open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2023)

**Қазақстанның ең дәулетті 50 адамы – 2023** – Forbes журналының қазақстандық нұсқасы жариялаған Қазақстанның ең дәулетті 50 адамының он бірінші тізімі. Басылым көп жағдайда мемлекеттік емес компанияларды бағалау қажет болғанын, сондықтан капиталдың мөлшері «кем емес» деген консервативті принцип бойынша қабылданғанын атап көрсетеді. Активтердің нақты құны рейтингтік көрсеткіштерден өзгеше болуы мүмкін.

Қазақстандық миллиардерлердің байлығының жалпы құны Forbes мәліметтері бойынша 2023 жылы ? млрд доллардан астамды құрады.

## 50 ең дәулетті адам

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Қазақстанның ең дәулетті 50 кәсіпкері - 2023
Санат:Әлемдегі ең бай адамдардың тізімі
Санат:Қазақстан миллиардерлері
Санат:Forbes рейтингтері
Монорельс

нобай|Алғашқы жобалардың бірінобай|Мәскеу монорельсінобай|Швебебан Вупперталь
**Монорельс** — эстакада бойымен қозғалатын рельстік көліктің бір түрі.

Ол ірі қалалардың жолаушы айналымы жоғары болатын аймақтарында, үлкен аэропорттардың маңында немесе көп жерді алатын ойын-сауық саябақтарында қолданылады.

Монорельс көлігі модельге байланысты рельстің үстінен де, астынан да бекітілуі мүмкін.

Ондай көлік түрі жол қиылыстарына, бағдаршамдарға, кептеліске қарамай, өзінің жеке бағытымен қозғалады.

## Мысалдары
* Вупперталь — ең көне істейтін монорельс, 1901 жылдан бері
* Чунцин — ең ұзын монорельс, 100 шақырымға жуық
* Анахайм, Калифорния — Диснейлендтегі монорельс
* Мәскеу — ТМД елдеріндегі алғашқы монорельс, 2008 жылдан бері
* Токио — алғашқы коммерциялық монорельс, 1964 жылдан бері
* Тиба — ең ұзын аспалы монорельс, 15,2 шақырым
* Жапония — ең көп монорельс жүйесі істейтін ел, 10

## Тағы қараңыз
* Маглев — дөңгелектері жоқ эстакадалық көлік түрі
* Пиплмувер — шағын эстакадалық көлік түрі, монорельсті де, екірельсті де бола алады
* Шиналы трамвай — бір бағыттағыш рельсі бар шиналы көлік
* Шиналы метро — бір бағыттағыш рельсі бар метро секілді көлік

## Дереккөздер

## Сілтемелер

*Minirail at the Expo 67 
*The Disneyland Monorail
*"One-Track Wonders: Early Monorails"

Санат:Қоғамдық көлік
Диолк

нобай|333x333 нүкте|Диолк бөлігі, қазіргі жағдайы
нобай|250x250 нүкте|Коринфтің Истмусы Коринф каналымен, оның жанынан Диолк өтті
**Диолк** () — ұзындығы 6 км және ені 3-4 м болатын сүйреп апаратын жол, оның ішіне май жағылған ағаш жолақтар салынған, терең ойықтары бар тас тақталармен төселген. Диолкус Коринф Истмусын кесіп өтіп, оның екі портын — Кенхрея мен Лехеяны біріктірді. Жеңіл әскери және шағын сауда кемелерін диолка бойымен сүйреп апаруға болатын болса да, кемелерді емес, олардың жүктерін құлдар итеріп жіберген арбаларға апару тиімдірек болды. Бұл жол б.з.д. 6 ғасырда салынған. 9 ғасырға дейін мақсатына сай пайдаланылды.

Диолк біздің дәуірімізге дейінгі 7-6 ғасырлардағы өзінің тираниясы (билігі) кезінде Периандр тұсында айтарлықтай жақсарды, бұл Коринф қала-мемлекетіне орасан зор кірістер берді және қаланың өзінде барлық салықтарды жоюға мүмкіндік берді.

## Егжей
Ежелгі дәуірде (б.з.д. 1 мыңжылдық) грек қала-мемлекеттерінің (қалаларының) айналасында қарқынды теңіз саудасы дамыды және көптеген жүктерді Финикиядан, Мысырдан, сондай-ақ Қара теңізден, Иониядан (Түркияның қазіргі батыс жағалауы) тасымалдауға тура келді. Итальяндық, сицилиялық, африкалық (Киренаика және Наукратис) және басқа да грек отарлары біздің эрамызға дейінгі 8-6 ғасырларда қалыптасқан. Іс жүзінде бүкіл Жерорта теңізі салдарынан грек мегаполистерінде халықтың шамадан тыс.

Барлық навигация жағалаудан алыс емес жерде өтті және теңіз арқылы шығыстан батысқа (немесе керісінше) тек Грекия арқылы екі жолмен жетуге болады - Мале мүйісінен және Коринф Истмусы арқылы кемені ол арқылы сүйреп апару. тұрақты тасымалдау. Малея мүйісі Пелопоннес түбегінің оңтүстік шетінде орналасқан және ұзақ уақыт бойы қатты желдер мен олар тудыратын толқындармен танымал. Бұл осы кезде Атлант циклондарының қозғалысының бірнеше сызықтарының түйісетіндігімен түсіндіріледі, сондықтан циклондық желдердің кездесу мүмкіндігі өте жоғары. Ежелгі кемелер қатты желге төтеп бере алмай, оларды теңізге апару немесе тасқа соқтыру қаупін тудырды, ал биік толқындар оларды аударып тастауы немесе суға батыруы мүмкін.

Сондықтан, Диолко Эгей және Ион теңіздерінің арасындағы жалғыз қауіпсіз жолаушы ретінде балама болмады. Периандр портты тереңдетіп, кеңейтіп, жетілдірді, оны мәрмәрмен қаптады және оның екі жағында порттар салды, бұл Диолкты кемелерді тасымалдауға салық енгізу арқылы өте пайдалы құрылымға айналдырды.

Қазіргі уақытта Коринф каналы Диолктың жанында салынған.

## Тағы қараңыз
* Периандр
* Ежелгі Грекия
* Коринф
* Коринф каналы

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* 
* 
* 
*  Архивировано 12 марта 2010 года.
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Сілтемелер
* Фотосуреттері мен картасы бар Коринф каналы туралы мақала Мұрағат көшірмесі
* Фотосуреттері бар Диолк туралы мақала

Санат:Ежелгі Грекия тарихы
Кливанион

нобай|Византиялық пластинкалық броньды кливанионның қазіргі авторлық реконструкциясы (Κλιβάνιον)
нобай|Император Василий II-нің алтын жалатылған ''кливаниондағы'' бейнесі
***Кливанион*** немесе ***клибанион*** () — иық пен арқаны қорғайтын птеригтермен (былғары жолақтармен) толықтырылған, былғарыдан немесе матадан тігілген металл табақтардан (таразылар немесе пластиналар) жасалған византиялық пластинкалы курас. Бұл атау грекше *klivanos* (κλίβανος), «пеш» деген сөзден шыққан деп айтылады, өйткені бұл куирастың күн астында кигенде адам төзгісіз ыстық болатын қасиеті болды. Ол византиялық ауыр атты әскердің сауытының бір бөлігі болды.

## Тағы қараңыз
* Клибанарий
* Ауыр атты әскер
* Ортағасырлық қарулар
* Византия империясының әскері
* Катафрактарий
* Таразылар (бронь)

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* Ян Хиз, *Византиялық әскерлері 886-1118 жж.*, ISBN 0-85045-306-2

## Сілтемелер
* Ян Хиз, МакБрайд Ангус (1979). Византиялық армиясы, 886-1118 жж. Osprey Publishing Әулие Феодора кливанионда византиялық белгішесінің суреті, б. 12. 
* Византиялық пластинкалы сауыттары  Мұрағат көшірмесі

Санат:Сауыттар
Санат:Византия киімі
Каббадион

нобай|''Мегадука'' Алексей Апокавк өз кеңсесінің киім үлгісінде, оның ішінде әшекейленген көк каббадион
**Каббадион** () немесе **каввадион** Византиялық империясының соңғы ғасырларында сарай костюмінің стандартты бөлігіне айналған шығыс тектес кафтан тәрізді киім болды.

*Каббадион* туралы алғашқы белгілі ескерту 899 жылғы Клиторологияда кездеседі, онда ол император Гетарияның жеке гвардиясының варвар (*ethnikoi*) мүшелерінің киімі ретінде айтылады. Ол 14 ғасырдың ортасында Псевдо-Кодиндік кеңселер кітабында соттың барлық дерлік мүшелері үшін стандартты салтанатты киім ретінде қайта пайда болды. Кодин оны парсылар қабылдаған «ассириялық» киім ретінде сипаттап, ислам әлемінен шыққанын анық көрсетеді. Сондықтан оны әдетте 13-15 ғасырлардағы бейнелердегі әртүрлі Византия шенеуніктері киген ұзын, кафтан тәрізді, жеңі бар көйлекпен теңестіреді. Ол алдыңғы жағынан бекітіліп, белдікпен киіледі. Оның түсі мен дизайны Кодин сипаттағандай дәреже бойынша анықталды; ол әдетте жағасында және жиектерінде жең және етегінде алтын кестелермен әдемі безендірілген және інжу-маржанмен безендірілген.

## Әдебиеттер
* 
* 

Санат:Византия киімі
Цангион

***Цангион*** (, [tsaŋˈgion] деп аталады), көпше ***цангиа*** (τζαγγία) орта ғасырлардағы Византия императорларының регалиясының маңызды бөлігіне айналған етік немесе сандал түрі болды.

4 ғасырда *коллет* талғампаз аяқ киімнің бір түрі болды, бірақ оны Византияда империялық киім ретінде пайдалану кейінірек басталды және шығыс, ең алдымен, парсы қолдануының әсерінен болды. Осылайша, патшалықтың белгісі ретінде *цангияның* алғашқы пайда болуы Иоанн Малаладың Юстин I тұсында Цат I-дің Лазика патшасы ретінде тәж киюі туралы есебінде кездеседі, онда Цат Рим империясының киімін киген, бірақ інжу-маржанмен безендірілген *цангиа* киген. «Парсы тәсілі» *дегеннен* гөрі Рим императоры. 9 ғасырға қарай қызыл *коллетка* кию императорлық кеңсемен тығыз байланысты болды, сондықтан көтерілісшілер оларды кию арқылы император атағын тартып алғанын білдірді. 14 ғасырдың ортасында Псевдо-Кодин *цангиа* інжу мен асыл тастардан жасалған қырандармен безендірілген биік етік деп хабарлайды.

Бұл термин гректің «етікші», *цангарис* (τσαγκάρης), *цангариос* (τζαγγάριος) арқылы, дегенмен империялық *цангиясы* жасаушы *цангалар* (τζαγγάς) деп аталды.

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* 

## Сілтемелер
* Канепа, Мэтью (2018). «цангиа» Николсон, Оливерде (пр.). *Кеш көне дәуірдің Оксфорд сөздігі.* Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы. ISBN 978-0-19-866277-8.

Санат:Византия киімі
Дивитисий

**Дивитисий** () — батыстық далматиканы еске түсіретін, ұзақ салтанатты жібек тон, византиялық костюмінің бұйымы. Византиялық императоры мен оның кейбір сарай қызметкерлері ерекше жағдайларда дивитисий киетін.

Константин Порфирогениттің «Рәсімдер туралы» трактатында жиі айтылғандардан оның қызыл, жасыл немесе ақ болуы мүмкін екендігі белгілі; күлгін дивитисийды тек император киюі мүмкін. Басқа авторлар дивитисийны іс жүзінде айтпағандықтан, бұл киімнің қандай ерекше белгілері болғанын және оның, мысалы, ұқсас скарамангиядан қалай ерекшеленетінін айту қиын. 14 ғасырдан бастап дивитисийның орнына саккос қолданыла бастады. Түстен басқа, Константин Порфирогениттің сот жарғысында дивитисийның ешқандай сипаттамасы жоқ. Сол дереккөзге сәйкес, император Анастасий I-дің (491-518) киімдері *sticharion divetision* деп аталды. Егер дивитисий стихарьмен бірдей деп есептейтін болсақ, онда басқа шенеуніктер де бұл киімдерді киген — протоспатарийлер, шеберлер, примикирийлер және басқа да дәрежелер. Сонымен қатар, протоспатарлардың киімі «дивитисий сияқты хитон» деп аталады, ал дивитисий Филофейдің клиторологиясында да аталады. 899 жылы құрастырылған, сонымен қатар олардың тән киімдерін қамтитын бұл дәрежелер тізімінде хламидадар , мен шеберлерге тағайындалды . Осыған сүйене отырып, дивитисийдің жеңі кең, басына киілетін және тон тәрізді ұзын болды деп болжауға болады. Тиісті шенге көтерілу кезінде белбеу де талап етілетіндіктен, кем дегенде кейбір жағдайларда дивициус белбеу болды. 9-10 ғасырларда дивитисийдің үстіне лор мен хламида киілген.

Императорлық дивитисийды сақтау орны Хрисотриклиний үй-жайларының бірі болды.

Функционалды түрде дивитисий латынның далматикасына баламалы болды. Орыс византинисті Д. Ф. Беляевтің болжамы бойынша бұл сөздің этимологиясы балқандағы Далматия провинциясының атауымен де байланысты. Кейбір зерттеушілер дивитисийды 14-ші ғасырдағы кеңселер туралы трактатта айтылған  мен анықтайды.

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* The Oxford Dictionary of Byzantium:  [англ.]: in 3 vol. / ed. by Dr. Alexander Kazhdan. — N. Y.; Oxf.: Oxford University Press, 1991. — 2232 p. — ISBN 0-19-504652-8.

## Сілтемелер
* 
* 

Санат:Византия киімі
Эльвира Әбілхасымқызы Азимова

**Эльвира Әбілхасымқызы Азимова** (15 ақпан 1973 жыл, Жамбыл қаласы) — қазақстандық заңгер және саясаткер, 2023 жылдан бері қызметтегі Конституциялық Сот төрайымы.

## Білімі
Х.А. Яссауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетін «Халықаралық заңгер» мамандығы бойынша бітірген (1996).

## Мансабы
Еңбек қызметін Әділет министрлігінде бастаған, онда 1996—1999 жылдары Халықаралық-құқықтық қамтамасыз ету басқармасының жетекші маманы, бас консультанты болып жұмыс істеді. Одан әрі 1999—2005 жылдары Заңнама, халықаралық құқық және хаттама департаменттерінде түрлі лауазымдарда қызмет атқарды.

2005—2010 жылдары Әділет министрлігінің Заңға тәуелді актілер және халықаралық құқық, мемлекеттің мүліктік құқықтарын қорғау, шарттар және талап-арыз жұмысы департаменттерін басқарды.

2010—2013 жылдары Әділет министрлігінің халықаралық шарттарды сараптау департаментінің директоры болып жұмыс істеді.

2013—2019 жылдары Әділет министрінің орынбасары лауазымын атқарды.

2019—2022 жылдары Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл болды.

2021—2023 жылдары Президент жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның және 2014—2022 жылдары Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның мүшесі болды.

2022 жылғы 29 желтоқсанда Президент Жарлығымен Конституциялық Сот Төрағасы лауазымына тағайындалды. Қызметіне 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап кірісті. 2026 жылы ол Конституциялық реформа жөніндегі комиссияға жетекшілік етті.

## Марапаттары
«Құрмет» (2013), II дәрежелі «Достық» ордендерімен (16.12.2021), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» (2012), медальдермен, I дәрежелі «Еуразиялық экономикалық одақ құруға қосқан үлесі үшін» (08.05.2015), «Еуразиялық экономикалық одақтың дамуына қосқан үлесі үшін» (29.05.2019) Халықаралық марапаттармен, Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасымен (2007) марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Конституциялық Соты төрағалары
Юлия Навальная

**Юлия Борисовна Навальная** (өз фамилиясы **Абросимова**) — ресейлік қоғам қайраткері және саясаткер.

Алексей Навальныйдың әйелі болғандықтан, ол бірқатар БАҚ-та «Ресей оппозициясының бірінші ханымы» ретінде аталды. Күйеуі қайтыс болғаннан кейін оның ісін жалғастыратынын мәлімдеді.

## Өмірбаяны
### Жас кезі
Юлия Абросимова 1976 жылы 24 шілдеде Мәскеуде ғалым Борис Александрович Абросимовтың (1952-1996) отбасында дүниеге келген. Анасы Жеңіл өнеркәсіп министрлігінде жұмыс істеген; оның ата-анасы Юлия бесінші сыныпта оқып жүргенде ажырасып, анасы екінші рет КСРО мемлекеттік  жоспары қызметкеріне тұрмысқа шыққан. 2020 жылы журналист Олег Кашин: Юлияның әкесі - Ұлыбританиядағы Ресей елшілігінің хатшысы, барлау қызметтірімен байланысы бар тірі Борис Борисович Абросимов, ал оның тәтесі - Ресей  конституциясының авторларының бірі Елена Борисовна Абросимова екенін айтқан. Юлияның күйеуі бұған жауап ретінде 1996 жылы әкесінің қайтыс болғаны туралы куәлікті жариялады. Кейіннен Кашин дұрыс емес ақпарат таратқаны үшін кешірім сұрады .

Юлия Плеханов атындағы  халықаралық экономикалық қатынастар факультетін бітірді, кейін шетелде тағылымдамадан өтті, аспирантурада оқыды, Мәскеу банктерінің бірінде біраз уақыт жұмыс істеді.

### Алексей Навальныйға тұрмысқа шығу (2000–2024)
солға|нобай|350x350 нүкте| Алексей Навальный жұбайы Юлиямен 2013 жылғы 12 маусымда Мәскеудегі шеруде
1998 жылдың жазында Түркияда демалыста жүрген Юлия өзінің құрдасы, заңгер, сонымен қатар Мәскеу тұрғыны Алексей Навальныймен кездесті. 2000 жылы ол Навальныйға тұрмысқа шығып, кейінірек екі баланы дүниеге әкелді - қызы Дарья (2001) және ұлы Захар (2008). Юлияның айтуынша, ол күйеуінің ата-анасына тоқыма тоқумен байланысты бизнесіне көмектескен. Жалпы, оның жұмысы туралы ештеңе дерлік белгілі емес; 2007 жылдан кейін Юлия ресми түрде еш жерде жұмыс істемеді, өзін «күнделікті өмір мен балаларды тәрбиелеуде басшы» деп атады.

## Дереккөздер

Санат:Саясаттағы Ресей әйелдері
Санат:Ресей қоғам қайраткерлері
Rocksteady Studios

**Rocksteady Studios** — штаб-пәтері Лондонда, Ұлыбританияда орналасқан, компьютерлік ойындар жасаумен айналысатын британдық құрастырушы. Студия 2004 жылы 13 желтоқсанда құрылған және ол өзінің Batman: Arkham ойындар сериясымен танымал. Компания Warner Bros. Games-тың еншілес кәсіпорны болып табылады.

## Тарихы
Rocksteady Studios 2004 жылы Сефтон Хилл және Джейми Уокермен құрылды. Кейбір қызметкерлер Argonaut Games жабық компаниясынан ауысып келді.

2010 жылдың ақпан айында студияны Time Warner сатып алды. Square Enix EuropeRocksteady Studios-те олардың 25,1% үлесі барын растады.

*2009 Spike  Video  Game Awards марапатында*Rocksteady Studios «Жыл студиясы» атағын жеңіп алды.

2016 жылдан кейін студия Xbox, X/S, PlayStation 5, ДК үшін аты аталмаған ААА жобасымен жұмыс істеді. Бұған қатысты кез келген мәліметтерді беруден бас тартты. Сефтон Хилл Е3 көрмесінде болмағаны үшін кешірім сұрады және сонымен бірге The Game  Awards  2018 үшін анонстарды күтудің қажеті жоқ деп жазды. Rocksteady кейінде Е3 2019 ды өткізіп жіберді.

2022 жылы негізін қалаушылар Джейми Уокер және Сефтон Хилл компаниядан кетті, олардың лауазымдарын Натан Берлоу және Дариус Садегиан иеленді.

*Suicide Squad: Kill the Justice League*, 2024 жылдың 2 ақпанында шығарылған, оның тарихы, геймплейі, кейіпкерлері және көп ойыншы режимі үшін сынға ұшырады. Пайдаланушылар әзірлеушілерді *Arkham* сериясының мұрасын құрметтемеді және DC ғаламын дұрыс түсінбейді деп айыптады.

## Әзірленген ойындар тізімі

## Дереккөздер

Санат:WarnerMedia еншілес компаниялары
Сұлтан Асылханұлы Бұсырманов

**Сұлтан Асылханұлы Бұсырманов** (10 мамыр 1996 жыл, Алматы, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, "Тобыл" клубының қақпашысы.

## Жетістіктері

### Клубтық

; «Тобыл»

* Қазақстан чемпионы: 2021
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2022
* Қазақстан кубогы: 2023
* Қазақстан суперкубогы: 2024

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2024

**Футболдан Қазақстан Суперкубогының** 17-ші жарысы. 2023 жылғы Қазақстан чемпионы "Ордабасы" мен кубок иегері "Тобыл" өзара кездесті. Негізгі уақыт тең аяқталып, «Тобыл» пенальтилер сериясында 5:4 есебімен жеңіске жетті.

Турнир тұңғыш рет Қазақстаннан тыс жерде өтті.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемеле
* soccerway

Санат:2024 жылғы футбол
Санат:Ордабасы ФК ойындары
Санат:Тобыл ФК ойындары
Санат:Футболдан Қазақстан Суперкубогы
Санат:Түркиядағы футбол
Жайнақ

* Жайнақ — Ақмола облысы Целиноград ауданындағы ауыл.
* Жайнақ — Алматы облысы Іле ауданындағы ауыл.
Жалағаш

* Жалағаш — Алматы облысы Кеген ауданындағы ауыл.
* Жалағаш — Қызылорда облысы Жалағаш ауданындағы кент.
Сериндия

**Сериндия** термині Серес (Қытай) мен Үндістанды біріктіріп, Азияның Шыңжаң, Қытай Түркістаны немесе Жоғары Азия деп аталатын бөлігіне сілтеме жасайды. Толығырақ Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы мақаласын қараңыз.

Бұл өлкенің «Сериндия өнері» деген атпен белгілі. Ол біздің заманымыздың 2-11 ғасырлары аралығында Қытайдың батыс аймағындағы Сериндияда немесе сол кезде Орталық Азияның мәдени саласына кіретін Шыңжаңда дамыды.

## Тағы қараңыз
* Серика
* Сериндия өнері
* Қытай мен Жерорта теңізі арасындағы ежелгі байланыстар
* Жібек жолы бойында буддизмнің таралуы

## Әдебиеттер
* Хопкирк, Питер (1980). *Жібек жолындағы шетелдік шайтандар: Қытайдың Орталық Азиядағы жоғалған қалалары мен қазыналарын іздеу*. Амхерст: Массачусетс университетінің баспасөзі. ISBN 0-87023-435-8.

Санат:Азия географиясы
Санат:Қытай тарихы
Алаң көңіл ақпаны

**«Алаң көңіл ақпаны»** — Джон Стейнбектің соңғы шыққан романы, 1961 жылы жарияланды.

Шығармада қаржылық пен іскерлік сәтсіздіктерден кейін дәулетінен айырылған аристократ пен оның жанұясы жайында баяндалады.

Романды орыс тілінен қазақшаға Бeкмырза Баймаханoв аударған, кітап 2011 жылы Астанада басылды.

## Негізгі кейіпкерлер
* *Итен Аллен Хоули* — азық-түлік дүкеніндегі сатушы.
* *Мэри Хоули* — оның әйелі.
* *Аллен және Эллен Хоули* — олардың жеткіншек балалары.
* *Дэнни Тэйлор* — Итенның ескі досы, ішкіш.
* *Джои Морфи* — банктегі кассир, Итенның танысы, бойдақ.
* *Марджи Янг-Хант* — Мэридің досы, орта жастағы жесір.
* *Мистер Бэйкер* — банкир, қаладағы дәулетті адам.
* *Альфио Марулло* — италиялық иммигрант, дүкеннің иесі.

## Экрандалуы
1983 жылы Уорис Хуссейн роман желісімен сол аттас фильм түсірді.

Басты рөлдерде Дональд Сазерленд және Тери Гарр ойнады.

## Сілтемелер
* Ағылшын тілінде
* Қазақ тілінде

Санат:Джон Стейнбек шығармалары
Көктем (Мәмбеев)

**«Көктем»** — Сабыр Мәмбеевтің 1964 жылы салған суреті.

Бұл пейзаждағы ашық және қара дақты түстердің қозғалысы мен статикасы жасыл алқаптың нәзіктігі мен күміс шөптердің фактурасын беріп қана қоймай, дала сұлулығына деген ұстанымды махаббатын кенеп бетіне түсіреді.
нобай|1995 жылғы пошта маркасы

Аспанмен тірескен биік таулар, оның етегіндегі бір шоқ ағаштың түбінде әңгімелесіп отырған ер мен әйел...оның бергі жағындағы үш жылқы тұр қаңтарылып, оның біреуі – құлынды бие. Кішкентай құлын енесін еміп, рахатқа батып тұр... Осы көріністің өзі адамды әсерлі сезімге бөлеп, бүгінде алыс қалған ауылыңды сағындырады.

Картинада адамдар мен табиғаттың тек лирикалық күйі ғана емес, сонымен қатар суретшінің рухани ерекшеліктерін байқататын ой-сезімдері де көрінеді. Түс реңдерінің өзгеруі көк шөптің нәзіктігі мен күмістей тазалығын көз алдымызға әкеледі.

## Дереккөздер

Санат:Сабыр Мәмбеев суреттері
Абай атындағы республикалық мамандандырылған мектеп-интернаты

**Абай атындағы Республикалық мамандандырылған дарынды балаларға арналған қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын орта мектеп-интернаты** — Алматы қаласында орналасқан гуманитарлық бағытта білім беретін республикалық мектеп. Мұнда "Қазақ тілі", "Қазақ әдебиеті" және "Абайтану" пәндері тереңдетіп оқытылады.

## Тарихы
Білім ордасы 1957 жылы ауылдағы малшылардың балаларына арналған республикалық деңгейдегі мектеп-интернат болып ашылып, кейін 1988 жылға дейін Ыбырай Алтынсарин атындағы педагогикалық ғылыми-зерттеулер институтының эксперименттік базасы ретінде жұмыс жасады. 1988 жылы Қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын орта мектеп-интернат ретінде өз жұмысын одан әрі жалғастырды. 2003 жылы "Республикалық мамандандырылған дарынды балаларға арналған қазақ тілі мен әдебиетін тереңдете оқытатын орта мектеп-интернат" деген атауға ие болып, оған Үкімет қаулысымен 2006 жылы Абайдың есімі берілді.

## Дереккөздер

Санат:Алматы мектептері
Иван Миладинович

**Иван Миладинович** (; 14 тамыз 1994) — сербиялық футболшы, қорғаушы.

## Жетістіктері

### Командалық

* Қазақстан суперкубогы: 2024

## Дереккөздер

Санат:Сербия футболшылары
Санат:Ягодина ФК ойыншылары
Санат:Раднички Ниш ФК ойыншылары
Санат:Сочи ФК ойыншылары
Санат:Төменгі Новгород ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Рахим Абрамов

**Рахим Абрамов** (15 наурыз 1998 жыл туған, Өзбекстан; **Rakhim** деген атпен белгілі) — ресейлік хип-хоп әртісі және видеоблогер (Тиктокер). «Fendi» әнімен танымал. Ресейдегі ең көп төленетін тиктокер.

## Жастық шағы
1998 жылы 15 наурызда Өзбекстанда дүниеге келген. Екі ағасы бар.

Жас кезінде футбол, волейбол, баскетбол ойнаған. Ол Читаға оқуға көшті, бірақ техникумға түспеді. Кейін Рахим Мәскеуге бағдарламалаушы мамандығына аттанды.

## Мансапы
Тарих және бейнелеу өнері мұғалімдері Рахимге өзінің әзіл-оспақ бейнелерін жасауға шабыттандырды және желіде жариялады. Абрамов YouTube-те арна құрды, бірақ бұл оған сәттілік әкелмеді. 2018 жылы Instagram-да қысқа бейнелер жариялай бастады. Сол жылы TikTok сайтында аккаунт ашып, оған атақ әкелді.

2018 жылы Сургуттағы «Доброе сердце» науқаны кезінде оқиға бақылаудан шықты: жасөспірімдер тегін роликтер үстінде төбелес ұйымдастырды, нәтижесінде блогер рұқсат етілмеген митинг болды деген айыппен ұсталды, бірақ көп ұзамай босатылды.

2019 жылы өзінің алғашқы әндерін жазуды бастады, олардың ішіндегі ең сәттісі «Кто тебе сказал?», бірнеше сағатта жазды. Әннің продюсері Slava Marlow.

2020 жылдың 17 шілдесінде Рахим «Fendi» синглін шығарды. 2020 жылдың 25 қыркүйегінде «Milly Rock» әні шықты. 2020 жылдың 2 қазанында «Fendi» әніне бейнеклип шықты.. 2 октября 2020 года был выпущен видеоклип на песню «Fendi»

2020 жылы Forbes нұсқасы бойынша ең жоғары жалақы алатын TikToker болды.

2021 жылы Элджеймен бірлескен «URUS» трегі шықты. Жолды шығару үшін Рахим көк Lamborghini Urus сатып алды; көліктің түсі Рахимнің ең танымал тректерінің бірі «Синий Ламборгини» әні болып табылады. Сонымен қатар әйгілі TikToker Алина Ким бейнеленген «Этой ночью» синглін шығарды.

## Басқа орындаушылардың бейнебаяндарына актёр ретінде қатысу

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Ресей рэперлері
Санат:Ресей ютуберлері
Санат:Ресей блогерлері
Санат:Ресей инстаблогерлері
Санат:Ресей тиктокерлері
Санат:Өзбекстан блогерлері
Санат:YouTube күміс батырма иелері
Қазақстандағы мектептер желісі

## Абай атындағы мектептер желісі
Гуманитарлық білім беруді дамыту мақсатында (қазақ әдебиеті, журналистика, ақындық өнер – "Толық адам" идеясын іске асыру) Абай атындағы мектептер желісін құру жоспарланып отыр. Бүгінгі таңда Абай атындағы мектептер 12 өңірде жұмыс істейді. 2027 жылға дейін қалған 8 өңірде ашу жоспарланған.

## IT-мектептер желісі
2018 жылдан бастап республика бойынша ашыла бастаған IT-мектептер негізінде О. Жәутіков атындағы IT мектептер желісі құрылады. Мұндай IT мектептердің ерекшелігі — IT-технологиялар саласындағы мамандандыру, ерте профильдеу, робототехника мен бағдарламалауды, 3D модельдеуді және т.б. тереңдетіп оқытады.

## Қ. Сәтбаев атындағы мектептер желісі
Инженерлік-техникалық бағыттағы Қ. Сәтбаев мектептер желісін құру жоспарлануда. Мұндай мектептер инженерлік-техникалық бағытта (физика, математика, информатика, химия және географияны тереңдетіп оқыту) білім беретін болады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мектептері
Темірлан Шайхоллаұлы Мұқашев

**Темірлан Шайхоллаұлы** **Мұқашев** (30 шілде 1996 жыл, Орал қаласы, Батыс Қазақстан облысы, Қазақстан) — қазақстандық саяхатшы, кәсіпкер және видеоблогер.

## Өмірбаяны
1996 жылғы 30 шілдеде Орал қаласына туған. 5 жасқа дейін қала маңындағы ауылда жасаған. Отбасыда 7 адам. 

### Білімі
Орал қаласында 9 сыныпты және колледжде заңгер мамандығын бітірген.

## Әлем бойынша саяхаттау
Қазіргі уақытқа дейін Индонезия (Бали), Вьетнам, Тайланд, Үндістан, Түркия, Мысыр, Украина, Өзбекстан, Қырғызстан, Пәкістан, Моңғолия, Испания, Франция, Нидерланд, Польша, Ресей, Жапония, Оңтүстік Корея, БАӘ саяхаттаған және барлық бейнелерді YouTube-та Temirlan Mukashev атты қазақ тілді арнада жүргізеді. 2023 жылы Мәскеудегі Донское зиратына жерленген Әлихан Бөкейхановты зиярат етті. YouTube арнаны 2019 жыл 27 қазанда ашқан. 2020 жылдың наурыз-сәуір айларында көрермендерім көбейе бастаған. Бір айда арнасына 60 мың адам тіркелген. 2024 жылдың 16 қазандағы жағдай бойынша арнаның 348 мыңнан астам жазылушы және 31,5 миллионнан астам қаралым бар. 

Саяхаттауда тек сол мемлекеттегі халықты емес, қазақтар көп шоғарланған Өзбекстандағы  Қарақалпақстан және Моңғолиядағы Баян Өлгий аймағына барған. 

## Танымалдыққа ие болуы
Осы кезге дейін YouTube арналардаға подкасттарға шыға бастады. Karatino production, Түнгі Ауысым Подкасты, Nurmakhan Mukhanuly, Caravan kz, ҚазТех_1, Ақжайық ТВ арналарына подкастарға шықты. Бейнелер 1 мыңнан 77 мың аралықта қаралым бар.   

## Жеке өмірі
Үйленген. Жұбайы — Болатова Айгерім (2022 жылдың қыркүйек айына).

## Марапаттары
* YouTube күміс батырма иесі  

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Instagram ресми парақшасы
* YouTube ресми парақшасы

Санат:Қазақстан ютуберлері
Санат:YouTube күміс батырма иелері
Санат:Қазақстан саяхатшылары
Санат:Қазақстан блогерлері
Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Қазсушар

**Қазсушар** — республикалық маңызы бар су шаруашылығы объектілерін күтіп ұстау, пайдалану және олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету жұмыстарымен айналысатын мемлекеттік кәсіпорын.

## Тарихы
Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі Су шаруашылығы комитетінің «Қазсушар» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны “Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәселелері” Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 28 ақпандағы № 196 қаулысына сәйкес Су ресурстары комитетінің шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорындары мен республикалық мемлекеттік кәсіпорындарының еншілес мемлекеттік кәсіпорындарын қосу жолымен құрылды:
* Бартоғай су қоймасын және Д. Қонаев атындағы Үлкен Алматы каналын пайдалану басқармасы (Алматы)
** Мелиосервис 
* Астана су (Астана)
* Қаныш Сәтбаев атындағы канал (Астана)
* Қарағандысушар (Қарағанды)
* Қостанайсушар (Қостанай)
* Сарқант шаруашылық есептегі 72-жөндеу учаскесі (Сарқант)
* Оңтүстіксушар (Шымкент)
* Батыссушар (Орал)
** Каменский водопровод
** Бөкей ордасы су құбыры
* Солтүстіксушар (Петропавл)
* Ақтөбесушар (Ақтөбе)
* Атыраусушар (Атырау)
** Балықшы пайдалану-өңдеу кәсіпорны
* Шығыссушар (Өскемен)
* Маңғыстаусушар (Ақтау)
* «Арал» құрылысы салынып жатқан кәсіпорындардың бірлескен дирекциясы (Қызылорда)
* Солтүстік су құрылыс (Көкшетау)
* Есіл су (Петропавл)
* Таразсушар (Тараз)
* «Су-метрология» ғылыми-өндірістік орталығы (Шымкент)
* Қызылордасушар (Қызылорда)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 1 ақпандағы № 58 қаулысымен "Нұра топтық су құбыры" ШЖҚ РМК "Қазсушар" ШЖҚ РМК-на қосылды.

## Қызметі
Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігінің Су шаруашылығы комитеті Кәсіпорынға қатысты мемлекеттік басқарудың тиісті саласына басшылық ету жөніндегі уәкілетті органның функцияларын жүзеге асырады.

Жарғы негізінде «Қазсушар» РМК басты қызметі республикалық маңызы бар су шаруашылығы объектілерін ұстау, пайдалану, сондай-ақ мемлекеттік меншіктегі су шаруашылығы жүйелері мен құрылыстарының қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады. Кәсіпорын қызметінің негізгі мақсаты Кәсіпорын теңгеріміндегі гидротехникалық құрылыстар мен кешенді мақсаттағы су қоймаларын, магистралдық су құбырлары мен өзге су шаруашылығы объектілерін ұстау, пайдалану және қалпына келтіру болып табылады.

## Филиалдары

## Дереккөздер

Санат:Су шаруашылығы
Санат:Қазақстан мекемелері
Халықаралық туризм және меймандостық университеті

**Халықаралық туризм және меймандостық университеті** — Түркістан қаласында ашылған халықаралық деңгейде туризм саласындағы мамандар дайындайтын жоғары оқу орны.

## Тарихы
«Халықаралық туризм және меймандостық университеті» КЕАҚ Мемлекет басшысы Қ.Қ. Тоқаевтың тапсырмасы бойынша құрылды. Университетті құру Қазақстан Республикасының туристік саласын дамытудың 2019-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында бекітілген. Мақсаты Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің 2020-2024 жылдарға арналған стратегиялық жоспарында жазылған және «туристік өнімдер мен қызметтердің сапасы мен қолжетімділігін арттыру» болды.

ҚР Үкіметінің 2019 жылғы 20 наурыздағы № 129 қаулысымен жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын "Халықаралық туризм және меймандостық университеті" коммерциялық емес акционерлік қоғамы құрылды.

2020 жылғы 25 мамырда «Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті» республикалық мемлекеттік мекемесі қызмет көрсету саласында кадрлар даярлау бағыты және жалпы дамудың пәндік мамандандырылған мұғалімдерін даярлау бағыты бойынша білім беру қызметін жүзеге асыруға №KZ05LAA00018250 мемлекеттік лицензия берді.

2020 жылдың 22 маусымында университет Білім сапасын қамтамасыз ету жөніндегі тәуелсіз агенттіктен халықаралық бастапқы институционалдық аккредиттеу туралы куәлік (І–А № 004) алды.

2022 жылғы 17 ақпанда ҚР БҒМ уәкілетті органы Университетке мемлекеттік бюджет қаражаты, ҚР жер қойнауын пайдаланушылардың қаражаты есебінен ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет конкурсына қатысуға құқық беретін № 000356 куәлік берді.

Университет 2021 жылдың желтоқсанында ҚР жоғары оқу орындарының арасында бірінші дүниежүзілік туристік ұйымның (United Nations World Tourism Organization) бекітілген мүшесі болды.

2023 жылдың қазан айының басында Университет Түркияның жоғары білім Кеңесі (Yükseköğretim Kurulu) мойындаған шетелдік жоғары оқу орындарының тізіміне енгізілді.

## Құрылымы
Университет құрамында 5 мектеп бар:
# Туризм мектебі
# Қонақжайлылық мектебі
# Дене шынықтыру және спорт мектебі
# Гуманитарлық мектеп
# Тілдер мектебі

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан университеттері
Ақмола облысындағы мәслихат сайлауы (2023)

2023 жылғы 19 наурызда Қазақстанда кезектен тыс парламент сайлауы орын алды. Сайлау барысында Мәжіліс депутаттарымен қатар елдегі барлық мәслихаттардың, соның ішінде Ақмола облыстық мәслихатының депутаттары сайланды. Сайлау нәтижесінде облыс мәслихатының VIII сайланымы құрылды да, өз жұмысын бастады.

Ақмола облысының 517 816 сайлаушысы бар, олардың 310 513 ғана (60 %) дауыс берді. Сайлау нәтижесінде ең көп дауыс алған Аманат партиясы болды да, ол 13 мандатқа ие болды. Мәслихатта өкілеттікке қол жеткізген тағы басқа екі ғана партия болды: 2 мандаты бар Ауыл ХДПП және 1 мандаты бар Ақ жол ДП.

## Алғышарттары
2023 жылғы сайлауға дейін мәслихат депутатының барлығы да пропорционалды сайлау жүйесі арқылы сайланатын. Бұл жолмен 2021 жылғы мәслихат сайлауы өткен еді.

2023 жылғы наурызда Қазақстанда кезектен тыс парламент сайлауы орын алды да, онымен қатар әр мәслихаттың сайлауы да жүрді. Осы жолы Ақмола облыстық мәслихатының сайлауы барысында, басқа мәслихаттардағыдай, депутаттың бір жартысы партиялық тізім бойынша, басқа жартысы бірмандатты округ бойынша сайланды.

## Сайлау жүйесі
Бұл сайлау — депутаттың бір жартысы партиялық тізім бойынша, қалған жартысы бірмандатты округ бойынша сайлайтын жүйе арқылы өткен тұңғыш мәслихаттық сайлау. Бұл жаңа жүйе арқылы енді сайлауға саяси партиялар да, өзін-өзі ұсынғандар да қатыса алады.

## Нәтижелері

### Депутаттар тізімі
Сайлау нәтижесінде мәслихаттың 32 депутаты сайланды. 2023 жылғы 30 наурызда Ақмола облыстық мәслихатының төрағасы болып Аманат мүшесі Бейбіт Жүсіпов сайланды.

;Партиялық тізім бойынша сайланғандар

;Бірмандатты округ бойынша сайланғандар

## Қосымша ақпарат

## Дереккөздер

Санат:Ақмола облысы
Санат:2023 жылдағы Қазақстан
Санат:2023 жылғы Қазақстандағы сайлаулар
2023
Севильялық Иоанн

**Севильялық Иоанн** немесе **Севильядан** **Иоанн** (), кейде **Испандық Иоанн, Толедолық Иоанн** (; Севилья — шамамен 1180 жылы, Толедо) — Толедо аудармашылар мектебінің араб тілінен ең көрнекті аудармашыларының бірі.

Ол еврей отбасынан шыққан және шомылдыру рәсімінен өткен.

Ол негізінен астрономиялық, медициналық және философиялық еңбектерді, соның ішінде Әбу Машардың, Ибн Гиберолдың, Ибн Курраның, әл-Киндидің, әл-Ферғанидің, әл-Хорезмидің және т. б.

## Тағы қараңыз
* Доминик Гундиссалин
* Кеттондық Роберт
* Сеговиялық Иоанн
* Соломон Швайгер

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* *Иовенко В. А.* Толедодағы аудармашылар мектебі, Немесе біздің кәсіптің тамыры қайда // Көпірлер. Аудармашылар журналы. — 2008 ж. — № 4.
* Густерин П. В. Құран зерттеу нысаны ретінде. — Саарбрюккен. — 2014 ж. — ISBN 978-3-659-51259-9 .

## Сілтемелер
* Арзобиспо Раймундо де Толедо Эскуэла де Традукторес (1130—1187)
* Йоханнес Гиспаленсис

Санат:Алфавит бойынша аудармашылар
Санат:XII ғасырда қайтыс болғандар
Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар
Санат:1100 жылы туғандар
Берік Сақбайұлы Арын

**Берік Сақбайұлы Арын** (1969 жылы 5 маусымда туған, Талдықорған облысы, Мұқыры ауылы) — қазақстандық мемлекет қайраткері, дипломат. I дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші.

## Өмірбаяны
1994 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін бітірген.  2007 жылы Қазақ гуманитарлық-заң университетін бітірген. Араб тілі мен әдебиеті, қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, заң ғылымдарының бакалавры.

1994-1996 жылдары - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінде референт, атташе.

1996-2001 жылдары - Қазақстан Республикасының Сауд Арабиясындағы Елшілігінде атташе, үшінші, екінші, бірінші хатшы.

2001-2002 жылдары - СІМ бөлім меңгерушісі.

2002-2006 жылдары - Қазақстан Республикасы Мысыр Араб Республикасындағы Елшілігінің кеңесшісі.

2006-2007 жылдары - Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Сыртқы саясат орталығының бас инспекторы.

2007 жылдың маусымынан - Парламентаралық байланыс және халықаралық ынтымақтастық бөлімінің меңгерушісі.

2009-2011 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты аппараты басшысының орынбасары.

2011 жылдың желтоқсанынан - Қазақстан Республикасының Мысырдағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, Африка Одағы жанындағы Тұрақты өкілі. 2012 жылғы мамырдан Марокко, 2015 жылғы сәуірден Алжир, Тунистегі Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарды.

2016 жылдың қазанынан ҚР дін істері және азаматтық қоғам вице-министрі.

2019 жылдан бастап - Қазақстанның Сауд Арабиясы Корольдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі, Қазақстанның ИЫҰ жанындағы Тұрақты өкілі. 2019 жылдың қыркүйегінен бастап – Қазақстан Республикасының Бахрейн Корольдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарады.

2024 жылдан бастап – Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі ислам ұйымының Бас директоры.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан дипломаттары
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Корея жүрдек теміржолы

**Корея жүрдек теміржолы** () — Оңтүстік Кореяның Корея Теміржол Корпорациясына тиесілі жүрдек пойыз теміржол жүйесі, көбіне **Korea Train eXpress, KTX** () деп те атайды. Құрылысы 1992 жылы Сеулден Пусанға қатынайтын жүрдек пойыз жүйесін салудан басталған. КЖТ 2004 жылғы 1 сәуірден бастап қызмет көрсетіп келеді.

Сеул бекетінен басталатын КЖТ желілері Сеул мен Йоңсан бекеті арқылы Пусанға және Куаңжуға беттейтін екі бағыт боп тармақталады. Пһёңчан қаласында болған 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары кезінде қызмет ету үшін 2017 жылғы желтоқсанда Уонжудан Каңыңға қатынайтын жаңа желі салынып біткен.

## Дереккөздер

Санат:Корея жүрдек теміржолы
Санат:Оңтүстік Корея транспорты
Айна Ермекқызы Мысырәлімова

**Айна Ермекқызы Мысырәлімова** (8 сәуір 1966 жыл, Ақжар ауданы, Солтүстік Қазақстан облысы) — қазақстандық саясаткер, мұғалім, Қазақстан Мәжілісі 8-сайланымының депутаты (2023–).

## Білімі
1990 жылы Айна Мырысәлімова Қарағанды мемлекеттік институтын «Филология, орыс тілі мен әдебиеті пәнінің оқытушысы» мамандығы бойынша бітірді. 2007 жылы ол Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау университетінде әлеуметтану бакалавр деңгейіне ие болды.

## Мансабы
Өз еңбек жолын Мысырәлімова 1990 жылы, Көкшетау қаласындағы №19 орта мектепте орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі болып бастаған. Бұл қызметтен кейін, 1994–2005 жылдары ол Мемлекеттік әкімшілік қызметтің жергілікті атқарушы органдарында түрлі лауазымдарда жұмыс істеді.

2005 жылдан 2008 жылға дейін ол Ақмола облысының Ішкі саясат департаменті директорының орынбасары қызметін атқарды. Бұдан кейін, 2011 жылға дейін ол Көкшетау әкімінің орынбасары болды.

2013–2015 жылдары аралығында ол Аршалы ауданы әкімінің орынбасары болды да, 2015 жылы Қазақстан халқы ассамблеясы Ақмола хатшылығының меңгерушісі бола тұрды. 2015 жылғы қарашадан 2017 жылғы маусымға дейін ол Ақмола облысы Ішкі саясат басқармасының басшысы болса, 19 маусымнан 2022 жылғы мамырға дейін ол Ақмола облысы әкімінің Әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары еді.

2022 жылғы мамырдан желтоқсанға дейін ол Аманат партиясы Ақмола облыстық филиалының атқарушы хатшысы болған.

2022 жылғы 20 желтоқсанда Мысырәлімова Аманат партиясы Ақмола облыстық филиалының төрайымы болып сайланды. Мысырәлімованың төрайымдығы кезінде, 2023 жылғы 19 наурызда облыстық мәслихаттың 8-сайланымы сайланған еді. Бұл қызметте ол сол жылғы 27 наурызға дейін болды.

2023 жылғы 28 наурызда ол Аманат партиясынан Қазақстан Мәжілісі 8-сайланымының депутаты болып сайланды.

Депутат ретінде Мысырәлімова елде көрсетілетін психологиялық көмек жүйесін дамыту жөніндегі ұсыныстары үшін көзге түсті.

## Жеке өмірі
Айна Мысырәлімова үйленген және оның екі ұл баласы бар. Ол қазақ және орыс тілдерін меңгерген.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Қазақстан педагогтары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті түлектері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары
Циклин

нобай|400px|Фазалардың ауысуымен A, B, D, E циклиндерінің түзілу мөлшері
**Циклиндер** — жасушаның бөліну циклін реттейтін ақуыздар тобы.

Олар циклинге тәуелді киназалар (Cdk) деп аталатын ферменттердің іске қосылуына себепші болып, жасушаның дұрыс бөлінуіне жағдай жасайды.

Циклиндерді 1982 жылы Ұлыбританияның биохимигі Тимоти Хант ашты. Ол және Пол Нерс пен Леланд Хартвелл 2001 жылы осы саладағы зерттеулері үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын иеленді.

## Түрлері

Адам, шыбын және ашытқы үшін әр фазадағы циклин мен сәйкесті киназаның үйлесімі:

## Дереккөздер

Санат:Ақуыздар
Санат:Жасушаның тіршілік циклі
Хабар (айрық)

* Хабар
* Хабар — қазақстандық медиахолдинг.
* Хабар — қазақстандық телеарна.
* Хабар (электроника)
Траволатор

нобай|нобай|Шаңғы тебу орталығында
**Траволатор** — жолаушыларға арналған конвейер.

Оны кейде қозғалатын тротуар деп те атайды. Конструкциялық жағынан тегіс болып келетін эскалаторға сай.

Ол ірі аэропорттарда, вокзалдарда, сауда кешендерінде немесе көрмелерде жүргіншілердің қозғалысын жеңілдету үшін қолданылады.

Көбінесе траволатор жүйесі қарама-қарсы бағытпен қозғалатын қатарынан қойылған екі жолдан тұрады.

## Тарихы
Алғашқы траволатор 1893 жылы Американың Иллинойс штатында өткен көрме кезінде таныстырылды.

Бірнеше жылдан кейін Парижде өткен Дүниежүзілік көрмеде «Болашақ көшесі» деп аталатын қозғалмалы тротуар істеді. Ол 3,5 шақырымға созылған еді, және оның 9 аялдамасы болған. Виадуктың үстінде орналасқан бұл «көше» үш платформадан тұрған: біреуі қозғалмайтын, екіншісі 4,2 шақырым/сағат жылдамдықпен қозғалды, үшіншінің жылдамдығы 8,5 шақырым/сағат болды.

Алғашқы коммерциялық траволатор 1954 жылы АҚШ-та, Нью-Джерсидегі станцияда істей бастады. Goodyear компаниясы жасаған нысанның ұзындығы 84,5 метр болды.

## Дереккөздер

Санат:Қоғамдық көлік
Шеду

нобай|оңға|250x250 нүкте|Дүр-Шаррукиннің қанатты бұқасы. Чикаго университетінің Шығыс институты
нобай|оңға|250x250 нүкте|Саргон II сарайынан Шедудың қанатты бұқалары. Ежелгі Месопотамия. Британ мұражайы, Лондон
[нобай|оңға|250x250 нүкте|Дур-Шаррукиннен шеду [Луврда]]
Шумер-аккад мифологиясындағы **шеду** — адамның даралығын білдіретін қамқоршы рухы. Таза еркек түрінде ол *шеду* (аккад тілінде) және *алад* (шумер тілінде), бейтарапта (әйелдік болуы мүмкін) — *ламмасу* (аккад тілінде) және *лама* (шумер тілінде) деп аталды. Өнерде ол өгіз немесе арыстан денелі, қыран қанатты және адам басы бар тіршілік иесі ретінде бейнеленген.

## Тарихы
Адам басы бар қанатты жануардың мотиві бүкіл Таяу Шығыстағы ежелгі өнерге тән; ол алғаш рет б.з.д. 3 мыңжылдықтың басында Эбладан табылған заттарда кездеседі. Жаңа Ассирия дәуірінде шеду бүкіл Ассирияда кең тарады: «адам-бұқа» фигуралары барлық маңызды үкіметтік ғимараттар мен қалалардың кіреберістерін қорғады.

Дур-Шаррукин (қазіргі Ирактағы Хорсабад) қаласындағы Саргон II-нің алып сарайының қақпасында күзетіп тұрған менмен көзді қорқытатын және тәкаппар қанатты өгіздердің мүсіндері сиқырлы қорғаныс қызметін атқарды. Қанатты құбыжықтың бес аяғы бір мезгілде бейнелеу принципі бойынша қозғалыс иллюзиясын жасады. Олардың кеңістіктік кескіні тас блоктың массасына келесі екі проекциядан тұрады: алдыңғы және бүйірден. Қанатты құбыжықтың бес аяғы қозғалыс елесін жасап, оны бір уақытта қозғалыссыз немесе көрерменнің жағдайына байланысты профильде жүруге мүмкіндік берді. Саргон II сарайындағы тас құбыжықтар (әрқайсысының салмағы 21 тонна) қазір Парижде, Луврда және Лондондағы Британ мұражайында сақтаулы.

Тірі қалған қанатты шедулар Париждегі Лувр, Лондондағы Британ мұражайы, Бағдадтағы Ирак ұлттық мұражайы, Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайы және Шығыс университетінің Шығыс институты сияқты әлемнің көптеген мұражайларында қойылған. Чикаго шеду қайраткерлерінің нақты өлшемдегі көшірмелері Мәскеудегі А. С. Пушкин атындағы Мемлекеттік бейнелеу өнері мұражайында ұсынылған.

## Бұқаралық мәдениетте
* *Might & Magic Heroes VI* және *Might & Magic Heroes VII* компьютерлік ойындарында Некрополис фракциясында **ламасу** бөлімшесі бар. Әңгімеде олар Күміс қалалардағы эксперименттер нәтижесінде адамдар мен мантикоралардың гибридтері ретінде пайда болды. Ламасу өте қысқа болып шықты және тез қайтыс болды. Дегенмен, некроманшылар жаратылыстардың пайдалылығын бағалап, оларды қайта тірілтті, ал ламасу өлмегендер қатарына қосылды.
* Шеду «Аспан бұқасы» деп аталатын «Ғасырлар тасы» ойынының екінші бөлігінде қорғаныс бөлімшелері ретінде қатысады.

## Тағы қараңыз
* Херувим
* Сфинкс
* Химера
* Пазузу
* Сирруш
* Шедим

## Әдебиеттер
* М. Б. Ладыгин, О. М. Ладыгина. Қысқаша мифологиялық сөздік — М.: НОУ «Темірқазық» баспасы, 2003 ж.

Санат:Сирия тарихы
Санат:Ирак тарихы
Сабао (лауазым)

[нобай|оңға|[Соғдылар|Соғды *сабао* Ань Цзя ат үстінде, мазарының бір тақтасында бейнеленген. 579 ж.]]
***Сабао*** (薩保, *Sàbǎo*, «қорғаушы, қамқоршы») — 5-7 ғасырлардағы ресми қытай титулы, бұл соғды көшіп келушілер қауымының үкімет тағайындаған басшыларына берілген атау болды. *Сабао* сөзі соғды тілінің *s'rtp'w* сөзінен шыққан, ол «керуен басшысы» дегенді білдіреді. Бұл терминнің тамыры санскрит тілінен алынған буддалық *sarthavaha* терминінде жатыр. Сабао сонымен қатар Қытай әкімшілігінде аймақтық жауапкершіліктері бар «префекттер» лауазымдарына жиі ие болды: Ань Цзя Тон префектурасының сабао және ұлы губернаторы (大都督, Dàdūdū) болды.

Олар Қытайда сауда жасайтын Орталық Азиядан келген шетелдік саудагерлердің сауда істерін, сондай-ақ зороастризм істерін басқарды. Олардың эпитафияларынан әртүрлі *сабаолар* белгілі, мысалы, Ань Цзя, Виркак немесе Ю Хун.

Қытайдағы *сабао* мазарлары сол елдегі кезеңдегі ең сәнді және император мазарларынан сәл ғана төмен, бұл *сабаолардың* халықтың ең бай өкілдерінің бірі болғанын көрсетеді.

## Сабао мазарлары

Сурет:Tomb_of_An_Jia.jpg|link=Файл:Tomb_of_An_Jia.jpg|alt=Гробница Ань Цзя, 579 г. н. э., Институт археологии провинции Шэньси| Ань Цзя мазары, б.з. 579 ж., Шэньси провинциясының Сон археологиялық институты
Сурет:Northern_Zhou_Dynasty_Tomb_of_Shijun_(roof_reconstructed).jpg|link=Файл:Northern_Zhou_Dynasty_Tomb_of_Shijun_(roof_reconstructed).jpg|alt=Гробница Виркака, 580 г. н. э., городской музей Сианя| Виркак мазары, б.з. 580 ж., Сиань қалалық мұражайы
Сурет:Tomb_of_Yu_Hong_with_roof_(reconstructed,_colored).jpg|link=Файл:Tomb_of_Yu_Hong_with_roof_(reconstructed,_colored).jpg|alt=Могила Ю Хуна, 592 г. н. э., Музей Шаньси| Ю Хун мазары, б.з. 592 ж., Шаньси мұражайы


## Тағы қараңыз
* Қаған
* Ябгу

## Дереккөздер

Санат:Қытай тарихы
Абай айнасы

**«Абай айнасы»** — Дүкенбай Досжанның қалам ұшынан шыққан ғұмырнамалық зерттеу кітабы, 1994 жылы жарияланды.

Мұнда Абай болмысы пәлсапалық тұрғыдан көрсетіліп, ақын рухымен іштей шүйіркелесу арқылы көптеген мәселелер талдауға салынады.

Автор өзі атап өткендей, «Абай мен Байрон» тарауы бастапқыда дипломдық жұмысы еді, кейін оны кітапқа кірістіру мақсатымен қайтадан жазды. Ал араб тілінің маманы, Құранның аудармашысы Нұралы Өсерұлымен пікір сайысы, ойласу, сырласу үстінде «Абай діні» тарауы дүниеге келді. «Ақынның тұқым-тұяғы» жазылуына Мәкен Тұрағұлқызы себепкер болды.

Сондай-ақ кітап Абай өмірінің ақтаңдақ тұстарын соңғы кезде табылған Тұрағұл, Кәкітай, Ахат деректерімен толыға түсті.

Кітап 15 тараудан тұрады.

## Мазмұны

* Абайдың тұқым-тұяғы
* Қырқыншы сөз үстіндегі сұхбат
* 1898 жыл. Қастандық
* 1880 жыл. Екі кісі боп бөлінген Абай
* 1882 жыл. Абай діні
* 1885 жыл. Еуропаның есігі
* 1887 жыл. Абай мен Пушкин
* 1886-88 жыл. Абай күлкісі. Сұлулыққа табыну
* 1893 жыл. Абай мен Байрон
* 1895 жыл. Абай өкініші
* 1897 жыл. Ақылдың қыры
* 1898 жыл. Өлеңдерім жиналсын
* 1900 жыл. Абай айнасы
* 1904 жыл. Отырып ауырған адам
* 1934 жыл. Тұрағұлдың мұңы

## Дереккөздер

Санат:Абайтану
Елена Белова

thumb|right|180px|Флоренс Пью — Елена Белова
**Қара жесір Елена Белова** — Marvel Comics-тегі суперқаһарман.

Ол Қызыл бөлмеде тыңшы және ассасин болуға үйретілді. Комикстерде екінші болып атанған Қара жесір.

Ол алғашқыда Наташа Романоффқа қарсы болды, бірақ кейін екеу одақтас болды.

Елена Белова S.H.I.E.L.D. ұйымының агенті болды, Вангард пен ГИДРА-ға да істеді.

Marvel кинематографиялық әлемінде оның рөлін Флоренс Пью сомдады.

## Комикстерде
Кейіпкер алғаш рет Inhumans vol. 2 #5 комиксте 1999 жылдың қаңтар айында таныстырылады.

2002 жылы оған арналған жеке комикс мини-сериясы шығады: «Қара жесір: Бозарған өрмекші».

## Комикстен тыс
### Фильмдер
* Қара жесір (фильм, 2021)
* Найзағай атқыштар (фильм)
### Сериалдар
* Сұңқар көз (сериал)
* Кек алушылар, жалпы жиналыс! (мультсериал)

## Дереккөздер

## Тағы да
* Наташа Романофф — бірінші Қара жесір
* Қызыл Қорғаушы

Санат:Marvel Comics кейіпкерлері