Әзербайжан манаты

**Манат** () — 100 гәпікке () тең, Әзербайжан Республикасының ақша бірлігі. ISO 4217 әріптік коды — AZN, цифрлық код — 944, ресми белгісі — ₼.

Әзербайжан манаты 1992 жылы 15 тамызда айналымға енгізілді. Бастапқыда кеңестік рублмен, сондай-ақ 1 манат = 10 рубль қатынасындағы 1992-1993 жылғы үлгідегі Ресей банкінің билеттерімен қатар айналыста болды. 1993 жылы 22 қарашада кеңестік және ресейлік рублді айналымнан шығару басталды, ал 1994 жылдың 1 қаңтарынан бастап манат жалғыз заңды төлем құралы болды.

2006 жылдың 1 қаңтарында номинал 5000:1 қатынасында жүзеге асырылды. Бұрын шығарылған банкноттар 2007 жылдың 1 қаңтарына дейін айналыста болды.

Қазіргі манат шақалардың 6 және банкноттардың 7 түрімен ұсынылған.

* Шақалар: 1, 3, 5, 10, 20, 50 гәпік (күні жоқ, 2006 жылы шығарылған)
* Банкноттар: 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 манат

Банкноттардың бір бөлігін Әзербайжан Республикасы Орталық банкінің тапсырысымен жеке британдық De La Rue компаниясы басып шығарады.

2020 жылдың қазан айында Әзербайжан Орталық банкі 2021 жылдың 1 қаңтарынан бастап 1, 5 және 50 манат қағаз ақшалардың жаңартылған әрленімдегі банкноттарды шығаратынын хабарлады.

## Шақалар

### 1992-1993 жылғы шығарылым
Барлық шақалардың қыры тегіс.

Қола мен никелден жасалған 1992 жылғы 5, 20 және 50 гәпік айналымға енбей, кәдесый ретінде сатылды.
thumb|left|500px

### 2006 жылғы шығарылым
thumb|left|500px

### Естелік шақалар
Естелік және мерейтойлық шақаларды Әзербайжан Республикасының Орталық банкі бағалы (алтын – белгіленген бағасы 1, 3, 5, 10, 20, 50 гәпік және 50, 100, 500 бен 1000 манат, күміс – белгіленген бағасы 5 пен 50 манат және платина – белгіленген бағасы 500 манат) және бағалы емес металдардан (мыс-никел қорытпасы – белгіленген бағасы 1 манат) шығарады. Мұхаммед Физулидің өмірі мен шығармашылығының 500 жылдығына арналған алғашқы шақа 1996 жылы шығарылды.

2017 жылғы мамырдағы жағдай бойынша естелік шақалардың 47 сұрыбы, оның ішінде мыс-никель қорытпасынан 5, 925 сынамалық күмістен 4, 999 сынамалық күмістен 12, 900 сынамалық алтыннан 1, 917 сынамалық алтыннан 2, 999 сынамалық алтыннан 22 және 999 сынамалық платинадан 1 шығарылды.

## Банкноттары
### 1992-2001 жылғы үлгідегі банкноттар
Шығарылған жылының белгісі тек 2001 жылғы үлгідегі 1000 манаттық, 10 және 50 мың манаттық банкноттарда ғана бар. Қалғандарында жыл көрсетілмеген, алайда 1992-1993 жылдардағы банкноттарда серия X/N, ал 1999 жылғы банкноттарда — ХХ деп белгіленген.

Банкноттар 2007 жылдың 1 қаңтарына дейін айналыста болды.

### 2005 жылғы үлгідегі банкноттар
2005 жылы 2006 жылғы деноминацияға дайындық барысында құрамында атаулы құны 1, 5, 10, 20, 50 және 100 манат банкноттары бар «Әзербайжан байлығы» банкноттар сериясы шығарылды.

2009 жылы Әзербайжан Ұлттық банкі () Орталық банк () болып өзгертілді, сол жылы эмитенттің жаңа атауымен 1 және 5 манаттық банкноттар шығарылып, 2013 жылы 100 манаттың өзгертілген банкноты шығарылды.

2011 жылы Әзербайжанның Қаржы министрі Ұлттық банк жанындағы ақша комиссиясының қарауына атаулы құны 2 және 3 манат банкноттарды шығару туралы ұсынысты енгізуге дайын екенін мәлімдеді, бірақ бұл орындалмады, ал 2018 жылы жаңа атаулы құны 200 манат банкноты шығарылды.

Банкноталардың әрленімін еуро банкноттарының әрленімін жасаған аустриялық валюта дизайнері Роберт Калина жасады. 2005, 2009 және 2017-2018 жылғы сериялары 2002 жылғы еуро банкноттарына ұқсас стилистикада жасалған, 2020-2021 жылғы сериялары әрленімін 2013 жылғы еуро банкноттары сериясымен бірыңғайландырылды, бірақ тік арт жағы әрленімімен жасалған. 2020-2021 жылғы сериясында манат тарихындағы алғашқы 500 манаттық естелік банкнот шығарылды.

## Банкнот әрленімінің жаңаруы
2022 жылдың ақпан айында Қарабақ тақырыбына арналған жаңа әрленімдегі 20 манаттық банкнот айналымға шығарылды.

## Тағы қараңыз
* Түрікменстан манаты

## Дереккөздер

Санат:Әзербайжан ақшасы
Санат:Азия валюталары