Ахтала

**Ахтала** () — Арменияның Лори облысындағы қала.
Ахтала қаласының халқы 2026 жылғы мәліметтер бойынша 2 400 адамды құрады. Ахтала - Армениядағы 59 қаланың бірі және халқының саны бойынша Арменияда 53-ші орында.

## Географиялық сипаттамасы
Дебед өзенінің сол жағалауындағы шатқалда, Лалвар тауының етегінде орналасқан. Қаладан Алавердиге дейінгі қашықтық 10 км, ал Ереванға дейінгі қашықтық 185 км. Гюмри-Тбилиси желісіндегі теміржол стансасы.

## Тарихы
Ахталаның тарихы X ғасырға, яғни бұл жерлерде Курикян-Багратидтер билік құрған кезеңге жатады. Бұл туралы хачкардағы (армян крест тасындағы) жазулар баяндайды. Қала ормандармен қоршалған. 
Қаланың атауы түркі тілінен аударғанда «ақ шалғын» дегенді білдіреді. Қазіргі қаланың орнында орналасқан ежелгі қоныс бұл атауды Темір заманынан, 14 ғасырдан бастап сақтап келеді. Археологиялық қазба жұмыстары біздің заманымызға дейінгі VIII ғасырға жататын көптеген темір және қола артефактілері мен заттарын тапты.

Франциядан келген геолог және инженер Жак де Морган жүргізген 1887-1189 жылдардағы археологиялық қазба жұмыстары кезінде тастан жасалған тікбұрышты қабірлер мен біздің дәуірімізге дейінгі 3 мыңжылдықта адамдар отырған күйінде жерленген кезде тұрғызылған ерекше табыт табылды. Морганның зерттеуіне сәйкес, сол кезде бұл аймақта өмір сүрген өркениет Грекия мен Еуропадан да көне. Кей дереккөзге сүйенсек, Ахтала қаласы 5-ші ғасырда Агарак деп аталған.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Бұл аймақ өнеркәсіптік маңызы бар және белсенді пайдаланылып жатқан мыс, қорғасын және күміс кеніштеріне бай. Қаланың негізгі өнеркәсіптік кәсіпорны - Metal Prince компаниясына тиесілі «Ахтала» тау-кен зауыты. Қалада сондай-ақ шағын тамақ өңдеу зауыттары бар.

2017 жылғы жағдай бойынша, Ахталада екі мемлекеттік мектеп, сондай-ақ мектепке дейінгі жастағы балаларға арналған балабақша, мемлекеттік аурухана, қонақ үй және санаторий бар.

## Көрнекі орындары
* **Ахтала монастырі** — Ахтала қаласында орналасқан ортағасырлық монастырь. X ғасырда салынған ол өзінің ерекше фрескалары мен барельефтерімен әйгілі. Кешенге шіркеу, часовня және басқа да бірнеше ғимараттар кіреді.
* **Санаин монастырі** — ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген  Ахталадан шамамен 9 км қашықтықта орналасқан. X ғасырда құрылған ол ортағасырлық Арменияның ең маңызды діни және мәдени орталықтарының бірі болып саналады.
* **Ахпат монастырі** — Ахталадан шамамен 20 км қашықтықта орналасқан және ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген. X ғасырда салынған ол өзінің күрделі оюларымен және әдемі фрескаларымен танымал.
* **Лори бекінісі** — Ахталадан шамамен 18 км қашықтықта орналасқан және XI ғасырда басқыншылардан қорғану үшін салынған. Ол айналадағы ландшафт пен жақын маңдағы Дебед өзенінің әдемі көріністерін ұсынады.
* **Ардви** - Ахталадан шамамен 10 км қашықтықта орналасқан тарихи ауыл және онда бірнеше тарихи шіркеулер мен ғибадатханалар, соның ішінде 13 ғасырдағы Санаин көпірі орналасқан.

## Галерея

Բարերար Միքայել Արամյանցի առանձնատունը Լոռու մարզի Ախթալա քաղաքում (The mansion of philanthropist Mikael Aramyants in Akhtala, Lori Province).jpg|Майкл Арамиянның резиденциясы
Lion-akhtala.jpg|Ахтала символы
Արցախյան պատերազմին նվիրված հուշարձան (Ախթալա, Լոռու մարզ, 2025) 02.jpg|Армян соғысына арналған ескерткіш
Akhtala, panoramic scene.jpg|Монастырь кешенінің көрінісі
Akhtala Monastery.jpg|Ахтала монастырі


## Дереккөздер

Санат:Армения қалалары
Санат:Лори облысы қалалары