open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ермек Бекенұлы Нұғманов

**Ермек Бекенұлы Нұғманов** (20.09.1957 жыл, Ақмола облысы, Алексеевка ауданы (қазіргі Зеренді ауданы), Байлысты ауылы) - Жақсы ауданының (2004-2007), Бұланды ауданының (2007-) әкімі.

## Білімі
* Целиноград ауылшаруашылық институтын (1982) бітірген, ғалым-агроном.

## Еңбек жолы
* 1975 жылдан - Көкшетау облысы Уәлиханов ауданы «Золотая Нива» көңшарының механизаторы.
* 1976 жылдан - Көкшетау облысы Лениноград ауданы «Куйбышев» кеңшарының механизаторы.
* 1977 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.
* 1979 жылдан - Көкшетау облысы Лениноград ауданы «Куйбышев» кеңшарының агроном-есепшісі
* 1982 жылдан - еңбек және жалақы бойынша аға экономисі
* 1984 жылдан - трактор-егінші бригадасының бригадирі
* 1985 жылдың ақпанынан - аға экономисі.
* 1985 жылдың қарашасынан - Көкшетау облысы Ленин ауданы «Жаңаауыл» кеңшарының бас экономисі.
* 1990 жылдан - Көкшетау облысы Көкшетау ауданы «Бұлақ» кеңшарының бас экономисі.
* 1993 жылдан - Көкшетау облысы Көкшетау аудандық әкімшілігі басшысының орынбасары, экономика басқармасының бастығы.
* 1996 жылдан - Көкшетау облысы Көкшетау ауданы әкімінің бірінші орынбасары.
* 1997 жылдың наурызынан - Көкшетау облысы Зеренді ауданы әкімінің орынбасары (1997 жылдың мамырынан - СҚО, 1999 жылдың сәуірінен - Ақмола облысы).
* 2004 жылдан - Ақмола облысы Жақсы ауданының әкімі.
* 2007 жылдың қыркүйегінен бері - Ақмола облысы Бұланды ауданының әкімі.

## Марапаттары
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2002)
* «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005)
* «Ерен еңбегі үшін» (2008)
* «Астанаға 10 жыл» медальдарымен (2008) марапатталған.

## Қоғамдық қызметі
* «Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан).

## Отбасы
* Әкесі - Нұғманов Бекен, зейнеткер, аудандық баспаханада директор болып жұмыс істеген. Анасы - Нұғманова Қарашаш, зейнеткер, халықты әлеуметтік қорғау бөлімінің аға инспекторы болған. 
* Үйленген. Жұбайы - Нұғманова Майра Әшімқызы (1961 жылы туған), үй шаруасымен айналысады.
* Қыздары - Әлия (1983 ж. p.), Ботагөз (1985 жылы туған);
* Ұлы - Еркебұлан (1987 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:20 қыркүйекте туғандар
Санат:Сейфуллин атындағы қазақ агротехникалық университеті түлектері
Санат:Жақсы ауданының әкімдері
Санат:Бұланды ауданының әкімдері
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Әбдәлі Тоқбергенұлы Нұрәлиев

**Әбдәлі Тоқбергенұлы Нұрәлиев** 1959 жылы 5 наурызда Жамбыл облысы Байзақ ауданы Жаңасаз ауылында туған. Қазақ. Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтының механикалық факультетін (1981) бітірген, инженер-механик. Техника ғылымдарының кандидаты (2001). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қамыр бөлушінің тиімділігін арттыру». Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан ХДП» мүшесі. 1976 жылдан - Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтының студенті. 1981 жылдан - Торғай облысы Жақсы, Челгашин, Державин элеваторларының шебері, мөханигі, бас инженері, директоры. 1989 жылдан - Жамбыл облысы Жуалы ауданы Бурное-нан қабылдау кәсіпорынының директоры. 2001 жылдан - Жамбыл облысы Жуалы ауданы әкімінің орынбасары. 2003 жылдан - Жамбыл облысы Байзақ ауданының әкімі. 2007 жылдан бері - Жамбыл облысы Т. Рысқұлов атындағы ауданның әкімі. «Құрмет орденімен» (1999); «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Хоббиі - кітап оқу. Үйленген. Жұбайы - Құлекеева Сағынкүл, Жамбыл облыстық мәслихатының бас маманы. Балалары - Бекжігіт (1981 жылы туған), Алтынай (1983 жылы туған), Жұлдызай (1990 жылы туған), Құралай (1993 жылы туған). Немерелері - Бекарыс, Жәнел, Ақарыс, Нұрхан.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Камалтин Ескендірұлы Мұхамеджанов

**Мұхамеджанов Камалтин Ескендірұлы** (20 қыркүйек 1948) — мемлекеттік қайраткер. 

## Өмірбаяны
Өскемен жол құрылысы институтын (1976), РФ Президенті жанындағы Ресей мемлекеттік қызмет академиясын (1995) бітірген, экономика ғылым кандидаты (1996). Теміртау қаласының автомобиль кәсіпорындарында істейді.  

* 1985-1990 жылдары Қарметкомбинат автотранспорт цехының бас инженері, бастығы, комбинат бас директорының орынбасары. 
* 1990-93 жылдары Теміртау калаткомының төрағасы, қала әкімі. 
* 1993-95 жылы Қарағанды облысы әкімінің орынбасары — мемлекеттік мүлік жөніндегі аумақтық комитет төрағасы, 1995-97 жылдары «Карвол» АҚ бас директорынын орынбасары.
* 1997 жылы Көкшетау қаласының әкімі, 
* 1998 жылы Қарағанды облысы әкімінің орынбасары болып тағайыңдалады. 
* 1999-2006 жылдары Қарағанды облысының әкімі.

## Марапаттары
* «Парасат» ордені
* Қарағанды қаласының құрметті азаматы.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары
Санат:Теміртау қалалық атқару комитетінің төрағалары

Санат:Теміртау әкімдері
Санат:Көкшетау әкімдері
Санат:Қарағанды облысының әкімдері
Санат:Парасат орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан қоршаған ортаны қорғау министрлері
Григорий Петрович Юрченко

**Григорий Петрович Юрченко** (1937 жылы туған),
инженер-механик. Омбы машина жасау ин-тын (1961), Алматы Жоғары партия мектебін (1974)
бітірген. 1961-1977 жылдары Балқаш кен-металлургия
комбинатының мыс қорыту зауытында электромонтер, түсті металдарды өңдеу зауытында инженер-
технолог, комсомол, партия комитеттерінде әртүрлі басшылық қызметтер атқарған. 1977-1982 жылдары Балқаш қалалық Кеңесі атқару комитетінің төр-
ағасы, Жезқазған облыстық Кеңесі атқару комитеті төрағасының орынбасары, кейін 1-орынбасары, 1988-1992 жылдары облыстық кәсіподақтар Кеңесінің төрағасы, 1992-95 жылдары Жезқазған облысының
әкімі болды. 12-шакырылган ҚазКСР Жоғарғы
Кеңесінің депутаты. Еңбек Кызыл Ту, 2 мәрте
«Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Жезқазған облысының әкімдері
Цезарь Маркович Фишман

**Цезарь Маркович Фишман** (Мейерович) (1911-1964) - геолог, Қарағанды көмір бассейніндегі кокстелетін Тентек көмірлі ауданынын алғаш ашушылардын бірі.

## Өмірбаяны
* Днепропетровск тау-кен институтын бітірген (1939).
* Ұлы Отан соғысына қатысқан.
* 1945-1948 жылдары «Укрбуруглеразведка» тресі (Днепропетровск қаласы.) бастығының орынбасары.
* 1948-49 ж. Қарағанды көмір экспедициясының бастығы.
* 1949-1963 жылдары Қарағанды геологогия баскармасының бастығы болды.

## Марапаттары
* 2-дәрежелі Отан соғысы;
* «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер

 

Санат:Қазақстан геологтары
Санат:Днепр политехника Ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:Қарағанды тұлғалары
Руслан Зауытқанұлы Нұрбатшанов

**Руслан Зауытқанұлы Нұрбатшанов** 1967 жылы 16 ақпанда Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы Алексеевка ауылында туған. КСРО ІІМ Алматы өрт-техникалық училищесін (1989); Орта Азия университетін (2006) бітірген, заңгер. 1985 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1987 жылдан - КСРО ІІМ Алматы өрт-техникалық училищесінің курсанты. 1989 жылдан - ШҚО Марқакөл ІІБ АІІБ мемлекеттік өрт қадағалау бөлімінің аға инспекторы. 1995 жылдан - ШҚО ІІБ Өрттен қорғау басқармасы 23-ші әскерилендірілген өрттен қорғау отрядының ТМК қорғау жөніндегі 17-ші әскерилендірілген өрт бөлімінің аға инспекторы. 2001 жылдан - «Өрт сөндіруші» РМК Шығыс Қазақстан филиалының ТМК қорғау жөніндегі №10 өрт бөлімінің бастығы. 2005 жылдан - ШҚО бойынша «Өрт сөндіру және апаттан құтқару жұмыстары қызметі» MM филиалы бастығының орынбасары. 2006 жылдан - ШҚО бойынша «Өрт сөндіру және апаттан құтқару жүмыстары қызметі» MM филиалының басшысы. 2007 жылдан - ШҚО Өртке қарсы қызмөт департаментінің бастығы. 2008 жылдан бері - Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Шығыс Қазақстан облысы Төтенше жағдайлар департаментінің бастығы. 3-ші, 2-ші дәрежелі «Өртке қарсы қызмет органдарындағы мінсіз қызметі үшін» медальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Камали Жұматайұлы Дүйсембеков

**Камали Жұматайұлы Дүйсембеков** (қараша-желтоқсан 1924 -- 1 ақпан 2018), партия, кеңес қызметкері. 

Арғын тайпасы Қуандық руының Қареке бөлімінен шыққан. Әкесі Жұматайұлы Дүйсембек, шешесі - Бегімқызы Іңкәр (руы Мұрат). Туған жері қазіргі Бұқар жырау ауданындағы Ақбастау аулының жанындағы Өртен-Жал, Жанбас-бұлақ ауылы.

* Ұлы Отан соғысына қатысушы. 
* Спасск кентінің түлегі. 
* Қазақстан КП ОК жанындағы партия мектебін бітірген (1953). 
* Соғыстан кейін Қазақстан Компартиясы Ворошилов аудандық комитетінің насихатшысы, бөлім меңгерушісі, Жаңаарқа аудандық комитеттің хатшысы, ауатком төрағасы болады. 
* 1965-1980 жылы Шет аудандық партия комитетінін 1-хатшысы, 
* 1980-1985 жылдары Жезказған облысы полиграфия және баспа басқармасын басқарды. 
* 1985 жылдан зейнеткер. 
* Дүйсембеков майдандағы ерліктері үшін «Даңқ» орденінің 2-дәрежесімен 2 мәрте және 3-дәрежесімен, 1-және 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, жауынгерлік медальдармен марапатталған. Мәскеудегі Жеңіс парадына қатысушы. Бейбіт жылдары Октябрь революциясы, Еңбек Кызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерінің иегері болды. Қарағанды қаласының құрметті азаматы.
## Отбасы
* Әйелі: Марфуға Түсіпбекқызы (руы - Мұрат)
* Ұлдары: Сайын, Ғалым, Мейрам.
* Қыздары: Роза, Жания, Бақыт, Гүлжанат, Гүлнұр, Ләззат, Жанай.

## Дереккөздер


Санат:Шет ауданы тұлғалары
Санат:Қарағанды облысының құрметті азаматтары
Александр Ильич Фомичев

**Александр Ильич Фомичев** (1923-1978), кен инженері, Социалистік Еңбек Ері (1971), Қаз КСР-інің еңбек сіңірген шахтері (1965).

## Өмірбаяны
* Ұлы Отан соғысына қатысқан.
* Свердловск тау-кен институты жанындағы Жоғары инжинерлік курсын бітірген (1959).
* 1948-1950 жылдары №19 шахтасының бас инженерінің көмекшісі.
* 1950-1952 жылдары №42/43 шахтаның бас инжинер бастығы.
* 1952-1973 жылдары «Қарағандыкөмір» комбинатының №31-бис, №33/34 шахталарынын бастығы.
* 1973- 1977 жылдары «Қарағандыкөмір» бірлестігінін «Қарағаңды» шахтасының директоры.
* 1977 жылдан ҚазКСР Мемлекеттік өнеркәсіпте жұмысты қауіпсіз жүргізу және кен қадағалау комитеті Қарағанды округінің бастығы болды. Фомичев басшылығымен шахталарда алымы тар кен комбайндары енгізілді, кен жұмыстарын шоғырландыру және бригадаларды ірілендіру жөніндегі жұмыстар жүргізілді.

## Марапаттары
* Ленин орденімен 2 рет
* Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген шахтерлері
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:Қарағандыкөмір тұлғалары
Санат:Қазақстан шахтерлері
Санат:Екі мәрте Ленин орденінің иегерлері
Санат:Ерлігі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері
Санат:Шахта директорлары
Санат:Сандықтау ауданында туғандар
Мәрия Тәшкенбайқызы Молдағалиева

**Мәрия Тәшкенбайқызы Молдағалиева** - 1956 жылы 31 наурызда Өскемен қаласында туған. Қазақ.

Әкесі - Мәдиянов Ташмұхаммед (1927-1994), Құрметті металлург. Анасы - Мәдиянова Қапиза Жүнісқызы (1930 ж. т.),
зейнеткер, еңбек ардагері, «1941-1945 жж.ұлы Отан соғысындағы ерен еңбөгі үшін» медалінің иегері.

С.М. Киров]] атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің тарих факультетін бітірген (1981), тарихшы. 

ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі.

«Қазақстан және қазіргі әлем» ғылыми-сараптау журналындағы «Халықарлық көрмелер мен жәрмеңкелер Қазақстанды әлем нарығына енгізетін жол» мақаласының авторы №1, №12 (2005).

Қазақстанның экспозицияларын халықаралық және бүкіләлемдік Франция, Италия, Португалия, Филиппин, Оңтүстік Корея, Түркия, Үнді елі, Иран, Ресей көрмелерінде, Б¥¥ АТЭӘК және ҚР Италиядағы Елшілігімен бірігіп (1995-1998), бүкіл Азия-Тынық мүхит аймағында және Италияда «How to do business in Kazakhstan» семинарларын ұйымдастырушы.

Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.

1981 жылдан - комсомол-партиялық жүмыстар. 1984 жылдан - Қазақстан Суретшілер одағы Көркемөнер қорының өнертанушысы, директоры, бас директоры. 1991 жылдан бері - «ҚАЗЭКСПО» халықаралық көрме компаниясының директоры, президенті.
Егемен Қазақстандағы көрме бизнесінің негізін салушы. АҚШ Халықаралық библиографиялық қоғамынан Орта Азия мен Қазақстан өнері жөніндегі халықаралық сарапшы. ҚР Сауда-кәсіпшілік палатасы төрағасының орынбасары (1994-1999). ҚР Үкіметі жанындағы Көрме қызметі жөніндегі Ведомствоаралық кеңесінің жауапты хатшысы (1995-1996). Алматы қаласы Сауда-кәсіпшілігі мен қолөнер палатасының президенті (2001-2005). American Biographical Institute, Іпс Америка Кәсіпкер әйелдер Өмірбаяны институты Кеңесшілер комитетінің (2005 жылдан), Қазақстан үлттық зергерлер қауымдастығы Қүрылтайшылар кеңесінің (2005 жылдан), ҚР Суретшілер академиясы тералқасының (2005 жылдан), Қазақстан Дизайнерлер одағының мүшесі. «ҚР Көркемөнер академиясы» ҚҚ бас директоры - бірінші вице-президенті (2005 жылдан). 

ҚР Пәкстан Елшілігінің құрмет дипломының, халықаралық және бүкіләлемдік кермелердің алтын мен күміс сыйлықтарының иегері. «Жыл әйелі» атағына ие (Америка өмірбаян институты, 2005). Қазақстан мәдениетіне Еңбек сіңірген қайраткер.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ш. де Голль, И. Ганди.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономиканың негізгі қозғаушы күштері - орта таптың адамдары оқыған және қамтамасыз етілген, өмірдің барлық салаларында жоғары дамыған өндірісі бар демократиялық еркін мемлекет».

Хоббиі - көркемөнер көрмелері, суда жүзу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық, тарихи әдебиет.

Ұлы- Болат (1979 ж. т.), заңгер; қызы - ¥лия (1982 ж. т.), суретші-модельер.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Кулини

**Кулини** (немесе әл-Кулайни), Мұхаммедб. Жақып Әбу Жағпар (Джафар, 941 ж.ө.) - имамшылар мұхаддисі
(қасиеттісі, әулиесі) және заңгері, имамит құқығын тұңғыш жүйелеуші. Рей түбіндегі Кулини мекенінде дүниеге келген. Кулини өмірінің көпшілігін сол замандағы шиит оқымыстыларының орталығы болған Рей мен Құмда өткізген. Имамдық хадис саласында оның ден қойған беделдері осы имамиттік екі мектеп өкілдері еді. Солардың арасында - өзінің әкесімен бірге туған, ан-Наджаши «Рей имамиттерінің
шейхы» атандырған Алдан әл-Кулини;
Мұхаммед б, Жақия әл-Аттар Әл-Кумми,
Ахмед б. Йдирис әл-Ашари (919 ж.ө.),
т.б. бар. Өмірінің соңғы жылдарын әл- Кулини Бағдатта, Баб әл-Куфа маңында өткізеді
де, сол жерде қайтыс болады.
Имам дәстүрін тұтынушылар Кулиниді әрі
имамшылық жөн-жобаны «жаңғыртушы»,
діни ілім мен құқық саласындағы ірі бедел несі ретінде сипаттайды. Оның мұндай құрметке бөленуіне жиырма жыл өмірін жұмсаған еңбегі «әл-Қафи фи усул әд-Диннің» жоғары бағаланып, кең
тарауы себеп болған. Бұл шиттік аңыздар жинағында 16 мыңға жуық хадис
енгізіліп, жүйеге түсірілген. Шығармасы бізге жетіп, әлденеше рет жарық көрген.
Ол 30 кітаптан тұрады, әрі кітап көптеген тарауларға бөлінген, ондағы хадистер
тақырыптық жағынан топтастырылған.
Нақты бөлімдерғе енбеген хадистер әр
«кітаптың» соңындағы жеке тарауға жинақталған. Бұл зор еңбекті насихаттауда
Кулинидің шәкірттері Әбу Ғзлиб аз-Зурари (979 жылы ), Ғали б. Ахмед әд-Даккак д. Әли б.
Абдаллаһ әл-Уаррақ көп қызмет атқарды.
«Әл-Кафидің» нағыз насихатшысы белгілі
имамшыл, дінгер әрі заңгер Мұхаммед
ат-Туси (1067 ж.ө.) болды, ол өзінің фикһ
жөніндегі «Әл-Истибсар» атты хадистер
жинағында осы еңбекке 
көбірек сүйенген.

## Дереккөздер


Санат:Ислам
Жұмағали Сламбек

**Сламбек Әйнекбайұлы Жұмағали**  *([[1956]] ж. т.)* - актер.

## Өмірбаяны
Алматы Мемлекеттік театр және өнері институтын *(1981)*, ҚарМУ-ді бітірген *(1997*). *1984* жылдан С. Сейфуллин атындағы облыстық қазақ драма театрының артисі әрі әдебиет бөлімінің меңгерушісі.
## Ойнаған рольдері
К. Жұмабековтың «Замана неткен тар едің...» — Абай, Ә. Оразбековтың «Бір түп алма ағаш» — Ерғали, М. Әуезовтін «Айман-Шолпан» — Көтібар бейнелерінің шоқтығы биік. 

## Марапаттары
Абай атындағы республикалық фестивальдін* Күміс жүлдегері* *(1995)*, Мәдениет министрлігінін «Мәдениет қайраткері» кұрмет белгісімен марапатталды *(2002).*

## Дереккөздер

Санат:1956 жылы туғандар
Санат:Қазақстан актерлері
Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Сергей Михайлович Хорошун

**Сергей Михайлович Хорошун** - 1966 жылы 26 наурызда Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданының Благовещенка ауылында туған. Украин.

Әкесі - Михаил Михайлович, зейнеткер, жұмысшы болған.
Анасы - Зинаида Ивановна, зейнеткер, жұмысшы болған.

Целиноград инженерлік-құрылыс институтының құрылыс факультетін бітірген (1990). Орыс және неміс (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан).

*1984 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
*1990 жылдан - «Целиноградтұрғынүйқұрылыс» ӨҚБ прорабы, 1992 жылдан - құрылыс-монтаж ағынының бастығы.
*1995 жылдан - Целина темір жолы басқармасы күрделі құрылыс қызметінің инспекторы. 
*1997 жылдан - «Қазақстан темір жолы» және «Ақмола темір жолы» РМК құрылыс жөніндегі инспекторы. 
*1998 жылдан - «Қалакоммуншар» МК Күрделі құрылыс басқармасы техникалық қадағалау бөлімінің бастығы, 1999 жылдан - басқарма бастығының орынбасары. 
*2000 жылдан - Астана қаласы Коммуналдық шаруашылық департаментінің директоры. 
*2003 жылдан - Астана қаласы «Лига-Полис» ЖШС директоры. 
*2004жылдан - Астана қаласы Энергетика және коммуналдық шаруашылық департаментінің директоры. 
*2006 жылдан - Астана қаласы әкімінің орынбасары.
*2010 жылдың сәуірінен бері - Астана қаласы әкімінің бірінші орынбасары.

«Құрмет» (2005), III дәрежелі Мәскеу Орыс православиелік шіркеуі ""Әулие адал князь Даниил" (2010) ордендерімен; «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - лейтенант.

Үйленген. Жұбайы - Хорошун Юлия Юрьевна (1969 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. 
Қыздары - Хорошун Анастасия Сергеевна (1992 жылы туған), Хорошун Елена Сергеевна (2003 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:26 наурызда туғандар
Санат:1966 жылы туғандар
Санат:Жамбыл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар
Санат:Қазақстан украиндары
Санат:Астана инженерлік-құрылыс институты түлектері
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:III дәрежелі Әулие адал князь Даниил орденінің иегерлері
Санат:3 дәрежелі Әулие адал князь Даниил орденінің иегерлері
Санат:Астана медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан лейтенанттары
Марат Нығметжанұлы Мұхаметжанов

**Марат Нығметжанұлы Мұхаметжанов** (1940-1981) - биоорганикалық химия, табиғи қосылыстар химиясы саласындағы белгілі ғалым, химия ғылымдарының кандидаты (1971).

* Қазақ мемлекеттік медицина институтын бітірген (1962).
* Целиноград медицина училищесінің мұғалімі (1962-65).
* Целиноград медицина институтының бейорганикалық және аналитикалық химия кафедрасының ассистенті (1965-1972).
* ҚарМУ-дің аға оқытушысы, органикалық химия кафедрасының доценті (1972-77).
* 1977 жылдан ҚазКСР ҒА Химия-металлургия институтының гербицидтер зертханасының меңгерушісі.

ҚарМУ-ге академик Е.А. Бөкетовтің шақыруымен келген, Орталық Қазақстанда табиғи қосылыстар химиясының негізін қалаушы. 40-қа жуық ғылыми еңбектің авторы. Ғылыми еңбектері табиғи және физиологиялық белсенді қосылыстар химиясына арналған, атап айтқанда, Фитохимия ғылыми-өндірістік орталығын ұйымдастыруға негіз болды.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан химиктері
Санат:Химия ғылымдарының кандидаттары
Санат:Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті түлектері
Санат:Нұр-Сұлтан жоғары медициналық колледжі оқытушылары
Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті оқытушылары
Санат:Химия-металлургия институты қызметкерлері
Мүсәйіп Байтілеуұлы

**Мүсәйіп Байтілеуұлы** (1875, Ұлытау облысы, Жаңаарқа ауданы - 1938) - суырыпсалма ақын. Руы — Кіші жүз, Тама ішінде Жөгі Қырықбойдақ. 
Ескіше сауатты, молда болған. Ақындықпен бірге ән де шығарған. Кеңес үкіметі тұсында «Жалпы әлем» әні кеңінен насихатталған. 1920-1937 жылдары ауылдық кеңесте, Сарысу ауданының оқу бөлімінде қызмет атқарған, ұстаздықпен айналысып, бала оқытқан. 1937 жылдары «халық жауы» болып ұсталып, хабарсыз кеткен. Мүсәйіптің шығармашылығының Сәкен Сейфуллинге ықпалы зор болған. 1892 және 1896 жылдары Меккеге барып қажы атанған. 
Е. Брусиловский «Ер Тарғын» операсында, М. Маңғытаев «Мөңгі махаббат» ораториясында Мүсәйіптің «Жалпы әлемін» ұтымды пайдаланған.

## Дереккөздер


Санат:1875 жылы туғандар
Санат:Жаңаарқа ауданында туғандар
Санат:1938 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан қажылары
Санат:Қазақ ақындары
Кусуф намазы

**Кусуф намазы**-күннің тұтылуын -«кусуф», айдың тұтылуын - «хусуф» деп атайды. Бір елде күн тұтылса, сол елдің имамы халықпен азансыз, қаматсыз, екі рәкат намазды жария оқиды. Пайғамбарымыз (с.а.у.) күн тұтылғанда қиямда ұзақ тұрып, екі рәкат намаз оқып былай деді: «Бұл құбылыстар - Аллаһтың
ұлылығын паш еткен дәлелдер. Аллаһ осындай құбылыстармен құлдарын қорқытуды қалайды. Бұндай нәрсені көрген кезде ең соңғы парыз намазы секілді
намаз оқыңдар» (Бухари, Кусуф, 1, 17). Ай мен күнге байланысты Аллаһ Тағала
былай дейді: «Түн мен күндіз және күн мен ай - Аллаһтың дәлелдерінен. Күнге
де, айға да сәжде етпеңдер. Оларды жаратқан Аллаһқа сәжде етіңдер... (Фуссилат, 41/37). Бұл аяттағы «сәжде етіңдер» әмірі ай мен күн тұтылғанда намаз оқу мағынасын білдіреді. Бұл намаз үлкен мешітте оқылса, абзал. Бірақ басқа жерлерде
де оқи алады. Намаздан кейін имам күн ашылғанға дейін жамағатқа қарап отырып,
дұға етеді. Жамағат «әмин» дейді.

## Дереккөздер


Санат:Ислам
Марат Рахметоллаұлы Ғабдырахманов

**Марат Рахметоллаұлы Ғабдырахманов** (26.08.1970, Ақтөбе қаласында туған) - Еркін суретші. Қазақ.

## Өмірбаяны
* Орал қолданбалы өнер училищесінің металдарды көркем өңдеу факультетін (Нижний Тагил қаласы, 1989) металдарды көркем өңдеу шебері мамандығы бойынша бітірген.
* Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетінің бейнелеу өнері факультетін (1999) сызу және бейнелеу пәндерінің оқытушысы мамандығы бойынша бітірген.

## Қоғамдық жұмыстары
Қазақстан Суретшілер Одағының мүшесі (1996 жылдан). 

## Марапаттары
«Дарын» жастар сыйлығының лауреаты (1996).

## Отбасы
Анасы - Ахметова Күнзада Орынбасарқызы (1941 жылы туған), зейнеткер, әйелдер консультациясында акушер болып жұмыс істеген.

## Дереккөздер


Санат:1970 жылы туғандар
Санат:Қазақстан суретшілері
Санат:Қазақстан суретшілер одағы мүшелері
Санат:Орал қолданбалы өнер және дизайн колледжі түлектері
Санат:Ақтөбе мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Қасиет Қадырқызы Нәрікбаева

**Қасиет Қадырқызы Нәрікбаева** - 1950 жылы 24 шілдеде Шығыс Қазақстан облысының «Шалабай» кеңшарында туған. Қазақ.
Әкесі - Уәлиев Қадыр (1915-1987). Анасы - Уәлиева
Бәтима (1917-2008).
Мәскеу жеңіл өнеркәсібінің технологиялық институтының
теріден бұйымдар құрастыру факультетін бітірген (1973),
инженер-құрастырушы-технолог.
Қазақ, орыс және ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі.
«Әділет» партиясының мүшесі (2004 жылдан).
1973 жылдан - «Жетісу» фирмасы дайындау цехының
шебері, тәжірибелік цехтың модельер-қалыптаушысы
(Алматы қ.). 1975 жылдан - Жансүгіров ауылындағы
Ақсу аудандық комсомол комитетінің есеп және қаржы
секторының меңгерушісі. 1976 жылдан - Талдықорған
қалалық Тұрмыстық қызмет көрсету үйі аяқ киім цехының
бастығы. 1978 жылдан - Талдықорған қалалық жинақ
кассасының бухгалтері. 1979 жылдан - Талдықорған облысы Үштөбе киіз үй жасау фабрикасының технологы. 1988
жылдан - «Мақпал» Алматы Сән үйінде аяқ киім цехының
бастығы. 1992 жылдан - «Қасиет» ЖШС ұлттық киім тігу
ательесінің құрылтайшысы (Алматы қ.).
1999 жылдан бері - «Элит», «Эскада» Сән үйлерінің (Астана қ.) құрылтайшысы. 2009 жылдан бері - сонымен қатар,
«Фатима» мұсылман киімі дүкен-ательелерінің, «Толағай»
СҮ ( Алматы қ.) құрылтайшысы (Алматы, Астана ққ.).
«Қазақстанның Іскер әйелдер қауымдастығы» Республи-
калық қоғамдық бірлестігінің мүшесі (2005 жылдан).
Діни көзқарасы - мұсылман.
Хоббиі - музыка, спорт, кітап оқу.
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Нәрікбаев Мақсұт Сүлтанұлы
(1940 ж. т.), «Қазақ гуманитарлық-заң университеті» АҚ Ди-
ректорлар кеңесінің төрағасы. Қыздары - Ләззат (1975 ж. т.),
Жібек (1977 ж. т.); ұлдары - Талғат (1978 ж. т.), Қанат (1986 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Василий Иванович Язев

**Василий Иванович Язев** (1913-1999), құрылысшы, Социалистік еңбек ері (1958). Мәскеу индустрия
«Балқаш құрылыс» тресінің прорабы, аға прорабы,
өнеркәсіп учаскесінің бастығы, құрылыс басқармасының бастығы, трест баскарушысы. 1959-1979 жылдары Қарағанды облатком төрағасының орынбасары, 1979-1980 жылдары «Қарағандымебель» бірлестігінің бас директоры. 5-6 бесжылдықтарда,
Балқашты салуда, ұйымдастырушылық, шаруашылық жұмыстарда жоғары нәтижелерге жетті.
КСРО Министірлігінің Кеңесі сыйлығының лауреаты (1976).
Қазақстан Компартиясы 10-съезінің делегаты.
Ленин, Еңбек Кызыл Ту ордендерімен марапатталған.Василий Иванович Язев кұрметіне Қарағандыда көше аталады.

## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Қанат Ысмайылұлы Мыңжасов

**Қанат Ысмайылұлы Мыңжасов** - 1959 жылы 2 сәуірде Петропавл қаласында туған. Қазақ.
Алматы мал дәрігерлік институтын бітірген (1982), мал
дәрігeрі.
Мал дәрігерлік ғылымдарының кандидаты (1986), докторы
(1996). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Бруцеллезге қарсы вакциналарды қолданудың нәтижелілігін арт-
тырудың жолдары». Профессор (1997). моңғол жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі (2003),
Қазақ ауыл шаруашылық ғылымдар академиясының академигі (2005).
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан).
1983-1986 жылдары - Қазақ мал дәрігерлік ғылыми-зерт-
теу институты бруцеллез бөлімінің аспиранты. 1987-1996
жылдары - Қазақ мал дәрігерлік ғылыми-зерттеу институ-
тының ғылыми-техникалық ақпарат бөлімінің меңгерушісі.
1997 жылдан бері - «Солтүстік Қазақстан мал шаруашы-
лығы және өсімдік шаруашылығы ҒЗИ» ЖШС бас дирек-
торы.
Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының депутаты.
Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихатындағы «Нұр Отан»
фракциясының жетекшісі. Солтүстік Қазақстан облысының
мал шаруашылығы жөніндегі аграрлық кеңес төрағасы.
«Қазақстан Конституциясына Южыл», «Қазақстан Респуб-
ликасындағы ғылымның дамуына сіңірген еңбегі үшін»
(2006), «Сібірдің агроөнеркәсіп кешенін дамытуға қосқан
ерекше үлесі үшін» (РФ, 2007) медальдарымен, «Акаде-
мик А.И. Бараев. Туған күніне 100 жыл» естелік медалімен,
1-ші дәрежелі «Еңбек даңқы» (2007), «Ерен еңбегі үшін»
(2008), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен,
ҚР Құрмет грамотасымен (2001) марапатталған.
Әскери атағы - аға лейтенант.
Үйленген. Қызы - Айсұлу (1985 ж. т.), ұлы - Дәулет
(1988 ж.т.).

## Дереккөздер


 

Санат:Тұлғалар
Халила Хабижанқызы Нұрғалиева

**Халила Хабижанқызы Нұрғалиева** 1957 жылы 2 желтоқсанда Гурьев қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Ғұбашев Хабижан Бахтығалиұлы (1928-2002), «Құрмет белгісі» орденінің иегері, Қазақстан Республикасы қаржы қызметінің үздігі, Қазақстанның еңбек сіңірген экономисі. Анасы - Ғұбашева Сәния Өтегенқызы (1938 жылы туған), зейнеткер, Қазақстанның фельдъегерлік қызметінде жұмыс істеген. Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік қаржы институтының қаржы менеджменті факультетін бітірген (2000), экономист-қаржыгер. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан). 1977 жылдан - Гурьев облысы Балықшы аудандық қаржы бөлімінің аға бухгалтері. 1978 жылдан - Шевченко қалалық қаржы бөлімінің аға бухгалтері, аға экономисі, бөлім бастығының орынбасары. 1993 жылдан - Маңғыстау облыстық қаржы басқармасының бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары, басқарма бастығының бірінші орынбасары. 2003 жылдан - Маңғыстау облыстық қаржы басқармасының бастығы. 2004 жылдан - Маңғыстау облыстық Экономика және бюджеттік жоспарлау департаментінің директоры. 2008 жылдан бері - Маңғыстау облыстық Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының бастығы. «Ерен еңбегі үшін» (2007), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Діни көзқарасы - мұсылман әдет-ғұрыптарын ұстанады. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Халқының тіршілік деңгейі жоғары, экономикалық дамыған мемлекет»*. Хоббиі - гүл өсіру. Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс классикалық әдебиеті. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Нұрғалиев Қабылжан Қабижанұлы (1952 жылы туған), Маңғыстау облыстық СГІИД орталығының бас дәрігері. қыздары - Нұрғалиева Самал Қабылжанқызы (1980 жылы туған); Нұрғалиева Анар Қабылжанқызы (1990 жылы туған); ұлы - Қабижан Роллан Қабылжанұлы (1981 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Шоқай (станция, Қарағанды облысы)

thumb
**Шоқай** — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Сарыөзек ауылдық округі құрамындағы ауыл, Қазақстан темір жолының Қарағанды бөлімшесіндегі 4-класты аралық темір жол бекеті.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Осакаровкадан оңтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде, Қарағанды-Астана темір жолдары желісінде, Қарағандының солтүстігінде 83 км-дей жерде орналасқан.

## Тарихы
1931 жылы ашылған, 5 қабылдау-жөнелту және 10 тұйық жолы бар, № 19 жол-құрылыс басқармасына қызмет көрсетеді.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Рахымжан Дүйсенбаев

**Рахымжан Дүйсенбаев** (1870-1919), журналист. Қарқаралы ауданының түлегі. 1892-1906 жылдары Акмола, Семей, Жетісу облыстық ведомстволарына қосымша ретінде шығып тұрған «Дала уәлаяты» газетінде аудармашы-журналист, әдеби қызметкер болып істеді. Газет қосымшасы орыс және қазақ тілдерінде Омбыда басылып тұрды. Оз мақалаларында жергілікті үкіметтің озбырлығына қарсы шықты, патша өкіметінің отарлау саясатын, сот ісін, билеуші таптық мүддесін қорғауға негізделген сайлау жүйесін сынады. 1896 жылы Атбасардағы маркстік үйірмеге кірді. 1905-07 жылы революция кезінде көтеріліске шыққан Омбы мен Акмола жұмысшыларын қолдау үшін үгіт-насихат және ұйымдастыру жұмыстарын жүргізді. 1906 жылдан Архангельск губерниясына (Солтүстік Двинадағы Котлас аймағына) жер аударылды 1917 жылдың сәуірінен 1918 жылдың шілдесіне дейін ұйымдастырушысы және идеялық жетекшісі С. Сейфуллин болған бірінші қазақ революциялық демократиялық газеті «Тіршіліктің» ресми редакторы болды. Дүйсенбаевтың кұрметіне Астана, Қарқаралы калаларында оның есімі берілген көшелер бар. Қарқаралы ауданының «Бесоба» ауылындағы орта мектеп Дүйсенбаевтың есімімен аталады.

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша журналистер
Әсемгүл Жұмаділдина

**Әсемгүл Жұмаділдина** *(1960 ж. т.)*,композитор , Құрманғазы атындағы консерваторияны бітірген. 

*«Апам күліп отыр ғой», «Әсет деген бала»* деген сияқты мектеп жасына дейінгі, мектеп жасындағы балаларға арнап жиырмадан астам ән, *«Баяғының жігіті-ай»*, *«Ғашықтық тілі», «Сағыныш»* сияқты оннан аса лирикалық әндер, *«Бабаларыма», «Жаңаарка»* сияқты толғау, *«Көнілді күй»* аталатын фортепьяноға арналған поэма жазды. Ш. Қалдаяқовтың өндерінің халықаралық байқауының дипломанты (1995).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан сазгерлері
Григорий Васильевич Яровой

**Григорий Васильевич Яровой** (1916, Изюм ауданы-1988), Социалистік Еңбек Ері (1957).

1932-42 жылдары Осакаров ауданындағы «Передовик» кеңшарының жұмыскері, егіншілер бригадасының бригадирі, ұжымшар төрағасының орынбасары.
1942-43 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысты. 1943-1961 жылдары Передовик, Нөвый путь, 19-парт съезд атындағы ұжымшарлардың төрағасы. Тың және тынайған жерлерді игеру кезінде (1954-56) мемлекетке тұңғыш млрд пұттық Қазақстан астығын тапсыру жолындағы күресте жоғары нәтижелерге жетті. 1961-1978 жылдары 19-парт съезд атындағы кеңшардың бөлімше басқарушысы, директоры.

Қазақстан Компартиясы 8-съезінің делегаты. 

Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1916 жылы туғандар
Санат:Изюм ауданында туғандар
Санат:1988 жылы қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:Ұлы Отан соғысы саперлері
Санат:Осакаров ауданы тұлғалары
Анатолий Петрович Дашко

**Анатолий Петрович Дашко**  1956 жылы 27 ақпанда Лениногорск қаласында туған. Украин. Әкесі - Дашко Петр Михайлович, марқұм. Анасы - Дашко Лидия Артемовна, марқұм.

Алматы құрылыс техникумының сәулет бөлімін (1975) техник-сәулетші мамандығы бойынша; Абай атындағы Қазақ
мемлекеттік педагогикалық институтының көркемсурет және графика факультетін (1982) сызу және сурет салу
пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша бітірген.

Бейнелеу өнерінің жанры - пейзаж. «Таулы Алтай», «Мәскеу маңайы», «Алматы қаласының маңындағы қалалар» және т.б. жұмыс серияларының авторы.
Сеул қаласы  биенналенің, шығармашылық жұмыстың Бүкілресейлік кермесінің қатысушысы, «Motley Water» тобында
жумыс істеген. 80 қалалық, республикалық және өлкелік кермелерге қатысқан, 4 жеке көрмесін еткізген. Жұмыстары КСРО Суретшілер одағында (Мәскеу қаласы), Жылжымалы көрмелер дирекциясында (Алматы қаласы), Германия,
Чехия, Англия, Корея, АҚШ, Австралия мемлекеттерінің жеке коллекцияларында сақталуда.

1975-1980 жылдары - Алматы көркемсурет мектебінің сурет, кескіндеме, енер тарихы, мүсін, композиция пәндерінің
оқытушысы.

1992 жылдан бері - Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының оқытушысы.
*Діни көзқарасы* - ұстанымды православ.
*Хоббиі* - компьютер.
*Сүйіп оқитын әдебиеті* - Г.Г. Маркес, К. Кастанеда.

Үйленген. Жұбайы - Дашко Надежда Аркадьевна, «Базис» корпорациясының жобалар бас инженері. ¥лы - Дашко
Петр Анатольевич (1980 жылы туған); қызы - Дашко Александра Анатольевна (1989 жылы туған).

## Дереккөздер
Аманбай Мұхамедиярұлы Нұркенов

**Аманбай Мұхамедиярұлы Нұркенов** 1963 жылы 21 қазанда Шымкент облысы Алғабас ауданының Бөген ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Нұркенов Мұхамедияр (1928-2004), жұмысшы болған. Анасы - Нұркенова Тұрсын (1934-1966). Өскемен жол-құрылыс институтын (1985) сәулетші мамандығы бойынша; Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институтын (1995) іскерлік әкімгерлік магистрі дәрежесімен бітірген. Қазақ, орысжәне ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан). 1985 жылдан - «Семейоблауылжоба» МЖИ сәулетшісі. 1986 жылдан - «Қазгипроауылшар» МЖИ сәулетшісі. 1989 жылдан - ШҚО Ұлан ауданының бас сәулетшісі. 1991 жылдан - Ұлан салааралық коммуналдық шаруашылық кәсіпорнының директоры. 1995 жылдың шілдесінен - Шығыс Қазақстан облыстық әкімшілігі Сауда және сыртқы экономикалық байланыстар департаментінің жетекші маманы. 1995 жылдың қазанынан - ШҚО әкімі аппаратының Сауда және сыртқы экономикалық байланыстар департаментінің бас маманы. 1996 жылдың қаңтарынан- Шығыс Қазақстан облыстық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бастығының орынбасары. 1996 жылдың сәуірінен - ШҚО құрылыс, сәулет және ТКШ басқармасының сектор меңгерушісі. 1998 жылдан - ШҚО Курчатов қаласы әкімінің орынбасары. 1999 жылдан - ШҚО құрылыс және сәулет бөлімінің бастығы, ШҚО бас сәулетшісі. 2001 жылдан - Шығыс Қазақстан ТКШ және жолдарды дамыту басқармасы бастығының орынбасары. 2002 жылдан - ШҚО бойынша аумақтық Сәулет-құрылыс бақылауы, инспекциялау және лицензиялау басқармасының бастығы. 2006 жылдың қаңтарынан - Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігі құрылыс істері жөніндегі комитетінің Тұрғын үй саясаты және тұрғын-коммуналдық шаруашылық басқармасы бастығының орынбасары. 2006 жылдың қазанынан - ШҚО Курчатов қаласы әкімінің орынбасары. 2007 жылдан - ШҚО Сәулет және қала құрылысы басқармасы бастығының орынбасары. 2008 жылдың мамырынан бері - Шығыс Қазақстан облысы Сәулет және қала құрылысы басқармасының бастығы. Қазақстан Республикасы Сәулетшілер одағының мүшесі (2007 жылдан). Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің (1999), Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігі құрылыс істері жөніндегі комитетінің (2005) Құрмет грамоталарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Халқының тіршілік ету деңгейі жоғары және демократиясы дамыған әлемдік экономикадағы 50 көшбасшы елдің (жоғары дамыған елдердің) қатарына қосылу және берік орнығу»*. Хоббиі - саяхат жасау, кітап оқу, балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - Ш. Айтматов, М. Әуезов. Үйленген. Жұбайы - Нұркенова (Мұсақанова) Баршагүл Долдашқызы (1962 жылы туған), Д. Серікбаев атындағы ШҚМТУ аға оқытушысы. Ұлдары - Серік (1985 жылы туған), Берік (1988 жылы туған).

## Дереккөздер
Хайфа

нобай
нобай|alt=Хайфа, 1925 - 1937|Хайфа, 1925 - 1937
**Ха́йфа** (, ; сонымен қатар **Хейфа́** деп те аталады) — Израилдің көлемі жағынан үшінші, ал теңіз порты ретінде екінші ірі қаласы. Қала Кармель тауларының етегінде орналасқан. Қала тарихы ежелгі заманнан бастау алады. Бүгінгі қала халқының саны 264 500 адам.  (2010). Халқы араб және еврей ұлттарынан құралады. Ең танымал мұражай болып табылатын Израиль Ұлттық ғылым, технология және ғарыш мұражайлары осы қалада орналасқан. Сонымен қатар Хайфа қаласы бояу өндіретін орталық ретінде де танымал. Сонымен қатар Израильдің Жерорта теңізі жағалау бөлігіндегі порт Хайфа қаласындағы Хайфа шығанағында орналасқан. Ол 63,7 шаршы шақырым жерді алып жатыр. Хайфа Тель-Авивтен солтүстікке қарай 90 шақырым қашықтықта орналасқан. Ол - солтүстік Израильдегі ең ірі айлақ. Әлемге әйгілі Хайфа және Технион университеттері осы қалада орналасқан. 1950 жылы қала Мэрі Абба Хуши тұрақты труппасы  мен репертуары бар театрдың іргетасын қалады. Хайфа қаласының климаты - теңіздік, жазда ыстық, ылғалды және қысы салқын, жаңбырлы болып келеді. 2006 жылы ливандықтармен болған қақтығыстарда Хезболла ұйымының 93 ракетасы Хайфа қаласына атқылады. Бұл қақтығыс біршама бейбіт адамдардың өмірін қиды. Ғасырлар бойы қала көптеген билейшәлердің қол астында болды.

## Дереккөздер

Санат:Израиль қалалары
Махами Абдоллаұлы Яхин

**Махами Абдоллаұлы Яхин** (1906-1984), комсомол, партия қызметкері. Ленинград кеңес- партия мектебін бітірген (1941). Соғысқа дейін Қарқаралы аупарткомының 2-хатшысы, Нұра аупарткомының 1-хатшысы болған. Ұлы Отан соғысына қатысқан (1941-45). Соғыстан кейін
облыстық партия комитеті мал шаруашылығы
бөлімі меңгерушісінің орынбасары, бөлмінің
меңгерушісі, 1949-1960 жылдары Қоңырат (қазіргі Ақтоғай) аудандық партия комитетінін 1-хатшысы
болды. Аудан экономикасын көтеруде қажырлы
еңбек етті. Облыстық тұтынушылар одағында қызмет
атқарды. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты
болып сайланды. Үкімет наградаларымен марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:Мәдениет
Санат:Тұлғалар
Сарысай

**Елді мекендер:**

* Сарысай – Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл.
* Сарысай – Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл.
* Сарысай – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл.

**Өзен:**

* Сарысай – Байқоңыр  алабындағы өзен.
* Сарысай – Ырғыз алабындағы өзен.
Шоқай бөгені

‎‎
**Шоқай бөгені** — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы Баймырза ауылының солтүстігінде 0,5 км жерде. Бұрынғы Тельман ауданының 500 га ауыл шаруашылық жерлерін суландыру үшін 1971 жылы Шоқай өзенінде салынған. 

## Гидрологиялық сипаты
Суының толық көлемі — 5 млн м³. Қалыпты жағдайдағы су айдынының ауданы – 1,2 км², ұзындығы 3,6 км, еңдірек жері 600 м, ен терең жері 14,8 м. Суында алабұға, меңке, торта тіршілік етеді.

## Дереккөздер

 
Санат:Қарағанды облысы гидрографиясы
Григорий Матвеевич Самойлин

** Григорий Матвеевич Самойлин** (12.10.1910, Ресей, Пенза қаласы - 12.4.1985, Алматы) - актер, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1961). 

1930 жылы Пенза қаласындағы театр студиясын бітірді. 1937 жылдан өмірінің соңына дейін қазіргі Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының қүрамында қызметші, Тәнеке (М.Әуезов "Түнгі сарынында"), Нарымбет (Әуезов пен Л.Соболевтің "Абайында"), т.б. сияқты әр алуан рольдерді орындады. Самойлиннің актерлік дарыны, әсіресе, өткір мінезді рольдерді орындау кезінде айқын байқалды.

## Дереккөздер


Санат:12 қазанда туғандар
Санат:1910 жылы туғандар
Санат:Пензада туғандар
Санат:12 сәуірде қайтыс болғандар
Санат:1985 жылы қайтыс болғандар
Санат:Алматыда қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан актерлері
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген əртістері
Санат:Пенза театр студиясы түлектері
Санат:Мемлекеттік академиялық орыс драма театры актерлері
Абат Орынбасарұлы Өтегенов

**Абат Орынбасарұлы Өтегенов** (1964 жылы 17 желтоқсанда Ақтөбе облысы Ленин ауданының Петропавловка кентінде туған) — ауыл шаруашылығының қайраткері.

## Өмірбаяны
Батыс Қазақстан ауыл шаруашылық институтын бітірген
(1990), инженер-механик.

1990 жылдан - Хазірет орта мектебінің дене шықытыру
және еңбөкке баулу пәндерінің мұғалімі. 

1998 жылдан - «Диана» шаруа қожалығының бастығы. 

2002 жылдан - «Айыртау элеваторы» ЖШС директорының орынбасары. 

2003 жылдан - «Айыртау элеваторы» ЖШС директоры. 

2010 жылдың мамырынан - Маңғыстау облысы Бейнеу астық терминалының директоры.

2011 жылдың ақпанынан бері - «Ақбидай - Астана» ЖШС директоры.

2014 жылдан бастап өз туған ауылында мал шаруашылығымен айналысуда.

## Жеке өмірі
Ұлты - Қазақ. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2008 жылдан). Саяси қайраткер рөтіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи туындылар.

Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы аудандық мәслихатының 4-ші шақырылым депутаты. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. 

Әкесі - Өтегенов Орынбасар Үсенұлы, зейнеткер. Анасы -
Досқалиева Танзия Мағазқызы, зейнеткер.

Үйленген. Жұбайы - Өтегенова А.А. (1971 ж. т.), бухгалтер.
Ұлдары - Дәурен (1993 ж. т.), Дәулет (2002 ж. т.).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Қазақстан фермерлері
Санат:Қазақстан ауыл шаруашылығы
Куфа

**Куфа** (арабша «куфа» - қызыл түсті шағылды құмдақ топырақ) - Ирактағы Евфрат өз-нің оң жағалауына орналасқан қала. Киелі кітаптардағы аңыздарда айтылғандай топан судан кейін Нұх Пайғамбар (а.с.) кемесінен түсіп, мешіт көтерген қасиетті орын. Куфа қаласында Омейя әулеті
билеген кезеңдерде халифтің Ирактағы
жергілікті әмірінің сарайы (661 - 750) орналасқан. Куфа қ-ның негізін қадаған Сағд ибн Өбу Уаққас. Куфа да Басра сияқты «Ислам символы» (рәмізі) атанған. Осман р.а
өзі жаздыртқан Қасиетті Құран Кәрімнің
алты көшірмесінің бірін Осман Мединеде
қалдырыл, қалған бесеуін Меккеге, Шамға,
Йеменге, Басраға, Бахрейнге жіберген. Біреуі Куфаның еншісіне тиген. Куфада хазірет
Әли мен оның ұлы Хусейн шаһид болған.
Куфа «мағтазилдердің» шыққан жері ретінде
де Ислам тарихынан ерекше орын алады.
Қазіргі кезеңде Куфа ғылым және мәдениет
орт. ретінде маңызды қызмет атқарады.

## Дереккөздер


Санат:Ислам
Батырбек Мықансалықұлы Ахметов

**Ахметов Батырбек Мықансалықұлы** (1954 жыл, 9 желтоқсан, Қостанай облысы Жангелді ауданы, Саға ауылында туған) - қоғам қайраткері, Жангелді ауданының әкімі (2002-2009).

## Өмірбаяны
### Білімі
* Қазақ ауылшаруашылық институтының агрономия факультетін (1991) ғалым-агроном мамандығы бойынша;
* Қостанай мемлекеттік университетінің экономика факультетін (2008) экономист мамандығы бойынша бітірген.

### Қызмет жолы
* 1971 жылдан - Алматы қаласының №6 автобазасында автослесарь.
* 1973 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.
* 1975 жылдан - Торғай облысы Жангелдин ауданының ішкі істер органдарының МӨҚ инспекторы.
* 1981 жылдан - Қостанай облыстық ІІБ ӨКБ техникалық қызмет бөлімінің бастығы.
* 1982 жылдан - Қостанай облысы Жангелді ауданының «Бидайық» кеңшарында машина ауласының меңгерушісі.
* 1983 жылдан - «Бидайық» кеңшарында МТШ меңгерушісі, 1986 жылдан - бас инженері, 1988 жылдан - егіс бригадасының бригадирі.
* 1991 жылдан - Қостанай облысы Жангелді ауданының М. Дулатов атындағы кеңшарында бас агроном, 1992 жылдың қыркүйегінен - кеңшар директоры.
* 1992 жылдың желтоқсанынан - М. Дулатов атындағы қауымдастықтың төрағасы.
* 1997 жылдан - Қостанай облысы Жангелді ауданының «Ақбидай-2» ЖШС директоры.
* 1999 жылдың сәуірінен - Қостанай облысы Алтынсарин ауданының конкурстық басқарушысы.
* 1999 жылдың желтоқсанынан - Қостанай облыстық АШЖЗС директоры.
* 2000 жылдың қыркүйегінен - «Сақтау» ЖШС директоры (Қостанай облысының Заречное ауылы).
* 2000 жылдың желтоқсанынан - Қостанай облысы Алтынсарин ауданы әкімінің орынбасары міндеттерін уақытша атқарушы.
* 2001 жылдан - Қостанай облысы Алтынсарин ауданы әкімінің орынбасары.
* 2002 жылдан - Қостанай облысы Алтынсарин аудандық ААШБ бастығы.
* 2004 жылдан - Қостанай облысы Жангелді ауданының әкімі.
* 2009 жылдан бері - Қостанай облыстың әкімдігінің Жер қатынастары басқармасының бастығы.
### Қоғамдық қызметі

Жангелдин аудандық Халық депутаттары кеңесінің 21-ші шақырылым депутаты (1989-1993).

### Марапаттары
* «Құрмет» ордені (2006);
* «Ерен еңбегі үшін» (1991)
* «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медалі
* Қостанай облысы әкімінің грамотасы.
* ҚР Президентінің алғысымен аталған (2001).
## Отбасы
* Әкесі - Ахметов Мықансалық, марқұм, жұмысшы болған. Анасы - Ахметова Боташ, марқүм, жұмысшы болған.
* Үйленген. Жұбайы - Айтжанова Күлдірайхан Әуесханқызы (1956 ж. т.).
* Ұлдары - Ахметов Талғат Батырбекұлы (1978 ж. т.), Ахметов Әділ Батырбекұлы (1986 ж. т.), Ахметов Әмір Батырбекұлы (1997 ж. т.);
* қызы - Ахметова Жанат Батырбекқызы (1980 ж. т.).

## Дереккөздер

Санат:9 желтоқсанда туғандар
Санат:1954 жылы туғандар
Санат:Жангелді ауданында туғандар
Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері
Санат:Қостанай мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Жангелді ауданының әкімдері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Қазақстан республикасында стандарттау жұмыстарын дамытудың негізгі бағыттары

Стандарттау жұмыстарын жүргізуді ұйымдастырудағы уақыт талабына сай ерекшеліктер мен басты бағыттар мына жағдайларға байланысты:

:-Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруіне байланысты саудадағы техникалық кедергілер жөніндегі келісімді орындау қажеттілігіне.
:-Мемлекеттік стандарттау жұмыстарын тек қана мемлекеттік бюджеттен ғана емес, басқа да бюджеттен тыс қаржы көздерінен (шаруашылық субъектілерінің қаржысынан) қаржыландыру, т.б.

## Алдағы уақытта мына мәселелерді шешу қажет:
1)	Стандарттау жұмыстарын басты бағыттарда қарқынды дамыту.
Басты бағыттар ретінде саналады:
:-экология және қауіпсіздік (бірінші кезекте балалар тағамдарын, адамдарға токсикологиялық әсер ету мүмкіндігі зор тамақ өнімдерін, аса қауіпті техника түрлерін стандарттау мәселелері шешілуі қажет);
:-ақпараттың технологиялар;
:-ресурстарды үнемдеу;
:-тұтынушылардың құқығын ңорғау мақсатында өнім сапасын нормативті құжаттармен қамтамасыз етуді жетілдіру;
:-бухгалтерлік есеп пен банк жұмыстарын стандарттау;
:-мүліктерді бағалау қызметін стандарттау.

2)	Стандарттау саласында техникалық заңдылықтарды қалыптастыру. 
:-нақтылы өнім топтары мен түрлеріне немесе іс-қимылдарға стандарттау, метрологиялық жабдықтау және сертификаттау жұмыстарын жүргізу ерекшеліктерін айқындап беретін заңдылық актілерін жасау;
:-заңдылық актілеріне - заңдарды, ҚР Үкіметінің қаулыларын, т.б. (ДСҰ қолданылатын техникалық регламенттердегідей), яғни нақтылы талаптарды (нормативтерді) енгізу.

3)	Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болуы үшін қажетті жағдайларды орындау. Бұл үшін стандарттау саласында жасалуға тиісті:
:-отандық стандарттарды халықаралық стандарттармен үйлестіру;
:-ДСҰ мүше мемлекеттерімен тығыз ақпараттың байланыс орнату;
:-қолданыстағы мемлекеттік стандарттар қорын жаңарту.

Мемлекеттік стандарттар қоры ескіріп отырады. Мысалы, Ресейде 60%-дан астам мемлекеттік стандарттар (олардың көбі біздің елде де қолданыста) 1986 жылға дейін қабылданған. Оңтайлы жаңарту деңгейі шамамен 10-12% (ЕО, АҚШ, Жапония) болуы керек.

4)	Еркін стандарттардың рөлін арттыру.

Ұсыныс түріндегі талаптарға негізделген еркін стандарттар өнімнің (қызметтің) бәсекелесу мүмкіндігін көтеру үшін қолайлы. Елімізде еркін стандарттарға жаппай өту (шетел тәжірибелеріне сәйкес) біртіндеп жүргізілуі керек. Өйткені, ол үшін: өнімнің қауіпсіздігін және сапасын заңдылық негізде реттеу көлемін кеңейту қажет, шаруашылық субъектілерінің келісімшарттарында, басңа да коммерциялық құжаттарында стандарттарға сілтемелер кеңінен қолданылуы керек.

4.	Жаңа стандарттарды дайындауды қаржыландыру үшін бұл жұмысқа шаруашылық субъектілерін және шетел инвесторларын кеңінен қатыстыру қажет.

## Дереккөздер


Санат:Стандарттау
Санат:Метрология
Мәжікен Мүсілімов

**Мәжікен Мүсілімов** (1929 жылы туған) - металлург. Социалистік Еңбек Ері (1966), КСРО-ның құрметті металлургі (1959), ҚазКСР-інің еңбек сіңірген металлургі (1965).

## Еңбек жолы
* Еңбек жолын 1947 жылы Қарағанды металлургия комбинатының (Теміртау қаласы) «400» станында қақтаушылықтан (вальцовшик) бастады.
* 1974 жылдан Қарағанды металлургия комбинатының сортты прокат цехының металлургиялық жабдықтарды жөндеу слесары. 
Жетіжылдық (1956-65) жылдары жоспардан тыс 6 мың т тауарлы прокат шығарды.

## Қоғамдық қызметі
* Металлургия өнеркәсібі жұмысшылары көсіподағының республикалық комитетінің мүшесі (1971-76).
* КСРО Металлургия өнеркөсіп жұмысшылары кәсіподағы 10-съезінің делегаты (1972).

## Марапаттары
* Ленин орденімен марапатгалған.
* КСРО-ның құрметті металлургі (1959).
* ҚазКСР-інің еңбек сіңірген металлургі (1965).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан металлургтері
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:КСРО құрметті металлургтері
Санат:Қарағанды металлургия комбинаты тұлғалары
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген металлургтері
Санат:КСРО металлургтері