Михаил Сергеевич Горбачёв

**Михаил Сергеевич Горбачёв** (2 наурыз 1931 жыл, Ставрополь өлкесі – 30 тамыз 2022 жыл, Мәскеу) — кеңестік және ресейлік саясаткер, КСРО-ның алғашқы және соңғы президенті (1990–1991), Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты (1990).

## Өмірбаяны
* Мәскеу мемлекеттік университетінің заң факультетін (1955), Ставрополь ауыл шаруашылығы институтын (1967) бітірген.
* 1955-1966 жж. Ставрополь қалалық және өлкелік БЛКЖО комитетінде қызмет етті.
* 1966-1967 жж. Ставрополь қалалық партия комитетінің 2-хатшысы, 1970 жылдан 1-хатшысы
* 1978-1985 жж. КОКП ОК-нің хатшысы
* 1980 жылдан саяси бюро мүшесі
* 1985-1991 жж. КОКП ОК-нің Бас хатшысы
* 1989-1990 жж. КСРО Жоғарғы Кеңесінің төрағасы болды
* 1990 ж. наурызда Кеңес одағының коммунистік партиясының бас хатшысы және сәуір айында КСРО-ның Президенті болып сайланды. 
*  Горбачев 1991 жылғы желтоқсаннан бері Халықаралық әлеуметтік-экономикалық және саяси зерттеулер қорының (Горбачев қоры) президенті.

## Есте қалған саяси әрекеттері
* Бас хатшы ретінде ол КСРО-да болған фундаметалды өзгерістердің, жариялық пен қайта құрудың, Батыс Еуропа мен АҚШ арасындағы халықаралық қатынастардың өзгеруінде бастаушы болды.
* Оның бұрынғы әміршіл-әкімшіл жүйені сақтай отырып, елдегі қоғамдық өмірді демократияландыруды ұсынған идеясының кеңестік империя жағдайында жүзеге асуы мүмкін еместігін 1986 ж. Алматыдағы Желтоқсан көтерілісі және одан кейін орын алған Тбилисидегі, Бакудегі, Вильнюстегі оқиғалар көрсетіп берді. Горбачевті биліктен тайдырып, кеңестік империяны қайта нығайтуды көздеушілер Тамыз бүлігін ұйымдастырды.
* Горбачевтің кеңестік республикалар арасында жаңа одақтық шарт жасап, КСРО-ны қалай сақтап қалуға, КОКП-ны жаңа жағдайға бейімдеп реформалауға ұмтылған әрекеттері сəтсіздікке ұшырады. Тамыз бүлігінен кейін Ресей Федерациясының Президенті Б.Ельциннің Жарлығымен КОКП қызметі шектелді. Беловеж келісімі (1991 ж., 8 желтоқсан) КСРО-ның ыдырағанын рәсімдеп берді. Осыған орай Горбачев өз қызметінің жойылғанын ресми жариялауға мәжбүр болды. Бұрынғы КСРО құрамында болған республикалар Алматыда Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын құрды (1991 ж., 21 желтоқсан).


Сурет:Mikhail Gorbachev - May 2010.jpg|Михаил Сергеевич Горбачёв
Сурет:Gorbachev (cropped) 186420.jpg|Михаил Сергеевич Горбачёв. Финляндия, Хельсинки, 1990 жыл.
Сурет:Reagan and Gorbachev (1985).jpg|Михаил Горбачёв және Рональд Рейган. Швейцария, Женева, 1985 жыл.
Сурет:Bundesarchiv Bild 183-1986-0416-418, Berlin, Michail Gorbatschow an der Mauer.jpg|Михаил Сергеевич Горбачёв. ГФР, Берлин,1986
Сурет:Mikhail Gorbachev & Nicolae Ceaușescu, 1985.jpg|Михаил Горбачёв және Николае Чаушеску. 1985 ж.
Сурет:Mikhail_Gorbachev_Lying_in_repose.jpg|нобай|оңға|Горбачевпен қоштасу рәсімі. Кеңестер Үйінің Колонналы залы.3 қыркүйек 2022 жыл.


## Тағы қараныз
* Горбачев қоры

## Дереккөздер


Санат:2 наурызда туғандар
Санат:1931 жылы туғандар
Санат:Солтүстік Кавказ өлкесінде туғандар
Санат:КОКП ОК бас хатшылары
Санат:КСРО президенттері
Санат:Мәскеу мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Әулие апостол Андрей Первозванный орденінің (Ресей Федерациясы) иегерлері
Санат:Құрмет орденінің (КСРО) иегерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Қалтқысыз қызметі үшін медалінің иегерлері
Санат:Жауынгерлік ынтымақтастықты нығайтқаны үшін медалінің иегерлері
Санат:Филадельфиялық Азаттық медалінің иегерлері
Санат:Ақ арыстан орденінің Үлкен крестінің иегерлері
Санат:Француздық Өнер және әдебиет орденінің командорлары
Санат:Христофор Колумб орденінің иегерлері
Санат:Әулиеп Агата орденінің Үлкен крестінің иегерлері
Санат:Португалдық Азаттық орденінің Үлкен крестінің иегерлері
Санат:ГФР алдындағы қызметі үшін орденінің ерекше дәрежедегі Үлкен крестінің иегерлері
Санат:Аустриялық ханзада сыйлығының иегерлері
Санат:Ресей президенттігіне кандидаттар (1996)
Санат:Қайта құру
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының төрағалары
Санат:Бейбітшіліктен Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:КСРО Нобель лауреаттары
Санат:Харви сыйлығының иегерлері
Санат:КОКП ОК Саяси бюросы мүшелері
Санат:КСРО заңгерлері
Санат:Михаил Горбачёв
Санат:Тамыз бүлігі
Санат:Берлиннің құрметті азаматтары
Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Санат:Ресей социал-демократтары
Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары
Санат:КОКП Ставрополь өлкелік партия комитетінің бірінші хатшылары
Санат:КОКП-дан КСРО халық депутаттары
Санат:Ресей социал-демократиялық партиясы мүшелері
Санат:КСРО мемуаршылары
Санат:Ресей шаруашылық академиясының құрметті мүшелері
Санат:Вестфаль университетінің құрметті докторлары
Санат:РКФСР округтерінен КСРО Жоғарғы кеңесі Одақ Кеңесінің депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің төрағалары
Санат:Мадрид аутономды университетінің құрметті докторлары
Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары
Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары
Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары
Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары
Санат:КОКП XXVII съезінің делегаттары
Санат:КОКП XXVIII съезінің делегаттары
Санат:Новая газета
Санат:Рим клубы мүшелері
Санат:РКФСР Жоғары Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Санат:КОКП Ставрополь қалалық партия комитетінің бірінші хатшылары
Санат:КОКП ОК Ресейлік бюросы мүшелері