The Vanguard Group

**The Vanguard Group, Inc.** — 1975 жылғы 1 мамырда құрылған және Пенсильвания штатының Малверн қаласында орналасқан америкалық тіркелген инвестициялық кеңесші компания. 2025 жылғы 31 қаңтардағы жағдай бойынша компанияның жаһандық басқаруындағы активтер көлемі шамамен 11 триллион долларды құрайды. Vanguard — өзара қорлардың әлемдегі ең ірі провайдері және BlackRock-тың iShares бөлімшесінен кейінгі биржада сатылатын қорлардың (ETF) екінші ірі провайдері. Өзара қорлар мен ETF-терден бөлек, Vanguard брокерлік қызметтер, білім беру шоттарына қызмет көрсету, қаржылық жоспарлау, активтерді басқару және траст қызметтерін ұсынады. Vanguard басқаратын бірнеше өзара қорлар АҚШ-тағы өзара қорлар тізімінде басқарудағы активтер көлемі бойынша жоғарғы орындарда тұр. BlackRock және State Street компанияларымен бірге Vanguard бөлшек инвестирование саласында басым рөл атқаратын «Үш ірі» индекс қоры менеджерлерінің бірі болып саналады.

Vanguard компаниясы өзі басқаратын қорлардың меншігінде, сондықтан компанияның иелері — оның клиенттері болып табылады. Vanguard қорлардың көпшілігі үшін екі түрлі үлес санатын ұсынады: қарапайым үлестер және адмирал үлестері. Адмирал үлестерінің комиссиялық шығындары төмен, бірақ оларды сатып алу үшін қажетті бастапқы инвестиция сомасы әлдеқайда жоғары — әдетте бір қорға 3 000 доллардан 100 000 долларға дейін. Vanguard-тың бас кеңсесі Филадельфия маңындағы Малверн қаласында орналасқан. Компанияның бөлімшелері Шарлотт (Солтүстік Каролина), Даллас (Техас), Вашингтон (Округ Колумбия), Скотсдейл (Аризона) қалаларында, сондай-ақ Канадада, Австралияда, Азияда және Еуропада бар.

## Тарихы
### Құрылуы

[thumb|[Джон Боглдың мансабының соңғы кезеңіндегі суреті]]

1951 жылы Принстон университетінде бакалаврлық диплом жұмысын жазу барысында Джон Богл өз зерттеуінде өзара қорлардың көпшілігі кең қор нарығы индекстерімен салыстырғанда көбірек табыс әкелмейтінін анықтады. Қордағы акциялар эталондық индекстен жоғары нәтиже көрсеткен жағдайдың өзінде, басқару комиссиялары инвесторлар алатын табысты индекстің табысынан төмендетіп жіберетін.

Принстон университетін 1951 жылы бітіргеннен кейін Богл бірден Wellington Management Company компаниясына жұмысқа қабылданды. 1966 жылы ол Бостонда орналасқан қорларды басқару тобы­мен бірігу туралы келісім жасады. Богл 1967 жылы президент, ал 1970 жылы бас атқарушы директор болды. Алайда бұл бірігу сәтсіз аяқталып, нәтижесінде Богл 1974 жылы жұмыстан босатылды. Богл өзіне қатысты бұл жағдай туралы былай деген: «Бұл қателіктің жақсы жағы — ол ұятты, кешірілмейтін және фактілер дәлелдегеннен артық сенімділік пен жетілмегендіктің көрінісі болғанымен, мен өте көп нәрсе үйрендім. Егер мен сол кезде жұмыстан босатылмаған болсам, Vanguard дүниеге келмес еді».

Богл Wellington компаниясының ішінде жаңа қорлар бөлімшесін құруға келісім жасады. Ол бұл бөлімшеге Горацио Нельсон Ніл шайқасында басқарған флагманы HMS Vanguard кемесінің атауын берді. Богл бұл атауды көне гравюралар сататын бір дилер оған Ұлыбритания флотының жетістіктері туралы, ішінде HMS Vanguard аталған кітап сыйлағаннан кейін таңдады. Алғашында Wellington басшылығы бұл атауға қарсы болды, бірақ Богл Vanguard қорлары әліпби ретімен Wellington Funds қорларының қасына орналасады деп айтқаннан кейін атауды аздаған айырмашылықпен мақұлдады.

### Компанияның өсуі
Wellington басшылығы жаңа қорға кеңес беру немесе қорларды басқару қызметімен айналысуға тыйым салды. Богл мұны 1957 жылы құрылған S&P 500 индексінің көрсеткішіне байланысты пассивті қор ашуға мүмкіндік деп санады. Боглға Нобель мемориалдық экономика сыйлығының болашақ лауреаты, экономист Пол Самуэльсон да әсер етті. Самуэльсон 1976 жылдың тамызында Newsweek журналында жарияланған мақаласында жеке инвесторларға S&P 500 сияқты қор нарығы индекстеріне инвестиция салу мүмкіндігі қажет екенін жазған болатын.

1976 жылы Wellington директорлар кеңесінің келісімін алғаннан кейін Богл First Index Investment Trust қорын құрды (қазіргі атауы — Vanguard 500 Index Fund). Бұл пассивті инвестициялық индекс қорларының алғашқы үлгілерінің бірі болды. Бұған дейін бірнеше жыл бұрын осындай бірнеше қорлар пайда болған еді (мысалы, Бостондағы Джереми Грантам құрған Batterymarch Financial Management, Чикагода American National Bank банкіндегі Рекс Синкфилд басқарған индекс қорлары, сондай-ақ Wells Fargo-ның Сан-Франциско кеңсесіндегі Джон «Мак» МакКуоун басқарған қорлар).

Боглдың S&P 500 индекс қоры бастапқы ашық орналастыру кезінде 150 млн доллар жинау күтілгеніне қарамастан, бар-жоғы 11 млн доллар ғана тартты. Қоғамдық орналастыруды басқарған банктер төмен сұранысқа байланысты Боглға қорды жабуды ұсынды, бірақ Богл бұған келіспеді. Осы кезде Vanguard компаниясында небәрі үш қызметкер болды: Богл және екі талдаушы. Алғашқы жылдары активтердің өсуі баяу жүрді, себебі қор оны сататын брокерлерге комиссия төлемеді — ол кезең үшін бұл өте әдеттен тыс практика болатын. Бір жылдан кейін қордың активтері тек 17 млн долларға дейін ғана өсті. Алайда Vanguard басқарып отырған Wellington қорларының бірі басқа қорға біріктірілуі керек болды, және Богл Wellington басшылығын оны Индекс қорымен біріктіруге көндірді. Бұл біріктіру қордың активтерін шамамен 100 млн долларға дейін көтерді.

1982 жылы бұқа нарығы басталғаннан кейін активтердің өсу қарқыны жеделдей түсті, әрі индекстік инвестиция моделі басқа компанияларда да танымал бола бастады. Алайда басқа компаниялар жасаған көшірме қорлар сәтсіз болды, себебі олар әдетте жоғары комиссиялар алды, ал бұл индекс қорларының басты мақсатына қайшы еді. 1984 жылдың қарашасында Vanguard Primecap компаниясымен серіктестікте Vanguard Primecap қорын іске қосты. 1986 жылдың желтоқсанында Vanguard екінші өзара қорын — Total Bond Fund атты облигациялық индекс қорын құрды. Бұл жеке инвесторларға ұсынылған алғашқы облигациялық индекс қоры болды. Алғашқы Индекс қорға айтылған сындардың бірі — оның тек S&P 500 индексін ғана қамтуы еді. 1987 жылдың желтоқсанында Vanguard үшінші қорын — Vanguard Extended Market Index Fund қорын іске қосты. Бұл S&P 500-ден тыс бүкіл нарықты қамтитын қор болды. Келесі бес жыл ішінде шағын капитализациялы компаниялар индекс қоры, халықаралық акциялар индекс қоры және бүкіл қор нарығы индекс қоры сияқты басқа да қорлар құрылды. 1990-жылдары Vanguard жаңа қорларды көбірек ұсына бастады, ал бірнеше Vanguard қорлары, соның ішінде S&P 500 индекс қоры мен бүкіл нарық индекс қоры, әлемдегі ең ірі қорлардың қатарына кірді. Осы кезеңде Vanguard әлемдегі ең ірі өзара қор компаниясына айналды. Танымал инвестор Джон Нефф 30 жылдық мансабынан кейін 1995 жылы Vanguard-тың Windsor Fund қорының менеджері қызметінен кетті. Оның басқаруындағы қор жыл сайын S&P 500 индексінің табыстылығынан орта есеппен 300 базистік пунктке (3%) артық нәтиже көрсетіп отырған.

### Экологиялық әсері
2021 жылдың наурызында Vanguard өзінің портфеліндегі компаниялардың 2060 жылға қарай таза нөлдік эмиссияға қол жеткізуін мақсат еткен 70-тен астам активтер менеджерлерінің қатарына қосылды. Бұл мақсат Париж келісіміндегі талаптармен үндеседі. Климат қорғаушылары мен байырғы халық құқықтарын қолдаушылар бұл жаңалықты оң қабылдағанымен, Vanguard ормандарды жоюмен, қазба отын өндірумен және қоршаған ортаны бұзумен айналысатын компанияларға инвестиция салуды да тоқтатуы қажет екенін айтты. Тұрақты даму бағытындағы ұмтылыстарына сәйкес Vanguard климаттың өзгеруімен күресуге арналған бірқатар мәлімдемелер жариялады — әрі портфель деңгейінде, әрі әлемдік деңгейде. Алайда осы мәлімдемелерге қарамастан, компанияның инвесторлық портфельдерінде климаттың өзгеруін күшейтетін және қазба отын өндірісіне үлес қосатын бірқатар ұйымдар әлі де кездеседі. Оларға ENAP Sipetrol, China National Petroleum Corporation (CNPC) және Petroamazonas сияқты компаниялар кіреді.

## Дереккөздер

Санат:Филадельфия компаниялары
Санат:Вебби сыйлығының лауреаттары
Санат:АҚШ қаржылық компаниялары
Санат:АҚШ инвестициялық компаниялары