Үздік фильм музыкасы үшін Оскар сыйлығы

**Үздік фильм музыкасы үшін [[Оскар сыйлығы|Оскар]] сыйлығы** () — Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 1934 жылдан бастап жыл сайын композиторларға фильмге жазған түпнұсқалық музыкасы үшін берілетін беделді сыйлығы. Марапат тек фильмге арнайы жазылған (score) музыкалық шығармаларға беріледі.

Академия фильмдерді музыкасы үшін марапаттауды 1935 жылы бастады. Бастапқыда номинация «Үздік музыкалық сүйемелдеу» (Best Scoring) деп аталды. Ол кезде үміткерлер мен жеңімпаздар тізімінде түпнұсқалық туындылар да, бұрыннан бар музыканың негізінде жасалған өңдеулер (адаптациялар) де аралас болды.

1938 жылы композиторы көрсетілмеген, тек классикалық музыканы пайдаланған «Жүз еркек және бір қыз» (One Hundred Men and a Girl) фильмі үшін Чарльз Превиннің жеңіске жетуі үлкен дау тудырды. Осыдан кейін, 1939 жылы Академия ресми түрде «Үздік түпнұсқалық музыка» (Best Original Score) номинациясын қосты. 

1942 жылы екі музыкалық санаттың аражігі сәл өзгеріп, олардың атаулары «Драмалық фильмдегі үздік музыкалық партитура» (Best Music Score of a Dramatic Picture) және «Музыкалық фильмдегі үздік музыкалық сүйемелдеу» (Best Scoring of a Musical Picture) болып өзгертілді. Бұл номинацияның алғаш рет жанрларға бөлінуі еді. 1942 жылдан 1985 жылға дейін музыкалық фильмдердің (мюзиклдердің) саундтректері жеке санатта қарастырылды (тек 1958, 1981 және 1982 жылдарды қоспағанда). Осы уақыт ішінде екі номинацияның да атауы бірнеше рет өзгеріске ұшырады.

«Дисней ренессансы» деп аталатын кезеңде, 1990-1995 жылдар аралығында Walt Disney Feature Animation студиясының төрт фильмі («Су перісі», «Сұлу мен Құбыжық», «Аладдин» және «Арыстан Патша») алты жыл ішінде жеңіске жеткеннен кейін, «Үздік түпнұсқалық музыка» номинациясын тағы да жанрларға бөлу туралы шешім қабылданды. Бұл жолы комедиялар мен мюзиклдер бір санатқа біріктірілді.

Академияның музыка бөлімінің төрағасы Алан Бергманның айтуынша: «Адамдар фондық музыка үшін емес, әндер үшін дауыс беріп жатты. Музыка бөлімінен тыс Академия мүшелері бұл екеуінің аражігін ажыратпайтынын сездік. Сондықтан «Арыстан Патша» сияқты музыка мен «Форрест Гамп» сияқты драма бәсекеге түскенде, бұл мүлдем екі бөлек нәрсені салыстырумен тең болды. Мәселе музыканың сапасында емес, оның фильмдегі атқаратын қызметінде. Бұл жерде үлкен айырмашылық бар».

Осылайша, 1996 жылы номинация «Үздік түпнұсқалық драмалық музыка» және «Үздік түпнұсқалық музыкалық немесе комедиялық музыка» болып екіге бөлінді. Бұл өзгеріс Академияның басқа бөлімдерінде қолдау таппады. Академияның ережелер комитетінің төрағасы Чарльз Бернштейн «Оскардың басқа ешбір номинациясы фильмнің жанрына тәуелді емес» екенін және «романтикалық комедияға музыка жазу жұмысы ауыр драмамен жұмыс істеуден айтарлықтай ерекшеленбейтінін» атап өтті. Бұл бөлініс 2000 жылы қайтадан күшіне жойылып, номинациялар біріктірілді.

2020 жылы ережелерге өзгеріс енгізіліп, фильм музыкасының кемінде 60%-ы түпнұсқалық болуы талап етілді. Ал франшизалық фильмдер мен сиквелдерде жаңа музыканың үлесі кемінде 80% болуы тиіс деп бекітілді. 2021 жылы ережелер тағы да өзгеріп, түпнұсқалық музыканың ең төменгі пайызы фильмдегі жалпы музыканың 60%-ынан 35%-ына дейін төмендетілді.

## Рекордтар
* **Ең көп жеңіс:** Альфред Ньюман — 9 марапат.
* **Ең көп номинация:** Джон Уильямс — 49 номинация (осы санат бойынша).
* **Алғашқы иегері:** Луис Сильверс (1934 жылы «One Night of Love» фильмі үшін).

## Жеңімпаздар және номинанттар тізімі

### 1935—1940

### 1941—1950

### 1951—1960

### 1961—1970

### 1971—1980

### 1981—1990

### 1991—2000

### 2001—2010

### 2011—2020

### 2021—2030

## Дереккөздер

Санат:Оскар сыйлығы