open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жаңасу (өзен)

**Жаңасу** – Ертіс алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы жерімен ағады.

## Бастауы
Бастауын Көкшетау қыратының солтүстігіндегі Айғабақ ауылы жанындағы төбеден (293 м) алады. Солтүстік Қазақ жазығындағы Алабота сорына құяды. Ұзындығы 70 км, су жиналатын алабы 1200 км2.

## Гидрологиясы
Жаз мезгілінде және құрғақшылық жылдары суы қарасуларға бөлініп қалады. Сағасы сортаңды батпаққа айналған. Негізінен қар және жер асты суларымен толығады. Қазанның соңында суы қатып, сәуірдің 2-жартысында ери бастайды. Суы жайылымы суландыруға пайдаланылады.‎

## Дереккөздер

Санат:Тайынша ауданы өзендері
Санат:Ертіс су алабы
Белоглинка

**Елді мекендер:**

* ''Белоглинка'' – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы таратылған ауыл.
* Белоглинка – Қостанай облысы Қарабалық ауданындағы ауыл.
* Белоглинка – Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы ауыл.
* Белоглинка – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы ауыл.
Дарко Панчев

**Дарко Панчев** (мак. *Дарко Панчев*; 7 қыркүйек 1965 жыл, Скопье) — югославиялық және македониялық футболшы, шабуылшы. 

## Карьерасы
Югославия және Македония құрамаларында ойнаған. 1990 жылғы әлем чемпионатына қатысып, топтық турнирде БАӘ құрамасының қақпасына екі гол соқты. 

"Вардар", "Црвена Звезда", "Интер", "Локомотив" (Лейпциг), "Фортуна", "Сьон" (Швейцария) клубтарында ойнаған. 1991 жылы "Црвена Звезда" сапында Чемпиондар кубогының жеңімпазы атанды. Сол жылы "Алтын бутсыны" жеңіп алды, бірақ ол атақты 15 жылдан соң, 2006 жылы ғана алды. 

## Жетістіктері

### Командалық
**Црвена Звезда**

* Югославия чемпионы: 1990, 1991, 1992
* Югославия кубогы: 1990
* Чемпиондар Лигасы: 1991
* Құрлықаралық кубок: 1991

**Сьон**

* Швейцария чемпионы: 1997
* Швейцария кубогы: 1997

### Жеке

* Югославия чемпионатының үздік мергені: 1990, 1991, 1992
* Алтын бутсы иегері: 1991

## Сілтемелер
* Клубтық статистикасы 

Санат:Югославия футболшылары
Санат:Солтүстік Македония футболшылары
Санат:Вардар ФК ойыншылары
Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Лейпциг ФК ойыншылары
Санат:Сьон ФК ойыншылары
Санат:Фортуна Дюссельдорф ФК ойыншылары
Санат:Югославия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Эвертон (футбол клубы)

**«Эвертон»** (толық атауы — *Эвертон футбол клубы*, ) — 1878 жылы құрылған Англияның Ливерпуль қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Гудисон Парк" стадионында өткізеді.

## Тарихы
Клуб 1878 жылы құрылды. 1888 жылы құрылған Англия премьер-лигасының негізін қалаушы клубтардың бірі. Алғашқы атауы — «Сент-Доминго» (ағыл. *St. Domingo’s Football Club*). 1879 жылы қазіргі атауына ие болды.

1890-91 жылғы маусымда бірінші рет Англия чемпионы атанды. Осы маусымда "Дерби Каунтиді" 11:2 есебімен ұтты. Бұл ресми матчтардағы ең ірі жеңісі еді.

1954 жылдан бері Англияның жоғары дивизионында үзіліссіз ойнап келеді.

1985 жылы финалда Аустрияның "Рапид" клубын ұтып, Кубок иелері кубогын жеңіп алды. Бұл клубтың еуротурнирлердегі жалғыз жетістігі. Келесі жылы "Эвертон" чемпиондар кубогына қатысуға мүмкіндік алды, бірақ "Эйзель трагедиясы" кедергі болды, сол маусымда ағылшын клубтары түгелдей еуротурнирлерде дисквалификацияға ұшырады.

1995 жылы Англия кубогын жеңіп алғалы ешқандай жүлде ала алмай келеді.

## Жетістіктері

### Ұлттық
**Бірінші дивизион**

* **Чемпион (9):** 1890/91, 1914/15, 1927/28, 1931/32, 1938/39, 1962/63, 1969/70, 1984/85, 1986/87
* **Вице-чемпион (7):** 1889/90, 1894/95, 1901/02, 1904/05, 1908/09, 1911/12, 1985/86

**Екінші дивизион**

* **Чемпион:** 1930/31
* **Вице-чемпион:** 1953/54

**Англия кубогы**

* **Жеңімпаз (5):** 1906, 1933, 1966, 1984, 1995
* **Финалист (8):** 1893, 1897, 1907, 1968, 1985, 1986, 1989, 2009

**Лига кубогы**

* **Финалист (2):** 1977, 1984

**Англия суперкубогы**

* **Жеңімпаз (9):** 1928, 1932, 1963, 1970, 1984, 1985, 1986, 1987, 1995
* **Финалист (2):** 1933, 1966

### Халықаралық
**Кубок иелері кубогы**

* **Жеңімпаз:** 1985

## Құрамы
*2018/2019*

## Ең көп гол соққан футболшылары

## Әдебиет

* *Ball, D. & Buckland, G.* Everton — The Ultimate Book of Stats & Facts.. — The Bluecoat Press, 2001. — .
* *Corbett, James.* Everton: School of Science. — Pan, 2004. — .
* *Tallentire, Becky.* The Little Book of Everton. — Carlton Books Ltd, 2004. — .

## Сілтемелер
* Клубтың ресми сайты
* ToffeeWeb — Жанкүйерлер сайты
* BlueKipper — Жанкүйерлер сайты

Санат:Англия футбол клубтары
Санат:1878 жылы құрылған футбол клубтары
Яри Литманен

**Яри Олави Литманен** (; 20 ақпан 1971, Лахти, Финляндия) — фин футболшысы, шабуылшы. Финляндия ұлттық құрамасының экс-ойыншысы.

## Карьерасы
Футболшылар отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Олави Литманен де ұлттық құрамада доп тепкен. Яри балалық шағында хоккейге қатты қызыққанымен, кейін футболмен айналысуға біржола көшті.

### Ұлттық құрама
Финляндия құрамасында 21 жыл бойы (1989-2010) ойнады да, матч санымен де, гол санымен де рекорд жасады. 137 матчта алаңға шығып, 37 гол соқты. 

Бірақ ешқандай ірі турнирлерге қатыса алмады. ЕУРО-2008 іріктеуінде финалдық турнирге қатысуға мүмкіндігі болғанымен, құрама соңғы сәтте ғана Польша мен Португалияны оздырып алды. 

### Клубтық
"Аякс" сапыннда 1992-99 жылдары ойнап, керемет табыстарға қол жеткізді, 1995 жылы Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанып қана қоймай, үздік мергені атағына да ие болды. 

"Аякстан" 1999 жылы кеткен соң қайтадан бұрынғы биігіне көтеріле алмады, "Барселона" сапында да, "Ливерпуль" сапында да қосалқы құрамда қалып кете берді. 

2011 жылы ХИК клубында ойнап жүріп, 40 жасында футболшылық карьерасын аяқтады.

## Жетістіктері
«**МюПа-47**»

* Финляндия кубогы: 1992

«**Аякс**»

* Нидерланд чемпионы (**5**): 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1997/98, 2003/04
* Нидерланд кубогы (**3**): 1993, 1998, 1999
* Нидерланд суперкубогы (**3**): 1993, 1994, 1995
* Чемпиондар Лигасы: 1995
* УЕФА кубогы: 1992
* УЕФА суперкубогы: 1995
* Құрлықаралық кубок: 1995

«**Ливерпуль**»

* Лига кубогы: 2000/01
* Англия суперкубогы: 2000/01
* Англия кубогы: 2001
* УЕФА кубогы: 2000/01
* УЕФА суперкубогы: 2001

**Финляндия құрамасы**

* Солтүстік Еуропа чемпионы: 2001

«**ХИК**»

* Финляндия чемпионы: 2011
* Финляндия кубогы: 2011

### Жеке

* Финляндиядағы жыл спортшысы: 1995
* Финляндиядағы жыл футболшысы (**9**): 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2000
* Нидерландыдағы жыл футболшысы: 1993
* Чемпиондар Лигасының үздік мергені: 1996

## Сілтемелер
* Профилі  
* Вейккауслиигадағы статистикасы 
* Профилі 
* Биографиясы және Литманенмен сұқбат 
* Профилі 
* Профилі 
* Профилі 
* Литманен жайлы мақала 
* «Финский стрелок». Sports.ru

Санат:Финляндия футболшылары
Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Ганза ФК ойыншылары
Санат:Мальме ФК ойыншылары
Санат:Финляндия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:ХИК ФК ойыншылары
Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Санат:Лахти ФК ойыншылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Социал

**Социал** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Арай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Сергеев қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 21 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 368 адам (197 ер адам және 171 әйел адам) болса, 2009 жылы 225 адамды (115 ер адам және 110 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Ньюкасл Юнайтед

**«Ньюкасл Юнайтед»** (;) — 1892 жылы құрылған Англияның кәсіпқой футбол клубы. Англия Премьер Лигасында өнер көрсетеді. Өз алаңындағы ойындарын Сент-Джеймс Парк стадионында өткізеді.

## Тарихы
1892 жылы "Ньюкасл Сити", "Ньюкасл Юнайтед" деген аулардың соңғысы таңдалды да, клуб өз тарихын бастады. ХХ ғасырдың алғашқы он жылдығында үш рет Англия чемпионы атанды, 1927 жылы осы жетістікі қайталады. Бірақ содан бері бұл биік бағынбай келеді. Тек 90 жылдардың ортасында екі маусым қатарынан (1995, 1996) чемпионатты екінші боп аяқтады. 

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Премьер-лига**
** **Чемпион (4):** 1904/05, 1906/07, 1908/09, 1926/27
** **Вице-чемпион (2):** 1995/96, 1996/97
* **Екінші дивизион** 
** **Чемпион (4):** 1964/65, 1992/93, 2009/10, 2016/17
** **Вице-чемпион (2):** 1897/98, 1947/48
* **Англия кубогы**
** **Жеңімпаз (6):** 1910, 1924, 1932, 1951, 1952, 1955
** **Финалист (7):** 1905, 1906, 1908, 1911, 1974, 1998, 1999
* **Лига кубогы**
** **Жеңімпаз (1):** 2024/25
** **Финалист (2):** 1975/76, 2022/23
* **Англия суперкубогы**
** **Жеңімпаз:** 1909
** **Финалист (5):** 1932, 1951, 1952, 1955, 1996

### Халықаралық

* **Жәрмеңкелер кубогы**
** **Жеңімпаз:** 1968/69
* **Интертото кубогы**
** **Жеңімпаз:** 2006
** **Финалист:** 2001

## Құрамы
*2022/2023*

## Сілтемелер
* Ресми сайты
* Толық статистикасы

Санат:Англия футбол клубтары
Санат:Ньюкасл Юнайтед ФК
Санат:1892 жылы құрылған футбол клубтары
Эмилиано Мартинес

**Дамиан Эмилиано Мартинес** (; 2 қыркүйек 1992, Мар-дель-Плата, Аргентина) — аргентиналық футболшы, «Астон Вилла» клубының қақпашысы.

## Мансабы
Аргентинаның "Индепьенденте" клубының түлегі. 2010 жылға дейін осы клубтың жастар командасында ойнады да, "Арсеналдың" құрамына ауысты. Бірақ бірнеше жылдар бойы түрлі клубқа жалға беріліп, 2014 жылы ғана "Арсенал" сапындағы негізгі матчтардағы дебютін өткізді. 

Аргентинаның жастар құрамасында бірнеше ойын ғана өткізді. 2011 жылы негізгі құрамаға шақырылды, бірақ бір матч та ойнаған жоқ.

## Жетістіктері

; Арсенал

* Англия суперкубогы (2): 2014, 2015, 2020
* Англия суперкубогы: 2020

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Вулверхэмптон Уондерерс ФК ойыншылары
Санат:Хетафе ФК ойыншылары
Санат:Рединг ФК ойыншылары
Санат:Астон Вилла ФК ойыншылары
Санат:Шеффилд Уэсндей ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Арай (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Арай** (2023 жылға дейін — *Кривощёково*) — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы ауыл, Арай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Сергеев қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 15 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1266 адам (616 ер адам және 650 әйел адам) болса, 2009 жылы 956 адамды (472 ер адам және 484 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде Ресейден қоныс аударған шаруалар қалады. 30-жылдардың басында ауыл шаруашылығын ұжымдастыруға сәйкес ұжымшар орталығына айналды. 1955 жылы тың және тыңайған жерлерді игеруге ұжымшар негізінде құрылған “Заря” астық кеңшарының орталығы болды. 1997 жылы кеңшар негізінде өндірістік бірлестік, құрылыс басқармасы, жылжымалы автоколонна, орман шаруашылығы, 2 шаруа қожалығы құрылды. 

## Инфрақұрылымы
Байланыс бөлімі, орта мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, акушерлік пункт бар..

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Саами Хююпя

**Сами Туомас Хююпя** (; 7 қазан 1973 жыл, Порвоо, Финляндия) — фин футболшысы, қорғаушы. Финляндия Ұлттық құрамасының экс-ойыншысы. Финляндияның тоғыз дүркін үздік футболшысы.

## Карьерасы
Финляндияның "ПаПе" клубының түлегі. Кейін "Куму", "МюПа-47" клубтарында біраз ойнап, Нидерландының "Виллем" клубына ауысты. Футболшылық ғұмырындағы басты жетістіктеріне "Ливерпуль" сапында ойнап жүргенде қол жеткізді. 2001 жылы "Ливерпуль" бес бірдей кубокты (Англия кубогы, Лига кубогы, Англия суперкубогы, УЕФА кубогы, УЕФА суперкубогы) иеленгенде Хююпя негізгі құрамнан берік орын алған еді. 

Хююпя мерсисайдтық клуб сапында 10 маусым тұрақты ойнап, 2009 жылы мамыр айының соңында Германияның "Байер" клубына ауысты. Бір маусым үнемі негізгі құрамда ойнады да, клубқа даниялық Даниэль Аггер келген соң алаңға сирек шығатын болды. 

Солайша 2011 жылы клубпен келісім шартты ұзатпай, карьерасын толық аяқтады.

Футболды аяқтаған соң бапкерлікпен айналысты.

## Жетістіктері

; МюПа

* Финляндия кубогы **(2)**: 1992, 1995

; Ливерпуль

* Лига кубогы **(2)**: 2001, 2003
* Англия кубогы **(2)**: 2001, 2006
* УЕФА кубогы: 2001
* Англия суперкубогы **(2)**: 2001, 2006
* УЕФА кубогы **(2)**: 2001, 2005
* Чемпиондар Лигасы: 2005

## Жеке

* Финляндияның үздік футбошшысы **(9)**: 1999, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2008, 2009, 2010
* Финлияндияның үздік спортшысы: 2001

## Сілтемелер
* Профилі
* Сами Хююпяя жайлы 10 дәйек  (2009)
* Профилі, статистикасы
* Профилі
* Профилі, статистикасы 
* Профилі 

Санат:Финляндия футболшылары
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Санат:Финляндия футбол жаттықтырушылары
Санат:Байер 04 ФК жаттықтырушылары
Санат:Цюрих ФК жаттықтырушылары
Санат:Финляндия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Соколовка

**Елді мекендер:**

**Қазақстан:**

* ''Соколовка'' – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы таратылған ауыл.
* Соколовка – Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл.
* Соколовка – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы ауыл.

**Ресей:**

* Соколовка – Башқұртстанның Давлекан ауданындағы ауыл.
* Соколовка – Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл.
* Соколовка – Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл.

**Өзен:**

* Соколовка – Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Жафар Турсумбаевич Ирисметов

**Жафар (Джафар) Турсумбаевич Ирисметов** (; 23 тамыз 1976, Ташкент, Өзбек КСР, КСРО) — өзбек футболшысы, шабуылшы. 

Өзбекстанның, Қазақстанның, Ресейдің, Украинаның, Қытайдың, Беларустің, Грекияның клубтарында және Өзбекстан Ұлттық құрамасында ойнаған. Қазақстандағы Нилтон Мендес атындағы мергендер клубының мүшесі.

## Жетістіктері

### Клубтық
Дустлик

* Өзбекстан чемпионы: 2000
* Өзбекстан кубогы: 1999/00

Спартак (Мәскеу)

* Ресей чемпионы: 2001

Пахтакор

* Өзбекстан чемпионы: 2003

Қайрат

* Қазақстан кубогы: 2004
* Қазақстан кубогының финалисі (2): 2004, 2005

Алматы

* Қазақстан кубогы: 2006

### Жеке

* Өзбекстан чемпионатының үздік мергені: 1996, 1997, 2000
* Қазақстан чемпионатының үздік мергені: 2006, 2007
* Қазақстандағы Нилтона Мендес атындағы мергендер клубының мүшесі: (76 гол).

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Панатинаикос ФК ойыншылары
Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Анжи ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Алматы ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Динамо Самарқан ФК ойыншылары
Санат:Қызылқұм ФК ойыншылары
Санат:Навбахор ФК ойыншылары
Санат:Шортан ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары
Санат:23 тамызда туғандар
Санат:Ташкентте туғандар
Санат:Өзбекстанда туғандар
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎
Анвар Ахмаджонович Солиев

**Анвар Ахмаджонович Солиев** (; 5 ақпан 1978 жыл, Наманган, Өзбек КСР) — өзбек футболшысы, шабуылшы. Өзбекстан Ұлттық құрамасы сапында ойнаған. 

2004 жылы Азия кубогына қатысты. 

## Жетістіктері

### Командалық

* Өзбекстан чемпионы (12): 1996, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2011, 2014, 2015
* Өзбекстан кубогы (9): 1998 2001/02, 2002/03, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2012
* АФК Чемпиондар лигасының жартылай финалисі (4): 2002/03, 2004, 2008, 2012
* ТМД елдері кубогының жеңімпазы: 2007

### Жеке

* Өзбекстандағы жыл футболшысы (№3): 2005 
* Өзбекстан чемионатының сұрмергені: 2005 (29 гол)

## Сілтемелер
*Статистика

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Навбахор ФК ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Бунедкор ФК ойыншылары
Санат:5 ақпанда туғандар
Санат:Наманганда туғандар
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎
Соколовка (Шал ақын ауданы)

**Соколовка** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Арай ауылдық округі құрамында болған  ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Сергеев қаласынан оңтүстікке қарай 24 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 131 адам (64 ер адам және 67 әйел адам) болса, 2009 жылы 68 адамды (36 ер адам және 32 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданының таратылған елді мекендері
Эузебиуш Смолярек

**Эузебиуш Смолярек** (; 9 қаңтар 1981 жыл, Лодзь, Польша) — поляк футболшысы, шабуылшы.

## Карьерасы
Польша құрамасының бұрынғы ойыншысы Влодзимеж Смоляректің ұлы. Есімін Эйсебионың құрметіне қойған. 2002-2010 жылдары Польша құрамасы сапында ойнаған. Эузебиуш Нидерландыда өскен. "Фейеноорд" клубының түлегі. 

2006 жылы 11 қазан күні ЕУРО-2008 іріктеу матчында Португалияның қақпасына екі доп соқты. Бір қызығы, португалдардың қақпасына 1986 жылдан бері Польша бір гол да соқпаған екен, ал, 1986 жылы Эузебуиштың әкесі Влодзимеж әлем чемпионатында соқққан. 

2006 жылы әлем чемпионатына, 2008 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық

* УЕФА кубогы (1): 2001/02

### Жеке

* Польшадағы жыл футболшысы: 2005, 2006, 2007

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Смоляректің ресми сайты 

Санат:Польша футболшылары
Санат:Фейеноорд ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары
Санат:Болтон Уондерерс ФК ойыншылары
Санат:Полония ФК ойыншылары
Санат:Ягеллония ФК ойыншылары
Санат:Польша футбол жаттықтырушылары
Санат:9 қаңтарда туғандар
Санат:Лодзьда туғандар
Санат:Польша Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Ариза Макукула

**Ариза Макукула** (порт. *Ariza Makukula*; 4 наурыз 1981, Киншаса) — португалиялық футболшы, шабуылшы.  Португалия құрамасының экс-шабуылшысы.  

## Карьерасы
"Саламанка" клубының түлегі. 2000 жылы кәсіпқой карьерасын осы клубта бастады. 2001 жылы "Леганеске" жалға берілді.

2002 жылы  "Нантқа" ауысып, екі маусым ойнады. 2004 жылы "Севильяға" ауысты. 2007 жылы осы клубта жүріп құрамаға шақырту алды.

2008 жылы "Севильядан" кеткен соң жиі клуб ауыстырумен болды. 2014 жылға дейін бірнеше клубта ойнап, карьерасын аяқтады.

### Ұлттық құрама
Макукула Заирде дүниеге келген. Құрамаға Луиз Фелипе Сколаридің кезінде шақырылды.  Құрама сапында төрт ойын өткізіп, бір гол соқты. Жалғыз голды 2007 жылы 17 қазан күні ЕУРО-2008 іріктеуінде Алматыда Қазақстанның қақпасына соқты. Бұл ойында Португалия 2:1 есебімен жеңіске жетті.

## Жетістіктері

; Севилья

* УЕФА кубогы: 2005–06

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Португалия футболшылары
Санат:Саламанка ФК ойыншылары
Санат:Леганес ФК ойыншылары
Санат:Нант ФК ойыншылары
Санат:Реал Вальядолид ФК ойыншылары
Санат:Севилья ФК ойыншылары
Санат:Химнастик Таррагона ФК ойыншылары
Санат:Маритиму ФК ойыншылары
Санат:Бенфика ФК ойыншылары
Санат:Болтон Уондерерс ФК ойыншылары
Санат:Кайсериспор ФК ойыншылары
Санат:Витория Сетубал ФК ойыншылары
Санат:ОФИ ФК ойыншылары
Санат:Киншасада туғандар
Санат:4 наурызда туғандар
Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Симау Саброза

**Симау Педру Фонсека Саброза** (; 31 қазан 1979, Вила-Реал) — португалиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Португалия ұлттық құрамасының экс-ойыншысы. 2004-10 жылдар аралығындағы әлем және Еуропа чемпионаттарына түгел қатысқан. 

## Жетістіктер

### Командалық

; Бенфика

* Португалия чемпионы: 2005
* Португалия кубогы: 2004
* Португалия суперкубогы: 2005

; Атлетико Мадрид

* Еуропа Лигасы: 2010
* УЕФА суперкубогы: 2010

; Бешикташ

* Түркия кубогы: 2011

; Португалия

* 17 жасқа дейінгілер арасындағы Еуропа чемпионы: 1996
* ЕУРО-2004 күміс жүлдегері
* ӘЧ-2006 жартылай финалисі

### Жеке

* Португалияның үздік футбошшысы: 2007

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:31 қазанда туғандар
Санат:Португалия футболшылары
Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Бенфика ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Бешикташ ФК ойыншылары
Санат:Эспаньол ФК ойыншылары
Санат:Норт-Ист Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Руслан Петрович Ротань

**Руслан Петрович Ротань** (; 29 қазан 1981, Полтава, Украин КСР, КСРО) — украиналық футболшы, жартылай қорғаушы. "Днипро", "Динамо" (Киев), "Славия" (Прага) клубтарында және Украина Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Днипро»

* Украинаның күміс жүлдегері **(1)**: 2013/14
* Украинаның қола жүлдегері **(4)**: 2000/01, 2003/04, 2014/15, 2015/16
* Еуропа лигасының финалисі **(1)**: 2014/15

; «Динамо» (Киев)

* Украина чемпионы **(1)**: 2006/07
* Украинаның күміс жүлдегері **(2)**: 2005/06, 2017/18
* Украина кубогы **(2)**: 2005/06, 2006/07
* Украина суперкубогы **(2)**: 2006, 2007

### Жеке

* «Днипро» клубы сапында ең көп ойын өткізген футболшы: 396 матч

## Сілтемелер
* Профилі
* Профилі 
* Профилі

Санат:29 қазанда туғандар
Санат:Полтавада туғандар
Санат:Днипро ФК ойыншылары
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Славия Прага ФК ойыншылары
Санат:Украина футболшылары
Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Афанасьевка

**Елді мекен:**

* Афанасьевка – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы ауыл.

**Өзендер:**

* Афанасьевка – Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
* Афанасьевка – Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
* Афанасьевка – Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді
Садовка

**Елді мекендер:**

**Қазақстан:**

* Садовка – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы ауыл.

**Ресей:**

* Садовка – Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл.
Коноваловка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Коноваловка** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Городец ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 29 км-дей жерде, Сергеев бөгенінің сол жағалауында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 308 адам (147 ер адам және 161 әйел адам) болса, 2009 жылы 176 адамды (92 ер адам және 84 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Городецкое (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Городецкое** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы ауыл, Городец ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 25 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 863 адам (414 ер адам және 449 әйел адам) болса, 2009 жылы 585 адамды (289 ер адам және 296 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Жалтыр

**Елді мекендер:**

* Жалтыр – Ақмола облысы Астрахан ауданындағы ауыл.
* Жалтыр – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы ауыл.

**Көлдер:**

* Жалтыр – Атырау облысы Махамбет ауданы жерінде.
* Жалтыр – Есіл алабындағы көл.
* Жалтыр – Павлодар облысы Аққулы ауданы жерінде.
Коноваловка

**Елді мекендер:**

* Коноваловка – Жетісу облысы Кербұлақ ауданындағы ауыл.
* Коноваловка – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы ауыл.
* Коноваловка – Шығыс Қазақстан облысы Риддер қалалық әкімдігіне қарасты ауыл.

**Өзендер:**

* Коноваловка – Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
* Коноваловка – Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Карадениз Гөкдениз

**Гөкдениз Карадениз** (; 11 қаңтар 1980 жыл, Гиресун, Түркия) — түрік футболшысы, жартылай қорғаушы.

2003  жылы Конфедерациялар кубогына, 2008 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. Екі турнирде де Түркия құрамасы жартылай финалға дейін жетті.

Аты-жөні қазақ тіліне тікелей аударғанда "Қара теңіз, Көк теңіз" деген мағына береді.

## Жетістіктері

### Командалық
**«Трабзонспор»**

* Түркия кубогы: 2002/03, 2003/04

**«Рубин»**

* Ресей чемпионы: 2008, 2009
* Ресей кубогы: 2012
* Ресей суперкубогы: 2010, 2012

**Түркия құрамасы**

* Конфедерациялар кубогының қола жүлдегері: 2003
* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері 2008

### Жеке

* Ресей чемпионатындағы таңдаулы-33 тізіміне енді (3): 2008 (№ 3), 2011/12 (№ 3), 2012/13 (№ 3)

## Сілтемелер
* Профилі
* ЕУРО-2008 сайтындағы профилі

Санат:11 қаңтарда туғандар
Санат:Гиресунда туғандар
Санат:Түркия футболшылары
Санат:Трабзонспор ФК ойыншылары
Санат:Рубин ФК ойыншылары
Санат:Түркия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Городецкое (Ермекеев ауданы)

**Городецкое** — Башқұртстанның Ермекеев ауданындағы ауыл, Бекет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 144 адамды құрады.
Пошта индексі — 452188, ОКАТО коды — 80225802002.
 
## Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:

## Дереккөздер

## Сыртқы cілтемелер
* Башқұртстан Республикасының муниципалдық бiлiмдерiнiң кеңесi.

Санат:Башқұртстан елді мекендері
Фатих Текке

**Фатих Текке** (; 9 қыркүйек 1977 жыл, Трабзон, Түркия) — түрік футболшысы, шабуылшы. Ресей және Түркия клубтарында, Түркия Ұлттық құрамасында ойнаған. Қазір бапкерлікпен айналысады. 

Түркия және Ресей чемпионы.

## Жетістіктері

### Командалық

* Түркия чемпионатының күміс жүлдегері (4): 1994/95, 1995/96, 2003/04, 2004/05
* Түркия чемпионатының қола жүлдегері: 2000/01
* Түркия кубогы (3): 1994/95, 2002/03, 2003/04
* Ресей чемпионы: 2007
* Ресей чемпионатының қола жүлдегері: 2009
* Ресей суперкубогы (2): 2008, 2010
* УЕФА кубогы: 2007/08
* УЕФА суперкубогы: 2008

### Құрамада

* Еуропа чемпионы: 1994 *(16 жасқа дейін)*
* Түркия құрамасының 500-ші гол авторы

## Сілтемелер
* Статистикасы

Санат:9 қыркүйекте туғандар
Санат:Трабзонда туғандар
Санат:Трабзонспор ФК ойыншылары
Санат:Алтай Измир ФК ойыншылары
Санат:Зенит ФК ойыншылары
Санат:Рубин ФК ойыншылары
Санат:Бешикташ ФК ойыншылары
Санат:Анкарагүджү ФК ойыншылары
Санат:Түркия футболшылары
Санат:Түркия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Балуан (ауыл)

**Балуан** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Семиполь ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан солтүстік-батысқа қарай 39 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 562 адам (285 ер адам және 277 әйел адам) болса, 2009 жылы 295 адамды (157 ер адам және 138 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Никола Жигич

**Никола Жигич** (серб. *Никола Жигић / Nikola Žigić*; 25 қыркүйек 1980, Бачка-Топола, Югославия) — серб футболшысы, шабуылшы.

## Карьерасы
Карьерасында Югославия, Сербия және Черногория, Испания, Англия клубтарында доп тепті.

Сербия және Черногория құрамасы сапында 2006 жылғы әлем чемпионатына қатысып, топтық турнирдің соңғы матчында Кот-Д'Ивуар қақпасына бір гол соқты (2:3). Бұл Сербия және Черногория құрамасының соңғы кездесу еді. Жигич 2010 жылға дейін Сербия құрамасында ойнап, 2010 жылғы әлем чемпионатына да қатысты. 

## Жетістіктері

; «Валенсия»

* Испания кубогы: 2007/08
* Испания чемпионатының қола жүлдегері: 2009/10

; «Бирмингем Сити»

* Лига кубогы: 2011

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Биографиясы мен статистикасы
*Профилі

Санат:25 қыркүйекте туғандар
Санат:Югославия футболшылары
Санат:Сербия және Черногория футболшылары
Санат:Сербия футболшылары
Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары
Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Бирмингем Сити ФК ойыншылары
Санат:Сербия және Черногория Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сербия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Құртай

**Құртай** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Юбилейный ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 45 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 148 адам (75 ер адам және 73 әйел адам) болса, 2009 жылы 93 адамды (44 ер адам және 49 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданының таратылған елді мекендері
Ұзынжар

**Ұзынжар** (2008 жылға дейін – *Октябрьское*) — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Юбилейный ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 899 адам (418 ер адам және 481 әйел адам) болса, 2009 жылы 573 адамды (270 ер адам және 303 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Кристоф Дюгарри

**Кристоф Дюгарри** (; 24 наурыз 1972, Лормон, Франция) — француз футболшысы, жартылай қорғаушы. 1998 жылы әлем чемпионы, 2000 жылы Еуропа чемпионы атанды.

## Карьерасы

### Ұлттық құрамада
Алғаш қатысқан ірі турнирі — 1996 жылғы Еуропа чемпионаты.

1998 жылғы әлем чемпионатында құраманың бірінші голын соқты (бірінші турда Оңтүстік Африканың қақпасына). Финалда да матч тағдырын шешкен үшінші голдағы шабуылды Дюгарри бастады. 

2000 жылғы Еуропа чемпионатында үшінші турда Нидерландының қақпасына бір доп енгізді.

2002 жылғы әлем чемпионатында Франция топтан шыға алмады да, Дюгарри құрамадағы карьерасын аяқтады.

## Қатысқан тунирлері

* Әлем чемпионаттары: 1998, 2002
* Еуропа чемпионаттары: 1996, 2000
* Конфедерациялар кубогы: 2001

## Жетістіктері

### Командалық

* Әлем чемпионы: 1998
* Еуропа чемпионы: 2000
* Конфедерациялар кубогы: 2001
* Еуропа чемпионатының жартылай финалисі: 1996

### Жеке

* 1998 жылғы жеңісі үшін Құрмет Легионы орденінің кавалері атанды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты 

Санат:24 наурызда туғандар
Санат:Жирондада туғандар
Санат:Франция футболшылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Санат:Бордо ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Санат:Бирмингем Сити ФК ойыншылары
Санат:Катар СК ойыншылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Леонардо Араужо

**Леонардо Насименто де Араужо** (; 5 қыркүйек 1969, Нитерой) — бразилиялық футболшы, бапкер. 1994 жылғы әлем чемпионы. 

1994, 1998 жылғы әлем чемпионатына қатысты.  

Қазір Италияның "Милан" клубында спорттық директор қызметін атқарады.

## Жетістіктері

### Командалық

#### Ойыншы ретінде

* Әлем чемпионы: 1994
* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1998
* Конфедерациялар кубогы: 1997
* Америка кубогының жеңімпазы: 1997
* Америка кубогының күміс жүлдегері: 1995

#### Бапкер ретінде

; Интер

* Италия кубогы: 2010/11

## Қатысқан турнирлері

* Америка кубогы: 1995, 1997
* Конфедерациялар кубогы: 1997
* Әлем чемпионаты: 1994, 1998

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ресми сайты
*Профилі
*Қайта дәуірлеу бапкері

Санат:5 қыркүйекте туғандар
Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Бразилия футбол жаттықтырушылары
Санат:Фламенго ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Сан-Паулу ФК ойыншылары
Санат:Касима Антлерс ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК жаттықтырушылары
Санат:Интернационале ФК жаттықтырушылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Эме Жаке

**Эме Жаке** (; 27 қараша 1941 жыл, Сель-су-Кузан, Луара, Франция) — француз футболшысы, бапкер. Франция Ұлттық футбол құрамасында екі ойын өткізген. 

1998 жылы жаттықтырушы ретінде Франция құрамасымен бірге әлем чемпионы атанған.

Бапкерлік карьерасында ұлттық құрамадан бөлек "Олимпик Лион", "Бордо", "Монпелье", "Нанси" секілді француз клубтарын жаттықтырды.

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде
**Сент-Этьен**

* Франция чемпионы: 1963/64, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1969/70
* Франция кубогы: 1962, 1968, 1970

### Бапкер ретінде
**Бордо**

* Франция чемпионы: 1983/84, 1984/85, 1986/87
* Франция кубогы: 1986, 1987

**Ұлттық құрама**

* Әлем чемпионы: 1998

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:27 қарашада туғандар
Санат:Франция футболшылары
Санат:Франция футбол жаттықтырушылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Сент-Этьен ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Лион ФК жаттықтырушылары
Санат:Бордо ФК жаттықтырушылары
Санат:Монпелье ФК жаттықтырушылары
Санат:Нанси ФК жаттықтырушылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Эльдар Александрович Рязанов

**Эльдар Александрович Рязанов** (18 қараша 1927, Самара — 30 қараша 2015, Мәскеу — Кеңес Одағы мен Ресейдің танымал кинорежиссері, сценарисі, педогогы, профессоры, актері.

## Марапаттары

* РСФСР халық әртісі (1974)
* КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері (1977)
* Еңбек Қызыл Ту ордені (1977)
* КСРО Халық әртісі (1984)
* Халықтар Достығы ордені (1987)
* Самараның құрметті азаматы (2012)

## Библиография

* *Рязанов Э. А.* Ішкі монолог. Жырлар. // «Огонёк» : М.: Правда, 1988. — № 26. — ISSN 0132-2095.
* *Рязанов Э. А.* Экран сыртында. — М., Правда,1990. — 48 бет., 150 000 дана. («Огонёк»)
* *Эльдар Рязанов.* Болжам. — М.: Вагриус, 1994.
* *Рязанов Э. А*. Ностальгия. — Төменгі Новгород: Деком, 1997.
* *Рязанов Э. А.* Табиғатта жаман ауа-райы жоқ: өлең. — М.: ЭКСМО, 2011. — 352 с. — 

## Фильмографиясы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Сайты
* Киноклубының сайты 
* Эльдар Рязанов  
* Эльдара Рязановтың сұхбаты

Санат:Тележүргізушілер
Санат:КСРО тележүргізушілері
Санат:Ресей тележүргізушілері
Санат:Ақындар
Санат:КСРО ақындары
Санат:Ресей ақындары
Санат:Драматургтер
Санат:КСРО драматургтері
Санат:Ресей драматургтері
Санат:Педагогтар
Санат:КСРО педагогтары
Санат:Ресей педагогтары
Артём Владимирович Милевский

**Артём Владимирович Милевский** (белорус. *Арцём Уладзіміравіч Мілеўскі*, укр. *Артем Володимирович Мілевський*; 12 қаңтар 1985, Минск, Белорусь КСР, КСРО) — беларусь және украин футболшысы, шабуылшы.

## Карьерасы
2006 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. 1/8 финалда Швейцариямен ойыннан кейінгі пенальтилер сериясында "Паненка стилімен" гол соқты. Пенальтилер сериясында Украина 3:0 есебімен жеңіске жетті. 

Беларусь жастар құрамасында ойнаған. 2002 жылы Киевке ауысардан алдын Украин азаматтығын алды. Бірақ Беларусь тарапы оған қарсылық білдірді. Дау туындап, бұл мәселеге ФИФА президенті Йозеф Блаттердің өзі  араласты. Бірнеше келіссөздерден соң Беларусь тарапы Милевскийден бас тартты да, футболшы енді Украина құрамасы сапында ойнауға мүмкіндік алды.  

Кейін Милевский 2012 жылғы Еуропа чемпионатына да қатысты. 

## Жетістіктері

### Клубтық

* Украина чемпионы (3): 2003/04, 2006/07, 2008/09
* Украина кубогы (4): 2002/03, 2004/05, 2005/06, 2006/07
* Украина суперкубогы (3): 2006, 2009, 2011
* Беларусь суперкубогы (1): 2018
* Беларусь кубогы (1): 2017/2018
* Ресей чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2016/17

### Ұлттық

* ӘЧ-2006 ширек финалисі
* Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері (U-21): 2006
* Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері (U-19): 2004

### Жеке

* Украина чемпионатының үздік мергені: 2009/2010 — 17 гол
* Украинадағы жыл футболшысы: 2008, 2009.
* Олег Блохин клубының мүшесі: 116 гол
* Украинадағы Алтын доп иегері: 2009.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Милевский: «Лучшая женщина — это Лига чемпионов!»
* Подробности процедуры смены гражданства Милевским

Санат:12 қаңтарда туғандар
Санат:Минскіде туғандар
Санат:Украина футболшылары
Санат:Беларусь футболшылары
Санат:Борисфен ФК ойыншылары
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Газиантепспор ФК ойыншылары
Санат:Хайдук Сплит ФК ойыншылары
Санат:Сплит ФК ойыншылары
Санат:Конкордия ФК ойыншылары
Санат:Динамо Брест ФК ойыншылары
Санат:Кишварда ФК ойыншылары
Санат:Тосно ФК ойыншылары
Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Райко Митич (стадион)

**«Райко Митич»** (2014 жылғы желтоқсанға дейін — «**Црвена Звезда**» серб. *Стадион «Црвена Звезда», [[Қазақ тілі|қаз]]. "Қызыл жұлдыз"*) — Сербияның Белград қаласындағы футбол стадионы.

2014 жылы желтоқсанда "Црвена Звезда" клубының негізін қалаушылардың бірі, футболшы Райко Митичтің аты берілді. 2017 жылы Райко Митичке осы стадинда ескерткіш орнатылды. 

"Црвена Звезда" клубы мен Сербия Ұлттық құрамасы өз алаңындағы ойындарын өткізеді. Стадионға бір мезетте 55 538 адам жайғаса алады.

Осы стадионда 1972 жылы Чемпиондар кубогының финалында "Аякс" пен "Ювентус" ойнады (1:0). 1976 жылғы Еуропа біріншілінің екі ойыны (біреуі финал) өткізілді. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* «Црвена Звезда» ФК ресми сайты
* Стадион парақшасы 

Санат:Стадиондар
Санат:Сербия стадиондары
Зепп Майер

**Йозеф Дитер «Зепп» Майер** ( 28 ақпан 1944 жыл, Меттен) — неміс футболшысы, қақпашы. ГФР құрамасында ойнаған. 1972 жылғы Еуропа, 1974 жылғы әлем чемпионы.

## Карьерасы
14 жасында "Бавария" футбол мектебіне қабылданады. Жастар командасында ойнап жүріп, кәсіпқой карьерасын 1965 жылы бастады. Бұл аралықта ол Германияның ең таңдаулы қақпашыларының бірі болды, мүмкін болған жетістіктердің бәріне қол жеткізді. 

Ұлттық құрама сапында алғашқы ойынын 1965 жылы Ирландияға қарсы өткізді. 1966 жылғы әлем біріншілігіне екінші қапашы ретінде барды (негізгі қақпашы Ханс Тилковски болатын). 1970 жылғы додада негізгі қақпашы болды.

1972 жылы ГФР құрамасы Еуропа чемпионы атанды. Екі жыл өткен соң ГФР-да ұйымдастырылған әлем чемпионатында тағы да немістер топ жарды. Осы турнирлерде Майер құраманың негізгі тіректерінің бірі болды. 

1978 жылғы әлем біріншілігінен соң құрама шақырылуы азайды. 

## Жеітстіктері

; ГФР құрамасы

* Еуропа чемпионы: 1972
* Әлем чемпионы: 1974
* ЕУРО-1976 финалисі

; «Бавария» Мюнхен

* ГФР чемпионы: 1969, 1972, 1973, 1974
* ГФР кубогы: 1966, 1967, 1969, 1971
* Кубок иелері кубогы: 1967
* Чемпиондар кубогы: 1974, 1975, 1976

## Жеке жетістіктері

* ФИФА 100 тізіміне енген
* Германиядағы жыл футболшысы: 1975, 1977, 1978
* ӘЧ-1974 символикалық құрамына енген

## Қатысқан турнирлері

* Әлем чемпионаттары: 1966, 1970, 1974, 1978
* Еуропа чемпионаттары: 1972, 1976

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:28 ақпанда туғандар
Санат:Германия футболшылары
Санат:Бавария ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Күмісжағлан

**Күмісжағлан** - бірыңғай күміс шытыралармен әшекейленген, былғарыдан тігілген сандық яки сандықша. Алдыңғы беті ғана былғарымен көмкеріліп, оған асыл тас орнатқан сандық түрі.

Ал олардың сырты түгелімен қапталғанын "қаптама сандық" десе, алдыңғы жағы оюлы былғарымен көмкеріліп, оған асыл тас орнатылған, күміс әшекей бастырылған түрі "күмісжағлан" аталады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ ұлттық бұйымдары
Санат:Жиһаз
Тельманово

* ''Тельманово'' – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы таратылған ауыл.
* ''Тельманово'' – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы таратылған ауыл.
Бірлік (Шал ақын ауданы)

**Бірлік** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Приишим ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 455 адам (235 ер адам және 220 әйел адам) болса, 2009 жылы 356 адамды (186 ер адам және 170 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Повозочное

**Повозочное** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы ауыл, Приишим ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 38 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 960 адам (485 ер адам және 475 әйел адам) болса, 2009 жылы 787 адамды (401 ер адам және 386 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Хван Сон Хон

**Хван Сон Хон** (; 14 маусым 1968 жыл, Есан, Чхунчхон-Намдо, Корея) — корей футболшысы, Оңтүстік Корея Респубкасы Ұлттық құрамасының экс-шабуылшысы. 1990, 1994, 1998, 2002 жылдары әлем чемпионатына қатысқан. Қазір бапкерлікпен айналысады.

## Жеітстіктері

### Командалық

; Ұлттық құрама

* Азия кубогының күміс жүлдегері: 1988
* Азия ойындарының қола жүлдегері: 1990
* КОНКАКАФ Алтын кубогының жартылай финалисі: 2002
* Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 2002

### Жеке

* Джей-лиганың үздік мергені: 1999
* Конфедерациялар кубогының үздік мергені: 2001

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Профилі'
* Профилі

Санат:Оңтүстік Корея футболшылары
Санат:14 маусымда туғандар
Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Санат:Пхохан Стилерс ФК ойыншылары
Санат:Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Оңтүстік Корея футбол жаттықтырушылары
Санат:Сеул ФК жаттықтырушылары
Санат:Сересо Осака ФК ойыншылары
Неждановка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Неждановка** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Сухорабов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 34 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 282 адам (135 ер адам және 147 әйел адам) болса, 2009 жылы 77 адамды (41 ер адам және 36 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданының таратылған елді мекендері
Ольгинка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Ольгинка** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Сухорабов ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 35 км-дей жерде, Иманбұрлық өзенінің сол жақ жағалауында орналасқан.

## Халқы ==3
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 764 адам (388 ер адам және 376 әйел адам) болса, 2009 жылы 518 адамды (255 ер адам және 263 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Сергеев қалалық әкімдігі

**Сергеев қалалық әкімдігі** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Сергеев қаласы кіреді. Орталығы - Сергеев қаласы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 7661 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы ауылдық округтері
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы қалалық әкімдіктері
Пухов МСК

**Пухов МСК** (*Mestský Športový Klub Púchov*)— Словакияның  Пухов қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. 1920 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Пухов Местски стадионында өткізеді.  

## Тарихы
Команда 2000 жылдардың басында біраз жетістіктерге жетті. 2001-02 жылғы маусымда Словакия кубогының финалына шықты. Осы жетістігі УЕФА кубогына қатысуына мүмкіндік әперді. 2002/03 жылғы УЕФА кубогының алғашқы сатысында Қазақстанның "Атырау" клубымен ойнап, екі ойын қорытындысында (0:0, 2:0) жеңіске жетті. Бірақ екінші раундта Францияның "Бордо" клубынан жалпы 1:10 (0:4, 1:6) есебімен ойсырай жеңілді.  
Осы маусымның соңында Словакия кубогын ұтып алды. 

## Атаулары

* 1920 – Пухов СК
* 1945 – Рольни Пухов СК
* 1948 – Сокол Макита Пухов
* 1956 – Искра Пухов
* 1968 – TJ Gumárne 1.mája Púchov
* 1993 – Матадор Пухов
* 2007 – Пухов ФК
* 2015 – Пухов МСК

## Жетістіктері

* **Словакия кубогы**
** *Жеңімпаз (1):* 2002–03
** *Финалист (1):* 2001–02
* **ІІ дивизион** 
** *Жеңімпаз (1):* 1999–00

## Танымал ойыншылары

*Марио Брешка
*Милан Луховы
*Здено Штрба
*Любомир Луховы
*Кристиан Немет

## Сілтемелер
*Профилі 
*Club profile at Futbalnet portal

Санат:Словакия футбол клубтары
Санат:1920 жылы құрылған футбол клубтары
Хосе Педро Сеа

**Хосе Педро Сеа** (; 1 қыркүйек 1900 жыл, Монтевидео — 18 қыркүйек 1970 жыл) — уругвайлық футболшы, шабуылшы. 1930 жылғы әлем чемпионы.

1930 жылғы әлем чемпионатының үздік мергендерінің бірі: 5 гол.

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде

* Уругвай чемпионы: 1934
* Әлем чемпионы: 1930
* Олимпиада чемпионы (2): 1924, 1928
* Оңтүстік Америка чемпионы (3): 1923, 1924, 1926

### Бапкер ретінде

* Оңтүстік Америка чемпионы: 1942

## Сілтемелер
* 1930 жылғы жұлдыздар
* footballplayers.ru сайтындағы ақпарат 

Санат:1 қыркүйекте туғандар
Санат:18 қыркүйекте қайтыс болғандар
Санат:Монтевидеода туғандар
Санат:Монтевидеода қайтыс болғандар
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары
Санат:Уругвай футболшылары
Санат:Лито ФК ойыншылары
Санат:Насьональ Монтевидео ФК ойыншылары
Санат:Белья Виста ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Санат:Уругвай Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Уругвай Олимпиада чемпиондары
Санат:1924 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1928 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Дубровка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Дубровка** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Чистополь ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 69 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 219 адам (110 ер адам және 109 әйел адам) болса, 2009 жылы 81 адамды (41 ер адам және 40 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Викториано Сантос Ириарте

**Викториано Сантос Ириарте** (; 2 қараша 1902 жыл, Монтевидео — 10 қараша 1968 жыл) — уругвайлық футболшы, жартылай қорғаушы. 1930 жылғы әлем чемпионы.

1930 жылғы әлем чемпионатының финалында Аргентинаның қақпасына үшінші голды соқты. Сондай-ақ жартылай финалда да Югославияның қақпасына бір гол енгізді (6:1). 

Карьерасының көп бөлігін "Расинг" клубында өткізді. Клуб тарихындағы ең мықты ойыншылардың бірі.

## Жетістіктері
* Уругвай чемпионы (1): 1933
* Әлем чемпионы (1): 1930
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 1930 жылдың жұлдыздары
* Биографиясы

Санат:2 қарашада туғандар
Санат:10 қарашада қайтыс болғандар
Санат:Монтевидеода туғандар
Санат:Монтевидеода қайтыс болғандар
Санат:Уругвай футболшылары
Санат:Расинг Монтевидео ФК ойыншылары
Санат:Пеньяроль ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Уругвай Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Дубровка

**Елді мекендер:**

**Қазақстан:**

* Дубровка – Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл.
* Дубровка – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл.

**Ресей:**

* Дубровка – Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл.
* Дубровка – Башқұртстанның Бижбуляк ауданындағы ауыл.
* Дубровка – Башқұртстанның Карайыдел ауданындағы ауыл.
* Дубровка – Башқұртстанның Миякин ауданындағы ауыл.
Пабло Дорадо

**Пабло Дорадо** () (22 маусым 1908, Монтевидео — 18 қараша 1978, Монтевидео) — уругвайлық футболшы, шабуылшы. 1930 жылғы әлем чемпионы.

Уругвай құрамасы сапында жеті ойын өткізіп, үш гол соқты. Оның біреуін 1930 жылғы әлем біріншілігінің финалында Аргентинаның қақпасына енгізді.

## Жетістіктері

### Командалық

* Аргентина чемпионы (1): 1932
* Әлем чемпионы (1): 1930

## Қатысқан турнирлері

* Әлем чемпионаты: 1930

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Профилі

Санат:22 маусымда туғандар
Санат:18 қарашада қайтыс болғандар
Санат:Монтевидеода туғандар
Санат:Уругвай футболшылары
Санат:Белья Виста ФК ойыншылары
Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Уругвай Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Шақпақ

**Елді мекендер:**

* Шақпақ – Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы ауыл.
* Шақпақ – Қостанай облысы Амангелді ауданындағы ауыл.
* Шақпақ – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл.
* Шақпақ – Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы ауыл.
Князевка

**Елді мекендер:**

**Қазақстан:**

* Князевка – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл.

**Ресей:**

* Князевка – Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл.
* Князевка – Башқұртстанның Ермекеев ауданындағы ауыл.

**Өзен:**

* Князевка – Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Александр Валерьевич Мокин

**Александр Валерьевич Мокин** (19 маусым 1981, Шымкент, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, қақпашы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының қақпасын қорғаған. 

Ұлттық құрамадағы алғашқы кездесуін 2005 жылы қаңтарда сырт алаңда Жапонияға (0:4) қарсы өткізді. 
 
## Жетістіктері

### Командалық

; «Астана-1964»

* Қазақстан чемпионы (1): 2006
* Қазақстан кубогы (2): 2002, 2005

; «Шахтёр»

* Қазақстан чемпионы (2): 2011, 2012
* Қазақстан кубогы (1): 2013
* Қазақстан суперкубогы (1): 2013

; «Астана-2009»

* Қазақстан чемпионы (2): 2016, 2017

### Жеке

* Премьер-Лига-33 (3): № 2 (2013); № 3 (2011, 2012)
* «ГОЛ» апталығының сауалнамасы бойынша Қазақстандағы үздік футболшы: 2012

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:19 маусымда туғандар
Санат:Шымкентте туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Футболдан Қазақстан чемпиондары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Жігер ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Чистополье (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Чистополье** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы ауыл, Чистополь ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 77 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 3333 адам (1615 ер адам және 1718 әйел адам) болса, 2009 жылы 2460 адамды (1181 ер адам және 1279 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері