open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2017

**Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2017** — Футболдан Қазақстан чемпионатының бірінші лига клубтары арасындағы 23-ші турнир. 

"Алтай" және "Бәйтерек" клубтары қатысқан жоқ, "Алтай" қайтадан құрылды да, екінші лигада ойнады, ал "Бәйтерек" 2017 жылдың басында тарап кетті. 

## Қорытынды кесте

## Плей-офф
Үшінші орын алған "Қайрат А" фарм-клуб болғандықтан, жоғары лигада ойнауға құқы болмады, сол себепті 2017 жылы суперлигада 4-орын алған "Мақтарал" жоғары лигада 10 орын алған "Ақжайықпен" жоғары лига жолдамасы үшін ойнады.
-------

Санат:Футболдан Қазақстан бірінші лигасы
Санат:2017 жылғы футбол
Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2019

**Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2019** — Қазақстан чемпионатының бірінші лига клубтары арасындағы 25-ші маусым. 14 команда 2,5 жолдама үшін сынға түсті. "Қызылжар" клубы жеңімпаз атанды.

## Шолу
"Қызылжар" бір жылдық үзілістен соң Премьер лигаға қайта жолдама алды.

"Каспий" клубы араға 19 жыл салып Премьер лигаға оралды.

Үшінші орын алған "Ақжайық" премьер лигаға жолдама алу үшін "Тараз" клубымен плей-оффта сынға түсті. Екі ойын қорытындысында 3:1 есебімен жеңске жеткен "Тараз" премьер лигадағы орнын сақтап қалды.

## Турнир кестесі

## Мергендер

*  Айдос Тәттібаев ("Каспий") — 19 гол
*  Максим Драченко ("Қызылжар") — 13 гол

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://kaz-football.kz/19/stand19-1.shtml

Санат:Футболдан Қазақстан бірінші лигасы
Санат:2019 жылғы футбол
Футболдан Америка кубогы 1999

**Футболдан Америка кубогы 1999** — Футболдан Оңтүстік Америка чемпионатының 39-шы турнирі. 1999 жылы Парагвайда өткізіліп, Бразилия құрамасы жеңімпаз атанды.
## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

### В тобы

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

## Плей-офф
### 1/4 финал

----

----

----

### Жартылай финал

----

### 3 орын

### Финал

Санат:Футболдан Америка кубогыСанат:1999 жылғы футбол
Лейлек ауданы

**Лейлек ауданы** () — Қырғызстанның Баткен облысындағы үш әкімшілік ауданның бірі. Ауданның әкімшілік орталығы — Раззақов қаласы.

## Географиясы
Шығысында Баткен облысының Баткен ауданымен, солтүстігінде, батысында және оңтүстігінде — Тәжікстанмен шектеседі. Қырғызстанның ең батыс ауданы.

## Халқы
2009 жылғы Қырғызстан халық санағы бойынша қырғыздар ауданның 116 861 тұрғынының 77 468 адамын құрайды (немесе 66,3 %), өзбектер — 31 386 адам немесе 26,9 %, тәжіктер — 7 720 адам немесе 6,6 %, татарлар — 126 адам немесе 0,1 %, басқалары — 161 адам немесе 0,1 %. 

## Елді мекендері
Лейлек ауданы құрамына 9 айылдық (ауылдық) округ (соның ішінде 39 айыл) кіреді:

* ** Ақсу айылдық округі** — Ақсу а. (орталығы)
* ** Бескент айылдық округі** — Бескент а. (орталығы)
* ** Марғұн айылдық округі** — Марғұн а. (орталығы)
* ** Жаңажер айылдық округі** — Центральное а. (орталығы)
* ** Лейлек айылдық округі** — Қорған а. (орталығы)
* ** Қатраң айылдық округі** — Қатраң а. (орталығы)
* ** Құлынды айылдық округі** — Құлынды а.(орталығы)
* ** Сүмбіле айылдық округі** — Андарақ а. (орталығы)
* ** Тоғызбұлақ айылдық округі** — Тоғызбұлақ а.(орталығы)

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Облыстың экономикалық картасы

Санат:Лейлек ауданы
Ежебай (ауыл)

**Ежебай** — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Жаңатоған ауылдық округінің құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қарқаралы қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 46 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы елді мекендері
Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2016

**Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2016** — Бірінші лиганың 22-ші маусымы. 
## Қорытынды кесте
### 1 кезең

### ІІ кезең
#### 1-6 орын үшін

#### 7-10 орын үшін

## Плей-офф
*Тараз - Алтай - 0:3. 5 қараша 2016. Астана. Астана Арена
## Дереккөздер

Санат:2016 жылғы футбол
Санат:Футболдан Қазақстан бірінші лигасы
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015

**Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015** — Футболдан Қазақстан чемпионатының 24-ші маусымы. "Астана" клубы қатарынан екінші рет чемпион атанды.

## Турнир кестелері

### Бірінші кезең

#### Матчтар нәтижелері

### Екінші кезең
#### 1-6 орындар

#### Нәтижелері

#### 7-12 орындар

#### Нәтижелері

## Плей-офф

Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты
Санат:2015 жылғы футбол
Футболдан Азия Кубогы 2019 (финал)

**[[Футболдан Азия Кубогы 2019|2019 жылғы Азия чемпионатының]] финалдық матчы** (ағыл. *2019 AFC Asian Cup Final*) 1 ақпан күні Абу-Дабидегі "Зайед Спорт Сити" стадионында өтті. Жапония және Катар құрамалары алтын жүлде үшін таласты. Катар құрамасы 3:1 есебімен жеңіске жетіп, тұңғыш рет Азия чемпионы атанды.

## Финалға дейінгі жол

## Матч
### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ресми вебсайты

Санат:Футболдан Азия Кубогының финалдары
Санат:2019 жылғы футбол
Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Дүниежүзілік көрме (2023)

**Expo 2023** — 2023 жылғы 15 қаңтардан 15 сәуірге дейін Буэнос-Айресте (Аргентина) алғаш рет Латын Америкасында өтетін алдағы мамандандырылған көрме. Бұл қала Халықаралық көрмелер бюросының Бас ассамблеясында 2017 жылдың 15 қарашасында таңдалды.

Технополис қаласында өтеді, ауданы - 124 580 м².

Көрменің тақырыбы: «Ғылым, инновация, өнер және адам дамуы үшін шығармашылық». Сандық эволюциядағы шығармашылық индустрия. (Ғылым, инновация, адам дамуы үшін өнер шығармашылығы, сандық конвергенциядағы шығармашылық салалары).

Ықтимал үміткерлердің қатарына Лодз (Польша) және Миннеаполис (АҚШ) кірді.

## Дереккөздер

Санат:Дүниежүзілік көрмелер
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014

**Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014** — Қазақстан футбол біріншілігінің 23-ші маусымы. "Астана" клубы тұңғыш рет ел чемпионы атанды.

## Қорытынды кестелер

### Бірінші кезең

#### Матч нәтижелері

#### 1-6 орындар үшін

#### 7-12 орындар

## Плей-офф

*Тараз - Қыран - 1:1 (пенальтилер - 3:1). 16 қараша. Астана Арена.

## Рекордтар

## Мергендер

## Сілтемелер

* https://web.archive.org/web/20130127003717/http://pfl.kz/rus/championships/2

Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты
Санат:2014 жылғы футбол
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019

**Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019** —  Қазақстан біріншілігінің 28-ші маусымы. Наурыз - қараша айларында 12 клубтың арасында өтті. "Астана" клубы қатарынан алтыншы рет топ жарды. "Атырау" мен "Ақтөбе" бірінші лигаға түсіп қалды.

"Астана" 2020/21 жылғы Чемпиондар лигасына жолдама алды.

"Қайрат" пен "Ордабасы" 2020/21 жылғы Еуропа лигасына жолдама алды.

"Қайсар" Қазақстан кубогының жеңімпазы ретінде 2020/21 жылғы Еуропа лигасына жолдама алды.

## Қатысушылар
### Өзгерістер
*2018 жылғы маусым бойынша Премьер лигадан кеткендер:*

* «Қызылжар» (Петропавловск) — 11-орын
* «Ақжайық» (Орал) — 12-орын

*Бірінші лигадан келгендер*:

* «Оқжетпес» (Көкшетау) — 1-орын
* «Тараз» — 2-орын
* Плей-офф арқылы "Ертіс" премьер-лигадағы өз орнын сақтап қалды.
### География



## Турнир кестесі

Қарыздары үшін "Ақтөбеден" 12 ұпай алынды.

## Плей-офф

* 15 қараша. Ақжайық - Тараз - 0:0
* 18 қараша. **[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]]** - Ақжайық - 3:1

"Тараз" премьер лигадағы орнын сақтап қалды.

## Мергендер

## Сілтемелер

* https://football.kulichki.net/kz/2019/bomb.htm

Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты
Санат:2019 жылғы футбол
УЕФА Кубок иелері кубогы 1998/99

**УЕФА Кубок иелерінің кубогы 1998/99** — аталмыш турнирдің соңғы маусымы. Италияның "Лацио" клубы жеңімпаз атанды. 

1999/2000 жылғы маусымнан бастап ұлттық кубок иелері УЕФА кубогында сынға түсетін болды да, Кубок иелерінің кубогы өткізілуін тоқтатты. 

## Бастапқы раунд

## 1/16 финал

## 1/8 финал

## Ширек финал

## Жартылай финал

## Финал

Санат:УЕФА Кубок иелері кубогының маусымдары
Санат:1998 жылғы футбол
Санат:1999 жылғы футбол
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1999

**[[УЕФА Кубок иелері кубогы|УЕФА Кубок иелерінің кубогының]]** 1999 жылғы финалы 19 мамыр күні Бирмингемдегі "Вилла Парк" стадионында өтті. "Лацио" клубы "Мальорканы" 2:1 есебімен ұтты.

Бұл аталмыш кубоктың соңғы финалы еді, сол себепті "Лацио" УЕФА Кубок иелері кубогының соңғы жеңімпазы ретінде тарихта қалды.

## Матч

### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:УЕФА кубок иелері кубогының финалдары
Санат:1999 жылғы футбол
Санат:Лацио ФК ойындары
Санат:Мальорка ФК ойындары
Қошқар ауданы

**Қошқар ауданы** () — Қырғызстан Республикасының Нарын облысындағы аудан.  1939 жылы 23 тамызда құрылды. Әкімшілік орталығы — Қошқар ауылы. 1939 жылдың 21 қазаны мен 1962 жылдың 30 желтоқсаны аралығында Тянь-Шань облысы құрамында болды, Нарын облысында 1970 жылдың 11 желтоқсанынан бері.
оңға|нобай|Қошқар а. маңында
## Географиясы
Қошқар ауданы Нарын облысының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Солтүстігінде Қырғызстанның Шу, шығысында — Ыстықкөл облыстарымен шектеседі.

## Халқы
2009 жылғы Қырғызстан халық санағына сәйкес, ауданда 58267 адам тұрады, оның ішінде қырғыздар 57 582 адам немесе 98,8%, дүнгендер - 299 адам немесе 0,5%, өзбектер - 146 адам немесе 0,3%  . 

## Әкімшілік бөлінуі
Қошқар ауданының құрамына 11 айылдық (ауылдық) округ кіреді:

# Ақ-Қия — Қара-Су а.
# Қара-Су — Мантыш а.
# Қошқар — Қошқар а.
# Көш-Дебе — Қара Саз а.
# Құм-Дебе — Құм-Дебе а.
# Сары-Бұлақ — Ақ-Қия а.
# Семіз-Бел — Қара-Тау
# Тала-Бұлақ — Ден-Алыш а.
# Кек-Жар — Кек-Жар а.
# Чолпон — Чолпон а.
# Сон-Көл — Телек а.

## Дереккөздер

Санат:Қошқар ауданы
Нарын ауданы

* Нарын ауданы — Қырғызстанның Нарын облысындағы әкімшілік бірлік.
* Нарын ауданы — Өзбекстанның Наманған облысындағы әкімшілік бірлік.
Нарын ауданы (Қырғызстан)

**Нарын ауданы** (), 1962-2004 жылдары — **Тянь-Шань ауданы** () — Қырғызстан Республикасының Нарын облысындағы аудан.

Әкімшілік орталығы - өзі аудан құрамына кірмейтін Нарын қаласы. 

## Географиясы
Аудан Нарын облысының орталық және шығыс бөліктерінде орналасқан. Шығысында [Ыстықкөл облысы]мен шектеседі.

== Халқы ==
2009 жылғы Қырғызстан халық санағының деректері бойынша ауданда 44 080 адам тұрады, оның ішінде 44 003 адам, немесе халықтың 99,8%-ы - [қырғыздар. 

## Әкімшілік бөлінуі
Аудан құрамына 14 айылдық (ауылдық) округ және 1 қала типтес кент кіреді:

* Қала типтес кенті:

# Достық қала типтес кенті

* Айылдық округтер:

# Ақ-Құдық — Сегізінші Наурыз а.
# Доболу — Дебелу а.
# Жан-Бұлақ — Жан-Бұлақ
# Жергетал — Жергетал а.
# Қазан-Құйған — Қазан-Құйған а.
# Қара-Құжыр — Лакол а.
# Эмгекчил — Эмгекчил а.
# Мин-Бұлақ —Куйбышев атындағы а.
# Он-Арчин — Эчки-Башы а.
# Ортоқ — Таш-Башат а.
# Ұчқұн — Құланақ а.
# Чет-Нұра — Орто-Нұра а.
# Эмгек-Тала — Ак-Тала а. 
# Сары-Ой — Жылан-Арық а.

## Дереккөздер

Санат:Нарын ауданы (Қырғызстан)
Жаңажол (Қарағанды облысы)

**Жаңажол** — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Қаршығалы ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қарқаралы қаласынан солтүстік-батысқа қарай 52 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы елді мекендері
Футболдан Америка кубогы 1997

**Футболдан Америка кубогы 1997** — Футболдан Америка кубогының 38-ші маусымы. 11 маусым - 29 маусым күндері Боливияда өткізілді.
## Топтық турнир

### А тобы

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

## Плей-офф
### 1/4 финал

----

----

----

### Жартылай финал

----

## 3 орын

## Финал

Санат:Футболдан Америка кубогы
Санат:1997 жылғы футбол
Саумалкөл

**Елді мекендер:**

* Саумалкөл – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы темір жол бекеті.
* Саумалкөл – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл.

**Көлдер:**
* Саумалкөл – Қарқаралы ауданының солтүстік-батысында орналасқан көл.
* Саумалкөл – Қарқаралы ауданының солтүстігінде орналасқан көл.
* Саумалкөл – Есіл алабындағы ағынсыз көл.
* Саумалкөл – Нұра алабындағы тұзды көл.
* Саумалкөл – Көң, Құланөтпес өзендері алабындағы ағынсыз көл.
* Саумалкөл – Нұра алабындағы ағынсыз көл.
* Саумалкөл – Шідерті алабындағы көл.
Игнатий Михайлович Нестеров

**Игнатий Михайлович Нестеров** (; 20 маусым 1983 жыл, Ташкент, Өзбек КСР) — өзбекстандық футболшы, қақпашы. 2009 жылы Өзбекстанның еңбек сіңірген спортшысы атанды.

2002 жылдан бері Өзбекстан құрамасында ойнайды. Бес рет Азия кубогына қатысып, рекорд жасады (2004, 2007, 2011, 2015, 2019). 

Карьерасында "Динамо" (Самарқан), "Пахтакор", "Бунедкор", "Локомотив" (Ташкент) клубтарында ойнады.

## Жетістіктері

### Командалық

* Өзбекстан чемпионы (13): 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2017, 2018
* Өзбекстан кубогы (13): 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2012, 2013, 2014, 2016, 2017
* Азия Чемпиондар Лигасының жартылай финалисі: 2003, 2004, 2012
* Достастық елдері кубогы: 2007

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
* Статистикасы

Санат:20 маусымда туғандар
Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Динамо Самарқан ФК ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Бунедкор ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Ташкент ФК ойыншылары
Санат:Қызылқұм ФК ойыншылары
Ратан-600 радиотелескобы

**Ратан-600 радиотелескобы** — шеңберлерінің диаметрі - 600 метр, биіктіктері 7 метр келетін жеке-жеке қалқандардан құралған алып радиобақылау құралы болып табылады. Қалқандары солтүстік, оңтүстік, батыс, шығыс бағытында орналасқан төрт сектордың әрбірінде парабола бойымен жарықты жинайтын және фокусқа үйлестіретін антенналар лек жолағы орналастырады. Мұндай жолақтың фокусында жарық шағылыстырғыш тұрады. Рефлекторлар құрайтын қалқандарды қиғаштау арқылы радиотелескопты аспандағы зерттелетін обьектіге қарай бағыттайды. Радиотелескоп өз орнынан телескоптар сияқты қозғалмайды. Ол «тұсынан өту» деп аталатын жағдайда жұмыс жасайды. Өзінен радиотолқын шығаратын обьект аспан сферасының тәуліктік айналасына сай тұсынан өткен кезде радиотелескоп одан келіп жеткен радиотаралымды тіркеп алады. Дегенмен де, радиотелескопта аспандағы радиокөзді шектеулі алшақтықта, антенналар фокусындағы жарық шағылыстырғышты темір жол бойымен жылжыту арқылы қадағалауға да мүмкіндік бар. Қазіргі радиотелескоптар 103-104 шаршы метр ауданды бақылай алады.
## Дереккөздер

Санат:Астрономия
Жұмғал ауданы

**Жұмғал ауданы** () — Қырғыз Республикасының Нарын облысындағы аудан.
Әкімшілік орталығы — Чаек ауылы.

## Географиясы
Жұмғал ауданы Нарын облысының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Жалалабат облысының Тоқтағұл ауданымен, Шу облысының Панфилов ауданымен, сондай-ақ Нарын облысының Ақдала және Қошқар аудандарымен шектеседі.
Аумағы — 7150 км2.

## Халқы
2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша облыста 40718 адам өмір сүреді, оның ішінде 99,7% - қырғыздар  .

## Әкімшілік бөлінуі
Жұмғал ауданы құрамына 12 айылдық (ауылдық) округ пен 1 қала типтес кент кіреді:

* Қала типтес кент:

# кенті, Мың-Куш

* Айылдық округтер:

# Байзақов — Байзақ а.
# Баш-Қуғанды — Баш-Қуғанды
# Жаны-Арық — Жаны-Арық а.
# Жұмғал — Жұмғал а.
# Қабақ — Табылғыты а.
# Кек-Ой — Кек-Ой а.
# Құйрұчұқ — Құйрұчұқ а.
# Чоң-Добо — Чоң-Добо а.
# Түгел-Сай — Түгел-Сай а.
# Сүйімбаев — Таш-Добо а.
# Чаек — Чаек а.
# Қызыл-Жылдыз — Қызыл-Жылдыз а.
# Мың-Куш — Мың-Куш а.

## Дереккөздер

Санат:Жұмғал ауданы
Атбасы ауданы

**Атбасы ауданы** () — Қырғызстан Республикасының Нарын облысындағы аудан.
Әкімшілік орталығы — Атбасы ауылы.

## Географиясы
Ат-Башы ауданы Нарын облысының оңтүстік бөлігінде орналасқан. Солтүстігінде Нарын облысының Ақ-Тала және Нарын аудандарымен, батысында Ош, шығысында — Ыстықкөл облыстарымен, оңтүстікте — Қытаймен (Қызылсу-Қырғыз АО, Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы) шектеседі. Теңіз деңгейінен 2300 метр биікте орналасқан. Аумағы бойынша Қырғызстандағы ең үлкен аудан. Аудан бойымен Ат-Башы өзені ағады, өзеннің алабының көлемі 5540 км² құрайды.

## Халқы
2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша ауданда 49 238 адам тұралы, соның ішінде қырғыздар - 48 690 адам (98,9%), өзбектер - 256 адам (0,5%), ұйғырлар - 133 адам (0,3 %).

## Әкімшілік бөлінуі
Ат-Башы ауданы құрамына 19 айыл мен 11 айылдық округ кіреді:

# Ақ-Жар — Ақ-Жар а.
# Ақ-Мойын — Ақ-Мойын, Бірдік а.
# Ақ-Мұз — Ақ-Мұз а.
# Ақ-Тала — Калинин атындағы а., Терек-Су а.
# Ат-Башы — Ат-Башы а.
# Ача-Қайыңды — Ача-Қайыңды а.
# Баш-Қайыңды — Баш-Қайыңды, Большевик а.
# Қазыбек — Қазыбек, Жаны-Күч а.
# Қара-Қоюн — Қызыл-Ту, Қара-бұлын а.
# Қара-Су — Қара-Су,Дыйқан а.
# Талды-Су — Талды-Су, Өзгерүш, 1 Май а.

## Дереккөздер

Санат:Атбасы ауданы
Ақдала ауданы

оңға|нобай|250x250 нүкте
**Ақдала ауданы** () — Қырғызстан Республикасының Нарын облысындағы аудан. Әкімшілік орталығы — Баетов ауылы.

1936 жылы 2 қыркүйекте құрылды.

## Географиясы
Ақ-Тала ауданы Нарын облысының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Шығысында Нарын ауданымен, солтүстігінде — Жұмғал ауданымен, оңтүстігінде — Атбасы ауданымен, батысында — Жалалабат және Ош облыстарымен шектеседі.

## Халқы
2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша ауданда 30 643 адам (оның ішінде 50,3 % ер адам) тұрады. Халықтың басым көпшілігі (99,9 %) - қырғыздар.

## Әкімшілік бөлінуі
Ақ-Тала ауданы құрамына 13 айылдық (ауылдық) округ кіреді:

# Ақ-Тал — Ақ-Тал а. (Ақ-Талчат)
# Ақ-Чий — Ақ-Чий, Жаны-Тілек а.
# Баетово — Баетово а. (орталығы)
# Жаны-Талап — Жаны-Талап
# Жерге-Тал — Чолоқ-Қайың а.
# Қара-Бүрген — Қара-Бүрген а.
# Кек-Жар — Кек-Жар а.
# Қоңорчоқ — Қоңорчоқ а.
# Көш-Дебе — Көш-Дебе а.
# Қызыл-Белес — Қадыралы
# Терек — Терек а.
# Тоғолоқ-Молдо — Қара-Ой
# Үгіт — Үгіт а.
# Жоғорку Май.
# Ақ-Қыя.

## Дереккөздер

Санат:Ақдала ауданы
Михал Билек

**Михал Билек** (; 13 сәуір 1965, Прага) — чехиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Кейін бапкерлікпен айналысты.  

## Карьерасы
Футболшылық ғұмырында чехиялық бірнеше клубта (көбіне Праганың "Спарта" командасында) және Испанияның "Бетис", чехиялық "Виктория Жижков", "Теплице"  командаларында доп тепті. 2000 жылы 35 жасында футбол ойнауды доғарды. Жаттықтырушылық карьерасын осы "Теплицеде" бастады.

Чехословакия және Чехия құрамаларында ойнап, 1990 жылғы әлем чемпионатына қатысты.

Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушысы боп қызмет атқарды. Бұл қызметке  2019 жылдың басында тағайындалды. Оған дейін Ұлттық құрамалардан 2009-13 жылдары Чехия құрамасын жаттықтырып, 2012 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Қалған уақыттарда клубтық командаларға бапкерлік жасады.
## Жетістіктері
### Ойыншы ретінде
* Чехословакия чемпионы: 1987, 1988, 1989, 1993
* Чехословакия кубогы:  1988, 1989
* Чехия кубогы: 1993, 1994
* Чехословакия жыл футболшысы: 1989

### Бапкер ретінде
* Чехия чемпионы: 2006/2007
* Чехия кубогы: 2006/2007
* 19 жасқа дейінгі Еуропа біріншілігінің қола жүлдегері: 2003
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі
Санат:13 сәуірде туғандар
Санат:Чехословакия футболшылары
Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Чехия футболшылары
Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Спарта Прага ФК ойыншылары
Санат:Реал Бетис ФК ойыншылары
Санат:Чехия футбол жаттықтырушылары
Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Астана ФК жаттықтырушылары
Санат:Спарта Прага ФК жаттықтырушылары
Санат:Виктория Жижков ФК ойыншылары
Санат:Виктория Пльзень ФК ойыншылары
Санат:Динамо Тбилиси ФК жаттықтырушылары
Қарынши

**Қарынши** — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Тегісшілдік ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Қарқаралы қалысының солтүстік-батысында 31 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы елді мекендері
Калинино

**Елді мекендер:**

**Қазақстан:**

* *Калинино* — Қарқаралы ауданындағы Қарағанды ​​облысы Қарынши ауылының ескі атауы.
* ''Калинино'' – Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы таратылған ауыл.

**Ресей:**

* Калинино – Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл.
Томар

* Томар – Абай облысы Ақсуат ауданындағы ауыл.
* Томар – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл.
Тарновске-Гуры

thumb|right|Тарновске-Гуры – ЮНЕСКО қаласындағы қорғасын-күміс шахтасы
**Тарновске-Гуры** (Tarnowskie Góry) – Польшаның оңтүстігінде, Жоғарғы Силезияда орналасқан қала.

Санат:Польша қалалары
ОФК Ұлттар кубогы 2008

**ОФК Ұлттар кубогы 2008** — Футболдан Океания чемпионатының сегізінші турнирі. Бұл турнирде қожайын болған жоқ, жарыс 10 айға созылды. Сондай-ақ бұл турнир ӘЧ-2010 іріктеу турнирінің де рөлін атқарды.
## Финалдық турнир

### 1 тур

### 2 тур

### 3 тур

### 4 тур

### 5 тур

### 6 тур



Бірінші орын алған Жаңа Зеландия ӘЧ-2010 іріктеуіндегі құрлықаралық плей-оффқа жолдама алып, Азиядағы бесінші құрама Бахрейнмен ойнады. 

Санат:ОФК Ұлттар кубогы
Санат:2008 жылғы футбол
Санат:Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі
Санат:2007 жылғы футбол
ОФК Ұлттар кубогы 2004

**ОФК Ұлттар кубогы 2004** — Футболдан Океания чемпионатының 7-ші турнирі. Финалдық кезеңнен басқасы ӘЧ-2006 іріктеу кезеңінің рөлін атқарды. Топтық турнир 26 мамыр - 6 маусым күндері Аустралияның Аделаида қаласында өтті. Ал финалдық ойындар 9 - 12 қазан күндері екі матчтан ойнатылды. 

Алаң иелері жеңімпаз атанды.

## Өткізілу ережесі
Алты құрама топтық турнир тәсілімен бір реттен кездесіп шықты да, 1-2 орын алғандар (Аустралия мен Соломон аралдары) финалдық кезеңге жолдама алды. 

## Топтық турнир

### Нәтижелері

* 29 мамыр. Вануату - Соломон ар-ы - 0:1
* 29 мамыр. Таити - Фиджи - 0:0
* 29 мамыр. Аустралия - Жаңа Зеландия - 1:0
* 31 мамыр. Жаңа Зеландия - Соломон ар-ы - 3:0
* 31 мамыр. Аустралия - Таити - 9:0
* 31 мамыр. Фиджи - Вануату - 1:0
* 2 маусым. Аустралия - Фиджи - 6:1
* 2 маусым. Таити - Соломон ар-ы - 0:4
* 2 маусым. Жаңа Зеландия - Вануату - 2:4
* 4 маусым. Жаңа Зеландия - Таити - 10:0
* 4 маусым. Фиджи - Соломон ар-ы - 1:2
* 4 маусым. Вануату - Аустралия - 0:3
* 6 маусым. Таити - Вануату - 2:1
* 6 маусым. Фиджи - Жаңа Зеландия - 0:2
* 6 маусым. Соломон ар-ы - Аустралия - 2:2
## Финалдық кезең

----



Санат:ОФК Ұлттар кубогы
Санат:2004 жылғы футбол
Санат:Футболдан 2006 жылғы әлем біріншілігі
Санат:Аустралиядағы футбол
Мұхаммед әл-Қаһир

**Мұхаммед әл-Қаһир** (; 900, Бағдат — қазан 950, Бағдат) — Ислам халифатының 38-ші халифасы, мүміндердің әмірі.

## Өмірбаяны
Әл-Мұқтадир өлтірілген соң, Мұғнис Әбул-Аббас Ахмедтің баласын халифа ретінде тағайындағысы келді. Бірақ тым жас болғандықтан және көпшіліктің қарсы шығуынан қауіптеніп қатты қаламаса да Мұхаммед әл-Қаһир ибн Әли әл-Мүктәфиге серт берілді.

Әл-Қаһирдің мінезі нашар болатын. Халифалығының алғашқы айларын әл-Мұқтадирдің балаларын іздестіруге жұмсады. Тіпті әл-Мұқтадирдің төсек тартып жатқан анасын да азаптап, оның дүние мүлкіне қол салудан да тартынған жоқ.

Әл-Қаһир Мұғнистің әскерін де оған қарсы қоюға тырысты. Оның осындай сорақылықтарына байланысты мемлекеттің алдыңғы қатарлы тұлғалары әл-Қаһирді тақтан алыстатуға шешім шығарды. Бірақ әл-Қаһир ебіп тауып олардың барлығын өлтіреді.

Әл-Қаһир дұшпандарынан тек қана уәзір Ибн Мүклә мен Хасан ибн Һәрунды ғана орнынан алған жоқ. Бұл екеуі де әскербасыларына хат жазып, оның жамандығы мен қиянатын баяндады. Оның сарайына жасалған шабуылдың нәтижесінде әл-Қаһир қолға түсіп, өлтіріледі. Осылайша оның өлімімен бірге жамандықтары да құрыды.

## Дереккөздері

Санат:Аббас әулетінің халифтері
Санат:Ирактық Аббасилердің халифалары
Мұхаммед әр-Разы

**Мұхаммед әр-Разы** (; 909, Бағдат — 12 желтоқсан 940, Медине) — Ислам халифатының 39-шы халифасы, мүміндердің әмірі.

## Өмірбаяны
Әл-Қаһир қолға түскеннен кейін қолбасшылар Мұхаммед ибн Мұқтадирді түрмеден шығарып, оны халифа етіп тағайындап, серт берді. Саяси тұрақсыздық пен бейберекетсіздік күн өткен сайын арта түсті. Иракта лауазымды тұлғалардың арасында үлкен талас-тартыс бар-тын. Билік басына келген уәзірлер мәселені шешудің орнына одан әрі ушықтырып жіберді. Убәйдия мемлекеті Мағрибте күн өткен сайын күшейіп, Византия да осындай тұрақсыздықты пайдаланып бірнеше дүркін шабуыл жасады.

## Тұлғалық қасиеттері
Әр-Разы әдебиетшілермен отырғанды ұнататын әрі жомарт болатын. Ол 940 жылы дүние салды.

## Дереккөздері

Санат:Аббас әулетінің халифтері
Санат:Ирактық Аббасилердің халифалары
Ибраһим әл-Мұттақи

**Ибраһим әл-Мұттақи** (; 908, Бағдат — шілде 968, Бағдат) — Ислам халифатының 40-шы халифасы, мүміндердің әмірі.

## Өмірбаяны
Әр-Разы қайтыс болған кезде әмірлердің әмірі Бекжам Уасыт қаласында болатын. Ол Бағдатқа хат жазып, мемлекеттің лауазымды тұлғаларының барлығы жиналып, уәзір Әбу Әбдуллаһ әл-Куфимен халифа таңдауға қатысты кеңесулерін бұйырды. Кеңестің нәтижесінде барлығы да Ибраһим ибн әл-Мұқтадирді қолдайтынын білдірген соң, оған серт берілді.

## Ішкі келеңсіздіктер
Бекжам биліктің барлығын уәзір Әбу Әбдуллаһ әл-Куфиге беріп қояды. Бірақ Бекжамның өзі билік басында ұзақ отыра алған жоқ. Өйткені Бағдатты басып алуды көздеген Әбілхасан әл-Бәридидің әскерімен болған соғыста қайтыс болады. Бекжам дүние салған соң, Дәйләм аймағы әл-Бәридидің қолына өтті. Осылайша әл-Бариди күшейіп Бағдатқа қарай жолға шықты. Халифаның оған тосқауыл болатындай күші болмағандықтан 10 маусым 941 жылы Бағдатқа кірді. Оны қаланың барлық лауазымды тұлғалары қарсы алды. Бірақ түркілер мен дәйләмдықтардың қарсылығына тап болғандықтан, әл-Бәриди басшылыққа келе алмай, Бағдатта біраз уақыт болған соң, ол жерден кетуге мәжбүр болады. Халифа әл-Мұттақи Шамдағы Ибн Раиқты қайта шақырып оны әмірлердің әмірі етіп тағайындады.

## Тұлғалық қасиеттері
Әл-Мұттақидің дәуірінде айтарлықтай ештеңе өзгерген жоқ. Ол ораза мен басқа да құлшылықтарды жасағанды жақсы көретін. Халифа деген аты ғана болмаса мемлекеттік істерде де, сыртқы қатынастарда да ешқандай ықпалы болған жоқ.

## Дереккөздері

Санат:Аббас әулетінің халифтері
Санат:Ирактық Аббасилердің халифалары
ОФК Ұлттар кубогы 2012

**ОФК Ұлттар кубогы 2012** — Футболдан Океания чемпионатының тоғызыншы турнирі. 2012 жылы маусым айында Соломон аралдарында өтіп, Таити құрамасы чемпион атанды.
## Іріктеу турнирі

## Финалдық турнир
### А тобы

----

----

### В тобы

----

----

### Жартылай финал

----

### 3 орын

### Финал

Санат:ОФК Ұлттар кубогы
Санат:2012 жылғы футбол
Санат:Соломон аралдарындағы футбол
ОФК Ұлттар кубогы 2016

**ОФК Ұлттар кубогы 2016** Футболдан Океания чемпионатының оныншы турнирі. 2016 жылы 28 мамыр - 11 маусым күндері Папуа - Жаңа Гвинеяда өтіп, Жаңа Зеландия бесінші рет чемпион атанды.

## Іріктеу турнирі

## Финалдық турнир
### А тобы

----

----

### В тобы

----

----

### Жартылай финал

----

### Финал

Санат:ОФК Ұлттар кубогы
Санат:2016 жылғы футбол
Санат:Папуа — Жаңа Гвинеядағы футбол
ОФК Ұлттар кубогы 2020

**ОФК Ұлттар кубогы 2020** — Футболдан Океания чемпионатының 11-ші турнирі. 2020 жылы мамыр - маусым айларында өткізіледі деп жоспарланған еді. Бірақ әлемді жайлаған COVID-19 пандемиясының кесірінен өткізілген жоқ.
## Іріктеу турнирі
Іріктеу турниріне 11 құрама қатысып, сегізі финалдық турнирге жолдама алады. 

Санат:2020 жылғы футбол
Санат:ОФК Ұлттар кубогы
Санат:Жаңа Зеландиядағы футбол
ОФК Ұлттар кубогы 2002

**ОФК Ұлттар кубогы 2002** — Футболдан Океания чемпионатының 6-шы турнирі.
## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

## Жартылай финал

----

## 3 орын

## Финал

Санат:ОФК Ұлттар кубогы
Санат:2002 жылғы футбол
Санат:Жаңа Зеландиядағы футбол
Айыртау (Ұлытау облысы)

**Айыртау** — Ұлытау облысы Ұлытау ауданы, Ұлытау ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұлытау ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 17 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 84 адам (38 ер адам және 46 әйел адам) болса, 2009 жылы 81 адамды (52 ер адам және 29 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 34 адамды (20 ер адам және 14 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы елді мекендері
ОФК Ұлттар кубогы 1996

**ОФК Ұлттар кубогы 1996** — Футболдан Океания чемпионатының үшінші турнирі. 1980 жылдан соң араға он алты жыл салып құрамалар бас қосты. Оған төрт құрама қатысты да, "үйде-сыртта" тәсілімен өткізілді. Финалда Таити құрамасын екі ойын қорытындысында 11:0 есебімен ұтқан Аустралия чемпион атанды.
## Іріктеу турнирі

## Жартылай финал

----

----

## Финал

----

Санат:ОФК Ұлттар кубогы
Санат:1996 жылғы футбол
ОФК Ұлттар кубогы 1980

**ОФК Ұлттар кубогы 1980** — Футболдан Океания чемпионатының екінші турнирі. Оған 8 құрама қатысты. 1980 жылғы 24 ақпан - 3 наурыз күндері Жаңа Каледониядағы Нумеа қаласында өтіп, Аустралия чемпион атанды.
## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

----

## Үшінші орын

## Финал

Санат:ОФК Ұлттар кубогы
Санат:1980 жылғы футбол
Санат:Жаңа Каледониядағы футбол
ОФК Ұлттар кубогы 1973

**ОФК Ұлттар кубогы 1973** — Футболдан Океания чемпионатының бірінші жарысы. 1973 жылы 17 - 24 ақпан күндері Жаңа Зеландияда өтіп, алаң иелері чемпион атанды.
## Топтық турнир

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## 3 орын

## Финал

Санат:ОФК Ұлттар кубогы
Санат:1973 жылғы футбол
Санат:Жаңа Зеландиядағы футбол
Уоллис және Футуна Ұлттық футбол құрамасы

**Уоллис және Футуна Ұлттық футбол құрамасы** — осы аттас аралдың намысын қорғайтын ұлттық құрама. Ешқандай халықаралық ұйымға мүше болмағандықтан, әлем чемпионатына да, ОФК Ұлттар кубогына да қатыса алмайды. Кезінде Тынық Мұхит ойындарына қатысқан.

Соңғы рет 1995 жылы Тынық Мұхит ойындарына қатысты да, содан бері бір ойын да өткізген емес. 

## Әлем чемпионаты
Ешқашан қатыспаған

## ОФК Ұлттар кубогы
Ешқашан қатыспаған

## Тынық мұхит ойындары

* 1966 — топта
* 1979 — 1/4 
* 1983 — 1/4
* 1987 — топта
* 1995 — топта

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Тарихы

Санат:Уоллис және Футуна Ұлттық футбол құрамасы
Турсунали Рустамов

**Турсунали Рустамов** (31 қаңтар 1990) — қырғыз футболшысы, жартылай қорғаушы. Қырғызстан құрамасы сапында 2019 жылғы Азия кубогына қатысып, 1/8 финалда БАӘ құрамасы қақпасына бір гол соқты (2:3). Чемпионатта жалпы үш кездесуде алаңға шықты.

Ұлттық ққұрама сапында 2012 жылдан бері ойнап келеді.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:31 қаңтарда туғандар
Санат:Қырғызстан футболшылары
Санат:Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қара Балта ФК ойыншылары
Санат:Шер ФК ойыншылары
Санат:Алға ФК ойыншылары
Санат:Дордой ФК ойыншылары
Санат:Худжант ФК ойыншылары
Санат:Алай ФК ойыншылары
Ақкеңсе

**Ақкеңсе** — Ұлытау облысы Ұлытау ауданы, Мыйбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұлытау ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 225 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 341 адам (181 ер адам және 160 әйел адам) болса, 2009 жылы 205 адамды (123 ер адам және 82 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 176 адамды (133 ер адам және 43 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы елді мекендері
Талдысай

**Елді мекендер:**

* Талдысай – Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл.
* Талдысай – Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданындағы ауыл.
* Талдысай – Ақтөбе облысы Қобда ауданындағы ауыл.
* Талдысай – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы ауыл.
* Талдысай – Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданындағы ауыл.
* Талдысай – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл.
* Талдысай – Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы ауыл.

**Өзен:**

* Талдысай – Қызылорда облысы Сырдария ауданы жеріндегі өзен.
* Талдысай – Қарағанды облысы Ұлытау ауданы жерімен ағып өтетін өзен.
ОФК Ұлттар кубогы 1998

**ОФК Ұлттар кубогы 1998** — Футболдан Океания чемпионатының төртінші турнирі. 1998 жылы 25 қыркүйек - 4 қазан аралығында Аустралияда өтіп, Жаңа Зеландия футболшылары чемпион атанды.
## Топтық турнир

### А тобы

### В тобы

## Жартылай финалдар

----

## 3 орын

## Финал



Санат:ОФК Ұлттар кубогы
Санат:1998 жылғы футбол
Санат:Аустралиядағы футбол
Қызылүй (Жангелдин ауылдық округі)

**Қызылүй** — Ұлытау облысы Ұлытау ауданы, Жангелдин ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2025 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұлытау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 137 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 238 адам (139 ер адам және 99 әйел адам) болса, 2009 жылы 199 адамды (109 ер адам және 90 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 86 адамды (51 ер адам және 35 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданының таратылған елді мекендері
Бетбұлақ

**Бетбұлақ** — Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы ауыл, Алғабас ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұлытау ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 81 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 778 адам (408 ер адам және 370 әйел адам) болса, 2009 жылы 565 адамды (303 ер адам және 262 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 400 адамды (214 ер адам және 186 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы елді мекендері
Алай ауданы

**Алай ауданы** () — Қырғызстанның Ош облысындағы аудан. Аудан орталығы — Гүлше () қаласы.

Аудан көлемі - 7582 км², яғни Ош облысы аумағының 26% құрайды.

Алай ауданы екі аңғардың — Алай және Гүлчө  аумағында орналасқан.

## Халқы
1989 жылы  Алай ауданы шекарасында (1959-1992 жылдары құрамына кірген Чоң-Алай ауданын қоса есептегенде) Бүкілодақтық халық санағы мәліметі бойынша 66&#x20;858 адам тұрды. 2007 жылы аудан халқының саны 72110 адамды құрады, соның ішінде қырғыздар — 71901 адам немесе 99,6 %.

## Елді мекендері
Ауданы 13 айылдық округке, 60 айылдық елді мекен бөлінген.

## Тарихы
1928 жылы Алай-Гүлчө ауданы ретінде құрылды. 1936 жылы оны екі ауданға бөлді — Алай және Чоң-Алай. 1959 жылы екі аудан қайтадан біріктіріліп, Алай ауданы деп аталды.

1992 жылы Қырғызстан тәуелсіздігін жариялаған соң  бұл аудан тағы да екі ауданға бөлінеді — шығысында Алай және батысында Чоң-Алай.

2008 жылы 5 қазанда аудандағы Нұра ауылында Рихтер шкаласы бойынша 8 балдық жер сілкінісі болды. 75 адам, оның ішінде 42 бала қаза тапты.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.adviser.kg/online/show.fwx?Regnom=6334
* https://web.archive.org/web/20100612231051/http://www.ehs.unu.edu/palm/file/get/5121

Санат:Алай ауданы
Талдықұдық

* Талдықұдық – Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы ауыл.
* ''Талдықұдық'' – Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы таратылған ауыл.
Дина Жоламанқызы Жоламан

**Дина Жоламанқызы Жоламан** (31 қазан 1992 жылы туған) — қазақ спортшысы (бокс), 2016 жылғы әлем чемпионы.

Уақ тайпасынан шыққан.

## Мансабы
2007 жылдан бастап Жоламан Дина «Жақсылық» балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде жаттықтырушы А. А. Высоцкийдің басшылығымен бокспен айналыса бастады. Сонымен қатар, дәл сол жылы Көкшетау қаласында өткен облыстық жарыстардың қола жүлдегері және жастар арасында Қазақстан Республикасы чемпионатының қола жүлдегері атанды.

2008 жылы ҚР жастар чемпионатында алғаш рет Қазақстан Республикасының чемпионы атағын жеңіп алды; Челябинск қаласында өткен "Олимпиада үміті" жастар турнирінде бірінші орынды жеңіп алып, турнирдің үздік боксшысы ретінде хрусталь қолғабымен марапатталды.

2010 жылы Қызылорда қаласында әйелдер арасындағы ҚР Чемпионатында үшінші орын алып, Барбадос аралында өткен Әлем Чемпионатының қатысушысы атанды. 2011 жылы Көкшетау қаласында өткен ҚР спартакиадасында жеңіске жетіп, оған бокстан ҚР спорт шебері атағы берілді.

2013 жылы Қазақстан Республикасының чемпионы атағын тағы да жеңіп алды. 2014 жылғы ҚР чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін КХДР-да өткен Әлем Чемпионатының қатысушысы атанды, онда бесінші орынға ие болды, оған халықаралық дәрежедегі спорт шебері атағы берілді.

2015 жылы Шымкент қаласында өткен Қазақстан Республикасының спартакиадасында екінші орын алды.Осы жылы Астана қаласындағы әйелдер арасындағы бокстан мықтылар арасындағы турнирде финалға өтіп, алтын медаль жеңіп алып, оған Алтын қолғап табыс етілді.2015 жылы Атырау қаласында өткен халықаралық турнирде тағы да үздік атанды. 

2016 жылы Қазақстан Республикасының чемпионатында жеңіске жетіп, Астана қаласында 2016 жылы әйелдер арасындағы бокстан Әлем чемпионатына қайта қатысуға мүмкіндік алды. Осы Әлем чемпионатында төрт жекпе-жек өткізіп, егеменді Қазақстанның әйелдер арасында бокстан екінші әлем чемпионы атанды, оған ҚР еңбек сіңірген спорт шебері атағы берілді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Дина Жоламан 
* Дина Жоламан — Қазақстан боксының жаңа аңызы
* Дина Жоламан

Санат:Жақсы ауданында туғандар
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері
Санат:Қазақстан әйел боксшылары
Мирлан Абдраимович Мурзаев

**Мирлан Абдраимович Мурзаев** (29 наурыз 1990, Қочқор-Ата, Жалалабад облысы, Қырғыз КСР) — қырғыз футболшысы, жартылай қорғаушы.

## Карьерасы
Қырғызстан, Ресей, Израиль, Түркия клубтарында ойнаған. Қырғызстанның бес дүркін чемпионы атанды.
2008 жылдан бері Қырғызстан Ұлттық құрамасында ойнап келеді. 2019 жылғы Азия кубогына қатысып, 1/8 финалда БАӘ қақпасына гол соқты. Бұл ойында Қырғызстан 2:3 есебімен ұтылып қалды.

## Жетістіктері

### Командалық

* Қырғызстан чемпионы (5): 2007, 2008, 2009, 2012, 2014
* Қврғызстан кубогы (3): 2008, 2012, 2014
* АФК президенті кубогы: 2007

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:29 наурызда туғандар
Санат:Қырғызстан футболшылары
Санат:Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Дордой ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Денизлиспор ФК ойыншылары
Санат:Қара Балта ФК ойыншылары
Санат:Сомаспор ФК ойыншылары
Африка Ұлттары Кубогы 2015

**Африка Ұлттары Кубогы 2015** — Футболдан Африка чемпионатының 30-шы турнирі. 2015 жылы қаңтар - ақпан айларында Экваторлық Гвинеяда өтті.

## Топтық турнир

### А тобы

----

----

----

----
----

### В тобы

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

### D тобы

**Гвинея мен Малидің көрсеткіштері бірдей болғандықтан, турнир кестесіне жеребе бойынша жайғасты*.

----

----

----

----

----

## Плей-офф

### 1/4 финал

----
----
----

### Жартылай финал

----

### 3 орын

## Финал

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:2015 жылғы футбол
Африка Ұлттары Кубогы 1957

**Африка Ұлттары Кубогы 1957** — Футболдан Африка чемпионатының бірінші турнирі. 1957 жылы ақпан айында Суданда өткізіліп, оған 4 құрама қатысты. Бірақ Оңтүстік Африка құрамасы қатысудан бас тартып, Эфиопия автоматты түрде финалға шықты. Солайша үшінші орынға өз-өзінен жартылай финалда ұтылған алаң иелері жайғасты. Мысыр құрамасы қара құрлықтың тұңғыш чемпионы атанды. Ал Эфиопия бір гол да соқпастан, күміс жүлде иесі болды.

## Турнир

### 1/2 финал

----

### Финал

## Сілтемелер

Санат:1957 жылғы футбол
Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Африка Ұлттары Кубогы 1959

**Африка Ұлттары Кубогы 1959** — Футболдан Африка чемпионатының екінші турнирі. 1959 жылы Біріккен Араб Республиксында (Мысырда) өтіп, тағы да Мысыр құрамасы жеңімпаз атанды.

## Қорытынды кесте

## Матчтар

----
----

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:1959 жылғы футбол
Африка Ұлттары Кубогы 1962

**Африка Ұлттары Кубогы 1962** — Футболдан Африка чемпионатының үшінші турнирі. 1962 жылы ақпан айында Эфиопияда өтіп, алаң иелері чемпион атанды.

## Жартылай финал

----

## 3 орын

## Финал

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:1962 жылғы футбол
Санат:Эфиопиядағы футбол
Монако Ұлттық футбол құрамасы

**Монако Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық жарыстарда Монаконың намысын қорғайтын құрама. Ресми мойындалмағандықтан, ФИФА мен УЕФА-ға мүше емес, NF-Board ұйымына мүше ретінде 2006 жылы VIVA World Cup турниріне қатысып, финалда Лапландия құрамасынан 1:21 есебімен ұтылды. 

"Монако" футбол клубы осы елдің бас командасы болғанымен, құрамында монаколықтар ойнамайды.
## Сілтемелер
* Federaciones Internationales de Fútbol entry 
* New Federations Board

Санат:Монако Ұлттық футбол құрамасы
Ватикан Ұлттық футбол құрамасы

**Ватикан Ұлттық футбол құрамасы** — Ватиканның намысын қорғайтын құрама, ФИФА мен УЕФА-ға мүше емес, осы күнге дейін төрт рет қана халықаралық кездесу ғана өткізген.

Құрама швейцар футболының ардагерлерінен құралған. 2010 жылы әйгілі италиялық Джовани Трапаттониге бапкер болуға ұсыныс жасалды, ол бір ғана ойында бапкерлік жасады да, Ирландия құрамасының бапкерлігіне ауысып кетті.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* RSSSF сайтында 
* Ресми вебсайты
* Attività Calcistica Dipendenti Vaticani  
* CSI&nbsp;– Centro Sportivo Italiano 
* Clericus Cup  

Санат:Ватикан Ұлттық футбол құрамасы
Африка Ұлттары Кубогы 2013

**Африка Ұлттары Кубогы 2013** — Футболдан Африка чемпионатының 29-шы турнирі. 2013 жылы қаңтар - ақпан айларында Оңтүстік Африка Республикасында өткізілді.

## Топтық турнир

### А тобы

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----
----

----

----

### Д тобы

----

----

----

----

----

## Плей-офф
### 1 / 4 финал

----
----
----

### Жартылай финал

----

### 3-орын

## Финал

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:2013 жылғы футбол
Борсеңгір

**Борсеңгір** — Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы ауыл, Борсеңгір ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұлытау ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 143 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 746 адам (375 ер адам және 371 әйел адам) болса, 2009 жылы 648 адамды (362 ер адам және 286 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 493 адамды (267 ер адам және 226 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы елді мекендері
Африка Ұлттары Кубогы 2017 (финал)

**[[Африка Ұлттары Кубогы 2017|2017 жылғы Африка кубогының]]** финалы 5 ақпан күні Габонның астанасы  Либревиль қаласындағы "Стад д'Ангондже" стадионында өтіп, Камерун футболшылары 2:1 есебімен Мысыр футболшыларын ұтты. 

Есепті бірінші таймда "Арсеналдың" шабуылшысы Мұхаммед Эль-Нени ашқанымен, екінші таймда камерундықтар екі гол соға алды. Камерун құрамасының капитаны Бенджамин Муканджо матчтың үздік ойыншысы атанды. 

Осы жеңістен соң Камерун 2017 жылғы Конфедерациялар кубогына жолдама алды. 
## Матч
### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
Матч детальдары

Санат:Африка Ұлттары Кубогының финалдары
Санат:2017 жылғы футбол
Санат:Мысыр Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Камерун Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Африка Ұлттары Кубогы 2012

**Африка Ұлттары Кубогы 2012** (исп. *Copa Africana de Naciones 2012*) — Футболдан Африка чемпионатының 28-ші турнирі. Турнир екінші рет екі елде — Габон мен Экваторлық Гвинеяда өткізіліп, Замбия құрамасы чемпион атанды.

## Топтық турнир

### А тобы

----

----

----

----

----

----

----
### В тобы

----

----

----

----

----

----

----
### С тобы

----

----

----

----

----

### Д тобы

----

----

----

----

----

## Плей-офф
### Ширек финал
----

----

----

----

----

### 1/2 финал
----

----

----

### 3 орын
----

----

## Финал

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:2012 жылғы футбол
Санат:Габондағы футбол
Санат:Экваторлық Гвинеядағы футбол
Абсолюттік тұрақсыздық

**Абсолюттік тұрақсыздық** — тұрақсыздықтың бір түрі, онда ғарыш кеңістігінде кез келген сәтте шағын бастапқы наразылық уақытпен шексіз артады. Бұл қалыптасуы абсолюттік тұрақсыздығын конвективті тұрақсыздықтан айырады, онда ғарышта берілген нүктеден наразылық белгілі бір бағытта қозғалады, және белгілі бір уақытта нөлге ұмтылады. Абсолюттік тұрақсыздық бөлінген параметрлермен (плазма, сұйықтық немесе қатты зат) жүйеде жүреді.

Шексіз біртекті кеңістікте бұл тұрақсыздық түрлерінің арасындағы айырмашылық салыстырмалы түрде анықталады: референттің бір сызығынан бұзылуымен қозғалатын кезде, абсолюттік тұрақсыздық конвективті болуы мүмкін, керісінше, конвективті тұрақсыздық абсолютті болуы мүмкін.

Шекара (мысалы, қабырғалар) бар сілтеме шеңберінде конвективті тұрақсыздық жүйенің бұзылуынан бұрын пайда болмауы мүмкін.

## Сілтемелер
* Абсолютная неустойчивость Физикалық энциклопедия

Санат:Физика
Эксперименттік физика

**Эксперименттік [[физика]]** — арнайы дайындалған жағдайларда, табиғи құбылыстарды зерттеуден тұратын табиғатты тану тәсілі. Табиғаттың математикалық моделін зерттейтін теориялық физикадан айырмашылығы, эксперименталды физика табиғаттың өзін зерттеуге арналған.

Физикалық теорияның жаңылысуы немесе дәлірек айтқанда, теорияның біздің әлемге қолданылмауы критерийі болып табылатын эксперименттің нәтижесімен келіспеушілік. Эксперимент келісімі теорияның дұрыстығын (қолданылуын) дәлелдей алмайды. Яғни физикалық теорияның өміршеңдігінің негізгі өлшемі эксперимент арқылы тексеру болып табылады.

Эксперименттің бұл айқын рөлін тек Галилео Галилей мен кейінірек зерттеушілер жүзеге асырды, олар ерекше жағдайдағы заттардың мінез-құлқын бақылау негізінде, яғни эксперименттер жасай отырып, әлемнің қасиеттері туралы қорытынды жасады. Байқаңыз, бұл ежелгі гректердің көзқарастарына толығымен қарама-қайшы екеніне назар аударыңызшы: әлем құрылымы туралы шынайы білімнің көзі тек ойлауға ұқсады, ал «сенсорлық тәжірибе» көптеген жалғандықтар мен белгісіздіктерге ұшырады және сондықтан шынайы білім болуды талап ете алмады.

Ең дұрысы, эксперименталды физика эксперименттік нәтижелерді ғана сипаттауға тиіс, оларды  түсіндіру емес. Алайда іс жүзінде бұл мүмкін емес. Көп немесе аз күрделі эксперименттің нәтижелерін түсіндіру эксперименталды қондырғының барлық элементтері қалай әрекет ететінін түсінуімізге негізделеді. Бұл ұғым, өз кезегінде, кез келген теорияға сене алмайды. Осылайша, қарапайым бөлшектердің үдеткіш физикасы бойынша эксперименттер - барлық эксперименттік физикадағы ең күрделі бірі - элементтер бөлшектердің қасиеттерін нақты детектордың барлық элементтерінің механикалық және серпінді қасиеттерінен кейін ғана, олардың жауап электр және магнит өрісі, вакуум камерасындағы қалдық газдардың қасиеттері, пропорционалды камераларда электр өрісі мен иондардың дрейфі, иондану үдерістері және т.б.

## Дереккөздер

Санат:Эксперименттік физика
Санат:Физика бөлімдері
Африка Ұлттары Кубогы 2010

**Африка Ұлттары Кубогы 2010** (порт. *Copa das Nações Africanas de 2010)*— Футболдан Африка чемпионатының 27-ші турнирі. 2010 жылы 10 - 31 қаңтар күндері Анголада өтіп, Мысыр құрамасы чемпион атанды. 

Бұл чемпионаттың іріктеуі 2010 жылғы әлем біріншілігінің іріктеу турнирі қызметін де атқарды. Ангола турнир ұйымдастырушылары ретінде финалдық турнирге жолдама алды да, турнирге қатысқан қалған 15 құрама ӘЧ іріктеу кезеңінің екінші кезеңіне жолдама алды. 

## Топтық турнир

### А тобы

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

### Д тобы

----

----

----

----

----

## Плей-офф

### 1/4 финал

### 1/2 финал

### 3 орын

## Финал

## Ескертпелер

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:2010 жылғы футбол
Санат:Анголадағы футбол
Егінді

* Егінді – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл.
* Егінді – Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы ауыл.
* Егінді – Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданындағы ауыл.
Егінді (Ұлытау облысы)

**Егінді** — Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы ауыл, Егінді ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұлытау ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 69 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 627 адам (319 ер адам және 308 әйел адам) болса, 2009 жылы 309 адамды (177 ер адам және 132 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 271 адамды (148 ер адам және 123 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы елді мекендері
Түйемойнақ (Ұлытау ауданы)

**Түйемойнақ** — Ұлытау облысы Ұлытау ауданы, Сарысу ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұлытау ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 175 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 162 адам (98 ер адам және 64 әйел адам) болса, 2009 жылы 127 адамды (89 ер адам және 38 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 110 адамды (66 ер адам және 44 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлытау ауданы елді мекендері
Түйемойнақ

* Түйемойнақ – Қостанай облысы Жангелді ауданындағы ауыл.
* Түйемойнақ – Ұлытау облысы Жезқазған қалалық әкімдігіне қарайтын ауыл.
* Түйемойнақ – Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы ауыл.
Араван ауданы

**Араван ауданы** () - Қырғызстан Республикасының Ош облысы құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік; облыстағы аумағы ең кішкентай аудан.

Әкімшілік орталығы — Араван ауылы.

## Географиясы
Оңтүстігінде онымен Науқат ауданы, шығыстан Қара-Су ауданы шектеседі. Солтүстігінде Араван ауданы Өзбекстан Республикасымен шектеседі.

Екі эксклавтан тұрады — батыстағы кішілеу Араван және шығыста үлкендеу Араван, екеуінің арасын Науқат ауданы бөліп тұр.

## Халқы
2009 жылғы Қырғызстан халқының санағы бойынша аудан тұрғындарының саны 106 134 адам, соның ішінде өзбектер - 62 281 адам немесе 58,7%, қырғыздар - 42 &nbsp; 049 адам немесе 39,6%, әзербайжандар - 760 адам немесе 0,7%, тәжіктер - 542 адам немесе 0,5%, татарлар - 135 адам немесе 0,1%.

## Елді мекендері
Ауданы 8 айылдық округ пен 48 ауылдық елді мекенге бөлінген :

* Алля-Анар айылдық округі (Араван, Аччи, Жаны-Араван, Қара-Бұлақ, Сасық-Үңкір);
* Керме-Тау айылдық округі (Гүлбахор, Кичик-Алай, Күнделүк, Майдан-Тал, Мың-Теке, Сары-Бұлақ, Чогом);
* Манғыт айылдық округі (Жаны-Арық, Кесек, Қызыл-Қорған, Мангит, Телейкен);
* Нұрабад айылдық округі (Кайрагач-Арық, Қақыр-Пилтан, Лангар);
* Тео-Мойын айылдық округі (Жеке-Мисте, Керкидан, Найман, Сары-Таш, Сырт, Хауз);
* Тепе-Қорғон айылдық округі (Арап, Жаны-Жол, Интернационал, Кесов, Тепе-Қорған, Ұйғыр-Абад, Чертик, Янги-Абад, Янги-Юл);
* Чек-Абад айылдық округі (Агроном, Жақшылык, Жар-Кышлак, Кочубаев, Кукалапаш, Максим-Тобу, Пахтачи, Телейкен);
* Юсупов айылдық округі (Араван, Қаррақ, Қазан, Сүтқор, Эрке-кашка ).

## Дереккөздер

Санат:Араван ауданы