open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Болат Сұлтанұлы Өжкенов

thumb|right|200px|Болат Өжкенов
**Болат Сұлтанұлы Өжкенов** (26.10.1955, Ақтөбе) - Геология-минералогия ғылымдарының докторы. Қазақстан минералогия ресурсы академиясының академигі, профессоры.

## Өмірбаяны
* Ленин атындағы ҚазПТИ-ді бітірген, тау-кен-инженер.
* 1978-1979 жылдары - Каспий маңы МБЭ бұрғышының көмекшісі. 
* 1979-1990 жылдары - Оңтүстік Қазақстан аумақтық басқармасы ІЖЭ геологі, бөлімше бастығы. 
* 1990-1993 жылдары - Бас барлау өндіру геологиялық басқармасы Қазақстандық экспедициясы партиясының бастығы, экспедиция бастығы, Қазақстандық Республикалық «Қазминерал» басқармасының бастығы. 
* 1993-1995 жылдары - «Оңтқазгеология» ӨГБ жер қойнауын қорғау және пайдалану жөніндегі Оңтүстік Қазақстан АБ бас инженері, бастығы 
* 1995-1997 жылдары - ҚР геология және жер қойнауын қорғау министрлігі жанындағы «Қазмемжерқойнауы» минералды ресурстар ГБ бастығы. 
* 1997-1999 жылдары - ҚР экология және табиғи ресурстар Министрлігінде геология және жер қойнауын қорғау Комитеті төрағасының орынбасары, төрағасы. 
* 1999-2001 жылдары - табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау вице-министрі. 
* 2001 жылан ҚР энергетика және минералды ресурстар Министрлігінде геология және жер қойнауын қорғау комитетінің төрағасы.

## Өмірбаяны
* «Астана» медалі
* «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» мерейтой медалі.

## Дереккөздер

Санат:26 қазанда туғандар
Санат:1955 жылы туғандар
Санат:Ақтөбеде туғандар
Санат:Қазақстан минералогия ресурстары академиясының академиктері
Санат:Қазақстан геологтары
Санат:Геология-минералогия ғылымдарының докторлары
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Астана медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Дәуіт Артығалиев

**Артығалиев Дәуіт** (1926-1999, Атырау облысы). Алматы Жоғары партия мектебін бітірген (1956). 1942-1986 жылдары - партиялық-кеңестік жұмыста. «Құлсарымұнай» МГӨБ кәсіподақ комитетінің төрағасы. I дәрежелі Отан соғысы орденімен, «Ерен еңбегі үшін» (1948), «Еңбек ардагері» (1986) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1926 жылы туғандар
Санат:1999 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Ырзабек Артығалиев

**Артығалиев Ырзабек** (1960, Атырау облысы). Алматы энергетика институтын (1983), Ленинград саясаттану институтын бітірген. 
*1983-1991 жылдары - Ембі электр желілері кәсіпорынындаэлектр монтері, инженер, аға инженер, Қазақстан Коммунистік партиясы Ембі аудандық комитетінде нусқаушы, бөлім меңгерушісі, Қазақстан Коммунист партиясы Гурьев облыстық комитетінде уйымдастыру бөлімі меңгерушісінің орынбасары, партиялық жумыстар бөлімінің меңгерушісі.
*1991-1998 жылдары - «Теңгизмұнайгаз» ӨБ бас директорының көмекшісі, кадрлар бөлімінің бастығы, коммерциялық жұмыстар бөлімінің бастығы, Павлодар МӨЗ бас директорының орын-
басары, «ҚазақойлКоммерция» ЖІІІС атқарушы директоры. 
*1998-2001 жылдары - Жылыой ауданының әкімі. 2001 жылдан - «Теңгизшевройл» ЖШС-ның жер қорлары басқармасының менеджері

## Дереккөздер


.

Санат:Тұлғалар
Фуад Өзбеков

**Фуад Өзбеков** (1954, Алматы). Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1976). 1976 жылдан - Қаз КСР ғылым Академиясының таукен ісі Институтының бас инженері, Алматы құрылыс-жол институтының аға оқытушы және доцент міндетін атқарушы. 
*1991-1993 жылдары - «BUCHAMMER and PARTNER» Батыc Германия фирма өкілдігінің сарапшысы.
*1993-1995 жылдары - «Карич- Банк» КБ-ның Лимассоль филиалының директоры. 
*1995-1999жж- Мәскеу қаласындағы «Ұлттық газ компаниясы» ЖАҚ-ның бас директоры. 
*1999-2002 жылдары - РГА «Ұлттық мұнай-газ технологиясы» ЖАҚ-ның бас директоры. 
*2002 жылдан - бас директордың орынбасары, «КазРосГаз» АҚ-ның басқарма мүшесі.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Федор Семенович Анисимов

**Анисимов Федор Семенович** (1897-1967, Горький облысы). Мәскеу кен академиясын бітірген (1924). 
*1914-1918 жылдары - Гурьев ояздық қазына мекемесінде көшіріп жазушы, қосалқы кәсіпорындар Қоғамында кеңсеші. 
*1918-1919 жылдары - Орал қаласындағы Николаев полкіндегі әскери қызметін өтеген. 
*1920-1939 жылдары - Орал-Ембі ауданындағы мұнай өнеркәсібі Басқармасында бухгалтердің көмекшісі, мұнай жұмыскерлері кооперациясы Басқармасында есепші, «Ембімұнай» тресінде, Доссор кәсіпшілігінде техник-барлаушы, геологиялық-барлау кеңсесінің жоспарлау бөлімінде техник-нормалаушы, экономист, бөлім бастығы, Доссор бұрғылау кеңсесінде жоспарлау бөлімінің бастығы. 
*1939-1959 жылдары - «Қазақстанмұнайбарлау» бірлестігінде жоспарлау белімінің бастығы. Ленин орденімен марапатталған (1952).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Евгений Федорович Аношкин

**Аношкин Евгений Федорович** (1935-1996, Қалмақстан) - КСРО-ның Құрметті мұнайшысы (1991). КСРО мұнай өнеркәсібінің үздігі. 

Грозный мұнай институтын бітірген (1957). 
*1957-1959 жылдары - Қаратон ұңғымаларды күрделі жөндеу цехында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері, ӨТБ инженері. 
*1959-1967 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігінде учаске бастығы, цехтың аға инженері, ұңғымаларды күрделі жөндеу кеңсесінің бас инженері. 
*1967-1970 жылдары - Прорва МАБ бас инженері. 1970-1986 жылдары - «Мақат мұнай» МГӨБ бас инженері.
*1986-1994 жылдары - «Ембімұнайгаз» АҚ мұнай мен газ өндіру бөлімінің бастығы. 
*1994-1996 жылдары - «Ембімұнайгаз» АҚ ОГЗЛ директоры.

## Дереккөздер


Санат:1935 жылы туғандар
Санат:1996 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қалмақияда қайтыс болғандар
Санат:КСРО құрметті мұнайшылары
Санат:КСРО мұнай өнеркәсібі үздіктері
Санат:Грозный мемлекеттік мұнай техникалық университеті түлектері
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Ембімұнайгаз тұлғалары
Михаил Вагаршакович Арутюнян

**Арутюнян Михаил Вагаршакович** (1949-1995, Атырау қаласы). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1973). 1973-1986 жылдары - Каспийдің Солтүстік маңында (Қарашығанақ, Тепловское, Шынар) және Торғай ойпатында (Құмкөл, Амангелді, Нұралы, Арысқұм, Қызылқия, Әлімбет, т.б.) мұнай барлауға қатысқан. 1986-1990 жылдары - Пәкстандағы кеңестік геологиялық барлаушылар тобы құрамындағы апат шебері. 1990-1995 жылдары - «Мұнайгаз» ҰМК диспетчері. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Меңдібай Өксікбаев

**Меңдібай Өксікбаев** (1918, Маңғыстау облысы). Ембі ардагері. 
*1953-1963 жылдары - Қаратон мұнай кәсібі жөніндегі операторының көмекшісі. 
*1963-1964 жылдары - мұнай өндіру жөніндегі оператор, «Маңғыстау Мұнай Газ Барлау» тресінің ұңғымасын байқау және сынау Кеңсе бұрғылаушысының көмекшісі. 
*1964-1973 жылдары - «Маңғышылақмұнай» бірлестігінің Өзен МБЭ бұрғылаушысының көмекшісі, МГӨБ АИТҚ мұнай және газ өндіру жөніндегі оператор. 
*1973 жылдан - зейнеткер. 
Қаз КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Рысқали Арысов

**Арысов Рысқали** (1946, Атырау облысы). Кеңбай кенорнын тұңғыш ашқан (1996). Қазақ политехникалық институтын (1970). 1970-1992 жылдары - Каспий маңы, Солтүстік Ембі мұнай-газ барлау экспедицияларында, Орталық геологиялық-іздеу экспедициясында техник-геолог, геолог, аға геолог, геология бөлімінің бастығы. 1992-1996 жылдары - Құлсары МГӨБ бас геологы. 1996 жылдан - «Теңізшевройл» БК геология менеджері. 2004 жылдан - зейнеткер.

## Дереккөздер


Санат:1946 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Мұнайшылар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Орынбасар Өмірзақов

**Орынбасар Өмірзақов** (1931-1998, Атырау облысы). Қаз КСР-нің еңбек сіңірген мұнайшысы (1981ж). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1957ж). 
*1957-1959 - ҚазҒЗЖИмұнай Институтының ғылыми қызметкері. 
*1959-1964жж - бас инженер, «Қазақстанмұнай» бірлестігінің ОҒЗЗ мұнай өндіру бөлім бастығының орынбасары. 
*1964-1967жж - «Прорвамұнай» МГӨБ кәсіпшілігінің меңгерушісі, 
*1967-1973жж -аудандық инженерлік-технологиялық және «Өзенмұнай» МГӨБ орталық инженерлік-технологиялық қызметінің бастығы. 
*1973-1975 жж - МГӨБ бастығы. 
*1975- 1977жж - ПМЖБ және ¥КЖ Өзен басқармасының бас инженері. 
*1977-1979жж - «Ембімұнай» бірлестігінің жайластыру бөлімінің бастығы. 
*1979-1983жж - «Жайықмұнай» МГӨБ бастығы. 
*1983-1985жж - «Ембімұнай» бірлестігінің ӨТҚ және ЖЖБ басқармасының бастығы. 
*1985-198- 9жж - «ҚазГЗЖИмұнай» бөлімінің бастығы. 
*1989-1993жж - Атырау облысы экология және табиғи қорларды басқару жөніндегі бөлімнің бастығы. Медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Сәрсен Өрекешов

**Сәрсен Өрекешов** (1901-1966, Атырау қаласы). Ембінің ардагері. 1925-1957 - «Қазақстанмұнайбарлау» тресі бұрғылау кеңсесінде бұрғылау жұмысшысы, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері. Ленин орденімен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Сepiк Өрекешов

**Сepiк Өрекешов** (1944, Атырау облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1969). 
*1969-1972 - Солтүстік Үстірт терең бұрғылау мұнай барлау экспедициясында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері. 
*1972-1977 - «Ембімұнай» өндіріс бірлестігінің Балықшы барлау бұрғылау басқармасында ӨТБ-інің аға инженері, АИТК-інің ауысым бастығы. 
*1977-1988 – Каспий маңы бұрғылау жұмыстары басқармасының технология бөлімі бастығы, бас технолог, бас инженер. 
*1988-1991 - «Ембімұнай» өндіріс бірлестігінің орталық Ғылыми-зерттеу лабораториясында бөлім бастығы. 
*1991 жылдан қазіргі уақытқа дейін «Эмбаведьойл» БК-да өндіріс жөніндегі директоры. 
Қазақстан Республикасының жер қойнауын барлау үздігі (1995).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Аманғали Аустниязов

**Аустниязов Аманғали** (1902-1968, Атырау қаласы). 1917-1935 жылдары - Доссор кәсіпшілігінде от жағушы, майшы, куш станциясының машинисі, автокөлік кеңсесінің слесарі.

1935-1955 жылдары - Қосшағыл кәсіпшілігінде автогараж слесары, кәсіпшілік комитетінің төрағасы, автогараж механигі, бұрғылау бөлімінің механигі. Қосшағыл поселкелік Кеңесінің депутаты (1948).

Ленин орденімен (1951), «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы ерен еңбегі үшін», «Еңбектегі ерлігі үшін» (1948) медальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Еңбектегі ерлігі үшін медалінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Аққали Аустниязов

**Аустниязов Аққали** (1895-1957, Атырау қаласы). Ембі ардагері. 1911 жылы Доссор мұнай кәсіпшілігінде ағылшындарға жалданып курьер, слесарь болып жумыс істеген. 1920-1923 жылдары - Астрахан қаласында балықшы. 1923-1956 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігінің Доссор, Мақат, Сағыз, Байшонас, Тентексор, Қосшағыл мұнай кәсіпшіліктерінде мұнай кәсіпшілігі құрал-жабдықтарын жөндейтін слесарь, мұнай өндіретін оператор, шебер, механик. Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер
Женсенғали Асқаров

**Асқаров Женсенғали** (1903-1958, Атырау қаласы). Ембі ардагері. 
*1920-1924 жылдары - Доссор мұнай кәсіпшілігі механикалық шеберханасының балғашысы, ұстасы. 
*1924-1928 жылдары - Компартия Орталық Комитетінің партиялық уйымдастырушысы. 
*1928-1939 жылдары - халық депутаттары поселкелік Кеңесінің төрағасы, Ескене мұнай кәсіпшілігі электр станциясының сле-
сарі-электригі. 
*1969 жылы - Доссор МӨБ механикалық шеберханасының шебері, устасы. «Еңбек Қызыл Ту» (1951), Ленин (1952) ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Нұғман Асқарбаев

**Асқарбаев Нұғман** (1943, Қытай). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1969). 
*1969-1992 жылдары - Қаратон МАБ мұнай мен газ өндіру операторы, Прорва бұрғылау  кеңсесінде бұрғышының көмекшісі, «Өзенмұнай» МГӨБ оператор, шебер, инженер, АИТҚ ауысымының бастығы, мұнай өндіру цехы бастығының орынбасары, ұңғымаларды күрделі жөндеу цехының бастығы, «Маңғышлақмұнай» ӨБ «Жетібаймұнай» МГӨБ мұнай мен газ өндіру цехының бастығы.
*1992-1996 жылдары - «Оңтүстікмұнайгаз» АҚ өндірістік қызмет көрсету базасының бастығы.
*1996-2003 жылдары - «ХаррикейнҚумкөлмұнай» АҚ ОИТҚ бастығы. 2003 жылдан - зейнеткер. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (1999).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Қуаныш Өскембаев

**Қуаныш Өскембаев** (1947, Түркіменстан). ҚазПТИ-ді бітірген (1972). 
*1972-1975 жылдары - ұңғымаларды зерттеу жөніндегі оператор, бұрғылау шебері, «Маңғышылықмұнай» ӨБ Өзен БББ инженер-геологы. 
*1975-1994 жылдары - инженер, технологиялық бөлімнің аға инженері, ғылыми зерттеу және өндірістік жұмыстар цех бастығы. Қабат қысымын ұстап тұру жөніндегі цехтың аға геологы, геологиялық бөлім бастығының орынбасары, технологиялық бөлімнің бастығы. 
*1994 жылдан - «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ «Жетібаймұнайгаз» ӨБ бас геологы.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Құлымғара Атагөзиев

**Атагөзиев Құлымғара** (1928, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумын бітірген (1952). 
*1944-1946 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Сағыз бұрғылау цехының коллекторы. 
*1946-1949 жылдары - Кеңес Армиясының қатарында азаматтық борышын өтеген. 
*1949-1987 жылдары - «Сағыз» ірілендірілген мұнай кәсіпшілігінде ұңғымаларды зерттеу операторы, ұңғымаларды жер астында жөндеу бригадасы мен мұнай өндіру цехының шебері, басқарма кәсіподақ комитетінің төрағасы, мұнай өндіру цехының бастығы. 
*1987 жылдан - зейнеткер. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1979), «Еңбек ардагері» (1987) медальдарымен, «Мұнай өнеркәсібінің үздігі» (1985) белгісімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Пірімтай Арыстанов

**Арыстанов Пірімтай** (1939, Түркістан облысы). Ташкент политехникалық институтын бітірген (1966). 
*1966-1982 жылдары - КМБЭ бұрғылау учаскесінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері, инженер, аға инженер, учаске бастығы, мұнай барлау бастығы, экспедиция бастығы. 
*1975-1979 жылдары - экспедиция парткомыныңхатшысы. 
*1982-1985 жылдары - Қазақстан Коммунист партиясы Ералы аудандық комитетінің бірінші хатшысы. 
*1985-1988 жылдары - Маңғышлақ облыстық халықтық бақылау комитетінің төрағасы. 
*1988-1990 жылдары - Қазақстан Коммунист партиясы Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті өнеркәсіп-көлікбөлімінің нұсқаушысы.
*1990-1998 жылдары - облыстық экология және табиғатты қорғау басқармасының бастығы. 
*2002 жылдан - зейнеткер. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Аслан Өтебаев

**Аслан Өтебаев** (1952ж, Атырау облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1979ж). 
*1971-1972 жж - «Өзенмұнай» МГӨБ мұнай және газ өндіру жөніндегі оператордың көмекшісі. 
*1974-1994 жж - оператор, шебер, аға геолог, цех бастығы, өндіру бөлім бастығының орынбасары, геологиялық бөлім бастығы, «Өзенмұнай» МКӨБ кен көздерін ашу бөлімінің бастығы. 
*1994 ж бастап - «Оңтмұнайгаз» АҚ бас геологы, «Харрикейн-Құмкөлмұнай» (Петро-Казахстан) ААҚ геология жөніндегі вице-президенті.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Болат Өтебаев

**Болат Өтебаев** (1936, Атырау облысы) - Арман (1991) және Қарашығанақ (2001) мұнай, газ көздерін алғашқы ашқан ізашар.

## Өмірбаяны
* 1959-1961 жж. - оператор, Құлсары МКБ мұнай өндіру жөніндегі шебер. 
* 1961-1996 жж. - бұрғышы шебер, бас инженер, мұнайбарлау учакесінің бастығы, өте терең бұрғылау Биік жал экспедициясының бас инженері, Оңтүстік-Ембі МБЭ және «Маңғыстаумұнайгазбарлау» КЭ бастығы; «Қазмұнайгазгеология» өндірістік-геологиялық бірлестігінің бас инженері. 
* 1997-2001 жж. - жер қойнауын қорғау және пайдалану Атырау облыстық мемлекеттік инспекциясының бастығы.
* 2001 ж. бастап - зейнеткер.
* 2004 ж. бастап «Мұнайшы» қоғамдық қорын аймақтық үйлестіруші. 

## Марапаттары
* «Құрмет белгісі» ордені
* медалдар. 
* КСРО жер қойнауларын үздік барлаушы
* ҚР жер қойнауларын үздік барлаушы.

## Дереккөздер

Санат:1936 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Маңғыстаумұнайгазбарлау тұлғалары
Санат:Қазмұнайгазгеология тұлғалары
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:КСРО жер қойнауларының үздік барлаушылары
Санат:Қазақстан жер қойнауларының үздік барлаушылары
Қаби Өтебаев

**Қаби Өтебаев** (1904-1983жж, Атырау облысы). Ембі ардагері. 
*1928-1936жж - ағаш ұстасы, Доссор МКБ мұнара монтаждау цехының бригадирі. 
*1936-1948жж - кәсіподақ және партия мектептерінде дәріс алды, Гурьев обкомының КПК лекторы. 
*1948-1970жж - ОК партия ұйымдастырушысы, Қызылқұдық бұрғылау учаскесінің бастығы, директордың орынбасары, құрылыс цехының прорабы, Прорва, Боранкүл тереңнен барлау бұрғылауы учаскелері бастығының орынбасары, барлау бұрғылау Құлсары кеңсесінің ұңғымасын сынамалау және сынау жөніндегі цех бастығының орынбасары.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қали Өтебаев

**Қали Өтебаев** (1900-1979жж, Атырау облысы). Ембі ардагері. 
*1917-1939жж - Доссор МКБ мұнара монтаждау цехының ұстасы. ]
*1939-1960 жж - ұста, Құлсары бұрғылау кеңсесінің мунара монтаждау бригадасының бригадирі.
Еңбек Қызыл Ту орденімен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Наурыз Өтебаев

**Наурыз Өтебаев** (1894-1972жж, Атырау облысы). Ембі ардагері. 1921-1954 жж-оператордың көмекшісі, Мақат МКБ мұнай өндіру жөніндегі оператор. Еңбек Қызыл Ту орденімен, «Ерен еңбегі үшін» (1970ж) медалімен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Тәрбие Дәулетбаева

**Дәулетбаева Тәрбие** (1935, Атырау қаласы). «Ардақты Ана» (1978). 1955-1986 жылдары — Доссор мұнай кәсіпшілігі басқармасында қабаттарға су жіберу цехында оператордың көмекшісі, оператор. 1986 жылдан зейнеткер. «Құрмет белгісі» (1970), Ана Даңқы, Алтын Жұлдыз ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Омар Өтебаев

**Омар Өтебаев** (1894-1980жж, Атырау облысы). Ембі ардагері. 1912-1952жж - жұмысшы, ағаш ұстасы, Ембі мұнай кәсіпшілігіндегі мұнара монтаждаушысы. «Құрмет белгісі» орденімен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Уәли Өтебаев

**Уәли Өтебаев** (1913ж, Атырау облысы). ҰОС ардагері. Гурьев мұнай техникумын бітірген (1933ж). 
*1927-1934жж - слесардың шәкірті, мұнай жабдықтарын жөндеу жөніндегі слесарь, Доссор МКБ көлік кеңсесі директорының орынбасары, «Ембімұнай» бірлестігінің ФҮЗ мектебінің оқу меңгерушісі. 
*1934-1939жж - Азербайжан индустриальды институтының студенті. 
*1939-1940 жж-	ішкі істер халық комиссариатының жоғарғы мектебінің тыңдаушысы. 
*1940-1941жж - ішкі істер халық комиссариатының әскер бөлімінің бастығы. 
*1941ж - соғысқа шақырылып хабарсыз кеткен.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Хәкім Ахметжанов

**Ахметжанов Хәкім** (1921-1989, Атырау облысы). Техника ғылымдарының кандидаты (1961). Орал педагогика институты мен Мәскеу Жоғары Әскери гидрометереология институтын (1944) бітірген. 1944-1948 жылдары - Балтық әскери-теңіз флотында ескери инженер. 1948-1950 жылдары - Гурьев педагогика институтында физика кафедрасының меңгерушісі. 1950-1961 жылдары - Қазақ КСР ГА мұнай мен табиғи тұздар ғылыми институтында лаборатория меңгерушісі. 1961-1981 жылдары - Қазақ гидрометеорология ғылыми-зерттеу институтының директоры. II дәрежелі Отан соғысы, Қызыл жұлдыз ордендері мен көптеген медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ағыс Дәулетов

**Дәулетов Ағыс** (1894-1968, Атырау облысы). KCPO Мұнай өнеркәсібі үздігі. 1921—1956 жылдары Мақат мұнай кәсіпшілігінде ұңғымаларды жер асты жөндеу бригадасында жумысшы,
кілітшінің көмекшісі, кілітші, мұнай өндіру цехында оператор. 1956 жылдан зейнеткер. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер
Хибатулла Өтебалиев

**Хибатулла Өтебалиев** (1939-1988, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумын бітірген (1959ж). 
*1959-1963жж - бұрғышының көмекшісі, бұрғылау Мақат кеңсесінің Мартыш мұнай барлау жөніндегі бұрғышы. 
*1963-1966жж - Батыс-Қазақстан геологиялық басқарманың НЗБ технигі. 
*1966-1988 жж - инженер, бас инженер, «МаңғыстауМұнайГазБарлау» тресінің бас технологы.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қансу мұнай-газ кен орны

**Қансу мұнай-газ кен орны** — Оңтүстік Маңғыстау ойысымының Қарынжарық ер тұрқылас құрылымындағы мұнай-газ кен орны. Маңғыстау облысында, Жаңаөзен қаласынан оңтүстік-шығыста 135 км жерде орналасқан. Кен орны 1970 жылы ашылған. 

## Геологиялық құрылымы
Кен орны ендікке жуық бағытта созылған брахиантиклин қатпардан орын алған. Газ жатындары ортаңғы юра мен төменгі бор (апт және альб жікқабаттары) және жоғарғы бор (сеноман жікқабаты) шөгінділерінде белгілі болды. Ортаңғы юра шегінділерінің жатындары өлшемдері мен қорлары жөнінен өте шағын және зерттелмеген. Төменгі және жоғарғы бор жатындары орталық және шығыс тектоникалық блоктардан орын алған және бес қойнауқаттан тұрады. 

## Жатыс сипаты
Табиғи қорқоймасының сипаты жөнінен жатындар қойнауқаттық күмбездік, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған және қойнауқаттық, литологиялық тұрғыдан қалқаланған жатындар да ұшырасады. Өнімді қойнауқаттардың жинауыштары кеуекті, ашық кеуектілігі 23-25%, өтімділігі 0,09-0,97 мкм 2. Жинауыш қойнауқаттың тиімді қалыңдығы 2,4-45 м-ге, газға  қаныққан  қалыңдығы 1,3-6,4 м-не дейін жетеді. Газға қанығу коэффициенті 0,32-0,55. Бастапқы қойнауқаттың қысымдар 5,7-14,3 МПа, қойнауқат температурасы 33-63°С болды. Мұнай шығымы жатындар мен блоктар бойынша 29-173 мың м3/тәу-ке дейін өзгереді. 

## Құрамы
Газдарда 74-89% метан бар, ауыр көмірсутектердің үлесі 5,5-8,3%-ды құрайды, гелийі 0,065%, көмірқышқыл газы 0,4%. Альб жатының газы құрамы жөнінен ауыр, этанұстаушы, ауыр көмірсутектер үлесі 12,3%-ға жетеді. Хлоркальцийлі типті қойнауқаттық судың тығыздығы 1060-1090 кг/м3, минералдылығы 37-40 г/л, құрамында йод, бром, бор бар. Кен орнында жұмыс 1973 жылдан бері тоқтатылған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Санат:Маңғыстау облысы кен орындары
Санат:Қазақстан газ кен орындары
Ескендір Дәулетов

**Ескендір Дәулетов** (1930, Ақтөбе облысы) - Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшысы (1978), КСРО Мұнай өнеркәсібі үздігі. 

* 1949-1950 жылдары — Құлсары мұнай кәсіпшілігінде мұнай-газ өндіру операторы.
* 1953-1989 жылдары Қосшағыл, Қаратон мұнай кәсіпшіліктерінде және "Құлсарымұнай" мұнай-газ өндіру басқармасында мұнай-газ ендіру операторы, аға операторы.
* 1989 жылдан зейнеткер.

* Ленин орденімен (1971) және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1930 жылы туғандар
Санат:Ақтөбе облысында туғандар
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшылары
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:КСРО мұнай өндіру ісінің үздіктері
Тоғызбай Дәулетов

**Дәулетов Тоғызбай** (1913—1988, Атырау облысы). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген геолог-барлаушысы (1967). Ембінің ардагері. 1931-1938 жылдары — Қосшағыл мұнай кәсіпшілігінің
бұрғылау бөлімшесінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 1938-1946 жылдары — Құлсары барлау-бұрғылау кеңсесінде бұрғышы, бұрғылау цехының шебері, 1946-975 жылдары — Солтүстік Үстірт мұнай барлау экспедициясында бұрғылау шебері, бұрғылау бөлімшесінің бастығы, экспедиция бастығының орынбасары, бас диспетчер, бұрғылау қондырғысы басшысы, бөлімше бастығының орынбасары, уңғыларды сынау және зерттеу инженері, технология бөлімінің аға инженері. Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Құлжан Өтеғалиев

**Құлжан Өтеғалиев** (1929, Атырау облысы). 
*1954-1970жж - комсомол комитетінің хатшысы, мұнай өндіру жөніндегі оператор, Құлсары МКБ мұнай өңдеу цехының шебері. 
*1970-1988 жж – құрылыс цехының шебері, МТБ базасының бастығы. 
*1989 ж бастап зейнеткер. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1980ж), «Ерен еңбегі үшін» (1970ж) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мұхит Өтеғалиев

**Мұхит Өтеғалиев** (1930-1984жж, Атырау қаласы). 
*1949-1968 жж - оператордың шәкірті, «Қазақстанмұнай» бірлестігінің Доссор МКБ мұнай өндіру жөніндегі оператор. 
*1977-1984жж-оператор, «Ембімұнай» МГӨБ Жаңаталап, Гран учаскелерінде мұнай және газ өндіру жөніндегі аға оператор. 
3-ші дәрежелі «Еңбек даңқы» орденімен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Құлқай Дәуітбаев

**Дәуітбаев Құлқай** (1930, Атырау облысы). Доссор №19 кәсіптік училищесін бітірген (1946). 1946-1969 жылдары — Құлсары мұнай-газ өндіру басқармасы мұнара турғызу цехында ағаш шебері. 1969-1990 жылдары — "Саратовтрансгаз" бірлестігі Құлсары желілік өндірістік басқармасында күзетші, ағаш шебері. 1990 жылдан зейнеткер. "Ерен еңбегі үшін" медалімен марапатталған (1989).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Фанта

**Фанта** () – Кока-Кола компаниясына тиесілі, газдалған, алкогольсіз сусын атауы. Қазіргі таңда әлемде Фантаның 90-ға жуық түрі шығарылады. Апельсин, манго дәміне ие Фанта дүниежүзінің 180 еліне тараған.

## Тарихы
Сусын екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1940 жылы Германияда пайда болған. 

## Қызықты айғақтар
* Алғашында Fanta–ны алмадан және ірімшіктен жасаған. 
* Джо Книп жұмысшылар арасындағы сайыста Fanta атауын таңдаған.
* Fanta сөзі неміс тіліндегі «fantasie» сөзінен шыққан. Ол қиял деген мағынаны білдіреді 
* Fanta–ны Германияда ойлап тапқан, және де ол алғашында сары түсті болған 
* Fanta–ны Бразилияда көбірек ішеді.
* Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Fanta дәмі бірнеше рет өзгерген.
* Fanta апельсин ең кең таралған дәм, ол 180 мемлекетте бар.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Халықаралық ресми сайты
* Қазақстандық ресми өкiлдiгі
* Fanta Games — Virtual Tennis and Crew
* History of Coca-cola and Fanta complete with pictures
* Fanta on Coca-cola.com 

Санат:Алкоголсіз сусындар
Саламат Өтеғалиев

**Саламат Өтеғалиев** (1939-1993жж, Атырау облысы). Геологиялық-минералдық ғылымдардың докторы (1992ж). ҚазМУ бітірген (1960ж). 
*1960-1961жж - коллектор, бұрғылау Матенқожа, Қорғанбай, Мақат кеңселерінің мұнай барлау жөніндегі геологы. 
*1961-1963 жж - кіші ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, тұзды мұнай зертханасының меңгерушісі, ғылыми жұмыс жөніндегі директордың орынбасары, ҚазГЗГБИ институтының директоры, КСРО жер қойнауын зерттеу үздігі.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Шайхым Дәулетов

**Дәулетов Шайхым** (1898—1987, Атырау облысы). 1929-1960 жылдары — «Қазақстанмұнай» бірлестігі Мақат мұнай кәсіпшілігі басқармасында уңғыны жер асты жөндеу бригадасының жұмысшысы, кілітшісі, аға кілітшісі. Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту ордені және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Шарип Өтебалиев

**Шарип Өтебалиев** (1927-1997, Атырау облысы). Политехникумды бітірген. 
*1943-1952-Іскене мұнай кәсіпшілігінің операторы. 
*1952-1976жж-Іскене, Тентексор, Қарсақмұнай кәсіпшілігінде шебер, 
*1982-1986 жж- Байшонас МӨӨО бастығы. 
*1986-1990жж- Байшонас өндірістік құрылыстарды іске пайдалану және жөндеу қызметінің бастығы. 
«1941-1945жж Ұлы Отан соғысында көрсеткен Ерен Еңбегі үшін» медалдарымен және басқа да медалдармен, ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Амангелді Демесінов

**Демесінов Амангелді** (1942, Атырау облысы) 1960-1986 жылдары — «Құлсарымұнайгаз» мұнай-газ өндіру басқармасында ұңғымаларды жер асты жендеу жұмыстары бригадасының операторы, мұнай өндіру операторы. 1987 жылдан Құлсары ұңғымаларды күрделі жендеу кеңсесінде бұрғышы, цементтеу агрегатының машинисі. «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған (1989).

## Дереккөздер
Ремғали Өтеғұлов

**Ремғали Өтеғұлов** (1928-1987ж, Атырау облысы). 1946-1987жж- оператор көмекшісі, мұнай өндіру жөніндегі оператор, «Ембімұнай» бірлестігінің Байшонас МКБ коммунальды шаруашылық бөлімінің бастығы. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1985ж), «Ерен Еңбегі үшін» (1958ж) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Бағыт Демегенов

**Демегенов Бағыт** (1939-2004, Атырау облысы) - Қазақстан Журналистер одағының мүшесі (1972), мұнайлы Ембінің тарихын зерттеуші.

## Өмірбаяны
* Атырау педагогика институтын бітірген (1963).
* Мақат ауданы әкімінің орынбасары.
## Еңбектері
* «Истоки казахстанской нефти» (1992)
* «Ерлікке ескерткіш» (1995) кітаптарының авторы.

## Дереккөздер

Санат:1939 жылы туғандар
Санат:2004 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында қайтыс болғандар
Санат:Атырау мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Жарылғасын Дәуітов

**Дәуітов Жарылғасын** (1932—1979, Атырау облысы). Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1956). 1956-1958жылдары—Доссор мұнай ендіру кәсіпшілігі геология экспедициясындааға лаборант, мұнай ұңғыларын зерттеу аға операторы. 1958-1964 жылдары — «Маңғыстаумұнайбарлау» тресі Қызан, Төбежік, Өзен мұнай барлау кен орындарында коллектор, аға геолог, Өзен мұнай барлау экспелициясында аға геолог. 1964-1973 жылдары — Өзен іске қосу-бұрғылау кеңсесінде бас геолог, Өзен бұрғылау жұмыстары басқармасында геология белімінің бастығы. 1973-1974 жылдары — Маңғыстау газ өндіру басқармасында бас геолог. 1974-1979 жылары — Өзен бұрғылау жұмыстары басқармасында бас геолог. «Құрмет белгісі» орденімен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. КСРО Мұнай енеркәсібі үздігі.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбдірақым Өтеев

**Әбдірақым Өтеев** (1936, Атырау). 
*1955-1957 жылдары - оператор, №3 мұнай тарту жөніндегі аға оператор. 
*1957-1959 жылдары Кеңес әскері қатарында қызмет етті. 
*1959-1997 жылдары - оператор, селектор байланысының телефоншысы, мұнайтарту бекетінің бастығы, тауар операторы, техникалық сорғыштардың машинисі, технологиялық қондырғыларды жөндеу және қызмет көрсету жөніндегі слесарь, Балықшы аудандық мұнай тарту басқармасының мұнай есебі жөніндегі технигі. 
*1997 жылдан - зейнеткер. 3-ші дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Кәрім Ахмеджанов

**Ахмеджанов Кәрім** (1906-1967, Атырау облысы). Партия-кеңесмектебінбітірген (1926). 1920-1933 жылдары - Доссор мұнай кәсіпшілігі электр цехында электр монтерінің оқушысы, электр монтері, шебер, цех бастығы, Коммунистік партия Гурьев округтік комитетінің нусқаушысы, бөлім меңгерушісі. 1933-1966 жылдары - Коммунист партияның Денгиз, Мақат аудандық комитеттерінің екінші хатшысы, Ескене, Байшонас мұнай кәсіпшіліктері кәсіподақ комитетінің терағасы, «Гурьевэнерго» тресі мұнай кәсіпшіліктері бастығының орынбасары, трест басқармасының орынбасары. «Құрмет белгісі» ордені (1945) мен медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Қайырхан Өтепбергенов

**Қайырхан Өтепбергенов** (1933-2003ж, Маңғыстау облысы). Алматы кинотехникумын бітірген (1951ж). 
*1952-1956ж - Кеңес әскері қатарында қызмет еткен. 
*1956-1969жж - киномеханик, «МаңғыстауМұнайГазБарлау» тресінің «Недра» футбол командасының бас жаттықтырушысы. 
*1969-1993жж - оператор, мұнай өндіру цехының аға операторы, «Жетібаймұнай» МКБ қамтамасыз етуші. 
*1993ж бастап зейнеткер. «Құрмет Белгісі» орденімен (1988ж), медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мирхан Өтепқалиев

**Мирхан Өтепқалиев** (1935ж, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумын бітірген (1958ж). 
*1958-1972 жж - Мақат бұрғылау кеңсесінің слесары, моторшы, Жамбай мұнайбарлауының машинесі, тереңнен бұрғылау Мақат МБЭ бас механигі, «Маңғыстау Мұнай Газ Барлау» тресінің мұнара монтаждау цехының бастығы, 
*1972-1984жж - Оңтүстік-Маңғыстау МБЭ бас механигі, құрал-саймандық алаңның меңгерушісі, өндірістік қызмет көрсету базасы бастығының орынбасары. 
*1984-1991 жж - Донга Қарақиян МБЭ бұрғылау учаскесінің аға механигі. Жабдықтардың жинақтау және құжаттандыру жөніндегі инженер, , «Маңғыстау Мұнай Газ Барлау» КЭ қадағалау жөніндегі механигі. 
*1992 ж бастап зейнеткер. 
«Ерен Еңбегі үшін» және «Еңбек ардагері» медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Ақсұлу Өтепқалиева

**Ақсұлу Өтепқалиева** (1929ж, Атырау облысы). 
*1954 ж бастап- Қаратон бұрғылау кеңсесінің техника жабтығының жұмысшысы, оператордың көмекшісі, Қаратон МКБ мұнай және газ өндіру жөніндегі оператор. 
*1979 ж бастап зейнеткер. 
Қазан Төңкерісі орденімен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Жоламан Өтепов

**Жоламан Өтепов** (1928-1983жж, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумын (1949ж), Мәскеу мұнай институтын бітірген. 
*1949-1953жж - оператор, Мақат мұнай кәсіпшілігінде өндіру цехының шебері. 
*1953-1959жж - Мақат комсомол аукомының 1-ші хатшысы, Мақат аукомы төрағасының орынбасары. 
*1959-1983жж - Доссор, Құлсары мұнай кәсіпшілігінің мұнай өндіру цехынынң бастығы, бастықтың орынбасары, «Кенқияқмұнай» МГӨБ бастығы. «Құрмет Белгісі» орденімен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Аманжан Өтесінов

*Аманжан Өтесінов* (1943ж, Атырау облысы). Гурьев мұнай техникумын (1964ж), ҚазПТИ (1970ж)бітірген. 
*1964-1965жж-кіші техника операторы, Батыс-Қазақстан кәсіпшілк-геофизикалық экспедициясының техника-операторы. 
*1970-1996жж-инженер-геолог, геологиялық бөлімнің аға геологы, геология белімі бастығының орынбасары, кәсіподақ комитетінің төрағасы, «Өзенмұнайгаз» МГӨБ парткомының хатшысы, Халық бақылау Жаңаөзен қалалық комитетінің төрағасы. 
*1996 ж бастап қазіргі кезге дейін «ҚазМұнайГаз» БӨ ¥К» АҚ «Өзенмұнайгаз» ӨФ МГӨБ-1 бас геологы. 
«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) медалімен марапатталған. Жаңаөзен қаласының құрметті азаматы (1999ж).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Әбдірхан Өтесінов

**Әбдірхан Өтесінов** (1958ж, Атырау облысы). ҚазПТИ-ді (1980ж), Нарық институтын (Алматы қ) бітірген. 
*1980-1990жж - Өзен және Жетібай МКБ-да «Маңғышылақмұнай» ӨБ жүйесінде оператор болып жұмыс істеген. Мұнай өндіру жөніндегі шебер, техника бөлімінің бастығы. *1990- 1997жж - ӨТБ бастығы, бас технологы, «ОңтМұнайГаз» АҚ бірінші вице-президенті. 
*1992-199- 5жж - «Өзенмұнайгаз» ӨБ еңбек және төлем ақыны ұйымдастыру бөлімінің бастығы. 
*1997-200- 4ж - «Харрикейн-Құмкелмұнай» компаниясының бірінші вице-президенті. 
*2003 жылдан бастап «Қазақойл-Ақтөбе» ЖШС - бас директордың бірінші орынбасары, және «Көкжидемұнай» ЖШС техникалық директоры. 
*2005 ж бастап - «Каспиймұнайгаз» ҒЗӨИ АҚ президенті.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қайрат Өтенов

**Қайрат Өтенов** (1997ж, Нүкіс қаласы). Қаз ПТИ (1996ж)-ді бітірген. 
*1989-1995 жж. - ұңғымалардың күрделі және жер асты жөндеулеріне дайындау жөніндегі оператор, мұнай және газ өндіру жөніндегі оператор. «Өзенмұнай» МГӨБ жетекші инженер-технологы. 
*1996 ж. - мұнай және газ өндіру жөніндегі жетекші инженер-технолог, газ жөніндегі жетекші инженер, ӨТБ жетекші технолог, «Өзенмұнайгаз» ААҚ филиалының МГӨБ-1 технологиялық сұйық қабатында тарту жөніндегі инженер-технологы. 
*1997ж. - «Өзенмұнайгаз» ААҚ филиалының ОИТҚМГӨБ ауысымының бастығы, ӨТБ МГӨБ-1 бастығының орынбасары. 
*1998-2001жж. - №5 С мұнай кәсіпшілігінің бастығы, МГӨБ-1 технологиялық бөлімінің бастығы, «Өзенмұнайгаз» ААҚ өндірісін күнделікті басқару жөніндегі департаменттің директоры, «Өзенмұнайгаз» ААҚ филиалының МГӨБ-2 директоры. 
*2001-2003 жж. - «Өзенмұнайгаз» ААҚ филиалының «Экология-Мұнай» ЖШС директоры. 
*2003 ж. - химия және экология жөніндегі басқарманың бас инженері.
*2004 ж. бастап осы кезге дейін - «ҚазМұнайГаз» БӨ АҚ «Өзенмұнайгаз» ӨБ химия және экология жөніндегі басқарманың бас инженері.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Нұрлан Өтенов

**Нұрлан Өтенов** (1972ж, Алматы қаласы). ҚазМТУ (1995ж) және КиМЭП (1996ж) бітірген, іс әкімшілігінің магистрі. 1998-1999жж- Шлюмберже FET дала инженері, Dowell бөлімшесі, Мексика. 1999-2004жж-бас маман, менеджер, бас менеджер, экономикалық сараптау департаментінің директоры, «ҚазТрансОйл» ЖАҚ экономика және қаржы жөніндегі директордың орынбасары. 2004ж бастап - «ҚазМұнайГаз» ҰК Барлау Өндіру» АҚ атқарушы директоры.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қадірхан Өтесінов

**Қадірхан Өтесінов** (1960ж, Атырау облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1982ж). 1982-2004жж - бұрғылаушының көмекшісі, бұрғышы, бұрғышы шебер, бас инженер, Өзен БЖБ технология бөлімі бастығының орынбасары. «Мұнай» МКБ техника бөлімі бастығының орынбасары. «Қазақойлы» ААҚ менеджері, «ҚазақТрансОйл» АҚ Департаменті директорының орынбасары.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қаражанбас газ-мұнай кен орны

**Қаражамбас газ-мұнай кен орны** — Тұран тақтасының Оңтүстік Бозащы ойысымының солтүстік-батыс шетіндегі ірі газ-мұнай кен орны. Маңғыстау облысында, Қаламқас мұнай кәсіпшілігінен оңтүстік батыста 40 км жерде орналасқан. Кен орны 1974 жылы ашылған.

## Геологиялық құрылымы
Кен орны ендікке жуық бағытта созылған амплитудасы 100 м, қалпы өзгерген брахиантиклин қатпардан орын алған. Қанаттардың еңістеу бұрыштары жайпақ (2-400), солтүстік  қанат оңтүстік  қанаттан тікшіл келеді. Ендікке жуық бағыттағы жыртылу бұзылысттары құрылымның өсіне жуық бөлігін алып жатыр. Бұлардың амплитудасы 16 м-ге жетеді, лықсыту жазықтығы солтүстікке қарай еңістенген. Тарамдалушы шағын амплитудалы жарылымдар тобы брахиантиклинді 7 блокқа дербестеген. Белгілі болған өнімді горизонттардың 5-уі неоком (А, Б, В, Г, Д горизонттары) 2-уі ортаңғы юраның бат жікқабатының шөгінділерінде (Ю-1 және Ю-2 горизонттары) орналасқан. Олардың жатыс тереңдіктері 228-466 м-де. Жатындар қойнаукаттық күмбездік, тектоникалық тұрғыдан  қалқаланған, [юра жатындары қойнауқаттық, стратиграфиялық тұрғыдан қалқаланған.

## Жатыс сипаты
Жатындардың, бәрі мұнайлы, тек бір блокта ғана газ-мұнай жатыны бар. Жинауыштар  құмтастар мен алевролиттерден құралған, бұлардың ашық кеуектілігі 27-29%, өтімділігі 0,0136-0,351 мкм2. Қалыңдығы 2-126 м-ге дейінгі сазды таужыныстар жапқыш рөлін атқарады. Блоктардағы мұнай жатындарының биіктіктері 3,9-75,4 м-ге дейін өзгереді. Жатындардың жалпы  қалыңдығы 1,5-26,1 м аралығында, тиімді  қалыңдығы 4-18,6 м, мұнайға  қаныққан  қалыңдығы 2-14,6 м. Газ-мұнай жатындарындағы жинауыштардың газға  қаныққан қалыңдығы 2,4 м. 

## Қанығу сипаты
Мұнайға  қанығу коэффициенті 0,63-0,75. Мұнайдың тығыздығы 939-944 кг/м3,1,6-
2,2% күкірт, 0,7-1,4% парафины бар, шайыры мол. Блоктардағы бастапқы  қойнауқаттық қысымдар 3-5,75 МПа аралығында, температура 25°С-тан 37°С-қа дейін өзгереді. Мұнайлардың шығымы 1,2-76,8 м3/тәу-кедейінгі шаманы  құрайды.  

## Құрамы
Құрамында ванадий мен никельдің болуы осындағы мұнайлардың өзіндік ерекшелігі болып табылады. Неоком өнімді горизонттарының мұнайларында еріген газдар  құрамы жағынан әртүрлі, "А" горизонтында олар ауыр, этан ұстаушы. Ауыр көмірсутектердің мөлшері 13%-ға жуықтайды, метандық  құраушысы 86,1%. 1% азот бар екендігі белгілі болды. "Б" горизонтында ілеспе газ  құрамы жағынан жеңіл, ауыр көмірсутектердің мөлшері 8,6%-ға дейін төмендейді, азот мөлшері 5%-дан аз, метандық  құраушысы 89,1 %-ға дейін жоғарылайды, азот мөлшері 5,1%-ға дейін көтеріледі.  Қойнауқаттық сулар химиялық құрамы жағынан хлоркальцийлі типті әлсіз тұздықтарға жатады, тығыздығы 1030 кг/м3, минералдылығы 40-76 г/л, бром, бор, йод микроэлементтерінің мол концентрациясы анықталды. Жатындардың режимі суарынды. Кен орны1980 жылдан игерілуде.

## Дереккөздер

Санат:Маңғыстау облысы кен орындары
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Ақнияз Өтетілеуов

**Ақнияз Өтетілеуов** (1912ж, Атырау облысы). ҰOC ардагері. Гурьев мұнай техникумын бітірген (1933ж). 
*1933-1937жж - техник-бұрғышы, бұрғышы шебер, оқыту комбинатының оқу меңгерушісі, Доссор, Мақат, Іскене мұнай кәсіпшілік кадрлер бөлімінің меңгерушісі. 
*1937-1942жж - бұрғылау учаскесінің бастығы, ҰКЖ учаскесінің бастығы, Мақат, Байшонас, Құлсары мұнай кәсіпшілігінің техника қауіпсіздігі жөніндегі инженер. 
*1942 жылы соғысқа шақырылып хабарсыз кеткен.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Бисенғали Өтеулиев

**Бисенғали Өтеулиев** (1896-1966, Атырау облысы) - мұнайшы.

## Өмірбаяны
* 1912-1931 жылдары - Құлсары, Доссор, Мақат МКБ-да жұмысшы, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 
* 1931-1940 жылдары - Қосшағыл МКБ-да бұрғышы. 
* 1940-1956 жылдары - Қаратон МКБ-да бұрғышы, бұрғылау шебері.

## Марапаттары
* Екі мәрте Ленин ордені
* медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1896 жылы туғандар
Санат:1966 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Елемес Өтеулиев

**Елемес Өтеулиев** (1933-1982, Атырау облысы) - мұнайшы. 

№19 Доссор кәсіптік училищесін бітірген (1951). 
* 1951-1964 жылдары - Мақат бұрғылау кеңсесінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 
* 1964-1982 жылдары - «ММГБ» тресі Қарақия МБЭ-да бұрғышы, бұрғылау шебері. 

Октябрь Революциясы, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1933 жылы туғандар
Санат:1982 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында қайтыс болғандар
Санат:Доссор кәсіптік училищесі түлектері
Санат:Мақат мұнай кәсіпшілігі
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Сатан Өтеулиев

**Сатан Өтеулиев** (1934, Атырау облысы). №19 кәсіптік училищесін бітірген (1951). 1951— 1992 жылдары - Доссор МКБ-да мұнай өндіру операторы, «Ембімұнай» бірлестігі Технология басқармасында ҚМБ-да автокөлік жургізуші.

1992 жылдан зейнеткер. 3-дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен (1975) және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Александр Алексеевич Дергачев

**Дергачев Александр Алексеев**  (1928-1996, Грозный қаласы). Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1986). Бүкілодақтық сырттан оқитын политехника институтын бітірген (1957). 

*1964-1969 жылдары — «Өзенмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында өндірістік-техника белімінің бастығы, бас инженер, «Маңғышлықмұнай» бірлестігі «Жетібаймұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының бастығы. 
*1969-1977 жылдары — Оңтүстік магистральды мұнай өнімдерін құбырмен тасымалдау басқармасының бастығы. 1977-1987 жылдары — «Маңғыстаумұнай»
өндірістік бірлестігінде бас инженер, бас директор. 
*1987-1992 жылдары — Сирияда іссапарда (келісім-шарт жетекшісі). 

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланған. 

Октябрь Революциясы, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Кітап - Жемчужина Каспия - Qamba.info 

Санат:1928 жылы туғандар
Санат:1996 жылы қайтыс болғандар
Санат:Грозныйда қайтыс болғандар
Санат:Бүкілодақтық сырттан оқитын политехника институты түлектері
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Үсенғали Өтеулиев

**Үсенғали Өтеулиев** (1898-1964, Атырау облысы). 1932-1954 жылдары-Құлсары, Мұнайлы, Түгірікжан, Ұшқан, Құмшеті т.б. кен орындарында трестің геологиялық барлау кеңсесінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. Ленин орденімен марапатталған (1954).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Ыбырай Өтеуов

**Ыбырай Өтеуов** (1929, Атырау обпысы). 1947-1984 жылдары - Құлсары бұрғылау кеңсесінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, «Құлсарымұнай» МГӨБ-да мұнай өндіру операторы. 1984 жылдан зейнеткер. «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталған (1970).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Жұмабай Денов

**Денов Жұмабай** (1903-белгісіз). 1929 жылдан Қарабатанда бұрғылау жұмысшысы, бұрғышы. Тақыр-Булақ (1947), Ұшқын (1948), Биікжал (1948), Қаратон (1950) мұнай алаңдарын барлаған. 1951 жылдан Өзен геологиялық-барлау экспедициясында бұрғылау жұмысшысы. Ленин орденімен (1951), Қазақ КСР Жоғарғы кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Виталий Иванович Демчук

**Демчук Виталий Иванович** (1949, Украина) - компрессорлық құрылғылар машинисі. 

Омбы қалалық техникалық училищесін бітіргөн (1968). 1968-1976 жылдары — Омбы мұнай өңдеу зауытында технологиялық құрылғылар машинисі. 1976-2000 жылдары — Павлодар мұнай өңдеу зауытында компрессорлық құрылғылар машинисі. 2000 жылдан осы зауыттың газкомпрессорлық құрылғылары бастығы.

3-дәрежелі «Еңбек Даңқы» (1979) және Октябрь революциясы (1986) ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1949 жылы туғандар
Санат:Украинада туғандар
Санат:Омбы қалалық техникалық училищесі тұлғалары
Санат:3 дәрежелі Еңбек Даңқы орденінің иегерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Машинистер
Қуанғали Өтеулиев

**Қуанғали Өтеулиев** (1934, Атырау облысы). Доссор кәсіптік училищесін бітірген (1949). 
*1949-1990 жылдары - Оңтүстік Ембі мұнай барлау басқармасында және Биікжал тереңнен мұнай барлау экспедициясында жұмысшы, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 
*1990 жылдан зейнеткер. 
3-дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен (1988) және «Еңбек ардагері» медалімен (1990) марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Николай Федорович Деревякин

**Деревякин Николай Федорович** (1912-1999, Атырау облысы). 1927-1972 жылдары — Ескене мұнай кәсіпшілігі басқармасында мұнай өндіру цехының операторы, аға операторы, автогаражда слесарь-жөндеуші, механик, гараж меңгерушісі, Байшонас, Доссор мұнай кәсіпшілігі басқармаларында автогараж меңгерушісі. «Ерен еңбегі үшін» (1970), «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1951) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Табынбай Өтешов

**Табынбай Өтешов** (1913-1958, Атырау облысы). Мұнай өнеркәсібінің үздігі (1942). 
*1932- 1935 жылдары - Қосшағыл мұнай кәсіпшілігінде жұмысшы, бұрғылау бөлімшесінде коллектор, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 
*1935-1946 жылдары - Құлсары, Мақат, Сағыз, Комсомол мұнай кәсіпшіліктерінде өндіру цехының шебері, Доссор мұнай кәсіпшілігінде цех бастығы, демульсатор, өндірісті техникалық қамтамасыз ету бөлімінің бастығы, мұнай кәсіпшілігі директоры. 
Еңбек Қызыл Ту орденімен(1952), «Ерен еңбегі үшін» медалімен(1946) және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1943) марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Базар Өткелбаев

**Базар Өткелбаев** (1930, Атырау облысы). 1949-1985жылдары-Мұнайлы МКБ-ы ұңғымаларды жер астында жөндеу бригадасында оператор. 1985 жылдан зейнеткер. «Құрмет белгісі» орденімен (1975), «Еңбек ардагері» медалімен (1985) және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен (1970) марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Рахат Өткелбаев

**Рахат Өткелбаев** (1948, Атырау облысы). ҚазПТИ-ды бітірген (1972). 
*1972-1976 жылдары-	Қазақ мұнай ғылыми-зерттеу жобалау институтында инженер, кіші ғылыми қызметкер. 
*1976- 1996 жылдары - Өзен БЖБ-да аға инженер, ауысым бастығы, технологиялық бөлім бастығының орынбасары, ОИТҚ бастығының орынбасары, бас технолог, бас инженер. 
*1996-1997 жылдары-«Маңғыстаубарлау» ЖШС-да технологиялық бөлімнің бастығы, бас технолог. 
*1997 жылдан-	«Бұрғышы» ЖШС-де өндірістік істер жөніндегі директордың орынбасары.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Таисия Васильевна Паламар

**Таисия Васильевна Паламар** (1958, Ресей). Бугурусланск мұнай техникумын (1976), Алматы халық шаруашылығы институтын (1982) бітірген. 
*1976-1987 жылдары - «Ембімұнай» өндіріс бірлестігінде аға тексеруші, құрама есеп тобының экомисі, бас бухгалтердің орынбасары. 
*1987-1988 жылдары - «Ембімұнай» өндіріс бірлестігінің жолдарды жөндеу кеңсесінде бас бухгалтер. 
*1988-1996 жылдары - «Ембімұнай» өндіріс бірлестігінің мунара құрастыру кеңсесінде экономист, бас бухгалтер. 
*1996-2004 жылдары - «Ембімұнайгаз» ААҚ-ның бас бухгалтері, бухгалтерлік есеп және есептілік департаментінің директоры. 
*2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» Барлау өндіру» АҚ-ның бас бухгалтері. «Қазақстан мұнайына 100 жыл» төстік белгісімен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері
Санат:1958 жылы туғандар
Юрий Иванович Панарин

**Юрий Иванович Панарин** (1953, Ресей). Уфа мұнай институтын бітірген (1976). 
*1976- 1985 жылдары - технология қондырғысы операторы, ауысым инженер-технологы, газ тазарту қондырғылары директорының орынбасары, Жаңажол зауытының бастығы. 
*1985-1990 жылдары -Жаңажол және Теңіз газ өңдеу зауыттарында директор. 
*1990-1994 жылдары - «Ақтөбемұнай» өндіріс бірлестігінде бас инженердің табиғатты қорғау және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану жөніндегі орынбасары, бас инженердің ғылыми-техникалық ақпарат және маркетинг жөніндегі орынбасары, бас директорының сыртқы экономикалық байланыстар жөніндегі орынбасары.
*1994 жылдан - Жаңажол газ өңдеу зауытының директоры.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар