open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зарина Байкенова

нобай|Зарина Байкенова
нобай|
**Зарина Талғатқызы Байкенова ** — 1993 жылдың 24 тамызда Қызылорда қаласында дүниеге келген. Ол – педагог-хореограф, актриса, Қазақстан халықтарының Атырау облыстық Кіші ассамблеясының мүшесі, "Атырау балет" хореографиялық мектебінің директорының орынбасары. Хореография бойынша халықаралық фестивальдар мен байқаулардың лауреаты. 

## Фильмдері
* 2011ж. - "Запрещённые танцы" - "Лия" (режиссер - Есболат Беделхан (Орда тобы) және Анар Жунусова)

## Видеография
* 2011 ж. - "Каракоз" - Тел коныр (режиссер Анар Жунусова) 
* 2012 ж. - "Асыл жаным " - Алмас Кішкенбаев (режиссер Жандос Айбасов) 
* 2010 ж. - Kcell компаниясына арналған жарнамалық ролик "Дари любовь всем влюблённым" (режиссер Сәкен Жолдас) 
* 2015 ж. - "Helios - солнце наших дорог" атты жарнамалық ролик (режиссер Арман Хайруллин) 
* 2014 ж. - "London time " атты жарнамалық ролик (режиссер Исабек Абуталиев)

## Мансабы
«Салтанат» мемлекеттік ансамблінің балет әртісі (2011 ж. - 2012 ж.) Алматы қаласы

Махамбет Өтемісұлы атындағы драма театрда актриса (2014 ж. - 2015 ж.) Атырау қаласы

Қоғамдық келісім және достық үйінің режиссер-қоюшысы (2015 ж. ) Атырау қаласы

"Атырау балет" хореографиялық мектебінің директорының орынбасары (2013 ж. – қазіргі уақыт)

## Жетістіктері
Хореография бойынша халықаралық фестивальдар мен байқаулардың лауреаты болған жылдары:
* Қазақстан - 2004ж, 2014 ж.
* Ресей - 2005 ж.
* Болгария - 2004 ж.
* Польша - 2013 ж.
* Германия - 2011 ж., 2013 ж

«Tanzolymp» халықаралық чемпионатындағы қола медаль иегері (2011 ж.), «Өнердегі аққу бейнесі» тақырыбы бойынша Республикалық ғылыми конференциясының 1 дәрежедегі лауреаты (2011 ж. Алматы қ.). «Мисс Алматы Спорт» байқауының финалисті, «Айнура» фотоательесінің негізгі тұлғасы (2013 ж. – қазіргі уақыт, Атырау қ.).

## Қосымша дерек
* Атырау қаласында алғаш рет "Чак-чак party" атты татар сауық кешін өткізді.

* «Тайқазан» республикалық жобасының шеңберінде Берекет Ақжігітовтің жұмыстарының галерея-көрмесін өткізді.

* Қазақстан елшілігінің шақыруы бойынша Қазақстан мәдениеті күндерінде Үндістанда Қазақстанды таныстырды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* VK әлеуметтік желісіндегі ресми парақшасы

Санат:1993 жылы туғандар
Санат:25 қарашада туғандар
Санат:Қазақстан актрисалары
Санат:Қазақстан хореографтары
Иммунитет (мағыналары)

**Иммунитет** () — босап шығу, арылу, құтылу.

Иммунитет түсінігі биологияда, конституциялық құқықта, халықаралық құқықта қолданылады.

* **[[Иммунитет|Иммунитет биологияда]]** —  организмнің антигендік қасиеттері бар жұқпалы және жұқпалы емес бөгде заттарды, жұқпалы аурулар қоздырғышын немесе олар бөліп шығаратын кейбір улы заттарды қабылдамаушылық қасиеті және оларға қарсы тұру қабілеті.

* **Иммунитет конституциялық құқықта** – мемлекеттің кейбір санаттағы лауазымды адамдарының ешкім тиіспейтін пұрсаттылығы. Парламенттік иммунитет, президенттік иммунитет және сот иммунитетті болып ажыратылады.
** Парламенттік иммунитет — депутатты оның барлық әрекеттері үшін, соның ішінде парламенттік міндеттерін атқару кезінде жасаған әрекеттері үшін де қамауға алып, сот алдында жауапқа тартуға тыйым салуды білдіреді. 
** Президенттік иммунитет — мемлекет басшысы өзінің міндетін атқарып тұрған кезінде тұтқындалмайтынын, қамауға алынбайтынын, сот алдында жауапқа тартылмайтынын білдіреді. 
** Сот иммунитеті бойынша, судья тиісті құзыретті органның келісімінсіз қылмыстық жауапқа тартылмайды, қамауға алынбайды, айдап әкелінбейді.

* **Иммунитет  халықаралық құқықта** — мемлекеттік иммунитет және дипломатиялық иммунитет деп аталатын түрлері бар.
** Мемлекеттік иммунитет – дербес мемлекетті шет ел сотының соттамайтындығын білдіреді. Дербес мемлекет иммунитетінің құқықтық негізі БҰҰ Жарғысымен баянды етілген мемлекет егемендігі болып табылады.
** Дипломатиялық иммунитет – шетелдік дипломатиялық өкілдіктерге, олардың келген еліндегі басшыларына және қызметкерлеріне берілетін ерекше құқықтар мен пұрсаттылықтар.
Сот иммунитеті

**Сот иммунитеті** бойынша, судья тиісті құзыретті органның (Ресейде – Судьялардың біліктілік алқасының, Италияда – Жоғары магистратура кеңесінің, Германияда – Федералдық конституциялық соттың) келісімінсіз қылмыстық жауапқа тартылмайды, қамауға алынбайды, айдап әкелінбейді. АҚШ-та және басқа бірқатар елдерде судья импичмент тәртібімен ғана тиіспеушіліктен айрылады. Қазақстанда судьяға оны тұтқынға алуға, күштеп әкелуге, оған сот тәртібімен белгіленетін әкімшілік жазалау шараларын қолдануға (қылмыс үстінде ұсталған немесе ауыр қылмыс жасаған реттерді қоспағанда) Республика Жоғарғы соты кеңесінің қорытындысына негізделген ел Президентінің келісімінсіз немесе Конституцияның 55-бабының 3-тармақшасында белгіленген жағдайда Сенаттың келісімінсіз қылмыстық жауапқа тартуға болмайтын иммунитет берілген.

Санат:Конституциялық құқық
Санат:Сот жүйесі
Президенттік иммунитет

**Президенттік иммунитет** — мемлекет басшысы өзінің міндетін атқарып тұрған кезінде тұтқындалмайтынын, қамауға алынбайтынын, сот алдында жауапқа тартылмайтынын білдіреді. Президенттік иммунитет тек Конституцияда көзделген ерекше тәртіппен қызметтен кетірілгенде ғана (импичмент, қызметтен босатылу, т.б.) алынып тасталады. Бұдан кейін президент сот тәртібімен қудалануы мүмкін (АҚШ, Бразилия, Венесуэла), не мүлде қудаланбайды (Чехия). Францияда және кейбір басқа да елдерде президент тек мемлекеттік опасыздық жасаған жағдайда ғана парламенттің шешімімен арнаулы сотқа беріледі. Қазақстанда, Конституцияда көзделгеніндей, ел Президентіне, оның абыройы мен ар-намысына ешкімнің тиісуіне болмайды (46-бап, 1-тармақ).

Санат:Конституциялық құқық
Санат:Президенттер
Парламенттік иммунитет

**Парламенттік иммунитет** — депутатты оның барлық әрекеттері үшін, соның ішінде парламенттік міндеттерін атқару кезінде жасаған әрекеттері үшін де қамауға алып, сот алдында жауапқа тартуға тыйым салуды білдіреді. Депутатты өзі мүшесі болып табылатын палата ғана тиіспеушіліктен айыра алады. Депутат қылмыс жасап жатқан жерінде ұсталған жағдайда тиіспеушіліктің күші, әдетте, өзінен өзі жойылады (палата мұндай жағдайда тек қуғындауды тоқтата тұруы мүмкін). Егер парламент мүшесі өзіне тиіспеушіліктен айырылған болса, оның қылмысы палатаның тиісті шешімінде көрсетілмеген фактілер негізінде бағаланбайды. Парламенттік мандаттың мерзімі біткеннен кейін бұрынғы депутат бұрын жасаған, бірақ өзіне ешкімнің тиіспеушілігі арқасында қуғындалмаған әрекеті үшін сот алдында жауапқа тартылады. Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша (52-бап, 4-тармақ) Парламент депутатына оның өкілеттік мерзімі ішінде тұтқынға алуға, күштеп әкелуге, сот тәртібімен белгіленген әкімшілік жазалау шараларын қолдануға, қылмыс үстінде ұсталған немесе ауыр қылмыс жасаған реттерді қоспағанда, тиісті Палатаның келісімінсіз қылмыстық жауапқа тартуға болмайтын иммунитет берілген.

Санат:Конституциялық құқық
Санат:Парламент
Джи Чан Ук

**Джи Чан Ук** (지창욱) - Оңтүстік Корея актері. Оңтүстік Корея, Аньянда 1987 жылы шілденің бесінші жұлдызында дүниеге келген. Алғаш рет 2006 жылы "Days" фильмімен дебют жасады.

## Корей телесериалдары:

## Фильмдері:

## Музыкалық клиптері:

## Спектакльдері:

## Фотосессиялары:

* Ji Chang Wook  The Celebrity April 2015 үшін
* Ji Chang Wook  InStyle March 2015 үшін 
* Ji Chang Wook  Interview Photos 2014-2015 үшін
* Ji Chang Wook  ADHOC F/W 2014 CF Extra үшін
* Ji Chang Wook  K Wave December 2014 үшін
* Ji Chang Wook  K Wave December 2014 үшін
* Ji Chang Wook  ADHOC F/W 2014 CF  үшін
* Ji Chang Wook  BNT International September 2014 үшін
* Ji Chang Wook BNT International September 2014 Part 2  үшін
* Ji Chang Wook  CeCi June 2014 үшін
* Ji Chang Wook  Gentleman June 2014  үшін
* Ji Chang Wook InStyle Korea January 2014 үшін
* Ji Chang Wook  GRAZIA January 2014 үшін
*Ji Chang Wook  TVReport Korea 2012  үшін
## Жүлделері:
* 2014 KBS Drama Awards: Best Couple Award with Park Min Young (Healer)
* 2014 KBS Drama Awards: Popularity Award, Actor (Healer)
* 2013 MBC Drama Awards: Excellence Award for Special Production Drama, Actor (Empress Ki)
* 2011 KBS Drama Awards: Excellence Award for Daily Drama, Actor (Smile, Dong Hae)
* 2011 SBS Drama Awards: New Star Award (Warrior Baek Dong Soo)

## Дереккөз:
http://doramakun.ru/Dorama_and_Live_Action/Cast/1336015833.html
Юк Сон Чже

**Юк Сон Чже** (육성재) – Оңтүстік Кореялық актер, әнші  және тележүргізуші.  BtoB тобының репері, вокалисті, ең кіші қатысушысы. 1995 жылы мамырдың екісінде Оңтүстік Кореяда дүниеге келген. Әнші ретінде топ құрамында 2012 жылы дебютке шықты. Актерлық дебют 2013 жылы, ол эпизодтық роль ойнаған  "Наследники" сериалында орын алды. Бірнеше телевизиялық шоулардың жүргізушісі болып табылады. В 2014 жылы  "Парни в возрасте плюс 9" сериалына түсті.
## Корей телесериалдары

## Жүргізушілік қызметтері

## Музыкалық клиптері:
* 2013 жылы  - 2Yoon "24/7"
## Дереккөз:
* 
* Յուկ Սունգ Ջե Instagram

Санат:2 мамырда туғандар
Құйрық-бауыр (салт)

**Құйрық-бауыр** - қазақтың салты.

Қазақ жолында құда түсіп сөйлесіп, құдалық бекіскенде, қыздың әке-шешесі құдаларының алдына әкеліп малға бата жасатады, ақ сары бас қойын сояды. Мол ет асады, кәделі жілігін түгел қалдырмай асады. Көрші-қолаңдарын қалдырмай шақырады. Алдымен езіліп піскен қойдың май құйрығын әдемілеп ұсақтап турайды да оның үстіне шала піскен қойдың бауырын ұсақтап турап араластырады. Оның үстіне азырақ ырымдап ақ ыдыстан айран құяды да, құдалардың алдына әкеліп қояды. «Құйрық-бауыр жедік, құдай дестік, құда болдық» деп құдалықты осы кәдемен бекітеді. Оны қазақ кәдесінде «құйрық-бауыр» деп атайды.

Құйрық-бауыр жеуде екі жақ бауырдай жақын, құйрықтай тәтті болыңдар деген нанымды ырым жатыр.

Қазақ ырымында құдалық бекіспей тұрып, әсте «құйрық-бауыр» жемейді. Құдалық бекіп құйрық-бауыр жескен соң екі жақта әсте айнымайды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Түйе мұрындық

**Түйе мұрындық** - салт. Қазақ салтында қалыптасқан бір кәде «түйе мұрындық» деп аталады. Қызы ұзатылып көшіп келе жатқан көш көрші ауылдың тұсынан өткенде, көрші ауылдың әйелдері, көш алдынан арқан керіп тосады да, алдыңғы түйенің бұйдасынан, мұрындығынан мықтап ұстап алады, оны жүргізбей «түйе мұрындық» деген атпен кәде сұрайды. Көш бастап келе жатқан кексе әйел оған жол өтеп, көйлек беріп құтылады. Оны қазақ кадесінде «түйе мұрындық» деп атайды. Сый алғандар батасын беріп, ризашылығын білдіріп тарасады. Ауыл ардагерлерінің айтуынша, «Түйемұрындық» бергенде қыздың төркіні құдаларға қызды ғана емес, түйені де береді. Ал ботасын өздері алып қалады екен. Араға жылдар салып, қызы күйеу баламен бірге үйіне баласын көтеріп келгенде, ботаны немересіне бәсіре ретінде беріп жіберетін болған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Араша

**Араша** - салт.

Екі адам жанжалдасқанда немесе төбелескенде оның жанындағы адамдар «араша, араша!» деп басу айтуға тиіс. «Араша» деген сөзді естіген адамдар араша беруге яғни жанжалды дереу доғаруы керек. Араша бермей жанжалдасу қазақ әдетінде жоқ. Ондай адамға айып бар.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Словениядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Словенияның 3 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 2 нысан мәдени, 1 табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Словения аймағындағы  Әлемдік мұра тізіміне 3 нысан үміткер ретінде тіркелгенref name="slovenia-tentative">.

## Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Әлемдік мұра
* Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары
* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* ЮНЕСКО

## Сыртқы сілтемелер

* Словениядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі 
* Словениядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарына ілтемелер каталогі 

Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі
Санат:Словения
Тозаң

thumb|right|200px|Қызғалдақ тозаңы
**Тозаң** — гүлдің тозаңқаптары өндіретін далап тәрізді ұсақ бөлшектен тұратын зат. Тозаң тұқымды ұрықтандырады. Тозаңның тұқымдық дәндерінің пішіні мен көлемі әртүрлі болуы мүмкін. Осы ерекшеліктері арқылы өсімдіктердің түрлеріне қарай тозаңдық тұқымдар да түрліше болады. Тозаңдық тұқымдардың пішіні дөңгелек немесе сопақша болып келеді, көлемі - 15-200 микрометр аралығында. Олардың өмір сүру ұзақтығы бірнеше апта бірнеше сағат.

## Дереккөздер

Санат:Ботаника
Санат:Өсімдіктер морфологиясы
Санат:Омарта шаруашылығы
Әдебиет саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі

[thumb|right|320px|[Швед академиясының ғимараты, бұл ғимаратта жыл сайын Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы лауреаттары сайланады]]

**Әдебиет саласы бойынша Нобель сыйлығы **() — жыл сайын әдебиет саласы бойынша Нобель қорынан берілетін сыйлық. 1895 жылдың  27 қарашасында Париж қаласында Альфред Нобельдің өзі 5 сала бойынша Нобель сыйлығы берілуі керектігін айтқан. Соның ішінде әдебиет саласы да болған.

Әдебиет саласы бойынша Нобель сыйлығы 1901 жылдан бастап беріледі. Осы күнге дейін жалпы 106 сыйлық берілген. Нобель сыйлығы тарихында бұл сала бойынша тек 7 рет қана берілмеген (олар 1914, 1918, 1935, 1940-1943 жылдары). Ең алғаш 1901-ші жылғы Нобель сыйлығының иегері француз поэты, әрі эссе жазушысы Сюлли-Прюдом болған. 2014 жылы Нобель сыйлығының иегері атағын француз жазушысы Патрик Модиано ұтып алды. Нобель сыйлығының берілу тарихында 4 рет сыйлық 2 иегерге ғана берілген, олар сыйлықты 1904, 1917, 1966 және 1974 жылдары жеңіп алған. Тұрақты Швед академиясының хатшысы Петер Энглундтың пікірі бойынша "сыйлықты жеңіп алу жазушының талантына тікелей байланысты". 

1901 және 2014 жылғы сыйлық иегерлерінің орташа жасы 65 жасқа тең. Ең жас әдебиет саласы бойынша Нобель сыйлығының иегері Редьярд Киплинг саналады, ол 1907 жылы 42 жасында сыйлық иегері атанды, ең егдесі Дорис Лессинг, ол сыйлыққа 88 жасында ие болды. 

Сыйлықты тапсыру барысында тек қана сыйлық иегерлерінің аттары жария етіледі. Ал қалған номинанттардың аттары мен Сыйлық беруші комитеінің сайлаған дауыстары 50 жылдан соң ғана мәлім болады. Қазіргі уақытта ресми сайтта тек 1950 жылға дейінгі қатысушылар туралы ғана толыққанды мәлімет берілген.

## Үміткерлерді іріктеу
Нобель қорының жарғысы бойынша, нобель сыйлығына үміткерлерді мына адамдар ұсына алады:
# Швед академиясының, немесе басқа академиялардың, институттардың және қоғам мүшелері. Олардың мақсаты мен мәселелері бірдей болуы шарт; 
# Жоғарғы оқу орындарындағы Әдебиет және лингвистика саласының профессорлары;
# Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері;
# Жазушылар қоғамының мүшелері;
Ал ары-қарай үміткерлерді Нобель комитеті Швед академиясында іріктеп, жеңімпазға сыйлықты ұсынады.

## Лауреаттар тізімі

### 1900-шы

### 1910-шы

### 1920-шы

### 1930-шы

### 1940-шы

### 1950-ші

### 1960-ші

### 1970-ші

### 1980-ші

### 1990-шы

### 2000-шы

### 2010-шы

### 2020-шы

## Автор тілі бойынша статистика

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* 
* 
* Ғылым және техника: Нобель лауреаттары: Әдебиеттен сыйлықтар

*

Санат:Әдебиет саласындағы сыйлықтар
Санат:Халықаралық әдебиет саласындағы сыйлықтар
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Тізімдер:Әдебиет
Бейбітшілік саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі

[thumb|right|250px|[Осло орталығындағы Норвегия Нобель институты.]]
__NOTOC__
**[[Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығы|Бейбітшілік саласында Нобель сыйлығы]]** () — беделді марапат жыл сайын Нобель қорымен әлемдегі бейбітшілікті нығайтуға қосқан үлесі үшін беріледі. Альфред Нобельдің оның 1895 жылы 27 қарашадағы, Парижде жазылған өсиетіндегі бес Нобель сыйлығының бірі. 

## Үміткерлерді іріктеу
Нобель қорының жарғысына сәйкес келесі адамдар кандидаттарды ұсына алады:
# ұлттық парламенттер мен үкіметтердің мүшелері, министрлер кабинетінің мүшелері және егеменді мемлекеттердің министрлері, сондай-ақ мемлекет басшылары;
# БҰҰ Халықаралық Сотының және Гаагадағы Тұрақты төрелік сот мүшелері;
# Халықаралық құқық Институтының мүшелері;
# университет профессорлары, эмерит профессорлар, тарих, әлеуметтік ғылымдар, заңтану, философия, теология және дін бойынша қауымдастырылған профессорлар; университет ректорлары мен директорлары (немесе олардың баламалары); бейбітшілікті зерттеу институттарының және сыртқы саясат институттарының директорлары;
# Нобель сыйлығының лауреаттары;
# Нобель бейбітшілік сыйлығымен марапатталған ұйымдар үшін Директорлар кеңесінің мүшелері немесе оның баламасы;
# Норвегия Нобель комитетінің қазіргі және бұрынғы мүшелері;
# Норвегия Нобель комитетінің бұрынғы кеңесшілері.

## Лауреаттар тізімі

### 1900-шы

### 1910-шы

### 1920-шы

### 1930-шы

### 1940-шы

### 1950-ші

### 1960-шы

### 1970-ші

### 1980-ші

### 1990-шы

### 2000-шы

### 2010-шы

### 2020-шы
{| class="wide" style="text-align:center;"

## Дереккөздер

*
Санат:Пацифизм
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері
Физиология немесе медицина саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі

**[[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология және медицина саласындағы]] [[Нобель сыйлығы]]** () — физиология және медицина саласындағы жетістіктері үшін берілетін аса беделді марапат, жыл сайын Нобель қорымен Стокгольм қаласында ұсынылады. Бес Нобель сыйлығының бірі.

## Үміткерлерді іріктеу
Нобель қорының жарғысына сәйкес, кандидаттарды ұсынуы мүмкін тұлғалар төмендегідей :
# Корольдік Швед ғылым академиясының мүшелері;
# Медицина саласындағы А. Нобель еске алу сыйлығының комитетінің мүшелері ;
# Медицина саласы бойынша Нобельді еске алу сыйлығының лауреаттары;
# Швеция, Дания, Финляндия, Исландия және Норвегия жоғары оқу орындары мен колледждердің тиісті пәндер профессорлары болып тұрақты жұмыс істейтіндер;
# Ғылым академиясы арқылы таңдалған кем дегенде алты жоғары оқу орны немесе орындарында тиісті кафедралардың басшылары;
# Академия ұсыныстары қабылдануға тұрарлық деп есептейтiн басқа ғалымдар.
5 және 6-тармақтарында аталған оқытушылар мен ғалымдардың таңдауға қатысты шешімдер, қыркүйек айының соңына дейін жыл сайын қабылданады.

## Лауреаттар тізімі

### 1900-шы

### 1910-шы

### 1920-шы

### 1930-шы
}
|*[[Пронтозил]]дың бактерияға қарсы әсерін ашқаны үшін *

|
|}

### 1940-шы

### 1950-ші

### 1960-ші

### 1970-ші

### 1980-ші

### 1990-шы

### 2000-шы

### 2010-шы

### 2020-шы

## Жынысы және жасы бойынша статистика
* Ең бірінші сыйлықтың әйел-лауреаты 1947 жылы Герти Кори атанды; сол уақыттан бері физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы тағы 9 әйелге  берілді.
* Сыйлықтың марапаттау кезіндегі ең жас лауреаты Фредерик Бантинг болатын, оған 1923 жылы сыйлық берілген уақытта небәрі 32 жаста еді. Ең егде лауреат 1966 жылы Фрэнсис Роус атанған, сол уақытта оның жасы 87 жасқа келген еді.
* Нобель сыйлығын алған лауреаттардың арасында ең көп өмір сүрген, оның ішінде физиология немесе медицина саласында Нобель сыйлығының лауреаттары арасында, 1986 жылғы лауреат  Рита Леви-Монтальчини болатын, ол 2012 жылы 104 жасында өмірден озды..

## Ел бойынша статистика

## Дереккөздер

## Әдебиет
* 

## Сілтемелер
* Официальный сайт Нобелевской премии 
* Наука және техника: Нобелевские лауреаты: Премия по физиологии және медицине

Санат:Биология саласындағы сыйлықтар
*
Санат:Ғалымдар тізімдері
Санат:Биологтар тізімі
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Медицина саласындағы сыйлықтар
Химия саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі

**Химия саласында Нобель сыйлығы** () — Бес Нобель сыйлығының бірі, әр жылы Нобель комитетімен химия саласындағы жетістіктері үшін ұсынылады.

## Тарихы
Химия саласында Нобель сыйлығын Альфред Нобель өзінің 1895 жылы 27 қарашада Парижде жазған өсиетінде жазып қалдырған, сол өсиетте химия екінші көрсетілген:

Химия саласында Нобель сыйлығы жыл сайын 1901 жылдан беріліп келеді және тек арасында сегіз рет үзілген, олар: 1916, 1917, 1919, 1924, 1933, 1940, 1941 және 1942 жылдары. Бірінші лауреат 1901 жылы Якоб Вант-Гофф атанды. Сол уақыттан бері химия саласында 162 адам 163 сыйлық алған.

## Үміткерлерді іріктеу
Нобель қорының жарғысына сәйкес, кандидаттарды ұсынуы мүмкін тұлғалар төмендегідей :
# Корольдік Швед ғылым академиясының мүшелері;
# Химия саласындағы А. Нобель еске алу сыйлығының комитетінің мүшелері ;
# Химия саласы бойынша Нобельді еске алу сыйлығының лауреаттары;
# Швеция, Дания, Финляндия, Исландия және Норвегия жоғары оқу орындары мен колледждердің тиісті пәндер профессорлары болып тұрақты жұмыс істейтіндер;
# Ғылым академиясы арқылы таңдалған кем дегенде алты жоғары оқу орны немесе орындарында тиісті кафедралардың басшылары;
# Академия ұсыныстары қабылдануға тұрарлық деп есептейтiн басқа ғалымдар.
5 және 6-тармақтарында аталған оқытушылар мен ғалымдардың таңдауға қатысты шешімдер, қыркүйек айының соңына дейін жыл сайын қабылданады.

## Лауреаттар тізімі

### 1900-шы

### 1910-шы

### 1920-шы

### 1930-шы

### 1940-шы

### 1950-ші

### 1960-ші

### 1970-ші

### 1980-ші

### 1990-шы

### 2000-шы

### 2010-шы

### 2020-шы

## Ел бойынша статистика

## Дереккөздер

## Әдебиет
*  — Қос. тир. 100 000 дана. (ауд.)

## Сілтемелер
* Официальная страница Нобелевской премии 
* Наука и техника: Нобелевские лауреаты: Премия по химии

*
Санат:Химия ғылымдары саласында сыйлықтар
Санат:Ғалымдар тізімдері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері
Шармба Митчелл

**Шармба Митчелл** (Sharmba Mitchell; 27 тамыз 1970, Такома-Парк Мэриленд, АҚШ) — американдық кәсіпқой боксшы, жеңіл, 1-ші жартылай орта және жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. 1-ші жартылай орта (WBA нұсқасы, 1998-2001; IBF уақытша атағы, 2004) салмақтағы әлем.

## Биографиясы
### 1988 - 2000
1988 жылы қыркүйек айында кәсіпқой рингтегі алғашқы айқасын өткізді. 1994 жылы наурызда жеңіліс көрмеген қос боксшы - Шармба Митчелл мен Левандер Джонсон арасында айқас өтті. Джонсон қарсыласын 8-ші раундта нокаутқа түсірді. 1994 жылы маусымда Митчелл жеңіліс көрмеген Стиви  Джонстонмен айқасты. Джонстон қарсыласын 9-шы раундта нокаутқа түсірді. 1998 жылы қазанда Митчелл 1-ші жартылай орта салмақтағы WBA нұсқасы бойынша әлем чемпионы Халид Рахилумен кездесті. Митчелл қазылардың бірауыздан шешімімен жеңіске жетті. 1999 жылы ақпанда Митчелл Педро Саисты жеңді. 1999 жылы сәуірде Реджи Гринды қазылардың басым көпшілігінің шешімі бойынша жеңіске жетті. 1999 қарашада Митчелл Элио Ортисты ұпай санымен жеңді.
Санат:АҚШ боксшылары
Физика саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі

**[[Физика саласындағы Нобель сыйлығы]]** () — беделді марапат жыл сайын физика саласындағы жетістіктері үшін Нобель қорымен ұсынылады. Бес Нобель сыйлығының бірі.

## Тарихы
Физика саласында Нобель сыйлығы Альфред Нобелдің Парижде, 1895 жылы 27 қарашада жазылған өсиетінде ең бірінші болып аталады:

Физика бойынша Нобель сыйлығымен 1901 жылдан бастап жыл сайын марапатталды және тек алты рет бұлай болған жоқ: тиісінше, 1916, 1931, 1934, 1940, 1941 және 1942 жылдары. 1901 жылы алғашқы лауреат Вильгельм Рентген болды. Содан бері, 191 адам 192 марапатқа ие болды.

## Үміткерлерді іріктеу
Нобель қорының жарғысына сәйкес, кандидаттарды ұсынуы мүмкін тұлғалар төмендегідей :
# Корольдік Швед ғылым академиясының мүшелері;
# физика саласындағы А. Нобель еске алу сыйлығының комитетінің мүшелері ;
# физика саласы бойынша Нобельді еске алу сыйлығының лауреаттары;
# Швеция, Дания, Финляндия, Исландия және Норвегия жоғары оқу орындары мен колледждердің тиісті пәндер профессорлары болып тұрақты жұмыс істейтіндер;
# Ғылым академиясы арқылы таңдалған кем дегенде алты жоғары оқу орны немесе орындарында тиісті кафедралардың басшылары;
# Академия ұсыныстары қабылдануға тұрарлық деп есептейтiн басқа ғалымдар.
5 және 6-тармақтарында аталған оқытушылар мен ғалымдардың таңдауға қатысты шешімдер, қыркүйек айының соңына дейін жыл сайын қабылданады.

## Лауреаттар тізімі

### 1900-шы

### 1910-шы

### 1920-шы

### 1930-шы

### 1940-шы

### 1950-ші

### 1960-ші

### 1970-ші

### 1980-ші

### 1990-шы

### 2000-шы

### 2010-шы

### 2020-шы

## Ел бойынша статистика

## Қызықты фактілер
* Физика саласында Нобель сыйлығының тарихында лауреаттар арасында екі әйел бар — 1903 жылы Мария Кюри, ол тіпті бірінші Нобель сыйлығын алған әйел-лауреат, және Мария Гепперт-Майер 1963 жылы алған.
* Физика саласында Нобель сыйлығын екі рет алған тек Джон Бардин — 1956 және 1972 жылдары алған.
* Физика саласында Нобель сыйлығының марапаттау кезіндегі ең жас лауреаты және тіпті бар лауреаттар арасында Уильям Лоренс Брэгг, ол сыйлықты 1915 жылы өзінің әкесі Уильямом Генри Брэгпен небәрі 25 жасында алған.
* Марапаттау кезіндегі ең егде лауреат Раймонд Дэвис атанды, оған сыйлық 2002 жылы 88 жасында берілді.
* Лауреаттар ішінде ең ұзақ өмір сүрген, сыйлықты 1964 жылы алған Чарлз Таунс, ол 2014 жылы 99 жасқа толды. Ең аз өмір сүрген 1903 жылғы лауреат Пьер Кюри, 1906 жылы қайғылы жағдайда 46 жасында жол апатынан қаза тапты.
* Физика және барлық Нобель сыйлығының лауреатының ішінде ең ұзақ өмір сүрген 1929 жылы Нобель сыйлығының алған Луи де Бройль, ол 1987 жылы қайтыс болды.

## Дереккөздер

## Әдебиет
*  (ауд.)

## Сілтемелер
* Ресми сайты  
* Ғылым және техника: Нобель лауреаттары: Физика саласында сыйлық

Санат:Ғалымдар тізімдері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Физика саласындағы сыйлықтар
Мозес Абрамовиц

**Мозес Абрамовиц** (; 1 қаңтар, 1912, Бруклин, Нью-Йорк штатында - 1 желтоқсан, 2000, Стэнфорд, Калифорния штаты) - америкалық экономист.

## Биография
*1932 жылы - бакалавр дәрежесін алып, Гарвард университетін бітірген.
*1939 жылы - Колумбия университетінде экономика саласындағы докторлық диссертациясын қорғады
*1949 - 1974 жылдары - Стэнфорд университетінде сабақ берген. 
*1962 - 1963 жылы - Парижде ЕЭЫДҰ бас хатшысына экономикалық кеңесшісі болып жұмыс істеді.
*1980 жылы - Америка экономикалық қауымдастығының президенті. 
*1985 жылы - Швецияда Упсала университетінің құрметті доктор атағы берілді.
*1991 жылы - Деи Линчеи академиясының мүшесі. 
*2000 жылы - Стэнфорд университетінің ауруханасында 1 желтоқсанда қайтыс болды.

## Басты еңбектері
*Price Theory for a Changing Economy, 1939;
*The Nature and Significance of Kuznets Cycles, 1961;
*Thinking About Growth and Other Essays, 1989.

## Жанұясы
Әйелі Кэрри Абрамовиц - белгілі мүсінші және суретші.

## Сыртқы сілтемелер
*Абрамовиц Мозес биографиясы

Санат:1 қаңтарда туғандар
Санат:1 желтоқсанда қайтыс болғандар
Санат:АҚШ экономистері
Эстониядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Эстонияның 2 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандар тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Эстония аймағындағы  Әлемдік мұра тізіміне 3 нысан үміткер ретінде тіркелген.

## Тізім
Кестеде нысандар  Әлемдік мұра нысандары тізіміне кірген хронология бойынша орналасқан.

## Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Әлемдік мұра
* Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары
* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* ЮНЕСКО

## Сыртқы сілтемелер

* Эстониядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі 
* Эстониядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының сільемелері каталогі 

Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі
Санат:Эстония
Вьетнамдағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Вьетнамның 8 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 5 нысан мәдени, 1 табиғи және 1 - аралас критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Вьетнам аймағындағы  Әлемдік мұра тізіміне 7 нысан үміткер ретінде тіркелген, олардың ішінде 1 нысан мәдени, 3 табиғи және 3 - аралас критерийлар бойынша іліккен.

## Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Әлемдік мұра
* Азиядағы Әлемдік мұра нысандары
* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* ЮНЕСКО

## Сыртқы сілтемелер
*  ЮНЕСКОның ресми сайты: Вьетнамдағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі
Санат:Вьетнам
Евгений Арамович Абрамян

**Евгений Арамович Абрамян** (3 тамыз 1930 - 23 желтоқсан 2014) - эксперименттік физика саласындағы ғалым. Профессор, техника ғылымдарының докторы, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.

## Биография
1930 жылы - Тбилисиде дүниеге келген
1947 жылы - Ол алтын медальмен мектепті бітірген, Бауман атындағы техникалық университетіне оқуға түсті
1951 жылы - Ол Мәскеу механикалық институтына өтті
(1952 - 1957) жылдары - Жазда Кавказ тауларында альпинизм нұсқаушысы болып жұмыс істеді

## Сыртқы сілтемелер
*Жеке беті 

Санат:3 тамызда туғандар
Санат:23 желтоқсанда қайтыс болғандар
Макс Абрахам

**Макс Абраха́м** (немесе **Абрага́м**, ; 26 наурыз, 1875, Данциг - 16 қараша, 1922, Мюнхен) - неміс физигі.

## Биография
Еврей отбасында дүниеге келген. 1897 жылы ол Берлин университетін бітірген. (1909 - 1914) жылдары Америка Құрама Штаттары мен Италияда жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде, Германия оралуға мәжбүр болды.

## Әдебиеттер
*Храмов Ю. А. Абрагам, Макс // Физики: Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и дополн. — М.: Наука, 1983. — С. 6. — 400 с. — 200 000 экз. (в пер.)
Евгений Максимович Примаков

**Евгений Максимович Примаков** (29 қазан 1929 жыл, Киев — 26 маусым 2015 жыл, Мәскеу) — кеңестік және ресейлік саяси әрі мемлекеттік қайраткер, Ресей Федерациясы Үкіметінің төрағасы (1998–1999), РФ Сыртқы істер министрі (1996–1998) және КСРО Жоғарғы Кеңесінің төрағасы (1989–1990). Экономист, шығыстанушы-арабист, экономика ғылымдарының докторы (1969), профессор (1972), Төтенше және Өкілеттік Елші (1996).

## Дереккөздер

Санат:Ресей премьер-министрлері
Санат:Ресей саясаткерлері
Санат:Ресей дипломаттары
Намдэмун

**Намдэмун** (кор. 남대문 Ұлы оңтүстік қақпалары, ресми атауы – *Суннемун* кор. 숭례문 Көтеріңкі салтанаттар қақпалары) – Сеул қаласының ең ежелгі архитектуралық ескерткіштерінің бірі, ол 1398 жылы тұрғызылған. Осымен қатар аталмыш ескерткіш Корея Республикасының ұлттық дәулеттер тізімінде бірінші нөмірді алуда.

## Тарихы
thumb|343x343px
Намдэмун қақпаларының құрыдысы Чосон әулиетінің тұсында 1395 жылы басталып, 1398 жылы аяқталған. Сол уақытта олар Намдэмун атауына ие болды (кор. 남대문 Ұлы оңтүстік қақпалары). Аталмыш қақпалар Сеулдегі ағаштан жасалған ең ежелгі ғимарат болып табылады. 

XX ғасырдың басында, кореяның жапон отарлық үкіметі, Сеул қаласының инфрақұрылымың дамыту сылтауымен, қаланың орталығын қоршап бекініс қабырғаларының көпшілігін бұзып, тек Намдэмун және Тондэмун (Шығыс қақпалары) қақпаларын қалдырады.

Корейдегі соғыс уақытында қақпалар зақымданады, осы себептен қақпалардың кең – байтақ қалпына келтіру әрекеттері жүргізіледі. 1962 жылдың 20 желтоқсан күнінде Намдэмун қақпаларына Корея Республикасының ұлттық дәулеті № 1 мәртебесі беріледі.

2005 жылы осы қақпалардың көгал алаңдар төсеуі мен қайта құрылуы басталады. Және де 2006 жылдың 3 наурыз күнінен бастап, келіп қараушылар үшін ашық қол жеткізу іске асырылады.

## Қызықты деректер
Намдэмун қақпаларының сыртқы келбеті MMORPG World of Warcraft әлеміндегі Дарнасс қаласының қақпалары үшін үлгі ретінде қарастырылды.

## Дереккөздер
Израильдегі ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Израильдің 8 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысанның барлығы тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Сонымен бірге Иерусалим қаласының аймағында тағы бір ЮНЕСКО Әлемдік мұраның 1 мәдени нысаны бар. Бұл нысанды әлемдік мұра тізіміне қосуға Иордания берген . Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Израиль аймағындағы  Әлемдік мұра тізіміне 17 нысан үміткер ретінде тіркелген, оның ішінде 11 — мәдени, 1 — твбиғи және 5 — аралас критерийлер бойынша.

## Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

### Иерусалим

## Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Әлемдік мұра
* Азиядағы Әлемдік мұра нысандары
* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* ЮНЕСКО

## Сыртқы сілтемелер
* Israel — ЮНЕСКОның ресми сайты: Израильдегі ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі 

Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі
Санат:Израиль
Мемлекеттік тулардың хронологиясы

Мұнда XVIII ғасырдың басынан бастап тәуелсіз мемлекеттер туларына енгізілген өзгерістер және/немесе түрлі өзгертулер саны келтірілген. 
Соңғы сәтте әлемнің түрлі бөліктеріндегі қазіргі туын өзгерткен немесе оған кез келген өзгеріс жасаған мемлекеттер мыналар болып табылады:
*   — 1964 жылғы туына 2012 жылы қайтып оралды.
*  —  2012 жылы туын түрлендірді (ою және ресми түстер өзгертті).
*  — 2010 жылы өзгертті.
*  — 2010 жылы түрлендірді (елтаңбасын өзгертті).
*  — 1978 жылғы туына  1997 жылы қайтып оралды.
*  — 2002 жылы түрлендірді (көк реңктерін көк түске өзгертті).
*  — 2006 жылы түрлендірді (елтаңбасын өзгертті және жұлдыздар санын).

***Назар аударыңыз:*** кестені солдан оңға жылжыту үшін, төменде жүгірткіні пайдаланыңыз.

## Азия





## Африка





## Еуропа





## Океания





## Солтүстік Америка





## Оңтүстік Америка





## Құрлықаралық




## Қайнары


Санат:Тулар

Санат:Ұлттық символдар
Санат:Елдердің тарихи хронологиясы
Алексей Алексеевич Абрикосов

**Алексей Алексеевич Абрикосов**  (25 маусымда 1928 жылы туған, Мәскеу - 29 наурызда 2017 жылы кеңес физигі, физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2003).

## Биография
*1943 жылы - Мектепті бітіргеннен кейін, ол энергетиканы зерделеуді бастады
*1945 жылы - Ол физиканы зерттеуге көшті
*1948 жылы - МГУ физика факультетін үздік дипломмен бітірді
*1955 жылы - Физика проблемалары институтында жұмыс істеді
*(1970 - 1972) жылы - Горький мемлекеттік университетінде сабақ берді
*1975 жылы - Лозанна университетінің құрметті докторы атанды

## Марапаттамалары
*КСРО Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі
*Ленин сыйлығы, 1966
*Фриц Лондон жүлдесі, 1972
*Лозанна университетінің құрметті докторы, 1975
*«Құрмет белгісі» ордені, 1975
*Еңбек Қызыл Ту ордені, 1988
*КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, 1982
*КСРО Ғылым академиясының академигі
*Л.Д.Ландау атындағы КСРО Ғылым академиясы жүлдесі, 1989
*Джон Бардин жүлдесі, АҚШ, 1991
*Өнер және ғылым американдық академиясының сыртқы құрметті мүшесі, 1991
*Американдық Физикалық қоғамының мүшесі, 1992
*АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі, 2000
*Лондон Корольдік қоғамының шетелдік мүшесі, 2001
*Физика бойынша Нобель сыйлығы, 2003

## Баспа ісі
*Абрикосов А. А., Горьков Л. П., Дзялошинский И. Е. Методы квантовой теории поля в статистической физике. — 1961.
*Abrikosov, A. A., Gorkov, L. P. and Dzyaloshinski, I. E. Methods of Quantum Field Theory in Statistical Physics. — Englewood Cliffs: Prentice Hall, 1963.
*Абрикосов А. А. Основы теории металлов: Учебное руководство. — Москва: Наука, 1987. — 520 с.
*Абрикосов А. А. Основы теории металлов. — Издание 2-е, испр. и доп.. — Москва: Физматлит, 2009. — 600 с. — ISBN 978-5-9221-1097-6.
*Абрикосов А. А., Горьков Л. П., Дзялошинский И. Е. Методы квантовой теории поля в статистической физике. 3-е изд. — Москва: КДУ, Добросвет, 2006, 2014 — 512 c.

## Сыртқы сілтемелер
*Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны

Санат:25 маусымда туғандар
Маркос Майдана

thumb|right|150px|Маркос Майдана
**Маркос Рене Майдана** (; 17 шілде 1983 жыл, Маргарита, Санта-Фе,, Аргентина) — аргентиналық кәсіпқой боксшы. Уақытша әлем чемпионы (WBA нұсқасы, 2009—2010, 2011). Бірінші жартылай орта салмақтағы әлем чемпионы (WBA нұсқасы, 2011—2012).

## Әуесқой мансабы
Әуесқой мансабы ұзаққа созылды, ол екі рет Аргентина чемпионы атанған. Халықаралық жарыстарда айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізген жоқ.

## Кәсіпқой мансабы
### Бірінші жартылай орта салмақ
2009 жылы 7 ақпанда бірінші жартылай орта салмақтағы WBA тұжырымы бойынша әлем чемпионы атағы үшін Майдана мен Андрей Котельниктың арасында айқас өтті. 12 раундтың қорытындысы бойынша қазылардың әрқилы шешімімен Котельник жеңді. Майдана айқастың көп бөлігінде басымдық танытса да, жеңіс Котельникке бұйырды. Бұл шешім бокссүйер қауымның арасында біршама пікір туғызды.

Санат:Аргентина боксшылары
Санат:1983 жылы туғандар
Санат:17 шілдеде туғандар
Санат:Бірінші жартылай орта салмақ боксшылары
Санат:Жартылай орта салмақ боксшылары
Виктор Ортис

thumb|right|180px|Виктор Ортис
**Виктор Ортис** (; 31 қаңтар 1987 жыл, Гарден-Сити, Канзас, АҚШ) — америкалық кәсіпқой боксшы, шыққан тегі мексикандық, жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. Жартылай орта салмақтағы WBC тұжырымы бойынша әлемнің экс-чемпионы. 2008 жылы ESPN арнасы сайтының тұжырымы бойынша қарқынды боксшылардың қатарына жатқызылған. Ортис пен Андре Берто арасындағы айқас «Ринг» журналының тұжырымы бойынша 2011 жылдың үздік айқасы деген атқа ие болған.

## Биографиясы
Виктор Ортис 1987 жылы 31 қаңтарда Гарден-Сити, Канзас штатында мексикандық эмигранттардың отбасында дүниеге келген. Виктор үшбалалы отбасындағы екінші бала еді. Ортис 7 жасқа толғанда, оның анасы отбасын тастап кеткен. Осы жағдайдан кейін біраз уақыттан кейін Виктор бокспен айналыса бастаған. Оның әкесі маскүнем болатын, онымен қоса балаларын жиі ұратын. Анасы кеткен соң 5 жыл өткенде әкесі де отбасын тастап кетеді. Осы кезде Ортис 12 жаста болатын. Ол тамақ табу үшін Канзастың жүгері плантацияларында жұмыс істеуге мәжбүр болады. 13 жасында Виктор Канзас штатының тәрбиелеу, түзету мекемесіне алынып, қарындасы мен ағасынан көз жазып қалады.

Санат:АҚШ боксшылары
Санат:1987 жылы туғандар
Санат:31 қаңтарда туғандар
Санат:Жеңіл салмақ боксшылары
Санат:Бірінші жартылай орта салмақ боксшылары
Санат:Бірінші орта салмақ боксшылары
Санат:Жартылай орта салмақ боксшылары
Роберт Герреро

**Роберт Джозеф Герреро** (; 27 наурыз 1983, Джилрой, Калифорния, АҚШ) — америкалық кәсіпқой боксшы, жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. Жартылай жеңіл (IBF, 2006—2008), екінші жартылай жеңіл (IBF, 2009) салмақтағы әлем чемпионы, жеңіл салмақтағы (WBA және WBO тұжырымы, 2011) уақытша чемпион. Жартылай орта салмақта (WBC тұжырымы, 2012) чемпион.
## Кәсіпқой мансабы
### Жартылай жеңіл салмақ
2001 жылы жартылай жеңіл салмақта кәсіпқой рингтегі дебютін жасады. 2004 жылы NABF нұсқасы бойынша солтүстік Американың чемпионы атағын жеңіп алды. Осы жолда отандасы Сезарь Фигейроны төртінші раундта нокаутпен тізе бүктірді. 2005 жылы ең алғашқы жеңіліске душар болды. Ол мексикандық Гамалиэл Диастан жеңілген еді. 2006 жылы 23 шілде де қарымта кездесу өтті. Геррейро Диасты алтыншы раундта нокаутқа түсіріп, мансабындағы жалғыз жеңілісті жапқан болатын. 2006 жылы қыркүйекте 8-ші раундта Эрик Айкенды нокаутқа түсіріп IBF нұсқасы бойынша әлем чемпионы атағын жеңіп алды.

Санат:АҚШ боксшылары
Санат:1983 жылы туғандар
Санат:27 наурызда туғандар
Санат:Жартылай орта салмақ боксшылары
Санат:Жеңіл салмақ боксшылары
Санат:Екінші жартылай жеңіл салмақ боксшылары
Санат:Жартылай жеңіл салмақ боксшылары
Карлос Бальдомир

**Карлос Мануэль Бальдомир** (Carlos Manuel Baldomir; 30 сәуір 1971, Санта-Фе, Аргентина) — аргентиналық кәсіпқой боксшы, 1-ші орта салмақта өнер көрсетеді. Жартылай орта салмақтағы (WBC тұжырымы, 2006) әлем чемпионы.

## 1993—2005
1993 жылы кәсіпқой рингтегі дебютін жасады. Ұзақ уақыт Аргентинада айқас өткізген, сол кезде жеңіс пен жеңілістердің ащы дәмін татқан. 1999 жылы қарашада жеңіліс көрмеген Джошуа Клоттиге қарсы айқасқа шықты. Бальдомир ұпай саны бойынша артта болатын, алайда 11-ші раундта Клотти ережені бұзғаны үшін айқастан шеттетілді.

## 2006-01-07. Заб Джуда —Карлос Мануэль Бальдомир
*.Өткен орын: Мэдисон Сквер Гарден, Нью-Йорк Сити, Нью-Йорк, АҚШ
*.Нәтижесі Бальдомир қазылардың бірауыздан шешімімен 12-раундтық айқаста жеңіске жетті.
*.Маңызы: жартылай орта салмақтағы WBC белбеуі (Джуданың 2-ші рет қорғауы)
*.Рефери: кіші Артур Мерканте 
*.Қазылар есебі: Гуидо Каваллери (113—115), Мельвина Латан (112—115), Джули Ледерман (113—114) —  Бальдомирдың пайдасына
*.Салмақ: Джуда 66,60 кг; Бальдомир 66,30 кг
*.Трансляция: Showtime
*.Бейресми қазылардың есебі: Чак Джонсон (105—103), Грег Леон (105—103), Франклин Макнейл (106—102) — Джуданың пайдасына.
Санат:Аргентина боксшылары
Басқару түрi

thumb|Монархиялық мемлекетер
**Басқару түрi** — жоғары мемлекеттік органдарды, олардың құрылу тәртібін, өз араларында және халықпен өзара байланысын білдіретін жоғары мемлекеттік билікті ұйымдастыру. Тарихта екі басқару түрі белгілі: монархия және республика.
## Монархия
‘’Монархия’’ — алғашқы тарихи басқару түрі. Онда елдегі жоғары билік бір адаммен жүзеге асырылады. Мемлекет басшысы – монарх әдетте билікке мұрагерлік жолмен келеді және оның билігі басқа билік түрлеріне немесе сайлаушыларға бағынышты емес. 
## Eкі түрі
Монархияның екі түрі бар: **[[абсолюттік]]** және **[[конституциялық]]**. Бірінші түрінде мемлекет басы биліктің барлық түрін өз қолына шоғырландырады. Екінші түрінде монарх билігі мемлекет конституциясымен шектелген. Кейбір жағдайларда ол заң шығарушы билікке құзыры жетпей, монарх тек өкілдік қызмет атқарады. Бұл парламенттік монархия. Басқа жағдайларда монарх атқарушы биліктің тізгінін өзі ұстап, парламентке айрықша ықпал етеді: ол өз алдында жауапты үкіметті тағайындайды, парламенттің шешімдерін кері қайтару құқына ие, парламенттің жоғарғы палатасының мүшелерін тағайындауы мүмкін әрі парламента таратуға құқылы. Бұл түрінде, көріп отырғанымыздай, монарх пен парламент мемлекет билігін бөліседі. Конституциялық монархияның бұл түрін дуапистік деп атау да қалыптасқан.

Республика басқару түрі ретінде монархиядан әлдеқайда кеш пайда болса да, ежелден белгілі. Монархиядан айырмашылығы мемлекет басшылығы ауыспалы әрі сайланбалы, ал оның билігі өкілетті орган мен сайлаушылардан тәуелді болып келеді. Республиканың үш негізгі түрлері белгілі: парламенттік, президенттік және жартылай президенттік.

## Дереккөздер


Санат:Саясат
Санат:Басқару түрi
Хуан Мануэль Маркес

thumb|right|200px|Хуано Мануэль Маркес
**Хуан Мануэль Маркес** (; 23 тамыз 1973, Мехико, Мексика) — мексикалық кәсіпқой боксшы, жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. Жартылай орта салмақтағы (WBA нұсқасы, 2003—2006; IBF нұсқасы, 2003—2005; уақытша WBO, 2006), 2-ші жартылай жеңіл салмақ (WBC нұсқасы, 2007—2008), жеңіл (WBO нұсқасы, 2009—2010; WBA нұсқасы, 2010) және 1-ші жартылай орта салмақтағы (WBO, 2012) әлем чемпионы. Рафаэль Маркестың ағасы.

## Кәсіпқой мансабы
1993 жылы мамырда жартылай жеңіл салмақта кәсіпқой рингтегі дебютін жасады. Дебютті айқасында отандасы Хавьер Дураннан жеңіліс табады. Бірнеше жылдар бойына мансабында үзіліс болады. 1997 жылы ақпанда алғашқы титулды кездесуін өткізді. Американдық Седрик Мингоны мерзімінен бұрын жеңіп, жартылай жеңіл салмақтағы WBO және NABO атақтарын иеленді. 1999 жылы қыркүйекте жартылай жеңіл салмақтағы WBA нұсқасының жеңіліс көрмеген чемпионы Фредди Норвудпен қолғап түйістірді. Маркес 2-ші рет жеңіліс тапты. 2002 жылы наурызда Маркес элиминаторда IBF атағы үшін айқаста Робби Педенды жеңді. 2003 жылы ақпанда бос IBF атағы үшін айқаста 7-ші раундта Мануэль Мединаны нокаутпен тізе бүктірді.

Санат:Мексика боксшылары
Санат:1973 жылы туғандар
Санат:23 тамызда туғандар
Санат:Жартылай жеңіл салмақ боксшылары
Санат:Екінші жартылай жеңіл салмақ боксшылары
Санат:Жеңіл салмақ боксшылары
Бэйсингсток

**Бэйсингсток** ()— Хэмпширдегі Ұлыбритания қаласы. Ол Саутгемптоннан 30 миль (48 км) шығыста және Лондоннан 48 миль (77 км) оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.basingstoke.gov.uk/ 
* http://www3.hants.gov.uk/localpages  
*http://www.citypopulation.de/php/uk-england-southeastengland.php?cityid=E35000131 

Санат:Англия
Санат:Ұлыбритания қалалары
Неғұрлым аз дамыған елдер

250px|thumb|right|Картада:<br>
**Неғұрлым аз дамыған елдер** () — экономикалық жағынан адамдар мен ресурстар элементтері нашар дамыған, өмір деңгейі өте төмен мемлекеттерін сипаттау үшін БҰҰ-мен пайдаланылатын ресми термин.

## БҰҰ cәйкес 2014 жылғы әлемдегі аз дамыған елдердің тізімі

## Тағы қараңыз
* Дамушы елдер

## Қайнары


## Сілтемелер
* ООН и наименее развитые страны
* Доклады ЮНКТАД о наименее развитых странах

Санат:Әлем елдерін экономикалық салыстыру
Бурунди

**Бурунди** (, толық ресми атауы — **Бурунди Республикасы** (, )) – Шығыс Африкадағы кішігірім мемлекет, әлемдегі неғұрлым аз дамыған елдер қатарына кіреді. Руандамен солтүстікте, батыста — Конго Демократиялық Республикасымен және шығыста  және оңтүстік шығыста — Танзаниямен шектеседі. Теңіз шыға алмайтын мемлекеттер қатарында. Оңтүстік батысында Танганьика көлімен шайылып жатыр.

## Тарихы
Қазіргі Бурундиге алғаш барған еуропалық 1858 жылы Ричард Бертонмен бірге Танганьика көліне саяхат жасаған Джон Ханниг Спеке болды. Саяхатшылар Нілдің қайнар көзін іздеу үшін көлдің солтүстік жағын айналып шықты. 1871 жылы Стэнли мен Ливингстон Бужумбураға жетіп, Рузици аймағын зерттеді. 1884-1885 жылдардағы Берлин конференциясынан кейін Шығыс Африкадағы Германияның ықпал ету аймағы қазіргі Руанда мен Бурундиді қамтитындай кеңейтілді. 1894 жылы неміс графы фон Гётсен Киву көлін ашты. Төрт жылдан кейін алғашқы миссионерлер қазіргі Бурунди аумағына барды.

1890 жылдары Бурунди Германияның колониясы болды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Бельгияға өтті. Бұл аймақты отаршылдар біртұтас Руанда-Урунди мемлекеті ретінде қарастырды. 1925 жылдан бастап ол Бельгиялық Конгоның бір бөлігі болды. Тек Брюссель басқарған Конгодан айырмашылығы Руанда-Урундиде билік тутси ақсүйектерінде қалды. Бүкіл 1950 жылдар бойы Бельгия үкіметі халықаралық қысымға қарамастан өз отарларына тәуелсіздік беруден бас тартты. Алайда колониялардағы жағдай бақылаудан шыға бастады, сондықтан 1959 жылы Конго мен Руанда-Урундиге тәуелсіздік беруге дайындық басталды.

1961 жылы Бурундиде өткен сайлауда отаршылдық әкімшіліктің қалауына қарсы UPRONA партиясы жеңіске жетіп, 80% дауыс жинап, заң шығарушы органдағы 64 орынның 58-ін алды. Премьер-министр болып тағайындалған ханзада Луи Рвагасорды 13 қазанда оппозициялық Бурунди христиан-демократиялық партиясының (CDPB) агенттері өлтірді. Оның өлімі хутулар мен тутсилердің бірлігін бұзды, ол ұзақ жылдар бойы күресті.

## Климаты
Бурундидің климаты негізінен тропиктік [33] [34] маңызды тәуліктік температура диапазоны бар. Елдің әртүрлі аймақтарында температура биіктікке байланысты айтарлықтай өзгереді. Орталық үстіртте орташа температура 20 ° C, Танганьика көлінің айналасында - 23 ° C, ең биік таулар аумақтарында - 16 ° C. Бужумбурадағы орташа жылдық температура 23°С.

Жауын-шашын тұрақты емес, елдің солтүстік-батысында көп. Бурундидің көп бөлігінде жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 1300-1600 мм, Рузизи жазығы мен елдің солтүстік-шығыс бөлігінде 750-1000 мм. Жауын-шашынға байланысты төрт мезгіл бар: ұзақ құрғақ маусым (маусым-тамыз), қысқа ылғалды маусым (қыркүйек-қараша), қысқа құрғақ кезең (желтоқсан-қаңтар) және ұзақ ылғалды маусым (ақпан-мамыр).

## Дереккөздер

*
Диего Корралес

thumb|right|200px|Диего Корралес
**Диего Корралес** (, 25 тамыз 1977, Сакраменто, АҚШ - 7 мамыр, 2007 жыл,  Лас-Вегас, АҚШ) — америкалық кәсіпқой боксшы, жартылай орта салмақта өнер көрсетеді  (Featherweight). ХБФ (IBF), ББҰ (WBO), ББК (WBC) тұжырымдары бойынша әлемнің экс-чемпионы. Өзінің салмақ дәрежесіне сай емес көрсеткіштерге ие: бойы 179 см.

## Әуесқой мансабы
1995 жылы Корралес Берлиндегі әлем чемпионатында өнер көрсетіп, бірінші айналымның өзінде-ақ турнирдың қожайыны Марко Рудольфке есе жіберді. Алғашқы екі раундта қарсылас Диегоға тура екіліктермен қысым көрсетуге тырысты. Американдық қарымта шабуылдарға арқа сүйеп, жылдам әрі жеңіл сериялық соққылармен жауап қатуға тырысты. Бастапқы раундта Рудольф дәлірек болды (4:2). Алайда екінші үшминуттықта Корралес денесіне анау-мынау соққыларды өткізбей, неміс боксшысының тура джебтерін бейтараптандырды. Өзі де бірнеше сәтті шабуылдарды ұйымдастыра алды. Американдықтың сәтті іс-әрекеттері өзінің жемісін беріп айқас біршама теңескен болатын. 

Санат:АҚШ боксшылары
Санат:1977 жылы туғандар
Санат:25 тамызда туғандар
Санат:2007 жылы қайтыс болғандар
Санат:7 мамырда қайтыс болғандар
Санат:Автокөлік апатынан қайтыс болғандар