open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ленин атындағы шахта

**Ленин атындағы шахта** (Шахтинск қ ), *«[[Миттал-Стил Теміртау]]»* АҚ Көмір департаментіне қарайды (1996 жылдан). Жобасын «Қарағанды Мемлекеттік Шахта жобалау» институты жасаған. Негізі 1958 ж. қаланып, 1964 ж. пайдалануға берілді. 

1971 ж. дейін №3 Тентек шахтасы аталды, 1971 ж. В.И. Ленин аты берілді. Жобалық қуаты жылына 1200 мың т көмір өвдіру, 1969 ж. №1/2 «Келбеу» шахтасымен біріктірілгеннен кейін және 2-горизонттык техн. жобасын кайта қарағаннан соң Л. а. ш-ның қуаты жылына 320 мың т Көмір өндіруге дейін жетті. Қ, Ж, КЖ маркалы кокстелген көмір өндіріледі. Шахтада *«Әр лаваға - мың тонналық өнімділік», «Жаңа лаваға алғашқы күннен мол өнімділік», «жөндеу еапасына жұмысшы кепілдігі»* бастамалары кең өріс алған. Л. ауыл шаруашылығы ұжымы Еңбек Қызыл Ту орденімен (1971) марапатталды. Р. Э. Литманға Социалистік Еңбек Ері атағы, В. С Шапарскийге КСРО Мемлекеттік сыйлығы берілген. 1973 ж. бастап *«Шахтерский маяк»* көп таралымды газеті шығып тұрды. Шахтаның қосалқы ш. негізінде 1980 жылдан «Шахтинск» кеңшары ұйымдастырылған. Шахта көмір мен газдың кенеттен атылуы бойынша қауіпті, ал й6 қабаты ерекше атылғыштарға жатады. Проходка забойлары ағымдағы атылу қателерініңболжамы жасалып және атылуға карсы шаралар арқылы жүргізіледі. Екінші болжам әдісі ретінде АҚМ аппараты қолданылады. Ауаға автоматты бақынау жасалып, АТК операторы компьютеріне шығарылады. Л. ауыл шаруашылығы *«шахта-лава»* жүйесімен жұмыс істейді. с16және й|0 қабаттарының калындығы 5,5 және2,4 м, көлбеулігі 10-15°. d6 қабаты екіге бөлініп ұқсатылады. Көмір қазуда *«Глиник»*,2 ОКП-70 механикалық кешендері, 2 ГШ-68 Б, 1 КША комбайндары, проходкада КСП-32, ГПКС, 4ТП-2 комбайндары, магистральды қазбаларда 2ЛУ 120, ІЛУ 120, ІЛЮОК, ЛКР1000 ленталы қонвейерлері қолданылады. Жылына 1 млн және одан астам көмір өндіріледі (2006).
	
## Дереккөздер

Санат:Еңбек Қызыл Туы орденімен марапатталған ұйымдар
Санат:КСРО-ның құрылғанына 50 жыл мерейтойлық құрмет белгісімен марапатталған ұйымдар
Санат:1964 жылы құрылған компаниялар
Санат:Шахтинск кәсіпорындары
Санат:Қазақстан көмір кен орындары
Санат:АрселорМиттал Теміртау
Санат:Ленин құрметіне аталған нысандар
Никифор Еремеевич Леонов

**Никифор Еремеевич Леонов** (1925-1989), шахтер. Социалистік Еңбек Ері (1957). Еңбек жолын 1943 ж. *«[[Қарағандыкөмір]]»* комбинатына қарасты *«[[Ленинкөмір]]»* тресінің №49 шахтасыңла тіреуші болып бастады. 1949 жылдан *«[[Саранкөмір]]»* тресінің №106 шахтасында (қазіргі «Саран») кен өндіру учаскесінің бригадирі. 5-бесжылдық (1951-55) жоспарды орындауда жоғары өндірістік көрсеткішке жетті. ҚОКП 22-съезінің, Қазақстан Компартиясы 8-9-съездерінің, КСРО кәсіподақтары 12-съезінің делегаты. Ленин орденімен марапатталған.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Моисей Григорьевич Лернер

**Моисей Григорьевич Лернер** (1916), экономист-ғалым, экономика ғылымдарының докторы (1986), проф. (1987). Мәскеудін Г. В. Плеханов атындағы х. ш. интын бітірген (1954). Қарағандыда 1969 жылдан Қарағанды кооперация институтының кафедра меңгерушісі, доценті (1969-87), профессоры, 40-тан астам ғылыми еңбектің (оның 3-і монография) авторы. Ғылыми еңбектері сауда ісінде еңбекті мөлшерлеу мен ынталандырудың нәтижесін бағалауға, тауар запастары мен айналыс шығындарының проблемаларына арналған.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Масғұт Жабасұлы Халиоллин

**Масғұт Жабасұлы Халиоллин** (1929 ж. т.) - журналист.

## Өмірбаяны
* Қарағанды мұғалімдер институтын (1950) бітірген.
* ҚазМУ-ды (1957) бітірген.
* Қарағанды облысы «Советтік Қарағанды» (кейін «Орталық Қазақстан») газетінде әдеби қызметкер, жауапты хатшы, редактордың орынбасары, облыстық радиокомитетте бас редактор болып қызмет етті. 
* Зейнетке шыккан соң Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы облыстық ұйымының төрағасы болып сайланып, мемлекеттік тіл мәртебесін көтеру, ұлттык рухты асқақтату, облыста қазақ мектептері мен бала-бақшаларын ашуда белсене еңбек етгі.

## Шығармашылығы
«Парасат» атты очерктер, әңгімелер мен фельетондар жинағының авторы.

## Дереккөздер


Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті оқытушылары
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Орталық Қазақстан газеті қызметкерлері
Санат:Орталық Қазақстан газеті бас редакторлары
Санат:Қазақстан бас редакторлары
Санат:Қазақ тілі қоғамы тұлғалары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Игнатий Евгеньевич Ли

**Игнатий Евгеньевич Ли**, (1923 ж. т.), инженер-металлург. Қазақ политехника институтын бітірген (1947). Жезқазған КМК жүйесінде 1947 ж. бастап еңбек етіп келеді. Өндірістік-техникалық бөлім инженері, бастығы болды. 1968 жылдан бастап 20 жыл Жезқазған мыс зауытының директоры қызметін атқарды. Бүгінде *«[[Қазақмыс]]»* қорпорациясы президентінің кеңесшісі. Екі рет ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығын алған. Қазақстанның еңбек сіңірген металлургі. 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. Бірнеше ғылыми мақалалардың авторы. Жезқазған қаласының құрметті азаматы.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Петр Лаврентьевич Лисовенко

**Петр Лаврентьевич Лисовенко** (1917-1975), электр монтажшы. Социалистік Еңбек Ері (1966). ҚазКСР-інің еңбек сіңірген (1962) құрылысшысы. 1940-45 ж. «Балқашэлектрмонтаждау» басқармасының электр монтері. 1945 жылдан Теміртау қаласындағы «Қазэлектрмонтаждау» басқармасының электр монтажшысы, кейіннен бригадирі. Лисовенко Қазақ металлургия зауытын, Қарағанды металлургия комбинатын салуға катысып, жоғары еңбек керсеткішіне жетті. Жегіжылдық жоспарды мерзімінен бұрын 3,5 жылда орындап шыкты. КОКП 22-съезінің делегаты. Ленин орденімен марапатталған.
	
## Дереккөздер


Санат:1917 жылы туғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:1975 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан құрылысшылары
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Хамит Дәрібаев

**Хамит Дәрібаев** (1944-2006), жазушы. ҚазМУ-ды бітірген. Жаңаарқа ауданы мәдениет бөлімінде, аудандық газетге қызмет істеді. Жаңаарка аудның С. Сейфуллин атындағы мұражайының директоры, аудандық «Қазақ тілі» қоғамы басқармасының төрағасы. Өз жанынан шығарған ән-күйлері бар. Тәттімбет, Сайдалы Сары Тоқа туралы жазған повестері жарық көрді. Байдалы би, Сайдалы Сары Тока, Балабақсы, Исабек ақын туралы зерттеулердің авторы.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Санат:Тұлғалар
Хан ордасы

**Хан ордасы** - Орталық Қазақстанның Ұлытау өңіріндегі жаздық хан ордасы. Орданың сырты дуалмен, оның іргесі айнала ормен қоршалған. Орға арық арқылы іргесіндегі Жанғабыл өзенінен су тартылған. Хан ордасы негізгі екі бөліктен — хан ордасы мен қызметшілер тұратын сыртқы қоршаудан тұрған. Хан ордасы мен қызметшілер қоршауының арасы дуалмен бөлінген. Дуал ішінде ханның салтанатты шатыры, басқа да жаздық тігілмелі баспаналар орналасқан. Дуалдың бұрыш-бұрышында қарауыл мұнарасы болған. Хан ордасына бір ғана қақпа қалдырылған. Хан ордасына таңдап алынған жазықтың төрт құбыладағы тау басынан берілетін белгіні алыстан байқап тұруға лайық стратегиялық мәні ескерілген. Бұл ордада қазақтың бірнеше ханы тақта отырған. Соның бірі Әбілқайыр хан, Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би бастаған игі жақсылары Абылайды осы ордада ақ киізге көтеріп, хан сайлаған.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Ханқашты тауы

**Ханқашты тауы** – Қызылтас тау жүйесінің солтүстігіндегі тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы шекарасына таяу орналасқан. Ұзындығы мен ені 10 км-ге созылып жатыр. Ең биік жері 1220 м. 

## Геологиялық құрылымы
Кейінгі тас көмір және пермь гранитоидтарынан, делювийлі-пролювийлі шөгінділерден түзілген.

## Жер бедері
Өзен аңғарлары және жыра-сайлармен тілімделген. Көптеген бұлақтар бастау алады, боз, шілік өседі.

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы таулары
Райнгольд Эмильянович Литман

**Райнгольд Эмильянович Литман** (1936 ж. т.), шахтер, Социалистік Еңбек Ері (1971), КСРО-ның Құрметті шахтері (1974). 1952-1964 ж. «Қарағандыкөмір» комбинаты *«[[Кировкөмір]]»* тресінің К. О. Горбачев атындағы №7-8-шахтасының кен қазушысы, 1964 жылдан *«[[Қарағандыкөмір]]»* өндірістік бірлестігінің В. И. Ленин атындағы шахтасының кен қазушылар бригадирі. 9-11-сайл. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, ҚОКП 25-съезінің, Қазақстан Компартиясы 16-съезінінделегаты. Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Игорь Иванович Лобода

**Игорь Иванович Лобода** (1927-1965), шахтер. Еңбек қызметін 1953 ж.* «[[Қарағандыкөмір]]»* өндірістік бірлестігінің №20 шахтасында бастады. 1953-57 ж. №1 учаске бастығының көмекшісі, 1957-59 ж. №4 учаскенің бастығы, 1959-1960 ж. тау-кен мастері, 1960-65 ж.№1,2,5 6 учаскелердің бастығы. Шахта апатында шахтерлерді құтқару және аварияның зардабын жою кезінде қаза тапты. Ленин орденімен марапатталған (кайтыс болғаннан кейін, 1%5). Қарағандыда Л. есімімен кеше аталған, ол тұрған көшедегі аталған № 1 үйге тақта орнатылған.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әбілда Хасенов

**Әбілда Хасенов** (1917, Жаңаарқа ауданы, Түгіскен ауылы - 2006, Жаңаарқа ауданы, Түгіскен ауылы) - шопан, сталиндік «тазарту» тауқыметін тартушы. Руы - Тама - Жөгі - Көзей.

Ұлы Отан соғысына қатысқан (1941-1945). 1943-1944 жылдары неміс лагерінде болып, тұтқыннан қашып шыққан. Отан соғысын 1945 жылы Берлинде аяқтаған. Соғыстан бейбіт еңбекке оралғаңда, жыл сайын тергеуге алынып отырған. Өзімен бірге тұтқында болғандармен беттестіріп, жазықсыз жандарға жала жаптыруға қарсы шыққан. Хасеновтың тұтқында бірге болғандардың біразын ақтап алуға септігі тиген (ұлытаулық М. Баржақсин, т. б.).

## Еңбек жолы
1985 жылға дейін «Жеңіс» кеңшарында озат шопан болды. 40 жылдай қой бағу ісіңде жоғары көрсеткішке жетті. Социалистік Еңбек Ері С. Ысқақов сынды өзінің ізбасарларын тәрбиеледі.

## Марапаттары
* 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту ордені.
* I дәрежелі Отан соғысы ордені.
* Қызыл Жұлдыз ордендерімен марапатталған.
* Жаңаарқа ауданының құрметті азаматы.

## Дереккөздер


Санат:Шопандар
Санат:КСРО-да репрессияланғандар
Санат:КСРО-да қуғындалғандар
Санат:КСРО-да ақталғандар
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:Жаңаарқа ауданының құрметті азаматтары
Санат:Екі мәрте Еңбек Қызыл Ту орденінің иегерлері
Қойшы Шаяхметов

**Қойшы Шаяхметов** (1929-1981), журналист. Нұра ауданы түлегі. ҚазМУ ді бітірген (1951). Қарағанды облысы  «Орталық Қазақстан» газетінде әдеби қызметкер, өнеркәсіп-көлік белімінің меңгерушесі болды. Социалистік Еңбек Ері Қойшы Көрпебаевтың еңбек жолынан «Шахтердің ерлік еңбек» (1979) атты кітапша шығарды.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Әмеди Хәсенов

**Әмеди Хасенов** (1927-1990) - тіл білімі маманы, филология ғылымдарының кандидаты (1955), профессор (1988).

## Өмірбаяны
* ҚазПИ-ды бітірген (1949).
* 1952-1957 жылдары Алматы шетел тілдері педагогикалық институтында (казіргі Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті) орыс тілі кафедрасының меңгерушісі, жоғары партия мектебінің оқытушысы, Ы. Алтынсарин атындағы ғылыми-зерттеу институтының аға ғылым қызметкері.
* 1957 жылдан өмірінің аяғына дейін шетел тілдері педогогикалық институтында аға оқытушы, доцент, қазақ және орыс тілдері, қазақ және жалпы тіл білімі кафедрасының меңгерушісі, профессоры болды.

## Ғылыми еңбектері

Ғылыми-зертеу еңбектері қазақ тілінің грамматикалық құрылысы жалпы тіл білімінің теориялық және практикалық мәселелеріне арналған. 
Негізгі еңбектері: 
* «Қазақ тіліндегі сан есімдер» (1957)
* «Жай сөйлемдер және синтаксисті оқытудың кейбір мәселелері» (1957)
* «Синтаксис пен пунктуацияның кейбір мәселелері (1957)
* «Пунктуацияны оқыту жолдары» (1957)
* «Тіл білімінің теориялық және практикалық мәселелері» (1985)
* «Тіл біліміне кіріспе» (1989)
* «Тіл білімі» (1996) т. б. 
* Оның 8-сыныпқа арналып 1962 жылы жарық көрген «Қазақ тілі» оқулығы осы уақытқа дейін оқытылып келеді.

## Дереккөздер


Санат:Қазақ тілін зерттеушілер
Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары
Санат:Қазақстан филологтары
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері
Санат:Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті оқытушылары
Санат:Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты қызметкерлері
Санат:Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінің профессорлары
Құлкен Шаяхметов

**Құлкен Шаяхметов** (1917 жылы туған), кеңес, шаруашылық қызметкері. Бұқар жырау ауданының түлегі. Педагогика техникумын, Қазақстан КП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. 1942 жылдан партия және кеңес жұмысында. Нұра ауаткомы төрағасының орынбасары, төрағасы, Жаңаарқа ауаткомының төрағасы. 1953-1955 жылдары Жезқазған КМК директорының кадрлар жөніндегі 1-орынбасары, 1955-1958 жылдары облаткомның тың және тыңайған жерлерге жұмысшыларды орналастыру басқармасының бастығы, 1958-1959 жылдары Қарқаралы ауаткомы төрағасының орынбасары болады. Кейінгі жылдары зейнеткерлікке шыққанша Облтұтыну одағы бөлім бастығы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Оразалы Шәкіров

**Оразалы Шәкіров** (1930-2003), кең инженері, қоғам қайраткері. Қазақ кең-металлургия институтын бітірген (1954). Қарағанды шахтапарында инженерлік қызметте болады. Арғын тайпасының Қуандық руының Сармантай бөлімінен шыққан.
*1959-1968 жылдар №31 шахта бастығының орынбасары, бас инженері, директоры, «Киров» шахтасының директоры. 
*1979-1981 жылдар «Қарағандыкөмір» ӨБ экономика жөніндегі директоры. 
*1981-1990 жылдар Қарағанды облаткомы төрағасының орынбасары. 1990 жылдан зейнеткерлікке шыкканша тұрмыстык қызмет саласында еңбек етті. Еңбек Кызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. ҚазКСР еңбек сіңірген кеңшісі, «Шахтер даңкы» белгісінің толық 
иегері. Карағанды каласының құрметті азаматы. Оразалы құрметіне Қарағанды қаласында көше аталады.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Қарағанды облысы
Марат Шәріпұлы Шәріпов

**Марат Шәріпұлы Шәріпов** (1942-1997), гидрометаллургиялық үдерістердің физикалық-химиялық негіздері саласындағы маман, химия ғылымдарының докторы (1995). 

Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. Еңбек жолын 1968 жылы ҚазКСР ҒА Органикалық  катализ және электрохимия институтыңда бастады. 1970 жылы ҚазКСР ҒА Қарағанды химия-металлургия институтына ауысты. 1976-1985 жылдар аға инженер, ғалым
хатшы және ионалмастырушы үдерістер зертханасының меңгерушісі. 1985 жылдан Е. А. Бөкетов атындағы ҚарМУ-де ғылыми-зерттеу бөлімінің бастығы, ғылыми жұмыс жөніндегі проректор, кафедра меңгерушісі, кванттық және физикалық химия кафедраның профессор қызметтерін атқарды. 100-ден астам ғылыми еңбектің авторы.

## Шығармашылығы:
* Термохимия частичногидратированной окиси меди (1973); 
* Очистка электролита в условиях Балхашского комбината (1982); 
* Исследование сорбции катионов меди, железа и никеля на КУ-2-8 и гидратации их в фазе ионита (1985).

## Дереккөздер


Санат:1942 жылы туғандар
Санат:1997 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан химиктері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Профессорлар
Пелагея Григорьевна Шевченко

**Пелагея Григорьевна Шевченко (Захарова)**  (1928 жылында тұған.),  Социалистік Еңбек Ері (1960). Еңбек жолын 1942 жылы Солтүстік Қазақстан облысының Конюхов аудандағы Воскресенка Ұжымшарда колхозшы болып бастады. 1949-1963 жылдары Теміртау қаласының құрылыстарында жұмыс істейді. «Сібірмамандандырылғанқұрылыс» басқармасының жұмысшысы, асфальт-бетон зауытының өлшеушісі, бетоншысы; 1963-1983 жылдары «Казакметаллургияқұрылысы» тресінің механикаландыру басқармасында кран 
машинисі, 6-басшылықта жоғары міндеттемелерді орындауда үлкен көрсеткіштерге жетті. 1983 жылдан зейнеткер. Ленин өрденімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Өмірбек Мөрәліұлы Шәменов

**Өмірбек Мөрәліұлы Шәменов** - 1953 жылы 11 наурызда Қызылорда қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Шәменов Мөрәлі (1916-1974), Финн және Ұлы Отан соғыстарының ардагері, Қызылорда облыстық кәсіподақтар
кеңесінің төрағасы, Шиелі аудандық газетінің бас редакторы, Қызылорда облысы Жалағаш ауданының «Еңбек Қызыл Ту коммунизм» кеңшарының директоры болған.
Анасы - Шәменова Ақшонық Ақанайқызы (1921-2002), Қызылорда облысы Жалағаш ауданының «Қаракеткен»
ауылдық кеңесінің төрағасы болған. Еңбек Қызыл Ту орденді Қазақ ауылшаруашылық институтының машиналарды жөндеуді ұйымдастыру және технологиясы факультетін бітірген (1985), инженер-механик. Облыстық және республикалық басылымдарда жарияланған 25-ке жуық мақаланың авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан).
*1972 жылдан - Қызылорда облысы Жалағаш ауданының «Коммунизм» кеңшарында гидротехник. 
*1974 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
*1976 жылдан - «Қызылордажөндеусуқурылыс» тресінің 9-ЖМК еңбек және жалақы жөніндегі инженері, экономист, шебер, учаске бастығы. 
*1981 жылдан - Қызылорда облысы «Күрішкеңшарқұрылыс» тресінің 17-ЖМК бас инженері.
*1983 жылдан - Қызылорда облысы «Облжөндеуқұрылыс» тресінің РҚБ бастығы. 
*1985 жылдан - Қызылорда авто-басқармасының Жалағаш АКК бастығы. 
*1987 жылдан - Қызылорда облысы Жалағаш ауданындағы «Коммунизм» кеңшарының директоры. 
*1993 жылдан - Қызылорда облысы М. Шәменов атындағы ұжымдық шаруашылығының (кейіннен - М. Шәменов атындағы ЖШС) төрағасы. 
*2007 жылдан - Қызылорда облысы Жалағаш ауданының әкімі.
*2010 жылдан бері - Қызылорда облыстық Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының бастығы. Қызылорда облыстық мәслихатының депутаты (1999-2007). «Құрмет» орденімен (2001), «Тыңға 50 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - запастағы аға лейтенант.
Діни көзқарасы - мұсылман діні.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген, кемел, саяси түрақты, тәуелсіз мемлекет».
Хоббиі - балық аулау, аңшылық.
Сүйіп оқитын әдебиеті - ғылыми бейіндегі көркем әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Шәменова Сәуле. Ұлы - Шәменов
Асылбек Өмірбекүлы. Немерелері - Ағжан, Нұртұлға,
Ақмаржан.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Балжан Мөрәліқызы Шәменова

**Балжан Мөрәліқызы Шәменова** - 1962 жылы 18 наурызда Қызылорда облысы Жалағаш ауданының «Коммунизм» кеңшарында туған. Қазақ.
Алматы халық шаруашылығы институтының қаржы және несие факультетін бітірген (1984), экономист. Экономика ғылымдарының кандидаты (1994).
Қазақ және орыс тілдерін біледі.

*1979 жылдан - Қызылорда облысы №27 «Күрішкеңшарқұрылыс» тресінің жылжымалы механикаландырылған колоннасының 11-ші разрядты сылақшы-сырлаушысы.
*1980 жылдан - Алматы халық шаруашылығы институтының студенті. 
*1984 жылдың тамызынан - Қызылорда облыстық қаржы басқармасының мемлекеттік кірістер бөлімінің аға инспекторы. 
*1984 жылдың желтоқсанынан - Н.В. Гоголь атындағы Қызылорда педагогикалық институтының саяси экономия кафедрасының оқытушысы. 
*1986 жылдан - Жамбыл гидромелиоративтік құрылыс институтының Қызылорда бөлімшесінің қоғамдық пәндер кафедрасының оқытушысы. 
*1992 жылдан - Ы. Жақаев атындағы Қызылорда агроөнеркәсіп өндірісі инженерлері институтының қоғамдық пәндер кафедрасының оқытушысы. 
*1994 жылдан - қоғамдық пәндер кафедрасының аға оқытушысы,
*1995 жылдан - «Қаржы және несие» кафедрасының меңгерушісі. 
*1996 жылдан - Ы. Жақаев атындағы Қызылорда политехникалық институтының «Қаржы және несие» кафедрасының меңгерушісі. 
*1997 жылдың қаңтарынан - Қызылорда облыстық экономика басқармасының бастығы.
*1997 жылдың қыркүйегінен - Қызылорда облыстық экономика және сауда комитетінің төрағасы. 
*1998 жылдан - Қызылорда облыстық экономика басқармасының бастығы.
*2005 жылдан бері - Қызылорда облысы Экономика және бюджетті жоспарлау басқармасының бастығы. «Ерен еңбегі үшін» мөдалімөн марапатталған (2006).

## Дереккөздер


Санат:1962 жылы туғандар
Санат:Қызылорда облысында туғандар
Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қызылорда облысы тұлғалары
Мейрамбек Зинабдинұлы Шермағанбет

Шермағанбет Мейрамбек Зинабдинұлы - Қызылорда облысы әкімінің орынбасары. 1972 жылы 25 желтоқсанда Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Кеңес ауылында дүниеге келген. Ұлты қазақ. Әкесі - Шермағанбетов Зинабдин №3 мектеп-интернаттың, № 239 және 54 мектептерінің директоры, аудандық халыққа білім беру бөлімінің меңгерушісі, Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы әкімінің орынбасары қызметтерін атқарған. Анасы - Сапабекова Зорегүл, зейнеткер, ағылшын тілінің мұғалімі, мектеп директоры болып жұмыс істеген. Мейрамбет Шермағанбет Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетін (1994 ж.) «тарих», «экономика», Қожа Ахмет Яссауи атындағы Халықаралық Қазақ-түрік университетін (2000 ж.) «құқықтану» мамандықтары бойынша бітірген. Еңбек жолын 1994 жылы Жаңақорған ауданындағы №239 мектептің тарих пәнінің мұғалімі болып бастаған.

* 1994 жылы - №239 орта мектебінің мұғалімі (Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Кеңес ауылы).
* 1995 жылы - №163 орта мектебінің мұғалімі, директорының орынбасары (Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы).
* 2000 жылы - Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы әкімі аппаратының жетекшісі, ұйымдастыру-кадр жұмысы бөлімінің меңгерушісі.
* 2001-2016 жылдары Жаңақорған ауданы әкімі аппаратының басшысы, облыс әкімі аппараты басшысының орынбасары, облыстық білім беру, тілдерді     дамыту жөніндегі басқармалардың басшысы, Қызылорда облысы бойынша білім     саласындағы бақылау департаментінің басшысы.
* 2016-2021 жылдары Ақтөбе облысы, Қобда ауданының әкімі, Ақтөбе облысы әкімінің орынбасары.
* 2022-2023 жылдары Қызылорда облысының білім басқармасының басшысы.
* 2023-2024 жылдары Қызылорда облысы әкімінің орынбасары.
* 2024 жылдың ақпан айынан бастап Қызылорда облысы, Қазалы ауданы әкімі қызметін атқарып келді.
* 2025 жылдың 28 шілдесінен бастап Қызылорда облысы әкімінің орынбасары лауазымына тағайындалды.

Үйленген. Жұбайы - Жарылқағанова Гүлнәр Боранбайқызы, экономист-бухгалтер. Қыздары - Шермағанбет Әзиза Мейрамбекқызы (1995 жылы туған); Зинабдин Елдана Мейрамбекқызы (1998 жылы туған); ұлы - Зинабдин Бакдәулет Мейрамбекұлы (2005 жылы туған).

Санат:Тұлғалар
Санат:Білім
Айтқазы Сейітұлы Шерубаев

**Айтқазы Сейітұлы Шерубаев** - 1951 жылы 3 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының ұласты ауылында туған. Қазақ. Қарағанды политехникалық институтын бітірген (1974), инженер-механик.
*1968 жылдан - Қарағанды политехникалық институтының студенті. 
*1974 жылдан - Өскемен қаласы ОВ 156/3 мекемесінің шебері, 1977 жылдан - инженері. 
*1978 жылдан - «Шығыс мәшине зауыты» құрастыру секторының инженері, құрастырушысы, меңгерушісі (Өскемен қаласы). 
*1980 жылдан - ШҚО Өскемен қалалықтұрғын үй басқармасы Үлбі жылу желілері кәсіпорынының шебері, бастығының м.а. 
*1981 жылдан - Өскемен қаласы жылу желілері кәсіпорынының бас инженері.
*1986 жылдан - «Электросантехмонтаж» (Өскемен қаласы) арнаулы басқармасының бастығы. 
*1988 жылдан - Үлбі аудандық атқару комитетінің төрағасы, Үлбі аудандық Халық депутаттары кеңесінің төрағасы - Өскемен қалалық аудандық атқару комитетінің төрағасы. 
*1992 жылдан - Өскемен қаласы Үлбі аудандық әкімшілігінің басшысы. 
*1993 жылдан - Өскемен қаласы әкімінің бірінші орынбасары. 
*1997 жылдан - ШҚО Еңбек және тұрғындарды әлеуметтік қорғау бас басқармасының бастығы. 
*1999 жылдан - ШҚО Еңбек және тұрғындарды еңбөкпен қамту және әлеуметтік қорғау басқармасының бастығы. 
*2005 жылдан - ШҚО Еңбекпен қамту мен әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру департаментінің директоры. 
*2008 жылдың мамырынан - ШҚО Еңбекпен қамту мен әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасының бастығы.
*2008 жылдың шілдесінен бері - Шығыс Қазақстан облысы Энергетика және коммуналдық шаруашылық басқармасының бастығы.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті түлектері
Әнуар Аманқұлұлы Шөжеғұлов

**Әнуар Аманқұлұлы Шөжеғұлов** - 1969 жылы 2 желтоқсанда Талдықорған облысы Гвардия ауданының Қоғалы ауылында туған.
Әкесі- Шөжеғұлов Аманқұл (1939-2006), инженер-құрылысшы болған. Анасы - Шөжеғұлова Жанат (1937 жылы туған),
зейнеткер.
В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының
металлургия факультетін бітірген (1993), түсті металдар
зауытының инженер-механигі.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*1994 жылдан - Алматы қаласы «Жетісу» кедендік бекетінің инспекторы, аға инспекторы, бас инспекторы; 2003-2008 жылдары - бастығының орынбасары, бастығы. 
*2009 жылдан - ҚР Қаржы министрлігі Кедендік бақылау комитетінің Алматы қаласы бойынша Кедендік бақылау департаменті бастығының орынбасары.
*2010 жылдың қаңтарынан бері - ҚР Қаржы министрлігі Кедендік бақылау комитетінің Маңғыстау облысы бойынша Кедендік бақылау дөпартаментінің бастығы.

Әскери атағы - сержант.
Діни көзқарасы - мұсылман.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - *Н.Ә. Назарбаев, У. Черчилль, В.В. Путин.*
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Президенттік басқару түрі мен дамыған экономикасы бар демократиялық өркендеген мемлекет».*
Хоббиі - саяхаттар, спорт.
Сүйіп оқитын әдебиеті - әскери тақырыптағы тарихи әдебиет, география жөніндегі кітаптар.

Үйленген. Жұбайы - Ағыбаева Сәуле Нәсімханқызы, туристік агенттіктің директоры. Ұлы - Шөжеғұлов Ерсайын;
қыздары - Шөжеғұлова Салтанат, Шөжеғұлова Әлия.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Жанат Рашитұлы Шұғаев

**Жанат Рашитұлы Шұғаев** 1960 жылы 16 тамызда Павлодар облысы Май ауданының Қызыл еңбек ауылында туған. Қазақ.
Целиноград ауыл шаруашылығы институтын бітірген
(1983), ғалым-агроном.
*1977 жылдан - Целиноград ауыл шаруашылығы институтының студенті. 
*1983 жылдан - Павлодар облысы Павлодар ауданы «Маяк» кеңшарының агрономы. 
*1985 жылдан - Павлодар аудандық ауыл шаруашылығы бірлестігінің бас агрономы. 
*1989 жылдан - Павлодар облысы Павлодар ауданы «Маяк» кеңшарының партком хатшысы, 1990 жылдан - директорының орынбасары. 
*1991 жылдан - Павлодар облысы «Павлодар БАТТ» ШК бас директоры.
*1997 жылдан - СҚО бойынша «БАТТ корпорациясының» өкілі. 
*1998 жылдан - СҚО Аққайың ауданы «Смирнов элеваторы» АҚ директоры. 
*2001 - СҚО «Қиялы астық» ЖШС директоры. 
*2003 жылдан - СҚО Аққайың ауданының әкімі.
*2004 жылдан - СҚО «Мамлют ұн тарту комбинаты» ААҚ президенті. 
*2006 жылдан - «БАТТ Агроинвест» ЖШС бас директоры (Көкшетау қаласы). 
*2007 жылдан - «Бурабай агрофирмасы 2007» ЖШС бас директоры (Ақмола облысы Щучье ауданы).
*2009 жылдың қаңтарынан бері - Павлодар облысы Железинск ауданының әкімі. Щучье аудандық мәслихатының депутаты (2007). «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған (2001).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ералиев ауылы

**Ералиев** — Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданыңдағы ауыл, Ералиев ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Толағай, Көнек тауларының аралығында, Жаңаарқа кентінен батысқа қарай 91 км-дей жерде орналасқан. 

## Тарихы
Іргесі 1932 жылы қаланған. 20 ғасырдың 30-жылдарында Жарық, Карл Маркс, Жиделі, Айбат, Қарсы адыр, Құрамыс, ТОЗ-дары болды. 1939 жылы ТОЗ-дар бірігіп, Карл Маркс ұжымшары, Жарық ауылдық кеңесі болып құрылды. Кейін оған осы ауылдың түлегі, Қоғам және мемлекет қайраткері Шабден Ералиевтің есімі берілді. 
Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі бағыттары - мал шаруашылығы, оның ішінде қой өсіру бөлды. Жерінің жалпы ауданы - 252,0 мың га. Кеңшар орынында 93 шаруа қожалығы құрылған (2006).

## Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 1458 адам (779 ер адам және 679 әйел адам) болса, 2009 жылы 1328 адамды (699 ер адам және 629 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1315 адамды (702 ер адам және 613 әйел адам) құрады.

## Инфрақұрылымы
Округтің елді мекендерінде (Кезең, Аралтөбе, Ақбастау, 189-разъезд, Жомарт ауылдары) 5 мектеп, ОДА, кітапхана, АТС, пошта мекемелері бар. Ауыл мектебіне Социалистік Еңбек Ері О. Әлібаевтың есімі берілген. Ауыл басқа елді мекендерімен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Ең жақын 189-разъезд 15 км жерде.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы елді мекендері
Константин Семенович Лосев

**Константин Семенович Лосев** (1918 ж. т.), паровоз шаруашылығы инженері. Томск электро-механикалық институтын бітірген (1941). 1959 ж. қарашада Полудин аудандық партия комитетінің 1-хатшысы болып сайланды, 1962-64 ж. аумақтық-өндірістік кеңшар, ұжымшар басқармаларын басқарды. 1964 жылдан Солтүстік  Қаз. облыстық партиялық-мемлекеттік, кейіннен халықтық бақылау комитетінің төрағасы, Солтүстік Қаз. обкомының 2-хатшысы. Қаз. Компартиясы ОК-нің жаңадан құрылған Жезқазған облысы бойынша ұйымдастыру бюросын басқарды. 1973 ж. сәуірде Жезқазған облысы партия комит. 1-хатшысы болып сайланды. КСРО Жоғарғы Кеңесінің (1974,1979), ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі (1972) депутаты, Қаз. Компарт. ОК мүшесі (1978) болып сайланған. ҚОКП 26-съезінің делегаты. Отан алдында сіңірген еңбегі үшін Ленин (1957), Октябрь революциясы (1974), Еңбек Қызыл Ту (1967, 1971, 1980) орденьдерімен, ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің грамоталарымен марапатталған.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қазақстан КП Жезқазған облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Сергей Викторович Лохвицкий

**Сергей Викторович Лохвицкий** (1935 ж. т.), хирург, медицина ғылымдарының докторы (1972), профессор (1977). И. М. Сеченов атындағы 1-Мәскеу медицина институтын (1958) бітірген. 1975 жылдан Қарағанды Мемлекеттік медицина институтының хирургиялық аурулар кафедрасының меңгерушісі, өрі 1984 жылдан ғылыми жұмыс жөніндегі проректоры. 300-дей ғылыми еңбектің, оның ішінде 5 монографияның, 5 өнертабыстың авторы. Негізгі ғылыми еңбектері хирургиялық пульмонологияға, гепатолоргияға, ангиохирургияға, ірінді хирургияға арналған. Лохвицкий қол саусақты микрохирургиялық тәсілмен ауыстырып салу операцияларын жасады, лимфалық жүйелердің реконструкциялық хирургиясы мәселелерін шешу үстінде.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ольга Андреевна Лубенец

**Ольга Андреевна Лубенец** (1919-1996), педиатр дәрігер, Социалистік Еңбек Ері (1969), ҚазКСР-інің еңбек сіңірген дәрігері (1964). Мәскеу медицина институтын бітірген (1941). 1941-45 ж. Ульянов ауданының Семізбұғы кеніші жанындағы учаскелік аурухананың меңгерушісі болды. 1946-48 ж. балалар консультациясында, 1948-1953 ж. қалалық балалар ауруханасындадәрігер, 1953-54 ж. облыстық балалар ауруханасының ординатор-дәрігері, 1954-1971 ж. бас дәрігері, 1971-1985 ж. дәрігер-физиотерапевті болып істеді. Лубенец облыста денсаулық сақтау ісін дамытуға үлкен үлес қосты. Ленин орденімен марапатталған.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Федор Григорьевич Лукинский

**Федор Григорьевич Лукинский** (1927 ж. т.), шахта тіреуші, Социалистік Еңбек Ері. Жезқазғанда шахтаға тіреуші болып орналасты. Кейін Жезқазған кен-металлургия комбинатында №31-32 шахтаның тіреушілер бригадасын басқарды. Ол өзінің жаңа мамандығын тез арада меңгерумен катар, кен түсірген жерді тіреу және люк құрылысына көптеген жаналықтар енгізді. Ол басқарған тіреушілер бригадасының сапалы жұмыстарының нәтижесінде, №44, №31-32 және *«Покро»* шахталары мераімінен бұрын пайдалануға берілді.
	
## Дереккөздер

* Муканов Умирбек,  Лукинский Фёдор Григорьевич//  Город Сатпаев и сатпаевцы. — Жезказган: ОАО «Полиграфия», 2003. — С. 48. — 190 с. — ISBN 9965-614-12-1.

Санат:Тұлғалар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Ермағамбет Лұқпанов

**Ермағамбет Лұқпанов** (1952 ж. т.), журналист, өлке тарихын зерттеуші. 

ҚарМУ-ді бітірген (1975). Қарағанды облысы «Орталық Қазақстан» газегінде тілші, жауапты хатшының орынбасары, жауапты хатшы, бас редақтордың орынбасары. Қазақстан Журналистер одағы мен ''«Атамұра»'' қорпорациясының Ә. Бөкейханов атындағы сыйлығының лауреаты (1978). ҚР Мәдениет министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісінің иегері (2002). «Жауынгер қыздар — Боевые подруги» (1995), «Аймақ өмірінің айнасы» (1997), «Арқа ардақтылары» (1998), "Желтоқсан жанғырығы" (2001), «Ақпарат айдынында» (2001), «Қазыналы қарашаңырақ» (2004), «Тұғыры биік Теміртау» (2005) сияқты тарихи очерк кітаптарының авторы.

## Дереккөздер


Санат:1952 жылы туғандар
Санат:Қазақстан өлкетанушылары
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Аглаида Андреевна Любер

**Аглаида Андреевна Любер** (1900-1980). көмір петрографы, палинолог, Қарағанды бассейні көмірінің петрографиялық құрамың тұңғыш зерттеуші, геол.-минералогия ғылымдарының кандидаты (1937). Ленинград Мемлекеттік университетін бітірген (1926). 19311958 ж. Қарағанды бассейнінде зерттеу жүргізді. Мұнда Любер КСРО-да тұңғыш рет көмір қабаттарын петрографиялық құрамы және спора-тозаң комплекстері бойынша параллельдеу тәсілін жасады, тәсіл еліміздің басқа бассейндерінде кең қолдау тауып, Халықаралық геологиялық конгрестің 17-сессиясында мақұлданды (Мәскеу, 1937).
	
## Дереккөздер


Санат:1900 жылы туғандар
Санат:1980 жылы қайтыс болғандар
Юрий Александрович Зеленцов

**Юрий Александрович Зеленцов** - 1949 жылы 21 желтоқсанда Батыс Қазақстан облысында туған. Орыс.
Әкесі - Зеленцов Александр Фокеевич, музыкант. Анасы -
Чемоданова Александра Ивановна, зоотехник.
А.С. Пушкин атындағы Орал педагогика институтының
тарих-филология факультетін бітірген (1975), орыс тілі мен
әдебиетінің мұғалімі.
1976 жылдан - А.С. Пушкин атындағы Орал педагогика
институтының қоғамдық мамандықтар факультетінің деканы. 1986 жылдан - Теміржолшылар Мәдениет сарайының,
кейіннен Жастар Мәдениет сарайының директоры.
1999 жылдан бері - Батыс Қазақстан облыстық A.Н. Островский атындағы орыс драма театрының директоры (Орал).
Орал қаласы Промышленный ауданының депутаты (Орал
темір жол бөлімшесі атынан ұсынылған, 1985-1986).
ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған
(2001). Мәдениет қайраткері (2010).
Әскери атағы - запастағы старшина.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Дамыған,
өркениетті мемлекет».
Хоббиі - аңшылық, балық аулау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет.
Үйленген. Жұбайы - Кузьмичева Марина Викторовна, музыка оқытушысы. Қызы - Зеленцова Валентина (1976 ж. т.);
ұлы - Зеленцов Игорь (1980 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:1949 жылы туғандар
Санат:Мәдениет тұлғалары
Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар
Алексей Андреевич Любименко

**Алексей Андреевич Любименко** (1927), егінші, Социалистік Еңбек Ері (1981). Еңбек жолын 1943 ж. МТС-та трақторшы болудан бастады. 1961 жылдан 20-партсъезд атындағы кеңшарда трақтор-егіс бригадасының бригадирі болған, еңбекте ірі табысқа жеткен. 3 мәрте Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. Есімі ҚазКСР Құрмет Алтын кітабына енгізілген (1981).
	
## Дереккөздер

* Почётные граждане Бухар-Жырауского района 

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Кирилл Петрович Лященко

**Кирилл Петрович Лященко** (1910-1985), құрылысшы. Социалистік Еңбек Ері (1958). 1936-1970 ж. Балқаш қаласында *«[[Балқашқұрылыс]]»* тресінің №3 құрылыс басқармасының өндеушілер бригадасын басқарды. Ленин орденімен марапатталған.
	
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Майбас Төрехан

**Майбас Төрехан** (Әкімжанов Төрехан Майбасұлы, 1954 ж. т.), жазушы, журналист, өлке тарихын зерттеуші. Шет ауданының түлегі. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Керней бұтағынан шыққан.

ҚарМУ-ді бітірген (1980). Ақадыр аудандық «Ақадыр таңы — Агадырская новь» газетінің тілшісі, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшысы, редакторының орынбасары, редақторы болған. 1998-2006 жылдары Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газетінің бөлім меңгерушісі, 2006-2013 жылдары "ҚазАқпарат" баспасының директоры, республикалық "Жас қазақ" апталығының Қарағанды облысы бойынша меншікті тілшісі болады. Бүгінде Қарағанды облыстық "Орталық Қазақстан" газеті Бас редакторының орынбасары. ҚР Мәдениет министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісінің иегері (2004). Көптеген этно-танымдық мақалалардың, «Кенді өлке» (1990, орыс тілінде), «Керней шежіресі» (2002, 2005), "Елқұжат", "Абадан", "Шікіл", "Үшінші ауыл", "Оныншы ауыл", "Айбар", "Жауһар", "Портреттер" (2013) кітаптарының, "Айбөкен" прозалық жинағының (2011) авторы.

## Дереккөздер


Санат:1954 жылы туғандар
Санат:Шет ауданында туғандар
Санат:Қазақстан жазушылары
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Қазақстан өлкетанушылары
Санат:Қазақстан шежірешілері
Гүлнар Буважанқызы Зиятова

**Гүлнар Буважанқызы Зиятова** (1976 жылы 4 қазанда Шевченко қаласында туған) — педагог, балетмейстер.

## Өмірбаяны
Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының театр факультетін бітірген (2000), драма режиссері.

1994 жылдан 1995 жылдары - Ақтау қаласы №23 орта мектебінде қосымша білім беру педагогі. 

2000 жылдан - Ш. Құсайынов атындағы Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драмалық театрында хормейстер.

2002 жылдан бері - Маңғыстау облыстық музыкалық драма театрында бас балетмейстер.

## Жеке өмірі
Ұлты - Қазақ. Діни көзқарасы - мұсылман. Қазақ және орыс тілдерін біледі.

Қызығушылығы (хоббиі) - кино, балет, театр.
Сүйіп оқитын әдебиеті - Омар Хайям, Шыңғыс Айтматов.

## Отбасы
Әкесі - Зиятов Буважан, марқұм, өнеркәсіп саласында жұмыс жасаған. 

Анасы - Зиятова Алма, үй шаруасында.

Тұрмыс құрмаған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан педагогтары
Санат:Қазақстан балетмейстерлері
Майқұдық

[thumb|300px|оңға|Майқұдықтағы [Әулие Иосиф шіркеуі (Қарағанды)|Әулие Иосиф шіркеуі (собор)]]
**Майқұдық** - Қарағандының тұрғын аймағы. Қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Ауданы 1500 га-дан астам. 

Майқұдық солтүстік-шығысы мен шығысында өнеркәсіп орындарымен, батысында Қарағанды—Астана темір жол магистралымен, оңтүстік-шығысында қаламен шектеседі. 

Майқұдық 1930 жылдары ауыл ретінде пайда болды. Көмір бассейнін игеруге байланысты Майқұдық шағын қабатты үйлері бар жұмысшы кентке айналды. 1957 ж. ''«Қарағанды Мемлекеттік шахта жобалау»'' институты қаланың бас жоспарын кайта қарағаннан кейін (арх. О. П. Кудрявцева, И. С. Иванова) Майқұдық қаланың күрделі құрылыс жүйелі жоспары бар негізгі тұрғын аймағына айналды. Майқұдықтың құрылысында қаланы дамытудың тарихи кезендері толық шешімін тапқан: соғысқа дейінгі шағын қабатты үйлер, соғыстан кейінгі 2-3 қабатты тұрғын үйлер және қазіргі заманғы 5-9 қабатты шағынаудандар. 1972 жылдан бастап Майқұдық перспективалық жоба бойынша (арх. С. И. Мордвинцев, Н. С. Токаев, А. В. Ермолаев, Ю. П. Себелев, М. О. Жандәулетов) салынып, басты көшелер мен магистралдар кайтадан тұрғызылды. Майқұдықта мәдениет және демалыс паркі, 14 шағынаудан, жеке меншік нысандар, *«Ботагөз»*, кинотеатры, балабақшалар мен жалпы білім беретін мектеп, арнайы мамандырылған колледждер бар. Бас магистральдары — К. Маркс, Магнитогорск, Архитектура, Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин көшелері.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды
Николай Степанович Журавлев

**Журавлев Николай Степанович**  1926 жылы 9 мамырда РКФСР Новопаловка ауылында  туған.  Ворошиловград мемлекеттік көркемсурет училищесінің  кескіндеме бөлімінің 1-ші курсын (1941); Ворошиловград  мемлекеттік көркемсурет училищесін (1950) суретші -  қыш 
бұйымдарын жасаушы; Харьков мемлекеттік институтын  (1956) суретші-мүсінші мамандығы бойынша бітірген. 
ҚР Көркемөнер академиясының академигі (2007 жылдан).  Бейнелеу өнері кафедрасының доценті (1971 жылдан). 
Абай атындағы  Қазақ ұлттық педагогикалықуниверситеттің  профессоры (2001 жылдан). 
Бейнелеу өнерінің түрлері - мүсін (монументалды, жанрлық, портреттік). 
Көптеген станоктық және монументалды жұмыстардың авторы, сонымен  қатар  Қазақстанның  қалалары мен аудан  орталықтарындағы 30 астам мемориалды ескерткіштер,  оның ішінде - «Кеңес билігі үшін күрескерлерге» 4 фигуралы композиция, Д. Фурманов (1967) пен О.Жандосовқа  (1969) ескерткіштер.

1957 жылдан Алматы, Мәскеу, Баку, Ленинград, Ташкент, Семей,  Қазан, Киев, Теміртау,  Қараганды, Душанбе,  Вильнюс, Фрунзе  қалаларындағы тақырыптық, шығармашылық, көркемсурет көрмелердің  қатысушысы.  Жеке 2 көрмесін өткізді (1986, 2006). 
Жұмыстары Ә.  Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында сақталуда.

1942-1945 жылдары - фашисттік концлагерьлердің кәмелетке толмаған тұтқыны (Германия).

1956-1965 жылдары - Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесінің  сурет, мүсін, композиция, пластикалық анатомия, берік 
материалдардағы жұмыстар пәндерінің оқытушысы.

1965 жылдан - Абай атындағы  Қазақ мемлекеттік педагогикалық   университетінің (Қазір Абай атындағы  Қазақ үлттық пед
гогикалық университет) физика және математика фкультеті сызу геометриясы және графика кафедрасыны
оқытушысы, 1966 жылдан - аға оқытушысы, 1968 жылдан доценттің м.а., бейнелеу өнері кафедрасының меңгеруші м.а., 1970 жылдан - бейнелеу өнері кафедрасының меңгрушісі, 1975 жылдан - сурет кафедрасының меңгерушісі. 
Абай атындағы  Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің көркемсурет және графика факультетінде оқытушылы әрі тәлімгер  қызметтерін атқарып келеді. 
КСРО (1957 жылдан) және  ҚР Суретшілер одағыны мүшесі. 
«Ерен еңбегі үшін. В.И. Лениннің туғанына 100 жыл туу  құрметіне» (1970), көпжылдық адал  қызметі үшін «Еңбек ардагері» (1986), Ы. Алтынсарин атындағы ағарт және  ұстаздық  қызметіндегі айрықша еңбегі үшін (1988)

## Марапаттар
«1941-1945 жылдарындағы ¥лы Отан соғысы Жеңісінің алпыс жылдығы» (2000) медальдармен; 
«Ы. Алтынсарин белгісімен (2008); КСРО Жоғарғы Кеңесінің,  ҚР Суретшіле одағының  құрмет грамоталарымен марапатталған.

*Діни көзқарасы* - православиелік. * Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы* - «Өз елінің өркенде мен аман-саулығын ойлайтын  қамқоршы адам». *Қазақстанның болашағы туралы болжамы* - «Қазақста жоғары дамыған 30 ел  қатарына кіреді». 
*Хоббиі* - шахмат, балық аулау, саңырауқұлақ теру. * Сүйіп оқитын әдебиеті* - Р. Гамзатов, С. Есенин, Ш. Айтмтов, Ю. Никитин, С. Михалков. 
Үйленген.  Ұлдары - Николай (1952 ж. т.), Александ (1958 жылы туған), Виктор (1960 жылы туған); қызы-Людмила (1956 жылы туған
10 немересі және 5 шөбересі бар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Владимир Степанович Иваненко

**Владимир Степанович Иваненко** - 1929 жылы 23 шілдеде УКСР Запорожье облысы Покровская
Приморпосад деревнясында туған. Орыс.

Куйбышев театр студиясын бітірген (1954), драма театрының әртісі.
1950 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.
1954 жылдан - Куйбышев театрының актері. 1957 жылдан - жасөспірім көрермендер Театрының актері (Куйбышев); Бельск драма театрының актері (Молдавия). 1958
жылдан - Сызрань драма театрының актері.
1963 жылдан бері - Тың өлкесі театрының актері (қазіргі М. Горький атындағы орыс драма театры, Астана).
20 жылдан астам уақыт бойына актер Теміржолшылардың Мәдениет сарайындағы Халық театрына басшылық еткен, онда 24 спектакль қойған.
200-ден астам рөлде ойнаған. Келесі спектакльдерде ойнайды: М. Әуезовтың «Хан Кене» (Хан Кенесары) және
«Абай Жолы» (Қодар); У. Шекспирдің «Отелло» (Брациано); М. Горькийдің «Қария» (Қария) және «На дне» (Лука);
А. Дударовтың «Ымыртта» (Старцев); М. Булгаковтың «Шебео мен Маргарита» (Берлиоз); Н. Гогольдің «Үйлену» (Жұмыртқа) және «Мұнда бәрі де өзіміз...» («Ревизор»,
А.Ф. Земляника); А. Пушкиннің «Борис Годунов» (Борис Годунов және патриарх); И. Оразбаевтың «Шыңғысхан»
(Жебе); А.П. Чөховтың «Шие бағы» (Симеонов-Пищик) және «Шағала» (Сорин); Л. Разумовскаяның «Апалы-сіңілілер» (Қария); Ф.М. Достоевскийдің «Сайтандар» (Шигалев); О. Заградниктің «Соқпалы сағатқа арналған соло» (Райнер) жәнө т.б. көптеген спектакльдер.
«Тың игергөні үшін», «Ерен еңбегі үшін. В.И. Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай», «Социалистік жарыстар жеңімпазы», «Ерен еңбегі үшін» медальдарымен; ҚР Мәдениет министрлігінің, Астана қаласы әкімінің
және Мәдениет басқармасының құрмет грамоталарымен марапатталған.
Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері.

Үйленген. Жұбайы - Иваненко Галина Николаевна, зейнеткер.

## Дереккөздер


Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Санат:23 шілдеде туғандар
Санат:1929 жылы туғандар
Санат:Покров ауданында туғандар
Санат:Самара театралдық студиясы түлектері
Санат:Қазақстан актерлері
Санат:Тың жерлерді игергені үшін медалінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Айгүл Серікқұлқызы Иманбаева

**Айгүл Серікқұлқызы Иманбаева** (15 наурызда 1977 жылы, Жамбыл облысы, Қордай ауданы, Кенен ауылында туған) — қазақстанның эстрада әншісі, актриса. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығының иегері.

## Өмірбаяны
Балалық шағын Жамбыл облысы Қордай ауданы Кенен Әзірбай ауылында өткізген. Орта мектеп кезінен бастап музыкаға жақын болған Айгүл «Баян» класын аяқтап шығады. 1994 - 1998 жылдар арасында Темірбек Жүргенов атындағы өнер академиясын сәтті аяқтап шығады. 1998 жылы Жүсіпбек Елебеков атындағы колледжде ұстаздық қызметіне қабылданады. Және де сол уақыт арасында Ғабит Мүсірепов атындағы академиялық театрға актрисалық қызметіне жұмысқа тұрады. 2001 жылы Хабар арнасындағы «Ұят болмасын» бағдарламасының жүргізушісі әрі келіннің образын алып шығады. 2001 жылы алғаш рет ұйымдастырған Республикалық көлемде өткен әзіл ысқақ жарысында әншілерге пародия жасағаны үшін бірінші орынды жеңіп алады.

Театр қабырғасында әр түрлі сарындағы образдарды ойнап үлгерген. «Қыз Жібек» спектакілінде «Жібек» рөлін, «Пай, пай, жас жұбайлар ай» да «Ғазиз» рөлін, Таланған тағдыр» да «Гүлжан» рөлін, «Алма бағы», да «Алма» рөлін «Көгілдір такси», де «Клара» рөлін, «Желтоқсан желі» де «Ақмарал» т.б. рөлдері.

Кино саласында да біраз жетістіктерге жетіп үлгерді. 2004 жылы Мосфильм түсірген «Человек ветер» фильмінде Шолпан атты қыздың рөлін сомдап шықты. Отандық кинорежиссерлердің де біраз туындыларының басты рөлдерін сомдап шықты. Олар: 2005 жылы «Сүйінші» фильмінде елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтің анасының рөлін сомдап шықса 2010 жылы Баян Есентаеваның продюсерлігімен әрі барлық өнер адамдарының қатысуымен түсірілген «Ғашық жүрек» атты кинода басты рөлдердің бірі Майра Итаяқованың образын сомдап шығады. 2011 жылы аталмыш фильмнің екінші бөліміне де түседі.

2002 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің магистратурасына журналистика факультетіне тапсырады.

Эстрада саласына 1999 жылдан бастап өнер көрсетіп келеді. Қазіргі таңда 10 бейнеклипі отыздан астам әндері бар. 2007 жылы ең алғашқы «Таңғы елес» атты жеке шығармашылық кешін өткізді. 2006 жылы Мемлекеттік «Дарын» сыйлығының иегері атанады.

2011 жылы тәуекелге бел буып жеке «А.И» драма театрын ашады. Азғантай ғана уақыт өтсе де көрермендерге екі спектаклін көрсетіп үлгерді. Оның бірі Ж.Ануйдің «Медея» трагедиясы болса екіншісі Ш.Бошпековтың «Темір қатын» комедиясы болып табылады.

## Жеке мағлұматтары
* Діни көзқарасы - Ислам.
* Саяси қайраткер ретіндігі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, И.Н. Тасмағамбетов.
* Хоббиі - би билеу, вокал, спорт.
* Қазақ, орыс және француз тілдерін жақсы меңгерген.
Әбдімүтәлиев Асылжан Сәбитұлы атты бір ұлы бар.

## Марапаттары
* 2004 ж. халықаралық «Азия Дауысы» конкурсының «Қазақ әндері» конкурсындағы Бас жүлдесін иемденген.
* 2006 ж. "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты.
* 2010 ж. «Жылдың үздік әншісі».
*2015 жылы ҚР тұңғыш президенті Н.Ә.Назарбаевтың қолынан Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағын алды.

## Дереккөздер

Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары
Лидия Тәжәдінқызы Кәден

**Лидия Тәжидинқызы Кәденова** (17 ақпан 1952 жылы Ақтөбе облысы Ырғыз ауданында туған) — актриса. Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1991). Парасат және Құрмет ордендерінің иегері. Қазақстан Республикасының мәдениет саласындағы мемлекеттік степендиясының иегері.

## Биография
1952 жылы Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданында туған. 1967 жылы Ақтөбедегі мәдени ағарту училищесін бітірген. 1970-1974 жж Құрманғазы атындағы Қазақ Ұлттық консерваториясының "актерлік шеберлік" мамандығы бойынша бітіріп шықты. 

### Білімі
Қазақ Ұлттық консерваториясынның (бұрынғы Алматы консерваториясы) "актерлік шеберлік" факультетін бітірген (1970-1974 жж).

### Еңбек жолы
* 1974 жылы  Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ балалар мен жасөспірімдер театрының актерлік бөліміне қабылданады. Осы кезге дейін осы қара шаңырақта еңбек етеді.
* "Тамаша" әзіл-сықақ театрында да жұмыс жасады. 

## Фильмдері
* 1987 - «Зять из провинции» – Софа (реж. С.Нарымбетов)
* 1988 - «Балкон» (реж. Қ.Салықов), 
* 1988 - «Восхождение на Фудзияму» (реж. Б.Шәмшиев),
* 2009 - «Город мечты» – Газиза 
* 2013 - «Женский доктор-2» - Гульнар (реж. А.Гойда, И.Громозда)

## Марапаттары
* ҚР мәдениет саласындағы мемлекеттік степендиясының иегері
* 2016 - "ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі
* 2015 - Парасат ордені
* 2015 - "Еңбек ардагері" медалі
* 2005 - Құрмет ордені
* 1991 - Қазақ КСРнің еңбек сіңірген артисі

## Дереккөздер

Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері
Санат:Қазақстан киноактрисалары