open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Элиа Казан

**Элиа Казан** (, туған кездегі есімі — **Илиас Казанжиоглу** ; 7 қыркүйек, 1909, Константинополь, Осман империясы — 28 қыркүйек, 2003, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық театр және кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. The New York Times оны "*Бродвей мен Голливуд тарихындағы ең құрметті және ықпалды режиссерлердің бірі*" ретінде сипаттаған.

## Таңдаулы фильмдері

 

 

 
 
 

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Тони сыйлығының иегерлері
Джон Хьюстон

**Джон Хьюстон** (; 5 тамыз, 1906, Невада, Миссури — 28 тамыз, 1987, Мидлтаун, Род-Айленд, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және актер. Режиссер түсірген 37 көркем фильмнің басым бөлігін сценарийлерін жазды, олардың көпшілігі қазіргі кезде классикалық болып саналады. Хьюстонның шығармашылық жолы асқан табысқа толы болды: ол екі мәрте «Оскар» және үш мәрте «Алтын глобус» сыйлығын иеленді. Сонымен қатар, 1960 жылы Голливудтың «Даңқ аллеясында» оның есімімен жеке жұлдыз орнатылса, 1980 жылы ол BAFTA академиясының ең жоғары мәртебелі мүшелігіне (BAFTA Fellowship) ие болды. 

Хьюстонды Голливуд кино әлемінде «дәуір алыбы», «ағысқа қарсы жүзуші» және «әмбебап тұлға» деп атаған. Жиһанкездікті жаны сүйген ол әр жылдары Франция, Мексика және Ирландия елдерінде тұрақтаған. Хьюстон тумысынан АҚШ азаматы болса да, 1964 жылы бұл мәртебеден бас тартып, Ирландия азаматтығын алады. Дегенмен, кейінірек туған жеріне қайта оралып, өмірінің соңғы жылдарын Америка Құрама Штаттарында өткізді. 

Актер Уолтер Хьюстонның ұлы, актриса Анжелика Хьюстонның әкесі.

## Таңдаулы фильмдері

 

 

 
 
 

## Дереккөздер

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Тәуелсіз рух сыйлығының иегерлері
Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері
Саят атырабы

**Саят атырабы** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы атырап.

## Тарихы
1925 жылы қаңтарда Түрікмен КСР Ленин округі Саят ауданы болып құрылған.

1927 жылы мамырда Ленин округі Шаржүй болып өзгертілді.

1930 жылы қыркүйекте Шаржүй округі таратылып, Саят ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды.

1939 жылы қарашада Саят ауданы жаңадан құрылған Шаржоу облысына берілді.

1963 жылы қаңтарда Шаржоу облысы жойылып, Саят ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды.

1970 жылдың желтоқсанында аудан қайтадан қалпына келтірілген Шаржоу облысының құрамына енді.

1992 жылы 14 желтоқсанда Саят ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, Саят атырабы деп аталды.

2017 жылдың 25 қарашасында Түрікменстан парламенті таратқан Сақар атырабындағы аумақты Саят атырабының құрамына қосты.

## Дереккөздер

Санат:Лебап уәлаяты атыраптары
Халаш атырабы

**Халаш атырабы** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы атырап.

## Тарихы
1925 жылы қаңтарда Түрікмен КСР Керкі округіне қарасты **Халаш ауданы** болып құрылған.

1930 жылы қыркүйекте Керкі округі таратылып, Халаш ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды.

1933 жылы ақпанда Керкі округі қалпына келтіріліп, Халаш ауданы оның құрамына енді.

1939 жылы қарашада Халаш ауданы жаңадан құрылған Шаржоу облысының құрамына енді.

1943 жылы желтоқсанда Халаш ауданы жаңадан құрылған Керкі облысына берілді.

1947 жылы қаңтарда Керкі облысы таратылып, Халаш ауданы Шаржоу облысына қайтарылды.

1963 жылы қаңтарда Халаш ауданы таратылды.

1975 жылдың ақпанында Халаш ауданы Шаржоу облысының құрамында қалпына келтірілді.

1992 жылы 14 желтоқсанда Халаш ауданы Лебап уәлаятының құрамына кіріп, **Халаш атырабы** деп аталды.

2017 жылдың 25 қарашасында Түрікменстан парламенті таратқан Қарабекауыл атырабындағы аумақ Халаш атырабының құрамына қосылды.

## Әдебиет
* 

## Дереккөздер

Санат:Лебап уәлаяты атыраптары
Эльзастықтар

**Эльзастықтар** (Elsässisch) — Францияның шығысындағы халық, Эльзас тарихи аймағының халқы. Халық саны жақын туысқан Лотарингия халқымен бірге 2,5 миллион адамды құрайды.

## Тілі
Олар неміс тілінің алеман диалектісінде сөйлейді (лотарин оның франк диалектілерінде сөйлейді). Үлкен қалаларда француз тілі кеңінен таралған.

## Діні
Алзаттықтардың көпшілігі католиктер, ал ауыл тұрғындары арасында протестанттар (лютерандар мен кальвинистер) басым.

## Тарихы
Эльзастықтар неміс тайпаларының, әсіресе алемандықтардың ықпалында болған кельт тайпаларының негізінде дамыды. 9 ғасырда Эльзастар Шығыс Франк корольдігінің құрамына кірді (болашақ Германия). 1648 жылы отыз жылдық соғыстан кейін Эльзас Францияға қосылды. Эльзастықтар этнографиялық ерекшелігінде олардың Франция мен Германия арасындағы шекаралық жағдайы және бір мемлекеттен екінші мемлекетке ауысуы көрініс тапты. Ұлы француз революциясының демократиялық принциптері эльзастықтардың этникалық өзіндік санасының қалыптасуына шешуші әсер етті. 

Германияның Эльзасты аннексиялау кезеңінде (1871-1919) оларр зорлық - зомбылыққа қарсы болды, ал 1940-1945 жылдардың басында француздармен бірге неміс-фашистік басқыншыларға қарсы күресті.

## Кәсібі
Қазіргі эльзастықтар көп салалы өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығымен (бидай, арпа, техникалық дақылдар, көкөніс, бау-бақша, жүзім шаруашылығы, сүт шаруашылығы, шошқа шаруашылығы) айналысады. Эльзастықтардың материалдық мәдениеті Германияға жақын.

## Тұрмыс салты

### Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары
Дәстүрлі тұрғын үй - франкондық (орта неміс) үйі. Эльзас орталығы, Страсбург қаласының дәстүрлі архитектурасы неміс және француз ерекшеліктерін біріктіреді.

### Дәстүрлі киімдері
Дәстүрлі киімді тек фестивальдер мен фольклорлық ансамбльдерге қатысушылар ғана киеді: ақ кәзекей, қара алжапқыш, алжапқыш және барқыт көкірекше. Қара жібек лентадан тігілген үлкен банты бар бас киім киеді.

### Дәстүрлі тағамдары
Эльзас асханасы неміс асханасының дәстүрлері бар, бірақ күшті романдық әсермен байланысты өзіндік ерекшелігі бар.

### Фольклоры
Неміс және француз элементтерін біріктіретін фольклор сақталған.

## Дереккөздер

Санат:Франция халықтары
Санат:Германдықтар
Дәулетлі атырабы

**Дәулетлі атырабы** () — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы 2007-2022 жылдары болған бұрынғы атырабы. Әкімшілік орталығы — Жейхун кенті.

## Тарихы
2007 жылдың тамызында жаңа игерілу аймақтарында — Жалаңқыз және Таллымержен алқаптарында құрылды. 2017 жылдың 25 қарашасында Түркіменстан парламенті таратқан Биік Түрікменбашы атырабының аумағы Дәулетлі атырабының құрамына енді.

2022 жылдың 9 қарашасында Дәулетлі атырабы жойылды. Сонымен бірге, Дәулетлі кенті мен оның әкімшілік бағынуындағы Ашқабад ауылы, сондай-ақ Берқарарлық, Қожақайран, Мирас, Бақташы, Таллымержен, Тазатұрмыс кеңесшіліктері Қожамбаз атырабына; ал Достық қаласы, Әмудария және Керкіші кенттері, Бұрғышы, Дашрабат, Сердар, Түрікменстан, Жалқым кеңесшіліктері Көйтендақ атырабына берілді.

## Сілтеме
* Дүниежүзілік тарихи жоба

## Дереккөздер

Санат:Лебап уәлаяты атыраптары
Санат:Түрікменстанның таратылған атыраптары
Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитеті

**Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитеті** — инвесторлардың құқықтарын қорғау жөніндегі қызметті жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасының ведомствосы.

## Тарихы
Қазақстан Республикасы Президентінің 2023 жылғы 5 қазандағы № 366 Жарлығымен Бас прокуратураның Активтерді қайтару жөніндегі комитеті құрылды.

2025 жылғы 17 желтоқсандағы № 1125 Президент Жарлығымен комитет атауы Инвесторлардың құқықтарын қорғау комитеті болып өзгертілді.

## Міндеттері
# инвестициялар және инвестициялық қызмет саласындағы заңдылыққа жоғары қадағалауды жүзеге асыру;
# инвесторлардың құқықтарын қорғау, құқық бұзушылықтардың жолын кесу және алдын алу;
# инвесторлардың құқықтарының бұзылуына ықпал ететін себептер мен жағдайларды, сондай-ақ олардың салдарларын анықтау және жою;
# инвесторлардың құқықтарын қорғау саласына басшылық ету және салааралық үйлестіру;
# инвесторлар қатысатын дауларды сотқа дейін реттеуді жүзеге асыру

## Басшылары
* Нұрдәулет Сүйіндіков (2023-2025)

## Дереккөздер

И
Lundbeck

**Х. Лундбек** Даниялық фармацевтикалық компания болып табылады. Штаб-пәтері Копенгагенде орналасқан. Жүйке бұзылыстарында қолданылатын дәрілерге маманданған (антидепрессанттар, антипсихотиктер).

## Тарихы
Компанияны 1915 жылы Ханс Лундбек әртүрлі тауарлар саудасында делдал ретінде құрды. 1924 жылы компанияға Эдуард Голдшмидт келуімен дәрі-дәрмек компанияның өнім ассортиментінде өсіп келе жатқан орынға ие болды, ал 1930 жылдары Лундбек дәрі-дәрмектің жеке өндірісін бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде компания жұмысын жалғастырды, тіпті өзінің алғашқы шетелдік филиалын (Швецияда) ашты және алғашқы сәтті Лукосил препаратын шығарды. Соғыстың соңында компания опиоидты анальгетик кетобемидонға патент алды (ол 1942 жылы Германияда жасалды, оған патент өтемақы бөлігі болды). 1954 жылы компанияның бақылау пакетін сақтай отырып, Лундбек қоры құрылды. 1958 жылы компанияның алғашқы антипсихотикалық дәрісі Труксал (хлорпротиксен) шығарылды. 1960 жылдардың ортасына қарай компания табысының төрттен үш бөлігі сыртқы нарықтан түсті. 1989 жылы антидепрессант Ципрамил (циталопрам) нарыққа шығарылып, компанияның негізгі табыс көзіне айналды. 1990 жылдардың соңында антипсихотикалық Сердолект (сертиндол) сатыла бастады. 1999 жылы компания акцияларының төрттен бір бөлігін Копенгаген қор биржасында листингке шығарды (қалғаны қорда қалды).

2019 жылы штаб-пәтері Вашингтон, АҚШ, Ботелл қаласында орналасқан Alder BioPharmaceuticals сатып алынды; транзакция сомасы $1,95 млрд құрады.

## Белсенділік
2021 жылға арналған табысты географиялық бөлу:
* Солтүстік Америка – 8,25 млрд крон;
* Еуропа – 3,50 млрд крон;
* басқа аймақтар – Қытай, Жапония, Корея Республикасы, Австралия, Бразилия, 4,16 млрд крон.

2021 жылы сату көлемі бойынша негізгі дәрілер:
* Brintellix/Trintellix (вортиоксетин) — антидепрессант, 3,53 млрд CZK;
* Rexulti/Rxulti (brexpiprazole) — атипті антипсихотик, 2,85 млрд CZK;
* Abilify Maintena (арипипразол) — атипті антипсихотик, 2,42 млрд CZK;
* Cipralex/Lexapro (эсциталопрам) — антидепрессант, 2,35 млрд CZK.

## Тағы қараңыз
* Әлемдегі ең ірі фармацевтикалық компаниялардың тізімі
* Brain Prize (Лундбек қорының ғылыми сыйлығы)

## Дереккөздер

Санат:Дания компаниялары
Говард Хоукс

**Говард Винчестер Хоукс** (; 30 мамыр, 1896, Гошен, Индиана — 26 желтоқсан, 1977, Палм-Спрингс, Калифорния, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Сыншы Леонард Малтин оны "аты танымал емес ең ұлы американдық режиссер" деп атады. 1996 жылы Говард Хоукс «Entertainment Weekly»-дің 50 үздік режиссерлерінің тізімінде № 4 болып танылды. 2007 жылы «Total Film magazine» Хоуксті "тарихтағы ең керемет 100 режиссері" тізімінде 4-ші орынға қойды.

## Таңдаулы фильмдері
* 1932 - Тыртық бет / Scarface
* 1938 - Баланы тәрбиелеу / Bringing up Baby
* 1940 - Оның сүйіктісі Жұма / His Girl Friday
* 1941 - От шары / Ball of Fire
* 1941 - Сержант Йорк / Sergeant York
* 1952 - Қызыл нәсілділердің көсемі және басқалар / O. Henry's Full House (Қызыл нәсілділердің көсемі эпизоды)
* 1953 - Мырзалар аққұбаларды ұнатады / Gentlemen Prefer Blondes
* 1959 - Рио Браво / Rio Bravo

## Дереккөздер

Санат:Құрметті Оскар сыйлығының иегерлері
Фред Циннеман

**Альфред Циннеман** (; 29 сәуір, 1907, Вена, Аустрия-Мажарстан — 14 наурыз, 1997,  Лондон, Ұлыбритания) — Аустрия-Мажарстанда туылған америкалық кинорежиссёр және кинопродюсер. «Оскар» сыйлығының төрт дүркін иегері.

Ол өзінің фильмдеріне шынайылық беру үшін аутентикалық локацииларды пайдалануды және киножұлдыздарды кәсіби емес актерлермен араластыруды талап еткен алғашқы режиссерлердің бірі болды.

## Таңдаулы фильмдері

 

 

 
 
 

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (продюсерлер)
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Питер Богданович

**Питер Богданович** (; 30 шілде, 1939 Кингстон, Нью-Йорк, АҚШ — 6 қаңтар, 2021 Лос Анжелес, Калифорния, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші, актер, кинопродюсер сыншы және жазушы. «Жаңа Голливуд» қозғалысының көрнекті кинорежиссері болғанға дейін ол өзінің мансабын «Film Culture» және «Esquire» журналдарында кинотанушы ретінде бастады. Ол көптеген марапаттарға ие болды, соның ішінде «BAFTA» (1973) мен «Грэмми» (2009) марапаттары, сондай-ақ екі «Оскар» және екі «Алтын глобус» номинациялары.

Богданович Роджер Корманның «Жабайы періштелер» (The Wild Angels, 1966) фильміне жұмысқа орналасқанға дейін киножурналист болып қызмет етті. Оның толықметражды дебюті «Нысаналар» (Targets, 1968) фильмінен басталды. Оған үлкен атақ әкелген туындысы — «Соңғы киносеанс» (The Last Picture Show, 1971) драмасы болды. Бұл фильм үшін ол «Үздік режиссер» және «Үздік бейімделген сценарий» номинациялары бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Одан кейін оның «Не болды, док?» (What's Up, Doc?, 1972) және «Қағаз ай» (Paper Moon, 1973) атты жоғары бағаланған фильмдері жарық көрді. Басқа да туындыларының қатарында «Әулие Джек» (Saint Jack, 1979), «Олардың бәрі күлді» (They All Laughed, 1981), «Бетперде» (Mask, 1985), «Сахна артындағы шу» (Noises Off, 1992), «Мысықтың мияулауы» (The Cat's Meow, 2001) және «Ол сондай қызық» (She's Funny That Way, 2014) фильмдері бар.

Актер ретінде Богданович «Сопрано әулеті» (The Sopranos) атты HBO сериалындағы рөлімен және Орсон Уэллстің соңғы фильмі — «Желдің екінші беті» (The Other Side of the Wind, 2018) арқылы танымал болды. Ол бұл фильмде ойнап қана қоймай, оның түсірілім жұмыстарын аяқтауға да көмектескен.

Богданович деректі кино жанрында да өнімді жұмыс істеп, «Джон Форд режиссурасы» (1971) және Бастер Китонның өміріне арналған «Ұлы Бастер» (2018) сияқты туындыларды жарыққа шығарды. Ал Том Петти мен «The Heartbreakers» тобы туралы түсірген «Арманға ұмтылу» (2007) фильмі үшін беделді «Грэмми» сыйлығын иеленді. Ол тек кино түсіріп қана қоймай, Говард Хоукс, Альфред Хичкок және Орсон Уэллс сияқты жақын достарынан алған терең сұхбаттары жинақталған бірнеше іргелі кітаптардың авторы атанды.
Богдановичтің еңбектері көптеген ірі кинорежиссерлердің шығармашылығына әсер еткен маңызды туындылар ретінде аталып келеді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*  

Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ киносыншылары
Брайан Де Пальма

**Брайан Де Пальма** (; 11 қыркүйек, 1940, Ньюарк, Нью-Джерси, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Режиссер психологиялық триллер және қылмыстық драма сияқты жанрларда жұмыс істегенімен танымал болды.

## Таңдаулы фильмдері
* 1968 - Сәлемдесу / Greetings
* 1976 - Кэрри / Carrie
* 1978 - Ашу / The Fury
* 1981 - Үрлеу / Blow Out
* 1983 - Тыртық бет / Scarface
* 1987 - Қол тигізбейтін / The Untouchables
* 1993 - Карлито жолы / Carlito’s Way
* 1996 - Миссия: Мүмкін емес / Mission: Impossible
Уильям Фридкин

**Уильям Фридкин** (; 19 тамыз, 1935, Чикаго, Иллинойс — 7 тамыз, 2023, Лос Анжелес, Калифорния, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. «Жаңа Голливуд» қозғалысының көрнекті кинорежиссерінің бірі.

## Таңдаулы фильмдері

 

  

## Дереккөздер

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Есболат Шарапұлы Нұрманов

**Есболат Шарапұлы Нұрманов** (1970–2023) — кеңестік және қазақ боксшысы, 2-ші жеңіл салмақта КСРО чемпионатының күміс жүлдегері (1989).

Қазақстанның тұңғыш кәсіпқой боксшысы, 17 жасында бокстан КСРО құрама командасының мүшесі, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Арал өңірінің тумасы, 1987 жылы Ленин атындағы ҚазПТИ-ның гидрогеология, барлау техникасы факультетінде оқыған. 1990 жылдардың ортасынан кеден қызметінде жұмыс жасады.

Кәсіпқой бокста 7 жекпе-жек өткізген. Ол 1993 жылдың 27 наурызында Украинаның Мариуполь қаласында израильдік боксшыға қарсы алғашқы кездесуін өткізді. Оның соңғы жекпе-жегі 1995 жылдың 9 желтоқсанында литвалық боксшымен болған.

Есболат Шарапұлының жаназасы 5 желтоқсан таңертең Талғар қаласы, Биеке Батыр мешітінде шығарылды. Алматы облысы, Талғар қаласында жерленді.

## Дереккөздер

Санат:КСРО боксшылары
Санат:Қазақстан боксшылары
Санат:Қазақ кәсіпқой боксшылары
Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
A-28 автомобиль жолы (Қазақстан)

**A-28** — ұзындығы 487 километр болатын Қазақстан аумағындағы автомобиль жолы. E121 Еуропалық маршруты мен AH63 Азиялық маршрутының құрамдас бөлігі. Тас жол Орал және Атырау қалаларын байланыстырады.

## Маршруты

## Сипаттамасы
A-28 трассасы Атырау қаласынан басталып, Жайық өзенінің оң жағалауындағы елді мекендер арқылы өтіп, Орал қаласынан аяқталады. Қозғалыс жолағы - екеу. Чапаев ауылының тұсында шалғайдағы Жәнібек ауданы мен Орал қаласын байланыстыратын A-31 трассасы басталады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан жолдары
Ғалымбек Сапарбергенұлы Өтегенов

**Ғалымбек Сапарбергенұлы Өтегенов** (3 қазан 1984, Ақтөбе облысы. Шалқар ауданы) — Ұлт Жанашыры, меценат, қоғам қайраткері.

## Өмірбаяны
1991-2001 ж.ж. Ідіріс Үргенішбаев атындағы N40 қазақ орта мектебінде білім алды.

Ақтөбе көлік байланыс және технологиялар колледжінде Кәсіби орта білімге ие болды.

### Еңбек жолы
2002 ж. Дизель слесарі. Ақтөбе пайдалану локомотив депосы. Қандыағаш Айналым депосындағы 

2003 г. Мұғалжар аудандық әскери комиссариатымен ҚР Қарулы Күштері қатарына шақырылған.  

2003-2005 г.г. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері қатарында әскери борышын өтеген.

2005 г. Слесарь ходовик «ЛСК» АҚ филиалы Қандыағаш Локомотив сервис қызмет көрсету орталығы.

2005 ж. Ақтөбе теміржол көлік қызметкерлерінің оқу орталығы. «Тепловоз машинисінің көмекшісі» 4,5 айлық даярлау курсы.  

2006 ж. Машинист көмекшісі. «Локомотив» АҚ филиалы Шыбарқұдық пайдалану локомотив депосы.

2007 г. Ақтөбе темір жол көлігі қызметкерлерін даярлау орталығында тепловоз машинистерін даярлау курсы. 

2008 ж. Тепловоз машинисті. «Локомотив» АҚ филиалы Шыбарқұдық пайдалану локомотив депосы.

2012 ж. Локомотив «АҚ»-Атырау Локомотив пайдалану депосына ауыстырылды.

2013 ж. Тепловоз машинистінің 3-сынып біліктілігі берілді. 

2016 ж. Локомотив бригадаларының оқыту нұсқаушысы. 

2017 ж. Тепловоз машинистінің 2-сынып біліктілігі берілді. 

2017 ж. Кәсіби орта білім. Ақтөбе көлік, байланыс және жаңа технологиялар колледжі. 2020 ж. Түркия елінде кәсіп жолында

## Марапаттары
2022 ж. Ұлт Жанашыры. 

2022 ж. Бауыржан Момыш ұлы атындағы «Намыс» төсбелгісі. 

2022 ж. Алтын Адам номинациясымен марапат. 

2023 ж. ҚР Президенті Қ. К. Тоқаевтың Алғыс хаты. 

2023 ж. Аманат партиясынан Алғыс хат. 

## Жеке өмірі
Отбасы бар. 2 ұлы бар. 

Түркия елінде кәсіп иесі.
A-27 автомобиль жолы (Қазақстан)

**A-27** — ұзындығы 865 километр болатын Қазақстан аумағындағы автомобиль жолы. E40 Еуропалық маршруты мен AH70 Азиялық маршрутының құрамдас бөлігі. Тас жол Ақтөбе қаласын Атырау қаласы арқылы Ресей Федерациясындағы Астрахан қаласымен байланыстырады.

## Маршруты

## Сипаттамасы
A-27 трассасы Ақтөбе қаласынан басталып, Алға, Қандыағаш, Атырау қалаларының үстімен өтіп, Бөкейхан (Котяевка) ауылының тұсындағы Қазақстан-Ресей шекарасында аяқталады. 2007 жылы Қиғаш өзенінің үстінен салынған көпірмен қатар ашылған «Құрманғазы» автомобиль өткізу бекеті арқылы Астрахан қаласына қатынауға болады. Атырау қаласының тұсында A-28 трассасы және Доссор кентінің тұсында A-33 трассасы басталады.

## Қайта жаңғырту жұмыстары
* 277 шақырым болатын «Атырау-Астрахань» учаскесінің бүгінгі күні 252 шақырымы пайдалануға берілді. 2018 жылы қайта жаңғырту жұмыстары басталған жол 2024 жылы толықтай пайдалануға беріледі деп жоспарланып отыр.
* Ақтөбе-Қандыағаш автокөлік жолын қайта жаңарту жұмыстары 2021 жылы басталған. Бүгінде Ақтөбе-Қандыағаш автокөлік жолының 11-шақырымынан 100-шақырымына дейінгі учаскесін қайта жаңарту жұмыстары жүргізілуде. Ақтөбеден Қандыағашқа дейінгі (77,5 км) учаскесі толық төрт жолақты, І-б техникалық санатында болса, Қандыағаш айналма жолы (18,2 км) 2 жолақты ІІ-техникалық санатқа сәйкес болады. Толық пайдалануға беру мерзімі — 2024 жыл.
* «Қандыағаш – Мақат» (160-504 км) жолының жалпы ұзындығы 299 шақырымы жөнделді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан жолдары
Айдана Асанқызы Егеубаева

**Айдана Асанқызы Егеубаева** (19 тамыз 1991 жыл, Түркістан облысы) — Қоғам белсендісі, меценат.

## Өмірбаяны
Шымкент қаласындағы 53 мектепті бітірген.

М. Әуезов университетін тамамдаған.

Математика пәні мұғалімі.

Білімі жоғары.

Тұрмыста.

Ел жанашыры кейіпкері.

Ел Жанашыры, Қоғам белсендісі, меценат.

## Марапаттары:

* ”Намыс” төсбелгісінің иегері.
* ҚР Президенті, Қасым Жомарт Кемелұлының алғыс хаты.
* ”Ел жанашыры” кітабының кейіпкері.
* ”Алтын жүрек” номинация иегері.
* Б. Момышұлы «Батыр шапағаты” медалінің иесі.
* 2023 жылы Аманат партиясы Алматы қалалық филиалының атқарушы хатшысы- М.Отыншиев алғыс хаты.
* ”Алтын адам” номинация иегері.
* Намыс, Батыр шапағаты медалі иесі.
A-29 автомобиль жолы (Қазақстан)

**A-29** — ұзындығы 100 километр болатын Қазақстан аумағындағы ақылы автомобиль жолы. E38 Еуропалық маршруты мен AH61 Азиялық маршрутының құрамдас бөлігі. Тас жол Орал қаласын Саратов қаласымен (Ресей Федерациясы) байланыстырады.

## Маршруты

## Сипаттамасы
A-29 трассасы Зашаған кентінің тұсынан басталып, Қазақстан-Ресей шекарасында аяқталады. «Тасқала» өткізу бекеті арқылы Саратов қаласына қатынауға мүмкіндік бар.

20 қарашада жарияланған Республикалық маңызы бар Орал — Ресей Федерациясы шекарасы (Саратов) тас жолы ақылы болатыны туралы бұйрық 1 желтоқсанда күшіне енеді. Құжатқа сәйкес 98.9 км жолмен жүргендер төмендегідей сома төлейді:
* орын саны 16-дан аспайтын автобустар және 2.5 тоннаға дейін жүк көтеретін көліктер — 0.142 АЕК (489.9 теңге);
* орын саны 32-ден аспайтын автобустар және 5.5 тоннаға дейін жүк көтеретін көліктер — 0.284 АЕК (979.8 теңге);
* орын саны 32-ден көп автобустар және 10 тоннаға дейін жүк көтеретін көліктер — 0.426 АЕК (1469.7 теңге);
* 10 тоннадан 15 тоннаға дейін жүк көтеретін көліктер — 0.568 АЕК (1959.6 теңге);
* тіркемесі бар жүк көліктері мен ершікті тартқыштарды қоса алғанда, 15 тоннадан ауыр жүк көтеретін машиналар — 0.71 АЕК (2 449.5 теңге).
*Ақылы жолға іргелес елді мекен тұрғындары 1-5 АЕК (2023 жылы 3450-17250 теңге) шамасында болатын айлық абонемент немесе 12-60 АЕК (41 400-207 000 теңге) тұратын жылдық абонемент сатып алса болады.

## Қайта жаңғырту жұмыстары
Тас жол 2018 жылы толық реконструкциялаудан өткізілген.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан жолдары
A-30 автомобиль жолы (Қазақстан)

**A-30** — ұзындығы 144 километр болатын Қазақстан аумағындағы автомобиль жолы. Тас жол Орал қаласын Ресей Федерациясының Орынбор қаласымен байланыстырады.

## Маршруты

## Сипаттамасы
A-30 трассасы Орал маңындағы Подстёпное ауылының тұсынан басталып, Қазақстан-Ресей шекарасында аяқталады. «Ақсай» автомобиль өткізу бекеті арқылы Елек, Орынбор қалаларына қатынауға мүмкіндік бар.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан жолдары
Сэм Пекинпа

**Дэвид Сэмюэль «Сэм» Пекинпа** (; 21 ақпан, 1925, Фресно, Калифорния, АҚШ — 28 желтоқсан, 1984, Инглвуд, Калифорния, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр және сценарийші. ХХ ғасырдағы киноның ең маңызды жаңашылдарының бірі, сонымен қатар вестерн жанрындағы ең ірі ревизионисті.

Пекінпаның фильмдері құндылықтар мен идеалдар арасындағы қақтығысты, сондай-ақ адамзат қоғамындағы жемқорлық пен қатыгездікті зерттейді. Оның кейіпкерлері көбінесе нигилизм мен қатыгездікке толы әлемде аман қалу үшін өз принциптерінен аттап өтуге мәжбүр болатын, бірақ ар-намысын сақтағысы келетін жалғызбасты жандар немесе жолы болмаған жандар болып келеді. Фильмдеріндегі зорлық-зомбылық көріністері үшін оған «Қанды Сэм» (Bloody Sam) деген лақап ат берілген.

Пекінпаның ұрысқақ мінезі мен көп жылғы зиянды әдеттері (ішімдік пен есірткі) оның режиссерлік беделіне нұқсан келтірді
Оның көптеген фильмдерінің түсірілім процесі продюсерлермен және түсірілім тобымен болған қақтығыстарға толы болды, бұл оның көзі тірісінде беделіне нұқсан келтіріп, мансабына кедергі жасады. Пекінпаның басқа да туындыларына мына фильмдер жатады: «Биік тауда серуендеу» (Ride the High Country, 1962), «Майор Данди» (Major Dundee, 1965), «Кейбл Хог туралы баллада» (The Ballad of Cable Hogue, 1970), ««Сабан иттер» (Straw Dogs, 1971), «Қашу» (The Getaway, 1972), «Пэт Гэрретт пен Билли Кид» (Pat Garrett and Billy the Kid, 1973), «Маған Альфредо Гарсияның басын әкеліңдер» (Bring Me the Head of Alfredo Garcia, 1974), «Темір крест» (Cross of Iron, 1977) және «Конвой» (Convoy, 1978).

## Сыртқы сілтемелер
*  

Санат:Оңтүстік Калифорния университеті түлектері
Санат:Жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болғандар
Фелипе Мело

**Фелипе Мело Висенте де Карвальо** (; 26 маусым 1983 жыл, Волта-Редонда, Рио-де-Жанейро штаты) — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

2009 жылы Конфедерациялар кубогына, 2010 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Жүлделері

### Командалық

; «Фламенго»

* Рио-де-Жанейро штаты чемпионы: 2001
* Бразилия чемпиондары кубогы: 2001

; «Крузейро»

* Бразилия Кубогы: 2003
* Бразилия чемпионы: 2003

; «Гремио»

* Риу-Гранди-ду-Сул штатының чемпионы: 2004

; «Галатасарай»

* Түркия чемпионы: 2011/12, 2012/13
* Түркия Кубогы: 2014

; «Палмейрас»

* Сан-Паулу штатының чемпины (1): 2020
* Бразилия чемпионы (1): 2018
* Бразилия Кубогы (1): 2020
* Либертадорес (2): 2020, 2021

; «Флуминенсе»

* Рио-де-Жанейро штатының чемпионы: 2022
* Либертадорес: 2023

### Халықаралық

* Конфедерациялар кубогы: 2009

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Фламенго ФК ойыншылары
Санат:Крузейро ФК ойыншылары
Санат:Гремио ФК ойыншылары
Санат:Мальорка ФК ойыншылары
Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары
Санат:Альмерия ФК ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Галатасарай ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Палмейрас ФК ойыншылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Рон Ховард

**Рональд (Рон) Уильям Ховард** (; 1 наурыз, 1954, Данкан, Оклахома, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші, кинопродюсер және актер. «Оскар» марапатының екі дүркін иегері. Актриса Брайс Даллас Ховардтың әкесі.

## Таңдаулы фильмдері
* 1982 - Түнгі ауысым / Night Shift
* 1985 - Кокон / Cocoon
* 1995 - Аполлон-13 / Apollo 13
* 1996 - Төлем / Ransom
* 2001 - Керемет ақыл / A Beautiful Mind
* 2006 - Да Винчи Коды / The Da Vinci Code
* 2009 - Сайтандар мен Періштелер / Angels & Demons
* 2013 - Асығыс / Rush
* 2018 - Соло: Жұлдызды соғыстар оқиғасы / Solo: A Star Wars Story

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (продюсерлер)
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Кэтрин Бигелоу

**Кэтрин Энн Бигелоу** (; 27 қараша, 1951, Сан-Карлос, Калифорния, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр және кинопродюсер. Үздік режиссура номинациясында «Оскар» марапатың жеңіп алған алғашқы әйел. Джеймс Кэмеронның бұрынғы әйелі.

## Фильмография

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (продюсерлер)
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Спутник сыйлығының иегерлері
Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Санат:Колумбия университеті түлектері
Wiki Indaba

**Wiki Indaba** — африкалық уикимедиашыларға арналған аймақтық конференция. Презентация мен диалог тақырыптарына Уикипедия, басқа уикилер, ашық бастапқы бағдарламалық қамтамасыз ету, тегін білім, тегін мазмұн және осы жобалардың Африка континентіне қалай әсер ететіні сияқты Уикимедиа жобалары кіреді.

## COVID-19 әсері
нобай|Агадир, Мароккодағы Wiki Indaba 2023-тің құттықтау сөздері.
COVID-19 пандемиясына дейін конференцияны өткізу үшін таңдалған серіктестік қатысушылар топтары оны жеке қабылдауды ұйымдастырады. Алайда, COVID-19 басталғаннан бері формат гибридке өзгерді, онда қатысушылар онлайн және физикалық түрде қатыса алады. Уганда 2021 жылы оны тек онлайн режимінде өткізетін жақында еншілес ел болды, ол қатысушылардың саны жеке қабылдаудан екі есе өсті.

## Конференция болған жерлер

## Галерея

File:Wiki Indaba Conference 2014, Day 3 28.jpg|2014
File:Wikipedia Meetup (Nov.12) (8 of 18).jpg|2016
File:Wiki Indaba 2017 group animation.gif|2017
File:Partnership Clinics-WikiIndaba 2018-08.jpg|2018
File:Wiki indaba 2019 day three 18 34 57 562000.jpeg|2019
File:BoT Session - Wiki Indaba 2022.jpg|2022
File:Wiki Indaba 2023 - Morocco - by Brahim FARAJI 05.jpg|2023


## Тағыда қараңыз

* WikiAfrica
* УикиКонференция Үндістан
* УикиКонференция Солтүстік Америка
* OpenSym
* Wikimania

## Дереккөздер

Санат:Уикимедиа қоры
Санат:Уикиге қатысты конференциялар
Ежелгі Мысыр Мысықтары

нобай|upright=0.6|Мысық басты Бастет құдайы
Ежелгі Мысырда мысықтар б.з.д. 1980 жылдан бастап әлеуметтік және діни көріністерде, бейнеленген. Кейбір ежелгі мысырлық құдайлар, мысалы, Мафдет, Баст және Сехмет құдайлары мысық бастармен бейнеленген. Олар сәйкесінше әділеттілікті, құнарлылықты және қайратты бейнелейді. Мут құдайы да, мысық ретінде және мысықпен бірге бейнеленген.

Мысықтар улы жыландар, дәнді-дақылдарды қоректенетін кеміргіштер мен құстарды өлтіргені үшін, оған қоса, Перғауынды Египеттің бірінші әулетінен бері қорғағаны үшін дәріптенген. Мысықтардың қаңқа қалдықтары 12-ші әулеттен бастап жерлеу керек-жарақтарының арасынан табылды.

Мысықтардың қорғаныштық қызметі *[[Өлгендер кітабы|Өлгендер кітабында]]* көрсетілген. Кітапта Ра құдайының, және күннің жер бетіндегі тіршілікке беретін пайданың бейнесі мысық түрінде бейнеленген. Мысықтардың қолға үйретіліп, адамдардың күнделікті өмірдегі рөлінің артуын Египеттің жаңа патшалығы кезеңінде қолданған мысық тәрізді зергерлік бұйымдар дәлелдейді. 

Мысықтар Ежелгі Мысырдың  экономикасында үлкен рөл ойнағаны анық. Оны көптеген мысық мумияларының табылғанынан білеміз. Мысықтарды құрбандыққа шалу және мумиялау үшін өсірген. Бұл өз кезегінде азық-түлік, майлар және шайыр жеткізу үшін арнайы сауда желісін қажет еткен.

## Галерея

Сурет:Box for animal mummy surmounted by a cat, inscribed MET LC-12 182 27 EGDP023744.jpg|Үстінде мысық отырған жануар мумиясына арналған қорап Метрополитен мұражайы
Сурет:Ancient Egyptian bronze statue of a reclining cat and kitten.jpg|Б.з.д. 664-332 жылғы қола мүсіні Луврдың ежелгі Мысыр бөлімі
Сурет:Bastet-E 2533.jpg|Бастет мүсіні (Мысық түрінде) Лувр
Сурет:WLA brooklynmuseum Sarcophagus for Cat Mummy ca 305 BCE-1st century CE.jpg|Мысық мумиясына арналған саркофаг, шамамен б.з.д. 305 ж. Бруклин мұражайы
Сурет:A guide to the third and fourth Egyptian rooms - predynastic antiquites, mummied birds and animals, portrait statues, figures of gods, tools, implements and weapons, scarabs, amulets, jewellery, and (14771092033).jpg|Мумияланған мысықтар Табиғат тарихы мұражайы, Лондон
Сурет:Late ancient Egyptian bronze statuette of a mother cat nursing her kittens, dating c. 664 – c. 332 BCE, Eskenazi Museum of Art.jpg|Марғауларын емізіп жатқан мысық бейнесі. Қола мүсін б.з.д. 664-332 ж.
Ескенази өнер музейі
Сурет:British Museum Egypt 101-black.jpg|Гейер-Андерсон Мысық Мүсіні, Британ музейі
Сурет:Cat_figurine_MET_vs26.7.902x.jpg|Көк мысық, Британ музейі


## Тағы қараңыз
* Зоолатрия

## Дереккөздер
Мақала ағылшын тілінен аударылған: **Cats in ancient Egypt**

Санат:Мысықтар
Санат:Мысыр
Санат:Үй жануарлары
Грета Гервиг

**Грета Селеста Гервиг** (; 4 тамыз, 1983, Сакраменто, Калифорния, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші, кинопродюсер және актриса. Гервигтің режиссер және актриса ретіндегі алғашқы жетістіктері мамблкор жанрындағы бірнеше фильмдер болды. Содан бері ол актриса және тәуелсіз кинорежиссер ретінде мансабынан ірі студиялардың режиссурасына көшті. 2018 жылы Гервиг «Time» журналы нұсқасы бойынша «Әлемдегі ең ықпалды 100 адамның» жыл сайынғы тізіміне енді. Оның жаңа режиссерлік жұмысы - «Барби» фантастикалық комедиясы (2023), бүкіл әлемде 1 миллиардтан астам доллар жинаған  әйел режиссердің алғашқы фильмі болды.

## Таңдаулы фильмдері
**Режиссёр**
* 2008 - Түндер мен демалыс күндері / Nights and Weekends
* 2017 - Леди Бёрд / Lady Bird
* 2019 - Кішкентай әйелдер / Little Women
* 2023 - Барби / Barbie

**Актриса**
* 2010 - Гринберг / Greenberg — *Флоренс Марр*
* 2011 - Ешқандай міндеттемелерсіз / No Strings Attached — *Патрис*
* 2011 - Қиындықтағы қыздар / Damsels in Distress — *Вайолет Уистер*
* 2012 - Римге махаббатпен / To Rome with Love — *Салли*
* 2012 - Фрэнсис Ха / Frances Ha — *Фрэнсис Халладей*
* 2016 - XX ғасырдағы әйелдер / 20th Century Women — *Эбигейл «Эбби» Портер*

## Дереккөздер
Мысықтар және ғаламтор

нобай|Басына күннен қорғайтын көзәйнегі тағылған мысық.
**Мысықтардың фото және бейнесуреттері** — ғаламтордағы ең көп таралған контент түрі. ThoughtCatalog американдық вебсайты мысықтарды ғаламтордың бейресми маскоты деп атады.

Бұл тақырып әртүрлі ғалымдар мен зерттеушілердің назарын аудартты. Олар мысықтардың неліктен осындай мәртебеге ие болғанын талдады. Бұл маңызсыз көрінгенімен, мысықтар туралы ғаламтордағы контент адамдардың БАҚ және мәдениетпен қарым-қатынасына ықпал етеді. Кейбіреулердің ойынша, тіпті осындай, бәлкім қарапайым тақырыптың астарлы маңыздылығы бар. Мәселен, ғаламтордағы көретін мысықтар суреттердің жалпы үй жануарларының адам психологиясына оң әсеріндей ықпалы бар, деп санайды.

Күмәнді зерттеулер көрсеткендей, мысықтар туралы онлайн медианы қарау жағымды эмоциялармен байланысты және бұл, тіпті кейбір пайдаланушылар үшін цифрлық терапияның немесе стрессті жеңілдетудің бір түрі ретінде жұмыс істейді. Оған қоса, осы деректерге сүйенсек, адамдар прокрастинация үшін мысықтар жайлы ақпарат қараса, өздерін аз кінәлайды.

## Психология
[нобай|[Уикипедия бетіне үңілген мысық.]]
2015 жылы жарияланған зерттеуге сүйнсек, қатысушылар мысықтар бар бейнежазбаларды көргеннен кейін өздерін бақыттырақ сезінеді.

Сауалнама жүргізген зерттеуші былай деп түсіндірді: «Егер біз интернеттің бізге жеке адамдар мен қоғам ретінде әсерін жақсырақ түсінгіміз келсе, зерттеушілер енді интернет мысықтарын елемей алмайды» және «мысықтарға қатысты онлайн медианы тұтыну империкалық үлкен назар аударуға тұрарлық». *Хаффингтон Посты* видеоларды көру прокрастинацияға жатады! деп баяндайды, олардың көпшілігі жұмыс кезінде немесе оқу кезінде қаралады. АЙЮ Блумингтон: "[бұл] жай ғана көңіл көтеруден басқа көп нәрсе жасайды; бұл көрермендердің энергиясы мен позитивті эмоцияларын арттырады және жағымсыз сезімдерді азайтады", - деп түсіндірді. *[[Бизнес-инсайдер]]* «бұл жалпы жануарлардың адамдарға тигізетін әсеріне қатысты бірқатар зерттеулерге сәйкес келеді». Джессика Галле Майриктің 2015 жылғы зерттеуі адамдардың мысықтарға қатысты контентті жариялау ықтималдығы селфи жариялау екі есе жоғары екенін көрсетті.

Мысықтар тарих бойы сиқырмен байланыстырылған, әр түрлі этно-топтар мен мәдениеттер мысықтарды дәйептеді, мысалы, ежелгі мысырлықтар мысықтарға құдай ретінде табынған, ал Жапонияда жын ретінде қарастырып, олардан қорқатын. Vogue журналы мысықтардың белгілігін жергілікті мәдениет ерекшеліктерімен түсіндіреді. Мәселен, мысықтар Батыс Еуропалық, Американдық және Жапон ғаламторында танымал, ал өзге елдердің қолданушылары арасында мысық орнын басқа жануарлар алады. Мысалы, Угандалықтар үшін бұл тауық пен ешкі, мексикалықтар үшін ламалар, ал қытай тұрғындары өзен шаяны мен шөп-балшық жылқылар (альпака) суреттерін бөліседі. Қытай жануарлардың көп тарауының себебі үкімет цензурасынан өтетін екі ұшты мағынасында.

## Дереккөздер

Санат:Интернет-мәдениет
Санат:Мысықтар
Джордан Пил

**Джордан Хоуорт Пил** (; 21 қаңтар, 1979, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші, актер және кинопродюсер. Ол кино мен телевидениедағы комедия мен қорқынышты фильм жанрлардағы жұмыстарымен танымал. 2017 жылы Пил «Time» журналы нұсқасы бойынша «Әлемдегі ең ықпалды 100 адамның» жыл сайынғы тізіміне енді.

## Таңдаулы фильмдері
**Режиссёр**
* 2017 - Әрі кет / Get Out
* 2019 - Біз / Us
* 2022 - Жоқ / Nope

**Актер**
* 2012 - 2015 - Ки және Пил / Key & Peele — әртүрлі рөлдер
* 2013 - Заманауи отбасы /  Modern Family — *Деррик*
* 2014 - Фарго / Fargo — *агент Уэбб Пеппер*
* 2019 - Ымырт аймағы / The Twilight Zone — Жүргізуші / Баяндаушы

## Дереккөздер

Санат:Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Спутник сыйлығының иегерлері
Санат:Тәуелсіз рух сыйлығының иегерлері
WikiAfrica

**WikiAfrica** — Уикипедияға өз білімдерін қосу үшін Африкадағы сыртқы, мәдени ұйымдарды, мұражайлар мен мұрағаттарды, сондай-ақ блогерлер мен журналистерді алуға бағытталған. Жоба екі жыл ішінде Уикипедияда 30 000 мақаланы құру және кеңейту арқылы Уикипедияны африкалықтандыруды көздейтін халықаралық ынтымақтастық болып табылады. Бұл назар аударудың басты себебі - Африка континентінің ең жақсы білімі бар адамдардың Африканың онлайн өкілдігіне қатысуы. Бұл жоба Африка туралы ағымдағы ақпарат пен тарихи мұрағаттарға көбірек қолжетімділік пен көрінуді қамтамасыз ететін еркін және ашық энциклопедияны құруға ықпал етеді.

## Тарихы
WikiAfrica 2007 жылы басталды,  оның басшылығы мазмұнды шығаруға, сарапшылар мен мекемелердің қатысуын қамтамасыз етуге, басқа активтерді бағалауға және пайдалануға және жобаның басқа маңызды аспектілерімен айналысуға бағытталған.

Lettera27 коммерциялық емес қоры мен Africa Center заманауи өнер платформасы африкалықтардан Африка туралы көбірек ақпарат алу үшін біріктірілді. Оқиғаларды, адамдар мен жаһандық тарихи маңызы бар жерлерді, әдебиетті, ғылымды, өнерді немесе кез келген басқа ақпаратты белгілеу тұрғысынан Африка интернетте ең аз көрінетін континент болды. Ағылшынша Уикипедияны аударып қана қоймай, Африка мен оның мәдениетін қамтуды кеңейту туралы шешім қабылданды.

## Тақырыптар мен материалдар
Панафриканизм негізіндегі ұйымдар мен WikiAfrica пайдаланушыларынан жаңа мақалалар жасау, бірнеше Уикипедияларда африкалық мазмұнды кеңейту және бұрыннан берілген ақпаратты жақсарту сұралады. Мұны біліммен бөлісу және мақалаларды аудару арқылы жасауға болады.

WikiAfrica Open Access және Creative Commons лицензиялары CC BY-SA және GNU Free Documentation License лицензияларын қабылдап, жобамен жасалған материалдарды тегін бөлісу арқылы жұмыс істейді.

## Желі және қатысушылар
WikiAfrica — негізінен lettera27 қоры мен Африка орталығының Wikimedia Italia көмегі арқылы ынтымақтастығы.

Lettera 27 және Wikimedia Italia желілер, зерттеулер, жарияланымдар және оқиғалар арқылы WikiAfrica-ны насихаттайды.

## Тағыда қараңыз

* Wiki Indaba
* Women in Red

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Ресми сайты
Санат:WikiAfrica
Санат:Уики-жобалар
Санат:Африка ұйымдары
Дэвид О. Расселл

**Дэвид Оуэн Расселл** (; 20 қыркүйек, 1958 жыл, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер.

## Фильмография

Санат:Тәуелсіз рух сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Джордж Миллер

**Джордж Миллер** (; 3 наурыз, 1945, Брисбен, Аустралия)  — аустралиялқ кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. «Ессіз Макс» («Mad Max») постапокалиптикалық экшн сериясының авторы ретінде танымал.

## Фильмография

Санат:Үздік анимациялық фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Фабио Дейвсон Лопес Масиэл

**Фабио** (толық аты — **Фабио Дейвсон Лопес Масиэл**) (; 30 қыркүйек 1980 жыл, Нобрис, Мату-Гросу штаты) — бразилиялық футболшы, қақпашы. 2003 жылы Конфедерациялар кубогына, 2004 жылы Америка кубогына қатысты, бірақ алаңға шықпады.

## Жүлделері

### Клубтық

* Рио-де-Жанейро штатының чемпионы (1): 2003
* Минас-Жерайс штатының чемпионы (7): 2006, 2008, 2009, 2011, 2014, 2018, 2019
* Парана штатының чемпионы (1): 1998
* Бразилия чемпионы (3): 2000, 2013, 2014
* Бразилия кубогы (2): 2000, 2017, 2018
* Меркосур кубогы (1): 2000

### Халықаралық

* Оңтүстік Америка чемпионы (1): 2004
* Әлем чемпионы (17) (1): 1997

## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Атлетико Паранаэнсе ФК ойыншылары
Санат:Крузейро ФК ойыншылары
Санат:Васко да Гама ФК ойыншылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Parmalat

**Parmalat SpA** — сүт және басқа да азық-түлік өнімдерін өндіретін италиялық корпорация. Штаб-пәтері Коллеккьо қаласында орналасқан.

Компанияның дүниежүзінде 140-қа жуық зауыты бар.

## Тарихы
Компания 1961 жылы 22 жастағы колледж түлегі Калисто Танци (1938–2022) Парма қаласында сүтті пастерлеу бойынша шағын компания ашқан кезде құрылды.

### Атауы
Компанияның атауы екі италиялық сөзден тұрады: Parma (Италияның Эмилия-Романья аймағындағы қала, компания құрылған жер) және latte (италиян тілінен аударғанда сүт дегенді білдіреді).

### Банкроттық
Компания төңірегіндегі жанжал 2003 жылы басқарма төрағасы лауазымына Энрико Бонди келген кезде өршіді, ол қаржылық құжаттамаларды тексеріп, компания ұзақ уақыт бойы (10 жылдан астам) шығындарды жасырып, пайда көрсеткіштерін жоғарылатқаны анықтады. Компания биржаларда заңсыз айла-шарғы жасағаны үшін ұсталды. Осыдан кейін компания ұзақ қайта құру процесін бастан өткерді.

Кейінірек, 2010 жылдың желтоқсанында компанияны әдейі банкротқа ұшыратуға әкелген бұрынғы бас директор және Parmalat негізін қалаушы Калисто Танци 18 жылға, ал бұрынғы қаржы директоры 14 жылға сотталды. Бұған дейін, 2008 жылы Танци бағалы қағаздар нарығында алаяқтық жасағаны үшін 10 жылға бас бостандығынан айырылған еді.

2011 жылы Parmalat акциясының 29% ие болған франциялық Lactalis компаниясы Parmalat бақылау пакетін сатып алу арқылы компанияның 83,3% акциясын өз қолында шоғырландырды. Транзакцияның болжамды сомасы 3,4 миллиард еуроны құрады.

## Елдер бойынша өндірілуі
нобай|ортаға|754x754px|Parmalat әлем бойынша: көк түсте тікелей, ал жасыл түспен лицензия арқылы өндіретін елдер

### Тікелей өндіретін

* Аустралия
* Боливия
* Ботсвана
* Канада
* Колумбия
* Куба
* Эквадор
* Эсватини
* Гонконг
* Италия
* Мексика
* Мозамбик
* Жаңа Зеландия
* Парагвай
* Перу
* Португалия
* Румыния
* Ресей
* Оңтүстік Африка 
* Венесуэла
* Замбия

### Лицензия арқылы

* Аргентина
* Бразилия
* Чили
* Қытай
* Коста-Рика
* Доминикан Республикасы
* Сальвадор
* Гватемала
* Гаити
* Гондурас
* Мажарстан
* Мексика
* Никарагуа
* АҚШ
* Уругвай

## Дереккөздер

Санат:Италия компаниялары
Санат:Lactalis
Джон Адольфо Ариас

**Джон Адольфо Ариас Андраде** (; , Кибдо, Колумбия) — Колумбиялық футболшы, шабуылшы. 
## Жүлделері
### Командалық
*Колумбия чемпионы: 2020
*Либертадорес кубогы: 2023
## Дереккөздер

Санат:Колумбия футболшылары
Санат:Колумбия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Америка Кали ФК ойыншылары
Санат:Индепендьенте Санта-Фе ФК ойыншылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Адам Маккей

**Адам Маккей** (; 17 сәуір, 1968, Денвер, Колорадо, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Маккей өзінің мансабын 1990 жылдары NBC арнасының «Saturday Night Live» комедиялық шоуының екі маусымының бас сценарист ретінде бастады. «Upright Citizens Brigade» комедиялық тобының негізін қалаушысы. Ол 2000 жылдары комедияшы Уилл Ферреллмен ынтымақтастығы арқылы танымал болды және оның фильмдерін бірге жазды. 2010 жылдары Маккей драмалық саланы игере бастады.

## Таңдаулы фильмдері
* 2006 - Талладега түндері: Рикки Бобби туралы баллада / Talladega Nights: The Ballad of Ricky Bobby
* 2008 - Өгей бауырлар / Step Brothers
* 2010 - Басқа жігіттер / The Other Guys
* 2015 - Үлкен Қысқа / The Big Short
* 2018 - Мұрагерлік / Succession (Телехикая)
* 2018 - Кесір / Vice
* 2021 - Жоғарыға қарамаңыз / Don’t Look Up

## Дереккөздер

Санат:Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Роберт Редфорд

**Чарльз Роберт Редфорд-кіші** (; 8 тамыз, 1936, Санта-Моника, Калифорния, АҚШ) — америкалық актер, кинорежиссёр, кинопродюсер және кәсіпкер.  және 2025 жылы 16 қыркүйекте қайтыс болдыҮздік режиссура номинациясында «Оскар» сыйлығының иегері — дебюттік фильм үшін осы марапатты жеңіп алған әлемдік кино тарихындағы алты режиссердің бірі.

## Таңдаулы фильмдері
**Режиссёр**
* 1980 - Қарапайым адамдар / Ordinary People
* 1992 - Ол арқылы өзен ағып өтеді / A River Runs Through It
* 1994 - Телевикторина / Quiz Show
* 1998 - Жылқы арбаушы / The Horse Whisperer
* 2000 - Баггер Вэнс туралы аңыз / The Legend of Bagger Vance

**Актер**
* 1969 - Бутч Кэссиди және Санденс Кид / Butch Cassidy and the Sundance Kid — *[[Сандэнс Кид]]*
* 1972 - Кандидат / The Candidate — *Билл Маккей*
* 1973 - Біз осындай болдық / The Way We Were — *Хаббелл Гэрдинер*
* 1973 - Афера / The Sting — *Джонни «Келли» Хукер*
* 1974 - Ұлы Гэтсби / The Great Gatsby — *Джей Гэтсби*
* 1975 - Кондордың үш күні / Three Days of the Condor — *Джозеф Тёрнер*
* 1976 - Президенттің бүкіл жасағы / All the President’s Men — *[[Боб Вудворд]]*
* 1985 - Африкадан / Out of Africa — *Дэнис*
* 2001 - Тыңшы ойыны / Spy Game — *Натан Мьюр*
* 2019 - Кек алушылар: Финал / Avengers: Endgame — *Александр Пирс*

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Сезар сыйлығының иегерлері
Санат:Давид ди Донателло сыйлығының иегерлері
Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері
Санат:Құрметті Оскар сыйлығының иегерлері
Нино (бразилиялық футболшы)

**Марсилио Флоренсио Мота Фильо** (), қысқаша **Нино** (; 10 сәуір 1997 жыл, Ресифи) — бразилиялық футболшы, қорғаушы. 2020 жылғы Жазғы Олимпиада чемпионы.

## Жүлделері

### Командалық

* Олимпиада чемпионы: 2020
* Либертадорес кубогы: 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Бразилия Олимпиада чемпиондары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Жасыл кітап (фильм)

**Жасыл кітап** () — режиссер Питер Фарреллидің 2018 жылы шыққан американдық өмірбаяндық комедиялық драмасы. «Жасыл кітап» көптеген марапаттар мен номинацияларға ие болды. Ол «Үздік фильм», «Үздік түпнұсқалық сценарий» және  «Үздік көмекші актер» номинациялары бойынша «Оскар» жүлдесін жеңіп алды.

## Сюжет
Фильм 1962 жылы әйгілі қара нәсілді пианист Дон Ширли мен қарапайым жүргізуші Тони Валлелонганың АҚШ тың оңтүстігіндегі саяхатының шынайы тарихын баяндайды

## Рөлдерде

## Дереккөздер

Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Питер Фаррелли фильмдері
Санат:DreamWorks Pictures фильмдері
Bosch

**Bosch** (толық атауы **Robert Bosch GmbH**) — неміс трансұлттық инженерлік және технологиялық компаниясы. Штаб-пәтері Германияның Штутгарт маңындағы Герлингенде орналасқан.

Bosch қызметінің негізгі бағыттары төрт бизнес секторын қамтиды: автомобиль технологиялары (жабдық және бағдарламалық қамтамасыз ету), тұтыну тауарлары (тұрмыстық техника және электр құралдары), өнеркәсіптік технологиялар (электр жетектері және басқару жүйелері), сондай-ақ энергетика және құрылыс технологиялары. 2020 жылы сатылымның 59 % құрайтын автомобиль бөлімшесінің арқасында Bosch әлемдегі ең ірі автомобиль жабдықтары мен бөлшектерін жеткізуші болып табылады.

2022 жылы Fortune Global 500 ірі компанияларының тізімінде Bosch 108-ші орынға ие болды.

Bosch компаниялар тобына Robert Bosch GmbH және шамамен 60 елдегі 440 еншілес және аймақтық компаниялар кіреді. Сату және қызмет көрсету саласындағы серіктестермен бірге Bosch компаниясы 150-ге жуық елде ұсынылған.

## Дереккөздер

Санат:Германия компаниялары
Санат:Трансұлттық корпорациялар
Санат:Bosch