Безеклик

нобай|upright|''Мың үй'' үңгіріне кіру (), VIII-X ғғ., Безеклик
**Безеклик** (қыт. 柏孜克里千佛洞, пінин: *Bózīkèlǐ Qiānfódòng*; ұйғ. ېىزەكلىك مىڭ ئۆيى, *Bëzeklik Budda Gharliri*) — Гаочан (Шыңжаң-Ұйғыр Қытай) қирандыларының жанында Такламакан шөлінің солтүстік-шығыс шетінде орналасқан От тауларының Мутоу алқабының батыс бөлігіндегі аймақ.

5-9 ғасырлар аралығында Безекликте қабырғадағы бірегей суреттері («мың будда үңгірлері») бар буддалық үңгір монастырларының ансамблі құрылды. 77-үңгірде Будданың жүздеген қабырғалық суреттері, сондай-ақ Ұлы Жібек жолы бойымен оған сыйлықтар әкелетін саудагерлер, көбінесе кавказдық келбет бар. Қабырғалық кескіндеменің бір бөлігі алынып, Еуропалық мұражайларға, соның ішінде Мемлекеттік Эрмитажға тасымалданды. Дунхуандағы ЮНЕСКО-ның қорғауындағы Могао үңгірлерімен салыстырғанда Безеклик фрескаларының қауіпсіздігі үлкен алаңдаушылық тудырады.

нобай|upright|Пранидхи көрінісі, 9-ғибадатхана (20-үңгір)
9-шы ғибадатхананың 20-шы үңгіріндегі пранидха көрінісі Буддаға тізерлеп дұға етіп жатқан адамдарды бейнелейді. Альберт фон Лекок бейнеленген адамдарды парсылар () деп санады, олардың кавказдық ерекшеліктерін және жасыл көздерін атап өтіп, сол жақтағы жасыл тон киген адамның қалпағын сасандық князьдердің бас киімдерімен салыстырды. Қазіргі ғалымдар сол 9-шы ғибадатхананың басқа пранидха көріністеріндегі адамдарды Таң династиясы (б. з. 7-8 ғасырлар) және ұйғыр идыкутство (б. з. 9-13 ғғ.) тұсында Тұрфанды этникалық азшылық ретінде мекендеген соғдылықтар деп атады.

## Галерея

Turpan-bezeklik-desierto-d03.jpg|Алқап көрінісі
Bezeklik Thousand Buddha Caves (23367458033).jpg|Үңгірлердің көрінісі
Bezelik Caves 01.jpg|Үңгірлерге жақынырақ көрінісі
Turpan-bezeklik-pinturas-d02.jpg|Будданың фрескалары
Turpan-bezeklik-pinturas-d01.jpg|Будданың фрескалары
Uigure-bezeklik-17.jpg|Ұйғыр ханзадасы
Museum für Indische Kunst Dahlem Berlin Mai 2006 064.jpg|Ұйғыр ханшайымдары, 9-үңгір, шамамен 8-9 ғасырлар
Museum für Indische Kunst Dahlem Berlin Mai 2006 063.jpg|Ұйғыр ханзадалары. Безеклик, 9-үңгір, шамамен б. з. 8-9 ғасырлар, қабырға суреті.
Central Asian Buddhist Monks.jpeg|Мүмкін тохар немесе соғды монахы (сол жақта) будда монахымен (оң жақта)
BezeklikSogdianMerchants.jpg|Буддаға соғдылық донорлар (фреска, егжей-тегжейлері бар), б. з. 8 ғ.
A brahmin, Bezeklik, Cave 9, probably 8th-9th century AD, wall painting - Ethnological Museum, Berlin - DSC01737.JPG|9-үңгірдегі брахманның үнді фигурасы, б. з. 8-9 ғасырларына жатады, қабырғаға сурет
Turpan-bezeklik-pinturas-d03.jpg|Суреттер
Fragment of a Buddhist Wall Painting, Bazaklik, region of Turfan, Sinkiang, China, Central Asian art, 8th century - Nelson-Atkins Museum of Art - DSC09159.JPG|Буддистік қабырға суретінің фрагменті
Fragment of a Buddhist Wall Painting, Bazaklik, region of Turfan, Sinkiang, China, Central Asian art, 8th century - Nelson-Atkins Museum of Art - DSC09159.JPG|Буддалық қабырға суретінің фрагменті
Marchands, dynastie Tang.jpg|Саудагерлер, Тан әулеті
Uighur woman from Bezeklik murals.jpg|Безеклик фрескаларынан ұйғыр әйелі
Uigure-bezeklik-19.jpg|Безеклик фрескаларынан ұйғыр асылы
Manichaean Temple Banner (MIK III 6283).jpg|Безеклик фрескаларынан ұйғыр асылы
Museum für Indische Kunst Dahlem Berlin Mai 2006 067.jpg|Ұйғыр доноры. Безеклик, №17 үңгір, шамамен 10-11 ғасырлар, қабырға суреті, 45×25 см.


## Дереккөздер

Санат:Ұлы Жібек жолы
Санат:Шыңжаң Ұйғыр аутономиялық ауданының археологиялық нысандары