open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Піскем жуасы

**Піскем жуасы**  () – амариллистер тұқымдасының жуа туысына жататын өсімдік.

Мәртебесі: таралу аймағы қысқарып бара жатқан, сирек кездесетін түр. Батыс Тянь-Шань эндемигі. Талас Алатауы (Кіші Ақсу, Үлкен Ақсу, Ақсу өзені аңғарларында) және Угам жотасында (Пияздысай өзені аңғары) кездеседі. Қазақстаннан тыс Өзбекстан мен Қырғызстанда таралған. Жартастар жарығында, шөгінді тастарда, малта тасты арналарда, теңіз деңгейінен 2400м биіктіктегі тасты баурайдың аршалы белдеуінде өседі. Ірі сабақты түр (биіктігі 1 метрге дейін), пиязшығы үлкен, салмағы 70 грамға жетеді. Гүл шоғыры дерлік шар тәрізді, көптеген ақ гүлдерден тұрады. Пиязшығының жылда вегетативті көбеюінің нәтижесінде топ болып өседі. Мұндай топта өркендер саны18-30-ға жетеді, орташа тығыздығы бір шаршы метрде 10 өркенге дейін болады. Алдыңғы жылдарда пиязшығын орынсыз көп жинау нәтижесінде саны қысқарып отыр. Тағамдық және дәрілік шикізат ретінде қап-қап қылып жинаған. Қорықтар ұйымдастырғаннан кейін түр популяциялары қалпына келді. Мәдени түрде жақсы өседі, Қазақстан мен Өзбекстанның көптеген тұрғындары оны мәдени түрде бақшаларында өсіреді. Тұқымынан өссе, үшінші жылы гүлдейді. Тұқымның өнуі өте ұзақ, тез өскенде екі жылда, жай өссе үш жылда көктеп шығады. Сәндік өсімдік ретінде мәдени өсіруге ыңғайлы. Аязға төзімді бақша пиязын алуда сұрыптау үшін қолданылады. Ақсу-Жабағылы қорығында қорғалады. Кездесетін барлық популяцияларын ерекше қорғауға алып, бақылау жасау керек, яғни түрді бұрынғы өскен жерінде қайта өсіру шараларын іске асыру қажет.

Дереккөздер: 
«Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы» Қызыл кітап беттерінен. А.А.Иващенко. Алматы 2006 жыл

Санат:Амариллистер
Ле Корбюзье

**Ле Корбюзье** (; нағыз аты **Шарль-Эдуар Жаннере-Гри** (); 6 қазан 1887, Ла-Шо-де-Фон, Швейцария — 27 тамыз 1965, Рокебрюн — Кап-Мартен, Франция) — швейцардық текті француз архитекторы ,  модернизмнің және функционализмнің бастаушысы, архитектурадағы халықаралық стильдің өкілі, суретші және дизайнер.

## Жұмыстары

MESP4.jpg
La maison Dom-ino de Le Corbusier (Biennale d'architecture 2014, Venise) (14938729273).jpg
Sanskar Kendra Museum.JPG
Palace of Assembly Chandigarh 2007.jpg
Chandigarh High Court.jpg
Maison blanche 04.jpg
CF05.jpg


## Стильдің ерекшелегі
Ле Корбюзье - ХХ ғасырдың ең маңызды архитекторлардың бірі. Фрэнк Ллойрт Райт, Уольтер Групиос, Мис ван дер Роэ, сияқты архитектураның келбетін өзгерген атақты реформаторлардың қатарына кіреді. 

Оның жобалары Швейцария, Франция, Германия, АҚШ, Аргентина, Жапония, Ресей, Үндістан, Бразилия елдерінде салынған болатын.

1923 жылы Ле Корбюзье *L'Esprit Nouveau* журналында "Архитектураның 5 түпкі түйіндері" атты манифесті жариялады. Осы қарапайым қағидаларда замананауи архитектураның негізгі принциптері ұсынылған. Олар:

**1. Пилотис**. Темір бетоннан жасалған бағана-тіректер үйді жер деңгейінен көтереді де, пайда болған кеңістік саябақ немесе автотұрақ ретінде қолданылады.

**2. Шатыр терраса** Қарапайым шатырдың орнына, Ле Корбюзье жазық шатырды ұсынған. Жазық шатырда кіші саябақ немесе демалатын орынды салуға болады.

**3. Ашық жайғасым** Құрылыстағы жаңа технологияларының пайда болуы себебінен, уйдің салмағы оның қабырғаларына қысым тигізген жоқ. Үйдің ішкі жайғасымын үлкенде нәтижелекпен жоспарлауға мүмкіндік берді.

**4. Кең терезелер** Қасбетті бүкіл ұзындығы бойынша кесетін көлденең терезе бөлмелерді бірдей жарықтандырады.

**5. Шатыр бақшалары**  Ғимараттың сыртын оның құрылымдық қызметінен бөлу - қасбетті құрылымдық шектеулерден босатады
       
## Сыртқы сілтемелер
* Официальный сайт Фонда Ле Корбюзье в Париже 
* История строительства штаб-квартиры ООН в Нью-Йорке
* Капелла в Роншане
* ''Le Corbusier'', Bilder für die Ausschreibung zum Bau des Palastes der Sowjets, 1931.
* Планы построек Ле Корбюзье
* дискуссия о Корбюзье в рамках российско-французского проекта «Мутирующая реальность» 
* 

Санат:Швейцария сәулетшілері
Дендер (газет)

**«Дендер»** — Индер аудандық газеті. 1934 жылдан «Социалистік мал шаруашылығы», 1958—94 ж. газет «Коммунизм туы», «Индер», 1994 жылдан «Дендер» болып шыға бастады. «Дендер» газеті ауданның сан алуан өмірін жүйелі көрсетіп отырады. Бір күннің жаңалықтарын жинақтап, тұтас газет санын шығару тәжірибесі бар. Әсіресе ауданның таңдаулы адамдарын, олар атқарған игі істерді жария етуге күш салады. Газет жұмысына оқырмандар, жұртшылық кеңінен қатысады. Газеттің алғаш редакторы («Социалистік мал шаруашылығы») - Ғ. Аманғалиев. Әр жылдарда мұнда У. Машанов, Д. Шененов, С. Ерғалиев, Қ. Қарабалин, I. Нұркасынов, Ғ. Сайханов, Т. Ысқақов, М. Шәріпов, I. Көпбаев, Е. Көшековтер редактор болды. Белгілі ақын М. Сатыбалдиев, геология-минералогия ғыл. докторы Н. Сейітов, республикалық «Тамаша» ойын-сауық отауының ұйымдастырушысы, ақын Қойшығұл Жылқышиев, танымал журналист М. Қабиев кезінде осы редакцияда жұмыс істеген. Газет ұйымдастыру-бұқаралык жұмысты жүргізуде бай тәжірибе жинақтаған. Тілшілерге жыл сайын М. Өтемісұлы атындағы жүлде беріліп тұрады. 1998 жылдан редакторы С. Базарбаев. Аптасына 1 рет шығады. Таралымы 1500 дана (2000 ж.).

## Дереккөздер

Санат:Атырау облысы газеттері
Санат:Қазақ тілді газеттер
Нәубет (деректі фильм)

** Нәубет**&nbsp;— Тоқтау жасатылған кино режиссёр Қалила Умаровтың деректі фильмі, шығарылған жылы 1992 жыл.

## Фильм
Деректі фильм

## Деректі фильм жайлы
Бұл деректі фильм В.Михайловтың "Хроники Великого Джута" кітап желісі бойынша түсірілген, Бұл ашаршылық Жоңғар шапқыншылығынан да асып түсетін қазақ даласына зобалаң болды, қазақтарды кең жартысы қырылды, 
Бұл ашаршылықтан кейін қазақтардың саны 1926 жылы болған санақтағы санға қырық жылдан кейін жеткен.

## Ашаршылық жайлы
“Қазақ тарихындағы ең қаралы, ең қасіретті кезең – 1932-1933 жылдар – халықымыздың тең жарымын, бәлкім, одан да көбірек бөлігін жалмап жатқан ғаламат ашаршылық. Қазір бұл сұмдық заманды баяғы Ақтабан шұбырынды уақиғасымен салғастырып жатады. Онда да қазақ халқы ауыр шығын тартқаны белгілі. Қалған ел қонысынан ауып, жан-жаққа бытыраған, қаншама қиындыққа ұшыраған. Бірақ Ақтабан-Шұбырынды – жаугершілік кезіндегі ауыр жеңіліс нәтижесінде тап болған бақытсыздық еді. Ер-азамат айқасып, арпалысып өлді, бала-шаға, кемпір-шал тура келген ажалға ұшырады. Аман қалған азаматтардың басы бос болды, қолында қауы болды; ел-жұрт қайтадан ұйысып, қатерлі жауға қарсы жаңа күресін бастады. 1932-1933 жылғы ғаламат ашаршылықтың жөні мүлде бөлек. ” – дейді Мұхтар Мағауин.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми торабы 

## Дереккөздер


Санат:1992 жылғы Қазақстан фильмдері
Санат:Қазақстан деректі фильмдері
Санат:1932 жыл Қазақстанда
Санат:1933 жыл Қазақстанда
Джованни Пьерлуиджи Палестрина

**Джованни Пьерлуиджи да Палестрина** (,  ; лақап аты «Джаннетто» — ; 17 желтоқсан 1525 немесе 1526, Палестрина — 2 ақпан 1594, Рим) — италия композиторы, Ренессанс дәуірінің ірі полифонисттердің бірі. Рим музыка мектебінің елеулі уәкілі.

## Творчествосы
Палестрина тек қана көпдауысты музыканы шығарған: шіркеу полифониясының жанрында105 месса, 68 офферторийларды, 140 мадригал, 300-ден астам мотет шығарған. Басқа жанрларда 72 ұран, 40 магнификаттарды, 11 Литания мен Ламентация шығарған.

## Шығармаларының басылымдары
* Giovanni Pierluigi da Palestrina. Werke, hrsg. v. F.X. Haberl u.a. 33 Bde. Leipzig, 1862–1907 (PW)
* Giovanni Pierluigi da Palestrina. Le opere complete, per cura e studio di Raffaele Casimiri, Knud Jeppesen, Lino Bianchi. 35 vls. Roma, 1939–87 (C)

## Сыртқы сілтемелер
* Палестрина шығармаларының тізімі (ағылш.)
*  ''Naumann L.'' Giovanni Pierluigi da Palestrina und die Legende der Rettung der mehrstimmigen Kirchenmusik. Studienarbeit. Phillips Universität Marburg, 2011
* Старое собрание сочинений (PW) на IMSLP
* Marvin C. Giovanni Pierluigi da Palestrina: a guide to research (2002; фрагмент)
* Мадригал ''Vestiva i colli''

Санат:17 желтоқсанда туғандар
Сатьяджит Рай

**Сатьяджит Рай** ( немесе , ; 2 мамыр 1921, Калькутта, Британдық Үндістан — 23 сәуір 1992, Калькутта, Үндістан) — ірі Үндістан кинорежиссёры, сценарийшісі, жазушы, композитор, продюсер, киносыншы, безендендіруші. Үндістан азаматтарының ішіндегі ең бірінші Оскар  марапатын лауреаты. Көптеген Үндістан мемлекетінің марапаттарының егесі. 

1955 жылы «Жол әні» атты киноны шығарғаннан кейін Үндістан кинематографының неореалисттік бағытының негізін қалаушы. 

Берлин кинофестивалінде «Күміс аю» марапатымен ең жақсы режиссерлік жұмыс ұшін марапатталған.

Өзінің фильмдерінің көбісіне музыкасын өзі жазған.

## Сыртқы сілтемелер
* Сатьяджита Рай сайты 

## Дереккөздер

Санат:Үндістан тұлғалары
Санат:Құрметті Оскар сыйлығының иегерлері
Аласа дестегүл

**Аласа дестегүл** () — мелантия тұқымдасына жататын өсімдік.
Мәртебесі: Мелантия тұқымдасына жататын ерте гүлдейтін өсімдік. Қазақстанда сирек кездесетін түр ретінде белгілі. Оңтүстік Қазақстанның бірнеше жерінде (Шардара су қоймасының маңы, Мойынқұм құмы, Шу-Іле таулары, Сырдария Қаратауы) өте оқшауланып сирек кездеседі. Жалпы таралуы бойынша кәдімгі ортаазиялық түр, Ауғанстанда, Белуджистанда, Индияда сирек те болса кездеседі. Құмды шағыл тасты және сазды сұр топырақты беткейлерде, төменгі тау белдеуі мен жазықтықтың бекітілген құмдарында өседі. Қар еріген бойда өте ерте гүлдейді. Өсімдіктің бар бөлігі, әсіресе пиязшығы улы, құрамында әр түрлі алкалоидтар бар. Мәдени түрде өсіріледі. Алматы қаласындағы ботаника бағында жүргізілген тәжірибе нәтижесінде түрдің мәдени өсірілуде әлсіз екендігін көрсетті. Ерекше жеңіл топырақты қажет етеді. Қазіргі уақытта дестегүлдер табиғи популяциясының саны мен жағдайы зерттелмеген. Болашақта арнайы зерттеулер жүргізіп, ерекше қорғалатын жерлер ұйымдастыруды қажет етеді.

## Дереккөздер

Санат:Лапыздар
Санат:Қазақстан флорасы
Джорджия

**Джорджия** — АҚШ-тың оңтүстік-шығысында орналасқан штат. Тұрғын саны — 10 097 343 (2014).

## Дереккөздер

Санат:АҚШ штаттары
Миннесота

**Миннесота** () — Америка Құрама Штаттарының штат.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ штаттары
Род-Айленд

**Род-Айленд** (, тікелей аудармасы: Роуд-Арал) — Америка Құрама Штаттарының солтүстік-шығыс бөлігіндегі орналасқан штаты.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ штаттары
Оңтүстік Дакота

**Оңтүстік Дакота** () — Америка Құрама Штаттарының штаты.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ штаттары
Юта

**Юта** () — АҚШ-тың батысында, Сеңгір тауларының маңында орналасқан штат. Солтүстік-шығысында Вайоминг, шығысында Колорадо, оңтүстігінде Аризона, батысында Невада және солтүстігінде Айдахо штаттарымен шектеседі. Орталығы мен ең ірі қаласы — Солт-Лейк-Сити.

1896 жылғы 4 қаңтарда Юта АҚШ құрамына 45-штат ретінде енеді. Юта АҚШ-тың транспорттық штаты болып келеді, осы жерде ақпарат технологиясы, ғылымы,тау кен өнеркәсібі мен туризмі өте дамыған.

## Этимологиясы
Штаттың аты Юталар тайпасының атауынан шыққан, және олардың тілінде ол «Тау адамдары» дегенді білдіреді.

## Тарихы
Шамамен 2 мың жыл бұрын Колорадо үстіртінің маңында ежелгі анасази мәдениеті пайда болады. Кейін сол жерде пуэбло мәдениеті қалыптасады да, штаттың оңтүстік-шығысында олардың тұрғын үйлері табылады. Еуропалықтардың келген кезінде ол жерде юталар, пайуттар, навахо мен гошуттар мекендеген.

Юта жерінде 1540 жылы бірінші келген еуропалықтардың қатарында  мен оның сарбаздарын айтып кетуге болады. Олар Жеті Алтын қалаларды іздестірген екен. Бұл — Пиреней түбегінде пайда болған Солтүстік Америка жерінде тығылған алтынға бай қалалар туралы аңыз болатын.

1776 жылы екі француз миссионерлері Сильвестре де Эскаланте мен Франсиско Домингес Санта Фэ мен Калифорния арасында жол жүйесін құрастыру мақсатымен Юта жеріне экспедиция жасаған. 1840 жылдары Юта жері Калифорниядан жүретін жолдар мен көші-қону үшін ғана қолданылатын, ол жерде зерттеулер сирек жүретін. 1847 жылы осы жерге мормондар бірінші рет Иллинойстан келеді.

## Халқы
Юта халқының 87%-ы қалаларда тұрады, және бұл Ютаны ең урбандалған штаттардың қатарына қосады. Халықтың шамамен 80%-ы Уосатч-Фронт ауданында тұрады, оның орталығы — .

Юта діни жақтан біртектес штаттардың бірі болып келеді, өйткені халқының 60%-ына жуығы — мормондар. Бұл олардың күнделікті өмір салтына және дәстүрлеріне әсер тигізеді.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ штаттары
Брахмагупта

**Брахмагупта**, **Брамагупта** (, 598—670 ж.ш.) —VI ғасырдың үнді математигі және астрономы. Удджайндағы обсерваторияны басқарған. Византияның және орта ғасырдларың ислам мемлекеттерінің астрономиясының дамуына елеулі әсер еткен. Алғашқы рет астрономия үшін алгебралық тәсілдерін қолданған. Математикада  оң сандар мен теріс сандармен және ноль санымен арифметикалық амалдар үшін ережелерді енгізген. Осы күнге дейін «» (Брахма-спхута-сиддханта) - «Брахманың ілімін жетілдіруі» атты еңбегі сақталған. Бұл еңбекте үлкен бір бөлімі астрономияға, ал екі бөлімі математикаға арналған.

## Сыртқы сілтемелер

* http://books.google.ca/books?id=ebZIAAAAcAAJ&source=gbs_navlinks_s Brahmagupta, Bhaskara, Colebrooke H.-T., Algebra, with arithmetic and mensuration, from Sanscrit of Brahmagupta and Bhascara,378,John Murray,1817,
* Ван дер Варден Б. Л. Уравнение Пелля в математике греков и индийцев. *Успехи математических наук*, 31, вып. 5(191), 1976, с. 57-70.
* Володарский А. И. Очерки истории средневековой индийской математики. — М.: Наука, 1977.
* Gupta R. C. Brahmagupta’s formulas for the area and diagonals of a cyclic quadrilateral. *The Mathematics Education*, 8, 1974, p.&nbsp;33-36.
* Sarasvati Amma T. A. *Geometry in ancient and medieval India.* Delhi: Motilal Banarsidass, 1979.
* История математики, т.1, М., 1970.
Ара

* Бал арасы — жәндік.
* Ара — тұрмыстық құрал.
* Ара — сатиралық журнал.
Алтай шақылдағы

**Алтай шақылдағы** - Қазақстандағы қоянтәрізділер отряды, шақылдақтар тұқымдасындағы бес түрдің бірі (денесінің ұзындығы 25 см, салмағы 250 г). Басқа шақылдақтар сияқты қысқа шөп үйіп, қор жинайды, сондықтан бұларды кей кезде *пішен салғыштар* деп те атайды. Алтай шақылдағының аяғы қысқа, қысқа дөңгеленген құлақтары және байқалмайтын құйрығы болады. Дене бітімі тышқандікіне өте ұсас. Басқа шақылдақтарға қарағанда ірілеу және табаны көбінесе қара немесе қоңыр түсті. Қазақстанда тек Алтайда, ірі тасты шөгінділерде мекендейді. Жыл бойы белсенді. Жаз мезгілінде қысқа азық жинайды. Қыста жазда дайындалған пішенмен қоректенеді. Сәуірде күйлейді. Жылына 2-4 ұрпақтан туып, бірнеше рет көбейеді. Олар келер жылы ғана ересекке айналады. Шақылдақтың жауы - барлық сусарлар (бұлғын, сары күзен, сарғыш күзен, ақкіс, аққалақ және басқалар) және де күндізгі қанатты жыртқыштар мен жапалақтар.

## Дереккөздер

Санат:Шақылдақтар
Қара тоқылдақ

**Қара тоқылдақ** - Қазақстанда мекендейтін 8 тоқылдақтың ішіндегі ең ірісі (салмағы 300-400 грамм), осылардың ішінде жалғыз осы ғана түгелдей қара түсті, тек басында ашық қызыл түсті *телпегі* бар. Қазақстанда тек Алтай ормандарында және Республикамыздың солтүстігінің кей жерлерінде тіршілік етеді. Ескі биік діңді қылқан жапырақты ормандарды таңдайды, оның қатты мұңды *кли-и-и-и-а* ағайын немесе ерекеше *барабанның даңғыр дүңгірін* жиі естуге болады. Тұмсығы ұзын және үшкір болып келеді. Дене бітімі әдемі әрі сүйкімді болып келеді. Жеке болып жүреді, тек ұялау кезінде ғана жұптасады. Ешқандай жерде көп болмайды, яғни қоныстанбайды. Қарағай діңін ұңғылап тесіп, ұя жасайды. Ұясының шығу тесігі созылған тікбұрыш сияқты. Қазақстандағы тіршілігі әлі де зерттелмеген. Бірақ та Қара тоқылдақ құсын зерттеу алдағы жылдардағы зерттеуге мақсатқа қойылған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан құстары
Санат: Тоқылдақтәріздестер отряды
Рамакришна

**Рамакришна** (сопылық есімі; шын аты — **Гададхар Чаттерджи**, , ;) (18. 2. 1836, Камарпукур, Бенгалия—16.8.1886, Калькутта) — неоиндуизмнің өкілі, гуманизм идеяларын насихаттаушы, Үндістан қоғам қайраткері. Рамакришнаның көзқарасы үндістандағы ірі діни ағымдардың және йогтардың принципі бойынша мистицизммен іс жүзінде ұзақ шұғылдану ықпалымен қалыптасты. Рамакришна өзін веданттық абсолюттік идеализмнің ізбасары санай отырып, материалды дүниенің шындығын мойындайды. Сөйтіп Шанкараның абсолютті монизмі (адвайт) мен Рамануджидің шектелген монизмін (вишиштадвайты) біріктірмекші болады. Рамакришна Үндістанның және бүкіл адамзаттың қайта өркендеуі үшін әлеуметтік өмірдің бірден-бір ірге тасы болып табылатын діни рухты тарату қажет деп санайды. Адамның жер бетіндегі өмірінің ең жоғарғы мақсаты — тәңірін сүю және оған берілу арқылы жаратушыны тану дейді. Рамакришнаның өсиеттері арқылы үнді национализмінің идеологиясы әуел бастан-ақ діни сипат алады.
## Дереккөздер

Санат:Индуизм
Аркадий Райкин

thumb|right|125px
Райкин Аркадий Исаакович (24. 10. 1911 ж. т., Рига)— совет эстрада әртісі, КСРО халық әртисі (1968). 1935 ж. Ленинградтың театр техникумын бітірді. Осындағы Жұмысшы жастар театры мен Ленин Комсомолы атындағы театрда ойнай жүріп, эстрадаға да белсене қатысты. 1939 ж. құрылган Ленинградтың эстрада және миниатюра театрында әуелі әртист болып, кейіннен осы театрдың көркемдік жағын басқарды. Пародияшы ретінде бастаган Райкин өз творчествосының әлеуметтік- сатиралық бағытын күшейте түсті. Ол жаңа өмірдің өркендеуіне кедергі келтіретін жайларды күлдіргі өнері мен қолма-қол, аяусыз әшкерелеп отырады. Райкин театрының спектакльдері қатарында «Дүние жүзін 80 күнде аралау» (1951), «Күлген айып емес» (1953), «Жыл мезгілдері» (1956), «Екі ден елуге дейін» (1961), «Светофор» (1969) т. б. бар. Гастрольдік сапармен шетелдерде (Польша, Болгария, Венгрия, Румыния, Англия т. б.) өнер көр- сетті. 3 орденмен марапатталған.
## Дереккөздер

Санат:КСРО актерлері
Матьяш Ракоши

**Ракоши (Какозі) Матьяш** (9. 3. 1892 – 5. 2. 1971) — венгр саяси қайраткері. Венгр совет республикасы (1919) кезеңінде сауда халық комиссарының орынбасары, қоғамдық өндіріс халық комиссары. 1921—24 ж. Коминтернде жұмыс істеді. Венгрия компартиясының ұйымдарын қайта құруға қатысты 1926 ж. қыркүйегінде ұсталып, ұзақ уақыт түрмеде отырды. 1940 ж. босатылды. Венгрия фашизмнен азат етілгеннен кейін (1945) Ракоши Компартия мен үкіметте бірсыпыра басшы қызметтер атқарды. Бұл қызметтерде жүріп, Ракоши соц. құрылыс ісінде елеулі қателіктер жіберді: жоспарлы тапсырмаларды дәлелсіз артық белгіледі, партия тұрмысының лениндік нормаларын, соц. заңдылықты бұзды. Венгр еңбекшілер партиясы (ВЕП) ОК-нің 1956 ж. шілдедегі шешіміне сәйкес, Ракоши ВЕП ОК-нің 1-секретарьлығы қызметінен босатылып, ВЕП Саяси бюросының құрамынан шығарылды. 1962 ж. тамызда Венгр соц. жұмысшы партиясының ОК-і Ракошиды партиядан шығарды.

## Билікке келгенге дейін
Ол кедей еврей отбасындағы он екі баланың алтыншы баласы болды - бақалшы Йозеф Розенфельд пен Сесилия Ледерер. 1904 жылы аттарды мадияризациялау саясатына байланысты бүкіл отбасы өз фамилиясын Ракосиге ауыстырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс майданда соғысып, сол жерде тұтқынға түсіп, Венгрия Коммунистік партиясының қатарына кіреді.

Венгрияға оралды. Бела Кун үкіметінде халық комиссарының бірінші орынбасары, одан кейін сауда халық комиссары қызметтерін атқарды. Қызыл гвардия мен Қызыл Армияны басқарды. [Мажар Кеңес Республикасы құлағаннан кейін Австрияға эмиграцияланып, тұтқындалып, тоғыз айдан кейін елден қуылды.

1920-1924 жж. Коминтерннің атқару комитетінде жұмыс істеді, 1921 жылы оның хатшысы болып сайланды. 1924 жылы желтоқсанда заңсыз коммунистік партияны ұйымдастыру үшін Венгрияға оралды. 1925 жылы қыркүйекте ол тұтқындалып, әскери сотқа жеткізілді, онда прокурор өлім жазасын талап етті, бірақ еуропалық солшыл интеллигенцияның (оның ішінде Р. Роллан да бар) наразылықтары істің азаматтық сотқа берілуіне, ол сегіз жарым жылға бас бостандығынан айырылды.1920-1924 LiveJournal. Коминтерн атқару комитеті жұмыс істеді, 1921 жылы оның хатшысы үлкен сайланды. 1924 жылы желтоқсанда заңсыз коммунистік партия уйымдастыру үшін Венгрия оралды. 1925 жылы қыркүйекте ол тұтқындалып, әскери сотқа жеткізілді, онда прокурор өлім жазасын талап етті, бірақ еуропалық солшыл интеллигенцияның (оның ішінде Р. Роллан да бар) наразылықтары істің азаматтық сотқа берілуіне, ол сегіз жарым жылға бас бостандығынан айырылды.

1940 жылы қазанда Кеңес Одағы үкіметі Ракосиді 1848-49 жылдардағы Венгрия революциясын басып-жаншу кезінде Ресей басып алған баннерлермен айырбастады. 1940-45 жж. Мәскеуде Вьетнам Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің шетелдік бюросын басқарды. 1945 жылы ақпанда Кеңес әскерлерімен бірге Венгрияға оралып, Венгрия Коммунистік партиясын басқарды. 1945-1949 жылдары Премьер-Министрдің орынбасары.
Ауылға бір қыз келді

**Ауылға бір қыз келді** — 2003 жылы жарық көрген Мақсат Оспановтың фильмі.
## Сюжет
Ағайынды үш жігіттің ауылға келген бір қызға ғашық болуы – жастықтың баға жетпес қызық сәттерінің бірі. Жас жігіт Бауыржанның отқа оранған жүрегі оны күлкілі оқиғаларға апарып соғады. Фильм ауылға қыдырып келген арбір қызга және ауыл жігіттеріне арналган.

## Сыртқы сілтемелер
* Фильмді көру 
* Фильм туралы 

## Тағы қараңыз
Қара шаңырақ

Санат:Қазақстан фильмдері
Санат:2012 жылғы Қазақстан фильмдері
Жолдасқали Ахметұлы Досмұхамбетов

**Жолдасқали Ахметұлы Досмұхамбетов** (15. 9. 1916, Мақат ауданы, Ракуш к. — 20.12.1977) — мұнайшы, ҚазКСР-інің еңбек сіңірген мұнайшысы (1966). Лениндік сыйлықтың (1966), ҚР Мемлекеттік сыйлығының (1995, қайтыс болғаннан кейін) лауреаты. Маңғыстау мұнай кендерін ашушы және игерушілердің бірі. 1940 ж. Мәскеу мұнай институтын бітірген. 1940-47 ж. Байшонас кәсіпшілігінің бас геологі, кейіннен директоры, 1947—51 ж. «Қазақстанмұнайгазбарлау» тресінің басқарушысы, 1951-71 ж. «Қазақстанмұнай» бірлестігінің бас геологі, бастығы, 1971- 77 ж. «Ембімұнай» бірлестігінің бас геологі болып істеді. Ленин, Октябрь Революциясы, екі мәрте Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Екі дүркін ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды.
Санат:Тұлғалар 
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Сағашилі

**Сағашилі** (2007 жылға дейін – *Покровка*) — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы ауыл, Еңбек ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 32,8 км-дей, облыс орталығы Ақтөбеден 130 км-дей жерде жерде, Темір өзенінің сол жағасында орналасқан. Ауыл маңынан Атырау - Қандыағаш темір жолы және Ақтөбе-Атырау тас жолы өтеді.

## Тарихы
Іргесі 1930 жылы ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде қаланған. Бұрынғы Грачевский ауылдық кеңесі орталығы. Бұрын бұл ауылда Сталин атындағы ұжымшар болған. 1961-1996 жылдары астық өсіретін кеңшардың орталығы болды. Кеңшар негізінде Покровкада және округтегі Басшилі, Теміркөпір, Тепсен Қарабұлақ ауылдарында ӨК және шаруа қожалықтары құрылды. Бұрынғы шаруашылықта 90 трактор, 72 машина, 145 комбайн, 500 жылқы, 6000 мүйізді ірі қара және 17000 қой болған. 1981 жылы 38000 ц астық жинап, 9000 ц ет, 11500 ц сүт тапсырған. Кезінде  35 адам КСРО ордендерімен, медальдарымен марапатталған. Социалистік Еңбек Ері - Андрей Лагучин қызмет істеген. 
 
## Жер көлемі
Жер көлемі - 143000 га, ал егістігі -29000 га. Ауданаралық тас жол бар.

## Атауының өзгеруі
Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасының әкімшілік - аумақтық құрылысы туралы" Заңының 11-бабына сәйкес, Мұғалжар аудандық мәслихаты мен әкімдігінің, облыстық ономастика комиссиясының ұсыныстарын есепке алып облыс әкімдігі қаулы етеді және облыстық мәслихат шешім етеді: 
* Мұғалжар ауданының Покровка селосы - Сағашилі ауылы деп қайта аталсын.           
* Осы қаулы және шешім ресми жарияланған күнінен бастап он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.     

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1414 адам (672 ер адам және 742 әйел адам) болса, 2009 жылы 1623 адамды (830 ер адам және 793 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1684 адамды (902 ер адам және 782 әйел адам) құрады.

## Инфрақұрылымы

* Қазір Сағашилі ауылында "Сағашилі орта мектебі" жұмыс істеп келеді. Мектептің атауы 2013 жылы Абай орта мектебінен Сағашилі орта мектебіне өзгертілді. Қазіргі таңда мектепте 310 оқушы және 64 мұғалім бар. Ауылда сонымен қатар мектепке даярлайтын "Дана" балабақшасы бар. 
 
* 2014 жылы жаңадан дәрігерлік емхана ашылды. Бұл жаңа дәрігерлік емханада 10 медициналық қызметкер және 1 бас дәрігер қызмет етуде.
 

* Ауылда кеңшардан бері жұмыс істеп келе жатқан мәдениет үйі бар.
 
* Қамалұлы Ерболат құрған (8.03.2006) жалғыз мешіт бар.
 

## Шаруашылығы
20 өндірістік корпоратив, 1 серіктестік бар.

## Табиғаты
Өзендер - Темір, Шиелі, Қандыағаш, Ойыл. Таулар - Елубай, Байжарық, Байбосын. Сирек кездесетін өсімдіктер - берік сүттіген. Аң-құстар - кәмшат, құндыз, тарғақ. 

## Дереккөздер

Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Аңшы бала

**«Аңшы бала»** — 2012 жылы шыққан Қазақстандық балалар экшн фильмі.

## Жетістіктері
* Голливудте 2012 жылы International Family Film Festival (АҚШ) халықаралық  кинофестивалінде «Ең үздік шетел драмасы»
* Египетте 2012 жылы Каир балалар кинофестиваліне ресми қатысушы.
* «Киномалышок-2012» XI балалар кинофестивалінде  (Анапа, Ресей) «Ең үздік балалар фильмі» гран-приі
* Қазақстанның ең үздік балалар киносы, «ҚҰЛАГЕР-2012» ұлттық кинопремиясы.
* 2013 жылы 18-24 қазан аралығында Ресейдің Иркутск қаласында өткен ІІ Халықаралық "Сердце Байкала" отбасылық және балалар фильмдерінің кинофестивалінде "Балалар мен жеткіншектерге арналған үздік фильм" атанды
## Сюжеті
Он екі жасар қалалық бала Қамбарды ата-анасы жазғы демалыста атасы мен әжесіне жібереді. Бала ауылда ойдағыдай демалып жатады. Самал және басқа да өзімен жасты балалармен танысу, өзенде шомылу, түнгі алау отына пісірілген картоп, жұлдызды аспан астындағы қорқынышты әңгімелер. Түндердің бірінде қашарға  қасқыр шабуылдап, Самал асырап жүрген лақты өзімен алып кетеді. Қамбар қасқырды өлтірмек болады. Ересектер тойға кеткенде, ол Самалмен бірге қасқырды аулауға шығады.

## Сыртқы сілтемелер
*Киностан сайтында 
*"Аңшы бала" фильмінің тұсауы кесілді
*Жаңа қазақстандық "Аңшы бала" фильмі прокатқа шығады
*Lumiere сайтында 
*Kinomega сайтында

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан фильмдері
Санат:2012 жылғы фильмдер
Санат:2012 жылғы Қазақстан фильмдері
Ханзада Жумонг (телехикая)

**Ханзада Жумоң** - Оңтүстік Корея телесериалы. Сериал Когуре мемлекетінің негізін қалаушы Тонменсон жайлы оқиғаларды баян етеді. Сериал бүкіл әлемде өте танымал болды. Сериалдың бюджеті 32 млн долларды құрады.

## Сюжеті
Б.д.д 108ж солтүстік Корея мен Манчжурияны басқарып тұрған ежелгі Чосон мемлекеті Қытайдың Хан патшалығымен бір жыл бойы соғысып, жеңіліске ұшырады. Хан патшалығы ежелгі Чосон жерін 4 әкімшілік бөлікке бөліп тастады. Басқыншылардың зұлымдығы шыдап болмайтын дәрежеге жетті. Cодан ежелгі Чосон халқы қолына қару алып, елдің азаттығы үшін  соғысқа шықты. Азаттық жолындағы соғыстың қолбасшысы Хемосу деген батыр еді.  Чосон халқынан құралған Пуё мемлекеті бар болатын. Алайда Пуё елі ішінара Хан империясына бағынышты болды. Пуё елінің Хан империясын талқандап, қоластындағы қандастарын құтқаратын күші болмады. Тек халық арасынан шыққан Хемосу қолбасшы ғана, Дамуль әскерін құрып қытайлықтарға қарсы күресте біраз нәтижеге жетті. Алайда ол Хан империясының қолшоқпарына айналған Пуё елінің құрған тұзағына түсіп қалады. Ол қос жанарынан айырылып, абақтыға қамалады. Десе де оның арманын ұлы Жумоң жүзеге асырды. Ол Когурё атты мемлекеттің негізін қалады.

Сурет:Flag of Jumong.png
Сурет:Jumong site 1.jpg


## Басты рөлдерде
*Сон Иль Гук - Жумоң
*Хан Хие Жин - Со Со Но
*Чон Куаң Нел - Гымуа
*Хо Жун Хо - Хемосу
*Ким Сың Су - Тесо ханзада
*О Ён Су - Юхуа ханым
*Куон Ми Ри - Уонху патшайым
*Соң Жи Хие - Йе Со Я ханым
*Пак Там Хи - Иаң Соран
*Ан Ён Жу - Юри
*Жуң Юң Сук - бала Юри
*Ким Ёң Ки - Ён Та Баль
*Жин Хи Куоң - Ё Ми Ыль
*Ли Жа Ёң - Бу Дыкпуль
*Уон Ки Жун - Енпо ханзада
*Бе Су Бин - Са Ең
*Им Со - Буең
*Юн Доң- Яң Жоң
*О Ук- Барон Хуаң
*Ие Хо- генерал Ои
*Ан Жеоң- генерал Мари
*Им Дае - генерал Хеп По
*Пак Куеоң- Бу Бун Но
*Жоң Хо- У Те

## Түсірілім жұмысы
нобай|400x400 нүкте
Сериал Оңтүстік Кореяның Жонгу провинциясында MBC арнасының тапсырысымен түсірілді. Ханзада Жумонг сериялы түсірілген орында корейлік "Дон И" және "Ұлы ханша Сон Док" сияқты сериалдардың түсірілім жұмыстары жүргізілген болатын.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*hani.co.kr
*kbs.co.kr 

Санат:Оңтүстік Корея телесериалдары
Қоңырат ауданы

**Қоңырат ауданы** (, ) – Қарақалпақстан автономиялы республикасының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бірлік. Оңтүстігінде Түрікменстан Республикасы шығысында Қаңлыкөл ауданымен шектеседі. 1927 жылы құрылған.

Аудан орталығы — Қоңырат қаласы. Нүкістен Қоңыратқа дейінгі арақашықтық - 120 км. 2005 жылдың 1 қаңтарына аудандағы халық саны 113,5 мың адамды құраған. Ұлттық құрамы: қарақалпақтар 86,4%, өзбектер 6,1%, қазақтар 0,10%, орыстар 0,1% қалғаны 0,2%
2011 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша аудан құрамына кіреді:
*аудан бағынысындағы қала
#Қоңырат
*қалалық елді мекендер
#Қырыққыз
#Алтынкөл
#Елабат
#Жаслық
#Қарақалпақстан
#Құбыла Үстірт
*азаматтардың ауылдық жиындары
# Әдебиет
# Әжинияз атындағы
# Қоңырат
# Қыпшақ
# Наурыз
# Өрнек
# Раушан
# Суеңлі
# Үстірт
# Хорезм

Аудан экономикасының негізгі бөлігін ауыл шаруашылығы құрайды.

## Сыртқы сілтемелер
* Всемирный исторический проект 

## Дереккөздер


Санат:Қарақалпақстан аудандары
Поло

**Поло** ()() — ат үстінде доппен ойнайтын командалық спорт түрі. Полоны б.д.д. VI ғасырдың өзінде-ақ Персияда ойнаған. Бұл спорт түрі оқиғалы және шапшаң қозғалуды талап етеді.

## Ойынның мақсаты

* 1) Поло ойынында ыншылардың екі командасы қатысады.
* 2) Ойыншылар ұзан доптаяқтармен оны қарсыласының қақпасына кіргізу үшін допты ұрады. Көп гол соққан команда ұтады.
* 3) Командалар әрбір соғылған голдан кейін қақпаларын ауыстырады.
* 4) Ойыншыларды ауыстыруға рұқсат етілмейді. Бұндай жағдай ат немесе ойыншы жарақат алғанда ғана рұқсат етіледі.
* 5) Ойыншылардың футболкаларында олардың ұстаным нөмірі көрсетілген. 1 нөмірі - ең негізгі шабуылдаушы ойыншы, ал 4 нөмірі - қорғаныста барлығынан көп ойнайтын ойыншыныкі. 3 нөмірі әдетте капитан және команданың үздік ойыншысына беріледі. 

## Қауіпсіздікті қамтамасыз ету

Ойыншылар  қатты допты ұзын доптаяқтармен ұрады. Мұның қайғылы жағдайға оңай әкелуі мүмкін, ойыншылар сондықтан қорғаныш дулығалар мен тізеқаптар киеді. Аттың аяқтары құрсаулармен, ал олардың өздері мартингал деп аталатын арнайы керек-жарақпен қорғалған. Мартингал өзін және ойыншыны жарақаттай отырып, басын өте жоғары көтермеуі үшін атқа кедергі келтіреді. Аттың жалдары олар шабандоздарға кедергі жасамауы үшін қырылып алынады немесе өріледі. 

## Әдебиет
* Алматыкітап баспасы 2013 «Балаларға спорт жөнінде энциклопедиясы» ISBN 978-1-4053-6850-6 УДК 373 ББК 74.200.55 Б 22

Санат:Командалық спорт түрлері
Конкур

**Конкур** ( — атты жарыс) — әртүрлі кедергілерден өтетін конкур алаңында өткізілетін жарыс.

## Сайыстың мақсаты.

* 1) Кокуршылар аттың үстінде кедергілердің белгілі бір бағанымен жүріп өтеді. 
* 2) Бір жарыста ерлер және әйелдер сайыса алады.
* 3) Салт атты барлық кедергілерді дұрыс ретпен өтуге және олардың бір де біреуін аударып кетпеуге тиіс.
* 4) Егер бірнеше конкуршы барлық кедергілерден сәтті өтетін болса, мұндай жағдайда жеңімпазды анықтаудың екі тәсілі бар. Не шеңберді аз уақытта жүріп өткен салт атты ұтады, не салт аттылар тағы бір айналым жасайды. Екінші жағдайда салт аттылар бұрынғыдан азырақ кедергілерден секіреді, ал ойынның өзі уақытпен жүреді.

## Секіруге арналған алаң
Конкурға арналған алаңда әртүрлі 13 кедергі болуы ықтимал. Бөренелер - аттың секіруін ұзартатын, бірінен кейін бірі орналасқан және бағандарға бекітілген екі қададан тұратын кедергілер. Су кедергісі толтырылған арықты білдіреді. Ат секіру уақытында суға тимеуге тиіс.
 
## Шеңберден өту

Салт аттылар кедергілерді мұқият артта қалдыруға тиіс. Егер ат шарбақты аударып кететін болса, оның алдынан тоқтайды (бұл бас тарту деп аталады) немесе кедергінің жанынан шауып өтеді, салт атты айып ұпайларын алады. Салт атты аттан құлап қалса, жарыстан шағарылады, дұрыс жолмен жүрмесе не бастау сызығын немесе мәре сызығын кесіп кетсе, екі "бас тарту" алады.

## Пайдаланылған әдебиет
* Алматыкітап баспасы 2013 "Балаларға спорт жөнінде энциклопедиясы" ISBN 978-1-4053-6850-6 УДК 373 ББК 74.200.55 Б 22

Санат:Ат спорты
Георгий Стойков Раковский

## Георгий Стойков
**Георги Стойков Раковский** (сәуір 1821 Котел — 9.10.1867, Бухарест) — болгар революционері. Стамбұлда грек училищесінде оқыды. 1841 ж. Афинада Болгария және Грекияда түріктерге қарсы азаттық көтерілісін ұйымдастыруға арналған астыртын ұйым құрды. Сол жылы Браилде (Румыния) түріктерге қарсы ереуілді басқарды. 1853 ж. Болгарияда түріктерге қарсы көтеріліс ұйымдастыруға әрекет жасады. 1854 ж. Стара-Планинде көтерілісшілер отрядын басқарды. 1861—62 ж. алғашқы Болгар легиясын құрды. Азаттық жолындағы күресте балқан халықтарының туысқандық ынтымақтастығы идеясын дамытты.
thumb|left|200px|
## Ұрпағы
Г.С. Раковскийдың немересі атақты революционер Христиан Раковский.
## Ескерткіші
Болгария Республикасында Г.С. Раковскийдың құрметімен жоғарғы әскер мектебіне есім берілді.

Украинаның Болград қаласында Г.С. Раковскийдың атымен ашылған мектеп бар.
## Шығармасы
Шығарма — София, 1922
## Дереккөздер

Санат:1867 жылы қайтыс болғандар
Санат:Болгария тұлғалары
Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері
Александр Александрович Кокорин

## Александр Кокорин
**Алекса́ндр Алекса́ндрович Коко́рин** (19 наурыз 1988, Валуйки) — шабуыл шебіндегі орыс ойыншысы. Қазіргі таңда мәскеулік "Динамо" футбол клубының сапында және Рессейдің ұлттық құрмасында өнер көрсетеді.
thumb|left|200px
## Клубтық мансабы
### Динамо
2008 жылы Александр мәскеулік "Динамо" клубымен үш жылдық келісім шартқа тұрады. Ол кезде "Динамо" сапында мықты шабуылшы болмайды, сол себепті Кокорин қиындықсыз негізгі сапқа кіреді. Кокорин "Динамо" сапында ең алғашқы ойынын 17 жасында өткізеді. Ол ойында Александр гол соғып сол маусымнын ең жас гол соққан ойыншысы атанады. Үш тур өткеннен соң тағы бір голды өзінің алдын ойнаған мәскеулік "Локомотив" клубына соғады. Ол ойынын соныңда есеп (1-0) болады.

2009 жылдағы маусымда Александр жиаырма үш ойынға қатысып бар жоғы екі гол соғады. Біріншісі голын "Химки" футбол клубына, ал екіншісін мәскеулік "Спартак" клубына соғады.

Жаңа маусымда Александр Еуропа Лигасында үш гол соғады. оның екеуі «Данди Юнайтед» клубына, ал үшінші голын «Штутгарт» клубына соғады. Рессей Чемпионатында бірінші голын алтыншы турда "Локомотив" клубына соғады да сол маусымда өз командасына алғашқы жеңісті алып келеді. 2012 жылдың 22 қыркүйегінде "Амкар" футбол клубына қарсы ойнап Рессей Лигасында өзінің 100-ші ойынын өткізеді.

2013/14 маусымында бірінші турда ол өзінің алғашқы хет-тригын жасайды, Ол өзінің үш голын "Ростов" клубына қарсы салады.
## Ұлттық мансабы
2012 жылы 11 қыркүйек күні 2014 Әлем Чемпионатының іріктеу кезеніңде Израиль ұлттық құрамасына қарсы ойында гол соғады. Ол гол Кокорин үшін ұлттық құрама сапындағы ең алғашқы голы болып саналады. 6 қыркүйек 2013 жылы Александр Кокорин "Люксембур" ұлттық құрамасына ең тез гол соғады. Ол голдың соғылуына бар жоғы 21 секунд қажет болады.

2014 жылы Бразилияда өткен Әлем Чемпионатында Александр Кокорин үш ойын өткізіп бір гол соғады. Ол голды "Алжир" ұлттық құрамасының қақпасына соғады.

## Жетістіктері
### Команда
* Рессей біріншілігінің үшінші орын иегерлері: 2008
* Рессей кубогының екінші орын иегерлері: 2011/12
### Жеке
* Рессей премьер-лигасының ең үздік жас ойыншысы: 2011
* Рессей құрамасының ең тез гол соққан ойыншысы: 2013
* Рессей біріншілігінің 33 ең үздік ойыншыларының қатарында: 2012-13; 2013-14

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Ресей футболшылары
Дмитрий Андреевич Шомко

**Дмитрий Андреевич Шомко** (19 наурыз 1990, Екібастұз, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, "Ақтөбе" клубының қорғаушысы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Қазақстанның алты дүркін чемпионы. 2015 жылы Қазақстаның үздік футболшысы атанды.
## Карьерасы

### Клубтық
Шомко мансабын 2006 жылы «Батыр Екібастұз» футбол клубында бастады.

2009 жылы "Ертісте" ойнай бастады. Клуб сапында Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері атанды. 2011 жылы Астананың «Локомотивіне» жалға берілді, ол жақта Қазақстан Суперкубогын жеңіп алды.

2012 жылы «Ертіс» футбол клубына оралды және онымен бірге ел вице-чемпионы және Қазақстан кубогының финалисті болды.

2014 жылы елордалық «Астана» клубына ауысып, қатарынан Қазақстанның алты дүркін чемпионы атанды, тағы төрт рет Қазақстан Суперкубогын және бір Қазақстан Кубогын жеңіп алды.

2021 жылдың 12 қаңтарында келісімшарт мерзімі аяқталғаннан кейін клубтан кетті.

2021 жылдың басында "Роторға" ауысты. Жазға дейін ойнады да, Қазақстанға қайта оралып, "Ақтөбе" футболшысы атанды.

### Ұлттық құрама
2011 жылы тұңғыш рет ұлттық құрама сапында ойнады. 2013 жылы 4 маусымда Алматыда Болгариямен жолдастық кездесуде тұңғыш голын соқты. 

2013 жылы 16 қазанда сырт алаңда ӘЧ-2014 іріктеуінде Ирландия қақпасына екінші голды соқты, бұл ойында Қазақстан 1:3 есебімен ұтылды.

2020 жылы Михал Билек құрама бапкерлігінен кеткен соң құрамаға сирек шақырылатын болды.
## Жетістіктері

### Командалық

; «Ертіс»

* Қазақстан чемпионатың қола жүлдегері (1): 2010
* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2012
* Қазақстан кубогының финалисі (1): 2012

; «Астана»

* Қазақстан чемпионы (6): 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019
* Қазақстан суперкубогы (4): 2011, 2015, 2018, 2019
* Қазақстан кубогы (1): 2016

### Жеке

* Қазақстанның үздік футбошысы: 2015

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Нэшнл футбол тим сайтындағы профилі
* Уорлдфутболнет сайтындағы профилі
* УЕФА сайтындағы профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Батыр ФК ойыншылары
Санат:Екібастұз-2003 ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Санат:Ротор ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Жұлдыз FM

**Жұлдыз FM** — Қазақстанда республикалық деңгейде таратылатын жастарға арналған ұлттық радио желісі. 2014 жылдан бастап жұмыс істей бастады. Радио Қазақстанның 18 қаласында хабар таратады. Радио атауын берудегі басты мақсат - жастарға бағдар боларлық жол көрсеткіш жұлдыз болу.

## Аймақтарда

## Сыртқы сілтемелер

*Facebook әлеуметтік желісіндегі парақшасы
*Вконтакте әлеуметтік желісіндегі парақшасы
*YouTube сайтындағы каналы
*Massaget.kz сайтындағы блогы

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан радиостанциялары
Санат:Қазақ тілді радиостанциялар
Чанакья

**Чанакья** (; б.з.б. 370 –  283 жылдар шамасы), лаұап аттары **Каутилья Вишнугупта** және **Ватсьяяна** — әйгілі үнді брахма, философ және патша кеңесшісі. 

Б.з.б. 321 жылы Магадха патшалығында Чандрагуптаның таққа отырғанының және алдыңғы Нанда әулетінің (б.з.б. 317 ж.) биліктен айрылуының себепкерлерінің бірі болған. 

Чанакьяны саяси қырандығы, қулығы  және болжағыштығы үшін биік бағалап, Үндістан тарихшысы Никколо Макиавеллимен салыстырған. *Чанакья-сутра* атты  және Чанакья-раджанитишастра атты саясат және өнегелік туралы  трактаттарының авторы Чанакья деп есептеледі. ***Каутилья*** және ***Вишнугупта*** атымен «Артхашастра» («Пайда туралы ғылым») атты саяси трактатын жазған.  Бұл кітаптің аты қазақшаға аударғанда «Пайда туралы ғылым» деген мағынаны білдіреді. Кітапта алғашқы рет арнайы қызметтердің маңызы, олардың жұмыс істеу принциптері қарастырылған.

Чанакья классикалық экономиканың және саясаттанудың корифейі болып саналады.

Күнделікті өмірде Чанакья Таксила оқу орталығында мұғалі болған. Патшаның кеңесшісі болып отырып, ол біріккен Маурия империясының қалыптасуына жауап берген. 

Чанакьяның еңбектері Гупта империясының заманында жоғалып, 1915 жылға дейін табылмаған.

Вишакхадаттаның «Мудраракшаса» атты шығармасында Чанакья бас кейіпкері.

## Дереккөздер

Санат:Үндістан тұлғалары
Санат:Үндістан саясаткерлері
Санат:Үндістан философтары
Чжу Си

thumb|left|200px|

**Чжу Си** ( (*[[қытай тілі|қытайша]]*:朱熹), немесе **Чжу Юаньхуэй, Чжу Чжунхуэй, Чжу Хуэйань** аттарымен белгілі; 1130—1200) — Қытай философы, энциклопедияшы-ғалым, жазушы, педагог.

Чжу Си неоконфуциандық бағытының уәкілі болған. Осы ілімді Чжу Си универсалды, жүйеленген қалыпына келтіргеннің арқасында неоконфуциандық тек қана Қытайда емес, басқа көрші елдерде, яғни Жапония мен Кореяда де ортодоксалды идеология статусына еге болды.

## Дереккөздер

Санат:Қытай жазушылары
Санат:Қытай ғалымдары
Санат:Қытай философтары
Ұлы Константин

**Ұлы Константин** немесе **Константин І** немесе **Флавий Валерий Аврелий Константин** (; 27 ақпан 272 жыл, Ниш, Мёзия&nbsp;— 22 мамыр 337 жыл, Никомедия)&nbsp;— Рим императоры.

306 жылы әкесі Констанций Хлор қайтыс болғаннан кейін әскери күштерімен август титулымен жарияланған. 312 жылы Мульвий көпіріндегі шайқастағы Максенций жеңгеннен кейін және 323 жылы Линицийді жеңгеннен кейін Рим империясының толық құқықты императоры болған.

Ұлы Константин христиандықты үстем дін статусына егелендірген. 330 жылы астананы Византияға (Константинополь) көшірген. Ұлы Константиннің кезінде Рим империясында жаңа мемлекеттік құрылыс қабылданған.

Санат:Рим императорлары
Татрең сарыторғай

**Татрең сарыторғай** - сарыторғайлар тұқымдасы өкілдерінің бірі . Торғайдың дене пішініндей, бірақ құйрығы ұзындау, тұмсығы сүйірленген. Салмағы  15-22 грамм. Аталығы өте әдемі - басы ақшыл көлденең жолақты, арқасы мен кеудесі арқылы өтетін таңғышы ашық сарғылт түсті. Аналығы боздау және бір түсті. Үні-сыңғырлаған, бүкіл сайға естілетін, бірнеше рет қайталанатын әуен.

Таудың орта белдеуіндегі құрғақ тасты жерлеріндегі бұталарда кездеседі. Бұрын тек Батыс Тянь-Шань тауларында қоныстанған болатын, қазір Іле Алатауында да ұялайды. Ұясын жердегі тастың немесе бір топ шөптің арасындағы шұңқырға салады. 3-5 қоңыр теңбілді сұр жұмыртқаларын аналығы басып шығарады. Балапандарын екеуі асырайды. Жәндіктер және өсімдік дәндерімен қоректенеді. Ұялайтын жеріне сәуірде ұшып келеді, тамыздың соңында ұшып кетеді.

## Дереккөздер

Санат:Торғайтәрізділер
Санат:Құстар
Санат:Қазақстан құстары
Людвик Панчакевич

**Людвик Панчакевич** (, 1873 жыл 29 шілде — 1935 жыл 4 шілде, Варшава, Польша) - поляк архитекторы және құрылысшысы.

Санкт-Петербургте білім алған. 1898 жылы Варшава қаласында тарихи, кейіннен модернизм стилінде жұмыс жасайды. Варшавадағы әулие Михаил мен Флорианаға арналған католиктік  шіркеудің (1898-1902), Ерік ауданында әулие Станиславқа арналған шіркеудің жобасын Юзеф Пиус Дзеконьскиймен құрады. 1912 жылы Ташкент қаласында "Иисустың құдіретті жүрегі" деп аталатын шіркеудің жобасын жасайды.

1899-1901 жылдары архитертор Стефан Шиллердің идеясына сүйеніп, Бейбітшілік құжыралары деген атаумен белгілі екі сауда қатарының жобалайды. 1911-1912 жылдары Варшавадағы Маршалковский көшесіндегі № 6 көп пәтерлі үйдің құрылысына жоба құрастырады. Бұл үй кейін Панчакевич үйі деп аталып кетеді. Ғимараттың алдыңғы жағы варшавалық скульптор Феликс Геневичтің нақышымен, ою - өрнектерімен жапсырылып, безендірілген. 

## Дереккөздер


Санат:Польша тұлғалары
Санат:1873 жылы туғандар
Санат:1935 жылы қайтыс болғандар
Маракас

200px|thumb|right|Маракас аспабы
**Мара́кас** немесе **мара́ка** () - Антиль аралдарының байырғы халықтары таино үнділерінің соқпалы - шулы аспабы. Бұл аспаптың түрлі дыбыстар шығаратын бірнеше түрлері бар. Сылдырмақтың бір түрі қаққанда, сілкігенде судырлақ дыбыс шығарады. Маракас аспаптары қазірде барлық Латын Америкасында танымал және латынамерикалық музыканың бір нышаны болып табылады. Ереже бойынша марака аспабында ойнайтын музыкант әр қолына бір сылдырмақтан ұстайды. 

## Дереккөздер

Санат:Музыкалық аспаптар
XIV Луи

**XIV Луи де Бурбон** немесе **Ұлы Луи** (), туған кезіндегі аты Луи-Дьёдонне («Құдай берген», ), лақап аты *«Күн-король»* (),  (05.09.1638, Сен-Жермен-ан-Ле —01.09.1715, Версаль) — Францияның және Наварра корольдігінің королі. 1643 жылдың 14 мамырдан бастап 72 жыл билікте болған, бұл Еуропа монархтарының арасындағы ел басқарудан ең ұзақ мерзім.

XIII Луидің баласы. 1661 жылға дейін  билік іс жүзінде *кардинал Мазаринидің* қолында болды.

Жас кезінде Фронда соғысын көрген Луи абсолютті монархияның және корольдардың «құдаймен тең» құқықтары болуын жақтаған. «Мемлекет - ол мен!» деген атақты сөйлемшені  тап осы Луи айтқан деп есептеледі.

Луидің билік кезеңі Францияның бірігіп нығаюымен, оның әскери күштерінің, елдің саяси жағындағы салмағының  ұлғаюымен және жалпы интеллектуалды, мәдени тарапынан көркемдеуімен сипатталады. Бұл кезен Францияның тарихына «Ұлы ғасыр» ( атымен кірді. Сонымен бірге, дәл осы кезде көпжылдық шиеленіскен әскери жанжадар туындап, нәтижесінде салықтар үлкейді. Осы жағдайдың саласынан халық арасында наразылақ туындап, халық көтерілістерге алып келген. Ал  дінге еріктік туралы «Нант эдиктінің» күшін жойғызған «Эдикт Фонтенблоны» қабылдағаннан кейін 200 мыңнан астам  гугеноттар Франциядан жер аударуға мәжбүр болған.

Франция үшін тиімді Вестфаль (1648) және Пиреней (1659) бітімдері жасалды. Ол көп соғысты, 1681 жылы Страсбургты қосып алды. Шіркеуді бағындыру үшін папа XI Иннокентийге қарсы күресті. Янсеншілдер мен кальвиншілерді қуғынға ұшыратты. Халықты аяусыз езіп, наразылық туғызды да, еңбекші бұқара көтерілісі өріс қалды.

## Дереккөздер


Санат:Сен-Дени аббаттығында жерленгендер
Санат:Киелі рух орденінің иегерлері
Санат:Әулие Микаил (Франция) орденінің иегерлері
Санат:Әулие Луи орденінің иегерлері
Санат:Франция королдері
Санат:Наварра королдері
Санат:Франциялық Бурбондар
Санат:Франция дофиндері
Санат:Таққа отырған балалар
Санат:XVII ғасырдағы Еуропа билеушілері
Санат:XVIII ғасырдағы Еуропа билеушілері
Санат:Гангренадан қайтыс болғандар
Санат:Франция ханзадалары (Бурбондар)
Санат:XVII ғасыр саясаткерлері
Санат:XVIII ғасыр саясаткерлері
Санат:Аугсбург бірлестігі лигасының соғысы қатысушылары
Юрий Николаевич Тынянов

**Тынянов Юрий Николаевич** (18 қазан 1894, қазіргі Латыш КСР-і, Резекне қаласы - 20 желтоқсан 1943 жыл, Мәскеу) - орыс совет жазушысы, әдебиет зерттеушісі. Дәрігер отбасында туған. 

1918 жылы Петербург университетіндегі тарих-филол. факультетін бітірді. 1918-21 жылдары Коминтернде аудармашы болды, 1921 -30 жылдары аралығында орыс әдебиеті тарихынан лекция оқыды. Тарихи-ғылым зерттеуден еңбектері бар. Бірнеше көркем әдебиет туындыларының авторы. 

## Шығармалары

Ол - орыс әдебиетінің тарихы жайлы "Гоголь және Достоевский" (1921), "Архаистер және Пушкин" (1926), "Пушкин және Тютчев" (1936), поэтикалық тілдің проза тілінен өзгешілігін дәлелдейтін "Өлең тілінің проблемасы" (1934), В.И.Лениннң шешендік сөздеріне лингвистикалық анализ жасаған "Шешен-Ленин сөздігі" (1924) атты еңбектердің авторы. Көркем әдебиетте Тынянов негізінен тарихи романдар жазды. Оған Кюхельбекер туралы "Кюхля"(1925), А.С.Грибоедов жайлы "Уәзір Мұқтардың өлімі" (1927-28) атты шығармалары жатады.

## Қызықты деректер

Тыняновтың көркем шығармалары мен зерттеу еңбектерін А.М.Горький жоғары бағалады.

## Дереккөздер

Санат:1894 жылы туғандар
Санат:1943 жылы қайтыс болғандар
Санат:Орыс жазушылары
Ақтау (айрық)

**Ақтау** мағынасындағы географиялық жер,мекен атаулары:

## Елді мекендер
* Ақтау — Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданындағы ауыл.
* Ақтау — Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданындағы ауыл.
* Ақтау — Қазақстанның оңтүстік-батысындағы қала, Маңғыстау облысының орталығы.
* Ақтау — Қарағанды облысындағы Теміртау қалалық әкімшілігіне қарасты кент.
* Ақтау — Павлодар облысы Железин ауданындағы ауыл.
* Ақтау — Ұлытау облысының Жаңаарқа ауданындағы ауыл.

## Таулар
* Ақтау — Сарыарқаның оңтүстігіндегі тау.
* Ақтау — Алматы облысы Панфилов ауданындағы оқшау тау.
* Ақтау — Маңғыстау тауларында, Маңғыстау ауданында орналасқан тау.
* Ақтау — Іле Алатауындағы шың. Алматы облысы Талғар ауданы Талғар өзенінің бастауында орналасқан.

## Тағы қараңыз
* Ақтау — материалдың түсін ағартуға көмегін тигізетін процестер жиынтығы.
* Ақтау (криминалистика)