open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ванесса Марано

Ванесса Николь Марано (ағыл. Vanessa Nicole Marano; туған. 31 қазан 1992, Лос-Анджелес) — американдық киноактриса. Оның кіші сіңлісі — актриса Лаура Марано.

## Өмірбаяны
Ванесса Марано 1992 жылы 31 қазан күні Калифорния штатындағы Лос-Анджелес қаласында өмірге келген. Өзінің актерлік мансапын екі жасында бастады (жарнамада түскен). Оның өнерінің дамуына зор ықпал еткен адам - оның анасы (Agoura Hills атты балалар театрының басшысы болған). Бұл театрда Ванесса 7 жастан бастап ойнай бастаған. Уақыт өтте Марано басты рөлдерді иелене бастады: Лейн Эбелей «Противостояния» (ағыл. The Clique), «Дорогой лимонный Лима» (ағыл. Dear Lemon Lima). Ванесса «Молодые и дерзкие», «Мошенники» сияқты сериалдарда ойнаған. Оның ең үздік рөлі «Их перепутали в роддоме» атты телесериалда болған. Жастайында сахнада көбінесе кіші сіңлісі - Лаура Мараномен ойнаған. Қазір Ванесса итальян тілінде еркін сөйлеп колледжде білім алып жүр.

## Дереккөздер
# Ванесса Марано 
# Ванесса Марано Internet Movie Database сайтында
Луиза Мишель

thumb|right|150px|Луиза Мишель
**Луиза Мишель** (; 29. 5.1830, Вронкур,—10.1.1905, Марсель) — француз революционері, жазушы. 

1871 жылы Париж Коммунасына белсене қатысты. Коммуна құлағаннан кейін тұтқындалып, әскери соттың үкімімен 1873 ж. Жаңа Каледонияға жер аударылды.1880 жылы Францияға оралып, жұмысшы қозғалысына араласты. П. А. Кропоткинді жақтап, анархистер идеясын насихаттады. Өмірінің соңғы жылдарында Ресейдегі революциялық қозғалысқа көңіл бөліп, Ресейде басталған революцияны құттықтады. Луиза өзінің әдеби шығармаларында буржуазиялық мораль, буржуазиялық отбасыны қатаң сынға алды.

## Дереккөздер

Санат:1830 жылы туғандар
Санат:1905 жылы қайтыс болғандар
Санат:Франция революционерлері
Санат:Париж коммунасы
Қарасай шыңы

**Қарасай** – Теріскей Алатауының шығысында, Семенов мұздықтарының бойындағы шың.

## Географиялық орны
Алматы облысы Райымбек ауданы жерінде. Абсолюттік биіктігі 4520 м.

## Жер бедері
Солтүстік және оңтүстік беткейлері құламалы-жартасты болып келеді. Батысы мен шығыс бөлігін мұздықтар алып жатыр. Солтүстік беткейінен Байынқол өзенінің салалары бастау алады. Оңтүстігінде Семенов, Хантәңірі шыңдары орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан шыңдары
Санат:Теріскей Алатауы
Оқшаулағыш p-n өткелі

**Оқшаулағыш p-n өткелі** () — шалаөткізгіш интегралдық схемаларда элементтерді электрлік түрде оқшаулап айырғыш. 

Мұнда әрбір элемент ИС жұмысы уақытында кері ығысу кернеуі берілетін p-n өткелімен қоршалған өз аумағында қалыптастырылады. Осындай өткелдерді "оқшаулағыш" деп айтады, өйткені кері ығысу берілгенде, олар арқылы тек қана тығыздығы өте аз ақпа токтар жүріп жатады. Оқшаулағыш p - n өткелдері планарлық-эпитаксияльдық технология әдісімен жасалады (планарлық технология). 

## Дереккөздер

Санат:Микроэлектроника
Қарапішен тауы

**Қарапішен** – Ақшатау жотасының оңтүстігіндегі тау.

## Географиялық орны
Абай облысы Аягөз ауданы Айғыз ауылының солтүстік-шығысында 32 км жерде орналасқан. Аягөз өзенінің аңғарында.  

## Жер бедері
Абсолюттік біктігі 987 м. Солтүстік-батыстан оңтүстікке қарай шамамен 5 км-ге созылған, енді жері 3-4 км. Оңтүстік беткейі тіктеу, солтүстікке қарай көлбеуленіп сай-жыралармен, өзен аңғарларымен тілімденген. Батысында Терісайрық қонысы, шығысында Қарашоқы тауы, оңтүстігінде Ақбастау, Айтуар қыстаулары орналасқан.

## Өсімдігі
Аласа таудың қоңыр топырақ жамылғысында далалық өсімдіктер, өзен аңғарларында қараған, тобылғы, тасжарған, көктерек, тал өседі. Мал жайылымына қолайлы.

## Дереккөздер

Санат:Аягөз ауданы таулары
Даянанда Сарасвати

thumb|200px|Даянанда Сарасвати
**Свами Даянанда Сарасвати** (महर्षि स्वामी दयानन्द सरस्वती; 12 ақпан 1824 ж., Танкара, Гуджарат —  31 қазан 1883 ж., Аджмер, Раджастхан) — үнді философ-теолог, индуизмның діни реформаторы. 

1875 жылы Бомбейде "Арья самадж" (арийлер қоғамы) құрды, ол өзіне "Ведтерге қайтып оралу" - Арийлердің көне дінін жаңғырту мақсатын қойды. Даянанда пұтқа табынушылыққа, көп құдайлыққа, абыздардың зорлығына, дінге сенушілікке, керітартпа әдет-ғұрыпқа және т. б. қарсы шығып, Индуизмді орта ғасырлық қоспалардан "тазартуға" ұмтылды. Даянанда бойында діни реформаторлық пен ағартушылық идеялармен таңқаларлықтай ұштасып жатты. Ол жалпыға бірдей жаратылыстану білімін беру қажет екенін қорғай отырып ғылыми нәтижелерін вед ережелерінің дамуы етіп көрсетуге тырысты. Философияда *Даянанда Матхваның* двайта-веданталарының ізбасары ретінде көрініп, соңғысының ережелері негізінде ежелгі 6 ортодокстік философиялық жүйенің бәрін бітістіруге ұмтылды. Үндістанның тәуелсіз ұлттық дамуын жақтаған пікірлер айтты. 

## Дереккөздер

Санат:1824 жылы туғандар
Санат:1883 жылы қайтыс болғандар
Санат:Үндістан философтары
Санат:Индуизм
Жюль Мишле

**Жюль Мишле**  (; 21 тамыз 1798 ж., Париж — 9 ақпан 1874 ж.,  Йер, Вар, Франция) — романтикалық бағыттағы француз тарихшысы, ұсақ буржуазия идеологы.

Мораль және саяси ғылымдар академиясының мүшесі. 1827 жылдан профессор. Шілде монархиясы жылдарында католик шіркеуіне қарсы қажырлы күрескер ретінде радикалдық бағыттағы студенттер үлгі тұтты. Жюль Ұлы француз революциясын қолдағанымен якобиншілдер мен коммунистік идеяларға қарсы болды. Наполеон III-ге ант беруден бас тартқаны үшін 1852 жылы кафедра профессорлығынан және тарих секциясы меңгерушісінің қызметінен босатылды. Жюль тарихи процесті жасаушы-халық, ал ұлы адамдар-«символ» ғана деп есептеді. Жюль көп томдың «Франция тарихын», «Француз революциясы тарихын» жазды.

## Дереккөздер

Санат:Тарихшылар
Санат:Франция ғалымдары
Санат:Франция тарихшылары
Санат:Франция жазушылары
Қарамұрын (Қаратау жотасы)

**Қарамұрын** – Қаратау жотасының батыс бөлігіндегі тау массиві.

## Географиялық орны
Қызылорда облысы Шиелі ауданы Еңбекші ауылының солтүстігінде, 9 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 498 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 18 км-ге созылып жатыр, енді жері 13 км шамасында.

## Жер бедері
Солтүстік беткейі тіктеу, оңтүстікке қарай көлбеуленіп жазыққа ұласады. Оңтүстік және солтүстік бөліктерінде таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Батысынан Бестам каналы өтеді. Қарамұрында өзімен аттас уран кен орны бар.

## Өсімдігі
Қоңыр, қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, боз, көде, жусан, бұталар өседі.

## Дереккөздер

Санат:Шиелі ауданы таулары
Қарамұрын (Қалба жотасы)

**Қарамұрын** – Қалба жотасының орта бөлігіндегі шоқылы тау.

## Географиялық орны
Абай облысы Жарма ауданы Ортабұлақ ауылының шығысында 9 км жерде орналасқан. Шар өзенінің аңғарында. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 669 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км шамасында. Оңтүстік-шығыс беткейі тік жарқабақты, сай-жыралармен тілімденген. Шығысынан Жанама өзені ағып өтеді. Солтүстігінде Ақбиік тауы, оңтүстігінде Шар бөгені орналасқан.

## Геологиялық құрылымы
Палеозойдың интрузивтік жыныстарынан түзілген.

## Өсімдігі
Аласа таудың қара қоңыр, қоңыр топырақ жамылғысында далаға тән өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Жарма ауданы таулары
Фёдор Александрович Васильев

**Фёдор Александрович Васильев** - орыстың табиғат суретшісі.

Ол аз өмір сүрсе де да ұлттық сурет өнерінің дамуына үлкен үлес қосқан бірнеше суреттер салды. Санкт-Петербургтегі Сурет мектебі мен Көркемсурет Академиясында оқыды. Оның табиғат  көрінісін бейнелеудегі  шеберлігін ұштай түскен  И.И.Шишкин болды. 1869 ж. 
## Еңбектері
Фёдор  салған "Нөсер алдында" деген сурет орыс кескіндемесінің реалистік бағыттағы шығармасы. Мұнда табиғаттың жан толқытар әсем көрінісі мен үрейлі қалпы асқан  шеберлікпен  дәл бейнеленді. 1871 жыладғы "Жылымық" атты сурет оның есімін көпке әйгілі етті. Фёдор өкпе ауруына шалдығып, Ялтаға көшеді. Осында жүріп "Дымқыл шабындық " (1872), "Иесіз диірмен" (1872-73) және соңғы шығармасы "Қырым тауларында" (1873) суреттерін салды. Белгілі табиғат суретшісі И.Н. Крамской Фёдор щығармасын ерекше бағалады.

## Дереккөздер



Санат:Ресей тарихы
Луй Эжен Варлен

**Луй Эжен Варлен** - франция  жұмысшы қозғалысының қайраткері, 1-Интернационалдың Париж секциясын ұйымдастырушылардың  және басшылардың бірі, солшыл прудоншы. Мамандығы - жұмысшы, кітап түптеуші. Интернационалдың Лондон конфернециясының, Женева, Базель конгрестерінің делегаты. 31 қазандағы, 22 қаңтардағы көтерілістерге қатысты. Ұлттық гвардия ОК-нің мүшесі, 1871 ж. наурыздағы көтеріліс басшыларының бірі, *Париж Коммунасы* Советінің мүшесі, "Май апталығы" күндерінде 6 және 11- округтардың қорғанысын басқарды. Кейін версалшылар атып өлтірді.

## Дереккөздер



Санат:Франция тұлғалары
Санат:Франция тарихы
Роальд Зиннурович Сагдеев

## Сагдеев Роальд Зинтурович
**Сагдеев Роальд Зинтурович** (26. 12. 1932  Мәскеу) – совет физигі,  КСРО ғылым академиясының академигі .

1955 жылы Мәскеу мемлекет университетін бітірген. КСРО ғылым академиясының атом энергиясының институтында. Ядролық физика. институтының Сібір бөлімшесінде, сондай-ақ Жоғары температура физикасы институтында қызмет етті. 1973 жылдан Космостық зерттеулер институтының директоры.
## Еңбектері
Негізгі еңбектері плазма физикасына арналған. Плазманың тербелісі мен орнықсыздығын зерттеп, ондағы соққы толқындарының табиғатын ашты. Токамак қондырғыларындағы тасымалдау процестерінің теориясын дамытты. "Октябрь Революциясы" және "Еңбек Қызыл Ту" ордендерімен марапатталды

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Биография на сайте "Яндекс.Словари"
* Данные на сайте Русское Генеалогическое Древо 
* Видатні люди Лебединщини - Савченко Марія Харитонівна 
* Міста-Герої » с. Токарі, Лебединський район.
Геновайте Константино Сабаляускайте

## Геновайте Константино Сабаляускайте
**Геновайте Константино Сабаляускайте**(2. 4. 1923  Каунас - 23. 06. 2020 Маннгейм, Германия) -литван совет балет артисі, КСРО  халық әртісі.

## Өмір баяны
1952 жылдан КОКП мүшесі . 1934-1938 жылдары Каунастағы балет студиясында оқыды . 1942 жылы Ленинградтың хореография училищесің (А.Я.Ваганованың қаласы бойынша) бітірді. 1938-1968 жылдары (үзілістермен) Каунастың опера және балет театрында (кейіннен Литванның опера және балет театры , Вильнюс) соло-биші.Ол би өнерімен тұңғыш рет литван әйелдерінің бейнесін жасады : Каста (Ю.А.Юзелюнастың «Теңіз жағасында»), Аудроне (Индраның осы аттас балетінде)т.б.. 1952 жылдан  Вильнюстегі М.К. хореогр бөлімінде педогог. 1970-71 жылдары Сантьягодағы Чили ұлттық балетінде педагог-балетместер болды. Гастрольдік сапармен шетелдерде (Польша , Түркия , Болгария, Финляндия т.б.) өнер корсетті. 2 орденмен марапаттлған. Өлді 23 маусым 2020 жылы Маннгейм, Германия.

## Қойылымдар
* 1954 -«Коппелия» Л.Делиба музыкасына.
*1962 -«Франческа да Римини»  П:И Чайковскийдің музыкасына.

## Дереккөздер

Санат:1923 жылы туғандар
II Василий Болгарқырғыш

**Василий II Болгарқырғыш** - Византия императоры (976 жылда).

Варда Склир (976-979) мен Варда Фока (987-989) бастаған жер иелерінің бүлігін басты. Фоканы Василий ІІ - нің қарындасы Аннаға  үйленген Киев князы Владмирдің көмегімен жеңді. Кейінірек арабтардың едәуір жерін жаулап алып, армяндар мен грузиндер жерінің есебінен империя иелігін кейейтті. Батыс Болгар патшалығымен ұзақ уақыт соғысқаннан кейін оны 1018 ж. Византияға бағындырды; осы соғыста көрсеткен қатыгездігі үшін Болгарқырғыш аталды.

## Дереккөздер



Санат:Византия тарихы
Никола Вапцаров

**Никола Вапцаров** - революция қайраткері, болгар ақыны. Гимназияда оқыды (1820-26), теңіз техникалық училищесін бітірді (1932). 1932 ж. Болгар Компатриясына кірді. БКП ОК-нің тапсырмасымен жұмысшылар арасында үгіт жүргізді. 1941 ж. асыратын жұмысқа көшті. Фашистік тәртіпке  қарсы әскери отрядтар құрды, антифашистік шығармалар жазды. 1942 ж. 4 наурызда тұтқынға алынып, атылды. Никола  поэзиясы - болгар әдебиетінің  социал реализмнің дамуындағы жаңа кезең. Николаға өлгеннен кейін Халықаралық Бейбітшілік сыйлығы берілді (1953)

## Дереккөздер



Санат:Болгария тұлғалары
Санат:Болгария тарихы



File:Yonko and Nikola Vapcarovi1.jpg|Никола және  Йонко Вапцровтар
File:Vapcarov Naval Academy.jpg|Варна училищесін бітруі жөніндегі куәлік қағаз
File:Vaptsarov writers member.JPG| Вапцаровтың болгарлық жазушылар одағы туралы мүшелік карта
Жиілікті түрлендіргіш

**Жиілікті түрлендіргіш** (орыс. Преобразователь частоты). 1) Электротехникада элеткр кернеуінің (тоғының) жиілігін өзгертуге арналған құрылғы. Электрондық жиілікті түрлендіргіш вентильдік және электромагниттік болып бөлінеді. Вентильдік жиілікті түрлендіргіште вентильдер  ретінде транзисторлар мен тиристорлар пайдаланады. Электромагниттік жиілікті түрлендіргіш жұмысы магниттік сызықтық емес  элементтердің, мысалы, дроссельдердің немесе трансформаторлардың көмегімен айнымалы синусоидалы кернеудің пішінін өзгертуге негізделген. 2) Радиотехникада – жоғары жиілікті сигналдарға, яғни аралық жиілікке  түрлендіретін супергетеродиндік радиоқабылдағыштың құрамына кіретін құрылғы. Жиілікті түрлендіргіш – гетеродластырғыш және жолақтық электр сүзгісінен тұрады. 3) Лазерлік техникада параметрлік генерация  негізінде оптикалық сәулеленудің  жиілігін  түрлендіруге және жарықты күшейтуге арналған құрылғы.

Санат:Радиотехника
Жиіліктің фазалық автотуралауы

**Жиіліктің фазалық автотуралауы** (орыс. Фазовая автоподстройка частоты, ФАПЧ-PLL).  Кері байланыс тізбегінің көмегімен фазаны туралауға негізделген,  берілген фазалық қатынасы бар сигналдарды қалыптастыру әдісі. Типтік  ФАПЧ-ның құрамына фазалық детектер (ФД) және төмен жиіліктердің сүзгісі кіреді. ФД шығыс сигнал кіріс сигналдар фазаларының айырымына  пропорционал өзгереді. Ол ФНЧ-да сүзіледі және генератордың бастапқы жұмыс режиміне қайта оралуын басқарады. ГУН және ФД арасында программаланатын жиіліктік бөлгіштері қосқан кезде әртүрлі  жиіліктердің шығыс сигналдарын алуға болады. Жиілікті фазалық автотураланатын  жүйелер жиілік синтездегішінде және тасушы жиіліктің когерентті қалпына келтіру құрылғыларында кең таралған.
Оразалы Омаров

**Оразалы Омаров** 1946 жылы 4 тамызда Түркістан облысы, Сайрам ауданында дүниеге келген. Алматы зоотехникалық ветеринарлық институтын тамамдаған. 
Біраз жыл мамандығы бойынша жұмыс атқарып, Сайрам ауданы "Қайнарбұлақ" совхозына парторг қызметіне сайланып, 1981 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы партия комитетіне нұсқаушы қызметінде сол кездегі обкомның бірінші хатшысы А. Асқаровтың қол астында жұмыс атқарған. 1985 жылы облыстық 
ауыл шаруашылығы басқарма бастығының бірінші лауазымына, 1986-1990 жылдары "Қайнарбұлақ" совхозына директор қызметіне тағайындалды. 
Сол жылдары совхоздын экономикасы алға өрлеп, халықтың әлеуметтік жағдайы жақсарып, шаруашылық облыс, республика көлемінде елеулі жұмыстармен 
көзге түсті. Одан кейін Сайрам ауданы партия комитетінің екінші хатшысы қызметтерін абыроймен атқарды. 
1993-1998 жылдар арасында Ордабасы ауданының әкімі қызметіне тағайындалып, сол қиын-қыстау жылдары экономикасын көтеруде, әлеуметтік мәселелерді 
шешуде табындылықпен еңбек етті. Сол жылдары ауданда қазақтың атақты палуаны Қажымұқанның 120 жылға толуы, атақты ғалым Б. Кенжебаевтың 90 жылдық 
мерекелері ұйымдастырылды. Нұралы ақынның мерей тойы жіне тағы басқа республика көлеміндегі мерекелік шаралар өтті. Сонымен қатар, ауданға 
КСРО Президенті М.С. Горбачев, Қазақстан Республикасынын Президенті Н.Ә.Назарбаев, халықтың біртуар азаматы Д.А.Қонаев ат басын бұрып аудан жетістіктерін бағалап қайтты. Сол жылдары жемісті қызметі үшін еліміздің Президенті Н.Ә. Назарбаевтың жарлығымен Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қызметкер 
атағы берілді. Бірнеше рет аудандық, облыстық Кеңестерге депутат болып сайланып, облыс, аудан мақтау грамоталарымен марапатталды.  1998 жылдан 
зейнеткерлікке шыққанға дейін облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығының орынбасары, облыс Әкімінің кеңесшісі, облыс төтенше жағдайлары, 
азаматтық қорғаныс жөніндегі басқарма бастығының орынбасары лауазымдарын абыроймен атқарды.
"Қазақстан Конституциясына - 10 жыл", "Қазақстан Республикасында тың және тыңайған жерлерді игергеніне - 50 жыл", "Қазақстан Республикасының 
Тәуелсіздігіне - 10 жыл" мерекелік медальдармен марапатталған. Ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты. Жемісті еңбегі үшін Сайрам және 
Ордабасы аудандарының "Құрметті азаматы" атақтары берілген.
Мария Харитоновна Савченко

## Савченко Мария Харитовна
**Савченко Мария Харитовна **(27.4. 1913 -12.5.2005)–колхоз өндірісінің жаңашылы. 
## Өмір баяны
Соц. Еңбек Ері атағын екі рет алған. 1945 жылдан КОКП мүшесі. Ұлы отан соғысы кезінде Воронеж облысында  Лискин ауданында "Правда" колхозында сауыншы болды. 1945 жылдан Лебедин ауданында  В.И. Ленин атындағы колхозда сауыншы, мал фермасының меңгерушісі болып үгерді. Ол – КОКП 20-22 съезіне, Украина КП 16, 18-23 съезіне делегат. 1952 Украина КП ОК-нің мүшесі . 2 - 8 сайл. УССР Жоғарғы Советінің депутаты. Савченконі  3 рет Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен марапатады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Биография на сайте "Яндекс.Словари"
* Данные на сайте Русское Генеалогическое Древо 
* Видатні люди Лебединщини - Савченко Марія Харитонівна 
* Міста-Герої » с. Токарі, Лебединський район.  

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Жұқа үдірлі технология

**Жұқа үдірлі технология** (орыс. Тонкопленочная технология) – ИС-ды, шалаөткізгіш аспаптарды, коммутациялық қосылыстарды және микросхемаларды жинақтау ауданшаларын  жасағанда, металдар, диэлектриктер, шалаөткізгіштер жұқа үлдірлерін (қалыңдығы 0,01-1,0 мкм) алу мен өңдеу әдістерінің жиынтығы.  Үлділерді алу әдістерін үшке бөледі: физикалық, химиялық және комбинациялық.  Физикалық әдістерге: вакуумде буландыру (термикалық, электронды-сәулелік, электронды соққылау арқылы және т.б.), иондық тозаңдату (мгнетрондық, ионды-сәулелік және т.б.) жатады. Химиялық әдістер  электрохимиялық тозаңдатудан, химиялық реакциялар көмегіменгазды фазадан тұндырудан, т ермикалық өсіруден, анодтандырудан және т.б. тұрады. Комбинациялық үлдірлер алу әдестері   физикалық әрі химиялық  процестерды біріктіреді (термоиондық плазмохимиялық тұндыру, газды анодтандыру және тағы басқалары).
Зарядты байланысқан аспаптар

**Зарядты байланысқан аспаптар** (орыс. Приборы с зарядовой связью)  - заңына бағынатын және сыртқы өріс әсерінен  шалаөткізгіш кристалл ішінде пайда болатын потенциалдық шұңқырларда (ПШ) жинақталған зарядтарды сыртқы электродтағы кернеу өзгерісіне сәйкес бір ПШ-дан екіншісіне беретін интегралдық  шалаөткізгіш аспап. Зарядты байланысқан аспаптар төсеніштен  оқшауланған және бір-біріне  жақын орналасқан бірнеше жаппалардан (металл-диэлектрик-шалаөткізгіш) тұрады. Осы жаппалар астында  бастаудан құймаға қарай инжекция немесе төсеніш ішінде оптикалықсәуленің жұтылуынан  пайда болған негізгі емес  заряд тасымалдаушылардың ақпараттық топтары тасымалданады. Зарядты байланысқан аспаптарды  фотосезімтал, жадылық құрылғыларда, сигналды интегралдық схемаларда, аналогтік және сандық өңдеуде қолданады. Осы зарядты байланысқан аспаптарды  көп функциялы иформационды системада пайдалануды 1970 ж. Американ физиктері У.С.Бойл мен Дж.Э. Смит ұсынған.
Кабельді байланыс жолы

[нобай|[Есулі қоссым]]
**Кабельді байланыс жолы** (Кабельная линия связи). Симметриялы немесе коаксиалды тізбектер бір-бірінен оқшауланып, бірнеше тізбектер белгілі бір тәртіппен біріктіріліп, металдан немесе пластмассадан жасалған түтікше түрінде жасалған қабықшаның ішіне орналастырылады. Мұндай қабықша тізбектерді сыртқы ауа, су және басқа табиғи құбылыстардан қорғау үшін қолданылады. Осындай қабықшаларды қорғасыннан, алюминийден және пластмассадан жасайды. Әртүрлі механикалық әсерлерден қорғау үшін қабықшаға орналасқан тізбектердің сырты қорғағыш қабатпен қапталады. Жер астында, су астында, шахталарда, канализацияда орналасуына байланысты қорғағыш қабат әртүрлі болады (оқшауланған, зиянды әсердерден қорғағыштар т.б.). Оқшаулағыш материалдардың түріне, тізбектердің орналасу тәртібіне байланысты кабельдер төменгі жиілікті және жоғары жиілікті болып бөлінеді.

## Дереккөздер

Санат:Телекоммуникациялар
Катодты люминесцентті индикатор

**Катодты люминесцентті индикатор** (орыс. Катодолюбһминесцентный индикатор) – ақпаратты бейнелеу аспабы, оның іс-әрекеті затты электрондармен соққылағанда туындайтын люминесценсияға негізделген.  Катодты люминесцентті индикаторда ақпарат белгілі пішінде, сегменттерден тұратын жеке сандар немесе  шартты символдар  түрінде көрсетіледі. Катодты люминесцентті индикатор, оның ішінде, шыны қабырғаларына параллель сызылған тіке каналды катод, тор және қозу деңгейі шамамен 10 В болатын төмен вольтты катодолюминофор жалатылған сегменттік электродтар  жүйесі орнатылған вакуумдық балоннан тұрады. Катодты люминесцентті индикатор электронық сағаттар мен микрокалькуляторларда,  әр түрлі құрылғылардың  басқару пульттерінде қолданылады.

Санат:Радиотехника
Нақыштаушы резистор

**Нақыштаушы резистор** (орыс. Подстроечный резистор) – радиоэлектрондық аппаратураның жұмыс режимдерін бір рет баптауға немесе аракідік реттеуге арналған айнымалы резистор. Қозғалмалы жүйенің  сызықты және айнымалы қозғалысы бойынша бір айналмалы  және көп айналмалы  нақыштаушы резистор деп бөлінеді. Нақыштаушы резистордың резистивтік элементтерін жіңішке резистивті сымнан, резистивтік балқымардың фольгасынан,  күйелі полимерлік немесе керметтік композициялардан жасайды. Сымды емес Нақыштаушы резистордың номиналды қуаты 0,025-1 Вт, сымды нақыштаушы резистор қуаты  0,05-100 Вт, ал осыған сәйкес номиналды кедергілер  10-107  Ом және 0,47-105 Ом.
Өрісті транзистор

thumb|right|200px|
**Өрісті транзистор** — күшейткіштік қасиеттері өткізгіш канал арқылы жүріп жатқан және электр өрісімен басқарылатын  негізгі заряд тасымалдаушылардың ағынынан туындайтын шалаөткізгіш аспап. Бастаудан (арна өткізгіштігі  түріне байланысты кемтіктер немесе электрондар  көзі болып табылатын аймақ) қарай канал (басқарылатын өткізгіштігі бар ШӨ жұқа қабатты аймақ) арқылы заряд тасымалдаушылар қозғалысын басқарады.  Заряд тасымалдаушыларды  басқару негізіне байланысты физикалық құбылыстар бойынша Өрісті транзисторды екі топқа бөледі : басқарушы p-n өткелі бар және оқшауланған электроды бар Өрісті транзистор немесе МДШ транзисторлар.

## Дереккөздер

Санат:Транзисторлар
Дицген Иосиф

**Дицген Иосиф** (1828-88) - Германияның аса көрнекті социал-демократиялық философ-жазушыларының бірі. Өздігінен білім алған философ Д. Фейербах материализмінің ықпалында болды және материалистік диалектиканы өз бетімен ашты. Германияда, Ресейде және Америкада тұрып, жұмыс істеді. Дицгеннің негізгі еңбектері - "Адамның ой еңбегінің мәні" (1869), "Философия аквизиті" (1887) - негізінен гносеологияға арналған. Дицген бойынша, сана - мәңгілік өмір сүріп, қозғалыста болатын материяның, "универсумның" идеалдық жемісі. Сананы таратушы - ми - "әлемдік тұтастықтың" бір бөлігі. Сананның мазмұны - табиғи және қоғамдық болмыс. Таным сезімдік және абстрактік формада жүзеге асырылады; ол - салыстырмалы ақиқаттан абсолютты ақиқатқа қарай қозғалыс процесі. Канттың агностицизмін текке шығара келіп, Дицген осы екі формада да адамның танымы сыртықы дүниенің тәжірибе арқылы тексерелетін бейнесі деп пайымдады. Ол қозғалыстағы "универсумды" қарастыра келіп, қайшылықтар да даму көзі болады деп санады. Алайда Дицгенның диалектикасы ғылыми жүйе болып қалыптасқан жоқ, ол диалектиканы таным теориясы ретінде толық аша алмады (дегенмен бұл салада да бірқатар ойлар айтты). Мұның өзі Дицгенді релятивизм мен тұрпайы материализмнен шегініс жасауға материалдық пен идеалдықты қойыртпақтауға әкеліп тіреді.
## Дереккөздер
Ми биотоктары

**Ми биотоктары** - күрделі жан қуаттарының ми жарты шарларындағы интеграциялық құрылымынының моделі. Мида бір-бірімен тығыз байланыста қызмет ететін үш блок бар. 
#Оның бірі - энергетикалық ми тонусы деп аталады. Бұл сырттан келіп түсетін ақпараттарды алғаш елеп-ектеп талдайтын блок.
#Екінші блокта сезім мүшелерінен алынған ақпараттар өңделіп,сұрыпталып, әрі қарай сақтауға жағдай туғызады.Олар ми сыңарларының желке бөлігінде орналасады. Адамның ойлау, қиял, ес процестерінің бір-бірімен байланысына аталмыш блок елеулі рөл атқарады.
#Үшінші блок - жан қуаттарының ағысын бағдарлап, оларды реттестіру, басқару ісімен айналысады.Ол ми қабығының маңдай бөлігінде орналасқан,саналы тіршіліктің әр түрлі себептерін, мақсат-мүдделерін, іс - әрекеттің нәтижесін байқаумен де шұғылданады. Ми блоктарының қызметін академик *А.Р.Лурия* негізін салған нейропсихология ғылымы зерттейді.

## Дереккөздер
Психология энциклопедиялық сөздігі
Тоғыз айыбы

**Тоғыз** немесе **Тоғыз айыбы** - қазақ дәстүріндегі сыйлық немесе айып өлшемдерінің бір түрі. 

Ел арасындағы дүбірлі  жиентойда, түрлі дау шарда бір тоғыздан үш тоғызға дейін тоғыз айыбы берілетін болған. Тоғыз айыбы түйе бестаған 8 жылқы, жақсы ат бастаған сегіз ұсақ мал, құндыз бастаған сегіз сом күміс ақша болып белгіленген. Қыз- жігіттердіңө өзара айтысында да жеңілген жақ жеңгендерге сақина,  жүзік, ормамал бастаған тоғыз айыбын берген.  Ұзатылған қалындық жастауына да шапан, ішік, көйлек, бешпет, блезік, т.б. бұйымдар тоғыздан берілетін болған. Тоғыз саны ислам дініне байланысты (Алланың тоқсан тоғыз есімі, Алланың адамды тоғыз ай, тоғыз күндк жарық дүниеге келтіруі, т.б.) алынса керек.

Тоғыз беру үйлену салтындағы жоралғы. "Құда болдық" деп тоғыз апарған. Тоғыз айып-анжыға беріледі (құн төлеу, әр түрлі айып төлеу т.б). Тоғыз бас бәйгеге тігіледі (ат жарыс, балуан күрес, сүре айтыс  т.б).

Тоғыз берудің шарты бойынша тоғыздың құрамында тоғыз түрлі зат болуы қажет. Осыған байланысты "тоғыз" үш топқа бөлінеді. 
# *Бас тоғыз*: түйе бастаған тоғыз түйе, құлынды бие, қос ат, жамбы, жағалы киім, тұтас құндыз, қылыш т.б.
# *Орта тоғыз*: бие бастаған тоғыз мал және әртүрлі бұйымдар.
# *Аяқ тоғы*з: бұзаулы сиыр бастаған тоғыз тайынша, қозылы қой және басқа бұйымдар. 

Әр тоғыз өз ішінде екі топқа бөлінеді:
* *тірі тоғыз* (түйе, бие, бұзаулы сиыр, қозылы қой т.б) 
* *өлі тоғыз* (жамбы, кілем, ішік т.б).

## Дереккөздер

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Таити

**Таити** () — *Îles de la Société* (Қауым аралы) архипелагының және Француз Полинезиясының бас аралы, сонымен бірге Францияның тәуелді аймақтарның ішіндегі ең ірі арал. Астанасы және негізгі порты Папеэте қаласы солтүстік-батыс жағалауында орналасқан.

Ауданы 1042 км2. Жіңішке  мойнақ арқылы (ені 2 км) жалғасқан екі тау массивінен тұрады. 

Негізінен базальт тау жыныстарынан түзілген. Ең биік  жері 2241 м (Орохен тауы). Аралды маржанды  атоладар қоршап жатыр. Аумақта толығымен дерлік ылғалды тропиктік орман өскен.  

Шаруашылығы тропиктік егіншіліктен, балық аулаудан, маржан өндіруден тұрады. Туризм жақсы дамыған. 

Санат:Тынық мұхит аралдары
Санат:Таити
Санат:Аустралия және Океания аралдары
Драматизм

**Драматизм** (лат. *drama* - әрекет) - адам өмірінің, адам мен оны қоршаған қоғамдық және табиғи ортаның арақатынастарының қайшылықтары мен қиғаштықтарын бейнелейтін категория. Шындықты өз күрделілігі мен қайшылықтарында суреттеу арқылы реалистік өнер өмірдің Драматизміне,  адамдардың тағдыры мен тауқыметіне терең бойлайды. Өмірдегі қайшылықтардың ерекше эстетикалық формасының белгісі ретінде өнерде адамның қарама-қайшы іс-әрекеттерін, идеяларын, талпыныстарын, алауыздықтарын суреттеу формасы ретіндегі драмалық тартыс - Драматизмнің - толық және шоғырланған көрінісі болып табылады. Шынайы өнерде драматикалық конфликт өзінің тереңдігімен қатар идеялық және әлеуметтік маңызымен, өткірлігі және шиеленісімен көзге түседі, демек ол шығарманың адамға эстетикалық әсерін күшейдеті. 
## Дереккөздер
Зорлық-зомбылық теориясы

**Зорлық-зомбылық теориясы** - қоғамдық теңсіздік адамдардың бірінің екіншісіне зорлық жасауынан туындайды дейтін идеалистік теория бар. Бұл теория буржуаздық идеологтар арасында кеңінен таралған. Дюринг таптардың пайда болуын қоғамның бір бөлігінің екінші бөлігіне зорлық-зомбылық (ішкі зорлық) жасауымен байланыстырды. Аустралия социологы Л. Гумплович (1838-1909), сондай-ақ Каутский және т. б. таптардың, мемлекеттің пайда болуының түп түркіні күшті тайпаның әлсіздеу тайпаны құлдыққа салуынан (сыртқы зорлықты) деп есептеді. Негізі тарихтағы зорлықтың рөлін жоққа шығармай, оны қоғамдық құрылымды сақтау яғни өзгерту мақсатымен белгілі бір әлеуметтік топтың басқа топтарды мәжбүр етудің түрлі формаларын қолдануы деп қорытқан жөн

## Дереккөздер
.
Ивакин Алексей Аркадьевич

**Ивакин Алексей Аркадьевич** (25.7.1939 ж. т., Талдықорған обл., Сатқа с.) - философиялық ғылыми докторы (1982), проф. (1986). ЛМУ-ді бітірген (1959). 1986 жылдан Алматы жоғ. партия  мектебінің маркстік-лениндік философия жіне ғылыми коммунизм кафедрасының меңгерушісі. Ғыл.-зерт. жұмысының негізгі бағыты - жаратылыстанудың философиялық мәселелері.
## Шығармашылықтары:
* Роль принципов диалектики в геологическом познании, 1979;
* Материалистическая диалектика как методология (соавт.), 1981;
* Прерывное и непрерывное (соавт.), 1983.
## Дереккөздер
Индукциялық анықтама

**Индукциялық анықтама** - математикалық және логикалық жүйелер объектілерін анықтау әдістерінің бірі. Оның мәні мынада: а) жүйенің түпкі немесе элементар объектілері; ә) нақты бар объектілерден жүйенің жаңа объектілерін құруға мүмкіндік беретін ережелері немесе операциялар көрінеді. Сөйтіп дұрыс құрылған натуралдық санды (арифметикада), сондай-ақ дәлелденетән формуланы (логикалық есептеулерде) және т. б. анықтайды. Индукциялық анықтама толық болуы лазым, яғни оның амалдарымен осы жүйенің барлық объектілері анықталуға тиіс.
## Дереккөздер
Ипполит Жан

**Ипполит Жан** (1907-68) - француз экзистенциалист-философы. Негізгі еңбектері Гегельге арналған. Аристотель философияның орта ғасырлар үшін мағызы қандай болса, қазіргі заман үшін Гегель философиясының да сондай маңызы бар екендігін айта келіп, Ипполит негізгі философиялық бағыттарды Гегель жүйесінің жекелеген тарауларың жалағасы ретінде қарастырады. Ипполиттің көзқарасынша, Гегельдің ілімі - "өмір онтологиясы" -  адамзат тіршілігін танып-білудің негізіне айналуға тиіс. Сонымен, ол Гегельді экзистенциялистке айналдырады. Ипполит өзінің тұжырымдамасына сүйене отырып, Марксті гегельшіл етіп көрсетеді, марксизмнен идеализм элементтерін табуға тырысады. 
## Дереккөздер
Зигварт Христоф

**Зигварт Христоф** (1830-1904) - неокантшылыққа жақын неміс логигі. Зигварттың "Логикасы" (1873-78) кеңінен мәлім. Зигварт бойынша логика психологияға негізделеді, бұл - ойлау туралы тех., нормативтік ілім. Ол ақиқаттың өлшемі - қажеттілік пен ортақмәнділік, олар үшін оьъективті дүниеде ешқандай тірек жоқ деп санады; Зигверт ойлау қажеттілігінің негізі - айқындық, ол сенімге сілтеме  жасау арқылы жорамалданады деп жариялады. Пайымдау туралы ілімді мейлінше егжей-тегжейлі талдап жасады.
## Дереккөздер
Иррационалдық

**Иррационалдық** - ақыл-оймен пайымдауға келмейтін, логикалық ұғымдармен сыйыспайтын нәрсе. Белгілі бір әлеуметтік жағдайларда экономикадағы, мәдениеттегі және т. б. терең мәнді байланыстар түрінде көрінетін өтпелі формалардың өңі айналдырылған сипатын "И" ұғымымен көрсетіледі. *Иррационализмде* И. - ақылға қиғаш ерекше күштер, олар құлды бір адам рухының түкпірінде, тіпті болмыстың терең бір түкпірінде жатады.

Иррационализм XIX және XX ғасырлардың басындағы философиялық қозғалыс болып, ол адам өмірін толық ұғынуға рационалдылықтан тыс кеңейту арқылы үлес қосқан. Бұл бағыт негізінен метафизикаға немесе адам тәжірибесінің ерекшелігіне негізделген, ол инстинкт, сезім және ерік сияқты өлшемдерді ақыл-ойға қарсы қойып, олардың маңыздылығын атап өткен.

## ''Дереккөздер''

Санат:Эпистемология
Санат:Білім
Санат:Негіздеме
Санат:Логика
Тайғабар Тұрланұлы

Тайбағар Тұрланұлы (1827, Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Қазыбек бек темір жол станциясы – 1881, сонда) – би, Ұлы жүз шапырашты руының әжіке тармағынан шыққан. Ақын, әншілердің қамқоршысы болған. Ол өзінің сыралғы досы, атақты әнші Дәурен сал Құдабайұлына араша түсіп, бар малын құн өтеміне төлеу арқылы өлім жазасынан аман алып қалғаны үшін ел ішінде “мырза” атанған. Тайбағардың шешендігі мен әділеттілігін Сүйінбай жоғары бағалаған. Ол Тезек төремен айтысында: “…менің бауырым – Тұрланның жалғыз ұлы, Мықты болсаң жеңіп көр Тайбағарды” деуі Тайбағардың шешен адам болғанын білдіреді. Аягөзде өткен құн дауында Қанай батырды өлім жазасынан алып қалған.

Санат:тұлғалар
Рефлекстік шеңбер

**Рефлекстік шеңбер** - ми және дене бөліктеріне, ол өзінің жолдаған хабарынан мағлұмат алып та отырады. Мұнсыз ми сыртқы ортадан мүлде қол үзген болар еді де, организмдегі түрлі тітіркенгіштерге ретімен жауап беріп отыру қиынға соғар еді. Тек екі  жақтан хабарлаудың арқасында ғана ми айналадағы құбылыстар жайлы дұрыс мәлімет алып,нақтылы мұқтажын өтеуге өзәрекетән бағыттай алады. Кейінгі зерттеулерге *рефлекстердің* жасалу дәстүрі үш мүшелі доға принципіне шектелмейтіндігі, яғни рефлекс қызметі жұмыс органына келумен бітпей, ол сонымен қатар миға хабар жеткізіп отыратындыңы белгілі болып отыр.

## Дереккөздер
Психология энциклопедиялық сөздігі
Зомбарт Вернер

**Зомбарт Вернер** (1863-1941) - неміс социологі, экономист. Зомбарт төтенше әлеуметтік құбылыс ретіндегі капитализм туралы мәселелерді, әлеуметтік жинақылық және әлеуметтік стратификация проблемаларын зерттеді. Бастапқыда ол өзін социалист және Маркс ілімінің жақын жақтаушысы ретінде дәріптерді, соңынан антимаркстік позицияға көшті. Зомбарттың өзекті идеясы - капитализмнің "әлеуметтік плюрализм" қоғамдағы бейбіт эфолюциясы, ол қоғамда капитализм мен социализм ұзақ уақыт бойы қатар өмір сүрді. Зомбарт ілімінің қазіргі буржуазиялық және реформистік социологияға едәуір ықпал ектен тарихи маңызы - капитализмді мәңгілік ету, оның жалпы дағдарысын және социализммен алмастыруының сөзсіз екендігін теріске шығару. Зомбарт көзқарастарының философиялық негізі - баден мектебінің неконатшылдығы болды.
## Негізгі шығармашылығы:
* "Социализм және 19-ғасырдағы әлеуметтік қозғалыс", 1896;
* "Капитализм болашағы", 1932.
## Дереккөздер
Санасыз әрекет

**Санасыз әрекетке** адам мән бере қоймайды. Санасыздық, субъект өзіне әсері бар екенін есеп бере алмайтын шынайы құбылыстың ықпалымен болатын психикалық үрдістер,актілер мен күйлер жиынтығы немесе психикалық бейнелеудің бір түрі. Мидың саналы әрекеттері қәзіргі және болашaқ бірігіп,бір психикалық актіде қызмет етеді. Санасыздық құбылыстарын психоанализ бағытымен түсіндіруге әрекеттеніп, *З.Фрейд* "санасыздықты динамикалық ығыстыру" терминін енгізді.

## Дереккөздер
 Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б. Ө. Жақып — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011 ISBN 9965-893-71-3
Василий Иванович Зорин

**Зорин Василий Иванович** (11.4.1932 ж. т., Киров облысы, Доровский ауданы, Қарауыл д.) - философиялық ғылыми докторы (1978), проф. (1979). ҚазМУ-ді бітірген (1954). 1968 жылдан Ақмола а. ш. интернатында аға оқутышы, доцент (1973), кафедра меңгерушісі (1982). Ғылыми зерттеу жұмыстарының негізгі бағыты - жұмысшы табының аграрлық отрядында ғылыми-техникалық революцияның әсерінен болатын әлеуметтік өзгеріс, а. ш-дағы ғылыми-техникалық рефолюцияның философиялық-әлеуметтік мәселелер. 
## Негізгі шығармашылығы:
* Сельскохозяйственный рабочий класс Казахстана, формирование, развитие, социальные изменения, 1972; 
* Проблемы научно-технической рефолюции в сельском хозяйстве , 1973; 
* Аграрное производство в период научно-технической революции, 1975. 
## Дереккөздер

Санат:1932 жылы туғандар
Санат:Философтар
Санат:Профессорлар
Сананың бүлінуі

**Сананың бүлінуі** - орталық жүйке жүйесінің зақымдалуынан туындайтын психикалық ауру. Адамның миы әртүрлі жағдайларға байланысты ауруға шалдығуы мүмкін. Ми зақымдалған кезде оның жоғарғы жүйке қызметі өзгеріске ұшырайды. Адамның қабылдауы, ойлауы, көздеген іс-әрекеті бұзылады. Балаларда сананың бүлінуі әр түрлі кезеңде орталық жүйке жүйесінің зақымдалуынан болады. Біреуінде зақымдалу құрсақта жатқан кезде болса,енді  біреуінде туғаннан кейін үш жасқа дейін болады.

## Дереккөздер
Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б. Ө. Жақып — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011 ISBN 9965-893-71-3
Кабе Этьен

нобай
**Кабе Этьен** (; 1 қаңтар 1788, Дижон – 8 қараша 1856, Сент-Луис, Миссури) – француз утопиялық социалисті. "Икарияға саяхат" деген фантастикалық романында және басқа да еңбектерінде Кабе өзінің "Икариялық коммунизм" деп аталып кеткен идеяларын баяндады. Онда теңгерімшілік, болашақ қоғамда дінді сақтау, кедейлер мен байларды "ымырластыру" пікірлері баяндалған. Кабе пролетариаттың революциялық күресіне қарсы шығып, коммунизмді бейбіт жолымен жүзеге асыруды жақтады. Философиялық мәселелер жөнінде, әсіресе тарихқа деген көзқарастарында Кабе идеалистік нанымды ұстанып, оны 17-ғасырдағы рационализмін платонизммен және неоплатонизммен ұштастыруға тырысты.

## Дереккөздер
Сәтсіздіктен қашу мотиві

**Сәтсіздіктен қашу мотиві** - адамның кез келген жағдайда сәтсіздікке ұшырамауға ұмтылуы,әсіресе оның жасаған еңбектері мен нәтижесін басқа адамдар бағалап қабылдағанша кез келген жағдайда адамның сәтсіздіктен құтылуға тырысуы. Сәтсіздіктен қашу мотиві түрткісіне бой алдырған адам сол үшін өзінің бастапқы толық не белгілі мөлшерде бастартуға дейін барады. Сәтсіздіктен қашу мотиві үлгерімі нашар балаллардың тапсырма орындамау себебін түсіндірмегенде жиі байқалады.

## Дереккөздер
Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б. Ө. Жақып — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011 ISBN 9965-893-71-3
Томас Карлейль

**Карлейль Томас** (1795-1881) - ағылшын буржуазиялық философы және тарихшысы. Неміс идеалистік философиясы мен реакцияшыл романтизмін насихаттады, пантеизмге жақын тұрды. К. Фихтенің әлемнң шығармашылық түп төркіні ретіндегі субъектінің белсенділігі туралы ілімін қоғамдық жағдайларға қолдана отырып, "тарихи тұғаларға табынуды" уағыздады. Карлейль бойынша, қоғам тарихы - ұлы адамдардың өмірбаяны. Карлейль тарихи айналым теориясын жақтады. Оның капитализмді сынауы "феодалдық социализмге" жақын. Қазіргі буржуазиялық философтар мен социологтар Карлейль мұрасын марксизм-ленинизмге қарсы күреске пайдалануда. 
## Негізгі шығармашылықтары:
* "Сартор Резартус", 1834;
* "Батырлар, батырларды құрметтеу және тарихтағы батырлық", 1840;
* "Өткен кезбен қазіргі кез", 1843;
* "Француз рефолюциясының тарихы", 1837;
* "Қазіргі памфлеттер", 1850.
## Дереккөздер
Этнопсихология мен инновация

**Этнопсихология мен инновация** - этностық дамудың соңғы кезеңінде пайда болған рухани құбылысты бейнелейтін ұғым. Инновацияның келуінде кездейсоқтық пен сыртқы ықпалдың ісері, күші жаңалық енуі үш кезеңнен тұрады:
#*Таңдау, талдау*,яғни сырттан келген ғылыми жаңалықтың толық енбей,сұрыпталуға түсуі.
#*Сұрыпталу кезеңі*,мұнда этностағы психологиялық ерекшеліктер маңызды рөл  атқарады.
#*Интеграция* кезеңі,мұнда сырттан келген ғылыми жаңалықтар жаңа жағдайға сіңіміп,сол этностың дәстүрлі мәдениетімен үндесіп отырады.

## Дереккөздер
Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б. Ө. Жақып — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011 ISBN 9965-893-71-3
Мойсей Рубинштейн

**Рубинштейн Мойсей Матвеевич** *(1878-1953)* - орыс  ғалымы, психология ғылымдарының докторы, профессор. Ол *1918* жылы Иркутскідігі Шығыс-Сібір институтының тұңғыш ректоры.1941-1943 жылдары Красноярскідегі пединституттың психология және педагогика кафедрасының меңгерушісі болған. Халқымыздың ұлы ақыны М.Жұмабаев өзінің *1922* жылы  жазылған  *"Педагогика"* атты еңбегінде осы орыс ғалымының *"Педагогикалық психология"* очеркіне,ерекше мән беріп,мұнығ негізгі қағидаларын қазақ  жанымен қалайша орайластырғандыған атап өтеді.

## Дереккөздер
Психология энциклопедиялық сөздігі
Гестия

**Гестия** (еж.-грек. Ἑστία)* – [[ежелгі грек мифологиясы]]нда отбасылы ошақ пен құрбандық отының құдайы. Кронос пен Реяның үлкен қызы. [[Зевс]]тің, [[Гера]]ның, [[Деметра]]ның, [[Аид]]тың және [[Посейдон]]ның әпкесі. Римдік Вестаға ұқсайды.

Гестия, [[Афродита]]ның жұмысын ұнатпайды. Посейдон мен Аполлон оның қолын сұрады, бірақ ол пәктікті ұстауға уәде беріп, Зевспен бірге тұрады. Оның ескерткіші Фесалияның жолының бойында. Кносс қаласын тұрғызды. Оның суреті афиналық Пританиеда болды. Бұл сурет "пифиялық лаврды билейді" деп аталды. Оның құрбан шалатын жері Эгиядан алыс емес жердегі Зевстің Гомория (Ахайя) деп аталатын шоқ тоғайында орналасқан.

Оған, құрбандыққа шалғанын әрбір шіркеу [[жора]]сын атқару алдында алып келіп тұрды, бәрібір, соңғы бөлек немесе [[қоғам]] мінезі алып келіп тұрды. Осының арқасында  *"Гестиямен баста"* деген мәтел шықты. Осылай да, оны *Гермеспен'' (құрбандықтың мәні) бірге ардақтайды. Осыны жасаған үшін, жоғары сый-сияпат болады. Қалаларда, оған құрбандық шалатын орындар арналады. Сол құрбандық шалатын орындарда мәңгі от жанып тұрады. Көшірілген колонисттар, осы оттан алып, өз туған жеріне апарады екен.

Оған, Гомердің XXIV мен XXIX өлеңдері және LXXXIV орфалық өлеңы арналған.

Оның атымен, 1857 жылы ашылған астероид арналған.

## Дереккөздер

Санат:Ежелгі грек құдайлары
Гештальттерапия

**Гештальттерапия** - гештальтпсихологиясының теориясына негізделген,адамға психотерапевтік әсер ететін әдістер және процедуралар жүйесі-психологиялық зерттеулердің аумағы, тұтастық құрылымының  қызметтері мен заңдарын алғышарт ретінде қарастырып, соның нәтижесінде  олардың арасындағы байланыстары түсіндіріледі. ештальттерапиясының негізгі принципі-адам өзін,басқа   адамдарды және әлемдегі басқа бар нәрселерді сол күйінде қабылдап және олардың бар ахуалын жетілген деп,өзгертудің немесе жетілдірудің қажеті  жоқ деп бағалайды.

## Дереккөздер
Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б. Ө. Жақып — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011 ISBN 9965-893-71-3
Жұғу (әлеуметтік психологияда)

**Жұғу** (*әлеуметтік психологияда*) - эмоциялық күйдің бір индивидтен екіншісіне берілу процесі; мағыналық әсердің өзінен не оған қосымша берілуден басқа,байланыстың психофизиологиялық деңгейде  берілуі. Әр түрлі ырықтылық дәрежесінде болуы мүмкін. Кері байланыс болғандай жағдайда жұғу циркуляциялық реакция түріне түсіп,өзара индукция күшімен ұлғая береді. Мұндай реакция әсерлі бұқаралық акциялар,шешендердін   сөйлеуін, *т.б*. кезінде болады.

## Дереккөздер
Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б. Ө. Жақып — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011 ISBN 9965-893-71-3
Мән (психология)

**Мән (психология)** - іс-әрекет пен қарым-қатынастың бірлігі арқасында тұлғаның шындықтағы құбылыстарды далпылай алуының нысаны. 

Мұнда жеке тұлға қоғамыдық-тарихи тәжірибені, түрлі ұғымдар мен рөлдерді, құндылықтар мен нормаларды меңгеруге мүмкіндік алады. Олардың жекелеген  мағынасын  психикалық үрдістер (қабылдау, ес, ойлау, қиял т.б.) мен мінез-құлқының  түрлі актілері  арқылы бейнелеп отырады. Мұндайда нәрсенің мәнін  меңгеруде адамның сөзді, формуланы, сызбаны, өрнекті, кестені және т.б. белгілерді  пайдаланыу ерекше маңызды болады.

## Дереккөздер

Санат:Психологиялық терминдер
Санат:Психология
Құдайкөл (көл)

**Құдайкөл** – Ертіс алабындағы көл. 

## Географиялық орны
Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігіне қарасты аумақта, Құдайкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 14 км жерде орналасқан. 

## Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 94 м биіктікте, ауданы 10,8 км2, ұзындығы 4,2 км, енді жері 3,4 км, жағалауының ұзындығы 14,6 км. Көл жағалауы жазық, оңтүстік батысы батпақты сор. Көлге шығысынан шағын өзен құяды. Суы көктемде ғана мал суғаруға жарайды. Төңірегі – шабындық. 

## Дереккөздер

Санат:Екібастұз көлдері
Санат:Ертіс су алабы көлдері
Қурай сыбызғы

нобай|289x289 нүкте
**Қурай сыбызғы** (, ) - үрмелі музыка аспабы. Қазақтар құрай сыбзғы, татарлар мен башқұрттар "Құрай" деп атайды. Биік өсетін, ортасы қуыс қурайдан жасалады. Қурай түтіктің жарық жерінен жел шықпауы үшін сырты қойдың аш ішегімен қапталады. Ел ішінде үш ойықты, төрт ойықты түрлері кездеседі. Диапазоны 2,5 октава, диотоник. дыбыс қатарынан тұрады. Оның дыбыс қатары си-бемоль, негізгі дыбыс ырғағы таза әрі күшті шығады. Оны ойнау күрделі болғандықтан, қурай сыбызғыны меңгерген сыбызғышылар сирек кездеседі. Бұл аспапта белгілі музыкант Б. Уалиев, өнертанушы Б. Сарыбаев ойнаған. 
## Дереккөздер

Санат:Музыкалық аспаптар
Концептуализм

**Концептуализм** - схоластикалық философиялық бағыт; өкілдері - Абеляр, Иоанн Солсберийский және басқалар. Бесаспап заттар туралы айтыста концептуалистер номиналистер (Номинализм) секілді реализм ілімінен (Орта ғ. Реализм) бас тарта отырып, жекелеген заттарға тәуелсіз, нақты ортақ нәрсенің болатындығын теріске шығарды, алайда номиналистерден өзгешелігі - ақыл-ойда жалпылама ұғым-түсініктердің, ақиқатты танып-білудің ерекше формасы ретіндегі концепттердің болатынын мойындады. Кейіннен Локк та концептуализм айқындамаларына жақын болды.
## Дереккөздер
Ғарыш микротолқынды фоны

thumb|right|200px|WMAP негізіндегі ғарыштың микротолқынды фон нұрлануын көрсететін сурет
**Ғарыш микротолқынды фоны** （"ҒМФ", , CMB) — ғаламдағы жойқын жарылыстан қалған нұрлану {радияция) болып, ол әлемдегі ең ежелгі жарықтарды, жойқын жарылыстың алғашқы сәтінде пайда болған нұр-сәулелерді көрсетеді. Оны көбінесе галактикалар мен жұлдыздарара бос кеңістікте шашылған сәулелер арқылы айқындайды.

1964 жылы АҚШ радиоастрономия ғалымдары Арно Пензиас және Роберт Вильсон кездейсоқ Ғарыш микротолқынды фонын ашты және осы еңбектері үшін олар 1978 жылы Нобель сыйлығына ие болды.

Ғарыш микротолқынды фоны ғарыштағы ең ежелгі жарық сәулесі болып, олар ғарыш пайда болып, 380,000 мың жыл өткен кезде ғарышқа шашылған екен. Ол темпратураның алғашқы өзгерісін, алғашқы тығыздықтың өзгешелігін, кейін пайда болған құрылымдардың әсерін көрсетеді, қазіргі жұлдыздар мен галактикалардың алғашқы тамыры есептеледі.

Санат:Астрономия
Санат:Әлем
Bentley

**Bentley Motors Ltd.** (аталуы: *Бэ́нтли Мо́торз лимитед*)&nbsp;— Ұлыбританиялық көлік компаниясы, ең жақсы жоғарғы сатыдағы көлік шығарушылар. 1998 жылдан Германияда сатылған.

## Жаңа моделдер
2010 жылы компания шығарған жаңа моделдер:
* Bentley Mulsanne
* Bentley Brooklands
* Bentley Azure
* Bentley Continental Flying Spur
* Bentley Continental GT Speed
* Bentley Continental SuperSports
* Bentley Continental GT
* Bentley Continental GTC

## Дереккөздер

Санат:Bentley
Санат:Ұлыбритания автомобиль жасау компаниялары
Тараво

нобай|солға|Сағасы
**Тараво** () — Францияның Корсика аралындағы өзен.

Ұзындығы - 66 км шамалас, алабының ауданы - 331 км². Бастауы теңіз деңгейінен 1580 метрде Монте-Гросу тауында орналасқан. Кейіннен өзен Оңтүстік-Батысқа қарай ағып, Жерорта теңізіне құяды. Өзеннің максимал жоғарғы деңгейі қыстың қантар, ақпан айында болады , ең төменгі деңгейі жаздың шілде айында болады.

санат:Франция өзендері
Сынап барометрі

нобай
## Сынап барометрі
Атмосфералық қысым өзгергенде, түтіктегі сынаптың үстіңгі деңгейінің биіктігі өзгереді. Ол өзгерісті өлшеу арқылы атмосфералық қысымның өзгерісін өлшеуге болады. Бұл құралды *сынап барометрі* деп атайды.
Өзінің «Opera geometrica»(Флоренция, 1644ж) деген еңбегінде Торричелли өзінің езінің жаңадан ашқан ашулары мен өнер туындылары жайлы пайымдайды, соның ішінде сынап барометрінің ашылуы үлкен орын алып тұр.
нобай|солға
## Дереккөздер
"Оқушы анықтамасы" "Арман-ПВ" баспасы, 2007 жыл.
Санат:Физика
Dodge

**Dodge** () — Chrysler компаниясы шығаратын, АҚШтағы ең ірі көлік компаниялардың бірі. Dodge маркасы атынан жеңіл, қоғамдық көліктер шығып жатыр. Компания 1900 жылы Додж ағайындыларынан қаланған. 1914 жылы өздері көлік шығара бастады. Dodge компаниясы 1928 жылы Chrysler басқармасына сатылды, 1997 жылдан 2008 жылға дейін DaimlerChrysler альянс мүшесі болды, алқазір Fiat-Chrysler LLC компаниясының қалаушылары. Dodge көлігінің логотипі жаңа екі қызыл жолмен «Dodge» сөзі жазылған. Ескі логотип Ram көліктерінде қолданылады.

## Тарихы
### 1900—1942
Dodge негізін 1900 жылы ағайынды Джон мен Гораций Додж қалаған. Оның негізгі қызметі өсіп келе жатқан автомобиль өнеркәсібіне арналған компоненттерді шығару болды. Осы салада сәттілікке қол жеткізген ағайынды Додждар өздерінің жеке көліктерін шығаратын уақыт келді деп шешті.

Бірінші Dodge Brothers көлігі, кейінірек әзіл-сықақпен Кәрі ханым Бетси деген лақап атпен 1914 жылы 14 қарашада зауыттан шықты - содан кейін жыл соңына дейін Dodge дәл осындай автомобильдердің 249-ын шығарды. 1920 жылға қарай компания Фордтан кейінгі екінші ірі автомобиль өндірушісі болды, бірақ сол 1920 жылы екі ағасы да қайтыс болды, Фред Дж. Хейнс компанияның жаңа басшысы болды. Ағайынды Додждың дәулеті берік болды - әрқайсысы 20 миллион доллардан астам. Сонымен қатар, бауырластардың мұрагерлері (және оларда жесірлерден басқа ешкім қалмады) әрқайсысы жарғылық капиталдың 50% -ын алды. Бірақ екі жесірде де кәсіпкерлік таланттар болмады, ал компанияның бизнесі құлдырай бастады. Компания олардың жесірлеріне тиесілі болды, олар 1925 жылы оны Dillon, Read & Co инвестициялық тобына 146 миллион долларға сатты. Жаңа қожайындардың күш-жігеріне қарамастан, Dodge өз позициясын жоғалтты және инвесторлар компанияға сатып алушы іздей бастады. Бұл адам Вальтер Крайслер болды, ал 1928 жылы компания Chrysler корпорациясының құрамына кірді.
### 1942—1945
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Додж бірінші кезекте ауыр жол талғамайтын көліктер шығарумен (WC және WF сериялары), сондай-ақ авиациялық қозғалтқыштар шығарумен айналысқан. Dodge WC КСРО-ға Ленд-Лиз бойынша жеткізіліп, жүк көтергіштігі 750 кг болғандықтан («ГАЗ-ММ» -дің ұқсастығы бойынша) жүргізушілердің жаргонында «Dodge three quarter» деп аталды.
## Дереккөздер

Санат:Chrysler
Санат:АҚШ автомобиль жасау компаниялары