысып, элитадағы орнын сақтап қалды.

## Атақты футболшылары

*  Ведад Ибишевич
*  Пьер Эмерих-Обамеянг
*  Эрик Каррьер

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:Франция футбол клубтары
Терентьевка (өзен)

**Терентьевка (Терентьевица)** — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шомокса өзенінің сол жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина өзен басынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 03020100312103000013491
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 103001349
* Су алабының коды — 03.02.01.003
* ГЗ томының нөмірі — 03
* ГЗ бойынша шығарылуы — 0

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Вологда облысы өзендері
Санат:Архангельск облысы өзендері
Жас Қанат (стадион, Ақтау)

**Жас Қанат** — Қазақстанның Ақтау қаласындағы футбол стадионы. "Каспий" футбол клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді. Бір мезетте 5000 адам жайғаса алады. 

## Реконструкция
2018 жылы күрделі жөндеуден өтті. Оған 2017 жылы Қазақстанның футбол федерациясының стадионда чемпионат ойындары мен кубок матчтары өтуіне тыйым салулары себеп болды. Себебі, алаңдағы көгал өте сапасыз болатын. Осыдан соң "Каспий" клубы өз алаңындағы ойындарын Шымкенттегі Қажымұқан Мұңайтпаов атындағы стадионда өткізіп жүрді. Ал стадионды жөндеу 2018 жылы ғана қолға алынды да, алаң сапасы жақсартылып, 2018 жылғы тамыз айында стадион толық дайын болды. Сыйымдылығы 4500 адамнан 5000 адамға дейін көбейтілді.

2018 жылы 11 қыркүйекте ҚФФ стадионда матчтар өткізе беруге ресми түрде рұқсат етті. Бірақ 2019 жылғы тексеруде бәрібір ҚФФ қойған талаптарға толық сай емес екендігі анықталды. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Стадиондар
Санат:Қазақстан стадиондары
Днипро-1 (футбол клубы)

*[[Днипро (футбол клубы)|Днипро]] клубымен шатастырмаңыз*

**«Днипро-1»** — Украинаның Днипро қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. 2017 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Днипро-Аренада" өткізеді. 2018/19 жылғы маусымда Украина бірінші лигасында жеңімпаз атанып, Украина суперлигасына жолдама алды.

Клубтың кадрлық саясаты - тек украиналық футболшылардан ғана команда құру. 

2017/18 жылғы маусымды екінші лигада өткізіп, екінші орын алды да, бірінші лигаға көтерілді. 2018/19 жылғы маусым қорытындысында Украинаның жоғары дивизионына жолдама алды.

## Жетістіктері

* **Бірінші лига жеңімпазы:** 2018/19
* **Украина кубогының финалисі**: 2017/18, 2018/19

## Стадионы
Құрылған кезде "Метеор" стадионында өз алаңындағы ойындарын өткізіп жүрді. Днипролық байырғы клуб "Днипро" 2019 жылы тараған соң, "Дниро-Арена" стадионына ауысты.

"Днипро-Арена" 2008 жылы салынған. 2019 жылға дейін "Днипро" клубының базасы боп келді.

Санат:Украина футбол клубтары
Ворскла (футбол клубы)

**Ворскла** — Украинаның Полтава қаласындағы футбол клубы. 1955 жылы 5 қаңтарда құрылған. Өз алаңындағы ойындарын А. Бутовск атындағы стадионда өткізеді, сыйымдылығы 24 000 адам. Қазіргі күнде Украина жоғары лигасында өнер көрсетеді.

КСРО дәуірінде төменгі лигаларда ойнаған. 1992 жылы Украинаның бірінші чемпионатында екінші дивизионда ойнады. 1996/97 жылғы маусымда тұңғыш рет жоғары лигаға жолдама алды. 

Интертото кубогы мен УЕФА Еуропа Лигасына бірнеше рет қатысты, ең жоғары көрсеткіші — 2011/12 жылғы УЕФА Еуропа Лигасы мен 2018/19 жылғы УЕФА Еуропа Лигасындағы топтық кезең.

## Жетістіктері

### Украин КСР

* **УКСР кубогы**
** **Жеңімпаз** (**1**): 1956

### Украина

* **Чемпионат** 
** **3-орын** (**2**): 1997, 2018
* **Кубок**
** **Жеңімпаз** (**1**): 2009
* **Суперкубок** 
** **Финалист** (**1**): 2009
* **Украина 1-лигасы**
** **Чемпион** (**1**): 1996
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* Вконтакте
* Сайт Ультрас 
* Жанкүйерлер сайты
* Бейресми сайт (укр.) 
*  Tribuna.com

Санат:Украина футбол клубтары
Футболдан Украина чемпионаты

**Футболдан Украина чемпионаты** немесе **Украина Премьер лигасы** — Украинаның ең күшті клубтары сынға түсетін лига, 1992 жылдан бері өткізіліп келеді. Турнир жеңімпазы Украина чемпионы атанады және УЕФА Чемпиондар лигасы мен Украина суперкубогына жолдама алады.

## Тарихы
1992 жылғы тұңғыш чемпионатта "Таврия" (Симферополь) клубы топ жарды. Сосын "Динамо" (Киев) клубының алтын дәуірі басталып, 1993-2001 жыл аралығында үздіксіз жеңімпаз болды. Кейінгі жылдары "қос лидерлік" дәуір келді де, "Шахтер" (Донецк) киевтіктерге лайықты қарсылас бола алды. 2002-19 жылдар аралғында "Динамо" мен "Шахтер" ғана кезек-кезек чемпион атанып жүрді. Жалпы, осы күнге дейін үш клуб қана Украина чемпионы бола алған.

1993/94 жылдан бастап бастап турнир "күз-көктем" жүйесімен өткізіледі.

## Жылдар бойынша жеңімпаздар

## Клубтар бойынша

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Украина чемпионаты
Десна (футбол клубы)

**«Десна»** (укр. «Десна») — Украинаның Чернигов қаласындағы футбол клубы. 1960 жылы "Авангард" деген атаумен құрылды. Қазіргі күнде Украина Премьер лигасында ойнайды.

Клубтың тарихы 1970-77 жылдары тоқтап қалды да, 1977 жылы қайта құрылып, одақ тарағанша КСРО екінші лигасында ойнады. 

2017/18 жылғы маусымда тұңғыш рет Премьер лигада өнер көрсетті.

## Атаулары

* 1960: «Авангард»
* 1961—1970: «Десна»
* 1977—: «Десна»

## Жетістіктері

### Ұлттық

#### КСРО дәуірі
**КСРО кубогы**

* **1/8 финал (1):** 1965.

**КСРО бірінші лигасы**

* **10 орын (1):** 1961 (класс «Б», УКСР).

**УКСР чемпионаты**

* **2-орын (1):** 1982.

**УКСР кубогы**

* **Жартылай финал (1):** 1990.

#### Украина дәуірі
**Премьер-лига**

* **8-орын (1):** 2018/19.

**Украина кубогы**

* **1/4 финал (2):** 2013/14, 2017/18.

**Украина 1-лигасы**

* **2-орын (1):** 2016/17.
* **3-орын (1):** 2017/18.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт 
* Профиль
* Профиль 

Санат:Украина футбол клубтары
Пребен Элькьер-Ларсен

**Пребен Элькьер Ларсен**(; 11 қыркүйек 1957 жыл, Копенгаген) — даниялық футболшы, шабуылшы. 1984, 1988 жылдары Еуропа чемпионатына, 1986 жылы әлем чемпионатына қатысқан. 

## Карьерасы
Карьерасын 1976 жылы "Ванлесе" клубында бастады. Сол жылы "Кельн" клубына ауысып, екі маусым ойнады. Осы аралықта Ұлттық құрамаға шақыртылды. 1978 жылы "Локеренге" ауысты.  

Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын 1977 жылы 22 маусымда Финляндияға қарсы өткізіп, екі гол соқты.  

1984 жылғы Еуропа чемпионатының үздік ойыншысы болды. Дания құрамасы турнирде жартылай финалға дейін жетті, бірақ Испания құрамасынан пенальтидер арқылы ұтылып қалды. Пенальтилер сериясында Пребен гол соға алмады. 

1986 жылғы әлем чемпионатының  екінші турында Уругвайдың қақпасына үш гол соқты. Бұл ойында Дания әлем чемпионаттары тарихындағы ең ірі жеңісіне қол жеткізді — 6:1. 

1988 жылғы Еуропа чемпионатынан соң ұлттық құрамадағы карьерасын доғарды. 

1988 жылы "Веронадан" "Вайле" клубына ауысып, 1990 жылы футболмен қоштасты. 

Футболмен қоштасқан соң "Силькеборг" клубында спорт директоры қызметін атқарды, тіпті 1995/96 жылғы маусымда клубқа бас бапкер болуға да тура  келді. Клубтан кеткен соң даниялық телеарналардың біріне спорт сарапшысы боп жұмысқа орналасты. 

## Жетістіктері

### Командалық

* Дания чемпионы: 1974
* Германия кубогы: 1977, 1978
* Германия чемпионы: 1978
* Италия чемпионы: 1985

### Жеке

* Даниядағы жыл футболшысы: 1984
* «Қола доп» (Еуропадағы үшінші футболшы): 1984 (France-Football), 1984 (Onze Mondial)
* «Күміс доп» (Еуропадағы екінші футболшы): 1985 (France-Football), 1985 (Onze Mondial)
* ӘЧ "күміс голы" номинациясы: 1986

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Жеке сайты
* Матчтары
* Профилі 
* voresfodbold.dk 

Санат:Копенгагенде туғандар
Санат:Дания футболшылары
Санат:Дания футбол жаттықтырушылары
Санат:Дания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Кельн ФК ойыншылары
Санат:Локерен ФК ойыншылары
Санат:Эллас Верона ФК ойыншылары
Санат:Силькеборг ФК жаттықтырушылары
Мичел (футболшы)

**Хосе Мигель Гонсалес Мартин дель Кампо** (; 23 наурыз 1963, Мадрид) — испаниялық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. 1986, 1990 жылғы әлем чемпионаттарына, 1988 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан. Испанияның бірнеше дүркін чемпионы. Қазір мексикалық УНАМ Пумас клубының бас бапкері (2019 жылдан бері). 

1990 жылғы әлем чемпионатында Оңтүстік Кореяның қақпасына үш гол соқты. 

29 жасында құрамадағы карьерасын аяқтады. Құраманың сол кездегі жаттықтырушысы Хавьер Клементе мұны мүлде шақырмады.

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде
**Реал Мадрид**

* Испания чемпионы: 1985/86; 1986/87; 1987/88; 1988/89; 1989/90; 1994/95; 1996/97
* Испания кубогы: 1988/89; 1992/93
* Испания суперкубогы: 1988; 1989; 1990; 1993
* УЕФА кубогы: 1985, 1986

### Бапкер ретінде
**Реал Мадрид Кастилья**

* Сегунда Б жеңімпазы: 2004/05

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Мичел және Буитре
* Биографиясы

Санат:Мадридте туғандар
Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Селая ФК ойыншылары
Санат:Райо Вальекано ФК жаттықтырушылары
Санат:Хетафе ФК жаттықтырушылары
Санат:Севилья ФК жаттықтырушылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК жаттықтырушылары
Санат:Олимпик Марсель ФК жаттықтырушылары
Санат:Малага ФК жаттықтырушылары
Санат:УНАМ Пумас ФК жаттықтырушылары
Санат:Испания футбол жаттықтырушылары
Томаш Скухравы

**Томаш Скухравы**  (; 7 қыркүйек 1965 жыл, Чески-Брод, Чехословакия) — чехословакиялық және чехиялық футболшы, шабуылшы. 1990 жылғы әлем чемпионатына қатысқан.  

Чехословакия құрамасы сапында тұңғыш рет 1985 жылы 4 қыркүйекте Польшаға қарсы жолдастық ойында алаңға шықты. 

1990 жылғы әлем чемпионатында бес гол соғып, мергендер көшінде италиялық Сальваторе Скиллачиден кейін екінші орын алды. Осы әлем чемпионатының символикалық құрамына енді. 1/8 финалда Коста-Риканың қақпасына үш гол соқты, үшеуін де баспен соқты. 2002 жылға дейін баспен гол соғып хет-трик жасаған жалғыз футболшы боп тұрды, бұл ерлігін 2002 жылы неміс Мирослав Клозе қайталады. 

Чехословакия сапындағы соңғы ойынын 1994 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде 1993 жылы 17 қарашада Бельгияға қарсы өткізді (бұл кезде Чехия мен Словакия бөлініп кеткен-ді). Чехия құрамасы сапында 1996 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеуіне қатысты, бірақ финалдық турнирде ойнайтын құрамға ілінбеді. 

## Жетістіктері

### Командалық

; «Спарта» (Прага)

* Чехословакия чемпионы **(5)**: 1984, 1987, 1988, 1989, 1990
* Чехословакия кубогы **(3)**: 1984, 1988, 1989

; «Спортинг» (Лиссабон)

* Португалия чемпионатының қола жүлдегері: 1996
* Португалия кубогының финалисі: 1996

### Жеке

* Чехословакиядағы жыл футболшысы: 1991
* ӘЧ "Күміс доп" иегері: 1990 (5 гол)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі (''worldfootball.net'') 
* Статистикасы (''eu-football.info'')
* Статистикасы (''rsssf.com'')
* Профилі (''footballplayers.ru'') 
* Профилі (''fannet.org'') 

Санат:Чехословакия футболшылары
Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Чехия футболшылары
Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Спарта Прага ФК ойыншылары
Санат:Дженоа ФК ойыншылары
Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары
Санат:Виктория Жижков ФК ойыншылары
Милан Барош

**Милан Барош** (; 28 қазан 1981 жыл, Валашске-Мезиржичи, Чехословакия) — чехиялық футболшы, шабуылшы. 2004 жылғы Еуропа чемпионатының қаһармандарының бірі. Турнирде бес гол соқты. Одан бөлек 2008, 2012 жылдары Еуропа чемпионатына, 2006 жылы әлем чемпионатына қатысты. 
 
## Жетістіктері

### Клубтық

* **Ливерпуль**
** УЕФА Чемпиондар Лигасы: 2004/05
** Англия Лига кубогы: 2003
* **Олимпик Лион**
** Франция чемпионы: 2006/07
** Франция суперкубогы: 2007
* **Портсмут**
** Англия кубогы: 2007/08
* **Галатасарай**
** Түркия чемпионы: 2011/12
** Түркия суперкубогы: 2012
** Түркия чемпионатының үздік мергені: 2008/09
* **Млада Болеслав**
** Чехия кубогы: 2015/16

### Құрама сапында

* Жастар арасындағы Еуропа чемпионы (21): 2002
* Еуропа чемпионатының жартылай финалисі: 2004
* Еуропа чемпионатының үздік мергені: 2004 — 5 гол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Профилі мен статистикасы
* Профилі

Санат:Чехия футболшылары
Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Баник Острава ФК ойыншылары
Санат:Портсмут ФК ойыншылары
Санат:Антальяспор ФК ойыншылары
Санат:Галатасарай ФК ойыншылары
Санат:Млада-Болеслав ФК ойыншылары
Санат:Слован Либерец ФК ойыншылары
Умар Садик

**Садик Умар** (; 19 қазан 1997 жыл, Кадуна, Нигерия) — нигериялық футболшы, шабуылшы.

## Карьерасы
2015 жылы "Специядан" "Ромаға" жалға берілді. 2016 жылы "Рома" түпкілікте сатып алғанымен, бір кездесуде де алаңға шыққан жоқ, содан бері түрлі клубтарға жалға берілумен келеді.
2019 жылы жазда "Партизанға" жалға берілді.

Нигерия Олимпиада құрамасында ойнады.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі (www.sports-reference.com) 
*Профилі (www.footballdatabase.eu)

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Рома ФК ойыншылары
Санат:Болонья ФК ойыншылары
Санат:Торино ФК ойыншылары
Санат:НАК Бреда ФК ойыншылары
Санат:Рейнджерс ФК ойыншылары
Санат:Перуджа ФК ойыншылары
Санат:Партизан Белград ФК ойыншылары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Владимир Стойкович

**Владимир Стойкович** (вуковица: *Владимир Стојковић*, гаевица: *Vladimir Stojković*; 28 шілде 1983, Лозница, Югославия) — сербиялық футболшы, қақпашы. Сербия және Черногория сапында 2006 жылы әлем чемпионатына, Сербия сапында 2010 және 2018 жылғы әлем чемпионаттарына қатысқан. 2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына да қатысты. 

## Қызықты фактілер
"Црвена Звезда" клубының түлегі болғандықтан, "Црвена Звезда" жанкүйерлері 2010 жылы Владимирдің "Партизанға" өткенін ұнатқан жоқ. Себебі бұл екі клуб бір-бірімен бітіспес қарсылас болатын. "Црвена" жанкүйерлері өздерінің форумында Стойковичке арнап некролог оқыды, сондай-ақ сол жылы 12 қазанда Сербия - Италия матчында Стойковичке әр нәрсе лақтырды. Стойкович жарақат алды да, нәтижесінде ойын өтпей қалды.

## Жетістіктері

* Сербия чемпионы (2): 2011/12, 2012/13
* Португалия кубогы (1): 2007/2008
* Португалия суперкубогы (1): 2007

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Футболшының профилі

Санат:Югославия футболшылары
Санат:Сербия және Черногория футболшылары
Санат:Сербия футболшылары
Санат:Сербия және Черногория Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сербия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары
Санат:Нант ФК ойыншылары
Санат:Витесс ФК ойыншылары
Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары
Санат:Хетафе ФК ойыншылары
Санат:Уиган Атлетик ФК ойыншылары
Санат:Партизан Белград ФК ойыншылары
Санат:Маккаби Хайфа ФК ойыншылары
Санат:Ноттингем Форест ФК ойыншылары
Бибрас Натхо

**Бибрас Натхо** (; 18 ақпан 1988, Кфар-Кама) — израильдік футболшы, Израиль Ұлттық футбол құрамасы мен "Партизан" (Белград) клубының жартылай қорғаушысы. 

## Жетістіктері

### Командалық

; «Хапоэль» (Тель-Авив)

* Израиль кубогы: 2007

; «Рубин»

* Ресей чемпионатының қола жүлдегері: 2010
* Ресей кубогы: 2011/12
* Ресей суперкубогы: 2012

; «ПАОК»

* Грекия чемпионатының қола жүлдегері: 2013/14

; ЦСКА

* Ресей чемпионы: 2015/16
* Ресей чемпионатының күміс жүлдегері **(3)**: 2014/15, 2016/17, 2017/18
* Ресей кубогының финалисі: 2015/16

; «Олимпиакос»

* Грекия чемпионатының күміс жүлдегері: 2018/19

### Жеке

* Ресей чемпионатындағы үздік 33: № 1 (2014/15), № 3 (2011/12)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 
* Instagram

Санат:Израиль футболшылары
Санат:Израиль Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Хапоэль Тель-Авив ФК ойыншылары
Санат:Рубин ФК ойыншылары
Санат:ПАОК ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Санат:Партизан Белград ФК ойыншылары
Йосси Бенаюн

**Йосеф Шай «Йосси» Бенаюн** (, 5 мамыр 1980 жыл,  Димоне, Израиль) — израильдік футболшы, жартылай қорғаушы. Израиль Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 

## Жетістіктері

### Командалық
«**Маккаби Хайфа**»

* Израиль чемпионы (**2**): 2000/01, 2001/02
* **Барлығы: 2 жүлде**

«**Челси**»

* УЕФА Еуропа Лигасы (**1**): 2013
* **Барлығы: 1 жүлде**

### Жеке

* Израильдегі жыл футболшысы: 2001

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 
* Профилі 
* Профилі мен статистикасы 
* Профилі 
* Liverbird.ru 
* ElelIsrael.com
* Soccerbase.com 

Санат:Израиль футболшылары
Санат:Израиль Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Хапоэль Беэр-Шева ФК ойыншылары
Санат:Маккаби Хайфа ФК ойыншылары
Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары
Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Куинз Парк Рейнджерс ФК ойыншылары
Санат:Маккаби Тель-Авив ФК ойыншылары
Санат:Бейтар Иерусалим ФК ойыншылары
Расинг (футбол клубы, Париж)

**«Расинг»** () — Париж қаласындағы футбол клубы, қазір Францияның үшінші дивизионында (әуесқойлар лигасы) ойнайды. 1936 жылғы Франция чемпионы. 

Клуб 1882 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Ив дю Мануар" стадионында өткізеді. 

## Жетістіктері

* Франция чемпионы: 1935/36
* Күміс жүлдегер:1960/61, 1961/62
* Қола жүлдегер: 1934/35, 1936/37, 1938/39, 1958/59, 1959/60

* Франция кубогы: 1935/36, 1938/39, 1939/40, 1944/45, 1948/49
* 2-дивизион жеңімпазы: 1985/86
* Обладатель Кубка Гамбарделлы: 1959, 1987

## Атақты ойыншылары

* Эрнст Хаппель (1954—1956)
* Милош Милутинович (1961—1963)
* Рабах Маджер (1983—1984)
* Пьер Литтбарски (1986—1987)
* Рубен Пас (1986—1987)
* Луис Фернандес (1986—1989)
* Энцо Франческоли (1986—1989)
* Давид Жинола (1988—1990)
* Азиз Будербала (1988—1990)
* Антуан Комбуаре (1998—1999)

## Клуб түлектері
*  Вильям Галлас
*  Брюно Шейру
*  Бенуа Шейру
*  Луи Саа
*  Карим Зиани
## Сілтемелер
* Ресми сайт 
* Бейресми сайт  
* Профилі  
* Профилі 

Санат:Франция футбол клубтары
Олимпик Алес

**Олимпик Алес** немесе қысқаша **Алес** — Францияның Алес қаласындағы футбол клубы. 1930-50 жылдары Франция 1 лигасында ойнаған. Соңғы рет 1958/59 жылы элитада күш сынасқан. Қазір аймақтық әуесқой лигаларының бірінде ойнайды.

Франция чемпионатындағы ең үздік көрсетккіші — 13 орын (1934/35).
## Атақты ойыншылары
*  Сергей Яскович
*  Роман Огаза
*  Джо Гатьенс
*  Седрик Барбоза
*  Сабри Лямуши
*  Пьер Пибаро
*  Франк Рибери

## Сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:Франция футбол клубтары
Нью-Йорк Брукхэттан

**Нью-Йорк Брукхэттан** (ағыл. *FC New-York Brookhattan*) — АҚШ-тың Нью-Йорк қаласындағы футбол клубы. 1933 жылы құрылған. 1945 жылы АҚШ Ашық біріншілігінің жеңіімпазы атанды. 1942, 1945 жылдары Lewis кубогын жеңіп алды.

## Атақты футболшылары

* Джо Гатьенс

## Дереккөздер

Санат:АҚШ футбол клубтары
Қособа (оба)

**Қособа** – Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы Көктерек ауылы маңындағы оба. Ол 19 қорғаннан және 1 құрбан шалатын орыннан тұрады. Қорғандар топырақ үйіндісі түрінде. Топырақ үйінділерінің диаметрі 6-50 м, биіктігі 0.2-2 м. Құрбан шалатын орынның пішіні төртбұрышты (70x20 м), биіктігі 0.5 м-ге дейін. Оба археологиялық барлау (Ғ.А.Кушаевтың басшылығымен) кезінде 1971 жылы табылды. Оған 197-1979 жылы Орал педагокикалық институтының археологикалық тобы (Кушаев, Б.Железчиков, В.Кригер) қазу жұмысын жүргізді. Әр түрлі дәуірге жататын 12 қорған қазылды. Нәтижесінде біздің заманымыздан бұрынғы VI-V ғасырға жататын керамикалық ыдыстар, моншақтар, шағын қола білезіктер, сондай-ақ қыпшақ дәуіріне жататын бас киім жұрнақтары, тозған қорамсақ, қола айналар, темір жебе ұштықтары, т.б. табылды. Қособа ертедегі қола дәуіріне жатқызылды.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Тарих
Санат:Археология
Заря (футбол клубы, Луганск)

**«Заря»** () — Украинаның Луганск қаласындағы футбол клубы. Қазіргі таңда Украина Премьер Лигасында ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын 2014 жылдан Донбасстағы соғыс салдарынан бері Запорожьедегі "Славутич-Аренада" өткізеді. Оған дейін "Авангард" стадионында өткізіп келген.  

Клуб атауын бірнеше рет өзгертті. КСРО дәуірінде үш рет Украин КСР чемпионы атанған. 

## Жетістіктері

### Украин КСР

* **УКСР Чемпионаты**
** **Чемпион** (**3**): 1938, 1962, 1986
** **2-орын** (**1**): 1950

### КСРО

* **Чемпионат** 
** **Чемпион** (**1**): 1972
* **Кубок** 
** **Финалист** (**2**): 1974, 1975
* **1 лига**
** **Чемпион** (**2**): 1962, 1966
* **2 лига**
** **Чемпион** (**1**): 1986
** **2-орын** (**1**): 1991

### Украина

* **Чемпионат** 
** **2-орын** (**1**): 2017
* **Кубок** 
** **Финалист** (**1**): 2016
* **1 лига**
** **Чемпион** (**1**): 2006
** **2-орын** (**1**): 2005
* **2 лига**
** **Чемпион** (**1**): 2003

## Атаулары

* 1923—1936 — «Металлист»
* 1936—1948 — «Дзержинец»
* 1948—1964 — «Трудовые резервы»
* 1964—1992 және 1997 — «Заря»
* 1992—1997 — «Заря-МАЛС»

## Атақты ойыншылары

* Йожеф Сабо
* Александр Заваров
* Сергей Юран
* Олег Шелаев
* Эдуард Цихмейструк

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* Faceboock
* Instagram
* Жанкүйерлер сайты 

Санат:Украина футбол клубтары
Карпаты (футбол клубы, Львов)

**«Карпаты»** () — Украинаның Львов қаласындағы футбол клубы. 1963 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Украина" стадионында өткізеді. Қазіргі күнде Украина Премьер Лигасында ойнайды.

Украина  чемпионатында 1992 жылдан бері тек екі маусым ғана (2004/05, 2005/16) бірінші лигада ойнады. 

## Жетістіктері

### КСРО

* **Кубок**
** **Жеңімпаз** (**1**): 1969
* **1 лига**
** **Жеңімпаз** (**2**): 1970, 1979
** **2-орын** (**1**): 1968
* **2-лига**
** **Жеңімпаз** (**1**): 1991

### Украина

* **Чемпионат** 
** 3-орын  (**1**): 1998
* **Кубок** 
** **Финалист** (**2**) : 1993, 1999
* **1-лига**
** **2-орын** (**1**): 2006

## Атақты ойыншылары

* Андрей Баль
* Василий Рац
* Олег Лужный
* Андрей Гусин
* Владимир Езерский

## Сілтемелер
* Ресми сайт 
* Профилі
* Профилі

Санат:Украина футбол клубтары
Футболдан Украина чемпионаты 2018/19

**Футболдан Украина чемпионаты 2018/19 —** Украина футбол біріншілігінің 28-ші турнирі. Донецкінің "Шахтер" клубы он екінші рет топ жарды.

## Турнир кестесі
### Бірінші кезең

### Екінші кезең

#### 1 топ

#### 2 топ

## Премьер лигада ойнау үшін плей-офф кезеңі

### Бірінші матчтар

### Қарымта матчтар

## Сілтемелер

*Премьер Лиганың ресми сайты 

Санат:Футболдан Украина чемпионаты
Санат:2017 жылғы футбол
Санат:2018 жылғы футбол
Қособа (тау, Шалқар ауданы)

**Қособа** – Кіші Борсық құмының солтүстік-батысындағы шоқы.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Жылан темір жол стансасынан оңтүстік-батысқа қарай 13 км-дей жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 327 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 10 км-ге созылған, енді жері 7 км. Беткейі жонды қырқалардан тұрады. Солтүстігінде Мойынқұм құмы, шығысында Құлболды шоқысы орналасқан.

## Өсімдігі
Сұрғылт топырақ жамылғысында жусан, бұйырғын, күйреуік, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы таулары
Қособа (тау, Ақтөбе, Батыс Қазақстан облыстары)

**Қособа** – Аққұм құмды алқабының шығысындағы аласа тау. 

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Қобда және Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау аудандарында орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 240 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 20 км-ге созылған, енді жері 9 км. Беткейі жайпақ келген. Тау етегіндегі бұлақтардан Қалдығайты, Қиыл өзендерінің салалары бастау алады. Солтүстігінде Алмастау, шығысында Қаратау таулары бар.

## Өсімдігі
Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында қара жусан аралас бетеге, қызғылт қау, боз, т.б. әр түрлі ксерофитті шөптесіндер өседі. 

## Дереккөздер

Санат:Қобда ауданы таулары
Санат:Шыңғырлау ауданы таулары
Владимир Иванович Езерский

**Володимир Іванович Єзерський** (; 15 қараша 1976 жыл, Львов, Украин КСР, КСРО) — украиналық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Украина Ұлттық футбол құрамасы сапында 2006 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. 

Карьерасында тек Украина клубтарында ойнады. 2014 жылы бапкерлік карьерасын бастады. "Днипро" клубында бапкер көмекшісі қызметін атқарды. Одан кейін Украинаның бірнеше жастағы құрамасына бапкерлік етті.

## Жетістіктері

### Клубтық

* Украина чемпионы (3): 1998/99, 2007/08, 2009/10
* Украина чемпионатының қола жүлдегері (4): 1997/98, 1999/00, 2000/01, 2003/04
* Украина кубогы (2): 1998/99, 2007/08
* Украина кубогының финалисі (2): 1999/00, 2003/04
* УЕФА кубогы: 2008/09

### Ұлттық құрама

* Әлем чемпионатының ширек финалисі: 2006

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Футболшының профилі

Санат:Львовта туғандар
Санат:Украина футболшылары
Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Украина футбол жаттықтырушылары
Санат:Карпаты Львов ФК ойыншылары
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары
Санат:Днипро ФК ойыншылары
Санат:Заря Луганск ФК ойыншылары
Санат:Таврия ФК ойыншылары
Санат:Днипро ФК жаттықтырушылары