Grokipedia

**Grokipedia** — xAI компаниясы әзірлеген жасанды интеллект арқылы жасалған онлайн энциклопедия. Жобаның бета-нұсқасы 2025 жылғы 27 қазанда іске қосылды. Grokipedia-дағы мақалаларды Grok тілдік моделі жасайды, өңдейді және фактологиялық тексеруден өткізеді. Көптеген мақалалар Уикипедиядағы материалдарға негізделген, ал кейбірі дерлік толық көшірілген. Көптеген беттердің төменгі жағында мазмұнның Уикипедиядан алынғаны және Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 лицензиясы бойынша бейімделгені көрсетілген. 2025 жылдың 28 қазаны жағдайы бойынша сайтта жасанды интеллект арқылы жасалған шамамен 900 000 мақала бар.

thumb|375px

Grokipedia-дағы мақалаларда олардың Grok моделі арқылы фактологиялық тексеруден өткені көрсетілген. Пайдаланушылар сайттағы мәтіндерді тікелей өңдей алмайды, бірақ қате ақпарат туралы хабарлау үшін арнайы қалқымалы форма арқылы түзетулер ұсынуға мүмкіндік бар. Илон Маск Grokipedia-ны Уикипедияға балама ретінде таныстырып, оның мақсаты «пропагандадан тазарту» екенін атап өтті. Бірқатар дереккөздерде Grokipedia-дағы мақалалар оңшыл саяси көзқарастарды және Илон Масктың жеке ұстанымдарын ілгерілету үшін өзгертілгені, сондай-ақ медициналық дезинформацияны қамтығаны және Маск ұнатпайтын мазмұнның жойылғаны туралы айтылған.

## Тарихы
### Жариялануы
2025 жылдың қыркүйек айында Илон Маск xAI компаниясының жасанды интеллект арқылы жасалатын жаңа онлайн энциклопедия — Grokipedia жобасын әзірлеп жатқанын хабарлады. Бұл мәлімдеме оның Уикипедияның идеологиялық бейімділігі туралы сыны аясында жасалды. Жобаның идеясы мен атауы сол жылдың басында All-In подкасты конференциясында Дэвид О. Сакс тарапынан ұсынылған. Масктың айтуынша, Grokipedia — жасанды интеллект негізіндегі білім қоры болып, Уикипедиямен бәсекеге түсе алатын әрі ондағы болжамды қателіктер мен идеологиялық көзқарастарды жоятын жоба ретінде жоспарланған. Gizmodo басылымы бұл бастаманы 2006 жылғы Conservapedia жобасымен салыстырды.

2025 жылғы 6 қазанда Маск Grokipedia-ның ерте бета-нұсқасы айдың соңында іске қосылатынын хабарлады. Кейінірек мазмұн сапасына қатысты мәселелерді түзету мақсатында жоба іске қосылуы уақытша кейінге қалдырылды.

### Іске қосылуы
Grokipedia 27 қазан күні grokipedia.com сайтында іске қосылды және шамамен 900 000 мақаланы қамтыды. Кейбір материалдар Уикипедиядағы мақалалармен дерлік толық сәйкес келгенімен, Grokipedia-дағы сілтеме мен дереккөз келтіру форматы өзгеше болды. Сайт «0.1» нұсқасындағы ерте нұсқа ретінде таныстырылды және іске қосылғаннан кейін көп ұзамай қысқа мерзімді ақаудың салдарынан уақытша жұмысын тоқтатты.

## Реакция
[thumb|Grokipedia-дағы [Илон Маск туралы мақала]]
Grokipedia іске қосылғаннан кейін әртүрлі пікірлер тудырды, кейбір сарапшылар жасанды интеллект автордың жеке көзқарасын бейсаналы түрде қайталауы мүмкін екенін айтып, жобаның бейтараптығына күмән келтірді, ал сыншылар энциклопедиядағы кейбір жазбалардың оңшыл көзқарастарды немесе Илон Масктың жеке пікірлерін қолдайтынын атап өтті; NBC News басылымы Grokipedia-дағы Маск туралы мақалада 2025 жылдың қаңтарында оның жасаған нацистік сәлемге ұқсас ишарасы туралы ештеңе айтылмағанын, ал Уикипедияда бұл дерек бар екенін жазды, сондай-ақ жоба толықтай жасанды интеллектке сүйенетіні үшін сынға ұшырады, Forbes басылымының жазуынша, «халықтық авторлар мен редакторлар жасайтын онлайн энциклопедиялардан айырмашылығы, Масктың баламасы түгелдей xAI-дың Grok жүйесі арқылы жасалып, сол арқылы тексеріледі», сонымен қатар басылым атап өткендей, Grokipedia-дағы кейбір мақалалар (PlayStation 5, автокөлік өндірушісі Lamborghini және чип жасаушы AMD туралы) тиісті Уикипедия беттерінің дерлік толық көшірмесі болып көрінеді.

Time журналы жазғандай, Маск туралы мақала кейде оны «әсірелеулі түрде сипаттап, оның даулы әрекеттерінің бірқатарын жұмсартып көрсетеді немесе мүлде аттап өтеді». Журнал сонымен қатар «Grokipedia Масктың көзқарастарын неғұрлым егжей-тегжейлі сипаттайды, оның ішінде Маск өзінің тірі жүрген трансгендер қызының өліміне себеп болды деп мәлімдеген “ояу сана вирусы” туралы идеясын да қамтиды» деп жазды. Time сондай-ақ Масктың денсаулығы мен өмір салты туралы бөлімді сынға алды, онда энциклопедияларда әдетте кездеспейтін, оның күнделікті тәртібі туралы жеке мәліметтер берілген.

Кейбір материалдар Масктың жеке көзқарастарына, соның ішінде жынысын ауыстыру тақырыбы мен бұрынғы Twitter бас директоры Параг Агравалға қатысты пікірлеріне сай етіп өңделгені атап өтілді. Уикипедияның негізін қалаушы Ларри Сэнгер Grokipedia-дағы өзіне арналған мақалада Уикипедияда жоқ кейбір қызықты әрі дұрыс мәліметтер бар екенін, бірақ сонымен қатар «негізсіз бос сөздер» де кездесетінін айтты. Wikimedia Foundation өкілі бұл жөнінде түсініктеме беріп, «Уикипедияның білімі — әрдайым да адам еңбегінің нәтижесі... дәл осы адам жасаған білімге жасанды интеллект компаниялары өз мазмұнын құру үшін сүйенеді; тіпті Grokipedia-ның өзі өмір сүру үшін Уикипедияға мұқтаж» деп мәлімдеді.

### Дезинформация
Grokipedia ашық түрде іске қосылғаннан кейін жалған ақпарат жариялағаны үшін сынға ұшырады. Wired басылымы хабарлағандай, «жасанды интеллектпен жұмыс істейтін жаңа энциклопедиялық платформа АИТВ індетін порнография өршітті және әлеуметтік желілер трансгендер адамдар санының өсуіне ықпал етуі мүмкін деп қате мәлімдейді».

## Дереккөздер

Санат:Онлайн энциклопедиялар
Санат:Энциклопедиялар
Санат:Илон Маск