open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вадим Габриэлевич Шершеневич

**Вадим Габриэлевич Шершеневич** ( (5 ақпан) 1893 жыл, Қазан – 18 мамыр 1942 жыл, Мәскеу) — орыс ақыны, аудармашысы, имажинизмның басты тұлғаларының бірі.

Белгілі заңгер, кейін Бірінші Мемлекеттік Думаның депутаты болған профессор Габриэль Феликсович Шершеневич пен опера әншісі Евгения Львовна Мандельштамның (1869–1919) отбасында дүниеге келген.

## Дереккөздер

Санат:XX ғасырдағы Ресей ақындары
Санат:Алфавит бойынша жазушылар
Санат:Орыс футуризмі
Санат:Орыс авангарды ақындары
Санат:Ресей драматургтері
Санат:Поэзияны орыс тіліне аударушылар
Санат:Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар
Санат:Туберкулёзден қайтыс болғандар
Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2023

**Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2023** (қырғ. *Кыргызстандын футбол суперкубогу 2023*) — Қырғыз суперкубогының 11-ші жарысы. 2022 жылғы Қырғызстан чемпионы мен Қырғызстан кубогы иегері "Абдыш Ата" мен 2022 жылғы Қырғызстан чемпионатының күміс жүлдегері "Алай" футболшылары кездесті. Ойын Ош қаласында Ахматбек Сүйүмбаев атындағы стадионда өтті. Бұл ойында "Алай футболшылары 1:0 есебімен жеңіске жетті.

Командалар төмендегі құрамда алаңға шықты.
## Матч

### Детальдар

|}

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*"Алай" выиграл суперкубок Кыргызстана по футболу — лучшие моменты матча
Санат:Футболдан Қырғызстан суперкубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Абдыш-Ата ФК ойындары
Санат:Алай ФК ойындары
Ресей Федералдық жиналысы

[thumb|right|[Ресей президенті|Президент Дмитрий Медведев жыл сайынғы Федералдық Жиналысқа арнаған жолдауы кезінде, 2008]]
**Ресей Федерациясының Федералдық Жиналысы** — Ресейдің парламенті, ең жоғары заң шығару органы, екіге бөлінеді: Федерация Кеңесі атты жоғарғы палатасы және Мемлекеттік дума атты төменгі палатасы.

Мемлекеттік Дума мен Федерация Кеңесі әдетте бөлек жиналады. Бірлескен отырыстар келесі жағдайларда ұйымдастырылады:
* Ресей президенті Федералдық Жиналыста өзінің жыл сайынғы жолдауын жасағанда;
* Ресей Конституциялық сотының өтініштерін тыңдағанда;
* Шет мемлекеттер басшыларының сөздерін тыңдағанда.

## Дереккөздер

Санат:Ресей Федерациясының саясаты
Санат:Мемлекет бойынша парламенттер
Футболдан Ресей чемпионаты 2022/23

**Футболдан Ресей чемпионаты 2022/23** () — Ресей жоғары лигасының 31-ші маусымы. 

## Қорытынды

## Лигада қалу плей-офы
### Бірінші матчтар

### Қарымта матчтар

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Ресей чемпионаты
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Ресей кубогы 2020/21

**Футболдан Ресей кубогы 2020/21** — Ресей кубогының 29-шы жарысы.

## 1/8 финал

|-
| colspan="3" style="background:#fcc;"|**20 лютого 2021**

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Ресей кубогы
Санат:2020 жылғы футбол
Санат:2021 жылғы футбол
Лотуко

**Лотуко** (*латуко*, *отуксо*) — Оңтүстік Суданда, Джуба қаласының аймағында және Ақ Ніл мен Пибор өзендерінің арасында тұратын халық..
Жалпы саны 400 мың адам.

## Тілі
Тілі лутоко тілі. Диалектілері: донготоно, кориук, ланго, логири, локойя, ломиа, лопит, лоруама, ловудо.

## Діні
Дәстүрлі діни нанымдарды (табиғат күштеріне табыну және ата-бабалар культі) Ұстанады.

## Кәсібі
Лотуколар негізінен ірі (зебу) және ішінара ұсақ мал өсірумен, қол атқарылатын егіншілік (жержаңғақ, маниок, күнжіт, ұнтақталған бұршақ, бұршақ тұқымдастар), балық аулау және аңшылықпен айналысады. Шөптен, талшықтардан және пальма жапырақтарынан тоқу, металл өңдеу, ағаш ою, мүсін өнері дамыған..

## Өмір салты
Патрилиндік тайпалық ұйым және вирилокальды көп отбасылық қауымдастықтар бар. Ауылдық қауымдар көсем басқаратын тайпаларға біріктіріледі. Жыныстық және жастық институттар маңызды рөл атқарады, Инициациялар жүзеге асырылады.

Елді мекендер шашыраңқы орналасқан. Үйшіктер дөңгелек, қабырғалары тоқылып, балшықпен сыланған, шатырлары сабан мен пальма жапырақтарынан жасалған конустық формада. Айналасы дуалмен қоршалған тұрғын үйлері мен шаруашылық құрылыстары бар үйлер мал қорасы қызметін де атқарады.

Ерлердің дәстүрлі киімі жамбасты жауып тұратын белдемше, әйелдер кең көйлек, белдемше киеді. Дәстүрлі зергерлік бұйымдары - темір немесе мыс білезіктер.

Тамағы негізінен өсімдік тектес – жарма мен көкөністен жасалған бұқтырылған тағамдар, құмайдан жасалған жарма, тары, қан аралас сүт ішеді. Ет ерекше жағдайларда қолданылады (үйлену тойлары, инициациялар және т.б.).http://www.etnolog.ru/people.php?id=LOTU

## Дереккөздер

 
Санат:Судан халықтары
Луба

**Луба** (*балуба*) — банту тобының халқы, Конго Демократиялық Республикасының ең үлкен халқы.. 
Жалпы саны шамамен 11 млн.адам.

## Тілі
Тілі - луба тілі. Диалектілері: чилуба, или касаи, лулуа, кисиланге.

## Діні
Сенушілердің діни байланысы: католиктер, сүнниттік мұсылмандар, дәстүрлі нанымдар.

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсіптері - қолмен атқарылатын егіншілік (жүгері, тары, жеміс-жидек, көкөніс, маниок, ямс), аңшылық және терушілік, қолөнерден (металлургия, ұсталық, тоқымашылық, тоқу, керамика, ағаш ою). Тау-кен және өңдеу өнеркәсібінде жұмыс істейді.

## Өмір салты
Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізі – ауыл қауымы. Матрилиндік рулық құрылым сақталған. Отбасы шағын, көп әйел алушылық (дворяндар арасында), әмеңгерлік кездеседі. Тұрмысқа шыққан әйелдер еркіндікке және ажырасуға құқылы. Алмасу некелеріне артықшылық беріледі. Әкелік құқыққа байланысты нормалар (мұрагерлік, некені өтеу және т.б. ережелері) таралуда.

Дәстүрлі тұрғын үйлері – сырықтар мен бұтақтардан өрілген, төбесі пальма бұтақтарымен жабылған конустық пішінді дөңгелек үйлер.

Дәстүрлі киімдері – тігілмеген белдемше – еуропалық және конголық (ерлер үшін кең жейделер және әйелдер үшін ұзын түрлі-түсті көйлектер) киімдермен ауыстырылады.

Лубада бай фольклор (негізгі жанр — жануарлар туралы ертегілер) және құпия қоғамдар сақтайтын тарихи дәстүр бар.

Музыкалық және би мәдениеті дамыған. Негізгі музыкалық аспаптар — барабандар, маримба (пернетақта).

## Дереккөздер

 
Санат:Конго Демократиялық Республикасы
Футболдан Ресей кубогы 2021/22

**[[Футболдан Ресей кубогы|Футболдан Ресей кубогының]]** 30-шы жарысы. 2021 жылы 14 шылдеде басталып, 2022 жылы 29 мамырда аяқталды. Жарысқа барлығы 99 клуб  қатысты. 

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Ресей кубогы
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:2022 жылғы футбол
Футболдан Ресей кубогы 2022/23

'''Футболдан Ресей кубогының''' 31-ші жарысы. 2022 жылы 16 тамызда басталып, 2023 жылы 11 маусымда мәреге жетті. Мәскеудің "ЦСКА" клубы жеңімпаз атанды.

Турнир "Аймақтар жолы" және РПЛ (Ресей премьер лигасы) жолы боп бөлініп, екі тарапта қатар жалғасты. РПЛ жолында Ресей премьер лигасында ойнайтын командалар қатысса, Аймақтар жолында РПЛ жолынан шығып қалғандар ойнады. Екі жолдағылар өз алдына финалдық ойын өткізіп, шешуші сынға қатысатын команданы анықтады. 
## 1/4 финал
### РПЛ жолы

|}
### Аймақтар жолы
**1 кезең**

|}
**2 кезең**

|}

## 1/2 финал
### РПЛ жолы

|}

### Аймақтар жолы
**1 кезең**

|}
**2 кезең**

|}

### Финалдық сеть
#### РПЛ жолы

|}
### Аймақтар жолы

|}

## Финал

Санат:Футболдан Ресей кубогы
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол
Сібір федералды округі

**Сібір федералды округі** () — Ресейдің Сібір бөлігінде орналасқан федералды округі. Халық саны 2010 жылғы санақ бойынша 17,178,298 адамды, және жерінің ауданы 4,361,800 шаршы шақырымды құрайды.

2000 жылдың 13 мамырында құрылған бұл округ Бүкіл Ресей ауданының шамамен 25% алып тұр. Оның әкімшілік орталығы — Жаңасібір қаласы. 2018 жылдың қарашасында Ресей президенті Путиннің жарлығына сәйкес Бурятия мен Забайкалье өлкесі Сібір федералды округінен шығарылып, Қиыр Шығыс Федералды округіне қосылды.

## Құрамы
[thumb|Сібір Федералды округінің құрамындағы [Ресейдің әкімшілік-аумақтық құрылымы|Ресей субъектілері]]

## Ұлттық құрамы
thumb|400px|Сібір федералды округінің этникалық құрамы, 2010 санақ
2010 халық санағы бойынша Сібір федералды округінің ұлттары: 

## Дереккөздер

Санат:Ресей федералды округтері
*
Ресейдің федералды округтері

thumb|400px|Ресейдің сегіз федералды округі
**Федералды округ** () — Ресейдегі федералдық субъектілердің топтары.  Федералды округтер ел конституциясында аталмаған, олардың өз құзыреті жоқ және олар еш аймақтық істерді басқармайды.

Ресей президенті Путиннің 2000 жылғы 13 мамырдағы «Ресей Федерациясы Президентінің Федералдық округтегі Өкілетті өкілі туралы» №849 Жарлығына сәйкес құрылды.

## Округтер тізімі

## Қосымша ақпарат


## Дереккөздер

*
Ф
Футболдан Ресей суперкубогы 2022

Футболдан 2022 жылғы Ресей суперкубогы 9 шілдеде Санкт-Петербургтегі "Газпром Арена" стадионында өтіп, 2022 жылғы Ресей чемпионы "Зенит" пен 2022 жылғы кубок иегері "Спартак" клубтары өзара кездесті.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
Санат:Футболдан Ресей суперкубогы
Санат:Зенит ФК ойындары
Санат:Спартак Мәскеу ФК ойындары
Санат:2022 жылғы футбол
Футболдан Ресей кубогы 2022 (финал)

2021/22 жылғы Футболдан Ресей кубогының финалы 29 мамырда Мәскеудегі Лужники стадионында өтті.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://premierliga.ru/news/rfpl/news_27978.html 
Санат:Футболдан Ресей кубогы
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:Спартак Мәскеу ФК ойындары
Санат:Динамо Мәскеу ФК ойындары
Футболдан Ресей кубогы 2023 (финал)

**2022/23 жылғы [[Футболдан Ресей кубогы|Ресей кубогының]]** финалдық ойыны. 11 маусымда Мәскеудегі Лужники стадионында өтті. "ЦСКА" және "Краснодар" кездесіп, негізгі және қосымша уақытта жеңімпаз анықталмай, матч 1:1 есебімен аяқталды. Пенальтилер сериясында ЦСКА 6:5 есебімен жеңіске жетті.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
Санат:Футболдан Ресей кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Краснодар ФК ойындары
Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойындары
Футболдан Франция чемпионаты 2022/23

**Футболдан Франция чемпионаты 2022/23** () — Франция 1 лигасының 85-ші маусымы.

## Қорытынды

## Статистика

### Мергендер

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Турнирдің ресми сайты

Санат:Футболдан Франция чемпионаты
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Франция чемпионаты 2023/24

**Футболдан Франция чемпионаты 2023/24** (фр. *2023–24 Ligue 1*) — Франция 1 лигасының 86-шы маусымы.

## Турнир кестесі

И

## Плей-офф
### Бірінші ойын

### Жауап ойын

*Сент-Этьенн бірінші лигаға жолдама алды.
## Мергендер

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ресми веб-сайт
Санат:Футболдан Франция чемпионаты
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Футболдан Франция кубогының финалы 2022

**[[Футболдан Франция кубогы]]ның 2022 жылғы** финалдық ойыны. 2022 жылы 7 мамырда Сен-Денидегі "Стад де Франс" стадионында өтті.
## Матч

### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
Санат:Футболдан Франция кубогы
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:Ницца ФК ойындары
Санат:Нант ФК ойындары
Орталық федералды округі

**Орталық федералды округ** (, ) — Ресейдің Еуропа бөлігінде орналасқан федералды округі. Әкімшілік орталығы — Мәскеу қаласы. Географиялық тұрғыдан бұл аймақ қазіргі Ресейдің Қиыр батысында орналасқан, дегенмен ол Еуропалық Ресейдің орталық аймағында болғасын *орталық* округ деп аталады.

Халық саны 2023 жылғы санақ бойынша 40,240,256 адамды, және жерінің ауданы 650,205 шаршы шақырымды құрайды.

## Құрамы
[thumb|Орталық Федералды округінің құрамындағы [Ресейдің әкімшілік-аумақтық құрылымы|Ресей субъектілері]]

## Дереккөздер

Санат:Ресей федералды округтері
Санат:Орталық федералды округ
Забайкалье өлкесі

**Забайкалье өлкесі** (, сөзбе-сөз аударғанда *Күнгей Байкал өлкесі*, ) — Ресей Федерациясы субъектілерінің бірі, өлке, Сібір федералды округіне жатады.

Забайкалье өлкесінің әкімшілік орталығы және ең ірі қаласы — Чита қаласы. Халық саны 992,429 адам болып келетін бұл субъекттің жер ауданы 431,892 км² тең.

Бұл аймақ 2008 жылдың 1 наурызында Чита облысы мен Агин-Бурят автономиялы округінің бірігуі нәтижесінде 2007 жылдың 11 наурызында өткен референдумнан кейін құрылды. 2018 жылы аймақ Қиыр Шығыс федералды округінің құрамына кірді.

## Тарихы
Агин-Бурят автономиялы округі мен Чита облысын біріктіру бойынша алдын-ала жұмыс 2006 жылдың сәуірінде аймақтық билік деңгейінде басталды. Агин-Бурят автономиялы округі әкімшілігінің басшысы Баир Жамсуев, Чита облысының губернаторы Равиль Гениатулин, аймақтық парламенттердің басшылары Анатолий Романов пен Даши Дугаров Ресей президенті Владимир Путинге хат жолдап, 2006 жылдың 17 қарашасында бұл бастаманы ол да қолдады. Біріктіру туралы референдум 2007 жылғы 11 наурызда өтті.

2008 жылдың 1 наурызында Агин-Бурят автономиялы округі мен Чита облысы референдумы негізінде Забайкалье өлкесі құрылды.

Агин-Бурят автономиялы округінде сайлаушылардың 94% бірігуді қолдап (38,814 сайлаушы), 5,16% (2129 сайлаушы) қарсы дауыс берді. Референдумға округ сайлаушыларының 82,95% қатысты.

Чита облысында бірігуді қолдағндар 90,29% (535,045 сайлаушы) жетсе, қарсы шыққандар 8,89% (52,698 сайлаушы) болды. Референдумға облыс сайлаушыларының 72,82% қатысты.

2007 жылы 23 шілдеде Ресей президенті Владимир Путин субъектілердің бірігуі жайлы конституциялық заңға қол қойды. Оны Мемлекеттік дума 2007 жылдың 5 шілдесінде қабылдады және Федерация Кеңесі сол жылдың 11 шілдесінде оны бекітті.

2018 жылдың 3 қарашасында Забайкалье өлкесі Қиыр Шығыс федералды округіне, 2019 жылы Қиыр Шығыс экономикалық ауданына (бұған дейін Шығыс Сібір экономикалық ауданының бөлігі болған) берілді.

## Халқы
### Ұлттық құрамы
2010 жылғы санақ бойынша Забайкалье өлкесі халқының ұлттық құрамы:

## Саясаты
Ең жоғары лауазымды тұлға — Забайкалье өлкесінің губернаторы, ол сонымен қатар Забайкалье өлкесі үкіметінің төрағасы. Губернатор 5 жыл мерзімге Забайкалье өлкесінің аумағында тіркелген Ресей азаматтарының тікелей дауыс беруімен сайланады.

Биліктің өкілді органы — Заң шығарушы жиналысы, ол 5 жылға сайланатын 50 депутаттан тұрады.

2019 жылдың 8 қыркүйегінде өлкенің төртінші губернаторы сайланды. Ол — партиясыз Дондағы Ростов тумасы Александр Михайлович Осипов.

## Дереккөздер

Санат:Забайкалье өлкесі
Санат:Ресей өлкелері
Санат:Қиыр Шығыс федералды округі
Санат:Қиыр Шығыс экономикалық ауданы
УЕФА Конференция Лигасы 2023/24

**УЕФА Конференция Лигасы 2023/24** () — аталмыш турнирдің үшінші маусымы.

## Жарыс күнтізбесі

## Квалификация
### 1 раунд

|}

### 2 раунд

#### Чемпиондар жолы

|}

#### Негізгі жол

|}

### 3 раунд

#### Чемпиондар жолы

|}
#### Негізгі жол

|}
### Плей-офф

#### Чемпиондар жолы

|}

#### Негізгі жол

|}

## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

### Е тобы

### Ғ тобы

### G тобы

### Н тобы

## Плей-офф
### 1/16 финал
*Бұл кезеңде топтық турнирде 2-орын алғандар мен [[УЕФА Еуропа лигасы 2023/24|Еуропа лигасының]] топтық турнирінде 3-орын алғандар өзара ойнайды.*

|}
### 1/8 финал

|}

### 1/4 финал

|}

### 1/2 финал

|}
## Финал
*Толық мақаласы: [[УЕФА Конференция Лигасы финалы 2024]]*

Санат:УЕФА Конференция Лигасы 2023/24
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Луо (халық)

**Луо** (джолуо) — Кениядағы және Танзаниядағы Луо тобының халқы. Жалпы саны 3,47 млн ​​адам (1992).

## Тілі
Тілі - дхолуо тілі.
Жастар ауызекі сөйлеуде үш тілдің «қоспасын» пайдаланады: ағылшын, долуо және кисвахили тілдері.

## Діні
Дәстүрлі нанымдарды ұстанады, сонымен бірге христиандар (негізінен католиктер) және сүнниттік мұсылмандар бар.

## Этногенезі
Луо этногенезі біздің дәуірімізге дейінгі 2 мыңжылдықтың басында Нілдің жоғарғы ағысынан Межозерьеге, 15-17 ғасырларда қазіргі Кения территориясына қоныс аударған малшы халықтардың көші-қонымен байланысты.

## Кәсібі
Луоның дәстүрлі кәсіптері бірнеше ғасырда көп өзгерген жоқ. Бұл халық бағалы дақылдарды өсірумен айналысады, әсіресе жүгері мен тары жиі кездеседі. Луолар мал шаруашылығымен белсенді түрде айналысты, ең танымалы қой мен тауық.
Кенияда өнеркәсіптік балық өсіру түрі – тиляпия бар. Луолардың ата-бабалары (және қазіргі өкілдері) балық аулау шеберлері ретінде саналады. Көптеген отбасылар тек балықшылардың еңбегімен күн көреді.

## Өмір салты
нобай|оңға|200px|Луо үйлері
Дәстүрлі қауымдық-рулық ұйымдар (патрилиндік рулар, көп балалы отбасылар, полигиния, жас топтары) ыдырау сатысында.

Елді мекендер шашыраңқы орналасқан. Тұрғын үйлері – бұтақтан, балшықпен сыланған дөңгелек немесе төртбұрышты үйшіктер. Сабаннан жасалған конустық немесе пирамидалық шатыры бар.

Дәстүрлі киімдері – теріден тоқылған алжапқыш ретіндегі белдік, аң мүйізінен және түйеқұстың қауырсынынан жасалған бас киім. Луо бет пен аяқ-қолдарын бояйды, төменгі жақсүйектен 4 тісті жұлып тастайды.

Дәстүрлі тағамдары - тары немесе жүгері ботқасы, бәліш, ет, әртүрлі банан тағамдары.

## Дереккөздер

 
Санат:Кения халықтары
Санат:Танзания халықтары
Футболдан Ресей чемпионаты 2023/24

**Футболдан Ресей чемпионаты 2023/24** () — Ресей жоғары лигасының 32-ші маусымы. 

Чемпионат 2023 жылы 21 шілдеде басталып, 2024 жылы 25 мамырда аяқталады. Санкт-Петербургтің "Зенит" клубы чемпиондық атағын қорғайды.
## Турнир кестесі

## Плей-офф

### 1 матч

----

### 2 матч

----

## Статистика
### Мергендер

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Ресей чемпионаты
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Футболдан Франция кубогы 2021/22

**Футболдан Франция кубогы 2021/22** — аталмыш турнирдің 105-ші маусымы.

## 1/16 финал

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Франция кубогы
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:2022 жылғы футбол
Футболдан Франция кубогының финалы 2023

**[[Футболдан Франция кубогы|Футболдан Франция кубогы]]ның 2023 жылғы финалы** 2023 жылы 29 сәуірде Сен-Дени қалашығындағы "Стад де Франс" стадионында өтті.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Soccerway сайтында 
Санат:Футболдан Франция кубогы
Санат:Нант ФК ойындары
Санат:Тулуза ФК ойындары
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Франция кубогы 2023/24

**[[Футболдан Франция кубогы]] 2023/24** () — аталмыш турнирдің 107-ші маусымы.
## 1/16 финал

|}
## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}
## 1/2 финал

|}
## Финал

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Турнирдің  веб-сайты
Санат:Футболдан Франция кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Футболдан Германия кубогы 2022/23

**Футболдан Германия кубогы 2022/23** (нем. *DFB-Pokal 2022/23*) — Германия кубогының 80-ші жарысы.

## 1/16 финал

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

## Сілтемелер
Санат:Футболдан Германия кубогы
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Германия чемпионаты 2021/22

**Футболдан Германия чемпионаты 2021/22** — Германия бундеслигасының 59-шы жарысы.

## Қорытынды

## Плей-офф

|}

## Статистика

### Мергендер

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Германия чемпионаты
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:2022 жылғы футбол
Футболдан Германия чемпионаты 2022/23

**Футболдан Германия чемпионаты** — Германия бундеслигасының 60-шы жарысы.

## Қорытынды

## Плей-офф

|}

## Статистика

### Бомбардиры

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Германия чемпионаты
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Германия кубогының финалы 2023

**[[Футболдан Германия кубогы|Футболдан Германия кубогының]]** 2023 жылғы финалы 3 маусымда Берлиндегі Олимпиада стадионында өтті.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Футболдан Германия кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:РБ Лейпциг ФК ойындары
Санат:Айнтрахт Майндағы Франкфурт ФК ойындары
Футболдан Германия кубогы

**Футболдан Германия кубогы** (нем. *DFB-Pokal*) — Германия футбол клубтары сынға түсетін футбол жарысы. Жыл сайын өткізіледі. Тұңғыш рет 1935 жылы ойналды.

Турнир плей-офф тәсілімен ұйымдастырылады.

## Жеңімпаздар

## Сілтемелер

* https://www.dfb.de/dfb-pokal/start//

Санат:Футболдан Германия кубогы
Футболдан Германия кубогы 2023/24

**Футболдан Германия кубогы 2023/24** (нем. *DFB-Pokal 2023/24*) — Германия кубогының 81-ші жарысы.

Финалдық ойын 2024 жылы 25 мамырда Берлиндегі Олипиаштадионда өтеді.
## 1/16 финал

|}
## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Германия кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Футболдан Германия суперкубогы 2023

**[[Футболдан Германия суперкубогы]] 2023** — турнирдің 14-ші жарысы.
## Қатысушылар

* Бавария — 2023 жылғы Германия чемпионы
* РБ Лейпциг — 2023 жылғы Германия кубогы иегері.
## Матч


## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://www.bundesliga.com/de/bundesliga/de/liga/supercup
Санат:Футболдан Германия суперкубогы
Санат:РБ Лейпциг ФК ойындары
Санат:Бавария Мюнхен ФК ойындары
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Германия суперкубогы

**Футболдан Германия суперкубогы** — Футболдан Германия чемпионы мен Германия кубогы иегері сынға түсетін матч. Жылына бір рет ойнатылады. 
 
## Статистика

## Сілтемелер

* Турнирдің веб-сайты 

Санат:Футболдан Германия суперкубогы
Футболдан Қазақстан Кубогы 2023

**[[Футболдан Қазақстан Кубогы]] 2023** — аталмыш турнирдің 31-ші жарысы. Турнирге 31 команда қатысады.
### А тобы

### B тобы

### C тобы

### Д тобы

## 1/8 финал

|}
## 1/4 финал

|}
## 1/2 финал

|}
## Финал

|}

Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2023

**Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2023** — Астанадағы "Астана Арена" стадионында өтті.

## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:Тобыл ФК ойындары
Санат:Ордабасы ФК ойындары
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023

**Футболдан Қазақстан Чемпионаты** — Қазақстан Премьер Лигасының 32-ші маусымы. 14 команда Қазақстан чемпионы атану үшін сынға түсті. "Астана" клубы чемпиондық атағын қорғады.

Маусым қорытындысында "Ордабасы" тұңғыш рет чемпион атанды. "Астана" 2-орын алма, "Ақтөбе" үшінші  орынға табан тіреді.

"Оқжетпес", "Каспий", "Ақсу" клубтары бірінші лигаға түсіп қалды.

## Жарыс географиясы

### Клубтар мен стадиондар




## Қорытынды

### Турнир кестесі

## Статистика

### Мергендер

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://www.pflk.kz/

Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Молдова чемпионаты 2022/23

**Футболдан Молдова чемпионаты 2022/23** — Молдова Супер Лигасының 32-ші маусымы. 8 клуб Молдова чемпионы атану үшін сынға түсті.

## Қатысушылар

## 1-кезең

Дереккөз: FMF, UEFA, Soccerway

## 2-кезең

Дереккөз: FMF, Soccerway

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Футболдан Молдова чемпионаты
Футболдан Украина чемпионаты 2023/24

**Футболдан Украина чемпионаты 2023/24** (укр. *Чемпіонат України з футболу 2023—2024*) — турнирдің 33-ші жарысы. 

## Қорытынды

### Турнир кестесі

### Мергендер

## Сілтемелер

* http://uaf.ua/

Санат:Футболдан Украина чемпионаты
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2023

**Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2024** (өзб. *Oʻzbekiston Superligasi 2022*) — турнирдің 32-ші жарысы. 14 команда Өзбекстан чемпиондығы үшін сынға түсті. 

## Турнир кестесі

### Плей-офф

"Қызылқұм" лигадағы орнын сақтап қалды.

### Мергендер

## Сілтемелер

* https://pfl.uz/uzb/tournaments/tournament/superliga 

Санат:Футболдан Өзбекстан чемпионаты
Санат:2023 жылғы футбол
Қанат Аманов

**Қанат Аманов** (1995 жыл 31 қаңтарда Ақтөбе облысы, Байғанин ауданы, Қарауылкелді станциясында туған) — қазақстандық продюсер және режиссёр. Бүгінгі таңда қазақ және орыс тілдеріндегі жобалардың авторы.

## Өмірбаяны
Қанат 1995 жыл 31 қаңтарда Ақтөбе облысы, Байғанин ауданы, Қарауылкелді станциясында дүниеге келді. Қазіргі таңда Астана қаласында тұрады. 2017 жылдан бастап отандық телевизия саласында қызмет ете бастады

### Білімі
* 2013 жыл Мұхтар Арын атындағы Қарғалы қазақ орта мектебін алтын белгімен бітірген. 
* 2017 жыл 6 маусым  Құдайберген Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті "Мемлекеттік және жергілікті басқару" мамандығын бакалавры. 
* Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті. 2017-2019 Магистратура, Мамандығы: Экономика ғылымдарының магистрі
* 2020 жылы Мәскеу қаласында Останкино телерадио кешенінде, 1 арнада телевизиялық жобаларды ұйымдастыру бойынша шеберлік сағатын өткен.
* 2022 жыл 30 маусымда Қазақ-Орыс халықаралық университетінде "Құқықтану" мамандығы бойынша бакалавр академиялық дәрежесін алды.

## Шығармашылық жолы
2018 жылы Қазақстанда тұңғыш рет ұйымдастырылған “Балалар Евровидениесі” музыкалық ән додасының атқарушы продюсері. Сонымен қатар бұл байқауға, қазіргі таңда барлық қазақ еліне танымал Ержан Максим, Данэлия Тулешова қатысқан болатын. Осы сәттен бастап Ержан Максимның продюсері, наставнигі болып табылады. Сәлем Ұлы дала 2019 жыл жобаланды және 2020 жылы Жетінші арна “Сәлем, Ұлы Дала” телевизиялық жобасының атқарушы продюсері. 2022 жыл “Ниет” әлеуметтік жобасының авторы.  Бұл жоба жалғызбасты ана, көпбалалы аналарды қайтадан өздеріне қажетті істі үйренуге деген курс сағаттары. Шаш әрлеу, бет бояуы, көрпе, жастық тігу. Қазіргі таңда өте қажетті әлеуметтік жоба болып табылады, 2021 жыл 23 ақпанда "VOICE KIDS ULY DALA” республикалық балалар ән байқауы продюсер Қанат Аманның бастамасымен 2021 жылы бастау алған жоба, әлі күнге дейін өз жалғасын табуда. Осы сәтке дейін қазақстанның әр жерінен 300 ге жуық өтінім түсіп,  40 бала супер финалда өнер көрсетіп үлгерген болатын, “Мистер Ақтөбе” 2022 жобасының авторы, режиссеры. Бұл байқауға 50 ге жуық өтінім түсіп, содан 15 қатысушы жолдама алып бақ сынайтын, 2023 жылы Той Думан арнасына жарық көрген Медина Күзембаева - Ұмтыл жарыққа әні автор идеясы. QA PROJECT LABORATORY продюсердік компаниясы басшысы. Бұл компанияда 2021 жыл 4 тамызда - Қадыржан Шамшырақ - Киелі мекен, 2021 жыл 16 тамызда - Күзембаева Медина - Папатайым, 2021 жыл 15 қараша - Күзембаева Медина - Ұлы елім, 2021 жыл 30 қараша - Ержан Максим & Қадыржан Шамшырақ - Арман aлауы бейнебаяндарының автор идеясы.

## Марапаттары
* Тұңғыш президент Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жастармен кездесуінде арнайы алғыс хаты (2016).
* Облыс әкімі Сапарбаев Б.М. «Жастар қоғам үйімдерінің үздік көшбасшысы» марапаты (2020).
* Ақтөбе облысы мәдениет басқармасы басшышының мәдени рухани байлығымыздың еселене түсіуіне қосқан үлесі (2021).
* Ақтөбе облысы әкімі Тоғжанов Ералы Лұқпанұлының мәдениет саласына қосқан үлесі үшін алғыс хаты (2022).

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Instagram ресми парақшасы
* YouTube ресми парақшасы

Санат:Қазақстан режиссёрлері
Лухья

**Лухья** (*луйя*, *абалуйя*) — Кения мен Танзаниядағы банту халықтарының тобы. 
Олар негізінен Кенияның батыс провинцияларында, сондай-ақ Найроби маңында тұрады. 
Жалпы саны 5,4 миллион адам (2010, бағалау), сондай-ақ 750 мың адам Танзания мен Угандада тұрады.

## Тілі
Банту тобындағы жақын туыстас Лухья (Луя) тілінде сөйлейді.

## Діні
Дінге сенушілер: дәстүрлі наным-сенімдер, бір бөлігі – афрохристиандық культтерді ұстанушылар, католиктер.

## Этногенезі
Лухя этногенезі 16-17 ғасырларда қазіргі Уганда аумағынан луо халықтарының шабуылымен банту топтарының көші-қонымен байланысты. Бұл ежелгі тайпаның ең алғашқы өкілдері құрғақшылықтан, аштықтан, аурудан және соғыстан қашқан Мысырдан келген иммигранттар болды деген теория бар. Еуропалықтар мен Лухья қауымдастықтары арасындағы тығыз қарым-қатынастың басы 1898 жылы Кения-Уганда темір жолының салынуы болды. Жалпы өзін-өзі тану 20 ғасырдың 30-шы жылдарының ортасында қалыптасты.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі қолмен атқарылатын егіншілік (сорго, елеусина, симсим, бұршақ, тәтті картоп, банан). Қазіргі уақытта олар интенсивті тауарлы шаруашылыққа көшті. Мақта, жержаңғақ, қант қамысы, кофе сияқты дақылдар өсіріледі. Дәстүрлі түрде аңшылық және балық аулаумен айналысады. Лухья – шебер жауынгерлер болып саналады. Қолөнерден - тері өңдеу, ұсталық, балық аулау торларын тоқу дамыған.

## Өмір салты
Жерге жеке меншік пайда болды, таптық дифференциация дамыды. Дәстүрлі қауым іс жүзінде жойылды.
Қазіргі Африка - өз азаматтарына кең мүмкіндіктер беретін дамып келе жатқан континент. Лухьяның жас буынының едәуір бөлігі өз тайпаларын тастап, Кениядан тыс жерде оқуға немесе жұмыс істеуге кетуде.

Дәстүрлі елді мекендері - қоршаумен немесе дуалдармен қоршалған, дөңгелек пішінді ауыл. Үйшіктері домалақ, балшықпен бекітілген таяқтардан жасалған. Төбесі конустық, шөптен жабылған. Конустық шатыр иелері үшін веранданың бір түрі ретінде қызмет етеді.

Дәстүрлі киім - бұл ерлерге арналған былғары жамылғы және әйелдерге арналған жамбас таңғыш, металдан және каури қабығынан жасалған зергерлік бұйымдар, ал ерлерде кейде былғары бас киім болады.

Тамағы негізінен өсімдік тектес тағамдар, бірақ жабайы жануарлардың сүті мен еті де тұтынылады.

Лухья бай мифологияны жасады, Веле (Ньясае) ең жоғарғы құдай болып саналады. Ата-баба культі, бақсылық, сиқырлық (жаңбыр жаудыратын, т.б.) кең таралған. Музыкалық фольклор сақталған.

## Танымал тұлғалары
*Виклиф Музалия Мудавади - Премьер-Министрдің орынбасары, Кенияның белгілі саяси қайраткері
*Амос Вако - Бас прокурор
*Калестоус Джума - профессор, Гарвард университеті
*Джо Мэзига - футболшы
*Морис Майкл Отанга - католиктік кардинал
*Даниэль Сифуна – Кениатта университетінің академигі
*Филемон Ф.Индайр - Кенияның Ресейдегі елшісі (1960 ж.), Найроби университеті
*Мартин Шикуку - саяси қайраткер
*Кеннет Отиато Мэренд – Кения Ұлттық ассамблеясының спикері

## Дереккөздер

 
Санат:Кения халықтары
Санат:Танзания халықтары
Футболдан Қырғызстан чемпионаты 2023

**Футболдан Қырғызстан чемпионаты 2023** — аталмыш турнирдің 31-ші маусымы. "Абдыш-Ата" клубы чемпион атанды.
## Қатысушылар

## Турнир кестесі

### Плей-офф

* 9 қараша: «Ысык-Кол Мурас» — «Қара-Балта» (1:5)
* 12 қараша: «Қара-Балта» — «Ысык-Кол Мурас» (1:2)

"Қара Балта" лигадағы орнын сақтап қалды.

## Мергендер

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Қырғызстан чемпионаты
Санат:2023 жылғы футбол
Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда 2022/23

2021/22 жылғы Еуропа клубтық турнирлеріне Қазақстаннан 4 команда қатысты. 2021 жылғы ел чемпионы "Тобыл" Чемпиондар лигасына қатысса, қалған үш клуб УЕФА Конференциялары лигасында бақ сынады. 

"Тобыл" Чемпиондар лигасының біріші раундында ұтылды да, бұл жылы  УЕФА Еуропа лигасына Қазақстаннан ешкім қатыспады.
## [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2022/23]]
### 1 раунд

## [[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|УЕФА Конференциялары лигасы 2022/23]]
### 2 раунд

-----

------------

### 3 раунд

----------

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасы 2022/23
Санат:УЕФА Конференция Лигасы 2022/23
Санат:2022 жылғы футбол
Мәдениет ауылдық округі (Ақмола облысы)

**Мәдениет ауылдық округі** — Ақмола облысы Сандықтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Мәдениет ауылы.

## Дереккөздер

 
Санат:Сандықтау ауданы ауылдық округтері
Футболдан Өзбекстан кубогы 2023

**Футболдан Өзбекстан кубогы 2023** — аталмыш турнирдің 31-ші маусымы.
## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}
## Жартылай финал

|-
| colspan="3" style="background:#fcc;"|**19 жовтня 2023**

|}
## фИНАЛ

Санат:Футболдан Өзбекстан кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Франция суперкубогы 2023

**Футболдан Франция суперкубогы 2023** — Турнирдің 47-ші жарысы.
## Матч
### Детальдар


## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ресми сайт
Санат:Футболдан Франция суперкубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойындары
Санат:Тулуза ФК ойындары
Футболдан Англия кубогы 2023/24

**Футболдан Англия кубогы 2023/24** — аталмыш турнирдің 143-ші маусымы.
## 1/16 финал

## 1/8 финал

## 1/4 финал

## Жартылайфинал

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Англия кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Лучази

**Лучази** (*валучази*, *болоджаш*, *луксаге*, *макангала*) — Анголадағы, Конго Демократиялық Республикасы мен Замбиядағы (Кванго мен Лунгвебунгу өзендерінің аралығында, Кабомпо өзенінің орта ағысында) банту тобының халқы. Анголада лучази саны 220 мың адам, Конго Демократиялық Республикасында 150 мың адам, Замбияда 25 мың адам.
Лучазиге луимбе (валуимби), мбунду (амбунду) жақын. Португалша жалпы атауы - нгангуела (вангангуела). 

## Тілі
Тілі - лучази тілі.

## Діні
Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі – тропиктік қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, жержаңғақ, жүгері, көкөністер), мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал, шошқа), аңшылық және балық аулау. Ағаштан көркем ою (адамдар мен жануарлардың мүсіндері, ғұрыптық маскалар), геометриялық ою-өрнектермен төсеніш тоқу, металл өңдеу жақсы дамыған.

## Өмір салты
Дәстүрлі әлеуметтік ұйымның негізін бірнеше үлкен отбасылық қауымдастықтарды қамтитын ауыл қауымдастықтары құрайды. Патрилиндік рулық топтарға бөліну сақталған.

Елді мекендері орталығында коммуналдық «мәжіліс үйі» бар шеңбер тәрізді болып орналсақан. Тұрғын үйлері төртбұрышты, кейде дөңгелек, қабырғалары қаңқалы, шыбықтармен өрілген және балшықпен сыланған қадалардан жасалған, кейде геометриялық өрнектермен боялған, шатыры сабанмен жабылған.
Астық қоймалары сабанмен жабылған, төбесі конустық болып тіректерде орналасады.

Тағамдары өсімдік тектес (жарма және ащы дәмдеуіштері бар бұқтырылған тағамдар), кейде шошқа еті мен сүт.

Ата-бабалар культі және табиғаттың жанды күштері, магия, бақсылық ұстанады. Музыкалық фольклор дамыған.

## Дереккөздер

 
Санат:Ангола халықтары
Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары
Санат:Замбия халықтары
Футболдан Қырғызстан кубогы 2023

**[[Футболдан Қырғызстан кубогы]] 2023** — турнирдің 32-ші жарысы.
## 1 раунд

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

|}

Санат:Футболдан Қырғызстан кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2023

**[[Футболдан Өзбекстан суперкубогы]] 2023** () — турнирдің сегізінші жарысы.

## Қатысушылар

* '''Пахтакор''' — 2022 жылғы Өзбекстан чемпионы
* '''Насаф''' — 2022 жылғы Өзбекстан кубогы иегері

## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://pfl.uz/uzb/news/sections/supercup 
Санат:Футболдан Өзбекстан суперкубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Пахтакор ФК ойындары
Санат:Насаф ФК ойындары
Азамат Нұрсейітұлы Жомартов

**Азамат Нұрсейітұлы Жомартов** (19 шілде 1995, ) — қазақстандық футболшы, қақпашы.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Атырау ФК ойыншылары
Санат:Қыран ФК ойыншылары
Санат:Қағанат ФК ойыншылары
Санат:Тұран Түркістан ФК ойыншылары
Санат:Алай ФК ойыншылары
Санат:Арыс-2022 ФК ойыншылары
Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда 2023/24

**2023/24 жылғы УЕФА клубтық турнирлеріне** Қазақстаннан әдеттегідей 4 команда қатысты. 2022 жылғы Қазақстан чемпионы "Астана" Чемпиондар лигасына қатысса, қалған үш клуб конференциялар лигасында бақ сынады.
## [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24]]
### 2 раунд
----

### 3 раунд

## [[УЕФА Конференция Лигасы 2023/24|УЕФА Конференциялары лигасы 2023/24]]
### 1 раунд

### 2 раунд

------------

----

### 3 раунд

----------

### Плей-офф

------------------

### Топтық турнир

----

----

----

----

----

## [[УЕФА Еуропа лигасы 2023/24|УЕФА Еуропа Лигасы 2023/24]]
### 1 раунд

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24
Санат:УЕФА Конференция Лигасы 2023/24
Футболдан Ресей суперкубогы 2023

**Футболдан Ресей суперкубогы 2023** — турнирдің 21-ші жарысы. 2023 жылы 15 шілдеде Қазан қаласында өтті. 2023 жылғы Ресей чемпионы  "Зенит" пен 2023 жылғы Ресей кубогы иегері ЦСКА команладары кездесті.
## Матч

### Детальдар

## Тағы қараңыз

* Футболдан  Ресей чемпионаты 2022/23

* Футболдан Ресей кубогы 2022/23

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*"ЗЕНИТ" ПОБЕЖДАЕТ ЦСКА И СТАНОВИТСЯ ВОСЬМИКРАТНЫМ ОБЛАДАТЕЛЕМ СУПЕРКУБКА РОССИИ!
Санат:Футболдан Ресей суперкубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Зенит ФК ойындары
Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойындары
УЕФА Еуропа лигасы 2023/24

**УЕФА Еуропа лигасы 2023/24** () — аталмыш турнирдің 52-ші жарысы.
## Квалификация
### 3 раунд
#### Чемпиондар жолы

|}

#### Негізгі жол

|}
### Плей-офф

|}
## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

### Е тобы

### Ғ тобы

### G тобы

### Н тобы

## Плей-офф
### 1/16 финал
*Бұл кезеңде топтық турнирде 2-орын алғандар мен [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|Чемпиондар лигасының]] топтық турнирінде 3-орында қалғандар ойнайды.*

|}
### 1/8 финал

|}

### 1/4 финал

|}
### Жартылай финал

|}
## Финал

## Дереккөздер

Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2023/24

Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Магамед Әзіретәліұлы Өзденов

**Магамед Әзіретәліұлы Өзденов** (25 ақпан 1994) — қазақстандық және қырғызстандық футболшы, қорғаушы. Қазақстан жастар құрамасында ойнаған. Қазір Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасы сапында ойнайды.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Қайсар»

* 1 лига жеңімпазы: 2013

; «Ақжайық»

* 1 лига жеңімпазы: 2015
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://footballfacts.ru/person/123573

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қырғызстан футболшылары
Санат:Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Ақжайық ФК ойыншылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Санат:Дордой ФК ойыншылары
Санат:Абдыш-Ата ФК ойыншылары
Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2023

**[[Футболдан Қазақстан бірінші лигасы|Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы]]ның** 32-ші жарысы. 15 команда жоғары лигаға өту үшін күш сынасады.
## Қорытынды

## Статистика
### Мергендер

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ресми веб-сайт 

Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Футболдан Қазақстан бірінші лигасы
Футболдан Қазақстан екінші лигасы 2023

**Футболдан Қазақстан екінші лигасы 2023** — турнирдің 22-ші жарысы. 21 команда екі аймаққа бөлініп, бірінші лигаға өту үшін күш сынасады.
## Турнир кестесі
### Солтүстік-Шығыс аймақ

### Оңтүстік-Батыс аймақ

## Статистика
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* ҚФФ сайтында 

Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Футболдан Қазақстан екінші лигасы
Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда 2017/18

2017/18 жылғы Еурокубок маусымында "Астана" чемпиондар лигасынан бастап, Еуропа лигасының топтық кезеңінде жалғастырды. 1/16 финалға шығып, Қазақстан клубтары арасынан көктемгі жарыстарға дейін жеткен тұңғыш клуб болып тарихқа  енді. 

## [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|УЕФА Чемпиондар лигасы 2017/18]]

### 2 раунд

### 3 раунд

### Плей-офф
------

## [[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|УЕФА Еуропа Лигасы 2017/18]]
### 1 раунд

----

----
----

-----------

### 2 раунд

----

### Топтық турнир
**А тобы**

### 1/16 финал

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда
Санат:2017 жылғы футбол
Санат:2018 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18
Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2017/18
Луэна (халық)

**Луэна** (*бачокве*, *киоко*, *чиокве*, *мбуэла*) — Анголаның шығысындағы банту тобының халқы. Олар Луэна өзенінің бассейнінде (Мошико провинциясының солтүстігінде) тұрады. Жалпы саны 1,4 млн. (2009, бағалау). Олар сонымен қатар Замбияның солтүстік-батысында (230 мың адам) және Конго Демократиялық Республикасында (150 мың адам) тұрады.

## Тілі
Тілдері - луэна тілі, чоква тілі.

## Діні
Дінге сенушілердің діни қатысы: католиктер, бір бөлігі дәстүрлі нанымдарды ұстанады.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі - мал шаруашылығы (ірі қара және т.б.), егіншілік нашар дамыған.
Темір өңдеу (қару-жарақ, ыдыс-аяқ және т.б.), қыш ыдыстар (құмыралар, астық сақтауға арналған үлкен құмыралар, темекі шегетін түтіктер және т.б.) дамыған.

## Өмір салты
Бір немесе бірнеше туысқан көп балалы отбасы ақсақал басқаратын қауымды (санзала) құрайды. Бірнеше санзала сайланған көшбасшы (соба) басқаратын собадоға біріктіріледі. Бұрын оларда «патшалар» басқаратын протомемлекеттік құрылымдар болған. XX ғасырдың ортасына дейін ақсүйектерге, діни қызметкерлерге (көріпкелдер, емшілер, сиқыршылар), қарапайым қауым мүшелеріне (кедейлер, орта және байлар) және олардың ұрпақтарымен құлдарға бөліну сақталды. Ата-бабалар культі дамыды.

Дәстүрлі тұрғын үйлері дөңгелек пішінді, қабырғалары ағаш қаңқалы, іші-сырты ақ балшықпен сыланған, төбесі сабан немесе шөппен жабылған.

Негізгі тағам - сиыр сүті және тәтті картоп, жержаңғақ, көптеген өсімдік тесктес тағамдар. Ерлер мен әйелдер бөлек тамақтанады. Дәстүрлі тағамға тыйым салулар бар. Азық-түліктің кейбір түрлерін үйге әкелуге тыйым салынған.

Дәстүрлі киімдері матадан, сондай-ақ теріден тігіледі. Еуропалық киімдер жиі кездеседі. Зергерлік бұйымдардан – қол мен аяқтардағы білезіктер (оның ішінде піл сүйегінен, әйелдер үшін – тиындардан жасалған), көптеген тұмарлар, әйелдер үшін – каури қабықтарымен безендірілген кең белдік, көптеген моншақтар. Ақсүйек әйелдер денелерін талькпен араластырылған сиыр майымен майлайды, бұл теріге қызыл жылтыр түс береді. Жесірлер аза тұту белгісі ретінде басын қырып, үнемі өздерімен бірге пышақ ұстайды.

## Дереккөздер

 
Санат:Ангола халықтары
Санат:Замбия халықтары
Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары
Украина президенті

**Украина президенті** () — Украинаның мемлекет басшысы, халықаралық қатынастарда халқының өкілі, мемлекеттің сыртқы саясатындағы басты тұлғасы және келіссөздерің жүргізушісі. Президентті Украина азаматтары бес жылдық өкілеттік мерзіміне тікелей сайлайды, екі қатар мерзімнен көп сайлануға тыйым салынған.

## Конституциядағы рөлі
Украина Конституциясының 102-бабына сәйкес Украина Президенті елдің Мемлекет басшысы болуымен қатар оның мемлекеттік егемендігінің, аумақтық тұтастығының, Украина Конституциясының сақталуының, адам және азамат құқықтары мен бостандықтарының кепілі болып табылады. Президентке Конституция бойынша саяси партияны басқаруға тыйым салынады.

Украина Президентінің негізгі өкілеттіктері Украина Конституциясының 106-бабында бекітілген. Ол өз өкілеттіктерін басқа тұлғаларға немесе органдарға бере алмайды. Мемлекет басшысының өз иммунитет құқығы бар.

## Құқығы
Президент Премьер-Министрдің кандидатурасын ұсыну туралы ұсыныс енгізуге құқылы; Верховна Рада конституциялық көпшілік арқылы кандидатураны қолдауы керек. Верховна Рада қабылдаған заңдар ресми түрде жариялануы үшін президент қол қоюы керек. Президент сондай-ақ мемлекеттік бюджет қаражатын пайдалана отырып, олардың құзыреті үшін консультациялық, консультативтік және басқа да ведомстволық бағынысты мемлекеттік органдарды құруға өкілетті. Президент Украинаның ішкі және сыртқы мәселелері бойынша халық алдында және Верховна Рада алдында жыл сайынғы арнайы жолдаулар арқылы сөйлей алады. Ол сондай-ақ ұлттық референдум өткізуге ұсыныс жасай алады. Президент Премьер-Министр ұсынған жергілікті мемлекеттік әкімшіліктердің басшыларын тағайындайды.

## Сайлануы
Украина президенті болып 35 жасқа толған, сайлау құқығы бар, сайлау күніне дейін Украинада соңғы 10 жыл тұрған және мемлекеттік тілді білетін Украина азаматы сайлана алады. Бір адам қатарынан екі мерзімнен артық Украина президенті болып сайлана алмайды.

Украина Президентінің кезекті сайлауы Украина президенті өкілеттігінің бесінші жылының наурыз айының соңғы жексенбісінде өтеді. Украина Президентінің өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылған жағдайда, президент сайлауы өкілеттіктері тоқтатылған күннен бастап тоқсан күн ішінде өткізіледі.

### Президенттік анты

## Президенттер тізімі

## Дереккөздер

*
Футболдан Молдова чемпионаты 2023/24

**Футболдан Молдова чемпионаты 2023/24** — Молдова Супер Лигасының 33-шы маусымы. 8 клуб Молдова чемпионы атану үшін сынға түседі.

## Қатысушылар

## 1-кезең

## 2 кезең

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:Футболдан Молдова чемпионаты
Маба (халық)

**Маба** (*бура*, *мабанг*, *вадаи*) — Африка халқы, Чад аумағында (Судан шекарасында) және Суданның шекаралас аудандарында тұрады.
Мабалар масалит, мими, каранга, фала, рунга халықтарына жақын.
2016 жылғы деректер бойынша маба халқының саны шамамен 574 000 адамды құрады, олар негізінен Чадтың шығыс бөлігінде (546 000 тұрғын) және көршілес Суданда (28 000 тұрғын) шоғырланған.

## Тілі
Тілі - мабан тілі, едәуір бөлігі араб тілін біледі.

## Діні
Мабалардың көпшілігі сүнниттік мұсылмандар, кейбіреулері дәстүрлі нанымдарды ұстанады.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі егіншілік (бидай, ұсақ тары, мақта, көкөністер), ірі қара және ұсақ мал, түйе, есек өсіреді. Былғары (әшекейленген сөмкелер, ер-тұрмандар, аяқ киімдер) және керамикалық бұйымдар (боялған ыдыстар), металл өңдеу (жануарлардың мүсіндері, зергерлік бұйымдар) дамыған.

## Өмір салты
Рулық және касталық бөліністер, ауыл қауымдары мен көп балалы отбасылар сақталған. Туыстық есеп патрилинейлік. Неке патрилокальды.

Елді мекендері ықшам орналасқан, тегіс төбесі бар тікбұрышты саман үйлерден тұрады, тас пен саздан жасалған қоршауы бар. Тұрғын үйлердің ішкі қабырғалары көбінесе ою-өрнектермен безендірілген.

Ерлер киімі - кең жеңді ұзын көйлек, кең қысқа шалбар, былғары сандалдар, әйелдер киімі жабық жағалы ұзын көйлек пен орамалдан тұрады.

Тағамдары – көкөніс соустары, жарма, бұқтырылған тағамдар, көкөніс тағамдары, құрма.

Ертегілер, әндер, басқа да фольклорлық жанрлар сақталған.

## Дереккөздер

 
Санат:Чад халықтары
Санат:Судан халықтары
Футболдан Италия кубогы 2023/24

**[[Футболдан Италия кубогы]] 2023/24** (итал. *Coppa Italia 2022-2023*) — Италия кубогының 76-шы жарысы.
## 1 раунд

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* http://int.soccerway.com/national/italy/coppa-italia/20232024/ 
Санат:Футболдан Италия кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2023 (финал)

**[[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі]]нің 2023 жылғы** финалы 22 желтоқсанда Сауд Арабиясының Жидда қаласындағы Король Абдалла Спортс Сити стадионында "Манчестер Сити" мен "Флуминенсе" арасында өтТі.
## Командалар

## Финалға дейінгі жол

## Матч
### Детальдар

### Статистикалар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 

Санат:Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Манчестер Сити ФК ойындары
Санат:Флуминенсе ФК ойындары
Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2023

**Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2023** () — клубтар әлем чемпионатының 20-шы жарысы. Турнир 11-22 желтоқсан күндері Сауд Арабиясы стадиондарында өтті.

2024 жылдан бастап турнир атауы **[[Футболдан құрлықаралық кубок]]** болып өзгерді. Ал клубтар әлем чемпионаты 2025 жылдан бастап төрт жылда бір ойналатын болды.

## Қатысушылар

## Турнир
### 1/8 финал

### 1/4 финал

----

### 1/2 финал

----

### 3-орын

### Финал

## Сілтемелер

* Турнирдің ресми сайты 

Санат:Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Испания кубогы 2023/24

**Футболдан Испания кубогы 2023/24** (исп. *Copa del Rey de fútbol 2023-24*) — Испания кубогының  120-шы жарысы. 2023 жылы 11 қазанда басталады.
## 1/16 финал

## 1/8 финал

## 1/4 финал

## 1/2 финал

## Финал

Санат:Футболдан Испания кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Либертадорес кубогы 2023

**[[Либертадорес кубогы|Либертадорес кубогының]]** 64-ші жарысы. Бразилияның "Флуминенсе" клубы жеңімпаз атанды. 2023 жылы 7 ақпанда басталып, 4 қарашада мәреге жетті. 47 команда қатысты. 

Финал 6 қараша күні Бразилия астанасы Рио-де-Жанейродағы "Маракана" стадионында өтті.

## Квалификация

### 1 раунд

|}

### 2 раунд
''

|}

### 3 раунд

|}
## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

### Е тобы

### Ғ тобы

### G тобы

### Н тобы

## Плей-офф
### 1/8 финал

|}
### 1/4 финал

|}
### Жартылай финал

|}

## Финал



## Дереккөздер

Санат:Либертадорес кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Құтқарушылар саябағы

нобай|
**Құтқарушылар саябағы** Астана қаласында 2021 жылы ашылды.

Ол А. Янушкевич пен А. Пушкин көшелерінің қиылысында орналасқан. Ауданы — 3404 шаршы метр.

Нысанның аумағы жеткіншектер мен ересек азаматтарға арналған бөліктермен қамтылған. Сонымен қатар, мұнда экстрим-спортты қолдау мақсатында жасалған, кедергі жолақтары бар, әртүрлі жастағы тұрғындар пайдалана алатын паркур зонасы орын тепкен. Сол сияқты, тыныштық іздеген көпшілік демалатын маңнан да адам қарасы үзілмейді.

Оған қоса, азаматтық қорғау қызметінің үздіктеріне арналған құрмет тақтасы орнатылған, 1964 жылы шыққан АЦ-30 МАЗ 205 арнайы өрт сөндіру машинасы тұр. Саябақ өрт сөндіруші-құтқарушылар мен қызметтік міндетін орындау кезінде қаза тапқандар құрметіне абаттандырылған.

Саябақтың ортасында өрт сөндірушілерге арналған ескерткіш тұр, жанынан өрттен қайтыс болған құтқарушыларға жеті естелік тақта қойылған. Олардың есімдері — С.С. Әбеев, А.Ю. Величкин, Г.Г. Винокуров, А.С. Забикулин, В.М. Зайцев, Р.К. Кәкішев, И.В. Степанов.

## Дереккөздер

Санат:Астана саябақтары
Қаламгерлер аллеясы

нобай|
нобай|
Астанадағы **Қаламгерлер аллеясы** Абай даңғылы мен Сембинов көшесінің қиылысында орналасқан.

Ол 2019 жылы өткен Азия елдері ақын-жазушыларының I форумы аясында ашылды. Оның аумағы 1,2 гектарды қамтиды. Онда жалпы есеппен 50 шырша егіліп, 428 жарықшам орнатылған. Аллеяға Абай Құнанбайұлының сөзі жазылған мәрмәрдан жасалған кітап мүсіні қойылған.

Қалам ұстаған шығармашылық қауымына көрсетілетін құрметтің тағы бір парасы ретінде аллеяда екі мүсіндік композиция орнатылған. Оның біреуінде қазақ әдебиетінің алыптары Сәкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров және Бейімбет Майлин бейнеленіп көрсетілсе, екіншісі Алаш қозғалысының көшбасшылары Ахмет Байтұрсынұлы, Әлихан Бөкейханов пен Міржақып Дулатовқа арналып жасалған.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Қаламгерлер аллеясы (Қызылорда)

Санат:Астана саябақтары