1992 жыл

## Оқиғалар

### [[Қаңтар]]

* 1 қаңтар - Сербия мен Хорватия БҰҰ-ның қақтығыс аймақтарында бітімгершілік күштерді орналастыру жоспарымен келісті.

* Ресейде, Украинада және ТМД-ның көптеген басқа республикаларында бағаны орталықтандырылған бақылау жойылды. Экономикалық реформалардың басталуы.

* 2 қаңтар - Өзбекстан мен ҚХР арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 3 қаңтар - Израиль 12 палестиналықты шығару туралы шешім қабылдайды. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 7 қаңтарда мәжбүрлеп шығаруды қатаң айыптайды.

* Украина мен АҚШ дипломатиялық қатынастар орнатты

* 4 қаңтар - Өзбекстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі КСРО-ның өмір сүруін тоқтату және ТМД құру туралы Беловеж келісімін, сондай-ақ оған Алматы хаттамасын ратификациялады.

* Сплитте Лаура лагері құрылды, онда Хорватия әскери полициясының сарбаздары серб және мұсылман әскери тұтқындары мен бейбіт тұрғындарға қарсы әскери қылмыстар жасалды.

* 5 қаңтар - Швейцария мен Армения дипломатиялық қатынастар орнатты.

* Аслан Джаримов Адыгея президенті болып сайланды.
* Валерий Коков баламасыз негізде Кабардино-Балқар Республикасының Президенті болып сайланды.

* 6 қаңтар - Тбилисидегі билік әскери кеңеске өтті, Звиад Гамсахурдия Арменияға қашты.

* Югославияның ыдырауы: Босния мен Герцеговинада сербтер босниялықтар мен хорваттардың бөлінуіне жауап ретінде өздерінің Босния Краина Республикасын жариялады.
* Қарабақ соғысы: өзін-өзі жариялаған Таулы Қарабақ Республикасы Тәуелсіздік жариялайды.

* 7 қаңтар -  Югославия әуе күштерінің майоры, МиГ-21 ұшқышы Әмір Шишич Вараждин маңында итальяндық тікұшақты атып түсірді. Тікұшақ бортында бес адам қаза тапты. Шишичті 2001 жылы Италия соты 15 жылға бас бостандығынан айырды.
* 9 қаңтар - Сербия Республикасының Тәуелсіздігін жариялау.

* Акбар Мирзоев жаңадан құрылған Тәжікстан үкіметінің премьер-министрі қызметін атқарды.

* 12 қаңтар - Ресей мен Украина Қара теңіз флотын бөлу туралы келісімге қол қойды.

* Украина мен Мексика арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

* 13 қаңтар - Абдулхашим Муталов Өзбекстанның премьер-министрі болып тағайындалды.
* 14 қаңтар - Түркия мен Әзірбайжан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

* Беларусь, Дания және арасында дипломатиялық қатынастар орнатылды.
* Армения мен Дания арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

* 15 қаңтар - Югославияның ыдырауы: Словения мен Хорватияны бірқатар батыс елдері мойындады.

* 16-17 қаңтар - Ташкент ЖОО-да студенттік толқулар басылды.

* Украина мен Германия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* Өзбекстан мен Вьетнам арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

* 19 қаңтар - Референдумда Оңтүстік Осетия халқының 99% - ы Грузиядан бөлінуге дауыс берді.

* Қазақстан мен Ұлыбритания арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

* 23 қаңтар - Вашингтонда Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына көмек көрсетуді үйлестіру бойынша алғашқы конференция өтті. Оған 47 мемлекет пен 7 халықаралық ұйымның өкілдері қатысты.

* Өзбекстан мен Мысыр арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

* 25 қаңтар - Франция, Беларусь және Қазақстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 26 қаңтар - Еуропалық экономикалық қоғамдастық Оңтүстік Африкаға қарсы санкцияларды алып тастады.

* Жапония, Өзбекстан және Қазақстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады

* 28 қаңтар -  Шуши маңында қонуға кірген кезде әзірбайжандық "Azal Azerbaijan Airline" авиакомпаниясының Ми-8 азаматтық тікұшағы атып түсірілді. Әр түрлі мәліметтер бойынша 30-дан 47-ге дейін адам қайтыс болды.

* Қазақстан КХДР мен Оңтүстік Кореямен дипломатиялық қатынастар орнатты

* 29 қаңтар - Борис Ельцин "сауда еркіндігі туралы" № 65 жарлық шығарды.

* Қазақстан мен Иран арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* Тит Вяхи Эстония үкіметін басқарды.
* Өзбекстан мен Оңтүстік Корея арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

* 30 қаңтар - Армения мен Нидерланд арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

* Әзірбайжан мен КХДР арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

* 31 қаңтар - ЕҚЫҰ Кеңесінің Прага отырысында ұйымның құрамына бұрынғы КСРО елдері қабылданды.

* Президент Джордж Буш пен Борис Ельциннің Нью-Йорк пен Кэмп-Дэвидтегі кездесуі. Қырғи қабақ соғыстың аяқталуы туралы Ресей-Америка декларациясына қол қойылды.

### [[Ақпан]]

* 2 ақпан - Сербия БҰҰ-ның Бейбітшілік жоспарымен келісті.
* 5 ақпан - Венесуэлада Уго Чавестің басшылығымен төңкеріс сәтсіз аяқталды.
* Ай Жаңа жылында Үрімжі қаласының орталығында лаңкестік шабуыл болды. Үшеуі қаза тауып, 23-і жарақат алды.
* 7 ақпан - Еуропалық қоғамдастық негізінде Маастрихт келісіміне қол қою арқылы Еуропалық Одақ құрылды.
* 11 ақпан - Қазақстан, Германия және Испания арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 12 ақпан - Қазақстан мен Ауғанстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 14 ақпан - Қазақстан мен Аустрия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 15 ақпан - Қазақстан мен Ватикан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 16 ақпан - Оңтүстік Ливандағы Израиль әуе шабуылдарынан 11 адам қаза тапты.
* 17 ақпан - Тегеранда экономикалық ынтымақтастық ұйымы (Иран, Түркия, Пәкістан) елдерінің жоғарғы деңгейінде алғашқы кездесу өтті. Оның жұмысына қатысушылар немесе бақылаушылар ретінде Әзербайжан, Қырғызстан, Қазақстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстан да қатысты.
* 21 ақпан - БҰҰ Қауіпсіздік кеңесі БҰҰ бітімгершілік күштерін Югославияға жіберуді көздейтін № 743 қарарды мақұлдады.
* 22 ақпан - Қазақстан мен Үндістан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 24 ақпан - Қазақстан мен Пәкістан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

### [[Наурыз]]

* 1 наурыз - Қазақстан, Бангладеш және Бахрейн арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 2 наурыз - Босния мен Герцеговина астанасы Сараевода жергілікті сербтердің, хорваттардың және мұсылмандардың Қарулы Күштері арасында зорлық-зомбылық қақтығыстары болды.
* БҰҰ-ға Әзірбайжан, Армения, Қазақстан, Қырғызстан, Молдова, Сан-Марино, Тәжікстан, Түрікменстан, Өзбекстан қабылданды.
* Қазақстан мен Түркия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* Ичкерия Шешен республикасының конституциясы қабылданды, іс жүзінде Шешен-Ингуш АССР-дің өмір сүруін тоқтатты.
* 3 наурыз - Зонгулдактағы (Түркия) көмір шахтасындағы апат. 263 адам қаза тапты.
* Бұрынғы КСРО әскерлері Литвадан кете бастады.
* Гюлистан ауылының жанында Ереванға бара жатқан ресейлік Ми-26 әскери-көліктік тікұшағы қағылды, оның бортында әйелдер мен балалар болды. 16 адам қаза тапты.
* 5 наурыз - Қазақстан мен Оңтүстік Африка арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 6 наурыз - Қазақстан, Мысыр және Польша арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 9 наурыз - Қытай ядролық қаруды таратпау туралы шартты ратификациялады.
* 13 наурыз - Қазақстан мен Ливия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 15 наурыз - Тывада халық депутаттарының съезі белгілеген мораторийге қарамастан президенттік сайлау өтті. Жеңісті республика Министрлер Кеңесінің төрағасы Шериг-оол Ооржак жеңіске жетті.
* 16 наурыз - Қазақстан мен Малайзия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* Ресей Федерациясының Қорғаныс министрлігі құрылды.
* 20 наурыз - Ресей, Өзбекстан және Қырғызстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* Беларусь Республикасының дербес Қарулы Күштері құрылды.
* 21 наурыз - Татарстан Республикасының Егемендігі туралы референдум өтті, онда дауыс бергендердің 62% - ы қолдады.
* 22 наурыз - Нижнеянск қаласынан (Якутия) шығысқа қарай 53 км жерде Анадырдан Бакуға жүкпен келе жатқан Ан-30 ұшағы апатқа ұшырады.
* 23 наурыз - Қазақстан мен Мажарстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 24 наурыз - Қазақстан мен Куба арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 25 Наурыз - Түрік әскери авиациясы Ирактың солтүстігіндегі Күрдістан Жұмысшылар партиясының лагерлерін бомбалауын бастады.
* Қазақстан мен Филиппин арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 27 наурыз - Сирия мен Қазақстан дипломатиялық қатынастар орнатты.
* 31 наурыз - Мәскеу Кремлінде федеративтік шартқа қол қойылды, оған сәйкес Ресей Федерациясының құрамына 89 субъект кірді.
* Башқұрт АССР Ресей Федерациясының құрамында Башқұртстан Республикасына айналды.

### [[Сәуір]]

* 2 сәуір - Қазақстан мен Кипр арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 6 сәуір - Қазақстан, Канада және Палестина арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 7 сәуір - ЕЭК Босния мен Герцеговинаның Тәуелсіздігін ресми түрде мойындады.
* Қазақстан мен Швеция арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 8 сәуір - Ресей, Тәжікстан және Түрікменстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 9 сәуір - Майами соты бұрынғы Панама диктаторын Мануэль Нориеганы колумбиялық есірткі картельдерін насихаттағаны үшін кінәлі деп тапты.
* 10 сәуір - Таулы Қарабахтағы армян ауылы Ленинавандағы армяндардың жаппай қырғыны.
* Қазақстан, Израиль, Зимбабве, Ирландия және Мадагаскар арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 13 сәуір - Қазақстан мен Мексика арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 15 сәуір - Грузия Солтүстік Атлантикалық ынтымақтастық кеңесінің мүшесі болды.
* 26 сәуір - Татарстан Республикасы бойынша арнайы байланыс басқармасына шабуыл. Андрей Шпагонов 9 адамды өлтірді, кейіннен қамауға алынды, сотталып, кейінен атылды.
* 27 сәуір - Ресей Халықаралық Валюта Қорына қабылданды.
* Ресей Федерациясының құрамындағы егеменді республика — Саха Республикасы  жарияланды және оның Конституциясы қабылданды.
* Моджахедтер басып алған Кабулда Ауғанстан Ислам мемлекеті жарияланды.
* Қазақстан мен Оман арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

### [[Мамыр]]

* 1 мамыр - 50-мың шақты коммунистер мен ұлтшылдар Мәскеуде Президент Борис Ельцинге және оның реформалар саясатына қарсы демонстрациларға шықты.
* 2 мамыр - Портуда Еуропалық экономикалық кеңістік туралы шартқа қол қойылды.
* ЕҚЫҰ құрамына Босния және Герцеговина қабылданды.
* 5 мамыр - Тәжікстандағы азаматтық соғыстың басталуы.
* Грузия Халықаралық валюта қорының  мүшесі болды.
* 6 мамыр - Тактикалық ядролық қаруды Украина аумағынан Ресейге шығарылу аяқталды.
* 7 мамыр - Қазақстан Республикасының дербес қарулы күштері құрылды.
* Ресей Федерациясының тұңғыш президенті Ельциннің Ресей Федерациясының қарулы күштерін құру туралы жарлығы шықты.
* Болгария Еуропа Кеңесіне қабылданды.
* Қазақстан мен Дания арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 8 мамыр - Қырғызстан Халықаралық валюта қорының  мүшесі болды.
* 9 мамыр - Нью-Йоркте БҰҰ-ның Климаттың өзгеруі туралы негіздемелік конвенциясы қабылданды.
* 12 мамыр - Қазақстан мен Жаңа Зеландия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 13 мамыр - Украинаның Жоғарғы Радасы Қырымның тәуелсіздігі туралы декларацияны жойды.
* Қазақстан мен Финляндия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 15 мамыр - Әзірбайжандағы мемлекеттік төңкеріс, Аяз Муталибовты саяси оппозициямен құлатуы.
* 15 мамыр - Ташкентте ТМД елдерінің ұжымдық қауіпсіздігі туралы шартқа қол қойылды.
* 18 мамыр - Түркіменстан Жоғарғы Кеңесінің 14-ші отырысында Түркіменстанның тәуелсіз, егемен мемлекетінің Конституциясы қабылданды.
* 19 мамыр - Ирактың солтүстігінде тұратын күрдтер автономды Парламентті таңдады.
* 21 мамыр - Қытай Халық Республикасы өзінің ең қуатты ядролық бомбасын сынады.
* 22 мамыр - БҰҰ-ға Босния және Герцеговина, Словения және Хорватия қабылданды.
* 23 мамыр - АҚШ, Ресей, Беларусь, Қазақстан және Украина Лиссабонда SNV-1 шартына хаттамаға қол қойды, оған сәйкес Беларусь, Қазақстан және Украина шартқа қатысушылар болып жарияланды.
* 24 мамыр - Лиссабонда бұрынғы КСРО республикаларына көмек көрсету бойынша екінші конференция өтті.
* 25 мамыр - Мәскеуде Қазақстан мен Ресей арасындағы өзара көмек, достық, ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды, сондай-ақ Ресей мен Қазақстан арасындағы шекаралардың өзгермейтіндігі туралы қол қойылды.
* 26 мамыр - Қазақстан мен Марокко арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 27 мамыр - Қазақстан мен Эстония арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 29 мамыр - Қырғыз Республикасының Қарулы Күштері құрылды.

### [[Маусым]]

* 1 маусым - Қазақстан мен Швейцария арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 3 маусым - Ресейде қауіпсіздік кеңесі құрылды.
* 4 маусым - Қазақстан Республикасының туы мен Елтаңбасы бекітілді.

alt=Назту|нобай|Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның Жоғарғы Кеңесінің депутаттарына тудың үлгісін ұсынып тұр.

* 5 маусым - Норвегия, Қазақстан және Армения арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* Болгария, Грузия және Қазақстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 6 маусым - Қазақстан мен Гвинея арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 15 маусым - Қазақстан мен Литва арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* Егор Гайдар Ресей Федерациясы Үкіметінің Премьер-Министрінің міндетін атқарушы болып тағайындалды.
* 20 маусым - Тувада Ресейден Тәуелсіздік туралы референдум өткізу үшін қол жинау басталды.
* 21 маусым - Сапармұрат Ниязов жалғыз кандидат ретінде Түркіменстанның президенті болып қайта сайланды: оған сайлаушылардың 99,5 % дауыс берді.
* 29 маусым - "Бірлік" оппозициялық өзбек қозғалысының жетекшісі А. Пулатов өлтірілді.
* Қазақстан, вьетнам және Люксембург арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 30 маусым - Қазақстан мен Шри-Ланка арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

### [[Шілде]]

* 2 шілде - Қазақстан Парламенті СТН-1 шартын ратификациялау туралы шешім қабылдады.
* 6 шілде - Таиланд пен Қазақстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 8 шілде - Мюнхенде Ресей президенті Борис Ельциннің жеті жетекші индустриалды державалардың басшыларымен кездесуі өтті. Кездесу барысында бұрынғы КСРО республикаларына көмек көрсету бағдарламасы бойынша уағдаластыққа қол қойылды.
* 15 шілде - Қазақстан Халықаралық валюта қорының мүшесі болды.
* 17 шілде - Словакия депутаттары Словакияның Чехословакиядан шығуына және өзінің егемен мемлекетін құруға дауыс берді.
* 23 шілде - Қазақстан, Грузия және Колумбия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 27 шілде - Қазақстан мен Молдавия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 30 шілде - Қазақстан мен Кабо-Верде арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 31 шілде - Грузия БҰҰ-ға қабылданды.

### [[Тамыз]]

* 14 тамыз - Қазақстан мен Гана арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 18 тамыз - Қазақстан мен Бельгия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 19 тамыз - Қазақстан мен Португалия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 21 тамыз - Қазақстан мен Италия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 27 тамыз - Қазақстан мен Армения арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 30 тамыз - Әзірбайжан мен Қазақстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады

### [[Қыркүйек]]

* 10 қыркүйек - Қазақстан мен Нидерланд арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 16 қыркүйек - Беларусь пен Қазақстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 20 қыркүйек - Словения Мен Қазақстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.

### [[Қазан]]

* 1 қазан - Қазақстан мен Грекия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 5 қазан - Қазақстан мен Түркіменстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 15 қазан - Андрей Чикатило 53 кісі өлтіргені үшін кінәлі деп танылды.
* 15 қазан - Қазақстан мен Қырғызстан арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 16 қазан - Чернобыль атом электр станциясының үшінші блогы қайта іске қосылды.
* Қазақстан мен Хорватия арасында дипломатиялық қатынастар орнады.
* 12-18 қазан - Бейжіңде Қытай Коммунистік партиясының XIV съезі өтті. Онда алғаш рет Дэн Сяопиннің "қытайлық ерекшелігі бар социализм" теориясы "партияның жалпы бағыты" болуы керек деп жарияланды. Партия басшылығы екі мәселені шеше алды: ҚКП саяси режимінің сақталуын қамтамасыз ете отырып, "нарықтық социализмнің" қалыптасу процесіне заңды сипат берілуі.
* 22 қазан - Ресей мен Қазақстан дипломатиялық қатынастар орнатты.

## Туғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:1992 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қараңыз: [[:Санат:1992 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Дереккөздер

*