open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пантеон университеті

**«Пантеон» саясаттану және әлеуметтану ғылымдары университеті **(грек. Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών), әдетте жай **«Пантеон» университеті** — 1927 жылы негізі қаланған Афинадағы саяси білім беру педагогикалық университеті.

Бастапқыда 1927 жылы «Пантеон» Афина Саясаттану мектебі ретінде құрылған университет. Ол Еуропадағы саяси білім беру үш көне жоғары оқу орындарының бірі болып табылады.

Университеттің профессорларының арасында грек дін маманы әрі христиан философы Христос Яннарас, кинорежиссер Яннис Смарагдис, философ Иоаннис Теодоракопулос.

## Құрылымы
right|thumb|333x333px|Университеттің алғашқы тарихи ғимараты
* Мемлекеттік басқару факультеті 
* Саясаттану және тарих факультеті 
* Психология факультеті 
* Байланыс, БАҚ және мәдениет факультеті 
* Әлеуметтік антропология бөлімі 
* Экономикалық және өңірлік даму бөлімі 
* Әлеуметтану факультеті 
* Халықаралық және еуропалық зерттеулер бөлімі 
* Әлеуметтік саясат бөлімі 
* Бірыңғай Заң факультеті 

## Халықаралық білім беру бағдарламалары
«Пантеон» университеті келесі халықаралық білім беру бағдарламаларына қатысады:
* Erasmus Programme
* Leonardo da Vinci
* EQUAL Community Initiative

## Сілтемелер
* Ресми сайты
* Университеттің тарихы

Санат:Алфавит бойынша университеттер
Санат:Грекия университеттері
Лужнице

**Лу́жнице** (чеш. Lužnice) — Чехия мен Австрия шекарасында жатқан ұзындығы 208 км өзен, оның 43 км Австрия территориясындағы Влтава өзенінен ағып келеді. 

thumb|right|200px|

Шекараны бірнеше рет кесіп өтеді.

Лужнице өзені Чехияның су туризміндегі ерекше орын. Мұнда туристер жиі келіп, сол жердің табиғатымен таныса алады.

## Саласы
* Нежарка
* Смутна

## Дереккөздер
* Herbert Knittler, Andrea Komlosy (Hrsg.): Die Lainsitz. Natur- und Kulturgeschichte einer Region. St. Pölten, 1997.

Санат:Австрия өзендері
Санат:Алфавит бойынша өзендер
Нежарка

**Нежарка** (чеш. Nežárka) — Чехиядағы өзен.

Өзен ұзындығы— 56 км. Өзеннің жалпы ауданы — 1000 км². Судың бір жылдық шығымы — 12 м³/с. Су көзі қар және жаңбыр арқылы толығады. Лужнице өзенінің саласы.

thumb|right|200px|

## Саласы
* Житровнице

## Сілтемелер
* http://hydro.chmi.cz/hpps/popup_hpps_prfdyn.php?seq=307238

Санат:Чехия өзендері
Крит университеті

**Крит университеті** () — Ираклион мен Ретимнон қалаларында орналасқан аралдағы ірі университет.

Университет 1973 жылы ашылған, алайда толық оқу процессі 1977—1978 жж. басталды. Қазіргі уақытта университетте шамамен 13 мың адам білім алуда, оның 2 мыңы аспиранттық дайындықтан өтіп жатыр.

Ретимнонда тарих, археология, философия және әлеуметтану, филология бөлімшелері орналасқан. Ираклионда — биология, информатика, математика, қолданбалы математика, технология, физика бөлімшелері орналасқан. 1981 жылы Крит университетінің табиғи тарихы мұражайы салынды, ол университеттің бөлігі болып саналады.

## Дереккөздер




## Сілтемелер
* Ресми сайты
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Райерсон университеті

thumb|Эгертон Райерсон ескерткіші
**Райерсон университеті** — канадалық қоғамдық университет, негізі 1948 жылы қаланған. Онтарио шет аймағының елордасы Торонто қаласының орталығында орналасқан. XIX ғасырдағы Канада білім министрі Эгертон Райерсонның құрметіне аталған.

2005 жылғы көрсеткіш бойынша 20 мыңнан астам студентті қамтиды. Канададағы бакалавриат дәрежесі бойынша ең маңызды университеттердің бірі (бұдан әрі магистратура және докторантура бағдарламалары жоқ) болып табылады. Әсіресе, бұқаралық ақпарат құралдарымен, қолданбалы бағдарламалары, өнерге (радио, журналистика, интерьер сәулеті, фотосурет және кино, жаңа құралдар)  байланысты бағдарламаларымен танымал.

Университетте ересектердің біліктілігін арттыру колледжі жұмыс жасайды (*G. Raymond Chang School of Continuing Education*), 60 мың. студентті қамтиды.

.2006 жылы кәсіби білім беру орындары арасында 5-ші орынға ие болды.

## Дереккөздер




## Сілтемелер
* Ресми сайты 
Санат:Канада жоғарғы оқу орындары
Ньюкасл университеті

**Ньюкасл университеті** (ағылш.&nbsp;*<span lang="en">Newcastle University</span>*) — Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы екі университеттің бірі.

Қазіргі таңда университетте 19 200 студент тіркелген.

## Тарихы
Университет бастауын 1834 жылы ашылған медицина және хирургия мектебінен алады. 1852 жылы бұл мектеп Дарем университетінің колледжіне айналып,  Дарем университетінің медицина колледжі деп аталды. (University of Durham College of Medicine). 1871 жылы физика колледжінің негізі қаланды, оның атауы 1883 жылы Дарем физика ғылымы колледжіне өзгертілді. 1934 жылы екә колледжде King’s College колледжіне бірікті. Ньюкаслдағы университеттік колледж өзге колледждерге қарағанда тез өсті. 1952 жылы университеттің атауын University of Newcastle and Durham деп өзгертуге ұсыныс тасталды. Алайда бұл ұсыныс қабылданбай, 1963 жылы университетті бөлу үкімі шығарылды. King’s College Ньюкасл-апон-Тайн университетіне айналды.

## Факультеттері мен мектептері
Университеттегі білім беру мектептері үш факультетте ашылған.

* **Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар факультеті**
** Сәулет, жоспарлау және ландшафт мектебі
** Өнер мен мәдениет мектебі
** Ньюкасл университетінің бизнес мектебі
** Құрамдастырылған айырмашылықтар орталығы
** Білім беру, коммуникация және тіл ғылымдары факультеті
** Ағылшын әдебиеті, тіл және лингвистика мектебі
** География, саясат және әлеуметтану мектебі
** Тарих, классика және археология мектебі
** Ньюкасл заң мектебі
** Заманауи тілдер мектебі

* **Медицина ғылымдар факультеті**
** Биомедицина ғылымдар мектебі
** Стоматология факультеті
** Медициналық білім беру факультеті
** Фармация мектебі
** Психология мектебі

* **Жаратылыстану ғылымдары, ауыл шаруашылығы және инженерия факультеті**
** Есептеу техникасы мектебі
** Инженерия мектебі
** Математика, статистика және физика мектебі
** Табиғи және экологиялық ғылымдар мектебі

## Танымал түлектер
*Роуэн Аткинсон
*Йорктық Евгения ханшайым
*Брайан Ферри
*Льюис Фрай Ричардсон

## Сілтемелер
* Newcastle University (ағылш.)

Санат:Англия университеттері
Босфор университеті

**Босфо́р университе́ті** (түрік тілі. Boğaziçi Üniversitesi) — Ыстамбұлда Босфор бұғазының еуропалық жағында орналасқан түрік университеті. 1863 жылы Сириус Хэмлин және Кристофер Роберпен негізі қаланған. Ол АҚШ-тан тыс негізделген, алғашқы американдық жоғары білім беру институты болып табылады. Утрехт Еуропалық қауымдастығының және Жерорта Университеттер Одағының мүшесі. Түркияда Бүгінгі күні ең беделді университет. Times Higher Education мәліметі бойынша әлемнің 200 үздік университеттерінің тізіміне кіреді. Білім беру тек ағылшын тілінде жүргізіледі.

## Танымал түлектер
* Фахрие Эвджен  — түрік актрисасы
* Аксой, Саадет — түрік актрисасы
* Аслым, Айлин — түрік әншісі, актриса
* Гюль, Фарук  ruen — Принстон университетінің экономика факультетінің профессорыen 
* Гюльсой, Мурат— түрік жазушысы
* Джейлан, Нури Бильге — түрік кинорежиссёрі, кинооператор, фотосуретші
* Йилдыз, Ахмет — Беркли Калифорния университетінің физика факультетінің прфессоры
* Сабанджи, Гюлер — «Сабанджи Холдинг» компаниясының басшысы
*  Эргин, Халук — Экономика факультетінің профессоры
* Ялчиндаг, Арзухан — «Доган Холдинг» компаниясының басшысы
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Чунан университеті

**Чунан университеті** (중앙대학교, 中央大學校) — Сеул, Корея Республикасында орналасқан жеке беделді университет. Чунан университеті 1918 жылы Инсадонда ашылған, ал 1938 жылы Хынсоктон қаласына көшірілген. Университеттің ұраны: «Live in Truth, Live for Justice» (кор. «의에 죽고 참에 살자»).

## Орналасуы
Университеттің басты кампусы Сеул қаласы, Тонджакку округінің Хынсоктон қаласында орналсқан, филиалы — Ансон қаласында (провинция Кёнгидо).

## Танымал оқытушы
* Им Тонквон — фольклорист.
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Пусан ұлттық университеті

**Пусан ұлттық университеті** (부산대학교; *Пусан тэхаккё*) — Корея Республикасының тұңғыш мемлекеттік университеті. Ол Сеул ұлттық университетінің (SNU) бірге, ең танымал және беделді ұлттық жоғары оқу орындарының бірі болып табылады.

## Тарихы
Пусан университеті 1946 жылдың мамыр айында құрылды. Университеттің негізгі кампусы Корея Республикасының екінші үлкен қаласы Пусанда орналасқан. Пусан ұлттық университетінің Мириан және Янсан қалаларында 2 филиалы (кампустары) бар. 1998 жылдан бастап 90 мыңға жуық бакалавр, 12 755 магистр және 2 399 докторлық дәрежеге ие ғалымдар дайындалды.

Қазіргі уақытта Пусан университеті әр түрлі кәсіби бағыттағы 12 колледж бен 6 жоғары мектепті қамтиды.

## Колледждер
* Гуманитарлық колледж
* Әлеуметтік ғылымдар факультеті 
* Жаратылыстану ғылымдары колледжі 
* Инженерлік училищесі 
* Заңгерлік колледжі 
* Педагогикалық колледж 
* Іскерлік басқару колледжі 
* Фармация колледжі 
* Медицина колледжі 
* Стоматология колледжі 
* Адам Экологиясы колледжі 
* Өнер колледжі 
* Нанотехнологиялар колледжі 
* Табиғи ресурстар және Өмір туралы ғылымдар колледжі

## Жоғары мектептер
* Гуманитарлық ғылымдар мектебі 
* Әлеуметтік ғылымдар мектебі 
* Жаратылыстану ғылымдары жоғары мектебі 
* Инженерия мектебі 
* Заңгерлік мектебі 
* Білім беру мектебі 
* Іскерлік басқару мектебі 
* Шығыс медицина мектебі 
* Фармация мектебі Медицина мектебі Стоматология мектебі 
* Адам Экологиясы мектебі 
* Өнер мектебі
* Нанотехнология мектебі 
* Менеджмент мектебі 
* Мемлекеттік басқару мектебі 
* Индустрия мектебі 
* Қоршаған ортаны қорғау мектебі 
* Халықаралық зерттеулер мектебі 
* Табиғи ресурстар және Өмір туралы ғылымдар жоғары мектебі

## Сілтемелер
* http://www.pusan.ac.kr/
* http://www.pusan.ac.kr/uPNU_homepage/kr/default.asp 
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Санат:Оңтүстік Корея жоғарғы оқу орындары
Лан

**Лан** (нем. Lahn) — Германиядағы өзен. Рейн өзенінің оң жақ бетіндегі саласы. Судың 1 жылдық шығымы — 57 м³/с. 

thumb|right|200px|

Өзен көп бөлігі Рейн өзені жақтағы таудан ағады. 

Салалары: Бибер, Цвестер-Ом.

## Дереккөз

Санат:Гессеннің өзендері
Санат:Алфавит бойынша өзендер
Палацк университеті

thumb
**Палацкий университеті** (чеш. Univerzita Palackého v Olomouci; лат.&nbsp;*<span lang="la">Universitas Palackiana Olomucensis</span>*) — Оломоуце қаласында орналасқан университет. Палацк университеті 1573 жылы  Франтишек Палацкий тарихшы құрметіне құрылған.


## Факультеттер
* Кирилл және Мефодий атындағы теологиялық факультеті 
* Дене шынықтыру факультеті
* Философия факультеті
* Медицина факультеті
* Білім беру факультеті
* Заң факультеті
* Медициналық ғылымдар факультеті
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Градец-Кралове университеті

thumb|<br>
thumb|<br>
**Градец-Кралове университеті** (чеш. Univerzita Hradec Králové, ағылш.&nbsp;*<span lang="en">University of Hradec Králové</span>*) — Градец-Краловеқаласында орналасқан мемлекеттік университет.


## Тарих
Градец Кралове қаласында оқытушылар даярлау тарихы 1775ж бастау алады.

## Құрылым
* Білім беру факультеті (4500 студент)
* Информатика және басқару факультеті (2 300 студентов)
* Философия факультеті (1 100 студентов)
* Жаратылыстану факультеті 
* Қайта даярлау институты

## Сілтемелер
* http://www.uhk.cz/en-us/Pages/default.aspx 

Санат:Алфавит бойынша университеттер
Пирея университеті

**Пирея университеті** (греч. Πανεπιστήμιο Πειραιώς) — Грекиядағы Пирей қаласының университеті.

Университет 1938 жылы құрылды. Университеттің құрамында 9 факультет бар.


## Құрылым
* Экономика факультеті
* Іскерлік басқару факультеті
* Қаржылық басқару және банк факультеті
* Теңіз зерттеулер факультеті
* Өндірістік менеджмент факультеті
* Статистика және сақтандыру факультеті
* Информатика факультеті
* Сандық жүйелер факультеті
* Халықаралық және еуропалық зерттеулер факультеті

## Сілтемелер
* Официальная страница
* История университета
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Гётеборг университеті

**Гётеборг университеті** (швед. *<span lang="sv">Göteborgs universitet</span>*, лат.&nbsp;*<span lang="la">Universitas Gothoburgensis</span>*) — Гетеборг қаласында орналасқан университет. Гётеборг университетінде шамамен 37мың студент окытылып жатыр. Осы университет Скандинавияның университеттердің арасында ең ірісі болып саналады.

## Тарих
left|thumb|600x600px|Университеттің ең басты ғимаратты
Университет 1891 жылы *Göteborgs högskola* (Гетеборг мектебі) атаумен құрылды.  1954 жылы университет болып саналды. Университеттің ең басты ғимараты және факультеттің көбісі Гетеборг қаласының ортасында орналасқан.

## Факультеттер
* Медицина Sahlgrenska академиясы
* Өнер факультеті
* Бейнелеу өнері Valand мектебі
* Әлеуметтік ғылымдар факультеті
* Бизнес-мектебі, экономика және құқық 
* Білім беру факультеті
* Ғылым факультеті
* IT Гетеборг университеті


## Сілтемелер
* Официальный сайт  (швед.)
* Официальный сайт  (ағылш.)

Санат:Алфавит бойынша университеттер
Орталық Грекия университеті

Орталық Грекия университеті (греч. Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας) — Ламия қаласындағы мемлекеттік университет. Университет 2003 жылы грек үкіметі айтуы бойынша құрылды. Университеттің құрамында екі факультет бар.

Студенттердің бірінші жиыны 2004 жылы өтті. Университетін екі кампусы бар. Біріншісі Ламияда  ал екіншісі Левалияда орналасқан.



## Факультеттер
* Информатика және биомедициналық информатика факультеті
* Өңірдің экономикалық дамыту бөлімі 

## Сілтемелер
* Официальная страница 
* История университета
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Афин аграрлық университеті

Афин агрардіқ университеті(греч. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών) — Вотаникос қаласының ауданында орналасқан  аграрлық білім беру университеті..

Университет 1888 жылы құрылды және осы университет жеті факультеттен тұрады.


## Құрылым
* Ауыл шаруашылықтың экономикасы және ауылдық аумақтарды дамыту факультеті
* Мал шаруашылығы және аквакультура факультеті
* Ауыл шаруашылығы биотехнология факультеті
* Азық-түлік ғылым және технологиялар факультеті
* Табиғи ресурстарын зерттеу және ауыл шаруашылығының инжинирингін дамуту факультеті
* Ауыл шаруашылығы ғылымдары факультеті

## Сілтемелер
* Официальная страница
* История университета
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Батыс Македония университеті

**Батыс Македония университеті** (греч. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας) Батыс Грекиядағы Козань қаласының университеті. Университет 2002 жылы құрылды.


## Факультеттер
* Білім беру факультеті
** Бастапқы білім
** Мектепке дейінгі білім
* Инженерлік факультеті
** Көлік соғу
** Ақпараттық технологиялар және телекоммуникациялар
* Тәуелсіз Департаменттер
** Балқан
** Қолданбалы және бейнелеу өнері

## Сілтемелер
* Официальный сайт   (греч.)  (ағылш.)

Санат:Алфавит бойынша университеттер
Дарлинг (өзен)

*Дарлинг*' () — Аустралияның оңтүстік-шығыс өзені, Муррейдің оң тармағы. Аустралияда бұл өзен ұзындығы бойынша екінші орында. Жоғарғы ағыста, Калгоа өзенімен қосылмай тұрып, *Думерик*, *Макинтайр* мен *Баруон *деп аталады. Басы Нью-Инглендтің Боурк қаласындағы батыс арқа баурайында орналасқан. Өзеннің төменгі ағысы шөлейттен өтеді. Өзеннің ұзындығы - 2740 км, қауыздің аумағы - 710000 км². Жаңбырды сіңіру,  тасқын тәртіпі, деңгейдің шайқалуы  6—8 м. Құрғақ кезеңде өзен төменгі ағысында кеуіп кетіп, бөлек біркелкі кең жерлерге бөлінеді. Жер суару үшін қолданылады.

## Тармақтары
* Пару — 1210 км
* Уоррего — 1380 км
* Калгоа — 489 км
* Барвн — 700 км
* Боган — 617 км

## Дереккөздер

Санат:Аустралия өзендері
Әбу Бәкір Сыддық мешіті

## Ашылуы
Халықтың көптен күткен арманы орындалып, 2008 – жылы Павлодар қаласының 2-Павлодар мөлтек ауданында Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы және Орта Азия мүфтилер кеңесінің төрағасы Бас Мүфти Шейх Әбсаттар қажы Дербісәлінің қолдау көрсетуімен жаңа мешіт пен медресе бой көтерді.

## Толықтай мәлімет
Жасыл күмбез жадырап, алыстан көз жауһарын өзіне тартатындай әсем де шағын мешіт пен өскелең ұрпақтың көзін ашып, көкірегін оятатын білім ордасы болған медресені жаңадан салып, халықтың арманының жүзеге асуына барша ынта-ықыласымен қаржылай демеушілік етіп атсалысқан Железинка ауданына қарасты Озерный ауылының тумасы Сапаров Абай ағамыз болатын. Әбу Бәкір Сыддық мешіті екі қабаттан тұрады. Үстінгі қабатта ер кісілер намаз оқитын үлкен зал мен Бас Имамның басқару бөлмесі де орналасқан. Астынғы қабатта әйел кісілердің намаз оқитын оңаша залы мен Құран оқытам деушілерге арнайы Құран оқытатын жеке бөлмемен жабдықталған. Сонымен қатар астынғы қабатта Құран, тәжуид, Фиқһ пәндері бойынша діни сауатын ашам деушілерге арнайы бөлмелер мен кітап оқып санасына саңылақ ұялатам деушілерге кітапханамен де қамтылған. Оған қоса есепшінің бөлмесі де қарастырылған. Мешіттің жалпы ауданы 408,6 квм. Ғимараттың көлемі 2745. Мешіт Крылов көшесі мен Салтыкова-Щедрина көшелерінің арасында, Муткенова 52 көшесінің бойында орналасқан. Сондай-ақ, Павлодар медресесі «Әбу Бәкір Сыддық» мешітінің жанында орналасқандықтан медресенің атын да мешіттің атымен сәйкестіріп, «Әбу Бәкір Сыддық» деп аталуымен қатар 2 жыл 10 айлық білім беру ордасы болып бекітілді.

## Сілтемелер
* http://e-islam.kz/qazaqstan-musylmandary-dini-basqarmasy/item/796-eislam

Санат:Қазақстан мешіттері
Этна жанартауы

Бұл жанартау Еуропадағы ең биігі әрі ең қауіптісі болып саналады. Италия тарихында бұл жанартау бірнеше рет Сицилия тұрғындарына сес көрсеткені белгілі. Этна орташа есеппен әр үш ай сайын бір рет лава шашып тұрады. 2008 жылдың соңына қарай атқылаған лава бір жылға жуық уақытқа созылды. Жанартаудың шың басында үнемі ояу жататын төрт бірдей кратер орналасқан. Жанартау атқылай бастаған кезде одан шыққан қалдықтар бірнеше шақырым биіктікке көтеріліп, кейін үлкен мөлшерде тау баурайына қонып, шлак болып қатып қалады. 

Оның зияны да жоқ емес. Сол жердегі шлак басып қалған ауданда өсімдіктердің қайтадан өсіп шығуына елу жылдай уақыт керек екен. Сондықтан Этна бөктерінде өсімдіктер әр жерден аз мөлшерде өседі. Дегенмен тауға жақын маңдағы жердің құнарлылығы жоғары болғандықтан, жергілікті тұрғындар қауіптілігіне қарамастан, ол жерден кетуге асығар емес.

Оның үстіне бұл аймақта бүкіл Италия мен әлемнің басқа да елдерінде үлкен сұранысқа ие атақты итальян шараптарын дайындауға арнайы өсірілетін жүзім алқаптары бар. Этна өзінің аса қауіпті жанартау болғанына қарамастан, оған дүниенің түкпірінен сапар шегетін туристердің саны бір сәтке де азайған емес. Олардың көпшілігі мұнда адреналиннің үлкен мөлшерін алу үшін келетіндіктерін де жасырмайды. Себебі жанартаудың қашан оянатынын ешбір ғалым дөп басып айта алмайды.

## Сілтеме
http://massaget.kz
Чинаб

**Ченаб** (хинди चनाब, *Чанаб*; урду چناب) — Үндістан мен Пәкістандағы өзен, Сатледж өзенінің оң саласы(бассейн Инда). Ұзындығы— 1100 км, бассейнің ауданы — 138 тысяч км².

Чинаб (ежелгі заманда Чандрабхага әлде Асикни деп аталған). Ведыда айтылғандай Чинаб Жеті су өзендерінің бірі. Ол «Ведалық Pyatirechya» өзендердің бірі болып табылады. Негізгі салалары — Джелам, Рави. Гималай етегінде орташа су тұтынуы — 890 м³/с. 

Жазғы су тасқындары болады. Өзен суы 200 мың га жерді суарады. 
Бұл өңірде мелиорация мен ауыл шаруашылығы үшін ерекше мәні бар.
left|thumb
Өзенінің жоғарғы ағысы Гималайда орналасқан, ол төмендеПенджаб кесіп өтеді. 
Үндістан аумағында, өзен терең алқабында ағады, Пәкістанда жазыққа ағады.Төменде Равиға құйылады. Чинабтын басқа атауы: Тримаб .

Судың бетінде Пәкістан қалалары орналасқан.Олар: Вазирабад, Чиниот, Мултан және Музаффаргарх.

## Ескертпе




## Сілтемелер
* *Чинаб* — бұл мақала Үлкен кеңес энциклопедиясынан алынған.
* Мақала Британниктегі өзен туралы
Санат:Пәкістан өзендері
Санат:Алфавит бойынша өзендер
Талдықорған мешіті

## Көлемі
Есептелінген мешіттің ұзындығы мен ені 12,8 метр. Алла үйінің биіктігі 11,9 метр. Мешіт күмбезінің диаметрі 10,3 метр.

 

Есептелінген мешіттің ұзындығы мен ені 12,8 метр. Алла үйінің биіктігі 11,9 метр. Мешіт күмбезінің диаметрі 10,3 метр. 
## Толықтай мәлімет
Мешіттің төрт бұрышында төрт кіші күмбездері бар. 
Мешіт екі қабатты. Жоғары қабатында намаз оқитын зал мен михраб бар. 
Төменгі қабатқа сауат ашу курсының бөлмесі жайғасқан. Оның ұзындығы мен ені 6 м. х 400 см. және қасиетті Құран оқитын  залдың ұзындығы 6 м.800 см. х 4 м. Имамның бөлмесі де төменгі қабатта. 
Мешіттің мұнарасы жоқ. Мешіт ауласы толық қоршалған, ауласы көгалдандырылған, тал, терек отырғызылып, гүл егілген. 
Мешіт ауласында ер мен әйелдерге арналған ыстық, суық суы бар қазіргі заманға сай жабдықталған дәретхана бар. Азан күшті дыбыс күшейткіш құралдарымен таратылады. 
Талдықорған қаласы экономикалық дағдарысты басынан кешіріп жатқан кездері салынғандықтан оған Алланың нұры жаусын деп «Нұр» деген ат қойылған. «Нұр» мешіті Талдықорғанға архитектуралық әсемдігімен де көрік беріп тұр.
## Сілтеме
http://e-islam.kz/qazaqstan-musylmandary-dini-basqarmasy/item/792-eislam

Санат:Қазақстан мешіттері
Замина (Лихтенштейн)

**Замина** () — Лихтенштейн ауылы.Тризенберг қоғамдастығында орналасқан. Сондай-ақ Замина атауы Лихтенштейндегі негізгі өзендердің бірі болып табылады

Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Өскемен мешіті

## Ашылуы
Өскемен мешіті. 1990 жылы діндар қауым талабымен қала әкімшілiгі «Факел» кинотеатрын мешiт үйi етiп қайта жабдықтады. 
## Толықтай мәлімет
Дін жанашырлары мен кәсіпкер азаматтардың қаржылай көмегі арқасында мешіт күрделі жөндеуден өткізіліп, Өскемен орталық мешіті ретінде халыққа қызмет етуде. Мұнда шәкірттер де оқып, тәрбиеленуде. Көптеген жастар діни білім алып, жоғары оқу орындарына жіберілді.Бiрқатары қайтып оралып, ауылдарда молдалық қызмет атқаруда.
## Сілтеме
* http://e-islam.kz/qazaqstan-musylmandary-dini-basqarmasy/item/789-eislam

Санат:Қазақстан мешіттері
Ең қауіпті жанартауларының тізімі

Ең қауіпті жанартауларының тізімі:
* 1 Мерапи жанартауы, Индонезия
* 2 Сакурадзима жанартауы, Жапония
* 3 Асо жанартауы, Жапония
* 4 Попокатепетль жанартауы, Мексика
* 5 Этна жанартауы, Италия
* 6 Везувий жанартауы, Италия
* 7 Колима жанартауы, Мексика
* 8 Мауна-Лоа жанартауы, Гавайи, АҚШ
* 9 Галерас жанартауы, Колумбия
* 10 Ньирагонго жанартауы, Конго Республикасы
Һибатулла Тарази мешіті

## Ашылуы
нобай|182x182 нүкте
**Һибатулла Тарази атындағы мешіт**
Көне Тараз қаласының көркіне айналғалы тұрған қазіргі жаңа зәулім орталық мешіт Бішкек пен Ташкент қалаларын жалғастырып жатқан облыс астанасын жарып өтетін ежелгі жібек жолының басына орналасқан.

жиекті|нобай|115x115 нүкте

## Көлемі
нобай|204x204 нүкте|Мешіттің бастапқы кездегі бейнесі.
Мешіттің жалпы ауданы 2324,2 шаршы метр пайдалы көлемі әйелдер намаз оқитын бөлмені қосқанда 947,2 шаршы метр. Мешіт 1024 адамға арналған. Айт және жұма намаздарында мешіттің төменгі қабатын пайдалануға болады, онда 2000 адамға дейін намазға жығылуға мүмкіндік туады.
Мешіт қабырғасының биіктігі 16,7 метр, төменгі қабатының биіктігі 4,2 метр. Екібас мұнараның биіктігі 47 метрден.  Мешітте  жеті күмбез бар. Негізгі үлкен орталық күмбездің биіктігі 32,5 метр. 
Мешіттің төменгі қабаты екі бір қалашық десе болғандай. Онда жылу жүйесі мен арнайы автоматты қондырғы бар. Қысқы киім шешетін орында орналасқан. Жоғарыда намаз оқитын үлкен залға бара-бар мұнда да зал бар.
## Толықтай мәлімет
Мешітке жалғастыра салынған екі қабатты медресе кешенінде Имам мен найб имамдар отыратын бөлмелер, мәжіліс залы, алқа мүшелері отыратын бөлме, құран оқитын бөлме, кітапхана, демалыс, неке қию, сүндетке отырғызу бөлмелері, асхана бар. Ерлер мен әйелдер дәретханалары да мешіт пен медресеге жалғас орналасқан. Мешіт құрылысы облыс әкімі Серік Әбікенұлы Үмбетов мырзаның басшылығымен 2003 жылы маусым айында басталып, осы кездегі облыс әкімі Бөрібай Биқожаұлы Жексембин уақытында қала әкімі Ілияс Әлімұлы Тортаевтың қадағалауымен 2007 жылы 27 сәуір қасиетті жұма күні ҚР-ның президенті Н.Ә.Назарбаев және бас мүфти Әбсаттар қажы Дербісәлі шеих пен облысымыздың құрметті асақал ардагерлердің қатысуымен ашылды. Мешіт бұқара халықтың қаржы жинауымен салынған.

## Сілтеме
http://e-islam.kz/qazaqstan-musylmandary-dini-basqarmasy/item/783-eislam

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мешіттері
Қарағанды облысының мешіті

## Ашылуы
1989 жылы Қарағанды орталық мешіті салына бастады. Бірақ әртүрлі жағдайларға байланысты құрылысы 11 жылға созылып кетті. Ақырында 2000 жылдың 23 желтоқсанында мешіт салтанатты түрде ашылды. Ашылу рәсіміне Елбасы Н.Ә.Назарбаев пен Бас мүфти Әбсаттар қажы Дербісәлі қатысты. Мешіттің көркем безендірілген ою-өрнекті намаз оқитын ерлер және әйелдер залы сымбатымен көз тартады. 
## Толықтай мәлімет
Сондай-ақ неке қиятын, балаға азан айтып ат қоятын күмбез асты бөлмелері, дәріске арналған 40 адамдық екі сынып орны да іске қосылған. Мәйіт сақтайтын, жуатын, кебінге орайтын бөлме, 300 кісілік асхана және кітап сататын да дүкен ашылған. Мешіт имамдары жоғары оқу орындары, әскери бөлімдер, түрмелерде айына 1 рет уағыз айтады. №7 балалар үйінде апта сайын имандылық дәрістерін өткізеді . 70 жыл бойы ұмытылған «Мәуліт» тойы қаладағы ең үлкен ғимарат – кеншілердің мәдениет сарайында Құран оқу жарысымен бірге өткізілді. 1995 жылы жұма намазға келетін адам саны шамамен 15 қана болса, қазір 500-ден асады.
## Сілтеме
http://e-islam.kz/qazaqstan-musylmandary-dini-basqarmasy/item/784-eislam

Санат:Қазақстан мешіттері
Fnatic

**Fnatic** — кәсіби киберспорт ұйымы . Штаб-пәтері Лондон қаласында орналасқан. Fnatic Counter-Strike құрамының жетістіктері арқылы танымал ұйым болып саналды.

