open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Серхио Бускетс

**Серхио Бускетс Бургос** (; 16 шілде 1988 жыл, Сабадель, Испания) — испан футболшы,  «Интер Майами» клубы мен Испания Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы.

## Клубтық карьерасы
1990 жылдары "Барселонада" ойнаған Карлес Бускетстің ұлы. 
"Барселона" клубының түлегі. Бас командада 2008 жылдан бері тұрақты ойнап келеді. 2008 жылы 13 қыркүйекте "Расингке" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. УЕФА Чемпиондар Лигасындағы дебюті де сол жылы болды, 22 қазан күні "Базельмен" ойында тұңғыш рет алаңға шығып, команда сапындағы тұңғыш голын да соқты. Алғашқы маусымда команда сапында 24 матч өткізді.

2014/15 жылғы маусым қарсаңында 16-нөмірден 5-нөмірге ауыстырылды. 2015/16 маусымда клубтың үшінші капитаны боп тағайындалды.

2009 жылы 2 сәуірде ұлттық құрама сапындағы алғашқы ойынын өткізді. Бұл ойында Испания құрамасы Түркиямен кездесіп, 2:1 есебімен жеңіске жетті. 2010 жылы Испания әлем чемпионы атанып, Бускетс әлем чемпионатындағы жеті ойында да алаңға шықты.

Кейін 2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына, 2012, 2016, 2020 жылдары Еуропа чемпионатына, сондай-ақ 2009, 2013 жылдар Конфедерациялар кубогына қатысты.

## Жетістіктері
### «Барселона»
*Испания чемпионы (6): 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19
*Испания кубогы (5): 2008/09, 2011/12, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2020/21
*Испания суперкубогы (5): 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2018
*Чемпиондар Лигасы (3): 2008/09, 2010/11, 2014/15
*Клубтар арасындағы әлем чемпионаты (3): 2009, 2011, 2015

* УЕФА Суперкубогы (3): 2009, 2011, 2015

### Испания құрамасы
*Әлем чемпионы: 2010
*Еуропа чемпионы: 2012

## Жеке өмірі
Серхио Бускетс-1990 жылдары Барселона қақпасын қорғаған Карлес Бускетстің ұлы. 2014 жылы Серхио Елена Галерамен қарым-қатынасты бастады, ерлі-зайыптылар 2016 жылы Энцо атты ұл туды. 2018 жылы Левидің ұлы дүниеге келді. Бускетстің сол қолында араб тіліндегі жазба түрінде татуировкасы бар, ол "сен үшін, менің елімдегі өмір" деп аударылады, ол анасының атасына өте жақын болған.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Испания футболшылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Санат:Интер Майами ФК ойыншылары
Мигель Муньос

**Мигель Муньос Мосун** (; 19 қаңтар 1922 жыл, Мадрид — 16 шілде 1990 жыл, Мадрид) — испан футболшысы және бапкері. Жартылай қорғаныста және қорғаныста ойнаған.

## Карьерасы
Мигель Муньос УЕФА Чемпиондар Кубогын ойыншы ретінде де, бапкер ретінде де ұтып алған тарихтағы тұңғыш спортшы. "Реал Мадрид" сапында ойнап жүріп, 1958 жылы 36 жасында футболшылық карьерасын аяқтады. Оның қоштасу матчына көптеген футбол жұлдыздарымен бірге, футбол падищасы Пеле де келді.

Бапкерлік карьерасын мадридтік клубтың ізбасарлар клубын жаттықтырудан бастап, 1959 жылы команданың өзін баптайды. Өмірінің соңғы жағында Испания құрамасын жаттықтырып, 1984 жылғы Еуропа чемпионатында күміс жүлдеге қол жеткізеді. 1986 жылғы Әлем чемпионатына да қатысып, ширек финалда Бельгиядан пенальтилер сериясы арқылы ғана ұтылып қалады.

1988 жылы Еуропа чемпионатында Испания құрамасы топтық турнирден аса алмай, сәтсіздіктің айыпкері ретінде Муньос бапкерліктен босайды. Арада екі жыл өткен соң даңқты бапкер науқастан қайтыс болады.

2005/06 маусымнан бастап Испания чемпионатында үздік бапкерге берілетін номинация "Мигель Муньос атындағы жүлде" деп аталып келеді.

## Жетістіктері
### Ойыншы ретінде
*Испания чемпионы: 1954, 1955, 1957, 1958
*Чемпиондар Кубогы: 1956, 1957, 1958

### Бапкер ретінде
*Испания чемпионы: 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1967, 1968, 1969, 1972
*Чемпиондар кубогы: 1960, 1966
*Континентаралық кубок: 1960
*Испания кубогы: 1962, 1970
*Еуропаның күміс жүлдегері: 1984

## Cілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Сельта ФК ойыншылары
Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары
Санат:Испания футбол жаттықтырушылары
Санат:Реал Мадрид ФК жаттықтырушылары
Санат:Гранада ФК жаттықтырушылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Лас-Пальмас ФК жаттықтырушылары
Санат:Севилья ФК жаттықтырушылары
Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі (командалар құрамы)

## А тобы
### [[Польша Ұлттық футбол құрамасы|Польша]]

### [[Грекия Ұлттық футбол құрама командасы|Грекия]]

Санат:Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі
Ёнджо

**Ёнджо** (1694 – 1776) — Чосон мемлекетінің 21-ші ваны (1724 – 1776). Сукчон–ванның Чой Сук – бин ханымнан туылған екінші ұлы. Ол үлкен ағасы Кёнджонның ерте дүние салуынан кейін таққа отырды.

## Ішкі саясаты.
Ёнджоның билігі кезінде, кейінгі оның немересі Чонджо тұсында Чосон аумағында конфуций ілімі үстемдік етті. Ёнджо-ванның өзі Конфуций философиясына ерекше мән беріп, маңызды мемлекеттік лауазымдарға конфуциан шенеуіктерін тартты. Ёнджо-ванның билігі кезінде атақты әрі құпия үкімет бақылаушысы Пак Мунсу (1691 – 1756) қызметімен ерекшеленді. Бұл адамға тұрғындар атынан заңсыз орын алып жатқан шенеуіктер арасындағы жемқорлықтың өршіп кетуіне шағым айта алатын.

Оның билік жылдары бірқатар оқиғалармен бастау алды. 1728 жылы Ли Рин Хвеның көтерілісін басып, партиялармен ұзақ күресте жеңіске жетті. Үкіметке және өзге лауазымдарға партиялық жүйесіне қарамайтын адал шенеуіктерді тағайындады. 1734 жылы елде реформалар жобасын жасаумен айналысатын комитеттер құрды. Осының нәтижесінде елде салық реформасы мен бірқатар заңдар қабылданды. 1745 жылы аймақтардағы жағдайды бақылау жасау үшін инспекторлар жіберіліп, айлық есеп беріп отырды. 1746 жылы "Соктэджон", 1750 жылы "Конъёкпоп" заңдары қолданысқа енгізілді. 1763 жылы елге батат жемісі әкелініп, оңтүстік аймақтарда өсірілді. Елде сирхак идеясы арқасында корей тілі мен жазуы дами түсті.

Ёнджо – ван Чосон аумағында таралып жатқан рим – католиктерінің ілімін қудалау жұмысын күшейткен бірінші билеуші болды. Католицизм ілімі әсіресе елдің Канвондо мен Хванхэдо аумақтарында таралды. 1758 жылы чосон билігі католик діндардарларын түтқындап және жазалауды күшейтті.

