open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тэджон

**Тэджон** — Оңтүстік Кореяның орталығында орналасқан, тікелей орталыққа бағынатын қала, Чхунчхон-Намдо провинциясының әкімшілік орталығы . Оңтүстік Кореяның ғылыми-техникалық астанасы болып саналады. Көлемі бойынша 5 Корея қаласы.

## География
Қаланың географиялық координаталары: 36° 10' ~ 36° 29' с.ш. 127° 14' ~ 127° 33' в.д.

Тэджон Сеул қаласынан 167, Пусаннан 294 және Кванджудан 169 км шақырым жерде, Оңтүстік Кореяның орталық бөлігіне орналасқан. 

## Климаты
Тэджонда ылғал муссонды климат. Қысы салқын және шуақты. Қыстың ұзақтығы шамамен 2 ай, жазы ыстық және жаңбырлы, оның ұзақтығы - 5 ай. 

## Тарихы
Бұл қалада теміржол салынбас бұрын, Ханбат қаласы деп аталған. 1905 жылы Сеулден Пусанға бағытталған теміржол жүйесі салынғанда, осы қалады теміржол бекеті салынған. 1932 жылы Чхуннам провинциясының астанасын Конджу қаласынан Тэджонға алмастырған. 

## [[Корея Республикасының әкімшілік бөлінісі|Әкімшілік бөлінісі]]
Тэджон 5 ауданға ("ку") бөлінген.

## Города-побратимы
*  Ода, (1987)
*  Сиэтл, (1989)
*  Будапешт, (1994)
*  Нанкин, (1994)
*  Калгари, (1996)
*  Гвадалахара, (1997)
*  Уппсала, (1999)
*  Новосибирск, (2001)
*  Брисбен, (2002)
*  Биньзыонг провинциясы, (2005)
*  Саппоро, (2010)

## Атақты тұлғалар
* Ким Анна

## Сыртқы сілтемелер

* Қаланың ресми сайты
Құбай Мұқанақов

**Құбай Мұқанақов** - Социалистік Еңбек Ері (1949), шопан, жылқышы. 1922 жылы Батыс Қазақстан облысы, Орда ауданында туған.

## Еңбек жолы
* 1934 жылдан Куйбышев атындағы ауыл шаруашылық артелінде колхозшы болып істеді.
* 1942-1944 жылдары Совет Армиясы қатарында болып, Ұлы Отан соғысына қатысты.
* 1944-1963 жылдары жылқы фермасының меңгерушісі, жылқышы болды.
* 1948 жылы жылқы бағуда 112 биеден 109 құлын өсірді.
* 1963 жылы Куйбышев атындағы совхозда аға шопан болды.

## Марапаттар
* Социалистік Еңбек Ері (1949)
* Ұлы Жеңіс 20 жылдығы медалі (1965)
* ҚазССР-інің 50 жылдығы құрметін ескерткіш медаль (1970)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалінің иегерлері
[[
Қопа (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Қопа** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Володар ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды.

## Географиялық орны
Аулан орталығы – Саумалкөл ауылынан оңтүстікке қарай 20 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 169 адам (113 ер адам және 56 әйел адам) болса, 2009 жылы 32 адамды (19 ер адам және 13 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы таратылған елді мекендері
Лихенология

**Лихенология**  ( — *қына*) — ботаника ғылымының қыналарды зерттейтін саласы.

Бұл ғылымның дамуы 1803 жылы Карл Линней оқушысы Эрик Ахариус «Methodus qua omnes detectos lichenes ad genera redigere tentavit» («Әркім қыналарды анықтай алатын тәсілдер») деп аталатын өз еңбегін жариалағанда басталды деп есептеледі. Ол қыналарды өзіндік топқа бөліп сол кездегі белгілі болған түрлер қатарына кірген 906 жемістік денелерге негізделген жүйені құрды.
## Дереккөздер


Санат:Ботаника
Airbus NSR

**Airbus NSR** («New Short Range» — «жаңа жақынмагистральды») Airbus A320 жанұясын алмастыру мақсатымен жобаланған Airbus компаниясының бұрынғы жобасы. Жобаны 2014 жылы бастап, 2018 жылы ұшақтарды саерияға жіберу жоспарланған болатын. Жоба аясындағы ақпараттың аз, әрі олардың көбі авиация саласы мамандарынан алынған. Жоба аясындағы Airbus белсенділігі белгісіз болып тұр.

A320 ұшақтарын алмастырушы жоба A30X атауына ие болуы керек болатын. Президент Airbus North America президенті Барри Экклстон A320 ұшақтар жанұясын алмастыратын ұшақтар кем дегенде 2017 жылға дейін болмайтынын хабарлады. 
2010 жылы қаңтарда сол кездегі Airbus компаниясының клиенттермен жұмыс атқару бойынша бас директорының орынбасары болған Джон Лихи жаңа тарфюзеляжды ұшақ 2024-2025 жылдары бірақ пайда болуы мүмкін деп хабарлаған.

A320 сериясын Airbus A320neo ұшақтары алмастырады деп жоспарлануда. Олар серияның жалғасы болып табылмақ. A320neo жобасы NSR жобасының болашағына күмән келтіруде.

## Дереккөздер


Санат:Airbus ұшақтары
EADS/Northrop Grumman KC-45

**EADS/Northrop Grumman KC-45** — Airbus A330 MRTT негізінде жобаланған жанармай құюшы ұшақ. АҚШ ӘӘК конкурстың бірінші этапында Boeing KC-135 Stratotanker ұшақтарын алмастыру үшін 179 KC-45A ұшақтарына тасырыс берген болатын. Алайда 2008 жыл шілдеде Boeing компаниясының қарсы шығуы нәтижесінде конкурс қайта өткізіліді. 2010 жылы 8 наурызда жаңа конкурс туралы хабаламадан кейін Northrop Grumman комапаниясы жараыстан шығатынын мәлімдеді, ал компанияның бас дирокторы жаңа талаптардың Boeing ұшағына сәйкес келетінін айтты. 2010 жылы 20 сәуірде EADS кокурсқа жалғыз өзі қатысатынын хабарлады.

## Тарихы

## Нұсқалары

## Техникалық сипаттамасы

## Тағы қараңыз

## Дереккөздер


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Airbus ұшақтары
Санат:Әскери ұшақтар
Гастрит

нобай|оңға
## Гастрит
Асқазанның созылмалы қабыну сырқаты жиі кездесетін аурулардың бірі. Асқазанның созылмалы аурулары көбіне мектепке дейін және мектеп жасында басталады. Созылмалы гастриттер көп жағдайда бұл ауруға тектік бейімділігі бар балаларда байқалады. Асқазанның созылмалы паталогиясының қалыптасуына аналардағы жүктілік кезінде паталогиялар болған, жасанды тамақпен қоректендірілген, тегінде ауыр аллергиялары бар балалар бейім. 
Сырқаттың туындау себептері - астан улану, ішек жұқпалары, тамақтану уақыты мен сапасы бұзылғанда, тамақты құрғақтай жеу, асығып шайнау, ұзақ дәрілер ішуден, басқа да ас қорыту ағзаларының зақымдануынан, өт жолының, бауырдың, ішектің асқазанға рефлекторлық әсерінен, ішек құрттары, ішек дисбактериозы пайда болады. 

Балалардағы созылмалы гастрит клиникасы ересектердікіне ұқсас келеді. Белгілері - іштің ауруы, ауырсыну, ұстама тәріздес эпигастрит тұста байқалады, лоқсу, өт аралас құсық, кекірік болуы мүмкін. Тері түсі бозғылттанады, көз асты көгереді, салмағы түсуі мүмкін. Үлкен дәреті бұзылып, іші қатады. Қолмен басып қарағанда іштің жоғарғы бөлігі ауырады, кіндік тұсы да ауырсынады. Нақтама қою үшін фиброгастродуоденоскопия жасатып, бауыр, өт жолдарын УЗИ, ішек құртына зерттеулер жүргізу қажет.

## Созылмалы гастрит
Созылмалы гастрит - асқазан кілегей қабығының жасушалық инфильтрациясымен, регенерациясының бұзылысымен жүретін және үнемі бездік эпителийдің атрофиясына, кілегей қабықтың ішектік метаплазиясына алып келіп, асқазанның секрециялық моторикалық инкрециялық функцияларының жетіспеушілігін туғызатын, асқазан кілегей қабығының созылмалы қабыну ауруы.
нобай|солға
## Этиологиясы
Созылмалы гастрит- полиэтиологиялық ауру. Асқынуына алып келетін себептер: 
• хеликобактерлік инфекция (95%) 
• аутоиммундық фактор (15-18%) 
• дуоденогастральдік рефлюкс; 
• ұзақ қолданған дәрмектердің әсері, стероидтық емес қабынуға қарсы дәрмектердің, калий хлоридінің, резерпиннің, туберкулезге қарсы дәрмектердің т.б. әсері;
• алиментарлық факторлар (уақытымен тамақтанбау, тамақты дұрыс шайнамай жұту, аса өткір, ыстық немесе салқын тағамдарға әуесқойлық) 
• зиянды әдеттер; 
• өзге ағзалардың аурулары (анемия, өкпенің, жүректің, бүйректің жетіспеушілігі, созылмалы холецистит, панкреатит, дуоденит); 
Созылмалы гастрит дамуының ең басты себебі - хеликобактерлік инфекция - 90-95%.

## Патогенезі
Аталған факторлардың ұзақ әсер етуінен асқазан эпителийінің регенерациялық қасиеті төмендейді, қабыну процессі дамиды, жүре келе қалыпты эпителий мен бездер жойылып, асқазанның кілегей қабығында атрофиялық және ішектік метаплазия процесстері туындайды. Кілегей қабықтың атрофиясы ақырында асқазан секрециясының жетіспеушілігіне әкеледі. 
## Жіктемесі
Созылмалы гастриттің 3 түрін айырады: атрофиясыз; атрофиялық; ерекше түрлері. 
Атрофиясыз гастриттің басты себебі - Н.Pylori. Атрофиялық гастриттің өзі 2 түрге бөлінген: аутоиммундық және мультифокальдық.

## Дереккөздер


Санат:Аурулар
Бұрлық (Қазан ауылдық округі)

**Бұрлық** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Қазан ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 40 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 275 адам (128 ер адам және 147 әйел адам) болса, 2009 жылы 143 адамды (74 ер адам және 69 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Электрлену. электр зарядтары

## Электрлену. электр зарядтары
Денелердің электрленуі және электрленген денелердің өзара әсерлесу құбылыстары бұдан 2000 жы бұрын ашылған және *электр зарядтары* гипотезсымен түсіндірілген.

Бұл гипотезаға сәйкес барлық денелердің құрамында екі текті: оң және теріс зарядтары бар. Біртекті зарядтар бір-бірін тебеді, ал әр текті зарядтар бір-бірін тартады. Егер дененің құрамында оң және теріс зарядтардың саны бірдей болса, онда олардың әсері өзара теңеседі, дене нейтралды, бейтарап.

Егер екі денеде таңбалары бірдей зарядтардың артықшылығы болса, олар бір-бірін тебеді.

Егер бір денеде оң зарядтар артық, ал екінші денеде теріс зарядтар артық болса, олар бір - бірін тартады.

Екі бейтарап дене бір- бірімен жанасқанда, таңбалары бірдей зарядтардың бір бөлігі бір денеден екінше денеге ауысуы мүмкін, онда денелер электрленеді.

**Электр зарядтары және элементар бөлшектері**
*Электр зарядтары* не екенін және олардың атомдарға қандай қатынасы болатыны, тек қана кейін атомның күрделі құрылымы ашылып, элементар бөлшектердің қасиеттері зерттелгенде анықталады. 
Қазіргі түсінік бойынша электр зарядтарының элементар бөлшектерден тыс болмысы жоқ. Масса сияқты электр заряды - элементар бөлшектің сипаттамасы, қасиеті
Бөлшек массасы - басқа денелермен гравитациялық әсерлесу күштері арқылы өзара әсерлесудің сипаттамасы.
Жылу машиналары

## Адам және машиналар
Қазіргі заманда адам күнделікті өмірде көптеген түрлі - түрлі машиналармен кездеседі. Жер бетіндегі машиналардың көп болғандыығы соншалықты, енді олардың қоршаған ортаға келтіретін зияны үлкен алаң туғыза бастады.
Неліктен жылдан- жылға әр түрлі машиналарды өндіру кемімейді, тек қана өседі? Машиналар үй салуға, егінді сеуіп жинауға, өнімдерді өңдеуге, киңм тңгуге, жердің кез келген қаласына жетуге, тіпті ғарышқа шығуға көмектеседі, сол себепті адам машин өндіруді тоқтатпайды.
Кез келген машина жұмыс істеу үшін энергия қажет. Қазіргі адам орташа есеппен күніне 150МДж энергия жұмсайды. Бұл энергия 15 тонна жүкті 1 километр биіктікке көтеруге жетеді. Ал мұндай жұмысты бір тәулікте істеу үшін кемінде мың адам керек. Сонымен адамға қазіргі заманғы ыңғайды тудыру үшін, бір адамға мың адамның жұмысын істейтін сан алуан, әр түрлі машиналар қажет. Машиналар жұмыс істеу үшін қажетті энергиясының 90%- ын қазір химиялық отын, мұнай, көмір, газ жағу арқылы алынады.
## Жылу машиналары
Отынның ішкі энергиясын механикалық энергияға айналдыратын машиналарды *жылу машиналары* деп атайды.

Механикалық энергияны әрі қарай электр және басқа кез келген энергия түрлеріне айналдыруға болады. 

Қазіргі жылу машиналардың көбінде механикалық жұмысты қыздырылған газ ұлғайғанда жасайды. Осы газ *жұмыс денесі* деп аталады. Автомобиль қозғалтқышында жұмыс денесі- ауа, жылу бу турбиналық станцияларда - судың буы. 

Жұмыс денесі қыздырғыштан Q жылу мөлшерін алып көлемін ұлғайтқанда, механикаық жұмыс жасайды. Мысалы, Автомобиль қозғалтықышының цилиндріндегі ауаның қызуы осы цилиндрдің ішінде бензин жағу арқылы өтеді.
Қайша Мықанова

**Қайша Мықанова** (1907–1980) — Социалистік Еңбек Ері (1958), шопан, ҚазССР мал шаруашылығының еңбек сіңірген шебері. 1907 жылы Орал облысы (қазіргі Батыс Қазақстан облысы), Фурманов ауданы ( Жалпақтал ауданы (қазіргі Казталов ауданы), Жалпақтал ауылында туылған.

## Еңбек жолы және жетістігі
* 1944 жылдан бастап Фурманов (Талдыапан) совхозында шопан болып істейді.
* 1946-1963 жылдары аға шопан болып еңбек етеді. Жыл сайын 100 саулықтан  110-120 қозы алып, қой басын өсірген.
* ҚазССР мал шаруашылығының еңбек сіңірген шебері.
* 1962 жылы -  КСРО Жоғарғы Советінің депутаты.

## Наградалары
* Еңбек Қызыл Ту ордені
* КСРО-ның ХШЖК-нің (ВДНХ) медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1958)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Украина әнұраны

thumb|right|200px|Михайло Вербицкий, шіркеуші, гимн музыкасының авторы
**Украина әнұраны** (: ;) — Украина мемлекеттік туымен және елтаңбасымен қатарлас Украинаның мемлекеттік рәмізі.

*Ще не вмерла Україна* композициясы (), 2003 жылдың 6 наурызында Украинаның Жоғарғы Радасымен қабылданған (*Ще не вмерла України і слава, і воля*), Украинаның мемлекеттік әнұраны болып саналады. Сөзі&nbsp;– Павло Чубинскийдікі (), 1862.
Әні&nbsp;– Михайло Вербицкийдікі ()
## Мәтіні

## Чубинскийдің алғашқы нұсқасы


## Дереккөздер


Санат:Ұлттық әнұрандар
Санат:Украина мемлекеттік рәміздері
Ку Хе Сон

**Ку Хе Сон** (; 9 қараша 1984, Инчхон
, Корея Республикасы) — корей әртіс, режиссёр, сценарист.

## Өмірбаяны
Негізінен «Жігіттің сабаздары» атты сериалы бойынша атақты. Барлығы 8 фильмде ойнаған. Жанр  — мелодрама, комедия.

## Фильмография

**Сериалдар**

**Муз. Клиптер**

## Режиссёр

* You (2010)

## Сценарист

* The Madonna (2009)
* Magic (2010)
* The Peach Tree (2011)

## Кітаптары
* Tango (роман,2009)

## Сыйақылары

## Түсініктемелер


## Сыртқы сілтемелер
* ресми сайты 
* Twitterдегі ресми сайты
* me2dayдағы аккаунты 
* http://www.cyworld.com/rigolet 
* Ку Хе Сон на Yg Entertainment 

Санат:Корейлер
Санат:Елдер бойынша актрисалар
Санат:Режиссёр
Санат:Сценарийшілер
Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов

**Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов** (17 сәуір 1974 жыл) — Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері, экономист, бұрынғы Білім және ғылым министрі (2013—2016).  «Назарбаев Қорының» басқарма төрағасы (2016 жылдан бастап), Назарбаев Университетінің атқарушы вице-президенті (2023 жылдан бастап).

## Өмірбаяны
Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов 1974 жылы 17 сәуірде дүниеге келді.  Арғын тайпасы Қаракесек руының Кәрсөн бұтағынан шыққан. Арғы атасы Сәрінжіп Әзбергенұлы (1862-1935) ақын болып Шет ауданы Тағылы тауның бөктерінде тұрған.

Қазақ мемлекеттік экономикалық университетін, Оклахома университетін (АҚШ), Вена дипломатиялық академиясын тәмамдады. Сонымен қатар, Гарвард университеті Кеннеди атындағы мемлекеттік саясат мектебінде тағылымдамадан өткен.

1996 жылы еңбек жолын Орталық Азия мемлекетаралық кеңесі Атқарушы комитетінің референті болып бастады.

1997 жылы Қазақстан Республикасы Республикасы Сыртқы істер министрлігінің орталық аппаратына ауысты.

1998-2002 жылдары Қазақстанның АҚШ-тағы Елшілігінде экономикалық мәселелер жөніндегі атташе қызметін атқарды (Вашингтон).

2002-2007 жылдары Дүниежүзілік  банктің Орта Азия бойынша инфрақұрылымдар, қаржылық нарық және білім мәселелері жөніндегі жоба үйлестірушісі болды. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасын әзірлеуге қатысты.

2007-2009 жылдары ҚР Үкіметінің және Ұлттық банктің жанындағы «Ұлттық талдау орталығы» АҚ Басқармасы төрағасының орынбасары қызметін атқарып, экономикалық даму, қаржы және білім салаларына жетекшілік жасады.

2009-2010 жылдары Назарбаев Университетінің президенті, 2009-2013 жылдары - «Назарбаев Университеті» дербес білім беру ұйымы Атқарушы кеңесінің төрағасы болды. «Назарбаев Университеті» білім мектебінің қауымдастырылған профессоры. «Назарбаев университеті» ДББҰ-ның құрылғанынан бастап қамқоршылық кеңесінің мүшесі.

2012 жылы «Құрмет» орденімен марапатталды.

2013 жылғы 2 қыркүйекте Қазақстан Республикасының Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі болып тағайындалды. 2016 жылғы 10 ақпанда лауазымынан босатылды.

2016 жылғы 11 ақпанда «Назарбаев Қоры» президенті және «Nazarbayev University» қамқоршылық кеңесінің мүшесі болып тағайындалды.

2023 жылғы 4 желтоқсанда Назарбаев Университетінің атқарушы вице-президенті болып тағайындалды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан білім және ғылым министрлері
Николай Иванович Алемский

**Николай Иванович Алемский** - Социалистік Еңбек Ері (1948), тракторшы. 1914 жылы Алматы қаласында туған.

## Еңбек жолы
* 11 жасынан жұмысқа араласады.
* 1929 жылы Калинин атындағы колхозға кіріп, 1933 жылы тракторшы курсын бітірген соң тракторшы болып еңбек етеді.
* 1941 жылы Ұлы Отан соғысына қатысып, әскери техниканың жүргізушісі болады.
* 1945 жылы соғыстан кейін еліне қайтқан соң  тракторшылар бригадасын басқарады. 1946 оның басқаруымен бригада трактормен жасалатын жұмыс тапсырмасын 162 %, ал 1947 жылы - 168 % және 1948 жылы - 138 % орындаған.
* 1947 жылы тракторшылар бригадасы өңдеген жерден колхоз әр гектардан 15,5 ц, жоғары өнім беретін жерден 22,14 ц. өнім жинаған.
 
## Наградалары
* Ленин ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* Медальдар

## Дереккөздер

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:1987 жылы қайтыс болғандар
Михаил Иванович Ан

**Ан Михаил Иванович** - Социалистік Еңбек Ері (1947), егінші. 1917 жылы Ресейдің Примор өлкесі, Покровск ауданы, Синельниково ауылында туған.

## Еңбек жолы және жетістігі
* 1937-1963 жылдары Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Қаратал ауданы, "Дальний Восток" колхозында егіншілер бригадасының бригадирі болып істеді. Егіншілікке көптеген жаңа бастамалар енгізді:
** егінді тау жоталарына салды;
** бидайдың Эритроспермум-0841 сортын таңдап алды;
** егістік алқаптың әр гектарынан 20%, жоғарғы өнім беретін  47 г жерден 31,94% өнім алған.
* 1964 жылдан Алматы консерві комбинатында мастер болып қызмет істеген.

## Наградалары
* Ленин ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1947)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Ульсан

**Ульсан**  () — Оңтүстік Кореяның оңтүстік-шығыс жағында,  Жапон теңізінің жанында, Пусаннан 70 километр солтүстікке қарай орналасқан қала. Географиялық координаталары: . 

## [[Оңтүстік Кореяның әкімшілік бөлінісі|Әкімшілік бөлінісі]]
Ульсан 4 ауданға («ку») және 1 уездге («кун») бөлінген.

* аудан (ку) Пукку (북구; 北區)
* аудан (ку) Тонгу (동구; 東區)
* аудан (ку) Чунгу (중구; 中區)
* аудан (ку) Намгу (남구; 南區)
* уезд (кун) Ульджу (울주군; 蔚州郡)

## Спорт
Қаланың «Ульсан Хёндэ» атты футбол командасы бар.

## Халықаралық қатынастары
### Ағайынды-қалалар
*  Хаги,  (1968)
*  Хуалянь, (1981)
*  Портленд, (1987)
*  Чанчунь, (1994)
*  Измир,  (2002)
*  Сантус, (2002)
*  Провинция Кханьхоа, (2002)
*  Томск,  (2003)

### Серіктес-қалалар
*  Гуанчжоу, (2000)
*  Яньтай, (2001)
*  Уси, (2006)
*  Ниигата, (2006)
*  Циндао, (2009)
*  Қарағанды облысы,  (2010)
*  Кумамото,  (2010)
Сеонг Дже-Ги

**Сеонг Дже-Ги**(, 1967 ж. 11 қыркүйек  - 2013 ж. 26 шілде)  — Оңтүстік Кореяның Адам құқықтары белсенділер, Қоғамдық қозғалыс белсенділер, Либерализм философы.

## Сыртқы сілтемелер
* 성재기 실종과 남성인권 운동의 한계 에브리뉴스 2013.07.29 (Корея)
* 남자들이 외친다… 세상은 왜, 여성 편만 드는가 조선일보 2012.10.31 (Корея)
* "여자 보호할 이유 있나요?" 아시아경제 2013.03.12 (Корея)
* 성재기 사건은 남성해방운동의 현 주소 노컷뉴스 2013.07.31 (Корея)

## Дереккөздер
* '이기적 여성들'에 일침…성재기, 대체 누굴까? (Корея)
* 그는 왜 여성부 폐지에 '목숨'을 걸었나? 머니투데이 2012.01.04 (Корея)
* "여자 보호할 이유 있나요?" 아시아경제 2013.03.12 (Корея)
* South Korean channel films suicide  (Ағылшын тілі)
* Suicide performance and journalist ethics News Dongah (Ағылшын тілі)
* Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews (Ағылшын тілі)
* Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29 (Ағылшын тілі)
* 성재기 사건은 남성해방운동의 현 주소 노컷뉴스 2013.07.31 (Корея)

Санат:11 қыркүйекте туғандар
Санат:Тайкюде туғандар
Санат:26 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:Сеулде қайтыс болғандар
Санат:Оңтүстік Корея саясаткерлері
Санат:Өзін-өзі өлтіргендер
Санат:Жоғарыдан өзін-өзі лақтырып қайтыс болғандар
Василий Савельевич Акименко

**Акименко Василий Савельевич** - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1898 жылы Ресейдің Ставрополь губерниясы, Медвежий уезі, Красна Поляна ауылында туған.

## Еңбек жолы мен жетістігі
* 1928 жылы колхозға кіреді.
* 1930-1944 жылдары Талдықорған ауданы "Труд земледельца" колхозының председателі.
* 1939 жылы - КОКП мүшесі.
* 1944-1959 жылдары - "Красный пахарь" колхозының председателі. 1945 жылы егістік алқабын 774 г 1079 гектарға, 1946 жылы өнімді 8.2 ц-ден 12,3 ц-ге, ал 1947 жылы 16 ц-ге өсірді.
* 1947 жылы Талдықорған облыстық (қазіргі Алматы облысы) Советінің депутаты.

## Наградалары
* Ленин ордені
* Еңбек Қызыл Ту ордені
* "Құрмет белгісі" ордені
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* Медальдар

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Трапани (провинция)

**Трапани** () —Италияның Сицилия аумағындағы провинция. Палермо және Агридженто провинцияларымен шектеседі.

## География
## Тарихы

## Экономика
## Сыртқы сілтемелер
Жамал Бекбосынова

**Бекбосынова Жамал** - Социалистік Еңбек Ері (1948), колхозшы. 1913 жылы Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Тастыөзек аулында туған.

## Еңбек жолы
* 1929 жылы 18-ші Партсъезд атындағы колхозында колхозшы болды.
* 1945 жылы - егіншілер бригадасының бригадирі.
* 1947 жылы 11 гектар егістік жерден 30,9 ц бидай жинаған.

## Наградалары
* "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1947)
* Ленин ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Петр Федрович Белоусов

**Белоусов Петр Федрович** - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші. 1906 жылы Солтүстік Қазақстан облысы, Октябрь ауданы, Коноваловка ауылында туған.

## Еңбек жолы
* 1930 жылы Талдықорған облысы, Андреев ауданы, Победа колхозына кіріп, звеношы болып тағайындалады.
* 1936 жылдан КОКП мүшесі болды.
* 1942 жылы - егіншілер бригадасының бригадирі.
* 1946 жылы егістік жердің әр гектарынан 15,43 центнер өнім жинаған.
* 1948 жылы 18 гектар жерден 32 ц бидай алды.

## Наградалары
* Ленин ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Кореяның сегіз провинциясы

Чосон әулеті билік құрған жылдардың басым бөлігінде Корея **сегіз [[Корея провинциялары|провинцияға]]** (*[[Оңтүстік Кореяның әкімшілік бөлінісі|то]];*도; 道) бөлінген. Сегіз провинцияның шекарасы 1413 жылдан 1895 жылға дейін, яғни, шамамен 5 ғасыр бойы өзгермеген. Бұл провнициялар қазіргі таңдада бар және өзіндік корейлік диалектісі, аймақтық ерекшеліктері сақталған.  

## Провинциялар тізімі
Кестеді сегіз провинцияның хангылдегі, ханчадағы және кириллицадағы атауы жазылған.
Каңвондо

**Канвондо**:

* Каңвондо (Оңтүстік Корея) — Оңтүстік Кореядағы провинция.
* Каңвондо (Солтүстік Корея) — Солтүстік Кореядағы провинция.
* Каңвондо (Корея) — Кореяның тарихи провинциясы
Бикеш (шоқжұлдыз)

**Бикеш** () — зодиактік шоқжұлдыздың бірі. Оны аспан экваторы шамамен қақ бөледі. Бикештің төңірегінде Вероника шашы, Сиыршы, Жылан, Гидра, Құзғын, Арыстан, т.б. шоқжұлдыздар орналасқан.

Бикештің ең жарық жұлдызы — Спика (жарқырауы 0,98m). Бикеш шоқжұлдызынан радио сәулесінің галактикадан тыс орналасқан қуатты көзі (Vіr A) анықталды. Қазақстанның солтүстік аймақтарында қыс және көктем айларында көрінеді.

## Дереккөздер</span>


Санат:Зодиак шоқжұлдыздары
Санат:Катастеризмдер
Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Каңвондо (Оңтүстік Корея)

**Каңвондо́** () — әкімшілік орталығы Чхунчхон қаласында орналасқан, Оңтүстік Корея провинциясы.

1945 жылы Кореяның бөлінер алдында Оңтүстік Кореядағы және Солтүстік Кореядағы Конвондо провинциялары біртұтас әкімшілік бірлік болған.

## Тұрғындары
Тұрғындар құрамы:
* Жастық құрам (2005 жыл):
# 0-14 жас — ер адам: 142&nbsp;674, әйел адам: 130&nbsp;285;
# 15-39 жас -ер адам: 292&nbsp;107, әйел адам: 261&nbsp;717;
# 40-64 жас — ер адам: 216&nbsp;212, әйел адам: 208&nbsp;913;
# 65 жоғары  — ер адам: 109&nbsp;667, әйел адам: 151&nbsp;553;
* Шет елдік тұрғындар (2005 жыл):
# Оңтүстік Корея азаматтары: 1&nbsp;533&nbsp;331;
# шет елдіктер: 7&nbsp;989;
Жалмауыз кемпір

**Жалмауыз кемпір** — қазақ ертегілеріндегі жағымсыз бейне. Ол кейде жеті басты, қарға тұмсық, аяқ қолының тырнақтары сояудай, адам қанын соратын қорқынышты кейіпкер ретінде бейнеленеді. Жалмауыз кемпірдің бейнесінің тарихи негізі бар. Матриархат дәуірінде руды қария әйелдер басқаратын болған. Жаңа туған балаға ат қою, жетім қалған балаларға қамқорлық жасау, шеттен келген адамды тайпаға қабылдау, тайпаның заңдарын қатал сақтау, жастарды үйлендіру, тағыда сол сияқты заңдар осы аналар әміріемн жасалған. Керек кезінде олар әскерді де басқарған. Осының нәтижесінде қарт анаға табынушылық пайда болған. Ол керемет иесі, қолынан келмейтіні жоқ сиқыршы, рудың жауларын, жан-шайтанды да жеңе алатын күш болып танылған. Патриархаттың тууына байланысты бұл бейне құлдырап бұрынғы маңызын жойды. Оның атқаратын қызметі кейіннен аталық руға ауысты. Ру басы ананың бейнесі мифтік аңыздарда ғана қалды. Бара-бара ол жалпы атпен жағымсыз кейіпкер сипатын алды.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан әдебиеті
Марко Ройс

**Марко Ройс** (нем. *Marco Reus*; 31 мамыр 1989, Дортмунд, ГФР) — германиялық қорғаушы, Германия Ұлттық футбол құрамасы мен "Боруссия Дортмунд" клубының жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы
Марко Дортмундта өсті. Болашақ футболшыны және екі оның үлкен апаларын қарапайымдылыққа тәрбиеледі. Марко футболды 4 жасында ойнауды бастады. Басында ол ұшқыш немесе сатушы болуды ойлаған, бірақ біраз уақыт өткен соң ол кәсіпқой футболды таңдады. Балалық шақтан Марконың кумиры жартылай қорғаушы Томаш Росицки болған.  

2012 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты. 2014 жылғы әлем чемпионатына баратын футболшылардың тізіміне ілінгенімен, дәл чемпионат басталарда жарақат алды да, турнирге қатыса алмады.  

"Рот-Вайсс" (Ален) клубының түлегі. 2009 жылы Менхенгладбахтың "Боруссиясына" ауысты да, кәсіпқой карьерасын бастады.  

2012 жылы "Боруссия Дортмундқа" ауысты. 

2018 жылы тамызда "Боруссия Дортмундтың" капитаны боп тағайындалды. 

## Жетістіктері
### Командалық
**«Боруссия» Дортмунд**

* Германия кубогы: 2016/17
* Германия суперкубогы (**3**): 2013, 2014, 2019

**Германия құрамасы**
* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2012

### Жеке
* Германиядағы жыл футболшысы (**2**): 2012, 2019
* Бундеслига символикалық құрамы: 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16
* УЕФА Чемпиондар Лигасының символикалық құрамы: 2013/14
* Бундеслиганың үздік пас беруші : 2013/14
*
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Футболшының  профилі

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Боруссия Менхенгладбах ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Иррационал сандар

thumb|right|200px|
**Иррационал сан** — рационал емес нақты сан. Геометриялық тұрғыдан алса иррационал сан бірлік кесіндімен өлшемдес емес кесіндінің ұзындығын өрнектейді.

Бұндай өлшемдес емес кесінділердің барын көне математиктерге бұрыннан белгілі болған: мысалы, олар квадраттың қабырғасы мен диагоналдары өлшемдес емес екені мәлім болған, бұл \sqrt 2 санының иррационал дегенмен бірдей.

Иррационал сандар жиынын әдетте \mathbb I деп белгілейді. Осылайша
: \mathbb I =\R\backslash \mathbb Q.

Санат:Иррационал сандар
Алексей Андреевич Бойченко

**Бойченко Алексей Андреевич** - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1928 жылы Ресейдің Воронеж облысы, Кантемир ауданы, Смазиевка ауылында туған.

## Еңбек жолы
* 14 жасынан бастап еңбекке араласты.
* 1941 жылы Талдықорған облысындағы Холмогоров колхозында  3-ші егіншілер бригадасында егінші болды.
* 1943 жылы 320-350 еңбеккүн қалыптастырды.
* 1947 жылы жастар тобының жетекшісі болды. Ол басқарған топ 60 гектар жердің әр гектарынан 19 ц, ал 12 г жердің әр гектарынан 32,5 ц бидай жинады. 1948 жылы бригада жоғары міндеттеме алып, оны ойдағыдай орындайды.
* 1963 жылы Ленин атындағы совхозда партия комитетінің хатшысы болды.

## Наградалары
* Ленин ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Google Public DNS

**Google Public DNS** () — Google корпорациясы жасаған, жабық шығыс кодты, тәжірибелік альтернативті DNS-сервер.  Компания айтқандарына сенетін болсақ, бұл сервер арқылы беттің кэші автоматты түрде тазалану арқылы веб-парақшалар тез ашылады, сондай-ақ спуфингтен жақсы қорғайды.

## Серверлері
Google Public DNS:
* **8.8.8.8**
* **8.8.4.4**

Сондай-ақ сервердің IPv6 мекенжайлары бар:
* **2001:4860:4860::8888**
* **2001:4860:4860::8844**

## Жекешелік
Google Public DNS-тің тек веб-сайттардың ашылуын тездететіндігін айтады. Ол тұлғалық ақпараттарды жинамайды.  Қолданушының IP мекенжайы 48 сағаттан көп сақталмайды. Провайдер және орын туралы ақпараттың сақталуы - екі аптадан аспайды. Қолданушының құпия мәліметтерін, яғни, есімін және оның физикалық мекенжайын компания жазбайды. Сервердің жалғыз мақсаты қолданушыға жайлылық жасау және қызмет атқару сапасын көтеру

## Тағы қараңыз
* DNS
* OpenDNS
* Googleдің сервистары мен құралдарының тізімі
* Norton DNS
* SkyDNS

## Түсініктемелер


## Сілтемелер
* Google Public DNS
* Frequently Asked Questions

Санат:DNS
Санат:Google сервистері
Мичурин ауылдық округі (Тимирязев ауданы)

**Мичурин ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы, Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Мичурино ауылы кіреді. Орталығы – Мичурино ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 541 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Тимирязев ауданы ауылдық округтері
Мичурин ауылдық округі (Қостанай ауданы)

**Мичурин ауылдық округі** – Қостанай облысы Қостанай ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Мичуринское, Алтынсарин, Садовое ауылдары кіреді. Орталығы – Мичуринское ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 4319 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қостанай ауданы ауылдық округтері
Мичурин ауылдық округі (Павлодар ауданы)

**Мичурин ауылдық округі** – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Госплемстанция, Мичурино, Үміт апа ауылдары кіреді. Орталығы – Мичурино ауылы. Округ құрамында болған *Алексеевка* ауылы 2004 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданы ауылдық округтері
Мичурин ауылдық округі (Түлкібас ауданы)

**Мичурин ауылдық округі** – Түркістан облысы, Түлкібас ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көксағыз, Қожамберді, Майтөбе, Таусағыз ауылдары кіреді. Орталығы – Майтөбе ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Түлкібас ауданы ауылдық округтері
Морж

**Морж** () – сайдақ тістілер тұқымдасына жататын ескекаяқты сүтқоректі. 

Еуразия мен Солтүстік Американың поляр жақ жиегінде және Мұзды мұхиттың Архипелагіндегі Франц-Иосиф аралығында тараған.

Олар ескекақтылар тобына кіреді. Морждардың денесінің ұзындығы 3—4 м, салмағы 1 тоннаға дейін жетүі мүмкін. Артқы аяқтарының ескектері, құлақты тюленьдердікі сияқты, алдына карай иіледі де құрлыққа жүруіне қатысады. Құлағының сыртқы қалқаны болмайды. Терісінің түгі жоқ деуге де болады. Жоғарғы жағының шошақ тістері үлкен, сойдиып аузынан шығып тұрады. Осы тістерінің көмегімен олар мұздың үстіне шығады және судың түбіндегі омыртқасыздарды қазып алып, қоректенеді. Судың жиегіне, мұздың үстіне шығып, бірнешеуі бірігіп топ құрайды. Бұл жануарлардың түрі жойылу қаупі бар себебінен "Қызыл Кітапқа" енген. 

## Сыртқы сілтемелер
http://referaty-v.kz/%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B6 

## Дереккөздер


Санат:Сайдақтістілер
Иван Павлович Ватутин

**Ватутин Иван Павлович** - Социалистік Еңбек Ері (1948), тракторшы. 1902 жылы Ресейдің  Ставрополь өлкесі, Трунов ауданы, Безопасном ауылында туған.

## Еңбек жолы
* 1940 жылы Қазақстанға қоныс аударып Талдықорған облысы 28 гвардиялықтар атындағы ауданның "ҚазССР-на 10 жыл" атындағы колхозда еңбек етеді.
* 1941 жылы таркторшылар бригадасының есепшісі болады. 
* 1945-1947 жылдары оның бригадасы үнемі алдыңғы қатарда болып, жоғарғы көресткіштер көрсетті. Олар өңдеген 192 г егсітік алқаптың әр гектарынан 22,95 ц бидай алынған.

## Наградалары
* "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1946)
* Ленин ордені
* "Орақ пен балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Регенирация

**Регенерация** - (лат. regeniratio - қайта даму, бұрынғы қалпына келу) - жануарларда түгелдей не жарым-жартылай алып тасталынған, зақымдалған не жойылған органның немесе оның бөлігінің жаңадан қайта қалпына келуі. Регенерация физиологиялық және репаративтік деп бөлінеді. 
***Физиологиялық регенерация** организмде әдеттегі тіршілік процесінде көптеген органдарда болады. Мысалы, қан құрамы элементтерінде, ішек-қарынның, тыныс органдары жолының кілегей қабығында эпидермисте өтіп жатады. 
***Реперативті регенерацияда** жануар түрлеріне қарай әртүрлі болады. Омыртқасыздардың көпшілігінде регенерация нәтижесінде дене бөлігінен тұтас организм дамуы мүмкін. Жоғарғы сатыдағы жануарларда бұндай регенерация болмайды, жеке орган немесе оның бөлігі ғана регенерацияланыды. Регенерация нәтижесінде пайда болған орган бұрынғыдай да, немесе одан айырмашылығы болуы да мүмкін. Регенерация әртүрлі жағдайларда, нерв жүйесі қызметіне байланысты қартайған организмде баяу өтеді.
### Өсімдіктердегі регенерация
Өсімдіктерде - жойылған не зақымданған дене бөлігінің жаңадан түзілуі, сондай-ақ организм бөлігінен тұтас организм құрылуы. Өсімдік регенерациясы да оладың системалық топтарына қарай әртүрлі, ол өсімдік құрылысына, оның даму фазасына, тіршілік ортасы жағдайына байланысты. Өсімдік регенерациясын өсімдікті вегетативтік жолмен көбейтуге пайдаланылады.
## Дереккөздер


Санат:Жануарлар
Иван Федорович Венедиктов

**Венедиктов Иван Федорович**  - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1898 жылы Украина жерінде Каменец-Подольск губерниясы, Буды селосында туған.

## Еңбек жолы және жетістігі
* 1930-1932 жылдары - Талдықорған облысы, Черкасск ауылдық советінің председателі.
* 1932 жылы - "Красная степь" колхозының председателі.
* 1935 жылы - "Коллективный труд" колхозының председателі.
* 1939 жылдан КОКП мүшесі.
* 1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысып, көрсеткен ерліктері  үшін Отан соғысының ІІ дәрежелі ордені және "Слава" орденімен, сонымен қатар "За отвагу" және "За победу над Германией" медальдарымен марапатталған.
* 1945 жылы өз колхозына оралып жұмысын ондан әрі жалғастырады. 1946 жылы колхоз астық жинау жоспарын жоғары орындайды. 1947 жылы 41 г егістік алқаптың әр гектарынан 30,48 ц өнім алған.
* 1947 жылы ҚазССР Жоғарғы Советінің депутаты болды.

## Наградалары
* Ленин ордені (1946)
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* Медальдар

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Иван Софронович Волощук

**Волощук Иван Софронович** (1904-1958) - Социалистік Еңбек Ері (1948), агроном. 1904 жылы Украинада,  Кировоград облысы, Добровеличковск ауданы, Евдокимовка ауылында туған.

**Иван Сафронович Волощук** (1904, Украина, Кировград облысы Добровеличковский ауданы Евдокимовка селосы – 1958, Леңгір ауданы) – *Социалистік Еңбек Ері* (28.3.1948). 1929 – 1942 ж. Талас ауданы жер бөлімінде агроном, Леңгір МТС-нда аға агроном болды. 1942 – 1945 ж.  2-дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1945 – 1951 ж. Леңгір МТС-ның аға агрономы. 1951 – 1958 ж. ***«Победа» ұжымшары*** басқармасының төрағасы болып, ұжымшар өндірісінің дамуына көп күш-жігер жұмсады. Ол кадрларды тәрбиелеуге, олардың агротехника ғылымының негіздерін игеруіне ерекше назар аударды. Леңгір МТС-нің аға агрономы еңбекшілер депутаттары облысының кеңесінің, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды. Отан алдындағы лайықты еңбегін бағалап, КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумы 1948 ж. 28 наурыздағы Жарлығымен ***Социалистік Еңбек Ері*** атағын берді. ***Ленин орденімен, медальдармен*** марапатталған.
## Еңбек жолы мен жетістігі
* 1929 жылы Шымкент облысы (қазіргі Түркістан облысы), Черкасск аудандық жер бөлімінде, одан кейін Леңгір  МТС-да аға агроном болып істейді.
* 1942-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысып, майданның алғы шебінде көрсеткен ерлік істері үшін "Қызыл Жұлдыз" орденімен және бірнеше медальдармен марапатталған.
* 1945 -1951 жылдары - Леңгір МТС-да аға агроном болып еңбегін жалғастырады.
* 1951-1953 жылдары - "Победа" колхозы басқармасының председателі.
* ҚазССР Жоғарғы Советінің депутаты.

