open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Евгений Евгеньевич Ловчев

**Евгений Евгеньевич Ловчев** (6 тамыз 1975 жыл, Мәскеу) — ресейлік және қазақстандық футболшы. Қазақстан Ұлттық құрамасында ойнаған.

## Карьерасы
Кәсіпқой футболшы Евгений Серафимович Ловчевтің ұлы. Жартылай қорғаныс шебінде ойнаған. Карьерасында ресейлік және қазақстандық клубтарда өнер көрсетті. 2001 жылы тұңғыш рет Қазақстан клубында ("Жеңіс", Астана) ойнады да, Қазақстан азаматтығын алды.  

Қазақстандық клубтардың Еуропа турнирлеріндегі алғашқы голының авторы. 2002 жылы чемпиондар лигасының алғашқы іріктеуінде "Шерифпен" сырт алаңдағы матчта есеп ашты. Бірақ "Жеңіс" ол матчта 1:2 есебімен ұтылып қалды.  

Қазақстан құрамасы сапына ресейлік бапкер Леонид Пахомовтың тұсында ғана тек жолдастық кездесулерде ғана алаңға шықты. Құрамадағы жалғыз голын 2003 жылы Фарер аралдары қақпасына соқты.  

2004-05 жылдары "Қайрат"сапында, 2006 жылы "Тобыл" сапында ойнады. Одан бөлек 2007/08 жылдары Қарағандының "Шахтерінде" доп тепті. 

2008-09 жылдары Ресейдің "Пиралит" әуесқой футбол клубында ойнап, футболшылық карьерасын аяқтады. 

## Ойнаған клубтары

## Жетістіктері

* Қазқастан чемпионы (2001, 2004)
* Қазақстанның қола жүлдегері (2003, 2005, 2006, 2007)
* Қазақстан кубогы (2000-01, 2002)
* Қазақстанның үздік футболшысы: 2002

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль
* «Playerhistory.com» сайтында

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Славия Мозырь ФК ойыншылары
Жарқайың (көл)

**Жарқайың** – Есіл-Тобыл аралығындағы көл.

## Географиялық орны
Қостанай облысы Қостанай ауданы Озерный ауылынан батысқа қарай 15 км жерде орналасқан.

## Гидрографикасы
Аумағы 17,2 км 2, ұзындығы 7,3 км, енді жері 4,7 км. Жағалауы тік жарлы. Суы қарашаның басында қатып, мамыр айында ериді. Суы кермек татиды. Көлден балық ауланады.‎

Санат:Қостанай ауданы көлдері
Санат:Есіл су алабы
Санат:Тобыл су алабы
Виктор Николаевич Дмитренко

**Виктор Николаевич Дмитренко** (4 сәуір 1991, Приморско-Ахтарск, Краснодар өлкесі, РСФСР, КСРО) — ресейлік және қазақстандық футболшы, қорғаушы.

## Карьерасы
2012 жылға дейін Ресей клубтарында доп тепті. 2012 жылы "Астана" клубына ауысты да, Қазақстан азаматтығын алды. Сол себепті де Қазақстан ұлттық құрамасында ойнау мүмкіндігіне ие болды. 2013 жылдан бері Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнайды. Алғашқы ойынын 2013 жылы қыркүйекте Астанада ӘЧ-2014 іріктеуінде Швецияға қарсы өткізді. 2012, 2013 жылдары Қазақстан жастар құрамасы сапында екі ойын өткізді. 

2013 жылы ақпан айында Молдавиямен жолдастық ойында бір гол соқты.

Қазақстанның "Астана", "Ақтөбе", "Тобыл", "Шахтер" клубтарында доп тепті. 2016 жылдан бері  "Тобылдың" қорғаныс шебінде ойнайды. 

## Жетістіктері

; «Кубань»

* Ресейдің бірінші дивизионында 2-орын: 2008

; «Астана»

* Қазақстан чемпионы: 2014
* Қазақстанның вице-чемпионы: 2013
* Қазақстан кубогы: 2012

; «Ақтөбе»

* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2015

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль 

Санат:Қазақстан футболшыларыСанат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Кубань ФК ойыншылары
Санат:Зимбру ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Дмитрий Данилович Юрист

**Дмитрий Данилович Юрист** (16 ақпан 1972 жыл, Ақтөбе) — Кеңес одағы мен қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы. 1996-97 жылдары Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.

## Жетістіктері

* Қазақстан кубогы: 1997, 1998
* Қазақстанның қола жүлдегері: 1997
* Бірінші лига жеңімпазы: 2000

## Сілтемелер
* Дмитрий Юрист

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Крейг Беллами

**Крейг Дуглас Беллами** (; 13 шілде 1979 жыл, Кардифф) — уэльстік футболшы, шабуылшы. Уэльс Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 

## Карьерасы
Карьерасында шотландиялық "Селтиктен" басқа бірнеше ағылшындық клубтарда, атап айтқанда "Норвич Сити", "Ньюкасл", "Ливерпуль", "Блэкберн Роверс", "Вест Хэм" командаларында өнер көрсеткен. Бірақ Англия чемпионы болудың сәті түскен жоқ. Тек "Ливерпуль" сапында 2006 жылы Англия суперкубогын, 2012 жылы Англия Лига кубогын ғана ұтып алды. 

2014 жылы 22 мамыр күні "Кардифф Ситиде" ойнап жүріп, карьерасын аяқтайтынын мәлімдеді. 

 

## Ұлттық құрамада
Уэльстің түрлі жастағы құрама командасында ойнады. Негізгі құрамада 1998-2013 жылдары өнер көрсетті. Уэльс құрамасы сапында жалпы 78 ойын өткізіп, 19 голдың авторы атанды. 2012 жылы Ұлыбритания құрамасы сапында Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. 

Райан Гиггз құрамадағы карьерасын аяқтаған соң, 2007-11 жылдары Уэльс құрамасының капитаны болды.

## Құрамадағы статистикасы

## Жетістіктері

### Командалық

* Шотландия кубогы: 2005
* Англия суперкубогы: 2006
* Англия лига кубогы: 2012

### Жеке

* Премьер-лигада сегіз түрлі команда сапында гол соқты.
* Жылдың үздік жас ойыншысы (Англия чемпионаты) (1): 2001/02
* Уэльстегі жыл футболшысы (1): 2007

## Сілтемелер
* Профиль 
* Профиль
* Профиль и Ойыншы жайлы жаңалықтар на LiverBird.ru

Санат:Уэльс футболшылары
Санат:Норвич Сити ФК ойыншылары
Санат:Ньюкасл Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Селтик ФК ойыншылары
Санат:Блэкберн Роверс ФК ойыншылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Кардифф Сити ФК ойыншылары
Санат:Уэльс Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎
Құмөзек

**Елді мекендер:**

**Қазақстан:**
* Құмөзек – Жамбыл облысы Мойынқұм ауданындағы ауыл.
* Құмөзек – Жамбыл облысы Шу ауданындағы темір жол айрығы.

**Ресей:**
* Құмөзек – Ресейдегі Астрахан облысының оңтүстігіндегі қала.
Салли Мунтари

**Сулейман Али Мунтари** (; 27 тамыз 1984, Кононго, Гана) — ганалық футболшы,  жартылай қорғаушы.  

## Карьерасы
Гана Ұлттық футбол құрамасында 2014 жылға дейін ойнады. 2014 жылы Гана құрамасының басшылық комитетінің бір мүшесін соққығы жығып, құрамадан қуылды. Содан соң Мунтари ешқашан құрамада ойнамайтынын айтып уәде берді. 

Италияның "Интер" сапында ойнап жүріп, клубтық деңгейдегі біраз табысқа қол жеткізді, атап айтқанда, судетто, Италия кубогы, Чемпиондар лигасы. 2011 жылы "Сандерлендке" жалға берілді. Бір жылдан соң "Интерге" қайта оралғанымен, команда басшылары "Миланға" сатып жіберді.  

"Милан" сапында үш жылдай ойнап, Сауд Арабиясының "Әл-Иттихад" клубымен шарт жасасты. 2017 жылы Италияға қайта оралып, "Пескара" сапын толықтырды.  

2018 жылы "Депортивоның" футболшысы атанды. 

2019 жылы "Альбасетеге" ауысты. 
 
## Жетістіктері

### Клубтық

; Портсмут

* Англия кубогы: 2008

; Интернационале

* Италия чемпионы: 2008/09, 2009/10
* Италия кубогы: 2009/10
* Италия суперкубогы: 2008, 2010
* Чемпиондар Лигасы: 2009/10

### Халықаралық

; Гана құрамасы

* Африка ұлттары кубогының қола жүлдегері: 2008

## Мунтари қатысқан ірі турнирлер

*Африка Ұлттарының кубогы: 2008, 2012
* Әлем чемпионаты: 2006, 2010, 2014

## Сілтемелер
* Профиль 
* Профиль
* Профиль

Санат:Гана футболшылары
Санат:Гана Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Портсмут ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Сандерленд ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Әл-Иттихад Жидда ФК ойыншылары
Санат:Пескара ФК ойыншылары
Санат:Депортиво Ла-Корунья ФК ойыншылары
Санат:Альбасете ФК ойыншылары
Андре Айю

**Андре Айю** (; 17 желтоқсан 1989, Секлен, Франция) — франциялық және ганалық футболшы. "Гавр" клубы мен Гана құрамасының шабуылшысы. 2018 жылы Түркияның "Фенербахче" клубына жалға берілді. Карьерасында Франция, Англия, Түркия клубтарында ойнаған. Африка Ұлттары кубогының екі дүркін финалисі (2010, 2015 жылдары)

## Жетістіктері

; Марсель

* Француз лигасының кубогы (2): 2010/11, 2011/12
* Франция суперкубогы (2): 2010, 2011

; Гана

* Африка ұлттары кубогының финалисі (2): 2010, 2015
* Африка ұлттары кубогының қола жүлдегері: 2008

## Қатысқан турнирлері

* Африка Ұлттары кубогы: 2008, 2010, 2012, 2015, 2017
* Әлем чемпионаты: 2010, 2014

## Жеке өмірі
Әкесі — Абеди Пеле кәсіпқой футболшы болған,  ұзақ жылдар бойы (1981-1998 жылдар аралығында) Гана құрамасында ойнаған. Бауырлары Джордан Айю («Суонси Сити» (Англия) командасында,  Абдул Рахим Айю «Европа» (Гибралтар) командасында ойнайды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль
* Статистикасы

Санат:Гана футболшылары
Санат:Лорьян ФК ойыншылары
Санат:Арль-Авиньон ФК ойыншылары
Санат:Суонси Сити ФК ойыншылары
Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Фенербахче ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Санат:Франция футболшылары
Санат:Мюнхен 1860 ФК ойыншылары
Санат:Гана Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Наурызбай ауданы

**Наурызбай ауданы**  — Алматы қаласының әкімшілік-аумақтық бірлігі. 2014 жылы 2 шілде күні құрылды.

Наурызбай батыр ауданына Әуезов, Бостандық аудандарының бір бөлігі және Қарасай ауданының елді мекендер енді. Бұл - 6 976 гектар жер. Аудан халқының саны - 157 мың адам.

Осылайша, Наурызбай ауданының аумағы 6 967 га құрамына келесі елді мекендер: Қарағайлы, Құрамыс, Рахат, Қарғалы, Таусамалы, Ақжар, Тастыбұлақ, Таужолы, Шұғыла, Алты Алаш. Сонымен қатар, Әуезов ауданының құрамында болған Қалқаман-1, Қалқаман-2 "және" Қалқаман-3 шағын аудандары Наурызбай ауданына кірді.

Аудан аумағында алдын ала деректер бойынша ресімделуі:

* 590 шаруа қожалығы жалпы аумағы 2 133 га;
* 11 528 жер учаскелерін жеке тұрғын үй құрылысы және жеке қосалқы шаруашылықтардың, жалпы алаңы 1 741 га;
* 3 759 саяжай учаскелерінің жалпы ауданы 314 гектар;
* 143 жер учаскесі көп қабатты, көп пәтерлі тұрғын үй, жалпы ауданы 163 га;
* 961 жер учаскесі жалпы көлемі 1 052 га түрлерімен нысаналы мақсатын қоса алғанда, коммерциялық пайдалану;
* 1 565 га жерінде инфрақұрылымдық объектілері (жолдар, ЭБЖ), сондай-ақ ресімделген жер пайдаланушылар.

## Ауданның көшелері
### [[Бәйкен Әшімұлы Әшімов|Бәйкен Әшімов]] көшесі
**Әшімов көшесі**&nbsp;— Алматы&nbsp;қаласы Наурызбай ауданындағы "Қалқаман-2" ш.а.&nbsp;көше.

Бұрын бұл көшенің атауы Әуезов көшесі (Қалқаман) болған, бірақ мұндай көшесі&nbsp;қаланың орталық бөлігінде бар болғандықтан шатасу пайда болды. Алматы қаласының әкімдігінің және мәслихатының "28" қараша 2016 жылғы шешімімен Әшімов көшесі болып аталды[1].

### Мекемелер мен ұйымдар
* № 7 қалалық клиникалық аурухана;
* Almaty International School шетелдіктерге арналған жекеменшік мектеп, Әшімов к., 185;
* Иахоба куәгерлері діни бірлестігінің бас орталығы, Әшімов к., 187;
* "Алатау" шипажайы.
* ТК Тау Самал

### Көлік
* Автобус
* Маршрутка

### Медицина және денсаулық сақтау
* № 7 қалалық клиникалық ауруханасы;
* № 26 емхана, Таусамалы ш.а., Горозы&nbsp;к-сі 102;
* № 27 емхана, Дәулеткерей к-сі 100 А;
* № 36 емхана, Шұғыла ш.а. 340 А;

## Әкімдері
# Қуаныш Қашқымбаев (07.2014 - 05.2016)
# Сайран Сайфеденов (05.2016 - 05.2018)
# Санжар Тоғай (05.2018 - 05.2023)
# Назира Тоғызбаева (05.2023 бастап)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Шекарасы Наурызбай ауданы

Санат:Алматы аудандары
Кевин-Принс Боатенг

**Кевин-Принс Боатенг** (; 2 наурыз 1987, Аккра, Гана) — ГДР-де дүниеге келген ганалық футболшы, жартылай қорғаушы. .

Германияның түрлі жастағы құрамаларында ойнағанымен, ұлттық құрама деңгейінде доп тебетін жасқа жеткенде тарихи отаны Гананы таңдады. 2010, 2014 жылғы әлем чемпионатына қатысты да, тәртібінің нашарлығынан 2014 жылдан кейін құрамаға шақырылған жоқ.

## Статистикасы

## Жетістіктері

; «Милан»

* Италия чемпионы: 2010/11
* Италия суперкубогы: 2011

; «Айнтрахт»

* Германия кубогы: 2017/18

**«Барселона»**

* Испания чемпионы: 2018/19

## Қатысқан турнирлері
*2010 - Әлем чемпионаты
*2014 - Әлем чемпионаты

## Басқа да фактілер
Германиялық футболшы Жером Боатенгтің немере туысы. 2010 жылғы әлем чемпионатының топтық турниріндегі Германия-Гана матчында екеуі бір-біріне қарсы ойнады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Боатенг: «Я тот, кто есть, только благодаря работе» 

Санат:Гана футболшылары
Санат:Германия футболшылары
Санат:Герта Берлин ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары
Санат:Лас-Пальмас ФК ойыншылары
Санат:Айнтрахт Майндағы Франкфурт ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Дженоа ФК ойыншылары
Санат:Сассуоло ФК ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
Санат:Бешикташ ФК ойыншылары
Санат:Гана Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Дерек Боатенг

**Дерек Овусу Боатенг** (; 2 мамыр 1983, Аккра, Гана) — ганалық футболшы, жартылай қорғаушы. Гана Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.
## Жетістіктері
**Бейтар (Иерусалим)**
*Израиль чемпионы: 2006/07, 2007/08
*Израиль кубогы: 2008

**Гана құрамасы**
*Жастар арасындағы әлем чемпионаты: 2001 (финалист)

## Қатысқан турнирлері
*2001 - Жастар арасындағы әлем чемпионаты
*2006 - Әлем чемпионаты
*2010 - Әлем чемпионаты
*2012 - Африка Ұлттары кубогы
*2013 - Африка Ұлттары кубогы

## Басқа да фактілер
Ганалық тағы бір футболшы Кевин-Принс Боатенг және оның германиялық немере туыcы Жером Боатенгпен ешқандай туыстық қатынасы жоқ.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі
Санат:Гана футболшылары
Санат:Каламата ФК ойыншылары
Санат:ОФИ ФК ойыншылары
Санат:Панатинаикос ФК ойыншылары
Санат:Бейтар ФК ойыншылары
Санат:АИК ФК ойыншылары
Санат:Кельн ФК ойыншылары
Санат:Днипро ФК ойыншылары
Санат:Хетафе ФК ойыншылары
Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Санат:Эйбар ФК ойыншылары
Санат:Гана Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Стивен Аппиа

**Стивен Аппиа** (; 24 желтоқсан 1980, Аккра) — ганалық футболшы, жартылай қорғаушы. Гана Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.

## Жетістіктері

### Командалық

* Әлем чемпионы (17 жас): 1995
* Гана кубогы: 1996
* Гана чемпионы: 1997
* Италия кубогы: 2002
* Италия суперкубогы: 2003
* Түркия чемпионы: 2006/07
* Түркия суперкубогы: 2007

### Жеке

* 2004 жылғы Жазғы Олимпиаданың символикалық құрамына енді
* Ганадағы жыл футболшысы: 2005, 2007
* Түркиядағы жыл футболшысы: 2007

## Қатысқан турнирлері

* Африка Ұлттары кубогы: 2004, 2006
* Әлем чемпионаты: 2006, 2010
* Жазғы Олимпиада: 2004
* 17 жасқа дейінгі жастар арасындағы әлем чемпионаты: 1995

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Гана футболшылары
Санат:Удинезе ФК ойыншылары
Санат:Парма ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Брешиа ФК ойыншылары
Санат:Болонья ФК ойыншылары
Санат:Чезена ФК ойыншылары
Санат:Фенербахче ФК ойыншылары
Хамину Драман

**Хамину Драман** (; 1 сәуір 1986 жыл) — ганалық футболшы, жартылай қорғаушы. Гана Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 

## Жетістіктері

* Африка Ұлттары кубогының күміс жүлдегері: 2008

* Африка Ұлттары кубогының қола жүлдегері: 2010

## Қатысқан турнирлері

* 2006 — Әлем чемпионаты
* 2008 — Африка Ұлттары кубогы
* 2010 — Африка Ұлттары кубогы
* 2010 — Әлем чемпионаты

## Сілтемелер
* Профиль 
* Профиль

Санат:Гана футболшылары
Санат:Харт оф Лайонз ФК ойыншылары
Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары
Санат:Генчлербірлігі ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары
Рой Макаай

**Рюдольфюс «Рой» Антониюс Макай** (; 9 наурыз 1975 жыл, Вихен, Нидерланд) — нидерланд футболшысы, шабуылшы. Қазір "Фейеноорд" клубында шабуылшыларды жаттықтырады, және 13 жасқа дейінгі балалар командасының бапкері.

Нидерланд ұлттық құрамасында ойнаған. 2008 жылғы жазғы Олимпиадағы құрама капитаны ретінде барды.

## Жетістіктері

### Командалық
**Депортиво**

* Испания чемпионы: 1999/2000
* Испания кубогы: 2002

**Бавария**

* Германия чемпионы: 2004/05, 2005/06
* Германия кубогы: 2005, 2006
* Неміс лигасының кубогы: 2004

**Фейеноорд**

* Нидерланд кубогы: 2008

### Жеке

* «Алтын бутсы» иегері: 2003
* Испания чемпионатының үздік мергені: 2003

## Қатысқан турнирлері

* Еуропа чемпионаты: 2000, 2004
* Жазғы Олимпиадалық ойындар: 2008

## Ұлттық құрамадағы голдары

## Дереккөздер

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Витесс ФК ойыншылары
Санат:Тенерифе ФК ойыншылары
Санат:Депортиво Ла-Корунья ФК ойыншылары
Санат:Бавария ФК ойыншылары
Жаңаөзен қалалық әкімдігі

**Жаңаөзен қалалық әкімдігі** – Маңғыстау облысы аумағындағы әкімшілік бірлік.

## Географиялық орны
Әкімдікке қарасты аумақ барлық жағынан Қарақия ауданымен қоршалған.

## Әкімшілік құрамы
Қалалық әкімдікке 2 ауылдық округ пен 2 ауылдық әкімдіктегі 4 елді мекен қарайды:

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша әкімдікке қарасты халық саны 142458 адамды құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Маңғыстау облысы қалалық әкімдіктері
Джермейн Джонс

**Джермейн Джонс** (ағыл.*Jermaine Jones*; 3 қараша 1981, Франкфурт, Гессен) — германиялық және АҚШ-тық футболшы, жартылай қорғаушы. 
## Футболшы жайлы фактілер
*Германияның жастар құрамасында ойнаған, тіпті Германияның негізгі құрамасы сапында үш ойын да өткізіп үлгерді, бірақ 2009 жылы АҚШ құрамасында ойнауға шешім қабылдады.
*2014 жылғы әлем біріншілігінің топтық турнирінде Португалияға соққан голы әлем чемпионаттарының тарихындағы 2300-ші гол.

## Қатысқан турнирлері

* 2011 — Кокакаф Алтын кубогы
* 2014 — Әлем чемпионаты
* 2016 — Америка кубогы

## Жетістіктері

* КОНКАКАФ Алтын кубогының финалисі: 2011
* Америка кубогының жартылай финалисі: 2016

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль (''Fussballdaten.de'')

Санат:Германия футболшылары
Санат:АҚШ футболшылары
Санат:Айнтрахт Майндағы Франкфурт ФК ойыншылары
Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары
Санат:Блэкберн Роверс ФК ойыншылары
Санат:Бешикташ ФК ойыншылары
Санат:Нью-Инглэнд Революшн ФК ойыншылары
Санат:Колорадо Рэпидз ФК ойыншылары
Санат:Лос-Анжелес Гэлакси ФК ойыншылары
Айтуар (өзен)

**Айтуар ** – Байқоңыр алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерімен ағып өтеді. 

## Бастауы
Дүйсенбек (486 м) тауының солтүстік беткейлеріндегі бұлақтардың қосылуынан түзіледі. Ащылы өзеніне сол жағынан құяды. 

## Гидрологиясы
Ұзындығы 25 км. Өзен жағасы жарқабақты. Көктемгі қар суы және жер асты суларымен толығады. Сәуірде суы тасып, жаздың ыстық айларында қарасуларға бөлініп қалады. Өзен алабы жайылымдыққа, суы ауыз суға және мал суаруға пайдаланылады.

## Дереккөздер

 
Санат:Ұлытау ауданы өзендері
Санат:Торғай су алабы
Ұзынкөл

**Елді мекендер:**

* Ұзынкөл — Ақмола облысы Астрахан ауданындағы ауыл.
* Ұзынкөл — Ақмола облысы Егіндікөл ауданындағы ауыл.
* Ұзынкөл — Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданындағы ауыл.
* Ұзынкөл — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы ауыл.
* Ұзынкөл — Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы ауыл.
* Ұзынкөл — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
* Ұзынкөл — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл.
* ''Ұзынкөл'' — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы таратылған ауыл.

**Көл:**

* Ұзынкөл – Есіл алабындағы ағынды көл.
Андрей Алексеевич Кучерявых

**Андрей Алексеевич Кучерявых** (24 қыркүйек 1970) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы. 

Павлодар футболының түлегі. Қазақстан құрамасы сапында 1996-2000 жылдары жеті ойын өткізіп, 2000 жылы Пәкістанның қақпасына бір гол соқты (бұл ойында Қазақстан құрамасы 4:0 есебімен жеңіске жетті).

Карьерасында "Трактор" (қазіргі "Ертіс"), "Қайрат", "Аксесс-Голден Грейн" (Қазіргі "Қызылжар") командаларында доп тепті.

## Ойнаған клубтары


## Жетістіктері
* Қазақстан чемпионы: 1993, 1997, 1999, 2002, 2003
* Қазақстан кубогы: 1997, 1998

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Виталий Владимирович Евстигнеев

**Виталий Владимирович Евстигнеев** (8 тамыз 1985, Тараз, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Карьерасы
2017 жылы "Қайсар" футбол клубында азырақ уақыт доп тепті. Тараз футболының түлегі. Карьерасында "Қайсарға" дейін "Тараз", "Ордабасы", "Ақтөбе" клубтарында ойнаған.

2011 жылы Қазақстан құрамасы сапында үш кездесуде алаңға шықты. ЕУРО-2012 турнирінің іріктеуінде сырт алаңда Әзірбайжан қақпасына ұлттық құрамадағы жалғыз голын соқты. Бұл ойында Қазақстан 2:3 есебімен ұтылып қалды.

## Статистикасы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль 

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Файф

**Файф** (ағыл. *Fife*, шотл. *Fìobh*) - Шотландияның 32 округының бірі. Клакманнаншир и Перт-энд-Кинросс округтарымен шекаралас, алайда, сондай-ақ Данди-Сити, Сити-оф-Эдинбург және Фолкеркпен көпір арқылы байланыстырылған.

## Елді мекендер

thumb|left|250px|Файфтың елді мекендері

Санат:Файф
Санат:Шотландия түбектері
Санат:Шотландия округтері
Абердин-Сити

**Абердин-Сити** (ағыл. *Aberdeen City*, шотл. *Mòr-bhaile Obar Dheathain*) - Шотландиядағы 32 округтың бірі. Абердин қаласы мен маңайындағы жерлерді қосады. Абердинширмен шекаралас.

Санат:Абердин-Сити
Санат:Шотландия округтері
Airpods

**AirPods** – Apple корпорациясының сымсыз Bluetooth құлақаспаптары. Ол екі бөлек құлақаспаптардан тұратын, әрі пайдаланушыға өзара әрекеттесудің жаңа тәсілдерін қолдана алатын гаджет: мысалға,  бір ғана құлақаспапты құлақтан алғанда - музыка ойнауын тоқтатады (“пауза” атты функциясы), ал оның орнына қайтаруы - музыканың жалғастырып ойнауына әкеледі, екі рет түрту - Siri дауыстық көмекшіні іске қосады немесе музыканың ойнатуымен басқарады. AirPods құлақаспаптары ОС iOS 10 немесе одан да жаңа операциялық жүйелерінде жұмыс жасайтын Apple құрылғыларымен, және де macOS Sierra базасындағы дербес компьютерлер мен ноутбуктармен, watchOS базасындағы сағаттармен үйлесімді. Оған қоса, олар Bluetooth 4.0 желісін пайдаланатын басқа да әртүрлі құрылғыларымен дауыс бере алады. ОС Android құрылғыларында да “екі рет түрту” функциясы жұмыс істейді. 

## Тарихы
AirPods 2016 жылдың 7 қыркүйегінде iPhone 7 және Apple Watch Series 2 құрылғыларымен  бірге ұсынылды. Басында, Apple оны қазан айында сатылымға қоюды жоспарлады, бірақ кейін мерзімін жылдың аяғына аустырды. 2016 жылдың желтоқсанның 13-ші күнінен бастап онлайн сатуға тапсырыс берілді, ал 20-шы желтоқсаннан бастап олар Apple Store-да және реселлерде қол жетімді болды. Арнайы өз қабығы жиынтығысымен бағасы - 159 доллар США (шамасымен 150 мың теңге).

IOS 10.3 нұсқасы шығарылғанда, «Find My iPhone» қолданбасының көмегімен дыбысты белсендіру арқылы жоғалған AirPods-ты іздеу мүмкіндігі қосылды. 

2017 жылдың қыркүйек айында Qi сымсыз зарядтауды қолдайтын iPhone 8/8 Plus және iPhone X шығарумен қатар, осындай QI қабылдағышымен толықтырылған жаңа қабы қосылды. 

## Жабдық
thumb|оңға|Cақтауға және қуаттауға арналған қораптағы AirPods сымсыз құлақаспабы
Apple компаниясы ARM архитектурасында салынған өз Apple W1 чипін қолданып, оның батареядан қуат тұтынуды оңтайландыруға және Bluetooth 4.0 арқылы дыбыс беруді жүзеге асыруға мүмкіндік берді. 

Әрбір AirPod құлаққабы 4 грамм салмақ құрайды; олардың жиынтығында 38 грамм салмақты зарядтауға арналған қорап беріледі. AirPod заряды 5 сағат бойы пайдалануға жарамды.  Сондай-ақ, қорапта құлаққапты 24 сағат бойы қолдану үшін өз аккумуляторы бар және ол Lightning арқылы зарядталады. 

AirPods жаңартылған бағдарламалық жасақтамасына ие, бірақ жаңартулардың нақты схемасы белгісіз. Apple корпорациясы 2017 жылдың ортасында бағдарламаны 3.3.1-ден 3.7.2 нұсқасына дейін жаңартты.

## Сын
AirPods құлаққаптарының жоғары құны байқалды. Тестілеуден бұрын, бекітудің сенімділігі күмән тудырды, бірақ ол тестілеу барысында жойылды.  

Сондай-ақ, AirPods пайдаланбаған жағдайда да сақтауға және зарядтауға арналған қораптың заряды тез кемиді: жеке пайдаланушылар тәулігіне 30% қуат жоғалтқаны туралы хабарлайды.  Apple компаниясы 3.5.1 түйініне батареяны қосқан және пайдаланған кезде бірқатар мәселелерді шешкенін мәлімдеді. 

AirPods пайда болуымен басқа компаниялар сымсыз құлақаспап шығаруға келді. Атап айтқанда, осы сегменттегі жаңа өнімдер Sony мен Samsung Electronics шығарған болатын.

Санат:Apple Inc. жабдықтары
Ист-Эршир

**Ист-Эршир** (ағыл. *East Ayrshire*, шотл. *Siorrachd Inbhir Àir an Ear*) -  Шотландиядағы 32 округтың бірі. Норт-Эршир, Саут-Эршир, Дамфрис-энд-Галловей, Саут-Ланаркшир және Ренфруширмен шекаралас. Округ 1996 ж. Килмарнок пен Лаудун және Камнок пен Дун-Валли аймақтарының бірігуінен құралды.

## Елді мекендер

thumb|left|200px|Ист-Эрширдің елді мекендері

## Көрікті жерлері
*Лох-Дун өзені

Санат:Ист-Эршир
Санат:Шотландия округтері
Саут-Эршир

**Саут-Эршир** (ағыл. *South Ayrshire*, шотл. *Siorrachd Inbhir Àir a Deas*) - Шотландиядағы 32 округтың бірі. Ист-Эршир және Дамфрис-энд-Галловей округтарымен шекаралас. Округ 1996 ж. Кайл мен Каррик ауданының аумағында құрылды.

## Елді мекендер

thumb|left|200px|Саут-Эрширдегі елді мекендер

## Аралдар
*Эйлса-Крейг

Санат:Саут-Эршир
Санат:Шотландия округтері
Норт-Эршир

**Норт-Эршир** (ағыл. *North Ayrshire*  шотл. *Siorrachd Inbhir Àir a Tuath*) -  Шотландиядағы 32 округтың бірі. Ист-Эршир, Саут-Эршир и Ренфрушир округтарымен шекаралас. Сонымен қоса құрлықтық Арран аралын және Ферт-оф-Клайд шығанағындағы бірнеше аралдарды қосады. Округ 1996 ж. Каннингем ауданының аумағында құрылды.

## Елді мекендер

thumb|left|200px|Норт-Эрширдегі елді мекендер

## Экономика
Бұл округтың аумағында Хантерстон А и Хантерстон B атом станциялары орналасқан.

## Көрікті жерлері
*Бродик и Лохранза орта ғасырлық сарайлар.

Санат:Норт-Эршир
Санат:Шотландия округтері
Форт-Уильям (Шотландия)

**Форт-Уильям** (ағыл. *Fort William*, скотс. *Fort Weelum*, шотл. *An Gearasdan*) - Шотландияның солтүстігіндегі қала. Хайленд округының батысындағы ірі қала. Туристік орталық.

## География
Лох-Линн шығанағының солтүстік-шығысында, Британ аралдарының ең биік тауы Бен-Невистің бөктерінде орналасқан.

## Тарихы
1654-1655 жылдары осы жерде генерал Дж. Монк Килмали (ағыл. *Kilmallie*) бекінісін салған, бірақ ол біраз уақыттан кейін қиратылды. 1690 жылы қайта салынған қала Вильгельм III-нің (ағыл. *William III*) есімі берілді. Қаланы Мэрибург (ағыл. *Maryburgh*) деп те атайды.

1715 жылы және 1746 жылы якобиттердің екі шабуылына қарсы тұра алды.

1860 жылы бекініс бөлшектеніп, 1890 жылы теміржол мен станция құрылысы кезінде жер бетінен жойылды.

## Әдебиет
*MacCulloch, Donald B. (1971). *Romantic Lochaber*. Chambers.

## Сілтеме
*Map sources for Fort William, Highland

Санат:Шотландия қалалары
Аргайл-энд-Бьют

**Аргайл-энд-Бьют** (ағыл. *Argyll and Bute*, шотл. *Earra-Ghaidheal agus Bòd*) - Шотландиядағы 32 округтың бірі. Уэст-Данбартоншир, Перт-энд-Кинросс, Стерлинг және Хайленд округтерімен шекаралас.

## Ірі аралдар
*Бьют (Bute)
*Малл (Mull)
*Айлей (Islay)
*Джура (Jura)
*Лисмор (Lismore)
*Колл (Coll)
*Фладда (Fladda)
*Тайри (Tiree)
*Колонсей (Colonsay)

Малл аралы Роберт Льюис Стивенсонның «Ұрланған» романының кейіпкері теңізде ұзаққа созылған жолдан кейін осында оралды.

## Ірі елді мекендер

thumb|left|200px|Аргайл-энд-Бьюттің елді мекендері

## Көрікті жерлері
*Сталкер, Килхурн орта ғасырлық сарайлар
*Лох-Ломонд пен Троссахс ұлттық паркі (бірен-сараны округтың жерінде)

Санат:Аргайл-энд-Бьют
Санат:Шотландия округтері
Бауман

* Бауман – Ақмола облысы Егіндікөл ауданындағы ауыл.
* Бауман – Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы ауыл.
* Бауман – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
Талпын

* Талпын – Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы ауыл.
* Талпын – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
Майбалық (балық)

**Майбалық**, шемей ()  - тұқытәрізділер отряды, тұқылар тұқымдасына жататын балық.  

## Зоологиялық сипаты
* Ересектерінің ұзындығы 19–27 (31) см, салмағы 158–232 г. 
* Дене бітімі ұзынша келген, қабыршағы ұсақ.
* Астыңғы жақ сүйегінің жоғарғы жағы жалпақтау және үстіңгі жақ сүйегіне қарағанда шығыңқы.
* Басы мен арқа жағы қара түсті, көк түске құбылып тұрады. Екі бүйірі мен құрсақ тұсы күміс тәрізді ақ. Арқа және құйрық жүзбе қанаттарының жиегінде қара көмкерме сызығы бар.

## Көбеюі
Жыныстық жағынан 2–6 жылда жетіледі. Бұрын көпшілігі уылдырығын теңіздің жағалауларына, өзеннің сағасына шашатын. Қазіргі уақытта Сырдарияның төменгі ағысындағы көлдерде көбейеді. Уылдырығын (18,2-73,9 мың) мамыр-маусым айларында су температурасы 15°С болғанда, тереңдігі 0,5-2 м су түбіндегі тастарға шашады.  

## Қорегі
Шабағы алғашында планктонмен, кейін жәндіктермен, біркүндіктермен, кейде балдырлармен қоректенеді.

## Тіршілік ету аймағы мен өрісі
Қара, Каспий, Арал теңіздерінің су алаптарында таралған. Өрістейтін және тұщы суда кездесетін түрлері де бар. Қазақстанда екі түр тармағы: Каспий майбалығы (теңіздің оңтүстік-батысында кездеседі) және Арал майбалығы (қазір Сырдарияның төменгі ағысындағы көлдер (Қараөзекті қоса алғанда) табиғи ареалында) тіршілік етеді. Арал теңізінен кәсіптік балық ретінде 1960 жылдарға дейін көп ауланған. Қазір олардың саны жылдан-жылға азайып келеді.

## Дереккөздер
 

Санат:Тұқылар
Санат:Қазақстан фаунасы
Ботай Байзақов

Ботай Байзақов 1922 жылғы 23 ақпанда Қарағанды облысы қазіргі Бұқар жырау ауданының Энгельс атындағы шаруашылығы аумағында, шаруа отбасында дүниеге келген.

Ботай Қарағанды қаласындағы Жамбыл орта мектебінде оқып, бес сыныптық білім алады. Еңбек жолын Шет ауданының "Нұраталды" совхозында жұмыскер болып бастайды.

1942 жылдың 25 маусымында Шет ауданының әскери комиссариаты арқылы әскер қатарына шақырылады. Осы күннен бастап Ботай үшін әскери өмір басталады.

Б.Байзақов алғашқы соғыс қимылдарына барлаушы ретінде Москваның оңтүстік батысындағы аудандарда қатысады. 286-ші атқыштар дивизиясының 860-ші полкінде пулеметші, бронь талқандаушы (РПТР бағыттаушысы) және атқыштар бөлімінін, командирі болады.

Ботай соғыста батырлық пен батылдық танытып, қандай тапсырма болмасын жанқиярлықпен орындап, көзге түсті.

Белорус майданында, Друть өзенінен өту кезінде көрсеткен ерлігі үшін 1943 жылы III дәрежелі Даңқ орденімен марапатталды, ал 220 биіктік үшін болған соғыстағы ерлігі үшін II дәрежелі Даңқ орденімен марапатталды.

Соғыстағы ерліктері үшін ол "Қызыл Жұлдыз" орденімен, I дәрежелі Отан соғысы орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған.

Сұрапыл соғыс уақытында Б. Байзақовқа III дәрежелі Даңқ ордені екі мәртебе берілген. Негізінде, Даңқ орденінің статусы бойынша ең алдымен үшінші, екінші, соңында бірінші дәрежелі орден тапсырылуы керек еді. Бұл қателік 39 жылдан соң түзетіліп, Ботай Байзақовқа 1984 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығы бойынша I дәрежелі Даңқ ордені табыс етілді. Ол орден Германия жеріндегі танктерді жойғаны үшін берілді. Осылайша Б.Байзақов Даңқ орденінің толық иегері атанды.

Қаһарман жауынгер 1946 жылы әскер қатарынан босаған соң еліне, "Нұраталды" шаруашылығына оралып, өмірінің ақырына дейін осында тұрды. Зейнеткерлікке шыққанға дейін еңбек етті.

Батыр қрметіне Нұраталды ауылында бір көше Ботай Байзақов көшесі деп аталған.

Б. Байзақов 1995 жылдың 22 тамызында қайтыс болды. Нұраталды ауылдық округінде, Шона селосында жерленген.

Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері
Санат:Шет ауданы тұлғалары
Екатериновка

**Елді мекендер:**

**Қазақстан:**

* Екатериновка – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
* ''Екатериновка'' – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы таратылған ауыл.

**Башқұртстан:**

* Екатериновка – Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Анн ауылдық кеңесіне жатады.
* Екатериновка – Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Бажен ауылдық кеңесіне жатады.

**Өзен:**

* Екатериновка – Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Матросово

* Матросово – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты ауыл.
* Матросово – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
Александр Стюарт, Мар графы

**Александр Стюарт** (ағыл. *Alexander Stewart*; шам. 1375—1435), **Мар мен Гариох графы** (1404 ж. бастап) - Стюарттар әулетінен шыққан барон, шотландық биік таулар аймағының орталық билікке бағындыру қозғалысының көшбасшысы.

## Өмірбаяны
Александр Шотландия королі Роберт II-нің төртінші ұлы, Бьюкен графы, Александр Стюарттың ұлы.

1404 жылы Мар мен Гариох графинясы, Изабелла Дугласқа үйленіп, солтүстік шотландияның етегіндегі кең графтықты алды. Белсенді жауынгер, француз ханзадаларына бірнеше рет әскери көмек көрсетуді ұсынған және Бургундия герцогымен герцогы Льежге 1408 жылы әскери жорыққа қатысты.
thumb|left|200px|Александр Стюарттың елтаңбасы

Әкесінің саясатын жалғастыра отырып, Александр елдің таулы бөлігін орталық билікке бағындыру қозғалысының көшбасшысы болды. Бұл күреске Шотландия регенті, Олбани герцогы белсенді қолдау көрсетті. Таулы кландардың көшбасшысы Батыс Шотландияның таулы аймақтары мен Гебрид аралдарының жартылай тәуелсіз билеушісі - Аралдар лорды, Дональд Макдональд болды. 1411 жылы Олбани герцогы мен Аралдар лорды арасында солтүстік Шотландиядағы Росс графтығы үшін күрес басталды. Макдональдтың әскері Инвернессті басып алды да, Абердинге шабуыл жасады. Оларға Александр Стюарттың әскерлері қарсы тұрды. 1411 жылы 24 шілдеде Харлоу түбіндегі шайқас өтті, ол екі жаққа да шешуші жеңіс әкелмеді, бұл таулықтар мен орталық биліктің арасындағы теңгерімді көрсетті.

1420 жылы Мар мен Гариох графы Шотландияның жаңа регенті Мердок Стюартпен одақ құрды да, шотландық теңіз флотының адмиралы болып тағайындалды. Алайда, Яков I еліне қайтып келген соң, ол патшаның жағына шықты. Яков I елдің таулы бөлігін бағындыру саясатын жалғастырды. 1431 жылы Александр Стюарт Лохаберге жорыққы аттануға қамданды, бірақ батыс Шотландияның таулықтары Инверлохи түбіндегі шайқаста оны жеңді. Өлім мен тұтқындылықтан құтыла алған граф, шотланд тауларында ұзақ уақыт қаңғырғанна кейін өз иелігіне оралды. Инверлохидегі жеңіліс ұзақ уақыт бойы таулы кландарды патшалық биліктің басып алуын тоқтата тұрды.

Оның бір заңсыз ұлы бар: Томас Стюарт, Бьюкен графы, Джон Стюарттың жесірі Элизабет Дугласқа үйленген. Ол әкесі тірі болған кезде қайтыс болды. Сонымен қатар, Дуарттық Лахлан МакЛинге тұрмысқа шыққан бір заңсыз қызы - Джанет болды деп есептейді.

1435 жылы мұрагерсіз қайтыс болған Александр Стюарттың мүлкі Яков I-ге өтті.

## Сілтеме
*Мар графы, Александр Стюарт The Peerage.com сайтында 

Санат:Стюарттар

Санат:Стюарттар
Санат:Стюарттардың некеден тыс ұрпақтары
Варвара Владимировна Сошальская

**Варвара Владимировна Сошальская** (12 ақпан 1907, Санкт-Петербург — 15 шілде 1992, Мәскеу) — актриса, РКФСР-інің еңбек сіңірген әртісі (1939), РКФСР-інің халық әртісі (1971).

## Өмірбаяны
1907 жылдың 12 (25) ақпанында Санкт-Петербургте туған.

1929 жылы Ленинград сахна өнерінің техникумын бітіріп (жетекшісі С. Э. Радлов), Ленинград Жас театрында жұмыс істеп бастады (1935 жылдан С. Э. Радлов театр-студиясы, 1939 жылдан Ленсовет атындағы Ленинград театры). Ұлы Отан соғысы кезінде ВГКО фронттық концерт бригада сапында өнер көрсетті.

1942—1950 жылдары Калинин (1942-1944), Петрозаводск (орыс театры 1946-1949), Тула (1949-1950) театрларында жұмыс істеді.

1950-1991 жылдары — Моссовет атындағы театрдың актрисасы.

1992 жылдың 15 шілдесінде Мәскеуде қайтыс болған

## Театрлық жұмыстары
*Дездемона («Отелло», У. Шекспир)
*Любовь Семеновна Корюшко («Далёкое», А. Афиногенов, 1935)
*Васса («Васса Железнова», М. Горький, 1937)
*Джульетта («Ромео мен Джульетта», У. Шекспир)
*Гертруда («Гамлет», У. Шекспир, 1938)
*Лаура («Каменный гость», А. С. Пушкин, 1937)
*Миссис Чивли («Идеальный муж», О. Уайльд, 1940)
*«Ключи Берлина», М. Гус және К. Финн, 1940)
*Чайка («Адмирал Нахимов», И. В. Луковский, 1941)
*Кручинина («Без вины виноватые», А. Н. Островский)
*Баронесса Штраль («Маскарад», М. Ю. Лермонтов)
*Клавдия Петровна («Ленинградский проспект», И. В. Шток)
*Старуха («Они сражались за Родину», М. А. Шолохов)
*Настасья («Мое сердце с тобой», Ю. П. Чепурин)
*Фрау Шнир («Глазами клоуна», Г. Белл)
*Щербакова («Бабье лето», З. В. Чернышева)
*Мать («Дом на песке», Р. Ибрагимбеков)
*Мавра Тарасовна («Правда - хорошо, а счастье лучше», Островский)
*Рапаич («ОБЭЖ», Б. Нушич)
*Галина Степановна («Комната», Э. В. Брагинский)
*Веденеева («Женский стол в "Охотничьем зале"», В. И. Мережко)
*Сосипатра Семеновна («Красавец мужчина», А.Н. Островский, 1952)
*Ирэн Дюмон-Тери («Гражданин Франции», Д.Я. Храбровицкий)

## Марапаттары
"Құрмет белгісі" ордені (1939).

## Дереккөздер
Джеймс Стюарт, Фозергиллдік

**Джеймс Стюарт** (ағыл. *James Stewart*) - Александр Стюарт, Бьюкен графы мен Эханның қызы Мариотадан некесіз туған ұлы.

Ол Уимнан келген сэр Роберт Мензистің екінші ұлы Фозергиллдік сэр Александр Мензистің мұрагері және жалғыз қызы Джанеттаға үйленді. Джанет өзінің жері, Фозергиллді қайын атасы Александр Стюартқа 1379/80 жылы 28 қазанда берді. 1409 жылғы 24 желтоқсандағы хатта Джеймс Мар графы, Александр Стюарттың бауыры ретінде аталады. Ол сондай-ақ Атолл Стюарттардың ата-бабасы болып табылады, оның ішінде ең танымалы Гарт (Garth) Стюарттары.

Оның ұлы, Джон Горм Стюарт 1437 жылы Яков I-нің өлтірушілерін ұстап алғандардың бірі болды.

Санат:Стюарттар
Санат:Стюарттардың некеден тыс ұрпақтары
Шотланд-норвег соғысы

**Шотланд-норвег соғысы** — Шотландия патшалығы мен Норвегия патшалығының арасындағы 1262-1266 жылдары Шотландия жағалауынан бірнеше аралдардың даулы аумақтық үлестігіне байланысты болған қарулы қақтығыстар.

## Себептер мен алғышарттар
Норвегия патшалығының Гебрид аралдарына құқығын 1240 жылдары шотланд королі Александр II келіспеді. Ол ұзақ уақыт бойы Норвегиядан Гебрид аралдарын сатып алуды ұсынған болатын. Шотландияның барлық ұсыныстарына Норвегия королі Хакон Хаконарсон әрдайым бас тартып отырды, нәтижесінде 1262 жылы шотланд тағына отырған Александр ІІІ, егер Хакон аралдарды сатуға келіспесе, оларды күшпен тартып алатындығы туралы ультиматум жариялады.

## Әскери іс-қимылдар барысы
Александрдың талаптарына жауап ретінде, Хокон ірі флот жинады (шамамен 120 әскери кеме) және 12 мыңдық (шамамен алғанда) әскерімен шотландық иеліктерін қорғау үшін Норвегиядан шықты. Арран аралына келіп, дауылды маусымның басталуына дейін созбақшы болған Александр III-мен келіссөз жүргізе бастады. Қарсыластың жоспарын түсінгенде, норвег патшасы бірінші болып шабуыл жасады, бірақ оның флоты қатты дауылға ұшырап, елеулі шығындарға ұшырады, нәтижесінде Хокон шегінуге мәжбүр болды. 1263 жылы норвегтер тағы да Шотландияға шабуыл жасауға тырысты, бірақ Ларгс түбіндегі шайқаста жеңіліске ұшырады. Бұл шайқас, ең үлкен және ең қанды емес, соған қарамастан Шотландияның соғыста нақты жеңісін білдірді. Хокон әскерімен Оркней аралдарына аттанды, сонда ол кенеттен 1263 жылы желтоқсанда қайтыс болды. Хаконның мұрагері Мэн және Гебрид аралдарын Александр III-ге беруге мәжбүр болды, бірақ ол Оркней мен Шетланд аралдарын өзінде сақтап қалды.

## Соғыстың аяқталуы
1264 жылға қарай Шотландияның Гебридтерді басып алғанына қарамастан, соғыс ресми түрде 1266 жылы Пертте бейбітшілік туралы келісімнің жасалуымен аяқталды. Оның шартына сәйкес шотландықтар Гебридті 4000 белгісіне біржолғы төлеммен және жылына 100-ге жуық жүйелі төлеммен сатып алды.

## Тағы қараңыз
*Ларгс түбіндегі шайқас

## Көркем әдебиетте
*Сигрид Унсет. «*Хествикеннен келген Аудунның ұлы - Улав*» (1925)

Санат:Шотландия соғыстары
Санат:Норвегия соғыстары
Санат:XIII ғасыр соғыстары
Анатолий Александрович Алексеев

**Анатолий Александрович Алексеев** (5 мамыр 1909, Иркутск — 22 қаңтар 1988, Ялта) — актер.

## Өмірбаяны
1933 жылы Ленинградтық ТРАМ-дағы техникумды бітірген.

1933-1934 жылдары - Ленинградтық ТРАМ актері.

1935-1941 жылдары - Ленин комсомолы атындағы Ленинградградтық театрдың актері.

1941-1945 жылдары - Алматыдағы ЦОКС актері.

1945 жылдан - "Ленфильм" киностудиясының актері.

## Дереккөздер
Баллиолдар

**Баллиолдар (Бэллиолдар)** (ағыл. *Balliol*) — XIII және XIV ғасырдың басында Шотландия патшалығының тағына ие болған ағылшын-шотландық ақсүйек әулеті.

Баллиол әулетінің негізін қалаушы - нормандық рыцарь Ренар де Байель (фр. *Renard de Bailleul*), Англияға 1066 жылы Вильгельм Жаулаушының әскерімен бірге келген. Оның ұлы және мұрагері Бернард де Байельге патша Дарем мен Нортумберлендтен жер берді. Ол Барнард қорғанын салып, 1-ші Барнард-Касл бароны атанды.

5-ші Барнард-Касл бароны, Джон де Баллиол, 1223 жылы Шотландияның оңтүстік-батысындағы ауқымды кельттік Галлоуэй графтығының мұрагерлерінің бірі, Галлоуэйлік Дерворгилаға үйленді. Джон Баллиол және оның әйелі Оксфорд университетінің алғашқы колледждерінің негізін қалаушысы ретінде танымал. Дерворгила анасы, Шотландық Маргарита жағынан шотландық королдер Малкольм IV мен Вильгельм Арыстанның інісі Хантингдондық Дәуіттің немересі. Бұл Дерворгилдың ұлы Иоанн Баллиолға 1290 жылы Данкельд әулетінің соңғы өкілі, ханшайым Маргарита қайтыс болғаннан кейін шотланд тағына талап етуге мүмкіндік берді.

## Шотландия королдері
*Иоанн I Баллиол, 1292—1296 жылдары Шотландия королі болды, оны Англия королі Эдуард I Плантагенет тақтан тайдырды.
*Эдуард Баллиол, 1332—1336 жылдары Шотландия королі болды, Иоанн I-нің ұлы, Брюстер әулетінен шыққан король Дәуіт II-нің таққа талаптарына келіспеді.

Эдуард Баллиолдың балалары болмаған және 1367 жылы қайтыс болғаннан соң, Баллиол әулеті өмір сүруін тоқтатты. Олардың есімін Оксфордтағы ең ескі колледждердің бірі - Баллиол колледжі мәңгі есте қалдырды.

## Дереккөздер
*Stell, G. P., «Balliol, Bernard de (d. 1154x62)», *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2004.
*Stell, G. P., «Balliol, Bernard de (d. c.1190)», *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2004.
*Stell, G. P., «Balliol , John de (b. before 1208, d. 1268)», *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2004.

Санат:Баллиолдар
Игорь Павлович Боголюбов

**Игорь Павлович Боголюбов** (9 қараша 1930, Ленинград — 4 мамыр 1989, сол жерде) — актер.

## Өмірбаяны
Кинорежиссер Павел Павлович Боголюбовтың ұлы (1904-1956).

1954 жылы Игорь Боголюбов А.Н. Островский атындағы Ленинградтық театр институтын, одан кейін екі жыл Волков атындағы Ярославльдық драма театрының актері болды.

1957 жылдан — «Ленфильм» киностудиясының актері.

Санкт-Петербургтегі Серафимов мазарында жерленген.

## Дереккөздер
Халидон-Хилл түбіндегі шайқас

**Халидон-Хилл түбіндегі шайқас** (ағыл. *Halidon Hill*; 19 шілде 1333 жылы) — Шотландия тәуелсіздігі үшін соғысындағы шайқастардың бірі. Бұл шайқаста шотланд әскерінің жеңіліске ұшырауы Англияға уақытша бағынуға әкелді.

## Шайқас алдындағы әскери іс-әрекеттер
Эдуард Баллиолдің экспедициясының алғашқы табысы, 1332 жылы Шотландия королі оны тәж кигізу жорасымен нығайтылған, жақын арада Дәуіт II-нің тарапкерлерінің іс-әрекеттері тоқтатылды: Шотландия регенті, Арчибальд Дуглас Дәуіт II-нің кәмелет жасына томаған кезінде 1332 жылы 17 желтоқсанда Аннан түбіндегі шайқаста Баллиолдың күшін жеңіп, оны көп ұзамай елден қуып шықты. Ақшасыз және армиясыз қалған Эдуард Баллиол Англия патшасы Эдуард III-нің көмегіне жүгінді. Англия осы уақытта Шотландиямен бейбітшілік орнатқанына қарамастан, Эдуард III мүмкіндікті пайдалана отырып, Нортгемптондық келісімсөзді бұзды. 1333 жылдың көктемінде ағылшын әскерін Эдуард III-нің басшылығымен Шотландияға шабуыл жасап, Шотландияның ең маңызды шекара бекінісі және елдің ең үлкен теңіз порты - Берик-апон-Туидты қоршауға алды. Арчибальд Дугластың (Нортумберлендтің басып кіру және ағылшын патшайымының тұтқындау қаупі) шатастыратын әрекеттері ешқандай нәтиже бермеді: Эдуард III Берикті қоршауын жалғастырды. Екі айлық қорғаудан кейін, Бериктің гарнизоны, егер 20 шілдеге дейін шотланд әскері қамаудан босата алмаса, капитуляцияға келісті. Арчибальд Дуглас Берикді босатуға мәжбүр болды.

## Екі жақтың ұстанымдары
1333 жылы 19 шілдеде шотланд әскері Берикке келді. Эдуард III-нің әскері Халидон-Хилл белесінде, қалаға апаратын жолдың үстінде, төрт баталия құрылған лагерде орналасты. Арчибальд Дугластың ағылшындарға шабуылдан басқа ешқандай амалы болған жоқ, әйтпесе Берик гарнизоны келісімге сәйкес келесі күні берілуге дайын болды. Шотланд әскері де регент Дуглас басқарған төрт баталияға бөлінді; Роберт, Шотландияның стюарды (ол небәрі он жеті жаста еді), оның ағасы сэр Джеймс Стюарттың көмегімен; Морей графы, ұлы Рэндолфтың ұлы, екі ардагер Джеймс және Саймон Фрейзерлер көмектесті; және Росс графы.

## Шайқастың барысы
thumb|right|250px|Халидон-Хилл түбіндегі шайқас алаңындағы ескерткіш
Шотландықтарға алдымен батпақтан өтіп, сосын жаяу жүріп белестің баурайындағы ағылшындарға шабуылдауға тура келді. Ағылшын садақшылары шабуылға шыққан жау әскерін тез тырқыратып тастады, ал Эдуард III-нің жаяу әскерінің шабуылы шотландықтарды талқандауды аяқтады. Арчибальд Дуглас пен бірнеше шотландық графтар қаза тапты. Шотландықтардың әскери шығыны апатты болды: қаза тапқандар 4,5 мыңнан астам адамды құрады, ағылшындарда 14-15 ғана. Келесі күні Берик берілді.

## Халидон-Хилл түбіндегі шайқастың маңызы
Шотландиядағы билік Эдуард Баллиолға ауысты, ал елдің бүкіл оңтүстік бөлігін ағылшын әскері басып алды. Бұл шайқастың маңыздылығы 100 жылдан астам уақыт бойы Шотландияның оңтүстік аймақтарын басқаруға мүмкіндік беретін ағылшын әскері мен флотының негізіне айналған Берикті ағылшындардың жаулап алуы болды. Ағылшын королдерінің Берикті иелену шотланд тағына деген талаптарының белгісі болды.

Санат:Шайқастар
Санат:Шотландия шайқастары
Санат:Англия шайқастары
Ольговка

**Елді мекендер:**

**Қазақстан:**

* Ольговка – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.

**Башқұртстан:** 

* Ольговка – Башқұртстанның Давлекан ауданындағы ауыл.
Новое

* Новое – Қостанай облысы Сарыкөл ауданындағы ауыл.
* Новое – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
* Новое – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы ауыл.
Константин Георгиевич Старостин

**Константин Георгиевич Старостин** (21 мамыр 1914 — 10 қаңтар 1985) — актер.

## Өмірбаяны
1914 жылдың 21 мамырында туған.

1931 – 1933 жылдары Бірінші сағат зауыты қарамағындағы дәл механика трестіндегі ФЗУ мектебінде оқыған.
 
1934 – 1937 жылдары -Рабфакте, одан кейін мединституттағы 2-нші спорт тобында оқыды.

1933 - 1934 жылдары И. А. Лихачев атындағы зауытта жұмыс істеді. 

1937 – 1941 жылдары - Мосфильм киностудиясының актері. 

1941 жылдан - Тбилиси киностудиясының актері. 

1942 – 1944 жылдары - Алматыдағы ЦОКС актері. 

1945 – 1951 жылдары – Мемлекеттік киноактер театр труппасына қабылданды.

1941 - 1964 жылдары Мосфильм киностудиясында режиссер ассистентері мен актерларының келісім-шарттарымен жұмыс істеді. 

1964 жылдан - Тәжікфильм киностудиясының екінші режиссері.

1966 жылдан Өзбекфильм киностудиясының режиссері.

1968 – 1977 жылдары -Мосфильм киностудиясының режиссері.

1985 жылдың 10 қаңтарында қайтыс болды.

## Дереккөздер
Бұл Шұғылада болған еді

**«Бұл Шұғылада болған еді»** — толық метражды көркем фильм. 1955 ж. Алматы көркем және хроника фильмдер студиясы шығарған.

## Сюжеті
Сюжет бойынша Телғара Темірбеков «Шұғыла» колхозында жиырма жыл бойы төрағалық қызмет атқарады. Ол өзінің алғырлығы мен білгірлігі арқасында колхоз ұйымдастырып, оның экономикалық тұрғыдан орнығуына бар күшін салып, аудандағы үздік колхоздардың бірі етуіне еңбек етеді. Алайда жылдар өте келе Телғара қатты өзгереді. Дандайсып, колхоздағыларға құлақ асудан және сыйлаудан қалады. Айналасын жағымпаздармен қоршайды. Бұның бәрі колхоздың күйреуіне әкеп соғады: мал өлімі көбейіп, астық өнімдерінің түсімі азаяды. Жас агроном Бақытжан, фельдшер Ксюша Телғара Темірбековпен күреуге бел буады.   Оларды райком партиясының хатшысы Рүстемов қолдайды. Орынды айтылған сынды қабылдаған Телғара Темірбеков қателескенін мойындайды.

## Рөлдерде
*Телғара Темірбеков — Ыдырыс Ноғайбаев
*Бақытжан — Кененбай Қожабеков
*Бухгалтер — Серке Қожамқұлов
*Ажар — Сәбира Майқанова
*Майра — Бибігүл Төлегенова
*Жанас — Елубай Өмірзақов

## Дереккөздер

Санат:КСРО кинодрамалары
Санат:Қазақфильм фильмдері
Ресей мемлекеттік мұнай және газ университеті

**И. М. Губкин атындағы Ресей мемлекеттік мұнай және газ университеті (ұлттық зерттеу университеті) - ресейлік мұнай-газ қоғамдастығы (студенттер арасында бар лақап "керосинка") Ресейдің** ең басты жоғары оқу орны ("мамандар ұстаханасы") . 1930 жылғы&nbsp;17 сәуірде Мәскеу тау-кен академиясының базасында құрылған. "1945 жылы Еңбек Қызыл Ту орденімен, 1980 жылы — "Октябрь Революциясы"&nbsp;орденімен, 2000 жылы&nbsp;Вьетнам Социалистік Республикасының&nbsp;"Халықтар достығы" орденімен, 2010 жылы — Вьетнам Социалистік Республикасының&nbsp;III дәрежелі Еңбек орденімен марапатталған. "2010 жылы ұлттық зерттеу университеті мәртебесін алды.

## Дереккөздер

Санат:1930 жылы құрылған жоғарғы оқу орындары
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденімен марапатталған ұйымдар
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Песчанка

* Песчанка – Абай облысы Бородулиха ауданындағы ауыл. 
* Песчанка – Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы ауыл. 
* Песчанка – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.
* Песчанка – Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданындағы ауыл.
Макарьевка

**Елді мекен:**

* Макарьевка – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.

**Өзендер:**

* Макарьевка (Григорьевка) – Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
* Макарьевка – Ресейдегі өзен. Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.