open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Серікхан Ахметов

**Серікхан Ахметов** (15.5. 1960. Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы) - тележурналист, БАҚ саласының топ-менеджері. . Қазақ Мемлекеттік әлем тілдері және халықарарлық  қатынастар университетін бітірген (1984). 

Еңбек жолын Жамбыл облысы Қызыл гвардия аудандық "Коммунизм нұры" газетінен бастаған (1984). Жамбыл облысы теледидар және радиохабарларын тарату комитетінде диктор - жауапты шығарушы (1986), "Алатау" телеарнасында редактор (1987), Қазақ теледидарының бас редакторы (1992-96), Қазақ теледидары бас директорының орынбасары (1996). Алматы облыстық "Жетісу" теледидары мен радиотарату комитетінің бас директоры. "Қазақстан" ҰТА-да қоғамдық-саяси хабарлар бағдарламасының бас продюссері (2004). 

Қазір "Қазақстан" РТРК АҚ Аймақтану бөлімінің бас маманы. ҚР-ның мәдениет қайраткері. Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының екі мәрте иегері. Әр жылдары "Құс жолы", "Құбыла", "Қадір түні", "Тұғыр" хабарларының тележургізушісі болды. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Төлеген Ахметов

**Төлеген Ахметов** (17.11. 1960. Павлодар қаласы) - телеоператор..  Павлодар телестудиясында 1979 жылы оператордың көмекшісі, оператор. "Қазақтелефильмде", "КТК" телеарнасында оператор болып істеді. Павлодарда "Хабар" және "КТК" телеарналарының тілшілер қосының ашуға ұйытқы болды. Облыс әкімінің грантын бірнеше рет иеленді. Қазір Павлодар облысы әкімінің баспасөз қызметінде телеоператор. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Тоқтар Ахметов

**Тоқтар Ахметов** (20.8.1948. Павлодар облысы Лебяжі ауданы Тілектес ауылы) - телеоператор. . Еңбек жолын 1965 жылы  Павлодар облыстық телевидениесінде оператор болып бастап, кейін аға оператор, 1981-85 жылдары Бүкілодақтық "Время" бағдарламасының операторы болды. Екібастұз отын энергетика кешенінен өндіріс озаттары туралы "Құрбылар", "Бригадир Т.Сәрсембин" деректі фильмдерін шығарды. Республикалық "Жолдас" телефестивалінің лауреаты.

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Тілеген Ахметов

**Тілеген Ахметов** (20.1.1952.) - актер, режиссер. . Құрманғазы атындындағы консерваторияны (1975), Т.Жүргенов атындындағы Өнер инстиутын бітірген (1989). 

"Қазақтелефильм" студиясында режиссер (1988-98) болып істеді. 1991 жылы қазақтың көрнекті композиторы Шәмші Қалдаяқов өмірінен түсірілген "Қайран Шәмші..." атты деректі фильмінде Шәмші өмірінің соңғы кезеңдерін бейнеледі. Бұл телеэкранға шыққан Шәмшінің тұңғыш бейнесі болып тарихқа енді. Қазақтың біртуар азаматы, таэквандо өнерінің майталман шебері Мұстафа Өзтүрік жайлы "Барып қайт, балам ауылға" атты телефильмнің авторы әрі режиссері, бұлардан басқа "Халимат тағдыры", "Зілзала", "Алаштың арыстары: Әлихан мен Мұстафа", "Ахмет Байтұрсынов", Қобызшы ықылас Дүкенұлы туралы "Ықылас", "Композитор Кенжебек Күмісбеков", ақын Жұмекен Нәжімеденов өмірінен "Жұмекен" телефильмдерінің режиссері. Т.Ахметовтің республика аумағындағы театрларда қойған спектакльдері де бір төбе. Олар: "Қиямет-қайым КИОТО", "Сыған серенедасы", "Күйеу іздеген кемпірлер", "Көгілдір такси", "Нұржауған ғұмыр", соның ішінде У.Сароянның "Жұмақтағы жасын" қойылымы т.б. Орталық Азия мемлекеттерінің II халықаралық театр фестивалінін иегері. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ғұмар Ғарифоллаұлы Ахметчин

**Ғұмар Ахметчин** (8.9.1941) - журналист. . ҚазМУ-ді бітірген (1968). 1966 жылы облыстық "Қостанай таңы" ("Коммунизм таңы") газетінде мәдениет және тұрмыс, хат бөлімдерінің меңгерушісі, 1984 жылы редактордың орынбасары және бас редакторы болды.

 1992 жылы облыстық әкімінің баспасөз хатшысы қызметіне тағайындалады. Бұл қызметті 2000 жылы наурыз айына дейін атқарды. 1998-99 жылдары "Қостанай таңы" облыстық газетінің бас редакторы болды, қазір облыстық әкімі аппаратының бас маманы, әрі 2002 жылдан бері Қазақстан Жазушылар одағы Қостанай облыстық филиалының директоры қызметін қоса атқарып жүр. Республикалық "Ара" журналының Қостанай облыстық бойынша штаттан тыс тілшісі. 

"Жалын" баспасынан "Қолды болған қораз", "Көзілдіріктің кесірі", "Көзі сынық тебен", "Елорда" баспасынан "Ұмытшақтық зобалаңы" сатиралық жинақтары жарық көрді. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Грамотасымен, бірнеше медальмен, Оның ішінде "Астана" және "Тәуелсіздікке - 10 жыл" медальдармен марапатталған. ҚР-ның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері.

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ашет тобы

**Ашет тобы** (Le groupe Hachette) - Францияның ең ірі газет-баспа монополияларының бірі..  1826 жылы негізі қаланды. "Грассе-факсель", "Файер", "Сток", "Лe Шен", "Мазорин", т.б. баспаларына бақылау жүргізеді. Топ жалпы саны 15-тен 30%-ға жететін түрлі оқулықтар шығарады. Кітаптарды делдалдық және көтерме бағамен сату монополиясына ие және де 49% акциясына ие "Нувель месажри де ла пресс паризьен" фирмасы арқылы газет-журналдардың сатылуына бақылау жүргізеді. "Ұлы суретшілер", "Әйгілі медицина", "Мұражайлар", т.б. басылымдарды шығарады. 

Жылына 70 млн дана кітап шығарады және 100 млн дана кітап өнімдерін, 20-дай газет-журналдарды, сонымен қатар "Журналь дю димани", "Франс-димани", "Эль", "Телесет жүр", т.б. шығарады. Францияның 15% журнал өнімдерін құрайтын басьлымдарды таратады. "Ашет" кәсіпорнында 200 мың адам қызмет жасайды. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ашқарақтық тәбет

**Ашқарақтық тәбет** -"Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, орыс тілінде, түрлі түсті мультификациялық фильмі (1979). . Мультфильм айлакер, ашқарақ әрі жыртқыш қасқырды жеңген аңдар достығы туралы сыр шертеді. Режиссері - Сон-и-Сон. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ашылған жаңалықтың жалғасы

**Ашылған жаңалықтың жалғасы** - "Қазақтелефильм" студиясының түрлі тусті, 3 бөлімді, орыс тілінде фильмі (1979). . Фильм қазақ минералдық шикізаттар инстиутты геологтерінің жетістіктері, Талас Алатауындағы Гранитогорск тәжірибе-методикалық экспедиция жайды әңгімелейді. Сондай-ақ, фильмде Қазақ КСР FА-ның конференц-залында КСРО FА-сы Президиумының көшпелі отырысының жұмысы көрсетіледі. 

Қазақ КСР FA- ның президенті А.Қонаевтың, Минералдық шикізаттар ғылыми- зерттеу инстиутының директоры Ғ.Бекжановтың, Гранитогорск тәжірибе-методикалық экспедициясының директоры Б.Каримовтың ілеспе сөздері пайдаланылған. Режиссері - С.Заваруев, операторы - В.Максимов. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ашық қатысу тұжырымдамасы

**Ашық қатысу тұжырымдамасы** - жарнама берушінің өзіне бағдарламаның мазмұны жайында ешқандай міндеттеме қабылдамастан, уақытты сатып алуға рұқсат беру туралы коммерциялық саясат.. Мұндай саясат АҚШ-та 60 жылдарың ортасында кең тараған. 

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ашық университет

**Ашық университет** - медиахолдинг жанынан 5 жыл мерзімге есептеп, аптасына 55 сағат эфир арқылы теледидар мен радио жайында дәрістер оқылатын сырттай оқу университеті.. Мұндай жүйе Би-Би-Си-де 1971 жылдан бастап жұмыс істейді. Телерадиода "Власть", "Общество", "Экономика", "халықаралық қатынастар" деген рубрикаларды ашу да маңызды. Ұзақтығы - 30-50 мин. аралығында. Эфирге аптасына 1 рет тұрақты беріліп тұрғаны орынды.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Университеттер
Бүркібай Аяған

**Бүркібай Аяған** (20.11.1954. Шығыс Қазақстан облысы Ленин ауданы Ақтас ауылы) -тарихшы, қоғам қайраткері.. ҚазПИ-ді бітірген (1979). Тарих ғылымдарының докторы (диссертация тақырыбы "Қазақстанның 1970-90 жылдар аралығындағы әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық- саяси дамуы", 1996.), профессор МАИ академигі (2000).

Инстиутты бітіргеннен кейін Қазақ педагогикалық инстиутында оқытушы, комсомол комитетінің хатшысы, аға оқытушы (1979-90), ҚР Білім министірлігінің жетекші маманы (1990), ҚР Президентінің Әкімшілігінде баспасөз қызметінің консультанты, сектор меңгерушісі, әкімшліктің Ішкі саясат бөлімі меңгерушісінің орынбасары (1990-96), Қазақ мемлекеттік заң университеті сыртқы байланыстар орталығының директоры (1996-98), ҚР ақпарат және қоғамдық келісім минстирлігінің БАҚ департаменті директорының орынбасары (1998-99), Алматы қалалық әкімиятының ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының бастығы (1999- 2003), 2003 жылы "Қазақ ұлттық энциклопедиясы" президенті, 2003 жылы "Энциклопедия" газетінің бас редакторы. 2008 жылы Мемлекет тарихы институтының директоры. "Қазақстан мемлекеті: қоғамдық жүйе эволюциясы" (1994), "Қазақстан тарихы" (1996, қосалқы авт.), "Кеңестік социализмнің шарықтауы мен сөнуі. Қазақстандық полигон"(1999) кітаптарының авторы.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Аяқ астындағы қазына

**Аяқ астындағы қазына** - "Қазақтелефильм" студиясының ақ-қара түсті, 1 бөлімді, қазақ-орыс тілдерінде фильмі (1987). . Жол салу ісінде құрамында битумы бар табиғи жыныс - кирлер пайдалану жайлы фильм. Кадрларда: КСРО орынбасары А.Коротков, "Мұнайлы мола" кең орны автошаруашылығының бастығы Б.Мендешев, геол.-минер. ғылдарның кандидаты Қазақ КСР FA-ның аға ғылылми қызметкері А.Праун, "Дортехника" ҒӨБ-і Бас директорының орынбасары, техника ғылымдарының кандидаты В.Стрельникова. Режиссері және операторы - ЮЛитвяков. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Аяу

**Аяу** - Атырау облысының Құлсары қаласы мен облыс аймағына күн сайын қазақ тілінде хабарлар тарататын телеарна..  Меншік иесі - ЖШС "Аяу". Қоғамдық-саяси саладағы бағдарламалар тасқынына эфирден мол орын берілген. Телеарна ұжымының күшімен даярланып, көрермендеріне ұсынылатын бағдарламалары да баршылық. Облыстық статусға ие. Бас редакторы - Ерлан Бәжіков. Мекенжайы: Атырау облысы Құлсары қаласы Жетібай кенті. Байланыс тел: 8- 701- 319 66 19.

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Аяулы анам менің

**Аяулы анам менің** -"Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 2 бөлімді, қазақ-орыс тілдеріндегі фильмі (1989). . Ауыр қара жұмыс әйелдер үшін қалыпты жағдай болған тұста бүкіл КСРО экономикасын мойындарымен көтерген, бірақ отбасы үшін сүйікті жар, аяулы ана болып қалған үш қарапайым ананың тағдыры жайлы түсірілген фильм. Фильмге Соцалистік Еңбек Epi, зейнеткер Мария Данилова, Қаскелен кірпіш зауытының жұмыскері Тілектес Шаукенова, Алматы теміржолының жол шебері Валентина Ткаченко түскен.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан фильмдері
Санат:Қазақтелефильм фильмдері
Санат:Қазақ тіліндегі фильмдер
Санат:1976 жылғы фильмдер
Ac-Fm радиосы

**Ac-Fm радиосы** - республика аумағында күн сайын тыңдармандарға қазақ және орыс тілдерінде ақпараттық- көңіл-көтерушілік бағыттағы хабарлар таратады..  

Бас редакторы - Александр Севастьянов. Мекенжайы: Астана. Желтоқсан көшесі, 77-үй. Байланыс тел: 8-(7172) - 393-758: 393-757.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан радиостанциялары
ADI

**ADI** - Американың "Арбитрон" компаниясы енгізген термин..  ADI әрбір ауданы бірнеше округтен тұрса, телекөрермен бір стансаға көңіл аударады. 1970 жылдың аяғында АҚШ-та 208 ADI-дің ішінде ірілері: Нью- Йорк, Лос-Анджелес. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
ALDONGAR Productions (Kazakhstan) кинокомпания

**ALDONGAR Productions (Kazakhstan) кинокомпания** - көркем және деректі фильмдер өндірумен, Қазақстандық кино өнімнің халықаралық ақпараттық кеңістікте бәсекеге қабілеттілігін арттырумен, мәдени жобаларды бірлесе атқарумен айналысады..  Компанияның негізгі міндеті - Қазақстанның мәдени өміріндегі кино-телеөнімдердің жарыққа шығуын жекелеген азаматтардьң меценаттық қолдаулары нәтижесінде іске асыру. 

А.Р.К. - Қазақстандағы тұңғыш жеке материалдық- техникалық базасында Қазақстандық-ресейлік "Лики Евразии" атты сериямен әйгілі ғалымдар, жазушылар, мәдениет қайраткерлері мен жарқын көшбасшылар жайлы 5 тараудан тұратын циклді деректі фильмдер жасаған. А.Р.К. көптеген телеарналармен әріптестік қатынасын нығайтуда: "Культура" телеарнасы, Мәскеу қаласы Еуразиялық телевидение және радио академиясы, Мәскеу  Еуразиялық телефорум, ЕАТР корпорациялық мүшесі, Халықаралық продюсерлік орталықтар мен Кинофорумдер ("Злата Прага", Монте- Карлодағы кинофестиваль, Орталық Қытай телевидениеci CCTV, Канада, Германия, Франция, Ресей продюсерлік орталықтары), "Никол-фильм" (Ресей), "Ибрус" (Ресей), "TOR" (Польша) және т.б. 

Компания негізін қалаушылары: Борис Шырдабаев, Әлия Увальжанова, Асқар Бапишев. Кинокомпанияның Жобалары: "Лики Евразии" (2006), "Боз-Салқын" (Қазақстан- Қырғызстан, 2007), "Түрлі- түсті эльфтер" (Қазақстан, Қытай, 2007), "Троя алтыны және Генрих Шлиманның дүниежүзілік жәдігерлер топтамасы" (Қазақстан, Ресей, 2008), "Александр. Нева шайқасы" (Қазақстан, Ресей, Израиль, Польша, 2008), "Сталинге сый" (Қазақстан, Ресей, Израиль, Польша, 2008), "Арман қала" ТВ сериал (2009), "Намыс- Көк Тәңірісі" (2009) - тарихи-линтвистикалық жоба. Мекенжайы: 050020. Алматы. Көктөбе -2 ықшам ауданы Қыз-Жібек көшесі 87 үй. Байланыс тел: 8 (727) 227-92-94.

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Alma-TV

**ALMA - TV** - меншік иесі ЖАК "Алма-ТВ". . Тәуліктің 24 сағатына әлемнің ең алдынғы таңдаулы телеарналарының бағдарламаларын әлденеше пакет түрінде жазылымшыларына ақылы түрде таратады. Қызмет көрсету аясы - кабельдік бағытта. 

Алматы мен Астана және облыс орталықтарында филиалдары жұмыс істейді. Кабельдік саладағы аса ірі магнаттардың бірі. Хабарларын тек орыс тілдерінде таратады. Басқарма төрағасы - Б.Құлмаханов. Мекенжайы: Атматы. Гоголь көшесі, 20-үй. Байланыс тел: 8 (7172) 500-501; 500-510.

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
ATV-Aвторское телевидение

**ATV-Aвторское телевидение** - тәуелсіз жеке телекомпания. . 1988 жылы қыркүйек айында құрылған. Алғаш рет эфирге 1989 жылы қыркүйек айында өздерінің топтама төл бағдарламаларымен шықты. Бас директоры - Малкин Анатолий. Бас редакторы - Прошутинская Кира. 

"АТВ" телебағдарламалары аса маңызды арналардың көпшілігінен дерлік орын алған. Олар "Детектив-шоу" (ТВЦ), "В поисках утраченного"(ОРТ), "Пресс клуб"(РТР), "Времечко"(ТВЦ) және т.о. Телекомпания "Деловой Экспресс" баспа үйімен қаржылай бірлікте "Времечко" бағдарламасына ұқсас, апта сайынғы "Времечко" журналын да шығарады. Internet: http:// www.atv.ru/ E-Mail: inform@ atv.ru Мекенжайы: 109180, Мәскеу. 2-ші Казачий көшесі 11-үй, 1 құрылым. Телефон: (495) 951-83-34. Факс: (495) 953-59-37.

## Дереккөздер


Санат:Компаниялар
Санат:Телекомпаниялар
Санат:Ресей телекомпаниялары
Санат:КСРО телекомпаниялары
AVA

**AVA** - Қостанай қаласына тәулік бойына қазақ және орыс тілдерінде үзіліссіз хабарлар тарататын телеарна. . Меншік иесі - ЖШС "AVA телекомпаниясы". Қоғамдық-саяси бағыттағы бағдарламаларға эфирде мол орын берілген. Көңіл-көтерушілік саладағы хабарлар тасқыны да мол. Қалалық статусға ие. Бас редакторы - Зарина Шілдебаева. Мекенжайы: Қостанай қаласы. Дзержинский көшесі, З-үй. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Әзірбайжан телевизиясы

**Әзірбайжан телевизиясы** (; **AzTV**) — Әзірбайжанның басты ақпараттық-көңіл-көтерушілік бағыттағы телеарнасы..

Эфирде «Khazar» жаңалықтар мен «Sahar» музыкалық-сазды бағдарламасы көрермендерге кеңінен танымал. Телехабар республика аумағына әзірбайжан тілінде таратылады. 

Штаб-пәтері — Бакуде. Еуропа аумағына спутниктік байланыс арқылы «Hot Bird және Sesat», Азияға «Turksat 1С» және Солтүстік Америкаға «Galaxy 25» хабарлары таратылады. 

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты
* Радиохабар 
* Арнаның тікелей онлайн-трансляциясы 
* AzTV онлайн-трансляциясы 

## Дереккөздер


Санат:Әзербайжан телекомпаниялары
Санат:Әзербайжан телеарналары
Санат:Әзербайжан тілді телеарналар
Заманбек Әбдешев

**Заманбек Әбдешев** (27. 11.1949. Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы Бақасу ауылы) - тележурналист. . ҚазМУ-ді бітірген (1975). Шығыс Қазақстан облыстық теледидарда редактор, республикалық "Қазақстан пионері" газетінің әдеби қызметкері, "Жазушы" баспасында 15 жыл редактор болып жұмыс істеді. 

Қазір "Хабар" агенттігінде аудармашы-стилист. КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Борис Васильевтің "Тамылжыған таң" повестер мен әңгімелер жинағын, болгар қаламгері Георгий Караславовтың "Шешуші сағат" атты көлемді романын, "Неру" өмірбаяндық кітабын, "Қырғыз ертегілері" жинағын, балгар ақыны Танзила Зумакулованың "Салтанат" атты жыр жинағын аударған. "Қазақфильм" киностудиясында, "Хабар" агенттігінде көптеген фильмдерді аударды. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Нұрлан Әбдібеков

**Нұрлан Әбдібеков** (2.7. 1960.Алматы облысы Райымбек ауданы Сумбе ауылы) - айтыскер ақын, журналист..  1984 жылы ҚазПИ-дібітірген. 1984-86 жылдары Ұзынағаш ауылындағы орта мектепте мұғалім, 1986-88 жылдары Жамбыл аудандық "Екпінді Еңбек" (қазақша "Атамекен") газетінде тілші, 1989-97 жылдар Жамбыл музейінде аға ғылыми  қызметкер, Қазақстан Телерадиохабарларын тарату жөніндегі комитетте редактор болды. 1982 жылы студент-жастар айтысында, 1989 жылы Ү.Кәрібаевтың 100 жылдығына арналған, т.б. республикалық айтыста бас жүлдені жеңіп алды. Сондай-ақ айтыс өнерін насихаттап, бірнеше рет республикалық ақындар сайысын ұйымдастыруға қатысты. Әбдібековтің өлеңдері "Аудитория" жинағына енген (1983). Халықаралық Жамбыл сыйлығы лауреаты (1996).

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Жидегүл Әбдіжәділқызы

**Журналистика факультеті, баспасөз және электронды БАҚ кафедрасының доценті, филология ғылымдарының кандидаты**
**Зерттеу саласы**: 
Қазақстан ақпарат кеңістігіндегі журналистік зерттеу проблемалары: Факті, ақпарат,  шындық ұғымдары. Тиым салынған ақпараттар тізбегі. Айғақ болып табылатын ақпараттарды алу тәсілдері мен ұсыну қисындары. Журналистік зерттеу аясындағы сөз бостандығығын иелену тәсілдері. Журналистиканың құқықтық негіздері мен жауапкершілік шеңбері. Журналистік зерттеу аясындағы ұлттық көзқарас пен мемлекеттік мүдде.  Журналистік зерттеудің пихологиялық апектілері. Журналитік зерттеу аяындағы қоғамдық пікір мен жеке көзқарас, дәлелдер мен деректер. Фактілерді іріктеу әдістері және фактілер сабақтастығы.  Журналистік зерттеу аясындағы шығармашылық шеберлік пен кәсіби деңгей.
**Білімі**:
1982-жылы Жамбыл облысы, Байзақ ауданы, Аманкелді ауылындағы Аманкелді орта мектебін үздік бітірді.
1983 – жылы Әл- Фараби атындағы ҚазҰУ – дің журналистика факультетіне түсіп, 1988 –жылы үздік тәмамдады.
2002- жылы  «*Тікелей эфир табиғаты және кәсіби шеберлікті шыңдау проблемалары*» деген тақырыпта  кандидаттық  диссертациясын қорғады.
**Ұлттық, халықаралық наградалары:**
1990-жылы кәсіби деңгейі жоғары тікелей эфир жүргізушісі ретінде Қазақстан Журналистер Одағы сыйлығының лауреаты атағын иеленді.
2004-жылы  «*Журналистика саласындағы ең үздік оқу құралы үшін*» Қазақстан Журналистер Одағының арнаулы дипломымен марапатталды.
2011 жылы Тәуелсіздіктің 20 жылдығы мен Қазақ радиосының 90 жылдығына орай ерен еңбегі мен кәсіби біліктілігі үшін «Қазақ радиосының үздігі» төсбелгісімен марапатталды.
**Кәсіби еңбек тәжірибесі:**
1988-жылы Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ – дің журналитика факультетін бітірген соң, сол жылы Қазақ радиосының Ақпарат Бас редакциясында журналистік қызметін бастады. 1989-жылдан бастап, Қазақ радиосының тікелей эфирдегі *«Тәулік тынысы»* бағдарламасының жүргізуші-комментаторы болып істеді. 1998-жылдан батап «*Хабар*» радиосы Ақпарат қызметі бас редакторының орынбасары болып қызмет етті. Сол жылы бір мезгілде Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де 0,25 жүктемемен аға оқытушы қызметін атқарды. 1999 – жылдан бастап   Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің журналистика факультетіне 1 жүктемемен толық қызметке кірісті. 2005-2006-2007 жылдары  ҚазҰУ-дағы дәріскерлік қызметімен қатар, Қазақ радиосының Музыкалық хабарлар Бас редакциясының Бас редакторы болып қызмет атқарды. Ж.Әбдіжәділқызының идеялық шешімімен «*Жаңа күн*»  ақпараттық – сазды таңғы көңілашар бағдарламасы  эфирге шығып, жоғары рейтингті көрсеткіш көрсетті. Бүгінгі күнге дейін толық 1 жүктемемен қызмет етіп келеді.
Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Сейілғазы Әбдікәрімов

**Сейілғазы Әбдікәрімов** (1.11.1949. ҚХР. Тарбағатай аймағы. Шағантоғай ауылы) - тележурналист. . ҚазМУ-ді бітірген (1977). Еңбек жолын кеңшарда жұмысшылықтан бастап, университетті бітіргеннен кейін Қазақстан Мемлекеттік кино комитетінде редактор, ҚР Мәдениет министрінің репертуарлық- редакциялық коллегиясында редактор, "Қазақ әдебиеті" газетінің аға тілшісі, Қазақ теледидарында, "Алатау" арнасында редактор, комментатор (1977-2005). 

Телеэкранда "Сахна шебері", "Халық - талант қайнары", "Халық таланттары", "Асыл мұра", "Терме", "Шабыт", "Домбыра дастан", "Тамаша" т.б. музыкалық телехабарлар циклін жасауға қатысты, телефестивальдар ұйымдастырды. "Інжу-маржан", "Ауылым", "Ақ Жайық", "Шу еркесі", "Сыр сұлуы", "Алатау" ансамбльдерінің экраннан көрінуіне белсене атсалысты. 

Өнер жулдыздары Б.Төлегенова, Р.Батланова, Н.Нүсіпжанов,Р.Рымбаева,Ж.Кәрменов, Б.Тілеуханов, А.Үлкенбаева, С.Тұрысбеков т.о. шығармашылығына телепортреттерін жасады. С.Әбдікәрімов - кино, театр, теледидар тақырыптарында 150-ден астам мақалалар мен ғылыми еңбектердің авторы. Қазақстан Жазушылар одағының және Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. ҚР-ның мәдениет қайраткері (2004). "Жер иесі" (1991), "Белес, белес, белестер" (1993), "Өнер мұраты" (1993), "Театр өнерінің ақ ордасында" (1997), "Мазасыз түн" (2004), "Джордж Буш және әлем" (2004), "Текті атаның ұрпақтары" (2006), "Әмина Өмірзақова" (2006) сынды кітаптардың авторы. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Берік Әбділманов

**Берік Әбділманов**(1985. Көкшетау облысы Чкалов ауданы Қарағаш ауылы) - тележурналист..  Көкшетау қаласындағы Ж. Мусин атындындағы Көкшетау педагогика колледжін бітірген (2005). Еңбек жолын "Қазақстан" РТРК Ақмола облыстық филиалында редактор болып бастап, аға редактор қызметтерін атқарды. 

Қазіргі уақытта редактор- үйлестіруші қызметінде. Негізінен ақпараттар бөлімінде қызмет істеді. Эфирде "Тағылым" атты танымдық бағдарлама жүргізді. "Апта айшықтары" ақпаратты сараптама бағдарламасының авторы. Бүгінгі күні "Экономика және әлеумет" телехабарының авторы. Бағдарлама аймақтың бүгінгі экономикалық ахуалы, әлеуметтің әлеуетін аудиторияға жеткізетін хабар. Хабар айына 2 рет эфирге шығады. 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Жасұлан Әбдіманапов

**Жасұлан Әбдіманапов** (2.1.1980. Жамбыл облысы Т.Рысқұлов ауданы Жылқышты ауылы) - тележурналист.  Жамбыл облыстық  Құлан ауылшаруашылық техникумын (2000), Тараз мемлекеттік университетін (2005) бітірген.

Жамбыл облыстық "Дүние-дастан", "Халық тәлімі", "Таразы" газеттерінде тілші, "Қазақстан" РТРК АҚ Жамбыл филиалында редактор, жаңалықтар бөлімінде шеф-редактор, ТРК-ның Жамбыл облысы бойынша меншікті тілшісі (2003-2008), 2008 жылдың мамыр айынан "Қазақстан" РТРК АҚ "Қазақстан-Тараз" филиалы директорының орынбасары - бас редакторы.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:1980 жылы туғандар
Тауғазы Әбдіқұлов

**Тауғазы Әбдіқұлов** (23.9. 1969. Жамбыл облысы Қаратау қаласы) - инженер-байланысшы..  Мәскеу электротехникалық байланыс инстиутын бітірген (1981).

МАИ мүше-корреспонденті (1999). Инстиутты бітіргеннен кейін Жамбыл телефон- телеграф стациясының қалалық телефон жүйесінің цехында инженер. (1981-84), Жамбыл қалалық телефон жүйесінің бас инженер^ бастығы (1987-97), Жамбыл облыстық телекоммуникация өндірісінің директоры, бас директоры (1997-98), "Алматы телеком" ҚТО (ГЦТ) бас директорының бірінші орынбасары (1998-2000), "Қазақтелеком" ААК-ның сату департаментінің атқарушы директоры - директор, Батыс Қазақстан облыстық телекоммуникация басқармасының бас директоры - "Қазақтелеком" ААК-ның бас коммерциялық  директорының орынбасары, Атырау облыстық телекоммуникация басқармасының бас директоры - "Қазақтелеком" ААҚ- ның Батыс аймағы бойынша атқарушы директоры (2000- 2002). 2002 жылдан бастап "Қазактелеком" ААҚ-ның вице-президенті, Бас әкімшілік директоры.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бағдат Әбдіқожаева

**Бағдат Әбдіқожаева** (1980. Қызылорда облысы Шиелі ауданы Н.Бекежанов ауылы) - тележурналист. . Қоркыт Ата атындағы ҚМУ-ді бітірген (2001). 

Еңбек жолын Қызылорда облыстық  теларнасынан бастаған (2001-2006). Қазір "Хабар" агенттігінің Қызылорда облыстық бойынша меншікті тілшісі. "Мәслихат", "Ауыл", "Майданнан хат", "Қазақстан астаналары" атты қоғамдық- әлеуметтік, тарихи хабарлар дайындап, аудиторияға кәсіби шеберлігінің жоғары екенін танытқан. Қазақ радиосына облыс жаңалықтары туралы хабарлар сериясын әзірлеген (2003-2006). Облыс әкімі алғыс хатының иегері (2004), "Жас Астана жастар көзімен" халықаралық фестивалінің лауреаты (2004). 

## Дереккөздер


Санат: журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Toyota Group

— «Toyota» брендін қолданатын, компаниялар тобы.

Топтағы басты комания «Toyota Motor Corporation».

* Toyota Tsusho Corporation
* Kyoho kai group — Auto parts company — 211 компания.
* Kyouei kai group — Logistic/facility company — 123 компания.
Студенттік билет

Студенттік билет  —адамның ЖОО немесе колледж, техкикумда оқитынын куәландыратын құжат. Студенттік билет кішкентай ғана кітапша болып келеді, оның сыртында ЖОО аты жазылса, ішінде оның иесі жайлы мәлімет жазылады. 

Билет екі беттен тұрады. Бірінші бетінде — иесінің суреті; ЖОО аты, студенттік билет нөмірі; иесінің аты-жөні;
Alt (перне)

**Alt**  (**Alternate** сөзінің қысқартылған түрі) — компьютер пернетақтасының жүйелі пернелерінің бірі.

Санат:Ақпараттану
Италияндық Ливия

**Италияндық Ли́вия** () (1911-1943) — Африканың солтүстігіндегі Италия патшалығының колониясы. Оңтүстікте Италияндық Ливия француздық Чадпен және Нигермен, британдық Суданмен шектессе, батыста Француздық Алжирмен, ал шығысында Мысырмен шектескен.

## Тарихы
Аймақ 1911 жылы Италия-Түрк соғысы нәтижесінде Осман империясынан Италия патшалығына өтті. Алайда Ливияның Сахараға қарайғы аумақтары тек 1920 жылы толықтай жаулап алынды. Италия бірінші дүниежүзілік соғыста Антанта жағында соғысқандықтан, оның колониялары Италияның қол астында қалды. 1922 жылы Италияда төңкеріс болып, фашистік диктатор Бенито Муссолини билікке келді. 1935 жылы ол Ливияны ресми түрде Италияның колониясы деп жариялады. Алайда, ол екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гитлерді жақтауды шешіп, үлкен қателік жасады. 1943 жылы Итальяндық Ливия одақтас Ұлыбритания-АҚШ күштері тарапынан басып алынды. Ливия біраз уақыт бойы оккупацияда болды. 1951 жылы өз тәуелсіздігін алды.

## Маңызы
Италияндық Ливия Италияға Жерорта теңізіндегі ықпалын арттыруға көмектесті. Ливияда Италияның теңіз базалары орналасты. Мұнай ол кезде табылмаса да, Ливияда құрма, астық дақылдары өсірілді. Осылайша, Ливия жалпы алғанда ұзақ уақыт бойы Италияның отары болып, оның экономикасын көтеруге көмектесті.

## Дереккөздер

 
Санат:Ливия
Француздық Алжир

**Француздық Алжир** () — қазіргі Алжир жеріндегі, француз колониясы. 

## Тарихы
1830 жылы Алжирді басып алу нәтижесінде Франция Солтүстік Алжирді жаулап алды. 1900 жылдары колония Сахараға қарай кеңейді. 1954-1962 жылдары Алжир тәуелсіздік соғысы нәтижесінде 1962 жылы Алжир тәуелсіздігін жариялады.

Санат:Алжир
Бербер тілі

thumb|right|250px|Таралу аймағы

**Бербер** (**бербе́р-ливиялық**) тілі — берберлердің тілі.

## Таралуы

Бербер тілі Солтүстік Африка жерінде көп таралған.

* Марокко (17 млн. астам),
* Алжир (13,7 млн.),
* Тунис (30 мың),
* Ливия (200 мың.),
* Нигер ( 700 мың),
* Мали (450 мың),
* Мавритания (200—300 адам),
* Египет (10 тмың),
* Буркина-Фасо (200 мың),

Санат:Лингвистика
Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі

**Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі** — жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтардың ауданының кему ретімен тізімі.

## [[БҰҰ]] мүшелігі — Мемлекеттер тізімі
Бұл тізімге БҰҰ-ға мүше мемлекеттер туралы мәліметтер кіреді (шетелдегі иеліктері мен аумақтарын қоспағанда, өйткені олар бұрынғы метрополия орналасқан құрлықтан тыс және/немесе онымен ортақ шекарасы жоқ). Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше мемлекеттердің ішінде БҰҰ-да бақылаушы ел мәртебесіне ие Ватикан мен Палестина мемлекеті БҰҰ-ға мүше емес.

 

## Аумағы бойынша жалпы елдер мен тәуелділіктер

	

Санат:Ел тізімдері
Терісқақпай

Келесі мағыналарды білдіруі мүмкін:
*Терісқақпай - Тәттімбет Қазанғапұлының күйі
*Терісқақпай - Әлшекей Бектібаевтың күйі
*Терісқақпай - Есбай Балұстаұлының күйі
*Терісқақпай - Нұрғиса Тілендиевтің күйі
Сарыарқа (айрық)

**Сарыарқа** сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:

**Елді мекен:**
* Сарыарқа – Абай облысы Аягөз ауданындағы ауыл.
* Сарыарқа – Абай облысы Жарма ауданындағы ауыл
* Сарыарқа – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**

* Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)
* Сарыарқа (Құрманғазының күйі)
* Сарыарқа ауылдық округі – Аягөз ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Сарыарқа (шайбалы хоккей) – Қарағанды қаласының хоккей клубы.
* Сарыарқа ауданы – Астана қаласының ауданы.
* Сарыарқа қойы – қазақы қой тұқымы.
* Сарыарқа (газет)
* Сарыарқа самалы – газет.
* Сарыарқа (ән-би ансамблі)
Әлемдік байланыс

## Әлемдік (спутникті) байланыс

**Әлемдік байланыс** – бір немесе бірнеше әлемдік аппараттарда (ӘА), немесе бір немесе бірнеше жердің жасанды серіктерінде (ЖЖС),
немесе космостағы басқа обьектілерде қолданылатын радиобайланыс.

**Әлемдік жүйе** – мақсатты анықтауда әлемдік байланысты қолданатын әлемдік станция (ӘС) және (немесе) жерлік станцияға
біріктірілген кез келген топ.

**Спутникті (серікті) жүйе (СЖ)** – бір немесе бірнеше ЖЖС қолданатын әлемдік байланыс.

**Спутникті желі** – тек бір ЖЖС және олармен бірге әсер ететін жерлік станциялардан (ЖС) тұратын спутниктік жүйе немесе 
спутниктік жүйенің бір бөлігі.

**Жергілікті станция** – жерде орналасқан станция.

**Спутникті сызық** – бір ЖЖС арқылы таратқыш және қабылдағыш ЖС арасындағы радиосызық.

**Әлемдік станция (ӘС)** – ЖЖС немесе ӘА-да орналасқан станция.

**Белсенді спутник** – радиобайланыс сигналдарын ретрансляциялау немесе таратуға арналған тасушы ретранслятор (РТР) ЖЖС.

**Шағылған спутник** – радиобайланыс сигналдарының шағылуына арналған ЖЖС.

Әлемдік байланыс жүйесінің негізгі элементтері: орбиталардағы ЖЖС; жерлік станциялар; басқару орталығы (БО).

## Әлемдік байланыстың негізгі сипаттамалары:

      
# 7 МГц-275 ГГц (45,5 ГГц-ке дейін негізделген) диапазондағы жиілік сызығында.
# Жерлік станциялар және бір ЖЖС 15000 шм дейін, екі ЖЖС арасындағы немесе ЖС және ЖЖС – млн. шм арасындағы байланыс қашықтығы.
# Көп станциялы мүмкіндік (КМ) көп санды жерлік станцияның РТР бағандарын біруақтылы қолданылуын сипаттайды.

Спутникті желі жерлік және спутникті сегменттен тұрады. Жерлік сегмент жойылған терминалдарды және орталық телепортты құрайды.
Тұрғызудың техникалық мүмкіндігі тек нүкте-нүкте байланысынан тұрмайтындығы спутникті желінің бірегей ерекшелігі болып табылады. 
Будандас желілерді (жалпы қабылдағыш каналмен) пайдалану(эксплуатация) негізгі қызығушылыұты туғызады. Осындай шешімдер 
пайдаланылған шығындарды төмендету және спутникті сегментті эффективті қолдануға көмектеседі. Спутникті станциялар телефонды 
аппараттарды (факсимильді) тікелей қосуды, АТБ немесе интерфейспен қосылуға мүмкіндік береді.
Әбдімомын Желдібаев

**Әбдімомын Желдібаев** (5 қыркүйек 1937; Шу ауданы, Жамбыл облысы — 12 сәуір 2024) — қазақтың атақты күйші-композиторы. Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген мәдениет қайраткері. "Ерке сылқым" күйінің авторы.

## Өмірбаяны
* Әбдімомын Желдібаев 1937 жылы 5 қыркүйекте Жамбыл облысы Шу ауданында дүниеге келген. Дулат тайпасы Сиқым руынан шыққан.
* Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын бітірген.
* Күйшінің атақты күйі "Ерке сылқым" құрметіне 2011 жылы Шу қаласында ескерткіш орнатылды.
* Бірде күйшінің Түркістан газетіне берген сұхбатында күй туралы былай деген еді:
**'Күйге адалдық пен тазалық керек. Осы екеуi болмаса тыңдаушылардың жүрегiне жетпейдi. Халтураның өмiрi қысқа. Күйлерiмдi жүз рет толғанып, қырық рет толғатып барып шығарамын. Мен өзiм бiттi деген жерден бiтедi. Iзденiсiм сонымен тоқтайды. Сыншылардың тiсiн батыра алмай жүргенi де содан болар.

## Шығармалары
Композитордың "Толғау", "Ерке сылқым", "Боз жігіт", "Жесір сазы", "Ыдырыс", "Аққу", «Арман құс», «Абай арманы», «Жамбыл толғауы», «Тұран елі» сияқты 70-тен астам күйі мен әні бар.сияқты.  Оның «Ерке сылқым» күйі халыққа кеңінен таралған.

## Марапаттары
* Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген мәдениет қайраткері құрметті атағының иегері.
* Парасат ордені
* Құрмет ордені
* Н. Назарбаевтың жеке айрықша белгідегі "Алтын барыс" төсбелгісінің иегері.
* 2011 жылы "Қазақстан Республикасы тәуелсіздігне 20 жыл" медалі

## Дереккөздер

Санат:Күйшілер
Санат:Қазақстан сазгерлері
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Толқын (айрық)

**Толқын** келесі мағыналарды білдіруі мүмкін:
*Толқын - сулы ортаның тербелмелі қозғалысы
*Толқын - Атырау облысыnдағы мұнай-газ кені.
Шығыс Азия

thumb|Шығыс Азия әлем картасында

**Шығыс Азия**  (, , , ) — Азияның шығыс бөлігі, дүниежүзінің географиялық, саяси, этномәдени аймағы. 

## Географиясы
Өңірдің ауданы — 11 839 074 км².

Шығыс Азия Жапон, Шығыс Қытай және Оңтүстік Қытай теңіздерімен шайылатын Тынық мұхитқа іргелес. Бұл аймақ жоғары сейсмикалық белсенділікпен ерекшеленеді. Шығыс бөлігіндегі климат муссонды, маусымдық ылғалды, тайфундар мен су тасқындары жиі болады. Шығыс Азияның Моңғолия мен Тибет сияқты мұхиттан едәуір аластатылған бөліктерінде климат неғұрлым қатал, сәйкесінше континенттік және таулы. Аймақтағы ең үлкен мемлекет — Қытай Халық Республикасы.

Шығыс Азия аймағына келесі елдер жатады:
* 
** , ҚХР арнайы әкімшілік ауданы
** , ҚХР арнайы әкімшілік ауданы
* 
* 
* 
* 
*  (Тайвань)

Физикалық-географиялық тұрғыдан алғанда Моңғолия, солтүстік-батыс Қытай (Шыңжаң, Тибет, Ішкі Моңғолия, Цинхай, батыс Сычуань және солтүстік Ганьсу) Орталық Азияға жатады.

## Экономикасы
Бүгінгі таңда аймақтағы ең ірі экономикалар Қытай мен Жапония болып табылады. Қытай Халық Республикасын баспасөз беттерінде алпауыт держава мәртебесіне басты үміткер ретінде жиі атайды, оның ішінде әлі экономикалық аспектіде держава болмаса да. Оңтүстік Корея, Гонконг және Тайвань 1960 жылдардан Азиялық қаржылық дағдарысқа дейін экономикалық дамудың өте жоғары қарқынын көрсеткен Азия жолбарыстары деп аталатын елдер. Қытай, Жапония және Оңтүстік Корея әлемдегі ең ірі автомобиль шығаратын елдердің бірі.

Азия елдерінің негізгі ауыл шаруашылығы өнімдері — күріш, шай, джут, табиғи каучук, мақта, қант қамысы, жержаңғақ, рапс, соя, копра, тропиктік және субтропиктік жемістер, дәмдеуіштер және т.б. Шығыс Азия елдері әлемдегі ең ірі күріш өндірушілер болып табылады. Мысалы, Қытай әлемдегі күріш өндірушілердің бестігіне кіреді. Қытай жыл сайын бұл өнімді шамамен 190 миллион тонна өндіреді. Жалпы алғанда, Азия әлемде өндірілетін күріштің 90%-ға жуығын өндіреді.

Шығыс Азияның батыс бөліктері мұнай мен табиғи газға бай, Қытай мен Моңғолияда молибден, вольфрам, қалайы сияқты металдардың айтарлықтай көлемі өндіріледі.

Санат:Шығыс Азия
Тай тілі

**Та́й тілі** (ภาษาไทย , *пхаса-тхай*) — Тайландтың ресми тілі. 
Тай тілі лаос және шан тіліне өте жақын.

thumb|left|400px|Тай пернетақтасы

Санат:Тай тілі
Санат:Лингвистика
Лаос тілі

**Лаос тілі** (лао-исан) - лао тілі, Лаостың ресми тілі. Лаостағы сөйлеушілер саны 3.5 млн. адам.
Лаос тілі тай және шан тілдеріне өте жақын.

Санат:Лингвистика
Шан тілі

** Шан тілі ** (40px, тай-дэхун) - шандырдың тілі. Мьянманың солтүстік-шығысында және Лаос пен Тайландтағы  бөлек анклавтарында таралған. Барлық сөлеушілер саны і млн адам.

Санат:Лингвистика
Моногибридтік

**Моногибридтік будандастыру деп - сырт пішіні бір - бірінен бір ғана белгіден өзгешілігі бар аталық - аналық жұптардың қосылуы.
Осы белгілердің сырт көрінісін ''фенотип'', ал нәсілдік қасиеттердің, яғни гендердің жиынтығын - ''генотип'' деп атайды.
Бұл атауларды 1903ж В.Иоганнсен кіргізген. "Р" қатарында будандастырып отырған аталық - аналықтардың белгілері, яғни фенотипі жазылады. белгілердің фенотипінің дәл үстінде жазылған әріптер (АА, аа) сол белгілердің нәсілдік қасиеттері - гендері.
Гаметыаның құрамында белгінің жұп нәсілдік қасиеттінің, яғни аллельдердің біреуі ақ болады. Қарама қарсы жұп белгілерді 1902ж В.Бэтсон ''аллеломорфтық жұп деп, ал белгінің жұптығын ''аллеломорфизм деп атауды ұсынды. 1926ж Иоганнсен "аллеломорфизм" атауын қысқаша - "аллелизм", ал бір жұптағы жеке бірлікті "аллель" деп атауды ұсынды. "Доминанттық" немесе "рецессивтік аллель" деп бір геннің қарама - қарсы белгіні мипаттайтын күйін атайды.
F <sub>1</sub> - бірінші ұрпақ фенотипі бойынша біркелкі, бәрі сары, сондықтан Г.Мендельдің бірінші заңын доминанттылық немесе "''бірінші ұрпақтың біркелкілік заңы" ''деп атайды. алғашқы ұрпақта ұқсас аллель қасиеттің біреуі доминант, рецессивті қасиет білінбей қалады. Аналық сары бұршақтың генотипі бірінғай аллельден - АА тұрса, бірінші ұрпақтың сары бұршағының генотипі әр түрлі аллельден - "А" және "а" тұрады. Осыған орай біріңғай аллельден тұратын тұрақты генотипті (АА және аа) 1902ж В.Бэтсон ''гомозигота'', ал әр түрлі аллельден тұратын ажырасатын түрін (Аа) - ''гетерозигота** деп атауды ұсынды. Бүл атаулар "зигота", яғни ұрықтанған жұмыртқа клеткасы деген терминнен шыққан. Бұл терминдер генетикада кеңінен қолданылады.******** ********
Шахимардан

**Шахимарда́н** ( - Өзбекстанның Ферғана облысындағы ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Ферғана облысы ауылдары
Донбасс Арена

**«Донбасс Арена»** () — 2009 жылы Донецк қаласындағы салынған суперзаманауи футбол стадионы. 50 мың адамға шамаланған.
2014 жылдан бері Ресей-Украина соғысына байланысты стадионда матчтар өткізілмейді.

## Дереккөздер

Санат:Донецк стадиондары
Санат:Стадиондар
Санат:Украина стадиондары
УЕФА стадиондар рейтингі

** УЕФА-ның стадиондар рейтингі ** - еуропалық футбол стадиондарының  саралауы. Әр-бір стадионға 1-ші, 2-ші, 3-ші немесе 4-ші(элиталы) категория иеленеді.

Санат:УЕФА
Санат:Стадиондар
Мұрат Қуанышұлы Бекбасов

**Мұрат Қуанышұлы Бекбасов** 1952 жылы 7 мамырда Талдықорған қаласында туған. Қазақ.
*Анасы - Тәжібаева Майкүл Есполатқызы, зейнеткер, Талдықорған мал азығын даярлау кеңшары Киров кентінде малшы болып жұмыс істеген. Үйленген.Жұбайы-Бекбасова Галина Юрьевна(1955 ж. т.), жеке кәсіпкер. Ұлы - Бекбасов Тимур Мұратұлы (1985 ж. т.); қызы - Бекбасова Динара Мұратқызы (1987 ж. т.).
*В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1975) бітірген, тау-кен инженері-гидрогеологы. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
*1975 жылдан - ҚазКСР Геология министрлігінің Талдықорған гидрогеологиялық экспедициясында гидрогеолог;1980 жылдан - аға гидрогеолог; 1981 жылдан - Жоңғар экспедияциясының бастығы. 1985 жылдан - «Қазгипросушар» институтының Талдықорған филиалының гидрогеология және инженерлік геология белімінің топ инженері. 1986 жылдан - «Қазгипросушар» институтының Талдықорған филиалының гидрогеология және инженерлік геология белімінің бастығы. 1992 жылдан -«Трансқұрылыссервис» Халықаралық іскерлік ынтымақтастық орталығы» фирмасында тиеу-түсіру жұмыстары бөлімінің бастығы; 1994 жылдан - өнеркәсіп базасының бастығы. 1994-2003 жылдары - «Трансқұрылыссервис» Халықаралық іскерлік ынтымақтастық орталығы» ЖШС бас директоры. 2004 жылдан - «Оңтқазжерқойнауы» АБ мониторинг және жер қойнауын пайдалану бөлімінің бас маманы; 2005 жылдан - ҚР Геология және жер қойнауын пайдалану комитетінің «Оңтқазжерқойнауы» АБ гидрогеология және қауіпті геологиялық үдерістер бөлімінің бастығы.2006 жылдан бері - ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі Геология және жер қойнауын пайдалану комитетінің «Оңтүстікқазжерқойнауы» аймақаралық аумақтық департаментінің (қазір Алматы қаласындағы Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Геология және қойнауларды пайдалану комитеті Оңтүстік Қазақстан аймақаралық «Оңтүстік-қазқойнау» геология және қойнауларды пайдалану департаменті) Талдықорған аймақтық геология және жер қойнауын пайдалану инспекциясының бастығы.
*ҚазКСР Геология министрлігінің құрмет грамотасымен (1980), «Социалистік жарыс жеңімпазы» белгісімен (1977) марапатталған, 1 мамыр халықаралық мейрамы алғыстармен ескерілген.
*Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Діни көзқарасы - мұсылман.Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Ресеймен, Белоруссиямен біртұтас Кедендік одақта және экономикалық кеңестікте еркендеу».
*Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Металлургия
Санат:1952 жылы туғандар
Арыстан Еркеболатұлы Бекмұхаметов

**Арыстан Еркеболатұлы Бекмұхаметов** 1930 жылы 12 желтоқсанда Алматы қаласында туған.
*Қазақ кен-металлургия институтын бітірген (1955). Геология-минералогия ғылымдарының докторы (1983). Профессор (1997). «Оңтустік Торғай магнетитті кенорындарының скарнды-кен аймақтарының қалылтасуы» (1970), «Магматогенді темір кендері формациялары» (1987) 2 монографияның, 250-ден астам жарияланған мақаланың авторы, 9 монографияның, оның ішінде «Торғай имек жеріндегі экзогенді темір кендерінің металлогениясы және оларды Лисоковск КБК өндірістік игеру болашағының» серіктес авторы. 250-ден астам мақала мен баяндама жариялаған.
*1955 жылдан - Қарағанды облысының Жезқазған кенішінің шахта құрылысы басқармасының учаске жетекшісі, аға геологы, бас геологы. 1957 жылдан - Қазақ минералдық шикізат институтының ғылыми қызметкері – инженері. 1960 жылдан - ҚР БГМ Қ.И. Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының аспиранты, кіші ғылыми қызмет кері, аға ғылыми қызметкері, ғылыми хатшысы, қара металдар кезеңі зертханасының меңгерушісі. Қ.И. Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының диссертациялар қорғау жөніндегі Ғылыми кеңесінің мүшесі (1985 жылдан), ҚР ЖАК сараптау кеңесі төрағасының орынбасары (2000-2002).
*«Ерен еңбегі үшін», «Еңбек ардагері» медальдарымен марапатталған. ҚР Жер қойнауын барлау үздігі (2002).ҚР Еңбек сіңірген жер қойнауын барлаушысы (2004). Қашар және Торғайдың имек жеріндегі скарнды-магнетитті кенорындарын алғаш ашушы (1998).

## Дереккөздер


Санат:Металлургия

Санат:1930 жылы туғандар
Әділғазы Дәуітұлы Бектібаев

**Әділғазы Дәуітұлы Бектібаев** 1932 жылы 15 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысының Таврия ауданының Белащы ауылында туған.
*Қазақ кен-металлургия институтын (1957) «Пайдалы қазбалардың кенорнын өңдеу» мамандығы бойынша бітірген. Техника ғылымдарының докторы (1992). 
*«Қазақстанның желілі кенорындарындағы кен өндіру технологиясы» (1974), «Кені бар кенорындарының жер асты жұмыстарының тиімділігін арттыру» (1984), «Кен қазудағы жоғалым мен құнсыздану» (2000), «Кен өндіру технологияларын бағалау мен таңдау» (2003), «Орысша-қазақша түсіндірме сөздік (тау-кен ісі, кен байыту және металлургия салалары бойынша)» (1999), «Қазақтілі терминдерінің ғылыми түсіндірме сөздігі (кен ісі мен металлургия)» (2003) еңбектерінің авторы. 25 өнертабысының авторы. 
*1957 жылдан - ҚазКСР ГА Алматы кен-металлургия институтының кіші ғылыми қызметкері 1963 жылдан - Бүкілодақтық түсті металдарды ғылыми-зерттеу институтының (Өскемен қ.) аға ғылыми қызметкері. 1970 жылдан – ҚазКСР ГА Кен істері институтының (қазіргі - Д.А. Қонаев атындағы Кен ісі институты) аға ғылыми қызметкері. 1995-2005 жылдары - Д.А. Қонаев атындағы Кен ісі институтының мемлекеттік тілді дамыту зертханасының меңгерушісі. 2005 жылдан - Д.А. Қонаев атындағы Кен ісі институтының жер қойнауын кешенді игеру зертханасының меңгерушісі.
* КСРО ХШЖК күміс (1977, 1984), алтын (1980) медальдарымен, «Еңбек ардагері» (1984), «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы жеңісіне елу жыл» (1995), «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы жеңісіне алпыс жыл» (2004) медальдарымен; КСРО ХШЖК 1-ші дәрежелі дипломымен (1979, 1982); «1941-1945 жылдардағы соғыс ардагері» (1999), «Кенші даңқы» 2-ші (2003), 3-ші (2007) дәрежелі белгілермен; ҚР Құрмет грамотасымен (2007); академик Ө. Жолдасбеков атындағы сыйлық және алтын медальмен марапатталған. КСРО өнертапқышы (1979). Д.А. Қонаев атындағы Кен ісі институтының Құрметті ғылыми қызметкері (2007).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Металлургия

Санат:1932 жылы туғандар
Санат:15 желтоқсанда туғандар
Уайс Амандықұлы Бектібаев

**Уайс Амандықұлы Бектібаев** 1957 жылы 11 қаңтарда Қызылорда облысы Жалағаш ауданының 4-ші разъезінде туған. Қазақ.
*В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының тау-кен факультетін бітірген (1983), маркшейдер. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
*1974 жылдан - «Қызылордаауылқұрылыс» тресінің ЖМК-1605 жұмысшысы. 1975 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1977 жылдың мамырынан - «Қызылордаауылқұрылыс» тресінің ЖМК-1605 тас қалаушысы. 1977 жылдың тамызынан - Алматы үй құрылысы комбинатының темір-бетон бұйымдарының фрезерлеушісі. 1978 жылдан - В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының студенті. 1983 жылдың қазанынан – ҚазКСР Құрылыс материалдары өнеркәсібі министрлігі Қазақ тау-кен геологиялық экспедициясы ЖМК қада қоюшысы (Алматы қ.). 1983 жылдың желтоқсанынан - «Алтын шахта өткелі» тресінің Шалқия шахта өткелі басқармасының учаскелік маркшейдері, бас маркшейдері (Кентау қ.). 1998 жылдан - «Отырар» АҚ Шахта құрылысы басқармасының учаскелік маркшейдері, бас маркшейдері (Кентау қ.). 2002 жылдан - «Оңтүстікқазқойнау» серіктестік басқармасы Қызылорда аймақтық инспекциясының аға маркшейдері. 2003 жылдан - Қызылорда қ. «Оңтүстікқазқойнау» СБ Қызылорда аймақтық инспекциясының бас маркшейдері. 2007 жылдан - «Оңтүстікқазқойнау» СБ Алматы аймақтық инспекциясының бас маркшейдері. 2009 жылдың қазанынан бері - ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Геология және қойнауларды пайдалану комитеті Оңтүстік Қазақстан аймақаралық «Оңтүстікқазқойнау» геология және қойнауларды пайдалану департаменті Алматы аймақтық инспекциясының бастығы.
*Әскери атағы - отставкадағы сержант. Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан дүниежүзінің алдыңғы қатарлы 50 елінінің ішінде болады». Хоббиі - оқу, спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - көркем әдебиет.
*Үйленген. Жұбайы - Бектібаева Сақыпжамал Әлібекқызы (1958 ж. т.), Алматы қаласы Бостандық ауданы АХАЖ жетекші маманы. Ұлдары -Уайсұлы Нұрсұлтан (1986 ж. т.); Уайсұлы Нұрасыл (1987 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Металлургия
Санат:1957 жылы туғандар