open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алаш арыстары — Мұхтар Әуезов мұражайы

**Алаш арыстары — Мұхтар Әуезов мұражайы** Семей қаласында орын тепкен.

1997 жылы қазақ әдебиетінің классигі М. Әуезовтің 100-жылдығы ЮНЕСКО шеңберінде аталып өтті. Мерейтойға орай Абайдың мемлекеттік қорық-музейінің қызметкерлері жазушының өмірі мен шығармашылығын, қоғамдық қызметін зерттей отырып, Әнияр Молдабаев үйінде жаңа мұражайды ашуды жоспарлады. Мұражай экспозициясында М. Әуезов өмірінің Семейдегі кезеңін, Алаш қозғалысымен байланысын, Алаш зиялыларымен қарым-қатынасын көрсетуді мақсат етілді. Бұл Алашқа арналған тұңғыш музей болатын. Баспа бетінде жарық көрген материалдар мен фотосуреттер, Алаш тұлғаларының сол кезде шыға бастаған басылымдары мен архивтерден алынған деректерді жинау қолға алынды.

Мұражай орналасқан екіқабатты үй ХІХ ғасырдың ІІ жартысында бой көтерген. Оның бірінші қабаты кірпішпен өрілсе, жоғарғы қабаты ағаштан құрастырылған. Үй иесі болған Әнияр Молдабаев — «Абай жолы» роман-эпопеясындағы кейіпкер Данияр Қондыбаевтың прототипі. Ресми дерек көздеріне сүйенсек, бұл үйді Ә. Молдабаев Абайдың қаржылай қолдауымен Москвин деген көпестен 1898 жылы сатып алады. Қалаға келген сапары кезінде ұлы ақын осы үйге тоқтап, екінші қабаттағы өзіне арнайы бөлінген бөлмеге орналасады екен. Мұнда жиі атбасын бұратын қонақтардың қатарында Абайдың ұлдары, Шәкәрім Құдайбердіұлы, Көкбай Жанатайұлы және басқа да тарихи тұлғалар болған. Мұхтар Әуезов те өз қолымен толтырған құжаттарында өзінің тұрғылықты мекен-жайы ретінде осы үйді көрсетіп отырған. Бұл үйде Ахмет Байтұрсынұлы зайыбымен бірге біршама уақыт тұрған. Алашорда жетекшілері Әлихан Бөкейханұлы, Міржақып Дулатұлы, Жүсіпбек Аймауытов пен өзге де қайраткерлер мәслихат құру үшін осы шаңырақта жиі бас қосып отырған.
нобай|солға|200px|
1944 жылы алғашқыда бұл үй «Абайдың әдеби-мемориалдық музейі» ретінде көрермендерге есігін айқара ашқан еді. Ал, 1967-1990 жылдары қалалық балалар кітапханасы болса, 1990 жылы Әнияр Молдабаевтың үйі Абай мұражайының қарамағына беріліп, жөндеу жұмыстары жүргізілді. 1991-1995 жылға дейін Абай музейінің уақытша экспозициясы жасалып, бас музей ашылғанша көрермендерін қабылдады. 1995-1997 жылдары аралығында «Алаш арыстары - М. Әуезов» музейінің кешендік жоспары, музейдің жаңа экспозициясы жасалды. 1997 жылы 23 қыркүйекте жеке мұражай ретінде ашылды.
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұражайлары
Үлкен Бөген

**Үлкен Бөген**, *Қаттыбөген* – Бөген өзенінің оң саласы. 

## Географиялық орны
Түркістан облысы Бәйдібек ауданы жерімен ағады. 

## Бастауы
Бастауын Қаратау жотасының оңтүстік беткейінен алып, Ақбастау ауылының оңтүстік-батысында Балабөген өзенімен қосылып, Бөген өзеніне құяды.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 60 км, су жиналатын алабы 543 км2. Өзен арнасы толығымен дерлік тау шатқалымен ағады. Суы егістікке пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Бәйдібек ауданы өзендері
Санат:Сырдария су алабы
Қасқырлы

* Қасқырлы – Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік жотасы Көкжота тауларындағы асу.
* Қасқырлы – Баршақұм құмының солтүстік-шығысындағы құмды алқап.
Қарынжарық ойысы

**Қарынжарық** – Оңтүстік Үстірт кемеріндегі ойыс.

## Географиялық орны
Маңғыстау облысы Қарақия ауданы жерінде орналасқан. Өзімен аттас құмды алқаптың шығысын бойлай созылып жатыр. 

## Жер бедері
Ұзындығы 90 км-ге жуық, енді жері Кендірлі сорын қосып есептегенде 12 км болады. Табаны теңіз деңгейінен 52 м төмен жатыр. Қиыр оңтүстігінде абсолюттік биіктігі 116 м төбе, солтүстігінде биіктігі 209 м болатын Қарамая тауы орналасқан. Ойыстың шығыс бөлігінде Оңтүстік Үстірт кемерінің кертпештелген шыңдары созылып жатыр (абсолюттік биіктігі 201 м, салыстырмалы биіктігі 149 м). Батысында құмды саздақтардан құралған аллювийлі құмды жазық орналасқан. Мұнда жусан, күйреуік, т.б. сораң шөптер өседі. Ойыс Үстірт мемлекеттік қорығына жатады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан ойпаттары
Санат:Маңғыстау облысы географиясы
Қарынжарық

* Қарынжарық – Маңғыстау түбегі мен Үстірт аралығындағы құмды алқап.
* Қарынжарық – Оңтүстік Үстірт кемеріндегі ойыс.
Қасқырлы (құм)

**Қасқырлы** – Баршақұм құмының солтүстік-шығысындағы құмды алқап. 

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Жайсаңбай ауылының оңтүстік-шығысында 30 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 77 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 15 км-ге созылып жатыр, енді жері 6 км. Жер бедері қырқалы-төбешікті, бірен-саран шағылдар кездеседі. Солтүстігінде Бағымбай, батысында Баласұран, шығысында Шатырлысор қоныстары бар. 

## Өсімдігі
Құмның сұр, сортаң топырақ жамылғысында жусан мен бұта аралас эфемерлі өсімдіктер, грунт суы жер бетіне жақын жатқан ойысты жерлерінде жыңғыл, қамыс, құрақ өседі. Жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Ақтөбе облысы құмдары
Гандалар

**Гандалар** (*баганда*) — банту тобының халқы, Угандадағы саны жағынан ең көп халық. Олар негізінен Виктория көлінің солтүстігінде тұрады. Саны 3,7 млн. адам (2006, бағалау). Сондай-ақ Кенияда (31 мың адам) және Танзанияда (9,7 мың адам) тұрады.

## Тілі
Тілі - ганда тілі. Жазуы латын әліпбиіне негізделген.

## Діні
Сенушілер негізінен христиандар, сүнниттік мұсылмандары бар, кейбіреулері дәстүрлі нанымдарды сақтайды.

## Тарихы
Гандалар XIII-XIV ғасырларда құрамына банту (баиру, басого, басесе, будду, т.б.) және нилот (алур, ашали, эльгуми) тайпалары енетін Баганда мемлекеті болды. Оған Виктория көлі мен Рудольф көлі аралығы, батысында Кинни, шығысында Унсораға дейінгі жерлер қарады. Виктория көлінде үлкен флот ұстады.
1945 жылы Кампала қаласында ағылшын отаршыларына қарсы ереуіл болды. 1949 жылғы бас көтеру кезінде отаршылар халықты қанға бөктірді. Тек 1960 жылдан кейін ғана Африканың өзге халықтары қатарында тәуелсіздікке қолы жетті; қаласының Уганда.

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, жүгері, бұршақ дақылдары). Әрбір үй шаруашылығында банандар өсіріледі. Тауарлы дақылдар мақта, темекі, кофе және т.б. Қой мен ешкі өсіру қосалқы сипатқа ие. Мал шаруашылығының дамуына цеце шыбынының таралуы кедергі келтіреді.
Қолөнерден - керамикалық және ағаштан ыдыс жасау, тоқымашылық, ұсталық және былғары бұйымдарын жасау, мата жасау, тоқу кездеседі.

## Өмір салты
Туыстық қатынас әке жағынан саналады. Ганда қоғамы рулық жүйе бойынша бөлінеді, рулар топтарға бөлінеді. Бір ру ішінде некеге тұруға тыйым салынады. Ру басшылары жеке ру басшыларынан тұратын кеңесті шақыра алады.

Фольклор, оның ішінде музыка дамыған.

Тұрғын үйлері - тіректер мен шыбықтардан жасалған, төбесі қатты ағаштан жасалған цилиндр тәрізді қаңқалы үйлер.

Дәстүрлі киімі - мбугу, былғары немесе өсімдік талшықтарынан жасалған белдемшелер, ақсүйектер - мбугу шапан киеді.

Негізгі тағамдары - жарма немесе көкөніс соустары қосылған ұн ботқасы, кейде ет.

## Дереккөздер

 
Санат:Уганда халықтары
Санат:Кения халықтары
Санат:Танзания халықтары
Астероидтар тізімі (1—100)

[нобай|Солдан оңға қарай: [(4) Веста, Церера және Ай]]

**1** • **[[Астероидтар тізімі]]** • Астероидтар тізімі (101—200)

:  Негізгі белдеудің ішкі бөлігінің астероидтары
:  Негізгі белдеудің сыртқы бөлігінің астероидтары

**1** • **[[Астероидтар тізімі]]** • Астероидтар тізімі (101—200)

Санат:Астероидтар тізімдері
Гбайя

**Гбайя** (өз атауы: *байя*, *манжа*, *мбакка*, *нгбакна*) — Орталық Африка Республикасының батысында (Банги қаласының шетіне дейін), Камерунның шығысында және Конго Республикасының солтүстігінде қоныстанған халық.
Жалпы саны 1050 мың адам. Негізгі қоныстанған елдері: Орталық Африка Республикасы - 760 мың адам, Камерун - 150 мың адам, Конго Республикасы - 10 000 адам.
Келесі этнографиялық топтарға бөлінеді: богото, бианди, були, т.б. Банда мен нгбандиге жақын.

## Тілі
Тілі - гбайя тілі.

## Діні
Сенушілердің діни байланысы: дәстүрлі нанымдар, бір бөлігі - христиандар.

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатыне егіншілік (маниок, құмай, жержаңғақ, фонио, жүгері, мақта) және мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал). Қолөнерден - ағаштан ою, қыш бұйымдар жасау, қоржын, төсеніш, сөмке, т.б. жасау.

## Өмір салты
Әлеуметтік ұйымның негізін көсемдер басқаратын рулар мен көпбалалы қауымдар құрайды. Неке вирилокальды.
Ата-бабалар культі мен табиғат күштері, музыкалық-би фольклоры кең таралған.

Елді мекендері өзендердің бойында орналасқан. Тұрғын үйлері – қабырғалары сабан аралас саздан, кейде тоқылған және саз балшықпен сыланған, төбесі аласа  сабанмен жабылған дөңгелек лашық тәрізді.

Дәстүрлі киімдері - жамбасты жауып тұратын мата кесіндісі.

Негізгі тағамдары – жарма, бәліш, көкөніс, банан, сүт, балық.

## Дереккөздер

 
Санат:Орталық Африка Республикасы халықтары
Санат:Камерун халықтары
Санат:Конго Республикасы халықтары
Астероидтар тізімі (101—200)

(1—100) • **[[Астероидтар тізімі]]** • (201—300)

:  Негізгі белдеудің ішкі бөлігінің астероидтары
:  Негізгі белдеудің сыртқы бөлігінің астероидтары

(1—100) • **[[Астероидтар тізімі]]** • (201—300)

Санат:Астероидтар тізімдері
Абдулразак Гурна

**Абдулразак Гурна** (, ;1948, Занзибар, Занзибар) — ағылшын тілінде жазатын танзаниялық жазушы. Ұлыбританияда тұрады. Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері (2021).

Ол Букер және Уитбред жүлделерінің қысқа тізіміне енгізілген  (1994), Букер сыйлығының ұзақ тізіміне енгізілген  (2005) және «Теңіз жағасында» (2001) авторы  үшін романдарының авторы.

## Өмірбаяны
1948 жылы Занзибар аралында араб текті мұсылман отбасында дүниеге келген. 1968 жылы Занзибардағы арабтарға қарсы көңіл-күйге байланысты ол Ұлыбританияға көшіп, сонда оқуын жалғастырды. 1980 жылдан 1982 жылға дейін Нигериядағы Байеро университетінде дәріс оқыды. 1982 жылы Ұлыбританияның Кент университетінде докторлық диссертациясын қорғады. 1985 жылы ол өзінің альма-матерінде оқытушы болып қабылданып, отаршылдықтан кейінгі әдебиет пен диаспора жазушыларының, ең алдымен, Шығыс Африкадағы, Үндістандағы және Кариб теңізіндегі британдық колониялардың шығармашылығы туралы лекциялар курсын оқыды. Қазіргі уақытта профессор ретінде Кент университетінің ағылшын тілі кафедрасының аспирантурасын басқарады.

Ол Африка әдебиеті туралы екі томдық очерктер жинағының басқарушы редакторы болды. Ол Салман Рушдидің серігі мен Васафири журналының редакторы. Видиадхар Сураджпрасад Найпаул, Салман Рушди және  қоса алғанда, бірқатар қазіргі заманғы пост-колониалдық жазушылары туралы зерттеулердің авторы 

2021 жылы ол әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын «отаршылдықтың салдарын және мәдениеттер мен континенттер арасындағы тұңғиықтағы босқын тағдырын ымырасыз және жанашырлықпен зерттегені үшін» алды.

## Шығармалары
* «Сапар туралы естелік» (, 1987)
* «Қажылар жолы» (, 1988)
* «Дотти» (, 1990)
* «Жұмақ» (, 1994)
* «Үнсіздікпен масаттану», 1996)
* «Теңіз жағасында» (, 2001)
* «Шөл» (, 2005)
* «Менің анам Африкадағы фермада тұратын» (, 2006) — қысқа әңгімелер жинағы
* «Соңғы сыйлық» (, 2011)
* «Қиыршықтас жүрек» (, 2017)

## Дереккөздер

Санат:Танзания жазушылары
Санат:Ұлыбритания жазушылары
Ресейдің болжалды ыдырауы

[оңға|нобай|300x300 нүкте| 1918 жылы қыркүйектегі [Ресей империясы|Ресей империясының ыдырауы. Түрлі комментаторлар (орыс пен орыс еместер, ресейшіл мен ресейге қарсылар) мұндай жағдайдың болашақта қайталануын болжайды.]]
**Ресейдің ыдырауы** — Ресей Федерациясының біртұтас мемлекеттен әртүрлі әлеуетті тәуелсіз мұрагер мемлекеттерге болжалды ыдырауы. Бұл термин академиялық әдебиет пен журналистикада Ресей мемлекеттігі мен Ресей мемлекетінің бірлігі мен тұтастығына қауіп төндіретін сын-қатерлерді талқылау барысында қолданылады. 

## Дереккөздер

Санат:Ресейдегі сепаратизм
Санат:Мемлекеттер гипотетикалық ыдырауы
Санат:Ресейдегі үгіт-насихат
Санат:Ресей аумағындағы өзгерістер
(102) Мириам

**(102) Мириам** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1868 жылы 22 тамызда Кристиан Г. Ф. Петерс Литчфилд обсерваториясында ашты.

Библия кейіпкерлерінің бірі Мириамның құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Мириамның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (101—200)
Санат:Астероидтар
(101) Елена

**(101) Елена** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1868 жылы 15 тамызда Джеймс Крейг Уотсон Детройт обсерваториясында ашты.

Грек мифтерінен белгілі болған Троялық Елена құрметіне орай аталды.


Орбита астероида 101.png
Орбита астероида 101 (наклон).png


## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (101—200)
Санат:Астероидтар
Қаршыға (айрық)

**Негізгі ұғым:**
* Қаршыға – қаршыға тұқымдасына жататын жыртқыш құс.

**Таулар:**
* Қаршыға – Күршім жотасының оңтүстік-батысындағы шоқылы тау.
* Қаршыға – Тарбағатай жотасының солтүстік бөлігіндегі тау массиві.
ЛГБТ қоғамдастығы

нобай|251x251 нүкте|Алты түсті кемпірқосақ — ЛГБТК қоғамдастығының рәмізі.
**ЛГБТК қоғамдастығы** (кейде **ЛГБТК+ қоғамдастығы**, не **квир қоғамдастығы**; бұрын ЛГБТ) — ортақ субмәдениеті мен әлеуметтік қозғалысы бар лесбиян, гей, бисексуал, трансгендер мен басқа квир халықтың қоғамдастығы. Көбінесе бұл қоғамдастығы адамның жекешілдігін, сексуалдылығы мен сексуалдылық түрлігін қолдайды. ЛГБТК активистер мен социологтар бұл қоғамдастығының қалыптасуын гомофобия, бифобия мен трансфобияға қарсы кері әсері болуымен түсіндіреді. Лесбиян, гей, бисексуал, трансгендер мен басқа да квирлер өзін ЛГБТК қоғамдастығына жатқыза бермейді.

## Терминология

ЛГБТК немесе ГЛБТК — 1990 жылдары бастап қолданатын лесбиян, гей, бисексуал мен трансгендерлерді белгілейтін аббревиатура. Жылдар өткен сайын, барлық цисгендерлі мен гетеросексуалды адамдарды қосу үшін «Квир» сөзін қолдана бастаған.

## Символикасы
ЛГБТК қоғамдастығы ішіндегі түрлі топтардың өз тулары мен басқа да символдары бар, алайда ЛГБТК қоғамдастығын белгілейтін ең танымалдысы — Кемпірқосақ ту. Тудың авторы болған Гилберт Бейкердің сөзінше, тудағы әр түс қоғамдастықтың бар бір қасиетін білдіреді:
* қызғылт = сексуалдық;
* қызыл = өмір;
* қызғылт-сары = тәуір қылу;
* сары = күн нұры;
* жасыл = табиғат;
* көк = сиқыр;
* индиго = үндестік;
* күлгін = рух.

Кейін қызғылт пен индиго түстері алынып тасталды да, қазіргі ту 1979 жылғы Прайд-парадында тұңғыш рет көрсетілді.

1995 жылғы күзде Human Rights Campaign (Адам құқықтары науқаны) өзінің танымал логотипін — қою көк фонда сары теңдік белгісін енгізді. Бұл белгі ЛГБТК қауымдастығының ең танымал символдарының біріне айналып, әлем бойынша ЛГБТК құқықтарын қорғау күресінің белгісі ретінде кеңінен танылды.

## ЛГБТК құқықтары
ЛГБТК адамдарың адам мен заңды құқықтары, тұрған елге байланысты әртүрлі. Көптеген елдерде ЛГБТК халқының өкілдері аз болғандықтан, кейбір елдерде оларға қарай азамат құқықтарын бұзатын заңдар шығады.

### Қазақстан

2025 жылғы 28 қазанда Қазақстан Парламентінің Мәжілісі «ЛГБТ пропагандасына» қарсы заң ұсынды. Бірнеше адам құқығы ұйымдары, соның ішінде Human Rights Watch бұл заңға қарсы шықты. 2025 жылғы 30 желтоқсанда президент Қасым-Жомарт Тоқаев заңнамаға қол қойды. Заңның сыншылары оны 2013 жылғы Ресейдегі ЛГБТ пропагандаға қарсы заңға теңеді.

## Дереккөздер

Санат:ЛГБТК қозғалысы
Санат:ЛГБТК мәдениеті
Санат:Сексуалды бағыттану және қоғам
Қаршығалы

* Қаршығалы – Солтүстік Балқаш алабындағы өзен.
* Қаршығалы – Шу алабындағы өзен.
(106) Диона

**(106) Диона** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1868 жылы 10 қазанда Джеймс Крейг Уотсон Детройт обсерваториясында ашты.

Грек мифтерінен белгілі болған Диона құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Дионаның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (101—200)
* Диона (серік) — Сатурнның серігі
Санат:Астероидтар
(107) Камилла

**(107) Камилла** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1868 жылы 17 қарашада Норман Погсон Үндістандағы Мадрас обсерваториясында ашты.

Рим мифтерінен белгілі болған Камилла патшайымы құрметіне орай аталды.


Орбита астероида 107.png
Орбита астероида 107 (наклон).png


## Серіктері
2001 жылдың наурызында Хаббл ғарыш телескопы көмегімен осы астероидтың табиғи серігі бар екені анықталды.

2016 жылы Чилиде орналасқан Very Large Telescope көмегімен Камилланың екінші серігі ашылды.
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (101—200)
Санат:Астероидтар
(110) Лидия

**(110) Лидия** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1870 жылы 19 сәуірде Альфонс Борелли Марсель обсерваториясында ашты.

Жерорта теңізі бойындағы ежелгі Лидия мемлекеті атымен аталды.

thumb|450px|center|Лидияның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (101—200)
Санат:Астероидтар
(2) Паллада

**(2) Паллада** — екінші болып ашылған астероид, Негізгі белдеу тобына жатады.

Оны 1802 жылы 28 наурызда неміс астрономы Генрих Вильгельм Ольберс ашты.

Грек мифтерінен белгілі болған Афина Паллада құдай әйелдің құрметіне орай аталды.

2006 жылы бұрын астероид болып саналған Церера ергежейлі планета болып танылған соң, Паллада ең үлкен астероид деп есептелінетін болды. Алайда кейінгі зерттеулер Палладаның Вестадан сәл ғана кіші екенін анықтап, оны қайтадан үлкендігі бойынша да, массасы бойынша да екінші орынға ығысты.

thumb|450px|center|
thumb|left|250px|Төрт ең үлкен астероид
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1—100)
Санат:Астероидтар
Гбари

**Гбари** (өз атауы: *агбари*, *гвари*, *гвали*, *гоали*) — Орталық Нигериядағы халық. Олар Кадуна мен Окваның (Нигер, Кадуна, Нассарава штаттары) сағасында тұрады, Абуджа федералдық астаналық территориясының негізгі халқын құрайды.
Жалпы саны 700 мыңға жуық адамды құрайды.
Олар батыс (кванг, агбави, ямма) және шығыс (матай, нгенге немесе ганган) болып бөлінеді.

## Тілі
Олар нигер-кордофан отбасының гбари тілінде сөйлейді. Нупе және хауса тілдері де кең таралған.

## Діні
Дінге сенушілердің діни байланысы: сүнниттік мұсылмандар, бір бөлігі дәстүрлі нанымдарды ұстанады.

## Тарихы
Гбарилер аймақтың автохтонды халқы болып табылады және тек Абуджа (Нгенге) гбарилері өздерінің шығу тегін Борну империясының канурилерімен байланыстырады. Отарлауға дейінгі кезеңде Абуджаның саяси ұйымы (әмірлігі) құрылды.

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсіптері - қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, ямс, мақта) және мал шаруашылығы. Дәстүрлі қолөнерден - қыш, ұсталық, тері өңдеу, тоқымашылық дамыған. Олар саудамен айналысады.

## Өмір салты
Көпбалалы отбасылар қоғамдық ұйымның негізін құрайды. Ерлер одақтары маңызды рөл атқарады. Неке вирилокальды. Туыстық есеп патрилинейлік.

Ата-бабалар культі дамыған, ең жоғарғысы шеко, құдірет күші, бақсылық кең таралған. Фольклордың барлық негізгі жанрлары дамыған.

Елді мекендері шоғырланып орналасқан, үйшіктері саман, балшықтан жасалған, төбесі конус тәрізді шөппен жабылған.

Киімі – жамбасқа оралған мата кесіндісі.

Негізгі тағамдары - көкөністер (жарма, бұқтырылған тағамдар, ащы дәмдеуіштермен пісірілген түйнектер), сүт, ет.

## Дереккөздер

 
Санат:Нигерия халықтары
Қарабұтақ (өзен, Ырғыз алабы)

**Қарабұтақ** – Шалқар алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Ақтөбе облысының Әйтеке би ауданы жерімен ағады. 

## Гидрологиясы
Ұзындығы 70 км, су жиналатын алабы 963 км2. Жайылмасы тек төменгі ағысында бар, ені 1,5 км-ге дейін жетеді. жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Көктемде 15 күндей тасиды. Көп жылдық орташа су ағымы 0,37 м3/с. Жайылмасы шабындық ретінде, суы мал суаруға пайдаланылады.

## Бастауы
Бастауын Мұғалжар тауының солтүстік беткейінен алады. Тоқабайащысай және Ортаащысай өзендерінің қосылуынан пайда болып, Аралтоғай ауылы тұсында Ырғыз өзеніне оң жағынан құяды.

## Дереккөздер

Санат:Ырғыз су алабы
Санат:Әйтеке би ауданы өзендері
Қанжығалы

* Қанжығалы – Қалқұтан алабындағы көл.
* Қанжығалы – Қызылтас тауларының оңтүстік-батысындағы шоқылы таулар.
* Қанжығалы – Орта жүз Арғын тайпасының бір руы.
(3) Юнона

**(3) Юнона** — үшінші болып ашылған астероид, Негізгі белдеу тобына жатады.

Оны 1804 жылы 1 қыркүйекте неміс астрономы Карл Людвиг Хардинг ашты.

Рим мифтеріндегі Юпитердің әйелі Юнона құдай әйелдің құрметіне орай аталды.

thumb|upright=1.5|center|

thumb|center|Ай мен алғашқы болып ашылған 10 астероидтың салыстырмалы өлшемдері. Юнона — сол жақтан үшінші.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1—100)
Санат:Астероидтар
Астероидтар тізімі (201—300)

(101—200) • **[[Астероидтар тізімі]]** • (301—400)

:  Негізгі белдеудің ішкі бөлігінің астероидтары
:  Негізгі белдеудің сыртқы бөлігінің астероидтары

(101—200) • **[[Астероидтар тізімі]]** • (301—400)

Санат:Астероидтар тізімдері
Көк Қоңыз (фильм)

«**Көк Қоңыз**» () – америкалық  суперқаһармандық фильм, аттас DC Comics кейіпкеріне негізделген. Ол DCUniverse (DCU) бөлігі болып табылады. АҚШ - тағы премьерасы 2023 жылдың 18 тамызына жоспарланған.

## Сюжеті
Басты кейіпкер - Эль Пасодан келген жасөспірім Джейме Рейес, ол өзіне өте күшті экзоқаңқа беретін Көк Қоңызды иеленеді.

## Актерлік құрам

* Шоло Маридуэна, Хайме Рейес / Көк қоңыз: бөтен көк қоңыз скараб оған жабысып, Рейстің денесінің айналасында күшті экзоскелет пайда болған кезде үлкен күшке ие болатын жасөспірім.
* Бруна Маркесини Пенни рөлінде: Джеймнің махаббаты 
* Белисса Эскобедо Милагрос Рейес рөлінде: Хайменің сіңлісі 
* Джордж Лопес Руди: Джейме ағай 
* Адриана Барраса - Нана 
* Elpidia Carrillo - Rocío 
* Дамиан Алькасар  — Альберто 
* Рауль Трухильо - Карапакс 
* Сюзан Сарандон - Виктория Корд 

Сонымен қатар, Харви Гильен құпия рөлді ойнайды.

## Өндіріс
2018 жылдың қараша айының соңында Warner Bros. Pictures және DC Films Jaime Reyes/Blue Beetle фильмін әзірлеуді бастады. Фильмнің сценарийін Мексика тумасы Гарет Даннет-Алкозер жазған. Зев Форман Warner Bros. жобасының атқарушы продюсері болды, ол испандық  рөлін сомдаған алғашқы DCEU фильмі болуы керек еді. DC Films жылына бірнеше орташа бюджеттік фильмдерді  Max ағынды қызметінде шығаруды жоспарлады. Солардың бірі Көк қоңыз болды  . Пуэрто-Риколық Анхель Мануэль Сото 2021 жылдың ақпанында фильмнің режиссері болды  . Сәуір айында Blue Beetle 2022 немесе 2023 жылы шығарылатын DC фильмдерінің тізіміне енді. Джон Рикард сол жылдың тамыз айында фильмнің продюсері болды  . Түсірілім 2022 жылдың басында басталуы керек еді  . 2021 жылдың желтоқсанында Warner Bros. фильм HBO Max-те  шығарылымының орнына 2023 жылдың тамызында кинотеатрда шығатынын жариялады. 2022 жылдың сәуір айының ортасында Сото мен оператор Павел Погоржельский қаланың атмосферасын сезіну үшін Техастың Эль Пасо қаласына барды .

## Маркетинг
Сото, Даннет-Алкосер және Маридуэнья фильмді DC FanDome  де 2021 жылдың қазан айында ұсынды. Олар алдын ала өндірісті талқылап, фильмнің тұжырымдамалық нұсқасын көрсетті .

## Премьера
Көк Қоңыз 2023 жылдың 18 тамызында Америка Құрама Штаттарында кинотеатрлық прокатқа шығады. Сондай-ақ Эль Пасода  көрсетілу жоспарланған. Фильм бастапқыда HBO Max қызметіне арналған еді.

## Дереккөздер

Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
(203) Помпея

**(203) Помпея** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1879 жылы 25 қыркүйекте Кристиан Г. Ф. Петерс Литчфилд обсерваториясында ашты.

Жанартаудың атқылауынан опат болған ежелгі римдік Помпеи қаласының құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Помпеяның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (201—300)
Санат:Астероидтар
(204) Каллисто

**(204) Каллисто** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1879 жылы 8 қазанда Иоганн Пализа Пула теңіз обсерваториясында ашты.

Грек мифтерінен белгілі болған Каллисто құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Лидияның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Каллисто (серік) — Юпитер серігі
* Астероидтар тізімі (101—200)
Санат:Астероидтар
(201) Пенелопа

**(201) Пенелопа** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1879 жылы 7 тамызда Иоганн Пализа Хорватиядағы Пула теңіз обсерваториясында ашты.

Гомер шығармаларынан белгілі болған Одиссейдің әйелі Пенелопаның құрметіне орай аталды.

Диаметрі 50 шақырымнан үлкен астероидтардың ішінде Пенелопа өз осімен ең жылдам айналатыны болып келеді (айналу периоды — 3,74 сағат).

thumb|450px|center|Пенелопаның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (101—200)
Санат:Астероидтар
(207) Гедда

**(207) Гедда** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1879 жылы 17 қазанда Иоганн Пализа Хорватиядағы Пула теңіз обсерваториясында ашты.

Неміс астрономы Фридрих Виннекенің әйелі Гедвиг құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Гедданың Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (201—300)
Санат:Астероидтар
Гвере

**Гвере** (өз атауы: *багвере*, *ньяла*) — Угандада тұратын, жалпы саны 500 мың адамды құрайтын ұлт.
Гверлермен туыстас халықтар сога және ньяла халықтары.

## Тілі
Банту тілі тобына жататын халықтарға жатады.

## Діні
Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер.

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (құмай, жүгері, маниок, банан, бұршақ дақылдары), мал шаруашылығы (ірі қара, қой мен ешкі), өзен-көлдерде балық аулау. Ауыл шаруашылығында негізінен әйелдер жұмыс істесе, ерлер мал шаруашылығы мен балық аулаумен айналысады. Дәнді дақылдардың (мақта, шай, қант қамысы, кофе) кең таралуы эксплуатация дамуына ықпал етті. Гверлердің бір бөлігі өнеркәсіпте шаруашылық және жалдамалы жұмыстармен айналысады.
Құрақ, пальма талшықтарынан, сабаннан (себет, төсеніш, т.б.) өру, сондай-ақ геометриялық әшекейлері мол ыдыстар жасау дамыған.

## Өмір салты
Рулық институттар қоғамдық ұйымның негізі болды. Дәстүрлі қоғамдық ұйымда үлкен отбасылық ауыл қауымы сақталған. Туыстық есеп – патрилинейлік, Неке патрилокальды.

Елді мекендер шашыраңқы орналасқан. Дәстүрлі тұрғын үйлері дөңгелек пішінді, конустық төбесі орталық үш тірекке тіреледі, шатыры жерге төмен түсіп тұрады. Астыққа қоралары тіректер арқылы жер деңгейінен жоғары көтеріліп салынады.

Дәстүрлі киімдері (таңғыш маталар мен талшықтан жасалған жабындылар ) еуропалық костюмдерге ауыстырылуда.

Негізгі тағамдары - тары ботқасы, банандар, көкөністер, сүт.

## Дереккөздер

 
Санат:Уганда халықтары
Астероидтар тізімі (301—400)

(201—300) • **[[Астероидтар тізімі]]** • (401—500)

:  Негізгі белдеудің ішкі бөлігінің астероидтары
:  Негізгі белдеудің сыртқы бөлігінің астероидтары

(201—300) • **[[Астероидтар тізімі]]** • (401—500)

Санат:Астероидтар тізімдері
(301) Бавария

**(301) Бавария** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1890 жылы 16 қарашада Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты.

Германияның Бавария жері құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Баварияның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (301—400)
Санат:Астероидтар
(303) Жозефина

**(303) Жозефина** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Элиа Миллосевичтің Римде жүргізген бақылаулары кезінде ашқан екі астероидтың бірі; екіншісі — (306) Юнитас.

thumb|450px|center|Жозефинаның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (301—400)
Санат:Астероидтар
(304) Ольга

**(304) Ольга** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1891 жылы 14 ақпанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты.

(335) Роберта мен (449) Гамбурга астероидтарымен бірге (304) Ольга Жерге түскен метеор-хондриттердің мүмкін қайнаркөзі ретінде қарастырылады.


 304 Olga Orbit Diagram.gif
 304 Olga Orbit Diagram 2.png 


## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (301—400)
Санат:Астероидтар
(305) Гордония

**(305) Гордония** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1891 жылы 16 ақпанда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты.

Джеймс Гордон Беннетт-кіші есімді Нью-Йорктың әйгілі кәсіпкері құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Гордонияның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (301—400)
Санат:Астероидтар
(307) Ника

**(307) Ника** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1891 жылы 5 наурызда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты.

Ницца қаласы грек құдайы Никаның құрметіне орай осылай аталды, астероидтың қойылған аты бұған байланысты.

1972 жылдың 2 желтоқсанында Pioneer 10 ғарыш аппараты осы астероидтың жанынан өтті, бірақ еш дерек жинамады.

thumb|450px|center|Никаның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (301—400)
Санат:Астероидтар
(308) Поликсо

**(308) Поликсо** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1891 жылы 31 наурызда Альфонс Борелли Марсель обсерваториясында ашты.

Грек мифтерінен белгілі болған Поликсоның құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Поликсоның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (301—400)
Санат:Астероидтар
(4) Веста

**(4) Веста** — төртінші болып ашылған астероид, Негізгі белдеу тобына жатады.

Оны 1807 жылы 29 наурызда неміс астрономы Генрих Вильгельм Ольберс ашты.

Рим мифтерінен белгілі болған Веста құдай әйелдің құрметіне орай аталды.

2006 жылы бұрын астероид болып саналған Церера ергежейлі планета болып танылған соң, Веста ең үлкен астероид деп есептелінетін болды. Сондай-ақ бұл ең жарық астероид болып келеді, және құралдың көмегінсіз, жай көзбен бақылауға болатын жалғыз астероид.

thumb|450px|center|Вестаның геологиялық картасы
thumb|left|250px|Төрт ең үлкен астероид
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1—100)
Санат:Астероидтар
(5) Астрея

**(5) Астрея** — бесінші болып ашылған астероид, Негізгі белдеу тобына жатады.

Рим мифтерінен белгілі болған Астрея құдай әйелдің құрметіне орай аталды.

Оны 1845 жылы 8 желтоқсанда немістің әуесқой астрономы Карл Людвиг Хенке Дризен (қазіргі Дрезденко) қаласында ашты. Басында ол Вестаны бақылауға ниеттенген еді, кейін жаңа аспан денесіне кездейсоқ болған. Бұл ғылыми ашуы үшін Пруссия патшасы оған 1200 маркаға баратын жылдық зейнетақы тағайындады.

Вестаның ашылуынан кейін 38 жыл бойы еш жаңа аспан денесі табылған жоқ, сондықтан сол кездері алдыңғы төрт астероид планета болып саналды. Астреяның ашылуынан кейін көптеген жаңа астероидтар табылды, және бұл аспан денелерінің жаңа түрі екені айқын бола бастады.
thumb|250px|center|Астреяның орбитасы (ақ түсті)
нобай|солға|Ай мен алғашқы болып ашылған 10 астероидтың салыстырмалы өлшемдері.
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1—100)
Санат:Астероидтар
(402) Хлоя

**(402) Хлоя** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1895 жылы 21 наурызда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты.

Грек мифтерінен белгілі болған Деметра (Хлоя) құдай әйелдің құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Хлояның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
Герелер

**Герелер** (*кран*)  — Кот-д’Ивуар мен Либериядағы кру тобындағы африкалық халықтардың бірі. Олардың саны: Кот-д’Ивуарда – 520 мың адам, Либерияда – 180 мың адам.

## Тілі
Гере тілінде сөйлейді.

## Діні
Көпшілігі дәстүрлі нанымдарды ұстанады, христиандар (протестанттар мен католиктер) және сүнниттік мұсылмандар бар.

## Тарихы
Этногенетикалық аңыздарға сүйенсек, олар XIV-XV ғасырларда Либерия аймағына солтүстік-шығыстан және қазіргі Кот-д'Ивуардан қоныс аударған Бұл көші-қон ортағасырлық империялар ыдырағаннан кейін Батыс Суданнан этникалық топтардың эмиграциялануы нәтижесінде жергілікті халыққа қысым жасаумен, сондай-ақ аймақтық соғыстардың күшеюімен байланысты болды.
1970 жылдардың аяғында Либерия қызу азаматтық толқуларға тап болды, шиеленіс 1980 жылы 12 сәуірде төңкеріспен аяқталды, онда гере этникалық тобының мүшесі және төңкеріс тобының жетекшісі Самуэль Каньон Доу билікті басып алып, Либерияның бірінші жергілікті басшысы және мемлекет басшысы болды. Доу 1990 жылы биліктен шеттетілгенімен, азаматтық соғыс 1996 жылы Чарльз Тейлор президенттікке үміткер болып, 1997 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жеткенге дейін ресми түрде аяқталмады.
2003 жылы гере тайпасының мүшелері Тейлорға қарсы Либериядағы Демократия үшін қозғалыс (MDL) көтерілісшілер тобын құрды. Бұл топ екінші азаматтық соғыстың соңында бітімгершілік келісімі аясында тарады.

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі - қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, күріш, жүгері, ямс, банан, таро, жержаңғақ). Кейбір бөлігі кофе плантацияларында жалдамалы жұмыс істейді. Қолөнерден (тас және ағаш ою, ағаш мүсін жасау, маскалар, тұрмыстық ыдыстар, т.б.), ұсталық, қыш бұйымдарын жасау дамыған.

## Өмір салты
Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін ауылдық және үлкен отбасылық қауымдар, патрилинейлік рулар, жас ерекшелік институттар және жасырын одақтар құрайды. Неке вирилокальды, полигиния (көп әйел алушылық), левират, сорорат кездеседі, инициация ырымы сақталған.
Табиғат пен ата-баба күштерінің культі, сиқыр мен бақсылыққа сену тән.

Елді мекендері жинақы орналасқан. Тұрғын үйлері тік бұрышты, қабырғалары тоқылған, балшықпен сыланған, төбесі пальма жапырақтарынан немесе сабаннан жабылған.

Дәстүрлі киімдері – белге оралған таңғыш, белдік.

Негізгі тағамдары - күріш ботқасы, бәліш, банандар, қайнатылған, қуырылған және пісірілген түйнектер мен көкөністер.

## Дереккөздер

 
Санат:Кот-д’Ивуар халықтары
Санат:Либерия халықтары
(401) Оттилия

**(401) Оттилия** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1895 жылы 16 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Әулие деп саналған Эльзастық Одилиянің құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Астероидтың Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(406) Эрна

**(406) Эрна** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1895 жылы 22 тамызда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты.

Астрономдар әулетінің өкілі, Иоганн Пализаның немересі Эрна Бидшофтың құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Эрнаның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
(409) Аспасия

**(409) Аспасия** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1895 жылы 9 желтоқсанда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты.

Ежелгі грек саясаткері мен қолбасшысы Периклдің әйелінің құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Аспасияның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (401—500)
Санат:Астероидтар
Астероидтар тізімі (501—600)

(401—500) • **[[Астероидтар тізімі]]** • (601—700)

:  Негізгі белдеудің ішкі бөлігінің астероидтары
:  Негізгі белдеудің сыртқы бөлігінің астероидтары
:  Юпитердің троян астероиды

(401—500) • **[[Астероидтар тізімі]]** • (601—700)

Санат:Астероидтар тізімдері
Астероидтар тізімі (401—500)

(301—400) • **[[Астероидтар тізімі]]** • (501—600)

:  Негізгі белдеудің ішкі бөлігінің астероидтары
:  Негізгі белдеудің сыртқы бөлігінің астероидтары
:  Амур тобының Жерге жақын астероиды

(301—400) • **[[Астероидтар тізімі]]** • (501—600)

Санат:Астероидтар тізімдері
Мәшһүр Жүсіп ауылы

* Мәшһүр Жүсіп — Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы ауыл.
* Мәшһүр Жүсіп — Түркістан облысы Сауран ауданындағы ауыл.
Заңғар (Түркістан облысы)

**Заңғар** — Түркістан облысы Қазығұрт ауданы, Қақпақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қазығұрт ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай  14 км жерде орналасқан.

## Халқы

## Тарихы
Бірлескен Оңтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының 2011 жылғы 21 қыркүйектегі N 44/436-IV Шешімі және Оңтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің 2011 жылғы 7 қарашадағы N 294 Қаулысымен құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Қазығұрт ауданы елді мекендері
Заңғар (айрық)

* Заңғар — Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы ауыл.
* Заңғар — Түркістан облысы Сауран ауданындағы ауыл.
* Заңғар — Қызылорда облысындағы төбе.
* Заңғар — Қызылорда облысындағы көне қалашық.
* Заңғар — Алматы қаласындағы ірі дүкен.
* Заңғар көшесі — Алматы қаласындағы көше.
* Заңғар — естелік-кітап.
Қазақстан футзал қауымдастығы

**Қазақстан футзал қауымдастығы** (**KFA**, ) — Қазақстандағы футзалдан ұлттық біріншіліктер мен чемпионаттарды ұйымдастыру және өткізумен айналысатын коммерциялық емес ұйым. Қауымдастық Қазақстан футбол федерациясымен арадағы келісім-шарт негізінде футзалдан жоғарғы лига ойындары мен Футзалдан Қазақстан кубогы ойындарын өткізеді.  

## Тарихы
2022 жылы төрт жыл өткеннен кейін Қазақстан футзал қауымдастығының жұмысы қайта басталды. Оның басшысы болып педагог, Алматы мемлекеттік энергетика және электр технологиялары колледжінің директоры Төлеуғали Тайтөлеев тағайындалды. Қазақстан футбол федерациясы (ҚФФ) мен Футзал қауымдастығы арасында келісімшарт жасалып, оған сәйкес ҚФФ Қазақстан чемпионатын, Кубогын және Суперкубогын өткізу өкілетін береді.

2023 жылы Қазақстан футзал ассоциациясының жаңа президенті сайланды. Қауымдастықтың жаңа басшысы болып Талғат Қосмұхамбетов сайланды. Сонымен қатар журналист Нұрсұлтан Құрманов та қауымдастықтың медиа мәселелер бойынша вице-президенті қызметіне тағайындалды. 

2025 жылы шілде айында Нұрсұлтан Құрман футзал қауымдастығының президенті болып тағайындалды. Ал Талғат Қосмұхамбетов вице-президент қызметіне ауысты.   

## Құрылымы

* 2022 жылдың күзінде Қауымдастық президенті болып Төлеуғали Тайтөлеев сайланды.
* 2023 жылдың шілдесінде Қауымдастық президенті болып Талғат Қосмұхамбетов сайланды.
* 2024 жылы Қазақстан футзал қауымдастығының президенті Талғат Қосмұхамбетов ҚФФ атқарушы комитетіне сайланды.
* 2025 жылы шілдеде Қауымдастық президенті болып Нұрсұлтан Құрман тағайындалды. 

## Қазақстан ұлттық құрамасы

### Бас бапкерлер

### 2025 жылғы футзалдан U19 Еуропа чемпионаты
Қазақстан футбол федерациясы Қазақстан футзал қауымдастығымен бірлесіп 19 жасқа дейінгі жасөспірімдер арасында футзалдан 2025 жылғы Еуропа чемпионатының финалдық кезеңін өткізуге өтініш берді.

Еуропа чемпионатын қабылдайтын ел туралы шешім 2024 жылдың қыркүйегінде УЕФА Атқару Комитетінің отырысында қабылданады. Өтініш қабылданған жағдайда турнир Астанада өтеді, ал Қазақстан жасөспірімдер құрамасы автоматты түрде Еуро-2025 финалдық кезеңінің қатысушысы болады. 19 жасқа дейінгі футзалдан Еуропа чемпионаты 2025 жылдың қыркүйегінде өтеді. 
## Ұйымдастыратын жарыстары
* Футзалдан Қазақстан чемпионаты
* Футзалдан Қазақстан кубогы
* Футзалдан Қазақстан U-19 біріншілігі
* Футзалдан Қазақстан U-17 біріншілігі
* Футзалдан Қазақстан U-15 біріншілігі
* Футзалдан Қазақстан U-13 біріншілігі

## Ұлттық құрама командалары
* Футзалдан Қазақстан ұлттық құрамасы
* Футзалдан Қазақстан U-19 ұлттық құрамасы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстандағы мини-футбол
(501) Урхиксидур

**(501) Урхиксидур** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1903 жылы 18 қаңтарда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Ол (500) Селинур мен (502) Сигуна сияқты Фридрих Теодор Фишер романындағы кейіпкердің есімімен аталды.


Орбита астероида 501.png
Орбита астероида 501 (наклон).png


## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(503) Эвелин

**(503) Эвелин** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1903 жылы 19 қаңтарда Раймонд Смит Дуган Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өз анасының құрметіне орай атады.

thumb|450px|center|Эвелиннің Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(504) Кора

**(504) Кора** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1902 жылы 30 маусымда Солон Ирвин Бэйли Перудегі Арекипа обсерваториясында ашты.

Инктердің аңыздарынан белгілі болған патшайымның құрметіне орай аталды.

Зерттеулерге қарағанда, астероидтың құрамында пироксендер көп шоғырланған.

thumb|450px|center|Кораның Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
Гереро

**Гереро** (өз атауы: *овагереро*) — Намибияда (Оңтүстік-Батыс Африка), Виндхук пен Гротфонтейн қалаларының арасындағы аумақта және Анголада Кунене өзендерінің төменгі ағысында тұратын халық.
Намибиядағы саны 157 мың адам, Анголада 126 мың адам. (2006, бағалау). Олар сондай-ақ Ботсвананың солтүстік-батысында тұрады (20 мың адам).

## Тілі
Гереро тілінде сөйлейді, сонымен қатар африкан және нама (Намибия), тсвана (Ботсвана), ағылшын (Намибия, Ботсвана) және португал (Ангола) тілдерінде сөйлейді.

## Діні
Гереролардың көпшілігі жергілікті дәстүрлі нанымдарды сақтайды, кейбіреулері христиандар (протестанттар).

## Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсібі – мал шаруашылығы (ірі қара мал). Олар қаракөл, оның ішінде *свакара* сияқты сирек сортты өндірумен айналысады. Свакара сөзі Оңтүстік-Батыс Африка қаракөлінің South West Africa Karakul қысқартылуынан шыққан.
Сонымен қатар егіншілік (тары, құмай, жүгері) болған. Кейбір заманауи гереролар ауыл шаруашылығында және шахталарда жұмыс істейді.

## Өмір салты
Туыстық есеп екі жақты – әкесі жағынан (орузо) және шешесі жағынан (эанда). Аумақтық топтардың басын сайланған ақсақалдар басқарды, олар сонымен қатар культ функцияларын орындайды, соғыс уақытында бір гереро көшбасшысы сайланды.
нобай|солға|200px|Дәстүрлі қоныстары - крааль
Дәстүрлі қоныстары – краал, тұрғын үйлері – ағаш қаңқаға тері жабылған шатыр.

Негізгі тағамдары – ағаш ыдыстарда немесе шарап қабығында ашытылған сүт (омаер). Сиыр етін әдетте мереке күндері жейтін.

Дәстүрлі киімдері – ешкі мен қойдың иленген терісінен немесе жабайы аңдардың терісінен тігілген алжапқыштар, әйелдердікі ұзынырақ. Зергерлік бұйымдар – металл моншақтар мен спиральды білезіктер, түйеқұс жұмыртқасының қабығынан жасалған алқалар.
Бүгінгі күні Гереро әйелдерінің ұлттық киімі ұзын ашық көйлектен тұрады, оның мерекелік нұсқасында шілтерлі әшекейлер және көбірек белдемшелер бар. Гереро сәнқойларының бастары әрқашан ерекше безендірілген, ұштары сиыр мүйіздерін бейнелейді.

## Дереккөздер

 
Санат:Намибия халықтары
Санат:Ангола халықтары
Диқан (Қазығұрт ауданы)

**Диқан** — Түркістан облысы Қазығұрт ауданы, Жігерген ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қазығұрт ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 35 км жерде орналасқан.

## Халқы

## Тарихы
Ауыл Бірлескен Оңтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының 2010 жылғы 25 маусымдағы N 31/317-IV Шешімі және Оңтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің 2010 жылғы 12 шілдедегі N 253 Қаулысымен құрылды.

## Дереккөздер

Санат:Қазығұрт ауданы елді мекендері
Бургундия — Франш-Конте

**Бургундия — Франш-Конте** () — Францияның 2014 жылғы аумақтық реформасы нәтижесінде Бургундия және Франш-Конте аймақтарын қосу арқылы құрылған аймақ. Жаңа облыстың ресми құрылған күні – реформа күшіне енген 2016 жылдың 1 қаңтары.

Облыс 2 816 814 халқы бар 47 784 км²-ден астам аумақты алып жатыр.

## Атауы
Әкімшілік бірлік атауы тарихи аймақтардың және Бургундия және Франше-Комтенің бұрынғы аймақтарының атауларынан тұрады. Аймақтарды біріктіру XV ғасырда Франция жаулап алғанға дейін Бургундия корольдігінің шекарасында өтеді.

Заң мәтіні қазіргі атауларды дефис арқылы (француз тілінің емлесі) байланыстыра отырып, біріккен аймақтың уақытша атауын анықтады. Аймақтық астананың тұрақты атауы мен орналасқан жерін Өңірлік кеңес 2016 жылдың 1 шілдесіне дейін анықтап, 2016 жылдың 1 қазанына дейін Францияның Мемлекеттік кеңесімен бекітілуі керек еді. 2016 жылдың 28 қыркүйегінде сол атауды Мемлекеттік кеңес түпкілікті деп таңдады.

## Дереккөздер

Санат:Бургундия — Франш-Конте
(508) Принстония

**(508) Принстония** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1903 жылы 20 сәуірде Раймонд Смит Дуган Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Америкадағы Принстон университеті құрметіне орай аталды.

1980-жылдары астероидтың айналу периоды  52,8±0,1 сағатқа тең екені анықталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
Аяқши

**Аяқши** — Қарағанды облысы Шет ауданы, Ақжал кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл.

## Тарихы
Бірлескен Қарағанды облысы әкімдігінің 2010 жылғы 07 маусымдағы N 16/02 қаулысы және Қарағанды облыстық мәслихатының XХV сессиясының 2010 жылғы 17 маусымдағы N 309 шешімімен елді мекен ауыл санатына жатқызылды.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы елді мекендері
Үшінші Француз Республикасы

**Француз Республикасы** (франц. *Troisième République*, кейде *La III<sup>e</sup> République*) — 1870 жылы, Екінші Француз империясы құлдыраған кезден бастап, 1940 жылы Нацистік Германия басып кіріп, Виши үкіметі құрылуына дейінгі тарихи Француз елі. 

Алғашқыда, Франк-Прусс соғысынан кейін, III Наполеон тағынан айыруына дейін Францияда саяси күйреу басталған.

## Құрылуы
1870 жылы III Наполеон тақтан тайдырылған соң құрылды. 

## Тарихы
Билікке келген Республиканистер ұзамай Пруссиямен бейбіт келісімге қол қойды. Келісім бойынша Эльзас пен Лотарингия Пруссияға өтіп, бірқатар аймақтар контрибуция толық төленгенге дейін Прусс әскерлерінің оккупациясында қалуы керек еді. Осы келісім Герман империясының құрылуына жол ашты. 

Үшінші Республика тұсында 1872-1914 жылдар аралығында Франция бірқалыпты дамыды, колониялар кеңейді. 1881 жылы Тунис, 1892 жылы Батыс Африкадағы жеңіс, 1895 жылы Мадагаскар, 1900 жылы Сахара оазистері, 1909 жылы Мавритания, 1911 жылы Марокко жаулап алынды, Үндіқытайдағы колониялар кеңейді, осылайша Франция 1914 жылға қарай әлемдегі Британ  империясынан кейінгі ең ірі отарлық империяға айналды. 1904 жылы Франция Ұлыбританиямен антигермандық одақтық шарт жасалды, ол 1907 жылы одаққа Ресей империясы қосылған соң, Антантаға айналды.  Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Франция Антанта құрамында Германияға қарсы соғысып, жеңіске жетті. Соғыстан кейін Франция Эльзас пен Лотарингияны қайтарып, өзге елдермен бірге жеңілген Германиядан контрибуция алды. Франция Ұлттар Лигасына қосылып, белсенді сыртқы саясат жүргізді. 1940 жылы оны Нацистік Германия басып алып, Виши үкіметі құрылды. 
Санат:1870 пайда болғандар
Санат:1940 жылы жойылғандар
Санат:Үшінші Француз Республикасы
Санат:Франция тарихы
(6) Геба

**(6) Геба** — Негізгі белдеудегі ең үлкен астероидтардың бірі.

Астероидты немістің әуесқой астрономы Карл Людвиг Хенке 1847 жылы Дризен қаласында ашты. Ол жаңа аспан денесіне ат қоюды Карл Фридрих Гауссқа ұсынды, сөйтіп Ежелгі грек мифологиясындағы Геба құдай әйелдің есімі таңдалынды. Ол Олимп құдайларына шарап құю қызметімен де белгілі болған соң, жаңа астероидтың нышаны бокалдың пиктограммасы болды.

Гебаның құрамы темір, никель, хром, кобальт, молибден сияқты металдардан тұрады деп есептелінеді.
thumb|250px|center|Гебаның орбитасы (ақ түсті)
нобай|солға|Ай мен алғашқы болып ашылған 10 астероидтың салыстырмалы өлшемдері.
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (1—100)
Санат:Астероидтар
Жаңа Аквитания

**Жаңа Аквитания** (, , ) — Францияның 2014 жылғы аумақтық реформасына сәйкес Аквитания, Лимузен және Пуату-Шарант аймақтарын біріктіру нәтижесінде құрылған Франция аймағы. Жаңа регионның ресми құрылған күні 2016 жылдың 1 қаңтары.

## Атауы
Заң мәтіні **[[Аквитания|Аквитанияның]]** қолданыстағы тарихи аймақтарының атауларының қосындысынан тұратын аймақтың уақытша атауын анықтады (), **Лимузен** () және аймақтың қос атауы **Пуату - Шарант** (), (француз емлесі бойынша) сызықша арқылы бөлінген.

2016 жылдың маусым айында Аквитанияның бұрынғы президенті, тарихшы  бастаған жұмыс тобы «Жаңа Аквитания» атауын ұсынды (). Бұл шешім халық арасында танымал болған «Аквитания» бұрынғы Лимузен және Пуату-Шарант аймақтарының жергілікті саясаткерлерінің қарсылығын тудырғаннан кейін ұсынылды, ал тағы бір танымал нұсқа «Үлкен Аквитания» (), артықшылық сезімін тудыратын стильдік реңктерге байланысты қабылданбады. Аймақ президенті Ален Руссет жұмыс тобының қорытындысын қолдап, аймақ үшін басқа таңдау көрмейтінін тағы да айтты. «Лимузен» және «Пуату-Шарант» атауларының жоғалғанына өкініш білдіре отырып, ол Аквитания аймағы өзінің өмір сүрген 40 жылында бұрын Перигор және Баск елінің аймақтарының бірегейлігін өшірмегенін еске алды.

2016 жылдың 27 маусымында, 1 шілдеде белгіленген мерзімге санаулы күндер қалғанда, Өңірлік кеңес «Жаңа Аквитанияны» аймақтың тұрақты атауы ретінде бірауыздан дерлік қабылдады   . 2016 жылы 28 қыркүйекте Францияның Мемлекеттік кеңесі «Жаңа Аквитания» атауын бекітті (  ), 30 қыркүйекте күшіне енген  .

## География
Жалпы ауданы 84,061 км², бұл аймақ Франция метрополиясындағы ең үлкен аймақ болып табылады. Ол елдің оңтүстік-батысында орналасқан және солтүстігінде Пэй-де-ла-Луар және Орталық – Луара аңғарымен, шығысында Оверн – Рона – Альпі және Окситания аймақтарымен, оңтүстігінде Испаниямен шектеседі. Батыстан аймақты Атлант мұхиты шайып жатыр.

Аймақта Францияның бес Ұлы өзенінің екеуі ағып өтеді: Гаронна және Луара, сонымен қатар Дордонь өзені. Аймақ шығысында Орталық массивтің биік таулы аймақтарымен, оңтүстігінде — Пиренеймен шектеседі.

## Тарих
1790 жылы Францияның тарихи провинциялары департаменттерге қайта құрылды. 1919 жылы Үшінші республика кезінде () «экономикалық аймақтарды» құрды және экономикалық жоспарлаудың алғашқы әрекетін жасады.

1941 жылы 30 маусымда маршал Петен үкіметі аймақ префектінің басшылығымен департаменттерді біріктірді. Олар 1946 жылға дейін өмір сүрді және 1960 жылы қайта құрылды. Бұл құрылым 2015 жылға дейін өзгеріссіз қалды.

## Әкімшілік бөлініс
Аймақ 84 061 км² астам аумақты алып жатыр, халқы 5 844 177  . Халық тығыздығы (2013 жылғы жағдай бойынша) 69,52 адам. /км². Аймақтың әкімшілік орталығы — Бордо қаласы.

### Департаменттер

### Ең ірі қалалар
Аймақтың ең ірі қалалары (халқы 30 мыңнан астам тұрғыны бар) мыналар:

## Дереккөздер

Санат:Жаңа Аквитания