Мажарстандағы парламент сайлауы (2026)

**Мажарстандағы 2026 жылғы парламенттік сайлау** 12 сәуірде Мемлекеттік жиналыстың жаңа шақырылымының мүшелерін сайлау үшін өтеді және 1990 жылдан бастап оныншы болады.

## Алғышарты
2022 жылдың 3 сәуірінде сайлаушылардың 54,13% дауысымен «Фидес — Мажарстан азаматтық одағы» – ХДХП альянсы 1990 жылдан бері барлық партиялар мен альянстар арасында ең көп дауыс жинады және төртінші рет орындардың үштен екісін жеңіп алды. Мажарстан үшін біріккен альянсы жеңіліп, көп ұзамай таратылды. Оның мүшелері мемлекеттік жиналыста жеке саяси топтар ретінде отырды. Басқа шағын партиялардың ішінен тек «Біздің Отанымыз» сайлау шегін еңсерді, ал «Екі құйрықты ит партиясы» мұны істемеді.

Сайлаудан кейін тек «Демократиялық коалиция» «Фидеспен» бірге сауалнамаларда тұрақты екі таңбалы нәтижелерге қол жеткізді, бірақ әлі де билеуші партиядан едәуір артта қалды.

2024 жылдың 2 ақпанында президент Каталин Новак 2023 жылдың сәуірінде педофилия ісіне қатысы бар қылмыскерге кешірім жасағаны белгілі болды. Жанжал Новактың, сондай-ақ кешірім жасауға қол қойған бұрынғы әділет министрі Юдит Варгидің отставкаға кетуіне әкелді. Осыдан кейін көп ұзамай Варганың бұрынғы күйеуі Питер Мадьяр Facebook-те барлық мемлекеттік қызметінен кететінін жариялап, Виктор Орбан билігінің мақсаты ретінде айтылған «ұлттық, егеменді, буржуазиялық Мажарстан» идеясы шын мәнінде сыбайлас жемқорлықты жасыруға және байлықты тамыр-таныстығы барлардың пайдасына қайта бөлуге арналған «саяси өнім» екенін соңғы бірнеше жылда түсінгенін атап өтті.

15 наурызда Мадьяр саясаттан алғашқы бас тартқанына қарамастан, Будапештте ондаған мың адам қатысқан митинг өткізді және жаңа саяси партия құрылғанын жариялады. Сол айда жүргізілген сауалнамаға сәйкес, сайлаушылардың шамамен 15%-ы, егер ол президенттікке үміткер болса, Мадьярға «дәл немесе жоғары ықтималдықпен» дауыс беретіндерін айтты.

10 сәуірде Мадьяр Еуропарламентке де, Будапешт ассамблеясына да сол кездегі белгісіз «Құрмет пен бостандық партиясынан» (Тиса) сайлауға түсуге ниет білдірді, нәтижесінде 30%-ға жуық дауыспен 2-орынға ие болды-барлық партиялар арасында ең көп дауыс пен пайыз «Фидес», 2006 жылдан бастап. Бұл басқа оппозициялық партиялардың күйреуіне және Мажарстан саясатындағы жаңа жағдайға әкелді. Аралық сайлаудан кейін «Құрмет пен бостандық партиясын» нығайту жалғасты және сауалнамаларға сәйкес, ол жылдың соңына қарай Мажарстандағы ең танымал саяси партияға айналды, «Фидестің» басты бәсекелесі болды. Осыдан кейін «Мажарстандың жалпы халықтық партиясы» және «Моментум» сияқты кейбір оппозициялық партиялар үкіметтің ауысуы үшін келесі сайлауға қатыспауға шешім қабылдады.

2014 жылдың қазан айының аяғы мен қараша айының басында Елорда интернет — трафикке салынатын салықтың жоспарланып отырған енгізілуіне байланысты үкіметке қарсы наразылықтармен қамтылды. Жаппай наразылықтар мен халықаралық сыннан кейін Мажарстан үкіметі 2014 жылдың 31 қазанында заң жобасы қаралмайтынын мәлімдеді.

2025 жылдың 13 желтоқсанында Будапештте Орбан үкіметіне қарсы акция өтті, онда наразылық білдірушілер мемлекеттік мекемелердегі балаларға қатысты зорлық-зомбылыққа қарсы шықты. Наразылықтардың себебі ведомство директоры қамқоршыларды ұрып-соғып жатқан кәмелетке толмағандарға арналған түзеу колониясынан интернетке қосылған бейнелер болды. «Құрмет пен бостандық партиясының» жетекшісі, акцияны ұйымдастырушылардың бірі Питер Мадьяр мемлекеттің қамқорлықтағы балаларды қорғай алмайтындығын мәлімдеді.

## Сайлау жүйесі
Мемлекеттік жиналыстың 199 мүшесі аралас мажоритарлық жүйе бойынша екі әдіспен сайланады: 106 депутат бірмандатты округтерде мажоритарлық дауыс беру жүйесімен, ал қалған 93-і біртұтас жалпыұлттық сайлау округінде пропорционалды жүйе бойынша сайланады. Сайлау шегі партиялар үшін — 5 %, екі партиядан құралған коалициялар үшін — 10 %, ал үш немесе одан көп партиядан тұратын коалициялар үшін — 15 % деңгейінде белгіленген. Содан кейін мандаттар Д'Ондт әдісі бойынша бөлінеді.

2014 жылдан бастап армян, болгар, хорват, неміс, грек, поляк, сыған, румын, русин, серб, словак, словен және украин этникалық топтарының әрқайсысы, егер белгілі бір тізім шеңберінде тіркеліп, партиялық тізімдер бойынша жалпы дауыс санының 0,27 %-ы көлеміндегі төмендетілген квотаға қол жеткізсе, партиялық тізім бойынша 93 орынның біреуін ала алады. Егер тізім осы төмендетілген квотаға жете алмаса, әрбір азшылық Мемлекеттік жиналысқа депутаттық құқығы жоқ азшылық өкілін жібере алады.

### Сайлау заңына түзету
2024 жылғы 17 желтоқсанда Мемлекеттік жиналыс сайлау округтерін өзгерту туралы шешім қабылдады. Нәтижесінде Будапештегі сайлау округтерінің саны 18-ден 16-ға дейін қысқарса, Пешт вармедьесінде, керісінше, 12-ден 14-ке дейін өсті. Сондай-ақ Чонград-Чанад пен Фейердің кейбір сайлау округтерінің шекаралары өзгертілді. Биліктегі «Фидес-ХДНП» альянсы бұл шешімді соңғы (2022 жылғы) халық санағының нәтижелеріне сүйеніп қабылдады. Алайда оппозицияның пікірінше, бұл өзгерістердің шынайы мақсаты — бұрын оппозиция өкілдері тікелей дауыс беру арқылы сайланған округтердегі, әсіресе елордадағы олардың позицияларын әлсірету болып табылады.

Өзгерістер сайлау округтерін манипуляциялау ретінде сынға алынды, өйткені оппозициялық «Құрмет пен бостандық партиясын» парламентте көпшілік дауысқа ие болу үшін шамамен 5% артықшылықпен жеңу керек.

## Халықаралық реакция
Мажарстандағы 2026 жылғы парламенттік сайлау бүкіл әлемдегі мемлекет және қоғам қайраткерлерінің назарын аударып отыр. 2026 жылдың 17 наурызында Виктор Орбанға қолдау білдірілді:

* Дональд Трамп, АҚШ-тың бұрынғы президенті (2017–2021) және қазіргі президенті (2025 жылдан бастап)
* Владимир Путин, Ресейдің қазіргі президенті (2012 жылдан бастап)https://www.hungarianconservative.com/articles/current/vladimir-putin-endorse-viktor-orban-election-2026-eu/
* Хавьер Милей, Аргентинаның қазіргі президенті (2023 жылдан бастап)
* Александр Вучич, Сербияның қазіргі президенті (2017 жылдан бастап)
* Джорджия Мелони, Италияның қазіргі премьер-министрі (2022 жылдан бастап)
* Биньямин Нетаньяху, Израильдің қазіргі премьер-министрі (2022 жылдан бастап)
* Андрей Бабиш, Чехияның қазіргі премьер-министрі (2025 жылдан бастап)https://www.politico.eu/article/europe-right-wing-elite-netanyahu-endorse-orban-hungary-election/
* Матеуш Моравецкий, Польшаның бұрынғы премьер-министрі (2017–2023)https://www.politico.eu/article/europe-right-wing-elite-netanyahu-endorse-orban-hungary-election/
* Алис Вайдель, Германияның «Германия үшін балама» (AfD) оппозициялық партиясының қазіргі жетекшісіhttps://www.politico.eu/article/europe-right-wing-elite-netanyahu-endorse-orban-hungary-election/

Мажарстандың басты оппозициялық саясаткері Петер Мадьярға қолдау білдірді:

* Дональд Туск, Польшаның қазіргі премьер-министрі (2023 жылдан бастап)https://www.origo.hu/kulpol/2025/11/magyar-peter-szovetsegese-nyiltan-fenyeget
* Манфред Вебер, Еуропалық халық партиясының қазіргі төрағасы (2022 жылдан бастап)

## Қоғамдық пікір сауалнамалары

### Жалпы нәтиже
Графикте барлық сауалнамалардың орташаланған нәтижелері көрсетілген.
[center|thumb|880px|: 
{{flatlist|
 [Фидес — Мажарстан азаматтық одағы,
 Демократиялық коалиция,
 Моментум,
 Йоббик,
 Мажарстан социалистік партиясы,
 Диалог — Жасылдар партиясы,
 Саясат басқаша болуы мүмкін — Мажарстандың Жасыл партиясы,
 Мажарстандың жалпы халықтық партиясы,
 Біздің Отанымыз,
 Екі құйрықты ит партиясы,
 Халық жағында,
 Екінші реформалар дәуірінің партиясы
 ДК — МСП — Д,
 Құрмет пен бостандық партиясы.
]]

### Бөлек нәтижелер
Келесі екі кестеде тиісінше үкіметті жақтайтын және тәуелсіз ұйымдар жүргізген сауалнамалардың нәтижелері ғана берілген.

Сурет:2026 Hungarian election polls (Government-aligned).svg|Үкімет мүддесі үшін жүргізілетін сауалнамалар
Сурет:2026 Hungarian election polls (Independent-Opposition-aligned).svg|Тәуелсіз және оппозициялық сауалнамалар



## Дереккөздер

### Түсініктемелер

### Дереккөздер

Санат:Мажарстандағы сайлау
Мажарстан
Санат:Мажарстандағы 2026 жыл
Санат:Мажарстандағы парламенттік сайлау