Рокки Марчиано

**Рокки Марчиано** (Қыркүйектің 1, 1923 – Тамыздың 31, 1969) - америка-италиялық боксшы. Шаршы алаңда өнер көрсетіп жүрген жылдарында бірде-бір рет жеңіліп көрмеген жер бетіндегі жалғыз боксшы, ауыр салмақтағы әлем чемпионы. Рокки Марчианоны тұстастары тап осылай «Мистер Нокаут», яғни «Нокаут мырза» деп атады. Бұл, әлбетте, тасқа тұмсығы тимеген былғары қолғап шеберіне шайқастарының көбін нокаутпен аяқтағаны үшін берілген ат болаты.

Рокки Марчелджано (болашақ чемпионның шын тегі осылай еді) 1923 жылғы 1 қазанда көп жаннан құралған итальян мұғаджыры отбасында дүниеге келді. Американың Броктон қаласында туған бала кішкентайынан бейнетке араласып өсті. Үйдегілердің құрыққа сырық жалғап күн көруі үшін ол не істемеді! Тротуарлардағы мұзды да ойды, асханаларда ыдыс та жуды, жер қазып, тұрбалар да тартты. Өйткені мүгедек әкесінің отбасыны асырауға шамасы жоқ-тын. Осылай жас шыныққаннан ба, тоя тамақ ішіп жүрмесе де, Рокки тығыршықтай болып өсіп жетілді. Басқалардың ұнжырғасы түсіп кететін жұмыстан бұл ешқашан қашпайтын. Балаң денесімен ауыр жүктерді мықшыңдап көтеретін ол еш уақытта жұмысының қиындығын айтып, ешкімге шағымданып көрмепті.

Бойында бұла күші тасыған жасөспірім бос уақытында әр түрлі ойындарға қатысып тұрғанды қалады. Басында бейсболдағы көрнекті тұлғаның біріне айналып келе жатыр еді, бір күні жаттығу кезінде қолын сындырып алып, одан безуге мәжбүр болды. Ал оны сыртынан бақылап жүрген бокс бапкері Джин Калджано келесі күні-ақ өзіне шақырды. Тәжірибелі жаттықтырушы бұған дейін Роккиді рингте көрмесе де, одан нағыз қайтпас қайсар жұдырықшы шығатынына имандай сенді. Бір тәуірі, Роккиге де бокс ұнады. Алайда, онымен шындап айналысып үлгермеді, 1943 жылы флотқа алынды да, бірден әскер қатарында Британияға аттанды. Сол жақта өзі де күтпеген жерден бокс шайқастарына қатысуды бастап кетті.
## Бокс әлеміне араласуы
Бір жолы Калджаноның үйретуі бойынша өзі ешкімге бірінші болып соқтықпайтын Рокки сырахана жанынан өтіп бара жатып, өзіне тиіскен масаң біреуді тас-талқан етіп соғып тастайды. Мұны көрген паб қожайыны ештеңеден тайсалмайтын батыл жігітті жексенбі сайын осында келіп тұруға шақырады. «Бізде ақша үшін төбелеседі, – деп түсіндірді ол. – Сен де келіп табыс таба аласың». Рокки осыдан бастап өмірінде бірінші рет жұрттың көз алдында төбелесуге кіріседі. Сол кездің өзінде оның ешбір кедергіні білмейтін ерік-жігері көрермендерді айрықша таң қалдыратын. Ол өзінің барлық туыстарының тағдыры осы шайқасқа байланып тұрғандай жанын салып ұрыс салатын. Сондықтан өзінен техникасы асып тұрғандардың өзін ұтып кететін. Ал флоттан босағасын былғары қолған шебері мансабын армандап келген Марчиано бірден Эл Вейл деген белгілі бокс іскерінің қолына түсті. Оның еңбегі арқасында көп ұзамай «Броктоннан шыққан даңқты баланың» атағы бокс әуесқойлары арасына кеңінен тарады.

Ақыры Роккидің жоғары атақ үшін шайқасатын күні де туды. Ол осы тақта отырған өзінен тоғыз жас үлкен Джо Уолкоттқа қарсы шықты. Жұрт бестен бір үлесімен Марчианоның жеңетініне бәс тікті. Ал жас перімен 15 раунд ұстасуға күші жетпейтінін шамалаған чемпион шайқасты алғашқы раундтарда-ақ аяқтауға тырысты. Содан болар, Рокки екінші раундта өміріндегі екі нокдаунының біріншісін алды. Сол кезде жеңісті соған жазғандардың біразы өкініп қалды. Ал Джо оны екінші мәрте нокдаунға жібергенде, «Броктоннан шыққан даңқты баланың» жеңетініне енді ешкім сенген жоқ.

Алайда, ұрыс жалғасып жатты. Тоғызыншы раундта чемпион шынтағымен қарсыласының басындағы ескі жарақатының орнын қағып жіберді. Бұл Роккидің жағдайын қиындата түсті. Оның орнында болған кез келген боксшы бұдан кейін ұрысын тоқтатар еді. Тек Рокки емес! Ол құдды бір басқаша жаратылған тұлға сынды өршелене алға ұмтылды. Он бірінші раундта шайқас шарықтау шегіне жетті. Джо мұнда Роккидің мұрнын бұзып жіберіп, бір көзін алаңсыз ашылмайтын етіп тастады. Жас пері сонда қайтпады. Үзілісте секунданттар оның ештеңе көрмей қалған көздерін тамшы құю арқылы аздап ашып берді. Ал келесі раундта Рокки рингтің қожайыны бола бастады. Ақырында қатты соққымен берілген хук Джоны етпетінен түсірді. Бір кезде рефери қанға бөккен Роккидің қолын жоғары көтеріп, оны әлемнің он тоғызыншы чемпионы деп жариялады…

Осыдан кейін Рокки Марчианоның атағы қалай аспандағанын, қалай байығанын айтпаса да түсінікті. Осы даңққа қызғана қараған атақты Джо Луис бұл кезде рингті тастап кеткеніне біраз болғанына қарамастан, онымен айқасқа шығып көрді. Ол да қырғын текетірес үстінде өтіп, ақыр соңында Роккидің нокаутпен жеңуімен тынды. Бұдан кейін де шаршы алаңды теңселдірген талай ұрыстар болды. Солардың бәрінде қарсыластарынан басым түскен Рокки Марчиано анасы мен әйелінің көптен бері құдайдың зарын қылып, айтып жүрген өтініштеріне орай, 1956 жылғы сәуірде әлемнің бес дүркін чемпионы атанып барып, сүйікті кәсібімен айналысуды біржола қойды.
## Қайтыс болуы
1969 жылғы жаздың соңғы күні ауа райы керемет тамылжып тұр еді. Осы күні әлденеше ондаған қала сыртында адам көктің жүзін тілгілеп ұшып жүрген шағын ұшаққа тапжылмай көз салып тұрды. Бұған себеп, кең аумақты алып жатқан жүгері алқабының үстінде самғаған шағын ұшақ тізгінінде Американың мақтанышы және елдің тірі аңызы Рокки Марчиано отырған. Кенет сол ұшақ сілкініп қалды да, ауада бірнеше рет айналып, төмен қарай құлдилай жөнелді.

Жерге келіп, тасқа соққан ұшақтан түк қалған жоқ. Оны басқарып отырған жиырмасыншы ғасырдың ең жарқын боксшыларының бірі осылай оқыс жағдайда опат болды. Бірнеше сағаттың ішінде бұл қайғылы оқиға бүкіл әлемге тарап үлгерді. Боксқа тәңірідей табынатын жанкүйерлер арасында бұған селт етпегендері кемде-кем.

## Кәсіби бокстағы жекпе-жектері

|-
| style="text-align:center;" colspan="8"|**49 жеңіс** (43 нокаут, 6 шешім), **0 жеңіліс**, **0 тең**
|- style="text-align:center; background:#e3e3e3;"
|  style="border-style:none none solid solid; "|**Res.**
|  style="border-style:none none solid solid; "|**Record**
|  style="border-style:none none solid solid; "|**Қарсыласы**
|  style="border-style:none none solid solid; "|**Түрі**
|  style="border-style:none none solid solid; "|**Раунд саны**
|  style="border-style:none none solid solid; "|**Күні**
|  style="border-style:none none solid solid; "|**Өткен орны**
|  style="border-style:none none solid solid; "|**Қосымша мәліме**
|- align=center
|
|49–0
|align=left| Archie Moore
|KO
|9 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|48–0
|align=left| Don Cockell
|TKO
|9 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|47–0
|align=left| Ezzard Charles
|KO
|8 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|46–0
|align=left| Ezzard Charles
|UD
|15
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|45–0
|align=left| Roland La Starza
|TKO
|11 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|44–0
|align=left| Jersey Joe Walcott
|KO
|1 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|43–0
|align=left| Jersey Joe Walcott
|KO
|13 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|42–0
|align=left| Harry Matthews
|KO
|2 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|41–0
|align=left| Bernie Reynolds
|KO
|3 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|40–0
|align=left| Gino Buonvino
|KO
|2 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|39–0
|align=left| Lee Savold
|RTD
|6 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|38–0
|align=left| Joe Louis
|TKO
|8 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|37–0
|align=left| Freddie Beshore
|KO
|4 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|36–0
|align=left| Rex Layne
|KO
|6 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|35–0
|align=left| Willis Applegate
|UD
|10
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|34–0
|align=left| Art Henri
|TKO
|9 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|33–0
|align=left| Harold Mitchell
|TKO
|2 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|32–0
|align=left| Keene Simmons
|TKO
|8 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|31–0
|align=left| Bill Wilson
|TKO
|1 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|30–0
|align=left| Ted Lowry
|UD
|10
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|29–0
|align=left| Johnny Shkor
|TKO
|6 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|28–0
|align=left| Gino Buonvino
|TKO
|10 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|27–0
|align=left| Eldridge Eatman
|TKO
|3 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|26–0
|align=left| Roland La Starza
|SD
|10
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|25–0
|align=left| Carmine Vingo
|KO
|6 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|24–0
|align=left| Phil Muscato
|TKO
|5 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|23–0
|align=left| Pat Richards
|TKO
|2 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|22–0
|align=left| Joe Dominic
|KO
|2 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|21–0
|align=left| Ted Lowry
|UD
|10
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|20–0
|align=left| Tommy DiGiorgio
|KO
|4 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|19–0
|align=left| Pete Louthis
|KO
|3 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|18–0
|align=left| Harry Haft
|KO
|3 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|17–0
|align=left| Don Mogard
|UD
|10
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|16–0
|align=left| Jimmy Evans
|TKO
|3 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|15–0
|align=left| Jimmy Walls
|KO
|3 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|14–0
|align=left| Artie Donato
|KO
|1 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|13–0
|align=left| Johnny Pretzie
|TKO
|5 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|12–0
|align=left| Gilley Ferron
|TKO
|2 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|11–0
|align=left| James Patrick Connolly
|TKO
|1 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|10–0
|align=left| Bob Jefferson
|TKO
|2 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|9–0
|align=left| Gilbert Cardone
|KO
|1 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|8–0
|align=left| Bill Hardeman
|KO
|1 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|7–0
|align=left| Humphrey Jackson
|KO
|1 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|6–0
|align=left| Jimmy Weeks
|TKO
|1 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|5–0
|align=left| Eddie Ross
|KO
|1 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|4–0
|align=left| Bobby Quinn
|KO
|3 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|3–0
|align=left| John Edwards
|KO
|1 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|2–0
|align=left| Harry Bilzerian
|TKO
|1 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center
|
|1–0
|align=left| Lee Epperson
|KO
|3 
|
|align=left| 
|align=left|
|- align=center

Санат:Аса ауыр салмақтағы әлем чемпиондары