CASA/IPTN CN-235

**CASA/IPTN CN-235** — испандық CASA және индонезиялық IPTN бірігіпе жасап шығарған орта қашықтықтық екі қозғалтқыштық көліктік ұшақ. Ұшақ аумақтық және әскери-көліктік болып жасалған. Әскери ұшақтың негізгі міндеттеріне жағалау патрулі, бақылаушы және әуе көлігі жатады. Ұшақтың ең көп қолданушысы Түркияда 61 ұшақ бар.

## Тарихы
### Жобалануы
Ұшақты испандық Construcciones Aeronáuticas SA (CASA) мен Indonesian Aerospace (PT. Dirgantara Indonesia, кезінде IPTN деген атаумен белгілі болған) компанияларынан құралған Airtech консорциумы жобалап жасады. Жоба бойынша серіктестік тек 10 және 100/110 серияларын аясында жүргізілді, кейінгі нұсқаларды компаниялар өз бетінше жасады. Қазіргі кезде CN-235 ұшағының әр түрлі нұсқадағы 230 ұшағы қолданыста және олар 500 000 ұшу сағатын жинақтаған.

Жобалау жұмыстары 1980 жылы қаңтарда басталды, ал ұшақтың алғашқы ұшуы 1983 жылы 11 қарашада болды. Испандық және индонезиялық ұшу сертификаттары 1986 жылы 20 маусымда берілді. Бірінші сериялық ұшақ 1986 жылы 19 тамызда алғаш рет ұшты, Ақш ФҰА тип сертификаты 1986 жылы 3 желтоқсанда берілді. Ұшақ қолданысқа 1988 жылы 1 наурызда енгізілді.

1955 жылы CASA  CN-235 ұшағының ұзартылған нұсқасын — C-295 ұшағын жобалап бастады. 2002 жыл желтоқсанда Колумбия ӘТК есірткіге қарсы күрес миссиялары мен патрульдік мақсатқа арналған 2 CN-235 ұшағына тапсырыс берді.

2005 жылы сәуірде Венесуэла CN-235 ұшағының 2 теңіз барлау ұшағы мен 10 көліктік ұшақ нұсқаларына тапсырыс берді, алайда тапсырыс тоқтатылды, себебі ұшақ авионикасында американдақ технологиялар бар деген АҚШ үкіметі келісімді жасауға рұқсат бермеді.

2006 жылы қаңтарда Таиланд Indonesian Aerospace-ке 10 ұшаққа тапсырыс берді, алтауы Қорғаныс министрлігіне, төртеуі Ауыл шарушылық министрлігіне.

2007 жылы желтоқсанда Испания азаматтық гвардиясына арналған екі теңіз патрульдік CN-235 ұшақғына тапсырыс берілді, ұшақтар 2008-2009 жылдары тапсырылды.

2008 жылы маусымда Indonesian Aerospace бір CN-235 MPA ұшағын Индонезия Қорғаныс министрлігіне тапсырды.

2006 жылдың тамызына қарай тек үш CASA CN-235-10 ұшақтары әуекомпанияларында қолданыста болды, африкалық Safair (екеу) мен Tiko Air (біреу) компанияларында. 2007 жылдың жазына қарай бір CN-235-220 филиппиндік Asian Spirit әуекомпаниясында қолданыста болды.

Ирландияның әуе корпусы екі CASA ұшағын теңіз патрулі ретінде қолдануда.

Соңғы екі CN-235S АҚШ ӘӘК құрамындағы мақсат белгісіз 427 Арнайы операциялар эскадрильясында (бұрынға Поуп әуебазасы, Солтүстік Каролина) қолданыста.

2008 жылы шілдеде Мексика ӘТК алты CASA CN-235S ұшақтарын Испаниядан тапсырыспен алатынын мәлімдеді. 2010 жылы сәуірде Эрве Морен, Франция қорғаныс министрі, сегіз CN-235-300 ұшағына Испанияға тапсырыс бергенін хабарлады.

2011 жылы Indonesian Aerospace 96 миллион долларға бағаланған Оңтүстік Корея жағалау қызметіне арналған 4 CN-235-110 теңіз патрульдік ұшатары бойынша жұмыс жасап жатты.

## Нұсқалары

thumb|оңға|Франция/Ирландия/АҚШ/Эквадор қолданысындағы Casa CN-235 ұшақтары

;CN-235-10
:Бастапқы өндірістік нұсқа (екі компания 15 ұшақ жасап шығарды), GE CT7-7A қозғалтқыштарымен жабдықталған.

;CN-235-100/110
:Негізінен 10 серияға ұқсас, бірақ жаңа композитті материалдан жасалған гондолада орналасқан GE CT7-9С қозғалтқышымен; 1988 жылы 31 сериялық ұшақтан бастап өндірісте 10 серияны алмастырды. 100 сериясы Испанияда, ал 110 сериясы Индонезияда өндірілген. 110 сериясы ұшақтарында электронды, ескерту және экологиялық жүйелер жақсартылған.

;CN-235-200/220
:Жақсартылған нұсқа. Ұшақтың қанаты мен бағыт рулінің аэродинамикасы жақсартылды, ұшу алаңы ұзындығына талаптары азайтылды және максимал пайдалы жүктемесімен ұшу қашықтығы ұзартылды. 200 сериясы Испанияда, ал 220 сериясы Индонезияда өндірілген.

;CN-235-300
:Honeywell International Corp. авионикасы орнатылған 200/220 сериясы ұшақтарының нұсқасы. Басқа жақсартулар ішінде қысымы жақсартылған және екі дөңгелектен тұратын алдыңғы шасси де бар.

;CN-235-330 Phoenix
:IPTN ұсынған 200/220 сериясының модификациясы, ұшақта жаңа Honeywell авионикасы, ARL-2002 EW жүйесі орнатылған және максимал ұшу салмағы 16.800 кг дейін көбейтілген. Аустралия Корольдік Әуе күштерінің тактикалық жүк тасымалдаушы ұшағының №5190 жобасы бойынша дайындалды, алайда қаржылық қиындықтарға байланысты жоба 1998 жылы жабылды.

;CN-235 MPA
:Теңіз патрулі. Ұшақта AM-39 Exocet-Missiles немесе Mk.46-Torpedos ракеталарына арналған 6 түйін ілмек бар.

;HC-144 Ocean Sentry
:АҚШ Жағалауы күзетіне арналған ұшақ нұсқалары. 22 жаңа ұшақ кішірек HU-25 Guardian ұшақтарын алмастырады деп жоспарланған. 2010 жылға қарай 12 ұшақ тапсырылған.

## Қолданушылары
### Әскери қолданушылары
thumb|400px|CN-235 ұшағының қолданушылары:<br />

;
* Боствана қорғаныс күштері 
;
* Бруней Корольдік ӘӘК (1)
;
*Буркина-Фасо әскері (1)
;
* Камерун ӘӘК 2012 жылы маусымда бір CN-235 ұшағына тапсырыс берді. Ұшақ тапсырылуы 2013 жылдың шілдесіне жоспарланған.
;
* Чили әскері 
;
* Колумбия ӘӘК
* Колумбия ӘТК
;
* Эквадор ӘӘК
* Эквадор ӘТК
;
* Франция ӘӘК 
;
* Габон ӘӘК 
;
* Индонезия ӘӘК 
[thumb|[Ирландия әуе корпусының CASA CN-235 теңіз патрульдік ұшағы]]
* Индонезия ӘТК  CN235MPA
;
* Ирландия әуе корпусы (2 x CN235MP)
;
* Иордания Корольдік ӘӘК (2 Түркия ӘӘК-не лизингке берілген, кейінрек оларды ATK ұрыстық ұшаққа қайта жабдықтайды)

;
* Малайзия ӘӘК 
;
* Мексика ӘТК (Мексика Конгрессі алты CN235-300MPA ұшағын сатып алуға бюджетті бекітті. Алғашқы екі ұшақ 2010 жылы қыркүйекте тапсырылды.)
* Мексика Федералды полициясы (2x CN235)

;
* Марокко ӘӘК 
;
* Пәкістан ӘӘК (4× CN235-220) 
;
* Папуа Жаңа Гвинея қорғаныс күштері 
;
* Корея Республикасы ӘӘК (20; 12 ұшақты CASA Испанияда, 8 ұшақты IPTN Индонезияда өндірді)
* Корея жағалау күзеті (4)
;
* Сауд Арабиясы Корольдік ӘӘК
;
* Сенегал ӘӘК
;
* Испания ӘӘК (18)
* Испания Азаматтық гвардиясы (2x бақылау ұшағы)
;
* Таиланд Корольдік ӘӘК
;
* Түркия ӘӘК
* Түркия ӘТК 
* Түркия жағалау күзеті
;
* БАӘ ӘТК
;
* АҚШ ӘӘК
* Ақш жағалау күзеті – EADS CASA HC-144 Ocean Sentry қараңыз
;
* Йемен ӘӘК 

## Техникалық сипаттамасы

Дереккөздер: Jane's All The World's Aircraft 1993–94, MILITARY INFORMANT

## Апаттар
2011 жылдың 23 маусымына сәйкес түрлі ресми емес шетелдік ақпараттарға сәйкес 9 ұшақ түрлі әуе апаттарына ұшыраған. Апаттарда 92 адам қаза тапты.

## Тағы қараңыз
* EADS CASA C-295

## Дереккөздер


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Airbus ұшақтары
Санат:Әскери ұшақтар