open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Робер Пирес

**Робер Эммануэль Пирес** (; 29 қазан 1973, Реймс) — француз футболшысы, жартылай қорғаушы. Франция ұлттық құрамасында 1996-2004 жылдары ойнады.

## Карьерасы
Құрама сапында мүмкін болған жүлденің бәріне қол жеткізді. 1998 жылы әлем чемпионы, 2000 жылы Еуропа чемпионы атанды. 2001, 2003 жылдары Конфедерация кубогын ұтып алды. Олардан бөлек 2004 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.

Клубтық деңгейде ең көп жүлделі болған шақтары Лондонның "Арсеналында" ойнап жүрген кездері. 2002, 2004 жылдары Англия чемпионы атанды. 2003/04 жылғы Англия чемпионатының маусымында "Арсенал" бір рет те ұтылмастан чемпионатты аяқтады. Бұл жетістікке Пирес өлшеусіз үлес қосты.

"Арсенал" сапында 2006 жылы Чемпиондар Лигасының финалында ойнады. Ойынның 18-минутында қақпашы Йенс Леманн алаңнан қуылды да, ойынға екінші қақпашыны қосу үшін бапкер алаңнан Пиресті шығарып алды да, матчты толық ойнай алмады. Айта кетейік, бұл ойында "зеңбірекшілер" 1:2 есебімен ұтылып қалды.

## Жетістіктері

### Командалық
**Мец**

* Француз лигасы кубогы: 1996

**Арсенал**

* Англия чемпионы (**2**): 2002, 2004
* Англия кубогы (**3**): 2002, 2003, 2005
* Англия суперкубогы (**2**): 2002, 2004

**Ұлттық құрама**

* Әлем чемпионы: 1998
* Еуропа чемпионы: 2000
* Конфедерациялар кубогы (**2**): 2001, 2003

### Жеке

* Франция чемпионатының үздік жас футболшысы: 1996
* Конфедерация кубогының үздік мергені: 2001
* Конфедерация кубогының үздік футболшысы: 2001
* Конфедерациялар кубогындағы Франция құрамасының гол соғудан рекордшысы: 5 гол
* Англия чемпионатындағы жыл командасы тізіміне енді (**3**): 2001/02, 2002/03, 2003/04
* Құрмет легионы ордені: 1998
* ФИФА 100

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Франция футболшылары
Санат:Мец ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Вильярреал ФК ойыншылары
Санат:Астон Вилла ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Лилиан Тюрам

**Рюдди Лилиан Тюрам-Юльен** (; 1 қаңтар 1972, Пуэнт-а-Питр, Гваделупа), **Лилиан Тюрам** ( ретінде танымал) — француз футболшысы, қорғаушы. 1998 жылғы әлем чемпионы, 2000 жылғы Еуропа чемпионы.  

## Карьерасы
Бала кезінде футболшы емес, католик әулиесі болуды армандапты, бірақ бойындағы ерекше талантты байқаған соң футболды таңдайды. Кейін мұсылман дініне ауысты.

### Клубтық
1991 жылы карьерасын "Монако" сапында бастады. 1996 жылы "Пармаға" ауысып, бес маусым өнер көрсетті. Осы аралықта 1999 жылы УЕФА кубогын ұтып алды.

2001-2006 жылдары "Ювентусте" ойнап, 4 рет чемпион атанды. Бірақ 2006 жылғы "Кальчополи" атанған жемқорлық жанжалынан соң екі чемпиондығы кері алынды да, команда Б сериясына түсіп кетті. Төменгі топта ойнағысы келмеген бірнеше футболшы "Ювентустан" кетті, соның ішінде Тюрам да бар еді. 

Тюрам 2006 жылы жазда "Барселонаға" ауысты. Барселонада екі жыл ойнап, 2008 жылы жүрек ақауына байланысты футболмен біржола қоштасты.

### Халықаралық
Ұлттық құрама сапында ең көп ойын өткізген рекордшы (142). Құрамада ойнап жүріп екі гол ғана енгізген, екеуін де 1998 жылы әлем біріншілігінің жартылай финалында Хорватияның қақпасына соқты. Тюрамның голдары арқылы Франция тұңғыш рет финалға шықты.

Кейін 2000, 2004, 2008 жылдары Еуропа чемпионатына, 2002, 2006 жылдары әлем чемпионатына қатысты.

### Жеке өмірі
Ұлдары Маркус Тюрам мен Хеффрен Тюрам да кәсіпқой футболшы.

## Жетістіктері
**<big>Командалық</big>**

; «Монако»

* Франция кубогы: 1990/91

; «Парма»

* Италия кубогы: 1998/99
* Италия суперкубогы: 1999
* УЕФА кубогы: 1998/99

; «Ювентус»

* Италия чемпионы: 2001/02, 2002/03
* Италия суперкубогы: 2002, 2003

; «Барселона»

* Испания суперкубогы: 2006

; Франция

* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1996
* Әлем чемпионы: 1998
* Еуропа чемпионы: 2000
* Конфедерациялар кубогы: 2003
* Әлем чемпионатының финалисі: 2006

**Жеке**

* Францияның үздік футболшысы: 1997

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Лилиан Тюрам. «Kind of blue» 
* Профилі мен статистикасы (FootballDatabase.com)
* Профилі

Санат:Франция футболшылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Санат:Парма ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Мүсілім Әмзе

**Мүсілім Әмзе** (1977 жылы 23 қаңтар, Келес ауданы, Түркістан облысы) — Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрінің және Н. Тілендиев атындағы Академиялық фольклорлы-этнографиялық Отырар сазы оркестрінің дирижері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

* 2000 жылы Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын халық аспаптары факультетін домбыра мамандығы және оркестр факультетін контрабас мамандығы бойынша қатар тәмәмдаған.

* 2010 жылы консерваторияны опера-симфония дирижері мамандығы бойынша аяқтаған.

* 2014 жылы профессор Базарғали Әжиұлы Жаманбаевтың класынан «Өнертану магистрі» академиялық дәрежесін алып шыққан.

* 2016 жылдан Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының докторанты.

* 2017 жылдан Қазақстан композиторлар одағының мүшесі.

* 2008-2014 жылдары А.Жұбанов атындағы РҚМММИ симфониялық оркестрінің көркемдік жетекшісі және дирижері.

* 2008 жылы дирижер В.Папянның жетекшілігімен Ашдод симфониялық оркестрінде (Израиль) және 2009 жылы Гнесиндер атындағы Ресей музыка академиясында тәжірибеден өтті.

* 2017 жылы Мюнхен Симфоникер оркестрінде (Германия) дирижер Георг Фритш өткізген мастер-классқа қатысып, тәжірибеден өткен.

* 2008 жылдан Н.Тілендиев атындағы академиялық фольклорлы-этнографиялық «Отырар сазы» оркестрінің дирижері. Токионың Персимон-Холл сахнасында өнер көрсеткен.

* 2009 жылдан ҚР мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрінің дирижері. Алғашқы дебюттік концертін Израильдің Ришон ле-Зион және Ашдод қалаларында өткізді.

* 2011 жылдан П.Чайковский атындағы Алматы музыка колледжінің симфониялық және эстрада-симфониялық оркестрлерінің көркемдік жетекшісі және дирижері.

* 2010-2012 жылдары Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының дирижері қызметін атқарды.

* «Мәңгілік сарын» атты домбыра күйлері антологиясының (2007 ж.), «Қазақтың дәстүрлі 1000 күйі» (2009 ж.), «Шаһнама» (2013 ж.) антологиялық жинақтарының құрастырушысы, «Қазақстанның музыкалық мұрасы», «Қазақстандағы этностардың музыкалық мұралары» (2015 ж.) антологиялық жинақтарының музыка редакторы

* Республикалық жас орындаушылар конкурсының (Алматы, 1994), Қаршыға Ахмедияров атындағы күйшілер конкурсының лауреаты (Алматы, 1996) және I Халықаралық Н.Тілендиев атындағы дирижерлар конкурсының (Астана, 2008) дипломанты. М.Төлебаев атындағы республикалық «Алтын таяқша» дирижерлар конкурсының (Талдықорған, 2013) лауреаты.

* Құрманғазы атындағы академиялық халық аспаптар оркестрімен 2012 жылы «Ғасырлар пернесі», Нұрғиса Тілендиев атындағы Академиялық фольклорлы-этнографиялық оркестрімен 2012 жылы «Сырлы сарын», 2013 жылы «Сырлы саз», 2014 жылы «Аңсау», 2016 жылы «Гүлден, елім», ҚР Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрімен 2015 жылы «Тарихын тасқа таңбалап» атты жеке концерттері өткен.

### Марапаттары

* «Құрмет» ордені (2023)

## Дереккөздері
Патрик Вьейра

**Патрик Донале Виейра** (; 23 маусым 1976, Дакар) — француз футболшысы, тегі сенегалдық. Жартылай қорғаныста ойнаған, бүгінде бапкер. Қазір Дженоа клубын жаттықтырады. 

## Карьерасы
Карьерасының көп бөлігі "Арсеналда" өтті. 1996 жылы "Миланда" бір маусым ойнап, Италия чемпионы атанды да, лондондық клубқа барып қосылды. "Арсеналда" тоғыз маусым доп теуіп, үш рет Англия чемпионы атанды. Бірақ клубтық деңгейдегі халықаралық жүлделерді ұту мақсатында 2005 жылы "Ювентусқа" кетті. 

2005/6 жылғы маусымда Италия чемпиондығын ұтып алғанымен, Италиядағы жемқорлық пен сыбайластық жанжалынан соң "Ювентустың" бұл жетістігі жоққа шықты да, команда В сериясына түсіп кетті. Төменгі лигада ойнағысы келмеген Вьейра "Интернационалға" ауысты.

2010/11 жылғы маусымда "Манчестер Ситиде" доп тепті.

Ұлттық құрама сапында 1997-2010 жылдары ойнап, 1998 жылы әлем чемпионы, 2000 жылы Еуропа чемпионы атанды. 

## Жетістіктері

; «Милан»

* Италия чемпионы: 1995/96

; «Арсенал»

* Англия чемпионы: 1997/98, 2001/02, 2003/04
* Англия кубогы: 1997/98, 2001/02, 2002/03, 2004/05

; «Интернационале»

* Италия чемпионы: 2006/07, 2007/08, 2008/09

; «Манчестер Сити»

* Англия кубогы: 2010/11

; Ұлттық құрама

* Әлем чемпионы: 1998
* Еуропа чемпионы: 2000

**Жеке**

* Құрмет легионы ордені: 1998
* Англиядағы жыл футболшысы: 2000/01
* FIFA 100: 2004

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 
* 
* A Tearful Divorce
* Новость о переходе Виейра в Ювентус
* Профилі 
* Патрик Виейра

Санат:Франция футболшылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Жоғарғы Бұрлық

**Жоғарғы Бұрлық** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Имантау ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 50 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 453 адам (224 ер адам және 229 әйел адам) болса, 2009 жылы 357 адамды (172 ер адам және 185 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Санат:Сібір казак әскерінің елді мекендері
Цуриковка

**Цуриковка** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Имантау ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 62 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 112 адам (59 ер адам және 53 әйел адам) болса, 2009 жылы 15 адамды (10 ер адам және 5 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы таратылған елді мекендері
Имантау ауылдық округі

**Имантау ауылдық округі** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Имантау, Жоғарғы Бұрлық  ауылдары кіреді. Орталығы – Имантау ауылы. Округ құрамында болған *[[Цуриковка]]* ауылы 2018 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2831 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы ауылдық округтері
Александр Павлович Глеб

**Александр Павлович Глеб** (; 1 мамыр 1981 жыл, Минск, Белорусь КСР, КСРО)&nbsp;— беларусь футболшысы, жартылай қорғаушы. 

Туған інісі Вячеслав Глеб те кәсіпқой футболшы. 

## Карьерасы

### Клубтық
"Динамо" (Минск) клубының түлегі. Кәсіпқой карьерасын 1996 жылы "Динмаоның" жастар клубында бастады. 1998 жылы 17 жасында БАТЭ сапына ауысты. 

2000 жылы інісі Вячеславпен бірге "Штутгарт" қатарын толықтырды. 2005 жылы 5 қыркүйек күні Бундеслигадағы тұңғыш ойынын "Кайзерслаутернге" қарсы өткізді. 2004/05 жылғы маусымда Глеб Германия чемпионатының үздік ассистенті атанды.

2005 жылы жазда "Арсеналға" ауысты. Екі маусым бойы негізгі құрамда ойнап, 2007/08 жылғы чемпионатта жарақатының кесірінен онша жарқырай алмады.

2008 жылы жазда "Барселонаға" ауысты. Осы трансферден соң-ақ Глебтің жолы болмады, "Барселонада" кіл жұздыздардың көлеңкесінде қап кетті, оның үстіне 2008/ 09 жылғы маусымның бастапқы бөлігінде жарақаты жазылмай, алаңға шыға алмады, одан кейінгі жылдарды түрлі клубтарда арендада өткізді. 2012 жылы ақпан айында "Барселонадан" біржола босап, "Қрылья Советовқа" ауысты.

2012 жылы шілдеде араға 12 жыл салып еліне оралды да, БАТЭ клубымен келісім шарт жасасты. Кейін де БАТЭ сапына бірнеше рет келіп, бірнеше рет кетті, арасында Түркияның "Генчлербірлігі", "Коньяспор" клубтарында ойнады. 

2020 жылы наурыз айында карьерасын аяқтады. 

### Ұлттық құрама
Беларусь құрамасы сапында ең ұзақ ойнаған футболшы. 19 жыл бойы құрама намысын қорғап, 77 кездесуде алаңға шықты.

## Жетістіктері

### Командалық
**БАТЭ**

* Беларусь чемпионы (**5**): 1999, 2012, 2013, 2015, 2016

**Штутгарт**

* Интертото кубогы: 2002

**Барселона**

* Испания чемпионы: 2008/09
* Испания кубогы: 2008/09
* Чемпиондар Лигасы: 2008/09

**Бирмингем Сити**

* Лига кубогы: 2010/11

### Жеке

* Беларуссияның үздік футболшысы (**6**): 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008
* Бундеслиганың үздік ассистенті: 2004/05
* «Арсенал» сапындағы тамыз айының үздік футболшысы:  2005

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі мен статистикасы 
* Профилі мен статистикасы (pressball.by)
* Профилі мен статистикасы 
* Статистикасы
* Александр Глеб. «Первопроходец»

Санат:1 мамырда туғандар
Санат:Минскте туғандар
Санат:Штутгарт ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:БАТЭ ФК ойыншылары
Санат:Вольфсбург ФК ойыншылары
Санат:Бирмингем Сити ФК ойыншылары
Санат:Халықаралық сыныптағы Беларусь Республикасының спорт шеберлері
Санат:Жасөспірімдер арасындағы Беларусь футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Беларусь Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Динамо-Юни ФК ойыншылары
Санат:Крылья Советов Самара ФК ойыншылары
Санат:Коньяспор ФК ойыншылары
Санат:Генчлербірлігі ФК ойыншылары
Санат:Беларусь футболшылары
УЕФА Чемпиондар Лигасы 1999/2000

**УЕФА Чемпиондар Лигасы 1999/2000** — Чемпиондар Лигасының 8-ші, Чемпиондар кубогының 45-ші маусымы. Финал 2000 жылы 24 мамыр күні Париждегі "Стад де Франс" стадионында өтіп, "Валенсияны" 3:0 есебімен ұтқан "Реал Мадрид" жеңімпаз атанды.
## Іріктеу кезеңі

### 1 раунд

### 2 раунд

### 3 раунд

## Бірінші топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### Группа C

### D тобы

### E тобы

## Екінші топтық турнир

### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

## Плей-офф

### 1/4 финал

|}

### 1/2 финал

|}

## Финал

Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 1999/2000
Санат:1999 жылғы футбол
Санат:2000 жылғы футбол
Карловка

* Карловка – Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы ауыл.
* Карловка – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл.
Сарысай (өзен, Байқоңыр алабы)

**Сарысай** – Байқоңыр  алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерінде.

## Бастауы
Майтөбе тауының (Ұлытау) солтүстік батыс етегіндегі бұлақтар суының қосылуынан түзіледі. Байқоңыр өзеніне сол жағынан құяды. Ұзындығы 30 км. 

## Гидрологиясы
Жағасы тік жарлы, ирелең. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірде тасиды, шілде де деңгейі мүлде төмендейді, жаздың ыстық айларында жеке қара суларға бөлініп қалады. Өзен алабы жайылымдық, суымен мал суарылады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы өзендері
Санат:Торғай су алабы
Кирилловка

**Қазақстан:**

* Кирилловка – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл.

**Башқұртстан:**

* Кирилловка – Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**

* Кирилловка – Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Киран Триппьер

**Киран Джон Триппьер** (, 19 қыркүйек 1990 жыл, Бери, Англия) — ағылшын футболшысы, Англия Ұлттық футбол құрамасы мен «Атлетико Мадрид» клубының қорғаушысы.

## Cтатистикасы
### Клубтық
: *2017/18 жылғы маусымнан соң*

## Жетістіктері

### Командалық
**«Манчестер Сити U-23»**
* Жастар арасындағы Англия кубогы: 2008

**«Бернли»**
* Англия футбол лигасының финалисі: 2013/14

### Индивидуалды
* Жыл командасы тізіміне енді (Чемпионшип): 2012/13, 2013/14
* «Бернлидің» жыл ойыншысы: 2011/12

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Профилі(''weltfussball.de'')
* Статистикасы (''eu-football.ru'') 

Санат:Англия футболшылары 
Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары 
Санат:Барнсли ФК ойыншылары 
Санат:Бернли ФК ойыншылары 
Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары

Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары
Юлдаш

* Юлдаш (Белокатай ауданы)
* Юлдаш (Карайыдел ауданы)
* Юлдаш (Гусев ауылдық кеңесі)
* Юлдаш (Учалин ауданы)
* Юлдаш (Аургазин ауданы)
* Юлдаш (Федор ауданы)
Sky Sports

**Sky Sports** — British Sky Broadcasting спутниктік телекөрсетілім компаниясының құрамына енетін Ұлыбритания мен Ирландиядағы спорттық телеарналар бренды. Ұлыбритания мен Ирландиядағы ең танымал ақылы спорттық телеарна. 1990-шы және 2000-шы жылдары британдық спорттың коммерциализациясында үлкен рөль атқарды. Тікелей телекөрсетілімдер үшін спорттық шаралардың, солардың ішінде Премьер-лиганың да, күнтүзбелерін ауыстыру құқығына ие.

## Каналдар
Қазіргі таңда спорттық бағдарламалар пакетінде Sky Sports 1, 2, 3, 4 және 5 каналдары қызмет барысында.

Каналдардың HD және 4k UHD форматтарындағы нұсқалары да қолжетімді.

Сонымен қатар тәулік бойы Sky Sports News HQ жаңалықтар арнасы қызмет етеді.

Арнаға өзіндік Sky Sports News Radio радиостанция тиесілі.

2012 жылдың 9 наурызынан бастап Формула-1 жарыстарының телекөрсетілімдерін таратушы Sky Sports F1 арнасы іске қосылды.

2014 жылдың 12 тамызынан бастап Чемпиондар Лигасының матчтарына, испандық Ла лигаға, голландиялық Эредивизиеге және Еуро-2016 турнирінің квалификациясына бағытталғын Sky Sports 5 телеарнасы іске көшірілді.

## Трансляциялар
* Футбол:
** Ағылшын Премьер-лигасы
** Англияның футбол лигасы
** Англия Кубогы
** Футбол лигасының Кубогы
** Ла Лига
** Эредивизие
** Major League Soccer
** Еуро-2016 іріктеу кезеңінің ойындары
** Шотландия Премьер-лигасы
** Шотландия Кубогы
** Солтүстік Ирландия чемпионаты
* Крикет:
** Әлем Кубогы
** Чемпиондар Кубогы
** World Twenty-20
** Англия чемпионаты
** Үндістан чемпионаты
* Регби:
** Чемпиондар Кубогы
** Англия чемпионаты
** Guiness Pro 12
** Super Rugby
** Жастар арасындағы әлем Кубогы
** Әйелдер арасындағы әлем Кубогы
** Франция чемпионаты
** Жолдастық ойындар
* Регбилиг:
** Еуропа Суперлигасы
* Автоспорт:
** Формула-1
** GP2
** GP3
** DTM
* Мотоспорт:
** Спидвейден әлем чемпионаты
** Elite League Speedway
* Теннис:
** US Open
** ATP турнирі
* Гольф:
** US Open
** PGA Championship
** Әлем Кубогы
** Райдер Кубогы
** PGA Tour
** European Tour
* Дартс:
** PDC турнирі
** BDO турнирі
* Америкалық футбол:
** Ұлттық футбол лигасы
*  Гэль футболы:
** GAA чемпионаты
* Басқа спорт түрлері:
** Жеңіл атлетика
** Снукер
** Триатлон
** Нетбол
** Шарлар (Боулз)
** Атты спорт
** Бокс

## Дереккөздер
Санат:Ағылшын тілді телеарналар
Санат:Спорттық телеарналар
Тома Мёнье

**Тома Мёнье** (; 12 қыркүйек 1991 жыл, Сент-Од, Бельгия) — бельгиялық футболшы, қорғаушы. 2018 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері.

## Жетістіктері
### Командалық
**Брюгге**

* Бельгия кубогы: 2014/15

; **ПСЖ**

* Франция чемпионы: 2016/17, 2018/19, 2019/20
* Франция кубогы: 2016/17, 2017/18, 2018/19
* Франция суперкубогы: 2016, 2017, 2019

### Ұлттық құрамада

* 2018 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Профилі
* Статистикасы

Санат:Бельгия футболшылары
Санат:Брюгге ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Трабзонспор ФК ойыншылары
Санат:Лилль ФК ойыншылары
Чехов (айрық)

* **[[Антон Павлович Чехов]]** — әйгілі орыс жазушысы.

**Елді мекендер:**

* *Чехов* – Түркістан облысы Жетісай ауданындағы Жетісу ауылының бұрынғы атауы.
* Чехов – Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл.
Бостандық (айрық)

**Елді мекендер:**

* Бостандық – Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы ауыл.
* Бостандық – Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы ауыл.
* Бостандық – Жамбыл облысы Талас ауданындағы ауыл.
* Бостандық – Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданындағы ауыл.
* Бостандық – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы ауыл.
* Бостандық – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы ауыл.
* Бостандық – Түркістан облысы Сауран ауданындағы ауыл.
Златко Далич

**Златко Далич** (; 26 қазан 1966 жыл, Ливно) — югославиялық және хорватиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 

## Карьерасы
2000 жылы футболшылық карьерасын аяқтады да, бапкерлікке кірісті. Ұзақ жылдар бойы Хорватияның, Албанияның, Сауд Арабиясының, Біріккен Араб Әмірліктерінің клубтарын жаттықтырып, 2017 жылы қазан айында Хорватия Ұлттық футбол құрамасының бас бапкері боп тағайындалды. Құрама 2018 жылғы әлем біріншілігінің іріктеу ойындарында сәтті ойнады да, Далич Ұлттық құрамамен контрактісін тағы да біраз жылға ұзартты.

Оның жаттықтыруымен Хорватия құрамасы 2018 жылғы әлем біріншілігінің финалына дейін жетті.
## Дереккөздер

## Жетістіктері

### Бапкер ретінде
«**Вартекс**»

* Хорватия кубогының финалисі: 2005/06

«**Динамо Тирана**»

* Албания суперкубогы: 2008

«**Аль-Хиляль**»

* Сауд Арабиясының вице-чемпионы: 2012/13
* Сауд Арабиясы падищасының мұрагері кубогы: 2012/13

**Хорватия құрамасы**

* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері 2018

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Хорватия футболшылары 
Санат:Хайдук Сплит ФК ойыншылары
Санат:Вартекс ФК ойыншылары
Санат:Хорватия футбол жаттықтырушылары
Санат:Вартекс ФК жаттықтырушылары
Санат:Әл-Хилал Эр-Рияд ФК жаттықтырушылары
Санат:Әл-Айн ФК жаттықтырушылары
Санат:Риека ФК жаттықтырушылары
Санат:Югославия футболшылары
Санат:Динамо Тирана ФК жаттықтырушылары
Марко Пьяца

**Марко Пьяца** (; 6 мамвр 1995, Загреб) — хорват футболшысы, Италияның «Ювентус» клубы мен Хорватия Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы. 2018 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері.

## Жетістіктері

; «Динамо» (Загреб)

* Хорватия чемпионы: 2014/15, 2015/16
* Хорватия кубогы: 2014/15, 2015/16

; «Ювентус»

* Италия чемпионы: 2016/17
* Италия кубогы: 2016/17

; Хорватия құрамасы

* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 2018

## Cтатистикасы

: *8 шілде 2018*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары
Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
Марцело Брозович

**Марцело Брозович** (; 16 қараша 1992 жыл, Загреб) — хорват футболшысы, Италияның «Әл-Наср (Эр-Рияд)» клубы мен Хорватия Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы. 2018 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері.

## Жетістіктері

; Хорватия құрамасы

* Әлемнің вице-чемпионы: 2018
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2022

; «Динамо Загреб»

* Хорватия чемпионы (2): 2012/13, 2013/14
* Хорватия суперкубогы: 2013
**"Интернационале"**
* Италия чемпионы: 2020/21
* Италия Кубогы (**2**): 2021/22, 2022/23
* Италия Суперкубогы (**2**): 2021, 2022
* Чемпиондар лигасының финалисі: 2022/23

## Статистикасы

### Клубтық

: *20 мамыр 2018* 

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Хрватски Драговоляц ФК ойыншылары
Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары
Санат:Интернасьонал ФК ойыншылары
Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Наср Эр-Рияд ФК ойыншылары
Санат:Локомотива ФК ойыншылары
Коммунизм (айрық)

**Негізгі ұғым:**

* Коммунизм – ерекше өмір салтын білдіретін ұғым.

**Елді мекендер:**

* *Коммунизм* – Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданындағы Баймырза ауылының бұрынғы атауы.
* *Коммунизм* – Түркістан облысы Келес ауданындағы Ащысай ауылының бұрынғы атауы.
Ленинградское (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Ленинградское** — Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданындағы ауыл, Ленинград ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Талшық ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 20 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 4233 адам (2084 ер адам және 2149 әйел адам) болса, 2009 жылы 3509 адамды (1701 ер адам және 1808 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақжар ауданы елді мекендері
Иван Стринич

**Иван Стринич** (; 17 шілде 1987, Сплит, Югославия) — хорват футболшысы,  «Милан»  клубы мен Хорватия құрама командасының қорғаушысы. 
 
## Жетістіктері
; Хорватия құрамасы

* Әлемнің вице-чемпионы: 2018

; «Хайдук» Сплит

* Хорватия кубогы: 2009/10

## Статистикасы
: *1 шілде 2018*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Хайдук Сплит ФК ойыншылары
Санат:Днепр Днепр ФК ойыншылары
Санат:Наполи ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Қарашілік

* Қарашілік – Ақмола облысы Бурабай ауданындағы ауыл.
* Қарашілік – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл.
* Қарашілік – Жетісу облысы Ақсу ауданындағы ауыл.
* Қарашілік – Қостанай облысы Сарыкөл ауданындағы ауыл.
* Қарашілік – Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданындағы ауыл.
* Қарашілік – Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданындағы ауыл.
* Қарашілік – Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданындағы ауыл.
Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі (финал)

**[[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022 жылғы футболдан әлем біріншілігінің]]** финалдық кездесуі. 2022 жылы 18 желтоқсанда Лусаил қаласындағы Мунисипальды стадионда өтіп, Франция және Аргентина құрамалары кездесті.

Бұл матч — Аргентинаның алтыншы рет (1930, 1978, 1986, 1990, 2014), ал Францияның төртінші мәрте (1998, 2006, 2018) финалға шығуы. 

Негізгі уақыт 2:2, қосымша уақыт 3:3 есебімен тең аяқталды. Аргентина пенальтилер сериясында 4:2 есебімен ұтты да, 36 жылдан соң үшінші рет чемпион атанды. 

## Стадион
Бұл стадионда финалдық кездесуден бөлек беташар ойын мен топтық кезеңнің бірнеше ойыны өттіі. Стадионның сыйымдылығы чемпионат қарсаңында 86 мың адамға дейін жеткізілді.
## Финалға дейінгі жол

## Матч
### Детальдар


|style="width:60%; vertical-align:top;"|
|}

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*FIFA confirms dates for Qatar 2022 World Cup, but number of teams unresolved

Санат:Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:Футболдан әлем біріншілігінің финалдары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Даниэль Субашич

**Даниел Субашич** (; 27 қазан 1984 жыл, Задар, Югославия) — хорват футболшысы, «Монако»  Хорватия құрамасының қақпашысы. 2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына, 2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына қатысқан. 2018 жылғы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері.

## Жетістіктері
### «Хайдук» Сплит
* Хорватия кубогы: 2009/10

### «Монако»
* Франция чемпионы: 2016/17

### Хорватия құрамасы
* Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 2018

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль  (Sportnet.hr)

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Задар ФК ойыншылары
Санат:Хайдук Сплит ФК ойыншылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Майское

**Қазақстан:**

* Майское – Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы ауыл.
* Майское – Қостанай облысы Қарасу ауданындағы ауыл.
* Майское – Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданындағы ауыл.
* Майское – Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданындағы ауыл.

**Қырғызстан:**

* Майское — Талас облысы Манас ауданындағы айыл.
* Майское — Шу облысы Соқылық ауданындағы айыл.
Шиме Врсалько

**Шиме Врсалько** (; 10 қаңтар 1992, Задар) — хорват футболшысы,  "Атлетико Мадрид" клубы мен Хорватия ұлттық құрамасының қорғаушысы, жартылай қорғаныста да ойнай береді. 

## Карьерасы
2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына, 2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына қатысқан. Ұлттық құрамада 2011 жылдан бері доп теуіп келеді.

Задар қаласында дүниеге келген. Туған қаласындағы "Задар" клубының түлегі. 2006 жылы "Динамо Загреб" клубының академиясына ауысты.

2009 жылы жазда "Локоматива" клубына жалға беріліп, кәсіби карьерасын сонда бастады. Сол маусым ортасында-ақ "Динамоға" қайта оралды.

## Жетістіктері

### Командалық

; Динамо (Загреб)

* Хорватия чемпионы (4): 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2012/13
* Хорватия кубогы (2): 2010/11, 2011/12
* Хорватия суперкубогы: 2010

; Атлетико Мадрид

* УЕФА Еуропа Лигасы: 2017/18

### Жеке

* Хорватияның үздік жас футболшысы: 2010

## Статистикасы

: *20 мамыр 2018*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Football.ua — Скаут. Шиме Врсалько.

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары
Санат:Дженоа ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Сассуоло ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Дидье Дешам

**Дидье Клод Дешам** (; 15 қазан 1968 жыл, Байонна, Франция) — француз футболшысы, бапкер. 2012 жылдан бері Франция Ұлттық футбол құрамасының бас бапкері.

## Карьерасы
1998 жылы әлем, 2000 жылы Еуропа чемпионы атанды. Осы екі чемпионатта да құрама капитаны ретінде өнер көрсетті.

2001 жылы "Валенсия" сапында ойнап жүріп, карьреасын аяқтады да, бірден бапкерлік жолын бастап, "Монаконың" тізгінін ұстады.  "Монаконы" жаттықтырып, 2004 жылы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалына шықты. 2006 жылы "Ювентус" Италия футболындағы жанжалдан кейін Б сериясына түсіп кетті де, Дешам бапкер боп тағайындалып, бір маусымнан соң клубты қайтадан А сериясына алып шықты.

2018 жылы бапкер ретінде әлем чемпионы атанды. Одан бөлек 2016 жылғы Еуропа біріншілігінде құрама финалға дейін жетті. Бапкер ретінде де, футболшы ретінде де әлем чемпионы атанып, бұған дейінгі Марио Загалло мен Франц Беккенбауэрдің жетістігін қайталады.

## Жетістіктері
### Ойыншы ретінде
«**Марсель**»

* Франция чемпионы  (**2**): 1989/90, 1991/92
* УЕФА Чемпиондар Лигасы: 1993

«**Ювентус**»

* Италия чемпионы (**3**): 1994/95, 1996/97, 1997/98
* Италия кубогы: 1995
* Италия суперкубогы (***2***): 1995, 1997
* Құрлықаралық кубок: 1996
* УЕФА Чемпиондар Лигасы: 1996
* УЕФА Суперкубогы: 1996

«**Челси**»

* Англия кубогы: 2000

**Франция құрамасы**

* Әлем чемпионы: 1998
* Еуропа чемпионы: 2000
* Еуропа қола жүлдегері 1996

### Бапкер ретінде
«**Монако**»

* Француз Лигасының кубогы (**1**): 2003

«**Ювентус**»

«**Марсель**»

* Франция чемпионы (**1**): 2010
* Француз лигасының кубогы (**3**): 2010, 2011, 2012
* Франция суперкубогы (**2**): 2010, 2011

**Франция құрамасы**

* Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері (**1**): 2016
* Әлем чемпионы: 2018

### Жеке
* Франциядағы жыл футболшысы (**1**): 1996
* ФИФА 100 (**1**)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Сайт футбольной истории 

Санат:Франция футболшылары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Челси ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Нант ФК ойыншылары
Санат:Бордо ФК ойыншылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Монако ФК жаттықтырушылары
Санат:Ювентус ФК жаттықтырушылары
Санат:Олимпик Марсель ФК жаттықтырушылары
Санат:Франция футбол жаттықтырушылары
Юго Льорис

**Юго Льорис** (; 26 желтоқсан 1986 жыл, Ницца) — француз футболшысы, Англияның «Лос-Анджеле» клубының қақпашысы.

## Карьерасы
2018 жылғы әлем чемпионы. 2018 жылғы әлем біріншілігінде алты кездесуде алаңға шықты. Топтық турнирдің екінші матчындағы Перумен ойында құрама сапында 100-ші рет алаңға шықты. 2010-2022 жыл аралығындағы ірі турнирлердің бәріне қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық
; «Лион»

* Франция кубогы: 2012
* Франция суперкубогы: 2012

; Франция құрамасы

* Еуропаның күміс жүлдегері: 2016
* Әлем чемпионы: 2018
* УЕФА Ұлттар лигасының жеңімпазы: 2021
* Әлем чемпионатының финалисі: 2022

## Статистикасы

### Құрамада

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Льорис ESPN сайтында 

Санат:Франция футболшылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ницца ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары
Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары
Санат:Лос-Анжелес ФК ойыншылары
Алекс Ивоби

**Алекс Ивоби** (; 3 мамыр 1996 жыл, Лагос, Нигерия) — нигериялық футболшы, «Эвертон» клубы мен Нигерия Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы
"Арсенал" клубының түлегі. 2015/16 жылы тұңғыш рет негізгі құрамда ойнай бастады.

2019 жылы 8 тамызда "Эвертонға" ауысты. Трансферлік құны 30 млн еуроны құрады. 

Ұлттық құрама сапында 2018 жылы әлем чемпионатына, 2019 жылы Африкалық Ұлттар кубогына қатысты.

## Жетістіктері

; «Арсенал»

* Англия кубогы: 2016/17
* Англия суперкубогы: 2017

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншыларыСанат:Эвертон ФК ойыншылары
Блез Матюиди

**Блез Матюиди** (; 9 сәуір 1987 жыл, Тулуза, Франция) — франциялық футболшы, тегі анголалық,  «Ювентус» клубы мен Франция құрамасының жартылай қорғаушысы. 2018 жылғы әлем чемпионы. 

## Жетістіктері

; «Пари Сен-Жермен»

* Франция чемпионы **(4)**: 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16
* Франция кубогы **(2)**: 2014/15, 2015/16
* Франция суперкубогы **(4)**: 2013, 2014, 2015, 2016
* Лига кубогы **(3)**: 2013/14, 2014/15, 2015/16

«**Ювентус**»

* Италия чемпионы **(1)**: 2017/18
* Италия кубогы **(1)**: 2017/18

**Франция құрамасы**

* Әлем чемпионы: 2018
* Еуропаның вице-чемпионы: 2016

## Статистикасы

### Клубтық

: *2017/2018 жылғы маусымнан соң*

### Халықаралық

: *1 қыркүйек, 2016* 

## Сілтемелер
* Профилі (LFP) 
* Профилі (''lequipe.fr'')
* Профилі 

Санат:Франция футболшылары
Санат:Труа ФК ойыншылары
Санат:Сент-Этьен ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Стивен Нзонзи

**Стивен Н’Кембоанза Майк Кристофер Н’Зонзи** (15 желтоқсан 1988 жыл, Коломб, Франция) — франциялық футболшы, тегі конголық. «Ренн» футбол клубы имен Франция ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. 2018 жылғы әлем чемпионы.

## Жетістіктері
**Севилья**

* Еуропа Лигасы: 2015/16

**Франция**

* Әлем чемпионы: 2018

## Cтатистикасы

### Клубтық

: *19 мамыр 2018*

### Халықаралық

: *15 шілде 2018*

## Сілтемелер
* Профиль
* Профиль 

Санат:Блэкберн Роверс ФК ойыншылары
Санат:Сток Сити ФК ойыншылары
Санат:Севилья ФК ойыншылары
Санат:Франция футболшылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Рома ФК ойыншылары
Санат:Галатасарай ФК ойыншылары
Санат:Ренн ФК ойыншылары
Корантен Толиссо

**Корантен Толиссо** (; 3 тамыз 1994 жыл, Тарар, Франция) — франциялық футболшы, тегі тоголық. "Бавария" клубы мен Франция құрамасының қорғаушысы. 2018 жылғы әлем чемпионы.

## Карьерасы
Карерасын 2013 жылы "Лионда" бастады. Алғашқы маусымда 14 рет алаңға шықты. 

2017 жылы жазда "Баварияға" ауысты.  

Сол жылы 27 наурызда Испанияға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет Франция құрамасы сапында алаңға шықты. 2018 жылы әлем чемпионатына қатысып, бес кездесуде құрама намысын қорғады. 

## Клубтық статистикасы
*28 сәуір 2018* 

## Жетістіктері

### Командалық
**«Бавария»**

* Германия чемпионы — 2017/18
* Германия кубогы — 2017

### Халықаралық
**Франция**

* Әлем чемпионы — 2018
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль (sports.ru)
* France profile  at FFF

Санат:Франция футболшылары
Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары
Санат:Бавария ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Марио Загалло

**Марио Жоржи Лобо Загалло** (; 9 тамыз 1931, Масейо, Бразилия — 5 қаңтар 2024, Рио-де-Жанейро, Бразилия) — бразилиялық футболшы, бапкер. 1950-60 жылдары Бразилия құрамасының шабуыл шебінде ойнаған.

Ойыншы ретінде де, бапкер ретінде де әлем чемпионы атанған әлемдегі бірінші спортшы. 1958, 62 жылдары қатарынан екі рет футболшы ретінде, 1970 жылы бапкер ретінде әлем чемпионатында топ жарды. Жалпы футболшылық ғұмырында 30-дан аса титулды жеңіп алған.

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде
**Ботафого**

* Париждегі құрлықаралық кубоктың жеңімпазы: 1963
* Рио-Сан-Паулу турнирі: 1962, 1964
* Кариока лигасы: 1961, 1962

**Бразилия құрамасы**

* **Әлем чемпионы**: 1958, 1962
* **Америка кубогы**: 1959 (күміс)

### Бапкер ретінде
**Бразилия құрамасы**

* **ӘЛЕМ ЧЕМПИОНАТЫ**: 1970 (чемпион), 1994 (чемпион, координатор ретінде), 1998 (күміс)
* **Конфедерациялар кубогы**: 1997
* **Америка кубогы**: 1997, 1995 (күміс)
* **КОНКАКАФ**: 1996 (күміс), 1998 (қола)

**Ботафого**

* Кариока Лигасы: 1967, 1968
* Гуанабара кубогы: 1967, 1968

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 1977 жылғы Иран-Кувейт матчынан соң

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Санат:Фламенго ФК ойыншылары
Санат:Бразилия футбол жаттықтырушылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Кувейт Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:БАӘ Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Васко да Гама ФК жаттықтырушылары
Санат:Фламенго ФК жаттықтырушылары
Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Хулен Лопетеги

**Хулен Лопетеги Арготе**, (; 28 тамыз, 1966, Астеасу) — испан футболшысы, қақпашы, бүгінде бапкер. 

## Лопетеги жайлы фактілер

* Карьерасында "Реал Мадридте" те, "Барселонада" да ойнаған санаулы футболшылардың бірі.
* 2016-18 жылдары Испания құрамасын жаттықтырып, 2018 жылғы әлем біріншілігіне жолдама әперді. Бірақ аталмыш турнирге бір ғана күн қалғанда Испания футбол федерациясының рұқсатынсыз "Реал Мадрид" клубына бапкер болуға келісім бергендіктен, ұлттық құрамадағы қызметінен аяқ асты босатылды. Оның орнына Фернандо Йерро құрама бапкері міндетін атқарды. Бірақ "Реал" клубы оның жаттықтырған кезінде нашар ойнады да, 2018 жылы қараша айында ол қызметтен де кетті.
* Ұлттық құрама сапында бір ғана кездесуде, 1994 жылы 23 наурызда Хорватиямен ойында құрама қақпасын қорғады. 1994 жылғы әлем чемпионатына барғанымен, тек қосалқы құрамда отырды. Бір рет те алаңға шықпады.

## Жетістіктері
### Ойыншы ретінде
**Реал Мадрид**
* Испания чемпионы: 1989/90
* Испания суперкубогы **(2)**: 1989, 1990

**Барселона**

* Испания кубогы: 1996/97
* Испания суперкубогы **(2)**: 1994, 1996
* Кубок иелері кубогы: 1996/97

### Бапкер ретінде
**Испания құрамасы**

* Еуропа чемпионы (19 жас): 2011, 2012
* Еуропа чемпионы (21 жас): 2013

## Бапкерлік статистикасы
*14 маусым 2018* 

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль
* Профиль
* Ресми сайт

Санат:Испания футболшылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Лас-Пальмас ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Райо Вальекано ФК ойыншылары
Эдвин ван дер Сар

**Эдвин ван дер Сар** (; 29 қазан 1970, Ворхаут, Нидерланд) — нидерланд футболшысы, қақпашы.  

## Карьерасы
Эдвин 13 жылдан астам уақыт (1995-2008) Нидерланд ұлттық құрамасының капитаны ретінде алаңға шықты, 130 кездесуде құраманың қақпасын қорғады. 1996, 2000, 2004, 2008 жылдары Еуропа чемпионатына, 1998, 2006 жылдары әлем чемпионатына қатысты.  

Чемпиондар лигасын екі түрлі клуб сапында ұтып алған әлемдегі жалғыз қақпашы (1995 — "Аякс", 2008 — "Манчестер Юнайтед"). 1995 және 2009 жылдары Еуропаның үздік қақпашысы атанды. 

Карьерасы 2011 жылы 28 мамыр күні аяқтады. Сол күні Ван дер Сар ойнайтын "Манчестер Юнайтед" клубы Чемпиондар лигасының финалында "Барселонадан" 1:3 есебімен ұтылып қалды. 2016 жылғы қара айынан бастап "Аякс" клубының бас директоры қызметін атқарады.  

## Жетістіктері

### Командалық
«**Аякс**»

* Нидерланд чемпионы (**4**): 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1997/98
* Нидерланд кубогы (**3**): 1993, 1998, 1999
* Нидерланд суперкубогы (**3**): 1993, 1994, 1995
* Чемпиондар лигасы: 1995
* УЕФА кубогы: 1992
* УЕФА суперкубогы: 1995
* Құрлықаралық кубок: 1995

«**Ювентус**»

* Интертото кубогы: 1999

«**Фулхэм**»

* Интертото кубогы: 2002

«**Манчестер Юнайтед**»

* Англия кубогы (**4**): 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2010/11
* Лига кубогы (**2**): 2006, 2010
* Англия суперкубогы (**3**): 2007, 2008,2010
* Чемпиондар лигасы: 2008
* Клубтар арасындағы әлем чемпионаты: 2008

**Ұлттық құрама**

* Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 1998
* Еуропа чемпионатының жартылай финалисі: 2000, 2004

### Жеке

* Алтын қолғап иегері: 2009 (21 матчта гол жібермеді).
* Еуропаның үздік қақпашысы: 1995, 2009.
* Нидерландының үздік қақпашысы: 1994, 1995, 1996, 1997.
* Нидерландының үздік футболшысы: 1998.
* Чемпиондар Лигасының финалында ойнаған ең жасы үлкен футболшы (2011 жыл, 28 мамыр күні 40 жас, 212)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль (*ManUtd.com*) 
* Профилі мен статистикасы  (*Footballdatabase.com*) 
* Статистикасы

Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Ваит Абдул-Хамидович Талғаев

**Ваит Абдул-Хамидович Талғаев** (11 мамыр 1953, Жамбыл, Қазақ КСР, КСРО) — КСРО футболшысы, КСРО және Қазақстанның футбол бапкері. Қазақстандағы ең табысты бапкерлердің бірі.

## Карьерасы
Жамбыл (қазіргі Тараз) футболының түлегі. Карьреасын жамбылдық "Алатау" клубында бастаған. Жетпісінші жылдардың соңында "Қайратта" ойнап, одаққа танымал болды. 

1982 жылы "Қайратта" ойнап жүріп футболшылық ғұмырын аяқтады да, тоқсаныншы жылдары бапкерлік қызметке кірісті. Көп басқарған ұжымдары — Қазақстанның "Тараз" командасы мен Ресейдің "Ахмат" (ол кезде "Терек" деп аталатын) клубы.

2000 жылы Қазақстан Ұлттық құрамасын жаттықтырды. Ұлты шешен болғанымен өзін қазақ сезінетін футболшалардың бірі.

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде

; «Кайрат»

* КСРО чемпионатындағы 1 лига жеңімпазы: 1976

### Бапкер ретінде

; «Тараз»

* Қазақстан чемпионы: 1996
* Қазақстанның ұола жүлдегері: 1995, 1997

; «Атырау»

* Қазақстанның күміс жүлдегері: 2001, 2002

; «Терек»

* Ресей кубогы: 2003/04
* Ресейдегі 1 лига жеңімпазы: 2004

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*Профилі
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Ахмат ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Атырау ФК жаттықтырушылары
Санат:Ахмат ФК жаттықтырушылары
Санат:Жетісу ФК жаттықтырушылары
Санат:Тараз ФК жаттықтырушылары
Санат:Ертіс ФК жаттықтырушылары
Санат:Қайсар ФК жаттықтырушылары
Санат:Ордабасы ФК жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Жилберто Силва

**Жилберту Апаресиду да Силва** (; 7 қазан 1976 жыл, Лагоа-да-Прата, Минас-Жерайс, Бразилия), **Жилберто Силва** () ретінде танымал — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Бразилия ұлттық құрамасында ойнаған. 

## Карьерасы
2002 жылғы әлем чемпионы. 2005, 2009 жылдары Конфедерациялар кубогының жеңімпазы атанды. Карьерасында "Арсенал" (Лондон), "Панатинаикос" (Грекия), "Атлетико Минейро" (Бразилия) секілді клубтарда доп тепті.

## Статистикасы
### Клубтық

### Халықаралық

## Жетістіктері
### Командалық
Бразилия
* Әлем чемпионы: 2002
* Конфедерациялар кубогы **(2)**: 2005, 2009
* Америка кубогы: 2007

«Америка Минейро»
* Минас-Жерайс штатының күміс жүлдегері: 1999
* B сериясының чемпионы (Бразилия чемпионаты): 1997
* Сул-Минас кубогы: 2000

«Атлетико Минейро»
* Минас-Жерайс штатының чемпионы: 2000
* Либертадорес кубогы: 2013

«Арсенал» (Лондон)
* Англия чемпионы: 2004
* Англия кубогы **(2)**: 2003, 2005
* Англия суперкубогы **(2)**: 2002, 2004

«Панатинаикос»
* Грекия чемпионы: 2010
* Грекия кубогы: 2010

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Жанкүйерлер сайты
* Gilberto Streetleague Video  Google Video

Санат:Америка Минейро ФК ойыншылары
Санат:Атлетико Минейро ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары
Санат:Панатинаикос ФК ойыншылары
Санат:Гремио ФК ойыншылары
Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Астраханка

* Астраханка – Ақмола облысы Астрахан ауданындағы ауыл.
* Астраханка – Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың ауданындағы ауыл.
УЕФА Еуропа лигасы 2016/17

УЕФА Еуропа Лигасының жетінші, УЕФА кубогының 46-шы маусымы. Финалдық ойын 2017 жылы 24 мамыр күні Стокгольм қаласындағы "Френдс Аренада" өтті. "Аяксті" 2:0 есебімен ұтқан "Манчестер Юнайтед" жеңімпаз атанды.

## Қатысушылар
Турнирге жалпы 188 команда қатысты.

* 1-51 орындардағы қауымдастықтар үш клубтан жібереді (Лихтенштейннен басқасы).
* 52-53 орындағылар екі клубтан жібереді.
* 54-55 орындағылар бір клубтан жібереді.

Сондай-ақ:

* Чемпиондар Лигасының үшінші іріктеу кезеңінде ұтылған 15 клуб;
* Чемпиондар Лигасының плей-офф кезеңінде ұтылған 10 клуб;
* Чемпиондар Лигасының топтық турнирінде үшінші орын алған сегіз клуб қатысады.

## Іріктеу кезеңі

### 1 раунд

|}

### 2 раунд

|}

### 3 раунд

|}

### Плей-офф кезеңі

|}

## Топтық турнир

### А тобы

### B тобы

### С тобы

### D тобы

### E тобы

### F тобы

### G тобы

### Н тобы

### I тобы

### J тобы

### К тобы

### L тобы

## Плей-офф

### 1/16 финал

|}

### 1/8 финал

|}

### 1/4 финал

    
|}

### Жартылай финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2016/17
Санат:2017 жылғы футбол
Санат:2016 жылғы футбол
Павел Павлович Боголюбов

**Павел Павлович Боголюбов** (1904, Иркутск—1956) – кеңес қоюшы-режиссері.

## Өмірбаяны
1904 жылдың 27 желтоқсанында Иркутск қаласында туған.

А.В.Ивановский жетекшілігімен Ленинград актерлік киностудиясын бітірген.

1922-1929 жылдары - Новгород пен Ленинград театрларында актер және режиссер. 
1930-1933 жылдары - "Белгоскино" киностудиясының актері және режиссер ассистенті, 1934-1937 жылдары -"Лентехфильм" киностудиясының, 1938-1940 жылдары - "Белгоскино" киностудиясының режиссері. 

1941 жылдан Тбилиси, Киев, Свердловск, Ашхабад, Ленинград қалаларында жұмыс жасады.

Боголюбов 1956 жылдың 12 қаңтарында қайтыс болды.

## Дереккөздер


Санат:Қазақфильм тұлғалары
Санат:Ленфильм тұлғалары
Стефан де Врей

**Стефан де Врей** (; 5 ақпан 1992 жыл, Аудеркерк-ан-ден-Эйсел, Нидерланд) — нидерландылық футболшы, "Интернационале" футбол клубы мен Нидерланд құрамасының қорғаушысы. 2014 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері (Сол турнирде Испанияның қақпасына бір гол енгізді).

## Жетістіктері
; Лацио

* Италия кубогының финалисі (2): 2014/15, 2016/17
* Италия суперкубогы (1): 2017
* Италия суперкубогының финалисі (1): 2015

**Нидерланд құрамасы**

* Әлем біріншілігінің қола жүлдегері: 2014

## Жеке өмірі
Әкесі Ян де Врей футболшы болған. Ағалары Нильс пен Эрик те ертеректе футболмен айналысқан, бірақ кәсіпқой футболшы болған жоқ.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль  
* Статистикасы  (''voetbalstats.nl'')

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Фейеноорд ФК ойыншылары
Санат:Лацио ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Владимир Иванович Абызов

**Владимир Иванович Абызов** (9 наурыз 1925, Кузнецк қаласы — 2 қараша 1986) — кинодраматург, жазушы және сценарийші.

## Өмірбаяны
1925 жылдың 9 наурызында Пенза облысының Кузнецк қаласында туған. 

ВГИК сценарлы факультетін бітірген (1951). 

1951-1955 жылдары — Алматы киностудиясының аға редакторы. 

1959 жылдан — Ялта киностудиясы сценарий отделының басшысы.

## Дереккөздер
Василий Павлович Соловьев-Седой

**Василий Павлович Соловьев-Седой** (1907 — 1979) — кеңестік композитор, РКФСР еңбек сіңірген өнер қайраткері (1956), РКФСР халық әртісі (1957), КСРО халық әртісі (1967), Социалисттік Еңбек Ері (1975).

## Өмірбаяны
1907 жылдың 12 (25) сәуірінде Петербургте туған.

Кәсіби карьерасын 1925 жылы пианист-импровизатор ретінде Ленинградтық радиода, көркем гимнастика студиясында және өз-өзді құрылған ұжымдарда бастаған.

1936 жылы Ленинградтық консерваторияны бітірген (педагог П. Рязанов).

Ұлы Отан соғысы жылдары - «Ястребок» кіші формалы фронт театрының көркем жетекшісі (1941-1942).

1948-1964 жылдары — композиторлар Одағының Ленинградтық отделы басқарма төрағасы, 1957-1974 жылдары — КСРО композиторлар Одағының секретарі. 

1960 жылдан — РКФСР композиторлар Одағының секретарі.

3-5-інші шақырылымдардың КСРО Жоғарғы Кеңес депутаты (1950-1962).

1979 жылдың 2 желтоқсанда Ленинградта қайтыс болды. Ленинградтағы Литераторлар мостогындағы Волков мазарында жерленген.

## Шығармашылығы
"Тарас Бульба" (1940, 2-нші редакция — 1955), "В порт вошла "Россия"" (1964) балеттерінің; "Верный друг" (1945), "Самое заветное" (1952), "Олимпийские звезды" (1962), "Восемнадцать лет" (1967), "У родного причала" (1970), "Жил-был Шельменко" (1978) опереттерінің; вокалдық циклдардың, драмалық спектаклдерге жазылған музыкалар авторы.

Әндер (400-ден аса):
*"Сказ о солдате"  ән циклі (1947, ән цикл арасында "Колыбельная", "Поет гармонь за Вологдой", "Где же вы теперь, друзья-однополчане" әндері)
*"Гибель Чапаева" (1936)
*"Таежная" (1938)
*"Играй, мой баян"
*"Вечер на рейде" (1941)
*"На солнечной поляночке"
*"Как за Камой, за рекой" (1943)
*"Соловьи"
*"Ничего не говорила" (1944)
*"Давно мы дома не были" (1945)
*"Едет парень на телеге" (1946)
*"Моя родная сторона"
*"Комсомольская прощальная" (1947)
*"Где ж ты, мой сад" (1948)
*"Студенческая попутная" (1959)
*"Камыши" (1949)
*"Азовская партизанская" (1952)
*"Золотые огоньки" (1947)
*"Наш город" ("Над Россиею небо синее", 1945)
*"Подмосковные вечера" (1956)
*"Если бы парни всей земли" (1957).

## Естелік
Санкт-Петербургте, композитор түрған үйде мемориалды тақта қойылған. 2007 жылы композитордың 100-жылдығына Ресей банкісі күміс тиын шығарды.

## Марапаттары
*Екінші дәрежелі Сталин премиясы (1943) — «Вечер на рейде», «Песня мщения», «Играй, мой баян…» әндері үшін
*Екінші дәрежелі Сталин премиясы (1947) — «Пора в путь-дорогу…», «Давно мы дома не были…», «Едет парень на телеге…», «Стали ночи светлыми…» әндері үшін
*Ленин премиясы (1959) — «В путь», «Вёрсты», «Если бы парни всей земли», «Марш нахимовцев», «Подмосковные вечера» әндері үшін.
*Социалисттік Еңбек Ері(1975).
*Үш дүркін Ленин ордені иегері (1957, 1971, 1975).
*Қызыл Жұлдыз ордені (1945).

## Дереккөздер

Санат:КСРО сазгерлері