open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жұмыс сипаты ілімі

**Жұмыс сипаты ілімі** - АҚШ ғалымдары Richard Hackman мен Greg Oldham ұсынған теория. Олардың ойынша жұмыс атаулының керемет орындалуын белгілейтін ортақ ережелер бар, олар: Жұмыстың мәнділігі, жауапкершілігі және жұмыс міндетін дұрыс түсіну қатарлылар. Бұл ережелерге түйін болған бес негізгі сипат бар, олар:

# Өнер түрлішелігі（skill Variety）- Кез келген жұмыстың орындалуы үшін көп түрлі өнер керек. Қызметкер көп түрлі өнерді игерсе, ол істі тіпті де жақсы істей алады.
# Міндет бірлігі（task Identity）- Егер қызметкер тек өз саласын ғана емес, бүкіл саланы түсінсе, бүкіл жұмысқа міндеттенсе, оның белсенділігі тіпті де зор болады. Міндет бірлігі қызметкерлер міндетінің бәріне ортақтастырылуы болмақ.
# Міндет мәнділігі（task Significance）- Егер қызметкер жұмысты істеп қана қоймай, оны істеуден рахат ала алса, міне сонда істің өнімділігі артады. 
# Автономия（Autonomy）- Жұмыстағы еркіндік, дербестік, басқаруға араласу жұмыс өнімділігін көтереді. "Жетелеген тазы түлкі алмайды демекші, дербес шешім ету мен өзіндік еркіндік болмаса жұмыс жасанды ғана, қолдың ұшымен ғана орындалады.
# Аңыс（Feedback）- Жұмыс анық, нақты, жіңішке бөлінуі, пайда беретін нақты жоспарлар болуы тиіс. Орындалған істен аңыс уағында алынып отырса, ол келесі кезекте істі жақсартуға көмегі тиеді.

Бұл 5 сипатқа сай бес нәтиже болады: олар мотивация (motivation), қанағаттану (satisfaction), көрсету (performance), жоспарлылық (absenteeism), жұмыс мөлшері (turnover) қатарлылар.
Олардың ойынша мотивацияның формуласы:

{\text{MPS}}=\frac{\text{Skill Variety+Task Identity+Task Significance } }{\text{3} } \times \; {\text{Autonomy}} \; \times \; {\text{Feedback}}

## Дереккөздер

Санат:Еңбек құқығы
Санат:Әлеуметтік мәселелер
Табыс аңсары

**Табыс аңсары** (, кейде "үш қажетсіну") - АҚШ психологі Д.МакКлелланд ұсынған қажетсіну теориясы. Аталған теория бойынша, адам әрекетіне мынадай үш аңсар түрлі деңгейде ықпал етпек, олар:
* Табыс аңсары (the need for achievement) - барынша тамаша іс істеп, табысқа қол жеткізу ниеті;
* Билік аңсары (the need for power) - басқалардың басқаруға түспеу, басқалардың талабы мен талпынысына әсер ету;
* Сүйіспеншілік аңсары (the need for affiliation) - көңілділікке, достыққа, махаббатқа толы адамаралық байланыс қалыптастыру қажеті.

Жоғары қабілетті адамдардың ерекшелігі  тәуекелге барғыш, мұзжарғыш, дербес іс тындыру қабілетінің күшті болуы. Олардың нәтижесін мойындау оларды тіпті де алға бастырады. Жоғары қабілеттілер:
* Кімді ата-анасы кішкентайынан дербестікке шабыттандырса; 
* Табысқа қарата сыйлық пен мадақ күтіп алса; 
* Табысы оның жағымды көңіл күйімен астасып жатса; 
* Орайшыл, кездейсоқ бақ қонған емес, өз қабілеті мен тырысуы арқылы өз арманын іске асырса; 
* Толғаныс қуаты жоғары болса,  
* Арманшыл болса; 
* Іске кіріскіш болса; 
* Мақсатын қабілетіне сай орналастыра білсе! 
## Сыртқы сілтемелер
Табысқа жету сөздігі

Санат:Мотивация
Әділдік ілімі

Әділдік ілімі (Equity theory) АҚШ психологі Адамс (J. Stacy Adams) 1963-1965 жылдары ортаға қойған мотивация ілім. Ол бойынша жұмысшының мотивациялану шамасы өзінің кіріс үшін жұмсаған белсенділігінің бағалану, қайтарылу деңгейіне қарата субъективті салыстыру санасына байланысты. Әділдік ілімі бойынша әр адамның төккен тері мен оның алған нәпақасы басқалардың төккен тері мен алған нәпақасына тең болуы керек. Сонда ол мотивацияланады.



\frac{\mbox{individual's outcomes}}{\mbox{individual's own inputs}} = \frac{\mbox{relational partner's outcomes}}{\mbox{relational partner's inputs}}

(individual's outcomes = жекенің табысы, individual's own inputs = жекенің құлшынысы, relational partner's outcomes = әріптесінің табысы,   relational partner's inputs = әріптесінің құлшынысы)

## Дереккөздер
* Messick, D. & Cook, K. (1983). *Equity theory: psychological and sociological perspectives.* Praeger.
* Walster, E., Walster G.W. & Bershcheid, E. (1978). *Equity: Theory and Research.* Allyn and Bacon, Inc.
* Walster, E., Traupmann, J. & Walster, G.W. (1978). Equity and Extramarital Sexuality. *Archives of Sexual Behavior.* 7;2: 127-142.

Санат:Мотивация
Жалтыркөл

**Елді мекендер:**

* Жалтыркөл – Ақмола облысы Аршалы ауданындағы ауыл.
* Жалтыркөл – Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл.
* Жалтыркөл – Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл.
* Жалтыркөл – Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы ауыл.

**Көлдер**:
* Жалтыркөл – Есіл алабындағы көл.
* Жалтыркөл – Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы жеріндегі көл.
* Жалтыркөл – Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы жеріндегі көл.
* Жалтыркөл – Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы жеріндегі көл.
* Жалтыркөл – Қызылорда облысы Қазалы ауданы жеріндегі көл.
* Жалтыркөл – Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы жеріндегі көл.
Қыш-құмыра өндірісі

thumb|right|200px|
thumb|right|200px|
**Қыш құмыра өндірісі** —  қыш-саз бен олардың минералды қоспаларымен араласқан қоспаны көзеші ұршығында қалыпқа келтіріп, сосын оны күйдіріп керамикалық қыш құмыраларға айналдырумен айналысатын өндіріс. Осы тәсілмен үй тұрмысында қолданатын әр түрлі ыдыстар, құрылыста қолданатын бұйымдар: кірпіш, қыш, құбыр, тақта, т.б., техникада, темір жол, су және әуе көлігінде, мүсін өнерінде т. б. кеңінен қолданылатын бұйымдар жасалады. 

## Қыш құмыра өндірісініӊ технологиясы
Бұл тәсілдіӊ өнімдерін үш топқа бөлуге болады: 
* құрылыста қолданатын бұйымдар: кірпіш, қыш, құбыр, тақта, т.б. жасау
* үй тұрмысында қолданатын әр түрлі ыдыстар, техникада, темір жол, су және әуе көлігінде, кеңінен қолданылатын бұйымдар;
* фаянс және фарфордан жасалған бұйымдар, мүсін өнері

Жоғарыда аталған заттардыӊ бәрініӊ өндірісі технология жағынан ұқсас. Айырмашылығы — қолданылатын қыш–саздыӊ құрамы.

Қыш құмыра өндірісініӊ технологиясында алдымен қалыпқа келтіру, күйдіру, сосын өнімді шыны әшекейімен жалату сатылары болады.

## Тағы қараңыз
* Керамика
* Қыш құмыралар

Санат: Өнер
Жамантау (Қарқаралы ауданы)

**Жамантау** – Кент тауының солтүстігіндегі тау. 

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Кент ауылынан шығысқа қарай 15 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1400 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылып жатыр. Қатпарлы тау массивінен құралған. Жартасты баурайлары көптеген шатқалдармен тілімденген.

## Геологиялық құрылымы
Пермь және тас көмір гранитоидтарынан, делювийлі-пролювийлі шөгінділерден түзілген. 

## Өсімдігі
Күрең қызғылт қоңыр топырағында қарағай және қарағайлы-қайың ормандары өседі. Тау етегі мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер
 

Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Жамантау (Ұлытау ауданы)

**Жамантау** – Ақсеңгір тауының оңтүстігіндегі тау.

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Баймырза ауылының оңтүстік-шығысында 20 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 392 м. Солтүстік-батыстан оңтүстікке қарай 11 км-ге созылып жатыр, енді жері 8 км.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 392 м. Солтүстік-батыстан оңтүстікке қарай 11 км-ге созылып жатыр, енді жері 8 км. Солтүстігінен Сарысу өзені ағып өтеді.
 
## Геологиялық құрылымы
Тас көмір жүйесінің төменгі тау жыныстарынан түзілген.

## Өсімдігі
Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, сұлыбас, бұталар өседі. Жазғы жайылым және қыстау ретінде пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы таулары
Жамантау

* Жамантау (Ақтөбе облысы)
* Жамантау (Ұлытау ауданы)
* Жамантау (Қарқаралы ауданы)
Жамевю

**Жамевю** () —таныс жердің немесе адамның көзге жат болып көрінуі. 

Кенеттен басталатын бұл әсер дежавю әсеріне қарама-қайшы болып табылады. Ғалымдардың айтуы бойынша адамдардың 97 пайызы дежавю әсерін сезінеді екен. Ал, жамевю әсері бұдан әлдеқайда сирек кездеседі. Дәрігерлер осындай криптомнезияны (жадтың бұзылуы) психикалық ауытқушылықтардың бірі деп есептейді. Ең жиі кездесетіні бұл кәрілік психоз, эпилепсия немесе шизофрения болуы мүмкін.

## Дереккөздер

Санат:Есте сақтау қабылетінің бұзылуы
Васко да Гама (көпір)

**Васко да Гама көпірі**  () — Лиссабон қаласында Тежу өзенінің бойында орналасқан, Еуропадағы ең ұзын көпір.
## Жалпы анықтама
Васко да Гама көпірінің ұзындығы – 12,3 шақырым.  Оның су бетіндегі ұзындығы – 10 шақырым, ал жуандығы – 31 метр, биіктігі – 47 метр.

## Тарихы
Васко да Гама көпірінің құрылысы 1995 жылы ақпан айында басталды. Бұл сол кезде Лиссабон қаласындағы жалғыз көпірдің көлік кептелісінен құтылу мақсатында салынған. Сонымен қатар екі жақты автомагистральді біріктіру негізінде жүзеге асты. Мұндай көпірдің бой көтеруіне 3300 жұмысшы қатысқан. Оған 1,1 миллиард АҚШ доллары жұмсалған.
## Қызықты деректер
Көпір атақты португалдық зерттеуші Васко да Гама  есімімен аталған. Себебі көпір ашылған күні саяхатшы Еуропа  мен Үндістан  теңіз жолына ашқандығына 500 жыл толған еді. Васко да Гама көпірі 250 шақырымдық желге төтеп бере алатындай етіп жасалған. Және де 4,5 балдық жер сілкінісіне оңай шыдап бере алады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Васко да Гама көпірі жайлы қызықты деректер
* www.civilium.net  (порт.)
* Portal das Nações  Discover the Ponte Vasco da Gama (исп.)
* BBC көпірдіӊ ашылуы жайлы (ағылшынша.)
* Bridge Pros profile
* Flickr photos of bridge
* [ Graphic and tec
[Санат:Көпірлер]
Санат:Португалия көпірлері
Санат:Лиссабон
Николай Герасимович Помяловский

**Николай Герасимович Помяловский** (10 сәуір 1835 жыл, Санкт-Петербург – 17 қазан 1863 жыл, сонда) — орыс жазушысы.

1857 ж. Санкт-Петербург діни семинариясын бітірген. Помалявский шіркеудің қара түнектігі мен қаталдығын сынап «*Бурса очерктерін*» жазды. Санкт-Петербург университетінде лекция тыңдай жүріп революцияшыл студенттермен жақындасты, революцияшыл демократтардың идеялық, эстетикалық программаларының ықпалында болды. «*Современник*» журналында «*Мещандық бақыт*», «*Молотов*» повестері мен «*Бурса очерктері*» (бітпей қалған) жарияланды. М. Горький Помалявскийді қоғамшыл жазушы, мещандықты әшкерелеуші ретінде бағалап, өз ұстаздарының бірі ретінде атады.

## Дереккөздер

Санат:Орыс жазушылары
Понт

thumb|right|200px|Понт
**Понт** (, , , ) — Кіші Азияның солтүстігіндегі әр түрлі тайпалар (тибарендер, мосинойктер, макрандар, бехирлер, халибтер, сандар т. б.) мекендеген ежелгі аймақ. Парсы патшаларына алым-салық төлеп тұрған. Б.з.б. 502 жылы парсы патшасы I Дарий Понтты өзіне тәуелді етті. Б.з.б. IV ғасырдың 2-жартысынан Понт Ескендір Зұлқарнайын империясының құрамына енді. Империя ыдырағаннан кейін тәуелсіздігін сақтап қалды. Б. з. б. 301 ж. Митридат III тұсында Понт «Понтий патшалығы» болып аталды.

## Дереккөздер

Санат:Тарихи мемлекеттер
Лев Семёнович Понтрягин

**Понтрягин Лев Семёнович** (21. 8 (3. 9). 1908 ж. т., Мәскеу) — кеңес математигі, КСРО ғылым академиясының академигі (1958; 1939 жылдан корр. мүшесі), Соц. Еңбек Ері (1969). 14 жасында кездейсоқ жағдайдан көзінен айрылды. 1929 ж. Мәскеу университетін бітірді. 1935 жылдан осы университеттің профессоры.

1939 жылдан КСРО ғылым академиясының В.А. Стеклов атындағы Математигі институтының бөлім меңгерушісі. Топологияда екі жақтылықтың жалпы заңын ашты және осыған байланысты уздіксіз топтар сипатының теориясын құрды; гомотопия теориясында да бірқатар табыстарға жетті (Понтрягин кластары). Тербелістер теориясындағы еңбектерінің басты қорытындылары релаксациялық тербелістер асимптотикасына жатады. Басқару теориясында оптимальдық процестердің математигі теориясын құрды. Дифференциалдың ойындар бойынша өте маңызды қорытындылар жасады. Понтрягин мектебінің жұмыстары бүкіл дүние жүзінде басқару теориясы мен вариациялық есептеудің дамуына игі ықпал етті. Понтрягин — көптеген шетел академияларының құрметті мүшесі. КСРО Мемлекеттік сыйлығының (1941), Лениндік сыйлықтың (1962) лауреаты. 3 рет Ленин ордені және басқа орден, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:КСРО математиктері
Санат:Академиктер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Профессорлар
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Лениндік сыйлықтың иегерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Станислав Август Понятовский

**II Станислав Август Понятовский** (; 1732 жыл, Волчин — 1798 жыл, Санкт-Петербург) — соңғы поляк патшасы (1764—95). 1757—62 ж. Ресейдегі поляк-саксон елшісі. Екатерина II және прусс патша II Фридрихтің қолдауымен патша болып тағайындалды. Басқару саясатында патшалық Ресейге бағыт ұстады. 1795 ж. 25 қаңтарда тақтан бас тартты. Өмірінің соңғы жылдары Ресейде тұрды.

## Дереккөздер

Санат:Польша монархтары
Поопо

**Поопо** () — Орталық Анд тауындағы (3690 м биіктікте) көл; Боливия жерінде. Ауданы 2,5 мың км2-дей. Тереңд. 3 м. Суы тұзды. Көлге Титикака көлінен ағып шығатын Десагуадеро өзені құяды. Жауын-шашын мөлшеріне байланысты деңгейі де (20 ж-ге дейін) өзгеріп отырады. Жаңбырлы маусымда Поопо суының біразы Лакахауира өзенімен батыстағы Койпаса көліне ауысып отырады.

Санат:Боливия көлдері
Санат:Тұзды көлдер
Александр Евгеньевич Порай-Кошиц

**Порай-Кошиц, Александр Евгеньевич** [26.09(8.10).1877, Қазан, — 17.04.1949, Ленинград] — кеңес химик-органигі. КСРО ғылым академиясының академигі (1935; корр. мүшесі 1931). 1903 ж. - Санкт-Петербург технология институтын бітірген. 1905 жылдан өмірінің соңына дейін сонда оқытушы. КСРО ғылым академиясының Органикалық химимия институтында зертхана меңгерушісі (1941). Порай-Кошицтің ғылыми еңбектері органикалық химияға, көбіне ароматты қосылыстарға арналған. Бірнеше бояғыш заттарды синтездеп, бояу процестерінің химиясын зерттеген. Порай-Кошиц фурфурол алудың әдісін ұсынды. Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты (1943). Ленин орденімен және 3 рет басқа орден, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:КСРО химиктері
Санат:Академиктер
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Платон Сергеевич Порецкий

thumb|right|200px|Порецкий Платон Сергеевич
**Платон Сергеевич Порецкий** [3 (15). 10. 1846 — 9 (22). 8. 1907] — орыс логигі. 

1876—89 ж. Қазан университетінде Ресейде тұңғыш рет математикалық логикадан лекция оқыды. Порецкий логика алгебрасын жасаушы. Логикалық зерттеушілердің ішінде оның салдар теориясы мен логикалық теңдіктің себептерін ашуы айрықша орын алады. Порецкий логиканың алгебрадан айырмашылығы мынада дейді: біріншісі «сапа формаларын», екіншісі «сан формаларын» зерттейді, бірақ бұл айырмашылық осы екі ғылымға ортақ қасиеттерді бүркелемеуі тиіс деп ескертеді.

## Дереккөздер

Санат:1846 жылы туғандар
Санат:1907 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей математиктері
Поролон

thumb|right|200px|
**Поролон** — көпіршікті полиуретанның бір түрі. Көпіршікті полиуретан өнеркәсібіне қажет заттар құрамында изоцианат, гидроксил тобы бар олигомер, су катализатор, эмульгаторлар, кейде толықтырғыштар, бояу және антипирон болады. Поролон көбіне диизоцианаттар мен гликольдерден сатылы полимерлену реакциясы арқылы алынады. Реакция жылдамдығын реттеу үшін катализатор (қалайы қосылыстары мен бір не оірнеше аминдерден тұратын қоспа) пайдаланылады. Поролон жұмсақ мебель, киім, ұлтан, кілем т. б. заттар жасауда, сынатын заттарды орауда кең қолданылады.

## Дереккөздер

Санат:Материалдар
Мисс Қазақстан

**Мисс Қазақстан** — Қазақстанда жыл сайын болатын сұлулық байқауы. Жеңімпаз елін Мисс Әлем және Мисс Дүние жүзі деген сияқты әлемдік конкурстарда ұсынады. 

Конкурсты алғаш рет 1997 жылы San Bell агенттігі ашқан болатын, қазір бұл іс-шара ел ішінде дәстүрге айналып кетті. Конкурс Қазақстан Республикасының мәдениет министрлігінің қолдауымен ұсынылады.

## Жеңімпаздары

## Сілтемелер
* Мисс Қазақстан ресми сайты

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан байқаулары
Санат:Әсемдік конкурсы
Поронин (гмина)

**Поронин**, **Поронино** — Польшаның Малополь воеводтығы құрамындағы елді мекен. Қарпат тауы алқабында, Закопане қаласына таяу орналасқан. 1913 жылдың жазында және 1914 ж. Поронинде В. И. Ленин тұрды. Осын- да 1913 ж. РСДЖП ОК-нің партия қызметкерлерімен «Август» («Жазғы») кеңесі өтті. Кеңес өткен үйде В. И. Лениннің музейі ашылған. Пороний — курорт және туристік орталық.

## Демография

## Дереккөздер

Санат:Малополь воеводтығының гминалары
Порт-Луи

**Порт-Луи** () — Маврикий мемлекетінің астанасы, саяси, экономикалық, мәдени орталығы.

1736 жылы іргесі қаланған.

Халқы 150 мың (1973).

Үнді мұхиты жағалауындағы порт (жүк айналымы 2 млн. т). Қант, май, темекі кәсіпорындары, университет, театр т.б. мәдени-ағарту орындары бар. Шетке қант шығарылады.

Санат:Маврикий елді мекендері
Санат:Үнді мұхиты порттары
Дарвин (қала)

**Дарвин** ()  — Аустралиядағы қала, Тимор жағалауындағы порт. Халқы 139 902 (2021 жылғы санақ). Ет консервілеу, ағаш тілу зауыттары бар.

## Дереккөздер

Санат:Аустралия қалалары
Порт-Жантиль

**Порт-Жантиль**()— Габондағы қала, теңіз порты, аэропорт. Атлант мұхиты жағалауында. Халқы 45 мың (1970). Мұнай айыру, ағаш тілу зауыдтары, тамақ кәсіпорындары, кеме верфі, ЖЭС бар. Порт-Жантиль атырабынан мұнай мен газ өндіріледі.

## Дереккөздер

Санат:Габон қалалары
Порт-Морсби

**Порт-Морсби** (, ток-писин *Pot Mosbi*) — Жаңа Гвинея аралының оңтүстік жағалауындағы қала және порт, аэропорт. Халқы 66,2 мың (1971). Шетке копра, кофе, бұршақ, какао, каучук, шығарылады.

## Дереккөздер

Санат:Папуа - Жаңа Гвинея қалалары
Санат:Океания астаналары
Порто-Ново

thumb|left|Порто-Ново (1887)
thumb|left|Порто-Ново
thumb|left|Порто-Новодағы мешіт

**Порто-Ново** () — Бенин Халық Республикасының (Дагомея) астанасы, елдің саяси, экономикалық, мәдени орталығы, порт. Гвинея шығанағы жағалауында орналасқан. Халқы 91 мың (1973). 17 ғасырдан бастап белгілі. А. ш. шикізаттарын алғашқы өңдеу, тамақ өнеркәсіп орындары, Бенин институты, Ұлттық кітапхана, Республиканың Ұлттық архиві т. б. мәдени-ағарту орындары шоғырланған. Порто-Ново атырабында майлы пальма плантациясы бар.

Санат:Бенин қалалары
Порт-оф-Спейн

**Порт-Оф-Спейн**() — Тринидад және Тобаго мемлекетінің астанасы, саяси, экономикалық, мәдени орталығы, аэропорт. Тринидад аралының солтүстік-батысында. Халқы 159 мың (1970). Мұнай айыру зауыды, тамақ (негізінен ром шарабын шығарады), ағаш өңдеу, мата тоқу, кеме жөндеу кәсіпорындары, политехникалық институт т. б. мәдени-ағарту орындары бар. Экспортқа Порт-Оф-Спейн  арқылы мұнай өнімдері, асфальт, қант, кофе шығарылады.

## Бауырлас қалалар
* Атланта, АҚШ
* Джорджтаун, Гайана

Санат:Тринидад және Тобаго қалалары
Санат:Солтүстік Америка елордалары
Порт-Саид

**Порт-Саид** (, *Бур-Саид*) — Египет Араб Республикасындағы қала, ірі порт. Жерорта теңізі жағалауында. Халқы 313 мың (1970). 1859 ж. іргесі қаланған. Маңызды сауда-транспорт орталығы. Сыртқы сауда айналымы жөнінен (жылына 2 млн. гп) елде 3-орын (Александрия және Суэцтен кейін) алады. Тамақ, мата тоқу, кеме жасау кәсіпорындары бар.
## Дереккөздер

Санат:Мысыр қалалары
Портсмут

**Портсмут** ()— Ұлыбританиядағы қала және порт. Ла-Манш жағалауында орналасқан. Елдегі кеме жасау орталықтарының бірі. Самолет жасау, киім тігу өндірісі бар. *Портсмут* — теңіздік курорт.
## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания қалалары
Порт-Стэнли

**Порт-Стэнли** (Стэн­ли, ,  Пуэ́рто-Архенти́но) — Фолкленд аралдарындағы қала және порт. Халқы 1,1 мың (1970). Ұлыбритания мен Норвегияның кит аулау флотының базасы бар. Шетке Порт-Стэнли арқылы қой жүні, кит майы шығарылады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания қалалары
Санат:Фолкленд аралдары елді мекендері
Порт-Судан

**Порт-Судан** (, ) — Суданның солтүстік-шығысында, Қызыл теңіз жағасында орналасқан қала.

## Дереккөздер

Санат:Судан қалалары
Санат:Қызыл теңіз жағасындағы қалалар
Поршеньді машина

**Поршеньді машина** - жұмыстық дене энергиясын түрлендіруде негізгі рольді поршень атқаратын құрылғы. Поршеньнің қозғалысы кезінде Поршеньді машинаның жұмыстық камера көлемінің өзгеруімен бірге жұмыстық дененің сипаттамалары да (қысымы, температурасы т. б.) өзгеріп отырады. Ал, Поршеньді машинаның жұмысы кезінде жұмыстық дененің энергиясы төмендеуі (двигателъ) не жоғарылауы (насос, компрессор т. б.) мүмкін. Жұмыстық денені Поршеньді машинаның цилиндріне жіберуді және одан сыртқа шығаруды клапандардың, золотниктердің немесе поршеньнің өзі арқылы таратқыш құрылғы реттеп отырады. Поршеньді машинаның көп түрінде поршеньнің ілгерілемелі-қайталамалы  қозғалысын біліктің айналмалы қозғалысына түрлендіру үшін кривошипті механизм қолданылады. Практикада Поршеньді машинаның шатунсыз түрі де пайдаланылады. Поршеньді машинаның құрылысы қарапайым, көп күтімді қажет етпейді, өзі арзан. Осы артықшылықтарының арқасында және конструкциясын жетілдіру нәтижесінде Поршеньді машина жоғары сенімді машинаға айналып, қазір двигателі, насос, компрессор, гидравликалық және пневматикалық пресс ретінде практикада кеңінен қолданылуда.

## Дереккөздер

Санат:Машиналар
Макар Анисимович Посмитный

**Посмитный Макар Анисимович** ( 31.1.1895, қазіргі Одесса облысы, Березова ауданы, Джугастрово село,— 3. 4. 1973, Березова ауд., Рассвет с.) — Украинада алғашқы колхоз ұйымдастырушылардың бірі. Соц. Еңбек Ері атағын екі. рет (1949, 1958) алған. 1931 жылдан КОКП мүшесі. Посмитный Одесса облысы, Березова ауданы, Розквит с-нда 1924 ж. Жерді бірлесіп өңдеу серіктіктерін (ТОЗ) ұйымдастырды. 1941—45 ж. Ұлы Отан соғысына қатысты. 1945 ж. Буденный атынд. к-здың, кейін КОКП 21-съезі атындағы к-здың председателі. Ол 1935— 37 ж. КСРО ОАК-нің мүшесі. КОКП 19—24-съездерінің делегаты. 4—8-сайл. КСРО Жоғ. Советінің депутаты. Колхозшылардың Бүкіл одақтық 1—3-съезінің делегаты және Одақтық колхоздар советінің мүшесі (1969). Посмитный 3 рет Ленин ордені, Октябрь Революциясы ордені, 3 рет Еңбек Қызыл Ту және «Құрмет Белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Санат:Екі мәрте Социалистік еңбек ерлері‎
Санат:1895 жылы туғандар
Санат:1973 жылы қайтыс болғандар
Иван Тихонович Посошков

**Посошков Иван Тихонович** (1652, Покровское село, қазіргі Мәскеу облысы,— 1726 ж., Санкт-Петербург) — орыс экономисі және публицисті. Қолөнерші-зергердің семьясында туды. Посошковтың негізгі еңбегі — «Жарлылық пен байлық туралы кітап» (1724, бас.), 18 ғ. бас кезінде орыс публицистикасында елеулі орын алды. Посошков өндіріске басты назар аударды. Посошков жалдама еңбекті, кесімді ақы төлеуді қолданудың тиімділігін атап көрсетіп, заводты «наны мен көжесі» арзандау жерде салуды ұсынды. Посошков процент дәрежесі мен пайда мөлшері арасындағы байланысты дұрыс байқады. Мемлекеттің кедейшілігінің басты себебін а. ш-ның кенже қалуынан деп білді, ал оны шаруаларды аяусыз қанаудан деп түсіндірді. Посошков өнеркәсіп пен сауданы дамытуды құптап, пайдалы қазбаларды зерттеуді және мануфактураны өрістетуді ұсынды. Петр I өлгеннен кейін тұтқынға алынып, Петропавловск қамалында қайтыс болды.

## Дереккөздер

Санат:1652 жылы туғандар
Санат:1726 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей экономистері
Эрнст фон Поссарт

thumb|right|200px|
**Эрнст фон Поссарт** (11 мамыр 1841, Берлин, Германия — 8 сәуір 1921, Берлин) — неміс актері, режиссер, театр қайраткері. Белгілі неміс актері Вильгельм Кайзердің шәкірті. Сахналық жолын 1861 жылы Бреслау қалалық театрынан бастады. 1864 жылдан Мюнхен сарай театрының актері, режиссері болып, көркемдік жағын басқарды. Рөлдері: Қатан (Лессингтің «Данышпан Қатанында»), Мефистофель (Гётенің «Фаустында»), Шейлок (Шекспирдің «Венециан көпесінде»), Франц Моор (Шиллердің “Қарақшаларында”).

## Дереккөздер

Санат:1841 жылы туғандар
Санат:1921 жылы қайтыс болғандар
Санат:Германия актерлері
Санат:Германия режиссерлері
Поссибилистер

**Поссибилистер** - 19 ғасыр 80 жылдары — 20 ғ. басында француз жұмысшы қозғалысындағы оппортунистік ағым. Поссибилизмнің идеялық негізі реформистік «муниципалдық социализм» теориясы болды. Поссибилистер алғаш Франция жұмысшы партиясының марксистік Гавр программасын (1880) қабылдаған кезде бас көтерді. Партияның реформистік ұсақ буржуазиялық бөлігі революциялық тактикадан бас тартып, өз программасын: жұмыс күнін қысқарту, көптеген жұмысшы өкілдерін сайлау есебінен муниципалитетті демократияландыру, т. б. талаптар ұсынды; азғана реформа жүргізу жолымен капиталисттік құрылысты социалистік құрылыспен өзгертуге болады деп есептеді. 20 ғ. басында Поссибилистер Француз соц. партиясының құрамына енді.

## Дереккөздер

Санат:Франция тарихы
Санат:Саяси қозғалыстар
Пётр Николаевич Поспелов

**Поспелов Петр Николаевич** (8(20). 6. 1898, Конаково, қазіргі Калинин облысы) — кеңес, партия және ғылым қайраткері, КСРО ҒА академигі (1953; 1946 ж. корр. мүшесі), Социалисттік Еңбек Ері (1958).

Мәскеу а. ш. академиясында оқыды Қызыл профессура институтының экономика бөлімін бітірді (1930). 1917 ж. Тверьде партия, кәсіподақ жұмысында болды. 1918—20 ж. Азамат соғысы кезінде Челябіде астыртын жұмыс жүргізді. 1920—24 ж. Кәсіподақтардың Тверь губ. кеңесінің мүшесі, РК(б)П Тверь губкомының үгіт-насихат бөлімінің меңгерушісі, Новгород губ. оқу бөлімінің меңгерушісі. 1924— 26 ж. БК(б)П ОК үгіт-насихат бөлімінің нұсқаушысы. 1931—34 ж. «Большевик» журналы редакциясында істеді, «Правда» газетінде партия тұрмысы бөлімінің меңгерушісі және редколлегия мүшесі. 1934—37 ж. БК(б)П ОК жаньіндағы партиялық бақылау комиссиясының мүшесі және баспасөз тобының жетекшісі. 1937—40 ж. БК(б)П ОК бөлім меңгерушісінің орынбасары, насихат Және үгіт басқармасы бастығының орынбасары. 1940—49 ж. «Правда» газетінің редакторы. 1949—52 ж. БК(б)П ОК жанындағы Маркс—Энгельс—Ленин институтының директоры. 1952—53 ж. «Правда» газеті бас редакторының орынбасары. 1953—60 ж. КОКП ОК секретары, КОКП ОК-нің РКФСР жөніндегі Бюросының мүшесі. 1961—67 ж. КОКП ОК жанындағы Марксизм-ленинизм институтының директоры. 1967 жылдан КСРО ҒА төралқа мүшесі. Партияның 16- съезінде Орталық Бақылау комиссиясының мүшелігіне, 17-съезінде Партиялық Бақылау комиссиясының мүшелігіне, 18—20 және 22—23-съездерінде ОК мүшелігіне сайланды. 1957— 61 ж. КОКП ОК төралқа мүшелігіне кандидат. 2—6-сайл. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты.

Поспелов — партия тарихы проблемалары жөніндегі бірнеше еңбектің авторы және редакторы. «КСРО-дегі Азамат соғысының тарихы» кітабының 2-томын жазуға қатысты (КСРО Мемл. сыйлығы, 1943). Көп томды «Кеңес Одағы Ұлы Отан соғысының тарихы» және «Кеңес Одағы Коммунистік партиясының тарихы» еңбектерінің ред. комиссиясының төрағасы, В.И. Лениннің ғылыми өмірбаяны авторлар ұжымының жетекшісі. 4 рет Ленин орденімен, Қазан Революциясы және басқа ордендермен, медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1898 жылы туғандар
Санат:КСРО ғалымдары
Санат:Академиктер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Александра Викторовна Потанина

thumb|right|200px|
**Потанина Александра Викторовна** (1843—1893)—19 ғ-да орыс әйелдерінің арасынан шыққан тұңғыш саяхатшы, Орталық Азияны зерттеуші Г. Н. Потаниннің зайыбы. Г.Н. Потанинмен бірге Солтүстік-Батыс Моңғолияға (1876—77 және 1879—80), Солтүстік Қытайға, Шығыс Тибет пен Орталық Моңғолияға (1884—86 және 1892—93) саяхатқа шықты. Александра этнография жайлы бірнеше маңызды еңбек жазды. Александра «Буряттар» (1891) атты еңбегі үшін 1887 ж. Орыс географиялық қоғамының алтын медалымен марапатталды.

## Дереккөздер

Санат:1843 жылы туғандар
Санат:1893 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей саяхатшылары
Павел Петрович Постышев

thumb|right|200px|
**Постышев Павел Петрович** (партиялық бүркеншік аты — Ермак) (6-шы немесе 18-ші қыркүйек 1887 жыл — 26-шы ақпан 1939 жыл) — кеңес партия қайраткері. 

1904 жылдан Компартия мүшесі. Жұмысшы семьясында туған. 1901 жылдан революциялық қозғалысқа қатысты. 1905 жылы жұмысшы депутаттары Иваново-Вознесенск Кеңесінің мүшесі. 1906 жылы РСДЖП Иваново қалалық, 1907–1908 жылы окр. комитеттерінің бюро мүшесі. 1908 жылы тұтқынға алынып, 1910 жылы 4 жылға сотталды. 1912 жылы Иркутск губерниясына жер аударылды. 1914–1917 жылы РСДЖП Иркутск бюросының мүшесі, металлистер кәсіподағы қалалық комитетінің председателі, жұмысшы депутаттары Иркутск қалалық кеңесі төрағасының орынбасары, кәсіподақтардың орт. бюросының председателі, Иркутск әскери-революциялық комитетінің мүшесі, Қызыл гвардия отрядтарын ұйымдастырушы, рев. трибуналдың председателі, Орт. Сібірдің мүшесі. 1918 жылы Қиыр Шығыс Халкомсовының Хабаровскідегі Орт. Сібір өкілі. 1918–1920 жылы Азамат соғысы кезінде Қиыр Шығыста астыртын жұмыс жүргізді, Приамурьеде партизан отрядтарына басшылық етті. 1920 жылы РК(б)П ОК-нің Хабаровск ауд. бойынша өкілі, РК(б)П ОК Қиыр Шығыс бюросының мүшелігіне кандидат. 1921–1922 жылы Қиыр Шығыс республикасының үкіметінің Прибайкалье облысындағы өкілі; Қиыр Шығыс республикасы Шығыс майданы әскери советінің мүшесі; Қиыр Шығыс республикасының Верхне-удинскідегі обл. заң комиссары, Прибайкалье губерниясының аткомының председателі. 1924–1925 жылы Киев губкомының, кейін УК(б)П окр. комитетініц секретары. 1926–1930 жылы УК(б)П Харьков округтық және қалалық комитеттерінің секретары. 1925 жылы УК(б)П ОК мүшесі және Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат. 1926–1930 жылы УК(б)П Ұйымдастыру бюросының, Саяси Бюросының мүшесі, ОК хатшысы. 1930–1933 жылы БК(б)П ОК ұйымдастыру бюросының мүшесі және хатшысы. 1933–1937 жылы УК(б)П ОК секретары, оның Саяси Бюросының және Ұйымдастыру бюросының мүшесі; 1934 жылдан Киев облысының партия комитетінің секретары қызметін қоса атқарды. 1937–1938 жылы БК(б)П Куйбышев өлкелік комитетінің секретары. Партияның 11, 13–17-ші съездерінің делегаты. 14-ші съезде БК(б)П ОК мүшелігіне кандидат, 15–17-ші съездерде оның мүшесі болып сайланды. 1934–1938 жылы БК(б)П ОК Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат. КСРО ОАК төралқасының мүшесі. Ленин орденімен және Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1887 жылы туғандар
Санат:1939 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО мемлекеттік қайраткерлері
Александр Афанасьевич Потебня

thumb|right|200px
**Потебня Александр Афанасьевич** (22. 9. 1835, қазіргі Гавриловка с., Полтава облысы,—11. 12. 1891, Харьков) — орыс және украин филологы, Санкт-Петербург ғылым академиясының корр. мүшесі (1875), Харьков ун-тінің профессоры (1875). Осы аталған ун-тті 1856 ж. бітірген. Оның ғылыми-зерттеу еңбектері жалпы тіл білімі, тарихи синтаксис, семантика, этимология, фонетика, диалектология және сөз өнері теориясына, халықтың поэтикалық өнері мен этнографиялық мәселелеріне арналған.

## Дереккөздер

Санат:1835 жылы туғандар
Санат:1891 жылы қайтыс болғандар
Санат:Орыс филологтары
Санат:Украин филологтары
Санат:Профессорлар
Андрей Афанасьевич Потебня

thumb|right|200px|
**Потебня Андрей Афанасьевич** [19 (31). 8. 1838-20. 2(4. 3). 1863] — орыс революционері. Дворян тегінен шыққан. 1856 ж. Константиновскінің кадет корпусын бітірді. Шлиссельбург полкінде подпоручик қызметін атқарды. 1862 ж. Польшада офицерлердің рев. ұйымын басқарды. 1862 ж. қараша ұйымымен бірге «Жер және Ерік» ұйымына кірді. Польшадағы орыс офицерлері комитетінің рев. прокламациясы авторларының бірі. А. И. Герценмен, Н. П. Огаревпен байланыс жасады. 1863—64 ж. Польша арасынан орыс легионын ұйымдастыруға әрекет жасады. Патша әскерлерімен болған ұрыста ерлікпен қаза тапты. Андрей туралы Огарев «Зират басындағы сөз» деген мақаласын жазды («Колокол» журналында 1863 ж. 1 майда жарияланды).

## Дереккөздер

Санат:1838 жылы туғандар
Санат:1863 жылы қайтыс болғандар
Дэнни Уэлбек

**Дэнни Уэлбек** (1990 жылдың 26 қарашасында Манчестерде , Англияда дүниеге келген ) - ағылшын футболшысы, шабуылшы.

## Мансабы
### Клубтық
2007 жылдың шілдесінде Уэлбек келісім-шартқа қол қойды. 2007/08 мезгілінде  ол ойынды жастардың командасында бастады, бірақ тез арада  "Юнайтедттың" негізгі  командасына аударылды. Уэлбектің  дебюті  2008 жылдың 23 қыркүйегінде орындалды, Дэнни  "Мидлсбро" атты командаға қарсы ойын көрсетті  .

2014 жылдың 1 қыркүйгінде  Дэнни  "Арсеналға"  ауысты. Оның дебюті 13 қыркүйекте "Манчестер Сити" командасына қарсы  орындалды.  Дэннинің бірінші голы  "арсенал" мен "Астон  Вилланың" ойынында байқалды. Чемпиондар лигасында Уэлбек топты кезеңінің екінші  Төресінде өзінің мансаптағы бірінші хет-тригін орындадыі, 3 голды Галатасарай клубының қақпасына кіргізді.

2019 жылы "Уотфордқа" ауысты.

### Ұлттық құрама
Дэнни негізгі құрама үшін 2011 жылдың 29 наурызының жолдастық матчта Гана құрамасына қарсы ойнады. Бірінші голды  Бельгиянің қақпасына соқты. 2012 жылы Еуропа чемпионатына, 2014, 2018 жылы әлемчемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық

; Манчестер Юнайтед

* Англия чемпионы: 2012/13
* Лига кубогы (2): 2009, 2010
* Клубтар әлем чемпионаты: 2008
* Англия суперкубогы (2): 2011, 2013

; Арсенал

* Англия кубогы (2): 2014/15, 2016/17
* Англия суперкубогы (2): 2015, 2017

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Англия футболшыларыСанат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сандерленд ФК ойыншылары
Санат:Уотфорд ФК ойыншылары
Иван Изосимович Потехин

**Потехин Иван Изосимович** (18. 9(1.10). 1903, Кривошеино, Красноярск өлкесі, қазіргі Новоселовск ауд.,— 17. 9. 1964, Мәскеу) — Африканы зерттеуші кеңес ғалымы. Тарих ғылымдарының докторы (1955), профессор.

1932 ж. Ленинградтағы шығыс институтын бітірді. 1949—1959 ж. КСРО ҒА Этногрофиялық институты директорының орынбасары, 1959—64 ж. КСРО ҒА Африка институтының директоры. Негізгі еңбектері жаңа және қазіргі заман тарихына, Африканың экономикасы мен этнографиясына арналған. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1903 жылы туғандар
Санат:1964 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО ғалымдары
Санат:Елдер бойынша этнографтар
Григорий Александрович Потемкин

thumb|right|200px|
**Потёмкин Григорий Александрович** (13 (24). 9. 1739, Чижово ауылы, Духовщина уезі, қазіргі Смоленск обл.,—5(16). 10. 1791, Яссы қ.) — орыстың мемлекеттік және әскери қайраткері, дипломат, генерал-фельдмаршал (1784). 1760 ж. Мәскеу университетінің гимназиясынан қуылды. 1762 ж. сарай төңкерісіне қатысқаны үшін гвардия подпорунигі атағын алды. 1768—74 ж. орыс-түрік соғысында көрсеткен ерлігі үшін генерал дәрежесіне көтерілді. 1770 ж. Екатерина II- мен танысып, Әскери коллегияның вицепрезиденті, 1774 ж. ген.-адъютант болды. Екатерина II ықласы мен сеніміне ие болған П. сарайдағы және мемлекет аппаратындағы ең беделді адам болып саналды. 1774 ж. Е. И. Пугачевке қарсы жазалаушы шаралар ұйымдастырды.1776 ж. Новороссийск, Азов, Астрахань губ-ларының ген.-губернаторы. Потёмкин «Қасиетті Рим империясының» князы, 1783 ж. Қырымды Ресейге қосу жобасын жасап, Таврический князы деген атақ алды. Солтүстік Қара теңіз бойын игеріп, Херсон, Николаев, Севастополь, Екатеринослав қалаларын салуға ықпал жасады. 1784 ж. Әскери коллегияның президенті болып тағайындалды. 1787—91 ж. орыс-түрік соғысында армияны басқарды.

## Дереккөздер

Санат:1739 жылы туғандар
Санат:1791 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей мемлекет қайраткерлері
Санат:Ресей генералдары
Санат:Ресей дипломаттары
Потенцирлеу

thumb|right|200px|
**Потенцирлеу** ( <  — (ғылым) — берілген логарифмі бойынша санды табу. Потенцирлеу ұғымы логарифмдік теңдеулерді шешуде қолданылады.

## Дереккөздер

Санат:Логарифмдер
Федор Васильевич Потемкин

**Потёмкин Фёдор Васильевич** [11 (23). 2. 1895 ж., Ачкасово дер., Ярослав губ.,—20. 7. 1973, Мәскеу] — кеңес тарихшысы, профессор (1938), КСРО ҒА корр. мүшесі (1953). 1922 жылдан Ленинград пен Мәскеудің жоғары оқу орындарында сабақ берді. Фёдор КСРО ҒА тарих ғылымы бөлімшесі академик-хатшысының орынбасары (1953—57), КСРО ҒА Тарих институты жаңа тарих секторының меңгерушісі (1943—56), КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі жалпы тарих кафедрасының меңгерушісі болды. Жаңа Францияның әлеуметтік қозғалысы және экономикасы жөніндегі көптеген еңбектердің авторы. 1937 ж. «1831— 1834 жылдардағы Лион көтерілісі» (докторлық диссертация) еңбегін жазды. Фёдор тарихшы-марксистердің Бүкіл одақтық 10-конференциясына (1928), тарихшылардың Халықаралық 10-конгресіне (Рим, 1955) қатысты. Ленин орденімен т. б. ордендермен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1895 жылы туғандар
Санат:1973 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО тарихшылары
Санат:Профессорлар
Потсдам декларациясы

**Потсдам декларациясы** (1945) — 2-дүние жүзілік соғыста Жапонияны сөзсіз тізе бүктіру жөніндегі декларация. Декларация Потсдам конференциясы жүріп жатқан кезде, 1945 ж. 26 шілдеде АҚШ, Ұлыбритания жөне Қытай Республикасы өкіметтері атынан жарияланды. 1945 ж. 8 сәуірде декларацияға КСРО да қосылды. Потсдам декларациясында 1943 ж. жарияланған Каир декларациясы тағы да қуатталды. Жапонияны сөзсіз тізе бүктіру жөніндегі талаптан басқа, оны бейбіт жолға түсіру принциптері белгіленді. Ең бастысы — Жапонияның басқыншылық саясатына соққы беру. Жапония империалистерінің 1-дүние жүзілік соғыстан кейін жаулап алған Тынық мұхиттағы барлық аралдарды қайтарып беру, Қытайдан тартып алған барлық жерлерін Қытай республикасына қайтару көзделді. Жапонияның соғыс экономикасына шек қойылды. Жапонияда халық тілегіне сай бейбітшілікті жақтайтын демократияшыл өкімет орнатуды, милитаристік үкімет билігін біржолата жоюды белгіледі. Кеңес Одағы одақтастары алдындағы міндеттемесін адалдықпен орындай отырып, Жапония империалистік өкіметінің басқыншылық саясатын жою, дүние жүзі халықтарының көптен арман еткен бейбіт өмірін жақындату мақсатында 1945 ж. 9 сәуірде Кеңес Одағы Жапонияға қарсы соғыс жағдайында деп санады. 1945 ж. 2 қыркүйекте империалистік Жапония талқан етілді. 2-дүн. жүз. соғыс аяқталды.

## Дереккөздер

Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс келісімдері
Санат:Демократия
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс салдары
Потсдам келісімі

**Потсдам келісімі** (1911) — Иран және Бағдат т. ж. мәселелеріне байланысты Ресей мен Германия арасында жасалған келісім. Келісімге 6(19) сәуірде Санкт-Петербургте Ресей сыртқы істер министрінің өкілі А.А. Кератов пен Германия елшісі Ф. Пурталес қол қойды. Потсдам келісімі 1919 ж. Потсдамда кездескендегі келіссөзді қорытындылады. Потсдам келісімі бойынша Ресей Бағдат т.ж. құрылысын салуға Ираннан концессия алуға міндеттенді. Германия Ресейдің Солтүстік Иранға «ерекше мүдделі» екендігін танып, концессия алмауға келісті, Ханекиннен Солтүстікке қарай Бағдат т.ж. тармағын салмауға уәде берді.

## Дереккөздер

Санат:Халықаралық конвенциялар
Потоси

**Потоси**— Боливиядағы қала. Халқы 96,8 мың (1970). 1546 ж. іргесі қаланған. Тау-кен өнеркәсібінің (қалайы, қорғасын, мырыш, вольфрам, күміс, мыс рудалары өндіріледі) орталығы. Университет бар.

## Дереккөздер

Санат:Боливия қалалары
Эжен Потье

thumb|right|
**Потье Эжен** (4. 10. 1816, Париж, — 6. 11. 1887, сонда) — француз жыршы-ақыны, халықаралық пролетариат гимні «Интернационал» тексінің авторы. Қолөнерші семьясында туған. Алғашқы өлеңдерін 14 жасында, 1830 ж. Шілде революциясы тұсында жазды. 1831 ж. «Жас муза» атты алғашқы өлеңдер жинағы жарияланды. П. 1848 ж. Шілде революциясы кезінде идеялық жағынан шыныққан революцияшыл-демократ ақын ретінде көзге түсті. Париж пролетариатының Маусым көтерілісіне қатысты, 1-Интернационалға мүше болып кірді. 1871 жылы Париж коммунасы кезінде депутат болып сайланды, әйгілі «Интернационалды» жазды (әнін бельгиялық жұмысшы композитор Пьер Дегейтер шығарған, 1888). Потьенің әр түрлі кезде жазылған шығармалары «Революциялық әндер» (1-т., 1884, 2-т., 1887) деген атпен жарияланды.

## Дереккөздер

Санат:1816 жылы туғандар
Санат:1887 жылы қайтыс болғандар
Санат:Француз ақындары
Уильям Рид Поуг

**Поуг Уильям** (23.1.1930 ж. т., Окима, Оклахома) — АҚШ-тың ұшқыш-космонавты, Әскери Әуе күштерінің подполковнигі. Ол Шони (Оклахома штаты) баптистік университетінде педогогика ғылымдары бакалавры дәрежесін (1951), ал Оклахома мемлекеттік университетінде математика ғылымдары магистрі дәрежесін алған (1960). 1960—63 ж. Колорадо-Спрингс (Колорадо штаты) Әскери Әуе күштерінің академиясында математикадан сабақ берді. 1965 ж. Фарнборо (Ұлыбритания) сынаушы-ұшқыштар мектебін бітіріп, ұшақтарды сынауға қатысты (американ жөне ағылшын ұшақтарының 50-ден астам түрін игерді), кейін Эдуардс (Калифорния штаты) әскери-әуе базасында нұсқаушы болды. 1966 ж. АҚШ Аэронавтика және космос кеңістігін зерттеу басқармасының ғарышкерлер тобына қабылданды. 16. 11. 1973 — 8. 2. 1974 ж. аралығында Дж. Карр және Э. Гибсонмен бірге 3-ұшқыш ретінде ғарышқа ұшып, 14. 5. 1973 ж. ұшырылған «Скайлэб» орбиталық станция экипажының құрамына енді. Космоста 84 тәулік 1 сат 16 мин болып, 2 рет ашық космосқа (жалпы ұзақтығы 13 сат 34 мин) шықты. 

## Дереккөздер

Санат:АҚШ ғарышкерлері
Сукумарен Поттекат

нобай|Сукумарен Поттекат
** Поттекат Сукумарен ** (14. 3. 1913, ж. т., Кожикоде) — үнді жазушысы. Шығармаларын малайя тілінде жазады. Керала прогресшіл жазушыларының қозғалысына қатысушы. Поттекат прозасы реализм арнасында дамыды. Романтизм рухында жазылған шығармалары да бар. Ол — керала әдебиетіндегі жолжазба жанрының негізін салушының бірі. Поттекат есімі 1936 ж. жарық көрген «Таңсәрі» атты өлеңдер жинағымен белгілі болды. Бұдан кейінгі кезеңде жарияланған «Деревнядағы махаббат» (1942), «Зәрлі қыз» (1949) романдары, «Ніл күнделігі» (1954), «Индонезия күнделігі» (1954), «Совет күнделігі» (1955) атты жолжазба кітаптары т. б. шығармалары Поттекаттың үлкен қаламгер екенін танытты.

## Дереккөздер

Санат:1913 жылы туғандар
Санат:1982 жылы қайтыс болғандар
Санат:Үнді саяхатшы-жазушылары
Санат:Үнді романшылары
Санат:Үнді новеллашылары
Санат:Үнді мемуаршылары
Санат:Кожикод суретшілері
Санат:Керал жазушылары
Санат:Малаялам тілді жазушылар
Санат:Малайялама романшылары
Санат:Малайялама новеллашылары
Санат:Малайялама ақындары
Санат:Jnanpith марапаты иегерлері
Александр Петрович Поцелуевский

**Поцелуевский Александр Петрович** (26. 05. 1894, Витебск,— 06. 10. 1948, Ашхабад) — орыс кеңес түркологы, түрікмен тілін зерттеуші, Түрікмен КСР-інің еңбек сің. ғылым қайраткері (1943), профессор. 1918 ж. Лазаревтің шығыс тілдері институтын бітіріп, 1923 жылға дейін Мәскеудің археология институтының Витебскідегі бөлімінде ағылшын, француз тілдерінен сабақ берді. 1921 ж. Археология институттың командировкасы бойынша Ташкентке келіп, онда өзбек халқының көне мәдениетін, тұрмысын, сөйлеу тілін зерттеді. 1923 жылдан өмірінің ақырғы күндеріне дейін Түрікменстанда қызмет істеді. Кеңестік шығыс халықтарының тарихын, этнографиясы мен мәдениетін, тілін зерттеді. Александр — түрікмен филологиясы мен жаңа алфавиті жайындағы еңбектердің авторы.

## Дереккөздер

Санат:1894 жылы туғандар
Санат:1948 жылы қайтыс болғандар
Санат:Елдер бойынша тілтанушылар
Санат:Түрікменстан ғалымдары
Санат:Профессорлар
Санат:Беларустар
Леонид Иванович Прасолов

**Прасолов Леонид Иванович** (13. 4. 1875, Енисейск қ., қазіргі Краснояр өлкесі,— 13. 1. 1954, Мәскеу) — кеңестік топырақ зерттеуші ғалым әрі географ. КСРО ғылым академиясының академигі (1935; корр. мүшесі 1931). Леонид 1898 ж. Петербург университетін бітірді. 1898—1906 ж. Самар губ-нда топырақ тану бөлімшесін басқарды. 1908—14 ж. Орта Азия, Байкал сырты, Семей облысы және Енисей губ-нда топырақ зерттеуші экспедицияны, 1915—1918 ж. Дон топырақ зерттеу экспедициясын басқарды. 1918— 25 ж. КСРО ҒА жанындағы табиғи өндіргіш күштерді зерттеу жөніндегі комиссияның топырақ тану бөлімшесінің ғылыми қызметкері. 1926 жылдан КСРО ғылым академиясының Топырақ зерттеу институтында қызметкер (директор 1937—48). Леонид География, картография және топырақты классификациялау бағытында ғылыми жұмыстар жүргізді. Дүние жүзілік топырақ картасын жасағаны үшін оған В. В. Докулаев атындағы алтын медаль берілді (1947). КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1942). 3 рет Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:1875 жылы туғандар
Санат:1954 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей географтары
Санат:КСРО ғалымдары
Санат:Академиктер
Санат:Топырақтанушылар
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Прериаль көтерілісі

**Прериаль көтерілісі** — термидор Конвентінің контрреволюциялық саясатына қарсы 1795 ж. 20—23 мамырда Парижде болған халық көтерілісі. Көтерілісшілер (қала кедейлері, жұмысшылар мен қолөнершілер) «Нан және 1793 жылғы конституция» деген талап қойып, көшеге шықты. 20 майда Конвент үйін басып алды. 4 адамнан үкімет комиссиясын құру, саяси тұтқындарды босату, Парижді нанмен қамтамасыз ету туралы декрет қабылданды. Көтеріліс 23 майда астанаға әкелінген әскер күшімен басылды.

## Дереккөздер

Санат:Франция тарихы
Санат:Көтерілістер
Кристиан Тельо

**Кристиан Тельо** (; 8 тамыз, 1991 жыл Сабадель) — испаниялық футболшы, шабуылшы.

## Мансабы
#### Барселона
2011 жылдың 9 қарашасында Тельонің бірінші дебюті "Барселона" командасында орындалды; ол барлық 90 минут Испания кубогының матчында қарсы Оспиталета клубына қарсы ойнады, осы ойында 2 голмен ажыратылды.

Лига премьер-лига ойынында Тельо Вильярреалмен өткен матчында (0:0) 75 минутта Адрианоны ауыстырып, есеп ашты. Өзінің 4-голын Тельо "Реал Сосьедад" матчында сегізінші минутта Лионель Мессинің пасының арқасында соқты.

#### Порту
2014 жылдың 16 шілдесінде каталондық клуб Тельоны португалиядық «Портуға» жалға тапсырды. Мерзімі: екі жыл. 16 шілде күні Кристиан Тельо клубына қарсы ара жолдастық матчта Порту алаңына бірінші рет шықты.

### Испания құрама командасы
Тельо Испанияның (19, 20, 21, 23 жас) құрамасында көптеген ойындарға қатысты. 23 жасқа дейін құрамада 2012 жылы олимпиадалық ойындарға қатысты. 21 жасқа дейін құрамада 2013 Европаның чемпионының атанды. 2013 жылдың 14 тамызында Тельо Испанияның негізгі құрамасында Эквадор құрама командасына қарсы ойнады.

## Жетістіктері

; «Барселона»

* Испания чемпионы: 2012/13
* Испания кубогы: 2011/12
* Испания суперкубогы: 2013

; Испания-21

* Еуропа чемпионы: 2013

## Дереккөздер

Санат:1991 жылы туғандар
Санат:Испания футболшылары
Санат:Еуропа чемпиондары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Порту ФК ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
Санат:Реал Бетис ФК ойыншылары
Посейдон

thumb|right|200px|
**Посейдон** () — ежелгі грек мифологиясында Кронос пен Реяның баласы, көрнекті олимпиялық құдайлардың бірі, теңіздер әміршісі. Тритонның әкесі. Афинада Посейдонды қаланың, теңіз қуатының қамқоршысы ретінде пір тұтты. Афины Акрополінде Эрехтейонның негізгі белігі мен Сунион мүйісіндегі ғибадатхана Посейдонға арналды. Посейдон сонымен қатар салт аттылар мен екі аяқты арбамен жарысушылар жебеушісі болып есептелді. Амфитриттің, Арнаның, Тироның, Керкираның, Евританың күйеуі. Ежелгі Рим мифологиясында Посейдон Нептунмен пара-пар.

## Дереккөздер

Санат:Мифология
Прая

**Прая** () — қала, Жасыл Мүйіс аралының әкімшілік орталығы. Халқы 32,3 мың (1968). Сантьягу аралының оңтүстік жағалауындағы порт. Шетке апельсин, қант, кофе т.б. өнімдер шығарылады. Балық ауланады.

## Дереккөздер

Санат:Кабо-Верде қалалары
Тьяго Алькантара

**Тьяго Алькантара ду Насименту** (; ; 11 сәуір 1991 жыл, Бари, Италия) —  испаниялық футболшы, клубының жартылай қорғаушы. Мазиньоның ұлы, Рафиньяның ағасы.

## Карьерасы
14 жасында "Барселона" академиясына қабылданды. Негізгі құрамға 2008/09 жылғы маусымда ілікті. 2009 жылы 17 мамырда "Мальоркаға" қарсы тұңғыш рет кәсіби футболшы ретінде алаңға шықты.

2009/10 жылғы маусымда негізгі құрамда екі ойын өткізді. Соның бірінде (2010 жылы 20 ақпанда "Расингтің" қақпасына) гол соқты.

2011/12 жылғы маусымда клубтың негізгі ойыншысы болды. 

2013 жылы шілдеде "Баварияға" ауысты. Ойыншыға "Реал Мадрид", "Манчестер Юнайтед" секілді клубтар қызығушылық танытты, бірақ Тьягоның өзі бұрынғы бапкері Хосеп Гвардиола жаттықтыратын "Баварияны" таңдады.

Испания құрамасы сапында 2016 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері
**«Барселона»**

* Испания чемпионы (4): 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2012/13
* Испания кубогы (2): 2008/09, 2011/12
* Испания суперкубогы (3): 2009, 2010, 2011
* Чемпиондар лигасы (2): 2008/09, 2010/11
* УЕФА суперкубогы: 2011
* Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2011

**«Бавария»**

* **Германия чемпионы** (6): 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19
* Германия кубогы (3): 2013/14, 2015/16, 2018/19
* Германия суперкубогы (3): 2016, 2017, 2018
* УЕФА Суперкубогы: 2013
* Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2013

**Испания**

* Еуропа чемпионы: (17 жас) 2008
* Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2011, 2013

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Ресми сайт 
* Профилі 

Санат:1991 жылы туғандар
Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Бавария ФК ойыншылары
Санат:Алфавит бойынша футболшылар
Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары