open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уран слюдасы

**Уран слюдалары** (ағылшынша *uranites*, *autunites*; неміс. *Uranglimmer*; француз. *micas d'uranium*;) - сулы фосфаттар, арсенаттар, вандаттар класына жататын уран минералдарынынң тобы. Уран слюдалары — U  мен екі валентті металдардың қос тұздары. Бұлардың кристалдық құрылымы қабыршақтана біткен, жымдастығы слюда тәрізді бір бағытта, мүлтіксіз; сондықтан да «уран слюдасы» деп аталған. Бұл топқа жататын минералдар қасиеттері мен жаралу жағдайларының бір-біріне жақындығымен сипатталады. Уран слюдасының кристалдық құрылымдарының негізі **[UO<sub>2</sub> (XO<sub>4</sub>)]** — түріндегі жиырылмалы тетрагондық тор, мұндағы **X=V, As,P**. 

**Түстері:** 
*ашық сары, 
*сарғыш, 
*ашық жасыл, 
*жылтырлығы шынадай. 
Жұқа жапырақшалары мөлдір, қалың жапырақтары күңгірт болады. Тығыздығы 3000-6230 *кг/м³*, радиактивтілігі күшті. Гидротермальдық жәнее шөгінді кендердің тотығу зоналарында тараған. 

**Басты минералдары:**
*трергерит, 
*торбенит, 
*цейнерит, 
*метаторбернит, 
*метацейнерит, 
*ураноцирцит, 
*фосфуранилит, 
*карнотит, 
*сенгеиерит. Мол шоғырларынан **уран, радий, кейде ванадий** өндіріледі. 

## Дереккөздер
Бангвеулу

**Бангвеулу** () — Замбиядағы ірі көл, нақтылау айтқанда, «Бангвеулу көлі», «Бангвеулу батпақтары» және плато немесе «Бангвеулу алқабынан» құралатын су жүйесі. Су жүйесі Конго өзенінің жоғарғы жағында, теңіз деңгейінен  1140 м биіктікте орналасқан.

Аумағы құрғақ маусымында 4 мың кm², жазғы жаңбыр кезінде 15 мың кm², тереңдігі 5 м. Жағасы батпақты келеді, қамыс, қияқ өседі.

Көлді 1868 ж. Давид Ливингстон ашқан.

## Қызықты дерек
Көлді қазіргі заманға дейін сақталған цератозавр — чипекве мекендейді деген дерек бар.

## Дереккөздер

Санат:Замбия көлдері
Санат:Конго өзені
Уот Тайлер көтерілісі

**Уот Тайлер көтерілісі** (1381) - орта ғасырдағы Англияда (және 14 ғасырдағы бүкіл Батыс Еуропада) феодалдарға қарсы ең ірі шаруалар көтерілісі. Тауар-ақша қатынастарының дамуы шаруалардың, негізгі халық бұқарасының тұрмыс-жағдайларының төмендеуіне, қауымдық жерлерді феодалдардың басып алуына, жалдамалы еңбектің пайдаланудың өрістеп-кеңеюіне, тәуелділіктің күшеюіне, барщинаға қайта оралуға әкеліп соқтырды. Міне осының барлығы Уот Тайлер көтерілісінің туына себеп болды. 

Көтеріліс 1381 жылы мамыр айында Англияның оңтүстік-шығысындағы Эссекс және Кент графтықтарында басталды. Ауыл қолөнершісі Уот Тайлер, шаруалар түрмеден босатқан «кедей священник» Джон Болл көтерілісшілердің көсемдері болды. 14-інші маусымда Лондон маңындағы Майл-Энд қаласында көтерілісші шаруалар мен король арасында келіс сөз жүргізілді. Көтерілісшілер басыбайлық құқықты, барщинаны жоюды, сауда еркіндігін және көтерілісшілерге кешірім беруді талап етті. Уот Тайлер көтерілісі ағылшын шаруаларының басыбайлықтықтан босау процесін, барциналық жүйені жоюды жылдамдатты. 
## Дереккөздер


Санат:Шаруалар көтерілістері
Санат:Көтерілістер
Унгуз қазаншұңқыры

**Унгуз қазан шұңқыры** — Орталық Қарақұмның солтүстігіндегі қолатты ойпаң. Әмудария өзені аңғарынан солтүстік-батысқа қарай созылған. Ұзындығы *470 км*. Солтүстігінен қырқалы Унгуз сырты Қарақұмымен, оңтүстігінен жалды құммен қоршалған. Аралары үрмелі құм кезеңдерімен бөлінген. Ені *1-4км*, ұзындығы *15 км*-дей бірнеше кең ойыстар тізбелерінен тұрады. Унгуз қазан шұңқырының пайда болуы жөнінде тұрақты тұжырым жоқ. Зерттеушілердің бір тобы оны Әмударияның көне арнасы десе, екіншілері оны қарст-суффозиялық ойысқа жатқызады. 
## Дереккөздер
Дезарт теоремасы

Дезарт  теоремасы – екер екі үшбұрыштың  (A1B1C1 және A2 B2C2) сәйкес қабырғалары ( немесе бұларддың созынддылары) бір түзудің бойында жататын P,Q және R нүктелерінде қиылысатын болса, онда үшбұрыштың сәйкес төбелеріне (А1А2......)  қосатын түзулер бір нүктеде (0 нүктесінде) қиылысады (түйіседі). Кері пікір де тура. Осы теореманы  1648 жылы француз математигі Жерар Дезарг (1593 – 1622ж) тұжырымдаған. Бұл ұсыныс – кескіндемелік (проективтік) геометрияның негізгі теоремаларының бірі.

## Дереккөздер
Математика әлемі
Денелік бұрыш

**Денелік бұрыш** —  кеңістіктің кез келген бір конустық бетпен шектелген бөлігі; денелік бұрыштың дербес жағдайлары: үшжақты және көп жақты бұрыштар. Денелік бұрыш конустық беттің төбесі сфераның ортасына тірелген жағдайда қиятын бет ауданының  (S)  сфера радиусының  (R)  квадратының қатынасына тең:  денелік бұрыш дерексіз сандармен өлшенеді. Мысалы, кеңістіктің 1 \over 8  бөлігімен шектелген денелік бұрыш  {4 \pi R^2 \over 8 R^2} = { \pi \over 2}  санына тең.  Денелік бұрыштың бірлігі — стерадиан (Cp). Толық сферада  4 \pi  стерадиан денелік бұрыш болады.

## Дереккөздер

Санат:Геометриялық фигуралар
Дифференциал (математика)

**Дифференциал** () — функцияның өсімшесінің басты сызықтық бөлігі. dy арқылы белгілініді, мұндағы y=f(x) ; аргуметтің өсімшесіне көбейтілген  f(x) функциясының туындысына тең. 

Неміс математигі, физигі, ірі өнертапқышы Готфрид Лейбниц (1646 – 1716) пен швейцар математиктері ағайынды Якоп Бернулли (1651 – 1705) және Иоганн Бернуллидің  (1667 – 1748) ғылыми еңбектерінде “Дифферентиа” деген сөз “өсімше” сөзімен мағынасында қолданылған, оны И. Бернулли ∆шартты белгісі арқылы белгілінген. Г. Лейбниц “шексіз аз айырым” үшін d белгісін пайдаланған. Бұл белгі  “Дифференциял ” деген сөздің алғашқы әріпі.

## Пайдаланған әдебиеттер
Математика әлемі

## Дифференциал (математикада)

**Дифференциал** — функция өсімшесінің оның сызықтық жуықтауына тең бас мүшесі.

### Бір айнымалы функцияның дифференциалы

f(x) функциясы x_0 нүктесінде туындысы бар болсын. 
Онда аргумент өсімшесі \Delta x болғанда функция өсімшесі:


\Delta f = f(x_0+\Delta x) - f(x_0).


Егер функция x_0 нүктесінде дифференциалданатын болса, онда


\Delta f = f'(x_0)\Delta x + o(\Delta x), \quad \Delta x \to 0.


Анықтама бойынша, функцияның дифференциалы:


df = f'(x_0)\,dx.


Мұнда dx = \Delta x деп алынады.

Осылайша, дифференциал туындымен тікелей байланысты: 
бір айнымалы жағдайда функция дифференциалданады ⇔ туындысы бар.

### Көп айнымалы функцияның дифференциалы

z=f(x_1,\dots,x_n) функциясы 
(x_1^0,\dots,x_n^0) нүктесінде анықталған болсын.

Функция дифференциалданатын деп аталады, егер


\Delta z = f(x_1^0+\Delta x_1,\dots,x_n^0+\Delta x_n) -
f(x_1^0,\dots,x_n^0)


өсімшесі мына түрде жазылса:


\Delta z =
\sum_{k=1}^{n}
\frac{\partial f}{\partial x_k}(x^0)\Delta x_k
+ o(\rho), \quad \rho \to 0,


мұндағы


\rho=\sqrt{(\Delta x_1)^2+\cdots+(\Delta x_n)^2}.


Онда функцияның толық дифференциалы:


dz =
\sum_{k=1}^{n}
\frac{\partial f}{\partial x_k}\,dx_k.


Яғни, көп айнымалы функцияның дифференциалы — дербес туындылар арқылы анықталатын сызықтық форма.

### Қасиеттері

* Дифференциалданатын функция міндетті түрде үздіксіз.
* Бір айнымалы жағдайда дифференциалдану мен туындының бар болуы эквивалент.
* Көп айнымалы жағдайда барлық дербес туындылардың бар болуы жеткіліксіз; олардың үздіксіздігі жеткілікті шарт болып табылады.

### Әдебиет

* Фихтенгольц Г.М. *Курс дифференциального и интегрального исчисления*. Т. 1. — М.: Наука.

## Тағы қараңыз
* Дифференциалдық есептеу

Санат:Дифференциалдық есептеу
Улы қырықбуын

**Улы қырықбуын** немесе **Дала қырықбуыны** () — қырықбуын тұқымдасына жататын Қырықбуын тұқымдас тармағының көпжылдық шөптес өсімдігі. Жоғары сатылы споралы өсімдіктер бөліміне  жатады. Қырықбуынды тәрізді және буынсабақтылар  жер бетіндегі өсімдіктер патшалығының ертедегі өкілдері. Бізге дейінгі 400 млн. жылдар шамасында пайда болған- карбон дәуірі.  Мезеозой эраcының басында , 200 млн. жылға жуық бұрын, қырықбуын тірізділердің көпшілігі жеке кейбір  түрлердің ежелгі пішіндері жойылып кеткен.  Бүгінге дейін тек бір ғана туыс өкілдері сақталып қалды . 

## Таралуы
Дала қырықбуыны Қазақстанда кездесетін 7 түрдің ішіндегі ең  кең тарағаны. Ол сазды шыбындықтарды, өзен жағасында, саз балшық жағалауларда, Республиканың барлық облыстарында өседі, солтүстік жазықтар мен оңтүстік тауларда, тау етектеріндегі тастақты – құмдауыт беткейлерінде жиі кездеседі.

## Биологиялық сипаттамасы
Бұл бұтақтанған тамырлары топыраққа тереңдей енген көп жылдық өсімдік. Тамыры көптеген түйнектерді алып шығып, екі түрлі жер үсті өскінін жетілдіреді. Біріншісі ерте көктемде пайда болады және биіктігі 25 см-ге дейін ашық-қошқыл түсті , бұтақтанбаған сабағымен , ұшында цилиндр тәрізді споралы машағымен ерекшеленеді. Ол астыңғы жағында споралы қалталар орналасқан бұрыштанған қылқан тәрізді жапырақшалардан тұрады. Жеміс бермейтін жазғы өскіндері , тек жеміс беретіндері қурап қалған соң жетіледі. Олар бұтақтанған , биіктігі 50 см. жасыл , қатты , қабырғалы , жіңішке сабақтарға бұтақтар сақиналы шоқталған. Жапырағы жеміс беретін өскіндердікіндей құрғақ, үшкірлінген , сабақты айнала өскен сақинасымен .

## Құрамы
Дала қырық буыны шөбінің құрамында сапониндер және алколоидтар бар.

## Қолдануы
Дала қырықбуынының жасыл асыл өскіндері кеңінен танымал ертеден белгілі бүйрек, жүрек қантамырлары ауруларына , ревматизм, қан диабетін емдеуге қолданылды. Жер асты түйнектері және тәттілеу споралары өскіндер азық ретінде пайдаланылды. Бұрында химиялық бояғыш заттар пайда болғанға дейін споралы өскіндері жүнді - сұрғылт - сары түске бояу үшін қолданылған.

### Ескертпе
Онымен құлындардың уланатыны байқалып жүр. Дала қырық буыны араласқан пішен жеген құландар мен тайлар уланып қалады. Басқа мал түліктер және сақа жылқылары  уланбайды.

## Дереккөздер

* 

Санат:Қырыққұлақтәрізділер
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Байғұты Сейтжанұлы Тортаев

***Байғұты Сейтжанұлы Тортаев*** (1956 ж.т.) архитектор, ҚазКСР Архитекорлар одағының мүшесі (1986).  Алматы архит.-құрылыс институтын бітірген (1984). Қазақстанда және шетелдерде тұрғызылған бірқатар ірі нысандарының авторы.
нобай|оңға|Архитектордыӊ шығармашылық еӊбегі: ҚР Президентініӊ резиденциясы
Негізгі шығармашылық еңбектері: ҚР Президентінің резиденциясы, ҚР Жоғарғы сотының ғимараты, Есіл өзеніңдегі М-1 көпірі, Приштин қаласындағы Ислам орталығы.
## Дереккөздер
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.

Санат:1956 жылы туғандар
Халықтар достығы монументі

**«Халықтар достығы» монументі** — Республика даңғылы мен Омаров қиылысында орналасқан мүсіндік композиция, қол ұстаса билеген 3 қола мүсіннен тұрады. Үнсіз би үстіндегі шеңбер құрай айқасқан құшақ адамдардың бір-бірімен мәңгі дос екенің белгілейді. Бұл топологиялық байлам — «жоңышқа үш жапырақшасы», отбасының амандығы, ұзақ ғұмыр, гүлденуді меңзейді.

Мүсінші — Сәкен Нарынов.


Astana_DSC04349_(7711302770).jpg
Astana_DSC04347_(7711295556).jpg

## Дереккөздер

Санат:Астана ескерткіштері
Шорқара

**Шорқара** – төбелі-қырқалы, қалдық-денудациялық ұсақ шоқы.

## Географиялық орны
Ақмола облысы Шортанды ауданы Жолымбет ауылынан 18 км солтүстік-батыста, Астана қаласының солтүстігінде 110 км жерде орналасқан.

## Жер бедері мен геологиялық құрылымы
Абсолюттік биіктігі 412 м. Ені мен ұзындығы 1,5-2 км. Пішіні домалақша келген. Беткейлері көлбеу, әлсіз тілімденген. Құрылымы делювийлік-пролювийлік шөгінділерден тұратын ордовик жынысы.

## Өсімдігі
Қара топырағында-петрофитті шөптесін өсімдектер мен сұлыбас-селеу тараған.

## Дереккөздер

Санат:Шортанды ауданы таулары
Фуд Мастер

нобай|оңға|Компания өнімдері
**«Фуд Мастер» компаниясы** - Астана қаласында 1997 жылы қаңтарынан жұмыс істейді.

Қысқа уақыт ішінде компания сүт өнімдерінің негізгі ассортименттерін өндіру мен таратуды бастап қана қойған жоқ, сонымен қатар бірге тұтынушылардың көпшілігіне сенімін ие болған сүт өнімдерінің жаңа түрлерін де өндіріске енгізілді. 1998 жылы және емдік сусындар өндірілсе, 2000 жылы сүт пен айранның, 2004 жылы емдік сусындардың жаңа өнімдері өндіріске қосылды. Қазіргі кезде компания ассортименті өнімдерінің 20-ға тарта түрін шығарды.

## Дереккөздер

Санат:1997 жылы құрылған компаниялар
Цесна –Астық концерні

нобай|оңға|Концернінің ұжымы
«Цесна –Астық концерні» -1997 жылы құралған. Кәсіпорын құрылымына 12 еншілес ұйым кіреді., олардың  бәрі біртұтас тұйықталған өндірістік циклі агроөнеркәсіптік холдингі құрады. Концерн мына бағытта қызмет етеді: ауыл шаруашылығы өндірісі, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, «Цесна» ТМ өнімдерін  өндіру ;дистрибуция,инвиситциялық қызмет, көтерме сауда. Өнім ассорминттері 200 аталымнан асады.
## Дереккөздер
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
Қыз жасауы

**Қыз жасауы** – жасау  дайындығын қыздың кішкене кезінен бастайды да, оған әке-шешесімен бірге туған-туыстары да өз үлестерін қосып, кем-кетігін толықтырады. Сонымен қатар жасау дайындауға қыздың өзін де кірістіріп, ісмерлікке тәрбиелеген. Жасауды апарар алдында ауыл болып жиналып, сыннан өткізіп, тыңғылықты дайындық жасайды. Қыздың жасауы ағайын-туыстың береке-бірлігі және әр үйдің мал-дәулетіне, хал-ахуалына байланысты әртүрлі мөлшерде болады.

Жасауға берілетін **8-9** түрлі мал-мүліктердің (*ақ отау, көрпе-жасау, киім, ыдыс-аяқ, көлік, сауын, сойыс малы, қару*) арасынан киім-кешектің орны бөлек және әрқайсысы *тоғыздан*: **тон, ішік, көйлек-көншек, шапан, қамзол, бешпент** салынатын болған. Жасаудың мөлшері құдандалы екі жақтың өзара келісімімен әрқилы деңгейде болса да, жігіт жағынан берілетін қалыңмал, кәде,жыртысымен пара-пар болуы шарт. 

Қазіргі кезде қыздың жасауына оюлы, сырылған көрпелерді арнайы тапсырыспен тіккізеді. Әрбір ана осы көрпелердегі ою-өрнек арқылы өзінің сүйікті қызына жүрегінің бір бөлшегін бөліп бергендей еңбектенеді. Сонымен  қатар, қолдың көрпесі дүкен көрпесінен жылығымен, ішіне салған салмасының жылжымай қапсырылып тігілуімен, ұзақ уақытта жарамдылығымен бағаланады.

## Жасауға кіретін заттар:
9 көрпе: 6 жамылшы, 3 төр көрпе. Оның ішінде біреуі «махаббат көрпесі», бір төр көрпе «құдағи көрпесі» болып кетеді. Бәрін бірдей базар көрпе жасауға да болмайды, себебі «анасы қолдан жасатқан көрпесі» екен деген сөз өзіңе де сондай ыстық болады.
*төсек-орын  
*сандық
*3 көрпе тыстары
*2 жастық
*2 кілем: біреуі қыстыратын, біреуі төсейтін есебінде жүреді
*9 қол орамал
*ыдыс-аяқ 
*2 шелек
*2 ет табақ
*қасықтар, пышақ, шөміш, кепсер 
*терезе пердесі 
*төсек жабқыш 
*басқа тағатын орамал,
*көйлектік материал, оны да 10-20 әр түрлі материалдан 2-3 метр бөлігінде алып қою керек, әр нәрсені ашқан кісілерге беріп отырады
Бұл жерде тізім жалпылама түрде жазылған.  
## Жасау ашылған соң орындалатын салт-дәстүрлер:
Апарған жасауға әр қашан құдалар жағы баға береді, бұл салтты «**жасау бағасы**» деп атайды.  Баға берген адамға жоралғы жасалады. Жоралғыға көйлектік материал, тәттілер, ыдыс -аяқ беруге болады.
Қыздың жасауын жігіттің жеңгелері жинайды. Жинаған жеңгеге де жоралғы жасалады: көлейктік мата мен орамал беріледі.
## Дереккөздер
Банги

**Банги** (, ) — Орталық Африка Республикасының астанасы. Убанга өзенінің оң жағасында орналасқан. Халқы 790 000 адам (2014 ж.). Тас жолдар торабы,өзен порты, аэропорт. Аяқ киім, темекі, тігін фабрикалары,мақта-мата тоқитын комбинат, велосипед пен мотоцикл құрастыратын, қалайы бұйымдар жасайтын зауыттар, жылу электр орталығы т.б. кәсіпорындар бар.

## Дереккөздер

Санат:Орталық Африка Республикасы қалалары
Шарғы салу

**Шарғы салу** (салт-дәстүр) – ұзатылған қыз өзіне таяу сіңлісіне басына тартатын *орамалын* береді. Бұл «**ендігі кезек сенікі, бақытыңды тап**» деген сөз. Мұны біздің ана тілімізде «**шарғы салу**» - деп атайды. «**Шарғы**» салынған қызға женгелері, замандастары бас қосып келіп, жақсы тілек білдіріп шай ішеді.Шарғы салынған қызға жеңгелері, апалары, жезделері, құрдастары бірге қосылып, шашын тартып, аяқ бөлігінің санын инемен шаншып, ол белгі аяғыңды тіктеп жүр, тайма деген сөз. 
Жақсы тілектер айтылып, қызды он рет сол жағымен айналдырып, одан кейін он рет оң жағымен айналдырып, шәй ішіп құттықтасады.

## Дереккөздер
Эжени Бушар

Эжени Бушар ( 1994 жылдың 25 ақпан айында Канада, Уэстмаунтеда дүниеге келген) – франкоканадалық кәсіби теннисшы (2008 жылдан бастап), жеке сында  әлемдегі экс-19-ші ракетка. 
## Жетістіктері
* Жеке сында Үлкен шлем турнирінің  бір  дүркін жартылай финалисты   (Australian Open-2014).
* Жеке сында ITF сериясындағы турнирлерде 6 дүркін жеңімпазы ( барлығы – 7).
* Жеке  сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін  жеңімпазы  (Уимблдон-2012). 
* Жұптық  сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 2 дүркін  жеңімпазы  (Уимблдон-2011, -2012). 
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 2 дүркін  жартылай финалисты (Australian Open-2011, -2012). 
* Жұптық  сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 2 дүркін  жартылай финалисты (Australian Open-2010, Roland Garros-2012).
* Жеке сында юниорлар арасында Orange Bow l - 2011-дың жартылай финалисты. 
* Жеке сында юниорлар арасында  әлемдегі экс-екінші ракетка.

## Жалпы ақпарат
Эжени төрт баланың бірі, өзі егіз қыздардың сынары, сынарының аты Беатрис. Әкесінің аты Майк, ал анасының аты Джулия.

6 жасынан бастап тенниспен айналысады. 2008 жылдан бастап кәсіби теннисшы. Хардта онер көрсеткенді ұнатады. 2006-шы жылдан бастап 2009 жылға дейін Эжени Флоридадағы Ник Савианоның теннистық орталығында  жаттыққан, кейін Монреальдағы канадалық ұлттық  теннистық  орталығында мамандарымен жаттығады. 

Эжени - Канада теннисының тарихында жеке сында жасөспірімдер арасында Үлкен шлемның жеңімпазы болған теннисшы қыздардың арасынды – ең алғашқы қыз бала.

## Спорттық карьерасы
Жыл соңындағы рейтингі

## Турнирларда өнер көрсету
Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету

Жеке сында  WTA  турнирлердің финалы (2)

Жеңістер (1)

Жеңілісі (1)

Жеке сында ITF турнирлердің финалы (7)

Жеңістер (6)

Жеңілісі (1)

## Жұптық  сындар
Жұптық сында WTA турнирінің финалы (1)

Жеңілістер (1)

Жұптық сында ITF  турнирінің финалы (4)

Жеңістер (1)

Жеңілісі (3)

## Сілтемелер
* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com 
* www.fedcup.com 
Санат:Алфавит бойынша теннисшілер
Санат:Канада теннисшілері
Петра Мартич

Петра Мартич ( 1991 жылдың 19 қантар Югославия Сплитеда дүниеге келген) -  хорваттық  кәсіби теннисшы (2008 жылдың шілде айынан бастап). 

## Жетістіктері
* Жеке сында  ITF сериясындағы турнирлерде  2  дүркін жеңімпазы ( барлығы – 5).
* Жеке  сында юниорлар арасында Үлкен шлемның  2  дүркін  1/4финалисты  (US Open-2006; Roland Garros-2007).
* Жеке  сында юниорлар арасында  Orange Bowlдың   1  дүркін  1/4финалисты.  
* Жеке сында  әлемдегі экс- 42-шы ракетка.

## Жалпы Ақпарат
Петра 5 жасынан бастап тенниспен айналыса бастаған. Анасының аты Сандра, әкесінің аты Ведран. Петраны тенниске алып келген анасы екен.

Бапкерлері Раджи Чаудхури мен Ведран Мартич. 

Петра хорваттық, ағылшын, итальяндық тілдерді толық игерген.

Мартич хардта өнер көрсеткенді ұнатады екен. Өте ерте – 14 жасынан бастап – ересектер жарыстарында өнер көрсете бастады.

## Спорттық карьерасы
Жыл соңындағы рейтингі

## Турнирларда Өнер Көрсету
Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету

Жеке сында  WTA  турнирлердің финалы (1)

Жеңілістер (1)

Жеке сында ITF турнирлердің финалы (4)

Жеңістер (3)

Жеңілісі (1)

## Жұптық  сындар
Жұптық сында WTA турнирінің финалы (3)

Жеңілістер (3)

Жұптық сында ITF  турнирінің финалы (5)

Жеңістер (3)

Жеңілісі (2)

## Сілтемелер
* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com 
* www.fedcup.com
Анника Бек

Анника Бек ( 1994 жылдың 16 ақпан айында Германия Гиссенеда дүниеге келген) -  неміс  кәсіби теннисшы (2009 жылдан бастап). 
## Жетістіктері
* Жеке сында ITF сериясындағы турнирлерде  7  дүркін жеңімпазы .
* Жеке  сында юниорлар арасында Үлкен шлемның  1  дүркін  жеңімпазы  (Roland Garros-2012).
* Жеке сында  әлемдегі экс- 46-шы ракетка.

## Жалпы Ақпарат
Анника Бектер отбасында жалғыз бала. Әкесінің аты Йоханнес, анасының аты Петра. Әке-шешесі Бонн университетінде дәріс береді, екеуіде химиядан профессор екен.
Әке-шешесінің көмегімен 5 жасынан бастап Анника тенниспен айналыса бастапты, ал 11 жасқа толғанда жеңіл атлетика мен жұзуден жаттығуларын қойып, барлық кұш-қуатын теннисқа жұмсауға бел буыпты.
2012 жылы жеке  сында юниорлар арасында Үлкен шлем турнирын (Roland Garros-2012) жеңіп алып, Анника неміс теннисшылардың 9 жылдан бері созылып келе жаткан ұтылыстарын тоқтатты.
Неміс қызының форхенды өте жақсы, хардта өнер көрсеткенді ұнатады.
Спорттан тыс уақытында скрипкада ойнайды екен. 
Анника неміс, ағылшын, испандық тілдерін толық игерген.
## Спорттық карьерасы
Жыл соңындағы рейтингі

## Турнирларда Өнер Көрсету
Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету

Жеке сында  WTA  турнирлердің финалы (1)

Жеңілістер (1)

Жеке сында ITF турнирлердің финалы (10)

Жеңістер (7)

Жеңілісі (3)

## Сілтемелер
* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com 
* www.fedcup.com 

Санат:Германия теннисшілері
Штефани Фёгеле

Штефани Фёгеле ( 1990 жылдың 10 наурыз айында Швейцария Лойгернеда дүниеге келген) -  швейцариялық  кәсіби теннисшы (2006 жылдан бастап). 

## Жетістіктері
* Жеке сында  ITF сериясындағы турнирлерде  6  дүркін жеңімпазы (барлығы – 11) .
* Жұптық  сында юниорлар арасында Үлкен шлемның  1  дүркін  1/4финалисты  (Roland Garros-2007).
* Жеке сында  әлемдегі экс- 42-шы ракетка.

## Жалпы Ақпарат
Штефанидың әкесінің аты Бруно, анасының аты Эдит. Төрт қыздың бірі, 3 ұлкен апасы бар. Сүйікті үй жануары бар, ол мысық екен.

4 жасында әке-шешесі өздері тенниске әкелген.

Штефани неміс, ағылшын, француз тілдерін толык игерген.

## Спорттық карьерасы
Жеке сындағы жыл соңындағы рейтингі

* 2013 — 44
* 2012 — 113
* 2011 — 138
* 2010 — 127
* 2009 — 75
* 2008 — 130
* 2007 — 215
* 2006 — 920
* 2004 — 711

## Турнирларда Өнер Көрсету
Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету

Жеке сында ITF турнирлердің финалы (13)

Жеңістер (6)

Жеңілісі (7)

## Жұптық  сындар
Жұптық сында WTA турнирінің финалы (1)

Жеңілісі (1)

## Сілтемелер
* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com 
* www.fedcup.com
Кристина Младенович

Кристина Младенович (14 мамыр 1993 жылы Франция,   Сен-Поль-сюр-Мереде дұниеге келген ) — франциялық  теннисшы, тегі - сербиялық. Әлемдегі экс-13-ші ракетка. 

## Жетістіктері
* Аралас жұптық сында ( миксте )  Үлкен шлем турнирінің  2  дүркін  жеңімпазы  (Уимблдон-2013, Australian Open-2014). 
* Аралас жұптық сында (миксте) Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты (Roland Garros-2013).  
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 1 дүркін жеңімпазы (барлығы – 10). 
* Жеке сында юниорлар арасында әлемдегі экс-1-ші ракетка.  
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін жеңімпазы (Roland Garros-2009). 
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты (Уимблдон-2009). 
* Жеке сында юниорлар арасында Orange Bowl-2009дың бір дүркін финалисты.  
* Жұптық сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты (Уимблдон-2009).  
* Жұптық сында юниорлар арасында Orange Bowl-2008дың бір дүркін жартылай финалисты.  
* Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін жартылай финалисты (US Open-2008). 

## Жалпы Ақпарат
Кристинаның әкесінің аты Драган, анасының аты Дзенита, екеуі де Югославияның  бұрынғы кәсіби спортшылары. Уақытында Францияға қоныс аударған. Кристинаның Лука деген кіші інісі бар, ол студент, өзі футболмен айналысады екен.

Младеновичты әке-шешесі тенниске 7 жасында әкелген екен.Сол уақыттан әкесі қызына көмектесіп, бапкері болып жұр.  Қазіргі бапкері ілгеріде франциялық данқты теннисшы Жорж Говен екен.

Шөпте өнер көрсеткенді ұнатады.

Кристина өзінің ана тілдері сербиялық пен француз тіілдерінен басқа ағылшын, итальяндық және испандық тілдерін толық игерген.

## Спорттық карьерасы
Жыл соңындағы рейтингі

## Турнирларда Өнер Көрсету
Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету

Жеке сында  WTA  турнирлердің финалы (1)

Жеңістер (1)

## Жұптық  сындар
Жұптық сында WTA турнирінің финалы (13)

Жеңістер (9)

Жеңілісі (4)

## Аралас жұптық  сындар (микстер)
Аралас жұптық сында (микста)  Ұлкен шлем  турнирінің финалы (3)

Жеңістер (2)

Жеңілісі (1)

## Сілтемелер
* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com 
* www.fedcup.com
Асылболат Кәкенұлы Ысмағұлов

нобай|оңға|А.Ысмағұлов «Біржан сал» фильмінде
***Ысмағұлов Асылболат Кәкенұлы*** (1951ж.т.)- кино мен драма актері, ҚР еңбегін сіңірген артисі (1987). Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік өер ин-тын бітірген(1973).1973 жылы Қазақ музыкалық драма актері(Торғай облысы),1993 жылдан Қ.Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық драма театірінің актері. Театрда сомдаған негізгі рөлдері:Бекежан (Қыз-Жібек), Жантық(Қозы-Көрпеш Баянсұлу),Махамбет (Махамбет), Балуан(Балуан-Шолақ) және т.б. Киноға түскен: Әбілқайыр (Ұмыт мені), Капитан(Апиын фильмі). 
## Дереккөздер
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.

Санат:1951 жылы туғандар
Санат:Актёрлер
Санат:Қоғам қайраткерлері
Үштікенді қарамала

**Үштікенді қарамала** () - бұршақ тұқымдасы қарамала туысына жататын ағаш.

## Ботаникалық сипаты
[thumb|left|180px|Үштікенді қарамала ағашының жалпы көрінісі ([Чехия)]]
thumb|left|180px|Тұқымы
* Биіктігі 40 м-ге жетеді.
* Сабақтарының және бұтақтарының қабығы қоңыр, тікенектері бар, олар жиі тармақталған, ұзындығы 7 см-ге дейін.
* Жапырақтары жай қауырсынды (10-24 жұп жапырақшалары бар), ұзынша қандауыр тәрізді, ұзындығы 1,5-4 мм-дей, жиектері тегіс немесе аздап ойықталған, қондырмалы.
* Майда гүлдері дара жынысты, жасыл түсті. Гүл тостағаншасы қоңырау тәрізді, күлтелері тостағаншасымен бірдей. Мамыр-маусым айларында гүлдеп, тамыз-қыркүйекте тұқым салады.
* Жемісі - бұршаққын. Оның ұзындығы 20-40 см, ені 2,5-4 см, пішіні жіңішке ұзынша және иілген ирек, қара қоңыр түсті.
* Тұқымы ұзынша, қоңыр түсті, қатты. Оны жеуге болады.

## Өсетін жері мен таралуы
Отаны Солтүстік Американың орталық бөлігі. Негізінен тропиктік және субтропиктік белдеулерде өседі. 
Қазақстанда Алматы, Тараз, Шымкент, Түркістан демалыс саябақтарында, қаланы көркейтуде әсемдік үшін өсіріледі. Америкада бұршағын сыра тәрізді сусын дайындауға қолданады. 

## Дереккөздер


Санат:Бұршақтар тұқымдасы
Санат:Қазақстан флорасы
Қарамала

**Қарамала** (лат. *Gleditsia*) - бұршақ тұқымдасына жататын ағаш.

## Ботаникалық сипаты
* Жапырақтары жұп немесе жай қауырсынды болады. Сабақтарында, бұтақтарында жай немесе тармақты тікенектері бар.
* Гүлдері дара және қос жынысты, тостағаншасының түтігі жалпақ куб тәрізді, 3-5 жіңішке бөліктерге бөлінген, күлтелері 3-5 бос күлтелі, аталықтары 6-10, бос жатады. Жатыны қондырмалы көп тұқымдас бүршіктерінен тұрады.
* Жемісі - бұршаққын, жайпақ, бүйірінен қысыңқы, қабығы қалың әрі қатты болады.

## Түрлері
Қарамала Солтүстік Америка, Азия, Африкада негізінен тропиктік және субтропиктік белдеулерде өседі. Оның 10-12 түрі  (соның ішінде өте сирек кездесетін - Каспий қарамаласы) бар:
* Gleditsia amorphoides  
* Gleditsia aquatica - Су қарамаласы
* Gleditsia australis 
* Gleditsia caspica - Каспий қарамаласы
* Gleditsia delavayi 
* Gleditsia fera  
* Gleditsia ferox 
* Gleditsia japonica - жапондық қарамала
* Gleditsia macracantha 
* Gleditsia microphylla  
* Gleditsia sinensis  - Қытайлық қарамала
* Gleditsia triacanthos - Үштікенді қарамала

## Дереккөздер


Санат:Бұршақтар тұқымдасы
Санат:Қазақстан флорасы
Шота Уəлиханов

**Уəлиханов Шота Ыдырысұлы** – Қазақстанның еңбегі сіңген архитекторы, Қазақстанның құрметті сəулетшісі, профессор. Ол 1932 жылы қазіргі Ақмола облысы Айыртау ауданы Сырымбет ауданында туған. 1956 жылы Мəскеудегі архитектура институтын бітірген. Шота Уəлиханов басқа архитекторлар жəне мүсіншілермен бірге бірнеше ірі ғимараттардың, 20-дан астам монумент пен ескерткіштердің авторы болып табылады. Солардың ішінде Алматы қаласындағы «Динамо» стадионы, «Универсам» дүкені, «Казгипрозем» институтының ғимараттары жəне Абай, Ш.Уəлиханов, Ə.Жангелдин, Ғ.Мұратбаев, «Тəуелсіздік» монументі, т.б. ескерткіштер бар. Ол – Қазақстанның архитектурасы туралы көптеген іргелі еңбектердің де авторы.

## Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4

Санат:Тұлғалар
Астана мұхитбағы

ТМД елдері ішіндегі алғашқы жəне жалғыз мұхитбақ Астана қаласында ашылды. Бұл – мұхиттан 3000 шақырымнан аса қашықтықта жатқан əлемдегі жалғыз океанариум. Мұхитбақтың сыйымдылығы – 3 миллион литр. Мұхит суын əзірлеу үшін 120 тонна теңіз тұзы пайдаланылған. Əлемнің əр түкпірінен теңіз жануарларының жүзден аса түрінің 2000-нан аса данасы əкелінген. Мұнда арнайы жасалған 11 шақырымдық құбырлар, 34 күшті сорғы, 6 құм сүзгілері, судың химиялық құрамы мен мөлдірлігін қамтамасыз етіп тұратын су тазартқыш мұхитбақ мекендеушілерінің өмір сүруін қамтамасыз етіп тұрады. Мұхитбақ үлкен аквариумнан жəне əр түрлі көлемдегі он бір аквариумы бар екі көрме бөлімінен тұрады. Океанариумның ең қызықты бөлігі – үлкен аквариум. Оның түбінде жылжымалы жолмен жабдықталған 70 метрлік əйнек туннел бар. Əйнегінің қалыңдығы – 7 см. Осы суасты туннелі арқылы теңіз түбімен жыртқыш акулалардан қол созым қашықтықта серуендеп жүре аласыз. Мұнда мұхитбақтың ең үлкен мекендеушілері – акулалар, алып теңіз алабұғасы жəне басқа да үйірлі балықтарды көріп тамашалауға болады.Көрме бөлімдеріндегі аквариумдардан таңғажайып теңіз жануарлары мен балықтарының жекелеген түрлерін кездестіресіз. Бірінші көрме бөлімінде Оңтүстік Америка мен Оңтүстік-Шығыс Азияның тұщы су қоймаларының балықтары топтастырылған. Мысалға, бұл жерден нағыз жыртқыш пираниялар мен оның шөпқоректі жуас туыстарын, теңіз жұлдыздарын, түрлі шаяндарды табуға болады. Екінші көрме бөлімінде: теңіз аттары, теңіз инесі, сиыр балық, ит балық, түлкі балық, актиниялар тəрізді маржан жартастарын мекен етушілер топтастырылған. Бұл жерден қауіпті балықтар: кірпі балық, тас балық мурена, т.б. көре аласыз.

## Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4

Санат:Ғимараттар мен құрылыстар
Мал терілерін илеу

Тері илеу үшін алдымен «малма» деп аталатын сұйық затты даярлайды. Ол үшін ұйыған айранды дорбаға құйып, аузын байлап, астына ыдыс қойып, іліп қояды. Сонда айран сүзіліп, сары суы ыдысқа жиналады. Алынған сары суға ұн, кебек қосып араластырып, ашытады. Мұны малма дейді. Осы малмаға теріні салып, бетін қақпақпен жауып, үстінен таспен бастырып тастайды. Иде жатқан теріні күніне үш-төрт рет аударыстырып (сапсып) отырады. Жиі сапсып отырмаса, теріге толық  сіңбей, əр жері көк аязданып, қатқыл болып қалады. Ондай жағдайда үстемелеп ұн, кебек, сары су қосып, теріні тағы да біраз уақыт малмаға салып, жылырақ жерге қойып, жиі-жиі аударыстырып, идің жақсы сіңуін қадағалайды. Жылқы терісі қалыңдығына қарай малмада шамамен 15 – 20 күндей жатады. Терінің иі қанғанын білу үшін түгі жағынан ұстап, екі жаққа тартып көреді. Жақсы и сіңген терінің түгі түбінен ағарып жарылады. Немесе теріге тебен ине шаншығанда жеңіл сұғылса, онда терінің иі қанғаны. Содан соң теріні малмадан шығарып алып, көлденең ағашқа жайып, суын сорғытады. Сəл дегдіген теріні жұмыр ағашқа асып қояды да, қырғымен қырып, əрі иін, əрі түгін, əрі шелін алады. Иі сіңіп ісінген тері тазарғанымен, шикілігі білініп тұрады. Бұдан кейін міндетті түрде керіп қойып, аязға сорғызады. Мұны «аязға пісіру» деп те атайды. Он шақты күн аяз сорған тері аппақ болып ширайды. Сол кезде үйге кіргізіп, тобарсыта кептіріп алады да, талқыға салады. Талқыдан шыққан сиыр терісінен, əдетте, таспа тіліп, айыл, тартпа, құйысқан, өмілдірік, үзеңгі бау, қамытқа құлақбау жасайды. Жылқы терісінен жүген, қамшы, шылбыр, т.б. өреді. Ал серке терісінен неғұрлым нəзік таспадан өрілетін мүліктер жасалады. 

## Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Тері бұйымдарды ыстау

Теріден жасалған ыдыстарды дүркін-дүркін ыстап отырудың маңызы өте үлкен. Баппен ысталған ыдыс əдемі қоңыр-қызыл түске енеді жəне ысталған ыдыста түрлі микроорганизмдер болмайды. Ыс сіңген ыдыста сақталған сүт тағамдарының иісі мен дəмі де ерекше жағымды болады əрі ұзақ уақыт бұзылмай сақталады.Тері ыдыстарды арнаулы күркеге аузын төмен қаратып іледі де, тобылғы, арша, қарағайдың бүрін, ермен, жусанның түбірін жалындатпай жағып, соның түтініне 8-10 сағаттай ұстап ыстайды. Жақсы ыс сіңген ыдысқа бір-екі күн айран, сары су, іркіт құйып, дəмін алып, тұзды сумен жуып, кептіріп, жылқының майымен майлап, пайдалана беруге болады. Ыдыстар өңезденіп кетпес үшін екі аптада бір тазалап жуып, ыстап, майлап отырған жөн.

## Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Ирек ағаш

**Ирек ағаш** – тері өңдеуде қолданылатын құралдардың бірі  . Оның жалпақтығы 10 – 15 см, қалыңдығы 7 – 8 см болады. Ол –  ишілер тұтынатын, иленген терінің қыртысын жазып, жұмсарту үшін пайдаланылатын, иіні іш жағынан кертілген бедерлі ағаш. Иленіп, кепкен терінің бір жағын аяққа басып тұрып, екінші жағын «ирек ағашқа» орап алып бұраулап тартқылайды. Сонда тері тегістеліп созылады əрі жұмсарады. «Ирек ағашты» байпақ (пима) басушылар да қолданады.

## Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Янина Викмайер

**Янина Викмайер** ( 1989 жылдың 20 қыркұйек айында Бельгия, Лирда дүниеге келген) – бельгиялық кәсіби шы ,жеке сында  әлемдегі экс-11-ші ракетка.

## Жетістіктері
* Жеке сында Үлкен шлем турнирінің  бір дүркін жартылай финалисты  (US Open-2009).
* Жеке сында  әлемдегі экс-11-ші ракетка.
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 3 дүркін жеңімпазы (барлығы – 4).
* Бельгия ұлттық командасының  құрамасында  Федерация Кубоғының  финалисті (2011).

## Жалпы Ақпарат
Янина 9 жасынан бастап тенниспен айналыса бастады достарының көмегі арқылы.

Бельгиялық қыз голландша, ағылшын, француз тілдерін толығымен игерген. 

Янина 2004 жылдан бастап кәсіби теннисшы.  Бапкерлері  - Марк Викмайер (әкесі) және Марк Фрей.

Теннисшылардың арасында отандасы Ким Клейстерс кумиры екен.

## Спорттық карьерасы
Жыл соңындағы рейтингі

## Турнирларда Өнер Көрсету
Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету

Жеке сында  WTA  турнирлердің финалы (10)

Жеңістер (3)

Жеңілісі (7)

Жеке сында ITF турнирлердің финалы (17)

Жеңістер (10)

Жеңілісі (7)

## Жұптық  сындар
Жұптық сында WTA турнирінің финалы (2)

Жеңістер (1)

Жеңілісі (1)

Жұптық сында ITF  турнирінің финалы (13)

Жеңістер (8)

Жеңілісі (5)

## Турнирлерге Қатысу Тарихы
Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда Өнер Көрсету

## Сілтемелер
* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com 
* www.fedcup.com 

Санат:1989 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша теннисшілер
Санат:Бельгия теннисшілері
Оразалы Қожамжаров

**Қожамжаров Оразалы** 1932 жылы Іле ауданы Жетіген ауылында туған-батыр. Тегі Дулат руының Ботпай тармағынан шыққан.

Ол 1846 жылы Сыпатай батырға ілесіп, Шу өзенінің бойында қырғыз руларымен арасындағы жер дауынан туындаған қақтығысқа қатысады. Кейін сол өңірге қоныстанып қалады. 1859  жылы Үлкен орда приставы Г.А. Колпаковскийдің нұсқауымен ұйымдастырылған Шу алқабын зерттеу экспедициясына көмектесіп, оларды қоқандықтар мен қырғыздар шабуылынан қорғауды міндетіне алады. 1860 жылдары аталығының  Сыпатай, Диқанбай т.б батырлармен Жетісу өңірлерін азат етуге қатысып, Пішпек, Тоқпақ және Ұзынағаш шайқасында ерлік көрсеткен, осыған орай ақпанда патшалық Ресейдің "Батылдығы үшін" күміс медалімен марапатталған. Архив деректерінде марапатталған Ұлы жүз қазақтарының арасынан Қожамжаровқа орыс армиясының подполковнигі шені берілгендігі жазылған. 1882-1891 жылдар аралығында ол білгір әрі әділетті рубасы ретінде Шу болыстығына бірненше рет басқарушы, би сайланған. (ОМА,44-қор, 1-тізбе,31569-іс), Жамбыл облысы Шу ауданынындағы батырдың денесі жерленген жер қазір "Оразалы ауылы"( бұрынғы Октябрь) деп аталады. Оның баласы Рахымбай да батыр болған.
## Сыртқы сілтемелер
Жетісу энциклопедия "Арыс" баспасы Алматы 2004
Сыдырғыш

**Сыдырғы аспап** – қайыс таспаның шетін тегістейтін сыдырғы. Өрімшілер таспа тілгенде оны біркелкі етіп сыдыру үшін қатты ағаштан немесе мүйізден əзірленген сыдырғышты қолданады. Олар таспаны сыдырғышпен тегістейді, ол тегістелген таспалардан әр түрлі нәрселер (жүген, қамшы, т.б.) өреді. Ағаштан, мүйізден істелген сыдырғыштың пышақ жүзі тиетін тұсы жұқарып, жылдам тозады. Ал ірі қараның жіліншігінен жасалған сыдырғыш өте ұзақ уақыт тұтынуға жарайды.
## Дереккөздер

«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Тоқубіз

**Тоқубіз** қойдың, ешкінің кəрі жілігінің құрығынан əзірленеді. Кейде оны кəрі жіліктің «шыбығы», «қамшысы» деп те атайды. Кəрі жіліктің жанына жабыса біткен осы жанама шыбықты тазалап мұжып, қырнап алған соң үшкір жағын егеумен егеп, ілдіргі жасайды. Мұндай бізбен иірілген жіптен қолғап, шұлық, шəлі, мойынорағыш, т.б. киім-кешек тоқиды. Оны ертеректе әжелеріміз көзінің қарашығындай сақтайтын.

## Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Нақыш салғыш

**Нақыш салғыш** – металл бетіне түрлі өрнектер түсіруге, бедерлеуге, оймыштауға арналған қол құралы. Қызған темірді төске төсеп, үстіне нақыш салғышты қатарлай ұрып, түрлі бедерлі өрнектер салынады. Оның ұзындығы – 8 – 12 см, жуандығы – 0,2 – 1,0 мм. Нақыш салғыштардың жүзінде əр түрлі ойық, бедерлі өрнектер болады. Кейбіреуінің жүзі тегіс не дөңес, енді біреулері ойыс, сайлы, т.с.с. түрлі мəнерде бедерленеді. Нақыш салғыштың сабы ағаштан жасалады. Жүздері жұмыр, шаршы, шар тəрізді, үшбұрыш, трапеция, т.с.с пішінге келтіріліп жасалады. Содан соң суғарылады. Нақыш салғыштар бедерлеме жұмыстарына пайдаланылады.

## Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Андреа Петкович

Андреа Петкович (1987 жылдың 9 қыркүйек айында Югославия, Туэлда дүниеге келген) – неміс кәсіби теннисшісі.
## Жетістіктері
* Жеке сында әлемдегі бұрынғы 9-шы ракетка.
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 3 дүркін жеңімпазы.
## Жалпы ақпарат
Андреаның әкесі Эоран кәсіби теннисші болған, кезінде  Югославия ұлттық командасының құрамасында  Федерация Кубогының ойындарында өнер кқрсеткен. Анасы Амира стоматолог көмекшісі болып жұмыс істейді. Андреаның әке-шешесі босниялық сербтер. Сіңлісі бар, аты Аня.

Андреаны 6 жасқа толғанда әкесі тенниске әкеліп, өзі алғашқы бапкері болған.

Грунтта өнер көрсеткенді ұнатады, форхендті өте жақсы орындайды. 

2006 жылдан бастап кәсіби теннисші. Бапкері – Эрик ван Харпен. Қазіргі уақытта  Васке-Шуттлер академиясында жаттығады.

Сара ағылшын, неміс, француз, серб  тілдерін толық меңгерген.

## Спорт мансабы
Жыл соңындағы рейтингі

## Турнир көрсеткіштері
## Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету

### Жеке сында  WTA  турнирлердің финалы (8)

#### Жеңістер (3)

#### Жеңілісі (5)

### Жеке сында ITF турнирлердің финалы (13)

#### Жеңістер (9)

#### Жеңілісі (4)

## Жұптық  сындар
### Жұптық сында WTA турнирінің финалы (1)

#### Жеңілісі (1)

### Жұптық сында ITF турнирлердің финалы (5)

#### Жеңісі (3)

#### Жеңілісі (2)

## Сілтемелер
* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com 
* www.fedcup.com 

Санат:Германия теннисшілері
Безеуіш

**Безеуіш** – қатты ағашпен сапталған немесе алақанға ұстайтын жағы иіле, жұмырлана біткен, жүзі асыл, біз тəрізді құрал. Оның жүзі қашау тəрізді бір жағына қиғаш қайырылады. Жүзін өрнектелетін металл бетіне көлбей тіреп (45° шамасында), оң мен сол қолдың буынын ары-бері ығыстыра, металл бетіне біркелкі өрнек түсіреді. Осындай өрнекті шеберлер «мыңырғақ», «безеуөрнек» деп, ал безеуішті кейде ырғақ деп те атаған. Зергерлер кейде безеуіштің жүзінің ортасын егеп, екі аша сияқты етіп те жасайды. Ондай безеуішпен салынған өрнекті «тышқан із» деп аталады. 

## Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Клара Коукалова

Клара Коукалова ( 1982 жылдың 24 ақпан айында Чехословакия, Прагада дүниеге келген) – чехиялық кәсіби теннисшы ,жеке сында  әлемдегі экс-20ші ракетка.

## Жетістіктері
* Жеке сында  әлемдегі экс-20ші ракетка. 
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 3  дүркін жеңімпазы ( барлығы  - 7).

## Жалпы Ақпарат
Әкесінің аты Иржи Коукал, таксист болып жұмыс істейді. Ал анасы – Яна Коукалова , ол гольф-курортта бармен болып жұмыс істейді.

Клара 1999 жылдан бастап кәсіби теннисшы. Бапкері – Игорь Брюкнер.

Грунтта өнер кқрсеткенді ұнатады, бекхенді өте жақсы. Теннисшылар арасында Мартина Хингисты кумиры ретінде өте құрметтейді.

2006 жылдың 6 маусымынан 2014 жылдың наурыз айына дейін отандас футболшы Ян Закопалмен тұрмыста болды. 1977 жылы туған Ян Закопал жастар командасының құрамасында өнер көрсеткен, кейін біраз жоғарғы дивизиондағы чехиялық клубтарда өнер көрсеткен.

Өзін жақсы, жұмсақ мінезді, бірақ шыдамсызбын деп суреттейді.

## Спорттық карьерасы
Жыл соңындағы рейтингі

## Турнирларда Өнер Көрсету
## Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету

### Жеке сында  WTA  турнирлердің финалы (15)

#### Жеңістер (3)

#### Жеңілісі (12)

### Жеке сында ITF  турнирлердің финалы (11)

#### Жеңістер (7)

#### Жеңілісі (4)

## Жұптық  сындар
### Жұптық сында WTA турнирінің финалы (10)

#### Жеңістер (4)

#### Жеңілісі (6)

## Сілтемелер
* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com 
* www.fedcup.com
Сара Эррани

Сара Эррани (1987 жылдың 29 сәуір айында Италия, Болоньеда дүниеге келген) – итальяндық кәсіби теннисшы. Жеке сында  әлемдегі экс-5-ші ракетка. 

## Жетістіктері
* Жұптық сында Үлкен шлемның  4 дүркін  жеңімпазы (Australian Open-2013, 2014, Roland Garros-2012, US Open-2012). 
* Жұптық сында Үлкен шлемның  2 дүркін  финалисты  (Australian Open-2012, Roland Garros-2012). 
* Жеке сында Үлкен шлемның  1 дүркін  финалисты (Roland Garros-2012).  
* Жұптық сында  әлемдегі экс-1-ші ракетка.  
* Жеке сында  әлемдегі экс-5-ші ракетка.  
* Жеке сында  WTA  сериясындағы турнирлерде  7 дүркін жеңімпазы ( барлығы – 29).  
* Италия ұлттық командасының  құрамасында  Федерация Кубогының  3 дүркін  жеңімпазы  (2009-10, 2013). 

## Жалпы Ақпарат
Сараның анасының аты Фулвия, мамандығы фармацевт. Ал әкесінің аты Джорджо, ол жеміс-жидек сатушысы. Ұлкен ағасы бар, аты Давид, ол кәсіби футболшы.

Әкесінің қолдауымен Сара 5 жасынан тенниспен айналысты. Уақыт сала Испаниядағы валенсиялық клубтарының бірінде жаттыға бастады. Кей бір уақыттары Сара Эррани клубтар аралық жарыстарда өзінің жаттығып жұрген клубының намысын қорғайды.

Грунтта өнер көрсеткенді ұнатады, форхендті өте жақсы орындайды. Ұнататын турниры – Акапулько.

2002 жылдан бастап кәсіби теннисшы. Бапкерлері – Пабло Лосано мен Давид Андрес.

Сара итальяндық, испандық, ағылшын тілдерін толық игерген.

## Спорттық карьерасы
Жыл соңындағы рейтингі

## Турнирларда Өнер Көрсету
Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету

Жеке дәрежеде Үлкен шлем турнирлердің финалы (1) 

Жеңілістер (1)

Жеке сында  WTA  турнирлердің финалы (15)

Жеңістер (7)

Жеңілісі (8)

## Жұптық  сындар
Жұптық сында Ұлкен шлем  турнирінің финалы (6)

Жеңістер (4)

Жеңілісі (2)

## Турнирлерге Қатысу Тарихы
### Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда өнер Көрсету

### Жұптық сындағы Үлкен Шлем турнирларда өнер Көрсету

## Сілтемелер
* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com 
* www.fedcup.com 

Санат:Теннисшілер
Роберта Винчи

Робе́рта Ви́нчи ( 1983 жылдың 18 ақпан айында Италия, Тарантода дүниеге келген) – итальяндық кәсіби теннисшы.

## Жетістіктері
* Жұптық сында Үлкен шлемның  4 дүркін  жеңімпазы (Australian Open-2013, 2014, Roland Garros-2012, US Open-2012).
* Жұптық сында Үлкен шлемның  2 дүркін  финалисты  (Australian Open-2012, Roland Garros-2012).
* Жұптық сында  әлемдегі экс-1-ші ракетка. 
* Жеке сында  әлемдегі экс-11-ші ракетка. 
* Жеке сында  WTA  сериясындағы турнирлерде  9 дүркін жеңімпазы ( барлығы – 31). 
* Италия ұлттық командасының  құрамасында  Федерация Кубогының  4 дүркін  жеңімпазы  (2006, 2009-10, 2013). 

## Жалпы Ақпарат
Роберта Винчи 6 жасынан теннис ойнай бастады.14 жасында кәсіби теннисте ең бірінші матчін өткізді, 1997 жылдан бастап кәсіби теннисшы. 16 жасында Флавия Пеннеттамен жұптасып жас қыздар арасында Франция Ашық Чемпионатының жеңімпазы болды.

Бапкері – Франческо Чино.

1999 жылдан бастап теннисте карьерасы құрыла басталды.

2013 жылдың 10 маусымда жеке сында WTA рейтингінде ең жоғарғы 11 орынға жәйғасты, ал 2012 жылдың  15 қазанында жұптық сында – 1 орынды иеленді.

## Спорттық карьерасы
Жыл соңындағы рейтингі

## Турнирларда Өнер Көрсету
Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету

Жеке сында  WTA  турнирлердің финалы (10)

Жеңістер (9)

Жеңілісі (1)

## Жұптық  сындар
Жұптық сында Ұлкен шлем  турнирінің финалы (6)

Жеңістер (4)

Жеңілісі (2)

## Турнирлерге Қатысу Тарихы
Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда өнер Көрсету

Жұптық сындағы Үлкен Шлем турнирларда өнер Көрсету

Жұптық аралас сындағы (миксте) Үлкен Шлем турнирларда өнер Көрсету

## Сілтемелер
* www.wtatennis.com
* www.itftennis.com 
* www.fedcup.com 

Санат:1983 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша теннисшілер
Санат:Италия теннисшілері
Sony Xperia Z2

**Sony Xperia Z2** - Z смартфондар линейкасының жалғастырушысы, Sony Mobile компаниясының қазіргі флагманы. Бұл телефон 25-ші наурызда Тайваньда, ал 8-ші мамырда Ресейде сатылымға шықты. Алғаш рет Барселонада өткен Mobile World Congress 2014 көрмесінде көрсетілді

## Келбеті
Бұл смартфонның келбеті ізашарға қарағанда ерекше өзгерістер алған жоқ. Дизайнды сәл дұрыстап, халықтың наразылығын көтерген фирмалық пленкалардан құтылып, телефонның алдынғы бөлігіне екі стереодинамиктерді шығарды. Алайда, көлемі қатты өзгермей (73.3x146.8x8.2 мм), экранның диоганалі 5.0 дюймнен  5.2 дюймге өсті. Телефон бұрынғыша алюминий мен шыны секілді премиалды материалдардан жасалынған.Сатылымдағы түстері: қара, ақ және күлгін.

## Техникалық ақпараттары
Желі стандарттары -	GSM 900/1800/1900, 3G, LTE 
LTE диапозондарын қолдау - Bands 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 13, 17, 20
Операциялық жүйе - Android 4.4
Корпус материалдары - шыны, аллюминий
Конструкция - монолитті, қуыстар (наушниктер "ұясынан" басқасы) бітеуіштермен жабылған
Қолдайтын SIM-карталар саны - 1
Салмағы - 158 г
Көлемі (ҰxБxЕ) - 73.3x146.8x8.2 мм
**Экран**
Экран типі - IPS, TRILUMINOS™ Display 16.78 млн түстер, сенсорлы
Диагональ - 5.2 дюйм
Рұқсаттылық  - 1080x1920
PPI - 424
**Мультимедиялық мүмкіндіктер**
Фотокамера -20.70 млн пикс.
Камера функциялары - автофокус, Zoom 8x, Фон фокусын өзгерту, Timeshift Video, AR Effects, Info-Eye, 4K Video және тағы басқа. 
Максималды видео рұқсаттылығы  - 3840x2160
Максималды видеокадрлар жиілігі - 120 кадр/с
Фронталды камера - 2.2 млн пикс.
**Жады және процессор**
Процессор - Qualcomm Snapdragon 801, 2300 МГц
Ядролар саны - 4
Видеопроцессор - Adreno 330
Тұрақты жады - 16 Гб
Оперативті жады - 3 Гб
SDCarta қолдауы - microSD (TransFlash), көлемі  128 Гб-қа шейін.
Аккумулятор көлемі - 3200 мАч
## Ерекшеліктері
Sony-дің дәстүрі бойынша, Xperia Z2 да су мен шаң өткізбейтін смартфон болып табылады. Ол ең жоғарғы шаң мен судан қорғалаған IP55/IP58 стандарттарына ие. Ол дегеніміз, телефонды тұщы суға 1.5 м тереңдікке шейін жарты сағат батыруға болады.  Сонымен қатар, бұл телефонда тұңғыш рет жаңа шу басу технологиясы қолданылған. Соның арқасында, MDR-NC31EM гарнитурасын арқылы сыртқы шудың 98%-ы басылып, тыңдарман таза дыбысты тыңдайтын болады. Sony Xperia Z2 4pda порталының қолданушыларының есептеуінше, айдың ең жақсы смартфоны болып табылады (Наурыз, Сәуір, Мамыр айларында).

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Sony Xperia Z2 шу басу (Noise Cancelling)
* Sony Xperia Z2 біздің жаңа флагманымыз
* Sony Xperia Z2 дизайн
* Sony Xperia Z2 official page
* Sony Xperia Z2 нағыз шолу (Обзор)
*  Sony Xperia Z2 mobile-review.com-да
* Видео MWC 2014: Sony Xperia Z2 — жаңартылған Sony флагманы 

Санат:Смартфондар
Санат:Android негізіндегі құрылғылар
Теннесси

**Теннесси́** () — АҚШ шығыс бөлігіндегі орналасқан штаты. Оңтүстік-шығыс центр аумағына кіреді. Жер ауданы бойынша елде 36-шы орында – 109 151 км².Халық саны бойынша 17-орында – 6 403 353 адам (2013). Әкімшілік орталығы – Нашвилл. Eң үлкен қаласы –Мемфис. Басқа ірі қалалары – Ноксвилл, Чаттануга, Кларксвилл. Штаттың реті – 16.

## Тарихы
Штаттың алғашқы еуропалық қоныстанушылары 1540 жылы Эрнандо де Сото бастаған испандық конкистадорлар тобы болған.

Үндіс халықтарынан алғаш қоныстанушылар – чероки тайпасының өкілдері болған.

18-ғасырдың ортасында штаттың Лаудон форты аймаққа келген ағылшындықтардың алғашқы қоныстануы болған.

1796 жылы 1 маусымда Теннесси ресми АҚШ штатының статусына иеленді.

## Географиясы

Елдің 8 штатымен шектеседі: солтүстігінде – Кентукки және Виргиния, шығысында – Солтүстік Каролина, оңтүстігінде – Джорджия, Алабама, Миссисипи, батысында – Арканзас және Миссури штаттарымен.

Штатта ел бойынша үңшірлер бойынша бірінші орында - 8350 үңгір. Теннесси штаты өзен арқылы 3 аймаққа бөлінеді: Шығыс, Орталық және Батыс. Климаты қоңыржай континеттік. Жазы ыстық және ылғалды. Қысы суық болып келеді.

## Халық саны

## Дереккөздер

Санат:АҚШ штаттары