open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арнольд Кнауб

**Арнольд Кнауб** (16 қаңтар 1995 жыл, Қазақстан) — қазақстандық кәсіби футзалшы, «Қайрат» футзал клубының және Қазақстан ұлттық құрамасының ойыншысы. Позициясы — алаң ойыншысы.

## Мансабы

### «Тұлпар» (2012–2016)
Арнольд Кнауб кәсіби мансабын Қарағандының «Тұлпар» клубында бастады. Команда сапында ол қорғаныстың сенімді ойыншысы ретінде көзге түсіп, футзал мамандарының назарын аударды. Осы кезеңде оның ойыны ұлттық құраманың скауттары тарапынан жоғары бағаланды.

### «Жетісу» (2016–2020)
2016 жылы Талдықорғанның «Жетісу» клубына ауысып, бірнеше маусым қатарынан негізгі құрамда ойнады. Команданың тұрақты қорғаушысы ретінде Кнауб өзін әмбебап, тактикалық сауатты ойыншы ретінде көрсетті.

### «Актөбе» және «Динамо-Самара» (2021–2022)
2021 жылы «Актөбе» сапына қосылды. Сол маусымда Ресейдің «Динамо-Самара» клубында да ойнап, халықаралық тәжірибе жинақтады. Бұл кезең оның кәсіби дамуына айтарлықтай әсер етті.

### «Каспий» (2022–2023)
2022 жылы Кнауб Маңғыстаудың «Каспий» клубына ауысып, бір маусым ойнады. Командада ол көшбасшы рөлін атқарып, турнир кестесінде жақсы нәтижеге қол жеткізуге көмектесті.

### «Жетісу» (2023–2024)
Бұрынғы клубына қайта оралған Кнауб 2024 жылдың қаңтарына дейін «Жетісу» құрамында өнер көрсетті.

### «Қайрат» (2024–қазір)
2024 жылдың басында алматылық «Қайрат» клубына ауысып, Қазақстан чемпионатының жеңімпазы атанды. Бұл Кнаубтың карьерасындағы алғашқы ұлттық чемпиондық титулы болды. Оның тұрақты ойыны мен көшбасшылық қасиеттері команда жетістігінің маңызды бөлігіне айналды.

## Ұлттық құрамадағы мансабы

Арнольд Кнауб 2016 жылдан бері Қазақстан құрамасы сапында ойнап келеді.
UEFA Futsal Euro 2016 турнирінде қола жүлдегер атанды.
2024 жылғы әлем чемпионатының ширек финалына жеткен құраманың мүшесі.
Ұлттық құрамадағы 50-ші матчында 12-ші голын соғып, мерейтойлық жетістікке жетті.

Кнауб — физикалық тұрғыдан мықты, допты дәл тоқтатып, қарсыластың шабуылын үзуге шебер ойыншы. Биіктігі мен позициялық ойыны арқасында қорғаныста тұрақтылық орнатады, ал көшбасшылық мінезі оны команда капитандарының бірі ретінде ерекшелейді.

### Жетістіктері

**Қазақстан чемпионаты** – жеңімпаз (2024, «Қайрат»)

**UEFA Futsal Euro** – қола жүлде (2016, Қазақстан)

## Тағы қараңыз
* Футзал
* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Мини-футбол
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Санат:Алфавит бойынша футзалшылар
​Ақжол Дәрібай

**Ақжол Дәрібай** — қазақстандық футзал шебері, 2023 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы.

## Өмірбаяны

### Кәсіби мансабы

Ақжол Дәрібай футзалдағы кәсіби мансабын Қарағандының «Тұлпар» клубында бастады. 2015 және 2017 жылдары Қазақстан кубогына қатысып, сәйкесінше 5 және 7 матч өткізді.

2017–2021: «Жетісу» клубы (Талдықорған)
Кейін Ақжол өзінің мансабын Талдықорғанның «Жетісу» клубында жалғастырып, қосымша тәжірибе жинап, шеберлігін арттырды.

2021–2023: «Астана» клубы (Астана)

2021 жылы ол елордалық «Астана» клубына қосылып, мансабын әрі қарай дамытты.

2023–қазіргі уақытқа дейін: «Семей» клубы (Семей)

2023 жылдан бастап Дәрібай «Семей» футзал клубының ойыншысы болып табылады және шабуылшы позициясында ойынын жалғастыруда.

Ақжол Дәрібай Қазақстан ұлттық футзал құрамасында дебютін 2022 жылы Словения құрамасына қарсы матчта өткізді. Кейіннен ол құраманың маңызды ойыншысына айналып, түрлі халықаралық турнирлерге қатысты. 2024 жылы Дәрібай Өзбекстанда өткен футзалдан әлем чемпионатында Қазақстан құрамасының қатарында болып, 5 матчқа қатысты, оның екеуінде негізгі құрамда алаңға шығып, 1 гол соқты.

### Жетістіктері

## Тағы қараңыз

* Футзал

* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Гарнизон штабы

**Гарнизон штабы** — Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші.

## Сипаттамасы
Ғимарат XIX ғасырдың аяғында тұрғызылған және Түркістан гарнизоны кешенінен сақталған екінші құрылыс болып табылады. Нысан Әйтеке би мен Байбұрт көшелерінің қиылысында орналасқан. Штаб ғимараты кірпіштен салынған, іргетасы тастан қаланған, шатыры қаңылтырмен жабылған. Құрылыстың сәулеттік шешімі «кірпіштік стиль» үлгісінде орындалған. Жобасы — бір қабатты, тікбұрышты пішінде. Негізгі есігі Әйтеке би көшесіне қараған.  Қабырғалары сыланбаған кірпіштен өрілген, есік пен терезе жақтаулары сәндік өрнекті кірпішпен көмкерілген. Фасад бөлігінің тектоникасы — терезе асты филенкалар, карниз және декоративті қаланған кірпіш элементтерінен тұрады. Терезе үсті де осындай әдіспен безендірілген. Көше жақ беті жартылай шығыңқы тікбұрышты колоннадамен толықтырылған.

## Ішкі құрылымы
Ғимараттың ішкі бөлмелері дәліздік жүйемен орналасқан, бөлмелер көше және аула жақтарға бағытталған. Ішкі безендіруінде мәнерлі сәулеттік бөлшектер қолданылған. 1970 жылдары ғимаратқа қосымша бөлім салынған. Осы кезде оның ұзындығы бастапқы 30 метрден 52,5 метрге дейін ұзарған, ені 12,7 метрден 15,3 метрге дейін кеңейген. Бөлмелер саны 7-ден 15-ке дейін көбейіп, ұзындығы 22 метрлік үлкен зал қосылған. Бұл кезеңде ғимаратта Мемлекеттік банк мекемесі орналасқан.  

## Тарихы
Алғашқы ғимарат 1875–1885 жылдары Түркістан қаласында орналасқан атқыштар батальонының әскери штабы ретінде салынған. XIX ғасырдың ортасында Түркістанға келген Н. А. Веревкин отрядында 5 рота жаяу әскер, 2 казак жүздігі, 100 қазақ еріктісі, 44 офицер және 1593 төменгі шенді қызметкер (барлығы шамамен 2440 адам) болған. 1864 жылдың күзінде қалада шамамен 500-дей әскер орналасқан. Қала цитаделінде солдаттарға арналған екі үлкен казарма және кіші офицерлерге арналған бір казарма тұрғызылған. Гарнизон штабы осы казармалардың бірімен қатар орналасқан. Гарнизон штабына қарама-қарсы орналасқан әскери Лазарет (емхана) кеңес дәуірінде «роддомға» айналдырылды, ал С.Ерубаев музейіне қарама-қарсы орналасқан әскери гауптвахта кеңес дәуірінде НКВД түрмесіне айналды. Қазіргі қалалық спорт мектебінің әкімшілігі отырған жай орыстар 1880-ші жылдары салған Әскери Николай шіркеуі болып табылады. 

## Кейінгі кезең
Мемлекеттік банктен кейін, 1990 жылдары ғимаратта Қазынашылық банк орналасқан. 2019–2024 жылдары бұл жерде «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейінің әкімшілігі мен ғылыми кітапханасы орналасып келді.  Қазіргі уақытта ғимарат реставрация жасалуын күтіп тұр. Болашақта мұнда Этнография музейін орналастыру жоспарланған. 

## Мәртебесі
1994 жылы ескерткіш «Қазақстанның тарихи-мәдени ескерткіштер шежіресінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша жинағына» №594.1 нөмірімен енгізіліп, мемлекет қорғауына алынған.

## Дереккөздер

Санат:Түркістан
Нұрсұлтан Пиялы

**Нұрсұлтан Пиялы** — Қазақстандық футзал шебері, 2025 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы.

## Өмірбаяны
### Кәсіби мансабы

#### «Жетісу» (Талдықорған)
«Қайратқа» ауысқанға дейін (2019 жылдың жазы) өнер көрсетті. Қазақстан чемпионатында шамамен 32 матч өткізіп, 16-ға жуық гол соқты.
Соңғы маусымында 24 ойында 11 гол соғып, клубтың чемпионаттағы қола жүлде алуына көмектесті.

#### «Қайрат» (Алматы)
2019 жылдың жазында «Қайрат» сапына ауысты.
2021/22 маусымы басталғанға дейін клуб үшін шамамен 50 матч ойнап, 14 гол соқты.
Жоғары техникасымен, пластикасымен, дриблинг шеберлігімен және спорттық батылдығымен ерекшеленіп, команданың құнды универсалдарының бірі болды.

#### «Бәйтерек»
2021 жылдың қыркүйегінде Оралдың «Бәйтерек» клубымен келісімшартқа қол қойды.
Алайда 2022 жылдың қаңтарында екіжақты келісім бойынша клубпен келісімін тоқтатты.

#### «Ордабасы» (Шымкент)
2024 жылдың қазан айында Шымкенттің футзал клубы «Ордабасыға» ауысты.
«Ордабасы» сапында маусым ішінде 32 матч өткізіп, 13 гол соғып, команданың жетекші ойыншыларының біріне айналды.

### Жетістіктері

## Тағы қараңыз
* Футзал
* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Ринат Төреғазин

**Ринат Төреғазин** — қазақстандық футзал шебері, 2023 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы.

## Өмірбаяны

### Кәсіби мансабы

Ринат өз кәсіби мансабын туған клубы «Ақтөбеде» бастады, онда бірнеше маусым бойы өнер көрсетті. 2021 жылы ол клубпен өзара келісім бойынша қоштасты.
МФК «Аят» (2019/20 және 2022/23 маусымдары): «Ақтөбеден» кеткеннен кейін Төреғазин Рудный қаласының «Аят» клубына қосылды. 2019/20 маусымында ол Қазақстан чемпионатында 18 ойынға қатысып, 9 гол соқты. 2022/23 маусымында ол «Аятқа» қайта оралып, мансабын осы клубта жалғастырды.

ФК «Семей»: 2023 жылдан бастап Төреғазин «Семей» клубының ойыншысы атанып, мұнда өз мансабын әрі қарай дамытып келеді. 2024 жылы ол маусымның үздік ойыншысына берілетін «Алтын доп» жүлдесін жеңіп алды. Бұл марапат чемпионаттағы барлық футзалшылардың арасында дауыс беруімен анықталады.

### Жетістіктері

## Тағы қараңыз

* Футзал

* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Родригиньо Барбоза

**Родригиньо Барбоза** — бразилиялық және армениялық футзал шебері, 2024 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы.

## Өмірбаяны

### Кәсіби мансабы

Родриго Барбоза ду Прадо кәсіби мансабын «Каскавел Футзал» клубында бастады.
2017–2018: «Пато Футзал» клубында ойнап, сенімді әрі нәтижелі ойыншы ретінде көзге түсті.

2018/19: Ресейдің «Норильский Никель» клубында өнер көрсетіп, еуропалық футзалда құнды тәжірибе жинады.

2021–2022: Португалияның «Кинта душ Ломбуш» клубының намысын қорғап, халықаралық аренада шеберлігін шыңдады.

2024 жылдан бастап: «Семей» футбол клубына қосылып, команданың негізгі ойыншыларының біріне айналды және оның жетістіктеріне зор үлес қосты.

### Жетістіктері

## Тағы қараңыз

* Футзал
* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Марсело Аугусто дос Сантосе

**Марсело Аугусто дос Сантосе** — бразилиялық футзал шебері, 2025 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы.

## Өмірбаяны
### Кәсіби мансабы

#### «Кампу-Моран» (2018/19)
Марсело кәсіби мансабын Бразилияның «Кампу-Моран» клубында бастап, ересектер футзалындағы алғашқы қадамдарын жасады.
#### «Коринтианс» (2019–2021)
Бразилияның жетекші клубтарының бірінде екі маусым ойнады. 2019 жылы Бразилия кубогын, 2020 жылы Бразилия Суперкубогын жеңіп алды.
#### «Нойя Портус Апостоли» (2021–2023)
Испанияға ауысқаннан кейін командадағы негізгі ойыншылардың біріне айналды. Клубқа Екінші лигада (Segunda División) жеңіске жетіп, Примераға шығуына көмектесті. Сондай-ақ екі мәрте Галисия Хунтасының кубогын (Copa Xunta) иеленді.
#### «Пальма Футзал» (2023/24)
Жарқын маусым өткізді. УЕФА футзал чемпиондар лигасының және Межқұрлықтық кубоктың жеңімпазы атанды.

### Жетістіктері

## Тағы қараңыз
* Футзал
* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Кайо Торрес

**Кайо Холанда Барбоса Торрес** — бразилиялық футзал шебері, 2023 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы.

## Өмірбаяны

### Кәсіби мансабы

Кайо Холанда Барбоса Торрес кәсіби мансабын Бразилияда бастап, Pato Futsalжәне Taubaté Futsal клубтарында ойнады.
2023 жылдан бастап: Ол Қазақстанның «Семей» клубына қосылып, команда қорғанысының негізгі ойыншысына айналды. Алматылық «Қайратқа» қарсы Қазақстан чемпионатының финалында хет-трик жасап, матчтың үздік ойыншысы атанды.

2025 жылдың сәуіріндеКайо Торрес ауыр жарақат алды — тізесінің алдыңғы айқаспалы және ішкі жанама байламдары үзіліп, маусымның қалған бөлігін өткізіп алады.

### Жетістіктері

### Жеке статистикасы

## Тағы қараңыз

* Футзал

* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Дедезиньо Патросиньо Алвеш

**Дедезиньо Патросиньо Алвеш** — бразилиялық футзал шебері, 2023 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы.

## Өмірбаяны
### Кәсіби мансабы

Андерсон Патросиньо Алвеш «Дедезиньо» кәсіби мансабын Pato Futsalклубында бастап, болашағы зор шабуылшы ретінде көзге түсті.
2023 — Taubaté Futsal (Бразилия):

Ол мансабын Taubaté Futsal клубында жалғастырып, негізгі ойыншылардың біріне айналды және шетелдік клубтардың назарын аудартты.

2023/24 маусымында Дедезиньо Қазақстанда дебют жасап, «Семей» клубының ойыншысы атанды. Алғашқы матчтардан-ақ команда көшбасшысына айналып, жоғары нәтижелілік пен көшбасшылық қасиеттерін көрсетті. Маусым қорытындысы бойынша Қазақстан чемпионатының ең үздік ойыншысы атанды.

Сонымен қатар, Дедезиньо Қазақстан кубогының үздік сұрмергені, ал чемпионаттың үшінші үздік бомбардирі болды.

### Жетістіктері

### Жеке статистикасы

## Тағы қараңыз

* Футзал

* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Әбдірәсіл Абдуманапұлы

**Әбдірәсіл Абдуманапұлы** — қазақстандық футзал шебері, 2023 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы.

## Өмірбаяны
### Кәсіби мансабы

Әбдірәсіл Абдуманапұлы кәсіби мансабын «Қайрат» клубында бастады, онда 2018/19 маусымында Қазақстан чемпионатында 2 матч, сондай-ақ Қазақстан кубогында 2 матч өткізді.

«Аят» МФК (2019–2023): 2019 жылы ол Рудный қаласының «Аят» клубына ауысып, бірнеше маусым өткізді. 2021/22 маусымында ол Қазақстанның футзал чемпионатындағы ең үздік жас ойыншы атанып, «Golden Boy 2022» жүлдесіне ие болды.

«Семей» ФК (2023 жылдан бастап): 2023 жылы Әбдірәсіл Абдуманапұлы «Семей» клубына қосылды. 2024/25 маусымында ол осы командада ойынын жалғастыруда.

### Жетістіктері

## Тағы қараңыз

* Футзал

* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Ержан Кәрменов

**Ержан Кәрменов ** — қазақстандық футзал шебері, 2023 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы.

## Өмірбаяны
### Кәсіби мансабы

Ержан Карменов кәсіби мансабын алматылық «Қайрат» клубында бастады, онда екі маусым ойнап, УЕФА футзал Чемпиондар лигасына қатысты.
2022/23 маусымында ол «Жетісу» сапында өнер көрсетіп, 35 матч өткізіп, 8 гол соқты.

2023 жылы Ержан «Семей» клубына ауысты. 2023/24 маусымында ол 47 матчқа қатысып, 14 гол соқты және Қазақстанның үш дүркін чемпионы атанды. Сол маусымда Ержан Карменов «Golden Boy» атағына ие болып, футзалдан Қазақстан чемпионатының ең үздік жас ойыншысы деп танылды.

### Жетістіктері

### Жеке статистикасы

## Тағы қараңыз

* Футзал

* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Педро Энрике да Силва Абреу

**Педро Энрике да Силва Абреу** — бразилиялық футзал шебері, 2025 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы.

## Өмірбаяны
### Кәсіби мансабы

Педриньо өз мансабын Бразилияның «Марешал Футзал» клубында бастады. Ол бұл командамен 2022 жылы Парана штатының чемпионатын — Série Ouro турнирін жеңіп алды. Сол кезде-ақ жас ойыншы қорғаныста жоғары деңгейін көрсетіп, алаңда сенімді ойнай білді.

2023 жылы «Прайа Клубе» сапына ауысып, қарқынды дамыды. Дәл осы жерде Педриньо футзалдан Бразилия кубогының (Taça Brasil de Futsal) финалында нағыз қаһарман атанып, «Магнус» қақпасына шешуші гол соғып, клуб тарихындағы алғашқы ұлттық титулды алып берді. Сонымен қатар жастар командасында да өнер көрсетіп, көшбасшылардың бірі болды.

2024 жылы «Атлантико Эрешин» құрамына қосылды. Жаңа ұжымға тез бейімделіп, негізгі қорғаушылардың біріне айналды. 

2025 жылғы Ұлттық футзал лигасы (LNF) аясында Педриньо команданың үздік ойыншыларының бірі болды және чемпионаттың алғашқы жартысын клубтың ең үздік сұрмергені ретінде аяқтап, 11 гол соқты.

#### Жетістіктері
* Парана штатының чемпионы (Série Ouro): 2022
* Бразилия кубогының иегері (Taça Brasil): 2023

## Тағы қараңыз

* Футзал
* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Бруно Гомес

**Бруно Гомес** (порт. Bruno Gomes, 24 мамыр 1996 жыл) — грузиялық футзалшы, шабуылшы.
Қазіргі уақытта Қазақстанның «Семей» футзал клубында аренда негізінде және Грузия ұлттық құрамасында өнер көрсетеді.

## Өмірбаяны

### Кәсіби мансабы
Бруно Гомес мансабын Бразилияда бастап, кейін Кипрдің AEK Larnaca және APOEL Nicosia клубтарында ойнады. Сондай-ақ Испанияның Peñíscola FS және Noia Portus Apostoli командалары сапында өнер көрсетіп, 73 матчта 64 голымен ерекшеленді.

2023 жылдың жазында Palma Futsal клубына ауысып, қатарынан екі рет УЕФА футзал чемпиондар лигасының жеңімпазы атанды. 2023/24 маусымында 16 гол, 2024/25 маусымында 23 гол соқты.

2025 жылдан бастап «Семей» футзал клубы сапында аренда негізінде ойнап жүр.

AEK Larnaca және APOEL Nicosia (Кипр) — алғашқы еуропалық тәжірибесі, нәтижелі ойынымен көзге түсті.

Peñíscola FS / Noia Portus Apostoli (Испания) — Испания чемпионатында 73 матчта 64 гол соғып, үздік легионерлердің бірі атанды.

Palma Futsal (Испания) — қатарынан екі маусымда УЕФА футзал чемпиондар лигасын жеңіп алды.

Семей МФК (2025) — аренда келісімі бойынша Қазақстанда ойнап жүр, команда көшбасшыларының бірі.
### Жетістіктері

* УЕФА футзал чемпиондар лигасы — 2 дүркін жеңімпаз (2023, 2024)
* Құрлықаралық кубок — 2024
* 2024/25 маусымында — 23 гол, клуб тарихындағы ең нәтижелі маусымдардың бірі

## Тағы қараңыз

* Футзал
* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА Чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Камиль Герейханов

**Камиль Герейханов** — ресейлік футзал шебері, 2024 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы. Бұрын Ресейдің «Тюмень» клубының және Ресей жастар құрамасының ойыншысы болған.

## Өмірбаяны

### Кәсіби мансабы
ФК «Тюмень» (2019–2024): Герейханов кәсіби мансабын «Тюмень» клубында бастады. Ол 2018/19 маусымында Ресей чемпионы атанып, 2019 жылы УЕФА футзал чемпиондар лигасының «Төрттік финалына» қатысты. Алайда 2024/25 маусымында клубтан кетті.

2024 жылдың желтоқсанында Герейханов Қазақстанның «Семей» клубымен келісімшартқа отырды. Келген сәттен бастап команда көшбасшыларының біріне айналды. Камиль 39 матчта 33 гол соғып, клубтың екінші сұрмергені атанды.

УЕФА чемпиондар лигасы: «Тюмень» сапында 2019/20 және 2021/22 маусымдарында өнер көрсетіп, әр маусымда 2 матчтан өткізді.

Ресей құрамасы: Герейханов 2018 жылғы Жасөспірімдер Олимпиадасында Ресей құрамасы сапында өнер көрсетіп, күміс медаль иеленді.

### Жетістіктері

* **Жасөспірімдер Олимпиадасының күміс жүлдегері** — 2018, Ресей құрамасы
* **Ресей чемпионы** — 2019 («Тюмень»)
* ⚽ **Қазақстан чемпионатының үздік сұрмергендерінің бірі** — 2024/25 маусымы

## Тағы қараңыз

* Футзал

* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА Чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Габриэль Кандидо

**Габриэль Кандидо** — бразилиялық футзал шебері, 2024 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының ойыншысы.

## Өмірбаяны

### Кәсіби мансабы

Қазақстанға ауыспай тұрып, Кандидо Бразилияның «Жоинвиль» клубында бірнеше маусым ойнады, соның ішінде Ұлттық футзал лигасына (LNF) қатысты.
#### «Семей» (Қазақстан)
2024 жылдың тамыз айында Кандидо Қазақстанның «Семей» клубына қосылды. Команда құрамында 2024/2025 жылғы маусымда УЕФА футзал чемпиондар лигасының матчтарына қатысты.

Кандидо Бразилия футзал құрамасына шақыртылып, 2025 жылдың сәуір айында Аргентинаға қарсы жолдастық матчтарға қатысты және бір гол соқты. Сондай-ақ, Бразилияның 21 жасқа дейінгі құрамында CONMEBOL аясында өткен Оңтүстік Американың Эволюция лигасының жеңімпазы атанды.
### Жетістіктері

## Тағы қараңыз

* Футзал

* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Харрисон Муззи

**Харрисон Муззи** (Harrison Muzzi, 5 маусым 1974 жыл, Рио-де-Жанейро, Бразилия)  — бразилиялық футзал шебері, 2025 жылдан бастап қазақстандық «Семей» футзал клубының бапкерлік штаб мүшесі.

## Өмірбаяны
Харрисон Муззи 1974 жылдың 5 маусымында Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында дүниеге келген. Бразилия және Италия азаматтығына ие.

### Кәсіби мансабы

25 жылдан астам тәжірибесі бар тәжірибелі дене дайындығы маманы. 

ACBF Carlos Barbosa, Copagril, Napoli Futsal, Feldi Eboli, Black Pearl United, JEC/Krona Futsal, Sporting Sala Consilina, ElPozo Murcia клубтарында еңбек еткен. Сондай-ақ Бразилия, Жапония және Румыния құрамаларымен жұмыс істеген.
2025 жылдан бастап футзал клубы «Семейдің» бапкерлік штабында қызмет атқарады.

### Жетістіктері

## Тағы қараңыз

* Футзал

* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
Рүстем Абдразақ

**Рустем Абдразақ** *(23 маусым 1997 жыл, Үшарал, Қазақстан)* — бұрынғы қазақстандық футболшы, қорғаушы. Қазіргі таңда «Семей» футзал клубының аудармашысы.

## Өмірбаяны

### Кәсіби мансабы

Талдықорғанның №1 СДЮШОР және Бразилияның «Оле Бразил» академиясының тәрбиеленушісі.

Қазақстанның «Байтерек», Алматының ЦСКА, «Жетісу-Б» клубтарында және Германияның SV Neuhofкомандасында ойнаған.

Қазақстанның U-17 және U-19 жасөспірімдер құрамаларында өнер көрсеткен.

### Жетістіктері

Бразилиядағы «Оле Бразил» академиясының тәрбиеленушісі.

## Тағы қараңыз
* Футзал

* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан УЕФА чемпиондар лигасы
* Қайрат
* Аят
* Семей

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мини-футболшылары
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Семей футзал клубының ойыншылары
(9969) Брайль

**(9969) Брайль** — Марс орбитасын қиып өтетін астероид.

Оны 1992 жылы 27 мамырда Элеанор Хелин мен Кеннет Лоуренс Паломар обсерваториясында ашты.

Соқыр адамдар үшін арнайы шрифтті ойлап тапқан адамның құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны
thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Зерттелуі
Бұл астероидты Deep Space 1 миссиясы зерттеген болатын. 1999 жылдың 29 шілдесінде аппарат одан 26 шақырым қашықтықта өтті. Алайда бағыттау құрылғысының дұрыс істемеуіне байланысты ең жақыннан суреттер алынбады. Тек 14 мың шақырымға алыстаған кезде ғана астероидты түсіруге мүмкіндік қайта туды.
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (9901—10 000)
Санат:Марс-кроссерлер
Қазан аспаны

**«Қазан аспаны»** — Джо Джонстон түсірген 1999 жылғы биографиялық драма.

НАСА инженері болған Хомер Хикэмнің алғашқы кітабы негізінде түсірілді. 1998 жылы жазылған бұл мемуарлардың аты — *Rocket Boys*, ал фильмнің атауы осы сөздерге анаграмма болып келеді.

Фильмде Спутник-1 атты алғашқы Жер серігінің ғарышқа ұшырылуына байланысты шахтёр баласының өз достарымен бірге ракеталарды құрастыруға қызығып, ақыры Американың ғарыштық агенттігіне жұмысқа түскені туралы баяндалады.

## Актёрлер
* Джейк Джилленхол — *[[Хомер Хикэм]]*
* Крис Купер — *Джон Хикэм*
* Лора Дерн — *мұғалім Фрида Райли*
* Крис Оуэн — *Квентин Уилсон*
* Уильям Ли Скотт — *Рой Ли Куки*
* Чед Линдберг — *Шерман О’Делл*
* Натали Кэнердэйл — *Элси Хикэм*
* Рэнди Стриплинг — *Леон Болден*
* Крис Эллис — *мектеп директоры Тёрнер*
* Илья Баскин — *Айк Буковски*
* О. Уинстон Линк — *инженер-теміржолшы*

## Дереккөздер

Санат:Джо Джонстон фильмдері
Санат:Universal Pictures фильмдері
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:АҚШ отбасылық фильмдері
Санат:Ғалымдар туралы фильмдер
Краснодар

**Краснодар** (1920 жылға дейін — **Екатеринодар**) — Ресейдің еуропалық бөлігінің оңтүстігіндегі ең ірі қала, Краснодар өлкесінің әкімшілік орталығы. 1793 жылы іргесі қаланған. Ол Шығыс Еуропа жазығының оңтүстік бөлігінде, Қобан өзенінің жағасында, Кавказ тауларының солтүстігінде орналасқан. Халық саны  адамды құрайды (2025). Оны бейресми түрде Ресейдің оңтүстігінің астанасы және оңтүстік астанасы деп атайды.

## Тарихы
Қала 1793 жылы Екатеринодар (Екатеринаның сыйы) деген атаумен құрылған. Бұл атау патшайым II Екатеринаның украин Қара теңіз казактарына Қобан аймағында жер беруіне байланысты қойылған. Бастапқыда ол казак әскерінің әскери қонысы ретінде пайда болды. 1867 жылы Екатеринодарға қала мәртебесі берілді.

Қазан төңкерісінен кейін Ресейдегі азамат соғысы кезінде қала Ақтар қозғалысының орталықтарының бірі болды. 1920 жылы қаланың атауы Краснодар болып өзгертілді. Жаңа атау «красный» (қызыл; кеңестік мағынада) және «дар» (сый) деген сөздерден құралған. Кеңес дәуірінде қала ірі өнеркәсіптік және мәдени орталыққа айналды.

## Экономикасы
Краснодар Ресейдің оңтүстігіндегі жетекші экономикалық орталық болып табылады, оның экономикасы сауда, қызмет көрсету және өнеркәсіп сияқты әртараптандырылған салаларға негізделген. Қала аграрлық-өнеркәсіптік кешеннің, машина жасаудың, құрылыстың және азық-түлік өнеркәсібінің ірі орталығы болып табылады.

Сонымен қатар, оның қолайлы географиялық орналасуы мен бай ресурстарының арқасында туризм саласында үлкен әлеуеті бар. Сондай-ақ, ол қомақты инвестиция тартады және маңызды көлік-логистикалық торап болып саналады.

## Қала суреттері

Krasnodar, Russia, near natural colors, Sentinel-2 satellite image 2018-SEP-18.jpg
Триумфальная арка и памятник Святой Екатерине (1).jpg
Медакадемия Краснодар Russia.JPG
View of Krasnodar taken from Kozhevennaya street, 24 2020-04-18-5.jpg
Здание гостиницы централь 03.JPG
Karasunskiy okrug, Krasnodar, Krasnodarskiy kray, Russia - panoramio (27).jpg
2022. Краснодар DSC 9475.jpg
Екатерина Великая. Монумент.JPG


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Ресей қалалары
Рогун

**Рогун** () — Тәжікстандағы қала. Қала бұрынғы Рогун ауданының орталығы болған және республикалық бағыныстағы аудандардың құрамына кіреді.
Рогун қаласының халқы 14 900 адамды құрайды.

## Географиялық сипаттама
Ол Вахш өзені аңғарының бірнеше террасаларында, Обигармнан оңтүстікке қарай он шақырым және Душанбеден жүз шақырым жерде орналасқан.

## Тарихы
Рогун — жас қала. Ол 1955 жылы Вахш өзеніндегі бірнеше су электр станциялары – Вахш каскадының құрылысымен бірге құрылған. Құрылысы 1970 жылдары басталған Рогун су электр станциясы (СЭС) қалаға тікелей іргелес орналасқан. Нысанның құрылысы аймақтың жоғары сейсмикалық белсенділігіне, жиі болатын селге және көшкінге байланысты айтарлықтай қиындықтарға толы. Сонымен қатар, құрылыс мәселелері аймақтағы тау жыныстарының түзілуінен туындайды.

Электр станциясының құрылысы 2010 жылдан бері тоқтатылды. Егер сәтті аяқталса, Рогун су электр станциясы әлемдегі ең биік – 335 метр болады. Алайда қала өмір сүруді жалғастыруда. Рогун - энергетиктер қаласы, сондықтан халықтың бір бөлігі каскадтағы басқа су электр станцияларына қызмет көрсетумен айналысады. Қаланың құрылысы бірнеше көп қабатты ғимараттардан тұрады.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Рогун — негізінен өнеркәсіптік қала, бүгінде мұнда 17-ден астам өнеркәсіптік кәсіпорын бар. Өнеркәсіптік кәсіпорындар - негізінен Рогун су электр станциясын салу үшін жұмыс істейтін шағын және орта кәсіпорындар.

Қалада Рогунның құрылғанына отыз жыл толуына орай ашылған өлкетану мұражайы бар.

## Дереккөздер

Санат:Республикалық бағыныстағы аудандар
Бірінші қоғамдық кітапхана ғимараты

**Бірінші қоғамдық кітапхананың ғимараты** — Семей қаласындағы сәулет өнерінің ескерткіші. 1982 жылдан бастап Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген.

## Ғимарат тарихы
Бұл екіқабатты ғимарат 1903 жылы салынды. Қазан төңкерісіне дейін онда орыс көпесі Ложкиннің дүкені болған.

1930 жылдан бастап, 1992 жылдың күзіне дейін бұл ғимаратта Н.В. Гоголь атындағы облыстық әмбебап кітапханасы орналасты.

Тәуелсіздік жылдарында ол алдымен коммерциялық банкке беріліп, соңынан Татар өнер мектебіне айналды.

## Дереккөздер

Санат:Абай облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Семей сәулеті
OpenAI o1

**OpenAI o1** — генеративті алдын ала оқытылған трансформерлік модель (GPT). o1 алдын ала нұсқасы 2024 жылғы 12 қыркүйекте OpenAI тарапынан шығарылды. Модель жауап берер алдында «ой жүгіртуге» уақыт жұмсайды, бұл оны GPT-4o-мен салыстырғанда күрделі пайымдау, ғылыми және бағдарламалық тапсырмаларда қабілетті ете түседі. Толық нұсқасы 2024 жылғы 5 желтоқсанда ChatGPT пайдаланушыларына қолжетімді болды.

## Тарихы
### Алғышарттар
Бейресми ақпаратқа сәйкес, o1 бұған дейін OpenAI ішінде алдымен «Q*», кейін «Strawberry» атауларымен белгілі болған. «Q*» кодтық атауы алғаш рет 2023 жылғы қарашада, Сэм Альтман қызметінен уақытша шеттетіліп, кейін қызметіне қайтарылған кезде аталды; сол уақытта бұл эксперименттік модельдің математикалық тесттерде үміт күттірерлік нәтижелер көрсеткені туралы сыбыстар тарады. 2024 жылғы шілдеде Reuters OpenAI «Strawberry» деп аталатын генеративті алдын ала оқытылған трансформерлік модельді әзірлеп жатқанын хабарлады; кейін ол o1 атауын алды.

### Шығарылымы
«o1-preview» және «o1-mini» үлгілері 2024 жылғы 12 қыркүйекте ChatGPT Plus және Team пайдаланушыларына қолжетімді болды. Сол күні GitHub o1-preview үлгісін Copilot қызметіне енгізуін бастап тестіледі. 2024 жылғы 5 желтоқсанда o1 үлгісінің толық нұсқасы шығарылды.

## Мүмкіндіктері
OpenAI мәліметінше, o1 үлгісі жаңа оңтайландыру алгоритмі, арнайы іріктелген деректер жиынтығы және оқытуды күшейту әдісін біріктірген оқу процесі арқылы дайындалған. 2025 жылғы қаңтардан бастап o1 толық үлгісінің API-қолданылуы әзірлеушілер үшін шектеледі және 5-деңгей бағасымен тарификацияланады. OpenAI o1 үлгісі GPT-4o моделін алмастырмайтынын, керісінше оны толықтыратынын мәлімдеді.

o1 қосымша «ойлану» уақытына (пайымдау тізбегін генерациялауға) ие, бұл оны күрделі тапсырмаларды, әсіресе ғылым мен математика саласындағы есептерді орындауда неғұрлым тиімді етеді.

## Шектеулері
o1 жауап беруден бұрын ұзын пайымдау тізбектерін генерациялайтындықтан, OpenAI-дың өзге GPT үлгілеріне қарағанда көбірек есептеу ресурсын талап етеді.

## Дереккөздер

Санат:2024 жылы жасалған бағдарламалық жасақтама
Санат:GhatGPT
Санат:Жасанды интеллект
OpenAI o3

**OpenAI o3** — генеративті алдын ала оқытылған трансформерлік модель (GPT), OpenAI тарапынан OpenAI o1 үлгісінің ізбасары ретінде әзірленген. Ол қадам-қадам логикалық пайымдауды талап ететін сұрақтарға жауап беру кезінде қосымша «ойлану» уақытына жұмсауға арналған. Толық нұсқасы 2025 жылғы 31 қаңтарда ChatGPT пайдаланушыларына қолжетімді болды.

## Тарихы
OpenAI o3 моделі 2024 жылғы 20 желтоқсанда таныстырылды; «o3» белгіленуі ұялы байланыс операторы O2-нің тауар таңбасымен қайшылықты болдырмау үшін таңдалды. Модель екі нұсқада ұсынылды: o3 және o3-mini. OpenAI қауіпсіздік пен қорғаныс саласындағы зерттеушілерді 2025 жылғы 10 қаңтарға дейін осы үлгілерге ерте қолжетімділікке өтінім беруге шақырды. 2025 жылғы 31 қаңтарда OpenAI o3-mini нұсқасын ChatGPT-дің барлық пайдаланушыларына (тегін тарифті қоса) және API пайдаланушыларына шығарды. Сонымен бірге қуаттырақ модель — o3-mini-high жарияланды.

## Мүмкіндіктері
o3 моделін оқыту барысында жауапты бірден шығармай, алдымен ойлану кезеңін жүзеге асыратын күшейте оқыту әдісі қолданылған. Бұл процесс OpenAI тарапынан «жеке пайымдау тізбегі» деп аталады. Аталған тәсіл модельге жауап бермес бұрын алдын ала жоспарлауға, тапсырманы бірізді түрде өңдеуге және мәселені шешу үшін аралық логикалық қадамдар жасауға мүмкіндік береді. Осындай кезең-кезеңмен пайымдау қосымша есептеу ресурстарын қажет етеді және жауап генерациялау уақытын арттырады.

o3 моделі күрделі тапсырмаларды орындауда, соның ішінде бағдарламалау, математика және ғылымдар саласында, o1 моделіне қарағанда едәуір жоғары нәтижелер көрсетеді. OpenAI мәліметінше, o3 ашық қолжетімді емес, сарапшылық деңгейдегі ғылыми сұрақтарды қамтитын GPQA Diamond тестінде 87,7 % нәтиже жинады.

Бағдарламалық инженерияға арналған SWE-bench Verified бенчмаркі (GitHub-тағы нақты қателерді түзету қабілетін тексеретін тест) бойынша o3 71,7 % нәтижеге қол жеткізді, ал o1 48,9 % көрсетті. Codeforces платформасындағы Эло рейтингінде o3 2727 ұпай жинап, o1 моделінің көрсеткіші болған 1891 ұпайдан айтарлықтай жоғары нәтиже көрсетті.

Жалпы жасанды интеллектке (AGI) арналған Abstraction and Reasoning Corpus (ARC-AGI) бенчмаркі бойынша, жаңа әрі күрделі логикалық тапсырмаларды шешу қабілетін бағалауда o3 моделі o1-ге қарағанда шамамен үш есе жоғары дәлдік көрсетті.

## Дереккөздер

Санат:2024 жылы жасалған бағдарламалық жасақтама
Санат:2025 жылы жасалған бағдарламалық жасақтама
Санат:GhatGPT
Санат:Үлкен тілдік модельдер
Даниэл Жуниор

**Даниэл Паулу Жеремияс Жуниор** — футзал бапкері, Бразилияның танымал мамандарының бірі. 

Қазіргі уақытта ол Қазақстанның «Қайрат» (Алматы) футзал клубының бас бапкері қызметін атқарады. Санта-Катарина штатынан шыққан Жеремияс футзал саласындағы жетістіктері арқылы өз елінде және халықаралық деңгейде беделге ие болған.

## Кәсіби мансабы
Даниэл Паулу Жеремияс Жуниор бапкерлік мансабын Бразилия футзалында бастаған. Ол бірнеше клубтарды жеңіске жеткізіп, ел чемпионаттарында табысты өнер көрсетуімен танылды.

Жеремиястың тактикалық шеберлігі мен кәсіби көзқарасы командалардың ойын деңгейін арттыруда және чемпиондық атақтарға қол жеткізуде маңызды рөл атқарды.

Оның бапкерлік философиясы техникалық дағдыларды жетілдіруге, ойын стратегиясын терең түсіндіруге және ұжымдық ынтымақтастықты нығайтуға негізделген.

2025 жылы Жеремияс Қазақстанның жетекші футзал клубтарының бірі — «Қайрат» (Алматы) командасының бас бапкері болып тағайындалды. Бұл клуб УЕФА футзал чемпиондар лигасында және ел ішіндегі жарыстарда жоғары нәтиже көрсетіп келеді. 

### Жетістіктері
Бразилияда бапкерлік еткен жылдары Даниэл Паулу Жеремияс Жуниор бірнеше ұлттық және аймақтық турнирлердің жеңімпазы атанды. 

Халықаралық деңгейге шығуы оның мансабындағы маңызды кезең болды — ол бразилиялық футзал мектебінің әдістемесін қазақстандық ойыншыларға үйретіп, еуропалық ойын стиліне бейімделді.

## Дереккөздер

 

Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Бразилия мини-футбол жаттықтырушылары
Санат:Қайрат (футзал клубы)
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Кевин Арриета

**Кевин Науэль Арриета** (; 16 ақпан 1997 жыл, Буэнос-Айрес) — аргентиналық кәсіби футзалшы, «Қайрат» (Алматы) клубының және Аргентина ұлттық футзал құрамасының ойыншысы. Қапталда вингер позициясында ойнайды.

## Мансабы
Арриета алғаш рет Андрес Герагти жарақат алғаннан кейін Аргентина құрамасына шақырылды.  

2024 жылғы Футзалдан әлем чемпионатында ол құраманың үздік ойыншыларының бірі атанып, әсіресе Франциямен жартылай финалдағы ойынымен көзге түсті.

Ол екінші белгі нүктесінен дәл пенальти орындауымен танылып, турнирде 7 гол соғып, «Қола бутсы» жүлдесін жеңіп алды. 

Футзалдан әлем чемпионатында Қазақстанды жеңіп, финалда Бразилияға қарсы ойнады. Әлем чемпионатының күміс жүлдегері. 

2024 жылдың 11 шілдесінен бастап ол Испанияның Нитида Алзира клубында өнер көрсетті. 

Әлем чемпионатынан кейін алматылық  Қайрат клубына ауысты. Қайрат құрамында 2025 жылы Футзалдан УЕФА Чемпиондар лигасының финалында ойнап, күміс жүлдегер атанды. 

### Жетістіктері
* 2024 жылғы әлем чемпионаты — Қола бутса (7 гол)

## Отбасы
Арриетаның ағалары Хуан Арриета және Оскар Арриета да футзалшылар.

## Дереккөздер

Санат:1997 жылы туғандар
Санат:Қайрат (футзал клубы)
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Футзалдан әлем чемпионаты
Санат:Аргентина мини-футболшылары
Жулио Занотто

**Сезар Бролло Занотто Жулио** (; 26 қаңтар 1996, Бразилия) — армян азаматтығын алған бразилиялық кәсіби футзалшы, «Қайрат» (Алматы) және Армения құрамасының ойыншысы.

## Өмірбаяны
### Мансабы
Жулио Занотто өзінің кәсіби мансабын Бразилиядағы «Карлос Барбоза» клубында бастады. Кейін Ресейдің «Норильский никель» командасына ауысып, 2019–2024 жылдар аралығында Ресей Суперлигасында өнер көрсетті.  
Ол сол жылдары тұрақты негізгі құрам ойыншысы атанып, маусым сайын 7–14 гол соғып отырды.

2024 жылы Занотто Қазақстанның «Қайрат» (Алматы) клубына қосылды. Команда сапында УЕФА футзал чемпиондар лигасы матчтарына қатысып, 2024/25 және 2025/26 маусымдарында бірнеше маңызды гол соқты.

#### Халықаралық мансабы
2022 жылы ол Армения азаматтығын алып, Армения ұлттық құрамасы сапында ойнай бастады. Бұл мәртебе оған Қазақстан чемпионатында легионер ретінде саналмай ойнауға мүмкіндік берді.

### Статистика

### Жетістіктері
* **Қайрат (Алматы)**
** Қазақстан Суперкубогының иегері: 2025
** Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2024

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Жулио Занотто — UEFA ресми сайтында  
*Flashscore профилі

Санат:Бразилия мини-футболшылары
Санат:Футзалдан УЕФА Чемпиондар лигасы
Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Санат:Қайрат (футзал клубы)
Санат:Армения футболшылары
Мырзалы қалашығы

**Мырзалы қалашығы** (XII-XIV ғғ.) – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш.

## Орналасқан жері
Қармақшы ауданы, Кекірелі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 35 км жерде орналасқан.

## Зерттелуі
Ескерткішті 40-50 жылдары Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы (С.П. Толстов) зерттеген, 2005 жылы Шірік Рабат археологиялық экспедициясы (жетекшісі Ж.Қ. Құрманқұлов) географиялық координаттарын анықтап, суретке түсірген.

## Сипаты
Қалашық үш қамалдан, жүзден астам үйлер мен шеберханалардан тұрады.
Бірінші қамал шаршылау пішінді, өлшемдері 45х40 м, биіктігі 2 м. Кіреберіс қақпасы шығыс қабырғада орналасқан.
Екінші қамал шаршылау пішінді, өлшемдері 50х50 м, биіктігі 2 м. Бекініс қабырғасының кейбір жерлері қираған.
Үшінші қамал шаршылау пішінді, өлшемдері 20х15 м, биіктігі 1,5 м.
Қалашықтың айналасында суландыру жүйесінің қалдықтары сақталған. Үстінен артефактілер жиналып алынды.

## Дереккөздер

Санат:Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан көне қалалары
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Футзалдан УЕФА Чемпиондар лигасы 2019-20

**Футзалдан УЕФА Чемпиондар лигасы 2019/20** — футзал клубтарына арналған УЕФА-ның еуропалық турнирінің 19-маусымы және 2018 жылы ребрендингтен кейінгі екінші жарыс. Турнирдің финалдық кезеңі 2020 жылдың 9–11 қазан күндері Барселона қаласындағы Палау Блауграна аренасында өтті. COVID-19 пандемиясына байланысты ойындар көрерменсіз өткізілді.

Маусым қорытындысы бойынша «Барселона» өз алаңында «Мурсияны» 2:1 есебімен жеңіп, тарихындағы үшінші еуропалық титулын иеленді.

## Турнир барысы

Жарысқа 57 команда қатысты. Іріктеу кезеңдері 2019 жылғы тамыз айынан қарашаға дейін өтті. Командалар төрт кезеңде (прелиминар, негізгі, элиталық және финалдық) өзара кездесіп, соңғы төрт команда финалдық кезеңге жолдама алды:

* Барселона (Испания)
* Мурсия (Испания)
* КПРФ (Ресей)
* Тюмень (Ресей)

Алғашында финалдық турнир Минск қаласында өтуі тиіс болатын, алайда пандемия жағдайына байланысты жарыс Барселонаға ауыстырылды.

### Жартылай финалдар

**Барселона** — **КПРФ** — 3:3 (пен. 5:4)
Голдар: Феррао (2), Эскердинья — Нандо, Асадов.
Решуші пенальти: Серхио Лосано.

**Мурсия** — **Тюмень** — 2:1
Голдар: Альберто Гарсия, Мигельин — Сандро.

### Финал
**Барселона** — **Мурсия** — 2:1
Голдар: Феррао (2’), Айкардо (9’) — Лео Сантана (25’).
Өткізілген жері: Палау Блауграна, Барселона, Испания.
Көрермендер: ойын көрерменсіз өтті.

Матчта «Барса» жылдам басымдыққа ие болып, алғашқы тоғыз минут ішінде екі гол соқты. Екінші таймда «Мурсия» есепті қысқартқанымен, нәтижені теңестіре алмады.
Команда капитаны Серхио Лосано турнирдің үздік ойыншысы атанды.
## Дереккөздер
LaMDA

**LaMDA** (, **диалогтық қосымшаларға арналған тілдік модель**) — Google компаниясы әзірлеген сөйлесу бағытындағы үлкен тілдік модельдер сериясы. Бірінші нұсқасы 2021 жылғы Google I/O презентациясында жарияланды, ал екінші буын 2022 жылғы сол шарада таныстырылды. 2022 жылдың маусымында LaMDA көпшілік назарын аударды: Google инженері Блейк Лемуан чат-боттың саналы екендігін мәлімдеді. Ғылыми орта бұл тұжырымды негізсіз деп қабылдады, бірақ оқиға Тьюринг тестінің өзектілігі туралы талқылаулардың күшеюіне себеп болды.

## Әдісі
LaMDA тек декодерге негізделген трансформер тілдік моделін қолданады. Модель алдымен 1,56 триллион сөзден тұратын мәтін корпусында алдын ала оқытылады, ол құжаттар мен диалогтардан құралады. Бұдан кейін ол қосымша оқытудан өтеді: түсініктілік, қызықтылық және қауіпсіздік талаптарын қамтамасыз ету үшін қолмен аннотацияланған жауаптар негізінде нақтылай оқыту жүргізіледі. Google жүргізген сынақтар LaMDA-ның «қызықтылық» көрсеткіші бойынша адам жауаптарынан асып түскенін көрсетті. Фактілік дәлдікті арттыру мақсатында LaMDA-ның трансформерлік моделі сыртқы ақпарат іздеу жүйесімен қатар жұмыс істейді.

## Өнімдері
2022 жылғы тамыз айында Google LaMDA 2 негізіндегі жасанды интеллект чат-ботымен өзара әрекеттесуге мүмкіндік беретін AI Test Kitchen қосымшасын жариялады.

2023 жылғы ақпан айында Google ChatGPT-дің кең танымал болуына жауап ретінде Bard чат-ботын (кейін Gemini деп қайта аталды) таныстырды. Қызмет LaMDA тіл үлгісі негізінде жасалды. Ол іздеу жүйесіне біріктіріліп, пайдаланушылардың сұрақтарына жауаптар генерациялауға мүмкіндік береді. Компанияның мәліметінше, бастапқы кезеңде Bard аз ресурсты қажет ететін LaMDA үлгісінің шағын нұсқасын қолданады, бұл қызметті анағұрлым қолжетімді етеді. Қоғамдық іске қосылуына дейін өніммен өзара әрекеттесуге тек жабық тестілеуге қатысушыларға рұқсат берілді.

## Дереккөздер

Санат:Google
Санат:Google сервистері
Санат:Үлкен тілдік модельдер
Санат:Генеративті жасанды интеллект
Ernie Bot

**Ernie Bot** (толық атауы — **Enhanced Representation through Knowledge Integration**) — Baidu компаниясының жасанды интеллектке негізделген чат-бот қызметі. Жобаның әзірленуі 2019 жылдан бері жүргізіліп келеді. Қызметтің негізінде «Ernie 3.0-Titan» атты үлкен тілдік модель жатыр.

## Тарихы
Чат-бот 2023 жылғы 17 наурызда жария етілді. Бастапқыда оның ашық түрде таныстырылуы жоспарланған, алайда іс-шара ақырында жабық форматта өтті. Қоғамға боттың алдын ала жазылған жауаптары көрсетілген бейнероликтер ғана ұсынылды.

2023 жылғы 25 маусымда Baidu чат-боттың базалық моделін 3.5-нұсқаға жаңартқанын хабарлады. Компанияның мәліметінше, қызмет бета-тестілеу барысында жоғары нәтиже көрсетіп, «кешенді бағалау бойынша» ChatGPT 3.5-тен озық болған.

2023 жылғы қазанда Baidu World 2023 конференциясы барысында чат-боттың жаңа нұсқасы — Ernie 4.0 таныстырылды. Baidu бас директоры Робин Лидің айтуынша, бұл құрал «түсіну, генерациялау, пайымдау және есте сақтау көрсеткіштері айтарлықтай жақсарған толық жаңартудан өтті».

## Реакция
Baidu компаниясының нейрожелінің тікелей көрсетілімін өткізуден бас тартуынан кейін компания акциялары 10 %-ға төмендеді. Алайда өнімнің қолжетімділігі кеңейген соң, оң пікірлер пайда бола бастады. Сервисті Citigroup және Bank of America мамандары сынақтан өткізді. Citigroup сарапшылары Ernie-дің жетілмеген тұстары болғанымен, ол күрделі және тіпті абсурд сұрақтарға жауап бере алғанын атап өтті. Bank of America аналитиктері де нейрожелінің бірқатар функцияларын сынап, чат-боттың жұмыс нәтижесіне қанағаттанған. Қарапайым пайдаланушылардың пікірінше, ChatGPT-мен салыстырғанда Ernie кейбір тапсырмаларды жақсы орындаса, кейбірінде әлсіздеу. Мысалы, ол қытай тілінен ағылшын тіліне аударуда жақсы нәтиже көрсеткенімен, ағылшын тілінен қытай тіліне аударуда төмен нәтиже көрсетті. Сондай-ақ ол бағдарламалық код жазуда америкалық баламасынан қалып қойды. Сервиске қатысты оң бағалардың көбеюінен кейін Baidu акциялары 14 %-дан астамға өсті.

## Дереккөздер

Санат:Үлкен тілдік модельдер
Санат:Виртуалды әңгімелесушілер
GPT-4

**GPT-4** (**Generative Pre-trained Transformer 4**) — OpenAI әзірлеген мультимодальды үлкен тілдік модель, GPT сериясының төртінші нұсқасы. 2023 жылғы 14 наурызда жарияланды және ChatGPT Plus пайдаланушыларына қолжетімді. Microsoft компаниясы GPT негізінде жұмыс істейтін Bing-тің кейбір нұсқалары ресми таныстырылымға дейін GPT-4 моделін пайдаланғанын растады. Трансформер архитектурасына негізделген GPT-4 келесі токенді болжауға алдын ала оқытылды (ашық деректер мен «үшінші тараптардан лицензияланған деректерді» қоса отырып), кейінірек адамдық кері байланысқа негізделген күшейтілген оқыту әдісі арқылы жетілдірілді.

GPT-4 жөніндегі техникалық есепте модельдің параметрлер саны әдейі көрсетілмеген, бұл шешім «ірі үлгілер саласындағы бәсекелестік орта және қауіпсіздік салдары» арқылы түсіндірілген. *[[The Verge]]* жариялаған қауесеттерге сәйкес, GPT-4 параметрлер санын GPT-3 үлгісіндегі 175 миллиардтан 100 триллионға дейін ұлғайтады делінген, алайда OpenAI бас директоры Сэм Альтман мұны «толықтай сандырақ» деп атады. Кейін пайда болған өзге болжамдарда GPT-4 шамамен 1,76 триллион параметрге ие болуы мүмкін деген пікір айтылады, бұл бағалау оның жұмыс жылдамдығына және Джордж Хотцтың есептеулеріне негізделген. АҚШ өкілдер палатасының мүшелері Дон Бейер және Тед Лью *[[New York Times]]* басылымына берген мәлімдемесінде Альтман 2023 жылғы қаңтарда Конгреске барып, GPT-4 моделін және оның қауіпсіздік тетіктері алдыңғы ИИ үлгілеріне қарағанда жетілдірілгенін көрсеткенін растады.

OpenAI GPT-4 жайлы жариялаған блог жазбасында «GPT-4 алдыңғы нұсқа — GPT-3.5-пен салыстырғанда анағұрлым сенімді, креативті және күрделі нұсқауларды орындай алады» деп мәлімдеді. Модель 25 000 сөзге дейінгі мәтінді оқи, талдай және генерациялай алады, бұл алдыңғы нұсқалармен салыстырғанда едәуір ілгерілеу болып саналады. The New York Times басылымы GPT-4 дәлдік деңгейін айтарлықтай жақсартқанын, суреттерді сипаттап және түсіндіре алатынын, күрделі мәтіндерді қысқаша мазмұндау қабілетіне ие болғанын, адвокаттық емтихан мен бірнеше стандартталған тесттерден өткенін жазды, алайда жауаптарда галлюцинацияға бейімділік әлі де сақталғанын атап өтті.

2023 жылғы 22 наурызда Илон Маск жасанды интеллект саласындағы мыңнан астам маманмен бірге GPT-4-тен қуатты жүйелерді әзірлеуге уақытша тыйым салуды талап еткен ашық хат жариялады. Хат авторларының пікірінше, бұл саладағы бақыланбайтын даму адамзатқа қауіп төндіруі мүмкін деп есептеледі.

2024 жылғы 13 мамырда OpenAI модельдің жаңа нұсқасы — GPT-4o-ны таныстырды. «O» әрпі «omni» («жан-жақты») дегенді білдіреді. Қабілеттері жағынан GPT-4 Turbo-ға сәйкес келеді, бірақ кескіндер мен аудио деректерін өңдеу сапасы жоғарырақ.

## Дереккөздер

Санат:Үлкен тілдік модельдер
Санат:2023 жылы жасалған бағдарламалық жасақтама
Санат:2023 жылы АҚШ-та пайда болғандар
Санат:OpenAI
Санат:Виртуалды әңгімелесушілер