open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сорап станциясы

**Сорап станциясы** - сораптық және көмекші
жабдықтарды қамтитын бірыңғай кешен.
Құрамына негізгі және қосалқы сораптар,
технологиялық құбыр желілерінің торабы,
бекіту арматурасы, ауыстырып қосу тораптары кіреді. Мұнай өнеркәсібінде Сорап станциясын
мұнай мен мұнай өнімдерін сақтау, тасымалдау үшін пайдаланады. Қойнауқатты сумен тоғыту үшін орталықтан тепкіш және
піскекті сораптармен жабдықтандырылған
тармақты Сорап станциясы қолданылады. Тоғыту қысымы
20 Мпа-ға дейін жетеді. Мұнай базалары
мен мұнай қорқоймаларының Сорап станциясы мұнай
қорқоймаларын, автоцистерналарды, танкерлерді т.б. мұнаймен толтырады немесе
босатады. Құбыр желілерінің Сорап станциясы мұнай мен
мұнай өнімінің тасымалын қамтамасыз етеді. Бастапқы және аралық Сорап станциясы жұмыс істейді. Құбыр желілерінің толассыз жұмысын
қамтамасыз ету үшін Сорап станциясы қорқоймалар паркімен, арналық сораптармен қамтамасыз
етіледі.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Сораптық-компрессорлық тізбек

**Сораптық-компрессорлық тізбек** - өнімді
қойнауқаттан мұнай мен газды шығаруға
арналған. Бұрандамен жалғастыру арқылы
сораптық-компрессорлық құбырлардан
құрастырылады. Құбыр диаметрі 33-114
мм, қабырғасының қалыңдыгы 3,5-7,0 мм,
ұзындығы 5,5-10 м. Сораптық-компрессорлық тізбектің ұзындығы 3000 м-ге, массасы 50 т-ға дейін жетеді. Бір қатарлы
тізбектер пайдаланудың сорапты тәсілінде, екі
қатарлылары бұрқақтық және компрессорлық
тәсілдерде қолданылады. Бірнеше өнімді
қойнауқат бір мезгілде пайдаланылғанда
Сораптық-компрессорлық тізбектер ұңғымада параллель немесе концентрлі орналастырылады және газ сепараторларымен, іске қосу қақпақтарымен, ұңғымалық
сораптармен қамтамасыз етіледі.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Кенхан Айдарбеков

**Кенхан Айдарбеков** (1946, Атырау қаласы). Оңтүстік Құмкөл кенорнын тұңғыш ашқан (1999). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1973). 
*1963-1965 жылдары - Атырау геологиялық-іздеу партиясында бұрғылау жұмысшысы. 
*1973-1989 жылдары - «Өзенмұнай» МГӨБ ұңғымаларды зерттеу жөніндегі оператор, бақылау тобында геолог, бас геолог, қат қысымын сақтау цехында аға инженер, аға технолог, аға геолог, технология бөлімі бастығының орынбасары. 
*1989-1992 жылдары - «Құмкөлмұнай» МГӨБ бас геологы. 
*1992-1997 жылдары - Қазақстан Республикасы Отын қорлары мен энергетика министрлігі басқармасында бас маман, «Мұнайгаз» МХК мұнай- газ кенорындарын өндіру басқармасының бастығы. 
*1997-2001 жылдары - «Құмкөл-Лукойл» АҚ бас геологы. 
*2001-2005 жылдары - «Теңгизшевройл» ЖШС жоба дамыту департаментінің ұйымдастырушысы. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (1999).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Стендер

**Стендер** - қорқоймалық парктер мен танкерлер арасында сұйық өнімдерді (мұнай, мұнай
өнімдері, өзге сұйық көмірсутектер, химиялық
өнімдер, су) құю немесе қотару операцияларын
жүргізетін құю-қотару құрыпғысы. Стендер жүк тиеу,
жүк түсіру жүйесінің негізгі жабдығы, айлақтың
жүктеу алаңына орнатылады және жук, бункер, құбыр желілерін танкерге жалғастыруды
қамтамасыз етеді. Стендер топсалы тыгыз құбыр
жүйесі болып келеді, диаметрі 50-600 мм, үш
бағытқа еркін қозгалады, танкерлерді тиеу мен
бункерлеу қауыпсіздігін қамтамасыз етеді.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Степной леопард ЛТД

**Степной леопард ЛТД** - көмірсутек шикізатын барлаумен және өндірумен айналысатын Канада-Қазақстан бірлескен кәсіпорны.
1995 жылы "Қазахойл" Ұлттық мұнай компаниясы мен "Сноу Леопард Ресорсез" және
"Сноу Леопард Интернейшнл ИНК" (Канада)
фирмалары құрған. Меншік түрі аралас. Батыс Қазақстан облысындағы Теплов-Токарев
мұнай-газ-конденсат, Каменск газ-конденсат кенорындарын барлауга және одан
көмірсутек шикізатын өндіруге лицензияны
Қазақстан Республикасының үкіметі берген.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Зияиддин Айдынәлиев

**Зияиддин Айдынәлиев** (1916-1977, Атырау облысы). Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мұнайшысы (1971). Ұлы Отан соғысына қатысқан. Атырау политехникалық техникумын бітірген (1938). 
*1938-1940 жылдары - Байшонас мұнай кәсіпшілігінде пайдалану жөніндегі техник, әскерден босағаннан кейін (1946-1948) аға инженер, өндіру цехының бастығы. 
*1948-1959 жылдары - Ескене, Мақат, Қаратон, Қошқар, Сағыз мұнай кәсіпшіліктерінің директоры. 
*1959-1963 жылдары - мұнай мен химия өнеркәсібі кәсіподағының Атырау облыстық комитетінің төрағасы. 
*1963-1967 жылдары - «Ембімұнай» жол- жөндеу кеңсесінің бастығы. 
*1967-1974 жылдары-Байшонас МАБ бастығының орынбасары, Балықшы барлай бұрғылау басқармасы бастығының орынбасары, «Ембімұнай» бірлестігі ҒЗҚ-да бөлім бастығы. Қызыл Жұлдыз, «Құрмет белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Стройтрансгаз

**Стройтрансгаз** - мұнай-газ құрылысының
халықаралық рыногындағы жетекші ресейлік мердігер. Қызметінің басты бағыттары:
құбыр желілерін, компрессорлық станциялар, сығымдаушы компрессорлық станциялар, мұнай өңдеу зауыттарын салу;
кенорындарды жайластыру, мұнай мен газды сақтау нысандарын тұрғызу, оның ішінде жерасты, азаматтық және өнеркәсіптік
ғимараттар салу; газ жабдықтарын, құбыр
желілерін тарту жабдықтарын, құбыр желілерін жалғау бөлшектерін дайындау;
техникалық блоктар мен суперблоктар дайындау. Қаржыландыру, бұйымдар жеткізіп
беру, жобаларды басқару, құбыржелілік
жүйелер жобалау, мұнай-газ нысандарын,
өнеркәсіптік ғимараттарды жобалау шараларын ұйымдастыру инжинирингімен айналысады. Көмірсутектерді өндіру бағытында
кенорындарды барлау және игеру, мұнай
мен газды өндіру, мұнай өнімдерін өткізу
жұмыстарымен айналысады. "Стройтранс"
қоғамы - тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш
мұнай құбыры болып табылатын Кеңқияқ-Атырау жобасының бас мердігері. Кеңқияқ-Атырау жобасының негізгі керсеткіштері
төмендегідей: құбыр желісі шикі мұнайды
Кеңқияқ, Жаңажол, Лақтыбай, НПС-3, Мақат
кенорындарынан Атырауға шейін тасымалдау мақсатында тартылган. Құбыр желісінің
жалпы ұзындығы-448,6 км, құбырының диаметрі-610 мм, өткізу қабілеті-жылына 7-12
млн. тонна аралығында (жұмысшы қысым - Рж=6,4 МПа болғанда).
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Сейсен Бөкейұлы Айжарықов

**Сейсен Айжарықов** (1941, Атырау облысы). Шағырлы-Шөмішті кенорнын тұңғыш ашқан (1967). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1971). 1957-1997 жылдары - Байшонас мұнай айдау станциясында жұмысшы, слесарі, моторшы, Каспий маңы мұнай барлау партиясында, Гурьев геофизика экспедициясында техник-геолог, инженер-геолог, аға геолог, бас геолог, партия бастығы. 1997 жылдан -зейнеткер. «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталған (1985).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Су-мұнай жапсары

**Су-мұнай жапсары** (СМЖ) - қойнауқаттағы
мұнай, газ (газ-конденсат) жатынының
мұнайлы жиегін олармен жапсарласатын
арынды қойнауқаттық сулардан шектейтін
жазықтық. Су мен мұнай арасындағы бұл
шекара айқын да дәл болмайды, себебі
мұндағы су-мұнай жапсарында аралық белдем немесе қалыңдығы әртурлі өзара алмасу белдемі болады. Ол капиллярлік кетерілім
биіктігіне, сулы-мұнайлы шөгінділердің
жинауыштық қасиеттеріне, мұнай мен судың
физикалық-химиялық параметрлеріне байланысты. СМЖ орны ұңғымадан сынама
алу немесе мұнайдың, судың қойнауқаттық
қысымдарын және олардың тығыздықтарын
өлшеудің деректері бойынша есептеу жолымен анықталады, есептеу ұңғыма ернеуінен
басталады.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Бағит Аймағамбетов

**Бағит Аймағамбетов** (1914-1987, Атырау облысы). 1935-1969 жылдары - Құлсары, Қосшағыл мұнай кәсіпшіліктерінде мұнай өндіретін оператордың көмекшісі, оператор. «Ерен еңбегі үшін» (1949) және «Еңбек ардагері» (1987) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Есберген Аймағанбетов

**Есберген Аймағанбетов** (1949, Атырау облысы). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1972). 1972-2004 жылдары - Оңтүстік Ембі МБЭ геолог, аға геолог, бас геолог, «ТеңгизМұнайГаз» АҚ «Прорвамұнай» МГӨБ бас геологы. 2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ¥К АД АҚ «Ембімұнайгаз» ӨФ геология мен қазып алу департаментінің директоры.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Су асты аппараты

**Суасты аппараты** - су қабатында немесе оның түбінде қозғалатын жүретін
және ғылыми зерттеулер, іздестіру мен
апаттан қутқару операцияларын, суасты
өндірістік жұмыстарын жүргізуге пайдаланылатын кеме немесе техникалық
құрылғы. Суасты аппараты мұхит түбінің геологиялық
және геофизикалық құрамын зерттеуге,
әлемдік мұхит аймағында орналасқан пайдалы қазба кенорындарын іздестіру мен
барлауға, бұрғылау платформаларын тексеру мен жендеуге т.б. қолданылады.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Нұрадин Аймашев

**Нұрадин Аймашев** (1921-2003, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943-1984 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігінің Ескене, Байшонас МАБ есепші, бухгалтер. I дәрежелі Отан соғысы орденімен (1949), «Еңбек ардагері» медалімен (1984) марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Шығанақ (өсімдік)

Бұл гүлді өсімдіктердің қосжарнақтылар класындағы жиде тұқымдас кішкене ағаш немесе бұталы өсімдік. Шырғанақ
туыстастардың 3 қана түрі бар. Ең көп тараған түрі итшомырт шырганақ (облепиха крушиновая). Шырғанақтың бұл түрі Қазақстанда да өседі. 

Оның кішкене, ұсақ жемістері тікенекті бұта бұтағына тырмала, біріне-бірі жабыса өсетін болғандықтан, шырғанақ деп аталған. Жапырақтары жіңішке, салбырап түсіп қалады. Гүлдері - екіүйлі, ұсақ. Жемісі - кішкене, домалақ - сүйекті жеміс, жаңғақша. Сәуір-мамыр айларында, жапырақтары түскен кезде, гүлдеп, желмен тозаңданады. 

Гүлдерінің иісі болмайды. Сәндік, мәдени дақыл ретінде де өсіріледі. Түсімділігі 1 та жерден 25-100  түсім алуға болады.  Шығанақ. жақсы болса, бір өсімдіктен 28 килоға дейін жеміс жиналады. Тамырында түйнекті өскін пайда болады, соның арқасында атмосфералық азотты сіңіреді.
Санат:Гүлдер
Рамиз Әлия

**Рамиз Әлия** (18 қазан 1925 &ndash; 7 қазан 2011) — Албания президенті, коммунистік баcшысы. 
Әлия 1985 жылы Албания еңбек партиясы орталық комитетінің бірінші хатшысы болып сайланды. Оны бұл қызметке коммунистік Албанияны 44 жыл бойы үздіксіз басқарған Әнуар Халил Ходжа көзі тірісінде ұсынып кеткен еді.

Рамиз Әлия билік басында болған кезде албания қоғамында елдегі бірпартиялық жүйеге қарсы көңіл-күй күшейді, Албания демократиялық партиясы құрылды. 1991 жылы Албанияда алғаш рет демократиялық сайлаулар өтті. Сол кезде Албания президенті болып сайланған Рамиз Әлия бір жылдан кейін, 1992 жылы сәуірде қызметінен кетті.

1994 жылы Әлияға қызмет бабын теріс пайдаланған деген айып тағылып, ол сот үкімімен тоғыз жылға түрме жазасына кесілді.

Алайда 1997 жылы Албанияның жаңа президенті Сали Беришке қарсы бас көтерген халық түрмеде отырғандарды жаппай босатқан кезде, өзгелермен бірге ол да бостандыққа шықты. Содан бері ақтық демі біткенше Рамиз Әлия оқшау өмір кешкен.
## Дереккөздер


Санат:1925 жылы туғандар
Санат:2011 жылы қайтыс болғандар
Санат:Коммунистер
Санат:Албания президенттері
Санат:Атеистер
Су конусы

**Су конусы** - мұнай немесе газ ұңғымаларын
пайдалану кезінде табанасты суы бетінің
шектеулі түрде жоғары көтерілуі. Пайда болуына ұңғыма түбі төңірегіндегі
гидродинамикалық қысымның таралу сипаты
себепші болады. Бұл мұнай-су немесе газ-су
жапсарынан жоғарыда орналасқан жатынды
аршу аралығының теменгі шетінде қысым градиенті мен сүзілу жылдамдығының тік
бағытталған құраушысы ең жоғарғы мәнге
жеткенде керініс береді.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Қайыржан Айтбаев

**Қайыржан Айтбаев** (1932, Ресей). Теңге мен Амангелді кенорындарын тұңғыш ашқан.

Қазақ Мемлекеттік университетін бітірген (1959). 1959-1964 жылдары - Прорва, Боранкөл, Қараарна, Ақтөбе мұнай барлауларында коллектор, геолог, аға геолог. 1964-1966 жылдары - Маңғышлақ ұңғымаларды сынамалау мен сынақтан өткізу кеңсесінің бас геологы. 1966-1977 жылдары - Оңтүстік Қазақстан геологиялық басқармасы мұнай мен газ бөлімінің бастығы. 1977-1992 жылдары - Қазақ КСР геология Министрлігі кешенді тәжірибелік-әдістемелік экспедициясында партия бастығы. 1992-1998 жылдары - геология Министрлігі жер қойнауын қорғау бөлімінің бастығы. 1998 жылдан - «Айдан» жекеменшік фирмасының кеңесшісі.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Су асты құбыр желісі

**Суасты құбыр желісі** - өзен, көл, бөген
және теңіз айдындарынан өтерде су астына салынатын құбыр желісі. Қиып өтетін су
айдындарына байланысты өзендік, теңіздік
болып аталады. Аталған желіге судың
гидростатикалық қысымы, толқын, ағыс әсер
ететін болады. Мұндай құбырлар 500 м, кейде одан да астам тереңдіктерге түсіріледі,
құбыр диаметрі 1420 мм, жұмыс қысымы 1-10 Мпа немесе одан да жоғары болады. Коррозия мен механикалық зақымданудан сақтау
үшін құбырдың сыртын әдетте оқшаулағыш
материалдармен тыстайды. Жебірлілігі
жоғары өнімдерді тасымалдағанда желінің
жоғары сенімділілігін қамтамасыз ету үшін
"құбыр ішіндегі құбыр" типті конструкция
пайдаланылады. Мұнда ішкі құбыр тасымалданатын өнімді айдауа арналған, ал
құбыраралық кеңістік инерттік газбен немесе сұйықпен толтырылады.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Су асты ұңғыма ернеуінің жабдығы

**Суасты ұңғыма ернеуінің жабдығы** - ернеуі су астында орналасқан мұнай, газ
ұңғымаларын пайдаланғанда шегендеу тізбектері мен құрылғыларды нығыздайтын
және оны ілетін жабдықтар кешені. Ілу-байлау жабдығынан (ілу және құбыраралық
кеңістікті нығыздау), шегендеу тізбектерінен
және суасты бұрқақтық арматураны және су
белу бағанасымен біріктіретін құрылғыдан
тұрады. Суасты бұрқақтық арматурасы ұңғыма ернеуін нығыздайтын, оның
жұмыс режимін реттейтін және мұнай-газ
өнімдерін суасты құбыр желісіне жіберетін
құрылгылардың блогы болып табылады.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Махмұт Айтбаев

**Махмұт Айтбаев** (1914-2000, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысқан. 
*1929-1942 жылдары - «Ембімұнай» бірлестігі Доссор МАБ автогаражында слесарі, автомеханик және автогараж бастығы. 
*1943-1966 жылдары - мұнай өнеркәсібі жүйесінде жұмыс істеген. 1966-1990 жылдары - «Маңғышлақмұнай» бірлестігі Өзен бұрғылау жұмыстары басқармасында аға инженер. II дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Бекен Айтжанов

**Бекен Айтжанов** (1926-1977, Атырау облысы). БОКОК-тің Ленинградтағы жоғары мектебін бітірген (1957). 1943-1945 жылдары - Доссор АКҚ жұмысшысы. 1945-1957 жылдары - мұнайшылардың мәдениет үйінің директоры, қолөнер училищесінің тәрбиешісі, Мақат аудандық комсомол комитетінің екінші, бірінші хатшысы. 1957-1971 жылдары - Мақат аудандық партия комитетінде бөлім меңгерушісі, хатшы, Байшонас, Құлсары МАБ парткомдарының хатшысы, Жылыой аудандық партия комитетінің хатшысы. 1971 жылы - Атырау облыстық кәсіподақ Кеңесіне төраға болып сайланған. Екі мәрте «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Нариман Айтжанов

**Нариман Айтжанов** (1928-2002, Атырау облысы). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1952). 
*1952-1956 жылдары - мұнай өндіру жөніндегі оператор, учаске шебері, инженер. 
*1956-1959 жылдары - Доссор мұнай кәсіпшілігінде мұнай өндіру цехында меңгеруші, бас инженер. 
*1959- 1962 жылдары - Байшонас МАБ ӨТБ бастығы. 
*1962-1967 жылдары - Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық Комитетінде нұсқаушы. 
*1967-1990 жылдары - Қазақ КСР халықтық бақылау комитетінде бөлім меңгерушісінің орынбасары. «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Сәден Айтжанов

**Сәден Айтжанов** (1925-1977, Атырау облысы). Саратов политехникалық техникумын бітірген (1958). 1944-1977 жылдары - «КМБ» тресінде жүргізуші, инженер-мөлшерлеуші, еңбек пен еңбекақы бөлімінің инженері, бастығы. «Ерен еңбегі үшін» (1949), «Еңбектегі ерлігі үшін» (1970) медальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Кәрім Алдахов

**Кәрім Алдахов** (1947, Атырау облысы). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1974). 
*1974-1985 жылдары - «Маңғышлақмұнай» ӨБ оператор, шебер, инженер, аға инженер, цех бастығы, ұңғымаларды күрделі жөндеу мен қаттардың мұнай беру деңгейін көтеруді басқару ӨТБ бастығы. 
*1985-1994 жылдары - «Маңғыстаумұнай» ӨБ жетекші инженері, бас инженері, ҒЗҚ бастығы. 
*1994-1998 жылдары - бас инженер. 
*1998-2002 жылдары - «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ «Ұңғымахимжөндеу» ЖШС директорының өндіріс жөніндегі орынбасары. 
*2002 жылдан - «КатҚаз- ЛТД» еңбек пен қоршаған ортаны қорғау жөніндегі бас маманы.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Жауылбай Алдахов

**Жауылбай Алдахов** (1890-1955, Атырау облысы). 
*1911-1912 жылдары - Доссор мұнай кәсіпшілігінде бұрғылау жұмысшысы, бұрғышының көмекшісі. 
*1912-1955 жылдары - Доссор, Мақат, Бекбике, Комсомол, Қосшағыл, Құлсары мұнай кәсіпшіліктерінде бұрғышы, бұрғылау шебері. 
Ленин орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Досқали Алдахов

**Досқали Алдақов** (1914-1968, Атырау облысы). Доссор қолөнер училищесін бітірген (1930). Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мұнайшысы (1966). 1930-1968 жылдары - Құлсары МАБ бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, мұнай өндіру операторы, мұнай өндіру шебері, ұңғымаларды жер астында жөндеу бригадасының шебері, мұнайды қайыра эмульсациялау цехының бастығы. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Бекім Алдамжарова

**Бекім Алдамжарова** (1924, Атырау облысы). 1943-1979 жылдары - Доссор мұнай кәсіпшілігі механикалық шеберханасында мұнай кәсіпшілігінің құрал-жабдықтарын жөндейтін слесарь. 1979 жылдан - зейнеткер. «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Мырзабай Ахметқалиев

**Ахметқалиев Мырзабай** (1925, Атырау қаласы). Ұлы Отан соғысына  қатысқан.  Қазақ Мемлекеттік университеты бітті (1956). 1956-1962 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Ескене МАБ мұнай өндіру операторы, инженер-геолог, аға геолог. 1962-1970 жылдары -  Қазақ КСР-нің Геология министрлігінде мұнай мен тереңдете бұрғылау бөлімінің инженері, бас маманы, Геологиялық қорының аға геологы, бастығының орынбасары. 1970-1988 жылдары -  Қазақ КСР Мемлекеттік жоспары геология және минералды қорлар бөлімінде бас геолог, бас маман. 1988 жылдан - зейнеткер. 
I дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен және медальдармен марапатталған. 

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ахметов Баймұрат

**Ахметов Баймұрат** (1950, Атырау облысы).  Қазақ политехникалық институтын бітірген (1972). 1972-1973 жылдары - Прорва МАБ мұнай өндіру операторы, инженер-технолог. 1973-1987 жылдары - «Жайықмұнай» МГӨБ ауысым бастығы, АИТҚ бастығы, өндіру цехының бастығы, 
басқарма бастығының орынбасары. 1985-1994 жылдары - «Ембімұнай» бірлестігінде ОИТҚ ауысым бастығы, әлеуметтік даму бөлімінің бастығы. 1994-2001 жылдары - «Доссормұнай» МГӨБ бастығы, «Қазақойл-Ембі» ААҚ вице-президенті. 2001 жылдан - «Ембімұнайэкология» ЖІІІС директоры, «Ембімұнайгаз» ӨФ Атырау  ҚМБКБж¥КЖ бастығының орынбасары. 

## Дереккөздер
Сәтжан Айтжанов

**Сәтжан Айтжанов** (1923-1981, Атырау облысы). 1943-1981 жылдары - «Құлсарымұнай» МГӨБ автокөлігінің жүргізушісі. «Ерен еңбегі үшін» (1949), «Еңбек ардагері» (1981) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Рысты Айтжанова

**Рысты Айтжанова** (1924, Атырау облысы). 1944-1982 жылдары - Доссор автожөндеу зауытында слесарі-жөндеуші. 1982 жылдан - зейнеткер. «Құрмет белгісі» ордені (1981) мен медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Ахош Кидир

**Aхош Кидир** (1937,  Қарағанды қаласы).  Қазақ политехникалық институтын бітірген (1963). 1963-1975 жылдары - Батыс Қазақстан геологиялық басқармасының инженер-геологы, аға геологы, орталық лабораториясы экологиялық секторының меңгерушісі, «Қазмұнайгазбарлау» басқармасының аға гидрогеологы. 1975-1978 жылдары - шетелдік іссапар. 1978-1996 жылдары - «Қазмұнайгазгеология» бірлестігі Орталық лабораториясының бастығы, Каспий маңы мүнай барлау экспедициясында бөлімнің аға геологы, бас геолог. 1997 жылдан - зейнеткер. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалімен марапатталған (1995).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан геологтары
Ахтанов Ерқасым

**Ахтанов Ерқасым**(1932-1989, Атырау қаласы). Қағылы жер асты тұщы су кенорынын тұңғыш ашушы (1987). Қазақкен-металлургия институтын бітірген (1955). 1955-1959 жылдары - Жезқазған геологиялық-барлау экспедициясы гидрогеологиялық партиясының инженері, техникалық басшысы, бас инженері. 1959-1966 жылдары - Индер геологиялық-барлау экспедициясының аға геологиясы, партия бастығы, Атырау гидрогеологиялық экспедициясының аға гидрогеологы, техникалық бөлімінің бастығы, бас инженері, бастығы. 1966-1978 жылдары - Ақтөбе гидрогеология станциясының аға гидрогеологы, бөлім бастығы. 1978-1985 жылдары - Қазақ гидрогеология басқармасының аға гидрогеологы, бөлім бастығы, тақырыптық партия бастығы, Қазбасжерастысуының бас гидрогеологы. 1985-1989 жылдары - «Ембімұнайгеофизика» тресі Атырау геофизикалық жендеу-қурастыру кеңсесінің директоры. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалімен марапатталған (1982).

## Дереккөздер
Ахтанов Нұрлан

**Ахтанов Нұрлан** (1954, Алматы қаласы).  Қазақ политехникалық институтын бітірген (1977). 1977-1989 жылдары - Ақтөбе геофизика экспедициясының геофизик-операторы, геофизик-программисті, аға геофизигі. 1989-1996 жылдары - «Ембімұнайгеофизика» ӨБ сейсмикалық партиясының бастығы, бас директордың орынбасары, бас директоры. 1996 жылдан - Республикалық «Қазгеоақпарат» геологиялық ақпарат орталығы экономика және сараптау бөлімінің бастығы.

## Дереккөздер
Ахтанова Сара

**Ахтанова Сара** (1935, Түркістан облысы). Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты (1969).  Қазақ кен-металлургия институтын бітірген (1957). 1957-1967 жылдары - Жезқазған геологиялық-барлау экспедициясының аға коллекторы, геологы, Индер геологиялық-барлау экспедициясының инженер-геологы,  Қазақтың геологиялық-барлау ғылыми-зерттеу институтының кіші ғылыми қызметкері, аға ғылыми  қызметкері, бөлім бастығы. 1967-1978 жылдары -  Қазақтың геологиялық-барлау ғылыми-зерттеу институты Ақтөбе филиалының аға ғылыми  қызметкері,  Қазақстан КП Ақтебе қалалық комитетінің хатшысы. 1978-1985 жылдары - «Қазгеофизика» тресі тақырыптық партиясының басшысы. 1985-1995 жылдары -
«Ембімұнайгеофизика» ӨБ кәсіподақ комитетінің терайымы. 1995 жылдан - дербес зейнеткер. «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер
Таңкелі Әбдиев

**Әбдиев Таңкелі** (1911-2001, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысқан (1941-1945). 1932-1966 жылдары -  Қосшағыл,  Құлсары МАБ ұңғымаларды жер асты жөндеу бригадасының операторы, мұнай өңдіру операторы. II дәрежелі Отан соғысы орденімен, «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалымен (1960) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбдуғалиев Шәміл

**Әбдуғалиев Шәміл** (1944, Атырау облысы). 1963-1968 жылдары - Гурьев мұнай барлау геологиялық-іздеу экспедициясының бұрғылау жүмысшысы. 1968-1981 жылдары - Доссор автокөлік кеңсесінің тракторшысы, Гурьев ұңғымаларды геофизикалық зерттеу партиясының моторшысы, жүргізуші-машинисі. 1981-1999 жылдары - перфоратор отрядының каротажшысы. 1999-2000 жылдары-жарылғыш материалдар  қоймасыныңмеңгерушісі. 2000 жылдан - каротаж-перфоратор отрядының геофизигі. Ill дәрежелі Еңбек даңқы орденімен (1981) және «Еңбектегі ерлігі үшін» медалымен (1973) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мәкиет Әбдіғалиев

**Мәкиет Әбдіғалиев** (1925, Атырау обпысы).  Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшысы (1975). Атырау мұнай техникумын бітірген (1945). 1941-1981 жылдары — Мақат мұнай өндіру басқармасында оператордың көмекшісі, мұнай өндіру операторы, ұңғыны жер асты жөндеу бригадасының шебері. 1981 жылдан зейнеткер. Ленин орденімен марапатталған (1966). КСРО мұнай өнеркәсібі үздігі.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбдіқамалов Оралбай

**Әбдіқамалов Оралбай** (1948, Жамбыл облысы). Экономика ғылымдарының кандидаты. Мәскеу экономика-статистика институтын бітірген (1975). 1975-1994 жылдары - ҚазКСР Мемлекеттік жоспары ЖжНҒЗСИ-нің экономисі, ғылыми  қызметкері, аға ғылыми  қызметкері, ҚазКСР Мемлекеттік жоспары агроөнеркәсіптік кешенінің (АӨК) бөлімше бастығы, жинақ бөлімінің бастығы, Мемлекеттік экономикалық комитетінде аумақтық дамудың жинақ бөлімінің бастығы, Қазақстан Республикасының Экономика Министрлігі аймақтық саясат басқармасының бастығы. 1994-1998 жылдары - Қазақстан Республикасы Президенті Аппаратының ұйымдастыру-бақылау басқармасының мемлекеттік инспекторы, Үкімет Аппаратының аумақтық даму бөлімі меңгерушісінің орынбасары, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік мүлігі төрағасының орынбасары. 1997-2000 жылдары - Жамбыл облысы әкімінің орынбасары, Қазақстан Республикасы қоршаған ортаны қорғау және табиғи қорлар вице-министрі. 2000 жылдан - «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ «Ұңғымахимжөндеу» ЖШС директоры.

Қоңырат тайпасы Көтенші руының Маңғытай бөлімінен.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ғазиз Әбдіразақов

**Ғазиз Әбдіразақов** (1932 жылы Атырау облысы, Ембі ауданында дүниеге келген) — даңқты мұнайшы. Өзен кен орнының тұңғыш ашушысы. Бұрғылау шебері.  Қазақстан Мұнай Өнеркәсібінің Үздігі. Жоғарғы мемлекеттік марапаттардың иегері.

## Толығырақ
* Ғазиз Әбдіразақов 1932 жылы Атырау облысы, Ембі ауданында дүниеге келген.
* 1974 жылы Саратов политехникалық техникумын бітірген.
* 1948-1950 жылдары бірнеше жерлерде бұрғылау жұмыстарымен айналысты.
* 1950 жылы Гурьев (қазіргі Атырау) арқылы пароходпен Маңғыстаудың Баутино елді-мекеніне өзінің бұрғылау бригадаларымен көшіп келді.
* 1971 жылы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды.
* 1948-1987 жылдары — «Қазақстанмұнайбарлау» бірлестігі Қаратон, Төбежік мұнай барлау алаңдарында бұрғылау жұмысшысы, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғы шебері, кейінірек Өзен барлау-бұрғылау басқармасында бұрғы шебері, инженер-диспетчер. 
* 1987 жылы жасы келіп, зейнеткерлікке шықты. Қазақстан мұнай тарихында аты алтын әріппен жазылған Ғазиз Әбдіразақовтың мұнайдағы ерен еңбегі өсіп келе жатқан ұрпаққа әруақыт үлгі бола бермек.

## Марапаттары
* Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған.
* КСРОның Ең жоғарғы "Ленин" Орденімен марапатталған.
* КСРОның "Қазақ төңкерісі" Ордені
* КСРОның бірнеше медалдарымен де марапатталған.
* Тәуелсіз Қазақстанның құрмет ордені мен мараптталған.
* "Маңғыстау облысына 40 жыл медалі
* Жаңаөзен қаласының құрметті азматы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:КСРО мұнай өндіру ісінің үздіктері
Лесбек Әбдіраманов

**Әбдіраманов Лесбек** (1953, Түркістан облысы).  Қазақтың химия-технология институтын бітірген (1980). 1980-2002 жылдары - МДОП цехының операторы, бригада шебері, инженері, бастығы, Жаңажол ГӨЗ-нің директоры, «Ақтөбемүнайқаржы» ЖШС-нің бас директоры. 
2002 жылдан - «Каспиймұнай ТМЕ» ААҚ-да өндіріс бастығы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Бақтияр Әбдірахманов

**Бақтияр Әбдірахманов** (1900-1994, Атырау облысы) - ҚазКСР-нің еңбек сіңірген экономисі (1966).

## Өмірбаяны
* 1926-1936 жылдары - «Қазақстан мұнай» тресі жоспарлау бөлімінің инспекторы.
* 1936-1941 жылдары - Ескене МАБ жоспарлау бөлімінің бастығы.
* 1941-1969 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі жоспарлау-экономикалық бөлімі бастығының орынбасары, бастығы.
## Өмірбаяны
* Ленин ордені
* Еңбек Қызыл Ту ордені
* «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1900 жылы туғандар
Санат:1994 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында қайтыс болғандар
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген экономистері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан экономистері
Ахметов Рахим

**Ахметов Рахим** (1933-1992, Атырау қаласы).  Қазақ Мемлекеттік университетін бітірген (1956). 1956-1963 жылдары -  Құлсары бурғылау кеңсесінде коллектор, геолог, аға геолог. 1963-1975 жылдары - Мұнайлы мұнай кәсіпшілігінде бас геолог. 1975-1990 жылдары - «Ембімұнай» бірлестігі «Құлсарымұнай» МГӨБ ұңғымаларды күрделі жөндеу кеңсесінде геологиялық бөлімнің бастығы. КСРО мұнай өнеркәсібінің үздігі.

## Дереккөздер
Ахметов Бәкібай

**Ахметов Бәкібай** (1942, Маңғыстау облысы). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1967). 1967-1972 жылдары - «ММГБ» тресінде зерттеулер жөніндегі оператор, ұңғымаларды сынамалау және сынау кеңсесінің шебері, аға геологы. 1972-1982 жылдары - аға геолог, геологиялық бөлімнің бастығы, ұңғымаларды күрделі жөндеу мен қаттардың мұнай беру деңгейін көтеру басқармасының бас геологы. 1982-1994 жылдары - ЖБЖБ бас геологы. 1994-1999 жылдары - «Жетібай-Куэст» БК бас геологы. 1999-2000 жылдары - «Жетібаймұнай» МГӨБ жетекші геологы. 2000-2001 жылдары - «Қаражанбас» ААҚ «Тасболат Ойл Қаражанбас» кенорнын өндіруде бас геолог.
## Дереккөздер


Санат:Мұнайшы
Дәрібай Әбдірахманов

** Әбдірахманов Дәрібай** (1930, Атырау облысы). 

Атырау қолөнер училищесін бітірген (1949). 1949-1955 жылдары - Мұнайлы, Мақат мұнай кәсіпшіліктерінде моторшы. 1955-1986 жылдары - Мақат мұнай кәсіпшіпігінде мұнай өндіретін оператордың көмекшісі, оператор. 1986 жылдан - зейнеткер. 

«Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1930 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Атырау қолөнер училищесі түлектері
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Құрманов Аманкелді

**Құрманов Аманкелді** (1943, Атырау облысы). 1962-1965 жылдары - «Қазақстанмұнай» бір- лестігі Мақат МАБ-да оператордың көмекшісі, операторы, ұңғымаларды жер астында жендеу бригадасының операторы. 1965-1968 жылдары - Кеңес Армиясы қатарында азаматтық борышын өтеген. 1968-1982 жылдары - осы басқарманың слесарь-жөндеушісі, цех шебері. 1982 жылдан Мақат МАБ-да механик, арнаулы техника гаражының бастығы. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1985), «Еңбек ардагері» (1991) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Лұқпан Әбдірахманов

**Лұқпан Әбдірахманов** (1922-2001, Атырау облысы). Социалистік Еңбек Ері (1971). ҚазақКСРнің еңбек сіңірген мұнайшысы (1970). Ұлы Отан соғысына  қатысқан. 1940-1941 жылдары - Байшонас мұнай кәсіпшілігінде ұңғымалардың дебитін өлшеуші. 1949-1978 жылдары - «Құлсарымұнай» МГӨБ мұнай өндіру операторы, аға операторы. 1978 жылдан - зейнеткер. Ленин, I дәрежелі Отан соғысы, Еңбек  Қызыл Ту ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

* Абдрахманов Уликпан, Герои страны

Санат:Тұлғалар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Мұхит Әбдірахманов

**Әбдірахманов Мұхит** (1938, Атырау облысы). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1966). 1966-1970 жылдары - Өзен экспедициясында аға механик, моторшы, Жетібай бұрғылау кеңсесінің механигі, бас механигі. 1970-1975 жылдары - Маңғышлақ бұрғылау жұмыстары басқармасының бас механигі. 1975-1983 жылдары - «Маңғышлақмұнай» бірлестігінің бас механигі. 1983-1987 жылдары - КСРО Мұнай өнеркәсібі Министрлігінің Куба Республикасымен келісімінің бас инженері. 1987-1995 жылдары - «Маңғышлақмұнай» бірлестігі бас директорының орынбасары. 1995-1997 жылдары - «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ «Ұңғымахимжөндеу» ЖШС директоры. 1997-2002 жылдары - «Қазақойл» ҰМК» ЖАҚ жаңа техника мен технологиялар департаментінің бас менеджері, мұнай өндіру мен жаңа техника департаментінің бас тапдаушысы, жаңа технопогияпар департаментінің, техникалық даму департаментінің бас менеджері. 2002 жылдан - «Кақмұнайгаз» ҰК АҚ техникалық даму департаментінде менеджер, бас менеджер, директордың орынбасары. Қазу мен өндіру департаментінің бас менеджері. «Қазақстанмұнайына - 100 жып», «Ерен еңбегі ушін», «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл» медалдарымен, «ҚазМұнайГаздың» естелік белгісімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Қауыспай Әбдіров

**Әбдіров Қауыспай** (1901-1966, Батыс Қазақстан облысы). Ембінің ардагері. 1925-1932 жылдары — жалгер жұмысшы. 1932-1956 жылдары — «Қазақстанмұнай» бірлестігі Доссор мұнай өндіру басқармасында слесарь, мұнай өндіру операторы, аға оператор. Ленин орденімен, Еңбек 
Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ғазиз Алдамжаров

**Ғазиз Қамашұлы Алдамжаров** (1947, Астрахан облысы, Ресей). Астрахан ауыл шаруашылығы техникумын (1967), Астрахан балық өнеркәсібі мен шаруашылығының техникалық институтын (1972), КОКП OK жанындағы қоғамдық ғылымдар Академиясын (1990) бітірген. Қазақстан социалистік партиясы атқару комитетінің тең төрағасы (1994). 
*1972-1975 жылдары - «Коммунизмге жол» ұжымшарының бас инженері. 
*1976-1981 жылдары - Дзержинский атындағы ұжымшардың төрағасы. 
*1981-1986 жылдары - «Атыраубалықөнеркәсіп» ӨБ бас инженері. 
*1986-1987 жылдары - Құрманғазы аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы. 
*1987-1992 жылдары - Қазақстан Коммунист партиясы Атырау облыстық комитетінің хатшысы, бірінші хатшысы, халық депутаттары облыстық Кеңесінің төрағасы. 
*1992-1996 жылдары -Жоғарғы Кеңестің экономикалық реформа, бюджет және қаржы жөніндегі Комитеті төрағасының орынбасары, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі бақылау палатасының төрағасы. 
*1996 жылдан - «Қазмалт» ЖШС (Чехия) компаниясының директоры. Қазіргі уақытта - Қазақстан Республикасының Белорустағы Елшісі. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланды (1990-1995). «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Дәрібай Әбенов

**Әбенов Дәрібай** (1941, Атырау облысы). Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1983). 1961-1962 жылдары -  Қошқар мұнай кәсіпшілігінде ұңғымаларды жер астында жөндеу бригадасының операторы. 1962-1964 жылдары - Кеңес Армиясының қатарында азаматтық борышын өтеген. 1964-1986 жылдары - Комсомол МАБ мұнай өндіру операторы. 1986-1997 жылдары - «Прорвамұнай» МГӨБ мұнай өндіру операторы. 1997 жылдан - зейнеткер. II және III дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен және медальдармен марапатталған. Қазақстан Республикасының Алтын Құрмет кітабына енгізілген.

## Дереккөздер


Санат:1941 жылы туғандар
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Аманкелді Айтқұлов

**Аманкелді Айтқұлов** (1966, Түркіменстан). Қазақ политехникалық институтын үздік бітірген (1992). Техника ғылымдарының докторы. 
*1992-1996 жылдары - «Өзенмұнай» МГӨБ мұнайды дайындау мен айдау цехында құрал-жабдықтарды жөндеу шебері, пайдалану құрал-жабдықтарының илек-жөндеу цехының бастығы, өндірістік қызмет көрсету базасының бастығы. 
*1996-1997 жылдары - «Өзенмұнайгаз» ААҚ УПНжПО бас инженері. 
*1997-1999 жылдары - «Ремсервис» ЖШС бас инженері. 1999 жылдан - «ҚазМұнайГаз» БӨ АҚ «ӨзенМұнайГаз» ӨФ мұнайды дайындау және өндірістік қызмет көрсету басқармасының бастығы. «Қазақстан мұнайына - 100 жыл» медалімен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Құрманов Әбдіғали

**Құрманов Әбдіғали** (1900-1963, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1920-1958 жылдары -жұмысшы, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бригада шебері. Ленин (1951) орденімен және медальдармен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Құрманов Нұржан

**Құрманов Нұржан** (1968, Алматы қаласы). Алматы Халық шаруашылығы институтын бітірген (1991). 1991-1995 жылдары - «Алпам» АҚ-да экономист, бас директордың орынбасары. 1995-1998 жылдары - Қазақстан Республикасы Үкіметінде референт, сектор меңгерушісі, бөлім меңгерушісінің орынбасары, аппарат жетекшісінің көмекшісі. 1998-1999 жылдары - Астана қаласы және Ақмола облысы бойынша «Жеке тұлғалардың жылжымайтын мүлігін есепке алу орталыгы» РГП директоры. 1999 жылдан «Каспий Мұнай ТМЕ» ДААҚ директорлар кеңесінің мүшесі, басқарма төрағасының бірінші орынбасары, директорлар Кеңесінің мүшесі, «Экогеомұнайгаз» ЖШС басқармасы төрагасының орынбасары, директорлар Кеңесінің мүшесі, «Каспий Газ Корпорейшн» бас менеджерінің орынбасары. 

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Раушан Әбдіров

**Әбдіров Раушан** (1927, Атырау облысы). KCPO жер қойнауын барлау үздігі (1966). 1942-1974 жылдары - Гурьев геологиялық-іздеу кеңсесінің  Қаратон, Тақырбулақ, Қаратайқыз, Асанкенткен барлау алаңдарында жұмысшы, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 1974-1985 жылдары - тереңге бұрғылайтын КМБЭ-нің бұрғышысы, бұрғылау шебері. 1984 жылдан - зейнеткер.  Қазан Революциясы (1971), Халықтар достығы (1981) ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Құрманов Әділбай

**Құрманов Әділбай** (1915-1985, Атырау облысы). 1931-1941 жылдары - «Қосшағыл» МАБ-ы жұмыскерлерді жабдықтау бөлімінің бухгалтері, бас бухгалтері. 1941-1975 жылдары - Доссор, Мақат, Қаратон, Құлсары МАБ-да бас бухгалтер, ЖҚБ бастығы, «Ембімұнай» бірлестігі сауда базасының директоры. «Мұнай өнеркәсібі үздігі» белгісімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Салман Әбдіров

**Әбдіров Салман** (1909-1989, Атырау облысы). Ембі ардагері. 1924-1974 жылдары - Басқуншақ мемлекеттік зауытының электр монтері, электр цехының электр монтері, шебері, меңгерушісі, Доссор МӨБ-інің электр монтері. Еңбек Қызыл Ту орденімен, медалдармен,  Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әнес Айтниязов

**Әнес Айтниязов** (1929-1980, Түркіменстан). Қазақ KCP еңбек сіңірген мұнайшысы (1974). КСРО Мұнай өнеркәсібі министрлігінің құрметті мұнайшысы. ФЗО мектебін бітірген (1946). 
*1947- 1969 жылдары - «Құмдагмұнай» мұнай кәсіпшілігінде оператордың көмекшісі, оператор. 
*1969- 1980 жылдары - «Өзенмұнай» МГӨБ оператор. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланған (1975).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Әбенов Жүніс

**Жүніс Әбенов** (1959 жыл, Атырау облысы) — Қазақ политехникалық институтын бітірген (1981). 1981-1984 жылдары - «Маңғышлақмұнай» ӨБ қаттардың мұнай берудеңгейін көтеру мен ұңғымаларды күрделі жөндеу басқармасында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, инженер-технолог. 1984-1985 жылдары - «Өзенмұнай» МГӨБ мұнай мен газ өндіру цехының шебері. 1985-1987 жылдары - Кеңес Армиясының қатарында азаматтық борышын өтеген. 1987-1991 жылдары - «Өзенмұнай» МГӨБ мұнай мен газ өндіру цехында инженер-технолог, цех бастығының орынбасары. 1991-1994 жылдары - «Комсомолмұнай» МГӨБ  қысымды қалыпты устап туру цехының бастығы. 1994-1997 жылдары - «Харрикейн-ҚумкөлМүнай» АҚ мұнай мен газ өндіру цехының бастығы. 1997-1999 жылдары - «ҚуатАмлонМұнай» БК мұнай өндірудің бас маманы. 1999 жылдан - «ҚазГерМұнай» БК ОМДП ауысым бастығы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Роял датч-Шелл компания тобы

**РОЯЛ ДАТЧ/ ШЕЛЛ компания тобы** - Солтүстік Каспийдегі өнімдерді бөлу келісіміне қатысуда 16,7% бөлігі, "Арман" Сп - да 50%, Каспий түтіксымдар Консорциумында 16,7%, Өлі Құлтұқ барлау ауданында 100% бар. Ақтөбе облысындағы Тұлпар және Темір блоктарын барлау барысында Қазақстан 1 млрд долларға жуық қаржы жұмсады. Шетелдердегі өнеркәсіп мекемелері мен тұрғындарға майлау майларын қамтамасыз ететін ірі жеткізуші болып табылады.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Миркен Сейітқасымұлы Абақанов

**Миркен Абақанов** (1946, Ресей) - ғалым жəне мемлекеттік қайраткер.

## Білімі жəне ғылыми қызметі
Қазақ политехникалық институтын бітірген (1970). Техника ғылымдарының кандидаты (1980), аға ғылыми қызметкер. Мақала және өнер табыс түріндегі 40-тан аса ғылыми жұмыстары бар. 
## Өмірбаяны
*1970-1973 жылдары - Мәскеудің «ГИПРОВУЗ» жобалау институтының Алматыдағы шеберханасында аға инженер. 
*1973-1995 жылдары - КСРО Мемқұрылысының Қазақ өнеркәсіптік құрылыс жобалау ғылыми-зерттеу институтының аға ғылыми қызметкері, лаборатория меңгерушісі. 
*1995-1998 жылдары-Қазақстан Республикасының жоғары және орталық органдарды Ақмола қаласында қайта орналастыру жөніндегі Мемлекеттік комиссиясының құрылыс, көлік және инженерлік ішкі құрылым бөлімі бастығының орынбасары. 
*1998-2000 жылдары - Қазақстан Республикасы Энергетика, индустрия және сауда министрлігінің Құрылыс істері жөніндегі комитеті басқармасының бастығы. 
*2000-2002 жылдары - «Қазақойл» ҰМК азаматтық құрылыс және әлеуметтік жобалар департаменті директорының орынбасары. 
*2002-2004 жылдары - «ҚазМұнайГаз» ¥К» ЖАҚ күрделі құрылыс және қайта жаңарту департаментінің бас менеджері. 
*2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» БӨ ¥К» АҚ күрделі құрылыс департаменті директорының орынбасары.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Әбуғалиев Сүйіншібек

**Әбуғалиев Сүйіншібек** (1954, Атырау облысы). Техника ғылымдарының кандидаты (2005). Гурьев политехникумын (1973), Қазақ политехникалық институтын (1987) бітірген. 1973-1975 жылдары - КМБЭ-де бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 1975-1998 жылдары - тереңге бұрғылайтын Каспий маңы МБЭ-нің бұрғышысы, бұрғылау шебері, бұрғылау бастығы, ОИТҚ-ның, ӨҚКБ-ның бастығы,  Қазақтың геологиялық-барлау ғылыми-зерттеу институтыэкспедиция бастығының орынбасары, топ жетекшісі, Атырау тәжірибелік-әдістемелік экспедициясының бастығы. 1998-2002 жылдары -  Қазақтың геологиялық-барлау ғылыми-зерттеу институтының вице-президенті. 2002 жылдан - «Адай Петролеум Компани» ЖШС бас директоры. «Жер  қойнауын барлаудың үздігі» (2003), «Жер  қойнауының  Құрметті барлаушысы» (2005) белгілерімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сағыз мұнай кен орны

**Сағыз мұнай кен орны** — Каспий маңы ойысының оңтүстік-шығыс ернеулік өңіріндегі мұнай кен орны. Атырау облысында, Доссор станциясының шығысында 20 км жерде орналасқан, 1937 жылы ашылған. 

## Геологиялық құрылымы
Жергілікті тектоникалық тұрғыдан кен орны үш қанатты түзкұмбезді құрылымнда орын алған. Төменгі бордың, ортаңғы юраның және пермь-триастың
шөгінділері мұнайлы болып саналады. Қиманың өнімді аумағында 12 мұнайлы горизонт бөлінген. Олар төменгі бор, юра, пермь-триас таужыныстарынан орын алған. Төменгі бор горизонттары 31-422, ортаңғы юра 131-178, пермь-триас 174-1083 м тереңдіктерде жатыр. Төменгі бор жатындарының биіктігі 6-133 м, ортаңғы юрадағылардікі 10-145 м, пермь-триастағылардікі 60-161 м. Су-мұнай жапсары -87-1266 м белгілерден жүргізіледі. 

## Жатыс сипаты
Жатындар қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған, қойнауқаттық, литологиялық тұрғыдан, қалқаланған. Өнімді горизонттар терригендік таужыныстардан құралған, жинауыштары кеуекті. Төменгі бор горизонттарының мұнайға қаныққан қалыңдығы 2,4-11,3 м-ді, ортаңғы юранікі 2,25-18 м-ді, пермь-триастікі 9,35-15,1 м-ді құрайды. Жинауыштардың ашық кеуектілігі 20%-дан 30%-ға дейін өзгереді, өтімділігі, тиісінше, 0,872-2,31 мкм2, 738 мкм2. Мұнайға қанығу коэффициенті 0,56-дан 0,7-ге дейін ауытқиды. Мұнайдың бастапқы шығымдары 0,1-21 м3/тәу. Газдық факторы 14-65 м3/тәу. Бастапқы қойнауқаттық қысым 0,9-7,0 Мпа, температура 13-45°С. 

## Құрамы
Мұнайдың тығыздығы 795-89-7,2 кг/м3. Мұнайы аз парафинді (0,33-1,1%),
аз шайырлы (10,2%), 0,09-2,2% күкірт бар. Ілеспе газ метаннан (74,5-91,4%), этаннан (7,2-15,7%), пропаннан (0,04-0,3%), изобутаннан (0,04-0,46%), н-бутаннан (0,04-0,3%), азот пен сирек газдардан (0,016-0,043%), көмір қышқыл газынан (0,3-0,88%) тұрады. Төменгі бор, ортаңғы юра горизонттарының режимі суарынды, пермь-триас жатындарында гравитациялық болып қалыптасқан. Хлоркальцийлі қойнауқаттық суларының тығыздығы 1071-1167 кг/м3, минералдылығы 106,6-220,3 г/л. Кен орнында жұмыс 2000 жылдан бері тоқтатылған.

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы кен орындары
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Қыдыр Әбуев

**Әбуев Қыдыр**(1942-1991, Атырау облысы). 1959-1991 жылдары - Сағыз МӨБ-де оператордың көмекшісі, оператор, Комсомол мұнай айдау станциясында тауар операторы. Ill дәрежелі Еңбек даңқы орденімен (1986), медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ислам Әбенов

**Әбенов Ислам** (1932-2003, Атырау облысы Жылыой ауд„ Жаршық а.) ).  Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мұнайшысы (1971). Мәскеу мұнай институтын (1957), Жоғары партия мектебін (1979) бітірген. 1957-1960 жылдары - Қосшағыл мұнай кәсіпшілігінде оператор, мұнайды екінші әдістермен өндіру шебері, мұнай өндіру шебері, аға инженері. 1960 жылы - Мұнайлы мұнай кәсіпшілігінің меңгерушісі. 1961 жылы - Құлсары ірілендірілген мұнай кәсіпшілігінде партбюро хатшысы, 1962-1968 жылдары - бас инженер. 1968-1970 жылдары -  Қаратон МГӨБ бастығы. 1970 жылы - «Прорвамұнай» МГӨБ бас инженері. 1971-1973 жылдары - «Өзенмұнай» МГӨБ бас инженері, Маңғышлақ газ өндіру басқармасының бастығы. 1973-1979 жылдары -  Қазақстан Коммунистік партиясы Жаңаөзен қалалық комитетінің бірінші хатшысы. 1979-1987 жылдары - Маңғышлақ облыстық кәсіподақ Кеңесінің төрағасы. 1987-1994 жылдары - Маңғышлақ ұңғымаларды күрделі жөндеу мен  қаттардың мұнай беру деңгейін көтеру жөніндегі басқармасында бас инженердің орынбасары. 1994-1996 жылдары - «ТасболатойлДевелопмент» ЖШС (Қазақстан-Кипр біріккен кәсіпорны) бас директорының орынбасары. Еңбек  Қызыл Ту, «Халықтар достығы» ордендерімен, медалдарымен, сондай-ақ  Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамоталарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Сәбит Әбенов

**Сәбит Әбенов** (1939, Атырау қапасы). ҚазКСР Мемлекеттік сыйлыгының лауреаты (1981). 

1957-1994 жылдары - «Өзенмұнайгаз» МГӨБ оператордың көмекшісі, оператор, аға оператор. 1994 жылдан - зейнеткер. Еңбек Қызыл Ту (1983), «Құрмет белгісі» (1990) ордендерімен, «Еңбек ардагері» медалімен (1994) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1939 жылы туғандар
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Әбузәров Сайд

**Әбузәров Сайд** (1913-1997, Ресей). 1930-1936 жылдары - Доссор электр станциясында электр монтерінің оқушысы, электр монтері. 1941-1944 жылдары - Доссор мұнай кәсіпшілігі электр цехының электр монтері, шебері, цех бастығы. 1944-1973 жылдары-ЖЭЦ электр цехыныңшебері,бастығы,АМӨЗ №6 цехы электр лабораториясының бастығы. Ленин орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбуталиев Жағыпар

**Әбуталиев Жағыпар** (1937, Атырау облысы). Гурьев мұнай техникумын бітірген. 1960-1997 жылдары -  Қаратон МАБ электр монтері, электр цехының шебері, инженер-энергетик, бас энергетик. 1997 жылдан - зейнеткер. «Еңбектегі ерлігі үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1989) медалдарымен марапатталган.
## Дереккөздер


Санат:1937 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Сағын Әбуов

**Сағын Әбуов**(1927-1988, Атырау облысы). Гурьев мұнай техникумын бітірген. 1945-

1984 жылдары - «Құлсарымұнай» МГӨБ автожүргізуші, механик, гараж меңгерушісі. «Еңбектегі ерлігі үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1984) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбілғазиев Айболат

**Әбілғазиев Айболат** (1929, Атырау облысы). 1946-1988 жылдары - Мақат МАБ жұмысшы, слесарі-жөндеуші, «Мақатмұнай» МГӨБ газ компрессоры станциясында такелажшы, жұмысшы, мұнай өндіру цехында оператордың көмекшісі, оператор, аға оператор. 1988 жылдан - зейнеткер. «Еңбектегі ерлігі үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1988) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сарықұрақ ЖАҚ

**Сазанқұрақ**-Сазанқұрақ кенорнын жетелі барлаумен, одан көмірсутек шикізатын - мұнайды өндірумен, кенорынды жайластырумен, өнеркәсіптік қуаттылықты арттыру шараларымен, кенорынды жаппай бұрғылай отырып,
өндіруге қажетті ғимараттарды тұрғызумен, алынған мұнай сапасын халықаралық стандарттар деңгейіне дейін жеткізумен, өндіру өнімдері мен оларды өткізу көлемін арттырумен айналысатын жабық акционерлік қоғам - бірлескен кәсіпорын. Құрылтайшылары - "First International Oil Corporation" компаниясы және "Атыраумұнайгазгеология" акционерлік қоғамы. "Сазанқұрақ" кәсіпорны 1997 жылдың 29 мамырында берілген №245 лицензияға және 30 қазанында Қазақстан Республикасы Үкіметімен жасалған келісім-шартқа сәйкес, сол жылдың аяғында Сазанқұрақ кенорнын жайластыруға дайындық жұмыстарын бастаса, 1998 жылдың қаңтарынан бастап игерім ұңғымаларын бұрғылау мен кенорынды одан әрі жайластыру шараларын жүзеге асырды. 1999 жылдың наурыз айынан бастап мұнай өндіру жене оны өткізу шаралары жолға қойылды. 1999 жылдың
қараша айынан бері кенорын өнеркәсіптік игеруге толығымен енгізілген.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай кен орындары
Кокан Сирэн

**КоканСирэн** (жапон. 虎関師錬, 9 мамыр 1278 жыл – 11 тамыз 1346 жыл) – Риндзай дәстүрінің патриархы –дзэн, ақын, тарихнамашы. Годзанбунгаку әдебиетінің негізін салушылардың бірі. КоканСирэннің эстетикалық көзқарастары мен шығармашылығы жапон дәстүрлі әдебиетіне едәуір ықпал етті. Оның өлеңдері мен эсселер жинағы «Сайхоку-сю» деген атпен жарыққа шықты. Сондай-ақ ол жапон буддизмінің тарихында сақталған ең ежелгісі болып саналатын «Гэнко-сякусё» (元亨釈书) буддалық хроникасын құрастырған. Оның 1343 жылы суретші Ван Чжэнвэна салған суреті Киото (Жапония), Тофукудзи монастырындағы Кайдзоин ғибадатханасында сақталған.

Санат:Тұлғалар
Санат:Тарих