open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Николай Александрович Анненков

**Николай Александрович Анненков** (шын тегі Кокин, 1899 жылы 8 қыркүйекте Тамбов губерниясы, Инжавинода дүниеге келіп, 1999 жылы 30 қыркүйекте Мәскеуде дүниеден өткен) – совет театр және киноактері .

1947, 1948, 1949 жылдарда сталиндік сыйлықтың лауреаты атанған. 1960 жылы КСРО-ның халық әртісі атағын алған. Ал 1990 жылы Социалистік Еңбек Ері атағына ие болады. Николай Кокин 1917 жылы алғашқы рет сахнаға шығады. 1924 жылдан бастап өмірінің соңына дейін Кіші театрда қызмет атқарады. 1946 жылдан бастап М.С. Щепкин атындағы Жоғарғы театр училищесінде сабақ береді, ал 1961 жылы профессор қызметін атқарады.

## Дереккөздер


Санат:КСРО актерлері
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Олег Андреевич Анофриев

**Олег Андреевич Анофриев** (1930 жылы 20 шілдеде Геленджикте дүниеге келген) – совет, орыс театр және киноактері, режиссер, әнші және ән авторы .

1954 жылы МХАТ-тың мектеп-студиясын тәмамдаған. 2004 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі атағын алған. Ол көбінесе әндер авторы мен орындаушысы және мультфильмдердің дыбыстаушысы ретінде танылған. 1990 жылдың ортасында РТР арнасында «Сказочный полдник» телебағдарламасында жүргізуші қызметін атқарады.

## Дереккөздер


Санат:КСРО актерлері
Санат:Сазгерлер
Андрей Робертович Анкудинов

**Андрей Робертович Анкудинов** (1962 жылы 2 қазанда Омбыда дүниеге келген) – совет, орыс театр және кино актері .

Андрей Анкудинов он сегіз жасынан бастап киноға түсе бастады. 1982 жылы А.В. Луначарский атындағы ГИТИС-те Мемлекеттік театр өнері институтын тәмамдайды. Оны Мәскеу Сатира театр Академиясына және Кіші Бронна театрына бөледі, алайда болашақ актер Ленинградқа кетуді жөн санайды. Фонтанкадағы Санкт-Петербург Жастар театры және Н.П. Акимов атындағы комедия театрында актерлік қызмет атқарады. Сонымен бірге Андрей Анкудинов ән де айтады. 1994 жылы НТВ арнасынан «Лучшие из лучших» хабарын жүргізеді.

## Дереккөздер


Санат:КСРО актерлері
Константин Александрович Анисимов

**Константин Александрович Анисимов** (1966 жылы 22 мамырда Ленинградта дүниеге келген) – орыс театр актері.

Константин Анисимов актерлер отбасында туған, оның атасы, әжесі, әкесі және анасы актер болған. Жас кезінде футбол ойнаумен шұғылданған, «Звезда» атты зауыт командасы атынан ойнаған. Оқуға тапсыратын кезінде актер мамандығын таңдап, Ленинград мемлекеттік музыка және кинематография театр институтына құжаттарын тапсырады. 1987 жылы Жоғарғы оқу орнын тәмамдағанынан кейін Ленин комсомолы атындағы Ленинград театры тобына қабылданады.

## Дереккөздер


Санат:КСРО актерлері
Санат:Ресей актерлері
Додо Константинович Антадзе

**Додо Константинович Антадзе** (шын есімі Исаак, 1900 жылы 28 қыркүйекте Шорапан уезі, Вардзна аулында дүниеге келіп, 1978 жылы 18 сәуірде Тбилисиде дүниеден өткен) – совет және грузин актері, театр режиссері .

1971 жылы КСРО-ның халық әртісі атанған. 1919 жылы Г. Джабадари театр студиясында оқиды. Додо Антадзе Кутаисидегі екінші мемлекеттік драма театрдың құрылуына атсалысады. 1940 жылы КОКП мүшесі болады. 1938-1952 жылдар аралығында Л. Месхешвили атындағы Кутаиси театрының жетекшісі болады. Исаак Антадзе қойылымдардың режиссер-қоюшысы ретінде танылды.

## Дереккөздер


Санат:КСРО актерлері
Сергей Иванович Антимонов

**Сергей Иванович Антимонов** (1880 жылы 15 маусымда Курскте дүниеге келіп, 1954 жылы 8 мамырда Мәскеуде дүниеден өткен) – совет, орыс театр және киноактері, драматург .

1904 жылы Сергей Антимонов өзінің алғашқы «Белое, серое, черное» пьесасын сахнаға шығарады. 1908-1919 жылдарда сықақ театрында қызмет атқарады. Ол жерде көптеген бас кейіпкерлер рөлдері мен эпизодтарды сомдайды. 1919-1920 жылдары Луначарский атындағы театрда қызмет атқарады.

## Дереккөздер


Санат:КСРО актерлері
Григорий Николаевич Антоненко

**Григорий Николаевич Антоненко** (1927 27 тамыз дүниеге келген – 2017 14 қаңтар Запорожье Украина Киев) театр және киноактер.

1996 жылы Украинаның халық әртісі атанған. 1943 жылы 18 қазанда балет театры құрамында Запорож музыка-драма театрында жұмыс істей бастады. Театр студиясын тәмамдағанынан кейін толығымен топ мүшесі болады. Григорий Антоненконың репертуар тізімінде 210 рөл бар. 1979 жылы Украина КСР-нің еңбек сіңірген әртісі атанған.

## Дереккөздер
Владимир Владимирович Антоник

**Владимир Владимирович Антоник** (1953 жылы 13 ақпанда Белорусия, Слонимде дүниеге келген) – , совет және орыс киноактері, дубляж актері.

Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі. 1973 жылы ВГИК-тің актерлік факультетін тәмамдайды. Ол 1971 жылдан бастап киноға түскен. 1980 жылы бірнеше үнді фильмдерінің бас рөлдеріне дубляж жасаған. 2009 жылы *«Золото Скифов»* телехикаясында Андрей Берестов рөлін сомдайды.

## Дереккөздер


Санат:КСРО актерлері
Владимир Иванович Антонов

**Владимир Иванович Антонов** (1937 жылы 7 мамырда Орелда дүниеге келген) – совет және украин актері .

1991 жылы Украинаның халық әртісі атанған. 1960 жылы Хьков театр институтын бітіреді. 1960 жылдан бастап Харьков балалар театрында актерлік қызмет атқарады. Антонов Балалар театрында (ТЮЗ) қырық жыл еңбек еткен. Ол жерде Антонов балалар қойылымдарын қойған және отыз шақты фильмге түскен. Тәуелсіз Украинаның бірінші халық әртісі. Қазіргі уақытта Антонов Харьковте тұрады.

## Дереккөздер

* 
* Биография на сайте kino-teatr.ru 
* Антонов Володимир  

Санат:КСРО актерлері
Даниил Исидорович Антонович

**Даниил Исидорович Антонович** (1889 жылы 10 желтоқсанда Белопольде дүниеге келіп, 1975 жылы 8 қарашада Харьковте дүниеден өткен) – украин және совет актері,театр ұстазы .

1954 жылы КСРО-ның халық әртісі атағын алған. 1948 жылы сталиндік сыйлықтың лауреаты атанған. 1919 жылы Лысенко атындағы Киев музыка-драма институтын бітіреді. 1920 жылдан бастап Курбаспен бірге «Кийдрамте»театрында қызмет атқарады. 1922 жылы Киевтегі «Березиль» театры негізін қалаушылардың бірі болады. 1923-1926 жылдарда Мәскеуде Бірінші орыс театрында актерлік қызмет атқарады.

## Дереккөздер


Санат:КСРО актерлері
Ромуалдс Анцанс

**Ромуалдс Анцанс** (1944 жылы 1 сәуірде Ливан болысында дүниеге келіп, 2011 жылы 15 қыркүйекте дүниеден өткен) – совет, латыш театр және киноактері .

1969 жылы Латвия мемлекеттік консерваториясы театрлық факультетін бітіреді. 1971 жылға дейін вокалдық бөлімінде оқиды. 1973 жылдан бастап Я. Райнис атындағы Көркем театрында актерлік қызмет атқарады. 1975 жылы режиссері Сергей Тарасовтың *«Стрелы Рубин Гуда»* фильмінде Вилли Статли рөлін сомдайды. Ромуалдс көптеген киноларға түскен, бірақ сексен жасына келгенде ғана киноға деген белсенділік танытқан. Ол 2011 жылы ауыр жұқпалы аурудан сауыға алмай қайтыс болады.

## Дереккөздер


Санат:КСРО актерлері
Санат:Латвия актерлері
Себастьян Жапризо

**Себастьян Жапризо**(, 4 шілде 1931 жыл (1931.07.04), Марсель (Франция) – 4 наурыз 2003 жыл, Виши (Франция) – атақты француз жазушысы, киносценарийші және шым-шытырық сюжетті романдардың авторы .

Шын аты-жөні – Жан-Батист Росси, кейбір шығармалары осы атпен жарық көрген. Ол 17 жасынан бастап жаза бастайды. Оның тұңғыш романы «Les Mal Partis» деген атпен Франция мен АҚШ-та басылып шығады. Жазушының шығармаларын Джером Дэвид Сэлинджер аударады. Сонымен қатар жарнама саласында да жұмыс жасайды. 1962 жылы «Өлім жазасына кесілгендер купесі» атты тұңғыш детектив романы жарық көреді. Романның желісінде фильм түсіріледі.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Мерль Робер Жан Жорж

**Мерль Робер Жан Жорж** () (28 тамыз 1908 жыл, Тебесса, Алжир – 28 наурыз 2004 жыл, Париж) – француз жазушысы .

Францияда әдебиет факультетін бітіреді. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Джон Вебстер, Джонатан Свифт, Эрскин Колдуэллдердің шығармаларын француз тіліне аударады. 1949 жылы Дюнкерктегі қайғылы оқиғаға арналған «Оңтүстік жағалаудағы демалыс» атты антимилитаристік романы жарық көреді. Бұл шығарма сол жылы Гонкуров сыйлығын иеленеді. Сонымен қатар Францияның тарихы туралы *13 романы* жарық көреді.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Жан Ануй

**Жан Ануй** () – француз драматургі, сценарийші және XX ғасырдағы француз әдебиетінің көрнекті өкілі 
.

30-жылдардың басында режиссёр Луи Жувенің хатшысы болып жұмыс істейді. 1931 жылы «Ақкіс» атты тұңғыш пьесасын жазады. 1937 жылы Париж сахнасында қойылған «Багажсыз жолаушы» атты пьесасы мол табысқа кенелтіп, үлкен атақ алып келеді. Сондай-ақ Ануй бірнеше фильмдерге сценарий жазған («Винсент мырза» (1947) және «Кішкентай Мольер» (1959). Оның пьесалары Ресей сахналарында да қойылып жүр. 2001 жылы А.П. Чехов атындағы театрда «Антигона» пьесасы қойылады. 2010 жылы Воронеж мемлекеттік академиялық театрында «Қамау» атты пьесасы қойылды.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Антонен Арто

**Антонен Арто** (, 1896-1948 жылдар) – француз жазушысы, ақын, драматург, театр және киноактёр, суретші, киносценарийші, режиссёр және театр теоретигі 
.

Сондай-ақ театр тіліне жаңалық алып келуші, «мейірімсіздік театры» атты жаңа тұжырымдама ұғымын енгізеді. Бұл тұжырымдаманы XX ғасырдағы Ежи Гротовский, Питер Брук сияқты ірі-ірі режиссёрлер қолдайды. Оның театрға деген көзқарастары *«Театр және оның сыңары»* атты мақалалар жинағында көрініс табады. Марсельде туып, Парижде қайтыс болған.

## Шығармалары:
*Сопы / Le Moine (1931, орысша аудармасы 2004) (роман) 
*Гелиогабал немесе Тәж киген анархист / Héliogabale ou l’anarchiste couronné (1934, орысша аудармасы 2006) (роман) 
*Театр және оның сыңары / Le Théâtre et son double (1938, орысша аудармасы 1993, 2000) (мақалалар жинағы) 
*Тараумара / Les Tarahumaras (1945, орысша аудармасы 2006) (мақалалар жинағы).

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Санат:Франция актерлері
Мишель Бютор

**Мишель Мари Франсуа Бютор** (; 14 қыркүйек 1926 жыл, Мон-ан-Барёль, Нор) – француз жазушысы.

Сорбонна қаласында философия факультетін бітірген. Египет, Манчестер, Салоника, АҚШ және Женевада сабақ береді. Журналистер мен сыншылар оның шығармаларын «жаңа роман» бағытымен байланыстырады, бірақ өзі оны жоққа шығарады. Бірнеше поэтикалық кітаптар мен эсселер жинағының авторы. *«Фенеона»* және *«Ренода»* сыйлықтарының иегері.

## Романдары
*«Миландық жол» (1954) 
*«Уақыт оздыру» (1956) 
*«Өзгеріс» (1957)

Санат:Франция жазушылары
Буало – Нарсежак

**Буало – Нарсежак** () – француздық екі жазушыдан тұратын шығармашылық тандем – Пьер Буалао (1906-1989 жылдар) және Том Нарсежак (1908-1998 жылдар) 
.

Пьер Буалоның 1932 жылы «Чтение для всех» атты журналда әңгімелері жарияланады. 1938 жылы «Вакха демалысы» атты романы жарық көреді. Тома Нарсежак XX ғасырдың 40-жылдары философиядан сабақ береді. 1947 жылы «Детектив жанрының эстетикасы» атты кітап шығарады. Екеуі 1948 жылы танысады. Бірнеше детективті бірігіп жазады. Содан кейін «Буало-Нарсежак» атты атақты шығармашылық тандем құрады. 40 жылдың ішінде 50 шақты роман мен повесть жазады. Олардың шығармаларының желісімен 50-жылдары бірнеше фильм түсіріледі.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Анри Труайя

**Анри Труайя** () (1 қараша 1911 жыл, Мәскеу – 2 наурыз 2007 жыл, Париж) – француз жазушысы  
.

Француз академиясының мүшесі, көптеген әдеби сыйлықтардың иегері, жүздеген тарихи және көркем шығармалардың авторы. Ресейдің тарихи мұраларын зерттеуші. Оның «Орыс биографиялары» атты шығармасы әлемнің көптеген тілдеріне аударылады. Көптеген елдерде Ресейдің тарихы мен мәдениеті оның еңбектері бойынша оқытылады. Модернизм бағытында жазған. 1938 жылы «Өрмекші» атты романы үшін Гонкуров сыйлығын иеленді. Оның тұңғыш жазған романы «Алдамшы жарық» деп аталды. 1979 жылы *«Қаралы күнде жауған қар»* атты романның желісіне фильм түсіріледі, режиссёрі Ю.Е. Ерзинкян.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Санат:1911 жылы туғандар
Санат:2007 жылы қайтыс болғандар
Андре Стиль

**Андре Стиль** (1921-2004 жылдар), француз жазушысы  
.

Екінші дәрежелі сталиндік сыйлықтың иегері (1952 жыл). 1940 жылдан бастап Француз Коммунистік партиясының мүшесі болады. 1977 жылы Гонкуров академиясының мүшелігіне сайланады. Сондай-ақ атақты шахматшы Гарри Каспаровпен шахмат ойнаған. 1949 жылы «Кен өнеркәсібінің жұмысшылары» атты әңгімелер жинағы жарық көреді. 1952 жылы «Социалистік реализмге» атты әдеби-сыни кітабы басылып шығады. 1967 жылы «André» романы үшін «халық сыйлығына» ие болады. Романдары: «Құлау» (1960), «Сағаттың соңғы жартысы» (1962), «Виолина, жүр билейміз» (1964), «Романсон» (1976), «Кім?» (1969); «Ауыру» (1961) новеллалар жинағы және т.б.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Эрве Базен

**Эрве Базен** (, шын аты-жөні Жан Пьер Мари Эрве-Базен (), 17 сәуір 1911 жыл – 17 ақпан 1996 жыл) – француз жазушысы, Қарсыласу қозғалысына қатысушы, Гонкуров академиясының президенті (1973 жылдан бастап)..

1980 жылы Халықаралық "Ленин" сыйлығын иеленеді. 1946 жылы *«La Coquille»* атты поэтикалық журнал шығарады. 1948 жылы тұңғыш шыққан «Күн» атты поэмалар жинағы үшін "Апполинер" сыйлығын иеленеді. Базеннің көптеген шығармалары орыс тілінде КСРО-да, «Прогресс» баспасында басылып шығады. Эрве Базен «отбасы романшысы» болып саналады, өйткені оның барлық дерлік романдарының тақырыбы отбасы туралы болды.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Санат:1911 жылы туғандар
Санат:1996 жылы қайтыс болғандар
Поль Элюар

**Поль Элюар** (, 14 желтоқсан 1895 жыл, Сен-Дени – 18 қараша 1952 жыл, Париж) – француз ақыны, жүздеген поэтикалық жинақтардың авторы.

1926 жылы *«Mourir de ne pas mourir»* атты поэтикалық шығармалар жинағы басылып шығады. 1929 жылы «Поль Элюардың бейнесі» атты шығармасы жарық көреді. 1952 жылы «Феникс» атты өлеңдер жинағын басып шығарады. Оның шығармаларына Ф.Пуленк, А.Соге, Л.Ноно,К.Саариахо, А.Волконский, Александр Градскийлер ән жазады. 1952 жылы Халықаралық сыйлықтың иегері атанады.
 
Санат:Франция жазушылары
Робер Деснос

**Робер Деснос** (, 4 шілде 1900 жыл, Париж – 8 маусым 1945 жыл, Терезин концлагері) – француз ақыны, жазушы және журналист  .

Оның тұңғыш поэтикалық шығармасы 1917 жылы жарық көреді. 1919 жылы *«Сюрреалистік революция»* атты журналда жұмыс жасайды. Радиода жұмыс жасаған кезінде Фантомас туралы радиосериал шығарады. 1940 жылы француз Қарсыласу қозғалысына қатысқан, сол жылдары әртүрлі лақап атпен мақалалар жазып тұрады. Оның өлеңдеріне Витольд Лютославский, Франсис Пуленк, Анри Дютийёлер ән жазады.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Пьер Данинос

**Пьер Данинос** (, 1913-2005 жылдар) – атақты француз жазушысы, журналист және қанатты сөздердің авторы.

Ол өзінің шығармашылығын 1931 жылы «**Теннис**» және «**Гольф**» атты журналдарында журналист болып жұмыс жасаудан бастайды. 1940 жылы «Еврика и Амеропа» атты тұңғыш кітабын шығарады. 1947 жылы «Құдайдың жазбалары» атты кітабы үшін *«Интералье»* сыйлығын иеленеді. Бұл кітабы әлемнің 27 тіліне аударылады. Францияда миллион тиражбен басылып шығады. Ол өзінің шығармаларының сюжетін күнделікті өмірден алып отырды. Оған 1954 жылы шыққан «Майор Томпсонның жазбалары» атты повесі мысал бола алады.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:1913 жылы туғандар
Санат:2005 жылы қайтыс болғандар 
Санат:Пер-Лашез зиратында жерленгендер
Анна Гавальда

**Анна Гавальда** (; 9 желтоқсан 1970 жыл, Булонь-Бийанкур) – француздың атақты жазушысы
.

Оның шығармалары әлемнің ондаған тіліне аударылған. 1999 жылы «Мені біреу күтіп тұрса екен...» деген атпен тұңғыш новеллалар жинағы жарыққа шығады. Анна осы шығармасымен RTL-дің Гран-приіне лайық деп танылады. Сондай-ақ әлемнің 30 шақты тіліне аударылып, жазушыға мол табыс алып келеді. «Мен оны сүйдім» атты шығармасы да көптеген әдеби сыйлықтарға ие болады. Осы романның желісімен Изабель Брайтман фильм түсіреді. Қазір «Elle» журналына новеллалар мен мақалалар жазып тұрады. Жастарға арналған «35 кило үміт» атты романы бар.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Фредерик Бегбедер

**Фредерик Бегбедер** (, 21 қыркүйек 1965 жыл, Нёйи-сюр-Сен) – француздың заманауи прозашысы, публицист, әдебиет сыншысы және редактор.

Ол өзінің шығармашылығын «Young and Rubicam» атты жарнама агенттігінен бастайды. «99 франк» атты романынан кейін ол журналдан қуылады. 2011 жылы шығармаларының желісі бойынша «Атақты қалашық» атты фильм түсіріледі. 2001 жылы «XX ғасырдың таңдаулы кітаптары» (Dernier inventaire avant liquidation) (2001, орысша аудармасы 2006. ISBN 5-98358-064-7) атты эсселер жинағы жарық көреді. «Қайықшының қызы» атты киноға түскен.

Санат:Франция жазушылары
Анри Франсуа Жозеф де Ренье

**Анри Франсуа Жозеф де Ренье** (, 28 желтоқсан 1864 жыл (1864.12.28), Онфлёр, Кальвадос – 23 мамыр 1936 жыл, Париж) – француз ақыны және жазушы.

1911 жылы Француз академиясының мүшесі болады. Өлең, новелла және романдардың авторы. Шығармаларын символизм бағытында жазады. 1885 жылдан бастап француз және бельгиялық журналдарға шығармаларын бастырады. Оның өлеңдеріне **М.Равель**, **Габриэль Форе**, **Рейнальдо Ан**, **Альбер Руссель**дер ән жазған. 1931 жылы оның «Бақытсыз сұлу» атты новелласының желісімен Ясудзиро Одзу фильм түсіреді. Өлеңдерін Валерий Брюсов, Иннокентий Анненский, Илья Эренбург, Бенедикт Лившиц, Всеволод Рождественский, Вильгельм Левик, Роман Дубровкиндер орыс тіліне аударған.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Шарль Пьер Бодлер

**Шарль Пьер Бодлер** (, 9 сәуір 1821 жыл – 31 тамыз 1867 жыл, Париж) – ақын және сыншы, әлем және француз әдебиетінің классигі .

1857 жылы «Сұрқия гүл» атты тұңғыш поэтикалық жинағы жарық көреді. Ол шығармаларын символизм және модернизм бағытында жазады. 1860 жылы «Париждік сплин» атты проза түріндегі өлеңдер жинағы басылып шығады. Бодлердің өлеңдеріне К. Дебюсси, Э. Шабрие, Г. Форе, Венсан д’Энди, Эрнест Шоссон, Альфредо Казелла, А. фон Цемлинский, А. Берг, К. Штокхаузен, Н. Рорем, Л. Андриссен, А. Соге, Кайхосров Сорабджилер ән жазады. 16 жыл бойы Эдгар Поның шығармаларын француз тіліне аударады.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Поль Мари Верлен

**Поль Мари Верлен** (, 1844-1896 жылдар) – француз ақыны, әдебиеттегі импрессионизм мен символизмнің негізін салушылардың бірі .

1865 жылы *«Искусство»* журналына бірнеше өлеңін жариялайды. 1866 жылы «Қазіргі Парнас» атты тұңғыш альманах және «Сатурн өлеңдері» атты өлеңдер жинағы басылып шығады. 1899 жылы барлық шығармалары 5 том болып жарыққа шығады. 1911 жылы Люксембург саябағында оған арнап ескерткіш тұрғызылады.

## Шығармалары
*Горький М., Поль Верлен және декаденттер, Шығармалар жинағы., т. 23, Мәскеу, 1953. 
*Пастернак Б. Поль-Мари Верлен [1944]// Шығармалар жинағы. 5 томдық. Т.4.Мәскеу: 1991, б.395-399. 
*Птифис П. Верлен. Мәскеу, 2002 (ЖЗЛ) 
*Француз әдебиетінің тарихы, т. 3, Мәскеу, 1959.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Стефан Малларме

**Стефан Малларме** () (18 наурыз 1842 жыл, Париж – 9 қыркүйек 1898 жыл, Вальвен) – француз ақыны .

Шығармаларын символизм бағытында жазған. Оның шығармаларын Иннокентий Анненский, Валерий Брюсов, Максимилиан Волошин, Эллис, Илья Эренбург, Марк Талов, Сергей Петров, Вадим Козовой, Роман Дубровкиндер орыс тіліне аударған. Оның ізін жалғастырушылар Лафорг, Вьеле-Гриффен, Стюарт Мерриль, Анри де Ренье, Гюстав Кан болып саналады. «Қазіргі Порнас» атты екі томдық шығармалар жинағы жарық көрген.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Гюстав Кан

**Гюстав Кан** (, 21 желтоқсан 1859 жыл, Мец – 5 қыркүйек 1936 жыл, Париж) – француз ақыны және прозашы-символист.

Еврей отбасында туған. Малларменің ізін жалғастырушылардың бірі. *«Меркюр де Франс»* журналында жұмыс істейді. Әдебиет сыншысы ретінде танылады. Неоимпрессионизм бағытын жақтаған және символизмнің теоретигі болған. Оның өлеңдерін И.Эренбург, И.Тхоржевский, М.Гаспаров және Б.Дубиндер орыс тіліне аударған. Чарлз Лефлер өлеңдеріне ән жазған. Монпарнаста жерленеді.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Жюль Лафорг

**Жюль Лафорг** (, 16 тамыз 1860 жыл, Монтевидео – 20 тамыз 1887 жыл, Париж) – француз ақын-символисі
.

Гидропаттар әдеби тобына кірген. *Гюстав Кан*мен дос болады. Үш кітап шығарады: екеуі өлеңдер жинағы және бір драмалық поэмалар жинағы. Уитменнің шығармаларын аударады. Оның өлеңдеріне А.Соге және А.Онеггер ән жазады. Өлеңдерін В.Брюсов, Надежда Львова, И.Коневской, В.Шершеневич, К.Большаков, И.Эренбург, Б.Лившиц, Э.Линецкая, В.Шор, Р.Дубровкиндер орыс тіліне аударады. Лафорг шығармалары Э.Паунд пен Т.С.Элиоттің шығармаларына әсер етті. Құрт ауруына шалдығып Париж қаласында қайтыс болады. Тарба қаласында оған арнап ескерткіш орнатылған.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Эмиль Верхарн

**Эмиль Верхарн** () (1855-1916 жылдар) – француз тілді бельгиялық ақын-символист .

Ең атақты шығармалар жинағы: *«Кештер»* (Les Soires, 1887), *«Апат»* (Les Débâcles, 1888), *«Қара факелдер»* (Les Flambeaux noirs, 1890), *«Менің жолымда кездескендер»* (Les Apparus dans mes chemins, 1891) және т.б. Верхарн поэзиямен қатар проза және драматургия жанрларында да шығармалар жазады. Шығармалары әлемнің көптеген тілдеріне аударылған. Оның ішінде орыс тіліне 1906 жылы В.Я. Брюсов аударады. Ал Қазан төңкерісі кезінде Г.А. Шенгели мен В.П. Фёдоров аударады. Оның алғашқы шығармалары натурализм, кейінгілері символизм және мистицизм бағытында жазылады. 1916 жылы Руанада пойыздың астына түсіп қайтыс болады.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Жан Мореас

thumb|right|200px|Жан Мореас
**Жан Мореас** (; шын аты-жөні Иоаннес А.Пападиаманто́пулос, ; 15 сәуір 1856 жыл, Афина – 30 наурыз 1910 жыл, Сен-Манде, Сена басқармасы) – грек тегінен шыққан француз ақыны .

Тұңғыш шыққан «Сирттар» («Les Syrtes», 1884) және «Кантиленалар» («Les Cantilènes», 1886) атты француз тілінде жазылған жинақтарында ақын-символист ретінде танылады. Символизм терминінің негізін қалаушылардың бірі. Оның жеті томнан тұратын «Станстар» атты шығармалар жинағы мол табыс алып келеді. Шығармаларын Валерий Брюсов, И.Тхоржевский, В.Маккавейский, И.Эренбург, Б.Лившиц, А.Ромм, А.Эфрон, Г.Ратгауз, Р.Дубровкиндер орыс тіліне аударған.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Санат:1856 жылы туғандар
Санат:1910 жылы қайтыс болғандар
Жорис-Карл Гюисманс

**Жорис-Карл Гюисманс** (; 5 ақпан 1848 жыл – 12 мамыр 1907 жыл) – француз жазушысы .

Гонкуров академиясының тұңғыш президенті (1900 жылдан бастап). 1866 жылдан бастап өмірінің соңына дейін Ішкі Істер Министрлігінде жұмыс істейді. 1874 жылы «Дәмділері бар ваза» атты өлеңдер жинағы басылып шығады. 1870-1880 жылдары романы *«Марта»* (1876), *«Ватардың апалары»* (1879), *«Кемежайда»* (1886) атты романдары жарық көреді. 1884 жылы еуропалық декаданстың манифесті саналатын *«Қарама-қарсы»* атты романын жазады. Өмірінің соңында Құрмет легионы орденімен марапатталады.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Санат:1848 жылы туғандар
Санат:1907 жылы қайтыс болғандар
Рене Думик

**Рене Думик** (, 7 наурыз 1860 жыл, Париж – 2 желтоқсан 1937 жыл, сонда) – француз әдебиеттанушысы, сыншы 
.

Профессор, әдебиет тарихшысы. *«Ревю де Дё Монд»* (Revue des Deux Mondes) журналының бас редакторы. 1909 жылы Француз Академиясына қабылданады. 1923 жылы сонда хатшы болып сайланады. 1907 жылы Сорбоннада лекция оқиды. Оның лекцияларына Е.И. Дмитриева (Черубина де Габриак) қатысқан. 1894 жылы Ростанның пьесасы туралы "Романтиктер" ("Les Romanesques") атты мақаласы жарияланады. Символисттерге қарсы бағытта жазады. Анри Бергсонмен бірге оқыған.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Фердинанд Брюнетьер

**Фердинанд Брюнетьер** () (19 шілде 1849 жыл – 9 желтоқсан 1906 жыл) – француз жазушысы, тарихшы, әдебиет теорияшылы, сыншы .

Католик, монархист. Дарвин теориясын жақтаушы. Тулонда (Франция) туып, Парижде қайтыс болған. 1874 жылы «Revue des Deux Mondes» журналында жұмыс істейді. 1887 жылы Құрмет легионы орденімен марапатталады. 1890 жылы *«Revue des Deux Mondes»* журналының хатшысы болады. 1893 жылы Француз академиясының мүшесі болады.

## Еңбектері
*1880 жылы – «Француз әдебиетінің очерктері» ().
*1883 жылы – «Натуралистік роман» (). 
*1890 жылы – «Сынның дамуы» ().
*1892 жылы – «Француз театрының дәуірі» ().
*1894 жылы – «Лирикалық поэзияның дамуы» ().
*1897 жылы – «Ғылым және дін» ().
*1906 год – «Оноре де Бальзак» ().

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Эдмон де Гонкур

**Эдмон де Гонкур** (, 26 мамыр 1822 жыл, Нанси – 16 шілде 1896 жыл, Шанрозе) – француз жазушысы, романшы, тарихшы, сыншы және мемуаршы .

Ол өзінің ағасы *Жюль де Гонкур*мен бірге атағы шығады. 1870 жылы ағасы Жюль қайтыс болады. *Утамаро* (1891) және *Хокусаи* (1896) жайында монографиялар жазады. 1888 жылы Жана-Франсуа Рафаэлли салған Эдмонның портреті бар.

## Шығармалары
*Элиза қыз (,1875) 
*Земганноның ағалары (,1879) 
*Актриса Фостен (,1882).

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Жан Ришпен

**Жан Ришпен** (; 4 ақпан 1849 жыл, Медеа (Алжир) – 12 желтоқсан 1926 жыл, Париж) – француз ақыны, жазушы және драматург .

1876 жылы *«Chanson des gueux»* деген атпен шыққан тұңғыш өлеңдер жинағы мол табыс алып келеді. Натурализмге жақын болады. Оның жазған пьесалары Комеди Франсэздің сахнасында қойылады. Сонымен қатар бірнеше либретто жазады, мысалы, Шабрие операсындағы *«Еріксіз болған Король»* (фр. Le roi malgré lui) және Магне операсындағы «Маг» (фр. Le Mage). Оның өлеңдеріне Габриэль Форе, Шоссон, Казелла, Сесиль Шаминад, Луи Вьерндер ән жазады. «Кәріқыз» (фр. La Glu, 1881) атты романының желісі бойынша Альбер Капеллани фильм түсіреді. 1908 жылы Француз Академиясының мүшесі болады.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Леон Кладель

**Леон Кладель** (; 13 наурыз 1835 жыл, Монтобан – 20 шілде 1892 жыл, Севр) – француз романшысы.

1862 жылы кіріспесін Бодлер жазған *«Les Martyrs ridicules»* атты романымен танылады. *«Une Maudite»* романы үшін түрмеге қамалады. Оның таңдаулы романдары: *«Mes paysans*, le Bouscasier»* (1869) және *«La Fête votive de Saint Bartholomé Porte-Glaive»'' (1872). Бұл шығармаларында шаруалардың ауыр өмірі сипатталады. Кладельдің көптеген романдары орыс тіліне аударылған.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Санат:1835 жылы туғандар
Санат:1892 жылы қайтыс болғандар
Фердинанд Фабр

**Фердинанд Фабр** (, 1827-1898 жылдар) – француз ақыны және романшы .

1853 жылы *«Feuilles de lierre»* атты тұңғыш өлеңдер жинағы жарық көреді. Бірақ бұл жинақта поэтикалық шығармашылық байқалмайды. 1862 жылы көпшіліктің назарын аударған *«Les Courbezon»* атты романын жазып шығарады. Оның шығармалары екі бағытта жазылады. Алғашқысы дін жайында болса, кейінгісі ауылдың қарапайым өмірі туралы болды. Біріншісінің қатарына *«L'abbé Tigrane»*, *«Lucifer»*, *«Madame Fuster»*, *«Mon oncle Célestin»* (1881) сияқты шығармалары кірсе, екіншіге *«Les Courbezon»*, *«Barnabe»*, *«Xavier»*, *«Le chévrier»* және т.б. шығармаларын жатқызады. Парижде оған арнап ескерткіш тұрғызылған.

## Дереккөздер


Санат:Франция жазушылары
Эт-Тур

нобай
**Эт-Тур қаласы** (Египет) – Египеттегі Оңтүстік Синай провинциясының әкімшілік орталығы 
.

Халық саны 16 129 адам (2007 жылғы халық санағы бойынша). Халқының көпшілігі Савалаха, Аликат, Мазина, Ауарама, Саид, Карараша, Джибалия және Хувитат бедуин тайпаларынан шыққан. Қызыл теңіздегі Суэц шығанағында орналасқан. Оңтүстік Синай провинциясындағы ең көне қала. Қалаға жақын жердегі Эль-Вади ауылда перғауындар заманынан бері сақталған ескерткіштер бар. Мамлюктер кезінде Тур Қызыл теңіздегі елдің басты порты, ал Суэц каналы тек әскери порт болған. Дегенмен Суэц каналы Осман империясы кезінде сауда порты ретінде маңызы арта түсіп, Египетке тұзды балықты тасымалдайтын негізгі порт болды да кейін бұл маңызын жоғалтқан.

## Дереккөздер


Санат:Мысыр қалалары
Санат:Қызыл теңіз жағасындағы қалалар
Накада қаласы

**Накада қаласы** (Египет) – Ніл өзенінің батыс жағалауындағы Кена провинциясындағы қала
.

Ежелгі Египетте Нубт, ал антикалық заманда Омбос деген атпен белгілі болған. Египетте *«нуб»* сөзі *«алтын»* деген мағына береді. Халық саны 21 530 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың құрамына Тух, Хатара, Данфик және Завайда секілді ауылдар кіреді. Накада қаласының атауы осы өңірде кең таралған Накад мәдениетінің таралып, дамуына ықпалын тигізді. Бұл мәдениет сол кездері болған Эль-Бадари, Герзе, Нехен (Гиераконополис) және Кау аудандарында да таралды. Қалада табылған қазбалар Египет пен оның маңында болған мәдениеттердің уақытын анықтауға көмектесті.

## Дереккөздер


Санат:Мысыр қалалары
Дахла қаласы

**Дахла қаласы** (Египет) – Египеттегі оазис және Жаңа Алқап губернаторлығының аудан орталығы
.

Фарафра және Харга оазистерінің арасында орналасқан. Оазисте 17 ауыл бар, тұрғындарының жалпы саны 70 000 адам. Негізгі тұрғын аудандардың біріне оазистің Орталығы – *Мут* жатады. Ол Фиван үштігіндегі әйел құдайдың құрметіне аталған. Этнографиялық музейі бар. Халық саны 20 439 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Екінші аудан – *Эль-Каср* – Ортағасырда саздан тұрғызылған қала. Ауыл өнеркәсібінің орталығы болып табылады. Үшінші ауданға *Каламун* елді мекені жатады. Оазис батыстан шығысқа қарай 80 км, ал солтүстіктен оңтүстікке 25 км-ге созылып жатыр. Перғауындар мен оазис билеушілерінің арасындағы алғашқы байланыс біздің заманымызға дейінгі 2550 жылдар шамасында орнаған болатын. 1819 жылы Арчибальд Эдмонстоун алғашқы европалық саяхатшы болып Дахлаға кеген. Кейінірек басқа саяхатшылар да келеді, бірақ 1908 жылы Герберт Уинлок алғашқы болып қаланың ерекшеліктері мен тарихи маңызды жерлері жайында жазылған жүйелі жазбалар қалдырған.

## Дереккөздер


Санат:Мысыр қалалары
Сива қаласы

**Сива қаласы** (Египет) – Египеттегі Матрух губернаторлығындағы оазис
.

Сива оазисінің жалпы халық саны 23 000 адам, ал оазис орталығындағы қалада 7000 адам тұрады. Оазисті ежелгі заманнан-ақ адамдар игергенімен, Сива туралы алғашқы жазбалар ХХVΙ перғауындар әулетінің кезіне жатады. Сиваның ежелгі Египеттегі атауы Нет-ам *«Пальмалар жері»* болған. Сонымен қатар, оазисте Амон құдайдың көне ғибадатханасы орналасқандықтан, көне атауларының біріне Аммона (Аммон оазисі) да жатады. Ескендір Зұлқарнайын Парсы елін жаулап алудың алдында, Сиваға соққан болатын. Зерттеушілердің болжауынша ол құстардың ізіне еріп келген. Көріпкел оның құдіретті күшін жариялап, Египеттің заңды перғауыны деп атаған. Кейінірек римдіктер оазисті жер аударатын аймақ ретінде пайдаланды. 708 жылы Сивалықтар Ислам әскеріне қарсылық білдіріп, Исламды тек 12 ғасырда қабылдады. 2007 жылы Сивадан 3 миллион жыл бұрын өмір сүрген адам іздері табылды. Әлем бойынша адамдар қалдырған ең көне іздерге жатады. Сива жайында атауларды «Махаббатқа бастар жол» фильмінен көруге болады. Фильм режиссері – Реми Ланж.

## Дереккөздер


Санат:Мысыр қалалары
Атфих қаласы

**Атфих қаласы** (Мысыр) – Мысырдың Нілдің оң жақ жағалауында орналасқан қаласы.

Гиза провинциясының аудан орталығы. Халық саны 106,3 мың адам (2001 жылғы халық санағы бойынша). Ертерек қаланың орнында ежелгі Мысыр қаласы *Афродитополь* болған. Қала мамлюктер заманында өркендеген. Дегенмен Мұхаммед Әлидің кезінде қала өзінің маңызын жоғалтты. Атфикте Ежелгі Египеттің көптеген ескерткіштері табылған. Соның ішінде жануарлардың некрополі, грек-римдік бейіттер бар.

## Дереккөздер


Санат:Мысыр қалалары
Эль-Ваха-эль-Бахария қаласы

**Эль-Ваха-эль-Бахария қаласы** (Египет, «Солтүстік оазис») – Египеттегі оазис және Гиза губернаторлығындағы қала
.

Оазистің ұзындығы 94 км, ені 42 км дейін жетеді. Жалпы ауданы 2000 км² шамасында. Қалада Ескендір Зұлқарнайынның ғибадатханасынан қалған орын бар. Археологтардың болжауы бойынша Ескендір Зұлқарнайын Сива қаласындағы Амон ғибадатханасындағы көріпкелден қайтып келе жатқан кезде Бахария қаласынан өткен. 1996 жылы *«Алтын мумиялар алқабы»* атты грек-римдік некропольдің қазба жұмыстары басталып, сол заманға жататын 34 мазар зерттелді. Қазіргі таңда оазис қарқынды дамуда. 1970 жылы қала мен Каирді байланыстыратын жол салынды.

## Дереккөздер


Санат:Мысыр қалалары
Алжир (қала)

**Алжир** немесе бұрынғы аты **Әль-Джазаир** (, *Мадинат Әл–Джазаир;* ) — Алжирдің астанасы және ірі қалаларының бірі. 

Қала 944 жылы құралған.thumb|left|330px|Алжир қаласы, ғарыштан түсірілген суретЖерорта теңізінің жағалауында орналасқан порт. Қаланың аты *«аль-Джазаир»* (араб сөзінен шыққан), аудармасы *«аралдар»* деген мағына береді. Себебі бұрын қаланың жанында төрт арал болған, бірақ 1525 жылы құрлықтың бір бөлігі болды. Халық саны 2 029 936 адам (2002 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізі 10 ғасырда қаланды. Ертеректе бұл жерде Икозиум атты шағын римдік қоныс болған. Әдепкіде ол арабтарға кейін түріктерге тиесілі болды. 1830 жылы Алжир қаласын француздықтар отарлап, негізгі орталығы қылған.

## Дереккөздер

Санат:Алжир (қала)
Санат:Алжир қалалары
Санат:Жерорта теңізі порттары
Санат:Миллионер қалалар
Оран

**Оран** ( — *Wahrān*) – Жерорта теңізінде орналасқан Алжирдің портты қаласы.

Халық саны бойынша елдегі екінші қала. Халық саны 852 000 адам (2010 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізін 10 ғасырда андалусиялық мавр-саудагерлері қалаған. Оран Испанияның, Осман империясының және Францияның қоластында болған. Екінші Дүниежүзілік соғыс кезінде қала Виши жүйесінің бақылауында болып, 1942 жылы желтоқсанда Одақтастар әскері басып алған болатын. Тәуелсіздік соғысына дейін Оран, Солтүстік Африка бойынша, еуропалықтар көп тұрып жатқан қала болатын. Соғыстан кейін көбісі Францияға қайтып оралды. *«Оран»* сөзін көне бербер тілінен аударғанда *«екі арыстан»* деген мағына береді. Аңыз бойынша бұл жерлерде арыстандар мекендеген болатын, соңғы екі арыстанды қаланың батыс бөлігіндегі тауда өлтірген. Тау *«Арыстан»* деп аталады. Осы екі арыстан қаланың нышаны болып табылады және таңбада бейнеленген.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Константина (қала)

**Константина** – Алжир қалаларының бірі

Жерорта теңізінің шығыс жағалауынан 80 км қашықтықта орналасқан. Халық саны 442 862 адам (2007 жылғы халық санағы бойынша). Көне заманда *Цирта* деп аталып, Нумидияның астанасы болған. Рим империясының кезінде Жаңа Африка провинциясының астанасы болған (кейінірек – Нумидия). Қала экономикасы негізінен металл өңдеу, темекі және тамақ өнеркәсібі мен кілем тоқып, шығаруға негізделген. Константинада 1221 жылы салынған мешіт сақталған.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Аннаба

**Аннаба** – Алжирдің солтүстік-шығысындағы ірі қала 

1830-1963 жылдар аралығында *Бон* деп аталды. Аннаба провинциясының әкімшілік орталығы және Жерорта теңізінің жағалауындағы Бон шығанағында орналасқан портты қала. Халық саны 348 мың адам (1998 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізін 7 ғасырда араб әскері қалаған болатын. Ертерек бұл орында біздің заманымызға дейінгі 1 ғасырда римдіктер салған Гиппон атты антикалық қала болған. Рим империясы құлағаннан кейін қаладағы ғимараттарды герман вандалдары бақылаған болатын. 534 жылы қаланы Византиялықтар, ал 647 жылы Араб халифаты басып алған. Осыдан кейін қалада Ислам діні кең тарап, 1033 жылы Сиди-бу-Меруан мешіті бой көтереді. Орта ғасырдың аяғына таман Испания, Португалия секілді Еуропа державаларының қалаға қызығуы арта түсті. 1830-1962 жылдары Франция қаланы өз отарына айналдырды.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Сетиф

**Сетиф** – Алжирдің солтүстік-шығысындағы Сетиф провинциясындағы қала

Халық саны 240 мың адам шамасында (1998 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың жанында ежелгі Рим некрополі мен ірі византиялық бекіністің орындары сақталып қалған. Рим империясының кезінде нумидиялық *Sitifis* деген атпен белгілі болған. 1838 жылы француз әскері орналасқан және ірі ауылшаруашылық орталығы болған. 1945 қала тұрғындары мен Еуропа өкілдерінің арасында қақтығыстар болды. Нәтижесінде 100 адам қаза болған. Осыған жауап ретінде француздықтар жазалау операциясын өткізіп, шайқаста шамамен 6 мыңнан 8 мыңға дейін адам қаза болды. Алжир президенті Әбдел Әзиз Бутефлик бұл операцияны алжир халқының зұлматының бастамасы деп айтты. Тарихта ол *«Сетиф қырғыны»* деген атпен белгілі.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Джельфа

**Джельфа** – Алжирдің солтүстігінде орналасқан қала

Халық саны 170 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың жанында бірнеше тұзды көлдер бар, ал оңтүстігі Сахара шөлімен шектеседі. 2-5 ғасырлар аралығында қала Рим империясының құрамында болды. Ал 707 жылы жергілікті көшпенді тайпалар Ислам дінін қабылдады. Қаланың негізін 1852 жылы француз отаршылдары қалаған болатын. Қала алғашқыда әскери форт ретінде салынды. Джельфа баяу дамып, 1856 жылы шіркеу, ал 1877 жылы мешіт салынды. 1861 жылы ΙΙΙ Наполеонның бұйрығымен қала ресми түрде бекітілді. 1954-1962 жылдары *Тәуелсіздік соғысы* орталығының бірі болды.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Сиди-Бел-Аббес

**Сиди-Бель-Аббес** – Алжирдің солтүстік-батысында орналасқан қала.

Халық саны 200 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізін 1843 жылы француз отаршылдары қалаған болатын. Ол бастапқыда әскери форт ретінде салынды. 1849 жылы алғашқы тұрғын үй аудандары пайда бола бастады. Қала 19 ғасырдың екінші жартысынан бастап 20 ғасырдың жартысына дейін шағын қала ретінде болды. Ал, 1930 жылдан қалада құрылыс жұмыстары жүріп, ескі бекініс орындары қазылып, тегістеліп, орнына кең бульварлар мен алаңдар салынды. 1962 жылдан бастап тәуелсіз Алжир мемлекетінің құрамында.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Бискра

**Бискра** – Алжирдің солтүстігіндегі қала 

Халық саны 190 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Бұл жерлерді 9 ғасырда арабтар басып алған болатын. 12 ғасырдың басында қала Заб  жартылай тәуелсіз мемлекетінің астанасы болған. Алайда 13 ғасырда Ифрикия мемлекетін басқарып отырған Хафсидтер әулеті қаланы басып алады. 1552 жылы Бискраны Осман империясы жаулап, түріктердің билігі 19 ғасырға дейін жалғасты. 1844-1962 жылдар аралығында қала Францияның отары болды. Осы жылдар аралығында қалада қамал салынды. Бискра француз әскері мен жергілікті көшпенді тайпалардың қарулы қақтығыстардың алаңына айналды. Қазіргі таңда қала экономикасы ауылшаруашылығына негізделген.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
New York Post

**«New York Post»** () – америка газеттерінің ішіндегі ең ірілері қатарындағы басылым.

1801 жылы негізі қаланған. 2011 жылдағы мәлімет бойынша газет таралымы күнделікті күндері 501 мың дана, ал демалыс күндері 339 мың данаға жеткен. 1993 жылдан бері медиамагнат Рупперт Мердоктың иелігіндегі «News Corporation» компаниясының қаржыландыруымен жарық көреді.

Шығарушысы – Пол Карлуччи. Бас редакторы – Кол Аллан.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми торабы

Санат:Газеттер
The Denver Post

**«The Denver Post»** (), (АҚШ басылымы) – 1892 жылы жарық көре бастаған АҚШ-тың танымал басылымы. Американың басқа да басылымдары секілді аймақтық газет ретінде шығып тұрды, кейіннен әлемдегі ірі газеттер қатарынан көрінді. Таралымы күнделікті күндері: 309 863 дана. Демократиялық басылым саналатын «The Denver Post» газеті «MediaNews Group» компаниясының иелігінде. Шығарушысы – Уильям Синглтон, редакторы – Грегори Мур. 2001 жылы газет басшылары штат санын көбейтеміз деп жоспарлағанмен, дағдарыстың әсерінен 2006-2007 жылдары, керісінше қызметкерлердің саны біршама азайып қалды..

## Дереккөздер

*  ''The Denver Post''
*  ''PoliticsWest'' 
*  ''Denver Post Underground Music Showcase''

Санат:Газеттер
Батна

**Батна** – Алжирдің солтүстік-шығысындағы Батна провинциясының астанасы. 

Халық саны 375 000 адам (2007 жылғы халық санағы бойынша). Қала Орес аймағында орналасып, жан-жағынан таумен қоршалған. Жергілікті тұрғындардың көпшілігі берберлер. Олар алжир-араб және шавий тілдерінде сөйлейді. Бұл аймақта қала тұрғызып, дамытуды алғаш болып римдіктер бастаған болатын. Батнаға жақын жерде Тимгад және Ламбез атты ежелгі Рим қалалары бар. Кейін 1844 жылы Франция әскері осы жерге әскери мақсатта қолдануға бекініс тұрғызады. Осы бекініс қаланың дамуына негіз болды. 1954 жылы Батнада болған оқиғалар ел ішінде Тәуелсіздік үшін соғыстың басталуына түрткі болды. 2007 жылдың 6 қыркүйегінде Алжир президенті Абдель Әзиз үш күндік іссапарымен қалаға келер алдында қалада лаңкестердің ұйымдастыруымен жарылыс болды. Жарылыс нәтижесінде 15-тен 20-ға дейін адам қаза тапты. Бұл жарылысқа Аль-Кайиданы айыптады.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Блида

**Блида** – Алжирдегі Блида провинциясының әкімшілік орталығы

Халық саны 264 598 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Елдің астанасы Алжирдің оңтүстік-батысында, 45 км қашықтықта орналасқан. Қаланың атын арабтың *«белда»* сөзінен аударғанда *«қала»* деген мағына береді. Қазіргі таңда қала қарқынды дамып жатыр.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
The Philadelphia Inquirer

**The Philadelphia Inquirer** (), (АҚШ газеті) – беделді әрі танымал америка газеттерінің қатарында. АҚШ-тың көптеген басылымдары сияқты, бұл басылым да аймақтық газет ретінде шыға бастаған. Кейіннен бұл да елдегі ықпалды басылымға айналды. 1892 жылы Джон Уокер мен Джон Норвелл негізін қалаған газеттің бастапқыдағы атауы «The Pennsylvania Inquirer» болған. Сондай-ақ басылым АҚШ газеттерінің арасындағы ең ежелгі үш газет брендінің қатарына енеді. Пулитцер сыйлығына 18 мәрте ие болды. Басылымға «Philadelphia Media Holdings LLC.» тобы иелік етеді.

## Дереккөздер


Санат:Газеттер
Тебесса

**Тебесса** – Алжирдің солтүстік-шығысындағы қала

Халық саны 170 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Қала біздің заманымызға дейінгі 7 ғасырда карфагендік әскери форпост ретінде қалыптасқан болатын. Біздің заманымызға дейінгі 146 жылы Тебесса Рим империясының құрамына кірді. Римдіктер қаланы *«Тевесте»* деп атаған. Осы уақытта қала өркендеп дамып, халық саны 30 000 адамға дейін жеткен. 5-6 ғасырларда қала көптеген шапқыншылықтарға ұшырап, 7 ғасырдағы арабтардың жаулап алу соғысы кезінде толықтай қираған болатын. Кейін осы жерде түріктер әскери бөлімшесін орнатқаннан кейін қала қайтадан жаңғырды. 1830-1962 жылдарда Францияның отары болды.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Houston Chronicle

**«Houston Chronicle»** (АҚШ басылымы) – Техас штатындағы Хьюстон қаласында күнделікті жарық көретін газет. Бұл таралымы жөнінен АҚШ-тағы оныншы орында тұрған басылым. 1901 жылы Марселлос Э.Фостер газеттің негізін қалаған. Алғашқы нөмірі 1901 жылдың 14 қазанында шықты. Басылымның штаб-пәтері Хьюстонда орналасқан. Сондай-ақ оның Остинде және Вашингтонда арнайы бюролары бар. «Houston Chronicleде» жұмыс істейтін үш жүзге жуық журналистті, редакторлар мен фотографтарды қоса алғанда жалпы қызметкерлердің саны 2000-ға жуық.

## Дереккөздер


Санат:Газеттер
Star Tribune

**«Star Tribune»** (), (АҚШ басылымы) – американың Минессота штатындағы таралымы жөнінен бірінші орында тұрған басылым. 1867 жылы жарық көре бастады. «The Star Tribune Company» компаниясының қарамағындағы газеттердің бірі. Шығарушысы – Майкл Клингсмит, Бас редакторы – Нэнси Барнес. Бүгінде басылымның жалпы таралымы 334 мың данаға жуықтады. Басылым демократиялық ұстанымда жұмыс жасайды.

## Дереккөздер


Санат:Газеттер
Тиарет

**Тиарет** – Алжирдің солтүстік-батысында орналасқан қала

Халық саны 160 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Бұл жерлерді адамдар палеолит дәуірінен бері мекендеген болатын, ал қала Рим империясының кезінде қалыптасып *«Тингартия»* деген атпен белгілі болған. 7 ғасырда қаланы арабтар жаулап алып, 9 ғасырда Фатимидтер мемлекетінің құрамына кірген. 16 ғасырда Осман империясының құрамында, кейін 1943-1962 жылдар аралығында Францияның отары болған.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Уәрқлә

**Уаргла** – Алжирдің орталық бөлігіндегі қала.

Халық саны 140 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізін 10 ғасырда мұсылман-ибадиттер қалаған болатын. 1012 жылы қаланы сунниттер басып алған соң, жергілікті тұрғындардың көпшілігі Мзабқа қашуға мәжбүр болды. Қалада берберлер мен Африкадан шыққандар қоныстанған. 16 ғасырда Осман империясының құрамында болып, 1872-1962 жылдар аралығында Францияның отары болды. Француздар қаланы Бужи деп атаған. Себебі орта ғасырларда Францияға балауызды Алжирден әкелетін. Сонымен қатар Фибоначчи атты Беджаяның жергілікті саудагері араб цифрларын меңгеріп, бүкіл Еуропаға таратты.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Тлемсен

**Тлемсен** – Алжирдің солтүстік-батысында орналасқан қала 

Қаланың тарихы көне болып саналады және оны *«Мағрибтің маржаны»* деп атайды. Қала теңізден алыс аймақта орналасқан. Қаланың аты *«Тала Имсан»* бербер сөзінен шыққан, аудармасы *«құрғақ бұлақ»* деген мағына береді. Қаланың атын кейде **«Тлемсан»** немесе **«Тилимсен»** деп те атайды. 1830-1962 жылдарда Францияның отары болды. Тлемсен өзінің бірқалыпты климатының арқасында француздардың арасында демалатын жер ретінде жақсы танымал болған. 20 ғасырдың ортасындағы Алжирдегі Тәуелсіздік соғысына тұрақты араласпаған.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Бешар

**Бешар** – Алжирдің батысындағы Бешар уәлаятының әкімшілік орталығы
## Халқы
Халық саны 134 954 адам (1998 жылғы халық санағы бойынша). 
## Өнеркәсібі
Тау кендерін өңдейтін аудан. Соның ішінде таскөмір мен темірді өңдеп шығарады. Қалада металл өңдейтін, тамақ шығаратын және тігінмен айналысатын кәсіпорындар бар. Қалаға жақын жерде француздардың бұрынғы Хаммагир ғарыш айлағы орналасқан.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Туггурт

**Туггурт** — Алжирдің солтүстік-шығысындағы Уаргла провинциясындағы қала

Халық саны 140 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың экономикасы негізінен ауылшаруашылығына негізделген. Туггурттың айналасына құрма пен көкөністер егіп, соны сатады. Жергілікті тұрғындардың жартысы киім тігу және кілем тоқумен айналысады. Қаланың басты көрікті жері – орталық мешіт. Онда қаланың барлық билеушілері жерленген.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Хеншела

**Хеншела** – Алжирдің солтүстік-шығысындағы Орес тауындағы қала 

Халық саны 110 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Қала провинцияның әкімшілік және сауда орталығы болып табылады. Қала негізінен таудағы ағаштарды өңдеумен және киім тігумен айналысады. Хеншела аудандағы ең ірі авто және теміржол торабы.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Әл-Уед

**Әл-Уед** – Алжирдің солтүстік-шығысындағы қала 
Халық саны 110 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Қала ауылшаруашылық өнімдерін соның ішінде, финик сатумен айналысады. Сонымен қатар Әл-Уед мата мен кілемдер шығаратын орталықтардың бірі. Қалада көптеген көне архитектуралық ескерткіштер бар. Қалалық мешіт кезінде қамал ретінде де қолданылған. Әль-Уедті **«мың күмбезді қала»** деп те атайды.

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Ғардая

**Ғардая** () – Алжирдің солтүстігіндегі қала.

Халық саны 120 000 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Қала Мзаб оазисінде орналасқан. Қаланың негізін 1048 жылы Уаргладан сунниттердің діни қуғынынан қашқан босқын-ибадиттер қалады. 16 ғасырдан бастап 1871 жылға дейін Осман империясының құрамында болып, кейін Францияның қоластына өтті. 1871 жылы Уаргла қаласында Бушуши бастаған француздарға қарсы көтеріліс басталып, Ғардая да оған белсене араласты. 1962 жылдан бастап Алжирдің құрамында. 

## Дереккөздер


Санат:Алжир қалалары
Арта қаласы

**Арта қаласы** (Джибути) – Джибути мемлекетінің орталығында орналасқан қала

2002 жылдан бастап Арта ауданының әкімшілік орталығы. Елдің астанасы Джибут[идің шығыс бөлігі мен Дихил аймағының батыс бөлігін біріктіру арқылы қалыптасты. Халық саны 6 200 адам (2007 жылғы халық санағы бойынша). [2000 жылы Артада Сомалидегі болған Азамат соғысына қатысқан жақтардың өкілдерінің бейбіт келісімдері өтті.

## Дереккөздер


Санат:Джибути
Дорра

**Дорра** (Джибути) – Джибутидің солтүстігіндегі шағын қала .

Таджура ауданының құрамына кіреді. Халық саны 1 873 адам (2010 жылдың 1 қаңтарында болған халық санағы бойынша). Жергілікті тұрғындар *афар* этникалық тобына жатады. Ең биік нүкте – 294 метр. Құрғақ ауданда орналасқан.

## Дереккөздер


Санат:Джибути
Санат:География
Оуэн Уилсон

**Оуэн Каннингем Уилсон** (, 18 қараша 1968 жыл, Даллас, Техас) – америка актері.Туған екі ағасы бар. 

Кинодағы мансабында көтерілуіне Бен Стиллердің көп көмегі тиген. Ол Оуэнді өзінің барлық дерлік жобаларына қатыстырған. 2000 жылы Джеки Чанмен бірге «Шанхайский полдень» фильміне түседі. Кассалық «Незваные гости» комедиясынан кейін ол комикті голливуд актерлерінің жоғарғы сатысына көтеріледі. Біраз жылдар бойы «Он, я и его друзья» фильмі бойынша әріптесі Кейт Хадсонмен кездеседі. Екеуі айырылысқаннан кейін өз-өзіне қол жұмсап, ауруханаға түседі. Кейін екеуі қайта қосылады, алайда біраз уақыт өткеннен кейін қатынастарының біткені жайлы ресми түрде мәлімдейді.2011 жылы Джейд Дуэлл атты ұлы дүниеге келеді. 

Түскен фильмдері: «Бутылочная ракета» (1996), «Анаконда» (1997), «Призрак дома на холме», «Завтрак чемпионов» (1999), «Убойная парочка: Старски и Хатч» (2004), «Поезд на Дарджилинг» (2007), «Марли және мен» (2008), «Полночь в Париже» (2011), т.б.

## Дереккөздер
Мел Гибсон

**Мел Колм-Килле Джерард Гибсон** (; 3 қаңтар, 1956,  Пикскилл, Нью-Йорк, АҚШ)  — америкалық актер, кинорежиссёр, кинопродюсер және сценарийші.

Отбасындағы он бір баланың алтыншысы. Алғашқы фильміне студент кезінде түскен. Түскен фильмдерінің көбі танымал. 90-шы жылдары Icon Productions кинокомпаниясын құрып, режиссерлік қырымен көріне бастайды. Екі рет үйленген. Бірінші некесінен жеті баласы, ал екіншісінен бір баласы бар. Түскен фильмдері: «Summer City» (1977), «The Chain Reaction» (1980), «Год опасной жизни» (1982), «Пьяный рассвет» (1988), «Смертельное оружие 3» (1992), «Выкуп» (1996), «Чего хотят женщины», «Патриот» (2000), «Бобёр» (2011), т.б.

## Дереккөздер

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (продюсерлер)
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері