Дзен (мазмұн платформасы)

**«Дзен»** (2022 жылдың қыркүйегіне дейін **«Яндекс.Дзен»**) — 2015 жылдың маусымында Яндекс жасаған және 2022 жылдың қыркүйегінен бастап VK компаниясына тиесілі мазмұнды жасауға және көруге арналған ресейлік блог платформасы. Дзен арнасы «Дзен» мобильді қосымшасында және dzen.ru веб-сайтында қолжетімді. «Дзен» пайдаланушының мүдделеріне автоматты түрде бейімделетін жарияланымдар арнасын жасайды. Жарияланымдарды таңдау кірген беттер тарихын, пайдаланушы қалауларын және басқа факторларды талдауға негізделген.

2021 жылдың сәуіріндегі жағдай бойынша сайтқа 61,8 миллион адам кірді, оның күнделікті аудиториясы 21,3 миллионнан асады.

2022 жылдың 9 наурызында Дзен Беларусь және басқа елдер үшін ұсыныстар арнасын өшірді.

vk.company деректеріне сәйкес «2023 жылдың бірінші тоқсанындағы VK нәтижелері» есебінде жарияланған. Платформаны алғаннан кейін, 2023 жылы порталдың күнделікті аудиториясы 32,5 миллион адамды, ал ай сайынғы аудиториясы, Коммерсанттың мәліметінше, 70 миллионды құрайды.

## Технологиясы
«Дзен» мамандандырылған жасанды интеллект технологиясын енгізудің мысалы болып табылады.

Пайдаланушының қызығушылықтары мен қалауларын талдау үшін Яндекстің кірген сайттар туралы білімі, сондай-ақ пайдаланушының қызығушылықтарының көрсетілген ауқымы пайдаланылады.

Жүйе оның қалауларының бірегей үлгісін жасау үшін пайдаланушының сүйікті ресурстарын және басқа мінез-құлық сипаттамаларын талдайды. Пайдаланушы туралы деректер көлемі ұлғайған сайын, жүйе оған барған сайын өзекті және жаңартылған жарияланымдарды, соның ішінде бейтаныс көздерден де ұсынады. «Дзен» пайдаланушының өзгеретін мүдделеріне бейімделеді. Мысалы, егер пайдаланушы сәулет туралы бейнелерді немесе хабарларды оқи немесе көре бастаса, оның арнасында осы тақырып бойынша көбірек материалдар болады. Керісінше, егер пайдаланушы белгілі бір тақырыптағы жарияланымдарды ұнатпаса және дереккөздерді бұғаттаса, оның арнасында мұндай материалдар аз болады.

нобай|230x230 нүкте|Бірлескен сүзгілеу арқылы пайдаланушы қызығушылықтарын болжау

«Дзен» негізінде жатқан технологияны Яндекс пен CERN Үлкен адрон коллайдерінде пайдалану үшін бейімдеген. БАК-де физикалық эксперименттердің нәтижелеріне терең талдау жүргізу үшін қолданылады.

## Контент жасау платформасы
2017 жылы Яндекс компаниялар мен тәуелсіз авторларға медиа-контентті (мақалалар, фото, бейнежазба) тікелей Дзен сайтында жариялауға мүмкіндік беретін платформаны іске қосу туралы хабарлады. Платформа сонымен қатар мазмұнды жасаушыларға жарнамаларды іске қосу арқылы мазмұндарынан ақша табуға мүмкіндік береді.

2019 жылы компания авторларға 1 миллиард рубльден астам қаражат төледі.

Платформа іске қосылғанға дейін «Дзен» пайдаланушыларының жаңалықтар таспасы тек ашық дереккөздерден алынған жарияланымдардан тұрды.

Қызмет көрсету басшылығының айтуынша, мақсат – әлеуметтік медиа платформасын құру, онда контент жасаушылар оқырмандармен қарым-қатынас жасайды, сондай-ақ «Дзен» ішіндегі авторларды өсіру, олар үшін бұл негізгі алаңға айналады.

Контентті десктоптық өңдеу арқылы, сондай-ақ мобильді қосымша арқылы жасау және өңдеу мүмкіндігі бар.

2019 жылғы қыркүйекте бірнеше айлық сынақтан кейін платформа пайдаланушыларына ұзақтығы 15 минутқа дейінгі бейнероликтер жариялау функциясы қолжетімді болды. Жаңа формат сынақ кезеңінің өзінде-ақ мәтіндік форматқа қарағанда көбірек танымалдыққа ие болды, 2020 жылғы сәуірде қызмет көрсету жарияланатын бейнероликтердің ұзақтығын 60 минутқа дейін ұлғайтты және ұзақтығы екі минуттан асатын бейнематериалдарға жарнама орналастыра бастады..

2021 жылғы 5 тамызда «Дзен» мен «Яндекс» қосымшасында «Ролики» бөлімі пайда болды, онда пайдаланушылар «Дзен» блогерлері жасаған ұзақтығы 1 минутқа дейінгі (қазір — 2 минутқа дейін) бейнероликтерді тамашалай алады.

2021 жылғы маусымда «Яндекс» компаниясы «Дзен» пайдаланушылары роликтерде эффекттер мен музыканы қолданып, эксперимент жасай алуы үшін Hypee бейнеөңдеу редакторын сатып алғаны белгілі болды.

## Нирвана
2018 жылы «Дзен» жоғары сапалы контент жасайтын авторлар мен медиаларды қолдау мақсатында «Нирвана» бағдарламасын іске қосты. Бағдарламаға қатысушылар «Дзен» таспаларында контенттерінің көрсетілуінде басымдыққа ие болды.

Бағдарламаға қатысу үшін авторлар келесі талаптарға сай болуы қажет болды, атап айтқанда:
* арнаның жасы 3 айдан кем болмауы;
* өткен айда кемінде үш материал жариялануы;
* авторлық құқықтардың сақталуы.

2022 жылы «Нирвана» бағдарламасы тоқтатылды (жойылды).

## Монетизация
Монетизация мүмкіндігі 2017 жылы пайда болды, «Дзен» тек контент тарату платформасынан контент жасау алаңына айналды. «Дзенге» тіркелген блогерлер жазбалары бір апта ішінде кемінде 7000 оқылым жинаса, сол материалдары үшін ақша таба алатын.

2019 жылы «Дзен» мақалалардағы жарнаманы орналастырғаны үшін авторларға 1 млрд рубльден астам қаражат төледі.

2020 жылдың сәуірінде жаңа ережелер шықты. Оларға сәйкес, арна монетизацияны қосу үшін қатарынан жеті күнде 10 000 минут қаралым жинауы тиіс (бұрынғы ережелерде шамамен апта сайын 12 000 минут оқылым қажет болған). Сонымен қатар, платформада бейнероликтер пайда болуына байланысты табыстың жаңа түрі енгізілді — баннер немесе анимациялы блок түріндегі жарнама.

2020 жылдың мамырында платформадағы блогерлерге «Яндекс.Маркет» тауарларының виджеттерін орналастыру мүмкіндігі берілді: мұндай әлеуметтік коммерция тек мақалаларда ғана жүзеге асырылған еді. 2020 жылдың қарашасында платформа «Joom» маркетплейсімен дәл осындай виджеттерді қосу шарттары бойынша келісімшарт жасады. 2021 жылдың сәуірінде сәтті сынақтан кейін монетизациясы қосылған барлық арна авторларына «Авто.ру» виджеттерін орналастыру мүмкіндігі қолжетімді болды. Мұндай виджеттерден табыс табудың жалпы қағидасы — блогерлер виджеттер арқылы жасалған өтулер үшін ақша алады.

2021 жылдың наурызында виджеттер блогерлердің материалдарының ішінде ғана емес, сонымен қатар лентадағы мақалалар карточкаларында және мақалалардың астында да пайда бола бастады.

Қысқа бейнелер лентасы — «Роликтер» іске қосылған алғашқы кезеңде Яндекс блогерлерге сыйақы ретінде 50 млн рубль бөлді.

Кейбір арналар «Дзен» растау сыңаржақтылығын байқаса, мақалалар үшін ақы төлемеуге құқылы екенін хабарлайды. Материал шектеусіз ұсынылады, бірақ табыс әкелмейді. Мұндай жағдай жарияланым өткір әлеуметтік тақырыпқа қатысты болса орын алады.

2024 жылдың мамырында сервис тестілік режимде айына 100 000 рубльге дейін контент авторларын қаржылай қолдауды қарастыратын премиум-жазылымды іске қосты.

## Логотип

Сурет:Yandex Zen Logo.png|2015 жыл 10 маусымынан 2019 жыл 17 маусымына дейінгі логотип
Сурет:Yandex Zen logo.svg|2019 жыл 18 маусымынан 2021 жыл 31 наурызына дейінгі логотип
Сурет:Yandex Zen logo 2021.svg|2021 жыл 1 сәуірінен 2022 жыл 2 маусымына дейінгі логотип
Сурет:Zen logo.svg|2022 жыл 3 маусымынан 2024 жыл 14 шілдесіне дейінгі логотип
Сурет:Zen logo 2024.svg|2024 жыл 15 шілдесінен қазіргі уақытқа дейінгі логотип


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:2015 жылы пайда болған сайттар
Санат:VK
Санат:Яндекс қызметтері мен құралдары
Санат:Ұжымдық интеллект