Кристиан Бейл

**Кристиан Чарльз Филип Бэйл** (; , Пембрукшир, Уэльс, Ұлыбритания) — ағылшын актері. Алғашқы кинокарьерасын екі блокбастерден және тәуелсіз шағын жобалардан, арт хаустардан бастаған.

Бейл 13 жасында Стивен Спилбергтің «Күн Империясы» (1987) фильмінде ойнаған ролінде алғаш рет көрермен көзіне түсті. 2000 жылы «Америкалық Есалаң» картинасында қанішер Патрик Бэйтменді сомдаған үшін кино сыншылар назарына ілікті. Ол «Машинист» (2004) киносында Тревор Резникті ойнау үшін 63 фунт салмақ тастайды, сол үшін оған актерлік шебері үшін жақсы абырой алып келеді.

Кристиан Бейл Кристофер Нолан режиссерлік еткен «Бэтмен: Бастама» (2005), «Қара сері» (2008) және «Қара сері: Жандану» (2012) трилогиясында Брюс Уэйн/Бэтменді ойнағаннан кейін көпшілікке таныла бастады. «Күрескер» (2010) биографиялық фильмінде Дикки Эклундты сомдағаны үшін Бейл сыншылардан жақсы баға алды және бірнеше марапаттарға ие болды, соның ішінде бірінші рет Екінші пландағы үздік ер рөлі номинациясы бойынша Оскар және Алтын глобус сыйлықтарының иегері атанады және Екінші пландағы үздік ер рөлі үшін АҚШ Гильдия киноактерлер сыйлығымен марапатталынады. 2013 жылы «Америкалық сергелдең» драмалық комедиясында ойнайды, сол үшін Бейл екінші рет Оскар номинациясына түседі және бұл номинация бірінші рет үздік ер рөлі үшін еді. Сонымен қатар Алтын глобус сыйлығының үздік ер ролі - комедия немесе мюзикл номинациясына да ұсынылады.

## Өмірбаян
Бейл Пембрукширде ағылшын отбасында дүниеге келген. Оның Дженни есімді анасы цирк актрисасы, әкесі Дэвид Бейл Оңтүстік Африкадан шыққан кәсіпкер және ұшқыш, өзінен басқа үш әпкесі бар.

Кристиан Бейл: “Мен Уэльсте туғанмын бірақ валлилік емеспін, мен - ағылшынмын” деп мәлімдеген болатын. Оның балалық шағы Уэлсте, Англияның Суррей мен Дорсет графтықтарында және Португалияда өткен. Ол Борнмут мектебінде оқыған бірақ 16 жасында оқудан шығып кеткен.

Оның әке шешесі 1991 жылы ажырасады. Анасы мен әпкесі Шэрон Борнмутта қала береді, өзі әкесімен бірге он жеті жасында Лос Анжелеске көшіп кетеді. Ол 1982 жылы Lenor-дың жарнамасына түседі. 1984 жылы Уэст Энд театрында Роуэн Аткинсонмен бірге *Оқымысты* спектакліне қатысады.

## Мансап
### 1986–1998
[220px|нобай|оңға|«[Күн Империясы (фильм)|Күн Империясының» промоушеніндегі 14 жастаға Кристиан Бейл, ақпан 1988 жыл]]
Кеңестік-скандинавиялық «Мио, Менің Миом» (1987) атты фильмде Бейлдің үлкен кинодағы дебюті болды. Бұл картинада Владимир Грамматиков режиссерлік еткен Астрид Линдгреннің балалар ертегісі бойынша Юм-юм деген кейіпкерді бейнелейді.

1987 соңына қарай ол Стивен Спилбергтің «Күн Империясы» драмалық фильміне түседі. Фильм оқиғасы Джеймс Баллардтың өзі аттас автобиографиялық романның желісі бойынша түсірілген. Сюжет бойынша Бейлдің кейіпкері ата-анасымен Шанхайда тұрып жатады. Екінші Дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін отбасысымен өте нашар жағдайдағы жапон лагерінде тап болады. Кристиан бейл АҚШ Ұлттық киносыншылар кеңесінен «Көрнекті жас актер жұмысы» марапатын алады.

1989 жылы Уильям Шекспирдің пьесасы бойынша «Генрих V» картинасына түседі. Сосын «Қазына аралы» (1990) Роберт Стивенсонның романы және «Джентельменше кісі өлімі» (1991) Джон ле Карренің детективі бойынша қатарынан екі телевизиялық фильмдерге түседі.

1992 жылы Бейл Диснейдің классикалық голливуд жанрындағы «Жаңалық сатушылар» ретро мюзиклінде басты ролді сомдайды. Түсірілім кезінде ол ән айту мен билеуді үйренеді. Картина сәтсіз шыққанмен, сыншылар фильмге қатысқан жас актерлерге жақсы баға берді. Билеуді үйреніп алған соң Бейл келесі картинаға түседі. «Свингерлер» (1993) атты соғысқа қарсы фильмінде актер кәсіби бишілермен бірнеше күрделі хореграфиялық көріністерге қатысады. Бейл актриса Вайнона Райдердің ұсынысынан кейін Джиллиан Армстронгтың 1994 жылы шыққан «Кішкентай әйелдер» фильмінде ойнайды. Диснейдің «Покахонтас» (1995) мультфильмінде Томасты дыбыстады және 1997 жылы Тодд Хейнстің «Нәзік алтын тамыр» картинасында Артур Стюартты бейнелейді. 1999 жылы Кевин Клайн, Мишель Пфайффер, Стэнли Туччи және Руперт Эверетт сияқты жұлдыздармен Уильям Шекспирдің «Жазғы түндегі ұйқы» фильмінде Деметрийді ойнайды.

### 1999–2004
1999 жылы Бейл Брет Истон Эллистің романы желісі бойынша Мэри Харрон режиссерлік еткен «Америкалық Есалаң» фильмінде қанішер Патрик Бэйтменді сомдады. Бұл жобада Бейлдің орнына Леонардо Ди Каприо болу керек болған, алайда соңғысы «Жағалау» кинокартинасына түсетіні белгілі болды. Кристиан Бейл өзінің кейіпкер мінезін зерттеді, романда суреттелгендей дене бітімін ұқсату үшін күнге күйіп, физикалық түрде дайындалды. «Америкалық Есалаң» Сандэнс кинофестивалінде 2000 жылы тұсауы кесілді. Роджер Эберт киноны сынға алды, оған порнография және осы фестивальдегі «жағымсыз кино» деп атады. Бірақ та "Харрон сараңдық жайлы романды мансапқор ер адам туралы фильмге айналдырды" деп жақсы шолу жазып кетті.

14 сәуір 2000 жылы Lionsgate картинаны кинотеатрларға шығарды. 2000 жылы қайтадан дәулетті қанішер ролін Джон Синглтонның «Шафт» киносында ойнады. «Америкалық Есалаң» киносынан кейінгі алғашқы басты ролде сомдаған фильмі — Джон Мэдден түсірген «Капитан Кореллидің таңдауы» атты туындысы болды. Мұнда ол басты рөлдегі Николас Кейджтің кейіпкерімен Пелагияның (Пенелопа Крус) махаббаты үшін бақталасқан грек балықшысы Мандрасты бейнеледі. «Барлық кішкентай жануарлардан» кейінгі бұл жоба Бейлдің Джон Хартпен екінші рет бірге жұмыс істеуі еді.

2002 мен 2003 жылдар аралығында Бейл қатарынан үш фильмге түседі. Алғашқысы сыншылардан жақсы баға алған «Лорел Каньон» (2002) драмасы. «Ютландия ханзадасынан» (1994) кейінгі Бейлдің Кейт Бекинсэйлмен екінші рет киноға бірге түсуі еді.

Постапокалиптика стиліндегі фантастикалық «От қуаты» фильмінде басты ролдерді Мэттью Макконахимен сомдады. Олар кейіпкерлеріне ену үшін бокспен айналысты.

2002 жылы бюджеті 20 млн. доллар құрап, кассалық түсімі бар болғаны 5 млн. доллар тапқан «Эквилибриум» картинасына түседі. Сюжет бойынша болашақ өмірде халықтың бәрі эмоциядан айырылған себебі адамның сезімі кесірінен үшінші дүниежүзілік соғыс болып, бүкіл әлемнің күл талқаны шыққан. Бейл фильмде эмоцияға берілген адамдарды көзін жойып отыратын клерик Джон Престонды сомдады.

Бір жыл үзілістен кейін Бейл психологиялық «Машинист» триллерінде Тревор Резникті ойнау үшін 2004 жылы оралады. Бейл рөлге дайындалып кейіпкерге ұқсау үшін арықтай бастайды. Ол кофе мен алмадан тұратын диетаға отырады, соның арқасында Бейл бірнеше айдың ішінде 63 фунт (27 кг) салмақ тастайды. Түсірілімнен кейін актердің салмағы 55 кг құрады. Бюджеті 5 млн. доллар болған Машинист фильмі Rotten Tomatoes сайтында сыншылардан 77% жақсы баға алды.

### Бэтмен трилогиясы
thumb|left|upright|Кристиан Бейл, 2005 жыл
Бейл «Мәңгілік Бэтмен» (1995) және «Бэтмен және Робин» (1997) фильмдеріндегі кейіпкер Робиннің рөліне байқаудан өтеді, алайда бұл рөль Крис О'Доннеллге бұйырады деген мәлімет тарайды. Дегенмен 2008 жылы Бейлдің берген сұхбатында мұны жоққа шығарды. 2004 жылы «Машинист» фильмінен кейін Бейл басты рөлде Кристофер Ноланның «Бэтмен: Бастама» атты картинада Бэтменді және оның альтер-эгосы Брюс Уэйнді сомдайтыны белгілі болды. Бұл рөлге Джейк Джилленхолмен бақталасқа түскен болатын.

Бэтменнің шымыр денесіне ұқсау үшін Бейлге жаттығуға алты ай уақыт берілді. Жеке бапкердің көмегі арқасында жарты жыл шамасында 100 фунт (45 кг) салмақ жинайды. Ол 130-дан 230 фунтқа дейін барады. Кейін ол режиссер қалаған салмағынан асып түскенін байқайды, түсірілім басталған уақытта Бейл салмағын 190 фунтқа дейін түсіреді.

Бейл Бэтмен ролін сомдауға алғашында сенімсіздік танытады. Кейіпкерге ену үшін Бэтмен туралы жазылған әртүрлі комикстерді оқиды. Ол кейіпкері туралы былай сипаттама береді: "Бэтмен ішіне зұлымын тыққан тұйық тұлға. Бэтмен өте адал және өзіне жауап бере алатын жан. Ол кісі өлтіріп немесе озбырлық жасай алады бірақ та ол өз-өзін қолда ұстай біледі." Түсірілім кезінде Бейл үшін ең қиын нәрсе Бэтменнің костюмі болды. "Костюм іші ыстық, терлейсің, маскадан басын ауырып кетеді алайда осы үшін тастап кетпеймін мен Бэтменді ойнауға тиістімін," деп ол айтқан болатын. Фильм промоушеніндегі сұхбаттарда және арнайы іс шараларда Бейл америкалық акцентті ұстап жүрді.

«Бэтмен: Бастама» АҚШ-та 15 маусым 2005 жылы тұсауы кесілді. Шығаруға $ 135 млн кеткен картина әлем бойынша $ 370 млн табыс алып келді. Фильм сыншылар мен жанкүйерлерден жақсы баға алды, соның арқасында Сатурн марапатының үздік актер номинациясы бойынша және MTV Movie Awards-та үздік қаһарман марапатын жеңіп алады.

Бейл Бэтмен рөлін «Қара сері» атты сиквелде жалғастырады. Бұл картина АҚШ-қа 18 шілде 2008 жылы шығады. Алғашқы уик-эндте АҚШ бойынша рекордтық $158,4 млн пайда әкеледі. 10 күн ішінде $ 300 млн, 18 күн ішінде $ 400 млн және 43 күнде $ 500 млн шегіне жетіп, америкалық кассалық түсіміне қатарынан үш рекорд орнатады. Фильм әлем бойынша $ 1 млрд аса табыс жинап, сол уақыттағы ең табысты фильмдерде төртінші орын алады.

Ол картинаның соңғы бөлімі «Қара сері: Жандану» деп аталатын екінші сиквелінде ролін қайтадан сомдайды. «Қара рыцарь: Жандану» АҚШ-та 20 шілде 2012 жылы тұсаукесері болады. Бұл фильм де сыншылардан жақсы баға алып, әлем бойынша $ 1 млрд аса табыс жинайды. Қазіргі уақытта Бейл түскен фильмдеріндегі ең табысты осы картина болып табылады.

### 2006–2009
thumb|upright|alt=Close-up of Christian Bale's face.|Бейл, 2008 жыл
Бэтмен: Бастамасынан кейін Бейл тәуелсіз жобаларға оралады. Ол Дэвид Эйердің «Қиын кездер» криминалды драмасында басты ролде Фредди Родригес және Ева Лонгория сынды актерлермен ойнайды. Бейл посттравматикалық стресске ұшыраған Ауған соғысының ардагері Ішкі Қауіпсіздік Департаментіне федерал агенттігі болып жұмыс істейтін Джим Лютер Дэвис есімді кейіпкерді бейнеледі. Фильм 2005 жылы Торонто кинофестивалінде көрсетіледі, көпшілікке үлкен прокатқа 10 қараша 2006 жылы шығады.

2005 жылы Терренс Малик режиссерлік еткен «Жаңа әлем» картинасына түседі. Фильмде басты ролде Колин Фаррелл Джон Смитті, К'Орианка Килчер Покахонтасты бейнеледі. Бейл мұнда екінші пландағы кейіпкер Джон Рольфты ойнады. Картина АҚШ прокатында сәтсіз болады тек әлем бойынша жинаған табысы ($ 29 млн) кино шығының ақтайды (фильм бюджеті $ 30 млн).

2006 жылы Бейл төрт жобаға қатысады. Неміс режиссері Вернер Херцогтың «Құтқару таңы» әскери драмасында Вьетнам соғысы кезінде ұшағы құлаған АҚШ ұшқышы Дитер Денглерді ойнады. Херцог Бейлдің актерлік шеберіне үлкен әсер қалдырды, ол: "Мен оны өз заманындағы өте талантты актер деп есептеймін. Бэтменге дейін біз өзіміздің жеке ойымызды әлдеқашан жасап қойғанмыз," деген болатын.

«Престиж» картинасы Кристофер Присттің өзі аттас роман желісі бойынша Викториандық кезеңіндегі екі сиқыршы бақталасқаны туралы еді, Бейл *Бэтмен: Бастамадан* кейінгі актер Майкл Кейн және режиссер Кристофер Ноланмен қайта бастары қосылды. Престиждің актерлер құрамында Хью Джекман, Скарлетт Йоханссон, Дэвид Боуи және Пайпер Перабо болды. «Мен ол жерде жоқпын» биографиялық фильмінде Тодд Хейнс және Хит Леджермен қайтадан жұмыс жасады. Кинода ол Боб Диланды бейнеледі. Ол Рассел Кроумен табысты әрі сәтті шыққан вестерн жанрындағы «Юмаға дейін» кинолентасына түседі.

Бейл 2009 жылы «Терминатор: Құтқару» фильмінде Джон Коннорды және Майкл Манның «Джонни Д.» драмасында агент Мелвин Пёрвисті ойнайды.

### 2010–қазіргі уақыт
170px|нобай|оңға|Бейл 83-ші Оскар сыйлығында
2010 жылы Бейл Марк Уолбергпен Дэвид О. Расселлдың «Күрескер» драмасына түседі. Дикки Эклундты сомдау үшін ол 30 фунт (14 кг) салмақ жоғалтады, сол үшін Бейл бірнеше марапаттардың иегері атанады: Екінші пландағы үздік ер ролі номинациясы бойынша Оскар және Алтын глобус сыйлықтары және одан басқа 30-ға жуық марапаттар.

2010 жылы желтоқсанда Бейл режиссер Чжан Имоудың «Соғыс гүлдері» атты тарихи әскери драмасында ойнайтыны белгілі болды.

2013 жылы Бейл Скотт Купердің «Күлден» триллерінде Рассел Бейзді бейнеледі және «Америкалық сергелдең» фильмінде Дэвид О. Расселлмен қайтадан жұмыс жасады (Біріншісі *Күрескер* (2010) картинасы). Фильмде алаяқ Ирвинг Розенфельдтке ұқсау үшін 43 фунт (27 кг) салмақ қосып, шашын алады және бойын 7,6 см кішірейтеді. Эпизодтық ролде ойнайтын Де Ниро алғашында Бейлді көргенде танымай қалғандығын айтты. 12 желтоқсан 2014 жылы шыққан Ридли Скоттың «Көш: Құдайлар мен патшалар» фильмінде Бейл Мұсаны сомдады.

## Жеке өмірі
29 қаңтар 2009 жылы Кристиан Бейл бұрынғы модель, визажист, актриса Вайнона Райдердің көмекшісі Сандра “Сиби” Блажичке (1970 ж. туған) үйленеді. Екеуінің 2005 ж. туған қызы және 2014 ж. дүниеге келген ұлы бар. 1992 жылдан бері Бейлдер Лос Анжелесте тұрып келеді.

Марқұм әкесі сияқты Бейл де Гринпис және Әлемдік жабайы табиғат қоры сияқты экологиялық ұйымдарды белсене қолдайды. Бейл жұбайы Сиби екеуі Дайан Фосси Горилло қорының қамқоршылар тобына кіреді. Бейл феминист Глория Стейнемнің өгей ұлы.

## Фильмография
нобай|оңға|Кристиан Бейл ''Лос Анжелес кинофестивалінде'' 2009 ж.

## Марапаттары мен номинациялары

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* 
* Кристиан Бейл allmovie.com сайтында

Санат:30 қаңтарда туғандар
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік қолдаушы актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері