open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Иван Петрович Пересыпкин

**Иван Петрович Пересыпкин** 1945 жылы 26 қыркүйекте Солтүстік Қазақстан облысы Приишим ауданының Вознесенка аулында туған. Орыс. Солтүстік Қазақстан механикалық техникумын (1964) бітірген, техник-құрылысшы. 1960 жылдан - Солтүстік Қазақстан механикалық техникумының оқушысы (Петропавл қаласы). 1964 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1968 жылдың қаңтарынан - «Петропавлқұрылыс» тресінің 4-ҚҚБ 3-разрядты ағаш ұстасы. 1968 жылдың ақпанынан - облыстық коммуналдық шаруашылығының инженер-құрылысшысы, аға инженері- құрылысшысы (Петропавл қаласы). 1972 жылдан - қабырға материалдары зауытының жүмысшысы (Петропавл қаласы). 1973 жылдан - облыстық коммуналдық шаруашылығының өндірістік-техникалық бөлімінің бастығы (Петропавл қаласы). 1990 жылдан - Облаткомның Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімінің бас директорының орынбасары. 1990 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы өндірістік бірлестігі бас директорының орынбасары, бас директордың м.а. 1997 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің коммуналдық шаруашылық жөніндегі өкілетті органының бастығы. 1998 жылдың мамырынан - Солтүстік Қазақстан облысының құрылыс, коммуналдық шаруашылық, көлік және байланыс департаменті бастығының орынбасары. 1998 жылдың қазанынан - Солтүстік Қазақстан облысының құрылыс және әлеуметтік инфрақұрылым басқармасының бастығы. 2004 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысының Сәулет, құрылысжәне әлеуметтік инфрақұрылым департа- ментінің бастығының орынбасары. 2007-2010 жылдары - Солтүстік Қазақстан облысының құрылыс басқармасының бастығы. «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысының Жеңісіне жиырма жыл» (1965), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Ерен еңбегі үшін» (2006) медальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Григорий Васильевич Пинчук

**Григорий Васильевич Пинчук** 1965 жылы 14 қаңтарда Семей қаласында туған. Орыс.

«Қайнар» университетін бітірген (2001), халықаралық экономист. 1980 жылдан - Семей аяқ киім фабрикасының жұмысшы-тартушысы, жүкшісі. 1982 жылдан - Семей 3-АТК 5-ші разрядты слесарі, 3-ші сыныпты жүргізушісі. 1983 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1985-1987 жылдары - «Семейауырқұрылыс» механикаландыру басқармасының 3-сыныпты жүргізушісі (Семей қаласы). 1990 жылдан - Семей сыра зауытының астық қоры қоймасының қоймашысы. 1992 жылдан - «Дархан» ЖК директоры (Семей қаласы). 1998 жылдан - «Глобус және К» ЖШС (Семей қаласы) директоры. 2000 жылдан - Семей қаласы әкімі орынбасарының м.а., 2001 жылдан - әкімінің орынбасары. 2002 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы Бородулиха ауданының әкімі. 2007 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің мемлекеттік нұсқаушысы. 2009 жылдан бері - Шығыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары.

## Дереккөздер


Санат:14 қаңтарда туғандар
Санат:1965 жылы туғандар
Санат:Семейде туғандар
Санат:Қазақстан орыстары
Санат:Қайнар университеті түлектері
Санат:Бородулиха ауданының әкімдері
Николай Викторович Бабичев

**Николай Викторович Бабичев** 1966 жылы 21 қаңтарда Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал ауылында туған. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының педагогикалық факультетін бітірген (1989), дене шынықтыру және спорт оқытушысы. Орыс, қазақ және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2001 жылдан). 1988 жылдың ақпан айынан - директор, 1988 жылдың тамыз айынан - Талдықорған қ. БЖСМ-інде регибден, БЕСҚ кәсіподақтарының облкеңесінде футболдан жаттықтырушы-мұғалім. 1990 жылдан -Талдықорған қ. облыстық спорт комитетінің БЖСМ-інде регбиден жаттықгырушы-мұғалім. 1991 жылдан бері-Талдықорған қ. облыстық басқарманың №1 ОРМСМ директоры.

Алматы облыстық регби және регбилиг федерациясы Кеңесінің мүшесі. ҚР Туризм және спорт министрлігінің құрмет қағаздарымен
марапатталған (2006). ҚР Президентінің алғыс хаты табыс етілген (2001). Регбиден ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2002).
*Әскери атағы - сержант.
*Хоббиі - спорт.
*Үйленген. Жұбайы - Бабичева Марина Николаевна, кәсіпкер. 
*Ұлдары - Бабичев Виктор Николаевич (1989 жылы туған), Бабичев Кирилл Николаевич (1999 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Педагогтар
Ерғазы Томұғазыұлы Сағынаев

**Ерғазы Томұғазыұлы Сағынаев** (21.11.1951, Семей қаласында туған) - Грек-рим күресінен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы. Қазақ. 

## Өмірбаяны
* Н.К. Крупская атындағы Семей мемлекеттік педагогикалық институтының дене тәрбиесі факультетін бітірген (1977), дене тәрбиесінің мұғалімі.
* 1977 жылдан - ОРМБЖСМ грек-рим күресінен жаттықтырушы.
* 1991 жылдан - облыстық КОРМБЖМ директоры, 1997 жылдан - грек-рим күресінен жаттықтырушы-оқытушы.
* 2001 жылдан - «Облыстық олимпиадалық спорт түрлері бойынша балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі» MM директоры.
* 2006 жылдан бері - «Семей қаласы бойынша Шығыс Қазақстан облыстық олимпиадалық резервтегі мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі» ММ-де грек-рим күресінен жаттықтырушы-оқытушы.

## Шәкірттері
Грек-рим күресінен жастар арасындағы Әлем чемпионатының 2 мәрте жүлдегері Асқар Жүрсімбаевды, жастар арасындағы КСРО Чемпионатының күміс жүлдегері Александр Черепановты тәрбиелеген.

## Жетістіктері мен марапаттары

* ҚР Президентінің Алғыс хатымен ескерілген (2001).
* Грек-рим күресінен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы.

## Шендері
* Әскери атағы - запастағы сержант.

## Отбасы
* Әкесі - Сағынаев Томұғазы, «Левобережный» кеңшарында зоотехник болып жұмыс істеген. Анасы - Әзімбаева Күлғайша Әзімбайқызы, №1 перзентханада бас есепші болып жұмыс істеген.
* Үйленген. Жұбайы - Сағынаева Кәмила Қалиқызы (1954 жылы туған), бас дәрігердің орынбасары.
* Ұлдары - Сағынаев Бауыржан (1978 жылы туған), Сағынаев Ералы (1988 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:21 қарашада туғандар
Санат:1951 жылы туғандар
Санат:Семейде туғандар
Санат:Семей мемлекеттік педагогикалық институты түлектері
Санат:Қазақстан грек-рим күресі жаттықтырушылары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары
Тұрар Байдүсекұлы Алыпбаев

**Алыпбаев Тұрар Байдөсекұлы** - 1959 жылы 22 қазанда қазіргі Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы, Жабасақ. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі(1998).

Әкесі - Алыпбаев Байдөсек, бухгалтер болған. Анасы - Алыпбаева Гүлбаршын, үй шаруасымен айналысады.

Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының халық аспаптары факультетін бітірген (1987),
мамандығы - «Тенор-домбыра».

Қазақ ұлттық музыкасы академиясының профессоры (1999
жылдан) (қазіргі Қазақ ұлттық өнер университет).

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан).

1987 жылдан - Музыка колледжі бөлім меңгерушісі
(Арқалық). 1997 жылдан - Музыка колледжінің оқытушысы (Ақмола). 1998 жылдан - Қазақ музыка академиясының оқытушысы; Қазақ халық аспаптары оркестрінің бас
концертмейстері.

2005 жылдан бері - Астана қаласының Мемлекеттік филармониясы қазақ халық аспаптары оркестрінің концертмейстері.

ҚР Білім беру үздігі. ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1998).

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Біздің - мемлекетіміздің гүлденуі».

Хоббиі - классикалық халық музыкасы, футбол.

Үйленген. Жұбайы - Апыпбаева Кеңшілік Амангелдіқызы,
үй шаруасымен айналысады. Ұлдары - Алыпбаев Аслан
(1985 ж.т.), Алыпбаев Олжас (1987 ж.т.); қызы - Апыпбаева
Айнұр (2001 ж.т.).

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Лаки Константинович Кесоглу

**Лаки (Пантелей) Константинович Кесоглу** (22 шілде 1939, Батуми, Грузин КСР) - кеңестік және қазақстандық эстрада әншісі, музыка педагогы, профессор. Қазақ КСРнің Халық артисі (1989). Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының иегері (2014). Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры. Достық және Құрмет ордендерінің иегері.

## Толығырақ
* Лаки Константинович 1939 жылы 22 шілдеде Грузин КСР Батумиде дүниеге келген.
* туылған кездегі есімі Пантелей. Ұлты - Грек.
* 1958 - 1962 жылдары Шымкент музыкалық училищесін үздік бітірген.
* 1962 - 1967 жылдары Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын бітірген.
* 1964 - 1972 жылдары Қазақ теледидары мен радиосының эстрадалық-симфониялық оркестрінің штаттағы солисті. 
* 1972 жылы бірінші рет Одақтар Үйінің Колонналы залында өнер көрсетті (Мәскеу қ.).
* Ж.Елібеков атындағы Республикалық эстрда-цирк колледжінің құрметті профессоры.
* 2000 жылдан Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры.

## Шығармашылығы
* Оның репертуарында келесідей танымал әндер бар: *«Өтінемін, айтшы маған»*, *«Сәттілік тілеймін», «Трики-трики», «Бүгінгі түн», «Ұлым менің», «Музыка сабағы», «Жылама, Мария», «Өтінемін, кет», «Мені сүй», «Барлық жағынан», «Сеніменен сөйлесемін», «Махаббат жолымен»*.
* Грек әндері жазылған бірнеше алып грампластинканы, *«Капризная погода»* құйтабағын жазған, онда танымал қазақ авторлары Т. Қажығалиевтің, А. Серкебаевтың, Э. Богушевскийдің және т.б. әндерін орындайды.

## Марапаттары
* Қазақ КСРнің Еңбек сіңірген артисі құрметті атағы
* 1989 жылы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің бұйрығымен Қазақ КСРнің Халық артисі құрметті атағымен марапатталды.
* 2003 жылы "Платинды Тарлан" тәуелсіз сыйлығының иегері.
* 2004 жылы Президент жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат ІІ дәрежедегі Достық ордені мен марапатталды.
* Құрмет орденінің иегері.
* 2008 жылы CAE перифериясы медалі.
* 2014 жылы ҚР тұңғыш президенті - елбасы Н.Ә.Назарбаевтың қолынан "Қазақстан Республикасының Әдебиет пен өнер саласындағы Мемлекеттік сыйлығынның лауреаты" деген құрметті атақты алды. (Астана 13 желтоқсан 2014 жыл).
* Қазақстан халқы ассамблеясының "Бірлік" алтын медалінің иегері.
* 2016 жылы "Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 25 жыл" мерекелік медалімен ҚР Мәдениет министрі марапаттады.
* Қазақстан Республикасының Білім беру ісінің Үздігі.
* Қазақстан Республикасының Білім беру ісінің Құрметті қызыметкері. 
 
## Шәкірттері
* Қазақстанның халық әртісі Нағима Есқалиева.
* Қазақстанның еңбек сіңірген артисттері Айтжан Нұрмағамбетова, Жеңіс Ысқақова және т.б.
* Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Сәкен Майғазиев 
* Мемлекеттік "Дарын" жастар сыйлығының лауреаты, Құрмет орденінің иегері Қайрат Нұртас
* Алмас Кішкенбаев
* Әсем Жәкетаева
* Динара Сұлтан

## Дереккөздер

Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Қазақстан музыка педагогтары
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясының профессорлары
Санат:КСРО музыка педагогтары
Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері
Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген əртістері
Смағұл Ыбыраев

**Ыбыраев Смағұл** (1922-1993), журналист. Қарақаралы ауданы, Бақты өңірінің тумасы. Орта мектепті бітіргеннен кейін бірден қаламгерлік жұмыстармен шұғылданады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Балқаш мыс зауытында» жұмыс істеген. «Балқаш жұмысшысы» газетінде әдеби Қызметкер болады. Қарқаралы аудандық «Коммунизм таңы» газеті редакторының орынбасары, Ақтоғай (Қоңырат) аудандық «Қызыл ту», «Арқа еңбеккері» газетінің 1964-1976  ылдарында редакторы, 1984 жылдан редактордың орынбасары болып жұмыс істеді. **Смағұл Ыбыраев** көптеген қаламгерлерді төрбиелеп өсірді. Одан тәлім алған қаламгерлер республикалық, облыстық баспа орындарында, теледидар редакцияларында танымал журналистерге айналды. **Смағұл Ыбыраевтың**
мақалалары республикалық, облыстық баспасөзде жиі жарық көріп тұрды.

## Дереккөздер



Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Нұрлан Қашақбайұлы Пірімов

**Нұрлан Қашақбайұлы Пірімов** 1955 жылы 25 желтоқсанда Қызылорда облысында туған. Қазақ. Әкесі - Пірімов Қашақбай. Анасы - Қаратаева Зияда. Алматы халық шаруашылығы институтын (1980) бітірген, экономист. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан). 1973 жылдан - «Қызылордаоблгаз» тресінің слесарі. 1974 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1976 жылдан - Алматы халық шаруашылығы институтыныңстуденті. 1980 жылдан - «Облтұрмысжабдықтау» тауар сатушысы, 1982 жылдан - бастығы. 1991 жылдан - облыстық экономикалық комитеттің бөлім бастығы. 1993 жылдан - Мемлекеттік антимонополиялық комитеттің Қызылорда облысы бойынша бөлімінің бастығы, төрағасының орынбасары. 1997 жылдан - Қызылорда облысы бойынша Баға және антимонополиялық саясат жөніндегі басқармасының бастығы. 1998 жылдан - Қызылорда облысы бойынша Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті Қорғау комитетінің төрағасы. 1999 жылдан бері - ҚР Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаментінің директоры. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Ерен еңбегі үшін» медальдарымен; ҚР Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау агент- тігінің Құрмет грамотасымен марапатталған; Антимонополиялық органның 10 жылдығы құрметіне ҚР Президентінің Апғыс хатымен ескерілген. Әскери атағы - запастағы аға сержант. Хоббиі - бильярд. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. Үйленген. Зайыбы - Пірімова Рахия Балмахамбетқызы. 2 баласы бар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ерден Сандыбайұлы

**Ерден Сандыбайұлы** (1808–1862) — ел қорғаған батыр, аға сұлтан, дуанбасы болған адам. 
## Өмірбаяны
Ұлытаудың түлегі. Найман руынан, Бағаналының төрт босағасының бірі атанған Сандыбай бидің баласы. Ерден батырлығы, көрегендігі, шешендігі, саяси танымы жоғарылығы, өзімен үзеңгілес ірі тұлғаларға сыйлылығы арқасында ел аузында қалған. Көп жыл болыс, тоғыз жыл аға сұлтан, дуанбасы болып ел билеген. Өз заманында Ерденді Арғын Қарауыл Орынбай ақын, төкпе ақын Бәлтекейұлы Мұқан жырға қосқан. Ерденнің Орынбор, Омбы губернаторларына сөзі өткен. Ол орыс билеушілерімен де, ұлт-азаттық қозғалысын басқарған Кенесары ханмен де тіл табысып, жақсы дипломатиялық қарым-қатынаста болған. 1829 жылы Қоқан хандығы (хандар: Шерәлі, Худояр) қазақ жерінің оңтүстігіне, Сыр бойына басып кіріп, Түркістанды басып алады. Әскерлер Шу бойына келіп, Қоңырат пен Қыпшақ ағайындарды шабады. Осы кезде 21 жастағы Ерден батыр қол жинап, Омбы мен Орынбордан әскер алдыртып, барлығы 3 косын әскермен Қоқанға қарсы жорыққа аттанады. Бір қосынды өзі, екінші қосынды Аманбай батыр, үшінші қосынды Лепесбай батыр бастап барып, Шу бойынан, Түркістан маңайынан Қоқандықтарды қуып шығады. Ол Шоқан Уәлихановпен бірге сайлауға түсіп, кейін Шоқан өзі оған жол берген. Санкт-Петербургке барып патша сарайында болған. Ерденнің зираты Қаракеңгір өзенінің сол жақ жағасында Жошы хан кесенесінің маңында тұр.

## Дереккөздер

Санат:1808 жылы туғандар
Санат:1862 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақ би-шешендері
Санат:Қазақ батырлары
Санат:Аға сұлтан
За медь

**«За медь»**, Қарсақбайда 1931 ж. қарашадан
1955 ж. 30 мамырға дейін осы атпен шығып өңдірісті
өлкедегі алғашқы газеттердің бірі. *Қарсақбай*
(1940 жылдан Жезказған) ауд. партия ком-і атқа-ру ком-тінін газеті болды. Басылым дәстүрін аулдық «Красный Октябрь» (1958-59), «Большие меди»
(1963-65), қалалық «Джезказганский рабочий»
(1955-63,1965-73) газеттері жалғастырды. Негізін
30-жылдарғы жауапты редакторлары Ф. Головин,
*Н. Бульин* сияқты Қазақстан журналистикасының ардагерлері қалады. Соғыска дейінгі кезенде Қарсақбай комбинатының директорлары
*В.И. Иванов*, *В.С. Гулин*, қазақтын тұнғыш геолог ғалымы, акад. К. И. Сәтбаев жиі қатысып, *Қазақстан* түсті металлургиясынын түңғышы мен
кеңді аймақтың тыныс-тіршілігі туралы мақалалар
жариялап тұрды.

## Дереккөздер
Тербеліс (Көлік)

**Тербеліс** - белгілі бір уақыт
ішінде қайталану дәрежесіне ие
болған қозғалыстар немесе үрдістер.

## Еріксіз тербелістер

Ауыспалы сыртқы әсерден пайда болып,
онымен ұсталынып сақталатын
тербелістер.

## Гармониялық тербелістер

Синус немесе косинус заңдары 
бойынша күйдің өзгеруілері
болатын тербелістер.Сөнетін тербелістер уақыт ағынымен қуаты азаятын
тербелістер.

## Бүгілісті тербелістер

Серпінді жүйенің кейбір бөлшектер
бүктелісінің мерзімді түр өзгеруімен 
көрсетілетін тербелістер.

## Иірілмелі тербелістер

Серпінді жүйенің кейбір бөлшектері 
айналымның мерзімді түр
өзгеруімен көрсетілетін тербелістер.

## Параметрлік тербелістер

Тербеліс жүйесінің параметрлердің мерзімді өзгеру 
жолымен қоздырылатын тербелістер.

## Еркін тербелістер

Серпінді жүйенің тұрақты тепе-теңдік
күйінен бастапқы ауытқуға ғана
әкелетін, сыртқы әсер ету кезінде
пайда болатын тербелістер.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Болат Рахымжанұлы Баймұхамбет

**Болат Рахымжанұлы Баймұхамбет** (23 тамыз, 1948 жыл, Алматы облысы Сарқан ауданы, Қарауылтөбе ауылы) - Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы.

## Өмірбаяны
* Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының педагогика факультетін (1974), дене шынықтыру және спорт оқытушысы мамандығы бойынша бітірген.
* 1974 жылдан - Талдықорған облыстық білім беру басқармасының бокс жаттықтырушысы. 
* 1979 жылдан - Талдықорған облыстық спорт комитетінің БЖСМ аға жаттықтырушысы. 
* 1983 жылдан - Алматы облыстық спорт комитетінің БЖСМ директоры.
* 2000 жылдан бері - Талдықорған қаласындағы ОРМСМ Бокс бөлімшесінің аға жаттықтырушысы.

## Шәкірттері
* Берік Оқпаев- КСРО спорт шебері, бокстан КСРО біріншілігінің күміс жүлдегері (1977);
* Рамиль Мұратов - КСРО спорт шебері, «Еңбек резерві» орталық кеңесінің (1993) чемпионы  пен финалисі 
* Қияз Тілеукенов- КСРО спорт шебері, «Еңбек резерві» орталық кеңесінің (1993) чемпионы пен финалисі;
* Андрей Сауткин - КСРО спорт шебері, Қазақстан чемпионатының (1982) финалисі
* Қали Мұратов - КСРО спорт шебері, Қазақстан чемпионатының (1982) финалисі

## Марапаттары
* КСРО Дене шынықтыру және спорт саласының озаты (1991).
* ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1992).
* «ҚР дене тәрбиесі мен спортын дамытудағы еңбегі үшін» белгісі (2010).

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Есбаева Мағауйя Ахметқалиқызы, зейнеткер. 
* Ұлдары - Баймұхамбет Алмас (1975 жылы туған), самбо күресі бойынша спорт шебері, заңгер; Айдын Болатұлы Баймұхамбет (1977 жылы туған), бокс бойынша спорт шеберіне кандидат, ҚР Шекара әскерлерінің майоры.

## Дереккөздер

Санат:23 тамызда туғандар
Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Сарқан ауданында туғандар
Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері
Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары
Санат:КСРО Дене шынықтыру және спорт саласының үздіктері
Қияқбай Музапарұлы Асамбаев

**Асамбаев Қияқбай Музапарұлы** - 
1957 жылы 28 қаңтарда РКФСР Орынбор облысы Белополье кентінде туған. Қазақ.

Әкесі - Асамбаев Мұзапар Асамбайұлы (1890-1978),
қойшы болған. Анасы - Асамбаева Шолпан Қуанышқызы
(1930-2005), сауыншы болған.

Республикалық эстрадалық-цирк өнері студиясын (1979);
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының хор факультетін бітірген (1986), опера солисі,
концерт әншісі, оқытушы.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан).

1974 жылдан - Оренбург облысы Белополье кенті ауылдық
мектебінің оқытушысы. 1975 жылдан - Кеңес Әскерінің
қатарында қызметте. 1977 жылдан - Республикалық
эстрадалық-цирк өнері студиясының оқушысы. 1979 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының студенті. 1986 жылдан - Абай атындағы
Мемлекеттік акамедиялық опера және балет театрының
солисі.

1999 жылдан бері - Астана қаласы Мемлекеттік филармониясының солисі. 2000 жылдан бері - К. Байсейітова
атындағы ұлттық опера және балет театрының солисі.

Мәдениет қайраткері (2004). «Жылдың үздік вокалисі»
меценаттар клубы сыйлығының лауреаты (2006). ҚР
Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2005).

Әскери атағы - запастағы аға лейтенант.

Діни көзқарасы - ислам.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы
дамыған, мәдениеті жоғары мемлекет».

Хоббиі - музыкамен айналысу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс және шетел классикалық
әдебиеті.

Үйленген. Жұбайы - Асамбаева Ғайни Мұсәлімқызы
(1957 ж.т.), кәсіпкер. Қызы - Асамбаева Махаббат Қиякбайқызы (1986 ж.т.), «ҚТЖ» ҰК» АҚ қызметкері.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Марат Үсенұлы Пірінбеков

**Марат Үсенұлы Пірінбеков** 1968 жылы 21 маусымда Талдықорған облысы Ескелді ауданының Қарабұлақ кентінде туған. Қазақ. Әкесі - Пірінбеков Үсен Ақбердіұлы, зейнеткер, Алматы облысы Ескелді ауданы ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы болған. Анасы - Пірінбекова Дания Рақымбайқызы, зейнеткер, профессор, «Жетісу» экономикалық институтының ректоры болған. Алматы халық шаруашылығы институтының экономика- жоспарлау факультетін (1991) «Ауыл шаруашылығын жоспарлау» мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік экономикалық университетінің аспирантурасын (1993); Қырғыз мемлекеттік ұлттық унивөрситетінің заң факультетін (1998) заңгер мамандығы бойынша; Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының (2010) «құрылыс» факультетін инженер- құрылысшы мамандығы бойынша бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты (1996). Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін білөді. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1985-1991 жылдары - Алматы халық шаруашылығы институтының студенті. 1986-1988 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1991-1993 жылдары - Қазақ мемлекеттік экономикалық университетінің аспиранты. 1992 жылдан - Алматы қаласы. Алатау ауданы №170 дүкенінің 3-ші санатты сатушысы, меңгерушісі, 1993 жылдан- Көтерме-бөлшек саудалық жеміс-көкөніс бірлестігі директорының орынбасары. 1994 жылдан - Алматы қаласы Совет аудандық әкімшілігінің сауда бөлімінің меңгерушісі. 1997 жылдан - Алматы қаласы Алмалы ауданы әкімінің орынбасары. 2008 жылдың сәуірінен - Алматы қаласы Алмалы ауданының әкімі. «Ерен еңбегі үшін», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы лейтенант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Төле би, Д.А. Қонаев, Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жақсы дәстүрі бар және биікте болуға ұмтылатын мықты ел». Хоббиі - отбасы, спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - Д. Кью, Г. Нив, тарихи шығармалар. Үйленген. Жұбайы - Пірінбекова Венера Қасымқызы (1971 жылы туған), кәсіпкер, медиатор. Ұлы - Пірінбеков Дәулет (1991 жылы туған); қыздары - Пірінбекова Әйгерім (1997 жылы туған), Пірінбекова Әдел (2002 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Тәуке Әнесұлы Алтынбеков

**Тәуке Әнесұлы Алтынбеков** - 1948 жылы 10 наурызда Қызылорда облысы Шиелі ауданының Шиелі стансасында туған. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1969) инжөнер-құрылысшы мамандығы бойынша бітірген.
Техника ғылымдарының кандидаты (1983), докторы (1997). Доцент (1985).
*«Құрылыстардың технологиясы және оларды ұйымдастыру» атты кітаптың (1979), «Индустриялық құрылысты сәулет-құрылыс жобалау және оның технологиясы»* атты монографияның (1983), құрылыс  үдерістерінің технологиялары, құрылысты ұйымдастыру және жобаларды басқару
жөніндегі 50-ден астам мақала мен жарияланымның авторы.
*1969-1979 жылдары - В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының оқытушысы, деканының орынбасары. 
*1980-1992 жылдары - Алматы сәулет-құрылыс институтының доценті, деканының орынбасары, аға ғылыми қызметкері. 
*1993 жылдан - «Қазшетелсауда» республикалық бірлестігінің бас маманы. 
*1995 жылдан - «Құрылысинвест» өндірістік-құрылыс фирмасының директоры. 
*1997-1998 жылдары - «Қазақшетелсауда» республикалық бірлестігі бас директорының орынбасары. 
*1997 жылдан - «Алматыжелэнергия» аймақтық жел-энергия компаниясының бас директоры. 
*1999 жылдан - «Астана халықаралық әуежайы» БК бас инженері, дирекция директорының міндетін атқарушы, жобаның бас менеджері. 
*2006 жылдан - «ТЕК» Қазинвест» СЭК техникалық директоры.
*2008 жылдан бері - «Көксай-Мұзбел» ЖШС бас директоры. «Астананың 10 жылдығы» мерейтой медалімен (2008), ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі төралқасының Құрмет грамотасымен (1976) марапатталған. ҚР Президентінің Алғыс хатымен (2005) аталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ахмет (Нұра ауданы)

**Ахмет** (1999 жылға дейін — *Энтузиаст*) — Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл, Ахмет ауылдық округі орталығы.

## Тарихы
19 ғасырда ірге көтерген. 1954-1996 жылдары «Энтузиаст» кеңшарының орталығы болды.

## Географиялық орны
Нұра өзенінің сол жағалауында, ауданы орталығы – Нұра кентінен солтүстікке қарай - 41 км, Қарағандыдан солтүстік-батысқа қарай 217 км жерде орналасқан.

## Халқы

Орта мектеп, клуб, кітапхана бар. Ауыл арқылы Теміртау — Нұра — Астана автомобиль жолы өтеді.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы елді мекендері
Нығман Құдайбергенұлы Пішенбаев

**Нығман Құдайбергенұлы Пішенбаев** 1961 жылы 30 қаңтарда Павлодар облысы Май ауданы Май ауылында туған. Қазақ. Семей зоотехникалық-мал дәрігерлік институтын (1983) «Мал дәрігері» мамандығы бойынша; Павлодар мемлекеттік университетін (2001) «Экономика және менеджмент» мамандығы бойынша бітірген. 1977 жылы - Павлодар облысы «Май» кеңшарында шопанның көмекшісі болған. 1978 жылдан - Семей зоо- техникалық-мал дәрігерлік институтының студенті. 1983 жылдан - Семей облысы республикалық «Солтүстік жағалау» ауыл шаруашылығы бірлестігінің мал дәрігері. 1984 жылдан - Павлодар облысы Май ауданының Май аудандық мал дәрігерлік стансасының мал дәрігері. 1985 жылдан - Павлодар облысы Май ауданы «Белогор» кеңшарының бас мал дәрігері. 1991 жыл - Павлодар облысы Май ауданының «Қызыл құрама» кеңшарының директоры. 1997 жылдың қаңтарынан - Павлодар облысы Май ауданы әкімінің бірінші орынбасары - Агроөнеркәсіп кешені департаментінің бастығы. 1997 жылдың қыркүйегі - Павлодар облыстық мал дәрігерлік комитетінің жетекші маманы. 1998 жылдан - Павлодар облысы Павлодар аудандық әкімінің бірінші орынбасары, Ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы. 2000 жылдан - Павлодар облысы Ақтоғай ауданының әкімі. 2009 жылдан - Павлодар облысы әкімінің кеңесшісі. 2010 жылдың наурызынан бері - Павлодар облысы Май ауданының әкімі. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) ме- дальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1961 жылы туғандар
Санат:Павлодар облысында туғандар
Санат:Павлодар облысы тұлғалары
Аманияз Қасымұлы Ержанов

**Ержанов Аманияз Қасымұлы** (1960 жылы туған), инженер-гидротехник, экономист, қоғам қайраткері. 1960 жылы 8 қарашада Орал облысының Калмыков ауылында туған. Қазақ. Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс институтын (1982) инженер-гидротехник мамандығы бойынша; БЛКЖО ОК жанындағы Жоғары комсомол мектебін (Мәскеу к., 1987); Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (2001) бітірген.
Экономика ғылымдарының кандидаты (Мәскеу қ., 2000). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «1995-2000 жылдары ҚР-дағы ұлттық экономиканы реформалаудың ерекшеліктері». БАҚ беттерінде жарық көрген 6 ғылыми мақаланың және 4 жарияланымның авторы. 
* Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институтын (1982) бігірген,
* БЛКЖО ОК жанындағы Жоғары комсомол мектебін (1987) бігірген,
* Қазіргі мемлекет басқару академиясын (1984) бігірген.
* Орал облысының кеңшарында бас инженер-гидротехник, аудандық, облыстық комсомол комитетінде, Қазақстан ЛКСМ ОК сектор, бөлім меңгерушісі, ҚР Мемлекеттік жастар ісі жөніндегі комитет басқармасының бастығы болады.
* 1995-1997 жылдар ҚР Премьер-Министрі орынбасарының көмекшісі,
* 1997-2005 жылдар ҚР кеден органында басшы қызметте,
* 2005-2006 жылдар ҚР Президенті Әкімшілігі мемлекеттік инспекторы.
* 2006 жылы маусым айынан Қарағанды облысы әкімінің орынбасары.

## Дереккөздер
За уголь Караганды

**«За уголь Караганды»**, КСРО көмір өнер-кәсібі қызметкерлері кәсіподағы орталық кәсіптің газеті. 1931 жылдың шілде — тамызында Қарағандыда орыс тілінде шығып тұрды. Оны шығаруға бастама көтергендер орталық «Правда» және *«Экономическая жизнь»* газетгерінің редакциялары болды. 1931 жылдын 5 шілдесінде шыққан газетгің 1-саны қарағанды аудандық 1-партия конференциясының жұмысына арналды. Еліміздің 3-көмір базасы қалыптасуының бастапқы кезенінде, соц. жарысты өрістетуде, екпінділікті насихаттауда, еңбекшілердің еңбекке коммунистік қарым-қатынасын тәрбиелеуде үлкен рөл атқарды; шахталардағы олқылықтардың себептерін жоюға ықпал етті. Тұңғыш рет Қарағандыда ұйымдастырылған жұмысшы тілшілер бригадалары рейдтерінің материалдары жарияланды, өз оқырмандарын Қарағанды шахтерлерінің Дон басс шахтерлеріне жолдаған үндеуімен, Омбы Темір қолшыларының Қарағанды жұмысшыларына жазған ашық хатымен таныстырды. Өндірілген көмірдің сапасы мен саны жөнінде мәліметтер үздіксіз жарияланды. Небары 12 саны шықты, таралымы 3500 дана болды. Газеттіңдәстүрлі істері өзге мерзімдік басылымдардың одан әрі дамуына игі ықпал тигізді.

## Дереккөздер
Виктор Николаевич Радченко

**Виктор Николаевич Радченко** 1967 жылы 1 қарашада УКСР Козацкое кентінде туған. Украин. 

Әкесі - Радченко Николай Пантелеевич, зейнеткер, әскери қызметкөр болған. Анасы - Радченко Любовь Степановна, зейнеткер, үй шаруасында. 

М. Дулатов атындағы Қостанай инженерлік-экономика университетін бітірген (2006), мамандығы - «Өнеркәсіп кәсіпорындарын электржабдықтау». 
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2002 жылдан). 
1991 жылдан - «Торғайавиа» АҚ Арқалық әуе кәсіпорнының әуе технигі. 1998 жылдың қазанынан - «Арқалық ЖЭО» КМК кезекші электр монтерінің шәкірті. 1998 жылдың қарашасынан - «Арқалық ЖЭО» КМК кезекші электр монтері, электр цехының ауысым бастығы, 1999 жылдың маусымынан - ауысым бастығының дублері, 1999 жылдың қазанынан - ауысым бастығы, 2000 жылдың сәуірінен - стансаның аға кезекші инженері. 2000 жылдың шілдесінен - «Арқалық ТЭК» КМК стансасының аға инженері, 2001 жылдың маусымынан - бас инженері. 2001 жылдың қарашасынан - «Арқалық ЖЭК» КМК Арқалық ЖЭО директоры. 2004 жылдан - «Арқалық ЖЭК» МКК директоры. 2007 жылдан - Арқалық қаласы әкімінің орынбасары. 2009 жылдың тамызынан бері - Лисаковск қаласының әкімі. 
Арқалық қалалық мәслихаты 3-ші шақырылымының депутаты (2004-2007). 

Үйленген. Жұбайы - Радченко Татьяна Анатольевна (1972 жылы туған), жеке кәсіпкер. Ұлы - Радченко Виталий Викторович (1989 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:1 қарашада туғандар
Санат:1967 жылы туғандар
Санат:Украинада туғандар
Санат:Қазақстан украиндері
Санат:Қостанай инженерлік-экономика университеті түлектері
Санат:Лисаковск әкімдері
Бахтияр Бағашарұлы Байсейітов

**Бахтияр Бағашарұлы Байсейітов** (25 қыркүйек, 1971 жыл, Алматы облысы Жамбыл ауданы Қарғалы кенті) - балуан, грек-рим күресінен ҚР Ұлттық құрама командасының аға жаттықтырушысы (2010 жылдан), Әлем чемпионы.

## Өмірбаяны
* Қазақ мемлекеттік спорт және туризм академиясын (2001) бітірген, спорттан жаттықтырушы.
* 2010 жылдан бері - грек-рим күресінен ҚР Ұлттық құрама командасының аға жаттықтырушысы.

## Жетістіктері
* КСРО Халықтары спартакиадасының күміс жүлдегері (Запорожье, 1991);
* грек-рим күресінен Азия чемпионатының қола жүлдегері (Хиросима, 1993; Гуанжоу, 1996);
* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (Прага, 1995);
* Азия ойындарының (Бангкок, 1998) жеңімпазы.
* Азия және Океания чемпионатының (Бангкок, 1997) жеңімпазы.
* Әлем чемпионатының (Евле, 1998) жеңімпазы.
* Азия чемпионатының (Филиппин, 1995; Сеул, 2000) жеңімпазы.
## Атақтары
* КСРО спорт шебері (1989).
* ҚР Еңбек сіңірген спорт шебері (1995).
* Жыл спортшысы (1998).
## Марапаттары
* ҚР Тәуелсіздігінің 10-жылдығы құрметіне орай ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен (2001) марапатталған.
* «Дарын» жастар сыйлығының лауреаты (1999).
## Отбасы
* Әкесі - Байсейітов Бағашар Жылқайдарұлы, марқұм. Анасы - Байсейітова Людмила Яковлевна, зейнеткер.
* Үйленген. Жұбайы - Байсейітова Маржан (1973 жылы туған), интерьер дизайнері. 
* Ұлдары - Бағашар Санжар Бахтиярұлы (1994 жылы туған), Байсейітов Сәлім Бахтиярұлы (1996 жылы туған);
* Қызы - Байсейітова Інжу Бахтиярқызы (2004 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:25 қыркүйекте туғандар
Санат:1971 жылы туғандар
Санат:Қарғалыда (Жамбыл ауданы) туғандар
Санат:Қазақстан балуандары
Санат:Еркін күрестен әлем чемпиондары
Санат:Күрестен Азия чемпиондары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері
Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының балуандары
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының балуандары
Санат:Грек-рим күресінен Қазақстан Ұлттық құрамасының аға жаттықтырушылары
Санат:КСРО спартакиадасының күміс жүлдегерлері
Санат:Грек-рим күресінен Азия чемпионатының қола жүлдегерлері
Санат:КСРО спорт шеберлері
Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақ мемлекеттік спорт және туризм академиясы түлектері
Владимир Николаевич Завдеев

**Владимир Николаевич Завдеев** *(1934 ж. т.)*, кен қазушы. Социалистік Еңбек Ері (1986), ҚазКСР Мемл. сыйл. лауреаты (1978). 

1960 жылдан көмір өнеркәсібінде істейді. 1962-63 ж. кен қазушы қызметін атқарады. 1963 жылдан "Қарағанды көмір өндірістік бірлестігіндегі" *«Молодежная»* шахтасында кен қазушылар бригадирі. 1981-85 ж. 3-тің бригадасы 28,9 мың кен қазбаларын қазды
(оның 2,2 мың  жоспардан тыс), проходканын жылдық орташа қарқыны 5,8 мың кума м болды.
Ленин орденімен марапатгалған. *«Шахтер даңкы»* Белгісінің толық иегері.

## Дереккөздер


Санат:1934 жылы туғандар
Санат:Қазақстан кеншілері
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Таңат Өмірзақұлы Сағындықов

1955 жылы 14 қазанда Солтүстік Қазақстан облысы Қарағаш ауылында туған. Қазақ.

Қазақ мемлекеттік денө шынықтыру институтының спорттық факультетін бітірген (1976), грек-рим күресінен жатықтырушы.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

1976 жылдан - Алматы қаласы Республикалық жалпы білім беретін спорттық кәсіптік мектеп-интернатында грек-рим күресінен жаттықтырушы. 2006 жылдан - грек-рим күресінен ҚР Ұлттық командасының бас жаттықтырушысы.

2009 жылдан бері - БСМ директоры (Алматы қаласы).

Еңбек сіңірген спорт шебері, Олимпиада ойындарының 2 мәрте жүлдегері Дәулет Тұрлыхановты; Еңбек сіңірген спорт шебері, әлем чемпионы Байсейітов Бахтиярды; 2 мәрте әлем чемпионы Әсембеков Марғұланды; халықаралық санаттағы спорт шебері, КСРО Халықтары спартакиадасының чемпионы Батырғалин Есенгелдіні; Әлем кубогының иегері, Еуропа Чемпионатының жүлдегөрі Каучева Айвазаны тәрбиелеген.

Грек-рим күресінен ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1986). КСРО дене тәрбиесінің озаты (1984).

ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2008).

Үйленген. Жұбайы - Үсенова Гүлмира, ҚР Спорт колледжінің директор орынбасары. Қызы - Индира (1981 жылы туған); ұлы - Дархан (1985 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Базиля Көкенқызы Әбділманова

**Базиля Көкенқызы Әбділманова** - 1941 жылы 14 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы Мақаншы ауданының Кировка ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Әділбаев Көкен, ҰОС қатысқан, 1943 жылда қаза
болған. Анасы - Әділбаева Кенжехан (1917-1986), ұжымшарда жұмыс істеген.
Ремей жеңіл өнеркәсіп техникумын (1962) техник-технолог мамандығы бойынша; Жамбыл технологиялық институтының тігін өндірісініңтехнологиясы факультетін (1969) инженер-технолог мамандығы бойынша; Мәскеу тоқыма институтының экономика және өнеркәсіпті ұйымдастыру
факультетін (1979) инженер-экономист мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ және орыс тілдерін біледі. 
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2005 жылдан).
*1958 жылдың мамырынан тамыз айына дейін - Семей аяқ киім фабрикасының жұмысшысы. 
*1962 жылдан - «Рассвет» Өскемен тігін фабрикасының ақаушысы. 
*1963 жылдан - «Большевичка» Өскемен тігін фирмасының ақаушысы. 
*1968 жылдан - Н.К. Крупская атындағы Семей жеке тігу тігін фабрикасының бухгалтері. 
*1969 жылдан - №6 Семей тігін ательесінің меңгерушісі. 
*1976 жылдан - «Қазақстан» фирмасы Алматы филиалының бастығы.
*1984 жылдан - ҚазКСР Халыққа тұрмыстық қызмет көрсету министрлігі тігін және тоқыма бұйымдарын тігу және жөндеу басқармасы бастығының орынбасары (Алматы қ.).
*1986 жылдан бері - Республикалық модельдер үйінің директоры (Алматы қ.). Аудандық және қалалық (Алматы қ.) халық депутаттары кеңестерінің 3-ші шақырылымының депутаты (1980-1989). Қазақстан Компартиясының Алматы қаласы Фрунзе аудандық партия комитетінің мүшесі. XXXIII партия конференциясының делегаты (1980). Жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары қауымдастығының, Қазақстан Кәсіпкерлерінің тәуелсіз қауымдастығының, Алматы қаласының Экономикалық палатасының, «Атамекен» одағы» ҚҰЭП мүшесі. «Еңбек ардагері» (1988), «Еңбектегі ерлігі үшін» (1991) медальдарымен марапатталған. Тұрмыстық қызмет саласының озаты (1988). Қазақстанның Еңбек сіңірген қызметкері (1998).

Діни көзқарасы - діндар.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Тэтчер.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Құқықтық және демократиялық мемлекет».
Хоббиі - тауға жаяу шығу, туризм, үлгілер жасау және бұйымдар тігу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи кітаптар.

Тұрмыс құрған. Жұбайы - Әбділманов Мейірхан Төлеуғазыұлы (1940 жылы туған), зейнеткер. Қызы - Әбділманова
Жанат (1964 жылы туған); ұлдары - Әбділманов Марат (1967 жылы туған),
Әбділманов Қанат (1974 жылы туған). 2 немересі бар.

## Дереккөздер
Нәйля Кіребаева

**Нәйля Кіребаева** - 1983 жылы 13 қазанда туған. Қазақ.
А.В. Сeлезнев атындағы Алматы хореографиялық
училищесін үздік бітірген (2001).
2001 жылдан бері - Абай атындағы Мемлекеттік опера
және балет төатры балетінің жетекші жеке орындаушысы.
Келесі партияларды орындайды: Одетта - Одиллия
(П.И. Чайковскийдің «Аққу көлі»); Зарема (Б. Асафьевтің
«Бақшасарай фонтаны»), Pas-des-deux (Л. Минкустың
«Пахита»), Фея Сирени (П.И. Чайковскийдің «Үйқыдағы
сұлу»), Мирта (А. Аданның «Жизель»), Апғашқы әйел («РЕ
уақыты», еуропа сазгерлерінің музыкасы), Сүйікті әйел
(Д. Шостаковичтің «Чарли»), Кармөн (Ж. Бизе - Р Щедриннің «Кармен-сюита» балеті).
Халықаралық балет әртістері сайысына (Нью-Йорк, 2005);
Рождестволық жас орындаушылар байқауына (Сеул, 2005)
қатысқан.

## Дереккөздер


 

Санат:Тұлғалар
Сайын Рысбайұлы Бақтыбаев

**Сайын Рысбайұлы Бақтыбаев** - 1948 жылы 23 желтоқсанда РКФСР Челябинск қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Бақтыбаев Рысбай (1921-1978), әскери қызметкер болған. Анасы - Бақтыбаева Өрлен (1927-1992), үй шаруасымен айналысқан.
Қазақ химия-технология институтын механика факультетін (1976) өнөркәсіптің химиялық процестерін автоматтандыру жөніндегі инженер-технолог мамандығы бойынша бітірген.
«Казахстанская правда», «Литер», «Фокус», «Оңтүстік Қазақстан», «Эксперт Казахстан», «Бизнес и власть», т.б. газеттөр мен журналдарда жарияланған 20-дан астам мақаланың авторы. Қазақ, орыс және өзбек тілдерін біледі.
КОКП (1969-1991), «Нұр Отан» ХДП (2001 жылдан) мүшесі.

*1966 жылдан - «Оңтүстікқазауылқұрылыс» тресінің 3-ші разрядтағы ҚМК автослесарі. 
*1967 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
*1970 жылдан - Мемлекеттік стандарт және метрологияның Шымкент облыстық зертханасының инженері; 1973 жылдан - аға инженері. 
*1975 жылдан - «Одақсужобаавтоматика» жоба институты Шымкент филиалының аға инженері. 
*1980 жылдан - Қазақстан Компартиясының Дзержинский аудандық комитетінің өндіріс-көлік бөлімінің нұсқаушысы. 
*1982 жылдан - Қазақстан Компартиясының Шымкент қалалық комитетінің өндіріс-көлік бөлімінің нұсқаушысы. 
*1983 жылдан - Қазақстан Компартиясының Шымкент облыстық комитетінің жеңіл өнеркәсібі бөлімінің нұсқаушысы, 1988 жылдан - жалпы бөлімінің сектор меңгерушісі. 
*1991 жылдан - «Шамшырақ» облатком коммерциялық орталығының бас директорының орынбасары, «Ақ-Сұңқар» сауда үйінің президенті. 
*1995 жылдан - «Электрод» АҚ директоры.
*1998 жылдан - «Береке» Агро МТС» ЖІІІС директоры.
*1999 жылдан - ОҚО әкімдігінің Индустрия және сауда департаментінің бөлім бастығы. 
*2000 жылдан - облыстық әкімдіктің индустрия бөлімінің бас маманы; 2002 жылдан - индустрия және сауда департаменті бөлімінің бастығы.
*2004 жылдан бері - «Қазақ мақта қауымдастығы» ЗТБ төрағасы. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Сараптау кеңесі, ОҚО әкімдігі жанындағы Сараптау кеңесінің, «Атамекен» одағы» ҚҰЭП мүшесі. «Қазақстан мақтасы» АҚтәуелсіз директоры. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Атамекен» одағы» ҚҰЭП «Іске беріктік үшін» (2008) медальдарымен, ОҚО мәслихатының грамотасымен (2008) марапатталған.

Әскери атағы - запастағы аға лейтенант.
Діни көзқарасы - мұсылман.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның әлемнің жоғары дамыған елдері қатарына кіруі».
Хоббиі - спорт.
Сүйіп оқитын әдебиеті - публицистика, тарихи әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Бақтыбаева Патима, оқытушы. Қыздары - Төлеметова Айгүл, Бақтыбаева Әйгерім; ұлдары - Бақтыбаев Сәкен, Бақтыбаев Олжас.

Санат:Тұлғалар
Санат:Техника
Бекзат Қазиұлы Сарманов

**Бекзат Қазиұлы Сарманов** (26 қаңтар, 1963 жыл, РКФСР Омбы қаласында туған) - Қазақстанның Құрметті құрылысшысы (2007), Грек-рим күресінен Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2004).

## Өмірбаяны
* Әкесі - Сарманов Қази. Анасы - Сарманова Зәбира.
* Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының жалпы құрылыс факультетін бітірген, мамандығы - «Өнеркәсіптік, азаматтық құрылыс және қала шаруашылығы».
* 1999 жылдан - «Элитқұрылыс» ЖШС бас директоры.
* 2007 жылдан бері - «Элитқұрылысгрупп» ЖШС директорлар кеңесінің төрағасы.

## Қоғамдық қызметі

* Қазақстан Күрес ассоциациясының президенті (2005-2008; 2010 жылдан бері).
* Күрес федерациясының Құрметті президенті (2010 жылдан бері).
* ҚР Күрес федерациясы атқару комитетінің мүшесі (2010 жылдан бері).
* *«FILA»* Сенаторлық клубының мүшесі (2007). 
* Қазақстан Қала құрылысы одағының Құрметті мүшесі (2007).

## Спорттағы қызметі

* Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері Георгий Цурцумианы дайындауға қатысқан.
* Грек-рим күресінен Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2004).

## Марапаттары
* Қазақстанның Құрметті құрылысшысы. (2007).
* «FILA» алтын ордені (2003);
* Астана қаласы әкімінің Құрмет грамотасы (2002).

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Сарманова Нұрсұлу Қалиханқызы (1962 жылы туған).
* Ұлдары - Абай (1992 жылы туған), Әнуар (1993 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:26 қаңтарда туғандар
Санат:1963 жылы туғандар
Санат:Омбыда туғандар
Санат:Қазақ Бас сәулет-құрылыс академиясы түлектері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан грек-рим күресінен жаттықтырушылар
Санат:Қазақстанның құрметті құрылысшылары
Санат:Қазақстан құрылысшылары
Санат:FILA алтын орденінің иегерлері
Сейілда Икрамұлы Байшақов

**Сейілда Икрамұлы Байшақов** — қазақ футболшысы, қорғаушы, 1950 жылы 28 тамызда Жамбыл қаласында туған. Қазақ. Әкесі — Байшақов Икрам Берікбайұлы, марқұм, ҰОС қатысқан, жүк тиеушілер бригадирі болған. Анасы — Байшақова Нархан, зейнеткер, сауда саласында жұмыс істеген.  

Дулат тайпасының Жаныс руынан.
## Мансабы
1968 жылы "Энергетик" футболшысы атанды. 1969 жылы Қазақ КСР чемпионатында тұңғыш рет алаңға шықты, 28 сәуірде "Тракторға" қарсы кездесуге қатысты.    

1971 жылы "Қайратқа" ауысты. 27 наурызда "Заря" (Ворошилов) клубына қарсы КСРО кубогында тұңғыш рет қайраттықтар қақпасын қорғады, 12 күннен соң "Зенитке" қарсы ойында тұңғыш рет КСРО чемпионатының жоғары лигасында алаңға шықты. Маусым біткенше 29 кездесуде алаңға шықты.  

Тұңғыш голын 1972 жылы 2 тамызда СКА (Дондағы Ростов) қақпасына соқты, бұл ойын 1:1 есебімен тең аяқталды. Ұзамай клубтың капитаны боп тағайындалды да, бұл қызметті карьерасын аяқтағанша атқарды.  

1977 жылы КСРО құрамасы сапында екі кездесуде алаңға шықты. Тұңғыш ойынын 30 сәуірде Мажарстанға қарсы өткізді, бұл ойында КСРО 1:2 есебімен ұтылып қалды. Футболшы сол матчты былай деп еске алады.  

.

10 мамырда Грекия құрамасымен ойында да КСРО 0:1 есебімен тізе бүкті. Бұл екі ойын да 1978 жылғы әлем чемпионатының іріктеулері болатын. Екі ойында да Сейілдә 90 минутты толық ойнады.  
  
Бірақ бұдан кейін құрамаға қайта шақырылмады.  

"Қайрат" сапындағы ең соңғы ойынын 1981 жылы 4 сәуірде "Таврияға" қарсы өткізді, бұл ойында есеп ашылмады. Соңғы голын сол жылы 26 наурызда "Торпедо" (Мәскеу) қақпасына соқты, бұл оның КСРО чемпионаттарындағы 11-ші голы еді.  

Футболмен қоштасқан соң келесі жылы "Қайраттың" бас жаттықтырушысы Беца Йожефтің көмекшісі қызметіне тағайындалды. Бұл қызметті 1988 жылға дейін атқарды.

## Жетістіктері
### Жүлделері
* Ардагерлер арасындағы футболдан Әлем чемпионатының қола жүлдегері.

### Марапаттары
* КСРО спорт шебері;
* Халықаралық кластағы спорт шебері;
* ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы;

### Жеке
* Қазақстанның XX ғасырдағы үздік футболшысы деп танылған.

## Жеке өмірі
* Хоббиі — кітап оқу, музыка, спорттық телебағдарламаларды тамашалау.
* Жұбайы — Төлегенова Мәриямгүл, Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының солисі болған.
* Ұлы — Қайрат. Немерелері — Дамира, Ескендір.

## Дереккөздер

Санат:КСРО футболшылары
Санат:КСРО Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Павел Иннокентьевич Беклемишев

**Павел Иннокентьевич Беклемишев** - 1957 жылы 1 қаңтарда Апматы қаласында туған.
Мәскеу авиация институтын бітірген (1979), инженер-
механик.
*1979 жылдан - «Гидромаш» АТМЗ зауытында инженер-нұсқаушы, бюро, цех, жоспарлау-өндірістік бөлім бастығы, бас экономист, директордың өндіріс жөніндегі орынбасары, бас экономист. 
*1990 жылдан - «КРАМДС» корпорациясының бөлімі бастығы. 
*1991 жылдан - «Гидромаш» АТМЗ (кейіннен - «Гидромаш» зауыты» АҚ, «Белкамит» БК АҚ) директорының экономика жөніндегі орынбасары, 1992 жылдан - директоры, президенті, бас директоры. 
*2007 жылдан бері - «Белкамит» БК АҚ Директорлар кеңесінің төрағасы, «Белкамит топтары» ЖШС бас директоры. ҚР Жер қойнауын пайдаланушыларға арналған жабдықтар мен қызметтерді өндірушілер қауымдастығы басқармасының төрағасы. ҚР Жұмыс берушілер конфедерациясы басқармасының бюро мүшесі. «Нұр Отан» ХДП ұйымы Алматы қалалық саяси кеңесі бюросының мүшесі; ҚР Инжинирингтік компаниялар одағы басқармасы бюросының мүшесі. «Құрмет» орденімен, «Астана» медалімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ләззат Кәрішқызы Сәлкеева

**Ләззат Кәрішқызы Сәлкеева** - (1956 ж.т.) , органикалық және элементтік-органикалық химия саласының маманы, химия ғылым докторы (2002) , професор (2005).   Е.А. Бөкетов атындағы ҚарМУ-ды  бітірген (1978). 1986-1988 ж. КСРО ҒА  А.Е. Арбузов атындағы Органикалық және физикалық химия институты Қазан филиалының элементті-органикалық қосылыстар зертханасының стажер-зерттеушісі (Қазан қ.), 1989 жылдан ҚарМУ органикалық химия кафедрасының аға оқытушысы доценті, органикалық химия және полимер кафедрасының меңгерушісі. 90 ғылыми мақаланың, монографияның авторы. 
## Шығармалары
*Эфироамиды кислот Р (III) в реакции Арбузова (2002); 
*Механизм реакций эфироамидов кислот Р (III) с галогенангидридами карбоновых кислот (2003);
*Реакции трет-бутиловых эфиров амидофосфористых кислот с СС14 и СНС13 (2003).

## Дереккөздер
Ахмеджан Насырұлы Қадыров

**Ахмеджан Насырұлы Қадыров** - 1935 жылы 12 қазанда Алматы қаласында туған. ¥йғыр.
Әкесі - Қадыров Насыр, заңгер болған. Анасы - Қадырова
Нұрниса, қоғамдық тамақтану саласының қызметкері
болған.
А.Н. Островский атындағы Ташкент көркем театр институтын бітірген (1962), театртанушы.
Өнертану кандидаты (1973), докторы (1975). Докторлық
диссертациясының тақырыбы: «¥йғыр театры». Профессор (1976 жылдан).
«Орнығу жылдары» (1976), «Пьесалар» (1978), «¥йғыр
кеңес театры» (1978), «Театр және уақыт» (1980), «Театр
кездесулері» (1975), «Ахмет Шамиев - театр және кино
актері» (2008), «Театр афишасының алдында» (2008), «3-ші қоңыраудан кейін» (2008) кітаптарының; «¥йғыр кеңес
әдебиеті» (1979), «¥йғыр халқының тарихы мен мәдениеті
бойынша материалдар» (1983), «Сәбит Оразбаев» (1983),
«Ыдырыс Ноғайбаев» (1985), «Фарида Шәріпова» (1987)
ұжымдық монографияларының; «Театр беттері» (1976),
«Бүкіл өмір музыкада» (1978), «Құддыс Қожамьяров»
(2 бөлімде, 1988), «¥йғыр театры» (1976), «Театр
сезінулері» (8 бөлімде, 1988) ғылыми-танымал фильмдері
сценарийлерінің авторы.
¥йғыр, қазақ, орысжәне неміс (сөздіктің көмегімен) тілдерін
біледі.
1955 жылдан - аудандық Мәдениет үйінің көркемдік
жетекшісі (Алматы облысы ¥йғыр ауданының Шонжы ауылы). 1956жылдан - Алматы облысы ¥йғыр ауданы Подгорное ауылының ауылдық клуб меңгерушісі. 1957 жылдан - А.Н. Островский атындағы Ташкент көркем театр
институтының студенті. 1962 жылдан - ҚазКСР Мәдениет
министрлігі аппаратының қызмөткері. 1966 жылдан -
Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ академиялық балалар мен
жасөспірімдер театрының әдеби бөлімінің меңгерушісі.
1968 жылдан - ҚазКСР ҒА Тілтану институты ұйғыртану
бөлімінің аға ғылыми қызметкері. 1986 жылдан - ҚазКСР
ҒА ¥йғыртану институты әдебиет және өнер бөлімінің
меңгерушісі. 1990 жылдан - ҚазКСР Мәдениет министрлігі
Оқу орындарының бас басқармасы бастығының орынбаса-
ры. 1992 жылдан - Т. Жүргунов атындағы Қазақұлттық өнер
академиясының театртану кафедрасының меңгерушісі.
1994 жылдан бері - Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық
өнер академиясы театртану кафедрасының профессоры;
2010 жылдан бері - Қ. Қожамияров атындағы Республикалық
мемлекеттік ұйғыр музыкалық комедия театрының көркем
жетекшісі.
ҚР ҒА диссертациялық кеңесінің, «Мәдениет» журналы
редакциялық алқасының, Қазақстан Театр қайраткерлері
одағы басқармасының, Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ
мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры көркем кеңесінің мүшесі.
«Илһам» сыйлығының лауреаты (2005). Халықаралық Еуропа университетінің «Алтын бүркіт» (Германия, Ганновер, 1975), II дәрежелі «Достық» (2010) ордендерімен
марапатталған. ҚР Еңбек сіңірген өнер қайраткері (1995).
Президенттік стипендия стипендиаты (2005, 2006, 2007).
Діни көзқарасы - діндар.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Халықаралық
кеңістікте шешуші рөл ойнайтын және әлемдік өркениетте
лайықты орынға ие болатын қуатты мемлекет».
Хоббиі - әдебиет, музыка, кескіндеме және театр.
Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.
Үйленген. Жұбайы - Мұралиева Әсиям Таипқызы,
кітапханашы. ¥лы - Қадыров Ришат Ахмеджанұлы, қызы -
Қадырова (Зайцева) Ләйля Ахмеджанқызы.

## Дереккөздер