open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
(773) Ирминтрауд

**(773) Ирминтрауд** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1913 жылы 22 желтоқсанда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Көне неміс сагалар мен әндерде кездесетін әйел есімімен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

2000 жылдың қаңтарында Канада аумағында құлаған Тагиш Лейк метеориті осы астероидтың жарқыншағы болып табылады деген пікір бар. Спектрлік қасиеттердің сирек кездесуіне байланысты осы екі дененің тікелей байланысы туралы ой қалыптасты.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(768) Струвеана

**(768) Струвеана** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1913 жылы 4 қазанда Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты.

Орыс-неміс астрономы Василий Яковлевич Струве, орыс астрономы Отто Васильевич Струве және оның ұлы Герман Оттович Струвенің құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(775) Люмьер

**(775) Люмьер** — негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1914 жылы 6 қаңтарда Жоанни-Филипп Лагруа Ницца обсерваториясында ашты.

Астрономияға қажетті фототехникалық пленканы шығарумен айналысқан әйгілі ағайынды Люмьерлердің құрметіне орай аталды.
thumb|center|450px|<center>Күн жүйесіндегі орны</center>

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)

Санат:Астероидтар
(778) Теобальда

**(778) Теобальда** — негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1914 жылы 25 қаңтарда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өз әкесінің есімімен атады.
thumb|450px|center|<center>Күн жүйесіндегі орны</center>
thumb|450px|center|<center>Эклиптикадан ауытқуы</center>

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)

Санат:Астероидтар
(779) Нина

**(779) Нина** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1914 жылы 25 қаңтарда Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты. Математик болған қарындасының атымен атады.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(782) Монтефиоре

**(782) Монтефиоре** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1914 жылы 18 наурызда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Ротшильдтер өкілінің есімімен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(784) Пикерингия

**(784) Пикерингия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1914 жылы 20 наурызда Джоэл Меткалф Уинчестерде ашты.

Америкалық Эдуард Чарлз Пикеринг пен Уильям Генри Пикеринг ағайынды астрономдардың құрметіне орай аталды. Олар сәйкесінше Гарвард обсерваториясы мен Арекипа обсерваториясын басқарған.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
* Пикеринг (Ай кратері)
* Пикеринг (Марс кратері)
Санат:Астероидтар
(776) Бербериция

**(776) Бербериция** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1914 жылы 24 қаңтарда Адам Массингер Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Атын әріптесі Макс Вольф неміс астрономы Адольф Берберихтің құрметіне орай қойған.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(786) Бредихина

**(786) Бредихина** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1914 жылы 20 сәуірде Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Пулково обсерваториясының бастығы болған Федор Александрович Бредихиннің есімімен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
* Бредихин (Ай кратері)
Санат:Астероидтар
(787) Москва

**(787) Москва** — Негізгі белдеудегі астероид, Мария жанұясының бір бөлігі.

Оны 1914 жылы 20 сәуірде Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты.

Мәскеу қаласының атымен атады.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(785) Цветана

**(785) Цветана** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1914 жылы 30 наурызда Адам Массингер Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Болгар астрономы Кирил Поповтың қызының есімімен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
Нара (префектура)

**Нара префектурасы** (, *Nara-ken*) — Жапония префектурасы, Кансай аймағында, Хонсю аралында орналасқан. 2020 жылғы ақпарат бойынша префектурада 1 321 805 адам тұрды, жер аумағы 3 691 шаршы километр болды.

Нара — префектураның астанасы және ең ірі қаласы. Өзге ірі қалалар қатарында Касихара, Икома мен Яматокорияма бар.

## Географиясы
Нара префектурасы солтүстігінде Киото префектурасымен, солтүстік-батысында Осака префектурасымен, оңтүстік-батысында Вакаяма префектурасымен және шығысында Миэ префектурасымен шектеседі.

Нара префектурасы Жапонияның Тынық мұхитқа қараған Кии түбегінде орналасқан. Ол — теңізге шыға алмайтын сегіз префектураның бірі. Префектурада басқа Жапонияның префектураларына қарағанда ең көп Әлемдік мұра нысанасы бар.

## Галерея

Nara géolocalisation relief.svg|Нара префектурасының топографиялық картасы
Kofukuji11s3200.jpg|Нара қаласы, Нара префектурасы
Horyu-ji10s3200.jpg|Жапониядағы Әлемдік мұра — Хорю-дзи, Икаруга ауылы, Икома ауданы, Нара префектурасы
Kouyou of Yoshinoyama.JPG|Нара префектурасы күздігүні


## Дереккөздер


Санат:Жапония префектуралары
Санат:Алфавит бойынша әлемдік мұралар
Санат:Кинки аймағы
Санат:Жапониядағы Әлемдік мұра
Нидерландтағы парламент сайлауы (2025)

Нидерландта екінші палатаның барлық 150 депутатын сайлау үшін мерзімінен бұрын **парламенттік сайлау** 2025 жылдың 29 қазанына жоспарланған. 

Алдыңғы сайлау 2023 жылдың 22 қарашасында өтті. Депутаттар сайланған мерзім 2027 жылы аяқталады. Ұзақ келіссөздерден кейін Бостандық партиясы (PVV), Бостандық пен демократия үшін халықтық партия (VVD), «Жаңа қоғамдық келісім» (NSC) және «Фермерлік-азаматтық қозғалысы» (BBB) коалиция құрды. Премьер-министр Дик Схофтың басшылығымен үкімет 2024 жылдың 2 шілдесінде жұмысын бастады. Коалиция 2025 жылдың 3 маусымында Бостандық партиясы шыққаннан кейін тарады.

## Дереккөздер

Санат:Нидерландтағы парламент сайлаулары
Санат:2025 жылғы сайлаулар
Санат:2025 жылдағы Нидерланд
Орловка (Шу облысы)

**Орловка** — Қырғызстанның Шу облысы Кемин ауданындағы қала. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Орловка халқының саны 6111 адамды құрады.

## Географиялық сипаттама
Қырғыз жотасының солтүстік беткейінде орналасқан. Бұған дейін бұл елді мекен қалалық типтегі елді мекен болған. Шекарасынан тоғыз шақырым жерде Бішкек-Балықшы желісіне қызмет көрсететін теміржол стансасы орналасқан. Қаланың жанынан шағын, тыныш Талдыбұлақ өзені ағып өтеді. 

## Тарихы
Бүгінгі қаланың тарихы 1910 жылы Ресей губернияларынан келген иммигранттар құрған шағын қоныс ретінде басталды. Кейінірек Солтүстік Кавказдан иммигранттар келді. Үш жыл ішінде бос жерде бақша учаскелерімен қоршалған 110-нан астам үй салынды. Патшалық автократия құлатылғаннан кейін 1917 жылы жергілікті тұрғындардың өмір салты түбегейлі өзгерді.

Кеңес билігінің орнауымен ауыл жаңа өмір мен дамуды бастан кешіре бастады. Оның шекарасында екі ұжымдық шаруашылық құрылды, кейін олар біртұтас кешенге біріктірілді. Мал шаруашылығы мен ауыл шаруашылығы өнімдері өркендеді, аумақ жақсартылып, кеңейтілді. Балабақша мен мектеп, фельдшерлік пункт және дүкендер құрылды. Кеңес дәуірінде шағын ауыл экономикасы дамыған өркендеген қауымдастыққа айналды. 
Орловка қалалық типтегі кентіне 2012 жылдың 27 қыркүйегінде қала мәртебесі берілді.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қазір қазіргі қалада тау-кен байыту комбинаты, химия-металлургия және кірпіш зауыттары жұмыс істейді, олар қала құраушы кәсіпорындар болып табылады. Қаланы сумен және жылумен қамтамасыз ететін өндірістік бірлестік жұмыс істейді. Мектептер мен аурухана, дүкендер мен сауда кешендері ашылды.

Қала маңында тау шаңғысы базасы орналасқан, онда қыс мезгілінде әрдайым адам көп болады. Көркем пейзаждар, биік жасыл шыршалар, жұмсақ климат, емдік ауа мұнда көптеген туристерді тартады.

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан қалалары
Сырлытам қалашығы

**Сырлытам қалашығы** (X-XII ғғ.) – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. 

## Орналасқан жері
Сырдария ауданы, Іңкәрдария ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км-дей жерде, Заңғарқала қалашығының оңтүстік-батысына қарай 3 км-дей жерде орналасқан.  

## Сипаты
Ескерткішті 1960 жылы Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы (С.П. Толстов) ашып, зерттеген.
Қалашық кешеніне қамал, оған жалғасып жатқан қоныс және қамалдың жанындағы биік құм төбеде орналасқан мазар (Сырлытам кесенесі) кіреді.
Сырлытам қалашығы жоспарында дұрыс емес дөңгелек түрінде болып келген, диаметрі шамамен 250 м. Оның солтүстік бөлігінде кіреберісі оңтүстікке бағытталған шаршы пішінді (70х70 м) цитадель бар. Оны үш жағынан, екі шеті цитадельдің солтүстік қабырғасына жалғасып жатқан қалашық қабырғасы қоршап жатыр.
Цитадельдің қабырғалары мұнаралармен күшейтілген: екеуі кіреберісте, төртеуі бұрыштарында орналасқан; сонымен қатар, әрбір қабырғаның ортасында бір-бір мұнарадан (тек кіреберісі бар қабырғадан басқа) бар. Цитадельдің солтүстік қабырғасындағы мұнара өзінің үлкендігімен ерекшеленеді, оның қазіргі кездегі жер бетінен деңгейінен биіктігі - 5 м.
Цитадельден үш ғимараттың жоспары анық аңғарылады.
Үлкен үйінді жал түрінде сақталған қабырғасының орташа биіктігі 3 м-ге жуық, онда 26 мұнараның қалдығы бар: қақпа қабырғасының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Қалашықтың, сондай-ақ цитадельдің ішінен үстінде қыш ыдыс сынықтары молынан шашылып жатқан құрылыс қалдықтары анықталды.
Қалашыққа солтүстіктен жеті мұнарасы бар қабырғамен қоршалған қала маңы құрылысы жалғасқан. Құрылыс нобайы бойынша жарты шеңберге ұқсас. Оның қабырғалары қалашықтың солтүстік қабырғасына нық жалғаспаған, қақпа құрылысының қалдықтары бар.
Табылған артефактілерге қарағанда, қалашық X-XII ғасырлармен мерзімделеді. 

## Дереккөздер

Санат:Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан көне қалалары
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Қайыңды (Шу облысы)

**Қайыңды** () — Қырғызстанның Шу облысындағы қала, Панфилов ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Қайыңды халқының саны 9265 адамды құрады. 

## Географиялық сипаттама
Бішкектен батысқа қарай 77 км жерде, EM-03 Қара-Балта-Чалдыбар тас жолында орналасқан. Оған 2012 жылы қала мәртебесі берілді. Бұрын Молотовский деп аталған бұл аймақтағыларға ұқсас шағын елді мекен болған. Қала ішінде Бішкек-Чалдовар желісінде жолаушыларға қызмет көрсететін теміржол стансасы орналасқан.

## Тарихы
Қоныс 1917 жылы Түрксіб теміржолы құрылысы кезінде құрылған. Алғашқы жұмысшылардың тұрғын үйлері шатырлардан тұрды, кейінірек үлкен бөлмелерге бөлінген ұзын ағаш казармалар пайда болды. Сол кездегі жалғыз су көзі болған Чон-Қайыңды өзенінің маңында шағын қоныс салу туралы шешім қабылданды.

Теміржол желісіне жақын орналасқан қолайлы орналасуы шағын қоныстың Кеңес дәуірінде дамуына мүмкіндік берді. Сол кезде мұнда кабель өндірісі, құрылыс материалдарын өндіру және астық өндіру сияқты ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар салынды. Мектептер мен балабақшаларды қоса алғанда, бірнеше бөлшек сауда орындары мен әлеуметтік нысандар да салынып, ашылды.

Қала айналадағы елді мекендермен жолаушылар мен жүк тасымалдайтын автомобиль жолдары арқылы байланысқан. Теміржолдар оны республиканың аймақтарымен және шетелдермен байланыстырады. 1998 жылға қарай қаланың жеке меншіктегі ғимараттарында жеке учаскелерде орналасқан 4366 үй шаруашылығы болды. Көптеген тұрғындар отбасыларын қажетті азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін өз фермаларында мал мен құс өсірді. Артық ет пен сүт өнімдері жергілікті базарларда сатылды.
2000 жылдардың басында қаланың кезең-кезеңімен дамуын ілгерілету үшін әлеуметтік бағдарлама әзірленді.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада 1963 жылы пайдалануға берілген «Қайыңды-Қант» зауыты және 1960 жылы ашылған «Қайыңды кабель» зауыты (бұрынғы Қырғызкабель) орналасқан. 
Қалада 3 мектеп, 1 музыка мектебі, 3 балабақша, 5 кітапхана, 2 мәдениет орталығы, аудандық орталық аурухана және 1 отбасылық дәрігерлер тобы халыққа қызмет көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан қалалары
(791) Ани

**(791) Ани** — Негізгі белдеудегі ірі астероид.

Оны 1914 жылы 29 маусымда Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты.

Армения патшалығының астанасы болған Ани қаласының атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(792) Меткалфия

**(792) Меткалфия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1907 жылы 20 наурызда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Соның құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(790) Претория

**(790) Претория** — Кибела тобына кіретін ірі астероид.

Оны 1912 жылы 16 қаңтарда Гарри Эдвин Вуд Йоханнесбург обсерваториясында ашты.

Оңтүстік Африка Республикасы астанасының атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(795) Фини

**(795) Фини** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1914 жылы 26 қыркүйекте Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты.

Жозефина деген есімнің кішірейтілген нұсқасымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(796) Сарита

**(796) Сарита** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1914 жылы 15 қазанда Карл Райнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Оның 395 ашқан астероиды ішіндегі алғашқысы.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(797) Монтана

**(797) Монтана** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1914 жылы 17 қарашада Хольгер Тиле Гамбург обсерваториясында ашты.

Гамбургтағы Бергедорф ауданы атауының латынша нұсқасымен аталды. Обсерватория осы ауданда орын тепкен.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(798) Руфь

**(798) Руфь** — Негізгі белдеу тобының астероиды.

Оны 1914 жылы 21 қарашада неміс астрономы Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Көне келісімде кездесетін кейіпкер есімімен аталған болуы тиіс.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (701—800)
Санат:Астероидтар
(511) Давида

**(511) Давида** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1903 жылы 30 мамырда Раймонд Смит Дуган Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Америкалық астроном Дэвид Пек Тоддтың құрметіне орай аталды.

Массасы бойынша ол барлық Негізгі белдеу астероидтарының ішінде бесінші не алтыншы орында тұр.

thumb|450px|center|Давиданың Күн жүйесіндегі орны
thumb|450px|center|Эклиптикадан ауытқуы

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
* (510) Мабелла
Санат:Астероидтар
(512) Тауриненсида

**(512) Тауриненсида** — Марс орбитасын қиып өтетін астероид.

Оны 1903 жылы 23 маусымда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Италиядағы Турин қаласының латынша атымен аталды.

Марс-кроссерлер арасындағы төртінші ең үлкен астероид.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
Сұлутөбе қалашығы

**Сұлутөбе қалашығы** (ХІ-ХІV ғғ.) – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. 

## Орналасқан жері
Шиелі ауданы, Сұлутөбе ауылынан солтүстікке қарай 2 км жерде, Сырдария өзенінің оң жағалауында, құм шағыл тізбегінде орналасқан.  

## Сипаты
Ескерткішті 1990 жылы ҚазКСР ҒА-ның қалаларды зерттейтін археологиялық экспедициясының тобы (П.Е. Қаратаев]]) ашып, зерттеген. Өлшеу жұмыстарын жүргізіп, жоспары түсірілді. Көтерме материалдар жиналып алынды. Қазба жұмыстары жүргізілмеген.
Жоспарында сопақтау болып келген қалашық солтүстік-оңтүстік бағытында созылып жатыр. Шағыл құмның әсерінен ескерткіштің нақты шекарасын анықтау мүмкін емес. Биіктігі 3-тен 5-6 м-ге, диаметрі 45 м шағыл құмдарда қыш ыдыстармен безендірілген құрылыстардың қалдықтары көрініп жатыр. Әсіресе, өзінің көлемімен оңтүстік бөлігі ерекшеленеді. Кейбір жерлерде тікбұрышты бөлмелердің жоспары анық байқалады. Айналасында ені 14-18 м өзен-каналдардың іздері сақталған. Солтүстік-оңтүстік сызығы бойынша тіркелген ұзындық – 30 м. Ғимараттардың қалдығы болып табылатын төбешіктердің диаметрлері 12-15 м-ге жетеді. 

## Дереккөздер

Санат:Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан көне қалалары
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
(513) Центезима

**(513) Центезима** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1903 жылы 24 тамызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Бұл оның жүзінші ашқан астероиды болды, сондықтан ол осы реттік санды латынша нұсқасымен ресми атау ретінде ұсынды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(514) Армида

**(514) Армида** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1903 жылы 24 тамызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Торквато Тассо шығарған поэмадағы бас кейіпкерлердің бірі Армиданың есімімен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(516) Амхерстия

**(516) Амхерстия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1903 жылы 20 қыркүйекте Раймонд Смит Дуган Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Өзі оқыған Амхэрсттегі колледждің құрметіне орай атады.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(520) Франциска

**(520) Франциска** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1903 жылы 27 қазанда Макс Вольф пен Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында бірлесіп ашқан.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(521) Бриксия

**(521) Бриксия** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1904 жылы 10 қаңтарда Раймонд Смит Дуган Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Италиядағы Брешиа қаласының көне атауымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(525) Аделаида

**(525) Аделаида** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1908 жылы 21 қазанда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты.

Ұлыбритания мен Ганновер патшасы IV Уильямнің жұбайы құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

Алғашқыда *(525) Аделаида* деген атау Макс Вольфтің 1904 жылы ашқан астероидына берілді. Кейін бельгиялық Сильвен Арен 1930 жылы (1171) Руставелия деп аталған астероидты ашады. 1958 жылы бұл екі атау бір аспан денесіне қатысты қойылғаны туралы белгілі болып шыққанда, ғалымдар *(525) Аделаида* атауын Джоэл Меткалфтың 1908 жылы ашқан аспан денесіне бекітіп қойған.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(550) Сента

**(550) Сента** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1904 жылы 16 қарашада Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Рихард Вагнердің *[[Ұшатын голландтық (опера)|Ұшатын голландтық]]* операсындағы кейіпкердің атымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(554) Перага

**(554) Перага** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1905 жылы 8 қаңтарда Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Италиядағы Вигонца елді мекеніне қарайтын бір ауданның атымен аталған.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(524) Фиделио

**(524) Фиделио** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1904 жылы 14 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Аты Людвиг ван Бетховеннің сол аттас операсына сілтеп қойылған.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(555) Норма

**(555) Норма** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1905 жылы 14 қаңтарда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Винченцо Беллинидің сол аттас операсындағы кейіпкердің атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
Шопоков (қала)

**Шопоков** () — Қырғызстанның Шу облысы, Соқылық ауданындағы қала. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Шопоков қаласының халқы 9 971 адамды құрады.

## Географиялық сипаттама
Шопоков қаласы Қырғыз тауларының етегінде, жазық жерде орналасқан. Бішкектен батысқа қарай 20 км және «Манас» халықаралық әуежайынан 38 км қашықтықта орналасқан.
Қаланың солтүстік бөлігі арқылы Бішкек пен Ошты байланыстыратын тас жол, ал оңтүстік бөлігі арқылы Шопоковтың орталық бөлігінен 3 шақырым жерде орналасқан стансасы бар теміржол желісі өтеді.

Қала қоңыржай континенталды климатта орналасқан. Қыста ең төменгі температура -7°C, ал жазда, ең ыстық кезде +40°C дейін көтерілуі мүмкін. Жылдық жауын-шашынның жартысынан көбі жазда түседі.

## Тарихы
Шопоков қала мәртебесін және қазіргі атауын 1985 жылы алды. Бұған дейін елді мекен Новотроицкое ауылы, содан кейін Краснооктябрьский қалалық типтегі елді мекені ретінде белгілі болды. Жаңа топоним елді мекенге Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Мәскеуге жақындауды қорғап, қаза тапқан Панфилов батыры Дүйшенқұл Шопоковтың құрметіне берілді.

Қалада 30-дан астам ұлт өкілдері тұрады. Халықтың басым бөлігін қырғыздар, орыстар және украиндар құрайды. Аз санды немістер, татарлар, өзбектер, түріктер, тәжіктер және Оңтүстік Азия этникалық тобына жататын басқа да халықтар құрайды.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада 10 зауыт және үш шағын диірмен бар. Сонымен қатар кәсіптік-техникалық мектеп, екі жалпы білім беретін мектеп, спорт зал, аурухана, екі емхана, үш дәріхана, үш монша, екі клуб, кітапхана және мұражай қызмет етеді.

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан қалалары
Айдаркен

**Айдаркен** () — Қырғызстанның Баткен облысы, Қадамжай ауданындағы қала. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Айдаркен қаласының халқы 11 759 адамды құрады.

## Географиялық сипаттама
Ол Ақ-Су өзенінің бір саласынан пайда болған тау жазығында (биіктігі шамамен 2000 метр) орналасқан. Бассейн Алай жотасының тауларымен қоршалған. Ферғана алқабынан шығатын жол Айдаркенге апарады, ол жерден Каннибадамға қарай жалғасады. Аудан орталығы Айдаркеннен шығысқа қарай 45 шақырым жерде орналасқан.

## Тарихы
Қаланың құрылған күні 1941 жыл болып саналады. Сол кезде 1920 жылдары табылған сынап кен орнының жанында Хайдарқан жұмысшылар қонысының құрылысы басталды. Хайдарқан қырғыз тілінде «үлкен кеніш» дегенді білдіреді. Дегенмен, кеніш игерілмес бұрын да осы жерде аттас қырғыз малшыларының қонысы болған. 2016 жылы қоныстың атауы Айдаркен болып өзгертілді, ал алты жылдан кейін оған қала мәртебесі берілді.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
«Айдаркен сынап зауыты» АҚ жұмыс істейді. Қалада үш мемлекеттік мектеп (қырғыз, орыс және тәжік тілдерінде), музыка мектебі, төрт кітапхана, аурухана, отбасылық медициналық орталық, дәріхана және мәдени орталық бар. Қала маңында сынап кені өндіріледі.

## Көрнекі орындары
Айдаркен Сел-Үңкүр үңгірімен әйгілі. 1985 жылы сол жерден Орталық Азиядағы адам қызметінің ең көне іздері табылды. Тас құралдар мен адам бас сүйектері 1-1,5 миллион жыл бұрынғы кезеңге жатады. Сел-Үңкүр қазір туризм нысаны болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан қалалары
Қадамжай

**Қадамжай** () — Қырғызстандағы қала. Баткен облысы Қадамжай ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Қадамжай халқының саны 7152 адамды құрады.

## Географиялық сипаттама
Ферғана алқабының ең шетінде, Алай жотасының тауларының арасында, Ақ-Су өзенінің кең шатқалында, Өзбекстанмен шекарада орналасқан. Қаланың символы - Жидалық көлі. Қадамжайдан 3 шақырым жерде, 1000 метр биіктікте орналасқан ол таудан астынан ағып шығады. 

## Тарихы
Қаланың шығу тегі 1930 жылдары осы ауданда сурьма зауытының және металлургтер қонысының салынуымен байланысты. 1941 жылға қарай ол Фрунзе ресми атауын және қалалық қоныс мәртебесін алды. 1992 жылы оған қазіргі атауы берілді, ол «киелі жер» дегенді білдіреді. 2012 жылы Қадамжай аудан орталығы Пульгон ауылын қоса алғанда, айналасындағы елді мекендерді біріктіріп, қалаға айналды.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Қадамжайда сурьма зауыты, тігін фабрикасы, отбасылық дәрігерлік кабинет, медициналық және денсаулық сақтау мекемелері, кафелер мен барлар, тамақтандыру орындары және сауда нүктелері бар. Қалада сондай-ақ үш орта және балалар музыка мектебі, кітапханалар, қоғамдық орталық, үш балабақша, аудандық орталық аурухана, дәріханалар және басқа да қызмет көрсету орындары бар.

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан қалалары
Қызылтам қалашығы

**Қызылтам қалашығы** (ХІІ-ХІХ ғғ.) – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. 

## Орналасқан жері
Шиелі ауданы, Жансейіт ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 5 км жерде орналасқан.  

## Сипаты
Ескерткіш Ақтөбе қалашығынан шығысқа қарай 3-4 км жерде орналасқан.
Қабырғаларының қалыңдығы – 3 м, биіктігі 4-5 м, жалпы аумағы – 70х70 м. Төртбұрышты болып келген қабырғасының кейбір жерлері бұзылған. Бұл жерде ешқандай қазып тазалау және қалпына келтіру жұмыстары жүргізілмеген. Жергілікті тұрғындардың айтуынша, қалашық кезінде қалмақ ханы Тоқбураның ордасы болған. Деректерде Бестам туралы былай деп айтылған: "Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама" кезінде бұл бекініс қалмақ қоңтайшысы Үнжінің қол астында болды. Бестамға көңіл аудармаған ол, Шиелі өзенінің жанынан Қызылтам қамалын салуды бұйырады және онда жиі тұрған. Ақтөбеде оқ-дәрі өндіруді ұйымдастырған".
Қызылтам мен Ақтөбені байланыстырып тұрған жер асты жолы бар деген сыбыс бар. Он жыл бұрын жергілікті бағбандар осы жермен бау-бақшаға су жіберген. Жол-жөнекей су бір шұңқырға құйылған. Нәтижесінде ол шұңқыр тереңдей түскен. Сол кезде бағбандар суды тоқтатып, шұңқырды мұқият жерттей бастайды. Біраз зерттегеннен кейін олар шұңқырдың айналасынан күйдірілген кірпіштен қаланған туннельді көреді. Осы оқиғадан кейін ешкім туннельді зерттемеген. 

## Дереккөздер

Санат:Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан көне қалалары
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
(528) Реция

**(528) Реция** — Кибела тобындағы ірі астероид.

Оны 1904 жылы 20 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Карл Мария фон Вебердің *[[Оберон (опера)|Оберон]]* операсындағы кейіпкердің атымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(530) Турандот

**(530) Турандот** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1904 жылы 11 сәуірде Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Джакомо Пуччинидің *[[Турандот (опера)|Турандот]]* операсындағы кейіпкердің атымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(532) Геркулина

**(532) Геркулина** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ең ірі астероидтардың бірі.

Оны 1904 жылы 20 сәуірде Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Нақты кімнің есімімен аталғаны белгісіз. Ол кезде астероидтарды әйелдердің есімдерімен атау дәстүрі қалыптасқандықтан, ежелгі гректердің қаһарманы Гераклдың есімін әйелдікше түрлендірген нұсқасын пайдаланған болуы тиіс.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
Аламан (көпшілік)

**Аламан** — тәртіпке, жолға, низамға көнбейтін, өз дегені болмаса басқаны елемейтін топ.

Батырлар жырында бұл сөз жиі кездеседі. Әскери топ, әскери әрекет деген мағынаға саяды. Аламан атауы әскер мағынасын білдірумен бірге, әскери даярлығы жоқ, тек қажеттіліктен соғысқа аттанған, араласқан әскери топты да аламан, әскер, қол деп атаған. Түрколог Э.Севортян "Аламан сөзі көне жазба ескерткіштерде кездеспейді, кейін пайда болған" деген пікір айтады. Ал Т.Байжановтың пікірінше, аламан сөзі әскери топ деген мағынаны білдіреді, бірақ бүгінгі күнде әскери термин мағынасын жоғалтқан. Жаңа мағынаға ие болған.

Басқа түркі тілдерінде аламан сөзінің екі мағынасы бар. Бірі – көпшілік, екіншісі – талау, тонау, шабу мақсатында жиналған адамдар. Аламан, аламанчы сөздері түркімен, әзербайжан, шағатай тілдерінде "тонау, талау, тонаушы, алаушы отряд" деген мағыналарды береді. М.Қашқаридің сөздігінде мұны "шабылдау мақсатымен жиналған топ" мағынасында берілген.
Қазіргі тілімізде ала көз, ала ауыз болу сынды тіркестер бар. Бұларға да "келіспеушілік, қастық, дұшпандық ету" мағыналарын бергенде ала сөзінің семантикасы негіз болған.

Бұрынғы әдебиетпен танысқанда, қазақтың бойына біткен мінездің бірнеше түрі орасан көрініп тұр. Қазақ арасында болып өткен бірнеше әлеумет қимылдар да көрініп тұр. Ел әдебиетімен танысқанда осындай бадырайып көрінгеннің бірі — аламандық.
Көптің пайдасын ойлай тұрса да, бүтін жұрттың қамын жей тұрса да, өзінің мен-мендігін, көп күшін құрбан қыла алмайтын, өз дегенін күшпен орындайтын, өз басын артыққа санап, сөзін сөйлеп соңына ермегендерді, қарсы тұрғандарды түсінбегендігінен, ақылсыздығынан қылды деп білетін, көңіліне жақпаса өзі қойған бастығының бұйрығына, өзі қалаған тәртіптің жолына бас ұрмайтын, Отан сезімі, мемлекет сезімі кем, менмендік сезімі өте күшті құлықты аламандық дейді.

Он тоғызыншы ғасырдың ортасына дейін қазақтың мәдениеті ақсақал дәуірінде болды. Әр рудың, әр тайпаның адамдары өзінің ақсақалына ерді. Ру бастықтарын жүгендейтін мықты кіндік, берік күш болмады. Рудың ішіндегі әрбір тайпада өзінің тайпа бастығын бүтін ру бастығынан көрі жақын, сенімді көрді.
Сананы салт туғызады. Құмды, сорлы кең далада өсіп-өнген қазақтың көшпелі күйі, ру салты аламандық туғызды. Ру салтының түбін басып, ру ақсақалдарының кәдірі кете бастап еді, аламандық та бәсеңси бастады.
Осы күнгі қазақта аламандық бар ма? Жоқ деп айтуға болмайды. Қалың қазақтың арасында аламандық мінез толып жатыр. Бірақ түрлі себептерден аламандық өзгерген күйге енді.

## Дереккөздер

Санат:Қоғам
(535) Монтегю

**(535) Монтегю** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1904 жылы 7 мамырда Раймонд Смит Дуган Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Өзінің туған қаласының атымен атады.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(536) Мерапи

**(536) Мерапи** — Кибела тобындағы ірі астероид.

Оны 1904 жылы 11 мамырда Джордж Генри Питерс Вашингтонда ашты.

Индонезиядағы жанартаудың атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(537) Паули

**(537) Паули** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1904 жылы 7 шілдеде Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты.

Телескоптар үшін линзаларды шығарған бизнесменнің атымен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(538) Фредерика

**(538) Фредерика** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1904 жылы 18 шілдеде Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өз досының атымен атады.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(542) Сусанна

**(542) Сусанна** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1904 жылы 15 тамызда Август Копфф пен Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында бірлесіп ашқан. Солардың досы болған қыздың атымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(545) Мессалина

**(545) Мессалина** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1904 жылы 3 қазанда Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Рим императоры Клавдийдің үшінші әйелінің есімімен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(546) Геродиада

**(546) Геродиада** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1904 жылы 10 қазанда Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Иродтың немересі болған Евангелиядағы кейіпкер есімімен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(549) Джессонда

**(549) Джессонда** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1904 жылы 15 қарашада Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Луи Шпордың сол аттас операсындағы кейіпкердің атымен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(600) Муза

**(600) Муза** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1906 жылы 14 маусымда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты.

Ежелгі гректердің мифологиясындағы музалардың құрметіне орай аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (501—600)
Санат:Астероидтар
(616) Элли

**(616) Элли** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1906 жылы 17 қазанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Неміс аудармашысы Элли Бёмнің есімімен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
Раззақов (қала)

**Раззақов** ( 2022 жылдың 18 наурызына дейін - **Исфана**) — Қырғызстанның оңтүстік-батысындағы Баткен облысының батыс бөлігінің шетінде орналасқан шағын қала. Лейлек ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Раззақов халқының саны 22 139 адамды құрады.

## Географиялық сипаттама
Раззақов — Ферғана алқабының оңтүстік бөлігінде, облыс орталығы Баткенге дейін 150 шақырым жерде орналасқан. Тар табанды теміржол қаланы Сүлікті қаласымен байланыстырады. Ең жақын теміржол стансасы 45 шақырым жерде орналасқан. Қаладағы қыс салыстырмалы түрде қысқа және жылы, ал жаз ыстық және көбінесе құрғақ. Көктем мен жазда қатты жаңбыр жауады.

## Тарихы
Ескі Исфана қаласы XVI ғасырда шағын елді мекен ретінде құрылған. Ғасырлар бойы елді мекен өсіп, дамыды. 2021 жылдың желтоқсанында президент Садыр Жапаров көршілес Тәжікстанмен шекарадағы шиеленіс кезінде қаланы Раззақовтың құрметіне қайта атау туралы шешімін жариялады.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
2002 жылы қалада әртүрлі мүлікке иелік ететін 54 кәсіпорын, мекеме және ұйым болды. Халқы негізінен ауыл шаруашылығымен, темекі, көкөніс және жеміс өсірумен, қой мен ешкі өсірумен айналысады.

Қалада 13 мемлекеттік мектеп (оның ішінде төрт жалпы білім беретін мектеп және екі гимназия), екі балабақша, бір кәсіптік мектеп, бір жоғары білім беру орны филиалы, қоғамдық орталық, екі клуб, төрт кітапхана, өлкетану мұражайы, қонақ үй, аудандық аурухана, санитарлық-эпидемиологиялық станция, отбасылық дәрігерлік кабинет және төрт алғашқы медициналық көмек пункті бар.

## Галерея

Building of Mayor's Office, Isfana.JPG|Раззаков қалалық әкімдігінің ғимараты
Winter in Isfana.JPG|Раззаковтағы қыс
Районный дом культуры.jpg|Мәдениет үйі
Uzbek gymnasium, 2012.JPG|Усмон Маткаримов атындағы №4 гимназия


## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан қалалары
Домалақ асар қалашығы

**Домалақ асар қалашығы** (б.д. VІ-ІХ ғғ.) – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. 

## Орналасқан жері
Жалағаш ауданы, Таң ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 11,7 км жерде орналасқан.

## Сипаты, деректер
Ескерткішті 2006 жылы Шірік Рабат археологиялық экспедициясы (жетекшісі Ж.Қ. Құрманқұлов) барлау жүргізіп, географиялық координаттарын анықтаған.
Ескерткіш дөңгелек пішінді, диаметрі 20 м, биіктігі – 8-10 м. Төбенің айналасында ордың, маңайында суландыру жүйесінің іздері бар.

## Дереккөздер

Санат:Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан көне қалалары
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
(637) Хрисофемида

**(637) Хрисофемида** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1907 жылы 11 наурызда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты.

Ежелгі Грекия аңыздарындағы Агамемнонның қызы есімімен аталды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
(617) Патрокл

**(617) Патрокл** — Юпитердің орбитасы бойымен айналып жүрген троян астероиды, қосарлы астероид.

Оны 1906 жылы 17 қазанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Бұл (588) Ахиллестен кейін жаңа ашылған екінші троян астероиды болды, сондай-ақ L5 Лагранж нүктесінде (Юпитердің соңынан) айналған алғашқы ашылған дене еді.

Көп уақыт бойы ол (624) Гектордан кейін екінші ең үлкен троян астероиды болып саналды, диаметрі 140 шақырымға тең деп бағаланды.

2001 жылдың қыркүйегінде бұл арасы 680±20 шақырымға тең бірін-бірі айналып жатқан екі астероидтан тұратыны белгілі болды. Алғашқы ашылған қосарлы троян астероиды болды.
нобай|солға|2017 жылы Хаббл түсірген бейне
нобай|солға|Компьютерлік анимациядағы бұл қосарлы жүйе
2006 жылдың ақпанында серігіне Менетий деген атау берілді. Серіктің өлшемдері 117 × 108 × 90 шақырымға тең деп бағаланады. Яғни екеуінің өлшемдері өзара жақын келеді.

Астероид атауы Ежелгі Грекия аңыздарынан белгілі болған қаһарманның есіміне байланысты. Патрокл Троя соғысына қатысқан Ахиллестің досы болған. Ал Менетий Патроклдың әкесі еді.

## Зерттелуі
Lucy ғарыш кемесінің бұл астроидқа жақындауы 2033 жылға жоспарланған.
нобай|солға|Суретшінің елестетуіндегі Патрокл мен Менетийдің жанынан өткен ''Lucy'' аппараты

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
Қант (қала)

**Қант** () — Қырғызстанның Шу облысындағы Бішкек қаласының серіктес қаласы, Ыстықата ауданының орталығы. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Қант халқының саны 21 985 адамды құрады.

## Географиялық сипаттама
Ол республика астанасы Бішкектен шығысқа қарай 20 шақырым және Тоқмақ қаласынан батысқа қарай 40 шақырым жерде, Бішкек-Балықшы тас жолы мен теміржолының бойында орналасқан.

Қала мен оның айналасындағы табиғи сұлулық әдемі және тартымды. Жергілікті көрікті жерлерді тамашалауға туристер әрқашан толы. Қыс мезгілінде шаңғы тебу, көктемде ерте гүлдейтін өсімдіктердің молдығын, ал жазда көшелер мен аллеяларда серуендеуге мүмкіндік беретін шуақты ауа-райымен қуантады.

## Тарихы
Қала көпұлтты болып саналады, онда 22-ден астам этникалық топтың өкілдері тұрады. Олардың көпшілігі қырғыздар, өзбектер, қазақтар және орыстар. Аз ғана пайызы басқа этникалық топтардан. Бұл қалашық басқа елді мекендермен салыстырғанда республикада салыстырмалы түрде жаңа қоныс болып табылады, өйткені оның тарихы 20 ғасырда, дәлірек айтқанда 1934 жылы басталады. Бастапқыда ауыл болған ол өмір сүрген кезеңінде жаңа ғимараттармен дамып, айналасындағы бос жерлерді алып жатты. 

1985 жылы қала мәртебесін алды. Қырғыз тілінен аударғанда оның атауы «қант» дегенді білдіреді. Ол осындай топонимді бір кездері ірі өндірістік қуаты бар, үлкен көлемде өнім шығаратын ең ірі қант зауытының құрметіне алды.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Бүгінгі таңда жергілікті экономиканың негізін қалаушы Канттың негізгі кәсіпорындарына гофрленген тақтатас, цемент, асбест-цемент құбырлары, алкогольсіз сусындар, кондитерлік өнімдер, сыра, матрацтар және макарон өндірушілері кіреді. Баспаханалар кітаптар мен журналдарды, газеттерді, бланктерді, брошюраларды және басқа да жарнамалық материалдарды басып шығаруға маманданған.

Қалада тоғыз өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді. Олардың қатарында «Қант цемент шифер зауыты», «Қант баспаханасы», «Құмшағыл», «Дан-Азық» АҚ, «Әбдіш Ата», «Кант-Милк», «Блиц-1», «Қырғызмұнайзат» ЖШС, тәжірибелік зауыт, механикалық жөндеу зауыты және наубайхана бар. Қалада кәсіптік-техникалық қызметтер бар. 

Сондай-ақ университет, лицей, бес орта мектеп және мұз айдыны бар. Мектеп, кітапханалар, бес балабақша, эстетикалық тәрбие орталығы, қоғамдық орталық, клуб, стадион, отбасылық дәрігер кабинеті, теміржол вокзалы, балалар кардиологиясы және ревматологиясы санаторийі, аурухана, емхана, экоферма, дәріханалар, моншалар, сауналар, тұтынушыларға қызмет көрсету бөлімдері, базарлар, мейрамханалар, кафелер мен барлар және т.б. қызмет істейді.

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан қалалары
Санат:Ыстықата ауданы елді мекендері
(618) Эльфрида

**(618) Эльфрида** — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид.

Оны 1906 жылы 17 қазанда Карл Лонерт Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Кімнің есімімен аталғаны белгісіз.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
Accs-market

**Accs-market** — әлеуметтік желілер, электрондық пошта, бейнеойын платформалары және басқа да сандық қызметтер үшін тексерілген сандық аккаунттарды сатып алу және сату бойынша жаһандық онлайн нарық.  2017 жылы іске қосылған бұл платформа маркетинг және автоматтандыру топтарына жарнама, қатысу және цифрлық операциялар үшін алдын ала бапталған аккаунттарға қол жеткізуге мүмкіндік береді.

## Тарихы

Accs-market 2017 жылы құрылды. Кейбір деректерге сәйкес компанияның бас кеңсесі Ұлыбританияның Лондонда орналасқанымен, ол Сейшел аралдарында тіркелген *Carfax Commerce Inc.* заңды тұлғасы арқылы жұмыс істейді.

2020 жылдан бастап Accs-Market өз каталогын айтарлықтай кеңейтіп, Twitter, TikTok, Reddit, Discord, Steam және Telegram сияқты платформалардағы аккаунттарды қамти бастады. Сондай-ақ, Facebook-тегі жарнамалық аккаунттар, жоғары шығын лимиттері бар Business Manager тіркелгілері және үлкен тәуліктік жарнама шектеулері енгізілді.  2023–2025 жылдары компания орта деңгейлі жаһандық бәсекелеске айналып, халықаралық пайдаланушылар базасын кеңейтті.

## Дереккөздер
(624) Гектор

**(624) Гектор** — Юпитердің орбитасы бойымен айналып жүрген троян астероидтарының ішіндегі ең үлкені. Ол L4 Лагранж нүктесінде орналасады, яғни Юпитердің алдынан жүріп қозғалады.

Астероидты 1907 жылы 10 ақпанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Бұл (588) Ахиллес пен (617) Патроклдан кейін ашылған үшінші троян астероиды болды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

(624) Гектордың ұзындығы басқа өлшемдерінен гөрі анағұрлым артық екені бұрыннан белгілі болды. 2006 жылдың шілдесінде ол тоқайласқан қосарлы дене болуы мүмкін деген деректер тарады. 2011 жылдың қарашасында бұл, шын мәнінде, кішігірім серігі бар астероид екені анықталды.

Серіктің өлшемдері 12±3 шақырымға тең деп бағаланады. Ол (624) Гекторды үш күнде бір айналып, одан орташа есеппен 623 шақырым қашықтықта орналасады. 2017 жылы оған Скамандр деген атау қойылды.

Астероид атауы Ежелгі Грекия аңыздарынан белгілі болған Трояның бас батыры есіміне байланысты. Троя соғысында ханзада Гектор гректерге қарсы тұрған. Ал Скамандр оның баласы болған.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
(659) Нестор

**(659) Нестор** — Юпитердің орбитасы бойымен айналып жүрген троян астероиды.  Ол L4 Лагранж нүктесінде орналасады, яғни Юпитердің алдынан жүріп қозғалады.

Оны 1908 жылы 23 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Ең үлкен троян астероидтары тізімінде 12-ші орында тұр.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

Астероид атауы Ежелгі Грекия аңыздарынан белгілі болған Пилостың патшасы әрі аргонавтардың бірі есімімен аталды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
(611) Валерия

**(611) Валерия** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1906 жылы 24 қыркүйекте Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты.

Астероидтың атауы оның 1906 VL деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы мүмкін.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
Қарашы бек

**Қарашы** **бек** немесе **қараушы бек** – XIV-XVIII ғасырлардағы кейбір түркі халықтары арасында ең жоғары феодалдық атақтардың бірі.

Қарашы бек шені XIII ғасырдың басында Моңғол империясында пайда болды. Кейінірек Жошы ұлысы, Қырым хандығы, Сібір хандығы, Қазан хандығы және Қасым хандықтарында елдегі ең маңызды лауазымдардың бірі болды. «Қарашы» атағын хандар өз ұлысы бар, ең беделді, ықпалды және күшті рубасылары мен ұлысбасыларына, әдетте хан отбасының туыстарына берген.

## Тарихы
Қарашы бек лауазымының пайда болуы туралы мәліметтер «Моңғолдың құпия шежіресі» деп аталатын тарихи деректерде сақталған. Ондағы бір әңгімеде Шыңғыс ханның он сарай лауазымын құруы туралы айтылған. Солардың бірі садақ пен жебе алып жүруге міндетті төрт адам туралы, және бұлар алғашқы қарашы-бектерге (қарача) айналған садақшылар немесе хорчилер болды делінген. Кейінгі Шыңғыс ұрпақтары өздерінің аңызға айналған атасының әрекеттерін үлгі тұтып, бұл лауазымға өз айналасынан ең адал төрт адамды тағайындады. Уақыт өте келе бұл Шырын, Арғын, Барын, Қыпшақ, Маңғыт, Найман, Қият және Сиджут сияқты үлкен рулар арасында мұрагерлік жолмен берілетін мемлекеттік шен болып кетті.

Қарашыбектер ең маңызды мемлекеттік істерге жауапты болды, оның ішінде қаржылық және әкімшілік қызметтер, жер дауы, сот төрелігі, сыртқы саясат, әскери істер және басқа да мәселелерді бақылау. Олардың мемлекеттік жарғыларға қол қою құқығы болды. Әдетте елдің ұлысбектерінен төрт қарашыбек сайланған (Өзбек және Жәнібек хандар тұсында – Қият, Коңырат, Қыпшақ, Найман немесе Сиджиут). Қарашыбектердің арасынан беклербегі (қазіргі премьер-министрге тең қарашыбектердің басшысы) және уәзір (ханның жеке кеңесшісі) сайланатын.

Бектер мен хан арасындағы билік тепе-теңдігіне байланысты қарашыбектердің елді басқарудағы рөлі мен маңызы әртүрлі болды. XIV ғасырдың ортасында бектердің жағдайы күшейіп, хандардың билігі әлсіреген сайын, Алтын Ордадағы қарашыбектердің ықпалы артты. Қарашыбектердің лауазымдары біртіндеп сайланатын емес, мұрагерлік жолмен берілетін деңгейге ие болды. Алтын Орданың кейбір беклербектерінің күшейгені соншалық, елді жеке дара басқарып, өздері хандарды тағайындап, тақтан тайдыратын (мысалы Мамай, Едіге). XV және XVI ғасырлардағы Қазан, Қырым және Сібір хандықтарында қарашыбектер арасында Шырын руының өкілдері жетекші рөл атқарды; беклербектер әдетте солардың арасынан тағайындалатын болды.

## Дереккөздер

Санат:Алтын Орда
Санат:Алтын Орда билері
(700) Ауравиктрикс

**(700) Ауравиктрикс** — Негізгі белдеудегі астероид.

Оны 1910 жылы 5 маусымда Йозеф Хелффрих Гейдельберг обсерваториясында ашты.

Schütte-Lanz фирмасы шығарған дирижабльдің сәтті ұшуына байланысты аты латыншалап «әуені жеңген» деп қойылды.

thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Астероидтар тізімі (601—700)
Санат:Астероидтар
Футзалдан Қазақстан U-19 чемпионаты 2026

**Футзалдан 19 жасқа дейінгі Қазақстан чемпионаты 2026** — қазақстандық кәсіби футзал клубтарының арасындағы жастар лигасы.  

Чемпионат 2025 жылдың 5 қыркүйегінен бастап 2026 жылдың 17 мамыр аралығында өтеді. Чемпионатқа Қазақстанның 11 қаласынан 12 команда қатысты. Қазақстан футзал қауымдастығының талаптарына сәйкес жоғары лиганың барлық кәсіби командалары барлық жастағы командаларын дайындауы міндетті. 
## Қатысушылар

## Тағы қараңыз
* Футзалдан Қазақстан ұлттық құрамасы
* Футзалдан Қазақстан чемпионаты 2025-26
* Футзалдан Қазақстан U-19 чемпионаты 2026
* Футзалдан Қазақстан U-17 чемпионаты 2026
* Футзалдан Қазақстан U-15 чемпионаты 2026
* Футзалдан Қазақстан U-13 чемпионаты 2026

## Дереккөздер

Санат:Футзалдан Қазақстан чемпионаты
Бустон (қала)

**Бустон** ( 2016 жылға дейін — *Чка́ловск*, ) — Тәжікстанның Соғды облысындағы қала. Бустон халқының саны 2025 жылдың қазан айындағы жағдай бойынша 35 000 адамды құрады. 

## Географиялық сипаттама
Ол Курамин жотасының батыс сілемдеріне жақын жазықта орналасқан. Бустон Хожанттан солтүстік-батысқа қарай 52 шақырым жерде, Өзбекстан шекарасына апаратын жолда (ол 6 шақырым жерде) орналасқан.

## Тарихы
Қала құрылысы Чкаловск деген атпен 1949 жылы Соғды облысындағы Хожант қаласының маңында басталды. Кеңес дәуірінде қала құпия қала болып саналды, себебі онда КСРО жаппай ядролық энергияны дамыту үшін пайдаланған уран өңдеу зауыты орналасқан. Бастапқыда қала Соцгород (социалистік қала) деп аталды, ал жаңа қаланың құрылысы уран өңдеу зауытының жанында басталды. Кейін қала Курчатовтың құрметіне аталып, бірақ қала құпия болып саналғандықтан, ол кеңес ұшқышы Чкаловтың құрметіне өзгертілді. 2016 жылдың 3 наурызында Тәжікстан Ұлттық жиналысы қаланы Бустон деп атады.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Бустон және оның айналасы толығымен дерлік жыртылған және мелиорациялық каналдармен көмкерілген аграрлық аймақ. Шығыста көтерілген таулар дала және шөлейт өсімдіктермен жабылған. Ауылда көптеген шаруа қожалықтары бар, шағын бизнес дамыған.

## Дереккөздер

Санат:Соғды облысы қалалары