open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жалтыр (көл, Павлодар облысы)

**Жалтыр** – Павлодар облысы Аққулы ауданы Малыбай ауылының батысында 10 км жерде орналасқан тұзды көл. Құлынды жазығының ортасында, Ертіс өзенінің оң аңғарында. Теңіз деңгейінен 139 м биіктікте орналасқан.

## Гидрографикасы
Аумағы 9,6 км2, ұзындығы 8,7 км, енді жері 1,8 км, жағалауының ұзындығы 22,8 км. Шығысында Малыбай, батысында бірнеше ұсақ тұзды көлдер бар. Негізінен жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Қараша айының соңында суы қатып, сәуір айында ериді. Суы кермек. Мал шаруашылығына, балық шаруашылығына пайдаланылады.

Санат:Аққулы ауданы көлдері
Санат:Ертіс су алабы
Чхэ Мансик

**Чхэ Мансик** 
Чхэ Мансик 
(1904-1950)ж. 20 жылдардың ортасында ақын өзінің бірінші әңгімесін қағаз бетіне түсірген. Ақын бірнеше жылға шығарма жазуды тоқтатқан, бірақ 30 жылдары қайта әдебиет саласына енеді. 1936 жылы « Өз өмірін сату » ( Рэди мэйд инсен )атты шығармасы басылып шыққаннан кейін сыншылардың назарына түседі. 
Бұл шығармада ақын отардағы корей халқыныдағы беделді адамдардың жұмыссыздығы туралы басты проблемасын көтерген. Жазушы шығармада Жапонияда жоғары білім алған жас жігіт өз елінде нанын әрең табатыны туралы жазады. 
Шығармадағы басты кейіпкер Р жұмыссыз қалып, достарымен бірге арақ ішетін отырыстан отырыстарды кезіп жүреді. Отаршылдық кезеңінде қоғамға сенің білімің, тіпті сенің өзің ешкімді қызықтырмайды. Күндердің-күнінде Р бірнеше жыл бұрын тастап кеткен әйелі ауылдан ұлын жібереді. Басты кейіпкер таң қалып абыржиды. Себебі Р-дің ақшасы жоқ, баланы қалай бағатынын білмейді. Бірақ Р, оның өмірі тек ұлын асырап бағу үшін ғана қажет екенін түсінеді.
Чхэ Мансик шығарманы көлемді жазбасада, оның барлық шығармалары юмаристік және сатиралық образдар көрінісі арқасында шығармалары ерекше қызықты болған.
Ли Сан

**Ли Сан**. Корей әдебиеті 30 жылдары шындықтан қаншалықты алшақтағанын Ли Сан шығармасынан байқауға болады.  Жазушы бірінші шығармасын 30 жылдары басып шығарған. Ал 1934 жылы « Тоғыз одақ » ұйымының мүшесі болды. Жазушы корей халқы үшін үйреншіксіз тақырыптарды қозғайды. Мысалы, адамдар арасындағы адал болмау, сатқындық, рухани жалғыздық және т.б. Ақын шығармалары компазиция құрылымы мен ғана көзге түспейді, сонымен қатар жазу тілімен де ерекшеленеді. 
Ли Сан өзінің керемет шығармаларының бірі « Қанат » оқырмандарға басты кейіпкердің қарым-қатынасына солардың біреуінің көз-қарасы арқылы көруді, сезінуді ұсынған. 
Бұл шығармада ер адамның санасы бұлдыр, әр түрлі болмыс жасайды. Ол тіпті әйелі нанын қалай табатынын білмейді. Әйелі күйеуіне мезгіл-мезгілмен мардымсыз тамақ  әкеліп отырған. Бірақ күйеуімен ешқашан әңгіме қозғамайтын. Басты кейіпкер уайым-қайғыруды ұмытпаған, бірақ басынан кешкен оқиғадан шығар есік жоғын байқап, басына түскен тағдырға көнуден басқа амалы жоқ. 

## Дереккөздер
Ли Санхва

**Ли Санхва** (1901-1943) ақынның лирикалық шығармалары жапон елінің басқыншылығына қарсы тақырыбы жайлы жазған. 
Ли Санхва ( Оңтүстік корея ) солтүстік жағындағы Кенсан провинциясының Тэгу қаласында дүниеге келген. Сеулда мектепті бітіргеннен кейін, 1923 жылы Токия қаласындағы шет тілі оқытатын мектепке француз тілін меңгеруге барады. Сол жылы Жапон елінде жерсілкінісіне тап болады. Сол кезден бастап ол өзінің шығарма жазудағы бағытын өзгертеді. Оның көптеген шығармалары халықтық рух жайлы тақырыптарды қозғайды. Мысалы, « Тәуелсіздігінен айырылған жерде көктем келер ме? » (Пэаткин тыредо помын онынга? 1926).
Ақын тірі кезінде бірде-бір шығармалары қағаз бетіне басылып шықпаған. Бірақ ақынның өзі туған Тэгу қаласында оған арнап ескерткіш орнатқан.

## Дереккөздер
Сим Хун

**Сим Хун**
Жапон елінің басқыншылығына қарсы тағы бір ақын Сим Хун (1901-1936). Ақын поэзия шығармаларын ғана шығарып қана қоймай, сонымен қатар романдарды да жазған. Көркем фильмдерге сценарилер жазып, режиссер де болған. Тіпті фильмдерге рецензия жазып, өзі де көркем кино да түсірген. Оның романдары жоғары бағаға ие болған. Оның ең бағалы шығармаларының бірі « Мәңгі жасыл өсімдік » ( Санноксу, 1935 ). Оның шығармаларының басты тақырыбы отанына қайта оралу, кедейлікке душар болу, жапон елінің езгісінде болу. Шығармалары арқылы халық рухын нығайтпақшы болды.
Сим Хун жазған өлең шығармалары оның прозаикалық шығармаларына мүлдем өзгеше жазылған. Бұл шығармаларында ақын ұлттық тәуелсіздік тақырыбын жасырын жазса, ал өлең шумақтарында оны айқын көрсетіп жазған. 
Ақын Сеулда орналасқан « Самгак », « Хан » тауы мен өзендері тұрып билейді дегені, корей мемлекеті жапон елінен бостандығын алған кезі дегенді білдіреді. Ақын өз елінің тәуелсіздігі жайлы ашық білдірген. Сол себепті оның шығармалары қағаз бетіне басылып шықпаған. Бірақ соған қарамастан ақын жапон басшыларынан өзінің шығармаларының басылып шығаруына рұқсат беруді талап еткен. Соның салдарынан жапон басшылары ақынды қатты бақылауға алған.
Гетеротізбекті полимерлер

**Гетеротізбекті полимерлер** - негізгі тізбегінде көміртекпен қатар оттек, азот, күкірт атомдары бал *үлкен молекулалы қосылыстар*. Қарапайым гетеротізбекті полимерлерге полиформальдегид немесе полиоксиметилен жатады. Гетеротізбекті полимерлер негізінен, бифункционалды органикалық молекулалардың поликонденсация реакциясы арқылы алынады. Бұлардың ішіндегі көп тарағаны - полиэфирлер (лавсан, терилен) мен полиамидтер (капрон, нейлон) аса берік талшықтар алынады. Капрон, нейлон және полиформальдегидті шайырдан машина мен станоктардың металл бөлшектерін алмастыратын арзан әрі берік құрылымдық материалдыр жасалады.  
## Дереккөздер
 Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Пак Мок Воль

**Пак Мок Вольдің** шығармалары өзгеше әсемдігімен корей әдебиетінде ерекшеленді. Корей « Чхоннокпха » ұйымы арқылы Пак Мок Воль әдебиет саласынан бастау алды. « Ұсыныс » атты журнал бетінде Чон Чжи Ен былай деген : « Пак Мок Воль өлеңдері әсемдікпен нәзік талғамымен ерекшеленеді. Ақын өлеңдерінде ұлттық сипаттарын поэзияға енгізу талпынысын аңғаруға болады ». 
Пак Мок Воль Кенсан-Пукто  провинциясындағы Кенджу қаласында 1916 жылы дүниеге келген. Ақын ауқатты отбасында тәрбиеленеді. Оның шын аты – Пак Ен Чжон. Оның атасы данышпан кісі болған. Атасының нұсқауымен ақын үйінен алыс Тэгу қаласындағы мектепте білім алады. Ақын жалғыздығын сезбеу үшін білімге терең еніп, жазушылықпен айналыса бастайды. 1933 жылы ақын 17 жасқа толған кезінде, ол өзінің бала кезінде жазған өлеңдерін журнал басып шығаратын редакцияға жіберіп, өзін әдебиет саласына танымал етеді. 
1939 жылдар шамасында жаңа әдеби « Ұсыныс » атты журнал пайда болады. Ол журналда жас ақындар шығармалары басылып отырған. Пакта сол журналға өзінің шығармаларын « Мок Воль » деген лақап атпен жібереді. Мок Воль –  « ағаш пен ай » деген мағынаны білдіреді. Сол жылы қыркүйек айында ақын өзінің « Жол тәріздес » (Кильчхором ) мен « Тәжірибеге бай » ( Еллюн )  атты көлемді өлең шығармаларын қоғамға ұсынған. 1941 жылы жапон басшылары барлық корей әдеби журналдарын жаптырғанның салдарынан ақын шығармаларын қағаз бетіне түсіру мүмкіндігінен айырылады. 1942 жылы ақын өзінің туған қаласында Чо Чжи Хун ақын досын кездестіреді. Ақын сол досына арнап « Жахһангер » ( Нагыне ) атты шығарма жазады. 
Корей жапон басқаруынан бостандығына иеленгеннен кейін, 1946 жылы Пак өзінің « Чхоннокчип » атты өлеңдер жинағын баспаға апарып қағаз бетіне түсіреді. Ақын өзінің « Сандохва » атты алғаш өлеңдер жинағын 1955 жылы басылымға шығарып, « Азиялық әдебиет бостандығы » премия жүлдегерін иеленеді. Одан кейін де ақын университетте сабақ беріп жүріп, бірнеше өлеңдер жинағын басып шығарады. Пак Мок Воль корей әдебиетінде бұрын-соңды болмаған жаңа әдеби бағытты енгізеді. Ақын 1978 жылы 24 наурыз айында көз жұмады.

## Дереккөздер
Гибсон шөлі

**Гибсон шөлі** - Батыс Австралиядағы шөл. Солтүстігінде Үлкен құмды шөл, ал оңтүстігінде Үлкен Виктория шөлімен шектеседі. Шөл құрлықтың көне платформалық бөлігінде, мүжілулер мен үшілулер нәтижесінде қалыптасқан. Жер бедері төбелі-белесті келеді. Абсолюттік биіктігі 762 м. Аумағының басым көпшілігі шақпақтастар қамтыған, шығысында бұйратты құмды жалдар, батысында сор жерлер кездеседі. Шөлдің климаты континенттік, құрғақ. Қаңтардағы орташа температура 28-30°С, шілдеде 12-14°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 250 мм. Топырағы қызғылт-қоңыр, өсімдік жамылғысы негізінен мальгаскрэб, сарыағаш, бұталар мен астық тұқымдасына жататын спинифекс шөптерінен тұрады. Маусымдық өзендерінің (криктер) бойында Ливингстон пальмасы өскен тоғайлар кездеседі. Жануарлардан кенгуру, вамбат, көртышқан, егеуқұйрық, эму, қоқыс тауығы, т.б. мекендейді. Шөлді 1873 жылы ағылшын саяхатшысы Э.Джайлстың экспедициясы ашқан, оған экспедициясының мүшесі А.Гибсон есімі берілген.

## Дереккөздер
 Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Гиганттық

**Гиганттық** (грек. γίγας - алып), алыптық - адам бойының шамадан тыс өсіп кетуі. Адам бойының биіктігіне қарай аласа (160 см-ден төмен), орта (165-175 см) және сұңғақ (175 см-ден жоғары) бойлы болып жіктеледі. Бойы 2 метрден биік адамды алып денелі дейді. Әдетте гиганттыққа ұшыраған балалардың ата-аналарының бойы қалыпты болады. Алыптар бойының ерекше тез өсуі кәмелетке толу кезінде (9-10 жаста) байқалады. 
## Гиганттықтың себептері
Адамның мұндай шектен тыс өсіп  кетуі ішкі секреция бездері - гипофиз, қалқанша без, жыныс безі қызметінің бұзылуынан болады. Алып адамдардыңдене тұлғасы бойына сәйкес келмей, аяқ-қолдары ұзын, басы кіші болады. Олардың денсаулығы төмен, шаршағыш, еске сақтау қабілеті нашар, жыныстық жағынан әлсіз болып келеді. Олар ұзақ жасамайды, көбінесе жастай қайтыс болады. Соңғы кезде гормоналдық препараттар мен рентгентерапияны қатар қолдану - гиганттықты емдеуге жақсы нәиже беріп жүр. 
## Дереккөздер
 Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Өндірісті рационализациялау

**Өндірісті рационализациялау** - өндіріс ресурстарын мейлінше тиімді пайдалануға бағытталған техника және ұйымдастыру шараларының жиынтығы. 

## Өндірісті рационализациялау шаралары
Өндірісті рационализациялауға еңбек өнімділігін арттыру, өнімнің өзіндік құнын арзандату және сапасын жақсарту, өндіріс қуатын көбейту, өндіріс технологиясын жетілдіру, құрал-жабдықты тиімді пайдалану, негізгі және көмекші материалдарды үнемдеу, еңбек пен өндірісті ұйымдастыру шаралары жатады. 

## Шара мақсаты
Бұл шаралардың барлығы да техниканы дамыту мен өндірісті ұйымдастырудың халық шаруышылығы жоспарына сәйкес жүргізіліп, технлогиялық процесті интенсивтендіру, өндірісті механизациялау және автоматтандыру мүддесін көздейді. 

## Дереккөздер

Санат:Өндіріс
Өндірісті халықаралық мамандандыру және кооперациялау

**Өндірісті халықаралық мамандандыру және кооперациялау** - социалистік елдерде сала аралық және ішкі салалық халықаралық социалистік еңбек бөлінісін дамытудың аса маңызды формалары. 

## Мақсаты
Бір тектес өнім (дайын бұйымдар, машиналар, тетіктер, детальдар, шала өнімдер, шикізаттар мен отындар жүйелері) бойынша өзара алыс-беріс жасау жөніндегі ұзақ мерзімді өндірістік-сауда байланысын орнату. Әрбір елде өндірістің экономикалық тиімділігін арттырып, техникалық дәрежесін көтеруге көмектеседі. 

## Қызметі
Өндірісті халықаралық мамандандыру және кооперациялау барысында халықаралық шаруашылық шарттары мен келісімдері жасалынады. Ірі социалистік өндірістің артықшылығын пайдаланудың қосымша мүмкіндіктерін аша отырып, өндірісті халықаралық мамандандыру және кооперациялау еңбекті социалистік кооперациялаудың территориялық шекарасын кеңейтеді, бірін-бірі толықтыратын өндірістік құрылымды жасайды. 

