open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тенар көгі

**Тенар көгі**, кобальт көгі — (Co(II)Al2)O4 — диалюминий-кобальт(II) оксиді.Қою көк түсті алюминий-кобальтты бояу. Луи Жак Тенардың есімімен аталған.
Алюминий оксидін негіздік оксидтермен (мысалы, магний, кальций, кобальт оксидтері) қосып балқытқанда пайда болатын заттар "алюминий қышқылының" HAlO2 тұздары деп есептеліп келінді. Осы қосылыстарды зерттеу нәтижесі еківалентті металл катиондары кристалдық торда бос оттек иондары аралығында орналасатынын көрсетті. Осындай құрылыс  "тенар көгінде" де бар:

CoO + Al2O3 → CoAl2O4

Көп мөлшерде сұйытылған кобальт нитратының Со(NO3)2 ерітіндісі АІ3+ катионымен көк түсті тенар көгі деп аталатын кобальт алюминатын Со(АІО2)2  береді:
            
2AI2(SO4)3 + 2Co(NO3)2   →  2Co(AIO2)2 + 6SO3 + 4NO2↑ + O2↑

Бұл зат (t{балқу}=1960 C) көк түсті бояу ретінде өндірісте көп қолданылады.

Санат:Минералды бояулар
Санат:Кобальт байланыстары
Санат:Алюминаттар
Санат:Пигменттер
Ресей облыстары

Ресей Федерациясы 83 федералдық субъекттен тұрады, оның 46-сы **облыстар**. Қазіргі уақытта өлке мен облыс Ресей Федерациясының субъекті ретінде құқықтық дәрежеде бір-бірінен айтарлықтай айырмашылығы жоқ. 

## Ресей Федерациясы облыстарының тізімі

## Тағы қараңыз
* Ресей өлкелері
* Ресей республикалары
* Федералдық маңызы бар қала (Ресей)
* Автономиялық облыс (Ресей)
* Автономиялық округ (Ресей)

Санат:Ресей әкімшілік бөлінісі
Санат:Тізімдер
Бисёнэн

**Бисёнэн** ( бисё:нэн — әдемі бала) — мінсіз әдемі жас баланы білдіретін жапон сөзі. Жапониядан тыс жерлерде отакулармен (аниме мен манга табынушылары) аниме мен мангадағы ер кейіпкерлердің стереотипті үлгісін атау үшін қолданылады. Көбінесе сёдзё, сёнэн-ай және яой жанрларында қолданылады.

Бисёнэн сипатына сай келетін кейіпкер әдеттегіде жас, нәзік әдемілігі бар, бұлшықеттері дұрыс білінбейді. Көбінесе көңіл аударылатын және пайдасыз сыпайы киім киеді, ерекше түсті шашы бар. Шығарманың сюжетіне байланысты бисёнэннің мінез-құлқы әртүрлі болуы мүмкін.

Жапониядағы әдемілік туралы рекше түсініктерге байланысты бисёнэннің стереотипі жапон қыздарының арасында кеңінен таралған.

## Дереккөздер


Санат:Жапон бұқаралық мәдениеті
Санат:Аниме және манга терминдері мен түсініктері
Санат:Аниме және манга кейіпкерлері
Санат:Жапон талғамы
Гутенберг жобасы

**Гутенберг жобасы** () — әмбебап электронды кітапхананы жасауды және таратуды мақсат ететін қоғамдық бастама. 1971 жылы құрылған жоба әлемдік әдебиеттің әртүрлі шығармаларын электронды қалыпқа өткізу мен мәтіндік форматта сақтауды қарастырады. Бұл негізінен еркін қолдануға болатын мәтіндер.

Мәтіндердің көбісі ағылшын тілінде. Басқа тілдерден көбінесе француз тілі, неміс тілі, финн тілі, нидерланд тілі кезігеді. Сонымен қатар каталан тіліндегі, санскрит пен т.б. тілдердегі мәтіндер бар.

Бұл жобаның көптеген мәтіндері LibriVox жобасымен аудиокітаптар жасауға қолданылады.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Электронды кітап
* Кітапхана
* Google Books

Санат:Электронды кітапханалар
Грюнфельд қорғанысы

**Грюнфельд қорғанысы** — дебют,  жабық бастамаларға жатады, келесі жүрістермен басталады:

**1. d2-d4 Кg8-f6** 
**2. c2-c4 g7-g6** 
**3. Кb1-c3 d7-d5** 
Қорғанысты  турнирлық  тәжірибеге австриялық  гроссмейстер Эрнст Грюнфельд 1922 жылы Альберт Беккерге қарсы матчтың 4-ші партиясында еңгізген.

## Нұсқалар
* Бас жүйе  **4. c4хd5 Кf6хd5 5. e2-e4 Кd5хc3 6. b2хc3 Сf8-g7** (**6. ... c7-c5**) **7. Сf1-c4** (**7. Сf1-b5+**) **c7-c5 8. Кg1-e2!**
** Алехин нұсқасы  **8. ... c5-d4 9. c3-d4 Kb8-c6 10. Сc1-e3 0-0** (**10. ... b7-b5**, **10. ... Фd8-a5+**) **11. 0-0**
**  Ботвинник нұсқасы **8. ... 0-0 9. 0-0**
** Симагин нұсқасы  **7. ... 0-0 8. Кg1-e2**
** Наданян нұсқасы  **5. Кс3-а4** 
* орыс  жүйесі  **4. Фd1-b3** (**4. Фd1-a4+**)
** Флор нұсқасы  **4. Кg1-f3 Сf8-g7 5. Фd1-a4+** (**5. c4-d5 Kf6-d5 6. Фd1-a4+**)
** Болеславский нұсқасы  **4. Кg1-f3 Сf8-g7 5. Фd1-b3 d5-c4 6. Фb3-c4 0-0 7. e2-e4 c7-c6**
** Смыслов нұсқасы  **7. ... Сc8-g4 8. Сc1-e3 Кf6-d7**
** **7. ... Кb6-c6**
** Рагозин нұсқасы  **7. ... Кb8-a6**
** Венгериялық  нұсқа  **7. ... a7-a6 8. Фd1-b3 b7-b5 9. e4-e5**
* Ақтардың ферзьдік пілін ерте дамыту жүйесі   
****4. Сc1-f4 Сf8-g7**
** **4. Сc1-g5 Кf6-e4!**
** **4. Кg1-f3 Сf8-g7 5. Сc1-g5 Кf6-e4**
* Жабық  жүйе  **4. Кg1-f3 Сf8-g7 5. e2-e3
** [[Шлехтер, Карл|Шлехтер]] нұсқасы  **5. ... c7-c6**
** [[Ботвинник, Михаил Моисеевич|Ботвинник]] нұсқасы  **5. ... 0-0**
** [[Макогонов, Владимир Андреевич|Макогонов]] нұсқасы  **5. ... 0-0 6. b2-b4**
** [[Керес, Пауль|Керес]] нұсқасы  **5. ... 0-0 6. c4-d5 Кf6-d5 7. Сf1-c4**
** [[Смыслов, Василий Васильевич|Смыслов]] нұсқасы  **5. c4-d5 Kf6-d5 6. Сc1-d2 0-0 7. Лa1-c1 Кd5-b6**
* Ақтардың патшалық пілін флангылық дамыту жүйесі  **3. g2-g3 d7-d5 4. Сf1-g2 Сf8-g7**
** **5. c4-d5 Kf6-d5**
** **5. Кg1-f3 0-0 6. c4-d5 Kf6-d5 7. 0-0**
** **5. Кg1-f3 0-0 6. 0-0'''

## Әдебиет
* Ботвинник Михаил, Эстрин Яков «Грюнфельд қорғанысы  » Мәскеу. «Физкультура и спорт» баспасы, 1979 ж., 271 бет.
* Ежегодник «New in Chess», Нидерланд, 45/1997; 51/1999.
Adobe

* Adobe Systems — ақпараттық технологиялар саласындағы танымал компания
* Adobe Reader — PDF форматындағы құжаттарды оқуға арналған бағдарлама жасақтамасы
* Adobe Photoshop — суреттерді өңдеу мен жасауға арналған танымал бағдарлама жасақтамасы
* Adobe Illustrator
Bombardier

[нобай|оңға|[Bombardier CRJ ұшағы]]
**Bombardier Inc.** (*Бомбардье́* деп айтылады) — канадалық машина жасайтын компания. Штаб-пәтері Канаданың Квебек провинциясының Монреаль қаласында орналасқан.

## Тарихы
Компания Канаданың Валкурт қаласында 1942 жылы Жозеф-Арман Бомбардьемен L’Auto-Neige Bombardier Limitée деген атаумен құрылып, бастапқыда қармен жүретін көліктер жасауға маманданған. Әуе көліктерін жасаумен компания 1980 жж.-дан бастап айналыса бастады.

2003 жылы компания өзінің қар көліктерін, жол таңдамайтын көліктер мен гидроциклдер сияқты белсенді демалысқа арналған техника жасаумен айналысатын бөлімшесі Bombardier Recreational Products-тың 65% акцияларын сатылымға шығарып, теміржол мен авиациялық машина жасауға баса көңіл бөлетінін жариялады. 2012 жылға қарағанда BRP акцияларының 50% Bain Capital инвестициялық қорына, 15% Caisse de Dépôt & Placements du Québec-те, қалған 35% Бомбардье отбасына тиесілі.

## Қожайындары мен басқарушылары
Компания Бомбардье отбасымен басқарылады. Президент қызметін Пьер Бодуэн атқарады.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Bombardier CRJ
Жария компания

**Жария компания, жария акционерлік компания** (-дан шыққан) — қор нарығында акциялары еш кедергісіз еркін түрде айналатын акционерлік қоғам.

Әдеттегіде ұлттық заңнама акциялары қор биржасында сатылатын немесе шектелмеген тұлғалар шеңберіне сатылатын компаниялар туралы ақпараттардың жариялылығына белгілі шарттар қояды. Бұл шарттарды орындайтын компаниялар *жария компаниялар* деп аталады.

Инвестордың көзқарасы бойынша жария компанияның акциялары жария емес компаниялардың акцияларына қарағанда бірнеше себептерге сәйкес өтімдірек саналады:
* акциялар тұлғалардың шектелмеген шеңберіне сатылуы мүмкін;
* болашақ сатып алушы компанияны ашық ақпараттарға сәйкес бағалай алады;
* жария компанияның акциялары сатушының сатып алушыны реттелмеген нарыққа қарағанда тауып алуына жеңіл қор айналымында болады;
* реттелген нарықтағы жасалған келісімдер туралы ақпараттарды сатушы мен сатып алушы ашық дерекөздерде тауып, сату пакетін бағалауға негіз бола алады.

Қор биржасына шығып, бірақ артынан жұмысын тоқтатқан жария компания шелл-компания (қабық компания) деп аталады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Акционерлік қоғамдар

be-x-old:Публічная кампанія
Шаймалау

**Шаймалау** ()– минералдың кристалл торының тұтастығы бұзылмастан одан қандай да бір заттың ерітілуі жəне шығарылуы, ал еріту кезінде кристалл толығымен бұзылады.

## Дереккөздер


Санат:Өңдеу жұмыстары
Пептизация

**Пептизация** (грекше: *peptos* – «сіңген», «ұнтақталған», «еритін») – коллоидтық тұнбаларда, сірнелер немесе суспензияларда бөлшектер агрегаттарының бастапқы бөлшектерге ыдырауы; коагуляцияға кері процесс. Ол тұнбаның немесе сірненің дисперстік фазасының бөлшектері арасындағы əрекеттесуді азайтатын жəне олардың еріткіш молекуласының əсерінен бір-бірінен бөлінуін жеңілдететін заттарды – пептизаторларды қосу нəтижесінде пайда болады.

## Дереккөздер


Санат:Коллоидты химия
Ресей өлкелері

Ресей Федерациясы 83 федералдық субъекттен тұрады, оның 9-ы **өлкелер** деп аталады:
Сурет:Krais of Russia.png
# Алтай өлкесі (Барнауыл)
# Камчатка өлкесі (Петропавловск-Камчатский)
# Хабаровск өлкесі (Хабаровск)
# Краснодар өлкесі (Краснодар)
# Красноярск өлкесі (Красноярск)
# Пермь өлкесі (Пермь)
# Приморье өлкесі (Владивосток)
# Ставрополь өлкесі (Ставрополь)
# Забайкалье өлкесі (Чита)

Қазіргі уақытта өлке мен облыс арасында заң жүзінде еш айырмашылық жоқ. Кеңес Одағында (1977 ж. КСРО конституциясының 11 тармағына сәйкес) мұндай айырмашылық болды: Автономиялық облыс кеңестік республиканың немесе өлкенің құрамына кіре алатын болды, бірақ облыстың құрамына кіре алмайтын болды.

## Тағы қараңыз
* Ресей облыстары
* Ресей республикалары
* Федералдық маңызы бар қала (Ресей)
* Автономиялық облыс (Ресей)
* Автономиялық округ (Ресей)

Санат:Ресей әкімшілік бөлінісі
Войнич қолжазбасы

thumb|Войнич қолжазбасы белгісіз жазу жүйесімен жазылған

**Войнич қолжазбасы** () — шамамен 600 жыл бұрын белгісіз автормен белгісіз тілде белгісіз әліппені қолдану арқылы жазылған құпия сырға толы кітап.

Радиокөміртекті анализдің нәтижесіне сәйкес бұл қолжазбаның 1404 жыл мен 1438 жылдың аралығында жазылғандығы бегілі болды. Қолжазбада қарлығаш құйрығы үлгісімен жасалған ұштары бар қамал қабырғасы бейнеленген шындыққа сай келетін тек қана бір қаланың суреті бар. XV ғасырдың басында бұндай ұштар тек Солтүстік Италияда кездесетін еді (уақыт өте келе көбірек кездеседі).

Войнич қолжазбасының шифрын ашу әрекеттері бірнеше рет қолға алынып, еш нәтиже берген жоқ. Бұл қолжазба криптографияның «Қасиетті Грааліне» айналды, бірақ оның мистификация мен еш байланысы жоқ белгілердің жинағы болып шығуы мүмкіндігін де назардан тыс қалдырмау керек.

Кітап оны 1912 жылы сатып алған Каунас қаласынан шыққан библиофил Вилфрид Войничтың есімімен аталған (ол белгілі жазушы Этель Лилиан Войничтің күйеуі). Қазір ол Йель университетінің Бейнекенің сирек кездесетін кітаптар кітапханасында сақтаулы.

## Дереккөздер


Санат:Кітаптар
Санат:Тарих
Санат:Криптография
Мурабаха

**Мурабаха** () шариғат заңдарына негізделген сауда жасау жүйесі, бұл жүйеде сатушы өзінің өндірген өнімінің бағасын құраушы компоненттерін сатып алушыға көрсетеді. Аталған жүйеде тауарды сатушы адам өзінің ұсынып отырған тауарының үстіне қанша ақша қосып сатып отырғанын сатып алушыдан жасыра алмайды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* World Database for Islamic Banking and Finance
* Murabaha Financing VS Lending on Interest 

Санат:Исламдық банкинг
Қасиетті Грааль

**Қасиетті Грааль** (ескі-, ) — ортағасырлық кельт және норман аңыздарына сәйкес Сезім қаруларының бірі — Аримафейлік Иосиф айқышқа таңылған Мессияның жарақаттарынан қанын жинаған және Иисус Христос Соңғы кешкі ас кезінде тамақ ішкен құты.

Атақты Дөңгелек үстелдің серілері өз өмірлерін аңыз бойынша Аримафейлік Иосиф Британияға алып кеткен Қасиетті Граальды (Христосты шаншыған найзамаен бірге) еш нәтижесіз іздеумен өткізген. Ерте мәтіндерде Грааль тостаған ретінде қарастырылмай, тас немесе құнды жәдігер ретінде аталады.

Грааль тостағанынан ішкен адамның күналары кешіріледі, мәңгі өмір алады деген сенімдер бар. Кей аңыздарды Қасиетті Граальды көрудің өзі мәңгі өмір береді және тамақ, сусын сияқты нығметтерге бөлейді. «Қасиетті Грааль» сөзі ауыспалы мағынада іске асуы қиын немесе мүлде мүмкін емес мақсаттар мен қалауларды атау үшін қолданылады.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Иса пайғамбар
* Христиандық

Санат:Тарих
Санат:Христиандық
Такафул

**Такафул** (Араб: التكافل) — шариғатқа сәйкес, такафул операторымен іске асырылатын қаржы сақтандыру кооперативтік жүйесі. Бұл жүйені жиі исламдық сақтандыру жүйесі деп атайды, оның негізі исламдық *муамалат* (исламдық банкинг), шариғат заңдарына сәйкестігіне тексеріледі. Бұл концепт 622 жылдан бері қолданылып келеді. Үлестік ортақ жауапкершілік (*ақуила* жүйесі Мекке және Медине мұсылмандарының тәджірибесінде болған) бүгінгі күнгі ортақ сақтандыру жүйесінің негізін қалады.

## Дереккөздер


Санат:Исламдық банкинг
Риба

**Риба** () мағынасы пайыздық табыс. Ислам фиқһында риба үлкен күнә болғандықтан тиым салынған жүйе.  

Ислам фиқһында рибаның екі түрі қарастырылады:
* Маисир, қызмет көрсетілмей спекуляция арқылы қаржының мөлшерінің көбейтілуі
* тауарлардың тең емес мөлшерлерде саудалануы

Бұл рибаның екі түріне-де Құран кәримде тиым салынған.

## Этимология
Бірінші рет Медине қаласында пайғамбарымыз  уақытынада тиым салынады.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Stipulation of Excess in Understanding and Misunderstanding Riba: The Al-Jassas Link by Dr. Mohammad Omar Farooq
*RIBA IN ISLAM - A refreshing Look 
*The rationale of prohibition of Riba
*Toward Defining and Understanding Riba  by Dr. Mohammad Omar Farooq
*Exclusive on the subject of Riba (ar-Riba, usury, interest), answering Why Riba was prohibited? and The definition of Riba.
*Riba, Interest and Six Hadiths: Do We Have a Definition or a Conundrum? by Dr. Mohammad Omar Farooq
*The Riba-Interest Equation and Islam: Reexamination of the Traditional Arguments  by Dr. Mohammad Omar Farooq
*Why does Islam prohibit interest (Riba)? 
*Riba and Interest: Definitions and Implications.
*Meaning of Riba and Usury in Islam 
*Interest vs Risk-Sharing in Business Partnerships 
*Understanding Riba in non-Muslim countries 
*Directory and portal of riba free financial companies 
*University Islamic Financial / Riba Free banking in the US.
*Guidance Residential - Riba Free Islamic Home Financing in the US. 

Санат:Исламдық банкинг
One Laptop Per Child

**One Laptop Per Child Association, Inc.** — БҰҰ бастамасымен дамушы және кедей елдердің балаларына білім алу мүмкіндігін беру үшін AMD, eBay, Google, News Corporation және Red Hat компаниялары құрған американдық коммерциялық емес ұйым. Қазіргі таңда бұл ұйымның негізгі күштері білім алу үшін арнайы жасалған XO-1 және XO-3 компьютерлерін құрастыру мен жасауға бағытталған. 2006 жылдың ақпан айынан бастап бұл ұйымды Николас Негропонте басқарады.

## XO-1

## XO-3

## Тапсырыс берілген ноутбуктар саны

## Сілтемелер


## Тағы да қараңыз
* XO-1
* XO-3

Санат:Компьютер
Сахих Ибн Хиббан

**Сахих ибн Хиббан** () — ислам ғалымы Ибн Хиббанның хадис жинағы. Мұхаммед ибн Хиббан ибн Ахмад әт-Тамими әл-Бусти, Хорасан мекеніндегі Буст қаласында дүниеге келді. Шафиғи фиқһ мектебінің хадис ғалымы, дүниеден 965 жылы өтті.

## Тағы қараңыз
* Ибн Хиббан
* Хадис ғылымы

Санат:Хадис жинақтары
SCAT

**SCAT** (толық атауы «“SCAT” әуекомпаниясы» АҚ ) — орталық кеңсесі Шымкентте орналасқан әуекомпания. Қазақстан мен көршілес елдердің ірі қалаларына жолаушы әуерейстерін орындап тұрады. Негізгі базасы Шымкент әуежайында, ал қосымша хабтары Орал, Ақтау, Атырау, Астана, Қызылорда және Алматыда орналасқан..

## Тарихы
Әуекомпания 1997 жылы құрылып, сол жылы алғашқы ұшуларын орындағын. Иелері — Владимир Иванович Денисов (53 %) және Владимир Андреевич Сытник (47 %). "SCAT" атауы "Service Cargo Air Transport" деген сөз тіркесінің қысқашасы.

## Бағыттар

2022 жылдың желтоқсанына сәйкес SCAT әуекомпаниясы келесі қалаларға ұшқан:

## Ұшақтар паркі
2022 жылдың желтоқсан айындағы жағдай бойынша SCAT Airlines авиапаркі мына ұшақтардан тұрады:

## Апаттар

2013 жылдың 29 қаңтарында  Алматы маңында SCAT әуекомпаниясының Көкшетау-Алматы бағытындағы Bombardier CRJ 200LR ұшағы құлап, 21 адам мерт болды. Соның 15-сі ересек жолаушы, біреуі - сәби, ал бесеуі экипаж мүшесі болған.

2018 жылдың 26 шілдесінде DV-5038 рейсін орындайтын UP-B5705 тіркеуі бар SCAT Airlines Boeing 757-200 ұшағы Алматы халықаралық әуежайының ұшып-қону жолағына құйрығын соқты. 236 жолаушы мен 9 экипаж мүшелері зардап шеккен жоқ. Алайда ұшақ айтарлықтай зардап шекті.

## Сілтемелер
* Scat Air (Компанияның ресми сайты)

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан әуе компаниялары
Санат:Шымкент компаниялары
Санат:1997 жылы құрылған әуе компаниялар
2013 жылы 29 қаңтарда Алматы маңында болған Bombardier CRJ 200 әуе апаты

**Алматы түбіндегі әуе апаты** Алматы маңында SCAT әуекомпаниясының Көкшетау-Алматы бағытындағы Bombardier CRJ 200LR ұшағы құлап, 21 адам мерт болды. Соның 15-сі ересек жолаушы, біреуі - сәби, ал бесеуі экипаж мүшесі болған. Оқиға бойынша жалпыұлттық аза тұту күні жарияланды.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*"Пресс-релиз." SCAT  ( ) 
*"29 қаңтар CRJ-200 UP-CJ006 ." Мемлекетаралық авиация комитеті 

Санат:Әуе апаттары
Санат:2013 жылдағы Қазақстан
Санат:Қазақстандағы әуе апаттары
Юнлэ энциклопедиясы

thumb|Юнлэ дадянь.

**Юнлэ энциклопедиясы** (永樂大典, Юнлэ дадянь) — қытай императоры Юнлэның ойы бойынша қытай ғалымдарына 1407 жылға қараған шақтағы белгілі барлық білім қарастырылуы тиіс болған әлем тарихындағы ең үлкен қағаз энциклопедия.

Энциклопедияны жинақтауға Ханьлинь академиясының мың ғалымы жұмылдырылды. Энциклопедия құрамында 22877 орама қағаз болып, олар 11095 томды құрады. Оның құрамына конфуциандықтың толық мәтіндері және ежелгі авторлардың бүтін трактаттары кірді.

Энциклопедияның жалғыз ғана толық экземпляры болғанға ұқсайды. Қазіргі кезге дейін бір бөлігі 1962 жылы ҚХР-да жарияланған 400 томға жуығы жетті.

## Сілтемелер


## Тағы да қараңыз

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Энциклопедиялар
Баһаулла

**Баһаулла** ( — ("Алланың даңқы" немесе "Алланың ұлылығы") (12 қараша 1817 — 29 мамыр 1892), шынайы есімі **Мырза Құсайын Әли Нұри** () — Баһаи Сенімінің негізін қалаушы. Баһаилардың сенуі бойынша қазіргі заманға жіберілген Құдайдың пайғамбары.

## Өмірбаяны

thumb|250px|Баһаулланың қуғын-сүргін жолы

Парсы елінің (қазіргі Иран) Тегеран қаласында дүниеге келген. 1844 жылы Баби сенімі жақтаушыларының бірі болады. Баби сенімі "Баб" (арабшадан "қақпа") титулын алған Сейіт Әли Мұхаммед тарапынан құрылған болатын. Баби сеніміне қарастылығы үшін 1852 жылы Сиях-Чаль ("қара шұңқыр") зынданында қамауда отырған кезінде Тәңірден аян алады.

1852 жылға дейін Баһаулла өзінің бар күшін ыдырай бастаған бабшылар қауымдастығының қайта жаңғыруына арнаған болатын. Бұл жайтқа мазалана бастаған парсы үкіметі түрік билеушілерінен оны Иранмен шекаралас Бағдатқа жер аударылуын сұрады. Он жылға жуық уақыт аралығында Баһаулла Бағдатта көптеген серіктестер табады, сөйтіп бабшылар қауымдастығының күшеюіне ықпалын тигізеді. Бұдан сескенген Осман әміршілері Баһаулланы тұтқын ретінде Ыстамбұлға көшуге мәжбүрлейді..

1863 жылы сәуір айының соңғы күндерінде, Бағдаттан көшірілмекші болған Баһаулла бірінші рет өзінің Алладан аян алғанын жария етеді. Келесі жылдардың аралығында ол көптеген әлем билеушілеріне жолдаулар жазады. Ол хаттарында Еуропа, Америка мен Азияның билеушілеріне өзінің Құдайдан алған өкілеттігі жайында хабарлап, бейбітшілік, әділеттілікке және әскери шығындарын қысқартуға шақырды.

Ыстамбұлда бірнеше ай қуғында болып, Баһаулла Адрианопольге жер аударылды. Кейін, сол кездегі Палестина, қазіргі Израиль аумағындағы Акка қаласына қамалады. Аккадағы алғашқы жылдарда (1868 ж.), оны түрмедегі қатаң жағдайда ұстады. Содан соң, қамалдан үйдегі тұтқын ретінде босатылады. Біртіндеп, жергілікті билік тарапынан Баһауллаға деген қатынас жұмсарып және тоғыз жылдан соң Баһаулла Аккадан екі шақырым жердегі Бахджи-ға көшіріледі. 1892 жылы дүниеден қайтқанынша ресми түрде тұтқын болып қала берді.

Өз өмірін қуғын-сүргінде өткізгенімен, Баһаулла Алладан түскен ілімін адамдардың жүректеріне жеткізе білді. Әр жер аударылған аймақта соңынан мыңдаған ізбасарлар ере бастады. Артынан қасиетті кітап "Кітаби Ағдас"тан басқа жүздеген жазбалар қалдырды. Баһаулла өлімінен кейін Баһаи сенімін оның үлкен ұлы Абдул-Баһа және немересі Шоги Эффенді әлемге таратты. Абдул-Баһа (1844-1921 ж.) сенімнің басшысы және қасиетті жазбаларының жалғыз өкілетті талдаушысы етіп тағайындалған еді. Шоги Эффенді болса, 1957 жылға дейін әлемдік Баһаи қауымдастығын басқарып, кейін Бүкіләлемдік Әділет Үйінің құрылуына атсалысты. 1963-ші жылдан бастап, Баһаилардың әлемдік қауымдастығы сайланып тұратын Бүкіләлемдік Әділет Үйімен басқарылады.

Санат:Баһаи
Араб мифологиясы

**Араб мифологиясы** дегеніміз араб халқының ежелгі, Исламға дейінгі наным-сенімдері. Ислам діні келгенге дейін Меккедегі Қағба ғимаратының іші-сырты жын-шайтандардың, жартылай құдайлардың, тайпа құдайшықтарының және арабтардың политеисттік мәдениетінің басқа да құдайларымен толы болды. Исламға дейінгі құдайшықтардың көбісінің сипаттамасы пұттарға барып тіреледі, әсіресе Қағбаның қасындағы пұттарға. Олардың саны 360-қа жуық болған.

## Құдайлар
* Һубал () — арабтардың ең басты құдайшықтарының бірі. Оң қолы кесіліп, оның орнына алтын қол орнатылған адам кейіпіндегі пұт.
* әл-Лат 
* әл-Узза
* Манат
* Манаф ()
* Уәдд
* Амм ()
* Талаб ()
* Зул-Халаса ()
* әл-Қаум ()
* Зуш-Шара ()

## Ғажайып мақұлықтар
**Жындар.**
Жақсы және жаман болуы мүмкін өзінің қалауы бар ғажайып мақұлық. Зұлым жындар адамдарды тура жолдан тайдырады деп есептелінеді.
# Марид.
# Ифрит.

**Құбыжықтар.**
# Наснас () — «жартылай адам; жарты басты, жарты денелі, бір қолы және бір аяғы бар, жылдам секіріп жүретін құбыжық». Шикк деген шайтан мен адамның ұрпағы саналады.
# Қанішер (, *ғул*) — адам жоқ жерлерде гиена кейпінде өмір сүретін шайтан саналады.
# Баһамут () — кейде бегемот немесе пілдің басы бар деп сипатталатын жерді тіреп тұратын алып балық.
## Сілтемелер


## Тағы да қараңыз
* Құранда аталған пұттар
* Араб мәдениеті
* Политеизм

Санат:Мифология
Санат:Аңыздар
Жүргізуші куәлігі

**Жүргізуші куәлігі** (көбінесе — «құқығы») — көлік құралдарының әртүрлі санаттарын басқаруға (жүргізуге) құқығын растайтын құжат.

*Жүргізуші куәлігі көбінесе мынадай көрінетін элементтерден тұрады*:

1) жүргізуші және жүргізуші куәлігі туралы мәліметтер;

2) иесінің фотосуреті және қолы;

3) жол полициясы емтихан қабылдау бөлімшесінің мөрі;

4) интегралдық микросхема;

5) түс бетінде орналасқан мәліметтер сипаттамасы.

[thumb|200px|right| [Еуропа одағындағы жүргізушілер куәлігі санаттарының айырмашылығы.]]
*Интегралдық микросхема мынадай мәліметтерді құрайды*:

#жүргізуші куәлігі туралы:
#*сериясы мен нөмірі;
#*берілген күні;
#*емтихан қабылдау бөлімшесі мөрінің нөмірі;
# жүргізуші туралы:
#*тегі, аты, әкесінің аты;
#*туған күні және жері;
#*тұрғылықты жері;
#*салық төлеушінің тіркеу нөмірі (СТН);
#*жеке басын куәландыратын құжаттың түрі, сериясы, нөмірі және берілген күні;
#*фотосуреті;
#көлік құралын жүргізу рұқсаты туралы:
#*рұқсат етілген санаттар;
#*жүргізуші куәлігінің жарамды болу мерзімінің аяқталуы;
#*айрықша белгілер'
## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* http://www.touristart.ru/advice/1133-mbu.html 
* Information from the European Union in driving licences throughout the Community

Санат:Құжаттар
Санат:Транспорт
Санат:Тұлғаларды сәйкестендіру
Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясы

**Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясы**  жол белгілерін халықаралық унификациялау мақсатында 1968 жылы 8 қарашада қабылданған.

## Классификациясы

Жол белгілері сегіз санатқа бөлінеді:

* **A бөлімі:** Ескерту белгілері. Үшбұрыш пішінді болады. Фоны — ақ (кейбір елдерде — сары), суреттері — қара. қызыл жиекті. Қауіптер жөнінде жол қозғалысы қатысушыларына ескертеді.
* **B бөлімі:** Басымдылық белгілері.
* **C бөлімі:** Тыйым салушы және шектеуші белгілер. Формаcы — дөңгелек, фоны — ақ, суреттер түсі — қара.
* **D бөлімі:** Бұйыру белгілері. Формасы — дөңгелек, фоны — көк, суреттері — ақ.
* **E бөлімі:** Айрықша реттеуші белгілер
* **F бөлімі:** Ақпарттық белгілер, нысандарды белгілеу және сервис белгілері. Формасы — квадрат немесе тікбұрыш, фон түсі әдетте көк (кейде — жасыл түс), сурет түсі ақ. Жол қозғалысы қатысушыларын әртүрлі қызметтер жәнінде хабар беруші белгілер: автоқұю станциялары, қонақ үйлер, кемпингтер. Формасы — тікбұрыш, фонаы — ақ, сурет түсі — қара, жиектері көк.
* **G бөлімі:** Бағыттарды көрсету және ақпараттық-көрсеткіштік белгілер
* **H бөлімі:** Қосымша тақтайшалар. Формасы — тікбұрыш, фоны — ақ, сурет түсі — ақ, жиегі — қара.

## 1968 жылғы конвенцияға қол қойып, енген елдер
Бұл конвенцияға 2004 жылдың 15 маусымына дейін қабылданған елдер тізімі келесідей:

 Дауыс беру түрі : Р : ратификация - М : Мүшелік - Қ : Құқығын алу 
Атауы жұлдызшамен берілген елдер бірнеше ескерту алған

## Тағы қараңыз
* Қазақстандағы жол белгілері

## Түсініктеме


## Сілтемелер
* 

Санат:Халықаралық конвенциялар
Санат:Жол белгілері
Ескерту белгілері

**Сақтандыратын белгілер** () — Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясы «A» бөліміне сәйкес бұл жол белгілері қозғалыстың қатысушысына алдын-ала қорғанысы үшiн қауiп-қатерге ұшырау мүмкіндігі жоғары қандай болса дағы жолдың бөлiгіне жақындағаны туралы жүргiзушiлерді хабардар етуі немесе ескертету үшін жол аумағының маңына қойылатын белгілер.

Көбінесе үшбұрыш пішінді болады. Фоны — ақ (кейбір елдерде — сары), суреттері — қара. қызыл жиекті. Қауіптер жөнінде жол қозғалысы қатысушыларына ескертеді. 
## Мысалдар
### [[Ресей]]де

Сурет:RU road sign 1.1.svg|1.1 Шлагбаум арқылы темір жол өткелі
Сурет:RU road sign 1.3.1.svg|1.3.1 Бір жолды темір жол
Сурет:RU road sign 1.22.svg|1.22 Жаяу жүргіншілер өткелі
Сурет:1.31 Russian road sign.svg|1.31 Туннель
Сурет:RU road sign 1.11.1.svg|1.11.1 Оңға қауіпті бұрылыс
Сурет:RU road sign 1.15.svg|1.15 Тайғақ жол
Сурет:1.27 Russian road sign.svg|1.27 Жабайы жануарлар
Сурет:1.25 Russian road sign.svg|1.25 Жол жұмыстары



### [[Швеция]]да

Сурет:Sweden road sign A35.svg
Сурет:Sweden road sign A39-1+A39-2 combined.svg
Сурет:Sweden road sign A13.svg
Сурет:Sweden road sign A26.svg
Сурет:Sweden road sign A1-2.svg
Сурет:Sweden_road_sign_A10.svg
Сурет:Sweden_road_sign_A19-2.svg
Сурет:Sweden_road_sign_A20.svg


### [[АҚШ]]-та

Сурет:MUTCD W10-1.svg
Сурет:MUTCD R15-1.svg
Сурет:MUTCD W11-2.svg
Сурет:MUTCD-CA SW37.svg
Сурет:MUTCD W1-1R.svg
Сурет:MUTCD W8-5.svg
Сурет:MUTCD W11-3.svg
Сурет:MUTCD CW21-1a.svg


## Тағы қараңыз

* Қауіптілік символдары

Санат:Жол белгілері
Айрықша реттеуші белгілер

thumb|Қарама-қарсы бағыт алдындағы басымдық

**Айрықша реттеуші белгілері** () — Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясы «E» бөліміне жататын жол белгілері.

Айрықша реттеу белгілері формасы әдетте — тікбұрышты, фоны — көк және түсті символдармен және жазулармен белгіленеді.
## Мысалдар

Image:Zeichen 220-20 - Einbahnstraße, rechtsweisend, StVO 2017.svg|Біржақты қозғалыс
Image:Zeichen 242.1 - Beginn einer Fußgängerzone, StVO 2009.svg|Өткел зонасының басталуы
Image:Zeichen 242.2 - Ende einer Fußgängerzone, StVO 2009.svg|Өткел зонасының аяқталуы



## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Конвенция мәтіні 
* Информационные знаки
* Знаки особых предписаний. Комментарии. 

Санат:Жол белгілері
Әл-Хилал банк

**Әл-Хилал банк** () — Біріккен Араб Әмірліктері өкіметінің құрған исламдық банкі. Штаб-пәтері Абу-Даби қаласы.

## Әл-Хилал тобы
Әл-Хилал тобы келесі бөлімшеден құралады

### Әл-Хилал такафул
Әл-Хилал такафул - исламдық такафул немесе сақтандыру қызметін көрсетеді.

### Әл-Хилал банк Қазақстан
Әл-Хилал Қазақстандағы бірінші ресми исламдық банк болды. Бөлімшелері Астана, Алматы, Шымкент қалаларында ашылған.

## Жетістіктері
*“Best Customer Experience” – 2008 Middle East Retail Banking Awards
*Ranked 10th in Customer Satisfaction among 29 UAE banks by Ethos Consultancy (2008)

## Дереккөздер


Санат:Исламдық банктер
Тыйым салушы және шектеуші белгілер

thumb|Тыюшы және шектеуші белгілер
**Тыйым салушы белгілер** () — Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясының «C» бөліміне сәйкес жол белгілері.

Формасы — дөңгелек, фоны — ақ, сурет түсі — қара және қызыл, жиегі қара және қызыл. 
## Галерея

Zeichen 276.svg|3.20 Басып озуға тыйым салынады
Zeichen 280 - Ende des Überholverbotes für Kraftfahrzeuge aller Art, StVO 1992.svg|3.21 Басып озуға тыйым салу зонасының аяқталуы
Zeichen 277 - Überholverbot für Kraftfahrzeuge mit einem zulässigen Gesamtgewicht über 2,8 t, einschließlich ihrer Anhänger, StVO 1992.svg|3.22 Жүк автомобильдерімен озуға тыйым салынады
Zeichen 281 - Ende des Überholverbots für Kraftfahrzeuge mit einem zulässigen Gesamtgewicht über 3,5 t, StVO 1992.svg|3.23 Жүк автомобильдерімен озуға тыйым салыну зонасының аяқталуы
Zeichen 282 - Ende sämtlicher Streckenverbote, StVO 1970.svg|3.31 Барлық шектеуші зоналардың аяқталуы


## Сыртқы сілтемелер

* http://www.unece.org/trans/conventn/signalsr.pdf
* Запрещающие знаки. Комментарии. 

Санат:Жол белгілері
Санат:Саясатта және құқықта тыйым салу
Бұйыру белгілері

**Бұйыру белгілері** (кейде *міндеттеу белгілері* тағы *алдын-ала жазылатын белгілер* ) — Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясы «D» бөліміне сәйкес жол белгілері.

Формасы — дөңгелек, фоны — көк, сурет түсі — ақ. Жол қозғалысы қатысушыларының жүрісін анықтайды, мысалы бұрылыстарды бағыттайды.

## Галерея
Польша бұйыру белгілері (жол белгілерінің көпшілігі басқа елдерге де қатысты):

Сурет:PL road sign C-1.svg|«Оңға қозғалыс»
Сурет:PL road sign C-2.svg|
Сурет:PL road sign C-3.svg|«Солға қозғалыс»
Сурет:PL road sign C-4.svg|
Сурет:PL road sign C-5.svg|«Тіке қозғалыс»
Сурет:PL road sign C-6.svg|«Тіке немесе оңға қозғалыс»
Сурет:PL road sign C-7.svg|«Тіке немесе солға қозғалыс»
Сурет:PL road sign C-8.svg|«Солға және оңға қозғалыс»
Сурет:PL road sign C-9.svg|«Кедергіні оң жағынан айналып өту»
Сурет:PL road sign C-10.svg|«Кедергіні сол жағынан айналып өту»
Сурет:PL road sign C-11.svg|«Кедергіні оң немесе сол жағынан айналып өту»
Сурет:PL road sign C-12.svg|«Айналма қозғалыс»
Сурет:PL road sign C-13.svg|«Велесипед жолы»
Сурет:PL road sign C-13a.svg|«Велесипед жолы аймағының аяқталуы»
Сурет:PL road sign C-14-30.svg|«Ең төменгі қозғалысты шектеу»
Сурет:PL road sign C-15-30.svg|«Ең төменгі қозғалысты шектеу аймағының соңы»
Сурет:PL road sign C-16.svg
Сурет:PL road sign C-16a.svg
Сурет:PL road sign C-17-2.svg|«Қауіпті жүгі бар көлік қозғалысының бағыты»
Сурет:PL road sign C-18.svg
Сурет:PL road sign C-19.svg
Сурет:PL road sign C-13-16a.svg
Сурет:PL road sign C-13-16b.svg
Сурет:PL road sign C-13-16.svg


## Сыртқы сілтемелер

* http://www.unece.org/trans/conventn/signalsr.pdf

Санат:Жол белгілері
Худуд

**Худуд** (, мағынасы "лимит", немесе "шектеу") ислам әдебиеттерінде ауыр қылмыстарда қолданылатын жазаның шегі.

## Кіріспе
Худууд ислам фиқһында жазалаудың түрі.:

* Қисас - есесін алу жазасы, усул-принципі "көзге көз."
* Дийя - құрбан болған адамның мұрағат иелеріне берілетін компенсация. Араб тілінен аударғанда сөздің мағынасы құн төлеу дегенді білдіреді.
* Худуд - тиянақталған жазалау
* Тазир - әділет қазысы, төреші қабылдаған жазалау

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Lies & Distortions by the Media about Hudood Ordinance  (of Pakistan)
*An Islamic legal analysis of the rape laws in Pakistan 
*Rape and Hudood Ordinance: Perversions of Justice in the Name of Islam by Dr. Mohammad Omar Farooq
*Islamic Law: Myths and Realities
*Thousands of Pakistani women face charges under Islamic laws
*Women's rights in Pakistan - қараша 17, 2006 editorial in the *Washington Times*
* critics (blog) 
*Q & A on the Hudud and Qisas Enactment , Hakam

Санат:Фиқһ
Манга (айрық)

* Манга — жапон комикстері
* MaNga — түріктердің рок-тобы
* Манга (Минас-Жерайс) — Бразилиядағы муниципалитет
* Манга (қала) — Буркина-Фасодағы қала

## Тағы да қараңыз
* Манго — тропикалық жеміс
* Манго-Юрибей — Ресейдегі өзен
Басымдылық белгілері

**Жүрістегі басымдық құқық белгілері**  (тағыда — **артықшылық белгілері** ) — Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясының «В» бөліміне сәйкес жол белгілері.

Қиылыстар  және жолдардағы тар орындардағы көлік құралдарының жүрiп өтуiн тәртiбін реттейдi. 
Жұмыс істеп тұрған бағдаршамдар мен реттеушілер артықшылық белгілерінің күшін жоя алады.

## Галерея
Ресей басымдылық белгілері:

Сурет:2.1 Russian road sign.svg|2.1 «Негізгі жол»
Сурет:2.2 Russian road sign.svg|2.2 «Негізгі жолдың аяқталуы»
Сурет:2.3.1 Russian road sign.svg|2.3.1 «Екінші дәрежелі қиылыс жол»
Сурет:2.3.2 Russian road sign.svg|2.3.2 «Түйісуші екінші дәрежелі жол» (оң жақтан)
Сурет:2.3.3 Russian road sign.svg|2.3.3 «Түйісуші екінші дәрежелі жол» (сол жақтан)
Сурет:2.3.4 Russian road sign.svg|2.3.4 «Түйісуші екінші дәрежелі жол» 
Сурет:2.3.5 Russian road sign.svg|2.3.5 «Түйісуші екінші дәрежелі жол» 
Сурет:2.3.6 Russian road sign.svg|2.3.6 «Түйісуші екінші дәрежелі жол» 
Сурет:2.3.7 Russian road sign.svg|2.3.7 «Түйісуші екінші дәрежелі жол» 
Сурет:2.4 Russian road sign.svg|2.4 «Жол беру»
Сурет:RU road sign 2.5.svg|2.5 «Аялдамасыз қозғалысқа тиым салынған»
Сурет:2.6 Russian road sign.svg|2.6 «Қарсы қозғалыс басымдығы»
Сурет:2.7 Russian road sign.svg|2.7 «Қарсы қозғалыс алдынан басымдығы»

Швециядағы басымдық белгілері  

Сурет:Sweden road sign B4.svg|Негізгі жол
Сурет:Sweden road sign B5.svg|Негізгі жолдың аяқталуы
Сурет:Sweden road sign B1.svg|Жол беру 
Сурет:Sweden_road_sign_B2.svg|Аялдамасыз қозғалысқа тиым салынған
Сурет:Sweden road sign B6.svg|Қарсы қозғалыс басымдығы
Сурет:Sweden road sign B7.svg|Қарсы қозғалыс алдынан басымдығы

АҚШ-тағы басымдық белгілері  

Сурет:MUTCD R1-2.svg|Жол беру
Сурет:MUTCD R1-1.svg|Аялдамасыз қозғалысқа тиым салынған
Сурет:MUTCD R1-6.svg|Жаяу жүргіншілер өткеліне жол беру
Сурет:MUTCD R1-6A.svg|Жаяу жүргіншілер өткеліне тоқтау 
Сурет:NYCDOT_YIELD_TO_PEDESTRIANS.svg‎|Жаяу жүргіншілер өткеліне жол беру — белгі Нью-Йоркте кездеседі
Сурет:DDOT R1-6A.svg|Жаяу жүргіншілер өткеліне тоқтау  — белгі  Вашингтон штаты  Колумбия округінде кездеседі.


## Сыртқы сілтемелер

* Конвенция мәтіні 
* http://www.avtotut.ru/law/roadsignes/Prioritet/ 

Санат:Жол белгілері
Біржақты қозғалыс

**Біржақты қозғалыс** — көлік кептелісін азайту және қозғалыс қауiпсiздiгiн арттыру үшін жол қозғалысын реттеу шарасы.

Қатарлас (параллель) көшелерге екi-екiден әр түрлi жақтарда бiр жақты қозғалыспен ұйымдастырады. Бұл шара көне аудандарды тар көшелермен байланытыруда көмектеседі. Кейде қозғалыстың бір жағы магистральдік көшемен, ал қарсы бағыты  — қатарлас негізгі емес көше арқылы ұйымдастырылады.

Біржақты қозғалыс 1617 жылдың  23 тамызында  Лондон қаласында бірінші рет енгізілген болатын.

## Жол белгілері бойынша мысалдар

File:5.5 Russian road sign.svg|5.5, Біржақты қозғалыс жолы
File:3.1 Russian road sign.svg|3.1, Кіруге тыйым салынады  
File:5.6 Russian road sign.svg|5.6, Біржақты қозғалыс жолының аяқталуы
File:5.7.1 Russian road sign.svg|5.7.1, Біржақты қозғалыс жолына кіру
File:5.7.2 Russian road sign.svg|5.7.1, Біржақты қозғалыс жолына кіру

## Тағы қараңыз

Санат:Жол қозғалысын ұйымдастыру
Мұсабек батыр

**Мұсабек батыр Қалдарбекұлы** (1815–1886) жылдар аралығында казіргі Оңтүстік Қазақстан облысының Сыр өңірінде өмір сүрген. Мұсабек батыр, Қоқан хандығына қарсы күрес жүргізген Қоңырат тайпасының Байлар-Жандар руынан шыққан атақты қазақ батырларының бірі. Өз заманында алты алашқа аты шыққанСапақ датқа Қалдарбекұлының туған інісі. Қоқан хандығы 19 ғасырдың екінші жартысында алым саққа қазақ қыздарын ала бастағанда, ел арасында  толқулар болып, Қоқан хандығына деген халықтың ашу ызасын тудырады. Мұсабек батыр қол бастап, қазақ батырларын жинап, Бадам өзенінің жағасы Ордабасы тауында Ташкент құсбегі Мырза бидің басын алады. Бұл ұрыста Қоңырат Жаманқара батыр, Қоңырат Белес батыр, Қоңырат Ербөбек батыр, Ұлы жүз батыры Рысқұлбек, Маделіқожа және тағыда басқа да батырлар болған. Мұсабек батыр жайлы ақындар көп жырлаған.                 

Майлы қожа:                 

: Сары даланы шаң қылған,

: Қоқаннан олжа мол қылған.

: Мырза биді өлтіріп,

: Батырлығын даң қылған,

: Мұсабек батыр жандардан.

Молда Мұса:
 
: Қоңыратта білемісің Мұсабекті,

: Солардай болар едің болсаң текті.

: Өлтіріп Мырза биді намыс үшін,

: Қоқанның хандығынан алған кекті.

Мұсабек батырдың ерлігін бейнелеуге арнап ақын Нәмет Сүлейменов жеке-дара бір кітап-поэма жазып шығарды. Ағартушы-ұстаз ақын Тәңірберген Отарбаев, жазушы Әбжапар Жылқышиев, ғалым Е. Құлымбетов, Мұсабек батыр ұрпақтары Кенжебай, Нұржан, Шыналбай, Алибек құнды деректерге  аз да болса қол жеткізді. Сыр өңірінің айтулы ақыны Сәдуақас Мұсабек батыр орыстармен соғысты деп жазады өз еңбегінде. Оңтүстік Қазақстан обылысы, Ордабасы ауданы, Теспе ауылының тұрғыны өткен ғасырдың 90-жылдарында талай бәйгелерде топ жарған айтыскер ақын Талап Өскенбайов бабасы Мұсабек батырға арнап жыр-дастан жазды. Жас қазақ үні газетінің бас редаторы,саяси қайраткер Ақ жолпартиясының мүшесі Қазыбек Иса мырза да Мұсабек батырдың ерліктері кейінгі ұрпаққа үлгі болу үшін көп еңбектеніп жүр. Қалдарбек батырдың төрт ұлы Жандарбек, Сапақ датқа, Мұсабек батыр,Айдарбек жайлы әліде терең зерттелуде,алдағы уақыттарда жариялайтын боламыз.

Санат:Қазақ батырлары
Жылдамдықты шектеу

**Жылдамдықты шектеу** —  жол қозғалысы қауіпсіздігін күшейту үшін қолданатын шаралардың бірі. Максималды ықтимал жылдамдық заңмен анықталады, жол белгілері немесе нұсқамалармен  авто-, мото- және велотранспортта пайдаланылады.

## Бақылау
Жылдамдық шегін қалыпты ұстау үшін  радардың және лазер көмегiмен бақылайды. Көптеген елдерде жылдамдықты полиция бақылайды.
Жолдарға автокөлiктің шекті жылдамдықтарын көрсеткен қалқандарды (тыйым салушы және шектеуші белгілер) қойылады.
 
image:Zeichen 274-60 - Zulässige Höchstgeschwindigkeit, StVO 2017.svg|**Ең жоғары жылдамдықты шектеу** (мұнда: 60&nbsp;км/с)
image:Zeichen_278-56.svg|**Ең жоғары жылдамдықты шектеу аймағының аяқталуы** (мұнда: 60&nbsp;км/с)
image:Zeichen 282 - Ende sämtlicher Streckenverbote, StVO 1970.svg|**Барлық шектеулердің аяқталуы**
image:Zeichen 274.1 - Beginn einer Tempo 30-Zone, StVO 2013.svg|**Жылдамдықты шектеу зонасының басталуы** мұнда 30&nbsp;км/с 
image:Zeichen 274.2 - Ende einer Tempo 30-Zone (einseitig), StVO 2013.svg|**Жылдамдықты шектеу зонасының аяқталуы** мұнда 30&nbsp;км/с 


## Жылдамдыққа шектеу қойылмайтын жолжолдар
Кейбір жолдарда жылдамдыққа шектеу қойылмайды. Бұл жолдың кеңдігі, бұрылыстар мен бөгеттердің аздығы және жолдың сапалығына байланысты. Мұндай жолдардың ең атақтысы — неміс автобандары.

### Еуропа елдедерінде
thumb|right|400px
Еуропа елдедерінде жылдамдықты шектеу келесідей:

*Ескерту*: 
*****  7 жасқа дейінгі балаларға мотоциклмен жүру макс. жылдамдығы  40 км/с.
1 шектеу жоқ, 130 км/с жоғары жылдамдықмен жүру ұсынылады   
2 мотоциклдер үшін 110 
3 екіқатарлы жол: 130; үшқатарлы жол : 150  
4 жеңіл машиналар тіркемелерімен: 80, жүк машиналары тіркемелерімен: 70 
5 жеңіл машиналар тіркемелерімен: 100, жүк машиналары тіркемелерімен: 80 
6 белгiлi шарттарда 
7 жүк автомобилі және ұзын автобустар: 80, туристтік автобустар: 100 
8 Ұлттық жолдарда 
9 жаңбырда 
10 асфальтталған жолдарда: 90, қиыршық тасты жолдарда: 80
11Мотоцикдерге — 90 км/сағ-тан жоғары емес
12әр түрлi бағыттардың арасындағы бөлгiш жолақты жолдарында
13Экспресс-жолдар
14Біржақты қозғалысты экспресс-жолдар

### Азия елдерінде
Азия елдерінде жылдамдықты шектеу келесідей:


**Қазақстан Республикасында** автобустар үшін елді мекендерде 120 км/с-қа дейін жоғыры жылдамдыққа, басқа жол бөліктерінде (ірі қалалар магистралдарында) 110 км/с-тан жоғары емес жылдамдыққа рұқсат етілген. Тұрғын үй аумақтарында барлық көлік құралдарына 20 км/с-тан жоғары жылдамдыққа шектеу қойылған. 2009 жылдың ақпанына дейін Қазақстан Республикасында жеңіл автомашиналарға елді мекендерде  60 км/с, қала маңында 90 км/с және автомагистралдарда 110 км/с-тан жоғары жылдамдыққа шектеу қойылған. ҚР ЖҚЕ б.т.: 10.2, 10.3, 10.4, 10.4.1 бойынша.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* A Walk Through The History of Speed Limit Signs in The US
* John F. Carr's State Traffic and Speed Laws

Санат:Жол қозғалысы
Санат:Автомобиль қауіпсіздігі
Ирак ислам банкі

**Ирақ ислам банкі** () — Иракта орналасқан коммерциялық банк, штаб пәтері Бағдат қаласы.

Банктің 10 бөлімшесі Бағдат, Басра, Наджаф, Мосул, Киркук және Анбар қалаларында орналасқан.

## Дереккөздер
* http://www.iraqiislamicb.com/Iraqistockmarket.htm

## Сыртқы сілттемелер
* ресми веб сайты

Санат:Исламдық банктер
Кувейт Қаржы Үйі

**Кувейт Қаржы Үйі** () — (KFH) Кувейтте 1977 негізі қаланған, ислам шариғатына сәйкес жұмыс жасайтын банк.

## Банк меншігі
*  24.05% - Kuwait Investment Authority
*  10.48% - Public Authority for Minors Affairs - Кувейт
*   8.23% - Kuwait Awqaf Public Foundation - Кувейт

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.kfh.com
* http://www.kuveytturk.com
* http://www.kfh.bh 
* http://www.kfh.com.my

Санат:Исламдық банктер
Кевин Даллман

**Кевин Даллман** (; 1981 жылы ақпанның 26, Ниагара-Фоллс, Онтарио, Канада) — кәсіби қазақ-канадалық хоккеист. Амплуасы — қорғаушы. Қазіргі петерборлық СКА ойыншысы. Даллмэн – ҚХЛ-дағы үздік қорғаушылардың бірі. КСРО мен Ресей хоккейінің 25 жыл қаймағы бұзылмай тұрған рекордын жаңартқан. 

ҰХЛ «Бостон Брюинз» құрамында алғашқы рет 24 жасында 2005/06 маусымында шыққан. Маусым барысында «Сент-Луис Блюз» командасын ауысқан. 2006/07 маусымында Кевин «Лос-Анджелес Кингз» сапында ойнап 2 жыл ішінде қалыпты чемпионаттарда 87 матч өткізген. ҰХЛ-да барлығы 154 матч ойнап 31 ұпай олжалады (8+23).

### ҚХЛ
2008 жылы ҚХЛ-де ойнайтын қазақ Барыс клубы құрамына енеді.

2008/09 маусымында КСРО/Ресей чемпионнаттары қорғаушылар пайдалылығы рекордын жаңартады (53 матчта 58 ұпаймен  — 28 шайба. Алдыңғы маусымда 55 матчта 42 ұпай олжалады (14+28). ҚХЛ бірнеше маусымдарында барлық жұлдыздар матчына да қатысқ (2008/09, 2009/10, 2010/11 және  2011/12).

2012 жыл мамырында Даллман СКАмен контрактқа отырады. 

2013 жылы қаңтар айында Кевин Даллман Қазақстан азаматтығын алып Қазақстан ұлттық құрамасында алғашқы ойынын 3 ақпанда Аустрия ұлттық құрамасына қарсы жолдастық кездесуде өткізеді.

## Дереккөздер

Санат:Канада шайбалы хоккейшілері
Санат:ҰХЛ хоккейшілері
Санат:Қазақстан шайбалы хоккейшілері
Nokia lumia 820

**Nokia Lumia 820** - Nokia компаниясының смартфоны. Смартфон Windows Phone 8 операциялық жүйесінде жұмыс істейді.

## Сипаттамасы
Шығарылған күні    -                              2012, 5 қараша
Платформасы          -                          Windows Phone
Операциялық жүйесі      -                    Windows Phone 8
Процессоры                   -                    Qualcomm Snapdragon S4 MSM8960
Жиілігі                         -                      1500Мгц
Ядролар саны                  -                  2
Графикалық тездеткіші      -                Andreno 225
Ұзындығы                         -                 123,8 мм
Ендігі                                -                 68,5 мм
Жуандығы                        -                 9,9 мм
Салмағы                              -               160 г
GPS навигациясы                 -             Бар

### Аккумуляторы
Батареяның түрі - Li-ion
Сыйымдылық - 1650 mAh
Жұмыс ұақыты - 330 сағат

### Корпус&Дисплей
Корпустың материалы - поликарбонат
Экранның технологиясы - AMOLED
Реңктер саны         - 16 млн
Экранның көлемі - 800х480
Диагональ - 4,3"

### Деректер табыстауы
HTML-браузер - Internet Explorer 10
HSUPA - 5.76 Mbps
HSDPA - 21Mbps
GPRS - Бар
Wi-Fi - Бар
Bluetooth - 3.1
DLNA  - Бар
NFC - Бар

### Тесіктер
ПК үшін тесік - microUSB
Зарядкаға қою үшін тесік - USB
Аудио тесік - 3,5 мм

### Фото, Видео
Оптика - Carl Zeiss
Пиксельдер саны - 8 мп
Жарқылдақ - 2 диодты жарқылдақ
Автофокус - Бар
Видео сапасы - 1080p

Санат:Nokia ұялы телефондары
Альма матер

**Альма матер** ( — «емізуші, жақсы ана») — рухани азықтандыратын ұйымдар ретіндегі білім беру мекемелерінің (бастапқыда негізінен теологиялық және философиялық білім берген) ресми емес атауы. Қазіргі кезде адамның оқып жүрген немесе бұрын оқыған оқу орнын білдіру үшін қолданылады.

Антикалық заманда «альма матер» деп «Құдай-ананы» атаған, ортағасырлық Бастыс Европада Мария ананы атау үшін қолданылған.

## Сыртқы сілтемелер
* Альма-матер  — Үлкен кеңес энциклопедиясы
* Альма-матер в «Толковом словаре русского языка» под редакцией Т. Ф. Ефремовой 

Санат:Университеттер
Санат:Латын тілі
Санат:терминология
Ақпарттық белгілер, нысандарды белгілеу және сервис белгілері

**Ақпарттық белгілер, нысандарды белгілеу және сервис белгілері** () — Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясының «F» бөліміне сәйкес жол белгілері.

Жол қозғаылысы қатысушыларына жол жағдайы және т. б. туралы хабарландырылу үшін қойылатын белгілер. Сондай-ақ бұл белгілер бағыттың арақашықтық көрсеткіштері, километр көрсеткіштері, қала және өзен атауларын көрсететін белгілерне қатысты. Жол қозғалылысы қатысушыларына әртүрлі қызметтер жөнінде хабардар етеді: автоқұю станциялары, қонақ үйлер, кемпингтер.

Формасы — квадрат немесе тікбұрыш, фон түсі көбінесе көк (кейде — жасыл), суреттер түсі көбінесе ақ кейде қара, жиектері көк түсті.

## Галерея

Сурет:Belgrade (town sign).jpg
Сурет:Madrid (town sign).jpg
Сурет:Zeichen 380-52 - Richtgeschwindigkeit 80 km-h, StVO 1992.svg|6.2 Ұсынылатын жылдамдық
Сурет:Zeichen 311-50 - Ortstafel einseitig, StVO 1992.svg
Сурет:Zeichen 361-50 - Tankstelle, StVO 1992.svg
Сурет:Zeichen 366.svg
Сурет:Zeichen 376.svg
Сурет:Zeichen 378.svg
Сурет:Zeichen 388 - Seitenstreifen für mehrspurige Kraftfahrzeuge nicht befahrbar, StVO 1992.svg
Image:Sweden road sign F6.svg
Image:Ajokaistan yläpuolinen erkanemisviitta 633.svg
Image:Finland road sign 532.svg
Image:Kevyen liikenteen viitta 645.svg
Image:Finland road sign 856b.svg
Image:Finland road sign 710.svg
Image:Finland road sign 511.svg
Image:Finland road sign 541b (1994–2020).svg


## Сыртқы сілтемелер
* Конвенция мәтіні 
* Информационные знаки. Комментарии. 
* Знаки сервиса. Комментарии. 
* 20 қараша бастап 2010 ж. на территории РФ вводятся 6 новых дорожных знаков

Санат:Жол белгілері
Бағыттарды көрсету және ақпараттық-көрсеткіштік белгілер

thumb
**Бағыттарды көрсету және ақпараттық-көрсеткіштік белгілер** () — Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясының «G» бөліміне сәйкес жол белгілері.

Формасы және түсі әртүрлі болып келеді.

## Мысалдар

  image:France road sign D61.svg
  image:Zeichen 448 - Ankündigungstafel auf Autobahnen, StVO 1992.svg
 image:CZ-IS02a Směrová tabule pro příjezd k silnici pro motorová vozidla (s jedním cílem).jpg
  image:Compo-registre-9.svg
  image:Zeichen 458 - Planskizze, StVO 2013.svg


## Сыртқы сілтемелер
* Конвенция мәтіні 
* Информационные знаки
* Указатели направлений. Комментарии. 

Санат:Жол белгілері
Қосымша тақтайшалар

**Қосымша тақталар** () — Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясының «H» бөліміне жататын жол белгілері.

Формасы — тікбұрыш, фон түсі — ақ, сурет түсі — қара, жиегі — қара.

## Мысалдар

image:Zusatzzeichen 1000-12 - Fußgänger Gehweg gegenüber benutzen, linksweisend; StVO 1992.svg
image:Zusatzzeichen 1000-33 - Radverkehr im Gegenverkehr, StVO 1997.svg
image:Zusatzzeichen 1001-30 - auf ... m, StVO 1992.svg
image:Zusatzzeichen 1002-10 - Verlauf der Vorfahrtsstraße an Kreuzungen (von unten nach links), StVO 1992.svg
image:Zusatzzeichen 1006-39 - Eingeschränktes Lichtraumprofil durch Bäume (600x600), StVO 1992.svg
Image:Zusatzzeichen 1006-36 - Unfallgefahr (600x330), StVO 1992.svg
Image:Zusatzzeichen 1052-37 - Halteverbot auch auf dem Seitenstreifen, StVO 1992.svg
Image:Zusatzzeichen 1040-32 - Parkscheibe 2 Stunden, StVO 1992.svg
Image:Zusatzzeichen 1042-32 - werktags 8.30 - 11.30, 16 - 18 h (600x450), StVO 1992.svg


## Сыртқы сілтемелер
* Конвенция мәтіні (орыс тілінде)

Санат:Жол белгілері
Күршім (өзен)

**Күршім** – Бұқтырма алабындағы өзен. Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданында орналасқан Ертістің оң саласы.

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданындағы жерімен ағады. Ұзындығы 213 км, су жинау алқабы 6140 км2. 

## Бастауы
Сарымсақты және Күршім жоталарынан басталып, Күршім ауылынының батысында 10 км жерде Бұқтырма бөгеніне құяды. 

## Гидрологиясы
Жоғары ағысында аңғары тар, шатқалды, ені 30-50, кей жерлерде 80 м, ағысы қатты, суы мол. Суының 65%-і еріген қар, мұз, 35%-і жерасты суы үлесіне келеді. Жылдық орташа су шығыны Топтерек ауылы тұсында секундына 60,8 м3. Өзеннің энергетикалық қоры мол.

## Атауы
Күршім өзенінің, сол атаумен аталатын ауыл мен ауданның атауы сөздіктерде кездеспейді, оның нақты аудармасы жоқ. Бұл атаудың шығу тегін түсіндіруге тырысатын бірнеше халық аңызы бар. Алайда олардың ешқайсысы дәлелденген ақиқат емес. Барлығына ортақ бір нәрсе – бұл атаудың жоңғар шапқыншылығы мен қазақ халқының азаттық жолындағы күресімен байланысты болуы. Тарихи жер-су атауларын зерттеуші, өлкетанушы Шәкірбану Жақыпованың айтуынша, бұл атауға қатысты екі түрлі нұсқа бар. Біріншісі бойынша, қазіргі Күршім өзенінің жоғарғы ағысында батыр Құрсонның ордасы орналасқан. Уақыт өте келе, оның есімі өзен атауына айналған. Екінші нұсқа бойынша, дәл осы өзеннің бойында қазақ батыры Барақ пен жоңғар батыры Құрсонның арасындағы шешуші шайқас өткен. Екі мықты жауынгердің қанды айқасы судың ішінде жалғасқан. Ақыры, сол ұрыста Құрсон  қаза табады. Қанға боялған өзен оның есімімен аталып кеткен. Осы екі нұсқадағы атау уақыт өте келе өзгеріп, қазіргі «Күршім» атауына айналған.

## Дереккөздер

Санат:Күршім ауданы өзендері
Санат:Ертіс су алабы