open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вуллонгонг

**Ву́ллонгонг** немесе **Уо́ллонгонг** () — Аустралияның Жана Оңтүстік Уэльс штатындағы қала.Тасман теңізінің жағалауында орналасқан.

Қаланың халық саны 292 190 адам (2010 жыл бойынша).Вуллонгонг штаттың астанасы Сидней қаласынан кейін штаттағы 2-ші ірі қала, ал елдегі 8-ші орында.

## Географиясы және климаты

Вуллонгонг штаттың астанасы Сидней қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 80 километр қашықтықта орналасқан.Кембла және Кейра тауларының етегінде орналасқан.

Климаты мұхиттық, яғни жылы, жұмсақ болып келеді.Қыста орташа температура +12-+13°С шамасында, жазда +21-+22°С шамасында.Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері - 1300—1400 мм.

## Экономикасы
Вуллунгонг - Аустралиядағы ірі өнеркәсіп орталықтарының бірі.Өндірістегі негізгі салалары - қара металлургия, көлік жасау, тігін және химия өнеркәсіптері.Қаланың маңында Порт-Кембла маңызды порты орналасқан.

## Бауырлас қалалары

*  Лунъянь, Фуцзянь, ҚХР
*  Охрид, 
*  Кавасаки, :пония

## Дереккөздер
Порт-Пири

Аустралияның Жана Оңтүстік Уэльс штатындағы портты қала.Үлкен Аустралия шығанағының жағалауында орналасқан.

Теңіз деңгейінен 2 метр биіктікте орналасқан.

## Халқы

Жылдар бойынша халық саны:

## Экономикасы
Порт-Пири - Аустралиядағы ең ірі экономикалық теңіз порттарының бірі.Тау-кен секторы маңызды орын алады, сонымен қатар темір жол саласы дамыған.Порттан басқа елдерге шойын, темір рудасы және тас көмір экспортталады.

## Дереккөздер
Барий карбонаты

thumb|Барий карбонаты
**Барий карбонаты** - бейорганикалық қосылыс, көмір қышқылдың барий тұзы. Химиялық формуласы - BaCO3.  Уыттандыратын зат. Табиғатта витерит минералы түрінде кездеседі.

## Физикалық қасиеті
Түссіз кристалдық зат, тығыздығы 4,3-4,4 г/сm³, балқу температурасы - 1740°С. Суда өте нашар (18°С-та 20 мг/л), тұз және азот қышқылдарында оңай ериді.

## Алынуы
* Өнеркәсіпте Барий карбонатын көбіне минералдық шикізаттан алады.

* Химикалық әдісі - Барий карбонатын барий сульфидінің (BaS)  ерітіндісінен көміртек қос тотығын (CO2)  өткізу арқылы алады:

: ~\mathsf{BaS+Na_2CO_3\longrightarrow \ BaCO_3\downarrow \ +Na_2S}

* Бұл реакцияда CO2 орнына сода (Na2CO3) ерітіндісін алса да болады:

: ~\mathsf{Ba^{2+}+CO_3^{2-}\longrightarrow \ BaCO_3\downarrow \ }

## Химиялық қасиеттер
* Сұйылға тұз, азат және сірке қышқылдарымен әрекеті:

: ~\mathsf{BaCO_3+2HCl \longrightarrow \ BaCl_2+H_2O+CO_2\uparrow}

: ~\mathsf{BaCO_3+2HNO_3 \longrightarrow \ Ba(NO_3)_2+H_2O+CO_2\uparrow}

: ~\mathsf{BaCO_3+2CH_3COOH \longrightarrow \ (CH_3COO)_2Ba+H_2O+CO_2\uparrow}

* 1400 °C-тан астам температураға қыздырғанда ыдырайды:

: ~\mathsf{BaCO_3\longrightarrow \ BaO+CO_2\uparrow}

## Қолдануы
Барий карбонаты - барийдің өте маңызды қосылыстарының бірі, оны барийдің басқа қосылыстарын (тотығы, нитраты, ацетаты т.б.) алу үшін және шыны өндірісінде эмаль, кіреуке жасауда қолданады .

## Тағы қараңыз
* Барий қосылыстары

## Дереккөздер


Санат:Бейорганикалық заттар
Санат:Барий қосылыстары
Санат:Карбонаттар
Карс шарты

нобай|оңға
**Карс шарты** — 1921 жылы Армян, Әзірбайжан, Грузин Кеңес Социалистік Республикалары мен Түркия арасында достық туралы жасасқан шарт. РКФСР мен Түркия арасында РКФСР-дің қатысуымен Карс қаласында 13 қазанда жасалды.

## Негізгі баптар
Карс шарты бойынша Закавказье республикасына Мәскеу шартының (16.03.1921) негізгі қағидалары жүктелді және шекара аймағы тұрғындарының шекарадан өтуін жеңілдету, оларға шекараның арғы, бергі жағындағы жайылымдарды пайдалануға ерік бері туралы, сауда қатынасын орнату және финанс-экономика мәселелерін реттеу жөніндегі комиссия құру туралы мақалалар белгіленді. Шарттың қашанға дейін қолдану мезімі көрсетілмеді. Бұл шарт бойынша Түркия мен Закавказье арасында Александрополь шартының (1920) күшін сақтап қалуға тырысқан кейбір түрік өкілдерінің пиғылынан туатын қақтығыстар жойылды, Түркияның халықаралық жағдайы нығайды, империалистік интевенцияға қарсы оның ұлт-азаттық соғысында жеңіске жетіге жағдай жасалды.
450px|нобай|ортаға|Карс шарты бойынша шекарасы

## Дереккөздер


Санат:1921 жыл Ресейде
Санат:РКФСР халықаралық келісімдері
Санат:Әзербайжан халықаралық келісімдері
Санат:Армения халықаралық келісімдері
Санат:Грузия халықаралық келісімдері
Санат:Түркия халықаралық келісімдері
Санат:XX ғасыр халықаралық келісімдері
Санат:Кавказ тарихы
Санат:Карс
Санат:1921 жылғы қазан
Санат:1921 жыл саясатта
Барий гидрототығы

**Барий гидрототығы** - күрделі бейорганикалық қосылыс, күшті сілті. Химиялық формуласы - Ba(OH)2.

## Физикалық қасиеттері
Түссіз кристалдық зат. 78°С температурасында өзінің кристаллогидраттық суында балқиды. Оның судағы ерітіндісі - күшті сілті. Барий гидрототығы жоғары температурада сусызданады. Сусызданған Барий гидрототығы - ромбалық кристалдардан тұратын ақ масса, оның тығыздығы 2,18 г/см³, балқу температурасы - 780°С, бұдан жоғары температурада Барий тотығына (ВаО) айналады. Барий гидрототығын барий тотығын сөндіру арқылы немесе BaCl2 мен NаОН ерітінділерін қайнағанша  қыздырып алуға болады .

## Алуы
1. Барий металының сумен әрекеттенудің нәтижесінде:

Ba + 2H2O ->Ba(OH)2 +H2 ^

2. Барий тотығының сумен әрекеттенудің нәтижесінде:

BaO + H2O ->Ba(OH)2

3. Барий сульфидінің ыстық сумен әрекеттенудің нәтижесінде:

BaS + 2H2O ->Ba(OH)2 +H2S ^

## Химиялық қасиеттері
1. *Бейтараптану реакциясы* (қышқылдармен әрекеттескенде - су мен тұздың түзелуі):

Ba(OH)2 + 2HCl ->BaCl2 +2H2O

Ba(OH)2 + H2SO4 ->BaSO4 v +2H2O

2. Қышқыл тотықтарымен әрекеттенудің нәтижесінде су мен тұздың түзелеуі:

Ba(OH)2 + CO2 ->BaCO3 v +H2O

Ba(OH)2 + SO3 ->BaSO4 v +H2O

## Қолдануы
SO42− және CO32− (*сульфат-* және *карбонат*-иондарын) айқындау үшін қолданылатын реактив. Өнеркәсіпте: SO42− (*сульфат*-иондардан) өндірілген затты тазалау үшін, сірнеден қантты айыру үшін қолданылады.

## Тағы қараңыз
* Барий қосылыстары

## Дереккөздер


Санат:Бейорганикалық заттар
Санат:Барий қосылыстары
Барий сульфаты

thumb|left|220px| Барий сульфаты
225px|thumb|Барий сульфатының химиялық структурасы
225px|thumb|3-D моделі
**Барий сульфаты** - бейорганикалық қосылыс, күкірт қышқылының барий тұзы. Химиялық формуласы  - BaSO4. Табиғатта барит минералы түрінде кездеседі.

## Физикалық қасиеттері
Түссіз кристалдық зат. Тығыздығы 4,5 г/сm³, балқу температурасы 1580°С. Суда өте нашар ериді (18°С-да 1 мг/л).

## Алынуы
Барийдің тұздарының (хлориді, нитраты), тотығы немесе гидрототығының күкірт қышқылымен немесе оның ерітінділерімен (мысалы, Na2SO4) әрекеттескеннің нәтижесінде:

* BaCl2 + H2SO4 → BaSO4↓ + 2HCl

* Ba(NO3)2 + Na2SO4 → BaSO4↓ + 2NaNO3

* BaO + H2SO4 → BaSO4↓ + H2O

## Химиялық қасиеттері
Қойылтылған күкірт қышқылымен әрекеттескенде, нашар еритін барий сульфаты жақсы еритін барий гидросульфатына айналады:
 
:BaSO4 + H2SO4 → Ba(HSO4)2

1600 °C температурада ыдырайды:
:2BaSO4 → 2BaO + 2SO2 + O2

## Қолдануы
Барий сульфаты  литопон ақ бояуын алуда, қағаз, резеңке, керамика өндірістерінде ауырлатқыш ретінде, рентген сәулелерін сіңіргіш келетіндіктен, медицинада ішек-қарын жолдарын зерттеуге қолданады.

Аналитикалық химияда  барий сульфатын сульфат-ионын және барий ионының гравиметриялық анализінде қолданады.

## Тағы қараңыз
* Барий қосылыстары

## Дереккөздер


Санат:Бейорганикалық заттар
Санат:Барий қосылыстары
Дружба (Қамысты ауданы)

**Дружба** — Қостанай облысы Қамысты ауданындағы ауыл, Дружба ауылдық әкімдігі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қамысты ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 97 км қашықтықта орналасқан.

## Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 854 адам (431 ер адам және 423 әйел адам) болса, 2009 жылы 462 адамды (214 ер адам және 248 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қамысты ауданы елді мекендері
Катакхали

нобай|оңға
**Катакхали** (малаялише катха – әңгіме, кали – ойын) — үндінің классикалық би мектептерінің бірі. 15-16 ғасырда Үндістанның Оңтүстік-Батысында пайда болды. 

Оның төркіні халықтық драмалар мен билерге саяды. Катакхали арқауы би-пантомимаңа құрылады. Катакхали ойыны кезінде ежелгі үндінің эпикалық поэмалары желісіне құрылған сценалар көрсетіліп, ол әнмен сүйемелденеді. Ашық алаң, айлы түнде өткізілетін бұл думан таң атқанша созылады. 18 ғасырда Катакхали жоғары сатыда дамыған өнер түріне айналды. Осы жанрға арнайы пьесалар жазылды. 20 ғасырдың 40-50 жылдары катакхали ойынына ббіршама өзгерістер енді (ойын арнай салынған сахналық алаңда өткізілді, әрі ойын мерзімі қысқарды). 
нобай|солға|200px|Катакхали билеушісі
Қазіргі катакхали үнді театрының дәстүрін бойына сіңіре отырып, халық мәдениетін шетелдерде нәсихаттайтын белді коллективке айналды (1960 жылы «Дарпана» коллективі КСРО-да өнер көрсетті). Катакхалидың белгілі орындаушылары — Кунджу Куруп, Гопинатх т.б.

## Дереккөздер


Санат:Би түрлері
Санат:Би мектебі
Санат:Үндістан мәдениеті
Вознесенка (Ақмола облысы)

**Вознесенка** — Ақмола облысы Бұланды ауданындағы ауыл, Вознесен ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Макинск қаласынан оңтүстік-батысқа 29 км қашықтықта.

## Халқы

## Дереккөздер

 

Санат:Бұланды ауданы елді мекендері
Луций Сергий Катилина

нобай|оңға
**Луций Сергий Катилина** (б.з.б. 108-62 жыл шамасы, Пистоя, Солтүстік Этрурия) — Ежелгі Римнің саяси қайраткері. Кедейленген ақсүйек; Корнелий Сулланың жақтасы. 68 жылы Африка провинциясында претор, 67-66 жылы пропретор болды. Ол жақтан оралғаннан кейін Катилина Л.С. 65,63 жылдардағы консул сайлауына өқ кандидатурасын ұсынды, бірақ ол нәтижесіз аяқталды. Содан сатымен қастандық ұйымдастырды. 63 жылы бұл қастандық ашылып, консул Цицерон оған қатысушылардың бірсыпырасын жазаға тартты. 62 жылы көктемде Пистория маңында Катилина Л.С. әскері талқандалып, өзі қаза тапты.
400px|нобай|ортаға|Цицерон Катилинаны ашады. Чезаре Маччариннің суреті.

## Дереккөздер

Санат:Ежелгі Рим мемлекет қайраткерлері
Санат:Римнің саяси қайраткері
Даниловка (Павлодар облысы)

**Даниловка** — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Ефремов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2025 жылы таратылған. 

## Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 38 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданының таратылған елді мекендері
Мичуринское (Қостанай облысы)

**Мичуринское** — Қостанай облысы Қостанай ауданындағы ауыл, Мичурин ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Облыс орталығы - Қостанай қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км қашықтықта, аудан орталығы – Тобыл қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 3 км жерде, Тобыл өзенінің оң жағалық аңғарында орналасқан.

## Тарихы
Ауыл 1961 жылы Қостанай қаласынан көкөніс-жеміс өнімдерімен қамтамасыз етуге маманданған өзімен аттас бау-бақша кеңшарының орталығы негізінде қаланған. Қазір Мичуринскоеде және округтегі Алтынсарин, Садовое ауылдарында бірнеше ЖШС-тері және бірнеше шаруа қожалықтары жұмыс істейді.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 1592 адамды (744 ер адам және 848 әйел адам) құраса, 2009 жылы 2209 адам (1068 ер адам және 1141 әйел адам) болды.

## Дереккөздер

Санат:1961 жылы құрылған елді мекендер
Санат:Қостанай ауданы елді мекендері
Хобарт

250px|thumb|left|Қалаға және Веллингтон тауына көрініс
**Хо́барт** () — Аустралиядағы Тасмания штатының астанасы.1804 жылы құрылған - Аустралиядағы жасы бойынша екінші қала.

Қаланың халық саны 200 525 (2010 жыл бойынша), маңындағы елді мекендермен бірге шамамен 250 мың халқы бар агломерация құрайды.

## Тарихы

Қаланың негізі 1803 жылы қаланды.

Хобарт мекені 1804 жылы қала статусына ие болды.

1835 жылы қалада 13 826 адам өмір сүрген.

## Экономикасы

Хобарт-Аустралиядағы маңызды теңіз порты.Бұл жерден Антарктидаға аустралиялық және француз кемелері аттанады.Сонымен қатар, Хобарт қаласы көптеген круиздік лайнерлердің бекеті болып саналады.Қалада кеме жасау саласы жақсы дамыған.Бұдан басқа, қала экономикасының негізгі секторы - тамақ өнеркәсібі (зауыт-фабрикалар, кондитерлік компаниялар, өнеркәсіптер көп).
Соңғы кездері туризмнің дамуы байқалады.

## Климат
Қалаға мұхиттық қоңыржай климат тән.

Максималды температура +40,8 °C қаңтар айында байқалды.Ал минималды −2,8 °C маусым-шілде айларында.Орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 600 мм шамасында.

## Бауырлас қалалары

* Л’Акуила, Италия

* Яидзу, Жапония

* Бариле, Италия

## Дереккөздер
Катехоламиндер

нобай|оңға|180px|Адреналин
180px|нобай|оңға|Норадреналин
180px|нобай|оңға|Дофамин
**Катехоламиндер**  — адам мен жануарлар организміндегі физиологиялық, биология-химиялық процестерге қатысатын пирокатехин туындысы. Табиғи катехоламиндерге адреналин, норадреналин және дофамин жатады. Катехоламиндер қанда, түрлі органдарда, тканьдерде және несеп құрамында болады. Кейбір аурудан қан мен нсепте катехоламиндер мөлшері артады. Катехоламиндер зат алмасу процесінде түрлі өзгерістерге ұшырайды, физиологиялық және биохимиялық қасиеттері өзгереді. 

## Дереккөздер


Санат:Алкалоидтар
Санат:Катехоламиндер
Заозёрное (Қостанай облысы)

**Заозёрное** — Қостанай облысы Фёдоров ауданы, Ленин ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Фёдоровка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 53 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 443 адам (210 ер адам және 233 әйел адам) болса, 2009 жылы 411 адамды (197 ер адам және 214 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Фёдоров ауданы елді мекендері
Вишнёвка (Тайынша ауданы)

**Вишнёвка** — Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы, Яснополян ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Тайынша қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 24 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 815 адам (393 ер адам және 422 әйел адам) болса, 2009 жылы 707 адамды (329 ер адам және 378 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Тайынша ауданы елді мекендері
Гай Валерий Катулл

**Гай Валерий Катулл** (Gaius Valerius Catullus) б.з.б. 87 жылы шамасында, Верона, - б.з.б. 54 жыл шамасы, Рим) — ежелгі Рим ақыны. Александрия поэзиясын қолдаушының бірі. «Жаңа ақындар» үйірмесіне қатысқан. Катіллдың 116 шығармадан тұратын жинағы сақталған. Оның ішінде «Пелея мен Фетиданың үйлену тойы», «Аттис» т.б. ірі поэмалары бар.

Катулл Г.В. өзі сүйген Лесбия (Клодин) туралы жазған махаббат лирикаларында өзінен бұрынғы ақындардай сезім мен құмарлықты емес, рухани жақындықты, адамгершілікті іздеді. Бірақ бұл идеясын тіршілікте кездестірмегенКатулл құса болып, трагедиялық сарында лирикалар жазды. Александрия поэзиясы үлгісімен жазылған Катулл шығармалары Римнің лирикалық поэзиясының қалыптасуына негіз болды.

## Дереккөздер


Санат:Б. з. д. 87 жылы туғандар
Санат:Ежелгі Рим ақындары
Санат:Б. з. д. 54 жылы қайтыс болғандар
Каталаун даласы

нобай|оңға
**Каталаун даласы** (Campi Catalaunici) — 451 жылы мауысмның 2-жартысында атақты «халықтар шайқасы» болған жазық дала; Францияның солтүстік-шығысында (Труаның батысына таман; Каталаунум қаласына байланысты осылай аталған; қазіргі Шалон-сюр-Марн); рим қолбасшысы Аэци бастаған әскер мен олардың уақытша одақтастары – вестготтар, бургундтар, франктер, аландар т.б. тайпалар әскері Аттила бастаған ғұн әскерін тас-талқан етті.

Ғұндар этникалық жағынан әр текті еді, бірлігі болмағанлықтан жеңілді. Каталаун даласындағы шайқас тарихтағы ең бір қантөгіс майдан болды және ғұндардың Батыс Куропаға қарай одан әрі жылжуын тоқтатты. Көп кешікпей ғұн «мемлекеті» жойылды. 

## Дереккөздер


Санат:Дала
Санат:Халықтар шайқасы
Қаракөл (Астрахан ауданы)

**Қаракөл** (2006 жылға дейін – *Вишнёвка*) — Ақмола облысы Астрахан ауданы, Острогор ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Астраханка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 41 км-дей жерде, солтүстік-батыс іргесінде Қаракөл көлі орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Астрахан ауданы елді мекендері
Павловка (Ұзынкөл ауданы)

**Павловка** — Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы, Ұзынкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынкөл ауылынан оңтүстікке қарай 15 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 383 адам (189 ер адам және 194 әйел адам) болса, 2009 жылы 357 адамды (182 ер адам және 175 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Ұзынкөл ауданы елді мекендері
Венцель Антон Кауниц

**Кауниц Венцель Антон**  — князь, Австрияның мемлекеттік қайраткері, дипломат. 1742-1744 жылы Туриндегі кіші елші, 1750-1753 жылы Франциядағы елші; 1753 - 1792 жылы мемлекеттік канцлер болды. Польшаны бірнеше рет (1772) бөліске салуды әзірлеуге және Австрия монархиясының барлық басқа сыртқы саясат әрекеттеріне қатысты. Австрияның Франциямен одақ құрын (1756), Ресеймен жақындасуына жәрдемдесті. 1792 жылы отставкаға шықты.

## Дереккөздер


Санат:2 ақпанда туғандар
Санат:Венада туғандар
Санат:27 маусымда қайтыс болғандар
Санат:Венада қайтыс болғандар
Санат:Алтын руна орденінің иегерлері
Санат:Әулие Стефан корольдік венгр орденінің Үлкен крест иегерлері
Санат:Кауництер
Санат:XVIII ғасыр тарихы
Санат:Аустрия сыртқы істер министрлері
Санат:Аустрия канцлерлері
Санат:Аустрия дипломаттары
Санат:Ауустрияның Франциядағы елшілері
Санат:Иллюминаттар
Каттегат

нобай|оңға
**Каттегат** (Kattegat) — Ютландия түбегінің шығыс жағасы мен Скандинавия түбегінің оңтүстік-батыс бөлігі аралығындағы бұғаз. Балтық және Солтүстік теңіздері жалғастырады. Ұзындығы 200км-ге жуық. Ені 60-122 км. Тереңдігі 10-30 метр, солтүстік бөлігінде 50-ден асады. Бұғазда суы тұщылау, беткі (солтүстікке бағытталған) және тұзды түпкі ағыстар (оңтүстікке бағытталған) бар. Басты порты — Гётеборг (Швеция). 

Швеция жағынан Каттегат бұғазына Гёта-Эльв, Лаган, Ниссан, Этран, Вискан өзендері құяды, ал Дания жағынан  Гудено өзені құяды.

Айырықша ірі аралдар — Самсё, Уруст, Лесё, Анхольт. 

Санат:Дания бұғаздары
Санат:Скандинавия
Вишнёвка (Қостанай облысы)

**Вишнёвка** — Қостанай облысы Сарыкөл ауданы, Севастополь ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкөл кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 39 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы ауылдың халық саны 320 адам (170 ер адам және 150 әйел адам) 2009 жылға сәйкес, ауылда 241  адам (121 ер адам, 120 әйел адамдар) тұрады.

## Дереккөздер

Санат:Сарыкөл ауданының таратылған елді мекендері
Павловка (Бейімбет Майлин ауданы)

**Павловка** — Қостанай облысындағы Бейімбет Майлин ауданындағы ауыл, Павлов ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әйет ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 53 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1224 адам (578 ер адам және 646 әйел адам) болса, 2009 жылы 584 адамды (274 ер адам және 310 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бейімбет Майлин ауданы елді мекендері
Полоцк кінәздігі

200px|нобай|солға
**Полоцк князьдігі**, Полоцк жері – 10ғ-да пайда болған орыс князьдігі. Бат, Двина, Березина, Неман өзендерінің бассейнінде, Русь сауда су жолында орналасқан. Полоцк феодал ақсуектері Киевтен жекеленіп шығуға тырысты. 10 ғ-дың аяғында князь Владимир Святославич Полоцк князі Рогволодты өлтіріп, Полоцк князьдігін басып алды, кейін оны өзінің баласы Изяславқа берді. Брячислав Изяславич тұсында (1001 – 44 жж.) Полоцк князьдігі Киевпен ұзақ күресті. Осының нәтижесінде Полоцк  князьдігі оқшауланды. 13 ғ-дың басында Полоцк князьдігінің саяси маңыызы төмендеді. 13 ғ-дың кезінде Литва князьдарына бағынды. 

## Дереккөздер


Санат: Орыс князьдігі
Полиэлектролиттер

нобай|оңға
**Полиэлектролиттер** – полимерлі электролиттер, яғни  ерітінділерде иондалатын поилимерлер. Полиэлектролиттер полимер қышқылдар (полиакрил қышқылы), полимер негіздер (поливинилпиридин) және полиамфолиттер (құрамында қышқылдар да, негіздір де болатын) болып бөлінеді. 

Маңызды биополимерлер – белоктар және нуклеин қышқылдары – полиэлектролиттер еретеніндідегі полиэлектролиттер молекулаларының қасиеттері зарядталған топ тізбектерінің бір-бірімен және ерітіндідегі кіші молекулалы иондармен электростатикалық әсерлесуі арқылы анықталды. Бұдан ерітіндідегі микромолекулалардың конформациясы өзгереді: диссоцияциялану дәрежесі жоғарылайды, ерітінділердің  физикалық-химиялық қасиеттері өзгереді. 

Полиэлектролиттер  – 600 С-тан 1700С аралығында жақсы диэлектрик. Жарық, рентген және ү-сәулелірінің әсеріне тұрақты. Полиэлектролиттер  негізінен талшықтар, жұқа пленкалар, сондай-ақ әр түрлі бұйымдар (химиялық жабдықтар) жасауда т.б. пайдаланылады. 

## Дереккөздер


Санат:Полимерлер
Санат: Полиэлектролиттер
Поляк көтерілісі (1863)

**Поляк көтерілісі** (1863-64 жж.), 1863 жылғы қантар көтерілісі - Поляк корольдігінің, Литваны, ішінара Беларусьны, Оң жағалаудағы Украинаны қамтыған көтеріліс.

Көтерілістің шығуына негізінен феодалдық құрылыстың дағдарысқа ұшырау және Польшада ұлттық тәуелсіздікті қалпына келтіру таалабы себеп болды. Көтеріліске 1862 ж. жазынан бастап орталық ұлттық комитет (ОҰҚ) басшылық етті.

Польшадағы орыс офицерлерінің комитеті көтерілісті даярлауға тікелей қатысты. 1863 ж. қантардың 22-нен 23-не қараған түні корольдіктің бірсыпыра жерінде патша әскерлеріне шабуыл жасалды. 1863-64 жж. Ақпан-тамыз айларында көтеріліс Литваға, Беларусьға, оң жағалауағы Украинаға тарады. Бірақ Беларусь (Гродно аймағынан басқа) мен Украинада көтерілісті бұқара халық қолдамады, көп кешікпей көтеріліс жаншылды.

Корольдіктің оңтүстік аймақтары мен Литвада көтеріліс 1864 ж. мамыр айы қарсаңында басылды. Бірақ патша үкіметі Поляк корольдігінде көтерілісшілер жүзеге асырған әлеуметтік-экономикалық өзгерістерді 1864 жылғы шаруалар реформасымен заңдастыруға және Литвада, Беларусьда, Оң жағалаудағы Украинада 1861 ж. шаруаларға неғұрлым тиімді жағдайда реформа жүргізуге мәжбүр болды.

## Дереккөздер

Санат:1863 жылғы поляк көтерілісі
Санат:Ресей империясымен соғыстар
Санат:XIX ғасыр революциялары
Костюшко көтерілісі

300px|нобай|оңға
**Костюшко көтерілісі** – Польшада өкімет билігін басып алған реакцияшыл магнаттарға қарсы ұлт-азаттық көтеріліс (1794 ж. 12 наурыз – 16 қараша).

Көтерілісшілер Польшаның ұлттық тәуелсіздігін қалпына келтіруді, 1772 және 1793 ж. патшалық Ресей мен Пруссия интервенция жасап, бөліп алған поляк жерлерін қайта қосуды, 1791 жылғы конституцияны қалпына келтіруді, Төрт жылдық сейм (1788-92 жж.) бастаған прогресстік реформаларды жүргізе беруді талап етті. 

Көтеріліс Краковты, Варшаваны, Вильноны т.б. қамтыды. Пруссия мен Ресей, Австрия әскерлері көтерілісті аяусыз басты. Мұнан кейін Польша үшінші рет бөліске түсті (1795).
## Суреттер галереясы

Сурет:Racławice1.jpg|Александр Орловский. 
Сурет:Norblin_Hanging_of_traitors_in_effigie.jpg|Норблен де ла Гурден, Жан-Пьер. Сатқындардың өлім жазасы
Сурет:Stachowicz, Bitwa pod Szczekocinami.jpg|*Щекоцин астындағы шайқас* (1794)]]
Сурет:Maciejowice.JPG|Мацеевич шайқасындағы Костюшконың жарақат алуы
Сурет:Rzez Pragi.jpg| Прага шайқасы (1794)


## Дереккөздер

Санат:Костюшко көтерілісі
Северное (Павлодар облысы)

**Северное** — Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл, Северный ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ертіс ауылынан солтүстік-батысқа қарай 55 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ертіс ауданы елді мекендері
Приозёрное (Павлодар облысы)

**Приозёрное** — Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты болған ауыл. 2003 жылға дейін Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты Жолқұдық ауылдық округінің құрамында болып, таратылған.

## Халқы
1989 жылы ауылдағы тұрғын саны 919 адамды құраса, 1999 жылға сәйкес, ауылда 157 адам (72 ер адам и 85  әйел адамдар) тұрған. Қазіргі уақытта ауылда ешкім тұрмайды

## Дереккөздер

Санат:Ақсу қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Рождественка (Павлодар облысы)

**Рождественка** — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Рождествен ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 52 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Павловка (Ақмола облысы)

**Павловка** — Ақмола облысындағы Зеренді ауданы, Приречен ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Зеренді ауылынан солтүстік-батысқа қарай 22 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер
 

Санат:Зеренді ауданы елді мекендері
Мичуринское (Батыс Қазақстан облысы)

**Мичуринское** — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы ауыл, Мичурин ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Перемётное ауылынан солтүстік-щшығысқа қарай 36 км-дей жерде, Шаған өзенінің сол жағалауында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 3294 адам (1546 ер адам және 1748 әйел адам) болса, 2009 жылы 4943 адамды (2338 ер адам және 2605 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 6219 адамды (3008 ер адам және 3211 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бәйтерек ауданы елді мекендері
Дарьинское

**Дарьинское** — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы ауыл, Дариян ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Перемётное ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 71 км-дей жерде, Жайық өзенінің бойында орналасқан.

## Инфрақұрылымы
Ауылда орыс және қазақ топтары бар балабақша, 2 мектеп - қазақ және орыс, 2 аурухана, тубдиспансер, стадион, мәдениет үйі, Ленин атындағы саябақ бар.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 5239 адам (2504 ер адам және 2735 әйел адам) болса, 2009 жылы 5329 адамды (2544 ер адам және 2785 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 5701 адамды (2794 ер адам және 2907 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Бәйтерек ауданы елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Володарское (Батыс Қазақстан облысы)

**Володарское** — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Байқоныс ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Перемётное ауылынан шығысқа қарай 58 км-дей жерде, Жайық өзенінің оң жақ жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1057 адам (506 ер адам және 551 әйел адам) болса, 2009 жылы 1175 адамды (580 ер адам және 595 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1121 адамды (581 ер адам және 540 әйел адам) құрады.

## Ауыл көшелері
* Алматы (Алма-Атинская) көшесі
* Ә. Жангелдин (Больничная) көшесі
* Б. Момышұлы (Мирная) көшесі
* В. Терешкова көшесі
* Жағалау (Луговая) көшесі
* Қ. Аманжолов көшесі
* М. Дулатов (Голиков) көшесі
* Т. Бигелдинов (Киров) көшесі
* Тәуелсіздік (Новая) көшесі
* Х. Чурин (Матросов) көшесі
* Ынтымақ (60 лет Октября) көшесі

## Дереккөздер

Санат:Бәйтерек ауданы елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Полудино

**Полудино** — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл, Полудин ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан батысқа қарай 33 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1790 адам (858 ер адам және 932 әйел адам) болса, 2009 жылы 1492 адамды (705 ер адам және 787 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Дубовка (Қарағанды облысы)

**Дубовка** (бұрынғы атауы – "Қаракөл") — Қарағанды облысы Абай ауданындағы ауыл, Дубов ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 9 км-дей жерде, Соқыр өзенінің оң жағалауындағы қау, сұлыбас, боз өскен күңгірт қызыл-қоңыр топырақты тастақ далада орналасқан.

## Инфрақұрылымы
Дубовкада орта мектеп, балабақша, клуб, дәрігерлік амбулаторлық пункт, емхана, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері‎
Қурай

thumb|right|200px|Қынапты қурай
thumb|right|200px|Еуропалық сораң
thumb|right|200px|
**Қурай** - орманды-далалы, шөлейтті және шөлді аймақтарда өсетін бір топ өсімдіктердің жалпы атауы. Көбінесе қурай деп сораңшөптің кейбір түрлерін атайды

## Ботаникалық сипаты
* Биіктігі 50-100 см, гүлдегеннен кейін сабағы қатайып кететін тікенекті өсімдіктер.
* Алғашқы кезде баяу, ал жаздың 2-ші жартысында тез өседі. Мамыр-маусым айларында гүлдейді.
* Тамыздың аяғында тұқымы пісіп-жетілген соң, шар тәрізді сабағы тамырынан бөлініп, желмен ұшып, алысқа тарайды. 
* Өте өсімтал, бір қурай жылына 200 мыңдай тұқым береді. Тұқымы топырақ астында 2-3 жылға дейін өзінің өну қасиетін жоғалтпайды. Сондай-ақ құрғақшылыққа да төзімді.

## Өсетін жері мен таралуы
Қазақстанның оңтүстік-шығыс, батыс және оңтүстік облыстарында кездеседі. Топырағы тұзды, сортаң жерлерде өседі.

## Дереккөздер


Санат:Өсімдіктер
Санат:Қазақстан флорасы
Қурай жусан

**Қурай жусан** () – астралылар тұқымдасы, жусан туысына жататын бір немесе екі жылдық ұсақ бұталы өсімдік.

## Ботаникалық сипаты
* Биіктігі 30-70 см.
* Тамыры жіңішке.
* Сабағы тік, жоғарғы жағы селдір, төменгі бөлігі тықыр, қоңыр немесе қызыл күлгін түсті.
* Жапырағы жұмыртқа пішіндес, бүтін не қауырсын тәрізді екі-үштен тілімделген.
* Гүлдері дара жынысты, сарғыш, ашық қызғылт түсті. Сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Шілде-тамыз айларында гүлдеп, жеміс салады.
* Жемісі - дәнек.

## Өсетін жері мен таралуы
Қурай жусан Еуропаның орталық және шығыс бөлігінде, Азияның қоңыржай белдеулерінде өседі. Ресейдің кейбір жерлерінде кездеседі. Қазақстанда барлық аймақта - дала, шөл, шалғынды, құм, құмайт топырақты желерде таралған. Жылқы, қой, түйе малдарына жақсы жейтін жайылымдық өсімдік.

## Қолданысы
* Гүлінің құрамындағы эфир майы косметикалық заттар жасауда қолданылады.
* Өсімдіктің кептірілген түрі арақ-шарап жасау өнеркәсібінде пайдаланылады.
* Халық медицинасында өсімдіктің жер бетіндегі бөліктерінен жасалған дәрілерді эпилепсия кезінде, ішек құрттарын жоюға және дененің жаралы жерлеріне басу үшін қолданады.
* Сыпыртқы жасайды.
* Кейде сәндік үшін отырғызады.

## Дереккөздер


Санат:Жусандар
Санат:Күрделігүлділер
Санат:Қазақстан флорасы
Поляк патриоттарының одағы

**Поляк патриоттарының одағы** (ППО) – поляктардың КСРО-дағы антифашистік бұқааралық ұйымы (1943ж. наурыз – 1946 ж. тамыз) В.Василевская, Л.Лямпе, А.Завадский  т.б. бастаған поляк коммунистері ұйымдастырды. 

## Негізгі міндеті
**Негізгі міндеті** – фашист басқыншыларына қарсы, поляк халқының ұлттық және әлеуметтік азаттығы жолынағы, КСРО-мен одаққа және достық қарым-қатынасқа  негізделген халық-демократиялық поляк мемлекетін құру жолындағы  қарулы күрес болды. ППО-ның белді басшылары 1944 ж. шілдеде Польшадағы тұңғыш халық үкіметі – Поляк ұлт-азаттық комитетінің құрамына енді. Поляк эмигранттарының отанына оралуына байланысты 1946ж. тамызда өз қызметін тоқтатты. 

## Дереккөздер


Санат:Польша тарихы
Барий хлориді

thumb|Барий хлориді
thumb|ЗD-формуласы
**Барий хлориді** немесе **хлорлы барий** — бейорганикалық қосылыс, тұз қышқылының барий тұзы. Химиялық формуласы – **BaCl<sub>2</sub>**. 

## Физикалық қасиеттері
Түссіз кристалдық зат,  тығыздығы – 3,92 (20 °C). 100°С температураға қыздырғанда сусызданады. Сусыз Барий хлориді – ромбцлық кристалл, балқу температурасы 960°С, суда жақсы ериді (20 °C–та 100 г суда 36,2 г ериді).

## Алынуы
1. Барий металының хлормен әрекеттескенде:

\mathsf{Ba + \ Cl_2 \longrightarrow \ BaCl_2}

2. Барий тотығының тұз қышқылымен әрекеттескенде:

\mathsf{BaO + 2 \ HCl \longrightarrow \ BaCl_2 + \ H_2O}

3. Барий гидрототығы тұз қышқылымен әрекеттескенде (*бейтараптану реакциясы*):

\mathsf{Ba(OH)_2 + 2 \ HCl \longrightarrow \ BaCl_2 + 2 \ H_2O}

4. Барий сульфидінің кальций хлоридімен әрекеттескенде:

\mathsf{BaS + \ CaCl_2 \longrightarrow \ BaCl_2 + \ CaS}

5. Барий карбонатының тұз қышқылымен әрекеттескенде:

\mathsf{BaCO_3 + 2 \ HCl \longrightarrow \ BaCl_2 + \ H_2O + \ CO_2 \uparrow}

## Химиялық қасиеттері
1. Тұздардың ерітіндісімен:

\mathsf{BaCl_2 + \ MgSO_4 \longrightarrow \ BaSO_4 \downarrow + \ MgCl_2}

\mathsf{BaCl_2 + \ K_2CrO_4 \longrightarrow \ BaCrO_4 \downarrow + 2\ KCl}

2. Қышқылдармен реакция:

\mathsf{BaCl_2 + \ H_2SO_4 \longrightarrow \ BaSO_4 \downarrow + 2 \ HCl}

## Қолдануы

Барий хлоридін және барийдің басқа қосылыстарын  (сульфат, нитрит т.б.) алып, ауыл шаруашылығында, тері өнеркәсібінде, лабораторияда (SO_4 ионын тұңбаға түсіру үшін) қолданады.

## Тағы қараңыз
* Барий қосылыстары

## Дереккөздер


Санат:Бейорганикалық заттар
Санат:Барий қосылыстары
Санат:Хлоридтер
Понтий Пилат

**Понтий Пилат** (Pontius Pilatus) – Римнің Иудеядағы префекты (б.з. 26-36жж.). Понтий Пилат қаталдығымен, зұлымдылығымен, атып-асумен әйгілі болды. Салық ауыртпалығы, саяси қанау иудейлердің діни нанымы  мен әдет-құрпын аяққа басты. Халық бұқарасы бұған қарсы көтерілді.

Понтий Пилат халық толқуын аяусыз басып отырды. Асқан қаталдығы үшін 36ж. Сириядағы рим легаты Вителлий оны орнынан босатып, Римге жіберді. Понтий Пилаттың мұнан былайғы тағдыры белгісіз.

## Дереккөздер


Санат:Ежелгі Рим мемлекет қайраткерлері
Санат:Иудея
Винсент Артур Смит

Смит  (Smith) Винсент Артур (03.06.1848, Дублин, Ирландия, - 06.021920, Оксфорд) – үнді тарихын зерттеген ағылшын ғалымы, ежелгі және орта қасырдағы Үндістанның тарихы, нумизматикасы, эпиграфикасы, өнері мен мәдениеті жөніндегі зерттеулердің авторы. 

Б.з. 1-мың жылдықтағы шаһтар, кушандар, вакатактар т.б. туралы еңбектері ерекше орын алады. Смиттің «Үндістанның  оксфордтық тарихы» атты еңбегі де жұртшыылыұ арасында танымал. 

## Дереккөздер


Санат:Тарихшылар
Санат:Үнді тарихы
Санат:Англия ғалымдары
Эдмонтон

**Эдмонтон** () — Канаданың Альберта Провинциясының әкімшілік орталығы.2016 жыл бойынша қалада 932 546 адам тұрады.Маңындағы елді мекендермен 1,16 миллион тұрғыны бар агломерация құрайды.

Норт-Саскачеван өзенінің бойында орналасқан.

## Тарихы

Қаланың негізін 1795 жылы "Гудзон шығанағының Компаниясы" қалаған.

Қаланың атауы компанияның иесі Джеймс Винтер Лейктің туған қаласымен байланысты.

Форт Эдмонтон аймақта тері сатумен танымал болған.

Үкімет кәсіпкерлерге жерді төмен бағамен сатқандықтан, қала қарқынды түрде дамыған.

Эдмонтон 1892 жылы қала статусына ие болды.Халық саны 700 адам шамасында болған.

1906 жылы Альберта Провинциясы құралған кезде, қала аймақтың әкімшілік орталығына айналды.

1940 жылдардың соңында қала маңында мұнайдың жаңа кен орныдары ашылған кезде, Эдмонтон экономикалық түрде қарқынды дами бастады.1950 жылдары қаланың халқы 150 мыңнан 270 мыңға дейін өсті.

Қазіргі кезде Эдмонтон-Канаданың маңызды экономикалық және мәдени орталығы болып табылады.

## Климаты

Қалан климаттың қоңыржай белдеуінде орналасқан, яғни қыста күндер суық, ал жазы ыстық және ылғалды болып келеді.

## Халқы

2012 жыл бойынша қаланың халық саны - 817 498 адам.

Қаланың ұлттық құрамы:

* Ақтар (еуропалықтар) — 71,8 %
* Азиаттар — 16,3 %
* Үндістер — 5,3 %
* Қара нәсілді адамдар — 2,6 %.

Адамдардың орташа жасы - 35,3 жас.

## Экономикасы
Қаланың негізгі экономикалық саласы - мұнай және мұнай өнімдерін өндіру.Қала "Канаданың мұнай астанасы" ретінде танымал.

Қалада «Telus», «IBM», «BioWare», «Дженерал Электрик», «Канада Батыс Банкі» сияқты ірі корпорациялардың офистері және штаб-пәтерлері орналасқан.

## Галерея

File:DWEdmonton1.jpg|Қала орталығы
File:AGA on Churchill Square.jpg|Альберта шығармашылық галереясы
File:West eMall.jpg|West Edmonton Mall-Солтүстік Америкадағы ең үлкен ойын-сауық орталығы
File:Edmonton area 007.jpg|Парк
File:lrt7770.JPG|Трамвай станциясы


## Бауырлас қалалары
*  Гатино, Канада (1967)

*  Харбин, ҚХР (1985)

*  Нашвилл, АҚШ (1990)

*  Вонджу, Корея Республикасы (1998)

## Дереккөдер


Санат:Канада провинциялары мен территорияларының астаналары
Баркентина

thumb|left|160px| Үш діңгекті баркентина
**Баркентина** немесе **шхуна-барк** () - жүк таситын желкенді теңіз кемесі. Желкеннің негізгі  жабдықтарымен тік көтерілетін бөлігі кеменің алдыңғы діңгегіне  (фокдіңгекке), ал ал көлбеу жайылатын бөлігі келесі  діңгектерге (грот және бизань-діңгекке) орнатылады. Баркентинаның діңгегі кем дегенде үш болады .

## Дереккөздер

* 

Санат:кемелер
Калгари

**Ка́лгари** () — Канаданың Альберта Провинциясының әкімшілік орталығы.2012 жыл бойынша қалада 817 498 адам тұрады.Маңындағы елді мекендермен 1,16 миллион тұрғыны бар агломерация құрайды.

2011 жылдың мәліметтеріне сәйкес қалада 1 096 833 адам тұрады.Альберта провинциясының халық саны бойынша ең үлкен қаласы, ел ішінде 3-ші ірі қаласы болып табылады.Маңындағы елді мекендермен 1 214 839 халқы бар Калгари қаласының агломерациясы ел ішінде 5-ші орында.

Аймақтың әкімшілік орталығы Эдмонтон қаласынан оңтүстікке қарай 294 километр қашықтықта орналасқан.

Қала экономикасының негізгі салалары:мұнай өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы және туризм.

1988 жылы Канада тарихында алғаш Қысқы Олимпиадалық Ойындар бұл қалада өткізілді.

## Географиясы
Қала Канадалық Құзды Таулар мен Канадалық Жайылмалар арасындағы өтпелі зонада орналасқан.Қала теңіз деңгейінен шамамен 1050 метр биіктікте орналасқан.Қаланың ауданы 726,5 км².

Иммигранттардың көшуіне және жаңа шағын аудандардың салынуымен байланысты қаланың ауданы және халқы жыл сайын өсуде.

## Климаты

Қалан климаттың қоңыржай белдеуінде орналасқан, яғни қыста күндер суық, ал жазы ыстық және ылғалды болып келеді.Жылдық орташа температура +4,1°C.Шілде айындағы орташа температура +16,2°C, қаңтар айындағы орташа температура −8,9°C.

## Халқы

2011 жыл бойынша қаланың халық саны - 1 096 833 адам.

Қаланың ұлттық құрамы:

* Ақтар (еуропалықтар) — 72 %
* Азиаттар — 18,5 %
* Қара нәсілді адамдар — 2,1 %.
* Арабтар — 1,2 %

Адамдардың орташа жасы - 35,7 жас.

## Экономикасы

Қаланың негізгі экономикалық саласы - мұнай және мұнай өнімдерін өндіру.Эдмонтон қаласымен бірге Альберта экономикасының маңызды орталықтары болып табылады.

Қалада 4000 астам мемлекеттік және шетелдік фирмалар мұнай және газ секторында жұмыс істейді.

Калгари - Канаданың ең тез өсетін қаласы. Бұл қала иммигранттар үшін ең қызықтылардың бірі және көшу мен өмір сүру үшін өте қолайлы болып табылады.

Қала өмір сүру сапасы жағынан әлемдегі қалалар ішінде алғашқы 30-дыққа кіреді.

## Галерея

File:Calgary-Northern lights.jpg|Түнгі қалаға көрініс
File:Alberta Children's Hospital 3+4.jpg|Балалар ауруханасы
File:SAIT Heart Building 2.jpg|Херитидж-холл
File:Petro-Canada-Centre-Szmurlo.jpg|Suncor Energy
File:New-Brighton-Szmurlo.jpg|Нью-Брайтон


## Бауырлас қалалары
*  Квебек, Канада (1956)

*  Раджастхан (1973)

*  Наукальпан-де-Хуарес, Мексика (1994)

*  Дацин, ҚХР (1995)

*  Тэджон, Корея Республикасы (1996)

*  Финикс, АҚШ (1997)

## Дереккөздер
АҚШ-тағы қазақтар

**АҚШ-тағы қазақтар** — Америка құрлығында тұратын қазақ халқы, негізінен АҚШ және Канада елдерінде тұрады.
## Тарихы
АҚШ-қа қазақтар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көшіп бара бастады. Негізінен, АҚШ-тың қазақ халқын бірнеше топқа бөлуге болады.
* Бұрынғы КСРО азаматтары, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тұтқынға түсіп, Алмания аумағындағы концентрациялық лагерьлерде ұсталған, одақтастар әскерлері азат еткеннен кейін және тексеруден өткен соң өздерінің өтініштері бойынша Түркияға тұруға жіберілген, сосын Түркиядан Штаттарға көшіп барған, онда қазір олардың екінші және үшінші ұрпақтары тұрып жатыр; 
* Түркиядан келген қазақтар, түрік еңбек көші-қонының құрамында келіп жұмыс тапқан, бес жыл тұрақты (ешқайда шықпай) тұрғаннан кейін АҚШ азаматы мәртебесін алған;
* ҚХР-нан келген қазақтар, АҚШ-қа Жапония, Тайвань арқылы Тынық мұхитты кесіп өтіп, Тынық мұхит жағалауында оқуға немесе жұмыс істеуге қалып қойған, сосын елде тіршілік ету мүмкіндігіне ие болған; 
* Қазақстан Республикасынан келген қазақтар, оқуға немесе жұмыс істеуге келген; 
* АҚШ азаматтарымен этникааралық некеге тұрып, азаматтық алғандар. 
АҚШ мультимәдени және полиэтникалық ел ретінде көшіп-қонған қазақтарды 1960 жылдардың ортасынан бастап, 1965 жылғы көші-қон заңын ырықтандырғаннан кейін тарта бастады. «Америка этникалық топтарының Гарвард Энциклопедиясына» сәйкес 1960-жылдары АҚШ-та 20 шақты қазақ отбасы болған. Бұл 20 отбасының 13-і осы елге 1960-жылдардың ортасында көшіп келіп, Нью-Йорк, Вашингтон (Колумбия округі) метрополиінде және Калифорния штатында қоныстанған бұрынғы вермахт тұтқындарының отбасы. Бұл облыстарға қоныстануды мына көрсеткіштер бойынша таңдаған, жұмыс табу мүмкіндігі, онда тұрып жатқан өз этникалық топтарының өкілдерінің болуы, бұрынғы тұрған жеріне шамалы болса ұқсас климат жағдайы, жоғары оқу орындарының болуы. АҚШ қазақтарында моноэтникалық және этникааралық некелер байқалады. Этникааралық некелер аға буынға тән. Керісінше, диаспораның екінші, үшінші буын жастары өмірлік серіктерін қазақ ортасынан табуға тырысады, бұдан этникалық сәйкестілікті сақтауға арналған стратегия айқындалады. Басқа диаспораларға қарағанда АҚШ-тағы қазақтардың саны аздығынан және америкалық қоғам тіршілігінің барлық саласына ықпал ету мүмкіндігі болмағандығынан маңызды проблемаларын бірлесе шешуге болатын өз қоғамы да жоқ. Британиядағы сияқты америкалық қазақтарға да басы бірікпеушілік тән. 1996 жылы Индиана университетінің (Блумингтон) жанынан Қазақ студенттік ассоциациясы құрылды, ол жыл сайын Наурызды тойлайды, қазақ халқының салт-дәстүрлерімен және әдет-ғұрыптарымен таныстырады, тақырыптық конференциялар өткізеді. АҚШ-тағы қазақ диаспорасы Қазақстан Республикасы қазақтарының АҚШ азаматтарымен жасалған этникааралық некелерінің, сондай-ақ америкалық өкіметтің Қазақстанның көрнекті ғалымдары мен мамандарына осы елде тұрып, қызмет ету мүмкіндігін беруі арқасында өз қатарларын толықтырып отырады.

## Сыртқы сілтемелер
*https://www.msu.edu/~kazakh/about.html

Санат:Қазақтар
Санат:АҚШ этникалық топтары
Санат:Канада этникалық топтары
Барқыт ағаш

**Барқыт ағаш** немесе **Амурлық тозағаш** () - Рута тұқымдасының  Барқыттар сабына жататын ағаш.

## Ботаникалық сипаттамасы
Биіктігі 25 м-ге, ені 50-75 см-га жететін ағаш. Ол 300 жылға дейін тіршілік етеді. Қабығы ақшыл-сұр түсті, қыртыстанған, сопақша келген, үш жағы сүйір, ұнамсыз иісті. 

Барқыт ағаш 18-20 жылда гүлдей бастайды. Маусымның соңында - шілде басында 10 күн гүлдейді. Гүлдері майда (диаметрінде 0,8 см), түсі - сарғылт-жасыл, 5 мүшелі, дара жынысты, 12 см ұзындығы сіпсебас гүлшоғырына жиналған. 

Жемісі шар тәрізді, қара, диаметрінде 1 см-дей жалтыр сүйекжеміс. Қыркүйек айында піседі. Ішінде 5 дәні бар. Бір талдан орташа жылына 10 кг-дай жеміс жиналады. 

## Таралуы
Барқыт ағаштың жабайы түрі  Қиыр шығыста Зея өзеніне дейін, Оңтүстік Сахалинде, Жапонияда және Қытайда өседі.

## Қолдануы
Медицинада барқыт ағаштың қабығын, жапырақтарын, жемісін колданады. Өсімдіктің құрамындағы изохинолин алколоидтар (берберин), илік заттар, кумариндер, сапониндер  антисептик, қызуды басатын, қан тоқтататын дәрі ретінде қолданылады. Корей халық медицинасында қантты диабетті емдеу үшін күніне 2-3 жемісін жеген өте пайдалы деп саналады. Дәстүрлі Тибет медицинасында ағаштың қабығының қайнатпасын аллергияда, дерматит, полиартриттерде, бүйрек, көз  ауруларына қолданады.

Барқыт ағашынан жиһаз, шаңғы, фанер сияқты әр түрлі бұйымдар жасалады, авиация құрылысында пайдаланады.  Өнеркәсіп үшін өсіп тұрған ағаштан тоз қабаты алынады. 

Парктерде әсемдік үшін өсіріледі .

## Дереккөздер


Санат:Руталар
Санат:Евразия флорасы
Санат:Дәрілік өсімдіктер
Әбдіраш Тасанұлы Ақылбеков

нобай|оңға
***Әбдіраш Тасанұлы Ақылбеков***(1956 ж.т.)-физик, физика-математика ғылымдарының докторы(2004 ж.), профессор, Қазақ пед. институтын бітірген(1978 ж.). 1985-89 ж. Көкшетау пед. институтында доцент, 1989-95 ж. Білім министрлігінде бас маман, 1995-2004 ж. Қазақ мемл. қыздар пед. институтында факультет деканы, кафедра меңгерушісі. 2004 жылдан Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде (ЕҰУ) жаратылыстану-техникалық ин-ты директорының орынбасары, ЕҰУ ғылыми-зерттеу секторының бастығы. Жалпы физика курсы бойынша жоғары оқу орындары студенттеріне арналған екі оқу құралын шығарды. 90-нан астам ғылыми мақалалары халықаралық және республикалық конференциялардың тезистері жарияланған. 
## Пайдаланылған әдебиет
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.

Санат:1956 жылы туғандар
Санат:Физиктер
Санат:Математиктер
Санат:Профессорлар
Ақмолатурист

*Ақмолатурист* - акционерлік қоғам, Астана қаласының аса ірі туристік фирмасы. 1970 жылдан фирма сыртқа шығатын, сырттан келетін және ішкі туризм саласындағы қызмет түрлерін ұсынып келеді. Фирманың мақсаты - ішкі туризмді дамыту. Қала ішінде және қала сыртына жасалатын саяхат үшін өзінің автобус көлігі бар. Фирма кәсіби экскурсия жүргізушілер әзірлеген Астана бойынша шолу экскурсияларын ұйымдастырады. Аталмыш туристік фирма «Астана-үшінші мыңжылдық қаласы» (қала ішінде 3 сағат автобуспен жасалатын саяхат) және «Астанамен таныс болыңыз» (қала ішінде 2 сағат автобуспен жасалатын саяхат) атты қала бойынша шолу экскурсияларын ұсынды. 2014 жылы сәуір айында компанияның басшысы ретінде Виталий Анатольевич Корольков тағайындалды.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан компаниялары
Сүйіндік Кенжетайұлы Айсақов

**Сүйіндік Кенжетайұлы Айсақов** (1949 ж.т.)-сәулетші, КСРО Суретшілер одағының мүшесі(1976ж.). Ақмола облысында дүниеге келген. КазПТИ-ді бітірген(1972 ж.). 1972-85 ж. Гипровуз және Гипрогор (Алматы қ.) және Целингорсельпроект (Целиноград қ.) жобалау институттарында сәулетші, аға сәулетші, топ жетекшісі, 1985-89 ж. Алматы облоткомында бас суретші. Қарағанды, Целиноград, Алматы және Астана қалаларында әр жылдары бой көтерген бірқатар объектілердің авторы. Авторлық ұжымдар құрамында ҚарМУ бас корпусы, Ленин және Совет аудандарының әкімшілік үйлері, «Горизонт»(Целиноград қ.) тұрғын үйі, «Номад» (Астана қ.) тұрғын үй кешенін салуға атсалысқан. 
## Пайдаланылған әдебиет
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.

Санат:1949 жылы туғандар
Санат:Сәулетшілер
Ерқараұлы Айдос Шахмардан

нобай|оңға|'''Шахмардан Ерқараұлы Айдос'''
***Шахмардан Ерқараұлы Айдос*** (18 ақпан 1973 жыл, Оңтүстік Қазақстан облысы, Шардара қаласы) - суретші-кескіндемеші, Астана қаласының қазақ суретшілер қауымдастығының басқарма мүшесі. 1993 жылы О.Таңсықбаев атындағы Алматы суретшілер училищесінен білім алып, 1999 жылы В.И. Суриков атындағы Мәскеу мемлекеттік академиялық көркемсурет институтын бітірген. 1999-2005 жылдар арасында Алматы қаласының «Квартет» жарнама агенттігінің қрылтайшысы, 2005 жылдан ЕҰУ дизайн кафедрасының оқытушысы болып жұмыс атқарған. 2000-2008 жылдары Республикалық және халықаралық көрмелерге қатысып, ерекшеленген, «Шабыт» көрмесіне «Отырарды қорғаушылар» және «Жоңғарлармен щайқас» (2002) шығармашылық жұмыстарымен қатысты. 2007 жылы Астана қаласындағы өткен «Саяси қуғын-сүргін құрбандары мұражайы» көркем безендірілуінің авторы.

## Пайдаланылған әдебиет
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.

Санат:1973 жылы туғандар
Қадиша Ермекбайқызы Ағымбаева

**Қадиша Ермекбайқызы Ағымбаева** (1968 жылы Түркістан облысы Сайрам ауданы Ақсукентте туған) — қазақстандық биші, балетмейстер. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2006). Наз мемлекеттік би театрының көркемдік жетекшісі әрі бас балетмейстері.

## Толығырақ
* Қадиша Ермекбайқызы 1968 жылы Түркістан облысы Сайрам ауданы Ақсукентте дүниеге келген.
* 1987 жылы Селезнев атындағы Алматы мемлекеттік көркемсурет училищесін бітірген.
* Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетіның хореграфия факултетін бітірген. 
* 1987 - 1997 жылдары Алматы қаласындағы облыстық филармонияның жанынан ұйымдасқан «Алтынай» халық билері мемлекеттік ансамблінің бишісі болды.
* 1999 жылы «Наз» халық би ансамбілі Астана қаласы мемлекеттік филармониясы жанынан құрды.
* 2007 жылы 1 наурызда Астана қаласы әкімінің бұйрығымен Бұл өнер ұжымы "Наз" мемлекеттік би ансамбльі болып құрылды. 
* Қазіргі таңда "Наз" мемлекеттік би ансамбльінің бас балетмейстері әрі көркемдік жетекшісі.

## Шығырмашылығы
* 1999 жылы «Наз» халық би ансамбілі Астана қаласы мемлекеттік филармониясы жанынан құрды.
* 2007 жылдан "Наз" мемлекеттік би ансамбльі болып құрылды.
* Бүгінде театр Қазақстан Республикасының кәсіби би ұжымдарының ішінде алдыңғы қатардағы орынды алады. «Наз» би театры Республикадағы өтетін барлық мәдени-бұқаралық, мерекелік іс-шаралардың және өз елімізбен шет елдерде өтетін ауқымды азия ойындары, байқаулар мен фестивальдардың белсенді қатысушысы ғана емес, сонымен қатар Түркия, Мәскеу, Қытай, Оңтүстік Корея, Болгария, Грекия, Катар, Бельгия, Голландия, Франция, Араб және Норвегия мемлекеттерінде ұлттық би өнерін насихаттап, қазақ биінің сұлулығы мен сымбатын тамсандыра көрсетіп, тұғырын биік ұстап келе жатқан ұжым. Ұжымның репертуарында 60-қа жуық хореографиялық қойылымдары, оның ішінде 30-дан астам қазақ билері мен көптеген әлем халықтарының билері қойыла отырып, «Тұйғындар» тарихи би спектаклі, фламенго стилінде «Балеро», хореографиялық спектакль «Нұрғиса», жас өспірімдерге арналған тематикалық спектакль «Ақ пен қара» және де жаңа жылдық мерекелік іс-шаралар.

## Марапаттары
* 2003 жылы «Наз» халық билері ансамблі хореографтардың Новосибирск қаласында өткен ІІ халықаралық байқауының лауреаты атанды.
* ҚР Президентінің жеке алғыс хатымен марапатталған.
* 2006 жылы Елбасының жарлығымен "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" құрметті атағымен марапатталды.
* 2011 жылы "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл" медалі
* 2015 жылы "Қазақ хандығына 550 жыл" мерекелік медалі
* 2015 жылы "ҚР Конституциясына 20 жыл" медалі
* 2016 жылы "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі және т.б сыйлықтармен марапатталған. 
* Нұр Отан партиясының "Белсенді қызыметі үшін" медалімен марапатталған.

Санат:Қазақстан бишілері
Санат:Қазақстан хореографтары
Санат:Қазақстан балетмейстерлері
Санат:Қазақстан балет педагогтары
Санат:Алматы хореография училищесі түлектері