open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бенуа де Сент-Мор

**Бенуа де Сент-Мор** (Benoît de Sainte-Maure, 1173 жылы қайтыс болған) – француз ақыны, Генриха II Плантагенеттің сарай тарихшысы. 

Атақты *«Троя туралы роман»* атты шығармасын Гомердің шығармасы негізінде жазған. Автор шығармасында соғысты аса шеберлікпен суреттеген. Роман XIV ғасырда Византияда *«Троя соғысы»* деген атпен ежелгі грек тіліне аударылады. Роман кеңінен танылады. 1976 жылы А.Д. Михайлов *«Француз рыцарьлық романы»* деген атпен орысша аудармасын баспа бетіне шығарады. 

## Дереккөздер
  

Санат:Франция тұлғалары
Адам де ла Аль

**Адам де ла Аль** (де ла Галь, ; 1240 жыл, Аррас – 1287 жыл, Неаполь) – француз ақыны, композитор және трувер. 
Камбреде Боксель аббаттығында тәрбиеленеді. Оның бізге 36 бір дауысты әндері (шансон), 18 jeux partis (куртуаз мазмұндағы жиалог-әндер), 16 рондо және 5 мотеті жеткен. «Әңгіме туралы ойын» (Je de la feuillée, шамамен 1276 жыл) және «Робен мен Марион туралы ойын» (фр. «Jeu de Robin et de Marion») атты екі шағын пьесасы бар. 1872 жылы *Э. Кусмакер* оның барлық шығармаларын жинақтап, баспа бетіне шығарады.

## Дереккөздер
  

Санат:Франция тұлғалары
Томас Аббт

**Томас Аббт** (; 25 қараша 1738 жыл, Ульм - 3 қараша 1766 жыл, Бюккебург) – неміс философы, жазушы. 

1760 жылы Франкфурт-на-Одереде, содан соң Ринтельнде, 1761 жылы Берлинде философия мен математикадан сабақ береді. Берлинде **Кристоф Фридрих Николаимен** танысады, ол Томасты «Берлин үйірмесіне» кіргізеді. 1765 жылы Берлинде *«Еңбек туралы»* («Vom Verdienst») атты атақты шығармасы басылып шығады. Сол жылы граф Вильгельм Шаумбург-Липпенің кеңесшісі болып қызмет атқарады. Өлімінен кейін барлық шығармаларын К.Ф. Николаи «Vermischten Werke» деген атпен бастырады.

## Дереккөздер
  

Санат:Германия тұлғалары
Гюнтер Айх

**Гюнтер Айх** (1 ақпан 1907 жыл, Лебус – 20 желтоқсан 1972 жыл, Зальцбург) – неміс (батыс германдық) жазушысы. 

«Топ 47» атты топтың мүшесі. Оның шығармашылығы 1927 жылдан басталады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін («Метро», 1949, «Жаңбырдың жолдауы», 1955, «Жұмысқа», 1964) тұңғыш өлең жинақтарын басып шығарады. *«Inventur»* атты өлеңі поэтикалық хрестоматияға енеді. Сонымен қатар радиопьесалар жазған. Оның ішінде атақтыларының бірі 1953 жылы шыққан «Витерболық қыздар» деп аталатын пьеса. 1991 жылы барлық шығармалар жинағы 4 том болып басылып шығады. 
Орыс тіліне аударылған шығармалар жинағы 1997 жылы *«Өлеңдер»* деген атпен жарық көрген. Оның өлеңдеріне В. Рим мен Б. Фуррер ән жазған. 1959 жылы Георг Бюхнер, 1968 жылы Шиллер атындағы сыйлыққа ие болады. 
 
## Дереккөздер
  

Санат:Германия тұлғалары
Гальфрид Монмутский

**Гальфрид Монмутский** (, сондай-ақ Monmutensis, Monemuthensis,  ) (шамамен 1100-1154 немесе 1155 жылдар) – дін қызметкері және жазушы. 

Британия тарихына елеулі үлес қосқан. Тұңғыш жазған шығармасы «Мерлиннің сәуегейлігі» (Prophetiae Merlini) деп аталады. Линкольнның эпископы Александрдың тапсырысы бойынша басылып шығады. Атақты еңбектерінің бірі – «Британия корольдерінің тарихы» (Historia Regum Britanniae). Бұл еңбекте, аты айтып тұрғандай, Британияны басқарған корольдердің тарихы мен өмірі жайында жазылған. 1149-1151 жылдар аралығында *«Мерлиннің өмірі»* (Vita Merlini) атты шығарма жазады. Ол барлық шығармаларын латын тілінде жазған және олар өз кезеңінде кеңінен танылады. Кейіннен француз тіліне аударылады.

## Дереккөздер
  

Санат:Франция тұлғалары
Мария ди Франс

**Мария Французская** () – XII ғасырдың аяғы мен XIII ғасырдың басындағы француз (ағылшын-норманд) ақыны. 

Оның есімі «Marie ai nun, si suis de France» («Менің атым Мария, мен Францияданмын») атты аңызда кездесетіндіктен, яғни оны осы жолдардан кейін Мария Французская деп атап кеткен. Оның бір лэсі «қайырымды король» мен «оның графы Уильямға» арналған. Зерттеушілер оларды Генрих II Плантагенет пен оның кеңесшісі Уильям де Мандевиль деп есептейді.

## Шығармалары
12 лэден тұратын жинақ 
* «Изопет» (102 мысалдан тұратын жинақ) 
* «Мақшар туралы аңыз» 
* «Әулие Одренің өмірі» (Этельреда)

## Дереккөздер
  

Санат:Франция тұлғалары
Альфред Гельмут Андерш

**Альфред Гельмут Андерш** ( (4 ақпан 1914 жыл – 21 ақпан 1980 жыл – неміс жазушысы, публицист және радиоредактор. 

Мюнхенде туып, Берцонада (Швейцария) қайтыс болған. Оның ағасы Мартин де жазушы болған. 1945 жылы редактор *Эрих Кестнердің* мюнхендік «Neue Zeitung» атты журналында көмекші болып жұмыс істейді. 1946-1947 жылдары суретші Ганс Рихтермен бірігіп, «Der Ruf» атты әдеби журнал шығарады. 1952 жылы *«Die Kirschen der Freiheit»* атты автобиографиялық еңбегі жарық көреді. 1957 жылы *«Sansibar oder der letzte Grund»* атты әңгімесі басылып шығады. Әңгіменің желісімен 1980 жылы «Sansibar» атты фильм түсіріледі.

## Дереккөздер
  

Санат:Германия жазушылары
Санат:1914 жылы туғандар
Санат:1980 жылы қайтыс болғандар
Иоганн Валентин Андреэ

**Иоганн Валентин Андреэ** (, 17 тамыз 1586 жыл, Херренберг – 27 маусым 1654 жыл, Штутгарт) – неміс теологі, жазушы, математик, алхимик. 

Неміс және латын тілдерінде жазған. 1601 жылы Тюбингенде білім алады. 1607-1614 жылдары Франция, Швеция және Италияны аралайды. 1616 жылы *«Turbo, seu moleste et frustra per cuncta divagans ingenium»* атты комедиясы, 1618 жылы *«Menippus, seu satyricorum dialogorum centuria»* және 1619 жылы *«Rei publicae Christianopolitanae descriptio»* атты шығармаларын жазады. 1836 жылы Лейпциг қаласында *«Christenburg»* атты өлеңі басылып шығады. Оның көптеген шығармаларында сатиралық сарын басым.

## Дереккөздер
  

Санат:Германия тұлғалары
Вильгельм Арент

**Вильгельм Арент** (; 7 наурыз 1864 жыл – 1913 жыл) – неміс актёрі, редактор, жазушы және ақын. 

Ауылшаруашылық мектебінде білім алады. Содан кейін туған қаласында актёр болып жұмыс істейді. Ақын ретінде 1882 жылы жарық көрген *«Lieder des Leides»* атты өлеңдер жинағымен танылады. Майкл Джордж Конрадтың жетекшілігімен құрылған әдебиет журналында жұмыс істейді. 1895-1896 жылдары сол журналдың редакторы болады. 1896 жылы жүйке ауруына шалдығып, әдебиеттік қызметтен кетеді. 

## Дереккөздер
  

Санат:Германия тұлғалары
Карл Йоахим Фридрих Людвиг фон Арним

**Карл Йоахим Фридрих Людвиг фон Арним** (; 26 қаңтар 1781 жыл, Берлин – 21 қаңтар 1831 жыл, Виперсдорф сарайы, Йютербог ауданы) – неміс жазушысы, гейдельберг романтизмінің негізін салушы (досы Клеменс Брентаномен бірге).
Әйелі Беттина да жазушы болған. Ахим бүкіл өмірін халықтық шығармаларды (әндер, мысалдар, жаңылтпаштар) жинауға арнайды. 1806-1808 жылдары *Клеменс Бретаномен* бірігіп, «Баланың сиқырлы мүйізі» атты халықтық шығармалар жинағын құрастырады. Осындай атпен 3 томдық халық әндерін бастырып шығарады. Арним тарихи новеллаға фантастиканы енгізген тұлға («Мысырлық Изабелла»). 1822 жылы *«Рафаэль және оның көршілері»* атты повесі жарық көреді.

## Дереккөздер
 

Санат:Германия жазушылары
Санат:Неміс ақындары
Санат:1781 жылы туғандар
Санат:1831 жылы қайтыс болғандар
Людвиг Аурбахер

**Людвиг Аурбахер** (; 1784-1847 жылдар) – неміс жазушысы. 

Тюркхайм қаласында туған. 1801 жылы Оттобейрндегі бенедиктин монастырында, кейін Вибленген монастырында білім алады. Содан кейін үй оқытушысы болады және 1809-1843 жылдары Мюнхен кадет корпусында неміс стилистикасы мен эстетикасының профессоры болып жұмыс істейді. Педагогика және тіл білімі туралы көптеген еңбектер жазған. Мысалы, «Pädagogische Phantasien» (Мюнхен, 1838), «Schulblätter» (Мюнхен, 1829-32), «System der deutschen Orthograpie» (Нюрнб., 1843 г.). Мюнхен қаласында қайтыс болған. 

## Дереккөздер
  

Санат:Германия жазушылары
Санат:1784 жылы туғандар
Санат:1847 жылы қайтыс болғандар
Франц Адам Бейерлейн

**Франц Адам Бейерлейн** (; 1871-1949 жылдар) – неміс заңгері, жазушы және драматург. 

Мейсен қаласында туған. Фрейбург және Лейпциг қалаларында құқық, тарих мамандықтары бойынша білім алады. 1903 жылы жарық көрген *«Jena oder Sedan»* атты атақты романымен танылады. Сол жылы Берлин қаласында *«Der Zapfenstreich»* атты пьесасы қойылады. Пьеса драматургқа шығармашылық бедел мен мол табыс алып келеді. Сондай-ақ отбасы туралы тақырыпта жазылған «Reue» атты пьесасы бар. 1904 жылы «Similde Hegewalt» атты романы жарық көреді. 

## Дереккөздер
  

Санат:Германия тұлғалары
Шалом Бен-Хорин

**Шалом Бен-Хорин** (туғандағы аты-жөні Фритц Розенталь; 20 шілде 1913 жылы, Мюнхен, Бавария корольдігі – 7 мамыр 1999 жыл, Иерусалим (Израиль) – жазушы, журналист, теолог. 

1931 жылы Мюнхен университетінде германистика және теология мамандықтары бойынша білім алады. 1935-1970 жылдары Палестинаға барып журналист болып жұмыс істейді. 1958 жылы Иерусалимде реформистік қоғам құрады. 1970-1987 жылдар аралығында Иерусалим, Тюбинген және Мюнхен университеттерінде мұғалім болады. Альма-матер оған профессор дәрежесін береді. Сонымен қатар *Бен-Хорин *Израильдегі неміс тілді жазушылар одағының негізін салушылардың бірі. 
Марапаттары:
* 1959 – Лео Бека атындағы сыйлығы (de:Leo-Baeck-Preis). 
* 1961 – «Герман Федеративті Республикасына сіңірген еңбегі үшін» орден. 
* 1975 – Доктор Леопольд Лукаса (de:Dr.-Leopold-Lucas-Preis) атындағы сыйлығы. 
* 1982 – Бубер – Розенцвейг (de:Buber-Rosenzweig-Medaille) медалы. 
* 1983 – «Герман Федеративті Республикасына сіңірген еңбегі үшін» орден.
* 1986 – Бавар ордені. 

## Дереккөздер
  

Санат:Германия тұлғалары
Юлиус (Юлий) Родерих Бенедикс

**Юлиус (Юлий) Родерих Бенедикс** (; 1811-1873 жылдар) – неміс жазушысы, актёр, драматург, либреттошы және театр режиссёрі. 

Лейпциг қаласында туған. 1981 жылы *Генрих Эдуард Бетманның* труппасына қабылданады. Майнц және Висбаден қалаларындағы театрларда актёр, кейін Везле театрының режиссёрі болады. Осында 1841 жылы *«Das bemooste Haupt»* атты комедиясын қояды. Кейін бұл жұмысты тастап, «Sprecher» журналының редакторы болып жұмыс істейді. Оның көптеген комедиялары «Gesammelte dramatische Werke» (27-том, Лейпциг, 1846-74) атты кітапта басылып шығады.

## Дереккөздер
  

Санат:Германия тұлғалары
Вернер Бергенгрюн

**Вернер Бергенгрюн** (, толық аты-жөні – Вернер Макс Оскар Пауль Бергенгрюн (); 16 қыркүйек 1892 жыл, Рига, Лифлянд губерниясы, Ресей империясы – 4 қыркүйек 1964 жыл, Баден-Баден, ГФР) – неміс жазушысы, ақын және аудармашы. 
thumb|1992 жылы Германияда Вернер Бергергрюнның туылғанына 100 жылға қарсы шыққан пошталық марка
1911 жылы Марбургте білім алады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. 1918 жылы Латвиядағы Азаматтық соғысқа қатысады. 1923 жылы новеллалар мен қысқа әңгімелер жаза бастайды. 1927 жылы кәсіпқой жазушы болуға шешім қабылдайды.

## Шығармалары
* "Ұлы Алкагест" (1926) 
* "Құлдыраған империя" (1927) 
* "Герцог Карл Смелый" (1930) 
* "Алтын грифель" (1931) 
* "Ұлы тиран мен сот" (роман, 1935)
* "Ревеледегі өлім" (1939)

## Дереккөздер
  

Санат:Германия жазушылары
Санат:Неміс ақындары
Санат:1892 жылы туғандар
Санат:1964 жылы қайтыс болғандар
Рихард Макс Йозеф Блетшахер

**Рихард Макс Йозеф Блетшахер** (; 23 қазан 1936 жыл, Фюссен) – неміс жазушысы, драматург, либреттист және аудармашы. 

Мюнхен, Гейдельберг, Париж, Вена қалаларындағы университеттерде философия, құқық, театртану және музыка теориясы бойынша білім алады. 1959-1996 жылдар аралығында Вена мемлекеттік опера театрында алғашында режиссёрдің көмекшісі, 1967 жылы режиссёр, 1982 жылы бас драматург болып жұмыс істейді. Ол 12 опера жазған. Мариво *«Махаббат ойыны»* (1968) атты комедиясын, Шекспирдің сонеттерін (1996) неміс тіліне аударған. 

## Дереккөздер
  

Санат:Германия драматургтері 
Санат:Германия жазушылары
Санат:1936 жылы туғандар
Иоганнес Бобровский

**Иоганнес Бобровский** (, 9 сәуір 1917 жыл, Тильзит, Шығыс Пруссия, 1946 жылдан бастап Советск, КСРО – 2 қыркүйек 1965 жыл, Шығыс Берлин) – неміс жазушысы. 

Польша, Франция және КСРО-дағы соғыстарға қатысқан. Төрт жыл құлдықта болған. Сонда шахтада жұмыс істейді. 1949 жылы Германияға оралады. Балалар әдебиеті баспасында жұмыс істейді. Генрих Манн (1965) және Шарль Вейонн (Швейцария, 1965) атындағы сыйлықтың иегері. 
Шығармалары:
* Sarmatische Zeit/ Время сарматов (1961, өлең) 
* Schattenland Ströme/ Земля теней и рек (1962, өлең) 
* Levins Mühle, 34 Sätze über meinen Großvater/ Мельница Левина (1964) 
* Boehlendorff und Mausefest/ Бёлендорф и мышиный праздник (1965, новеллалар) 
* Litauische Claviere / Литовские клавиры (1966, роман)

## Дереккөздер
  

Санат:Германия жазушылары
Санат:1917 жылы туғандар
Санат:1946 жылы қайтыс болғандар
Генрих Бёлль

**Генрих Теодор Бёлль** (, 21 желтоқсан 1917 жыл, Кёльн – 16 шілде 1985 жыл, Лангенбройх) – неміс жазушысы, аудармашы, Нобель сыйлығының иегері (1972). 

Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Оның шығармалары 1947 жылдан бастап жарық көреді. Алғашқы шығармаларының қатарына *«Пойыз уақытылы келеді»* (1949) атты повесі, *«Жиһангез, Спа…-ға қашан келесің»* (1950) атты әңгімелер жинағы және *«Адам, сен қайда болдың?»* (1951, орысша аудармасы 1962) атты романы жатады. 1950 жылы «Топ 47» атты топтың мүшесі болады. Әйелімен бірге ағылшын жазушылары Бернард Маламуд пен Джером Сэлинджердің шығармаларын неміс тіліне аударады. 1967 жылы Георг Бюхнер атындағы сыйлықтың иегері атанады. Берлин қаласында оған арнап тұрғызылған ескерткіш бар. 

## Дереккөздер

Санат:Германия жазушылары
Санат:1917 жылы туғандар
Санат:1985 жылы қайтыс болғандар
Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері
Артур Ахляйтнер

**Артур Ахляйтнер** (; 1858-1927 жылдар) – неміс жазушысы. 

Штраубинг қаласында туған. Зальцбург университетінде білім алады. Содан кейін Еуропаға саяхат жасайды. Саяхат кезінде жазған шығармалары неміс газет-журнал беттерінде жарияланады. «Süddeutsche Presse» газетінде тілші болып жұмыс істейді. Оның шығармалары бүкіл Еуропаға кеңінен танылады. Мюнхенде қайтыс болған. 
## Шығармалары
* «Im Passionsdorfe» (1890); 
* «Aus dem Hochwald» (1892) ; 
* «Bilder aus den deutschen Alpen» (1892); 
* «Im Gamsgebirg» (1893); 
* «Gr üne Brüche» (1894); 
* «Tirol und Vorarlberg» (1894).

## Дереккөздер
  

Санат:Германия жазушылары
Санат:1858 жылы туғандар
Санат:1927 жылы қайтыс болғандар
Вольфганг Борхерт

**Вольфганг Борхерт** (; 20 мамыр 1921 жыл (1921.05.20), Гамбург – 20 қараша 1947 жыл, Базель) – неміс ақыны және жазушы. 
Гамбургте туған. Экспрессионизм (Готфрид Бенн, Георг Тракль, Георг Гейм) бағытындағы жазушылардың шығармаларына еліктейді. 1946 жылы неміс тілінде *«Laterne, Nacht und Sterne»* атты кітабы жарық көреді. 1962 жылы «Әңгімелер», 1977 жылы Мәскеу қаласынан таңдамалы жинағы орыс тіліне аударылып жарық көреді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін «Есіктің артында» атты атақты пьесасы басылып шығады. 1996 жылы Германияның пошта маркасында суреті бейнеленеді.

## Дереккөздер
  

Санат:Неміс ақындары
Санат:1921 жылы туғандар
Санат:1947 жылы қайтыс болғандар
Клеменс Брентано де ла Рош

**Клеменс Брентано де ла Рош** (; 9 қыркүйек 1778 жыл, Эренбрейтштейн (Кобленц) – 28 шілде 1842 жыл, Ашаффенбург) – неміс жазушысы, ақын. 

Ахим фон Арниммен гейдельберг романтизмінің негізін қалайды. Беттина фон Арнимнің туған ағасы. Ол өзінің алғашқы шығармаларын *«Мария»* деген лақап атпен жазады. Оның тұңғыш романы *«Годви»* деп аталады. 1801 жылы Гёттингенде философия мамандығы бойынша білім алады. Арниммен бірге «Баланың сиқырлы мүйізі» атты халық әндерінің жинағын шығарады. Оның өлеңдеріне Густав Малер ән жазған. 1993 жылы Германияда Клеманстың атына сыйлық тағайындалады. Кейінгі шығармалар жинағын Эмилия Брентано бастырып шығарады.

## Дереккөздер
  

Санат:Германия жазушылары
Санат:Неміс ақындары
Санат:1778 жылы туғандар
Санат:1842 жылы қайтыс болғандар
Джек Николсон

**Джон Джозеф Николсон** (; 22 сәуір 1937 жыл, Нептьюн, Нью-Джерси) — зейнеттегі америкалық актёр, кинорежиссёр, сценарист және продюсер. Рекордтық 12 мәрте Оскар сыйлығына ұсынылғаны арқылы ол актёрлар арасында ерекшеленеді. Николсон жеті қатар рет Алтын глобус сыйлығының және үш қатар BAFTA марапатының иегері атанған. Ол кино тарихындағы ұлы актёрлердің бірі саналады.

## Таңдаулы фильмографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Jack Nicholson Online

## Дереккөздер

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік қолдаушы актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Ким Бейсингер

**Кимила Энн «Ким» Бе́йсингер** (, 8 желтоқсан 1953 жыл) – америка актрисасы.
«Секреты Лос-Анджелеса» фильміндегі екінші пландағы рөлі үшін «Оскар» және «Алтын глобус» сыйлықтарының лауреаты атанған. Ең бірінші рөлін «Портрет очарования» («Katie: Portrait of a Centerfold») фильмінде сомдаған. Осыдан кейін әртүрлі жанрда жұмыс істей бастайды. 1993 жылы «Привычка жениться» фильміндегі әріптесі Алек Болдуинмен тұрмыс құрған. Бір қызы бар. Қазіргі кезде көп сұранысқа ие актрисалардың бірі.

## Жеке өмір
Атақты болғанға дейін Бейсингер модель Тим Сондерспен, фотограф Дейл Робинеттпен және футболшы Джо Наматпен кездесті. Ол 2014 жылға дейін, ол Митч Стоунмен кездесе бастағанға дейін басқа қоғамдық байланысқа ие болмайды. Оның алдындағы Снайдер мен Питерс сияқты, Стоун Бейсингерді фильм түсіру алаңында шаш үлгісін жасау кезінде кездестірді. Ерлі-зайыптылар бір-біріне сәйкес келетін алтын таспаларды киіп, содан бері бірге көшіп келді.

## Фильмдері
«Тяжёлая страна» (1981)
«Надин» (1987) 
«8 миля» (2002) 
«Охранник» (2006) 
«Двойная жизнь Чарли Сан-Клауда» (2010)

## Дереккөздер

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік қолдаушы актриса үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Джулианна Мур

**Джулианна Мур** (, туған кездегі есімі — **Джули Энн Смит** (); , Форт-Брэгг, Солтүстік Каролина) — америкалық актриса және жазушы. «Оскар» (2015), екі мәрте «Эмми» (1988, 2012), екі мәрте «Алтын глобус» (2013, 2015), BAFTA (2015) және АҚШ киноактерлер гильдиясының екі сыйлығының (2013, 2015) лауреаты. Голливудтағы «Даңқ аллеясындағы» жеке жұлдыздың иегері.

Джулианна Мур — әлемдегі ең беделді үш кинофестивальдің (Канн, Берлин және Венеция (үш мәрте)) лауреаты. Джулианна Мур мейнстрим жанрындағы туындылармен қатар, аз бюджетті тәуелсіз қойылымдарда да бірдей шебер ойнай алатын америкалық жетекші сипатты актриса болып саналады.

## Сыртқы сілтемелер

* 

## Дереккөздер

Санат:Фейетвиллде (Солтүстік Каролина) туғандар
Санат:АҚШ кинематографы актрисалары
Санат:АҚШ телевидение актрисалары
Санат:XX ғасыр актрисалары
Санат:XXI ғасыр актрисалары
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Спутник сыйлығының иегерлері
Санат:Вольпи кубогы сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік актриса үшін Күміс аю иегерлері
Санат:Тәуелсіз рух сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ киноактерлерінің Гильдия сыйлығының иегерлері
Санат:GLAAD Media Awards иегерлері
Санат:Телевизия сыншылары таңдауы сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Үздік актриса үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Лақап есімімен танымал әртістер
Санат:АҚШ жазушылары
Кэтрин Хепбёрн

**Кэтрин Хепбёрн** (, 12 мамыр, 1907, Хартфорд, Коннектикут – 29 маусым, 2003, Олд-Сейбрук, Коннектикут) – американдық актриса. Хепберн 60 жыл бойы Голливудтың жетекші актрисасы болды. Кино тарихында «Оскар» сыйлығына төрт рет ие болған жалғыз актриса.
Американдық кино институты Кэтрин Хепбернді Голливуд тарихындағы ең ұлы актриса деп таныды.

## Дереккөздер

Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік актриса үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Николас Кейдж

**Ни́колас Кейдж** ( шын аты **Николас Ким Коппола** (); 7 қаңтар 1964 жыл, Лонг-Бич, Калифорния, АҚШ) — американдық актері, продюссер, режиссер.

«Оскар сыйлығы» сыйлығының иегері. Кино мансабын 1980 жылдары бастаған. Алғашқы фильмдерінің бірі – «Лучшие времена». Оның түскен фильмдерінің көбісі көпшілікке кеңінен танымал болған. Бір жылдары қаржы жағынан қиындықтар көрген Кейдж өзінің бірнеше үйін және орта ғасырдағы Найдштайн қамалын сатып жіберуге мәжбүр болған. Кейдж үш рет үйленген. Бірінші рет Патриция Аркетпен, екінші рет Элвис Преслидің қызы Лиза Мария Преслимен некеге отырған. Қазіргі жұбайы қарапайым даяшы, корей ұлтының өкілі – Эллис Ким.

## Фильмдері
* «Құс» (1984)
*«Пегги Сью тұрмысқа шықты» (1986)
*«Көктегі адам» (1986)
*«Аризонаны тәрбиелеу (1987)
*«Ай билігі» (1987)
*«Өлтіретін уақыт (1990) 
*«От құстары» (1990) 
*«Зандали» (1991) 
*Қызыл жартастан батысқа (1992) 
*«Эмос пен Эндрю» (1993) 
*«Жұмақта ұсталды» (1994) 
*«Поцелуй смерти» (1995)  
*«Жылан көздері» (1998)  
*«Періштелер қаласы» (1998)  
*«Өлгендерді тірілту» (1999)  
*«8 миллиметр» (1999)  
*«Капитан Кореллидің таңдауы» (2001)  
*«Рождество ертегісі» (2001)  
*«Егіз мұнаралар» (2006) 
*«Грайндхаус» (2007)
*«Қауіпті Бангкок» (2008) 
*«Көріпкелдік» (2009) 
*«Дарвин миссиясы» (2009) 
*«Астробой» (2009) 
*«Пипец» (2010)  
*«Злоумышленники» (2011) 
*«Медальон» (2012)
*«Крудстар отбасы» (2013)
*«Джо» (2013) 
*«Мұзды жер» (2013) 
*«Сенім» (2016) 
*«Сноуден» (2016) 
*«Крейсер»  (2016) 
*«Кек: махаббат хикаясы» (2017) 
*«Ана мен әке» (2017) 
*«Әлемдердің арасында» (2018) 
*«Мэнди» (2018) 
*«Айна» (2018) 
*«Шошқа» (2021) 
*«Батчерс Кроссинг» (2022) 

## Дереккөздер

Санат:АҚШ актерлері
Санат:Үздік актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Хелен Хант

**Хелен Хант** (, 15 маусым, 1963 жыл) – американ актрисасы, режиссер, продюссер, сценарийші.

1992 жылдан 1999 жылға дейін түсірілген «Без ума от тебя» телехикаясындағы рөлімен кең танымал болып, төрт рет «Эмми» сыйлығымен марапатталған. 1998 жылы «Лучше не бывает» комедиясындағы рөлі үшін «ең үздік әйел рөлі» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ие болған. 2000 жылдары оның қатысуымен «Доктор «Т» и его женщины», «Заплати другому», «Чего хотят женщины» және «Изгой» фильмдері шығады. Алайда бұл фильмдердегі рөлдері аса сәтті болмаған.

## Фильмдері
«Sweet Revenge» (1984) 
«Пегги Сью вышла замуж» (1986) 
«Бобби» (2006)

## Дереккөздер


Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ кинорежиссёрлері
Санат:Үздік актриса үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Майкл Китон

**Майкл Китон** (; (шын аты Майкл Джон Дуглас ()) 5 қыркүйек 1951 жыл, Кораополис) – америка актері. 

Режиссер Тим Бертонның фильмдеріндегі Бэтмен және Битлджустың рөлдерін сомдап танымал болған. Кино дебюті 1982 жылы түсірілген «Ночная смена» комедиясы болған. Осыдан кейін тағы да біраз комедия жанрындағы фильмдерге түскен. 2007 жылы ол режиссер ретінде жұмыс істей бастайды. Алғашқы туындысының көрсетілімі 2008 жылы өткен («Весёлый джентльмен»). 

## Фильмдері
«Мистер мама» (1983) 
«Цена победы» (2000) 
«Копы в глубоком запасе» (2010). 

## Дереккөздер


Санат:АҚШ актерлері
Мэттью Чендлер Фокс

**Мэттью Чендлер Фокс** ( 14 шілде 1966 жыл, Абингтон, Пенсильвания штат) – америка актері. 

«Остаться в живых» 

(2004-2010) телехикаясындағы рөлі арқылы көпшілікке кеңінен танылған. Кино әлеміне 1992 жылы шыққан «Мой парень воскрес» фильмі жол ашқан. «Нас пятеро» және «Говорящий с призраками» хикаяттарынан кейін атақ-даңққа бөлене бастаған. Осыдан кейін бірқатар фильмдерде екінші пландағы рөлдерді сомдаған. 2004 жылдан 2010 жылға дейін «Остаться в живых» телехикаясында басты рөлдердің бірін ойнайды. 

## Фильмдері
«Мой парень воскрес» (1993) 
«Под маской» (1999) 
«Мы – одна команда» (2006) 
«Спиди-гонщик» (2008)

## Дереккөздер


Санат:АҚШ актерлері
Доминик Монаган

**Доминик Бернард Патрик Люк Монаган** ( 8 желтоқсан 1976 жыл, Берлин, Германия) – ағылшын актері. 

«Сақиналар билеушісі» (2001-2003) кинотрилогиясы және «Lost» (2004-2010) хикаятындағы рөлдерімен танымал болған. Кішкентайнан актерлік мамандықты игеруді армандаған ол мектеп қабырғасында жүріп, көптеген қойылымдарға қатысады. Ең бірінші рөлін 1997 жылы шыққан «Враждебные воды қаз?» фильмінде сомдаған. Осыдан кейін 2001 жылы шыққан «Сақиналар билеушісі: 1-ш" бөлім» фильмінде Мериадок Брендибак деген хоббиттің рөлін сомдап көпшілікке танылған. Қазір жаңа жобалармен жұмыс істеуде.

## Дереккөздер


Санат:Ұлыбритания актерлері
Хорхе Гарсиа

**Хорхе Гарсиа** (, 28 сәуір 1973 жыл Омаха, Небраска, АҚШ) – америка актері және комик. 

Колледжде оқып жүріп актерлік мансапқа жолына түсуге ынталы болады да, оқуын бітірген соң телехикаяларға түсе бастайды, сонымен қатар театр сахналарында да ойнап жүреді. «Добро пожаловать, или Соседям вход воспрещён» (2006) фильмінде кішігірім рөлді сомдап шыққан. Алайда көреремендерге ол «Остаться в живых» телехикаясындағы дәу, бірақ мейірімді Херлидің рөлімен танылған. 2005 жылы үйленген. 

## Фильмдері
«Коломбо» (2003) 
«Как я встретил вашу маму» (2010) 
«Грань» (2011)

## Дереккөздер


Санат:АҚШ актерлері
Николь Эванджелин Лилли

**Николь Эванджелин Лилли** (; 3 тамыз, 1979 жыл, Форт-Саскачеван, Альберта, Канада) – канадалық актриса. 

«Остаться в живых» телехикаясындағы Кейт Остин рөлімен аты шыққан. Кино әлеміне кірерге дейін ол стюардесса және даяшы болып жұмыс істеген. Кейін «Форд» агенттігімен келісім жасап, модель болады. 2003 жылдан бастап фильмдердің эпизодтарында көріне бастайды. Алайда оның атын әлемге «Остаться в живых» фильміндегі рөлі шығарады. 2009 жылы Эванджелин L’Oréal компаниясының өкілі атанады. 

## Фильмдері
«Фредди против Джейсона» (2003) 
«Повелитель бури» (2008) 
«Живая сталь» (2011)

## Дереккөздер


Санат:Канада актерлері
Билли Бойд

**Билли Бойд** (, 28 тамыз 1968 жыл, Глазго) – шотланд актері, музыкант. «Сақиналар билеушісі -1» және «Хозяин морей қаз?: на краю земли қаз?» фильмдеріндегі рөлдерімен кеңінен танылған. Киномен қатар ол театр сахнасындағы актерлік қызметін де атқарған. Сонымен қоса ол музыкант, әнін өзі жазып өзі орындайды, гитара және барабанда ойнай алады. «Beecake» музыкалық ұжымының көшбасшысы. Спортпен айналысқанды ұнатады. Қазір Глазго қаласында өзінің жұбайымен және ұлымен тұрып жатыр. Фильмдері: «Taggart» (1996), «Midsummer Dream» (2005), «Moby Dick» (2010), т.б.

## Дереккөздер


Санат:Ұлыбритания актерлері
Санат:Глазгода туғандар
Сэр Иэн Мюррей Маккеллен

**Сэр Иэн Мюррей Маккеллен** ( 25 мамыр 1939 жыл, Бернли, Ланкашир графствосы, Ұлыбритания) – британдық актер. 

Қазіргі таңда «Люди Икс», «Властелин колец» сияқты танымал кино жобаларға жиі түсуде. Шекспир репертуарындағы барлық пьесаларда ойнап шыққан. 1969 жылы бірінші рөлін сомдаған. 1988 жылы бірінші рет Би-Би-Си радиостанциясындағы сұхбатында өзінің гомосексуал екенін жария еткен. Көптеген сыйлықтардың иегері. Әлі күнге дейін киноға түсіп келеді. 

## Фильмдері
«Крепость» (1983) «Я согласен на всё» (1994) 
«Волшебное приключение» (2005) 
«Золотой компас» (2007)

## Дереккөздер


Санат:Ұлыбритания актерлері
Вигго Мортенсен

**Вигго Питер Мортенсен кіші** (; , Нью-Йорк) — америка актері.

«Сақиналар әміршісі» кинотрилогиясындағы Арагорн рөлімен кеңінен танымал. Испан тілін жетік меңгерген Виггога испан тілінде түсірілетін фильмдерге түсу ұсыныстары жиі түседі.

Актерлік мансабын 1980 жылдары Бродвейде бастаған. Кинодағы дебюті 26 жасында болған. 1990 жылдарда фильмдерде болмашы рөлдерді сомдап жүрген. «Портрет леди» (1996), «Солдат Джейн» (1997) фильмдеріне түседі. «Сақиналар әміршісі» фильмінен кейін бірқатар фильмдерге түскен. Кино жұмысынан бөлек ол «Perceval Press» баспасының негізін қалаған және сурет салумен айналысады.

## Фильмография
* 1985 - «Куәгер» 
* 1994 - «Экипаж» 
* 2001 - «Сақиналар әміршісі: Сақина бауырластығы»
* 2002 - «Сақиналар әміршісі: Екі қамал»
* 2003 - «Сақиналар әміршісі: Патшаның оралуы» 
* 2004 - «Идальго» 
* 2011 - «Қауіпті әдіс» 
* 2018 - «Жасыл кітап»
* 2020 - «Құлау»
* 2020 - «Ғарыш:Мүмкін Әлемдер»
* 2022 - «Болашақ қылмыстар»
* 2022 - «Отыз өмір»
* 2023 - «Өлген адам ауырмайды»

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Джон Рис-Дэвис

**Джон Рис-Дэвис** (; 5 мамыр 1944) – ағылшын актері. 

«Скользящие» (Sliders) хикаятында, «Индиана Джонс» фильмдерінде, «Сақиналар әміршісі» трилогиясында және «Затерянный мир» дилогиясында сомдаған рөлдерімен танымал. Актерлік жұмысын театр сахнасынан бастайды. Экранға 1970 жылдардан бастап шыққан. 70-ке жуық фильмге түскен. Сондай мультфилмдерде дауыстарды сомдаған. 

Екі рет үйленген. Бірінші некесінен екі ұлы, ал екіншісінен бір қызы бар.

## Фильмдер тізімі
* «Я, Клавдий» (1976) 
* «Айвенго» (1982) 
* «Седьмая монета» (1992) 
* «Британик» (2000) 
* «12 дней страха» (2004) 
* «Свирепая планета» (2011)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*
Шон Астин

**Шон Астин** ( 25 ақпан 1971 жыл, Санта-Моника, Калифорния,АҚШ) – америка актері, режиссер, продюссер. 

Көрермендерге Сақиналар әміршісі» (2001-2003) трилогиясындағы Сэмуайз Гэмджи рөлімен танылған. Алғаш экранға 1995 жылы «Оңбағандар» фильмімен шыққан. 1992 жылы үйленген, үш қызы бар. 2004 жылы Джо Лейденмен бірлесіп «Туда и обратно: рассказ актёра» (ағыл. There and Back Again: An Actor's Tale) кітабын жарыққа шығарады. Кітапта Дж. Р.Р. Толкиен роман желісі бойынша түсірілген трилогияның түсірілімі барысындағы өз әсерлері мен сезім толғаныстарын баяндайды.

## Дереккөздер


Санат:АҚШ актерлері
Шон Марк Бин

**Шон Марк Бин** ( 17 сәуір 1959 жыл) – ағылшын театр және кино актері.

«Анна Каренина» (1997) фильміндегі Вронскийдің, «Сақиналар әміршісі» фильмінде Бороирдің, «Троя» фильмінде Одиссейдің рөлін сомдаған. Кішкентайынан футболист болуды армандаған, алайда жас кезінде болған оқыс жағдайға байланысты бұл арманын жүзеге асыра алмайды. Кейінірек актерлік өнермен айналыса бастайды. Алғаш экранға 1984 жылы «Зимний полет» фильмімен шығады. Содан бері әртүрлі рөлдерді сомдап шыққан. 
## Фильмдері
«Игроки» (1984) 
«Леди Чаттерлей» (1993) 
«Браво Два Ноль» (1999) 
«Эпоха героев» (2011)

Санат:АҚШ актерлері
Робби Колтрейн

**Ро́бби Ко́лтрейн** (, шын аты: Энтони Роберт Макмиллан  30 наурыз 1950 жыл, Рутерглен, Оңтүстік Ланаркшир, Шотландия) – шотланд театр және киноактері, комик, сценарийші, продюссер. 

«Метод Крекера» британдық телехикаясындағы Эдди Фитцтің және «Гарри Поттер» фильміндегі Хагридтің, сонымен қатар «Монашки в бегах» фильміндегі Инвиолата рөлімен танымал болған. 

Алғаш рет экранда 1981 жылы ВВС арнасында көрсетілген «A Kick Up the Eighties» хикаятындағы рөлімен көрінген. Кейінірек оған кинофильмнен рөлдер алуға ұсыныс түсе бастайды. Осылайша ол бірқатар танымал фильмдерде көрінеді. 

2001 жылдан бастап 2011 жылға дейін «Гарри Поттер» фильмінің барлық бөліміне түскен.

## Фильмдері
«Абсолютные новички» (1986) 
«Приключения Гека Финна» (1993) 
«Золотой глаз» (1995) 
«Спровоцированная» (2006)

## Дереккөздер


Санат:1950 жылы туғандар
Санат:Глазго тұлғалары
Санат:Шотланд актерлары
Алан Рикман

**Алан Сидни Патрик Рикман** ( 21 ақпан 1946, - 14 қаңтар 2016, Хаммерсмит ауданы, Лондон, Англия) – британдық театр және киноактері.

«Алтын глобус», «Эмми» және BAFTA сыйлықтарының лауреаты. Алғашқы рөлін театр сахнасында «Опасные связи» қойылымында сомдаған. 1985-1987 жылдары Англияда көрсетіліп жүрген спектакль кейін Бродвейге барып үлкен жетістіктерге жетеді. Ал Алан өз ойынымен бәрінің назарын аудартады. Оны бірден «Крепкий орешек» жобасына шақырады. Осыдан кейін оның актерлік мансабы жоғарылай бастайды. Алан Рикман көп көрермендерге «Хәрри Поттер» фильміндегі профессор Северус Снейптің рөлімен таныс.

## Фильмдері
«Январский человек» (1989) 
«Робин Гуд, принц воров» (1991) 
«В поисках Галактики» (1999) 
«Суини Тодд, демон-парикмахер с Флит-стрит» (2007) 
«Удар бутылкой» (2008)

## Дереккөздер

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Ұлыбритания актерлері 
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Памела Андерсон

**Паме́ла Де́низ А́ндерсон** (, 1 шілде 1967 жыл, Ледисмит, Британ Колумбиясы, Канада) – америка актрисасы және фотомодель. 

1989 жылы Playboy журналының мұқабасына бейнесі басылып шығады, ары қарай осы журнал компаниясымен жұмыс істей бастаған. 

1992 жылы «Спасатели Малибу» телехикаясына түсіп, кейін АҚШ-тың секс-символына айналады. Сонымен қатар Памела өзінің қайырымдылық шараларымен де танымал. 

Өзі вегетариандық тағамдарды тұтынатындықтан, жануарлардың «құқығын» жақтап, аң терісін киімдерге пайдалануға қарсылық білдіреді. 

1995 жылы рок-музыкант Томми Лиге күйеуге шыққан. Екі ұлы бар. 

## Фильмдері
* «Захват Беверли Хиллз» (1991)
* «Скуби-Ду» (2002) 
* «Блондинка и блондинка» (2008) 
* «Голливуд для начинающих» (2010)

## Дереккөздер


Санат:АҚШ актерлері
Шон Пенн

**Шон Джастин Пенн** ( 17 тамыз 1960 жыл) – америка актері, кинорежиссер.

## Өмірбаян
2004 жылы «Жұмбақ өзен» фильміндегі және 2009 жылы «Харви Милк» фильміндегі рөлдері үшін «Оскар» сыйлығының лауреаты атанған. 
Өзінің мансабын телехикаяларда түсіп бастаған. Алғаш киноға 1981 жылы «Отбой» («Кадеты») (Taps) картинасына түскен. «Риджмонт колледжіндегі алансыз күндер» (Fast Times at Ridgemont High, 1982) комедиясымен таныла бастап, «Жөндекі жігіттер» (Bad Boys, 1983) және «Сұңқар мен Аққала" (The Falcon and the Snowman, 1985) фильмдерімен атаққа ие болған. 1985 жылы поп әнші Мадоннаға үйленеді, бұдан кейін үнемі БАҚ назарынан тыс қалмайды. Мадонна екеуі сәтсіз болып шаққан «Шанхайлық тосын сый» фильміне түскен. Екеуі 1989 жылы ажырасып кеткен. Оның бірқатар режиссерлік жұмыстары да бар.

## Фильмдері
* «Мен – Сэммін» (2001) 
* «Өмір ағашы» (2011)
* «Гангстерлік жасақ» (2013)

## Сыртқы сілтемелер

* 

## Дереккөздер

Санат:Үздік актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік қолдаушы актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Тимоти Хаттон

**Ти́моти Ха́ттон** (, 16 тамыз 1960 жыл, Малибу, Калифорния, АҚШ) – америка актері және кинорежиссер. 

20 жасында екінші пландағы ең үздік ер адам рөлі үшін «Оскар» сыйлығын иеленеді. Кино дебюті 1980 жылы шыққан Роберт Редфордтың «Обыкновенные люди» фильмі болған. Дәл осы фильмдегі рөлі үшін «Оскар» сыйлығын алған. Осыдан кейін ол бірқатар танымал болған фильмдерге түскен. «Пять дней до полуночи» және «Тайны Ниро Вульфа» хикаяттарында басты рөлдерді сомдаған. 

Қазіргі кезде «Воздействие» телехикаясының түсіріліміне қатысуда. 

## фильмдері
«Долгий путь домой» (1981) 
«Измена» (1988) 
«Генеральская дочь» (1999) 
«Призрак» (2010)

## Дереккөздер

Санат:АҚШ актерлері
Анькан

**Анькан** – Қытай Халық Республикасының Шэньси провинциясындағы қалалық аймақ.

 

Жер аумағы – 23.391 км². Халық саны – 2,93 млн адам. 

Қалалық аймақ 1 ауданнан және 9 уезден тұрады. Олар: Ханьбинь ауданы, Байхэ, Ланьгао, Ниньшань, Пинли, Сюньян, Шицюань, Ханьинь, Цзыян және Чжэньпин уездері. 

## Дереккөздер


Санат:Қытай әкімшілік-аумақтық құрылысы
Санат:Қытай қалалары

Санат:Миллионер қалалар
Майкл Гэмбон

**Сэр Майкл Джон Гэ́мбон** ( 19 қазан 1940 жыл, Дублин, Ирландия) – британдық театр және кино актері. 

Ең үздік актер номинациясы бойынша төрт рет BAFTA телесыйлығына (1987, 2000, 2001, 2002) және басқа киноматография гильдиясының сыйлықтарына ие болған. *Британ Ұлттық Театрында* жұмыс істеген. Гэмбон «The Singing Detective» телехикаясындағы Филип Марлоудың рөлінен кейін таныла бастаған. Ол Ричард Харристің орнына «Гарри Поттер» фильмінің соңғы алты фильмінде түскен.

## Фильмдері
«The Beast must Die» (1974) 
«Повар, вор, его жена и её любовник» (1989) 
«Омен» (2006) 
«Удача» (2011)

## Дереккөздер


Санат:Ұлыбритания актерлері
Имельда Стонтон

**Имельда Стонтон** () – британдық театр және киноактриса.

Лондонның ұлттық театрында, «Олдвик» театрында және Шекспир компаниясында жұмыс істеген. Көптеген фильмдерге түскен, «Питердің достары», «Много шума из ничего», «Ғашық Шекспир» картиналарындағы рөлдерімен танымал. Майк Лидің «Вера Дрейк» (2004) фильміндегі басты рөлі үшін BAFTA сыйлығының, Венеция және Нью-Йорк кинофестивалінің лауреаты атанған. «Хәрри Поттер» фильмінде профессор Долорес Амбридждің рөлін сомдаған.

## Фильмдері
«Смертельный совет» (1993) 
«Моя ужасная няня» (2005) 
«Взятие Вудстока» (2009)

Санат:Ұлыбритания актрисалары
Аньхой

thumb|Аньхой
**Аньхой** – Қытай Халық Республикасының Аньхой провинциясындағы қалалық аймақ. 

Жер аумағы – 15.398 км². Халық саны – 5,59 млн адам.

Аньцин қалалық аймағы 3 ауданға (Дагуань, Исю және Инцзян аудандары), 1 қалалық уезге (Тунчэн қалалық уезі), 7 уезге (Ванцзян, Сусун, Тайху, Хуайнин, Цзуньян, Цяньшань және Юэси уездері) бөлінеді. 

Қалалық аймақты *Сяо Чаоин* басқарады. Қала қарқынды даму үстінде.

## Дереккөздер


Санат:Қытай әкімшілік-аумақтық құрылысы
Санат:Қытай қалалары

Санат:Миллионер қалалар
Аньян

**Аньян** – Қытай Халық Республикасының Хэнань провинциясындағы қалалық аймақ. 

Жер аумағы – 7.413 км². Халық саны – 5,25 млн адам (2002). Қала аумағынан Шан әулеті кезіндегі көптеген бұйымдар табылған. Инь патшалығының астанасы осы жерде болған деген болжам да бар. Ежелгі қала аумағы ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мұралары тізіміне енген. 

Қалада *Қытай иероглифтері музейі* қызмет жасайды. Қалалық аймақ 4 ауданға (Бэйгуань, Вэньфэн, Иньду және Луньань аудандары), 1 қалалық уезге (Линьчжоу қалалық уезі), 4 уезге (Аньян, Нэйхуан, Таньинь және Хуасянь уездері) бөлінеді. 

1920 жылы жүргізілген қазба жұмыстары нәтижесінде қаланың ескі орны мен ескі қорымдар табылған.

## Дереккөздер


Санат:Қытай әкімшілік-аумақтық құрылысы
Санат:Қытай қалалары
Санат:Миллионер қалалар
Баодин

**Баодин** – Қытай Халық Республикасының Хэбэй провинциясындағы қалалық аймақ. 

Жер аумағы – 22.159 км². 2002 жылғы санақ бойынша қала халқы 605087 адамды құраса, жалпы аймақтағы халық саны 10,7 млн адамды құрайды. 
Әкімшілік-аумақтық бөлінуі: 3 аудан, 4 қалалық уезд, 18 уезд. 

Климаты муссонды қоңыржай болып келеді. Ауа райының температурасы қыс мезгілінде -3,9°С, жаз мезгілінде +27,1 °C, орташа жылдық температура +12,8 °C. Жауын-шашынның жылдық мөлшері – 542 мм.

## Дереккөздер


Санат:Қытай әкімшілік-аумақтық құрылысы
Баоцзи

**Баоцзи** — Қытай Халық Республикасының Шэньси провинциясының қалалық аймағы. 

Жер аумағы – 18.235 км². Халық саны 2003 жылғы санақ бойынша 3,68 млн адамды құрайды. 

Әкімшілік-аумақтық тұрғыдан 3 аудан, 9 уезге бөлінеді:
#### Аудандар
* Вэйбинь (渭滨区)
* Цзиньтай (金台区)
* Чэньцан (陈仓区)
#### Уездер
* Линью (麟游县)
* Лунсянь (陇县)
* Мэйсянь (眉县)
* Тайбай (太白县)
* Фэнсян (凤翔县)
* Фэнсянь (凤县)
* Фуфэн (扶风县)
* Цишань (岐山县)
* Цяньян (千阳县) 

## Дереккөздер


Санат:Шэньси
Санат:Қытай
Бэйхай

**Бэйхай** – Қытай Халық Республикасының Гуанси-Чжуан автономиялық ауданындағы қалалық аймақ.

 

Жер аумағы – 4.016 км². Халық саны 2007 жылғы санақ бойынша 1,573 млн адамды құрайды. 

Бэйхай қалалық аймағы 3 ауданға (Иньхай, Тешаньган және Хайчэн аудандары) және 1 уезге (Хэпу уезі) бөлінеді. 

Телефон коды – +86 779, пошталық индексі – 536000.

## Дереккөздер


Санат:Қытай әкімшілік-аумақтық құрылысы
Санат:Қытай қалалары
HSK (Hanyu Shuiping Kaoshi)

**HSK (Hanyu Shuiping Kaoshi)** — қытай тілін білу деңгейін анықтау мақсатында Бейжің тіл және мәдениет университеті тарапынан ұйымдастырылған Қытай мемлекеттік емтиханы. 

 

HSK қытай тілі ана тілі болып табылмайтын барлық Қытайдың аз ұлт өкілдеріне, сонымен қатар қытайлық эмигранттар мен шетелдіктерге арнайы тағайындалған. 

«HSK» емтиханы «Негізгі деңгей», «Бастапқы және орта деңгей», «Жоғарғы деңгей» деп жіктелетін көпдеңгейлі құрылыман тұрады. Әр деңгей тыңдау, грамматикалық тест, мәтінді түсіну қабілетін анықтауға арналған тапсырма, сонымен бірге жоғарғы деңгейлік сертификатқа тапсыру кезінде шығарма жазу секілді өзіндік тапсырмалар топтамасын құрайды. Кез келген сертификат білім деңгейінің тек формалды көрсеткіші болып табылуына қарамастан, бүгінгі күні аталған құжат қытай тілін білу деңгейін ресми халықаралық куәландыратын жалғыз ғана құжат болып табылады. Арнайы сайты – http://www.hsk.org.cn/ .

1-деңгейді тапсырған үміткерлер қытай тілінің ең оңай сөздері мен сөйлемдерін меңгеріп, тілді қарым-қатынас құралы ретінде қолдана алады, сонымен қатар ол қытай тілін одан әрі қарай жеңіл игеру мүмкіндігіне ие болады.
2-деңгей үміткерлердің қытай тіліндегі күнделікті қолданылатын сөздері мен сөйлемдерін еркін меңгергендігін және бастапқы қытай тілінің жоғарғы деңгейі жеткендігін көрсетеді.
3-деңгейге ие үміткерлер күнделікті тұрмыс-тіршілікте, оқу мен жұмыста қытай тілін еркін қолданып, Қытай еліндегі саяхатта тілдік кедергілерден еркін  өте алады.
4-деңгейге ие үміткерлер көптеген тақырыптарда пікір таластырып, қытай тілі ана тілі болып табылатындармен қиындықсыз қарым-қатынас орната алады.
5-деңгейден өткен үміткерлер қытай тіліндегі газет-журналдарды оқып, қытайлық фильмдер мен телебағдарламаларды тамашалай алады, яғни олар қытай тілінде еркін сөйлеп, еркін жазады.
6-деңгей үміткерлердің қытай тілін толық меңгергендігін көрсетеді. 

## Дереккөздер


Санат: Тесттер 
Санат:Тіл емтихандары
Санат:Жоғарғы оқу орындары
Санат:Қытай тілі
Айдаһар-қайықтар мейрамы

**Айдаһар-қайықтар мейрамы** – қытай халқының екі мың жылдық тарихы бар мейрамы.

 

Бұл мейрам жыл сайын Қытай, Тайвань, Гонконг пен Сингапурда атап өтіледі. Бұл – Қытайдың ұлттық қаһарманы *Ку Юаньнің* құрметіне өткізілетін мейрам. 

Аңыз бойынша осыдан 2 мың жылдай бұрын ол билік басында жемқорлыққа наразылық ретінде суға кетіп өлген. Мейрамда басты шара ретінде айдаһар тәрізді жасалған қайықтар арасында жарыс ұйымдастырылады. Ұзындығы 10 метрден асатын, айдаһардың басы мен құйрығы тәрізді ойылып арнайы жасалатын әрбір қайықта 20 шақты адам отырып, белгі берілген кезде дауылпаздар қағылып, бір-бірімен жарысады. 

Қытайдың ұлттық спорт түрі ретінде саналады. 

## Дереккөздер


Санат: Қытай Санат: Қытай мерекелері Санат: Мейрамдар
Қытайдың ұлттық мейрамдары

**Қытайдың ұлттық мейрамдары** – қытайлықтардың мыңдаған жылдар бойы ай күнтізбесіне сәйкес аталып өтетін мейрамдары. 
 

Қытай елінде және қытай ұлтының өкілдері бар елдерде тойланады. 

Қытайда Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін христиандық жыл санау, яғни күн күнтізбесі енгізілген. Сол уақыттан бері Қытайда 1 қаңтарда – Жаңа жыл, 8 наурызда – Халықаралық әйелдер күні, 1 мамырда – Халықаралық еңбек күні, 4 мамырда – жастар мерекесі, 1 маусымда – Халықаралық балалар күні (балалар үшін демалыс күні), 1 шілдеде – Қытай Коммунистік партиясының құрылған күні, 1 тамызда – Қытайдың халықаралық азаттық әскерінің құрылған күні, 1 қазанда – Қытай Халық Республикасының құрылған күні тойланады. 

Ресми мемлекеттік мерекелермен қатар Қытайдың көптеген аудандарында, көптеген этникалық топтар арасында өздерінің жергілікті мерекелері аталып өтіледі. 

## Дереккөздер


Санат: Қытай Санат: Қытай мерекелері Санат: Мейрамдар
Ай немесе егін мерекесі

**Ай немесе егін мерекесі** – ай күнтізбесі бойынша сегізінші айдың он бесінші түнінде (қыркүйек) аталып өтілетін мереке. 

Тан әулеті кезінен бастап белгіленіп, тойлана бастаған мейрам қытай күнтізбесінде аса маңызды орын алады. Бұл – Ай құдайына табынатын күн. 
Дәстүр бойынша бұл күні қытайлар ерекше тәтті тоқаштар пісіріп, бір-біріне ұсынып дәм татысады және айдың жарығымен өлең оқиды. “Ай шелпектері” қытай халқының моңғол шапқыншылығына қарсы көтерілісін еске түсіреді, өйткені бірнеше ғасыр бұрын осындай тоқаштардың ішіне салынған кішігірім хаттар бүліншілікке және басқыншыларға бойсұнбауға шақырған. Бұл күні ғашықтар құдайлардан өздерін ай сияқты бір бүтінге айналдырып қосуын сұрайды. 

Барлық жерде кішкентай түрлі-түсті шамдар сатылады: кешке қарай қала саябақтары мен егіс далаларында ата-аналар балаларымен бірге оларды жағады.

## Дереккөздер


Санат: Қытай Санат: Қытай мерекелері Санат: Мейрамдар ]
Конфуцийдің туған күні

**Конфуцийдің туған күні** – Қытай мейрамы. Көне философ қытай өркениетінің рухани дүниетанымына аса зор ықпал еткен. 

Конфуцийлік әдеп бес ізгілікке: мейірімділік, әділеттілік, туралық, парасаттылық және адалдыққа негізделген, адамды өзін-өзі тәрбиелеуге шақырады. Конфуцийшілдік көптеген ғасырлар бойы мемлекеттік идеологияның негізі болып келеді. Осының негізінде соңғы кезде жоғалтқан құндылықтарын қайта жаңғыртылуда.

## Дереккөздер


Санат: Қытай Санат: Қытай мерекелері Санат: Мейрамдар
Қытай мәдени орталығы

**Қытай мәдени орталығы** – Қазақстандағы мәдени орталықтың бірі. 

1997 жылы 13 маусымда Талдықорған қаласында құрылған. Оның құрылуына бастаушы болған – *Лю Лидия Николаевна*. Орталық жанынан қытай тілін үйренетін балалар тобы, 6 адамнан құралған би тобы – «Лотос» ансамблі ұйымдастырылған. Қазіргі кезде Лидия Николаевна орталық және Ассамблея өткізетін барлық іс-шараларға қатыса отырып, құрметті төрайым ретінде белсенді жұмыстар жүргізуде. Қытай мәдени орталығының негізгі мақсаты – **Қазақстан Республикасы халқының** бірлігін, ұлтаралық келісімді және ынтымағын сақтай отырып, өз ұлтының дәстүрлері мен мәдениетін, әдет-ғұрпын дамыту және насихаттау болып табылады.

## Дереккөздер


Санат: Қытай орталықтары
Бэнбу

**Бэнбу** – Қытай Халық Республикасының Аньхой провинциясындағы қалалық аймақ. 

Жер аумағы – 5.952 км². 2008 жылы жүргізілген санақ бойынша халық саны 3,525 млн адамды құрайды. 

Бэнбу қалалық аймағы 4 ауданға (Бэншань, Лунцзыху, Хуайшан және Юйхуэй аудандары) және 3 уезге (Гучжэнь, Ухэ және Хуайюань уездері) бөлінеді. Телефон коды – 86 552.

## Дереккөздер


Санат:Қытай әкімшілік-аумақтық құрылысы
Бэньси

**Бэньси** – Қытай Халық Республикасының Ляонин провинциясындағы қалалық аймақ. 

Жер аумағы – 8.411 км². Халық саны 1,567 млн адам. 1876 жылы осы аймақта **Хуайжэнь уезі**, 1906 жылы Бэньси (Бэньсиху көлінің құрметіне) уезі құрылады. 1939 жылы уезд Бэньсиху қалалық аймағы болып өзгертіледі. Қазіргі атауына 1948 жылы ие болған. Бэньси қалалық аймағы 4 аудан, 2 автономиялық ауданнан тұрады.

## Дереккөздер


Санат:Қытай әкімшілік-аумақтық құрылысы
Чуй Юанды

«Қияқ күріш» мерекесі – ақынға арналған мереке. 

Мамырда өтетін бұл мереке ұлы ақын **Чуй Юанды** еске түсіру үшін белгіленген. Чуй Юан (шамамен б.з.д 340 жылдан 278 жылдарға дейін) – «Белдескен бектіктер» дәуірінде өмір сүрген Чу бекінісінің (қазіргі *Хуби*, *Хунан* провинциялары) отаншыл Абызы. Елдегі таралған өсекке сеніп, өзіне жасалған қастандық ісіне ашынған ол арқасына тас байлап, Боло дариясына батып қайтыс болады. Қара халық бұл хабарды естіген соң, жапа-тармағай қайықпен оның сүйегін іздейді. Оның етін балық жеп кетпесін деп суға бамбукке салынған күріш тастайды. Чуй Юанның мүрдесі суға кетеді. Оның жайсаң мінезі ел арасында әліге дейін сақталып келген. Бүкіл ұлт жыл сайын оның өлімін (өзенге өзін тастаған күні – ескіше күнтізбе бойынша 5 мамыр) аза тұтады. Сонымен айдаһар қайық есу, қияқ күріш түю, ермен қадау мәңгілік ғұрыптық әдетке айналған.

*(Қытай тілінен аударылған)*

## Дереккөздер


Санат: Қытай Санат: Қытай мерекелері Санат: Мейрамдар
Вэйфан

**Вэйфан** – Қытай Халық Республикасы, Шаньдун провинциясының орталық бөлігіндегі қалалық аймақ.

 

2005 жылы жүргізілген санақ бойынша халық саны 8 млн 520 мың адамды құрайды. Жер аумағы – 15,8 мың км. 

Вэйфан қалалық аймағы Дуньин, Цзыбо және Линьи, және Жичжао қалалық аймақтарымен шектеседі. Циндао – Цзинань теміржол торабындағы транспорттық сауда орталығы. Weichai фабрикасы мен машина компаниясының, батпырауықтың отаны болып саналады. 

Қалалық аймақ 4 ауданнан, 6 қалалық уезден және 2 уезден тұрады. 
Қалада Вэйфан техникалық университеті және әуежай бар.

## Дереккөздер


Санат:Қытай әкімшілік-аумақтық құрылысы
Әруақтар мерекесі

**Әруақтар мерекесі** – 15 шілде күні аталып өтілетін қытай мерекесі. 

Бұл күні қайтыс болған үлкендерді еске түсіріп, әруақтарды отбасының жылылығын қайта көруге шақырады. Жазық өңірлерде сол күні ымырт түсе жұрт есігін айқара ашып далаға шығады да, айқайлап әруақтарды үйге шақырады. Шақырған дауыстар түнгі желмен ұзаққа таралып жатады. Бұл көріністі өз басынан өткізгендер мәңгі ұмытпайды. Сулы өңірлерде өзен мен көлдерге балауыз шырақ қояды. Ай туып, жұлдыздар шыққан шақта, шырақтар су бетінде жүзіп, туыс-туғандардың сағынышын жыраққа жалғайды. 

*(Қытай тілінен аударылған)*

## Дереккөздер


Санат: Қытай Санат: Қытай мерекелері Санат: Мейрамдар
Қарбыз мерекесі

**Қарбыз мерекесі** – 15 тамыз күні тойланатын қытай мерекесі.

Бұл мерекенің тарихы Қытайды моңғол билеген кезеңнен бастау алады. Шыңғысханнан Құбылай арқылы жалғасқан моңғол патшаларының билігі Қытайда біраз жыл өмір сүрген еді. Бірақ жергілікті халықты қырмай, олардың салт-дәстүріне құрметпен қараған. Моңғол билеушілері он, жүз, мың үй дегендей бөліктерге бөліп билеу дәстүрін ұстанған. Осындай орайды қолдан жібермеген қытайлар бал күлшенің ішіне, балықтың ішіне хат жасырып таратып, бір күнде әр ауыл өз моңғол билеушілерінің басын алған. Содан бастап «жеңіс күні» ретінде тойланатын дәстүрлі мерекеге айналған. 

Санат:Қытай мерекелері 
Санат:Мейрамдар
Ауызша аударма (кітап)

**Ауызша аударма** (кітап) – оқу құралы. Авторы – Ә. Тарақов.
2009 жылы Алматы қаласындағы «Қазақ университеті» баспасынан шыққан. 115 беттен тұрады. Оқу құралында аударманың қиын да күрделі түрінің жасалу жолдары, ілеспе және синхронды аударманың қалыптасып, дамуы, көркем немесе жазбаша аударма түрлерінен айырмашылықтары мен ұқсастықтары, аударманың психологиялық үдерісі, т.б. қамтылған. Ғылыми стилде жазылған. 

Оқу құралы болашақ ауызша аудармашыларға, студенттер мен магистранттарға, кәсіби мамандануға арналған. Таралымы 500 дана. ISBN 9965-30-933-7

## Дереккөздер


Санат: Кітаптар Санат:Аударма
Аударманың қажетіне қарай бөлінуі

**Аударманың қажетіне қарай бөлінуі**. Аударылатын материалдың қажеттілігіне байланысты аударма жұмысы толық аудару, бөліп аудару, мазмұндап аудару, құрастырып аудару деп 4 түрге бөлінеді. 

Бастан-аяқ түгел аударуды толық аудару дейміз. Түпнұсқаның ішінара қажетті жерін ғана аудару бөліп аудару деп аталады. Түпнұсқаның негізгі мазмұндарын шолып аудару мазмұндап аудару деп аталады. Түпнұсқаның кейбір жерлерін аударып, пайдаланып, кейбір жерлерін өзі құрастырып жазу құрастырып аудару делінеді. Бөліп аудару, мазмұндап аудару, құрастырып аудару дегендер әдетте ерекше бір қажетіне қарай қолданылады.

## Дереккөздер


Санат: Кітаптар Санат:Аударма