## Dota 2

### Негізгі құрамы
*  Ли Кан Ян,  «kYxY»
*  Чай Йи Фун,  «Mushi»
* Чон Синь Ху,  «Ohaiyo»
*  Сён Тей Ли,  «JoHnNy»
*  Фадил бин Мохамед Разиф,  «Kecik Imba»

### Ескі құрамы
*  Кай Ханбакерс «H4nn1»
*  Адриан Крезиу,  «Era»
*  Йохан Сандстейн, «BigDaddy»,  «n0tail»
* Таль Айзек «Fly»
* Калле Сааринен  «Trixi»

### Жетістіктер

### Dota 2 North America Состав
 **Құрамы** :

* Джонатан Горриз известный как «SMURF-»
* Джошуа Табак известный как «tabako»
* Эрик К. известный как «DurpDurp»
* Роланд Таррасо известный как «Rolo»
* Брайант Леуолд известный как «whiteBeard»

## Counter-Strike: Global Offensive

### Құрамы

*  Robin «flusha» Rönnquist
*  Dennis «dennis» Edman
*  Jesper «JW» Wecksell
*  Freddy «KRiMZ» Johansson
*  Olof «olofmeister» Kajbjer

#### Жетістіктер

## Battlefield 4

### Құрамы
* Томас Кербуш «Morte»
* Андрей Леонов «uNFixed»
* Хендрик Кинкс «vallutaja»
* Ерик Ван Хорн «2Easy»
* Серджи Торрас «Winghaven»

## StarCraft II

### Құрамы
* Сантери Лахтинен  «Naama»
*  Хаксу Ким «RCOz»
*  Хань Жи Уон «ByuL»
*  Янг Яе Хо «Moon»
* Сео Йон Пак «Rain»
* Ли Сеок Хан «aLive»
* Лазарь Сильвиу  «NightEnD»

## League of Legends

### Құрамы
*  Хео Съёнг Хун «Huni»
* Ким Юй-Джин «Reignover»
* Фабиан Дийпстратен «Febiven»
*  Мартин Ларрсон «Rekkles»
*  Бора Ким «YellowStaR»

### Жетістіктер
* 15x15px DreamHack Summer 2011
* 15x15px LCS EU Championship Series 2013
* 3-4 Season 3 World Championship 2013
* 15x15px Riot Season 1 Championship 2011

## Halo

### Құрамы
*  Майк Руссо  «Mike»
*  Джастин Сабо  «Spikemouth»
*  Кайл Лоусон известный как «Chig»

## StarCraft II

### Құрамы
* Сюнгмин Хьюн «DeParture»
*  Чан Дьюк Сео «Ares»
*  Чан Хо Жо «RCJ»
*  Кевин де Конинг «Harstem»

## Call of Duty 4

### Жетістіктер
* 15x15px TEX09 2009

## Unreal Tournament

### Жетістіктер
* 15x15px WCG World Championship

## Painkiller

### Жетістіктер
* 15x15px CPL World Championship 2004
* 15x15px CPL World Championship 2005
* 15x15px ESWC World Championship 2004

## Pro Evolution Soccer

### Жетістіктері
* 15x15px Konami PESLeague Konami World Championship 2007

## Quake IV

### Жетістіктер
* 15x15px ESWC World Championship 2006

## Quake III

### Жетістіктер
* 15x15px ESWC Grand final 2008

## Heroes of Newerth
* 15x15px DreamHack Winter 2011
* 15x15px DreamHack Summer 2012

## Сілтемелер
* **[http://fnatic.com fnatic.com]** — официальный сайт Fnatic

Санат:2004 жылы құрылған компаниялар
Жезқазған орталық мешіті

## Ашылуы
Жезқазған орталық мешіті 1983 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Алғаш мешіт ашылғанда онда діни білімі бар,  Жезқазғанның байырғы тұрғыны Мұхамедия қожа Байменұлы ( - 1984) имамдық еткен. Мешіт екі-үш бөлмелі үй  еді. 1988-2003 жылдары мешітте Исмаилов Яхия қожа Абдуллаұлы имамдық етті. Ол жаңа мешіт салуды ұйымдастыруды қолға алды. Мешіт жобасын жергілікті сәулетші Серік Ибраев жасады. Мешіт салуға «Казахмыс» корпорациясының Бас директоры Т.М.Урумов көмектесті. Сөйтіп 1992 жылы жаңа мешіт есігін ашты. Жетпіс жылдық құрсауда қалған дінімен қайта қауышқан елдің қуанышында шек жоқ еді.

## Көлемі
Намаз бөлмесінің көлемi  414 шаршы метр, ұзындығы 24, ені 18, күмбездің биіктігі 16, мұнарасы 24 метр. 
Қала әкімшілігі халық тілегін  қабыл алып, қала ортасынан бала бақшадан 400 шаршы метр жер бөліп берді. Жөндеуден өткізілген соң, ол діни сауат ашу курсына айналдырылды. Мұнда үлкен де, кіші де діни дәріс алады.

## Сілтемелер
* http://e-islam.kz/qazaqstan-musylmandary-dini-basqarmasy/item/782-eislam

Санат:Қазақстан мешіттері
Жақия қажы мешіті

**Жақия қажы мешіті** () – Ақмола облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізіміне енген сәулет ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Көкшетау қаласы, Әуелбеков көшесі, 91.

## Кезеңі
1885-1886 жылдар.

## Тарихи деректер
Мешітті ғалым, ағартушы, қазақ халқының еркіндігі мен азаматтық құқықтары үшін күрескер, қоғамдық қайраткер, Көкшетау аумағының тумасы – Науан Хазіреттің (Наурызбай Таласов) құрметіне атаған. 1886 жылы облыстық басқарманың шешімімен ол Көкшетау мешітінің имамы етіп тағайындалды. Кейінірек мешіт жанынан медресе-мектеп ашты. Мұсылмандық біліммен қатар діни білім де берілді, оқушылар оқып, жазуға, араб және орыс графикасын үйренді. Мешіт ғимараты татар сәудагерлердің (Шаяхмет, Баязит) және жергілікті мұсылмандардың қаражатына тұрғызылды. Пайда болғалы бері ғимарат өзінің функционалдық қызметін бірнеше рет ауыстырған. 
* 1920 жылдарға дейін мешіт ретінде қолданылған, одан кейін оның мұнарасы құлатылды.
* 1941-1945 жылдары ғимаратта құрылған әскери бөлімдер, 1947-1974 жылдар аралығында облыстық тарихи-өлкетану музейі және драма театрының шығармашылық шеберханалары орналасты. 
* 1975 жылы құрылыста Республикалық көркемөнер көрме залының филиалы - галерея жұмыс істеді. 
* 1985 жылы қайта қалпына келтіру жобасы жасалған («Қазқайтажаңарту» институты).
* 1989 жылы ғимаратқа алғашқы мақсаты қайтарылғаннан кейін мұнарасы қайта тұрғызылып, мешіт аумағы кеңейтілді, солтүстік шығыс жағынан қызмет бөлмелеріне арналған қосымша құрылыс салынды.
* 1991 жыл күрделі жөндеуден өтті.
Қазір ғимараттың кейпі кең тараған мұнаралы татар мешіт түріне жатады.
Мешітте бір уақытта 1400 адам құлшылық ете алады (1000 ер адам және 400 әйел адам). Мешітте биіктігі 25 м болатын төрт мұнара бар, қабырғалары ағлай таспен қапталған. Діни орында неке қию залы, Құран оқу залы, мешіт қызметкерлерінің бөлмесі, кітапхана, 350 адамға есептелген асхана бар.
Қазіргі уақытта мешіт Жақия қажы есімімен аталады.

## Мешіт сипаты
Бір көлеммен біріккен ғибадатханалы және мұнаралы татар мешіттері типін сипаттайды. Қабырғалары қалдықты бөренелерден құралған, жұқа тақтаймен қапталған. Вальма шатыр астындағы батыс қасбетте михраб төртбұрыштарымен және шығыста вальма шатыр астында ауызүйдің төмендетілген көлемімен бойлық діңгек бойымен созылған жоспардағы тіктөртбұрышты көлем. Шатыр үстінде шығыс шетте - шатыр күмбезі астында төртбұрыш үстінде сегізбұрыш екіқабатты мұнара, батыс шетте - алтықырлы жайпақ күбезше. 

Қасбеттер классика пішіндері және ағаш сәулетшілігі элементтері аралас эклектика кезеңіне тән. Жақ тәрізді терезелердің жақтауларының жоғарғы және төменгі жақтары жапсырма арамен кесілген ою-өрнекпен безендірілген. Баспалдақты карниздер жгут және толқынды тартқышпен безендірілген. Ішінде кіріс бөліктен қалқамен бөлінген залдың батыс қабырғасының ортасында михраб нишасы бар бойлық-діңгектік композиция.

## Дереккөздер

## Сілтеме
* http://e-islam.kz/qazaqstan-musylmandary-dini-basqarmasy/item/779-eislam

Санат:Ақмола облысы сәулеті
Санат:Ақмола облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан мешіттері
Штег (Лихтенштейн)

**Штег** () — Тризенберг ұйымдастығындағы Лихтенштейн ауылы. Зиукка ауылына қарсы жатқан Замина өзенінің шығыс жағалауындағы елдің оңтүстік орталығында орналасқан.

Екі бөлікке бөлінеді:
* **Грос-Штег** («Үлкен Штег») — солтүстік бөлік 
* **Клайн-Штег** («Кішкене Штег») — оңтүстік бөлік

Санат:Лихтенштейн елді мекендері
Қазақстандағы мешіттер тізімі

Қазақстанда 2023 жылғы жағдай бойынша 2752 мешіт бар. 

**Бұл Қазақстандағы ең үлкен 10 мешіттің тізімі:** 

## Тарихы
Бұдан 20 жыл бұрын мешіттер тек облыс орталықтары мен ірі қалаларда болатын. Оның өзінде саны жеткіліксіз, тіпті кей қалаларда мешіт атағына жетпейтін, намаз оқитын бір-екі кішігірім үй орынымен шектелетін. Біздің уақытта жағдай өзгеше – мешіттер әр қала мен ауылда орын алған, кішігірім ауылдың өзінде намаз оқып, діни ғұрыптарын атқаратын үй табылады.

Қазіргі таңда Қазақстандағы мешіттер саны үш мыңға жетіп, күннен күнге артып келеді. Әсіресе, баяғыдан халқында дінге жақын әдет-ғұрыптары ның қалыптасуы және тұрғындар саны басымдығы мен тығыз орналасуына байланысты мешіттердің көпшілігі еліміздің оңтүстік аймақтарында салынып жатыр. Бірақ, кеңес заманында дінге қарсы идеология езгісі мен орыстандыру саясатына мүшкіл болған солтүстік және шығыс өңірлерінің тұрғындарында соңғы жылдары рухани санасының оянып өрлеуі айқын көрінеді.

2008 жылы Қазақстанның батысындағы Ақтөбе қаласында 2500 адам намаз оқитын еліміздің ең ірі және әсем мешіттерінің бірі салынып, халқын көп қуанышқа бөлді. Тағы бір көңіл білдірер жәйт – мұсылман мешітімен бірге, қаланың орталық даңғылының арғы бетінде ірі христиандық православие шіркеуі де салынды. Бұл арада ақтөбеліктердің дінаралық қатынастарының сауалдығы және жалпы Қазақстан халқының ынтымақтығы анық байқалды.

Сол жылы солтүстік-шығыстағы Павлодар қаласында 500 намаз орынын, солтүстіктегі Петропавловск қаласында 750 намаз орынын қамтитын мешіттер салынды.

2008 жылы Шығыс Қазақстан облысындағы Семей қаласында 3000 намаз орынына арналған ірі мешіт құрылысы басталды. 2009 жылы дағдарыс салдарынан қаржы таршылығына тірелген құрылыс доғарылып, биылғы көктемде құрылыс жаңа қарқынмен жалғастырылды.

2009 жылдың елеулі оқиғаларының бірі 29 маусымда Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың бастамасымен Астана қаласында 5000 орындық «Әзірет Сұлтан» мешітінің іргетасы қаланды.

2009 жылдың қарашасында Шығыс Қазақстан облысының орталығы Өскемен қаласында 1000 намаз орынын қамтитын мешіт құрылысы өріс алды.

Барлық мешіттер жеке тұлғалар мен ұйымдардың және бизнес өкілдері тарапынан демеушілік қаржыландыру арқасында салынуда.

## Қазақстанның ең ежелгі мешіттері
# Қылует жер асты мешіті, Түркістан (XII ғасыр)
# Ысмайыл ата мешіті, Түркістан облысы, Қазығұрт ауданы, Тұрбат ауылы (XII-XIX ғасыр)
# Абдулла Ишан мешіті, Жамбыл облысы, Талас ауданы, Үшарал ауылы (XVII ғасырдың аяғында)
# Әбдіқадыр мешіті, Тараз қаласы (ХХ ғасырдың басы)
# Тыныбай мешіті, Семей қаласы (1830-1840 жылдары)
## Тағы қараңыз
* Қазақстанның тарихи мешіттері

## Сілтеме
* http://www.sat.kz/kz/social/sponsorship/shag/259/260 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мешіттері
Раппенштайн

** Раппенштайн** () —Оңтүстік Штег ауылында орналасқан, Ретикон жотасының Лихтенштейн тауы. Биіктігі — 2221 м.

## Дереккөздер
* Liechtenstein Tourismus. Unfolding Liechtenstein, Panorama Map [map]. (2007)
* Kompass. Feldkirch — Vaduz [map], 1:50000, Wander, Bike- und Skitourenkarte. Cartography by Kompass-Karten GmbH. (2007)
Санат:Алфавит бойынша таулы шыңдар
Мадисондағы Висконсин университеті

**Мадисондағы Висконсин университеті** (ағыл. *<span lang="en">University of Wisconsin–Madison</span>*) — АҚШ, Висконсин штаты, Мадисонда орналасқан мемлекеттік зертеу университеті. Висконсин университетінің жетекші капмусы, Америкалық университеттер қауымдастығының мүшесі әрі қалаушысы. 1848 жылы құрылған.

Университет 20 мектепке бөлінеді. 2009 жылғы мәлімет бойынша оларда бакалавр мамандығы бойынша 28 690 студент, ал магистрлер мен докторанттар саны — 9116. Университеттік мұғалімдер штатында 2017 қызметкер бар.

Университет баклавриат бағыты бойынша 135 бағдарлама, 151 магистрлік бағдарлама және студент-докторанттарды дайындауға арналған 107 бағдарлама ұсынады. Университет бағаналық жасушаларды зерттеу бойынша пионер болып саналады.

## Әйгілі оқытушылары мен зерттеушілері
* Джин Амдаль 
* Артур Робинсон 
* Дэвид Вудворд Джеймс 
* Александр Томсон
* Ростовцев Михаил Иванович

## Дереккөздер

## Сілтеме
* Ресми сайты


Санат:1848 жылы пайда болғандар
Санат:Америкалық университеттер қоғамдастығы
Санат:Висконсин университеттері
Минданао теңізі

**Минданао** — Филиппин архипелагында орналасқан Тынық мұхиттың араларалық теңізі. Солүстікте Сикихор, Бохол, Лейте және оңтүстікте Минданао аралдарының арасында орналасқан.

Тынық мұхитпен Суригао бұғазы арқылы бірігеді. Батыста Сулу теңізімен бірігеді. 

Тереңдігі 1975 м. Судың орташа жылдық температурасы 28 °С, тұздығы 34 ‰. 

Ағыстардың бағыттары көбінесе батысты, олардың жылдамдығы 2 км сағатына. Жағасында көп маржан тұнбалары бар.

Минданао аралдағы ірі шығанақтар: Илиган, Хингоог, Макалахар, Бутуан шығанақтары. Минданао аралында орналасқан ең ірі кемежайлар: Кагаян-де-Оро және Бутуан кемежайлары. Минданао теңізіне кіретін ең ірі өзен: Агусан өзені.

Санат:Тынық мұхит теңіздері
Ақтас (Алматы облысы)

**Ақтас** — Алматы облысы Талғар ауданындағы ауыл, Кеңдала ауылдық округі құрамына кіреді. КАТО коды — 196255300.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Талғар қаласынан солтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Талғар ауданы елді мекендері
Баласаз

**Баласаз** — Жетісу облысы Ақсу ауданы, Суықсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. КАТО коды — 193277400.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жансүгіров ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 27 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ақсу ауданы елді мекендері
Дала сәлбені

**Дала сәлбені** () — далалы жерлерде, құрғақ далалы ойпатты шалғында өсетін еріндігүлділер тұқымдасына жататын Сәлбен тегінің көпжылдық шөптесін өсімдік.  

## Ботаникалық сипаттамасы
Биіктігі 20-55 см. Сабаға бірнешеу болады, кейде сирек те болса жалғыз өседі, түзу, қысқа, жапыраға сопақша, жиегі тегіс немесе сәл өрнекпен иректелген, өркен бойына қарама-қарсы орналасады. Аталығының саны екеу, тостағанша және күлте жапырақшаларының саны бесеу, олар бір-бірімен бірігіп, қос ерін құрайды. Тостағаншалары бірігіп кеткен. Күлтесінің түсі жабайы өсетін түрлерінде қою сиякөк, ал гүлзарларындағы түрлерінде ашық қызыл. Аталық жіпшелерінің күлтеге бекінген жерінен сәл төменірек шырын жиналатын орны болады. Оны айнала түкті шеңбер қоршап жатады. Сондықтан дала шалфейінің гүлдеріне оларды тозаңдыра алатын жәндіктер ғана қонады. Аналығы екі жеміс жапырағынан тұрады, мойны қос тілімді. Мамырдан қыркүйекке дейін гүлдеп, жеміс салады. Гүлтәжі қою көк, 2-3 есе тостағаншадан ұзын, үстіңгі ернеуі орақша тәріздес иілген, сәл шұңқыр ұялы, төменгі тұсы үстіңгісінен 1,5 есе қысқа. Жемісінің дені қою қоңыр, дөңгеленген.

## Таралуы
Еуропа аймағында кең таралған

Санат:Еріндігүлділер
Санат:Еуропа флорасы
Санат:Дәмдеуіштер
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Мескаль

class=cx-linter-disallow cx-linter-warn|thumb|350x350px|Қырықбуын және тұзбен  «Монте Альбан» мескаль құтысы
 **<br>
****Мескаль** (исп.&nbsp;*mezcal*) — Мексика үшін көкшіл агавадан жасалынған, ұлттық алкогольді сусын. Ең көп таралған түрі- текила. "Мескаль" деген атаумен қазіргі таңда негізі агава болып табылатын, текиламен аяқталатын  дистилденген барлық алкогольді сусындар өндіріледі. 

## Өндіру технологиясы және шикізат
Мескальдың өндірілу сипаты дәл текиланың өндірілу үрдісімен бірдей. Агаваның өзегін  кноус формасындағы пешке ағаш көмір салып, пальма талшықтарымен жауып, 2-3 күн ұстап пісіреді. Мұндай үрдіспен пісірілген агава түтін иісіне қанығады. Мескальды дайындау үшін қолданылатын агава түрлері:  Agava cupreata, Agava potatorum, Agava wislizeni.

Содан кейін оның шырынын жинау 3 күнді қамтиды. Текиладан айырмашылығы- агаваныың шырынын жинау барысында оған қант қоспайды.ХХ ғасырдың орта кездерінен бері мескаль екі дистилляциямен жасалынады. Сол уақыттан бері стандартты бекініс 38-43 пайызды құрайды. Ол заманға дейін 25 пайыздық бекініс құрайтын тек бір дистилляция қолданылған. 

## Дәмі және иісі
Мескаль текиламен салыстырғанда айрықша дәм және иіске ие. Мескальдың көптеген түрлері бірін- бірінен дәмдік және иістік қасиеттері арқылы ерекшеленеді.

## Қапатамасы
[class=cx-linter-disallow cx-linter-warn|thumb| [Мезоамерика|Месоамерикалықтарды бағындырушылар мескаль ішу үстінде. Текила ұлттық мұражайынан алынған ежелгі мүсін.]]
ХХ ғасырдың ортасынан мескальды өндірушілер өз өнімдерін әртүрлі әшекейлермен қызықты етіп безендіре бастады. Классикалық мескаль оквадратты құтыларға оңай әрі тез құйылады. Мескальдың көптеген маркалары тұз және қырықбуын араласқан дорбада болады. оның құрамындағы тұз мескальды ішу үшін қосылады.

Кей кездерде жарнаманың ең жоғарғы дәрежесі болып табылатын қырықбуынның қайнатылған түрі де қаптамаға сыйып кетеді. Қырықбуынның негізгі түсі - қызыл, бірақ, құтыға енгеннен кейін түсі лезде өзгеріп кетеді.

## Әдебиет
* 
*
Ермек Амантайұлы Алпысов

**Ермек Амантайұлы Алпысов** (1971 жыл 20 желтоқсан, Солтүстік Қазақстан облысы, Неждановка ауылы) – Қазақстан Республикасының Талдықорған қаласының 25.01.2012-11.2015 жж. уақыты аралығындағы әкімі.

## Өмірбаяны:
Ермек Алпысов 1971 жылы 20 желтоқсанда Солтүстік Қазақстан облысында, Неждановка ауылында дүниеге келген. Сол жерде өзінің екі інісімен бірге өскен. 1993 жылы Абай атындағы Алматы қаласының Ұлттық университетің, ал 2005 жылы Ілияс Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетінің экономист мамандығын бітірді. 1999 жылы отау құрды. Екі баланың әкесі.

Қызметтері:

1993 жылы Алматы қаласының №156 орта мектепте география пәнінің мұғалімі болды.

1999 жылы наурыз - 2001 жыл қазанға дейін «Бектауата» ЖШС-да бухалтер қызметін атқарды.

2001 жылы желтоқсан - 2004 жылға дейін Алматы облыстық  Қоршаған ортаны қорғау департаментінің жетекші, бас маманы, инспекторы, кейін бөлім бастығы болды.

2004 жылы шілдеде Алматы облысы, Ақсу ауданының әкімнің орынбасары боп тағайындалды.

2008 жыл ақпан - 2012 жылдың қаңтарына дейін Талдықорған қаласының әкімнің орынбасары болды.

25 қаңтар 2012 - қараша 2015 аралығында Алматы облысының әкімінің бұйрығы бойынша Талдықорған қаласының әкімі лауазымына ие болды.

Қазір (2021 жылы) Президент Әкімшілігінде инспектор қызметін атқаруда.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* ЕРМЕК АЛПЫСОВ — НЕОБЫЧНЫЙ АКИМ ОБЫЧНОГО ГОРОДА

Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Талдықорған әкімдері
Мьетта

**Мье́тта** (), шын есімі — **Даниэ́ла Милье́тта** (; 12 қараша 1969, Таранто, Италия) — италиялық әнші мен актриса.

## Биография
Даниэла Мильетта (Мьеттаның шын есімі) 12 қараша 1969 жыл дүниеге келген болатын. туған жері Таранто (Италия).

Мьетта леген лақап атты пайдалана отырып , Даниэла өз музыкалдық карьерасын  1988 жылы бастады да, 2011 жылы 11 музыкалды альбомын шығарды. 1997 жылдан бастап Мьетта киноға да түсе бастады, сонымен қатар мультфильмдерді дыбыстау.

2009 жылдан бастап  Мьетта  Дэвид Гатлиапитрмен отбасылық қарым-қатынаста. Жұптың ұлы бар — Франческо Иэн Таглиапитр (23.09.2010 туылды).

## Дереккөздер

Санат:Әншілер
Санат:Актриса
Бөлексаз

**Бөлексаз** — Алматы облысы, Кеген ауданындағы ауыл, Бөлексаз ауылдық округінің әкімшілік орталығы. КАТО коды — 195835100.

## Географиясы
Аудан орталығы — Кеген ауылының оңтүстік-батысында 10 км-дей жерде, Қарқара өзенінің жағалауында орналасқан. Күнгей Алатаудың солтүстік бөктеріндегі қызылқоңыр топырақты, қоңыржай-ылғалды агроклиматтық белдемде орналасқан.

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Шаруа (фермер) қожалықтары жұмыс істейді. Ауылда орта мектеп, клуб, дәріхана, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.

## Дереккөздер

Санат:Кеген ауданы елді мекендері
Қоға өлеңшөп

**Қоға өлеңшөп** – қияқ өлеңшөптер тұқымдасы, өлеңшөп туысы. Олеңшөп өзен аңғарларында, суда, батпақты, сулы шалғынды жерлерде өседі. Көпжылдық өсімдік, биіктігі 100-250 см жетеді, тамырсабақтары жайылып өседі, жуан болады. Сабағының жуандығы 2-3 см, цилиндр тәріздес, тегіс келеді; жапырақтарының қынабы жалаңаш, астыңғы жағы қоңырқай, үстіңгі екеуі бізтәріздес немесе ұзынша жалпақ, 1-10 см дейін жетеді. Сабақтарының ауатаратқым қуыстары бар. Гүлшоғыры 5-8 см болады. Дәнді басы қысқалау болады. Ал жанындағы гүлсабақтары ұзын болады. Шоқгүлінің түбі өскін 1-2 гүлсабағы бізтәріздес жапырақты болады, төменгі қынапты түбі желбезекті келеді. Дәнді басы домалақ жұмыртқа тәріздес, ұзындығы 8-10 мм, қызыл-қоңыр болып келеді. Жауып тұрған қабыршағы жұмыртқа тәріздес, шеттері кірпікшеленіп келген, үсті тегіс келіп, жоғарғы жағы ұялы және ортасы қысқа білікті болады. Гүлшоғырының қылшасы 6, артына қайырылған аналық аузы 3. Жидегі жаңғақ тәрізді, ұзындығы 3 мм, жұмыртқа қуысты, сопайған үшқырлы. Маусым, тамыз айларында гүлдейді. Қоға кейде қаптап қау болып өседі. Соның нәтижесінде торфтың пайда болуына ықпал етеді. Қоғаның сабағынан түрлі ыдыстар жасалынады, құрылысқа пайдаланылады, сондай-ақ, ондатр мен су тышқанның қорегі.

## Дереккөздер
"Күншығыс" энциклопедиясынан.

Санат:Қияқөлеңдер
Шайқурай тобылғы

Шайқурай тобылғы – қазақ даласына тән бұтаның бір түрі. Раушангүлділер тұқымдасына жатады. Көпжылдық өсімдік. Қазақстанның барлық аймағында кеңінен таралған, далалы, таулы жерлерінде топтасып та өседі. Тобылғы бұта аса биік емес (1,5 м дейін жетеді), шыбық тәріздес келген сабақтары тегіс қоңыр, не жирен қызыл түсті қабығы болады. Гүл табандары ойыс немесе тегістеу, жеміс жапырақшалары бос немесе тек түпкі бөліктерімен өзара кіріккен, бірнеше немесе екі тұқым түбіршіктері екі қатар түзе орналасады. Қазақтар тобылғы сапты қамшыны да ұстаған, өйткені оның сабағы түзу, мықты, әрі әдемі. Жапырағы қауырсын тәрізденіп тілімделген, жиектері ара тісті иректелген не бүтін болады. Гүлі қос жынысты, аталығының саны 10, аналығы 5, ақ түсті, хош иісті. Гүлдері қалқанша, шатырша,  сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Мамыр – шілде айларында гүлдеп, тамызда жеміс салады. Жемісі – қабаттасқан жапырақша. Тобылғыны әсемдік үшін өсіреді. Шірнелі өсімдік, жақсы мал азығы. Құм тоқтату үшін үй шаруашылығында пайдаланылады. Тобылғының қабығын, жапырағын және гүлін халық медицинасында пайдаланған, мәселен, ревматизмге, тері ауруларын және тағы басқа ауруларды емдеу үшін қолданған. Қазақ танымында тобылғы көз тиюден, басқа да пәле-жаладан сақтайды деп қазақ үйге қыстырып қоятын салт болған.

Санат:Раушангүлділер
Түрік асханасы

## Түрік асханасы
 
Түрік асханасы - Түркия тұрғындарының ұлттық тағамдары.
нобай|Түрік асханасының тағамдары

### Жалпы мәліметтер
Түрік асханасы 100 жылдап дамыған жәнеде түрік хандықтарынан бастау алады. Ал түрік хандықтарына елеулі әсер еткен грек, араб, кавказ асханалары жәнеде сонымен қатар Ислам тыйымдары жоқ емес. Балық Ислам мемлекеттеріндегідей, Түркияда Тамақ дайындап, қолдануға ерекше көңіл бөледі.

### Ұннан жасалған өнімдер
Түрік асханасы көптеген нан, бәліш, пірәндік  өнімдерінен тұрады. Столға нан салу дәстүр болып саналады. Соның бірнеше түрлері:
•	Пита — қалың, жұмсақ ашытқыдан тұратын жаппан нан. Көптеген түрік шағын кафелерінде беріледі. Ал ресторандарда, нанды арнайы шәй немесе сыр, етпен береді.
•	Экмек — ақ нан. Сұр және қара сортты наннан ауылды жерлерде үй рецептімен дайындалады. База мен дүкендерде сатылады.
•	Симит — бубликтар, кунжут себілген. Түрік елдерінде барлық жерде сатылады.
•	Лахмаджун — түрік пиццасы. Жұқа қамыр мен ұсақ туралған еттен, көкөністерден және қоспалардан  тұрады. Дәмі кәдімгі немесе ашты болып келеді. 
•	Гёзлеме — жаппа нан. Жұқ жайылған қамырдан тұрады.  Салынды ретінде шпинат қосылған сыр салынады. 
•	Берек — үлкен емес түрікше рогаликтер. Оны үшбұрыштап кесілген лаваштардан дайындайды. Қоспа ретінде сыр немесе көкөністер салынады

** Пиде** (түрікше Pide) - пиццаға ұқсас түрік және қырым татарларының тағамы. Қайық тәрізді нан күлшесінен тұрады, оған тартылған ет (әдетте қой еті), қызанақ немесе томат тұздығы, болгар бұрышы, пияз, сарымсақ, шөптер, қара бұрыш қосылады. Тағы бір кең таралған нұсқа - ірімшік пен жұмыртқа пидесі.

### Сілтемелер
http://www.turkish-cuisine.org/index.html 

Санат:Шығыс асханасы
Ұлықбек және Көкілдаш медреселері

Ұлықбек медресесі- Бұхарадағы медресе, Абдулазиз медресесімен бірдей комплексте. 1417 жылы іргесі қаланып, 1585 қайта жөндеуден өтіп, сырты майоликпен қапталды. Мелресе 2 айваннан және ішкі жағы мешіт пен дәрісханадан тұрады.

Қасбетті медресе екі қабатты балкондар және мұнаралық гүлдестеден тұрады. Ғимараттың кіреберісінің жоғары жағында «білімге ұмтылу. - әрбір мұсылман ер және әйелдің парызы» деген жазу орналастырылған


Қазіргі таңда  Бұхара медресесінде Бұхара ескерткіштерін қалпына келтіру тарихы мұражайы орналасқан.
**Көкілдаш медресесі**- бұрынғы Ташкенттегі 23 медреселерден ең ірісі. 1569 ташкенттік министр Барак хан және Дервиш хан шейбанид сұлтанның «көкілдаш» деген атауымен ашылған. Биіктігі 19,7 метрлік басты портал ішкі ауладағы 2 қабатты худжрге ұқсас жатаханаға ішкі аулаға апарады. Әрбір худжра бөлмелерден және кіреберс айваннан тұрады. 2-3 студентке бір бөлме берілген. Негізгі порталы бқрыштарында муэдзиндер немесе азанчилар мұнаралар аралығында, ғибадатқа ( намаз ) шақырып қонырау ұрады .
Портал жел сілкінісі кезінде 1866-1886 жж құлады. 1950-60 жж қалпына келтірілді.



## Дереккөз



Санат:Өзбекстандағы әлемдік мұра