Аққу (Сен-Санс)

**«Аққу» (фр. Le Cygne)** — 1886 жылдың ақпанында шыққан «Жануарлар карнавалы» сюитасынан алынған Камиль Сен-Санстың пьесасы және осы музыкаға арналған Михаил Фокиннің хореографиялық әуені, «Өлім ауызындағы аққу» (фр. La Mort du Cygne) атауымен әйгілі болған.

## Аспаптық құрылымдары

Пьеса виолончельдер менекі фортепианоға арналып жазылған, камералық музыкалық концерттерде орындалды. Түрлі аспаптық құрылымдар бар: виолончель және фортепиано; скрипка және фортепиано; виолончель және арфа. «Аққуды» орындаушылардың ішінде: Мстислав Ростропович, Криштоф Лециан, Григорий Пятигорскийлер бар.

«1947 жылы Пятигорский «Карнеги Холл» (Carnegie Hall) фильмінде өзін-өзі ойнады. Ол танымал концерт залының сахнасында Сен-Санстық «Аққуын» арфалардың ойнауымен орындады. Ол есіне түсіргендей, бұл пьесаның алдын ала жазылуы оның өзінің ойынын бір ғана арфисттің аккомпанементіне жазылды. Ал түсірілім кезінде киноның авторлары сахнаға, виолончелисттің артына бірнешеден көп арфисттерді унисонды ойнап отырғандай отырғызып қойды»— Юрий Серпер

«Аққудың» виолончель партиясы сопраноға ауыстырылды, вокльды орындау кезінде октаваға жоғары болуы мүмкін— лирикалық-колоратурлы сопрано. Орыс тіліндегі текстін Б. Ронгинский жазған болатын.

1987 жылы Клара Рокмордың «Терменвокс өнері» (Clara Rockmore «The Art of the Theremin») атты компакт-дискісі басылып шықты, ол 12 заттан құралса, солардың ішінде «The Swan» (2:56) болды.

## Балеттегі өмір

1907 жылы Михаил Фокин Анна Павловаға арнап «Аққу» балеттік номірін қойды. Ол бірден танымал болды.

 «Аққу» миниатюрасының алғашқы көрсетілімі 1907 жылдың 22 желтоқсанында Марин театрындағы қайырымдылық концертінде қойылды.

«Аққу» екі жарым минуттық болса да сахна өмірінде мәңгі өмір сүреді. Кейінгі редакцияларда Фокин бұл еңбекті «Өлім ауызындағы аққу» деп атайды, бірақ Сен-Санстың музыкалық шығармасының соңында трагедиялық соң болмағанеді. Сен-Санс бұған қатты таң қалды: оның пьесасында аққу өлмейді, және әуен мажорлы тотальдылықта (G-dur) басылған болатын.

Мүмін, Анна Павлованың образы, оның қайғылы көздері осыған себеп болған шығар. Бұл миниатюрада актерлік шеберлік маңызды, өлім ауызында жатқан «Аққу» өмірі үшін күресіп, немесе өліммен келісіп, қанат жая ма екен.

Виолончельдің кантиленді әуені аққудың су бетімен бірқалыпты қозғалысын суреттейді, ал балеринаның қолдары қанат тәрізді кең және пластикалық қағу арқылы бұл әуенді озып кетеді. Pas de bourres suivi аяғында — ол арпеджио фортепиано 6/8 мөлшерінде.
Көптеген балериналар үшін «Өлім ауызында жатқан аққу» концерттерге визит карточкасы ретінде қызмет көрсете бастады. Сол рөлді бәрінен әдемі орындаушылардың ішінде Иветт Шовире (фр. Yvette Chauviré) болды, ол Монте-Карло және Наталия Макарова балеттерінде өнер көрсеткендердің бірі саналады.

1924 жылы Голливудта Анна Павлова туралы «Өлмейтін Аққу» атты фильм түсірілді. Онда Аннаны аққулармен салыстырған кинохроникалық кадрлар бар. 
Сонымен қатар әлемде 1948 жылғы балетмейстер Сержа Лифарьдің Фредерик Шопен музыкасына қойылатын қойылымы бар (1948 жылдың 10 желтоқсаны, Гранд Опера).

М. М. Плисецкая Суламифь Мессерер редакциясындағы Сен-Санс музыкасына көмір қойды. Сонымен қатар қазіргі таңдағы Алехандро Вирельес (исп. Alejandro Virelles) кубалық балетінің Мишель Дискомби қойылымы бар.
## Дереккөздер

•	↑ «Русский балет: Энциклопедия». — М.: «Большая Российская энциклопедия; Согласие», 1997. — 632 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85370-099-1

•	↑ Суламифь Мессерер. "Фрагменты воспоминаний. стр.136-138. «Олимпия-пресс» 2005. ISBN 5-94299-066-2

Санат:Балет