Артпедагогика

**Артпедагогика** (**арт-терапиялық педагогика**, **эстетопедагогика**, **артпедагогикалық тәсіл**, **арт-терапия**) — педагогика мен өнердің тоғысуына негізделген педагогика ғылымының саласы, адамның өнер арқылы тәрбиеленуі мен дамуының заңдылықтарын зерттейді. Артпедагогика теория мен практиканы әзірлеумен айналысады, адамдардың көркемдік дамуы үдерісінің теориясы мен практикасын қалыптастырады, өнер және көркем-шығармашылық қызмет арқылы тұлға мәдениетінің негіздерін қалыптастырады. Артпедагогиканың мәні — тұлғаны өнер құралдары арқылы тәрбиелеу, оқыту және дамыту; олардың бойында көркемдік мәдениет негіздерін қалыптастыру және әртүрлі көркем іс-әрекеттерде практикалық дағдыларды меңгерту.

## Артпедагогиканың пайда болуы
Арт-терапия ежелгі дәуірлерде-ақ пайда болған, ал оның бір түрі — артпедагогика — XX ғасырдың ортасында қалыптасты. Жан-Жак Руссо алғашқылардың бірі болып баланы түсіну үшін оның ойынын бақылау қажет екенін айтқан. Алайда ойын арт-терапия әдісі ретінде тек 1920 жылдан бастап қолданылды. Балалардың ойындарын бақылай отырып, психоаналитиктер ойын барысында бала өз уайымдарын қайта жаңғыртып, өз мәселелерін шешудің моделін құратынын байқаған. Артпедагогикада кескіндеме, фотосурет, дидактикалық ойындар, музыка және би кеңінен қолданылады.

## Артпедагогиканың мақсаты мен міндеттері
Артпедагогиканың мақсаттары мен міндеттері арт-терапиядан өзгеше. Арт-терапияның негізгі мақсаттарының бірі — эмоционалдық дамуда қиындықтары бар адамның психоэмоционалдық жағдайын түзету. Мұндай қиындықтар стресс, отбасылық қатынастардағы қанағаттанбаушылық, басқа адамдар тарапынан эмоционалдық қабылдамау сияқты факторлардан туындап, балаларда депрессия, эмоциялық тұрақсыздық, импульсивтілік, жалғыздық сезімі, тұлғааралық қақтығыстар, төмен өзін-өзі бағалау сияқты жағдайларға әкелуі мүмкін .
Ал артпедагогиканың мақсаты — оқушылардың танымдық белсенділігін өнер құралдары арқылы арттыру, шығармашылық қиялын, эмоционалдық жадын дамыту, балалардың ішкі рухани-адамгершілік әлемін үйлестіру және олардың әлеуметтенуіне ықпал ету. Сонымен қатар, баланың ұлттық және әлемдік өнерге қатысуы арқылы өзін-өзі тануын қалыптастыру, өнер мен мәдениеттің құндылықтарына сүйіспеншілік тәрбиелеу, олардың рухани-адамгершілік дәстүрлерін меңгерту көзделеді..
## Артпедагогиканың маңызы
Мәдениет пен өнердің барлық функциялары баланың қалыптасып келе жатқан тұлғасына терапиялық әсер етеді. Дегенмен, әрбір өнер түрі әр балаға әртүрлі әсер етеді, бұл оның жеке даму ерекшеліктеріне байланысты. Қазіргі таңда артпедагогика әртүрлі жас кезеңіндегі және дамуында ерекшеліктері бар балаларға өнердің оң әсерін зерттеуге бағытталған. Зерттеушілер мен педагогтар арт-терапиялық ойындардың балаларға емдік әсерін бақылауға ерекше көңіл бөлуде. Мұндай бақылаулар көбіне мектепке дейінгі және бастауыш мектеп жасындағы балалар арасында жүргізіледі.
Қолданбалы артпедагогика — баланың эмоционалдық әлеміндегі үйлесімділікті қалпына келтірудің жолы, ойлау мен өзін-өзі бағалауды дамытудың құралы. Бұл баланың ересектер әлеміне, табиғат пен ұлттық өнер әлеміне қақтығыссыз бейімделуіне көмектеседі, қоршаған ортаның сұлулығы мен үйлесімділігін шығармашылық тұрғыда қабылдауға мүмкіндік береді.

## Артпедагогиканың функциялары
* мәдениеттанулық — тұлғаның мәдениетпен байланысына негізделіп, оны көркем мәдениетті меңгеру арқылы шығармашыл тұлға ретінде дамыту; 
* білім беру — тұлғаны дамытуға және өнер арқылы шынайылықты тануға бағытталған, өнер саласындағы білім мен практикалық дағдыларды қалыптастырады; 
* тәрбиелік — тұлғаның моральдық-эстетикалық, коммуникативтік және рефлексивтік қасиеттерін қалыптастырады, оның әлеуметтік бейімделуіне ықпал етеді; 
* түзету — дамуындағы кемшіліктердің алдын алу, түзету және орнын толтыруға көмектеседі. .
## Артпедагогиканың міндеттері
Артпедагогиканың негізгі міндеттері:
* зерттеу мәселесін нақты түсіну; 
* зерттеудің мақсатын айқын қою; 
* балалармен психологиялық-педагогикалық терең талдау жүргізуге дайын болу; 
* дамуында ерекшеліктері бар балаларға арналған көркем-эстетикалық жаттығуларды жіктеу; 
* артпедагогикалық ойындар барысында балалардың мінез-құлқын бақылап, оның әсерін тіркеу; 
* алынған нәтижелерді теориялық және практикалық тұрғыда жалпылай білу .
Бұл міндеттерді көбіне өнер және мәдениет факультеттерінің оқытушылары мен студенттері жүзеге асырады. Алайда олар үшін дидактика, өнер психологиясы сияқты салаларда құзыреттілік қажет. Сонымен қатар әр баланың жеке даму ерекшеліктерін ескеру маңызды: біреуінде сөйлеу қиындығы болса, екіншісінде эмоциялық тұйықтық, үшіншісінде ұжымнан оқшаулану, кейбірінде агрессивті мінез-құлық байқалуы мүмкін. Мұның бәрі бұрынғы психологиялық жарақаттар немесе аурулардың салдары болуы мүмкін.
Негізгі мақсат — баланың сеніміне ие болу, оны өнер құралдары арқылы ұжымдық қарым-қатынас пен танымдық әрекетке тарту және әр балаға әсерін ескере отырып дамыту..

## Әдебиет
* ​
* Искусство и педагогика: Из культурного наследия России XIX–XX вв.: Хрестоматия / Сост. М. А. Верб. — СПб.: Образование, 1995. — 229 с.
* РГПУ имени А. И. Герцена —› Научные специальности (перечень специальностей) —› Педагогика —› Информация о научных работниках —› Верб, Эммануил Аронович: Доктор педагогических наук (''учёная степень''), профессор по кафедре педагогики (''учёное звание''), профессор (''должность'')
* ''Жаданова, Любовь Афанасьевна'' Обучение живописи на пленэре как процесс развития художественно-творческой индивидуальности студентов: ''Автореферат диссертации на соискание учёной степени кандидата педагогических наук''. — Санкт-Петербург, 2006.
* ''Вэй Хао''. Подготовка художника-дизайнера в современном Китае: Традиции и инновации: ''Диссертация на соискание учёной степени кандидата педагогических наук''. — Санкт-Петербург, 2009.
* Номенклатура специальностей научных работников
* Паспорт специальности 13.00.01 ''Общая педагогика, история педагогики и образования''
* *Кузьмичёв И.К.* Введение в эстетику художественного сознания: Лекции. — Нижний Новгород: Нижегородский университет имени Н.И. Лобачевского, 1995. — 287 с.
* *[[Юрий Михайлович Лотман|Лотман Ю. М.]]* Беседы о русской культуре: Быт и традиции русского дворянства (XVIII–XIX века). — СПб.: Искусство, 1994. — 399с.
* *Медведева И., Шишкова Т.* Книга для трудных родителей.
* *Островский О. Б.* История художественной культуры Санкт-Петербурга (1703–1796): Курс лекций. — СПб.: РГПУ имени А. И. Герцена, 2000. — 399 с.
* Сказкотерапия Т. М. Грабенко: Обучающий мини-курс для психологов от основателя методики.
* *Сергеева Н. Ю.* Арт-педагогика как ресурс гуманитаризации школы нового века // Проблемы искусства в XXI веке: Задачи школы: Сборник статей по материалам Международной научно-практической конференции (Санкт-Петербург, 22–23 ноября 2010 г.) / Под научн. ред. О. Б. Островского. — СПб.: Полторак, 2010. — 450 с. — С. 132–133.
* Творчество: Теория, диагностика, технологии: Словарь-справочник для специалистов в области образования, инноваций и гуманитарных технологий в социальной сфере. — СПб.: Книжный дом, 2008. — 296 с.

## Дереккөздер

Санат:Педагогика