open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маппеттер

нобай|
**Маппеттер** () — Джим Хенсон есімді адам ойлап тапқан қуыршақ кейіпкерлер тобы. Олар 1955 жылдардан бастап көпшілікке танымал бола бастады. Маппеттердің қатысуымен оншақты фильм, үш сериал жарық көріпті.

1980-жылдардың өкілдері осы бір ұсқынсыздау, бірақ мейірімді қуыршақтарды білетін шығар. Бірқатар американдық сериалдар мен шоулар арқылы танымал болған осы кейіпкерлер кезінде қуыршақтар әлемінде бөлек ұғымға ие болды. Бізді қайдам (КСРО), бірақ АҚШ-тың бірнеше ұрпақ өкілдері осы Маппеттер шоуын көріп өсіпті.

## Фильмдер
* Маппеттер (1979)
* Маппеттердің қарғып шығуы (1981)
* Маппеттер Манхэттенді жаулауда (1984)
* Маппеттердің рождествосы (1992)
* Маппеттердің қазына аралы (1996)
* Ғарыштағы маппет-шоу (1999)
* Маппеттер (2011)
* Маппеттер 2 (2014)


Nijmegen - Muppet v2.jpg
Fozzie Bear puppet.jpg

## Тағы қараңыз
* Қуыршақ театры
Санат:Қуыршақтар
Гаучо

**Гаучо** (исп. gáucho, порт. gaúcho)- Аргентина,Уругвай және Бразилиядағы ковбойларға ұқсас әлеуметтік, сонымен қатар, кейбір жағдайларда субэтникалық топ. Боливияда "гаучо" сөзімен барлық аргентиналықтарды атайды. Бразилияда бұл термин белгілі бір штатта тұратын халықты атау үшін қолданады. 
## Географиялық специфика
Мемлекетке байланысты гаучолардың өзінің мәдени-тілдік және атаулық ерекшеліктері бар:
* Гаучо — (кампос және пампасы — Аргентина, Уругвай, Оңтүстік Бразилия)
* Гуасо — (Чили)
* Сертанежу ( сертон облыстары, Солтүстік-Батыс Бразилия)
* Льянеро (льянос, Венесуэла)
* Вакеро (Мексика, Оңтүстік-Батыс АҚШ)
* Чарро (Мексика)
* Ковбой  АҚШ
## Дереккөздер

http://www.confederaciongaucha.com.ar/
http://www.yalebooks.com/
Мануэль Росас

Хуа́н Мануэ́ль Хосе́ Доми́нго Ортис́ де Ро́сас-и-Ло́пес-де-Осо́рнио (исп. Juan Manuel José Domingo Ortiz de Rosas y López de Osornio)- аргентиналық әскери және саяси қайраткер, 1829 жылдың 8-ші желтоқсанынан 1832 жылдың 17-ші желтоқсанына дейін (бірінші рет), және 1835 жылдың  13-ші сәуірінен 1852 жылдың  3-ші ақпанына дейін Буэнос-Айрестың генерал-капитаны (губернатор) болған. 
## Өмірбаяны
Жастық шағын  гаучолардың(малшылар) арасында өткізген. 
1829- ші жылы Аргетина конфедерациясының басшысы және Буэнос- Айрестың генерал-капитаны(губернатор) аталады.

## Дереккөздер

[Брокгауз және Ефрон энциклопедиялық сөздігі]
Стивен Ён

**Стивен Ён** (ағылш. Steven Yeun, кор. 스티븐 연, 21 желтоқсан 1983, Сеул, Оңтүстік Корея) — шығу-тегі корейлік болып келетін америкалық актёр, «Ходячие мертвецы» телесериалында Гленн рөлімен әйгілі.

### Өмірбаян
Стивен Ён Сеулда дүниеге келіп, Трой қаласы, Мичиган штатында өседі. Жоғарғы білімін Kalamazoo College алады. Оқудан кейін Чикагоға көшіп, театрда актерлік шеберлікті оқиды, сөйтіп Second City мен жұмыс істеуге мүмкіндік алады.  Чикагода өз мақсатына жеткеннен кейін Лос-Анджелеске көшеді. Әлі күнге дейін осы қалада тұрып жатыр.

2010 жылдан бастап «Ходячие мертвецы» телесериалында түсірілді. Өз рөлінің арқасында «Сатурн» премиясына номинадталған.

### Дереккөздер

Википедиядағы мақала
Чендлер Риггз

**Чендлер Риггз** (; туылды: 27 маусым 1999, Атланта, Джорджия, АҚШ) — америкалық актер, «Жүретін өліктер» телесериалында Карл Граймс рөлі арқасында әйгілі.

## Өмірбаяны
Риггз 1999 жылы АҚШ-тың Атланта қаласы, Джорджия штатында, Уильям Риггз бен Джина Энннің отбасында өмірге келді. Оның Грэйсон атты кіші інісі бар. 2010 жылдан 2018 жылға дейін «Жүретін өліктер» телесериалында Карл Граймс рөлін ойнады. Осы рөлі үшін 2012 және 2013 жылдары «Жас Әртіс» марапатына үміткер болып, 2014 жылы ол марапатты иеленді. Сондай-ақ 2014 жылдан 2018 жылға дейін «Сатурн» марапатына бес рет үміткер атанып, үш рет ол марапатты иеленді. 

## Фильмдер тізімі

## Марапаттар мен номинациялар

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
*Чендлер Риггз Facebook-те
*Чендлер Риггз Twitter-де
*Чендлер Риггз Instagram-да

Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Әбу Махмұд әл-Ходжанди

**Әбу Махмұд  Хамид ибн әл-Хизр әл- Ходжанди** (тәж. Абу Махмуд Хамид ибни ал-Хизр ал-Хучанди) — Хожант қаласында туып өскен және Рейде еңбек еткен парсылық математик және астроном.

Оның жақсы танысы Аль-Бирунидің айтуынша, ал-Ходжанди ’’өз кезеңінде астролябтар мен басқа құралдарды құрастырудың өте ерекше көрінісі болды’’. Ол Рей жерінде әлемге танымал ‘’Фахтиев секстантын’’ құрды, бұл Ал-Бируни трактаттарында сипатталған.

Ал-Ходжанди бірқатар астрономия ғылымының еңбектерін жазған: ’’Астролябпен әрекеттер туралы кітап «Заркала»’’, ’’Әмбебап құрал туралы кітап’’, ’’Көкжиектің тимпаны туралы кітап’’, ’’Эклиптиктің көлбеулігін анықтау туралы кітап ’’, ’’Аймақтың көлбеулігі мен  кеңдігін анықтау туралы кітап’’, ’’Құбыла азимуты туралы кітап’’.

‘’Өткен түннің сағаттары туралы кітапта’’ ал- Ходжанди (Абуль-Уафа мен Ибн Иракпен бір кезде) сфералық үшбұрыштың синустар теоремасын дәлелдеп, сфералық астрономия есептерін шығарылуын жеңілдетті, одан бұрын олар толық төртжақ үшін арналған Менелая теоремасы арқылы шығарылды.

Анықталмаған анализде ал-Ходжанди кубтық сандардың сомасы кубтық сан бола алмайтынын дәлелдеуге тырысты – бұл ұлы Ферма теоремасының жеке оқиғасы. Бұл дәлелдеу сақталмаған; ол туралы Ибн ал-Хусайн өз шығармасында айтып кетті.

## Әдебиет
* Абдулла-заде Х. Ф., Негматов Н. Н. Абу Махмуд Худжанди. Душанбе: Дониш, 1986.
* Булгаков П. Г. Ранний трактат Бируни о секстанте Фахри. Историко-астрономические исследования, 11, 1972, с. 211—219.
* Матвиевская Г. П. Учение о числе на средневековом Ближнем и Среднем Востоке. Ташкент: Фан, 1967.
* Матвиевская Г. П. Очерки истории тригонометрии. Ташкент: Фан, 1990.
* Таги-заде А. К., Вахабов С. А.  Астролябии средневекового Востока. Историко-астрономические исследования, 12, 1975, с. 169—225.
* Таги-заде А. К. Квадранты средневекового Востока. Историко-астрономические исследования, 13, 1977, с. 183—200. 

## Сілтемелер
* Джон Дж. О’Коннор и Эдмунд Ф. Робертсон.  Абу Махмуд аль-Ходжанди

Санат:Астрономия
Хоббит: Смаугтың тақыры

**«Хоббит: Смаугтың тақыры»** () — 2013 жылы шыққан режиссер Питер Джексонның эпикалық фэнтези жанрындағы шытырман оқиғалы фильм. «Хоббит: күтпеген саяхат» фильмінің жалғасы.

## Дереккөздер

Санат:2013 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:АҚШ фэнтези фильмдері
Санат:2013 жылғы фэнтези фильмдері
Санат:АҚШ шытырман оқиғалы фильмдері
Санат:Warner Bros. фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Питер Джексон фильмдері
Кассадага (фильм)

**Кассадага** () — 2011 жылы америкалық режиссер Энтони ДиБлази түсірген фильм. Жанры - триллер, қорқынышты фильм. Басты рөлдерде: Келен Коулмэн, Кевин Алехандро, Луиза Флетчер, Рас Блэквелл. 

## Сюжеті
Кассадага — Флоридада орналасқан шағын қалашық. Бұнда паранормал қабілеттерге ие адамдар тұрады. Бұл жерге өлген туыстарымен сөйлеспек болған туристер көп келеді. Бірақ қанша сағынсаң да аруақтарды мазалауға болмайды.

## Дереккөздер

Санат:Энтони ДиБлази фильмдері
Санат:2011 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:2011 жылғы қорқынышты фильмдері
Санат:АҚШ триллер фильмдері
Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Капитан Америка: Қысқы жауынгер

**Капитан Америка: Қысқы жауынгер** () —  Marvel Comics комиксіндегі Капитан Америка атты кейіпкер туралы режиссер ағайынды Руссолардың суперқаһармандар туралы шытырмыан оқиғалы фильмі. Marvel Studios компаниясының өнімі болып табылады. Фильмнің дистрибьюциясымен Walt Disney Studios Motion Pictures айналысты. Басты рөлді,"Капитан Американы" актер Крис Эванс сомдады. Сонымен қатар фильмге  Скарлетт Йоханссон, Сэмюэл Л. Джексон, Роберт Редфорд, Себастиан Стэн, Энтони Маки, Коби Смолдерс, Фрэнк Грилло және Эмили Ванкэмп түсті. Фильмнің АҚШ-дағы тұсаукесері 13 наурыз 2014, ал Қазақстанда — 3 сәуір 2014 өтті.

## Қысқаша суреттеме
Кек алушылар командасының жойқын шайқасынан кейін, Стив Роджерс қазіргі өмірге бейімделуге тырысады. S.H.I.E.L.D. (ҚАЛҚАН) агенттігіндегі әріптесіне көмектеспек болған Капитан Америка жаһандық ауқымдағы апаттың қаупін туғызған оқиғалардың ортасында қалады. Жауға қарсы тұру үшін ол Қара жесірмен және жаңадан пайда болған Қыран есімді қаһарманмен күш біріктіреді. Қысқы жауынгер бұл Стив Роджерстің бала кезіндегі досы. Қысқы жауынгердің ақыл есін бағдарламалап оны Капитан Америкаға қарсы күреске қолданады.

## Дереккөздер

Санат:Marvel кинематографиялық әлемінің фильмдері
Рэйчел Майнер

**Рэйчел Майнер** (; 29 шілде 1980 ж., Нью-Йорк) — америкалық актриса, әлемге сериалдардағы, фильмдердегі ролдермен және Бродвейдағы жұмысымен әйгілі.

## Жеке өмірі
Оның әкесі Питер Майнер режиссер және продюсер болған. Рэйчел - продюсер Уортингт Майнер мен актриса Фрэнсис Фуллердің немересі. Осымен Рэйчел американдық шоу-бизнестің үшінші ұрпақ жалғастырушысы. Рэйчел Макол Калкинмен некеге тұрғанда баспасөзге әйгілі болды. Олардың некесі 2002 жылы бұзылды. Олар екеуі некесін жас кезінде қиған (екеуіне 17 жас болған).

2003 жылы Рэйчел саентологияны (Scientology) белсене қолдана бастады.

## Теледидар
Майнердің теледидардағы жас ролдері: 
# "Shining Time Station: Tis a Gift" (1990)
# "Guiding Light" Мишель Бауэр (1989-1995)
# "Twenty-something Girls vs. Thirty-something Women" (1999) 
# "NY-LON" (2004) Астрид

2007 жылы "Californication" сериалында Dani California ролін ойнайды. Бұл кейіпкердің аты "Red Hot Chili Peppers" тің өлеңдеріндегі кейіпкерге сілтеме.

2008 жылы "Fear Itself" сериалында "The Sacrifice" сериясында көрінеді.

2009 жылы "Supernatural" сериалында Мэг Мастерстін ролін ойнайды.

## Театр
Оның театрдағы жұмыстары: 
# «Naked Faith: The Way at Naked Angels in New York» (1994) Дженнифер 
# Бродвейдағы «The Diary of Anne Frank» (1997) Марго
# Шолом Аш спекталі «God of Vengeance» в театре ACT Сиэтла (2000) Rivkele
# Ребекки Гилман «Blue Surge» в Goodman Theatre в Чикаго (2001) Сенди
# Public Theater в Нью-Йорке (2002)

## Дереккөздер

Санат:1980 жылы туғандар

Санат:АҚШ актрисалары
Светлов Михаил Аркадьевич

**Светлов Михаил Аркадьевич** (17.06.1903, Екатеринослав, қазіргі Днепропетровск, -28.09.1964, Москва)  - орыс совет ақыны. Кедей еврей отбасысында дүниеге келген. 1919 жылы бастауыш училищені бітіріп, комсомол қатарына өтті. Екатиринославтағы 1-ерікті атқыштар полкінде қызмет етті (1930). Москва мемлекеттік университетінде оқыды (1927-1928). Светловтың тұңғыш өлеңі 1917 жылы жарық көрді. Алғашқы өлеңдер жинағы – «Рельстер» 1923 жылы шықты. Содан бергі жылдар ішінде Светловтың ондаған өлең кітаптары басылды. «Гренадасы» (1926), «Каховка туралы жыры» (1935), «Жиырма сегіз» поэмасы (1942),Лиза Чайкина туралы өлеңдер циклі (1942), «Итальяндық азамат» (1943) т.б. поэзиялық туындылары Светловтың есімін кеңінен мәшһүр етті. «Бранденбург қақпасы» пьесасын жазды (1946), «Көкжиек» (1959), «Аңшының үйі» (1964) т.б. өлеңдер жинақтарын шығарды. Светловқа «Соңғы жырлар» жинағы үшін Лениндік сыйлық берілді (1967). Бұл кітап 1969 жылы қазақ тілінде аударылып басылды.
Чиатура марганец кені

**Чиатура марганец кені** - Грузияның Чиатура қаласы маңындағы марганецтің шөгінді кені. 

Төменнен жоғары қарай кеннің геологиялық қимасын юралық тау жыныстары, жоғарыда бордың әктастары, олигоценнің спонголитті, құмды, құмды-сазды шөгінділері, миоцен трансгрессиясының тау жыныстары құрайды. Марганецті горизонт олигоценнің құмды, құмды-сазды шөгінділерінің табанында орналасқан. Кентасты қабаттың қалындығы 2-5 м. Мұнда қалындығы 10-80 см келген сеппелі, олиттік кентастардың 3-15 қабатшасы бар. Солтүстік-шығыс, шығыс бағыттарда кентасты горизонттардағы марганец мөлшері азаяды, біртіндеп карбонатты кентастарға ауысады. Кентас құрамы кеннің оңтүстік-батысында циролюзит-псиломеланды, орталығында магнитті. Оолиттік кентастарда 10-35% Mn, 1-1.5% Fe бар. Жуу, тұндыру арқылы байытылған концентратта 45-50% Mn, 0,15% Р болады. Родонит, манганокальцит құрамды кентастардағы Mn өлшемі10-22%. Магнитті, карбонатты кентастар есесінен тотыққан кендер түзіледі. 

Чиатура марганец кенінің кентастары Дзируль гранит интрузиясы мен мезозойдың жанартаутекті тау жыныстарының үгілу қыртысынан әкелінген марганец қосылыстарының теңіз түбінде тұнып ұюынан, кейін диагенез процесіне шалынуынан қалыптасқан.

## Дереккөздер

Санат:Грузия кен орындары
Санат:Кен орындар
Мунк Анджей

**Мунк** (Munk) Анджей (16. 10. 1921, Краков, - 20. 9. 1961, Освенцим маңы) – поляк кинорежиссеры. 1951 жылы Лодзьдын Мемлекеттік жоғары кинематография және театр өнері мектебін бітірді. 1949 жылдан кинохроника саласы бойынша оператор  әрі режиссер болды. 1955 ж. көркем фильмдер қоюға көшті. «Рельс үстіндегі адам» (1957) мен «Каһармандық» (1958) фтльмі режиссердің есімін копшілікке кеңінен танытты. З. Посмыштың повесі бойынша қойған «Пассажир әйел» фильмі. (1963 ж. реж. В. Лесевич аяқтады) оның соңғы еңбегі болды. Осы фильмді қою кезінде автомобиль апатынан қаза тапты.
Муравьев Михаил Никитич

**Муравьев Михаил Никитич** (5. 11. 1757, Смоленск, - 10. 8. 1807, Петербург) – орыс жазушысы, қоғам қайраткері. 1768 – 1770 ж. Москва университеті жанындағы гимназияда, кейіннен университетінде оқыды. 1803 жылдан бастап халық ағарту министірлігінде, Москва университетінде қызмет істеді. Ағарту саласындағы реформаларға, ғылыми, әдеби қоғамдарға  қарауға, газет, журналдар уйымдастыруға белсене қатысты. Оның 1773 ж. «Мысал өлеңдер», «Аударма өлеңдер» 1774 ж. «Әскери әндер», «М. В. Ломоносов туралы сөз», 1775 ж. «Ода» т.б. шығармалары жарияланды. М. өз творчествосында табиғатты суреттеуге баса назар аударды, жаңа өлшем, образ жүйесін табуға тырысты, итальян және грек поэзиясын зор ыждағаттықпен зарттеп үйренді. М. – орыс сентиментализмнің негізін салушылардың бірі. Ол – «Оскольд» повесі және көптеген балладалық шығармалардың авторы.
Эдрианн Палики

Эдрианн Палики (ағыл. Adrianne Palicki; туған. 6 мамыр 1983, Толидо, Огайо, АҚШ) — американдық актриса, әлемге көбінесе «Легион», «Неуловимые», «G.I. Joe: Бросок кобры 2» фильмедрінде және «Огни ночной пятницы», «Сверхъестественное» сериалындағы ролдермен әйгілі

## Өмірбаяны
Эдрианн Палики 6 мамыр 1983 жылы Огайо штатында Толидо қаласында өмірге келген. 2001 жылы Толидода "Уитмер орта мектебін" бітірді. Кейін бірақ уақыт сэндвич істеуші болып жұмыс істеген. 2003 жылдан бастап киноға түсе бастады. 

## Сыйлықтары
2013 жылы "G.I. Joe: Бросок кобры 2" фильмінде «Choice Movie: Экшн актрисасы» категориясында "Teen Choice Awards" премиясына номинацияланған.

## Қызықты фактілер
Қолында өз ата-анасының есімімен татуировка бар.
Білезігінде қанат түрінде татуировка бар.

## Дереккөздер
# Эдрианн Палики
# Эдрианн Палики Internet Movie Database сайтында
# Эдрианн Палики твиттерде
Вано Ильич Мурадели

**Мурадели Вано Ильич**  (, ; 6 сәуір 1908 ж., Гори — 14 тамыз 1970 ж., Томск, Москвада жерленді) – Кеңес одағының композиторы, КСРО халық артисі (1968). 1942 жылдан КОКП мүшесі.

1931 ж. Тбилиси консерваториясының (композиция дирижер класы бойынша) бітірді. Москва консерваториясында білімін жетілдірді (Б.С. Шахтер мен Н. Я. Мясковскийден). 1939 – 48 ж. КСРО Муз. қорының оқытушысы, 1959 – 70 ж. РКФСР Композиторлар одағы  Москва бөлімшесі басқармасының бастығы болды. Мурадели – совет музыкалық мәдениетінің көрнекті өкілдерінің бірі. Оның шығармалары азаматтық пафосқа және қазіргі заманның  көкейтесі мәселелеріне құрылды. «Ұлы достық» (1947, 1960), «Октябрь» (1962) операларының, оперетталар мен симфрниялардың, көптеген әндердің авторы.КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1946, 1951) Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1908 жылы туғандар
Санат:1970 жылы қайтыс болғандар
Севан (көл)

**Севан**, Гокча – Армениядағы биік таулық көл; теңіз деңгейінен 1900 метр биіктікте орналасқан. Ауданы 1360 км квадрат. Солтүстігінен Памбак және Арегуни, солтүстік-шығыстан Шахдаг (Севан), батысынан және оңтүстігінен Гегам, Варденис (соңғылары вулкандық жоталар) тау жоталарымен қоршалған. Севан тау аралық тектоникалық ойыста жатыр. ЕКі мүйісі арқылы кішірек солтүстік-батыс (Кіші Севан) және оңтүстік-шығыста (Үлкен Севан) бөліктеріне бөлінеді. Кіші Севан тереңірек (86 метрге жуық) және жағалауы күшті тілімденген. Үлкен Севан түбі тегіс, жағалауы аз тілімденген. Үлкен Севан түбі тегіс, жағалауы аз тілімденген, тереңдігі 35 метрдей. Көлге ірілі-ұсақ 28 өзен құяды, Раздан (Занга) өзені (бойында 6 СЭС салынған) ағып шығады. Көлде севан форелі өсіріледі. Арпа өзенінің суын көлге бұру мақсатында ұзындығы 48,6 км-лік туннель салынуда (1975). Жағасында Севан қаласы орналасқан. 

Санат:Азия көлдері
Севастополь көтерілісі

**Севастополь көтерілісі** (1905) – 1905-1907 жылдары революция кезеңінде Севастопольдағы армия мен флотта болған ірі қаулы көтерілістердің бірі. 1905 жылы июньде Потемкин броненосеці кемесіндегі көтерілістен және Октябрь жаппай саяси ереуілінен кейін Севастополь матростары мен солдаттарының революциялық қозғалысты күшейе түсті. 18 қазанда Севастополь қорғанысындағы митингіде 253- миноносецтің командирі лейтенант П. П. Шмидт сөз сөйледі. Демонстрацияшыларға полиция оқ атты. 20 қазанда құран болғандарды жерлеуге 40 мың адам қатысты. Қалың бұқараның талап етуімен лейтенант Шмидт тұтқыннан босатылды. 11 қарашада Брест полкі мен флот дивизиясының стихиялық көтерілісі бұрқ ете түсті. Бұған «Очаков» крейсерінің матростары қосылды. Көтеріліс қатал басып-жаншылды. 1905-1907 жылға революцияның барысында Севостопль көтерілісінің тарихи зор маңызы болды.
Мурадова Сона

**Мурадова Сона** (31. 12. 1914 ж. т., қазіргі Геок-Тепе ауд.) – түркімен совет актрисасы, КСРО халық артисі (1955). 1940 жылдан КОКП мүшесі. 1931 Ашхабадтың пед. техникумын бітіргіннен кейін оқытушылық қызметпен шұғылданды. 1934 ж. Түркімен драма театрының құрамына қабылданды. 1955 – 60 ж. осы театрдың директоры болды. Рольдері: Акнабат (Кербабаевтың «Шешуші қадамында» Бике (Мухтаровтың «Аллан семьясында»), Пошлепкина (Гогольдің «Ревизорында»), Жамал (Бурунов пен Амановтың «Кеймир-Көрінде»), Эмилия (Шекспирдің «Отеллосында»). КСРО Мемлекеттік сыйлығы (1951) мен Түркім. КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1968). Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.
Бағрам Мұсаұлы Мусин

**Бағрам Мұсаұлы Мусин** (1. 10. 1906 ж. т., Солтүстік Қазақстан облысы, Октябрь ауданы (қазіргі Шал ақын ауданы), 3-ауыл - 1978 жыл) – ғалым-зоотехник. Ғылым кандидаты (1936), Қаз КСР-інің еңбек сіңірген зоотехнигі. 1

Алматы зоотехникалық-малдәрігерлік институын бітірген (1932). 1936 жылдан Қазақтың мал өсіру ғылыми-зерттеу институтында ғылыми қызметкер. Малдың жаңа тұқымы – қазақтың ақбас сиырын шығаруға  қатысқаны үшін Сталиндік сыйлықтың лауреаты (1951) атағы берілген. Мусин Қызыл Жұлдыз, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* ГОЛОСОВАНИЕ ЗА ЛУЧШИЙ ОТВЕТ
* Реферат по биологии 6 класс баграм мусаулы мусин 

Санат:1 қазанда туғандар
Санат:1906 жылы туғандар
Санат:Шал ақын ауданында туғандар
Санат:1978 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан зоологтары
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген зоотехниктері
Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері
Синди Сэмпсон

Синди Сэмпсон (ағыл. Cindy Sampson; туған. 27 мамыр 1978, Галифакс) — канадалық актриса.

## Өмірбаян
Синди Мэри Сэмпсон Канаданың Галифакс қаласында 1978 жылы 27 мамыр күні өмірге келген. "Рэндольфтің Атқару Өнер академиясын" бітірді.

Синдидің дебюты 1999 жылы "Лексс" сериалында болды. Әлемге көбінесе "Сверхъестественное" сериалындағы Лиза Брэйдан ролімен әйгілі.

## Қызықты фактілер
"Сверхъестественное" сериалында Синди Сэмпсон басында Бэлла Тэлбот роліне сыналып көрседе, Лиза Брэйданның ролін ойнаған.

## Дереккөздер
Синди Сэмпсон Internet Movie Database сайтында
Синди Сэмпсон
Аштық ойындары (фильм)

**Аштық ойындары** (ағыл.  *The Hunger Games* ) —  режиссёр Гэри Росстың Сьюзен Коллинзтың романдары бойынша түсірілген фильмдер жинағы. Әлемдік көрсетілімі 2012 жылы 12 наурызда шықты. Фильмнің слоганы: *«Сәттілік сендермен бірге болсын!»*
## Сюжет
нобай|солға|Логотипі
Болашақ. Мемлекет жыл сайын өлімге бәс тіккендердің арасында ойын өткізеді, бұны бүкіл әлем тікелей эфирден тамашалайды. Жеребе тартылып, Ойындарға қатысу бұйрығы жас Китнисс пен оған сырттай ғашық Питке беріледі. Олар бала кезден бері дос, бірақ енді бір-біріне жау болады. Аштық ойындарының заңына сәйкес 24 қатысушының ішінде біреуі ғана жеңіске жете алады. 
## Рөлдерде
* Дженнифер Лоуренс , 
* Элизабет Бэнкс , 
* Стэнли Туччи , 
* Джош Хатчерсон , 
* Вуди Харрельсон , 
* Лиам Хемсворт , 
* Дональд Сазерленд , 
* Уэс Бентли , 
* Тоби Джонс , 
* Уиллоу Шилдс , 
* Александр Людвиг , 
* Ленни Кравиц , 
* Сандра Эллис Лэфферти , 
* Паула Малкомсон , 
* Дайо Окенайи , 
* Амандла Стенберг

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты
* Киностан сайтныда рейтингі 
* http://www.imdb.com/title/tt1392170/
* Internet Movie Database сайтында

Санат:АҚШ фильмдері
Саманта Феррис

**Саманта Феррис** (; 2 қараша 1968 ж., Норт-Ванкувер, Британ Колумбиясы, Канада) — канадалық актриса, әлемге "Supernatural" сериалында Эллен Харвелл және «The 4400» сериалында Нина Джервис ролімен әйгілі. 

## Мансап
Феррис мансабын 1996 жылы "Saber Marionette J" япондық мультсериалын ағылшын тілінде дауыстағанда бастады. 1996 жылы "Вайпер" сериалында кіші ролді, 1999 жылы "Stargate SG-1" сериалында ойнады. 2001 жылы "Along Came a Spider" сериалында тұңғыш басты ролге ие болды. Сол жылы "Blackwoods" сериалында көрінді.

2005 - 2006 жылдар аралығында Феррис "The 4400" сериалының 23 эпизодында түсті. 

2006 жылы "The Evidence" сериалында және "Gray Matters" фильмінде түсті. Сол жылы "Supernatural" сериалында Эллен Харвелл ролін ойнады. Саманта Феррис келесі сериалдарда эпизодтық ролдерге ие болды: "Glory Days", "Smallville", "The Collector".

2007 жылы Феррис "Butterfly on a Wheel", ал 2010 жылы "V" мен "Icarus" фильмінде ойнаған. 2012 жылы "The Tall Man" қорқынышты фильмінде Джессика Бил мен бірге басты ролде ойнаған . 

## Дереккөздер

Санат:1968 жылы туғандар

Санат:Канада актрисалары
Санат:АҚШ актрисалары
6 қаһарман

**6 қаһарман** немесе **Қайтпас қайсар** () — 2014 жылы жарық көрген режиссер Дон Холл мен Крис Уильямстың анимациалық 2D және 3D-да шыққан мультфильмі. «Walt Disney Animation Studios» студиясымен жасалып, «Walt Disney Pictures» кинокомпаниясымен шықты. Әлемдік премьерасы 2014 жылы 23 қазанда, ал Қазақстанда 25 қазанда шығып, 〒230 302 081 табыс тапты.
 
## Сюжет
Хиро Хамада есімді жасөспірім роботтар құрастырудың шебері. Ағасы Тадашимен бірігіп, Сан-Францисконың техникалық университетінде ең озық идеяларды іске асырады. Бірқатар құпияға толы оқиғалардан кейін олар әлдемкімдердің қастандығына тап болады. Сол кезде Хиро Бэймакс деген көңілді әрі мейірімді роботты соғысатын етіп қайта бағдарламайды.

## Басты рөлдерді дыбыстаған
* Алан Тьюдик 
* Дженезис Родригез  
* Джеймс Кромуэлл 
* Джейми Чунг 
* Майя Рудольф 
* Дэниэл Хенни 
* ТиДжей Миллер 
* Чарльз Адлер 
* Кіші Дэймон Уайанс 
* Кэти Лоус 
* Райан Поттер

## Манга
2014 жылдың 20 тамызынан бастап Харуки Уэноның иллюстрациялары  «Баймакс» аталып, Kodansha’s Magazine Special-да шығарылып жатыр.

## Саундтрек
«Immortals»-тан басқа өлендердің барлығы Генри Джекманның туындылары.
# «Immortals» — Fall Out Boy	 
# «Hiro Hamada»	 	 
# «Nerd School»	 	 
# «Microbots»	 	 
# «Tadashi»	 	 
# «Inflatable friend»	 	 
# «Huggable Detective»	 	
# «The Masked Man»	 	 
# «One of the Family»	 	
# «Upgrades»	 	 
# «The Streets of San Fransokyo»	 
# «To the Manor Born»	 	 
# «So Much More»	 	 
# «First Flight»	 	 
# «Silent Sparrow»	 	 
# «Family Reunion»	 	 
# «Big Hero 6»	 	 
# «I Am Satisfied With My Care»	 
# «Signs of Life»

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Internet Movie Database сайтында
* Киностан сайтында 

Санат:2014 жылғы мультфильмдер
Санат:АҚШ мультфильмдері
Санат:Walt Disney студиясының мультфильмдері
Санат:Үздік анимациялық фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Люси (фильм, 2014)

**Люси** () — 2014 жылы француз режиссері Люк Бессон түсірген фильм. Басты рөлдерде: Скарлетт Йоханссон , Морган Фриман , Чхве Мин Сик , Амр Вакед , Джулиан Райнд-Татт , Йохан Филип Асбек , Анали Типтон , Ян Оливер Шрёдер , Лука Анджелетти. Сценарийді жазған: Люк Бессон, продюсеры: Виржини Силла, Марк Шмугер. 

## Қысқаша сюжеті
Фильмде заңмен тыйым салынған есірткі затын тасымалдаумен айналысуға мәжбүр болған қыз туралы баяндалады. Бірде осы препарат Люсидің қанына түсіп, осының арқасында ол ерекше қабілеттерге ие болады: ол заттарды ойдың күшімен орнынан жылжыта алады және ауруға шыдамды болып шығады. Енді ол құрбандықтан қауіпті жауға айналып шыға келед.

## Дереккөздер

Санат:Люк Бессон фильмдері
Санат:2014 жылғы Франция фильмдері
Санат:Франция ғылыми фантастикалық фильмдері
Санат:Франция атыс-шабыс фильмдері
Санат:2014 жылғы атыс-шабыс фильмдері
Санат:EuropaCorp фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Лабиринтте жүгіруші

**«Лабиринтте жүгіруші»** () — 2014 жылғы американдық дистопиялық ғылыми фантастикалық фильм.

## Сюжеті
Томас есімді жасөспірім лифтте есін жияды. Ол өз атынан басқа ештеңені білмейтінін түсінеді. Оны қамауда отырған 60 жасөспірімнің арасына қосады. Әр 30 күн сайын жаңа бала қосылады. Бұндағы адамдар екі жылдан бері осы жерде тұрады. Олар күнде лабиринттен шығаратын жолды іздейді.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 

Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:АҚШ шытырман оқиғалы фильмдері
Санат:20th Century Fox фильмдері
Дер кезінде (фильм, 2013)

**Дер кезінде** () — 2013 жылы британдық режиссер Ричард Кёртис түсірген фильм. Басты рөлдерде: Донал Глисон, Рэйчел МакАдамс, Билл Найи, Том Холландер, Марго Робби, Лидия Уилсон, Линдсэй Дункан, Уилл Меррик. Сценарийді жазған: Ричард Кёртис, продюсеры Тим Беван, Эрик Феллнер. Фильмнің жанры комедия, драма, фантастика. Фильм слоганы:"A new funny film about love. With a bit of time travel."

Фильмнің бюджет:$9 500 000, әлемдік табысы: $82 922 921

## Қысқаша сюжеті
Тимнің өмірде жолы болды, ол жас, көркем, болашағынан үміт күттіретін адвокат, сондай-ақ уақытқа сапар шеге алады. Арманындағы қызды сүйсіндіру үшін, ол алғашқы кездесу күнін қайталап бастан өткізуге бар. Негізінде бір көргеннен ғашық болу әрдайым бірінші әрекеттен-ақ сәтті бола бермейді.

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания кинокомедиялары
Санат:Ұлыбритания драма-фильмдері
Санат:Ұлыбритания фантастикалық фильмдері
Санат:Universal Pictures фильмдері
Медальон (фильм, 2012)

**Медальон** ( — «ұрланған» деген мағынаны білдіреді) — 2012 жылы америкалық  режиссері Саймон Уэст түсірген фильм. 

Басты рөлдерде: Дэнни Хьюстон, Николас Кейдж, Малин Акерман, Сами Гэйл, Джош Лукас, М. К. Гейни, Марк Вэлли, Бэрри Шебака Хенли, Дж.Д. Эвермор. 

## Сюжеті
Бұрын қылмыскер болған еркектің қызын белгісіз біреулер ұрлап кетеді. Әкесіне қызы таксилердің бірінде жүк салғышта жасырылғанын хабарлайды. Ол енді бірнеше сағат ішінде қызын құтқарып үлгеруі тиіс

## Рөлдерде
* Николас Кейдж — *Уилл Монтгомери*
* Малин Акерман — *Райли Симмс*
* Марк Вэлли — *Флетчер*
* Сэми Гейл — *Элисон*
* Танк Сейд — *Пит*
* Джош Лукас — *Винсент Кинси / Джимми Морган*
* Дэнни Хьюстон — *Харланд*
* Майк Коннор Гейни — *Дональд Хойт*
* Барри Шабака Хенли — ''Реджинальд	

 
## Дереккөздер

Санат:2012 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:АҚШ атыс-шабыс фильмдері
Санат:2012 жылғы атыс-шабыс фильмдері
Санат:Millennium Media фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Саймон Уэст фильмдері
Галитоз

**Галитоз** (*halitosis*;  &nbsp;— дем алу грек. *-osis*)&nbsp;—  ауыз қуысынан шығатын жағымсыз иіс. Галитоз көбіне ауыздың шырышты қабығының, қызыл иек пен тісттің қабынуының симптомы болады. Сондай-ақ Галитозға ішкі ағзалардың ауруға шалдығуы себеп болады. Мұндай жағдайда ауыздағы иіс оның ішіндегі әйтпесе ішкі ағзалардағы осыған себеп болып тұрған негізгі кеселді емдеп, жазғаннан кейін ғана кетеді.

## Этиологиясы
Әлгінде айтқанымыздай, бұл кесел көбіне ауыздың гигиеналық жағдайынан туындайды. Яғни, ол ауыздағы бактериялар тіршілігі салдарынан пайда болады. Ал олар ауыздың шырышты қабығын, қызыл иек пен тіс қабын мекендейді. Ауыздағы бактериялардың өсіп-өнуіне шырышты қабықтың және тістің жегі (кариес), пародонтит, пародонтоз, гингивит, стоматит, оның ішінде герпестік стоматит секілді сырқаттары себеп болады. Сондай-ақ, галитоз ауыздың шырышты қабығының құрғауы салдарынан туындауы да мүмкін. Оған сілекейдің бөлінуінің азаюы, ауызды ашып ұйықтау, ауыз арқылы тыныстау, темекі тартып, арақ ішудің септесетін кезі аз емес. Кейде сарымсақ, жуа жеп, кофе ішкеннен кейін де ауыздың иістенуі ықтимал.

Галитоздың ішкі ағзадағы сырқаттардың салдарынан пайда болуы мүмкін екенін жоғарыда айттық.

Ондай кеселдердің қатарына мыналар жатады:
*Тыныс жолының бронхоэктаз сияқты аурулары мен өкпенің абсцесі;
*Асқазан - ішек жолының сырқаттары, оларға гастрит, гастродуоденит, асқазан жарасы және басқа да науқас түрлері жатады;
*Мұрын ішінің тонзиллит, ринит сияқты созылмалы қабыну кеселдері;
*Бүйрек жұмысының жетімсіздігі, азотемия. Ондайда ауыздан аммиактың, несептің исі шығады.
*Диабеттік кетоацидоз, мұндайда ауыздан жеміс дәміндей тәтті иіс шығады.

## Емдеу жолдары
Егер галитоздың себебі ауызға дұрыс күтім жасалмауы, гигиеналық талаптардың сақталмауы болса, онда дұрыс тіс қылсабын сатып алып, ауызды жүйелі түрде мұқият тазалауды әдетке айналдыру керек. Ал ауыздан шығатын иіс ауыздағы әйтпесе ішкі ағзалардағы ауруға байланысты болған жағдайда стоматолог - дәрігерге әйтпесе басқа да салалық дәрігер-мамандарға көріну керек. Себебі, галитоз, түптеп келгенде, ауыз іші мен ішкі ағзаларда пайда болған сырқаттың салдары, соның хабаршысы ғана. 

Сағыз шайнап, хош иісті заттар пайдаланғанмен, олар ауыздағы иістің түпкі себебін жоя алмайды. Біраз уақыт басылғанмен, ауыздың иістенуі, ауыздан иіс шығуы одан әрі жалғаса береді. Галитоздың алдын алудың да, одан біржола құтылудың да, негізгі шаралары ауызды мұқият тазалап тұру мен оның ішіндегі кеселдерді және ішкі ағзалардағы ауруды анықтап, емдеп - жазу болып табылады

## Дереккөздер

Санат:Медицина
Санат:Симптоматика
Санат:Ішек-асқазан аурулары
Санат:Стоматология
Галактоземия

**Галактоземия** - тұқым қуалайтын ауру.
### Қысқаша ақпарат
Галактозаның глюкозаға айналу кезеңіндегі зат алмасулардың бұзылыстары жатады. Тамақпен бірге түсетін сүт қанты, лактозаның, құрамындағы галактозаның глюкозаға айналу реакциясы, негізгі ферменттің тұқым қуалайтын деффектінің әсерінен, аяқталмайды. Галактоза және оның өнімдері қан мен тіндердерде жиналып, орталық жүйке жүйесін, бауырға және көзбұршаққа (хрусталикке) улы әсерін тигізеді. Аурудың көріністері осыған байланысты болады. Дерт, туғаннан кейінгі алғашқы күндерінде және апталарында, айқын сарғаюмен, бауырдың үлкеюімен, неврологиялық көріністермен (сіресу, бұлшық еттердің гипотониясымен, нистагммен), құсумен көрініс береді. Кейін физикалық және жүйке-психикалық дамудағы артта қалып қою, катаракта байқалады. Дерттің ауырлығы әртүрлі. Кейде галактоземия бір-ақ көрінісімен - катарактамен немесе сүттің қорытылмауымен байқалады. Лабораториялық зерттеу кезінде қанда, сол секілді, зәрде галактоза анықталады. Сарғаю байқалғанда тура және тура емес, билирубиндердің мөлшері жоғарлайды. Ағзаның инфекцияларға қарсыласу әрекеті төмендейді. Өмірдің алғашқы күндерінде зәрде галактозаның анықталуы және оның қандағы деңгейінің 0,2 г/л-ден жоғары болуы нәрестені галактоземияға тексерілуін  қажет етеді. Галактозаға айналатын ферменттердің белсенділігін анықтайтын арнайы лабораториялық әдістер бар. Аурудың ауыр түрлері өмірдің ілкі кезеңдеріндегі өліммен аяқталады. Басқа жағдайларда созылмалы бауыр жеткіліксіздігі немесе орталық жүйке жүйесінің зақымдануы бірінші орынға шығады.

## Емі
Диагноз дәлелденген жағдайда, баланы емшекпен емізуге болмайды. Бұл дертке шалдыққан сәбилерге арнайы тағамдар қарастырылған. Қан құю, плазма құю көрсетілген. Дәрілік препараттардан калий оротат, АТФ, кокарбоксилаза, дәрумендер комплексі тағайындалады. Жоғары қаупі бар отбасыларындағы жүкті әйелдерді ерте анықтап, жатырішілік профилактиканы жүргізудің әсері жоғары. Жатырішілік алдын алуға жүкті әйелдің ас мәзірінен сүтті алып тастауы жатады. Қауіп бар отбасыларды есепке қою - нәрестені арнайы зерттеуден өткізіп, сол сияқты, диагноз қойылған жағдайда, оны лактозасыз емізуге ауыстыруға мүмкіндік береді.

## Дереккөздер
Жұқпалы моллюск

**Жұқпалы моллюск** — вирусты жұқпалы ауру.

## Аурудың пайда болуы
Орамал, төсек-орын мен іш киім арқылы және науқаспен тығыз қатынас кезінде жұғады. Жасырын кезеңі бірнеше аптадан, бірнеше айға дейін созылады. Теріде ортасы ойыс, қызғылт-перломутр түсті көптеген ұсақ түйіндер пайда болады. Бірақ кейде бірнеше түйіндер бірігіп, бір үлкен түйінді құрайды. Түйіндерді тырнақпен немесе пинцетпен басқанда, ортасындағы ойысынан ақ тұйіршікті зат шығады. Контагиозды маллюскінің негізгі орналасатын жері: мойын, кеуде, іш, алақан аймақтарында орын алады. 

## Алдын алу және емделу жолдары
Түйіндерді емдемеген жағдайда, олар 2-3 айдан кейін ғана жойылады. Жұқпалы моллюскінің элементтерін механикалық жолмен (сығу арқылы) кейін йод тұнбасымен сүртіп, емдейді. Бірақ, кейде фитотерапияға жүгінуге тура келеді. Жұқпалы моллюскіні емдеудің халықтық медициналық тәсілі. Календула гүлдері, ақ қайың бүршіктері, қарағай бүршіктері, мыңжапырақ шөбі, арша дәні, эвкалипт жапырақтары. Барлығынан да 15 г алып, араластырып, ұсақтау. Қоспаның 1 ас қасығына 1 стақан қайнап тұрған суды қосып, 1 сағат тұндырып, сүзгіден өткізу керек. Күніне 2 рет жарты стақаннан 10 күн бойы ішу. Осы сұйықтықпен сүртініп, компресс жасауға да болады .

## Дереккөздер

Санат:Жұқпалы аурулар
Санат:Тері аурулары
Жүйкелік анорексия

**Жүйкелік анорексия** (неврогенді анорексия) — қалыптан тыс ас қабылдау тәртібімен сипатталатын жағдай.

## Себептері
Сыртқы әлпетті жақсарту талпынысының әсерінен пайда болып, эндокринді жүйе мен ішкі ағзалардың бұзылуына әкеледі. Бұл дерт көбінесе, жасөспірім қыздар мен бойжеткендер арасында көптеп кездеседі. Пайда болу себептері мен даму механизмі әлі толық зерттеліп болмаған құбылыс. Жыныстық жетілу кезінде эндокриндік жүйе жағынан реттеудің бұзылуы, адамның психикалық ерекшелігінің (өзіне өте жоғары талап қою), отбасы ішіндегі қарым-қатынастар ерекшеліктерінің (ананың баланы тым өбектеуі) маңызды ролі байқалады. Арықтауға әкелетін ашығу - ми қызметіне әсер ететін нейроэндокрин-дік және зат алмасу өзгерістеріне әкеліп, адам психикасындағы өзгерістерді шақырады. Арықтауға патологиялық талпыныс негізінде - дене пішініне риза болмаушылық, оны жақсарту мақсаты жатыр. Бұл ретте науқас, ең алдымен, кез-келген каллориясы жоғары тағамнан толық бас тартып, кейін бірте-бірте күндізгі ас мәзірінің көлемін шектей бастайды. Бойжеткендер, сонымен бірге дене жаттығуларымен айналысып, ішті жүргізетін және зәр айдайтын дәрілерді пайдаланып, жиі клизма жасайды. Дене салмағын жоғалтқан кезде (25-50 % дейін) ішкі ағзалардың жұмысы бұзылып, эндокриндік жүйеде өзгерістер дамиды.

## Ауру кезеңдері
Бірінші кезекте аменорея (етеккірдің болмауы), гипотония (қан қысымының төмендеуі), брадикардия (жүрек соғысының сиреуі) дамиды. Дене қимылының көп болғанына қарамастан, тоңғақтық, дене қызуының жоғарылауы, терінің құрғауы, іш қатуы байқалады. Науқастардың жартысына жуығы ұзақ ашығуға төзе алмай, тамақ ішкеннен кейін өздері құсуды шақырады. Кейде оларда булемия (тамақты шектен тыс, көп ішу) дамып, құсу соған да байланысты болып тұрады. Құсу кезіндегі жағымсыз сезімдер тез арада жойылып, керісінше, ағзаның "тазаруы" сияқты жағымды сезім пайда болады. Дене салмағының бастапқыдан 50 % дан көп жоғалуы кафексияның (тым арықтық) дамуына әкеледі. Сырқаттар өзінің жағдайын дұрыс бағалай алмайды, тері асты май қабаты ондай адамдарда мүлде болмайды, гипертрихоз (терінің түктенуі), терінің құрғауы, ісінуі, қан құрамының айқын бұзылыстары байқалады. Емделмеген жағдайда осындай қалып, өлімге әкеледі. Жүйкелік анорексияның 20 %-ы өліммен аяқталады. Диагностикасы Жүйкелік анорексияға ерте кезеңде диагноз қою өте қиын. Науқастар өздерінің арықтау себебін жасырып, ұзақ уақыт бойы әртүрлі маман дәрігерлерден тексерілуден өтіп, емделеді. Дене салмағының жоғалуы күшейген кезде, әсіресе, бойжеткендер мен жас әйелдерде, басқа зерттеу әдістерінің сыртында, олардың тамақтану тәртібін бақылау қажет. Көбінесе, диагноз дене салмағы өмірге қауіпті дәрежеде болғанда, аурудың кеш кезеңінде диагноз қойылады.

## Емі
Анорексиямен ауырған науқасты, оның дұрыс тамақтануын қадағалау үшін, міндетті түрде стационарға жатқызу қажет. Стационардан шыққан кезде науқастар ұзақ уақыт бойы психотерапев-ттің бақылауында болуы керек. Бойжеткендердің 1/3 бөлінде дене салмағы қалыптасқаннан кейін де етеккірі келмейді. Сондықтан, оларға гинеколог - эндокринологтың емі қажет болады.

## Дереккөздер

Санат:Психикалық аурулар
Санат:Аурулар
Хуан Маринельо

**Хуан Маринельо-и-Видауррета** (; 2 қараша 1898 ж. — 27 наурыз 1977 ж.) —  Куба саяси қоғамдық қайраткері,  публицист, әдебиет зерттеушісі. 1921-32 ж. профессор, 1938 жылдан партиялық басшы қызметте істеді. 

1965 жылдан *[[Куба коммунистік партиясы]]* ОК-нің мүшесі. 1940 ж. Құрылтай жиналысының, 1942-44 э. конгрестің депутаты. 1944-46 ж. сенатор, 1946-48 ж. Сенаттың вице преседатлі. "КСРО мен халықтық демократиялық елдерге саяхат"  деген сапарнама жазды; 1963 жылдан ЮНЕСКО-дағы Куба өкілі. Бүкіл дүние жүзілік Бейбітшілік Советінің, 1966 жылдан оның Президиумының мүшесі. 1973 ж. қазан Революциясы ореднімен марапатталды.

## Дереккөздер

Санат:1898 жылы туғандар

Санат:1977 жылы қайтыс болғандар
Санат:Куба саясаткерлері
Қарда жүргіш

thumb|right|200px|
thumb|right|200px|Жылытылатын кабинасы бар ресейлік снегоход
**Қарда жүргіш** — қыс мезгілінде қарда сырғанауға арналған механикалық шана.

## Шығу тарихы
Әлемдегі ең бірінші қарда жүргішті ойлап тапқан Жозеф-Арман Бомбардье Канада-ның Валькур  қыстағында 1907 жылы дүниеге келген. Ол бала күнінен қолымен бір нәрсе жасауды, құрастыруды жақсы көрген. Жақындары оның бойынан ерекше инженер-лік қабілетін байқаған. Жозеф-Арман Бомбардье 13 жасында өзінің ең алғашқы механикалық ойыншығы – паровозды құрастырды және оның қозғалтқышы ретінде үстел сағатының механизмін пайдаланды.Жасөспірім кезіңде, оған қалың қарда жүретін машина құрастыру туралы ой келді. Канадада қар көп жауады және қыста жолдар қар астында қалады.15 жасында ол өзінің ең алғашқы «механикалық шанасын» – қарда жүргішті құрастырды. Бір-бірінің артына бекітілген шаналарда ескі «Форд» көлігінің қозғалтқышы орнатылды, ал оған ұшақтың үлкен пропеллері (әуе винті) бекітілді. Сосын, көп жылдар бойы Жозеф жылдам әрі жеңіл машинаны жасап шығаруға тырысты. Ол қарда жүргіштің өнеркәсіптік түрлерін және қазір қысқы демалысты жақсы көретіндер отыратын бір орынды түрінде ойлап тапты.

## Дереккөздер

Санат:Көліктер
Гай Марий

**Гай Марий** (;  б.з.б. 157 ж.ш., Арпино&nbsp;— б.з.б. 86 ж., Рим)&nbsp;— Рим қолбасшысы және саяси қайраткері. 

Қарапайым отбасынан шыққан. 119 жылы халық трибуны 115 жылы претор қызметін атқарады. Югурта соғысында легат ретінде ерекше көзге түскен. Б.з.б 107 жылы 104-101 жылы консул болып сайланған. 88 жылы Римді Сулла басып алғаннан кейін, Марий Гай Африкаға кетуге мәжбүр болды. Сулла Грекияға қайтып кеткен соң Марий Гай әскер жиып Римді алды. 7 рет консул болып сайланды. 

## Дереккөздер

Санат:Италия тұлғалары
Санат:б. з. д. 157 жылы туғандар
Санат:Б. з. д. 86 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ежелгі Рим қолбасшылары
Сана қалтарыстары (фильм)

**Сана қалтарыстары** () — 2013 жылғы испан-америкалық психологиялық триллер. Фильмнің режиссеры Хорхе Дорадо, продюсерлары Хауме Кольет-Серра, Питер Сафран, Мерседес Гамеро. Басты рөлдерді орындаған: Брайан Кокс, Ричард Диллэйн, Марк Стронг, Таисса Фармига, Альберто Амман, Ноа Тейлор, Антония Кларк, Индира Варма, Джессика Барден, Саския Ривз, Клер Кэлбрайт. Фильмнің слоганы: "Don't Let Her In" (Оны ішке кіргізбе).

## Қысқаша сюжеті
Джон ерекше қабілеттерінің арқасында жаңа бір істі зерттеуге кіріседі. Ол үрейленген 16 жасар қыздың ісін қолға алады. 

## Рөлдерде

## Дереккөздер

Санат:2013 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:2013 жылғы Испания фильмдері
Санат:АҚШ триллер фильмдері
Санат:Warner Bros. фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Хорхе Дорадо фильмдері
Хоббит: Бес әскердің шайқасы

**Хоббит: Бес әскердің шайқасы** () — «Хоббит» атты кинотрилогияның соңғы бөлігі. Фильмді 2014 жылы режиссер Питер Джексон түсірген. 

## Қысқаша суреттеме
Он үш гноммен бірге Жалғыз тауға аттанған Бильбо Бэгинстің негізгі міндеті - қазынаны табу ғана еді. Бірақ гномдардың патшалығын айдаһар Смаугтан тартып алу оңайға түспейді. Оның үстіне гномдардың патшасы Торинге дер кезінде көмек қолын созған адамдар мен эльфтар өз үлестерін талап етті. Ол аздай - жер астынан зұлымдықтың елшілеріндей орктар пайда болады. Ары қарай бес түрлі халықтардың (адам, орк, эльф, гном, гоблин) соғысы басталады.

## Сыртқы сілтемелер
* 

## Дереккөздер

Санат:2014 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:АҚШ фэнтези фильмдері
Санат:2014 жылғы фэнтези фильмдері
Санат:АҚШ шытырман оқиғалы фильмдері
Санат:Warner Bros. фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Питер Джексон фильмдері
Алло (сөз)

**Алло** — телефонмен сөйлескенде амандасу сөзі. Алғашқы рет Томас Эдисон қолданып, ұсынған.

Адамдар ғасырлар бойы алысқа хабар жеткізудің жолдарын қарастырды. Алғаш қолданған тәсілдер ашық аспан күні от жағу және айнаны күнге шағылыстыру болатын. 1793 жылы Француздық Клод Шапп ашқан хабар жеткізу машинасына «телеграф»,- деп аталды. Бұл құрылғының жұмысы иінтіректің (рычаг) қозғалысынан пайда болған белгілердің сандар мен әріптерді басқа жерге жеткізуі болатын. Осыдан 40 жыл өткен соң электрлі телеграф дами бастады. 1876 жылы Александр Грейам Белл алғаш сым құралдары арқылы хабарласатын телефонды ойлап тапты

Телефонмен сөйлескен сайын айтылатын «Алло» сөзі негізінде бір қыздың (телефонды ойлап тапқан Александр Грейам Беллдың сүйіктісі) қысқартылған есімі. Қыздың толық есімі – Алессандра Лолита Освалдо. Грейам Белл телефонды ойлап тапқанда алғаш телефон желісін сүйіктісінің үйіне қарай тартады. Шеберханасында телефон шалынған сайын оның сүйіктісі екенін біліп, телефон тұтқасын көтерер-көтермес «Алессандра Лолита Освалдо»,- дейтін болған. Уақыт өте келе сүйіктісінің атын қысқартып «Але Лол Ос»,- деп айта бастаған. Жұмыстары көбейген сайын оның атын әлде де қысқартып, екі буыннан тұратын «Алло»,- деген атпен атап кеткен. Беллдың телефон желісін дамытуда, барлық қалаларға таратуда, көптеген тәжірибелермен жұмыс басты болуы сүйіктісін зеріктіре бастайды. Сөйтіп ол одан кетіп қалады. Күндердің күнінде сүйіктісінен хабар келеді деген үмітпен Белл телефоннан алыстамайтын болады. Күн өткен сайын тартылған телефон желісі артып, хабарласатын адамдар да көбейе түседі. Алайда, телефон қоңырау шалған сайын сүйіктісі деп телефон тұтқасын «Алло»,- деп көтеретін болады. Осылайша барлық адамдарға «Алло»,- деп кетеді. Кейін адамдар да Александр Грейам Беллдың құрметіне телефон тұтқасын көтергенде «Алло»,- деп айта бастайды. Бұл сөз бүгінге дейін жетеді.

## Тағы қараңыз
* Телефон

## Дереккөздер

Санат:Амандасу
Брайль жазуы

нобай|нобай|
Луи Брайль зағип жандарға оқуға және жазуға мүмкіндік беретін шрифтті XIX ғасырдың басында ойлап тапты.

## Тарихы
Ол 1809 жылы қолөнершінің үйінде дүниеге келді. Жаңадан жүруді үйреніп жүрген кезінде күнін әкесінің шеберханасында өткізетін. Үш жасында шеберханада көзін жарақаттап алады. Бес жасында баланың көзі мүлдем көрмей қалды. Ата-анасы баласына білім беруге және оның дамуы үшін қолдарынан келгеннің барлығын істеуге тырысты. Луи ауылдық мектепке барды. Өзінің ақылы мен ерекше есте сақтау қабілетінің арқасында жақсы оқыды. Әкесі оған тақтайға шегелерді қағу арқылы әріптердің кескінін шығарып, оқуды үйретті. 10 жасында әртүрлі жастағы балалар оқитын Париждегі зағиптерге арналған Корольдік институтқа жіберді.

Луи Брайль 12 жасынан бастап, зағиптерге арналған алфавитін әзірлеу үшін тәжірибелерін бастады. Күндіз сабаққа барып, ал кешке өзінің жүйесін ойластырды. 15 жасында бұл жұмысын аяқтады.

Луи Брайль үштен екі бағанада орналасқан алты рельефті нүктенің әртүрлі комбинациясынан өз алфавитін құрастырды. «Оқырман» мәтінді оқу үшін басылған жолдарды саусақтарының ұшымен жүргізеді.

Кейін Брайль жүйесін тыныс белгілерімен, сандармен және ноталармен толықтырды. Оның рельефті-нүктелі шрифтінің соңғы нұсқасы 1837 жылы пайда болды. Бүгінгі таңда Брайль әдісі бүкіл әлемде қолданылады.

## Тағы қараңыз
* Брайль дисплейі
* Қазақ Брайль әліпбиі

## Дереккөздер

Санат:Жазу түрлері
Сақиналар әміршісі (кинотрилогия)

Джон Р. Р. Толкин жазған Сақиналар әміршісі романы желісімен Питер Джексонның түсірген трилогиясы. Келесі фильмдерден тұрады:
* Сақиналар әміршісі: Сақина бауырластығы (2001),
* Сақиналар әміршісі: Екі қамал (2002),
* Сақиналар әміршісі: Патшаның оралуы (2003).

## Түсіру тобы

thumb|right|Питер Джексон 2003 жылдың желтоқсанында
## Қызықты деректер
•"Сақиналар әміршісі" кітабы бойынша кино түсіруге рұқсат 1969 жылы алынған. Алғашқы фильмге «The Beatles» тобының әншілері түспекші болған. Джон Леннон Голлумды, Пол МакКартни - Фродо, Ринго Старр – Фродоның досы Сэмді, ал Джордж Харрисон Гендальф ролін сомдамақшы болған. Алайда,  режиссер Стэнли Кубрик мұндай фильм түсіру мүмкін емес деп бас тартқан.

•Питер Джексон алғаш рет фильмді түсіре бастаған кезде "Сақиналар әміршісі" кітабының 27 данасын құртқан, ол әр кітапқа өз ойларын жазып, сол беттерді түсірілім кезінде жыртып алып отырған.

•Фродоның ағасы Бильбо Беггинстың ата-анасының суретін Питер Джексон өз қолымен салған.

•"Сақиналар әміршісі" фильмі бас-аяғы 17 Оскар сыйлығын алған. Фильмнің 3- бөлімі 11 оскарға ие болды. Бұндай жетістік тек "Титаник" пен "Бен-Гур" фильмдерінде ғана бар.

•Фильмді түсіру барысында барлық актерлар  парик киіп жүрген. Тек Питер Джексонның ұлы Билли ғана парик кимеген. Себебі, режиссер өзінің ұлының шашын "нағыз хоббиттердің шаш үлгісі" санаған. Айтпақшы, фильмнің 3 бөлімінде режиссердың ұлы мен қызы және өзі түскен.

•Фильмді түсіру кезінде хоббитердің «аяғы» мен «құлақтарының»  1800 сыңары қолданған. Себебі, киноны түсірудің әр күні жаңа аяқ киім киюге тура келген. Ал киілген аяқ киімдер сол күні өртеліп отырған.

•9 бауырды сомдаған 9 актердың сегізінде эльфтер таңбасы бойынша жазылған "9" бейнеленген татуаж бар. Элайджи Вудта ол таңба ішінің төмен жағында, ал Блумда иығының астында,  ал 2 актерда тобығында болса, қалған төртеуінің иығында орналасқан. Бұл татуажды салудан гном Гимли Джонды сомдаған актер Рис-Дэвис бас тартқан.

• Фильмді Жаңа Зеландия аралдарында түсірген. Түсіру жұмыстары Жаңа Зеландия мемлекетіне 200 миллион доллар пайда әкелген. Жаңа Зеландия мемлекеті киноның түсірілуіне көп көмектескен, тіпті  "Сақина әміршісі" фильмі бойынша министірлік құрған.

•Фильмді түсіру кезінде Жаңа Зеландия аралдарына өте көп мөлшерде шаштар алынып келінген. Бұл шаштардан актерларға париктер жасалған. Шаштардың басым бөлігі Ресейден сатылынып алынған екен.

• Weta Workshop компаниясы "Сақиналар әміршісі" фильміне арнайы 10 мың жебе, 500 садақ және 48 мың қорғаныш құралдарын жасап шығарған.

## Тағы қараңыз
* Хоббит (кинотрилогия)
## Сыртқы сілтемелер
* http://www.lordoftherings.net/
Санат:АҚШ шытырман оқиғалы фильмдері