## Дереккөздер

Санат:Өндіріс
Өнеркәсіп бірлестігі

**Өнеркәсіп бірлестігі** - СССР-де шаруышылықты басқару органы, өнеркісіпті басқарудың үш буынды жүйесіндегі орта буын. Ол өнеркәсіп орындарынан, ғылми-зерттеу, конструкторлық, жобалау-конструкторлық, технологиялық ұйымдардан т.б. тұратын біртұтас өндірістік-шаруашылық комплексі. 

## Сапалық құрамы
Өнеркәсіп бірлестігінің құрамына сондай-ақ өндіріс бірлестігі және комбинаттар кіруі мүмкін. «Бірлестіктер - өнеркәсіп өндірісін басқарудағы сапалық жаңа құбылыс. Олар кәсіпорындардың жай жиынтығы емес, қайта біртұтас өндірістік шаруашылық комплексі болып табылады. Бұларда ғылым мен өндіріс біртұтас біріккен, мамандану мен кооперациялау кеңінен өрістеген» (КПСС, XXV съезінің материалдары). 

## Дереккөздер

Санат:Өнеркәсіп
Қарасор (көл, Баянауыл ауданы)

**Қарасор** — Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы тұзды көл. Майқайың кентінен оңтүстік-батысқа қарай 25 км жерде, теңіз деңгейінен 250 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Аумағы 4,7 км2, ұзындығы 3,2 км, енді жері 1,8 км, жағалау бойының ұзындығы 7,8 км. Көлдің жағалауы жазық, кейбір жерлерінде қамыс шоғырлары кездеседі. Батысынан шағын өзен құяды. Суы қараша айында қатып, сәуірде ериді. Жағалауы - шабындық.

## Дереккөздер

Санат:Баянауыл ауданы көлдері
Қарасор (көл, Өлеңті алабы)

**Қарасор** — Өлеңті алабындағы көл.

## Географиялық орны
Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігі аумағындағы Бозшакөл кентінен солтүстік-батысқа қарай 18 км жерде, теңіз деңгейінен 223,3 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Аумағы 6,7 км2, ұзындығы 4 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 11,6 км. Пішіні сопақша келген көлдің жағалауында қамыс, құрақ өскен. Шығысынан Темірастау өзені құяды. Қараша айында суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Жағалауы шабындыққа пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Екібастұз көлдері
Санат:Ертіс су алабы көлдері
Қарасор (көл, Тайынша ауданы)

**Қарасор** — Шағалалы алабындағы көл.

## Географиялық орны
Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданының солтүстік-батысында, теңіз деңгейінен 123,4 м биіктікте орналасқан.

## Гидрографикасы
Аумағы 75,5 км2, ұзындығы 27,3 км, енді жері 6 км, жағалау бойының ұзындығы 73,2 км. 

## Жағалау сипаты
Түбі тегіс, жағалауы саздақты жазық. Төңірегі ойдым-ойдым батпақты сор. Жағалауында қамыс, құрақ өскен. Атырабының 10%-ынан астамы егістік, тың жері бозды-бетегелі, жусанды келген. Көл маңы жайылым ретінде пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Тайынша ауданы көлдері
Санат:Ертіс су алабы көлдері
Қарасор (көл, Ғабит Мүсірепов ауданы)

**Қарасор** — Сілетітеңіз алабындағы көл.

## Географиялық орны
Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы Қараағаш ауылынан солтүстік-батысқа қарай 16 км жерде, теңіз деңгейінен 21,7 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Созылыңқы келген көлдің аумағы 21,4 км2, ұзындығы 15,1 км, енді жері 2,3 км, жағалау бойының ұзындығы 41,8 км. Батысы мен шығысы жарқабақты, қалған жағалаулары жайпақ. Онда қамыс шоғырлары өскен. Алабының басым бөлігі жыртылған. Жазда көл суы азайып, шалшықты батпаққа айналады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы көлдері
Санат:Ертіс су алабы көлдері
Қарасор (көл, Май ауданы)

**Қарасор** – Ертіс алабындағы тұйық көл.

## Географиялық орны
Павлодар облысы Май ауданындағы Жұмыскер ауылының оңтүстік-батысында 25 км жерде орналасқан. Көл теңіз деңгейінен 144,7 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Аумағы 28,3 км2, ұзындығы 9,3 км, енді жері 6 км, жағалау бойының ұзындығы 46 км, тереңдігі 1,2 м. Жағалаулары қатты тілімденген. Көл қазаншұңқыры батыстан шығысқа қарай созылып жатыр. Батысынан Түндік өзені құяды. Жаз айларында кеуіп қалады.

## Дереккөздер

Санат:Май ауданы көлдері
Санат:Ертіс су алабы
Қарасор (көл, Екібастұз)

**Қарасор** — Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігі аумағындағы көл.

## Гидрографикасы
Аумағы 44,3 км2, ұзындығы 17,2 км, енді жері 5 км, жағалау бойының ұзындығы 78,7 км. Батыстан шығысқа қарай созылған. Көлге Бала түндік өзені құяды. Қар, жаңбыр суларымен толығады. 

## Жағалау сипаты
Жағалауы жазық, әр түрлі астық тұқымдас өсімдіктер өседі. Мал жайылымына қолайлы. Кей жерлері егістікке пайдаланылады. 

## Дереккөздер

Санат:Ертіс су алабы
Санат:Екібастұз көлдері
Мартбек Мамраев ауылдық округі

**Мартбек Мамраев ауылдық округі** – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы  әкімшілік бірлік. 2006 жылға дейін *Ақжол ауылдық округі* деп аталды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақжол, Жаңанегіз ауылдары кіреді. Орталығы – Ақжол ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы ауылдық округтері
Қарасор (көл, Әулиекөл ауданы)

**Қарасор** — Тобыл алабындағы көл.

## Географиялық орны
Қостанай облысы Әулиекөл ауданында ораналсқан, Бейімбет Майлин ауданына қарасты Мақсұт ауылынан солтүстікке қарай 4 км-дей жерде, теңіз деңгейінен 184 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Күрделі пішінде көлдің аумағы 25,3 км2, ұзындығы 11,6 км, енді жері 3,1 км, жағалау бойының ұзындығы 38,8 км.

## Жағалау сипаты
Көлдің жағалауында қамыс, құрақ өскен. Шығыс жағалауы жарқабақты (биіктігі 10 м-ге жетеді). Көктем айларында және суы мол жылдары батысындағы шағын көлдермен бірігіп кетеді. Алабының басым бөлігі жыртылған.

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы көлдері
Санат:Тобыл су алабы
Қалқадағы шайқас

**Қалқадағы шайқас** (31 мамыр 1223 жылғы) —  біріккен орыс-қыпшақ әскері мен моңғол корпусы арасындағы ұрыс, 1221—1224 жылдардағы Жебе және Сүбедейдің жорығы  аясында болды. Шайқас қазіргі Донецк облысы , Қалка өзенінінің аңғарында өтті.   1223 жылы 31 мамырда қыпшақтар мен негізгі орыс күштерінің 3 күннен соң ойсырай жеңіліп, моңғолдардың толығымен жеңісімен аяқталды. Шайқаста көптеген князьдері және оңтүстік және орталық Русьтің  боярлары қаза  тапты.
Футболдан Қазақстан Кубогы 2009

**2009 жылдың Футболдан Қазақстан кубогы** - кубоктың он сегізінші мәрте ойнатылуы. Финалдық матч тұңғыш рет Астанадағы жаңа стадион — "Астана Аренада" өтіп, "Атырау" 1:0 есебімен "Шахтерді" ұтты.
## Бірінші кезең
Бірінші кезең ойындары 2009 жылдың 25 сәуірінде өтті.

## Екінші кезең
Жеребе бойынша тікелей 1/4 финалына жолдама «Жетісу» (Талдықорған) және «Атырау» (Атырау) клубтары алды. Екінші кезең ойындары 2009 жылдың 20 мамырында, жауапты ойындар 23 маусымында өтті..

## 1/4 финал
1/4 финал ойындары 2009 жылдың 27 тамыз - 18 қазан аралығында өтті.

## 1/2 финал

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2009 жылғы футбол
Қарасор (көл, Бейімбет Майлин ауданы)

**Қарасор**, *Үлкен Қарасор* — Тобыл алабындағы көл.

## Географиялық орны
Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданы Жамбаскөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 4 км жердде, теңіз деңгейінен 197 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Сопақ пішінді көлдің аумағы 19,1 км2 (құрғақшылық жылдары аумағы 11,7 км2 кішірейеді), ұзындығы 9,3 км, жағалау бойының ұзындығы 52,8 км. Жонды-белесті келген алабы шабындыққа және мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Бейімбет Майлин ауданы көлдері
Санат:Тобыл су алабы
Қарасор (көл, Ерейментау ауданы)

**Қарасор** — Сілеті алабындағы көл.

## Географиялық орны
Ақмола облысы Ерейментау ауданының солтүстігінде, Бестөбенен оңтүстік-батысқа қарай 20 км жерде орналасқан.

## Гидрографикасы
Аумағы 16,6 км2 (қуаңшылық жылдары 5,9 км2 болады). Теңіз деңгейінен 159 м биіктікте жатыр. Көлдің ұзындығы 7,9 км, енді жері 2,3 км, жағалау бойының ұзындығы 29,6 км. Суы 395 км2 жерден жиналады. Негізінен қар суымен толысады. Шағын 6 сала құяды. Суы тұзды және кермекті. Қуаңшылық жылдары кеуіп қалады.

## Жағалау сипаты
Жағалауы жайпақ, түбі лайлы. Солтүстік-батысы мен оңтүстік жағалаулары өте қатты тілімденген. Көктемде мал суаруға пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданы көлдері
Санат:Сілеті су алабы
Қарасор (көл, Біржан сал ауданы)

**Қарасор** — Ақмола облысы Біржан сал ауданының батысындағы көл. Тасшалқар ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км-дей жерде, теңіз деңгейінен 268 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Аумағы 7,4 км2, ұзындығы 3,6 км, енді жері 2,8 км, жағалау бойының ұзындығы 10,6 км. Көктемгі қар және жер асты суларымен толысады. Жазда құрғап қалатын шағын 2 жылға құяды. Суы ащы, мал суаруға жарамсыз. 

## Жағалау сипаты
Жағалауы тік жарқабақты, түбі тегіс, тұнба шөккен. Алабында қайың, қарағай, теректен тұратын шағын шоқ орман өскен. 

## Дереккөздер

Санат:Біржан сал ауданы көлдері
Көшім (ру)

**Көшім (ру)** - Орта жүз құрамындағы Арғын кіретін Қаракесек руының үшінші ұрпағы.

Көшім ұрпағы Қарағанды облысын мекендеген. Қазіргі кезде де оның ұрпағы Қарағанды облысын мекендейді. 

## Дереккөздер

Санат:Қазақ рулары
Қарасор (көл, Жангелді ауданы)

**Қарасор** – Торғай алабындағы көл.

## Географиялық орны
Қостанай облысы Жангелді ауданы Ақкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 13 км жерде, теңіз деңгейінен 98 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Дөңгелек пішінді келген көлдің аумағы 9,3 км2, ұзындығы 4,4 км, енді жері 3 км, жағалау бойының ұзындығы 16 км. Көлдің оңтүстік-батысында Ақкөл көлі жатыр. Қарасор арқылы Ұлы Жыланшық өзені ағып өтіп Ақкөл көліне құяды. Жазда көл суы азайып шалшықты батпаққа айналады.

## Дереккөздер

Санат:Жангелді ауданы көлдері
Санат:Торғай су алабы
Бейметалдар атомы

**Бейметалдар атомы**-Бейметалдардың әдетте 4, 5, 6, 7 немесе 8 сыртқы электроны болады және оларды тартып алу өте қиын. Бейметалдар электрондарын жоғалтқан кезде, оң ионға айналмайды: олар коваленттік байланыс түзу үшін, басқа атомдармен сыртқы электрондарын бөліседі немесе басқа атомның электронын толығымен тартып алып, теріс ионға айналуы мүмкін.
Мысалы, хлор атомында 17 электрон бар. Оның электрондық конфигурациясы 2, 8, 7-ге тең. Газ тәрізді хлорда хлордың екі жұп атомы, хлордың молекуласын Cl2 жасайды. Бұл молекулалар коваленттік байланыстан Cl-Cl тұрады. Онда әрбір хлор атомы электрондар жұбын ортақтасады. Сондықтан, хлордың екі атомының да сыртқы қабатында 8 электроннан болады.
Хлор атомы бейметалдардың басқа атомдарымен де байланыса алады. Мысалы, сутек атомымен HCl молекуласын жасайды. HCl молекуласы – атомдарды бірге ұстап тұратын, H-Cl коваленттік байланысынан тұрады. Сутек және хлор атомы электрондар жұбын ортақтасады. Сондықтан, сутек атомының сыртқы қабатында 2 электрон (толған қабат), ал хлор атомының сыртқа қабатында сегіз электрон (толған қабат) болады.
Бейметалдардың металл атомдарымен реакциясы кезінде, олар металдардың бір немесе бірнеше сыртқы электрондарын тартып алып, теріс ионға айналады. Мысалы, хлордың натриймен әрекеттесуі барысында натрий хлориді түзіледі. Онда хлор атомы натрий атомының электронын алады. Нәтижесінде конфигурациясы [2, 8]-болатын, хлорид ионы Cl-және натрий ионы Na+[2, 8]+пайда болады. 
Аталған бұл мысал, бейметалдардың қасиетіне тән болып келеді
ttp://www.twig-bilim.kz
https://www.twig-bilim.kz/learning-materials/periodic-table-non-metals-385/
Мирное (Қарағанды облысы)

**Мирное** — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Мирный ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Осакаровка кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 48 км-дей жерде.

## Тарихы
Іргесі 1973 жылы қаланған. Жерінің жалпы ауданы - 7,9 мың га. 

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Орта мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, ауылдық-дөрігерлік амбулатория жұмыс істейді. Округтің аумағында ТОО-1,27 шаруа қожалықтары бар (2006). Ауыл басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы қатынасады. Қарағанды-Павлодар автомобиль трассасынан 4 км жерде орналасқан. Ең жақын орналасқан Шоқай темір жол стансасы ауылдан батысқа қарай 25 км-дей жерде.

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы елді мекендері
Қарасор (көл, Ұзынкөл ауданы)

**Қарасор** — Обаған алабындағы көл.

## Географиялық орны
Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы Ұзынкөл ауылынан шығысқа қарай 11 км жерде, теңіз деңгейінен 214 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Сопақ пішінді көлдің аумағы 6,7 км2, ұзындығы 3,1 км, енді жері 2,4 км, жағалау бойының ұзындығы 9,9 км.

## Жағалау сипаты
Жағалауы және су айдынының біршама жерінде қамыс шоғырлары өскен. Алабы шабындық және мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Ұзынкөл ауданы көлдері
Санат:Обаған су алабы
Радонның денсаулыққа әсері

**Радон** – асыл газдардың ішіндегі ең ауыр элемент. Оның атомдық нөмірі 86-ға тең. Радоның ядросы тұрақсыз болады. Ол иондық сәулеленудің бір түрі болатын альфа бөлшектерді шығарып, кенеттен ыдырап кетеді. Радон гранит секілді түзіліп, жер бетіне баяу шығады. Радон барлық асыл газдар сияқты жеке атомдардан тұратындықтан, ағаш, пластмасса, бояу, бетонды блоктар және сылақ секілді материалдардан жеңіл өтеді. Сондықтан радонның үйдің ішіне енуінің алдын алу өте қиын. Радонның өкпеге енуі үй тұрғындары үшін өте қауіпті. Өйткені радонның құрамындағы альфа бөлшектер ДНҚ жасушаларын зақымдап, мутация тудыруы мүмкін. Бұның барлығы қатерлі ісік ауруының туындауына әкеледі.

## Сыртқы сілтемелер
* Радон дегеніміз не? Ол не себепті денсаулыққа зиян?

Санат:Химиялық элементтер
Элементтер қосылыстарының қышқылдық-негіздік қасиеттері

Элементтер қосылыстарының қышқылдық-негіздік қасиеттері осындай түрдей периодтық кесте бойынша өзгереді.
Олар төменгі реакцияларды айқын көрсетілген:
1-ші (сілтілік металдар) және 2-ші (сілтілікжер металдар) топ элементтерінің оксидтері негіздік қасиет көрсетеді. Олар қышқылмен әрекеттесіп, тұз + су түзеді. 
натрий оксиді + тұз қышқылы ➞ натрий хлориді + су
Na2O(қ) + 2HCl(с.ер) ➞ 2NaCl(с.ер) + H2O(с)

магний оксиді + күкірт қышқылы ➞ магний сульфаты + су
MgO(қ) + H2SO4(с.ер) ➞ MgSO4(с.ер) + H2O(с)

1-топ элементтері сумен әрекеттесіп, металл гидроксидін түзеді: 
натрий оксиді + су ➞ нарий гидроксиді
Na2O(қ) + H2O(с) ➞ 2NaOH(с.ер)

1-топ гидроксидтерінің барлығы – өте күшті сілтілер. Олардың ерітінділерінің рН-ы 14-ке тең.
2-топ оксидтері де сумен реакцияға түсіп, металл гидроксидтерін түзеді: 
магний оксиді + су ➞ магний гидроксиді
MgO(қ) + H2O(с) ➞ Mg(OH)2(с.ер)
2-топ гидроксидтері де сілтілер. Бірақ, 1-топ гидроксидтеріне қарағанда, олардың сілтілік қасиеті төмен болады. Олардың ерітіндісінің рН-ы 10-ға тең.

4-ші топтан 7-ші топқа дейінгі элементтердің оксидтері суда ерігенде, өздерін қышқылдық ретінде көрсетеді: 
4-ші топ: көмірқышқыл газы + су ➞ көмір қышқылы
CO2(г) + H2O(с) ➞ H2CO3(с.ер)

5-ші топ: диазот пентаоксиді (қ) + су ➞ азот қышқылы
2N2O5(қ) + 2H2O(с) ➞ 4HNO3(с.ер)

фосфор пентаоксиді + су ➞ фосфор қышқылы
P4O10(қ) + 6H2O(с) ➞ 4H3PO4(с.ер)

6-шы топ: күкірт триоксиді + су ➞ күкірт қышқылы
SO3(с) + H2O(с) = H2SO4(с.ер) 
7-ші топтағы галоген сутектер суда ерігенде өте күшті қышқылдық қасиет көрсетеді: 
тұз қышқылы HCl (с.ер), бромсутек қышқылы HBr (с.ер), йодсутек қышқылы HI (с.ер)

## Сыртқы сілтемелер
* қосылыстарының қышқылдық-негіздік қасиеттері периодтық кесте бойынша қалай өзгереді?
Қарасор (көл, Нұра ауданы)

**Қарасор** — Теңіз алабындағы көл.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде, теңіз деңгейінен 317 м биіктікте. Аққошқар көлінің оңтүстігінде орналасқан.

## Гидрографикасы
Аумағы 9,6 км2, ұзындығы 4,2 км, енді жері 2,7 км, су жиналатын алабы 157 км2. Көл суы Құланөтпес өзенінің суымен толығып отырады.

## Жағалау сипаты
Көл жағалауы жазық, онды қамыс, құрақ өскен. Жағалауы жайылым және шабындық ретінде пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы көлдері
Қарасор (көл, Қамысты ауданы)

**Қарасор** — Тобыл алабындағы көл.

## Географиялық орны
Қостанай облысы Қамысты ауданы Краснооктябрьск кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 8 км жерде, теңіз деңгейінен 217 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Созылыңқы келген көлдің аумағы 10,7 км2, ұзындығы 9,2 км, енді жері 2,3 км, жағалау бойының ұзындығы 30,7 км. Солтүстік және шығыс жағалаулары көтеріңкі. Жаз айларында құрғап, шалшықты батпаққа айналады.

## Дереккөздер

Санат:Қамысты ауданы көлдері
Санат:Тобыл су алабы
Мұратбаев (Келес ауданы)

**Мұратбаев** — Түркістан облысы Келес ауданы, Ақтөбе ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 40 км-дей жерде, Келес өзенінің жағалауында орналасқан.

## Халқы

## Тарихы
Ауыл 1957–96 жылдары мақта өсіретін өзімен аттас кеңшардың бөлімшесі болып келді. Оның негізінде ауылда Ғ. Мұратбаев атындағы ЖШС құрылды.

## Инфрақұрылымы
Мектеп, дәрігерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Ауыл арқылы Жетісай – Сарыағаш – Шымкент автомобиль жолы өтеді.

## Дереккөздер

Санат:Келес ауданы елді мекендері
Қарасор (көл, Қарқаралы ауданы)

**Қарасор** – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы көл. Қарқаралы қаласынан солүстікке қарай 45 км жерде. 

## Аумағы
Ауданы 155 км2, ұзындығы 43,5 км, ені 7,3 км, жағасының ұзындығы 103 км, орташа тереңдігі 1,1 м, су көлемі 160 млн. м3. Су жиналатын алабы 8750 км2. Көл жағасы негізінен жазық. Құламалы жағасының биіктігі 8 м-ге дейін жетеді. 

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы көлдері
Мұратбаев (Қызылорда облысы)

**Мұратбаев** — Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы ауыл, Мұратбаев ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Әйтеке би кентінен батысқа қарай 8 км жерде, Сырдария атырауында. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1329 адам (670 ер адам және 659 әйел адам) болса, 2009 жылы 1640 адамды (847 ер адам және 793 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың 30-жылдары ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде қаланған. 1928-1996 жылдары күріш өсіретін өзімен аттас ұжымшардың орталығы болды. Оның негізінде 1997 жылдан ауылда Ғ. Мұратбаев атындағы ЖШС және бірнеше шаруа қожалықтары жұмыс істейді.

## Дереккөздер
 
 

Санат:Қазалы ауданы елді мекендері
Бірінші Мамыр (Түркістан облысы)

**Бірінші Мамыр** (2006 жылға дейін – *Первомаевка*) — Түркістан облысы Төле би ауданындағы ауыл, Бірінші Мамыр ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Леңгір қаласынан оңтүстікке қарай 11 км жерде, Бадам өзенінің бойында орналасқан.

## Халқы

## Тарихы
1961 жылы құрылған “Первомайский” көкөніс-сүт кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде Первомаевкада ӨК, ЖШС, шаруа қожалықтары ұйымдастырылды.

## Инфақұрылмы
Ауылда орта мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, фельдш.-акушерлік пункт жұмыс істейді. Первомаевка ауылына жақын Ақмешіт, Қырыққыз сияқты табиғаты көрікті туристік жерлер бар.

## Дереккөздер

Санат:Төле би ауданы елді мекендері
Первомайский (Алматы облысы)

**Первомайский** — Алматы облысы Іле ауданы, Первомай ауылдық округі орталығы болған кент. 2014 жылдан бастап Алматы қаласына біріктірілді. Қазіргі уақытта Жетісу ауданындағы Кемел шағын ауданы.

## Халқы
Тұрғыны 9841 адам (2009). 

Первомайскийде Іле ауданының және Алматы қаласының бірнеше ірі кәсіпорындарының қосалқы шаруашылықтары орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Алматы
Санат:Іле ауданының таратылған елді мекендері
Первомайский (Шығыс Қазақстан облысы)

**Первомайский** — Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданындағы кент, Первомай кенттік әкімдігі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Шемонаиха қаласынан оңтүстікке қарай 46 км-дей жерде. 

## Халқы

## Тарихы
Іргесі 1957 жылы Ертіс химия-металлургия зауытын салуға байланысты қаланған. Қазіргі кезде мұнда “Ертіс химия-металлургия зауыты”, “Механикалық зауыт” акционерлік қоғамдары, нан зауыты, тұрмыс қажетін өтейтін цех, байланыс бөлімшесі, өкпе ауруына шалдыққан балаларды емдейтін санаторий, тубдиспансер жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:Шемонаиха ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан кенттері
Первомайское (Меңдіқара ауданы)

**Первомайское** — Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы ауыл, Первомай ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Боровской ауылының батыс іргесінде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 2378 адам (1157 ер адам және 1221 әйел адам) болса, 2009 жылы 2217 адамды (1043 ер адам, 1174 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Ауыл 1954 жылы ұйымдасқан Боровский астық кеңшары және ауылдық кеңестің орталығы болды. Кеңшар негізінде астық өсірумен айналысатын шаруа қожалықтары құрылды. Ең жақын темір жол станциясы — Қостанай (93 км).

## Дереккөздер

Санат:Меңдіқара ауданы елді мекендері
Первомайское (Фёдоров ауданы)

**Первомайское** — Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл, Первомай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Фёдоровка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 34 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 1444 адам (700 ер адам және 744 әйел адам) болса, 2009 жылы 889 адамды (454 ер адам және 435 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Іргесі 1942 жылы қаланып, 1996 жылға дейін астық өсірумен айналысатын кеңшардың орталығы болды. Кеңшар негізінде Первомайскоеде 1997 жылы шаруа қожалықтары құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Фёдоров ауданы елді мекендері
Первомайское (Әулиекөл ауданы)

**Первомайское** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл, Первомай ауылдық әкімдігі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Әулиекөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 45 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 1638 адам (802 ер адам және 836 әйел адам) болса, 2009 жылы 965 адамды (472 ер адам және 493 әйел адам) құрады. 

## Тарихы
Іргесі 1954 жылы Чернышевский атындағы астық кеңшарының орталығы ретінде қаланған. 1996 жылдан кеңшар негізінде Первомайскоеде шаруа қожалықтары құрылды. Ең жақын темір жол станциясы — Аманқарағай (51 км).

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Үндістандағы аптап ыстық (2015)

**Үндістандағы аптап ыстық** — 2015 жылдың мамыр айында орын алған Үндістанның кейбір штаттарында болып, көптеген адамдардың өмірін қиған алапат ыстық. Мұндай аномальды температура мемлекеттің біршама штаттары мен елордасы – Делиді шарпып, шамамен 47 °C жетті, тіпті кейбір күндері 50°C жеткен. Мамыр айының температурасы әдеттегі маусымдық орташа температурадан 7 градусқа артты..

## Құрбандар саны

## Рекордтық температуралар

## Дереккөздер
Кенен Әзірбаев ауылы

**Кенен Әзірбаев** (2024 жылға дейін — *Покровка*) — Алматы облысы Іле ауданы, Өтеген батыр ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Өтеген батыр ауылынан оңтүстікке қарай 2 км жерде орналасқан.

## Халқы

## Тарихы
Ауыл 1954-97 жылдары көкөніс-сүт өндіретін кеңшардың орталығы болған. Оның негізінде 1997 жылдан Покровкада ӨК және бірнеше шаруа қожалығы ұйымдастырылды.

## Дереккөздер

Санат:Іле ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстанның бұрынғы кенттері
Футболдан Қазақстан Кубогы 2010

**2010 жылдың Футболдан Қазақстан кубогы** - кубоктың он тоғызыншы мәрте ойнатылуы.

## Бірінші кезең

----

----

----

----

----

----

----

## Екінші кезең

----

----

----

----

## 1/8 финал

----

----

----

----

----

----

----

## 1/4 финал

----

----

----

## 1/2 финал
### Алғашқы ойындар

----

### Жауапты ойындар

----

## Финал

Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2010 жылғы футбол
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2010

**Футболдан Қазақстан Кубогы 2010 финалы** — Астанадағы «Астана Арена» стадионында өткен Кубоктың 19-шы финалдық ойыны. Матчта «Шахтер» және «Локомотив» футбол клубтары өнер көрсетті. Матчты 1:0 есебімен «Локомотив» клубы жеңіп, алғаш рет Кубокқа ие болды.

## Финалға дейін жолы

## Матч

Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2010 жылғы футбол
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойындары
Санат:Астана ФК ойындары
Қаттағансай

**Қаттағансай**, *Қатағансай* – Қарақойын көлі алабындағы құрғақ арна.

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Ұлытау ауданының қиыр оңтүстігінде орналасқан. Ұзындығы 33 км.

## Бастауы
Бастауын Орақбай тауының солтүстік-батысындағы сайлардан алып, Қарақойын көліне солтүстігінен құяды.

## Гидрологиясы
Арнасында көктемгі қар суы кезінде 5-10 күндей ағыны болады. Жылдың басқа мезгілінде құрғап қалады.  

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы өзендері
Өнер тоғыстығы

**Өнер тоғыстығы** - тұтас архитектуралық-көркем туынды (құрылыстар, құрылыстар ансамблі, интерьер) жасауда бейнелеу өнері мен сән және қосалқы өнері шығармаларының архитектурамен ұштастырылуы. Өнер тоғыстығы ұғымы шығарманың композициялық құрылым бірлігін, масштаб, пропорция және барлық элементтерінің стильдік үйлесімін білдіреді. Бұл үйлесім бірлігі шығармашылық тәсілдің де біртұтас тоғысуы әрі сәулетшінің алдына қойған мақсатын мүмкіндігінше күшті әрі айқын көрсету құралы болып табылады. 

## Мысырдағы өнер тоғыстығы
Ежелгі Мысыр (Египет) ғибадатханаларындағы алып құрылыстармен мінсіз үйлесімде жасалған монументті рельефтер мен мүсіндер. 

## Дереккөздер

Санат:Өнер
Өнер училищелері

**Өнер училищелері** - музыка, театр, би, бейнелеу өнері бойынша шығармашылық және педагогикалық кадрларды даярлайтын арнаулы оқу орындары. 

## Музыка училищелері
**Музыка училищелері** - балалардың музыка мектептеріне сабақ беретін педагогтарды, оркестрлердің, басқарушыларын, хор дирижерлерін, жалпы білім беретін мектептердің музыка пәні мұғалімдерін, ансамбль, хор артистерін, концертмейстерлерді дайындайды.

## Хор училищелері
**Хор училищелері** - хор дирижерлерін т.б. дайындайды.

## Хореографиялық училищелер
**Хореографиялық училищелер** - балет артистеріндайындайды.

## Театр училищелері
**Театр училищелері** - драма, кей жерде қуыршақ театрларының актерлерін дайындайды. 

## Дереккөздер

Санат:Өнер
Футболдан Қазақстан Кубогы 2011

**2011 жылғы Футболдан Қазақстан кубогы** — кубоктың жиырманыншы мәрте ойнатылуы.
## Бірінші кезең

## 1/8 финал

## 1/4 финал

## 1/2 финал

## Финал

## Дереккөздер


Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2011 жылғы футбол
Молодёжное (Арқалық қалалық әкімдігі)

**Молодёжное** — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігінің бағынысындағы ауыл, Молодёжный ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Сарыарқаның батыс жағында Есіл өзенінің саласы Терісаққан өзенінің сол жағасында, Арқалық қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 60 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 851 адам (415 ер адам және 436 әйел адам) болса, 2009 жылы 499 адамды (256 ер адам және 243 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Іргесі 1961 жылы Ә.Майкөтов атындағы астық кеңшарын құруға сәйкес қаланды. 1995 жылдан кейін кеңшар негізінде астық және мал өсірумен айналысатын 26 шаруа қожалығы құрылды.

## Инфрақұрылымы
Орталау мектеп, фельдшерлік-акушерлік пункт бар.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Атансор (көл)

**Атансор** — Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы тұзды көл. Еңбекшілдер ауылынан оңтүстікке қарай 1,5 км жерде, Атансор ауылының солтүстік-шығысында орналасқан. Теңіз деңгейінен 221,2 м биіктікте.

## Гидрографикасы
Аумағы 26,7 км 2, ұзындығы 7,7 км, ені 6,1 км жағалауының ұзындығы 27,2 км, су жиналатын алабы 1160 км 2. Көл суы, негізінен, еріген қар суымен толысады. Жазда құрғап қалады. Көлге Макинка ауылының жанынан бастау алатын Атан өзені құяды.

## Жағалау сипаты
Түбі кедір-бұдыр, шөгінділі. Жағалауы ашық, кей жерлері жарлауытты, құламалы. Су жиналатын алабының 30%-ы жыртылған, қалған бөлігінде жусан, боз, бетеге өседі. Алабы мал жайылымына пайдаланылады. Атансор атауы кезінде көлге түйе батып кетуіне байланысты қойылса керек. Ертеректе көл суы ауыз суға пайдаланылған, суында балық болған.

Санат:Біржан сал ауданы көлдері
Санат:Ертіс су алабы
Балапан (ауыл)

**Балапан** — Башқұртстанның Зилайыр ауданындағы ауыл, Матраев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 120 адамды құрады.
Пошта индексі — 453694, ОКАТО коды — 80227825002.
 
## Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:

## Дереккөздер

## Сыртқы cілтемелер
* Башқұртстан Республикасының муниципалдық бiлiмдерiнiң кеңесi.

Санат:Башқұртстан елді мекендері
Гомологтық қатарлар заңы

**Гомологтық қатарлар заңы**, организмнің жақын туыстары мен түрлеріндегі тұқым қуалаушылық өзгергіштігіндегі қатарластықты (параллелизмді) сипаттайды. Тірі табиғатта әртүрлі бағыттағы мутациялық өзгерістер үздіксіз жүріп жатады. Осы өзгерістердің қалыптасуы - нақты бір заңдылыққа бағынады.

## Тарихы
Бірқатар өсімдіктердің мәдени сорттары мен оларға жақын жабайы түрлердің белгілерін салыстыру нәтижесінде 1920 жылы орыс генетигі Н.И. Вавилон "Тұқым қуалайтын өзгергіштіктегі гомологтық қатарлар заңын" тұжырымдады. Ол заң бойынша:
 
1) "Генетикалық жағынан (шығу тегі) өзара жақын түрлер мен туыстар тұқым қуалайтын өзгергіштіктің ұқсас қатарларымен сипатталады. Сондықтан бір түрде жататыбірнеше формаларды біле отырып, олармен шығу тегі жақын басқа түрлер мен туыстардың қатарлас формаларының бар екенің болжауға болады.
 
2) Өсімдіктердің жалпылама тұқымдастарына тән өзгергіштіктің нақты сипаты сол тұқымдасты құрайтын барлық туыстар мен түрлерге де тән". осыған байланысты қандай да бір өсімдік сорттарындағы тұқым қуалайтын өзгерістердің сипатын біле тұра, соған жақын түрлерде ұқсас өзгерістердің болатынын алдын ала болжап, арнайы бағытта мутагендік факторлармен әсер ету арқылы шаруашылыққа тиімді жаңа формалар алуға болады. 
## Мутацияның мысалдары
Гомологтық қатарлар заңы бойынша кейбір мутациялық өзгерістер, атап айтқанда, адамның бірқатар тұқым қуалайтын аурулары жануарларда да болады. Мысалы; иттерде, тышқандар мен мысықтарда - гемофилия; тышқан, егеуқұйрық, иттер мен жылқыда - катаракта; егеуқұйрықта - қант диабеті; тышқан, қоян, т.б. - жырық ереннің белгісі, т.б. Сондықтан адамның тұқым қуалайтын ауруларын зерттеп емдеуде, алдын алуда оларды тәжірибелік жануарлар ретінде пайдаланады. Жақын таксономиялық топтарда гомологиялық қатарлардың болуы теориялық тұрғыдан, олардың ата-тектерінде өзіндік ерекше гендер тобының болуымен түсіндіріледі. Ол гендер тұқым қуалау барысында түрліше бағытта мутацияларға ұшырайды. жақын түр особьтарында (дарабас) гендердің өзгері бағыты да біркелкі. Гомологтық қатарлар заңы мутациялық процесс пен организм формалары түзілуінің жалпы заңдылығын бейнелеп, қажетті тұқым қуалайтын өзгерістерді алдын алу әдістерінің биологиялық негізі болып табылады. 
## Дереккөздер
 Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Вавилов Н.И., Закон гомологических рядов в наследственной изменчивости, М., 1987.
Рикардо Торрес

**Рикардо-Антонио Торрес Тарюф** () **Рикардо Торрес** атымен белгілі (, 16 ақпан 1980 Магангуе, Боливар, Колумбия) — колумбиялық боксшы-кәсіпқой, бірінші жарты орта салмақта (Welterweight) айқасады. Қазіргі таңда Бүкіләлемдің боксшылар ассоциациясы (WBO) бойынша әлем чемпионы.

Әлемдік рейтингінде ең жоғары орны: 18-ші.

## Сыртқы сілтемелер
* BoxRec ID - 86492
* Профиль на сайте телеканала Showtime

Санат:Колумбия боксшылары
Бушеһр (остан)

**Бушеһр останы** (, Остан-е Бушеһр) — Иранның 31 останының бірі. Иранның оңтүстік бөлігінде Парсы шығанағы жағалауында орналасқан. Әкімшілік орталығы — Бушеһр қаласы. Аумағы — 22,743 км2. Халқы — 1,032,949 (2011). Негізінен парсылар мен қашқайлар.

## Тарихы

## Географиясы

## Әкімшілік бөлінісі
Остан құрамына 9 шахристан кіреді: Бушеһр, Генаве, Дейер, Дейлем, Дешти, Дештестан, Джем, Кенган, Тенгестан.

## Халқы

## Мәдениеті

## Тағы қараңыз

## Сыртқы сілтемелер

## Дереккөздер

Санат:Иран остандары
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2011

**Футболдан Қазақстан Кубогы 2011 финалы** — Алматыдағы «Орталық стадионда» өткен Кубоктың 20-шы финалдық ойыны. Матчта «Тобыл» және «Ордабасы» футбол клубтары өнер көрсетті. Матчты 1:0 есебімен «Ордабасы» клубы жеңіп, алғаш рет Кубокқа ие кетті.
## Финалға дейін жолы

## Матч

### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2011 жылғы футбол
Санат:Тобыл ФК ойындары
Санат:Ордабасы ФК ойындары
Футболдан Қазақстан Кубогы 2012

**2012 жылғы Футболдан Қазақстан кубогы** - кубоктың жиырма бірінші мәрте ойнатылуы.

## Бірінші кезең

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## 1/8 финал
### Алғашқы ойындар

----

----

----

----

----

----

----

### Жауапты ойындар

----

----

----

----

----

----

----

## 1/4 финал
### Алғашқы ойындар

----

----

----

### Жауапты ойындар

----

----

----

## 1/2 финал
### Алғашқы ойындар

----

### Жауапты ойындар

----

## Финал

Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2012 жылғы футбол
Өнімді өткізуден түскен ақша

**Өнімді өткізуден түскен ақша** - кәсіпорынның сатып алушыға немесе тапсырысшыға сатқан өнімі, өзінің орындаған жұмысы, көрсеткен қызметі үшін алған ақшалай атбысы. 

## СССР-де өнімді өткізуден түскен ақша
**СССР-де өнімді өткізуден түскен ақша** кәсіпорынның негізгі табысы, оның ақшалай түсімінің басты көзі болып табылады және ол кәсіпорынның белгілі бір уақыт кезеңіндегі (жыл ,тоқсан, ай) өндірістік-техникалық қызметінің нәтижесін көрсетеді. Өнімді өткізуден түскен ақшаның мөлшері ассортименттің санына, сатылған өнімнің сапасына және көтерме сауда бағасының дәрежесіне байланысты. Өнімді сатып алушыға дер кезінде жөнелту және тұтынушы мен поставщиктің арасындағы ақшалай есеп-қисапты тез жүргізу оның мөлшеріне ықпал етеді. Өнімді өткізуден түскен ақша негізгі көрсеткіш ретінде өндіріс пен айналым арасындағы өзара байланысты күшейтеді.

## Дереккөздер

Санат:Өндіріс
Өнімді өткізу жоспары

**Өнімді өткізу жоспары** — кәсіпорынның техникалық өнеркәсіптік және финанстық жоспарының шығарылған өнім постановкаларының көлемі мен құрылымын және одан төленетін ақшалай қаржының түсуін анықтайтын бөлігі. Кәсіпорын өнімі өткізуші органдардың нарядтары бойынша өткізіледі. 

Өнімді өндіру және өткізу жоспарын дәл үйлестіру, сондай -ақ халық шаруышылығын материалдық-техникалық жабдықтау доспарына сай поставкалардың орындалуын қамтамасыз ету мақсатымен кәсіпорынның техникалық өнеркәсіптік және финанстық жоспарында өнімді өткізудің жиынтық көрсеткіштері ғана емес, сонымен бірге алдағы жылғы мемлекеттің және ведомстволық жоспар бойынша орындалуға тиіс поставкалардың көлемі мен ассортименті деп есепке алынуға тиіс. 

## Дереккөздер

Санат:Өндіріс
Анизатроптық фильтрация

**Анизатроптық фильтрация** (, AF) —  үш өлшемді графикке сурет сапасын жақсарту әдісі, текстураның бетіндегі  камераға қатты еңкейгенін салыстырады. Бисызықты және үш сызықты фильтрация сияқты  анизотроптық фильтрация түзеуге мүмкіндік береді тегістеу түрлі беттерде, бірақ сонымен қатар аз бұлыңғырлық береді және сондықтан суреттің көп бөлшектерін сақтауға мүмкіндік береді. Анизатроптық фильтрация салыстырмалы күрделі талап қояды есептеу, сондықтан тек шамамен етіп 2004 жылдан ол «тегін» болды (жиынтық азайту емес кадр жиілігінің, немесе оны сәл ғана азайту) және графикалық төлемдерде қолданыс деңгейі.

## Операциялық принципі

Таңдалғанда MIP-текстура, тиісті рұқсаттары *көлденең* шолу бағыты. Бірнеше алынады тексейлер *бойымен* шолу бағыты (фильтрацияда 2х — екіге дейін, ал 4x — төртке дейін, және т. б.) және түстерін орташыландырады.

Экрандағы писельдердің бар болғанымен 1 миллион және оданда көп, ал әрқайсысы тексел — ол 32 биттен кем емес, анизотроптық фильтрация зор жолақ талап етеді бейне жадының (он гигабайт  секундына). Мұндай үлкен жад талаптар салдарынан төмендейді сығылғыш текстура және кэштеу.

## Сондай-ақ,Қараңыз
* Үш өлшемді графика
* Бисызықты фильтрация
* Үшсызықты фильтрация

Санат:Әдіс текстуралары
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2012

**Футболдан Қазақстан Кубогы 2012 финалы** — Астанадағы «Астана Арена» стадионында өткен Кубоктың 21-шы финалдық ойыны. Матчта «Ертіс» және «Астана» футбол клубтары өнер көрсетті. Матчты 2:0 есебімен «Астана» клубы жеңіп, екінші мәрте Кубокқа ие болды.
## Финалға дейін жолы

## Матч

### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2012 жылғы футбол
Санат:Ертіс ФК ойындары
Санат:Астана ФК ойындары
Алексей Гаврилович Панасенко

**Панасенко Алексей Гаврилович** (20.06.1899 жылы туған, Хрипино ауылы, қазіргі Витебск облысы) - қазақстандық ғалым-зоотехник, ауыл шаруашылығы ғылымының докторы, Қазақстанның ССР Шығыс Қазақстан мал өсіру тәжірибе станциясында аға ғылми қызметкер, директордың ғылым жөніндегі орынбасары. Мұнда ол жергілікті сиырды симментал бұқасымен шағылыстырып, селекциялық жұмыс жүргізді.

## Биография
*1960 жыл - Ауыл шаруашылығы ғылымының докторы;
*1945 жыл - КПСС мүшесі;
*(1925 - 1930) жылдар арасында - Омбы ауыл шаруышылығы институтын бітіріп, Омбы сүт кооперациясы одағында аға зоотехник, бөлім меңгерушісі; 
*(1930 - 1932) жылдар арасында - Новосибирск облысы Куйбышев қаласында зоотехникалық техникумның оқытушысы;
*(1944 - 1947) жылдар арасында - Ол Қазақтың мал өсіру ғылми-зертханалық институтында  аға ғылми қызметкер болып істей жүріп, әулиеата сиырын жетілдіру жөніндегі ғылми жұмысқа басшылық етті;
*(1947 - 1952) жылдар арасында - Оңтүстік Қазақстан мал өсіру тәжірибе станциясында  аға ғылми қызметкер;
*1952 жыл - Алматы зоотехникалық-мал дәрігерлік институтында оқытушы;
*1964 жыл - Кафедра меңгерушісі. 
*1974 жыл - Әулиеата сиырын мемлекеттік комиссия сүт бағытындағы сиырдың жаңа тұқымы деп қабылдады.

## Дереккөздер
Кәрібай Мақашұлы Шөшіков

**Кәрібай Мақашұлы Шөшіков** (1955 жылы туған.), инженер-зоотехник.

Алматы зоотехника-мал дәрігерлік институтын бітірген (1977). 1977-1979 жылдарында Жаңаарқа ауданының «Айнабұлақ» кеңшарында зоотехник, 1979-1995 жылдарында комсомол, кәсіподақ, партия орындарында жауапты қызметте, 1995-1999 жылдарында Жезқазған «Балапан» АҚ президенті, Жезқазған қаласы әкімінің орынбасары, 1997 жылдан Қарағанды облысы әкімінің орынбасары, әкімнің кеңесшісі, 1999 жылдан Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылық министрлігі Қарағанды облысы аймақтық басқармасының бастығы.

## Дереккөздер


Санат:1955 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары