open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Константин Бутаев

Константи́н Никола́евич Бута́ев (туғ. 18 қазанда 1949, Орджоникидзе, КСРО) — кеңес және ресей театр мен киноның актері,кинорежиссер,сценарийші,кинопродюсер.

## Биографиясы

Константин 18 қазанда 1949 жылы Орджоникидзе қаласында туған. 1977 жылы Кинематографияның бүкілодақтық мемлекеттік институтты(Сергей Бондарчук пен Ирина Скобцеваның шеберлері).

Киноактер ретінде Константин 80-нен астам рөлдерді ойнаған("Ленфильм" киностудиясында жұмыс істеді).Режиссер-қоюшы ретінде және сценарийдің авторы ретінде 
 «Первого Международного фестиваля профессиональных каскадёров кино в городе Бердянске» фильмінде шықты.Осы фильм басты сылықты алды — «Бригантина-2001» —  «Живой огонь» номинациясында. Тағы да режиссер-қоюшы ретінде  мен сценарий авторы және продюсер ретінде 4-сериялық телевизиялық «Игра без правил» фильмінде түскен (кинокомпания «Северо-Запад», Санкт-Петербург, 2003).

Каскадер ретінде Константин 100-ден астам фильмдердің түсірілімінде қатысқан.

## Сілтемелер

http://www.ostrov-teatr.ru/troupe/index.php?ID=88 

http://ruskino.ru/art/5527 

Санат:1949 жылы туғандар
Кристоф Айхгорн

Кристо́ф А́йхгорн (Айххорн), ( Айкхорн ретінде кездесіледі); нем. Christoph Eichhorn; туғ. 8 қыркүйекте 1957, Кассель) — неміс актер мен режиссер.

## Биография

Кристоф Айхгорн театр отбасынан -оның әкесі неміс актер Вернер Айхгорн.Бохум қаласының театрында 1972 жылдан 1977 жылға дейін.Сахнада Кристоф Айхгорн  Вернер Шрётер, Петер Цадек, Роза фон Праунхайм, Жером Савари режиссерлерінің қойылымдарында түскен.

Кинода —  1972 жылдан бастап:  «Нежность волков» (Die Zärtlichkeit der Wölfe) фильміндегі кіші рөл, реж. Улли Ломмель.Тағы да осы фильмде  актёр, режиссер, сценарийші Райнер Вернер Фасбиндер түскен.

1981 жылы Кристоф  Томаса Манның «Волшебная гора» (Der Zauberberg) фильмінде Ганс Кастропты ойнады, реж. Ханс В. Гайссендёрфер (Hans W. Geißendörfer).Осы рөл оған үлкен әйгішілікті әкелді және оның актер бейімділігің көрсетті.

## Сілтемелер

http://christopheichhorn-kino.com/ 

http://www.drefa.de/neue-folgen-krimide.html 

Санат:1957 жылы туғандар
Владимир Александрович Грамматиков

нобай
**Владимир Александрович Грамматиков** (1 маусымда 1942) — кеңес және ресей театр мен киноның актері, режиссер, кинодраматург, продюсер. Ресей Федерациясының өнерге еңбегі сінген қайраткері.

## Биография
Владимир Александрович Грамматиков 1 маусымда 1942 жылы Свердловскте туған. Ол радио-құрылыс факультетің Бауманск училищесің Мәскеуде бітірді. Содан кейін ол өз өмірің киномен байланыстыруға шешті. Кейін ол ГИТИСтің актер факультетің бітірді.

1976 жылы Владимир ВГИКтің режиссер факультетің бітірді (Ефим Дзиган шебері).

1976 жылдан —  М. Горьков атындағы театрының актері мен режиссері. Ол «Ералаш» киножурналына арналаған кейбір эпизодтар мен жарнама роликтерің  түсірген.

Владимир «Улица Сезам» бала сериалының режиссері мен өнер жетекшісі болды(НТВ).

1998—2002 жылдары— М.Горьков атындағы киностудияның директоры.Ол  "Акуна Матата" телевизиялық жобасында тележүргізуші ретінде жұмыс істеген.

Санат:1942 жылы туғандар
Санат:КСРО актерлері
Санат:Ресей актерлері
Санат:КСРО кинорежиссёрлері
Санат:Ресей кинорежиссёрлері
Санат:Екатеринбургте туғандар
Санат:1 маусымда туғандар
Трансценденталдық апперцепция

**Трансценденталдық апперцепция** - өзінің формалары мен заңдары туындайтын құбылыстар дүниесі бірлігінің шарты болып табылатын-мыс априорлықты, яғни барлық тәжірибені бұрыннан өмір сүретін, алғашқы, таза әрі өзгермейтін сананы көрсететін Кант термині. Кант бойынша Трансценденталдық апперцепцияның бірлігі - адамның елестету қабілетінің, еске сақтауының және қайта еске түсіру арасындағы өзара байланыс шарты. Бұл бірліктің негізі ретінде Кант оның "Меніммен" барабарлығын, яғни әрбір елестетуде "Мен ойлаймын" деген қағиданың бар екендігінен деп жорыды. Кантшылдықтың осы көзқарасына сүйене отырып, Фихте өзінің субъективтік идеализм жүйесін жасады.

## Тағы қараңыз
* Апперцепция

## Дереккөздер

Санат:Философиялық терминдер
Имансыздық-имандылық

**Имансыздық** – адамгершіліктік принциптерден бас тарту, құлықсыздық (келеңсіз, ұнамсыз); адамға жат мінез-құлықтың атауы. Мұндай жат мінез-құлық иелеріне көп жағдайда шектен шыққан арсыздық тән. Ол адам бойында орынсыз қатыгездік, немқұрайлылық, қажетті тәлім-тәрбие көрмеуден туындап жатады, ондай кісі жағымды эмоцияға жұтаң, керісінше, бетімен кетушіліктің шектен асқан көрінісі. И. түрлері әр-түрлі: ашық арсыздық, адам баласын жек көру, мақсатқа жетудің қолайсыз тәсілдерінен бас тартпау және т.б. Аристотельдің пікірі бойынша, И-тың негізі, қайнар көзі саяси көзқарастардың кемшіндігінен, қоғамдық қатынастардың бұрмаланған түрлері (тирания, олигархия, т.б.) әр-түрлі күнәһарлықты тудырады: (пайдакүнемдік, мейірімсіздік, арамдық, дарақылық шектен шығу, жаулық, т.б.). қазіргі заманда бұл мәселе көкейтесті болып отыр. Сондықтан қазіргі жастарға ғылыми әдеп тұрғысынан имандылық пен ар-ождандық, адамгершіліктік құндылықтар мен принциптерді қалыптастыру аса қажет. И. опасыздық, ұждансыздық, ұятсыздық, ұлтсыздықпен тоқайласады. Абай иман жайында мынадай ой түйген; «Құдай тағала әрбір ақылы бар кісіге иман парыз деген, әрбір иманы бар кісіге ғибадат парыз». Тағы бір жерде «Ұятсызда иман жоқ, түпке жетер» деген пікір білдіреді. 
***Имандылық** – бұған қарама-қарсы мұсылман дінін ұстаушылар (әсіресе бес парызын міндетті түрде орындап жүргендердің), сондай-ақ адамгершіліктің деңгейіне дақ түсірмейтін (өтірік айтпау, кісі ақысын жемеу, зинақорлықпен айналыспайтын), адал еңбегімен күн көретін жаны жайсаң адамдардың психологиялық-моральдік бейнесін көрсететін категория.

## Дереккөздер
Психология
Санат: Психология
Иван Рыжов

Ива́н Петро́вич Рыжо́в (25 қантарда 1913, Мәскеу губерниясы — 15 наурызда 2004, Мәскеу) — кеңес және ресей театры мен киноның актері. Ресейдің халық әртісі(1980).

## Биография

Иван Петрович 25 қантарда 1913 жылы Мәскеу губернияның Жасыл Слободасы ауылында (қазіргі Рамен ауданы) туған.1935 жылы Мәскеу театр революциясы училищесің бітірді және сол театрының актері болды.1940 жылы  «Союздетфильм» киностудиясының, ал 1945 жылдан "Киноактер" театр-студясының актері болды.

Ол 1939 жылдан бастап «Кубанцы» фильмінде Есауыл Сорока рөліне дебютке шықты. Иван кәдімгі орыс еркек рөлдерін ойнап әйгілі болып кетті.

Иван Петрович Перепечинск зиратында жерленген.

## Атақтар мен марапаттар

Ресей Федерациясының еңбегі сінген әртісі (4 қыркүйек 1974).

Ресей Федерциясының халық әртісі (25 шілдеде 1980 жылы).

## Сілтемелер
*http://www.imdb.com/name/nm753516/

Санат:1913 жылы туғандар
Санат:2004 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей актерлері
Юрий Борисович Шерстнёв

**Юрий Борисович Шерстнёв** ( 24 сәуір 1941 жылы Кеңестік Социалистік Одағы — 12 мамыр 2017 жылы Ресей Мәскеу) — кеңес және ресей театр мен киноның актері, Ресейдің еңбегі сіңген әртісі.

## Өмірбаяны
Юрий Шерстнев 24 сәуірде 1941 жылы Мәскеуде әскери отбасында дүниеге келген. Әкесі, Шерстнёв Борис Илларионович, 1942 жылы Сталинградта қайтыс болды. Соғыс уақытында отбасы көшірілді (Өзбек КСР) Самарқанд, анасы мен Юрий ауылға көшті Юкаменскта Удмуртия. Соғыстан кейін отбасы Мәскеуге оралды, Үлкен Новинское шатқалында (бүгінгі күні Жаңа Арбат). Мектепте оқыдым № 637.

1963 жылы МХАТ мектеп-студиясың бітірді(В.К.Монюков курсы).Ол Станиславский атындағы театрында жұмыс істеген,кейін  «Сфера» театр-студиясында, ал сосын Перовскаядағы театрда.Кейін драматургия мен режиссура орталығының қойылымдарымен айналасады.

Әйелі: Макеева Людмила Викторовна  театр актрисасы мен режиссёрі.

2017 жылы 12 мамырда қайтыс болды аурудың асқынуынан. Борисов зираты жерленген.

## Сілтемелер
*http://sherstnev.ru/
*http://www.ruskino.ru/art/1029

Санат:Ресей актерлері
Владимир Аркушенко

**Владимир Прокофьевич Аркушенко** (укр. Володи́мир Проко́пович Арку́шенко; 16 мамырда 1925, Первомайск — 7 мамырда 1977, Львов) — кеңес,украин театр мен киноның актері.Украинаның халық әртісі(1969).

## Өмірбаяны

Владимир  Карпенко-Каров атындағы Киев мемлекеттік театр өнерінің институтының бітірушісі 1950).

1950 жылдан өмірінің соңына дейін 1977 жылы -М.Заньковецкий атындағы Львов украин драма театрының актері(қазіргі Мария Заньковецкая атындағы ұлттық академиялық украина драма театры).
Ол Киев өнер фильмдерінің студиясында киноларда түскен(қазіргі А.Довженко атындағы киностудия).

Әйелі — Любовь Каганова (1927—2011), Украинаның еңбегі сінген әртісі.

Владимир  Лычаковск зиратында  Львовте жерленген.

Санат:1925 жылы туғандар
Санат:1977 жылы қайтыс болғандар

Санат:Актёрлер
Иіс түйсіктері

**Иіс түйсіктері** – мұрын кеңсірігіндегі кілегей қабықтың клеткаларына түрлі химиялық заттардың әсер етуі нәтижесінде иіс түйсіктері пайда болады. Осы кілегей қабықтық таяқша тәрізді сезгіш клеткалары бар. Ауамен бірге мұрынға кіретін иісті заттар иіс мүшесінің сезгіш клеткаларын тітіркендіріп отырады. Иіс түйсіктерінің түрлері көп. Бірақ бұлар әлі күнге дейін белгілі классификацияға түспеген. Өйткені оларды дәм түйсіктерінен ажырату кейде қиынға соғады. Сондықтан да біз көбінесе белгілі бір иістің атын атаудан гөрі, иіс шығарып тұрған затты атаймыз (темекі исі, түтін исі, шөп исі т.б.). Иіс түйсіктері адамның тұрмыс салтына, қызмет бабына қарай да ерекше дамып отырады. Мәселен, Африкадағы бушмен тайпалары арыстанның, жирафтың, зебрдің ізін иіскеп жүріп-ақ оңай тауып алады, олар иісті ең жақсы аңшы иттерден артық біледі. Индияда жыланның жатқан жерін иісінен біліп табатын адамдар бар.
*Иісті жақсы сезу соқыр, мылқау, керең адамдарда ерекше жетілген. Мәселен, олар бөтен адамдарды, түрлі нәрселерді алыстан-ақ исінен «таниды». Үйге кірген адамды да, таныс көшесін де, тұрған үйін де олар иісіне қарап оп-оңай айыра алады.
*Иістің табиғатын зерттейтін ғылым ольфактроника деп аталады. Иіс түйсіктері адамның көңіл күйіне, жалпы психикасына жағымды не жағымсыз әсер қалдыруы мүмкін. Мәселен, жұпар иісті гүл – адамның көңілін сергітсе, шылымның түтіні – басты ауыртады. Парфюмериялық заттардың сапасын арттырып отыру – адам психикасына қолайлы әсер етудің бір факторы екендігі даусыз. 
*Мектеп оқушыларының иіс түйсіктерін тәрбиелеу – мұғалімдердің төл істерінің бірі. Мұғалім сабақ үстінде де, сабақтан тыс кездерде де баланың айналасындағы заттарды жан-жақты танып білуде, мәселен, ауаның тазалығын дұрыс талғай білуге, орманның, гүлденген бақтың, шабындықтың хош иістерін, қарағай, шырша ағаштары, шайырының жұпар иісін, теңіз жағалауындағы ауаның тұзды-сортаң иісін сезетіндей мүмкіндік туғызуы қажет. Оқушылар бұлардың қайсысы пайдалы, қайсысы зиян екенін (мәселен, бұзылған тамақ, иіс тигізетін газ, түтін т.б.) айыра білетін болсын. 

## Дереккөздер
Психология
Санат: Психология
Юрий Николаевич Смирнов

**Юрий Николаевич Смирнов** (туғ. 6 қарашада 1938) — кеңес және ресей театр мен киноның актері.Ресей Федерациясының халық әртісі(1997).

## Биография

Юрий Смирнов 6 қарашада 1938 жылы туған.1963 жылы ол Б.Щукин атындағы театр училищесің бітірді және сол жылы Мәскеу драма театрының труппасына түсті. Ал сосын Смирнов Таганкадағы театрында қызмет етті.

1961 жылы Юрий Смирно киноға дебютке шықты,бірақ 1971 жылы  оған әйгішілікті  «Бумбараш» фильмінде Гаврила рөлі әкелді. Юрий Смирнов — екінші жоспардың актёрі,бірақ осы рөлдердеде ол көрермендерге жақсы есте қалды: Пётр Петрович Полипов  «Вечный зов» телесериалында,  Анатолий Яковлевич  «На углу, у Патриарших» телесериалында және т.б. 2009 жылы Юрий  Юрий Нехай  «Черкесия. Адыгэ Хабзэ» фильмің даустатты.

Ұлы— **Максим Смирнов**, кино- және телережиссёр.

Санат:1938 жылы туғандар
Санат:Ресей актерлері
Матлюба Фархатқызы Алимова

**Матлюба (Матлубэ) Фархатовна Алимова** (12 тамыз 1954, Әндіжан) — кеңес, ресей және өзбек актрисасы.

## Өмірбаяны
Матлюба Алимова 12 тамызда 1954 жылы Әндіжан қаласында туған. Ол ВГИКтің актер факультетің бітірді (1978, Алексей Баталов шебері).

1978 жылдан бастап «Өзбекфильм» киностудиясының актрисасы. Соңғы кездерде фильмдерде сирек түскен. Ол бухарск пен шахрисабск тоқмалардың жаңғыртуымен айналасады. 2004 жылы Мәскеуге көшті. 2011 жылы Ташкентке қайтадан келді.

## Фильмдер тізімі
1979 — Маленькие трагедии — Лаура

1979 — Цыган — Настя

1980 — В стремнине бешеной реки — Малика

1981 — И с вами снова я… — Таня

1982 — Василий Буслаев — Ирина, византиялық патшаханым

1982 — Встреча у высоких снегов — Зебо

1983 — Сказка о Звёздном мальчике — сыған әйел

1983 — Жаркое лето в Кабуле
Леонид Неведомский

Леонид Витальевич Неведомский (1939 - 2018) — ресей және кеңес театр мен киноның актері.Ресей Федерациясының еңбегі сінген әртісі(1994).

## Биография

Леонид Неведомский 13 қазанда 1939 жылы Витебскте Виталий Иосифович пен Мария Марковна Неведомская дәрігер отбасында туған.

17 жастан бастап Свердловск ТЮЗінде профессионалдық актер болып жұмыс істеді.Кейін ол Новгород пен Мурманск театрында жұмыс істеген(Солтүстік флотының драма театры).

1967 жылы театр,музыка және кинематографияның Ленинград театрың бітірді және Ленинград БДТге түсті.

Барлық өнер карьера уақытында Леонид Неведомский 70-ден астам кино және телефильмде түскен.

## Дереккөздер


## Сілтемелер

http://zwezda.ru/nevedom.html

Санат:1939 жылы туғандар
Мақұлықтар 3

**Мақұлықтар 3** — 1991 жылы жарық көрген Руперт Харвидың продюсерлік жобасының алғашқы фильмі, режиссері — Кристин Питерсон. 1992 жылы бұл фильмнің жалғасы шықты.

## Сюжеты
Фильмнің бұл бөлімінде мақұлықтар автокөлік артына мініп алып, Лос-Анджелестегі көппәтерлі үйге тап болады. Үй тұрғындарынан үй астында тығылып, мақұлықтар оларға бір-бірден шабуылдайды. Қауіп төнгенін көріп үй тұрғындары мақұлықтарға қарсы шайқас ұйымдастырады.

## Рөлдерде
* Леонардо Ди Каприо — *Джош*
* Эйми Брукс — *Энни*
* Дон Кит Оппер — *Чарли МакФадден*
* Джон Кэлвин — *Клиффорд*
* Нина Аксельрод — *Бэтти Бриггз*
* Уилльям Дэннис Хант — *Бриггз*
* Джеффри Блэйк — *Фрэнк*
* Кристиан және Джозеф Казэнстар — *Джонни*
* Терренс Манн — *Уг*
* Хосе Луис Валенсуела — *Марио*
* Дайан Бэллами — *Розали*
* Кэтрин Кортес — *Марша*
* Фрэнсис Бэй — *Мэнгерс ханым*
* Билл Хакерт — *Мэнгерс ханым*
## Сілтемелер
* 
Санат:АҚШ фильмдері
Улы шырмауық (фильм, 1992)

**Улы шырмауық** — 1992 жылы жарық көрген Энди Рубенның продюсерлік жобасының фильмі, режиссері — Кэтт Ши.

## Сюжеты
Фильм элиталық мектепте оқитын екі қыздың танысуымен басталады. Солардың бірі бай отбасынан шыққан Сильвио, ал екіншісі - кедей отбасынан шыққан Айви (шын мәнінде бұл оның шын есімі емес, Сильвио оның тосындағы «шырмауық» сөзі жазылған татуировкасын көріп оны осылай атап кетеді). Айви анасы нашақор болғанын және ерте қайтқанын айтады. Бұл екі қызды тек бір ғана нәрсе біріктіреді - ол бүкіл адамзатты жек көру.
## Сілтемелер
* 
Санат:АҚШ фильмдері
Аристотелизм

thumb|right|200px|Аристотель, Франческо Айец суреті (1811)
**Аристотелизм** — Аристотель жұмыстарына қатысты, Аристотельдің еңбектерінде көптеген түсіндірмелер беретін философиялық дәстүр. Аристотелизмді Перипатетиктер мектебімен шатастырмау керек. Ислам әлемінде Аристотель шығармалары араб тіліне аударылған. Ислам ғалымдары: Әл-Кинди, әл-Фараби, Ибн Сина, және Аверроз сияқты ислам философтары аристотелизмді қабылдап, олардың еңбектеріне, көзқарастарына аристотелизмнің әсері елеулі болды. Аристотелизм ерте ислам философиясының негізгі бөлігі болып табылады.

Санат:Аристотель
Санат:Философиялық терминдер
Ақасық

**Ақасық**- тау, биік. 366 м. Қарағанды облысы, Жезді ауданында орналасқан. Атаудың бірінші сыңарындағы "ақ" сөзі географиялық термин ретінде "ақ түс", "мөлдір", "үлкен, кең, жазық" мәндерінде жиі қолданылады. Ал екінші сыңарындағы асық сөзі көптеген түркі тілдерінде "өзен алаптарының кең де жазық тұсын" білдіреді. Бұл мағлұматтарға және таудың аласа болуына қарағанда, Ақасық атауы "жайдақ, аласа асу" деген мағынаға ие екенін көреміз.
### Дереккөздер

Санат:Қазақстан таулары
Ақдомбақ

**Ақдомбақ**- Павлодар облысы, Май ауданындағы қоныс. 

Бұл елді мекеннің Ақдомбақ атты сай атымен аталғаны белгілі. Атаудың бірінші сыңарының мағынасы белгілі болғанмен, екінші сыңарындағы домбақ сөзінің түркі, фин-угор, үндіеуропа тілдеріне ортақ домба, томба, тумб, тумп тұлғаларында кездесетін сөз екенін, оның "жота, төбе, биіктік, шоқы" мағыналарында қолданылатынын сол тілдердің сөздіктерінен анық көреміз. Демек, Ақдомбақ атауы - "ақ төбе, ақ шоқы" деген мағынаға ие деп білеміз.

## Дереккөздер

Санат:Май ауданы географиясы
Санат:Павлодар облысы қоныстары
Ақдым

**Ақдым**- тар., тау, биік. 879 м. Ер.- тау ауд. Тура, дұрыс тұлғасы, бастапқы қалпы Ақдің не Ақдың болуы керек. Мағынасы: "ақ шоқы", "ақ биік", "ақ төбе". Бұл атау орысша - "Белая сопка" деп аталып, одан кейін қазақтың "дің", "дың" сөзі орысша "дым" сөзіне айналып, қазақша Ақдым болып өзгеріске ұшырап қалыптасып кеткен. Осы жасанды Ақдым атауы қайтадан орысшаға аударылып Белодым түрінде қолданылып жүр.  Ал дің, дың сөздері түркі, иран тілдерінде дын, тын, тон, тум тұлғаларында кездеседі де- "тау, дөң, шоқы, жота, биік, төбе" мағыналарын білдіреді.

### Дереккөздер

Санат:Қазақстан таулары
Өркениеттік кикілжіңдер

**Өркениеттік кикілжіңдер** - өркениеттердің саяси, мәдени, экономикалық және әскери қарсылықтары, қақтығыстар мен соғыстарға ұласуы әбден мүмкін. Бұл жерде өркениеттер деп біртұтас өркениеттік принциптермен (діни, дүниетанымдық, мәдени-тарихи ұстаным) байланысты ірі аймақтық елдер мен халықтардың (континенталдық) бірлестігі түсініледі. Осылайша, өркениеттерді жеке мәдение-тарихи тип ретінде түсіну Н.Я.Данилевскийдің, О.Шпенглердің, А.Тойнбидің, Л.Н.Гумилевтің, С.Хантингтонның және өзгелердің еңбектерінде кездеседі және қазіргі жаһанданушы әлемдегі процестерді талдayдың маңызды элементі болып табылады. 
*ХХғ. екінші жартысында кеңестік және Атлантикалық блоктың қарама-қарсылығы (кеңірек алсақ), коммунистік және либералдық әлемдердің) өркениеттік деп қана емес, бірден-бір өркениетаралық жіктелу деп бағаланды. Кеңес әскерінің 1979ж. желтоқсанда Ауғанстанға басып кіруі Батысты шошындырды, олар аяқасты геосаяси шешім қабылдап, Мәскеудің Иран мен Пәкістан арасындағы ықтимал дәліз арқылы Үнді мұхитына шығуы мүмкін деп ұйғарды. АҚШ кеңес экспансиясына батыстық блокты бастап шығып, Ауғанстандағы ислам фундаменталистерінің қарсылығына жалпылама қолдай көрсетіп, Пәкістан мен өзге ислам елдерінен арнайы күштерді күрес аймағына тартты. Іс жүзінде талибтер қозғалысы мен Бен Ладен сияқты экстремистерді қаржыландырып, қолдай отырып, антикоммунизмнің буына піскен американдықтар басқа нәрсені – екі әлемдік дін – христиандық пен исламның арасына түскен сызатты назардан тыс қалдырды. Шын мәнінде радикалды исламистер батыстық өркениеттің екі қанатын да – либералды экономикасымен христиандық Американы және посттоталитарлы (квазикоммунистік) қарқынымен және либералды экономикаға өту талпынысымен христиандық Ресейді де қабылдамайды. Бұл оқиғалардан ондаған жылдардан кейін, коммунизм тарихи сахнадан кеткен соң жіктелу айқын көріне бастады. Ол ең алдымен Америка мен Ресейдің күтпеген жақындасуына әкелді. Егер байқап қарасақ, ислам қаупінің алдында бүкіл христиан әлемінің тығыз іс-қимылдарын, өзара әрекеттесуін көреміз. Бұл антиисламдық майданға христиандық емес елдер де қосылуда, масалы, Үндістан. Дегенмен, бұл антиисламдық майданды аяқталған геосаяси өркениеттік шынайылық ретінде қабылдау ағаттық болар еді. Шын мәнінде жағдай әлдеқайда күрделірек. Сонымен қатар, АҚШ-пен ортақ либералды құндылықтарды бөлісуші, бірақ, өзіндік дербес саясат жүргізуге талпынушы (мыс., Ирак мәселесіне қатысты) Батыс Еуропаның көзқарасын атап өткен жөн. Жалпы, ислам шектен шыққан агрессивті үрдістері мен экстремистік ұйымдарды есепке алмағанда, Батыспен және Әлемдік қауымдастықпен  тең дәрежедегі әлемдік діндердің бірі ретінде және маңызды әлеуметтік - анықтаушы өркениеттік қағидат ретінде мойындалады. Экстремизм мен лаңкестікпен күрес жүргізу – тұтас ислам әлемімен соғыс емес. Осы орайда, қазіргі Ауғанстандағы, Ирак төңірегіндегі мәселелерді жаңа кресшілер жорығы деп қабылдауға, ислам мен христиандықтың идеялық қарама-қарсылығы ретінде қарастыруға, біржақты, өркениеттік қақтығыс ретінде бағалауға болмайды. 

## Дереккөздер
Политология 
Санат:  Саясаттану
Вюрцбург мектебі

**Вюрцбург мектебі** – сана психологиясын зерттеген бағыттардың бірі. Бұл мектептің негізін салушылар – О.Кюльпе және К.Бюлер, ал өкілдеріне жататындар – Н.Ах, А.Марбе, О.Зельц және т.б.
*Вюрцбург мектебімен зерттелінген негізгі мәселелер: 
*а) ойлаушы субъекттің белсенділігін анықтайтын ұғымдарды шағару;
*ә) ерекше психологиялық ақиқат ретіндегі ойлаудың қасиеттерін сипаттау және мазмұнын анықтау;
*б) ойлау процесінің психологиялық механизмдерін түсіндіру.
*Сәйкес әдістемені шығара отырып, Н.Ах ұғымдарды қалыптастырудың тәсілдерін таңдау процесі мен қолдану сипаты субъектімен шешілетін нақты міндеттерге байланыстылығын атап өтті. Осылайша, вюрцбурглық мектептің негізгі қосқан үлесі – «міндет» ұғымын енгізуі (В.Уайт). В.м. өкілдері интроспекция әдісін өзгертті. Субъекттің өзінің ішкі ойлары, елестері, күйзелістері жөніндегі есебі белгілі бір қойылған сұраққа жауапты іздеу, белгілі бір міндетті шешу жолымен жүрді. О.Кюльпе «Ойлау психологиясы» еңбегінде ойлау мен ерікті зерттеуде интроспекциялық әдісті қолданды. Зерттеген мәселелері: «эмпирикалық ойлау» деп аталатын және формалдық логика заңдарына сүйенетін «таза ойлаудың» нақтылы жүзеге асуын көрсететін психикалық актілер мен күйлер. Н.Ахтың тағы бір қосқан үлесі – «детерминациялық тенденциялар» тұжырымдамасын шығарып, негіздеуі. Басқаша айтқанда, бұл – себептендіру теориясы. Адамның бойындағы осындай детерминациялық тенденциялары адамды түртіп отыратын, санадан тыс процестерге жатады.
*Ойлау өзінен-өзі пайда болып қалыптаспайды. Ол тікелей сыртқы орта әсерінен пайда болады. Сезімдік елестер мен ойлаудың арақатынасын түсіндіруде бұлар мынадай пікірде болды. Өз-өздігінен сезімдік елестер мен ойлардың кез келген үйлесімі тіпті оңай логикалық есепті шешу үшін берілген міндеттің сезімдік көрінісінен тыс, одан еркін болатын, есептің (міндеттің) шарттары мен талаптары арасындағы қатынастарды ашу мен саналау маңызды болып табылады. В.м. өкілдері ойлаудың басқа психикалық процестерден өзіндік ерекшеліктерін көрсетті: тұтастылығы, бесенділігі, бағыттылығы, бейнесіздігі және т.б. В.м.-тің негізгі идеялары О.Зельцтің еңбектерінде жалғасын тапты. Ол ойлауды интеллектуалдық операциялардың қызмет етуі ретінде анықтады. О.Зельц өз алдына ойлау іс-әрекетінің қандай да бір нәтижесінің жүзеге асуындағы интеллектуалдық іс-әрекеттің әрбір сатысының қызметін анықтау мақсатын қойды. Қатынастарды саналау әрекеті ретіндегі ойлауды түсіндіру үшін оның міндетті шешуде жүзеге асырылатын әрекет немесе операция ретінде қарастыру керек. О.Зельц міндетті шешу барысы мен тәсілдерін сипаттауда үш ұғымды енгізді: арнайы реакция, яғни берілген жайтта қойылған мақсатқа сәйкес келетін объективті қажетті жауап.

## Дереккөздер
Психология
Санат:  Психология
Чудо (электр пеші)

**Пеш «Чудо»** — КСРО-да 80-90-шы жылдары өндірісте болған алюминийден жасалған электр пеші, Кеңес одағы кезінде кең қолданылған асхана техникасы. 

Мұндай пештермен кез келген қыздырғыш және электр аспаптарында астың бәрін пісіруге болады. Алюминий ыдыстың бүйірлері мен қақпағында кішкене саңылаулар бар, олар қызуды ретке келтіріп отыруға және будың шығуына арналған. Ас пісіргенде алдымен қыздыру күшіне байланысты (10-30 минут шамасында) саңылаулар жабық тұрады, сосын үстін пісіру үшін оларды ашып қою керек.

## Дереккөздер


Санат:Тұрмыстық техника
Санат:Асхана техникасы
Колпаковский гүлжаханы

**Колпаковский иридодиктиумы** () – құртқашаштар тұқымдасына жатататын, таралу аймағы тарылып бара жатқан гүлді өсімдік. 

Батыс Тянь-Шань тауларында (Талас Алатауы, Өгем жотасы, Қаржантау жотасы, Қазығұрт), Қаратау, Қырғыз Алатауы, Шу-Іле таулары мен Іле Алатауында кездеседі. Соңғы жылдары Жоңғар Алатауының оңтүстік сілемінен (Арқарлы, Алтынемел) табылды. Қазақстан жерінен тыс Өзбекстан мен Қырғызстанның шекаралас аудандарында таралған. Шөлейттері тау етегінде, далалы беткейлерде, бұталар арасында және сирек аршалы ормандарда өседі. 

Көбіне тұқымымен және вегетативті (ұсақ пиязшықтармен) көбейеді. Көп санды популяциялары Ақсу-Жабағылы қорығы мен Іле Алатауы етегінен табылған. Алғашқы жағдайда 10-ға дейін, одан кейінгі жағдайда бір шаршы метр жерде 25 гүлдеп тұрған өсімдік есепке алынды. Өте танымал, көктемдегі алғашқы гүлдердің бірі. Қар ерігеннен соң, оңтүстік бәйшешегінен кейін гүлдейді (Алатау бәйшешегі). Көбіне оның негізгі реңі ашық күлгін, бірақ жиілеу көк, қою қызыл, қара қошқыл және тіпті таза ақ түсті де болады. Мәдени түрде жақсы өседі (бірінші рет 1878 жылы өсіріліп байқалған). Көшеттері үшінші-төртінші жылдары гүлдейді. Саны адам әрекетінің орынсыз күшеюі әсерінен қысқарып отыр. Саяжай құрылыстары үшін игеріліп жатқан жұмыстар және сату үшін гүлдеген өсімдіктерді жаппай жинау (көбіне пиязшығымен бірге жұлады) үлкен зиянын тигізіп отыр. 1977 жылы заңдалған жинау мен сатуға тыйым салу шаралары іс жүзіне асып отырған жоқ. Жинауға қатаң тыйым салып, мәдени өсіруді жолға қою керек. Ақсу-Жабағылы қорығы мен Алматы қорығында, сонымен қатар Іле Алатауы ұлттық паркінде қорғалады

## Дереккөздер

Санат:Құртқашаштар
Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Албаниядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Албанияның 2 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысанның екеуі де мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Албания аймағындағы  Әлемдік мұра тізіміне 4 нысан үміткер ретінде тіркелген.

## Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Әлемдік мұра
* Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары
* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* ЮНЕСКО

## Сыртқы сілтемелер

* 
* 

Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі
Санат:Албания
Эшторил (футбол клубы)

**Эшторил** () — Эшторил қаласындағы португал футбол клубы.

## Тарихы
Клуб 1939 жылдың 17 мамырында **Grupo Desportivo Estoril Praia** атымен құрылды. Эшторилдың алғашқы қожайыны боп Лиссабон-Каскейс теміржолының басшысы Фаусто Кардосо де Фигереду болды.

Клуб алғашқы жылдары Лиссабон чемпионатында ғана өнер көрсетті. 1943-44 жж. маусымда Эшторил Португалия Кубогында финалға дейін жетті (финалда Эшторил Бенфикадан 0:8 есебімен ойсырай ұтылды). 1944-45 жж. маусымда клуб алғаш рет Португалия чемпионатында өнер көрсетті. Бұл маусымда клуб соңғы орын алып, Сегунда лигасына шығып қалды. Одан кейін клуб 1952 жылға дейін Сегундада ойнады.

Эшторил Португалия чемпионатына 22 жылдан кейін Джимми Хаган бапкерімен қайтып оралды. Чемпионаттағы алғашқы маусымын клуб 8-ші орнымен бітірді, ал Кубокта ширек финалға дейін жетті. Бұдан кейін клуб 1980-шы жж. дейін чемпионатта және Кубокта орташа нәтиже көрсетіп жүрді.

1980-шы жж. соңында клуб бас бапкер боп Фернанду Сантуш тағайындалды. Осы бапкермен бірге клуб 1993-94 жж. маусымға дейін Чемпионатты қалуына септігін тигізді.

1994 жылы клуб жаңа құрылған Хонра лигасына түсіп қалды. Бұдан кейін клуб тарихында чемпионатта түсу мен көтерілулерді көрді.

2011–12 жж. маусымда клуб Марко Сильвамен бірге Морейренсе клубынан 5 ұпайға озып Хонра лигасын жеңіп алды. Жаңа басшылықпен клуб 2012-13 жж. маусымда Португалия чемпионатына қайта оралды. Осы жылғы маусымда Эшторил 5-ші орын алып алғаш рет еурокубоктерде өнер көрсетуге жолдама алды . 
thumb|Эшторил-Севилья ойынының басталуы
2013-14 жж. маусымда Эшторил іріктеу кезеңдерінде Хапоэль Рамат-Ган және Пашинг клубтарын жеңіп топтық кезеңге шықты. Топтық кезеңде клуб қарсыластары Севилья, Слован Либерец және Фрайбург болды. Олар топта тек қана 3 ұпайға қол жеткізді.

## Жетістіктері
### Ұлттық титулдар
***Португалия Кубогы**
:**Финалист (1):* 1943–44

* **Сегунда лига**
:***Жеңімпаз (2):** 2003–04, 2011–12

* **Португалия екінші дивизионы**
:***Жеңімпаз (5):** 1941–42, 1943–44, 1945–46, 1974–75, 2002–03

* **Интеркалар лигасы**
:* **Жеңімпаз (1):** 2009–10

* **"ПФФ" Кубогы **
:* *Финалист (1):* 1976–77

* **Лиссабон бірінші дивизионы**
:* **Жеңімпаз (1):** 1968–69

## Дәйекнеме
Санат:Португалия футбол клубтары
Санат:1939 жылы құрылған футбол клубтары
Илзе Лиепа

thumb|right|200px|Илзе Лиепа
**Илзе Марисовна Лиепа** (22 қараша 1963, Мәскеу, КСРО) — ресей балеринасы, Ресей Федерациясының халық әртісі мен әншісі (2002).

## Өмірбаяны
Илзе Лиепа 22 қарашада 1963 жылы Марис Лиепа және  Маргарита Жигунова отбасында туған. Ағасы — Андрис Лиепа.

1981 жылы Мәскеу академия хореографиялық училищең (Н.В.Золотова курсы) бітірді, ал 1991 жылы ГИТИСтің педагогикалық бөлімің бітірді.

Өзінің Үлкен театрындағы әртіс мансабында Илзе Лиепа «Кармен», «Иван Сусанин», «Князь Игорь», «Хованщина», «Травиата» операларында өзгеше билерді орындаған.

2011 жылы «Eurovision жас бишілер 2011» байқауында жюри құрамында болды.

2011 жылдан бастап "Балет FM" на радио „ авторлық бағдарламасың жүргізеді.

Бірінші күйеуі  — скрипкашы Сергей Стадлер. Екінші күйеуі — бизнесмен Владислав Паулюс. 2010 жылдың 15 наурызында жұбайларда Надежда атты қызы туылды (Лиепа алғашқы рет 46 жасында ана болды). 2013 жылы ажырасты.

## Дереккөздер

Санат:1963 жылы туғандар
Насьонал Фуншал

**Насьонал** () — Фуншал қаласындағы португал футбол клубы.

## Тарихы
Клуб 1910 жылдың 8 желтоқсанында Антонину Фигуэйра инициативасымен **Nacional Sport Grupo** атымен құрылды. 1916 жылы Насьонал алғаш рет турнирге қатысты. Бұл кезде клуб **National Athletic Group** аталды. 1922 жылы қазіргі атауын өзіне алды.

thumb|Паулу Асунсан - клубтың 2002-03 жж. маусымдағы басты ойыншысы

Насьонал 90-шы жж. Португалия чемпионатында ойнады, қайтадан сол жарысқа 2002-03 жж. маусымда қайта оралды. Келесі маусымда клуб чемпионатта 4-ші орын алды. Клубтың сол маусымдағы басты ойыншылары - Паулу Асунсан, Адриано Портуға өтсе, Мигелито Бенфикаға өтті. Насьонал осы маусымда Кубоктың ширек финалына дейін жетті.

2008–09 жж. маусымда Насьонал тағыда Брагадан асып 4-ші орын алды. Клуб Кубокта да жартылай финалға дейін жетті.

2009–10 жж. маусымда Насьонал Зенитты ұтып топтық кезеңге шықты. Топтық кезеңде клубқа Атлетик Бильбао, Аустрия Вена және Вердер Бремен қарсы ойнады.

2014–15 жж. маусымда Насьонал Еуропа лигасында Динамо Минскке жеңіліп қалды (есеп 2:5). Кубокта клуб жартылай финалға дейін жетті.

## Дербилер

Насьоналдың басты қарсыласы боп Маритиму саналады. Тарихи Маритиму алғашқы жылдары Насьоналға қарағанда жақсырақ өнер көрсететін. Бірақ 2000-шы жж. қарай клубтардың деңгейі теңесе бастады.

Мадейра дербиі () клубтардың жанкүйерлерінің мәдениет пен өмір салты айырмашылығына байланысты шықты. Насьонал жанкүйерлері Маритиму жанкүйерлеріне қарағанда жоғары әлеуметтік-экономикалық мәртебесіне ие, Мадейра сауда кеңейту компаниясында лоббистер болып жұмыс жасайтын, ал Маритиму жанкүйерлері негізінен жұмыс классынан тұрған. Бұл жағдай клубтарының арасындағы дұшпандық өсірді.

## Клуб ресми жанкүйерлер ультрастары
thumb|Насьонал жанкүйерлері
* "Força Alvi-Negra"
* Feminina do Nacional
* "Grupo Os Alvi-negros"
* "Grupo Os Preto-e-Brancos"
* Juventude Alvinegra
* "Go Nacional"

## Жетістіктері
### Ұлттық титулдар
* **[[Португалия екінші дивизионы]]**
****Жеңімпаз (1):** 1999–00

### Аудандық титулдар
* **[[Мадейра чемпионаты]]**
****Жеңімпаз (8):** 1934–35, 1936–37, 1938–39, 1941–42, 1942–43, 1943–44, 1968–69, 1974–75

* **[[Мадейра Кубогы]]**
****Жеңімпаз (6):** 1943–44, 1944–45, 1973–74, 1974–75, 2001–02, 2007–08

### Басқа титулдар
* **[[Рамон де Карранса атындағы турнир]]**
****Жеңімпаз (1):** 2012

## Ойыншылар
### Негізгі құрам
:*Құрам 2015 жылдың 4 наурызына қарай*

### Жалдауда

## Персонал

## Дәйекнеме

Санат:Португалия футбол клубтары
Қосай Әліқұлұлы Егізбаев

**Егізбаев Қосай Әліқұлұлы** (15.12.1928, Жамбыл ауд. Мәукеарал а. - 13.2.1995, Алматы) - қоғам және мемлекет қайраткері. 
#### Атқарған қызметтері
Ташкент темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің  құрылыс бөлімі  меңгерушісінің орынбасары (1960-61), Алматы облыстық партия комитетінің хатшысы, Гурьев  (Атырау) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, Шығыс Қазақстан облысы партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды.  1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды.
Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау  комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің  депутаты.
#### Марапаттамалары
Октябрь революциясы, 2 рет Еңбек Қызыл Ту, Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген. 

Санат:Жамбыл облысы тұлғалары

Санат:1928 жылы туғандар
Санат:1995 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары
IPad 2

**iPad 2-ші буын** (, **iPad 2** атауымен сатылады) — екінші буын интернет-планшеті, Apple корпорациясымен өндіріледі. Сан-Францискода 2011 жылы 2 наурызда көрсетілді.
Сол iPhone, iPod touch, iPad-та қондырылған — iOS операциялық жүйесінде жұмыс істейді. Посткомпьютерлік дәуір құрылғысына жатады.

## Ерекшеліктері

## Спецификациялары

Сыйымдылығы
iPad 2 (Wi-Fi-да, және 3G-нұсқасы да) ішкі жад көлемінің 16, 32, 64 ГБ түрлері бар. Планшет Apple A5 процессорінде жұмыс жасайды.

## Қызықты мәліметтер
* «2010: жылы iPad» iPad 2  презентациясында, Стив Джобс, былай деп сұрақ қойды: 2011 жылы қалай болады және оған Apple бәскелестерінің (Samsung, BlackBerry, HP, Motorola) слайдтарымен жауап берді және оған «2011: жыл көшірме еліктеушілер жылы ма?» — деп қол қойды
* Yerba Buena Center-де өткен 2012 жылғы 7 наурыздағы The New iPad презентациясында  жаңа 35 нм-A5 процессорлі  iPad 2 планшеті таныстырылды.

## Сілтемелер
* Apple iPad ресми сайты 
* iPad 2 презентациясының бейнежазбасы 

Санат:Apple Inc. құрылғылары
Санат:Интернет-планшеттер
Санат:Веб-құрылғылар
Санат:2011 жылы пайда болғандар
Санат:IPad
IPad 3

**iPad 3-ші буын** (, алғашында **The New iPad** деп сатылған, кейін – **iPad with Retina Display** деп сатылды)

## Дереккөздер

Санат:IPad
Санат:Интернет-планшеттер
Санат:Веб құрылғылар
Санат:2012 жылы пайда болғандар
Нитридтер

**Нитрид** - азот пен электртерістілігі аз элементтердің қосындысы. Олардың ішіне AlN; TiNx; Na3N; Ca3N2; Zn3N2 секілді металдар және NH3; BN; Si3N4 секілді бейметалдар кіреді. Бұл қосылыстар көбінесе қатты, балқымайтын және жоғары температураға шыдамды болып шығады. Мысалы, эльбор. Нитридты қаптайтын сыртқы жабынды қабаты беріктік, тоттанбайтын қасиет беріп тұрады. Нитридтарды энергетика мен ғарыштық техникада жиі пайдаланады.
## Құрылысы
Атомдар арасындағы химиялық байланысқа орай, олар иондық, ковалентті және металлоидты болып жіктеледі. Нитрид құрамындағы азот атомдары электртерістілігі әлдеқайда аз элементтен электронды қабылдап, тұрақты  s2p6 электронды конфигурациясын құрады немесе электронды беріп sp3 тұрақты конфигурациясын құрады. Бірінші жағдайда нитрид иондық байланыста болады, ал екінші жағдай металлдық байланыстың бірден-бір үлгісі. Екі жағдайда да ковалентті байланыспен ұқсастық болады. 
Азоттың бормен, кремниймен қосылысында ковалентті байланыс басым болады.
*Иондық байланыс периодтық кестедегі 1ші және  2ші топтардағы элементтер арасында байқалады. Бұл нитридтерде гидролиз үдерісі жүріп, аммиак бөлінеді. Олардың электр кедергісі өте жоғары болады және жартылай өткізгіш қасиеті байқалады.
*Ковалентті нитридтер - бор, кремний, алюминий, галлий, индий нитридтері болып табылады. 

## Алынуы
Иондық нитридтер азоттың металлмен 700-1200°C температурасында байланысында түзіледі. Басқа нитридтерді металлдың азотпен немесе аммиакпен байланысында, немесе металл оксидтерін, хлоридтерін азот, аммиакпен қалпына келтіру кезінде түзіледі.
## Химиялық қасиеттері
Иондық нитридтер сумен және қышқылдармен оңай реакцияға түседі

## Қолданылуы

## Дереккөздер

Санат:Нитридтер
Санат:Бинарлы қосылыстар
Санат:Химия
Санат:Нанотехнология
Әбдіразақ Елібаев

**Елібаев Әбдіразақ** (1908, Жамбыл облысы,Сарысу ауданы, Жайылма ауылы - 20.9.2000, Алматы) - қоғам қайраткері. 

* Панасыздарға арналған интернатта тәрбиеленеді.
* Алматы қаласындағы өлкелік байланыс кәсіби-техникалық мектебі бітірген (1929).
* 2-ші дүниежүзілік соғысқа қатысып, 1945 жылы әскерден босағаннан кейін Алматы облыстық байланыс басқармасының бастығы, кейін Қазақ КСР бойынша Байланыс халық комисариаты өкілінің орынбасары.
* 1950 ж. өкілі болды.
* 1957 жылы Қазақ КСР Байланыс  министрінің орныбасары, 1961 ж. бірінші  орынбасары, ал 1962 жылы Байланыс министрі болып тағайындалды. Осы лауазымда 19 жыл еңбек етіп, 72 жасында зейнетке шықты.
* Республика Жоғарғы Кеңесінің 6 мәрте шақырылымының депутаты болып сайланды. 

Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген байланыс қызметкері, Ұлы Отан соғысының ардагері Әбдіразақ Елібаевтың есімі көшеге (Алматы қаласы мәслихаттың 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген.

#### Мадақтамалары
Екі рет Ленин орденімен,  Қазан Революциясы, Қызыл жұлдыз, Халықтар достастығы ордендерімен, көптеген медальдармен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марпатталған.

Санат:Жамбыл облысы тұлғалары
Санат:1908 жылы туғандар
Санат:2000 жылы қайтыс болғандар
Нагоя университеті

, немесе ,  Жапония жоғарғы оқу орындарының бірі. Нагояда орналасқан.

## Нобель сыйлығы
Университет түлектерінің арасында бірнеше Нобель сыйлығының лауреаттары бар: Рёдзи Ноёри (химия, 2001), Макото Кобаяси (физика, 2008), Тосихидэ Маскава (физика, 2008), Осаму Симомура (химия, 2008), Акасаки, Исаму (физика, 2014), Хироси Амано (физика, 2014).

## Факультеттері
* Заң
* Медицина
* Инженерлік
* Әдебиет
* Ғылыми
* Ауыл шаруашылық
* Экономикалық
* Білім
* Информациялық мәдениеті факультеті

## Сыртқы сілтемелер
* Нагоя университетінің ресми торабы 

## Дереккөздер

Санат:Жапония университеттері
Санат:1939 жылы құрылғандар
Санат:1939 жылы құрылған оқу орындары
Инге Леманн

**Инге Леманн** (; 13.5.1888, Копенгаген — 21.2.1993, Копенгаген) — 1888 жылы Данияның астанасы Копенгаген қаласында дүниеге келеді. Әкесі Альвред Леманн атақты психолог болған. Лондондағы корольдік қоғамның болашақ ғалымы Ханна Адлер (Нильс Бор әпкесі) басшылық еткен орта мектепте білім алады. ХХ ғасыр мемуарларында Ханна Адлер мен Альфред Леманндардың ғалымның қалыптасуына зор ықпал еткен тұлғалар болғанын жазылады. Инге математикалық білімін Копенгаген және Кембридж университеттерінде жетілдіреді. Кейіннен Дания геодезия институтында сейсмология бөлімінің жауапты басшысы болып қызмет атқарады.

Нақты сейсмология саласында еңбек етуі жаңа зерттеулерге итермелейді. Инге Леманн Бено Гутенберг, Чарльз Фрэнсис Рихтер және Гарольд Джеффрис есімді сейсмологтармен бірігіп, жер сілкінісінің көмегімен Жердің ішкі құрылымын зерттеуге тырысады. Ал екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дания оккупациясы оның ғылыми жұмыстарының барысына кедергі болады.

Бар ғұмырын сейсмологияға арнаған ғалым 1953 жылы зейнетке шығып, АҚШ-қа көшеді. Дегенмен, Америка құрлығында да зейнетін көрмей, Жер қыртысы мен сыртқы мантия құрылымдарын зерттеумен айналысады. Нәтижеде 250 шақырым тереңдікте сейсмикалық айлақтың бар екенін анықтайды. Кейіннен бұл айлақ «Леманн шекарасы» деп аталып кетеді.

Инге Леманн өзінің ғылыми жаңалықтары үшін көптеген атақ-дәрежеге ие болған. Атап айтқанда, АҚШ-тағы Колумбия университеті (1964 жыл) мен Даниядағы Копенгаген университетінің (1968 жыл) құрметті ғылым докторы атанады. Одан бөлек, бірталай ғылым ордасының мүшесі болады.

## Дереккөздер

Санат:13 мамырда туғандар
Санат:21 ақпанда қайтыс болғандар
Санат:Дания ғалымдары
Франция Ұлттық кітапханасы

thumb|Франция Ұлттық кітапханасы
**Франция Ұлттық кітапханасы** (; *BNF*) – Еуропадағы ең ежелгі кітапханалардың бірі. Қорының көлемі жағынан әлемнің алып кітапханалары қатарында, анығында, жетінші орын иеленеді. 1368 жылы негізі қаланған корольдік кітапхана Франция королі Карл V-тің кезінде (1348–1380) Лувр музейінде қызмет көрсете бастаған.

## Тарихы
1988 жылы Францияның экс-президенті Франсуа Миттеран (1981–1955) кітапханаларды реформалау бағдарламасына қолдау білдіреді. Соған сәйкес, негізгі қор Париждің XIII округіндегі заманауи үлгідегі зәулім ғимаратқа көшірілді. Бұл кезеңде кітапханадағы баспа өнімдерінің саны 9 миллионнан астам болған.

## Кітапхана пішіні
Франция Ұлттық кітапханасы симметрия пішініне негізделген. Жоба латынның «L» әрпі формасындағы төрт бұрышты мұнаралар көмегімен жасалған. Мұнаралар бір-біріне қарама-қарсы қарап, ашық тұрған кітапты көз алдыңа әкеледі. Осы ашық кітаптар ішінде кітапхана залдары және алып эспланадалар бар. Эспланада – таңғажайып гүлзармен көмкерілген көпшілікке ашық қолжетімді айдынды алаң, ол оқуға әрі кездесуге арналған. Жоба – адамзаттың асыл ойы мен шығармашылығының айнасы. Бұл жабдықтардың артықшылығы – кітаптарды сақтауға қолайлы жағдай жасалатындығы, сондай-ақ күнделікті пайдаланушының жанға жайлы жағдайды сезінуі, тиімді мониторинг пен басқару жүйесінің болуы.

## Қызықты деректер
Бұл кітапхана 1793 жылғы дерекке сай дүниежүзі бойынша ең алғашқы ақысыз қоғамдық кітапхана болып саналады. Мемлекеттік мекеме ретіндегі Франция Ұлттық кітапханасының міндеті – Францияда жарияланған материалдар көшірмелерінің коллекциясын жасақтау. Заңға сәйкес, баспа өнімдері осында сақталуы тиіс әрі олар қоғам үшін қолжетімді болу керек. Француз Ұлттық кітапханасы 2010 жылы сегіз миллион еуроға белгілі италиялық жанкешті жазушы Джакомо Джироламо Казанованың жазбаларын сатып алды. Мұны неміс баспагерлері 200 жыл бойы сақтап келген.

Француз суретшілері XIX ғасырда өмір сүрген қазақ халқының мәдени-тарихи генотипін, салт-дәстүрін, ұлттық нақышын айқын бейнелей білген. Бұл көшірмелер Франция Ұлттық кітапханасының суреттер бөлімінде сақталған. Өкінішке орай, түпнұсқаларының қай жерде сақталғанын анықтау мүмкін болмады.

## Дереккөздер

Санат:Кітапханалар
Санат:Елдер бойынша кітапханалар
Санат:Франция мәдениеті
Санат:Париж
Британдық кітапхана

**Британдық кітапхана** () — Ұлыбританияның 1973 жылдың 1 маусымында құрылған ұлттық кітапханасы. Кітапхана Лондонда орналасқан және әлемнің ең үлкен кітапханалары қатарында. Онда әлемнің ең танымал тілдеріндегі 150 миллионнан астам құнды ақпарат, кітаптар, газеттер, бейнедеректер, дыбыс-жазбалар, карталар, суреттер жинақталған. Оған қоса 25 миллионға жуық сирек кездесетін қолжазба мен кітаптардың жинақтары бар. Аталған қолжазбалар б.з.д. 300 жылдардан хабар береді. Көлемі жөнінен әлемде АҚШ-тағы кітапханадан кейінгі  екінші орында тұр. Сонымен қатар Google қолданушылары кітапхана ақпараттарын қарай алады және оларға керекті мәліметтерді көшіруге  мүмкідік берілген.
thumb|900px|center|

## Дереккөздер

Санат:Кітапханалар
Санат:Елдер бойынша кітапханалар
Санат:1972 жылы пайда болғандар
Ресей Ғылым академиясының кітапханасы

thumb|Ресей Ғылым академиясының кітапханасы
**Ресей Ғылым академиясының кітапханасы** — I Петрдің бұйрығымен 1714 жылы соғылған. Кітапханана ұйымдастыру басты мақсаты – еуропалық білімге құштар, барлық сауатты адамдарды кітаптармен қамтамасыз ету. Кітапхана қоры - көптілді және әмбебап. Бастапқы кезде кітапханада 2 мыңға жуық кітап болған.

1783 жылы II Екатерина бұйрығынан кейін кітапханаға Рейсейде жарық көрген барлық баспалар әкеліне бастады.

Бүгінде Ресей Ғылым Академиясының кітапханасы - бүкілресейлік мемлекеттік әмбебап кітапхана ретінде жұртшылыққа белгілі әрі әлемнің ең үлкен ғылыми кітапханаларының қатарынан орын алады.

## Дереккөздер

Санат:Кітапханалар
Санат:Елдер бойынша кітапханалар
Санат:Санкт-Петербург
Санат:1714 жылы құрылғандар
Стокгольм кітапханасы

thumb|right|200px|
**Стокгольм кітапханасы** () — швед сәулетшісі Гуннар Асплундтың басшылығымен тұрғызылған. Құрылыс жұмыстары 1924 жылы басталған екен. Құрылыс төрт жылдың ішінде аяқталып, яғни 1928 жылы кітапхана пайдалануға берілді. Ескере кететін жәйт, бұл кез келген кітап оқуға құштар адамды қабылдайтын тұңғыш шведтік кітапхана болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Кітапханалар
Санат:Елдер бойынша кітапханалар
Сомалиленд

**Сомалиленд** (, ), ресми атауы — **Сомалиленд Республикасы** — шығыс Африкадағы Сомали түбегінің солтүстік бөлігінде орналасқан. Британ империясының құрамында Британдық Сомали атымен белгілі болған. Астанасы - Харгейс.

## Жалпы сипаттама
Сомалиленд территориясында (138 мың км²) Сомали халқының үштен бірі өмір сүреді( 3 млн адам, 2003 жыл). Негізінен заңды түрде әлі күнге дейін Сомалидің бір бөлігі деп есептеледі. Бұнда соңғы уақытта соғыс жүріп жатыр. Уақытша үкімет бұл аймақтың көп бөлігіне бақылау жүргізе алмай отыр. Сомалилендтіктердің жартысына жуығы - көшпелілер және мал шаруашлығымен айналысады. Ресми тіл ретінде сомали, араб және ағылшын тілдері қолданылады. Халқының көпшілігі - мұсылман-сүнниттер. 2003 жылы референдум жүргізіліп, нәтижесі бойынша 99% тұрғын тәуелсіздік үшін дауыс берді және Сомалиленд Конституциясын қабылдауға.

### Географиялық орналасуы
Сомалиленд Африканың шығысында орналасқан. Батысында Джибути, оңтүстігінде Эфиопиямен шектеседі. Шығысында өзін тәуелсіз жариялаған Пунтленд елімен шектеседі.

## Дереккөздер

Санат:Сомалиленд
Санат:Мойындалмаған мемлекеттер
Смат Есімов

**Есімов Смат** (22.1.1928, Жуалы ауд., Амансай а. - 23.1.1992, Тараз қ.) - қоғам қайраткері. Шымкент ауыл шаруашылық техникумын (1948), Ташкент ауыл шаруашылығы институтын (1955) бітірген. 1948 - 50 ж. Оңтүстік Қазақстан облысы ауыл шаруашылығы  басқармасында, Жуалы аудынының ауыл шаруашылығы бөлімінде агроном. 1955-1962 ж. "Мерке" кеңшарында агроном, бас экономист, Талас ауд. Бостандық  кеңшарының директоры,  1962-1970 ж. Жамбыл облысы  партия комитетінде ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің  орынбасары, кейін меңгеруші болады. 1970 - 1975 ж.  бұрынғы Луговой ауданының партия  комитетінің бірінші хатшысы болып істейді.  1975-1983 ж. облыстық  партия комитетінің хатшысы, 1983-88 ж. облыстық нан өнімдері басқармасының  бастығы болып істеп, зейнеткерлікке шықты. Есімов Ленин,үш мәрте Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, көптеген медальдарме марпатталды. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланды. Есімовке "Ауыл шаруашылығына еңбегі сіңген қызметкер" атағы берілді. 

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл облысы тұлғалары
Санат:1928 жылы туғандар
Санат:1992 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қоғам қайраткерлері
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Әнуар Хамзаұлы Жақыпов

**Жақыпов Әнуар Хамзаұлы** (15 қыркүйек 1928 жыл, Қостанай облысы Урицкий ауданы, Құдықшылық ауылы) - Қазақстан мемлекеттік қайраткері. 1949 жылы Ақмола темір жол техникумын бітірген. 1957 жылы Ташкент темір  жол транспорты инженерлері институтын бітірген.

## Еңбек жолы
* 1944-45 ж. Ақмола облысы Есіл стансасында слесарь;
* 1949-54 ж. станса бастығы, 1957-58 ж.  Атбасар стансасында бөлім бастығы;
* 1958-60 ж. Жамбыл стансасында жүк тасымалдау бөлімінің бастығы;
* 1960-61  Қостанай темір жол  бөлімінде  кәсіподақ ұйымының төрағасы;
* 1961-69 ж. Ақмолада  темір жол  бөлімі бастығы;
* 1969-78 ж. Қазақ КСР автомобиль транспортының министрі;
* 1978-81 ж. Алматы қаласы атқару комитетінің  төрағасы;
* 1981-83 ж. Алматы қаласы  партия комитетінің 1-хатшысы;
* 1983-88 ж. Жамбыл облыстық партия комитетінің 1-хатшысы.

#### Марапаттары
* Қазан революция ордені, 
* Еңбек Қызыл Ту ордені,
* «Құрмет белгісі» ордені.

## Дереккөздер

Санат:15 қыркүйекте туғандар
Санат:1928 жылы туғандар
Санат:Қостанай облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан КП Жамбыл облыстық комитетінің бірінші хатшылары