open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қазақ ССР Ғылым Академиясы (деректі-хроникалық фильм)

**Қазақ КСР Ғылым Академиясы** - деректі-хроникалық фильм. 1947 жылы Алматы көркем және хроникалық фильмдер киностудиясында түсірілген. Фильм сценарийінің авторы: А.Братин мен В.Шелепень; кинорежиссері Шелепень; кинооператорлары Г.Новожилов пен Н.Кононов. Фильмде Қазақстан Ғылым Академиясының ашылуы, академия бөлімшелері, зертханалары, ұйымдасуына арналған алғашқы сессиясы, туысқан республикалар мен шетел, тағы басқалары ғылым мекемелердің ғалымдары арасындағы ғылыми байланыстар жайында сөз болады. «Қазақ КСР Ғылым Академиясы» кино кадрларында республиканың үкімет басшылары, қазақстандық көрнекті ғалымдар: геолог-ғалым Қаныш Сәтбаевтың, академик-жазушы М. О .Әуезовтің, композитор-музыкатанушы А.Қ.Жұбановтың, мал шаруашылығы ғалымы В.А.Бальмонттың, астрономдар Г.А.Тихов пен В.Г.Фесенковтың, биолог Н.О. Базанованың және тағы басқалары ғалымдардың зертханадағы, бөлмедегі, тағы басқалары ғылыми жұмыс жүргізу кезіндегі сәттері бейнеленген.

## Дереккөздер


Санат:Қаныш Сәтбаев
Санат:Қазақстанның ғылыми мекемелері
Қазақ ССР Ғылым Академиясының хабарлары, физика-математика топтамасы (журнал)

**Қазақ КСР Ғылым Академиясының хабарлары, физика-математика топтамасы** – 1963 жылдан Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының физикалық-математика бөлімі жылына 6 рет орыс тілінде «Ғылым» баспасынан шығарып тұрған журналы; көлемі 8 баспа табақ. Журналда атомдық ядро және элементарлы бөлшектер физикасы, радиациялық физика мен қатты дене физикасының актуалды мәселелері жөніндегі ғылыми еңбектер жарияланды. Математика және механика саласындағы дифференциалдық және интеграл-дифференциалдық теңдеулер мен олардың қолданылуы, сын мен дискуссиялық материалдар және рецензиялар басылды.

Журналдың 1969 жылы шыққан 2-санының алғашқы бетінде ғалым Қаныш Сәтбаевтың суреті беріліп, Қазақстан Ғылым Академиясының академик О.Жәутіковтің орыс тілінде «Қаныш Сәтбаев және Қазақстандағы математика ғылымы» атты мақаласы жарияланған. Онда «академик Қаныш Сәтбаевтың есімі отандық геология тарихында алтын әріппен жазылған» дей келе Сәтбаевтың бастамасымен 1945 жылы 1 наурызда Қазақстан Ғылым Академиясы жанынан математика және механика секторының ашылғандығы, «Қазақ КСР-і Ғылым Академиясының хабарлары, математика және механика топтамасы» басылымының құрылуы, жеке есептеу және машина математика секторының ұйымдастырылуы, жас мамандар, ғылыми кадрлар даярлау мәселесі баяндалған. Академия жұмысының жандануына КСРО Ғылым Академиясының Сібір бөлімшесінің қосқан қомақты үлесі де айтылған. Сондай-ақ топтамада Қазақстан Ғылым Академиясының вице-президенті Ж.С.Тәкібаевтың «Ғылымның ұйымдастырушысы» атты мақаласы да жарық көрген. Мақалада академик Қаныш Сәтбаевтың Қазақстандағы физика ғылымын дамытудағы іскерлік әрі ұйымдастырушылық қабілеті, 1950 жылы Физика-техника институтының құрылуы, Ядро физикалық институтының республикадағы ірі ғылыми мекемеге айналуы, тағы басқалары физика саласындағы ғылыми зерттеулердің жүргізілуі жан-жақты баяндалған.

## Дереккөздер


Санат:Қаныш Сәтбаев
Қазақ ССР Ғылым Академиясының хабарлары, химия топтамасы (журнал)

**Қазақ ССР Ғылым Академиясының хабарлары, химия топтамасы** - 1947 жылдан Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының химия-технология бөлімі «Ғылым» баспасынан жылына 6 рет орыс тілінде шығарып тұрған журналы; көлемі 9 баспа табақ. Мұнда химия-технология саласында жүргізілетін зерттеулер жарияланады. Журналдың 1969 жылы шыққан 2-санының алғашқы бетінде академик Қаныш Сәтбаевтың суреті беріліп, химия ғылым доктары басқалары В.Суворовтың «Академик Қаныш Сәтбаев және Қазақстандағы химия» атты мақаласы орыс тілінде жарияланған. Ол осы мақаласында Сәтбаев химия ғылымының, өнеркәсіпті химияландыру және ауыл шаруашылығының дамуына жан-жақты көмектесті, Алтайдағы химиялық өнеркәсібі мен өндірістік күштердің, Орталық Қазақстандағы металлургия және хлор өнеркәсібінің, кокс және химия өндірісінің, Батыс Қазақстандағы мұнай өндіру және мұнай-химия өнеркәсібінің, сондай-ақ Оңтүстіктегі фосфор өндірісінің жандануына үкімет назарын аудартып отыруын жазады. Соғыстан кейін Алматы, Гурьев (қазіргі Атырау), Қарағанды қалаларында химия ғылымдары институты, мұнай химиясы және табиғи тұздар институты, химия-металлургия институты құрылды, Қазақстан химиктерінің қол жеткен табыстары мен нәтижелері Сәтбаевтың есімімен тығыз байланысты екені атап көрсетілген.

## Дереккөздер


Санат:Қаныш Сәтбаев
Степное (Жамбыл облысы)

**Степное** — Жамбыл облысы Қордай ауданындағы ауыл, Степной ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Қордай ауылынан солтүстік-батысқа қарай 9 км-дей жерде, боз жусан, күйреуік, баялыш, т.б. шөптесін өскен тау алды даласының бозғылт қоңыр, сұр топырақты төбелі-жонды келген құрғақ агроклиматтық белдемінде орналасқан. 

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1930 жылы қаланған. 1936–1997 жылдары қызылшаның асыл тұқымын өсіретін «Георгиев» қызылша кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Степноеда 1997 жылдан өндірістік кооператив және шаруа қожалықтары құрылды. 

## Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Жақын темір жолы станциясы — Шу (90 км). 

## Дереккөздер

Санат:Қордай ауданы елді мекендері
Ел класико

**Ел класико** (, ), немесе **Испания дербиі** (, ) — Испанияның футбол чемпионатында өнер көрсететін «Реал» мен  каталондық «Барселона» арасында өтетін футбол матчтарының халық арасындағы атауы. Аталған бәсекелестіктің бірнеше себептері бар, бұл әлемдегі екі ірі футбол клубтарының сайысы болса, екіншіден екі ірі этникалық орталықтың және Испаниядағы ең ірі екі қаланың арасындағы сайыс. Ел класико футболдағы ең қызық және ең ірі бәсеке болып саналады.  

## Тарихы
Реал мен Барселона арасындағы бәсекелестік Испаниядғы футбол лигасының пайда болған кезден басталады. Футбол командалары арасында болатын осындай бәсекелестіктерге қарағанда аталған екі клуб арасындағы бәсекенің тарихи, әлемуметті және саяси астары да бар. 

## Статистика
*Басты мақала: [[Эль-Классико статистикасы]]*
### Ойындардың нәтижесі

## Қызықты деректер
* Ел класико ойындарында қарсылас команданың қақпасына ең көп гол соққан Реалдың даңқты ойыншысы - Альфредо ди Стефано (18 гол), екінші орында Раул Гонсалес (15 гол), үшінші орында Лионель Месси (15 гол).  
* Ең ірі есеп 1943 жылы 13 маусым күні тіркелді. Реал Барселона қақпасына 11 гол соғып, қорытынды есеп 11:1.  
* 2012 жылы 29 тамыз күні өткен ел класико 221 рет өтті. Реал 88  рет жеңіске жетсе, Барселона 87 рет жеңген. 49 ойын тең аяқталған екен . 
*

## Дереккөздер


Санат:Испаниядағы футбол
Санат:Барселона ФК
Санат:Реал Мадрид ФК
Санат:Футболдан Испания чемпионаты
Александр Абрамович Блувштейн

**Блувштейн Александр Абрамович** (15.5.1910, Украина, Полтава облысы,Кременчуг қаласы - 20.10.1984, Киев қаласы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия майоры, батальон командирі. 

## Өмірбаяны
Кеңес әскері қатарына 1932 жылы шақырылған. 1941 жылы Ұлы Отан соғысының майданына әуе десанты әскерінің қүрамына жіберілді. 6- гвардиялық десант бригадасында батальон командирі болган Блувштейн Украина, Молдова елдерінің жерін азат етуге қатысты. 1943 жылдың қазан айында гвардия майоры Блувштейн жау тылына десант түсіруге тапсырма алды. Ол өз батальоныныц іс-әрекетімен жаудың назарын өзіне бұрып, Кеңес әскерінің дайындалып жатқан шабуыл операциясының дұрыс өтуіне көмектесті. 1943 жылдың 13 қарашасында оның басқаруындағы десантшылар Свидовск деревнясының оңтүстік-батыс бөлігін басып алып, Кеңес әскері Днепр өзенінің оң жағалауына өткенше бекіністі қорғап тұрды. Жау тылындағы өзінің осы іс- әрекеті арқылы Кеңес әскерінің Черкасск қаласы тұсында Днепр өзенінен өтуіне мүмкіндік берді. 

## Марапаттары
КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (24.4.1944).

## Дереккөздер

Санат:Кеңес Одағының батырлары
Василий Афанасьевич Бовт

**Бовт Василий Афанасьевич** (1916, Ақмола облысы Сандықтау ауданы Васильев селосы - 28.10.1949, Ресей, Дағыстан Республикасы Кизляр қаласы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия сержанты, пулемет расчетінің командирі.

Соғысқа дейін Алтай өлкесі Барнаул қаласында тұрып жұмыс істеген. 1943 жылы маусым айында Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1944 жылы майданға жіберілді. Бовт 60-гвардиялық атқыштар дивизиясы 180-гвардиялық атқыштар полкінің құрамында ұрыстарға қатысқан. 1945 жылы 19 сәуірде Альт-Ордер өзенінен өтуде және Райхенберг (Врицен қаласының оңтүстік-батысы, Германия) деревнясын жау қолынан азат ету кезінде ерліктерімен көзге түскен. Қасындағы бөлімшелер кері шегінгенде, жау әскерінің бөлімше тылына басып кіру қаупі төнді. Сол кезде Бовт өзіне ыңғайлы бекініс орнын тауып, пулемет оғымен жаудың 3 шабуылының бетін қайтарды. Төртінші рет шабуылға шыққан қарсыластарын 15-20 м жерге дейін жақындатып, гранатамен көздерін жойды. Сөйтіп бекініс шебін қорғап қалды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Бовтқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (15.5.1946).

Ленин, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен, медальдармен марапатталды. Согыс аяқталған соң Дағыстанның Кизляр қаласында түрды. Осы қалада Бовтқа бюст орнатылған.

## Дереккөздер


Санат:1916 жылы туғандар
Санат:Сандықтау ауданында туғандар
Санат:28 қазанда қайтыс болғандар
Санат:1949 жылы қайтыс болғандар
Санат:Кизлярда қайтыс болғандар
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Санат:КСРО сержанттары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Даңқ орденінің иегерлері
Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері
Санат:Кизлярда жерленгендер
Виктор Кузьмич Бойченко

**Бойченко Виктор Кузьмич** (21.07.1925 жылы туған, Ақтөбе қаласы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, барлаушы. 

Орыстың Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, майданға жіберілді. Бойченко 496-арнайы барлау ротасында (Оңтүстік-Батыс майдан, 46-армия, 236-атқыштар дивизиясы) барлаушы болып, бірнеше рет жау тылын барлауға барды. Ол 1943 жылы 26 қыркүйекте барлаушылар тобымен Днепропетровск қаласы маңында Днепр өзенінің арғы бетіне өтті де, плацдармды басып алды. Түні бойы бұл топ бірнеше қарсы шабуылға тойтарыс берді. Бойченко оқпен және жекпе-жек шайқаста жаудың оннан аса әскерін жойды. Плацдармды кеңейту үшін жау тылына бірнеше рет барлау жасап, құнды мәліметтер әкелді. Осы ерлігі үшін Бойченкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Торалқасының Жарлығымен 1943 жылғы 1 қарашада Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. 

1944 жылы Офицерлік құрамның біліктілігін жетілдіру курсын (1944), Сыртқы сауда институтын (1951) бітірді. 

Ленин, 1,2-дәрежелі Отан соғысы, Еңбек Қызыл Ту, 2 рет «Халықтар достығы», «Қызыл Жұлдыз», «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған. 

1946 жылы запасқа шығып, Мәскеу қаласында тұрды. 

КСРО-ның Шетелдік туризм мемлекет комитеті төрағасының орынбасары қызметін атқарды. Бейбітшілікті қорғау, Кеңестік соғыс ардагерлері комитеттерінің мүшесі.

## Дереккөздер


Санат:21 шілдеде туғандар
Санат:1925 жылы туғандар
Санат:Ақтөбеде туғандар
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:КСРО лейтенанттары
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Санат:Сыртқы сауда институты түлектері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Георгий Семенович Болтаев

**Болтаев Георгий Семенович** (5.4.1914, Қостанай қаласы - 13.08.1986, Грозный) - 2-дүниежүзілік соғысқа қаты сушы, гвардия капитаны, рота командирі. Орыс.

Кеңес әскері қатарына Семей қаласының Ленин ауданы әскери комиссариатынан 1943 жылы мамыр айында шақырылды. Тамбов жаяу әскер училищесін бітірген соң,1944 жылы майданға жіберілді. Автоматшылар ротасының командирі Болтаев 172-полктің (8-гвардиялык армия, 57-аткыштар дивизиясы) құрамында ұрыстарға қатысты. Болтаев ротасымен 1945 жылы сәуірдің 16-сынан 17- сіне қараған түні Одер өзенінің жағалауындағы жаудың қорғаныс шебін бұзып өтті. Рота әскерлері Зелов биіктігіндегі жау траншеясын бірінші болып басып алып, 2 шабуылдаушы зеңбіректің, 5 атыс нүктесінің, ондаған әскері мен офицерін жойды және 75 мм-лік зеңбірек батальонын қолға түсірді. Шегінген жауды қуа отырып, Зелов қаласының Орталық көшесін басып алды.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Болтаевқа Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені,«Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (31.5.1945).

«Қызыл Жұлдыз»,1, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған.

Соғыс аяқталған соң Чешенстан Республикасының Грозный қаласында тұрды. 1946 жылы запасқа шықты. 

## Дереккөздер


Санат:5 сәуірде туғандар
Санат:1914 жылы туғандар
Санат:Қостанайда туғандар
Санат:13 тамызда қайтыс болғандар
Санат:1986 жылы қайтыс болғандар
Санат:Грозныйда қайтыс болғандар
Санат:КСРО капитандары
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Александр Невский орденінің (КСРО) иегерлері
Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:Ұлы Отан соғысындағы рота командирлері
Санат:Тамбов жаяу әскер училищесі түлектері
Яков Александрович Бондаренко

**Яков Александрович Бондаренко** (1905, Ресей, Ростов облысы, Миллерово - 17 қараша 1941, Ресей, Мәскеу облысы Волоколам ауданы Дубосеково селосы) — 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, 28 гвардияшы-панфиловшылардың бірі, катардағы жауынгер.

## Өмірбаяны
Украинадан 1913 жылы Алматы облысы Кербұлақ ауданы Шаған ауылына қоныс аударды. 

1927 жылы Бондаренко Кеңес әскері қатарына шақырылып, полк мектебінде оқыды. Әскерден кайтып оралғаннан кейін Шаған ауылында ауылдық кеңестің төрағасы болып сайланды. 1940-41 жылдары Сталин атындағы ауыл шаруашылық артелі кұрылысшыларының бригадирі болды. 

1941 жылдың 17 шілдесінде Бондаренко майданға аттанды. Ол 1941 жылдың 16 қарашасында Дубосеково темір жол айырмасының жанындағы шайқаста ерлікпен қаза тапты. Мәскеу түбінде жау танкілерін жоюда көрсеткен ерлігі үшін Бондаренкоға КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (21.7.1942). Ол сондай-ақ Ленин орденімен марапатталған. Волоколам ауданы Немидово деревнясындағы бауырластар зиратына жерленген.

## Дереккөздер

Санат:Панфиловшылар
Степное (Жітіқара ауданы)

**Степное** — Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы ауыл, Степной ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жітіқара қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 64 км жерде, Орал сырты үстіртінің етегінде, дала белдемінде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1337 адам (648 ер адам және 689 әйел адам) болса, 2009 жылы 1090 адамды (521 ер адам және 569 әйел адам) құрады. 

## Тарихы
Іргесі 1954 жылы тың игеруге байланысты қаланған. 1996 жылы кеңшар негізінде шаруа қожалықтары құрылды. Степное жанынан Жітіқара–Аққарға автомобиль жолы өтеді. Ең жақын темір жолы станциясы — Жітіқара (64 км).

## Дереккөздер

Санат:Жітіқара ауданы елді мекендері
Степное (Тимирязев ауданы)

**Степное** — Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы ауыл, Құртай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Тимирязево ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 26 км-дей жерде, шағын көлдердің солтүстік-батыс жағасында орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 748 адам (359 ер адам және 389 әйел адам) болса, 2009 жылы 687 адамды (340 ер адам және 347 әйел адам) құрады. 

## Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде қаланған. 1930-жылдардың бас кезінде ауыл шаруашылығын ұжымдастыруға байланысты ұжымшардың, 1944–1996 жылдары оның негізінде құрылған кеңшар мен ауылдық кеңестің орталығы болды. 1996 жылы кеңшар негізінде ұжымдық кооператив және көптеген шаруа қожалықтары құрылды. Степное арқылы Тимирязевка – Сергеев автомобиль жолы өтеді.

## Дереккөздер

Санат:Тимирязев ауданы елді мекендері
Степан Николаевич Борозенец

**Степан Николаевич Борозенец** (20.8.1922 ж.т.,Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Ақтөбе ауылы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатыеушы, лейтенант, әуеден шабуылдаушы полктің командирі. 1941 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. 1943 жылы Орынбор әскери-әуе мектебін бітіріп, сол жерде нұсқаушы болып жұмыс істеді. 1944 жылы 1- және 2-Беларусь майдандарында ұрысқа қатысты. 1944 жылдың 24 маусымында өзіне жүктелген алғашқы жауынгерлік тапсырмамен жаудың екі зеңбірегін, 2 автокөлігі мен зениттік батареясын жойды. 569-шабуылдаушы әуе полкінің звено командирі Борозенец 94 рет жауынгерлік тапсырманы орындады. Ол Бобруйск қаласы маңындағы (Беларусь) шайқаста жау бекінісіндегі бір топ әскерді жойды. Ал Данциг-Гдынь операциясында (Польша) Борозенец 3 танк, 6 паровоз, 120-ға жуық вагон, 84 автокөлікті жойып, 36 зениттік және дала артиллериясының үнін өшірді. Сонымен қатар жанармай мен қару-жарақ сақталған 10 қойманың күлін көкке ұшырып, 250-ден астам әскер мен офицерді жойды. Осындай ерлігі үшін Борозенецке КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (18.08.1945). 1956 жылы Борозенец Әскери-әуе академиясын бітірді. 1976 жылы Борозенец запасқа шьщты. Харьков қаласында (Украина) тұрды. Ленин, Қызыл Ту, 2-дәрежелі Отан соғысы, 2 рет «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін», т.б. медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Ұлы Отан соғысы
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Петр Степанович Бочарников

**Петр Степанович Бочарников** (1907, Ресей, Алтай өлкесі, Шаршинск ауданы Ермачиха ауылы - 14.4.1944, Молдова, Гура Быкули ауылы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант, атқыштар взводының командирі. 1930 жылы Батыс Қазақстанға (Шығыс Қазақстан облысы Алтай қаласы) қоныс аударып, кеніште жұмыс істеді. 1943 жылы ақпанда Бочарников Кеңес әскері қатарына алынып, Әндіжан жаяу әскер училищесін бітірді. Ол 1 және 2-Украина майдандарында болды. 1944жылы сәуірдің 13-інен 14-іне қараған түні Бочарников бастаған взвод Днестр өзенінен бірінші болып өтіп, плацдармды басып алды. Жаудың бораған оғынан бірнеше жауынгер жараланып, 15 жауынгер айнала қорғаныс шебін құрып, шабуылға тойтарыс берді. Оққа ұшқан пулеметшінің орнына келген Бочарников плацдармды қорғап қалды. 14 сәуір күні Гура Быкули ауылына (Молдова) басып кірерде жаудың екі пулемет ұясы мен сарайға бекінген пулеметшілерін жойып, өзі сол жерде қаза тапты. Осындай ерлігі үшін Бочарниковқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағыньң Батыры атағы берілді (14.09.1944). Ленин орденімен марапатталды. Алтай қаласындағы көшеге Бочарников есімі беріліп, сол көшенің бойындағы бір үйге мемориалдық тақта орнатылған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Ұлы Отан соғысы
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Ангра-дус-Рейс

**Ангра-дус-Рейс** () — Бразилиядағы муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатында орналасқан. Оңтүстік Рио-де-Жанейро мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Баиа-да-Илья-Гранди экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 476 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 800,430 км² шамасында. Халық тығыздығы — 185,5 адам/км².

## Тарихы
Қала 1502 жылы құрылған.

Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Аперибе

**Аперибе** () — Бразилиядағы муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Рио-де-Жанейро мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санту-Антониу-ди-Падуа экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 279 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 88,78 км² шамасында. Халық тығыздығы — 104,5 адам/км².

## Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.

Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Арраял-ду-Кабу

**Арраял-ду-Кабу** () — Бразилиядағы қала, Рио-де-Жанейро штатында орналасқан. Байшадас-Литоранеас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Лагус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 248 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 152,305 км² шамасында. Халық тығыздығы — 165,7 адам/км².

## Тарихы
Қала 1985 жылы құрылған.

Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Малғаждар Бөкенбаев

**Малғаждар Бөкенбаев** (6. 3.1924, Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы – 2002) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод ко-мандирі, лейтенанты. Қазақта Соғысқа дейін аудандық газетте, сотта еңбек етті. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, 1943 жылдың шілдесінен 1- Беларусь майданы 69-армия 312-атқыштар дивизиясы 1081- атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Оның алғашкы ұрыс жолы Белгород қаласының түбінде басталды. 1944 жылы кіші лейтенанттар курсын тамамдады. 1944 жылы 20 шілдеде Бөкенбаев десантшылар взводымен бірінші болып Буг (Батыс Буг) өзенінен өтіп, Дорохус елді мекенін (Польша, Хельм қаласынан шығысқа қарай 22 шақырым жерде) басып алды. Позициясын жаудың бірнеше қарсы шабуылынан кұтқарып қалып, сонда берік орнықты. Ұрыс барысында жаудың 102 әскері мен офицерін тұтқындады. Бөкенбаевтың өзі жаудың 5 әскері мен 2 офицерін қолға түсірді. Осы ұрыста көрсеткен ерлігі үшін Бөкенбаевқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлыгымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). Соғыстан кейін жоғары партия мектебін бітіріп (1949), Ақтөбе қаласында қызмет етті. Ақтөбе қаласындағы бір мектепке Бөкенбаев есімі берілген. Ленин, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз», «Құрмет Белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Валенса (Рио-де-Жанейро)

**Валенса (Рио-де-Жанейро)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатында орналасқан. Оңтүстік Рио-де-Жанейро мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Барра-ду-Пираи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 375 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 304,769 км² шамасында. Халық тығыздығы — 53,9 адам/км².

## Тарихы
Қала 1823 жылы құрылған.

Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Мескита (Рио-де-Жанейро)

**Мескита (Рио-де-Жанейро)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатында орналасқан. Рио-де-Жанейро агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Рио-де-Жанейро экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 495 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,767 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5.337,0 адам/км².

## Тарихы
Қала 1999 жылы құрылған.

Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Нова-Фрибургу

**Нова-Фрибургу** () — Бразилиядағы қала, Рио-де-Жанейро штатында орналасқан. Орталық Рио-де-Жанейро мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Нова-Фрибургу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 178 102 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 932,635 км² шамасында. Халық тығыздығы — 191,0 адам/км².

## Тарихы
Қала 1818 жылы құрылған.

Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Итагуаи

**Итагуаи** () — Бразилиядағы муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатында орналасқан. Рио-де-Жанейро агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итагуаи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

Итагуаи - табиғи ресурстарға және флора мен фаунаға бай аймақта орналасқан. Бұл аймақ экотуризмге және табиғи сұлулыққа қызығушылық танытатын туристерді тартады.

Бұрын муниципалитет өзінің алтын кен орындарымен танымал болды, кең тарихы Бразилияның отарлау кезеңінен басталады. Алайда уақыт өте алтын өндіру азайып, қалада өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, туризм дами бастады.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 356 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 272 км² шамасында. 

## Тарихы
Қала 1818 жылы құрылған.

Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Акари (Риу-Гранди-ду-Норти)

**Акари (Риу-Гранди-ду-Норти)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Орталық Риу-Гранди-ду-Норти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серидо-Ориентал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 324 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 608,565 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,6 адам/км².

## Тарихы
Қала 1835 жылы құрылған.

Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Владимир Ефимович Бреусов

**Бреусов Владимир Ефимович** (25.7.1925, Алматы - 26.11.2001, Мәскеу) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенанты, пулеметшi.

1942 жылы ФЗО мектебін бітірген соң Қарағанды облысындағы №52-шахтада жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың қазан айында шақырылды. 1943 жылдың шілдесінде майданға жіберілді. 960-атқыштар полкінің (Дала майданы, 53-армия, 299-атқыштар дивизиясы) пулеметшісі Бреусов 1943 жылы 15 тамызда Харьков облысы Дергачев ауданы Полевая кенті тұсындағы ұрыста ерекше козге түсіп, жаудың 10-нан астам әскерін жойды.

Осы ерлігі үшін Бреусовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы беріліп, Ленин ордені мен «Алтын Жұлдыз» медалі қоса тапсырылды (19.4.1945). 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен және «Алтын Жұлдыз», т.б. медальдармен марапатталды.

1946 жылы аға лейтенант Бреусов запасқа шықты. 1951 жылы Алматы заң институтын, кейіннен аспирантурасын бітіріп, экономика ғылымдарының кандидаты болды. Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде дәріс берді.

## Дереккөздер


Санат:25 шілдеде туғандар
Санат:1925 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:26 қарашада қайтыс болғандар
Санат:2001 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Санат:КСРО аға лейтенанттары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО)
Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері
Санат:Бутовск зиратында жерленгендер
Санат:Алтын Жұлдыз медалінің иегерлері
Санат:Алматы заң институты түлектері
Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті оқытушылары
Жозе-да-Пенья

**Жозе-да-Пенья** () — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Батыс Риу-Гранди-ду-Норти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пау-дус-Феррус экономика-статистикалық микрорегионының құрамында.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 187 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 117,634 км² шамасында. Халық тығыздығы — 52,6 адам/км².

## Тарихы
Қала 1958 жылы құрылған.

Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Лукресия (Риу-Гранди-ду-Норти)

**Лукресия (Риу-Гранди-ду-Норти)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Батыс Риу-Гранди-ду-Норти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Умаризал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 404 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,935 км² шамасында. Халық тығыздығы — 110,0 адам/км².

## Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.

Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Гросус

**Гросус** () — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Батыс Риу-Гранди-ду-Норти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мосоро экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 441 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 126 км² шамасында. Халық тығыздығы — 70,9 адам/км².

## Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.

Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Степан Тихонович Бреусов

**Степан Тихонович Бреусов**(12.12.1904, Түркістан облысы Түлкібас ауданы Шақпақ ауылы - 3.3.1963, сонда) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі, кіші лейтенанты. Орыстарда Соғысқа дейін есепші болып жұмыс істеген. Кеңес әскері қатарына 1941 жылы шақырылды. 1943 ж. кіші лейтенаттар курсын тәмамдап, 1-Прибалтика майданы 334-атқыштар дивизиясы 1126-атқыштар полк құрамында Ұлы Отан соғысына қатысты. Оның взводы 1944 жылы 23 маусымда Витебск облысы Козоногово деревнясын азат ету барысында жаудың 3 станокты пулеметін, 20 жау әскерін жойып, 2 адамын тұтқынға алды. Батыс Двина (Даугава) өзенінен өтуде Гринево деревнясында жаудың 2 пулеметін, 3 зеңбірегін істен шығарып, қарсы шабуылын тойтарды. Бреусов шайқаста жаудың 5 әскерін жойып, 1 офицерін қолға түсірді. Осы ұрыста көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін Бреусовқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.7.1944). Соғыстан кейін туған ауылына оралып, жергілікті кеңестің терағасы болды. Туган ауылындағы мектепке және бір көшеге Бреусов есімі берілген. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Ұлы Отан соғысы
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Сенадор-Жеоржину-Авелину

**Сенадор-Жеоржину-Авелину** () — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Шығыс Риу-Гранди-ду-Норти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Литорал-Сул экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3774 адамды құрайды.  Халық тығыздығы — 143,0 адам/км².

Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Жасанан (Риу-Гранди-ду-Норти)

**Жасанан (Риу-Гранди-ду-Норти)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Агресте-Потигуар мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Борборема-Потигуар экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 125 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58 км² шамасында. 

## Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.

Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Павел Тимофеевич Брилин

**Павел Тимофеевич Брилин** (12.7.1913, Ресей, Алтай өлкесі, Родина ауданы,Лубягино селосы - 24.6.1969, Шығыс Қазақстан облысы Алтай қаласы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға сержант, атқыш. Брилин 1928 жылы отбасымен Қазақстанға (Шығыс Қазақстан облысы Зырянов ауданы Соловьев ауылы) қоныс аударды. Кеңес әскері қатарында Брилин 1935-39 жылдары Қиыр Шығыста шекарашы болды. 1936 жылы Турий Рог ауданындағы, 1938 жылы Хасан көлі маңындағы қақтығыстарға қатысты. Ұлы Отан соғысы басталған кезде майданға жіберілді. 71-гвардиялық атқыштар полкінің (3-Беларусь майданы, 43-армия, 24-гвардиялық атқыштар дивизиясы) жауынгері Брилин 1945 жылы 7 сәуірде Кенигсберг қаласының солтүстік-батысындағы кірпіш зауытытында болған шайқаста ерекше көзге түсті. Ол бораған оқтың астында бірінші болып зауыт ауласына кіріп, жаудың ондаған әскерін жойды. Жасаған ерлігі үшін Брилинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (19.4.1945). Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы, «Даңқ» ордендерімен және медальдармен марапатталды. Соғыс аяқталған соң әскер қатарынан босады. Алтай қаласында тұрып, кен орнында жұмыс істеді. Алтай қаласындағы көшеге Брилин есімі берілді. Жыл сайын ерлер арасында волейболдан Брилин атындағы облыстық турнир өтіп тұрады.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Ұлы Отан соғысы
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Жардин-ди-Пираньяс

**Жардин-ди-Пираньяс** () — Бразилиядағы қала, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Орталық Риу-Гранди-ду-Норти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серидо-Осидентал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 500 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 330,533 км² шамасында. Халық тығыздығы — 40,8 адам/км².

## Тарихы
Қала 1948 жылы құрылған.

Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Парнамирин

**Парнамирин ** () — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Пернамбуку штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Салгейру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 214 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2 608 км² шамасында. 

## Тарихы
Қала 1870 жылы құрылған.

Санат:Пернамбуку елді мекендері
Бенту-Фернандис

**Бенту-Фернандис** () — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Агресте-Потигуар мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Байша-Верди экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 891 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 301,075 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,2 адам/км².

Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Афонсу-Кунья

**Афонсу-Кунья** () — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Шығыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Куэлью-Нету экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4754 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 371,247 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,8 адам/км².

Санат:Мараньян елді мекендері
Алту-Алегри-ду-Пиндаре

**Алту-Алегри-ду-Пиндаре** () — Бразилиядағы қала, Мараньян штатында орналасқан. Батыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пиндаре экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35695 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1932,317 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,5 адам/км².

## Тарихы
Қала 1994 жылы құрылған.

Санат:Мараньян елді мекендері
Амаранти-ду-Мараньян

**Амаранти-ду-Мараньян** () — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Батыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Императрис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496467 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7669,09 км² шамасында. Халық тығыздығы — 84,9 адам/км².

## Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.

Санат:Мараньян елді мекендері
Кантаньеди (Мараньян)

**Кантаньеди (Мараньян)** () — Бразилиядағы қала, Мараньян штатында орналасқан. Солтүстік Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итапекуру-Мирин экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17834 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 797,887 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,4 адам/км².

## Тарихы
Қала 1952 жылы құрылған.

Санат:Мараньян елді мекендері
Гражау (Мараньян)

**Гражау (Мараньян)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Орталық Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алту-Меарин-и-Гражау экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54135 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7407,824 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,3 адам/км².

## Тарихы
Қала 1811 жылы құрылған.

Санат:Мараньян елді мекендері
Лорету (Мараньян)

**Лорету (Мараньян)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Оңтүстік Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Шападас-дас-Мангабейрас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10437 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3596,888 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2,9 адам/км².

## Тарихы
Қала 1938 жылы құрылған.

Санат:Мараньян елді мекендері
Тунтун

**Тунтун** () — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Орталық Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алту-Меарин-и-Гражау экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 42451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3573,041 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,5 адам/км².

## Тарихы
Қала 1955 жылы құрылған.

Санат:Мараньян елді мекендері
Агиар (Параиба)

**Агиар (Параиба)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пианко экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4440 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 344,691 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,9 адам/км².

## Тарихы
Қала 1961 жылы құрылған.

Санат:Параиба елді мекендері
Алагоа-Нова

**Алагоа-Нова** () — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Агресте-Парайбано мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Брежу-Параибану экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 122,254 км² шамасында. Халық тығыздығы — 156,6 адам/км².

## Тарихы
Қала 1904 жылы құрылған.

Санат:Параиба елді мекендері
Белен (Параиба)

**Белен (Параиба)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Агресте-Парайбано мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гуарабира экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17173 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 100,143 км² шамасында. Халық тығыздығы — 171,7 адам/км².

## Тарихы
Қала 1957 жылы құрылған.

Санат:Параиба елді мекендері
Байе (Бразилия)

**Байе (Бразилия)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Зона-да-Мата-Параибана мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жуан-Песоа экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92891 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2.833,2 адам/км².

## Тарихы
Қала 1959 жылы құрылған.

Санат:Параиба елді мекендері
Касимба-ди-Арея

**Касимба-ди-Арея** () — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба|Параиба]] штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Патус(микрорегион) экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3804 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 233,037 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,3 адам/км².

Санат:Параиба елді мекендері
Кампина-Гранди

**Кампина-Гранди** () — Бразилиядағы қала, Параиба штатында орналасқан. Агресте-Парайбано мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кампина-Гранди экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 371060 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 620,63 км² шамасында. Халық тығыздығы — 597,9 адам/км².

## Тарихы
Қала 1864 жылы құрылған.

Санат:Параиба елді мекендері
Гуржан

**Гуржан** () — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Борборема мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Карири-Ориентал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2985 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 343,21 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,7 адам/км².

## Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.

Санат:Параиба елді мекендері
Монтейру (Бразилия)

**Монтейру (Бразилия)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Борборема мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Карири-Осидентал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 986,370 км² шамасында. Халық тығыздығы — 28,5 адам/км².

## Тарихы
Қала 1872 жылы құрылған.

Санат:Параиба елді мекендері
Сан-Бенту (Параиба)

**Сан-Бенту (Параиба)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Католе-ду-Роша экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2014 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33065 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 248,198 км² шамасында. Халық тығыздығы — 133,22 адам/км².

Санат:Параиба елді мекендері
Таварис (Параиба)

**Таварис (Параиба)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серра-ду-Тейшейра экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13024 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 228,599 км² шамасында. Халық тығыздығы — 57,0 адам/км².

## Тарихы
Қала 1959 жылы құрылған.

Санат:Параиба елді мекендері
Алта-Флореста-д’Уэсти

**Алта-Флореста-д’Уэсти** () — Бразилиядағы муниципалитет, Рондония штатында орналасқан. Шығыс Рондония мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Какоал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28629 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7067 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,05 адам/км².

Санат:Рондония елді мекендері
Алту-Параизу (Рондония)

**Алту-Параизу (Рондония)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Рондония штатында орналасқан. Шығыс Рондония мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Арикемис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16510 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2647,80 км² шамасында. 

## Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.

Санат:Рондония елді мекендері
Коста-Маркис

**Коста-Маркис** () — Бразилиядағы муниципалитет, Рондония штатында орналасқан. Мадейра-Гуапоре мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гуажара-Мирин экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13973 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12722 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,1 адам/км².

Санат:Рондония елді мекендері
Алту-Алегри (Рорайма)

**Алту-Алегри (Рорайма)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Рорайма штатында орналасқан. Солтүстік Рорайма мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Боа-Виста экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22856 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26109,7 км² шамасында. Халық тығыздығы — 0,87 адам/км².

## Тарихы
Қала 1982 жылы құрылған.

Санат:Рорайма елді мекендері
Ирасема (Рорайма)

**Ирасема (Рорайма)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Рорайма штатында орналасқан. Оңтүстік Рорайма мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Каракараи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6290 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14119 км² шамасында. Халық тығыздығы — 0,44 адам/км².

## Тарихы
Қала 1997 жылы құрылған.

Санат:Рорайма елді мекендері
Сан-Луис (Рорайма)

**Сан-Луис (Рорайма)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Рорайма штатында орналасқан. Оңтүстік Рорайма мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Судести-ди-Рорайма экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6490 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1527 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,3 адам/км².

Санат:Рорайма елді мекендері
Абаяра

**Абаяра** () — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Оңтүстік Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Брежу-Санту экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8752 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 179,906 км² шамасында. Халық тығыздығы — 48,6 адам/км².

Санат:Сеара елді мекендері
Алкантарас

**Алкантарас** () — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Меруока экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10255 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 138,598 км² шамасында. Халық тығыздығы — 73,9 адам/км².

## Тарихы
Қала 1957 жылы құрылған.

Санат:Сеара елді мекендері
Алту-Санту

**Алту-Санту** () — Бразилиядағы қала, Сеара штатында орналасқан. Жагуариби мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Байшу-Жагуариби экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1338,743 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,3 адам/км².

Санат:Сеара елді мекендері
Бебериби (Сеара)

**Бебериби (Сеара)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Солтүстік Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Каскавел экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46439 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1616,389 км² шамасында. Халық тығыздығы — 28,7 адам/км².

## Тарихы
Қала 1882 жылы құрылған.

Санат:Сеара елді мекендері
Боа-Виажен (Сеара)

**Боа-Виажен (Сеара)** () — Бразилиядағы қала, Сеара штатында орналасқан. Сертойнс-Сеаренсис мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сертан-ди-Кишерамобин экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52071 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2836,774 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,4 адам/км².

## Тарихы
Қала 1936 жылы құрылған.

Санат:Сеара елді мекендері
Кратеус (Сеара)

**Кратеус (Сеара)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Сертойнс-Сеаренсис (мезорегион)|Сертойнс-Сеаренсис мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сертан-ди-Кратеус (микрорегион)|Сертан-ди-Кратеус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72386 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2985,411 км² шамасында. Халық тығыздығы — 24,24 адам/км².

Санат: География

## Тарихы
Қала 1832 жылы құрылған.

Санат:Сеара елді мекендері
Крату (Сеара)

**Крату (Сеара)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Оңтүстік Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Карири экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1009,202 км² шамасында. Халық тығыздығы — 114,0 адам/км².

## Тарихы
Қала 1764 жылы құрылған.

Санат:Сеара елді мекендері
Гуарасиаба-ду-Норти

**Гуарасиаба-ду-Норти** () — Бразилиядағы қала, Сеара штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ибиапаба экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38529 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 611,463 км² шамасында. Халық тығыздығы — 63,0 адам/км².

## Тарихы
Қала 1791 жылы құрылған.

Санат:Сеара елді мекендері
Оризонти (Сеара)

**Оризонти (Сеара)** () — Бразилиядағы қала, Сеара штатында орналасқан. Форталеза агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пакажус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48660 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 159,972 км² шамасында. Халық тығыздығы — 282,9 адам/км².

## Тарихы
Қала 1987 жылы құрылған.

Санат:Сеара елді мекендері
Ико

**Ико** () — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Оңтүстік-орталық Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Игуату экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64040 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1871,98 км² шамасында. Халық тығыздығы — 34,2 адам/км².

## Тарихы
Қала 1738 жылы құрылған.

Санат:Сеара елді мекендері
Мараканау

**Мараканау** () — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Форталеза агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Форталеза экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 197301 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 105,696 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1.879 адам/км².

## Тарихы
Қала 1983 жылы құрылған.

Санат:Сеара елді мекендері
Китерианополис

**Китерианополис** () — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Сертойнс-Сеаренсис мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сертан-ди-Кратеус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20979 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1040,955 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,8 адам/км².

## Тарихы
Қала 1987 жылы құрылған.

Санат:Сеара елді мекендері
Реденсан (Сеара)

**Реденсан (Сеара)** () — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Солтүстік Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Батурите экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26646 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 225,626 км² шамасында. Халық тығыздығы — 118,1 адам/км².

Санат:Сеара елді мекендері
Абаре

**Абаре** () — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Вали-Сан-Франсискану-да-Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Паулу-Афонсу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 252 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1693,69 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9 адам/км².

## Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.

Санат:Баия елді мекендері
Адустина

**Адустина** () — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Рибейра-ду-Помбал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 731 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 619,664 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23,8 адам/км².

Санат:Баия елді мекендері