open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алхимик (роман)

**"Алхимик"** () — 1988 жылғы роман, жазушысы Пауло Коэльо.

## Сюжет
Негізгі сюжет Еуропалық фольклорынан алынады: сыныптау барысында фольклорлық
сюжеттердің Аарне-Томпсон- Утер — сюжет 1645 "Үй қазынасы". Типтік өкілі - ағылшын ертегі "The
Pedlar of Swaffham" ("Софэмдегі коробейник" орыс аударуында "Коробейник ұйқысы"), сондай-ақ
"Мың бір түн"-нің бір эпизоды. 

Кітаптың басты кейіпкері - Андалусия қаласында тұратын қойшы Сантьяго. Бір күні ол түс көреді,
түсінде Мысыр пирамидаларына барып, қазына табуды армандайды.

Сыған оның түсінің сырын, болашақта болатын байлығының оннан бір бөлігін сұрады. Сантьяго
Мельхиседек шалды, Салим патшасын кездестіреді, шал оны Мысырға баруды көндіреді де, оған
Урим мен Туммим тасын береді.Ол тастар Сантьягоға қазынаны табуға пайдасы тиеді, алайда
оның орнына байлығының оннан бір бөлігін сүрайды.

Сантьяго өзінің қойларын сатып Африкаға аттанады. Ол өзінің барлық қаражатын жоғалтып алады.
Ол хрусталь сатушысының көмекшісі болып жұмысқа тұрады да, жинаған қаражатына Мысыр
пирамидаларына аттанады. Сапар барысында, ол ағылшын адамынан алхимик туралы естейді.
Содан кейін Эль Faйюм оазисында алхимикті табады.

Алхимик «әлемнің жаның» білуді оған үйретеді, алхимия туралы әңгімелейді және өз тағдыр
жолын ұстануға көмектеседі. Ол Фатимаға ғашық болып қалады.Өз қазынасын Мысырда емес,
өзінің отанында - Испанияда табады. Ал ол тағдыр қиыншылықтарынан өтеді.

## Романның негізгі ойы
Автор өзінің кейпкері арқылы адамдарға өзінің ішкі жан дүниесін тыңдауды үйретеді, өмірдегі
болып жатқан жағдайлардан сабақ алуды үйретеді, өйткені бұл өмірде бостан-босқа ештеңе
болмайды. 

Әрқашан өз тағдырыңның жолы бойынша жүру керек.Ешқашан түңілмеу және алға жүру. Сондай-ақ ежелгі дананы ұмытпау керек: "Бір болған нәрсе, екіншірет болмауы мүмкін.Ал бір неше рет болған нәрсе, үшіншіретте болуы мүмкін".

Сонымен қатар шығарма адамға өз арманына сенудің маңыздылығын көрсетеді. Кейде адамдар қорқыныш пен күмән салдарынан өз мақсатынан бас тартады. Бірақ автор адамның жүрегі мен арманы оны әрқашан дұрыс жолға бағыттайтынын көрсетеді. Егер адам өз мақсатына сеніп, табандылықпен әрекет етсе, өмір оған түрлі мүмкіндіктер мен белгілер арқылы көмектеседі. Сондықтан адам өз арманына адал болып, өмір жолында кездескен қиындықтарды тәжірибе ретінде қабылдауы керек.

## Қызықты фактілер
* 117 мемлекеттерге жіберілген, 67 тілге аударылған. 
* 2002 жылы португалдық журнал "Ди Летраш" "Алхимик" кітабын ең көп португалиялық  сатылмалы кітап болғанын жариялаған. 
* Пауло Коэльоның "Алхимик" кітабы - Робин Шармның және Никкунның ең суйікті кітаптарының бірі болып есептеледі.

## Сілтемелер
* 
Санат:Бразилия әдебиеті
Санат:Алфавит бойынша әдеби шығармалар
Дежавю

**Дежавю́** (фр. déjà vu, МФА (фр.— «бұрын болған секілді сезім») осы іс-әрекет бұрын болған секілді көрінетін психикалық ахуал, бірақ бұл сезім дәл бұрын болған кезбен байланыспай, жалпы болған кезбен байланысты. Бұл термин ең алғаш рет Эмиль Буарактың "Будущее психических наук" кітабында қолданылған.
Ұқсас құбылыстар (аналогичные явления) -  фр. déjà vécu («болған кез»), фр. déjà entendu («естілген секілді»)
Кері термин **[[жамевю]]** - ешқашан болмаған кез. Жалпы кезде қалай сезінесін, сол секілді ешқашан да болмаған оқиға.
Дежавю, мысалға, оқып жатқан кітапты бұрын оқыған сияқты немесе бұрын көрген фильмді мүлдем умытып қалған сияқтылар. Дежавюдің әсері өте қатты болуы мүмкін, тіпті, бірнеше жылға есте қалуы мүмкін. Дегенмен, адам білген сияқты болған нәрселерді еске түсіре алмауы мүмкін. 
Дежавю кең таралған құбылыс; зерттеулер бойынша, 97%-ға дейін дені сау адамдар дежавюды бастарынан откізген, ал эпилепсия ауруына шалдыққандар жиі көреді. Бұл құбылысты адамдар өздері болдырта алмайды және де әрбір сау адамда бұл сирек болып тұрады. Осы себептен дежавю ғылыми зерттеулері қиындық туғызуда.
Қазіргі таңда дежавю тек батыста емес, сонымен қатар, Ресейде де зерттелініп жатыр. Осындай тақырыпта Андрей Курганның "Феномен дежа вю" деген жұмысында уақытын зерттей келіп, толқудың нақты себебі - екі оқиғаның бір-бірінің үстіне қабаттасуы болып табылады. Бұл қабаттасудың себебі уақыттың өзгеруінде. Болашақтың қазіргі кезбен ауысып кеткені секілді болуы.

## Фармакология
Кейбір дәрі-дәрмектер дежавю ықтималдығын арттырады. Атап айтқанда, мұндай әсерді амантадин мен фенилпропаноламинді (суыққа қарсы дәрі) бірге қабылдау арқылы байқауға болады. Зерттеу барысында ғалымдар мидың медиальды уақытша аймақтарындағы гипер-допаминергиялық әсердің арқасында бұл мүмкін деген қорытындыға келді.

## Дереккөздер


Санат:Психология
Kool Savas

**Kool Savas** — түрік тектес  неміс рэпері. Қазіргі кездегі аты – **Саваш Юрдері**.

## Өмірбаяны
1975 жылдың 10-ақпанында Ахен қаласында дүниеге келген. 1987 жылы әкесімен Берлинге көшіп кетті. 

## Шығармашылық жолы
Рэпердің карьерасы *Warum rappst du?* өлеңінен басталған. Басында ол өлеңдерін JUKS деген лақап атпен айтқан. Сол кезде оның аты Батыс Берлинда атақты бола бастады. 2001 жылы ол “Put da needle to da records” дыбыс жазу компаниясынан кетті. Кеткеннен кейін Kool Savas Germany von der klan мен қосылып бұрынғы лейбліне қарсы Diss шығарады. 2002 жылы оның алғашқы альбомы сол кездегі өзінің "Optik Records" атты дыбыс жазу компаниясында шығады. Альбомның аты “Der Beste Tag Meines Lebens” болды. Kool Savas көптеген рэпер және әншілермен жұмыс жасады. Мысалы: AZAD, Curse, Moses Pelham, Samy Deluxe, RZA, J-luv, Lumidee, Bligg, Eko Fresh, Jadakiss, Kanye West, Kurupt, Engin, Xavier Naidoo. Онымен DJ Nicon, Melbeatz, Ercandize, Caput, Amar, Sinan, Dina Rae und Moe Mitchell сияқты әншілер контракт жасаған. 2005 жылы ол өзінің інісін рэп әлемінде тексеріп көреді. Kool Savas 1997 жылы  Kardesler фильмінде түсті. Ол Ахмедтің рөлін сомдады.

## Дереккөздер

Санат:1975 жылы туғандар
Каролина Эррера

**Каролина Эррера** () — венесуэла-америкалық әрлеуші, сәнгер және кәсіпкер. 
## Биографиясы
Каролина Эррера Каракас қаласында саяси қайраткерлердің отбасында дүниеге келген. 1970 жылдарда оны ең стильді әйел деп мойындаған. 1987 жылы Каролина отбасымен Нью-Йорк қаласына көшті. Өз  Carolina Herrera New York лейблің орнатып ол Жаклин Кеннедині киіндірді. 
1987 жылы алғашқы рет өз хош иісін шығарған. Парфюмның табысының көптігі соншалық, жаңа киімдерді ойлап табуына және киімдерді қаржыландыруға мүмкіндік берді.
Каролина Эррера өз қалауымен су балдырларды қолдануына арналған ғылыми-зерттеу институтында жұмыс жасаған.

2003 жылы Каролина Эррера *CH Carolina Herrera* лейблін ашты. Оның хош иісі әлемге кең тараған.

## Бутиктер
### Carolina Herrera New York

## Дереккөздер
Эйлер теоремасы (планиметрия)

**Эйлер теоремасы** арқылы планиметрияда сырттай және іштей сызылған шеңберлердің центрлерінің арақашықтығын табуға арналған.

Ол былай өрнектеледі:

:  d^2=R (R-2r) \,

*R* және *r* — сәйкесінше  сырттай  және іштей сызылған шеңберлердің радиусы.

Осы теоремадан **Эйлер теңсіздігі** шығады:

: R \ge 2r. 

## Дәлелдеу
нобай|Үшбұрышқа сырттай сызылған шеңбер

*О* нүктесі АВС үшбұрышына сырттай сызылған шеңбердің орталығы, ал *I* нүктесі іштей сызылған шеңбердің орталығы. Егер *АI* сәулесі сырттай сызылған шеңберді *L* нүктесінде қиса, онда *L* нүктесі *ВС* доғасының орта нүктесі болады. *LO* түзуін сырттай сызылған шеңберді *М* нүктесінде қиғанға дейін созып жүргіземіз. *I* нүктесінен *АВ* қабырғасына перпендикуляр жүргіземіз. *ID* = *r* . *ADI* үшбұрышы *MBL* үшбұрышына ұқсас. Сонда    *ID* / *BL* = *AI* / *ML*, яғни *ID* × *ML* = *AI* × *BL*. Сондықтан 2*Rr* = *AI* × *BL*.  *BI* түзуін жүргізген кезде, мына теңдікті көруге болады:

: бұрыш *BIL* = бұрыш *A* / 2 + бұрыш *ABC* / 2,

: бұрыш*IBL* = бұрыш *ABC* / 2 + угол *CBL* = бұрыш  *ABC* / 2 + бұрыш *A* / 2,

*OI* түзуін  сырттай сызылған шеңберді *P*, *Q* нүктесінде қиғанға дейін жүргіземіз. Сонда *PI* × *QI* = *AI* × *IL* = 2*Rr*, сол сияқты (*R*&nbsp;+&nbsp;*d*)(*R*&nbsp;&minus;&nbsp;*d*) = 2*Rr*, яғни *d*2 = *R*(*R*&nbsp;&minus;&nbsp;2*r*).

## Дереккөздер

Санат:Планиметрия
Санат:Үшбұрыш геометриясы
Санат:Леонард Эйлер
Оймякон

**Оймякон** - әлемдегі ең салқын жерлердің бірі (солтүстік пен оңтүстік полюсті санамағанда), он да қыста температура - 71 С-ға дейін суыиды. Бұл жерде аз болсада адамдар тұрады. Төменде кестеде әлемнің ең салқын жерлері:
1) -89,6 станция «Восток», Антарктида
2) -88,3 станция «Восток», Антарктида
3) -82,0 Оймякон, Ресей 
4) -77,8 Оймякон, Ресей 
5) -71,2 Томтор, Ресей  
6) -69,8 Верхоянск, Ресей 
7) -69,6 Оймякон, Ресей 
8) -67,8 Верхоянск, Ресей 
9) -67,7 Оймякон, Ресей 
10) -67,6 Оймякон, Ресей 
11) -65,4 Верхоянск, Ресей 
12) -65,0 Делянкир, Якутск

Санат:Ресей географиясы
Санат:Жердің экстремалды нүктелері
Марио Гётце

**Марио Гётце** (,  3 маусым 1992 жыл, Мемминген, Германия) — неміс футболшысы, шабуылшы. 2014 жылғы әлем чемпионы.

## Карьерасы

### Клубтық
2008 жылы карьерасын "Боруссияда" (Дортмунд) бастады. Сол жылы 21 қарашада Германия Бундеслигасында тұңғыш рет алаңға шықты. Ол ойын "Майнц 05" клубына қарсы өтті де, ойынға тыңнан 88-минутта қосылды. Келесі ойынын тек 17 қаңтарда ғана "Кельнге" қарсы өткізді.

2010/11 жылғы маусым барысында негізгі құрамға толық орнықты. 

2013 жылы жазда "Бавариямен" келісім шарт жасасты. Трансфер құны 37 млн еуроны құрады. 24 тамыз күні тұңғыш ойынын "Нюрнбергке" қарсы өткізді. "Бавария" сапындағы тұңғыш жүлдесін сол айда ұтып алып, УЕФА Суперкубогы  иесі атанды. "Челсимен" ойында 71-минутта Томас Мюллердің орнына алаңға шықты. Қатарынан үш маусым Германия чемпиондығына қол жеткізді.

2016 жылы шілдеде "Боруссияға" қайта оралды. Тұңғыш ойынын 2-ші турда "РБ Лейпцигке" қарсы өткізді.

### Ұлттық құрама
Ұлттық құрамадағы тұңғыш ойынын 2010 жылы өткізді. 

2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына, 2014 жылы Әлем чемпионатына қатысты. 2014 жылғы әлем чемпионатында екі гол соқты, бірін топтық кезеңде Гана қақпасына, екіншісін финалда Аргентинаға енгізді. Соңғы голы финалдық ойынның тағдырын шешті де, Гетце турнир қаһарманы атанды.

"Боруссия" сапындағы көрсеткіштері нашарлап кетті де, 2018 жылғы әлем чемпионатына бармады.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Боруссия (Дортмунд)»

* Германия чемпионы (2): 2010/11, 2011/2012
* Германия кубогы (2): 2011/2012, 2016/2017
* Германия суперкубогы: 2019

; «Бавария»

* Германия чемпионы (3): 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016
* Германия кубогы (2): 2013/2014, 2015/2016
* УЕФА суперкубогы (1): 2013
* Клубтар әлем чемпионаты (1): 2013

### Халықаралық

; «Германия»

* Әлем чемпионы (U-17): 2009
* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2012, 2016
* Әлем чемпионы: 2014

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 
* 
* 

Санат:Германия футболшыларыСанат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Санат:Бавария ФК ойыншылары
Санат:ПСВ ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
ҰҚК

* Ұжымдық қауіпсіздік келісімі
* Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті
Solar Impulse

thumb|300px|Прототип HB-SIA
thumb|300px|''Solar Impulse'' concept model, 2008
**Solar Impulsе** (прототиптың ресми аты HB-SIA)&nbsp;—  күн қуатымен ғана ұшатын ұшақтың еуропалық жобасы.

Күн қуатымен ғана аккумуляторларына жинап алып үздіксіз ұша алатын әлемдегі алғашқы пилотты ұшақ. Әуеге күндіз көтеріледі.

Solar Impulse компаниясы жасаған, қанаттары ұзындығы Airbus A340 (63 метр) ұшағымен шамалас, массасы&nbsp;— 1600&nbsp;кг. Крейсерлік жылдамдығы&nbsp;— 70 км/сағ. Әлемді айналып саяхаттауға және баламалы қуат көзін дәріптеуге арналған ұшу аппараты прототипі. Әлемге 26 маусымда 2009&nbsp;жылы швейцарлық аэронавт Бертран Пикард таныстырды. Алғашқы ұшу 3 желтоқсанда 2009 жылы орын алды. Сынақ Дюбендорф әуебазасында өткен.

Күн батареялары 4 электроқозғалтқышты қамтасыз ететіндей және аккумуляторларды зарядтайтындай электрқуатын өндіреді.
## HB-SIA  прототипінің техникалық сипаты



## Жобасы мен даму барысы
### Күнтізбесі
;Жетістіктері
* 2003: École Polytechnique Fédérale de Lausanne мекемесінде алдын ала іске асу аспау жұмыстары
* 2004–2005: Бастапқы жоба
* 2006: Алыс қашықтыққа ұшуды жоспарлау
* 2006–09: Алғашқы протип (HB-SIA)
* 2009: Протиптың алғашқы ұшуы
* 2009–11: Прототиппен пилотты сынақтық ұшыру
* 2011–12: Әрі қарай 7 қадамдық сынақтық Еуропа және Солтүстік Америкада ұшырулар
* 2011–13: Екінші прототипты құрастыру (HB-SIB)

;Жоспарланған кесте
* 2013: АҚШ арқылы құрлықтық ұшу (Mission *Across America*)
* 2014: HB-SIB сынақтық ұшыру
* 2015: Бірнеше фазалық әлемдік тур.
## Дереккөздер


Санат:Эксперименталды ұшқыш аппараттар
Санат:Күн энергиясы
Санат:Жаһандық саяхат
Санат:Әуе кемелері даналары
Санат:Авиациялық рекордтар
Марио Гомес

**Марио Гомес Гарсия** (исп. *Mario Gómez García* 10 шілде 1985 жыл, Ридлинген, Баден-Вюртемберг, ГФР) — германиялық футолшы, шабуылшы, тегі испан.

## Кәсібі
### 2009
26 мамыр 2009 жылы Бавария Марио үшін Бундеслигада ең жоғары ақша төлеген кейбір деректермен 30-35 миллион еуроға дейін. Алғашқы маусымда Гомес тамаша ойын көрснткен бірақ одан көбірек күткен. Марионың мүлттерін Германия құрамасының жанкүйерлері тамаша біледі, өйткені ол Финляндияға қарсы ойында бір метр арақашықтықтан допты қақпаға сала алмаған. Ол ойын 3-3 есебімен аяқталған. Жеңілістен немістерді Мирослав  Клозе құтқарған.

### 2011
7 мамырда Гомес «Санкт-Паули» қақпасына хет-трик салған, осы хет-трик оның 2010/11 маусымында 5-ші сериясы болған. Осы 5 хет-триктің ішінде 1 добы оның 100-ші добы болып саналған,яғни ол Бундеслиганың жоғарғы дивизионында 100 доп соққан.

10 қыркүйек ол өзінің ең тамаша ойының өткізді себебі Марио 4 доп салған. Ол доптардың барлығы «Фрайбург» қақпасына салынған. Сол ойынды Бавария 7-0 есебімен ұтқан.

### 2013
16 сәуір Вольфсбургқа қарсы ойында   3 гол салған. Дегенмен айта кететін жәй ол Манджукичті ауыстырған  соң 80,83,86 минуттарда хет-трик салған.
Дәл осы 16 сәуірде Мариоға "Ювентус" және "Интер" көз салғаны туралы мәлімет тараған. Ал оның агенті Ули Фербер, Гоместің Бавариядағы жағдайы ойыншыға ұнамай жүргенін айтты.

## Қызықты фактлер
2010 жылғы интервьюда Гомес гомосексуальді футбол ойыншыларына өздерінің сексуальда орентациясын жасырмауын айтты. Өйткені бұл мәселе Германияда бірнеше жылдар бойы табу емес.

Transfermark.de сайтының статистикасы бойынша Марио 35 млн еуроға бағаланған.

## Жетістіктері

### Командалық
**«Штутгарт»**

* Германия чемпионы: 2006/07

**«Бавария»**

* Германия чемпионы (2): 2009/10, 2012/13
* Германия кубогы (2): 2009/10, 2012/13
* УЕФА чемпиондар лигасы: 2012/13

**«Бешикташ»**

* Түркия чемпионы: 2015/16

**Германия**

* ЕУРО-2008 финалисі
* Еуропа чемпионатының жартылай финалисі: 2012, 2016
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2010

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*http://www.mario-gomez.de Марио Гоместің офицалды  сайты
*http://www.fcbayern.telekom.de/ Бавария офицалды  сайты

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Штутгарт ФК ойыншылары
Санат:Бавария ФК ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
Санат:Бешикташ ФК ойыншылары
Санат:Вольфсбург ФК ойыншылары
Бихевиорализм

**Бихевиорализм** *()* − Бір индивидтардың жасап отырған саяси құбылыстарының мінез-құлықтарын қарастыра отыратын саясаттанудағы мінез-құлықтық бір ұстаным жолы. 

Психолог мамандар мен философтардың «бихевиоризм» терминін қолдануына қарағанда, бірқатар батыс саясаттанушылары бұл терминді қолдануды жөн көреді.# 26 основных понятий политического анализа.// "Полис", 1993, № 1. 

Дәстүрлі саяси ғылымда әдеттегідей тар саяси үрдістермен, мысалы, конституциялық құрылыс, заң шығару процедураларымен шектелмейтін саяси әрекеттер мен мінез-құлықтың әлеуметтанушылық және психологиялық басымдылықтарының маңыздылығын атап көрсететін американдық саяси ғылымдардағы теориялық және эмпирикалық тәсіл.

## Дереккөздер

Санат:Саясаттану
Андрей Геннадьевич Сидельников

**Андрей Геннадьевич Сидельников** (8 наурыз 1980, Мәскеу) — ресейлік  және қазақстандық футболшы, қақпашы.

## Карьерасы
### Клубтық
"Спартак Мәскеу" клубының түлегі. 1998-2000 жылдары фарм клубта біраз ойында алаңға шықты. Негізгі құрамда бір рет те ойнамастан, 2001 жылы "Динамо" (Минск) клубына ауысты. 

Кейін Ресейдің түрлі клубтарында ойнап, 2008 жылы "Ақтөбеге" ауысты. Сол жылы-ақ Қазақстан чемпионы, Қазақстан кубогы, Суперкубогы иегері атанды. Чемпионат соңында "Ақтөбе" мен "Тобыл" бірдей көрсеткішпен мәреге жетті де, чемпион анықтау үшін қосымша ойын өткізді. Матч пенальтилер сериясына дейін жалғасты. Сидельников Жұмасқалиевтың соққысын қайтарып, "Ақтөбе" Қазақстан чемпионы атанды.

2015 жылдың басында "Ордабасыға" ауысты. Бірақ Сергей Бойченко бұған негізгі құрамды бере қоймады да, жыл соңында клубтан кетті.

2016 жылғы маусымды "Қайратта" өткізді. Өткізді деген аты ғана, жыл бойы команда қақпасын Владимир Плотников қорғап, Сидельников қосалқы құрамда қап кетті, чемпионат ойындарында тек бір кездесуде ғана алаңға шықты.

2017 жылы "Ақтөбеге" оралды. Бір маусымнан соң келісім шарты аяқталып, еркін агент боп қалған 38 жастағы қақпашы карьерасын аяқтады.

### Ұлттық құрама
11  тамызда 2010 жылы Сидельников Қазақстан құрамасында бірінші ойының өткізді, олар Оманға қарсы ойнап 3-1есебімен ұтты.

Соңғы ойынын Юрий Красножанның тұсында 2015 жылы 6 қыркүйекте сырт алаңда Ирландияға қарсы өткізді.

## Жетістіктері

; «Ақтөбе»

* Қазақстан чемпионы (3): 2008, 2009, 2013
* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (2): 2010, 2014
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері (2): 2011, 2012
* Қазақстан суперкубогы (2): 2010, 2014
* Қазақстан кубогы (1): 2008

; «Қайрат»

* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2016
* Қазақстан кубогы (1): 2016

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Ресей футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Химки ФК ойыншыларыСанат:Алания ФК ойыншылары
Санат:Динамо Минск ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Құмкөл

**Елді мекендер:**
* Құмкөл – Абай облысы Тарбағатай ауданындағы ауыл.
* Құмкөл – Ақмола облысы Қорғалжын ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**

* Құмкөл (кеңшар)
* Құмкөл (көл, Құланөтпес алабы)
* Құмкөл (көл, Нұра алабы)
* Құмкөл (көл, Сарысу алабы)
Өркендеу

* Өркендеу – Ақмола облысы Қорғалжын ауданындағы ауыл.
* ''Өркендеу'' – Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданындағы таратылған ауыл.
Аққу (айрық)

**1. Құстар**
#Аққулар
#Кіші аққу
#Сыбырлақ аққу
#Сұңқылдақ аққу
**2. Өнер**
#Аққу биі - би түрі.
#Аққу күйі - Нұрғиса Тілендиевтің күйі.
**3. Киім түрлері**
#Аққу бөрік - баскиім.
#Аққу мамық ішік - сырт киім.
Коми Республикасы

**Коми Республикасы** ( (комише Коми Республика) — Ресей Федерациясының құрамындағы республика, Ресей Федерациясының субъекті, Солтүстік Батыс федералды округінің құрамына кіреді.
Астанасы — Сыктывкар қаласы.

## Географиясы

### Табиғаты

### Климаты

### Өсімдіктер мен жануарлар әлемі

## Тарихы

## Халқы

## Экономикасы
Коми республикасының 2018 жылы Жалпы реионалды өнімі 665,7 миллиард рубль болды. Әр адамға 768,8 мың рубль.

## Дереккөздер


Санат:Ресей республикалары
Коми

**Коми:**

Ресей Федерациясының солтүстігінде мекен ететін халықтар шоғыры:
* Коми-зыряндар (көбінесе жай ғана *комилер*) 
**Коми-ижмалықтар
* Коми-пермяктар
* Коми-язьвиндер

Коми тілі:
* Коми-зырян тілі (көбінесе жай ғана *коми тілі*)
* Коми-пермяк тілі
* Коми-язьвин тілі

Ресей Федерациясындағы әкімшілік бірліктер:
* Коми Республикасы – Ресей Федерациясының субъекті.
* Коми-Пермяк округі – Пермь өлкесіне қарасты әкімшілік-территориялық бірлік (РФ субъекті емес).
Айтор Каранка

**Айтор Каранка де ла Ос** (ағылш. *Aitor Karanka de la Hoz*  18 қыркүйек 1973 жылы туған) — сол қанаттағы қорғаушы, Испания және Баскі Елі құрамасында ойнады. Үш дүркін Чемпиондар Лигасының чемпионы.

## Кәсібі
### Клубтарда
Юниорлық деңгейде "Корасонистас" клубында ойнады және "Депортиво Алавес", 1991 жылдан жастық кездің "Атлетик Билбао" деген командасында - "Атлетик Билбаоның", Атлетик Билбаоның құрамында 1992 жылы испанияның  юниорлық  кубогың ұкқан.Каранка және Сегундтта өнер көрсеткен.1993 жылы Юпп Хайнкес оны Атлетиктің негізгі құрамына енгізген.

1997 жылы Хайнкес "Реал Мадридты" басқарды, ол анда Каранканы шақырды. Айтор 5 маусым корольдік клубта өткізді, реалмен ЧЕМПИОНДАР ЛИГАСЫН және Континентарлық кубок ұтқан.Клубтағы орнынан айрылып , баск елдеріне кері қайтты.

2006 жылы Айтор  MLS-та «Колорадо Рэпидз»  клубында ойнаған. Сонымен Батыс конференцияның финалына деін жеткен, финалдан соң ол ойыншы кәсібің аяқтады.

### Ұлттық құрама
1995 жылдың 26 сәуірінің Испанияның құрамасы үшін  бірінші ойының өткізді : Ереванда Арменияға қарсы 1996 жылғы евроға сұрып кезенінде ойнады. 1996 жылы Испанияның құрамасымен италиялыктарға Еуропаның жастардың чемпионатының финалында кем түсті, ал олимпиадалық ойындарда Атлантада 1/8-ге дейін  жетті. Басктің елінің құрамасында 6 ойынның өзінің есепшотында жазған.

## Бапкерлік кәсіп
Ойыншының мансабын тындырып, Каранка Испанияның  15 жасқа дейін құрамасының басты бапкері болып істеді, және 17-ті жасқа дейін құраманың басты бапкерінің ассистентімен болды. 2010 жылдың 8 маусымының Каранка мадридтық "Реалдың", Жозе Моуриньюнің  басты бапкерінің ассистенті болды.

## Отбасы
Інісі Айтора Давид -  кәсіби футболшы, шабуылшы.

## Жетістіктері
Испанияның ұлттық құрамасының ойыншысы ретінде:
*Олимпиадалық ойындар:
*Қатысушы: 1996
*Еуропа (21 жасқа дейін) чемпионаты:
*Күміс жүлдегері: 1996
"Реал Мадрид" ойыншысы ретінде:
*Континентаралық кубог:
*Жеңімпаз: 1998
*Күміс жүлдегері: 2000
*УЕФА суперкубогы:
*Күміс жүлдегері: 2000
*УЕФА чемпионының лигасы:
*Жеңімпаз: 1997/98, 1999/2000, 2001/02
*Испанияның суперкубоғы:
*Жеңімпаз: 1997, 2001
*Испанияның чемпионаты:
*Чемпион: 2000/01
*Екінші орын: 1998/99
*Испанияның кубогы:
*Финалшы: 2001/02

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль на BDFutbol.com
* Профиль MLS 

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Атлетик Бильбао ФК ойыншылары
Санат:Испания футбол жаттықтырушылары
Санат:Мидлсбро ФК жаттықтырушылары
Санат:Ноттингем Форест ФК жаттықтырушылары
Санат:Бирмингем Сити ФК жаттықтырушылары
Наталия Келли

**Наталия Келли** (; 18 желтоқсан 1994; Хартфорд,Коннектикут, АҚШ) — Аустрия елінен «Eurovision 2013» ән байқауына «Shine» өлеңімен қатысқан аустриялық әнші.

## Дереккөздер

Санат:Eurovision ән байқауы 2013 қатысушылары
Санат:Eurovision ән байқауындағы Аустрия өкілдері
Биргит Ыйгемеэль

**Биргит Ыйгемеэль** (; 24 қыркүйек 1988) — эстон поп-әншісі.

Эстония елінен «Eurovision 2013» ән байқауына «Et uus saaks alguse» әнімен қатысқан..

## Дереккөздер

Санат:Eurovision ән байқауы 2013 қатысушылары
Санат:Eurovision ән байқауындағы Эстония өкілдері
Марқакөл (ауыл)

**Марқакөл** — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданындағы ауыл, аудан және Марқакөл ауылдық округі орталығы. Ауыл 1992 жылға дейін "Алексеевка", 2016 жылға дейін "Теректі" деп аталды.

## Географиялық орны
Облыс орталығы – Өскемен қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 400 км-дей қашықтықта, Қытаймен шекараға жақын жерде орналасқан.

## Халқы

## Инфрақұрылымы
2 мектеп, емхана, музыка мектебі бар.

## Тағы қараңыз
*Аустрия жолы

## Дереккөздер

Санат:Марқакөл ауданы елді мекендері
Дүниежүзілік Қызыл Жарты ай және Қызыл Крест күні

**Дүниежүзілік Қызыл Жарты ай және Қызыл Крест күні** 1953 жылдан бастап, «Қызыл Крест және Қызыл Жарты Ай халықаралық қозғалысы» халықаралық қоғамының негізін қалаушы, швейцар гуманисі, қоғам қайраткері, Нобель сыйлығының иегері Анри Дюнанның құрметіне жыл сайын атап өтіледі. Ал қозғалыстың өзі 1863 жылы Жаралыларға көмек көрсету жөніндегі халықаралық комиссия құрылған кезде пайда болып, алғашында соғыс майдангерлеріне және ұрыс барысында жарақаттанғандарға көмек көрсететін болған. 

1864 жылдың тамызында Швейцарияда қол қойылған конвенцияға сәйкес, дәрігерлер мен медицина қызметкерлерінің символы ретінде ақ түстегі Қызыл Крест алынған. 1906 жылы Осман империясында мұсылман елдерінің Қызыл Крестке ұқсас Қызыл Жарты ай қайырымдылық қоры құрылды. Осы екі қауымдастық та Женева қаласында штаб-пәтері орналасқан Халықаралық комитетке бағынышты. Әскери уақытта Комитет соғысушы елдермен және Қызыл Крест пен Қызыл Жарты ай аумақтық бөлімшелері арасында делдалық қызмет атқарады. Бұл ұйымның өкілдері тұтқындар мен босқындар лагерлері аймағына бөгетсіз өту құқықтары бар. Бүгінгі таңда жоғарыда аталған екі қозғалыс әлемнің 180 еліндегі 400 миллионнан астам адамды біріктіреді. 2002 жылы Қазақстан Республикасының Қызыл Жарты ай ұлттық қоғамы құрылып, 2003 жылдың желтоқсан айында Қызыл Крест және Қызыл Жарты ай қоғамдары Халықаралық федерациясына қабылданды.

## Дереккөздер
Талисман

**Талисман, тұмар, амулет, оберег** — сиқыршылық бұйым, оның басты міндеті иесінің қорғанышы болу немесе оның сиқыршылық әсерлерінің тиімділігін өсіру. Тұмар сәттілік әкеліп, қауіп-қатердің алдын алып, көңіл-күйді асылдандыра алады. Сол сияқты қожайынына жаман жөнге салынған тұмар, маңызды қауіп-қатер әкелуі мүмкін,сонымен қатар бөтен тұмарлардан да сондай әсер болады.Тұмар болып кез келген бұйымды атауға болады, зергерлік әшекейлерден бастап жәй тастың бөлшегі немесе ағаштың қабығына дейін. Бірақ көбіне осы тұрғырдан оған қымбат және жартылай қымбат тастар лайық.Тастарды ерекшеліктеріне байланысты таңдаудағы кең тараған  әдіс астроминерологиялық тұрғыдан гороскоп сараптамасы. Ол адамның мінезінің әр тұстарын күшейтуге немесе азайтуға бағытталған, және энергетикалық қорғаныс орнатады.

## Дереккөздер
Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2013)

**Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі** — Forbes журналының Қазақстандық нұсқасын дайындап, жариялайтын бейресми тізім. Тізім пайдалануға болатын, ашық қолжетімді ақпаратқа ғана сүйенеді. Осыған орай Forbes Kazakhstan журналы тізімдегі көрсетілген деректер шынайы өмірдегі ақпаратпен дәл келмеуі мүмкін екендігін ескертеді 
.

Forbes Kazakhstan журналы 2012 жылдан бастап жарыққа шығады және халықаралық тәжірибеге сүйене отырып арнайы рейтингтер мен тізімдер қалыптастырады. Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі - аталған басылымның тұңғыш жариялаған тізімі болып саналады. 2013 жылғы рейтингті дайындау жұмысына келесі азаматтардан тұратын зерттеу тобы араласты: Ардақ Бөкеева, Еркен Қалижаров, Алма Омарова, журналисттер: Рашид Дүйсембаев, Александр Воротилов, Бақытгүл Жұрқабаева, Ульяна Салапаева.

## Зерттеудің әдістемелік негіздері
Авторлардың айтуы бойынша аталған зерттеу жұмысына 65 адам таңдалып алынған, негізгі талап ретінде белгілі бір шамадан төмен болмауы керек деп белгіленді. Барлық 65 адамның ішінен ең жоғарғы 50 адам таңдалды. Әлемдік ашық компаниялар нарықтық бағасына қарай анықталады. KASE қазақстандық биржасында сауда саттық жасайтын компаниялар жеке капиталы мен материалдық емес активтерінің көлемі бойынша анықталды.

2013 жылы Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі келесідей болды:

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан миллиардерлері
Санат:Forbes
Қараой (Марқакөл ауданы)

**Қараой** — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы, Марқакөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Марқакөл ауылынан батысқа қарай 33 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Марқакөл ауданы елді мекендері
Жайылма (Жамбыл облысы)

**Жайылма** — ауыл. Жамбыл облысы, Сарысу ауданы, Жайылма ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңатас қаласынан солтүстікке қарай 23 км-дей жерде. Ауыл іргесінен Шабақты, Бүркітті, Құртты және Жылыбұлақ өзендері, Тараз-Қызылорда автомобиль жолы өтеді. Ауыл телефон байланысымен жабдықталған.

## Халқы

## Ауыл көріністері

Жайылма ауылы сыртқы көрінісі.jpg|Жайылма ауылы сыртқы көрінісі
Қызыл кесік.jpg|Қызыл кесік. Шабақты өзені бойы
Құмкент жолындағы аялдама.jpg|Құмкент жолындағы аялдама
Жайылмаға кіре беріс.jpg|Жайылмаға кіре беріс


## Инфрақұрылымы
Ауылда "Әйтеке би" атындағы орта мектеп, дәрігерлік емхана, ауылдық клуб үйі, балалар өнер мектебі, Бөрібек Тоғызақбаев атындағы балалар-жасөспірімдер спорт мектебі, "Балауса" балабақшасы жұмыс істейді.

Әйтеке би мектебі.jpg|Әйтеке би мектебі
Жайылма өнер мектебі.jpg|Жайылма өнер мектебі
Бөрібек Тоғызақбайұлы атындағы спорт мектебі.jpg|Бөрібек Тоғызақбайұлы атындағы спорт мектебі
Жайылма клуб үйі.jpg|Жайылма клуб үйі


## Ауылдан шыққан әйгілі тұлғалар
Ауыл бұрынғы "Калинин" атындағы және "Жайылма" кеңшарларының орталығы болған. Ауылдан шыққан әйгілі тұлғалар:
* Аманбек Көрпебайұлы Төлепбергенов - баспагер
* Ардақ Исатаева - әнші
* Асанәлі Әшімұлы - КСРО және Қазақстан халық әртісі, кинорежиссер
* Асылбек Жасымбеков - ұшқыш, Социалистік еңбек ері
* Әбдуәлі Әлі - журналист 
* Әбдіразақ Елібаев - Қазақ КСР байланыс министрі
* Байдәулет Сазабеков - биші
* Бақберген Нұғыманов - Социалистік еңбек ері
* Бәкен Серікбаев - революционер, Қазақ ОАК мүшесі
* Берген Исаханов - Кеңес Одағының Батыры
* Берік Шаханұлы - жазушы, халықаралық әдеби "Алаш" сыйлығының иегері.* Болатбек Төлепберген - жазушы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері
* Қайрат Төкенұлы Қырғызбаев - таэквондодан қара белбеу иегері, 
* Қали Сәрсенбай - журналисті
* Қуандық Байзақов - Социалистік еңбек ері
* Мұса Есжанов - Социалистік еңбек ері
* Нұрмахан Бөлебаев - Ленин орденінің иегері thumb|right|80px|Нұрмахан Бөлебаев
* Өскенбай Аяпұлы Аяпов - техника ғылымдарының докторы
* Пернебай Дүйсенбин - балалар жазушысы
* Сағындық Кенжебаев - Социалистік еңбек ері
* Сағынтай Елепанов - ұстаз, қобызшы, Ықылас күйлерін осы күнге жеткізуші thumb|оңға|80px|Сағынтай Елепанов
* Сәуле Стаханшылқызы Жанпейісова - әнші
* Тоғыман Күлшеев - Социалистік еңбек ері
* Тынышбай Рақым - ақын

## Суреттер галереясы

Жайылма. Ер есімі - ел есінде. Монумент.jpg|Ер есімі - ел есінде. Монумент
Жайылма.Ұлы Отан үшін от кешкендер.монумент.jpg|Ұлы Отан үшін от кешкендер монументі
Сарысу ауданының соғыс ардагерлері.jpg|Сарысу ауданының соғыс ардагерлері
Ысқақ пірәдар мешіті.jpg|Ысқақ пірәдар мешіті


## Дереккөздер

Санат:Сарысу ауданы елді мекендері
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2013

**Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2013** (, )  Польшадағы Вроцлав қаласында қазан айының 20-27 күндері аралығында өтті.

## Жарыстар кестесі
Жергілікті уақыт UTC+2

## Өткізілу орны
200px|нобай|солға|Жүз жылдық залдың ішкі көрінісі
Әлем чемпионаты Вроцлав қаласындағы орналасқан Жүз жылдық залында өткізілді. Ғимарат Макс Бергтің жобасы бойынша 1911—1913 жылдары аралығында ерте модерн стилінде салынған. Ғимарраттың күмбезі темірбетоннан жасалған, ішкі диаметрі 65 метр, ал биіктігі 43 метр. Құрылыс жұмыстары аяқталғаннан кейін ғимарат өзіне ұқсас нысандардың арасында көлемі бойынша бірінші орынға орналасты.

2006 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді.

Қазіргі кезде түрлі спорттық шаралар және концерттер өткізу үшін қолданылады.

## Жеңімпаздар мен жүлдегерлер

### Ерлер

### Әйелдер

## Қатысушы елдер


* (3)
* (1)
* (3)
* (3)
* (11)
* (1)
* (7)
* (5)
* (7)
* (15)
* (1)
* (15)
* (3)
* (2)
* (15)
* (4)
* (3)
* (4)
* (2)
* (5)


* (3)
* (2)
* (2)
* (3)
* (4)
* (8)
* (1)
* (2)
* (12)
* (15)
* (1)
* (1)
* (3)
* (3)
* (2)
* (8)
* (3)
* (1)
* (1)
* (8)


* (15)
* (1)
* (2)
* (15)
* (1)
* (2)
* (9)
* (2)
* (2)
* (6)
* (2)
* (1)
* (10)
* (8)
* (9)
* (15)
* (8)
* (12)
* (4)

## Медальдық есеп

## Командалар ретингтері

### Ерлер

### Әйелдер

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*Чемпионаттың ресми сайты 

Санат:Ауыр атлетика
Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Французша Уикипедия

нобай|Француз тіліндегі немесе французша уикипедияны кеңінен қолданатын елдер қою көк түспен көрсетілген.
**Французша Уикипедия** ()  — Уикипедияның француз тіліндегі бөлімі. Ол 2001 жылдың 23 наурызынан бастап жұмыс жасап келеді.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес Французша Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Французша Уикипедия мақалалар саны жағынан -орында (*.. көрсеткіш*).

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Французша Уикипедияның статистикасы 
* Французша Уикипедияның статистикалық диаграммасы 
* Французша Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Французша Уикипедияның мобильдік нұсқасы

## Тағы қараңыз
* Қазақша Уикипедия
* Ағылшынша Уикипедия

Санат:Роман тілді Уикипедиялар
Санат:Француз тілді сайттар
Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Санат:2001 жылы пайда болған сайттар
Вьетнамша Уикипедия

**Вьетнамша Уикипедия** ()  — Уикипедияның вьетнам тіліндегі бөлімі. Ол 2002 жылдың қараша айынан бастап жұмыс жасап келеді.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес Вьетнамша Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Вьетнамша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Вьетнамша Уикипедияның статистикасы 
* Вьетнамша Уикипедияның статистикалық диаграммасы 
* Вьетнамша Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Вьетнамша Уикипедияның мобильдік нұсқасы
* Wikipedia tiếng Việt có bài viết thứ 100.000  
* Những 'quản gia' Wikipedia nguời Việt 
* ‘Văn hóa wiki’ trong mạng xã hội Việt Nam 
* Giấc mơ Việt trên Wikipedia  

Санат:Уикипедия бөлімдері
Санат:2002 жылы пайда болған сайттар
*
Санат:Аустроазиаттық Уикипедиялар
Себуанша Уикипедия

**Себуанша Уикипедия** ()  — Уикипедияның cебуан тіліндегі бөлімі. Ол 2003 жылдың желтоқсан айынан бастап жұмыс істеп келеді. Себуан тілі - Филиппиндегі адам саны жағынан екінші орындағы қолданыстағы тіл.

## Санақ
 жылғы    мәліметіне сәйкес Себуанша Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде қандай да бір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие болды. Жалпы өңдеу саны - .

Себуанша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасында мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Себуанша Уикипедияның статистикасы
* Себуанша Уикипедияның статистикалық диаграммасы
* Себуанша Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 

Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Санат:Австронез тілді Уикипедиялар
Румынша Уикипедия

**Румынша Уикипедия** (, **Румынтілді Уикипедия**, )  — Уикипедияның румын тіліндегі бөлімі. Ол 2003 жылдың маусымынан бастап жұмыс жасап келеді.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес Румынша Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Румынша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

2004 жылдың желтоқсанынан бері Румын Уикипедиясыны пайдаланушылары Уикимедиа қорының жергілікті бөлімшесін құрып жұмыс істей бастады — *[[:meta:Wikimedia România|Asociaţia Wikimedia România]]*.

* 11 қаңтар 2008 жылы — 100 000 мақала.
* 5 сәуір 2012 жылы — 200 000 мақала.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Румынша Уикипедияның статистикасы 
* Румынша Уикипедияның статистикалық диаграммасы
* Румынша Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Румынша Уикипедияның мобильдік нұсқасы

Санат:Роман тілді Уикипедиялар
Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Малайша Уикипедия

**Малайша Уикипедия** ()  — Уикипедияның малай тіліндегі бөлімі. Ол 2002 жылдың 26 қазан бастап жұмыс жасап келеді.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес Малайша Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Малайша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Галларея


Main 11 Mac 04.PNG|Басты бет (Наурыз 11, 2004)
Main 30 Jun 04.PNG|Басты бет (Маусым 30, 2004)
Main 26 Nov 04.PNG|Басты бет (Қараша 26, 2004)
Main 4 Sept 06.PNG|Басты бет (Қыркүйек 4, 2006)
Main 1 Apr 09.PNG|Басты бет (Тамыз 1, 2009)
LamanUtama_13Jul2010.png|Басты бет (Шілде 13, 2010)


## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Малайша Уикипедияның статистикасы 
* Малайша Уикипедияның статистикалық диаграммасы
* Малайша Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Малайша Уикипедияның мобильдік нұсқасы
* Малайша Уикипедияның тарихы 

Санат:Австронез тілді Уикипедиялар
Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Индонезше Уикипедия

**Индонезше Уикипедия** ()  — Уикипедияның индонез тіліндегі бөлімі. Ол 2003 жылдың 30 мамырынан бастап жұмыс жасап келеді. Индонезше Уикипедия өсу жылдамдығы бойынша азиялық тілдер арасында жапон, қытай, корей және түрік Уикипедиясынан кейін бесінші орында, дамушы елдер арасында көлемі бойынша үшінші орында.

Бірінші мақаласы «Electron»,  2003 жылы 30 мамырда жазылған.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес Индонезше Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Индонезше Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Индонезше Уикипедияның статистикасы
* Индонезше Уикипедияның статистикалық диаграммасы 
* Индонезше Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Индонезше Уикипедияның мобильдік нұсқасы

Санат:Австронез тілді Уикипедиялар
Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Датша Уикипедия

**Датша Уикипедия** ()  — Уикипедияның дат тіліндегі бөлімі. Ол 2001 жылдың 1 ақпан айынан бастап жұмыс жасап келеді.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес Датша Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Датша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Даму тарихы
* 18 мамыр 2008 жылы — 86 230 мақала.
* 5 наурыз 2009 жылы — 104 181 мақала.
* 3 маусым 2011 жылы — 150 547 мақала.
* 16 ақпан 2013 жылы — 175 128 мақала.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Датша Уикипедияның статистикасы 
* Датша Уикипедияның статистикалық диаграммасы
* Датша Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Датша Уикипедияның мобильдік нұсқасы

Санат:Герман тілді Уикипедиялар
Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Ивритше Уикипедия

**Ивритше Уикипедия** ()  — Уикипедияның иврит тіліндегі бөлімі. Ол 2003 жылдың 8 шілдеден бастап жұмыс жасап келеді.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес да  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Ивритше Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Тарихы
* 8 шілде 2003: Иврит бөлімінің ашылуы.
* 25 қазан 2003: 1 000 мақала.
* 22 шілде 2004: Тель-Авивтегі (Израиль) қататысушылардың бірінші уики-кездесуі.
* Қыркүйек 2004: 10 000 мақала.
* 20 қазан 2004: דגל קזחסטן мақаласы (Қазақстан туы) барлық Уикипедия бойынша миллионшы мақала.
* Мамыр 2005: 20 000 мақала.
* Шілде 2006: 40 000 мақала.
* Қаңтар 2010: 100 000 мақала.
## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Ивритше Уикипедияның статистикасы 
* Ивритше Уикипедияның статистикалық диаграммасы
* Ивритше Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Ивритше Уикипедияның мобильдік нұсқасы

Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Хорватша Уикипедия

**Хорватша Уикипедия** (, **хорват тіліндегі Уикипедия**  )   — Уикипедияның хорват тіліндегі бөлімі. Ол 2003 жылдың 16 ақпаннан бастап жұмыс жасап келеді.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес Хорватша Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Хорватша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Тарихы
*25 сәуір, 2003 — Бірінші мақала жазылды
*8 ақпан, 2004 — 1000 мақала
*Қаңтар 2005 — 5000 мақала
*8 қазан, 2005 — 10,000 мақала
*11 тамыз, 2006 — 20,000 мақала
*27 сәур, 2007 — 30,000 мақала
*21 қаңтар, 2008 — 40,000 мақала
*3 желтоқсан, 2008 — 50,000 мақала
*8 мамыр, 2009 — 60,000 мақала
*18 қазан, 2009 — 70,000 мақала
*25 сәуір, 2010 — 80,000 мақала
*20 қараша, 2010 — 90,000 мақала
*7 тамыз, 2011 — 100,000 мақала
*13 мамыр, 2012 — 110,000 мақала
*24 ақпан, 2013 — 130,000 мақала

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Хорватша Уикипедияның статистикасы
* Хорватша Уикипедияның статистикалық диаграммасы 
* Хорватша Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Хорватша Уикипедияның мобильдік нұсқасы
* Hrvati koji pišu najveću svjetsku enciklopediju , Jutarnji list 
* Hrvati 33. na svijetu u pisanju Wikipedije, Jutarnji list 
* Portal Laništa osmislio je hrvatsku verziju Wikipedije , Jutarnji list 
* Nacional: Hrvatski junaci Wikipedije  
* Enter: Enciklopedija s bezbroj autora   
* Glas Slavonije: Među izumirućim jezicima čak su četiri koja se govore u Hrvatskoj!  
* Vjesnik: Samoreklama i na hrvatskoj Wikipediji  

Санат:Славян тілді Уикипедиялар
Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Волапюк Уикипедиясы

**Волапюк тіліндегі Уикипедия** (Vükiped Volapükik) — Уикипедияның  волапюк жасанды тіліндегі бөлімі. Ол 2003 жылдың ақпанынан бастап жұмыс жасап келеді.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес Волапюк тіліндегі Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Волапюк тіліндегі Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Волапюк тіліндегі Уикипедияның статистикасы 
* Волапюк тіліндегі Уикипедияның статистикалық диаграммасы
* Волапюк тіліндегі Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 

Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Санат:2003 жылы пайда болған сайттар
Санат:Жасанды тілдердегі Уикипедиялар
Словенше Уикипедия

**Словенше Уикипедия** ()  — Уикипедияның словен тіліндегі бөлімі. Ол 2002 жылдың  8 наурыздан бастап жұмыс жасап келеді.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес Словенше Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Словенше Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Тарихы
* 10 000 мақала — 7 ақпан 2005
* 20 000 мақала — 17 желтоқсан 2005
* 30 000 мақала — 30 маусым 2006
* 40 000 мақала — 15 ақпан 2007
* 50 000 мақала — 18 шілде 2007
* 60 000 мақала — 7 наурыз 2008
* 100 000 мақала — 15 тамыз 2010

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Словенше Уикипедияның статистикасы 
* Словенше Уикипедияның статистикалық диаграммасы
* Словенше Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Словенше Уикипедияның мобильдік нұсқасы

Санат:Славян тілді Уикипедиялар
Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Хиндише Уикипедия

**Хиндише Уикипедия** ()  — Уикипедияның хинди тіліндегі бөлімі. Ол 2003 жылдың 11 шілде бастап жұмыс жасап келеді.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес хиндише Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Хиндише Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Тарихы
* 14 наурыз 2007 — 10 000.
* 14 қыркүйек 2009 —  50 000 мақала.
* 30 тамыз 2011 — 100 000 мақала.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Хиндише Уикипедияның статистикасы 
* Хиндише Уикипедияның статистикалық диаграммасы 
* Хиндише Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Хиндише Уикипедияның мобильдік нұсқасы
* इस विशाल सोशियल मीडिया विश्वकोश की सफलता के नेपथ्य में विशाल भ्रांतियाँ भी हैं
* हिन्दी विकिपीडिया ब्लॉग
* हिन्दी विकिपीडिया ट्विटर पर
* हिन्दी विकिपीडिया फेसबुक पर
* हिन्दी विकिपीडिया गूगल समूह

Санат:Үндіари тілді Уикипедиялар
Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Грекше Уикипедия

**Грекше Уикипедия** ()  — Уикипедияның грек тіліндегі бөлімі. 2002 жылы ашылған.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес грекше Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Грекше Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Тарихы
* 1 желтоқсан 2002 жылы — 1-мақала
* 16 мамыр 2006 жылы — 10 000 мақала
* 10 қазан 2006 жылы — 15 000 мақала
* 17 наурыз 2007 жылы — 20 000 мақала
* 18 шілде 2007 жылы — 25 000 мақала
* 27 желтоқсан 2007 жылы — 30 000 мақала
* 12 шілде 2008 жылы — 35 123 мақала (42-орын)
* 14 ақпан 2009 жылы — 40 000 мақала
* 4 қыркүйек 2009 жылы — 44 589 мақала (44-орын)
* 1 наурыз 2010 жылы — 48 623 мақала (46-орын)
* 10 сәуір 2010 жылы — 50 000 мақала
* 8 наурыз 2011 жылы — 60 000 мақала
* 18 шілде 2011 жылы — 63 309 мақала (47-орын)
* 23 қыркүйек 2011 жылы — 65 000 мақала (48-орын)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Грекше Уикипедияның статистикасы 
* Грекше Уикипедияның статистикалық диаграммасы
* Грекше Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Грекше Уикипедияның мобильдік нұсқасы

Санат:Уикипедия бөлімдері
Санат:Грек тілі
Санат:2002 жылы пайда болған сайттар
Санат:Үндіеуропалық Уикипедиялар
Серб-хорватша Уикипедия

**Серб-хорватша Уикипедия** (, немесе )  — Уикипедияның Югославияның бұрынғы тілі cерб-хорват тіліндегі бөлімі. 2002 жылы ашылған.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес cерб-хорватша Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Серб-хорватша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Тарихы
* 7 қазан 2005 жылы — 1000 мақал.
* 22 шілде 2006 жылы — 5 мың. мақала.
* 10 сәуір 2007 жылы — 10 мың. мақала.
* 4 қараша 2008 жылы — 20 мың. мақала.
* 8 қараша 2011 жылы — 50 мың. мақала.
* 4 шілде 2012 жылы — 60 мың. мақала.
* 23 желтоқсан 2012 жылы— 75 мың 152  мақала.
* 20 сәуір 2013 жылы — 80 мың. мақала.
* 27 шілде 2014 жылы — 200 мың. мақала.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Серб-хорватша Уикипедияның статистикасы 
* Серб-хорватша Уикипедияның статистикалық диаграммасы 
* Серб-хорватша Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Серб-хорватша Уикипедияның мобильдік нұсқасы

Санат:Славян тілді Уикипедиялар
Санат:Уикипедия бөлімдері
*
Галисияша Уикипедия

**Галисияша Уикипедия** (, қысқаша атауы — **Галипедия** ) — Уикипедияның галисия тіліндегі бөлімі. Ол 2004 жылдан бері жұмыс жасап келеді.

## Санақ
 жылдың   күніне сәйкес галисияша Уикипедияда  мақала бар.  қатысушы тіркелген, олардың  соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - .

Галисияша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (*.. яғни бүгінгі көрсеткіш*).

## Тарихы
*2005 жылдың қарашасы —   10 000 мақала 
*2009 жылдың 23 шілдесі —   50 000 мақала.
*2013 жылдың 4 наурызы — 100 000 мақала

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Галисияша Уикипедияның статистикасы 
* Галисияша Уикипедияның статистикалық диаграммасы
* Галисияша Уикипедияның статистикалық көрсеткіші 
* Галисияша Уикипедияның мобильдік нұсқасы

Санат:Роман тілді Уикипедиялар
Санат:Уикипедия бөлімдері
*