КСРО халық санағы (1926)

thumb|right|280px|Санақ жайлы түсіндіретін плакат
1926 жылы болған КСРО халық санағы сол жылдың 17 желтоқсанында басталды. Бұл елдегі бүкіл халықты қамтыған КСРО халықтарының бірінші Бүкілодақтық санағы болды. Сауалнама әдісімен жүргізілді (өзін-өзі есептеуге де рұқсат етілді). Нақты халық саны есепке алынды.

Санаққа Василий Михайловский мен Олимпий Квиткин жетекшілік етті. Санақты әзірлеу 1932 жылдың 1 қыркүйегінде аяқталды.

Санақтың негізгі нысандары: жеке парақша, отбасылық карта (тек қала тұрғындары үшін), иелік тізімдеме. Санақ бағдарламасы тармақшалары бар 14 тармақты қамтыды: жынысы, жасы, ұлты, ана тілі, туған жері, санақ орнында тұру ұзақтығы, некелік жағдайы, сауаттылығы, физикалық кемістігі, психикалық денсаулығы, кәсіптік жағдайы және еңбек саласы, жұмыссыздық ұзақтығы және бұрынғы кәсібі (тек жұмыссыздар үшін), күнкөріс көзі (тек кәсібі жоқ адамдар үшін ғана). Сонымен қатар, отбасылық картада отбасының құрамы, некенің ұзақтығы және тұрғын үй жағдайлары көрсетілген.

Санақ 17 желтоқсанда басталып, ауылдық жерлерде екі аптаға, қалаларда бір аптаға созылды. Қорытындылары алдын ала 1927 жылы, қысқаша қорытындылары 1927-1929 жылдары, ал толық нәтижелері БК(б)П ОК редакциясынан және Иосиф Сталиннің қолынан кейін 1928 жылдың басы — 1933 жылдың аяғы 56 том болып басып шығаруға жіберілді.

Санақ ұраны «Жұмысшы! Шаруа! Сен өмірді құрап жатырсың. Саған бұл мәселеде халық санағы көмектеседі».

## КСРО
* Қала халқы саны — 26,3 млн адам (шамамен 18%).
* 9-49 жас аралығындағы халық арасында сауаттылық деңгейі 56,6% құрады.
* Жұмыссыздар саны — 1 миллионнан астам адам.

### КСРО құрамы

### 1926 ж. қарай КСРО халқының ұлттар бойынша саны

## Одақтас республикалар
### РКФСР
1926 жылғы РКФСР халқының республикадағы ірі аймақтары бойынша таралуы және құрылымы:

РКФСР негізгі аймақтарының құрамы:

* Солтүстік ауданы: Архангельск, Вологода мен Северодвин губерниялары, Коми (Зырян) АО;
* Ленинград-Карел ауданы: Автономды Карел КСР, Ленинград, Мурманск, Новгород, Псков, Череповец губерниялары;
* Батыс ауданы: Брянск пен Смоленск губерниялары;
* Орталық-Өнеркәсіп ауданы: Владимир, Иванов (Иваново-Вознесенск), Калуга, Кострома, Мәскеу, Нижегород, Рязан, Твер, Тула, Ярослав губерниялары;
* Орталық-Қаратопырақ ауданы: Воронеж, Курск, Орлов, Тамбов губерниялары;
* Вятка ауданы: Вотск, Мари АО, Вятка губерниясы;
* Орал облысы (16 округ);
* Башқұрт АКСР (8 кантон);
* Орта Еділ ауданы: Татар, Чуваш АКСР, Орынбор, Пенза. Самар, Ульянов губерниялары;
* Төменгі Еділ ауданы: Еділ немістері АКСР, Қалмақ АО, Астрахан, Сарытау, Сталинград губерниялары;
* Қырым АКСР;
* Солтүстік-Кавказ өлкесі (12 округ, 2 автономды қала, 7 автономды облыс);
* Дағыстан АКСР;
* Қазақ АКСР: Қарақалпақ АО, Ақмола, Ақтөбе, Жетісу, Семей, Сырдария, Орал губерниялары;
* Қырғыз АКСР (7 кантон);
* Сібір өлкесі (19 округ, 1 автономды облыс, Турухан өлкесі);
* Бурят-Моңғол АКСР (8 аймақ, 2 аудан, 1 уез);
* Саха АКСР (7 округ);
* Қиыр Шығыс өлкесі (9 округ).

### Қазақ АКСР

thumb|centre|300px|Қазақ АКСР картасы

### [[Украин Кеңестік Социалистік Республикасы|Украин КСР]]
Молдова АКСР — 572 114, украиндар — 277 515, молдовандар — 172 419, великоросстар — 48 868, жебірейлер — 48 564, немістер — 10 739, болгарлар — 6026, поляктар — 48519, сығандар — 918.

УКСР бөлшек аудандарының құрамы:
* Полес бөлшек ауданы: Волынск, Глуховск, Конотопск, Коростенск және Черниговск округтері;
* Правобережный бөлшек ауданы: Белоцерковск, Бердичевск, Винницк, Каменецк, Киев, Могилев-Подольск, Проскуровск, Тульчинск, Уманск, Шевченко, Шепетовск округтері;
* Левобережный бөлшек ауданы: Изюм, Кременчуг, Купянск, Лубенск, Нежинск, Полтав, Прилук, Ромен, Сум, Харьков округтері;
* Степной бөлшек ауданы: Зиновьевск, Мариупол, Мелитополь, Николаевск, Одесса, Первомайск, Старобельск, Херсон округтері, Молдова АКСР;
* Днепропетровский бөлшек ауданы: Днепропетровск, Запорож, Криворог округтері;
* Горнопромышленный бөлшек ауданы: Артемовск, Луганск, Сталин округтері.

### [[Күнгей Кавказ Социалистік Федерациялық Кеңес Республикасы|КСФКР]]
* Абхазия КСР — 212 033: грузиндер — 67 494 (31,74 %), абхаздар — 55 918 (26,37 %), армяндар — 30 048 (14,17 %), гректер — 27 085 (12,77 %), орыстар — 20 456 (9,65 %), украиндар — 4647 (2,15 %), жебірейлер — 1084 (0,51 %).
* Нахшыван АКСР — 105 200: түркілер — 88 700 (84,32 %), армяндар — 10 900 (10,36 %).
* Таулы Қарабақ — 125 300: армяндар — 111 700 (89,15 %), түркілер — 12 600 (10,06 %).
* Оңтүстік Осетия — 87 375: осетиндер — 60 351 (69,07 %), грузиндер — 23 538 (26,94 %), жебірейлер — 1739 (1,99 %), армяндар — 1374 (1,57 %), орыстар — 157 (0,18 %).

### [[Өзбек Кеңестік Социалистік Республикасы|Өзбек КСР]]
Өзбек КСР барлық халқы — 5 267 658: өзбектер — 3 475 340, тәжіктер — 967 728, орыстар — 246 521, қазақтар — 106 980, қырғыздар — 90 743, ұйғырлар — 31 941, арабтар — 27 977, қарақалпақтар — 26 563, түрікмендер — 25 954, украиндар — 25 804.

Тәжік АКСР барлық халқы 827 200 адам: тәжіктер — 617 125, өзбектер — 175 627, қырғыздар — 11 410, орыстар — 5600, түрікмендер — 4100, арабтар — 3300, қазақтар — 1636, тәжіктер — 1100, татарлар — 1000.

## Қалалары
100 мыңнан астам халқы бар КСРО қалалары. Одақтас республикалардың астаналары қою шрифтпен белгіленген.

## Тағы қараңыз
* КСРО халқы
* КСРО халық санағы (1937)

## Сілтеме
* Всесоюзная перепись населения 17 декабря 1926 г. — М, 1927—1929. — 10 т.
* Подробные данные по национальному составу населения РСФСР
* Подробные данные по национальному составу населения СССР

Санат:КСРО халық санағы