Оппенхеймер (фильм)

**«Оппенхеймер»** () — атом бомбасын жасаушы Роберт Оппенхеймер туралы баяндайтын режиссер және сценарист Кристофер Ноланның триллер элементтері бар өмірбаяндық фильмі.

Кай Берд пен Мартин Шервиннің "Оппенхеймер. Американдық Прометейдің жеңісі мен трагедиясы" атты кітабының негізінде түсірілді.  Фильмде басты рөлдерді Киллиан Мерфи, Эмили Блант, Роберт Дауни кіші, Флоренс Пью сомдады.

Фильм жұмыстары 2021 жылы басталды, ал 2023 жылдың 12 шілдесінде әлемдік премьерасы өтті.  21 шілде фильм прокатқа шықты. 96-шы Академия сыйлықтарында фильм үлкен жетістікке жетіп, жеті Оскар сыйлығын жеңіп алды. Олардың ішінде Үздік фильм, Үздік режиссер (Кристофер Нолан), Үздік актер (Силлиан Мерфи), Үздік қолдаушы актер (Роберт Дауни-Кіші), Үздік монтаж (Дженнифер Лейм), Үздік кинооператорлық жұмыс (Хойте ван Хойтема) және Үздік оригиналды музыка (Лудвиг Гёранссон) сияқты номинациялар бар.

## Синопсис
солға|нобай|Роберт Оппенхеймер Oak Ridge Ұлттық зертханасында, 1946 ж.
1926 жылы Роберт Оппенхеймер Ұлыбританияның Кембридж қаласындағы Кавендиш зертханасында оқыды. Үйді сағынудан басқа, американдықты мазасыздық шабуылдары азаптайды. Ол талапшыл Патрик Блэкетттің басшылығымен жұмыс істейді, тіпті соңғысының алмасын уландыруға дейін барады. Алайда Оппенхеймер қатты қуанады, әсіресе Нильс Бор оны кездейсоқ жегісі келгенде. Оппенхеймер Германиядағы Геттинген университетінде физика бойынша докторлық диссертациясын қорғады, онда ол Вернер Гейзенбергпен кездесті. Содан кейін Роберт Америка Құрама Штаттарына оралып, кванттық физика саласындағы зерттеулерін кеңейтуге үміттенді. Ол Берклидегі Калифорния университетінде және Калифорния технологиялық институтында сабақ бере бастады. 1936 жылы ол коммунистік партияның жас әйел мүшесі Джин Татлокпен кездесті. Олар қайтыс болғанға дейін — 1944 жылдың қаңтарында-мерзімді романтикалық қарым-қатынаста болады және бұл Оппенхеймердің 1940 жылы өткен биолог және бұрынғы коммунист Кэтрин Пуенингке үйленуіне қарамастан. Коммунистермен байланысты Роберт Оппенхеймер содан бері ФБР-нің ерекше бақылауында болды.

1939 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыстың басында генерал Лесли Гроувс Манхэттен жобасын басқару үшін Оппенхеймерді жалдады. Оның мақсаты-атом бомбасын жасау. Содан кейін ғалым оны коммунистерге деген жанашырлығы жоқ деп сендірді. Оппенхеймер, еврей, сонымен қатар Вернер Гейзенберг бастаған ядролық қару жасау бағдарламасында нацистерден озып кетуге ерекше қызығушылық танытады. Оппенхеймер құрамына Эдвард Теллер, Исидор Исаак Раби және Дэвид Л.Хилл кіретін ғалымдар тобын жинады. Ол оларды Нью-Мексикодағы Лос-Аламоста зертханада жасырын бомба жасау үшін біріктіреді, бұл оның ықтимал жаһандық әсеріне қарамастан әлемді құтқарады деген ниетпен. Даму кезінде Оппенхеймерге Нильс Бор келеді, сонымен қатар ол Альберт Эйнштейнмен сөйлеседі, ол оған мұндай бомбаның әлемді бұзуы мүмкін тізбекті реакцияны тудыруы мүмкін екендігі туралы айтады.
солға|нобай|1945 жылғы Тринити сынағы
нобай|Тринити сынағы 1945 жылы 16 шілде Аламогордо, Нью-Мексико
1945 жылы Еуропадағы екінші дүниежүзілік соғыс Үшінші Рейх тапсырылғаннан кейін аяқталды. Жобаға қатысатын кейбір ғалымдар жобаны жалғастыру қажеттілігіне күмәндана бастайды. Дегенмен, бомба жасау аяқталды және Тринити сынағы 1945 жылы 16 шілдеде, Потсдам конференциясының алдында сәтті өтті. АҚШ президенті Гарри С. Трумэн Жапонияны тапсыруға мәжбүр ету үшін Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастауға шешім қабылдады. Содан бері Роберт Оппенхеймер көпшіліктің көз алдында "атом бомбасының әкесі" болып танылды. Бомбалардан болған үлкен қиратуларды ескерген ғалым АҚШ президентімен кездесіп, оны бұдан күшті қару-жарақ жасауда ұстамдылыққа шақырады. Алайда, Трумэн Оппенхеймердің әлсіздік деп санайтын ауыр жағдайына қол тигізбейді және ол бомбаны қолдануға тек президент ретінде жауапты екенін айтады. Соған қарамастан, Оппенхеймер өзін кінәлі сезінуді жалғастыруда.

Содан кейін Оппенхеймер одан әрі ядролық дамуға, атап айтқанда сутегі бомбасының дамуына сыни көзқараспен қарайды. Осылайша, бұл оны бұрынғы қызметкері Эдвард Теллерге қарсы қояды. Оның ұстанымы Кеңес Одағына қарсы қырғи қабақ соғыстың ортасында дау-дамайға айналады. Америка Құрама Штаттарының Атом энергиясы жөніндегі комиссиясының президенті Льюис Штраус Оппенхеймерге, атап айтқанда, изотоптар айналымы туралы пікірталас кезінде оны көпшілік алдында қорлағаны үшін ашуланды. Штраус сонымен қатар Оппенхеймер оны Эйнштейннің алдында сынағанына сенімді. 1954 жылы сәуірде Штраус жасырын түрде маневр жасап, ғалымның кеңестік тыңшы екенін дәлелдеуге бағытталған қауіпсіздік мәселелері бойынша Оппенхеймер тыңдауын ұйымдастырды. Кейбір туыстарымен қорғалған Оппенхеймер Теллер мен басқа серіктестердің айғақтарына берілген. Штраус Оппенхеймердің бұрынғы немесе қазіргі коммунистермен байланысын пайдаланады, мысалы, оның марқұм иесі Джин Татлок және оның ағасы Фрэнк. Бірнеше одақтастардың айғақтарына қарамастан, Оппенхеймердің қауіпсіздік рұқсаты алынып тасталды. Бұл оның қоғамдық имиджіне нұқсан келтіреді және оның саяси ықпалын жоққа шығарады. Кейінірек Льюис Штраустың сауда министрі болып тағайындалуын мақұлдау немесе мақұлдамау үшін Сенаттың мақұлдау тыңдаулары жиналады. Қандай жағдай болмасын, Штраустың Оппенхеймерді құлатудағы жеке және құпия себептерін Манхэттен жобасының бұрынғы мүшесі Дэвид л.Хилл ашады. Бұл экспозициялар Штраусты тексерудің сәтсіздігіне әкеледі.

1963 жылы президент Линдон Б. Джонсон Оппенхеймерге саяси және медианы оңалту белгісі ретінде Энрико-Ферми сыйлығын берді. Содан кейін Оппенхеймердің Эйнштейнмен бұрынғы әңгімесі Льюис Штраус туралы емес, ядролық қаруды қолданудың ұзақ мерзімді салдары туралы екені анықталды. Оппенхеймер "Тринити" сынағы және кеңірек айтқанда, атом қаруының жасалуы ядролық ашаршылыққа әкелуі мүмкін оқиғалардың тізбекті реакциясын тудырды ма деп ойлайды.

## Актерлік құрамы

Сурет:Cillian_Murphy_Press_Conference_The_Party_Berlinale_2017_02_(cropped).jpg|Киллиан Мерфи (2017)
Сурет:Emily_Blunt_SAG_Awards_2019.png|Эмили Блант (2019)
Сурет:Matt_Damon,_Berlinale_2023_(cropped).jpg|Мэтт Деймон (2023)
Сурет:Robert_Downey_Jr-2008_cropped.JPG|Роберт Дауни кіші (2008)
Сурет:Florence_Pugh_-_The_Wonder_BFI_London_Film_Festival_Premiere,_October_2022_(cropped).jpg|Флоренс Пью (2022)
Сурет:Josh_Hartnett_SDCC_2014.jpg|Джош Хартнетт (2014)
Сурет:Casey_Affleck_at_the_Manchester_by_the_Sea_premiere_(30199719155)_(cropped).jpg|Кейси Аффлек (2016)
Сурет:Rami_Malek_in_2015_(2)_(cropped).jpg|Рами Малек (2015)
Сурет:KennethBranaghApr2011.jpg|Кеннет Брана (2011)


## Түсірілім
2020 жылдың желтоқсанында Warner Bros. Pictures өзінің 2021 жылғы фильмдерін театрларда және HBO Max ағындық қызметінде бір уақытта шығаруды жоспарлап отырғанын жариялады. "Ұйқысыздық" (2002) фильмінен бері фильмдерінің әрқайсысы бойынша студиямен жұмыс істеген режиссер Кристофер Нолан бұл шешімге күмән келтірді. 2021 жылдың қаңтарында Ноланның келесі фильмі Warner Bros. Pictures қаржыландырмайтын немесе таратпайтын алғашқы фильм болуы мүмкін деп хабарланды.  Нолан бұған дейін студияның "Wonder Woman 1984" (2020) фильмін бір уақытта шығару туралы шешімін қолдап, оның бұл жағдай дұрыс шешілді деп ойлағанын айтты, бірақ оның "аргумент" (2020) фильмінің кейінге қалдырылған шығарылымы туралы кез келген талқылаудан алынып тасталғанын айтты.
солға|нобай|Режиссер Кристофер Нолан
2021 жылдың қыркүйегінде Нолан атом бомбасын жасаушы Роберт Оппенхеймер туралы өмірбаяндық фильм түсіретіні белгілі болды, басты рөл туралы келіссөздер жүргізіп жатқан Киллиан Мерфи. Нолан фильмге арналған бірнеше студияларға жүгінді, соның ішінде Sony Pictures, Universal Pictures, Paramount Pictures және Apple Studios Warner Bros. Pictures-пен қарым-қатынасының шиеленісуіне байланысты, бірақ олармен қайтадан жұмыс істеуді таңдау әлі де қол жетімді болды.Инсайдерлердің айтуынша, Paramount бас директор мен төраға Джим Янопулосты Брайан Роббинс алмастырғаннан кейін, стримингтік қызметтерде фильмдердің шығарылымын көбейтуді жақтаушы, ерте таңдаудан шығарылды. 14 қыркүйекте Universal Pictures фильмнің дистрибьюторы болатыны жарияланды. 2022 жылдың 2 қаңтарында Лос-Анджелесте таспа өндірісі 2022 жылдың наурызында басталатыны туралы ақпарат пайда болды. Ноланның кейбір талаптарына 100 миллион долларлық бюджет және оған теңестірілген маркетингтік бюджет, кем дегенде 100 күндік театр терезесі, жалпы кассаның 20% - ы және студия басқа жаңа фильм шығармауы керек фильм шыққанға дейінгі және кейінгі үш апталық кезең кірді.

2021 жылдың қазан айында Киллиан Мерфи басты рөлге бекітілді ("Оппенхеймер" Ноланның Мерфи қосалқы емес, басты рөлді сомдаған алғашқы фильмі болды). Сол айда Эмили Блант фильмге Кэтрин Оппенхеймер ретінде қосылды. 2021 жылдың қарашасында Мэтт Дэймон Лесли Гроувс, ал кіші Роберт Дауни Льюис Штраусс рөліне бекітілді. 2021 жылдың желтоқсанында фильмде Флоренс Пью, Рами Малек және Бен Сафди сәйкесінше ашылмаған ғалым және Эдвард Теллер жан Тэтлок рөлдерін сомдайтыны белгілі болды. 2022 жылдың қаңтарында жобаға Джош Хартнетт, ал ақпан айында Дэйн Дехан, Джек Куэйд, Дилан Арнольд Фрэнк Оппенхеймер, Олли Хааскиви, Алден Эренрайк, Дэвид Крамхолц, Мэттью Модин және Кеннет Брана қосылды. Наурызда жобаға Харрисон Гилбертсон мен Эмма Дюмонт қосылды.Түсірілімге жаппай қатысқан нағыз ғалымдар да қатысты.

Фильмді оператор Хой ван Хойтем 65 мм және 65 мм үлкен форматты IMAX пленкасының тіркесімін пайдаланып түсірген. Кейінгі өндіріс кезінде фильмді Дженнифер Лэйм өңдеді, фильмнің музыкасын Людвиг Йоранссон жазды.

Фильмдегі жұмыс аяқталғанға дейін де Нолан оны өзінің жобаларының ішіндегі ең күрделі және ауқымды деп атады. Режиссердің айтуынша, ең үлкен қиындықтар компьютерлік графиканы қолданбай ядролық жарылысты қайта құру болды.

## Тұсаукесері
Universal Pictures фильмді 2023 жылдың 21 шілдесінде IMAX, 35 мм және 70 мм форматтарында шығарды. Фильмнің бюджеті мен маркетингтік шығындарын ескере отырып, Variety порталы фильмнің өзін-өзі ақтау үшін кем дегенде 400 миллион доллар әлемдік кассада жиналуы керек деп болжады.

12 шілдеде Парижде тұсаукесер көрсетілімі өтті. Сыншылардың алғашқы пікірлері негізінен ынталы болды. Сонымен, Total Film редакторының орынбасары Мэтт Мэттам "Оппенхаймер" оны "таң қалдырды" деп мәлімдеді. Оның айтуынша, "бұл Киллиан Мёрфи керемет ойнаған тарихи тұлғаны үлкен ауқымды зерттеу. Ноланға тән шиеленіс пен құрылым сезімімен түсірілген эпикалық тарихи драма". Associated Press-тен Линдси Бар "нақты оқиғалардың шынайы көрінісі, өнертапқыштық баяндау және Киллиан Мёрфи, Эмили Блант, кіші Роберт Дауни, Мэтт Дэймон және басқа да көптеген суретшілердің нәзік актерлік шеберлігі" картинасының сөзсіз артықшылықтарын атап өтті.

"Оппенхаймер" Грета Гёрвигтің «Барби» фильмінің тұсаукесерімен бір күні кинотеатрларда шықты. Екі фильмнің, қуыршақ туралы қиял-ғажайып комедия мен атом бомбасын жасаушы туралы өмірбаяндық триллердің арасындағы қарама-қайшылыққа байланысты интернетте "Барбенхаймер" интернет-мемі пайда болды. Киллиан Мёрфи көрермендерге екі фильмді де бір күнде көруге кеңес берді және "егер бұл жақсы фильмдер болса, бұл киноға пайдалы болады" деп ескертті.

Rotten Tomatoes шолуларының агрегатор сайтында "Оппенхаймер" рейтингі 94% құрайды, сыншылардың 161 шолуы негізінде орташа бағасы 8,8/10 және "балғындық сертификаты" бар. Metacritic агрегатор сайтында фильмнің рейтингі 53 сыншылардың шолуы негізінде мүмкін болатын 100 ұпайдың 89-% құрайды, бұл "жалпыға бірдей мойындауға" сәйкес келеді.

## Оскар 2024
"Oppenheimer" фильмі Кристофер Ноланның режиссурасымен 96-шы Академия сыйлықтарында үлкен жетістікке жетіп, жеті Оскар сыйлығын жеңіп алды. Олардың ішінде Үздік фильм, Үздік режиссер (Кристофер Нолан), Үздік актер (Силлиан Мерфи), Үздік қолдаушы актер (Роберт Дауни-Кіші), Үздік монтаж (Дженнифер Лейм), Үздік кинооператорлық жұмыс (Хойте ван Хойтема) және Үздік оригиналды музыка (Лудвиг Гёранссон) сияқты номинациялар бар.

Фильм, Манхэттен жобасы мен оның бас кейіпкері Дж. Роберт Оппенгеймердің күрделі өмірін зерттеу арқылы, сыншылардан жоғары баға алып, дүниежүзі бойынша кассалық жинақта шамамен 1 миллиард доллар жинақтады. Бұл жетістік R рейтингісі және үш сағаттан аса уақытқа созылғанына қарамастан, фильмнің оқиғасының тартымдылығын және оның жасалуындағы мұқият шеберлікті көрсетеді.

Силлиан Мерфидің Үздік актер номинациясында жеңіске жетуі ерекше назар аударды, бұл оның Оскарға алғашқы ұсынылуы болатын, ол бұл жеңісті "барлық бейбітшілік жасаушыларға" арнады, бұл фильмнің тақырыбының күрделі мұрасын мойындайды. Фильм сондай-ақ, Ұлттық Көрермендер Кеңесінен, Алтын Глобустан, Экран Актерлері Одағынан, Британдық Кино және Телевидение Өнері Академиясынан және тағы басқалардан марапаттар алды, бұл оның кино өнеркәсібіндегі кең ауқымды бағалауын көрсетеді.

## Тағы қараңыз
* Роберт Оппенхеймер
* Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тасталуы

## Дереккөздер

Санат:Кристофер Нолан фильмдері
Санат:АҚШ биографиялық фильмдері
Санат:Ұлыбритания биографиялық фильмдері
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:Ұлыбритания драма-фильмдері
Санат:Universal Pictures фильмдері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс туралы фильмдер