open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Терең карьер

**Терең карьер** — жобалау тереңдігі 250—300 м және одан жоғары болатын карьерлер. Терең карьерлер мынандай белгілерімен сипатталады: 
* кен орнын кешенді игеру; 
* аралас тәсілдермен ашу;
* аралас тасымалдау схемаларын қолдану;
* өндірістік қуатының жоғары болуы; (пайдалы қазындылар бойынша жылына 15—20 млн. тоннадан жоғары, ал тау жыныстары массасы бойынша жылына 50—60 млн. л3; едәуір ұзақ мерзімде жұмыс істеуі — 40—50 жылдан астам)..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау-кен ісіндегі горизонт

**Горизонт** — пайдалы қазындыларды қазып алу кезінде арнайы жұмыстарды жүргізу үшін пайдаланылатын және бір деңгейде орналасқан қазбалар жиынтығы. Горизонттардағы атқаратын жұмыстарға қарай: тасымалдау (пайдалы қазындылар мен бос жыныстарды шахты оқпанына жеткізуге арналған), қайталап ұсату, қопарылған кенді блоктан түсіріп алу, оларды тырмалап тиейтін және тасымалдайтын жерге жеткізу қазба жолдары болып бөлінеді..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Жазық қазбалар

**Жазық қазбалар** — пайдалы қазындылар ішінде немесе бос жыныстарда жазықтық бойымен немесе көлбеу жүргізілетін қазбалар. Оларға штольнилер, квершлагтар, штректер, орттар жатады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау-кен қазбалары

**Тау-кен қазбалары** — массив ішіндегі бос кеңістік ретінде тау-кен қазбаларын жүру нәтижесінде жер қойнауында немесе оның үстінде жасалынған құрылыс. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Кеніш бекітпесі

**Кеніш бекітпесі** — қазбалардың көлденең қимасының қажетті ауданын сақтау, тау жыныстарының құлауын болдырмау, сонымен қатар тау жыныстарының қысымын басқару үшін оның ішінде тұрғызылатын жасанды құрылыстар. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Қазу деңгейінің жылдық төмендеуі

**Қазу деңгейінің жылдық төмендеуі** — қазылатын кен орнының белгілі шеңберіндегі қазу жазықтығы деңгейінің тіке бағытта жылдық орташа төмендеуі. Бұл кен орнын қазудың қарқынын көрсетеді. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Сазды кен

**Сазды кен** — кен кұрамында кездесетін балшық, топырақ (гумус қабаты) және т. б. Бұлар кен байыту жұмысын қиындатады..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау жыныстар массасы

**Тау жыныстар массасы** — кен орнын қазу нәтижесінде пайдалы қазындьіның және бос жыныстардың жекелей немесе аралас күйінде кездесуі. Тау жыныстар массасы күрделі және дайындық қазбаларынан алынған бос жыныстар да жатады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау-кен ғылымы

**Тау-кен ғылымы** — кен қазуда кауіпсіздік пен тиімділікті қамтамасыз ету, еңбек пен өндірісті ұйымдастыру, тау жыныстарында қазбалар жүргізуде кездесетін физикалық кұбылыстар мен кен орындардың табиғи бітімі жағдайы жөніндегі ілімдер..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Көрікте қорыту

**Көрікте қорыту** — күкіртті қорғасын концентраттарынан қорғасын қорыту процесі. Бұл әдіс сульфид, сульфат және қорғасын тотығы арасындағы болатын реакцияға негізделген. Қорыту нәтижесінде қорғасын металы және күкіртті газы алынады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау-кен өнеркәсібі

**Тау-кен өнеркәсібі (кен өндіру өнеркәсібі)** — пайдалы қазындылар кен орнын барлау мен оларды жер қойнауынан қазып шығарып, байытумен шұғылданатын өндіріс саласы..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау-кен экологиясы

**Тау-кен экологиясы** — тау- кен өндірісі саласында адам баласының өзін қоршаған ортаға ететін әсерінің заңдылығын зерттеп білу. Негізгі мақсаты — тау-кен өндірісі әсерінен биосфераның бұзылуын экономикалық тұрғыдан бағалау принциптерін, тау-кен өндірісінің қоршаған ортаға әсерін тиімді ету негіздері мен әдістерін және құралдарын жасау..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау-кен геологиялық процесстері

**Тау-кен геологиялық процестері** — пайдалы қазындылар кен орнын ашық жер асты және ұңғымен қазып алу барысында геология мен технологиялық факторлар әсерінің бірдей әсер етуі салдарынан тау жыныстары массивінде пайда болатын өзгерістердің зандылығы мен жүйелілігі. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Жыныс бұзғыш

**Жыныс бұзғыш** — тікелей тау жынысына әсер етіп, оны бұзатын қатты дене. Тау жынысына әсер ету тәсіліне қарай:
* кесетін — массив бетімен сырғып жүру кезінде оны бұзып қопарады;
* шарошка — массив бетімен доңғалау барысында оны бұзып қопарады;
* қырғыш — саңлау арасындағы пайда болған бүртіктерді қопарып бұзады; 
* жұлғыш — массив кесектерін оның бетіне перпендикуляр бағытпен әсер етіп жұлып алады;
* найза — массивке оқтын-оқтын динамикалық күшпен әсер ету нәтижесінде оны бұзып, қопарады..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Кен орындарында апаттан құтқару ісі

**Кен орындарында апаттан құтқару ісі** — ғылыми негіздерді, техниканы, апат болған жағдайда (жағдайларда) адамдарды құтқаруды, апатты болдырмау үшін алдын ала шаралар қолдануды және жер асты апаттарын жоюды қамтитын тау-кен істерінің арнаулы саласы..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Кен орнында апаттан құтқару жабдықтары

**Кен орнында апаттан құтқару жабдықтары** — жер асты апатын жойып, адамдарды құтқаратын бөлімнің қолданатын арнаулы жабдықтары. Құтқару жабдықтарына кеніш респераторлары, жеке ыстықтан қорғау құралдары, кеніш өрттерін сөндіретін техникалық құралдар, жер жер үсті және жер асты көліктері, сонымен қатар адамдарды көтеру, байланыс құралдары мен жер асты қазбаларындағы басқару тетіктері жатады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау-кен техникалық факторлары

**Тау-кен техникалық факторлары** — пайдалы қазындылар кен орнын қазу тәсілін сандық және сапа жағынан сипаттау. Оған шахта алабын ашып дайындау, қазып алу тәртібі, тазалап қазып алу үңгубеттерінде тау қысымын реттеу, шахтыны және оның учаскелерін таза ауамен қамтамасыз ету сияқты жұмыстар жатады..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау-кен технологиялық жыныс тану

**Тау-кен технологиялық жыныс тану** — техникалық есептеулерде тау жыныстарының технологиялық қасиеттерін зерттеу, оларға мөлшерлік тұрғыда баға беретін тәсілдер мен критерийлерді жасайтын тау-кен ғылымының қолданбалы жаңа саласы..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Қазу машиналары

**Қазу машиналары** — тау-кен массасын қопару, тиеу, жеткізу, тасымалдау, әр түрлі мақсатпен қазбаларды жүру, бекітпелерді орнату, кені алынған бос кеңістікті тығындау үшін арнайы қолданылатын машиналар..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау-кен қадағалау

**Тау-кен қадағалау** — кен қазу кәсіпорындары мен геологиялық партияларда жұмыстың дұрыс ұйымдастырылуына, пайдалы қазындылардың дұрыс пайдаланылуына, кен қазу жұмыстарының қауіпсіздігі мен жер қойнауын қорғау шараларының қатаң сақталуына мемлекеттік бақылау жасауды қамтамасыз ететін техникалық қызмет..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тау жыныстар соққысы

**Тау жыныстар соққысы** — тау жыныстары соққысы кезінде барынша қысылған потенциалдық қуаттың лезде кинематикалық куатқа айналуы салдарынан қазбаға шектесетін ширығып тұрған пайдалы қазынды (тау жынысы) бөлігінін күрт бұзылып, қопарылуы. Тау қопарылыс кезінде бір мезгілде қатты дыбыс және ауа толқыны пайда болады..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Ыстықтай прокаттау

**Ыстықтай прокаттау** — үлкен ауыр құйма сом темірді қыздырып алған соң универсал станның қарама-қарсы айналатын екі немесе бірнеше билігі арасына салып қақтап, қалыңдығы әр түрлі қаңылтырлар шығару процесі. Ал өте жұқа қаңылтыр шығару үшін металды суықтай прокаттау әдісін қолданады. .
## Дереккөздер


Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Мемлекеттік су кадастрі

**Мемлекеттік су кадастрі** (тізімі) () — су көздерін есепке алу мен оларды пайдалануды бағалау мақсатымен сан және сапа көрсеткіштер туралы жүйеленген мағлұматтар жиынтығы. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Кеуек темір

**Кеуек темір** — іші кеуек, өтe таза темір. Мұндай темірді кен кұрамындағы темір тотықтарын көміртекпен немесе көміртектің қышқылымен тікелей өңдеу процесі нәтижесінде алады. Кеуек темір болаттың арнаулы сорттарын қорытуға пайдаланылады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Резеңкелеу

**Резеңкелеу** — бірсыпыра аппараттардың кен түйіршіктерімен түйісу барысында тез қажалып тозатын беттері резеңкемен қапталынады, ал кейбір бөлшектер резеңкеден құйылып жасалады (механикалық флотомашиналардың импеллері, насостардың турбиналары және т. б.). .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Тұмар (айрық)

**Тұмар** келесі мағыналарды беруі мүмкін: 
*Тұмар - зиянды тылсым күштерден, тіл-көзден, дұғалаудан сақтайды деп сенетін, Құран аяттары жазылған қағаз.
*Тұмар - сақтардың байырғы заманда ел билеген атақты әйелдерінің бірі.
*Тұмар - томарбояу тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік түрі.
*Тұмар - Астана қаласындағы көше.
*Тұмар - Алматы қаласындағы көше.
Гравитациялық байыту әдістері

**Гравитациялық байыту әдістері** — пайдалы қазындыларды байытуда кеңінен қолданылатын әдіс. Кен құрамындағы минералдарды бөлу олардың тығыздықтарына, соған байланысты түйіршіктер мен кесектер салмақтарының айырмашылықтарына негізделген..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Шахта алабының шекарасы

**Шахта алабының шекарасы** — шахта алабының кен орнының басқа бөліктерінен бөліп тұрған үстіңгі беті. Егер кен орнын бір ғана шахтамен қазып алу жобаланған болса, онда шахта алабының шекарасы іс жүзінде осы кен орны шекарасына сәйкес келеді. Кен орны жазықтық бойымен орналаспаған жағдайда шахты алабының шекарасы өрлеме (үстіңгі шекара), құлама (төменгі шекара) және созылу шекарасы болып бөлінеді..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Программаны жасақтаудың негізгі кезеңдері

Программаны жасақтау процесін мынадай формуламен өрнектеуге болады:

:***Программаны жасақтау→даярлау+тексеру және жөндеу.***

Жаңадан жасалған программада қателіктің болуы - бұл қалыпты және заңды құбылыс. Іс жүзінде нақты және жеткілікті дәрежеде күрделі програманы қателіксіз құру мүмкін емес.

Программаны компьютердің қабылдауына және оның нәтижесін беруіне қарап оны дұрыс құрылған деген қорытынды жасауға болмайды. Өйткені берілген жағдайда дұрыс болмаса да қандай да бір нәтиже алуға қолымыз жетті. Осының өзінде программада көптеген логикалық қателіктер болуы мүмкін. Кеткен қателіктерді анықтау үшін программаны компьютерге ендіріп, іске қосқанға дейін былай тексереміз.

Программа мәтінін «қолмен» қарап шығу, тексеру және айналдыру арқылы тексеруге болады.

## Программа мәтінін қарап шығу
Программа мәтінін жазуда кеткен қателіктерді және программаның алгоритмнен алшақтығын анықтау үшін қарап шығады. Атап айтқанда итерация санын беуші операторлардың дұрыстығына көз жеткізу үшін барлық циклдердің ұйымдастырылуын қарап шығу өте маңызды. Шартты операторлардағы шарттарды, бағыныңқы программаларға қатынас жасаудағы аргументтерді тексеріп шығу пайдалы.

## Программаны тексеру
Бағдарламалаушы программаны тексергенде оның мәтіні бойынша программа анықтайтын есептелу процесін ойша қалпына келтіруге тырысады, осыдан кейін оны талап етілетін процеспен салыстырады.

Тексеру кезінде программаның не істейтіндігін ұмыту және ол туралы тексеру барысында білу керек. Тек программаны тексеру аяқталғаннан кейін ғана оның не істейтіндігін еске түсіруге және программаның нақты әрекетін талап етілетін әрекеттермен салыстыруға болады.

## Программаны айналдыру
Айналдырудың мәні программаның компьютерде орындалуын программалаушының ойша орындауы болып табылады.

Айналдыруды орындау үшін кейбір алғашқы деректерді беріп және олармен қажетті есептеулерді жүргізу қажет.

**Айналдыру** - бұл еңбекті көп талап ететін қиын процесс, сондықтан оны тек программаның логикалық күрделі бөліктеріне қолданған жөн.

Алғашқы деректерді программаны айналдыру кезінде программаның зерттелетін көптеген тармақтары қамтылатындай етіп таңдап алу керек..

Санат:ақпараттану
Санат:Компьютер
Табын (ауыл)

**Табын** — Башқұртстанның Гафурий ауданындағы           ауыл,       Табын ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 2171 адамды құрады.
Пошта индексі — 453071, ОКАТО коды — 80221831001.
 
## Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:

## Дереккөздер

## Сыртқы cілтемелер
* Башқұртстан Республикасының муниципалдық бiлiмдерiнiң кеңесi.

Санат:Башқұртстан елді мекендері
Дайка

**Дайка** () — параллель қабырғалармен шектелген және бос жыныстарды қиып өтетін тік тұрған (немесе тіктеу) тұрған пластинка тәрізді геологиялық дене. Дайка қалыңдығы метрге дейінгі шамадан ондаған метрге дейін өзгереді, ұзындығы 1 м-ден 500 км- ге дейін созылады. .
## Дереккөздер


Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Лақтыру қашықтығы

**Лақтыру қашықтығы** — кені алынған кеңістікті лақтырып толтыру машинасы толтырылған массив жасауды қамтамасыз ететін қашықтық. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Жосалы

**Елді мекендер:**

* Жосалы – Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы ауыл.
* Жосалы – Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл.
* Жосалы – Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы кент.
* Жосалы – Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі құрамындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**

* Жосалы (көл)
* Жосалы (өзен)
* Жосалы (тау, Қарағанды облысы)
* Жосалы (тау, Алматы облысы)
Қос электрлі қабат

**Қос электрлі қабат** — минерал бетінің сумен әрекеттесуі нәтижесінде кристалдық тордың катионы не анионы белгілі мөлшерде суға шығады. Соның нәтижесінде минерал бетінде негізінде бір таңбалы иондар қалады, ал суға шыққан қарама-қарсы таңбалы иондар минерал бетіндегі иондардың тарту күшімен осы бетте қатар түзе орналасады. Сөйтіп минерал бетінде қос электрлі қабат кұрылады: соның нәтижесінде потенциал айырмасы пайда болады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Теңгерілмеген жүктер

**Теңгерілмеген жүктер** — олар кейбір аппараттарда айналмалы тербеліс қозғалысын жасау үшін (мыс., дірілдеуік елеуіштерде) қолданылады. Ол үшін валдың екі шетіне жақын орналасқан екі маховикке не басқа бөлшектің тек бір жағына жүк орнатылады. Айналу кезінде олар екпінді күш әсерімен аппаратты тербеліске келтіреді. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Желдеткіш өнімділігі

**Желдеткіш өнімділігі** — уақыт бірлігі ішінде (м3/с, м3/мин.) желдеткіштің өткізген ауа көлемі..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Газдың келуі

**Газдың келуі** — бірлік уақыт ішінде ауада, жер асты қазбаларында (тау үңгірлерінде) немесе газсыздандыратын жүйеде пайда болатын газдың көлемі.  Газдың келуі оның коллекторының ауқымына, тау жыныстарының газ өткізгіштігіне, газдың қорына және тағы басқа жағдайларға байланысты болады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Уақыт бірлігі ішінде өтетін пульпа көлемі

**Уақыт бірлігі ішінде өтетін пульпа көлемі** — флотомашинаға белгілі уақыт ішінде (мин., сағат) түсетін пульпаның көлемі (м3,л). Процесс тиімді жүру үшін оның көлемі белгілі мөлшерден аспауы керек. Ол әр түрлі машиналар үшін есептеліп анықталады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Газ өлшеуіш

**Газ өлшеуіш** — су құрғататын ұңғылардан келетін немесе газ құбырынан өтетін газдың көлемін анықтайтын тіркеуші аспап. Көмір шахтыларында ең көп тараған газ есебін көрсететін жабдықтар. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Қазба кеңістігін газсыздандыру

**Қазба кеңістігін газсыздандыру** — газы бар пластарды немесе көмір тіреулерді қазып алу барысында, сонымен бірге қазып алатын пластарға жақын жатқан басқа да, көмір пластарын ұңғымен газсыздандыру тиімді болмаған жағдайда, қазба кеңістігінен метан аралас ауаны кетіру процесі. Қазба кеңістігін газсыздандыру кезінде оны жұмыс орындарына ауа жіберетін қазбадан мұқият оқшаулап отырады да, құбырлар торабымен және вакуум-насостар арқылы тікелей жер үстіне газданған ауа қоспасын шығарады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Жер асты қазбаларынан газды шығару

**Жер асты қазбаларынан газды шығару** — кеніш газдарын олардың пайда болу көздерінен немесе жинақталған жерлерінен (табиғи немесе жасанды түрде) шығарып жіберу процестері. Сонымен қатар газдардың пайда болуын азайту және олардың тосыннан жиналуын болдырмау (сақтандыру) шаралары да қолданылады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Алдын-ала газсыздандыру

**Алдын-ала газсыздандыру** — шахта алқабында, панельде және блокта қазу жұмыстары басталмай тұрып, көмір қабаттарынан немесе тау жыныстарынан газды алдын-ала жерасты қазбалары арқылы немесе жер бетінен газсыздандыру жұмыстарын орындау. Көмір қабаттарының газ өткізгіштігін арттыру үшін сумен олардың тұтастығын бұзады, бөлшектейді және басқа да тәсілдерді пайдаланады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Көмір қабаттарын және жыныстарды газсыздандыру

**Көмір қабаттарын және жыныстарды газсыздандыру** — газды бөліп шығарып тұратын көмір қабаттары мен тау жыныстарынан газды айдап шығару процесі. Бұл жұмыс негізінен газға қаныққан (газы мол) көмір кен орындарын қазып алуда қолданылады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Шахтаны газсыздандыру

**Шахтаны газсыздандыру** — газбен және оның ауамен араласқан қосындысы тарап кетпеу үшін жүргізілетін арнайы шаралар. Ол үшін көмір қабаттарында немесе тау жыныстарында газ араласқан ауалар сорылып алынады. Газдарды арнайы құбырлар, газ шығаратын ұңғылар немесе сорғыш қондырғылар көмегімен арнайы қазбалар арқылы ауамен араластырмай жеке шығарады. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Он күндік сынама

**Он күндік сынама** — кеннен және өнімдерден алынатын тәуліктік сынамалардан он күндік сынама құралады. Ол үшін әр тәулікті сынамалардан алынатын бөлшектердің массалары сол тәулікте байытылған кеннің және одан алынған өнімдердің массаларына сәйкес болуы қажет. Он күндік сынама негізінде байыту фабрикасының он күндік жұмысының көрсеткіштері анықталады..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Декантатор

**Декантатор** () — тұндырғыш сұйық затқа араласқан қатты түйіршіктерді (мыс., лай судың, ұсақ құмын, концентратты шаю кезінде) тұндыратын, сөйтіп тұнбаның үстіндегі тұнық ертіндіні бөлек ағызатын аппарат. Тұнық ертіндіні осылай бөлек ағызып алу процесі декантация деп аталады..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Декапирлеу

**Декапирлеу** — коррозиядан сақтау және жылтырату үшін үстіне басқа металл (никель, хром және т. б.) жалатылатын металл бұйымның бетін химиялық немесе электр-химиялық әдіспен тазартып өңдеу әдісі. Мұнсыз оның бетіне басқа металл қонбайды..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Декомпозер

**Декомпозер** () — алюминийдің кристалл түріндегі сулы тотығын алу үшін алюминий ертінділерін ыдырататын аппарат. Меланикалық немесе ауа арқылы араластыратын тетігі бар. Глинозем өндірісінде ауа арқылы араластыратын декомпозер кеңінен қолданылады..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Депрессиометр

**Депрессиометр** — жер асты қазбаларындағы ауаның сиреу деңгейін өлшеп, анықтау үшін қолданатын аспап. Кен қазу тәжірибесінде V-пішінді және өзі жазатын депрессиометр пайдаланылады..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Оталдырғыш

**Оталдырғыш** — бастапқы қозғаушы күштің (импульстің) көмегімен жарылғыш дәрінің атылуын қамтамасыз ететін құрал. Өнеркәсіпте оталдырғышты капсуль-детонатор деп атайды. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Оталдыру

**Оталдыру** — сол жарылғыш затқа тән тұрақты және барынша күшпен жарылғыш затта дыбыс жылдамдығынан жоғары жылдамдықпен тарайтын жарылыс. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Оталдыратын бау

**Оталдыратын бау (дш)** — ортасында ұнтақтағыштық қабілеті жоғары жарылғыш заттан өзегі бар бау. Ол жарылғыш заты от алдыруға арналған. Оның диаметрі 5-мм, оталу жылдамдығы 6500 м/сек. От алдыратын бау қолдануына қарай бірнеше түрге бөлінеді. .
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Детониттер

**Детониттер** — құрамында нитроэфирі бар аммоналдар. Сұры күміс түсті майлы ұнтақ тәрізді. Жоғарғы бризантты атылғыш заттар тобына жатады. Жару күші жоғары болуына байланысты қатты және өте қатты тау жыныстарын қопаруға патрон түрінде пайдаланады. Жұқа кен денелерін қазып алуда кішкене диаметрлі шпурларды оқтап дәрілеуге қолданылады..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Қанығудың жеткіліксіздігі

**Қанығудың жеткіліксіздігі** — тау жынысының толық ылғал сыйымдылығы мен оның табиғи ылғалдылығының айырмашылығы..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Дефлокуляция

**Дефлокуляция** () — арнаулы жоғары молекулалы қосылыстармен өңдеу арқылы біріктірілген өте ұнтақ заттың агрегаттарын белгілі бір әдістермен өңдеу арқылы қайтадан ажырату..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Кристалл торының ақауы

**Кристалл торының ақауы** — кристалла оны құрайтын атомдардың ретсіз орналасуынан олардың стехиометриялық қатынасы бұзылғандықтан, торға басқа элементтердің кіруінен, шатынау пайда болғандықтан және т. б. факторлар ақау тудырады. Осының бәрі кристалдық тордың энергетикалық күйін өзгерту аркылы минерал бет қасиетін өзгертуге болады, бұл флотацияда үлкен роль атқарады..
## Дереккөздер


Санат: Терминология
Жота түріндегі гидротехникалык қалдық қоймасының бөгеуі

**Жота түріндегі гидротехникалык қалдық қоймасының бөгеуі** — кен байытудан алынатын қалдық арнаулы қоймаға пульпа түрінде түсіріледі. Қалдық белгілі бір ауданда жинақы орналасу үшін сол ауданның жер бедеріне қарай бөгеу жасалады. Егер жер жазық болса, бөгеу шеңбер бойымен орналасады. Егер жер сайлы не тарғылған өзен арнасы болса, ол түзу бөгеу түрінде және басқа да түрде салынады. Ол әр түрлі құрылыс материалдары пайдаланыла отырып, белгілі тәртіппен салынады..
## Дереккөздер


Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Independence of the Seas

***Ms Independence of the Seas*** («Теңіз тәуелсіздігі») — круизді кеме, Royal Caribbean International компаниясына үшін STX Finland концерні соғып берген. Қолданысқа берілген кезде әлемдегі ең алып лайнер болған. Independence of the Seas — *Freedom* класындағы үшінші және соңғы кеме.

## Тарихы
Independence of the Seas 2008 жылы қолданысқа беріледі. Шоқындыру салтанаты 2008 жылы 30 сәуірде Саутгемптонда өтті. Өкіл анасы болып Элизабет Хилл атанды. Дәл осы жерден 2008 жылы мамыр айында лайнер өзінің алғашқы саяхатын Еуропаны аралаудан бастайды. 2010 жылдан бастап кеме Саутгемптон айлағынан шығатын болды.

## Ойын-сауықтар
thumb|left|Кемедегі ''Pool Bar''
Басқа «Freedom» класындағы кемелер сияқты Independence of the Seas-те де аквапарк, баскетбол және волейбол алаңқайлары, «Promenade» — көпқабатты дүкендер мен барлар орналасқан атриумы бар. Сонымен қатар 1&nbsp;200 орындық театр, Studio B, Wi-Fi сымсыз интернет, жарға өрмелейтін қабырға және т.б ойын-сауықтар бар.

## Суреттер

Сурет:Independence of the Seas.jpg| Лайнердің құрылысы Турку, Финляндия, 2007 ж
Сурет:Independence of the Seas 5.jpg|Independence of the Seas — Тулон айлағында
Сурет:Independence of the Seas 23.jpg|Кеменің құтқару қайығы


## Дереккөздер


## Тағы қараңыз

* Royal Caribbean International
* Алып жолаушылар лайнерлер тізімі
* Өз заманындағы алып кемелер тізімі

Санат:Круизді кемелер
Татьяна Каширина

нобай

**Татьяна Каширина** (24 қаңтар, 1991)  Ресей ауыр атлетшісі.

Санат:Ресей ауыр атлеттері
Ву Джинбиао

**Ву Джинбиао** (1989 жылы 14 қаңтарда туылған) — қытайлық ауыр атлетшісі.

Санат:Қытай ауыр атлеттері
Халықаралық студенттер күні

**Халықаралық студенттер күні** - 1939 жылдың қарашасында Прагада студент Ян Оплеталды жерледі. Ол неміс басқыншыларына қарсы шыққан студенттік шеруде алған жарақаттардан көз жұмды. Студенттердің көтерілісінің нәтижесінде 1939 жылдың 17 қарашасында чех жоғары оқу орындарын жауып, 10 студентті атып, 1200 көтеріліске қатысқан студентті концлагерьге жапты. Бұл тарихи оқиға болған күн *Халықаралық студенттер күні* деген атау алды.

## Дереккөздер


Санат:Мейрамдар
Маңғыстау (ауыл)

**Маңғыстау** – Маңғыстау облысындағы ауыл (1966-2005 жж. кент), Мұнайлы ауданы мен Маңғыстау ауылдық округінің орталығы, теміржол бекеті.

## Тарихы
Іргесі 1966 жылы Ақтау – Бейнеу темір жолын салуға байланысты қаланған.  

## Географиялық орны
Облыс орталығы Ақтау қаласынан солтүстік-батысқа қарай 20 км жерде орналасқан.

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Мұнда Маңғыстау мұнай-газ АҚ-ның 4 мекемесі, Атырау тасымалдау бөлімшесіне қарасты мекемелер бар. Агроөнеркәсіптік су шаруашылығы, жол құрылысы материалдарының комбинаты, мұнай өнімдерінің базалары орналасқан.
Ауылда 4 мектеп, орталық аудандық емхана, емхана, жедел жәрдем және дәрігерлік амбулатория бар.

## Галерея

Супермаркет Мұнайлы.jpg |Шағынмаркет Мунайлы
Супермаркет Маңғыстау.jpg|Шағынмаркет Маңғыстау
Маңғыстау.jpg|Маңғыстау
Маңғыстау 3.jpg |Маңғыстау
Мангистау. Ресторан Бақ-Сарай.jpg | Бақ-Сарай мейрамханасы
Маңғыстау 2.jpg|Маңғыстау


## Дереккөздер

Санат:Мұнайлы ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Санат:Қазақстанның бұрынғы кенттері
Ночка (Инза тармағы)

**Ночка** — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Инза өзенінің сол жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036647
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003664
* Су алабының коды — 08.01.05.003
* ГЗ томының нөмірі — 10
* ГЗ бойынша шығарылуы — 0

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Ульянов облысы өзендері
Санат:Пенза облысы өзендері
Санат:Мордовия өзендері
Санат:Чувашия өзендері
Горькая Балка (өзен)

**Горькая Балка** — Ресейдегі өзен. Ставрополь өлкесі, Дағыстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы өзен - орналасқан.  Өзен ұзындығы 183 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Құрғақ Кума. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек, Дон және Еділ өзендері аралықтарындағы ағынсыз аудандар.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 07010001112108200002491
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 108200249
* Су алабының коды — 07.01.00.011
* ГЗ томының нөмірі — 08
* ГЗ бойынша шығарылуы — 2

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Ставрополь өлкесі өзендері
Санат:Дағыстан өзендері
Санат:Батыс Каспий су алабы өңірі өзендері
Ардовать

**Ардовать (Ордовач)** — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Самара облысы, Пенза облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Канадейка өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сызранка өзені бастауынан Сызрань (қаладан жоғары) қаласына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 11010001312112100009035
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 112100903
* Су алабының коды — 11.01.00.013
* ГЗ томының нөмірі — 12
* ГЗ бойынша шығарылуы — 1

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Ульянов облысы өзендері
Санат:Самара облысы өзендері
Санат:Пенза облысы өзендері
Агрыз (Березовка тармағы)

**Агрыз** — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Березовка өзенінің оң жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 10010100812111100012623
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 111101262
* Су алабының коды — 10.01.01.008
* ГЗ томының нөмірі — 11
* ГЗ бойынша шығарылуы — 1

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Пермь өлкесі өзендері
Санат:Свердлов облысы өзендері
Ария (Лозьва тармағы)

**Ария (Горная)** — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лозьва өзенінің сол жағалауынан 173 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 14010502512111200009434
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 111200943
* Су алабының коды — 14.01.05.025
* ГЗ томының нөмірі — 11
* ГЗ бойынша шығарылуы — 2

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Свердлов облысы өзендері
Санат:Түмен облысы өзендері
Санат:Ертіс су алабы
Үлкен Тотыдэотта-Яха

**Үлкен Тотыдэотта-Яха** — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тытыль-Кы тармағының сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 239 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 15050000112115300070929
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115307092
* Су алабының коды — 15.05.00.001
* ГЗ томының нөмірі — 15
* ГЗ бойынша шығарылуы — 3

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Санат:Төменгі Обь су алабы өңірі өзендері
Любинка (Тверец тармағы)

**Любинка** — Ресейдегі өзен. Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тверца өзенінің сол жағалауынан 154 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.

## Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тверец бастауынан (Вышневолоц су торабынан) Тверь қаласына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су тізіліміндегі су нысанының коды — 08010100512110000001997
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110000199
* Су алабының коды — 08.01.01.005
* ГЗ томының нөмірі — 10
* ГЗ бойынша шығарылуы — 0

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Тверь облысы өзендері
Санат:Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Ачалук

**Ачалук** — Ресейдегі өзен. Солтүстік Осетия-Алания Республикасы, Ингушетия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Алханчуртов арнасы өзенінің оң жағалауынан 108 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.

## Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Терек РФ мен Грузия шекарасынан Ардон өзені өзенін қоспағанда Урсдон өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су тізіліміндегі су нысанының коды — 07020000212108200003077
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 108200307
* Су алабының коды — 07.02.00.002
* ГЗ томының нөмірі — 08
* ГЗ бойынша шығарылуы — 2

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Солтүстік Осетия өзендері
Санат:Ингушетия өзендері
Санат:Батыс Каспий су алабы өңірі өзендері
Кистинка

**Кистинка** () — Грузиядегі өзен. Өзен сағасы Терек өзенінің оң жағалауынан 566 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Грузия өзендері
Гусевка (Елань тармағы)

**Гусевка** — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Елань өзенінің оң жағалауынан 99 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Терса. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 05010300212107000008756
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 107000875
* Су алабының коды — 05.01.03.002
* ГЗ томының нөмірі — 07
* ГЗ бойынша шығарылуы — 0

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Саратов облысы өзендері
Санат:Волгоград облысы өзендері
Ача (Лебяжье тармағы)

**Ача** — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Томск облысы, Новосібір облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лебяжья өзенінің оң жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 47 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Кемерово қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су тізіліміндегі су нысанының коды — 13010300412115200012490
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115201249
* Су алабының коды — 13.01.03.004
* ГЗ томының нөмірі — 15
* ГЗ бойынша шығарылуы — 2

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Кемеров облысы өзендері
Санат:Томск облысы өзендері
Санат:Новосібір облысы өзендері
Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Торгун

**Торгун (Торгунь)** — Ресейдегі, Қазақстандағы өзен. Волгоград облысы, Батыс Қазақстан облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Волгоград суқоймасының (Еруслан шығанағы) сол жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 145 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Торгун су саласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 11010002112112100011259
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 112101125
* Су алабының коды — 11.01.00.021
* ГЗ томының нөмірі — 12
* ГЗ бойынша шығарылуы — 1

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Волгоград облысы өзендері
Санат:Батыс Қазақстан облысы өзендері
Золотоструйка

**Золотоструйка (Смердячка)** — Ресейдегі өзен. Иванов облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Смердяга өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уводь бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 09010301012110000033168
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003316
* Су алабының коды — 09.01.03.010
* ГЗ томының нөмірі — 10
* ГЗ бойынша шығарылуы — 0

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Иванов облысы өзендері
Санат:Владимир облысы өзендері
Санат:Ока су алабы өңірі өзендері
Ортаңғы Железная

**Ортаңғы Железная (Железянка)** — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Пермь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ис өзенінің оң жағалауынан 58 км қашықтықта орналасқан.  Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.

## Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тура өзені бастауынан Тагил өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.

Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша:
* Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 14010501212111200004527
* Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 111200452
* Су алабының коды — 14.01.05.012
* ГЗ томының нөмірі — 11
* ГЗ бойынша шығарылуы — 2

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі 

Санат:Свердлов облысы өзендері
Санат:Пермь өлкесі өзендері
Қопару (бұзу) процесінің динамикасы

**Қопару (бұзу) процесінің динамикасы** — кен қазу машиналарының динамикалық ерекшеліктері мен тау жыныстары қасиеттері әсерінің нәтижесінде жыныстарды қопару барысында уақытқа байланысты құрал саймандарға тусетін күштің өзгеруі. .
## Дереккөздер

Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Динамикалық құбылыс

**Динамикалық құбылыс** — жер асты қазбаларының жанынан көмірдің, тау жыныстарының, газдардың немесе сұйық заттардың кенеттен пайда болып, аса күшті жылдамдықпен қозғалуы. Динамикалық құбылыс — жыныстар ішіндегі газдар мен сұйықтар қозғалысының және тау қысымы нәтижелерінің көрінісі. Оған тау соққысы, тау жынысы, көмір мен газдың кенеттен лақтыруы және тағы басқалар жатады. .
## Дереккөздер

Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Динас

**Динас** — отқа төзімді материал, құрамында кемінде 93 % кремнезем болады. Кварцты жыныстарды әкпен немесе басқа бір тұтқыр затпен араластырып ерітіп, жоғары температурада қыздыру (күйдіру) арқылы алынады. Отқа төзімділігі 1680—1730 °с. өнеркәсіп пештерінде пайдаланылады.  .
## Дереккөздер

Санат:Отқа төзімділер
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Ортаның динамикалық кедергісі

**Ортаның динамикалық кедергісі** — динамикалық кедергі дене қозғалыста болған кезде әсер етеді. Ньютонның зерттеуі бойынша, ол түйіршіктің шөгу жылдамдығына тәуелді. Бұл кедергі ірі түйіршіктер үшін өте маңызды роль атқарады. Үйкеліс күші есепке алынбайды. Бұл заңдылық диаметрі 1,5—15 мм шамадағы түйіршіктердің шөгу жылдамдығын есептеуге қолданылады. .
## Дереккөздер

Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Динамикалық салмақ

**Динамикалық салмақ** -  алынған кеңістіктің үстінде жатқан тау жыныстарының шөгуі нәтижесінде тау қазбаларына жақын жатқан көмір қабаты немесе кен денесіне түсетін қосымша салмақтың күрт өсуі. Динамикалық салмақ динамикалық құбылыс тау соққысы және көмір мен газды кенеттен лақтыруы себепші болуы да мүмкін. .
## Дереккөздер

Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Динафталит

**Динафталит** — аммиалық селитра мен динафталиттің механикалық қосындысынан тұратын атылғыш (жарылғыш) зат. Ол суға төзімді жарылғыш заттардың қатарына жатады, шаң мен газ қаупі жоқ шахталарда, қатты және қаттылығы орташа жыныстарда қолданылады.  .
## Дереккөздер

Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Ұнтақтау

**Ұнтақтау, бөлшектеу** — қатты затты ұнтақтау диірмендерде, ысқылап үгетін аппараттарда жүргізілсе, ауа көпіршіктерін суда ұсақтау не майлы заттарды суда эмульсиялау суды (пульпаны) қатты араластыру, ауаны ұсақ торлы заттан өткізу және бет активті заттарды қолдану арқылы, ал эмульсиялау ультра дыбыс шығаратын қондырғылармен жүргізіледі. .
## Дереккөздер

Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Ұнтақтық

**Ұнтақтық** - уақталған заттың ұнтақтық дәрежесін көрсетеді. Қатты затпен қатар, суды ауалағанда пайда болатын ауа көпіршіктерінің ұсақтығын, ауадағы су тамшыларының уақтығын (туман), майлы заттардың су ішінде эмульсиялау дәрежесін көрсетеді. .
## Дереккөздер

Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Explorer of the Seas

***MS Explorer of the Seas*** («Теңіз зерттеушісі») — Voyager класындағы бес кеменің екіншісі. Американдық компания Royal Caribbean International  үшін Турку (Финляндия) верфінде соғылған. 2000 жылы 28 қазанында қолданысқа берілген.

Voyager класындағы Explorer of the Seas өзінің үлкен ағасы, яғни Voyager of the Seas-тен техникалық сипаттамасы жағынан бірдей, ерекшелігі атмосфералық және океанографиялық лабораториялар осы кемеде орналасқан. Лайнер 3100 жолаушыны өзіне сыйдыра алады. Explorer of the Seas 2000 —2002 жылдары әлемдегі ең үлкен жолаушы кемесі болған.

## Кеменің ойын-сауықтары
thumb|left|Promenade -атриумы
* Royal Promenade — көп қабатты атриум
* Мұз айдыны
* Баскетбол және минигольфке арналған алаңқай
* Жарға өрмелейтін қабырға
* VitalitySM Spa салоны

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* Royal Caribbean бетіндегі кеменің сипаттамасы (ағылш.)
* MarineTraffic кеменің суреттері

Санат:Круизді кемелер
Кеніш шаңының ірілік құрамы

**Кеніш шаңының ірілік құрамы** — кеніш шаңын құрайтын түйіршіктердің ірілігіне қарай бір-біріне сандық қатынасы. Олардын қатынасы құрамға кіретін түйіршіктердің массасы, беті және саны арқылы анықталады. .
## Дереккөздер

Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Қалқан асаймұса

**Қалқан асаймұса, қалқанды асаймұса** () – ұшқаттар тұқымдасына жататын өсімдік. Қазақстанда сирек кездесетін түр, өзінің таралу аймағы Қазақстанның солтүстік шекарасында өседі. Қырғыз Алатауының батыс бөлігінде – Мерке және Қайынды тау сайларының баурайларында кездеседі. Популяциясы аз, олардың көлемі 50 гектардан аспайды. Қазақстаннан тыс Тянь–Шаньның басқа аймақтарында, көбіне батыс бөлігінде таралған. Сәндік бұта биіктігі 3 метрге дейін, жапырақ пішіндері әр түрлі және көптеген ақшыл қызғылт түтік тәрізді гүлдері қалқан тәрізді гүл шоғырына жиналған. Бұтақтары ерекше – қабығы алтыға бөлінген ұзыншақ қабырғалы.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
*Асаймұса

Санат:Ұшқаттар
Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Мырышты дистилляциялау

**Мырышты дистилляциялау** — мырыш тотығынан мырыш өндіру әдісі. Күйдірілген мырыш концентратынан тұратын шихтаға көмір араластырып, жабық ретортта 1200°с-қа дейін қыздырылады. Көміртектің және көміртек тотығының әсерінен мырыш буы конденсаторда суынып, сұйық мырышқа айналады да, конденсатордан жиі-жиі алынып тұрады..
## Дереккөздер

Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Диспетчерлік байланыс

**Диспетчерлік байланыс** — тау-кен кәсіпорны ауқымында қолданылатын байланыс түрі. Диспетчер кәсіпорын басшыларының және оның бөлімдерінің қызметкерлерімен тікелей сөйлесіп, мағлұмат алуларын қамтамасыз етеді. Негізгі байланыс құралдары: телефон, радио байланысы және тагы сол сияқты құралдар. .
## Дереккөздер

Санат: Физика
Санат: Терминология
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Мемфис (Теннесси)

**Мемфис** — Теннесси штатының Шелби округіне жататын АҚШ қаласы. Мемфис 1819 жылы құрылып, 1826 жылы қала статусын иеленді. Қаланың жер аумағы — 763,4 км². FIPS коды — 47-48000.

## Тұрғыны
2007 жылы қала тұрғыны 677 272 адамды құрады. Халық тығыздығы 1 шаршы км-ге 898,6 адамнан келеді.

## Дереккөздер

## Сыртқы cілтемелер
* 

Санат:Теннесси штатының қалалары
Карьер түбі

**Карьер түбі** — карьердің ең төменгі кертпешінің ауданы, оны карьердің табаны деп атайды. Оның аумағы карьердің ең төменгі деңгейіне сәйкес, қазып алынатын шоғырдың көмкерілген бөлігіне байланысты анықталады. Шоғыр (залежь) көлбеу және тіке болып орналысқан жағдайда, кен алуда ең соңғы кертпештегі тиеу және тасымал жұмыстарының қауіпсіздік жағдайы ескеріле отырып, графикалық әдіспен тасылады. Кертпештің ені кемінде 25 м, ұзындығы 50—100 м кем болмауы керек. .
## Дереккөздер

Санат:Ашық тау-кен ісі