open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Эдгар Рамирес

**ЭдгарФилиберто Рамирес Арельяно** (исп. Édgar Filiberto Ramírez Arellano; 1977 жылдың 25 наурызда дүниеге келді) — Венесуэла әртісі. Франко-немістік "Карлос" мини-телехикаясында Карлостың рөлін ойнағаны үшін Сезар сыйлығына ие болған. 
## Биография
Венесуэланың батысында, Тачира штатаның Сан-Кристóбальда (исп. San Cristóbal) туған. Оның ата-анасы — Содаи Арельяно, заңгер және Филиберто Рамирес, жұмыстан мүлдем босанған әскери адам. Оның әпкесі бар. Оның аты Натали. Кішкентай кезінде ол әртүрлі мемлекеттерде саяхаттаған. Сондықтан ол ағылшын, неміс, француз және италиян тілдерінде еркін сөйлейді. Дегенмен, оның туған тілі - италиян тілі. Ол Лисео мектебінде және Метрополитан университетінде оқыған. Кейін Монталбан білім беру ортасында оқуын жалғастырды. Андресса Беллоның университетінде жоғары білім алды(Universidad Católica Andrés Bello). Сол жерде ол қысқаметражды фильмдерде әртістік шеберлігін бастады.

## Фильмография

## Дереккөздер
Кек алушылар (фильм, 2012)

**«Кек алушылар»** () — Джосса Уидонның комедия элементтері бар суперқаһармандар туралы америкалық көркем фильм, Мarvel Comics шығаратын біраттас комиктстерінде негізделген. Бұл фильм Marvеl кинемотографында есеппен 6-шы болып табылады, тағы да «Темір адам», «Темір адам 2», «Ақылға сыймайтын Халк», «Тор» және «Бірінші кек алушы» киноларының жалғасы болып табылады.  Фильмнің прокатын Walt Disney Pictures компаниясы іске асырды. Фильм комикстередін біреуінде де бейімделген жоқ, алайда құрушылар «The Ultimatе» және ең бірнші кек алушылар туралы комикстерінен шабыт алған. Жобаға жұмыс 2005 жылдың сәуірінде басталды.  2008 жылдың мамырында 
 
«Темір адам» фильмінің табысынан кейін, Marvel фильмнің 2011 жылда шығуы туралы жариялады. Скарлетт Йоханссонмен келісімшартта қол қойылғаннан кейін, филмнің шығуы 2012 жылға ауыстырылды. Филмнің әлемдік премьерасы 2012 жылдың 11 сәуірінде голливудтық «Эль-Капитан» кинотеатрінда болды.
## Желі
Тордың өгей ағасы Локи Жерге жалғыз емемс келеді. Жер жоюшылыққа жақын. 
S.H.I.E.L.D халықаралық мекемесінің басты директоры - Ник Фьюри Темір адамды, Халкты, Торды, Капитан Американы, Қара жесір әйелді және Сұңқар көзді біріктіріп қаһармандар тобын құрады. Енді олар әлемді құтқару керек.

## Актерлік құрам
### Басты кеіпкерлер
Тони Старк рөлінде Роберт Дауни кіші;

Капитан Америка рөлінде Крис Эванс;

Халк рөлінде Марк Руфалло;
Тор рөлінде Крис Хемсворт;

Сұңқар көз рөлінде Джереми Реннер;

Қара жесір әйел рөлінде Скарлетт Йоханссон;

Локи рөлінде Том Хиддлстон

Ник Фьюри рөлінде Сэмюэль Л. Джексон
Илья Калинин

**Илья Калинин** — 1992 жылы  3 ақпан Алматы қаласында дүниеге келген. Өзінің мансабын "Қайрат" футбол клубында бастап, 2014 жылы "Қайсар" футбол клубына көшкен. Қазіргі уақытта алматылық "Қайрат" футбол клубында өнер көрсетеді.
Зендея

**Зэндэя Мари Штёрмер Коулман** (; айтылуы  ; 
туылды 1 қыркүйек 1996 жылы, Оукленд Калифорния) — американдық актриса, әнші, биші және модель. Ол өзінің мансабын балалар моделі және қосалқы биші ретінде бастады, Disney арнасындағы «Шайқа!» (2010–2013) ситкомындағы Рокки Блю рөлінде танымал болды.

2015 жылдан 2018 жылға дейін ол «К.С. Қорғауында» комедиялық телесериалында *Кэй Си Купер* рөлін ойнады, ал 2019 жылы HBO арнасындағы «Эйфория» драмалық сериалында ойнады.

Ең танымал рөлі Мишэль «Эм-Джэй» Джонс «Өрмекші-адам: Қайта оралу» және Өрмекші-адам: Үйден жырақта» фильмдерінде.

## Өмірбаяны
Зэндэя 1996 жылы 1 қырқүйекте Оукленде (Калифотния штаты) дүниеге келген.Ол балалық шағын Калифорнийялық   Шекспир Оринде атындағы  театырында өткізді  (штат Калифорния). Сол жерде оның анасы менеджердің жұмысын атқарған. Өнер мектебінде оқыған кезінде Зендая  «Бір күні осы аралда» (ағыл. Once on This Island) (рөлі Ти Маун) және «Caroline, or Change» деген мюзиклда Джо деген ер адамның рөлін ойнаған. Кейіннен ол California Shake speare Theater Conservatory және American Conservatory Theater атты бағдарламаларда түскен. Селена Гоместің Tell Me Your Name деген клипінде бірге өлең айтқан. Сонымен қатар 6-жасында әкесімен бірге I Can’t Hold You In My Arms деген әнді орындады. Зендая модель ретінде Месис, Мервинс және Олд Неви деген көрсетулерінде өз өнерін көрсетті. 2012 жылы "Дисней" телеарнасындағы "Би безгегі" бағдарламасында Рокки Блю деген рөлді ойнаған. 2013 жылдың тамыз айыңда Зендаяның "Between u and Me" деген кітабы және "Replay" атты альбомы шықты. 2014 жылы «Zapped: сиқырлы айқындауыш» деген фильмде Зои Стивенстің рөлін ойнады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Ресми сайт 
* Зэндэя КиноПоиск дерекқорында

Санат:АҚШ актрисалары
Санат:АҚШ модельдері
Нұртас Абайұлы Адамбаев

**Нұртас Абайұлы Адамбаев** (14 желтоқсан 1981 жыл, Жамбыл) — қазақстандық комика, актёр, шоумен, режиссёр, продюсер және сценарист.

## Өмірбаяны
Орта жүз Тарақты руынан шыққан Нұртас Адамбаев 1981 жылғы 14 желтоқсанда, Жамбыл қаласында дүниеге келген.

2002 жылы Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетін бітірген. КВН-ның жоғарғы лигасында ұзақ уақыт өнер көрсеткен. 2012 жылы Алматыда бес жыл бұрын өз көлігімен қаққан Мақсат Құбандықовтың отбасы Нұртасты көлікпен қаққан үшін соттап 400 млн теңге көлемінде қаржы талап етті, жәбірленген азамат апаттан кейін соқыр болып, шетелдегі емшілерді керек етті.

2012 жылы Forbes журналы «Наша KZаша» қатысушыларын қазақстандағы шоу-бизнес өкілдері ішіндегі үшінші орынға ие деп санады.

2015 жылы «Халықтың сүйіктісі» атты Ұлттык премия лауреатына ие болды.

## Фильмографиясы

## Ескертпелер

## Дереккөздер

Санат:Тараз қаласының құрметті азаматтары
Санат:Қазақстан актерлері
Санат:Қазақстан продюсерлері
Санат:Қазақстан комиктері
Санат:Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті түлектері
Болоньез(Ит тұқымы)

**Болоньез**  — Италияда пайда болған декоративті иттер тұқымы. Жиырмасыншы 

## Тұқымның пайда болуы
Адамдар бұл ит тұқымы мальта болонкалардың және карлик пудельдерінің қосылуынан дейді. Бұл ит тұқымдарынан Болоньез  бұйра шашты алған. 

XVI ғасырда бұл ит тұқымы Францияға келген. Бұл жерде олар патша сарайының  сүйікті үй жануарлары болды.

XVIII француз елшісі Ресейге  Екатерина II патшайымына келіп бірнеше болоньездерді сыйлаған.  Ресейде бұл ит тұқымын "француз болонкасы" дейтін. Алайда бұлардың дұрыс атауы "Болоньез", яғни Болон иті.

## Ит тұқымының жүріс-тұрысы
Француз болонкалары өздерінің қожайындарына өте мейірімді болады. Сонымен қатар бұлар бөтен адамдарға көп сенбейді. Иттердің жүріс-тұрысы өте тартымды және стильді.

## Дереккөздер




## Сілтемелер
* Стандарт и описание породы собак Болоньез
Санат:Иттердің майда тұқымдары
Санат:Алфавит бойынша иттердің тұқымдары
Тірі туатын кесіртке

**Тірі туатын кесіртке** () — Бауырымен жорғалаушылар класының Кесірткелер отрядының Нағыз кесірткелер тұқымдасының Орман кесірткесі монотипті тегінің  биологиялық түрі. 

Тірі туар кесіртке Қазақстанның солтүстігі мен шығысындағы қылқан жапырақты және жапырақты ормандарда кездеседі, орман маңындағы батпақты, торфты жерлерінде, тау етегіндегі  жолдардың жағасындағы сайлы жерлерде мекен етеді. 

## Сипаттама
Дене тұрқы 80 см болатын кішкене кесіртке және өзінің екі есе ұзын құйрығы болады. Тірі туар кесірткенің арқажоны құба-қоңыр немесе жасыл түсті арқасында көлденең  түскен ерекше суреті болып келеді. Тірі туар кесірткенің қою реңді түстісі де кездеседі. Суда жақсы жүзеді, ірі сүңгиді. Өзіне қорған ретінде ағаштың тамырланып ұйысқан жерлерін, қалың мүк арасын, орман табанындағы шөптесін үйінділер, қайсыбірде түрлі  тіршілік иелерінің індерін пайдаланады. Тірі туар кесірткенің қорегіне өрмекшілер, қоңыздар, шыбындар, шіркейлер, құрттар, көбелектер, екіқанаттылар, тікқанаттылар, көпаяқтылар, моллюскалар және жауын құрттары жатады. Тірі туатын кесіртке жыныстық жағынан екі жылда жетіледі. Тірі туар кесірткенің буаздығы 70-90 күн. Шілденің басында кесіртке 8-12 ұрпақ табады.


Common Viviparous Lizard (Zootoca vivipara) (6161788552).jpg
Lizard (unknown) 1.jpg
Zootoca vivipara Russia female 01.jpg
Zootoca vivipara Russia male and female 01.jpg
Zootoca vivipara-jaszczurka1.jpg


## Дереккөздер

Санат:Нағыз кесірткелер
Санат:Қазақстан фаунасы
Лесото қалалары

Лесото қалалары (ағылш.&nbsp;*<span lang="en">Cities in Lesotho</span>*) —  Лесото-ның ірі елді мекендерінің тізімі. Лесото. По данным интернет-сайта *World Gazeteer*, в Лесото есть 11 городов с численностью более 4 500 человек.

## Список городов Лесото
right|thumb|215x215px|Города Лесото
right|thumb|200x200px|Масеру, столица Лесото

## Дереккөз




## Сілтемелер

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Бостандық ауданы (Алматы)

**Бостандық ауданы** — Алматы қаласының әкімшілік-аумақтық бірлігі. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығына сәйкес 1966 жылы 31 қаңтарда Калинин ауданы болып құрылып, 1995 жылы Бостандық ауданы болып өзгертілді.

## Әкімдері
# Александр Слободянюк (1996)
# Евгений Шатов (1997 — 1997)
# Байдалы Дәрімбетов (1998 — 1999)
# Алмат Мурзин (1999 — 2002)
# Амангелді Каримуллин (2002 — 2009)
# Зәуреш Аманжолова (2009 — 2013)
# Раушан Асанова (2013 — 2015)
# Бекқали Торғаев (2015 — 2018)
# Алтай Рахымбетов (2018 — 2023)
# Санжар Алин (2023 — 2025)
# Азамат Қалдыбеков (2025 —)

## Қарулануы
Бостандық - Алматы қаласының қару-жарағы ең көп ауданы. Алматы қалалық ішкі істер департаментінің қару айналымын бақылау және лицензиялау бөлімінің аға инспекторы Рақым Толоқұловтың мәліметінше, жалпы қалада 1973 адамның 69 860 дана суық қаруы бар. "Тіркелген қарулардың ішінде: кесілген: 8017, тегіс оқпанды - 34 643, газды - 10 279, травматикалық оқпен атылатын газды қару - 10 440, травматикалық - 6079, пневматикалық - 371, электр қаруы - 31 дана. Бостандық ауданында 10 460 адам қару ұстайды, бұл - қала бойынша ең үлкен көрсеткіш. Екінші орында Әуезов ауданы келеді - 10 442 адам, Медеу ауданы үшінші орынды алып тұр, мұнда 9876 адам қаруын заңдастырып алған", - деді Толоқұлов.

Полиция өкілдерінің айтуынша, 1 желтоқсанға дейін қару ұстайтындардың тек 97 пайызы ғана сигнал беру жүйесі бар сейф сатып алған, бұл көрсеткішке Бостандық ауданы да еніп отыр. Еске сала кетейік, қаруы бар адам оны сақтайтын жерге сигнал беру жүйесін орнатпаса әкімшілік жауапкершілікке тартылады. Жеке тұлғаларға 1852 теңгеге дейін, ал заңды тұлғаларға 9-13 мың теңге аралығында айыппұл салу қарастырылған. Полиция Алматыдағы Бостандық ауданын қылмыс көп болатын аудан ба, жоқ па - оны хабарламады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 

Санат:Алматы аудандары
Шри-Ланка қалалары

Бұл жерде 1981, 2001, 2007 , 2010 жылдардың ақпараттары бойынша Шри-Ланканың ірі елді-мекендерінің тізімі берілген.

## Дереккөздер




## Сілтемелер
* Department of Census and Statistics  (ағылш.)
* Sri Lanka: largest cities and towns and statistics of their population World Gazetteer  (ағылш.) (нем.) (фр.) (исп.)
* City Population - Данные по населению городов и муниципалитетов Шри-Ланки  (ағылш.)
* Топографический департамент Шри-Ланки  (ағылш.)

## Әдебиет
* 

Санат:Елдер бойынша қала тізімдері
Жанжалқорлар

**«Жанжалқорлар»** (ағыл. *Hellbenders*) — американдық режиссер Дж.Т.Петтидің 2012 жылы шығарған қорқынышты фильм. Фильмнің премьерасы Торонтода фестивальда 2012 жылы 9 қыркүйек күні болды. 

## Сюжет
Бір топ дін қызметшілері жын–шайтандармен күрес жүргізеді. Олардың мақсаты Құдайдың кешіріміне лайық бoлу немесе ізгі істер жасау емес. Олар әр күні көптеген күнә жасайды– ішеді, ұрлық жасайды, наша шегеді. Олардың мақсаты–күнәменен жын–шайтандарды өзіне кіргізіп, ал сосын барып өлтіру. Бірақ бір күні оларға қарапайым шайтан емес, ібілістің өзі келеді. Сосын фильм кейіпкері Элизабетті бүкіл топ болып құтқарады.

## Рөлдерде
* Клэнси Браун — әке Ангус дін қызметшілерінің тобын басқарады.
* Клифтон Коллинз–кіші — фильмде Лоуренс.
* Андре Ройо — Стивен.
* Робин Рикун — фильмде Элизабет. Осы кейіпкерді фильм бойы құтқаруға тырысады.
* Дэн Фоглер — есалаң семіз. Оның көңіл–күйі үнемі керемет, Жұмыс ол үшін нағыз мерейтой.
* Стивен Геведон — Клинт.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:2012 жылғы фильмдер
Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері
Санат:АҚШ кинокомедиялары
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Комедиялық қорқынышты фильмдер
Оракул

**Оракул** *(лат. oraculum,  oro — «айтамын, сұраймын»)* — ерте кезде таралған көріпкелдіктің түрі, тәңірден келген болжамдарды діндар адамдардың өтінішімен арнайы тағайындалған абыз айтып отырған, және сол абызды оракул деп атаған.  Кең ауқымда қарайтын болса, оракул - болжам айтылған жер, сол болжамның тексті болып табылады. Қазіргі түсінік бойынша оракул деп, болашақты болжаушыны атайды, сонымен қатар пікірінің барлығы бұлтартпас шындық деп есептелетін адамды айтады.

## Шығу тегі
Ерте кезде дельфийлік пифиядан басқа барлық оракулдар ер адамдар болған. Тарихшылардың болжамы бойынша, Ежелгі Грецияға оракулдар Ежелгі Шығыстан келген, себебі осыған ұқсайтын абыздар Марида да, Ассирияда да кездескен, және де египеттік қала Буто қаласында да болған. 

Геродоттың айтқанына сүйенсек, Элладаның оракулдарының ең ежелгісі Эпирда болған, Додон қаласында. Ол гректердің Элладасына келместен бұрын Құдай-Ананың ғибадатханасы ретінде пайда болған деген пікірлер де бар. Өзге де ежелгі оракулдар секілді ол да хтоникалық ғұрыппен байланысты болған: абыздар болжамдарды қасиетті еменнен жасалған қағаздарға жазады екен. 

Геродот басқа да оракулдар жайлы деректер келтіріп кеткен. Оның айтқанында, лидиялық патша Крез ең дәл болжам жасайтын оракулды таңдау керек деп шешіп, хабаршыларды жіберген екен. Крездің қазанда тасбақа мен қозыны қайнататындығын тек дельфийлік пифия ғана дұрыс таба алған. Осы оқиға байынша, оракулдарды ежелгі гректерден өзге, көршілердің де құреттегендігі туралы қорытынды жасауға болады. 

## Пифия
Ерте кездің ең бір беделді  оракулы Дельфида өмір сүрген, бұл қала жердің центрі деп  есептелген, өйткені онда омфал орналасқан. Бұл оракулдың түп-тамыры хтоникалық. Пифия деп аталатын абыз әйел улы буды жұтып, қасиетті экстазға түсетін, ал абыздар оның сөзін қағаз бетіне түсіріп алатын. Болжаулар поэтикалық тілмен жазылатын, сол себепті кейде диаметральді кері түсінік беретін. 

Басқа да оракулдар сияқты, пифия да белгілі бер күндері ғана болжам жасайтын - айдың жетінші күні және де қыста ғибадатхана жабылылып, жұмыс жасамайтын. Пифияның  айтқандары орындалу үшін, сұранушылар Дельфиде мол құрбандық шалатын. Ал жағдайлары көтермейтіндер прифияның орнына қаңғыбас сәуегейлерге жүгінетін.  Дельфийлік оракул 393 жылы император-христиан Ұлы Феодосияның бұйрығымен жабылды. 

## Сивиллалар және мантика
thumb|196x196px|Сивиллалар
Эллинизм кезеңінде оракулдардың қарсыласы - сивиллар болды. Олар гректер әлемінің әр жерінде кездесетін абыз әйелдер болып табылды. Олардың оракулдардан айырмашылығы - тапсырыс бойынша болжамай, тек алдағы жаманшылықтар жайлы хабарлайтын. Сивиллдардың айтқаны арнайы кітаптарға енгізілп отырды, оларды тек сенаттың рұқсатымен оқуға болатын. 

Оракудар мен сивиллдарды мантикамен айналысатын абыздарды шатастырмау қажет. Олар құдайлар жіберген белгілірдің мағынасын түсіндірумен айналысатын. Ежелгі Римде бұл белгілерге авгуралар, құстардың іс-әрекетін түсіндіру, құрбандыққа шалынған жануарлардың ішкі азасымен болжам жасайтын гаруспикалар жататын.

Санат:Дін
Серікжан Рүстемұлы Мұжықов

**Серікжан Урстемұлы Мұжықов** (1989 жылы 17 маусымда туған) — қазақстандық футболшы, "Окжетпес]" футбол клубының жартылай қорғаушысы.

## Мансап
### Клубтық мансабы
С. Мұжықов өзінің мансабын  «Көксу» және «Жетісу-2» клубтарында бастаған. Ал 2008 жылдан бастап С. Мұжыков талдықорғандық Жетісудің ойыншысы болды.

"Жетісу" құрамындағы УЕФА Еуропа Лигасында гол соққан жалғыз ойыншы. Бұл гол 2012 жылы 12 маусымда "Лех" футбол клубының қақпасына соғылған.

### Ұлттық мансабы
Қазақстанның ұлттық құрамасында өзінің ең алғашқы ойынын 2011 жылы 10 тамызда Сирия ұлттық құрамасына қарсы өткізеді.

2018 жылы 5 маусымда Әзірбайжанмен жолдастық кездесуде құрамадағы тұңғыш голын соқты.

## Жетістіктері
* Қазақстанның ең үздік 33 ойыншысы: 2010, 2011
* Қазақстанның күміс жүлдегері: 2011
*Қазақстан чемпионы: 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2021

## Сілтемелер
* Футболшының профилі 

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Елім-ай-2022 ФК ойыншылары
Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары
Жапон қасқыры

**Жапон қасқыры** () – қарапайым қасқыр түрінің екі  түр тармағы. Жапон аралдарында мекендеген қасқырлар болып саналады. Түр тармағының екеуі де жойылып кеткен. Жапон қасқыры 1889 жылы жойылып кетті.

## Сыртқы пішін
Бойы 120-129 см, құйрықтың ұзындығы 27-40 см. Шашы сары, құйрықтың ұшы қара. Алдыңғы екі аяғында қара дағы бар. Созылған бізтұмсық.

## Жапон мәдениетіндегі қаскыр
Жапон ауыз әдебиетінде қасқыр жақсы қасиеттерге ие болған.  Қасқыр кедей мен осалдың қорғаушы және көмекшісі ретінде ұсынған, табиғи апаттар келе жатқан  туралы адамдарға ескертеді деп Жапон ауыз әдебиетінде айттылған.

## Дереккөздер

* О вымирании Японского волка (ағылш.) 

Санат:Қасқырлар
Титаник кемесінің соңғы жолаушылары

**Бұл тізімге "Титаниктің" апатынан құтқарылған және ұзақ өмір (минимум 75 жыл) сүрген жолаушылар кіреді.**

Кемеде 1316 жолаушы, 908 экипаж өкілі болған. Бұлардан тек 710 құтқарылған. Тізімде құтқарылған адамдардың аты-жөні, өмір-сүрген жылдары, апат уақытындағы жасы және тағы басқа ақпарат берілген. Титаниктің соңғы тірі қалған жолаушысы - Миллвина Дин 2009 жылдың 31 мамырында қайтыс болған.

## Тізім

## Қызық ақпарат
* Хосоно Масабуми — "Титаниктегі" жалғыз құтқарылғын жапон жолаушысы (69 жыл өмір сүрген).

Санат:Титаник жолаушылары және командасы
Фолкленд түлкісі

**Фолкленд түлкісі** () — Фолкленд аралдарының жергілікті жалғыз жер жыртқыш сүтқоректісі болған жануар.

## Сипаттамасы
Фолкленд түлкісінің бойы - 60 см, жүні сарғылт-қоңыр, құлақтары қара, құйрығы ақ ұшы және іші ашықтау түсті болған. Бас сүйегі кең, құлақтары кішкентай, ит сияқты ұлиды. Фолкленд түлкісі жерде өмір сүретін құстармен, жәндіктермен, құрттармен және де өсімдіктермен қоректенген.

## Тарихы
1692 жылы осы түрді Джон Стронг, ағылшын капитаны, ашқан. Фолкленд түлкісінің жүні өте құнды болған. Сол себептен Фолкленд түлкісін браконьерлер өлтірілген. 1876 жылы соңғы Фолкленд түлкісі Батыс Фолклендте өлтірілген. 
Грек тілінен аударғанда Фолкленд түлкісінің ғылыми аты Dusicyon "ақымақ ит" деп аударылады. Фолкленд түлкісінің ең жақын туысы оңтүстік-американдық түлкі болған. Сонымен қатар Фолкленд түлкісі және койоттың кескіндерінің арасында ұқсастықтар болған. Ғалымдардың ойынша, Фолкленд түлкісінің ежелгі түрі канид және койоттың гибриді болған.

## Дереккөздер

Санат:Иттер тұқымдасы
Смилодондар

**Смилодондар**&nbsp;(;  «пышақ» және  «тіс»)&nbsp;— Мысықтәрізділердің *Machairodontinae* (қылыш-тісті мысықтар) тұқымдас тармағының жер бетінен жойылып кеткен түрі. Жер бетінде 2,5 млн 10 мың жыл бұрын Солтүстік және Оңтустік Америкада өмір сүрген. Мегантереоннан пайда болған. Оның танымал аты&nbsp;— «қылыш-тісті мысық», бірақ ол дұрыс атау емес.

## Сипаттамасы
left|thumb|220x220px|Адам мен смилодонның пропорцияларын салыстыру
left|thumb|смилодонның бас сүйегі
Смилодонның дене тұқрқы арыстан мен амур жолбарысының өлшемдеріне жақын және оның салмағы - 160-280 келі (Smilodon fatalis), 220-400 келі&nbsp; (Smilodon populator), олардың құйрығы қысқа болған. Смилодонның бір түрі&nbsp;(Smilodon populator) ең үлкен болған. Смилодон басқа&nbsp;қылыш-тісті мысықтардан өзінің күшті денесімен ерекшеленді.Оның жоғарғы тістерінің ұзындығы түбірімен 28 см.-ге жетті.&nbsp;

Жоғарғы тісті қолдану үшін, смилодон өзінің ауызын 120° ашқан, осыған олардың астыңғы жақтың буын байланысы мен бас сүйегі&nbsp;түсірілген болған. Смилодон &nbsp; мамонтпен, мастодонтпен, бизонмен және аттармен қоректенді.&nbsp;Тіршілік ету аймағы - ашық аймақтар, саванналар.

## Зерттелу тарихы
Осы түрді дат&nbsp;табиғаттанушысы, палеонтолог&nbsp;Петр Вильгельмом Лунд 1841 жылы сипаттаған.Бұл азамат Smilodon populator жануарының қалдықтарын алғашқы рет&nbsp;Минас-Жерайста (Бразилия) тапқан болатын.

## Әдебиет
* *Быстров А. П.* Саблезубые тигры // Журнал «Природа», М.: изд-во АН СССР, 1950, №&nbsp;12, стр. 30-37. Текст статьи. 

## Сілтемелер
* Christiansen P., Harris M. Body Size of Smilodon (Mammalia: Felidae) // Journal of Morphology, 266: 369—384 (2005).

Санат:Мысықтәрізділер
Санат:Неоген
Санат:Жойылып кеткен жануарлар
Фалла Майкен Касперсен

**Фалла, Майкен Касперсен**
thumb|285x285px|Фалла Майкен Касперсен
Майкен Касперсен Фалла (норв. Maiken Caspersen Falla; 13 тамыз 1990 жылы туды, Лёренскуг, Акерсхус) - норвегиялық әйел шаңғышы, Ванкувердегі Олимпиада ойындарының қатысушысы, 2014 жылы Олимпиада жеңімпазы, екі мәрте әлем чемпионатының жүлдегері,Әлем кубогының жеңімпазы. Спринт жарыстарына мамандаған.
2008 жылдың қараша айында Фалла Әлем кубогына дебютке шықты, командалық спринтте әлем чемпионатында 2011 жылдың қаңтарында бірінші және жалғыз жеңісті иемденген. Сонымен қатар, бүгінгі күнге дейін, ол жеке және командалық спринтте Әлем кубогының 3 ойындарында үздік үштікке енген.
Әлем кубогының финалына жалпы есепте үздік жетістігі  2010-11 маусымда 24 орын болды.

2010 Олимпиадада Ванкуверде спринт жарысынан 20 орынға ие болды.

Өз қызметі барысында,  үш рет Әлем чемпионатына қатысты, Астрид Якобсен жұбымен  2011 чемпионатында командалық спринтте классикалық жүрісте қола медальді жеңіп алды, 2013 жылы ол жеке спринтте қола медаль жеңіп алды.

Өндірілген Fischer шаңғысын пайдаланады.

Сонымен қатар, егіз бауыры Мариус Касперсен Фалла - кәсіби шаңғышы.
Эл Арбор

**Алджер Джозеф (Эл) Арбор** (; 1 қараша 1932 жыл, Садбери — 28 сәуір, 2015 жыл, Сарасота, Флорида, АҚШ) — канадалық профессианалды хоккейші және тренер. Ойыншы ретінде «Чикаго Блэкхокс» және «Торонто Мейпл Лифс» командасымен Стэнли кубогының үш мәрте йегері, «Сент-Луис Блюз» командасының алғашқы капитаны. Тренер ретінде НХЛ тренерлерінің арасындағы жоғарғы мәртебелі жеңістерінің бірінің йегері, «Нью-Йорк Айлендерс» комнадасымен Стэнли кубыгының төрт реттік қатарынан жеңімпазы.1996 жылдан бастап хоккей мәртебелілерінің Залының мүшесі, Джека Адамса (1979) сыйлығына йе болған және Лестера Патрик (1992)

## Ойындағы мансабы
Эл Арбор, өзінің ойындық мансап жылдарында мұзға көзілдірікпен шыққаны үшін «Радар» лақабатын алған, Онтариода туған және өскен. Өзжастық шағын ол Онтарио (ОХЛ) Хоккей лигасында өнер көрсетіп, «Уинсор Спитфайрз» клубында өткізді. Ал 1952/53 жылдары «Эдмонтон Флайерз» командасымен бірге маусымында профессионалды Батыс хоккей лигасының кіші чемпионатының йесі атанды. Осыдан кейін Арбор әрең дегенде, он жеті жасынан бастап, НХЛ «Детройт Ред Уингз» клубының құқығындағы 1953/54 жылдардағы маусымда «Қызыл қанаттар» командасына 36 матч ойнап, ең беделді хоккей лигасында ойнау мүмкіншілігіне йе болды. Ол плэй-оффта ойнамағанымен, оның аты басқа клуб мүшелерінің орнына осы маусымде «Детройтты» ұтып алған Стэнли кубогында жеңіп шықты.

Осыдан кейін, шарт бойынша, «Детройттар» қатарында көптеген жоғарғы классты қорғаушылар ойнап жатқанда, Арбор шамамен екі жылын «Эдмонтон Флайерзда» өткізді, өз уақытын күтіп отырып және 1954/55 жылдар маусымында ол ЗХЛ-дің екінші құрамасына кірді. «Детройтта» оған тек 1955/56 жылдардағы плэй-оффты қайтарып алуға және бар жоғы 1957/58 маусымда ғана клубтың негізгі клубына қосылуға мүмкіндік туды, тек айта кететіні тек осы маусымның аяқталу кезеңінде «Чикаго Блэкхокс» командасындағы ішкі драфты  йеленді.

## Тренерлік мансабы
Арборға «Сент-Луис» келісімшартымен байланысты бірден өз ойындық мансабын аяқтағаннан кейін, команданың генерал менеджерінің көмекшісі мамандығы ұсынылды. «Блюз» Рождествоға қарсы жартыжылдыққа екінші тренерді жұмыстан шығарды (Боумен 1970/1971 жылдардағы маусымынының аяқталуынан кейін қуылды, ал қазір оның орнына Билл Маккрири қойылды), және Арбор жылдың соңында плэй-офф клубына шығу алып, екінші рет тренер атағын алды. Тек келесі маусымда оның «Блюз» басшысы Сид Соломонмен ара қатынасы нашарлап кетті, нәтижесінде «Сент-Луис» Арбораның жолдары қақ айырылды.

Санат:Канада шайбалы хоккейшілері
Аустралия өсімдіктер тізімі (Фердинанд Мюллер жариялаған)

**Бұл тізімге [[Фердинанд Мюллер]] жариялаған Аустралия өсімдіктері енген.**
## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## W

## X

## Z

Санат:Аустралия флорасы
Георгий Геннадьевич Жуков

**Георгий Жуков** (нидерл. *Georgi Zjoekov;*  19 қараша 1994 жыл, Семей, Қазақстан) — қазақстандық және бельгиялық футболшы, «Ақтөбе» футбол клубының және Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы.

## Жастық шағы
1994 жылы 19 қарашада Семей қаласында дүниеге келген. 5 жасында Бельгия еліне көшіп, сол жерде футболға қызығушылық танытты. Георгийдің әкесі жас кезінде жеңіл атлетикамен айналысқан.

## Клубтық мансабы
2012 жылы карьерасын туған клубы "Беерсхотта" бастады. 2012 жылы 18 қарашада Бельгия чемпионатындағы тұңғыыш ойынын "Локеренге" қарсы өткізді. 

2013 жылы жазда "Стандардқа" ауысты. Көп ұзамай "Астана" клубына жалға беріліп, 2014 жылы Қазақстан чемпионы атанды әрі Қазақстан азаматтығын алды[. 

2016 жылы жазда "Орал" клубына ауысты. 

2016 жылы желтоқсанда "Қайрат" клубымен келісім шарт жасасты.

## Ұлттық құрама
Георгий Жуков 19 жасында 2013 жылы Бельгияның жастар құрамасында Грекия командасына қарсы өткен кездесуде дебюті өтті. Ал 2014 Қазақстан Ұлттық құрамасына шақыру алып сол жерде ойнады.

## Жетістіктері
**Астана**

* Қазақстан чемпионы: 2014, 2015
* Қазақстан суперкубогы: 2015
; Қайрат

* Қазақстан чемпионатының күмс жүлдегері (2): 2017, 2018
* Қазақстан кубогы (2): 2017, 2018
* Қазақстан суперкубогы 2017
* Қазақстан суперкубогының финалисі (2): 2018, 2019
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бельгия футболшылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Алмалы ауданы

**Алмалы ауданы** — Алматы қаласының әкімшілік-аумақтық бірлігі. 1936 жылдың 14 қыркүйегінде Алматы қаласының халық депутаттары кеңесінің шешімі бойынша Сталин ауданы болып құрылған. 1961 жылдың 9 қарашасында Сталин ауданының атауы Совет ауданы болып өзгертілді. Ал 1995 жылдың 12 желтоқсанында Совет ауданы қазіргі Алмалы ауданы боп өзгертілді. Алмалы ауданы қаланың дәл ортасында орналасқан. Бұл аудан көп жылдар бойы қаланың әкімшілік орталығы, сондай-ақ қаланың мәдени және қоғамдық өмірінің орталығы болып саналып келді.

Қазіргі санақ бойынша Алмалы ауданында 449 өнеркәсіп мекемесі мен 624 сауда орындары жұмыс істеуде. Аудан аймағында 20 ЖОО, 19 СУЗ, 29 мектеп, 21 мемлекеттік және 8 жеке меншік балабақша, 29 денсаулық сақтау мекемелері, 5 мұражай, 8 кітапхана, 2 кинотеатр және 5 театр орналасқан.

## Әкімдері
# Қайрат Жаңабергенов (2005-2008)
# Марат Пірінбеков (2008-2012)
# Серік Құсайынов (2012-2016)
# Жасұлан Естенов (2016-2018)
# Бекқали Торғаев (2018-2021)
# Серік Құсайынов (2021)
# Ержан Сейтенов (2021-2023)
# Айдар Жәкібаев (2023-2024)
# Арман Шамшин (2024 жылдан бастап)

## Тарихы
Аудан 1936 жылы 14 қыркүйекте Алма-Ата қалалық халық депутаттары кеңесінің шешімімен Сталин ауданы ретінде құрылды. 1957 жылы 10 наурызда аудан Кеңес ауданы деп өзгертілді, ал 1995 жылы 12 желтоқсанда Алмалы ауданы атанды. Аудан қаланың дәл орталығында орналасқан. Көп жылдар бойы бұл аумақ Алматының әкімшілік орталығы және қоғамдық-мәдени өмірінің өзегі болды.

Бүгінде Алмалы ауданында 449 өнеркәсіп кәсіпорны және 624 сауда кәсіпорны жұмыс істейді.

Аудан аумағында 20 жоғары оқу орны, 19 колледж, 29 мектеп, 21 мемлекеттік және 8 жеке мектепке дейінгі мекеме, 29 денсаулық сақтау мекемесі, 5 мұражай, 8 кітапхана, 2 кинотеатр және 5 театр бар.
## Дереккөздер

Санат:Алматы аудандары
Сібір бекіресі

Бекіре тәрізділер отрядына жататын ірі балық. Сібір өзендерінде Колымадан Обь өзендеріне дейін таралған. Шығыс Қазақстан аймағында Ертіс өзенінде, Зайсан көлінде және Қара Ертісте таралған. Сібір бекіресінің дене тұрқы – 3 метрге, салмағы – 200 кг-ға дейін жетеді. Ол өте баяу өседі, 5 жасқа жеткенде 60-70 см-ге, ал 7 жасқа келгенде 100 см-ге жетеді. Сібір бекіресінің аталығы 11-13 жасқа толғанда жыныстық жағынан жетіледі. Ұрғашысы уылдырық шашуға 17-18 жасқа келгенде ғана жетіледі. Ертіс өзені бассейнінде Сібір бекіресінің уылдырық шашуы 300 мың уылдырыққа жетеді. Бекіренің шабақтары шаян тәрізділермен, құрттармен, ал ересектері моллюскалармен, балықтармен (бұзаубас, майшабақ т. б.) қоректенеді. Ертіс өзенінің бассейнінде Сібір бекіресі азайып кетті. Бұқтырма су қоймасында мүлдем құрып кетті десе де болады. Өйткені плотина құрылысы олардың уылдырық шашуға баратын жолын қиып тастады да, негізгі табиғи уылдырық шашатын жеріне жетпей қалды. Сібір бекіресі Шығыс Қазақстанның су қоймаларында құрып барады. Бекіренің осы ерекше түрі бүгінде қорғауды талап етеді. Оны көбейтудің жолдарын іздеу бүгінгі күннің аса маңызды мәселесі болып отыр.

## Дереккөз
"Күншығыс" энциклопедиясынан.

Санат:Бекіретәрізділер
Соғды қызғалдағы

**Соғды қызғалдағы** – Қазақстанның қызыл кітабыңа енген, сирек кездесетін қызғалдақтарға жатады.

## Сипаттама
Биіктігі 10-25 см, пиязшығы жұмыртқа тәрізді, қалыңдығы 0,7-1,5 см, қара қоңыр, терілі, қатты, ішкі жағы түкті қабықты. 

Сабағы жалаңаш, жапырақ саны екеу, үштен сирек, едәуір алшақ орналасқан, қайырылған, кейде шамалы бұйра, жалаңаш, таспа сызықты, төменгісі едәуір жалпақ, ені 4-10  мм, гүлден аспайды. Гүлі біреу, екіден сирек, гүл серігі ақ, зорға байқалатын қызыл реңді, түбі сары, ұзындығы 15-25 мм, сыртқылалары ұзынша таспа тәрізді, сүйір, сырты күлгін, ішкісінен екі есе дерлік жіңішке, ішкілері жұмыртқа тәрізді, доғал, сүйір ұшы қысқа, түбі жіңішкерген және осы жері шамалы кірпікшелі, аталықтары гүл серігінен 2-2,5 есе қысқа. Олардың жіпшілері сары, сүйір үшы қысқа, түйіні аталықтарынан қысқа, бағаны өте қысқа, қорапшасы ұзынша, ені 1 см, ұзындығы 1,5 см, қысқа тұмсықты. 

Наурыз- сәуір айларында гүлдейді. 

## Қазақстанда таралуы
Құмды, сирек сазды шөлде өседі. Қызылқұм флористикалық аймағында кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:Қызғалдақтар
Санат:Лалагүлдер
Рейф Сполл

**Рэйф Сполл**(ағылш. Rafe Spall; 1983 жылдың 10 наурызында туылды) — британияның әртісі. Ол "Шон атты зомби", "Өзін мықты санайтын тыңшылар", "Грайндхаус", "Пи өмірі" деген кинофильмдерден бізге таныс. 

## Биография

### Жас кезі
Сполл Лондондағы, Камберуэл ауданындағы King's College Hospital деген ауруханада дүниеге келген. Ол отбасыдағы екінші бала болған. Сполл өзінің әкесі сияқты мамандықты таңдаған. Ал оның екі әпкесі Мерседес пен Паскаль, бірі бастауыш мектептегі мұғалім, екіншісі дизайнер. Рэйфтың айтуы бойынша оның әкесі Outside Edge деген қойылымнан кейін атаққа ие болды. Ол Haberdashers' Aske's Hatcham College деген мектепте оқыған. Бірақ оны бітірген жоқ. Себебі үлгерімі нашар болған.

### Театрдағы жұмысы
Рэйфтың мансабы  National Youth Theatre-дағы агентінің оны байқағаннан кейін басталды. Содан бері ол кинофильмдерде және қойылымдарда ойнайды. Сондай-ақ ол  Arkane деген группасымен жұмыс істеген. 

## Дереккөздер
Егор

**Егор** — еркектердің орыс есімі. Георгий атының басқаша түрі болып есептеледі. Бұл есім Георгий есімінің бастапқы дыбыстарының орындарының ауыстырылуымен байланысты пайда болған.

Бұл есімнің Юрий деген фонетикалық атына қарағанда, Егор есімі жай қарапайым халықтың аты болып табылады. Юрий есімі XVII—XVIII—XIX ғасырларда бай, сауатты, ақсүйек адамдарда болған. Юрий есімі де Георгий атынан шыққан.

## Дереккөздер

Санат:Ер есімдері
Кирилл Александрович Прядкин

**Кирилл Александрович Прядкин** (6 шілде 1977, Фрунзе) — Қырғыз-Қазақстан футболшысы, қақпашы, қырғыз құрама командасының экс-футболшысы.
## Жетістіктері
### Командалық
* Қырғызстан чемпионы: 1994 жыл
* Қырғызстан кубогының жеңімпазы: 1996 жыл
* Қазақстан чемпионы: 2002 жыл, 2003 жыл
* Қазақстан кубогының жеңімпазы: 2007 жыл
* Интертото кубогының жеңімпазы: 2007 жыл.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі
Санат:Қырғызстан футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Восток ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Меган Агоста

thumb|355x355px|Меган Агоста Марчиано
Меган Агоста Марчиано

Меган Агоста-Марчиано (ағыл. Meghan Agosta-Marciano; 28 ақпанда 1987 жылы туды, Уинсор, Онтарио, Канада) — канадалық хоккей ойыншысы, шабуылшы. Қазіргі уақытта, ол хоккейден үзіліс алып, сынақ ретінде констебль Ванкувер полициясы департаментіне қосылды. 2006 және 2010 жылдарындағы екі мәрте олимпиадалық чемпионы. 2007 және 2012 жылдарындағы екі мәрте әлем чемпионы.

2010 жылы Олимпиада ойындарында әйел хокейінде үздік бомбардирі атанды. Ең бағалы ойыншысы (MVP) және үздік шабуылшы деп танылды, әйелдер турнирінің символдық құрамасының енгізілді.

**Клуб мансабы**
Ли Ён Э

**Ли Ён Э** (кор. 이영애; 31 қаңтар 1971 жылы, Сеул, Оңтүстік Корея ) — оңтүстік кореялық актриса және модель. «Кек ханымына аяушылық» (2005), «Бірлескен қауіпсіздік аймағы» (2000), «Бір жолы көктемде» (2001), жәнеде «Сарай маржаны» (2003—2004) телесериалында басты рөлді ойнады . «Кек ханымына аяушылық» филмінен  «Көк айдаһар» примеясында, үздік акриса болып марапатталды.

## Өмірбаяны
Ли телевизия, жарнама , сериалдарда түсіп өзінің карьерасын бастады. 2000 жылы әскери тергеуші рөлінде «Бірлескен қауіпсіздік аймағы»  фильмінде, Пака Чхан Ука болып ойнады. Ли мен бірге Ли Бён Хон және  Сон Кан Хо осы фильмде түсті. 2003 жылы актриса және Ю Чжи Тэ «Бір жолы көктемде» мелодрамасында түсті. Осы рөл үшін Ли Пусан акдемиясынан, үздік актриса атауымен марапатталды.  

2004 жылы Ли  «Жемчужина дворца» деген атақты телесериалда түсті. Бұл телесериалды 3 миллиард адам көрді. 2005 жылдың соңында, Гонконгтың жартысы драманың соңғы эпизодын көрді, түнде болып жатқанына қарамай. 

2005 жылы Венециандық кинофестивальда Пака Чхан Ука — «Кек ханымына аяушылық» трилогиясының соңғы эпизоды шықты. 2006 жылы Ли 56-ыншы Берлин халқыаралық кинофестивалінде жюри болды. Ли ең бірінші оңтүстік кореялық актриса осы 56- ыншы Берлин кинофестиваліне жюри болып барған.

## Жеке өмірі
24 тамызда 2009 жылы Ли байқатпай Гавайяда үйленді. Ол американдық бизнесмен шығу тегі корей Чон Хо Ёна-ға үйленді. Ал 2 қыркүйекте Кореяға қайтып келді. Ақпанда 2011 жылы екі жұпта 2 егіз – қыз және ұл туылды.  Актриса еркін ағылшын және неміс тілінде сөйлей алады. 

## Фильмография

## Марапат және атау
•994 SBS Drama Awards — Үздік жаңа актриса 

•1996 MBC Drama Awards — Үздік актриса 

•1997 SBS Drama Awards — Үздік актриса

•1998 SBS Drama Awards — Үздік актриса

•2001 Награда Pusan Film Critics Awards — Үздік актриса«Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін

•2005 Награда Blue Dragon Awards — Үздік актриса «Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін

•2005 Награда на Международном кинофестивале в Каталонии — Үздік актриса «Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін

•2006 Награда PaekSang Arts Awards — Үздік актриса «Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін

•2006 Награда на Cinemanila International Film Festival — Үздік актриса «Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін 

•2006 Номинация Grand Bell Awards — Үздік актриса«Сочувствие госпоже месть»  рөлі үшін
Душан Савич

**Душан Савич** (макед. *Душан Савиќ;* 1 қазан 1985, Ниш, Югославия) — македондық футболшы, шабуылшы.

## Мансап

### Клубтық мансабы

Сербиялық "Црвена Звезда" футбол клубының түлегі болғанымен де, өзінің кәсіпқой ойын көрсетуін Македония-да бастады. 2010-шы жылы шекарадан тыс кетіп, румыниялық «Брашов», кореялық «Инчхон Юнайтед» және өзбекстандық «Пахтакор» футбол клубтарында өнер көрсетті. 

2011 жылы Македонияға қайтып келіп «Работнички» футбол клубында ойнады. 

2012 жылы қаңтарда  "Волынь" футбол клубымен 2,5 жылға келісім шартқа отырды. Луцк командасында 32 ойынға қатысып, 6 гол соқты. 

2013 жылы "Волынь" футбол клубынан кетіп,  "Говерла" футбол клубына қосылды. 2014 жылы "Говерла" футбол клубынан қазақстандық "Қайсарға" ауысты.

### Ұлттық мансабы

2007 жылдан бастап Македония ұлттық құрамасында өнер көрсетеді.

## Жетістіктері

* Македония кубогіның иегері: 2009

## Сілтемелер

Санат:Солтүстік Македония футболшылары
Санат:Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Вардар ФК ойыншылары
Санат:Победа ФК ойыншылары
Пенталогия

**Пенталогия** ( *[[5|бес]]*,  *ғылым*) — орындаушының іс-әрекетімен бірігетін, бірақ ортақ идея мен сабақтастығынан, бес әртүрлі бөліктен тұратын әдеби, музыкалық немесе кинематографиялық туынды. Ағылшын тілінде бұл сөз жиі «квинтет» сөзімен де ауыстырылады.

Әйгілі пенталогиялар: 1823—1841 жылдарында жарық көрген Джеймс Фенимор Купердың Натаниель Бампо туралы саяхат романдары (Пионерлер, Могиканның соңғы тұяғы, Прерия, Ізші немесе Онтарио жағалауында, Аңшы немесе Соғыстың бірінші соқпағы), Бернард Шоудың «Мафусаилиға қарай артқа» пьесалар жиынтығы.

thumb|center|800px|Джеймс Фенимор Купердың Натаниель Бампо туралы саяхат романдары

Санат:Драматургия
Санат:Әдебиеттану
Оливер Аксник

**Оливер Аксник** (; 1970 жылдың 17 мамырында Фюссен, Баварияда дүниеге келген) — неміс кёрлингисті, 1988 жылғы Олимпиадалық ойындарында Германия командасының қосалқы ойыншысы және 2006 жылы екінші ойыншы.

## Жетістіктері
* Кёрлинг ойынынан әлем чемпионатында: күміс (1997); қола (1994, 1995 және 2005).
* Кёрлинг ойынынан Еуропа чемпионатында: алтын (1992 және 1997)

## Дереккөздер
Алексей Николаевич Гуриков

**Алексей Николаевич Гуриков** (1906 жылы, Владимир — 11 қаңтар 1951, Горький) — фрезер станктерін шығаратын Горьковск зауыттың директоры, Сталин премиясының лауреаты. Тігін машиналары магазинының йесінің баласы. 

## Еңбек қызметтері мен оқуы
* 1922—1927 Богучар Воронежский губерниясы қаласындағы комсомольдық жұмыс істеді. 
* 1927—1930 Муром Владимирской облысы қаласында "Красный Прядильщик" фабрикасында темір жонушы болып қызмет атқарды. 
* 1930—1935 Горьковский индустриальды институтында механико-техникалық факультетінде білім алды. 
* 1935 жылдан бастап, фрезер станоктарын шығаратын И.В.Сталиннің атындағы Горьковский зауытында жұмыс істеді:технолог, бюроның бастығы, участок бастығының орынбасары, 1941-1942 жылдары бас инженердің орынбасары, 1942-1946 жылдары цех басшысы.
1946 жылдың 29 қаңтарынан бастап 1950 жылға дейін —  И.В.Сталиннің атындағы Горьковский зауытының директоры. 

1950 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты директорлық қызметінен босатылып, аға конструктор жұмысына ауыстырылды. 

Сталин премиясының 1-дәрежелі лауреаты — тенологияны тереңнен тамырымен қалыптастырғаны үшін және металл шығыны немесе жұмыс күшіне тәуелділік төмендеген жағдайда олардың санының кәдімгідей өсуін қамтамасыз ететін пушкаларды тезарада шығарудың амалын ойлап тауып және оны ұйымдастырған үшін атанды. 

Жетістіктер:Ленин ордены (1945 жыл), Қызыл еңбек (1944 жыл), "Сый белгісі" орденінің екі мәрте йегері (1939 жыл, 1942 жыл), медалдар. 

## Дереккөздер

Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Джордж Даллас

**Джордж Миффлин Даллас** (ағыл.George Mifflin Dallas; 1792 жыл 10 шілде - 1864 жыл 31 желтоқсан ) - ағылшын саясаткері және 1845 жылдан бастап 1849 жылға дейін Америка Құрама Штаттарының 11-інші вице-президентті болған.

## Өмірбаян
Джордж Даллас негізінен шотланд азаматы,  Александра Джеймса Далласа және Арабеллы Смит Даллас деген кісілердің отбасында, Пенсильвания, Филадельфияда дүниеге келген. Ол алты баланың ішінде екіншісі болған және осы жанұядан Ақш-тың болашақ коммандоры Александр Джеймс Даллас шыққан. Джордж Эдинбургта білім алған. 1810 жылы ол Принстондық университетті аяқтаған.

## Мансабы

### Дипломатия
1812 жылы Джордж болып жатқан соғысқа аттанғысы келеді, алайда әкесі қарсы болғандықтан өз шешіміз өзгертеді. Осыдан кейін, ол бірден  Альберт Галлатиннің жеке хатшысы болу ұсынысын қабыл алады. 1814 жылдың тамызында Даллас АҚШ пен Англия арасындағы бейбітшілік пактін Вашингтоп қаласына жеткізеді. Далластың жұмысы қатты физикалық ауырлық түсірмегендіктен оның саясатқа қызығушылығы арта бастады. Сондан кейін Джордж АҚШ банкінің екінші қорғаушысы болды. 1817 жылы ол Филадельфийдің жалпы прокурорының орынбасары болып тағайындарды, осы жұмысы 1820 жылға дейін созылды.

### Саясат
left|thumb
Соғыстан кейін 1812 жылы Пенсильванияның саясатының астан-кестеңі шыға бастады, Демократиялық партиялардың ішіндегі екеуі мемлекеттің үстенен қарау үшін сөз таластар туған болатын. Даллас бастаған жақ мемлекеттегі Конституцияның беделін жақтаған.  Қарсы пікірде болған екінші жақтың басшысы болашақ президент Джеймс Бьюкенен еді.

1829 жылы Джордж Даллас Пенсильвания штатының аймақтық прокуроры болып тағайындалды. Бұл орында ол 1831 жылға дейін отырған.1831 жылы Джордж Пенсильвания штатының сенаторы болды. Кейін ол қайта таңдаудан бас тартты.

1833 жылдан 1835 жылға дейін Пенсильвания штатының жалпы прокуроры қызметін атқарған. 1837 жылдан 1839 жылға дейін ол Мартин ван Бюреннің бұйрығымен АҚШ-тан Ресейгк баратын елші болған. 1844 жылы Даллас АҚШ-тың вице-президенті болып тағайындалған және осы орында 1845 жылдан бастап 1849 жылға дейін отырды.

## Дүниеден өтуі
Джордж Даллас 1864 жылы 31 желтоқсанда Пенсильвания штатында Филадельфия қаласында қайтыс болған. Ол Әулие Петрдің Шіркеуінде жерленген.

## Дереккөздер
# ↑ George Mifflin Dallas, 11 Вице-президент (1845-1849). 
# **↑** George Mifflin Dallas (1792—1864) — Find A Grave Memorial
# **↑** «Barnard, Isaac Dutton, (1791 - 1834)». 
# ↑  NationMaster — Encyclopedia: George M. Dallas

## Сілтемелер
* A Series of Letters Written from London by George M. Dallas
* Джордж Даллас&nbsp;(ағылш.) на сайте Find a Grave

Санат:АҚШ вице-президенттері
Санат:Принстон университеті түлектері

Санат:10 шілдеде туғандар
Санат:1792 жылы туғандар
Санат:Филадельфияда туғандар
Санат:1864 жылы қайтыс болғандар
Энгадин

right|thumb|Жоғарғы Энгадиннан Зильсер және Сильванер өзендеріне көрініс.
**Энгадин** (неміс. Engadin; рето-роман. Engiadina) — Швейцариядағы Граубюнден әкімшілік орталығында орналасқан таулы туристік шипажай.

## География
Малоя асуынан бастап Аустрия шекарасындағы Финмтермюнц асуына дейінгі Инн өзенінде орналасқан. Берекесіз таулы топырақпен, ұзақ қыстарымен, ұзақ уақыт күн шығып тұратын күндермен жәнеде дымқыл ауамен сипатталад. Энгадин тілдері — рето-романдық болып келеді (жергілікті дивлект). Энгадин аумағында бірнеше Швейцариялық ұлттық саябақтар орналасқан.
Алқап Жоғаргы Энгадин(неміс. Oberengadin, алқап 1600-1800м биіктікте орналасқан) және Төменгі Энгадин (неміс. Unterengadin, 1019-1610м биіктікте орналасқан) деп екіге бөлінген.
Жоғарғы Энгадин территориясында — Зильс, Сильваплана, Кампфер және Санкт-Мориц өзендері орналасқан. Осы аймақта гранит және гнейс кристалдық тау жыныстары жиі кездеседі. Ал төменгі Энгадин алқабы әктас тасының жыныстарына бай.

### Туризм
Туризм — елді мекендегі халықтың ең басты табысы болып келеді. Территорияда Зильс, Сильваплана, Санкт-Мориц секілді таулы шипажайларында минералды бұлақтар орналасқан. Ал Төменгі алқапта  Скуоль, Тарасп және Вульпера секілді таулы шипажайлары шипалы болғандықтан танымал болып келеді.
Аудан Швейцарияның басқада асуларымен байланысқан, Кур — Санкт-Мориц, Санкт-Мориц — Скуоль и Санкт-Мориц — Понтрезина — Тирано (Италия) деген темір жолдар ауданды басқада тығыз орналасқан қалалармен байланыстырып тұр. 

## Тарих
right|thumb|Жоғарғы Энгадиндағы халықтың ұлттық киімі.
Ерте заманда Энгадин ежелгі римдік Реция Прим түкпірінде болған. Ал ортағасырларда Кур епископствасына бағынған. Энгадин басқада епископтың құрамында болған жерлермен бірге «құдайдың одағын» құрған, біріншіден Габсбург экспансияларына қарсылық көрсеткен. «Құдайдың одағы» атты одақта 1498 жылдан бастап 7 шығыс Швейцария жерлері кірген. 1526 жылы болған реформациядан кейін Энгадин жаппай ұтысқа тап болды.

## Дереккөздер
Санат:Швейцария таулары
Санат:Швейцария
Санат:Граубюнден
Трезор Кангамбу

**Мухаммад Трезор Абдулла** –(фр. *Mohammed Tresor Abdullah*; имя при рождении — **Трезор Кангамбу** (араб. كنغامبو تريسور‎‎ , -. *Tresor Kangambu*); 8 cәуір 1987 жыл Конго)  конголездтық жыынстары бар Катардық футболист. Катара мемлекеттік құрамының ойыншысы.

## Клубтық мансап
Клубтық мансабын «Ас Аигл Руш» тобында ойнап туған жерінде бастады. 2010/2011 маусымында «Лехвия» клубында ойнады. Сол маусымында 20 матч ойнап, 1 гол салды. 2011/2012 жылдары «Аль-Вакру» клубында ойнады. 2012 жылы қайтадан «Лехвия» клубында қайтып келді.

## Ұлттық құрамадағы маңсабы
2014 жылдан бастап Катара құрамында ойнайды. Осы құрамды 2015 жылғы Азия Кубогында ойнады.

## Жеке өмір
2014 жылдың 17 желтоқсанында ислам дінін қабылдады да, Мохаммед Абдулла атын алды.
Соджу

**Содж**у – алкоголді ұлттық корей сусыны. Спирт мөлшері 20 %-дан 45%-ға дейін жетеді. Негізі ол тәтті картофеляилдан және дәннен жасалынады. Бұл сусынның түсі түссіз, иісі спиртке ұқсас, дәмі кішкене тәтті.   

Оңтүстік Кореяда соджуға арналған музей бар.  

## Тарихы
Алғаш рет соджу 1300 жылдары, моңғол шапқыншылығы кезеңінде пайда болды.   

1965-1991 жылдары күріш санының азаю себебінен Оңтүстік Корея үкіметі соджуды таза дәннен шығаруға тиым салды. Сондықтан бұл сусынды дайындағанда оған этил спиртын және ароматизаторды қосып жасайтын болды.  

Бүгінгі күнде соджу – Оңтүстік және Солтүстік Кореяның басты алкоголі болып табылады.

Оңтүстік Кореяда 2004 жылы 3 миллиардтан астам соджу бөтелкесі қолданылды. Сонымен қатар, соджудың Jinro атты бренды әлем бойынша ең көп сатылымға шығатын брендтер қатарына кіреді. Оның 90 %-ы Оңтүстік Кореяда сатылады. 2008 жылы осы сусынның 75,99 миллион кейсі сатылды. 

## Дайындалуы
Соджу тәтті картофель мен күріш және бидайдан жасалады. Оны дайындау үшін бірнеше қадамды орындау керек:
# Шикізатты езеді
# Тартылған және қысылған шикізатты арнайы ыдыста сақтайды, онда оған этил спирті қосылады
# Оны дайын өнімге айдайды
Соджуды арнайы бамбуктан жасалған ағаш көмір арқылы фильтрлейді.

## Қолданылуы
Оған негізі спрайт, тоник, сироп қосады және сождуға әртүрлі лимон, қауын, қарбыз дәмді ароматизаторлар қосады.

Қазірде көбісі бұл сусынға коктейль қосып ішуді жөн көреді.

Ер адамдар арасында соджудың бір түрі – локтанджу өте танымал. Оған сыра қосылған. Оны жылы күйінде тез ішеді.

## Корей этикеті
Соджуды шыны ыдыспен және балықпен немесе етпен ішеді.

Оны екі қолмен құйған дұрыс. Ал соджуды өз-өзіне құйған мәдениетті көрінбейді.

Соджуды кішкене жұтыммен ішу керек

Оны соңына дейін ішіп, сосын барып қайта құю керек

Жас кәрістер соджуды үлкен адамдардың алдында ішпейді. Тек үлкендермен бір үстел үстінде отырғанда бұрылып қолымен стақанды жауып ішеді. Ал басқалай түрде соджуды ішу құметтемеудың белгісі.

## Дереккөз
Орыс википедиясынан.