open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мелләт Сабырқызы Сабырова

**Мелләт Сабырқызы Сабырова** (26 шілде 1927, Морской ауылы, Теңіз ауданы, Атырау облысы - 10 наурыз 2020, Атырау) - қоғам қайраткері, Құрманғазы, Жылыой аудандарының және Атырау қаласының Құрметті азаматы.

## Өмірбаяны
Мелләт Сабырқызы Сабырова 1927 жылы шілденің 26-да Теңіз ауданын Морской ауыл Советінде жай шаруа семьясында тұған.

Ганюшкин селосындағы Абай орта мектебін бітірген.

1950 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін үздік бітірген.

1950-53 жылдары Байда ауылының орта мектеп мұғалімі.

1953 жылы Теңіз ауданыдық Советке председательдің орынбасары болып сайланды.

1954-62 жылдары Теңіз аудандық оқу бөлімінің бастығы. Аудан мектептерін шефтік комекпенен мектеп үйін тұрғызып (12 ОШ-2) аудандағы 45 мектепті, бір сменалық оқу жүйесіне көшірілгені үшін Құрмет белгісі орденімен наградталып, республикалық оқу жүйесінің үздігі деген атақ берілді.

1962 жылдан бері Теңіз аудандық Советінің төрайымы болып сайланды. Ауданда таза балық колхоздары және 10 мал совхоздары болғандықтан шаруашылық басқаруда сырттай оқып, зоотехник деген мамандықпен жұмыс жасауға мүмкіндік туды. Бұл шаруашылық басқаруда көп көмегі тиді.

1969 жылдын ақпан айынын бастап мұнайлы Жылыой ауданына төрайым болып ауыстырылды. Осы жұмыста 1983 жылдын қараша айында зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс жасады. Осы жерде жұмыс жасаған 15 жыл ішінде аудан алдынғы қатарлы саналып одақтық, республикалық Қызыл Тулардың 14 рет иегері атанды. Көптеген ауылшаруашылық, мұнай өндірісінің қайратекрлері еңбек ері атағына ие болды. “Коммунизм таңы” совхозы жоғарғы көрсеткіштері үшін Құрмет Белгісі орденімен марапатталды.

1983-90 жылдары Гурьев облыстық тұрмыстық басқарма бастығының орынбасары, Облыстық мұражайдың ғылыми аға қызметкері.

1999 жылдан зейнеткер.

## Қоғамдық қызмет
Қазақстан Коммунистік партиясының XII-XIV съездерінің делегат болып сайланды.

24 жыл бойы облыстық советінің депутаты болды.

## Отбасы
Әкесі Сисембаев Сабыр елге беделді, өмірін колхоздастыру шаруа жұмысына жұмсаған адам. 1930 жылдан өмірдің сонғы кезі 1948 жыл бойында ауданын колхоздарында бастық болды.

1948 жылы Қалиев Табылған деген руы Алаша қоңыр бөрік жігітпен тұрмыс қүрды. Отбасында ұш қыз, бір ұл дүниеге келген: Эльза, Рита, Салтанат, Бауыржан.

## Марапаттары
«Құрмет Белгісімен» екі рет (1960, 1966), Еңбек Қызыл Ту екі рет (1971, 1976) ордендарымен, «Еңбек Ерлігі үшін» (1970) медалімен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған.

Құрманғазы ауданының және Жылыой ауданының Құрметті азаматы.

29 желтоқсан 2010 қалалық мәслихаттың шешімімен Атырау қаласының Құрметті азаматы атаққа ие болды.

## Жарияланымдар
Мелләт Сабырқызы. Атырауым - Аңсарым.

Мелләт Сабырқызы. Өмір - тірліктің айнасы.

Мелләт Сабырқызы. Ұрпақ-рухтың ожданы.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мұхтар Сағынғалиев

**Mұхтар Сағынғалиев** (1963, Алматы қаласы). ҚазПТИ-ді (1985) және АҚШ-тағы Саффлок университетін (1995) бітірген. 
*1985-87 жылдары - Қазақ пайдалы қазбалар зерттеу институтының бас маманы. 
*1987-1995 жылдары - «Мұнай» АҚ бас геологы, бас инженері, «Пан Кападиан Петролеум ЛТД» (Канаданың Калгари қаласы) консультанты. 
*1995-97 жылдары - материалды- техникалық қамтамасыз ету және сатып алу департаментінің жетекші инженері, «Қазақ Түрк Мұнай» бірлескен кәсіпорнының мұнай өндіру департаментінің жетекші инженері. 
*1997-2003 жылдары - ЖБД бас аналитигі, «Қазақойл» ұлттық мұнай компаниясының Өзен кен орнын сауықтыру тобының бас геологы, «Қазақойл» ұлттық мұнай компаниясының техникалық даму департаментінің директоры. 
*2003 жылдан бастап - «ҚазМұнайГаз» Ақ ҰК Солтустік Каспий Проекті бойынша департаментінің директоры.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Рақымжан Сағындықов

**Рақымжан Сағындықов** (1904-1991, Атырау қ.). Баку өнеркәсіп академиясын бітірген (1934). ҚазКСР-дің еңбегі сіңген геолог барлаушысы (1961). 
*1920-1924 - «Ембімұнай» тресі кәсіпорындарында жұмысшы, жүк тасушысы. 
*1924-1965 - «Ембімұнай» тресі бұрғылау бөлімінің меңгерушісі, Мақат, Іскене, Қосшағыл МК-нің директоры, «Ақтөбемұнайгазбарлау», «Қазақстанмұнайгазбарлау» трестерінің басқарушысы, Батыс Қазақстан геология басқармасы бастығының орынбасары, ЖМБЭ бастығы.

Ленин, Еңбек Қызыл Туы ордендарымен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Ғабдыхалық Сағытжанов

**Ғабдыхалық Сағытжанов** (1915-1994, Атырау қаласы). ҚазМУ-ды бітірген (1963). Қаз КСР-інің еңбегі сіңген экономисі (1968). КСРО-ның құрметті мұнайшысы (1975). 
*1931-49 жылдары - есепші, статистик, бухгалтер, бас бухгалтер орынбасары, «Ембімұнай» тресінің бас бухгалтері. 
*1949-57 жылдары - Орск қаласының МӨз-ның бас бухгалтері. 
*1957-84 жылдары - «Қазақстанмүнай» бірлестігінің бас бухгалтері, Батыс Қазақстан Кеңес халық шаруашылығы қаржы-есеп бөлімінің бастығы; «Ембімұнай» бірлестігі бас директорының орынбасары. Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. КСРО мұнай өнеркәсібінің үздігі.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан статистиктері
Санат:1915 жылы туғандар
Санат:1994 жылы қайтыс болғандар
Серiк Сағытжанов

**Cepiк Сағытжанов** (1941, Атырау қаласы). Мәскеу мұнай институтын (1965), Алматы жоғары партиялық мектебін (1984) бітірген. 
*1958-60 және 1965-67 жылдары слесарь шәкірті, жабдықтауларды жөндеу слесарі, инженер-технолог, Петровский атындағы МҚЗ -нің жаңа техника бойынша бас инженері. *1967-70 жылдары - аға механик, Байшонас МӨБ бас механигі. 
*1970- 76 жылдары - «Доссормұнай», «Жайықмұнай» МГӨБ бас механигі. 
*1976-77 жылдары - Өндірістік қамтамасыз ету борталдық базасының бастығы. 
*1977-91 жылдары - Новобогатый партия аудандық комитетінің екінші хатшысы, Мақат аудандық кеңесінің төрағасы; Атырау қалалық халық бақылау комитетінің төрағасы. *1991-92 жылдары - «Атыраумұнайгазгеология» ӨГБ бас директорының орынбасары. 
*1992-94 жылдары - Мақат аудан әкімшілігінің басшысы, Атырау облысының облыстық әкімшілігі басшысының орынбасары. 
*1994 жылдан бастап - «Теңізмұнайгаз» АҚ бас директоры, президенті. 
*2002 жылдан зейнеткер.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Абай Маслахатұлы Садықов

**Абай Садықов** (1969, Алматы қ.) - мұнайшы, бұрынғы Ақтөбе қаласының əкімі.

## Өмірбаяны
ҚазМҰУ-ді бітірген (1995). 
*1986-1989 - Түркістан облысы Бадам мақта дайындау пункті жұмысшысы.
*1989-1990 - Шымкент облыстық сотында сот мәжілісі хатшысы.
*1993-1995 - «Бөбек» Балалар қайырымдық қорының менеджері, сауда директоры.
*1995-1997 - «Алтын Алма» АҚ-нің сауда директоры.
*1998-2002 - «Қазақстан Халық Банкі» ААҚ-нің атқарушы директоры, бизнеспен жұмыс департаментінің директоры, «Қазақойл» ҰМК қарыздар және аналитикалық жұмысын қайта құру департамент директоры, «ҚазТрансГаз» ЖАҚ және «Интергаз Орталық Азия» ЖАҚ бас директоры.
*2002-2006 - Ақтөбе облысы əкімінің орынбасары, Ақтөбе қаласының әкімі.
*2006 жылдан бастап - "Керуен" компания тобының президенті.
*2010 жылдан бастап - "АстанаГаз ҚМГ" ЖШС ген. директопы.

## Дереккөздер



Санат:Ордабасы ауданында туғандар
Санат:Ақтөбе әкімдері‎
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Төтенше экологиялық ахуал және экологиялық апат аймақтары

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;**68-бап. Төтенше экологиялық [[ахуал]]**

Төтенше экологиялық ахуал - адам қызметінің немесе табиғаттың дүлей күштерінің салдарынан белгілі бір аумақта пайда болған, қоршаған ортаны, адамдардың өмірі мен денсаулығы, өсімдіктер мен жануарлар дүниесін қорғау үшін қауіпті, терең және тұрақты теріс өзгерісгермен сипатталатын қолайсыз экологиялық ахуал.

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;**69-бап. Экологиялық [[апат аймақтары]]**

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1. Егер қолайсыз экологиялық ахуал салдарынан халықтың денсаулығына елеулі нұқсан келтірсе және (немесе) табиғи экологиялық жүйелер бұзылып, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі азып-тозса, экологиялық ахуал төтенше аумақтар экологиялық апат аймақтары деп жарияланады.

Экологиялық апат аймағында:

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;1) қолайсыз экологиялық жағдайдың пайда болуына себепші болған шаруашылық объектілерінің қызметі тоқтатылады;

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2) адамның денсаулығы мен қоршаған ортаға зиянды ықпал ететін ұйымдардың, цехтардың, агрегаттар мен жабдықтардың қызметі тоқтатыла тұруы мүмкін;

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;3) қажет болған жағдайда адамдарды көшіру жөнінде шаралар жүргізіледі.

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;2. Төтенше экологиялық ахуал салдарынан зардап шеккен, сондай-ақ экологиялық апат аймақтарында тұратын азаматтар өтемақылардың, жеңілдіктер мен әлеуметтік қорғаудың басқа да түрлерін қоса алғанда өздеріне келтірілген зиянды өтеттіруге құқығы бар.

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;**70-бап. Төтенше экологиялық ахуалды және экологиялық апат аймақтарын жариялау [[тәртіп|тәртібі]]**

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Қазақстан Республикасының белгілі бір аумағында төтенше экологиялық ахуалды Үкімет жариялайды.

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Экологиялық апат аймақтары Қазақстан Республикасының заңдарымен жарияланады.

## Дереккөздер


Санат:Экология
Сұлтан Сайдазымов

**Cұлтан Сайдазымов** (1938, Қызылорда облысы). Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтын (1961), СОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебін (1977) бітірген. *1961-1964 - шебер, № 2 ҚМБ жұмыс жүргізушісі. 
*1964-1965 - Ақтау қалалық комсомол комитетінің 2-ші хатшысы. 
*1965-1968 - № 2 ҚМБ ӨТБ-нің инженері, Каспий маңы құрылыс басқармасының аға инженері, 
*1969-1975 - Қазақстан КП Маңғышлақ облыстық комитетінде бөлім меңгерушісі. 
*1982-1988 - Маңғышлақ облыстық атқарушы комитеті төрағасының орынбасары. 
*1988-1990 - Қазақстан КП Атырау облыстық комитетінің хатшысы. 
*1990-1993 - «Маңғыстаумұнайгаз» ӨБ бас директорының орынбасары. 
*1993-1996 - Маңғыстау облысы әкімінің 1-ші орынбасары. 
*1996-1998 - «Интергаз Орталық Азия» ЖАҚ сыртқы қатынастар қызметінің жетекшісі,. 
*1981 жылдан бастап - зейнеткер. Қазан Революциясы, Еңбек Қызыл Туы ордендарымен, медалдармен марапатталған. Ақтау қаласының құрметті азаматы.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қасым Сайлыбаев

**Қасым Сайлыбаев** (1933, Атырау). 1956-1994 - «Прорвамұнай», «Құлсарымүнай» МГӨБ инженер-мөлшерлеуші, Е және ЖБ инженері, ЕҒҰ бөлімінің бастығы, басқармасы бастығының орынбасары.

1994 жылдан бастап - зейнеткер. «Еңбек ерлігі үшін» медалімен марапатталған (1970).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Бәтима Сайлыбаева

**Бәтима Сайлыбаева** (1928, Атырау қ.) - мұнайшы. 
* 1948-1983- Құлсары МӨБ-та оператордың көмекшісі, оператор, мұнай өндіру аға операторы. 
* 1983 жылдан бастап - зейнеткер. 
* Еңбек Қызыл Туы орденімен (1978), «Еңбек ерлігі үшін» медалімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1928 жылы туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Еңбектегі ерлігі үшін медалінің иегерлері
Аманкелді Саймағанбетов

**Аманкелді Саймағанбетов** (1943, Маңғыстау облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1967). 
*1967-1995 - Өзен мұнай кәсіпшілігігің операторы, геологі, аға геологі. 
*1995 жылдан бастап - «Өзенмұнайгаз» іргелі жөндеу басқармасының бас геологі.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Құлым Сақалбаев

**Құлым Сақалбаев** (1907-1981, Атырау облысы). 
*1934-1976 - Магистральды мұнай өнімдері құбырлары оңтүстік басқармасының Қосшағыл мұнай қотару станциясының жұмысшысы, майлаушысы, машинисі, аға машинисі, механигі. 
Ленин орденімен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1907 жылы туғандар
Санат:1981 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Егізбай Сақпанов

**Егізбай Сақпанов** (1948, Атырау облысы) - Техника ғылымдарының кандидаты, профессор. 

Қарағанды мемлекеттік университеті бітірген (1977). ҚазКСР ҒА Химия-металлургия институтында инженер, аға инженер, кіші, аға ғылыми қызметкер, ғылыми хатшы болып жұмыс істеген. 
*1988-1993 - Атырау мұнай және газ институтының аға оқытушысы және кафедра меңгерушісі. 
*1993 жылдан бастап - Атырау экономика институтының ректоры (Атырау қ.).

## Дереккөздер


Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Техника ғылымдарының кандидаттары
Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Химия-металлургия институты қызметкерлері
Санат:Атырау мұнай және газ университеті оқытушылары
Санат:Атырау экономика институтының ректорлары
Санат:Қазақстан инженерлері
Мұрат Саламатов

**Mұрат Саламатов** (1942-1999, Жамбыл облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1966). 
*1959-1961 -	«Ақтөбемұнайбарлау» тресі МБЭ-нің бұрғылау жұмысшысы, жоғарғы жүмысшысы, бұрғышы көмекшісі. 
*1967-1973 - «Өзенмұнай» № 2 ҒТД АИТҚ мұнай өндіру шебері, бастығы. 
*1973-1975 -	Қазақстан КП Маңғышлақ облыстық комитетінің өнеркәсіп бөлімі нұсқаушысы, 1-ші хатшының көмекшісі. 
*1975-1979 - «Жетібаймұнай» МГӨБ бастығы. 
*1979-1981 - Қазақстан КП ОК ауыр өнеркәсіп бөлімінің нұсқаушысы. 
*1981-1986 - «Маңғышлақмұнай» ӨБ бас директорының орынбасары. 
*1986-1988 - Құмкөл  орнын жайластыру жөніндегі бас директордың орынбасары. 
*1988- 1991 - «Қүмкөлмұнай» МГӨБ бастығы, «Маңғышлақмұнай» ӨБ бас директорының орынбасары. 
*1991-1994 - «Оңтүстікқазмұнайгаз» ӨБ бірінші бас директоры. 
*1994-1995 - «Мұнайгаз» МХК президенті. 
*1995-1997 - ҚР мұнай және газ өнеркәсібі министрінің 1-ші орынбасары. 
*1997 жылдан бастап - «Қазақойл» ҰМК бірінші вице-президенті.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Жаухан Салиев

**Жаухан Салиев** (1917-1970, Атырау қ.). Атырау мұнай техникумын бітірген (1939). Ұлы Отан Соғысына қатысқан. 
*1939-1940 - Байшонас мұнай кәсіпшілігінің бұрғылау технигі. 
*1941-1943 - Доссор № 19 кәсіптік училищесінің өндірістік оқыту шебері. 
*1946-1948 - «Қазақстанмұнай» бірлестігі тұрмыстық-коммуналдық бөлімінің меңгерушісі. 
*1948-1953 - Қазақстан КП Атырау облыстық комитеті мұнай бөлімінің нұсқаушысы. 
*1953-1970 - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Комсомольск мұнай кәсіпшілігі басқармасының директоры. 
Қызыл Жулдыз, 2-ші дәрежелі Отан соғысы, «Құрмет Белгісі» ордендарымен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мұнайлы-газды алап

**Мұнайлы-газды алап** - көмірсутектер
түзіліп, жатынға жиылған және сақталған
шөгінді таужыныстардан құралған,
жер қыртысының қазіргі құрылымында
байқалатын ойыс. Мұнайлы-газды алапқа қалыңдығы
1000-1500 м-ден астам шөгінді таужыныстар жиылған аймақтар жатады. Бұлардағы
мұнай мен газ шоғырларының қалыптасу
ерекшеліктеріне қарай платформалық
аймақтарда, қатпарлы аймақтарда, платформа мен қатпарлы аймақтардың ұштасуы
аралығында орналасқан мұнайлы-газды алаптарды ажыратады.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Мақсот Салиев

**Мақсот Салиев** (1946, Атырау қаласы). Уфа мұнай институтын бітірген (1973). 
*1974-1977 - «Кенқияқмұнай» МГӨБ операторы, шебері, инженері, ауысым бастығы. 
*1977-1978 - Доссор МӨБ қауіпсіздік техникасы аға инженері. 
*1978-1986 - ауысым бастығы, технолог, өндірістік қызмет ету базасының бастығы. 
*1986-1987 - Мақат МӨБ кәсіподақ комитетінің төрағасы. 
*1987- 1991 - «Доссормұнай» МГӨБ өндірістік қызмет ету базасының бастығы. 
*1991 жылдан бастап - «Доссормұнай» МГӨБ бас инженері.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мұнайлы-газды аудан

**Мұнайлы-газды аудан** - геоқұрылымдық
немесе географиялық тұрғыдан бөлінетін
мұнайлы-газды облыстың бөлігі. Мұнайлы-газды аудан белес
тәрізді көтерілімдерді, антиклинорийлерден
орын алған мұнай-газ жиналу белдемдерін, мұнайлы-газды қатқабаттың сүйірлену
белдемдерін, тұз күмбездері мен риф белдемдерін тағы басқа біріктіреді. Негізгі белгілері:
геоқұрылымдық сипаттамасы, орын алған
кенорындарының құрылысы, мұнайлы-газды
кешендерінің көнелігі, мұнай мен газдың жаралу және жатыс жағдайлары, жатындардағы
көмірсутектердің фазалық күйі.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Меңдеш Салихов

**Меңдеш Салихов** (1947, Атырау облысы) — мұнай өнеркәсібінің қайраткері.

## Өмірбаяны
*Мәскеу мұнай институтын (1970), Алматы саясаттану институтынын, АҚШ Массачусетс университетын (1994) бітірген. 
*1970-1972 - «Құлсарымұнай» МГӨБ инженері. 
*1972-1979 - «Өзенмұнай» МГӨБ аға инженері, ауысым бастығы, бас инженерінің орынбасары, тех. бөлімінің бастығы. 
*1979-1985 - партия комитеті басқармасының хатшысы, партия қалалық комитеті хатшысы, Ақтау қ. қалалық атқарушы комитетінің төрағасы, Қазақстан КП Маңғышлақ облыстық комитетінің хатшысы, облыстық әкімшілік басшысының орынбасары. 
*1985-1998 - «Маңғыстаумұнай» АҚ президенті. 
*1998-2000 - «Мұнайгаз» сақтандыру компаниясының президенті. 
*2000 жылдан бастап - «CatkarLTD» компаниясы филиалының директоры, «Мұнайгазқұрылыс» вице-президенті, «Kazakhservicegroup» компаниясы директорлар кеңесінің төрағасы.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнайшылары
Хәлел Салихов

**Хәлел Салихов** (1926-1998, Атырау облысы). Ембі ардагері. Атырау мұнай техникумын сырттай бітірген (1961). 
*1941-1949 - Қосшағыл мұнай кәсіпшілігі ЖЖБ-нің бухгалтері. 
*1949 жылдан бастап - Құлсары бұрғылау кеңсесі кадрлар жөніндегі инспекторы, «Құлсарымұнай» МГӨБ профком хатшысы, «Құлсарымұнай» МГӨБ өндіру операторы, Ембі аудандық комитетінің нұсқаушысы, «Прорвамұнай» МГӨБ парткомның хатшысы, Балықшы БББ бастығының орынбасары.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Тұндырғыштар

**Тұндырғыштар** - өндірістік тастанды суды жинайтын жасанды қорқойма.
Мұнай кәсіпшіпіктерінің тастанды сулары
мұнаймен бірге жер бетіне шығарылған
минералдылығы жоғары қойнауқат сулары
болып табылады. Бұлар қайтадан өнімді
горизонттарға айдалуы тиіс. Сол судың Тұндырғыштары 0,4-0,7 МПа қысымдағы арынды, атмосфера қысымындағы арынсыз болып ажыратылады. Арынды Тұндырғыштардың сыйымдылығы
100 және 200 м3, арынсыздікі 100-10 000
м3 болады. Мұнаймен және механикалық
қоспалармен ластанған сулар Тұндырғыштарға беріледі,
одан әрі тазартылған су кәсіпшілікке айдамаланады да, қойнауқатқа қайтадан айдалып енгізіледі.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Мұнайлы-газдықойнауқат

**Мұнайлы-газдықойнауқат**-толықтайнемеce ішінара еріген газы бар мұнайга қаныққан
кеуекті тау жынысы жинауыш қабаты немесе
массиві. Құмтастардан, алевролиттерден,
әктастардан, доломиттерден, кейде кезектесе қабаттасқан карбонатты және терригендік тау жынысытардан құралады, қалыңдыгы
бірнеше метрден ондаған метрге дейін жетеді.
Карбонатты тау жынысытардың, терригендік карбонатты тау жынысытардың мұнайлы-газды массивтерінің қалыңдығы жүздеген метрге
жетеді. Мұнай кенорындарының қимасында
ондаған мұнайлы-газдықойнауқат болуы мүмкін.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Сүйрік Самарханова

**Сүйрік Самарханова** (1910-1981, Атырау облысы). 
*1939-1950 - Байшонас MK мұнай өндіру операторы. 
*1950-1967 - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Құлсары МӨБ мұнай және газ өндіру операторы, аға операторы. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланған(1954). Ленин орденімен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мария Васильевна Самкова

**Мария Васильевна Самкова** (1930, Ресей). 1950-1985-«Кенқияқмұнай» МГӨБ жұмысшысы, операторы, шебер көмекшісі, мұнай өндіру шебері. 1985 жылдан бастап - зейнеткер. «Құрмет Белгісі» орденімен, КСРО Жоғарғы Кеңесінің Грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Марьяна Самратова

**Марьяна Самратова** (1949, Ресей). ҚазПТИ-дібітірген(1973). 
*1973-1983-Өзен мұнай қайтарым қабаттарын жоғарылату және ұңғылардың кешенді жөндеуі басқармасы операторы, шебері, инженері, аға инженері, кәсіподақ комитетінің терағасы. 
*1983-1989 - «Комсомолмұнай» МГӨБ инженері, аға инженері. 
*1989-1994 - «Маңғышлақмұнай» ӨБ ӨТБ инженері. 
*1994-1997 - «Мұнайгаз» Мемлекеттік холдинг компаниясының бас маманы. 
*1997-2000 - ҚР энергетика және минералды ресурстар Министрлігінің бас маманы. 
*2000 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін - «Қазақойл» ¥МК» ЖАҚ бас инженері, өндіріс басқармасы департаментінің менеджері, «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ мұнай және газ өндіру, игеру және өндіру, техникалық даму жөніндегі департаментінің менеджері. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (1999).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Тұрлан геофизикалық экспедициясы

**Тұрлан геофизикалық экспедициясы**
- 1949 жылы Орта Азиялық геофизикалық
трестін құрамында құрылған. 1951 жылдан 1957 жылға дейін Оңтүстік Қазақстан
геологиялық басқармасының құрамында
болған. 1957 жылдан 1972 жылға дейін "Казгеофизтрестің", 1972 жылдан 1979
жылға дейін "Казмұнайгазгеология"
басқармасының, бірлестігінің, 1979 жылдан 1981 жылға дейін қайтадан "Оңтүстік
Қазақстан" геологиялық басқармасының,
1981 жылдан 1996 жылға дейін "Казгеофизика" өндірістік геологиялық бірлестігінің, 1996
жылдан "Геотекс" акционерлік қоғамының
құрамында. Экспедицияның негізгі
жұмыстары мұнай және газ кенорындарында геофизикалық зерттеулер жүргізу. 1972
жылдан 1993 жылға дейінгі экспедицияның
геофизикалық қызметтерімен анықталған
алаңдарда, терең бұрғылауға дайындалған
жерлерде 25 мұнай және 5 газ кенорындары
ашылған.
## Дереккөздер


Санат:Геофизикалық экспедициялар
Ақтан Сандыбаев

**Ақтан Сандыбаев** (1900-1971, Атырау облысы). Ембі ардагері. 
*1912-16-Жылыда жалдамалы жұмысшы. 
*1916-1948 - Мақат, Доссор, Сағыз мұнай кәсіпшіліктерінде жұмысшы, машинист, оператор көмекшісі, ұңғыларды жерасты жөндеу бригадасының операторы. 
*1948 -1956 - Мұнайлы МӨБ ұңғыларды жерасты жөндеу бригадасының шебер көмекшісі, шебері. 
Ленин орденімен (1952), медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Мұнайлы-газды облыс

**Мұнайлы-газды облыс** - ipi геоқұрылымдық
элементтен орын алған мұнайлы-газды белдемдержиынтығы.Геологиялыққұрылысының,
палеогеографиясының, мұнай-газ түзілу
және мұнай-газ жинақталу процестерінің
литологиялық-фациялық жағдайларының
ортақтығымен сипаттапады. Тектоникалық
белгілеріне қарай, платформалык, жылжымалы белдеулік және аралық (өтпелі) мұнайлы-газды облыстар
бөлінеді. Платформалық мұнайлы-газды облыс күмбездік
көтерілімдермен, ойыстармен байланысты. Жылжымалы белдеулердің облыстары
тауаралық ойыстарда, грабендерде, ортаңғы
массивтерде, аралық типті мұнайлы-газды облыс шеткі ойысымдарда орналасады.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Ізімберген Санжаров

**Ізімберген Санжаров** (1928, Гурьев облысы, КСРО - 2004, Атырау облысы, Қазақстан) - мұнайшы.

## Өмірбаяны
* Губкин атындағы Мәскеу институтын бітірген. 
* 1948-1952 - «Қазмұнайбарлау» тресінің бұрғышы көмекшісі.
* 1955-1965 - Қарсақ учаскесінің бастығы, «Прорва» бұрғылау учаскесінің бастығы. 
* 1965-1978 - Кеңқияқ бұрғылау цехінің бастығы. 
* 1978-1982 - «Кеңқияқмұнай» МГӨБ бастығы. 
* 1982-1987 - «Кеңқияқмұнай» МГӨБ ОИТҚ ауысым бастығы. Зейнеткер.

## Марапаттары
«Құрмет Белгісі» орденімен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары

Санат:1928 жылы туғандар
Санат:2004 жылы қайтыс болғандар
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Атырау облысында қайтыс болғандар
Мақсат Сапарғалиев

**Мақсат Сапарғалиев** (1952, Ақтөбе облысы). Саратов мұнай техникумын (1984) және ҚазҰТУ-ді (2003) бітірген. 
*1969-1970 - Мұғалжар мұнай экспедициясының мұнара монтажнигі. 
*1970-1972 - ӘТФ қатарындағы қызмет. 
*1973-1999 - « Ақтөбемұнайгазгеология» бірлестігінің жұмыс жүргізушісі, аға жұмыс жүргізушісі, мұнара монтаж цехінің бастығы, материалды-техникалық жабдықтау базасы бастығының орынбасары. 
*1999-2003 - ҰКЖ цехінің механигі, ЖГҚЗ жөндеу- техникалық цехінің бастығы. *2003 жылдан бастап - «СНПС-Ақтөбемұнайгазгеология» ААҚ Жаңажол ГҚЗ бас техникалық жетекшісі.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Марат Сапарғалиев

**Марат Сапарғалиев** (1970, Алматы қаласы). Санкт-Петербург теңіз техникалық университеті (1994). 
1998 жылдан - «Қазақойл» ҰМК клиринг департаментінің директоры. Қазіргі уақытта «Көкжиде- Мұнай» кәсіпорнының бас директоры.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мұнайлы-газды провинция

**Мұнайлы-газды провинция** - бір немесе бірнеше аса ірі геоқұрылымдардан
орын алған мұнайлы-газды облыстардың
жиынтығын біріктіретін өңір. Мұнайлылықгаздылықтың аймақтық стратиграфиялық
ауқымын, ұқсас геохимиялық, литологиялықфациялық жағдайларды, мұнай мен газдың
жинақталуы мен толығуының айтарлықтай
мүмкіндіктерін топтастырады.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Қуаныш Сапаров

**Қуаныш Сапаров** (1936, Атырау облысы). Ташкент байланыс электротехникалық институтын бітірген (1963). 
*1954-1956 - Алматы байланыс техникалық училищесінде оқыған. 
*1956-1958 - Атырау радиожелі технигі. 
*1963-1965 - қалалық байланыс торабының аға инженері. 
*1965-1973 - Атырау пайдалану-техникалық байланыс торабының бастығы, қалалық телеграф-телефон станциясының бастығы. 
*1973-1982 - Атырау облыстық байланыс өндіріс-техникалық басқармасының бас инженері. 
*1982-1985 - Атырау пайдалану-техникалық байланыс торабының бастығы, телеграф-телефон станциясының бастығы. 
*1986-1987 - «Атыраумұнайгазгеология» ӨГБ байланыс бастығы. 
*1987-1994 - «Каспий маңы» өндіріс-техникалық байланыс басқармасының пайдалану бөлімі бастығының орынбасары, Атырау пайдалану-техникалық байланыс торабының бастығы. 
*1994 жылдан «КаспийМұнайБайланыс» АҚ президенті. 
*1997 жылдан зейнеткер.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Түрікменой газ-мұнай кен орны

**Түрікменой газ-мұнай кен орны** — Оңтүстік Маңғыстау ойысының Өзен-Жетібай антиклинді өңіріндегі газ-мұнай кен орны. Маңғыстау облысында, Ақтау қаласының шығысында 115 км жерде орналасқан, 1969 жылы ашылған. 

## Геологиялық құрылымы
Кен орны бат жікқабатына тиесілі өнімді горизонттың табаны бойынша өлшемдері 4,4x1,4 км, амплитудасы 30 м келген ендікке жуық бағытта созылған ассиметриялы брахиантиклин қатпардан орын алған. Қатпардың солтүстік қанатының еңістену бұрышы 800°, оңтүстігінікі 300°-қа дейін жетеді. Тереңдеген сайын қатпардың амплитудасы өсе түседі, сөйтіп XIII өнімді горизонт жатынының қалыңдығы 70 м-ге жетеді. Құрылымдардың жазықтықтағы жайғасуы қабаттар бойынша сәйкесіп отырады. Бат жікқабатының шөгінділерінде 2 өнімді горизонт бар, олардың үшеуі байос қатқабатында, біреуі төменгі юрада анықталды. 

## Жатыс сипаты
Өнімді горизонттардың биіктігі 950 м-ге жетеді. Флюидтің сипатына қарай екі жатын газды-мұнайлы, алтауы мұнайлы және біреуі газды. Қорқоймасының типі жағынан бір жатын қойнауқаттық, күмбездік,
литологиялықтұрғыдан қалқаланған, өзгелері қойнауқаттық, күмбездік. Өнімді горизонттар құмтастар мен алевролиттерден құралған, кеуектілігі 16-20%, өтімділігі 0,008-0,06 мкм2. Қойнауқаттардың өнімді бөлігінің жалпы қалыңдығы 6-15 м-ге, тиімді қалыңдығы 5,5-9,8 м-ге, мұнайға қаныққан қалыңдығы 2.4-5,8 м-ге, газға қаныққан қалыңдығы 3.5-5,1 м-ге дейін өзгереді. Жатындардағы мұнайға қанығу коэффициенттері 0,58-0,71, газға қанығу коэффициенті 0,52. Бастапқы қойнауқаттық қысым мен температура 15,1-25 МПа-ға және 65-96°С-қа дейін ауытқиды. Мұнай шығымы 11,2-72,6 м3/тәу, газдікі 9 мың м3/тәу құрады. 

## Құрамы
Мұнайдың тығызыдығы 855-891 кг/м3, тутқыр, аз күкіртті (0,3%), мол парафинді (21,7-30,8%), шайырлы. Мұнайда еріген газ метан құрамды (68,8%), ауыр көмірсутектер үлесі 24%-ға дейін жетеді, азот 6,8%. Еркін газдың құрамында 68,8-84,5% метан, 9,5-24,4% ауыр көмірсутектер, 5,8-6,8% азот, 0,1-0,2% көмірқышқыл газы бар. Хлор-кальцийлі типті қойнауқаттық суларының минералдылығы 125-664 г/л-ге дейін жетеді, 89,9 г/л-ге тең минералдылық төменгі юраның бір ғана горизонтында анықталды. Бром мөлшері 346-409 мг/л жетеді, йодбар. Жатындардың режимі суарынды. Кен орны игеруге дайындалған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Санат:Маңғыстау облысы кен орындары
Мұнайлы-газды свита

**Мұнайлы-газды свита** - үлкен аймақта немесе шағын өңірде түзілген мұнай мен газ
жатындары жайғасқан қат-қабатталган тау жынысы қабатшаларының қалың қатқабаты.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Тығындау (тампондау)

**Тығындау (тампондау)**- ұңгыма оқпаны тесіп өткен қимадағы ұралы және жарықшақты
таужыныстар арқылы сол оқпанға
қойнауқаттық сулардың қуйылуы салдарынан туындайтын қиындықтарды болдырмау
үшін ұңғыманы арнаулы тығындаушы ерітінділермен тоғыту. Тығындау оқшауланатын аралықтың
тереңдігіне дейін түсірілген бұрғылау тізбегі
арқылы ерітіндіні сығымдап айдау арқылы
жүзеге асырылады. Өтімді қойнауқаттар
шағын тереңдіктерде (200-500 м) болған
жағдайда тығындау ерітінділерін оқпан бойына айдап, сорылу аралықтарына бұрғылау
ерітіндісі тығындау көмегімен сығымдап
сіңіріледі. Ірі жарықшақты өтімді таужыныстарды бітеу үшін цементке саз ұнтағын, полимерлік қоспаларды араластырып тұтқыр
пластикалық суйықты айдайды. Цемент негізіндегі тез қатаятын қосындыға қатаюдың
тездеткіштерін қосу кеңінен қолданылады.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Тіректік бұрғылау

**Тіректік бургылау** - аймақтық және іздестіру жұмыстарының көлемі мен түрлерін
жобалаудың негізі болып табылатын тіректі мәліметтерді алу, сонымен қатар, терең
және аса терең ұңғымалар бұрғылаудың
технологиялық мәселелерін шешу мақсатында
жүзеге асырылады. Тіректік бұрғылау ірі геоқұрылымдық
элементтердің геологиялық құрылысы
мен даму тарихын зерттеудің аймақтық
геологиялық-іздестіру жағдайын және
мұнай, газ, басқа да пайдалы қазбаларды
геологиялық-барлау жұмыстарының негұрлым
тиімді бағыттарын ғылыми негіздеу ушін
қолданылады. Тіректі ұңгымалар аймақтық
геофизикалық зерттеу мәліметтері бойынша
негұрлым қолайлы құрылымдық жағдайда,
кристалдық іргетас қатқабатын аршуга дейін
немесе техникалық жағынан мүмкін тереңдікке
дейін бұрғыланады. Тіректік бұрғылау іздестіру-барлау
жұмыстарының кейінгі сатыларын жоспарлы, жүйелі және ғылыми-негізделген түрде
жүргізуге мүмкіндік береді.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Мұнаймен қанығу(ы) (қойнауқаттың)

**Мұнаймен қанығу(ы) (қойнауқаттың)** - жинауыш таужыныстардағы мұнайдың шамасы.
Кеуекті кеңістік көлемінің үлесі немесе пайызы түрінде өрнектеледі. Жинауыш таужыныстар үшін бастапқы мұнаймен қанығу(ы) (қойнауқаттың) таужыныстардың
өтімділігіне байланысты. Кенорынды игеру
процесінде қойнауқаттық жинауыш үшін орташа мұнаймен қанығу(ы) (қойнауқаттың), сонымен қатар қуатты керіздену немесе сарқыпудың табиғи режимдерінде мұнай
ығыстырылған белдемдердің мұнаймен қанығуы ажыратылады. Қуатты кәріздену белдемдеріндегі мұнаймен қанығу(ы) (қойнауқаттың) ηм
жұмысагентінің тиімділігімен немесе мұнайдың
жұмысшы агентпен ығыстырылуымен,
яғни ығыстыру коэффициентінің Вшыгыс
мөлшерімен анықтала отырып, ηм=Паст
(1-Вшыгыс) теңцеуімен өрнектеледі. Мұндағы
г|баст бастапқы мұнаймен қанығу(ы) (қойнауқаттың) мөлшері.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Ұңғыма ернеуінің қысымы

**Ұңғыма ернеуінің қысымы** - ұңғының
жоғарғы нүктесіндегі қысым. Ұңғыма ернеуі арматурасының монометрімен елшенеді.
Статикапық және динамикалық қысымдар болып
ажыратылады. Статикалық қысым тоқтатылған
ұңғымада елшенеді, ол қойнауқаттық қысымға,
ұңғыманың тереңдігіне, оны толтырған ортаның
тыгыздыгына байланысты. Ол мелшерлік
жағынан ұңғыма ернеуі мен қойнауқатқа дейінгі сұйық бағанасы қысымының айырмасына тең. Динамикалық қысым жұмыс жасап
тұрған ұңғымада елшенеді, ол статикалық
қысымдагыдай параметрлерге қоса ұңғыма
өніміне және тоғытылатын агенттың шығынына,
сондай-ақ ұңғыма жанындағы құбыр желісінің
қысымына, ұңғыма ернеуі арматурасының жабушы-реттеуші белшектеріндегі қысымдардың
күрт ауытқыуына байланысты болады.
## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Сапиғали Сапаров

**Сапиғали Сапаров** (1931, Атырау облысы). Доссор кәсіптік училищесін бітірген (1949). 
*1949- 1958 - бұрғышы көмекшісі, бұрғышы. 
*1958-1997 - «ММГБ» тресі ЖМБЭ, ұңғыларды сынау және байқау Кеңсесі, Мақат бұрғылау кеңсесінің бұрғышысы, бұрғылау шебері. 
*1997 жылдан - зейнеткер. КСРО-ның Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен және медалдармен марапатталған (1967).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Роман Борисович Сапожников

**Роман Борисович Сапожников** (1937, Украина). Геология-минералогия ғылымдарының докторы (1993). Оңтүстік Қаражамбас және Құмкөл кен орындарын тұңғыш ашушы. Ортаазия политехникалық институтын бітірген (1959). 
*1959-1998 - Тұрлан геофизика экспедициясының инженер-интерпретаторы, аға инженері, бас инженері, сейсмопартия бастығы, бөлімнің аға геофизигі, бас геологы, «Геофизика» МХК «Тұрлангеофизика» АҚ бас геологы, «Геотекс» АҚ интерпретация және маркетинг бөлімінің бастығы. 
*1998 жылдан "Харрикейн" компаниясының Орталық Азияны барлау жөніндегі директоры.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Меңдіғали Саппаев

**Меңдіғали Саппаев** (1942, Атырау қаласы). ҚазПТИ-ді бітірген (1966). 
*1966-1988 Атырау химия зауытының электромонтеры, шебері, ауысым бастығы, учаске бастығы, цех бастығының орынбасары, цех бастығы, бас энергетигі, партком хатшысы, директоры. 
*1988-1990 - «Атырауэнерго» объектілер құрылысы женіндегі дирекция директорының орынбасары. 
*1990-1993-	Атырау облыстық әкімшілігі экономикалық комитеті бастығының бірінші орынбасары. 
*1993- 1994 - Жылыой ауданының әкімі. 
*1994-1995 - Атырау облысы әкімінің орынбасары. 
*1995-1998-	«Теңгізшевройл» БК директоры. «Құрмет Белгісі» орденімен, медалдармен марапатталған. Қазіргі уақытта «Шеврон Тексако» компаниясы, полиэтилен құбырларын шығаратын зауыт директоры.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Сәрсен Саппаев

**Сәрсен Саппаев** (1910-1999, Атырау қ.). Ленинград Жоғарғы сауда мектебін бітірген (1950). ҚазКСР-ның еңбегі сіңген сауда жұмысшысы. 
*1926-1942 - «Ембімұнай» тресі жүйесінде басқару қызметтерінде жұмыс істеген. 
*1942-1974 - Құлсары мұнай кәсіпшілігінің жұмыс жабдықтау бөлімі бастығының орынбасары, «Қазэнергомүнай» тресі басқарушысының орынбасары; «Қазақстанмұнай» бірлестігі жұмыс жабдықтау бөлімі бастығының орынбасары. «Құрмет Белгісі» орденімен, медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Жұнас Саппаева

**Жұнас Саппаева** (1932, Атырау қ.). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1957). 
*1957-1958 - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Доссор кәсіпшілік-геофизикалық базасында техник, есептеуші, инженер-оператор. 
*1958-1968 - Құлсары МӨБ инженер-интерпретаторы, инженер-операторы, инженер-геофизигі, инженер-геологі, геологиялық бөлімінің бастығы. 
*1968-1972-Биікжал аса терең бұрғылау экспедициясының аға геофизигі, аға геофизик-интерпретаторы. 
*1772-1977 - ұңғыларды геофизикалық зерттеу Батыс Қазақстан экспедициясы бақылау-интерпретациялық партиясының аға геофизигі, жетекшісі. 
*1977-1987- «Қазмұнайгазгеология» бірлестігі ұңғыларды геофизикалық зерттеу бақылау-интерпретациялық партиясының бастығы. 
*1987 жылдан -зейнеткер. КСРО «ДаңқАлтын кітабына» енген (1981).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Серiк Сарбаев

**Сepiк Сарбаев** (1959, Ақтөбе қ.). Қарағанды металлургия комбинатын жанындағы ЖЖТОО зауытын бітірген (1981). 
*1981-1986 - «Ақтөбемұнай» бірлестігі ҚМБ бетоншы, шебері, жұмыс өндірушісі, аға жұмыс жүргізушісі. 
*1986-1988 - Қазақстан КП темір аудандық комитетінің өнеркәсіп- көлік бөлімінің нұсқаушысы. 
*1988-1990 - Кенқияқ МБЭ кешенді құрылыс мәселесі жөніндегі бастығының орынбасары. 
*1990-1993 - «Ақтөбемұнай» АҚ тұрмыс жөніндегі бастығының орынбасары. 
*1993-1996 - «Ақтөбемұнайгаз» АҚ ҚМБ бастығы. 
*1996 жылдан - Ақтөбе АҚМБ, «СНПС- «Ақтөбемұнайгаз» ААҚ бастығы. «Құрмет» орденімен және ҚР Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» мерейтой медалімен марапатталған (2001).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Әбдірақым Сарбасов

**Әбдірақым Сарбасов** (1950, Гурьев облысы). 
*1970-1973 - Мартышы Байшонас мұнай кәсіпшілігі кен орындарының қабаттарына суды айдау операторы, Доссор мұнай кәсіпшілігінің жерасты жабдықтар жөндеу операторының көмекшісі. 
*1973-1982-«Жайықмұнайгаз», «Доссормұнай» басқармаларының жер асты жабдықтар жөндеуі бригадасының операторы. 
*1982-1990- «Ембімұнай» ӨБ ғылыми-зерттеу станциясының нұсқаушы шебері. 
*1990-2001 - Доссор мұнай кәсіпшілігі мұнай өндіру бригадасының бастығы, орталық инженер-технологиялық қызмет басқармасының технологы, Ботақан мұнай өндіру цехінің бастығы. 
*2001 жылдан «Доссормұнайгаз» Орталық инженер-технологиялық қызмет басқармасының ауысым бастығы. Құрмет грамотасы мараппаталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қайырхан Сарбопин

**Қайырхан Сарбопин** (1943, Атырау облысы). Грозный мұнай институтын бітірген (1970). 
*1970-1976 - «Өзенмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының ауысым бастығы. 
*1976- 1981 - Қазбасмұнайжабдықтау бас механигі. 
*1981-1991 - Қазақ КСР министрлер кеңесі ауыр өнеркәсіп бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 
*1991-1993 - ҚР сыртқы экономикалық байланыстар министрінің орынбасары. 
*1993-1998 - Венгрия және Украинадағы Қазақстан Республикасы Елшілігінің экономикалық мәселелер жөніндегі Кеңесшісі. 
*1998-2001 - Беларусь Республикасы, Қазақстан, Қырғыстан, Тәжікстан және Ресейдің Интеграция Комитетінің Бас сауда-тариф басқармасы бөлімінің Бастығы. 
*2001 жылдан «Нельсон Рисорсис Лимитед» мұнай компаниясы президентінің кеңесшісі. Кеңесші - дипломатиялық рангі бар.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Сейілхан Сарбопин

**Сейілхан Сарбопин** (1949, Атырау облысы) Қазақ политехника институтын бітірген (1979), 
*1966-1968ж.ж. «Қазақстанмұнай» бірлестігінің өндіріс техника базасында электрик. 
*1968-1970 ж.ж. әскер қатарында. 
*1970-1974ж.ж. магистральды мұнай өнімдері құбыры оңтүстік басқармасының көлік цехында автослесарь. 
*1979-1996ж.ж. Жетібай бұрғылау жұмыстары басқармасында бұрғышы көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері, аға инженер, бас инженер, бастықтың орынбасары. 
*1996 жылдан «Маңғыстаумұнайгаз» акционерлік қоғамында бұрғылay және ұңғы жөндеу бөлімі бастығының орынбасары. 
*1997-1999ж.ж. «Маңғыстаумұнайгаз» акционерлік қоғамының бұрғылау бөлімінің бастығы. 
*1999-2005ж.ж. Өндірістік бөлімінің бастығы, «Химұңғыжөндеу» директорының орынбасары, «Әскери ерлігі үшін» медалімен марапатталды (1970).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Темipxaн Сарбопин

**Тeмipxaн Сарбопин** (1928, Атырау облысы). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген экономисі (1981). 
*1946-1963ж.ж. Ембі мұнай кәсіпшіліктерінде экономист, бухгалтер. 
*1963-1992ж.ж. - «Маңғышлақмұнай» өндіріс бірлестігінде бас экономист, бас директордың орынбасары. 
*1992 жылдан бастап-зейнеткер. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Лидия Константиновна Сарғалиева

**Лидия Константиновна Сарғалиева** (1924-1996ж.ж, Ресей) 1943-1976 -слесарь- жөндеуші, коммуналдық шаруашылық цехының сылақшысы, кочегар, Доссор мұнай кәсіпшілігі басқармасының бу мен сумен қамтамасыз ету цехының машинисі. 1-ші дәрежелі «Ана даңқы» орденімен, медальдарымен марапатталды.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Жаннұр Сарғасқаев

**Жаннұр Сарғасқаев** (1959, Алматы) ҚазПТИ-ді бітірген.(1981). Оңтүстік Каролина Университеты (1995, АҚШ, Колумбия) бітірген. Геолого-минералогиялық ғылымдардың кандидаты, 18 ғылыми мақалалары мен монографиялардың авторы және бірлескен авторы, SEPM (Sedimentology Economical Petroleum Mineralogy) құрметті мүшесі. 
*1981-1994ж.ж. Қазақ КСР-нің Ғылым Академиясының геологиялық ғылымдар институтының литология зертханасының кіші, аға ғылыми қызметкері, меңгерушісі. 
*1994-1995ж.ж. қазақ-американ инвестициялық компаниясының вице-президенті. 
*1995-2001ж.ж. инвестициялық бөлменің директоры, «Қазкоммерцбанк» ААҚ инвестициялық жобаларды басқарудың бастығының орынбасары. 
*1994-2004ж.ж. «Алтын тебе» тау-кен компаниясының вице-президенті, президенті. 
*2004 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін «Қазмұнайгаз» АҚ барлау, өндіру инвестицияларын перспективалы дамыту бөлімінің директорының орынбасары.  

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Ораз Сарғұнанов

**Ораз Сарғұнанов** (1918-1984, Атырау облысы). Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мұғалімі (1978) Орал мұғалімдер институтын бітірген.(1937) Ұлы Отан соғысына қатысқан. 
*1934-1940ж.ж. Іскен мұнай кәсіпшілік орта мектебінің мұғалімі. 
*1946-1978ж.ж. Іскен Доссор Мақат мұнай кәсіпшілік мектептерінің директоры. 
2-ші дәрежелі Отан соғысы орденімен және медальдарымен марапатталды.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Рамазан Сарғұнанов

**Рамазан Сарғұнанов** (1947, Атырау облысы). И.М.Губкин атындағы Мәскеу мұнай химиялық және газөнеркәсіп институтын бітірген (1970). 
*1970-1976ж.ж.-Доссор мұнай өндіру басқармасында ұңғыны зерттеу операторы, шебері, «Ембімұнай» өндіріс бірлестігі «Прорвамұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының геология бөлімінде аға-геолог. 
*1986-1993ж.ж. «Теңіз мұнайгаз» өндіріс бірлестігінде технология бөлімі бастығы. 
*1993-1996ж.ж. «Теңіз мұнайгаз»АҚ-да геология бөлімі бастығы, бас геолог.
*1996-1999ж.ж. «Ембі мұнайгаз» АҚ-ның вице-президенті, бас геологы. 
*1999-2004ж.ж. «Ембі мұнайгаз» АҚ-ның геология және бұрғылау бөлімінің директоры, геология секторының және геология бөлімінің барлау және «Қазақойл -Ембі» АҚ-ның бұрғылау жұмыстарының жетекшісі, «Ембі мұнайгаз» ААҚ-ның мұнай кен орындарын зерттеу және барлау геология бөлімінің жетекшісі. 
*2004 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін «Қазмұнайгаз» ӨБ АҚ «Ембімұнайгаз» өндірістік филиалы кен оындарын игерудің және геология департаменті геология бөлімінің бастығы.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Санат:Геологтар
Қанатқали Сариев

**Қанатқали Сариев** (1900-1986, Ақтөбе облысы). Ембі ардагері. Закавказиялық Мұнай академиясын бітірген. (1936). 
*1916-1922ж.ж.-жалдамалы жұмысшы. 
*1922-1928ж.ж. Доссор мұнай кәсіпшілігінде жер қазушы. 
*1928-1932ж.ж. Мақат бұрғылау конторында бұрғылау жұмысшысы, бұрғышы көмекшісі, бұрғышы. 
*1936-1945ж.ж. «Ембімұнай» тресінің Шұбарқұдық мұнай кәсіпшілігінің директоры, геолого-іздестіру конторының директоры. 
*1945-1950ж.ж. Жақсы май мұнай кәсіпшілігінің директоры. 
*1951-1957ж.ж. Ақтөбе, Темір, Шошқакөл, Көкпекті және Байғанин мұнай барлау ұйымдарының бастығы, «Ақтөбемұнайбарлау» тресінің Ембімұнай іздестіру экспедициясының бастығы. 
Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен және медальдарімен марапатталды.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары

Санат:1900 жылы туғандар
Санат:1986 жылы туғандар
Қойшыбек Сарқұлов

**Қойшыбек Сарқұлов** (1929, Атырау облысы) Астрахан теңіз техникумын бітірген. 
*1963-1978ж.ж. -Қарағын мұнай барлау экспедициясының моторист көмекшісі, мотроист. 
*1978-1991- «Жетібаймұнай» мұнайгаз өндіру басқармасының слесарь-жөндеушісі, мұнау өндіру операторы. 
*1991 жылдан бастап -зейнеткер. «Ерен еңбегі үшін» (1968) және «Еңбек ардагері» (1987) медальдерімен марапатталды.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Өтеғұл Сарқұнанов

**Өтеғұл Сарқұнанов** (1900-1978, Батыс Қазақстан облысы) Ембі ардагері. 1925-1956 ж.ж. - «Қазақстанмұнай» Доссор мұнай өндіру басқармасында балташы жұмысшы, оператор көмекшісі, оператор, мұнай өндіру аға операторы. Ленин орденімен және медальдарімен Қазақ КСР-нің Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен марапатталды.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Нұрлан Сарқытов

**Нұрлан Сарқытов** (1949, Атырау облысы) ҚазПТИ-ді бітірген. (1971). 
*1971-1980 - «Құлсарымұнай» мұнайгаз өндіру басқармасының орталық инженерлі технологиялық қызметінің операторы, инженер-геологы, аға инженері, бастығы. *1980-1985ж.ж. Ембімұнай бірлестігінің теңіз технологияллық тобының бас технологы. 
*1990-1996ж.ж. «Тенгизмұнайгаз» АК орталық ғылыми зертханасының бас геологы, бас инженері, директоры. 
*1996-1997ж.ж. «Мұнайгаз» мемлекеттік холдинг компаниясының бас маманы, бөлім бастығы, «Мұнай» ғылыми өндірістік орталығының өндірістік бөлімінің бас маманы. 
*1998-2002ж.ж. «Қазақойл» Ұлттық мұнай компаниясының жобалар басқару бөлімінің бас менеджері, менеджер, мұнайгаз кен орындарын игерудің және геология бөлімінің бас геологі , өндіріс басқару бөлімінің бас геологі.
*2002 жылдан бастап мұнай өңдіру бөлімінің игерудің жіне өндірудің техникалық дамытудың менеджері. КСРО минмұнайпром құрмет грамотасымен марапатталды (1990)

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қами Cарсекенов

**Қами Cарсекенов** (1941, Атырау облысы) ҚазПТИ-ді бітірді. (1966) 
*1958-1960ж.ж.- Доссор мұнай өңдіру басқармасы құрылыс бригадасында ағаш ұстасының шәкірті, ағаш ұстасы, авто- гаражда жүргізуші. 
*1966-1974ж.ж. Қарсақ мұнай өндіру кәсіпшілігінде ұңғыны зерттеу операторы, ұңғыны зерттеу бригадасының шебері, Башлнас мұнай өңдіру кәсіпшілігінде аға-инженер. 
*1974 жылдан бастап- Доссор мұнайгаз басқармасында аудандық инженерлі техникалық қызметтің бастығы, ауысым бастығы, техникалық бөлімінің аға инженері, өндіріс бөлімінде және жалаақы бөлімінде бастық. ҚазКСР-нің Құрмет грамотасымен марапатталды.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Ермекқали Сарсембаев

**Ермекқали Сарсембаев** (1930-1993, Атырау облысы). 1946-1985ж.ж. - Қазақстан мұнай бірлестігінің Мақат мұнай өндіру басқармасының оператор көмекшісі, мұнай өңдіру операторы, «Ерен еңбегі үшін», «Еңбек ардагері» медальдарымен марапатталды.

## Дереккөздер


Санат:1930 жылы туғандар
Санат:1993 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Қайырмұхамбет Сарсембаев

**Қайырмұхамбет Сарсембаев** (1926, Атырау облысы) Атырау мұнай техникумының жанындағы шеберлер курсын бітірген, (1949). 
*1942-1963ж.ж. -«Қазақстанмұнай» бірлестігі Байшонас мұнай өндіру басқармасының мұнай және газ өндіру цехында өлшеуші, оператор, шебер. 
*1963-1983ж.ж. «Ембімұнай» бірлестігі Байшонас мұнай өндіру басқармасында «Доссор мұнай» мұнайгаз өндіру басқармасының мұнай өндіру шебері. 
*1983 жылдан бастап-зейнеткер. Қаз КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мырзағали Сарсембаев

**Мырзағали Сарсембаев** (1937, Атырау облысы). 
*1955-1995- «Ембімұнай» бірлестігі «Мақатмұнай» мұнай өндіру басқармасында жерасты ұңғылар жөндеу бригадасының операторы, оператор, мұнайды қайта өндіру учаскесінің аға операторы. 
*1995 жылдан бастап-зейнеткер. КСРО мұнай кәсіпшілігінің үздігі (1985). «Еңбек ардагері» медальдарымен марапатталды.(1991)

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қойбағар Сарсенбаев

**Қойбағар Сарсенбаев** (1933-2000, Атырау облысы). Доссор кәсіби училищесін бітірді. (1950). 
*1950-1988ж.ж. Қаратон, Тереңөзек, Тажғалы мұнай кәсіпшіліктерінде мұнай өндіру операторы, шебері. «Ерен еңбегі үшін»(1970), «Еңбек ардагері» медальдарымен марапатталды.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Отжағар Сарсенбаев

**Отжағар Сарсенбаев** (1938, Атырау облысы ) ҚазПТИ-ді бітірді(1967). 
*1955-1957ж.ж. Қаратон мұнай өндіру кәсіпшілігінде ұңғыны зерттеу операторының шәкірті. 
*1962-1973ж.ж. Тереңөзек мұнай өндіру кәсіпшілігінде ұңғыны жерасты бригадасының аға инженері, «Қаратон мұнай» мұнайгаз өндіру басқармасы орталық инженер технология қызметі бастығының орынбасары, бастығы. 
*1973-1998ж.ж. -«Ембімұнайгаз» АҚ «Доссормұнай» мұнайгаз басқармасында бас инженер, басқарма бастығы, технолог, өндіріс техника белімінің бастығы. 
*1998 жылдан бастап -зейнеткер. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қойшы Сарсенов

**Қойшы Сарсенов** (1921-1980, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. 
*1947-1978ж. ж.- «Қосшағыл» мұнай өндіру басқармасында оператор көмекшісі, мұнай өндіру операторы. «1-ші дәрежелі Отан соғысы»(1947) орденімен, «Ерен еңбегі үшін»(1970) медалімен марапатталды.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Марат Сарсенов

**Марат Сарсенов** (1967, Батыс Қазақстан облысы). Мәскеу көлік жол қатынасы институтын бітірген. (1992). 
*2002-2004ж.ж. транспорт департаментінің басқару директоры, «ҚазМұнайГаз» «Сауда Үйі» АҚ бас директорының кеңесшісі. 
*2004 жылы «Қазтеңізтрансфлот» Ұлттық теңіз қатынасы компаниясы АҚ бас директорының кеңесшісі. 
*2005 жылдан бастап «Қазтеңізтрансфлот» Ұлттық теңіз қатынасы компаниясы АҚ бас директоры.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Дәулетияр Сартов

**Дәулетияр Сартов** (1902, Атырау қаласы) - мұнайшы. 

Қара жұмысшы, бұрғылау жүйесінде майлаушы, бақылаушы, Доссор өндірісінде майлаушы. 1932 жылдан бастап - аға майлаушысы, слесарі, шебер шәкірті, Қосшағыл өндірісінің бұрғылау цехінің шебері. 

Ленин орденімен марапатталған(1951).

## Дереккөздер


Санат:1902 жылы туғандар
Санат:Атырауда туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Жылгелді Сасабаев

**Жылгелді Сасабаев** (1926, Атырау қаласы). 
*1944-1945ж.ж. сейсмикалық партияның жұмысшысы. 
*1945-1948 ж.ж. - кеңестік әскер қатарында. 
*1948-1956 ж.ж. атырау геофизикалық партияда жұмысшы. 
*1956-1968 ж.ж. «Қазмұнайбарлау» тресінің Көлсары бұрғылау конторының бұрғышы көмекшісі, бұрғышы. 
*1968-1981 ж.ж. Балықшы бұрғылау-барлау басқармасы бұрғышысы. 
*1981 жылдан бастап- зейнеткер. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар