Хирургиялық құралдар

**Хирургиялық құралдар** - операция жасағанда және жараны таңу кезінде, сонымен қатар диагностикалық зерттеулер жүргізу барысында  жасалатын хирургиялық іс-әрекеттерде пайдаланылатын құралдар жиынтығы.

## Хирургиялық құралдардың бөлінуі
Хирургиялық құралдар екі түрге бөлінеді:
* жалпы хирургиялық құралдар;
* арнаулы мамандандырылған құралдар:
** акушер-гинекологиялық
** нейрохирургиялық
** оториноларингологиялық
** офтальмологиялық, 
** травматологиялық  
** ортопедиялық
** урологиялық
Хирургиялық құралдарға жеке бір бөлшектен бастап, механикалық, электірлі және пневматикалық тәсілмен жүретін құралдар жатады(бірнеше мыңдаған атаулы хирургиялық құралдар).

## Құралдардың қызметтік әрекеті бойынша түрлері
* Кесетін құралдар (тінді кесу, бітеу жараны жару, дене мүшесінің ауруға шалдыққан бөлігін кесіп алып тастау, ісікті тілу т.с) - медициналық: қашау, қалақшалар, пышақтар, қайшылар, распаторлар, сүйек қысқыш және тістеуік және т.б.
* Қадайтын құралдар (дәрі ерітінділерін егу, тігетін жіптер,трубкалар, түтіктер және т.б.).
* Қысқыш құралдыр (қан тоқтату, тіндерді, дене мүшелерін немесе хирургиялық инелерді ұстау және бекіту) - қан тоқтататын, тамырларды уақытша қысатын қысқыш, тіндерді бекіткіш, ішек-қарынға арналған, ине ұстағыш, іскектер (пинцеттер) және т.б.
* Кеңейткіш және ығыстырқыш (операция кезінде басқа мүшелерді кездейсоқ зақымдамас үшін жараны, кесілген жерді, мүшелердің жолдарын кеңейту және ығыстыру).
* Шолғырлау(зондирование) және трубка жіберу(бужирование) - жіңішке, қысаң жерлердің саңылауларын ашу.

## Құралдардың жасалған материалдары және сипаты
* Хирургиялық құралдар көбінде металдан: никельді немесе хромды құрыш , тотықпайтын хромды құрыш, жез және басқа қоспалардан  жасалады.
* Тоттануға беріктігімен, әрі жеңілдігімен ерекшеленетін титан және оның қоспаларынан, сонымен қатар пластмассадан жасалған құралдарды да пайдалану кең тараған.
* Пайдалану мақсатына қарай кейбір құралдарды термиялық өңдеуден өткізіп шыңдайды(құралдар қатаяды және баяу мұқалады) және күйдіреді (құралдар жұмсақ және иілгіш келеді).
* Берік және қатты болу үшін арматура салу арқылы материалды нығайтады.
* Құралдар түсі негізі  жалтыраған, жылтыр болып келеді. Операция кезінде мұндай құралдар шағылысып, іске кедергі жасамас үшін, кейбір құралдарды күңгірт етіп жасайды (титан қоспаларынан).
* Хирургиялық құралдардың көпшілік бөлігі белгілі бір шұғыл іс-әркет жасауға (өкпе хирургиясы, жасанды өңеш жасау, жүрек-қантамырлар хирургиясы және т.б. үшін) немесе белгілі бір көлемде дәрігерлік көмек көрсетуге (үлкен операциялық жинақ, кіші операциялық жинақ және басқа) арналып жинақталады. Олар әсіресе далалық-әскери және жедел жасалатын хирургиялар үшін өте қолайлы.

## Құралдарды залалсыздандыру(стерильдеу)
Хирургиялық құралдарды залалсыздандыру термиялық, химиялық және радиациялық тәсілмен жүргізіледі. Емдеу-профилактикалық мекемелерде залалсыздандыруды негізінен булайтын немесе ауамен тазартатын аспапты қолданып термиялық тәсілімен жүргізеді.
* Құрлдарды залалсыздандыру және температурасы мен уақыты:
** бумен - металдан жасаған құралдарды - 132°С-та 20 минут;
** бумен - резеңкесі, ақсөлі (каучук) бар құралдарды  - 120°С-та 45 минут;
** құрғақ ыстық ауамен - 180-160°С-та жасалынған материалына байланысты 60-150 минут.
* Жараға тимеген құралдарды дистилденген судың өзімен немесе натрий бикарбонаты қосылған қосапсымен 30 және 15 минут дезинфекциялайды.
* Ыстыққа төзімсіз және термиялық өңдеуден кейін қасиеті өзгеріске ұшырайтын құралдарды химиялық тәсілмен (6 проценттік сутек тотығы ерітіндісінде) залалсыздандырады.
* Залалсыздандыру алдында әр құралдың дұрыстығы тексерілуі қажет.

## Құралдарды тазалу және өңдеу
Құралдар пайдаланғаннан кейін дұрыс өңделіп, тазалануы қажет, оларда жабысқан қан құрамында микробтар, жұқпалы вирустар тіпті залалсыздандырғаннан кейін де сақталып қалуы мүмкін. Сондықтан оларды ұқыпты тазалаудың маңызы өте зор.  
* Құралдарды өңдеу және тазалау барысы:
** алдымен 20-25°С тотықтар ингибиторына 60 минутқа батырып қояды;
** уақыты өткен соң ағып тұрған сумен шаяды;
** одан кейін 40-50°С 0,3 -0,5 проценттік жуғыш затқа салып жібітеді;
** жібіген соң сол ерітіндіде ысқышпен жуады;
** жуып болғаннан кейін 3-10 минут ағынды сумен, 0,5 минут дистилденген сумен шаяды;
** соңында 85°С-та кептіреді.
Хирургиялық құралдар хирургиялық шкафтарда сақталады. Сақталу барысы әр құралдың нұсқауы бойынша қадағаланып, тиісінше күтіліп ұсталынуы тиіс.

## Хирургиялық құралдар және қысқаша сипаттама

**Жалпы хирургиялық құралдар:**

**L**= жалпы ұзындығы, **l** =жұмыс бөлігінің ұзындығы, **b** =жұмыс бөлігінің ені, **d** =диаметрі, **W** =айна шығыны, **m** =массасы, **h** =биіктігі (мм).

### Нейрохирургиялық құралдар

**Нейрохирургиялық құралдарға қысқаша сипаттама:**
**L**= жалпы ұзындығы, **l** =жұмыс бөлігінң ұзындығы, **b** =жұмыс бөлігінің ені, **d** =диаметрі, **W** =айна шығыны, **m** =массасы, **h** =биіктігі (мм).

### Оториноларингологиялық құралдар

**L**= жалпы ұзындығы, **l** = жұмыс бөлігінң ұзындығы, **b** =жұмыс бөлігінің ені, **d** =диаметрі, **W** =айна шығыны, **m** =массасы, **h** =биіктігі (мм).

### Офтальмологиялық құралдар

**L**= жалпы ұзындығы, **l** = жұмыс бөлігінң ұзындығы, **b** = жұмыс бөлігінің ені, **d** = диаметрі, W = айна шығыны, **m** = массасы, **h** = биіктігі (мм).

### Травматологиялық және ортопедиялық құралдар

**L**= жалпы ұзындығы, **l** = жұмыс бөлігінң ұзындығы, **b** = жұмыс бөлігінің ені, **d** = диаметрі, W = айна шығыны, **m** = массасы, **h** = биіктігі (мм).

### Урологиялық құралдар

**L**= жалпы ұзындығы, **l** = жұмыс бөлігінң ұзындығы, **b** = жұмыс бөлігінің ені, **d** = диаметрі, W = айна шығыны, **m** = массасы, **h** = биіктігі (мм).

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз

Санат:Медицина