Герта Мюллер

**Герта Мюллер** (, 17 тамыз 1953, Ницкидорф, Банат, Румыния) — неміс ақыны және жазушысы, қоғам қайраткері, суретші. 2009 жылғы Әдебиет саласындағы "поэзияға көңіл бөлу және прозадағы шынайылық аз қамтылған адамдардың өмірін сипаттайды” атты тұжырымдамасымен Нобель сыйлығының лауреат иегері.

## Өмірбаяны
Ол Румынияның неміс топтарының біріне жататын отбасында дүниеге келді (Банат швабтары деп аталады). Оның атасы фермер және саудагер болған, әкесі СС соғыс кезінде әскерде қызмет еткен. Румынияны Кеңес әскерлері жаулап алғаннан кейін анасы неміс ретінде Украинадағы лагерьге жер аударылды, 1950 жылы босатылды.

Герта Тимишоарадағы университетті бітірді (West University of Timişoara), онда румын және неміс әдебиетін оқыды. 1976 жылдан бастап зауытта аудармашы болып қызмет етті, 1979 жылы Секуритатте құпия полициясымен жұмыс істеуден бас тартқаны үшін жұмысынан айрылды. 

Гертa балабақшада жұмыс істеп, неміс тілінен жеке сабақ берді. 1982 жылы ол неміс тілінде көркі румын цензурасымен бұзылған алғашқы "Низиндер" кітабын шығарды (1984 жылы кітаптың толық мәтіні Германияда жарық көрді және бірқатар марапаттарға ие болды). 

1987 жылы күйеуі, жазушы Ричард Вагнермен бірге Германияға көшіп, Батыс Берлинге қоныстанды. ГФР, АҚШ және т.б. көптеген университеттерде дәріс оқыды. Ол белсенді анти-коммунистік қоғамдық ұстанымға ие. 1997 жылы осы ұйымның бұрынғы ГДР ПЕН-клубының филиалымен бірігуіне наразылық білдіріп, Герман ПЕН-клубынан кетті.

## Шығармалары:
**[[Роман]]дары**
* 1987: “Төлқұжат” () 
* 1989: “Бір аяқпен саяхат” () 
* 1992: Түлкі сол кезде аңшы болған” (x) 
* 1994: “Тас жүрек” ()
* 1997: “Бүгін сені кездестірмегендімде” ()
* “Терең дем ал” ()

**[[Поэзия]]лары**
* 2000: “Бөгет басты назарда” 
* 2019: “Көк бөлме сағынышпен (Мюнхен: Карл Ханзер Верлаг) ( (München: Carl Hanser Verlag)

**[[Проза]] және [[эссе]] жинақтары**
* 1982: “Низина” () 
* 1984: “Көңілсіз танго” ( ) 
* 1987: “Жалаң аяқ ақпан” ()
* 1990: “Қабылдау өзін қалай ойлап табады” ()
* 1991: “Шайтан айнада” ()
* 1992: “Ыстық тамақ - жылы төсек” ()
* 1993: “Күзетші тарақты алады” ()
* 1995: “Ашаршылық пен жібек мата” ()
* 1996: “Қақпанда” ()
* 2003: “Патша тағзым етеді және өлтіреді” ()

## Марапаттары
* Әдебиет бойынша Нобель сыйлығы (2009)
* Adam Müller-Guttenbrunn-Förderpreis (1981)
* Premiul UTC la secțiunea „lucrări în limbile naționalităților conlocuitoare(1982)
* Әдеби сыйлық аспектілері (1984)
* Раурис әдеби сыйлығы (1985)
* Förderpreis zum Literaturpreis der Stadt Bremen (1985, 1985)
* Marieluise-Fleißer-Preis (1989) Deutscher Sprachpreis (1989, 1989)
* Росвита сыйлығы (1990)
* Кранинштайн әдеби сыйлығы (1991)
* Неміс сыншылары сыйлығы (1992)
* Генрих Клейст сыйлығы (1994)
* Aristeion Prize (1995)
* Ида Демел әдеби сыйлығы (1998)
* Дублин әдеби сыйлығы(1998)
* Франца Кафки сыйлағы (1999)
* Цицеронның шешендік сыйлығы (2001)
* Tübinger Poetik-Dozentur (2001)
* Карл Цукмайер медалі (2002)
* Джозеф Брейтбах сыйлығы(2003)
* Literaturpreis der Konrad-Adenauer-Stiftung (2004)
* Берлин әдеби сыйлығы (2005)
* Würth-Preis für Europäische Literatur (2006)
* Уолтер Газенклевердің әдеби сыйлығы(2006)
* Ehrengabe der Heinrich-Heine-Gesellschaft (2009)
* Franz Werfel Human Rights Award (2011)
* Hoffmann von Fallersleben Prize (2010)
* Самуэль Богумил Линда сыйлығы (2011)
* Монисмания сыйлығы (2011)
* Берген қалалық хатшысы (1995, 1996)
* Ricarda-Huch-Preis (1987)
* Үздік аударма кітабы үшін сыйлық (2013)
* Hannelore Greve literature award (2014)
* Генрих Белл сыйлығы (2015)
* Ойген Когон сыйлығы (22 наурыз 2019)
* Ағайынды Гримм поэзия профессоры (1998)
* Тюбинген университетінің Фридрих Гельдерлин сыйлығы (2015)
* Йена университетінің құрметті докторы

## Дереккөздер

Санат:Румыния жазушылары
Санат:Ақындар
Санат:Румыния ақындары
Санат:Германия ақындары
Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері