Рүстем Оразбайұлы Есдәулетов

**Рүстем Оразбайұлы Есдәулетов** (15 тамыз 1977 жыл, Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, Үлкен Қаратал ауылы – 15 қараша 2009 жыл, Өскемен қаласы) – режиссер, театр және кино актері, ақын, драматург. Жазушы Ұлықбек Есдәулеттің баласы. 

## Өмірбаяны
1977 жылы 15 тамызда Зайсан ауданы, Үлкен Қаратал ауылында дүниеге келген.

1999 жылы «Таң» телеарнасында жаңалықтар дикторы болып жұмыс істеп, «Ақшам» кешкі жаңалықтарында мәдениет туралы сюжеттер дайындайды. Сонымен қатар, «Шапағат», «Арай ТВ», «Таң Шолпан», «Жаңа күн», «Шамшарақ» телеарналарында жұмыс істеп, кешкі эфир бағдарламаларын жүргізді. 

1998-2002 жылдары «Қазақстан» телерадиокорпорациясында таңғы ойын-сауық бағдарламаларының редакторы, тікелей эфир жүргізушісі болды. 

2002 жылы Қазақ ұлттық Өнер академиясында «Драма театрының режиссері» мамандығы бойынша білім алып, оқуын «Ақын XXI ғасыр» спектаклін қоюмен аяқтады.

2002 жылдың қазан айында Жамбыл атындағы Шығыс Қазақстан драма театрында бас режиссер ретінде еңбек жолын бастады. 

2006 жылы театрдың директоры және көркемдік жетекшісі болып тағайындалды. Облыстық драма театр жанындағы Жастар театр студиясының ұйымдастырушысы.

2008 жылғы «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының иегері. 

2009 жылдың 25 қарашасында дүниеден өтті.

### Драма театры
2000 жылға дейін Өскеменде тек Жамбыл Жабаев атындағы Шығыс Қазақстан орыс драма театры ғана қызмет ететін. 2000 жылы мәдениетті қолдау жылы аясында орыс драма театрның аясында қазақ труппасы құрылды. Труппаның алғашқы режиссері Төлеухан Бадығанов болды. 

Жас режиссер Рүстем Есдәулетовтың 2002 жылы келуімен театр труппасы жаңа серпіліс алды. Бастапқыда бір ғана қойылымға шақырылған Рүстем Есдәулетов труппаның әлеуетін сезініп, қалуға шешім қабылдады. Труппа фестивальдарға қатыса бастады.

2003 жылы Орал қаласында Махамбет Өтемісұлының 200 жылдығына арналған XV Республикалық театр фестиваліне труппа И. Ғайыптың «Махамбет» трагедиясымен қатысты.

2005 жылы Қызылорда қаласында Қ. Жандарбеков пен Қ. Байсейітованың 100 жылдығына арналған XIII Республикалық театр фестивалінде труппа Т. Ахтановтың «Әке мен бала» психологиялық драмасын ұсынып, актриса Гаухар Сүлейменова «Үздік эпизодтық рөл» жүлдесін алды.

2006 жылы Шолпан-Ата қаласында (Қырғызстан) өткен «АЗЕМИ – 2006» театр фестивалінде труппа Ж. Өзбекованың «Толғақ» психологиялық драмасын ұсынып, «Үздік психологиялық спектакль» және «Заманауи тақырыпты үздік интерпретациялау» номинациялары бойынша жүлделерге ие болды.

2008 жылы Ақтау қаласында Н. Жантөриннің 80 жылдығына арналған XVI Республикалық театр фестивалінде труппа Ж. Аймауытовтың «Ақбілек» драмасын ұсынып, арнайы ақшалай жүлдемен марапатталды.

2009 жылы Қарағанды қаласында Біржан Салдың 175 жылдығына арналған XVIII Республикалық театр фестивалінде труппа Абайдың шығармасы бойынша «Атымды адам қойған соң...» атты эксперименталды спектаклін көрсетіп, III орынды иеленді.

Осы спектакльмен 2011 жылы труппа Қазан қаласында (Татарстан) өткен X Халықаралық түркі халықтарының «Наурыз» фестивалінің лауреаты атанды.

### Шығармашылығы

#### Кинография
* Қазақ көрермені үшін Рустем актер ретінде де танымал. Белгілі «Лаве» фильміне түскен.
* 2007 жылы «Шәкен жұлдыздары» кинофестивалінде Оралхан Бөкейді «Бес тиын» көркем шығармасын қоюшы режиссер ретінде «Өмірлік шынайылығы үшін» арнайы марапатқа ие болды. 

#### Шығармалары
* Есдәулет, Р. Бөрінама: өлеңдер / Р.  Есдәулет - Алматы : Жазушы, 2001. - 40 б.
* Рүстем Есдәулет: өлеңдер / Р. Есдәулет // Жыр маржаны : он томдық қазақ поэзиясының антологиясы. - Т. 9. - Алматы : Мереке, 2014. - Б. 215-218. 

#### Мерзімді басылымдардағы жарияланымдары
* Есдәулет, Р. Қарагөз : әңгiме / Р. Есдәулет // Қазақ әдебиетi. - 2006.- 8-14 желтоқсан.- Б.12.
* Есдәулет, Р. Жылқы жылы; Бесiк жыры; Үрей мен үмiт;Қызыл тақия; Көкбөрi : өлеңдер / Р. Есдәулет // Жас Алаш.- 2002. - 21 наурыз. - Б. 6.
* Есдәулет , Р. Өскемен күзі / Р. Есдәулет // Дидар. - 2010. - 18 тамыз. - Б. 5.
* Есдәулет, Р. "Өскеменнің қақ төрінен театр ашса деп едім...": [Белгілі театр қайраткері, режиссер, актер Рүстем Есдәулет туралы] / Р. Есдәулет // Менің өлкем. - 2015. - 26 қараша. - Б. 1,4-5.
* Есдаулет, Р. Карагоз : рассказ / Р. Есдаулет // Литературный Казахстан . - 2010. - № 2. -  С. 183-186; Простор. - 2011. - № 8. -  С. 85-87.

#### Қойған спектакльдері
**2002 жылы** 
* Ғ. Байбатыров «Түсім бе, өңім бе?» трагикомедия
* Н. Зинченко «Ертегіде қонақта» балаларға арналған ертегі

**2003 жылы** 

* Шахимарден «Томирис» трагедиясы
* Рүстем Есдәулетов «Махамбат драмасы» әлеуметтік комедиясы
* Иран Ғайып «Махамбет» трагедиясы. Спектакль Махамбеттің 200 жылдығына арналған XI Республикалық театр фестивалінің лауреаты атанды. «Дебют» номинациясымен марапатталды (Орал қ.).

**2004 жылы** 

* Ғ. Байбатыров «Албасты операциясы» ересектерге арналған ертегі-комедия
* О. Бөкеев «Бес тиын» комедиясы
* А. Қантарбаев «Армандастар» патриоттық музыкалық қойылымы
* Абай «Марионетка» әлеуметтік сатирасы
* Қ. Қайсенов «Отан үшін» патриоттық драмасы

**2005 жылы** 

* Т. Ахтанов «Әке мен бала» психологиялық драмасы. Спектакль Қ. Жандарбеков пен Қ. Байсейітованың 100 жылдығына арналған XIII Республикалық театр фестивалінің лауреаты. Театрдың қазақ труппасының актрисасы Ғ. Сүлейменова «Үздік эпизодтық рөл үшін» номинациясымен марапатталды (Орал қ.).

**2006 жылы** 

* Қазақ халық ертегісі «Ұр да тоқпақ», инсценировкасы Р. Есдәулетовтікі
* Ж. Өзбекова «Толғақ» психологиялық драмасы. Спектакль І Ыстықкөл Орталық Азия театрлары фестивалінің лауреаты атанды. «Заманауи тақырыпты үздік интерпретациялау», «Үздік психологиялық спектакль» номинацияларымен марапатталды, сондай-ақ театр труппасы Қырғыз Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік тіл жөніндегі ұлттық комиссияның «Қырғыз Республикасының мемлекеттік тілін дамытуға қосқан үлесі үшін» Құрмет грамотасына ие болды (Чолпоната қ.).
* О. Бөкеевтің шығармасы бойынша «Бес тиын» көркем фильмінің премьерасы. Қоюшы-режиссер – Р. Есдәулетов (Өскемен қ.).

**2007 жылы** 

* Қ. Отарбаев «Күйеуім – вампир» комедиясы
* Р. Есдәулетов «Мысық мафиясы» музыкалық ертегісі
* Д. Құддұс «Антұрған» драмасы

**2008 жылы** 

* С. Балғабаев «Махаббатсыз ғасыр» лирикалық драмасы
* К. Кикути «Әкем оралды» драмасы
* Ж. Аймауытов «Ақбілек» драмасы. Спектакль Н. Жантүриннің 80 жылдығына арналған XVI Республикалық театр фестивалінде арнайы жүлде мен ақшалай сыйлыққа ие болды (Ақтау қ.). Жамбыл атындағы Шығыс Қазақстан драма театры бұл фестивальді ашу құрметіне ие болды.

#### Р. Есдәулет туралы әдебиет
* Зайсанды ән-күйімен әлдилеген: естеліктер / құраст.: Б. Құмарбеков. - Алматы: Елтаным баспасы, 2017. - 212 б.
* Қазақ сахнасының шеберлері: портреттер. - Алматы: Print Express, 2017. - 324 б.

### Рүстем Есдәулетов атындағы рес­пуб­лика­лық Жастар және студенттер фес­тивалі
* 2016 жылы Р.Есдәулетовтың құрметіне ұйымдастырылған І рес­пуб­лика­лық Жастар және студенттер фес­тивалі өтті. 
* 2018 жылы Рүстем Есдәулетов атындағы ІІ республикалық театр фестивалі өтті. 

## Марапаттары
* «Шабыт» Халықаралық шығармашыл жастар фестивалінің «Әдебиет» номинациясы бойынша II орын иегері (Астана қ.).
* Артығали Ибраев атындағы Республикалық жас ақындар байқауының жеңімпазы, I орын (Алматы қ.).
* «Жас толқын» І шығармашыл жастар фестивалінің лауреаты.
* «Мұшайра – поэзия көктемі» атты поэзия байқауының жеңімпазы (Алматы қ.).
* «Шабыт» VII Халықаралық шығармашыл жастар фестивалі аясында өткен «Ойын және деректі фильм» байқауында Бауыржан Айтқазинмен бірге «Үздік сценарий» үшін жүлде алды. Видеофильм – «Абай» (Астана қ.).
* «Шабыт» IX Халықаралық шығармашыл жастар фестивалінің «Әдебиет» номинациясы бойынша лауреаты, I орын. Әңгімесі – «Қаракөз». (Астана қ.).

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Рустем Есдәулеттің «Зайсан» атты өлеңі (Рустем Есдәулеттің өз дауысы)

Санат:Қазақстан ақындары
Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері