open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Леонид Владимирович Макеев

**Макеев Леонид Владимирович** (14.6.1911, Петропавловск қаласы - 1993) - жазушы. 1931 жылы Петропавлдағы "**Смычко**" газетінде жұмыс істеген. Алғашқы шығармалары 1932 жылы **"Поход за рабочую смекалку"** жинағына енген. 20 ғасырдың 3 жылдары **Макеев** Петропавл, Алматы Иваново облысы газеттерінде еңбек еткен. Орталық **"За индустриализацию"** газетінде тілші, **"Литературный Казахстан"** альманағын; қызметтер атқарған. 2-дүниежүзілік соғысы жылдары майданда армия қатарында И.В. Панфилов атындағы 8-і гвардия дивизиясының - "**За Родину**" газетінің жауапты редакторі әскерден қайтқаннан кейін "**Советский Казахстан**" журналының бас редакторы, "Қазақфильм" киностудиясында бөлім редактор қызметтерін атқарған. Ғ.Слановтың "Дальные просторы", Қ.Әбдіқадыровтың "Комсомолка Рыскуль", М.Иманжановтың "Первые месяцы" повестерін, С.Мұқановтың, Қ.Исабаевты З.Иманбаевтың, М.Зұлпықаровтың әңгімелері мен очерктерін орыс тілiне аударған. Қызыл Жұлдыз орден мен, медальдармен марапатталған.
### Шығармалары
* В Акмолинских степях. Воспоминания ветеранов гражданской войны В Казахстане. А-А. 1956
* Имя Герс Рассказы. очерк А-А.. 1945
* Дед Канбе Сказки. А-А. 1976
* Волшебный кетме Сказки. А-А. 1978
* Дальная дорога. Рассказы. Алтайское книжное издательство 1977
* Старик перекати поле. Маленький хитрец Тазша. Сказки. А-А., 1982
* Простой характер. Рассказы, очерки. , А., 1983
* Растущая скала. Сказки. А-і 1984

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан жазушылары
Санат:1911 жылы туғандар
Санат:1993 жылы қайтыс болғандар
Мереке Қасымұлы Дихаев

**Мереке Қасымұлы Дихаев** - 1950 жылы 1 мамырда Қостанай облысы Боровской ауданының Екпінді кентінде туған. Қазақ.
## Хронологиясы
*Целиноград ауыл шаруашылығы институтының агрономия факультетін бітірген (1971), ғалым-агроном.
*«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан).
*1971 жылдан - Қостанай облысының Михайловка кеңшарында агроном. 
*1973 жылдан - Қостанай облысының Есенкөл кеңшарында бас агроном. 
*1974 жылдан - Қостанай облысы Комсомол ауданының Можайск кеңшарында бас агроном. 
*1978 жылдан - Қостанай облысы қарабалық кеңшарының партком хатшысы, директоры. 
*1984 жылдан - Қостанай облысының ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы. 
*1992 жылдан - «Аптын дән» Қостанай астық үйі» Ақ президенті (Қостанай облысы).
*1994 жылдан бері - ҚР жер ресурстарын басқару агенттігінің Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстары бойынша өңіраралықжер инспекциясының бастығы.
## Жетістіктері
*«Тың жерлерді игергені үшін» (1994), 
*«Тыңға 50 жыл» (2004) медальдарымен марапатталған.
Әскери атағы - запастағы майор. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеу, республикада бейбітшілік, саяси тұрақтылық». Хоббиі - спорт, оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Дихаева Әлия Жақсенқызы
(1952 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Айнагүл (1975 жылы туған), Гүлжан (1975 жылы туған). ¥лдары - Болат (1979 жылы туған), Сәбит (1986 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Һуббу Дуниа

**Һуббу Дуниа**-дүниеқорлық; сопылықта - дүние - адамды Аллаһтан (Хақтан)
алыстатқан, қапы қалдырған нәрсе. Захидтер мен сопылар дүниені - жыланға,
уға, жалмауызға, жезөкшеге теңеу арқылы
метафоралық-символдық тіл қолданған.
Хуббу-дуния-тіркесі, мал мүлік, пайда,
атақ, лауазым, даңқ, атаққұмарлық, жалпы-материалдық-дүниеқұмарлықты білдіреді.

## Дереккөздер


Санат:Ислам
Нұрлан Қабыкенұлы Әутәліпов

**Нұрлан Қабыкенұлы Әутәліпов** 
1957 жылы 20 мамырда Павлодар облысы Ертіс ауданының *«Кутузов»* кеңшарында туған. Қазақ.
* Қыпшақ тайпасының Бұлтың руынан шыққан.

Алматы мал дәрігерлік институтын (1980) зоотехник мамандығы бойынша; Қазіргі замандық гуманитарлық академияны (Мәскеу қ., 2008) менеджмент бакалавры мамандығы
бойынша бітірген.
1980 жылдан - Павлодар облысы Ертіс ауданы *«Суворов»*
кеңшарының зоотехнигі. 1981 жылдан - Павлодар облысы Ертіс аудандық Қазақстан ЛКЖО комитетінің екінші хатшысы. 1984 жылдың тамызынан - Павлодар облысы Ертіс
ауданы *«Суворов»* кеңшарының зоотехнигі. 1984 жылдың
қарашасынан - Қазақстан ЛКЖО Орталық комитетінің
нұсқаушысы (Алматы қ.). 1985 жылдан - Қазақстан ЛКЖО
Қызылорда облыстық комитетінің хатшысы, 1988 жылдан -
бірінші хатшысы. 1990 жылдан - Алматы қаласындағы
Республикалық жастар бастамалары орталығының директоры. 1991 жылдан - «Арманинтерөнеркәсіп» ЖШҚ
директоры (Алматы қ.). 1999 жылдан - «АБЖ» ЖШС директорының орынбасары (Алматы қ.). 2002 жылдан - Алматы
облысы Сүт өндірушілер қауымдастығы төрағасының орынбасары. 2003 жылдан - *«САФ АЛТЫН»* ЖШС директорының орынбасары (Алматы қ.). 2004 жылдан - Павлодар
облысы Табиғатты қорғау бағдарламалары департаменті
бастығының орынбасары. 2005 жылдан - Павлодар облысы Табиғат ресурстары мен табиғатты пайдалануды реттеу
департаментінің директоры.
2007 жылдың желтоқсанынан бері - Павлодар облысы
Успенск ауданының әкімі.
*«Құрмет»* орденімен марапатталған (2009).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Виктор Анатольевич Долженков

**Виктор Анатольевич Долженков** - 1948 жылы 19 қыркүйекте Алматы қаласында туған.
## Хронологиясы
*В.И. Ленин атындағы қазақ политехникалық институтын (1979) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; 
*Алматы Жоғары партия мектебін (1990) саясаттанушы, әлеуметтік-саяси пәндердің оқытушысы мамандығы бойынша бітірген.
*Халықаралық ақпараттандыру академиясының, И.И. Юзвишин атындағы Орталық Азия Ақпараттандыру академиясының академигі.
*1967 жылдан - «Алматы құрылыс» тресінің №11 ҚҚБ шебері. 
*1970 жылдан - «Алматы тұрғын үйқұрылыс» тресінің  №7 ҚҚБ шебері, жұмыс өндірушісі, аға жұмыс өндірушісі.
*1980 жылдан - «Алматы тұрғын үй құрылыс» тресі 11-ҚМБ- да бас инженер. 
*1982 жылдан - Қазақстан Коммунистік партиясы Алматы қалалық комитетінің құрылыс және қалалық шаруашылық бөлімінің нұсқаушысы. 
*1984 жылдан - Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің құрылыс және қалалық шаруашылық бөлімінің нұсқаушысы. 
*1986 жылдан - Халық депутаттары Алматы қаласы Фрунзе аудандық Кеңесінің атқару комитетінің төрағасы. 
*1987 жылдан - Коммунистік партияның Алматы қаласы Октябрь аудандық комитетінің бірінші хатшысы. 
*1989 жылдан - Қазақстан Коммунистік партиясы Алматы облыстық комитетінің инспекторы, хатшысы, екінші хатшысы. 
*1992 жылдан - Алматы облыстық әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары. 
*1995 жылдан - Апматы облысы әкімінің бірінші орынбасары.
*2008 жылдан бері - Алматы қаласы әкімінің орынбасары. 
## Жетістіктері
*«Құрмет» (2003) орденімен, 
*ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен (1979) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:19 қыркүйекте туғандар
Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Халықаралық Ақпараттандыру академиясының академиктері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері
Оспан Ешмұхаметұлы

**Оспан Ешмұхаметұлы (Бұлбұл қари)**(т.ж.б. - 1955) - Шығыс Қазақстан облысында (бұрынғы Семей губерниясы Қарақол ауылы) дүниеге келген. 1906 - 1908 жылдары Лепсі уезіндегі медреседе, ал 14 жасынан бастап, Уфа қаласындағы Ғалия медресесінде алты жыл оқып, Құранды толық меңгерген, діни қызметі арқылы халық арасында «Бұлбұл қари» деген лақап есімімен танымал болған. Көп жылдар бойы мешіт-медреселерде бала оқытып, көптеген шәкірттер дайындаған. Өзі жүрген өңірлердегі халықтың мұсылманша сауатты болуына елеулі еңбек сіңірген. 1937 жылы саяси қуғынға ұшырап, Қытай еліне ауып кеткен. Тарбағатай өлкесіне барып, сол жердегі мешіт-медреселерде ұстаздық қызмет атқарған. 1946 - 1951 жылдары Тарбағатай өлкесі Шәуешек қаласының бас имамы және сол уақытта кұрылған Шәуешек қаласындағы Діни қазияттың (соттың) төрағасының орынбасары болып тағайындалады.1952 жылы Кеңес Одағына оралып, 1955 жылы Шығыс Қазақстан облысы Көкпектіде қайтыс болады.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Шағбан

**Шағбан** ( Ежелде арабтар су іздеуде шыққанда ‘бөлініп’ шығатын) (Үндістан мен Пәкістанда -
шаб-и барат) - мұсылмандық ай күнтізбесіндегі сегізінші ай. Исламға дейін Шағбан
төрт қасиетті айдың бірі болып саналған,
себебі ежелгі араб күнтізбесі бойынша
осы айға жазғы күннің ұзарып барып
тоқырауы сәйкес келетін. Исламдағы Шағбан
мәні, негізінен, мұсылмандық дәстүрге негізделген әрі күн тоқыраған күні, оның алдындағы және оған дейінгі күндерде ежелгі
арабтар тұтынған діни ғұрыптармен де байланысы бар. Көптеген халықтар дәстүрінде
марқұм болғандарды еске алу уақытты саналатын, ескі жыл аяқталып, жаңа жыл бабалар мезгіл түрінде қабылданған бұл күндері
күнәдан арылу рәсімдері, дәлірек айтқанда
ораза ұстау рәсімі қолданылған болуы керек, кейін осы рәсімді Ислам діні де қабылдаған. Алайда, ортағасырлык Ислам
әлемінде Шағбан күндерін ерекше құрметтеуге
бола ма, болмай да деген мәселе туралы раджаб (ораза) айындағы діни ғұрып
төңірегіндегі айтысқа ұқсас қым-қиғаш
пікірталас өрістеді. Шағбанды құрметтеуді бида
(«ұят жаңалық») деп есептеп, оны хадистер
негізінде дәлелдеген пікір де болды. Соған
қарамастан Шағбан күндері қосымша ораза
ұстау (басқа да діни жоралғылар атқару)
дәстүрі кең таралды, ал осы айдың Исламға
дейінгі Арабияда да ерекше қастерленген
15-і күні Ислам ғұрпында ең танымал
халықтық мерекелердің бірі - Лайлат әл-бара'а («Жасаған күні», әдетте мұны «Азат
түні», басқаша айтқанда күнәйі кешу түні
деп түсіндіреді) күніне айналды, бұл мереке сипатында Лайлат әл-кадр (қадыр түні)
мерекесіндегі сияқты ежелгі жаңа жылдық
салтанат белгілері сақталған.
Мұсылман халықтарының сенімі бойынша Шағбанның 14-тен 15-ке қараған түні жапырақтарына жер бетіндегі тірі
адамдардың бәрінің есімі жазылған өмір
ағашы бір сілкініп алады. Есімдері жазылған жапырақ құлап түскен адамдар
сол жыл шегінде қайтыс болады-мыс.
Бұл түні Аллаһ дінге сенушілердің өзіне
бағытталған намазының өтеуі ретінде
олардың күнәсін кешу үшін «көктің төменгі қабатына» түседі. Лайлат әл-бара'а
түні «Иасин» сүресін оқу дәстүрге айналған. Марқұм болғандарға және күнәдан
тазаруға бағышталып оқылатын намаз
бұдан өзгеше. Үндістан мен Пәкстанда
бұл түні қайыршыларға тамақ үлестіріледі,
тәтті тағамдар әзірленеді, безендірілген
салтанат өткізіледі. Шағбанның 13-тен 15-не
дейінгі кезең «ақ түндер (күндер)» деп
аталынып, бірқатар елдерде бұл күндері
ораза ұсталады. Шағбан айының 3-і Пайғамбарлық (с.а.у.) немересі әл-Хұсайынның туған
күні болып есептеледі, ал Шағбан айының 5-і
Пайғамбарлық (с.а.у.) тағы бір немересі
Хасанның туған күні ретінде атап етіледі.
Шағбанның 15-і - Құбыланың Иерусалимнен
Меккеге ауысқан күні. Шағбан айының Ислам
әлеміндегі мәні бұл айдың атауына әл-
муаззам («қастерлі») эпитетінің тұрақты
тіркеуі арқылы білдіріледі.

## Мерзімдері

## Дереккөздер



## Сыртқы сілттемелер
*Islamic-Western Calendar Converter (Based on the Arithmetical or Tabular Calendar)
*Islamic Calendar / Hijri Calendar for Makkah  

Санат:Ислам
Санат:Мұсылман айлары
Санат:Күнтізбе
Санат:Ислам күнтізбесі
Нұржан Кемерұлы Әшімбетов

**Нұржан Кемерұлы Әшімбетов** (26 маусым, 1969, Чёрное, Лебяжі ауданы, Павлодар облысы) — қазақстандық саясаткер, Қазақстан Мәжілісінің VI және 2023 жылдан бері VIII-сайланымдарының депутаты.

Әшімбетов бұрын Лебяжі ауданының (2001–2006), Петропавлдың (2009–2012), Павлодардың (2016–2018), Екібастұздың (2018–2019) және Ақсудың (2021) әкімі болған.

## Өмірбаяны
Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан.
* Алматы мал дәрігерлік институтын (1993) зоотехник мамандығы бойынша;
* Алматы экономика және статистика институтын (2002) *«Бухесеп және аудит»* мамандығы бойынша
бітірген.
* 1986 жылдан - Алматы мал дәрігерлік институтының студенті.
* 1987 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызмөттө.
* 1993 жылдың маусымынан - «Сәуле» концернінің брокері.
* 1993 жылдың қазанынан - Павлодар аумақтық мемлекеттік мүлік комитетінің маманы.
* 1994 жылдан - *«Мақсат»* жастар тұрғын үй кооперативінің мүшесі.
* 1995 жылдан - Павлодар аумақтық мемлекеттік мүлік комитетінің бас маманы.
* 1996 жылдан - ЮСАИД жобасы *«Карана»* корпорациясының кеңес берушісі.
* 1996 жылдың желтоқсанынан - *«Remek»* консалтингтік фирмасының директоры.
* 1997 жылдан - К. Әшімбетов атындағы өндірістік кооператив төрағасы.
* 1998 жылдан - *«Кемер»* агрофирмасының директоры.
* 1999 жылдан - Павлодар облысы Ақтоғай ауданы әкімінің
орынбасары.

* 2001 жылдан - Павлодар облысы Аққулы ауданының әкімі.
* 2006 жылдан - Павлодар облысы Ауыл шаруашылығы департаментінің директоры.
* 2008 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігі Мемлекеттік бақылау және аймақтық-ұйымдастыру жұмыстары бөлімінің мемлекеттік инспекторы.
* 2009 жылдың қазаны - 2012 жыл аралығында Петропавл қаласының әкімі.
* 2012 жылғы 1 ақпаннан - Павлодар облысы әкімінің ауыл шаруашылығы жөніндегі орынбасары.
* 2016 жылғы 13 сәуірден - Павлодар қаласының әкімі.

## Марапаттары
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001)
* «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен;
* ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен (1999) марапатталған.

## Отбасы

* Үйленген. Жұбайы - Ақылова Мәншүк Бекетқызы (1972 ж. т.).
* Балалары - Әшімбетов Ерлен (1992 ж. т.), Әшімбетов Астан (1998 ж. т.), Кемер Дәмәлі (2004 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:26 маусымда туғандар
Санат:1969 жылы туғандар
Санат:Аққулы ауданында туғандар
Санат:Аққулы ауданының әкімдері
Санат:Петропавл әкімдері
Санат:Павлодар әкімдері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Асқар Сағызбайұлы Досбаев

**Асқар Сағызбайұлы Досбаев** 1969 жылы 27 наурызда Гурьев қаласында туған. Қазақаласы Қазақ және орыс тілдерін біледі.
## Хронологиясы
*Әл-Фараби атындағы қазақ мемлекеттік университетін бітірген (2002), заңгер; 
*Қазіргі уақытта Атырау мұнай және газ институтында оқуда.
*1986 жылдың қыркүйегінен - Гурьев қаласындағы №4 шаруашылық есептегі асхананың жүк тасушысы. 
*1986 жылдың қарашасынан 1987 жылдың мамырына дейін - Гурьев химия зауытының слесарь-жөндеушісі. 
*1989 жылдан - «Халыққа тұрмыстық қызмет көрсету» облыстық өндірістік бірлестігі автобазасының жүргізушісі (Гурьев қаласы).
*1990 жылдан - «Облжөндеутұрмыстехника» зауытының жүргізушісі (Гурьев қаласы). 
*1991 жылдан - Атырау облыстық ІІБ тергеушісі. 
*1998 жылдан - «Шарапат» сақтандыру компаниясының брокері (Атырау қаласы). 
*2001 жылдан - Атырау облыстық Кәсіпкерлер қауымдастығының кеңесші-заңгері. 
*2002 жылдан 2003 жылдың ақпанына дейін - Атырау облыстық Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау департаменті ұйымдастыру-бақылау және кадрлық жұмыс бөлімінің бас маманы. 
*2003 жылдың мамырынан - Атырау облыстық Коммуналдық меншік басқармасы есеп жүргізу және талдау бөлімінің бастығы - бас бухгалтері.
*2003 жылдың маусымынан - Атырау облыстық Тұрғын-коммуналдық шаруашылық басқармасы заң бөлімінің бастығы. 
*2005 жылдың қаңтарынан - Атырау облысы бойынша Табиғи монополияларды реттеу және бәсекені қорғау басқармасының бөлім бастығы. 
*2005 жылдың қыркүйегінен - Атырау облыстық жер қатынастары бөлімі бастығының орынбасары. 
*2007 жылдың қаңтарынан - «Еңбек-Атырау» ЖШС директоры. 
*2008 жылдан - Атырау облыстық Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы басқармасы бастығының орынбасары.
*2009 жылдың қазанынан бері - Атырау облыстық Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы басқармасының бастығы.

## Дереккөздер
Ғалым Әбіханұлы Әшімов

**Ғалым Әбіханұлы Әшімов** 
1968 жылы 24 тамызда Қарағанды облысының Қаражал
қаласында туған. Қазақ.
О.А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университетінің
өндірісті ұйымдастыру факультетін бітірген (1999), экономист.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1987 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1989
жылдан - *«Жәйрем ТБК»* Қиыр-Батыс кеніші материалдықтехникалық жабдықтау бөлімінің жөндеу слесарі; 1990 жылдан - мәшине жүргізушінің көмекшісі; 1991 жылдан - комсомол комитетінің хатшысы; 1992 жылдан - химиялық өнім жөніндегі инженері; 1994 жылдан - құрылыс материалдарының жетекші инженөрі. 1998 жылдан - *«Жәйрем ТБК»* АҚ қойма шаруашылығы цехының бастығы; 1999
жылдан - материалдық-техникалық жабдықтау бөлімінің бастығы. 2000 жылдан - Қарағанды облысы Жәйрем кентінің әкімі. 2001 жылдың мамырынан - *«АрселорМиттал
Теміртау»* АҚ құрылтайшылық ететін «Өркен» ЖШС директорының жалпы мәселелер жөніндегі орынбасары; 2001
жылдың маусымынан - коммерциялық бөлімінің бастығы;
2004 жылдан - логистика жөніндегі директоры. 2005 жылдан -* «Жәйрем ТБК»* АҚ логистика бөлімінің бастығы; 2009
жылдан - президенттің логистика жөніндегі көмекшісі.
2010 жылдан бері - Қаражал қаласының әкімі.

## Дереккөздер


Санат:1968 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысында туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Өлім (діни түсінікте)

**Өлім** - діни түсінікте рухтың тәннен айрылып, арғы бетке етуі. Әһли сүннет бойынша, рух өліп жоғалмайды. Абай айтқанындай: «Өлсе өл ер табиғат, адам өлмес, Ол бірақ қайтып келіп, ойнап-күлмес, «Мені» мен «Менікінің» айрылғанын, «Әлді» деп ат қойыпты өңкей білмес». Денеден шыққан жан фәни мен бақи әлемнің арасындағы қабір атты күту әлеміне кетеді. Жақсы мен жаман бір емес. Екеуінікі екі бөлек дүние. Жақсылар жәннатқа ұқсас әлемде, жамандар жаһаннамның бір шұқырына түсіп, қайта тірілгенше рухы азап шегеді. Шейіттер болса, мүлдем басқа ғажайып әлемде өмір сүреді. Олардың қабір әлеміндегі адамдардан ең басты айырмашылық - өлілер өздерінің өлғендерін біледі, шейіттер бұл фәниден өткенін білмейді. Өздерін тірі деп ондайды. Құранда Аллаһ Тағала: «Аллаһ жолында өлгендерге (шейіт) «өлі» демеңдер. Керісінше олар тірі. Бірақ сендер сезе алмайсыңдар», - дейді.
Өлім тақағанда жасалатын нәрселер. Соңғы сәт таянғанда кісіні оң жағымен жатқызып, құбылаға қарату керек. Өйткені Пайғамбарымыз (с.а.у.) Қағба жайында: «Өлі мен тірілердің құбыласы» (Әбу Дәуд, Уәсайә, 10), - деген. Өлім аузындағы кісінің аузына қасық немесе саусақпен су беріледі. Науқас қатты қиналса, оған жақындары көмектесуі керек. Оның жанында тұрып, «шәһадат кәлимасын» қайталан, оның айтуына көмектесу - сүннет. Бірақ бұл сөзді зорлап айтқызуға болмайды. Өйткені Аллаһ Елшісі (с.а.у.) ескерткен: «Ләә илаһә ил-лАллаһты» айтуға көмектесіңдер. Өлім сәтінде оны айтқан жанды осы сөз жаһаннамнан құтқарады». «Ақырғы сөзі «Ләә илаһә ил-лАллаһ» болған адам жәннатқа кіреді» (Муслим, Жанаиз, 1-2). 
Кісі қайтыс болған кезде аузы жабылып, таза шүберекпен танылады. Бір матамен басын байлайды. Көздерін жұмады. Қолдары жанына қойылады. Одан кейін өліктің үстін матамен жабады. Өлгеннен жуғанға дейін Құран оқу - мәкрүһ.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Балжан Ибатқызы Досмұхамбетова

**Балжан Ибатқызы Досмұхамбетова** - 1964 жылы 8 шілдеде Гурьев қаласында туған. қазақаласы Әкесі - Досмұхамбетов Ибат, зейнеткер, Солтүстік Ембі газ барлау экспедициясының бас бухгалтері болған. Анасы - Досмұхамбетова Рысқаным, саудада жұмыс істеген. Орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
## Хронологиясы
*Еңбек қызыл Ту орденді Г.В. Плеханов атындағы Мәскеу халық шаруашылығы институтының қаржы және несие факультетін (1988) экономист мамандығы бойынша; 
*Қазақ құқықтану және халықаралық қатынастар институтының заңтану факультетін (2001) заңгер мамандығы бойынша;
*РМҚА (ХМҚБИ, 2011) экономика магистрі мамандығы бойынша бітірген.
*1988 жылдан - Гурьев қалалық тамақ саудасының мөлшерлеушісі. 
*1992 жылдан - Облыстық сауда басқармасының бас маманы. 
*1992 жылдан - ет комбинатының бас бухгалтері (Гурьев қаласы). 
*1993 жылдан - облыстық әкімшілік Экономикалық комитетінің бас маманы; 
*Облыстық әкімшіліктің бағалар бөлімінің бастығы. 
*1995 жылдан - ҚР Мемлекеттік баға және монополияға қарсы саясат жөніндегі комитет төрағасының орынбасары, төрағасы м.а. 
*1999 жылдан- Атырау облыстық Табиғи монополияларды реттеу және бәсекені қорғау комитетінің төрағасы; 
*ҚР Табиғи монополияларды реттеу, бәсекені қорғау және шағын бизнесті қолдау агенттігінің Атырау облыстық Департаментінің директоры. 
*2002 жылдан - ҚР Табиғи монополияларды реттеу және бәсекені қорғау агенттігінің Атырау облыстық Департаментінің директоры.
*2004 жылдан бері - ҚР Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің Атырау облыстық Департаментінің директоры.
## Жетістіктері
*«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), 
*«Қазақстан Конституциясына Южыл» (2005), «Ерен еңбегі үшін» (2006), 
*«Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі ҚР агенттігіне 10 жыл» (2009) медальдарымен; 
*ҚР Табиғи монополияларды реттеу, бәсекені қорғау және шағын бизнесті қолдау агенттігінің құрмет грамотасымен (2001) марапатталған.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, М. Тэтчер. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан ұлы держава болады».
Хоббиі - саяхат жасау. Сүйіп оқитын әдебиеті - Ошо. ¥лы - Мүгиев Сәуірбек (1990 жылы туған).

## Дереккөздер
Мақұлбек Байгелдиев

**Мақұлбек Байгелдиев** - 1946 жылы 10 қазанда Жамбыл облысы Талас ауданының Ерназар ауылында туған. Шыққан тегі Ұлы жүздің Дулат тайпасы Шымыр руынан.

Қазақ мемлекеттік ауылшаруашылық институтын бітірген (1969), ғалым-агроном.

Қазақ және орыс тілдерін біледі. *«[[Нұр Отан]]»* ХДП мүшесі. 

1961 жылдан -Жамбыл облысы Талас ауданының *«Қызыл Октябрь»* ұжымшарының жұмысшысы. 1964 жылдан - Қазақ мемлекеттік ауылшаруашылық институтының студенті. 1969 жылдан - *«Қызыл Октябрь»* ұжымшарының агрономы, бас агрономы. 1971 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында
қызметте. 1973 жылдан - Жамбыл облысы Жамбыл ауданының *«Пионер»* кеңшарының бас агрономы. 1975жылдан - Жамбыл аудандық ауыл шаруашылық басқармасының бас агрономы. 1978 жылдан - Қазақстан Компартиясының Жамбыл аудандық комитетінің нұсқаушысы. 1981 жылдан - Жамбыл облысы Жамбыл ауданының *«Жеміс-жидекті»* кеңшарының директоры, 1986 жылдан - *«Асы»*
кеңшарының директоры. 1995 жылдан - «Жасөркен» кеңшарының директоры. 1997жылдан -Жамбыл аудандықауыл шаруашылық басқармасының бастығы. 1998 жылдан - Жамбыл облысы Жамбыл ауданы әкімінің бірінші орынбасары; 2001 жылдан - әкімнің орынбасары; 2002 жылдан - әкімі. 2006 жылдан - Жамбыл облысының әкімі аппараты басшысының орынбасары. 2007 жылдан бері - Жамбыл облысы әкімдігінің Табиғи ресурстар және табиғатты пайдалануды реттеу департаментінің директоры.

*«Еңбек ерлігі үшін»*, *«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2002), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл»* (2006) медальдарымен марапатталған.

Діни көзқарасы - мұсылман.

Хоббиі - ат спорты, волейбол.

Сүйіп оқитын әдебиеті - классика.

Үйленген. Жұбайы - Абикеева Мадина (1961 ж. т.). Ұлдары - Байгелдиев Абзал Мақұлбекұлы (1973 ж. т.), Мақұлбек Заңғар (1993 ж. т.), Мақұлбек Сардар (1998 ж. т.); қыздары - Байгелдиева Қаламқас Мақұлбекқызы (1979 ж. т.), Байгелдиева Гаухартас Мақұлбекқызы (1986 ж. т.); Мақұлбек Айдана (1991 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:1946 жылы туғандар
Санат:Жамбыл облысында туғандар
Санат:Жамбыл облысы тұлғалары
Көміртектің сутекті және оттекті қосылыстары

**Метан** - СН4, иіссіз, түссіз газ. Ол *шалшық* немесе *кеніш газы* деп аталады, себебі метан көмір бассейндерінде көмір өндіргенде жинақталады, кейде сол газ жарылып апатты жағдайлар туып жатады, яғни мына реакция жүреді:

::СН4+ 2О2= СО2+ 2Н2О

Метан - суда ерімейтін, ауадан жеңіл газ D (ауа)=0,55.

=Көміртектің оттекті қосылыстары=
Көміртек II және IV валенттілігіне сәйкес оксидтер CO мен СО2 түзеді.

## Көміртек (II) оксиді CO
### Алынуы
Өнеркәсіпте (домна пештерінде) кокс жанып, көмірқышқыл газына айналады. Ал оттегі жетіспегенде көмірмен әрекеттесіп көміртек (II) оксидін түзеді.

::С + О2 = СО2
::СО2 + С = 2СО
::2С + О2 = 2CO

Ауадан сәл жеңіл, түссіз улы газ, суда нашар ериді. Иіс газы деп аталады. Қалыпты жағдайда сумен әрекеттеспейді.

### Химиялық қасиеті
CO тұз түзбейтін оксид, көбінесе жоғары температурада тотықсыздандырғыш ретінде домна пешінде, органикалық, синтезде қолданылады. Қыздырғанда металл оксидтерінен металды тотықсыздандырады.

::CuO + CO = Cu + СО2
::SiО2 + 2СО = Si + 2CО2

Көмір (II) оксиді - ауада көгілдір жалынмен жанатын газ.

::2СО + О2 = СО2

## Көміртек (IV) оксиді
Көміртек (IV) оксиді - СО2, түссіз, иіссіз, ауадан ауыр, жануды қолдамайтын, жануарлар мен адамдардың тыныс алуы нәтижесінде бөлінетін газ (ауада 0,039%). СО2 - көмірқышқыл газы ауадан ауыр болғандықтан (D (ауа) = 1,52) жертөлелерде, шұңқырларда, шахталарда, құдықтарда жиналып қалады. Сол жерлерде жүргенде сақтану ережелерін қолданады. Сондай-ақ белмелерді де жиі желдету қажет. Ол оңай сұйыққа айналады (5, 7 мПа қысымда, 20°С), ал - 78,5°С қатты күйге де (құрғақ мұз) айнала алады.

Құрылымдық формуласы О = С = О

### Алынуы
1) жану реакциясы

::С + О2 = СО2

2) карбонаттар айырылғанда

::СаСО = СО2↑ + СаО

3) зертханада

::СаСО3 + 2HCl = СO2↑ + СаСl2 + Н2O

4) негіздік тұздар айырылғанда

::(CuОH)2CО3 = СО2 + 2СuО+ Н2О

5) органикалық заттар жанғанда

::СН4 + 2О2 = СО2 + 2Н2О

### Химиялық қасиеттері
СО2 - қышқылдық оксид, оған көмір қышқылы сәйкес келеді. Мынадай реакцияларға түседі:

1) негіздік оксидпен әрекеттесіп тұз түзеді:

::СО2+ СаО = СаСО3

2) негізбен әрекеттесіп тұз бен су түзеді:

::СО2 + Са(ОН)2 = СаСО3↓ + Н2О

3) кальций карбонатының судағы ерітіндісіне көмірқышқыл газын артық мөлшерде жібергенде тұнба жойылып, ерімтал қышқыл тұз түзіледі:

::СаСО3 + Н2О + СО2 → Са(НСО3)2

4) сумен әрекеттескенде әлсіз, тұрақсыз көмір қышқылын береді:

::СО2+Н2О ↔ Н2СО3

Кальций гидроксиді, ізбес суы, әк сүті, көмірқышқыл газына сапалық реакция жасайтын реагент болады (СаСО3 ақ тұнбаның түзілуі).

::Са(ОН)2 + СО2 = СаСО3↓ + Н2О

### Қолданылуы
Өрт сөндіргіштерде, газдандырылған сулар алғанда, тоңазыткыштарда қолданылады.
=Дереккөздер=


Санат:Химия
Эрик Әбенұлы Байжүнісов

**Эрик Әбенұлы Байжүнісов** 
1965 жылы 26 сәуірде Алматы облысы Райымбек ауданының Нарынқол ауылында туған. Қазақ.
Алматы мемлекеттік медицина институтының емдеу факультетін бітіргөн (1988), дәрігер-хирург.
Орысжәне ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
1986 жылдан - Алматы облыстық клиникалық ауруханасының травматологиялық бөлімінің медбраты. 1988
жылдың тамызынан - Қапшағай қалалық ауруханасының
дәрігер-хирургі. 1989 жылдан - Қапшағай қалалық ауруханасы емханасының дәрігер-хирургі. 1994 жылдан -
Қапшағай қалалық ауруханасы бас дәрігерінің емхана
жөніндегі орынбасары. 1998 жылдан - Алматы облысы
Еңбекшіқазақ ауданы Орталық аудандық ауруханасы бас
дәрігерінің экономикалық мәселелер жөніндегі орынбасары. 1999 жылдың сәуірінен - ҚР Денсаулық сақтау, білім
және спорт министрлігі *«Медициналық қызметтердің төлем
орталығы»* MM ұйымдастыру жұмысы бөлімінің бас маманы. 1999 жылдың сәуірінен - Статистикалық, талдау және
ақпарат жүйелөрі басқармасы бастығының орынбаса-
ры; 2000 жылдан - ҚР Денсаулық сақтау істері агенттігінің
«Денсаулық» РМК ұйымдастыру, кадрлық және құқықтық
жұмыс бөлімінің бастығы (Астана қ.). 2002 жылдан - ҚР
Премьер-министрі Кеңсесінің әлеуметтік-мәдени даму
бөлімінің бас сарапшысы.
2005 жылдан - Алматы облыстық Денсаулық сақтау басқармасы бастығының емдеу жұмысы жөніндегі бірінші
орынбасары.
2008 жылдан бері - СҚО Денсаулық сақтау басқармасының
бастығы.
Әскери атағы - запастағы медицина қызметінің аға лейте-
нанты.
Діни көзқарасы - мұсылман.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мемлекеттің
өркендеуі және тұрақтылығы».
Хоббиі - кітап оқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - қазақ және орыс әдебиетінің клас-
сикасы.
Үйленген. Жұбайы - Байжұманова Мақсат Қазбекқызы
(1963 ж. т.). Қызы - Байжүнісова Әнел Ерікқызы (1990 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Шыңғыс Тоқтарбекұлы Байқадамов

**Шыңғыс Тоқтарбекұлы Байқадамов** 
1969 жылы 12 сәуірде Семей облысы Абай ауданының
Қарауыл ауылында туған. Қазақ.
Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің
қолданбалы математика факультетін (1993) математик мамандығы бойынша; Т. Рысқұлов атындағы Қазақ
экономикалық унивөрситетінің бухгалтерлік есеп және аудит факультетін (2004) экономист мамандығы бойынша
бітірген.
Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі.
1993 жылдан - халықаралық *«Мақсат»* қайырымдылық
компаниясының менеджері (Алматы қ.). 1994 жылдан - Алматы қаласы және Алматы облысы бойынша
*«Теміржол Терминал»* кеден басқармасының инспекторы, аға инспекторы. 1998 жылдан - *«Ал Ас-Про»* ЖШС
Менеджері (Алматы қ.). 1999 жылдан - Алматы қ. Кеден департаментінің маманы, бас маманы. 2007 жылдың шілдесінен - *«Eurasia Stror LTD»* ЖШС директоры (Алматы қ.). 2007 жылдың қазанынан - Алматы облысы бойынша Көліктік бақылау басқармасы бастығы
орынбасарының м.а., 2007 жылдың желтоқсанынан -
бастығының орынбасары. 2008 жылдан - Алматы облысы
бойынша Көліктік бақылау инспекциясы бастығының орынбасары. 2009 жылдан - Алматы қаласы және Алматы облысы бойынша *«Жетісу»* аймақаралық көліктік бақылау инспекциясы бастығының орынбасары, Алматы облысы бойынша бас мемлекеттік көлік инспекторы.
2010 жылдың наурызынан бері - Шығыс Қазақстан және
Павлодар облыстары бойынша аймақаралық көліктік бақылау инспекциясы бөлімшесінің жетекшісі.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Болатбек Бимендіұлы Баймаханов

**Болатбек Бимендіұлы Баймаханов** (3 қыркүйек, 1962 жыл, Қызылорда) - Медицина ғылымдарының докторы (2001), профессор (2006).

## Өмірбаяны
* Алматы медицина институтының емдеу факультетін (1986) хирург мамандығы бойынша бітірген.
* Т. Рысқүлов атындағы Қазақ экономикалық университетінің экономика факультетін (2006) экономика бакалавры мамандығы бойынша бітірген.
* 1986 жылдан - Қызылорда облыстық ауруханасының дәрігер-хирургі
* 1987 жылдан - эндоскопист-дәрігері.
* 1990 жылдан - А.Н. Сызғанов атындағы Клиникалық және сынақтық ғылыми-зерттеу институтының ғылыми қызметкері
* 1991 жылдан -хирургия бөлімінің ғылыми қызметкері
* 1995 жылдан - хирургия бөлімінің аға ғылыми қызметкері (Алматы қ.).
* 2000 жылдан - Шымкент қаласындағы Оңтүстік Қазақстан облыстық денсаулық сақтау басқармасының бастығы.
* 2002 жылдан - Шымкент қаласындағы Оңтүстік Қазақстан облыстық денсаулық сақтау департаментінің бастығы.
* 2003 жылдан - *«А.Н. Сызғанов атындағы хирургия ғылыми орталығы»* РМКК директоры
* 2007 жылдан бөлім меңгерушісі (Алматы қ.).
* 2008 жылдың шілдесінен бері - Қызылорда облысы Денсаулық сақтау басқармасының бастығы.

## Марапаттары
* «Құрмет» ордені (2006)
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) медалі
* «Астанаға 10 жыл» медалі
* «Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісі

## Отбасы
* Қыздары - Баймаханова Гүлнара Болатбекқызы, Баймаханова Айман Болатбекқызы;
* ұлы - Баймаханов Жасұлан Болатбекұлы.

## Дереккөздер

Санат:3 қыркүйекте туғандар
Санат:1962 жылы туғандар
Санат:Қызылордада туғандар
Санат:Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті түлектері
Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері
Санат:Медицина ғылымдарының докторлары
Санат:Қазақстан хирургтары
Санат:Сызғанов атындағы хирургия ғылыми орталығының профессорлары
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан денсаулық сақтау ісінің үздіктері
Нұрбол Болатұлы Баймұқанов

**Нұрбол Болатұлы Баймұқанов** 
1976 жылы 8 наурызда Ақтөбе қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Баймұқанов Болат Шағырбайұлы, филолог. Анасы - Баймұқанова Нұрсұлу Дауылтайқызы, медицина қызметкері.
Қазақ құқықтану және халықаралық қатынастар институтыныңзаң факультетін (2001) *«Құқықтану»* мамандығы бойынша; Ш. Есенов атындағы Ақтау мемлекеттік университетінің экономика және кәсіпорындардағы басқару факультетін (2005) экономист мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ, орыс, ағылшын (базалық) және түрік тілдерін біледі.
*«[[Нұр Отан]]»* ХДП мүшесі (2005 жылдан).
1992 жылдың наурызынан - Ақтау *«Ақ бөбек»* аяқ киім
фабрикасының 1-ші санатты аяқ киім жинаушысы. 2001-
2005 жылдары - Маңғыстау облысы әкімдігінің жанындағы
Ақтау қаласы *«Жастар бастамаларын қолдау облыстық
орталығы»' МКҚК директоры. 2006 жылдың мамырынан -
[[Алматы]] қаласы Мемлекеттік жастар саясатын дамыту
қорының директоры.
2009 жылдың наурызынан 2010 жылдың қаңтарына дейін -
Алматы қаласы Жастар саясаты мәселелері жөніндегі
басқарма бастығы.
[[Ақтау]] облыстық мәслихатының 2-ші, 3-ші шақырылымдарының депутаты (1999, 2003); Заңдылық, құқық тәртібі,
депутаттық өкілеттіктер мен этика мәселелері жөніндегі
комиссияның хатшысы; Әлеуметтік мәселелер жөніндегі
комиссияның мүшесі.
Маңғыстау облыстық *«Қазақстанның болашағы үшін»*
жастар қоғамдық бірлестігінің төрағасы (2000). [[Қазақстан]]
Халқы ассамблеясының мүшесі (2001-2003), ҚР Үкіметі
жанындағы Жастар істері жөніндегі кеңесінің мүшесі
(2001, 2008); Қазақстан жастар конгресі мен халықаралық
*«Каспий - достық төңізі»* жастар фестивалін өткізу жөніндегі үйымдастыру комитеті төрағасының орынбасары (2001); *«Маңғыстау жастарының ынтымақты тобы»*
қауымдастығының төрағасы (2003); Республикалық *«Қайсар»* жастар қоғамдық-саяси қозғалысының төрағасы
(2005), *«Жас Отан»* жастар қанаты қалалық кеңесінің
төрағасы (2007-2008).
«Дарын» сыйлығының (2004), Қазақстан жастар конгресінің
«2005 жылдың Жастар көшбасы» номинациясындағы
лауреаты.
*«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл»*
(2001), *«Қазақстан Парламентіне Южыл»* (2006), *«Астананың 10 жылдығы»* (2008) медальдарымен марапатталған.
Діни көзқарасы - [[ислам]].
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - [[Ататүрік|М.К. Ататүрік]], [[Назарбаев|Н.Ә. Назарбаев]].
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Жоғарғы
деңгейде өмір сүретін халқы бар дамыған, өркендеген мемлекет»''.
Хоббиі - оқу, шахмат, атпен серуендеу, тау шаңғысы, фотография.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық орыс әдебиеті.
Бойдақ.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мирхан Қайырханұлы Дуанбеков

**Мирхан Қайырханұлы Дуанбеков** - 1960 жылы 16 шілдеде Ақтөбе облысы Ырғыз ауданының Ырғыз ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Дуанбеков қайырхан, марқұм. Анасы - Молыбаева Күләйім (1937 жылы туған), зейнеткер, аудандық кітапхананың директоры болып жұмыс істеген. Қазақ және орыс тілдерін біледі.
## Хронологиясы
*Батыс қазақстан ауыл шаруашылығы институтының ауыл шаруашылығын механикаландыру факультетін (1983) инженер-механик мамандығы бойынша; 
*Алматы саясаттану және басқару институтын (1991) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген.
*«Нұр Отан» ХДП мүшесі.
*1976 жылдан - Ақтөбе облысы Ырғыз ауданының «Toyin» кеңшары фермасының тракторисі. 
*1977 жылдан - Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институты дайындық курсының тыңдаушысы, 1978 жылдан - студенті.
*1983 жылдың қарашасынан - Ырғыз аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының техника қауіпсіздігі жөніндегі инженері. 
*1984 жылдан - техникалық бақылау инспекциясының бас инженері, 
*1985 жылдан - Ырғыз аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының бас инженері.
*1986 жылдың наурызынан - Ырғыз аудандық комсомол комитетінің екінші хатшысы, 
*1986 жылдың қыркүйегінен - бірінші хатшысы. 
*1989 жылдан - Алматы саясаттану және басқару институтының тыңдаушысы. 
*1991 жылдың қаңтарынан - Ырғыз аудандық атқару комитетінің жоспарлау комиссиясының төрағасы. 
*1991 жылдың қазанынан- Ырғыз ауданының әкімі аппаратының экономика бөлімінің меңгерушісі. 
*1992 жылдың наурызынан - Ырғыз ауданының XXIV партсъезд атындағы кеңшарының бас экономисі.
*1992 жылдың мамырынан - Ырғыз аудандық автокөлік мекемесінің бастығы. 
*1996 жылдан - Ырғыз ауданы «Нұра» өндірістік кооперативінің төрағасы. 
*1999 жылдың қаңтарынан - Ырғыз ауданы «Жармола» ЖШС директоры. 
*2003 жылдың наурызынан - Ырғыз ауданы құмтоғай ауылдық округының әкімі. 
*2005 жылдан - Ырғыз ауданы әкімінің орынбасары.
*2006 жылдың қазанынан бері - Ақтөбе облысы Ырғыз ауданының әкімі.
## Жетістіктері
*«Ерлігі үшін» медалімен марапатталған (2009). 

Әскери атағы - аға лөйтенант. Үйленген. Жұбайы - Дуанбекова Миуа Жексенбайқызы (1959 жылы туған), «Елшіхан» ЖШС төрағасы. ұлдары - қайырхан әулеті Сабырхан Мирханұлы (1983 жылы туған), Мирханұлы Абылайхан (1993 жылы туған), Мирханұлы Елшіхан (2000 жылы туған); қызы - Дуанбекова Гүлгүл Мирханқызы (1986 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбдімүтәлі Қайназарұлы Дәуренбеков

**Әбдімүтәлі Қайназарұлы Дәуренбеков** (1969 ж.т.) - Исламтанушы ғалым. 1996 ж. Өзбекстандағы Бекабад мешіті жанындағы сауат ашу және араб тілі курсын, 2000 ж. Ташкенттегі Ислам инститын бітірген. 2000 - 2001 ж. туып өскен ауылындағы* «Аманулла»* мешітінде имамдық қызмет атқарған. 2001 жылдың қаңтар айында облыс имамының ұсынысымен Жетісай ауд. Мырзакент кентінде бас имам қызметін атқарған. 2001 жылдың мамыр айынан Қазақстан Мұсылмандары Діни Басқармасының сол кездегі діни уағыз, оқу-ағарту бөлімінің меңгерушісі қызметін, ал қазіргі уақытта діни оқу-ағарту бөлімінің меңгерушісі болып қызмет атқарады.

## Дереккөздер


Санат:Дін
Санат:Ислам
Чжан Чжилэй

**Чжан Чжилэй** (; Мамырдың 2, 1983 жылы Хенан) - Қытай боксшысы, Бейжің Олимпиадасының күміс жүлдегері,  екі мәрте әлем чемпионатының қола жүлдегері, 2010 жылғы Азия чемпионы.
Қазақ боксшыларымен 4 рет кездесіп(қайнар көзі?) барлығын да жеңген (Руслан Мырсатаевты Олипиада ойындарында 12:2, ал 2007 жылғы Әлем чемпионатында Рустем Іргебаевты 20:10 есебімен ұтқан), тек соңғы рет 2011 жылғы Азия чемпионатында 1 ұпаймен қазақ Досжан Оспановқа жартылай финалда ұтылған.

Санат:Қытай боксшылары
Болат Жұмабекұлы Бақауов

**Болат Жұмабекұлы Бақауов** (27 маусым 1971 жыл, Павлодар облысы, Железин ауданы, Новокузьминка ауылы) — қазақстандық саяси қайраткер және Павлодар облысының бұрынғы әкімі (2016–2020).

Уақ тайпасынан шыққан. Павлодар облысының әкімі болуынан бұрын ол Қашыр ауданы (2008–2011) және Ақсу (2011–2024) мен Павлодар (2014–2016) қалаларының әкімі болған.

2020 жылы Бақауов «билігін асыра пайдаланды» айыпымен қамауға алынып, сотталды. 2020 жылдың 27 мамырында сот нәтижесінде Болат Бақауов үш жарым жылға бас бостандығынан айырылды және мемлекеттік қызметте және өзге де мемлекеттік органдарда жұмыс істеу құқығынан айырылды.

## Білімі
* Қазақ құқықтану және халықаралық қатынастар институтын (2003) «Заң ғылымдары» мамандығы бойынша;
* Халықаралық бизнес, экономика және кәсіпорындарды басқару академиясын (2005) бітірген.
## Өмірбаяны

* 1988 жылдан - Павлодар облысы Железин ауданының *«Кеңестік Қазақстан»* кеңшары автогаражының жұмысшысы.
* 1989 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.
* 1991 жылдан - Павлодар облысы Железин ауданының *«Кеңестік Қазақстан»* кеңшары автогаражының жүргізушісі.
* 1993 жылдан - Павлодар облысы Железин ауданы «Әділет» шағын кәсіпорынының директоры.
* 1996 жылдан - Павлодар облысы Железин ауданы *«Бақауов»* КШ жетекшісі.
* 1998 жылдан - жеке кәсіпкер.
* 2007 жылдан - *«Толымбек»* КШ ЖШС директоры.
* 2008 жылдың 19 желтоқсанынан - Павлодар облысы Тереңкөл ауданының әкімі.
* 2011 жылдың қазаны - 2014 жылдың сәуірі аралығында - ақсу қаласының әкімі.
* 2016 жылғы 25 наурыздан - Павлодар облысының әкімі.
## Бас бостандығынан айырылуы
Тексеріс барысында 200 миллион теңгеден астам сомаға салық төлеуден жалтару анықталды, Бақауовқа қарсы шыққан Рүстем Садуақасовтың айтуы бойынша Бақауов мемлекеттік қызметін пайдаланып, Мемлекеттік кірістер департаментінің басшылығынан тексерудің шынайы нәтижелерін жасыруды және анықталған салық төлеуден жалтару сомасын 5 миллион теңгеге дейін азайтуды талап ете бастады.

2020 жылдың 27 мамырында сот нәтижесінде Болат Бақауов үш жарым жылға бас бостандығынан айырылды және мемлекеттік қызметте және өзге де мемлекеттік органдарда жұмыс істеу құқығынан айырылды.

## Марапаттары

* «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (2002).
* «Облыс алдында сіңірген еңбегі үшін» төс белгісі
* «Құрмет» ордені (2015).

## Дереккөздер


Санат:27 маусымда туғандар
Санат:1971 жылы туғандар
Санат:Железин ауданында туғандар
Санат:Тереңкөл ауданының әкімдері
Санат:Ақсу әкімдері
Санат:Павлодар облысының әкімдері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Павлодар әкімдері
Қайрат Бақбергенұлы Бақберген

**Қайрат Бақбергенұлы Бақберген** 
1970 жылы 10 сәуірде Қызылорда қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Досманбетов Бақберген Сәрсенұлы, ҚР Парламент
Сенатының депутаты. Анасы - Досманбетова Зейнегүл
Рамазанқызы, «Болашақ» университетінің коммерциялық
директоры.
Мәскеу экономикалық-статистикалық институтын заңгер
мамандығы бойынша; М. Тынышпаев атындағы Қазақ
Көлік және коммуникация академиясын инженер-экономист мамандығы бойынша; Қызылорда агроөнеркәсіп
инженерлері институтын инженер-құрылысшы мамандығы
бойынша бітіргөн.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*«[[Нұр Отан]]»* ХДП мүшесі (2009 жылдан).
1991 жылдан - жылу желілерінің инженері (Қызылорда қ.).
1995 жылдан - мемлекеттік мекемелерде жұмыс істеген.
2000 жылдан - *«ҚТЖ» ҰК»* АҚ Тексеру департаментініңбөлімі бастығының орынбасары, бөлім бастығы. 2002 жыл
дан - ҚР Көлік және коммуникация министрлігі Көліктік
бақылау комитетінің бөлім бастығы; Ақтөбе облысы Көліктік
бақылау басқармасының бастығы. 2006 жылдан -* «ROLLA
COMPANY»* ЖШС директорының орынбасары. 2008 жылдан - Ақтөбе облысы әкімдігінің бөлім бастығы, Ақтөбе облысы Қарғалы ауданы әкімінің орынбасары. 2009 жылдан Ақтөбе облысы Мемлекеттік сәулет-құрылыс басқармасы
бастығының орынбасары.
2010 жылдан бері - Ақтөбе облысы Энергетикалық және
коммуналдық шаруашылық басқармасының бастығы.
Әскери атағы - запастағы капитан.
Діни көзқарасы - атеист.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Қазақстан -
тек алға!»*
Хоббиі - аңшылық, балық аулау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - Ш. Абдоллаев, А. Құнанбаев;
классикалық әдебиет.
Үйленген. Жұбайы - Әлімбаева Кәмшат Шойдымқызы.
Ұлы - Диас; қызы - Райхан.
мимақтар

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:1970 жылы туғандар
Ұмсын Әбиболлақызы Балабиева

**Ұмсын Әбиболлақызы Балабиева** 1960жылы 11 ақпанда Қызылорда облысының Жаңақорған кентінде туған. Қазақ. 

Әкесі - Балабиев Әбиболла, аудандық комсомол комитетінің хатшысы, Қызылорда облысының бірқатар аудандарында аудандық партия комитеттерінің хатшысы, Қызылорда облыстық партия комитеті меңгерушісінің орынбасары болып жұмыс істеген. Анасы - Сманова Алмаш Мақұлбекқызы, зейнеткер, сауда саласында жұмыс істеген.

Алматы халық шаруашылығы институтының жоспарлаужабдықтау факультетін бітірген (1983), экономист. Облыстағы көрсетілетін әлеуметтік көмек түрлері мен тұрғындарға қолдау көрсету тақырыбындағы 15 мақаланың авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. *«[[Аманат (партия)|Аманат]]* ХДП мүшесі.

1977 жылдан - Сырдария аудандық баспасының қолмен теруші шәкірті (Қызылорда облысы).

1983 жылдан - Қызылорда облыстық атқару комитеті еңбек бөлімінің экономисі.

1986 жылдан - Алматы облыстық атқару комитетінің еңбек бөлімінің экономисі.

1988 жылдан - Алматы облыстық Еңбек және жұмыспен қамту бас басқармасында еңбек жағдайларын және жалақы шарттарын нормалауды ұйымдастыру секторының аға экономисі;

1991 жылдан - еңбек жағдайлары мемлекеттік сараптамасының 1-ші дәрежелі маманы, 1992 жылдың наурызынан - жетекші маманы.

1993 жылдан - Алматы облыстық жұмыспен қамту орталығының еңбек бөлімінің бас маманы,

1994 жылдан - еңбек нарығы мен жұмыспен қамту бағдарламаларын талдау бөлімінің бастығы,

1997 жылдың наурызынан - еңбек нарығын және жұмыспен қамту бағдарламаларын болжау секторының меңгерушісі,

1997 жылдың шілдесінен - ақпараттық жүйелер бөлімінің бастығы.

1999 жылдан - Алматы облыстық әкімдігі Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы тұрғындарды жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі бөлімінің бас маманы.

2002 жылдан - Алматы облыстық әкімдігі Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының өмір сүру
деңгейі төмен және нашар қамтамасыз етілген отбасыларға әлеуметтік қолдау көрсету бөлімінің бастығы.

2005 жылдан - Алматы облыстық Жұмыспе қамту мен әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасының әлеуметтік нормативтер және халыққа әлеуметтік көмек көрсету бөлімінің бастығы.

2006 жылдан - Алматы облыстық Жұмыспен қамту мен әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасы бастығының орынбасары.

2010 жылдың мамырынан бері - Алматы облыстық Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасының бастығы.

«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған (2001). 

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Көшбасшы мемлекеттер тобына кіретін жоғары дамыған ел». Хоббиі - аспазшылық, гүл өсіру. Сүйіп оқитын әдебиеті - проза.

Тұрмыс құрған. Жұбайы - Жақсыбаев Қалмұрат Сәдуа- қасұлы. Ұлы -Жақсыбаев Олжас Қалмұратұлы (1989 ж. т.), Алматы облысы бойынша Қазынашылық департаментінің жетекші маманы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Мұхаммед әш-Шайбани

**аш-Шайбани**, **Әбу Абдаллах Мұхаммед б. әл - Хасан**() (749, Ирак, Уасит қ. - 805) - факих, мұсылмандық кұқықты айқындаушылардың бірі. 14 -18 жасыңда Әбу Ханифадан дәріс алды, содан соң біршама уақыт бойы Әбу Иусуфтен оқыды. 20 жасында Куфаның бас мешітінде уағыз айтады. Суфиан ас-Саури (777 - 78 жылы өлген) мен Абд ар-Рахман әл-Әуза-и (774 жылы өлген) материалдарын пайдалана отырып, хадистерді зерттеумен айналысады. Мединеде үш жыл бойы Малик б. Анастың дәрістерін тыңдады. Иракқа қайтып оралған соң, аш-Ш. Бағдаттағы беделді факиһтердің бірі болды. Аш-Шайбани 792 - 93 ж. зайдшыл имам Йахиа б. Абдоллаһты қолдап сөз сөйлегені үшін халифа ар-Рашидке ұнамай қалады. Алайда, сәл кейінірек, халиф өз ордасын Ефратқа көшіруге бел буған кезде ол аш-Шайбаниді өзінің жаңа астанасы Ракканың қадиы етіп тағайындады. 805 ж. ар-Рашид Хорасанға аттанып бара жатып оны ол жақта да қазы қызметіне тағайындау үшін өзімен бірге алып кетті. Бірақ аш-Шайбани жаңа қызметіне кірісуге үлгірмей орта жолда - Рей қаласының маңында қайтыс болды. аш-Шайбани өзінің көзқарастары бірінші тәлімгерінің көзқарастарымен көп жағдайда үйлеспесе де өз шығармаларында Әбу Ханифа мұраларын жинақтады. Ол фикһ бойынша «әл-Мабсут» (оның басқаша атауы - Китаб әл-асл фил-фуру) жинағын және оған қосымша «Китаб әз-зийадат» кітабын, фикһ бойынша үлкен анықтамалық «Китаб ас-сагир» кітабын құрастырды. Әскери құқық мәселелерін түсіндіретін, бізге тек ас-Сарахси түсініктемелерінің құрамында жеткен «Китаб ас-сийар әл-кабир» кітабын, сондай-ақ арнайы Әбу Ханифа мұраларына арналған еңбек - «Китаб әл-асар» кітабын заңды айналып өтушілердің қулық- сұмдықтары мен олардың алдын алу жолдары туралы шығарма - «Китаб әл-махаридж фи-л-хийал» кітабын (бұл шығарманың әш- Ш-діні екендігіне күмәнданушылар бар) және басқа да көлемі шағын шығармалар жазды. Малик б. Анастың «әл-Муваттасын» құрастырып, оған түсініктеме жазған да аш-Шайбани болып табылады. Оның шәкірттерінің арасындағы көпшілік мойындаған ең белгілі адам - Мұхаммед аш-Шафиғи, шафишілдер мазһабының негізін салушы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Марат Нұренұлы Балмұқанов

**Марат Нұренұлы Балмұқанов** 
1961 жылы 20 желтоқсанда Ақтөбе облысы Темір қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Балмұқанов Нұрен (1914-2003), ҰОС ардагері,
Қандыағаш қ. аудандық қаржы бөлімінің меңгерушісі болған. Анасы - Балмұқанова Бәтима Ермекқызы (1925-2008),
қызметкер болған.

Еңбек Қызыл ту орденді Мәскеу тау-кен институтының
жаңа кен орындарын зерттеу факультетін (1985) *«Пайдалы
қазбалардың жаңа кен орындарын ашық зерттеу технологиясы мен кешенді механикаландыру»* мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.

*«Нұр Отан»* ХДП мүшесі (2005 жылдан).
1979 жылдан - Шилісай фосфор кенішінің слесарі. 1980
жылдан - Еңбек Қызыл ту орденді Мәскеу тау-кен институтының студенті. 1985 жылдан - Шилісай фосфор кеніші
тау-кен цехының тау-кен шебері. 1988 жылдан - Шилісай
фосфор кеніші өндірістік бөлімінің бастығы. 1989 жылдан -
*«Ақтөбемұнай»* ӨБ барлаулық бұрғылау басқармасының
инженер-технологы. 1990 жылдан -* «Талап»* ЖШС директорының коммерциялық мәселелер жөніндегі орынбасары. 1992 жылдан - *«[[Медеу]]»* жеке шағын кәсіпорынының
дирөкторы. 1998 жылдан - Ақтөбе облыстық экономика басқармасының сыртқы экономикалық байланыстар
және инвестициялар бөлімінің бастығы. 2002 жылдан -
Ақтөбе облысы әкімі аппаратының экономика және әскерижүмылдыру жұмыстары бөлімінің меңгерушісі. 2003 жылдан - *«Ақтөбе облыстық экономика сыртқы экономикалық
байланыстар және инвестициялар басқармасы»* МБ аймақаралық ынтымақтастық бағдарламаларын жүзеге асыру
бөлімінің бастығы; 2004 жылдан - басқарма бастығының
орынбасары. 2005 жылдан - *«Ақтөбө облысы кәсіпкерлік
пен өнеркәсіп департаменті»* МБ директорының орынбасары. 2008 жылдан - Ақтөбе облысы кәсіпкерлік пен
өнеркәсіп басқармасы бастығының орынбасары.
2010 жылдың наурызынан бері - Ақтөбе облысы бойынша
Кәсіпкерлік пен өнеркәсіп басқармасының бастығы.
Әскери атағы - запастағы аға лейтенант.
Діни көзқарасы - атеист.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Қазақстан
экономикасының өркендеуі, бәсекеге қабілетттілік рейтингі
бойынша өрлеуге - 40-50 елдің қатарына кіруге қол жеткізуі; Оңтүстік Корея, Сингапур деңгейлеріне жөтуі»*.
Хоббиі - авто, бильярд.

Сүйіп оқитын әдебиеті - классика, тарих.
Үйленген. Жұбайы - Балмұқанова Райхан Сәдуақасқызы,
жеке кәсіпкер. Ұлы - Балмұқанов Әлімжан Маратұлы
(1988 ж. т.); қыздары - Балмұқанова Жазира Маратқызы
(1991 ж. т.), Балмұқанова Жәнел Маратқызы (1999 ж. т.),
Балмұқанова Ақмарал Маратқызы (2005 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар