open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Олег Игоревич Воскобойников

**Олег Игоревич Воскобойников** (4 шілде, 1971, Алматы, Қазақ КСР, КСРО) — КСРО және Қазақстан футболшысы, қақпашы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.

СКИФ Алматы, "Тараз", "Ордабасы", "Қайсар", "Жеңіс", "Атырау", "Ақтөбе" клубтарында ойнады. Екі дүркін Қазақстан чемпионы.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Монтажник»

* Қазақ КСР кубогы: 1990

; «Тараз»

* Қазақстан чемпионы: 1996
* Қазақстан вице-чемпионы: 1997

; «Кайсар»

* Қазақстан кубогының финалисі: 1997/1998
* Қазақстан кубогы: 1998/99

; «Жеңіс»

* Қазақстан чемпионы: 2000

### Жеке

* Қазақстанның үздік футболшысы: 1996, 1997, 1998

## Сілтемелер

Санат:4 шілдеде туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Түркістан ФК ойыншылары
УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19, А лигасы

## 1 топ

----

----

----

----

----

----

----
## 2 топ

----

----

----

----

----

----

## 3 топ

----

----

----

----

----

----

## 4 топ

----

----

----

----

----

----

### Плей-оффқа жолдама алғандар
*
*
*
*

### Төменгі лигаға түскендер

* 
* 
* 
* 

## Қорытынды кесте

## Плей-офф

Санат:УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19
Санат:2018 жылғы футбол
Ақшкол (Қарағанды облысы)

**Ақшкол** — Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы, Абай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақтоғай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 78 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері
Харис Сеферович

**Харис Сеферович** (; 22 ақпан 1992, Зурзе, Швейцария) — швейцариялық футболшы, "Бенфика" клубы мен Швейцария ұлттық құрамасының ойыншысы.

## Карьерасы

### Клубтық
Сеферовичтің тегі босниялық. 1999 жылы туған қаласындағы "Зузре" клубының академиясында оқи бастады. Бес жыл ішінде академиядағы ең үздік шәкірттердің бірі атанды. 2004 жылы 12 жасында "Люцерн" академиясына ауысты. Үш жылдай оқып, 2007 жылы "Грассхопперс" академиясына ауысты да, 2009 жылы кәсіпқой карьерасын осы клубта бастады. 

2009/10 жылғы маусымда "Грасхопперс" сапында үш ойында алаңға шықты. Бір жылдан соң "Фиорентинамен" келісім шарт жасасып, онда бір маусымдай доп тепті.  

2011 жылы отанына оралып, "Ксамакс" сапында арендада ойнай бастады. 2012 жылы қаңтарда "Фиорентинаға" оралып, енді "Лечче" клубына жалға берілді. Кейін "Новарада" бір жыл тағы да арендада ойнап, "Реал Сосьедадқа" түпкілікті ауысты.  

2014-17 жылдары "Айнтрахт" клубында доп тепті. 2017 жылы жазда "Бенфика" сапына өтті. 

### Ұлттық құрама
Швейцарияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. Негізгі құрамада тұңғыш рет 2013 жылы алаңға шықты.

## Жетістіктері

### Командалық

; Айнтрахт (Франкфурт)

* Германия кубогының финалисі: 2016/17

; Швейцария 

* 17 жасқа дейінгі әлем чемпионатының жеңімпазы (2009)

### Жеке

* Швейцарияның үздік жас футболшысы: 2009 

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:22 ақпанда туғандар
Санат:Грассхопперс ФК ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
Санат:Ксамакс ФК ойыншылары
Санат:Лечче ФК ойыншылары
Санат:Новара ФК ойыншылары
Санат:Реал Сосьедад ФК ойыншылары
Санат:Айнтрахт Майндағы Франкфурт ФК ойыншылары
Санат:Бенфика ФК ойыншылары
Санат:Швейцария футболшылары
Ақшкол (Батыс Қазақстан облысы)

**Ақшкол** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Есенсай ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2011 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 43 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 141 адам (68 ер адам және 73 әйел адам) болса, 2009 жылы 26 адамды (12 ер адам және 14 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданының таратылған елді мекендері
Орта Дересін

* Орта Дересін – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл.
* Орта Дересін – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы темір жол бекеті.
Ақсеңгір (өзен)

**Ақсеңгір ** – Алматы облысы  Жамбыл ауданындағы өзен. 

## Бастауы
Алматы-Тараз тас жолы мен Алматы-Шу темір жолының түстігінде Балғабек Қыдырбекұлы аулына жақын жерде Құтырған және Қарасу өзендерінің қосылған жерінен басталып, Қопа өзеніне құяды. Тағы бір нұсқа бойынша, Қарасу және Шолақ Қарғалы өзендері қосылған жерден басталады.  

Жағасында Балғабек Қыдырбекұлы, Ақсеңгір, Көкдала елді мекендері бар.   

## Гидрологиясы
Ұзындығы 66 км, су жиналатын алабы 8420 км2. Жылдық орта су ағымы 1,68 м3/с. Мұз, қар суымен толығады. Егін, мал суаруға пайдаланылады.   

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Топографиялық карта К-43-21
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) өзендері
Санат:Іле су алабы
Алма.ТВ кубогы 2007

**Алма.ТВ кубогы 2007** — 2007 жылы 7-11 наурыз аралығында Шымкент қаласында өткізілген футбол турнирі. Оған Қазақстан, Өзбекстан, Әзірбайжан, Қырғызстан құрамалары қатысып, Қазақстан құрамасы ұпайлар саны бойынша жеңімпаз атанды. 
## Өткізілу ережесі
Төрт команда өзара кездесіп шықты. Нәтижесінде ұпайлар саны есептелді. Ұпай саны тең болған жағдайда доп айырмасы, ол да тең болған жағдайда өзара кездесулер нәтижесі есепке алынды.

Матчтардың бәрі Қажымұқан Мұңайтпасов стадионында өткізілді.
## Матчтар

----

----

----

----

----

## Марапаттар

* Үздік қақпашы -  Игнатий Нестеров (Өзбекстан);
* Үздік қорғаушы -  Эрнани Перейра (Әзірбайжан);
* Үздік жартылай қорғаушы -  Эдуард Сергиенко (Қазақстан);
* Үздік шабуылшы -  Александр Гейнрих (Өзбекстан);
* Үздік мерген -  Ұлықбек Бақаев (3 гол, Өзбекстан);
* Үздік ойыншы -  Максим Жалмағамбетов (Қазақстан).

## Тағы қараңыз

* Футболдан Орта Азия кубогы — 1992
* Футболдан Өзбекстан тәуелсіздігінің кубогы — 1994

Санат:Қазақстандағы футбол
Санат:Орта Азия футбол құрамаларының турнирлері
Санат:Алма.ТВ кубогы
Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары
Санат:2007 жылғы футбол
Футболдан Өзбекстан тәуелсіздігінің кубогы — 1994

**Футболдан Өзбекстан Тәуелсіздігінің кубогы** — 1994 жылы сәуір айында Ташкентте ұйымдастырылған турнир. Оған 5 құрама қатысып, бәрі бір-бірімен кездесіп шықты. Өзбекстан құрамасы жеңімпаз атанды.

Ойындар Ташкенттегі "Пахтакор" және Ұлттық спорт компелксі стадиондарында өтті. 

## Матчтар

## Қорытынды кесте

## Мергендер
* Шухрет Мақсудов - 2
* Абдухаккор Марифалиев - 2
* Камил Мингазов - 2
* Равшан Мухадов - 2
## Тағы қараңыз

* Футболдан Орта Азия кубогы — 1992
* Алма.ТВ кубогы 2007

Санат:Орта Азия футбол құрамаларының турнирлері
Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары
Санат:1994 жылғы футбол
Қуаныш

**Елді мекендер:**

* Қуаныш – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл.
* Қуаныш – Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы ауыл.

**Өзен:**

* Қуаныш – Ақмырза өзенінің оң саласы, Сілеті алабындағы өзен.
Александр Сергеевич Убыкин

**Александр Сергеевич Убыкин** (30 наурыз 1953, Алматы, Қазақ КСР) — КСРО футболшысы, қақпашы, қазақстандық футбол жаттықтырушысы. КСРО спорт шебері.

## Карьерасы
16 жасынан футболмен айналыса бастады. 16 жасынгда тұңғыш бапкері Анатолий Ромкомен бірге Псков қаласына кетіп, "Электрон", "Машиностройтель" клубтарында ойнады. 1972 жылы әскер қатарына шақырылып, "Звезда" (Выборг) клубының намысын қорғады. 

1976 жылы "Қайрат" командасына келіп қосылды. 1980 жылдан негізгі қақпашыға айналып, командадан 1987 жылы ғана кетті. 1976-87 жылдар арасында КСРО чемпионатының жоғары лигасында 207 рет алаңға шықты.

1988 жылы екінші лиганың Қазақстан аймағында ойнайтын "Тракторға" ауысты. 

1990 жылы екінші лигадағы аутсайдер клубтардың бірі алматылық РШВСМ клубында бір жыл доп теуіп, карьерасын аяқтады. 

1991 жылы бапкерлік жолын осы РШВСМ клубынан бастады. Келесі жылы "Қайраттың" жаттықтырушылар алқасына келіп қосылды. 

## Жеке өмірі
1980 жылы Қазақ дене тәрбиесі және спорт институтын тәмамдаған.

## Жетістіктері

* КСРО чемпионатының жеңімпазы (1 лига) — 1976, 1983
* КСРО чемпионатының күміс жүлдегері (1 лига) — 1974
* КСРО чемпионатының жеңімпазы (2 лига, 8 аймақ) — 1988, 1989
* "Спорт" газетінің сауалнамасы бойынша 1988 жылы екінші лигадағы сегізінші аймақтың үздік футболшысы.

## Сілтемелер
* Александр Убыкин  
* Тренер Александр Убыкин
* Александр Убыкин: «Тұлғалар аулада өседі»

Санат:30 наурызда туғандар
Санат:СКА Дондағы Ростов ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:СКИФ Алматы ФК жаттықтырушылары
Санат:Қайрат ФК жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:КСРО футболшылары
Ақтұмсық

**Ақтұмсық** — Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы, Сарытерек ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақтоғай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 47 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері
Футболдан Орта Азия кубогы — 1992

**Футболдан Орта Азия кубогы** — 1992 жылы ұйымдастырылған футбол турнирі. Оған Орта Азиядағы бес құрама қатысты. Кейін елдегі азамат соғысына байланысты Тәжікстан бас тартты да, ол қатысқан матч нәтижелері жоққа шығарылды. 
## Өткізілу ережесі
Турнир айналымдық жүйеде өткізілді, қатысушылар бір-бірімен екі реттен үйде және сыртта кездесті. Турнир қорытындысында Қазақстан құрамасы жеңімпаз атанды. 
## Матчтар

## Қорытынды кесте

## Марапаттар

* Турнир мергені — Азамат Абдурайымов (Өзбекстан) 6 гол

## Тағы қараңыз

* Футболдан Өзбекстан тәуелсіздігінің кубогы — 1994
* Алма.ТВ кубогы 2007

Санат:Орта Азия футбол құрамаларының турнирлері
Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары
Санат:1992 жылғы футбол
Александр Александрович Михель

**Александр Михель** (23 шілде 1963) — КСРО футболшысы, шабуылшы. Алматы футболының түлегі. 

## Карьерасы

### Бастапқы жылдары
Кәсіби карьерасын 1984 жылы КСРО чемпионатының екінші лигасында ойнайтын СКИФ клубында бастады.  

1985-87 жылдары үш маусым Барнаулдың "Динамосында" доп теуіп, 1988 жылы Ташкенттің "Пахтакорына" ауысты. "Пахтакор" сапындағы алғашқы ойынын 1988 жылы 26 мамыр күні "Заря" (Ворошиловград) клубына қарсы өткізіп, матч тағдырын шешті. Ол маусымда Михель 12 гол соқты. 

### Қайрат сапында
1989 жылы бірінші лигаға түсіп кеткен "Қайратқа" шақырылды. "Қайрат" сапында Евстафий Пехлеваниди, Юрий Найдовский, Сергей Климов секілді шабуылшырамен бірге доп тепті. Алғашқы голын 1989 жылы 25 сәуір күні Кемеровоның "Кузбасс" қақпасына енгізді. Бұл ойында "Қайрат" 1:0 есебімен жеңіске жетті.  

Маусым ортасында Пехлеваниди клубтан кетті де, Михель тұрақты түрде алаңға шыға бастады. Екніші айналымда жеті гол соқты (Чемпионатта барлығы 11 гол енгізген-ді). Бірақ "Қайрат" үшінші орында қалып, жоғары лиғаға шыға алмады.  

1990 жылы Михельдің ойыны нашарлап кетті. Бірінші айналымда үш рет қана гол соқты да, сонымен шектеліп қалды. Ал 1991 жылғы маусымда не-бары бес рет қана алаңға шығып, бір гол да соқпады. 

## Жетістіктері

* КСРО чемпионатының қола жүлдегері: 1989 (1 лига)

## Сілтемелер
*Статистикасы (footballfacts.ru)

Санат:23 шілдеде туғандар
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:Динамо Барнаул ФК ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:КСРО футболшылары
Сергей Александрович Климов

**Сергей Климов** (16 қаңтар 1960) — КСРО және қазақстандық футболшы, шабуылшы. 1980, 1986, 1989-92, 1992-2000 жылдары Алматының "Қайратында" ойнаған. Қазақстанның үш дүркін чемпионы.

## Ойнаған клубтары
Одан бөлек Қазақстанның СКИФ (Алматы, 1980) "Спартак" (Семей, 1982-85, 1987-88, 1994, 95), "Болат" (1980, 81), "Мелиоратор" (Шымкент, 1986), "Достық" (Алматы, 1993), Германияның "Пройсен" (1993, 94), Болгарияның ""Минер" (1992, 93), клубтарында ойнаған. 2000 жылы "Восток" сапында ойнап, 40 жасында футбол ойнауды доғарды да, бапкерлікке кірісті.

## Жетістіктері

### Клубтық

#### Қайрат

* КСРО 1 лигасында 3-орын: 1989
* Қазақстан чемпионы: 1992
* Қазақстан қола жүлдегері (2): 1997, 1999
* Қазақстан кубогы (3): 1992, 1996/97, 1999/00
* Қазақстан 1 лигасының жеңімпазы: 1998

#### Спартак (Семей)

* Қазақ КСР кубогы: 1983
* Қазақстан чемпионы (2): 1994, 1995
* Қазақстан кубогы: 1995
* Қазақстан суперкубогы: 1995

### Жеке

* Қазақстан 1 лигасының үздік мергені 1998

## Сілтемелер
*Профилі (footballfacts.ru)

Санат:16 қаңтарда туғандар
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:КСРО футболшылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Санат:Достық Алматы ФК ойыншылары
Санат:Восток ФК ойыншылары
Санат:Жігер ФК ойыншылары
Madmen

**Mad Men** (ағыл. «Ессіздер») – 2017 жылы 8 шілде күні «Бір қадам» атты әнімен сахна табалдырығын аттаған отандық бойз-бэнд. Продюсерлік орталығы – MM Entertainment компаниясы. Топ 4 вокалист пен 1 рэперден тұрады. Mad Men тобының ерекшеліктерінің бірі – топтағы түрлі ұлт өкілдерінің болуы. 2017 жылдың 20 қазан күні «Бері жақында» атты әніне бейнебаяндарының тұсауы кесілді. Mad Men тобының фандомы Mad Wave «Ессіз толқын» деп аталады. Топтың продюсері - Руслан Хван. 

## Топ мүшелері

## Бұрынғы топ мүшелері

## Әндері

## Бейнебаяндар

## Сілтемелер
* Madmen
* mmentofficial
* channelmadmen 
* rem.instoqiga 
* ung.ahh
* moorayeah
* aroniceasy
*  khay.hi
* khvanrus

Санат:Q-pop
Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары
Санат:Madmen
УЕФА Кубок иелері кубогы

**УЕФА Кубок иелерінің кубогы** (ағыл. *UEFA Cup Winners' Cup*) — 1960-1999 жылдары ұйымдастырылған Еуропадағы клубтық футбол турнирі. 1994 жылға дейін "*Еуропа Кубок иелерінің кубогы*" (ағыл. *European Cup Winners Cup*) деп, 1994-99 жылдары "*УЕФА Кубок иелерінің кубогы*" деп аталды.

## Тарихы
1972 жылдан бастап турнир жеңімпазы Чемпиондар кубогының жеңімпазымен УЕФА Суперкубогын сарапқа салатын болды.

1999 жылы турнир өмір сүруін тоқтатты, ал ұлттық кубок иелері УЕФА Кубогына (қазіргі УЕФА Еуропа Лигасы) қатысуға мүмкіндік алды.

## Жеңімпаздары

### Клубтар бойынша

### Елдер бойынша

## Сілтемелер
*Тарихы 

Санат:УЕФА клубтық турнирлері
Санат:УЕФА Кубок иелері кубогы
Санат:УЕФА
Санат:Футболдан халықаралық клубтық жарыстар
Тромбин

**Тромбин** (коагуляция коэффициенті II) — бұл адам мен жануарлардың қан ұюы жүйесінің маңызды құрамдас бөлігі. Тромбин гидролаз ферменттерінің класына жатады (ЕС 3.4.21.5). Ол аргинин және лизин қалдықтарынан құралған пептидтік байланыстарды гидролиздеуді катализдейді және субстраттың өзіндік ерекшелігіне ие.

## Синтез
Тромбин протромбиннің екі жерінің ферментативті бөлінуімен (Xa) белсендірілген фактор арқылы қалыптасады. Ха факторының белсенділігі V (Va) факторына байланысты болғанда едәуір ұлғаяды, бұл аталатын құрылымның пайда болуына әкеледі. протромбиназ кешені. Протромбин бауырда синтезделеді және 10 дәрмектік қышқыл қалдықтарының (Glu) гамма-карбоксигглутам қышқылына (Gla) айналуына әкелетін К дәруменінің тәуелді реакциясы кезінде ауысымдық модификациядан өтеді.Кальцийдің қатысуымен гамма-карбоксиглутам қышқылы қалдықтары протромбиннің мембрананың фосфолипидті екі жаққа қосылауын қамтамасыз етеді. Витамин К тапшылығы немесе варфарин антикоагулянтының болуы гамма-карбоксиглутамин қышқылының пайда болуына кедергі келтіреді, бұл қан ұюы процесін баяулатады.

Қандағы тромбина деңгейі бірте-бірте туған сәттен бастап ересек адамның қалыпты деңгейіне жеткенге дейін жоғарылайды: туғаннан кейін 1 күн өткеннен кейін 0,5 В/мл концентрациядан 6 айға дейін 0,9 У/мл дейін.

## Қабынуды реттеу
Тромбин гемостазға қосымша, қабынуды реттеуге қатысады. Оның әрекеті протеаздармен белсендірілген рецепторлар арқылы және концентрацияға байланысты жүзеге асырылады.

Санат:Ақуыздар
Санат:Ферменттер
Санат:Адам ақуыздары
Виктор Николаевич Карачун

**Виктор Николаевич Карачун** (3 қазан 1959, Минск, Беларусь КСР, КСРО — 28 қазан 2017, Смоленск, Ресей) — КСРО және Ресей футболшысы. 

## Карьерасы
Минскінің "Динамо" клубының түлегі. 1981 жылы Брестің "Динамосына" ауысты да, 1983 жылы Қазақ КСР-іне келіп, "Целиникте" доп тепті. 

1986 жылы Алматының "Қайратына" шақырылып, екі жыл негізгі құрамда ойнады. 1988 жылы КСРО Федерациялары кубогының иегері атанды да, сол жылы көпшілікті таңғалдырып, КСРО чемпионатының екінші лигасындағы Ворошиловградтың "Заря" клубына ауысты.  

Кейін Мажарстан, Беларусь, Ресей клубтарында доп теуіп, футболмен қоштасқан соң бапкерлікпен айналысты. 

1988 жылы "КСРО спорт шебері" атанды. 

Ардагерлер матчына көп қатысты. КСРО футбол ардагерлері құрамасында да ойнады. 2017 жылы 28 қазанда өмірден өтті.

## Жетістіктері

### Командалық

* КСРО Футбол федерациялары кубогы: 1988

## Сілтемелер
* footballfacts.ru
* Профил3
* «Қош бол, Виктор-мотоциклист…» 

Санат:3 қазанда туғандар
Санат:28 қазанда қайтыс болғандар
Санат:Динамо Минск ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Ресей футбол жаттықтырушылары
Аслан Қайратұлы Дарабаев

**Аслан Қайратұлы Дарабаев** (21 қаңтар 1989, Қарағайлы, Қарағанды облысы) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Карьерасы
Қарағанды футболының түлегі. Кәсіпқой карьерасын Қарағандының "Шахтер" клубында бастап, 2009 жылы Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері атанды. 2008 жылғы маусымда алаңға 17 рет шықты. 

2010 жылы "Ақтөбе" сапына ауысып, екі дүркін қола жүлдегер, бір рет күміс жүлдегер атанды.

2013 жылы "Атырау" сапына қосылып, маусым ортасында "Шахтерге" қайта оралды. Одан соң "Қайрат", "Ертіс" клубтарында ойнап, 2018 жылы "Тобыл" командасына ауысты. "Тобыл" сапындағы алғашқы голын УЕФА Еуропа Лигасының іріктеуінде Грузияның "Самтредия" қақпасына соқты.

2019 жылы "Ертіске" ауысты.

2019 жылы жазда "Жетісу" сапында ойнады. Маусым соңында "Каспий" клубына өтті.

2022 жылы "Астана" клубына ауысып кетті.

Ұлттық құрамаға 2010 жылы шақырылғанымен, алғашқы ойынын 2014 жылы ғана өткізді. Ал бірінші голын 2022/23 жылғы УЕФА Ұлттар лигасының С лигасында   Словакия құрамасына қарсы ойында соқты.

## Жетістіктері

### Клубтық
; «Шахтёр» 

* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері (1): 2009
* Қазақстан кубогының финалисі (1): 2009

; «Ақтөбе»

* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2010
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері (2): 2011, 2012

; «Қайрат»

* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2015
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері  (1): 2015
* Қазақстан кубогы (2): 2014, 2015
* Қазақстан суперкубогы (1): 2016
**"Астана"**

* Қазақстан чемпионы: 2022
* Қазақстан суперкубогы: 2023

## Сілтемелер
*Профилі (footballfacts.ru)
* Профилі (Ұлттық құрамалар сайты)
* Трансфермаркт
*Soccerway

Санат:21 қаңтарда туғандар
Санат:Қарқаралы ауданында туғандар
Санат:Қарағанды облысында туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Елім-ай-2022 ФК ойыншылары
Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары
Санат:Тұран Түркістан ФК ойыншылары
Сергей Михайлович Ледовских

**Сергей Михайлович Ледовских** (24 сәуір 1958, Тамбов облысы, РСФСР, КСРО) — КСРО және Ресей футболшысы, жартылай қорғаушы. 1980 жылдары "Қайрат" командасында жарқыраған спортшы.

## Мансабы
Ресейдің Тамбов облысында дүниеге келген, бірақ балалық шағында отбасы Қазақстанға көшіп келді де, қазақ футбол мектептерінде тәлім алды. Карьерасын Қарағандының "Шахтер" клубында бастап, 1988 жылға дейін Қазақстан клубтарында ойнады.

1980-82 жылдары КСРО чемпионатының екінші лигасындағы "Шахтерда" ойнап, "Қайратқа" ауысты. 1988 жылы Қазақстаннан біржола кетті. 1995 жылы Сочидің "Жемчужина" клубында ойнап жүріп мансабын аяқтады.

КСРО жоғары лигасында 250-ден аса ойында алаңға шықты. 

90 жылдардың соңында "Жемчужина" клубында бапкерлік қызмет атқарды. Қазіргі уақытта кәсіпкерлікпен айналысады.

## Жетістіктері

* КСРО футбол федерациялары кубогы: 1988

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* "Шахтер" (Қарағанды) ФК сайтында 

Санат:24 наурызда туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Жемчужина ФК ойыншылары
Александр Валентинович Жидков

**Александр Валентинович Жидков** (9 сәуір 1966) — КСРО және Ресей футболшысы. 

## Карьерасы
1988-89 жылдары Алматының "Қайрат" клубында ойнап, 1988 жылы КСРО футбол федерациясы кубогының иегері атанды. 1989 жылы "Қайрат" бірінші лигаға түсіп кетті де, жоғары лигада ойнағысы келген Жидков "Днипро" клубына ауысты. Одақ тарқаған соң Ресей клубтарында өнер көрсетті.

1993 жылы "Ротор" сапында Ресей чемпионатының күміс жүлдегері атанды.

2004 жылы карьерасын аяқтады.

## Жетістіктері

### Қайрат

* КСРО Федерациялары кубогы: 1988

### «Днепр» (Днепропетровск)

* КСРО федерациялары кубогының финалисі: 1990

### «Ротор» (Волгоград)

* Ресей чемпионатының күміс жүлдегері: 1993

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

## Сілтемелер

Санат:9 сәуірде туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Днипро ФК ойыншылары
Санат:Ротор ФК ойыншылары
Санат:Крылья Советов Самара ФК ойыншылары
Санат:Сокол ФК ойыншылары
Вадим Павлович Егошкин

**Вадим Павлович Егошкин** (4 мамыр 1970, Камчатка облысы, РСФСР, КСРО) — КСРО және қазақстандық футболшы, қақпашы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында үш кездесуде алаңға шыққан.

## Карьерасы
Ресей Федерациясының Камчатка облысында дүниеге келген. Карьерасын КСРО чемпионатының екінші лигасында ойнайтын Алматының СКИФ клубында бастады. СКИФ сапында екі жыл ойнап, "Қайратқа" ауысты да, жоғары лигада өнер көрсетуге мүмкіндік алды. Бірақ Сергей Бураков, Сергей Чекмезовтардың көлеңкесінде қалып кетіп, алаңға көп шыға алмай, 1990 жылы қайтадан екінші лигадағы "Жетісуға" ауысты. Тек 1991 жылы ғана "Қайраттың" негізгі қақпашысы атана алды.

Одақ тараған соң Қазақстан және Ресей клубтарында ойнады.

Ұлттық құрама сапында 1992-96 жылдары үш кездеуде ғана алаңға шықты.

## Жетістіктері

### Командалық

* Қазақстан кубогы: 1993, 1995
* Қазақстан чемпионы: 1995

## Дереккөздер
 
## Сілтемелер
* Статистикасы 
* footballfacts.ru

Санат:4 қаңтарда туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Жігер ФК ойыншылары
Санат:Достық Алматы ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Алматы ФК жаттықтырушылары
Санат:Қайрат ФК жаттықтырушылары
Санат:Атырау ФК жаттықтырушылары
Сергей Викторович Бураков

**Бураков Сергей Викторович** (14 сәуір 1963 жыл)— КСРО және қазақстандық футболшы, қақпашы. Алматының "Қайрат" клубының түлегі.   

## Карьерасы
Карьерасын "Қайратта" бастап, сексенінші жылдардың ортасында "Целинник", "Шахтер" (Қарағанды) секілді екінші лига клубтарында тәжірибе жинақтады да, 1986 жылдың қазан айында "Қайратқа" қайта оралды. 1987 жылы командадан Александр Убыкин кеткеннен соң негізгі қақпашыға айналды. 1988 жылғы маусымда Бураков жақсы ойнағанымен "Қайрат" жоғары лигадан кетті. Есесіне алматылық клуб сол жылы КСРО Федерациялары кубогын иеленді.  

1990 жылы "Қайрат" екінші жыл қатарынан жоғары топқа жолдама ала алмады. 5 шілдеде "Тираспольға" қарсы сырт алаңдағы матчта ойынға шабуылшы ретінде шықты, тіпті 82-минутта бір гол соғып, команданы жеңілістен құтқарып қалды — 1:1. "Қайрат" сапындағы соңғы ойынын сол жылы 25 қазанда "Факелге" қарсы өткізді (0:1).  

1991 жылдың басында Бураков жоғары лигада өнер көрсету үшін сол жылы ғана жоғары лигаға өткен Ташкенттің "Пахтакорына" ауысты. Алайда ол жақта негізгі қақпашы Юрий Перескоков бұған орын босатпады да, негізгі құрамнан орын тимей, бір маусымнан соң Қазақстанға қайта келіп, "Шахтерге" өтті.  

1992-95 жылдары Новотроицкінің "Металлург" клубында ойнады. 1996 жылы "Шахтерге" оралып, екі маусымнан соң "Ертіс" сапына қосылды. Көп ұзамай карьерасын аяқтады.  
## Сілтемелер
*Профилі

Санат:14 сәуірде туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Ресей футболшылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Қарақой (ауыл)

**Қарақой** — Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы, Жидебай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақтоғай ауылынан солтүстік-батысқа қарай 31 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері
Сәуле (айрық)

**Сәуле** — қазақтарда кеңінен таралған әйелдер есімі.

Сондай-ақ бұл сөз келесі мәндерге ие болуы мүмкін:

## Ғылымда
* геометрияда — бір нүктеден түзу шексіз кететін сызық,
* оптикада — жарық сәулесі.
## Географияда
* Сәуле – Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы ауыл.
* Сәуле – Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданындағы ауыл.
* Сәуле – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл.
## Басқа
* Сәуле (басылым)
Петр Павлович Нейштетер

**Пётр Нейштетер (Нойштэдтер)** (; 16 ақпан 1966 жыл, Калининское, Шу облысы, Қырғыз КСР) — кеңестік, қазақстандық және германиялық бұрынғы футболшы, жартылай қорғаушы.

## Карьерасы
Шыққан жері Поволжье немістерінен. 1991 жылы отбасы Германияға көшіп өтті.

Карьерасында бірнеше КСРО клубтарында ("Зенит", "Қайрат", "Искра", "Днепр", "Таврия", "Спартак") ойнап, одақ тараған соң Германия командаларында доп тепті. 

1996 жылы Қазақстан құрамасынан шақырту алып, үш кездесу өткізді.

Футбол ойнауды доғарған соң бапкерлікпен айналысты. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Статистикасы
* Профилі 
Санат:16 ақпанда туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Германия футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншыларыСанат:Зенит ФК ойыншыларыСанат:Алания ФК ойыншыларыСанат:Карлсруэ ФК ойыншылары
Санат:Майнц 05 ФК ойыншылары
Марат Жалғасұлы Есмұратов

**Марат Жалғасұлы Есмұратов** (9 қараша 1961 — 5 қаңтар 2026 жыл) — КСРО және қазақ футболшысы, жартылай қорғаушы. Қызылорда футболының түлегі. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 
## Карьерасы
КСРО футболының түлегі саналады. Карьерасында "Мелиоратор" (Қызылорда), "Қайрат", "Ақтөбе", "Ордабасы-СКИФ" клубтарында доп тепті. 2001 жылы "Қайсарда" ойнап жүріп карьерасын аяқтады.

1992 жылы 1 маусымда Алматыда Қазақстан құрамасы Түрікменстан футболшыларына қарсы өз тарихындағы тұңғыш ойынды өткізді. Осы матчта Марат Есмұратов та алаңға шықты. Ұлттық құрама командада барлығы 7 кездесуде өнер көрсетті. Жетеуі де 1992 жылы өткізілген матчтар-тұғын. Бақтияр Байсейітов бапкерліктен кеткен соң ұлттық құрамаға қайта шақырылмады.

Кейін бапкерлікпен айналысты.
## Сілтемелер
*Профилі (footballfacts.ru)

Санат:9 қарашада туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:СКИФ-Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Қайсар ФК жаттықтырушылары
Санат:Ақ Бұлақ ФК жаттықтырушылары
Орта Азия дербиі

**Орта Азия дербиі** — Кеңес дәуірі кезіндегі Ташкенттің "Пахтакор" клубы мен Алматының "Қайрат" футбол командаларының арасындағы КСРО чемпионаттарындағы матчтар осындай сипат алған. 
## Тарихы
Қазақ және өзбек футболының арасындағы ымырасыз бәсекелестік ертеден бар. КСРО чемпионаттарында Алматының "Қайраты" мен Ташкенттің "Пахтакоры" өзара кездескенде стадионда ине-шаншар орын болмайтын. Екі клубтың кездесуі "Орта Азия дербиі" деген сипатқа ие болды, ол кездесулерді қазақ және өзбек футбол жанкүйерлері ғана емес, бүкіл одақтың футбол көрермендері ерекше ықыласпен тамашалайтын еді.

Мұндай ойындарда екі жаққа да жеңіс ауадай қажет, тіпті жеңіске жете қалса маусым соңында төменгі лигаға түсіп кетсе де кешірілетін.

## Клубтар арасындағы статистика

### КСРО Чемпионаттары мен КСРО кубогында

### КСРО чемпионатының жоғары тобында

## Тәуелсіздік жылдары
Кейін одақ тарады да, "Қайрат" пен "Пахтакор" кездеспей қойды. Есесіне екі елдің ұлттық құрамалары бір-бірімен нағыз бәсекелес атануы керек еді. Бірақ Қазақстан 2002 жылы УЕФА-ға өтті де, Өзбекстан АФК-да қалып, екі құраманың жолы екі айрылды. 2023 жылға дейін қос құрама тек жеті рет қана ойнады. Ол ойындарда анау айтқан ажиотаж орын ала қоймады, себебі 90-жылдары екі елде де футболды насихаттау дерлік болған жоқ. Көзі қарақты жанкүйерлер болмаса, қалған жұртшылық ол кездесулердің тарихынан мүлдем хабарсыз болатын.

Сол алты ойынның үшеуінде Өзбекстан, біреуінде Қазақстан жеңіске жетті. Үш кездесу тең аяқталды. 
### Ұлттық құрамалар статистикасы

### Қазақстан және Өзбекстан құрамаларының кездесулері
**[[Футболдан Орта Азия кубогы — 1992|Орта Азия кубогы]]**

----
'''Өзбекстан Тәуелсіздігі кубогы'''

----
'''ӘЧ-1998 іріктеуі.''' **Азия. ІІ кезең**

----
**[[Алма.ТВ кубогы 2007|Алма.ТВ кубогы]]**

**Жолдастық ойын**

Санат:Қазақстандағы футбол
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы
Санат:Қайрат ФК
Санат:Пахтакор ФК
Санат:Өзбекстандағы футбол
Теодор Уитмор

**Теодор Экклстон Уитмор** (; 5 тамыз 1972, Монтего-Бей, Ямайка) — ямайкалық футболшы, жартылай қорғаушы. Қазір Ямайка Ұлттық футбол құрамасының бапкері. 

## Карьерасы
Туған қаласындағы "Монтего-Бей" клубының түлегі саналады. Бірақ кәсіпқой карьерасын 1994 жылы Оңтүстік Африка Республикасындағы "Аякс" клубында бастады. 1996 жылы отанына оралып, "Вайолет" клубында бір жылдай доп тепті. 1997-99 жылдары Ямайкадағы "Себа Юнайтед" клубында ойнап, 1998 жылғы әлем чемпионатына қатысты. Топтық турнирдің соңғы кездесуінде Жапонияның қақпасына екі гол соқты.  

1999 жылы Англияға келіп, төртінші дивизиондағы "Хал Сити" клубы сапында ойнады. Үш жылдан соң "Себа Юнайтедке" қайтып оралды. Кейін Шотландияның "Ливингстон" сапында өнер көрсетті. 

Бапкерлік карьерасында Ямайка құрамасының жаттықтырушылар штабынан ұзаған жоқ. Біраз жылдар көмекші боп жүрді де, 2009 жылы бап бапкер болып құрама тізгінін ұстады. Бір жылдан соң құрама Кариб кубогының жеңімпазы атанды. 

2013 жылы әлем чемпионатының іріктеуіндегі сәтсіздіктерден соң бапкерліктен кетті де 2017 жылы осы қызметке қайта келді. 

## Жетістіктері

### Футболшы ретінде

* Кариб кубогы (**2**): 1998, 2005

### Бапкер ретінде

* Кариб кубогы (**1**): 2010

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:5 тамызда туғандар
Санат:Ямайка футболшылары
Санат:Ямайка Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Аякс Кейптаун ФК ойыншылары
Санат:Вайолет Кикерс ФК ойыншылары
Санат:Себа Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Халл Сити ФК ойыншылары
Санат:Ливингстон ФК ойыншылары
Санат:Ямайка Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Ямайка футбол жаттықтырушылары
Тораңғылық

**Тораңғылық** — Қарағанды облысы Ақтоғай ауданында болған ауыл, бұрынғы Тораңғылық ауылдық округі орталығы. 2023 жылы ауылдық округпен бірге таратылып, аумағы Балқаш қалалық әкімдігіне берілді.

## Географиялық орны
Балқаш қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 25 км жерде Балқаш көлінің жағасында орналасқан. 

## Тарихы
Іргесі 1937 жылы қаланған. 1968 жылы Балқаш құс фабрикасы ашылып, 1998 жылы жекешелендірілген. 1977 жылы Тораңғалық ауылдық кеңесі атқару комитеті кұрылған. Тораңғы ағашының көп өсуіне сай Тораңғалық деп аталған. Ауылдық округ бұрын Тоқырауын ауданына қараған. 1997 жылы ауданның тарауына байланысты Ақтоғай ауданына қосылды. Халқының саны — 485 адам (2009). Жерінің жалпы ауданы — 3,5 мың га. Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі бағыттары — балық аулау, көкөніс, құс өсіру, қосымша — сүтті ірі қара, шошқа өсіру болды. Округте мектеп, ФАП, клуб, кітапхана, 14 демалыс орны, «Балқашқұс» ЖШС, АТС, пошта және басқа да мәдени-тұрмыстық мекемелер бар. Ауыл басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Ең жақын Балқаш темір жол стансасы 23 км жерде.

## Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 481 адам (230 ер адам және 251 әйел адам) болса, 2009 жылы 485 адамды (246 ер адам және 239 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданының (Қарағанды облысы) таратылған елді мекендері
Футболдан КСРО чемпионаты 1986

**Футболдан 1986 жылғы КСРО чемпионаты** — 1986 жылы өткізілген КСРО-ның 49-шы маусымы. Киевтің "Динамо" клубы 12-рет КСРО чемпионы атанды. 
 
## Қорытынды кесте

## Матчтар

Санат:1986 жылғы футбол
Санат:Футболдан КСРО чемпионаты
Роберт Ирл

**Роберт Фицджеральд «Робби» Ирл** (; 27 қаңтар 1965, Ньюкасл-андер-Лайм, Стаффордшир, Англия) — ямайкалық футболшы, жартылай қорғаушы. 

## Карьерасы

### Клубтық
"Сток Ситидің" жастар командасында ойнаған. Бірақ кәсіпқой карьерасын 1982 жылы Англияның төменгі лигасындағы "Порт Вэйл" клубында бастады. Клубта ұзақ жылдар ойнап, 1991 жылы ғана "Уимблдон" командасына ауысты. Мұнан соң ешқайда ауыспай, 2000 жылы карьерасын аяқтағанша осы командада доп тепті.

### Ұлттық құрама
Роберттің тегі ағылшын. Ямайка Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 1998 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. Алғашқы турда Хорватияның қақпасына гол соғып, есепті теңестірді — 1:1. Бұл Ямайка құрамасының әлем чемпионатындағы тұңғыш голы болатын. Бірақ бұл ойында ямайкалықтар 1:3 есебімен ұтылып қалды. Сондай-ақ, бұл Роберттің құрама сапындағы жалғыз голы.
Осы турнирден соң қайтадан құрама сапында ойнаған жоқ. 
## Сілтемелер
*Профилі
*Профилі

Санат:27 қаңтарда туғандар
Санат:Англия футболшылары
Санат:Ямайка футболшылары
Санат:Ямайка Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сток Сити ФК ойыншылары
Ақтоғай ауылдық округі (Қарағанды облысы)

**Ақтоғай ауылдық округі** – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақтоғай ауылы кіреді. Орталығы – Ақтоғай ауылы. 

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) ауылдық округтері
Сергей Павлович Пасько

**Сергей Павлович Пасько** (10 қыркүйек 1966, Алматы, Қазақ КСР, КСРО) — КСРО және қазақстандық футболшы, футбол төрешісі. КСРО спорт шебері.

Қазақстан Ұлттық құрамасы сапында 1992 жылы 6 ойында алаңға шықты.

2003 жылы футбол ойнауды доғарды да, төрешілікпен айналыса бастады. 2012 жылға дейін Премьер-Лига ойындарына төрелік жасады. 2012 жылы 23 турдағы "Тобыл" — "Тараз" кездесуіндегі заңсыздықтарынан соң төрешіліктен біржола шеттетілді.

## Жетістіктері
### Командалық
* Қазақстан чемпионы(1994) 
* Түрікменстан чемпионы (1998).
* Түрікменстан кубогы 1997.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
footballfacts.ru
Санат:10 қыркүйекте туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футбол төрешілері
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Навбахор ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Том Бойд

**Томас Бойд** (; 24 қараша 1965 жыл, Глазго, Шотландия), **Том Бойд** ( ретінде танымал) — шотландиялық футболшы, футбол бапкері. Қазір "Селтик" клубының 17 жасқа дейінгі командасын жаттықтырады.

1990-2001 жылдары Шотландия құрамасында ойнады. 1992, 1996 жылдары Еуропа чемпионатына, 1998 жылы әлем чемпионатына қатысты. 1998 жылғы әлем біріншілігінің беташар ойынында (Бразилиямен) өз қақпасына гол соғып алды да, Шотландия 1:2 есебімен ұтылып қалды.

Шотландияның "Метруэлл" клубының түлегі. 1991 жылы Лондонның "Челсиіне" ауысты да, бір маусым ғана ойнады. 1992 жылы "Селтик" сапына ауысып, 2003 жылы карьерасын аяқтады.

## Жетістіктері

### Командалық
**«Мотеруэлл»**

* Шотландимя бірінші дивизионының жеңімпазы: 1984/85

**«Селтик»**

* Шотландия чемпионы **(3)**: 1997/98, 2000/01, 2001/02
* Шотландия кубогы **(3)**: 1990/91, 1994/95, 2000/01
* Шотландия Лига кубогы **(3)**: 1996/97, 1999/00, 2000/01

### Жеке

* Шотландия құрамасының құрмет тізіміне енген: 1997

## Сілтемелер
* Том Бойд
* Профилі
* Профилі
* Профилі

Санат:24 қарашада туғандар
Санат:Шотландия футболшылары
Санат:Шотландия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Селтик ФК ойыншылары
Санат:Мотеруэлл ФК ойыншылары
Санат:Шотландия футбол жаттықтырушылары
Иэн Гудисон

**Иэн Де Соуза Гудисон** (; 21 қараша 1972 жыл, Монтего-Бей, Ямайка) — ямайкалық футболшы, қорғаушы. Ямайка құрамасы сапында 120 кездесуде алаңға шығып, рекорд жасаған.

1998 жылы әлем чемпионатына қатысып, топтық турнирдегі үш кездесуде де алаңға шықты. Карьерасында Ямайка және Англия клубтарында доп тепті. 2016 жылы 44 жасында карьерасын аяқтады.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ian Goodison profile  at Tranmere Rovers F.C.
* Player profile – ReggaeBoyz
* Player profile  – ReggaeBoyz Supporters Club
* Ian Goodison & Theo Whitmore  – Hull City

Санат:21 қарашада туғандар
Санат:Ямайка футболшылары
Санат:Ямайка Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Олимпик Гарднерс ФК ойыншылары
Санат:Халл Сити ФК ойыншылары
Джон Коллинз

**Джон Ангус Пол Коллинз** (; 31 қаңтар 1968 жыл, Галашилс, Скоттиш-Бордерс, Шотландия) — шотландиялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол бапкері. 

## Карьерасы
1988 жылы 20 жасында Шотландияның жыл футболшысы атанды. 19 жылға созылған футболшылық карьерасында «Хиберниан», «Селтик», «Монако», «Эвертон» және «Фулхэм» секілді клубтарда доп тепті. Шотландия ұлттық құрамасында 58 матчта алаңға шығып, 12 голдың авторы атанды. 1996 жылы Еуропа чемпионатына, 1998 жылы әлем чемпионатына қатысқан. Коллинз 1990 жылғы әлем чемпионатына да барған, бірақ бір кездесуде де алаңға шыққан жоқ, 

2006 жылы бапкерлік жолын бастады. Өзінің туған клубы "Хибернианды" жаттықтырды. Алғашқы маусымда-ақ Шотландия лига кубогын иеленді. Бірақ 2007 жылы желтоқсанда Коллинз бұл қызметтен кетті. 

2008 жылы Бельгияның "Шарлеруа" клубын жаттықтырды.  
 
## Жетістіктері

#### Командалық
**«Селтик»**

* Шотландия кубогы: 1994/95

**«Монако»**

* Франция чемпионы: 1996/97

**«Фулхэм»**

* Лига кубогы: 2000/01

### Жеке

* Шотландиядағы жыл футболшысы: 1988
* Шотландия құрамасының құмет тізіміне ілінген: 1998

## Сілтемелер
* Ұлттық құрамада 
* Джон Коллинз 

Санат:31 қаңтарда туғандар
Санат:Шотландия футболшылары
Санат:Шотландия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Хиберниан ФК ойыншылары
Санат:Хиберниан ФК жаттықтырушылары
Санат:Шотландия футбол жаттықтырушылары
Санат:Селтик ФК ойыншылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Санат:Эвертон ФК ойыншылары
Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Санат:Селтик ФК жаттықтырушылары
Алабас (Қарағанды облысы)

**Алабас** — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы, Ақбел ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ботақара кентінен солтүстікке қарай 35 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері‎
Алабас

* Алабас – Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл.
* Алабас – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл.
Керней (ауыл)

**Керней** (2015 жылға дейін – *Корнеевка*) — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл, Керней ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ботақара кентінен солтүстік-шығысқа қарай 44 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері‎
Корнеев ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Корнеев ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Корнеевка, Леонидовка, Советское ауылдары кіреді. Орталығы – Корнеевка ауылы. Округ құрамында болған ''Новоузенка'' ауылы 2024 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2812 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) ауылдық округтері
Баян Серікжанұлы Бадағұлов

**Баян Бадағұлов** (24 сәуір 1964 жыл, Жезқазған) — КСРО және қазақ футболшысы, футбол бапкері. Жартылай қорғаныс шебінде ойнаған.

## Карьерасы
"Жезқазған" футбол клубының түлегі. Кеңес одағы тарқағанша осы клубтан ешқайда ауысқан жоқ. 1992 жылы Теміртаудың "Шахтер-Болат" ауысқанымен, 1993 жылы туған клубына (Бұл кезде "Еңбек" деп аталатын) қайта оралды. 1997 жылы "Қайсар" сапында азырақ ойнады да, футболмен қоштасты. 

1992 жылы 1 маусымда Түрікменстан құрамасымен ойынның 89 минутында алаңға шықты. Бұл Баянның Қазақстан құрамасы сапындағы жалғыз матчы болатын.

Кейін бапкерлікпен айналысты. "Қазақмыс", "Астана" клубтарында бапкер көмекшісі боп қызмет атқарды.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* FootballFacts.ru|339517
* Профилі 
* Сұхбаты

Санат:24 сәуірде туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншыларыСанат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Еңбек ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:КСРО футболшылары
Сұлтан Тоқатайұлы Әбілдаев

**Сүлтан Тоқатайұлы Әбілдаев** (21 наурыз 1970, Қазақ КСР, КСРО) — қазақ футболшысы, жартылай қорғаушы. Футбол бапкері. 

## Карьерасы
Қызылорда футболының түлегі. 2005 жылы карьерасын аяқтағанша Қызылорданың "Қайсар" клубында доп тепті. Команданың жетекшісі мен капитаны болды. Тек 2002 жылы бір маусым ғана "Атырауда" ойнады. 

Қазақстан құрамасы сапында бір ғана кездесу өткізді (1992 жылы 1 маусымда Түрікменияға қарсы). 

Бапкерлік карьерасында бір маусым "Қайсар" клубын жаттықтырды. 2010 жылдан бері осы клубта бапкердің көмекшісі боп қызмет атқарады. 

## Жетістіктері

* Қазақстан кубогы: 1998/99

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:21 наурызда туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК жаттықтырушылары
Санат:КСРО футболшылары
Андрей Геннадьевич Мирошниченко

**Андрей Геннадьевич Мирошниченко** (21 желтоқсан 1968 жыл, Краснодар, РСФСР, КСРО) — КСРО және қазақстандық футболшы, шабуылшы, футбол бапкері. 

Карьерасында өте көп клубтарда ойнаған. КСРО, Қазақстан, Ресей, Түрікменстан клубтарында доп теуіп, 2002 жылы карьерасын аяқтады.  

Қазақстан құрамасы сапында 21 кездесуде алаңға шықты.  

2003 жылдан бері бапкерлікпен айналысады. Қазір Қостанайдың "Тобыл" клубының жаттықтырушысы. 

## Жетістіктері

### Командалық

* КСРО чемпионатындағы Екінші лига, сегізші аймақ жеңімпазы
* Қазақстан чемпионы (1994, 1995, 1998)
* Қазақстан суперкубогы (1995)
* Түрікменстан чемпионы (1998)

### Жеке

* Қазақстан чемпионатының үздік мергені (1993)
* Қазақстан кубогының үздік мергені (1994, 1995)
* Қазақстандағы жыл футболшысы (1995)
* «Ақтөбе» клубының үздік мергені («Актюбинең») — 1992 (5 гол), 1993 (20), 1994 (19), 2001 (9)
* Қазақстан чемпионатында 100-ден аса гол соққан бірінші футболшы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Андрей Мирошниченко: «Мақсатымыз — суперлига»
* А. Мирошниченко  
* Қазастан мергендер клубы

Санат:21 желтоқсанда туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Лада ФК ойыншылары
Санат:Копетдаг ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Спартак Семей ФК жаттықтырушылары
Санат:Восток Өскемен ФК жаттықтырушылары
Санат:Қайсар ФК жаттықтырушылары
Санат:Тобыл ФК жаттықтырушылары
Санат:Гефест ФК жаттықтырушылары
Санат:Қыран ФК жаттықтырушылары
Евгений Васильевич Сысоев

**Евгений Васильевич Сысоев** (27 мамыр 1968) — КСРО және Қазақстан футболшысы, қорғаушы. 1992 жылы Қазақстан Ұлттық құрамасы сапында екі ойын өткізді.

## Карьерасы
Украин КСР-інің "Кривбасс" клубының түлегі.

1989 жылы Қазақстанға келіп, КСРО-ның ІІ лигасындағы "Авангард" сапында бір маусым ойнады. КСРО чемпионатының соңғы маусымдарында "Мелиораторда" ойнады. 1992 жылы туған клубы "Кривбассқа" қайта оралып, үш маусым өнер көрсетті. 1998 жылы Омбының "Динамо" клубында ойнап жүріп карьерасын аяқтады. 

## Статистикасы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі (footballfacts.ru)

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Жігер ФК ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Анатолий Геннадьевич Поведенок

**Анатолий Геннадьевич Поведенок** (11 маусым 1969) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы.

Карьерасында "Шахтер", "Болат", "Ақтөбе", "Елім-ай", "Ертіс", Украинаның "Заря" және Қазақстан Ұлттық құрамасында ойнаған.

## Ұлттық құрамада
1992 жылы Қазақстанның Түрікмениямен, Либиямен, Өзбекстанмен ойындарында алаңға шықты. Бір қызығы, үшеуінде де Қазақстан футболшылары қарсыластарынан 1:0 есебімен басым түсті.

## Жетістіктері

### Командалық

* Қазақстан чемпионы: 1995
* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 1996

## Сілтемелер
*Профилі (footballfacts.ru)

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Вадим Валерьевич Гроздов

**Вадим Гроздов** (25 мамыр, 1966 жыл) — КСРО және Ресей футболшысы, қақпашы. 

## Карьерасы
Павлодар футболының түлегі. "Трактор" клубының жастар командасында ойнап, 1984 жылы "Қайратқа" ауысты. Бірақ негізгі құрамда дерлік ойнаған жоқ, тек ізбасарлар командасында ғана қақпа қорғады (ол кезде негізгі құрамда Александр Убыкин бар еді).  

1988-90 жылы "Целиникте" ойнап, 1990 жылы "Қайратқа" қайта оралды. Қайраттықтар ол кезде бірінші лигаға түсіп қалған-ды. Бұл жолы Сергей Бураковпен алма-кезек "Қайрат" қақпасын күзетті.  

1990 жылы да, келесі жылы да сәтсіз ойнаған "Қайрат" жоғары лигаға шыға алмай, 1991 жылдың соңында басқа клуб іздеген Вадим Воронеждің "Факеліне" ауысты. Бірақ "Факелде" келесі маусымда ойын практикасын жоғалтып алды да, Украинаның "Океан" клубына өтті. 

1992 жылы карьерасын аяқтады. 
## Сілтемелер
*Профилі
*

Санат:25 қазанда туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Факел ФК ойыншылары
Санат:Ресей футболшылары
Ерлан Өмірзақұлы Елеусінов

**Ерлан Өмірзақұлы Елеусінов** (2 шілде 1972 жыл) — қазақ футболшысы, қорғаушы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы сапында 2000-2001 жылдары тоғыз кездесу өткізген. Қазір бапкерлікпен айналысады.

## Карьерасы
Карьерасында РШВСМ, "Қайрат", "Тараз", "Ақтөбе" клубтарында ойнады.

## Жетістіктері

### Командалық

* Қазақстан кубогы: 2000, 2001, 2004

* Қазақстан кубогының финалисі: 1992, 1993
* Қазақстан чемпионы: 1996
* Қазақстанның вице-чемпионы: 1995, 1997

## Сілтемелер
*Статистикасы

Санат:2 шілдеде туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Оммаж

thumb|right|200px|Орта ғасырдағы оммаж
**Оммаж** (фр. *hommage*), немесе **гоминиум** (лат. *homagium* немесе *hominium*) — феодал дәуіріндегі символдық сипаттағы салтанаттардың бірі; орта ғасырлардағы Батыс Еуропада вассал келісіміне қол қойған ант; қарусыз болашақ васалдың бір тізеге тұрып және жалаңбас (екі тізесін тек құлдар мен басыбайлы шаруа жерге тигізген) вассалдыққа алу туралы өтінішімен сюзеранның қолына біріккен алақанын қояды. Сюзерен оны көтереді де олар бір-бірінің бетін сүйеді.

VIII ғасырдан бастап оммаж адалдық анты - фуамен бірге үйлесті.

XI ғасырға дейін оммаж бен фуаның арқасында мырза мен вассалдың арасындағы қарым-қатынас негізінен жеке сипатта болды, кейінірек екі салтанат, әдетте, бірге - мырзаның вассалға феод (лена) беруіне негіздеді.

## Салтанаттың сипаттамасы
Гоминиум салтанаты келесідей болды: мырза болашақ вассалды отырып немесе тұрып қарсы алды; вассал тізе бүгіп тағзым етіп, қолын оның қолына қойып, белгілі лен үшін өзін оның «адамы» деп жариялайды; мырза оған ерінге әлемнің сүйісуін беріп, оны көтереді.

Бұл салтанатта вассаль орындалуын ерекше адалдық антпен бекітілген белгілі бір міндеттерді өз мойына алды.

## Салтанатты рәсімнен кейінгі жауапкершілік
Салтанатпен бекітілген *оң міндеттер* consilium мен auxilium-ге көмекке (conseil мен aide, кеңес пен көмек) түйісті: феодалдық палатасын (cour) тұтастару, әскери қызмет және кейбір жағдайларда қаржылай көмек көрсету, мысалы, тұтқыннан босатудан құтқару үшін, мырзаның сарайына келеді.

Вассалдың *теріс міндеттері* - мырзаға қол көтермеу, оның құпияларын ашпау, оған, бекіністеріне, иелігіне қарсы шықпау.

## Анттың түрлері
Ленді таратуда және қолдан қолға берілген кезде әр жаңа ленниктен гоминиум талап етілді. Феодал дәуірінде қарапайым және нығайтылған (hominium ligium, ligeitas, hommage lige) гоминиум деп ажыратты.

Homme lige - нығайтылған - мысалға, мырзасы жауларына қарсы соғысып жатқанда, ол соңына дейін өз қаржысына қызмет ету керек, ал қарапайым вассал, әдетте, жыл сайын мырзаның қаржысына тек қырық күн әскери қызметін атқарады.

X ғасырдан бастап Францияның оңтүстігінде гоминиум туралы актілер шықты.

## Тағы қараңыз
*Коммендация

Санат:Феодализм
Санат:Еуропа тарихы