open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Паханг (өзен)

** <br>
<br>


**Паханг*' ([[Малай тілі|малай тілінде]] *Sungai Pahang'') — ең ұзақ өзен Малайзияның түбек бөлігінде. Паханг штатта орналасқан. Джелай мен Тембелинг өзеннің қосылыс кезінде Титивангс тауда құрылады. Басында оңтүстік-шығыс бағытында, кейін шығыс бағытында ағады. Оңтүстік-Қытай теңізге ағып құйылады. Ұзындығы - 459 км.

Джелай мен Тембелинг өзеннің қосылатын жерден он бес шақырым жерде Джерантут қаласы және Пахангтың саға жағында Пекан қаласы орналасқан.

Санат:Алфавит бойынша өзендер
Ходжаев

**Ходжаев** тегі бойынша мына кісілерге сілтеме беруі мүмкін:

* Алим Ходжаев
* Равиль Шәріпұлы Ходжаев
* Убайдулла Ходжаев
Көгілдір сақиналы сегізаяқ

**Көгілдір сақиналы сегізаяқ** () – сегізаяқтардың ішіндегі ең улысы. Бұл сегізаяқ моллюскілер типіне жатады. Австралия, Индонезия, Филиппин, Жаңа Гвинеяның таяз жылы суларында тіршілік етеді. Тіршілік ету ұзақтығы – жарты немесе бір жыл. Сары түсті денесі және қара, көк түсті сақиналары арқылы оларды оңай ажыратуға болады. Денесінде көгілдір 50-60-қа жуық сақинасы, сегіз аяғы бар. Пішіні 12-20 см-дей. Қармалауыштарының бірін жоғалтса, оның орнына жаңадан қармалауыш өсіп шығады. Көгілдір сақиналы сегізаяқ су маржантастарының арасында жасырынып тұрып, балықтар мен шаяндарды қармалауышымен ұстап алады да, тұмсығымен тістеп, улы сөлін шашады. Жауынан қорғану үшін жолындағы кез келген тасқа барып жабысып, бір секунд ішінде түсін сол тастың түсіндей етіп өзгертіп жібереді. Бездерінен бөлінетін күшті уы жемтігінің тыныс алу мүшесін және денесін жансыздандырады. Күзде салған елуге жуық жұмыртқасы қармалауыштарының астында алты айға жуық дамиды. Бұл уақытта олар қоректенбейді. Ұрпағы өмірге келген кезде аналығы өледі. Көгілдір сақиналы сегізаяқ – денесі шағын болғанымен өте белсенді, сондай-ақ өте улы су жәндіктерінің бірі.

## Дереккөздер


Санат:Сегізаяқтылар‎
Футболдан Испания Чемпионаты 2013/14

Футболдан Испания чемпионатының 83-ші маусымы.

## Статистикасы

### Турнир кестесі

### Мергендер

## Сілтемелер

Санат:Футболдан Испания чемпионаты
Санат:2013 жылғы футбол
Санат:2014 жылғы футбол
Смокинг (фильм)

«**Смокинг**» (ағыл. The Tuxedo) — режиссер Кевин Донованның фильмі. 

## Сюжет
Джимми Тонг жылдам айдап, жолаушыларды кез келген жерге аз уақытта жеткізетін қабілетті такси жүргізушісі. Ол жақын арада өте бай және сырлы адам Кларк Девлиннің жүргізушісі болады. 

Джимми өзінің бастығы кім болып жұмыс істейтінін білмейді. Бірақ Девлиннің ашық мінезі мен Джиммиге көмектесу ниеті арқасында олар достарға айналады. Джимми Девлиннің тыңшы екенін білмейді. Девлинді өлтірейін деген кезде Джими бастығының смокингін абайсызда киіп алады. Бұл смокингтің ерекше қасиеттері оның иесіне де ерекше қабілет сыйлайды. Кларк Девлинді өлтірейін деген адамдарды табу үшін ол арнайы жасаққа қосылады. Ол үшін өте ақылды Делайла Блейнмен жұмыс істейді. Алдымен Делайла Джиммиді ұнатпайды, она Девлин деп ойлайды себебі Джимми бастан бас оған өтірік айтты. Бірақ әлем мен она құтқарғанынан кейін Джимми оған ұнай бастайды. 

Санат:АҚШ атыс-шабыс фильмдері
Санат:АҚШ кинокомедиялары
Санат:DreamWorks Pictures фильмдері
Джесси Джей

**Джесси Джей** (ағыл. Jessie J; шын аты Дже́ссика Э́ллен Ко́рниш (ағыл. Jessica Ellen Cornish), 1988 жылдың 27 наурызында туған, Редбридж, Лондон) —британдық әнші және өлеңдер авторы. 
Gut Records лейблімен келісімшартқа қол қойып, өз мансабын 1999 жылы бастады. Сосын Sony/ATV Musicөпен келісімшартқа отырып, Майли Сайрус, Крис Браунға өлең жазады.  Universal Republic-пен келісімшартқа қол қойғаннан соң, өзі жалғыз айтқан өлеңін шығарады. Бұл "Do It Like a Dude" синглі UK Singles Charts-та екінші орынға жеткізді. 2011 жылы өзінің "Who You Are" дебюттік альбомын шығарады. "Nobody's Perfect", "Who's Laughing Now" және "Who You Are" өлеңдері Британияның Топ 20 өлеңінің қатарына кірді. Ал "Domino" өлеңі Джессидің екінші әлемдік табысы болды. 
Музыкалық мансаптан басқа Джесси The Voice UK телешоуында ұстаз ретінде де болып көрді. Әншінің көптеген марапаттары бар, олардың арасында 2011 Critics' Choice BRIT Awards және BBC's Sound of 2011.

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.jessiejofficial.com/
* https://www.facebook.com/JessieJOfficial
* https://myspace.com/jessiejofficial
* https://twitter.com/JessieJ
* http://www.imdb.com/name/nm3697476/

Санат:Ұлыбритания әншілері
Сілкімелі музыкалық аспаптар

**Сілкімелі-сылдырлы музыкалық аспаптар**

## Сылдырлы аспаптармен байланысты ұстанымдар
Белгілі бір заттық дүниеге табиғатта тыс жолмен әсер ету үшін қолданылатын діни-ғұрыптық әдістер аспаптар жүйесінде де молынан кездеседі. Бұл ретте қоңырау, сылдырма, күлдіреуік секілді сылдырлы аспаптардың орны ерекше. Бұл аспаптар дабылды-соқпалы аспаптардың қайсыбіріне қосымша бір элемент ретінде қолданылғамен, олардың халық тұрмыс-салтында атқаратын жеке орны бар. Бірқатар анықтамалар мен деректерде олар тек музыкалық мақсатқа сай ызмет атқаратын құрал ретінде біржақты көрсетілген. Шын мәнісінде олардың музыкалық аспапқа айналуына дейінгі қызметі халықтық-этнотұрмыстық қам-қарекеттердің сан алуан түрлерімен басйланыста өрбіп-дамыған. Қоңырау сылдырмақтар өзінің алғашқы даму, қолданылу кездерінде әсіресе, діни ғұрыптық нанымөсенімдерде үлкен роль атқарған. Мәселен б.з.д. VII-VI ғ.ғ. жасалынған қола қоңыраулардың әуел баста музыкалық мақсатқа сай емес, заманына сай халықтық әдет-ғұрыптар мен діни  ұстанымдарда қолданылғаны осыны аңғартады.

Алғашқы қауым тудырған дәстүрлі өнер әр уақытта сиқырлы діни ғұрыптардың сан алуан қызмет-қарекетімен қат-қабат байланыста  болып келеді. Әр түрлі сілкімелі-сылдырлы аспаптардың қашанда сиқырлы, діни-ғұрыптық, бақсылық-емшілік мәні бар суреттермен безендірілетіні де содан. Ежелгі адамдардың түсінігінде сылдырлы аспап-құралдар ішкі әсерді сыртқа шығарудың немес әр адамның жан-дүниесінің ғарышпен байланысын реттеп отыратын құрал ретінде саналған. Ертедегі кейбір тайпалар мен халықтар арасында сылдырмақ-қоңырау аспаптарына қасиет қонған деген наным-сенім сақталған. Сол себептен кейбір бақсылар құс бейнелі сылдырмақтар қолданатын болған.


Қоңырау.jpg|Қоңырау
Asatayak.jpg|Асатаяқ
Сылдырмақ.jpg|Сылдырмақ

Санат:Қазақтың саз аспаптары
Жаңа Қаратон кенттік әкімдігі

**Жаңа Қаратон кенттік әкімдігі** — Атырау облысы Жылыой ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Әкімшілік орталығы әрі құрамындағы жалғыз елді мекен — Жаңа Қаратон кенті.

## Тарихы
Қаратон және Сарқамыс ауылдары тұрғындарын көшіруге байланысты 2000 жылы наурыз айында құрылды. Округ әкіміне Балтабай Ибраев тағайындалды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша кенттегі халық саны 6966 адамды құрайды.

## Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік
Кент көлемінде 4 шаруа қожалығы бар. Аталған қожалықтарда және жеке тұрғындарда барлығы 1107 ірі қара, 1318 қой-ешкі, 295 түйе, 154 жылқы, 133 құс бар.
Сонымен қатар көлік жуу стансасы, ағаш шеберханасы және төсем тас шығаратын цех жұмыс жасайды. 

## Дереккөздер

Санат:Жылыой ауданы ауылдық округтері
Құлсары қалалық әкімдігі

**Құлсары қалалық әкімдігі** — Атырау облысы, Жылыой ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Әкімшілік орталығы әрі құрамындағы жалғыз елді мекен — Құлсары қаласы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша қаладағы халық саны 64458 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Жылыой ауданы ауылдық округтері
Санат:Атырау облысы қалалық әкімдіктері
Реал Мадрид футбол клубы 2013/2014 маусымында

## Негізгі құрамы

## Испания чемпионаты

О-ойын
Ж-жеңіс
Т-тең
Ш-жеңіліс
+-Доптар аралығы
Ұ-ұпай

## УЕФА Чемпиондар лигасы
**B тобы**

Санат:Реал Мадрид ФК
Дальное

**Дальное** — Ақмола облысы Есіл ауданы, Заречный ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Есіл қаласынан солтүстікке қарай 30 км-дей жерде, Заречное ауылының солтүстік-шығыс іргесінде орналасқан. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) елді мекендері
Двуречное (Ақмола облысы)

**Двуречное** — Ақмола облысы Есіл ауданындағы ауыл, Двуречный ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Есіл қаласынан оңтүстікке қарай 35 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) елді мекендері
Елтай (Есіл ауданы)

**Елтай** — Ақмола облысы Есіл ауданы, Знаменка ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Есіл қаласынан солтүстік-батысқа қарай 18 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) таратылған елді мекендері
Елтай (Ерейментау ауданы)

**Елтай** — Ақмола облысы Ерейментау ауданы, Тайбай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Ерейментау қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 19 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданы елді мекендері
Қарағай (айрық)

**[[Қарағай]]** — қылқанжапырақты ағаш. Сондай-ақ келесі елді мекен атаулары;

## Қазақстан
* Қарағай — Ақмола облысы, Біржан сал ауданындағы ауыл.
* Қарағай — Ақмола облысы, Зеренді ауданындағы ауыл.
* ''Қарағай'' — Ақмола облысы, Бурабай ауданындағы таратылған ауыл.
* Қарағай — Атырау облысы, Жылыой ауданындағы ауыл.
* Қарағай — Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданындағы ауыл.
* Қарағай — Солтүстік Қазақстан облысы, Есіл ауданындағы ауыл.

## Ресей
* Қарағай — Башқұртстанның Архангел ауданындағы ауыл.
* Қарағай — Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл.
## Тағы қараңыз
* Қарағай өзені
Тұрғызба (Қосшағыл ауылдық округі)

**Тұрғызба** — Атырау облысы, Жылыой ауданы, Қосшағыл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Құлсары қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 40 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 198 адам (109 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 126 адамды (71 ер адам және 55 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 
Санат:Жылыой ауданының таратылған елді мекендері
Pinterest

**Pinterest** — кез келген қолданушыға онлайн режимінде жаңа суреттер қосып, оларды тақырыптар бойынша бөліп, басқа қолданушылармен осы суреттерді бөлісуге мүмкіндік беретін әлеуметтік интернет–қызмет, фотохостинг. Сервиске жүктелген суреттер түймеше (), ал олар жататын топтамаларды тақта () деп аталады. Сайттың тартымды стиліне байланысты ол әсіресе әйелдер арасында өте танымал. Alexa.com сайтының 2015 жылғы 23 наурызының дерегіне сүйенсек, сайтқа кіру көрсеткіші бойынша 31-орында тұр. 
Сайтты құрастырушы– Уэст–Де–Муан қаласындағы Бен Зильберман.

## Тарихы
Сервиспен жұмыс жылдың желтоқсанында басталды. Сайт 2010 жылдың наурыз айында іске қосылды. Еркін тіркелу тек жылдың тамызында ашылды. 
Зильберманның айтуынша, басында 5000 адамға тіркелу ұсынысымен өзі хат жазған. Іске қосылғаннан 9 ай өткеннен соң сайт пайдаланушыларының саны мыңға жетті. Офис жалға алынған пәтерде орналасты. Онда Зильберман және бірнеше бағдарламашы жұмыс істеді. 2011 жылдың 16 тамызында «Time» журналы Pinterest–ті 2011 жылдың үздік веб–сайттар қатарына енгізген. 2011 жыл көрсеткіші бойынша Hitwise Social Networking Forums сайтты үздік ондыққа кіргізді. 2012 жылдың тамызында қолданушылар еркін тіркелу мүмкіндігін алып, Facebook немесе Twitter арқылы тіркеле алатын болды. 
## Сыртқы сілтемелер
*https://www.pinterest.com/ — Pinterest ресми сайты

Санат:Әлеуметтік желілер
Санат:Web 2.0
Орталық помо

**Орталық помо**(Ballo-Kai-Pomo, Cabanapo, Habenapo, H’hana, Kábinapek, Khabenapo, Khana, Kulanapan, Kulanapo, Venaambakaia, Venambakaiia, Yokaia)—7 помо тілінің біреуі. Бұл тілде Солтүстік Калифорниядағы Таза Өзен маңайында сөйлейді. Осы тілдерде сөйлейтіндердің біразы Манчестер Пойнт Арина қалаларының шетінде және де Хопленд аумағында өмір сүреді. Орталық помоның диалекттері пойнт-ариндік, хоплендік және юкайдік. 
## Дереккөздер
http://www.ethnologue.com/language/poo
Елтай (Бұланды ауданы)

**Елтай** — Ақмола облысы Бұланды ауданы, Алтынды ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Макинск қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 40 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Бұланды ауданы елді мекендері
Солтүстік помо

**Солтүстік помо**(Northern Pomo)- өлі үндіс тілі. Помо тілдер отбасына кіреді. Бұрын бұл тілде АҚШ- тағы Калифорния штатының Шервуд аңғарының тұрғындары сөйлейтін. Диалектері- гидивильдік және шервудтік. 1994 жылы бұл тілде сөйлейтін соңғы адам Эдна Герреро қаза тапты. Алайда Ethnologue кітабының 17 шығарылуына сәйкес 2007 жылы Шервуд аңғарында бұл тілді білетін қария адам өмір сүретіні белгілі болды. Қазіргі таңда бұл халық ағылшын тілінде сөйлейді. 
## Сілтемелер
http://www.ethnologue.com/language/pej
Помо тілдер отбасы

**Помо тілдер отбасы** — Солтүстік Америкадағы үндіс тілдер отбасы. Орталық Калифорнияның солтүстік- батысындағы помо үндістері арасында таралған. 2000 жылдың санағы бойынша бүкіл помо тілдерінде сөйлейтіндердің саны 255-ке тең болған. Оның ішінде қырық бесі 5 пен 17 жас аралығындағылар, оның 15-і ағылшынша жақсы сөйлемейді. 
## Ішкі классификациясы
* Батыс бұтағы
* солтүстік топ: солтүстік помо
*оңтүстік топ: орталық помо(помохабенапо), кашая (тілі), оңтүстік помо(гальиномеро)
* солтүстік- шығыс помо
* шығыс помо
* оңтүстік- шығыс помо
## Сілтемелер
* http://www.native-languages.org/pomo.htm
* 
* http://www.native-languages.org/kashaya.htm
* 
* http://research-it.berkeley.edu/projects/museum-informatics-project 
* 
* http://www.ethnologue.com/browse/families
Ұлттық мереке

**Ұлттық мерекелер** - Қазақстан мемлекеттілігінің дамуына елеулі ықпал еткен, ерекше тарихи маңызы бар оқиғалардың құрметіне Қазақстан Республикасында белгіленген мерекелер. Ұлттық мерекелерді мейрамдау кезінде орталық және жергілікті мемлекеттік органдарда ресми іс-шаралар өткізіледі.

Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 13 желтоқсандағы N 267-ІІ Заңында 2-бабында Ұлттық мерекелерге *Қазақстан Республикасындағы Ұлттық мереке - 16-17 желтоқсанда атап өтілетін 16-желтоқсан - Тәуелсіздік күні* деп жазылған. 5-бапта. Мереке күндері туралы Қазақстан Республикасындағы ұлттық және мемлекеттік мерекелер атап өтілетін күндер Қазақстан Республикасының еңбек заңдарына сәйкес мереке күндері деп танылады. Қазақстан Республикасындағы мереке күндері жұмыс істемейтін күндер болып табылады. Демалыс және мереке күндері сәйкес келген жағдайда мерекеден кейінгі жұмыс күні демалыс күні болады.

## Ұлттық мерекелер күнтізбесі
__NOTOC__

## Түсініктемелер

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
Тәуелсіздік күні
Алтынтүсті қолақоңыз

thumb|right|200px|<small>Алтынтүсті қолақоңыз</small>
**Алтынтүсті қолақоңыз** () – қатты қанаттылар сабы, тақтамұрттылар тұқымдасының қолақоңыздар туысына жататын ірі жәндік. Ұзындығы 23 мм., мұрттары қара.  Жеті түршесі белгілі.

Санат:Қатты қанаттылар
Нильс Рюберг Финзен

**Нильс Рюберг Финзен** (**Финсен**, ) (15 желтоқсан 1860, Торсхавн — 24 қыркүйек 1904, Копенгаген) — фарер-даниялық ғалым және физиотерапевт. Фарерларда өмірге келген балалық шағын өткізген, мұнда оның әкесі, туған тегі ирландық, ол амтманн — даниялық тәж губернаторы қызметін атқарған. Фототерапияның ғылыми негіздерін әзірлеген. 1903 жылы дат Нобель сыйлығының лауреаты атанды (физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы, *«ауруларды емдеу қосқан үлесі тану - әсіресе, медициналық ғылымда жаңа көкжиектер ашқан [[қызыл жегі|қызыл жегіні]] концентрацияланған [[жарық|жарық сәулесінің]] көмегімен ашқаны үшін.»*).

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Нильс Финзеннің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны

Санат:Дания медиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Даниялық Нобель сыйлығының лауреаттары
Жаныспай (Ақмола облысы)

**Жаныспай** — Ақмола облысы Есіл ауданындағы ауыл, Жаныспай ауылдық округі орталығы. Іргесі 1954 жылы қаланған. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Есіл қаласынан солтүстік-батысқа қарай 24 км-дей жерде.

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, фельдшер-акушерлік пункт, диірмен, наубайхана бар. Жаныспайдың жанынан Алматы – Қостанай автомобиль жолы өтеді. Ең жақын темір жол стансасы – Ковыльное (6 км).

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) елді мекендері
VII Эдуард

**Эдуард VII** (; 9 қараша 1841, Букингем сарайы, 6 мамыр 1910  Лондон — ) -  Ұлыбританияның және Ирландияның патшасы және 22 қаңтар 1901 жыл, Үндістан патшасы болған.

## Мұрагер
Виктория патшайым мен ханзада-консорт Альберт Саксен-Кобург-Готского үлкен ұлы.

## Жеке өмірі
Уэльс ханзадасы 10 наурыз 1863 жылы Дат ханшайымы Александраға   (1 желтоқсан 1844 — 20 қараша 1925) үйленді. Бұл некеде алты бала  болды:

* Альберт Виктор (8 қаңтар 1864 — 14 қаңтар 1892), герцог Кларенс;
* Георг (3 маусым 1865 жыл — 20 қаңтар 1936), Ұлыбритания патшасы Георг V;
* Луиза (20 ақпан 1867 — 4 қаңтар 1931), Александр, герцогом Файф;
* Виктория (6 шілде 1868 — 3 желтоқсан 1935), тұрмыста жоқ;
* Сән (26 қараша 1869 — 20 қараша 1938), тұрмыста үшін Норвегия королі Хоконом VII.
* Александр Джон (6 сәуір 1871 — 7 мамыр 1871).

## Әдебиет
* 
* "Остапенко Г. С.", "Мұрагерлер патшайым Виктория және алғашқы британдық монархтар XX ғ.: Эдуард VII және Георг V". — "Жаңа және қазіргі заман тарихы", № 6, 1999
Игілік (Есіл ауданы)

**Игілік** — Ақмола облысы Есіл ауданы, Красногор кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Есіл қаласынан солтүстікке қарай 5 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) елді мекендері
IV Уильям (Ұлыбритания патшасы)

**IV Вильгельм** (, ; &nbsp;— ) — Ұлыбритания және Ганновер патшасы. 26 шілде 1830 жылғы, флот адмиралы (24 желтоқсан 1811 жылы). Вильгельм патша Георг III үшінші ұлы болды және IV Георгтың кенже інісі. Ганновер әулетінен шыққан cоңғы Британ патшасы.

## Өмірбаяны
Вильгельм Георг III  және патшайым Шарлоттaның үшінші баласы,  21 маусым 1765 жыл Букингем-хауста. Оның екі үлкен ағасы Георг және Фредерик болды. Ол Сент-Джеймс сарайында 20 қыркүйек 1765 жылы шоқынды.

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания монархтары
Санат:Британ монархиясы
Санат:Ганноверлер
Гарам масала

thumb|Гарам масала
**Гарам масала** (от , *garam* («ащы») и *масала* («аралас қоспа»)) — солтүстік үнді әдениетінде және басқа азия елдерінің асханасында пайдаланылатын тағам қоспасы. Жеке және басқа тағам дәмдеуіштермен бірге пайдаланылады. «Гарам» сөзі дәмдеуіштің күштілігіне байланысты айтылған, ащылығына (капсаицин құрамына) қатысы жоқ. 

## Құрамы
thumb|Гарам масаланың құрамындағы қоспалар
Гарам масала құрамы әр аймаққа қарай өзгеріп тұрады. Әртүрлі рецепттерде түрлі комбинацияларда қолданылуы мүмкін, бірақ ешбір рецептінің басқасына қарағанда артықшылығы жоқ . Бұл қоспалар қуырылып араластырылады.

Гарам масаланың кең тараған құрамының варианттары мынадай: 
* қара бұрыш пен ақ бұрыш
* гвоздика
* балабара жапырақтары (корица малабарская)
* тмина тұқымдары
* корица
* қара, қоңыр, жасыл кардамон 
* мускат жаңғағы
* бадьян
* кориандр тұқымдары
Кейбір рецепттері бойынша дәмдеуіштер шөптермен араластырылады, кейбірі сірке суы мен, кокос майымен араластырып қою паста жасайды. Кейбір рецепттер бойынша жаңғақтар, пияз бен сарымсақ қосылуы да мүмкін. Кейде қуырылады .

## Дереккөздер




Санат:Тағам қоспалары
Санат:Дәмдеуіштер
Кілем қоңызы

**Кілем қоңызы** () – қатты қанаттылар сабы, тері жегіш қоңыздар тұқымдасына жататын жәндік. Ұзындығы 3–5 мм. Таза жүннен қолдан және машинамен тоқылған кілемдерге түседі.

Санат:Қатты қанаттылар
Тері жемірі

**Тері жемірі** () – қатты қанаттылар сабы, тері жегіш қоңыздар тұқымдасына жататын жәндік. Ұзындығы 7-9,5 мм. 

Санат:Қатты қанаттылар
Джонатан Айв

thumb|Джонатан Айв (оң жақта) Джон Лассетермен ''MacWorld Expo'' 2008 ашылуында
Сэр **Джонатан Пол «Джони» Айв** KBE (ағылш.&nbsp;*<span lang="en">Jonathan Paul «Jony» Ive</span>*; 27 ақпан 1967 жылы туған, Чингфорд[en]) — ағылшын-американ дизайнер,  Apple компаниясының дизайн бойынша директор (CDO). *[[iMac]]*, алюминий және титан *PowerBook G4*, *[[MacBook]]*, ''MacBook Pro (Unibody)'', *[[iPod]]*, *[[iPhone]]*, *[[iPad]] дизайнері ретінде белгілі*.

## Биография
Джонатан Айв Лондон қаласының Чингфорд ауданында дүниеге келген, Эссекс графтығы, Ұлыбритания, ол өзінің балалық шағы сонда өткізген.

1985 жылы Ньюкасл политехникалық институтында (қазір Нортумбрийск университеті)  дизайн және өнер саласын оқыды.

1987 жылы, ол Хизер Пеггке үйленді. Олардың екі егіз ұлы бар.

1989 жылы ол тарақтар мен сантехника дизайнымен айналысқан лондондық Tangerine Design фирмасысының иесі атанды.

1992 жылы, ол Apple Inc. дизайнері болу үшін Сан-Францискоға көшіп келді.

1997 жылы Роберт Бруннердің ұсынысымен оның орнын ауыстырады, енді ол Apple Inc. өндірістік дизайн вице-президенті болды.

1998 жылы бастапқы iMac ұсынды.

*1999 жылы Apple* *iBook*, *22" Cinema Display*, *PowerMac G4 Tower* және *iSub-ты ұсынды*.

2000 жылы Apple G4 Cube іске қосты. Нортумбрия университетінің құрметті докторы атағын иеленді (Ньюкасл-апон-Тайн).

2001 жылы, Apple титан PowerBook G4 және портативті MP3-плеер iPod ұсынды.

2002 жылы шарнирлі 15" және 17"  экраны бар жаңа iMac таныстырды. eMac, iMac нұсқасы арнайы білім беру саласында пайдалануға арналған.

2003 жылы, сол уақытта жеңіл және әлемдегі ең жұқа ноутбук, қалыңдығы 1 дюйм салмағы 6,8 фунт, 12" PowerBook және 17"  PowerBook-ты ұсынады.

2004 жылы, қазіргі iPod mini және ультра жіңішке iMac G5.

2005 жылы Apple Inc. өнеркәсіптік дизайн аға вице-президенті болып тағайындалды Mac mini ұсынады.

2005 жылы Британ империясының орденімен (CBE) командирі болды.

2007 жылы AskMen еркектер басылымының 33 санында Топ-49 деп танылған. Жаңа аудио файлдан басқа қосымша бейнебаянды ойнататын iPod nano құрылғысын және сенсорлы экраны бар  iPod touch-ты және  iPhone смартфонын таныстырды.

2008 жылы шығарылған Pixar Studios үшін «ВАЛЛ-И» мультфильміндегі, негізгі кейіпкерлердің бірін  — роботесса Еваны әзірледі.

2010 жылы планшетті компьютер iPad-ты ұсынды.

23 мамыр, 2012 Британ империясының орденінің кавалері қолбасшысы арналды (KBE), сэр атанды.

29 қазан 2012 Apple компаниясынан Скотт Форстоллдың кетуіне байланысты iOS ұялы жүйесі дизайнын дамытып келеді.

2013 жылы, ол барлық скевоморфизмі алып тасталған, жаңа iOS 7 дизайнын ұсынды.

## Мойындалуы
2005 жылдың қараша айында, *The Sunday Times* Айвты біздің заманымыздың ең ықпалды британдықтар тізіміне қосты:

2006 жылы, Apple тарихында ең маңызды іс-шараға Macworld журналы жүргізген дауыс беруде, 1992 жылғы Айвтың компанияға қосылу алтыншы орын алды.

## Дереккөздер




## Сілетемелер
* Сэр Джонатан Айв: айЧеловек на сцене(рус.) — Перевод интервью для *Evening Standard* (март 2012)
* 

Санат:1967 жылы туғандар
Мари-Жюли Клари

**Мари-Жюли Клари** (фр. *Marie-Julie Clary*; 26 желтоқсан 1771, Марсель — 7 сәуір 1845, Флоренция) – Жозеф Бонапарттың әйелі, 1808-1813 жылдары аралығында Испанияның патшайым-консорты.

## Өмірі
Мари-Жюли Клари жібек матаны сатушысы Франсуа Клари және оның екінші әйелі Франсуаза Роза Самидің отбасысында дүниеге келді. Жюлидің кіші сіңлісі Дезире (1777-1860) 1798 жылы Жан Бернадотқа тұрмысқа шығып, Швеция патшайымы атанды.

1794 жылы 1 тамызда Жюли Жозеф Бонапартқа, Наполеонның ағасына тұрмысқа шығады. 1806-1808 жылдары ол күйеуімен Неаполитандық патшалықты басқарды. 1808-1813 жылдары Испанияның патшайым-консорты болды. Испания мен Франциядан қуылған соң, жұбайлар ұзақ уақыт Америкада тұрып, Еуропаға қайтты. 

## Балалары
# Жюли-Жозефина (1796-1796);
# Зенаида (1801-1854);
# Шарлотта (1802-1939):

## Қолдланылған әдебиеттер
Manuel Ríos Mazcarelle, *Reinas de España, Casa de Borbón, I*, Alderabán, El legado de la historia, Madrid, 1999, 1ª edición, ISBN 84-88676-57-3, p. 291.

## Сыртқы сілтемелер
*  Бонапарттар Генеологиясы
Мария Кристина (Испания патшайымы)

**Мари́я Кристи́на де Бурбо́н** (исп. *María Cristina de Borbón*, 27 сәуір 1806 — 22 тамыз 1878) – екі Сицилияның да ханшайымы, Испания патшасы VII Фердинандтың төртінші әйелі және Испанияның патшайым-консорты, 1833-1840 жылдары қызы ІІ Изабелла кезінде Испания регенті.

## Өмірі
Мария Кристинаның әкесі – І Франциск, 1825-1830 жылдары екі Сицилияның да патшасы, ал анасы – Изабелла Испанская. Сондай-ақ Мария Кристина австриялық Габсбургтар әулетінің тікелей ұрпағы, себебі ол австриялық Мария-Каролинаның немересі болып келген.

11 желтоқсанда 1829 жылы Мадридте Испания патшасы VII Фердинанд, өзінің ағасына тұрмысқа шығады. Сол кезде патша жаңа әйелінен 22 жылға үлкен болды.

1833 жылы 29 қыркүйекте Фердинанд қайтыс болған соң, Мария Кристина қызы Изабелланың регенті атанады. Оның ағасы инфант дон-Карлос-Мариа-Исидро де Бурбон Изабелланың таққа құқығына келіспеді. Оның ойынша Изабелланың әкесі және оның ағасы Фердинанд заңсыз тәсілмен мұрагерлік туралы заңды өзгертті. Бұл өзгерту әйелдерге патшалық таққа отыруға рұқсат етілді. Кейбір дон-Карлостың жақтастары шектен шығып, Фердинанд тағын ағасына қалдырған, ал Мария Кристина бұл факті басқалардан жасырды деген жала жапты. Мария Кристина декреттің астына күйеуінің орнына қол қойып, қызын мұрагер етті деген ойлар да пайда болды.

Дон Карлостың билікті өз қолына алу талпынысы екі азаматтық соғысқа әкелді. Дон Карлостың күшіне мен жақтастарының мықтылығына қарамастан Мария Кристина тақты қызына сақтап қала алды. Карлисттік азаматтық соғыстар Испанияның болашығы үшін үлкен шайқасқа әкелді. Мария Кристина мен оның қызының жақтастары либералды конституция мен прогресивті социалды саясат үшін, ал дон Карлостың жақтастары абсолютті монархия мен дәстүрлі құндылықтар үшін күресті. Ақыры ІІ Изаабеллаға әскердің адалдығының арқасында бұл мәселе шешілді.

1841 жылы 18 мамырда Мария Кристина регент лауазымынан айырылып, Францияға кетеді. ІІ Изабелла 1868 жылы  30 қыркүйекте тақтан түсіріліп, оны таққа құқығынан бас тартқызды. Сол кезде таққа оның ұлы XII Альфонс отырып, Изабелла мен Мария Кристина елді басқара алмайтыны туралы жариялады, бірақ ол оларға қонаққа келуге рұқсат етті. Муньеспен неке Мария Кристинаны балалары мен ұрпақтарынан алыстатты. ІІ Изабелла да, XII Альфонста онымен қарым-қатынас жасауға талпынған жоқ. Мария Кристина 1878 жылы 22 тамызда Гаврда, Францияда қайтыс болды. 

## Балалары
Изабелла (1830-1904), Испанияның болашақ патшайымы.

Луиза Фердинанде (1832-1897) - Испания инфантасы.

## Сыртқы сілтемелер
*  Екі Сицилияның Генеалогиялық ағаш династиясы
* Генеалогиялық мәлімет thepeerage.com сайтында
Мария Луиза Пармская

**Мария Луиза Пармская** (исп. *María Luisa de Parma*, итал. *Maria Luisa di Borbone-Parma*; 9 желтоқсан 1751, Парма, Парм герцогствосы — 2 қаңтар 1819, Рим, Папа облысы) – Испания патшайымы және патша IV Карлдың әйелі.

## Өмірі
Мария Луиза І Филипптың, Парм герцогының және оның әйелі француз ханшайымы Луиза Елизаветаның қызы болды. Оған Луиза Мария Тереза деген ат тағылса да, ол көбінесе Мария Луиза атымен танымал болды.  Ол Испандық V Филипп пен  Францух XV Людовикке немере болып келген.

Франсиско Гойя оның портреттерін жиі салатын. Замандастар оны әлсіз және ұяң патшаны билеген әдепсіз және дөрекі патшайым деп сипаттаған. Кейбір дереккөздер бойынша оның күйеуінің премьер-министрі Мануэль Годой оның көңілдесі болды.

Мария Луиза Франциямен тұтқындалды, ал күйеуі 1808 жылы алдымен ұлы Фердинандтың пайдасына, ал сосын Наполеонның пайдасына Испания тағынан бас тартты. Мария Луиза, Годой және бұрыңғы патша қалған өмірлерін Испаниядан тыс жерде өткізген. Жұбайлар 1819 жылы Римде қайтыс болды. Олардың сүйектер Испанияға жеткізіліп, патшалық кесенеге көмілген болатын.

Кейбір мәлімет бойынша Мария Луизаның бірнеше баласы күйеуінен туған жоқ деген ой туындады. 

## Балалары

## Дереккөздер
Орыс уикипедиясынан аударылған.
Микроархитектура

Компьютерлік инженерияда **микроархитектура** (ағылш.&nbsp;*<span lang="en">microarchitecture</span>*; кейде *<span lang="en">µarch</span>* немесе *<span lang="en">uarch</span>* деп қысқартылады), тағы да **компьютердің ұйымдастырылуы** деп аталады — бұл әдіс, бұл дегеніміз коммандалар жинағы архитектурасы (ISA, КЖА) процессорде жүзеге асырылған. Әрбір КЖА түрлі микроархитектураны пайдаланып жүзеге асырылуы мүмкін.
Іске асыру нақты мақсаттарға және технологиялық әзірлемелер нәтижесінде байланысты өзгеруі мүмкін.
Компьютер архитектурасы микроархитектура, микрокод және КЖА комбинациясы болып табылады.

## Микрокод пен коммандалық жиынтық архитектурасының байланысы
КЖА — бағдарламалау тұрғысынан бағдарламалау үлгісі ретінде шамамен бірдей, ассемблер тіліндегі немесе компиляторды құрушы программалау моделі. КЖА, микро-процессор олардың өзара КЖА және жүзеге асыру үшін өзара іс-қимыл үшін компоненттер мен әдістерін қамтиды, ал, басқа заттардың арасында, моделі өнімділігін, CPU тізілімдерді, мекенжайларын және форматтар деректерін қамтиды.
centre|thumb|950x950px|Intel процессорлар буындары
|Блок-схема микроархитектуры первого в мире микропроцессора Intel 4004.
File:4004 arch.svg|Микроархитектура Intel 80286.
File:Intel i80286 arch.svg|Микроархитектура Intel Core 2.
File:Intel Core2 arch.svg|
|

## Тағы қараңыз
* Микропроцессор
* Компьютер архитектурасы
* Микрокод

## Дереккөздер




## Сілтемелер
* FAQ по процессоpам семейства x86(рус.)
* Современные десктопные процессоры архитектуры x86: общие принципы работы (x86 CPU FAQ 1.0)(рус.)
Көпядролық процессор

**Көпядролық проце́ссор** — орталық процессор, бір процессорлық кристаллда немесе бір корпустағы  құрамында екі немесе одан да көп ядро.

## Терминология

## Тағы қараңыз
* Көппроцессорлық өңдеу
* Көп ағындылы

## Сілтемелер
* Двухъядерные процессоры Intel и AMD: теория, часть 1 
* Двухъядерные процессоры Intel и AMD: теория, часть 2 
* Сайт Научно-образовательного центра Параллельные Вычисления  — Программирование для многоядерных процессоров. Гетерогенные вычисления и GPU computing.
* Многоядерные процессоры. Учебный курс. А. В. Калачев ISBN 978-5-9963-0349-6
* 

## Дереккөздер
Жалпақ қонысы

200px|thmb|right

**Жалпақ** – Қазақстандағы ескі қоныстар тобы. Қызылорда облысының Қазалы ауданында Сырдария өзенінің сол жағасында орналасқан. 

1958 ж. С.П.Толстов бастаған Хорезм археологялық-этнографиялық экспедициясы зерттеді. Қазба жұмысының нәтижесінде неолит дәуірінің мәдениетін, ол кезде өмір сүрген халықтардың тұрмысын сипаттайтын құмыра ыдыстар, тастан жасалған пышақтар, мыс сынықтары, садақ жебелері, т.б. табылды. Бұған қарағанда, қазіргі Қызылқұмның Жаңадария арнасын б.з.б. 4–3-мыңжылдықтарда балық аулап, жеміс өсірген тайпалар мекендеген.

## Дереккөздер


Санат:Қызылорда облысы қоныстары
Санат:Қазалы ауданы
Санат:Қазақстандағы археология
Сабыр Айтхожин

**Сабыр Айтхожин** (29 наурыз 1895, бұрынғы Ақмола губерниясы, Көкшетау уезі - 19 ақпан 1938, Шымкент қаласы) — тұңғыш қазақ журналистерінің бірі. 

## Өмірбаяны
Арғын тайпасы Атығай руынан шыққан.
* 1919 жылы Үфі қаласындағы "Ғалия" медресесін бітірген соң, Көкшетау, Омбы, Орынбор қалаларындағы халыққа білім беру бөлімдерінде нұсқаушысы болып жұмыс істеді;  
* 1920 жылы Мәскеуде өткен бүкілресейлік ұлттық съезінің жұмысына қатысты. Омбыда "Кедей сөзі" газетінде редактор;  
* 1921-22 жылдары РКП Ақмола уездік комитетінің ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі болды;  
* 1922-25 жылдары Петропавлда губкомның "Бостандық туы" газетінің редакция алқасын басқарады;  
* 1925 жылғы қаңтарда Орынбор қаласында өткен Кеңестердің 4 Бүкілқырғыздық съезіне делегат болды. 1925 жылдан Алматыда тұрып, өлкелік комитеттің тапсыруымен губкомның "Тілші" ("Жетісу") газетінің жауапты редакторы болып жұмыс істеді. "Қосшы" одағының төрағасы қызметін қоса атқарды. БКП Жетісу губкомының бюро мүшелігіне сайланды, өлкелік 4 партия конференциясының делегаты болды;  
* 1927 жылы ҚазАКСР Кеңестері 4 съезінің делегаты, Қаз ОАК мүшелігіне кандидат болып сайланды;  
* 1931 жылы Қаз АКСР Халком Кеңесінде жауапты хатшы, одан кейін іс басқарушысы қызметінде болды;  
* 1935 жылы – Қаз АКСР-дің 15 жылдығына арналған ҚазОАК мерекелік сессиясының делегаты; 
* 1936 жылы Айтхожин Мирзоян қаласында (қазір Тараз қ.) аудандық оқу бөлімінің меңгерушісі болып жүріп, 1937 жылы қазанда тұтқындалды. 1938 жылы 19 ақпанда атылды. 1957 жылы ақталды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан журналистері
Приишимка (Есіл ауданы)

**Приишимка** — Ақмола облысы Есіл ауданы, Двуречный ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Есіл қаласынан оңтүстікке қарай 38 км-дей жерде.  

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) елді мекендері
Тасоба (Ақмола облысы)

**Тасоба** — Ақмола облысы Есіл ауданы, Красивое ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Есіл қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 38 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 293 адам (139 ер адам және 154 әйел адам) болса, 2009 жылы 5 адамды (4 ер адам және 1 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) таратылған елді мекендері
Алмастыру албары

**Алмастыру албары** – 18-19 ғасырлардағы сауда мен тауарларды жинау орны. Өзінің атауын сауданың негізгі тәсілі – тауар алмасудан алған, ол сауданың тиімді түрі болып табылған.

## Петропавал қаласындағы алмастыру албары тарихы
Алмастыру албары Петропавл қаласында 1759-70 жылдары патша жарлығымен әулие Петр бекінісінде салынды. Сауда бекініс зеңбіректерінің қорғауында жүргізілді, бекіністегі сауда алаңы қарауылмен күзетілді. Жергілікті тұрғындар  саудаға  негізінен ірі-қараны, сондай-ақ қойларды өткізді, малдың, түлкінің, қарсақтың, қасқырдың, қоянның және басқа аң терлерін, жүн, ешкінің түбітін, жылқының қылын, сиыр мен қойдың майын, т.б. сатты. Орыс көпестері темір қазан, істік, тағандар, шұға, астық, ұн, жарма, т.б. әкелді. Қытайлықтар түйе керуенмен мақта-мата, жібек материалдары, олардан тігілген бұйымдар, аң терлері, түйе жүнінен тоқылған маталар, мәсі, кілемдер, киіздер, кептірілген жемістер тасыды. 1825 жылға дейін қазақтар еріксіздерді сатты, әулие Петр бекінісі оларды сатып алатын басты базарға айналды. Ғасырдың аяғында алмастыру албарының маңызы Дала өлкесі үшін мал өнімдерін көтерме саудаға салатын қойма пункті ретінде арта түсті, онда бактериологиялық және мал дәрігерлік стансалар жұмыс істеді. 1910 жылы алмастыру албарынан 217 мың пұт тері, 137 мың қой терісі, 111 мың пұт жүн, жылқының 5 мың пұт қылы жөнелтілді. 1915 жылы сауда айналымы 20 млн. сомнан асты. 19-ғасыр аяғында қаланың өсуіне байланысты алмастыру албары темір жол стансасына таман көшірілді, ол қазіргі аз литражды двигателдер зауытының аумағы болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Сауда
Санат:Қазақстан тарихы
Эфир

**Эфир** сөзі келесі мағыналарды білдіреді:
* Эфир (физика)
* Эфир (химия)
* Эфир (Мифология)
## Тағы қараңыз
* Эфир майлары
* Эфир майлы жолдар
Атамекен (Маңғыстау облысы)

**Атамекен** — Маңғыстау облысы Мұнайлы ауданындағы ауыл, Атамекен ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Маңғыстау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 13 км-дей жерде.

## Халқы

## Тарихы
2007 жылы Өмірзақ ауылына қарасты "Жалын", "Атамекен", "Арай", "Қаламқас", "Шағала", "Арман", "Көктем", "Тамшалы", "Туған ел" және "Болашақ" тұрғынжай алаптарының негізінде құрылған.

## Инфрақұрылымы
Ауылда 2 мектеп бар. Ауыл тұрғындарына 1 жедел жәрдем, 2 БМСККО орталығы қызмет көрсетуде. Ауылда мәдениет үйі және аудан әкімі қолдауымен ашылған Атамекен аула клубы жұмыс жасайды.

## Ауыл шаруашылығы
2016 жылға қарай ауыл бойынша мал бас саны: ірі қара мал – 70, қой- ешкі 435, жылқы – 5, түйе – 4, шошқа –97 құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Мұнайлы ауданы елді мекендері
Атамекен (Жетісай ауданы)

**Атамекен** — Түркістан облысы Жетісай ауданындағы ауыл, Атамекен ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жетісай қаласынан солтүстік-батысқа қарай 24 шақырым қашықтықта орналасқан. Ауылды Достық каналының бір тармағы кесіп өтеді. Ауылдың батысында Жетісай-Шардара тас жолы бар.

## Халқы

Халқының басым бөлігі қазақтар. Олардан басқа өзбектер, тәжіктер, орыстар тұрады.

## Дереккөздер

Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Атамекен (Сарыағаш ауданы)

**Атамекен** — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Дербісек ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
нобай|солға|200px|      
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 20 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Сарыағаш ауданы елді мекендері
Атамекен (Тасқала ауданы)

**Атамекен** (2002 жылға дейін – *Совхозное*) — Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданындағы ауыл, Қазақстан ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Тасқала ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 37 км-дей жерде, 1-ші Шежін өзенінің жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1146 адам (563 ер адам және 583 әйел адам) болса, 2009 жылы 944 адамды (470 ер адам және 474 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 836 адамды (422 ер адам және 414 әйел адам) құрады.

## Ауыл көшелері
* А. Иманов көшесі
* Бейбітшілік көшесі
* Жеңіс көшесі
* М. Мәметова көшесі
* С. Сейфуллин көшесі
* Тәуелсіздік көшесі
* Ы. Алтынсарин көшесі

## Дереккөздер

Санат:Тасқала ауданы елді мекендері
Атамекен (Ақжайық ауданы)

нобай|орта|1200px|'''Атамекен ауылына қош келдіңіздер!'''

**Атамекен** — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Алмалы ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Чапаев ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 105 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 625 адам (316 ер адам және 309 әйел адам) болса, 2009 жылы 665 адамды (337 ер адам және 328 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 575 адамды (298 ер адам және 277 әйел адам) құрады.

## Ауыл көшелері
* Болашақ көшесі
* Достық көшесі
* Ы. Алтынсарин көшесі

## Дереккөздер

Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Меркурий кратерлерінің тізімі

thumb|right|Меркурий
Бұл Меркурий кратерлерінің тізімі. Кратерлердің барлығы өнер адамдарының құрметіне аталған: суретшілер, жазушылар, сәулетші және т. б. Көлемі 250 км-ден асатын кратерлер бассейндер категориясына жатады .

## А

## Б

## В

## Г

## Д

## И

## Й

## К

## Л

## М

## Н

## О

## П

## Р

## С

## Т

## У

## Х

## Ц

## Ч

## Ш

## Э

## Ю

## Дереккөздер



* Batson R.M., Russell J.F. (1994), *Gazetteer of Planetary Nomenclature*, United States Geological Survey Bulletin 2129 http://planetarynames.wr.usgs.gov
* Davies M.E., Dwornik S.E., Gault D.E., Strom R.G. (1978), *Atlas of Mercury*, NASA Scientific and Technical Information Office http://history.nasa.gov/SP-423/sp423.htm

## Сілтемелер
* USGS: Mercury nomenclature (ағылш.)
* USGS: Mercury Nomenclature: Craters (ағылш.)
* Atlas of Mercury (ағылш.)
* А.Квасников.

Санат:Болпан
Ақ түс

нобай|оңға|Ақ түс
**Ақ түс** — қара мен сұр түс біріккен ахромативті түс.  Спектр және электромагниттік сәуленің біркелкі күшінің толқын ішінде таралуынан пайда болған көзге көрінетін түс болып табылады. 

Ақ түс бүкіл түстердің бастамасы болып табылады. Себебі күннен бізге келген сәулелер негізінен ақ түсті. Бірақ атом малекулаларының қозғалуының әсерінен олар бізге жеті түс ретінде келеді. Онымен қоса ақ түс ең жарық түс болып табылады. Оның реңкі — 0. 

## Психология саласындағы қабылдануы

* Ақ түстің қабылдануы өте ерекше. Кейбірелер ақ түсті руханилықтың түсі деп қабылдайды. Онымен қоса адамдар ақ түсті материалдық емес әлемнің түсі ретінде қабылдайды. Ақ түс Періштенің киімінің түсі болып табылады. 

* Ақ түс мейірімділіктің де белгісі болып саналады. Мысалы, ақ ту — достастықтың белгісі, ақ сиқыр — жақсы сиқыр. 

* Ақ түс  — тазалықтың белгісі. Мысалы, қыз-келіншектер ұзату кезінде ақ түсті көйлекті киеді. Бұл болашақта сол қыздың болашағы жарқын болсын дегенді білдіреді. 

* Ақ түс — тәуелсіздіктің белгісі болып саналады. Мысалы, әскерде адам өз қызметінен босатылғанда оған ақ билет беріледі. Бұл жігіттің тәуелсіз екенін білдіреді. 

* Адамдар ақ түсті өлімнің белгісі деп те санайды. Себебі адам өлген кезде оның терісі сұрлана бастайды. Адамдар бұл белгіні адамның қайтыс болып, жаңа өмір бастағандығының белгісі деп санайды. 

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Ақ түс деңгейі
* Ақ

Санат:Түстер
Шон Майклз

**Шон Майклз** (ағыл. Shawn Michaels); шын аты **Майкл Шон Хиккенботтом** (ағыл. Michael Shawn Hickenbottom); 1995 жылы 22 шілдеде дүниеге келген, XXVI ғасыр Рестламаниясымен күрестен кейін өз мансап жолын аяқтаған атақты рестлер. 2011 жылы WWE Hall of Fame қосылған. 

Қазір оның жеке телебағдарламасы «Shawn Michaels MacMillan River adventures» туралы ол Raw 27 маусымда 2011 жылы еске салған болатын.

## Ерте жылдары
Шон Майклз отбасындағы төртінші бала болды: Рэнди және Скотт — оның үлкен ағалары; Шари — үлкен әпкесі. Өзі Чандлерде дүниеге келгенімен,  Сан-Антониода өсті. Оның әкесі әскери адам болғандықтан ол жиі көшіп жүрді және сондықтан да ол біраз уақытын Англияда, Редингте өткізді.

Бала бола тұрып ол Майкл деген есімді ұнатпады, сондықтан оны достары мен туысқандары Шон деп атады. 

12 жасынан бастап Шонда арман пайда болды: кәсіби рестлер болу. Ерет жасынан Шон спортшы болатын, оның мансабы 16 жасында ол футбол ойнап бастаған уақыттан басталды. Рандольф орта мектебінде резервтегі жартылай қорғаушы болды және ең  соңында команда футбол комнадасының капитаны болды. Оңтүстік Батыс Техас мемлекеттік университетін  Сан-Маркоста аяқтағаннан кейін Шон колледж өмірі оған арналмағанын түсінді. Осыдан кейін ол кәсбіи рестелингтегі мансабын бастады. 

## Кәсіби рестлингтегі мансабы

### Бастапқы мансабы (1984—1985)
Шон бала кезінен рестлер болуды арман еткен болатын. Оған он сегіз жас толғагда ол тәжірибелі рестлер Хосе Лотариода жаттыға бастады. Екі аптадан соң оның келесі туған күнінен кейін жаттығулар аяқталды. Ол «Mid-South Wrestling Federation» деп аталатын федерацияда дебют жасады. 

## Дереккөздер

Санат:22 шілдеде туғандар
Санат:1965 жылы туғандар
Көк түс

нобай|оңға|Көк түс
**Көк түс** — толқын ұзындықтары шамамен 440-485 нанометр болатын спектр түсінің диапазоны. Негізгі түстердің бірі. 

## Мазмұны
Бұл түс негізгі түстердің бірі болғандықтан табиғатта аз емес. Мысалы аспанның түсі көк. Онымен қоса бәріміз қолданатын судың түсі 5 метр биіктіктен кейін көк түске енеді. Спектрына қарай жеті түске байланысты адамдар жеті түрлі ғаламшарлар берген. Көк түс—Шолпанның түсі болып табылады.

## Психология саласындағы қабылдануы
Көк түсті қолдану Египеттіктердің ең ежелгі ісі болған. Олар осы түс арқылы өз құдайларының бас киімін белгілеген. 

Майя халқы адамды құдай үшін құрбандыққа берген. Бірақ ол құрбан міндетті түрде көк түсті болған. Құрбанға байланысты заттардың барлығы көк түске боялатын болған. 

Христиандардың дәстүрі бойынша көк түс құдай күшінің қуаттылығы мен ұлы құпиялардың белгісі болған. Дәл сол уақытта словян халқының ішінде көк түс өкініштің белгісі болып үлгерген. Көптеген елдерде көк түс адамдықтың, мәңгіліктіліктің, аспанның, мейірімділіктің белгісі болған. Геральдиктегі адамдар бұл түсті ақылдылылықтың, даналықтың және мейірімділіктіліліктің белгісі деп түсінген. 

Шығыс халқы бұл түсті қасиетті түс деп санаған. Себебі шығыс халқы бұл түс жаман рухтарды жояды деп сенген. 

## Дереккөздер

Санат:Түстер
Пола Хокинс

**Пола Хокинс** (, 26 тамыз 1972) – «Поездағы қыз» кітабының арқасында танымал болған британдық жазушы.

## Өмірі
Хокинс Хараре, Зимбабве елінің астанасында дүниеге келіп, сол жерде өсті. Оның әкесі экономика профессоры және тілші болып жұмыс істейді.1989 жылы 17 жасында ол Лондонға көшеді. Оксфорд университетіне түсіп, сол жерде философия, саясаттану және экономика сабақтарын оқиды. *[[The Times]]* газетінде журналист болып жұмыс істеп, бизнес туралы мақалалар жазған. 

2009 жылға қарай Хокинс Эми Сильвер лақап атын қолданып, романтикалық комедияларды жазған. Ол төрт роман жазды, алайда бұл жұмыстар коммерциялық жетістікке жетпеді. Полаға танымалдық өте салмақты оқиға – үй ішіндегі зорлық, алкоголизм және нашақорлық тақырыптарын қозғайтын триллер – «Поездағы қыз» кітабы әкелді. Бұл бестселлерді жазу үшін Хокинс алты ай жұмсады. Бұл уақыт аралығында ол жұмыс істеген жоқ және кітапты аяқтау үшін ол тіпті әкесінен қарызға ақша алған. 

«Поездағы қыз» бестселлер атанды. Ол 2015 жылдың қаңтарында басылып шықты. Наурыздың басында бір миллионнан астам дана, ал сәуірде – бір жарым миллион дана сатылды. Роман 20 апта бойы қатты мұқабада басылған кітаптардың рейтингінде бірінші орында тұрды. Бұл жаңа рекорд болды. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Пола Хокинстің жеке сайты

Санат:Ұлыбритания жазушылары
Санат:Оксфорд университеті түлектері
Сары түс

**Сары түс** — толқын ұзындықтары шамамен 565-590 нанометр болатын спектр түсінің диапазоны. 

## Табиғаттағы өлшемі
Сары түс негізгі жеті түстің қатарына кіргендіктен табиғатта бұл түс кеңінен кездеседі. Мысалы, жүгері, балапандар, үрлегіш, лимон, банан, сарыуыз,күннің түсі т.б.

## Психология саласындағы қабылдануы
Сары түс күннің түсі болғандықтан адамдар бұл түсті жақсы қабылдайды. Себебі күн біздің жұлдызымыз, жарығымыз, жылу берушіміз. Сол себепті адамдар сары түсті гүлдің, әдеміліліктің, қызықтықтың, бақыттың белгісі ретінде көреді. 

Еврей халқы бұл түсті қауіптіліктің белгісі ретінде көрген. Себебі сары түс — жолбарыстың түсі.

## Дереккөздер

Санат:Түстер
Александра Даддарио

**Александра Анна Даддарио** (;  16 наурыз 1986, Нью-Йорк) — американдық актриса.

## Өмірі
right|thumb|271x271px|Александра Даддарио және оның әрептесі - Логан Лерман
Александра Даддарио 1986 жылы 16 наурызда Нью-Йорк, АҚШ-та заңгерлердің отбасында дүниеге келді. Оның әпкесі Кэтрин және ағасы, актер Мэттью бар. 16 жасында Александра Бирли мектебінен Нью-Йорктағы кәсіби балаларға арналған мектепке актерлік шеберлікті меңгеруге ауысады. Сондай-ақ ол Мэримаунт Манхеттен колледжінде оқып, ұзақ уақыт Мейснер техникасын оқып, үйренген. 

## Мансап жолы
Александраның дебюті 2002 жылы «Менің бар балаларым» сериалында өтті. 2010 жылы Аннабет Чейз рөлін «Перси Джексон және найзағайды ұрлаушылар» фильмінде сомдады. 2012 жылы Александра әйгілі Imagine Dragons инди-тобының «Radioactive» әнінің бейнебаянына түсті. 

2014 жылы «Сан-Адреас күйреуі» фильмінде ойнады.

## Фильмография
Қызыл түс

**Қызыл түс** — толқын ұзындықтары шамамен 620-740 нанометр болатын спектр түсінің диапазоны. Үш негізгі түстің бірі болып табылады. 

## Табиғаттағы өлшемі
Қызыл түс үш негізгі түстің бірі болып табылғандықтан табиғатта кеңінен таралған түс болып табылады. Қызыл түс көптеген жеміс-жидектердің түсі болып табылады. Мысалы, қызанақ, қызыл алма, шие, т.б. Одан бөлек қызыл түс қанның түсі болып саналады. 

## Психология саласындағы қабылдануы
Адамдар қызыл түсті құмарлықтың белгісі ретінде көреді. Мысалы, құмарлықпен сүйеді, құмарлықпен күтеді. 

Сонымен қоса қызыл түс сезімнің, махаббаттың, ыңғайлылықтың белгісі болып табылады.  Әйелдер бұл түсті махаббат періштесінің түсі ретінде көреді. Бір сөзбен айтқанда қызыл түс махаббаттың белгісі. 

Африкада бұл түсті жоғары лауазымды адамдар ғана өз киімінде қолдана білген. Тек осы түсті қолданғандар ғана адамдарды өлім жазасына кесе алатын болған.

## Дереккөздер

Санат:Түстер
Қоңыр түс

**Қоңыр түс** — спектральды түске жатпайтын, тек жасыл мен қызыл түстің немесе қызғылттың сұр немесе көкпен қосылысы, сары мен пурпурлы түстің қосындысы болып табылатын түс. 

## Табиғаттағы өлшемі
Бұл түс табиғатта сирек кездеседі. Бұл түс жаңғақтың, жабайы ат пен аюдың, еліктің және т.б жануарлар мен өсімдіктердің түсі болып табылады. Сонымен қоса адамның шашы мен көзінің түсі болып табылады. 

## Психология саласындағы қабылдануы
Барлық адам қоңыр түсті есіне алған кезде оның есіне ағаш діңі түседі. Осының әсерінен қоңыр түс құнарлылық пен өнімділіктің белгісіне айналды. 

Қоңыр түс ақ немесе сары түс секілді жарық және қара түс секілді жабық түс болмағандықтан бұл түсті киімдерді қарапайым халық киді. Кейіннен бұл түс байлар ішінде де атаққа ие бола бастады. Тек 20 ғасырда ғана бұл дәстүр өз күшін жойды.

Санат:Түстер
Санат:Табиғат
Күлгін түс

**Күлгін түс** — толқын ұзындықтары шамамен 380-440 нанометр болатын спектр түсінің диапазоны. Бұл түс негізгі түстердің бірі болса да табиғатта сирек кездеседі (мысалы, баклажанның түсі күлгін).

## Психология саласындағы қабылдануы
Бұл түс әдетте құпиялылық пен қарсылықтың белгісі. Мұндай түсті жақсы көретіндер, әдетте өте ренжігіш әрі сезімтал адам болып келеді, өз армандарының ішінде өмір сүреді. Яғни, олардың жеке өзіндік әлемі болады.

## Дереккөздер

Санат:Түстер
II Георг

**II Георг** немесе **Георг II**:
* II Георг (Ұлыбритания патшасы)
* II Георг (Грекия патшасы)
Шарлотта-Амалия

**Шарлотта-Амалия** (ағылш.&nbsp;*<span lang="en">Charlotte Amalie</span>*) — тәуелді Америкалық Виргин аралдарының астанасы әрі ірі қаласы, Сент-Томас аралында орналасқан.

Сент-Томас өзенінде орналасқан. 

2000 жылғы санақ бойынша халық саны 18 900 адам.

Шарлотта-Амалия өзінің атауын V Кристианның әйелі Шарлотта Амалия Гессен-Кассельскаяның құрметіне алған. 

Шарлотта-Амалия ертеректе теңіз қарақшыларының баспанасы ретінде танымал болған, ал бүгін — круиздік кемелер тоқтайтын туристтік орталық.

Азық-түлік өндірісі дамыған. Кемелерге май құю жанармай базасы.

Қала сондай-ақ қазіргі синагоганың жасы бойынша Батыс жартышарда алатын екінші орынымен танымал.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* АҚШ-тың географиялық атауларының ақпараттық жүйесі:   Шарлотта-Амалия

Санат:Американдық Вирджин аралдары
IV Вильгельм

* IV Вильгельм (Ұлыбритания патшасы)
* IV Вильгельм (Бавария герцогы)