open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хосе Луис Кастильо

**Хосе Луис Кастильо** (; 14 желтоқсан 1973, Эмпалме, Сонора, Мексика) — мексикандық кәсіпқой боксшы, 1-ші жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. Жеңіл салмақтағы (WBC, 2000—2002 және 2004—2005) әлем чемпионы.

## 1990—2002
1990 жылы мамырда дебютті айқасын өткізді, алайда оған даңқ тек 2000 жылы ғана келді. 2000 жылы шілде де Хосе Луис Кастильо алғаш рет Стиви Джонстонға қарсы чемпиондық атаққа таласты. Бәсекеге толы өткен айқаста Кастильо жеңіске жетті. Айқас Ринг журналының тұжырымы бойынша "жыл апсеті (күтпеген нәтиже)" деген атқа ие болды. 2000 жылы қыркүйекте қарымта кездесу өтті. Бұл жолы тең нәтижелі айқас өтіп, нәтижесінде Кастильо чемпиондық белбеуін сақтап қалды.
## Кастильо - Мейуезер
*.Өткен орын: Эм Джи Эм Гранд, Лас-Вегас, Невада, АҚШ
*.Нәтижесі: 12-раундтық айқаста Мейуезер бірауыздан жеңіске жетті
*.Маңызы: жеңіл салмақтағы WBC атағы (Кастильоның 4-ші рет қорғауы)
*.Рефери: Вик Дракулич
*.Қазылар есебі: Анек Хонгтонгкам (116—111), Джон Кин (115—111), Джерри Рот (115—111) — Мейвезердың пайдасына
*.Салмақ: Мейвезер 60,80 кг; Кастильо 61,00 кг
*.Трансляция: HBO
Санат:Мексика боксшылары
Хесус Чавес

**Хесус Чавес** (; 12 қараша 1972, Паррал, Мексика) - мексикандық боксшы, жеңіл салмақта өнер көрсеткен. 2-ші жартылай жеңіл (WBC тұжырымы, 2003-2004) және жеңіл (IBF тұжырымы, 2005-2007) салмақ дәрежелеріндегі әлем чемпионы.
## 1994 - 2001
1994 жылы тамызда дебютін жасаған. 1995 жылы қаңтарда Чавес Карлос Хереннен жеңіліс табады. 1998 жылы тамызда Вилфредо  Негронды нокаутпен жеңеді.
## Чавес - Мейуезер
*.Өткен орын: Билл Грэхем Цивик Аудиториум, Сан-Франциско, Калифорния, АҚШ
*.Нәтижесі: 12-раундтық айқастың 9-шы раундында Мейуезер жеңіске жетті
*.Маңызы: жартылай жеңіл салмақтағы WBC атағы (Мейуезердың 8-ші рет қорғауы)
*.Рефери: Джон Шорли
*.Қазылар есебі: Лу Филиппо (89-82), Марти Сэммон (88-83), Том Казмарек (87-84) - барлығы Мейуезердың пайдасына
*.Уақыт: 3:00
*.Салмақ: Мейуезер 58,70 кг; Чавес 58,70 кг
*.Трансляция: HBO
*.Бейресми қазының есебі: Харольд Ледерман (76-76) 
2001 жылы қаңтарда Чавес американдық Флойд Мейуезермен қолғап түйістірді. 9-шы раундта Чавес бірнеше таза соққыларды өткізіп алды. 
Нәтижесінде Чавестың бұрышы айқасты тоқтатты.

Санат:Мексика боксшылары
Санат:1972 жылы туғандар
Санат:12 қарашада туғандар
Джастин Джуко

**Джастин «Қиратушы» Джуко** (; 26 желтоқсан 1972 жыл, Масаки, Уганда) - угандалық әуесқой әрі кәсіпқой боксшы, шыбын салмақ , жеңіл салмақ, жартылай орта салмақта өнер көрсеткен. 

Әуесқой боксшы ретінде 1990 жыл Окленд, Жаңа Зеландиядағы Достастық ойындарында шыбын салмақта өнер көрсетіп, алтым медаль жеңіп алған. Кәсіпқой боксшы ретінде жартылай жеңіл салмақта Бүкіләлемдік бокс кеңесінің (WBC), жартылай орта салмақта Африкалық бокс одағының, супер жартылай жеңіл салмақта Солтүстік Америка федерациясының (NABF) тұжырымдары бойынша әлем чемпионы атақтарын жеңіп алған. Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (WBA) тұжырымында Антонио Эрнандеске қарсы, Бүкіләлемдік бокс кеңесі (WBC) тұжырымы бойынша жартылай жеңіл салмақта Флойд Мейуезерге, Халықаралық бокс қауымдастығы (IBA) тұжырымы бойынша Диего Корралеске қарсы үміткер ретінде айқасқан. Бүкіләлемдік бокс одағы тұжырымы бойынша жартылай жеңіл салмақта Майкл Гомеске, Халықаралық бокс ассоциациясының (IBA) тұжырымы бойынша Рустам Нугаевпен чемпиондық атақтарға таласқан. 

Санат:Уганда боксшылары
Санат:1972 жылы туғандар
Санат:26 желтоқсанда туғандар
Санат:Жеңіл салмақ боксшылары
Санат:Жартылай орта салмақ боксшылары
Санат:Жартылай жеңіл салмақ боксшылары
Санат:Бірінші жартылай орта салмақ боксшылары
Ауызашар

[thumb|[Каир қаласындағы ауызашар, 2005 жыл]]
[thumb|[Эр-Рияд қаласындағы қонақүйдегі ауызашар швед үстелі, 2016 жыл]]
**Ауызашар** (, **ифтар**) — Рамазан айында ораза ұстаған мұсылмандардың Ақшам намазына шақырыған азаннан кейін тамақтануға рұқсат етілетін мезгіл.
## Атауы
Мұсылмандардың тамақтануға рұқсат етілетін мезгілдің атауы туралы Қазақстан қоғамында өте көп даулар жүріп жатыр. Бұл тақырып 2023 жылғы наурызда тіл активистер негізін қалаған *QazaqGrammar* жобасы қазақ тілінің грамматикалық заңдарына қайшы келетін «ифтар» сөзін қолданғаннан қарағанда «ауызашар» сөзін қолдануды шақырғаннан кейін аса өзекті болды.

Астана қаласының бас мешітінің имамы Нұрлан Байжігітұлы ауызашар атауы туралы өзінің пікірін білдірді:
Кейбір күнделікті өміріміздегі діни сөздер бар, оны қазақшалап айтқан жақсы да шығар, себебі қазіргі таңда біріңғай тілімізге онсыз да бірталай сөздер кіріп жатқаннан кейін белгілі бір мөлшерде ұлттық, өзімізге тән сөздерді айтқан жақсырақ болады. Алайда бұл дисскусия мен талас нәрсеге әкелмеу керек. Бұл таласатын дүние емес, бізде бұдан да басқа маңызды дүниелер көп.

## Қабылдау тәртібі
[thumb|320x320px|[Ыстанбұлдық мешіттегі ауызашар]]
Ауызашар күн ұясына батқаннан кейін дереу бастала береді. Оны кешірек уақытқа қалдыру орынсыз болып табылады. 

Ауызашар сүннеттер бойынша құрмамен немесе сумен ашылады. Мұхаммед айтқан : «Егер де біреулерін ауыз ашатын болсандар, құрмамен ашындар, ал егер құрма табылмаса, сумен ашындар, шын мәнінде ол тазартады».

Ауызашарды қабылдағаннан кейін келесі дұға қылады  (дуа):
* **Транскрипция:** «Аллаахумма лякя сумту ва ‘аляя ризкыкя афтарту ва ‘аляйкя таваккяльту ва бикя аамант. Йа вааси‘аль-фадли-гфир лий. Аль-хамду лил-ляяхил-лязии э‘аанани фа сумту ва разакани фа афтарт».

* **Аудармасы:** «О Аллаһ, шын мәнінде мен Сен үшін ауыз бекіттім ( Сенің маған деген молшылығын үшін ) және Сенің игілігіннің арқасында ауыз аштым. Саған үмітттенемін және сенемін. Кешір мені, Сенің мейірбандығын шексіз. Маған ораза ұстауға көмек берген және ауыз ашқанда мені тамақтандырған Аллаһқа шүкір. ».

* **Транскрипция:**«Аллаахумма лякя сумту ва бикя ааманту ва алейкя таваккяльту ва ‘аля ризкыкя афтарту. Фагфирли яй гаффару ма каддамту ва ма аххарту».
* **Аудармасы:** «О Аллаһ! Сенің ризашылығын үшін ауыз бекіттім, Саған сендім, Саған сүйендім және Сенің сыйынды қолданып ауызымды аштым. Менің осыған дейінгі және осыдан кейінгі жасар күнәләрімді кешіре гөр, О Бәрін кешіретін!»

## Дереккөздер




## Сыртқы сілтемелер
* *Али-заде, А. А.* Ифтар  (архив )Исламның энциклопедиялық сөздігі.&nbsp;— М.: Ансар, 2007.
* Ифтар &nbsp;
* САХУР И ИФТАР.&#x20; FondIhlas.ru
* Сухур и ифтар (утренний и вечерний прием пищи) .&#x20; Umma.ru

Санат:Ораза
Анджел Манфреди

**Анджело Манфреди** (30 қазан 1974, Гэри, Индиана штаты) - пуэрторико-американдық кәсіпқой боксшы, бірінші жартылай орта, жеңіл, жартылай жеңіл салмақ дәрежелерінде өнер көрсеткен. Анджело Манфреди 1990-шы жылдардың соңында танымал боксшы болған. 
## Жеке өмірі
Манфредидің лақап аты El Diablo (Ібіліс) болған. Ол жұдырықтасу стилі мен өміріндегі жағымсыз жағдайлар осы лақап атты алуға себеп болған. Ол христиандықты ұстанған, бірнеше рет өзіне қол жұмсауға әрекеттенген, онымен қоса кокаинге құмар болған. Ол иығына Рики таңбасын салдырып алған. Онымен қоса айқыш белгі мен тыржалаңаш әйелдер бейнелерін таңбалап алған.
## Әуесқой мансабы
Манфредидың әуесқой бокстағы жеке рекорды 48-8, көптеген боксшыларға онша танымал емес болған. 
## Кәсіпқой мансабы
Манфредидың мансабындағы ең ірі айқасына Флойд Мейуезерге қарсы айқасын жатқызуға болады. Флойд Мейуезер барлық айқас бойына басымдық танытты. Оның соққылары өте дәл әрі жойқын болатын. Соның нәтижесінде жеңілістің не екенін білмейтін Әдемі жігіт тағы да жеңіске жетті.
Санат:АҚШ боксшылары
Карлос Эрнандес

**Карлос Эрнандес** (23 қаңтар 1971, Лос-Анджелес, Калифорния штаты) - американдық кәсіпқой боксшы. Ол бокс тарихына жартылай жеңіл салмақтағы IBF тұжырымының чемпионы  Дэвид Сантосты жеңуімен кірген. Карлос Эрнандес ол бос атақтарға Алексис Аргуэльо, Роберто Дуран сияқты боксшылармен рингте қолғап түйістірген. 2003 жылы 4 қазанда ол жеңіл салмақтағы бұрынғы IBF тұжырымының әлем чемпионы Стив Форбсты он бірінші раундта техникалық нокаутпен жеңді. Эрнандес 1991 жылы АҚШ еліне қоныс аударады. Оның арманы чемпион болу еді. Оның көрсеткіші 43 жеңіс, 8 жеңіліс  және 1 тең нәтиже 24 нокаут болатын. Ол осыған дейін Хенаро Эрнандес және Флойд Мэйуэзер-кішіге қарсы айқасып жеңіліс тапқан болатын. Эрнандес 2005 жылы 28 мамырда Хесус Чавестен жеңіліс табады, егер жеңіске жеткен жағдайда басқа маңызы жоғары чемпиондық атаққа таласуға мүмкіндік туатын еді. 2005 жылы 8 қазанда Бобби Пакьяодан күмәнді жеңіліске ұшырайды, ол Филиппиндық Мэнни Пакьяоның бауыры болатын.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ боксшылары
Филлип Нду

**Филипп Нду** (4 мамыр 1977 Тохондоу, Оңтүстік Африка) оңтүстік африкандық бұрынғы кәсіпқой боксшы. Ол жоғарғы нокаут пайыздарының иесі 36-4 (33 нокаут). Ол Исаак Хлатшвайодан жеңіліс тапқаннан соң бокстан ерте кетуге мәжбүр болды. Оның миына жасалған зерттеу нәтижелері оның денсаулығының нашарлығын, және де боксты жалғастыра алмайтынын көрсеткен болатын. Нду әлем чемпионы сияқты ірі атақтарды ешқашан жеңіп алған емес. Соған қарамастан жартылай жеңіл салмақтағы титулды айқастарға қатысқан. Ол жеңіл салмақтағы WBC белбеуінің иегері кіші Флойд Мэйуезерге қарсы айқастан соң танымал бола бастады. Айқас 2003 жылы 1 қарашада өткен болатын. Бір қызығы, Нду дәл Мейуезер сияқты 1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында жартылай жеңіл салмақта өнер көрсеткен еді. Канадалық Кейси Паттонды даулы түрде жеңсе де, Нду алтын медальдың иегері Тайландтық Камсинг Сомлактан жеңіліс тапқан болатын.
Санат:Оңтүстік Африка боксшылары
Хенри Брюселес

**Хенри Брюселес** () - пуерториколық кәсіпқой боксшы. Жартылай орта салмақта өнер көрсетеді.

## Мейуезер - Брюселес
2005 жылы қаңтарда Мейуезер пуэрторикандық Хенри Брюселеске қарсы рингке шықты. Жекпе-жек WBC титулы үшін 1-ші жартылай орта салмақта өтті. Алғашқы 3 раундта Флойд қарсыласын соққылардың астына алып, кейіннен тактиканы өзгертті. Ол айқасты рингтың ортасында өткізіп, қарсыласын нокдаунға жіберу үшін әрекеттер жасай бастады. 8-ші раундтың ортасында Мейуезер жанынан екі соққы жасап, Брюселесты тізерлетсе де, қарсыласы бірден қайта көтеріле алды. Рефери нокдаун есепке алды. Айқас қайта жалғасқан соң Мейуезер бірнеше сериялық соққыларды қарсылас басына өткізді. Содан соң ол қарсыласын арқанға итеріп, тағы бір сериялық соққыларын өткізген соң Брюселес тізерлеуге мәжбүр болды. Сонда да Брюселес аяғынан тұра алды. Рефери нокдаун есепке алып, айқасты қайтадан жалғастырды. Сол кезде рингке пуэрторикандықтың бапкері жақындап, раунд аяғына 5 секунд қалса да, айқасты тоқтатуға кеңес берді. Рефери жекпе-жекті тоқтатуға шешім қабылдады.

Санат:Пуэрто-Рико боксшылары
Колонна

**Бағана** немесе **колонна** (грек. κιων, στύλος, лат. columna)-цилиндралық формадағы,әдетте тастан,ағаштан,металлдан жасалатын архитектуралық элемент.Классикалық архитектурада антаблементке тірек.
Сонымен қатар бағана тек қандай да бір көлемді құрылыс элементін ұстап қана қоймай,әсемдік немесе триумфельді бұйым бола алады,мысалы,төбесінде мүсінмен немесе жай фасадтың алдында антаблементтің бөлігіне тірек бола алады.

## Тарихы
Ең алғашқы бағаналарды Ежелгі Мысырда Джосер пирамидасын тұрғызғанда б.д.б 2650 жылы қолданған.Тарихта алғаш рет биіктігі 10м-ді құраған 40 бағаналы, тастан жасалған құрылыс бой көтерді.Ежелгі Мысыр архитекторы Имхотеп әр бағанның бір  жағын қабырғамен  байланыстырған.
## Бағана  элементтері

**Негіз**-Салмақтықты ғимарттың  іргетасына аударатын төменгі бөлік.Ол міндетті емес,мысалы классикалық дорикалық ордерде ондай жоқ,алайда оны Палладио қолданды.

**Бағананың орта тұсы**-бағананың негізгі бөлігі.Классикалық архитектурада каннелюралармен әсемделетін болған.

**Капитель** -жоғарыдағы салмақтықты көтеретін,колоннаның төменгі бөлігі, оның болуы міндетті емес.Ордердің айқын элементі болып табылады.
## Қызықты мәліметтер

Әлемдегі ең биік колонна Лондонда орналасқан.Биіктігі 61м.

Ең ежелгі биік колонна ежелгі қала-Бағлабекте орналасқан.

Санат:Сәулет және құрылыс
Америкалық Вирджин аралдары

*Жалпы архипелаг үшін [[Виргин аралдары]] мақаласына барыңыз және [[Ұлыбритания]]ның тәуелді аймағы үшін [[Британдық Вирджин аралдары]] мақаласын көріңіз.*

**Вирджин аралдары**, толық ресми атауы — **Құрама Штаттардың Виржин аралдары** (), сондай-ақ  — **Америкалық Вирджин аралдары** —  Кариб теңізіндегі аралдар тобы, ұйымдастырылған тіркеспеген статусы бар АҚШ-тың жері.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ аралдары
Ли На (теннисші)

**Ли На** (; 1982 жылы 26 ақпанда Уханьде, Қытай) — қытайлық теннисші, ұлттық теннис тарихында барынша табысты теннисші.

## Жетістіктері
* Жеке сында Үлкен шлем турнирлерінің 2  дүркін жеңімпазы  (Roland Garros-2011, Australian Open-2014).
* Жеке сында Үлкен шлем турнирінің  екі дүркін финалисты  (Australian Open-2011, 2013) 
* Жеке сында WTA сериясындағы турнирлерде 9 дүркін жеңімпазы (барлығы – 11).
* Қытай  ұлттық командасының  құрамасында  Федерация Кубогының жартылай финалисты (2008).
* Жеке сында 2008 жылғы жазғы Олимпияда ойындарының жартылай финалисты.
* Жеке сында қытайлықтар арасында ең бірінші Топ – 30, кейін Топ – 20, және де Топ – 10ға кірген теннисшы. Одан жоғарғы жетістігі – ол әлемдегі 2-ші ракетка болғаны.

## Жалпы Ақпарат
Ли Наның әкесінің аты Шэнпэн, анасы – Яньпин. Жалғыз балалары. Әкесі қызы 14 жаста болғанында қайтыс болган.

2006 жылдың 27 қаңтарында Шань Цзынға тұрмысқа шықты.

Кішкентайынан бадминтонмен айналысып жұріп, 9 жасында тенниске бас бұрған.

Лидың хардты ұнатады.

Ұзақ уақыт жаттықтырушысы өзінің кұйеуі Шань Цзын болған, кәзіргі уақытта  2002 жылдан бастап Карлос Родригес болды.

Ли қытай, және ағылшын тілдерін жақсы менгерген.

## Турнирларде жалпы жетістіктері
* Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету
** Жеке дәрежеде Үлкен шлем турнирлердің финалы (4) 
***  Жеңістер (2)
***  Жеңілістер (2)
* Жеке сында  WTA Қорытынды турнирлердің финалы (1)
**  Жеңілістер (1)
* Жеке сында  WTA  турнирлердің финалы (21)
**  Жеңістер (9)
**  Жеңілістер (12)
* Жеке сында ITF турнирлердің финалы (20)
**  Жеңістер (19)
**  Жеңілістер (1)

## Жыл соңына рейтингі

## Турнирлерде өнер көрсетуі

### Жеке разрядта Үлкен шлем турнирлерінің финалдары (4)

#### Жеңістер (2)

#### Жеңіліс (2)

### Жеке разрядта [[Әйелдер теннис ассоциациясы|WTA]] қорытынды турнирлер финалдары (1)

#### Жеңіліс (1)

### Жеке разрядта [[Әйелдер теннис ассоциациясы|WTA]] қорытынды турнирлер финалдары (21)

#### Жеңістер (9)

#### Жеңіліс (12)

### Жеке разрядта [[Халықаралық теннис федерациясы|ITF]] турнирлерінің финалдары (20)

#### Жеңістер (19)

#### Жеңіліс (1)

### Жұп разрядта [[Әйелдер теннис ассоциациясы|WTA]] турнирлерінің финалдары (2)

#### Жеңістер (2)

### Жұп разрядта [[Халықаралық теннис федерациясы|ITF]] турнирлерінің финалдары (20)

#### Жеңістер (15)

#### Жеңіліс (5)

## Турнирлерге қатысу тарихы

**К** — квалификациялық турнирдегі жеңілісі.

## Қайнары


## Сілтемелер

* 
* 
* 
----
* Лидің 2011 жылғы Интервьюі 

Санат:Қытай теннисшілері
Шрек (мультфильм)

**«Шрек»** () — 2001 жылы алғашқы бөлігі шыққан Dreamworks Pictures киностудиясы шығарған толық метражды анимационды фильм. Фильмге режиссерлік еткен Эндрю Адамсон мен Вики Дженсон болатын. Фильмге арқау болған Уильям Стейгтың «Шрек» атты кітабы. 

«Шрек» фильмі әзірге 4 бөлімнен тұрады. Бұл толық метражды мультфильм үздік анимационды фильм номинациясында «Оскар» сыйлығын алған тарихтағы ең бірінші фильм. Онымен қоса BAFTA, Annie Awards (8 номинацияда) және өзге де кинематографиялық жүлделермен марапатталған. 

Фильмде еуропаға белгілі ертегі кейіпкерлері, дәстүрлі оқиға желістері бір арнаға тоғысып, өзіндік ерекшеліктерге ие болған. Ерекше әсер әртүрлі оқиғалардың тоғысуымен қатар, ертергі кейіпкерлерінің ертегіні өздері оқып көрерменді қызықтыруынан туындайды. Бір қызығы кейіпкерлер Орта ғасырларда өмір сүрсе де сөйлеу мәнерлері қазіргі заманның адамдарын еске түсіреді. Олардың әртүрлі оқиғаларды талқылауы, пікір білдіруі еріксіз езуге күлкі ұялатпай қоймайды.

## Рөлдерде

* Майк Майерс — Шрек
* Эдди Мерфи — Есек
* Кэмерон Диас — Ханшайым Фиона
* Джон Литгоу — Лорд Фаркуард
* Винсент Кассель — Робин Гуд

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* 
* 
* 
* 

Санат:2001 жылғы мультфильмдер
Санат:Шрек
Санат:АҚШ мультфильмдері
Санат:Үздік анимациялық фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Шрек 2

**«Шрек 2»** () — Dreamworks Pictures киностудиясы 2004 жылы шығарған толық метражды анимационды фильм, «Шрек» фильмінің жалғасы. Премьерасы 2004 жылы 19 мамырда Канн кинофестивалінде болды. Мультфильм үздік анимационды фильм номинациясында «Оскар» сыйлығынын алған. Бұл мультфильм әлемнің ең түсімді 32 фильмінің қатарына енген. 
## Сюжеті
Шрек пен Фиона бал айында. Олар Фионаның ата-анасы — алыстағы патшалықтағы патша мен патшайым өздеріне шақырады. Фиона күйеуіне ата-анасы оларды көргенде қуанатынына сендіріп, жол жүруге көндіреді. Олар үйлерін ертегілік кейіпкерлерге қалдырып, өздерімен бірге Есекті ала кетеді. Алайда Гарольд патша Шрек пен Фионаны көргенде қуана қоймайды. Негізінен Фионаны Чаминг ханзада құтқаруы қажет болатын (ол фильмнің басында пайда болады), алайда ол кешігіп қалады. Ал ханзаданың анасы Фионаның өкіл анасы Періште болатын — ол өзінің ұлын Фионаға үйлендіріп патшалықтың билігін көптен бері өз қолына алуды ойлап жүрген еді. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 
*
* 
* 
* 
* 

Санат:Мультфильмдер
Санат:АҚШ мультфильмдері
Санат:Шрек
Санат:2004 жылы шыққан мультфильмдер
Еуропа ойындары

[thumb|250px|[Еуропа олимпиадалық комитеттеріне кіретін Еуропа мемлекеттері]]
**Еуропа ойындары** () — Еуропалық құрлықтың атлеттері арасында өтетін аймақтық халықаралық комплексті спорттық жарыс, Еуропа олимпиадалық комитеттері (ЕОК) әр төрт жылда бір рет ұйымдастырмақ халықаралық жарыс. Бірінші Еуропа ойындары 2015 жылы 12-28 маусым аралығында Әзірбайжан астанасы Баку қаласында өтті.

Алғашында тек Жазғы ойындарды өткізу жоспарланған, дегенмен қысқы Еуропа ойындарын өткізу туралы ұсыныстар да бар.

ЕОК мүшелігіне орай, Еуропалық ойындарға Еуропада орналасқан жалпы шақырылған мемлекеттер (тек Ватиканнан басқасы), тағы да кішігірім Ресей, Түркияның еуропалық бөліктері , Еуропаға кішігірім бөлігі кіретін Әзірбайжан және Грузия, және Азияда толықтай орналасқан Армения, Кипр, Израиль, және кіші бөлігі кіретін Қазақстан қатыспайды.

## Тарихы

Басқа құрлықтардың өз ойындары бар. 2011 жылы XVI Панамерикадық ойындар Мексикада өтті, XII Панараб ойындары — Катарда және X Африка ойындары — Мозамбикте. XVI Азия ойындары 2010 жылы  Қытайда өтті.

[thumb|left|270px|[Баку — бірінші Еуропа ойындары өтетін қала]]
2011 жылы сәуірде Еуропалық олимпиада комитетінің президенті Патрик Хики Еуропа ойындарын өткізу туралы ұсыныс білдірді, оған барлық Олимпиадалық спорт түрлері кіретінін жария етті. Хикидің ұсынысын Халықаралық олимпиада комитетінің президенті Жак Рогге де қолдау білдірді. Егер ұсыныс сәтті болса ойындар, жеңіл атлетикадан Еуропа чемпионаты және жүзуден Еуропа чемпионаты сияқты жеке шараларға қосымша шара ретінде, немесе оларды ауыстыру мүмкіндігі жоспарланды. Хикидің айтуынша 49 еуропалық ұлттық олимпиада комитеттерінің 47-сі оның шешімін құп алған. Алғашқы демеушілердің қимылын Хики «колоссалды» деп деп мәлімдеді. Сол кезде бірінші Еуропа ойындарын 2015 жылдың маусымында өткізу жоспарланды.

## Жылдар және өткен жерлер

## Спорт түрлері
Еуропа ойындары бағдарламасына енгізілген спорт түрлері келтірілген. 2015 жылы Ойындардың ресми сайтына сəйкес ,жарыстар спорттың 30 түрінен келтірілген.

* 20px|Бадминтон Бадминтон
* 20px|Баскетбол Баскетбол 3х3
* 20px|Бокс Бокс
* 20px|Күрес Күрес
** *Еркін күрес*
** *Грек-рим күресі*
** *Әйелдер еркін күресі*
* Велоспорт
** 20px|Велоспорт Шосселік жарыстар
** 20px|Велоспорт Маунтинбайк
** 20px|Велоспорт BMX
* Су спорты түрлері
** 20px|Су полосы Су добы
** 20px|Жүзу Жүзу
** 20px|Суға секіру Суға секіру
** 20px|Синхронды жүзу Синхронды жүзу
* Волейбол
** 20px|Волейбол Волейбол
** 20px|Жағалау волейболы Жағалау волейбол
* 20px|Байдаркада және каноэде есу Байдаркада және каноэде есу
* Гимнастика
** 20px|Акробатика Акробатика
** 20px|Аэробика Аэробика
** 20px|Батутада секіру Батутта секіру
** 20px|Спорттық гимнастика Спорттық гимнастика
** 20px|Көркем гимнастика Көркем гимнастика
* 20px|Дзюдо Дзюдо
* 20px|Карате Каратэ
* 20px|Жеңіл атлетика Жеңіл атлетика
* 20px|Жағажай футболы Жағажай футбол
* 20px|Үстел теннисі Үстел теннисі
* 20px|Самбо Самбо
* 20px|Ату Ату
* 20px|Садақ ату Садақ ату
* 20px|Триатлон Триатлон
* 20px|Тхэквондо Тхэквондо
* 20px|Фехтование Семсерлесу

## Қайнары
Боливар ойындары

**Боливар спорттық ойындары** () — Оңтүстік Америкада Боливар спорттық ұйымының қолдауымен өткізілетін халықаралық комплекстік спорттық жарыс.

## Ойындар тізімі

## Жарыс тарихында медальдар санағы

Санат:Боливар ойындары
Артавазд Аршакович Авакян

180px|right|thumb|Норашен паркіндегі Артавазду Авакяну ескеткіші

**Артава́зд Арша́кович Авакя́н** (1907 жылы 8 шілде, Норашен ауылы, Армения - 16 желтоқсан, 1966 жылы, «Горки Ленинские» базасы, Мәскеу облысы) - кеңес, армян агробиологы, генетика, селекционері.

## Ғылыми дәрежелері
*1941 - Ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы
*1946 - КСРО Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі
*1948 - Ауыл шаруашылығы ғылымдары академиясының толық мүшесі

## Марапаттамалары
*(1941, 1951) - Сталин сыйлығының  жеңімпазы
*1949 жылы - Ленин ордені
*1939 жылы - «Құрмет белгісі»
*1939 жылы - ВСХВ шағын алтын медальі

## Шығармалары
*Сочинения посвящены проблемам направленного изменения роста и развития растений, их наследственности, биологии оплодотворения, а также к теории стадийного развития и вегетативной гибридизации, в том числе
*О так называемой «яровизации» растений светом // Яровизация. 1935. № 1 (совм. с А.X. Таги-Заде)
*О биологии развития томатов, там же, 1936, № 2-3
*Яровизация риса, там же, 1936, № 1
*Чеканка хлопчатника. 2 изд., М., 1949 (совм. с Т. Д. Лысенко)
*Управлять развитием растительных организмов // Яровизация. 1938, № 6
*Вегетативная гибридизация картофеля, там же, 1938, № 3
*Гибридизация путём прививки, там же, 1941, № 1 (совм. с М. Г. Ястребом)
*Стадийные процессы и так называемые гормоны цветения // Агробиология. 1948, № 1 (совм. с Н. И. Фейгинсоном)
*Некоторые вопросы индивидуального развития растений, там же, 1948, № 2
*Наследование приобретаемых организмами свойств, там же, 1948, № 6
*Выведение сортов кукурузы для новых районов её возделывания, там же, 1956, № 1
*О биологической природе так называемых двуручек // Известия Академии наук СССР. Серия биологическая. 1956, № 2
*Биология развития сельскохозяйственных растений. — М.: Сельхозиздат, 1960. — 464 с. — То же. — 2-е изд. — 1962. — 487 с.
*К вопросу о биологической природе процесса оплодотворения: Опыты с кукурузой / Соавт. М. Г. Шуманская // Агробиология. 1963. № 5. С. 643—651.

## Әдебиеттер
*Большая русская биографическая энциклопедия. (3 CD)
*Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. Спб., 2005. — 312 с.: ил. ISBN 5-9676-0034-5
*Авакян, Артавазд Аршакович // Русские ботаники. Биографо-библиографический словарь  / Сост. С. Ю. Липшиц; отв. ред. акад. В. Н. Сукачёв; Моск. об-во испытателей природы и Ботанич. ин-т им. акад. В. Л. Комарова АН СССР. — М.: Изд-во Моск. об-ва испытателей природы, 1947. — Т. I. А — Б. — С. 6.

## Сыртқы сілтемелер
*РАН ресми сайтында

Санат:8 шілдеде туғандар
Санат:16 желтоқсанда қайтыс болғандар
Бозым (Ұлы жүз)

**Бозым**  — қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре деректері бойынша, Ұлы жүздегі албан тайпасынан таратылады. Бозымнан Сары, Шобал, Жаншық аталары тарайды. Ұраны —Райымбек. Таңбасы — дөңгелек.

## Дереккөздер


Санат:Қазақ рулары
Дархан

**Дархан** — Ешқандай алым-салық төлемейтін, басы бос, еркін деген мағынадағы титул, дәреже; тархан. 

## Басқа мағыналар
* Дархан — Қазақ халқында кең таралған ер адам есімі.
* Дархан — қазақ халқының құрамындағы ру.

## Елді мекендер

### Қазақстан
* Дархан — Түркістан облысы Жетісай ауданындағы ауыл.
* Дархан — Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы ауыл.

### Моңғолия
* Дархан — Моңғолиядағы қала.

## Дереккөздер
Екей

**Екей** — қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре деректері бойынша, Ұлы жүз құрамындағы шапырашты тайпасынан таратылады. Орыс синологы Иакинф Бичурин (1777-1853-ж.ж.) бойынша Икюй, Лэуфань, Сюань және т.с.с. бірлестіктер қазіргі жыл санаудан бұрынғы бірінші мыңжылдықта ежелгі Ғұндардың ең мықты тайпалары болған. Икюй елінің Қытай кнәздіктерімен шекаралас 24 бекініс-қалашықтары болыпты деп жазады.

Шапырашты —"Бес шам шапырашты" деп аталса. Екей — осы бесеудің (Екей, Есқожда, Айқым, Асыл , Шыбыл) бірі. Екей өз ішінде Бәйімбет, Жәрімбет болып екіге бөлінеді. Жәрімбеттен — Ізбасар, Кешубай, Сәдібек, Саполат, Орыс баласы, Әлти, Қосай, Баянайкүшік, Ақтөбет, Бердіс, Бәйімбеттен — Бұйдалы, Дербіс аталары тарайды.

Бұрынғы Верный уезінің Ұзынағаш, Бидалы, Шамалған болыстарының Қасқабұлақ, Қарасу, Қызылауыз, Ащыбұлақ, Сұмса дейтін жерлерін қыстап, жазда Алатау бөктеріне қоңыстанған. Мал өсіріп егін салған.

Жамбыл, Сүйінбай ақындар Екей руынан щыққан.

Ұраны —Қарасай. Таңбасы — ай, тұмар.
## Тұлғалар
* Сүйінбай Аронұлы
* Сарыбай би Айдосұлы
* Жамбыл Жабайұлы

## Дереккөздер


Санат:Қазақ рулары
Ергенекті

**Ергенекті**  — Орта жүз Найман тайпасының руы.

## Шежіресі
Орта жүздегі уақ руы таңбасына қарағанда осы Найман тайпасының ергенекті руынан тарайды. Шежіреге келетін болсақ Сарыжомарттың бәйбішесінен - Қаратай және тоқалдың төрт баласы - Бұйдалы, Жансары, Баржақсы, Шайгөз. Бұл төртеуі нағашысы Уақ ішіне кетіп, күні бүгін Ергенекті Уақ атанып кетті. Оның себебі, Саржомарттың нәсілі Ергенек таңба салып **Ергенекті Найман** аталды.

Шежіре деректері бойынша, Орта жүз құрамындағы найман тайпасынан тарайды. Ергенекті Қаратай, Бура, Көкжарлы аталарына бөлінеді.

## Мекендеген аймақтары
Ергенекті руы Шығыс Қазақстан облысының Күршім, Марқакөл, Катонқарағай, Үлкен Нарын, Ұлан, Самар өңірлерін, Кереку, Семей төңірегін қоныстанған. Біраз бөлігі Таулы Алтай, Моңғолия мен Қытай қазақтары арасында кездеседі.
## Ұраны мен Таңбасы
Ұраны — Көкше. Таңбасы — ергенек

## Тұлғалары
# Қожаберген жырау
# Сегіз сері Мұхамедханафия Бахрамұлы

## Дереккөздер


Санат:Қазақ рулары
Қарақыпшақ

**Қарақыпшақ**  — қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре деректері бойынша Орта жүз қыпшақ тайпасынан тарайды. 

Қарақыпшақтан Тоқтарбай, одан Бөкенбай, Қобыланды, Киікбай туады. Қобыланды батырдың сүйікті жары Құртқа сұлудан туған Беркімбай ұрпақтары: Ұзын, Торы, Бұлтың, Көлденең, Қарабалық болып, бес таңбалы қыпшақ тарайды. Ұраны — Ойбас. Таңбасы — қос әліп.

Y гаплогрупасы  көбінесе R1b.

## Дереккөздер


Санат:Қазақ рулары
Шоған

нобай|Шоған Абыздың ескерткіші
**Шоған** — қазақтың Ұлы жүзіндегі Албан тайпасының құрамындағы рулар тобы. Шежіре деректеріне қарағанда, Шоған деп Шоған абыздан тарайтын ұрпақтарты атайды. Шоғаннан Тұғыжым, Дәуім, Алжан, Шажа рулары өрбітіледі. Бірқатар шежірелер мен Қазақ совет энциклопедиясында (12-т) Алжанды Мәмбет, Шажаны Үмбет деп те атайды. 

Х.Арғынбаев еңбегінде Шоғаннан Тұғыжым (айтбай, сиқымбай) мен Дәулет (Аманқұл, Жәдік) ұрпақтары таратылады. Шоғаннан тараған ұрпақтар қазіргі Райымбек, Ұйғыр, Еңбекшіқазақ, Талғар аудандары жерінде, біраз бөлігі Қытайдың Шыңжан өлкесіндегі Текес, Іле өзендері өңірін, Өзбекстанның Бостандық аудандарын, Ташкент шаһарларын мекендеген.

Ұраны — Райымбек. Таңбасы — сызықты дөңгелек.

## Дереккөздер
Айт руы

**Айт**  — қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша Ұлы жүздегі албан тайпасынан таратылады. Айттан Таңатар, Мамадияр, Уанашы, Абыта, Бидайшы тарайды. 19-20 ғ-дың басында Жаркент уезін мекендеген. Қыстаулары Алтынемел тауының оңтүстік бөктерінде, Алтынемел, Тізгін, Шылбыр, Үшбұлақ деген кішігірім өзендердін бойында, Іле өзенінің сол жақ жағалауының Қаратөбе, Қызылжиде, Үшқоңыр, Қоянды, Айдарлы деген жерлерде орналасқан. Айт руының бір бөлігі Шарын өзенінің батысынан Верный уезіне дейін, ал оңтүстігінде Темірлік өзенін және Кетмен жоталарынжайлаған. Негізінен, мал шаруашылығымен айналысқан, өзен бойын қоныстанғандары егіншілікпен шұғылданған. Ежелден бозым, қоңырбөрік руларымен көрші-аралас отырған. Ұраны —Райымбек. Таңбасы — дөңгелек. 
## Тұлғалар
* Көдек Байшығанұлы

## Дереккөздер


Санат:Қазақ рулары
Маңғытай

**Маңғытай**  — Орта жүз ішіндегі қоңырат тайпасының құрамындағы ру. Маңғыт, қытай бірлестіктерінен тұрады. Маңғыттар 14 ғасырда Едігемен бірге қазақ жеріне келген. Алғашқыда олар Ұлытау, Кеңгір өңірін мекендеп, кейін Ташкент маңына ойысқан. Едіге мен Ақсақ Темір қақтығыстарының бірінде олар көп шығынға ұшырады. Ал қалғандары қытай руының көсемі Саңғыл бидің ұйымдастыруымен бірігіп Маңғытай руына айналды. Маңғытайлардың бір бөлігі қоңыратттың құрамына, қалған бөлігі құраманың құрамына енді. 

Маңғытай болу қиын, Маңғытай болсаң баю оп -оңай
## Тұлғалар

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Алтай-Қарпық

thumb|Алтай шежіресі кітабының мұқабасы**Алтай-Қарпық**  — қазақ халқының құрамындағы рулар тобы. 1875 ж. Бұқар қаласында жарық көрген Сайдаққожа Жүсіпұлының (1805-1885) "Қазақ тайпаларының тарихы" деп аталатын кітабындағы деректерге қарағанда қазақ жүздерінің құрамына кірмейтін 8 тайпаның бірі құрамалар. Құрамадан — қатаған, баршылық, қоңырат, қыпшақ, тарақты, маңғытай, моғолтай, ноғайлы, алтай-қарпық, дүрмен рулары тарайды(бұларды көпшілікке белгілі қоңырат, қыпшақ, тарақты, т.б. ру-тайпалармен шатыстыруға болмайды). Алтай-Қарпық түріктің қарлұқ бұтағынан өрбіген. Ертеде Алтай тауларының бөктерін мекендегендіктен алтайлық қарлұқтар деп аталған. Осы алтайлық қарлұқтар қалың қазақ арасына келген соң Алтай-Қарпық аталып кеткен. Ал қазақ халқының құрамына еңбей тыс қалғандары қазіргі уақытта Алтай бөктерін мекендейді. Шамамен 600 мың адам. Қазақ халқының құрамындағы Алтай-Қарпықтан — Қаратоқа, Сарытоқа, Алтай аталары тарайды. Олар Өзбекстан Республикасының Бұқар, Хиуа қалалары төңіректеріне қоныстанған.

## Тұлғалар
* Сара Назарбаева - Сармантай руынан
## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* http://e-history.kz/kz/contents/view/1705 
* Алтай шежіресі, 1020 бет. «Темірқазық» баспасы

Санат:Қазақ рулары
Қожбанбет

**Қожбанбет** — Ұлы жүз Албан тайпасынан тараған ата.

Қожбанбеттен:
* Ағым,
* Сары,
* Тілеу ұрпақтары өрбіген. 

Олар Қазан революцисына дейін Әулиеата, Жетісу жерлерін мекен еткен. Ұраны - Бақтияр, таңбасы - абақ таңба.
## Тұлғалар

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Сары (Албан)

**Сары** — Ұлы жүз Албан тайпасының тармағы. 

Шежіре бойынша Албаннан:
* Сары
* Шыбыл

Сарыдан:
* Сүйерқұл
* Сүйменді

Сүйерқұлдан туған 4 баланы “Төрт шам сегіз сары” деп те атайды. 

Сарыдан тараған аталардан Шоған, Қожбамбет, Жарты, Досалы, Шажа, Алжан, Құрман, Қыстық, Тоқан, Баба, Жәнібек, Қара кісі, Сары, Таз деген рулар қалыптасқан. Сарыдан тараған ұрпақ 1889 жылғы санақ бойынша 10300 түтін (үй) болған. Бұлар 1917 жылға дейін қазіргі Алматы облысының Нарынқол, Ұйғыр, Кеген, Шелек ауданы, Қырғызстанның Теріскей Алатауын, ҚХР-дың Текес, Іле бойын мекендеген.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Сары (Қоңырат)

**Сары** — Орта жүз Қоңырат тайпасының Жетімдер руының бір тармағы.

Сарыдан Құба, Тебей, Қосай, Барақ, Ерсімбет, Сұлу, Құл, Бөгембай, Кенжеқара, Қыра, Беген, Қара аталары өсіп-өнген. 1917 жылғы төңкеріске дейін Сарылар 300 түтін (үй) болған. Олар қазіргі Түркістан облысындағы Түркістан, Қантағы, Сауран, Шәуілдір, Шоқтас, Асық атаны мекендеген.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Сары (Байұлы)

**Сары** — Кіші жүз байұлы тайпасының Алаша руынан тараған ата. 

Сарыдан Қожамберді, Қожағұл, Малай ұрпақтары өсіп өнген. Олар қазіргі Ақтөбе, Қызылорда, Атырау облыстарын мекендеген.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Санат:Кіші жүз рулары
Азиз (есім)

**Ази́з** () — арабша ер жігіттің есімі. Араб тілінен аударғанда «мықты», «құдіретті»; «сирек», «құнды», «абзал», «қымбат» деген мағыналарды білдіреді Көптеген ислам халықтарында кеңінен таралған..  

## Әл-Азиз
 Аллаһтың есімдерінің бірі, ол тек қана бір Аллаһқа ғана қолданылады. Аль-Азиз есімі қасиетті Құранда 7 рет кездеседі. Ол Аллаһтың құдіретіне қатысты бірнеше мағынаны білдіреді

## Абдул-Азиз
 екі құрамды ер жігіттің араб тіліндегі есімі. Абдул-Азиз есімі екі сөзден құралған Абд (құл) және Аль-Азиз (Құдіретті), араб тілінен аударғанда «Құдіреттінің құлы» деген мағынаны білдіреді.

Санат:Есімдер
Санат:Арабша сөздіктер
Санат:Ислам
Камбоджадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Камбоджаның 2 нысаны бар (2010 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандар тізімге мәдени критерийлер бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2010 жылғы жағдайына сәйкес Камбоджа аймағындағы  Әлемдік мұра тізіміне 9 нысан үміткер ретінде тіркелген, барлығы мәдени критерийлер бойынша
.

## Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Әлемдік мұра
* Азиядағы Әлемдік мұра нысандары
* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* ЮНЕСКО

## Сыртқы сілтемелер

* Cambodia — UNESCO World Heritage Centre 

Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі
Санат:Камбоджа
Селтик

**«Селтик»** () — шотландиялық футбол клубы. Глазго қаласында негізі қаланған. Шотландияның Премьер-Лигасында өнер көрсетеді. Глазго қаласының католиктерінің қолдауына ие. 54 рет Шотландия чемпионы атанған, бұл әлемдік рекорд. Еурокубоктерде топ жарған шотландиялық екі клубтың біреуі.

Ал оның ең басты қарсыласы «Рейнджерс» командасы протестанттық болып саналады. Бұл екі клубтың бәсекелестігі әлемдегі ең көне дерби болып саналады. Онымен қоса діни көзқарастардың да әсері бар.

## Тарихы

## Жетістіктері
### Ұлттық
**Шотландияның Ұлттық Чемпионаты**
***Чемпион** (**55**): 1893, 1894, 1896, 1898, 1905, 1906, 1907, 1908, 1909, 1910, 1914, 1915, 1916, 1917, 1919, 1922, 1926, 1936, 1938, 1954, 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1977, 1979, 1981, 1982, 1986, 1988, 1998, 2001, 2002, 2004, 2006, 2007, 2008, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023, 2024, 2025
***Вице-чемпион** (**31**):  1892, 1895, 1900, 1901, 1902, 1912, 1913, 1918, 1920, 1921, 1928, 1929, 1931, 1935, 1939, 1955, 1976, 1980, 1983, 1984, 1985, 1987, 1996, 1997, 1999, 2000, 2003, 2005, 2009, 2010, 2011

**Шотландия Кубогы'' (**рекорд**)
***Иегер** (**42**): 1892, 1899, 1900, 1904, 1907, 1908, 1911, 1912, 1914, 1923, 1925, 1927, 1931, 1933, 1937, 1951, 1954, 1965, 1967, 1969, 1971, 1972, 1974, 1975, 1977, 1980, 1985, 1988, 1989, 1995, 2001, 2004, 2005, 2007, 2011, 2013, 2017, 2018, 2019, 2020, 2023, 2024
***Финалист** (**19**): 1889, 1893, 1894, 1901, 1902, 1926, 1954, 1955, 1956, 1961, 1963, 1966, 1970, 1973, 1984, 1990, 1999, 2002

**Шотландия лигасының кубогы**
***Иегер** (**22**): 1956–57, 1957–58, 1965–66, 1966–67, 1967–68, 1968–69, 1969–70, 1974–75, 1982–83, 1997–98, 1999–2000, 2000–01, 2005–06, 2008–09, 2014–15, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22, 2022–23, 2024–25
***Финалист** (**15**): 1965, 1971, 1972, 1973, 1974, 1976, 1977, 1978, 1984, 1987, 1991, 1995, 2003, 2011, 2012

**Глазго Кубогы**
***Иегер** (**33**): 1891, 1892, 1895, 1896, 1905, 1906, 1907, 1908, 1910, 1916, 1917, 1920, 1921, 1927, 1928, 1929, 1931, 1939, 1941, 1949, 1956, 1962, 1964, 1965, 1967, 1968, 1970, 1975 (бөлінген), 1982, 2008, 2011, 2014, 2015 
***Финалист** (**31**): 1890, 1893, 1897, 1900, 1902, 1903, 1904, 1909, 1911, 1913, 1919, 1922, 1925, 1926, 1930, 1936, 1945, 1951, 1952, 1961, 1963, 1976, 1979, 1981, 1983, 1986, 1987, 2009, 2010, 2012, 2013

=== Халықаралық ===
**Чемпиондар кубогы**

* Жеңімпаз: 1967
* ''Финалист'': 1970

**УЕФА кубогы**

* ''Финалист'': 2003

**Құрлықаралық кубок*'

* *Финалист'': 1967

## Клуб мергендері

## Дереккөздер

Санат:Селтик ФК
Санат:1887 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Шотландия футбол клубтары
Жерар Гоу

**Жерар Би Гуа Гоу** (; 29 желтоқсан 1988 жыл, Ганьоа, Кот-д’Ивуар) — ивуарлық футболшы, шабуылшы.
## Мансабы
### Клубтық
Футболмен айналысуды 2004 жылдан Абиджан қаласының «ЖКА» клубының құрамында бастаған. 2007 жылы сол командамен Кот-д’Ивуардың Жоғарғы Лигасында алғаш өнер көрсеткен. Бір жылдан кейін Жерар марокколық «Хассани Агадир» командасына ауысты. 

2010 жылдың басында швейцарлық «Ксамакс» клубының негізгі құрамына қабылданды. 

2011 жылы жазда ол түрік клубы «Денизлиспормен» келісімшартқа отырды, ал келесі жылы «Кайсери Эрджиесспорға» ауысты, команда құрамында 19 рет қарсылас қақпасын дәл көздеп 2012/2013 жылғы Түркияның Бірінші Лигасының үздік сұрмергені атанған. 2013 жылы 5 шілдеде «Краснодармен» үш жылдық келісімшартқа отырды. Команда құрамындағы алғашқы голын 3 қарашада «Кубань» (1:2) қақпасына соқты.

2014 жылы жазда Алматылық «Қайрат» командасына келіп қосылды. Өзінің екінші ойынында хет-трик жасады, сол ойында «Қайрат» Қазақстан чемпионатының қазіргі көшбасшысы «Ақтөбе» командасын ойсырата жеңді (7:1)..

## Жетістіктері

; Кот-д’Ивуар (олимп.)

* Тулон турнирінің жеңімпазы: 2010

; «Кайсери Эрджиесспор»

* Бірінші лига: 2012/13

; «Қайрат»

* Қазақстан қола жүлдегері: 2014
* Қазақстан күміс жүлдегері (3): 2015, 2016, 2017
* Қазақстан кубогы (3): 2014, 2015, 2017
* Қазақстан суперкубогы (2): 2016, 2017

### Жеке

* Марокко чемпионатының үздік мергені: 2008/09 (15)
* Түркия 1 лигасының үздік мергені: 2012/13 (19)
* Қазақстан чемпионатының үздік мергені: 2015 (22 ), 2016 (22), 2017 (24)
* Қазақстан чемпионатының ұздік  футболшысы: 2015, 2017.
* Нилтон Мендес мергендер клубының мүшесі (99 гол)

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Ксамакс ФК ойыншылары
Санат:Денизлиспор ФК ойыншылары
Санат:Краснодар ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Екінші Пуни соғысы

**Екінші Пуни соғысы** (римдіктердің тарихында «Ганнибалға қарсы соғыс» және Ганнибал соғысы, б.з.б 218— 201) —Карфаген мен Рим арасындағы үш соғыстың екіншісі болды. 17 жыл бойы екі мемлекет Италия мен Иберияда, сонымен қатар Сицилия мен Сардиния аралдарында және соғыс соңына қарай Солтүстік Африкада үстемдік үшін күресті. Екі жақ та көп материалдық және адам шығынына ұшырағаннан кейін, карфагендіктер тағы да жеңіліс тапты. Македон, Сиракуз және бірнеше Нумидия патшалықтары соғысқа тартылды, ал ибериялық және галлиялық күштер екі жақта да соғысты. Соғыс барысында үш негізгі әскери майдан болды: Италия, мұнда Ганнибал рим легиондарын бірнеше рет жеңді, кейде Сицилия, Сардиния және Грекиядағы қосымша шайқастар өтті; Иберия, мұнда Ганнибалдың інісі Гасдрубал Карфагеннің отарлық қалаларын әртүрлі нәтижелермен қорғап, кейін Италияға көшті; және Африка, мұнда Рим ақырында соғыста жеңіске жетті. 

## Соғыстың барысы
### Себебі және басталуы
Соғыстың ресми себебі карфагендік қолбасшы Ганнибалдың испан қамалы Сагунтты (Римнің одақтасы) басып алуы болған еді. Осыдан кейін римдіктер Карфагенге соғыс жариялады. Ганнибал өз әскерімен бірге Галлиядан, одан кейін Альпі тауларынан өтті.Соғыстың бастапқы кезеңінде Ганнибал бастаған карфаген әскері римдіктерден үстем болып отырды. 

### Италия театры
Римдіктер Треббии шайқасында (218), Тразимен көлінде (217) жеңіліске ұшырады. Карфагендіктердің ең маңызды жеңісі Канна түбіндегі шайқаста болған еді. Осы шайқастың нәтижесінде Македония Карфагенның одақтасы атанды. Алайда римдіктер жағдайын қалыпқа келтіріп, қарсы шабуылға шықты. 

#### Иберия театры
Иберияда бірнеше маңызды шайқастар болды. Олар Цисса шайқасы (римдік жеңіс), Эбро шайқасы (римдік жеңіс), Ибера шайқасы (римдік жеңіс), жоғарғы Баэтис шайқасы (карфагендік жеңіс), Картахена шайқасы (римдік жеңіс), Баэкула шайқасы (римдік жеңіс),  Илипа шайқасы (римдік жеңіс). Осы шайқастар нәтижесінде Рим Иберияны бағындырды және Италиядағы Карфаген әскеріне көмек келуіне тосқауыл қойды. 

### Африка театры
Соғыстың нүктесін Зам түбінде болған шайқас қойды. Жеңіліс тапқан Карфаген бітім сұрауға мәжбүр болды. Соғыстың нәтижесінде Карфаген Африка маңайындағы барлық иеліктерінен айырылды, ал Рим болса батыс Жерорта аймағындағы ең қуатты мемлекетке айналды.

Санат:Соғыстар
Англия Патшалығы

**Англия Патшалығы** () — Батыс Еуропадағы Ұлыбритания аралының аумағын алып жатқан және 927 мен 1707 жылдар аралығында өмір сүрген мемлекет. 1707 жылы Шотландия Патшалығымен қосылғаннан кейін Ұлыбритания Патшалығына айналды.

Патшалық әулеттің резиденциясы болып Хэмпширдегі Винчестер қаласы болып саналған, алайда XII ғасырдың басынан бастап мемлекеттің ресми астанасы Лондон болды.

*
Қарасаз

**Қарасаз** бірнеше елді мекеннің атауы:
* Қарасаз — Алматы облысы Райымбек ауданындағы ауыл
* Қарасаз — Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы ауыл.
* Қарасаз — Қарағанды облысы Шет ауданындағы ауыл.
Олег Ананьев (спортшы)

**Олег Ананьев** - кеңестік және украиндық ескекаяқпен жүзуші, КСРО халықаралық классының спорт шебері.

## Мансабы
О.А. Ананьев су асты спортымен шұғылдануды СКА САВО Алматылық бассейнінде бастады.

1985 жылы наурыз айында болған спорттың жылдамдыққа арналған түрінлегі жарыста Алматылық команда құрамында болып екі қола медаль жүлдегері болды.  

1986 жылы тамыз айында өткен  КСРО халықтары арасында өткен IX жазғы спортакиададам спорттың жылдамдыққа арналған түрінен 100 метрлік дистанцияда чемпион атанды.

1986 жылы жаттықтырушысы Н. Турукало және Б. Поротовпен бірге Севастопольге келді. Мұнда ол 44-спорттық клубта жаттықты. Еуропаның үш чемпионатында (1987, 1989, 1991) он еселік чемпион болды.

## Дереккөздер




Санат:Алматыда туғандар
Британ монархтарының тізімі

Британ монархиясының, яғни, Ұлыбритания Патшалығы мен Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Патшалығының 12 монархы болған. Жаңа Ұлыбритания Патшалығы Англия және 1603 жылдың 24 наурызынан жеке уния негізінде Стюарттар әулетінің басқаруында болған Шотландия Патшалықтарының бірігуінің нәтижесінде 1707 жылдың 1 мамырында құрылды. 1807 жылдың 1 қаңтарында Ұлыбритания Ирландия патшалығымен біргіп, Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығын құрды. Кейін Ирландия өз тәуелсіздігін алғаннан соң мемлекеттің атауы Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Патшалығы болып өзгертілді.
thumb|right|200px|Британия мен Англия патшаларының тұқымдық ағашы IX—XXI ғасырлар
Төменде Англия, Шотландия, Ирландия, Ұлыбритания және Біріккен Корольдіктің монархтарының тізімі, яғни Британ аралдарында болған немесе бар мемлекеттер, атап айтқанда:
*Англия патшалығы (871—1707, оның ішінде Уэльстің қосылуынан кейін);
*Шотландия патшалығы (843—1707);
*Ирландия жері (1177—1541);
*Ирландия патшалығы (1541—1801);
*Ұлыбритания патшалығы (1707—1801, Англия мен Шотландия униясынан кейін);
*Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығы (1801—1927, Ұлыбритания мен Ирландия униясынан кейін);
*Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Патшалығы (1927 жылдан бастап, Ирландия Республикасының тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін).

Ерте орта ғасырда Британ аралдарында басқа да бірқатар мемлекеттер болды, монархтардың тізімі келесі мақалаларда:

*Брит патшаларының тізімі (I—VII ғасырлар)
**Англияны құрған мемлекеттер:**
*Ағылшын-саксондардың Жоғарғы патшалары (V—VII ғасырлар)
*Гептархия (VI—X ғасырлар)
**Шығыс Англия патшаларының тізімі (шам. 600 — 890)
**Эссекс патшаларының тізімі (604-828)
**Кент патшаларының тізімі (455—827)
**Суссекс патшаларының тізімі (477—919)
**Уэссекс патшаларының тізімі (519—1066)
**Мерсия патшаларының тізімі (626—919)
**Нортумбрия патшаларының тізімі (547—955)
**Шотландияны құрған мемлекеттер:**
*Пикт патшаларының тізімі (VI ғасыр — 843)
*Дал Риада патшаларының тізімі (V ғасыр — 843)
*Стратклайд патшаларының тізімі (V ғасыр — 1034)
**Уэльс патшалығы:**
*Гвинед патшалығының билеушілер тізімі (V ғасыр — 1282)
*Брихейниог патшалығының билеушілер тізімі (V—XI ғасыр)
*Поуис патшалығының билеушілер тізімі (V ғасыр — 1160)
*Дехейбарт патшалығының билеушілер тізімі (X ғасыр — 1271)
*Гвент патшалығының билеушілер тізімі (V—XI ғасыр)
*Морганнуг патшалығының билеушілер тізімі (VI ғасыр — 1090)
**Ирландия патшалығы:**
*Ирландия монархтарының тізімі (1934 б.з.б. - 1186)
*Дублин патшалары
*Коннахт патшалары
*Лейнстер патшалары
*Мунстер патшалары
**Басқа мемлекеттер:**
*Мэн патшаларының тізімі (V ғ. - 1504)
*Аралдар патшалығының билеушілер тізімі (1156-1493)
*Думнония
*Британияның оңтүстік-шығысындағы кельттік мемлекеттер
*Караузия мен Аллект мемлекеттері (286—294)

## Монархтар тізімі
### Англия

|}
|}
Қанатбек Қайшыбекұлы Мәдібек

**Қанатбек Қайшыбекұлы Мәдібек** (1977 жыл, Сарысу ауданы, Жаңаарық ауылы) - қоғам қайраткері.

## Өмірбаяны

* 1998 жылы Қазақ мемлекеттік аграрлық университетін «инженер-механик» мамандығы бойынша бітірген.
* Еңбек жолын 1998 жылы Сарысу ауданы Жаңатас қаласындағы «Сумен қамтамасыз ету және канализация» мекемесінің инженері болып бастаған. 
* 1999-2003 жылдары Сарысу ауданы әкімі аппаратының ұйымдастыру бөлімінің кеңесшісі, ішкі саясат және әлеуметтік салалар бөлімінің бас маманы 
* 2003-2005 жылдары Сарысу ауданы әкімі аппаратының ұйымдастыру және кадрлық жұмыс, кадрлық және мемлекеттік-құқықтық жұмыс бөлімдерінің меңгерушісі
* 2005-2006 жылдары Сарысу ауданы Жаңаарық ауылдық округінің әкімі
* 2006-2010 жылдары Жамбыл облысы әкімі аппаратының ұйымдастыру-инспекторлық және кадрлық жұмыс, ұйымдастыру-инспекторлық бөлімдерінде бас инспектор, бөлім меңгерушісі
* 2010-2012 жылдары Жамбыл облысы әкімі аппараты басшысының орынбасары.
* 14.09.2012 жыл - 16.07.2015 жылдары - Сарысу ауданының әкімі.

## Басқа мәліметтер

* Үйленген, жеті бала тәрбиелеуде. 
* «Нұр Отан» партиясының мүшесі.

## Дереккөздер

Санат:1977 жылы туғандар
Санат:Сарысу ауданында туғандар
Санат:Сарысу ауданының әкімдері
Аванг Сариян

**Аванг Сариян**  (), (20 қазан, 1953 жыл, Рамбах, Телук-Каранг, Понтиан, штат Джохор) - Малайзияның белгілі лингвисті және ағартушысы.

## Басты еңбектері
*Kesantunan Bahasa (Тілдік этикет) (Beijing Foreign Studies University, 2009)
*Falsafah dan Logika Melayu (Малайзиялықтардың философиясы мен логикасы) (Synergymate, 2007)
*Santun Berbahasa (Тіл этикеті) (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2007, 2013)
*Tertib Mengarang (Хаттар шарттары) (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2007)
*Tuntunan Bahasa (Тіл нұсқаулығы) (Pearson, 2006)
*Ceritera Bahasa (Тіл туралы әңгімелер) (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005)
*Konsep Kesalahan Bahasa (Концептуалды тіл қателері) (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2003)
*Isu-isu Bahasa Malaysia (Малайзия тілінің мәселелері) (Fajar Bakti, 1985) — Pemenang Hadiah Bahasa PLM-Public Bank 1985
*Kunci Bahasa Malaysia (Малайзия тілін зерттеуге негізтейтін кілт) (Sasbadi, 1985)
*Bahasa Malaysia Tingkatan 3 (Малайзия тарихы. Орта мектептің 3-ші сыныпқа арналған оқулық) (Dewan Bahasa dan Pustaka, 1990)
*Sejarah Malaysia Tingkatan 1 (Малайзия тарихы. Орта мектептің 1-ші сыныпқа арналған оқулық) (Analekta, 1978)
*Sejarah Malaysia Tingkatan 2 (Малайзия тарихы. Орта мектептің 2-ші сыныпқа арналған оқулық) (Analekta, 1979)
*Sejarah Malaysia Tingkatan 3 (Малайзия тарихы. Орта мектептің 3-ші сыныпқа арналған оқулық) (Analekta, 1980)
*Tatarakyat Tingkatan 4 (Мемлекетттану. Орта мектептің 4-ші сынып оқулығы) (Analekta, 1979)
*Tatarakyat Tingkatan 5 (Мемлекетттану. Орта мектептің 4-ші сынып оқулығы) (Analekta, 1980)
*Kamus Bahasa Melayu KBSR (Малай тілінің сөздігі) (Fajar Bakti (1988, 1990)
*Kamus Bahasa Malaysia (Малай тілінің сөздігі) bersama Lutfi Abas (Pustaka Delta, 1987)
*Borneo and the Homeland of the Malays: Four Essays (Dewan Bahasa dan Pustaka, 2005)
*Renungan untuk Bangsa (Ұлт туралы ойлар) (Persatuan Linguistik Malaysia, 2009)
*Asas Falsafah dan Pemikiran Melayu Berteraskan Islam (Penerbitan Ilham Baru, 2010)

Санат:20 қазанда туғандар
Санат:Малайзия тілтанушылары
Сарыбұлақ ауылдық округі (Жетісу облысы)

**Сарыбұлақ ауылдық округі** — Жетісу облысы Кербұлақ ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қазансу, Қараағаш, Сарыбұлақ, Шилісу ауылдары кіреді. Орталығы – Қараағаш ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Кербұлақ ауданы ауылдық округтері
Сарыбұлақ ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Сарыбұлақ ауылдық округі** – Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарыбұлақ ауылы кіреді. Орталығы – Сарыбұлақ ауылы. Округ құрамында болған *[[Сортүбек]]* ауылы 2018 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 476 адамды (244 ер адам және 232 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қазалы ауданы ауылдық округтері
Вильяманин

**Вильяманин** () — Испаниядағы қала. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Леон провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Монтанья-Оксиденталь ауданында (комарка) орналасқан.

2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1109 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 176.25 км² шамасында.

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Леон елді мекендері
Йемендегі ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Йеменның 4 нысаны бар (2011 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 3 нысан мәдени және 1 табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Йемен аймағындағы  Әлемдік мұра тізіміне 10 нысан үміткер ретінде тіркелген, оның 5 мәдени, 2 табиғи және 3 - аралас критерийлер бойыенша іліккен.

## Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Әлемдік мұра
* Азиядағы Әлемдік мұра нысандары
* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* ЮНЕСКО

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі
Санат:Йемен