open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мишель Майор

**Мишель Майор** (1942 жылы 12 қаңтарда туған. Лозанна, Во, Швейцария) — Швейцария астрофизигі, Женева университетінің (астрономия кафедрасы) құрметті профессоры. Майор ресми түрде 2007 жылы отставкаға кетті, бірақ Женева обсерваториясында белсенді зерттеуші болып қалады. 2010 жылғы Халықаралық В. А. Амбарцумянсыйлық иегері. Физика бойынша Вольф сыйлығының (2017) және физика бойынша Нобель сыйлығының (2019, Дидье Келомен бірге) лауреаты.

## Мансап
1966 жылы Лозанна университетінде физика саласында магистр дәрежесін, 1971 жылы Женева обсерваториясында астрономия саласында докторлық дәрежесін алды. Оның диссертациясы Галактиканың спиральды құрылымымен ықтимал байланыстағы күн төңірегіндегі жұлдыздардың кинематикалық қасиеттерін зерттеуден тұрады. Ұзақ уақыт Кембридж университетінің астрономия институтында (1971) жұмыс істеді. Женева университетінде жұмыс істей отырып, Чилидегі Еуропалық Оңтүстік обсерваторияда (ESO) және Гавай университетінің астрономия институтында семестр бойы бірнеше шығармашылық демалыстар өткізді.

1989 жылдан 1992 жылға дейін ол Еуропалық Оңтүстік обсерваториясының консультативтік кеңесін, 1990 жылдан 1993 жылға дейін Астрофизика және астрономия бойынша Швейцария қоғамының президенті (Swiss Society of Astrophysics and Astronomy) басқарды. Халықаралық астрономиялық одақтың бірнеше комиссиясының белсенді мүшесі және бұрынғы төрағасы.

1995 жылы Дидье Келомен бірге 51 Пегас b, бірінші экзопланетті ашты. Осы ашқаны үшін Майор және Кело 2019 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын алды.

## Марапаттар
1998 — Жюль Жансен Сыйлығы

1998 — Marcel Benoist Prize

2000 — Бальцан Сыйлығы

2004 — Альберт Эйнштейн Медалі

2004 — Құрметті легион орденінің кавалері

2005 — Шао сыйлығы, "планеталар мен планета жүйелерін қалыптастыру үдерістерін біздің түсінігімізді революциялайтын басқа жұлдыздардың айналасында айналатын алғашқы ғаламшардың орбиталары мен массаларын ашуы және анықтауы үшін".

2010 — Виктор Амбарцумян атындағы Халықаралық ғылыми сыйлық, " олардың планеталық жүйелер мен оларды қоршаған жұлдыздар арасындағы байланысты зерттеуде маңызды үлесі үшін".

2010 — Карл Шварцшильд Медалі

2011 — BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Awards

2015 — Корольдік астрономиялық қоғамның алтын медалі, "For his discoveries of planets orbiting other stars, and the development of instrumentation designed to find them".

2015 — Киото Сыйлығы

2017 — физика бойынша Вольф сыйлығы, "жұлдыздың күніне ұқсас айналадағы алғашқы экзопланетаны ашқаны үшін".

2019 — физика бойынша Нобель сыйлығы

Санат:12 қаңтарда туғандар
Санат:1942 жылы туғандар
Санат:Швейцария астрофизиктері
Санат:Лозаннада туғандар
Ақай

* Ақай – Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл.
* Ақай – Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы ауыл.
Рас әл Гул

**Рас әл Гул** ( арабша رأس الغول‎ — «Әзәзілдің басы» () ресми ағылшын аудармасы) — DC Comics ғаламының суперзұлымы, Бэтменнің жауы. Деннис О’Нил және Нил Адамс ойлап тапқан. Алғаш рет Batman #232 (1971 маусым) комиксінде дебют жасады.

## Комикстердегі түпнұсқа оқиғасы
«Рас әл Гул» есімі арабшадан сөзбе сөз аударғанда «Гулдың басы» дегенді білдіреді. Гул дегеніміз жын-перілермен байланысты мақұлық. «Әзәзілдің басы» деген ағылшынша аударма тура емес. Рас әл Гулдың шынайы есімін ешкім білмейді. Белгілісі ол бірнеше жүздеген жыл өмір сүріп келеді, ол кезінде египеттік перғауынның емшісі болған. Лазарь шұңқырында суға жуынғаннан кейін ол мәңгілік өмірге ие болып, көптеген монархтардың билігін, көптеген империялардың құлауын өз көзімен көрген. Оның ғұмырында талай ашулармен жаулап алулар орын алған. Осы жылдар бойы Рас әлемді шарлап біліммен байлық жиған. XX ғасырда Лазарь Шұңқыры Расты есінен адастырды — ол Жерде жұмақ орнату үшін, дүниежүзілік геноцидті жүзеге асыруды қалаған.

## Дереккөздер

Санат:Комикс кейіпкерлері
Санат:DC Comics
Санат:DC Comics суперзұлымдары
Санат:DC Comics кейіпкерлері
Санат:Бэтмен
УЕФА Суперкубогы 1997

**УЕФА Суперкубогы 1997** — испаниялық "Барселона" (1996/97 жылғы Кубок иелерінің жеңімпазы) мен германиялық "Боруссия Дортмунд" (1996/97 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы) клубтарының арасында өтті. Екі матч қорытындысында "Барселона" жеңіске жетті.
## Матчтар

### Бірінші матч

### Екінші матч

## Тағы қараңыз

* УЕФА кубок иелері кубогы 1996/97
* УЕФА Чемпиондар лигасы 1996/97

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*1997 UEFA Super Cup Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation сайтында

Санат:УЕФА Суперкубогы
Санат:1997 жылғы футбол
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойындары
Санат:Барселона ФК ойындары
Шошқакөл (көл)

**Шошқакөл** – ағынсыз көл.

## Географиялық орны
Қарағанды облысының Нұра және Жаңаарқа аудандары жерінде. Айнабұлақ ауылынан солтүстік-батыста 4 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен биіктігі 458,5 м.

## Аумағы
Ауданы 32,0 км2, ұзындығы 8,5 км, ең енді жері 6,7 км. Су жиналатын алабы 360 км2, ең терең жері 9 м. Нұраның сол салалары – Соналы және Құланөтпес өзендері алаптарының суайрығында.

## Гидрографикасы
Жағасы жатық, жағалауына изен, бозжусан жайылған. Жауын-шашын суымен толығады, суы ащы. Соңғы жылдары көл суы тартылып келеді, саяз сулы бөліктерін қамыс, құрақ басқан, ауданы 1600 га. Оңтүстікке таман Аралтөбе аралы орналасқан.

## Өсімдігі, жануарлары
Көл жағасында жыңғыл, қамыс-құрақ, сөран өседі. Үйрек, қаз, аққу ұя салады, кезінде қамыс арасында қабан (жабайы шошқа) мекендеген. Алабы шабындық пен жайылымға пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Нұра су алабы
Санат:Нұра ауданы көлдері
Санат:Жаңаарқа ауданы көлдері
Патрик Бергер

**Патрик Бергер** (; 10 қараша 1973, Прага) — чехословакиялық және чехиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Карьерасы
Карьерасын 1991 жылы "Славия" сапында бастады. "Славияда" ойнап жүріп 1993 жылы Чехословакия құрамасына шақырылды, бірақ құрамада екі ойын ғана өткізді, 1993 жылдың соңында Чехословакия екіге бөлінді де, Бергер Чехия құрамасында ойнап, құрамадағы карьерасын жалғастырды. 

1995 жылы "Боруссияға" ауысып, бір маусымнан соң "Ливерпульге" өтті. "Ливерпуль" сапында 2003 жылға дейін ойнады.

Осы аралықта екі рет Еуропа чемпионатына қатысты. 1996 жылғы Еуропа біріншілігінде Чехия финалға шықты да, Германиямен сынға түсті. Осы кездесуде Бергер пенальтиден есеп ашқанымен, Бирхофф екі гол соғып кетіп, алтын жүлде Германияға бұйырды.

Осы жылдың соңында Бергер Чехиядағы жыл футболшысы атанды.

## Жетістіктері

### Клубтық
**Боруссия**

* Германия суперкубогы (1995)
* Германия чемпионы (1996)

**Ливерпуль**

* Англия кубогы (2001)
* Лига кубогы (2001, 2003)
* УЕФА кубогы (2001)
* Англия суперкубогы (2001)
* Еуропа суперкубогы (2001)

### Халықаралық
**Чехия құрамасы**

* Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 1996

### Жеке

* Чехиядағы жыл футболшысы (1996)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі мен статистикасы 
* Профилі мен статистикасы 
* "Легенды Энфилд аңыздары"
* Liverbird.ru 
* Статистикасы

Санат:Чехословакия футболшылары
Санат:Чехия футболшылары
Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Славия Прага ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Портсмут ФК ойыншылары
Санат:Астон Вилла ФК ойыншылары
Санат:Сток Сити ФК ойыншылары
Санат:Спарта Прага ФК ойыншылары
Иіркөл

**Елді мекендер:**

* Иіркөл – Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы ауыл.
* Иіркөл – Қызылорда облысы Қызылорда қалалық әкімдігі құрамындағы ауыл.

**Көл:**

* Иіркөл – Ырғыз өзені алабындағы тұйық көл.
Ларс Риккен

**Ларс Риккен** (, 10 шілде 1976 жыл, Дортмунд, ГФР) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 
## Карьерасы

Карьерасын 1993 жылы "Боруссияда" бастады. Бүкіл карьерасын осы "Боруссияда" өткізді. 1997 жылы УЕФА Чемпиондар лигасының финалында "Ювентуспен" ойында алаңға матч барысында шықты да, не бары 16 секундтан соң гол соқты. Бұл тарихтағы алаңға ойын ортасында қосылғандар арасындағы ең жылдам гол. 

Ларс жарақаттарының кесірінен 1998 жылғы әлем біріншілігі мен 2000 жылғы Еуропа чемпионатына бара алмады. 2002 жылғы әлем бріншілігіне барғанымен бір кездесуде де алаңға шықпады, есесіне әлем чемпионатының күміс жүлдегері атанды. 

Бұдан кейінгі жылдарда жиі жарақаттанумен болды. 2007 жылы 19 мамырда карьерасындағы соңғы кездесуін өткізді. 2008 жылы ресми түрде карьерасын аяқтады. 

2008 жылы "Боруссияның" бапкерлер алқасына қызметке тұрды. 

2009-11 жылдары телеарналардың бірінде футбол сарапшысы болды. 

## Жетістіктері

; «Боруссия» Дортмунд

* Германия чемпионы: 1994/95, 1995/96, 2001/02
* Германия чемпионатының қола жүлдегері: 1996/97, 2000/01, 2002/03
* УЕФА Чемпиондар лигасы: 1996/97
* Құрлықаралық кубок: 1997
* УЕФА кубогының финалисі: 2001/02
* Германия лига кубогы: 2003

; Германия

* Әлем чемпионатының финалисі:  2002

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Йорг Хайнрих

**Йорг Хайнрих** (, 6 желтоқсан 1969 жыл, Ратенов) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 1997 жылғы Чемпиондар лигасының жеңімпазы.  

## Карьерасы
1998 жылы әлем чемпионатына, 1999 жылы Конфедерациялар кубогына қатысты. 

Карьерасында бірнеше германиялық клубтарда доп тепті. 1998 жылғы әлем біріншілігінен соң "Фиорентинаға" ауысып, екі маусым ойнады. 2000 жылы бұрынғы клубы "Боруссияға" қайта оралды (1997 жылы осы клуб сапында Чемпиондар лигасын ұтып алған болатын). 

2003 жылы "Кельн" клубына ауысып, бір жыл ойнады. 

Карьерасының соңғы жылдарында әуесқой клубтардың намысын қорғап, 2011 жылы 42 жасында футбол ойнауды доғарды. 

## Жетістіктері

* УЕФА Чемпиондар лигасы: 1997
* УЕФА кубогының финалисі: 2002
* Құрлықаралық кубок: 1997
* Германия чемпионы: 1996, 2002
* Италия чемпионатының күміс жүлдегері: 1999

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 
* Статистикасы

Санат:ГДР футболшылары
Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Фрайбург ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
Санат:Кельн ФК ойыншылары
Санат:Унион Берлин ФК ойыншылары
Стефан Шапюиза

**Стефан Шапюиза** (; 28 шілде 1969 жыл, Лозанна, Швейцария) — швейцариялық футболшы, шабуылшы. 
## Карьерасы
1994 жылы әлем чемпионатына, 1996, 2004 жылдары Еуропа чемпионаттарына қатысқан.

Карьерасында Германия және Швейцария клубтарында доп тепті. 2000/01, 2003/04 жылғы маусымдарда "Грасхопперс" сапында ойнап жүріп Швейцария чемпионатының үздік мергені атанды.

1954-2003 жылдардағы Швейцарияның үздік футболшысы.
## Жетістіктері
### Клубтық
* Германия чемпионы: 1994/95, 1995/96
* Германия суперкубогы: 1996
* УЕФА Чемпиондар лигасы: 1996/97
* Құрлықаралық кубок: 1997
* Швейцария чемпионы: 2000/01
### Жеке
* Швейцарияның үздік футболшысы: 1992, 1993, 1994, 2001
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Статистикасы
* Футболшы жайлы ақпарат
Санат:Швейцария футболшылары
Санат:Швейцария Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Лозанна ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Санат:Янг Бойз ФК ойыншылары
Санат:Грассхопперс ФК ойыншылары
Леонид Константинович Остроушко

**Леонид Константинович Остроушко** (10 тамыз 1963, Запорожье облысы, Украин КСР, КСРО — 3 желтоқсан 2019) — КСРО футболшысы, КСРО және Ресей футбол жаттықтырушысы, "Қайрат" клубының жартылай қорғаушысы және бас жаттықтырушысы ретінде көпке танымал спортшы.

КСРО жоғары лигасында 200-ден аса матч өткізіп, 8 голдың авторы атанды.

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде

* КСРО чемпионатының А класының екінші тобында 2-орын
* КСРО кубогының жартылай финалисі: 1963

### Бапкер ретінде

* КСРО 2-лигасының 8 аймағында 2-орын: 1969
* КСРО 2-лигасының 8 аймағында 1-орын: 1970
* КСРО 2-лигасының 8 аймағында 2-орын: 1971
* 1 лига жеңімпазы: 1976
* 2 лигада 2-орын: 1981
* 1 лига жеңімпазы: 1983
* Жоғары лигада 7-орын: 1986
* Өзбекстан чемпионы: 2000
* Өзбекстан кубогы: 2000
* Беларусь чемпионы: 2004

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* В.Мальцев Леонид ОСТРОУШКО: «ЕСТЬ ЕЩЕ ПОРОХ В ПОРОХОВНИЦАХ!» / «Гол!», ақпан 2008
* Заслуженный тренер России Леонид Остроушко: «Ко мне относятся как к неандертальцу»
* Кто нас выводит в мастера
* Нfootbook

Санат:КСРО футболшылары
Санат:КСРО футбол жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК жаттықтырушылары
Санат:Спартак Семей ФК жаттықтырушылары
Санат:Тараз ФК жаттықтырушылары
Санат:Жеңіс ФК жаттықтырушылары
Санат:Навбахор ФК жаттықтырушылары
Санат:Дустлик ФК жаттықтырушылары
Санат:Динамо Минск ФК жаттықтырушылары
Санат:Қызылжар ФК жаттықтырушылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК жаттықтырушылары
Төретам кенттік әкімдігі

**Төретам кенттік әкімдігі** – Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Төретам кенті кіреді. Орталығы – Төретам кенті.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 11004 адамды (5686 ер адам және 5318 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қармақшы ауданы ауылдық округтері
Қарауылтөбе (ежелгі оба)

**Қарауылтөбе** – ежелгі оба (б.з.б. 5 ғ. — б.з. 1 ғ.). Арыс қаласы төңірегіндегі Қараспан аулынан 2 км шығыста. Археологиялық әдебиеттерде 20 ғ-дың басында И.А.Кастанье мәліметі бойынша белгілі. Қарауылтөбені 1948—50 ж. Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы(жетекші А.Н.Берн¬штам) және екінші рет 1966— 68 ж. осы экспедиция отряды (жетекші Б.Нұрмұханбетов) зерттеген. Топырақ үйінділерінен тұрғызылған мұндай обалар сақ "пирамидасы" деп аталады. Оның диаметрі 110—120 м, биіктігі 16 м шамасында. Қарауылтөбеден 19 ғ-дың соңында Отырар, Тараз, Шаш,Алмалық қалаларында жасалған, 13—14 ғ-ларға жататын 1850 дана күміс және мыс теңгелер табылған. Қарауылтөбе тоналған ескерткіш. Орта ғасырларда мұнда қарақшы отырып, төңіректі барлап отырғандыктан, жергілікті халық оны Қарауылтөбе атап кеткен.
## Дереккөздер


Санат:Археология
Қызылорда қалалық әкімдігі

**Қызылорда қалалық әкімдігі** – Қызылорда облысындағы әкімшілік бірлік.

## Географиялық орны
Солтүстігінде, батысында және оңтүстігінде Сырдария ауданымен шектессе, шығысында Шиелі ауданымен шектеседі. Әкімдік аумағын Сырдария өзені екі бөлікке бөліп ағып өтеді.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы 2 кенттік әкімдік пен 7 ауылдық округке 2 кент және 13 ауыл біріктірілген. Орталығы – Қызылорда қаласы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 338939 адамды (166033 ер адам және 172906 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылорда
Санат:Қызылорда облысы қалалық әкімдіктері
Бірлік (Қармақшы ауданы)

**Бірлік** — Қызылорда облысы Қармақшы ауданы, III Интернационал ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жосалы кентінен оңтүстікке қарай 28 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 132 адам (73 ер адам және 59 әйел адам) болса, 2009 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады.

## Дереккөздер

Санат:Қармақшы ауданының таратылған елді мекендері
Қарауылтөбе (сілем, Үржар ауданы)

**Қарауылтөбе** – Тарбағатай жотасының оңтүстік-батыс сілемі.

## Географиялық орны
Абай облысы Үржар ауданы жерінде.  

## Жер бедері
Орташа биіктігі 700-750 м, ұзындығы 25-30 км. Аласа қырқалары мен төбелерінің беткейі көлбеу. Тау етегінде бұлақ көп. Баурайымен Аягөз–Бақты автомобиль жолы өтеді.

## Геологиялық құрылымы
Палеозойдың гранитті, гранодриоритті және шөгінді жыныстарынан түзілген.

## Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында шөлейт далаға тән өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Үржар ауданы таулары
Қарауылтөбе (шоқы, Жарма ауданы)

**Қарауылтөбе** – Қалба жотасының батыс бөлігіндегі шоқы.

## Географиялық орны
Абай облысы Жарма ауданы Қаражал ауылының солтүстігінде 10 км-дей жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 571 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 7 км-ге созылған, енді жері 4-5 км. Оңтүстік беткейі тіктеу, солтүстңк-батысқа қарай көлбеуленеді. Батысында Көшек, шығысында Жуантөбе таулары орналасқан. Солтүстігінен Қызылсу, оңтүстігінен Шар өзендері ағады. 

## Өсімдігі
Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас далалық өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымы.

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы таулары
№9-темір жол айрығы (Абай облысы)

**№9-темір жол айрығы** — Абай облысы Жарма ауданы, Жаңғызтөбе кенттік әкімдігіне қараған темір жол айрығы, 2009 жылы жабылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан батысқа қарай 25 км-дей жерде орналасты.

## Халқы
Тұрғыны 46 адам (2009).

## Дереккөздер
 

Санат:Жарма ауданы таратылған елді мекендер
Футболдан Өзбекстан кубогы 2018

**2018 жылғы [[Футболдан Өзбекстан кубогы|Футболдан Өзбекстан кубогына]]** 30 клуб қатысып, Алмалықтың АТМК  клубы жеңімпаз атанды.

## 1/32 финал

## 1/16 финал

## 1/8 финал

## 1/4 финал

## 1/2 финал

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Өзбекстан кубогы
Санат:2018 жылғы футбол
Бақтыбай Ақбердіұлы Шелпеков

**Бақтыбай Ақбердіұлы Шелпеков** (20 шілде 1959, Небітдақ, Түрікмен КСР) — қазақстандық мемлекеттік қайраткері, Маңғыстау облысынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты (2011-2023).

## Өмірбаяны
* Маңғышлақ газ өндіру басқармасының мұнай және газ өндіру операторы (1977-1978).
* «Маңғышлақмұнай» өндірістік ұйымының  мұнай және газ өндіру инженері (1980-1981).
* Маңғышлақ облыстық сауда басқармасы – экономист (1985).
* Шевченко қалалық атқару комитеті  инспекторы (1985-1987).
* Облыстық база «Казторгодежда» директорының орынбасары – директор (1987-1992).
* Маңғыстау облыстық сауда басқармасының басшысы (1992-1993).
* Қазақстандағы «Procter&Gamble» компаниясының өкілі  (1994-1995).
* «Аққу» фирмасы директоры (1995-1999).
* II-IV шақырылым - Маңғыстау облыстық маслихат хатшысы (1999-2011).
* Маңғыстау облыстық маслихатының II-IV шақырылым депутаты (1999-2011).
* Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты (2011 жылдан бері).

## Дереккөздер

Санат:Балқанабатта туғандар
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Нұрлан Наурызұлы Қылышбаев

**Нұрлан Наурызұлы Қылышбаев** (1971 жылы 1 маусымда Талдықорған қаласында туған) - Қазақстан мемлекеттік қайраткері, Алматы облысынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты  (2016 жылдан бері).

## Өмірбаяны
* Талдықорған орман шаруашылығы өндірістік бірлестігінің аң аулау бөлімінің жетекші инженері (1994-1996).
* Алматы облысы Ішкі істер басқармасының қылмыстық бөлімінің жедел қызметкері (1996-1997).
* Талдықорған қаласы әкімінің көмекшісі (1997-1999).
* Жамбыл облысы әкімі аппаратының бас маманы, бөлім бастығы (1999-2003).
* Жамбыл облысы Мемлекеттік сатып алу басқармасы бастығының орынбасары, бастығы (2003-2004).
* Алматы қаласының "Жігер" ААҚ төрағасы (2004-2010).
* Алматы облысының Табиғи ресурстар және табиғатты пайдалануды реттеу басқармасы бастығының орынбасары (2010-2013).
* Алматы облысы Ескелді ауданының әкімі (07.2013-06.2016).
* 2016 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты болып сайланды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Айгүл Жарылқасынқызы Қапбарова

**Айгүл Жарылқасынқызы Қапбарова** (1975 жылы 10 тамызда туған) - Қазақстан журналисті, Шымкент қаласынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты  (2019 жылдан бері).

## Өмірбаяны
Білімі жоғары. Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетін бітірген. Журналист.

«Оңтүстік Қазақстан» газеті саясат бөлімінің меңгерушісі, «Шымкент Медиа» МКК бас редактордың орынбасары, директор - бас редакторы, «Шымкент ақпарат орталығы» ЖШС директор - бас редакторы болып қызмет атқарды.

2019 жылы Айгүл Қапбарова Шымкент қаласынан Қазақстан Республикасы Парламент Сенатының депутаттығына сайланды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Манап Шарапиденұлы Көбенов

**Манап Шарапиденұлы Көбенов** (1957 жылы 2 маусымда Талдықорған қаласында туған) - Қазақстан мемлекеттік қайраткері, Павлодар облысынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты  (2014 жылдан бері).

## Өмірбаяны
Білімі жоғары. Омбы мемлекеттік ветеринарлық институтын бітірген. Мал дәрігері.

Павлодар облысы Железин және Ақтоғай аудандарының әкімі, Павлодар облысы әкімінің орынбасары, Павлодар облысы мәслихатының хатшысы болып қызмет істеген.

2014 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты болып сайланды.

«Құрмет» орденімен және мерейтойлық медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Мұрат Бақтиярұлы

**Мұрат Бақтиярұлы** (1958 жылы 17 маусымда  туған) - Қазақстан мемлекеттік қайраткері, Қызылорда облысынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты  (2011 жылдан бері).

## Өмірбаяны
1975-1977 жж. Әскери борышын Венгрия мемлекетінде атқарды.

1978-1979 жж. еңбек қызметін комбайнер, құрылысшы ретінде бастады.

1986 жж. Ұлттық Қазақ университетінің (Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті) тарих факультетін үздік бітіріп шықты.

1986-1998 жж. Қызылорда педагогикалық институты тарих кафедрасының аға оқытушысы, кафедра меңгерушісі, тарих және құқық факультетінің деканы қызметтерін атқарды.

Тарих ғылымдарының кандидаты, саяси ғылымдар докторы, профессор.

1998 жж.  Қазақ Мемлекеттік Заң университеті, Қызылорда филиалының директоры.

1998-2003 жж. Қызылорда облысының облыстық маслихат депутаты болып сайланды және маслихаттың «Жастар проблемалары және құқығын қорғау» тұрақты коммиссиясының төрағасы болды.

2005-2008 жж. «Туған жер» қоғамының төрағасы.

2008-2011 жж. Қызылорда облысы әкімінің орынбасары.

2011 ж. бері Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты.

2019 ж. 2 қырқүйектен бастап Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Әлеуметтік-мәдени даму және ғылым комитетінің төрағасы.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Нұрлан Құдиярұлы Бекназаров

**Нұрлан Құдиярұлы Бекназаров** (1964 жылы 12 маусымда Шымкент қаласында туған) - Қазақстан мемлекеттік қайраткері, Шымкент қаласынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты  (2018 жылдан бері).

## Өмірбаяны
1984-1992 жылдары Шымкент қ. Қажымұқан атындағы Орталық стадионында әдіскер, инженер, бас инженер, директордың орынбасары, директоры.

1992-1996 жылдары Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік сақтандыру фирмасының облыстық несиелер мен инвестицияларды сақтандыру жөніндегі басқарманың бастығы, бас директорының бірінші орынбасары.

1996-2003 жылдары "Сенім" ЖАҚ, "Санур" ЖШС, "Трансойл" АҚ филиалдары директорының орынбасары, вице-президенті.

1999-2016 жылдары Шымкент қалалық мәслихатының II, III, IV, V, VІ шақырылымдарының депутаты болып сайланды.

2003-2008 жылдары Шымкент қалалық мәслихатының тексеру комиссиясының екі шақырылымының төрағасы.

2011-2018 жылдары Шымкент қалалық мәслихатының үш шақырылымның хатшысы.

2018 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты болып сайланды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Дана Өмірбайқызы Нұржігітова

**Дана Өмірбайқызы Нұржігітова** (1972 жылы 18 маусымда Шымкент қаласында туған) - Қазақстан мемлекет және қоғам қайраткері. Журналист, музыкант,  Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты  (2019-2023).

## Өмірбаяны
Қызылорда қаласындағы 198 мектептің бастауыш сыныбына барып, кейін Алматы облысының Есік қаласына орта білім алған.

Дана отбасының үлкені, оның екі бауыры бар. Інісі Рүстем Нұржігіт те әнші ретінде Қазақстанға танымал азамат. Ол да анасының қалауымен Алматыдағы А.Жұбанов атындағы музыка мектебіне оқыған.

### Білімі
1995 жылы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын бітірген.

### Қызметі
Еңбек жолын 1994 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінде концертмейстор қызметінен бастаған.

1996 жылы К. Байсейітова атындағы Республикалық колледжде концертмейстор.

1997 жылы «Хабар» АҚ жаңалықтар бағдарламасының жүргізушісі.

2002 жылы «Хабар» АҚ продюсер қызметінен кетті.

2002 жылы «Қазақстан» РТРК» АҚ қызметін бастады.

2002 -2013 жылдар аралығында  «Хабар» АҚ редактор, жаңалықтар және өзгеде бағдарламалардың жүргізушісі, продюсер.

2013 жылы «TV Fresh» ЖШС редактор.

2015 жылы «Қазақстан» РТРК» АҚ жүргізуші.

2019 жылы – ҚР Президентінің жарлығымен VI-шақырылымдағы ҚР Парламенті Сенатының депутаты болып тағайындалды.

### Шығармашылығы
Дана Нұржігіт бірнеше интелектуалдық бағдарламаның авторы.  «Хабар» телеарнасында 41 жасына дейін қызмет жасаған Дана Нұржігіт 2013 жылдан бастап, флирансер болып қызметін жалғастырған. Қазір Дананың «Дара жол» бағдарламасы ел ауызында.

### Қоғамдық қызметі

### Отбасы
Бірінші жолдасы - Рерих Владимир Ахмадьянұлы. Ұлы - Әлім.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Ғұмар Исләмұлы Дүйсембаев

**Ғұмар Исләмұлы Дүйсембаев** (1956 жылы 17 қазанда Бөрлі ауданында туған) - Қазақстан мемлекеттік қайраткері, Атырау облысынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты (2017 жылдан бері).

## Өмірбаяны
Білімі жоғары. Батыс Қазақстан Ауыл шаруашылық институтын инженер-механик мамандығы бойынша, Еңбек және әлеуметтік қатынастар академиясын  заңгер-құқықтанушы мамандығы бойынша бітірген.

Еңбек жолын Ақтөбе облысының Хобда ауданының Калинин атындағы  колхозда  техникалық-қауіпсіздік  инженері болып бастады. Батыс Қазақстан облысы Победа колхозының бас инженері, Красный маяк колхозының төрағасы, Бөрлі ауданының әкімі, Батыс Қазақстан облысы энергетика және коммуналдық шаруашылық департаментінің директоры, облыс әкімінің орынбасары, облыс әкімінің бірінші орынбасары, Атырау облысы әкімінің бірінші орынбасары болып қызмет атқарды.

2017 жылдан бері Атырау облысынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты.

«Құрмет» орденімен, «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл», «Қазақстан Конституциясына 20 жыл», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» мерекелік медальдарымен марапатталған.

Батыс Қазақстан облысының Бүрлі ауданының Құрметті азаматы.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Нариман Төреғалиұлы Төреғалиев

**Нариман Төреғалиев** (19 шілде 1964 жыл, Тайпақ ауданы, Орал облысы) — қазақстандық мемлекет қайраткері, 2022 жылдан бергі Батыс Қазақстан облысы әкімі, 2017 жылдан 2022 жылға Қазақстан Парламенті Сенатының Батыс Қазақстан облысынан сайланған депутаты.

## Білімі
Білімі жоғары. Жамбыл гидромелиоративтік құрылыс институтын, Каспий қоғамдық университетін бітірген. Инженер-экономист, заңгер. Экономика ғылымдарының магистрі.

## Еңбек жолы
* «ХVІІІ Партсъезд» атындағы ауылшаруашылығы бірлестігінің экономисті, бас экономисті (1990-1995);
* «Айтиево» өндірістік кешенінің жабдықтаушысы,  экономисті, бас экономисті (1997-1999);
* «Ақжол» шаруа қожалығының басшысы (1999-2001);
* Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы еңбек және халықты әлеуметтік қорғау бөлімінің бастығы (2001-2002);
* Жалпы үлгідегі интернат үйінің директоры, Орал қ. (2002-2003);
* Батыс Қазақстан облысы жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы бастығының орынбасары (2003-2005);
* Батыс Қазақстан облысы жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру департаменті директорының орынбасары (2005-2008);
* Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі Батыс Қазақстан облысы бойынша департаментінің директоры (2008-2010);
* Батыс Қазақстан облысы жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының бастығы (2010-2012);
* Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданының әкімі (2012-2015);
* Батыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары (2015-2016);
* Орал қаласының әкімі (2016-2017);
* Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты (2017-2022);
* Батыс Қазақстан облысы әкімі (2022 жылдан бастап).

## Марапаттары
«Құрмет» орденімен марапатталған (2016).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Батыс Қазақстан облысының әкімдері
Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba

**Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba** (жап. 鬼滅の刃 Кимэцу но Яйба, «Жындарды құртушы қылыш») — Кёхару Готогэның 15 ақпан 2016 жылдан бастап Weekly Shonen Jump журналында жарық көріп жатқан мангасы. 2018 жылдың қарашасындағы көрсеткіш бойынша жалпы шығарылым 3 миллион экземпляр санын көрсетті, ал Жапония елінде бұл танкобон сатылым бойынша лидерлар қатарында тұр. 
## Аниме
2018 жылдың 3 маусымында  Ufotable студиясы манга бойынша аниме-адаптация құрастыруды қолға алды. Продюссерлік жұмысты Хикару Кондо атқарса, режиссёр Харуо Сотодзаки болып табылады. Музыкалды саундтректер мәселесіне композиторлар Юки Кадзиурой және Го Сииной жауапты. Аниме-адаптацияның бастапқы музыкалды композициясы — «Gurenge» — әнші LiSA-мен орындалды. Атаулы жұмыс трансляциясы 2019 жылдың 6 сәуірінен бастап Жапонияның телеканалдарынан көрінді, ал алғашқы бес бөлім 29 наурызда кинотеатрларда көрсетілді.
Аниме-телесериалдың Ufotable адаптациясы трансляциясы 2019 жылдың 6 сәуірден 28 қарашаға дейін жүргізілді. Жұмыс көптеген Best TV Anime және Newtype Anime Awards номинацияларына ие болды. Эфирге 26-шы бөлім шығуымен 2020 жылы премьерасы болатын фильм-сиквел Kimetsu no Yaiba Movie: Mugen Ressha-hen анонсы орын алды.
## Сюжет
Манга сюжеті Тайсе эрасында жапон ауылында орын алады. Басты кейіпкер — көмір сатушы жеткіншек Тандзиро Камадо — ауа-райы мәселесімен өзі көмір сататын қалада қалуға мәжбүр болады. Туған ауылына оралғанда Тандзиро анасының және кіші қарындастарының жындардың шабуылынан қаза тапқанына куә болады. Бұл сұмдықтан тірі қалғаны — Тандзиромен жасы шамалас Недзуко, алайда ол жындардың қанымен уланған болып және өзі де жынға айналады. Недзуконың ерекшелігі — адами ойлау қаблетін жартылай сақтап калуы. Ағасы Тандзиро қарындасын құтқару мақсатымен жындарды өлтірушіге айналып, Недзуконы адам қылу жолып табуды көздейді.
## Басты кейіпкерлер
Тандзиро Камадо (жап. 竈門炭治郎 Камадо Тандзиро:)

Сэйю: Нацуки Ханаэ
Нэдзуко Камадо (жап. 竈門禰豆子 Камадо Нэдзуко)

Сэйю: Акари Кито
## Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/Demon_Slayer:_Kimetsu_no_Yaiba#%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B0
https://kimetsu-no-yaiba.fandom.com/ru/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B6%D0%B8

Санат:Мангалар
Санат:Аниме және манга кейіпкерлері
Санат:Аниме мен манга жанрлары
Жаңаарна

* Жаңаарна – Алматы облысы Талғар ауданындағы ауыл.
* ''Жаңаарна'' – Алматы облысы Іле ауданындағы таратылған ауыл.
Футболдан Швейцария чемпионаты

**Швейцария суперлигасы** — Швейцария чемпиондығы үшін сынға түсетін жоғары лига, 2004 жылы құрылған. Оған дейін түрліше аталған, 1898-1931 жылдары "*Швейцария А сериясы*", 1932-44 жылдары *Ұлттық лига*, 1944-2004 жылдары *Ұлттық А лигасы*.

## Жүлделер рекорды

## А сериясының жеңімпаздары
## Ұлттық лига
## Ұлттық А лигасы
## Суперлига

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* League table and results
* Official website 
* Official website 
*  Super League Results, Fixtures and Stats
*  Map of Swiss Super League Stadiums
* Switzerland&nbsp;– List of Champions, RSSSF.com

Санат:Футболдан Швейцария чемпионаты
Комсомол (айрық)

**Елді мекендер:**

;Қазақстан:

* ''Комсомол'' – Абай облысы Көкпекті ауданындағы таратылған ауыл.
* Комсомол – Алматы облысы Іле ауданындағы Жайнақ ауылының бұрынғы атауы.
* ''Комсомол'' – Атырау облысы Мақат ауданындағы таратылған ауыл.
* ''Комсомол'' – Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданындағы таратылған ауыл.

;Ресей:

* Комсомол – Башқұртстанның Баймак ауданындағы ауыл.
* Комсомол – Башқұртстанның Буздяк ауданындағы ауыл.
* Комсомол – Башқұртстанның Давлекан ауданындағы ауыл.
* Комсомол – Башқұртстанның Карайыдел ауданындағы ауыл.
* Комсомол – Башқұртстанның Миякин ауданындағы ауыл.
* Комсомол – Башқұртстанның Салауат ауданындағы ауыл.
Bésame Mucho

**Bésame Mucho** () - 1940 жылы мексикалық сазгер Консуэло Веласкес жазған ән.  Әйгілі нұсқасын Trio Los Panchos шырқады. 

Бұл ең танымал болеролардың бірі және 1999 жылы әлемдегі ең көп шырқалған және жазылған мексикалық ән ретінде танылды. 

Ән *Follow the Boys* фильмінде (5 мамыр 1944) Чарли Спивак пен оның оркестрінің орындауында  және *Cowboy and the Senorita* фильмінде (13 мамыр 1944) Дэйл Эванстың вокалымен шырқалды.  

## Шабыт
Веласкестің өзінің айтуы бойынша, ол бұл әнді өзі әлі сүйісіп көрмеген кезінде жазған екен, және сол кезде естігені бойынша сүйісу күнә болып саналған.   

Ол 1911 жылғы испан композитор Энрике Гранадостың *Goyescas* сюитасындағы *«Quejas, o la Maja y el Ruiseñor»* фортепиано бөлігінен шабыттанған еді (кейін, сондай-ақ, Гранадос оны 1916 жылғы аттас операсында «Бұлбұл ариясы» ретінде енгізген еді).  

## Саясатта

## Көрнекті нұсқалары
нобай| АҚШ-тағы Энди Расселлдің «Бесаме Мучо» шығарылымына арналған 78 р / д. Түпнұсқа шығарылым. 1944 жыл

* Боб Эберли мен Китти Каллен Джимми Дорси және оның оркестрімен бірге (1944 жылы АҚШ-та бірінші орынға дейін барды)  
* Ксавье Кугат, ол әнді Columbia Records үшін Уалдорф-Астория оркестрімен және Дель Кампоның вокалды хорымен жазды (№ 36852, 1945)  
* Энди Расселл (1944 жылы АҚШ-та 8-орынға дейін барды)  
* Педро Варгас (2001 жылы Латын Грэмми Даңқы Залына енгізілген)  
* Пласидо Доминго (1983 жылы Үздік Латын Поп Орындаушысы номинациясы бойынша Грэмми ұтып алды)  
* Сезария Эвора (Эвора Криолу тілінде - португал тілін оның құлдықтағы ата-бабаларының батыс африкалық диалектілерімен араласқан креол тілінде шырқады.. Бұл әннің басқа тілде шырқалған бірнеше нұсқаларының бірі еді) 
* Зоэ (2012 жылғы Жыл жазбасы үшін Латын грэммиіне ұсынылған)  
* Битлз (1962 жылдың 1 қаңтарында өздерінің Decca тыңдауында жазған). Екінші нұсқа 1962 жылы 6 маусымда Abbey Road Studios студиясында өткен алғашқы сессиясында жазылды. Соңғысы The Битлздың *Anthology 1* альбомына енген еді) 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Испан тіліндегі әндер
Эдда

нобай|Кіші Эдда. XVIII ғасыр қолжазбасының мұқабасы
**Эдда** (ежелгі исландиялық *Edda*, көпше *Eddur*) - неміс-скандинавиялық мифологияның негізгі шығармасы. 
## «Эдда» терминінің пайда болуы
Снорри Стурлусон кітабының Эдда деп аталуының себебі белгісіз. Сөздің үш этимологиясы бар. 

1.«Эдда» - «Одди» сөзінен шыққан, Стурлусон өскен ферманың атауы және сол жерде кітабына материалдар тапқан болуы мүмкін. Бұл жағдайда атаудың мағынасы - «Одди кітабы». 

2.«Эдда» «поэзия» дегенді білдіреді. Демек «Эдда» «поэтика» деген мағынаны білдіреді. 

3.«Эдда» сөзі ескі исландиялық әнде кездеседі, мұнда «үлкен-әже» дегенді білдіреді. 
## Үлкен және кіші Эдда

Скандинавия эпосы бірнеше бөліктен тұрады. Оған Үлкен Эдда мен Кіші Эдда кіреді. 

Епископ Бриньольв Свейнссон 1643 жылы Стурлусон кітабында айтылған құдайлар мен батырлар туралы көптеген әндерден тұратын пергамент кодексін тапты. Бриньольв орта ғасырларда халық арасында мықты соғыс құралы ретінде танымал болған Дана Сэмунд еңбегін тапты деп шешті. Сэмунд әмбебап даналыққа ие болды және оның «Эддадағы» Стурлусон Сэмундтың жұмысына негізделді деген пікір қалыптасқан. Бригноль тапқан кодтың тізіміне былай деп жазды: «„Edda“ Saemundi multiscii», яғни «Дана Сэмундтың „Эддасы“» 

Осы сәттен бастап «Эдда» сөзі жаңа мәнге ие болды. Ол көп ұзамай баспа түрінде қолданыла бастады. Кейіннен Бриньольв тапқан жазбалардың «Эдда» немесе Сэмунд деген атпен ешқандай қатысы жоқ екендігі анықталды, бірақ бұл атау оларға берілген. Олар «Сэммунд Эддасы», «Әнді Эдда» немесе «Үлкен Эдда» ретінде танымал болды. Снорри Стурлусонның кітабы «Снори Эддасы» немесе «Кіші Эдда» деп аталды.

## Астрономияда
1908 жылы ашылған Эдда астероиді (673) Эдда құрметіне аталған. 
## Сілтемелер
https://web.archive.org/web/20030425001335/http://www/.. 

https://web.archive.org/web/20090416205602/http://nor/..
Люк Спиллер

**Люк Спиллер** - *The Struts* ағылшын рок-тобының мүшесі. Ол топтың жетекші вокалисті болып табылады және *Bulletproof Baby*, *Primadonna Like Me*, *Body Talks*, *One Night Only*, *Put Your Hands Up*, *Only Just A Call Away* секілді әндер үшін өз вокалын жазды. 
## Өмірбаяны
Люк Томас Спиллер 1988 жылы 26 қыркүйекте Ұлыбританияның Солтүстігінде орналасқан Бристоль қаласында дүниеге келген. Оның Ханна Спиллер атты қарындасы бар. Люк 7 жасында болғанда бірінші рет Майкл Джексонды көріп, оны қатты ұнатты. Люк өзін "музыкалық арналар ұрпағының" бірі ретінде сипаттады. Ол өскен кезде және мектептен кейін 12 түрлі музыкалық арналарды қосып қараған. Өзінің жасөспірімдік жасы ортасында ол Queen тобын анықтап, *Queen I* және *Queen II* көшірмелерін сатып алғаннан кейін олардың музыкасын басынан тыңдай бастады. Люк жасөспірім жасында театрға түсіп, сондай-ақ макияж және әйелдер киімімен эксперимент жасай бастады. Оның айтуынша, 15 жасында ол мектепке көзге арналған суасты қолданып, кейбір зұлым балалардан басқа, барлығы оны "Люк Рок-жұлдыз" деп атаған. Люк 2009 жылы бірінші рет Адам Слэкпен танысқан. Олар бір-бірімен ән жазғанын ұнатып, The Struts тобын құрған. Кейін оларға тағы екі адам қосылды. Топтың алғашқы синглы — *"I Just Know"* - 2012 жылы шықты. Барлық әндерде вокалын орындаған Майк Олдфилд *Man On The Rocks* альбомының жазбасына Люк Спиллердің қатысуы топқа қосымша назар аударды, себебі альбом Еуропа елдерінің топ чартына көтерілген. Топ өз қызметінің алғашқы жылдарында танымал композицияларға каверлер жазған. Мысалы, Daft Punk музыкалық дуэтінің Get Lucky шығармасы. Люк тобымен бірге 2014 жылы *Everybody Wants* және 2018 жылы *Young&Dangerous* альбомдарына вокалын жазды. 2019 жылы олар *Young&Dangerous* турында көптеген қалаларда концерт беріп, тур аяқталған соң фанаттарына жаңа контент беруге уәде берді. 

## Шығармашылығы
*The Struts* тобының бас әншісі болып 2014 жылғы *Everybody Wants* және 2018 жылғы *Young&Dangerous* альбомдарына өз вокалын және инструменталды партияларын жазған. 

## Синглдары және EP
* I Just Know (2012)
* Could Have Been Me (2013)
* Kiss This EP (2014)

## Альбомдары
* Everybody Wants (2014)
* Young&Dangerous (2018)

## Дереккөздер
https://healthyceleb.com/luke-spiller-height-weight-age-body-statistics/123021
https://ru.wikipedia.org/wiki/The_Struts
Марьян Маркович

**Марьян Маркович** (; 28 қыркүйек 1981 жыл, Пожаревац, Югославия) — сербиялық футболшы, қорғаушы. Сербия және Черногория және Сербия құрамаларында доп тепкен. Әр жылдары Украина, Сербия және Черногория, Югославия чемпионаттарында алтын жүлдегер атанды.

Карьерасында Сербия,  Украина, Аустрия, Кипр, Ливия, Грекия, Қазақстан клубтарында ойнады. 2012 жылғы маусымды "Қайсар" сапында өткізіп, 10 кездесуде алаңға шықты.

## Жетістіктері

### Командалық

* Украина чемпионы (1): 2006/07
* Украина чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2005/06
* Украина кубогы (2): 2005/06, 2006/07
* Украина суперкубогы (2): 2006, 2007
* Югославия чемпионы (2): 2000, 2001
* Югославия кубогы (2): 2000, 2002
* Сербия және Черногория чемпионы (1): 2004
* Сербия және Черногория кубогы (1): 2004

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Marjan Marković za SK: Nekad se fudbal igrao iz ljubavi 

Санат:Югославия футболшылары
Санат:Сербия және Черногория футболшылары
Санат:Сербия футболшылары
Санат:Сербия және Черногория Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сербия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Фулхэм (футбол клубы)

**Фулхэм** () — Англияның Лондон қаласындағы футбол клубы, 1879 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Крейвен Коттедж" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 25 700 адам. 

## Тарихы
1905 жылы тұңғыш рет кәсіпқой клуб ретінде Англия футбол лигасының екінші дивизионына қатысты. Клуб бүкіл тарихында жоғары дивизионда жиі ойнағанымен, көбіне аутсайдер ретінде қатысып, екінші лигаға түсіп қалумен болды. 

1968 жылы екінші лигаға түсіп қалды да, 2001 жылы бір-ақ оралды. Дегенмен осы аралықта өздерінің ең ірі табысына қол жеткізді — 1975 жылғы Англия кубогының финалына шықты. Бірақ онда лондондық тағы бір клуб "Вест Хэм Юнайтедтен" ұтылды.

20 ғасырдың 50-60 дылдары клубта  Джонни Хейнс, сэр Бобби Робсон, Алан Маллери секілді футболшылар доп тепті.

2008/09 жылғы Англия Премьер лигасында 7-орын алды да, УЕФА Еуропа лигасына қатысты. 2010 жылы УЕФА Еуропа Лигасының тұңғыш финалына шықты, бірақ бұл жолы да "Атлетико Мадридтен" жеңіліс тапты.

2018/19 жылғы Англия чемпионатының қорытындысында чемпионшипке түсіп қалды.

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Англия кубогы:
** Финалист: 1975

### Халықаралық

* УЕФА Еуропа Лигасы:
** Финалист: 2010
* Интертото кубогы:
** Жеңімпаз: 2002
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Англия футбол клубтары
Санат:Интертото кубогының жеңімпаз клубтары
Боралдай кенттік әкімдігі

**Боралдай кенттік әкімдігі** — Алматы облысы Іле ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына кіретін жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Боралдай кенті. 

## Дереккөздер

Санат:Іле ауданы ауылдық округтері
Қоңыр

Негізгі ұғым:

* Қоңыр түс 

**Елді мекендер:**
 
* Қоңыр – Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы ауыл.
* Қоңыр – Жетісу облысы Алакөл ауданындағы ауыл.
* Қоңыр – Жетісу облысы Ескелді ауданындағы ауыл.

**Өзен:** 

* Қоңыр – Аршалы өзенінің оң саласы.
Қаратөбе (тау, Іле ауданы)

**Қаратөбе** – Күрті бөгенінің оңтүстік-шығысындағы тау. 

## Географиялық орны
Алматы облысы Іле ауданы, Қараой ауылының солтүстік-батысында 20 км жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 764 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері 8 км. Беткейі жайпақ келген. Солтүстігінде Қостөбе, Тасқара шоқылары, шығысында Мойынқұм құмы, батысында Сорбұлақ көлі орналасқан.

## Өсімдігі
Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында топырағында теріскен, еркек шөп, жусан, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Іле ауданы таулары
Фредрик Юнгберг

**Карл Фредрик (Фредди) Юнгберг** (; 16 сәуір 1977 жыл, Кристианстад, Швеция) — швед футболшысы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.

## Карьерасы

### Клубтық
Бес жасынан бастап "Хальмстад" футбол академиясында жаттықты. 1994 жылы кәсіпқой карьерасын осы клубта бастады. 23 қазан күні АИК клубына қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты.

1998 жылы Лондонның "Арсеналына" ауысты. "Арсенал" сапындағы тұңғыш ойынын "Манчестер Юнайтедке" қарсы өткізіп, тұңғыш голын да соқты.

2001/02 жылғы маусым Фредрик үшін сәтті болды, Робер Пирес жарақат алды да, бұл негізгі құрамда жиі ойнай бастады. Бірнеше маңызды ойындарда гол соқты, Англия кубогы мен чемпиондығына қол жеткізді.

"Арсенал" сапындағы соңғы жылдарында жиі жарақаттанып, алаңға сирек шықты. 2007 жылы жазда "Вест Хэм Юнайтедке" ауысты. "Вест Хэм" сапындағы алғашқы ойында-ақ капитан ретінде алаңға шықты.

2008 жылы қазан айында АҚШ-қа кетті. 

Кейінгі жылдары бірнеше клуб ауыстырды да, 2014 жылы карьерасын аяқтап, бапкерлікке көшті.

### Ұлттық құрама
1998-2008 жылдары Швеция құрамасында ойнап, 2000, 2004, 2008 жылдары Еуропа чемпионатына, 2002, 2006 жылдары әлем чемпионатына қатысты. 2004 жылғы Еуропа біріншілігінің алғашқы турында Болгарияның қақпасына бір гол соқты.

### Бапкерлік карьерасы
2019 жылы қараша айының соңында қызметтен босаған Унаи Эмеридің орнына "Арсенал" клубының бас жаттықтырушысы міндетін атқарушы боп қызметке тұрды да, арада бір ай өтпей, 21 желтоқсанда оз қызметтен кетті.

## Жетістіктері

### Командалық
**«Хальмстад»**

* Швеция кубогы: 1995
* Швеция чемпионы: 1997

**«Арсенал»**

* Англия суперкубогы: 1999
* Англия чемпионы (2): 2001/02, 2003/04
* Англия кубогы (3): 2001/02, 2002/03, 2004/05

**«Сиэтл Саундерс»**

* АҚШ кубогы (*Lamar Hunt U.S. Open Cup*): 2009

**«Селтик»**

* Шотландия кубогы: 2011

### Жеке

* Англия премьер лигасының үздік ойыншысы: 2001/02
* Швециядағы жыл футболшысы: 2002, 2006

## Дереккөздер

## Профильдері
*https://www.mlssoccer.com/players/freddie-ljungberg
*https://int.soccerway.com/players/-/162/
*https://www.worldfootball.net/player_summary/freddie-ljungberg/

Санат:Швеция футболшылары
Санат:Швеция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Хальмстад ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Сиэтл Саундерс ФК ойыншылары
Санат:Чикаго Файр ФК ойыншылары
Санат:Селтик ФК ойыншылары
Санат:Симидзу С-Палс ФК ойыншылары
Санат:Мумбаи Сити ФК ойыншылары
Санат:Швеция футбол жаттықтырушылары
Санат:Арсенал Лондон ФК жаттықтырушылары
Хальмстад (футбол клубы)

**«Хальмстад» БК** () — Швецияның Хальмстад қаласындағы футбол клубы, қазіргі таңда Швеция екінші дивизионында ойнайды. Швецияның төрт дүркін чемпионы.

## Тарихы
1914 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Эрьянс Валль" стадионында өткізеді.

## Жетістіктері
* Швеция чемпионы: (1976, 1979, 1997, 2000)
* Швеция кубогы: 1995
## Атақты ойыншылары
* Никлас Александерссон
* Фредрик Юнгберг
* Петтер Ханссон (экс-капитаны)
* Микаэль Нильссон
* Маркус Русенберг
* Давид Лория
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты
* Швед футбол одағында 

Санат:Швеция футбол клубтары
Сиэтл Саундерс

**«Сиэтл Саундерс»** () — АҚШ-тың Сиэтл қаласындағы футбол клубы. 2009 жылдан бастап Ұлттық футбол лигасында ойнайды. 

## Жетістіктері

* MLS кубогы (2): 2016, 2019
* АҚШ ашық кубогы (4): 2009, 2010, 2011, 2014
* MLS Supporters’ Shield кубогы (1): 2014

## Сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:АҚШ футбол клубтары
Чикаго Файр

**«Чикаго Файр»** () — АҚШ-тың Чикаго қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. 1997 жылы құрылған. Қазір MLS-та ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын "Тойота" стадионында өткізеді.

## Жетістіктері

* MLS кубогы (1): 1998
* MLS Supporters' Shield кубогы  (1): 2003
* АҚШ Ашық кубогы (4): 1998, 2000, 2003, 2006

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* Клуб туралы блог
* Фан-сайт

Санат:АҚШ футбол клубтары
Симидзу С-Палс

— Жапонияның Сидзуока қаласындағы футбол клубы. 1992 жылы құрылған. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Жапония чемпионатында 2-орын: 1999
* Жапония чемпионатында 3-орын: 1993, 1998.
* Император кубогы: 2001.
* Император кбуогының финалисі (4): 1998, 2000, 2005, 2010
* Лига кубогы: 1996.
* Лига кубогының финалисі (3): 1992, 1993, 2008.

### Халықаралық

* Азия кубок иелерінің кубогы: 2000

## Сілтемелер

*http://www.s-pulse.co.jp/english/

Санат:Жапония футбол клубтары
Мумбаи Сити

«**Мумбаи Сити**» (*Mumbai City FC*) — Үндістанның Мумбаи қаласындағы футбол клубы. 2014 жылы 30 тамызда үнді актері Ранбир Капурдың басшылығымен құрылды. Қазіргі таңда Үндістан суперлигасында ойнайды.
## Атақты ойыншылары

* Диего Форлан
* Николя Анелка
* Фредрик Юнгберг
* Слим Бен Ашур

Санат:Үндістан футбол клубтары
Палмейрас

**«Палмейрас»** () — Бразилияның Сан-Паулу қаласындағы футбол клубы. Қазіргі күнде Бразилия А сериясында ойнайды. 

## Тарихы
1914 жылы Бразилиядағы италиялықтардың ұйымдасуымен «Палестра Италия» деген атаумен құрылды. Бірақ екінші дүниежүзілік соғыста Италия Бразилияның одақтастарына қарсы тұрды да, саясаттың салқыны тиіп, клуб атауын «Палмейрас» деп ауыстырды. 

1951 жылы Рио кубогында Италияның "Ювентусын" екі ойын қорытындысында ұтты. 2007 жылы ФИФА бұл кездесулерді бірінші клубтық чемпионат немесе Құрлықаралық кубок ретінде мойындады. 

Ішкі турнирлердегі басты қарсыластары — "Коринтианс", "Сан-Паулу", "Сантос".

## Жетістіктері

* Бразилия чемпионы (12): Бразилия кубогы 1960, Бразилия кубогы 1967, Робертан кубогы 1967, Робертан кубогы 1969, 1972, 1973, 1993, 1994, 2016, 2018, 2022, 2023
* Бразилия кубогының чемпионы (4): 1998, 2012, 2015, 2020
* Чемпиондар кубогы (1): 2000
* Бразилия Суперкубогы (1): 2023
* Сан-Паулу штатының чемпионы (25): 1920, 1926 (АПЕА), 1927 (АПЕА), 1932, 1933, 1934, 1936 (ЛПФ), 1940, 1942, 1944, 1947, 1950, 1959, 1963, 1966, 1972, 1974, 1976, 1993, 1994, 1996, 2008, 2020, 2022, 2023
* Рио-Сан-Паулу турнирі (5): 1933, 1951, 1965, 1993, 2000
* Либертадорес кубогы (1): 1999, 2020, 2021
* Меркосур кубогы (1): 1998
* Кубка Рио кубогы (1): 1951
* Рекопа Оңтүстік Америка (1): 2022

## Атақты ойыншылары

* Роналдо
* Ривалдо
* Алекс де Соуза
* Жуниор Баяно
* Зиньо
* Сезар Сампайо
* Эдмундо
* Джалминья
* Джалма Сантос
* Мазиньо

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Бразилия футбол клубтары