open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алғашқы қазақ радиогазетінің тұңғыш редакторы

**Алғашқы қазақ радиогазетінің тұңғыш редакторы** - қазақ әдебиетінің аса ірі жаңашыры әрі ғұлама ғалым, филол. тыл. докт., проф. Бейсенбай Кенжебаев. Коммунистік партияның әкелік қамқорлығы арқасында елімізде радиоорталықтары көбейді .

Отызыншы жылдардың басынан бастап, Қазақ республикасының астанасы Алматыда радиоорталығы ұйымдастырылды. Радио арқылы үнемі түрлі хабар-ошарлар, шағын мақалалар, музыка, ән-күй беріліп түрды. 1931 жылы көктемде Қазақстан өлкелік партия к-ті әлтіндей хабарошарлар радиогазет болып берілсін, оның қазақшасы "Енбекші Қазақ" деп аталсын деген қаулы кабылдады. Ол газеттің редакторлығын косалқы қызмет ретінде маған (Б.К.) жүктеді. "Еңбекші Қазақ" радиогазетінде үш кісі қызмет істедік: редакцияның жауапты хатшысы болып жазушы Айтбай Хангелдин, редакцияның хабаршы-дикторы болып журналист Насыр Ноғаев істеді.

Газетімізден екі бөлімі тұрақты орын алды: оның біріншісі жалпы саяси бөлім, екіншісі ойын-сауық бөлімі деп аталды. Бірінші бөлімде шағын материалдар, мақалалар, хабар-ошарлар болатын. Оларды негізінен алганда өзіміз күрастыратынбыз. Тек анда-санда ғана бірлі-екілі мақалаларды күнделікті шығатын газеттен, көбінесе "Еңбекші Қазақ" газетінен алатынбыз. Ал газеттің ойын-сауық бөлімі түгелдей музыка, ән-күй, өлең-тақпақ болатын. Оларды астанадағы театрлардың артистерін шақырып айтқызатын едік. Артист "сахнаға" шығарда: Бәлен кісі өз домбырасымен өлең айтады, өз домбырасымен күй тартады, деп хабарлайтын едік. Біздің осы "өз домбырасы", "орындайды" деген сөздерімізді әуелде жұрт келеке етіп те жүреді. 
"Енбекші Қазақ" радиогазеті күніне үш мезгіл: таңертең, түсте, кешке оқылатын. Әр оқылғанда бір сағат шамасы уақытқа созылатын. Қазақтың тұңғыш радиогазеті "Еңбекші Қазақ" осылайша бір жылға жуық уақыт шығып тұрды.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алғашқы телехабарлар

**Алғашқы телехабарлар** - әлемдегі бірінші телехабар. 1936 жылы 2 қарашада "Александр Паластан" анық бейнемен (405 жол) берілді (Солт. Лондон). Бұл кезде бүкіл Ұлыбритания бойынша 100-ге жуық теледидар болды .

Бас оператор Дуглас Биркиншоу. Ал 1935 жыл 22 наурызында Берлиннің телестансасы 180 жолдық бейнесі онша анық емес хабар жүргізді, бірақ сол жылдың тамыз айында хабар таратқыш жанып кетті.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алғашқы, Тұңғыш

**Алғашқы, Тұңғыш** - мысалы Президент сайлауы туралы алғашқы телерепортаж немесе президентпен баспасөз конференциясы; теледидардағы алғашқы бейнежазу .

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алғашқы 13 салушының естелігі

**Алғашқы 13 салушының естелігі** - "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 3 бөлімді, орыс тіліндегі фильмі (1988). Фильм "Монологтар" цикліне жатады. Қазақстан ГА-ның мүше-корреспонденті, Лениндік және Мемл. сыйл. иегері Г.Медоев, Қ.Сәтбаев, Кассин, Русаков сынды геологтердің Қазақ КСР-інің теологиялық картасын жасаудағы еңбектері, өзінің қалай геолог болғаны және 20-шы жылдардың аяғында Қазақстанға қалай келгені жайлы естелік айтады .

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алдаберген Қырықбай

**Алдаберген Қырықбай** -  (1952. Павлодар облысы Баянауыл ауданы Жосалы а.) тележурналист, ғалым. ҚазМУ-ді бітірген. 1973-1975 жылдары. Баянауыл ауданы газетінде тілші, бөлім меңгерушісі, 1976-1978 жылдары. Павлодар облысы телерадио к-тінің редакторы, 1983-1987 жылдары Қазақ теледидарының оқулық және ғыл.-көпшілік Бас редакциясында редактор, аға редактор, Алдабергенов комментатор, 1987-2002 жылдары ҚазҰУ-дің журналистика фкультетінде ұстаздық етті .

2002 жылы Павлодар Мемл. ун-тінде кафедра меңгерушісі. А. Қазақ журналистикасының тарихына арналған зерттеулері мен монографиясын жариялады. Қазақстан Журналистер Одағы сыйл. лауреаты.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алданов Ермек

**Алданов Ермек** - (1947 ж. 18 қаңтар, Оңтүстік Қазақстан облысы Келес ауданы Абай а.)-24.08.2020 тележурналист, политолог, қоғам кайраткері. ҚазМУ-ді (1971), Алматы Жоғары партия мектебі бітірген (1988). Еңбек жолын 1963 жылы кеншарда слесарь болудан бастап, облысы "Возрожденная степь" газетінде корректор болып істеді .

Шанышқылы тайпасының Араншы руынан шыққан.  

Ун-тті бітіргеннен кейін Қазақ КСР Мемл. телерадио к-тінің Жастар хабарлары жөніндегі бас редакциясында редактор (1971-74), "Спутник" БММТ нұсқаушы, төрағаның орынбасары, Қазақстан ЛKCM ОК-нің насихат және мәденикөпшілік жұмыстар бөлімі бастығының орынбасары, бастығы (1974-79), Қазақстан КП ОК-нің нұсқаушысы, идеология бөлімінің нұсқаушысы (197989), Шымкент облысы партия ком. хатшысы (1989-91), КСРО-дағы Қазақ КСР-інің өкілетті өкілдігінің кеңесшісі, РФ-дағы ҚР-ның Өкілетті өкілдігі (199193), РФ-дағы ҚР Елшілігінің Кеңесшісі (1993-2002).

Қазақ КСР Жоғ. Кеңесінің Құрмет грамотасымен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алдиярова Гүлмира

**Алдиярова Гүлмира** - (26.5. 1974. Шымкент қ.) тележурналист. Әл-Фараби атынд. Шымкент мәдениет ин-тын (1994), Халықар. бизнес академиясын (2002) бітірген. Әкімш.басқарушылық магистрі. Инт-ты бітіргеннен кейін ағылшын тілінің оқытушысы (1995-96), Швейцария-Қазақстан экон. даму орт-нда жобаларды басқару жөніндегі жетекші менеджер (1996-97), 1997 жылы вицепрезидент, 1999 жылы "Shahar" телерадиокомпаниясының президенті, "Shahar Media Group" президенті .

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алдоңғаров Айтпай

**Алдоңғаров Айтпай** - (15. 7.1951. Павлодар облысы Ақсу ауданы Мәмәйіт ауылында 1998 жылы дүниеге келген) тележурналист. Семей мал дәрігерлік институтын бітірген (1988). 
1989-1990 жылдары облысы агроөнеркәсіп одағы жетекші маман, облысы радиола (1980-84), 1990-1992 жылдары облысы атқару к-тінде жетекші маман, 1992-1994 жылдары облысы "Қазақ тілі" қоғамының төрағасы, Павлодар облысы телевидениесінде редактор болып қызмет істеді (1994-97) .

"Асыл мұра", "Білгенге маржан", "Абайдың қара сөздері" циклінен хабарлар дайындады. Облыстық Журналистер одағы сыйл. иегері.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алдын ала келісілмеген сұхбат

**Алдын ала келісілмеген сұхбат** - мәселен, сұхбат берушіге тосыннан, күтпеген жағдайда, ойда-жоқта сұрақ қою .

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алдын ала көру

**Алдын ала көру** - АҚШ-тағы кейбір ұйымдардың қолданылатын әдісі; алдын ала іріктелген аудиторияға көру залында жарнамалық сюжеттер қосылған түрлі телебағдарламаларды ұсынады; көрермендер бағдарламаға өздерінің келісушілік немесе келіспеушілік көзқарастарын залдағы нүктені басу немесе арнаулы дискіні айналдыру арқылы білдіреді .

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алдын ала талқыналатын сұрақ

**Алдын ала талқыналатын сұрақ** -  айтыстың алдында палата мүшесінің бірі немесе бірнеше мүшелері күн тәртібіндегі бір акт төңірегінде өз ойларын айту қажеттігін шешеді, қойылатын сұрақтар төңірегінде алдын ала түрлі жасалатын болжамдар..

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алжир баспасөзі

**Алжир баспасөзі** - Алжирде прогресшіл баспасөз 20 ғ-дың 30-жылдарының орта шенінде пайда болды. 1937-1955 және 1962-1965 жылдары "Альже репюбликен" ("Alger Republican!"), 1956-1964 жылдары "Әл-Мужаһид" ("El Moudjahid") газеттері шықты. Алжирдің казіргі баспасөзі: араб тідінде - "аш-Шаъаб" (орталық үкіметтің газеті), "Әл- Мужаһигі" (ҰАМ партиясының - органы), франц. тілінде - "Әл- Мужаһид" (1965 жылы шығады, АХДР үкіметінің органы), "Революсьон африкен" ("Re-volution Africaine", ҰAM партиясының органы) газеттері т.б. АХДР-дін ресми хабаршы агенттігі - Альжери пресс-сервис (АПС) Алжир қаласында 1962 жылы құрылған. Мемл. радиохабар және телевизия бірлестігі - "Радио-телевизьон аль-жерь- ен" (РТА) 1962 ж. жұмыс іс- тейді. Радиохабар араб, кабил, француз тілдерінде, телевизия хабарлары араб, француз тілдерінде хабарлар таратады.
.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алқаласа әлеумет

**Алқаласа әлеумет** - музыкалық жоба. Елге (Ақтау) танымал әрі халықтың сүйіктісіне айналған орындаушыларды көрермендерімен бетпе-бет кездестіре отырып, олардың өмір жолдары, шығармаларының мән-мазмұны жайлы кеңінен таныстыру  .

Авторлық бағдарламаның жүргізушісі елге танымал әнші әрі композитор Сержан Шәкірат. Жобаның тағы бір ерекшелігі, мұнда тек қана орындаушылық немесе әнді тыңдау ғана емес, онда автор жүргізуші өз кейіпкерімен орындаушылық шеберліктің алуан қырлары мен құпиялары жайлы ой бөліседі және жергілікті күйлер мен ән-жырлардың шығу тарихы мен аңыздарға да терең бойлап, көрерменді ойландырады.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алло, Алматы

**Алло, Алматы** концерттік программасы - ["Қазақтелефильм" студиясының 1 бөлімді, орыс тілінде, ақ-қара түсті фильмконцерті (1972)  .

Концерттік топтамада "Айгүл" (Қыздар пед. ин-ты), "Импульс", "Селяне" вокалды-аспаптар ансамбльдерінің шығармалары орындалды. Олардың орындауында қазіргі эстрад, шығармалары берілді. "Алло 02" Семей телестудиясының апталық ақпараттык бағдарламасы. Хабардың такырыбы апта ішінде Семей өңірінде орын алған қылмыстық істер хроникасы. Хабардың формасы (жанры) - студияда жазылады, сюжеттер алдын ала түсіріліп, монтаждалады. Берілу мерзімі - айына төрт рет, жұма күні, сағат 18.40. Жобаның жетекшісі С.Нүсіпбаева, редакторы және жүргізушісі Е.Жақып, реж. К.Қарашолақов, операторлары Б. Жангозин, С. Нүртазинов, Е. Мағзұмов, дыбыс реж. Ш.Жексеңбекова. Ұзактығы 15 мин.

== Дереккөздер ==
<references/>



[Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алма-ата Монреаль

**Алма-ата Монреаль** - "Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, қазақ тілінде, ақ-қара түсті фильмі (1968)  .

Фильм Қазақ КСР-інің Монреальда (Канада) өткен мәдени күндеріне арналған. Кадрда Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесінің Төрағасы С.Ниязбеков, атақты артистер Б.Төлегенова, Е.Серкебаев, Р.Бағланова, Р. Абдуллин және т.б. Реж. С.Шәріпов, операторы В.Низавитин.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан фильмдері
Алматы әуендері

**Алматы әуендері** - "Қазақтелефильм" студиясының 5 бөлімді, қазақ тілінде, ақ-қара түсті фильм-концерті (1976). 

Фильм-концерт "Алматы әуендері" вокалды-аспапты ансамблінің шығармаларына арналған. Олардың орындауында Қазақстан композиторларының шығармалары беріледі. 

## Дереккөздер


Санат:Қазақ тіліндегі фильмдер
Санат:Қазақтелефильм фильмдері
Санат:1976 жылғы фильмдер
Алматы байланыс колледжі

**Алматы байланыс колледжі** - радиотехника, электрлі байланыс технигі мамандарын даярлайтын арнаулы орта оқу орны. 1930 жылы. Алматы байланыс политехникумы болып ашылған. 1940 жылы Алматы электрлі байланыс техникумы болып қайта құрылды. 1997 жылы А.б.к. болып аталып келеді. Күндізгі бөлімінде экон., бухгалтерлік есеп және кадағалау, көпканалды электрлі байланыс, радиобайланыс, радиохабарламасы және теледидар, пошта байланысы, метеорол. радиотехн. жүйелерді іске қосу салалары бойынша мамандар даярлайды . 
Сырттай оқытатын бөлімі бар.
## Дереккөздер


Санат:Алматы колледждері
Алматы кинохроника студиясы

**Алматы кинохроника студиясы** -1934 жылы "Союзкинохроника" тресінің Қазақстандық базасының (Алматы, 1933 ж.) негізінде құрылды. Студия "Советтік Қазақстан" киножурналын (айына 2-3 рет), бірнеше деректі фильмдерді ("Хан Тәңірі", "Луч Востока" колхозы", екеуі де 1936 жылы реж. В.Страдин; тұңғыш дыбысты фильм "Жамбыл атаны" 1938 жыл]]ы реж. И.Колчанов т.о.) түсірді. 1944 жылы Орт. біріккен көркем фильмдер киностудиясымен (ОБКФС, 1941) бірте Алматы көркем және хроникалық-деректі фильмдер киностудиясы бірікті .

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алжир телевидениесі

**Алжир тележүйесі** - араб еліндегі алғашқы теледидар жүйесі. Ол 1956 жылы француз теледидарының хабарларын тікелей трансляцияласа, кейіннен Eurovision жүйесі арқылы хабарлар таратты. 1962 жылы теледидар Мароккода, ал 1966 жылы Тунисте пайда болды. Бұл елдегі телехабарлар бұрынғы метрополияның тікелей ықпалымен дамыды, ұлттық бағдарламаларының өзі француз үлгісінде қалыптасты .

Телехабарлар "Радиодифьюзион - Телевизион Алжирьен" (РТА) мемл. радиотелеқызметі арқылы жүзеге асады. Қазіргі кезде Алжир, Оран, Константинада үш телеорталық жұмыс істейді. Елде телетрансляцияның екі жүйесі қабылданған: француздық және жалпыеуропалық. 1970 жылдан бастап Канар аралдарындағы қабылдағыштар арқылы РТА "Еуровидениені", ал Американың спутниктік байланысы арқылы "Интервидениені" қабылдады.

"Магрибвизьон" тележүйесі қатарға қосылғаннан кейін Алжир, Тунис және Марокко телеканалдары қосылды. Осы жүйенің шеңберінде ақпараттар және телефильмдер алмасу жүзеге асырылады. Түрлі-түсті хабарлар Батыс Германияның Пал жүйесі бойынша көрсетіледі. Алжирде 1985 жылы бастап спутниктік теледидарды бес миллионнан астам адам көрді (бұл ел тұрғындарының үштен бірі). Алайда, бұл жағдай көпке бармады, екі жылдан кейін үкімет шетелден қабылдайтын құрал-жабдық сатып алуға тыйым салды. Елде мұндай қондырғы өндірілмегендіктен спутниктік теледидардың өркендеуіне кедергі келтірді.

Келесі жылы ақпарат алуға шектеу қоятын мұндай тыйым жұртшылықтың қарсы шығуы арқасында алынып тасталды. Біртіндеп спутниктік теледидар жаппай үрдіске айналды. Алжирде спутниктік теледидар 1994 жылы пайда болды. Бұл кезде Африкаға, Еуропада, Таяу Шығысқа, Азияның кейбір бөліктеріне, Солт. және Оңт. Америкаға EUTELSAT2-F3 спутнигі арқылы тұрақты трансляция бере бастаған еді. Осы уақытта мемл. спутниктік Algerian TV каналы "Время" ақпараттық бағдарламасын араб тілінде және Алжирдің басқа халықтарының тілінде бере бастады. Мәдени, діни бағдарламалар, драмалық хабарлар және француз көркем фильмдерін трансляциялады.

Телехабарларда Алжирдің туристік мүмкіншілігіне көп көңіл бөлінеді, шетелдік көрерменге оның жағалаулары мен қызмет көрсету жетістіктерін таныстырады.

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша телевидение
Алжир телевизиясы

**Алжир телевизиясы** - Алжир телеарналары: Canal Algerie - бұл арнада жұма сайын мешіттерден трансляциялар жүргізіліп, ислам ғұламаларымен әңгіме-дүкен кұрылады. Мемл. арнада көрсетілетін кинофильмдер өте ескі, оның ішінде америкалық фильмдерді де кездестіруге болады. Спорт тақырыбынан, футбол, түйе жарыстардан тікелей трансляциялар жүргізіледі. ENTV, Thalitha TV, Algeria TV, Dftrd TV, БРТВ - Францияда тұрақталған Берберлік спутниктік телеарна. Арналарда көрсетілім араб тілінде жүргізіледі .

Эфирге дайындалған телебағдарламалардың танымалдығын анықтау үшін

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алматы, Қарағанды, Өскемен студиялары

**Алматы, Қарағанды, Өскемен студиялары** - 1960 жылдың басында біршама тәжірибе жинақтап, мазмұнды, қызықты, әралуан тақырыптағы хабарларды бере бастады. Келекеле хабар берудің көлемі өсті (1958 ж. -1006,1960 ж. -4576) (5 есеге). Қоғамдық-саяси хабарлар өмірдің негізгі мәселелерін сөз ете бастады .

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Алматы музыка колледжі

**П. Чайковский атындағы Алматы музыка колледжі** — оқу орны. 1932 жылы муз.-драма техникумы ретінде құрылды. 1936 жылы муз, театр уч-щесі, 1938 жылы музыка уч-щесі деп аталды, 1941 жылы муз.-хореогр. комбинат құрамына енді. 1951 жылы қайтадан музыка уч-щесі деп аталды 
.

Тұңғыш директоры жазушы Сағыр Камалов, орынбасары Ахмет Қуанұлы Жұбанов болды. 1938 ж. мамырда Қазақ КСР халық комиссарлары Советінің қаулысымен орта кәсіптік кадрлар даярлайтын арнаулы музыка училищесі болып қайта құрылды. 1941 ж. музыка-хореографиялық комбинат құрамына енді. 1951 жылдан колледж болды. Оқу мерзімі 4 жыл. Өндірістен қол үзіп және қол үзбей оқуға болады. 10 мамандық бойынша: фортепиано, шекті, үнді және соқпа аспаптар, ән, хор дирижері, музыка теориясы, эстрада өнері бойынша кадрлар даярлайды. КСРО халық артистері: Ришад және Мүсілім Абдуллин, Ғазиз Дұғашев, Құддыс Қожамьяров, Қапан Мусин, Шабал Бейсекова, Байғали Досымжанов т.б. осы оқу орнының түлектері. 1996 ж. училище 57 рет өз түлектерін ұшырды.

## Дереккөздер


Санат:Алматы колледждері
Алматы облыстық радиотелехабар тарату дирекциясы

**Алматы облыстық радиотелехабар тарату дирекциясы (АОРТД)** - 1997 жылы 16 қаңтарында облыс аймағындағы Бақанас, Жаркенттегі қуатты телевизиялық радиоорталық, Райымбек ауданы көлеміндегі 5 шағын телевизиялық ретранслятор, Алматы жанындағы ғарыштық "Орбита" және Фабричный елді мекеніндегі ғарыштық қабылдау - таратқыш "Жарық" стансалары құрамымен Алматы облысының радио-телевизиялық таратқыш орталығы (АОРТТО) құрылды .

Ұжымның директоры Төлеген Залов, директордың орынбасары Қадыр Сағынбай. Ертеректе Талдықорған радио-телевизиялық орталығы құрамында қуатты Үлкен Шатан, Текелі, Қапал, Сарқанд, Лепсі, Суықсай, Сапақ, Достық, Үшарал және Райымбек ауданы аймағындағы 15 шағын қуатты телевизиялық ретрансляторлар болатын-ды. 2004 жылдың наурыз айынан бастап, Талдықорған және Алматы облыстарының біріктірілуі нәтижееінде АОРТТО мен ТРТО біріктіріліп, АОРТД құрылды. 2470 м. тау биігінде орналасқан Үлкен Шатан (Талдықорғаннан тікелей 50 шакырым) телевизиялық ретранслятор (TP) 1984 жылы іске қосылып, 230 шақырым радиус аймағында бағдарламаларды қабылдауға жол ашты. Діңгек биіктігі 180 м. Қазақстан көлемінде Текелі жаныңда алғашқы пассивтік TP қызмет істеді, кейін оның орнына шағын қуатты ТВ қойылды. Куатты ТР-дың алғашқылары электрондық лампалы "Зона-2" таратқышына сүйенді. Кейінірек қуатты және шағын ТВ-лар қатты денелі (жартылай өткізгішті) ресейлік "Полярис" сериясына ауыстырылды. Бұл күндері Алматы облысының аймағында 75 шағын және 6 қуатты TP бар. Аймақтың телевизиялық бағдармаларды қамту көлемі 98%. Үлкен Шатан TP "Қазақстан", "Хабар", "Еларна", "Евразия", "Жетісу", "КТК", "СТВ", "Астана", 7-арна бағдарламаларын, ал өзге қуатты ТР-ларда "Хабар", "Еларна", "Евразия","Жетісу" бағдарламалары таратылды.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Ақиқаттылық мән

**Ақиқаттылық мән** (логикалық ақиқаттылық) – сөйлемнің (ойдың, пікірдің) ақиқаттылық мәні. .

Ақиқаттылық мән формалды-логикалық құрылымы мен талдау кезінде қолданылған заңдарға негізделеді. 

Нақтылы сөйлем формасының логикалық заңға сәйкес келуін немесе сол заң формасына келтіруге болатының көрсету арқылы сөйлемнің Ақиқаттылық мәнін ашуға болады. Ақиқаттылық мәні жалпы логикалық заңдылықтың айқын көрінісі болғандықтан, ол ойлау процесінің кейбір ерекшеліктері мен заңдылықтарын анықтап алуға негіз бола алады. 

Логикалық ақиқат пен фактілік ақиқаттың (сөйлемнің логикалық формасы мен мазмұнының қатар талдануы) айырмашылығы жөніндегі мәселемен әуелі Лейбниц (логикалық ақиқат қажетті ақиқаттылық, яғни "бүкіл бар әлемге тән ақиқат" деп санаған), кейіннен Юм мен Кант шұғылданды. 

Логикалық ақиқат мәселесін математикалық логика саласында зерттеп, дамытқан Фреге, Тарекий, Карнап, Мартин, Куайн, Кемени және Бар Хиллел болды. Нақтылы ғылымдардың тілін (ұғымдар құрамын) реттеп, формалды жүйегекелтіруде логикалық ақиқат методологиялық тұрғыдан маңызды рөл атқарады. Логикалық ақиқатты абсолюттік, мәңгі ақиқат деп түсінуге болмайды. Олай деу "логика" және "ақиқаттылық" ұғымдарымен олардың өзара байланыстарын метафиз. абсолютке айналдыруға әкеліп соғар еді.
## Дереккөздер


Санат:Логика
Әлсейіт Ақпанбетұлы

**Әлсейіт Ақпанбетұлы** (22.7.1943. Қызылорда облысы Сырдария ауданы)– жазушы. 

## Өмірбаяны

* Қызылорда педагогикалық институтын бітірген (1966). 
* 1966-73 жылдары Сырдария ауданындағы орта мектептерде мұғалім, аудандық оқу бөлімінде әдіскер.
* 1973-77 жылдары "Мектеп" баспасында редактор.
* 1977-81 жылдары қазақ КСР оқу министрлігінде инспектор, Ы.Алтынсарин атындағы педагогикалық ғылыми зерттеу институтында;
* 1981-90 жылдары Қазақ радиосында
* 1991 жылы "Балдырған", "Айгөлек" журналдарында қызмет атқарған.
* ҚР Білім беру ісінің үздігі. 

## Шығармалары

* Алғашқы өлеңдері 1964-65 жылы өлкелік "Оңтүстік Қазақстан", облыстық "Ленин жолы" газеттерінде жарияланды. 
* "Тұңғыш кітап" (1977)
* "Бал дәмі" (1980)
* "Hұp жауған күн" (1984)
* "Той үстінде" (1988)
* "Қатын қашқан" (1994) атты өлеңдері мен әңгімелері, хикаялары бар. 
* Жазушының "Түнгі көбелек" трагикомедиясы 1998 жылы Н.Бекежанов атындағы музыкалық драма театрында, "Дүние-думан" комедиясы 2001 жылы М.Әуезов атындағы академиялық драма театрында қойылды. .

## Дереккөздер


Санат:22 шілдеде туғандар
Санат:1943 жылы туғандар
Санат:Сырдария ауданында (Қызылорда облысы) туғандар
Санат:Қазақстан жазушылары
Санат:Қазақстан ақындары
Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Ақпанбетов Жеңіс

**Ақпанбетов Жеңіс** (Солтүстік Қазақстан облысы, "Жаңа жол" ауылы) – радиожурналист. ҚазМУ-ді бітірген (1968). 

Еңбек жолын "Қазақфильм" киностудиясының түсірілім тобында  жұмысшылықтан бастаған. Қазақ радиосының "Шалқар" арнасында редактор болып қызмет етті. Содан бүкіл өмірінің соңына дейін Қазақ радиосының "Ауыл өмірі, "Шалқар", насихат редакцияларында редактор, аға редактор, комментатор болып еңбек етті. Жыл сайынғы орақ науқаны кезінде 20 жыл бойына Қазақстанның астықты облыстарын аралап "Алтың дән" ақпараттық бағдарламасына ай бойына арнайы хабарлар дайындады. Ақпанбетов Жеңісқазақтың ардақты жазушысы С.Мұқановтың "Мөлдір махаббат" романындағы бас кейіпкер Бәтестің туған ұлы. 
Сондықтан да марқұм С.Мұқанов Жеңісті бала кезден Алматыға алдырып оқуына, азамат болуына көмектескен. Қазақтың әйгілі ақын-жазушыларымен жастайынан аралас болған Жеңіс Қазақ радиосының "Алтың қорына" олардың көптеген дауыстарын үнтаспаға жазып қалдырды. "Әуе толкынында Қазақ радиосы" жинағанда "Естен кетпес оқиға" деген естелігін жариялады (2001). 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпаратты қабылдау

**Ақпаратты қабылдау**– #  оны қабылдаудан бұрын мүлде беймәлім болған жаңа мағлұмат. ә) ақпарат өзі материалдық зат емес. Дегенмен әрбір арнайы белгілер, сигналдар секілді материалдық тасымалдаушылар арқылы көрініс табады. б) Белгшер жеке дара және коптеген жиынтықтар арқылы да ақпаратты сақтай алады. в) қандай да бір белгі және сигнал тек оның мәнін ұғатын, түсінуге қабілеті жететін қабылдаушыға ғана ақпарат жеткізе алады. 

# күнделікті тұрмыстық шындықтың санадағы көрінісі. .Субъективті оқиғаны сезіну. Ақпарат болған оқиғаны болды дейді. Ол мемл., олардың қайраткерлерінің өміріне кері әсер етуі мүмкін. Ақпарат болған жайтты одан да күшті етіп беруі мүмкін. Ақпарат болған жайтты әр қырынан, қызығушы мен қатысушының көзқарастарын сәйкестендіріпберуі мүмкін. Аудитория сапалы, әлитарлы болуы мүмкін. Алайда, оларға бір бағыттағы ғана ақпарат ұсынылады.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарат агенттігі

**Ақпарат агенттігі** – газет және хабар тарату ұйымдарының арасында ақпаратты жинау және оны таратумен айналысатын ұйым. .Әлемдегі ірі ақпарат агенттіктері: АП ("Ассошийтед пресс"), ЮПИ ("Юнайтед Пресс Интернәшнл"), Рейтер және т.б.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарат жанрындағы есеп

**Ақпарат жанрындағы есеп**  – оқиға туралы ақпараттық хабарлама, онда белгілі бір аудитория қатысады (конференция және жиналыс, спорт жарыстары жә-не көрмелер, т.о.). . Материалдың берілу түрлеріне қарай есеп жалпы немесе тақырыптық; баяндалу ерекшелігі мен мақсатына қарай ақпараттық (сөйлеу, оқиға, деректің бірізділікпен берілуі) немесе аналитикалық (негізгі күш-жігер белгілі бір іске бағытталады, баға беріледі, оқиғаға түсінік жасалады).
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарат және Латын Америкасы елдері журналистерінің ынтымағы жөніндегі комиссия

**Ақпарат және Латын Америкасы елдері журналистерінің ынтымағы жөніндегі комиссия**– 1962 жылы құрылған ұйым. . Оған 13 елдің журналистері мүше.   Бұл ұйымның негізгі міндеті журналистердің Латын Америка конференциясын құруға көмектесу, бостандық, баспасөз және журналистердің құқықтарын қорғауға журналистердің күшін біріктіру, журналистік мамандықтың жоғарғы этикалық принциптерін, информацияны беруде адалдық пен объективтілікті насихаттау. Ол МОЖ-бен барынша тығыз қатынаста. 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Аққулар қыстап қалған мекен

**"Аққулар қыстап қалған мекен"** –"Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті 1 бөлімді, орыс тіліндегі фильмі. (1985). .
Каспий теңізінің шығыс жағалауында қыстап қалып, қатал қыс жағдайында адамзат көмегі мен қамқорлығын көрген жыл құстарының үйірі жайлы фильм. Реж. және операторы А.Қарабалин. 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақмола (фильм)

**"Ақмола"**– "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 2 бөлімді, орыс тіліндегі фильмі (1994)..
Есіл жағалауындағы Ақмола қаласы, оның өткені мен бүгіні жайлы түсірілген фильм.

Кадрларда: Елбасы Н.Назарбаевтың Оразақ ауылындағы Искаковтардың шаруа қожалығына баруы, Ақмола тұрғындарының Н.Назарбаевпен кездесуі, қала көріністері. Реж. Ю.Дубровин, операторы Б.Мамаев.
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарат көзі (журналистика)

**Ақпарат көзі** – адам, ұжым және деректер. .
Деректерді жинау кезінде журналист ақпараттарды түрлі көздерден алады. Кейіпкер журналиске өзі немесе жолдастары жайында мәлімет беруге міндетті емес. Олардың экран алдында ашылулары үшін оған себеп, дәлел, сылтау керек. Егер олар жауап беруден бас тартқан жағдайда, қысым жасаудың қажеттігі жоқ. Мүмкін, сіз таңдаған кейіпкер туралы көпшілік пікірі басқаша болуы немесе сіз істейтін редакция жайындағы көзқарастың тым теріс бағытта да болуы мүмкін екенін ескеріңіз. Ақпарат алудың ұжымдық түріне формалды және формалды емес қатынас, жиналыс, мәжіліс, конференция, дөңгелек үстел, баспасөз конференциясы т.б. жатады. Мұның бағалылығы: онда шыншыл көзқарастардың үстемдік алып, журналистің проблема, оқиға туралы дәл, айқын ой түйіндеуіне жол ашатындығы. Ал айда, кей сәттерде шындықтан алып жататын деректердің де хабарланатынын ескеру керек. Журналист көпшілігінде деректерге жүгінеді. Деректермен танысуға автордың рұқсатымен кірісу қажет. Автордың рұқсаты бар екенін ескеру де қажеттілік және онда дәлдіктің кейде сәйкессіздіктің болатынын да аудиторияға қоса хабарлау шарттылық.

## Дереккөздер

Санат: Журналистика
Санат:Ақпарат көздері
Ақпарат қабылдаушылар алдындағы жауапкершілік

**Ақпарат қабылдаушылар алдындағы жауапкершілік**– БАҚ өкілдерінің беретін өнімдерді аудиторияның қабылдауы.
.

Ақпарат қабылдаушылар алдындағы жауапкершілікті сезінетін журналист мына мәселелер шешімін табуы қажет: халық ақпаратты шынайы, қаз-қалпында қабылдай ала ма; дерек және ой-пікірді, комментарийді тең деңгейде түсіне ме; жасалған қорытынды, айырыкша дерек оның себептерінің ықпалы бола ма; нәтижесінде ақпарат қабылдаушының обьективтік жағдай туралы түсінігінде  ілгерушілік болмайды. 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарат мәселелері жөніндегі консультативтік комиссия (ЮСИА)

**Ақпарат мәселелері жөніндегі консультативтік комиссия (ЮСИА)** – АҚШ-тың бұрынғы ақпарат агенттігі және басқалардың сыртқы саяси ақпараттар жұмысына бақылау жасау негізінде Смит Мундта заңы бойынша (немесе № 402 заң бойынша) құрылған. .
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарат нарығында байқалатын теріс сипаттағы құбылыстар

**Ақпарат нарығында байқалатын теріс сипаттағы құбылыстар**– қазіргі заманғы (2006) ақпарат нарығының талаптарына сәйкес келетін кәсіби мамандарының жеткілікті санының менеджерлердің, шығарм. қызметкерлердің, журналистердің, талдаушылардың, тележүргізушілердің, стрингерлердің, технологтардың, заңгерлердің және басқалардың болмауы; .
Aқпарат нарығы субъектілерінің бірінші кезекте БАҚ-тың тех. жағынан нашар жабдықталуы, ол ақпарат өндіру мен тарату жөніндегі материалдық-тех. базаның әлсіздігінен, ақпараттарды тарататын телекоммуникациялар мен арналарға, әсіресе өңірлерде, қолжетімділіктің шектеулі болуынан туындап отыр; ақпарат нарығының субъектілері, бірінші кезекте БАҚ өте төмен табыстылықпен жұмыс істейді, көп жағдайларда мемлекетке немесе қаржы-өнеркәсіп топтарға тікелей қаржылай тәуелділікте болады және көбіне өз қызметінде олардың мүдделерін білдіреді; нарықтың Ақпарат сыйымдылығының, соның ішінде жарнаманың аздығы; халықтың бір бөлігінің төлем қабілетінің аса жоғары болмауы, ол жеке және заңды тұлғалардың ақпарат өнімдеріне аз шығын жұмсауымен түсіндіріледі; жергілікті, өнірлік және жалпыұлттық телекоммуникация инфракүрылымының және ақпараттар беру мен тарату инфрақұрылымының дамымауы, соның ішінде ақпаратты беру мен таратудың монополиялы түріне жақын жай-күйіне байланысты туындап отыр.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттық саласындағы жетекші елдер

**Ақпараттық саласындағы жетекші елдер**
(ақпараттық техникалық құралдар саны 1000 адамға шаққанда)
Әлемдегі орны		Телефондар		Мобильді телефондар	Компьютерлер	Телевизорлар	Интернет
1. АКШ			1. Швеция-683		1. Швеция-265		1. АКШ-350	1. АҚШ-790	1. Финляндия-43
2. Финляндия		2. Дания-604		2. Финляндия-261		2. Швейцария-290	2. Канада-650	2. Исландия-33
3. Норвегия		3. АКШ-602		3. Норвегия-261		3. Австралия-270	3. Жапония-641	3. АКШ-22
4. Дания			4. Швейцария-597		4. Дания-241		4. Канада-250	4. Франция-580	4. Норвегия-22
5. Швеция		5. Канада-575		5. Австралия-218		5. Норвегия-250	5. Дания-550	5. Швеция-19
6. Канада			10. Франция-547		8. АКШ-150		9. Ұлыбритания-200	6. 13.Германия-550	7. Канада-17
13. Германия		15. Германия-483		12. Канада-114		13. Германия-170	16. Италия-450	12. Ұлыбритания8
14.¥лыбритания 		16. Жапония-480		13. ¥лыбритания106	15. Франция-160	1 б.Үлыбритания450     15. Германия-6
16. Жапония		21.¥лыбритания489		14. Жапония-106		18. Жапония-140	20. Ресей-379	21. Франция-2
20. Франция		22. Италия-429		16. Италия-91		35. Ресей-10	19. Италия-120	22. Жапония-2
23. Италия		32. Ресей-162		20. Гер.мания-61		25. Италия-1		
35. Ресей			Ресейден мәлімет жок	29. Франция-34		35. Ресей-0,1
					

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарат саласындағы медиа-кәсіпорындар

**Ақпарат саласындағы медиа-кәсіпорындар**– БАҚ өнімдерін жинақтау, даярлау, халыққа ұсыну қызметтерін атқаратын кәсіпорындар..Оларға теле-, радио хабарларын тарату компаниялары, баспа өнімдері, баспаханалар, компьютерлік және желілік ақпараттық қызметтер ұсыну жөнінде компаниялар, медиалық емес кәсіпорындар кіруі мүмкін. Осының нәтижесінде бір немесе көптеген мемлекеттер аумақтарында түрлі бейнедегі кәсіпорындарды иеленетін және оларға бақылауды жүзеге асыратын ұлттық конгломераттар мен трансұлттық корпорациялар құрылады. 

Жергілікті нарық бір елді мекеннің (ен бастысы, қаланын) және сонымен іргелес аудандар нарығын білдіреді. Қазақстанда осы нарықта облысы, қалалық және ауданы БАҚ: "Алматы ақшамы", "Вечерний Алматы" және басқалары, "Астана қаласының теледидары", "Эра-ТВ" және басқалары жұмыс істейді. Өңірлік ішкі нарық онда бір-біріне іргелес және жақын (халқының құрамы, тарихи өткені, дүниетанымы жағынан) аумақтардағы аудиториялардың көрермендері үшін ақпарат тарататын БАҚ-тар жұмыс істейді. Мәселен, АҚШ-та солт.-шығыс (жаңа Англия), оңт.-шығыс (Алабама, қос Каролина, Вирджиния, Флорида, Джорджия), оңт. (Луи-зиана, Джорджия, Техас, Аризона), жартасты (Миннесота, Иллинойс, Юта, кос Дакота), батыс (Калифорния, Орегон, Вашингтон) өңірлері болып бөлінеді. Қазақстанда осы нарықта "KTK", "31 арна", "Рахат ТД", "Астана қаласының теледидары" және басқалар жұмыс істейді. 

Жалпыұлттық нарық жалпыұлттық аудитория үшін ақпарат таратушы БАҚ-тар жұмыс істейді. АҚШ-та ол "US NEWS and World Report" газеті, "CNN" телекомпаниясы, Ұлыбританияда "Inde-pendent", "Guardian" газеттері, "SKY", "ВВС" компаниялары. жалпыұлттық БАҚ-ка қатысушылар қатарына "MTV", "History", "Discove-ry", "ESPN", "FOX Movie Nerwork","MS-CNBC" (АҚШ), "RAI Utile", "RAJ Sport" (Италия) сиякты мамандандырылған тақырыптық күрылымдарды (спорттық, іскер, мәдени, ғылыми, білім беру, көркем-деректі, музыкалық, басқаларын) жаткызута болады. Осы нарықта Қазақстанда "Егемен Қазақстан", "Казахстанская правда", "Панорама" сияқты газеттер, "Континент", "Мысль" сиякты журналдар, "Қазақстан", "Ха-бар", "Ел арна" сиякты телеарналар, "Мир" ХТРА-сы және басқалар жұмыс істейді. Өңірлік сыртқы нарық екі және одан да коп мемлекеттермен іргелес аумақтардың аудиториялары үшін ақпарат тарататын БАҚ-тар жұмыс істейді. БАҚ-тың осындай батдары Батыс Еуропада таралған. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарат хабарларын беруші жаңа формалары

**Ақпарат хабарларын беруші жаңа формалары** – эфирге үзіліссіз шығатын әрі хабар жүйесі де өзгеше Франциядағы мемлекеттік "OPS' компанияның "19-20" бағдарламасы. Компаниянын кішігірім мүмкіндіктеріне орай (шетел корреспонденттері көрінбейді), алайда Франс Пресс агенттігі журналистерінің материалдары дыбыс жазбаларымен, фотосурет немесе бейнесюжеттер сериясымен бірлікте беріледі. "19-20" деп аталуының өзі хабардың 19.00-де басталып, 20.00-де аяқталатының білдіреді. Хабар әрбір 15 мин. үш ірі блокка топтастырылған. Бірінші блокта негізінен ішкі және халықар. оқиғалар, екінші блокка облыс жаңалықтары, ал үшінші блокта бірінші блоктағы оқиғалар әрбір деталіне дейін толықтырылып, қажетті түсініктемемен беріледі. 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарат хабарларының нөпір тасқыны

38**Ақпарат хабарларының нөпір тасқыны** – Әлеум., экономикалық, қоғамдық өмірдегі ерсілі-қарсылы өзгерістерге көз ілеспейді.. Осыны ескеріп, пьеса жазушының да митың мехнатын таразылап, дәл тауып түстеп беру қиынның қиыны. Сахналық туындының жанрын белгілеп, формасын тауып, оның орындалу кілтін жолын табу драматургияның негізгі шаруасы.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттану және басқару мәселелері институты

**Ақпараттану және басқару мәселелері институты** – 1991 жылы құрылған. . Ғыл.-зерт. жұмыстарының негізгі бағыттары ақпарат және мәліметтер қорын қорғау құралдары мен әдістерін зерттеу, бейнелердің формалды үлгілері мен бейнелерді тану әдістерінің теор. негізін жасау, күрделі жүйелерді басқару кезінде шешім қабылдау мәселелері, т.б.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттағы басты кемшіліктің бірі

**Ақпараттағы басты кемшіліктің бірі** –
республика мен облыстың күнделікті өмірінен шұғыл жаңалықтар аз беріліп, әңгіме-дидактикалық сарындағы хабарлар үстем болуы. .Соған байланысты КСРО Мин. Кеңесі жанындағы Мемл. телерадио к-т 1960 жылы 4 сәуірдегі бұйрығында: "Көптеген радио және телехабарлар ... мақсатсыз, үгітшілік, іске жұмылдырушылық мақсаткқа бағыт ұстанбай, керісінше өмірмен жанды байланыссыз, дәлелі сенімсіз, ұзак сандармен аудиторияны жалықтырады. Хабарлар тақырыптары да кездейсоқ және көпшілігі жалпыламалықтан әрі аспайды"- деп, осы бағыттағы жұмысты шұғыл түрде қолға алуға жергілікті телестудияларға тапсырма берілді. Алғашқы кезекте қоғамдық-саяси хабарларға жаңа пішіндер іздестіріп, оның мазмұнын жақсарту, әрі маңыздылығын арттыру міндеті қойылды. Қоғамдық-саяси хабарлар циклінде партия пленумдарынан туындайтын шешімдердің орындалу барысын аудиторияға түсінікті, қызғылықты жеткізу редакторлар мен режиссерлердің алдындағы басты міндеттердің бірі ретінде атап өтілді. 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарат пен коммуникацияны бақылау

**Ақпарат пен коммуникацияны бақылау**– әлемдегі ірі ұлтаралық орталықтар. .
Мыс., АҚШ-тың ATT, ИТТ, ИБМ, "Джәнерал әлектрик", "Вестингауз", "Хьюгз", үш ірі телеалпауыт "Си-Би-Эс", "Эн-Би-Си" және "Эй-Би-Си"-мен бірлікте әлденеше жылдар бойына халықар. ақпарат жүйесіне өз үстемдігін жүргізуде. 

Бұл салада Еуропадағы алыптар "Сименс", "Филиппе", "АЭГТелефункен", "Томсон" және Жапониядағы "Ниппон", "Хитачи", "Мацусита", "Мицубиси", "Фуджиту" т.б. олармен бірлесе жұмыс істеуде. 70-ші жылы бастап ақпарат және электроника индустриясы космонавтика, әскери және энергетикалық өндірістермен тығыз бірлікте дамуда. Ақпарат пен музыка радиотыңдарман мен телекөрермен ақпарат пен музыкадан қуат алады. Музыка саналарын сергітіп, сезімдерін серпілтсе, ақпарат жер жаһанда болып жатқан оқиғалардан хабардар етеді.
Түптеп келгенде, ақпараттық хабарларда музыка аудиториянын назарын аудару үшін қолданылады.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарат саласындағы ғылыми зерттеу жөніндегі халықаралық ассоциация

**Ақпарат саласындағы ғылыми зерттеу жөніндегі халықаралық ассоциация** – Кеңес Журналистер одағының журналистік оқу саласындағы тыл. жұмыстар жөндеyдегі Бүкілодактық комиссияға белсене қатысатын ассоциация. .
Оның Мәскеуде "Қазақ және журналистика" деген тақырыпта халықар. конференциясы өткізілді. 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттар ағынының трансшекарасы

**Ақпараттар ағынының трансшекарасы** –  мезеттік және сапалы ақпарат хабарларын таратуға арналған мейлінше жетілдірілген арналар арқылы ұсынылатын ақпараттық-телекоммуникациялық технологиялар мен көрсетілетін қызметтердің арзандауы есебінен жұртшылықтың кез келген ақпаратка шектеусіз қолжетімділігінің кеңеюі. .
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттар бөлімі

**Ақпараттар бөлімі** –күнделікті елімізде және әлемде болып жатқан жаңалықтар мен оқиғаларды көрерменге жеткізу, келелі оқиғаларға сараптама жасап, талдау жұмыстарын атқаруы. .Ішкі құрылымы төмендегідей болуы мүмкін: "Ұйқы ашар" таңертеңгілік ақпараттық, сауық-сазды бағдарламасы; Жаңалықтар редакциясы таңертеңгілік, түскілік, кешкі және сол күннің қорытынды жаңалықтары болып бөлінеді; "Апта айшықтары" бір аптада болған оқиғаларға шолу, сараптау бағдарламасы; "Спорт" жаңалықтары. 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпаратты аудиторияға ұсыну

48**Ақпаратты аудиторияға ұсыну** – бұл ретте, ең әуелі, эмоционалдық сипатта үн қату; сол арқылы тыныштықтағы түйсікті іске қосу мақсатында жүзеге асады. . Ақпаратты берудің бұл әдісі адамның ой-санасынан гөрі, сезіміне, яғни эмоциясына бағытталады. Егер ақпараттандырушы өз көзқарасын аудиторияға қалыптасқан ахуалмен ұштастыра алса, онда оның айтқандарын аудитория дұрыс қабылдай алады. Ал аудиторияны психолог. жағынан ақпаратты қабылдауға бейімдейтін құрал музыка. Сондықтан да тікелей эфирдегі жаңалықтар легі ақпараттық хабарлама тікелей әсер ететін музыка желісінен де құралады.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпаратты беру

49**Ақпаратты беру** – аудиторияға журналистің өнімді ұсыну. Ақпаратты беру барысында ол алдымен эмоция шақыратындай болуы керек, яғни бұл сенің ішкі дүниеңнің толғанысын білдіруі шарт. . Эмоция тудыратындай ақпаратты бере білудің өзі тек адам миына ғана әсер етпеуі тиіс. Ақпаратты жеткізіп отырған тілші сол оқиғаны өз көзқарасымен ұштастыра білсе, оны аудитория жақсы қабылдайды. 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпаратты берудегі жылдамдықтың психологиялық тұрғыдан әсер етуі

50**Ақпаратты берудегі жылдамдықтың психологиялық тұрғыдан әсер етуі** – бірінші нұсқада ақпарат толық болмауы мүмкін. .Бірақ ол таза алаңға бірден шығып, басқаларға қарағанда аудиторияға тереңірек әрі тез жетеді. Фактіні жеткізетін бірнеше қысқа сөйлем аудиторияның эмоциясын тудырып, бірнеше минут уақыттың ішінде көрерменнің өз пікірі қалыптасып үлгереді.
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпаратты жылдамдық жағынан топқа бөлу

52**Ақпаратты жылдамдық жағынан топқа бөлу** – ақпарат жылдамдық жағынан бірнеше топқа бөлінеді. .Олар: абсолютті жедел ақпарат, яғни оқиға болып жатқан жерден сол сәтте таралатын ақпарат. Ал екіншісі, оқиға болғаннан кейін бір сағат ішінде таралатын ақпарат. Ал кейбір ақпарат келесі күні таратылуы мүмкін. Демек, асығыссыз жеткен ақпаратта оқиғаның қай күні болғаны нақты айтылмайды. Телевизия мамандары сонғы ақпараттарында жаңалықтың абсолютті жылдамдығын көп көрсетпейді. Себебі, олар жаңалықты кадрда айта отырып, оқиғаны толық жеткізуге тырысу үшін жаңалықты бағдарламаның соңына қояды. Егер монтаждап үлгерсе, бейнерепортаж көрсетеді. Немесе "корреспондент телефон арқылы хабарлайды, енді соған құлак түрелік" дейді. Фондағы корреспондент суреті және карта көрсетіліп, телефон көрінісінде ары қарай ақпарат беріледі. Бұл әдісті көпшілігі жасанды жасалған әрекет деуі мүмкін, бірақ бұл телевидение үшін абсолютті жедел ақпарат таратуда маңызды болып табылады.
 ==Дереккөздер==


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпаратты үш процеске бөлу

54**Ақпаратты үш процеске бөлу ** 1. Не туралы хабарлайтыныңды айту. 2. Не туралы хабарлап жатқаныңды айту. 3. Не туралы хабарлап болғаныңды айту. Бұл тікелей логикалық көзкарас тұрғысынан ұсынылған қағидалар..
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттық анықтама қоры

57**Ақпараттық анықтама қоры** –"Қазақстан" ұлттық арнасының ауызша ақпарат алатын өзекті буыны. .Бұл буынның атқаратын қызметі қоғамдық ұйымдарда, әкімшіліктер мен өндіріс орындарында, мәдениет ошактары мен заң орында-рында, көзғалыстар мен партияларда, тіпті жеке адамдар өміріндегі қоғамдық мәні бар оқиғалар мен шешілуге тиісті мәселелерді алдын-ала болжап, анықтап, зерттеп, солардың ішіндегі мәнді дегендерін бір апта бұрын сұрыптап отырады. Сондықтан телеарна шешім қабылдап, қажет дегендерін жоспарлы түрде, ретіне қарай, тілшілерін не болмаса арнайы топ жіберу арқылы бейне, дыбыс таспаларына мәтін күйінде ақпарат жинақтайды. Ақпараттық анықтама қорының жұмысы сектор меңгерушісінің басқаруындағы үш адамнан тұратын үш топтың күшімен үш бағытта жүргізіледі. Бірінші топ үкімет орындары, қоғамдық ұйымдар, мәдениет ошақтары, партиялар мен қозғалыстар өміріндегі келелі оқиғаларды алдын-ала анықтаумен, жинаумен айналысады. Екінші топ халық шаруашылығының сан саласынан ақпараттық анықтама жинаумен айналысады. Үшінші топ тәуелсіз достас елдердегі, республика аймақтарында болуға тиісті оқиғалар мен елеулі кұбылыстарды алдың ала болжайды, анықтайды, олар жөнінде ақпар алып отырады. Бірінші топта істейтін адам-нын міндетіне Президент және Үкімет кеңсесі, Пар-ламент, мәдениет, ақпарат, ішкі істер, қауіпсіздік, денсаулық сақтау, білім мен ғылым саласындағы баспасөз орталықтары мен қоғамдық ұйымдар мен партия орындарымен байланыс жасап отыру жүктеледі. Екінші топта жұмыс істейтін адамға халық ш., экономика және қаржы, өнеркәсіп және сауда, транспорт және коммуникация, концерндер, департаменттер, түрлі фирмалармен байланыс жасап отыру жүктеледі. Үшінші топта істейтін адамның атқаратын жұмысы: облыстардағы әкімш. орындарымен, солардағы баспасөз орталықтарымен телефон, телефакс, интернет арқылы байланыс жасау міндеті жүктеледі. 
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттық бағдарламалардағы дәйек

58**Ақпараттық бағдарламалардағы дәйек**– кез-келген ақпараттық қасиеттегі журналистік өнімде болуы тиісті элемент. Ол хроникалық түрде монтаждалмайды, оған музыка, жаңа көңіл-көтерушілік бағдарламалар косылады.. Сондықтан барлығын ескере келе аудиторияның психологиялық түрде бағытталуы уақытқа да байланысты. Психолотиялық батытталу немесе дайындық өзі пайда болумен қатар жасанды түрге айналуы да мүмкін.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттық бостандық

59 **Ақпараттық бостандық** – әр адам заңмен рұқсат етілген тәсілмен ақпарат алуға, қабылдауға және таратуға құқылы. А.Б. сөз еркіндігімен тығыз байланысады. .
## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттық индустрия

**Ақпараттық индустрия** -  1988 жылы 300 млрд. доллардан, 2000 жылы 3 еседен астамға өз айналымын ұлғайтты. . Бұл әлемдегі алғашқы өнімдерін өндіруден кейінгінгі екінші сала болып табылады. Осы салада үстемдікке қолы жеткен ұлт XXI ғ. әлемдік экономикаға да жетекшілік етеді. 

Бүгінде бұл салада АҚШ алдыңғы орында. Әлем сарапшылары елдерді 10 баллдық шкаламен былай орналастырған. Осы салада АҚШ (9,9 балл), Жапония (7,3), Батыс Еуропа (4,4) және КСРО (1,5) баллға ие. 

АҚШ-тың ішкі жалпы өнімінің 1%-ы ғана 30 млрд. долларды күрайды. Әлемдегі 86 корпорация дүниежүзі ақпараттық тауар мен қызметтің 75%-ын өндіреді. 2) Ақпараттық индустрия өзіне бірнеше секторды біріктіреді: телекоммуникация; мәліметтерді өңдеу; баспа ісі, фильм, жарнама, дискі өндірісі, ақпарат агенттігі; электрониканы тұтыну; түрлі технологиялық құрал-жабдықтар және т.б. 

Ақпараттық индустрия банк жүйесімен де тығыз байланысты. Ұлтаралық корпорациялар олардың дамуындағы негізгі тенденция болып табылады. Осы үрдіс барысында XIX ғ (Германияда Вольф, Францияда Гавас, Ұлыбританияда Рейтер). 

Ұлтаралық үрдіспен бір мезгілде, коммуникациялық жабдықтар өндірісіне де көңіл аударылды. Америкадағы "Джэнерал электрик", немістің "Эдисон корпорейшн" фирмасынын негізін қалауға көмектесті. Ұлтаралық ұйым XX ғ-да телефон, телеграф, телекс және Жер серігі байланыс жүйесін қамтыды.

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттық қатар

**Ақпараттық қатар** -сихаттық бағдарламанын сыңарларында жаңалықтар мен деректердің топтастырылуы. . Олар негізінен бағдарламанын "бастамасына" пайдаланылады.

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттық қоғам қалыптастырудың критерийлері

**Ақпараттық қоғам қалыптастырудың критерийлері** - 1. Технологиялық басты фактор  өндірістерде, мекемелерде, оқу жүйесі мен жалпы тұрмыста қолданылатын ақпараттық технология..  2. Әлеуметтік: өмір сапасын өзгертетің ынталандырушы күш ретінде ақпаратты пайдалану. 

3. Экономикалық: ақпарат экономика саласында қайнар көз, қызмет түрі, тауар ретінде басты фактор болады. 4. Саяси: саяси процестерге бастайтын ақпараттың еркіндігі. 5. Мәдени: бүкіл қоғам мен жеке тұлғаларды дамыту үшін жұмсалатын ақпараттың мәдени құндылығы.

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттық қоғам қалыптастырудың өзекті мәселелелері

**Ақпараттық қоғам қалыптастырудың өзекті мәселелелері** - ақпараттық қоғамның дамуы - жаһандану үдерісіндегі әлемдік бәсекеге қабілеттіліктің, даму индексінің өзегі болып табылады. . Сондықтан да, Қазақстан осы саланы дамытып, ақпараттық-инновациялық технологияларды игеруге, телекоммуникациялық әлеуетті арттыруға барынша күш салып келеді. Дегенмен, ақпараттық қоғам туралы Қазақстан қоғамында түсінік әрқилы. 

Ол туралы тың енбектер де жоқтың қасы. Автордың бұл шығармасы дүниежүзіндегі ақпараттық қоғамды зерделеуге, оның Қазақстандағы дәл бүгінгі жай-күйіне және мәселелеріне арналған. 

Ақпараттық телекоммуникациялық технологиялардың еліміздегі дамуы мен күрделіліктері туралы сөз болады. Зерттеу еңбегі шынайы ақпараттар мен қызықты мәліметтерге құрылған. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарттық қоғамның құрылуы

**Ақпарттық қоғамның құрылуы** - кейбір жекелеген елдерде саяси, әлеуметтік- экономикалық, мәдени әрі ақпараттық кеңістіктегі қалыптасқан жағдайларға да байланысты. . Олардың негізгілері мыналар: ақпараттық байлықтар; ақпараттық және телекоммуникациялық инфрақұрылымдар; көпшілік коммуникация жүйесі; ақпараттық технология, өнім және қызмет көрсету нарығы; әлемдік ақпараттық жүйелермен ілесе жүрушілік; ақпараттық кұқықтық.

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпарттық лингвистика

**Ақпараттық лингвистика** — табиғи тілдер мен таңбаның басқы жүйелерінің аналогы болып табылатын ақпараттық тілдерді, олардын типологиясын, құрылымын сақтаудың жаңа қажеттігінен туған түр өзгерістерін, ақпаратты қайта өңдеу және жіберу, коммуникация үрдістерін автоматты аударма және т.б.зерттейтін тіл білімінін саласы.. Тіл біліміндегі бұл тәсіл тілді ақпараттық тұлға ретінде қарастыруға негізделген. Сәйкесінше, ақпарат теориясына негізделген көзқарас дамып келеді. Сонымен қатар басқа ғылымдардың тілдік емес материалдары олардан алынған ақпарат сенімді болған жағдайда пайдалануға болады. Бұл үшін ең бастысы - тілдің қоршаған әлеммен тұтастығына көзқарас. Негізгі тәсіл – басқа ғылымдардың: тарих, генетика, археология, мәдениеттану, этнология, психология, этнолингвистика деректерін пайдалана отырып, тілді тұтас қалпына келтіру. Сонымен бірге басқа да мәдени-этнологиялық аспектілер қалпына келтірілуде. Бұл тәсілдің себебі, бұл құбылыстардың ешқайсысын басқалардан бөлек қарастыруға болмайды, өйткені олар себепті байланыс жасайды. Сонымен бірге әзірленген әдістеменің ғылыми қатаңдығы, тіпті консерватизмі де өте маңызды. Мысалы, археологиялық деректерге қатысты кез келген күмән осы деректерді пайдаланбау пайдасына түсіндіріледі. Сонымен қатар, археологиялық мәдениеттерді этникалық топтармен салыстыру міндеті қойылмаған.

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақпараттық мақсатты талдау

**Ақпараттық мақсатты талдау** - барысында журналист жай ғана өзінің пікірін айтып, ақпараттандырудан басқа мақсатты көздейді, ол - қоғамдық пікірді саналы түрде өзіне бағындыру.. Бұл ақпараттық соғыс жағдайында таптырмайтын әдіс. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары