Жылдам пернелер

**Жылдам пернелер** () — мәзірге кірмей-ақ, кейбір командаларды жылдам шақыратын перне немесе пернелер комбинациясы.

## Пернелердің түрлері
Пернетақта пернелері атқаратын қызметіне  қатысты келесідей топтарға бөлінеді:
* Енгізу пернелері (әріптік-цифрлық) — мұнда  қарапайым баспа машинасында болатын пернелер жинақталады, яғни  әріптік, сандық және символдық пернелер.
* Басқару пернелері — бұл пернелер жеке түрінде  немесе  басқа пернелермен бірге басыла отырып нақты әрекеттерді орындайды. Көбінесе CTRL, ALT, Windows белгісі бар перне және ESC қолданылады.
* Функционал пернелер — арнайы тапсырмаларды орындау үшін қолданылады. Олар F1, F2, F3 және ары қарай F12 дейінгі пернелер тізбегінен тұрады. Түрлі бағдарламаларға қатысты бұл пернелердің қызметтері әр түрлі болып келеді.
* Орын ауыстыру пернелері — бұл пернелер құжаттарда, веб-беттерде және тексті  түзетуде орын ауыстыру үшін қолданылады. Оларға бағыттауыш пернелер,сондай-ақ, HOME, END, PAGE UP, PAGE DOWN, DELETE және INSERT пернелері жатады.
* Сандық бөлік — бұл пернетақта сандарды тез енгізу үшін  өте ыңғайлы. Ондағы пернелер қарапайым калькулятор немесе есептеу машинасына  сәйкес   топталып жинақталған.

Үш негізгі қосымша пернелер:
* PRTSCN (немесе PRINT SCREEN) – экран бетін суретке түсіріп, оны компьютер жадысындағы алмасу буферіне көшіреді. Оны Microsoft Paint немесе басқа бағдарламаға сурет ретінде қойып (CTRL+V), сол бағдарлама арқылы баспаға беруге болады.
* SCRLK (немесе SCROLL LOCK) – бұл пернені басу  көптеген бағдарламаларға әсер етпейді. Бірақ кейбір бағдарламаларда  оны басу бағыттауыш пернелердің, PAGE UP және PAGE DOWN  әрекетін өзгертеді; бұл пернелерді басу белгіленген фрагмент немесе курсор қалпын өзгертпестен құжатты  айналдыру мүмкіндігін береді.  Пернетақтада бұл перненің  қосып/өшірілуі түстік индикатормен көрсетіледі.
* PAUSE/BREAK – бұл перне көп қолдана бермейді. Кейбір ескі бағдарламаларда  бұл пернені басу  бағдарламаны тоқтатады немесе  CTRL –мен бірге басу  оның орындалуын тоқтатады.

## Ең негізгі қолданылатын пернелер жиынтығы
Пернелер	Орындалатын әрекеттер
* немесе 	Пернетақтадағы баспа әріптер ретін өзгерту 
*	Белгіленген элементті көшіру
*	Белгіленген элементті қиып алу
*	Белгіленген элементті қою
*	Әрекетті кері қайтару
*	Әрекетті қайталау
*	Ағымдағы файлды немесе құжатты сақтау      
*	Белгіленген элементті   «Себетке» орналастырмастан жою 
* 	Құжаттың басына ауысу
* 	Құжаттың cоңына ауысу
*	Курсорды келесі сөздің басына орналастыру
*	Курсорды алдыңғы  сөздің басына орналастыру
*	Курсорды келесі абзацтың басына орналастыру
*	Курсорды алдыңғы  абзацтың басына орналастыру
* + бағытшалары бар  пернелер	Текст  фрагменттерін белгілеу
* + бағытшалары бар кез-келген перне	Жұмыс үстелінде немесе терезеде бірнеше элементтерді белгілеу, сондай-ақ, құжатта тексті белгілеу 
* + бағытшалары бар кез-келген перне + БОС ОРЫН	Жұмыс үстелінде немесе терезеде бірнеше   жеке элементтерді белгілеу
* басып тұрып, тышқан көрсеткіші арқылы таңдау	Бірнеше элементтерді  еркін түрде таңдау
* басып тұрып, тышқан көрсеткіші арқылы таңдау	Бірнеше элементтерді   жұмыла таңдау
*	Терезедегі немесе құжаттағы барлық элементтерді белгілеу
*, 	Ағымдағы терезені жабу немесе белсенді болып тұрған бағдарламадан шығу   
*	Белсенді болып тұрған  терезенінің қосымша мәзірін ашу
*	Белсенді болып тұрған құжатты жабу(біруақытта бірнеше құжаттарды ашатын  бағдарламаларда қолданылады) 
*	Бір элементтен келесі элементке көшу 
*	Бағыттауыш пернелерді қолдану арқылы бір элементтен басқа элементке көшу
* + тышқанның айналма жүгірткіші	Жұмыс үстеліндегі белгішелер өлшемін өзгерту
*	Элементтерді ашылған реті бойынша циклді түрде ашып, алмастыру
*	Белгіленген элементтің қосымша мәзірін ашу 
*	 «Бастау»(«Пуск») мәзірін ашу 
* + көрсетілген әріп	Сәйкес менюді көрсету
*	 Windows жетектегішінде бір дәреже жоғары тұрған буманы қарап шығу
*, 	Тапсырмалар  диспетчерін ашу
Компакт-дискті қойған кезде  пернесін басу	Компакт-дискіні автоматты түрде ойнату режиміне көшу

*  	Белсенді болып тұрған терезені ғана суретке түсіреді
*	Экранды баспаға беру

## Windows белгісі бар пернемен бірге басылатын пернелер жиынтығы
* «Бастау»(«Пуск») мәзірін ашу және жабу
* Операциялық жүйенің қасиеттері туралы терезені ашу
* Жұмыс үстелін көрсету
* Барлық терезелерді жинақтау(Свертывание)
* Жұмыс үстеліндегі барлық жинақталған терезелерді қалпына келтіру.
* «Менің компьютерім» белгісін  ашу
* Файлдар мен бумаларды іздеу
* Компьютерлерді іздеу (желіге қосылған жағдайда)
* Компьютерді құлыптау немесе қолданушыларды алмастыру 
* «Орындау»( «Выполнить») сұхбат  терезесін  ашу
* Арнайы мүмкіндіктер орталығын(Центра специальных возможностей) ашу

## Windows  жетектегішінде бірге басылатын  пернелер жиынтығы
Келесі кестеде Windows  жетектегішінде бумалармен, терезелермен жұмыс істеуде қолданылатын пернелер үйлесімділігі көрсетілген:
Пернелер	Орындалатын әркеттер
CTRL+N	Жаңа терезе ашу 
CTRL+SHIFT+N	Жаңа бума құру
END	Белсенді  терезенің төменгі жағына көшу
HOME	Белсенді  терезенің жоғарғы  жағына көшу 
ALT+ENTER	Белгіленген  элементтің қасиеті туралы сұхбат терезені ашу 
ALT + Сол жақтағы бағыттауыш                  «←»	Алдыңғы буманы қарап шығу
ALT + Оң жақтағы бағыттауыш «→»	Кейінгі буманы қарап шығу
CTRL+E	Іздеу жолын таңдау
Win+Shift+әріптер	Басылған әріптен басталатын бума немесе файлды белгілеу

Shift+Enter	 Белгіленген буманы жаңа терезеде ашу

## Символдарды түзету
Пернелер	Орындалатын әрекеттер
*	Шрифтты таңдау 
*	 Шрифт өлшемін таңдау 
*	Шрифттарды өзгерту терезесін ашу  
*	Әріптер регистрін өзгерту  

*	Символдарды қалың шрифтпен(жирный) жазу
*	Символдарды асты сызылған  шрифтпен(подчеркнутый) жазу  
*	 Символдардың астын сызу, бірақ бос орындар сызылмайды   
*	Символдардың  астын екі сызықпен сызу 
*	Жасырын текстке айналдыру  

*	 Символдарды курсивті шрифтпен жазу  
*	 Барлық әріптерді кіші әріппен жазу немесе бұрынғы қалпына келтіру 
*	Жоғарғы индекске айналдыру  

*	Белгіленген символдардан қосымша форматтауды алып тастау  
*	 Белгіленген символдарды Symbol  шрифтімен форматтау
* 	 Символдар форматтары туралы ақпаратты шығару 
*	Форматтауды көшіру 
*	 Форматтауды қою

## Абзацтарды форматтау
*	Ағымдағы абзацтағы мәтінді бір жол төмен түсіру немесе қалпына келтіру.  
*	 Абзацты ортасы бойынша(по центру) түзету 
*	Абзацты ені бойынша(по ширине) түзету  
*	 Абзацты сол жақ бойынша(по левому краю) түзету 
*	Абзацты оң жақ бойынша(по правому краю) түзету  
*	Сол жақтан шегініс(бос орын) тастау  
*	Сол жақтағы шегіністі(бос орын)  жою 
*	 Аралық (выступ) тастау
*	Аралықты азайту  
*	 Белгіленген абзацтардан қосымша  форматтауды алап тастау 
*	Стильді қолдану  
*	   стилін қолдану
*	   стилін қолдану

## Құжаттармен жұмыс істеу
Пернелер	 Орындалатын әрекеттер
*	 Жаңа құжат құру 
*	 Құжаттарды ашу
* немесе 	Құжаттарды жабу
*	Құжат терезесін бөлу 
* немесе 	 Құжатты сақтау 
*	 Құжатты баспаға беру

Санат:Пернетақта