open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Майлан ауылдық әкімдігі

**Майлан ауылдық әкімдігі** — Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Майлан ауылы.

## Тарихы
Округ құрамында болған *Қаражар* ауылы 2000 жылы, *Кеңөткел* ауылы 2001 жылы таратылды. 2005 жылы округтен Ақмырза ауылдық округі бөлініп шығып, Новомарков ауылдық округі Новомарков ауылдық әкімдігі болып қайта құрылды. 2023 жылы Новомарков ауылдық әкімдігі **Майлан ауылдық әкімдігі** деп өзгертілді.

## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданы ауылдық округтері
Сілеті ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Сілеті ауылдық округі** – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бұланбай, Қызылағаш, Сілеті ауылдары кіреді. Орталығы – Сілеті ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Ертіс ауданы ауылдық округтері
Қарасу (Сілеті алабы)

**Қарасу** – Сілеті алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Ақмола облысы Ерейментау ауданы жерімен ағады. 

## Бастауы
Бастауын жонды-белесті келген Ақжар төбесі етегіндегі бұлақтардан алып, Еркіншілік ауылынан төменде Ақмырза өзеніне құйылып, Ақмырза ауылынан төменде  Сілеті өзеніне оң жағынан құяды.

## Гидрографикасы
Ұзындығы 26 км, су жиналатын алабы 301 км2. Ұзындығы 10 км болатын шағын 3 саласы бар. Жаз айларында өзен қара суларға бөлініп қалады. Аңғары шабындық және мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданы өзендері
Санат:Сілеті су алабы
Фаблет

оңға|нобай|260x260 нүкте|Samsung Galaxy (Note 5, S6 edge+ және Note 7 — артқы жағы)  сериясынан фаблеттер
**Фаблет** (  телефон және  планшет сөздерінен) — сенсорлы экраны бар смартфон, өлшемі типтік смартфон және планшеттік компьютер көлемі арасында орналасқан: диагоналі 5,5-тен (бұрын фаблеттер ретінде диагоналі 5,0-ден жоғары модельдер қарастырдық) 6,9 дюймге дейін және ені 135 мм-ден аспайтын. Сондай-ақ ресми емес "плафон" (планшет+телефон) және "лопатофон" атауларымен  белгілі.

## Тарихы
"Фаблет" деген сөз кірме сөз,  —  телефон және  планшет сөздерден қосылуының нәтижесі.

Әртүрлі уақытта құрылғылар шыққан, оларды PC Magazine журналы фаблетке ізашарлар ретінде атап өтті:

2011 жылы бірден бірнеше құрылғылар пайда болды:
* 2011 Samsung Galaxy Player 5 (экран 5,0 дюйм)
* 2011 Pantech Pocket
* 2011 Samsung Galaxy Note (5,3 дюймдік экран, графикалық планшет)

## Мысалдары құрылғылар
Танымал фаблеттерге басқалар арасында жатады:
* Samsung: Samsung Galaxy Note, Grand Mega, A7, J7 сериясы және басқа да (Note II, Note 3, Note 4, Note 5 және басқалары)
* Nokia: Nokia Lumia 1520, , Nokia Lumia 930
* Sony: Sony Xperia Z Ultra
* 
* , HTC Desire 820, HTC Desire 826(G)
* Apple iPhone 6 Plus, iPhone 6s Plus, iPhone 7 Plus
* Nexus 6, Nexus 6P
* MegaFon Login +
* Oneplus One
* LG: LG G Flex, LG G Flex 2, LG G3, LG V10, LG G4, LG G Pro, LG G Pro lite dual, LG G Pro 2
* Asus: Asus Padfone, Asus Zenfone 2
* Xiaomi RedMi Note 2,3,4; Xiaomi RedMi Mi Max, Xiaomi Ми Max 2
* Umi Rome X
* Meizu M3 Note
* ZTE AXON 7
Көптеген смартфон өндірушілер фаблеттер шығарады. Соңғының бірі Apple компаниясы болды, ол алғашқы фаблетін iPhone 6 Plus (5.5) 2014 жылдың күзінде шығарды және Google компаниясы, Motorola-ға Nexus 6 моделіне, Google Nexus арасында  бірінші фаблетке тапсырыс берді.

## Сондай-ақ,
* Коммуникатор
* Смартфон
* Планшетті компьютер

## Дереккөздер

Санат:Смартфондар
Знаменка ауылдық әкімдігі

**Знаменка ауылдық әкімдігі** — Ақмола облысы, Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Знаменка ауылы. Округ құрамында болған ''Елтай'' ауылы 2013 жылы таратылғаннан кейін, ауылдық округ ауылдық әкімдік болып қайта құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) ауылдық округтері
Красногор кенттік әкімдігі

**Красногор кенттік әкімдігі** — Ақмола облысы, Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Игілік, Калачи ауылдары, Красногор кенті кіреді. Орталығы – Калачи ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) ауылдық округтері
Тони жүлдесі

**"Тони" жүлдесі** () — танымал сыйлықтың атауы, жыл сайын американдық театрдың, музыкалық театрдың (ең алдымен, Нью-Йорк, Бродвейдегі көптеген қойылымдар үшін)  қоса алғанда саласындағы жетістіктері үшін тапсырылады. Толық ресми атауы — **"Antoinette Perry Award for Excellence in Theatre"**. Сыйлық өз атауын американдық актриса және режиссер  (1888—1946) құрметіне алды.

Сыйлық қоғамдастықпен, шамамен 700 адамнан тұратын ойын-сауық индустриясына және журналистикаға қатысы бар адамдармен ұсынылады. "Тони" жүлдесі 1947 жылы құрылды, кинематографиялық "Оскар", музыкалық "Грэмми" және теледидардағы "Эмми"-дің театрдағы баламасы болып есептеледі.

Қазіргі уақытта сыйлықты 27 номинация бойынша тапсырылады.

69-ші "Тони"  жүлдесін тапсыру рәсімі 7 мамыр 2015 жылы өтті.

Көптеген көрнекті актерлері мен театр тарландары сыйлықтың лауреаты атанған.

## Сыйлық санаттары

### Пьесалар
* Үздік пьеса
* Үздік пьеса режиссурасы
* Пьесадағы Үздік ер адам рөлі 
* Пьесадағы Үздік әйел адам рөлі 
* Пьесадағы Үздік екінші жоспардағы ер адам рөлі
* Пьесадағы Үздік екінші жоспардағы әйел адам рөлі
* Үздік костюмдер
* Үздік жарық
* Үздік жаңарған пьеса
* Үздік сахна дизайны
* Үздік дыбыс

### Мюзиклдар
* Үздік мюзикл
* Үздік мюзикл режиссурасы
* Мюзиклдегі үздік ер адам рөлі
* Мюзиклдегі үздік әйел адам рөлі
* Мюзиклдегі үздік ер адам рөлі екінші жоспардағы
* Мюзиклдегі үздік әйел адам рөлі екінші жоспардағы 
* Үздік либретто
* Үздік хореография
* Үздік костюмдер
* Үздік жарық
* Үздік оркестрлеу
* Үздік музыка және/немесе өлеңдер
* Үздік жаңарған мюзикл
* Үздік сахна дизайны
* Үздік дыбыс

### Арнайы
* Аймақтық театр
* Арнайы марапат
* Үлкен жетістіктері үшін
* Изабель Стивенсон жүлдесі

## Арнайы сыйлығы
Арнайы "Тони" сыйлығы әртүрлі театр жетістіктері үшін әр жылдары ие болды: Джуди Гарленд (1952 — қасиетті дұшпандағы маңызды үлесі), Нью-Йорк көпшілік кітапханасының театр топтамасы (1956), сэр Джон Гилгуд (1959), Франко Дзеффирелли (1962), Ирвинг Берлин (1963), Одри Хепберн (1968), Морис Шевалье (1968), Марлен Дитрих (1968), Леонард Бернстайн (1969), Барбра Стрейзанд (1970), Юл Бриннер (1985 — 4525 "Патша және мен" спектакльдері үшін) және көптеген басқалар.

## Сондай-ақ,
* Драма Деск
* Obie
* Драма Лонг
* Офф-Бродвей

## Сілтемелер
* (ағылш.)
* (ағылш.)
* (ағылш.)

Санат:Тони сыйлығы
Санат:Марапаттар
Интернациональный ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Интернациональный ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Дружба ауылы кіреді. Орталығы – Дружба ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 372 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Тимирязев ауданы ауылдық округтері
Красивое ауылдық округі

**Красивое ауылдық округі** — Ақмола облысы Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Красивое, Құмай, Ленинское, Ярославка ауылдары, Красивая темір жол бекеті кіреді. Орталығы – Красивое ауылы.

## Тарихы
2013 жылы округ құрамында болған ''Тасоба'' ауылы таратылды. 2019 жылы Ярославка ауылы Красивый ауылдық округіне қосылды.

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) ауылдық округтері
Қаракөл ауылдық округі (Қарағанды облысы)

**Қаракөл ауылдық округі** – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы  әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қаракөл ауылы кіреді. Орталығы – Қаракөл ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы ауылдық округтері
Орлов ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Орлов ауылдық округі** – Павлодар облысы Шарбақты ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Орловка ауылы кіреді. Орталығы – Орловка ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Шарбақты ауданы ауылдық округтері
Свободный ауылдық округі

**Свободный ауылдық округі** — Ақмола облысы Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Раздольное, Свободное ауылдары кіреді. Орталығы – Свободное ауылы. 

## Тарихы
2000 жылы Ярослав ауылдық округінен Раздольный ауылдық округі бөлініп шықты. 2019 жылы Свободное және Раздольное ауылдарынан Свободный ауылдық округі құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) ауылдық округтері
Юбилейный ауылдық округі (Ақмола облысы)

**Юбилейный ауылдық округі** — Ақмола облысы Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ейское, Юбилейное ауылдары кіреді. Орталығы – Юбилейное ауылы.

## Тарихы
2000 жылы Интернациональный ауылдық округінен бөлініп шықты. 2009 жылы округ құрамына таратылған Интернациональный ауылдық округінің Интернациональное ауылы енді. 2013 жылы Юбилейный ауылдық округінің құрамына таратылған Біртал ауылдық округінің Ейское ауылы еніп, Интернациональный ауылдық округі қайта бөлініп шықты.

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) ауылдық округтері
Ярослав ауылдық округі (Атбасар ауданы)

**Ярослав ауылдық округі** — Ақмола облысы Атбасар ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Калиновка, Магдалиновка, Радионовка, Тимашевка, Хрящевка ауылдары кіреді. Орталығы – Тимашевка ауылы. Округ құрамында болған *Ждановка* ауылы 2005 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Атбасар ауданы ауылдық округтері
Эдинбургтық шарт

**Эдинбургтық шарт** — Франция мен Англия арасындағы бейбітшілік келісімшарты Эдинбург қаласында 6 шілдеде 1560 жылы жасалды, және Шотландияда ағылшын-француз қарсыластығының аяқталуы. Эдинбург келісімшарты шотланд тарихындағы бұрылыс болды: бұл шарт үщ жүзге созылған ағылшын-шотланд соғысының аяқталуына алып келді, Шотландияның Францияға дәстүрлі бағыты («Ескі одақ») және ағылшын-шотланд жақындасу дәуіріне жол ашты, 1603 жылы екі британдық мемлекеттерді бір монархтың қол астында бейбіт біріктіруге әкелді.

Мария де Гиз (1554-1560 жылдар) кезінде Шотландияда француздық үстемдігі 1559 жылдың басында Перте протестант көтерілісін туғызды, бұл тез арада бүкіл шотландық протестант революциясына айналды. Сол кезде ағылшын әскерлері елге енгізілді. Шотландия Англия мен Франция арасындағы ұрыс алаңына айналды. Жетекші ақсүйектер мен Шотландияның көптеген қалаларының бүлікшілердің жағына өту, сондай-ақ 1560 жылдың маусым айында Мария де Гизе қайтыс болуы революцияның жеңісін қамтамасыз етті. Діни соғыс қатері төнген Франция, Англиямен мәмілеге келуге мәжбүр болды. 

Эдинбургтың маңында 1560 жылдың 6 шілдесінде қол қойылған бейбітшілік шартына сәйкес, ағылшын және француз әскерлері Шотландия жерінен кету керек болды. Шотландия королевасы Мария Стюарт Англияның тағына деген талабынан бас тартып, Елизавета I-ні Англияның патшайымы ретінде мойындауы керек болды. Франция мен Англия Шотландияның ішкі істеріне араласпауға уәде берді. Шарт Шотландиядағы протестантизм жеңісін бекітті және Ұлыбританиямен жақындастыруды нығайтты.

Мария Стюарттың Эдинбург келісімін ратификациялаудан бас тартқандығына қарамастан, 1560 жылы француз әскерлерінің Шотландиядан кетуімен ол іс жүзінде күшіне енді.

Шотландия өкілдерінің қатысуынсыз, шет мемлекеттер арасында көптеген жылдар бойы елдің дамуын дәйектейтін, Шотландия тарихындағы ең маңызды шарттардың бірі болып табылады.

Санат:Францияның халықаралық келісім шарттары
Санат:Англияның халықаралық келісім шарттары
Санат:Орта ғасырдағы бейбіт келісім шарттары
Заозёрный ауылдық әкімдігі

**Заозёрный ауылдық әкімдігі** — Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы әкімшілік бірлік. 2013 жылға дейін *Заозёрный ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Заозёрный ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Біржан сал ауданы ауылдық округтері
Макинка ауылдық округі

**Макинка ауылдық округі** — Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бұланды, Қарағай, Қаратал, Қоғам, Макинка, Мақпал ауылдары кіреді. Орталығы – Макинка ауылы.

## Тарихы
2000 жылы Заурал ауылдық округінен Қаратал ауылы берілді. 2009 жылы *Дачи* ауылы таратылды.

## Дереккөздер

Санат:Біржан сал ауданы ауылдық округтері
Серікқали Ғабдешұлы Шарабасов

**Серікқали Ғабдешұлы Шарабасов** (1947 жылы 7 тамызда БҚО Жаңақала ауданы - 2016 жылы 28 ақпан Орал) — әдебиеттанушы ғалым. Филология ғылымының кандидаты (1981), профессор (1996). Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері.

## Толығырақ
* Серікқали Ғабдешұлы 1947 жылы 7 тамызда Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданында дүниеге келген.
* 1964 - 1968 жылдары А.С.Пушкин атындағы Орал педагогикалық иниституын үздік бітірген.
* 1968 - 1971 жылдары «Орал өңірі» газетінің әдебиет бөлімінің қызметкері
* 1971 - 1975 жылдары Облыстық педагогика қызметкерлерінің білімін арттыру бөлімінде «Қазақ тілі мен әдебиеті» кабинетінің меңгерушісі
* 1976 - 1979 жылдары Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің қазақ әдебиеті кафедрасының ізденушісі болды
* 1975 жылдан өмірінің соңына дейін Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінде оқытушы, аға оқытушы, қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының доценті, профессоры, Филология факультетінің деканы, Тәрбие жұмысы жөніндегі проректоры, Қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының профессоры болды.
* 1981 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің асперантурасын бітірген.

## Ғылыми шығармашылығы
* Серікқали Ғабдешұлының 2 монографиясы, 100-ден астам ғылыми мақалалары жарияланған. Педагог-ғалымның филология ғылымы саласында көптеген еңбектері мерзімді  газет-журнал беттерінде, арнайы шығарылған конференция материалдарына еңбектері еңген.
* 1981 жылы «Қазіргі қазақ әңгімелерінің кейбір мәселелері» тақырыбына кандидидаттық диссертация қорғады. Осы  жылы педагог-ғалымға  Филология ғылымының кандидаты ғылым дәрежесі берілді.
* Қазақ әңгімелеріндегі характер проблемалары» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғап, аға ғылыми қызметкер болып білім жетілдірді.
* 1989 жылы Бүкіл Ресейлік аттаестациялық кеңес шешімімен доцент ғылым дәрежесі беріледі.
* Серікқали Шарабасов 4 дүркін академиялық топ тәрбиеледі. Ол басқаратын академик Қажым Жұмалиев атындағы әдеби бірлестік талантты Р. Мұқанбетқалиева, Қ. Демеубергенов, Б. Баймұқанова, М. Қосымбаев, Ғ. Сейтақов, Ж. Болтанова, Н. Кәрімоваларды тәрбиелеп шығарды.
* Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің құрметті профессоры.

## Марапаттары
* 1981 - Филология ғылымының кандидаты 
* 1989 - доцент
* 1996 - профессор
* Қазақ КСР Халық ағарту ісінің үздігі
* 2001 - "Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл" медалі
* 2005 - "Қазақстан конститутциясына 10 жыл" медалі
* Қазақстан Респубикасы Білім беру ісінің Үздігі
* Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері
* Елбасының жарлығымен Ерен еңбегі үшін медалімен марапатталған
* "Тіл жанашары" құрметті төсбелгісінің иегері
* "Қадыр Мырза Әлі" атындағы алтын медалі
* 2015 - "Қазақстан халқы ассамблиясына 20 жыл" медалі
* 2015 - "Қазақ хандығына 550 жыл" алтын медалі
* көптеген медалдармен құрмет грамоталарымен марапатталған.

Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары
Санат:Қазақстан жоғарғы оқу орындарының профессорлары
Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері
Санат:Қазақстан филологтары
Санат:Қазақстан әдебиеттанушылары
Құдайназар Қарпықұлы

**Құдайназар Қарпықұлы** – белгілі батыр, Тауке ханның бас уәзірі. 

## Өмірбаяны
Кіші жүздің Кете руынан шыққан. Текей есімі Сыр сүлейлерінің шығармаларында орын алған. 

## Деректер
Т.Ізтілеуов, Шегебай Бектасұлы және Аманжол ақындар оған арнау, дастан, журналист-жазушы М.Исаев «Әз Тәукенің Текей батыры» (1994) атты кітап шығарған. Текей есімі Түркістандағы Қожа Ахмет Иасауи кесенесіндегі хан, би, батырлар тізімінде жазылса, Қармақшы ауданы аумағында «Текей әулие» бейіті бар. Сонымен қатар ауданда «Текей құмы», «Текей қазған құдық» атты жер-су атаулары кездеседі. 

## Сілтемелер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақ батырлары
Дариға Тұранқұлова

**Дариға Тұранқұлова** (1948 жылы 22 ақпанда туған) — Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының  «Сахна тілі» кафедрасының меңгерушісі, профессор. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2011). Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері (2008).

## Толығырақ
* Дариға Тұранқұлова 1948 жылы 22 ақпанда дүниеге келген.
* 1966 - 1970 жылдары Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының «Театр және кино актері» мамандығы бойынша бітірген. 
* 1970 жылдан бастап театр педагогика саласында еңбек етеді. Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының  «Сахна тілі» кафедрасының меңгерушісі, профессоры.

## Марапаттары
* Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры
* 2016 - "ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі
* 2011 - Елбасының қолынан "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" құрметті атағын алды.
* 2008 - Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері
* 2006 - Ерен еңбегі үшін медалі
* 2000 - Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің үздігі
* 1990 - КСРОның "Еңбек ардагері" медалі

Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясының профессорлары
Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері
Орынбор ешкісі

**Орынбор ешкісі** – түбітті ешкі тұқымы. Жергілікті ешкілерді түбіт өнімділігі бағытында ұзақ уақыт сұрыптау арқылы Орынбор облысында шығарылған. Жүнінің 35%-ы түбіттен (ұзындығы 5 – 6 см, жіңішкелігі 14 – 16 мкм), 65%-ы қылшықтан (ұзындығы 7 – 9 см, жіңішкелігі 80 – 90 мкм) тұрады. Қылшығының түсі қара, түбіті – қара-сұр. Таралып алынған түбітінің салм. 0,2 – 0,5 кг-ға дейін жетеді. О. е-нің дене бітімі ірі, мүйізі үлкен. Текесінің шоқтығына дейінгі биікт. 68 – 70 см, ешкісінікі 63 – 65 см, текесінің тірілей салм. 65 – 70 кг, ешкісі 63 – 65 кг тартады. О. е. өсімтал, ұрғашыларының 25 – 40%-ы егіз табады. Маусымдық сауылу мерзіміндегі сүтінің мөлш. 90 – 120 кг, майл. 4,8 – 5,0%. Ең көп тараған аймақтары Ресей Федерациясының Орынбор, Челябі облыстары. Қазақстанның кейбір аудандарында жергілікті ешкі тұқымын жақсарту үшін пайдаланылады.

Санат:Ешкі тұқымдары
Санат:Қуысмүйізділер
Лит (Шотландия)

thumb|right|250px|Лит көрінісі
**Лит** (ағыл. және скотс *Leith* [ˈliːθ], шотл. *Lìte*) — Өткенде Шотландияның кішкентай тәуелсіз кемежай қалашығы болған, бүгінде (1920 жылдан бастап) - Эдинбургтың кемежайы және солтүстік аймақ.

1560 жылы ағылшындардың сол кездегі одақтасы шотландтардың шабуылы мен қоршауына төтеп беруге мәжбүр болды.

## Дін
Литте бірнеше тарихи танымал шіркеулер, соның ішінде Солтүстік Литтің приход шіркеуі мен Оңтүстік Литтің приход шіркеуі (екеуіде Шотландияда) және Римдік-католикалық Әулие Марияның теңіз жұлдызы бар. Бұл аймақта сикх пен индус ғибадатханалары, шиитік және сүннитік мешіттер, қоғамдық орталықтар, елуліктер орталығы, украиндық грек-католиқалық шіркеулер бар: сондай-ақ бұнда бұрын норвег шіркеуі болған, Литтегі көркемөнер мектебі бар.

## Литта туған белгілі адамдар
*Габриэль Скотт
*Джон Чейн
*Роберт Джемсон
*Сигурд Скотт-Хансен
*Крис Смолл
*Ирвин Уэлш
*Джон Хантер

## Тағы қараңыз
*Мария Стюарт
*Абердин
*Мария де Гиз
*Фрэнсис Стюарт, Ботвелл графы
*Ковенант қозғалысы
*Джеймс Гамильтон, 1-ші Гамильтон герцогы
*Данбар түбіндегі шайқас

## Сілтемелер
*The Leither Magazine, a free-community centric magazine covering news, culture, reviews and blogs ''from the edges of Edinburgh''
*Leith Festival  a community based festival
*Greener Leith, community news blog managed by charity of same name

Санат:Шотландия қалалары
Санат:Шотландияның кемежайлары мен айлақтары
Уәлиханов ауылдық округі (Жарқайың ауданы)

**Уәлиханов ауылдық округі** — Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Достық, Уәлиханов ауылдары кіреді. Орталығы - Уәлиханов ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Жарқайың ауданы ауылдық округтері
Айбол Әнуарұлы Бекмұхамбетов

**Айбол Әнуарұлы Бекмұхамбетов** (1962 жылы 1 ақпанда Ақтөбеде туған) — қазақстандық инженер - ұшқыш. Техника ғылымдарының кандидаты (2005). «Халықаралық Алматы әуежайы» АҚ президенті. ҚР Еңбек сіңірген авиаторы (2005).

## Толығырақ
* Айбол Әнуарұлы 1962 жылы 1 ақпанда Ақтөбеде дүниеге келген.
* Әкесі - Әнуар Бекмұхамбетов - кеңестік партия қызметкері, еңбек ардагері. 
* Анасы - Бекмұхамбетова Шәрбану Мырзакелдіқызы -  Қобда және Ақтөбе аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары, Ойыл орта мектебінің директоры Қазақ ССР халық ағарту ісінің құрметті қызметкері.
* **Білімі**
* 1983 жылы Ақтөбе жоғары ұшқыштар училищесі «Әуе кемелерін ұшуда пайдалану» мамандығы бойынша, әуе кемесін пайдалану факультетін бітірген.
* 2005 жылы Санкт-Петербург Азаматтық авиация академиясының аспирантурасын бітірген.
* 2005 жылы «Әуе көлігін пайдалану» мамандығы бойынша Техника ғылымдарының кандидаты ғылыми атағы берілді.
* «Адам факторы және ұшу қауіпсіздігі, ықпалды зерттеу» монографиясы мен 10-нан аса ғылыми мақалалар авторы. 
* Азаматтық авиация академиясының және Қазақстан Республикасы Әуе қорғаныс күштері Әскери институтының профессоры.

## Қоғамдық қызметкері
* 1-классты ұшқыш-инженер. 
* ҚР Қорғаныс министрлігі Әуе қорғанысы күштерінің полковнигі 
* Нұр Отан партиясының мүшесі
* 1999 - 2002 жылдары Ақтөбе облыстық мәслихатының депутаты 
* 2002 - 2007 жылдары Атырау облыстық сайлау комитетінің төрағасы
* 2012 жылдан Алматы қаласы мәслихатының депутаты

## Еңбек жолы
* 1983 жылдан Ақтөбе жоғарғы ұшқыштар училищесінің Як-18 және Як-40 ұшақтарының ұшқыш-нұсқаушысы, командир-нұсқаушысы, Як-40  ұшағының эскадрильясы командирінің орынбасары.
* 1993 жылдан ҚР Көлік Министрлігі Азаматтық авиацияның мемлекеттік саясат бөлімінің бас маманы.
* 1994 жылдан Алматы ұшу-техникалық кешеніндегі халықаралық әуе желілерінің ТУ-154 ұшағының ұшқышы.
* 1996 жылдан Ақтөбе авикәсіпорын директорының орынбасары. 1997 жылдан «Халықаралық Ақтөбе әуежайы» АҚ президенті.
* 2000-2008 жылдар аралығында «Еуро-Азия-Эйр» АҚ президенті.
* 2001-2007 жылдар аралығында «АТМА-Атырау әуежайы және тасымалдар» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы.
* 2008-2009 жылдар аралығында «Халықаралық Астана әуежайы» АҚ президенті.
* 2009 жылғы желтоқсаннан бастап қазіргі уақытқа дейін «Халықаралық Алматы әуежайы» АҚ президенті.

## Марапаттары
* 2000 - Ақтөбе облысының жыл адамы
* 2001 - Құрмет ордені
* 2005 - Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген авиаторы
* 2005 - Техника ғылымдарының кандидаты 
* 2006 - ІІ дәрежелі Достық ордені
* 2011 - Парасат ордені
* 2011 - "Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл" медалі
* 2012 - Қазақстан Республикасының Құрметті авиаторы
* 2016 - "Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі
* ҚР президентінің жеке алғыс хаттарымен марапатталған.
* Алматы және Астана қалалары әкімдерінің Құрмет грамоталары және Алғыс хаттарымен марапатталған.

Санат:Қазақстан ұшқыштары
Санат:Техника ғылымдарының кандидаттары
Санат:Қазақстан инженерлері
Әнуар Керейұлы Бекмұхамбетов

**Әнуар Керейұлы Бекмұхамбетов** (1935 жылы 17 шілде Ақтөбе облысы Ойыл ауданында туған) — мемлекет және қоғам қайраткері, еңбек ардагері. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты. Ақтөбе қаласының және Ойыл ауданының құрметті азаматы. КСРО және Қазақстанның жоғарғы мемлекеттік марапаттарының иегері.

## Толығырақ
* Әнуар Керейұлы 1935 жылы 17 шілде Ақтөбе облысы Ойыл ауданында дүниеге келген.
* Ауыл шаруашылығының озық қызметкері.
* Білім меценаты.
* Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің және облыстық маслихат депутаты болған.
* КСРОның 2 мәрте "Еңбек қызы ту" орденімен, "Құрмет белгісі" орденімен және "Еңбек ардагер" т.б көптеген медалдармен құрмет грамоталарымен марапатталған. Тәуелсіз Қазақстан Республикасының жоғарғы мемлекеттік марапаты "Парасат ордені"мен және "ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл" медалі (2001), "Тыңға 50 жыл" медалі (2004), "ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл" медалі (2011) және "Алтын жүрек" ұлттық сыйлығымен марапатталған.
* Ақтөбе қаласының және Ойыл ауданының құрметті азаматы.

Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Бижамал Жақсымбетова

**Бижамал Жақсымбетова** (1925 жылы 24 желтоқсанда Батыс Қазақстан облысы Орал туған) — қазақстандық ардагер ұстаз, еңбек ардагері. Қазақ КСР халық ағарту ісінің құрметті қызметкері. Шалқар қаласының құрметті азаматы.

## Толығырақ
* Бижамал Жақсымбетова 1925 жылы 24 желтоқсанда Батыс Қазақстан облысы Орал дүниеге келген.
* 1948 жылы Орал пединститутының қазақ тілі мен әдебиеті факультетін бітірген.
* 1948 жылы еңбек жолын Шалқар қалалық қазақ орта мектебіне мұғалім болып бастаған.
* Мектепте сол тұста жоғары білімді небәрі төрт мұғалім бар екен, бұл бесіншісі болды. Жастық жігермен жалындап тұрған жас маманды келесі жылы аудандық оқу бөліміне инспекторлық қызметке жіберді. Көліктің тапшылығына, жолдың ауырлығына ешқандай шағым айтпастан ол аудан мектептерін аралап, әдіскерлік кеңестер бере жүріп, өзі де көп нәрсені үйренді, тәжірибе жинақтаған.
* зейнеткерлікке шыққанға дейін Шалқар қалалық № 1 мектепте үздіксіз қазақ тілі және әдебиеті пәнінен сабақ берді.
* Ұстаз еңбегінің жемісі — «Қазақ ССР халық ағарту ісінің озық қызметкері» белгісі, Еңбек Қызыл Ту ордені, «Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін», «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысы Жеңісіне 60 жыл», «Еңбек ардагері», «Тыл ардагері» медальдарымен көптеген құрмет грамоталарымен марапатталған.  Есімі аудандық «Құрмет кітабына», облыстық «Еңбек даңқы» кітабына енген.
* №1 Шалқар қаласының құрметті азаматы құрметті атағының иегері.

Санат:Қазақстан педагогтары
Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері
Құмсуат ауылдық әкімдігі

**Құмсуат ауылдық әкімдігі** — Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Құмсуат ауылы. 

## Тарихы
2000 жылы Баранкөл ауылдық округінен бөлініп шықты. 2013 жылы Құмсуат ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Жарқайың ауданы ауылдық округтері
Пятигорский ауылдық әкімдігі

**Пятигорский ауылдық әкімдігі** — Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы әкімшілік бірлік. 2013 жылға дейін *Пятигорский ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Пятигорское ауылы.  

## Дереккөздер

Санат:Жарқайың ауданы ауылдық округтері
Тассуат ауылдық округі (Қарағанды облысы)

**Тассуат ауылдық округі** – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қайнар ауылы кіреді. Орталығы – Қайнар ауылы.

## Тарихы
''Амантау'' ауылы Амантау ауылдық округімен бірге 2009 жылы таратылып, жері Тассуат ауылдық округіне қосылды.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы ауылдық округтері
Дүниежүзілік көрме (1998)

**Expo 1998** () — 1998 жылдың 22 мамыры мен 30 қыркүйегі арасында Португалияның Лиссабон қаласында өткізілген халықаралық көрме. Көрменің тақырыбы Васко да Гаманың Еуропадан Индияға дейін теңіз жолының ашқанының 500 жылдығына байланысты «Мұхиттар, болашақтың мұрасы» деп аталды. 132 күн ішінде көрмеге 11 миллион адам келген. Көрмеде 155 мемлекеттер мен организациялар көрсетілді.

## Көрмені өткізбес бұрын
Экспо өткізу идеясы 1989 жылы Васко да Гаманың Индияға 1498 жеткенінің 500 жылдығын өткізуін жүргізетіндер – Антонио Феррейра Мега Таурино мен Васко Граса Мораға келген. Феррейра мемлекеттен қолдау алған соң Халықаралық Көрмелер Бюросына өтініш білдірген. 1992 жылы Лиссабонды жеңімпаз деп атады.
ЭКСПО 98 алғашқы комиссары Антонио Кардозу Кунья болды. Оны 1997 жылы Жозе де Мелу Торреш Кампуш ауыстырды.
ЭКСПО 98 зонасы 5 км болған, Лиссабонның шығысындағы Тежу өзенінің бойында 50 гектар жер алған.
Жоспарланған келушілер санына қызмет ету үшін:
Жаңа көпір Васко да Гама (Еуропадағы ең ұзын)
Лиссабон метросындағы 7 станциялары бар жаңа линия (ашылуға 5 дайын болды)
Gare do Oriente аталған поезд, метро, автобус және такси жаңа мультимодальды терминалы
жоспарланды.

## Билет, Логотип, талисман
Үлкендерге арналған 1 күндік билет 5 мың эскудо (сол жылдың курсы бойынша 34 А.Қ.Ш. доллары), 3 күндік – 12,5 эскудо. 3 айлық билнт алғысы келетіндер үшін 50 мың эскудо болды.
1998 жылғы көрме үшін Швейцар сағат шығарушы компания «Swatch» билет ретінде жұмыс істейтін сағаттарды арнай шығарды.
Көрме логотипы Аугушту Таваре Диаш жасаған күн мен теңіз болды. Ал, талисман суретші Антонио Модешту мен мүсінші Артур Морейраның жұмысы Жил атанды.

## Павильондар
Көрмелердегі павильондар 2 түрлі еді: тематикалық және аймақтық.
Тематикалық павильондар:
* Болашақ павильоны
* VR павильоны
* Утопия павильоны
* Португалия павильоны
* Білім павильоны
* Мұхиттар павильоны
* Территориялар павильоны
* Су павильоны
* Навигациялық көрмесі
Аймақтық павильондарға мысал:
* Азор аралдарының павильоны
* Гвинее-Бисау павильоны
* Макао павильоны
* Мадейра павильоны

Санат:Дүниежүзілік көрмелер
Қызылсай ауылдық округі (Жақсы ауданы)

**Қызылсай ауылдық округі** — Ақмола облысы Жақсы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Байегіз, Кировское  ауылдары кіреді. Орталығы - Кировское ауылы. Округ құрамында болған ''Қызылсай'' ауылы 2019 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Жақсы ауданы ауылдық округтері
Қызылсай ауылдық округі (Маңғыстау облысы)

**Қызылсай ауылдық округі** – Маңғыстау облысы Жаңаөзен қалалық әкімдігі аумағындағы бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Қызылсай ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 5803 адамды (2976 ер адам және 2827 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Жаңаөзен қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Дүниежүзілік көрме (1878)

**Дүниежүзілік көрме** 1878 жылы 1 мамырдан 10 қарашаға дейін созылды. Бұл көрме Францияға бұрыңғы престижін қайтару үшін жүргізілді.

## Павильондар
Франциядағы политикалық келеңсздіктер әсерінен  көрмеге дайындақ ұзаққа созылды. Алайда, ұйымдастырушылардың айлап еңбек ету әсерінен көрменің ашылуы өзіне 13 млн. Адамды қызықтырды. Көрме үшін 1900 жылы құрылған Трокадеро сарайы қайта жаңғырылды. Бұл жолғы көрменің көлемі  алдыңғыларға қарағанда әлдеқайда үлкен болды, яғни 270 000 м3  құрады. Ландшафтық дизайнға Жан Шарль Альфан жауап берді. Ал  өазіргі уақытта «Континенттер» ескерткіштері  Орсэ мұражайында орналасқан. Кейін Үндістан, Швеция, Норвегия павильондары көрмеден кейін көшіріліп, әлі күнге дейін Курбевуада сақталып отыр.

## Экспозициялар
Кеңістіктің жарты бөлігін француздық экспозициялар алды, ал қалған көп бөлігін Британдық империя таныстырды. Германия бұл көрмеге қатысқан жоқ, алайда, бұл мерекеге неміс суретшілердің аз бөлігі қатысты. 

Дүниежүзілік көрме арасында Александра Белланың жетілген түрдегі телефоны, дэ Тампляның алюминийден жасалған монопланы, Яблочкованың балауызы және тағы да басқа өнертабыстар болды. Сонымен қатар, Парижде Томас Эдисонның жаңа технологиялары, яғни, мегафон және фонограф өте танымал болды. 
Антропология залында көптеген қылмыскерлердің бас сүйектерін жарыққа шығарып, ең алғашқы «Халықаралық антропология ғылымының конгресі» өтті. Ал «экзотикалық ауылдарда»  жаңарған үй түрлері мен колониальді державалардан қоныс аударылған иеліктер көрсетілді.

Бұл көрмеде ең алғаш Азаттық мүсіннің бас бөлігін көрсетті. Ал зияткер Анри Жиффар  500 м биіктікте 40-50 жолаушыны көтере алатын аэростатты таныстырда. Сонымен қатар, ауданы 2500 м2  болатын аквариум көрсетілді.

Сонымен қатар, атақты дирижер және композиторт Луичжи Манчинеллидің дебюті орнады. Ал көрмеде Александер Гинаның «Буря на Валааме»  суреті халық алдына қойылды.

Көрмемен тұспа-тұс уақытта авторлық құқыққа байланысты халықаралық конференциялап жүріп, соқырлардың жағдайын жақсарту мәселесі шешілді.

Санат:Дүниежүзілік көрмелер
Калинин ауылдық округі (Ақмола облысы)

**Калинин ауылдық округі** – Ақмола облысы Жақсы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Калининское, Қалмақкөл, Моховое ауылдары кіреді. Орталығы – Калининское ауылы. Округ құрамында болған *Глебовка* ауылы 2006 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Жақсы ауданы ауылдық округтері
Киев ауылдық округі (Ақмола облысы)

**Киев ауылдық округі** – Ақмола облысы Жақсы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Киевское ауылы. 

## Дереккөздер

Санат:Жақсы ауданы ауылдық округтері
Терісаққан ауылдық округі (Ұлытау облысы)

**Терісаққан ауылдық округі** — Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Терісаққан, Қоскөл ауылдары кіреді. Орталығы – Терісаққан ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 325 адамды (175 ер адам және 150 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы ауылдық округтері
Күсеп ауылдық округі

**Күсеп ауылдық округі** — Ақмола облысы Зеренді ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Азат, Жамбыл, Өзен, Өркен, Теректі ауылдары кіреді. Орталығы – Өркен ауылы.

## Тарихы
2009 жылы округ құрамына таратылған Қазоты ауылдық округінің Раздольное (орталығы), Айғыржал, Жамбыл, Теректі ауылдары енді. 2010 жылы  ''Айғыржал'' ауылы таратылды.

## Дереккөздер

Санат:Зеренді ауданы ауылдық округтері
Тверь (қала)

**Тверь** – Ресей елінде орналасқан, Тверь облысы мен Калинин ауданының әкімшілік орталығы, бірақ оның құрамына кірмейді.Тверь қаласының округын құрайтын аймақтық маңызы бар қаланың әкімшілік-аумақтық бірлігі болып табылатын қала. Ол Волга өзенінің жағалауындағы, оған Тверьцы және Тъмаки өзендері қосылатын өңірінде, Мәскеуден солтүстік-батысқа қарай 177,6 шақырым жерде орналасқан.
Тверь 1135 жылы  Тямы өзенінің жебесінің бойында құрылды. 1247 жылдан бастап - Тверь князьдігінің орталығы; моңғол-татарлық мызғымас кезінде қарсылық орталықтардың бірі болды (1327-ші ірі көтеріліс) және Солтүстік-Шығыс Ресейдің саяси орталығының рөлі үшін Мәскеумен бәсекелеседі; 1485 жылдан бастап - Мәскеу мемлекетінің (кейінірек - Ресей) құрамында болды. 1796 жылдан 1929 жылға дейін - Тверь облысының орталығы болып, ал 1935 жылдан бастап Калинин ауданының әкімшілік орталығы болды (1990 жылдан кейін - Тверь облысының). 1941 жылдың қазанынан желтоқсанына дейін неміс әскерлері оккупацияланған және қарулы қақтығыстар кезінде бүлінген, кейін қалпына келтірілді. 1971 жылы «Еңбек Қызыл Ту» орденімен марапатталды.Ал  2010 жылдың 4 қарашасында «Әскери даңқ қаласы» құрметті атағы берілді.
Тверь - ірі өнеркәсіптік, ғылыми және мәдени орталық, Санкт-Петербург-Мәскеу теміржол желісінің қиылысындағы ірі көлік хабы және Жоғарғы Еділмен Ресей магистралі. Қала аумағы 152,22 км², әкімшілік қаласы 4 ауданға бөлінген (Заволжский, Мәскеулік, Пролетарлық, Орталық). Халық саны 419 507 адам (2017).
Қала әкімшілігі Тверлік қалалық думасы деп  көрсетілетің,оның ішінде 33 депутаттан тұрады. Қалалық Думаның депутаттары мен қалалық әкімшіліктен сайланған қала басшысы болып табылады.

## Физиографиялық сипаттамалары

### Географиялық жағдай
Тверь Жоғарғы Еділ ойпатының батыс шетінде және Тверь мореналық жотасының солтүстігінде орналасқан. Қала Мәскеу мен Санкт-Петербургті байланыстыратын темір жол мен автомобиль жолының қиылысында, оның жоғарғы ағысында Еділмен; Мәскеуден солтүстік-батысқа қарай 134 км және Санкт-Петербургтен оңтүстік-шығысқа қарай 484 км жерде орналасқан. Қала теңіз деңгейінен 124 м биіктікте (Еділдің шеті) 174 м биіктікте (қаланың оңтүстік-шығыс шетіндегі ең биік нүктесі, Октябрьская темір жолының магистральдық өткелімен қиылысуынан алыс емес жерде) орналасқан. Тверь айналма жолы). Қаланың ендік бағыттағы ұзындығы 20 км, меридиандық бағытта – 15 км.

## Дереккөздер

Санат:Ресей қалалары
Санат:1135 жылы құрылған елді мекендер
Санат:Тверь
Санат:Еділ бойындағы қалалар
Санат:Бұрынғы астаналар
Шағалалы ауылдық округi (Ақмола облысы)

**Шағалалы ауылдық округі** – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақадыр, Еңбекбірлік, Ескенежал, Ұялы, Шағалалы ауылдары кіреді. Орталығы – Шағалалы ауылы. 

## Дереккөздер

Санат:Зеренді ауданы ауылдық округтері
Шағалалы ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Шағалалы ауылдық округі**  — Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Степное, Шағалалы, Южное ауылдары кіреді. Орталығы – Шағалалы ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1680 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Аққайың ауданы ауылдық округтері
Гиздер

**Гиздер** () — Лотарин үйінің бүйірлік бөлімі, 1360 жылы Гиз иелігін алып, кейінірек Гиз бен Эльбёф деп екі жаққа бөлінген француздық әулет.

## Өкілдері
#Лотариндік Клод (1496–1550), 1-Гиз герцогы, Лотарин герцогы II Рененің кіші ұлы.
#Лотариндік Жан (1498–1550), Клодтың бауыры, 1518 жылдан бастап Лотарин кардиналы, I Франсуа мен II Анри кезінде өте ықпалды болды. 
#Лотариндік Франсуа (1519–1563), Гиз герцогы, франциялық әскери және мемлекеттік қайраткер.
#Шарль де Гиз (1524–1574), кардинал де Гиз, 1538 жылдан бастап Реймс архиепископы. II Анриге өте қатты әсер етті. Оның талабымен папа IV Павел V Карл мен II Филиппке соғыс ашты. II Франсуаның министрі ретінде оның билігі қатыгездік пен қатал бассыздықпен белгіленді: сөйтіп ол қару ұстауға тыйым салып, 24 сағат ішінде кредиторлар сарайдан кетпеген жағдайда, оларды дарға асуға жарлық шығарды. IX Шарль кезінде де өте ықпалды болды. Ол да бауыры сияқты гугеноттардың қарсылас дұшпаны болды және Францияға инквизицияны енгізуге тырысты. Тридент кеңесінде (1562) алдымен папаға қарсы маңызды рөл атқарды, содан кейін курия мүддесін жақтады. Ср. Guillemin, «Le Cardinal de Lorraine» (1847).
# Лотариндік I Анри (1550–1588), де Гиз герцогы, Католиктік лиганың басшысы.
#Карл Майен герцогы (1554–1611), алдындағының бауыры, ағасы қайтыс болған соң лиганың басшысы болды және таққа ие болды, бірақ IV Анриден жеңілген соң оған бағынды (1596) және кейін ол Иль-де-Франстің губернаторы және королдің адал кеңесшісі болды.
#Лотариндік Луи (1555–1588), кардинал де Гиз, алдында айтылған екеуінің бауыры, Католиктік лигасының көрнекті қайраткері. Генрих ІІІ-нің бұйрығымен Блуада ағасынан кейін келесі күні өлтірілді.
#Шарль де Гиз (1571–1640), I Анри Гиздің үлкен ұлы, де Гиз бен де Жуайез герцогы, әкесі қайтыс болғаннан кейін түрмеге қамалды. 1591 жылы түрмеден қашып, алдымен IV Анримен күресті, бірақ көп ұзамай оған бағынып, Прованстың губернаторы болды. Ақырында Ришельёнің бұйрығымен Парижден қуылып, Флоренцияда тұрақтады.
#II Лотариндік Анри (1614–1664), алдындағының ұлы, алдымен реймс архиепископы, сосын ағалары қайтыс болған соң отбасы басшысы болды да, діни атағын тастап кетті. Испандардың көмегімен Ришельёге қарсы шыққан Суасон графына қосылып, өлім жазасына кесілген болатын, бірақ ол Фландрияға қашып, Ришельдің қайтыс болғаннан кейін ғана оралған. 1644 және 1645 жылдары Аустрияға қарсы жорыққа қатысты, ал 1647 жылы Неапольді жаулап алу үшін көтерілісті пайлануды ойлады, бүлікшілердің жетекшісі болды, бірақ испандықтар оны тұтқынға алып, тек 1652 жылы ғана Конде босатты. Ол тағыда 1654 жылы Неапольды басып алуға тырысты, бірақ ол да сәтсіз болды, өмірінің соңғы жылдарын XIV Луидің сарайында өткізді. Бәлкім, оның «Mémoires»-сын хатшысы Сент-Ион жазған; изд. Petitot, «Collections de Mémoires relatifs a l’histoire de France» (1826).
#Луи Жозеф де Гиз (1650–1671), Жуайез бен Ангулем герцогы, алдындағының інісі, Орлеандық Елизабетке үйленген.
#Франсуа Жозеф (1670–1675), де Гиз и де Жуайез герцогы, алдындағының ұлы. Онымен Гиз әулиеті тоқтады. Олардың иеліктері Кондеге өтті.

## Тағы қараңыз
*Де Гиз сеньорлары, графтары және герцогтары

Санат:Франция дворяндық әулеттері
Бәйтерек ауылдық округі (Ақмола облысы)

**Бәйтерек ауылдық округі** — Ақмола облысы Зеренді ауданындағы әкімшілік бірлік. 2006 жылға дейін *Подлесный ауылдық округі* деп аталды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бәйтерек, Ермаковка, Красный Кордон, Өндіріс, Үлгілі ауылдары кіреді. Орталығы – Бәйтерек ауылы.

## Тарихы
2009 жылы округ құрамына Зеренді ауылдық округінің Красный Кордон, Троицк ауылдық округінің Ермаковка ауылдары енді.

## Дереккөздер

Санат:Зеренді ауданы ауылдық округтері
Бәйтерек ауылдық округі (Алматы облысы)

**Бәйтерек ауылдық округі** — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Алға, Бәйтерек, Қойшыбек ауылдары кіреді. Орталығы - Бәйтерек ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Еңбекшіқазақ ауданы ауылдық округтері
Садовый ауылдық округі (Қарағанды облысы)

**Садовый ауылдық округі** – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңатоған, Садовое ауылдары кіреді. Орталығы – Садовое ауылы. 

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы ауылдық округтері
Бірінші ханым

**Бірінші ханым** () – таңдалған мемлекет басшысының жұбайы. Бастапқыда *First Lady* термині Америка Құрама Штаттарының президентінің жұбайын білдіру үшін қолданған. Алайда мұнан былай ол басқа да тілдерге еңіп, енді кез келген мемлекеттің басшысының жұбайы үшін қолданылады, егер ол монарх болмаса. Парламенттік республикалар мен конституциялық монархияларда термин елдің премьер-министірінің әйеліне қолданылады. Кейбір елдерде терминді мемлекеттік тілге аударады, солай, мысалы, Латын Америкада - *Primera Dama*, ал Францияда - *Première* Dame деп айтады. 

АҚШ-та термин алғаш рет 1849 жылы қолданылды. Президент Закари Тейлор 4-ші президент Джеймс Мэдиссонның әйелін, Долли Мэддисонды жерлеу рәсімінде мадақ өлеңіңде «Бірінші ханым» деп атаған.  Алайда «Бірінші ханым» деп атала бастаған бірінші әйел Харриет Лэйн – АҚШ-тың 15-ші президенті Джеймс Бьюкененнің жиені (Бьюкенен жалғыз бойдақ президент болды, сондықтан Ақ үйдің бәйбішесінің рөлін мемлекет басшысының жиені атқарды) болды. Бірақ жалпы мойындаушылықты бұл ұғым тек 1877 жылы иемденді. Сол жылы Мэри Эймс өзінің президент Рутерфорд Хэйздың инаугурациясы жайында газет репортажінде оның жұбайы өте әйгілі  Люси Уэбб Хэйзді сипаттау үшін «Бірінші ханым» терминің қолданды.

Бірінші ханымдар әдетте басқа мемлекет басшыларының жұбайылары мен отбасыларымен дипломаттық қарым-қатынасты нығайтады, ресми кездесулер кезінде жиі «әйелдер бағдарламасын» ұйымдастырады. Кейбір бірінші ханымдар белсенді түрді елдің саясатына үлестерін қосады, мысалы – Элеонора Рузвельт пен Эва Перон. Ал Хиллари Клинтон 2008 жылы президент лауазымына өзінің кондидатурасын Демократиялық партия атынан ұсынды, алайда ол басқа кандидатт Барак Обамаға жеңілді. 2016 жылы ол АҚШ президентінің лауазымына негізгі кандидат болды. Аргентинаның екі Бірінші ханымдары – Исабель Мартинес де Перон және Кристина Фернандес де Киршнер Аргентина президентінің лауазымында өздерінің жұбайларын алмастырды (Хуан Перон мен Нестор Киршнерді). Сондай-ақ Исабель Перон әлемде ең бірінші әйел-президент атанды. 

Соңғы уақытта кей кезде «Мемлекеттің бірінші джентльмені» термині әйел-президентінің күйеуіне қолданыла бастады. Мысалы, солай индонейзиялық президент Мегавати Сукарнопутридің жұбайын Тофик Киемасаны атаған.

Санат:Әйел жұмыстары
Бернадетт Ширак

**Бернадетт Ширак** (фр. *Bernadette Chirac*) – Францияның 22-ші президенті Жак Ширактың жұбайы. 

## Өмірбаян
солға|нобай|217x217 нүкте|Бернадетт Ширак және Людмилла Путина
Бернадетт Шодрон де Курсель 1933 жылы 18 мамырда Парижде дүниеге келді. 1939 жылы оның әкесі әскерге шақырылып, Үшінші рейхпен шайқаста тұтқынға алынды. 1940 жылы маусымда Бернадетт анасымен бірге Парижден кетіп, Францияның оңтүстік-батысында орналасқан Ло және Гароннн департаментіне аттанады. 1943 жылы олар қайтадан көшеді, бұл жолы Луаре департаментіне. 1945 жылы әкесі неміс тұтқынынан үйге оралып, олар Парижге қайтады. 1946 жылы Бернадеттің сіңлісі – Катрин, ал 1948 жылы іңісі - Жером дүниеге келеді. Орта мектепті аяқтағанан кейін, Бернадетт Париждегі  Саясат зерттеулерінің Институтына түсті. Сол жерде ол өзінің болашақ жарымен – Жак Ширакпен танысады. Неке тойы 16 наурызда 1956 жылы өтті. Бернадетт Ширак саясатпен айналысты және сериалдардағы бірнеше эпизодтық рөлдерді сомдады. 2004 жылы мамырда Мәскеуде Людмила Путинамен кездесу ұйымдастырды. 

## Отбасы
Некеде Бернадетт екі қызды дүниеге әкелді: Лоранс (1958 жылы туылды) және Клод (1962 жылы туылды). 1979 жылы Бернадетт және Жак Оңтүстік Вьетнамнан Ань-Дао Траксель атты қызды асырап алады. Лоранс Ширак өмірінің үлкен бөлігінде анорексиямен ауырды және өзін-өзі мерт қылуға тырысқан. Ол 2016 жылы 15 сәуірде жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Клод Ширак әкесінің кеңесшісі болып жұмыс істеді, француз дзюдоисті Тьерри Ремен неке құрған, ұлы – Мартен Ре-Ширак бар.

Санат:Франция президенттерінің жұбайлары
Даниэль Миттеран

**Даниэль Миттеран** (фр. *Danielle Mitterrand;* 29 қазан 1924, Верден, Мез – 22 қараша 2011, Париж, Франция) – Францияның президенті Франсуа Миттеранның жұбайы,1981-1995 жылдары аралығында Францияның Бірінші ханымы, мемлекет қайраткері. 

## Өмірбаян
солға|нобай|Даниэль Миттеран
Екінші Дүниежүзілік Соғысы кезінде Қарсыласу қозғалысының мүшесі және байланысшы болды. Сол жылдары ол Франсуа Миттеранмен кездесіп, 1944 жылы 28 қазанда оған тұрмысқа шығады. 

1981 жылы президенттік сайлаудан кейін Даниэль Бірінші ханым атанып, қоғамдық қызметке көп көңіл бөледі. Соның ішінде үшінші дүниенің елдеріне гуманитариялық көмекпен айналысты. 

1986 жылы ол өзінің «Франс Либерте – Даниэль Миттеран фонды» атты гуманитариялық ұйымын ашты. Бұл мекемеде ол өмірінің соңына дейін баспанасыздарға көмекпен айналысты.

Белсенді түрде Кубадағы социалисттік көтерілісті, Никарагуадағы сандинисттарды, Чьяпастағы сапатисттерді, Кардистан, Батыс Сахара мен Тибеттегі тәуелсіздік үшін қозғалысты қолдады. 

## Балалары
Некеде үш ұл дүниеге келді:
* Паскаль (1945) - балалық шағында қайтыс болды
* Жан-Кристоф (1946 ж. Туылды)
* Жильбер (1949 ж. Туылды)

## Сілтемелер
* France Libertés Fondation Danielle Mitterrand 

Санат:Франция қоғам қайраткерлері
Қызылсая ауылдық округі

**Қызылсая ауылдық округі** – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Биіктесін, Қызылағаш, Қызылсая ауылдары кіреді. Орталығы – Қызылсая ауылы. 

## Дереккөздер

Санат:Зеренді ауданы ауылдық округтері
Сейфуллин ауылдық округі (Ұлытау облысы)

**Сейфуллин ауылдық округі** – Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ынтымақ ауылы кіреді. Орталығы – Ынтымақ ауылы. Округ құрамында болған ''Кирово'' ауылы 2025 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 620 адамды (321 ер адам және 299 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы ауылдық округтері
Сейфуллин ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Сейфуллин ауылдық округі** – Қызылорда облысы Сырдария ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Сейфуллин ауылы кіреді. Орталығы – Сейфуллин ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1664 адамды (844 ер адам және 820 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Сырдария ауданы (Қызылорда облысы) ауылдық округтері