open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Клаустрофобия

**Клаустрофобия** ( – "жабық кеңістік" және басқа -  – "қорқыныш") — патологиялық симптом, жабық немесе тар кеңістік фобиясы. Фобияның бұл түрі және агорафобия кең танылған патологиялық қорқыныштардың бірі.

## Клаустрофобияның клиникалық суреті
Ауру адамды терезесі аз немесе тар бөлмеде, ғимаратта қалса оны үрейлену сезімі билейді. Ондай адамдар есікке немесе бөлмеден шығуға болатын жерлерге жақын жүреді. Егерде белгілі бір жағдайларда жабық кеңістіктен шығуға болмаса (лифт,ұшақ,поезд вагоны) қорқыныш сезімі өрши түседі. Әдеттегідей, ауру лифтті пайдаланғанның орнына баспалдақты жөн көреді және де тығыз, үлкен адамдар тобынан алшақ жүруге тырысады. Клаустрофобияның пайда болу себебі бала кезде болған психикалық зақымға, бастан өткерген қауіпті жағдайларға немесе адамның әлсіз психикасына байланысты болуы мүмкін. Ұстама кезінде пайда болатын симптомдар:
* Қатты жүрек соғысы
* Ешқандай физикалық қысымсыз алқыну
* Естен танудың алдындағы кезең
* Бас айналу
* Тершеңдік
* Қалтырау
* Қауіпті жеңе алмау сезімі
Басқа фобияларға қолданылатын психотерапиялық әдістер клаустрофобияға да қолданылады. Көбінесе бихевиоризм кезінде келесі емделу әдістері пайдаланылады:
# Емделуші релаксация дағдыларын, өзінің физикалық күйзеліс қалпын сақтай алуды және жағымсыз ойлардан аулақ болуды үйренеді.
# Кезең бойынша емделушінің өзі үшін қорқынышты жағдайға түсуі (имплозивтік терапия).

## Дереккөздер

Санат:Фобиялар
Ирина Викторовна Чащина

**Ирина Викторовна Чащина** – (24 сәуір 1982 жыл, Омбы қаласы) – ресейлік спортшы, көркем гимнастиканың шоқ жұлдызы. Әлем чемпионы, 2004 жылғы *[[Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындарының]]* күміс жүлдегері, көркем гимнастикадан спорт шебері. Бүкілресейлік көркем гимнастика федерациясының вице-президенті.  

## Спорттағы өмірі
Алты жасынан бастап, көркем гимнастикамен шұғылданады.  Алғашқы жаттықтырушысы – Арайс Елена Николаевна. 4 жылдан кейін, ол Ресейдің еңбек сіңірген жаттықтырушысы – Штельбаумс Вера Ефремовнаның қол астында жаттығады. 12 жасынан бастап Ресей құрама командасының мүшесі болып, Мәскеу қаласында көптеген жиындардың қатысушысы атанған. Ең алғашқы жеңісі, ТМД Спартакиадасында алтын медальдің иегері атануы.  

1999 жылдың маусымынан бастап, Ирина Чащина, Вингер Иринаның қол астында жаттығады. Сол кездерден бастап, оның Ресей құрама командасында өнер көрсетуі бастау тапты.  

2004 жылы Афинада өткен  XXVIII жаздық  Олимпиада ойындарында Ирина күміс медальдін иегері атанды. 

## Халық қызметінде
26 жасынан бастап, Ирина Москва қаласындағы спорт және туризм орталығының басшысы болды. Ал 2011 жылдың 28 ақпанында, Ирина өз қалауымен жұмыстан шықты. 

## Спорттағы жетістіктері
* 1999 жылы Испанияда өткен, бүкіл Еуропа чемпионатының бас жүлдегері.
* 1999 жылы, Жапонияда өткен бүкіләлемдік жарыста Ресей құрама командасымен өнер көрсетуінде, алтын медаль иегері.
* Афинада өткен  XXVIII жаздық Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері.
* 2001 жылы Австралияда өткен жарыстың 1 орын жүлдегері. 
* 2001 жылы, Сан – Францискода, « Invitational»  атты халқаралық жарыстың  1 орын иегері.
* 2002 жылы Нидерландыда өткен халқаралық жарыста, скакалкамен өнер көрсетуде алтын медаль жүлдегері. 
* 2002 жылы Берлинде өткен халқаралық жарыста, шеңбер және булавамен өнер көрсетуде алтын медаль иегері.

## Жеке өмірі
2001 жылдың аяғында, Ирина бизнесмен Евгений Архиповқа тұрмысқа шықты. Евгений Архипов Дмитрий Медведевтің жан досы. Ирина мен Евгенийдің үйлену тойында, бас қонақ атағына Д.Медведев пен оның жары ие болды.

## Дереккөздер

Санат:Омбыда туғандар
Санат:II дәрежелі Отан алдындағы еңбегі үшін ордені медалінің иегерлері
Санат:Ресейдің еңбек сіңірген спорт шеберлері
Санат:Омбы тұлғалары
Санат:Омбы спортшылары
Санат:Ресей көркем гимнастикашылары
Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Қоңыртөбе (тау, Қарағанды облысы)

**Қоңыртөбе** – Итжон тауларының батыс бөлігіндегі шоқылы тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы Қарақұдық ауылының оңтүстік-шығысында 5 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 588 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км.

## Жер бедері
Беткейі көлбеу келген. Солтүстігінде Жетіқұдық, оңтүстігінде Ақбала, батысында Үш келіншек қоныстары жатыр.

## Өсімдігі
Сортаңды қызғылт қоңыр қиыршық топырақ жамылғысында селеу, қызғылт селеу, жусан, өлең, сұлыбас, бетеге, т.б. өседі.

## Дереккөздер

Санат:Бұқар жырау ауданы таулары
Тэкада Нобутара

Такэда Нобутара (11 ақпан 1493 - 27 наурыз 1574) - Сэнгоку дәуірінің мемлекеттік әскери қайраткері. Такэда тегінің 18-басшысы және Каи (1507—1541) ауданының даймесы. 

## Өмірбаяны
Такэда (1491—1507) әулетінің 17-басшысы Тэкада Нобуцун атты әкесінің бірінші баласы және мұрагері.   

1507 жылдың мамыр айында әкесінің өлімінен кейін 14 жасар Тэкада Нобутор Тэкада тегінің жаңа басшысы және Каи ауданының даймесы атанды. 

1521 жылдың қазан айында Тэкада Нобутор Иидагавара Фукусима Хего шайқасында Имагава Удзитика атты қолбасшыны жеңген. 1528 жылдың шілде айында Насинонокидайра шайқасында Ходзе Удзицунды жеңген. 1531 жылдың наурыз айында Сиокава но гавара шайқасында Сува Ерисигэ атты адамды ойсырата жеңген. 1536 жылы өзінің Хирага Гэнсина атты көтеріліс жасаған вассалына қарсы шыққан. 

Тэкада Нобутор Синано және Сурага атты аудандарды өзіне бағындыруға тырысқан.

Ол өзінің бірінші ұлы Харунобу Нобутара атты адамға қарағанда екінші ұлы Нобусигэ атты ұлын өз мұрагері қылғысы келген. 1541 жылы Сингэн Тэкада атты әкесінің вассалдарымен бірге Нобутор билігіне қарсы көтеріліске шықты. 

1536 жылы Такэда Нобутора өзінің көтеріліс бастаған Хирага Гэнсин атты вассалына қарсы шығады.  

Такэда Хирага вассалмен кездеседі, бірақ оған шегінуге тура келеді. Алайда, оның 15 жасар болашақ баласы Такэда Сингэн ол шегінген әскерге сұранады. Олар сарайдан ұзаған соң, Такэда Сингэн әскерін бастап көтерілісшінің сарайына бет бұрады. Сарайдың қорғаушылары мұндай әрекетке дайын болмай, кері шегінеді, ал Хирага Гэнсин вассалды өлтіреді.  

Нобутора Харунобу атты үлкен ұлына қарағанда, Нобусигэ деген кіші ұлын мұрагерлікке лайық деп санайтын. 1541 жылы Такэда Сингэн вассалдардың көмегімен өз әкесіне қарсы шығады және оны Каи жеріне қуып жібереді. Такэда Нобутара Суруга ауданына қарай қашады сол жерде Имагава Исимото деген дайменің үйінде өзіне орын табады. 

## Қазасы
1574 жылдың наурыз айында 81 жасар Тэкада Нобутор Синано ауданында жан тапсырған. Кофу қаласындағы Дайсендзи ғибадатханасында жерленген.

## Дереккөздер
Тернбулл С. «Самураи», Москва, «АСТ», 2008 г. ISBN 978-5-17-040815-3, ст. 73

Санат:Даймелар
Санат:1493 жылы туғандар
Санат:1574 жылы қайтыс болғандар
Диего Годин

**Диего Роберто Годин Леаль** (; 16 ақпан 1986, Росарио) — уругвайлық футболшы, "Кальяри" клубының және Уругвай ұлттық құрамасының қорғаушысы.

## Мансабы
Диего Уругвай елінде футбол ойнап бастады, ал 17 жас шамасында «Серро» клубының атынан ең алғаш ойының көрсетті. «Серро» клубында 3 маусым өткізіп, 63 кездесуде ойын көрсетіп, 6 доп соқты. 2006 жылдың басында «Насьональ» клубымен келісім-шартқа отырған болатын. Ол «Насьональ» клубының сапында бір жыл өткізіп, Испанияға жол тартқан еді. 2007 жылы тамыз айында «Вильярреал» клубына көшті.

## Жетістіктері

### Командалық
**Насьональ**

* Уругвай чемпионы: 2007

**Атлетико Мадрид**

* Испания чемпионы: 2013/14
* Испания кубогы: 2012/13
* Еуропа Лигасы (**2**): 2011/12, 2017/18
* УЕФА суперкубогы (**3**): 2010, 2012, 2018
* Чемпиондар Лигасының финалисі (**2**): 2013/14, 2015/16
* Испания суперкубогы: 2014

**Уругвай құрамасы**

* Америка кубогы: 2011

### Жеке

* Уругвайдағы жыл футболшысы: 2014, 2015
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилц («Атлетико Мадрид» ФК сайтында) 
Санат:16 ақпанда туғандар
Санат:1986 жылы туғандар
Санат:Росариода (Уругвай) туғандар
Санат:Уругвай футболшылары
Санат:Уругвай Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Серро ФК ойыншылары
Санат:Насьональ Монтевидео ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша футболшылар
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Кальяри ФК ойыншылары
Құмбауыроба тауы

**Құмбауыроба** – Аққұмсағыз құмының солтүстік-шығысындағы тау.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Темір ауданы Шұбарқұдық кентінің оңтүстігінде 25 км жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 292 м, салстарымалы биіктігі 42 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 9 км-ге созылған, енді жері 4 км. Беткейі көлбеуленіп, жонды белеске ұласады. Шығысында Қарағандысай сайы, оңтүстігінде Төрткіл тауы, батысында Ақтоғай қыстауы жатыр.

## Өсімдігі
Сортаң, бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында көкпек, бұйырғын, жусан, боз, селеу, т.б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Темір ауданы таулары
Мира (жұлдыз)

Ми́ра (ο Cet, Омикрон Кита) — Кит жұлдыздар тобындағы қос жұлдыз.Оның  құрамында қызыл дәу Мира А  және ақ ергежейлі Мира В бар.Мираға дейінгі қашықтық -
Мираға дейінгі қашықтық — 417 жыл ± 14 %. Компоненттер 70 а. б. қашықтық шамасында, орбиталық период 400 жыл шамасында.

Мира А — ауыспалы жұлдыз, жұлдыздар мирида тобына ат береген. Оның периоды 332 күн. 
Мира B дәуден ағатын ыстық дискондық заттармен араласта орналасқан.

## Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B0_(%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B0)
Қотыртас (тау)

**Қотыртас** – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде, Ақсу-Аюлы ауылынан солтүстікке қарай 20 км жерде орналасқан. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай Алабұға және Талды өзендері аралығында  30 км-ге созылып жатыр, енді жері 7-8 км. Абсолюттік биіктігі 1071 м (Қазығұрт тауы).

## Жер бедері
Сай, жыра, шатқалдармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс беткейлерінде қорымтастың мол үйінділері кездеседі.

## Геологиялық құрылымы
Тас көмір жүйесінің гранитоид жыныстарынан түзілген.

## Өсімдігі
Шала дамыған қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, боз, қараған, т.б. бұталар өседі.

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы таулары
Чукот түбегі

**Чукот түбегі** (Чукотка) – Еуразия материгінің шеткі солтүстік-шығысында орналасқан түбек. Солтүстік жағынан Солтүстік Мұзды мұхиттың Чукот теңізімен және оңтүстік жағынан Тынық мұхитының Беринг теңізімен шайылып жатыр. Аляскадан шығыстағы жіңішке Беринг бұғазымен бөлініп жатыр. Түбектің шығыс жағалауында Аракамчечен аралы орналасқан.

Бұл батыстық жарты шардағы Азияның жалғыз континентальдық бөлігі.

## Географиялық орны
Түбектің территориясы Ресей Федерациясының субъектісі Чукот автономиялық аймағына кіреді: түбекте Провидендік және Чукот ауданы орналасқан.

## Тарихы
Түбектің атын 1728 жылы В.Беринг Чукоткада тұратын чукчалардың құрметіне қойған.

## Жер бедері
Чукот түбегінің көп бөлігін биіктігі 1000 м-ге дейін жететін таулы өлкелер алып жатыр.Таулы алқаптар Чевтакан, Эргувеем, Нунямоваам өзендерінің аңғарларымен бөлінген. Провидения бухтасының жанындағы ең биік жерлер Сенявиндік биіктіктер деп аталады (Исходная тауы, 1194 м - Чукот түбегінің ең биік жері). Бұл түбекте жазық жерлер сирек кездеседі және де олар үлкен мүйістердің жанында орналасады.

## Климаты
Климаты қатаң, жағаулауларында – теңізді, ішкі аудандарында – шұғыл континенттік. Қыс 10 айға дейін жалғасады. Жер-жерде мәңгі тоң таралған. Жібіген тоңдар тек ірі өзендердің төменгі ағыстарында және термокарсттық өзендердің астында кездеседі. Қатқан, мұздай түрлерінің температурасы таулы жоталарда −10°С, ал өзен аңғарларында −6°С жетеді. Негізінен температура Провидения бухтасында көтеріледі.

## Өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Чукот түбегінің территориясы тундра зонасына толығымен еніп жатыр. Ормандар мүлдем кездеспейді. Көбінесе арктикалық талдар, көкжидек пен мүкжидек, төрт қырлы кассиопия кездеседі және олардың биіктіктері 5-тен 20 см-ге жетеді, ал қайың, альпілік толокнянка, лапландық диапенсия сирек кездеседі. Өзен аңғарларында алқаптық бұталар, талдардың өзге түрлері, ольховника өседі. Мүк пен қына жиі таралған. Түбекті ақ түлкілер мен қасқырлар, ақ қояндар, ұзын құйрықты саршұнақтар, солтүстік бұғылар көптеп мекен етеді. Таулы аймақтарда ақ қошқарды кездестіруге болады. Жартасты жағалауларда көптеген құс базарлары бар. Ол жерлерде мұнтазқұс, кайра, ипатка, топоро және шағалалар ұя салады. Тундрада шығыс-сібірлік гуменниктер, ақ маңдай қаз, канадалық тырна, қалтқықұс, балшықшы, қаратұмсық кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:Ресей түбектері
Санат:Солтүстік Мұзды мұхит түбектері
Санат:Тынық мұхит түбектері
Мұздан суық, оттан ыстық

**Мұздан суық, оттан ыстық** (орыс. *«Как назвать эту любовь?»*, дев. *इस प्यार को क्या नाम दूं,* ағыл. *«What Name Should I Give to This Love?»*) – үнді телехикаясы, құнсыз опер, Star Plus телеканалынан көрсетілген. Телехикаяның аталуы «Rabba Mere Rabba» өленінен алынған. Кедей халықтың өмірі мен 2010 жылдан бастап үнді құндыз операсына тән туысқандардың қарым-қатынастарында емес жұптардың жеке қарым-қатынастары туралы айтылады. Көптеген басқа әлеуметтік бағыттағы телехикаялар сияқты, екінші неке туралы мәселесін қозғайды. Негізгі телехикаяның желісі «Ару қыз бен құбыжық» және Радха мен Кришнаның махабатына ұқсайды. Үнді мемлекетінде ғана емес, дүние жүзіне атақты болған телехикаяларының бірі.

## Желісі
Ол өзінің әпкесін Паяльді өте жақсы көреді бірақ, кейбір жағдайлардың себептерінен некесінің бұзылуының және соның кесірінен әкесінің кедейленуінің себепкері болады. Мәселенің ұлғаюынан қорқып, нағыз айыпкердің – асқақ мінезді, дәстүрлерді менсінбейтің - Арнав Сингх Райзада екенің жасырды. Бірнеше уақыттан кейін жергілікті телекөріністен Арнав пени  Кхушидің екі дайлы жағдайды көрсеткен. Кхушидің отбасы жұрт алдында масқара болып, екі қызды Делиге екі аптаға жесір тәтесіне жібереді.

Оған ғашық Шьям атты жігіттің кеңесі бойынша, ол «AR» компаниясына жұмысқа тұрады. Компанияның атауы қожайынының есімінің бірінші әріптері екенің түсінбеді де. Бір-бірін кеңседе көріп, Арнав пен Кхуши  100 000 рупийге  бәс тігеді. Арнав әрбір күнің тозаққа айналдырады жәнеде ата-анасының қысымның астында жұмыстан уақытынан бұрын кетіп қалады. Біраз арадан соң көмек сұрап Арнавтың әпкесі Анджали келіп, қарызды өтеу үшін дұшпанының үйінде жұмыс ұсынады.

Өз жұмысына кіріскеннен кейін, Арнавтың жетім, және өзі сияқты әпкесінің бақыты үшін барлығын жасайтының білді. Кейіннен Кхуши басқасын да түсінеді: Арнавтың оған деген дөрекі қарым-қатынасына қарамай, оған қауіп қатер төніп тұрған жағдайда оны қорғауға дайын тұрады. Кхуши оған ғашық болады  және олар өзара бірін-бірі сүйеді деп күдіктенеді. Бірақ, Шьямның қастығынан, Арнав ғашық болғанының айтқанының орнына, бопсау арқылы барлық  дәстүрлерді  бұзып және бар туған туысқандарымен ұрысып өзіне тұрмысқа тұрғызды. Күйеуін опық жегіздіру үшін Кхуши оны махаббатпен қоршайды, басында Арнав бұған қатты жынданады, кейін бұл тұрмыстағы жағдайға айналып, одан соң... ол өзінің әйеліне екінші рет үйленеді. Ең соңғы бөлімінде, Кхуши Кумари Гупта Сингх Райзада «Мисс Индия» байқаудан женіп, оның күйеуі оған күш сыйлайтын  адам екенің түсінеді.

## Рөлдерде

Санат:Үндістан комедиялық-драмалық телесериалдары
Санат:2011 жылғы телесериалдар
Опра Уинфри

**Опра Гейл Уинфри** (; 1954 жылы 29 қаңтарда туған) — америкалық тележүргізуші, актриса, продюсер, «Опра Уинфри Шоуы» (1986—2011) ток-шоуының жүргізушісі. Forbes журналы оны 2005 жылы даңқы жағынан беделді 9-шы әйел деп тапты, ал 2007 жылы бірінші орынды иеленді. 2009 жылы шоу-бизнестегі ең беделді адам, 2010 және 2013 жылы ең танымал жұлдыз атанды.

2013 жылы Опра Урнфридің байлығы $2,8 миллиард болды. Бұл көрсеткіш шоу-бизнестегі кез-келген әйелден көп болып есептелінеді.

## Дереккөздер

Санат:Азаттық президенттік медалінің иегерлері
Санат:АҚШ телевидение актрисалары
Санат:АҚШ тележүргізушілері
Санат:АҚШ миллиардерлері
Санат:АҚШ дыбыс жазу актрисалары
Санат:Сесиль Б. Де Милль сыйлығының иегерлері
Crysis

**Crysis**  — ғылыми фантастикалық компьютерлік ойын. Оны Crytek атты неміс компаниясы өңдеген ал Electronic Arts компаниясы шығарған. Ол трилогиядан топтастырылған алғашқы ойын. «Crysis» Солтүстік Америкаға 2007 жылдың 13 қарашасында, Австралияға 16 қарашада, 23 қарашада Жаңа Зеландияға және 29 қарашада Жапонияға жіберілген. Релиз өткен соң 1 жылдан кейін, яғни 2008 жылдың 18 қыркүйегінде Crysis әрбір адам Steam ғаламтор-қызмет корсету дистрибуциясы арқылы жүктей алатын болды.

«Crysis» ойынының оқиғалары ойдан шығарылған болашақта болады, яғни 2020 жылы. Ол кезде Қытайдың жағалауында бір ескі басқа ғаламшарлық ғарыш кемесі табылған еді. Жеке кампания ойыншыға десант жасағындағы сарбаздың (Джейк Данның) рольін ойнауға ұсыныс береді. Джейк Дан "Көшпенді" атағын алған () Номад әр-түрлі қарулармен қаруланған. Оған арнайы нанокостюм (). Crysis ойынында ойыншы Солтүстік Корея әскерімен және өзге ғаламшарлық жаулармен 4 түрлі локацияда соғысады:тропикалық аралда, "Мұзды сфера" ішінде (ол джунглиден тұрады, мұз құрсауында), ғарыш кемесінің ішінде (салмақсыздық орнаған локация) және америкалық  ұшақ ұшуына арналған кемеде. Ойын қозғалтқышы «Crysis», *CryEngine 2* жаңа API DirectX 10-ды қолданады. Олар оны графика және Crytek ойындар  жасау үшін, ойын деңгейін өзгертіп Sandbox 2-ні көрсетуге пайдаланады.

## Саундтрек
Crysis саундтрегін Иноном Зуром атты композитор шығарған. Басында саундтрек тек арнайы шығарылымдарда ғана қолжетімді болды. Тек  қаңтардың 29-нан бастап ол iTunes Store атты онлайн-дүкендерде сатыла бастады.

## Дереккөздер

Санат:Компьютерлік ойындар
Санат:Xbox 360-қа арналған ойындар
Санат:PlayStation 3-ке арналған ойындар
Санат:Windows-ке арналған ойындар
Хиггинсон Торри

**То́рри Хи́ггинсон** ( ,  06 желтоқсан 1969), шын есімі Са́ра Викто́рия Хи́ггинсон — канадалық актриса, өзінің «„Войны „ТЕК“» фильміндегі ролімен танымал және  фильмнің жалғасы, *«Английский пациент»*,  одан кейін  «Жұлдызды қақпалар: Атлантида» ( ) деген ғылыми-фантастика телехикаяларына түсті. 

## Өмірбаяны
Канаданың Онтарио штатында, Берлингтон қаласында дүниеге келген.

Актерлік шеберлігін Лондон  музыка және  драма мектебінде шыңдады, Эваном МакГрегороммен бір класста оқыды. Оның кіші інісі Люк Хиггинсон , "Debaser" рок-группасының вокалисті болып келеді.

### Мансабы
Өз-өзіне рөлді ойлап табудан  Торридің актерлік қызметі  басталады. 1991 жылы Голландиядан шыққан компания қысқа метражды «Фотографтың әйелі» () фильмін түсіреді  , мұнда  Торри Хиггинсон бірінші планда ойнайды және бір мезгілде продюсер болып жұмыс істейді. 

1992 жылы «Мәнгілік Сері»  ( ) телехикаясында Торри Хиггинсон  телевизияда көрініп тұрды ,  Виндзорлық әйелдер және Отбасы суреттерінде ойнады және Уильям Шетнердің  «Война Тек» телефильмінде Бет Киттридж атты ғалымды ойнады. Торри осы рөлді ойнап,  осы фильмнің телехикаясында бірінші эпизодында көзге түседі.

«Каменные джунгли» Фантастикалық төбелестен кейін, ол Мэри медбике рөлінде  Ағылшын пациенті болып көрінеді. «Буря столетний» минихикаясында, «Семья полицейских 3», «Воздушный спецназ», «Погоня за памятью» деген көптеген фантастикалық төбелес жанрында басты рөлді ойнады. 1999 жылы «Город» деген сериалын түсіреді, сол жерде Торри Хиггинсон-  Торонтодан адвокат рөлін ойнады.

Торри Хиггинсон «Счастье», «Человеческая история», «За гранью возможного», «Горец:Ворон», «Корка», «Ирландский квартал», «Превращение Пэйдж», «Крысы» деген көптеген киноларда түсті.

Торри 2004 жылы «Звездные врата: Атлантида» деген сериалға түсірілуге шақырылды, ол  келісіп،сериалда Элизабет Вейр атты дәрігерді ойнады. Онымен қоса ол көрермендерге «Звёздные врата: SG-1» деген телехикаяда көзге түседі.

Торри Хиггинсон «Три высокие женщины», «Ботинки Зади», «Мельница на Флоссе» деген секілді көптеген спектакльдерді ойнаған.

## Дереккөздер

Санат:1969 жылы туғандар
Геркулес (фильм)

**Геркулес** (ағыл. Hercules) —  американдық режиссер Бретт Рэтнердың пеплумы, Стив Мурдың *«Hercules: The Thracian Wars»* комиксі бойынша түсірілген. Басты рөлді сомдаған —  Дуэйн Джонсон. АҚШ-та премьерасы 2014 жылы 23 шілде айында көрсетілсе, Қазақстанда бір күнге кешірек, яғни 24 шілде 2014 жылы жарық көрді.

## Суреттеме
Зевстің ұлы - Геракл 12 ерлігінің барлығын жасап, отбасынан айырылады. Оның енді қанды қырғындарда ғана жаны жай табады. Геркулес өзінің маңайына өмірлерінде шайқасудан басқа мән қалмаған 6 жауынгерді жинайды. Фракийліктердің патшасы Котис оларды жалдап, өз әскерін соғысқа үйретуді сұрайды. Уақыт өте келе, Геракл патшаның ниетіне күмәндана бастайды. Оның жасаған жорықтарынан жазықсыз жандар көбірек зардап шегеді. Сол кезде Зевстің ұлы құдыретті патшаны тоқтатпақ болады.
## Рөлдерде

## Қойылым
Жалпы фильмнің түсірілімі Венгрия мен Хорватияда өтті.
## Қызықты мәліметтер
* Фильмді Питер Берг түсіру керек болған, алайда режиссердің жұмысынан бас тартып, жобада продюссер ретінде ғана қалды. 
* Рөлдердің біріне Антье Трауэ қарастырылғн. 
* Алғашында фильмнің премьерасы 2014 жылдың 8 тамызына жоспарланған. 
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 
* Internet Movie Database сайтында 
* Box Office Mojo  сайтында
## Дереккөздер
Евгений Александрович Кафельников

thumb|Евгений Кафельников (2009)
**Евгений Кафельников**  (18 ақпан 1974 жыл, Сочи, КСРО) – Ресей Федерациясының *ең атақты теннисшысы*, спорт шебері. Ресей теннисшілердің арасында тұнғыш болып «Большой шлем» турниріндегі жеке дәрәжеде жеңімпаз болып атанды (Ролан Гаррос-1996). Әлемнің бірінші ракеткасы болып атанды (3 мамыр 1999). Жеке дәрәжедәгі Олимпиада жеңімпазы (2000). *Кәсіби мансаптың түбі* – 1992 жыл. *Мансаптың бітісі* – 2003 жыл.  Тұңғыш жаттықтырушылыры  Валерий Шикин мен Анатолий Лепёшин болып табылады.

## Жетістіктері
* 26 рет, жеке жәрежеде, ATP турнирінің жеңымпазы. Қос дәрәжеде 27 рет жеңімпаз болып атанды.
* Жеке дәрәжедегі Australian Open турнирінің жеңімпазы (1999), финалист (2000).
* Жеке дәрәжедегі «Ролан Гаррос» жеңімпазы (1993).
* Қос дәрежедегі US Open жеңімпазы.

## Отбасы
Әкесі — Александр Никодимович Кафельников.

Анасы — Валентина Фёдоровна Кафельникова.

Тұңғыш әйелі  (11 маусым 1998 — тамыз 2001) — Мария Владимировна Кафельникова.

Қызы – Олеся Кафельникова  (23 қазан 1998)

## Басқа да мәліметтер
Спортшының  қызы  Олеся Кафельникова –  кәсіби модель болғысы келеді.

Алғыш рет ракетканы қолына бес жаста алып, әуестенді.

Евгенийді Рессейде осы ғасырдың ең үздік теннисшісі деп таниды.

## Дереккөздер

Санат:1974 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша теннисшілер
Санат:Ресей теннисшілері
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Теннистен Олимпиада чемпиондары
Санат:Ресей Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Зэйн Малик

**Зэйн Джаваад Малик** () — 1993 жылы 12 қаңтарда Брэдфорд қаласында дүниеге келді. Ол дүниежүзіне танымал «One Direction» атты ағылшын-ирландық топтың бұрынғы мүшесі.

## Отбасы
Зэйн ағылшын-пәкістан отбасында дүниеге келген. Ол - мұсылман, жартылай пәкістандық, жартылай ағылшын. Әкесі пәкістандық Ясер Малик, анасы ағылшын Триша Малик. Оның 3 қарындасы бар: Дония (21 жас), Валия (15 жас) және Сафаа (12 жас).

## Мектеп жылдары және өнер жолының басы
Зэйн өз оқуын "Lower Fields" мектебінде бастады, сосын "Tong" мектебіне көшті. Өз оқуын мемлекеттік жалпыға білім беру мектебінде аяқтады. Оны араласқан қаны үшін алдыңғы екі мектепке қабылдаған жоқ. Мемлекеттік жалпыға білім беру мектебіне түскенде, Зейн сұхбатта, ол өзінің бет-әлпеті мен ата-тегін мақтан тұтқанын айтты. "The X-Factor" бағдарламасына барудың алдында оның атасы қайтыс болды. Зэйннің денесінде Вальтер атасының аты араб тілінде жазылған. "The X-Factor" бағдарламасының басында, Малик «Мен тәжірибе іздегенмін» деп айтқан. Әлемге әйгілі Ашер, Бруно Марс, Майкл Джексон сияқты әртістерден үлгі алған. Бағдарламада Марио атты американдық әншінің «Let Me Love You» әнін орындады. Зэйн темекіге құнықты, бірақ өзіне сенімді болып, шылым шегуді тастайын деді. Бірақ бірнеше рет қолынан келмеді.

## Фильмографиясы

## Жеке өмірі
2012 жылдан бастап, "Little mix" тобының мүшесі Перри Эдвардспен кездесе бастады. 2013 жылы Зэйн мен Перри некелесуге шешім қабылдады, алайда 2015 жылдың тамыз айында жұп айырылысты. 2015 жылдың 25 наурызында, «One Direction» тобынан шықты. 2015-2021 жылдар аралығында Джиджи Хадидпен жұп болды және 2020 жылы олардың Хай Хадид Малик (Khai Hadid Malik) есімді қызы дүниеге келді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* http://lichnosti.net/people_4621.html
* http://www.kinopoisk.ru/name/2501549/
* https://twitter.com/zaynmalik
* http://instagram.com/niazkilam
Марит Ларсен

**Марит Ларсен** (1 шілде 1983, Лёренскуг, Норвегия) — норвегиялық әнші. 8 жасынан бастап скрипкада ойнай бастады. Үлкен атаққа М2М жарысында,өзінің ең жақын досы Мерион Райвенмен жеткен. Өз мансабын жеке, 2006 жылы Under the Surface  деген альбом шығарумен жалғастырды.The Chase деген альбомы 2008 жылы шыққан болатын . Spark деген альбомы Норвегияда, Данияда, Швецияда, Финляндияда,ал 18 қараша 2011 жылы Германияда, Австрияда, Швейцарияда жарық көрді.

## Өмірбаяны

Лёренскугта туылды, Норвегияда. 5-тен 8-жасқа дейін скрипкада ойнаған. анасы пианино ойнаған, әкесі Ослодағы филармониялық оркестрде ойнаған.

M2M тобы, Atlantic Records әншісімен өнер көрсетті , бұл дуэет көптеген халықаралық жарыстарда өнер көрсеткен , 16 жасында-ақ рок-жұлдыз атанды. 2 жыллдан кейін олар бұл проектті аяқтамай қалдырып кетті. Осыдан кейін ол жеке ән айтумен қоштасты.

## Қазіргі күндері

14 шілде 2014 жылы NRK P3 enru радиосында Марит Ларсен «I Don't Want To Talk About It» деген өлеңін айтты,бұл «When the Morning Comes» деген альбомынан болатын. Сингл 4 тамыз 2014 жылы шықты. Норвегияда 1 орын болды, 

«When The Morning Comes Tour» деген альбомын 14 қарашадан 14 ақпанға дейін әлемге жария етеді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Эллен Дедженерис

Эллен Ли Дедженерес (ағыл. Ellen Lee DeGeneres,  26 қаңтар 1958 жылы туды) — американдық актриса, комедиантка және тележүргізуші, «Шоу Эллен Дедженерес»шоуы әсерінен 11 «Эмми» премиясының жүлдегері .«Оскар» (2007, 2014) премясының салтанатты живнвнда екі мәрте жүргізуші.
## Түскен фильмдері
*1990-«Arduous Moon»
*1991-«Wisecracks»
*1993-«Coneheads»
*1994-«Тревор»
*1996-«9»
*1996-«Ellen’s Energy Adventure»
*1996-«Mr. Wrong»
*1998-«Goodbye Lover»
*1998-«Doctor Dolittle»
*1999-«Эд из телевизора»
*1999-«The Love Letter»
*2000-«Если бы стены могли говорить 2»
*2001-«On the Edge»
*2001-«Reaching Normal»
*2003-«Pauly Shore Is Dead»
*2003-«Ара ізденістер Немо»
*2003-«Изучение Рифов»
*2004-«My Short Film»
*2016-«Ара ізденістер Дори»

## Дереккөздер
Hearthstone: Heroes of Warcraft

**Hearthstone: Heroes of Warcraft**  - Blizzard Entertainment-пен Warcraft әлемінің негізінде шығарылған компьютерлік онлайн-ойын. Бұл ойында Battle.net қолданылады, ал жүктеу Blizzard лаунчерімен жүргізіледі. Өнім PC, OS X iOS Android-қа шығарылған.  iPad-қа арналған нұсқасы App Store-де қолжетімді. Компания ойынды 2013 жылдың 22 наурызында  Penny Arcade Expo көрмесінде жариялады. 2013 жылдың 16 тамызында Оңтүстік және Солтүстік Америкада жабық бета-тестілеу барысында болды. Ал 2013 жылдың 4-ші қыркүйегінде Еуропа аймағында бета-тестілеуде болды. Тестілеу NDA беделінде болған жоқ және әлемге ашық жариялауға толықтай рұқсат берілді. Бастапқыда ойынға миллионнан көп адам шақырылды. 2014 жылдың 12- наурызында ойынның ресми түрде шығуы жарияланды.  Ойын әр ай сайын әйгілі болып барады. Бүгінгі күннің өзінде бұл ойында 20 млн адам тіркелген.  Android планшеттеріне арналған нұсқасы 2014 жылдың 16-желтоқсанында шыққан. Шығу мерзімінде Google Play-ден ойын тек Канада,  Жаңа Зеландия мен Австралия елдеріне ғана қолжетімді болды. 2014 жылдың 18-желтоқсанында Еуропа елдерінде тарала бастады.

Санат:Warcraft ойындары
Адольф Тоблер

**Адольф Тоблер** (24 мамыр 1835, Хирцель,  Цюрих кантоны - 18 наурыз 1910, Берлин) - швейцарлық және германиялық филолог-романшы және мұғалім.  

Протестанттар шіркеуінің қызметшісінің отбасында дүниеге келді. Цюрих қаласының гимназиясыен бітірді, одан кейін романдық филология және тарихты зерттеді. 1857 жылы Цюрих қаласында докторлық диссертациясын қорғады. 1867 жылы Берлин университетінде роман тілдерін зерттейтін профессорлар ұжымына кірді және сол мекемеде өмір бойы жұмыс істеді. 1875 жылдан бастап Романдық академия мүшесі болды, 1881 жылдан бастап Пруссиялық ғылым академиясының мүшесі болды.  

Негізінен Тоблер ескі француз және окситанск синтаксисін зерттеген. Көптеген жаңалықтар ашқан. Негізгі жұмыстары: 
* «Darstellung der lateinischen Konjugation und ihrer romanischen Gestaltung» (Цюрих, 1857); 
* «Bruchstücke aus dem Chevalier au lyon» (Золотурн, 1862); 
* «Mitteilungen aus altfranzösischen Handschriften» (Лейпциг, 1870); 
* «Die Parabel von dem echten Ring» (Лейпциг, 1884); 
* «Vom französischen Versbau alter und neuer Zeit» (Лейпциг, 1894); 
* «Vermischte Beiträge zur französischen Grammatik» (Лейпциг, 1886 және 1894); 
* «Li proverbe ou villain» (Лейпциг, 1895). 
Тоблердің бүкіл еңбектері XIX ғасырда жоғары бағаланды.

Оның ағасы, Людвиг Тоблер (1 маусым 1827 — 19 тамыз 1895), Ол Цюрих университетінде герман филология профессоры болды. Людвиг Тоблердің негізгі еңбектері: Ueber die Wortzusammensetzung» (Берлин, 1868), сонымен қатар, швейцар әндер жинағы (Фрауенфельд, 1882—1884) және Штауппен бірге «Schweizerische Idiotikon» (Фрауенфельд, 1885) еңбегін жинаған.

## Дереккөздер


Санат:1835 жылы туғандар
Санат:1910 жылы қайтыс болғандар
Санат:Швейцария тұлғалары
Монца

**Монца** (итал. *Monza*, жергі. *Monscia*, лат. *Modicia, Modoetia*, тар.неміс. *Montsch*) — Италиядағы қала, қазіргі солтүстік–шығыс Миланның айналасы, Ламбро өзенінде. Ломбардия қалаларының бес ірі қаласының бірі, әкімшілік орталығы Монца және Брианаца
## Монца тарихы
Ежелгі Модиция (Modizia) VI ғасырға дейін саңырау ауыл болып, лангобардсктық Теоделинда ханшайымы сарай турғызып және шіркеудің негізің қалады. Орта ғасырлар арасында Монца Миланан бөлек тәуелсіздігіне қол жеткізді. Итальяндық соғыс кезінде бірнеше қоршауға төтеп беріп және Карла V әскерінен жүдеубасты. 1990 жылы Монцада Умберто І ханы қайтыс болды; бұл оқиға «кешірімді кішкентай шіркеу» болып мәңгі есте қалды.
## Архитектурлық ескерткіштер
595 жылы Базилика кафедралды соборы Теодолинда ханшайымынын көмегімен орналасты. 1300 жылы қазіргі шіркеулерді салу, бастапқы Висконти үйімен басталған және 1741 жылы аяқталды. 1592 –1606 жылдары ерекшеленген және Маттео да Кампионе алдынғы жұмысы ақшыл-жасыл мрамормен жасалған. 

Мұражайдың соборында Теодлиндының уақытындағы қасиетті заттар және басқада орта ғасырлық билеушілер, және де Италияның алтын тәжі сақталды Орта ғасырдағы көптеген ғабадатханалар және камелла түрендегі лобардтық кірпіштік гитиктар, мысалға, живопистық қоңыр қызғылт фасадпен жасалған Санта Мария ин Страда шіркеуі.
Ханшайым виллаcs – 1777-80 жылдары ерте классицизим түрінде жасалған. Джузппа Пьермарини проекті бойынша салынған.

## Дереккөздер

Санат:Ломбардия елді мекендері
Санат:Монца
Ерлан Тоқтарханұлы Қожағапанов

**Ерлан Тоқтарханұлы Қожағапанов** 1968 жылы 13 тамызда Алматы облысында дүниеге келген. 

1992 жылы Қарағанды мемлекеттік университетін, 1999 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін, 2006 жылы РФ Мемлекеттік Кеден комитетінің Кеден академиясын тәмамдаған. 

*1994-1997 жылдар аралығында «Қазкоммерцбанк» ААҚ басшы лауазымында жұмыс істеді. 

*1997-1998 жылдар аралығында - ҚР Транспорт және коммуникация министрлігінің «Қазақстан темір жолы» МТҚ бас басқармасының басшысы.

*1998 жылдың мамырынан қарашасына дейін ҚР Қаржы министрлігі Салық полициясы комитетінің қаржы-экономикалық басқармасының басшысы қызметін атқарды. 

*2002 жылдың шілдесінен қазанына дейін ҚР Мемлекеттік кірістер министрлігінің Жамбыл облысы бойынша Кедендік бақылау департаментінің басшысы. 

*2002-2006 жылдар аралығында ҚР Қаржы министрлігі Кедендік бақылау комитетінің Алматы қаласы бойынша Кедендік бақылау департаментінің басшысы. 

*2006 жылдың қарашасында Астана қаласы Алматы ауданының әкімі болып тағайындалды. 

*2007 жылдың тамыздан бастап Астана каласы әкімінің орынбасары. 

*2013 жылғы қаңтар айында Қазақстан Республикасы Спорт және дене шынықтыру істері агенттігінің төрағасы болып тағайындалды. 

*2014 жылдың 24 желтоқсанынан бастап Қазақстан Футбол федерациясының президенті

Кеден қызметінің полковнигі. ІІ дәрежелі «Айбын», «Құрмет» ордендерімен марапатталған

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Алаш баласы - айнаңа қара! Өмірбаян. Ерлан Тоқтарханұлы Қожағапанов 

Санат:1968 жылы туғандар
Санат:Алматы облысында туғандар
Санат:Қазақстан аудандарының әкімдері
Санат:II дәрежелі Айбын орденінің иегерлері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Сүйемін, Рози

**Сүйемін,  Рози** - неміс режиссері Кристиан Диттердің  романтикалық комедиясы. Басты рөлдерде Сэм Клафлин мен Лили Коллинз. Фильм сценариі Сесилия Ахерннің “ Там, где заканчивается  радуга ” романының негізінен жазылған. Бүкіләлемдік алғашқы көрсетілім 2014 жылы 17 қазанда болды. 

## Желісі
Рози мен Алекс балалық шақтарынан бері дос болып келе жатыр. Мектепті бітіргеннен кейін олар, АҚШ-қа бірге ұшып оқуға баруды шешеді. Бірақ Розидің жоспары орындалмай қалады : мектептің ең танымал жігітімен бірге өткен түннен кейін, оның аяғы ауыр болады. Алекс Бостонға жалғыз ұшып кетеді. Келесі 20 жылға Алекс пен Рози хат арқылы дос болып, осындай қарым - қатынас орнатады. . 

## Рөлдерде
* Лили Коллинз – Рози Данн
*thumb|Лили КоллинзКлафлин Сэм– Алекс Стюарт (Розидің жан досы)
* Кристиан Кук  - Грег (Кеттидің әкесі)
* Сьюки Уотерхаус - Бетани Уильямс
* Темсин Эгертон – Салли (Алекстің АҚШ-тағы жұбы)
* Джейми Уинстон – Руби (Розидің досы)
* Лили Лайт - Кэти Данн (Рози мен Грегтің қызы)
* Ник Ли – Херб
* Джейк Мэнли – Алекстің досы 
* Дэвид Кроули – Адам
* Ник Хардин – Джо
* Арт Паккинсон – Гэри Данн
* Макс Клири – Джон Данн
* Мэрион О’Дуайер – миссис Кейси

## Дереккөздер

Санат:2014 жылғы фильмдер
Шарль-Жильбер Ромм

thumb|Шарль-Жильбер Ромм.
**Шарль Жильбер Ромм ** (; 26. 3. 1750, Рьом,— 17. 6. 1795, Париж) — Ұлы француз революциясының қайраткері, якобинші, математик, атақты математик және Корольдік Ғылым Академиясының мүшесі  Николь-Шарль Роммның (1744—1805) ағайыны.

1779 жыл—1786 жылы Ресейде тұрды. Революциялық басталысымен Франциядағы феодалды-клерикалдық элементтерге қарсы белсене күресті. 1791 жылы Заң шығарушы жиналысқа, 1792 жылы Конвентке мүше болып сайланды. Робеспьершілдерді солшылдық позициядан сынаған Ромм 9 термидордағы (1794 жылы 27 шілдедегі) төңкеріске әуелі тілектестікпен қарады, кейін оның халық мүддесіне қарсы контрреволюцияшылдық сипатын түсінді де, Конвенттегі азғана якобиншілер тобымен бірге контрреволюцияға қарсы күресті. Прериаль көтерілісі (1795 жыл) жеңілген соң, өлім жазасына кесілген Ромм өзін-өзі өлтірді.

## Дереккөздер

Санат:1750 жылы туғандар
Санат:1795 жылы қайтыс болғандар
Санат:Франция ғалымдары
Санат:Франция математиктері
Санат:Франция саясаткерлері
Санат:Өзін-өзі өлтіргендер
Ромны

**Ромны** немесе **Ромни** — Украинадағы Сумы облысындағы қала, темір жол стансасы. Сула өзенінің бойында орналасқан. Халқы 49,7 мың (1974). Шежіреде 1096 ж. тұңғыш аталған. Машина жасау (полиграфия өнеркәсібі машиналары, жабдықтары, трактордың қосалқы бөлшектері), аяқ киім фабрикасы, мебель комбинаты, тамақ өнеркәсіп орындары, өлке тану музейі бар.

## Дереккөздер

Санат:Сумы облысы қалалары
Рона

**Рона** (, ) немесе **Рода́н** (, , )  — Швейцария мен Франция жеріндегі өзен. Лепонтин Альпісіндегі Рона мұздығынан басталып, Женева көлі мен Рона ойпатын басып өтіп Жерорта теңіздің Лион шығанағына құяды. Негізгі салалары: 
*Эн
*Сона
*Ардеш (оңтүстік)
*Арв
*Изер
*Дюранс (солтүстік). 

Алабының таулы өңірде.Мұздық, қар және жаңбыр суымен қоректенеді. Орташа су шығыны атырау бөлігін- де 1780 м³/сек, ең көбі 12 500 м³/сек, ең азы 360 м³/сек.Жылдық ағын мөлшері 56,2 км³.Эн өзенінің сағасынан бастап төмен қарай кеме жүзеді. Рона каналдар арқылы Рейн, Мозель, Мёз, Маас, Сена, Луара өзендерімен жалғастырылған. Гидроэнергия қоры жөнінде Франция өзендері арасында 1-орын алады. Ірі СЭС-тері: Женисья (қуаты 390 мың квт), Андре-Блондель (300 мың квт). Бойында Женева (Швейцария), Лион, Валанс, Авиньон, Арль (Франция) қалалары орналасқан.
## Дереккөздер
Рона ойпаты

**Рона ойпаты** () — Францияның оңтүстік-шығыс бөлігімен ағатын Рона өзенінің орта және төменгі ағысын бойлай орналасқан ойпатты өңір. Орталық Француз тау массиві мен Альпі таулары аралығында. Ұзындығы 300 вж-дей. Негізінен плейстоценнің аллювилік шөгінділерінен түзілген. Қоңыржай климаттық белдеуден субтропиктік жерортатеңіздік климатқа өтпелі аралықта орналасқан. Солтүстіктен соғатын мистраль желінің әсері байқалады. Жылдық жауын-шашын мөлшері 600—800 мм. Мәңгі жасыл бұталар араласқан жалпақ жапырақты орман жамылған. Халық жиі қоныстанған. Курорт және туризм аймағы. Негізгі қалалары:

ЛионАрльВалансАвиньон

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Portail du fleuve Rhône
* Vallée du Rhône : Un territoire de projet fortement agricole caractérisé par des cultures spécifiques
* Marthe et le mythe de la Tarasque
* Transporteurs et propriétaires terriens en Gaule romaine

Санат:Франция географиясы
Антисубстанциализм

**Антисубстанциализм** немесе **антиэссенциализм** — субстанциализмге қарама-қарсы ұғым ретінде пайда болып орнығатын және оның антиподы ретінде бой көрсететін филос. айқындама. *Антисубстанциализм* субстанциализм бейнелейтінді ғана емес, қандай да болсын субстанцияны теріске шығарып, адамды тек өзіне ғана міндетті және кез келген субстанцияға тәуелсіз етіп жариялайды. *Антисубстанциализмнің* екі негізгі - **монологтік** және **диалогтік** типі бар. Идеологиялық тіркесте біріншісі адамның өзінің ішкі жан дүниесіне бой ұруының да, индивидуализмнің агрессиялық формаларының да ( көтерілістің және қандай да болмасын экстремизмнің идеологиясы) дәлелі мен ақталуы түрінде көрінеді. Екінші тип басқа адамға көзқарасты өзіндік құндылығы бар нәрсе ретінде және дүниеге көзқарасты ең қымбат игілік ретінде көрсеткенімен, шын мәніндегі қатынасты түсініп, адам ақиқатының дәлелді дүниеде терең тамыр жайғанын көрсете алмайды.

## Дереккөздер

Санат:Философиялық терминдер
Азық-түлік арендасы

**Азық-түлік арендасы** – революцияға дейінгі Ресейде кедейлер мен орта шаруалардың едәуір бөлігі жердің тапшылығынан, помещиктерден  ең ауыр кіріптарлық шартпен жер арендалауға мәжбүр болды. Осындай кәрәптарлықтың бір түрі азық-түлік арендасы деп аталады. В. И. Ленин аштық арендасы деп сиппатаған осы аренданың мәні сол – мұнда қанаудың капиталдық формасы феодалдық-крепостниктік сарқыншақтармен ұштасып жатты. Аренда ақысы еңбекпен өтеу және өнім рентасы түрінде болды. Шаруа жерді жарты пайдаға арендаға алып, помещиктің жерін өңдеуге міндеттенді және помещик пайдасына тағы да басқа жұмыстар атқаруға, не егін түсімінің едәуір бөлігін беруге тиісті болды. Крепостниктік бұл сарқыншақтардың сақталуы Ресейдіның ауыл шаруашылығында өндіргіш күштердің дамуына бөгет жасады.

## Дереккөздер

Санат:Ресей империясының экономикасы
Роман-Кош

**Роман-Кош** (, ) — Қырым түбегіндегі ең биік шың. Қырым тауларының оңтүстік бөлігіндегі Бабуган-Яйла тау массивінде орналасқан. Негізінен әк тастардан түзілген.

## Дереккөздер

Санат:Қырым таулы шыңдары
Скотт Едкинс

**Скот Едкинс** () — жекпе-жек өнері жанрындағы ағылшындық актер. Өзінің «Талассыз» фильмдер сериясындағы және «Жанқиярлар 2» фильміндегі рөлдерімен танымал. 

## Өмірбаян
Скотт Едкинс 1976 жылы 17 маусымда Саттон Колдфилд қаласында, бірнеше ұрпағы қасапшы болған отбасында дүниеге келген. Ол ағасы Крейгпен бірге, Джон мен Джанет Эдкинстың орта шаруалы отбасында тәрбиеленген. Скот Епископ Вессей атындағы  Саттон Колдфилдтегі орта мектепте оқиды. Ол мектепте үлгілі оқушылар қатарынан емес болатын. Өзі жайында ол былай деген: «түнде ата-анам ұйықтаған кезде, мен баспалдақпен төмен түсіп, түні бойы фильмдер көретін едім, ал сабақта қалғып отыратынмын». Бала кезінен Скот әртүрлі спорт түрлерімен айналысқан, бірақ ол 10 жасқа толғанда әкесі оны ағасымен бірге жергілікті дзюдо мектебіне жібереді. Скот  жекпе-жек «ауруына» шалдығады.
«Жекпе-жек өнері менің ой-санамды жаулады! Ол менің өмір бойы іздеген дүнием еді» деген екен бір сұхбатында. Ол Брюс Ли сияқты жекпе-жек шеберлеріне еліктеп өсті. Скотт кейіннен Голливудке қызыға бастады. Ол Саттон Колдфилдтегі колледж драма сыныбына жазылады. Өзі ұялшақ жігіт болса да, Скотт көрермен алдына керемет қиындықпен шығып жүрді. «Мен оны жасағым келетінін білетінмін, бірақ ол мен үшін тозақтан бетер қорқынышты еді». Әйтеуір, 21 жасында, Скоттқа Веббер Дугластағы беделді Өнер Драма Академиясынан орын ұсынылады. Алайда, ол кедей студент болғандықтан, оқуын аяқтай алмай кетуге мәжбүр болады. Ол өте жабығып, барлығы бітті деп ойлады.

## Дереккөздер
Азот жинаушы микроорганизмдер

**Азот жинаушы микроорганизмдер**– ауадағы молекулалық азотты (N2) бойына сіңіретін бактериялар. Азот жинаушы микроорганизмдерге: ризобиум туысына жататын кейбір бактериялар мен актиномицеттер, анаэробты спорлы бактерия – клостридиум, аэробты микроорганизм – азотбактер, көк жасыл балдырлардың көптеген түрі, кейбір күкірт бактериялары және жасыл бактериялар жатады. Бұлардан басқа микобактериялар мен ацетон-этилен бактериялары, кейбір саңырауқұлақтар және спирохет те азотты бойына сіңіреді. Азот жинаушы микроорганизмдер табиғаттағы ауадағы азотты өсімдік оңай сіңіретін қосылыстарға айналырады. Азот жинаушы микроорганизмдер топырақ арасында, суда да тіршілік етеді. Бұл бактериялардан топырақ құрамын жақсартатын және а. ш. дақылдарының өнімін арттыратын тыңайтқыштар дайындалады.

Санат:Биология
Рондель

**Рондель** ( — өлеңнің 13—15 жолдан тұратын тұрақты үлгісі. Бүл түр 14—15 ғасырдағы француз поэзиясында тараған. Кейін қолданудан шығып қалды. Тек 19 ғасырда кейбір ақындар (С. Малларме, Э. де Кастро т. б.) оны қайта жандандырмақ болды. Бірақ өрістете алмады. Орыс поэзиясында Рондель үлгісін В. Иванов т. б. ақындардың өлеңдерінен кездестіруге болады.

## Дереккөздер
Азия халықтары институты

**Азия халықтары институты** (АХИ),  КСРО Ғылым академиясының Азия халықтары институты (1960 жылға дейін КСРО ғылым академиясының Шығыстану институты) – Шығыс елдерінің тарихын, экономикасын, әдебиетін, тілін зерттейтін ғылыми орталық; Совет Одағы ғылымдарының шығыс тану жөніндегі зерттеулерін үйлестіреді. Азия мұражайы, Шығыс елдерін зерттеушілер коллегиясы, Будда мәдениеті институты, Түркия зерттеу (Түркология) кабинеті (семинары) негізінде 1930 жылы қазанда Ленинградта құрылды. 1950 ж. КСРО ғылым академиясының Тынық мұхит институты АХИ құрамына енді. Сол жылдан бері АХИ Москвада жұмыс істейді. Ленинградта бөлімшесі бар. Институт Шығыс елдерінің ежелгі, орта ғасырлық, жаңа заман мен осы заманғы тарихының, экономикасы мен мәдениетінің аса маңызды мәселелерімен шұғылданады: Азия халықтарынвң ұлт-азаттық қозғалысын, Азияның халықтық демократия елдеріндегі социалистік құрылыстың тәжірбиесін зерттеуге, Шығыс елдерінің жазба ескерткіштерін жариялауға көп көңіл бөледі.

## Дереккөздер

Санат:Шығыстану
Азия - Тынық мұхит кеңесі

**Азпак** (Азия-Тынық мұхит кеңесі) – антикоммунистік саяси одақ. Азия мен Тынық мұхит аймағындағы елдер Сыртқы істер министрлерінің 1966 жылы Сеулде болған конферециясында құрылған саяси агрессиялық блок. АҚШ-тың Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жәнее Тынық мұхиттың батыс бөлігіндегі саяси үстемдігін барынша күшейту, осы аудандардағы ұлт-азаттық қозғалысты басып-жаншу мақсатымен құрылды. Азпактың құрамына Жапония, Австралия, Жаңа Зеландия, Таиланд, Филиппиндер, Малайзия, Оңтүстік Корея, Оңтүстік Вьетнам, Тайвань енді, Лаос бақылаушы ретінде қатысады. 9 мүшесінің алтауы АҚШ-тың Оңтүстік Вьетнам халқына қарсы агрессиясына қолдайды. АҚШ бұл блоктың құрамында ресми түрде болғанымен, оның жұмысына бақылау жасап, басшылық етеді. Азпактың штаб-пәтері Канберрада.
## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша ұйымдар
Азия социалистерінің конференциясы

**Азия социалистерінің конференциясы** (АСК) – Азия мемлекеттерінің социалистік (социал-демократиялық) партияларының регионалдық бірлестігі. 1953 жылы құрылды. Бірлестікке Жапония, Израиль, Цейлон, Ливан, Малайзия, Индонезия, Бирма, Оңтүстік Вьетнам, Пәкістан, Непал, Индия социалистік партиялары енеді. АСК-ға енетін партиялардың 500 мыңдай мүшесі бар, штаб-пәтері Рангунда (Бирма). 1969 жылы АСК ауыр дағдарысқа ұшырады. Бас конференция 1956 жылдан бері шақырылмады, оның бюросы мен секретариаты да ешбір әрекет жасамады. У Ба Све (Бирма) бастаған АСК басшылары партияның қатардағы мүшелерінен оқшау қалды. Индонезияда, Бирмада, Пәкістанда және Непалда социалистік партияларға тыйым салынып, Оңтүстік Вьетнамда социалистік партияның күйреуі салдарынан соц. Партиялармен АСК-ның байланысы нашарлады. АСК-ның келісімпаздығы, реформизмі, коммунистік қозғалысқа қарсы шығу оның құлдырауына себепші болды. Бірлесткке енетін барлық партиялардан тек Жапония социалистік партиясы мен кейбір басқа партиялар империализмге қарсы тұрып, бейбітшілікті, демократияны, социалистік прогресті қолдап отырды.

## Дереккөздер

Санат:Азия халықаралық ұйымдары
Пигам Азимов

**Пигам Азимов** (1. 1. 1915 жылы туған) – түркменнің көрнекті тіл маманы. Филология ғылымының докторы (1948), профессоры (1949), Түркіменстан КСР ғылым академиясының академигі  (1951), Түркіменстан КСР ғылымына еңбек  сіңірген қайраткер 1939 жылдан КОКП мүшесі. Түркімен тілінің грамматикасы мен лексикасы, орфографиясы мен тыныс белгілері және түркімен әдеби тілі туралы зерттеудің, жоғары оқу орындары мен мектептерге арналған оқулықтардың авторы. «Аффиксация – түркімен әдеби тілінде сөз жасаудың бір тәсілі» деген тақрыпта докторлық диссертация қорғаған. КСРО ҒА Түркімен филиалының ғылми секретары (1940–44), Ашхабад педагогикалық институтының директоры (1948–1950), Түркімен мемлекеттік университетінің ректоры (1950–63), 1966 жылдан Түркіменістан КСР ғылым академиясының президенті. Түркімен Совет Энциклопедиясының Бас редакторы. Түрікменстан Компартиясының ОК мүшесі, Түркіменістан КСР Жоғарғы Советінің Председателі (7-шақырылуы), Ленин орденмен және басқа да орденмен марапатталған.
Бингу Ва Мутарика

**Бингу ва Мутарика** (; 24 ақпан 1934, Тиоло — 5 сәуір 2012, Лилонгве) —  24 мамыр 2004 жылдан 5 сәуір 2012 жыл аралық Малави президенті.

## Өмір баяны
Дели университетін бітірді. 1978 жылдан Біріккен Ұлттар Ұйымында жұмыс істеді, сосын Африканың еңбек қорының директоры болды. 1991 жылдан —бас хатшы болды. Мутарикидің мұндағы жұмыс істеуінің басты себептері ол оппозицияға қарсы күрес еді, бірінші Малави президентінің режиміне қарсы болды.

Банда 1994 жылы ащық сайлауды жариялаған кезде, Мутарика майдан кезіндегі біріктіруші болды, соның арқасында сайлаудыда жеңді. Мутарика Біріккен Демократиялық Майдан басшысын және  жаңа президент Бакили Мулузиді қолдады, бірақ экономикалық жағдайларына байланысты БДМнен шығып, жаңа Малави партиясын құрды, ал 1999 президент сайлауына қатысты, бірақ кем дегенде 1% дауыс жинады. Сосын Малави партиясын шашып қайтадан БДМге кірді, алдымен қосымша банк бастығының орынбасары болды, ал 2002 — экономикалық жоспарлау және даму министры болды. 20 мамыр 2004 Мулузи ізбасары ретінде 37 % дауыс жинап президент болды.

Осыдан кейін Мутарика қайтадан БДМнің басшысы Мулузимен ұрысып және 5 ақпан 2005 БДМнен шықты. Мутарика  Банданы ел батыры деп арнайы кесене құрды.

Мутарика 21 мамыр 2009 жылы 66 % пайыз дауыс жинап екінші рет президент болды.

## Дереккөздер

Санат:Малави президенттері
Ронта

**Ронта** (, немес **Rhondda Valley** ( kʊm ˈr̥ɔnða))— Ұлыбританиядағы қала. Гламорганшир графтығында. Халқы 88,9 мың (1971). Оңтүстігінде Уэльс көмір бассейнінің индустриялы орталығы.
## Дереккөздер
Росарио

**Росарио** () — Аргентинадағы қала, жол торабы, теңіз порты. Халқының саны  және экономикалық маңызы жөнінен елдегі 2-қала. Металлургия, тамақ кәсіпорындары, университет бар.
## Дереккөздер

Санат:Аргентина қалалары
Николай Матвеевич Кижнер

**Николай Матвеевич Кижнер** (9.12.1867, Мәскеу — 28.11.1935, Мәскеу) – совет химик-органигі, КСРО Ғылыми академиясының құрметті мүшесі (1934, 1929 жылдан бастап коррпорация мүшесі). 1890 жылы Мәскеу университетін бітірген. В.Ф.Лугинин мен В.В.Марковниковтың шәкірті. 1903 жылғы Томск технологиялық институтының химия кафедрасының меңгерушісі. 1918 жылғы Мәскеудегі Анилтрест ғылыми-зерттеу институтының ғылыми жетекшісі. Николайдың полиметилен қатарындағы аминдер мен гидразиндерді зерттеулерінің ерекше маңызы болды. Циклдерді изомелдеу жөніндегі және аминдер мен гидраризиндердің катализдік ыдырау реакциясы карбонилдік қосылыстары көміртекке айналдыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар оның органикалық бояғыштар алу әдістерін зерттеулері анилин-бояғыштар өндірісінің дамуына зор әсерін тигізді. 
## Дереккөздер

Санат:1935 жылы қайтыс болғандар
Санат:1867 жылы туғандар
Санат:Ресей химиктері