## Ұлын өлім жазасына кесуі
Ёнджо – ван билігі тұсында ерекше орын алған бір оқиғалардың бірі – өз ұлы, тақ мұрагері Садо ханзаданы өлім жазасына кесуі болды. Ханзада психикалық ауытқушылықпен ауыратын. Ёнджо өз ұлын өлім жазасына кесу тәртібін өзгертіп, ұлын күріш сақтап, кептіретін ағаш жәшікке салып, сегіз күн ұстады. Сонда аштық мен ауа жетпеуінен дүние салды. Бұл оқиға 1762 жылы орын алды.

## Сыртқы саясаты.
Ёнджо сыртқы саясатында Қытаймен және Жапониямен дипломатиялық байланыс жасады. 1724, 1725 жылы Цин империясынан Акдун бастаған елшілік келді. 1725, 1738 жылдары Цин империясына, 1748, 1764 жылы Жапонияға елшілік жіберілді.

## Дереккөздер
* Концевич Л. Р. Хронология стран Восточной и Центральной Азии. — Москва: Восточная литература РАН, 2010. — 806 с. — .
* История Востока. Восток на рубеже средневековья и Нового времени XVI—XVIII вв. Том 3. Под редакцией Рыбакова Р. Б., Алаева Л. Б. М., 2000. — 696 с. — 
* Тихонов В. М., Кан Мангиль. История Кореи: В 2 т. Т. 1: С древнейших времен до 1904 г. (Orientalia et Classica: Труды Института восточных культур и античности: вып. 41.) — М.: Наталис, 2011. 533 с. — 
* Ж. Н. Алимбаева. История массовой культуры Южной Кореи: учебное пособие. — Алматы: Қазақ университеті, 2012. 152 с.

Санат:1694 жылы туғандар
Санат:1776 жылы қайтыс болғандар
Санат:Чосон вандары
Эштадиу да Луж

**Эштадиу да Луж** (порт. *Estádio da Luz*) — португал тілінен аударғанда: «Жарық дүние стадионы». Лиссабондағы футбол аренасы. УЕФА-ның төртінші санатты стадиондарының қатарына кіреді. Еуропадағы ең ірі 25 стадионның бірі. "Бенфика" клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді.

## Тарихы
1954 жылы іргесі қаланған "Да Луж" стадионының орнына салынған. Құрылысы 2000 жылы басталып, сол жылы-ақ пайдалануға берілді. Ресми ашылу салтанаты 2003 жылы қазанда болып, "Бенфика" мен Уругвайдың "Насьонал" клубтары алаңға шықты. Матч 2:1 есебімен алаң иелерінің жеңісімен аяқталды. Стадиондағы алғашқы голды 7-минутта белгілі португалиялық шабуылшы Нуну Гомеш соқты.

2004 жылғы Еуропа чемпионатының бірнеше ойыны (финалдық матчпен қоса) өтікзілді. 2014 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы ойнатылды. 

Бір мезетте 65 000 адам жайғаса алады.

## Еуро-2004 матчтары

## Басқа да фактілер
*"Астана" футбол клубы УЕФА Чемпиондар Лигасының топтық турниріндегі алғашқы ойынын осы стадионда өткізіп, "Бенфикадан" 0:2 есебімен ұтылып қалды.
*2006 жылы португал халқының арасында "Португалияның жеті кереметі" атты сауалнама жүргізіліп, қорытындысы 2007 жылы 7 шілде күні "Да Луж" стадионында жарияланды.

Санат:Стадиондар
Санат:Португалия стадиондары
Кёнджон

**Кёнджон** (1688 - 1724) — Чосон патшалығының 20-шы ваны (1720 - 1724). Сукчон - ван мен Чан Хи Бинның ұлы. Шын есімі Ли Юн.

1690 жылы мұрагер ханзада дәрежесін алады. Бірақ елдегі партиялардың қарсылығын тудырады. 1718 жылы аегент дәрежесінде ел басқарады. 1720 жылы әкесі Сукчон дүние салғаннан кейін, таққа 33 жасында отырады. Бірақ 1701 жылы алған жарақытынан денсаулығы нашарлап, ел басқаруға қабілетсіз болады. Осының нəтижесінде ұрпағы болмаған К*ёнджо*нның мұрагері болып бауыры *Ёнджо* тағайындалып, оған елді басқару ісін жүргізу тапсырылады. Елдегі жағдай К*ёнджо*нның тұсында тұрақсыз болады. Бұл одан да партиялардың ішкі тартыстарын күшейте түседі. Бұл жағдай, 1724 жылы К*ёнджо*нның жұмбақ күйде дүние салуына əкеп соқтырады. Кейбір деректерде, оның уланып дүние салғаны туралы пікірлер айтылғанымен, ол ресми түрде расталмай келуде.

## Сыртқы саясаты.
1722 жылы Цин императоры Юнчжэнның (1722-1735) елшісі Акдунды (1685-1756) қабылдайды.

## Дереккөздер.
* Концевич Л. Р. Хронология стран Восточной и Центральной Азии. — Москва: Восточная литература РАН, 2010. — 806 с. — .
* История Востока. Восток на рубеже средневековья и Нового времени XVI—XVIII вв. Том 3. Под редакцией Рыбакова Р. Б., Алаева Л. Б. М., 2000. — 696 с. — 
* Тихонов В. М., Кан Мангиль. История Кореи: В 2 т. Т. 1: С древнейших времен до 1904 г. (Orientalia et Classica: Труды Института восточных культур и античности: вып. 41.) — М.: Наталис, 2011. 533 с. — 

Санат:1688 жылы туғандар
Санат:1724 жылы қайтыс болғандар
Санат:Чосон вандары
Сукчон

**Сукчон** (1661 - 1720) — Чосон патшалығының 19 - шы ваны (1674 - 1720)

## Ішкі саясаты
Сукчон билік басына келгеннен кейін, үкіметте белді орын алған партиялардың озбырлығына қарсы күрес жүргізеді. Солшыл және оңшыл партияларды биліктен тайдырып, өзінің партиясын қалыптастырады. Сукчон өз билігі тұсында үш реформа жүргізді. 1718 жылы өзінің мұрагері К*ёнджо*нды регент етіп тағайындайды. 1720 жылы 58 жасында дүние салды.

## Сыртқы саясаты
Сукчон ата жолымен келе жатқан сыртқы дипломатияны ұстанды. Қытай және Жапониямен бірқатар жер - су мәселелерін көтеріп, келіссөздер жүргізіп, екі елдің шекаралық аумағын бекітеді( 1696,1712 жж). 1682, 1711,1719 жылдары Жапон сёгундарына елшіліктер жіберіп, оларды қызметіне тағайындалуымен құттықтады. 1717 жылы Цин императоры Кансидің елшісі Акдунды қабылдады.

## Дереккөздер
* Концевич Л. Р. Хронология стран Восточной и Центральной Азии. — Москва: Восточная литература РАН, 2010. — 806 с. — .
* История Востока. Восток на рубеже средневековья и Нового времени XVI—XVIII вв. Том 3. Под редакцией Рыбакова Р. Б., Алаева Л. Б. М., 2000. — 696 с. — 
* Тихонов В. М., Кан Мангиль. История Кореи: В 2 т. Т. 1: С древнейших времен до 1904 г. (Orientalia et Classica: Труды Института восточных культур и античности: вып. 41.) — М.: Наталис, 2011. 533 с. — 

Санат:1661 жылы туғандар
Санат:1720 жылы қайтыс болғандар
Санат:Чосон вандары
Ниссан (стадион)

**«Ниссан»** (жап. 日産スタジアム), сондай-ақ "Халықаралық стадион" деген атаумен де белгілі Иокогамадағы футбол стадионы. 73 237 көрермен сыяды. «Иокогама Ф. Маринос» клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді.

## Тарихы
2002 жылғы футболдан әлем чемпионатына арнап салынған арена. Құрылысы 1998 жылы аяқталды. Әлем чемпионатының құрметіне орай "Иокогама Уорлд Кап" деп аталғанымен кейін "Халықаралық стадион" деп өзгертілді. Бүгінгі күндері "Ниссан стадионы" деп аталады.

Стадионда 2001 жылғы Конфедерациялар кубогының, 2002 жылғы әлем чемпионатының бірнеше ойындары өткізілді. Сондай-ай клубтар арасындағы әлем чемпионаттарының да бірнеше маусымдағы матчтары ойнатылған.

Футболдан бөлек регби турнирлері де өткізіліп тұрады.

2020 жылғы Жазғы Олимпиадалық Ойындардың бірнеше бәсекесі осы стадионда өтеді жоспарланған.

## ӘЧ-2002 матчтары

## Галерея

ISY entrance.jpg|Кіру қақпасы
020609JPN-RUS.jpg|ӘЧ-2002. Ресей-Жапония матчы
Stadion Yokahoma - Yokohama - Japonia (030902).jpg|Жоғарыдан көрінісі


Санат:Стадиондар
Санат:Жапония футбол стадиондары
Үлгілі (Павлодар облысы)

**Үлгілі** — Павлодар облысы Ертіс ауданы, Байзақов ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ертіс ауылынан солтүстік-батысқа қарай 46 км жерде орналасқан. 

## Халқы

## Дереккөздер
 

Санат:Ертіс ауданы елді мекендері
Қарақұдық (Павлодар облысы)

**Қарақұдық** — Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл, Қарақұдық ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ертіс ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 10 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ертіс ауданы елді мекендері
Қараөткел

* Қараөткел – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы ауыл.
* Қараөткел – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл.
* Қараөткел – Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданындағы ауыл.
Олимпиада стадионы (Киев)

**"Олимпиада" Ұлттық спорт комплексі** (укр. *Національний спортивний комплекс «Олімпійський»*; — Киевтегі көп функционалды спорттық арена. 

## Стадион жайлы деректер
Бұл стадионды салу мәселесі 1914 жылы-ақ көтерілген. Бірақ бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі жасады. Кейін 1922 жылы ғана Л. Троцкий атындағы Қызыл Стадионның құрылысы басталды. Ашылу салтанаты 1923 жылы 12 тамызда болды.

Футболдан бөлек жеңіл атлетика жарыстарына да арналған. Украина Ұлттық футбол құрамасы өз алаңындағы ойындарды өткізеді. 2012 жылдан бастан "Динамо" командасы да өз алаңындағы матчтарын осында ойнайды.

Бір мезетте 70 050 көрермен жайғаса алады.

1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының жеті ойыны өткізілді.

2012 жылғы Еуропа чемпионатының 5 матчы ойнатылды.

2018 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы ("Реал" — "Ливерпуль") осы стадионда өткізілді.

## Стадионның атаулары
*Л. Троцкий атындағы қызыл стадион (1923—1924)
*Қызыл стадион (1924—1935)
*С. Косиор ат. стадион (1936—1938)
*Республикалық стадион (1938—1941)
*Хрущев ат. Республикалық стадион (1941)
*Бүкілукраиндық стадион (1941—1943)
*Хрущев ат. Республикалық стадион (1944—1962)
*Орталық стадин (Киев) (1962—1979)
*Республикалық стадион (1980—1996)
*«Олимпиада ҰСК» (1996 — қазірге дейін)
## ЕУРО-2012
Стадионда өткен чемпионат матчтары.

## Сыртқы сілтемелер
*Олимпиада Ұлттық спорт кешенінің ресми сайты
Санат:Стадиондар
Санат:Украина стадиондары
Мақтаарал (футбол клубы)

**Мақтаарал** — Түркістан облысы, Мақтаарал ауданы, Атакент қалашығындағы футбол клубы.

## Тарихы
2012 жылы клуб Қазақстанның екінші лигасында чемпион атанды. Осы жетістіктен соң "кәсіпқой клуб" деген статус алды да, бірінші лигада ойнауға мүмкіндік берілді. Содан бері бірінші лигада ойнайды. Жыл сайын бір орын болса да жоғары өрлеп келеді: 2013: 16 орын, 2014: 14 орын, 2015: 8 орын, 2016: 5 орын, 2017: 4 орын. 2018: 7 орын. 2019: 6 орын. 2020: А тобы 4 орын. 2021: 2 орын

2017 жылғы маусымда төртінші орын алды да, элитаға шығу үшін Оралдың "Ақжайық" клубымен соңғы жолдаманы сарапқа салды. 2017 жылы 9 қараша күні "Астана Аренада" өткен матчта мақтааралдықтар бірінші боп есеп ашқанымен, кейін екі доп жіберіп алды да, жолдамаға "Ақжайық" иелік қылды.

2021 жылы турнирдің бірінші кезеніңде Вахид Масудовтың ал екінші кезеніңде Константин Горовенконың жаттықтыруымен 2 орынға ие болды. Осылайша премьер лигаға жолдама алды.

## Статистика

Санат:Қазақстан футбол клубтары
Санат:Мақтаарал ФК
Санат:2012 жылы құрылған футбол клубтары
Сунджо

**Cунджо** (1790 - 1834) — Чосон патшалығының 23 - ші ваны (1800 - 1834). Чонджо патшаның екінші ұлы. Әкесі дүние және ағасы Муньо ханзада дүние салғаннан кейін, заңды мирасқор ретінде таққа отырады. 

## Ішкі саясаты
Жас болғандықтан, елді əжесі Джонсун ханым регент дәрежесінде басқарды. Өзінің ресми билік кезі елдегі католиктерді қудалау саясатымен байланысты болды. Кейде өлім жазасына кесу жағдайы орын алды.

## Сыртқы саясаты
Сунджо тұсында дәстүр бойынша Қытай және Жапониямен дипломатиялық байланыстар жасалды. 1810 жылы Қытайға елшілік жібереді. Ол алты ай Қытайда болып қайтады. 1811 жылы Жапонияға бас елші ретінде Ким Икёны жібереді. Елшілік тек Цусима аралына келіп, арал билеушісі Со Ёсикацу (1783-1812) арқылы Токугава Иэнариді гун қызметіне тағайындалуымен құттықтады. Елшілік Жапониямен дәстүрлі байланысты қалпына келтіру мақсаты оң нəтиже бермеді. 

## Дереккөзер
* *Концевич Л. Р.* Хронология стран Восточной и Центральной Азии. — Москва: Восточная литература РАН, 2010. — 806 с. — .
* История Востока. Восток в новое время (конец XVIII — начало XX вв.) Том 4. Книга 1. Под редакцией Рыбакова Р. Б., Алаева Л. Б. М., 2004 — С. 608. — 
* *Тихонов В. М., Кан Мангиль*. История Кореи: В 2 т. Т. 1: С древнейших времен до 1904 г. (Orientalia et Classica: Труды Института восточных культур и античности: вып. 41.) — М.: Наталис, 2011. 533 с. — 

Санат:1790 жылы туғандар
Санат:1834 жылы қайтыс болғандар
Санат:Чосон вандары
Чонджо

**Чонджо** (1752 - 1800) — Чосон патшалығының 22 - ші ваны (1776 - 1800). Ёнджо патшаның немересі, Садо (1735-1762) ханзаданың ұлы. Əкесінің қазасынан кейінгі тақ мұрагері болды.

## Өмір жолы
Атасы Ёнджо патшаның саясатын жалғастырды. Оның тұсында елді қайта құру дәуірі саналды. 

Ол өзінің ел билеген тұсында елдің құдіретін асырып, елдің жағдайы жақсарып, даму деңгейіне жеткізді. Бірқатар реформалар жүзеге асырылды. Елде кітапханалар ашылып, патша əулетінің мəртебесіе ел алдында көтерді. Елде ескі консервативтік шенеуіктердітжаңа талантты либерал шенеуіктерге ауыстырды. Елдегі ғылым мен мəдениет қайраткерлерің қолдап, олардың ілімін дамытты, олардың патша әулетімен байланысынт дамытты.

Ұзақ жылдар бойына атасы өлім жазасына кескен жəне аты ұмытылғаг əкесі Садо ханзаданың мəртебесін қалпына келтірді.

Əкесін Сувонға қайта жерлеу рəсімін өткізіп, жанына Хвасон қорғанын салдырды.

## Сыртқы саясаты
Чонджо өз сыртқы саясатында Цин империясымен дипломатиялық байланысты күшейтті. Қытайға бірнеше елшілік жіберді. 1795 жылы Цин императоры Цяньлунды (1735 - 1796) 60 жылдық жауһар тойымен құттықтады. 

## Дүние салуы
Чонджо 1800 жылы 18 тамызда жұмбақ жағдайда қаза тапты. Оны жəне оның жұбайы Хвасон қорымына бір қатарда жерленген.

## Дереккөздер
* *Концевич Л. Р.* Хронология стран Восточной и Центральной Азии. — Москва: Восточная литература РАН, 2010. — 806 с. — .
* История Востока. Восток в новое время (конец XVIII — начало XX вв.) Том 4. Книга 1. Под редакцией Рыбакова Р. Б., Алаева Л. Б. М., 2004 — С. 608. — 
* *Тихонов В. М., Кан Мангиль*. История Кореи: В 2 т. Т. 1: С древнейших времен до 1904 г. (Orientalia et Classica: Труды Института восточных культур и античности: вып. 41.) — М.: Наталис, 2011. 533 с. — 

Санат:1752 жылы туғандар
Санат:1800 жылы қайтыс болғандар
Санат:Чосон вандары
Хонджон

**Хонджон** (1827-1849) — Чосон патшалығының 24-ші ваны (1834-1849). Манджо ханзаданың жəне Синджон патшайымның ұлы, Чонджо патшаның немересі.

## Билік етуі
Таққа сегіз жасында отырып, елді 1834-1840 жылдары әжесі Сунвонның туыстары регент ретінде басқарды. 1840 жылы билік анасы жағынан туыстарына өтті. Ресми билік етуі 1841 жылдан бастау алды. Елдегі католиктерді қудалау саясатын жалғастырды. 1849 жылы Хонджон дүние салды. Оның ізін жалғастыратын мұрагері болмады. 1899 жылы 50 жылдан соң, оған император мәртебесі берілді. Таққа Чхольчхон отырды.

## Дереккөздер
* *Концевич Л. Р.* Хронология стран Восточной и Центральной Азии. — Москва: Восточная литература РАН, 2010. — 806 с. — .
* История Востока. Восток в новое время (конец XVIII — начало XX вв.) Том 4. Книга 1. Под редакцией Рыбакова Р. Б., Алаева Л. Б. М., 2004 — С. 608. — 
* *Тихонов В. М., Кан Мангиль*. История Кореи: В 2 т. Т. 1: С древнейших времен до 1904 г. (Orientalia et Classica: Труды Института восточных культур и античности: вып. 41.) — М.: Наталис, 2011. 533 с. — 

Санат:1827 жылы туғандар
Санат:1849 жылы қайтыс болғандар
Санат:Чосон вандары
Жалғыз махаббат

**«Жалғыз махаббат»** (ағыл. *One Love*) – режиссер Рик Элгуд пен Дон Леттстің 2003 жылғы ямайкалық фильмі. Басты рөлдерді әнші Шерин Андерсон және Боб Марлидің ұлы, Кай-Мани Марли сомдайды.Олардың музыкасынан басқа, Боб Марли, Шон Пол мен Шэггидің де музыкасы қолданған. 

2003 жылы Монакодағы тәуелсіз кино фестивалінде «Үздік саундтрек» номинациясында жүлде ұтып алды. 

## Сюжет
Касса өзінің тобымен жергілікті музыкалық байқауға қатысады. Байқауда ол шіркеудегі хорда ән айтатын Серенамен танысады. Касса оған ғашық болып, онымен жаңа әнді жазғысы келеді. Олардың кездесулеріне растамандарды жақсы көрмейтің, пастор болып жұмыс істейтін әкесі және шіркеуде клавиштерде ойнайтын болашақ күйеуі қарсы болады. 

Кассаның тобы музыкалық менеджермен шарт жасасқан кезде, ол оларды алдап, олардың әнің және әншісін ұрлап кетеді. Музыкалық байқауда топ финалға шықпайды. Осы кезде Серена неке тойы туралы күмәндана бастайды, Аарон оған сай келмейді деп ойлай бастайды. Кассадан құтылу үшін Аарон оған есірткі тастап кетеді, алайда оның өтірігі мәлім болады. 

Касса мен Серена музкалық байқаудың финалында бірге ән айтады.

## Рөлдерде
* Шерин Андерсон — Серена
* Кай-Мани Марли — Касса
* Идрис Эльба — Аарон
* Уинстон Стона — пастор Джонсон
* Вэс Блэквуд —  тыртығы бар адам
* Алекс Росен — музыкалық менеджер
* Уинстон Белл
* Карл Брэдшоу
* Кортни Моррис
* Розмари Мюррэй
* Марсель Стюарт
* Натали Уолш

## Сілтемелер
* 
* Monaco International Film Festival of non violent films 

Санат:Ямайка фильмдері
Жылдам (фильм)

**“Жылдам»** (ағыл. *Faster) –* режиссер Джорд Тиллман-кішінің боевик-фильмі. 

Әлемде тұсаукесер 2010 жылы 4 қарашада өтті. Ресейде бұл фильм үлкен экрандарға шыққан жоқ, бірақ 2011 жылы 14 сәуірде ол DVD-де пайда болды. 

## Сюжет
Ұрлықты сәтті аяқталған бандаға басқа банда шабуыл жасайды. Ағаларының біреуінің басына тапаншаны қойып, олар ақшаның қайда екенін біледі де, Геридің, басты кейіпкердің ағасынын бауыздайы, ал өзіне желкесіне оқ атады. Өлер алдында ол ағасын өлтірушілерінен кек алуға уәде береді. Алайда оқ тесіп өтіп, ол тірі қалады және 10 жыл түрмеде отырады. Азаттықа шыққанда, ол 5 адамнан тұратын тізімді алып, оларды бір-бірден өлтіре бастайды. Іздестірумен зейнетке дейін екі аптасы қалған полиция қызметкері және оның жолдасы айналысады. Бұл уақытта жалдалмалы қанішер басты кейіпкерді өлтіруге тапсырыс алады.

## Рөлдерде
* Дуэйн Джонсон — *«Жүргізуші»*
* Мун Бладгуд — *«Коптың әйелі»*
* Оливер Джексон-Коэн — *«Киллер»*
* Билли Боб Торнтон — *«Коп»*
* Мэгги Грэйс — *Лили, киллердің болашақ әйелі*
* Том Беренджер — *«Бастық»*
* Карла Гуджино — *Чикеро*
* Ксандер Беркли — *сержант Мэллори*
* Адевале Акиннуойе-Агбадже — *евангелист*
* Дженнифер Карпентер — *«Әйел»*
* Джим Гейнс — *Қамалған*

## Сілтемелер
* Фильмнің ресми сайты 
* «Faster»  
* «Faster» 
* «Faster»

Санат:АҚШ атыс-шабыс фильмдері
Санат:АҚШ триллер фильмдері
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:TriStar Pictures фильмдері
Санат:Castle Rock Entertainment фильмдері
Максим Павлович Низовцев

**Максим Павлович Низовцев**  (, , Қазақ КСР, КСРО) — кеңестік және қазақстандық футболшы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының экс-жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы
Қостанай футболының түлегі. Карьерасын 1991 жылы "Кустанаец" клубында бастаған. Клуб сапында КСРО-ның соңғы чемпионатында ойнады да, келесі жылы Қазақстанның жоғары тобына автоматты түрде жолдама алды. 1995-2003 жылдар аралығында Ресей клубтарында ойнап, 2004 жылы Қостанайға оралды.

Қазақстан Ұлттық футбол құрамасындағы алғашқы ойынын 1994 жылы 11 сәуірде Тәжікстанға қарсы өткізді. Ойын барысында Николай Курганскийдің орнына алаңға шықты. 1996 жылғы Азия Кубогының іріктеу турнирінде  Катардың қақпасына өзінің құрама сапындағы алғашқы голын енгізді. 1997-2003 жыл аралығында құрамаға мүлде шақырылмады. 2004 жылы қайта шақырылып, 2006 жылғы әлем чемпионатының іріктеу турниріндегі бірнеше матчқа қатысып, 2005 жылы 3 қыркүйекте сырт алаңда Албанияның қақпасына гол соқты. 

Ұлттық құрамада 16 ойын өткізіп, 2 доп соққан.

2009 жылы бапкерлік ғұмырын бастап, кезінде өзі ойнаған Калиниградтың "Балтика" жастар командасын екі жылдай жаттықтырды. Низовцевті "Тобылға" бапкер ретінде шақыру жайлы да сөз қозғалған болатын бірақ, команда директоры Николай Панин "Низовцевтің бапкерлік лицензиясы жоқ, сол себепті де клубқа жаттықтырушы бола алмайды" деп ол идеяны қуаттамады.

## Жетістіктері
*Қазақстанның күміс жүлдегері: 2005, 2006
*Қазақстанның қола жүлдегері: 2004
*Ресейдің қола жүлдегері: 1999
## Көрсеткіштері

## Басқа да фактілер
Әкесі Павел Низовцев те кәсіби футболшы болған. Қостанайдың "Автомобилист" клубында ойнаған.

## Сыртқы сілтемелер
*Балтика ФК сайтындағы профилі 
*''National Football Teams'' сайтындағы профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қостанайда туғандар
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Восток ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Сокол Саратов ФК ойыншылары
Бітіру кеші (фильм, 2008)

**«Бітіру кеші»** (ағыл. *Prom Night*) — 2008 жылғы американдық қорқыныш фильмі. Бұл ремейк емес, бірақ 1980 жылғы «Бітіру кеші» фильм бойынша түсірілген. 

## Сюжет
Донна Кеппелдің отбасына үш жыл бұрын Доннаға ғашық болған мұғалім Ричард Фентон шабуыл жасайды. Анасы, әкесі және Доннаның інісі қайтыс болды. Төсек астында тығылған Донна есуастан құтқарылса да, ол анасының өлімің өз көзімен көрді. Бұл оның психикасына әсер етіп, Донна қорқынышты түстерді көре бастайды. 

Келе-келе естеліктер ұмытыла бастады. Донна ағасы мен оның әйелімен тұрады және алдағы уақытта оны қуанышты күн  – бітіру кеші күтіп тұр.  Өзінің Бобби атты жігітімен және достарымен ол лимузинмен тойлауға қонақ үйге аттанады. Сол жерге түрмеден қашқан Ричард Фентон да барады. Ол қараңғы түкпірлерден ғашығын аңдып, жолында тұрған адамдарды пышақтайды. Фентонның қашуы туралы білген полиция қызметкерлері қашқынның бірінші құрбаның тапқанша ештенеден күдіктенбеген Доннаның достары бір-бірдей ғайып болады. Олар Фентонның қонақ үйде болғанын түсінеді. Қонақ үй қоршап алынған, оқушылар көшірілді, құрбыларын іздеуге кеткен Доннадан басқа. Алайда құрбыларының орнына ол өзінің дұшпаның – Фентонды кездестіреді. Дер кезінде келген полиция қызметкерлері Доннаны құтқарады. Бірақ Фентон қашып кетеді. Ол Доннаның артынан ереді, полиция оны тоқтата алмайды. Донна жерде жатыр және қанішердің пышағы оның денесіне бағытталған. Полиция қызметкерінің атысы есуасты тоқтатады.

## Рөлдерде
* Джонатон Шек — *Ричард Фентон*
* Бриттани Сноу — *Донна Кеппел*
* Скотт Портер — *Бобби*
* Джессика Строуп — *Клэр*
* Данна Дэвис — *Лиза Хайнс*
* Коллинз Пенни — *Ронни Хефлин*
* Келли Блац — *Майкл*
* Джеймс Рэнсон — *Детектив Нэш*
* Брианна Дэвис — *Криси Линн*
* Келлан Латс — *Рик Леланд*
* Мэри Мара — *Мисс Уотерс*
* Вэнь Минна — *Доктор Элайша Кроу*
* Идрис Эльба — *Детектив Винн*
* Джессалин Гилсиг — *Карен Тернер*
* Линден Эшби —  *Джек Тернер*
* Яна Крамер — *Эйприл*

## Сілтеме
* Ресми сайт
* «Бітіру кеші» (ағыл.)

Санат:Канада қорқынышты фильмдері
Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері
Дмитрий Николаевич Бяков

**Дмитрий Николаевич Бяков** (9 сәуір, 1978 жыл, Еңбекшіқазақ ауданы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО) — Қазақстандық футболшы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы. Құрама сапында 33 ойын өткізіп, 8 гол соққан.

## Карьерасы

### Клубтық
Карьерасын 1998 жылы "Қайрат" клубында бастаған. 2009 жылы "Жетісу" сапына қосылғанымен, әкесі қаза болды да, үйіне кетіп, қайтадан клубқа оралмады. Сондықтан клуб онымен болған келісім шартты бұзды. Бяков сол күйі карьерасын аяқтады.

### Құрама
2003 жылы 9 сәуірде, өзінің 25-ке толған туған күнінде әлдекімдермен ерегісіп, олар мұның  жүрек тұсынан пышақтап кетеді. Біраз уақыт емделіп жазылып қана қоймай, үлкен футболға, сонымен бірге ұлттық құрамаға да қайта оралады. Ұлттық құрама сапында сегіз жылдай ойнады. 2008 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеу турнирінде бес гол соқты.

Ұлттық құрама сапындағы соңғы ойынын 2008 жылы 6 қыркүйекте ӘЧ-2010 іріктеуінде Хорватияға қарсы өткізді.

### Құрама сапындағы голдары

## Жеке өмірі
Екі рет үйленген. Әйелінің аты Наталья, қызының аты Арина.

## Сілтемелер

Санат:9 сәуірде туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Анжи ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Алматы ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Игорь Геннадьевич Авдеев

**Игорь Геннадьевич Авдеев** (10 қаңтар 1973 жыл, Алматы, КСРО) — қазақстандық футболшы, қорғаушы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.

Ұлттық құрама сапында алты голдың авторы атанған. 1999, 2000 жылдары Қазақстанның үздік футболшысы атанды. Әу баста шабуыл мен жартылай қорғаныста ойнағанымен, жасы ұлғайған соң қорғаушы позициясына өтті. 

## Жетістіктері
### Командалық
***Қазақстанның күміс жүлдегері**: 1999, 2000, 2009
***Қазақстанның қола жүлдегері**: 2001, 2003
***Қазақстан кубогы**: 2002
***Бірінші лига чемпионы**: 2010

### Жекелей
*Қазақстанның үздік футболшысы: 1999, 2000

## Ұлттық құрамадағы голдары

## Сыртқы сілтемелер
*''National Football Teams'' сайтындағы профилі
*''FootballFacts.ru'' cайтындағы профилі

Санат:10 қаңтарда туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Восток ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Алматы ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Сергей Сергеевич Остапенко

**Сергей Сергеевич Остапенко** (23 ақпан 1986 жыл, Алматы) — қазақстандық футболшы, шабуылшы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.

## Карьерасы
Карьерасын "Цесна" клубында (кейін команда атауы "Алматы" боп өзгертілді) бастаған. Осы клуб сапында жүріп, 2006 жылы ұлттық құрамаға шақыртылды. Құрама сапында 2007 жылы маусымда Әзірбайжан құрамасына қарсы ойында алаңға шықты. Бұл ЕУРО-2008 турнирінің іріктеу матчы болатын. 2007 жылы 21 қараша күні Ереванда Арменияның қақпасына алғашқы голын енгізді (бұл ойында Қазақстан 1:0 есебімен ұтты).

2008 жылы қаңтарда Максим Жалмағамбетов екеуі Бельгияның "Антверпен" клубына жалға берілді. Бірақ негізгі құрамға іліге алмай, жыл ортасында "Алматы" клубына қайта оралды.

2014 жылы 28 жасында "Қайсарда" ойнап жүріп карьерасын аяқтады.

## Жетістіктері
*Қазақстанның күміс жүлдегері: 2007, 2011
*Қазақстан кубогы: 2006, 2007, 2010, 2012
*Интертото кубогы: 2007
*Достастық елдері кубогының финалисі: 2009
## Жеке өмірі
Әйелінің аты - Анна. Балалары: Семен мен Полина.

## Ұлттық құрамадағы голдары

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Алматы ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Андрей Юрьевич Финонченко

**Андрей Юрьевич Финонченко** (21 маусым 1982, Қарағанды, КСРО) — қазақстандық футболшы, бапкер. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының бұрынғы футболшысы. Қазір "Шахтер" (Қарағанды" клубының бапкерлерінің бірі.

## Карьера

### Клубтық
Қарағанды футболының түлегі. Бүкіл карьерасында тек "Шахтер" сапында ғана ойнаған. 2001 жылы 28 сәуірде тұңғыш рет кәсіби футболшы ретінде "Шахтер" - "Есіл" (Көкшетау) матчында алаңға шықты. Алғашқы голын 2003 жылы "Восток-Алтын" командасының қақпасына енгізді. Сол жылы Қазақстан чемпионатының үздік мергені атанды.

2013 жылы Еурокубоктерде сәтті ойнап, командамен бірге УЕФА Еуропа Лигасының топтық турнирінде ойнады. Финонченко Қазақстанның 2013 жылғы ең үздік футболшысы атанды.

Карьерасын 2017 жылы осы "Шахтерда" ойнап жүріп аяқтады. Қазір клубтың бапкерлер құрамына енген.

### Құрама
Ұлттық құрамадағы алғашқы ойынын 2003 жылы 6 маусымда Польшаға қарсы өткізді. Алғашқы голын 2004 жылы ақпанда Кипрдегі оқу-жаттығу жиындарында Арменияның қақпасына соқты. Бұл кездесу 3:3 есебімен тең аяқталды.

## Жетістіктері

### Клубтық
*Қазақстан чемпионы (2): 2011, 2012
*Қазақстанның қола жүлдегері (2): 2007, 2009
*Қазақстан кубогы (1): 2013
*Қазақстан суперкубогы (1): 2013

### Жеке

* Қазақстанның үздік футболшысы (1): 2013
* Қазақстан чемпионатының үздік мергені (1): 2003
* Футболист года в Казахстане по версии журнала «GOAL»: 2013
* Премьер-лиганың  үздік қазақстандық футболшысы (1): 2013
* Премьер-лиганың үздік қазақстандық шабуылшысы (1): 2013
* Премьер-лигадағы үздік 33 (3): № 1 (2003, 2013); № 2 (2006)

## Жеке өмірі
Әйелінің аты Ирина, қызының аты Анастасия. Андрейдің әкесі футбол жанкүйері, "Шахтердің" өз алаңында өткізген ойындарының барлығын тамашалауға тырысады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*''Sports.ru'' сайтындағы профилі
*УЕФА сайтындағы профилі 

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Микролингвистика

**Микролингвистика** — лингвистикалық жүйедегі байланыстарды, қарым-қатынастарды және қарама-қарсылықтарды зерттейтін лингвистика саласы.
## Дереккөздер
Қайрат Жұмабекұлы Нұрдәулетов

**Қайрат Жұмабекұлы Нұрдәулетов** (6 қараша 1982 жыл, Алматы, Қазақстан, КСРО) — қазақстандық футболшы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы, 2012—2013 жж капитаны.

## Карьерасы

### Халықаралық
Ұлттық құрама сапындағы бірінші ойынын 2003 жылы 6 маусымда Польшаға қарсы өткізді. Алғашқы голын 2007 жылы 8 қыркүйекте, Қазақстан құрамасының 100-ші матчында Тәжікстанның қақпасына соқты. Арно Пайперс Ұлттық құрамада бапкер болып тұрған кезеңде тұрақты алаңға шығып жүрді де, Бернд Шторк құрама тізгінін ұстаған соң мүлде шақырылмай қалды. 2011 жылы Мирослав Беранек мұны бірден құрамаға қайта шақырды.

2013 жылы 10 қыркүйекте Швециямен ойында капитан ретінде алаңға шықты. Бұл оның құрама сапынадғы соңғы ойыны болды.

Қазір Қазақстан ұлттық құрамасының бапкерлер штабында жұмыс істейді.

### Клубтық
Клубтық карьерасын 2000 жылы бастады. 2001 жылы "Есіл-Богатырь" сапында ойнап жүріп, Қазақстан клубтар құрамасына мүше болып, жыл соңында Шығыс Азия ойындарында қола жүлде иегері болды. 2002 жылы "Ертіс" сапына ауысты да, сол жылы-ақ Қазақстанның үздік футболшылар қатарына енді, сонымен қатар "маусымдағы жаңа есімдердің" бірі атанды. 

Кейін "Қайрат", "Тобыл", "Локомотив Астана", "Қайсар" клубтарында ойнап, 2017 жылы ақпан айында футболшылық карьерасына нүкте қойды.

## Жетістіктері
### Командалық
Есиль-Богатырь
*Қазақстанның қола жүлдегері 2001
*Шығыс Азия ойындарының қола жүлдегері 2001

"Ертіс"
*Қазақстан чемпионы: 2003, 2004
*Қазақстанның қола жүлдегері: 2002
*Қазақстан кубогының финалисі: 2002

"Қайрат"
*Қазақстанның қола жүлдегері: 2005
*Қазақстан кубогының финалисі: 2005

"Тобыл"
*Қазақстанның қола жүлдегері: 2007, 2008
*Қазақстан кубогы: 2007
*Интертото кубогының жеңімпазы: 2007

"Локомотив Астана"
*Қазақстан кубогы: 2010
*Қазақстан суперкубогы: 2011

"Астана"
*Қазақстан кубогы: 2012
*Қазақстанның күміс жүлдегері: 2013
*Қазақстан чемпионы: 2014

### Жекелей жетістіктері
*Үздік 22 футболшының бірі — 2002, 2007, 2010, 2011, 2012
*Қазақтанның үздік жартылай қорғаушысы — 2002
*Қазақстанның үздік футболшысы: 2012

## Отбасы
Алматы қаласында дүниеге келген. Мектепті үздік бітірген. Әйелінің аты — Динара, ұлы Мирас 2010 жылы өмірге келді.

## Сыртқы сілтемелер
* Футболшының профилі

Санат:6 қарашада туғандар
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Алматы ФК ойыншылары
Қараағаш (Павлодар облысы)

**Қараағаш** — Павлодар облысы Ертіс ауданы, Северный ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ертіс ауылынан солтүстік-батысқа қарай 63 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер
 

Санат:Ертіс ауданы елді мекендері
Северное

* Северное – Қарағанды облысы Абай ауданындағы ауыл.
* ''Северное'' – Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы таратылған ауыл.
* Северное – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл.
* Северное – Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданындағы ауыл.
* ''Северное'' – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы таратылған ауыл.
* Северное – Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданындағы ауыл.
Қоскөл ауылдық округі (Павлодар облысы)

**Қоскөл ауылдық округі** – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қоскөл, Қызылқақ ауылдары кіреді. Орталығы – Қоскөл ауылы. 2004 жылы Қоскөл ауылдық округінің *Жарсор* ауылы таратылды. 2006 жылы Қоскөл және 2007 жылы Қызылқақ ауылдық округтері ауылдық әкімдік болып қайта құрылды. 2013 жылы Қызылқақ ауылы қосылып, Қоскөл ауылы Қоскөл ауылдық округі болып қайта құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Ертіс ауданы ауылдық округтері
Қоскөл

**Ауылдар**:

* Қоскөл – Ақмола облысы Астрахан ауданындағы ауыл.
* Қоскөл – Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданы, Қоскөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Қоскөл – Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданы, Қаракөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Қоскөл – Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл.
* Қоскөл – Қостанай облысы Сарыкөл ауданындағы ауыл.
* Қоскөл – Қостанай облысы Ұзынкөл ауданында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.
* Қоскөл – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл.
* Қоскөл – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл.
* Қоскөл – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Успен ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Қоскөл – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Ұзынкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Қоскөл – Ұлытау облысы Ұлытау ауданы, Қоскөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Қоскөл – Ұлытау облысы Ұлытау ауданы, Терісаққан ауылдық округі құрамындағы ауыл.

**Көлдер**:
* Қоскөл – Қараторғай өзені алабындағы көл.
* Қоскөл – Теңіз алабындағы көл.
* Қоскөл – Тобыл алабындағы тұзды көл.
Өмірге айналған ойын

**Өмірге айналған ойын** (англ. *The Game of Their Lives*) — 2005 жылы 22 сәуірде жарыққа шыққан режиссер Дэвид Анспоның фильмі. Джеффри Дугластың осы аттас кітабының желісімен түсірілген. Фильмде 1950 жылғы футболдан әлем чемпионатындағы Англия — АҚШ құрамаларының кездесуі жайлы баяндалады. DVD дискілеріне бұл фильм "Ғажайып матч" (*The Miracle Match*) деген атаумен тарады.

## Түсірілім
Түсіру жұмыстары 2002 жылы қыркүйекте Сент-Луисте басталды. 1950 жылғы матчқа қатысқан АҚШ құрамасының көзі тірі бірнеше футболшысы түсірілімге келді. Фильм консультанты 90 жылдардағы көпке белгілі АҚШ футболшысы Эрик Винальда болды. Және де АҚШ-тың жақын өткен шақтағы ойыншысы Джон Харкс те фильмге түсті. Бір өкініштісі, қаржының жеткіліксіздігінен ардагер футболшылар баяндап берген көптеген нәрселер түсірілмей қалды.

Фильм Дент Макскиммингтің мемориалды сұхбатымен өрбиді.

## Фильмдегі қателіктер
*Ол кездесуде команда капитаны арғы тегі шотландиялық Эд Макилвени болған-ды. Бірақ фильмде команда капитаны ретінде америкалық Уолтер Бар ойнайды.
*Ойындағы жалғыз голды соққан Джо Гэтьенстің рөлін қара нәсілді актер сомдайды. Бірақ шын мәненде оның тегі жартылай неміс жартылай гаитилік болатын.
*Фильмде ағылшын футболшысы Стэнли Мэтьюз ойынға қатыспай, Рио-де-Жанейрода демалып жатады. Негізі Мэтьюз стадионда көрермендермен бірге матчты тамашалаған.

## Рөлдерде

*Джерард Батлер — *Фрэнк Борги, АҚШ құрамасының қақпашысы*
*Уэс Бентли — *[[Уолтер Бар]], АҚШ құрамасының жартылай қорғаушысы*
*Джей Родан — *Фрэнк Уоллас, АҚШ құрамасының шабуылшысы*
*Гэвин Россдэйл — *[[Стэнли Мортенсен]], Англия құрамасының шабуылшысы*
*Костас Мэндилор — *Чарли Коломбо, АҚШ құрамасының жартылай қорғаушысы*
*Луис Мэндилор — *Джино Париани, АҚШ құрамасының жартылай қорғаушысы*
*Закери Ти Брайан — *Харри Кио, АҚШ құрамасының қорғаушысы*
*Джимми Жан-Луис — *[[Джо Гатьенс]], АҚШ құрамасының шабуылшысы*
*Ричард Дженик — *Джо Мака, АҚШ құрамасының қорғаушысы*
*Нельсон Варгас — *Джон Соуза, АҚШ құрамасының шабуылшысы*
*Нину Да Силва — *Эд Соуза, АҚШ құрамасының шабуылшысы*
*Джон Харкс — *Эд Макилвенни, АҚШ құрамасының қорғаушысы*
*Билл Смитрович — *адмирал Джон Хиггинс*
*Терри Кинни — *Дент Макскимминг, журналист*
*Патрик Стюарт — *Дент Макскимминг қартайған шағы*
*Джон Рис-Дэвис — *Уильям «Билл» Джеффри, АҚШ құрамасының бас бапкері*

## Әдебиет
Douglas Geoffrey. The Game of Their Lives. — New York: Henry Holt and Company, 1996. — ISBN 0-8050-3875-2.

Санат:Футбол жайлы фильмдер
Санат:Футболдан 1950 жылғы әлем біріншілігі
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Бөтелке лақтыру

нобай|Бөтелке лақтыру
**Бөтелке лақтыру** — трюк, пластикалық бөтелкелерді лақтыру, ішінара сумен толтырылған, айналып жоғарыдан тігінен түсу керек. Трюк 2016 жылы халықаралық болып таралып кетті, бұл ойынды көрсетушілердің жетістіктерін көрсететін интернетте көптеген видеолар бар.

Бұл трюкті ойнату үшін бірнеше мобильді қосымшалар жазылған, солардың бірі, Bottle Flip 2k16, бұл ойынды құрылғыларына жүктеген пайдаланушылардың саны бірінші айдың өзінде үш миллион болған .

## Дереккөздер

Санат:Интернет-мәдениет
Санат:Интернет-мемдер
Тоғызақ

## Елді мекендер
### Қазақстан
* Тоғызақ – Қостанай облысы Қарабалық ауданындағы ауыл.
* Тоғызақ – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл.

### Өзбекстан
* Тоғызақ — Ташкент облысы Жоғарышыршық ауданындағы ауыл.

## Мұздықтар
* Тоғызақ мұздығы — Іле Алатауының солтүстік беткейіндегі аңғарлық мұздық.

## Өзбекстан
* Тоғызақ — Қазақстан мен Ресей аумағындағы өзен.
* Тоғызақ — Ресейдегі өзен.
Олар әлемді біріктірді

**Олар әлемді біріктірді** (англ. *United Passions*) — режиссер Фредерик Обертен түсірген француз фильмі. Тұсаукесері 2014 жылы 18 мамырда болды. 

## Мазмұны

Фильм оқиғалары 1992-2004 жылдарды қамтиды. 

1904 жылы Парижде түрлі мемлекеттен жиналған энтузиастар дүниежүзі халқын біріктіретін әлемдік футбол ұйымын құру идеясын іске асырады. Оны қысқартып айтқанда, ФИФА деп атайды. 

Ол кезде ФИФА-ның шынымен әлемдік деңгейдегі ірі ұйымға айналып кететініне сеніммен қарағандар тіпті аз болады. Бірақ аяққа тұрып кетуі үшін барын, тіпті өздерін де аямаған тарихи тұлғалар ФИФА-ны ақыр соңында әлемдегі ең ірі, абыройлы ұйымға айналдырады. Осы мақсатта жұмыс істеген Жюль Риме, Жоао Авеланж, Йозеф Блаттер секілді марғасқалардың өмірінен үзік-үзік болса да картиналар көрсетіледі. Олар қызмет жолында сатқындықты да, дұшпандықты да бастан кешіреді.

## Рөлдерде
*Тим Рот — Йозеф Блаттер
*Сэм Нилл — Жоао Авеланж
*Томас Кречман — Хорст Дасслер
*Фишер Стивенс — Карл Хиршман
*Жерар Депардьё — Жюль Риме
*Джейсон Бэрри — Эдгар Уилсон
*Джемайма Уэст — Аннет Риме
*Мартин Джарвис — Стэнли Роуз
*Энтони Хиггинс — Лорд Киннейрд
*Серж Хазанавичус — Робер Герен

## Басқа да фактілер
Фильмді түсіруге 27 миллион АҚШ доллары жұмсалды. Бірақ түсімі тым аз, шығынның жүзден бір бөлігін де өтемеді. Сол себепті тарихтағы ең нашар фильмдердің қатарын толықтырды. АҚШ кинотеатрларында көрерменді мүлдем жинай алмады. Бар-жоғы 918 долларды ғана құрады. Сол себепті де бір көрсетілімнен соң-ақ жарнамасы тоқтады.
## Дереккөздер

Санат:2014 жылғы фильмдер
Санат:Футбол жайлы фильмдер
Санат:Франция драма-фильмдері
Асхат Жетпісбекұлы Қадыркұлов

**Асхат Жетпісбекұлы Қадыркұлов** (14 қараша 1974 жыл, Ұзынағаш, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.  

## Карьерасы

### Клубтық
Кәсіпқой карьерасын Кеңес Одағы тарамай тұрып "Ақ Қанат" (Ұзынағаш) клубында бастаған. 1993 жылы тек қазақ балаларынан құралған "Намыс" клубында өнер көрсетті.  

2000 жылға дейін "Қайрат", "Шахтер" клубтарында доп теуіп, Мәскеудің ЦСКА клубына ауысты. Бірақ негізгі құрамнан орын босамай, үш жылда не-бары 9 рет қана алаңға шықты. Ойын практикасын дамыту үшін, 2002 жылы "Жеңіске" жалға ойнады. 

Соңғы ойнаған клубы — "Жетісу". 2007 жылы 33 жасында футболшылық карьерасын аяқтады. 

### Құрамада
Ұлттық құрама сапында 1997-2002 жылдары ойнап, 24 кездесуде 4 гол соқты. 4 голдың үшеуін 2000 жылы Палестинаның қақпасына енгізді. Бірақ хет-трик емес, екі матчта. 

### Бапкерлік
2012 жылдан бапкерлікке ауысты. "Сұңқар", "Спартак" (Семей) клубтарында физикалық дайындықты реттейтін бапкер қызметін атқарды. 

## Ұлттық құрамадағы голдары

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.national-football-teams.com/player/3565.html

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:14 қарашада туғандар
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Намыс ФК ойыншыларыСанат:Қайрат ФК ойыншыларыСанат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Ақ қанат ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары
Ленино (Павлодар облысы)

**Ленино** — Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл, Амангелді ауылдық округі орталығы. 2019 жылға дейін таратылған "Ленин ауылдық округі" орталығы болған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Ертіс ауылынан солтүстік-батысқа қарай 93 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ертіс ауданы елді мекендері
Ленино (шағын аудан, Шымкент қаласы)

**Ленино** немесе **Ленин ауылы** – қазір Шымкент қаласының құрамындағы Қатынкөпір шағын ауданына кірген, бұрын Шымкент қалалық әкімдігіне қарасты Абай ауданы Қатынкөпір ауылдық округ құрамында болған ауыл. Шымкент қаласынан солтүстік-батысқа қарай 3 км жерде орналасқан. Тұрғыны 7,6 мың адам (2003). Іргесі 1929 жылы Ленин атындағы ұжымшар болып қаланды. 1960 жылы шағын ұжымшарлар 21-партсъезд атындағы ірі кеңшарға біріктіріліп, оның бөлімшесі болып келді. Кеңшар негізінде ӨК (өндірістік кооператив), шаруа қожалықтары ұйымдастырылды. Ленинода мәдениет үйі, орта мектеп, фельдшерлік-акушерлік пункт, кітапхана болған..

2006 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің "Шымкент қаласындағы ауыл округтерін, поселкелер мен ауылдарды тарату туралы" бірлескен шешіміне сәйкес және тиісті аумақ халқының пікірін ескере отырып, Бірлескен Шымкент қалалық мәслихатының 2006 жылғы 21 желтоқсандағы N 353/334-3с шешімі және Шымкент қаласы әкімдігінің 2006 жылғы 22 желтоқсандағы N 371 шешімі бойынша Ленино бұрынғы Тельман, Куйбышев және Самал 3 шағын ауданының аумақтарымен бірге Қатынкөпір шағын ауданы деп атала бастады.

## Дереккөздер

Санат:Шымкент
Лужники (стадион)

**Лужники** — Мәскеудегі футбол стадионы, "Лужники" Олимпиадалық кешенінің орталығы. Ресейдегі ең адам көп сиятын стадион. Ресей Ұлттық футбол құрама командасы өз алаңындағы ойындарын өткізеді.

## Тарихы
1954 жылы 23 желтоқсанда КСРО үкіметі Лужникиде үлкен стадион тұрғызуға шешім қабылдады. Жобалау жұмыстары 1955 жылы қаңтарда басталып, сол жылы сәуір айында іргетасы қаланды. Әуелде стадионға бүкіл спорт кешенімен бірге В. И. Лениннің аты берілді. Ашылу салтанаты 1956 жылы 31 шілдеде өтті.

Стадион 1980 жылғы Жазғы Олимпиаданың басты аренасы болды. Арада екі жыл өткен соң "Спартак" (Мәскеу) — "Харлем" матчында жанкүйерлер қақтығысы болып, 66 адам қаза тапты. 

1992 жылы атауы "Лужники" деп ауыстырылды. 1996-97 жылдары реконструкция жасалып, көрермендер отыратын тұстардың төбесі жабылды. 

1999 жылы 12 мамырда УЕФА Кубогының финалдық матчы ("Парма" — "Олимпик Марсель") осы стадионда өткізілді.

2008 жылы 21 мамырда УЕФА Чемпиондар Лигасының финалдық кездесуі ("Манчестер Юнайтед" — "Челси") осы стадионда ойналды.

2013-17 жылдары алдағы әлем чемпионатына (2018 жылғы) дайындық ретінде күрделі реконструкция жасалды.

## Фактілер
*Стадионда бір мезетте 81 мың адам жайғаса алады.
*2018 жылғы Әлем чемпионатының жеті ойыны (финалды қосқанда) осы стадионда өтеді.

## Стадионда өткен ірі іс шаралар
* КСРО Халықтарының жазғы спартакиадасы, 1956
*КСРО Халықтарының спартакиадасы: 1963, 1967, 1971, 1975, 1979
*Жазғы Олимпиадалық Ойындар: 1980
*Мотожарыстан әлем чемпионаты: 1984
*Ізгі ниет ойындары: 1986
*Регбиден әлем чемпионаты: 2013
*Жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты: 2013

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты
Санат:Стадиондар
Санат:Ресей стадиондары
Санат:1956 жылы соғылған стадиондар
Санат:Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігінің стадиондары
Санат:1956 жылы Мәскеуде соғылған ғимараттар мен құрылыстар
Санат:Мәскеу футбол стадиондары
Санат:Мәскеудің Олимпиялық нысандары
Санат:Мәскеудің концерттік алаңдары
Санат:Хамовники