open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дәрежан Қаражанұлы Өмірбаев

**Дәрежан Қаражанұлы Өмірбаев** (15 наурыз, 1958 жыл, Талас ауданы, Жамбыл облысы) — қазақстандық актер, кинорежиссёр, сценарист. «Тарлан» платинды тәуелсіз сыйлығының иегері. Қазақ ұлттық өнер академиясының доценті.

## Толығырақ
* Дәрежан Қаражанұлы 1958 жылы 15 наурызда Жамбыл облысы Талас ауданында дүниеге келген.
* 1980 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің қолданбалы математика факултетін бітірген.
* 1987 жылы Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының режиссерлік факултетін бітірген.
* 1992 жылдан Қазақстан киноматографистер одағының мүшесі.
* «Қазақфильм» киностудиясында режиссердің ассистенті болып бастап, сценарийлік-редакторлық алқаның редакторы, «Жаңа фильм» журналының редакторы, Әдебиет және өнер институтының ғылыми қызметкері болған. 
* 1985 жылдан «Қазақфильм» киностудиясының қоюшы-режиссері. 
* 2000 жылдан Қазақ ұлттық өнер академиясынында «Кино тарихы мен теориясы», «Режиссура кино және ТВ»  кафедрасында студенттерге "Киноренжиссура негіздері", "монтаж", "теория кино", "режиссура" пәндерінен дәріс береді. доцент.

## Шығармашылығы
* «Жаңа фильм», «Көк Фонтан» кинофильм теориясының авторы. 
**Кинофильмдері**
* 1991 — «Қайрат» 
* 1994 — «Кардиограмма»
* 1998 — «Шілде» және «Киллер»,
* 2001 — «Жол»
* 2006 — «О любви»
* 2007 — «Шуға»
* 2012 — «Студент»

## Марапаттары
* Көптеген халықаралық кинофистивальдерінің жүлдегері
* 2001 жылы «Тарлан» тәуелсіз сыйлығының лауреаты
* Қазақстанның Құрмет ордені мен марапатталған.
* Францияның Әдебиет және өнер орденімен марапатталған.
* Қазақ ұлттық өнер академиясының доценті.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан кинотанушылары
Санат:Қазақстан сценарийшілері
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институты түлектері
Санат:Қазақфильм тұлғалары
Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақ ұлттық өнер университеті оқытушылары
Санат:Францияның Әдебиет және өнер орденінің иегерлері
Сибирка (Қостанай облысы)

**Сибирка** — Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы, Фёдоров ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынкөл ауылынан солтүстікке қарай 40 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 378 адам (190 ер адам және 188 әйел адам) болса, 2009 жылы 329 адамды (152 ер адам және 177 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Ұзынкөл ауданы елді мекендері
Санат:Сібір казак әскерінің елді мекендері
Сокол (Қостанай облысы)

**Сокол** — Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы, Фёдоров ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2019 жылға дейін қысқартылған "Карл Маркс ауылдық округі" орталығы болған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 37 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 838 адам (405 ер адам және 433 әйел адам) болса, 2009 жылы 775 адамды (357 ер адам және 418 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Ұзынкөл ауданы елді мекендері
Өтепберген Ермағанбетұлы

**Өтепенберген Ермағанбетұлы** (1918 жылы Маңғыстау түбегі – 29 шілде 2001 жылы Жаңаөзен) — кеңестік мал дәрігері. Ұлы Отан соғысының ардагері. Ауыл Советінің депутаты. КСРОның жоғарғы мемлекеттік марапаттарының иегері.

## Толығырақ
* Өтепенберген Ермағанбетұлы 1918 жылы Маңғыстау түбегінде дүниеге келген.
* 1941 - 1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қастысқан ардагер жауынгер.
* Соғыстан кейінгі жылдары кәсіптік оқуға түсіп, мал дәрігері мамандығы бойыншна оқып бітіреді.
* 1953 жылы ағайын-тумаластарымен Орынбор облысына отбасымен қоныс аударған, сол жерде еңбек еткен.
* 1966 жылы туған жері Маңғыстау облысына көшіп келеді.
* 1966 - 1996 жылдары Жаңаөзен қаласының қара шаңырағы саналатын Қызылсай поселкесінде мал дәрігері болып еңбек етті. 
* Өтепберген ақсақал өзінің еңбек жолында ауыл советінің депутаты, ақсақалдар кеңесінің төрағасы болып, жастар тәрбиесіне және қоғамның дамуына мол үлесін қосқан абзал жан.

## Марапаттары
* Ұлы Отан соғысының ардагері құрметті төсбелгісі.
* ІІ дәрежелі "Ұлы Отан соғысы ордені".
* Екі мәрте "Еңбек Қызыл Ту ордені" мен марапатталған.
* 1965 жылы "Ұлы Отан соғысына 20 жыл медалі
* 1968 жылы «КСРО Қарулы Күштеріне 50 жыл» медалі
* 1975 жылы "Ұлы Отан соғысына 30 жыл медалі
* 1978, 1979, 1980 жылдары "Социолистік жарыс жүлдегері" (медаль Победитель Соцсоревнования) алтын медалдары
* 1978 жылы «КСРО Қарулы Күштеріне 60 жыл» медалі
* 1985 жылы "Ұлы Отан соғысына 40 жыл медалі
* 1988 жылы «КСРО Қарулы Күштеріне 70 жыл»
* 1995 жылы "Ұлы Отан соғысына 50 жыл медалі
* КСРОның "Ерен Еңбегі үшін", "Еңбек ардагері", "Ерлігі үшін", "Жуков" медалі және т.б медалдарымен марапатталған.

## Отбасы
* Әкесі - Ермағанбет Шынжырбекұлы 
* Анасы - Қибат Айдарбайқызы
* Жары - Балзия Ермағанбетова
* Отбасында 4 ұл, 1 қыз бала тәрбилеген абыз ақсақал.
* Балалары: Құдайберген Өтепбергенұлы, Абдулла Өтепбергенұлы, Амангелді Өтепбергенұлы, Озғанбай Өтепбергенұлы және қызы Арухан Өтепбергенқызы.
* Бүгінде 22 немере, 20 шөбере және 37 жиені бар.

Санат:Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО)
Санат:Жуков медалінің иегерлері
Аманжол Қалықұлы Қалықов

**Аманжол Қалықұлы Қалықов** (1921 жылы 22 тамызда Ақмола облысында туған) — кеңестік мемлекет және қоғам қайраткері. Ұлы Отан соғысының ардагері. КСРО және Қазақстанның мемлекеттік марапаттарының иегері. Ақмола облысының құрметті азаматы (2010).

## Толығырақ
* Уақ тайпасынан шыққан.

* Аманжол Қалықұлы 1921 жылы 22 тамызда Ақмола облысында дүниеге келген.
* 1941 - 1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан ардагер. 
* 1947 1970 жылдары обком комсомолының бірінші хатшысы;
* Ақкөл аудандық атқару комитетінің төрағасы;
* Новочеркасский аудандық компартиясының бірінші хатшысы;
* Обком партиясының хатшысы және бірінші хатшысы. 
* 1970 - 1987 жылдары ОК Компартиясында екі бөлімді басқарды. 
* Үш рет ОК мүшесі болып сайланды, төрт рет қатарынан Республиканың Жоғары Кеңесінің депутаты болды.

## Марапаттары
* Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған.
* І дәрежелі Отан соғысы ордені
* ІІ дәрежелі Отан соғысы ордені
* Қызыл жұлдыз ордені екі мәрте
* Еңбек Қызыл Ту ордені мен үш мәрте
* Халықтар Достығы ордені
* Қазан төңкерісі ордені
* Ерен Еңбегі үшін медалі
* Лениннің 100 жылдығы медалі
* Тәуелсіз Қазақстанның жоғарғы мемлекеттік марапаты Парасат ордені.
* Ақмола облысының құрметті азаматы (2010).
## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданында туғандар
Санат:Отан соғысы орденінің иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері
Санат:Қоғам қайраткерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Саят Мерекеұлы

**Саят Мерекеұлы Мерекенов** (1951 жылы 10 наурызда Талдықорған облысы Ақсу ауданында туған) — кино және театр актері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2010). Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері (1987 жылдан). Ерен еңбегі үшін медалінің иегері (2002).

## Толығырақ
* Саят Мерекеұлы 1951 жылы 10 наурызда Талдықорған облысы Ақсу ауданы Алғабас колхозында дүниеге келген.
* 1978 жылы Мәскеудің Щепкин атындағы Театр училищесін кино және драма актері мамандығы бойынша бітірген.
* 1987 жылдан Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрынің актерлік құрамында.

## Сахнадағы негізгі рөлдері
Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры сахнасында: М.Әуезовтің «Абайында»  Абай, Тәкежан  (реж. Ә.Мәмбетов),  Оразбай  (реж.Е.Обаев), «Еңлік-Кебегінде» Қараменде (реж. Х.Әмір-Темір), «Дос-бедел доста» Тарих (реж. Қ.Жетпісбаев), «Қарагөзде» Сырым (реж.Ж.Есенбеков), Ғ.Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш-Баян сұлуында» Қарабай (реж.Ә.Мәмбетов), Т.Ахтановтың «Жоғалған досында» Мырзахмет (реж.Ә.Мәмбетов), М.Әуезовтің «Қилы заманында»  Әубәкір, Рахымбай, Ұзақ батыр (сахналық нұсқасы. Н.Оразалин, реж. Ә.Рахимов), С.Балғабаевтың    «Тойдан қайтқан қазақтарында» Қошқарбай (реж. Ә.Рахимов), «Ғашықсыз ғасырында» Қайырбай (реж. Ә.Рахимов), Б.Римованың  «Қос мұңлығында»  Ақат (реж. Б.Атабаев), Шахимарденнің «Томирисіндегі» Парсы патшасы Кир (реж. Т.әл-Тарази), С.Торайғыровтың «Қамар сұлуында» Нұрым, (реж. Ә.Рахимов), І.Есенберлиннің «Ғашықтарында» Шерубай (реж. Қ.Сүгірбеков), Иран-Ғайыптың «Мен ішпеген у бар ма?» спектаклінде  Оразбай (реж. А.Әшімов, О.Кенебаев), Б.Римова, Б.Атабаевтың «Абай десеміндегі…» Абай (реж. Б.Атабаев), Ш.Құсайыновтың «Үкілі Ыбырайында» Ақан сері (реж. Б.Атабаев), А.Сүлейменовтің «Төрт тақта – жайнамазында» Райфин, «Жетінші палатасында" Скоп, «Қыздай жесір – штат қысқартуында» Сәтов (реж. Ә.Рахимов), Ж.Аймауытовтың «Ақбілегінде» Автор  (реж. А.Әшімов), Ә.Кекілбаевтың «Абылай ханында» Жомарт (реж. Б.Атабаев), С.Жүнісовтің «Кемеңгерлер мен көлеңкелерінде» М.Әуезов (Ә.Мәмбетов), «Өліарасында» Жақай Тайшиев (реж.Ж.Есенбеков), Ә.Ысқақ, Ә.Таразидің «Алатау сынды алыбымда» Ж.Жабаев (реж.Қ.Сүгірбеков), Қ.Мұхамеджанов, Ш.Айтматовтың «Көктөбедегі кездесуінде» Досберген және т.б көптеген рөлдері сомдайды.

## Кино рөлдері
* 1993 жылы "Махаббат бекеті" фильмінде - мектеп директоры (реж: Талғат Теменов);
* 2003 жылы "Сардар" фильмінде - Хангелді (реж:Болат Қалымбетов);
* 2009 жылы "Біржан сал" фильмінде - Нұржан (реж: Досқан Жолжақсынов);
* т.б Қазақстандық көптеген кинофильмдерге түскен.

## Марапаттары
* 2002 жылы елбасының жарлығымен "Ерен еңбегі үшін медалі" мен мараптталған.
* 2010 жылы "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" құрметті атағы берілді.
* 2016 жылы "ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі берілді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан театр актерлері
Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары
Данагүл Қайырсапқызы Темірсұлтанова

**Данагүл Қайырсапқызы Темірсұлтанова** (1964 жылы 9 мамырда БҚО Казталов ауданында туған) — қазақстандық танымал кино және театр актрисасы. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2008). Республика жұртшылығына "Тамаша" әзіл-сқақ театрынан кеңінен танылған дарынды артист.

## Толығырақ
* Данагүл Қайырсапқызы 1964 жылы 9 мамырда Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданында дүниеге келген.
* 1983 - 1987 жылдары  Қазақ ұлттық өнер академиясының "театр" бөлімін КСРО Халық артисі, профессор Шолпан Жандарбекова мен Қазақстанның халық артисі Тілектес Мейрамовтың сыныбын бітірген.
* 1987 жылы жолдамамен  Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актерлік құрамыа алынады. Сол жылдан бастап оыс қара шаңырақта еңбек етіп келеді.
* 1989 жылы "Тамаша" әзіл-сқақ театрына Лұқпан Есеновтың шақыртумен келеді. Осы кезден бастап республика жұртшылығына кеңінен таныла бастайды.
* 2005 жылы Гүлбаушан Тілеубековамен бірігіп "Аққу-Гәкку" әзіл-сықақ театрын құрады.
* 2011 - 2012 жылдар аралығында «Жар-жар» теле-шоуының жүргізушісі болды.

## Сахнадағы негізгі рөлдері
Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры сахнасында: М.Әуезовтің «Қарагөзінде» Қарагөз, «Айман-Шолпанында» Айман (реж. Е.Обаев),  «Абайында» Қарлығаш (реж. Е. Обаев), Ә. Кекілбаевтың «Абылай ханында» Топыш (реж. Б. Атабаев),  Р.Мұқанованың «Мәңгілік бала бейнесінде» Ләйлә (реж. Б. Атабаев), Б.Мұқайдың «Тоят түнінде» Перизат, «Сергелдең болған серілерінде» Айжан (реж. О.Кенебаев), Е.Аманшаевтың  «Үзілген бесік жырында» Алмагүл, М. Мақатаевтың «Қош, махаббатында!» Зағыш, Б.Римованың «Қос мұңлығында» Самал, Т. Нұрмағанбетовтің «Ескі үймен қоштасуында» Зира (реж. Е.Обаев), Ә.Ақпанбетұлының «Дүние-думанындағы» Айман (реж. Қ.Сүгірбеков), Шахимарденнің «Томирисіндегі» Амага (реж. Т. әл-Тарази), Д.Исабековтің «Актрисасында» Айгүл (Н.Жұманиязов), Қ.Мұхамеджановтың «Көктөбедегі кездесуінде» Гүлжан (реж. О.Кенебаев),  Д.Исабековтің «Мұрагерлерінде» Сызғанова (реж. О.Кенебаев), Е.Жуасбектің «Күлеміз бе, жылаймыз ба?..» комедиясында Апа (реж. М.Ахманов) т.б. көптеген рөлдерді сомдап келеді.

## Кино рөлдері
* 1986 жылы «Асу» фильмінде басты рөлде 
* 2000 - 2003 жылдары "Саранча" фильмі
* 2011 жылы "Айналайын" коммедиясы
* 2012 - 2013 жылыдары  "ВУЗеры" коммедиясы
* 2013 - 2014 жылдары "Домашние войны" сериалында басты рөлде
* 2015 жылы "Свадьба на троих"
* 2017 жылы "Келинка тоже человек" басты рөлде

## Марапаттары
* 2001 жылы "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл" медалі
* 2008 жылы елбасының жарлығымен Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағымен марапатталған.
* 2016 жылы "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі

## Отбасы
* Жары: актер, ҚР еңбек сіңірген қайраткері Азат Сейтметов
* Қайын атасы: режиссер, ҚР халық әртісі Райымбек Сейтметов
* Екі қызы, бір ұл баласы бар.

Санат:Қазақстан театр актрисалары
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Санат:Қазақфильм тұлғалары
Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары
Санат:Қазақстан киноактрисалары
Кавказ халықтары

thumb|390px|Кавказ аймағының этнолингвистикалық картасы
**Кавказ халықтары** — Кавказ (Солтүстік және\не Оңтүстік) жерін мекен ететін әртүрлі этникалық халықтар. Бұл жерде 50-ден 62-ге дейін этникалық топтар өмір сүріп жатыр.

## Кавказ тілдерінде сөйлейтін халықтар
Кавказ тілдері — Кавказдан тыс жерлерде таралған белгілі тілдік отбасылардың ешқайсысына кірмейтін Кавказ тілдерінің шартты атауы (мысалы, үндіеуропалық, Алтай). Кавказ тілдері әдетте екі топқа: солтүстік кавказ және картвел тілдеріне бөлінеді.
thumb|390px|XIX ғасырдағы дәстүрлі киімдегі Солтүстік Кавказ халықтары. Хромолитограф
thumb|390px|1856 жылы император II Александрдың таққа отыру рәсімінде болған Кавказ тайпаларының депутаттары
[thumb|Жарлық [Аварлар|авар. Г.Гагарин]]
* **Солтүстік Кавказ тілдер тобының халықтары**:
** Дағыстан халықтары
*** Дағыстандар
**** Аварлар
**** Агулдер
**** Андилер
**** Аршиндер
**** Ахвахтар
**** Багулаллар
**** Бежталилер
**** Ботлихтер
**** Будуклылар
**** Гинухтар
**** Годобериндер
**** Гунзибтер
**** Даргиндер
**** Тсезлер
**** Қайтақтар
**** Қараталар
**** Қырызлар
**** Құбашындар
**** Лактар
**** Лезгиндер
**** Рутулдар
**** Табасарандар
**** Тиндилер
**** Удиндер
**** Хваршындар
**** Киналылықтар
**** Чамалылар
**** Сахурлар
** Нах халықтары
*** Вайнахтар
**** Батстар
**** Ингуштар
**** Шешендер
***** Кистілер
** Абхаз-адығ халықтары
*** Абазиндер
*** Абхаздар
*** Адығтар
**** Адыгейлер
**** Кабардалар
**** Шеркестер
**** Шапсықтар
*** Убыхтар
* **Картвел халықтары**:
** Грузиндер
*** Свандар
*** Мингрелдер
*** Лаздар
** Грузин яһудилері

## Түркі тілдес халықтар
thumb|right|350px|2010 жылғы санақ бойынша муниципалитеттердің Солтүстік Кавказдағы түркі халықтарының саны
[thumb|390px|''М. Микешин.'' «Кавказ бен Кіші Азияның түрлері мен типтері». Солдан оңға қарай: Ван маңынан шыққан [Йезиттер|йезит-күрдтері, кабардиндер, шешендер, мұсылман-күрті. 1876]]

Алтай тілдік топтың түркі тармағына жататын, Кавказды мекендейтін халықтар:
* Әзербайжандар
* Малқарлар
* Қарашайлар
* Құмықтар
* Ноғайлар
* Кавказ түрікмендері
* Ақысқа түріктері

## Үндіеуропалық тілдерде сөйлейтін халықтар
Үндіеуропалық тілдер тобына жататын тілдерде сөйлейтін Кавказ халықтары:
* Армян тобы
** Армяндар
* Иран тобы
** Осетиндер
** Талыштар
** Күрдтер
*** Йезиттер
** Таттар
** Таулы яһудилер
* Славян тобы
** Орыстар
*** Молокандар
*** Птишандар
** Украиндар
** Беларустар
* Грек тобы
** Понтиялық гректер
* Герман тобы
** Немістер
## Семит тілдерінде сөйлейтін халықтар
* Ассириялықтар — негізінен Арменияда (3 409 - 7000), Грузияда (3,3 мың) және Ресейдің оңтүстік облыстарында (11.084) тұрады.

## Генетика
Y хромосома гаплогруппаларының Кавказдың лингвистикалық-географиялық аймақтарында таралуы

## Дереккөздер

Санат:Кавказ халықтары
Аққұдық (Әулиекөл ауданы)

**Аққұдық** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданы, Новосёлов ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан оңтүстікке қарай 15 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 384 адам (200 ер адам және 184 әйел адам) болса, 2009 жылы 362 адамды (188 ер адам және 174 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер
 

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Новосёловка (Әулиекөл ауданы)

**Новосёловка** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл, Новосёлов ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 811 адам (393 ер адам және 418 әйел адам) болса, 2009 жылы 700 адамды (347 ер адам және 353 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер
 

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Аманқарағай

**Аманқарағай** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл, Аманқарағай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 4 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 8120 адам (3863 ер адам және 4257 әйел адам) болса, 2009 жылы 7304 адамды (3474 ер адам және 3830 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстанның бұрынғы кенттері
Лесное (Әулиекөл ауданы)

**Лесное** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданы, Аманқарағай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 8 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 430 адам (220 ер адам және 210 әйел адам) болса, 2009 жылы 338 адамды (163 ер адам және 175 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Бағаналы (ауыл)

**Бағаналы**  — Қостанай облысы Әулиекөл ауданы, Қазанбасы ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 34 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 623 адам (308 ер адам және 315 әйел адам) болса, 2009 жылы 503 адамды (240 ер адам және 263 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Сұлукөл ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Сұлукөл ауылдық округі** – Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Юльевка, Федосеевка, Шилі ауылдары кіреді. Орталығы – Юльевка ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1934 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы ауылдық округтері
Сулыкөл ауылдық округі

**Сулыкөл ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Сулыкөл, Темірбек, Төлен, Үшана ауылдары кіреді. Орталығы – Сулыкөл ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1877 адамды (968 ер адам және 909 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Қаратөбе ауданы ауылдық округтері
Иво Иличевич

**Иво Иличевич** (хорв. *Ivo Iličević*; 14 қараша 1986,Ашаффенбург, ФРГ)  - хорват футболшысы, жартылай қорғаушы.

## Мансебы

### Клубтық
Германия, Ресей, Қазақстан клубтарында ойнады. 

2017 жылы қаңтарда "Қайрат" клубымен келісім шарт жасасты. 2018 жылдың соңына дейін ойнап, екі рет Қазақстан кубогының иегері атанды. Осы аралықта 37 рет Қазақстан чемпионатында алаңға шықты.

2019 жылы қаңтарда "Нюрнбергке" ауысты.

## Жетістіктері

* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері (2): 2017, 2018.
* Қазақстан кубогы (2): 2017, 2018

## Сілтемелер

Санат:Хорватия футболшылары
Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бохум ФК ойыншылары
Санат:Гройтер ФК ойыншылары
Санат:Кайзерслаутерн ФК ойыншылары
Санат:Гамбург ФК ойыншылары
Санат:Анжи ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Нюрнберг ФК ойыншылары
Шилі (Әулиекөл ауданы)

**Шилі** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданы, Сұлукөл ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 313 адам (152 ер адам және 161 әйел адам) болса, 2009 жылы 199 адамды (92 ер адам және 107 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Дүзбай

**Дүзбай** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданы, Чернигов ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан шығысқа қарай 28 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 166 адам (79 ер адам және 87 әйел адам) болса, 2009 жылы 131 адамды (67 ер адам және 64 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Черниговка (Қостанай облысы)

**Черниговка** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл, Чернигов ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 18 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 1195 адам (575 ер адам және 620 әйел адам) болса, 2009 жылы 1047 адамды (500 ер адам және 547 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Көбетей ауылдық округі

**Көбетей ауылдық округі** – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы әкімшілік бірлік. 2018 жылға дейін *Чернигов ауылдық округі* деп аталған.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көбетей, Өндіріс, Первое Мая ауылдары кіреді. Орталығы – Көбетай ауылы. Округ құрамында болған *Қызылжұлдыз* ауылы 2009 жылы таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы ауылдық округтері
Жалтыркөл (Әулиекөл ауданы)

**Жалтыркөл** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданы, Москалёв ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан батысқа қарай 51 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 288 адам (139 ер адам және 149 әйел адам) болса, 2009 жылы 205 адамды (104 ер адам және 101 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Калинин (Қостанай облысы)

**Калинин** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданы, Новонежин  ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 18 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 355 адам (177 ер адам және 178 әйел адам) болса, 2009 жылы 287 адамды (139 ер адам және 148 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер
 

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Жосалы (Қостанай облысы)

**Жосалы** (2024 жылға дейін — *Лаврентьевка*) — Қостанай облысы Әулиекөл ауданы, Новонежин  ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 39 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 319 адам (164 ер адам және 155 әйел адам) болса, 2009 жылы 230 адамды (105 ер адам және 125 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер
  

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Новонежинка

**Новонежинка** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл, Новонежин ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстікке қарай 21 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 2139 адам (1043 ер адам және 1096 әйел адам) болса, 2009 жылы 2305 адамды (1017 ер адам және 1288 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер
 

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Walmart

**Walmart, Inc.** — Walmart  сауда маркасы арқылы әрекет ететін әлемдегі ең үлкен бөлшек сауда желісін басқаратын америкалық ритейлер компаниясы. Бас кеңсесі Арканзас штатының  Бентонвилле қаласында орналасқан. Fortune Global 500-де компания 1 орынды иеленуде.
Deloitte компаниясымен бірге әлемдік ритейл көшбасшысы Walmart  Global Powers of Retailing 2013 рейтингін бастайды, Wal-Mart үлесіне қатысушылардың жалпы пайдасынан 10% тиесілі.

## Тарихы
1962 жылы Роджерс қаласында (Арканзас) Сэм Уолтонмен негізі қаланды.

## Басты адамдары
Walmart-тың шамамен 50% үлесі компания негізін қалаған Сэм Уолтонның мұрагерлеріне тиесілі. Директорлар кеңесінің төрағасы- Робсон Уолтон. Бас басқарушы — Ли Скотт. Ал АҚШ президенті Билл Клинтонның жұбайы Хиллари Клинтон 1968—1992 жылдар аралығында Walmart директорлар кеңесінің мүшесі болған.

## Қызметі
Walmart — әлемдегі алып бөлшек сауда желілерінің бірі, оның құрамына (2012 жылдың ахуалы бойынша) әлемнің 27 мемлекетінде 10130 дүкен кіреді. Оның ішінде гипермаркеттен басқа азық-түліктік және өнеркәсіптік  тауарларды сататын универсамдар бар. Желі стратегиясына максималды сұрыпталым, көтерме саудаға ұмтылған минималды сұрыпталым және бағалар кіреді. Walmart –тың бөлшек сауда нарығында негізгі бәсекелестері - Home Depot, Kroger, Sears Holdings Corporation, Costco және Target.
Walmart саудада RFID -таңбалардың пайдалануымен байланысты технологияларды енгізу бойынша көшбасшы болып саналады.Компаниядағы қызметкерлер жалпы саны — 2,1 млн адам.2009 жылғы компания айналымы — $405,0 млрд (2008 жылы — $401,2 млрд), таза кіріс — $14,33 млрд (2008 жылы $13,4 млрд құрады ), операциялық кіріс — $23,95 млрд (2008 жылы $22,7 млрд құрады). 

## Сын
Желінің біраз сыншыларының айтуы бойынша Walmart нарықтан ұсақ саудагерлерді ,соның ішінде ұсақ жанұялық дүкендерді ығыстыруға себепші болды. Сонымен қатар бірқатар ұйымдар мен жеке адамдардың айтуы бойынша  Walmart жеткізушілерден ең аз деген сатып алу бағасын алып,оларға қысым көрсетеді, ал желі дүкендері экологияға теріс әсерін беруде, ал қызметкерлер құқықтары жиі бұзылады. Walmart өздерінің дүкендері аймағында кәсіпшілер одағы ұйымына қатаң қарсы әрекет етуімен белгілі болды.

## Қызықты ақпарат
2005 жылы  Wal–Mart дүкендер желісінің импорт көлемі Қытай елінен ЖІӨ 1% құрады.

## Дереккөздер

Санат:Walmart
Киров (Қостанай облысы)

**Киров** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданы, Құсмұрын кенттік әкімдігі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 50 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 633 адам (307 ер адам және 326 әйел адам) болса, 2009 жылы 232 адамды (115 ер адам және 117 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданының таратылған елді мекендері
Құсмұрын (кент)

**Құсмұрын** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы кент, Құсмұрын кенттік әкімдігі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 8591 адам (4142 ер адам және 4449 әйел адам) болса, 2009 жылы 9633 адамды (4745 ер адам және 4888 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан кенттері
Көктал (Қостанай облысы)

**Көктал** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл, Көктал ауылдық әкімдігі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 54 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 558 адам (277 ер адам және 281 әйел адам) болса, 2009 жылы 554 адамды (274 ер адам және 280 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Қоскөл (Әулиекөл ауданы)

**Қоскөл** — Қостанай облысы Әулиекөл ауданы, Диев  ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 62 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 262 адам (136 ер адам және 126 әйел адам) болса, 2009 жылы 116 адамды (67 ер адам және 49 әйел адам) құрады. 

## Дереккөздер

Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Красногорское

**Красногорское** — Қостанай облысы Қамысты ауданы, Арқа ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Бұрынғы Красногор ауылдық әкімдігі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы Қамысты ауылынан шығысқа қарай 39 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 509 адам (262 ер адам және 247 әйел адам) болса, 2009 жылы 345 адамды (170 ер адам және 175 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Қамысты ауданы елді мекендері
Лисаковск қалалық әкімдігі

**Лисаковск қалалық әкімдігі** – Қостанай облысындағы әкімшілік бірлік.

## Географиялық орны
Әкімдік аумағы Бейімбет Майлин ауданымен және батысында Жоғарғы Тобыл бөгені арқылы Денисов ауданымен шектеседі.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Лисаковск қаласы және Октябрь кенттік әкімдігі кіреді. Орталығы - Лисаковск қаласы. Красногор ауылдық әкімдігі (орталығы - Красногорское) Қамысты ауданына берілген.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 40359 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Лисаковск

Санат:Қостанай облысы ауылдық округтері
Санат:Қостанай облысы қалалық әкімдіктері
Октябрь кенттік әкімдігі (Қостанай облысы)

**Октябрь кенттік әкімдігі**  – Қостанай облысы Лисаковск қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Октябрьский кенті кіреді. Орталығы – Октябрьский кенті. 

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3737 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Лисаковск қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Октябрь кенттік әкімдігі

* Октябрь кенттік әкімдігі – Қостанай облысы Лисаковск қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік. 
* Октябрь кенттік әкімдігі – Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Перцевка

**Перцевка** — Қостанай облысы Рудный қаласының Горняк кентіне қарасты ауыл.

## Географиялық орны
Рудный қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 10 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 758 адам (373 ер адам және 385 әйел адам) болса, 2009 жылы 502 адамды (241 ер адам және 261 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Рудный қалалық әкімдігі елді мекендері
Қашар (кент)

**Қашар** — Қостанай облысы Рудный қаласына қарасты кент.

## Географиялық орны
Рудный қаласынан солтүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 10731 адам (5077 ер адам және 5654 әйел адам) болса, 2009 жылы 11357 адамды (5494 ер адам және 5863 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Рудный қалалық әкімдігі елді мекендері
Санат:Қазақстан кенттері
Қашар кенттік әкімдігі

**Қашар кенттік әкімдігі** – Қостанай облысы Рудный қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қашар кенті кіреді. Орталығы - Қашар кенті.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша әкімдіктегі халық саны 11357 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Рудный қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Рудный қалалық әкімдігі

**Рудный қалалық әкімдігі** – Қостанай облысына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Рудный қаласы, Горняцк кенттік әкімдігі және Қашар кенттік әкімдігі кіреді. Орталығы - Рудный қаласы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 143426 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Рудный

Санат:Қостанай облысы ауылдық округтері
Санат:Қостанай облысы қалалық әкімдіктері
Қашар (мал)

**Қашар** - мүйізді ірі қара малдың бір жастан асқан ұрғашысы. Сүтті және сүтті-етті бағыттағы сиырдың қашарын алғашқы рет 17-20 айлығыңда, етті бағыттағы сиырдың қашарын 16-18 айлығында ұрықтандырады. 

## Дереккөздер

Санат:Мал шаруашылығы
Санат:Үй жануарлары
Досымжан Қарпықұлы Таңатаров

## Өмірбаян
**Досымжан Қарпықұлы Таңатаров** (1975 жылы 6 мамырда  Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы, Құмарық ауылында туған) — қазақстандық эстрада әншісі. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2009). Қазақстан Республикасы Президенті оркесторының жетекші әншісі (2000 жылдан). Дарын мемлекеттік жастар сыйлығының иегері.

## Білімі
* Жамбыл технологиялық иниститутын бітірген. Мамандығы: инженер-технолог.

## Шығармашылығы
Досымжан Таңатаровтың жеке ән қоры халық әндері, термелер және эстрада бағытындағы әндерден тұрады. "Құрала", "Шұбар ат", "Біздің елдің жігіттері", "Біз екеуміз", "Тау ішінде", "Ұмытуға бола ма?", "Әкетауым", "Аяулы анашым" және т.б көптеген әндері халыққа кеңінен тараған.
* 1997 жылы ең алғаш өнер жолын композитор Бағлан Омаровтың ән студиясында ән жаздырудан бастаған;
* 2004 жылы ең алғашқы жеке шығармашылық кешін Алматыда Республика сарайында және Астана қаласында өткізді;
* 2016 жылы Астанада Қазақстан Орталық концерт залында "Отаным десем" атты жеке шығармашылық кешін өткізді.
* 2000 жылдан Қазақстан Республикасы Президенті оркестрының жеке солисті, әншісі, жетекші әншісі.

## Марапаттары
* 2008 жылы ҚР Үкіметінің Дарын мемлекеттік жастар сыйлығының иегері.
* 2009 жылы Елбасының жарлығымен "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" құрметті атағымен марапатталған.

Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Асенсьон аралы

**Асенсьон аралы** () — Атлант мұхитының оңтүстігінде, Африка және Оңтүстік Американың ортасында, Африка жағалауынан 1600 шақырым батысқа қарай орналасқан жанартаулық арал. Әулие Елена аралынан 1287 шақырым қашықтықта, солтүстік- батыста орналасқан. Басты қаласы –Джорджтаун (ағылшынша-Georgetown).
## Климаты
Аралдың климаты — субэкваторлық, температура 25 градустан 27 градусқа дейін ауытқиды, ең суық ай- қыркүйек, ең ыстық ай- наурыз. Жаңбырлы маусым бұл аралда жоқ. Орташа жылдық жауын-шашын мөлшері — 130-150 мм.
## Тарихы
1501 жылы аралды португалдық Жуан да Нова ашты, бірақ ол ешқандай сипаттамалар жүргізбеді. 1503 жылы Асенсьон аралы екінші рет Афонсу Албукеркимен ашылды, Асенсьон Құдайдың құрметіне атау берді. 1701 жылы ағылшын, пират және саяхатшы Уильям Дампир, тұщы су көзін ашты. 1830 жылы салынған құбырлармен туннельдер жүйесі бойынша тұщы су Джорджтаунға жүргзіді. Онда қамал орналасқан кезде, 1815 жылға дейін арал елсіз болып қалды. Напалеонның қазасынан кейін, 1821 жылы арал азық- түлікпен қамтамасыз ететін, батыс Африка жағалауындағы құл сатушылыққа қарсы базаға айналды.  1836 жылы мұнда  натуралист Чарльз Дарвин болды. 1898  жылы аралда алғаш рет британдық байланыстырушылар пайда болды: Eastern Telegraph Company  Оңтүстік Африкадағы Біріккен Әмірлігі арқылы телеграф кабельін өткізеді. 1922 жылдан 1964 жыл аралығында аралды Eastern Telegraph компаниясы басқарды, ал 1964 жылдан бастап байланыстағы Би-Би-Си компаниясымен шиеленісуден соң басқарушы таңдау жайлы шешім қабылданды. 1982 жылы ос ыжерде Фолкленда үшін Аргентинамен соғыс болды. 1990 жылдары Еуропалық ғарыштық агенттер ракеталық прорамма Ariane 5- пен байланысып, жерасты станциясын құрды.Қазіргі уақытта арал тұрғындары британдық және америкалық әскери байланыс қызметкерлерінен тұрады.

## Тұрғындар
Арал тұрғындары кқбінесе қызметшілер мен әскери отбасылар.2008 жылғы жыл санағы бойынша 1060 адам.
### Елді мекендер
Аралда бес елді мекен бар:

## Дәстүрлері
Негізгі діні протестантизм болып табылады. Әулие Марияның англикан шіркеуі Джорджтаунде орналасқан, сондай-ақ, аралда шағын Рим-католик шіркеуі бар.

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбританияға тәуелді аумақтар‎
Санат:Атлант мұхиты аралдары
Тайлар

Тайлар(тайша ไทยสยาม)-Тайланд елінің басты этносы. Діні-буддизм.Тілдері-тайлық. Оларды басқаша сиам немесе кхонтай(тайша khotai-босадам) деп атайды. Халқының саны-90 млн. адам . Лао, буи, чжуань және т.б. ұлттар тайлардың туыс ұлттары болып саналады.

## Тілі
Тай тілін көбінесе тайлар қолданады. Бұл таңқаларлық емес, себебі тай тілі 5 томнан(бұл өте қиын) тұрады.Тай тілі тай-кхадай тіл отбасысына жатады.
## Діні
Тайлардың 95 пайызы Тхеравада буддизмінде құлшылық етеді. Бұл дін шыдамдылықты талап етеді. Сол себепті тайлар өте шыдамды келеді.Олардың ең басты міндеттері санук(ләззат алу), сабай(жағымдылық) және сабай (әсемдік). Тайлардың ең басты ерекшелігі , олардың күлкісі. Тайлар әр нәрсеге күлімсіреумен қарайды.
## Тағамдары
Сорпа:том-ян- кунг, том кха гай, том-ян және т.б. Тіскебасарлар:тайша спринг роллдар. Қою тағамдар:Жасыл кари , пад-тай, қызанақ , брокколи және креветкалар қосылған қарақұмық кеспесі және т.б.
## Тарихы
Адам баласы Тайланд аумағын палеолит дәуірінен бері өмір сүріп келе жатыр.Тайлар ертеден Тайландтың аумағында мекен етіп келеді. Оның басқа үнді-қытай мемлекеттерден ерекшелігі, олар ешқашан бодан болмаған. Сол үшін олар өздерін кхонтай , яғни бос , тәуелсіз адам деп атайды.
## Сілтемелер
http://www.exotai.ru/khto-takie-taici
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D1%86%D1%8B
https://eda.ru/recepty/tayskaya-kuhnya
Махаббат Елтайқызы Үмітжанова

**Махаббат Елтайқызы Үмітжанова** (11 тамыз 1994, Жаңасу ауылы, Шал ақын ауданы, Солтүстік Қазақстан облысы) - Қазақстандық кәсіби шоссе велоспортшысы, 2015 жылдан бастап Astana Women′s Team командасының намысын қорғайды. Қазақстан Республикасының спорт шебері. Велоспорттан Қазақстан Республикасы құрамасының мүшесі.

## Өмірбаян
1994 жылы 11 тамызда Солтүстік Қазақстан облысы, Шал ақын ауданы, Жаңасу ауылында дүниеге келген. 4-6 сынып аралығында Сергеев қаласының №1 мектеп-интернатында оқыған. 7-11 сынып аралығында Петропавл қаласының спортта дарынды балларға арналған мамандандырылыған мектеп-интернатында білім алды. 2012-2016 жылдар аралығында М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Университетінде дене шынықтыру факультетінде оқыды.

## Әуесқойлық спорт
Спорт мектебіне түскеннен кейін, 13 жасынан бастап жаттыға бастады. Потапов Виктор Иванович - Махаббаттың ең бірінші және жеке жаттықтырушысы.
## Кәсіби спорт

# 2012 жылы Талдықорған қаласындағы велосипед спортынан олимпиадаға дайындық орталығына түсті.
# 2014 жылы "Astana BePink" клубының құрамына кірді. 2015 жылы клубтың аты "Acca due O"-ға ауысты, ал 2016 жылы аты "Astana Women Team"-ға ауысты. Клубтың менеджері - Забирова Зульфия Хасановна.
# 2015 жылы Қазақстан Республикасының құрамасының мүшесі атанды. Бас жаттықтырушысы - Келибаев Александр Бейсембеевич. Жаттығу мезгілінде Италияның Нонтабелуна қаласында тұрады.

## Басты жеңістер
Трек: 
* 2016 жылы: 1 орын - Қазақстан Чемпионаты. Ұпай бойынша жарыс.
Шоссе:
* 2015 жылы: 2 орын - Қазақстан Чемпионаты. Топтық жарыс.
* 2015 жылы: 5 орын - Қазақстан Чемпионаты. Жеке жарыс.
* 2016 жылы: 3 орын - Қазақстан Чемпионаты. Жеке жарыс.
* 2016 жылы: 4 орын - Қазақстан Чемпионаты. Топтық жарыс.
 
## Отбасы
Әкесі - Бегимбетов Елтай Үмітжанұлы (10.12.1968 ж.т.)
Анасы - Бегимбетова Сандуғаш Владимировна (22.06.1972 ж.т.) 
Ағасы - Үмітжанов Дидар Елтайұлы (27.06.1992 ж.т.)

## Марапаттары
СҚО-ның әкімінің мақтау грамотасы (2010 жылғы Алматы қаласында өткен оқушылар спартакиадасында 1 орын алған үшін).

## Хобби
Музыка, романдар, сурет салу (Анималистикалық жанрды ұнатады).

## Сілтемелер
https://i.mycdn.me/image?id=803866341007&t=3&plc=WEB&tkn=*hXZLngXHmAV-MjZ_PwSUViMgkGQ
https://i.mycdn.me/image?id=839880450447&t=3&plc=WEB&tkn=*jmWdxW1mQjwubo20LFAM3cHgEEI
https://i.mycdn.me/image?id=817460772751&t=3&plc=WEB&tkn=*x-NQy1g-zXnw55JIVKj8LIgDzKE
https://i.mycdn.me/image?id=817460774031&t=3&plc=WEB&tkn=*LjaPPT-TClm4dBaUoaUiTtBoS6w
Көктерек (Алматы облысы)

**Көктерек** — Алматы облысы Іле ауданы, Байсерке ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Өтеген батыр ауылынан солтүстік-батысқа қарай 7 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Іле ауданы елді мекендері
Байсерке ауылдық округі

**Байсерке ауылдық округі** — Алматы облысы Іле ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Әли, Байсерке, Көктерек ауылдары кіреді. Орталығы – Байсерке ауылы. Округ құрамында болған ''Жаңадәуір'', ''Жаңаталап'', *[[Қоянқұс]]*, ''Ынтымақ'' ауылдары 2023 жылы таратылды.

## Дереккөздер

Санат:Іле ауданы ауылдық округтері
Еңбек (Іле ауданы)

**Еңбек** — Алматы облысы Іле ауданы, Жетіген ауылдық округі құрамында болған ауыл. 2023 жылы таратылып, Жетіген ауылының құрамына енгізілді.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Өтеген батыр ауылынан солтүстікке қарай 26 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Іле ауданының таратылған елді мекендері
Алатау қалалық әкімдігі

**Алатау қалалық әкімдігі** — Алматы облысындағы әкімшілік бірлік.

## Географиялық орны
Солтүстігінде Қонаев қаласымен, солтүстік-шығысында Талғар, батысында Іле аудандарымен, оңтүстігінде Алматы қаласымен шектеседі.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Алатау қаласы.

## Тарихы
Алматы облысы әкімдігінің 2021 жылғы 14 желтоқсандағы № 471 қаулысы және Алматы облыстық мәслихатының 2021 жылғы 14 желтоқсандағы № 12-62 шешімімен Жетіген ауылдық округінің Қайрат ауылы Талғар ауданы Қайнар ауылдық округінің құрамына берілді.

Алматы облысы әкімдігінің 2023 жылғы 24 қарашадағы № 411 бірлескен қаулысы және Алматы облыстық мәслихатының 2023 жылғы 24 қарашадағы № 9-54 шешімімен:
* Талғар ауданының Дәулет, Қайрат ауылдары, Қонаев қаласының Заречный ауылдық округі және Арна, Заречный ауылдары, Іле ауданының Қоянқұс, Ынтымақ, Жаңадәуір, Жаңаталап, Құйған, Жаңаарна, Еңбек ауылдары Іле ауданы Жетіген ауылдық округінің құрамына енгізіле отырып, таратылды;
* Жетіген ауылдық округі Іле ауданының Жетіген ауылы болып қайта құрылды.

2024 жылғы 9 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Жетіген ауылы облыстық маңызы бар қала санатына жатқызылып, Алатау қаласы болып өзгертілді.

## Дереккөздер

Санат:Алматы облысы қалалық әкімдіктері
Эпикалық театр

[нобай|290x290 нүкте|[Брехт Бертольт|Бертольт Брехт, 1954 жыл]]
**Эпикалық театр** — театр теориясы драматург және режиссер Бертольт Брехт есімді драматург және режиссердің театрлық теориясы. Бұл кісі әлемдік драма театрының дамуына үлкен үлес қосқан адамдардың бірі болып табылады.

Брехттың өңдеген пьессалар мен спектакльдердің құрылымы: драмалық қимылды эпикалық пайымдаумен біріктіру; автордың өзін спектакльге қосу; "алыстату эффектісі" ойламаған жерден шығатын іс- әрекетті көрсетудің бірден- бір тиімді жолы. Сонымен қатар, "дистанциялау" принципі, бұл принцип актердің персонажға деген қарым- қатынасын білдіруге көмектеседі, яғни "төртінші қабырға" деген сахнаны көрермен залынан бөлетін  кедергіні жоюға арналған. Және де актермен көрермен арасында байланыс құруға мүмкіндік берген бұл жағдай- еуропалық театр мәдениетінде дәстүр ретінде қалыптасып кетті

Санат:Театр
Ащыбұлақ ауылдық округі

**Ащыбұлақ ауылдық округі** — Алматы облысы Іле ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жәпек батыр, Көкқайнар, Мұхаметжан Түймебаев, Төле би ауылдары кіреді. Орталығы - Мұхаметжан Түймебаев ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Іле ауданы ауылдық округтері
Асқар Тоқпанов ауылдық округі

**Асқар Тоқпанов ауылдық округі** — Алматы облысы Іле ауданындағы әкімшілік брлік. 2024 жылға дейін *Казцик ауылдық округі* деп аталды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Асқар Тоқпанов, Жайнақ ауылдары кіреді. Орталығы - Асқар Тоқпанов ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Іле ауданы ауылдық округтері
Байкент

**Байкент** (2024 жылға дейін — *Чапаев*) — Алматы облысы Іле ауданындағы ауыл, Байкент ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Өтеген батыр ауылынан солтүстік-батысқа қарай 16 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Іле ауданы елді мекендері
Майлышат

**Майлышат** — Жетісу облысының Алакөл ауданы, Ақжар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Үшарал қаласының оңтүстік-батысында 65 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Алакөл ауданы елді мекендері
Ақжар ауылдық округі (Жетісу облысы)

**Ақжар ауылдық округі** — Жетісу облысы Алакөл ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақжар, Қоңыр, Майлышат ауылдары кіреді. Орталығы - Ақжар ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Алакөл ауданы ауылдық округтері
Айпара (ауыл)

**Айпара** — Жетісу облысы Алакөл ауданы, Үшбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Үшарал қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 106 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Алакөл ауданы елді мекендері
Байкент ауылдық округі

**Байкент ауылдық округі** — Алматы облысы Іле ауданындағы әкімшілік бірлік. 2024 жылға дейін *Чапаев ауылдық округі* деп аталды.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына кіретін жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы - Байкент ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Іле ауданы ауылдық округтері
Зейнеп бинт Хузайма

**Зайнаб бинт Хузайма** (; 595 — 626) — Мұхаммед пайғамбардың ﷺ әйелдердің бірі, мұсылман әлеміндегі құрметті ана.

## Өмірбаяны
Зейнеп бинт Хузайманың тегі Амир ибн Саса тайпаларынан шыққан. Өзінің мейрімділігі мен көмекке мұқтаж жандарға ерекше қатынасы үшін, *Умм Масакин*(кедейлер анасы) деген атқа ие болды. Оның алғашқы күйеуі Туфайл ибн Харис болды. Туфайлмен ажырасқаннан кейін, Зейнеп Убайду ибн Хариспен тұрмыс құрды, алайды ол Бадрдағы шайқаста қаза тапты.

624 жылы Амир ибн Саса тайпасы Мұхаммед пайғамбардың ﷺ адамдарын қырып салды, бұл жағдайдан кейін осы тайпа мен мұсылмандар арасы лезде нашарланып кетті. Қан төкпеу үшін, Мұхаммед пайғамбар ﷺ осы тайпаның өкілі Зейнепке үйленуді шешті. Олардың некесі 625 жылы қыйылды. 

Алайда, үйлену тойдан кейін бірнеше ай өткеннен кейін, Зейнеп қаза тапты. Ол ізгілікті және діндар әйел еді, көп уақытында намаз оқып, жеткілікті садақа берді.

## Әдебиет
* *Али-заде, а. А.*&#x20;Зайнаб бинт Хузайма&#x20;: [арх. 1 қазан 2011]&#x20;//&#x20;Ислам энциклопедиялық сөздік.&#x20;— М.&#x20;: Аңсар, 2007.

Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:Сахабалар
Зейнеп бинт Жахш

**Зайнаб бинт Джахш әл-Кураши** (ақыл. "20/642)  — Мұхаммед пайғамбардың ﷺ әйелдердің бірі, мұсылман әлеміндегі құрметті ана. Мұхаммед пайғамбардың жиен қарындасы, пайғамбардың әкесінің әпкесінен туған.

## Өмірбаяны

Зайнабтың әкесі Жахш ибн Риябт (Асад ибн Хузайма тайпасынан шыққан), Умайя руының қамқорлығымен Мекке қаласына көшкен. Анасы Умайма бинт Абд әл-Мутталиб Хашим руынан, Құрайш тайпасынан шыққан және Мұхаммедтің әкесінің қарындасы болды. Осылайша Зайнаб пен оның бес бауыры Мұхаммедтің туған жиендері болады.

Күйеуге тимеген кезінде Зейнеп Мединаға алғаш көшіп кеткендердің қатарында болды. Мұхаммед пайғамбар ﷺ оны өзінің еркіне жіберілген Зейд иб Харисқа тұрмысқа бергісі келді, осы арқылы көргенсіздік дәуірін (жаһила) жойғысы келді, бұл дәуір бойынша еркін әйел бұрыңғы құлмен тұрмыс құра алмайтын. Зейнеп және оның ағалары бұл некеге қарсы еді, алайды Аль-Ахзаб сүресінің 36 аятынан кейін бұл некеге келісімін берді. Алайда, бұл неке сәтсіз болды және Зейд әйелімен ажырасуды шешті. Мұхаммед пайғамбардың ﷺ көптеген иландыруына қарамастан бір жылдан кейін ажырасып кетті .

Мұхаммед пайғамбар ﷺбұл некенің жоюылуына қатты қайғырды. Ол жағдайды түзеу үшін Зейнеппен тұрмыс құрғысы келді, алайда жаһила дәуірінің дәстүрлері бойынша асырап алынған баласының әйеліне үйленуге тыйым салынды. Алайда, осы кезде аяттар түсіріліп, осы дәстүр жойылып, сондай ақ әкесі бар асыралынған балаларға әке аты беруге тыйым салынды .Осыдан кейін, хижраның 5 жылында Мұхаммед пайғамбар ﷺ мен Зейнеп үйленді.

Зейнеп өте еңбеккор, ізгілікті және діндар әйел болды. Ол көп уақытында намаз оқып, ораза ұстады. Зейнеп бин Жахш 53 жасында қайтыс болды. Ол Мұхаммед пайғамбардың ﷺ өлімінен кейін дүние салған оның алғашқы әйелі болды. .

## Дереккөздер

Санат:Құран кейіпкерлері
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:Меккеде туғандар
Санат:Сахабалар
Умму Сәләмә бинт Әбу Умая

**Умм Салам Хинд бинт Абу Умайя әл-Махзуми** (; 580, Мекке — , Медина) — Мұхаммед пайғамбардың ﷺ әйелдердің бірі, мұсылман әлеміндегі құрметті ана.

## Өмірбаяны
Оның шын есімі Хинд, алайда оны көбінесе Умму Сәләмә деп білді. Оның тегі  Бану Маһзум әулетінен, құрайыш тайпасынан болды. Оның әкесінің есімі Әбу Умая ибн әл-Мугира әл-Маһзуми, ал анасы Әтике бинт Әмір болатын. Әбу Умая ибн әл-Мугира  арабтардың ішінде өте қолы ашық адам болған, сондықтан да оны «саяхатшыланың жарылқаушысы» деп те атайтын.

Умм Салам мен оның күйеуі, Абдуллах ибн Абдуласад, исламды қабылдаған алғашқы мұсылмандардың біі болды. Сондықтан құрайштардың қысымына душар болып,  Эфиопияға көшуге мәжбүр болды. 23 ақпан 625 жылғы шайқаста кезінде Ухуде Абдуллах ибн Абдуласад алған жарақатынан қайтыс болды. Бұл некеден оның  Умар ибн Абу Салам есімді ұлы қалды.

Ухудтағы шайқасындағы Абдуллах ибн Абдуласадтың өлімінен кейін, ол Аййтг әл-Арап (арабтардың жесірі) деген атқа ие болды. Ол кішкентай балаларымен жалғыз қалды, бірақ мухажирлар мен ансарлардың қолдауына ие болды. Идда (төрт ай және он күн) уақыты біткеннен кейін оған Әбу Бакр және Омар ибн әл Хаттаб құда түсуге келді, алайда ол келіспеді. Бірақ Мұхаммед пайғамбардың ﷺ үйлену туралы ұсынысын қабылдады..

Умму Сәләмәнің 3 баласы болды, ал төртінші баласы Мұхаммед пайғамбарға ﷺ үйленген кезден кейін туылды..

Құранның түсінік берушілерінің ойынша аль-Ахзаб сүресінің 33 аяты Мұхаммед пайғамбарға ﷺ Умму Сәләмәнің үйінде түскен. .

Умму Сәләмә Хусейн ибн Әлиге Иракқа бармауын сұрады, себебі оның өміріне қауіп төнеді деп қорықты. 

Ол сексен төрт жасында хиджраның 62 жылы Медине қаласында қайтыс болды және Жаннаатуль баки зиратында көмілді. Умму Сәләму діндар адамдардың соңғы анасы ретінде дүние салды.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:Меккеде туғандар
Санат:Сахабалар
Санат:680 жылы қайтыс болғандар