## Наградалары
* Ленин ордені
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Медальдар

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Жезл жүйесі

**Электр жезл жүйесі** - сыңар жол желісіндегі көрші станциялар арасында пойыз жүргізудегі байланыс тәсілі. Жол бойындағы әрбір екі станция бір-бірімен электр сымдармен байланысқан екі жезл аппараты болады. Аппараттан бір ғана жезл алынады. Пойыз баратын станциядан электрлік сигнал келмейінше аппараттан жезл алынбайды. Пойызды станциядан жөнелту үшін кезекші жезлді машинистке беруі тиіс. Электр жезл жүйесі - сыңар жол бойында бір мезгілде қарама-қарсы бағытта екі пойыздың бір жолға шығуын болдырмас үшін пайдаланатын сақтық тәсіл. Жезл жүйесі Қазақстан темір жолының пойыз қатынасы аса қарқыңды емес кейбір бөліктерінде ғана қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Темір жол
Куатро-Торрес

**Куатро-Торрес** («Төрт мұнара», исп. *Cuatro Torres Business Area*, қысқа. *CTBA*) — Мадридтағы Пасео-де-ла-Кастельяна даңғылында орналасқан іскерлік орталық. Кешен Мадридтағы және Испаниядағы ең биік төрт кеңселік зеңгір үйден тұрады.

## Нысандар

CTBA кешені|center|400px|thumb

### Torre Espacio

(исп.) "Ғарыш мұнарасы"  

Биіктігі - 224,5 метр (736 фут) 

Қабаттар саны – 57

Сәулетші - Генри Н. Кобба

Әзірлеуші және құрылысшы - Obrascón Huarte Lain .. 

### Torre Caja Madrid

Биіктігі - 250 метр

Қабаттар саны – 45

Әзірлеуші және дизайн – Норман Фостер

Құрылысшы - Dragados и Fomento de Construcciones у Contratas 

Кешендегі төрт ғимараттың арасындағы ең биігі. Тоrrе dе Cristal ғимаратынан 89 сантиметрге биік. 

### Torre de Cristal

(исп.) "Шыны мұнарасы" 

Биіктігі - 249,5 метр

Әзірлеуші - Сезар Пелли

Құрылысшы - Dragados 

Биіктігі жағынан Torre Caja Madrid елдегі екінші ғимарат. 2007 жылдың сәуірінде Тоrrе Espacio биіктігі оның биіктігін асып және қысқа мерзімге Испанияның ең биік ғимратыны ретінде саналған. 

### Torre Sacyr-Vallehermoso

Биіктігі - 236 метр (774 фут)

Қабаттар саны – 52

Әзірлеуші - Карлос Рубио Карвахаль и Энрике Альварес Сала-и Вальтер

Құрылысшы -  Sacyr Сау 

Зеңгір үйдің құрылысы 2008 жылы аяқталды.

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:Мадрид
Санат:Іскерлік орталықтар
Өсімдік рагы

**Өсімдік рагы** - зиянды саңырауқұлақ, бактериялар, кейде аяз салдарынан өсімдіктің кейбір бөлігінің дұрыс өспей, шектен тыс ұлғайып ісікке, бұдырға айналуы. Өсімдік рагының ең көп таралған және зиянды түрі тамырдың бактериялы рагы, алманың қара рагы, картоп рагы. Тамырдың бактериялы рагы негізінде жеміс өсімдіктері тамырын немесе тамыр мойнын, қызылша тамыр жемісін, құлмақ, раушангүл, крестігүді дақылдар тамырын зақымдайды, жеміс ағашы питомниктеріне көп зиян келтіреді. Алманың қара рагы негізінде шекілдеуікті, жемісті алма, алмұрт, мушмула, айва, сирек те болса сүйекті жемісті ағаштарды, сондай-ақ құрма, грек жаңғағын және қартайған немесе күтімі нашар бақ ағаштарын зақымдайды. Картоп рагы қоздырғышы картоппен қатар томат, меңдуана, сасық меңдуана тағы да басқа алқа тұқымдасы өсімдіктеріне түседі. Томаттың бактериялы рагы томат жемісін, сабағын зақымдайды да бұтағы жапырағы солып қалады. Өсімдік рагы қоздырғышы өсімдікке тамырының, сабағының жарақаттанған жерінен енеді. Кесел қоздырғыштарының дамуына жапырақ ылғалдылығы мен жылылығының да әсері бар. Мысалы, тамырдың бактериялы рагының ісігі 22-30°C жылылық, 80% ылғалдылықта тез өседі. Өсімдік рагына шалдыққан өсімдіктер жинап алынып өртеледі. Ауру аз таралған жағдайда ауру бұтақтары немесе бөліктері кесіп алынып, оны арнаулы химиялық препараттармен дезинфекциялайды. Мұндай жерге ауру түріне қарай 2-5 жылға дейін осындай ауруға сезімтал өсімдіктер түрі егілмейді. Тұқымды дезинфекциялау, тыңайтқыш қолдану тағы да басқа агротехникалық шаралар қолданылады.
## Дереккөздер


Санат:Өсімдіктер
Семен Павлович Воротников

**Семен Павлович Воротников** - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1896 жылы  Ресейдің Ставрополь өлкесі, Чемрек селосында туған.

## Еңбек жолы және жетістігі
* Еңбек жолын 16 жасынан бай жалшы болып бастаған.  
* 1916-1917 жылдары патша армиясында болады.  
* 1918-1922 жылдары Қызыл гвардия қатарында қызмет етеді.  
* 1922-1929 жылдары жеке шаруашылықпен айналысады.  
* 1929-1941 жылдары Талдықорған ауданының аудандық ұйымдарында қызмет істейді.  
* 1939 жылы КОКП мүшесі болады.  
* 1941-1959 жылдары -Талдықорған ауданы, "Заря Востока" колхозының председателі. 1945 жылы ол басқарған колхоз астық өткізудің жоспарын ойдағыдай тапсырды.1946 жылы егістік алқап кеңейіп, өнім мөлшері көбейіп, фермалар мен колхозшыларда мал басы өскен.

## Наградалары
* "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1945)
* "За трудовое отличие" (1946)
* Ленин ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* Медальдар

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Қойбай Қайыпов

**Қайыпов Қойбай** - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші. 1926 жылы Жамбыл облысы (қазіргі Оңтүстік Қазақстан), Луговой ауданы (қазіргі Меркі ауданы), "Қызыл-Шаруа" колхозында туған.

## Еңбек жолы және жетістігі
* 1946 жылы "Қызыл-Шаруа" колхозында егіншілер бригадасының бригадирі болып істейді. Жоғары өнім алу үшін оның бригадасы аграрлық жоспар құрады:
** күздік бидайдан рекордты өнім алу үшін 23 г жер белгіленеді;
** сүрі жер 20-22 см тереңдікпен жыртылады;
** әр гектар жерге 17 т жергілікті  тыңайтқыштар және 2 ц минералды тыңайтқыштар себіледі;
** сүрі жер жаз бойы 4 рет тырмаланып, аударылады;
** Тұқым сепкішпен бірінші сортты тұқым себіледі.
* Бригаданың осы аграрлық жоспары бойынша 23 г жердің әр гектарынан рекордтық 31 ц өнім алынған.

## Наградалары
* Ленин ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* Медальдар

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Sud Aviation Caravelle

**Каравелла** () — француздық орта қашықтықтық турбореактивті жолаушы ұшақтарының маркасы. Ұшақ 1955 жылдан 1970-жылдардың ортасына дейін Ұлттық авиа-ғарыш өндірістік қоғамымен (Societé Nationale Industrielle Aérospatiale) өндірілген.

Ұшақтың алғашқы ұшуы 1955 жылы 27 мамырда болды. Бұл әлемдегі алғашқы реактивті жолаушы ұшақтарының бірі және қозғалтқышы ұшақтың артқы бөлігінде оранласқан әлемдегі бірінші ұшақ. Ұшақ Франция президенттерінің қосалқы борты ретінде қолданылған (шетелдік іс-сапарларға қолданылған).

Ұшақты тексеру жұмыстары кезіндегі аға ұшқыш-сынаушы Андрэ Моине болды.

## Аэродинамикалық сызбасы
* қозғалтқышы құйрық бөлікте орналасқан екі моторлы турбореактивті төмен планерлі, оқ тәрізді қанаты мен бір кильді вертикальді жазықтығы бар ұшақ.

Ұшақтың келесі модельдері жасалынған:
* Каравелла I — 19 дана
* Каравелла IA — 13 дана
* Каравелла III — 78 дана
* Каравелла VI — N және R модификацияларынан 109 дана
* Каравелла 10B (Суперкаравелла) — 22 дана
* Каравелла 11К — 6 дана
* Каравелла 12 — 12 дана

Барлығы әр тұрлі нұсқалардағы 280 ұшақ өндірілді.

1996 жылы шамамен 20 ұшақ қолданыста болды.

## Тарихы

## Нұсқалары

нобай|оңға|Ұшақтың үшбұрышты терезелері бүкіл өндіріс барысында өзгеріске ұшырамады

### Каравелла I
Прототиптерге ұқсас келді. Алғашқы ұшуы 1958 жылы 14 мамырда болып өтті. Бұл нұсқа тарту күші 4763 кГ болатын екі Rolls-Royce RA-29 Avon Mk.522 қозғалтқыштарымен жабдықталды және 80 жолаушы тасымалдауға арналды. Француздық ұшу сертификаты 1959 жылы 2 сәуірде берілді, ал ФАӘ (FAA) сертификаты 6 күннен кейін берілді.
Эйр Франс әуе компаниясының ұшағының ең алғаш рейсі осы жылы Париж-Рим-Афины-Ыстамбұл бағытында жасалды. 1959 жылы 27 шілдеде Эйр Франстың Каравелла F-BHRB "Лотарингия" ұшағы Париж-Лондон бағытына енгізілді.

Барлығы 20 ұшақ сатылды: Эйр Франс (10), SAS (6), Эйр Алжир (2) және VARIG (2). VARIG компаниясының бір ұшағы Air Vietnam және Middle East Airlines компанияларына жалға берілген, кейінрек бұл ұшақ Royal Air Maroc компаниясына берілді.

### Каравелла IA
Сыртқы келбеті I нұсқасына ұқсас болғанымен, ұшақ жақсартылған Rolls-Royce Avon RA-29/1 Mk.526 қозғалтықышымен жабдықталды. Алғашқы ұшуы 1960 жылы 11 ақпанда болды.
Барлығы 12 дана өндірілді. Олар Air France, SAS, Air Algérie, Finnair, және Royal Air Maroc әуе компанияларына тапсырылды. I және IA нұсқаларының ұшақтары кейінрек III нұсқасына дейін жақсартылды.

### Каравелла III

### Каравелла VI-R

### Каравелла VII

### Каравелла 10A

### Каравелла 10B (Супер Каравелла)

### Каравелла 10R

### Каравелла 11R

[нобай|оңға|Соңғы Каравеллалардың бірі. Ұшақ [Air Inter әуе компаниясында қолданыста болды]]

### Каравелла 12 (Супер Каравелла)

## Техникалық сипаттамасы

## Тағы қараңыз
* Sud Aviation
* Aérospatiale
*  FMA I.Ae. 36 Cóndor
*  Avro Jetliner
*  de Havilland Comet
*  Ту-104

## Дереккөздер


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Жолаушы ұшақтары
Кан Тю Хон

**Кан Тю Хон** - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда  колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1903 жылы Кореяда туған.

## Еңбек жолы мен жетістігі
* 1938-1941 жылдары Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Қаратал ауданы,  "Ленин жолы" колхозында клуб меңгерушісі және партия ұйымының хатшысы болды.
* 1938 жылы КОКП мүшелігіне өтеді.
* 1942-1961 жылдары М.Горький атындағы колхоздың председателі болды. Ол басқарған колхоз егістік алқапты жергілікті тыңайтқыштармен өңдеуді жақсартып, 1945 жылы жоспарланған 10 ц бидайдың орнына 15 ц, қант қызылшасын 270 ц-дің орнына 314 ц жинайды. Жұмыс барысының жақсы ұйымдастырылуымен жаңа бесжылдықта жаңа жеңістерге жетті. 1947 жылы 570 г жердің әр гектарынан 20 ц өнім алынып , 59 гектар жерге 30,5 ц өнім егілген, ал 30 гектар жерден 500 ц қант қызылшасы алынған.

## Наградалары
* "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1945)
* "За победу над Германией"
* Ленин ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* Еңбек Қызыл Ту ордені (1957)

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Ким Ден Дык

**Ким Ден Дык** - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1909 жылы Ресейдің Владивосток қаласында туған.

## Еңбек жолы
* 1937-1940 жылдары - Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Қаратал ауданы, "Дальний Восток" колхозының председателі.
* 1941-1944 жылдары - Калинин ауылдық Советінің председателі.
* 1944 жылдан "МОПР" колхозының председателі болды.

## Жетістігі
* 1946 жылы жаздық бидай өнімін 10 ц орнына 12,5 ц, күріштің өнімін 35 ц-дің орнына 36 ц орындайды.
* 1947 жылы "МОПР" колхозы 41 гектар жердің әр гектарынан жоспарланған 9 ц-дің орнына 30,3 ц  жаздық бидай алған.

## Наградалары
* "Құрмет белгісі" ордені (1947)
* Ленин ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* Медальдар

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Алматы облысы тұлғалары
Құдайқұлов Мұсабек

**Құдайқұлов Мұсабек** - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші. 1891 жылы Жамбыл облысы, Шу ауданынада туған.

## Еңбек жолы мен жетістігі
* 1930 жылы "Бірлік-Үстік" колхозына жұмысқа кіреді.
* 1946 жылы астық дәнді дақылдар өсірушілер зеносының жетекшісі болады. Оның 15 адамнан тұрған тобы 165 г астық алқабында жұмыс істеген. Алғашқыда әр гектар жерден 8 центнер өнім алады. Қажымай-талмай, күндіз-түні жұмыс істеген оның звеносы "Бірлік-Үстік" колхозында бұрындары болмаған рекордты өнім алады:142 г жердің әр гектарынан 16,6 ц және 23 г жоғары өнім беретін жердің әр гектарынан 31 ц.

## Наградалары
* Ленин ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* Медальдар

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Теберік Малдыбаев

**Малдыбаев Теберік** - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші. 1894 жылы Жамбыл облысы, Шу ауданында туған.

## Еңбек жолы мен жетістігі
* 1930 жылы жаңадан құрылған "Бірілік-Үстем" колхозына жұмысқа кіреді.
* 1942 жылы қызылшашылар бригадасын басқарады.
* 1947 жыл қайтадан егіншілер бригадасының бригадирі болады. Ол астық дәнді дақылдарын күтіп-баптау, егу, топырақты дайындау барысында көп еңбектенеді. Қысқа мезгілде  әрі жоғары дәрежеде астық өсіру агротехникалық шараларын ұйымдастыра білді. Қажырлы еңбегінің арқасында жаздық және күздік бидай егілген 330 г жердің әр гектарынан 17 ц-ден, ал жоғары өнімді 44 г жердің әр гектарынан 30 ц-ден өнім алған.

## Наградалары
* Ленин ордені
* "Орақ пен Балға" алтын медалі
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* Медальдар

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері