open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Суфиан әл-Баккали

**Суфиан Әл-Баккали** (7 қаңтар 1996 жыл, Фес, Марокко) — марокколық жеңіл атлет. 2016, 2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты.

2020 жылғы Олимпиадада 5000 метрге жүгіруде чемпион атанды. 

2017 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері.

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Марокко жеңіл атлеттері
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Марокко Олимпиада чемпиондары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Бегайым Сапарқызы Қырғызбаева

**Бегайым Қырғызбаева** (16 маусым 1987 жыл, Қордай ауданы, Жамбыл облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық футболшы, "Оқжетпес" қыздар футбол клубының жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы
Ұлттық құрамада 2003 жылдан бері ойнайды. 24 тамыз күні Эстонияға қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты.

Келесі жылы "Алма-ҚТЖ" сапында карьерасын бастады. Кейін "Қайрат", "БИІК Қазығұрт", "Барыс", "Оқжетпес" клубтарында ойнады.

## Жетістіктері
Қазақстан чемпионы: 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Ұлттық арнада қонақта Бегайым Қырғызбаева

Санат:Қазақстан футболшы қыздары
Санат:Қазақстан әйелдер футбол құрамасының ойыншылары
Санат:БИІК-Қазығұрт ҚФК ойыншылары
Санат:Алма-ҚТЖ КФК ойыншылары
Санат:Оқжетпес ҚФК ойыншылары
Санат:ЖСШММ-Барыс ҚФК ойыншылары
Алма-ҚТЖ

**«Алма-ҚТЖ»** — 1997-2009 жылдары Қазақстан чемпионаттарында ойнаған алматылық қыздар футбол клубы. Қазақстанның тоғыз дүркін чемпионы ( 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008). 

2004 жылы Ресей бірінші лигасында ойнап, жеңімпаз атанды. 

2008 жылы клубтың жетекшілері ауысып, базасы Шымкентке сатылды. Клуб футболшылары "БИІК-Қазығұрт" және "СШВСМ-Қайрат" клубтарына ауысты.  
 
## УЕФА кубогында

## Атақты футболшылары

* Бегайым Қырғызбаева
* Сәуле Кәрібаева
* Мария Ялова
* Айгерім Бейсембаева
* Ұлбосын Жолшиева 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан қыздар футбол клубтары
Оқжетпес (әйелдер футбол клубы)

**«Оқжетпес»** — Қазақстанның Көкшетау қаласындағы футбол клубы. 2002 жылы құрылған. 2016 жылға дейін "Көкше" деп аталды. 2016 жылы қаржы тапшылығынан чемпионатқа қатыса алмады. 2017 жылы қазіргі атауымен қайта құрылды.  

## Жетістіктері

### Ұлттық
; Қазақстан чемпионаты

* Қыздар лигасының финалисі (7 рекорд): 2008, 2009, 2017, 2018, 2019, 2020, 2022.
* Қыздар лигасында қола жүлде (6 рекорд): 2010, 2011, 2012, 2014, 2015, 2021.

; Қазақстан кубогы

* Финалист (7 рекорд): 2008, 2009, 2010, 2013, 2014, 2015, 2018.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://web.archive.org/web/20160304220130/http://scsg.kz/kokshe/

Санат:Қазақстан қыздар футбол клубтары
БИІК-Қазығұрт

**БИІК-Қазығұрт** — Шымкент қаласындағы қыздар футбол клубы. Қазақстан чемпионаттарында ойнайды.

## Тарихы
2009 жылы "Алма-ҚТЖ" базасында құрылды. 

2009 жылы "Алма-ҚТЖ" клубы таратылып, біраз футболшылары "БИІК-Қазығұртқа" ауысты. Соның себебімен клуб күшейтіліп, екінші онжылдықта Қазақстандағы үздік клуб атанды.

Бірнеше рет Чемпиондар лигасының 1/16 финалына дейін жетті, ал 2017/18 және 2019/20 жылғы маусымдарда 1/8 финалға шықты.

## Жетістіктері
; Қазақстан чемпионаты
* Қыздар лигасының чемпионы (13 рекорд): 2011, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024
* Қыздар лигасының 2 орын (3): 2010, 2012, 2025
* Қыздар лигасында 3 орын (1): 2009

; Қазақстан кубогы
* Жеңімпаз (10 рекорд): 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* УЕФА сайтындағы профилі

Санат:Қазақстан қыздар футбол клубтары
Санат:Шымкент спорт клубтары
Мария Васильевна Ялова

**Мария Васильевна Ялова** (15 қараша 1981 жыл) — қазақстандық футболшы, жаттықтырушы. Қазақстан әйелдер футбол құрамасында ойнаған. Құрама тарихындағы үздік шабуылшылардың бірі, 51 ойында 23 гол соққан.  

УЕФА кубогында 30 кездесуде алаңға шығып, 19 голдың авторы атанды. 

## Жетістіктері

### Ұлттық
Қазақстан чемпионы (8 рет) : 2003-2010

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* УЕФА сайтындағы профилі

Санат:Қазақстан футболшы қыздары
Санат:Қазақстан әйелдер футбол құрамасының ойыншылары
Санат:БИІК-Қазығұрт ҚФК ойыншылары
Санат:Астана ҚФК ойыншылары
Санат:Алма-ҚТЖ КФК ойыншылары
Санат:ЖСШММ-Барыс ҚФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
ЖСШММ-Барыс

**ЖСШММ Барыс** (*Жоғары спорттық шеберліктерге мамандандыратын мектеп*) — қазақстандық қыздар футбол клубы, базасы Алматы қаласында орналасқан. Клуб 2007 жылы құрылды. 2011/12, 2013/14 жылдары Қыздар арасындағы УЕФА Чемпиондар лигасына қатысты. Екеуінде де 1/8 финалға дейін жетті. 

## Жетістіктері
Қазақстан чемпионаты

* Чемпион (3): 2009, 2010, 2012.
* 2 орын (4 рекорд): 2011, 2013, 2014, 2015.
* 3 орын (2): 2016, 2017.

Қазақстан кубогы

* Жеңімпаз (2): 2006, 2009.
* Финалист (3): 2011, 2012, 2017.

## Сілтемелер

* https://web.archive.org/web/20120803234222/http://www.wfc-kairat.kz/index.html

Санат:Қазақстан қыздар футбол клубтары
Чиома Ажунва

**Чиома Ажунва** (; , Ахиара, Имо) — нигериялық жеңіл атлет, футболшы. 1996 жылғы Олимпиадада ұзындыққа секіруден чемпион атанды. 

Футболмен де айналысқан, Нигерия әйелдер футбол құрамасы сапында 1991 жылы әлем чемпионатына қатысты. 

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Нигерия жеңіл атлеттері

Санат:Алфавит бойынша футболшылар
Санат:Нигерия футболшы қыздары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Нигерия Олимпиада чемпиондары
Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Пантелис Карасевдас

**Пантелис Карасевдас** (; 1877 жыл, Астакос — 14 наурыз 1946 жыл, Агринион) — грекиялық спортшы, ату спортынан 1896 жылғы Олимпиада чемпионы.  

Санат:Алфавит бойынша нысана көздеушілер
Санат:Грекия нысана көздеушілері
Санат:Грекия Олимпиада чемпиондары
Санат:1896 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Нысана көздеуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Ахмед Әл Мактум

Шейх **Ахмед ибн Мұхаммад ибн Хашер Әл Мактум** (, 31 желтоқсан 1963) — біріккен Араб Әмірліктері спортшысы, стенд көздеуден 2004 жылғы Олимпиада чемпионы.

## Өмірбаяны
Мемлекет тарихындағы тұңғыш (әзірше жалғыз) Олимпиада чемпионы.

2000, 2008 жылғы Олимпиадаларға да қатысты. 

Кейін спорттың осы түрінен бапкерлікпен айналысты.

## Сілтемелер

* https://web.archive.org

Санат:Алфавит бойынша нысана көздеушілер
Санат:БАӘ Олимпиада чемпиондары
Санат:БАӘ нысана көздеушілері
Санат:Нысана көздеуден Олимпиада чемпиондары
Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Жапония ұлттық футзал құрамасы

**Жапония ұлттық футзал құрамасы** — халықаралық футзал жарыстарында Жапонияның намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — Жапония футбол қауымдастығы.

## Тарихы
Жапония — Азиядағы футзалы ең жоғары деңгейде дамыған елдердің бірі. Құрама Ираннан кейін Азия кубогын жеңіп алған санаулы командалардың бірі және бұл титулға төрт рет қол жеткізген. Жапондық футзал өзінің тактикалық тәртібімен, жылдамдығымен және жоғары технологиялық жаттығу жүйесімен танымал. 2022 жылы Жапония финалда Иранды жеңіп, кезекті рет Азия чемпионы атанды.

### ФИФА әлем чемпионаты
Жапония әлем чемпионаттарына 5 рет қатысты. 
* **2012 жыл:** Құрама тұңғыш рет 1/8 финалға шығып, әлемдік деңгейдегі мықтылығын дәлелдеді.
* **2021 жыл:** Литвада өткен турнирде Жапония тағы да 1/8 финалға жетіп, болашақ вице-чемпион Бразилияға лайықты қарсылық көрсетті.
* **2024 жыл:** Азия кубогындағы күтпеген нәтижелерге байланысты Жапония 2024 жылғы әлем чемпионатына жолдама ала алмады, бұл жапон футзалы үшін үлкен соққы болды.

### Футзалдан Азия кубогы
Жапония — Азияның төрт дүркін чемпионы.
* **Алтын:** 2006, 2012, 2014, 2022.
* **Күміс:** 1999, 2002, 2003, 2004, 2005, 2018.

## Құрамы
Құраманың негізі Жапонияның кәсіби «F-Лигасында» өнер көрсететін ойыншылардан және Испания мен Португалияда ойнайтын легионерлерден тұрады.

Негізгі ойыншылар: Казуя Шимизу (басты сұрмерген), Артур Оливейра, Сора Каназава және қақпашы Фабио Фиуза. Бас бапкері — Кенсуке Такахаши.

## Сілтемелер
* Жапония футбол қауымдастығының ресми футзал парақшасы

Санат:Алфавит бойынша ұлттық футзал құрамалары
Санат:Азия футзал құрамалары
Санат:Жапониядағы футзал
Ақтөбе ауылдық кеңесі (Астрахан облысы)

**Ақтөбе ауылдық кеңесі** () — Ресей Федерациясы, Астрахан облысы, Володар ауданы құрамындағы муниципалды құрылым. Әкімшілік орталығы — Трубный ауылы.

## Географиялық орны
## Дереккөздер

Санат:Астрахан облысы Володар ауданының муниципалды құрылымдары
Санат:Астрахан облысының ауылдық қоныстары
Сербия ұлттық футзал құрамасы

**Сербия мини-футбол құрамасы** — Халықаралық мини-футбол турнирлерінде Сербияның намысын қорғайтын құрама. Әлем чемпионатына екі рет қатысты, жоғары көрсеткіші 2012 жылғы 1/8 финал. 

2006 жылға дейін ойнаған Югославия, Сербия және Черногория құрамаларының ізбасары.

Еуропа чемпионаттарындағы жоғары көрсеткіші — 2016 жылғы 4-орын. 

## Ірі турнирлерде

### Әлем чемпионаттары

* 1989 — *қатыспады*
* 1992 — *қатысуға тыйым салынды*
* 1996 — *қатыспады*
* 2000 — *қатыспады*
* 2004 — *қатыспады*
* 2008 — *қатыспады*
* 2012 — 1/8 финал
* 2016 — *қатыспады*

### Еуропа чемпионаттары

* 2007 — 1 раунд
* 2010 — 1/4 финал
* 2012 — 1/4 финал
* 2014 — *қатыспады*
* 2016 — 4 орын
* 2018 — 1/4 финал
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://web.archive.org/web/20161116194204/http://www.futsalplanet.com/matches/index.asp
Санат:Алфавит бойынша футзал құрамалары
Санат:Сербиядағы мини-футбол
Санат:Еуропа футзал құрамалары
Хусниддин Бахрамұлы Нишонов

**Хусниддин Бахрамұлы Нишонов** (өзбек. *Нишонов Хусниддин Бахром Угли*; 19 мамыр 1998 жыл) — өзбекстандық мини-футболшы, "Алмалық" клубы мен Өзбекстан ұлттық футзал құрамасының шабуылшысы.

2021, 2024 жылдары әлем чемпионатына қатысты.
## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан мини-футболшылары
Санат:Өзбекстан ұлттық футзал құрамасының ойыншылары
Эдгар Чён

**Эдгар Чен** (10 маусым 1997 жыл) — гонконгтық семсерші, 2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. Гонконгтан шыққан екінші Олимпиада чемпионы.

## Өмірбаяны
2016 жылғы Жазғы Олимпиадаға да қатысты, бірақ 1/8 финалдан аса алмады. 
2017 жылы жастар арасындағы әлем чемпионатының жеңімпазы атанды. 

2020 жылғы Токио Олимпиадасында 1/16 финалда Джулиен Мертинді, 1/8 финалда 2018 жылғы әлем чемпионы Алессио Фокониді, ширек финалда Кирилл Бородачевті және жартылай финалда Александр Шупеничті үнемі ұтты. Финалда ол Олимпиаданың қазіргі чемпионы Даниэле Гароццомен кездесті: 1:4 есебімен ұтылып, ол кездесу бағытын өзгерте алды және 15:11 есебімен жеңді. Бұл семсерлесуден Гонконгтағы бірінші Олимпиада алтын медалі және осы елдің спортшылары алған екінші медаль болды 

Санат:Алфавит бойынша семсершілер
Санат:Гонконг семсершілері
Санат:Семсерлесуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Гонконг Олимпиада чемпиондары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Семсерлесуден Азия ойындары чемпиондары
Санат:Гонконгтың Азия ойындары чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Абдул Рашид (көгалдағы хоккейші)

**Лала Абдул Рашид** (, 1 маусым 1922, Равалпинди, Британ Үндістаны — 8 наурыз 1988, Равалпинди, Пәкістан) — пәкстандық көгалдағы хоккейші, қақпашы, 1960 жылғы Олимпиада чемпионы. Олимпиадада 6 ойынға қатысып, бір ғана гол жіберді. 

Ағасы Абдул Хамид те көгалдағы хоккейші, екеуі бірге Олимпиада чемпионы атанған. 

Кейін бапкерлікпен айналысты, 70-жылдардың соңында Азия хоккей федерациясында бас директор қызметін атқарды. 

Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккейшілер
Санат:Пәкістан көгалдағы хоккейшілері
Санат:Пәкістан Олимпиада чемпиондары
Санат:Көгалдағы хоккейден Олимпиада чемпиондары
Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Нур Алам

**Нур Алам** (, , 5 желтоқсан 1929, Талаганг, Британ Үндістаны — 30 маусым 2003) — пәкістандық көгалдағы хоккейші, 1960 жылғы Олимпиада чемпионы. 1956 жылғы Олимпиада күміс жүлдегері. 1958, 1962 жылдары Жазғы Азия ойындарында да чемпион атанды.

1956 жылғы Олимпиадада бес ездесуде алаңға шықты, бірақ гол соға алмады. 1960 жылы Римде өткен Олимпиадада 6 ойынға қатысып, екі гол соқты. Жалпы құрама сапында 42 ойынға қатысып, 8 голдың авторы атанды.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккейшілер
Санат:Пәкістан көгалдағы хоккейшілері
Санат:Көгалдағы хоккейден Олимпиада чемпиондары
Санат:Пәкістан Олимпиада чемпиондары
Санат:1956 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Пәкістан көгалдағы хоккей құрамасының ойыншылары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Абдул Хамид

**Абдул Хамид** (, , 7 қаңтар 1927, Банну, Британ Үндістаны — 12 шілде 2019, Равалпинди, Пәкістан) — пәкістандық көгалдағы хоккейші, 1960 жылғы Олимпиада чемпионы. 1956 жылғы Олимпиада күміс жүлдегері. 

1948, 1952 жылғы Олимпиадаларға да қатысты.

1948—1960 жылдары Пәкістан құрамасында 55 матч өткізіп, 48 гол соқты.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккейшілер
Санат:Пәкістан көгалдағы хоккейшілері
Санат:Көгалдағы хоккейден Олимпиада чемпиондары
Санат:Пәкістан Олимпиада чемпиондары
Санат:1956 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Гулам Расул

**Чаудри Гулам Расул** (, 1 мамыр 1931, Амритсар, Британ Үндістаны — 1991) — пәкістандық көгалдағы хоккейші, 1960 жылғы Олимпиада чемпионы. 1956 жылғы Олимпиада күміс жүлдегері. 1958, 1962 жылдары Жазғы Азия ойындарында да чемпион атанды.

1956-1963 жылдары құрама сапында 48 матч өткізді, бірақ гол соқпады.

Кейін Пәкістан хоккей федерациясының вице-президенті болды. 

Ұлы Ахтар Расул да (1954 ж.т) спорттың осы түрімен айналысты, 1972 жылғы Олимпиадада күміс жүлдегер, 1976 жылғы Олимпиадада қола жүлдегер атанды.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккейшілер
Санат:Пәкістан көгалдағы хоккейшілері
Санат:Көгалдағы хоккейден Олимпиада чемпиондары
Санат:Пәкістан Олимпиада чемпиондары
Санат:1956 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Ирвин Саладино

**Ирвин Саладино** (, 23 қаңтар 1983 жыл, Колон (Панама), Панама) — панамалық жеңіл атлет, ұзындыққа секіруші. 2008 жылғы Олимпиада чемпионы, 2007 жылғы әлем ччемпионы. 

2004, 2008, 2012 жылдары Олимпиадаға қатысты. 2012 жылғы Олимпиадада Панаманың туын ұстап шықты.

Саладино өзінің спорттық мансабын жас кезінен бастады, жеңіл атлетикаға және әсіресе ұзындыққа секіруге қызығушылық танытты. Өз дағдыларын жетілдіруге тырысып, ол үнемі жаттығып, физикалық қабілеттерін дамытты. Қажырлы еңбек пен адалдықтың нәтижесінде ол мансабының алғашқы кезеңдерінде айтарлықтай жетістіктерге жетті.

Алайда, Саладино үшін нағыз жетістік 2008 жылы Қытайдың Бейжің қаласындағы Олимпиада болды. Бұл іс-шарада ол өзінің ерекше қабілеттерін көрсетті және ұзындығы 8,34 метрге секіруде бірінші орынға ие болды. Осы жеңіспен Ирвинг Саладино жазғы Олимпиада ойындарында алтын медаль жеңіп алған алғашқы панамалық спортшы болды.

Олимпиада жеңісінен кейін Саладино өзінің табысты мансабын жалғастырды, әртүрлі халықаралық жарыстар мен әлем чемпионаттарында өнер көрсетті. Ол өзінің нәтижелерін жақсарту және жаңа рекордтар орнату арқылы үздіксіз жетілдіру қабілеттілігін дәлелдеді. Оның секірулері тиімді техникамен, күшпен және керемет физикалық мәліметтермен ерекшеленді.

Мансап барысында Ирвинг Саладино көптеген медальдар мен жүлделі орындарға ие болды. Ол жеңіл атлетикадан әлем чемпионатында алтын медаль иегері атанды

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Панама жеңіл атлеттері
Санат:Жеңіл атлетикадан әлем чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Панама Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Эдвин Васкес

**Эдвин Гонсало Васкес Кам** (; 28 шілде 1922 жыл — 9 наурыз 1993 жыл) — перулік нысана көздеуші, 1948 жылғы Жазғы Олимпиада чемпионы. Перуден шыққан жалғы Олимпиада чемпионы.

1951 жылы Латын Америка ойындарында жеңімпаз атанды. Перудің 10 дүркін чемпионы.

1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында Перудің туын ұстап шықты. 

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша нысана көздеушілер
Санат:Перу нысана көздеушілері
Санат:Перу Олимпиада чемпиондары
Санат:1948 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Нысана көздеуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Ванесса Паради

**Ванесса Шанталь Паради** (, 22 желтоқсан 1972) — француз киноактрисасы, әнші және фотомодель.

## Биографиясы
### Ерте жылдары
1972 жылы 22 желтоқсанда Париж маңындағы Сен-Мор-де-Фоссе (Валь-де-Марн департаменті) қаласында Андре және Коринн Паради режиссерлерінің отбасында дүниеге келген. Әпкесі — Элиссон Шерди. Бала кезінен Ванесса ән мен биді жақсы көретін. Оның отбасы шоу-бизнеспен айналысты, ал ағасы, актер және продюсер Дидье Пейннің бастамасымен жеті жасында Ванесса *l'école des fans Jolie* телеконкурсында француз теледидарында алғаш рет көрінді. 1987 жылы, 14 жасында, Ванесса "Такси жүргізушісі Джо" (*Joe le taxi*) әнімен Еуропаға әйгілі болды. Келесі жылы оның *M & J* дебюттік альбомы платиналық альбом болып танылды.

### Мансабы
1989 жылы Ванесса Жан-Клод Бриссоның "Ақ үйлену" фильміндегі басты әйел рөлін сомдады. Бұдан соң Ванесса бес жыл бойы кинода ойнаған жоқ. Осыдан кейін оның Серж Генсбурдың соңғы ірі жұмысына айналған Vanessa Paradis (1992), Vanessa Paradis Live (1994) Variation Sur Le Même t'aime (1990) альбомдары шығады. Сонымен қатар, Ванесса *[[Chanel]]* фирмасымен келісімшартқа қол қойып, "Коко" парфюмериясын жарнамалайтын модельдік мансабын бастады.

1995 жылы ол Жерар Депардьёмен бірге Жан Беккердің "Элиза" фильмінде экрандарда қайтадан көрінді. Бұл жобада Ванесса өзінің имиджін әлдеқайда қатаң басқарса да, эротикалық сценалардан бас тартқан жоқ.1997 жылы актриса комедиялық рөлдерді сосдай бастады және Жан Реномен бірге Рене Манзонидің "Сиқырлы махаббат" мистикалық комедиясында ойнады. 1998 жылы Патрис Леконттың "Екі адамға бір мүмкіндік" фильмінде Жан-Пол Белмондо мен Ален Делонмен бірге ойнады. Патрис Ванессамен жұмыс істеуді жалғастырды және 1999 жылы Ванесса Паради мен Даниэль Отеймен "Көпірдегі қыз" фильмі шықты.

2000 жылы әншінің *"Bliss"* атты жаңа альбомы жарық көрді, одан кейін *"Vanessa Paradis au Zenith"* турнесі өтті.

2005 жылы Ванесса Паради Джонни Депппен бірге "Дон Кихотты өлтірген адам" фильмінде Дулсинея рөлін ойнауы жобаланған еді, алайда көптеген мәселелерге байланысты фильм түсірілімі аяқталған жоқ.

2007 жылы Ванессаның *"Divinidylle"* атты жаңа альбомы жарық көрді.

### Жеке өмірі
1998-2014 жылдары Ванесса актер Джонни Депппен нақты некеде болды. Бұрынғы ерлі-зайыптылардың екі баласы бар — қызы Лили-Роуз Мелоди Депп (1999 жылы 27 мамыр туылған) және ұлы Джон Кристофер "Джек" Депп (2002 жылы 9 сәуір туылған).

2018 жылдың 30 маусымынан бастап Ванесса неке қиюға дейін 19 ай кездескен режиссер Сэмюэл Беншетриге үйленді.

## Фильмография

## Дереккөздер

Санат:Фотомодельдер
Санат:Франция фотомодельдері
Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері
Санат:Сезар сыйлығының иегерлері
Моника Пуиг

**Моника Пуиг** (; 27 қыркүйек 1993 жыл, Сан-Хуане, Пуэрто-Рико) — пуэрто-риколық кәсіби теннисші, жекелей сында 2016 жылғы Олимпиада чемпионы; WTA синглінің екі турнирінің жеңімпазы; жасөспірімдер рейтингінде әлемнің бұрынғы екінші ракеткасы; «Үлкен дулыға» турнирінің жасөспірімдер арасындағы екі турнирінің финалисі (Australian Open және 2011 French Open). 

## WTA рейтингінде

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Пуэрто-Рико теннисшілері
Санат:Теннистен Олимпиада чемпиондары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Пуэрто-Рико Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Джасмин Камачо-Куинн

**Джасмин Камачо-Куинн** (; 21 тамыз 1996, Чарльстон, Оңтүстік Каролина, АҚШ) − пуэрто риколық жеңіл атлет, 100 метрге кедегілермен жүгіруден 2020 жылғы Олимпиада чемпионы. 

Джасминнің ата-анасы да жеңіл атлетикамен айналысқан. Әкесі афро-америкалық, анасы Пуэрто-риколық.  

2016 жылы да Олимпиадаға қатысып, 5 орын алды.  

 
Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Пуэрто-Рико жеңіл атлеттері
Санат:Пуэрто-Рико Олимпиада чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Матия Любек

**Матия Любек** (; 22 қараша 1953, Белишце — , Валпово, Хорватия) — югославиялық байдарка және каноэде есуші. Төрт бірдей Олимпиадаға қатысты (1976, 1980, 1984, 1988). Соның екеуінде чемпион атанды (1976, 1984), Чемпион атанумен қатар, 1976 жылы қола жүлде алса, 1984 жылы күміске де қол жеткізді.

Төрт дүркін әлем чемпионы, үш рет Жерорта теңізі ойындарының чемпионы болды (үшеуі де 1979 жылы Сплитте өткен ойындарда).

2000 жылы 11 қазанда анасын бұзақылардан қорғаймын деп мерт болды.

Санат:Алфавит бойынша байдарка және каноэ ескекшілері
Санат:Югославия байдарға және каноэ ескекшілері
Санат:Байдарка және каноэ есуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Югославия Олимпиада чемпиондары
Санат:1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Мирко Нишович

**Мирко Нишович** (; 2 шілде 1961, Земун) — югославиялық байдарка және каноэде есуші, 1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы және күміс жүлдегері.

Үш дүркін әлем чемпионы (1982, 1983, 1985). 1979 жылы Сплитте өткен Жерорта теңізі ойындарында да топ жарды.
## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша байдарка және каноэ ескекшілері
Санат:Югославия байдарға және каноэ ескекшілері
Санат:Байдарка және каноэ есуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Югославия Олимпиада чемпиондары
Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Карлуш Лопиш

**Карлуш Алберту де Соуза Лопеш** (; , ) — португалиялық жеңіл атлет, марафоншы.

## Карьерасы
1984 жылғы Жазғы Олимпиадада марафонннан чемпион атанды да, Португалия тарихында тұңғыш Олимпиада чемпионы атанды. 

Карьерасында үш Олимпиадаға қатысты, 1972, 1976, 1984. 1976 жылғы Ойындарда 10 мың метр қашықтыққа жүгіруде күміс жүлде еншіледі. 

1976, 1984, 1985 жылдары әлем чемпионы атанды.

1985 жылы карьерасын аяқтады.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Португалия жеңіл атлеттері
Санат:Португалия Олимпиада чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан әлем чемпиондары
Санат:1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Нелсон Эвора

**Нелсон Эвора** (; , , Кот-д’Ивуар) — португалиялық жеңіл атлет. 

## Карьерасы

1984 жылы Кот-д'Ивуарда дүниеге келді, бірақ ата-анасы Кабо-Верделік болғандықтан кейін Кабо-Верде азаматтығын қабылдады. Бес жасынан бері Португалияда тұрады. Кейін спорттық карьерасында Португалия азаматтығын таңдады.

Төрт бірдей Олимпиада ойындарына қатысқан (2004, 2008, 2016, 2020). 

2008 жылғы Олимпиадада үш қарғудан чемпион атанды. 

2007 жылы үш қарғудан әлем чемпионы атанды.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Жеке сайты  
* 

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Португалия жеңіл атлеттері
Санат:Жеңіл атлетикадан әлем чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Португалия Олимпиада чемпиондары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Мота Роза

**Роза Мария Коррея душ Сантуш Мота** (, , Порту) — португалиялық жеңіл атлет, марафоншы. 1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы, 1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 1987 жылғы әлем чемпионы, 1982, 1986, 1990 жылғы Еуропа чемпионы. 

Португалия тарихында Олимпиада чемпионы атанған екінші спортшы.  

Порту қаласындағы спорт сарайларының біріне Розаның есімі берілген. 

## Сілтемелер

* 
* Профилі
* Роза Мота
* Статистикасы 

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Португалия жеңіл атлеттері
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Еуропа чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан әлем чемпиондары
Санат:Португалия Олимпиада чемпиондары
Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Надя Комэнеч

**Надя** (**Надия Елена**) **Комэнеч**, немесе **Надя Команечи** ( [] ; 12 қараша 1961 жыл, Онешти, Румыния), — румыниялық гимнаст, бес дүркін Олимпиада, екі дүркін әлем чемпионы, тоғыз дүркін Еуропа чемпионы. 

1975 жылы 13 жасында Коменеч Скиен қаласында (Норвегия) өткен Еуропа чемпионатына қатысып, біркелкі емес сырықтарда, теңгерімде және секіруд жаттығуларында бірінші рет абсолютті біріншілікті жеңіп алды. Бұл турнирде ол мамандарды бағдарламаның ең күрделі элементтерімен таң қалдырды. 

Монреальдағы Олимпиада ойындарында (1976) Коменеч абсолютті біріншілікте жеңімпаз атанды. Ол 1976 жылғы Олимпиада ойындарында  «10,0» ең жоғары ұпай алған алғашқы гимнастшы болды. Ол кездегі Omega SA – Олимпиада таблосы дәстүрлі "10" деген ұпайды көрсетуге қабілетсіз, өйткені өндірушілері "10 ұпай ала алатын спортшы әлемде бар" деп ойламаған. Осылайша, оның 10 ұпайы «1.00» болып көрінді.  

Монреаль ойындарының қалған уақытында Команеч тағы да жақсы жақсы нәтижелер көрсетті. Командалық біріншілікте күміс медальмен, ал еден жаттығулары үшін қола медальмен марапатталды. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Жанкүйерлер сайты 

Санат:Алфавит бойынша гимнасттар
Санат:Румыния гимнастары
Санат:Гимнастикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Румыния Олимпиада чемпиондары
Санат:Гимнастикадан әлем чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Майти Мо

**Сиала-Моу Силига** (; 8 қазан 1970 жыл, Паго-Паго), немесе **Майти Мо** () — америкалық Самоа кикбоксшысы және аралас жекпе-жек шебері. 105 келісалмақта сынға түседі. Ол 2003 жылдан бастап кәсіби деңгейде өнер көрсетеді, ол K-1, Bellator MMA, Dream, Hero және турнирлерінде танымал болған.

## Статистикасы

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша кикбоксшылар
Санат:Америка Самоасы кикбоксшылары
Ана Мария Попеску

**Ана Мария Флорентина Попеску** (туған кездегі есімі — **Брынзэ**, , 26 қараша 1984) — румыниялық семсерші, Олимпиада және әлем чемпионы.  

## Жетістіктері

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша семсершілер
Санат:Румыния семсершілері
Санат:Семсерлесуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Семсерлесуден әлем чемпиондары
Санат:Семсерлесуден Еуропа чемпиондары
Санат:Румыния Олимпиада чемпиондары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Элизабета Липа

**Элисабета Липа** (; также **Липэ-Оленюк,** , ) — румыниялық ескекші, академиялық есуден әлем және Олимпиада чемпионы. Олимпиаданың бес дүркін чемпионы, алты Олимпиадаға қатысқан (1984-2004).

## Жетістіктері

### [[Олимпиада ойындары]]

* Чемпионы: 1984, 1992, 1996, 2000, 2004
* Күміс жүлдегер: 1988, 1992
* Қола жүлдегер: 1988

### [[Академиялық есуден әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]

* Чемпион: 1989
* Күміс жүлдегер: 1985, 1986, 1987, 1989, 1991, 1994, 1996, 2003
* Қола жүлдегер: 1983, 1994

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 

Санат:Алфавит бойынша академиялық ескекшілер
Санат:Румыния академиялық ескекшілері
Санат:Академиялық есуден Олимпиада чемпиондары
Санат:Академиялық есуден әлем чемпиондары
Санат:Румыния Олимпиада чемпиондары
Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Иван Пацайкин

**Иван Пацайкин** (; 26 қараша 1949 жыл, Кришан, Румыния — 5 қыркүйек 2021 жыл) — румыниялық байдарка және каноэ есуші, төрт дүркін Олимпиада чемпионы. 

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша байдарка және каноэ ескекшілері
Санат:Румыния байдарка және каноэ ескекшілері
Санат:Байдарка және каноэ есуден Олимпиада чемпиондары
Санат:1968 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1972 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1972 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Байдарка және каноэ есуден әлем чемпиондары
Санат:Румыния Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Орторексия

нобай|Пайдалы тағамдар
**Орторексия** (,  — "тікелей", "дұрыс" және  — "тамақтануға шақыру", "тәбет") — тамақ өнімдерін таңдауда елеулі шектеулерге әкелетін "дұрыс тамақтануға" деген обсессивті ұмтылыспен сипатталатын тамақ қабылдаудың бұзылуы. "Орторексия" терминін алғаш рет Стивен Брэтман қолданған (Стивен Братман, 1997). Қазіргі уақытта орторексияның қатаң диагностикалық критерийлері жоқ және орторексия диагнозы DSM-IV және ICD-10 жіктеуіштеріне кірмейді, сондықтан бұл диагнозды ресми түрде жасау мүмкін емес, бірақ мамандар тамақтанудың осы бұзылуын сипаттау кезінде "орторексия" терминін кеңінен қолданады. Итальяндық ғалымдар алдын-ала зерттеулер жүргізіп, бұл диагноз өте нақты және нақты құбылысты көрсетеді деген шешімге келді.

## Симптомдар
Орторексияның белгілері: "тамақ өнімдерін таңдауға, жоспарлауға, сатып алуға, дайындауға және тұтынуға обсессивті назар аудару; тамақтың, ең алдымен, ләззат емес, денсаулық көзі ретінде қарастырылуы; тыйым салынған тағамдардың жанында болған кезде азап шегу немесе жиіркеніш; тағамның белгілі бір түрлерін қосу немесе алып тастау аурудың алдын алады немесе емдейді немесе күнделікті әл-ауқатқа әсер етеді деген көзқарасқа үлкен сенім; диетаны таңдауға негізделген басқалар туралы моральдық пайымдау; дұрыс тамақтанбау туралы дәлелдерге қарамастан, диеталық әдістер денсаулықты нығайтуға ықпал етеді деген берік сенім".

## Орторексия және басқа аурулар
Орторексия анорексия мен булимиядан тағамға деген көзқарасымен ерекшеленеді. Салмақ жоғалту және аз тамақтану кезінде тағамды тұтынуға назар аударудың орнына, орторексия "тұтынылатын тағамның сапасы туралы ойлау" туралы және тек "пайдалы" тағамдарды тұтыну арқылы денсаулық пен тазалыққа жету сезімімен қоректенуге құштарлық болып табылады.

Орторексиялық мінез-құлық көбінесе дұрыс тамақтанбау пен салмақ жоғалтуға әкелуі мүмкін, және бұл көбінесе анорексиямен байланыстырылады . Зерттеулер сонымен қатар обсессивті-компульсивті бейімділік орторексияның дамуымен байланысты екенін көрсетті, ал кейбір зерттеушілер орторексияны обсессивтілік деп диагноз қою керек деп санайды, өйткені бұл идеалды диетаға жетудің обсессивті идеясынан туындайды.

## Дереккөздер

Санат:Культуралды синдромдар
Санат:Тамақтанудың бұзылуы
Джозеф Скулинг

**Джозеф Айзек Скулинг** (; 16 маусым 1995 жыл) — сингапурлік жүзуші, баттерфляй әдісімен жүзуден 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. Сингапурден шыққан жалғыз Олимпиада чемпионы.

Одан бөлек 2012, 2020 жылғы Олимпиадаларға да қатысты. Сондай-ақ Азия ойындары мен Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарында чемпион атанды.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жүзушілер
Санат:Сингапур жүзушілері
Санат:Жүзуден Олимпиада чемпиондары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Сингапур Олимпиада чемпиондары
Санат:Жүзуден Азия ойындары чемпиондары
Санат:Сингапурдің Азия ойындары чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Гада Шуаа

**Гада Шуаа** (;  10 қыркүйек 1973 жыл, Мухрада, Сирия) — сингапурлік жеңіл атлет, жетісайыстан 1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы, 1995 жылғы әлем чемпионы. 

Сириядан шыққан жалғыз Олимпиада чемпионы.  

Қазіргі күнде Германияда тұрады. 

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Сирия жеңіл атлеттері
Санат:Жеңіл атлетикадан әлем чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Сирия Олимпиада чемпиондары
Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Анастасия Кузьмина

**Анастасия Владимировна Кузьмина (Шипулина)** () — ресейлік және словакиялық биатлоншы-спринтер. Үш дүркін Қысқы Олимпиада чемпионы. 2008 жылға дейін Ресейдің атынан сынға түскен. 

Күйеуі Даниэль Кузьмин, шаңғышы. 

## Жетістіктері

### Қысқы биатлон

#### [[Олимпиада ойындары]]

* Чемпион: 2010, 2014, 2018
* Күміс жүлдегер: 2010, 2018 (2018 жылы екі рет)

#### [[Биатлоннан Әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]

* Чемпион: 2019
* Күміс жүлдегер: 2009
* Қола жүлдегер: 2011

#### Еуроап чемпионаты

* Чемпион: 2009 (екі рет)

### Жазғы биатлон

#### Әлем чемпионаты

* Қола жүлдегер: 2009, 2011
* Еуропа чемпионаты
* Күміс жүлдегер: 2012 (екі рет)

Санат:Алфавит бойынша биатлоншылар
Санат:Ресей биатлоншылары
Санат:Словакия биатлоншылары
Санат:Биатлоннан Олимпиада чемпиондары
Санат:Биатлоннан әлем чемпиондары
Санат:Биатлоннан Еуропа чемпиондары
Санат:2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Словакия Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Павол Гохшорнер

**Павол Гохшорнер** (7 қыркүйек 1979 жыл) — словакиялық ескекші, байдарка және каноэ есуден, слаломнан үш дүркін Олимпиада чемпионы. 

Сыңары Петер Гохшорнер де осы спорт түрімен айналысқан, екеуі бірге Олимпиадаларда жүлдегер болды.
## Жетістіктері

### Олимпиада ойындары

* Чемпион: 2000, 2004, 2008
* Қола жүлдегер: 2012

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* databaseOlympics.com сайтындағы профилі
* 

Санат:Алфавит бойынша байдарка және каноэ ескекшілері
Санат:Словакия байдарка және каноэ ескекшілері
Санат:Словакия Олимпиада чемпиондары
Санат:Байдарка және каноэ есуден Олимпиада чемпиондары
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Тина Трстеняк

**Тина Трстеняк** (, 24 тамыз 1990 жыл, Целе) — словениялық дзюдошы, 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. 2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, үш дүркін Еуропа чемпионы.

## Дереккөздер

## Сілтмелер
* 

Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар
Санат:Словения дзюдошылары
Санат:Словения Олимпиада чемпиондары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Дзюдодан Олимпиада чемпиондары
Санат:Дзюдодан Еуропа чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Тина Мазе

**Тина Мазе** (; , Словень-Градец, Словения) — словениялық тау шаңғышысы. 2014 жылғы екі дүркін Олимпиада чемпионы (тауда және алып слаломда), төрт дүркін әлем чемпионы, жалпы есепте 2012/13 Әлем кубогының жеңімпазы. Словения тарихындағы бірінші қысқы Олимпиада чемпионы және тәуелсіз Словения тарихындағы жалғыз екі дүркін Олимпиада чемпионы.

Ол гигант слаломда ең сәтті өнер көрсетті. Әлемдік тау шаңғысы бойынша барлық бес турнир бойынша Әлем кубогы кезеңдерінде өзінің жеңістеріне қол жеткізді (тарихта осындай жетістікке жеткен алты тау шаңғышысының бірі). Алты рет Словенияда жылдың спортшысы деп танылды (2005, 2010, 2011, 2013, 2014 және 2015).

2016 жылдың 20 қазанында карьерасын аяқтайтынын мәлімдеді. 

Санат:Алфавит бойынша тау шаңғышылары
Санат:Словения тау шаңғышылары
Санат:Тау шаңғысынан Олимпиада чемпиондары
Санат:Тау шаңғысынан әлем чемпиондары
Санат:2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Словения Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Раймонд Дебевец

**Раймонд Дебевец** (; 29 наурыз 1963, Постойна) — югославиялық және словениялық нысана көздеуші, ссегіз бірдей Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты (1984-2012). 

## Жетістіктері

### Олимпиада ойындары

* Чемпион: 2000 (винтовка)
* Қола жүлдегер: 2008 (винтовка), 2008 (винтовкамен жатып ату)

### Әлем чемпионаты

* Чемпион: 2002
* Күміс жүлдегер: 1980, 2002
* Қола жүлдегер: 1998, 2006

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша нысана көздеушілер
Санат:Югославия нысана көздеушілері
Санат:Словения нысана көздеушілері
Санат:Нысана көздеуден әлем чемпиондары
Санат:Нысана көздеуден Олимпиада чемпиондары
Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Словения Олимпиада чемпиондары
Санат:Нысана көздеуден Еуропа чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Уршка Жолнир

**Уршка Жолнир** (; , Целе) — словениялық дзюдошы, 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы, 2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 2009 жылғы Еуропа чемпионы. 

2012 жылы Словенияның үздік спортшысы атанды.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар
Санат:Словения дзюдошылары
Санат:Дзюдодан Олимпиада чемпиондары
Санат:Дзюдодан Еуропа чемпиондары
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Словения Олимпиада чемпиондары
Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Эммануэль Каллендер

**Эммануэль Каллендер** (, 10 мамыр 1984,  , Тринидад және Тобаго) — тринидадтық жеңіл атлет, эстафетадан 2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. 2012 жылғы Олимпиадада күміс жүлде иеленді. 

2016 жылы да Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. Бірақ эстафета кезінде әріптестерімен бірге дисквалификацияға ұшырады. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі
* Профилі

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Тринидад және Тобаго жеңіл атлеттері
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Тринидад және Тобаго Олимпиада чемпиондары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Хейсли Кроуфорд

**Хейсли Кроуфорд** (; , Сан-Фернандо, Тринидад және Тобаго) — тринидадтық жеңіл атлет, қысқа қашықтықтарға жүгіруші.  

2012 жылға дейін Тринидад Және Тобагодан шыққан жалғыз Олимпиада чемпионы болды. Жалпы 3 Олимпиадада бақ сынаған (1976-1984). 1976 жылы Мюнхен Олимпиадасында 100 метрге жүгіруден чемпион атанды. 

Бұдан бөлек 1975 жылы Мехикода өткен Панамерика ойындарында қола жүлде алды. 1977 жылы Орталық Америка және Кариб бассейні ойындарында чемпион атанды. 

Порт-оф-Спейндегі бір стадионға Кроуфордтың есімі берілген. 
## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Тринидад және Тобаго жеңіл атлеттері
Санат:Тринидад және Тобаго Олимпиада чемпиондары
Санат:1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Хабиба Гриби

**Хабиба Гриби** (араб. Ḥabība al-Ġarībī, , 9 сәуір 1984 жыл, Кайруан) — тунистік жеңіл атлет, 3000 метрге жүгіруде 2012 жылғы Олимпиада чемпионы атанды. 

Екі дүркін әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 2006, 2011

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Тунис жеңіл атлеттері
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Тунис Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Мохаммед Гаммауди

**Мохаммед Гаммауди** () — тунистік жеңіл атлет, ұзақ қашықтықтарға жүгіруші. 

Үш Олимпиадаға қатысқан (1964, 1968, 1972). Ешқайсысынан жүлдесіз оралған емес, 1968 жылғы Олимпиадада 5000 қашықтыққа жүгіруде алтын алқа олжалап, Тунис тарихында бірінші боп Олимпиада чемпионы атанды. Сондай-ақ осы ойындарда қола жүлдені де иеленді. 

Ал 1964, 1972 жылғы Олимпиадаларда күміс жүлде алды. 
## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Тунис жеңіл атлеттері
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:1968 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1964 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1972 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:1968 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Тунис Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Яшар Эркан

**Яшар Эркан** (, , Рефахие, Эрзинджан пр, Осман империясы — , Измир, Түркия) — түркиялық балуан, грек-рим күресінен 1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. Түркиядан шыққан тұңғыш Олимпиада чемпионы.

Балқан ойындарының төрт дүркін чемпионы.

## Сілтемелер

* 

Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Түркия балуандары
Санат:Күрестен Олимпиада чемпиондары
Санат:Түркия Олимпиада чемпиондары
Санат:1936 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Митхат Байрақ

**Митхат Байрақ** (, 3 наурыз 1929 жыл, Адапазары, Сакарья, Түркия — 20 сәуір 2014 жыл) — түркиялық балуан, грек-рим күресінен 1956 және 1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы, 1956 жылғы Әлем кубогының күміс жүлдегері, 1959 жылғы Жерорта теңізі ойындарының күміс жүлдегері.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Түркия балуандары
Санат:Түркия Олимпиада чемпиондары
Санат:Күрестен Олимпиада чемпиондары
Санат:1956 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Мұстафа Дағыстанлы

**Мұстафа Дағыстанлы** (, 11 сәуір, 1931 — 18 қыркүйек 2022) — түркиялық балуан, еркін күрестен екі дүркін Олимпиада чемпионы (1956, 1960), әлем чемпионы (1954, 1957, 1959). 

Карьерасында 393 рет күреске түсіп, 389-ында жеңген.

Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Түркия балуандары
Санат:Күрестен Олимпиада чемпиондары
Санат:Күрестен әлем чемпиондары
Санат:1956 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Түркия Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Мехмет Октав

**Мехмет Октав** (; 1917 (кей деректерде 1 қаңтар, 1922 жыл ), , Түркия —  — түркиялық балуан, 1948 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. Кейін спорттың осы түрінен бапкерлікпен айналысқан. 

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша балуандар

Санат:Түркия балуандары
Санат:Күрестен Олимпиада чемпиондары
Санат:Түркия Олимпиада чемпиондары
Санат:1948 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Яшар Догу

**Яшар Догу** (, 1913 жыл – 8 қаңтар 1961 жыл, Анкара) — түркиялық балуан. Еркін күрестен 73 келі салмақта 1948 жылы Олимпиада чемпионы атанды. 

1951 жылғы әлем чемпионы, 1946 және 1949 жылғы Еуропа чемпионы. 

1961 жылы екінші рет инфаркт алып қайтыс болды.

Санат:Алфавит бойынша балуандар
Санат:Түркия балуандары
Санат:Күрестен Олимпиада чемпиондары
Санат:Күрестен әлем чемпиондары
Санат:Күрестен Еуропа чемпиондары
Санат:1948 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Түркия Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Джон Акии-Буа

**Джон Акии-Буа** (, , Лира — , Кампала) — угандалық жеңіл атлет, Уганда тарихындағы тұңғыш Олимпиада чемпионы. 

## Өмірбаяны
Карьерасын қысқа қашыққа жүгіруден бастаған. 1972 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында 400 метрге кедергілермен жүгіруде 47,82 с. нәтиже көрсетіп, әлемдік рекорд жасады, және Олимпиада чемпионы атанды. 

Арада бір жыл өткен соң Панафрика ойындарында чемпион атанды. 

1979 жылы саяси жағдайларға байланысты Кенияға, кейін Германияға қоныс аударды. 1983 жылы отанына оралды.

Кейін полицей боп қызмет атқарды, сонымен бірге жаттықтырушылықты да қатар атқарып жүрді. 

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Уганда жеңіл атлеттері
Санат:Уганда Олимпиада чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:1972 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Стивен Кипротич

**Стивен Кипротич** (; , Капчорва, Уганда) — угандалық жеңіл атлет, марафоншы, 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы, 2013 жылғы әлем чемпионы.  

2016, 2020 жылдары да Олимпиадаға қатысты. 

Уганда тарихындағы екінші Олимпиада чемпионы.  

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Уганда жеңіл атлеттері
Санат:Жеңіл атлетикадан әлем чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:Уганда Олимпиада чемпиондары
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Перут Чемутай

**Перут Чемутай** (; 10 шілде 1999, Капчорва, Уганда) — угандалық жеңіл атлет.  

## Өмірбаяны
14 жасында жеңіл атлетикамен айналысты. Перут тез арада жақсы нәтижелерге қол жеткізді және 2015 жылы Достастық елдерінің жасөспірімдер ойындарында 1500 және 3000 метрге жүгіруде екі күміс медаль жеңіп алды.   

2016 жылы спортшы Риодағы Олимпиада ойындарына қатысты. Рио-де-Жанейрода 3000 метр қашықтықта кедергілермен жүгіруде жүлдеге іліне алмады. 

2021 жылы 4 тамызда Токио-2020 Олимпиадасында Чемутай 3000 метрді кедергілермен 9 минут 1,45 секундта жүгіріп өтіп, чемпион атанды. 

Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:Уганда жеңіл атлеттері
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Уганда Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Масивеси Дакувака

**Масивеси Дакувака** (, 14 ақпан 1994 жыл, Нанди) — фиджилік регбиші, Фиджи регби құрамасы мен Аустралияның "Канберра Райдэрс" клубының ойыншысы. 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. Фиджи тарихындағы тұңғыш Олимпиада чемпиондарының бірі (2016 жылға дейін Фиджиден Олимпиада чемпионы шықпаған). 

«Токатока Вестфилд Дрэгонс» клубында ойнап, 2016 жылы қазіргі клубына ауысқан.  

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша регбишілер
Санат:Фиджи регбишілері
Санат:Фиджи регби құрамасының ойыншылары
Санат:Регбиден Олимпиада чемпиондары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Фиджи Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Нобайлар кітабы

**Нобайлар кітабы** — Вашингтон Ирвингтің қаламынан шыққан 34 эссе мен әңгімесінен тұратын жинақ, олардың арасында жазушыны әйгілі қылған *[[Маужыраған терең сай]]* мен *[[Рип Ван Уинкл]]* новеллалары бар.

Бұл жинақ еуропалық оқырманға кеңінен танылған америкалық әдеби шығармалардың алғашқыларының бірі болып саналады.

Бастапқыда АҚШ-та жұқа мұқабамен жарияланып, 1819 жылдың 23 маусымы мен 1820 жылдың 13 қыркүйегі аралығында жеті кішігірім кітапша түрінде басылып шықты. Онда 29 әңгіме болды.

1820 жылдың шілдесінде Ұлыбританияда қатты мұқабамен екітомдық басылым түрінде жарияланды. Мұнда жаңа үш новелла қосылды.

1848 жылы жаңартылған авторлық нұсқасы шықты, оған тағы екі новелла қосылды.

Кітап америкалық әдебиеттің дамуына зор үлес қосты.

## Сілтемелер
* The Sketch Book
Осеа Колинисау

**Рату Осеа Рамоди Колинисау** (; 17 қараша 1985 жыл, Сува, Фиджи) — фиджилік регбиші, 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы.

2006 жылдан бері Фиджидің "Ковенант Бразерс Рагби Министри" клубында, 2008 жылдан бері Фиджи регби құрамасында ойнайды.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 

Санат:Алфавит бойынша регбишілер
Санат:Фиджи регбишілері
Санат:Фиджи регби құрамасының ойыншылары
Санат:Регбиден Олимпиада чемпиондары
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Фиджи Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Итте Детенамо

**Итте Детенамо** (, 22 қыркүйек 1986 жыл) — наурулық ауыр атлет. 2004, 2008, 2012 жылдары зілтемір көтеруден Олимпиадаға қатысты. 105 келіден ауыр салмақта сынға түседі.

2008 жылғы Олимпиадада Наурудың туын ұстап шықты. Және де сол Олимпиадаға қатысқан жалғыз наурулық спортшы болды.

## Жетістіктері

### Океания чемпионаты

* Чемпион: 2006, 2007, 2016
* Күміс жүлдегер: 2008

### Тынық мұхит ойындары

* Чемпион: 2011, 2015

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер
Санат:Науру ауыр атлеттері
Санат:Ауыр атлетикадан Океания чемпиондары