open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бозбала мен бойжеткен

**"Бозбала мен бойжеткен"** – 1994 жылы "Қазақстан-1" телеарнасы бойынша жастар арнасынан берілген хабар .
Бастапкыда көнілашарлық сипатта болып, қыздар мен жігіттерді таныстыру мақсатын  көздеді. Бұл ОРТ-ның "Любовь с первого взгляда" (көңіл көтеру бағдарламасы) хабарына еліктеуден туған еді. 

Алайда "Бозбала мен бойжеткеннің" мақсаты  екі жасты қосу емес. Өнерлі жастарды халықка таныстырып, олардың білім деңгейін көтеру болды, онда әлеуметтік мәселелер сөз етілді. Хабар арқылы жастар өміріне байланысты көзқарасын ашық айтуға мүмкіндік алды. "Бозбала мен бойжеткен" жастардың танысып, көңіл көтеріп, пікірлесетін ортасын қалыптастырды. Осылайша ойын-сауыққа негізделген хабардың біртіңдеп талантты жастарды аудиторияға таныстыруға, олардың дүниетанымын, ой-өрісін, білімін байқауға көбірек ойысты. Хабардың тақырыбы жастар үшін ең өзекті мәселелерді қозғады. 

Қазақ халқының тарихы, әдебиеті, мәдениеті, өнері, тілі, діні, патриотизм, қазақ жастарының ұлттық ой-өрісі, санасы, білімге құштарлығы, рухани дүние және байлық, қылмыс пен парақорлық, жұмыссыздық, қоғамдағы әлеуметтік теңсіздіктер, кәсіпкерлік, мал табу, сауда-саттық, қиындықка төзбей рухани азғындаған жастар т.б. көкейтесті, көлеңкелі мәселелердің көпшілігі осы хабарда қозғалды. 

1997 жылы екінші жартысынан бастап "Бозбала мен бойжеткен" эфирге шығуын тоқтатты. Бағдарлама жургізушісі - Қ.Өскенбаев. 
## Дереккөздер
	

Санат:Телебағдарламалар
Берелдің ақ мөлдір сулары

**«Берелдің ақ мөлдір сулары» фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының 3 бөлімді, түрлі-түсті қазақ-орыс тілдеріндегі фильм-портреті (1992) .

Кинотүсірілім аса дарынды қаламгер Оралхан Бөкеевтің шығармашылық өмір жолы мен оның кіндік қаны тамған, табиғаты тамаша Алтай өлкесі туралы сыр шертеді. Мұнда жазушыға шабыт берген осы өңірдің, ойды өрге сүйрейтін тау-тастары мен ауасы, қою қарағай, шыршалы орман-тоғайлары киноны көркемдей түседі. Режиссер Ж. Таллай.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Қалалар туралы фильмдер
Балқаш көлінің тaғдыры фильмі

**“Балқаш көлінің тaғдыры” фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 4 бөлімді, қазақ-орыс тілдеріндегі деректі фильмі (1988).

Онда түрлі саладағы өндірістік жұмыстардың табиғатқа зардапты әсері турасында мәселе көтеріледі. Жаңашылдық әрекеттердің табиғатпен үйлесімі ойластырылмағандықтан, қоршаған ортаға көптеген зиянды әсерлері бар екені көрсетіледі. 5 млн.нан астам тұрғын өмір сүріп жатқан Балқаш және бүкіл Іле бойы өңіріне тіршілік нәрін беретін өзен-көлдердің ластануы, түптеп келгенде, адамдардың өздеріне ауыртпалық тудыратының көріністік дәйектермен баян ететін фильмнің мән-маңызы әлі де жоғары. Режиссері - Ю.Дубровин, операторлары - Ю.Дубровин, Ю.Монашев. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Балдырған журналы

**"Балдырған" журналы** – мектепке дейінгі балаларға арналған республикалық журнал (1958).

Алғашқы редакторы көрнекті қазақ ақыны Мұзафар Әлімбаев. Жауапты хатшысы Ә.Дүйсенбаев, бөлім меңгерушілері Б.Соқпақбаев пен Қ.Мырзалиевтар сүбелі үлес қосты. Қазір "Балдырған" журналын көрнекті ақын Тұманбай Молдағалиев басқарады.

Журнал беттерінде А.Жаманбалаев, Н.Сералин, Қ.Ыдырысов, С.Қалиев, Қ.Жұмағалиев, Ш.Смаханұлы, Ж.Әбдірашев, М.Қабанбай, С.Жүнісов, Ф.Оңғарсынова т.б. ақын-жазушылар шығармалары басылып тұрды. Журнал айдарлары: *"Бала тілі бал"*, *"Кел, ойнайық"*, *"Жаттап алу оңай"*, *"Жұмбақтар"* т.б. 20 ғасырдың 70-жылдары "Балдырған" таралымы 200 мың данаға жетті, қазір 30 мың дана. 
## Бас редакторлары
* Мұзафар Әлімбаев (1958—1986)
* Тұманбай Молдағалиев (1986—2011)
* Дүйсен Мағлумов (с 2011)
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан журналдары
Бозторғай (фильм-концерт)

**"Бозторғай"** – "Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, орыс тіліндегі, түрлі түсті фильмконцерті (1979).
Оған Жамбыл қаласы пионерлер үйінің көркем-өнерпаздар үйірмесі түсірілген. Балалардың орындауында КСРО халықтарының әндері мен билері беріледі. Реж.– Сон-и-Сон, операторы  В.Шаталов. 
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан фильмдері
Әзіл-студио

"**Әзіл–студио**" – бұл әзіл–сықақтың ерекше түрі.. Аталмыш жоба қалжынға бір табан жақын ең көлемді жобалардың бірі. Қазақ теледидарында бұрын-соңды ойын-сауықтық, әзіл-сықақ негізінде құрылған мұндай жоба болған емес. Бұл алғашқы бастама болып табылады. Сонымен қатар бұл бағдарламаның өзге жобалардан басты ерекшелігі – ол жергілікті сценариистерінің қазақ тұрмысындағы қағытпа қалжыңдарын көңілді тапқырлар клубының өкілдерінің ойнауында. Және мұнын барлығы тек қазақ тілінде көрініс таппақ. Бағдарламаның тағы бір өзгешелігі – онда артистер тобын ұлттық "КВН" саңлақтары құрайтын болады. Жанры, формасы – скетч-шоу. Бағдарлама тақырыптары – барлық тақырып әзіл-қалжыңмен қамтылған. Тілі – қазақша. Ұзақтығы (хронометражы) – 28 минут Эфирдегі уақыты – дүйсенбі – жұма күндері сағат 10:00-де және 18:30-да, сенбі-жексенбі күндері сағат 19:00-де. Хабардың жиілігі – күнделікті. Редакцияның байланыс тел: – 8 (727) 315 31 31; ішкі тел: 41–38, 41–28. Электрондық адресі – "А– stndio@31.kz". Шығармашылық ұжым: жоба жетекшісі – Нұрлан Қоянбаев; редакторлары – Марат Әлібаев, Марат Оралғазин, Жұмабек Әділет, Рүстем Омаров, Нұрдәулет Шертім, Әділет Әбілов; режиссерлері – Айгүл Аксамбиева, Стас Булов; артистері – Гүлнәр Силбаева, Нұрбибігүл Егізова, Марат Әлібаев, Марат Оралғазин, Нұрдәулет Шертім, Нұржан Тұтов. 

## Дереккөздер


Санат: Тұлғалар
Санат:Телевидение
Бейне (психология)

**Бейне (психология)** – 1) психологияда адамның өзін, басқа адамдарды, қоршаған ортаны, т.б. кеңістіктік болмысымен және уақыттың кезектестігімен біртұтас субъективті қабылдауы; 2) әдебиетте өмірді сөз өнері арқылы бейнелеп берудің құралы мен пішімі, эстет, қатегория. Бейне терминнің әртүрлі қырынан қаралуы өнердің даралық сипаты, құдіреті бейнеде. Fылымның бүгінгі даму сатысында бейне термині әртүрлі қырынан қаралады: 
*Философиялық ұғымдауылы

*Психологиялық ұғымдауылы

*Өнердегі ұғымдауылы

Ең алдымен терминдер арасындағы шеқараны айырып алмай, олардың мәнін анықтамай, біз көркем бейненің, оның ішінде әдебиеттің табиғатын түсіне алмаймыз. Сондықтан бейненін жеке-жеке тармақтарын саралау шарт.

## Дереккөздер


Санат: Пихология
Балқаш эталоны фильмі

**«Балқаш эталоны» фильмі** – *"Қазақтелефильм"* студиясының 2 бөлімді, қазақ тіліндегі, ақ-қара түсті деректі фильмі (1974).

Фильмде Балқаш кен-металлургия комбинатының күнделікті жұмысы, тыныс-тіршілігі, комбинат флотаторлары көрсетіледі. Социалистік Еңбек Ерлері Н.Чекушина, Ж.Бейісовтердің еңбек жолдары туралы жанрлық сценалар да көрініс береді. Мартен цехы, мыс балқыту процестері, кешендегі қызу еңбек көріністері фильмде ұтымды ракурстармен бірлікте кадрға алынған. Режиссері - С.Заваруев, операторы – Д.Гильманов.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Өлмесхан Болатбеков

**Өлмесхан Болатбеков (11.6.1960. [[Қызылорда облысы]], [[Жаңақорған ауданы]],  [[Ақүйік ауылы]])** – журналист, қоғам қайраткері.
ҚазМУ-ді бітірген (1983). Еңбек жолын Жаңақорған ауданы су шаруашылығы басқармасының слесарі қызметінен бастаған. 

1983-98 жылдары Жаңақорған аудандық "Коммунизм жолы" газетінің әдеби қызметкері, Жаңақорған ауданы комсомол комитетінің II хатшысы, партия комитетінің насихат және үгіт бөлімінің нұсқаушысы, саяси ағарту кабинетінің меңгерушісі, бөлім меңгерушісі, ауданы "Білім" қоғамының жауапты хатшысы, Жаңақорған ауданы кеңесінің аппарат басшысы, ауданы киноландыру жүйесінің директоры, баспахана директоры, "Жаңақорған тынысы" газетінің редакторы.

1998 жылы шілде-караша айларында облыс әкімінің ішкі саясат бөлімінің бастығы, 1998-2004 жылдары Қызылорда қаласы әкімінің орынбасары, 2004-2006 жылдары "Мемлекеттік қызметшілерді және бюджеттік сала қызметкерлерін қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру" өңірлік орталығының басшысы қызметтерінде болды. 

2006 жылдың қыркүйегінен "Hұp Отан" ХДП Қызылорда облысы филиалы Төрағасының Бірінші орынбасары, Сыбайлас жемкорлыққа қарсы курес жөніндегі облысы Кеңес төрағасы. 

2009 жылы "Hұp Отан" Халықтық Демократиялық партиясының 10 жылдық мерейтойына арналған ""Hұp Отан"елдің тұғыры" және қазақ ауылының өсіп-өркендеуі, ауылға перзенттік парыз бағытындағы "Жусанды даланың жұпар иісі" кітаптарының авторы. 

## Дереккөздер
	

Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бейне жасау

**Бейне жасау** – оқиғаны суреттеудің негізгі тәсілі. Әңгіме оқиғасы мен кейіпкерін сипаттайтын дәл, айшықты, бейнелі сөздерді талғай білу керек. Сонымен қатар аудиторияның жас ерекшелігі, сөйленген сөзді ұғу ерекшелігі ескеріліп отырады. 

Баланың сөйленген сөзді ұғу қабілетін асыра бағаламау керек. Сондай-ақ баланың сөздігінде актив болып кеткен сөз бен сөз тіркесін де ылғи қайталай беруге болмайды. 

К.Чуковский жас ақындарға: ..."Тек балаға ғана бейімделіп коймай, оларды да өздеріңе, өздеріңнің ағалық сезімдері мен ойларынан хабардар етіп жақын тартындар. ...Біз поэтикалық форманы аз-аздан... біртіндеп қана күрделендіріп, балдырғандарды ұлы ақын түсінуге жетектеуге міндеттіміз", дегенді.

## Дереккөздер


Санат:Психология
Сахитжан Бермағанбетов

**Сахитжан Бермағанбетов** - (1982 жылы Қызылорда облысы Арал ауданы Қарақұм ауылында — 2008 жылы Қызылорда қаласы) теле-журналист. Қоркыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетін бітірген (2004 жылы) .

Студент кезінен бастап қалалық "Қоғамдық теледидар" арнасында редактор, хабарлардың авторы мен жүргізушісі, "Қазақстан Қызылорда" телеарнасында редактор қызметін атқарып, осы арнанын "Түйін" ақпаратты сараптау бағдарламасын жүргізді (2007 жылы), облыс әкімінің баспасөз хатшысы, баспасөз орталығының жетекшісі болды (2007 жылы). Жас та болса өзінің өткір тілімен, батылдығымен ұшқыр ойлы журналист екенін көрсете білген С.Бермағанбетов халықтың сүйікті ұлына айналды. Бірнеше рет облыстық, республикалық деңгейдегі телебайқаулардың жеңімпазы болды. Ол небәрі 24 жасында тікұшақ апатынан қаза тапты (2008 жылы).

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Бейне және дыбыс жазбасын өшіру

**Бейне және дыбыс жазбасын өшіру** – бейнетаспаны бейнемагнитофонның өшіруші бастиегі арқылы өткізу жолымен жүргізіледі. Нәтижесінде оның магнитсізденуі, яғни бұрын жазылған дыбыс және бейнелерден тазаруы болып өтеді. 

## Дереккөздер


Санат:Техника
Санат:Телевидение
Болашақ бағдарламасы

**"Болашақ"** – Қызылорда қаласындағы қоғамдық теледидардың балалар мен жасөспірімдерге арналған бағдарламасы .
 
Әр аптаның бейсенбі күні 25 мин. бойы эфирге шығатын циклді әзірлеушілер мектеп оқушылары мен студенттердің өздері. 

Журналист Fалымжан Бейімбет жетекшілік ететін бағдарламада балалар бақшасынан бастап, Жоғары Оқу орнына дейінгі жастардың тіршілігі, зәру мәселелері қамтылады.

## Дереккөздер
	

Санат:Телебағдарламалар
Балқаш фильмі

**«Балқаш» фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 2 бөлімді, орыс тіліндегі деректі фильмі (1979).

Фильм арқауы Октябрьдің 50 жылдығы атындағы Балқаш тау-кен комбинаты Кадрларда: өндіріс орнының цехтары, кеніштегі сан алуан техниқалардың жұмыс сәттері. Сонымен қатар, Балқаш маңындағы дала келбеті, Балқаш көлі, Балқаш қаласы және оның тұрғындарының еңбек үстіндегі, демалыс кезіндегі тіршілік - тынысы көрініс береді. Режиссері – В.Задвицкий, операторы – В.Максимов. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Әзірбайжан баспасөзі

**Әзірбайжан баспасөзі** – Әзербайжан тілінде мерзімді баспасөз 19 ғасырдың 30-шы жылдары пайда болды..

Тбилисиде "Тифлис әхбары" ("Тифлис хабары", 1832 жыл), "Гафгазын бу тәрәфинин хәбәрләри" ("Закавказье хабаршысы", 1845 жыл) ресми материалдар жариялап тұрды. "Әкинчи" (1875–77 жылдары), "Кошкул" (1883–91жылдары) газеттері демократиялық баспасөздің негізін қалады. Көрнекті публицист-ғалым М.Шаһтахтлы Тбилисиде шығарған демократиялық бағыттағы "Шэрги–Рус" ("Шығыс Ресей", 1903–05 жылдары) газеті қоғамдық ойдың дамуына елеулі үлес қосты. 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басында Бакуде буржуазиялық және буржуазия-либералдық мазмұнда бірнеше газет, журналдар шығып тұрды. 1906 жылы демократ-жазушы Ж.Мамедкулизаде "Молла Насреддин" (1906-31 жылдары) атты демократиялық батыттағы алғашқы сатиралық журнал шығарды. Ол Шығысқа кең тарады. Революциялық қозғалыс өрістеген кезде Бакуде партиялық жасырын "Нина" баспасы (1901–06 жылдары) Маркстік әдебиеттерді, Лениндік "Искра" газетінің көшірмесін және грузин тілінде "Брдзола" ("Күрес", 1901–02 жылдары) газетін шығарып тұрды. 1904 жылы жасырын "һүммәт" ("Жігер"), 1905–06 жылдары большевиктік "Известия Совета рабочих депутатов" және "Дәвәт–Гоч" ("Ұран"), "Бакинский рабочий", "Банвори дизайн" ("Жұмысшы үні", армян тілінде); 1906–07 жылдары "Тәкамул" ("Эволюция"); 1907 жылы "Йолдаш", "Гудок"; 1907–09 жылдары жасырын "Бакинский пролетарий" газеттері шықты. 1905–20 жылдары Әзірбайжанда 400-ден астам газет, журнал шығып тұрды. Әзірбайжанда алғашқы кітап Тебриз қаласында 19 ғасырдың 20 жылы жарық көрді. Кен. өкіметі орнаганнан кейін Әзірбайжан мемлекетттік баспасы (1924 жылы) құрылды. 1968 жылы "Азернешр", "Маариф", "Кәнжлик" т. б. баспалар таралымы 10 724 мың дана 1265 кітап шығарды. Әзірбайжанда барлығы 123 журнал, 121 газет шығады (1968 жыл). Республикалық газеттер: Әзербайжан тілінде – "Коммунист", "Совет кәнди" ("Советтік село"), "Азербайжан кэнжлэри" ("Әзірбайжан жастары"), "Азербайжан муалими", "Азербайжан пионери", "Адабият ве инджесенет" ("Әдебиет және өнер") т. б.; орыс тілінде – "Бакинский рабочий", "Вышка", "Молодежь Азербайджана"; армян тілінде – "Коммунист". Саяси, әдеби, сатиралық журналдар: Әзербайжан тілінде – "Азербайжан коммунист", "Азербайжан гадыны", "Кирпи", "Улдуз", "Азербайжан"; армян тілінде – "Гракан Андрбеджан" ("Әзірбайжан әдебиеті"). Әзірбайжан телеграф агенттігі (АзТАГ) 1920 жылы ұйымдасты. Радиохабар 1926 жылы телевизия орталығы 1956 жылы жұмыс істейді. Радио және телехабарлар әзірбайжан, орыс, армян тілдерінде жүргізіледі.

## Дереккөздер


Санат:Әзербайжан бұқаралық ақпарат құралдары
Әйгілілік индексі

**Әйгілілік индексі** — өлшем бірлігі; зерттеліп отырған аудандағы үй иелерінің белгілі бір уақыт аралығында бағдарламаны теледидардан көріп, радиодан тыңдауы..

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Болашақ және болжам

**"Болашақ және болжам"** – айына 2 рет шығатын  қазақ және орыс тілдеріндегі жоба.
 

Қазақстанның әлемдік өркениеттегі орны, бағыты, халықтық  тұрмыс-күйі, мемлекеттің әлемдік нарықтағы орның анықтау үшін ұстанатын басым бағыттары айқындалып, әнгіме өзегіне айналады. Ұзактығы-30 мин. 

## Дереккөздер
	

Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Әй-керім

"**Әй-керім**" –"Әй-керім" бағдарламасының (31 арна) негізгі мақсаты – әйелдердің қоғамдағы орны..Қоғамдағы әйел ананың беделін көтеріп, тарихтың қандай да бір қиын–қыстау кезеңіндегі қазақ әйелі атқарған орасан зор істер жас ұрпаққа қашанда үлгі. Қыз бала шыр етіп өмірге келгеннен отбасын құрып, от анасы болғанға дейін оның тәрбиесіне айрықша мән берілуі тиіс. Жалпы қазақ қызының тарихи бейнесінен бастап, бүгінгі замандағы атқарып отырған келелі істері де тәрбие құралы. Қазақ қызының бойындағы ерекше қасиеттерінен қазіргі заманның талаптарына сай бола отырып, қазақ елінің атын шығарып, даңқын көтеpiп жүрген жандар хабардын кейіпкерлері. Қарапайым ғана қазақ әйеліне тән мінезбен қоғамның дамуына үлес қосып отырған аналарымыз қаншама. Авторы – Фатима Бегенбаева.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Бұқаралық ақпарат құралдарын қайта құру кезеңіндегі ерекшеліктері

**Бұқаралық ақпарат құралдарын қайта құру кезеңіндегі ерекшеліктері** – жариялылық, пікірлер плюрализмі, мәселені өткір қоюы және кемшіліктерге сын тағып, өмірде бар жетістік, қарама-қайшылықтарымен көрсете білуі.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Дина Букаева

**Дина Букаева** (30.5.1963. Өзбекстан. Ферғана қаласы) - тележурналист.. Алматы шет тілдер педагогикалық институтын (1985), ҚазМУ-дың (1988), 1992 жылы "The Voice Of America" - "Америка дауысы" (Вашингтон) радиостанциясында журналистерге арналған курсын бітірген.

2005 жылы Каир университетінде бұқаралық коммуникация факультетінде сынақтан өткен. Еңбек жолын 1985 жылы Қазақ теледидарында редакторлықтан бастаған. 1990 жылы аға редактор, "Azia Dauysy" Халықаралық конкурсының халықаралық байланыстар жөніндегі бас маманы, 1991-94 жылдары телекомментатор, жастарға арналған бағдарламалардың авторы және жүргізушісі. Қазақ телеарнасындағы тұңғыш рет эфирге шыққан халықаралық бағдарламалардың  аудармашысы әрі редакторы (1994).

1994-96 жылдары  "Акбар" Халықаралық журналистер орталығының бас редакторы, USAID қоғамдық жобасының байланыс менеджері. 1996 жылы БҰҰ-ы өкілдігінің Қоғамдық ақпараттар департаментінде директордың көмекшісі. 1998 жылы "Хабар" агенттігінде Халықаралық ақпараттық дирекциясы (ХАД) ақпараттық бағдарламалардың жетекшісі, аға редактор, халықаралық жаңалықтардың жүргізушісі. Ағылшын тіліндегі "Khabai Weekly Review" апталық ақпараттық бағдарламасында бас редактор, "Caspionef" спутниктік телеарнасының ағылшындық таралымының продюссері, ХАД-тың халықаралық шолушысы, "Көзқарас" ток шоуының жүргізушісі.

2009 жылы "Хабар" агенттігі тілшілер қосынының бөлім меңгерушісі (шеф-редактор). 2006 жылы XXI ғасырдың танымал әйелдері" ("Great Women of the 21st Century") энциклопедиясына қосқан үлесі үшін Америка биография институтының жүлдесіне ие.  Ол сонымен қатар көптеген телевизиялық деректі фильмдер мен Asiavision және "The Associated Press" дүниежүзілік ақпараттық агенттігінің халықаралық тақырыптағы сараптамалық материалдарының авторы. Тікелей халықаралық спорт жарыстарының телевизиялық трансляциясының комментаторы.
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Социал Әйтенов

**Социал Әйтенов** (16.01. 1946 жыл. Павлодар облысы Аксу ауданы, Құркөл ауылы) – тележурналист..ҚазМУ–ді бітірген (1969 жыл). Орта мектептен кейін ауылда мұғалім, Май ауданындағы "Шамшырақ –"Маяк" газетінде тілші болды. 1971 жылы облыстық "Кызыл ту" газетінде тілші, аға тілші, бөлім меңгерушісі, 1985 жылы Павлодар облысы телерадиохабарларын тарту комитетінде редактор, аға редактор, жауапты шығарушы, бас редактор болды. 2005 жылы "Қазақстан" РТРК АҚ "Қазақстан–Павлодар" облысы филалы директорының орынбасары – бас редактор. Әр жылдары қайта құрудың ауыртпалығына төтеп берген ауыл еңбеккерлері жайлы "Қиын шақта-бір сапта", "Шалғайдағы ауылдар", ядролық қарудың сынағынан зардап шеккен жерлестерінің ашық пікір айтып, ажал уын сепкен полигонның жабылуы туралы "Ауылым полигонның іргесінде", ел-жер, тіл, дін, діл тарихы жайлы "Таным" бағдарламаларын үзбей эфирге шығарды. КСРО және Қазақ ССР Телевидение және радиохабарларын тарату жөніндегі Мемлекетік комитеттердің, ҚР Мәдениет министрінің Құрмет грамоталарымен, Қазақстан Журналистер одағының дипломымен, Павлодар облысы мәслихатының Грамотасымен марапатталған. Сұлтанмахмұт Торайғыров атындағы Павлодар мемлекетік университеті журналистика кафедрасының аға оқытушысы, жастар тәлімгері. Үш мәрте облыстық Журналистер одағы сыйлығының лауреаты атанды. ҚР мәдениет қайраткері (2009 жыл).

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Балқашев Үмітбай

**Балқашев Үмітбай** (1898 жылы Солтүстік Қазақстан облысы  Преснов ауданында дүниеге келген) –  педагог-философ, қоғам қайраткері.

1911-13 жылдары ауылдық мектепте 3 жыл, одан кейін Троицкіде татар мектебінде (1917-18) оқыды, Орынборда жұмысшы факультетін, М.Ломоносов атындағы  ММУ-ді бітірді (1930). Қазақстан Коммунистік Журналистика Институтының тұңғыш директоры (1926). 1930 жылдан бастап Алматы педагогикалық институтында педагогтар мамандығын арттыратын институт меңгерушісі, ассистент, диалектикалық және тарихи материализм кафедрасының доценті, директордың оқу бөлімі жөніндегі орынбасары болды.

1939-41 жылдары Қазақтың Коммунистік журналистика институтының ректоры. Осы кезде марксизм-ленинизм классиктерінің шығармаларын қазақ тіліне аударуға катысты. 1942-46 жылдары Кеңес Армиясы қатарында болды. 1946-50 жылдары Қазақ КСР-ның философиялық секторын басқарды. Философия және басқа ғылыми тақырыптарға арнап жиырмаға жуық мақала жазды. 1950 жылы шыққан "Философия тарихы" (I т.) авторларының бірі. I дәрежелі Отан соғысы ордені және медальдармен марапатталған. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Алдоңғар Бермаханов

**Алдоңғар Бермаханов** (15.6.1943 жылы Қызылорда облысы Арал ауданы Ұялы ауылында – 2004 жылы Алматы қаласы) журналист .

ҚазМУ-ні бітірген (1972 жылы). Еңбек жолын Ұялы балық зауытының радиостансасында телефоншы болып басатаған (1964-1967 жылдары) "Қазақстан" баспасында редактор, аға редактор, жетекші редактор (1972-1998 жылдары), 1998 жылы өмірінің соңына дейін "Fылым' баспасының Қазақ редакциясында жетекші редактор болып қызмет атқарған. Баспагерлік қызметінде марксизм-ленинизім классиктерінің шығармаларын және ЖОО-ның студенттеріне арналған оқулықтар мен оқу құралдарының сапалы шығуы әрі жатық тілмен жазылуына ерекше еңбек сіңірді. Журналистика саласына маманданушы студенттерге арналған оқу құралдарына редакторлық жасады. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Жәмила Әйімбетова

**Жәмила Әйімбетова** (11. 10.1972 жыл. Алматы) – тележурналист.. ҚазМУ-ді бітірген (1993 жыл). 1993 жылдан бастап "31 арна" ТРК-да – журналист, тележүргізуші болып істеді. 1995 жылы "Алтын Жұлдыз" сыйлығына ие болды. 1998 жылы "Сезон" әйелдер журналының бас редакторы ("Алтын Жұлдыз" сыйлығы, 2000 жыл). 2001 жылы ер адамдарға арналған көркем безендірілген бірінші журнал – "Сезон для мужчин" ("Ер адамдар маусымы") жарық көрді, оның бас редакторы болды. Қазір – "Сезон" ЖШС- нің директоры.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Бейнеарна

**Бейнеарна** – XX ғасырдың соңына қарай журнал түріндегі бағдарламаны *бейнеарна* деп атау қалыптаса бастады. *Канал* сөзінің мәні теледидарға үйлес келеді, ол техникалық термин (қашықтан көрініс пен дыбыстың қабылдануын қамтамасыз ететін коммуникация әрі байланыс арнасы).

Кезінде Мәскеу және Мәскеу облысына күн сайын бірнеше сағат хабар беретін "Кеш жарық, Мәскеу!" "бейнеарна" деп аталынды. Бейнеарна уақыттың белгілі бір кезеніндегі "құрама" телебағдарлама; кейде ол өзіне жеке-дара, әлде аймақтық не тақырыптық ыңғайдағы сан алуан белгілерді бойына топтастырған, бір не бірнеше конферанс тектес жүргізушісі бар арна деуге жақындау. 

## Дереккөздер


Санат:Техника
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Болат Біжібаев

Болат Біжібаев (1948 жылы, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Ақши ауылы) - диктор. .
Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1974). 

## Қызметі

1974 жылы Қазақ радиосына Ә. Байжанбаевқа шәкірт диктор болып орналасты. Содан 30 жыл бойына Қазақ радиосында жоғары категориялы диктор болып еңбек етті. 2000 жылы "Қазақстан" Ұлттық телеарнасының дубляж бөліміне ауысты. Мұнда шетелдердің қазақшаға аударылған көптеген деректі фильмдерін өз дауысымен оқыды. Қазақ радиосының "Алтын қорында" Болат Біжібаев дауысымен жазылған әдеби музыкалы хабарлар көп. Олардың арасынан Ә. Марғұлан мен Тәттімбет туралы хабарды ерекше атауға болады. 
## Дерекөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бұқаралық ақпарат құралдарының негізгі міндеттері

**Бұқаралық ақпарат құралдарының  негізгі міндеттері** – жалпы информацияны жинап, өңдеп, халыққа ұсыну. 

Ал жалпы "Бұқаралық ақпарат құралдары" деген атаудың өзі мына жайларды білдіреді. 1. Бұқараға бағыт немесе арнау. Яғни барлық ақпарат мәселелері қоғамға, халыққа, көпшіліктің аудиториясына арналмақ, олармен тікелей байланыс орнатылмақ. 2. Бүкіл ақпарат көпшіліктің сұраныс - қажеттілігін, талап-талғамын қанағаттандыру үшін берілмек. 3. Қоғамдық істерге байланысты әрі халық күткен мәселелерге белсенді позиция ұстап, соған жұртты жұмылдыруға атсалысу болмақ. 4.Көпшіліктің пайдалануына ақпараттың тиімді, қолайлы әрі арзан болуын қарастыру. Жұрт ақпаратты қиналмай қабылдайтындай болу керек. 5. Жұртшылықтың  бәрі бірдей және  тұрақты түрде ақпарат хабарларды алып отыруға мүмкіндік туғызу. 6. Қажет еткен жағдайда әркімнің ақпарат орындарына қатысуына жол ашy т.б.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Журналистика
Балқыбек Әмірхан

**Балқыбек Әмірхан** (1969 жылы 19 мамырда Түркістан облысы Жетісай ауданы Ленин ауылында дниеге келген) – журналист, ақын.

ҚазҰУ-ді бітірген (1995). 1989-90 жылдары Шардара ауданы *"Өскен өңір"* ғазетінде тілші, 1995-2000 жылдары *"Парасат"*, *"Жас Алаш"*, *"Ана тілі"* республикалық басылымдарда қызмет атқарған. "Қазақ әдебиеті" ғазетінде әдеби сын бөлімінің меңгерушісі. Өлең топтамалары *"Ауылдан ұшқан аққулар"*, *"Толқыннан толқын туады"*, *"Жас ақындар поәзиясының антологиясы"* іспетті ұжымдық жинақтарға кірген. *"Метаморфоза"*, (1996); *"Сынған сәуленің шағылысуы"*, (2001) жыр жинақтарының авторы. КР Президенті стипендиясының иегері (1997-1998 жж.).

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Қыздарбек Әкімбеков

**Қыздарбек Әкімбеков** (1926 – 03.08.2001 жыл) – тележурналист..

Арғын тайпасы Қуандық руы Мәмбет бөлімінен шыққан. Семей пединститутын бітіртеннен (1953 жылы) кейін шығармашылық қызметін "Советтік Қарағанды" газетінде бастайды. 1958-73 жылдары Карағанды облысы телерадиокомитетте редактор, бас редактор. 1973 жылы "Орталық Қазақстан" газеті жауапты хатшысының орынбасары, бөлім меңгерушісі қызметін аткарады. Кейінгі жылдары Қазақ Телерадиокомитетінің Қарағанды облысындағы меншікті тілшісі болды. Бірнеше медальдармен марапатталған. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат: Тұлғалар
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Болашаққа бастар жол

**"Болашаққа бастар жол"** – Билл Гейтстің жазған еңбегі .
Ол өз кітабында тұңғыш рет "ақпараттық кенарна" (информационная супермагистраль) деген ұғымды енгізіп, таяу жылдары ақпараттық тасқынды өндеп, жеткізудің жетекші мәнге ие болатындығына назар аударған еді. 
## Дереккөздер
	

Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бермуд аралдарының телевизиясы

**Бермуд аралдарының телевизиясы** – Берм аралдарында телевизия жүйесі алғаш рет 1958 жылы енгізіліді. Аталмыш елдің тележелілері барлығы дерлік Гамильтон қаласынан хабар тарататады .

Канал 1, CITV ("Community Information Television") үкіметпен қадағаланатын арна, Fresh TV, Bermuda Weather Сhannel ауа райы жайында мәлімет тарататын телеарна, /FB-TV "Бермуд аралдары хабар тарату" меншігінде, /ВМ-TV, VSB-TV, Onion TV, Вermuda Channel жаңалықтар және басқа да түрлі ақпараттар таратады, Бермуд аралдары Husiness Channel бизнес және экономика хабарын таратады.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Бейнебаян

**Бейнебаян** – телевизия мамандарын **хроникашы** (жедел ақпарат), **публицист** (жедел талдау) және **суреткер** (көркем тележобалар) деп үшке бөлсек, күнделікті ақпарат-сараптама қызметінен алыстау жүретін бағдарлама қызметкерлері болып табылады. Әйтсе де "Бүгінгі қоғамдық өмірдің шынайы шежірелі айнасы болу" (Ғ.Боқаш), яғни суреткерлер үшін жылнама жазу оңайырак. Жылдам істелетін шаруа әркез жатық болып шықпайды.

Бұл телеақпаратқа тән басты кемшілік. Оқиғада жаналық көбірек көрінгені дұрыс. Өйткені тележурналистің негізгі міндеті жазу да емес, айту да емес, көрсету. Міне, ол сонда сағат сайын жаналық айтып, хабар таратса да, аз қателеседі. Батыстағы телеарналардың соңғы он шақты жыл ішінде көбіне-көп ешқандай комментарийсіз **бейнебаян** форматына ауысып, оқиғаны тікелей эфирде көрсетуге біртіндеп көшіп жатыр. 

Осы пішіннің болашағы зор болатындығы акиқатқа айналып келеді. Қазақ теледидарында да *Қазақ жері* деген атаумен бейнебаян пішіндес түрді беру дәстүрге айналудауылы Оған республикамыздың сан қатпарлы тарихы бар жерлері мен сұлу табиғаты туралы беріліп отырған телекөрсетілімдер дәлелдейлі. Мысалы, көрермен "Баянауыл" туралы берілген (2004) тақырыптың он бойынан: 

*Танымдық дүниесін кеңітеді,
*Туған табиғатының ғажайыптарына қанығады,
*Табиғат тылсымдары әсерлі, жарасымды музыкамен бірге тамаша демалыс сәттерін сыйлайды,
*Көрермен табиғаттың өзінің бар сұлулығын мониторда жазылып, музыкамен бірлікте беріліп (комментарийсіз) тұрған ақпарат арқылы ұғынады.

Мұнда артық сөз, орынсыз көрініс жокқа тән. 

## Дереккөздер



Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Техника
Балқытушылар фильмі

**«Балқытушылар» фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, ақ-қара түсті деректі фильмі (1974).

Фильм Ақтөбе  ферросплав зауытының өндіріс циклдері мен ондағы жұмыскерлердің тыныс-тіршілігі туралы. Фильмнің кейіпкері құрметті металлург, Социалистік Еңбек Еpi К.Тоқбаев. Жалпы балқыту жұмыс процесі кинокадрларда әсем көрініс қатарын құрайды, ал режиссерлер мен операторлар осыны образды сомдау мақсатында, ізденісті түсірілімдер жасау арқылы әрлей түседі. Міне, фильмде осындай ұтымды бейнебаян тілінде балқытушылардың өмірі мен еңбек жолдары көрініс береді. Режиссері – М.Байқанов, операторы – А.Коптев. 

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Біз айтсақ...

**Біз айтсақ...**— "Хабар" арнасындағы "Төртеу түгел болса" деген ток-шоудың (2009) жаңа үлгісі. .

## Бағдарлама

Аптаның бас тақырыбы, одан қалса мемлекет алдында тұрған ұзақ мерзімді мәні бар мәселенің мән-жайын талқылап, астарын ашуға бағытталған бағдарлама өзіне зор міндет жүктеп отыр. Талқыға түсетін тақырып тек сыңаржақ пікірмен қалмай, студия мінберінен табылған бас каһармандардың ой-пікірі, көзқарас-пайымымен сабақтасып жатыр. Егер бағдарламаның бұрынғы нұсқасында студиядан үш тарап кейіпкері табылатын болса, бүл жолы қарама-қарсы көзқарастағы екі бас кейіпкер болады. 

Негізгі жүргізушімен қатар қосалқы жүргізуші таңдап алынды. Ол сарапшы ретінде студия кейіпкерлерінің пікірсайысына лайықты сараптама жасап 
отырады. Ал жиыны 50-60 адамнан құралған көрермендер тобы негізгі сарапшылар болып табылмақ. Сұрақ-жауап арасында оларға да сөз беріліп, 
пікір алмасу өрбіп отырады.
## Дерекөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бұқаралық ақпарат құралдарының халықаралық қоры

**Бұқаралық ақпарат құралдарының халықаралық қоры** – АҚШ үкіметі қаржыландыратын  коммерциялық емес жеке ұйым. 

Қор курстар ұйымдастырып, жабдықтар сатып алуға көмектесу арқылы Орталық және Шығыс Еуропада тәуелсіз баспасөз органдарына,  радио мен теледидарға көмек көрсетіп отырады. 

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат: Қорлар
Бернама

**Бернама** (Berita Nasional Malaysia BERNAMA) – Maлайзияның жалғыз ақпараттық агенттігі .

Ереже бойынша, Малайзия газеттерінің және үкіметтік жалпылама ақпарат құралдарының тең бастамасымен коммерциялық мақсатқа жүгінбеген, тәуелсіз ұйымы. 1967 жылы қаржыландырылып, 1968 жылы ақпараттық қызметке кірісті.

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Журналистика
Болашаққа ұмтылғандар

**"Болашаққа ұмтылғандар"** – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, бөлімді, орыс тіліндегі деректі фильмі (1982).

Фильм КСРО-ның құрылғанына 60 жыл, Қазақстанның Ресейге қосылғанына 250 жыл толуына арналғандықтан, онда республиканың барлық саласындағы атаулы жетістіктер сөз етіледі. Атап айтқанда, Республикаға Ленин орденінің тапсырылуы, Алматы қаласының миллионыншы тұрғыны Бауыржан Қадырсызовты құттықтау, Үлкен Алматы қаналының ашылуы, РКФСР-дың Қазақ КСРдағы әдебиет және өнер күндері. Д. Қонаевтың тың өлкесін ара лау кезі көрсетіледі. Реж.– Ю.Дубровин, операторы – В.Парфенов.

## Дереккөздер
	

Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Біз ҚазГуградтанбыз

**Біз — Қазгуградтанбыз** — "Қазақтелефильм" студиясының 3 бөлімнен тұратын, түрлі түсті деректі фильмі (1984). .

Фильм республиканың жоғары оқу орындарының көшбасшысы, ҚазМУ-дың жарты ғасырлық мерейтойына арналған. Онда университеттің аудиториясында белгілі ғалымдардың дәріс беру кездері, студенттердің мәдени-қоғамдық іс-шаралары, спорт сайыстары көрініс береді. Режиссеры — И. Глебов. 
## Дерекөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бейнегазет

**Бейнегазет** – бейнетехника және портативті таратқыш құрылымның бірлігі нәтижесінде ірі компаниялар өмірге келген кезеңде күнделікті *телегазетаны* шығару мүмкіндігі туды. Түсіруші топ қандидатты күні бойы бейнекассетаға түсіріп, сол сәтінде көрсету мүмкіндігіне ие. Бейнегазетке ұқсас телегазет жергілікті қандидатты жан-жакты көрсету мүмкіндігіне көбірек ие. 

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Техника
Балмағамбетов Исатай

**Балмағамбетов Исатай** (1961 жылы 20 ақпанда Атырау облысы Жылой ауданы Қаратон ауылында дүниеге келген) – журналист.

ҚазМУ-ді бітірген (1983). Облыстық "Атырау" газетінде тілші, аға тілші, бөлім меңгерушісі, *"Лениншіл жас"* газетінің Атырау және Маңғыстау облыстары бойынша меншікті тілшісі, тәуелсіз *"Ақ Жайық"* газеті редакторының орынбасары, *"Алтын Орда"* газеті бас редакторының бірінші орынбасары, 1992-95 жылдары және 2005-2007 жылдар аралығында Атырау облысы телерадио компаниясында жауапты редактор болған. Қазіргі кезде "Алтын Орда" газетінің директоры бас редакторы.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Әмина (фильм)

**"Әмина"** (фильм) - "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 3 бөлімді, қазақ-орыс-ұйғыр тілдерінде шыққан деректі фильмі (1988).. 

Фильм Қазақстанның Халық әртісі Әмина Өмірзақова жайында. Туынды авторлары талантты актрисаның өмір жолы туралы және өнер жолындағы талпыныстары мен ізденістері жөнінде сыр шертеді. Фильмге Ә. Өмірзақова "**Абай әндері**", "**Ана туралы аныз**" көркем фильмдерінде ойнаған рөлдерінен үзінділер пайдаланылған. КСРО Халық әртісі **Н.Соцтың** ұстаз және әріптес ретіндегі ой-пікірі ілеспе сөз арқылы берілген. Режисері - 
Т.Ыбыраев, операторы - ауылыФедулов..

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат: Кино
Бейнежазба

**Бейнежазба** – оны сақтау, монтаждау, қайта шығару мақсатымен теле-радио сигналдарындағы бейне және дыбыстық ақпаратты жазу. Бейнежазбаларды көру әдетте шағын аудиторияның алдында үйде, бейнесалонда және бейне жазбаларды қайта шығаратын басқа да жерлерде жүргізіледі. Бейнежазбалар сондай-ақ эфирлік теледидарда да пайдаланылады. Оның техникасы жазбаларды құрастыруға, арнаулы әсірелеуді, бейнелсер мен дыбысты реттеуге, қадрды тоқтату қондырғысын қолдануға, қандай да бір сюжетті қайталап көрсетуге мүмкіндік береді. 

## Дереккөздер


Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Техника
Біз қамқормыз

**Біз қамқормыз** — "Қазақтелефильм" студиясының 3 бөлімді, ақ-қара түсті деректі фильмі (1969)..
 

Фильм қазақстандықтар қамқорлығына алған Ленинградтағы әскери "Киров" крейсері теңізшілерінің күнделікті әскери қызметі мен өмір-тынысы жайында. Кадрда әскери [флот]шыларға қамкорлық [акциясын өткізу мақсатымен келген қазақстандық мәдениет пен өнер қайраткерлерінің іс шаралары көрініс береді. Режиссеры — Ә. Дүйімбаев. 
## Дерекөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Әмина әжейдің әңгімелері (бағдарлама)

**"Әмина әжейдің әңгімелері"** (бағдарлама) - мектеп жасына дейінгі бүлдіршіндерге арналған (Қазақтеледидары) хабар..  

Қазақстанның Халық әртісі Әмина Өмірзақова жүргізген бұл бағдарламада танымдық, тәрбиелік мағынада әңгімелер қозғалып, қарапайым тілмен түсінікті етіп жеткізіледі. Әрі қарай мультфильммен жалғасады. Редакторлары - Бексұлтан Сариев, Шарипа Жамықаева. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Жаһандар

**Жаһандар** (; 10 ақпан 1661 жыл — 11 ақпан 1713 жыл) — Ұлы Моғолдар патшалығының 9-шы падишаһы. Ұлы Моғолдар патшалығының негізін қалаушысы Бабырдың туажаты. I Акбардың неменесі.

Толық атағы: **Шаһиншаһ-и-Ғази, Әбілфатх Муиззуддин Мұхаммед Жаһандар Шаһ, Сайып-и-Қыран, Падишаһ-и-Жаһан, Шаһиншаһ-и-Ғази**.

## Өмірбаяны
### Билеген жылдары
1712 жылдың 27 ақпанында I Баһадүр қайтыс болды. Оның балалары Жаһандар мен Азимуш Шан өздерін падишаһ деп жариялап, бір-біріне қарсы тақ үшін күрес бастады. 17 мамырда Азимуш Шан өлтірілді, және келесі 11 ай бойы Ұлы Моғолдардың падишаһы Жаһандар болды. Таққа отыруына дейін Жаһандар саудамен сәтті айналысты, Үнді мұхитында сапар жүзді және Синдтің субадары (наменгері) болды. 1712 жылдың 29 мамырда Жаһандар Лахорда падишаһ тәжін киді.

Жаһандардың билігі өте сәтсіз болды. Ол жан-тәнімен өз бәйбішесі, бұрынғы биші Лал Кунварға бағынды. Гарем азғынды, шенеуніктер арасында сыбайлас жемқорлық тарады. 1713 жылдың 10 қаңтарында Жаһандардың жиені, Азимуш Шанның екінші баласы Фарук Сийяр Агра шайқасында падишаһ тас-талқан етіп, өз әкесінің өлімі үшін кек алды. Бұл жеңілістен кейін Карнатаканың субадары Мұхаммед Сағадатулла хан падишаһты озбыр деп айыптап, Фарук Сийяр жағына өтті. Жаһандар жиеніне қарсы күресте шетелден көмек көру үшін Османлы сұлтаны III Ахметке алым-салық төлеуге мәжбүр болды. Аградағы жеңілістен кейін Жаһандар Делиге қашады, алайда жаңа падишаһ болған Фарук Сийярдың бұйрығымен ұсталып, Лал Кунвармен бірге тұтқында болады. 1713 жылдың 11 ақпанында Жаһандар баскесерлердің қолынан қаза табады. Бұрынғы падишаһтың басы жаңа падишаһқа әкелінеді. Ал денесі Хумаюн кесенесінде жерленеді.

Санат:1643 жылы туғандар
Санат:1712 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ұлы Моғолдар падишаһтары
Санат:Үнді монархтары
Санат:Үндістанда туғандар
Санат:Үндістанда қайтыс болғандар
Болгария радио-, теледидары

**Болгария радио-, теледидары** – Министрлер Кеңесінің жанындағы радио және теледидар комитеті – мемл. қызмет атқарады .
 
Болгария ұлттық радиосының негізі 1929 жылы қаланды. Болгар, ағылшын, неміс, орыс, испан, араб және француз тілдерінде тәулік бойына үш бағдарламада радиохабарлар таратады. 

Болгар ұлттық телевизиясының негізі 1957 жылы қаланды. Штаб пәтері – София қаласында. 
## Дереккөздер
	

Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Болгар телеграф агенттігі

**Болгар телеграф агенттігі (БТА) (Българска телеграфна агенция  БТА)** - мемл. ақпараттық агенттік 1898 жылы негізі қаланды .
Софияда орналасқан. Мемлекеттік баспасөз құралдарына, радио мен теледидарға, мемлекеттік қоғамдық ұйымдарға ішкі және халықаралық хабар беретін негізгі ақпарат көзі болып табылады. БТА, ИТАР ТАСС және де басқа әлемдік агенттіктердің ақпаратын таратып, өз ақпарларын да шетелге жібереді. 

Мемлекет ішін де күніне 300 парақ таратса, шетелге 80 парақтай ақпарат таратады. 25 түрлі бюллетень және де орыс, ағылшын, француз, неміс, испан тілдерінде басылымдар шығарумен қатар өздерінің мерзімді басылымдарын шығарып тұрады. БТА-ның фотоқызметі болгар баспасөзін және теледидарын суретпен қамтамасыз етіп, түрлі ақпараттық өнімдерін шетелге таратады. Қызметкерлерінің жалпы саны 670 шамасында. 

Мемлекет ішінде 28, ал шетел де 25 тілшілері бар. БТА 65 ақпарат агенттіктермен байланыс жасап, ақпарат алмастырып отырады. Ол Еуропа альянсындағы баспасөз агенттігі  ЕААР-қа мүше. 
## Дереккөздер
	

Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Болгария баспасөзі

**Болгария баспасөзі** – Болгарияның мерзімді баспасөзі 19-ғасырдың 40 жылдарында пайда болды .
Түрік өкіметінің қудалауына байланысты, болгар патриоттары алғашқы газеттер мен журналдарды шетелде шығарды. Ел ішінде мерзімді баспасөз тек 1878 жылдан бастап дами бастады. 

1969 жылы Болгарияда 710 газет, 780 журнал шықты. Аса ірі газеттері: "Работническо дело" (1927)  БКП ОК органы, "Земеделс ко знаме" (1902)  болгар жер өңдеу халық Одағының органы, "Отечествен фронт" (1942) – Отандық майдан органы, "Труд" (1945)  Кәсіпшілер Одағы орт. Кеңесінің органы, "Народна младеж" (1944) Димитровшыл коммунистік Жастар Одағы (ДКЖО) ОК органы, "Народна армия" (1944) Халық Қорғанысы мин-нің органы, "Поглед" (1930)  болгар Журналистер Одағының органы. Журналдары: "Ново време" (1897), "Партиен живот" (1957) және "Политичес ка просвета" (1966)  БКП ОК органдары, "Младеж" (1945)  ДКЖО ОК органы, "Жената днес" (1945)  болгар әйелдері комитетінің органы. 

Болгар телеграф агенттігі (Българска телеграфна агенция  БТА) 1898 жылы құрылған. 1959 жылы Болгариядағы түрік жұртшылығы үшін түрік тілінде күнделікті программа енгізілді. "Отан" радиостанциясы шетелдерге арнап болгар, грек, түрік, сербхорват, араб, ағылшын (АҚШ, Ұлыбритания, Африка елдері үшін), француз (Африка елдері үшін), неміс, итальян, испан (Лат. Амер. елдері үшін) және эсперанто тілдерінде тәулігіне 24 сағат хабар береді. Б. телевизиясы 1959 жылдан бастап жұмыс істейді. 
## Дереккөздер
	

Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Болгария телевизиясы

**Болгария телевизиясы** – болгар елінің мемлекеттік телеарналар жүйесі .
Болгария телеарналары:  RE: TV – Болгарияның жаңалықтар арнасы, HipHop TV – музыкалық телеарна, Eco Bulgaria TV – табиғат, жан-жануарлар және қоршаған орта жайында деректі фильмдер мен бағдарламалар. Margo TV – музыкалық, жастарға арналған телеарна. 7 DNI TV – негізгі, басты телеарна, ВТК international – әскери телевизиялық арна. Скат ТВ – Қара теңіз аймағының телеарнасы. Eurofolk TV – Болгариялық музыкалық арна, музыкадағы белгілі бір бағыттарды ұстанады. Rodina TV – музыкалық арна, ұлттық, отандық бағыттарға баса назар аударады. Bagri TV – әмбебап телеарна. BNT – Болгария ұлттық телеарнасы.

## Дереккөздер
	

Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Әбілқасен Әміралин

**Әбілқасен Әміралин**  (1912 жыл, Қарағанды облысы Ұлытау ауданы, Алғабас ауылы - 1991 жыл Жезқазған қаласы) - тележурналист. 

Жезқазған - Ұлытау өңірінен шыққан тұңғыш журналист. Қарсақпай ауданы "Қызыл Кенші", Ұлытау ауданы "Коммунизм туы" газеттерінде редактор, Қарағанды облысы "Советтік Қарағанды" газетінің бөлім менгерушісі болған. Жезқазған облыстық телерадиохабарларын тарату комитетінде бас редактор болып істеген. *"Жамалым - жаным, амалым - наным"*, *"Жөкей сот"*, *"Май сасыса тұз себер, тұз сасыса не себер"* атты және басқа мақалалары мен фельетондары танымал болған. 1943 жылы Шашубай мен Болманның айтысын ұйымдастырған, өзі ақын Иманжан Жылқайдаровпен айтысқан. Қарсақпай-Жезқазған өңірі өнеркәсібінің дамуы жайлы *"Арқада туған алып"* атты публицистикалық шығарма (1985) жазған. 

Қазақстан Журналистер одағынын алғашқы мүшелерінің бірі. 

Бірнеше медальдармен марапатталған..

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика 
Санат: Тұлғалар
Біз үштөбелікпіз

**Біз Үштөбелікпіз** -"Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, орыс тіліндегі, ақ-қара түсті фильм-концерті (1978). .

## Фильм барысы
Бұл деректі комедия жанрындағы түсірілім. Үштөбе ауданындағы корей әуесқой артистерінің бағдарламасы әзіл ән, юморлы көріністерден тұратындықтан телетуынды комедияға қолайлы болды. Сол бағдарламаны негізге алып, сценарий жазылды. Сюжеттік желіге қыз бен жігіттің сүйіспеншілігі алынады. Жұмыстан кейін тракторын доғарып тұрған жігіт сәнді киінген автобуспен кетіп бара жатқан жастарды көреді. Ірі планда ол ұнатқан қыз көрінеді. Оларға ілесе алмай, кешіккен жігіт велосипедке мініп жүйтки жөнеледі. 

Жолда арыққа тайып құлап, үсті-басы бүлінеді. Соған қамығып жардың жағасында жалғыз шошайған жігіт әлдебір мұңды ән айтады. Кешкі табиғат. Сарғыш-қызыл көкжиек. Сылдырап аққан су көрініс береді. Параллель монтажда жігіттің ғашығы сахнада ән орындайды. Концерт біткен соң қыз жігітті іздейді. Жігіт алдынан шыға бере үстінің лас екенін көріп қашады. Қыз түнгі бақтан жігітті іздейді. Ән айтады. Осылай біршама концерттік нөмірлер беріледі. 

Фильмнің финалында екеуі табысып, қосылып ән айтады. Бүларды бүкіл өнерпаз қауым қоршап, табысқан сәтте фильм аяқталады. 

Режиссеры — Сон-и-Сон, операторы — Ә.Амангелдиев.
## Дерекөздер


Санат:Қазақстан фильмдері
Боливия баспасөзі

**Боливия баспасөзі** – Боливияда орналасқан мерзімді баспасөз . Боливияда бірнеше ондаған әртүрлі газеттер мен журналдар шығады.Барлық таралымның 90%-ы Ла-Паста, ал қалғандары Сукре мен Кочабамба қалаларында. Ең ірі газеттері консервативті бағыттағы: "Диа-рио" ("El Diario") 1904 жылдан шығады, оңшыл буржуазиялық газеті: "Ой" ("Ноу") 1969 жылдан, АҚШ монополиясымен байланысты реакциялық клерикал топтың органы  "Пресенсия" ("Presencia") 1962 жылдан,  БКП-ның органы "Унидад" ("Unidad") 1953 жылдан, "Пуэбло" ("El Pueblo") 1946 жылдан бастап  шығады (апталық прогрессивті газет). 
Боливиядағы "Асосиасьон боливиана де радиодифусорас" және "Ди рексьон хенераль де радиоко муникасьонес" радиохабар компаниялары, 1970 жылдан бастап мемлекеттік телевизия компаниясы жұмыс істейді.

## Дереккөздер
	

Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Балықшылар таңы фильмі

**«Балықшылар таңы» фильмі** – "Қазақтелефильм" студиясының 3 бөлімді, қазақ-орыс тілдеріндегі, ақ-қара түсті деректі фильмі (1974).

Фильм Орал мен Каспий балықшыларының кәсіпшілігін, Гурьев қаласындағы Ленин атындағы балық консерві комбинатының жұмыс процестерін көрсетеді. Кадрда Каспий теңізі мен Орал өзен балықшылар кәсібі, бекіре ш-на қарасты ғылыми зерттеу институты жұмыскерлерінің тәжірибелік жұмыстары бейнеленеді. Режиссері – Т.Ыбыраев, операторы – Ю.Монашев.

## Дереккөздер


Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бульварлық баспасөз

**Бульварлық баспасөз**–талғамсыз жандарға арналған, маңызды мазмұны жоқ, пасық баспасөз. .Оны "сары" және "таблоидты баспасөз" деп те жиі атайды.

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Әлем art

"**Әлем art**" – отандық телевизия тарихындағы қазақ әндерін орындайтын және ұлттық аспаптарда ойнайтын жас өнерпаздардың тұңғыш байқауы.. Үш тyр бойынша өткізілген байқауға 1500-ден аса үміткер қатысты. Оларды іріктеу кезеңдері мамыр айында (2007 жыл) Астана, Өскемен, Ақтау, Петропавл, Шымкент және Алматы қалаларында өтті. Мақсат – тележоба арқылы қазақ халқының дәстүрлеріне деген жастардың сүйіспеншілігін арттыру және дарынды әрі болашағынан зор үміт күттіретін жастардың өз өнерлерін көрсетулеріне жан-жақты жағдай жасау еді. "Тұран Әлем" банкі үлкен міндеттерінің бірі ретінде мәдениетті инвестициялау мен гуманитарлық дамуды қарастыратындықтан, аталмыш жобаға қолдау көрсетті. Жобаның басты идеясы әншілік және күйшілік өнердің дүбірлі додасын Қазақстан үшін жаңа да сапалы деңгейде өткізуге негізделген. Қатысушыларға қойылатын негізгі талаптар: артистік өнерінің болуы, қазақтың орындаушылық дәстүрлерін білуі және түсінуі, композицияның мазмұнын аша білуі.

## Дереккөздер


Санат:Телевидение
Бибісара Әмірова

**Бибісара Әмірова**  (15 қыркүйек 1950 жыл, Қарағанды облысы, Бұқар жырау ауданы, Елтай ауылы) - тілші, ғалым.

## Өмірбаяны
Қарағанды мемлекеттік университетін бітірген (1989). Ғылыми жұмыс және халықаралық ынтымақтастық жөніндегі проректоры болған. Психология ғылымдарының докторы (2007), доцент.

## Ғылыми еңбектері
* Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: **"Оқу үрдісіндегі этникалық ұғымдардың өзгеруі"** (1998).
* Докторлық диссертациясының тақырыбы: **"Тұлғаның әлеуметтену үрдісіндегі этникалық ұғымдардың генезисі мен динамикасы"** (2007). 
Ғылыми қызығушылық саласы: әлеуметтану, тұлғаның этноәлеуметтануы; этникалық ұғымдардың психологиясы; ұлттық сана-сезім; менеджмент пен басқару психологиясы. 
Негізгі ғылыми басылымдарының тізімі: 
* Этнопсихологиялық зерттеулердің әдістері. Оқу құралы. (2001).  
* Этнопсихология. Оқу құралы. (2008). 
* Тұлғаның әлеуметтенуінің этно-психологиялық мәселелері. Ғылыми мақалалар жинағы.(1999). 
* Балалардың этникалық ұғымдары ерекшеліктерінің эксперименталды зерттеулері. Ғылыми мақалалар жинағы. (2000). 
* Методологические вопросы исследования этнических предубеждений. (2004). 
* Исследование проявлений этнических предубеждений в родственных отношениях казахов. (2005). 
* Этнические предубеждения - первичная предпосылка формирования национального самосознания. (2007).

## Дереккөздер

Санат:15 қыркүйекте туғандар
Санат:1950 жылы туғандар
Санат:Бұқар жырау ауданында туғандар
Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Қазақстан психологтары
Санат:Психология ғылымдарының докторлары
Боливия коммуникация басқармасы

**Боливия коммуникация басқармасы (Superintendencia de Telecom municaciones)** – Боливия  мемл. радиохабар тарату қызметі.
1995 жылы негізі қаланды. Теледидар 1969 жылдан бастап қызмет жасайды, бір ғана арнасы бар. Оған үкімет бакылау жүргізеді. 
## Дереккөздер
	

Санат: Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Біздің қамқорлығымызда

**Біздің қамқорлығымызда**— "Қазақтелефильм" студиясының 3 бөлімді, орыс тіліндегі, ақ-қара түсті деректі фильмі (1968).

Фильм Әскери Қызыл Ту орденді "Киров" крейсерін қазақстандықтардың қамқорлығына алғанына 30 жыл толу құрметіне арналған. Кадрда осы кезең аралығындағы оқиғалар, әскери хроникалар, соғыс жылдарында Қазақстанның Ленинградқа көмегі турасындағы дәйектер, 1943 жылы крейсерге келген 50 ерікті комсомол мүшелерінің тағдыры көрсетіледі. Олардың арасында Мұқас Мадиев, Темірхан Сапаров, Досжан Бәйішев, Михаил Рыбаков және басқалар көрсетіледі. 

Режиссеры — А. Нұғыманов, операторы — Ю. Монашев. 

## Дерекөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары