open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
БК(б)П ОК Орта Азия бюросы

**БК(б)П ОК Орта Азия бюросы** — Орта Азиядағы БК(б)П ОК жоғарғы органы. Бюро 1922 жылдың 19 мамырынан 1934 жылдың 2 қазанына дейін жұмыс істеді. Бюроның негізгі міндеті — Түркістан КФР, Бұхара және Хорезм халық кеңес республикаларында компартияларды құру және басшылық ету, ал 1924 жылы Өзбек КСР, Түрікмен КСР, Тәжік КСР және Қазақ КСР құрылғаннан кейін - осы республикалардағы партиялық және мемлекеттік құрылыс болды.

## Тарихы
Бюро Түркістан бюросының РК(б)П ОК қайта құрылуы нәтижесінде құрылды. Бюроның басшылығымен Орта Азиядағы басмашылықты жою жүзеге асырылып, Орта Азиядағы кеңестік республикалардың ұлттық-мемлекеттік шекаралары белгіленді. Бюро, сонымен қатар, Орта Азиядағы жерді және су көздерін мемлекет меншігіне алуға, сонымен бірге, аймақты кеңестендірудің барлық басқа көріністеріне - ұжымдастыруға, дінге қарсы күреске, мәдени революцияға (әйелдердің құқықтары, халықтың сауаттылығы) басшылық етті.

## Баспа қызметі
* «Правда Востока» газеті (1924—1934)
* «За партию» журналы (1927—1930)
* «Партработник» журналы (1929—1934)

## Орта Азия бюросының хатшылары
*1922 — 1924 — Я. Э. Рудзутак
*1924 — 1931 — И. А. Зеленский 
*1931 — 1934 — К. Я. Бауман

## Белгілі бюро мүшелері

*С. С. Асфендиаров
*Қ. С. Атабаев
*Ю. А. Ахунбабаев
*П. И. Баранов
*И. М. Варейкис
*Н. Ф. Гикало
*С. И. Гусев

*П. Е. Дыбенко
*С. Д. Игнатьев
*А. И. Икрамов
*М. И. Кахиани 
*Б. В. Легран
*И. Е. Любимов
*И. И. Межлаук

*А. Р. Рахимбаев 
*Т. Р. Рысқұлов
*Н. Т. Төреқұлов
*Ф. Г. Ходжаев
*Ш. Шотемор
*В. П. Шубриков
*Б. З. Шумяцкий

## Сілтеме
*Андерсон М. Ф. *Орта Азиядағы партиялық құрылыс тарихынан* Душанбе 1966
*Назаров С. А. *Орта Азиядағы партия құрылысының РКП(б) ОК басшылығы* Ташкент 1972
*Хасанов К. *БКП(б) ОК Орта Азияда социализм құру жолындағы күресте. (1924—1937 жж.)* Ташкент 1968
*Турсунов Х. *Түркістандағы Коммунистік партияның ұлттық саясаты. (1917—1924 жж.)* Ташкент 1971
*Росляков А. А. *БКП (б) ОК Орта Азия бюросы. (Стратегия мен тактика сұрақтары)* Ашхабад 1975
*Shoshana Keller *[https://books.google.com/books?id=STFm2HI6Lp0C&printsec=frontcover&dq=isbn:0275972380&ei=zl0iTq_jKNzNUKDluJQB&cd=1#v=onepage&q&f=false To Moscow, not Mecca: The Soviet Campaign Against Islam in Central Asia, 1917-1941]* Greenwood Publishing Group, 2001 ISBN 0275972380 

## Дереккөздер

Санат:КОКП ОК бюросы
Санат:Орта Азия тарихы
Ақай (Исатай ауданы)

**Ақай** — көне қоныс орны. Атырау облысы, Исатай ауданында орналасқан. Аудан орталығы - Аққыстау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 70 шақырым жерде. XIX ғасырдың басында Каспий теңізі жағасында он шақты үй балықшы отбасы отырған. Ақай сол ауылдың ақылгөй ақсақалы болыпты. Содан бері бұл жер Ақай атанып кеткен.
Ақайға өзек бойымен кемелер келген, орыс көпестерінің балық батағаларында жергілікті адамдар жұмыс істеген. Кейін тұрғындарға жайлы қоныс болған. Қазір Зинеден ауылдық округі аумағына кіреді.

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы
Санат:Атырау облысы қоныстары
Санат:Исатай ауданының таратылған елді мекендері
Бабан (Исатай ауданы)

**Бабан** — көне қоныс орны. Атырау облысы, Исатай ауданында орналасқан. Нарын құмының бір бөлігі. 1920 жылдардың аяғына қарай болыстық кеңестің орталығы болды. Алғашқы мектептердің бірі осы Бабанда салынған. Қазір Тұщықұдық ауылдық округіндегі жеке шаруа қожалықтарының жайылымы.

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы
Санат:Атырау облысы қоныстары
Санат:Исатай ауданының таратылған елді мекендері
Кетешағыл (Исатай ауданы)

**Кетешағыл** — ежелгі қоныс. Атырау облысы, Исатай ауданында орналасқан. Нарын құмының қойнауындағы Әлім-Кете руының қонысы болған. Осы жерде 1930 жылы Кетешағыл ауылдық кеңесі ұйымдастырылған. Кеңес қарауындағы «Жасқайрат», «Кетешағыл» ұжымшарлары Ұлы Отан соғысы және одан кейінгі бейбіт кезеңде де жоғары еңбек жетістіктеріне қол жеткізді.

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы
Санат:Атырау облысы қоныстары
Санат:Исатай ауданының таратылған елді мекендері
Манаш (Исатай ауданы)

**Манаш** — елді мекен. Атырау облысы, Исатай ауданында орналасқан. 19 ғ-дың ортасында Каспий теңізінің атырабында орыс көпестерінің балық кәсіпшіліктерінің орталығы ретінде пайда болған. Қазан төңкерісінен кейін артельдер, серістестіктерін құру, ұжымдастыру ісі өрбіді. “Қызыл балық” ұжымшарының орталығы болды. Мектеп және т.б. әлеуметтік нысандар салынды. Манаштан қоғам қайраткерлері, көрнекті ғалымдар шыққан. 1957 ж. Новобогат ауданының балық ұжымшарлары Жайық бойына көшірілген кезде Манаш тұрғындары ауыл шаруашылығымен айналысты.

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы
Санат:Атырау облысы қоныстары
Санат:Исатай ауданының таратылған елді мекендері
Хейл–Бопп кометасы

thumb|right|200px|Хейл–Бопп кометасы 1997 жылдың сәуір айында
**Хейл–Бопп кометасы** (ресми түрде **C/1995 O1** деп белгіленеді; ) — 20 ғасырдың ең кең бақыланған және көптеген онжылдықтар бойы ең жарқын көрінген кометалардың бірі.

Алан Хейл және Томас Бопп Хейл–Бопп кометасын 23 шілде 1995 жылы ашты. Қандай да бір сенімділікпен жаңа кометалардың максималды жарықтығын болжау қиын, алайда комета 1 сәуір 1997 жылы перигелийден өтіп, –1.8 үлкендікке жеткенде Хейл-Бопптың болжамдары тура келді. Бұл кометаны рекордты 18 ай бойы жай көзбен көруге болатын, алдыңғы рекорд «1811 жылдың Ұлы кометасына» тиесілі болды. Тиісінше, Хейл-Бопп 1997 жылдың Ұлы кометасы деп аталды.

## Ашылуы
Комета тәуелсіз түрде 23 шілде 1995 жылы Алан Хейл және Томас Бопп екі бақылаушылармен ашылды. Екеуі де АҚШ-тан.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* CometBase: Comet Hale-Bopp 
* Cometography.com: Comet Hale-Bopp
* NASA Hale-Bopp page 
* Shadow and Substance.com: Static orbital diagram
* Comet Nucleus Animation
* 

Санат:1997 жыл ғылымда
Санат:1995 жылы ашылған астрономиялық нысандар
Санат:Ұлы кометалар
Халық комиссарлар кеңесі

**Халық комиссалар кеңесі** () — 1917 жылдың 27 қазанынан 1946 жылға дейін қолданылған Кеңестік Ресейдегі, КСРО мен КСР Одағы республикаларындағы үкіметтің атауы.

## Тарихы
[thumb|[Владимир Ильич Ленин|В.И. Ленин, Ресей Кеңестік Республикасы Халық комиссарлары кеңесі мен КСРО халық комиссарлар кеңесінің бірінші төрағасы]]
thumb|Халық комиссалар кеңесі, 1919 ж.
Алғашқы Халық комиссарлар кеңесі 2-Бүкілресейлік Кеңестер Съезі мен БОАК 1917 жылғы 27 қазандағы жарлығымен «мемлекет өмірінің жекелеген салаларын басқару» сеніп тапсырылған комиссиялар төрағаларының алқасы ретінде құрылды. Осындай халық комиссарлары кеңестері Кеңес үкіметі орнаған кезде басқа республикаларда да құрылды.
Заң шығарушы және атқарушы биліктің бөлінуі Кеңес республикасының қызметіне сәйкес келмейді. Халық Комиссарлары Кеңесі тікелей: заң шығарушы, атқарушы және әкімшілік билік органы болып табылады.

КСРО құрылғаннан жарты жыл өткен соң, 1923 жылы 6 шілдеде КСРО халық комиссарлар кеңесі - КСРО үкіметі құрылды. КСР Одағының барлық одақтық және автономиялық республикаларында республикалық халық комиссарлары кеңестері жұмыс істеді.

1946 жылы барлық деңгейдегі халық комиссарлары кеңесі аттас **министрлер кеңесіне** айналды.

## Халық комиссарлары кеңестері

## Дереккөздер

Санат:Халық комиссалар кеңесі
Санат:Үкімет
Қайролла Мұқанов

**Мұқанов Қайролла Мұқанұлы**  (26 қыркүйек 1932(1930), Солтүстік Қазақстан облысы, Ынтымақ ауылы – 5 шілде 2020) — өлкетанушы, тарихшы, ардагер ұстаз.

## Өмірбаяны
Қайролла Мұқанов Ашамайлы Керейден бастау алатын әулетке жатады. Оның әкесі Мұқан, атасы Сыздық. Анасы Марғыш ол 3-4 жас болғанда қайтыс болған.

Қ.Мұқановтың құжаттарында туған күні 1932ж. 26-шы қыркүйек деп белгіленген, алайда әжесінің айтуынша, ол 1930 жылы дүниеге келген. 

1949ж. Дмитриевка жеті жылдық мектебін бітірді.

1952ж. Октябрь ауданындағы орта мектебін күміс медальмен бітірді.

Алматыдағы қазіргі Әл-Фараби атындағы Қазақ Мемлекеттік университетінің философия бөлімінде 3 курс оқып, 3-курста тарих факультетіне ауыстырылды.

#### Қызметі
1958-1959 оқу жылы Хрущев совхозының орта мектебінде оқу ісінің меңгерушісі болып істеді.

1959ж. Городецкий сегіз жылдық мектебіне директор етіп тағайындалды. Осы қызметте 12 жыл бойы істеді.

1971ж. Солтүстік Қазақстан облыстық оқу бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып тағайындалды. Осы қызметте 23 жыл істеді.

1995-2001жж. Облыстық мұғалімдер білімін жетілдіру институтында әдіскер әрі аға оқытушы болып істеді.

2001ж. бастап Облыстық өлкетану мұражайының жанында ғылыми, әдеби, тарихи "Асыл мұра" орталығында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді.

#### Қоғам жұмысы
1972-1995жж. үздіксіз Халық ағарту және ғылыми мекемелері жөніндегі Солтүстік Қазақстан профсоюз комитетінің Президиумының мүшесі, облыстық табиғатты қорғау қоғамы Президиумының мүшесі болды.

1992 жылдан бастап облыстық ардагерлер Кеңесінің мүшесі.

1990-2005жж. облыстық "Қазақ тілі" қоғамы төрағасының орынбасары болды.

1995 жылдан бастап облыстық Сәбит Мұқанов атындағы әмбебап кітапханадағы өлкетанушылар клубының мүшесі.

## Еңбектері
Қ.Мұқановтың "Ақын ізі", "Ынтымақ ауылы" еңбектері бар. Ол "Арманды ақын", "Көркем сөздің шебері", "Ұстаз ұлағаты", т.б. кітаптарды шығаруға қатысқан. Сондай-ақ оның газеттерде, журналдарда жарияланған мақалалары бірнеше жүзден асады. 

## Марапаттары
* "Құрмет белгісі" ордені,
* "КСРО халық ағарту ісінің отличнигі", "Қазақ ССР халық ағарту ісінің отличнигі" белгілері,
* "Ыбырай Алтынсарин" медалі,
* ҚР Жоғарғы Кеңесінің, Қазақ ССР халық ағарту Министрлігінің, Солтүстік Қазақстан облыстық партия комитетінің Құрмет грамоталары,
* "1941-1945жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл" мерекелік медалі.

## Дереккөздер
Ұзын күй

**Ұзын күй** (, ) — башқұрт және татар халық музыкасының жанры, әуенді стиль (ұзаққа созылған ән).

## Тарихы
## Дереккөздер
Солтүстік-Батыс территориялары

**Солтүстік-Батыс территориялары** ( ) — Канаданың солтүстігінде орналасқан территория. Территорияның жер аумағы 1,346,106 км² құрайды, оның 1,183,085 км² құрлық, ал 163,021 км² су беті болып табылады. Жер аумағы жағынан Канаданың 13 әкімшілік бірліктерінің ішінен 3-ші орынды.

## Демография

### Халық саны

### Ұлты

### Діні

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Government of the Northwest Territories
* Northwest Territories Tourism
* Prince of Wales Northern Heritage Centre
* Aurora College
* NWT Archives
* NWT Literacy Council
* Language Commissioner of the Northwest Territories
* Lessons From the Land: interactive journeys of NWT traditional Aboriginal trails
* CBC Digital Archives – Northwest Territories: Voting in Canada's North
* Northwest Territories Act

Санат:Солтүстік-Батыс территориялары
Медеу ауданы

**Медеу ауданы** — Алматы қаласының ең ірі әкімшілік, өндірістік және мәдени орталығы. Қаланың ең таңдаулы аудандарының бірі болып есептеледі. Ескі аты — Фрунзе ауданы. 1995 жылдан Медеу ауданы болып аталады.

## Аудан шекаралары
Аудан шекарасы: Әл-Фараби даңғылынан солтүстікке қарай Фурманов көшесінің шығыс жағын бойлай Райымбек даңғылына дейін; Райымбек даңғылының оңтүстік жағын бойлай шығысқа қарай Кіші Алматы өзеніне дейін; Кіші Алматы өзенінің шығыс жағын бойлай солтүстікке қарай қала шекарасына дейін; қала шекарасын бойлай Көктөбе санаторийіне қарай апаратын жолмен қиылысына дейін әл-Фараби даңғылына дейін; әл-Фараби даңғылын бойлай солтүстік-шығысқа қарай Фурманов көшесіне дейін, Атырау, Думан, Көктөбе, Көктөбе-2, Жаңа Көктөбе, Бутаковка, Тау-Самал ықшамаудандарын, Алатау кентін, Медеу, Шымбұлақ шатқалдарын қоса алғанда.

## Әкімдері
# Тұрарбек Асанов (1991-1997)
# Владимир Васильев (1997-2005)
# Василий Крылов (2005-2007)
# Махамбет Бейдәлі (2007-2010)
# Сұлтанбек Мәкежанов (2010-2016)
# Ержан Жылқыбаев (2016-2019)
# Сұлтанбек Мәкежанов (2019-2020)
# Әсет Масабаев (2020-2022)
# Еркебұлан Оразалин (2022 жылдан бастап)

## Дереккөздер

Санат:Алматы аудандары
Астана ауданы

нобай|
**Астана ауданы** — Ақтөбе қаласының әкімшілік-аумақтық бірлігі. Халқы — 313 830 адам (2023). Уақыт белдеуі — UTC+5.

2018 жылдың 30 наурызында Ақтөбе қаласының мәслихатының сессиясында Ақтөбе әкімінің ұсынысы бойынша екі ауданды құру жайында шешім қабылданды және Ақтөбе қалалық әкімдігі аумағында екі әкімшілік ауданды құруға дайындық жұмысы басталды.

Тұрғындар Сазды ауданы атауын ұсынды.

## Шекарасы
Астана ауданы Ақтөбе қаласының батыс бөлігінде орналасқан. Ауданның шығыс бөлігі Алматы ауданымен шекаралас. Солтүстік бөлігі Ақтөбе облысының Мәртөк ауданымен шекаралас. Оңтүстік-батыс, батыс және солтүстік-батыс аумағы Ақтөбе облысының Алға ауданымен шектеседі.

Аудан шекарасы Ақтөбе қаласының солтүстік-батыс бөлігінен басталып, теміржолмен, жоғары аймақты өтіп, 5500 метрді қамтитын ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлермен өтіп, ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің солтүстік-батыс бөлігінің жиегімен, батыс бағытында 12800 метр арақашықта бұрылып, 6000 метрге дейін оңтүстік-батысқа бағытталып, Құрашасай ауылына жетеді. Құрашасай ауылының қасындағы Алға ауданының шекарасы жиегімен "Самара-Шымкент" республикалық маңызы бар автомобиль жолы мен "Жіңішке" көлін қиып өтіп, Ақтөбе қаласының батыс бөлігімен ұштасады. Алға ауданы шекарасымен байланыса отырып, ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлер арқылы 9200 метр қашықтыққа жоғарғы аймаққа жүріп, 8000 метр арақашықтықтан оңтүстік-батыс бағытқа бұрылып, орман шаруашылығы жерлерінің бойымен "Ақтөбе-Богословка" облыстық маңызы бар автомобиль жолына дейін жетеді. "Ақтөбе-Богословка" облыстық маңызы бар автомобиль жолынан батыс бағытқа бұрылып, 5500 метр арақашықтықтан Алға ауданы шекарасына дейін, Сазды ауылы бойымен оңтүстік-батысқа бұрылып, Сазды өзені арқылы өтіп, ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің бойымен 12100 метр арақашықтықтан оңтүстікке бұрылып, жоғары вольтті желілер арқылы Алға ауданы шекарасынан теміржолға жетіп, осы жерден бастапқы санау нүктесіне келеді.

## Әкімдері
* Бағжан Тілегенов 2018-2019
* Дариға Исмағамбетова 2019-2021
* Мамырғали Аққағазов 2021-2022
* Айбек Көпенов 2022-2023
* Алмас Жақсылықов 2023-2024
* Баянбек Қырықбаев 2024-

## Дереккөздер

Санат:Ақтөбе аудандары
Херонимо Рульи

**Херонимо Рульи** (; 20 мамыр 1992 жыл, Ла-Плата, Аргентина) — аргентиналық футболшы, "Вильярреал" клубының қақпашысы.

## Жетістіктері

### Командалық

* УЕФА Еуропа лигасының жеңімпазы: 2020/21
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Реал Сосьедад ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Монпелье ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары
Жерар Морено

**Жерар Морено Балагеро** (; 7 сәуір 1992, Санта-Перпетуа-де-Могода, Испания) — испаниялық футболшы, Испания құрамасы мен "Вильярреал" клубының шабуылшысы. 

## Карьерасы

### Құрама
2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысатын 23 футболшының тізіміне қосылды. 
 
## Жетістіктері

### Командалық
«Вильярреал»

* Еуропа лигасы: 2020/21

### Жеке
* Сарра жүлдесі: 2019/20, 2020/21
* Еуропа лигасының үздік мергені: 2020/21 (7 гол)
* Команда сезона Лиги Европы УЕФА: 2020/21

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Мальорка ФК ойыншылары
Санат:Эспаньол ФК ойыншылары
Хуан Фойт

**Хуан Маркос Фойт** (; 12 қаңтар 1998 жыл, Ла-Плата, Аргентина) — аргентиналық футболшы, "Вильярреал" клубының қорғаушысы. 2019 жылғы Америка кубогының қола жүлдегері.

## Жетістіктері
### Командалық
**«Тоттенхэм Хотспур»**

* Чемпиондар лигасының финалисі: 2018/19

**«Вильярреал»**

* Еуропа лигасы: 2020/21

### Жеке
* Еуропа лигасының символикалық құрамы: 2020/21

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Эстудиантес ФК ойыншылары
Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Пау Торрес

**Пау Франсиско Торрес** (; 16 қаңтар 1997 жыл, Вильярреаль, Испания) — испаниялық футболшы, Испания Ұлттық футбол құрамасы мен "Вильярреал" клубының шабуылшысы. 

## Карьерасы
"Вильярреал" клубының түлегі. 2018 жылдан бері негізгі құрамда ойнайды. 

2018/19 жылғы маусымды "Малага" сапында арендада өткізді. 

2021 жылы Еуропа чемпионатына баратын 23 футболшының тізіміне қосылды. 

## Жетістіктері

### Командалық

* УЕФА Еуропа лигасы: 2020/21
## Дереккөздер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Малага ФК ойыншылары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Алматы ауданы

* Алматы ауданы — Ақтөбе қаласының әкімшілік бірлігі
* ''Алматы ауданы'' — Алматы облысының 1939-1957 жылдары болған әкімшілік бірлігі
* Алматы ауданы — Астана қаласының әкімшілік бірлігі
Кай Хаверц

**Кай Хаверц** (; 11 маусым 1999 жыл) — германиялық футболшы, Германия Ұлттық футбол құрамасы мен "Арсенал" клубының жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы

### Клубтық
2016 жылы "Байер 04" сапында карьерасын бастады. 

2020 жылы "Челсиге" ауысты.

2022 жылы жазда "Арсенал" футболшысы атанды.

### Ұлттық
2020 жылғы Еуропа чемпионатына, 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық

* Чемпиондар лигасының жеңімпазы: 2020/21
* УЕФА Суперкубогы: 2021
* Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі: 2021

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Альфонсо Педраса

**Альфонсо Педраса Саг** (; 9 ақпан 1996 жыл, Сан-Себастиан-де-лос-Бальестерос) — испаниялық футболшы, "Вильярреал" клубының қорғаушысы.  

## Жетістіктері

### Командалық
«Вильярреал»

* Еуропа лигасы: 2020/21

; Испания-19

* Еуропа чемпионы: 2015

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Алавес ФК ойыншылары
Санат:Реал Бетис ФК ойыншылары
Даниэль Парехо

**Даниэль Парехо Муньос** (; 16 сәуір 1989 жыл, Кослада, Испания) — испаниялық футболшы, Испания Ұлттық футбол құрамасы мен "Вильярреал" клубының жартылай қорғаушысы. 

## Жетістіктері

### Халықаралық
Испания

* Жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионы: 2007
* Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2011

### Клубтық
«Валенсия»

* Испания кубогы: 2018/19

«Вильярреал»

* Еуропа лигасы: 2020/21

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Куинз Парк Рейнджерс ФК ойыншылары
Санат:Хетафе ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Зүлейха көзін ашқанда (телехикая)

**Зүлейха көзін ашқанда** () — Гүзәл Яхинаның аттас романына негізделген 8 сериялды ресейлік телехикая. Тұсаукесері «Россия-1» телеарнасында 2020 жылы 13 сәуірде өтті

## Желісі
1930 жылы қыста Зүлейханың кулак-күйеуі Мұртаза Қызыл Әскер жауынгерлерінің жасағына балтамен жүгіргені үшін өлтірілді, ал әйелін басқа кулактанғандармен бірге каторгалық Сібірге жібереді. Қиын жағдайларда оған шынайы сүйіспеншілік пен кешірімді білетін әйел болып қалу үшін көптеген сынақтардан өтуге тура келеді.

## Актерлер мен кейіпкерлер
### Басты рөлдерде

### Рөлдерде

## Өндірісі
Алғаш рет «Ясная поляна» мен «Үлкен кітап» сыйлықтарына ие болған Гүзәл Яхинаның «Зулейха көзін ашқанда» романының желісі бойынша телехикаяның түсірілімі 2016 жылдың наурызында жарияланды. Кітап авторы басты рөлде Ресейдің халық әртісі Шолпан Хаматованы көруді армандайтынын мәлімдеді.

Телехикаяның түсірілім жұмыстары 2018 жылдың 11 қыркүйегінде басталып, 2019 жылдың 26 ақпанында аяқталды. Барлық сериалдың 80% Татарстанда түсірілді. Түсіру Оралда, Мәскеу облысында, Ярославль облысында, Қазан, Лаеш ауданы, Көкмара ауданының Маскара ауылы, Жасыл Өзен ауданы, Қазан университеті, Қазан кіремлі, Пермь, Пермь оқ-дәрі зауыты мен Осиновода (Архангельск облысы) өтті.

Лаеш қаласындағы Шолман жағасында 3 ай ішінде 17 ғимараттан, оның ішінде: комендант үйі, барақтар, асхана, клуб және жеркепеден тұратын тарихи Семұрық ауылы салынды. Нысанды туристік ету жоспарланған.

Түсірілімнің бір бөлігі қазіргі таңда туристер үшін қол жетімді Татарстанның Жасыл Өзен ауданы Исаково ауылында орналасқан «Татар авылы» этнографиялық кешенінде өтті.

Британдық қар өнерінің шебері Симон Бек 7 сағат ішінде қардың астында Самұрық атты алып құстың суретін жасады. Оның қанатының ұзындығы 100 метр. Суретті бірінші серияның алғашқы кино суретіндегі түсіндірме сөздерде және Зүлейха қыздарымен бірге болған эпизодтарда көруге болады.

Тұсаукесер үшін читалық Николай Черняев телехикаяға бейресми саундтрек жазды, оны роман авторы Гүзәл Яхина жоғары бағалады, бірақ ән сол беті телехикаяға енбеді.

## Саундтрек

## Тұсаукесерлік көрсетілімдер

## Дереккөздер

Санат:Ресей драма телесериалдары
Мерих Демирал

**Мерих Демирал** (; 5 наурыз 1998, Қарамүрсел, Түркия) — түрік футболшысы, Түркия Ұлттық футбол құрамасы мен "Аталанта" клубының қорғаушысы.

## Карьерасы

### Клубтық
Португалия, Түркия, Италия клубтарында ойнады. 2019 жылы "Ювентуске" ауысты.

2021 жылы "Аталантаға" жалға берілді.

### Халықаралық
2021 жылы маусым айында тұңғыш рет ұлттық құрама шақырту алды. Бірнеше күннен соң 2021 жылғы Еуропа чемпионатындағы тұңғыш голдың авторы атанды, бірақ ол голды Италиямен ойында өз қақпасына соғып алды.
## Жетістіктері
### Клубтық
 **[[Ювентус]]**
*Италия чемпионы: 2019/20

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Soccerway сайтындағы профилі

Санат:Түркия футболшылары
Санат:Түркия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сассуоло ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары
Брель Эмболо

**Брель-Дональд Эмболо** (; 14 ақпан 1997, Яунде, Камерун) — швейцариялық футболшы, Швейцария Ұлттық футбол құрамасы мен "Боруссия Менхенгладбах" клубының шабуылшысы. Тегі камерундық. 

## Карьерасы
2014 жылы Швейцария азаматтығын алды. Ұлттық құрамадағы тұңғыш ойынын 2015 жылы 31 мамырда АҚШ құрамасына қарсы өткізді. Кейін 2016 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты.

2021 жылғы Еуропа чемпионатында Швейцария құрамасының тұңғыш голын соқты. Бұл ойында Швейцария Уэльспен 1:1 есебімен тең ойнады. 

## Жетістіктері

### «Базель»

* Швейцария чемпионы (2): 2014/15, 2015/16

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=75017

Санат:Швейцария футболшылары
Санат:Швейцария Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Базель ФК ойыншылары
Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Менхенгладбах ФК ойыншылары
Киффер Мур

**Киффер Мур** (ағыл. *Kieffer Moore;* 8 тамыз 1992 жыл) *—* уэльстік футболшы, "Кардифф Сити" клубы мен Уэльс Ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы.

2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Уэльс футболшылары
Санат:Уэльс Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ипсвич Таун ФК ойыншылары
Санат:Барнсли ФК ойыншылары
Санат:Уиган Атлетик ФК ойыншылары
Санат:Кардифф Сити ФК ойыншылары
Ғазыр

thumb|right|Ғазыры бар сүмке. Дағыстан, XIX ғ.
thumb|Таулы республиканың басшылары. Солтүстік Кавказ, Дағыстан және Абхазия Біріккен таулықтар одағының мүшелері ғазыры бар ұлттық киімдеthumb|19 ғасырдағы қарашайлардың ұлттық киіміthumb|rightОсетиндер - 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысының ардагерлері ұлттық киімде
[left|thumb|180px|[Петр Николаевич Врангель|Барон Врангель ғазыры бар ұлттық киімде]]

**Ғазыр** немесе **Һазыр** (арабшада «дайын») — Кавказ халықтары арасында - өлшенген оқ-дәрі зарядынан немесе қағаз патроннан және оқтан тұратын мылтық заряды. Ғазырлар ғазыр сүмкесінде немесе көбінесе оқшантай рөлін ойнаған екі қатарда (бүйірлерінде) тігілген төс қалтасына киілетін. Кейін олар кавказ халықтарының ұлттық киімнің ажырамас бөлігі болып табылатын сәндік элементке айналды (ХІХ - ХХ ғасырдың басы). Ғазырлар көбінесе сүйектен, ал салтанатты рәсімдер кезінде - күмістен жасалды.

Оларды орыс әскерінің казак бөлімдері сашхо, жамыш, папак және басқа да әскери мәдениеттің бөлшектерімен бірге Кавказ халықтарынан осы жерлерді жаулап алу кезінде алған. Кеудеге арналған ғазырлар кез-келген ауа-райында таудағы ұрыс жағдайына жақсы бейімделіп, оқ атушы тұрған, жатып немесе ат үстінде тұрған кезде оқ-дәрінің ылғалдануын болдырмады.

## Қызықты фактілер
* 1918 жылдың қыркүйегінен бастап Ақ қозғалыстың соңғы басшысы барон Врангель күнделікті қара киімі - ғазыры бар қара казак шепкені үшін — «Қара барон» деген лақап атқа ие болды. Азамат соғысы кезінде ол басқа әскери формалардан гөрі шепкенді артық көрді.
* Ақ генерал Григорий Лукьянович Чарнота, Михаил Булгаковтың пьесасындағы және оның негізінде түсірілген «Жүгіру» фильміндегі кейіпкер Константинопольдегі тарақандар жарысына ұтыс тіккені үшін өзінің шепкеніндегі  күміс ғазырларын сатқаны оның құлдырауының соңғы дәрежесі деп бағалады.
* «Кавказдық тұтқын» комедиялық фильмінде күлкілі сәттердің бірі псевдо-жігіт Топастың автомобилдік тұтатқышы тәрізді оттықты ғазырында ұстайтындығына негізделген.

## Тағы қараңыз
* Берендейка
* Оқшантай

## Сілтеме
* Оқ-дәрімен атылатын қару

Санат:Кавказ халықтарының киімдері
Мануэль Локателли

**Мануэль Локателли** (; 8 қаңтар 1998, Лекко, Италия) — италиялық футболшы, Италия ұлттық футбол құрамасы мен "Сассуоло" клубының жартылай қорғаушысы. 

2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. 

## Жетістіктері

### Командалық

* Италия суперкубогы: 2016
*Еуропа чемпионы: 2021

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Футболшының профилі

Санат:Италия футболшылары
Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Сассуоло ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Коннор Робертс

**Коннор Робертс** (ағыл. *Connor Richard Jones Roberts*; 23 қыркүйек 1995 жыл) — уэльстік футболшы, Уэльс Ұлттық футбол құрамасы мен "Суонси Сити" клубының шабуылшысы.

2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан.

## Карьерасы

### Клубтық
2015 жылы "Суонси" сапында карьерасын бастады. 2018 жылға дейін "Иовил Таун", "Бристол Роверс", "Мидлсбро" секілді клубтарда арендада ойнады. 

### Ұлттық
2018 жылы 15 мамырда Уругвайға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет құрама сапында алаңға шықты.

## Дереккөздер

Санат:Уэльс футболшылары
Санат:Уэльс Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Суонси Сити ФК ойыншылары
Санат:Мидлсбро ФК ойыншылары
Этьен Капу

**Этьен Капу** (; 11 шілде 1988 жыл, Ньор, Франция) — франциялық футболшы, "Вильярреал" клубының жартылай қорғаушысы. 
 
## Жетістіктері

### Командалық
«Вильярреал»

* Еуропа лигасы: 2020/21

### Жеке

* Еуропа лигасы финалының үздік ойыншысы: 2021

## Дереккөздер

Санат:Франция футболшылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тулуза ФК ойыншылары
Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары
Санат:Уотфорд ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Ману Тригерос

**Мануэль Тригерос Муньос** (исп. *Manuel Trigueros Muñoz*; 17 қазан 1991, Талавера-де-ла-Рейна) — испаниялық футболшы, "Вильярреал" клубының жартылай қорғаушысы.

## Жетістіктері

### Командалық
«Вильярреал»

* УЕФА Еуропа лигасының жеңімпазы: 2020/21
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Ереми Пино

**Ереми Хесус Пино Сантос** (; 20 қазан 2002 жыл, Лас-Пальмас, Испания) — испаниялық футболшы, жартылай қорғаушы. 

## Жетістіктері

### Командалық
«Вильярреал»

* УЕФА Еуропа лигасы: 2020/21

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Марио Гаспар

**Марио Гаспар Перес Мартинес** (; 24 қараша 1990, Новельда, Испания) — испаниялық футболшы, "Вильярреал" клубының қорғаушысы.

## Жетістіктері

### Командалық

* Еуропа лигасы: 2020/21

Санат:Испания футболшылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Қырғыз өлкесі

**Қырғыз өлкесі** (немесе **Қазақ өлкесі**) — 1919 жылдың 10 шілдесінен 1920 жылдың 26 тамызына дейін болған Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасының құрамындағы әкімшілік бірлік.

Әкімшілік орталығы — Орынбор қаласы.

Бұрын Ресей империясының құрамында Қазақстанның солтүстік-шығыс жерлерінде Дала өлкесі болған. 1917 жылғы төңкерістен кейін РКФСР Халық Комиссарлар Кеңесінің (ХКК) 1919 жылғы 10 шілдедегі жарлығымен Қырғыз өлкесі сол аумақта, ішінара оның батысында құрылды.

Аймақты басқару үшін әскери және үкіметтік міндеттерді орындайтын Қырғыз өлкесін басқару жөніндегі Революциялық комитет тағайындалды, оның төрағасы поляк Станислав Станиславович Пестковский, революциялық комитет төрағасының орынбасары Әліби Тоқжанұлы Жанкелдин болды. Қазіргі солтүстік Қазақстанның қырғыз-қайсақтар (орыстар қазақтарды осылай атайтын) мекендеген аумағы ревкомның қарауына өтті.

1920 жылдан бастап өлкеде «Қырғыз өлкесінің хабарлары» газеті шыға бастады.

Қазіргі Қазақстанның бүкіл аумағында Кеңес өкіметі орнағаннан кейін, 1920 жылы 26 тамызда Бүкілресейлік орталық атқару комитеті мен РКФСР Халық Комиссарлары Кеңесінің бірлескен жарлығымен Қырғыз Автономиялық Социалистік Кеңес Республикасы құрылып, аумағының негізі орталық және оңтүстік Қазақстан жерлерімен кеңейтілген Қырғыз өлкесі болды.

## Сілтеме
* Кеңестік Қазақстанның құрылуы
* 1919 жылғы 10 шілдедегі РКФСР ХКК «Қырғыз өлкесін басқару жөніндегі революциялық комитет туралы» Жарлығы 

## Дереккөздер

Санат:РКФСР өлкелері
Өрлік халық театры

**Өрлік халық театры** — 1966 жылы құрылды. Орта мектептің мұғалімі А.Ибрашевтің жетекшілігімен Өрлік ауылдық клубында жұмыс жасайтын драма үйірмесі мүшелері сол жылы облыстық байқауда драматург А.Шамкеновтың  “Адасқан қаз” атты 3 актілы пьесасын қойып  “Халық театры” атағын жеңіп алды. 

Театрдың алғашқы режиссері С.Қостанаев болса, суретші қызметін Б.Қабышев атқарды, кейін ол режиссер болды. Құрылғаннан бері театр 74 спектакль қойды. Олардың арасында белгілі драматург-жазушылар Қ.Байсейітовтың, Қ.Шаңғытбаевтың, Қ.Мұқанбетжановтың, Т.Ахтановтың, Ш.Құсайыновтың т.б. шығармалары бар. 

Театрдың белсенді 8 актері республикалық, 12-сі облыстық байқаулардың лауреаттары атанған. Театр 1965, 1975, 1990, 1995 ж. театр байқауларына қатысып, жүлделі орындарды жеңіп алды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан театрлары
Санат:Индер ауданы
Қамысауыл (Индер ауданы)

**Қамысауыл** — Индербор кентінің шетінде бір кезде осы өңірдің халқы қоныстанған мекен. Қырдан келіп, кәсіпшілікпен айналысқан халық үйлерін қамыстан салғандықтан Қамысауыл деп атанған. Бұл күнде Қамысауыл жойылған, тек елдің ұғымында ғана сақталған.

## Дереккөздер

Санат:Индер ауданы
Санат:Атырау облысы қоныстары
Санат:Индер ауданының таратылған елді мекендері
Аққала халық театры

**Аққала халық театры** — селолық клуб меңгерушісі Әния Рахметова 1970 ж. ұйымдастырған драма үйірмесі негізінде қалыптасқан. Үйірме жұмысына мәдениет қызметкерлері, мектеп мұғалімдері, механизаторлар қатысқан. Шығармашылық ұжым 1981 ж. драматург-жазушы Қ.Кемеңгеровтың “Алтын сақина” пьесасын сахналап, “Халық театры” атағын жеңіп алған. Спектакльді дайындауға режиссерлік қызмет атқарған жазушы, драматург, аудан түлегі Е.Домбаев, клуб меңгерушілері Ә.Рахметова, Е.Масатов еңбек сіңірген. Театр ұжымы Қ.Мұхамеджановтың “Құдағи келіпті”, Т.Ахтановтың “Күшік күйеу” пьесаларымен 1990, 1995 жылдары байқауларға қатысып, халықтық атағын сақтап қалған. 

Халық театрына әр жылдары Н.Құлбаев, А.Кенжәлиев, А.Каримова, О.Мырзағалиева, М.Қосжанов режиссер, С.Мұхамеджанов, Б.Дүйсенғалиева суретші болды. Қойылымдарда -Қ.Қидашева, К.Ибрашева, Е.Есқайыров, М.Абилова, Қ.Кәрімова, А.Ізімова, М.Әділова, Ә.Халенова, А.Жанаева, А.Мұстафин, Ж.Құспанов, Б.Қамиев, Ғ.Сұлтанов, К.Құлжанова, Н.Естұрғанова, Қ.Жоңқарбаева әр түрлі рольдерді орындаған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан театрлары
Санат:Индер ауданы
Еркебұлан Ролланұлы Мырзабек

**Еркебұлан Ролланұлы Мырзабек** — қазақстандық актер, сценарийші, тележүргізуші, продюсер және шоумен. Көптеген қазақстандық телехикаялардың сценарий авторы («Бәсеке», «Өз үйім», «Абысындар» и др.), Көңілді тапқырлар алаңының (КТА) белсенді қатысушысы («Спарта» командасының құрамында КТА Жоғары лигасының жеңімпазы), «Вузеры» комедиялық телехикаясындағы рөлімен танымал. Қазақстандық телевизиядағы бірқатар танымал бағдарламалардың («Мәссаған», «Ду қол Шоколад!») жүргізушісі болды, қазіргі таңда Марат Оралғазинмен бірге «Қызық LIVE» бағдарламасын жүргізеді (бұрынғы «Қызық Times»).

## Өмірбаяны
Еркебұлан Мырзабек 1986 жылдың 21 қыркүйегінде Қазақ КСР-ның Оңтүстік Қазақстан облысындағы Түркістан қаласында дүниеге келді. 2004—2008 жылдары Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институтында (ҚМЭБИ) оқыды. 2008—2010 жылдары оқуын Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде жалғастырды.

### КТА
Жоғары оқу орнында оқып жүрген кездері және одан кейінгі жылдары КТА-ның белсенді қатысушысы болды. 2008 жылы өзі капитан болған «Жарайсыңдар жігіттер» командасының құрамында «Жайдарман» Жоғары лигасының жеңімпазы атанды. 2009 жылы ҚМЭБИ құрама командасының құрамында КТА Еуразиялық лигасында жеңді, 2010 жылы КТА Ашық лигасының жеңімпазы атанды, 2011 жылы КТА Жоғары Қазақстандық лигасында бірінші орынды иеленді. 2015 жылы «Спарта» командасының құрамында «Голосящий КиВиН» фестивалінде «Ақшыл Үлкен КиВиН»-нің иегері атанды, 2017 жылы сол команданың құрамында «Алтын жалатылған Үлкен КиВиН»-ді алды. Сол жылы Еркебұлан Мырзабек «Спарта»-ның құрамында КТА Халықаралық одағы Жоғары лигасының жеңімпазы атанды.

### Кинематограф
Еркебұлан Мырзабек Марат Оралғазинмен бірге НТК телеарнасында көрсетілген *«Вузеры»* телехикаясының сценарийін жазып, сондағы рөлдердің бірін сомдады. Оралғазинмен бірге «Бәсеке» телехикаясының сценарийін жазды. «Ауылдастар» (2—4 маусымы), «Абысындар», «Кенже», «Өз үйім» (1—2 маусымы) и «Диназаур» (1—2 маусымы) телехикаяларының түсірілімі кезінде авторлық группаларды басқарумен айналысты. 2021 жылы режиссер Ален Ниязбековтың *«Без крыши»* филмінде түсті.

### Телевизия
Еркебұлан Мырзабектің телевизиядағы мансабы 2009 жылы басталды. Сол жылы ол Әділет Жұмабек және Марат Оралғазинмен бірге КТК арнасындағы «Мәссаған» бағдарламасының сценарийін жазып, жүргізушісі атанды. 2012—2013 жылдары «Еуразия» арнасындағы «Ду қол Шоколад!» бағдарламасын жүргізіп, сценарийін жазды. 2014—2019 жылдары «Хабар» телеарнасындағы «Қызық Times» ойын-сауық бағдарламасының сценарийін жазып, жіргізушісі болды. 2019 жылдан бері Еркебұлан Мырзабек Марат Оралғазинмен бірге жүргізетін бұл шоу «Еуразия» арнасында және YouTube желісінде шығады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 

Санат:Қазақстан тележүргізушілері
Санат:Қазақстан актерлері
Санат:Қазақстан сценарийшілері
Франсис Коклен

**Франсис Коклен** (; 13 мамыр 1991 жыл, Лаваль) — франциялық футболшы, "Вильярреал" клубының жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы

### Клубтық
Карьерасын 2008 жылы "Арсенал" сапында бастады. Негізгі құрамнан орын тие қоймаған соң 2010 жылы "Лорьян" клубына жалға берілді. Ол жақта бір маусымдай ойнап, Франция чемпионатында 24 кездесуде алаңға шықты да, бір гол соқты.

2013/14 жылғы маусымда "Фрайбургта" арендада өткізді. Одан қайтып келген соң азырақ уақыт "Чарльтон Атлетикке" арендаға кетті.

2018 жылы "Вильярреалға" түпкілікті ауысты.

### Халықаралық
Францияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнаған.

## Жетістіктері

### «Арсенал»

* Англия кубогы (2): 2014/15, 2016/17
* Англия суперкубогы (2): 2015, 2017

### «Вильярреал»

* Еуропа лигасы: 2020/21

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі 

Санат:Франция футболшылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Лорьян ФК ойыншылары
Санат:Фрайбург ФК ойыншылары
Санат:Чарльтон Атлетик ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Мои Гомес

**Моисес Гомес Бордонадо** (; 23 маусым 1994, Рохалес) — испаниялық футболшы, жартылай қорғаушы. Испанияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнаған.
## Жетістіктері
### Командалық
*УЕФА Еуропа лигасы: 2020/21
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Хетафе ФК ойыншылары
Санат:Спортинг Хихон ФК ойыншылары
Санат:Уэска ФК ойыншылары
Санат:Осасуна ФК ойыншылары
Дани Раба

**Даниэль Раба Антолин** (; 29 қыркүйек 1995 жыл, Сантандер, Испания) — испаниялық футболшы, шабуылшы.

## Жетістіктері

### Командалық

#### «Вильярреал»

* Еуропа лигасы: 2020/21

## Дереккөздер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Уэска ФК ойыншылары
Эрон Уан-Биссака

**Эрон Уан-Биссака** (; 26 қараша 1997 жыл, Кройдон, Лондон) — англиялық және конголық футболшы, "Манчестер Юнайтед" клубының қорғаушысы. 

## Жетістіктері

### Командалық

#### Манчестер Юнайтед

* УЕФА Еуропа лигасының финалисі: 2020/21 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=99993

Санат:Англия футболшылары
Санат:Конго Демократиялық Республикасы футболшылары
Санат:Кристалл Пэлас ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Эрик Байи

**Эрик Бертран Байи** (; 12 сәуір 1994 жыл, Бинжервиль) — ивуарлық футболшы, Кот-д'Ивуар Ұлттық футбол құрамасы мен "Манчестер Юнайтед" клубының қорғаушысы.

## Жетістіктері

### Командалық

; Манчестер Юнайтед

* Лига кубогы: 2017
* Англия суперкубогы: 2016
* УЕФА Еуропа лигасы: 2017

; Кот-д’Ивуар

* Африка чемпионы: 2015

### Жеке

* Африка жыл командасы: 2016, 2017

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар футболшылары
Санат:Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Эспаньол ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Алекс Теллес

**Алекс Николао Теллес** (; 15 желтоқсан 1992 жыл, Кашиас-ду-Сул) — бразилиялық футболшы, қорғаушы.

## Жетістіктері

### «Жувентуде»

* ФГФ кубогы (2): 2011, 2012

### «Галатасарай»

* Түркия чемпионы: 2014/15
* Түркия кубогы (2): 2013/14, 2014/15
* Түркия суперкубогы: 2015

### «Порту»

* Португалия чемпионаты (2): 2017/18, 2019/20
* Португалия кубогы: 2019/20
* Португалия суперкубогы: 2018

### «Манчестер Юнайтед»

* Еуропа лигасының финалисі: 2020/21

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Жувентуде ФК ойыншылары
Санат:Гремио ФК ойыншылары
Санат:Галатасарай ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Порту ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Аксель Туанзебе

**Аксель Туанзебе** (; 14 қараша 1997 жыл, Буниа, Конго Демократиялық Республикасы) — англиялық футболшы, қорғаушы, тегі конголық.

## Жетістіктері
### Командалық
* УЕФА Еуропа лигасының финалисі: 2020/21

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі 

Санат:Англия футболшылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Астон Вилла ФК ойыншылары
Дэниел Джеймс

**Дэниел Оуэн Джеймс** (, 10 қараша 1997, Кингстон-апон-Халл, Англия) — уэльстік футболшы, "Манчестер Юнайтед" клубының жартылай қорғаушысы.

2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.
## Жетістіктері
### Командалық
*Еуропа лигасының финалисі: 2020/21
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Уэльс футболшылары
Санат:Уэльс Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Суонси Сити ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Шрусбери Таун ФК ойыншылары
Эдерсон Сантана ди Мораес

**Эдерсон Сантана ди Мораес** (; 17 тамыз 1993 жыл, Озаску, Сан-Паулу), немесе қысқаша **Эдерсон** () — бразилиялық футболшы, қақпашы. 
 
## Жетістіктері

### Клубтық

; «Бенфика» (Лиссабон)

* Португалия чемпионы (2): 2015/16, 2016/17
* Португалия кубогы: 2016/17

; «Манчестер Сити»

* Англия чемпионы (3): 2017/18, 2018/19, 2020/21
* Англия кубогы: 2018/19
* Лига кубогы (4): 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2020/21
* Англия суперкубогы (2): 2018, 2019

### Ұлттық

; Бразилия

* Америка кубогының жеңімпазы: 2019

## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Риу Аве ФК ойыншылары
Санат:Бенфика ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Революциялық комитеттер

**Революциялық комитеттер (ревком)** — большевиктер құрған және Ресейдегі Азамат соғысы кезінде жұмыс істеген төтенше өкілеттіке ие уақытша билік органдары. Азаматтық және әскери күштің барлық толықтығы шоғырланған. Олардың ұйымдастырылуы мен қызметінде 1917 жылғы Қазан төңкерісі кезеңіндегі әскери-революциялық комитеттердің тәжірибесі пайдаланылды.

Ірі аумақтық революциялық комитеттер: Бүкіл Украин, Әзірбайжан, Армян, Сібір, Дағыстан революциялық комитеттері, БКСР, Башқұрт АКСР, Грузия революциялық комитеттері және Қырғыз өлкесін басқару жөніндегі революциялық комитет болды. Губерниялық, уездік, болыстық және ауылдық ревкомдар да енгізілді.

1920 жылы 2 қаңтарда Жұмысшылар мен шаруалардың қорғаныс кеңесі губерниялық және уездік революциялық комитеттерді тарату туралы шешім қабылдады. Егер бұл қажеттілікке байланысты болса, оларды ерекше жағдай ретінде ғана сақтауға болатын. Кеңес өкіметі 1920 жылдың аяғында - 1921 жылдың басында ғана жеңіске жеткен Армения мен Грузияда революциялық комитеттер 1921 жылы да құрылды. Сібір революциялық комитеті 1925 жылдың желтоқсанына дейін жұмыс істеді. Шешенстанның кейбір аймақтарында революциялық комитеттер кейінірек, атап айтқанда, 1926 ж. енгізілді.

## Дереккөздер

Санат:РКФСР революциялық комитеттері
Рис Джеймс

**Рис Джеймс** (; 8 желтоқсан 1999 жыл) — ағылшын футболшысы, оң қорғаушы және Челси клубының және Англия құрамасының капитаны.

## Мансап

### Клубтық
Лондонның Редбридж қаласының тумасы Джеймс алты жасынан бастап Челсидің футбол академиясында жаттығады. 2017 жылдың наурыз айында ол өзінің алғашқы кәсіби келісімшартына қол қойды. 2017/18 маусымында ол Англияның жастар кубогын жеңіп алған 18 жасқа дейінгі «Челси» командасының капитаны болды және клуб академиясының маусымдағы ең үздік ойыншысы атанды. 2018 жылдың маусымында ол Челсимен жаңа төрт жылдық келісімшартқа қол қойды.

2018 жылдың жазында ол Чемпионшип клубының "Уиган Атлетикке" 2018/19 маусымының соңына дейін жалға берілді. Ол 2018 жылдың 4 тамызында Чемпионшиптың бірінші раундында «Шеффилд Уэнсдей» қарсы ойында «Латикс»үшін дебют жасады. 4 қарашада ол Лидс Юнайтедке қарсы матчта айып добынан бірінші голын соқты. Барлығы 2018/19 маусымында ол Чемпионшипта 45 матч өткізіп, 3 гол соқты және осы турнирдің символдық «маусым командасына» енді. 2019 жылдың мамыр айында ол үш клубтық марапатқа ие болды: жанкүйерлердің жылдың ойыншысы, ойыншылардың жылдың ойыншысы және маусымның ең үздік голының авторы.

2019 жылдың жазында Рис Джеймс «Челсиге» жалға алынғаннан оралды. Трансферлік тыйымды ескере отырып, «Челсидің» жаңа жаттықтырушысы Фрэнк Лэмпард жастарға толықтай сенді. Джеймс мүмкіндік алған ойыншылардың қатарында болды. Ол «Челси» негізгі командасында өзін көрсетті және бірінші маусымында 37 матч өткізді.

2020/21 маусымында УЕФА Чемпиондар лигасын жеңіп алды.

### '''Ұлттық құрамадағы мансабы'''
Ол Англияның U18, U19, U20 және U21 командаларында ойнады.

2017 жылдың мамыр және маусым айларында ол Тулон турнирінде Англия U20 құрамасының құрамында өнер көрсетті; Оны британдықтар жеңіп, Джеймс турнирдің үздік командасына енді. 2017 жылдың шілдесінде Англия U19 құрамасының құрамында ол Еуропа чемпионатында жеңіске жетті.

Клубтағы сәтті ойынының арқасында Джеймс Англияның бірінші құрамасына шақырту алды, ол үшін 2020 жылдың 8 қазанында бірінші ойынын өткізді. Ол Еуро-2020 үшін ұлттық құраманың сапына енгізілгенімен, турнирдің топтық кезеңінде бір ғана ойын өткізген.

## Дереккөздер

Санат:Англия футболшылары
Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Уиган Атлетик ФК ойыншылары
Фил Фоден

**Филип Уолтер Фоден** (; 28 мамыр 2000 жыл, Стокпорт) — англиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жетістіктері

### Командалық

; Манчестер Сити

* Англия чемпионы (3): 2017/18, 2018/19, 2020/21
* Англия кубогы: 2019
* Лига кубогы (4): 2018, 2019, 2020, 2021
* Англия суперкубогы (2): 2018, 2019
* Чемпиондар лигасының финалисі: 2021

; Англия--17

* Әлем чемпионы: 2017

### Жеке

* Жастар арасындағы әлем чемпионатының "алтын добы": 2017
* Англия чемпионатының үздік жас ойыншысы: 2020/21

## Дереккөздер

Санат:Англия футболшылары
Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Ваут Вегхорст

**Ваут Вегхорст** (; 7 тамыз 1992 жыл, Борне, Нидерланд) — нидерландтық футболшы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы мен "Вольфсбург" клубының шабуылшысы. 

## Карьерасы

### Клубтық
2012 жылы карьерасын "Эммен" клубы сапында бастады. 10 тамызда "Дордехтке" қарсы чемпионат кездесуінде тұңғыш рет алаңға шықты. 21 қыркүйекте "Вендам" қақпасына тұңғыш голын соқты. 

2014 жылы жазда "Хераклеске" ауысты.

2016 жылы жазда "Аз Алкмаар" клубымен төрт жылдық келісім шарт жасасты.

### Ұлттық
2018 жылдан бері Ұлттық құрама сапында ойнайды. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан. 
## Дереккөздер

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Хераклес ФК ойыншылары
Санат:АЗ Алкмаар ФК ойыншылары
Санат:Вольфсбург ФК ойыншылары
Марко Арнаутович

**Марко Арнаутович** (; 19 ақпан 1989 жыл, ) — аустриялық футболшы, шабуылшы. 2016, 2020, 2024 жылдары Еуропа чемпионатына қатысты.

## Карьерасы

### Клубтық
Балалық шағында бірнеше аустриялық клубтың академиясынан өтті. "Аустрия", "Рапид", "Ферст", "Флоридсдорфер" клубтарында ойнап, 2006 жылы "Твенте" сапында кәсіпқой карьреасын бастады. 

2009-10 жылғы маусымды "Интернационале" сапында өткізіп, табысты болды, Чемпиондар лигасы мен Италия чемпионатын ұтып алды. Бірақ маусым біткесін "Вердерге" ауысып кетті. 

2013 жылы "Сток Ситиге" ауысты.

2017 жылы "Вест Хэм" футболшысы атанды.

### Ұлттық
2020 жылғы Еуропа чемпионатының бірінші турында Солтүстік Македонияға қарсы ойында матч барысында алаңға шығып, 89-минутта есепті 3:1-ге жеткізді. Гол соққан соң македониялықтар тарапына ауыр, кекесін сөздер айтып, сол жерде құрама капитаны Давид Алабадан ескерту алды, соңыңнда осы қылығы үшін бір ойыннан шеттетілді.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Интернационале»

* Италия чемпионы: 2009/2010
* Чемпиондар лигасы: 2009/2010

### Жеке

* Аустриядағы жыл футболшысы: 2018

## Дереккөздер

Санат:Аустрия футболшылары
Санат:Аустрия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Вердер ФК ойыншылары
Санат:Сток Сити ФК ойыншылары
Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары
Эзган Алиоский

**Эзджан Алиоски** (; 12 ақпан 1992 жыл, Прилеп, Македония) — македониялық футболшы, Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасы мен "Әл Ахли" клубының жартылай қорғаушысы. 
## Карьерасы
### Клубтық
Карьерасын 2010 жылы Швейцарияның "Янг Бойз" клубында бастады. Бірақ негізгі құрамда ойнай алмай, фарм-клубта өнер көрсетті. Үш маусымда 57 кездесуде алаңға шықты.

2013 жылы "Шаффхаузен" клубына ауысты.

2016 жылы "Луганода" азырақ уақыт арендада ойнады, сол жылы жазда "Луганоға" түпкілікті ауыстын. 

2017 жылы "Лидс Юнайтед" футболшысы атанды. Төрт маусым ойнап, Англия чемпионатында 154 кездесуге қатысты. 

2021 жылы "Әл-Ахли" сапына қосылды. 
### Ұлттық құрама

2013 жылдан бері Солтүстік Македония құрамасының ойыншысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Солтүстік Македония футболшылары
Санат:Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Лугано ФК ойыншылары
Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Әл-Ахли Жидда ФК ойыншылары
Шеген (қора, аула)

**Шеген (қора, аула)** — қыс айларында мал байланатын жылы қора, аула. Мал тұрағының бұл түрі Қазақстанның жекелеген аймақтарында, әсіресе батыс өңірінде, Жайықтың сол жақ бетін жайлаған қазақтардың шаруашылығында көп ұшырасады. Ұзақ уақыт бойы мал көңін, шөп сабаны мен қоқымын нығыздап үю арқылы салынады. Қабырғасының қалыңдығы - 1,5-2 м. Жылы әрі құрғақ болады, көбінесе мұндай қораларға жас төл қамалады.  Арал өңірінің, Атырау облысының кейбір аудандарының тұрғындары дәстүрлі бейіт қоршауларын солай атаған.

## Дереккөздер

Санат:Қоралар
Робин Госенс

**Робин Госенс** (; 5 шілде 1994 жыл, Эммерих-ам-Райн, Германия) — германиялық футболшы, "Унион (Берлин)" клубы мен Германия Ұлттық футбол құрамасының қорғаушысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

Робиннің әкесі нидерланд, анасы неміс. Екі азаматтығы бар.

## Жетістіктері

### Командалық
**«Интернационале»**

* Италия Кубогы: 2021/22, 2022/23
* Италия Суперкубогы: 2022

### Жеке

* А сериясының символикалық құрамы: 2019/20

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Витесс ФК ойыншылары
Санат:Дордехт ФК ойыншылары
Санат:Хераклес ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Унион Берлин ФК ойыншылары
Санат:Унион Берлин ФК ойыншылары
Аттила Фиола

**Аттила Фиола** (; 17 ақпан 1990, Сексард, Мажарстан) — мажарстандық футболшы, Мажарстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Фехервар" клубының қорғаушысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан.

## Жетістіктері
### Командалық
**Пакш**
* Мажарстан лига кубогы: 2010/11

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Мажарстан футболшылары
Санат:Мажарстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Фехервар ФК ойыншылары