open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Данута Столярская

**Дану́та Альфре́довна Столя́рская** (18 шілдеде 1929, Татищево, Саратов облысы — 14 маусымда 2011, Мәскеу) — кеңес киноактриса.Ресейдің еңбегі сінген әртіс(1983).

## Биография

Данута Столярская 18 маусымда 1929 жылы Татищево аулында Саратов облысында туған.Ол өз оқұың Горький қаладағы театр училищесінде.Сол жерде 1948 жылдан 1950 жылға дейін оқыды,кейін ВГИКке түсті(Борис Бабиков пен Ольга Пыжова шебері) және 1955 жылы бітірді.Оның курсында Руфина Нифонтова, Изольда Извицкая, Юрий Белов, Надежда Румянцева, Майя Булгакова оқыды.

1955 жылдан 1957 жылға дейін киноактер мемлекеттік театрында жұмыс істеді,ал 1957 жылы М.Горький атындағы киностудиясына ауысты..
Данута 14 маусымда 2011 жылы қайтыс болған.Ол Химкинск зиратында жерленген.

## Отбасысы
*Күйеуі— кинорежиссёр Владимир Саруханов 
*Қызы — актриса Нина Саруханова.

Санат:1929 жылы туғандар
Санат:18 шілдеде туғандар
Санат:14 маусымда қайтыс болғандар
Санат:2011 жылы қайтыс болғандар
Леонид Реутов

Леонид Алексеевич Реутов (1942—2002) — кеңес пен ресей киноактер.

## Биография

Леонид 1942 жылы 11 сәуірде Мәскеу қаласында туған.

1967 жылы ол ВГИКті актер факультетің бітірді және М.Горький атындағы киностудияның актері болды.

Леонид карьерасың кинодағы үлкен рөлдерден бастады.(«Утренние поезда», «Верьте мне, люди!», «Ваш сын и брат»), бірақ кейін эпизодтық рөлдерге көшті.

Реутов Лариса Виккел актрисаға үйленген,бірақ сосын ажырасты.Неккеден Олеся қызы қалды.

Леонид 31 наурызда 2002 жылы Мәскеу қаласында қайтыс болды.

## Сілтемелер

http://www.film.ru/afisha/person.asp?name=%CB%E5%EE%ED%E8%E4+%D0%E5%F3%F2%EE%E2
Игорь Иванов

**Игорь Юрьевич Иванов** (туғ. 1954, Ленинград) — ресей және кеңес театр мен киноның актері.

## Биография

Игорь Иванов 19 мамырда 1954 жылы Ленинградте (қазіргі Санкт-Петербург) туған.

1979 жылы Санкт-Петербург өнер театрының академиясың, А.Кацман, Л.Додин шеберлерің бітірді.

 1979 жылдан 1980 жылдары — Томский ТЮЗдың актері.

1980жылдан бастапСанкт-Петербургтегі Кіші драма театрында жұмыс істейді.

2002 жылы Игорь Иванов өзінің жобасың ұйымдастырды — «Чрезвычайно зависимое театральное сообщество».

## Сілтемелер

http://ivanovintheater.com/ 

http://www.imdb.com/name/nm0412046/

http://ruskino.ru/art/3336
Николай Тимофеев

Николай Дмитриевич Тимофе́ев (1921 — 1999) —кеңес театр мен киноның актері.Ресейдің халық әртісі(1969).

## Биография

Николай Дмитриевич Тимофеев  26 желтоқсанда 1921 жылы Бакуда туған.

1939-1946 жылдары РККАда қызмет еткен,Ұлы Отан Соғысының қатысушысы.

1950 жылы Щукинск театр училищесің бітірді.

Ол  Е. Б. Вахтангов атындағы МАДТте оқыды.

Бірінші үлкен рөлдегі кино— Иван Петрович Афанасьев рөлі «В мирные дни» фильмінде (1950).

Николай 25 қыркүйекте 1999 жылы қайтыс болған. Ол Ваганьковский зиратында жерленген.
Серафима Холина

**Серафима Васильевна Холина** (туғ. 29 тамызда 1923, Мәскеу) — кеңес киноактриса.

## Биография

Серафима Холина 29 тамызда 1923 жылы Мәскеуде туған.Ұлы Отан соғыс уақытында 1942 жылдың ақпанынан 1944 жылына дейін Владимир Ильич атындағы зауыдта токарь болып жұмыс істеді.1944-1949 жылдары ВГИКте актер факультетінде (Юлий Яковлевич Райзманның шебері) оқыған.Сол жерде ол өзінің бір курстағы баламен Олег Голубицкиймен сырттай жүріс жүрді және оған үйленді.Олар бірге барлық өмір бойы бірге тұрды.

ВГИКті бітірген сон Холина "Мосфильм" киностудиясына түсті және киноактер театр-студиясынада түсті.Сол жерде 1983 жылға дейін жұмыс істеді.Кинодағы дебюты 1950 жылы болды.Ең жақсы есте қалған- ол «Бриллиантовой рука» Леонид Гайдайдың фильмінде жүргізуші рөлінде.Ол дубляэжбенде көп айналасты.

## Сілтемелер

http://tremasov.ucoz.ru/load/kholina_serafima_vasilevna/1-1-0-351#

http://leonid-gaidai.ru/?r=6&m=2&man=178

http://www.kinopoisk.ru/name/1649849/
Жалпы психология

**Жалпы психология** – психология ғылымының іргелі теориялық және эксперименталды категорияларын, жалпы заңдылықтарын, әдістерін және түсініктерін зерттейтін психология бөлімі. 

## Жалпы психологияның зерттеу объектілері
Сонау Стагерит Аристотель мен әл-Фараби, Абай Құнанбаев, Жүсіпбек Аймауытов еңбектерінде *жалпы психологияның* мәселелері үш топқа бөлінген. Олар: 
# танымдық процестер 
## зейін, 
## түйсік, 
## қабылдау,
## елес,
## ес,
## ойлау,
## сөйлеу,
## қиял;
# сезім-эмоция мәселелері, 
# ерік-жігер, қажыр-қайрат мәселелерін баяндайды.

Ал *ғылыми психологияда*, әсіресе, *кеңес психологиясында* бұл мәселе кеңес психологтарының айтуынша *жалпы психология* мәселелеріне байланысты 30-40 жж. Г.С.Костюк, С.Л.Рубинштейн, А.Н.Леонтьев, А.А.Смирнов, Б.Г.Ананьев, Б.М.Теплов еңбектерінде жалпы психология мәселелерін:
# психикалық құбылыстардың, дәлірек айтсақ, таным процестеріне, сезім-эмоция, ерік-жігер процестерін,
# психикалық қасиеттер (*[[қызығу]], [[темперамент]], [[мінез]], [[қабілет]]*) 
# психикалық қалып немесе көңіл күй ретінде үшке бөліп, оның теориялық аспектілерін, әдістемелік негіздерін баяндайды. 

Бұл принцип *жалпы психология*да күні бүгінге дейін сақталып келеді. Шығып жатқан сан алуан оқулықтар мен оқу құралдарында, олардың авторлары да осы принцип бойынша *жалпы психология* мәселелерін түйіндейді. Психологияның сан алуан салалары (*жалпы саны 50-ге жуық*) өзінің әдіснамалық бастауларын *жалпы психологияға* негіздеп, баяндайды. Психология салаларының ішінде бұл принцип *жас, даму, жас ерекшелік, педагогикалық, медициналық* т.б. салалары осы принциптің төңірегінде дүниеге келген. 

### Адамның танымдық процесі
 
Адамның танымдық процесі – сезімдік және ақыл-ой сатылары арқылы жүзеге асады деп үйретеді. Дүние туралы алғашқы мәліметті адам сезім мүшелері арқылы алады. Көз, құлақ, тері т.б. сезім мүшелерінің жұмысы – бірінші сигнал жүйесінің қызметі болып табылады.  Адам есітіп-көргенін, сезіп-сипағанын ақылға салып өңдеп, бір-бірімен салыстыра, талдай жинақтап, жалпылай алу қабілетіне ие болады. 

Жанама, жалпылай, сатылап тану арқылы біз құбылыстардың ішкі мәніне, олардың бірінің себеп, екіншісінің салдары екендігіне, бірінің екіншісінен туып отыратындығына көзіміз жетеді. Мәселен, адамда болатын сигнал жүйелерінің болмысын (адам миындағы бірінші, екінші сигнал жүйелері) және олардың арасындағы байланысты жақсы аңғартады. Сөз бен ой түйсіктері арқылы тікелей бейнеленген нәрселердің ішкі мәнісін, негізгі сырын тереңірек ажыратуға мүмкіндік беретін өте күрделі психикалық құбылыстар.

Ерте кездің өзінде-ақ адамдар сыртқы ортаны тануда практиканың, тәжірибенің, маңызы зор. Таным процесінің басынан аяғына дейін, яғни тікелей пайымдаудан абстракты ойлауға дейін іс-әрекет, тәжірибе қосарласа жүріп отырады

## Дереккөздер

Санат: Психология
Жоғары жүйке қызметінің заңдары

**Жоғары жүйке қызметінің заңдары** – **[[И.П.Павлов]]** ми қабығында жүріп отыратын қозу және тежелу процестерінің ішкі заңдылықтарын ашты. Ол осы процестердің алғаш пайда болған жерінен жайылатынын (*[[иррадиация]]*), кейін бір жерге шоғырланатынын (*[[концентрация]]*) эксперименттік зерттеулер арқылы дәлелдеді. Иррадиация құбылысы шартты рефлекстердің мида жайылып, оның әлі берік жасалмаған кезінде көрінеді. 
*Мысалы, бала әліппеге үйрену кезеңінде «*ы*», «*і*» әріптерін айыра алмай қиналады, мұның себебі алғашқы кезде қозу процесінің бір орында тұрмай, жан-жаққа жайылуында болып отыр. Ми қабығында *қозу мен тежелудің* бір жерге жинақталып, шоғырлануы да (*концентрация*) үнемі болып отырады. Бірақ ол баяулау пайда болып, едәуір жүйке күшін қажет етеді. 
*Мысалы, жаңағы «*ы*», «*і*» әріптерінің таңбасын, олардың естілу ерекшеліктерін бала бірнеше рет қайталағаннан кейін ғана шатастырмай танитын болады. *Қозу мен тежелу процестерінің* жайылу және шоғырлану заңы организм өмірінде аса маңызды биологиялық рөл атқарады. 
*Мысалы, тежелу процесінің бірқалыпты жайылуы, көп жағдайларда ми сыңарлары қабығының клеткаларын мөлшерден тыс қажып кетуден сақтайды. 
*Мәселен, ұйқы – бұл мидың барлық алабына тежелудің жайылуы. 
*И.П.Павлов ұйқыны қорғаныс тежелуі деп атағанда, оны ми қабығын қажудан сақтайтын негізгі факторлардың бірі деп есептеген. Қозу мен тежелудің ішкі заңдылықтарының бірі – өзара индукция заңы. Бұл заң бойынша: егер мидың бір алабында қозу процесі туса, басқа бір алабында міндетті түрде тежелу процесі туады, керісінше, тежелу процесі болған жерде оған қарама-қарсы процесс – қозу пайда болады. *Мидың бір алабында қозу тежелу процесімен [[қор]]шалатын болса, бұл [[құбылыс]]ты [[теріс индукция]] дейді*. 
*Мысалы, адам бір нәрсе туралы барлық ынтасын салып ойланған кезде өзінің айналасында не болып жатқанын байқамайды. Бұл біздің миымызда теріс индукция, яғни күшті қозу процесінің болып отырғандығын көрсетеді. Екінші бір жағдайда *ми қабығының бір алабында пайда болған тежелу айналасындағы [[алап]]тарда қозу процесін тудырады. Бұл құбылыс [[оң индукция]] деп аталынады*. Оң және теріс индукциялар бір мезгілде пайда болса, *бір мезгілдік индукция*, бірінен кейін бірі пайда болса, *бір [[із]]ділік индукциясы* деп аталынады. Қозу мен тежелу процестерінің заңды байланысының арқасында біздің барлық іс-әрекетіміз, саналы тіршілігіміз бір қалыпта жүзеге асып отырады да, ми сыртқы дүниенің заттары мен құбылыстарын дұрыс бейнелейтін болады.

## Дереккөздер
Психология
Санат: Психология
Сарыөзек (Жетісу облысы)

**Сарыөзек** — Жетісу облысы Кербұлақ ауданындағы ауыл (2013 жылға дейін кент болған), аудан және Сарыөзек ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Талдықорған қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 90 км жерде, Жетісу (Жоңғар) Алатауының аласа таулы үстіртінде, тауаралық далада орналасқан.

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1930 жылы Түрксіб темір жолының салынуына байланысты қаланған. Әскери кент ретінде салынған

## Инфрақұрылымы
Сарыөзекте нан комбинаты, ауыл шаруашылығы техникалық базасы, химиялық өндіріс орындары, локомотив депосы, ауданы өндірістік комбинаты, элеватор, электр стансасы, асфальт зауыты, жол құрылысы бөлімшесі, тағы басқа да кәсіпорындар бар. Сарыөзек арқылы Түркістан — Сібір темір жолы, Алматы — Өскемен, Алматы — Жаркент автомобиль жолдары өтеді.

## Дереккөздер

Санат:Кербұлақ ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстанның бұрынғы кенттері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Эугения Шулгайте

Эугения Клеменсовна Шулгайте (лит. Eugenija Šulgaitė; 1 маусымда 1923, Рагува, Паневежс ауданы— 28 шілдеде 2014) — кеңестік және литва киноактриса.Литваның еңбегі сінген әртісі.

## Биография

Эугения Шулгайте  маусымда 1923 жылы Рагува Литваның Паневежск ауданында туған.1944 жылы Паневежск драма театрының актер студиясың бітірді және сол жерде зейенетке шыққанға дейін 50-ден астам жыл жұмыс істеді(1945-1998).Ол 100-ден астам рөлдер ойнады.Соның ішінде Аркадина, леди Макбет, Гедда Габлер.

Эугения кинода көп ойнады.Көбінесе ана рөлдерің ойнады («Никто не хотел умирать», «Счастливый невезучий человек», «Извините, пожалуйста», «Жизнь под клёном»).

Эугения Шулгайте 28 шілдеде 2014 жылы қайтыс болды.

## Сілтемелер

http://www.kinopoisk.ru/name/265846/

http://www.imdb.com/name/nm0837871/
Наталья Величко

Наталья Яковлевна Величко (4 мамырда 1941, Фрунзе, КСРО, қазіргі  Бишкек, Қырғызстан) — кеңес пен ресей театр және киноның актрисасы.Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1985).

## Биография

Наталья Яковлевна Величко  4 мамырда1941 жылы Фрунзе қаласында туған.

 1961 жылы Мәскеу дирижер-хор училищесің бітірді.

1965 жылы— Мемлекеттік кинематографияның институтының актері (Ю. Геник мен В. Шишков шеберлері).

1979 — ВГИКтің режиссер бөлімі (А. Б. Столпер шебері).

1965-1992 жылдары— киноактер театра-студиясының актері.
Всеволод Сафонов

**Все́волод Дми́триевич Сафо́нов** (1926 — 1992) —кеңес  мен киноның актері.Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1974).

## Биография

В. Д. Сафонов 9 сәуірде 1926 жылы Мәскеуде туған. Всеволод  Б. В. Щукин атындағы театр училищесің бітірді (1949).

1949 жылдан бастап Кмерный театрында жұмыс істеген,ал 1950 жылдан -Сатира театрында,1952 жылы-кеңес әскерлер тобының театрында,ал1955 жылдан-"Ленфильм" киноактер студиясында,1958 жылы-киноактер театр-студиясында.

Всеволод 6 шілдеде 1992 жылы қылтамақтан қайтыс болды.Ол Мәскеу қаласында Хованск зиратында жерленген.

Әйелдері-режиссер Валерия Ивановна Рублёва (1928 — 2012), актриса Эльза Ивановна Леждей (1933 — 2001). Қызы— әйгілі актриса Елена Сафонова.

Санат:1926 жылы туғандар
Санат:1992 жылы қайтыс болғандар
Борис Кирилович Христов

**Борис Кирилович Христов** (; 1914 ж. 18 мамыр, Болгария, Пловдив — 1993 ж. 28 маусым, Италия, Рим) — болгарлық опера əншісі (бас).

## Өмірбаяны
Борис Христов 1914 жылдың 18 мамырында Пловдивте, Вардарлық Македониядан шыққан болгарлық қоғамтанушы жəне халықтық революционер Кирил Совичановтың отбасында дүниеге келген.

Христовтың əншілік таланты жас кезінде, Александр Невский шіркеуінің хор ұжымына қосылғанда белгілі болды. Алайда, əн айтумен бос уақытында айналысуды дұрыс көріп, заңгер мансабын таңдайды. Бұның барлығы 1942 жылы, оның шіркеудегі əнін болгарлық патша III Борис алғаш естігенде өзгерді. Христовтың əні патшаға əсер етіп, патша оған мемлекеттік шəкіртақы тағайындап, Италияға оқуға жібереді. Италияда Борис классикалық вокалды аңызға айналған итальяндық баритон Риккардо Страччариден үйренеді. Италиядағы саяси басқару кезеңінің ауысуына байланысты оқуы 1943 жылы тоқтайды, бұдан кейін Христов Болгарияға қайтып оралды. 1944 жылы Германияға барып, неміс опералық репертуарын зерттейді, бірақ Австрияда қамауға алынып, тұтқындалған азаматтарға арналған лагерьге орналастырылады. Босағаннан кейін Италияға оралып, Риккардо Страччариден оқуды жалғастырады.

Христов өзінің кəсіби дебютына 1945 жылы 28 желтоқсанда Римдағы *"Санта Чечилия"* академиясында жетті. Мұнда ол итальяндық жəне орыс репертуарының шығармаларын орындады. Опера сахнасындағы дебюты 1946 жылдың 12 мамырында орын алды. Христов «Богемдағы» Колленның партиясын орындады. Осы кезден 1986 жылғы өз мансабын аяқтағанға дейін бұлжымас жетістіктермен əлемнің ең үздік опера театрларында өнер көрсетіп жүрді.

## Шығармашылығы
Христов өзінің итальяндық, француздық жəне орыс опералық репертуарындағы қойылымдарымен танымал. Əртіс рөлдерінің қатарынан Бористің («Борис Годунов»), II Филипптің («Дон Карлос»), Мефистофелдің (Гуноның «Фаусты» мен Бойтоның «Мефистофелі»), Аттиланың («Аттила»), Фиесконың («Симон Бокканегра»), Досифейдің («Хованщина») жəне тағы басқа рөлдерін ерекше атап өтуге болады. Сонымен қатар, Христов өзінің шіркеудегі шабыттандырғыш əндері арқылы танымал.

## Дереккөздер
Герман Качин

Ге́рман Никола́евич Ка́чин (29 қарашада 1937 — 13 шілдеде 1996) — кеңес және ресей театр мен киноның актері.РФның еңбегі сінген әртіс(1993).

## Биография

Герман 29 қарашада 1937 жылы Казань қаласында туған.

1955-1956 жылдары Казань драма театрында жұмыс істеген.

 1961 жылы  ВГИКті бітірді, О. И. Пыжова курсы.

1961 жылдан 1993 жылға дейін   киноактёр театр-студиясында жұмыс істеді.

Өзінің карьерасың естен кетпес кейіпкерлерден бастаған,бірақ уақыт сайын эпизодтық рөлдерге көшті.Өзінің отбасың қамтамас ету үшін дубляжбен айналсуға бастады.

1990 жылдары Герман өзінің карьерасында жалғыз басты рөлді ойнаған— «Живодёр (След медведя)» фильмінде Степан рөлі.

Герман 13 шілдеде 1996 жылы қайтыс болған. Ол Арский зиратында Казаньде жерленген.

## Сілтемелер

http://www.animator.ru/db/?p=show_person&pid=4122&sp=0
Владимир Осенев

**Владимир Иванович О́сенев** (1908 — 1977) — орыс кеңес актері.Ресейдің халық әртісі(1969).

## Биография

Владимир 8 қыркүйекте 1908 жылы Мәскеуде туған.1928 жылы МәскеуГ.В.Плеханов атындағы өндіріс-экономикалық техникумың бітірді және С.И.Танеев атындағы музыка мектебің бітірді.Ол  студиясында осымен айналасқан.

1930 жылдан және 1933 жылға дейін Свердловск ТЮЗында жұмыс істейді.

1933 жылы Е.Б.Вахтангова театрының екінші курсына түсті.1937 жылдан бастап сол театрда жұмыс істейді.

Владимир Осенев 1 сәуірде 1977 жылы қайтыс болды.Ол Мәскеуде Ваганьковск зиратында жерленген.

## Сілтемелер

http://tremasov.ucoz.ru/load/osenev_vladimir_ivanovich/1-1-0-371 

Санат:1908 жылы туғандар
Санат:1977 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей актерлері
Вячеслав Дугин

**Вячеслав Александрович Дугин** (17 ақпанда 1920 — 28 қантарда 2006) — кеңес және ресей  мен киноның актері.

## Биография

Вячеслав Дугин 17 ақпанда 1920 жылы туған.1941 жылы Б.В.Щукин атындағы театр училищесің бітірді (Б. Е. Захав пен  В. И. Москвин курстары).

942 жылдан Вахтангов атындағы театрда өмірдің сонына дейін ойнады.

Вячеслав 28 қантарда 2006 жылы қайтыс болған.

## Марапаттар мен атақтар

Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1968).

## Сілтемелер

http://www.vakhtangov.ru/persones/dugin 

http://www.kinopoisk.ru/name/1827225/

Санат:1920 жылы туғандар
Санат:2006 жылы қайтыс болғандар
Санат:Актёрлер
Сарыөзек (Қарағанды облысы)

**Сарыөзек** (2002 жылға дейін - *Вольское*) — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Сарыөзек ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Осакаровка кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 35 км-дей жерде.

## Тарихы
Іргесі 1913 жылы қаланған. 1929 жылы К. Либкнехт атындағы ұжымшар, 1951 жылы Красный пахарь және Победа ұжымшарлары, 1961 жылы Ұжымшар негізінде «Коммунар» кеңшары құрылған. Жерінің жалпы ауданы 43,2 мың га. 40-қа жуық шаруа қожалығы, 5 ЖШС бар (2006).

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Округтің елді мекендерінде (Сарыөзек, Русская Ивановка, Шоқай) клуб, ОДА, фельдшер-акушерлік пункт, 2 мектеп, кітапхана жұмыс істейді. Басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Ең жақын - Шоқай темір жол станциясы батысқа қарай 4 км-дей жерде орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы елді мекендері
Таисия Додина

До́дина Таи́сия Влади́мировна (2 мамырда 1939 — 16 қантарда 1998) —ресей кеңес театр мен киноның актрисасы.

## Биография

Таисия Додина 2 мамырда 1939 жылы туған.Ол 1960 жылы МХАТ мектеп-студиясың бітірді.Ол Владимир Высоцкиймен бір курста оқыған студент. 

Кіші Броннаядағы актриса (1960—1962 жылдары) және 1962 жылдан бастап Таганкадағы Мәскеу драма театрының актрисасы.

Таисия  Виктор Семёнович Семёнов актердің әйелі.

Таисия 16 қантарда 1998 жылы қайтыс болды.Ол Митинск зиратында Мәскеуде жерленген.
Закир Хусейн

**Закир Хусейн**(08.02.1897, Хайдарабад қаласы,-03.05.1969) - Үндістанның саяси және мемлекет қайраткері. Алигарх қаласындағы колледжде оқып, Берлинде университет бітірді. Философия ғылымының докторы. 1926-48 жылдары Дели университетінің, 1948-56  жылдары Алигарх университетінің проректоры. 1962 жылдан Үндістанның вице - президенті. Үндістан ұлттық конгресі партиясының көрнекті қайраткерлерінің бірі. Джавахарлал Нерудің жақын досы әрі серігі. Үндістанның және шетелдік бірнеше университеттердің құрметті докторы. 1967 жылы маусымынан - 1969 жылдың маусымына дейін Үндістанның президенті. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 61 бет

Санат: 1897 жылы туғандар
Санат: 1969 жылы қайтыс болғандар
Санат:Үндістан президенттері
Таха Хусейн

**Таха Хусейн**(14.11.1889,Жоғары Египеттегі Магага селосы-28.10.1973,Каир) - Египет жазушысы,әдебиетші және тарихшы. Бала кезінде көзінен айырылған. Әл-Азһар және Каир университеттерін бітірді. 1914 жылы докторлық диссертация қорғады,1918 жылы Париждің Собронна университетінде екінші рет докторлық диссертация қорғады. Хусейн Таха 1919-52 жылдары Каир университетінің профессоры,деканы,Александрия университетінің ректоры, Египет халық ағарту министрі,1965-73 жылдары Каирдегі араб институты академиясының президенті болды. Ол 1926 жылы "Исламға дейінгі араб поэзиясы" монографиясы үшін қуғынға ұшырады. 
## Еңбектері
"Сәрсенбі күнгі әңгімелер" (1-2 томы,1925-26 жылдары,3томы, 1953 жылы), "Поэзия және проза туралы әңгімелер" (1936), "Қазіргі әдебиетіміз"(1958) т.б. шығармалары Хусейн Таха есімін кең танымал етті. Ол - көрнекті тарихшы. "Өмір толқынында"(1-3 томы,1933-43),"Осман"(1947),"Екі шейх"(1960) т.б. кітаптарын жариялады. Ол - жалпы араб және Египет әдебиетіндегі сыншыл реализмнің негізін салушылардың бірі. 
## Сыйлықтары
Египет мемлекет сыйлығының (1959)  және "Лотос" журналы сыйлығының (1971) лауреаты. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 61-62 бет

Санат: 1889 жылы туғандар
Санат: 1973 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
Санат:Тарихшылар
Vantablack

thumb|300px|Vantablack алюминий фольгасының үстінде***Vantablack*** ("Вантаблэк" деп оқылады) — көміртекті нанотүтіктерден жасалған субстанция. Барлық белгілі нәрселердің ең қарасы. Өзіне түскен сәуленің 99,965% жұтады. Оның ішіне көрінетін сәуле<nowiki/>, микротолқындар<nowiki/> және радиотолқындар<nowiki/> кіреді . Алюминий фольгасында «өсетін» түтіктерден құралады. Vantablackқа түскен фотондар нанотрубкалардың арасында жоғалып кетіп, кері шағылынбайды да, жылуға айналып кетеді .

## Ашылу тарихы

Бұл зат Ұлыбританияның физикалық зертханасы мен *Surrey NanoSystems *ғалымдарымен 2014 жылдың шілде айында Форнборо жеріндегі авиасалонда ойлап табылған. Vantablack атауы "**V**ertically **A**ligned **N**ano**T**ube **A**rrays" тіркесі мен black (қаз<nowiki/>. **қара**) сөзінің қосындысынан пайда болған.
## Қолданылуы

*Vantablack*тың көптеген жағымды жақтары бар. Мысалға, телескоптардың ішінде жарықтың жан-жаққа шашырауын алдын алу үшін және Жерде және ғарышта жұмыс істейтін инфрақызыл камераларды жақсарту үшін қолданылады. Сонымен қатар, оны Күн энергиясының концентрациясы бойынша қолданылатын технологияларда жылуды жұту үшін, ал әскери ортада *Vantablack-*ты арнайы камуфляж жасау үшін пайдаланады. Алайда, Vantablack-ты ойлап тапқан ғалымдарға журналисттермен әскери қолданыс жөнінде сөйлесуге және бағасын айтуға тыйым салынған.

Адамның көзі *Vantablack-*ты жай қара зат деп көрмейді. Түскен сәуле толықтай шағылмайтын болғандықтан, адам оны тұңғиық немесе қара құрдым<nowiki/> секілді қабылдайды.
## Қосымша
* <nowiki/>Абсолют қара дене<nowiki/>




Санат:Материалдар
Хуан Баутиста Хусто

**Хуан Баутиста Хусто**(Justo)(28.06.1865-08.01.1928) - Аргентина саяси қайраткері, тарихшы. Аргентина социал партиясының негізін қалаушылардың бірі (1896) және оның басшысы. 1898 жылы Хустоның басшылығымен К.Маркстің "Капиталының" 1 - томы испан тіліне аударылды. Хусто 1912,1916,1920 жылдары депутаттар палатасына мүше, 1924 жылы сенатор болып сайланған. Биологиялық детерминизмді қуаттап, табиғат заңдарын қоғамға қолданды.  Ол таптар арасында ынтымақ орнатуды уағыздады, пролетариаттың қызметін таяудағы мақсат үшін күресу деп білді. 
## Еңбектері
Оның басты еңбегі - "Тарихтың теориясы мен тәжірбиесі" ("Teoria y practica de la historia",B.Aires,1909).
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 62 бет

Санат: 1865 жылы туғандар
Санат: 1928 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
Хаттак Хушхальхан

**Хаттак Хушхальхан**(1613,Акора-1689,Акора) - ауған жазушысы. Хаттак тайпасының көсемі. 1667-72 жылдары ауған тайпаларының моғолдарға қарсы қарулы көтерілісін басқарды. Хушхальхан өнернамасында Ұлы Моғолдардың үстемдігіне қарсы ауғандықтардың азаттық күресі тақырыбы маңызды орын алады.  Ол тәуелсіз ауған мемлекетін құруға, халық бірлігін сақтауға шақырды. Жауынгер ақын үстем тап өкілдерінің сатқындығын, екі жүзділігін әшкереледі. Оның поэзиясының патриоттық әуені ауған әдебиетіне игі ықпал етті. 
## Шығармалары
Оның әр түрлі жанрда жазған шығармалары 300- ден асады. "Куллиата" атты поэзиялық жинағына 40 мыңнан астам екі жолдық бәйіт өлеңдері топтастырылған. "Білім туралы дастан", "Қыран туралы дастан" т.б. поэзиялық шығармалары бар.
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 62 бет

Санат: 1613 жылы туғандар
Санат: 1689 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
Ахмедьяр Дәуленұлы Хұсайынов

**Ахмедьяр Дәуленұлы Хұсайынов**(08.05.1924 жылы туған, Орал облысы,Орда ауданы-1986) - Кеңес Одағының Батыры(1943). 1947 жылдан КПСС мүшесі. Ол Ордадағы М.Горький атындағы орта мектепті бітіргеннен  кейін,1942 жылы шілдеде Қызыл Әскер қатарына алынды. 1943 жылдың қазанына дейін 4- Украина майданына қарасты 116- Қорғаныс полкінің құрамында соғысқа қатысты. Мелиотополь қаласын азат ету үшін болған ұрыста бір өзі жаудың 40 шақты солдатын жойды. Осы ерлігі үшін оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Хұсайынов Қазақтың Абай атындағы педагогикалық институтын бітірді (1949). 1949-72 жылдары халық ағарту саласында қызмет істеді. 1972 жылдан халық депутаттарының Фурманов ауданы Кеңесі аткомы председателінің орынбасары. 
## Сыйлықтары
Ленин орденімен,медальдармен марапатталған. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 62 бет

Санат:1924 жылы туғандар
Санат:1986 жылы қайтыс болғандар

Санат:Кеңес Одағының батырлары
Ольга Волкова

**О́льга Влади́мировна Во́лкова** (бұрығы тегі: Политова, туғ. 15 сәуірде 1939 жылы, Ленинград, КСРО ) —ресей және кеңес театр мен киноның актрисасы.Ресейдің халық әртісі(1993).

## Биография

Ольга Волкова 15 сәуірде 1939 жылы Ленинград қаласында туған.1960 жылы ол Ленинград ТЮЗінің актер студиясың(Леонид Макарьев шебері) бітірді.1957-1970 жылы Ленинград ТЮЗінің сахнасында ойнаған,ал 1970-1976 жылы  Н. П. Акимов атындағы академия театрының актрисасы болды.

1976-1992 жылдары М.Горький атындағы Ленинград академия үлкен драма театрының труппасына кірді,ал 1992-199 жылдары Г.А.Товстоногов атындағы Үлкен драма театрының Ресей мемлекеттік академия театрының актрисасы болды.

1993 жылы Ресейдің халық әртісі атағфын алды.

2013 жылы Бірінші арнаның   "Между нами девочками" бағдарламаның жүргізушісі болды .

## Сілтемелер

http://zwezda.ru/volkova.html
Ғайса Батыргерейұлы Хұсайынов

**Ғайса Батыргерейұлы Хұсайынов** (10 сәуір 1928, Өтеген ауылы, Башқұртстан) - башқұрт кеңес ғалымы, сыншысы. 1958 жылдан КОКП мүшесі. 
## Өмірбаяны
Филология ғылымының докторы (1970), профессор (1974). Шаруа отбасында туған. Башқұрт педагогикалық институтының тіл - әдебиет факультетін (1951) бітірген. 1951 - 54 жылдары Мәскеудегі М.Горький атындағы дүние жүзі әдебиеті институтының аспирантурасында оқыған. 1954 жылдан КСРО ҒА-сының Башқұрт филиалының Тарих, тіл және әдебиет институтында әдебиет секторының меңгерушісі. Оның әдеби  сын - мақалалары 1949 жылдан жариялана бастады. 
## Еңбектері
Алғашқы кітабы ("Башқұрт совет поэзиясының кейбір мәселелері") 1957 жылы жарық көрді. "Сәйфі Құдаш творчествосы" (1959), "Халық ақыны Нәшид Ниғмәти" (1960), "Дәут Юлтый" (1963), "Халық ақыны Мұстай Кәрім" (1965), "Башқұрт совет поэзиясының өсу жолдары" (1968), "Саяхат дәптері" (1976) атты кітаптары басылып шықты.  10 - сыныпқа арналған башқұрт әдебиеті оқулығының авторы.
## Дереккөздер


Санат: 1928 жылы туғандар
Санат:Тұлғалар
Санат:Башқұрттар
Бектұрғанов көшесі (Тараз)

**Бектұрғанов көшесі** -  Тараздың тарихи түрде қалыптасқан ескі  орталығындағы көше. Үлкен Қоқан бекінісінің солтүстік-батыс бұрышынан басталып, солтүстік-шығыста жартылай шеңбер жасайды. ХХ ғасырдың басында толық қалыптасып "Басты шолақ көше" деп аталынды. Қазіргі кезде оның ұзындығы 350 м. Төле би мен Бурыл көшелерінің арасын  жалғайтын қала кварталдары Әулиеата кезеңіндегі бүтін архитектуралық әлпетін сақтап отыр. Құрылысы тұрғын және сауда-саттық бағыттағы жеке бой көтерген бір қабатты  үйлер, олар өзара бір сызық бойына тізілген қоршаулермен, қақпалармен жалғасқан. Негізі шикі кірпіштен, төбелері темірмен жабылып, тек алдыңғы кіре беріс қабырғасы ғана күйген кірпіштен өрілген. Кейбір үйлердің алдыңғы  беті карниздік ораулармен өрнектеліп,   терезелері ағаш қақпақпен жабылған.  Көшенің бойында  тұрғын үйлерден бөлек дәріханалар, сауда орындары,  дүкендер, т.б. орналасқан. Көшеге белгілі қоғам  және мемлекет қайраткері, Жамбыл облысын бір жыл басқарған Х.Ш. Бектұрғановтің есімі берілген. 
## Дереккөздер


Санат: Тараз көшелері
Акакий Ростомович Церетели

**Акакий Ростомович Церетели** (; 9 маусым 1840 — 26 қаңтар 1915) — грузин ақыны, қоғам қайраткері. Князь отбасысында туған. Петербург университетінің шығыс тілдері факультетінде оқыды (1859-63). 1859 жылдан ақын ретінде танылды.

## Еңбектері
"Асыл сәлемдеме" (1860) атты өлеңі жаңа жыр үлгісі ретінде кеңінен  тарады. 1897-1900 жылдары "Акакийдің айлық жинағы" атты журналын шығарып тұрды. Әдеби көзқарасы материалистік эстетика принциптеріне негізделген. "Ауру"(1880), "Амиран" (1883), "Сулико" (1895) т.б. өлеңдерінде ұлт - азаттық мәселелері, әлеуметтік теңсіздік жайлы бейнеленген. "Ұлы Баграт" (1875), "Торнике Эристави" (1884), "Натэла" (1900) поэмаларын, "Баши - Ачуктар" (1895-96) повесін, "Ескілік"(1894-99) атты автобиография повесін жариялады. Патша өкіметін құлатуға шақырған "Жойылсын" (1905) өлеңі грузин революционерлерінің гиміне айналды. Ол  "Интернационалды" грузин тіліне (1906) аударды.

## Дереккөздер

Санат:9 маусымда туғандар
Санат:26 қаңтарда қайтыс болғандар
Санат:Грузия жазушылары
Санат:Грузия ақындары
Санат:Грузия қоғам қайраткерлері
Георгий Васильевич Церетели

**Георгий Басилұлы (Васильевич, Бәзілұлы) Церетели** (, 21 қазан 1904, Тианети – 9 қыркүйек 1973, Тбилиси) — ұлты грузин болған кеңестік тіл маманы, семит тілдері мен грузин тілінің зерттеушісі, КСРО ғылым академиясының академигі (1968) және Грузин КСР ғылым академиясының академигі (1946), Грузин КСР-ының еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1961).

## Өмірбаяны
1926 жылы Тбилиси университетін бітірді. 1942 жылдан сонда профессор, 1957-67 жылдары ол Грузия КСР ҒА қоғамдық ғылымдар бөлімшесін басқарды және оның вице - президенті (1967-70) болды. 1960 жылдан Грузия КСР ҒА Шығыстану институтының директоры қызметін атқарды. Церетели еңбектері эпиграфиялық ескерткіштердегі урарту сына жазулары мен арамей жазуларын, классикалық араб тілі мен араб диалектологиясын, грузин өлең құрылсын зерттеуге арналған. 6-7 сайлауда Грузия КСР Жоғары Кеңесінің депутаты. 
## Сыйлықтары
Ол екі рет Еңбек Қызыл Ту және "Құрмет Белгісі" ордендерімен, медальдармен марапатталған. 
## Дереккөздер


Санат:1904 жылы туғандар
Санат:1973 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО тарихшылары
Санат:Грузия тұлғалары
Бөрі шоқжұлдызындағы жұлдыздар тізімі

* 
* 
* 
* 

Санат:Астрономия
Санат:Жұлдыздар тізімі
Санат:Ғарыш
Интеллектік сезімдер

**Интеллектік сезімдер.** Мұндай сезімдер адамның танымдық (*тану*) үрдістерімен, ақыл-ой әрекетімен тығыз байланыстa туындайды. Интеллектік сезімнің түрлеріне: таңсықтау, білуге құмарлық, күдіктену, сенімділік, интуиция, ықтималдық, жаңашылдық, болжау т.б. сезімдер жатады. Сезімнің мұндай түрлері оқу үрдісінде, ғылыми-зерттеу ізденістерінде, адамға зор ляззат беретін жаңалықтар ойлап табуда пайда болады. Мұғалімнің басты міндетінің бірі – оқушыларда интелектік сезімдерді тудыру арқылы санасын қалыптастыру болып табылады. Oл үшін көп оқу қажеттігін, оқусыз ешбір білім алу мақсатына жете алмайтынымызды оқушыларға түсіндіру керек. *«Оқу [[ине]]мен [[құдық]] қазғандай»*, ол оңайлықпен қолға түспейді.
*Оған жан-тәніңмен берілмесең, тиянақты еңбек етіп, қатты зейін қоймасаң болмайды. Oны үнемі толықтырып отыру да қажет. «Адамның көңілі шын мейірленсе, – дейді Абай, – білім-ғылымның өзі де адамға мейірленіп, тезірек қолға түседі». Жүрдім-бардым үйренетін адамдарға ғылым тұрақтамайды. Өйткені ғылым өзіне түгелдей берілуді қажет етеді. Интеллектік сезімдер адамның сана-сезімінен орын алса, шындықты аша түсуге құмары арта түседі, мұндайда ол асыл мұрат үшін күреске белді бекем байлайды.

Санат:Психология
Интеллект коэффициенті

**Интеллект коэффициенті** *(ағылш.intellectual quotient)* – ақыл-ой жасы деп аталатынын (АЖ) осы тұлғаның шын хронологиялық жасына (ШЖ) қатынасы; iQ символымен белгіленетін бұл қатынас мына формула бойынша анықталады: **АЖ : ШЖ Х 100% = iQ.** Ақыл-ой жасы жас шкалаларының бірі арқылы тестілеу нәтижелерімен анықталады (*қ.[[Зият тестілері]]*). Әртүрлі жас шкалаларына енгізілген тестілердің көпшілігінде логикалық, логикалық-перцептивтік және арифметикалық амалдардың меңгерілуі, жалпы хабардарлық, практикалық жағдаяттардағы бағдарлану, ырықты ес (*[[жад]]*) және т.б. қамтылып орындалатын міндеттер белгіленеді. Жас шкалалларын құрастырғанда психолог тәжірибе мен түйсікті басшылыққа алып, міндет-тапсырмаларды іріктейді. Олар өздері қамтыған материал бойынша (терминдер, ұғымдар, графикалық бейнелер және т.б.) ынталандырылатын ақыл-ой әрекеттері бойынша осы әлеуметтік қауымдастықтағы шкала қамтитын жастарға ұғынықты болуға тиіс. Мұның өзі, әдетте, жастық өкілдік іріктемелерде эксперимент арқылы тексеріледі. И.к. былайша алынады. Бастапқыда сыналушыға оның өз жасынан бір жас кіші жасқа сәйкесетін тапсырмалар ұсынылады; жас шкаласы бойынша «төмен» бағытта одан қатарынан бес дұрыс жауап алу керек. Бұдан әрі шкала бойынша «жоғары» қарай қатарынан дұрыс емес жауап алынғанға дейін тапсырмалар ұсынылуы тиіс. Тестілеу осымен шектеледі. Бұдан соң «балалық жас» тестілерінің санына барлық дұрыс жауаптарының саны қосылады. ерекше кесте бойынша алынған қосынды қандай ақыл-ой жасына сәйкес келетінін табады. Осыдан кейін формула бойынша И.к. ұғындыруда бұл коэффициент барлық әлеуметтік құрамдастықтар үшін ортақ ешқандай ақыл-ойды немесе зиятты анықтамайтынын есте ұстау керек, сол сияқты ол қайсыбір табиғи немесе тұқым қуалаған жалпы дарындылықты диагностикалауға келмейді.

## Дереккөздер
Психология
Санат: Психология
Инженерлік психология

**Инженерлік психология** (франц. *ingenieur* - *жоғарғы техникалық білімі бар, техника саласының маманы*) - негізгі мәселелері операторлық, кәсіптік тұрғыда таңдап алу, оларды үйрету және жаттығу, тиісті ақпараттық модельдер мен басқару орындарын жобалау, оператордың хал-күйін (*шаршау, болдыру т.б.*) анықтау.

*Техникалық эстетиканың, эргономиканың, ЭЕМ-нің алгоритмдеріне қойылатын талаптарды тұжырымдап, түрлі агрегатты басқарудағы адамның жеке-дара психологиялық, ерекшеліктерін, мұндағы оның ерік-сезім сферасын, интеллект деңгейін зерттеу жатады. Мұнда инженерлік психологиялық міндеттерін шешуде консультацияның және сан-салалы оқу-тәрбие жұмыстарымен айналысатын мекемелер үшін қолданбалы мәні зор.

## Дереккөздер
Психология 

Санат:Психология
Биназар

**Биназар** — Жамбыл облысы Мойынқұм ауданындағы ауыл, Биназар ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Мойынқұм ауылынан  оңтүстік-шығысқа қарай  67 км жерде. Шу өзенінің  оң жағалық аңғарында, қамыс, құрақ, аралас бұйырған, еркек шөп, т.б.  шөлдің сораңды  шөптері өскен сортаң келген  шалғынды сұр топырақты жазық ландшафтың қуаң агроклиматтық  белдемінде орналасқан.

## Халқы

## Тарихы
1982 - 1997 жылдар аралығында  "Хантау" қаракөл қой өсіретін кеңшардың  орталығы болып келеді. Оның негізінде 1997 жылдан Биназарда ӨК және бірнеше шаруа қожалықтары құрылды. 

## Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшер-акушерлік пункт, т.б. әлеуметтік мекемелер бар. 

## Дереккөздер

 

Санат:Мойынқұм ауданы елді мекендері
Импульсивтілік

**Импульсивтілік** – адам мінез-құлқының ерекшелігі (*орнықты [[нысан]]да [[мінез қыры]]*); сыртқы ықпалдың әсерінен әрекет ету. Адамның ұғынбай әрекет етуі. Ол тез, жылдам қимылдайды. Бірақ оған тез өкіне қоймайды. Импульсивті адамды батыл адамнан ажырата білу керек. Батыл адам тез, жылдам әрекет етеді, бірақ әрекетін ойланып істейді. И. жоғарғы эмоциялық қозу әсерінен болады. И. күйіп-пісуден, қатты шаршаудан, жан күйзелісіне және кейбір жүйке ауруларына байланысты бақалады. Импульс –1) қандай да бір нәрсеге итеріс, қандай да бір әрекетті жасауға итермелеуші ынта, қандай да бір әрекетті тудыратын себеп; 2) жүйке импульсі. Ойланбай жылдам жасалатын әрекеттер мен қылықтардан көрініс беретін, икемділіктерге байланысты адамның кейбір қасиеттерінің сипаты. Адамның болып жатқан жағдайларға жеткілікті ойланбастан, өте жылдам, шексіз эмоционалды реакцияға бейімділігі. И. адам мінезінің қасиеті ретінде жиі көрініс береді.

## Дереккөздер
Психология
Санат: Психология
Абай даңғылы (Тараз)

**Абай даңғылы** - Тараз қаласындағы ең ірі көшелердің бірі. Қала құрылымының радиалдік-сақиналы  жүйесіне сай солтүстіктен оңтүстікке қарай  доғаша иілген. Көшеге қазақ залқының ұлы ақыны, рухани көсемі  Абай Құнанбайұлы  есімі берілгенше бірнеше ұсақ көшелерден тұрған.  1996 жылдан бастап Абай көшесі Абай даңғылы болып өзгертілді. Қазір Абай даңғылы  қаланың орталық әрі негізгі көшесі  болып саналады. Абай даңғылы бойында әлеуметтік-мәдени, әкімшілік ғимараттар, әсем тұрғын үйлер бой түзеген. Оңтүстік бөлігін темір жол басып өтеді.
### Дереккөздер
"Тараз, Жамбыл облысы" энциклопедиясы, Алматы 2003

Санат:Тараз көшелері
Абылай хан ескерткіші (Мойынқұм)

**Абылай хан ескерткіші** - Мойынқұм ауданының орталығындағы алаңда әкімшілік үйінің алдында орналасқан. Авторлары А.Орманов, К.Қоралсбаев. 

Абылай хан басқарған Шу  өңірі қазақстарының Шудың төменгі бөлігінде (Қоқый мекенінде) қырғыздармен болған шайқастағы жеңістің 230 жылдығы құрметіне 1999 ж. орнатылған. Бетоннан құйылған жартылай мүсін қола түске боялып, тұғыры гранит поиталармен қапталған. Байсалды түрдегі Абылай хан қолына аса таяғын ұстап алысқа көз салып отырған  кейіп байқатады. Ескерткіштің жалпы биіктігі 3, 65 м.
### Дереккөз

Санат:Ескерткіштер
Азамат соғысы және 2 дүниежүзілік соғыс жылдарында қаза тапқандарға қойылған ескерткіш

**Азамат соғысы және 2 дүниежүзілік соғыс жылдарында қаза тапқандарға қойылған ескерткіш** (*Мәңгі алау*) - Төле би және Сыпатай батыр көшелерінің  қиылысындағы алаңда орналасқан.
1967 ж. Ұлы Қазан Социалистік Революциясының 50 жылдығы құрметіне орай орнатылған. Архитекторы К.Рахмати. Қаланың бас көшесі  Төле би жағынан жақсы көрінеді. Негізгі композициялық акценті - биік қабырға. Оған қайғылы жағдайда төмен еңкейтілген ту мен сәйкессіз қойылған тікбұрышты плита түріндегі  екі тас жалғастырыла қосылған. Барша композиция граниттен жасалған аласа табанға орнатылған, ал оның алдындағы баспалдақ алаңында  бесбұрышты жұлдыз бен "Мәңгі алау"  орналасқан. Ескерткіш бетон мен гранит блоктарынан тұрғызылған. Жалпы биіктігі 11 м. Негізгі қабырғаның жоғарғы жағында шағылысқан "СЛАВА"  сөзі жапсырыла  жазылса, қабырғаның басқа бетінде "Кеңес Өкіметі үшін, Отан үшін қаза болған жерлестерімізге" деген мәтін ойып жазылған. 
### Дереккөздер

Санат:Ескерткіштер
Ираклий Георгиевич Церетели

**Ираклий Георгиевич Церетели** (20.11.1882,Кутаиси,-21.05.1959,Нью-Йорк) - орыс және грузин саяси қайраткері, социал - демократ, меньшевик. 1902 жылы студенттік қозғалысқа қатысқаны үшін  Шығыс Сібірге жер аударылды. Айдаудан қайтқан соң (1903) грузин меньшевиктерінің журналы "Квалидің" редакторы.2-Мемлекеттік думаның депутаты. Үшінші мамыр төңкерісінен соң (1907) каторгаға, 1912 жылдан жер аударылуға үкім шығарылды. 1917 жылы Ақпан революциясынан соң Петроградқа қайтып,  меньшевиктік партия басшыларының бірі болды. 1- сайлауда БОАК -тың мүшесі. Уақытша үкіметтің пошта және телеграф министрі, шілде күндерінен кейін ішкі істер министрі. 1917 жылы тамызда Мәскеуде өткен мемлекеттік кеңңеске қатысты. Қазан революциясынан кейін грузин мееньшевиктері басшыларының бірі әрі грузия Құрылтай жиналысының мүшесі болды. Грузияда Кеңес үкіметі орнаған соң, ол Францияға кетіп, 1940 жылы АҚШ-қа қоныстанды. Кеңеске қарсы қызмет жасап, халықаралық социалды бюрода грузин социал - демократия партиясы атынан өкілдік етті және 2 - Интернаицоналдың атқару комитетінің мүшесі болды.

## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 74-75 бет

Санат: 1882 жылы туғандар
Санат: 1959 жылы қайтыс болғандар
Клавдий Юлий Цивилис

**Клавдий Юлий Цивилис**(туған, өлген жылы белгісіз)(*латынша Gaius Julius Civilis*)-римдіктермен одақтас батав тайпасы көсемдерінің бірі. Рим әскерінде қызмет атқарды. Цивилис інісі Павлмен бірге император Нерн тұсында тұтқынға алынып, оған Римге қарсы көтерілісті дайындады деген айып  тағылды. Көтеріліске ежелгі герман тайпалары да қосылды. 70 жылдары Цивилис қозғалысы басылды, дегенмен батав тайпасы алым - салықтан босатылды. Цивилистің бұдан соңғы өмірі белгісіз. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 77 бет

Санат:Италия тарихы
Мәлік Сабырұлы Фазылов

**Мәлік Сабыр ұлы Фазылов** *(15 тамыз 1927 ж, [[Қостанай]] облысы)* - партия совет қызметкері, дипломат, тарих ғылымдар кандидаты. 1949 жылдан КПСС мүшесі. Мәскеу мемлекеттік халықаралық қаынастар институтын бітірген. 1951-1956 жылдары Қаз. ССР. СЫртқы істер министрлігінің бірінші секретары, министрлердің көмекшісі болып істеді 1956-1961 жылдары  Қазақстан КП ОК лекторы. 1961 жылдан Көкшетау облыстық партия комитетінің секретары, ал 1966 жылдан екінші секретары болды.  1968-1973 жылдары Қазақстан КП ОК бөлім меңгерушісі. 1974-1976 жылдары Қаз. ССР. Сыртқы істер  министрі. 1976 жылдан КСРО-ның Мали республикасындағы төтенше және өкілетті елшісі. 7,8,9  рет сайланған Қаз ССР Жоғарғы Советінің  депутаты. 2 рет Еңбек Қызыл ТУ орденімен марапатталған.  

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғаларыСанат:1927 жылы туғандар
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Генрих Цилле

**Генрих Цилле**(10.01.1858,Саксония,Радебург, - 09.08.1929, Берлин) - неміс суретшісі, литография шебері.Темір ұста отбасысында туған. 1872-1907 жылдары жұмысшы - полиграф болып қызмет етті. 1924 жылдан Социалды партияның, 1924 жылдан Германия Коммунистік партиясының мүшесі. Берлиннің жұтаң тұрмысын бейнелейтін, кезінде кең тараған Цилле еңбектері өткір байқампаздық пен уытты мысқылға толы болды. 
## Суреттері
Суретшінң "Менің ортам"(1918),"Көше балалары"(1912) т.б. картиналары әлеуметтік қарсылық сезімдеріне бөленген. 1906 жылы К.Маркс портретін жасады. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 80 бет

Санат: 1858 жылы туғандар
Санат: 1929 жылы қайтыс болғандар
Санат:Немістер
Санат:Суретшілер
Жәнет молибден кен орны

**Жәнет молибден кен орны** - Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде, Балқаш қаласынан солтүстікке қарай 120 км жерде. Кен орны 1954 жылы ашылып, 1957-1964 жылдары барланған. 

## Геологиялық құрылымы, сипаты
Кен Тоқырау синклинорийі батыс қанатының Ақжол-Ақсораң және Ақбастау жарылыс белдемдерімен қиылысындағы кесіп-жаншылу белдемін алып жатыр. Кен алаңы төменгі тас көмірдің жанартаутекті (трахиандезиттер, дациттер және липарит порфирлердің туфтары) жыныстарынан құралған. Олар герцин циклінің гранитоид денелерімен кесілген. Қалыңдығы 1-2 см, ұзындығы 50 м-ге дейін жететін ұсақ желішелерден тұратын линза, ұя пішіндес кен денелері 300 – 500 м тереңдікте жатыр. 

## Минералдары
Негізгі кентас минералдары: молибденит, берилл, монацит, флюорит; қоспа минералдар: вольфрамит, шеелит. Жәнет ірі молибден кен орындарының қатарына жатады. 

## Дереккөздер

Санат:Қарағанды облысы кен орындары
Зиновий Вольфович Файнштейн

** Зиновий Вольфович Файнштейн** *([[4 қараша]] [[1899 жыл]] [[Украина]] - [[24 тамыз]] [[1969 жыл]] [[Алматы]])* - қазақстандық уролог, медицина ғылымдар докторы, профессор. 
## Қызмет жолы
Одесса медициналы институтын бітірген, Виница облысында аудандық ауруханада хирургия бөлімінің , Уман аудан аралық ауруханасында  урология бөлімінің меңгерушісі болды. Ұлты Отан соғысы кезінде госпиталь бастығы болды.  Зиновии соңғғ 16 жыл бойы Алматы медицина институтында урология кафедрасының меңгерушісі болды. Оның 50-ге жуық ғылыми жұмысы жарық көрді. Қазақстанда уролог мамандарын даяарлауда зор еңбек сіңірді. 1969 жылға дейін РЕспубликада бас уролог болды. Ол - бүкіл одақтық  урологтар қоғамының мүшесі, *"Урология и нефрология"* журналының редсовет мүшесі. Республика урологтар қоғамының председателі болды. 

Қызыл Жұлдыз ордені және бірнеше медальдармен марапатталған. 

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Ахмед Сафаұлы Фаизи

**Ахмед Сафаұлы Фаизи** (лақап аты - Файзуллин) *([[11 наурыз]] [[1903 жыл]], [[Уфа]], - [[11 тамыз]] [[1959 жыл]],[[Қазан]])* - татар совет жазушысы. Етікші отбасында туған. 
## Қызмет жолы
Орынбордың шығыс институтында оқыды. 1922 ж. мұғалім болды. 1924-1927 ж. Донбасста мәдени ағарту орындарында істеді. Ұлы Отан соғысына қатысты. Алғашқы өлеңі 1918 ж. жарық көрді. Сол жылы *"Әсемдік әлемінде"* атты тұңғыш комедиясын жазды. Оның *"Флейталар"* поэмасы жұрт назарын аударды. *"Дала мен адам", "Қара тас тіл қатпайды"* атты балладалары жарияланды. 

**Ахмед Сафаұлы** - лирик, ақын, көптеген  өлең жинақтарының авторы. Ол 1938 ж. "Тоқай " атты драма жазып, оның юірінші томын жарыққа шығарды.  

## Дереккөздер

Санат: КСРО тұлғалары
Санат:Татар ақындары
Вильгельм Циммерман

**Вильгельм Циммерман**(Zimmerman)(02.01.1807,Штутгарт-22.09.1878,Мергентхайм) - неміс тарихшысы, ұсақ буржуазиялық демократ. Солшыл Франкфурт парламенті жағында 1848-49 жылдардағы революцияға белсене қатысқаны үшін өкімет орындары жұмыстан шығарды. Теориялық - методологиялық бағыты жөнінен тарихшылардың гейдельберг мектебіне қосылатын Циммерманның мектеп басшысы Ф.К.Шлоссерден айырмашылығы тарихтағы халық бұқарасының рөлін зерттеуге және архив документтерін кеңінен пайдалануға мейінше көңіл бөлгендігіне еді. 1848-49 жылғы революция жөніндегі еңбегінде ол шаруалар көтерілісін жанашырлықпен суреттеп, неміс  тарихгыларының арсында осы қозғалыстың нақты жағдайын тура баяндады. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 80 бет

Санат: 1807 жылы туғандар
Санат: 1878 жылы қайтыс болғандар

Санат:Тарихшылар
IKEA

нобай|IKEA
нобай|IKEA дүкендері орналасқан елдер:

(Көк) IKEA дүкендері бар елдер

(Қызыл) IKEA дүкендері жабылған елдер

(Қызғылт сары) IKEA дүкендерін ашу жоспарланған елдер.
**IKEA** (Шведше: ) — шведтік өнеркәсіп-сауда компаниясы (шығу тегі шведттік), әлемдегі жиһаз және үйге қажет заттар шығаратын ең ірі бөлшек сауда желілерінің бірі иесі. Толық атауы — *IKEA International Group*. Штаб-пәтері — Делфт қаласында, Оңтүстік Голландия провинциясы.

= Тарихы =
Компания швед тегі болып табылады және барлық маркетингтік коммуникацияларда швед компаниясының имиджін сақтайды. 1943 жылы Швецияда Ингвар Кампрад негізін қалады.

Кампрад саудамен айналысуды 5 жасында бастады, ол Стокгольмде сіріңкелерді жаппай сатып алып, оларды өзінің шағын ауылында бөлшек саудада сатқан; кейіннен тауарларды жеке өзі жеткізіп, пошта арқылы жіберді, содан кейін бұл қаламдар, қарындаштар, әмияндар, жақтаулар болды. 1948 жылы ассортиментте жиһаз алғаш рет пайда болды, ал 1958 жылы Швециядағы бірінші IKEA дүкені ашылды. Дүкендер желісі дами бастады, 1963 жылы IKEA Норвегиядан бастап халықаралық нарыққа шықты.

«IKEA» атауы аббревиатура болып табылады және «Ингвар Кампрад Эльмтарыд Агуннарыд» дегенді білдіреді, яғни негізін қалаушының аты мен тегі және ол туған жері Агуннарид қаласының маңындағы Elmtaryd шаруа қожалығының атауы.

### Бренд сату
2012 жылдың 1 қаңтарында IKEA өз брендін 11,2 миллиард долларға ішкі қайта сатуды жүзеге асырды, сатушы Кампрад басқаратын Лихтенштейнде тіркелген Interogo компаниясы және сатып алушы IKEA-ның еншілес кәсіпорны, голландиялық Ikea Systems болды. Мәміленің мақсаты «бизнес тобының құрылымын шоғырландыру және жеңілдету» деп аталды, баспасөзде мәміленің маңыздылығы қазір IKEA сауда белгісінің нақты анықталған құндылығы бар екендігі туралы пікірлер айтылды. Forbes мәліметтері бойынша, Лихтенштейндік фирманың голландиялық компанияға нарықтық бағамен брендті сатуы қазіргі уақытта IKEA үшін тиімді болды: көтерме сауда Швейцариядан бақыланады, ал касса мен басқарушы компания Бельгияда орналасқан, салық салу өте қолайлы. екі ел де.

Бұл компанияның қазіргі құрылымы 1982 жылы құрылған, басты мақсат Кампрадтың айтуынша, компанияны кейінгі ұрпақ иелерінің бөлшектенуінен немесе қайта сатуынан қорғау болып табылады.

= Менеджмент және басқару =
IKEA голландиялық Stichting INGKA қорына тиесілі.

Компанияның президенті - Микаэль Олсон. Forbes журналының 2008 жылғы әлемдегі ең бай адамдар тізімінде IKEA негізін қалаушы және тең иесі Ингвар Кампрад (1926-2018) 31 миллиард доллар байлығымен жетінші орынды иеленді.

2017 жылдың 24 мамырына дейін Питер Агнефьел компанияның бас директоры болды. Одан кейін бұл лауазымды Джеспер Бродин алды.

## Дереккөздер


Санат:Швеция компаниялары
Наталья Медведева

**Ната́лья Па́вловна Медве́дева** (18 желтоқсанда 1915, Петроград — 12 тамызда 2007, Мәскеу) — кеңес және театр мен киноның актрисасы.

## Биография

Наталья Павловна Медведева 18 желтоқсанда 1915 жылы Санкт-Петербург қаласында интеллигенттік отбасыда туған.Оның анасы-актриса.Әкесі,
Павел Николаевич Медведев, әдебиет проффесоры болған. Ол Ленинград жазушылардың Одағының мүшесі болды.

1937 жылы Павел Николаевич тұтқынданған,ал кейін атып тасталған.Наталья Павловна 1957 жылға дейін халықтың дұшпаны деп саналған.

1939 жылы Наталья Павловна Ленинград театр институтына Леонид Сергеевич Вивьен сыныбына түсті және 1943 жылы оны бітірді.

1943 жылдан 1944 жылдары —  Свердловск драма театрының актрисасы  Е. Брилльдің жетекшілігі арқылы.

1945-1979  жылы - Спартаковскийдегі Мәскеу драма театрының актрисасы(1968 жылдан -Кіші Бронныйдағы театрда).

Наталья Павловна 12 тамызда 2007 жылы Мәскеуде қайтыс болған.Ол Химкинск зиратында Мәскеу облысында жерленген.
Сиыршы шоқжұлдызындағы жұлдыздар тізімі

* 
* 
* 

Санат:Астрономия
Санат:Жұлдыздар тізімі
Санат:Ғарыш