open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жаңыл Алпамысқызы Жонтаева

**Жаңыл Алпамысқызы Жонтаева** - 1958 жылы 6 шілдеде Қызылорда облысы Жалағаш ауданының Калинин атындағы ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Жонтаев Алпамыс. Анасы - Әбілдаева Раушан.
## Хронологиясы
*Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының филология факультетін (1981) орыс тілі мен әдебиеті пәндерінің мұғалімі мамандығы бойынша; 
*Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің қаржы және несие факультетін (2004) экономист мамандығы бойынша бітірген.
*Педагогика ғылымдарының кандидаты.
*«Қызылорда облысындағы білім берудің жағдайы мен дамуы туралы баяндама» кітабының; 
*«Республикалық олимпиада материалдарының жинағы» әдістемелік көмекші қүралының; 
*20 ғылыми мақаланың авторы. 
*«Асхана» автоматтандырылған жүйесі]]» өнертабысына ие (2010).
*Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*«Нұр Отан» ХДП мүшесі.
*1975 жылдан - Қызылорда облысы Жалағаш ауданы М.И. Калинин атындағы кеңшарының жұмысшысы. 
*1976 жылдан - Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының студенті. 
*1981 жылдан - орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мүғалімі. 
*1982 жылдан - №33 ОМ мектептен тыс және сыныптан тыс жұмыс үйымдастырушысы (Қызылорда облысы). 
*1985 жылдан - №31 ОМ директоры (Қызылорда облысының Жалағаш кенті). 
*1986 жылдан- №33 ОМ директоры (Қызылорда облысы). 
*1992 жылдан- Қызылорда облысы Жалағаш аудандық білім беру бөлімінің меңгерушісі. 
*1993 жылдан - Қызылорда облысы Арал ауданы әкімінің орынбасары. 
*1996 жылдан - Қызылорда облысы әкімінің аппаратында ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімінің меңгерушісі. 
*1998 жылдан - Қызылорда облыстық Мәдениет басқармасының бастығы. 
*2005 жылдан - Қызылорда облыстық Білім беру департаментінің директоры. 
*2007 жылдан - Педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институтының директоры. 
*2008 жылдан - Қызылорда қалалық Білім беру бөлімінің бастығы.
*2009 жылдан бері - Қызылорда облыстық Білім беру басқармасының бастығы.
## Жетістіктері
«Құрмет» орденімен марапатталған (2006).

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан - адами әлеуетінің деңгейі жоғары, әл-ауқаты артқан және экономикасы түрақты ел».
Хоббиі - сөздік жинау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - «ТАӨ» топтамасы, классикалық әдебиет.
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Нұрманов Төреғали Қожабергенұлы, «РМЗ Шапағат» ЖШС бас директорының орынбасары. ¥лы - Қожаберген Нұрай.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Қанат Нұрмұхамедұлы Омарбаев

**Қанат Нұрмұхамедұлы Омарбаев** 
1943 жылы 3 желтоқсанда Алматы облысында туған. Қазақ.

Әкесі - Омарбаев Нұрмұхамед, марқүм. Анасы - Омарбаева Қалилахан, марқұм.

Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік өнер институтының вокал факультетін бітірген (1973), опера орындаушысы, оқытушы.

Қазақ ұлттық музыка академиясының профессоры (2006жылдан) (қазіргі Қазақ ұлттық өнер университет).
Қазақ және орыс тілдерін біледі.

1973 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының опера солисі. 1998 жылдан - Қазақ ұлттық музыка академиясының деканы.
2000 жылдан бері - К. Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театрының солисі.

2003-2006 жылдары - Қазақ ұлттық музыка академиясы жеке ән айту кафедрасының меңгерушісі.

*«Қажырлы еңбегі үшін»* (1987), *«Ерен еңбегі үшін»* (2003) мөдальдарымен марапатталған. ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1991). ҚР Білім министрлігінің *«ҚР ЖОО үздік оқытушысы»* грантының иегері (2006).

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Аса жоғары дамыған ел болады»*.
Хоббиі - спорт, белсенді демалыс.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи шығармалар; А. Құнанбаев, Н. Думбадзе.

Үйленген. Жұбайы - Омарбаева Үлтай Үйсымбайқызы (1952 ж. т.). Ұлы - Омарбаев Асқар (1976 ж. т.); қызы - Омарбаева Дина (1981 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Алматы облысында туғандар
Санат:Қазақстан әншілері
Санат:1943 жылы туғандар
Санат:Профессорлар
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Санат:Қазақстан педагогтары
Марат Смағұлұлы Қосубаев

**Марат Смағұлұлы Қосубаев** - 1938 жылы 28 қазанда Алматы облысының Кеген ауданында туған. Қазақ.
Әкесі - Қосубаев Смағұл, марқүм. Анасы - Қосубаева Көкен, марқұм. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген
(1967), жаттықтырушы-оқытушы. Грек-рим күресі тақырыбында бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған 8 мақаланың авторы.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі .
*1962 жылдан - «Еңбек резервтері» Бүкілодақтық ерікті спорт қоғамы (БЕСҚ) Семей облыстық кеңесінің грек-рим күресі бойынша жаттықтырушысы, 1964 жылдан-
Семей облыстық кеңесі төрағасының орынбасары. 
*1968 жылдан - «Еңбек резервтері» БЕСҚ Семей облыстық кеңесінің грек-рим күресі бойынша аға жаттықтырушысы.
*1990 жылдан - Семей облыстық спорт жөніндегі білім беру басқармасының меңгерушісі. 
*1993 жылдан - Семей қалалық спорт комитетінің бас маманы.
*2007 жылдан бері - Семей қаласының «Локомотив» стадионының меңгерушісі. ҚазКСР халыққа білім беру ісінің үздігі. ҚР кәсіби-техникалық білім беру ісінің үздігі. Халықаралық дәрежелі төреші, ҚР грек-рим күресінен Еңбек сіңірген жаттықтырушы. «Еңбек ардагері», «Ерен еңбегі үшін. В.И. Лениннің туғанына 100 жыл толуы құрметіне» медальдарымен; ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің грамоталарымен; ҚР Құрмет грамотасымен, КСРО спорт комитетінің грамоталарымен марапатталған. Семей қаласының Құрметті азаматы.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Еліміздің әрі қарайғы дамуы»*.
Сүйіп оқитын әдебиеті - көркем әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Омарова Зинаида Қалиқызы (1948 жылы туған), зейнеткер. ұлдары - Алмат (1968 жылы туған), Ерік (1970 жылы туған).
Немересі - Жәнібек (2000 жылы туған).

Санат:1948 жылы туғандар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Виталий Владимирович Багрянцев

**Виталий Владимирович Багрянцев** 1979 жылы 1 қаңтарда Алматы қаласында туған. Орыс. 

Әкесі - Багрянцев Владимир Анатольевич, электр орамашы. Анасы - Багрянцева Галина Александровна, бухгалтер. 

Алматы темір жол техникумын (1997) «Темір жол электрификациясы» мамандығы бойынша; Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясын (2001) театр және кино актері мамандығы бойынша бітірген. 

2001 жылдан бері - М.Ю. Лермонтов атындағы Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының актері. 2003- 2008 жылдары - «Седьмая грань» мемлекеттік емес жастар театрының құрылтайшысы, актері. 

«Ай да Братец Кролик!» (Үй қояны), «Василиса Прекрасная» (Иван), «Ищите женщину» (Блэз д'Амбрие), «Как важно быть серьезным» (Лейн), «Конек-Горбунок» (3-ші сайқымазақ), «На дне» (Алешка), «Пигмалион» (Фредди), «Сети дьявола» (Сидоров), «Танго» (Артур), «Хрустальный башмачок» (Принц), «Шум за стеной» (Сахна жұмысшысы, Тим Огулд), «Эти свободные бабочки» (Дон Бейкер), «Дама сердца прежде всего» (Дон Феликс де Толедо), «Тот, кто получает пощечины» (Альфред Безано), «Король Лир» (Эдмонд), «Фуршет после премьер» (Кассио), «Вишневый сад» (Лопахин), «№13» Р Куни (Официант) спектакльдерінде ойнайды. 

Үйленген. Жұбайы - Гудова Елена Николаевна (1974 жылы туған), Н. Сац атындағы Мемлекеттік академиялық жастар мен балалар орыс театрының актері. Ұлы - Багрянцев Арсений Витальевич (2003 жылы туған); Қыздары - Багрянцева Ева Витальевна (2007 жылы туған), Багрянцева София Витальевна (2010 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:1 қаңтарда туғандар
Санат:1979 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:Қазақстан орыстары
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Санат:Қазақстан актерлері
Ринг

**Ринг** — кәсіпкерлердің рыноктан белгілі бір тауарды сатып алып, оны содан кейін көтеріңкі бағамен
сату арқылы пайда табу
мақсатында жасаған қысқа
мерзімді келісімі.
## Дереккөздер


Санат:Банк терминдері
Санат:Экономика
Қосалқы лицензия

**Қосалқы лицензия** - лицензиатқа лицензияны үшінші біреулерге сату құқығының берілуі. Бүл жөнінде лицензиялық келісімді ескертпе жасалады немесе ондай құқық лицензия иесінің жазбаша рұқсаты бойынша беріледі. Көлемі
жағынан көмекші лицензия, әдетте, жай лицензияға
сәйкес болады. Ол үшін үстеме ақыны екі жақ бөлісіп алады. Лицензиат
лицензиардың агенті ретінде қызмет көрсететіндіктен, өзіне берілген кұзіреттен аспайды.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Олқылық

**Олқылық** - түйіндескен тетіктердің арасындағы саңылау.

**Рөлдік доңғалақтың олқылығы**- автомобильдің басқарушы доңғалақтарының бұрылуы болмаған жағдайдағы рөлдік
доңғалақтың бұрылу бұрышы.
## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Сайлаубек Жақсыбеков

нобай|ОҚО Музыканттар одағының төрағасы**Жақсыбеков Сайлаубек** - 
1957 жылы 15 желтоқсанда Түркістан облысы Төле би ауданының Сарқырама ауылында туған. Қазақ.

Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының оркестрлік факультетін бітірген (1982), оркестр әншісі, оқытушы.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1982-1989 жылдары - әл-Фараби атындағы Шымкент
мәдениет институтының аға оқытушысы, 1994 жылдан - Қ.А. Иассауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің әлеуметтік-мәдени мәселелер және спорт саласы директорының кеңесшісі. 1998 жылдан - Қ.А. Иассауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің «Музыка және ән айту» кафедрасының меңгерушісі. 2004 жылдан - Қ.А. Иассауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік
университетінің әлеуметтік-мәдени мәсөлелері және спорт
саласы директорының кеңөсшісі. 2008 жылдың қаңтарынан - Ш. Қалдаяқов атындағы Оңтүстік Қазақстан облыстық
филармониясының директоры.

2010 жылдың қыркүйек айынан бері - Ш. Қалдаяқов атындағы Оңтүстік Қазақстан облыстық филармониясының
Сүгір атындағы Қазақ ұлттық аспаптары оркестрінің директоры.

«Ерен еңбегі үшін» (2001) медалімен марапатталған.

Мәдениет қайраткері (2002).

Діни көзқарасы - ислам.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан-2030» бағдарламасын жүзеге асыру».

Хоббиі - эстрада әншілерін дайындау.

Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.

Үйленген. Жұбайы - Жақсыбекова Сәуле Серікқызы
(1958 ж.т.). Ұлдары - Әлден (1982 ж.т.); қыздары -
Қарлығаш (1983 ж.т.), Еңлік (1991 ж.т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:15 желтоқсанда туғандар
Жібек Есекеқызы Бағысова

**Жібек Есекеқызы Бағысова** (8 қазан 1940 жылы, Көкшетау облысы Біржан сал ауданының Степняк қаласында туған) — қазақстандық және бұрынғы советодағының актрисасы. Қазақстанның халық әртісі. «Парасат ордені»нің иегері.Шахмет Құсайынов атындағы Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драма театрының жоғарғы санаттағы драма актрисасы. Көкшетау қаласының Құрметті азаматы. Қазіргі таңда Көкшетау қаласында тұрып жатыр.

## Жалпы мәліметтер
Әкесі - Бағысұлы Есеке, Ұлы Отан соғысы кезінде хабарсыз кеткен. Анасы - Ғабдұлмәжитова Тұрсын-Қабай (1923-2000). Қазақ және орыс тілдерін біледі. Абай атындағы Алматы мемлекеттік академиялық опера және балет театрының жанындағы вокалдық-хор студиясын бітірген (1959), хор әртісі.

## Еңбек жолы
* 1959 жылы Талдықорған қазақ драма Бикен Римова атындағы Талдықорған қалалық қазақ драма театрыында алғашқы еңбек жолын бастаған.
* 1960 – 1994 жылдары Н.Бекежанов атындағы Қызылорда облыстық драма театрының артисі;
* 1994-1995 жылдары Қалибек Қуанышбаев атындағы Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драма театрының артисі; 
* 1995 жылдан бастап  Шахмет Құсайынов атындағы Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драма театрының жоғарғы санаттағы драма артисі.

## Қоғамдық белсенділігі
* 1975 – 1987 жылдары Қызылорда қаласының қалалық кеңесінің депутаты;
* ҚазКСР Театр қайраткерлері одағының мүшесі (1963 жылдан);
* КСРО Театр қайраткерлері одағының мүшесі (1990 жылдан); 
* Қазақстан Республикасы Театр Қайраткерлері одағының мүшесі.

## Марапаттары
* 1967 жылы ҚазКСР Жоғарғы Кеңес Төралқасының «Құрмет» Грамотасы;
* 1970 жылы «В.И.Лениннің туғанына – 100жыл» мерекелік медалі;
* 1975 жылы «Еңбек ардагері» медальі; 
* 1967 жылы Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (Қазақ КСР);
* 1980 жылы Қазақстанның халық әртісі (Қазақ КСР);
* 1980 жылы ҚазКСР Жоғарғы Кеңес Төралқасының «Құрмет» Грамотасы;
* 2001 жылы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың жеке алғыс хаты;
* 2001 жылы ҚР тұңғыш президентінің «Президенттік степендиясы»ның иегері.
* 2006 жылы Ақмола облысының әкімінің «Құрмет» Грамотасы;
* 2008 жылы ҚР мәдениет пен өнер саласындағы президенттік степендиясының иегері.
* 2010 жылы Көкшетау қаласының Құрметті азаматы атағы берілген.
* 2011 жылы «Парасат ордені»нің иегері атанды.
* 2011 жылы «ҚР тәуелсіздігіне – 20 жыл» мерекелік медальі;
* Бірнеше рет Қазақстан Республикасы Мәдениет Министрлігінің, Ақмола облысының әкімінің, Ақмола облысының мәдениет басқармасының,  Қазақстан Республикасының Театр қайраткерлер одағының Құрмет грамоталары мен Алғыс хаттарымен марапатталды.

## Жеке қасиеттері
Діни көзқарасы - діндар. 
* Тұрмыс құрған. Жұбайы - Жағыпаров Б. (1942 жылы туған), Облыстық халық шығармашылығы орталығы басшысының шаруашылық жөніндегі орынбасары. 
* Ұлдары - Жағыпаров Айбол (1964 жылы туған), Жағыпаров Нұртуған (1966 жылы туған), Жағыпаров Нұрбол (1970 жылы туған), Жағыпаров Нұрлан (1976 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан халық әртістері
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Магистраль

**Магистраль** - әр бір басты
сызық (мысалы: жол сымдары,
құбырлар) осылардың қатынасына
қарай екінші дәрежелі шығуына
қарай.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Магнето

**Магнето** - қозғауыштың от алу
кезінде цилиндр ішіндегі жұмыс
қоспасы жану үшін үлкен кернеу
көзі қызмет ететін құрылғы: ток
көзінен - генератордан, трансформатордан және үлестіруші үздігінен тұрады.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Анета Шәріпқызы Баетова

**Анета Шәріпқызы Баетова** 1953 жылы 5 наурызда Орал облысы Орда ауданы Орда кеңшарында туған. Қазақ. Әкесі - Сиранов Шарап, марқұм, Бөкей мұражайының директоры болған. Анасы - Әлікпаева Дина, марқұм, мұғалім болған. М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының жанындағы актерлік факультетті бітірген (1974), актриса. Жеңістің 60 жылдығына арналған сценарийдің, сонымен қатар «Күркіреп күндей өтті ғой соғыс», «Тағдыр» мақалаларының авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1969 жылдан бері - Махамбет атындағы Гурьев облыстық Қазақ драма театрында актриса (қазіргі - Махамбет атындағы Атырау облыстық Қазақ драма театры). «Шағала» (Нина Заречная), «Болашаққа аманат» (Торғын), «Қорқыт» (Халуа Бегім), «Мөлдір махаббат» (Есектас), «Келіндер көтермесі сатты», «Асауға тусау» (Биянка), «Шайын қатын» (Сәния), «Махамбет» (Фатима), «Шығыстағы бір Бейбақ» (Фусако), «Адам Ата - Хауа Ана» (Шайтан), «Жаралы Жолбарыс» (Ханша), «Ата парызы» (Шешесі) қойылымдарындағы рөлдерде ойнайды. «Мәңгі алау» Халықаралық фестивалінің лауреаты (II орын). Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген әртісі. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - В.И. Ленин, Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Әлемнің ең алдыңғы қатарлы республикасы»*. Хоббиі - теледидар. Сүйіп оқитын әдебиеті - сценарийлер. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Доғалақов Нұрлан, дыбыс режиссері. Қызы - Доғалақова Шынар; ұлы - Доғалақов Аймәди.

## Дереккөздер
Рымбек Нығметұлы Әлпиев

**Рымбек Нығметұлы Әлпиев**

1953 жылы 25 тамызда Қырғыз КСР Фрунзе қаласында туған.

Әкесі - Әлпиев Нығмет (1898-1961), Қырғыз мемлекеттік университетінің оқытушысы болып жүмыс істеген. Анасы - Әлпиева Раушан, зейнеткер, әлеуметтік салада жұмыс істеген.Ленинград мемлекөттік театр, музыка және кинематография институтының театр және кино режиссурасы факультетін бітірген (1981), кинорежиссер.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2003 жылдан).

1980 жылдан - «Қазақфильм» киностудиясының кинорежиссері. 1990 жылдан - кәсіпкер, «Турказ» БК. 1997 жыл-
дан - ҚР Президентінің телерадиокешенінде жұмыста.

2002 жылдан - Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» ҰКРМҚК бас директорының бірінші орынбасары.

2008 жылдан бері - Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ ойын киносы бірлестігінің директоры.

КСРО Кинематографистер одағының басқарма мүшесі.

«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған (2001). Бүкілодақтық кино байқауы сыйлығының лауреаты (1983, 1991), X Халықаралық телефорум бас жүлдесінің иегері (Мәскеу қаласы, 2008).
Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2008).

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Халықтың әл-ауқатының әрі қарайғы артуы. Саяси тұрақтылық.
Экономикалық дамудың артуы. Мәдениет пен өнердің дамуы».

Хоббиі - спорттық балық аулау.

Сүйіп оқитын әдебиеті - Ф.М.Достоевский, Г.Г.Маркес,М. Әуезов, Ш.Айтматов, А.П.Чехов және тағы басқа.

Үйленген. Жұбайы - Әлпиева Зарема (1980 жылы туған), банк қызметкері. Қыздары - Әлпиева Әлия (1978 жылы туған), Әлпиева.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Макропрофиль

**Макропрофиль** - 100 м-ден
асатын жолды кедір-бұдырлықтары.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Шолпан Байғабылова

**Шолпан Байғабылова** 1949 жылы 26 қаңтарда Павлодар облысы Май ауданы Шыған ауылында туған. Қазақ. КСРО Мемлекеттік академиялық Ленин орденді Кіші театры жанындағы М.С. Щепкин атындағы Мәскеу театр училищесінің актерлік факультетін бітірген (1972), театр, кино актрисасы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1972 жылдан - Торғай облысы қазақ музыкалық-драма театрында актриса. 1979 жылдан - Қызылорда облысы Қазақ драма театрының актрисасы. 1981 жылдан - М. Әуезов атындағы Қазақ академиялық драма театрында актриса. 1990 жылдан - ҚазКСР Мемлекеттік комитетінің теледидар және радио хабарлары «Шалқар» Бас редакциясының бағдарламасын жүргізуші, диктор. 1999 жылдан - МҚКК «Ж. Аймауытов атындағы Павлодар облысы қазақ музыкалық-драма төатрының» актрисасы. 2007 жылдан - «Павлодартелерадио» МҚК бағдарламалар үйлестірушісі, 2008 жылдан - дикторы, 2009-2010 жылда- ры - редакторы. ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1978). КСРО Мәдениет министрлігінің (1974), ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1975). Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Өркендеуші ұлы ел»*. Хоббиі - кітап оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия. Ұлы - Айтқожанов Арман; қызы - Дүйсенбенова Шынар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Артық Жарылқасынұлы Тоқсанбаев

right|150px
**Артық Жарылқасынұлы** 1958 жылы 23 желтоқсанда Алматы облысының Қаскелең қаласында туған. Қазақ. 

## Өмірбаяны
К. Байсейітова атындағы Республикалық орта мамандандырылған музыкалық мектеп-интернатты; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын бітірген (1983), композитор. Қазақстан Республикасы  көрнекті композиторы. Симфониялық, камералық шығармалардың, балалар мен жасөспірімдерге арналған музыканың, әндердің, романстардың, «Дикий Восток», «Сардар», «Секер» кинофильмдерінің, «Мүсінші Наурызбаев» деректі фильмі музыкасының және т.б. авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1984 жылдан - қазақ телевизиясының музыкалық бағдарламалар бас редакциясының редакторы. 1985 жылдан - «Гүлдер» Республикалық эстрадалық ансамблінің бас дирижері және музыкалық жетекшісі. 1988 жылдан - Қазақстан Композиторлар одағы насихат және ақпарат бөлімінің меңгерушісі. 1996 жылдан - қазақ радиосы продюсерлік орталығының жетекшісі. 2003 жылдан - Қазақстан Композиторлар ассоциациясының вице-прөзиденті. 2007 жылдан бері - Қазақстан Республикасы Композиторлар одағы аппаратының жетекшісі. 

## Отбасы
Әкесі - Тоқсанбаев Жарылқасын Аптынбекұлы (1937-1985), мұғалім болған. Анасы - Сиразитдинова Рабис Ғарифқызы (1940 жылы туған), зейнеткер, мұғалім болып жұмыс істеген. 
Ұлы - Тоқсанбаөв Шыңғыс (1985 жылы туған ); қызы - Тоқсанбаева Ғазиза (1989 жылы туған).

## Дереккөздер
Папян Baг (Ваагн) Анатольевич

**Папян Baг (Ваагн) Анатольевич**
1956 жылы 5 маусымда Армян КСР Ереван қаласында
туған. Армян.

Әкесі - Папян Анатолий Казарович, Арменияның халық су-
ретшісі, профессор. Анасы - Байбуртян Амалия Варшамовна, пианист, Арменияның Еңбек сіңірген әртісі, профессор.

П.И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясының фортепиано факультетін профессор М. Воскресенский классы бойынша (1978); Н.А. Римский-Корсаков
атындағы Ленинград мемлекеттік консерваториясының
дирижерлік факультетін профессор И. Мусиннің классы
бойынша (1987) бітірген.

1984 жылдан - Армян филармониялық оркестрінің екінші
дирижері, көркемдікжетекшісі, басдирижері (Ресей және
шетел авторларының қазіргі заманғы музыкасын қоса
алғанда, әртүрлі композиторлардың 200-ден астам шығармаларына дирижерлік жасады). 1990 жылдан - Бушман-Мехтада, Тель-Авив университетінің Музыка мектебінде *«Дирижөрлік жасау*» және *«Фортепиано»* пәндерінің оқытушысы, Шлернада (Италия), София Королева
музыкалық мектебінде (Испания), Quince College (Нью-Йорк) музыкалық фестивальда шебер-класты жасады.
Жаңа орыс симфониялық оркестріне (Мәскеу қ., 2003-
2006); *«Симфониетта Беер-Шева»* Израиль оркестріне;
Хайфа Израиль Солтүстік оркестріне; Иерусалим симфониялық оркестріне; *«Ришон ЛеЗион»* Израиль симфониялық оркестріне дирижерлік жасауға шақырылды (дирижер және солист). 2006 жылдан - Ашдодский симфониялық оркестрінің көркемдік жетекшісі (Израиль). 2008
жылдан - ҚР Мемлекеттік академиялық симфониялық
оркестрінің бас дирижері және көркемдік жетекшісі; қазақ
оркестрін жаңа орындаушылық деңгейге шығарды, бірнеше рет шетелде гастрольде болды, сондай-ақ Қазақстанда және ТМД-да концерттердің көпшілігіне қатысты.
Қазіргі уақытта Израильде және Қазақстанда жұмысын
бірге атқарады, сондай-ақ дирижер әрі пианист ретінде
дүниежүзінде үнемі гастрольде болады.

Лондонда *«Барбикан Орталығында»*, Жаңа жапон филармониялық, Ресей, Белград симфониялық оркестрлеріне және Норвегия Трондхейм қ. симфониялық оркестріне дирижерлік жасады. *«Энеско фестиваліне»* қатысты
және Вена үлдар хорымен (2001) концерт берді; Хьюстонда, Техас штатында, АҚШ оркестрлер фестиваліне
және Кореяда Сувон фестиваліне қатысты.

Пианистердің *«Виана да Мота»* халықаралық конкурсын-
да 2-ші сыйлықты алды (Португалия, Лиссабон қ., 1977).
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Оң»*.
Сүйіп оқитын әбедиеті - М. Фриш, Д.Д. Сэлинджер,
М.А. Булгаков, Л.Н. Гумилев.

Үйленген. Жүбайы - Закарян Карина.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:1956 жылы туғандар
Гратификация

**Гратификация** ақшалай мадақтау, көтермелеу. Сауда айналымында гратификацияның мақсаты агенттерді, делдалдарды, сауда айналымына басқа да қатысушыларды әр түрлі іс-әрекеттерге немесе олардың өздеріне жүктелген міндеттерін орындауға ынталандыру болып табылады. Гратифакация құқығы, егер үш рет  қатар жұмыс берушi оның төлеп қойылуына әр түрлi ескерту болса, сол жағдайда пайда болады. Әдеттегiдей, бұл құқықтар ұжымдық келiсiмшарттың өзгерiсi жолымен бұзуға болмайды. Гратификацияны айыру арқасында пайда болатын өндiрiстiк жағдайлардың жұмыстан шығаруында рұхсат етiлмейдi, бiрақ тарифтi келiсiмде не шарт кезiнде тиiстi ескертуге болады. Егер Гратификация болса, заңға сүйенген мiндеттiң мойындаусыз болашақта ерiктi есептеседi, онда ол жұмыс берушiнiң қарастыруы бойынша өндiрiп алады:

1) жүктi тиеу-түсiру жұмысындағы шығындарды жабулауын мақсаты бар фрахтқа үстеме;

2 ) пароход, ұшақта түсiру - жүк тиеу жұмыстарында және Гратификацияның бұйрығы ерекше сақтығы бар тауарлардың шамадан тыс жүктеуiне қосымша төлеу. есептi жүзеге асырудағы мүдделiлiктi жоғарылатуға қудалайды.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Геннадий Николаевич Балаев

**Геннадий Николаевич Балаев** )1940 жылы 24 шілдеде Ақтөбе қаласында туған) - актер, Орыс. 

Әкесі - Николай Димитриевич Балаев, марқұм, КСРО Халық әртісі. Анасы - Евгения Ивановна Соколова, марқұм, ӨзКСР Халық әртісі. 

Самарқан мемлекеттік музыкалық училищені (1961) балалар музыкалық мектебінің оқытушысы, концертмейстер, пианист мамандықтары бойынша; Ташкент мемлекеттік театр және кино институтының Самарқан филиалын (1962) театр және кино актері мамандығы бойынша; Ташкент мемлекеттік консерваториясының фортепиано кпасы бойынша үш курсын бітірген. 1962 жылдан бері - М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры актері. 

«На дне» (Актер), «Пока она умирала» (Игорь), «Танго» (Стомиль), «Тот, кто получает пощечины» (Тот), «Отдам в хорошие руки добрую старую собаку (Воробышек)» (Гриша), «Король Лир» (Герцог Бургундский), «Свадьба Кречинского» (Кречинский), «Кин IV» (Кин) және басқа да рөлдерді спектакльдерде орындайды. 

«Мосфильм» киностудиясының «Перекличка» (капитан Лунин), «Чокан Валиханов» (кадеттер корпусының бастығы) кинофильмдерінде, «Қазақфильм» киностудиясының «Шегіртке» телесериалында (Гордей), «Груз 001» фильмде «Толобайки» әзіл-сықақ хабарында рөлдер ойнаған. 

Киноактерлер одағының хатшысы (1992). 

Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген әртісі. «Ерен еңбегі үшін» (2004), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) медальдарымен марапатталған. ҚР Президентінің алғыс хатын алған. 

Үйленген. Жұбайы - Балаева-Мелешко Нина Семеновна. Қызы - Наталья (1964 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:24 шілдеде туғандар
Санат:1940 жылы туғандар
Санат:Ақтөбеде туғандар
Санат:Қазақстан орыстары
Санат:Самарқан мемлекеттік музыкалық училищесі түлектері
Санат:Ташкент мемлекеттік театр және кино институты түлектері
Санат:Ташкент мемлекеттік консерваториясы түлектері
Санат:Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры тұлғалары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Мұхтар Сабырұлы Жұмағазиев

**Мұхтар Сабырұлы Жұмағазиев**  - 1956 жылы 5 желтоқсанда Ақтөбе облысы Исатай ауданының Қобыланды ауылында туған. Қазақ. Анасы - Жұмағазиева Сахан, зейнеткер. 
## Хронологиясы
*Алматы мал дәрігерлік институтының мал дәрігерлік факультетін (1980) зооинженер мамандығы бойынша; 
*Алматы экономика және статистика академиясының «Қаржы және несие» факультетін (2004) экономист мамандығы бойынша бітірген.
*Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*«Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан).
*1980 жылдың қарашасынан - Ақтөбе облысы Қобда ауданының «Қобда» кеңшары №1 бөлімшесінің зоотехнигі;
*1981 жылдың қазанынан - сұрыптаушы-зоотехнигі; 
*1982 жылдың желтоқсанынан - кеңшардың бас зоотехнигі. 
*1985 жылдың қыркүйегінен - Ақтөбе облысы Қобда ауданының Ильич атындағы ұжымшарының партком хатшысы. 
*1990 жылдың ақпанынан - Қазақстан КП Қобда аудандық комитеті ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі. 
*1990 жылдың сәуірінен - Қобда аудандық ауыл шаруашылығы басқармасы бастығының орынбасары. 
*1994 жылдың ақпанынан - Ақтөбе облысы Қобда ауданы «Орақ пен балға» ұжымшары басқармасының төрағасы. 
*1996 жылдың қаңтарынан - Ақтөбе облысы Исатай ауданының әкімі. 
*1997 жылдың сәуірінен - Ақтөбе облысы Қобда ауданының әкімі. 
*2006 жылдың шілдесінен - Ақтөбе облыстық жолаушылар тасымалдау және автокөлік жолдары басқармасының бастығы.
*2007 жылдың наурызынан - Ақтөбе облысы Қарғалы ауданының әкімі. 
*2010 жылдың сәуірінен - Ақтөбе облысы Ойыл ауданының әкімі.
*2011 жылдан бері - Ақтөбе облысы Ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы.
«Нұр Отан» ХДП Ақтөбе облыстық бөлімшесі Ойыл бөлімшесінің төрағасы (2010 жылдан).
## Жетістіктері
*«Астана» (1989), 
*«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), 
*«Тыңға 50 жыл» (2005), 
*«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), 
*«Ерен еңбегі үшін» (2006) медальдарымен марапатталған. 
*Ақтөбе облысының Жыл адамы (2004). 
*Қобда ауданының Құрметті азаматы (2009).

Әскери атағы - запастағы майор.
Діни көзқарасы - «Барлық заңды діни көзқарастарға құрметпен қараймын».
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тәуелсіз, өркендеуші, саяси тұрақты Қазақстан».
Хоббиі - аңшылық, балық аулау, спорт.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи-танымдық шығармалар.
Үйленген. Жұбайы - Жұмағазиева Ләззат Әбдіқапарқызы, Ш. Бекмұхамбетова атындағы Ойыл ОМ қазақ тілі пәнінің мұғалімі. Қызы - Жұмағазиева Гүлмира Мұхтарқызы; ұлы - Жұмағазиев Әліби Мұхтарұлы. Немерелері - Аслан, Асанәлі.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Михаил Николаевич Пульга

**Михаил Николаевич Пульга** 1936 жылы 4 ақпанда Павлодар облысы Шарбақты ауданы
Леонидовка ауылында туған. Орыс.

Әкесі - Пульга Николай Михайлович, марқүм, ҰОС қатысқан. Анасы - Пульга Евдокия Харитоновна, марқүм.
П.И. Чайковский атындағы Павлодар музыкалық училищесінің халық аспаптар бөлімін бітірген (1965), балалар музыка мектебінің оқытушысы.

*«Наш Казахстан», «Сары-Арка», «Песня о Павлодаре», «Павлодарские фонтаны», «Павлодарочка», «Целинная сторонка», «Вспоминай о целине», «Ветераны», «Звонок старому другу», «Пламя памяти», «Солдатские мамы», «Судьба поэта» (памяти П. Васильева), «Люди, творите добро», «Если молод душой человек» әндерінің авторы, сондай-ақ «Звезда Прииртышья»* газетіндегі мақалалардың
және жарияланымдардың авторы.

1954 жылдан - Павлодар облысы Шарбақты кенті үгіт бригадасының жетекшісі. 1955 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте (Моңғолия), солдат көркемөнерпаздарының жетекшісі. 1959 жылдан - Павлодар облысы Шарбақты кенті хорының және үгіт бригадасының көркемдік жетекшісі. 1962-1967 жылдары - өзеншілер хорының керкемдік жетекшісі (Павлодар қ.). 1965-1995 жылдары - №1 балалар музыка мектебінің ұстазы (Павлодар қ.). 1974 жылдан - «Голос юности» ансамблінің керкемдік жетекшісі және хормейстері (Павлодар қ.). 1968 жылдан - Павлодар қаласы медицина училищесі студенттік хорының керкемдік жетекшісі және хормейстері.

1984 жылдан бері - *«Пламя»* ер адамдардың халық ансамблін үйымдастырушы, жетекшісі Павлодар қ.).
ҚР дербес зейнеткері.

Музыкалық қайраткерлер одағы облыстық белімшесі басқармасының мүшесі.

*«Еңбек ардагері» (1985), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Тыңға 50 жыл» (2004) медальдарымен; БЛКЖО ОК «Тың жерлерді игергені үшін»* белгісімен, БОКЛК белгісімен, ҚазКСР Мәдениет министрлігінің (1960), Павлодар қалалық атқару комитетінің (1970), Павлодар
ағарту ісі қызметкерлері кәсіподағы облыстық комитеті төралқасының (1981), Павлодар ағарту ісі қызметкерлері кәсіподағы қалалық комитетінің (1985), Павлодар облыстық Кәсіподақтар кеңесі тералқасының (1986), БЛКЖО Павлодар облыстық комитетінің (1986), ҚазКСР Кәсіптік-техникалық
білім беру мемлекеттік комитетінің (1987), Беларусь КСР Кәсіптік-техникалық білім беру мемлекеттік комитетінің (1987) құрмет грамоталарымен марапатталған. ҚазКСР Мәдениет министрлігі және Кәсіподақтар кеңесі (1960), ҚазКСР Кәсіптік-техникалық білім беру Мемлекеттік комитеті (1974), Павлодар облыстық Кәсіподақтар кеңесі (1975), Соғыс ардагерлерінің кеңестік комитеті (1985), КСРО Композиторлар одағы (1987) дипломдарының иегері. I Бүкілодақтық халық шығармашылығы фестивалінің (1976), II Бүкілодақтық халық шығармашылығы фестивалінің (1987) лауреаты.
Павлодар қаласының Құрметті азаматы (2000). Қазақстанның Еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1990).

Үйленген. Жұбайы - Пульга Клавдия Ивановна (1938 ж. т.), зейнеткер. Қызы - Пульга Галина Михайловна (1961 ж. т.); ұлы - Пульга Сергей Михайлович (1966 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:1936 жылы туғандар
Грациялық күндер

**Грациялық күндер** кейбір елдерде вексельдерді төлеу мерзімі көрсетілгеннен кейін оны өтеуге берілетін жеңілдік мерзімі. Грациялық күндер әр елде әр түрлі (мысалы, Ұлыбританияда - үш күн).1930 жылғы Женева конвенциясы қабылдаған вексельдер туралы біркелкі заң қолданылып жүрген елдерде грациялық күндерге жол берілмейді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Мұханбетқали Сейтқазинов

**Мұханбетқали Сейтқазинов** (1956 ж. т), айтыскер ақын. Ұлытаудың түлегі. Жезқазған педогогикалық институтын бітірген (1981). Орта мектеп мұғалімі, ұжымшар ұйымының хатшысы, кәсіподақ комитетінің төрағасы, ауыл  әкімі қызметтерін атқарды. Ұлытау ауданы әкімінің аппаратында бөлім меңгерушісі болды. 1989 ж. Алматыда өткен Наурыз айтысының, 1990 ж. Қазақстанның 70 жылдығына арналған республикалық айтыстың, Шымкент қаласындағы Орынбай ақынның, Орал қаласындағы Мұхиттың, Ақмола қалансындағы Бөгенбай батырдың, Жаңаарқада өткен Сайдалы Сара Тоқаның және Сәкен Сейфуллиннің 100 жылдығы мерейтойына арналған республикалық айтыстардың жүлдегері. Бір топ өлеңдері «Сарыарқа саздары» атты облыс ақындарының жинағына енген.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Садық Құрмашұлы Таласбаев

**СадықҚұрмашұлыТаласбаев**(1945-2006),
тележурналист. Актоғай ауданының түлегі.Осы
өңірге белгілі айтыс ақыны Құрмаш Таласбайұлының (1916-1969) отбасында дүниеге келген.

ҚазМУ-ды(1974) бітірген.

Еңбек жолын Ақтоғай аудандық мәдениет бөлімінде клуб меңгерушісі болып бастайды.

1974 жылдан Қарағанды облыстық телерадио компаниясында диктор,жаналықтар редакциясының редакторы болып отыз жылдан астам еңбек етті. Таласбаев әнші ретінде де танымал болды.

Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісінің иегері(2004).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мыңғыш Мәуленұлы Әбілқасов

**Мыңғыш Мәуленұлы Әбілқасов** (1943 жылы туған), суретші, ҚР Суретшілер одағының мүшесі, ҚазКСР еңбек сіңірген өнер қайраткері. Қарағанды облыстық көркемөнер мұражайының директоры болған. Пейзаж, портрет салудың маманы. «30-жылдардың оқушылары», «Торайғыр көлінде», «Қарағандының шалғай жерінде», «Жаңа Сарыарқа» т. б. шығармаларында туған өлке көріністерін бейнеледі.

## Дереккөздер


Санат:1943 жылы туғандар
Санат:Қазақстан суретшілері
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан өнер қайраткерлері
Жанат Әнуарбекұлы Байжанбаев

**Жанат Әнуарбекұлы Байжанбаев** (1961 жылы 5 тамызда Алматы қаласында туған) - актер, Қазақ.

* Әкесі - Байжанбаев Әнуарбек, марқұм, Орталық радио және телевидениеде диктор болып жұмыс істеген. Анасы - Байжанбаева Гүлжауһар, марқұм, «Социалистік Қазақстан» газетінде жұмыс істеген.
* Т.Жүргенов атындағы Алматы мемлекеттік театр-көркем-өнер институтының актерлік факультөтін бітірген (1982), театр және кино актері.
* 1982 жылдан бері - «Қазақфильм» киностудиясының актері (қазіргі - Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ).
* 2002-2004 жылдары - Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» ҰК киностудиясында актерлік бөлімнің бастығы.
* КСРО Кинематографистері одағының мүшесі (1987 жылдан).
* Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2005).
* Үйленген. Жүбайы - Байжанбаева Гүлнар (1959 жылы туған).Қыздары - Байжанбаева Диляра (1983 жылы туған); Байжанбаева Рамина (1991 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан актерлері
Владимир Яковлевич Филимонов

**Владимир Яковлевич Филимонов** (2.01.1936 жыл, Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауылы) - шаңғы спортынан жаттықтырушы. Орыс.
## Өмірбаяны
Әкесі - Филимонов Яков Иванович, марқұм. Анасы - Филимонова Федосья Ивановна, марқұм.
* Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген (1959), жаттықтырушы-оқытушы.
* 1959 жылдан - Өскемен педагогикалық институтының оқытушысы.
* 1960 жылдан - теміржол транспорты жүйесінде жұмыс істеген.
* 1965 жылдан - Алматы қаласы Республикалық жоғарғы шеберлік мектебінің аға жаттықтырушысы.
* 1974 жылдан - шаңғы жарысынан КСРО құрама командасының жаттықтырушысы, аға жаттықтырушысы.
* 1990 жылдан - шаңғы жарысынан ҚР құрама командасының бас жаттықтырушысы.
* 1998 жылдан - ШҰКД бақылау бөлімінің, жоғарғы жетістіктер спорты бөлімінің бастығы.
* 2001 жылдан - шаңғы жарысынан ҚР аға жаттықтырушысы.
* 2009 жылдан бері - шаңғы жарысынан ҚР құрама командасының аға жаттықтырушысы.

## Шәкіртері
Шаңғы жарысынан чемпиондар - Иван Гаранинды, Владимир Смирновты тәрбиелеген.

## Шендері
* Қазақ спорт және туризм академиясының қысқы спорт түрлері кафедрасының Құрметті профессоры (2003 жылдан бері).

## Шығармалары
* «Шаңғы жарыстары» (2008), «Өмірмен жарысқан шаңғы жолы» (2008) кітаптарының авторы.

## Марапаттары

* КСРО Еңбек сіңірген жаттықтырушысы.
* ҚР Еңбек сіңірген спорт қайраткері.
* Еңбек Қызыл Ту орденімен (1988);
* «Қажырлы еңбегі үшін »медалімен (1976) марапатталған.

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Галина Яковлевна Филимонова, зейнеткер, суға секіруден ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы.

## Дереккөздер


Санат:2 қаңтарда туғандар
Санат:1936 жылы туғандар
Санат:Шемонаихада туғандар
Санат:Қазақстан орыстары
Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері
Санат:Қазақ спорт және туризм академиясының құрметті профессорлары
Санат:Өскемен педагогикалық институты оқытушылары
Санат:Шаңғы спортынан КСРО құрамасының аға жаттықтырушылары
Санат:Шаңғы спортынан Қазақстан құрамасының бас жаттықтырушылары
Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген жаттықтырушылары
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген спорт қайраткерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері
Нұрлан Салауатұлы Жарасов

**Нұрлан Салауатұлы Жарасов**  (3 қараша, 1953 жыл, Алматы қаласында туған) - қазақстандық  дирижер. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері .  Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрының бас дирижері.  Қазақ ұлттық консерваториясының  доценті.

## Жалпы мәліметтер
Әкесі - Жарасов Салауат Абдоллаұлы, марқүм. Анасы -
Жарасова Күлбадан Әзімбайқызы, зейнеткер, қазақ тілі мен
әдебиетінің оқытушысы болып жұмыс істеген.

Н.А. Римский-Корсаков атындағы Ленинград мемлекеттік
консерваториясының опералық-симфониялық факультетін
бітірген (1986), опералық-симфониялық оркестрінің дирижері.

Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

1975 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық
опера және балет театры режиссерінің көмекшісі. 1977 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1979 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера
және балет театры дирижерінің ассистенті. 1981 жылдан -
Н.А. Римский-Корсаков атындағы Ленинград мемлекеттік
консерваториясының студенті. 1984 жылдан - ҚазКСР Мемлекеттік симфониялық оркестрінің дирижері. 1989 жылдан -
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының оркестр дирижері кафедрасының меңгерушісі.

1997 жылдан бері - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының бас дирижері.

«Қорқыт» қамқорлық қорының мүшесі.

## Марапаттары
*2002 жылы «ҚР тәуелсіздігіне -10 жыл» мерекелік медалі;
*2005 жылы  «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы; 
* «Құрмет ордені»  мен марапатталған. 	
* Қазақ ұлттық консерваториясының  доценті.

## Жеке қасиеттері
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның
болашағына нық сенімді».

Хоббиі - балық аулау.

Сүйіп оқитын әдебиеті - А.С. Пушкин.

Үйленген. Жұбайы - Көпсадықова Ш.А. (1961 ж.т.), Абай
атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет
театрының концертмейстері.

## Дереккөздер

Санат:Дирижерлер
Санат:Қазақстан дирижерлері
Сапарғали Мақсұтұлы Жұмағұл

**Сапарғали Мақсұтұлы Жұмағұл** - 1968 жылы 7 қыркүйекте Жамбыл облысы Мерке ауданы Нововоскресеновка ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Жұмағұлов Мақсұт, зейнеткер, Жамбыл облысы Мойынқұм, Қызылжар, Луговое аудандарының, сондай-ақ Тараз қаласы.  Орталық ауданының прокуроры қызметін атқарған, ҚР Прокуратурасының еңбек сіңірген қызметкері. Анасы - Жұмағұлова Айткүл, зейнеткер.
## Хронологиясы
*Алматы халық шаруашылығы институтының экономикалық жоспарлау факультетін (1991) экономист; 
*Павлодар инновациялық Еуразия университетінің заң факультетін (2007) заңгер мамандықтары бойынша бітірген.
*Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2000 жылдан).
*1991 жылдан - ҚазКСР Ғылым академиясының жанындағы Экономика институтының экономисі (Алматы қ.). 
*1993 жылдан - Алматы қаласы Медеу ауданының әкімі аппаратының маманы. 
*1996 жылдан - Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының әкімі аппаратының бас маманы (Есік қ.).
*1999 жылдан - ҚР Әділет министрлігі КРС «Алматы облысы бойынша Жылжымайтын мүлік орталығы» РМҚК бөлімінің бастығы (Талдықорған қ.). 
*2004 жылдан - «АС-Құрылыс» ЖШС директоры (Алматы қ.). 
*2006 жылдан - ҚР Әділет министрлігі КРС жәнө ОПП «Алматы облысы бойынша Жылжымайтын мүлік орталығы» РМҚК директорының орынбасары (Талдықорған қ.). 
*2007 жылдан - ҚР Әділет министрлігі КРС және ОПГІ «Алматы облысы бойынша Жылжымайтын мүлік орталығы» РМҚК директоры (Алматы қ.).
*2010 жылдан бері - Жамбыл облысы Мерке ауданының әкімі.

Әскери атағы - сержант.
Діни көзқарасы - ислам.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік».
Хоббиі - спорт (футбол), музыка, кино.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет, көрнекті адамдардың өмірбаяндары.
Үйленген. Жұбайы - Жақсымбетова Алуа Әмірбайқызы (1970 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Ұлдары - Жұмағұлов Бексүлтан (1992 жылы туған), Жұмағұлов Ерсұлтан (1997 жылы туған); қызы - Жұмағұлова Гүлнұр (1994 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Гүлвира Тұрсынқызы Разиева

**Гүлвира Тұрсынқызы Разиева** (19 шілде, 1936 жылы Алматы қаласында туған ) — әнші. Ұйғырлардан шыққан тұңғыш Қазақстанның  халық әртісі. Алматы облысының Құрметті азаматы. «Парасат» Орденінің иегері. 

## Өмірбаяны
* Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокал факультетін бітірген (1964), әнші.
* 1958 жылдан - Ұйғыр театрының солисі. 
* 1964-1991 жылдары - ҚР эстрадалық-симфониялық оркестрінің солисі.

## Шығармалары
* *«Сәнъитим мениң- һаятим мениң»* (2007) кітабының авторы.
* Қазақстан композиторларының танымал шығармалары енген *«Мунайм»* компакт-дискін (2002), *«Уйгур кизи»* аудиокассетасын (2002) шығарған.

## Шырқаған әндері
*  Ұйғыр театрының сахнасында *«Анархан», «Герим-Санам», «Айсарының қитұрқысы», «Аршын Мал-Алан»* және т.б. спектакльдеріндегі жетекші партияларды ойнаған. Қазақ радиосының алтын қорына оның орындауындағы 500 шығарма енгізілген.
## Марапаттары
* Ұйғыр халқынан шыққан алғашқы Қазақстан Республикасының халық әртісі (1981 жылы).
* *«Парасат»* орденімен марапатталған (2006). 
* Алматы облысының Құрметті азаматы. 
* ҚР Президенті сыйлығының стипендиаты.
*2011 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» мерекелік медальі;
*2016 жылғы ҚР тұңғыш президенті – Елбасының мәдениет пен өнер саласындағы мемлекеттік степендиясының иегері. 

## Отбасы
* Әкесі - Разиев Тұрсын Ғазиұлы. Анасы - Әлиева Гүлвазир Жетпісбайқызы.
* Тұрмыс құрған. Жұбайы - Умаров Алмас Бидалжанұлы, зейнеткер, инженер-металлург болып жұмыс істеген. 
* Ұлы - Умаров Руслан, қызы - Умарова Рената.

## Дереккөздер

Санат:19 шілдеде туғандар
Санат:Қазақстан әншілері
Санат:Қазақстан ұйғырлары
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Қазақстан халық әртістері
Санат:Алматы облысының құрметті азаматтары
Жироорталықтар

**Жироорталықтар** - коммуналдық (муниципалдық) несие банкілері үшін орталық банктердің міндетін атқаратын несие мекемелерінің бір түрі.

## Дереккөздер


Санат:Несие
Санат:Банктер
Жұманияз Әбішев

**Жұманияз Әбішев** (1929 жылы туған), кен инженері. Қарқаралының түлегі. Мәскеу тау-кен институтын (1953), КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін (1970) бітірген. Қарағанды бассейнінің Федоров көмір разрезінде, «Саранкөмір» тресінің №101 шахтасында инженерлік қызметте болады. 1963 жылдан партиялық жұмыста: Саран қалалық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, 2-хатшысы. 1970 жылдан обкомның нұсқаушысы, бөлім меңгерушісі, 1973-79 ж. Абай қалаткомының төрағасы, 1979 жыддан Абай қалалық партия комитетінің 1-хатшысы. 1992-2002 ж. Абай қалалық, аудандық архивінің меңгерушісі. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. 
## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Санат:1929 жылы туғандар
Талды ауданы

**Талды ауданы** — 1977-1988 жылдары болған Қарағанды облысы құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы — Қарағайлы кенті.

## Тарихы
Талды ауданы 1977 жылы 15 ақпанда Қарағанды облысының құрамында құрылды. Оның құрамына Егіндібұлақ ауданының Алғабас ауылдық кеңесі мен Қарқаралы ауданының Ақтайлақ, Бақты, Қайнарбұлақ, Қырғыз, Томар, Фрунзе ауылдық кеңестері және Қарағайлы кенті кірді.

Ауданда 7 кеңшар, 1 кент, 7 ауылдық кеңес болды. Қарағайлы кен-байыту комбинаты жұмыс істеп тұрды. Оған темір жол тартылды. 1977 жылдан қазақ және орыс тілінде «Шұғыла»—«Восход» газеті шығып тұрды.

1988 жылы 20 шілдеде Талды ауданы таратылды. Сонымен бірге оның аумағы Егіндібұлақ пен Қарқаралы аудандары арасында бөлінді.

## Әкімшілік бөлінісі
1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 7 ауылдық, 1 кенттік кеңес пен 28 елді мекен болған:

## Дереккөздер


Санат:Қазақстанның таратылған аудандары
Санат:Қарқаралы ауданы
Жансұлу Тополевна Жүзбаева

**Жүзбаева Жансұлу Тополевна** - 
1966 жылы 22 тамызда Көкшетау облысы Щучье ауданы Жаңажол ауылында туған. Қазақ.

Әкесі - Жүзбаев Тополь Әбдірахманүлы (1925-2006).
Анасы - Жүзбаева Шәрия Жалмағанбетқызы (1928-2009).

Алматы республикалық эстрадалық-цирк өнері студиясын (1987) сөйлеу жанрының әртісі мамандығы бойынша; Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия үлттық университетін
(2006) «Педагогика және психология» мамандығы бойынша бітірген.

Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

1987 жылдан - Жамбыл атындағы Алматы филармониясының әртісі. 1990 жылдан - Құрманғазы атындағы
ұлттық академиялық халық аспаптары оркестрінің әртісі.

1998 жылдан бері - Республикалық гвардияның Президент
оркестрі сөйлеу жанрының әртісі - Астана Мемлекеттік
филармониясының концерттік іс-шараларды жүргізушісі.

«Азия дауысы» халықаралық конкурсының, «Жас қанат»
республикалық конкурсының, «Шабыт» халықаралық шығармашылық жастар конкурсының, М.И. Глинка атындағы
халықаралық классикалық әуендер конкурсының, Астана
қаласы Мемлекеттік филармониясының республикалық
би жанрлары конкурстарының, жеке ән айту және шығармашылық концерттердің жүргізушісі.

Бүкілресейлік конкурстың лауреаты (1988). Астана қаласы
әкімінің алғыс хаттарын алған (2000).

Әскери атағы - сержант.

Діни көзқарасы - ислам.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Орнықты
дамып келө жатқан мемлекет».

Хоббиі - волейбол, шығыс биі.

Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия, классикалық қазақ және
әлем әдебиеті.

Тұрмыс құрған. Жұбайы - Топчу Ибрагим (1969 ж.т.), кәсіпкер.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Татьяна Петровна Банченко

**Татьяна Петровна Банченко** 1947 жылы 25 мамырда ӨзКСР Самарқанд облысы Жызақ қаласында туған. Орыс.   

Әкесі - Гаврилин Петр Павлович, марқұм. Анасы - Гаврилина Василиса Яковлевна, марқұм, кеңшардың жұмысшысы болған, үй шаруасымен айналысқан. 

Құрманғазы атындағы Өнер институтының театр факультетін бітірген (1969), театр және кино актері. Орыс және неміс тілдерін (сөздікпен) біледі. 1969 жылдан - Жасөспірім көрермендер театрында актриса. 1989 жылдан бері - М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрында актриса.

«Как важно быть серьезным» (Леди Брэкнелл), «Мужской род, единственное число» (Матильда Ласбри), «Пока она умирала» (Софья Ивановна), «Семейный портрет с посторонним» (Әйел), «Сирена және Виктория» (Сирена), «Хрустальный башмачок» (Өгей шеше), «Человек, который платит» (Мелия), «Тот, кто получает пощечины» (Зинида), «Вишневый сад» (Шарлотта Ивановна) спектакльдерінде рөлдер орындайды. 

«Еңбек ардагері» (1988), «Ерен еңбегі үшін» (2003) медальдарымен марапатталған. «Жігер» жастар сыйлығының лауреаты. Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген әртісі. 

Діни көзқарасы - христиан. 

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Тэтчер. 

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Оптимистік! Қазақстан болашақта да одан әрі реформалар жолымен жүретін болады»*. 

Хоббиі - театр және немерелері. 

Сүйіп оқитын әдебиеті - А.П. Чехов, А.С. Пушкин, Л.Н. Толстой, М.А. Булгаков, И. Ильф және Е. Петров, Ф.И. Тютчев. 

Жесір. Ұлдары - Владимир (1972 жылы туған), дәрігер; Евгений (1974 жылы туған), «Филипп Моррис» компаниясының нарықты зерттеу жөніндегі басқарушысы. Немерелері - Саша, Миша, Олег.

## Дереккөздер


Санат:1947 жылы туғандар
Санат:Орыстар
Санат:Қазақстан актрисалары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Май (көлік)

**Май** - механизмдердің үйкелетін бөліктерін майлау үшін қолданылатын мұнай өнімі, немесе әр түрлі синтетикалық сұйықтар.

* **Барлық маусымдық май** - жыл бойы тораптар мен афегаттарды немесе қозғағышты майлауға арналған май.
*** Гипоидты май** - жоғары үлесті салмақтары бар тісті беріліске арналған тозуға және ілініс қабаттасуға қарсы жоғары мүмкіндігі бар арнайы күштің берілістік май.
* **Қысқы май** - жылдың суық уақытында қозғағышты майлауға арналған төмен кинематикалық тұтқырлығы бар май (6-8 ССТ 100°С-де).
* **Жазғы май** - жылдың жылы уақытында қозғағышты майлауға арналған жоғары кинематикалық тұтқырлығы бар май (10-12 ССТ 100° С-де).
* **Мотор майы** - ішкі жану қозғағышқа арналған май.
* **Күштік беріліс майы** - қату температурасы аз және жоғары тұтқырлығы бар күштік берілістің агрегаттарына май.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт