open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дүниежүзілік үйлестірілген уақыт

thumb|300px|Сағаттық белдеулер картасы
**Дүниежүзілік үйлестірілген уақыт** (*UTC*) әлемнің көптеген елдерімен қолданылатын сағат пен уақытты реттеу стандарты.

UTC Гринвичтің ескірген орташа уақытының (GMT) орнына енгізілді, өйткені GMT шкаласы біркелкі емес және жердің тәуліктік айналуымен байланысты. Өз кезегінде, UTC шкаласы біркелкі атомдық уақыт шкаласына негізделген және азаматтық қолдануға ыңғайлы.

UTC уақыты қыста да, жазда да аударылмайды. Сондықтан жазғы уақытқа ауысатын мекендер үшін UTC-ке қатысты ауысу өзгереді. Жер шарының айналасындағы уақыт белдеулері UTC-ден оң немесе теріс ығысу ретінде көрінеді.

## Қолданылуы
Дүние жүзіндегі уақыт белдеулері UTC бойынша оң немесе теріс ығысуларды қолдану арқылы көрсетіледі. Ең атыс уақыт белдеуі UTC−12-ді 12 сағатқа артта қалдырады, ал ең Шығыс уақыт белдеуі UTC+14-ті UTC-ден он төрт сағатқа озып кетеді. 1995 жылы Кирибати Арал мемлекеті барлық Кирибати аралдарының күнтізбелерінде бір күн болу үшін Лайн аралдарындағы атоллдарын UTC−10-дан UTC+14-ке ауыстырды. 

UTC көптеген интернет стандарттарында қолданылады. Интернет арқылы компьютер сағаттарын синхрондауға арналған желілік уақыт протоколы (NTP) UTC жүйесінен уақыт туралы ақпаратты жібереді. Егер дәлдік тек миллисекундтарда қажет болса, клиенттер ағымдағы UTC-ді бірнеше ресми UTC интернет-серверлерінен ала алады. Микросекундтық дәлдік үшін тұтынушылар жерсеріктерден уақыт ала алады.

UTC сонымен қатар ұшу және әуе қозғалысын басқару жоспарлары сияқты авиацияда қолданылатын уақыт стандарты болып табылады. Ауа-райы болжамдары мен карталар уақыт белдеулерімен және жазғы уақытпен шатастырмау үшін UTC пайдаланады. Халықаралық ғарыш станциясы UTC-ді уақыт эталоны ретінде пайдаланады.

## Сыртқы сілтемелер
* Current UTC Time
* BIPM UTC/TAI Уақыт сервері

Санат:Уақыт
UTC+2:00

**[[UTC]]+2** (қыста&nbsp;— **[[Шығыс еуропалық уақыт]]**)&nbsp;— Келесі мемлекеттер мен аумақтарда қолданылатын уақыт белдеуі:

## [[Жыл]] бойы
* 
* 
*  (2011 жылдан бастап)
* 
* 
* :
:* Жоғарғы Ломами
:* Жоғарғы Уэле
:* Жоғарғы Катанга
:* Шығыс Касаи
:* Итури
:* Касаи
:* Ломами
:* Луалаба
:* Лулуа
:* Маниема
:* Төменгі Уэле
:* Санкуру
:* Солтүстік Киву
:* Танганьика
:* Чопо
:* Оңтүстік Киву
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## [[Қыс]]та [[Солтүстік жарты шар]]да (қараша-наурыз)
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## [[Жаз]]да [[Солтүстік жарты шар]]да (сәуір-қазан)
* 
** сонымен қатар Шпицберген және Ян-Майен
* 
* 
* 
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## [[Жаз]]да [[Оңтүстік жарты шар]]да (қараша-наурыз)
* 

## Сыртқы сілтемелер
* Города в UTC+2

## Дереккөздер

Санат:Уақыт белдеулері
UTC−11:00

[450px|right|thumb| UTC-11 әлемдік уақыт белдеулері картасында: <br /> '''көгілдірмен''' — UTC-11 теңіздік аумақтарда; <br /> '''сап-сарымен''' — [Америка Самоасы, Ниуэ, Мидуэй — UTC-11 жыл бойы аумағында;  ** сарғылтпен** — Самоа — UTC-11 қысқы аумақта (сәуір-қазан)Оңтүстік жарты шарда]]
 
**UTC−11**&nbsp;— Келесі мемлекеттер мен аумақтарда қолданылатын уақыт белдеуі:

## [[Жыл]] бойы
* *  ()
*  Мидуэй (АҚШ)
*  ()

## Дереккөздер

Санат:Уақыт белдеулері
Солтүстік жарты шар

thumb|right|250px|Солтүстік жарты шар сары түспен белгіленген
thumb|right|250px|Солтүстік жарты шар
**Солтүстік жарты шар** — экватордан солтүстікке қарай орналасқан Жер бөлігі. Солтүстік жарты шардағы жаз мезгілі — шілдеден тамызға дейін жалғасады, ал қыс — желтоқсаннан ақпанға дейін. Солтүстік жарты шардағы Кориолис күшінің әсерінен төмен қысымды аймақтар және дауылдар әрдайым дерлік сол жаққа қарай айналады, яғни сағат тіліне қарсы. Оңтүстік жарты шарға қарағанда, Солтүстік жарты шарда құрғақ жер едәуір көбірек.

## Солтүстік жарты шардағы құрлықтар мен елдер
Құрлықтар:
* Азия (Индонезия және Шығыс Тимор негізінде Оңтүстік жарты жарда) орналасқан
* Еуропа
* Солтүстік Америка
* Экватордан солтүстікке қарай Оңтүстік Американың аз ғана бөлігі
* Шамамен Африканың ⅔ бөлігі

Солтүстік жарты шарда орналасқан Африка елдері:
* Алжир
* Бенин
* Буркина-Фасо
* Гамбия
* Гана
* Гвинея-Бисау
* Джибути
* Мысыр
* Батыс Сахара
* Кабо-Верде
* Камерун
* Кения
* Кот-д’Ивуар
* Либерия
* Ливия
* Мавритания
* Мали
* Марокко
* Нигер
* Нигерия
* Сенегал
* Сомали
* Судан
* Сьерра-Леоне
* Того
* Тунис
* Уганда
* Орталық Африка Республикасы
* Чад
* Экваторлық Гвинея
* Эритрея
* Эфиопия
* Оңтүстік Судан

Солтүстік жарты шарда орналасқан солтүстік Океания елдері:
* Маршалл аралдары
* Микронезия
* Палау

Солтүстік жарты шарда орналасқан Оңтүстік Америка елдері:
* Венесуэла
* Гайана
* Колумбия
* Суринам
* Француз Гвианасы

## Тағы қараңыз
* Жыл мезгілдері
* Оңтүстік жарты шар

Санат:Жарты шарлар
Иона комплексі

Иона комплексі өзінің қабілет-қарымын толық ашудан қашудан, қорқудан көрінеді. Индивид өзінде әзірге бар нәрсесінен айырылып қалудан қорқады, өзін шектейтін , бірақ үйреншікті тіршілік ету тәсілін қабылдайды. Бұл комплекс адамның өзін-өзі актуализациялауына (белсендендіруіне) басты кедергі. Аңыз бойынша Иона пайғамбар жауапкершіліктен қашып өз миссиясынан бас тартқаны белгілі. Құдай беріп тұрған қабілетті пайдаланбайды. Яғни, өз мүмкіндіктерін толық қолданудан бас тартқан, жауапкершілік пен тәуекелден қауіптенетін адамдарды Иона комплексі бар делінеді. Адам үлкен табысқа жетудің орнына болмашы мақсаттар қойып өзін көрсетуден қашқақтайды. Сөйтіп өз талантының бір бөлігін ғана жұмсайды, нәтижеде керекті уақытын өткізіп алады, көп жай кеш болып іштей өмірі өкінумен де өтуі мүмкін. Темірді қызған кезде соғудан қашса, ол темір суып кетуі әбден мүмкін. Өмірге батылдау жаңа буын келеді. Олардың амбициялары ескі кадрлардан анағұрлым зор. Иона комплексі (жиынтығы) ұғымын алғаш рет Америка психологы Абрах Маслоу психология ғылымына енгізді. 

## Дереккөздер

Санат:Психология
Сұлтан Хуссейн мешіті

**Сұлтан Хуссейн мешіті** (, ; ) Сингапурдағы ең ерте салынған мешіттердің бірі.

## Тарихы
1819 жылы Британдықтар келмей тұрғанда Хуссейн сұлтан салып кеткен екен.

Бүгінгі күн Сингапур Ислам діні мәжілісі (MUIS) тің қарамағында.

## Сілттемелер

*National Heritage Board (2002), *Singapore's 100 Historic Places*, Archipelago Press, ISBN 981-4068-23-3

Санат:Сингапур мешіттері
Оңтүстік жарты шар

thumb|right|Оңтүстік жарты шар сары түспен белгіленген
thumb|right|Оңтүстік жарты шар

**Оңтүстік жарты шар** — экватордан оңтүстікке қарай орналасқан Жер бөлігі.

## Оңтүстік жарты шардағы құрлықтар және мұхиттар
Оңтүстік жарты шарға кіретін құрлықтар:
* Африка
* Оңтүстік Америка
* Океания
* Антарктида

Оңтүстік жарты жарға кіретін мұхиттар:
* Тынық мұхит
* Атлант мұхиты
* Үнді мұхиты
* Оңтүстік мұхит

## Тағы қараңыз
* Солтүстік жарты шар

Санат:Жарты шарлар
Санат:География
НАСА

нобай|«Аполлон-Союз» экипаж костюміне жамау
thumb|Кеннеди атындағы әуеғарыш орталығы
**Аэронавтика және ғарыш кеңістігін зерттеу жөніндегі ұлттық басқарма** (, қыс. **NASA**) — аэронавтика және ғарышқа ұшу саласында зерттеулер жасау үшін 1958 жылы құрылған АҚШ үкіметінің агенттігі. *НАСА*-ның штаб-пәтері Вашингтон қаласында орналасқан. Негізгі алаңы - Флорида штатының Кеннеди ғарыш орталығындағы Канаверал мүйісінде орналасқан. 

НАСА-ның ғылыми бөлімі Жерді бақылау жүйесі арқылы Жер ғаламшарын жақсырақ түсінуге; Ғылыми Миссиялар Дирекциясының гелиофизикалық зерттеулер бағдарламасы арқылы гелиофизиканы ілгерілетуге; New Horizons сияқты жетілдірілген роботтық ғарыш кемелерімен қатар Perseverance cекілді планеталық роверлермен Күн жүйесіндегі денелерді зерттеуге; Джеймс Уэбб атындағы ғарыш телескопы арқылы Жойқын жарылыс сияқты астрофизикалық тақырыптарды зерттеуге бағытталады. 

*НАСА*-ның алғашқы ғарыш бағдарламасы 1958 жылы «Пионер» ғарыш кемесінің ұшыруынан басталды. Ол кейінгі басқарылатын ұшуларға арналған мәліметтерді жинау үшін құрастырылған еді.

## Сыртқы сілтемелер
* Кеннеди атындағы әуеғарыш орталығының ресми сайты

Санат:Космонавтика
Санат:АҚШ космонавтикасы
Сергей Анатольевич Петренко

**Сергей Анатольевич Петренко** (7 шілде 1955 жыл, Мәскеу, КСРО) — Ресейлық футбол бапкері.

## Өмiрбаяны
### Карьерасы
(1976) сыныптың халықаралық спорт шеберi. (1965тен 1972ге дейiн) Мәскеу ФШМ тәрбиеленушiсi. (1972ден 1975ке дейiн) Жоғарғы техникалық оқу орынның студентi. (1985 ) дене тәрбиесiнiң облыстық мемлекеттiк институтының Московскке жаттықтырушы-оқытуш. (23 желтоқсан 2005) PROнiң тренер лицензиясымен ие болады. Еңбегiне лайық Ресей бапкерi. үлкен тенниспен шұғылданып, француз тiлiмен бiледi.

(1985) Лужники ФШМiнiң скиндерiн бапкер 1986—1987. ССРОның спорткомитеттiң футболының басқаруын бапкермен жұмыс iстедi. 27 шiлде Мәскеу торпедасының бас жаттықтыруштың (1992—1995) Мәскеу торпедасының бапкердiң (1990) жұлдызының Швсмының скиндерiнiң бас жаттықтырушты (1988—1989, 1991) жұлдыздың Швсмының скиндерiн бапкер - 1 қыркүйек 1994 және.туралы., 3 Матча; 2002-шi шiлде және.туралы., 1 жарыс; 18 шiлде 2002 - 2006-шы қыркүйек. Торпеда бас жаттықтыруш 1994 1996 1998-шi қыркүйек - 2002-шi шiлде. (2006-шы желтоқсан - 2007 қинал) (Даугавпилс ) Даугава Фгi бас жаттықтыруш (1998-шi 1997— қыркүйек) торпеда бас жаттықтыруш. (2009-шы 2007-шi маусымның желтоқсаны) (Төменгi Новгород) Едiл Фгi бас жаттықтыруш.
2011 жылдың 1 маусымынан қостанайлық «Тобылды» басқарды, ал 19 қыркүйекте жұмыстан шығарылған.

## Дереккөздер


## Сілтемелер
* "Тобыл" сайта Өмiрбаяны  

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Ресей футбол жаттықтырушылары
Санат:Торпедо Мәскеу ФК жаттықтырушылары
Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК жаттықтырушылары
Стигмергия

**Стигмергия** ()— адамның шығармашылық еңбек процесіне берілу феномені, адамның еңбекке өздігінен ынталануы. Стигмергия жұмыстың өзі еңбек процесіне қатысушыны қамшылап, еңбек ләззат алушылыққа айналатын кезде болады. Стигмергия басқаруда, кадр саясатында, адам құрамымен жұмыста ертеден және табысты қолданылып келеді, барлық тәжірибелі саясатшылар, қоғам қайраткерлері, әр түрлі дәрежедегі басшылар оны шеберлікпен пайдаланады. Еңбек процесіне қосылған адам cтигмергия әсеріне ұғына отырып бағынады. Адамзат қоғамының дамуының әр түрлі кезеңдеріндегі еңбек процестеріне жасалған көптеген зерттеулердің нәтижелеріне қарап мынадай қорытынды жасауға болады: шебер басшылық жасалғандай жағдайда қызғылықты, шығармашылық жасампаздық жұмыс қажеттілікке айналып, қанағаттанушылық сезіміне бөлейді.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Стивенс заңы

**Стивенс заңы** — америкалық ғалым Стивенс ашқан формула, түйсік күшін тітіркендіргіштің физикалық қарқындылығының белгілі бір дәрежесімен байланыстырады. Стивенс заңын негіздеу үшін психологиялық-физиологиялық зерттеулердің мәліметтері қатыстырылады. Алайда, әдетте, психофизикалық өлшеулердің нәтижелері индивидуумдық тұрғыдан барынша өзгермелі болатындықтан, бұл заңмен анықталатын дәрежелік төуелділіктің Фехнер заңына қатысты артықшылығын бір мәнде дәлелдеуді қиындатады. (Вебер — Фихнер заңы). Стивенс заңы негізгі психофизикалық (Вебер-Фехнер ) заңының бір варианты, бұл заң стимул мен түйсік күшінің арасындағы қатысты логарифмикалық емес дәрежелік функционалдық тәуелділікпен болжайды: S=K х іn мұнда, S — түйсіктің күші, і — әсер етіп тұрған стимулдың шамасы, және К мен n - константалар (тұрақтылар).

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Стимул

**Стимул** ( — мал айдайтын үшкір таяқ, піскіш) — 1) индивидтің психикалық күйлерінің динамикасын туындататын (реакция деп белгіленеді) және оған себептің салдарға қатынасындай қатынаста болатын әсер. Физиология мен психологияда "C" ұғымы тітіркендіру ұғымына тендес. Бихевиоризмде стимул мен реакция арасындағы қатынастар механистік тұрғыда ұғынылады: стимулға көбіне ортаның өзгерістері ("сыртқы әсерлер"), ал реакцияларға организмнің қозғалу жауаптары жатқызылады. Шын мәнінде психологиядағы стимул — ниет, оның нәтижелілігі адамның психикасы, көзқарасы, сезімдері, көңіл-күйі, мүдделері, талпыныстары арқылы білінеді. Стимул бірқатар жағдайларда түрткіге айнала алатын болса да, түрткімен барабар емес; 2) тітіркендіргіштердің рецепторларға тікелей әсер етуі нәтижесінде сыртқы және ішкі мүшелерде қоздыру тудыратын әсер. Ол қуаты әр түрлі тітіркенулер тудырады. Стимул қозғаушы, жандандырушы әсер. Тітіркендіргіштердің тікелей таным мүшелеріне (рецепторларға) әсер етуі нәтижесінде сыртқы және ішкі ағзаларға қоздыру тудыратын әсер. Оның қуаты әр алуан тітіркенулер тудырады.

**Стимул**- бұл белгілі бір мотив туғызатын рычаг рөлін атқарады.  Стимулдар ретінде жеке заттар, адамдардың бір бірімен қарым қатынасы т.б. жатады. Адам кех келген стимулға беріле салмайды. Жеке стимулдарға адам реакциясы қарсы болуы мүмкін.
  	
Адамдардың стимулға жауабы бірдей бола бермейді. Сондықтан адамға стимул әрекет етпесе ол керексіз болып қалады. Мысалы, ақшалық жүйе құласа біз ақщаға ештеме сатып ала алмаймыз, сонда алатын жалақымыз өз стимул рөлін жоғалтады.                                      
  	
Адамды мотивациялау кезінде әр түрлі стимулдар қоданса нда бұл процессті стимулдау деп атаймыз. Стиулдау әр түрлі формаларға бөлінеді.  Тәжірибеде ең кең қолданылатын формасы бұл материалдық стимулдау.  Бұл стимулдау процессінің рөлі өте үлкен.
  	
Стимулдау мотивациялауға қарағанда өзгеше. Себебі стиулдау арқылы мотивациялау жүзеге асады.                                                              
  
Мотивацияның жасайтын әрекеттері:

-	*Жігерлік;*

-	*Тырысу;*

-	*Өзінде тұру;*

-	*Адамгершілік;*

-	*Бағыттылық.*

Адам бір жұмысқа әр түрлі жігерлік танытуы мүмкін. Ол жұмысты бүкіл күшімен немесе жарты күшімен орындауы мүкін.  Ол онай жұмысты тандауы мүмкін немесе қиын жұмысты, ол жұмысты шешу үшін қиын әдісті тандуы мүмкін немесе онай әдісті.  Осының бәрі адамның қанша жігерлік танытатының айқындатады. больших усилий при выполнении своей работы.                                                                                                      
 	
Ұйымда жұмыс істеу үшін адам әр-түрлі талпынуы мүмкін.Біреуге жұмыс сапасы жаман болса да бәрібір болса, ал екінші ол жұмысты жақсы істеп, жұмыстан ерінбей, ұйымдағы қарым-қатынасты жақсартқысы келеді .

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Санат:Психология
Субдоминанта

**Субдоминанта** ( — астында, dominans (dominantis) басым). Адамға көптеген заттар мен құбылыстар әсер етеді. Көптеген тітіркендіргіштердің ішінде біреуі миға көбірек әсер етеді де, мидың бір бөлігін күшті қойдырады. Мұндай бөлікті доминанта, күші кем бөлікті субдоминанта деп атайды. Ми орталығындағы қозу бөліктері, яғни доминанта мен субдоминанта бірін-бірі алмастырып, ауысып отырады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Субсенсорлық қабылдау

**Субсенсорлық қабылдау**. Адам өз өмірінде көптеген әрекеттер үстінде заттарды, құбылыстарды бір-бірімен салыстыруға, олардың сипаттарын реттеп топтастыруға дағдыланады. Адамның іске талантануы оянып, заттарды қабылдау жетіле түсіп, байқағыштығы артады. Қабылдаудың осылай бірден-бірге дамуы арқылы адам объектінің ерекше қасиеттерін байқап қана қоймай, оның ұсақ бөлшектеріне назар аударып, оны жүйелеп қабылдауға әдеттенеді. Затты осылай қабылдау түрін cубсенсорлық қабылдау деп атайды.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Субъект (жантану)

**Субъект** ( — бастауыш) — 1) Болмысты тану мен өзгертудің қайнары ретіндегі индивид немесе топ; белсенділікті жеткізуші. Субъект индивид немесе топ іс-әрекетті танудың және өңдеудің негізі ретінде; іс-әрекеттік белсенділіктің тасымалдаушысы. Барлық көріністерімен бірге идеализм субъектінің белсенділігінің қайнарын оның өзінде деп біледі. Ғылыми психологияның негізі делінген диалектикалық материализм субъектіні тарихи дамудың өнімі деп қарайды және оның белсенділігін адамдар қарекетінің ерекшеліктерімен байланыстырады. Осы қарекет процесінде объектінің нақты, іс жүзіндегі өзгеруі субъектінің қарекеті соған негізделіп реттелетін субъектідегі бейнелерге барабарлығының, болмысқа сәйкестігінің критерийі болып табылады; 
*2) сараптауға қатысатын (өз еркімен немесе күйттеп) организм. Кей кезде бұл терминнің орнына басқа терминді қолдануға болады. Оның тарихи дәстүрлі себептері бар. Мысалы, бақылағыш термині психофизиологиялық зерттеулерде немесе интроспекциялық сараптауда субъектіні белгілеу үшін қолданылады. Сауалнама арқылы жүргізілетін зерттеулерде қолданылатын респондент медицинада — емделуші, психиатрияда және клиникалық психологияда емделуші клиент деген терминдер субъектіні білдіреді. Жалпы айтқанда, "Субъект" терминін кез келген зерттеуге қатысушыларды белгілеуге қолдануға болады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Субэтникалық топтар

**Субэтникалық топтар** - негізгі этникалық қасиеттері төмен көрініс беретін және сол топтардың құрамдас бөлімі болатын қауымдастық.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Сурдопсихология

**Сурдопсихология** (—саңырау, күңгірт естілетін және ...логия) — арнаулы психологияның саңырау және құлағының мүкісі бар адамдардың психикалық дамуын, оқыту мен тәрбиелеу жағдайында бұл дамуды жетілдіру мүмкіндіктерін зерттейтін саласы. Сурдопсихология құлағының мүкісі бар адамдардың сақау болуына жол бермеу амалдарын зерттейді, естіп қабылдаудың кемістігін көру арқылы, дірілдік, түйсіктер және т.б. арқылы алмастырудың компенсаторлық мүмкіндіктерін анықтайды, мұндай адамдардың танымдық қарекетінің ерекшеліктерін зерделейді, есіту түйсіктерінің болмауы немесе жете дамымауы жағдайында қалыттгасатын ойлаудың, жадтық және басқа да психикалық процестердің ерекшеліктерін зерттейді. Сурдопсихологияның мәліметтерін есепке алу — саңырау және құлағы мүкіс балаларды оқыту мен тәрбиелеуді, оларды өндірістік тұрғыда даярлау мен еңбекке орналастыруды ұйымдастырудың қажетті шарты болып табылады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Сұхбат

**Сұхбат** 
* 1) бағытталған диалог. Психологияда, әдетте не ақпарат жинау үшін, не психотерапевтік әсер ету үшін қолданылады. Сұхбаттың еркін және стандартты түрлері бар. Әдістері: *клиникалық сұхбат* және *диагностикалық сұхбат*;
* 2) ауызша пікіртерім арқылы әлеуметтік-психологиялық ақпарат алу амалы. Сұхбат екі түрге бөлінеді: а) еркін тақырып, әңгіме түрі реттелмеген; ә) нысаны алдын ала әзірленген сұрақтарға негізделетін сұхбат.
* 3)Сұхбат берушінің ресми тұлға болуы шарт емес. Оның сөйлеген сөзінің астарында көңіл күй мен ішкі толғаныс, яғни эмоционалдық фон болуы тиіс. Сондықтан да көбінесе жаңалықтар желісінде мұндай сұхбаттар журналистін қойған сұрағынсыз беріледі. Өйткені бұл жерде қойылған сұрақ емес, одан қайтарылтан жауап маңызды рөл атқарады.
 

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Сахналық өнер психологиясы

**Сахналық өнер психологиясы** - психологияның бұл саласында сахнадағы өнер шеберлерінің, актерлердің, режиссерлердің, сценаристердің және өнердің креативті (шығармашылық) іс-әрекеттерінің белсенділіктерін қарастырады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Сынақ және қателер әдісі

**Сынақ және қателер әдісі** — жасаған қателіктер мен әрекеттерді көптеп қайталау нәтижесінде білімнің, икемділіктер мен дағдылардың қалыптасуы. Сынақ және қателер әдісісін жануарлардағы үйренулер әдісін зерттеу үшін американ зерттеушісі Э. Торндайк енгізген.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Сыпайылық

**Сыпайылық** (әдептілік, ізеттілік) — адамдарды сыйлау, қарым-қатынас пен өзара қатынастың күнделікті нормасы мен ережесіне айналған, айналадағылармен қарым-қатынас жасаудың әдетті тәсілі болып табылатын тұлғаның адамгершіліктік-психологиялық қасиеті, мінез бітісі.

**Ізеттілік** – адамның әдептілігін, сыпайылығын, өнегелілігін, қарапайымдылығын білдіретін этикалық ұғым. Халқымыз өнегелі ісімен көзге түскен адамды, әсіресе, жастарды “Ізетті жан” деп атаған. Ізетті адам деп жақсы тәрбие алып, оны іс жүзінде қолданған адамды айтады. Ізеттілік белгілі бір тапсырманы іскерлік және саналылықпен атқарғандықтан да көрінеді.Сол сияқты “ізет көрсету” деп адамды сыйлау, құрметтеу мағынасында қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Сырттай сөйлеу

**Сырттай сөйлеу**. Сырттай сөйлеуге ауызша және жазбаша сөйлеу жатады. Сырттай сөйлеу диалог және монолог болып екіге бөлінеді. Диалог сөйлеу — сөйлеудің ең жеңіл түрі. Монологтық сөйлеу — сырттай сөйлеудің күрделі түрі. Бұл бір адамның ғана сөйлеуі. Монологтық сөйлеуге профессордың дәрісі, баяндамашының баяндамасы, артистің сахнада жалғыз өзінің сөйлеуі, есеп беру, жатқа оқу және т.б. жатады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Табандылық

**Табандылық** — адамның ұнамды ерік-жігер сапаларының бірі. Табандылық — қиыншылықтар мен кедергілерге қарамастан мақсатқа қалайда жетуге бағытталған еріктік қасиет. Табандылық баланы мектепке дейінгі жастан бастап-ақ шамасы жететіндей тапсырмаларды аяғына дейін орындай білуге, өзінің мінез-құлқын алдағы нәтижеге бағындыру, кейде тікелей, сол сәттік ниеттілікке қарама-қарсы әрекет жасауға дайын болып мақсатты нәтижеге жетуге тәрбиелеу негізінде жетіледі. Табандылық қасиеттерін кемелдендіруде, бұл тұрғыдағы тәрбиеде мәнді мақсаттар және тапсырылған іс үшін жауапкершілік пен борыштылықты ұғынудың маңызды мәні бар. Табандылық — көптеген ішкі-сыртқы қиыншылық пен кедергілерге қарамастан алдына қойған мақсатына жетуден көрінетін ерекшелік. Мұндай кісі ылғи да қажымай-талмай әрекет етіп, осы жолда кездесетін небір ауыртпалыққа төзіп, оларды бірінен соң бірін жеңіп, мақсатына жетіп отырады. Осындай жағдайда оның ерік-жігері бұрынғыдан да бетер шыңдала, әкетіле түседі. Бұған екі аяғынан бірдей айырылса да, әскери ұшқыш қызметіне қайта оралған Совет Одағының батыры Алексей Маресьев пен кешегі азамат соғысында екі қолынан айырылған жас қазақ жауынгері Мыңбай Тұрсыновтың өмірі жақсы мысал бола алады. Соңғысы ауруханада жатқанда бақайымен жазу жазды, аузымен қыл қаламды тістеп сурет салды, елге келгесін шалғымен шөп те шапты, жеміс бағын да өсірді, мәшине жүргізуді үйренді, совхозда есепші болды. Кейін өз басынан кешкен осы қиыншылықтарын "Өліммен беттескенде" (1965) дейтін кітабында баяндады. Осы мысалда табандылық, тек тепсе темір үзетін, қол-аяғы балғадай, жеті мүшесі сау адамдарда ғана кездесетін қасиет емес, қандай қиын жағдайда да жан аямай тіршілік ете, еңбек етуді ерекше сүйе білетін адамдардың қасиеті екендігі байқалады. Табандылық кісі таңдамайды, тілесе кім болсын, айқын мақсаты бар, еңбексүйгіш, іске мейірлене, құлшына кіріскен адамның бойына даритын қасиет.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Тағылық

**Тағылық** — 1) Еуропа ғылымында адамзат тарихының бірінші кезеңін білдіретін атау. Мұны жабайылық немесе тағылық деп алғашқы адамдардың іс-әрекетін, еңбекке қарым-қатынасын, табиғатты игерудегі еңбек тәсілінің жабайылығын бейнелеу үшін қолданған. Ғылым мен техниканың дамуы, дене еңбегін ой еңбегінің алмастыруы өркениетті туғызды; 2) ауызекі сөзде адамдардың мәдениетсіздігін, надандығын сипаттау үшін де, Тағылық дөрекілік ұғымын білдіруге де қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Талант

**Талант** ( — бастапқыда салмақ, өлшем, кейіннен ауыспалы мағынада — қабілеттер деңгейі) — қабілеттердің ең алдымен, арнайы қабілеттердің дамуының биік деңгейі. Таланттың болуы туралы адам қарекетінің принципті жаңалығымен, бірегейлігімен ерекшеленуге тиіс нәтижелеріне қарап айтуға болады. Адамның таланты айқын қажетсінушілік пен шығармашылыққа бағытталып, әрқашан белгілі бір қоғамдық талап-тілектерді бейнелейді. Осы себепті адамның талантының дамуында оның дүниетанымы, қоғамдық позициясы орасан зор рөл атқарады. Талант деп қандай да бір іс-әрекеттің, әсіресе табысты, дербес түрде шешілуіне жағдай жасайтын аса үздік қабілеттіліктердің ұштасуын атайды. Дарындылық — адамның белгілі бір іске деген айрықша қабілеттілігі, өмірдің қандай да бір саласында өзін ерекше қырынан көрсетуі.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Талғамдар

**Талғамдар** — жеке адамның немесе әлеуметтік топтардың көркем шығарманы, сұлулықты кейіпсіздіктен ажырата білу қабілеті. Талғам — эстетикалық сананың саласы. Өмірдегі сұлулықты, табиғат көріністерін, еңбек пен әлеуметтік қарым-қатынастағы, жеке адам бойындағы әсемдік көріністерді бағалай, қабылдай білу қасиетін талғампаздық қасиет деп бағалайды. Талғам адамның дүниеге, қоршаған ортаға деген көзқарасын білдіреді.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Танымдық

**Танымдық** — (таным әрекеті, танырлық, танылатын, танып білерлік) танылатын үрдіс; танымдық қызығушылық — ғылым жаңалықтарын; қоғамда болып жатқан өзгерістерді танып білуге деген қызығушылық. *[[Танымдық есеп]]* — жаңа білім іздеуге, оқудағы байланыс, дәлелдерді белсенді пайдалануға түрткі болатын оқу тапсырмасы. Танымдық есеп жүйесі бүкіл оқыту процесінде оқудың мазмұны мен іс-әрекет амалдарын біртіндеп күрделілендіре беретін бірізділікке негізделеді. Сондықтан мұғалім оқушының білімді меңгеруімен қатар, оның оқу-танымдық іс-әрекетін белсендіру жағына да баса назар аударуы керек.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Танып-айыру белгілері

**Танып-айыру белгілері** — объектінің қасиеттерінің жинағы; бұлардың негізінде объект белгілі бір сыныпқа қатысты деп айырып танынады. Танып-айыру белгілерін адам ұғынып не ұғынбай саралап, есепке алуы мүмкін. Перцептивтік процестердің онтогенездік және функциялық дамуы барысында үнемі жаңа танып-айыру белгілері сараланып отырады. Осы арқылы бұрын психологиялық тұтас түзілім болып көрінбеген күрделі объектілерді тұтастай тану қамтамасыз етіледі.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Тахистоскоп

**Тахистоскоп** ( — тез, жылдам, skopeo — қараймын) — қысқа уақытта көру стимулдарын көрсете алатын аспап. Тахистоскоптың механикалық түрін неміс психологі В.Вундт (1832- 1920) жасады. Тахистоскоптың электронды түрі де бар. Проекциялы тахистоскоп арнайы диапроекторлармен жұмыс жасайды, оның каналдары ақпараттарды береді. Ес, қабылдау процестерін зерттеуде қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Тәрбие әдістері

**Тәрбие әдістері** — ересектер мен балалар арасындағы қоғамдық қарым-қатынастардан туындаған тәрбиелік әрекеттестік тәсілдерінің жиынтығы. Ол балалардың тіршілік, әрекет, қарым-қатынастарын ұйымдастырып, белсенділігін арттырып, тәртіпке келтіруді көздейді. Тәрбие әдістерінде тәрбиешінің тұлғалық ерекшелігі, кәсіптік құзыр деңгейі айқындалады. Тәрбие әдістеріне бақылау, өзін-өзі бақылау, өзін-өзі тәрбиелеу, әрекеттерді ұйымдастыру және т.б. жатады. Тәрбие әсерінің дағдарысы — тәрбие әрекеттестігінде пайда болатын қиыншылық мәселелер. Түрлері: әрекет дағдарысы (тым кедергісіз болғандықтан даму процесі тоқталады), орта дағдарысы (бала айналасына оң әсер туғызудан қалады), зат дағдарысы, сөз дағдарысы және т.б.

## Дереккөздер

Санат:Жантану
Санат:Медицина
Тәрбие жүйесі

**Тәрбие жүйесі** — жеке адамды идеялық, саяси, адамгершілік, экономикалық т.б. жағынан қалыптастырудағы жүйелі процесс. Тәрбие жүйесі — адамдарды мақсатқа бағытталған іс-әрекет үрдісінде тәрбиелеу кешені. Сонымен айналысушылардың өз арасында пайда болатын қатынастарды игеріп басқарынатын іс-әрекет, яғни тәрбиелік жүйенің өмір тіршілігіне қабілеттіліктерін қамтамасыздандырады. Педагогикалық мақсатты және оқушының дамуын қамту үшін жасалады. Тәрбие заңы (қоғамдағы құбылыс ретінде) — жас ұрпаққа аға ұрпақтың әлеуметтік тәжірибесін берудің міндеттілігі мен қажеттілігі. Тәрбие заңы оларды қоғамдық өмірге қосып, ұрпақ жалғастығын, қоғам тіршілігін қамтамасыз етуде жеке адам қуатын дамытуға жағдай туғызады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Тәрбие психологиясы

**Тәрбие психологиясы** - балалар ұжымының, баланың іс-әрекетін мақсаттылық ұйымдастыру жағдайыңда жеке адамның дамуын зерттейтін педагогикалық психологияның бөлімі. Тұлғаның мотивациялық саласының мазмұнын, оның бағыттылығын, құндық бағдарлануын, сондай-ақ әр түрлі жағдайда тәрбиеленіп жатқан балалардын өзіндік сана-сезімдеріндегі айырмашылықты, балалар ұжымы мен бозбалалар ұжымының құрылымын, олардың жеке тұлғаның қалыптасуындағы рөлін, психикалық депривацияның жағдайы мен салдарын зерттейді. Тәрбиенің қозғаушы күштері — тәрбиеші қажеттіліктерінің жаңаруы мен оны қанағаттандыру мүмкіндіктері арасындағы шынайы қарама-қайшылықтар, оны тәлімгердің реттеу әрекеті. Бұл қайшынықтарды баланың белсенділігі арқылы шешу оның өзін дамытуға бағытталады.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Тәрбиелік жағдаят

**Тәрбиелік жағдаят** - шәкірттердің оқудан тыс іс-әрекеттерінің көрінісі. Тәрбиелік жағдаят шәкірттердің оқудан тыс әрекеттерінің арнайы ұйымдастырылуын да қамтиды. Тәрбиелік жағдаят — баланы дамытуға, яғни оның өзін-өзі тәрбиелеуіне, өздігінен білімін жетілдіруіне бағытталған қарым-қатынас. Тәрбиелік жағдаят — адамзат тәжірибесінің алмасуы мен меңгерілуі, пайдаланылуы. Тәрбиенің нәтижелілігі — іс-шараларды дұрыс ұйымдастыру мен атқару арқылы жүзеге асады. Тәрбиелік жағдаят — тұлға үшін маңызды сапалар және қасиеттердің әлеуметтік қалыптасуының өлшемі, тәрбиелеуші үрдістің нәтижесін сипаттайды.

## Дереккөздер


Санат:Жантану
Санат:Медицина
Саутгемптон

**Саутгемптон** (, , оқылуы *Саутһәмптын*) — Ұлыбританиядағы қала және порт. Ірі өнеркәсіптік портты Ла-Манш жағалауында орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Саутгемптон
## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты  
* Саутгемптон - ғарыштан көрінісі 

Санат: Алфавит бойынша елді мекендер
Суррей

**Суррей** немесе **Саррей** ( ) — Оңтүстік Англиядағы графтық, Оңтүстік-шығыс Англия аймағының бөлігі, «Үй графтықтарының» (*Home Counties*) бірі. Әкімшілі орталығы — Кингстон-апон-Темс қаласы, дегенмен графтықтың тарихи қаласы — Гилдфорд. Халқы — 1,098,300 адам (2007).

## Географиясы
Графтықтың басым бөлігі ормандар. Борлы жоталар бар.

## Сыртқы сілтемелер
* Суррей қалалары мен ауылдарының тізімі
* Surrey County Council
* Surrey Interactive Map 
* University of Surrey Homepage
* SurreyProperty.com/aerial.html  aerial photographs

Санат:Англия графтықтары
*
Годалминг

**Годалминг** — Ұлыбританияның Суррей графтығындағы Британия аралының оңтүстігінде, Гилфордтан оңтүстікке қарай 7 шақырым қашықтықта, Уэй өзенінің бойында орналасқан қала. Халқы - 21 мың адам.

## Электростанция
1881 жылы Годалмингте «Siemens» фирмасымен қоғамдық пайдалануға арналған әлемде ең бірінші электростансасы енгізілді.

## Дереккөздер

Санат:Суррей елді мекендері
Санат:Англия қалалары
Дүниежүзілік әділ сауда күні

**Дүниежүзілік әділетті сауда күні** — Жыл сайын мамырдың екінші сенбісінде атап өтіледі, ал мамыр айы әділетті сауда айы деп есептеледі.

Бұл күн Дүниежүзілік әділетті сауда ұйымының (World Fair Trade Organization) басқаруымен өткізіледі, онда 70 мемлекеттен 350 өндіруші ұжымы әділетті сауда ұйымына қатысқаны туралы жариялайды.

Әділетті сауда - бұл таңбасы бар және таңбасы жоқ тауарларға байланысты халықаралық стандарттар мен қоғамдық саясатты пайдалануды жақтайтын қоғамдық қозғалыс. Дамымаған елдерден дамыған елдерге экспортталған тауарларға көп көңіл бөлінеді. Әділетті сауданың тауарлары мыналар: шәй, кофе, какао, банан, және де қол-өнер туындылары мен киім-кешек. Ең бастысы олар құлдық пен балалар еңбегін пайдаланбай өндірілуі керек.
Санат:Атаулы күндер
Қараадыр

**Елді мекен:**
* Қараадыр – Ақмола облысы Шортанды ауданындағы ауыл.

**Таулар:**
* Қараадыр (Ханшыңғыс жота)
* Қараадыр (тау, Ақкөл ауданы Ақмола облысы)
* Қараадыр (тау, Жарқайың ауданы Ақмола облысы)
* Қараадыр (Қазығұрт тауы)
* Қараадыр (қоныс)
* Қараадыр (Ұлытау тау)
Сергей Георгиевич Амеличкин

*""Амеличкин Сергей Георгиевич *'' (1919 -1981жж.) —  Ұлы Отан Соғысының қатысушысы,  Кеңес Одағының Батыры.
## Өмірбаяны
Амеличкин Сергей Георгиевич - 1454 өздігінен жүретін артиллериялық Перемышльск полкінің — II гвардиялық корпусының, танк армиясы жүргізуші механигі.
Амеличкин С. Г. 1919 ж. Қорған облысы, Юргамыш ауданы, Ильинка аулында дүниеге келді. 1935 жылдан бастап Қостанай облысы, Обаған ауданында, «Червона зирка» колхозында қатардағы колхозшы болып жұмыс істейді. 1941 жылы 25 маусымда Кеңес Армиясы қатарына шақырылып, ол 1943 жылы танк жүргізушісі болып соғысқа аттанды. Ұрысқа Орловско - Курскіде араласты. Амеличкин танкісі Берлинге дейінгі жолды жүріп өтті. 1945 ж. Польша жерінде қаңтарда болған шайқаста Амеличкин Гилице өзеніне бірінші болып жетіп шабуылдады.  Шебер де батыл жүргізген оның экипажы плацдармды ойдағыдай  басып  алуға мүмкіндік берді. Осы ұрыста Амеличкин екі танк шабуылын  тойтарып отрядының алға жылжуына жол ашты. Нәтижесінде 2 танк, 3 қару, 20 автомашина, 30 неміс солдаты мен офицерін жойып, 20 солдатты  тұтқынға алды. Амеличкин танкі еш бұзылмастан 400 км. жауды тойтарып жүріп өтті.

КСРО жоғары Кеңесі Президиумының 1945 ж. 27 ақпандағы қаулысымен Амеличкин С. Г. Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.
Ленин, Қызыл жұлдыз ордендерімен «Ерлігі үшін»,«Варшаваны озат еткені үшін», «Берлинді алғаны үшін» медальдарымен марапатталды.

Сергей Георгиевич Қостанай облысы, Урицкий ауданының, Лермонтов атындағы совхозында моторшы болып еңбек етті. 1981 жылдың 15 ақпанында қайтыс болды. 

## С. Г.  Амеличкиннің ерлігі
1945 жылдың 16 қаңтарында алдынғы қатардағы полк құрамындағы старшина Амеличкин өзеніне алғашқылардың бірі болып жетіп майдан ашты. Жаудың екі танкісіне тойтарыс беріп, Т-4 танкін, 3 қаруын, 20 автомашина, 30 солдат пен офицерлерін жойды. Гиелица өзенінде шебер шайқасқаны үшін КСРО жоғары Кеңес Президиумының қаулысымен 1945 жылдың 27 ақпанында Амеличкин Сергей Георгиевичке Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.

## Дереккөздер


Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Санат:Қостанай облысы
Санат:Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары
Фарнкомб

**Фарнкомб** () — Англияның Суррей графтығындағы шағын қала, Годалминг қаласының әкімшілік бөлігі.

## Тарихы
Адам баласының қазіргі Фарнкомб жерінде бар екенінің ең алғашқы дәлелі 1985 жылы табылған ерте англосакстық найзаның ұшы болып табылады. Қорқынышты сот кітабында Фарнкомб (Farncombe) *Fernecombe* деп жазылған, ағылшын тілінде бұл «еркекқырыққұлақтар жазығы» дегенді білдіреді.

## Әкімшілік басшылығы
Фаркномб — Годалминг қаласының құрамындағы бес елді мекендердің бірі.

## Белгілі тұлғалары
* Джек Филлипс (1887–1912), «Титаник» бортында болған аға радист және тарихта ең бірінші болып S.O.S. халықаралық құтқару туралы сигналын жіберген оператор.

## Дереккөздер

Санат:Суррей елді мекендері
White Star Line

thumb|100px|Компанияның туы

«**Уайт Стар Лайн**» () () — трансатлинтикалық және мұхиттық лайнерлердің саяхат бағыттарының британдық оператор компаниясы.

## Лайнерлері

# Adriatic (I)
# Adriatic (II)
# Afric
# Albertic
# Arabic (I)
# Arabic (II)
# Arabic (III)
# Armenian
# Asiatic (I)
# Athenic
# Atlantic
# Baltic (I)
# Baltic (II)
# Bardic
# Belgic (I)
# Belgic (II)
# Belgic (III)
# Belgic (IV)
# Bovic
# Britannic (I)
# Britannic (II)
# Britannic (III)
# Calgaric
# Canopic
# Cedric
# Celtic (I)
# Celtic (II)
# Ceramic
# Cevic
# Coptic
# Corinthic
# Cretic
# Cufic (I)
# Cufic (II)
# Cymric
# Delphic (I)
# Delphic (II)
# Doric (I)
# Doric (II)
# Gaelic (I)
# Gaelic (II)
# Gallic
# Gallic (II)
# Georgic (I)
# Georgic (II)
# Germanic
# Gothic
# Haverford
# Homeric
# Ionic (I)
# Ionic (II)
# Justicia
# Laurentic (I)
# Laurentic (II)
# Magnetic
# Majestic (I)
# Majestic (II)
# Medic
# Megantic
# Mersey
# Naronic
# Nomadic (I)
# Nomadic (II)
# Northland
# Oceanic (I)
# Oceanic (II)
# Olympic
# Persic
# Pittsburgh
# Regina
# Republic (I)
# Republic (II)
# Romanic
# Runic (I)
# Runic (II)
# Southland
# Suevic
# Tauric
# Teutonic
# Titanic
# Traffic (I)
# Traffic (II)
# Tropic (I)
# Tropic (II)
# Vaderland
# Vedic
# Victorian
# Zealandic
# Zeeland
# Zeppelin


## Сыртқы сілтемелер
* The ship's list 
* History of the White Star Line 
* Red duster page on the White Star Line 
* Brief company overview 
* Info on the original financing deal 
* Titanic Archive 
* Maritimequest RMS Titanic Photo Gallery
* Chris' Cunard Page (see Cunard – Cunard Fleet – White Star Liners)

* White Star Line on Titanic-Titanic.com
* Maritimequest RMS Olympic Photo Gallery
* Maritimequest HMHS Britannic Photo Gallery
* Final Demise of White Star Line Vessels 
* Brief history of the White Star Line – from TDTSC MN
* White Star Line discussion forum at TDTSC
* Passenger Lists from the White Star Line 
* White Star Line Historical Documents, Brochures, Menus, etc. 
* White Star Line History website 

Санат:Компаниялар
Волга (футбол клубы, Төменгі Новгород)

**«Волга» Төменгі Новгород**  - 1998 жылы құрылып, 2016 жылы жабылған Ресейдің футбол клубы. Базасы Төменгі Новгород қаласында орналасқан.

## Тарихы
1998 жылы  "Электроника" деген атаумен құрылып, 2005 жылы "Волга" атауын алды. Үшінші лигада ойнап, 2000 жылы екінші лигаға жолдама алды. 2011/12 жылғы маусымда тұңғыш рет премьер-лигада ойнады. Сол жылы Ресей кубогында жартылай финалға дейін жетті.

Құрамында  Дмитрий Сычев, Евгений Алдонин, Дмитрий Булыкин секілді тәжірибелі ойыншылар бар болғанына қарамастан, 2013/14 жылғы маусымнан соң бірінші лигаға түсіп кетті.

2016 жылы 15 маусымда таратылды.

## Атақты футболшылар
*  Мерсудин Ахметович

## Дереккөздер


## Сiлтемелер
* «Волга» ресми сайты 

Санат:Ресей футбол клубтары
Санат:1998 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:2016 жылы жабылған футбол клубтары
Футболдан Ресей чемпионаты

**Ресей Премьер Лигасы** (орыс. *Российская премьер-лига*) — Ресей футбол чемпионатының ең жоғарғы дивизионы.

Қазiрде турнирде 16 команда өнер көрсетеді. Әр маусымның соңында ең төменгі орын алған 3 команда бірінші дивизионға кетеді, ал олардың орнына ол жақтағы ең жоғарғы орын алған 3 команда келеді.

Лига 1992 жылы құрылды. Бірінші чемпионы — Спартак (Мәскеу). Маусымы: Күз — Көктем. 2010 жылға дейін "Көктем-күз" жүйесінде ойнатылды да, 2011 жылғы маусым 2012 жылдың жазына дейін созылып, келесі маусым қазіргі жүйемен  өте бастады.

## Тарихы

### Атаулар тарихы

* 1992-1997: Жоғары лига
* 1998-2001: Жоғары дивизион
* 2002-2018: Ресей футбол премьер-лигасы
* 2018- Ресей Премьер-Лигасы

## Чемпиондар

## Титулды демеушiлер

* 1995‒1997&nbsp;— Stimorol Ресей чемпионаты
* 1998‒2000&nbsp;— Pepsi Ресей чемпионаты 
* 2006‒2010&nbsp;— Росгосстрах Ресей чемпионаты
* 2011/2012 жылдан — СОГАЗ Ресей чемпионаты

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 

Санат:Футболдан Ресей чемпионаты
Петронас мұнаралары

**Петро́нас** () — 88-қабаттық мұнара ғимарат. Биіктігі — 451,9 метр. Малайзия астанасы Куала-Лумпурде орналасқан. Жобалауында сол кездегі Малайзия премьер-министрі Махатхир Мохамад қатысып ғимаратты «исламдық» стилде салдырған. Сондықтан ғимаратты үстінен қарағанда екі сегіз төбелі жұлдыздан тұрады, ал сәулетші жартылай домалақ дөңесті ғимарат беріктігі үшін енгізген. 
thumb|200px|Петронас мұнаралары
Құрылысқа 6 жыл берілген (1992—1998 жж.). Екі мұнараның әр қайсысын бәсекелестікпен еңбек өнімділігін арттыру мақсатында екі бөлек компаниялар салған. Геологиялық зерттеулер бойынша анықталғандай құрылыс нысаны жартысы тасты жыныста орналасса, екінші жартысы — жұмсақ әктаста орналасқан. Егер осы жерде екі мұнаралы ғимаратты салса, олардың бірі міндетті түрде отырары хақ еді. Нәтижесінде кешенді толықтай жұмсақ грунтта 60 метр ығыстырып, 100 метрлік свайлар енгізіп салу шешілді. Бүгін бұл әлемдегі ең үлкен бетонды ғимарат іргесі болып келеді.

Кешен рекшелігі — орасан зор өлшемімен ғана емес, сонымен қатар күрделігінде де. Барлық ішкі бөлмелер ауданы — 213 750 м², басқа сөзбен айтқанда 48 футбол алаңымен бірдей. Ал екі мұнара қаланың 40 гектар жерін алып жатыр. Петронас мұнараларында офистер, көрме және конференц-залдар, көркем галереялар орын тепкен.

«Петронас мұнараларын» осалу негізгі тапсырыс беруші — «Петронас» мемлекеттік мұнай корпорациясына — 2 млрд ринггитке (800 млн долларға) шықты. Бұлы шығынның бір бөлігін осы ғимаратта офистік орындарын үлестіріп алған малайзиялық басқа фирмалар көтерген. Атап өтетін қызығы екі мұнара өзара, өртке қарсы қауіпсіздікке арналған, жабық көпірмен қосылған.

Кешенді салуға тек жергілікті (малайзиялық) материалдарды пайдаланылуы керек, сондықтан құрылысқа қажет болатпен қамтамасыз ету мүмкін болмады. Арнайы егіз-мұнаралар үшін өте берік әрі майысқақ Малайзияда жасалатын бетон ойлап табылды. Сол бетоннан Петронас мұнаралары салынды. Мұнаралар баламалы болатпен жасалған ғимараттан екі есе ауырлады. Бір мұнарасының 16 000 терезесін жуып шығуға бір ай кетеді. Мұнараларда 10 000 адам жұмыс істейді.

Санат:Малайзия сәулет өнері
Санат:Куала-Лумпур
Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов

**Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов** (15 қаңтар 1944, Кеген ауданы, Алматы облысы – 12 қараша 2005, Алматы) — Қазақ КСР-і мен Қазақстан Республикасының мемлекет және қоғам қайраткері, саясаткер. Кеңес Одағы кезіндегі Алматы қаласының соңғы басшысы және тәуелсіз Қазақстандағы Алматы қаласының алғашқы басшысы (1991 - 1994). Ұлы жүздің Албан руының Қоңырбөрік тармағынан шыққан.

## Саяси қызметі
*1985 - 1991 - Алматы қалалық атқару комитетінің төрағасы;
*1991 - Алматы қалалық партия комитетінің бірінші хатшысы;
*1991 - 1992 - Алматы қалалық халық депутаттары кеңесінің төрағасы;
*1992 - 1994 - Алматы қаласының әкімі;
*1995 - 1997 - Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің I шақырылым депутаты;
*1997 - 2001 - Алматы облысының әкімі;
*2001 - 2004 - Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар агенттігінің төрағасы.

## Алматы қаласының әкімі
1990 жылдың наурызында Нұрқаділов Алматы қаласының әкімі ретінде Жоғарғы Кеңестің 12-шақырылымының депутаты болып сайланды. Бір жылдан кейін, 1991 жылдың көктемінде, Нұрқаділов қалалық халық депутаттары кеңесінің төрағасы болды және комбинатта Компартияның қалалық комитетінің бірінші хатшысы болды (оның тарихында соңғы болып шықты). Тамыздағы төңкерістен кейін және КОКП таратылғаннан кейін, ол депутаттар Кеңесінің төрағасы қызметін сақтап қалды, ал 1992 жылдың көктемінде облыстық, қалалық және аудандық әкімдіктер институты құрылғаннан кейін, Нұрқаділов 1994 жылдың маусымының соңына дейін сол кездегі Қазақстанның бас қаласы Алматы қаласының 1-ші әкімі ретінде қызмет етті.

## Жеке өмірі
* 1965 жылдан 1995 жылға дейінгі бірінші жұбайы - **Нұрбике Нұрқаділова** (20.05.1945 — 22.11.2024):
*# **Қайрат Нұрқаділов** (1967)
*# '''Құралай Нұрқаділова''' (1970) — қазақстандық дизайнер, суретші, стилист, «Құралай» сән үйінің басшысы.
* 2000 жылдан кейінгі жұбайы - '''Мақпал Жүнісова''' (11.01.1964) — қазақстандық эстрада әншісі, Қазақстанның халық әртісі.

## Аударма өлеңдері
"Омар Хайамнан", "Хафизден", Александр Пушкин "Онегиннің Татьянаға хаты", Николай Гумилев "Парсыға еліктеу".

## Шығармашылығы
"Заманбекпін", "Мақпалға", "Махаббат".

### Өлімі
2005 жылдың 12 қарашасында Заманбек Нұрқаділов өз үйінде денесіндегі атылған үш оғымен  өлі күйінде табылды. Екі оқ кеудесіне тиген, біреуі басына тиген. Болған оқиғаның ресми нұсқасы бойынша өз-өзіне қол жұмсаған деп танылды. Алматыдағы "Кеңсай" зиратына жерленген.

## Есімін есте қалдыру
* 2024 жылы туған жері Алматы облысының Кеген ауылындағы өнер мектебіне Заманбек Нұрқаділовтің есімі берілді. Мектептің алдына саясаткер құрметіне ескерткіш-бюст ашылды.

## Дереккөздер

Санат:Алматы әкімдері
Санат:Алматы облысының әкімдері
Қазақша Уикипедияның тарихы

thumb|150px|Қазақ Уикипедиясының логотипі
**[[Қазақша Уикипедия|Қазақ тілді Уикипедия]]** — 2002 жылдың 3 маусымында пайда болды, бірақ оған алғашқы мақалаларды жазу 2005 жылдың сәуір айынан басталған болатын.

2011 жылдың 16 маусым күні Алматы қаласында қазақша Уикипедиясының дамуына арналған баспасөз мәслихаты өтті. “Wikibilim” қоғамдық қорының басшысы Рауан Кенжеханұлы – "қазақ тіліндегі мақалалардың саны 16 желтоқсанға дейін 200 000 жетеді" – деді.

Тамыз айында белсенді редакторлар саны 232-ге дейін, ал мақала саны 70 000 жетті. "Мұндай қарқынды даму ешбір уики-қауымдастық тарихында болмаған" – деді Джимми Уэйлс. Аталған көрсеткіштерге қол жеткізгені үшін және Уикипедия жобасын халық арасында жүргізгін насихат жұмысы үшін "WikiBilim" қоғамдық қорының құрылтайшысы Рауан Кенжеханұлы Әлемнің жыл уикипедияшысы (Global Wikipedian of the Year) деп танылды. Ал "WikiBilim" қоғамдық қорына Джимми Уэйлстің түркі тілді Уикипедиялардың конференциясын ұйымдастыру үшін арнайы гранты табыс етілетіндігі жарияланды.

Мақалалар саны жағынан түркі тілдес Уикипедиялардың арасынан қазақша Уикипедия түрікше, татарша, өзбекше Уикипедиялардан кейін төртінші орын алады.

## Хронология
* 2002 жыл маусымның 3 – Қазақша Уикипедия ашылуы.
* 2007 жыл – 1000 мақала
* 2008 жылдың наурыз айы – 2000 мақала
* 2009 жылдың наурыз айы – 3000 мақала
* 2010 жылдың қаңтар айы – 6000 мақала
* 2010 жыл қаңтардың 17 – 7000 мақала
* 2011  жыл наурыздың 10 – 8000 мақала
* 2011 жыл сәуірдің 5 – 9000 мақала
* 2011 жыл сәуірдің 7 – 10 000 мақала
* 2011 жыл сәуірдің 8 – 15 000 мақала
* 2011 жыл сәуірдің 16 – 20 000 мақала
* 2011 жыл маусымның 15 – 25 000 мақала
* 2011 жыл маусымның 18 – 30 000 мақала
* 2011 жыл маусымның 22 – 35 000 мақала
* 2011 жыл маусымның 29 – 40 000 мақала
* 2011 жыл шілденің 3 – 45 000 мақала
* 2011 жыл шілденің 9 – 50 000 мақала
* 2011 жыл шілденің 12 – Қазақша Уикипедия мақала саны жағынан барлық уикипедиялардың арасынан 50 орын алды.
* 2011 жыл шілденің 20 – 60 000 мақала
* 2011 жыл шілденің 26 – 65 000 мақала
* 2011 жыл тамыздың 14 – 70 000 мақала
* 2011 жыл тамыздың 23 – 75 000 мақала
* 2011 жыл қыркүйектің 25 – барлық өңдеулердің саны 500 000
* 2011 жыл қазанның 11 – 80 000 мақала
* 2011 жыл қазанның 22 – 90 000 мақала
* 2011 жыл қазанның 26 – 100 000 мақала
* 2011 жыл қарашаның 28 – 110 000 мақала
* 2011 жыл желтоқсанның 16 – 120 000 мақала, мақала саны жағынан 34 орын алды.
* 2012 жыл ақпанның 13 – 125 000 мақала, мақала саны жағынан 35 орын алды.
* 2012 жыл наурыздың 2 – барлық өңдеулердің саны 900 000
* 2012 жыл шілденің 9 – барлық өңдеулердің саны 1 000 000
* 2012 жыл тамыздың 6 – 150 000 мақала
* 2012 жыл қарашаның 28 – қатысушылар саны 20 000
* 2012 жыл қарашаның 29 – 200 000 мақала. 200 000-ші мақала – Жасанды интеллект.
* 2013 жыл тамыздың 19 – барлық өңдеулердің саны 2 000 000
* 2016 жыл 27 ақпан – барлық өңдеулердің саны 2 500 000
* 2022 жыл наурыздың 24 – барлық өңдеулердің саны 3 000 000

## Дереккөздер

Санат:Қазақша Уикипедия
PlayStation Vita (PS Vita)

**PlayStation Vita (PSV)** - **Sony Computer Entertainment** жасаған портативті консоль, **PlayStation Portable** мирасқоры болып табылады. Жапонияда 17 желтоқсан 2011 жылы, Солтүстік Америка және Еуропада 22 ақпан 2012 жылы шығарылды.

27 қаңтар 2011 жылы **PlayStation Meeting 2011**-де бұл жүйе **PlayStation Suite**-пен бірге құлағдар етілді. Консоль анонсқа дейін, бөтен өндірушілердің сыбыстары арқылы бізге **PSP2** атауымен белгілі болды. **E3 2011** болмас бұрын, жүйе **Next Generation Portable (NGP)** деген атауға ие болды. Консоль Ресейде **ИгроМир 2011**-де алғаш көрсетілді. 

##### Мазмұн
# Техникалық мінездемелері
# Тасымалдаушы
# Бағдарламалық қамтамасыз ету
# Ойындар
# Консольдың  шығуы
# Сатылымы

## Техникалық мінездемелері
Бастапқыда консоль анонспен бірге сипаттамаларыда жарияланған болатын. E3 2011 кейін нақты сипаттамалары анықталды.
 *Орталық процессор: 4-ядерлі процессор ARM CortexTM-A9 Cortex-A9.
 *Графикалық процессор: SGX543MP4+ OpenGL 2.0 қолдауымен (200 MHz, 133 MPolygon/s, 4 GPixel/s) және 128 мегабайттық бейнежад.
 *Оперативтiк жад: 512 мегабайт.
 *Дисплей: 5-дюймді (127мм) OLED-дисплей, 960 × 544 (16:9) 220 dpi, TrueColor.
 *Өлшемдері (ұзындығы × биіктігі × қалыңдығы): шамамен 182×83,55×18,6 мм.
 *Енгізу батырмалары: PS батырмасы, қоректенудiң батырмасы, крестовина (жоғары/төмен/оңға/солға), әрекет жасау бытырмалары (Үшбұрыш, Дөңгелек, Крест, Квадрат), (L, R) бүйiр батырмалар, 2 аналогты стик,, Start және Select батырмалары, (+/) дауыс қаттылығын реттеудiң батырмасы; сонымен бiрге multi-touch сыйымдылық сенсор пердестерi және артқы сенсор панелi.

Санат:Компьютерлік ойындар
Жасөспірімдер Олимпиада ойындары

right|thumb
**Жасөспірімдер Олимпиада ойындары** — бұл 14-18 жас аралығындағы спортшылар-юниорлар үшін арналған Олимпиада ойындары. Олар төрт жылда бір рет өтіп тұрады — жазғы  2010 жылдан бастап, ал қысқы 2012 жылдан.

## Жасөспірімдер Олимпиада ойындарының өткізілу орындары

## Тағы қараңыз
* Олимпиада ойындары
* Паралимпиада ойындары
* Универсиада

## Сыртқы сілтемелер
* Athens 2010 
* Bangkok 2010 
* Debrecen 2010 
* Moscow 2010 
* Singapore 2010 

Санат:Жасөспірімдер Олимпиада ойындары