open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
EMac

**eMac** — Macintosh тектес дербес компьютер, Apple Inc компаниясы шығарған. Оның аты айтып тұрғандай (*educational Mac* — *білім беру үшін мак*), оқу орындары үшін оптимизацияланған машинаны білдіреді, кейіннен жеке сатып алушылар үшін қолжетімді.

Корпус білдіреді моноблок (монитор және жүйелік компоненттер бір корпуста) 17" CRT-экран. Бірінші модель болатын ақ түсті, ұқсас сол кездегі түрі басқа моделін iMac.

Алғаш рет сәуір , 2002 жылғы пайда болды, көздеген процессор PowerPC G4 тактілік жиілікте 700 және 800 МГц, графикалық карта NVidia GeForce2 MX, 128 немесе 256 МБ жады және 40 ГБ қатты диск. Мac арлық моделіндегідей, мультимедиялық компоненттер (микрофон, динамика, CD-ROM), сондай-ақ модем, шығу , USB, FireWire және ұя үшін карталар AirPort (wi-fi) орнатылған.

Кейінгі модельдерде осы сериясында көлемі үлкен қатты дискілер, DVD жазатын жетектері аса қуатты графикалық карта және жылдам процессорлары бар.

eMac 2006 жылғы, шілде шығаруға, оны ауыстыру кіші бірі модельдер iMac ұқсас сипаттамалары бар.

## Жинақтау

## Дереккөздер

Санат:Apple Inc. жабдықтары
Санат:Дербес компьютерлер
Санат:2002 жылы құрылғандар
Атақоныс (Келес ауданы)

**Атақоныс** (2002 жылға дейін – *Большевик*) — Түркістан облысы Келес ауданы, Ошақты ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 21 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Келес ауданы елді мекендері
Ошақты (Келес ауданы)

**Ошақты** — Түркістан облысы Келес ауданындағы ауыл, Ошақты ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай ауылынан батысқа қарай 834 км-дей жерде.

## Тарихы
1957 жылы Келес ауданында құрылған Абай атындағы мақта кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде ӨК, шаруа қожалықтары ұйымдастырылған. 

## Инфрақұрылымы
Орта мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, фельдш.-акушерлік пункт, т.б. мекемелер жұмыс істейді.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Келес ауданы елді мекендері
UTC+6:30

нобай|500x500 нүкте|'''UTC+06:30''' дүние жүзі сағаттық белдеулер картасында.
'''Ашық-сары'''  — UTC+06:30
**[[Дүниежүзілік үйлестірілген уақыт|UTC]]+6:30** — Мьянма және Кокос Аралдары үшін уақыт белдеуі.

## Жыл бойы
* 
*  (бөлігі):
** Кокос аралдары (Килинг)

## Сілтемелер
* UTC+6:30 қалалары 
Санат:Уақыт белдеулері
UTC+5:30

оңға|нобай|450x450 нүкте| UTC+5:30 дүние жүзі сағаттық белдеулер картасында:<br> 
'''ашық-сары — '''UTC+5:30 жыл бойындағы зонасы
**[[Дүниежүзілік үйлестірілген уақыт|UTC]]+5:30** — Үндістан және Шри-Ланка үшінуақыт белдеуі.

## [[Жыл]] бойы
* 
* 
* : 1947 жылдың 15 тамызынан 1987 жылдың 30 қыркүйегі аралығында  (Бутан уақыты)

## Сілтемелер
* UTC+5:30 қалалары
Санат:Уақыт белдеулері
UTC+3:30

**UTC+3:30 —** Иранда (Тегеран уақыты) жыл бойы.

## Жыл бойы
* 

Санат:Уақыт белдеулері
UTC+9:30

[оңға|нобай|450x450 нүкте| UTC+9:30 дүние жүзі сағаттық белдеулер картасында: <br> 
'''қызғылт сары''' — UTC+9:30 [Оңтүстік жарты шар|Оңтүстік жарты шарда қыс мезгіліндегі (сәуір-қазан) зонасы; 
**ашық-сары** — UTC+9:30 жыл бойындағы зонасы]]
**[[Дүниежүзілік үйлестірілген уақыт|UTC]]+9:30** — келесі мемлекет үшін уақыт белдеуі:
* Аустралия (ACST — Australian Central Standard Time)

## Жыл бойы
*  (бөлігі):
** Солтүстік аумағы (Солтүстік Аустралия)

## Оңтүстік жарты шарда қыста (сәуір-қазан)
*  (бөлігі):
** Оңтүстік Аустралия аумағы (барлығы)
** Жаңа Оңтүстік Уэльс штаты (бөлігі):
*** Брокен-Хилл қаласы және бүкіл Янковинна округі () 

## Сілтемелер
* UTC+9:30
Санат:Уақыт белдеулері
UTC+5:45

оңға|нобай|450x450 нүкте| UTC+5:45 дүние жүзі сағаттық белдеулер катасында: <br> 
'''ашық сары''' —  UTC+5:45 жыл бойындағы зонасы
**UTC+5:45** — 1986 жылдан бастапНепалдың уақыт белдеуі. Бұл шамамен Непалдың астанасы Катманду қаласының орташа белдеулік уақытына сәйкес келеді. 1986 жылға дейін Непалда одан әрі нақты жақындатылған — UTC+5:40 жұмыс істеді  (Катмандудың дәл уақыты — UTC+5:41:16).

## Жыл бойы
* 

## Әдебиет
* *Trisha Gurung.*&#x20;15 minutes of fame&#x20;// Nepali Times.&#x20;— 25-31 шілде 2003.&#x20;— № 155.
Санат:Уақыт белдеулері
UTC−9:00

[оңға|нобай|450x450 нүкте| UTC-9 дүние жүзі сағаттық белдеулер картасында: <br> 
'''көк''' — UTC-9  [Солтүстік жарты шарда қыс мезгіліндегі (қараша-наурыз) зонасы (жазда (сәуір-қазан) — UTC-8);  
**көгілдір** — UTC-9 мұхиттардағы зонасы;  
**ашық-сары** —  UTC-9 жыл бойындағы зонасы;  
**қызғылт сары** — UTC-9  Солтүстік жарты шарда жаз мезгіліндегі (сәуір-қазан) зонасы]]
**UTC−9** — келесі аумақтарда қолданылатын уақыт белдеуі:

## Жыл бойы
* Француз Полинезиясы (Франция) (ішінара):
** жиекті|22x22 нүкте Гамбье Аралдары

## [[Солтүстік жарты шар]]да (қыста)
*  (ішінара):
** Аляска (Алеут аралдарын қоспағанда) (Аляскалық стандартты уақыт)

## [[Солтүстік жарты шар]]да (жазда)
*  (ішінара):
** Аляска (ішінара):
*** Алеут аралдары (Алеут-Гавайи жазғы уақыты).

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* UTC−9

Санат:Уақыт белдеулері
Банска Бистрица

**Банска Бистрица** (, , ) — орталық Словакиядағы қала, центр Банскобистриц өлкесінің орталығы, Зволен шұңқырында орналасқан. Халық саны — 78 327 (31 желт. 2011).

## Тарихы

Алғашқы кезде Банска Бистрица шағын словак ауылы болған. XIII ғасырда осы жерге бірнеше ондаған неміс колонистерінің отбасылары қоныс аударуы нәтижесінде, елді мекен тез арада өсе бастап, 1255 жылы мажар королі Бела IV елді мекенге қала құқығын сыйлады. Орта ғасырларда Банска Бистрица Мажар Корольдігінің маңызды өнеркәсіптік және сауда орталығы болған.

В августе 1944 жылдың тамызында қала неміс басқынщыларына қарсы Словак ұлттық көтерілісінің орталығына айналды. Банска Бистрицада көтерілістің штабы болған.

Қазіргі кезде Банска Бистрица — Орталық Словакияның бейресми астанасы.

## Көрікті жерлері

* Қалалық бекініс
* Словак көтерілісі алаңының ансамблі
* Көптеген костелдер мен сарайлар
* Словак көтеріліснің мұражайы

## Қаламен байланысты тұлғалар
* Мартин Бабьяк — словак опера әншісі (баритон)
* Доминик Скутецкий — словак көркем суретшісі
* Анастасия Кузьмина - биатлоншы, Сочидегі Олимпида ойындарының чемпионы
* Ференц Вешшеленьи — мажар әскери бастығы және Мажар Корольдігінің палантині

Сеница шағын ауданында

* Палё Бьелик — словак әртісі, режиссері және сценарийшісі
* Иван Буковчан — словак драматургі және фильмдердің қоюшысы
* Ян Циккер — словак композиторы
* Душан Цинкота — словак әртісі
* Вильям Фигуш-Быстрый — композитор
* Ян Фукс — словак педагогы, бірнеше оқулықтың авторы
* Деана Горватова (Якубискова) — словак актрисасы, фильмдер продюссері
* Павел Груз — словак композиторы
* Мариан Худовский — словак опера режиссері

Улянка шағын ауданында

* Шимон Юровский — словак композиторы, дирижёрі
* Петер Карваш — словак драматургі, прозашы, словак театрының теоретигі
* Ян Лангош — словак саясаткері
* Йозеф Мургаш — словак ойлаптапқышы, сымсыз телеграфты қолдануындағы ізашары  
* Алена Прохазкова — словак шаңғы спортының өкілі (шаңғымен жүгіру)
* Йозеф Грегор Тайовский — словак реалист жазушысы
* Густав Казимир Зехентер-Ласкомерский (Густав Казимир Зехентер) — словак прозаигі, публицисті

## Бауырлас қалалар
Банска Бистрицаның әлем бойынша бірнеше бауырлас қаласы және қала-серіктесі бар:

## Тағы қараңыз
* Зволен (облыс)

## Сырқы сілтемелер
* Қаланың ресми сайты
* Банска Бистрица бекінісі 

Санат:Банска Бистрица
Ащыкөл (Түркістан облысы)

**Ащыкөл** — Түркістан облысы Келес ауданы, Жамбыл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай ауылынан солтүстік-батысқа қарай 66 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Келес ауданы елді мекендері
Әлімтау

**Әлімтау** — Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы ауыл, Әлімтау ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаштан солтүстік-батысқа қарай 65 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы елді мекендері
Жайдаққұдық

**Жайдаққұдық** — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Әлімтау ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-батысқа қарай 53 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы елді мекендері
Джанлуиджи Доннарумма

**Джанлуиджи Доннарумма** (; 25 ақпан 1999 жыл, Кастелламмаре-ди-Стабия) — италиялық футболшы, Италия ұлттық құрамасы мен Манчестер сити клубының қақпашысы.

## Карьерасы

### Клубтық
Джанлуиджи "Миланның" түлегі. 2015 жылы ол негізгі команданың жаттығуларына қатысты. Италия чемпионатындағы дебюті 2015 жылы 25 қазанда "Сассуолоға" қарсы ойында өтті (2:1). Ол италиялық біріншіліктің тарихындағы ең жас қақпашы болды, ол үздік Джанлуиджди Буффонның рекордың бұзды. 

### Ұлттық
Джанлуиджи 2015 жылғы жасөспірімдік Еуропа Чемпионатында қатысты (17 дейін), және ол жерде негізгі қақпашы болды. Бұл жерде италиялықтар ширек финалға дейін жетті.

2021 жылғы Еуропа чемпионатында Доннарума қаһарман атанды. Жартылай финал және финалда бірнеше пенальтилерді қайтарып, Еуропа чемпионы атанды.

## Жетістіктері
* Италия Суперкубогының жеңімпазы (1): 2016
*Еуропа чемпионы: 2021

## Жеке өмірі
Джанлуиджинің үлкен ағасы, Антонио — қақпашы. Ол "Миланның" тәрбиеленушісі, ал қазіргі таңда "Дженоаның" сапында өнер көрсетуде.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Пари Сен-Жермен клубында ресми таныстырылуы 
* Доннарумма Пари Сен-Жермен клубымен келісімшартқа отырды 

Санат:Италия футболшылары
Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Microsoft SQL Server

**Microsoft SQL Server** — реляциялық деректер базасын (РСУБД) басқару жүйесі  Microsoft корпорациясы әзірленген. Негізгі пайдаланылатын сұраныстар тілі — Transact-SQL, Microsoft және Sybase бірлесіп құрды. Transact-SQL ANSI/ISO стандартын іске асыру болып табылатын структураланған сұраныстар тілі (SQL) бойынша кеңейтулері бар файлдарды жүктеуге болады. Өлшемі жағынан дербестен кәсіпорынның ірі деректер базасына дейін масштабтағы деректер қорымен жұмыс жасау үшін пайдаланылады; нарық бұл сегментіндегі басқа ДҚБЖ бәсекелесі. 

Санат:Microsoft SQL Server
Ла-Ла Ленд

**«Ла-Ла Ленд»** ()&#x20; — Дэмьен Шазелл түсірген америкалық трагикомедия жанрындағы мюзикл фильмі. Лентаның әлемдік премьерасы 2016 жылдың 31 тамыз күні Венециан халықаралық кинофестивальінде өткізіліп, сол фестивальдің ашылу фильмі ретінде көрсетілді, ал Қазақстандағы премьерасы — 2017 жылдың 12 қаңтар күні. Фильм Лос-Анджелестегі жас актрисаға ғашық болған джаз пианошы туралы баяндайды.

Фильмнің слоганы — «Ержүрек арманшылдарға арналады…» *()*

## Шығарылым
«Ла-Ла Ленд» туралы 2014 жылдың 5 маусымында фильмнің бас рөлдеріне Майлз Теллер және Эмма Стоун қарастырылған кезінде белгілі болды, бірақ көп кешікпей әртістің екеуі де жобадан кетті. 2015 жылдың 30 сәуірінде олардың орнына Райан Гослинг және Эмма Стоун келді.

### Түсірілім
Фильмнің түсірілімі 2015 жылдың 10 тамыз күні Лос-Анджелесте басталды.

## Рөлдерде
* Райан Гослинг&nbsp;— *Себастьян*
* Эмма Стоун&nbsp;— *Миа Долан*
* Джонатан Симмонс&nbsp;— *Босс*
* Финн Виттрок&nbsp;— *Грег*
* Розмари Девитт&nbsp;— *Себастьянның *
* Джон Ледженд&nbsp;— *Кит*
* Джейсон Фукс&nbsp;— *Карло*
* Джессика Рот&nbsp;— *Алексис*
* Соноя Мидзуно&nbsp;— *Кейтлин*
* Калли Эрнандес&nbsp;— *Трейси*
* Джош Пенс&nbsp;— *Джош*

## Музыка
Фильмге арнлаған өлеңдерді және музыканы Дэмьен Шазеллдің Гарвард университетіндегі курстасы Джастин Гурвиц жазып оркестрлеген. Өлеңдер мәтінін *"Start a Fire"* (авторлары: Джон Ледженд, Гурвиц, Мариус де Фриз және Анжелика Синелу) өлеңінен басқа Бендж Пасек және Джастин Пол жазған.

### Саундтрек
#Фильм актерлері – Another Day of Sun – 3:48
#Эмма Стоун, Калли Эрнандес, Соноя Мидзуно және Джессика Рот – *Someone in the Crowd* – 4:19
#Джастин Гурвиц – *Mia and Sebastian's Theme* – 1:37
#Райан Гослинг және Эмма Стоун – *A Lovely Night* – 3:56
#Джастин Гурвиц – *Herman's Habit* – 1:51
#Райан Гослинг – *[[City of Stars]]* – 1:51
#Джастин Гурвиц – *Planetarium* – 4:17
#Джастин Гурвиц – *Summer Montage/Madeline* – 2:04
#Райан Гослинг және Эмма Стоун – *[[City of Stars]]* – 2:29
#Джон Ледженд – *Start a Fire* – 3:12
#Джастин Гурвиц – *Engagement Party* – 1:27
#Эмма Стоун – *Audition (The Fools Who Dream)* – 3:48
#Джастин Гурвиц – *Epilogue* – 7:39
#Джастин Гурвиц – *The End* – 0:46
#Джастин Гурвиц – *City of Stars (Humming)* (Эмма Стоунмен бірге) – 2:43

## Дереккөздер

Санат:АҚШ музыкалық фильмдері
Сөк-Сөк

**Сөк-Сөк** — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Жібек жолы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылды.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданының таратылған елді мекендері
Ұят (телесериал)

***Ұят*** () — Норвегиядағы жасөспірімдердің күнделікті өмірі туралы Хартвиг ​​Ниссен мектебіндегі, Батыс-Ослодағы Фроулер қаласындағы гимназиядағы жасөспірімдердің күнделікті өмірі туралы сериал. Оны NRK P3 шығарған, ол норвегиялық NRK қоғамдық хабар тарату компаниясының құрамына кіреді. Бірінші серия 2015 жылдың 25 қыркүйегінде NRK сайтында шығарылды. Әрбір жаңа маусымда көрермендер маусымға арналған кейіпкерлердің тағдырын қадағалайды. Бірінші маусымда басты кейіпкер *Эва Мун*, екінші маусымда — *Нура Сәтрэ*, үшінші маусымда — *Исак Валтэрсэн, ал төртінші маусымда — *Сана Бакуш*.

*Ұят'' әр маусымда жаңа басты кейіпкерді ұстанады.  Трансляция кезінде жаңа клип, әңгіме немесе әлеуметтік желілердегі пост күн сайын «NRK» сайтында нақты уақытта жарияланды. Әр маусымда қарым-қатынастағы қиындықтар, жеке басының айырмашылығы, тамақтанудың бұзылуы, жыныстық зорлық-зомбылық, гомосексуализм, психикалық денсаулық мәселелері, дін және тыйым салынған махаббат сияқты нақты тақырыптарға көңіл бөлінеді.

2016 жылдың соңында Саймон Фуллер NRK-ға хат жолдады, хатында сериалдың Американдық адаптациясы жайлы жазылған.

## Сюжет
Сериал Ниссен мектебінің жоғары сынып оқушыларының күнделікті өмірі туралы әңгімелейді. Сериалда жасөспірімдерді толғандыратын мәселелер көтеріледі.

Бірінші маусымда басты кейіпкер — Эва, ол өзінің жігіті-Юнаспен қиын қарым-қатынаста болады. Басты кейіпкері Нұра болатын екінші маусым түлегі Вильяммен қарым-қатынас жасайды. Үшінші маусымның басты кейіпкері Исак өзінің бағытын түсінуге тырысады, сондай-ақ биполярлық бұзылудан зардап шеккен жігітпен қарым-қатынас жасайды. Төртінші маусым мұсылман Сане Бакушқа арналған.

## Рөлдерде

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты
* Ресми сериялар мұрағаты 
* 

Санат:2015 жылы шыққан Норвегия телесериалдары
Санат:Норвегия телесериалдары
Herzog & de Meuron

**Herzog & de Meuron** (толық атауы **Herzog & de Meuron Basel Ltd.** немесе **Herzog & de Meuron Architekten, BSA/SIA/ETH** (**HdM**), қазақша айтылуы: Херцог және де Мерон) швейцариялық сәулет фирмасы, бас кеңсесі Базель (Швейцария) қаласында орналасқан.

Сәулет бюросының негізін салушылары **Жак Херцог** (19 сәуір 1950 д.к.) және **Пьер де Мерон** (8 мамыр 1950 д.к.). Олардың мансаптық жолдары бір-бірімен өте тығыз байланысты, екуі де Цюрихтегі Швейцария федералды техникалық институтын (ETH) бітірген. Бюроның ең танымал жұмысына Лондондағы Бэнксайд электр стансасын Тейт заманауи галереясына өзгерту жобасын жатқызады. 1994 жылдан бастап Жак Херцог және Пьер де Мерон Гарвард университетіндегі Жоғары дизайн мектебінің шақырылған профессорлары, ал 1999 жылдан бастап ETH институтының профессорлары. 

## Тарихы
Herzog & de Meuron 1978 жылы швейцариялық Базель қаласында негізделді. 2001 жылы сәулет саласындағы ең жоғары құрмет белгісі — Притцкер сыйлығына ие болды. Сәулет сыншысы және Притцкер сыйлығының алқа мүшесі Ада Луиза Хакстейбл HdM тәсілдерін қысқа түрде осылайша түйіндеді: 

2006 жылы New York Times Magazine оларды "әлемдегі ең ардақты сәулет фирмаларының бірі" деп атаған.


File:PRADA BOUTIQUE AOYAMA.jpg|Токиодағы *PRADA* дүкені
File:Universitaet Bibliothek.JPG|Котбус қаласындағы университет кітапханасы
File:AllianzArenaSunset.jpg|Мюнхендегі *[[Альянц Арена|Allianz Arena]]*

File:Beijing national stadium.jpg|Бейжіңдегі «Ұлттық стадион»
File:Hamburg Elbphilharmonie 2016.jpg|Гамбургтегі Эльб филормониясы
File:Caixaforummadrid.jpg|Мадридтегі қайта құрылған *Caixa Forum* ғимараты


## Сыртқы сілтемелер

* Herzog & de Meuron ресми сайты
* Pritzker Architecture Prize profile
* Serpentine Gallery Pavilion 2012
* Rue des Suisses in Paris 

## Дереккөздер

Санат:Сәулет бюролары
Санат:1978 жылы құрылған компаниялар
Санат:Швейцария сәулетшілері
Санат:Притцкер сыйлығының иегерлері
Санат:Жапония императорлық сыйлығының иегерлері
Санат:Бейжің сәулетшілері
Санат:Лондон сәулетшілері
Достық (Келес ауданы)

**Достық** — Түркістан облысы Келес ауданы, Ұшқын ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 7 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Келес ауданы елді мекендері
Ұшқын (Ұшқын ауылдық округі)

**Ұшқын** (2002 жылға дейін – *Комсомол*) — Түркістан облысы Келес ауданындағы ауыл, Ұшқын ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Келес ауданы елді мекендері
Ердәулет

**Ердәулет** (2008 жылға дейін – *№52 разъезд*) — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Дарбаза ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-батысқа қарай 9 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы елді мекендері
Жаңаауыл (Сарыағаш ауданы)

**Жаңаауыл** — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Дарбаза ауылдық округі құрамында болған ауыл. Қазіргі уақытта Дарбаза ауылының құрамына енгізілген.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-батысқа қарай 14 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 905 адам (455 ер адам және 450 әйел адам) болса, 2009 жылы 1121 адамды (554 ер адам және 567 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданының таратылған елді мекендері
Мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі

Төменде мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі көрсетілген.

## Елдердің әліпбилік тізімі

## Карта
ортаға|749x749 нүкте|Басқару формалары бойынша елдер:

## [[Республика]]

### [[Президенттік республика|Президенттік республикалар]]

#### Премьер-министрі жоқ президенттік республикалар

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### Премьер-министрі бар президенттік республикалар

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### [[Аралас республика|Аралас республикалар]]

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### [[Директория]]
* 

### [[Парламенттік республика|Парламенттік республикалар]]

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Аралас республикалық жүйелер

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## [[Монархия]]

### [[Парламенттік монархия|Парламенттік монархияны ұстанатын елдер]]

*  (княздік)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (империя)
* 
*  (Ұлы Герцогтік)
*  (федеративті сұлтанаттар)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### [[Конституциялық монархия|Конституциялық монархияны ұстанатын елдер]]

* 
* 
* 
*  (әмірліктер)
*  (княздік)
*  (княздік)
* 
* 
*  (федеративті әмірліктер)

### [[Абсолюттік монархия|Абсолюттік монархиялар]]

*  (сұлтанат)
*  (сұлтанат)
*  (әмірліктер)
* 
* 
*  (теократия)

## [[Теократия]]
* 
* Бруней
* Сауд Арабиясы

## Бір палаталы жүйе
Заң шығарушы билікті бір саяси партия ұстайтын саяси жүйенің түрі.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Әскери диктатура
* 
* 

## Өтпелі билікті елдер
* 

## Дереккөздер

Санат:Елдер тізімдері
Санат:Мемлекеттік басқару формалары бойынша елдер
Қызылжар (Сарыағаш ауданы)

**Қызылжар** — Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы ауыл, Қызылжар ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 7 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы елді мекендері
Фрэнсис Брэндон

**Фрэнсис Грей, герцогиня Саффолк** (, туылғанда **Фрэнсис Брэндон ханым**; 16 шілде 1517, Hatfield, Хартфордшир — 20 қараша 1559, Лондон) — "тоғыз күндік патшайым" атымен танымал ана ханым Джейн Грей. 

Оның ата-анасы бірінші герцог Чарьлз Брэндон және Мария Тюдор болды. Ода үлкен ағаасы Генри (1516-1522), бауыры және сіңілі - Генри, бірінші граф Линкольн және Элеонора ханым және Чарльз Брэндонның Энн Браунмен бірінші некесінен туған екі қандас апалы-сіңілдері және әкесінің Кэтрин Уиллоубимен төртінші некесінен екі қандас бауырлары Генри мен Чарльз болған. 

Нағашы жағынан Фрэнсис король Генрих 7-нің  жиені болып және сәйкесінше Генрих 6-ның немересі болып келген. Генрих 8-дің 1546 жылғы жиналысында Фрэнсис Брэндсон еге алдыңғы қатардағы тақ мұрагелері Эдуард, Мария және Элизавета қайтыс болған жағдайда болашақ корольдардың анасы болуы мүмкіншілігі қарастырылған.

Санат:16 шілдеде туғандар
Санат:20 қарашада қайтыс болғандар
Санат:1559 жылы қайтыс болғандар
Санат:Лондонда қайтыс болғандар
Қызылжар ауылдық округі (Түркістан облысы)

**Қызылжар ауылдық округі** – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаскешу, Қызылжар ауылдары кіреді. Орталығы – Қызылжар ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы ауылдық округтері
Қызылжар ауылдық округі (Ертіс ауданы)

**Қызылжар ауылдық округі** – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қызылжар, Тоғызақ ауылдары кіреді. Орталығы – Қызылжар ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Ертіс ауданы ауылдық округтері
Қызылжар ауылдық округі (Ақсу қалалық әкімдігі)

**Қызылжар ауылдық округі** – Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігі аумағындағы бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Борықтал, Жаңашаруа, Қызылжар, Сарышығанақ, Суаткөл ауылдары кіреді. Орталығы – Қызылжар ауылы. 2013 жылы округ құрамына қысқартылған Сарышығанақ ауылдық округі ауылдары (Сарышығанақ (орталығы), Жаңашаруа, Суаткөл) қосылды.

## Дереккөздер

Санат:Ақсу қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Полаб тілі

**Полаб тілі** (ескі полабтық) — өлі батыс славян тілі. Славян тайпасының ұрпақтарының, яғни древян тацпасының ана тілі.  Эльба өзенінің сол жақ жағалауындағы Люнебург патшалығының батыс славяндар ареалына дейін шаруалар арасында кең таралған.  XVIII ғасырдың орта тұсына қарай полаб тілі жойылған болатын, Люнебург славяндары тек неміс тілінде сөйлей бастаған.

Полаб тілі  поляк тілі жақын болған және онымен бірге кашуб және жойылған словинск тілдері лехиттік деп аталатын тіл қатарына жатады.

Полаб тілі үшін архаилық қасиеттердң сақталуы тән,  инновациялардың пайда болуы, олардың бірқатары неміс тілінің әсер етуімен байланысты, орталық төменгң неміс тілінің лексикасын басынуына қарыз болуы көп мөлшерді қамтиды.

Санат:Өлі тілдер
Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер
Санат:Батыс славян тілдері
Скотт Джоплин

**Скотт Джоплин** (; 24 қараша 1868 жылы, Солтүстік Техас — 1 наурыз 1917 жылы, Нью-Йорк) — афроамерикалық композитор және пианист, 44 регтаймның авторы, "**[[The Entertainer]]**" солардың ішінде ең танымалы. Атақты регтаймдардың авторы болып саналады, бірақта қайтыс болғаннан кейін ғана оның еңбектер мойындалды. Оның өмірінде өлеңдері афроамерикалық жинақ ретінде саналды "тым ақ" ал ақ түстер болса керісінше "тым қара" болып саналды. олар классикалық канондарға жауап бермеді. Джоплиннің өнерге деген қызығушылығы тек 1970 жылдары ашылды. 1977 жылы ол туралы Скотт Джоплин атты бифографиялық фильм түсірілген болатын, ол жерде басты рөлді Билли Ди Уильямс сомдады. 

## Дереккөздер

Санат:Опера сазгерлері

Санат:24 қарашада туғандар
Санат:1867 жылы туғандар
Санат:1868 жылы туғандар
Санат:Техаста туғандар
Санат:1917 жылы қайтыс болғандар
Санат:Нью-Йоркте қайтыс болғандар
Олег Николаевич Ефремов

нобай|1998
**Олег Николаевич Ефремов** (1 қазан 1927, Мәскеу — 24 мамыр 2000, сол жерде) — Кеңестік және Ресейлік театр режиссері, актер, педагог және театр қайраткері, КСРО халық әртісі, Социалистік еңбек батыры, 3 КСРО мемлекеттік премиясының лауреаты және 2 РФ мем. премиясының лауреаты, алғашық шығарушылардың бірі және КСРО театр қайраткерлер союзының басқаруының бірінші хатшысы, КСРО кинемотографистар одағының мүшесі. 1955 жылдан бері КПСС мүшесі. 

Өз уақытың көрнекті театр режиссерлерінің бірі, Олег Ефремов әрқашан актер болып қалды, сонымен қатар театр сахнасында естен кетпес, ұмытылмайтын замандастарының рөлін пьессаларда сомдаған. Михаил Булгаковтың "Кабале святош"  ең үздік Мхатов периодының рөлдерін ойнады, сомдады.

## Дереккөздер

Санат:XX ғасыр актерлері
Санат:Ресей актерлері
Санат:КСРО актерлері

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Ресей мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:КСРО халық әртістері

Санат:Новодевичье зиратында жерленгендер
Санат:1 қазанда туғандар
Санат:1927 жылы туғандар
Санат:Мәскеуде туғандар
Санат:Ресей театр педагогтары
Санат:КСРО театр педагогтары
Санат:XX ғасыр театр режиссерлері
Санат:Ресей театр режиссёрлері
Санат:КСРО театр режиссерлері
Санат:24 мамырда қайтыс болғандар
Санат:2000 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:КОКП мүшелері
Қызылжар ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Қызылжар ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бәйтерек, Қарлыға, Приишимка, Подгорное, Трудовая Нива, Чапаев ауылдары кіреді. Орталығы – Бәйтерек ауылы. 

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1931 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қызылжар ауданы ауылдық округтері
Франко Базалья

**Франко Базалья** (; 11 сәуір 1924, Венеция, Италия — 29 шілде 1980, сонда) — итальяндық психиатр, невролог, психиатрия профессоры, психиаторлық көмек системасының реформаторы, "180 Заңының" ойлап табушысы, "Демократиялық психиатрия" бойынша қозғалыс көшбасшысы.

Ол жан ауруларына ұшырағандарға адамгершілік сезіммен қарауды және оларды зорлап изоляциялауға қарсы болатын психитарлық көмек концепсиясын ұсына отырып, Базалья кезектеп Италияда реформалар жасады, бұл реформалар деинституционализация психатриясына бағытталды және мемлекеттік ауруханалардың мерекені тойлауымен аяқталды. 

Санат:11 наурызда туғандар
Санат:1924 жылы туғандар
Санат:Венецияда туғандар
Санат:29 тамызда қайтыс болғандар
Санат:1980 жылы қайтыс болғандар
Таңғажайып хайуандар және опар мекендейтін аймақтар (фильм)

**«Таңғажайып хайуандар және опар мекендейтін аймақтар»** () — режиссері Дэвид Йейтс, фильм Жоан Кэтлин Роулиң кітабының желісімен түсірілді. Хәрри Поттер туралы серияның спин-оффы. Басты сагадан 65 жыл бұрынғы оқиға суреттеледі. Фильмнің әлемдік тұсаукесері АҚШ-та 10 қараша 2016 жылы болды..

## Дереккөздер

Санат:Дэвид Йейтс фильмдері
Санат:АҚШ фэнтези фильмдері
Санат:Ұлыбритания фэнтези фильмдері
Санат:АҚШ шытырман оқиғалы фильмдері
Санат:Ұлыбритания шытырман оқиғалы фильмдері
Санат:Warner Bros. фильмдері
Крис Прэтт

**Майкл Кристофер "Крис" Прэтт** (, род. 21 маусым 1979, , Миннесота) — американдық кәсіби киноактер және теледидар актеры. Әлемге танылған әйгілі рөлдері бар фильмдері "Галактика Сақшылары" және "Юр периодындағы әлем". 2014 жылы «Лего. Фильм» анимациондық фильде басты рөлді дыбыстаған, сол үшін  Teen Choice Awards премиясын «үздік персонажды дыбыстау» категориясында номинатталған болатын.  

## Өмірбаяны
Крис Прэтт дүниеге 1979 жылы 21 маусымда (Верджиния штаты, Миннесотада ) - АҚШ-тың қаласында келген. Анасы Кэти Прэтт, "SafeWay" желісінде жұмыс істеген, ал әкесі Дэн Прэтт, алтын шахтада еңбек қылған және сәл кейінірек үйді қайта құрумен айналысып кеткен. Вашингтонда Прэтт өз балалық шағы мен жастық шағын өткізген, жоғары мектепте күреспен айналысқан.

Мектеп тәмамдағаннан кейін Прэт колледжге түседі де, 1-семестрді аяқтамай жатып шығып кетеді. Нәтижесінде, Билеттер сатушысы, стриптизер болып, үйсіз қалады. 19 жастағы Прэтті актриса Рэй Дон Чонг байқап, 2001 жылы алғашқы рөлі «Жесір махаббаты» телесериалында көрініс табады.

## Фильмография

## Ескертпелер

Санат:XXI ғасыр актерлері
Санат:АҚШ актерлері

Санат:АҚШ телевидение актерлері
Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері

Санат:21 маусымда туғандар
Санат:1979 жылы туғандар
Халықтық өкілдер кеңесі (Индонезия)

**Кеңес халық өкілдері**, **АЕМ** (Dewan Perwakilan Rakyat, DPR) — бірі екі палатадан тұратын Индонезияның жоғарғы заң шығарушы органы— Халықтық консультативтік конгресс. Орындайды ағымдағы заңнамалық функцияларды сессиялар арасындағы үзілістерде ҰБК сессияларының арасындағы үзілістердің қарапайым заңды функцияларын орындайды, өзара тұрақты әрекет ететін бір палаталы парламентті нақты бейнелейді.

Қызметінің құқықтық негіздері АЕМ қаланған атты VII тарауда қолданыстағы конституция Индонезия (19-22). Жекелеген аспектілерін қатысты рөлін АЕМ-нің аясында Халықтық консультативтік конгресс және оның өзара іс-қимыл президентіреттеледі, тиісінше, мемлекет (2-бап) және V тарауында (5-бап). Қалыптастыру тәртібі, құрылымы және саны АЕМ-де, сондай-ақ нақтылау және оның өкілеттігін айқындайды қолданыстағы заңнамасында.
Меркурийдің перигелиясының сығысуы

нобай|345x345 нүкте|Меркурийдің орбитада ығысуы, эклиптиканың шығыс полюстан көрінісі
**Меркурийдің перилегиясының аномалды ығысуы** —  физика тарихында ерекше орын алатын, мың сегіз жүз елу тоғысыншы жылы табылған Меркурий ғаламшарының қозғалысының ерекшелігі. Бұл қозғалыс ньютон заңдарына және бүкіләлемдік тартылыс заңына бағынбай қозғалатын алғашқы аспан денесі болып шықты. Физика мамандарына модификация немесе тартылыс теориясын ортақтастыру қолға алынған болатын.  

Санат:Астрономия тарихы
Санат:Аспан механикасы
Буру

**Буру** () — Индонезияның құрамына кіретін Молукск тобының Малай архипелагына жататын арал. олтүстіктен Серам және Батыстан Банда атты Тынық мұхит теңіздерімен толығады Шығыстағы Манипадан алшақтатылған және Серам және Амбон. Ауданы — 9505 км2, халық саны (мамыр айы бойынша 2012 жылғы) — 206 840 адам.

Этноконфессионалды халықтың құрамы өте алуан түрлі. Шамамен оның халық құрамы теңдей Явадан келген байырғы халықтардың қоныс аударушылар өкілдері және Индонезияның басқа аралдарынан шыққанддар. Сондай-ақ шамамен ислам және христиан діндері бойынша теңдей бөлінеді. сондықтан әртүрлі наным сенімдер бар.

Санат:Индонезия аралдары
Санат:Молукка аралдары
Санат:Малуку
Тың (Сарыағаш ауданы)

**Тың** — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Жемісті ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 км-дей жерде, Ханарық өзенінің оң жағалауында. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы елді мекендері
№49-темір жол айрығы

**№49-темір жол айрығы** — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Жылға ауылдық округі құрамында болған темір жол айрығы, 2023 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-батысқа қарай 40 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданының таратылған елді мекендері
Қапанза

**Қапанза** — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Жылға ауылдық округі құрамында болған таратылған ауыл.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 269 адам (142 ер адам және 127 әйел адам) болса, 2009 жылы 91 адамды (47 ер адам және 44 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданының таратылған елді мекендері
Қызыласу

**Қызыласу** (2002 жылға дейін – *Қызылабад*) — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Жылға ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-батысқа қарай 71 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы елді мекендері
Қауыншы

**Қауыншы** — Түркістан облысы Келес ауданы, Алпамыс батыр ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 8 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Келес ауданы елді мекендері
Ақжол (Келес ауданы)

**Ақжол** (2021 ж. дейін – *Ленинжолы*) — Түркістан облысы Келес ауданындағы ауыл, Алпамыс батыр ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай ауылынан шығысқа қарай 5 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Келес ауданы елді мекендері
Энн Бронте

**Энн** (**Анна**) **Бронте** (; 17 қаңтар 1820, Торнтон, Уэст-Йоркшир, Ұлыбритания — 28 мамыр 1849, Скарборо, Норт-Йоркшир) — ағылшын жазушысы және ақын, үш Бронте апалы-сіңілілердің кішісі. «Агнес Грей» және  «Уайлдфелл Холлдан келген бөгде қыз» романдарының және біраз өлеңдердің авторы болып саналады. 

## Өмірбаяны
Энн Бронте ирландық кедей дін қызметшісі мен оның әйелі Мария Бренуэллдің кіші қызы болатын. Оның анасы Эннге екі жас толмастан дүниеден кеткен болатын. Өмірінің үлкен бөлігін Энн Хоэрт қыстағында өткізді. Екі жыл бойы Роу Хэд мектебінде білім алғаннан кейін ол гувернантка болып жұмыс істей бастады және Бронте апалы-сіңілілердің ішіндегі осы салада жетістікке жеткен жалғыз қыз атанды. Ингэм отбасына жұмысқа орналасуындағы сәтсіздігіне қарамастан, қыз ары қарай бес жыл бойы Робинсон отбасының балаларын тәрбиелеп, оларға білім берді.   

Санат:Англия жазушылары
Санат:Ұлыбритания жазушылары
Санат:Ұлыбритания ақындары
Санат:Туберкулёзден қайтыс болғандар
Дмитрий Герасимов

[оңға|нобай|Хат Максимилиан Трансильвана — бірінші жарияланған туралы есеп кругосветном сапардағы [Фернан Магеллан|Магеллана, ең ықтимал аудармашы, оның церковнославянский язык болды Дмитрий Герасимов]]
**Дмитрий Герасимов** (**Митя**, "**елшісі Дмитрий**", **Дмитрий Толмач**, **Дмитрий Схоластик**, латын тіліндегі аты **Деметрий Эразмий**, , шамамен 1465) — орыс кітапшылы, дипломат, аудармашы, оқымысты және Еуропа мәдениетін дәріптеуші. 

## Өмірбаяны
Новогород қаласының тумасы, бірақ оның туған жері белгісіз. Оның өзі секілді монах Герасима Поповки деген ағасы болған. Ол біраз уақыт бойы Ливонияда өмір сүрген, Дмитрий неміс және латын тілдерін жетік меңгерген. 

16 ғасырдың алғашқы онжылдығында Герасимов Посоль қақпасында аудармаш ретінде қызмет еткен.

## Дереккөздер

Санат:Ресей дипломаттары
Санат:Ресей аудармашылары

Санат:1460 жж. туғандар
Санат:1465 жылы туғандар
Санат:1530 жж. қайтыс болғандар
Санат:1535 жылы қайтыс болғандар
Санат:1536 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей филологтары
Патрик Бронте

**Патрик Бронте** (; 17 сәуір 1777, графство Даун, — Хоэрт) — ағылшындық дін қызметкері, мұғалім, жазушы, атақты жаузшылар Шарлотта Эмили мен Энн Бронтенің әкесі. 

## Өмірбаяны
Патрик үлкен отбасыда дүниеге келген. Ол он ағайындыларының ішіндегі ең үлкені болған. Оның ата-анасмы Бранти тегін алған, бірақ Патрик өскеннен кейін ол тегін Бронте деп өзгерткен. 

Патрик 84 жыл бойы ұзақ өмір сүрген. Оның алты баласы болған, ол балаларының өлімін өз көзімен көрген. Соңғы қызы Шарлотта 38 жасында 1855 жылы әкесінің өліміне 6 жыл қалғанда қайтыс болған. 

Патритің алты баласының анасы Мария Бренуэллмен  (1783—1821)  1812 жылы үйленген. Мария өзінің алты баласын туғаннан кейін дүниеден кеткен. 

## Балалар
* Мария (1814-1825)
* Элизабет (1815-1825)
* Шарлотта (1816-1855)
* Патрик Бренуэлл (1817-1848)
* Эмили (1818-1848)
* Энн (1820-1849)

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания жазушылары

Санат:17 наурызда туғандар
Санат:1777 жылы туғандар
Санат:Ирландияда туғандар
Санат:1861 жылы қайтыс болғандар
Джером Игинла

**Джером Игинла** (, толық аты **Джером Артур-Адекунле Тиг Джуниор Элвис Игинла**, ; 1 шілде 1977, Эдмонтон, Альберта, Канада) — кәсіби канадалық хоккейші,  КХЛ «Колорадо Эвеланш» командасының оң қапталдағы шабуылшысы. "Даплас" драфтында 11-нөмірімен таңдалып, кейіннен "Калгариге" ауыстырылған. Канадалық Ингила клубында он алты маусым өткізіп, кіргізілген голдар саны бойынша және жиналған ұпай саны бойынша рекордсмен атанған.  2003 жылдың сәуір айының басында Ингила Колорадо Эваланштың капитаны атанған. 2013 жылдың 28 наурызында «Питтсбург Пингвинз» командасына өтіп 2012-2013 жылдарды сәтсіз аяқтады. Келесі маусымын хоккейші "Бостон" командасында өткізді. Канад құрамасының құрамында Джером үш рет Олимпиада ойындарына қатысқан. Солт-Лейк және Ванкуверде өткен Олимпиадаларда жеңімпаз аталған. 

## Дереккөздер

Санат:1 шілдеде туғандар
Санат:1977 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша шайбалы хоккейшілер
Фёдор Иванович Толстой

Граф **Федор Иванович Толстой** (***"Американдық"***; Мәскеу — ) — орыс ақсүйектерінің 19 ғасырдың бірінші жартысындағы өкілдерінің бірі. Өзінің ерекше қабілеттерімен, Америкаға саяхатқа деген құлшынысымен ерекшеленді. "Американдық" деген лақап атын тек қана осы саяхатқа байланысты ғана емес, өз денесіне тату жасатқан алғашқы орыстардың бірі болғандықтан да алды. Сол кезеңнің атақты авторларымен таныс болды. Сол авторлардың кітаптарындағы басты кейіпкерлерге айналған. 

## Өмірбаяны
Иван Андреевич Толстой атты графтың және Майковтар тұқымынан шыққан оның әйелі Анна Федоровнаның сегіз баласының бірі болған. Ұзақ уақыт бойы Федор Толстойдың туған жері анасы тұрған Костромский губерниясының Кологривскйи уездігдегі Никольский қыстағы болып саналған, дегенмен Орталық мемлекеттік тарихи Е.Г. Болдин мұрағатының директоры айтуы бойынша ол Мәскеуде дүниеге келген. 

## Дереккөздер

Санат:Ресей империясы саяхатшылары
Санат:28 ақпанда туғандар
Санат:1782 жылы туғандар
Санат:Мәскеуде туғандар
Санат:17 қарашада қайтыс болғандар
Санат:1846 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Иван Осипович де Витт

Граф **Иван Осипович де Витт** (1781—1840) —1812 жылғы соғыстағы басты тұлға, орыс қызметіндегі генерал. Танымал авантюристка София Глявоненің және польшалық генералдың ұлы. 

## Өмірбаяны

### Ерте жылдары
Голландық архитектордың немересі. Әкесі польско-уркаиндік помещик Иосиф ве Витт (1738-1814), Каменец-Подольский қорғанында комендат қызметкері болған. Әпкесі Ольга Нарышкина және София Киселева, әйеліс П.Д. Киселева. 

11 жасында ақ Иванның анасы оны гвардияға қызметке орналастырды. 1792 жылдың 17 қыркүйегінде Атты әскер полкының лейб-гвардиясына корнет қылдырып сайлады. 100 жылдың 1 қаңтарында ол Кавалергардтық полкқа көшті. 

## Марапаттары
**Ресей империясы:**
* Әулие Жохан Иерусалимского 1-ші дәрежелі ордені (1800)
* Әулие Анна 1-ші дәрежелі ордені (1813)
* Әулие Александр Невский ордені(1820)
* Әулие Владимир 1-ші дәрежелі ордені (1823)
* Алмазные белгілері - орденіне Әулие Александр Невский (1826)
* Әулие Георгий 2-ші дәрежелі ордені (1831)
* Ақ қыран ордені (1831)
* Алтын қылыш "ерлігі Үшін"  ордені(1831)
* Әскери қадір-қасиеті 1-ші дәрежелі белгі (1832)
* Әулие апостол Андрей Первозванного ордені (1833)
* Әулие апостол Андрей Первозванного орденіне алтын белгілер (1837)
**Шет мемлекеттердің:**
* Швед Қылыш ордені (1813)
* Прусс Pour le Mérite (1814)
* Прусс  Қызыл қыран 1-ші дәрежелі орден (1835)

## Дереккөздер

Санат:1781 жылы туғандар
Санат:Парижде туғандар
Санат:21 маусымда қайтыс болғандар
Санат:1840 жылы қайтыс болғандар
Бобби Орр

**Роберт Гордон (Бобби) Орр** (; 20 сәуір 1948, Перри-Саунд, Онтарио, Канада) — канадалық хоккейші, қорғаушы. Мансабының үлкен бөлігін, Бостон Брюинз ҰХЛ клубында өткізді, тағы үш маусым Чикаго Блэкхокс командасында ойын көрсетті. 1970, 1972 жылдардағы Стэнли кубогының екі мәрте йегері, «Харт Трофи» марапатының үш мәрте йегері. Орр сегіз рет «Джеймс Норрис Трофиді» ұтып алды, екі рет тұрақты чемпионаттың үздік бомбардирі болды, «Арт Росс Трофи» ұтып алды. 

Санат:20 наурызда туғандар
Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша шайбалы хоккейшілер
Джефферсон Дэвис

thumb|Джефферсон Дэвис
**Джефферсон Финис Дэвис** (, 3 маусым 1808) — американдық әскери және саясат қайраткері, АҚШ Азаматтық соғыс кезіндегі Американың Конфедеративті Штаттарының жалғыз және бірінші президенті.

Кентукки штатында фермердің отбасында дүниеге келген, және Луизиана мен Миссисипидегі ағасының мақта плантацияларында өсті. АҚШ-тағы Вест-Пойнтеде Әскери академияны аяқтады, алты жыл бойы армияда лейтенант қызметін атқарды. Кейінірек мұнда өз еркімен Америкалық-мексикандыө соғысқа қатысуға келді, мұнда полкты басқарды. Президент Пирстің кезінде әскери министр болды, сонымен қатар, Миссисипи шататының сенаторы болды.

## Дереккөздер

Санат:3 маусымда туғандар
Санат:1808 жылы туғандар
Санат:6 желтоқсанда қайтыс болғандар
Санат:1889 жылы қайтыс болғандар
Джордж Рэндольф

**Джордж Уит Рэндольф** (; 10 сәуір 1818, Монтичелло, Виргиния — 3 сәуір 1867, плантация Эджхилл, Виргиния) — АҚШ Конфедерациясының  үшінші әскери министрі (1862).

## Өмірбаяны
Джордж Уит Рэндольф 1818 жылдың 10 наурызында АҚШ конгрессмен, болашақ губернатор Виргинии Томас Манн Рэндольф кішінің және АҚШ-тың бұрынғы президенті Томас Джефферсонның қызы Марта Джефферсонның отбасында дүниеге келген. Массачусетстегі Кембридж мектебінде білім алды, 13 жасынан 19 жасына дейін флотта қызмет етті. Виргин университетін тәмәмдап, кейінірек Ричмондта тұрақтады.

## Дереккөздер

Санат:10 наурызда туғандар
Санат:1818 жылы туғандар
Санат:Виргинияда туғандар
Санат:1867 жылы қайтыс болғандар
Санат:Виргинияда қайтыс болғандар
Антон Иванович Деникин

**Антон Иванович Деникин** (, маңы Влоцлавека, Патшалық Поляк, Российская империя — 7 тамыз 1947, Анн-Арбор, Мичиган, АҚШ) — орыс қолбасшы, саясат және қоғам қайраткері, жазушы, мемуарист, публицист және әскери құжаттанушы.

 Орыс-жапон соғысы қатысушысы. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Орыс патша армиясының ең нәтижелі генералдарының бірі.

Ресейдің оңтүстігіндегі Азамат соғыс жылдарындағы Ақтар қозғалысының жетекшілерінің бірі. Ақтар қозғалысының жетекшілерінің арасында ең көп әскери және саяси нәтижелерге қол жеткізді. 

## Дереккөздер
Санат:Ресей мемлекеттік қайраткерлері

Санат:16 желтоқсанда туғандар
Санат:1872 жылы туғандар
Санат:1947 жылы қайтыс болғандар
Санат:Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар
Джеймс Седдон

**Джеймс Александр Седдон** (; 13 маусым 1815, , Виргиния — 19 тамыз, 1880, округі Гучленд, Виргиния) — АҚШ Конфедерацисының төртінші әскери министрі (1862-1865).

## Өмірбаяны
Джеймс Александр Седдон 1815 жылы 13 шілдеде дүниеге келген, алдымен үйден бастауыш білім алды, кейінірек Виргин университетіне оқуға түсті және 1835 жылы заңгерлік мектепті аяқтады. 1838 жылы аввокаттар коллегиясына қабылданып, өзіндік тәжірибесін Ричмонде құрды. 

## Дереккөздер

Санат:13 шілдеде туғандар
Санат:1815 жылы туғандар
Санат:Виргинияда туғандар
Санат:1880 жылы қайтыс болғандар
Санат:Виргинияда қайтыс болғандар
Лерой Уокер

**Лерой Поуп Walker** (; 7 ақпан 1817, Хантсвилл (Алабама) — 23 тамыз 1884, Хантсвилл (Алабама) — АҚШ Конфедерациясының тұңғыш әскери министрі (1861).

## Өмірбаяны
Лерой Поуп Уокер 1817 жылы 7 ақпанда Хантсвиллде, Алабама дүниеге келді.  Ата-анасы: Джонт Вильямс Цокер Матильда Поуп. 1933-1835 жылдары Алабама университетінде білім алды, кейінірек Виргиний университетінде оқыды. 1837 жылы ол адвокаттық тәжірибесін бастады, сонымен қатар біраз уақыт бойы аймақ сотының соты болды және басқа да қызметтермен айналысты.1840 жылдары Уокер Демократиялық партияда беделді саясаткері болды. 

## Дереккөздер

Санат:7 ақпанда туғандар
Санат:1817 жылы туғандар
Санат:1884 жылы қайтыс болғандар
Говард Хьюз

**Говард Робард Хьюз — кіші** (; 24 желтоқсан 1905 — 5 наурыз 1976) — американдық кәсіпкер, инженер, пионер авиация, режиссер, продюсер. 1960 жылдардың соңына қарай, Хьюз АҚШ-тағы 1,4-2 млрд долларды йелентін адам болып саналған. ІРі компаниялар ішінде әр түрлі жылдарда Говард Хьюздың холдингі болған:  Hughes Tool Company, Hughes Aircraft, AirWest, Hughes Helicopters, TWA, HHMI, RKO Pictures. Ричард Никсонның санауы бойынша "Әлемдегі ең күшті адам" - Говард Хьюз. "Тозақ періштелері", "Тыртығы бар бет", "Заңнан тыс" және басқа да фильмдердің режиссері және тәуелсіз продюсері. 1947-1954 жылдар аралығында RKO Pictures компаниясының басшысы болған. Оның продюсерлік танытқан фильмдері 2 рет "Оскар" сыйлығында ең үздік фильм ретінде номинацияланған. 

Әйгілі фильмдердің режиссері және тәуелсіз продюсері: "тозақ періштелері", "шрамы бар бет", "заңнан тыс" және басқалар. 1947 жылдан 1954 жылға дейін RKO Pictures компаниясының иесі. Ол шығарған картиналар екі рет "Үздік фильм" номинациясында "Оскар"номинациясына ұсынылды. 1927 жылы ол шығарған "екі араб рыцарлары" комедиясы "комедияның үздік режиссері" номинациясында "Оскар"сыйлығын жеңіп алды. Жан Харлоу, Джейн Рассел, Джек Бьютель[en], Энн Дворак, Пол Муни және басқалар сияқты актерлерді ашты. Льюис Майлстоун, Ховард Хоукс, Фрэнк Ллойд және басқа режиссерлермен жұмыс істеді.

H-4 Hercules, XF-11, Constellation ұшақтарын құруға және сынауға қатысты. Ұшақ құрылысы мен авионикадағы маңызды технологиялық шешімдерді: тартылатын шассиді, тұтас металл монопланды, радионавигация құралдарын, автопилотты әзірлеуді басқарды және сынады. Авиацияда бірнеше әлемдік рекордтар орнатты. Hughes Helicopters тікұшақ жасау корпорациясы Hughes Aircraft зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық компаниясының негізін қалаушы. 1938 жылдан 1966 жылға дейін TWA компаниясының ең ірі акционері.оңға|нобай|277x277 нүкте|Жарнама Sharp-Hughes Tool Company (1914)

## Дереккөздер

Санат:АҚШ кинорежиссёрлері

Санат:АҚШ миллиардерлері

Санат:АҚШ кәсіпкерлері
Санат:24 желтоқсанда туғандар
Санат:1905 жылы туғандар
Санат:Техаста туғандар
Санат:1976 жылы қайтыс болғандар
Генрих Ипполитович Семирадский

нобай|Диоген
солға|нобай|Ауылдық идиллия.**Генрих Ипполитович Семирадский** (туу кезінде **Генрик Гектор Семирадский**, ; , Ново-Белгород, Харьков губерниясы, — 23 қараша 1902, Стшалково, Петроковская губерниясы) —  орыс және польшалық суретші, кеш академизмнің ірі өкілдерінің бірі, бірақта белсенді шығармашылық өмірінің үлкен бөлігін Римде өткізді. Ол жеке және театр безендірумен айналысты. Императорлық Берлин, Стокгольм, Рим, Турин өнер академиясы өнер Академияларының академигі және профессоры.
солға|нобай|Француз суретшісі
нобай|Нимфа. ''1869 жылы. Львов өнер галереясы''

солға|нобай|<br>
нобай|Рим

## Дереккөздер

Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері

Санат:5 қарашада туғандар
Санат:1843 жылы туғандар
Санат:1902 жылы қайтыс болғандар
Санат:Польша суретшілері
Элла Фицджеральд

**Элла Джейн Фицджеральд** (; 25 сәуір 1917, Ньюпорт-Ньюс, Виргиния, АҚШ — 15 маусым 1996, Беверли-Хилс, Калифорния, АҚШ) — американдық әнші, джаз музыкасының тарихындағы ең үздік вокалисттердің бірі, үш октава диапазонындағы дауыстары иесі, дыбыстық импровизация және скэт шебері. «Грэмми» премиясының үш мәрте лауреаты, ұлтық өнер медалы иегері, еркіндік президенттік медальының иегері, өнер және әдебиет орденнінің және басқа да марапаттардың кавалері. Өзінің елу жылдық мансап жолында тоқсанға жуық альбомдар мен жинақтар шығарған. Әншінің өмірінде қырық миллион пластинкалар оның жазбаларымен сатылды. 

## Өмірбаяны
### Балалық және жастық шағы
Элла Джейн Фицджеральд 1917 жылы 25 сәуірде Ньюпорт - Ньюс, Виргиния штатында афроамерикандықтармен ирландық тұқымнан шыққан отбасыда дүниеге келген. Оның әкесі Уильям Фицжеральд және анасы Темперанс Фицжеральд заңды түрде некеге отырмаған. Әкесіне отыз бес жыл болғанда ол жүргізуші болып, ал анасы жиырма үш жасынды кір жуып күн көрген. 

Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Санат:Азаттық президенттік медалінің иегерлері
Санат:XX ғасыр әншілері
Санат:АҚШ әншілері
Барнум Браун

**Барнум Браун** (; 12 қаңтар 1873, Карбондейл ) — американдық палеонтолог. XX ғасырдың ең атақты "динозаврлар аңшыларының" бірі. 
Санат:Pages with script errors

Барнум Браунның аса маңызды ашуылуларыныың басым бөлігі Америкалық табиғи тарих мұражайымен тікелей байланысты. Бұл палеонталогия бөлімінде ол 45 жылдан астам уақыт жұмыс атқарған. 1897-1910 жылдар аралығында Браун куратордың ассистенті болып жұмыс істеді. Ал 1910-1926 жылдар аралығында кіші куратор жұмысын істеген және 1926-1942 жылдар аралығында бөлім кураторы болған. Өзінің кураторлық мансабын артында сақтай отырып, жұмыстан шығуға тиіс болса да, Браун одан кейін жиырма жылға жуық мұражаймен тығыз байланысты өмір сүрді.

## Дереккөздер
Санат:Зоологиялық таксондар авторлары
Санат:12 ақпанда туғандар
Санат:1873 жылы туғандар
Санат:5 ақпанда қайтыс болғандар
Санат:1963 жылы қайтыс болғандар
Санат:Нью-Йоркте қайтыс болғандар
Санат:Алфавит бойынша ғалымдар
Эрнест Шеклтон

Сэр **Эрнест Генри Шеклтон** (, 15 ақпан 1874, Килки-хаус, Килдэр, Ирландия — 5 қаңтар 1922, Грютвикен, Оңтүстік Георгий) — ағылшын-ирландиялық Антарктика зерттеуші, антарктика зерттеулері бойынша қайраткер. Төрт антарктикалық экспедицияның қатысушысы, солардың үшеуінде басшы болған . 

Бірінші тәжірибесін ол «Дискавери» экспедициясында алды, ол Оңтүстік полютегі алғашқы жорықтың қатсушысы және одан ол денсаулық жағдайына байланысты шығарылып тастаған.  1907 жылы Шеклтон өзінің жеке "Нимрода" атты экспедициясын сайлады, және оның нәтижесінде оңтүстік полюске дейін бар болғаны географиялық 97 миль қалған болатын. Өз жетістіктері үшін Эдуард 7 -нің марапатына йе болған.

## Дереккөздер
Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері

Санат:Ұлыбритания саяхатшылары
Санат:15 ақпанда туғандар
Санат:1874 жылы туғандар
Санат:Ирландияда туғандар
Санат:5 қаңтарда қайтыс болғандар
Санат:1922 жылы қайтыс болғандар