open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лагуна-дель-Карбон

**Лагуна-дель-Карбон** () — Аргентинадағы Мендоса провинциясының оңтүстік-батысында, Анд тауларында орналасқан табиғи көл. Пуэрто-Сан-Хулиан қаласынан 54 шақырым қашықта.

Теңіз деңгейінен 105 метр төменде орналасқан. Бұл Оңтүстік Американың ең төмен нүктесі саналады.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
*  
* 

Санат:Аргентина көлдері
Санат:Жердің экстремалды нүктелері
Ривадавия (қала)

**Ривадавия** () — Аргентинаның Салта провинциясы, Ривадавия департаментіндегі қала.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* National Institute of Statistics and Censuses 

Санат:Аргентина қалалары
Құлсары батыр кесенесі

**Құлсары батыр кесенесі** – Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші.

## Орналасқан жері
Есіл ауданы, Бұлақ ауылы. 

## Кезеңі
Жерленген уақыты – 1776 жылы, жаңа кесенесі – 1958 жылы.

## Тарихи деректер, аңыздар
1958 жылы атақты Құлсары батыр (1715-1776) ұрпақтары оның жерленген жеріне ескерткіш тас және темір қоршау орнатқан.
2011 жылы терезелер түріндегі аркасы бар күмбез тәрізді кірпіштен тұратын заманауи мазар орнатылды. Кірпіштер Батыс Қазақстаннан әкелінген. Тарихи құжаттарға сәйкес Құлсары батыр Абылай ханның жақын досы, белгілі мемлекет және қоғам қайраткері, халықта әулиелігімен белгілі болған.
Халық аңызында атақты Құлсары өзінің жақында қайтыс болатынын болжай отырып: «Мен өлгенде, мені түйенің үстінде ақ киізге салып көтерсін. Ол тоқтаған жерді қазсаңдар, тас табасыздар, ол менің қабірімде тұратын болсын...» - деп сұраған екен. Бұл өсиет орындалды. Батыр көптеген құбылыстарды болжай алған, науқастарды емдеген. 

Құлсары батырдың жерленген жері әр түрлі аурудан арылу үшін келетін қажылық етушілердің үнемі назарында.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан кесенелері
Санат:Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы сәулеті
Сречко Катанец

**Сречко Катанец** (; 16 шілде 1963, Любляна) — словениялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.

## Карьерасы
Югославия және Словения құрамаларында ойнады (Словения сапында 1994 жылы 5 ойында ғана). 1984, 1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына, 1984 жылы Еуропа чемпионатына, 1990 жылы әлем чемионатына қатысты.

Бапкер ретінде 2000 жылы Словенияның тұңғыш рет Еуропа чемпионатына, 2002 жылы әлем чемпионатына шығарды. Екеуінде де топтық турнирден аса алмады.

2019 жылы Ирак құрамасының бапкері ретінде, 2023 жылы Өзбекстан бапкері ретінде Азия чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде
**«Партизан»**

* Югославия чемпионы: 1986/87

**«Сампдория»**

* Италия чемпионы: 1990/91
* Италия кубогы: 1993/94
* Италия суперкубогы: 1991
* Еуропа кубок иелері кубогы: 1989/90
**Югославия**

* Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1984

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профиль

Санат:Югославия футболшылары
Санат:Словения футболшылары
Санат:Югославия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Словения Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Олимпия Любляна ФК ойыншылары
Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары
Санат:Партизан Белград ФК ойыншылары
Санат:Штутгарт ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Словения футбол жаттықтырушылары
Санат:Словения Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК жаттықтырушылары
Санат:Солтүстік Македония Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:БАӘ Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Ирак Ұлттық футбол құрамасы жаттықтырушылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Джек Чарльтон

**Джон (Джек) Чарльтон** (; 8 мамыр 1935, Ашингтон, Англия — 10 шілде 2020) — англиялық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 

## Карьерасы
1966 жылғы әлем чемпионы. 1968 жылы Еуропа чемпионатына, 1970 жылы әлем чемпионатына қатысты.

Ирландия құрамасы бапкері ретінде 1988 жылы Еуропа чемпионатына, 1990, 1994 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық
**«Лидс Юнайтед»**

* Англия чемпионы: 1968/69
* Англия екінші дивизионы чемпионы: 1963/64
* Англия кубогы: 1971/72
* Англия лига кубогы: 1967/68
* Англия суперкубогы: 1969
* Жәрмеңкелер кубогы: 1967/68, 1971

**Англия**

* Әлем чемпионы: 1966
* Еуропа чемионатының жартылай финалисі: 1968
* Ұлыбритания чемпионы (**4**): 1964/65, 1965/66, 1967/68, 1968/69

### Жеке

* Жыл футболшысы: 1967
* Англия футболының құрмет залы: 2005

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профиль 
* Профиль 
* Некролог

Санат:Англия футболшылары

Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Англия футбол жаттықтырушылары
Санат:Ирландия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Мидлсбро ФК жаттықтырушылары
Санат:Ньюкасл Юнайтед ФК жаттықтырушылары
Санат:Шеффилд Уэсндей ФК жаттықтырушылары
Абдулла Абдуллаев

**Абдулла Кахрамонович Абдуллаев** (; 1 қыркүйек 1997, Әндіжан облысы) — өзбекстандық футболшы, жартылай қорғаушы.

2023 жылы Азия кубогына қатысты.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі (globalsportsarchive.com)
Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бунедкор ФК ойыншылары
Санат:АТМК ФК ойыншылары
Олег Александрович Шацких

** Олег Александрович Шацких ** (; 15 қазан 1974) — өзбекстандық футболшы, шабуылшы. 

1996 жылы Азия кубогына қатысты.

Інісі Максим Шацких те футболшы.
## Жетістіктері
* Өзбекстакн чемпионы: 1996
* Өзбекстан чемпионатының қола жүлдегері (2): 1995, 1997
* Өзбекстан чемпионатының үздік мергені (2): 1995, 1996
* Өзбекстан кубогы: 1995
* Өзбекстан жыл футболшысы: 1995
## Сілтемелер
* 
* 
* 
Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Дустлик ФК ойыншылары
Санат:Навбахор ФК ойыншылары
Санат:Динамо Самарқан ФК ойыншылары
Сергей Иванович Лущан

**Сергей Иванович Лущан** (; 14 шілде 1973, Ташкент) — өзбекстандық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.

1998 жылы Азия ойындарына, 2000 жылы Азия кубогына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық

* Өзбекстан чемпионы: 2008

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/7571

Санат:өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Металлург Бекабад ФК ойыншылары
Санат:Крылья Советов Самара ФК ойыншылары
Санат:Бунедкор ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Бунедкор ФК жаттықтырушылары
Санат:Согдиана ФК жаттықтырушылары
Санат:Динамо Самарқан ФК жаттықтырушылары
Азиз Ибрагимов

**Азиз Шакирович Ибрагимов** (; 21 шілде 1986) — өзбекстандық футболшы, шабуылшы.

2007, 2011 жылдары Азия кубогына қатысты.

## Жетістіктері

* Азия кубогының жартылай финалисі: 2011

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Динамо Самарқан ФК ойыншылары
Санат:Шуртан ФК ойыншылары
Санат:Машал ФК ойыншылары
Санат:Слован Братислава ФК ойыншылары
Санат:Әндіжан ФК ойыншылары
Санат:Спартак Юрмала ФК ойыншылары
Санат:Бұхара ФК ойыншылары
Санат:Навбахор ФК ойыншылары
Санат:Сурхан ФК ойыншылары
Фаррух Сайфиев

**Фаррух Каримович Сайфиев** (17 қаңтар 1991) — өзбекстандық футболшы, жартылай қорғаушы. 2015, 2019, 2023 жылдары Азия кубогына қатысты.

## Жетістіктері
*Өзбекстан чемпионатының қола жүлдегері (2): 2013, 2014
* Өзбекстан кубогының финалисі (2): 2012, 2013
## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Насаф ФК ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Навбахор ФК ойыншылары
Санат:Нефтчи Ферғана ФК ойыншылары
Галле (кратер)

**Галле** — Марстағы кратер, Аргир жазықтығына шығыс жақтан жанасады.

Кратерге неміс астрономы Иоганн Готтфрид Галледің есімі берілді.

Сыртқы көрінісі үшін оны кейде **бақытты бет кратері** деп те атайды.

Алғаш рет оны суретке Viking 1 аппараты түсірді.


Galle crater 576A64 576A66.jpg|Viking 1 фотоларының мозаикасы
ESP 046684 1280molaclosergalle.jpg|Аргир жазықтығы және Галле кратері

## Тағы қараңыз
* Галле (Ай кратері)
* Кидония (Марс)
## Дереккөздер

Санат:Марс кратерлері
Джордж Коэн

**Джордж Реджиналд Коэн** (; , , Англия — 23 желтоқсан 2022) — англиялық футболшы, қорғаушы. 1966 жылғы әлем чемпионы.  

Ұлттық құрама сапында 1964-67 жылдары ойнады. 

Бүкіл карьерасын "Фулхэм" клубында өткізді. 

2009 жылы Англия футболының құрмет залына енді. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/136162

Санат:Англия футболшылары
Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Өзбекстан — Бахрейн футбол матчы (2005)

**Өзбекстан — Бахрейн футбол матчы (2005)** — Футболдан 2006 жылғы әлем чемпионатының іріктеу ойыны. 2005 жылы 3 қыркүйекте Ташкентте өтті. 

## Матч тарихы
Бұл іріктеу турнирінің үшінші кезеңі болатын. Екінші кезеңде қос құрама да өз топтарында үшінші орын алып, құрлықаралық плей-офқа баратын жолдаманы сарапқа салды.

Матч барысында өзбектердің пенальтиден соғылған голы есептелмей, 1:0 есебі жоққа шығарылды. Өзбектер жағы ФИФА-ға "Бахрейнге 0:3 есебімен техникалық жеңіліс жазылсын" деген талап қойылған шағым жазып, ол шағымы қанағаттандырылмай, матч қайта ойнатылды және өзбекстандықтардың өтініші бойынша Еуропадан төрешілер шақыртылды. Бұл ойынның нәтижесі жоққа шығарылып, жолдастық кездесу ретінде тарихта қалды. 

Қайта ойнатылған ойында Бахрейн басым болды. Ташкентте 1:1, Манамада 0:0. 

Құрлықаралық плей-оффқа Бахрейн жолдама алды.

## Матч

### Детальдар

## Қайта ойнатылған матчтар

----

* Сырт алаңда соғылған голдың арқасында  плей-оффқа өтті.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
* 
* 
* 
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Футболдан 2006 жылғы әлем біріншілігі
Санат:Бахрейн Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:2005 жылғы футбол
Талал Юссеф

**Талал Юсеф** (24 ақпан 1975) — бахрейндік футболшы, жартылай қорғаушы. Бахрейн Ұлттық футбол құрамасы сапында 1998-2009 жылдары 81 ойын өткізіп, 23 гол соққан.

Карьерасында "Әл-Риффа" (1992-2004, 2008-2011), "Әл-Кувейт" (2004-07), "Әл-Кадисия" (2007-08) клубтарында ойнады.

## Сілтемелер

* https://www.national-football-teams.com/player/591.html

Санат:Бахрейн футболшылары
Санат:Бахрейн Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Риффа ФК ойыншылары
Санат:Әл-Кувейт ФК ойыншылары
Санат:Әл-Кадисия Кувейт ФК ойыншылары
Драйден (кратер)

**Драйден** — Айдың теріс жағындағы кратер, одан анағұрлым ірі Аполлон кратерінің ішкі аймағында орналасқан.

Осы нысанға америкалық ғалым, НАСА бастығының орынбасары Хью Драйденнің есімі берілді. Кратердің бұл атауын Халықаралық астрономиялық одақ 1970 жылы бекіткен.

Кратердің диаметр — 54 шақырым, ең терең жері — 2361 метр.

Батыс жағында оған Оппенгеймер кратері жақын орналасқан.

500px|мини|солға|Аполлон кратерінің суреті
## Тағы қараңыз
* Айдағы кратерлердің тізімі

## Дереккөздер

Санат:Ай кратерлері
Ким Кардашян

**Ким Кардашян** (; 21 қазан 1980, Лос Анжелес) — американдық сәнқой, қоғам қайраткері және миллиардер.

## Өмірбаяны
1980 жылы 21 қазанда Лос Анжелесте армениялық Роберт Кардашян мен шотландтық және голландиялық Крис Дженнердің отбасында дүниеге келді. 

Лос Анжелестетегі барлық қыздарға арналған Рим-католиктік мектебі болып табылатын Marymount орта мектебінде оқыды. 1994 жылы әкесі Роберт Кардашян Кимге кіндік әке болып келетін футболшы О. Дж. Симпсонның сот процесіне қатысты. Жасөспірім кезінде Никол Ричи мен Пэрис Хилтонның жақын дос болып, солар арқыды алғаш рет БАҚ назарына түсті. 16 жасында өз көлігін бөлшекке бөліп тастап, оған әкесі жаңа көлік сатып алып беруге жаңа көліктің шығындарын өзі өтейтінін айтқаннан кейін барып келісті. Сөйтіп, Ким Калифорниядағы Энсино қаласындағы киім дүкенінде алғаш жұмысын бастады.

## Мансабы

### 2003–2006
2003 жылы Ray J-дің қарындасы әнші әрі актриса R&B Брэндидің стилисті болып жұмыс істеді. 2004 жылы R&B Брэнди мен Ray J-дің анасы Соня Норвуд Кардашянға өзінің American Express картасымен бір ғана төлем жасауға рұқсат етті. Нәтижесінде, Кардашян мен оның тәтелері $ 120 000-ға жуық төлем жасап, Кардашянды жұмыстан шығарып жіберді. Соня Норвуд Кардашян ағайындылардың үстінен қызының өтініші бойынша қылмыстық із қозғамады, бірақ Кардашян ағайындыларға айып тақты. Бұдан кейін Кардашян Соня Норвудтан кешіріи сұрап, қарызды жабатынын уәде етті. Алайда қарыз сол күйі жабылмады. 2008 жылы Норвуд Кардашянды сотқа берді, бірақ Кардашян барлық кінәні мойындамады. 2009 жылы екі жақ бейбіт шешімге келді.

2006 жылы Кардашян өзінің жан досы Пэрис Хилтонның стилисті болды. Ол досымен бірге  шоуына түсіп, кештер мен мерекелерде суретке бірге түсті. 

### 2007–2010
2007 жылы ақпанда Кардашянның Ray J-мен жыныстық қатынасқа түскен 2003 жылғы видеосы ғаламторға тарап кетіп, бүкіл елдің көңілін аудартты. Кардашян “Vivid Entertainment” студиясын “Ким Кардашян, жұлдыз” атты есептік жазбамен видеоны таратып жібергені үшін сотқа берді. 3 айдан кейін ол арызды қайтып алып, “Vivid” студиясына видеоның көшірмесін салуға рұқсат беріп, $ 5 млн келісті. БАҚ-тың көбісі Кардашян мен оның отбасын алда жарық көретін шоуды жарнамалау мақсатында жыныстық қатынасқа түскен видеоны салғаны үшін сынға алды.

2007 жылы қазанда  отбасылық хикасына Кардашян отбасы түсті. 

 журналының 2007 жылғы басылымында Кардашян жалаңаш денемен суретке түсті.

Санат:Алтын таңқурай сыйлығының иегерлері
Санат:Кардашяндар
Винам

**Винам** (, Кавирондо, ) — Шығыс Африкадағы Виктория көлінің солтүстік-шығыс бөлігіндегі Кенияның шығанағы. Ньянза провинциясында орналасқан. Виктория көлімен ені 3 миль (5 км) тар Русинга арнасы (*Rusinga Channel*) арқылы жалғасады, Русинга аралын материктен бөледі. Винам шығанағының оңтүстік жағалауында Хома тауы бар кең Хома түбегі орналасқан. Шығанақтың солтүстік-шығыс жағалауында Кенияның үшінші үлкен қаласы Кисуму порты орналасқан. Шығанақтың ені 16 миль (25 км) және ұзындығы 40 миль (64 км). Шығанақтың бір бөлігі көптеген шығанақтар болып табылады, олардың ішінде: Ньякач шығанағы, оған Ахеро, Рури (*Ruri Bay*) шығанағы және Ламбве арқылы ағатын Ньяндо өзені (*Nyando River*) құяды. Шығанақтың жағасында Кенду шығанағында Кенду шығанағы, Хома шығанағында Хома шығанағы және Асембо шығанағында Асембо бар.

Шығанақта үлкен Русинга, Мабоко және Ндере аралдары және көптеген кішігірім аралдар бар.

## Дереккөздер

Санат:Кения су нысандары
Санат:Ньянза
Санат:Виктория көлі
Санат:Африка шығанақтары
Халықаралық қылмыстық соттың Израиль тұлғаларын қамауға алу ордерлері

2024 жылдың 20 мамырында Гаагадағы Халықаралық қылмыстық соттың (ХҚС) бас прокуроры Карим Хан Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяхуға, Израиль қорғаныс министрі Йоав Галантқа және палестиналық исламшыл ХАМАС қарулы ұйымының үш жетекшісіне: Яһия Синварға, Мұхаммед Дейфке және Ысмайыл Ханияға қамауға алу ордерін шығаруды сұрады.

2024 жылдың 21 қарашасында ХҚС Израильдің қазіргі премьер-министрі Биньямин Нетаньяхуға және 2024 жылдың 5 қарашасында қызметінен босатылған бұрынғы қорғаныс министрі Йоав Галантқа қамауға алу ордерін шығарды. Ордер ХАМАС-тың әскери қанатының бас қолбасшысы Мұхаммед Дейфке де шығарылды. Алайда, Израиль армиясының хабарлауынша, Дейф 2024 жылдың шілде айында Израильдің әуе соққысы кезінде қаза тапқан.

## Айыптаулардың мәні
Халықаралық қылмыстық соттың (ХҚС) бас прокуроры Карим Хан ХАМАС жетекшілерін әскери қылмыстар мен адамзатқа қарсы қылмыстар үшін жауапты деп айыптады. Оларға 2023 жылдың 7 қазанында ХАМАС жасақтарының Израильге басып кіруі кезінде жасалған адам өлтіру, тұтқынға алу, жыныстық зорлық-зомбылық актілері және азаптау оқиғалары жүктелген. Карим Хан бұл қылмыстардың ХАМАС пен палестиналық басқа да қарулы топтардың Израильдің бейбіт тұрғындарына бағытталған кең көлемді және жүйелі шабуылдарының бөлігі болғанын атап өтті.

Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху мен қорғаныс министрі Йоав Галант та әскери қылмыстар мен адамзатқа қарсы қылмыстар жасағаны үшін айыпталды. Бұл қылмыстар, бас прокурордың айтуынша, 2023 жылдың қазан айында ХАМАС тобы Израильге шабуыл жасағаннан кейін басталған соғыс кезінде Израиль күштерінің палестиналық аумақтарда жасаған әрекеттеріне байланысты болған. Бас прокурор Израиль басшылығын аштықты соғыс құралы ретінде пайдалану және бейбіт тұрғындарға әдейі шабуыл жасау сияқты әскери қылмыстарға қатысы бар деп айыптады.

## Халықаралық реакция
ХАМАС пен Израиль жетекшілеріне қарсы ордер сұратуға байланысты Ханның әрекеті әлемде үлкен резонанс тудырды. Батыс елдерінің көптеген басшылары Халықаралық қылмыстық сот (ХҚС) бас прокурорының іс-әрекетін айыптады. Израиль басшылығына ордер беру туралы ұсынысты АҚШ, Ұлыбритания, Чехия, Италия және Германия қатаң сынға алды. Алайда, Франция, Бельгия және Ирландия сияқты кейбір елдер ХҚС прокурорын қолдайтын ұстаным білдірді.

Израиль билігі ХҚС айыптарын өткір сынға алды. Премьер-министр Беньямин Нетаньяху ХҚС прокурорын демократиялық мемлекеттердің террористік ұйымдар мен басқыншылардан қорғану құқығын жоққа шығарып, антисемитизмге жол берді деп айыптады. Ол бұл жағдай Израильдің ХАМАС-ты жою мақсатына әсер етпейтінін мәлімдеді. Израиль Сыртқы істер министрлігі бұл әрекетті "мәңгі есте қаларлық тарихи масқара" деп атады.

ХАМАС та ХҚС прокурорының бастамасын айыптап, "Халықаралық қылмыстық соттың прокуроры палестиналық қарсыласу көшбасшыларын жәбірленушілермен қылмыскерлерге теңестірмек болғанын қатаң түрде айыптаймыз" деп мәлімдеді.

CNN мәліметінше, бұл ХҚС-тың АҚШ-тың жақын одақтасы саналатын мемлекеттің басшысын алғаш рет қудалау процесін бастауы болып отыр.

## Дереккөздер

Санат:Халықаралық қылмыстық сот
Санат:Беньямин Нетаньяху
Санат:ХАМАС
Виктор Дьёкереш

**Виктор Эйнар Дьёкереш** (; 4 маусым 1998, Стокгольм, Швеция) — швециялық футболшы, "Спортинг" клубы мен Швеция құрамасының шабуылшысы.

## Карьерасы

### Клубтық
"Броммапойкарна" клубының түлегі. Карьерасын 2015 жылы осы клубта бастады. 8 тамыз күні "Эстаресунд" клубына қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты.

2018 жылы "Брайтон" клубына ауысты. Бірақ Англия чемпионатында алаңға шыға алған жоқ, тек кубоктық ойындарға қатысып жүрді де, 2019 жылы жазда "Санкт-Паулиға" жалға берілді.

2020 жылы 2 қазанда "Суонси Ситиге" жалға кетті. Ол жақта онша алаңға шыға алмады да, 2021 жылдың басында "Брайтонға" қайта оралды.

2021 жылы 15 қаңтарда "Ковентри Ситиге" жалға берілді. Сол жазда "Ковентри Ситиге" түпкілікті ауысты.

2023 жылы "Спортинг Лиссабонға" ауысты.

### Халықаралық
2019 жылы 8 қаңтарда Финляндияға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет ұлттық құрама сапында алаңға шықты. Тұңғыш голын үш күннен соң Исландия қақпасына енгізді, бұл да жолдастық кездесу болатын.

## Жетістіктері

### Командалық
**«Броммапойкарна»**

* Швеция чемпионы: 2017

**«Спортинг»**

* Португалия чемпионы: 2023/24

### Жеке

* Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының үздік мергені: 2017 (3 гол)
* Португалия чемпионатының үздік мергені: 2023/24 (29 гол)

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.playmakerstats.com/player.php?id=473956 

Санат:Швеция футболшылары
Санат:Швеция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Броммапойкарна ФК ойыншылары
Санат:Брайтон энд Хоув Альбион ФК ойыншылары
Санат:Санкт-Паули ФК ойыншылары
Санат:Суонси Сити ФК ойыншылары
Санат:Ковентри Сити ФК ойыншылары
Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары
Жанар Сейітахметқызы Айтжан

**Жанар Сейітахметқызы Айтжан** (9 мамыр 1965, Жуантөбе, Созақ ауданы, Шымкент облысы) – қазақстандық мемлекеттік қайраткер, дипломат, елші, экономикалық даму және сауда министрі (2010–2011).

## Өмірбаяны
1965 жылы 9 мамырда Шымкент облысы (қазіргі Түркістан облысы), Созақ ауданы, Жуантөбе ауылында дүниеге келді. 
### Білімі
1982 жылы Алматыдағы № 12 мектепті алтын медальмен, 1988 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің тарих бөлімін (қазіргі Қазақ ұлттық университеті), 1997 жылы экономика және қаржы бағдарламасы бойынша Біріккен Вена институтын, 2003 жылы Гарвард университетінің бөлімі Джон Ф. Кеннеди атындағы басқару мектебін мемлекеттік басқару магистрі дәрежесімен аяқтады.
### Мансабы
* 1989–1990 – Қазақ мемлекеттік университеті (қазіргі Қазақ ұлттық университеті) мен Мәскеу мемлекеттік университетінің зерттеуші-тәжірбиешісі;
* 1991–1992 – Прагадағы Карлов пен Орталық Еуропа университеттерінің тәжірбиешісі;
* 1993–1996 – Қазақстандағы БҰҰ кеңсесінің бағдарламалар үйлестірушісі;
* 1997–1999 – Моңғолиядағы экономика және мемлекеттік басқару саласындағы БҰҰ даму бағдарламасының жетекшісі;
* 1999–2002 – Нью-Йорктегі БҰҰ даму бағдарламасы Еуропа және ТМД елдері бойынша аймақтық кеңсесінің Орталық Азия бөлімінің бағдарлама менеджері;
* 2003–2010 – Қазақстан индустрия және сауда министрінің орынбасары;
* 2005–2016 – Қазақстанның дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі жөніндегі келіссөздердегі арнайы өкілі;
* 2010–2016 – Қазақстан экономикалық даму және сауда министрі (қазіргі сауда және интеграция министрлігі);
* 2016–2019 – Қазақстанның Швейцариядағы елшісі;
* 2017–2019 – Қазақстанның Лихтенштейн, Ватикан, Родос және Мальтадағы елшісі;
* 2019–2022 – Қазақстанның Женевадағы БҰҰ кеңсесі және басқа да халықаралық ұйымдар жанындағы тұрақты өкілі;
* 2022–2024 – Қазақстанның дүниежүзілік сауда ұйымындағы тұрақты өкілі.
## Жеке өмірі
Тұрмыста, жұбайы Марат Кеңесбайұлы Қожахметов (1962 туған). 2 баласы бар.

Анасы Орынша Жұматайқызы Жұматаева (1943 туған) – Қазақ мемлекеттік университетінің (қазіргі Қазақ ұлттық университеті) физика факультетінде әдіскер болып жұмыс істеді.
## Марапаттары
* Парасат ордені;
* Құрмет ордені;
* Ерен еңбегі үшін медалі;
* 1-дәрежелі Еуразиялық экономикалық одақты құруға қосқан үлесі үшін медалі.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан қаржыгерлері
Санат:Қазақстанның Швейцариядағы елшілері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Қазақстан экономика министрлері
Адамзатқа қарсы қылмыстар

**Адамзатқа қарсы қылмыстар** немесе **адамгершілікке қарсы қылмыстар** () – қазіргі халықаралық құқықта өмірге қарсы жасалатын, жаппай сипатқа ие қылмыстар санаты.

Адамзатқа қарсы қылмыстардың қолданыстағы анықтамасы Халықаралық қылмыстық соттың Рим статутында белгіленген.

## Терминнің пайда болуы
«Адамгершілікке қарсы қылмыстар» термині алғаш рет 1915 жылғы 24 мамырда Антанта елдерінің армяндар геноцидіне арналған бірлескен декларациясында қолданылған деп есептеледі. Бұл декларацияда Осман империясының әрекеттері «адамгершілікке және өркениетке қарсы қылмыстар» деп сипатталған.

## Халықаралық әскери трибуналдың Жарғысындағы анықтама
Халықаралық әскери трибуналдың Жарғысы Гитлерге қарсы коалиция елдерінің өкілдерімен 1945 жылғы 8 тамызда Лондонда қабылданды. Жарғының 6-бабында трибунал юрисдикциясына жататын қылмыстар анықталған: бейбітшілікке қарсы қылмыстар (a), әскери қылмыстар (b) және адамзатқа қарсы қылмыстар (c). Атап айтқанда:

Нюрнберг процесінде айыпталғандардың ішінен адамзатқа қарсы қылмыстар үшін 16 адам кінәлі деп танылды: Борман, Геринг, Заукель, Зейсс-Инкварт, Йодль, Кальтенбруннер, Кейтель, Нейрат, Риббентроп, Розенберг, Франк, Фрик, Функ, фон Ширах, Шпеер және Штрейхер.

Халықаралық келісімдерге сәйкес, әскери қылмыстар мен адамгершілікке қарсы қылмыстарға ескіру мерзімі қолданылмайды.

## Рим статутындағы адамгершілікке қарсы қылмыстардың анықтамасы
Халықаралық қылмыстық сотты құрған Рим статуты 2002 жылғы 1 шілдеде күшіне енді. Ол Сот юрисдикциясына жататын төрт санаттағы қылмыстарды қамтиды: геноцид, әскери қылмыстар, агрессия және адамгершілікке қарсы қылмыстар. Соңғысы келесідей анықталады:
* а) өлтіру; 
* b) қырып-жою; 
* с) құлдыққа салу; 
* d) халықты күшпен көшіру немесе жер аудару; 
* e) халықаралық құқықтың негізгі нормаларын бұза отырып, түрмеге қамау немесе еркіндіктен айыру; 
* f) азаптау; 
* g) зорлау, жыныстық құлдық, жезөкшелікке мәжбүрлеу, мәжбүрлі жүктілік, мәжбүрлі стерилизация немесе осыған ұқсас басқа да ауыр жыныстық зорлық түрлері; 
* h) кез келген топты немесе қауымдастықты саяси, нәсілдік, ұлттық, этникалық, мәдени, діни немесе гендерлік себептермен, сондай-ақ халықаралық құқыққа сәйкес тыйым салынған басқа да негіздермен қудалау; 
* i) зорлықпен жоғалу; 
* j) апартеид қылмысы; 
* k) ауыр дене жарақатын, күшті азапты, психикалық немесе физикалық денсаулыққа айтарлықтай зиян келтіретін басқа да адамгершілікке жат әрекеттер.

## Басқа халықаралық сот органдары
БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарарлары негізінде халықаралық гуманитарлық құқықты бұзу жағдайларын қарау үшін Руанда жөніндегі Халықаралық трибунал және бұрынғы Югославия жөніндегі Халықаралық трибунал құрылды. Бұл трибуналдардың әрқайсысының жарғылары адамгершілікке қарсы қылмыстарды қарауды көздейді.

## Дереккөздер

*
Санат:Адам құқықтарының бұзылуы
Йоав Галант

**Йоав Галант** (, 8 қараша 1958 жыл) — израильдік саясаткер, елдің бұрынғы қорғаныс министрі, Израиль қорғаныс армиясының Оңтүстік қолбасшылығын басқарған бұрынғы қолбасшы. 2015 жылғы қаңтарда саясатқа қадам басып, Кулану партиясына қосылды. Кнессетке сайланған соң құрылыс министрі қызметіне тағайындалды. 2018 жылдың соңында Ликуд партиясына қосылып, Израильдің алия және интеграция министрі, білім министрі, құрылыс министрі және қорғаныс министрі (желтоқсан 2022–қараша 2024) болды.

2024 жылғы 21 қарашада Гаагадағы Халықаралық қылмыстық сот Йоав Галант 2023 жылғы 8 қазаннан 2024 жылғы 20 мамырға дейін Газа секторында жасалған әскери қылмыстар мен адамзатқа қарсы қылмыстар үшін күдіктелді де, оны қамауға алу туралы жарлық шықты.

## Өмірбаяны
Йоав Галант Яффада поляк еврей иммигранттары отбасында дүниеге келген. Оның анасы Фрума, Польша тумасы, 1947 жылы «Экзодус» кемесіне мінген жолаушылардың бірі болды. Бұл кеме еврей босқындарын, Холокостты бастан өткергендерді, Палестинаға жеткізген еді.

2022 жылдың соңынан 2024 жылдың қарашасына дейін Израильдің қорғаныс министрі қызметін атқарды. 2023 жылғы 26 наурызда Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху оның сот реформасын сынағаны үшін Галантты министрліктен босату туралы шешім қабылдады.

2024 жылғы 5 қарашада Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху Йоав Галантты қорғаныс министрі лауазымынан босатты, оның орнына Израиль Сыртқы істер министрі Исраэль Кацты тағайындалды.

## Әскери қылмыстары
2024 жылғы 20 мамырда Халықаралық қылмыстық соттың прокуроры 2023 жылғы 7 қазаннан кейін Палестина аумағында (Газа секторында) адамзатқа қарсы қылмыстар жасағаны үшін Йоав Галант пен Беньямин Нетаньяхуға қарсы қамауға алу бұйрықтарын шығаруды талап етті.

2024 жылғы 21 қарашада Халықаралық қылмыстық соттың алдын ала сот ісін қарау палатасы () Палестина мемлекетінде болған жағдайға қатысты Израиль мемлекетінің Рим статутының 18 және 19-баптарына сәйкес көтерген шағымын мойындамай, бір ауыздан екі шешім қабылдады. Сот Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху мен бұрынғы қорғаныс министрі Йоав Галантқа қарсы қамауға алу бұйрығын шығарды.

## Дереккөздер

Санат:Израиль саясаткерлері
Санат:Хайфа университеті түлектері
Санат:Израиль қорғаныс министрлері
Санат:Израиль құрылыс министрлері
Санат:Израиль абсорбция министрлері
Санат:Ликуд партиясы мүшелері
Санат:Кнессет депутаттары
Санат:Генерал-майорлар (Израиль)
Санат:Халықаралық қылмыстық сот іздеу жариялағандар
Сәбит Мұқановтың мұражай үйі

**Сәбит Мұқановтың мұражай үйі** – Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштер тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Жамбыл ауданы, Сәбит ауылы.

## Тарихи деректер, қоры
Мұражай-үй белгілі қазақ жазушысы, Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Сәбит Мұқановтың өмірі мен шығармашылығына арналған. Ескерткіш жалпы ауданы 180 шаршы метр бір қабатты ағаш құрылым болып табылады. Мұражай-үйге іргелес алаң 2472.7 ш. м. құрайды.
Музейдің ғимаратын 1959 жылы Сәбит Мұқановтың өзі мен оның немере ағасы Ш. Мұстафин Благовещенка ауылындағы бұрынғы ауыл көпесінің ағаштан салынған үйінен құрастырып, салған.
1990 жылы жазушының мемориалдық мұражайы ашылды, мұражайдың экспозициясы жазушы өмірінің негізгі кезеңдерін көрсетеді және оған қазақ халқының тұрмысы бойынша жалпы экспозиция кіреді. Бөлмелерде жазушының жеке заттары, қолжазбалар мен кітаптар орналастырылған. Қорларда С. Мұқановтың әдеби шығармашылығына қатысты бірегей құжаттар сақталуда.
Ғимараттың алдында жазушының мүсіні орнатылған. Жазушының ең танымал шығармалары «Жарық махаббат», «Өмір мектебі», «Балуан Шолақ», «Сырдария», «Дала толқындары», «Ботагөз» және т.б. Драматург ретінде опералары мен либреттосы белгілі «Жеңіс күндері», «Ариана оюы», «Сәкен Сейфуллин» және т.б.
Мұражай-үй өңірдің танымал туристік нысандарының бірі.
 
## Дереккөздер

Санат:Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы сәулеті
Санат:Қазақстан мұражайлары
Иван Шуховтың мұражай үйі

**Иван Шуховтың мұражай үйі** – Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштер тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Жамбыл ауданы, Пресновка ауылы.

## Тарихи деректер, қоры
ҚазССР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, кеңес жазушысы И. Шухов (1906-1977) атындағы әдеби-мемориалдық мұражайы оның 1942 жылы салынған үйінде 1981 жылы қаланды.
Мұражай-үйдің ауданы 117,1 шаршы метр болатын мансардасы бар бір қабатты құрылыс болып табылады. Мұражайдың жалпы экспозициясы төрт залдан тұрады және И. П. Шуховтың әдеби мұрасы, көркем шығармашылығы, мемлекеттік қызметі және өмірлік жолы негізінде құрылған. Бірінші зал 1752 жылы қорғаныс бекінісі және Преснов станицасы ретінде негізделген Пресновка ауылының тарихына арналған. Екінші зал Кеңес өкіметінің қалыптасуы кезіндегі өлкенің тарихын баяндайды. Үшінші залда Ұлы Отан соғысы жылдары көрсетілген. Төртінші зал өлкеде тың және тыңайған жерлерді игеруге арналған.
Мұражайда жазушының жұмыс кабинеті қайта жасалынды. Экспонаттардың жалпы саны 3867 бірлікті құрайды, олардың негізінде - фотоматериалдар, газеттер, хаттар, И. П. Шуховтың жеке кітапханасынан алынған кітаптар, жеке заттары бар. Жыл сайын мұражай қызметкерлері жергілікті ақындар мен қоғам қайраткерлерінің қатысуымен Шухов оқуларын өткізеді.
2006 жылы мекен аумағында жазушыға ескерткіш орнатылған. И. П. Шуховтың ең танымал шығармалары «Табысты жер», жолжазба очерктер «Американың күндері мен түндері», «Югославиялық күнделік», «Туған ел және жат жер» жинақтары, «Преснов жазбалары» топтамалары, оған: «Ашық алаңдағы шөп», «Жылтылдаған сағым», «Котур-Таганың соңғы әні», «Нысананы таңдау», «Қыз бұрымы туралы әңгіме» және т.б. повестері кірді.

## Дереккөздер

Санат:Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы сәулеті
Санат:Қазақстан мұражайлары
Ғабит Мүсіреповтің мұражай үйі

**Ғабит Мүсіреповтің мұражай үйі** – Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштер тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Жамбыл ауданы, Жаңажол ауылы.

## Тарихи деректер, қоры
Мұражай Жаңажол ауылының тумасы, белгілі қазақ жазушысы, мемлекеттік және қоғам қайраткері, Социалистік Еңбек Ері, Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Мүсірепов Ғабит Махмұтұлына (1902-1985) арналған.
Мемориалдық мұражай 1992 жылы ашылды және жалпы ауданы 278 шаршы метр болатын мансардасы бар бір қабатты құрылыста орналасқан. Экспозициялық ауданы 95,3 ш. м., қалған ауданды қонақүй алып тұр. Мұражай екі залдан тұрады: әдеби-мемориалдық және этнографиялық. Мұражайда 419-ға жуық экспонат сақталуда, оның ішінде жазушының жеке заттары, құжаттары, фотосуреттері, қазақ тұрмысының заттары және т. б. бар. Мұражай келушілерге жұмыстың түрлі түрлерін ұсынады: экскурсиялар, дәрістер, семинарлар, әдеби оқулар және белгілі жазушының шығармашылық жолы туралы көрмелер.
Ғабит Мүсіреповтің шығармашылығы Отанға деген үлкен сүйіспеншілікке, қазақ халқын мақтап жырлаумен толы. Автордың ең танымал туындылары «Оянған өлке», «Жат қолында», «Ұлпан» және т.б. болып табылады. Жазушының еңбектері көптеген жоғары мемлекеттік марапаттармен белгіленген.

## Дереккөздер

Санат:Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы сәулеті
Санат:Қазақстан мұражайлары
Әулие апостолдар Петр мен Павел шіркеуі

**Әулие апостолдар Петр мен Павел шіркеуі** – Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштер тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Петропавл қаласы, Коминтерн көшесі, 97.

## Тарихи деректер
Шіркеу қаланың көне сәулет құрылысының бірі болып табылады және төбеде орналасқан. Әуелде ағаш шіркеу іргесі 1803 жылы қаланды. 1812 жылы оны бұзды және жаңа тас үш престолды шіркеу салды: әулие апостолдар Петр мен Павелдің құрметіне салынған бас престол, солтүстігінде – әулие ғажайып жасаушы Николайдың құрметіне және оңтүстігінде – Аса қасиетті Құдай ана құрметіне.
Кеңес уақытында шіркеу қатты қаусап, ішінара бұзылды. 1938 жылы храм басылды, ал оның мүлкі тоналды. 1947 жылы шіркеуде діндарлардың күшімен жөндеу жұмыстары жүргізілді. 1952 жылы шіркеу толық қалпына келтірілді.
1995 жылы қоңырауларды қалпына келтіру басталды. Олардың ең үлкенінің салмағы 1200 кг, тілі 60 кг және Нижний Тагилда құйылған, 1997 жылы орнатылды.
2006 жылдан 2011 жылға дейін ғибадатханада күрделі жөндеу жүргізілді. Қазір келушілер қаражатына салынған шойын торы бар тас қоршаулы шіркеу.
2012 жылы Петропавлға Алматыдан Петр мен Павел апостолдарының қуаттар кемесі жеткізілді. Ғибадатхана қазіргі таңда да жұмыс істеп тұр, қауым мүшелері көптеп келетін үлкен діни мерекелерде аса ауқымды қызмет атқарып келеді.

## Дереккөздер

Санат:Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы сәулеті
Санат:Шіркеулер
Аманат

**Аманат** сөзі келесі мәндерге ие болуы мүмкін:
* Біреуге уақытша сақтауға я екінші біреуге табыс қылуға берілген зат, нәрсе;
* Орындауға, істеуге тапсырылған міндет;
* Кепілге алынған адам
* Аманат (партия)
* Аманат (фильм)
* Аманат қою
Нұрәлі Рахатұлы Әлиев

**Нұрәлі Рахатұлы Әлиев** (1 қаңтар 1985, Алматы) — қазақстандық кәсіпкер, экономист. Қазақстанның тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жиені.

## Өмірбаяны
1985 жылы 1 қаңтарда Алматыда Рахат Әлиев пен Қазақстанның тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қызы Дариға Назарбаеваның отбасында дүниеге келді. Орта жүздің Қоңырат тайпасы Жаманбай руы оның ішінде Киікші бөлімінен шыққан.

### Білімі
Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің экономика бөлімін “экономист”, АҚШ-тағы , Аустриядағы  және   халықаралық бизнес мектебін “іскерлік басқару магистрі” дәрежесімен аяқтады.

### Мансабы

* 2004—2006 — Қант орталығының президенті;
* 2006—2007 — Нұрбанк директорлар кеңесінің мүшесі, Hit TV музыкалық арнасының президенті;
* 2007—2007 — Нұрбанк төрағасының бірінші орынбасары;
* 2008—2008 — Нұрбанк директорлар кеңесінің төрағасы;
* 2008—2009 — Қазақстан Даму Банкінің вице-президенті;
* 2009—2013 — Қазақстан Даму Банкініңбасқарушы директоры;
* 2013—2014 — Транстелеком басқармасының төрағасы;
* 2014—2016 — Астана әкімінің орынбасары;
* 2016—2025 — Транстелеком директорлар кеңесінің төрағасы;
* 2017 — Қазақстан альпинизм және спорттық альпинизм федерациясының президенті.

### Жеке өмірі
2003 жылы бұрынғы әділет министрі, орталық сайлау комиссиясының бұрынғы төрағасы Берік Имашевтың қызы Аидаға (1984 туған) үйленді. 4 баласы бар: қыздары — Лаура (2003 туған) мен Амира (2010 туған), ұлдары — Алаң (2005 туған) мен Әнуар (2015 туған) Әлиевтер.

Анасы Дариға Назарбаева (1963 туған).

Әкесі Рахат Әлиев (1962—2015).

Бауырлары: інісі Айсұлтан (1990—2020) мен қарындасы Венера (2000 туған).

## Қайырымдылық
2018 жылы Алматыда қар барыстарын құтқаратын және ТМД елдерінде бірінші болып олар мекендеген аумаққа қоныстандыратын халықаралық қор — Snow Leopard Foundation қорын ашты. 

2016 жылы қазақстандық және шетелдік оқу орындарына IT мамандықтары бойынша білім беру гранттарын бөлетін, ауылдық жерлерде оқитын оқушылардың ІТ-ге тең қол жеткізуіне жағдай жасайтын және отандық бастамаларды қолдап оларды қаржымен қамтамасыз ететін “ZHANARTU” қорының негізін салды.

## Байлығы
“Транстелеком” АҚ, “Капитал Холдинг” пен “Дармен Холдинг” ЖШС мажоритарлық акционері.

Дубайдағы “Donatello Hotels and Resorts”, Алматыдағы “Donatello бутик-қонақ үйі”, Алматы мен Астанадағы бірнеше мейрамханалардың иесі.

## Марапаттары мен атақтары

* Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі;
* КИМЭП университетінің “Қазақстанда ақпараттық жүйелерді дамытуға қосқан үлесі және белсенді көшбасшылық ұстанымы үшін” құрмет грамотасының иегері;
* “Іскерлік басқару магистрі” дәрежесі.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл медалінің иегерлері
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері
Санат:Қазақстан экономистері
Шетелдік қарулы қақтығыстарға қатысу

нобай|
**Шетелдік қарулы қақтығыстарға қатысу** — бейбітшілікке және адамзат қауіпсіздігіне қарсы қылмыс.

Қазақстан Республикасы азаматының шет мемлекеттің аумағындағы қарулы қақтығысқа немесе соғыс қимылдарына жалдамалылық белгілері болмаған кезде қасақана құқыққа сыйымсыз қатысуы – 5 жылдан 9 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
## Тағы қараңыз
* Қарулы қақтығыстар құқығы
* Жалдамалылық
## Дереккөздер

Санат:Әскери құқық
Санат:Қылмыстық құқық
Төлем қабілетсіздігіне дейін жеткізу

**Төлем қабілетсіздігіне дейін жеткізу** — экономикалық қызмет саласындағы қылмыс.

Төлем қабілетсіздігіне келесі әрекеттер (әрекетсіздік) әкелуі мүмкін: мүлкін немесе мүліктік міндеттемелерін, мүлкі жайында, оның мөлшері, орналасқан жері туралы мәліметтерді жасыру, мүлікті өзгенің иелігіне беру, мүлікті иеліктен шығару немесе жою, сол сияқты бухгалтерлік және (немесе) есептік құжаттаманы не экономикалық қызметін көрсететін өзге де құжаттарды жасыру, жою, бұрмалау.

Бұл қылмыстың жазасы Қылмыстық кодекстің 239-бабында келтірілген.
## Тағы қараңыз
* Әдейі банкроттық
* Төлем қабілеті
## Дереккөздер

Санат:Қылмыстық құқық
Таскмастер

thumb|right|180px|Ольга Куриленко — Таскмастер
**Таскмастер** — Marvel Comics-тегі антиқаһарман.

Ол фотографиялық рефлекстердің арқасында басқа кейіпкерлердің техникасын көшіре алады.

Әр жаудың техникасын көшіріп, ол сонымен қатар қарумен жақсы шайқасады. Капитан Америка сияқты қалқанмен, Сұңқар көз сияқты садақпен, Айлы рыцарь сияқты семсермен, Сорвиголова сияқты шоқпар және нучакпен айқасуға үйренді. Бірақ көшірген кезде оның өз жады біртіндеп жоғалады.

## Комикстерде
Комикстерде ол еркек.

Кейіпкер алғаш рет The Avengers #195 комиксте 1980 жылдың мамыр айында таныстырылады.

## Комикстен тыс
Marvel кинематографиялық әлемінде ол әйел — Антония Дрейкова. Қызыл бөлмеге қызмет етеді. Оның рөлін Ольга Константиновна Куриленко сомдайды.
### Фильмдер
* Қара жесір (фильм, 2021)
* Найзағай атқыштар (фильм)
### Сериалдар
* Ultimate Spider-Man (мультсериал)
* Avengers Assemble (мультсериал)

## Дереккөздер

## Тағы да
* Қара жесір Наташа Романофф 
* Жауы Дэдпул

Санат:Marvel Comics кейіпкерлері
Солтүстік Қазақстан облыстық тарихи-өлкетану мұражайы

**Солтүстік Қазақстан облыстық тарихи-өлкетану мұражайы** – Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштер тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Петропавл қаласы, Қазақстан Конституциясы көшесі, 48.

## Кезеңі
XIX	ғасырдың соңындағы ғимарат; мұражай 1924 жылы ашылды. 

## Тарихи деректер
Мұражай 19 ғасырдың соңында салынған сәулет өнерінің ескерткіштері болып есептелетін бірнеше ғимараттарда орналасқан.
Мұражайдың басты ғимараты бастапқыда Петропавлдық коммерсант Т. А. Аркелге тиесілі және провинциялық көпестік қаланың тарихи жоспарлануының үлгісі болып табылады. Ғимараттың сәулеттік келбетін мамандар эклетикаға жатқызады және қызыл кірпіштен салынған.
Мұражай кешеніне сондай-ақ бұрын көпес Стреловтар отбасына тиесілі болған дүкеннің ғимараттары мен қойма үй-жайлары кіреді. 

## Мұражай сипаты
Бүгінгі таңда мұражай алаңы 2400 шаршы метрді құрайды, ал ежелгі заманнан қазіргі заманға дейінгі аймақ тарихының әртүрлі кезеңдеріне арналып, 13 залға орналасқан экспозиция 350000-нан астам экспонаттан тұрады.
Мұражайдың інжу-маржандары арасында ежелгі әлемге арналған бөлімде тарихи жануарлардың сүйектері, қола дәуірінің керамикасы, түркі мүсіндері, көшпенді-қазақ халқының көне тұрмыстық заттары және т. б. ерекше құнды. Барлық артефактілер Солтүстік Қазақстан облысы аумағында табылды.
Мұражай экспозициясында «Тәуелсіздік кезеңіндегі Қазақстан», «Қазақстан - Ресей қарым-қатынасы» және «Тәуелсіздік кезеңіндегі Солтүстік Қазақстан облысы» атты үш залда ұсынылған Тәуелсіздік жылдарындағы еліміздің дамуына арналған бөлім ерекше орын алады.
Мұражай қызметкерлері қазақ және орыс тілдерінде шолу және тақырыптық экскурсиялар өткізеді.

## Тағы қараңыз
* Солтүстік Қазақстан облыстық мемлекеттік мұрағаты

## Дереккөздер

Санат:Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы сәулеті
Санат:Қазақстан мұражайлары
Қайрат Шораұлы Сарыбай

**Қайрат Шораұлы Сарыбай** (8 маусым 1966, Алматы) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, дипломат, Түркия (1999—2003) мен Германиядағы (2003—2007) елші. І дәрежелі елші.

## Өмірбаяны
1966 жылы 8 маусымда Алматыда ғалым Шора Сарыбаевтың отбасында дүниеге келді. Кіші жүздің Байұлы тайпасының Байбақты руының ішіндегі Бұғанай тармағынан шыққан.

### Білімі
1988 жылы Ленинград мемлекеттік университетін (қазіргі Санкт-Петербург мемлекеттік университеті) “филолог-шығыстанушы” мамандығы бойынша тәмамдады.

### Еңбек жолы
* 1988—1991 — Қазақ КСР ғылым академиясы ұйғыртану институтының қызметкері, КСРО ғылым академиясы тіл білімі институтының ленинград бөлімшесінің тәжірибеші ғылыми қызметкері;
* 1991—1996 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі консулдық департаментінде, ақпараттық-талдау департаментінде, Қазақстанның Түркиядағы елшілігінде дипломатиялық қызметте жұмыс істеді;
* 1996—1997 — Қазақстан президентінің хаттама қызметінің басшысы;
* 1997—1998 — Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы;
* 1998—1999 — Қазақстан сыртқы істер министрінің орынбасары;
* 1999—2003 — Қазақстанның Түркиядағы елшісі;
* 2003—2007 — Қазақстанның Германиядағы елшісі;
* 2007—2008 — Қазақстан сыртқы істер министрінің орынбасары, Еуропа одағымен ынтымақтастық жөніндегі ұлттық үйлестіруші;
* 2008—2010 — Қазақстан президентінің халықаралық істер жөніндегі көмекшісі;
* 2010—2014 — Қазақстан сыртқы істер министрінің орынбасары;
* 2014—2020 — Қазақстанның Аустрия мен Словениядағы елшісі және Венадағы халықаралық ұйымдардағы тұрақты өкілі.

### Жеке өмірі
Үйленген, жұбайы Лейла Болатқызы Махат (1970 туған) — суретші, Қазақ ұлттық өнер университетінің “кескіндеме және мүсін” кафедрасының доценті, Еуразия өнер академиясының президенті.

Балалары:  ұлдары — Елден (1989 туған) мен Темірлан (2010 туған) және қыздары — Дәрия (1999 туған) мен Инара (2012 туған).

Әкесі Шора Сарыбаев (1925—2018) — ғалым, филология ғылымдарының докторы, тілтанушы.

Бауырлары: тәтесі Майра (1957 туған) — филология ғылымдарының кандидаты, тілтанушы; тәтесі Салтанат.

## Марапаттары мен атақтары
* Астана медалі (1998)
* Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі (2001)
* Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі (2005)
* Ерен еңбегі үшін медалі (2006)
* Астанаға 10 жыл медалі (2008)
* Құрмет ордені (2011)
* Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі (2011)
* Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалі (2015)

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның Германиядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Түркиядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Аустриядағы елшілері
Санат:Қазақстанның Словениядағы елшілері
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан президентінің баспасөз хатшылары
Заңсыз ойын бизнесін ұйымдастыру

нобай|
**Заңсыз ойын бизнесін ұйымдастыру** — имандылыққа қарсы қылмыстардың қатарына жатқызылатын әрекет.

Заңсыз ойын бизнесіне мыналар жатқызылады: ойын мекемесін заңсыз ашу не ұстау немесе ойын бизнесі саласындағы қызметті заңсыз ұйымдастыру, сол сияқты заңсыз ойын бизнесі үшін үй-жайлар беру не Қазақстан Республикасының ойын бизнесі туралы заңнамасында белгіленген орындардан тыс құмар ойындарын ұйымдастыру және өткізу, электрондық казино және интернет-казино қызметін ұйымдастыру не ойын бизнесі саласындағы қызметті лицензиясыз жүзеге асыру.

Қаржы мониторингі агенттігінің дерегінше, 2023 жылы және 2024 жылдың бірінші тоқсанында 40-тан астам заңсыз онлайн ойын алаңдары жойылды, сондай-ақ 5700-ден астам сайт және аккаунт бұғатталды.

Заңсыз ойын бизнесін ұйымдастырушыларына қолданылатын жаза Қылмыстық кодекстің 307-бабымен реттеледі.

Жалпы, «Ойын бизнесі туралы» жеке заң Қазақстанда 2007 жылы күшке енген.
## Тағы қараңыз
* Лудомания
## Дереккөздер

Санат:Қылмыстық құқық
Бағалы қағаздарға қатысты қылмыстар

нобай|
**Бағалы қағаздарға қатысты қылмыстар** Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінде негізімен 8-тарауда келтірілген, яғни олар экономика саласындағы қылмыстар болып саналады.

## Баптар
* 224-бап. Эмитенттің эмиссиялық бағалы қағаздар шығару тәртібін бұзуы.
* 225-бап. Бағалы қағаздар эмитенті лауазымды адамының ақпарат бермеуі не көрінеу жалған мәліметтер беруі.
* 226-бап. Бағалы қағаздарды ұстаушылар тізіліміне көрінеу жалған мәліметтер енгізу.
* 227-бап. Бағалы қағаздар нарығы кәсіби қатысушыларының көрінеу жалған мәліметтер беруі.
* 228-бап. Бағалы қағаздармен операциялар жүргізу қағидаларын бұзу.
* 229-бап. Бағалы қағаздар нарығында айла-шарғы жасау.
* 230-бап. Инсайдерлік ақпаратқа қатысты заңсыз әрекеттер.
* 231-бап. Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау, сақтау, алып өту немесе өткізу.

Сондай-ақ мына қылмыстар бағалы қағаздарға қатысты болуы мүмкін:
* 220-бап. Облигацияларды орналастырудан алынған ақшаны мақсатсыз пайдалану.
* 253-бап. Параға коммерциялық сатып алу.
* 366-бап. Пара алу.
* 249-бап. Рейдерлік.

## Сот тәжірибесі
Бағалы қағаздар нарығындағы қылмыстардың жасырындылық деңгейі өте жоғары. Жылына сотқа дейін бірен-саран іс қана жетеді.

## Тағы қараңыз
* Биржалық мәміле
## Дереккөздер

Санат:Қылмыстық құқық
Санат:Құнды қағаздар
Ньяхуруру (сарқырама)

**Няхуруру** () немесе **Томсон-Фолс** () сарқырамасы — Кениядағы сарқырама, Эвасо Нгироның (Джубба су алабының) сол жақ саласы Эвасо Нарок өзенінің бойында орналасқан, Абердэр жотасының етегінен бастау алады. Сарқыраманың биіктігі — 74 м.

Шотландтық натуралист Джозеф Томсон 1883 жылы сарқырамаға жеткен бірінші еуропалық болды, сондықтан оны әкесінің атымен атады. Сондай-ақ 1880 жылдары Момбасадан Виктория көліне барған алғашқы еуропалық болды.

Сарқырама тудырған тұман қалың орманды ылғалмен қоректендіреді. Сіз жоғарыдан сарқырамаларды тамашалай аласыз (бұл көптеген туристер жасайды), бірақ шатқалдың түбіне апаратын соқпақ та бар. Сарқырамадан жоғары ағыс Кениядағы ең биік су қоймаларының бірі, гиппопотамдардың мекені.

## Дереккөздер

Санат:Джубба су алабы
Санат:Кения сарқырамалары
Санат:Орталық провинция (Кения)