open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Замбия Ұлттық футбол құрамасы

**Замбия Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол турнирлерінде Замбияның намысын қорғайтын құрама. КАФ және ФИФА мүшесі. 2012 жылғы Африка чемпионы. Басқарушы орган - Замбия Футбол Қауымдастығы.

## Тарихы
Солтүстік Родезия Футбол Федерациясы 1929 жылы құрылған. 1964 жылы тәуелсіздік алған соң Замбия Футбол Қауымдастығы құрылды. Осылайша құрама енді Замбия деген атаумен сынға түсе бастады. Әзірше әлем чемпионатына қатысудың мүмкіндігі болмай келе жатыр. Құраманың ең жоғарғы табысы - 2012 жылғы Африка Ұлттар Кубогындағы алтын жүлде. 

Құрама тарихындағы ең қаралы дата - 1993 жылғы 27 сәуір. Buffalo DHC-5D (AF-319) әскери ұшағымен құрама мүшелері Сенегал құрамасымен кездесуге ұшып бара жатып, Габон жағалауына жақын жерде апатқа ұшырайды. Ұшақтағы 30 адам түгелдей көз жұмған. Оның 18-і Замбия құрамасының ойыншылары еді.

Апаттан соң қүрама әлсіреудің орнына күшейе түсті. 1994 жылы Африка кубогында күміс жүлде, 1996 жылы қола жүлде еншілейді. Бірақ осыдан соң 14 жыл бойы топтық турнирден өте алмаған. 2010 жылы ширек финалда Нигерияға жол берді. Есесіне екі жылдан соң Қара Құрлық бұлардың мықтылығын мойындады. 

## Жетістіктері
Африка Ұлттар кубогы
*Чемпион: 2012
*2-орын: 1974, 1994

КОСАФА кубогы
*Чемпион: 1997, 1998, 2006, 2013
*2-орын: 2004, 2005, 2007, 2009

КЕСАФА кубогы
*Чемпион: 1984, 1991
*2-орын: 1976, 1977, 1978, 1988, 2006

## Атақты футболшылары
*Калуша Бвалиа
*Джейкоб Муленга
*Кристофер Катонго
*Лубамбо Мусонда
*Эммануэль Маюка
*Кеннеди Мвеене
*Элиджа Тана
*Чисамба Лунгу

## Құрамы

қазан, 2015

## Сілтемелер
* Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Замбия Ұлттық футбол құрамасы
Марке

**Марке** () - Италияның Адриа теңізіндегі әкімшілік облыс. Тұрғыны - 1 545 155  адам (2013ж). Аумақ халық саны бойынша 13 орынға ие. Астанасы — Анкона қаласы.

## Әкімшілік  бөлініс
thumb|right|200px|Марке провинциясы
Марке обласы 5 провинцияға бөлінеді:

## Сілтемелер
* Official Site of the Marche Region

Санат:Италия аймақтары
Санат:Марке
Қызылқоғам

**Қызылқоғам** — Павлодар облысы Аққулы ауданы, Ямышев ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Аққулы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 35 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Аққулы ауданы елді мекендері
Қарақала ауылдық округі

**Қарақала ауылдық округі** – Павлодар облысы Аққулы ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қарақала, Шабар, Шәмші ауылдары кіреді. Орталығы – Қарақала ауылы.

## Тарихы
2020 жылға дейін *Қызыләскер ауылдық округі* деп аталды. 2017 жылы *Құмсуат* ауылы  таратылған.

## Дереккөздер

Санат:Аққулы ауданы ауылдық округтері
Қызыләскер ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Қызыләскер ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қызыләскер, Раздольное, Степное  ауылдары кіреді. Орталығы – Қызыләскер ауылы. Округ құрамында болған ''Новое'' ауылы 2010 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 867 адамды құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Мамлют ауданы ауылдық округтері
Раздольное

**Елді мекендер**:

* Раздольное – Ақмола облысы Есіл ауданындағы ауыл.
* Раздольное – Ақмола облысы Сандықтау ауданындағы ауыл.
* Раздольное – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы ауыл.
* Раздольное – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы ауыл.
* Раздольное – Қостанай облысы Науырзым ауданындағы ауыл.
* Раздольное – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы ауыл.
* Раздольное – Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданындағы ауыл.
Занзибар Ұлттық футбол құрамасы

**Занзибар Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Занзибардың намысын қорғайтын құрама. Ол тек Африка Футбол Конфедерациясына ғана жартылай мүше, ФИФА-ға мүше емес. 1964 жылы Занзибар мен Танганьика біріккенге дейін КАФ-тың толыққанды мүшесі болған. Құрама Африка Ұлттары кубогы мен әлем чемпионатына қатыспайды. Бірақ аймақтық жарыстарға Танзания құрамасынан бөлек өз алдына қатыса береді.

## Тарихы
Футбол қауымдастығы сонау 1926 жылдан бері бар. Алғашқы ойынын 1949 жылы Кения құрамасымен өткізіп, 2:3 есебімен ұтылып қалды. 1964 жылы Танганьикамен біріккенге дейін бір рет Африка Ұлттары кубогының іріктеу жарыстарында ойнады. 1962 жылғы турнирдің іріктеуінде өнер көрсетіп, финалдық сынға жолдама ала алмады. 

1995 жылы Орталық және Шығыс Африка құрамалары қатысатын КЕСАФА турнирінде чемпион атанды. Сондай-ақ 7 рет бұл турнирде жартылай финалға жеткен.

2005 жылы ФИФА бұларды қабылдамай тастаған соң елдегі футбол қауымдастығы таратылды. Бірақ көпшіліктің талап етуімен құрлық федерациясына ассоциативті мүше ретінде қайта құрылды. 

## Жетістіктері
*КЕСАФА чемпионы: 1995

## Қарсыластары

## Африка Ұлттар кубогы
*1962 - іріктеу

## Сілтемелер
* РСССФ сайтындағы құраманың стаистикасы

Санат:Занзибар Ұлттық футбол құрамасы
Кларенс Зеедорф

**Кларенс Зеедорф** (, толық аты ; 1 сәуір 1976 жыл, Парамарибо, Суринам) — нидерланд футболшысы және жаттықтырушысы. Депортиво Ла-Корунья клубының бас бапкері. Карьерасында "Аякс", "Реал", "Милан" секілді клубтарда ойнап УЕФА Чемпиондар Лигасын үш түрлі клуб сапында ұтып алған жалғыз футболшы. 
## Өмірбаяны
Карьерасының көп бөлігін "Милан" клубында өткізген. "Милан" сапында он жылдай алаңға шығып,  2012 жылы Бразилияға кетті. "Ботафого" сапында екі жылдай ойнап, 38 жасында футболшылық ғұмырын аяқтады. Бірден бапкерлік ғұмырын бастады да, ең әуелі "Миланды" жаттықтырды. 2018 жылдың басынан бері Испанияның "Депортиво" клубын баптайды.

## Жетістіктері
### Клубтық
 Аякс
*Чемпиондар Лигасы 1994/95
*Нидерланд чемпионы 1993/94, 1994/95
*Нидерланд кубогы 1992/93
*Нидерланд суперкубогы 1993, 1994

 Реал Мадрид
*Чемпиондар Лигасы: 1997/98
*Испания чемпионы 1996/97
*Испания суперкубогы 1997
*Құрлықаралық кубок 1998

 Милан
*Чемпиондар Лигасы: 2002/03, 2006/07
*УЕФА Суперкубогы: 2003, 2007
*Италия чемпионы: 2003/04, 2010/11
*Италия кубогы: 2002/03
*Италия суперкубогы: 2004, 2011
*Әлемнің клубтық чемпионаты: 2007
### Құрамада

*Әлем чемпионатында 4-орын: 1998
*Еуропаның қола жүлдегері: 2000, 2004
### Жекелей
*Еуропаның үздік жартылай қорғаушысы 2006/07
*ФИФА 100 тізіміне енген: 2002
*Нидерландыдағы жыл таланты: 1993, 1994
*Оранских-Нассау орденінің рыцарі (2011)

## Сілтемелер
*Спортс.ру сайтындағы профилі
*Уорлдфутбол.нет сайтындағы профилі

Санат:Нидерланд футболшыларыСанат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Парамарибода туғандар
Санат:Шэньчжэнь ФК жаттықтырушылары
Санат:Нидерланд футбол жаттықтырушылары
Санат:Милан ФК жаттықтырушылары
Санат:Депортиво Ла-Корунья ФК жаттықтырушылары
Санат:Ботафого ФК ойыншылары
Аққұдық (Павлодар облысы)

**Аққұдық** (2007 жылға дейін – *Духовницкое*) — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Луганск ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстікке қарай 35 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Әйтім

**Әйтім** (2004 ж. дейін – *Кеңес*) — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Кеңес ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Павлодар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 37 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Зимбабве Ұлттық футбол құрамасы

**Зимбабве Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Зимбабвенің намысын қорғайтын құрама. ФИФА және КАФ мүшесі. Басқарушы орган - Зимбабве Футбол Қауымдастығы. 

## Тарихы
1980 жылғы дейін Родезия деген атаумен сынға түсіп жүрді. Әлемдегі ең аутсайдер құрамалардың бірі. Әзірше әлем чемпионатына жолдама алған емес, ал Африка Ұлттарының кубогіне үш рет қатысқан. Бірақ "әлемнің ресми емес чемпионы" деген лақап аттары да бар. 2005 жылы 27 наурызда "Әлемнің ресми емес чемпионатында" Ангола құрамасын 2:0 есебімен ұтқан соң осындау атау алған. Бірақ 2005 жылы 8 қазанда Нигериядан 1:5 есебімен ұтылды да, ол атақтарынан қайта айрылды. 

## Атақты ойыншылары
* Питер Ндлову
* Адам Ндлову
* Джозеф Нгвенья
* Виталис Такавира
* Бенджани Мварувари
* Брюс Гроббелар
* Норман Мапеза
* Жошуа Махака
* Нкобизифа Нкубе
* Фредди Мквеша
* Мосес Чунга
* Джордж Шая
* Эдди Мукаханана
* Эсром Ньяндоро
* М. Сеоул
* Мусавенкоси Мгуни
* Диксон Чото
* Вашингтон Аруби
* Эдвард Садомба
* Хама Биллиат

## Африка кубогынде
*1957-1980 — қатыспады
*1982-2002 — іріктеуден өте алмады
*2004 — топтық турнир
*2006 — топтық турнир
*2008-2015 — іріктеуден өте алмады
*2017 — топтық турнир

## Жетістіктері
КОСАФА кубогы :
*Чемпион (2000, 2003, 2005, 2009, 2017)

КЕСАФА кубогы :
*Чемпион (1985)
*Күміс жүлдегер (1983, 1987)

## Сілтемелер
* ФИФА сайтында 

Санат:Зимбабве Ұлттық футбол құрамасы
Кабо-Верде Ұлттық футбол құрамасы

**Кабо-Верде Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Кабо-Верденің атынан сынға түсетін ұлттық құрама. КАФ және ФИФА мүшесі. Басқарушы орган - Кабо-Верде Футбол Федерациясы.

## Тарихы
Елдегі футбол федерациясы 1982 жылы құрылды. Әлемдегі және Африкадағы ең әлсіз құрамалардың бірі. Бірақ соңғы жылдары елде футбол тәп-тәуір дамып, құрама футболшылары Италия, Англия, Испания клубтарында өнер көрсете бастады. 2013 жылы Кабо-Верде құрамасы тұңғыш рет Африка Ұлттары Кубогіне қатысты да, 1/4 финалға дейін жетті.
## Стадион
Өз алаңындағы ойындарын көбіне ел астанасындағы Праядағы «Эштадиу да Варзеа» стадионында өткізіп келді. Стадион 2006 жылы ашылған, сыйымдылығы 8000 адам. 2014 жылы Праяда тағы бір 15 мың адам сыятын жаңа стадион салынып, оған "Ұлттық стадион" деген атау берілді. 
 
## Африка кубогінде
*1957—1992 — қатыспады
*1994 — іріктеу
*1996 — жарыстан шеттетілді
*1998 — қатыспады
*2000—2012 — іріктеу
*2013 — 1/4 финал
*2015 — топтық турнир
*2017 — іріктеуден өте алмады

## Сілтемелер
* 1979 жылдан бергі құрама матчтары

Санат:Кабо-Верде Ұлттық футбол құрамасы
Флюороантимон қышқылы

**Флюороантимон қышқылы** - химиялық формуласы бар бейорганикалық қосылыс
2FSbF
6 (сондай-ақ H жазылған
2F [SbF
6], 2HF · SbF5 немесе қарапайым HF-SbF5). Оның pKa -31.3 бар. Бұл 2: 1 стехиометриялық қатынасында сутегі фторидін (HF) сурьменді пентафторидпен (SbF5) емдеу арқылы алынған ионды сұйықтық. Бұл ең күшті суператид. Бұл айрықша коррозиялы және улы. Тіпті көмірсутектерді протонданса да, пентакоординатикалық карбокаттарға ие болу үшін көрсетілген. Осындай қышқылдарды артық сурьма пентафториді пайдалана отырып жасауға болады.

## Флюорантимон қышқылын алу реакциясы
SbF5 + 2 HF → SbF-
6 + H2F +
Қышқылды жиі «жалаңаш протондар» деп айтуға болады, бірақ «еркін» протондар, фтораний катиондарын (су ерітіндісіндегі гидронды катионды сияқты) жасау үшін әрдайым сутегі фторидті молекулаларға байланысады. Флюороним қышқылының экстремалды қышқылдықты есепке алатын фторлы-иондық. Флюороантимон қышқылы 100% күкірт қышқылынан 1016 (10 квадриллион) есе артық. [7] Протондар ерітінді арқылы оңай қоныс аударып, Grotthuss тетігі арқылы H2F + -дан HF-ге дейін қозғалады:

H2F + + HF ⇌ HF + H2F +
Флюороантимон қышқылы жоғары температураларда термиялық түрде ыдырайды, сутегі фторидті газ шығарады.

Санат:Бейорганикалық қышқылдар
Санат:Суперқышқылдар
Санат:Фторидтер
Қаратоғай

* Қаратоғай – Ақтөбе облысы Мәртөк ауданындағы ауыл.
* Қаратоғай – Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл.
* Қаратоғай – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл.
* Қаратоғай – Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданындағы ауыл.

Санат:Айрық беттер
Кения Ұлттық футбол құрамасы

**Кения Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Кенияның атынан сынға түсетін құрама. ФИФА және КАФ мүшесі. Басқарушы орган - Кения Футбол Федерациясы. Әзірше әлем чемпионатына қатыспаған.

## Жетістіктері
**КЕСАФА КУБОГЫ**
*Чемпион (7): 1975, 1981, 1982, 1983, 2002, 2013, 2017

## Соңғы он жылдағы бапкерлері
* Францис Киманзи (2008–09)
* Антуан Хей (2009)
* Тахир Мухиддин (2009–10)
* Якоб Мули (2010)
* Зедекиа Отьено (2010–11, caretaker)
* Францис Киманзи (2011–12)
* Анри Мишель (2012)
* Джеймс Нандуа (2012–13, caretaker)
* Адель Амруше (2013–14)
* Бобби Вильямссон (2014–16)
* Стэнли Окумби (2016–17)
* Пол Пут (2017-2018)
* Себастьян Минге (2018-)

## Африка Ұлттары кубогінде
*1957  — 1970 — іріктеу немесе қатысқан жоқ
*1972 — топтық турнир
*1974 — 1986 — іріктеу немесе қатысқан жоқ
*1988 — топтық турнир
*1990 — топтық турнр
*1992 — топтық турнр
*1994 — іріктеу
*1996 — шеттетілді
*1998 — 2002 — іріктеу
*2004 — топтық турнир
*2006 — 2017 — іріктеу

## Сілтемелер
* Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Кения Ұлттық футбол құрамасы
Коморлар Ұлттық футбол құрамасы

**Комор аралдары Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Комор аралдарының атынан сынға түседі. Басқарушы орган - Комор Футбол Федерациясы. 

## Тарихы
Құрама 1979 жылдан бері бар болса да Африка Футбол Конфедерациясына тек 2003 жылы ғана мүше болды. Ал ФИФА-ға 2005 жылы ғана мүше болды. Содан бері құрама не-бары сегіз ғана ресми матчқа қатысқан. Оның екеуі футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігінің іріктеуінде Мадагаскар Ұлттық футбол құрамасымен өткен, екі ойында жалпы есеппен 2:10 есебімен ұтылған. 

Құрама әзірше әлем чемпионатына да, Африка Ұлттар кубогына да қатыспаған.

## Қарсыластары

## Сілтемелер
*ФИФА сайтында 
*Құрама статистикасы

## Дереккөздер

Санат:Комор аралдары Ұлттық футбол құрамасы
Лесото Ұлттық футбол құрамасы

**Лесото Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Лесотоның намысын қорғайтын Ұлттық құрама. ФИФА және КАФ мүшесі. Басқарушы орган - Лесото футбол қауымдастығы.

## Тарихы
Ешқашан әлем чемпионаты мен Африка Ұлттар кубогына қатысқан емес. Құрлықтағы аутсайдер ұжымдардың бірі. Тек бір рет қана аймақтық турнир саналатын Оңтүстік Африка құрамалары сынға түсетін КОСАФА турнирінде 2000 жылы финалға дейін барған. Зимбабведен екі рет 0:3 есептерімен ұтылып қалған. 

## Жетістігі
*КОСАФА кубогының күміс жүлдегері: 2000

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Лесото құрамасы жайлы ФИФА сайтында

Санат:Лесото Ұлттық футбол құрамасы
Либерия Ұлттық футбол құрамасы

**Либерия Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Либерияның намысын құорғайтын құрама. Басқарушы орган - Либерия Футбол Қауымдастығы. ФИФА және КАФ мүшесі. 

## Тарихы
Құрама 1960 жылдардың ортасында әлемдік құрлықтық ұйымдарға мүше болды. Әзірше әлем чемпионатына қатыспаған. Африка Ұлттары кубогына екі рет қатысып, екеуінде де топтық турнирден аса алмаған.

1987 жылы Шығыс Африка кубогында финалға дейін жетіп, Гана құрамасынан 1:2 есебімен ұтылып қалды.

1995 жылы африкалықтар арасынан әлемнің үздік футболшысы атанған Джордж Веа Либерия құрамасының өкілі.

## Атақты футболшылары
* Джордж Веа
* Кельвин Себве
* Джеймс Дебба
* Крис Гбанди
* Зизи Робертс
* Кристофер Вре
* Джимми Диксон
* Дули Джонсон
* Сэм Джонсон
* Секу Олисе Джабате
* Фрэнсис Доу
* Сильванус Нимели

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Либериядағы футбол
*Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Либерия Ұлттық футбол құрамасы
Қарлұқ хандығы

**Қарлұқ хандығы** (960 - 1222) — ортағасырлық феодалдық түркі мемлекет. Астанасы - Қойлық қаласы. 

1130 жылға дейін Қарахан, кейін Қарақытай, Моңғол империясының вассалы болған мемлекет. 1200 жылы тəуелсіз хандық болды. 1211 жылы Арыслан хан мен Бұзар хандар Шыңғыс ханмен одақтасып Күшілік ханға қарсы күрес жүргізді. Шыңғыс хан ұлдары арасында ұлысқа бөлісу кезінде, Қойлық иелігі Жошы ұлысына, Алмалық иелігі Шағатай ұлысының құрамына кіреді. 

## Билеушілері:
# Арыслан хан (ордасы Қойлық қаласы)
# Бұзар хан (ордасы Алмалық қаласы)

Санат:Қазақстан тарихындағы мемлекеттер
Инанш Білге хан

**Инанш Білге хан** () немесе **Инанш Білге Боғұ хан** () немесе **Инат хан** — Найман хандығының ханы болған. Гумилёвтің айтуынша, оның христианша аты Джон (Иоанн) болған.

## Билігі
Ол Наймандардың Бетегін тайпасынан кейін тұрған Күшіғұт тайпасынан шыққан. Үлкен ағасы Наркеш Таянмен (қытайша: 納兒黑失太陽) бірге Енисей қырғыздарын бағындырған және кейінірек ағасынан кейін хандыққа отырған. 1143 жылы Елұй Дашы қайтыс болған соң, Инанш хан дербес билеушіге айналды. Ол 1174 жылы Керейіттердің билеушісі Тоғрыл ханның інісі Ерке Қараны қолдады. Инанш хан қайтыс болғаннан кейін, Найман ұлысы екіге бөлініп, оның ұлдары әрқайсысы жеке билік жүргізді.

## Отбасы
Инанш ханның Гүрбесу (қытайша: 古兒別速) және басқа да әйелдерінен кемінде екі ұлы болған:
*Тайбұқа, ол Таян хан ретінде белгілі
*Бұйрық хан
Гүрбесу кейінірек өзінің өгей ұлы Тайбұқаға үйленген (леварат некесі, әмеңгерлік).

## Сипаттамасы
«Моңғолдың құпия шежіресінде» Инанш хан Наймандар арасында абыройлы адам ретінде сипатталған.

## Әдебиет
* Қинаятұлы З., Моңғол үстіртін мекен еткен соңғы түрік тайпалары: 9 – 12 ғасырлар, А., 2001.
## Дереккөздер

Санат:1143 жылы туғандар
Санат:1201 жылы қайтыс болғандар
Арыслан хан

**Арыслан хан** — Қарлұқ мемлекетінің ханы. Жетісудің солтұстік бөлігінде орналасқан Қойлық аймағында билік етті. Басында Қарақытай мемлекетінің вассалы болып, кейін тәуелсіздік алу жолында күрес жүргізіп, өзін жаңа хан жарияланды. Жетісудағы толық билікті қолына алған найман ханы Күшілік ханның .жергілікті мұсылмандарға қарсы қудалау саясатына қарсы күресіп, Алмалық билеушісі Бұзар ханмен  және Ұйғыр идықұты Бауршымен одақтасты. Моңғол қолбасшылары Жебе мен Сұбедей ноян бастаған моңғол қолы Жетісу жеріне Күшілік ханға қарсы жорық жасау мақсатында келуін пайдаланып, Шыңғыс ханмен одақтасты. 1211 жылы Шыңғыс ханға елшілік жіберіп, бодан болды.

Санат:Қарлұқ хандығы хандары
Байымбет

**Байымбет** — Павлодар облысы Аққулы ауданы, Шақа ауылдық округі құрамында болған ауыл. 2017 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аққулы ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 106 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 37 адам (2009).

Санат:Аққулы ауданының таратылған елді мекендері
Маврикий Ұлттық футбол құрамасы

**Маврикий Ұлттық футбол құрамасы** - Халықаралық жарыстарда Маврикийдің намысын қорғайтын Ұлттық футбол құрамасы. Басқарушы орган - Маврикий Футбол Қауымдастығы. ФИФА және КАФ мүшесі.

## Тарихы
Маврикий Футбол Қауымдастығы 1962 жылы құрылды. Сол жылы-ақ ФИФА-ға мүше болды. Бір жылдан соң құрлықтың ұйымға мүшелікке өтті. Әзірше әлем чемеионатына қатысқан жоқ. Африка Ұлттар Кубогына бір рет қатысқан. 1974 жылы топтық турнирден аса алмады. 

Жетістіктері ретінде екі рет Үнді-Африка ойындарында 1985, 2003 жылдары топ жарғанын айтуға болады. Ал оңтүстік Африка ққұрамалары қатысатын КЕСАФА кубогында тек 1/4 финалға ғана шыққан (2004). 

Жалпы, оншалық мықты құрамалар сапына жатпайды. Қазір ФИФА рейтингінде 159-ші орында. Сонау 1992 жылы 112-ші орынға дейін көтеріліпті. Бірақ ол кезде ФИФА-ға мүше елдер қазіргіден біршама аз еді.

## Африка Ұлттары кубогында
*1957-1972 — қатыспады
*1972 — топтық турнир
*1972-2019 — қатыспады

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* ФИФА.ком сайтында құрама жайлы 

Санат:Маврикий Ұлттық футбол құрамасы
Бірлік (Павлодар ауданы)

**Бірлік** — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Заря ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Павлодар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Подстёпное

* Подстёпное – Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы ауыл.
* Подстёпное – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл.
Мавритания Ұлттық футбол құрамасы

**Мавритания Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Мавританияның намысын қорғайтын ұлттық құрама. Басқарушы орган - Мавритания Футбол Федерациясы. ФИФА және КАФ мүшесі.

## Тарихы
Алғашқы ойынын 1963 жылы Сенегалда Конго Демократиялық Респбуликасына қарсы өткізіп, 0:1 есебімен ұтылып қалды. 1967 жылы Танзаниямен 1:1 есебімен тең ойнады да, құрама алғашқы голын соқты. Сондай-ақ құрама 1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары мен 1978 жылғы әлем чемпионаттарының іріктеулеріне қатысты, бірақ екі турнирді де сәтсіз аяқтады. Ал 1980 жылы 12 қазанда алғашқы жеңісін тойлады, Мали құрамасын 2:1 есебімен ұтты.

Құрама келесі ойынын тек арада 18 жыл өткен соң ғана өткізді. 1998 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде Буркина-Фасодан екі ойын қорытындысы бойынша ұтылып, жарыстан шығып қалды — 0:0, 0:2.

Ешқашан әлем чемпионатына қатысқан емес. Африка Ұлттар кубогына тұңғыш рет 2019 жылы қатысады.

## 2018 жылғы матчтары
{|

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Мавритания футболы жайлы

Санат:Мавритания Ұлттық футбол құрамасы
Мадагаскар Ұлттық футбол құрамасы

**Мадагаскар Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Мадагаскардың атынан сынға түсетін құрама. Басқарушы орган - Малагасия Футбол Конфедерациясы. 1964 жылдан бері ФИФА, 1963 жылдан бері КАФ мүшесі.

2019 жылы тұңғыш рет Африка Ұлттары кубогына қатысады.
 
## Әлем чемпионаттары
*1930 — 1970 — қатыспады
*1974 — жарыстан шеттетілді
*1978 — қатыспады
*1982 — іріктеуден өте алмады
*1986 — іріктеуден өте алмады
*1990 — қатыспады
*1994 — 2018 — іріктеуден өте алмады

## Африка Ұлттар Кубогы
*1957 — 1970 — қатыспады
*1972 — іріктеуден өте алмады
*1974 — іріктеуден өте алмады
*1976 — жарыстан шеттетілді
*1978 — қатыспады
*1980 — 1988 іріктеуден өте алмады
*1990 — жарыстан шеттетілді
*1992 — іріктеуден өте алмады
*1994 — қатыспады
*1996 — турнир барысында жарыстан шеттетілді
*1998 — дисквалификация
*2000 — 2017 — іріктеуден өте алмады
*2019 — Финалдық турнир

## Жетістіктері
**Үнді мұхит ойындары**
*Чемпион (1990, 1993)

**КОСАФА кубогы** (Оңтүстік Африка құрамалары арасында)
*4-орын (2008)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Құрама статистикасы

Санат:Мадагаскар Ұлттық футбол құрамасы
Бұзар хан

**Бұзар хан** (1200–1218) — қарлұқ көсемі. Жетісудің солтүстік бөлігінде орналасқан Алмалық аймағында билік етті. Басында Қарақытай мемлекетінің вассалы болып, кейін тәуелсіздік алу жолында күрес жүргізді. Жетісудағы толық билікті қолына алған найман ханы Күшілік ханның жергілікті мұсылмандарға қарсы қудалау саясатына қарсы күресіп, Қойлық билеушісі, қарлұқ ханы Арыслан хан одақтасты. Моңғол қолбасшылары Жебе мен Сұбедей ноян бастаған моңғол қолы Жетісу жеріне Күшілік ханға қарсы жорық жасау мақсатында келуін пайдаланып, Шыңғыс ханмен одақтасты. 1211 жылы Шыңғыс ханға елшілік жіберіп бодан болды. 1218 жылы кезекті аң аулап жүргенде, найман ханы Күшлік хан қолға түсіріп, жазалаған еді.
Малави Ұлттық футбол құрамасы

**Малави Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Малавидің атынан сынға түсетін құрама. Басқарушы орган - Малави Футбол Қауымдастығы. 1966 жылға дейін *Ньясаленд* деген атаумен ойнаған. Екі рет Африка Ұлттар кубогына қатысқан - 1984, 2016. Екеуінде де топтық турнирден аса алмаған. Ең қомақты табысына 1987 жылы қол жеткізді: Африка ойындарында қола жүлдені иеленді. Әзірше әлем чемпионатына қатыспаған. 

## Жетістіктері
**[[КЕСАФА кубогы]]**
*Чемпион (1978, 1979, 1988)

**БүкілАфрика ойындары** 
*3-орын (1987)

## Әлем чемпионаттарында
*1930-1974 — қатыспады
*1974-1990 — іріктеу
*1994 — жарыстан шеттетілді
*1998 — 2018 — іріктеу

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* ФИФА сайтында 

Санат:Малави Ұлттық футбол құрамасы
Мали Ұлттық футбол құрамасы

**Мали Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Малидің атынан сынға түсетін құрама. Басқарушы орган - Мали Футбол Федерациясы. Әзірше әлем чемпионатына қатыспаған.

## Тарихы
Мали Футбол Федерациясы әлемдік және құрлықтық ұйымдарға 1962 жылы тіркелген болса да, 2000 жылдарға дейін әлем чемпионатының іріктеу турнирлеріне қатыспаған. Ал, Африка Ұлттар Кубогында бұл құраманың аяқ алысы ерекше. 1972 жылы күміс жүлдені иеленген. Ал 1994, 1996, 2004, 2012, 2013 жылдары жартылай финалға дейін жеткен. 2012, 2013 жылдары үшінші орын үшін матчта сәтті ойнап, қола жүлдеге қол жеткізді. 

Сондай-ақ, 2004 жылғы Жазғы Олимпиада Ойындарына да қатысқан. 1/4 финалда Италиядан тек қосымша таймдарда ғана ұтылып қалды. 

## Атақты ойыншылары
* Фредерик Кануте
* Мохаммед Сиссоко
* Джими Траоре
* Драман Траоре
* Мамаду Диарра
* Сейду Кейта
* Адама Кулибали
* Адама Тамбура
* Самбу Ятабаре
* Сумбейла Диаките
* Мусса Думбия

## Жетістіктері
*Африканың күміс жүлдегері: 1972
*Африканың қола жүлдегері: 2012, 2013

## Дереккөздер

## Cілтемелер
* Мали құрамасы жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Мали Ұлттық футбол құрамасы
Алехандро Сабелья

**Алехандро Сабелья** (, 5 қараша 1954, Буэнос-Айрес, Аргентина) — аргентиналық футболшы, бапкер.

## Карьерасы
### Футболшылық
"Ривер Плейт" футбол клубының түлегі. Жастар клубында да, негізгі клубында да бірнеше жыл өнер көрсетіп, 1978 жылы "Шеффильд Юнайтедке" ауысты. Бірақ Англияда жүріп ешқанда титулға қол жеткізе алмады. 1989 жылға дейін Бразилияның "Гремио", Мексиканың "Ирапуато" секілді клубтарында ойнап, карьерасын 35 жасында аяқтады. 

Құрама сапында тек 1983 жылы ғана ойнады. 

### Бапкерлік
2009 жылдан бастап қана өз алдына жаттықтырушы бола бастады. 2009 жылы наурыз айында "Эстудиантестің" тізгінін ұстап, сол жылы-ақ "Крузейроны" 2:1 есебімен ұтып, Либертадорес кубогын ұтып алды. Бұл "Эстудиантестің" 38 жылдан бергі аталмыш турнирдегі бірінші жеңісі еді. Одан бөлек "Эстудиантес" Аргентина чемпионы атанды.

2011 жылы Либертадорес кубогіндегі сәтсіздіктерден соң Сабелья "Эстудиантестен" кетті..

Сол жылы 29 шілдеде Аргентина құрамасына бапкер болып келді. 2014 жылғы әлем чемпионатында оның жаттықтыруымен құрама 1990 жылдан бері бірінші рет финалға шықты. Бірақ Германиядан 0:1 есебімен ұтылып қалды.

## Жетістіктері
### Футболшы ретінде
*Аргентина чемпионы (5): 1975-М, 1975-Н, 1977-М, 1982-Н, 1983-Н

### Бапкер ретінде
*Либертадорес (1): 2009
*Аргентина чемпионы (1): 2010 (Апертура)
*Әлемнің күміс жүлдегері: 2014

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Лидс Юнайтед сайтындағы биографиясы

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:5 қарашада туғандар
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары
Санат:Шеффилд Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Эстудиантес ФК ойыншылары
Санат:Гремио ФК ойыншылары
Санат:Ирапуато ФК ойыншылары
Санат:Аргентина футбол жаттықтырушылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Эстудиантес ФК жаттықтырушылары
Тимур Тахирович Кападзе

**Тимур Тахирович Кападзе** (узб. *Тemur Tohirovich Kapadze*; 5 қыркүйек 1981 жыл, Ферғана) — өзбекстандық футболшы, бапкер. 2018 жылы Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасында жаттықтырушы міндетін атқарды. Ол баптаған құрама екі ойын өткізді.

2002-2015 жылдар аралығында Өзбекстан құрамасы сапында ойнады. Ол ойнаған жылдары "Шарджа" мен "Инчхон Юнайтедтен" өзге клубтары өз мемлекетінің чемпионы атанды.

## Жетістіктері
### Командалық
 «Нефтчи» (Фергана)
*Өзбекстан чемпионы: 2001

 «Пахтакор»
*Өзбекстан чемпионы: 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007
*Өзбекстан кубогы: 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007
*Достастық елдері кубогы: 2007

 «Бунёдкор»
*Өзбекстан чемпионы: 2008, 2009, 2010
*Өзбекстан кубогы: 2008, 2010

 «Ақтөбе»
*Қазақстан чемпионы: 2013
*Қазақстан суперкубогы: 2014

 «Локомотив» (Ташкент)
*Өзбекстан чемпионы: 2016, 2017
*Өзбекстан кубогы: 2016, 2017
*Өзбекстан суперкубогы: 2015

### Жекелей
*Қазақстандағы жылдың үздік легионері: 2013

## Сілтемелер
* профилі

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Бунедкор ФК ойыншылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Нефтчи Ферғана ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Ташкент ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Инчхон Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Шарджа ФК ойыншылары
Ұлттық есепшоттар жүйесі

**Ұлттық есепшоттар жүйесі (ҰЕЖ)** — ұлттық өнім мен ұлттық табысты өндіру, бөлу жəне соңғы пайдалану үрдістерін сипаттайтын бухгалтерлік есепшот нысанындағы кестелер кешені. ҰЕЖ-нің негізгі мақсаты – ұлттық өнімнің (ұлттық табыстың) қалыптасуы мен пайдалану үдерістерін кешенді əрі жан-жақты талдау үшін, экономикалық саясатты жүргізу мен үлгілерді құру жəне болжау үшін, қажетті мəліметтермен қамтамасыз ету. Қазіргі ҰЕЖ экономикалық үрдістер мен экономикалық операцияларды бейнелейтін көрсеткіштер жиынтығын құрайды. ҰЕЖ терминін алғаш рет макроэкономикалық ғылымға голланд экономисі Ван Клифф енгізген болатын жəне ол халық шаруашылығының шеңберлі айналымы үлгісіне негізделеді. ҰЕЖ шет мемлекеттерде қолданыс тапқан жəне осы уақытқа дейін тек батыстық статистикада қолданылып келді. ҰЕЖ-ны құрудың алғашқы талпыныстары мен тəжірибелері Ұлыбританияда 1946 жылы, АҚШ-та 1947 жылы, Францияда 1949 жылы қолданылды. Ал қазіргі заманғы ҰЕЖ-нің соңғы үлгісін ағылшын экономисі, Нобель сыйлығының иегері Ричард Стоун жасады жəне осы жаңа стандарт 1993 жылы Біріккен Ұлттар ұйымында мақұлданып, жүзден астам мемлекеттерде қолданылып келеді. Негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер ұлттық есепшот- тар жүйесі арқылы көрсетіледі. Ұлттық есепшоттар жүйесі жиынтық өнімнің (өндіріс көлемінің) үш негізгі көрсеткішін: 1. Жалпы ұлттық өнімді (ЖҰӨ); 2. Жалпы ішкі өнімді (ЖІӨ); 3. Таза ұлттық өнімді (ТҰӨ)  жəне де жиынтық табыстың үш негізгі көрсеткішін: 1. Ұлттық табысты (ҰТ); 2. Жеке табысты (ЖТ); 3. Қолда бар табысты (ҚБТ) қамтиды.

## Дереккөздер

Санат:Экономика
Өзбекстан Футбол Қауымдастығы

нобай|оңға|200px|2018 жылдан бергі логотип
**Өзбекстан Футбол Қауымдастығы** (өзб. *O'zbekiston futbol assotsiatsiyasi / Ўзбекистон футбол ассоциацияси*) — Өзбекстан футболын бақылайтын, басқаратын ұйым. Штаб пәтері Ташкент қаласындағы Өзбекстан көшесі, 98А үйде орналасқан. Президенті — Ачилбай Раматов. 

## Тарихы
Өзбекстандағы футбол ұйымы алғаш рет 1946 жылы "Өзбек ССР-і Футбол Федерациясы" деген атаумен КСРО Футбол Федерациясының бөлімі ретінде құрылды. Тәуелсіздік алғаннан соң 1992 жылы Өзбекстан Футбол Федерациясы деген атпен қайта жаңартылды. 1994 жылы ФИФА мен АФК-ға мүше болды. Федерация УЕФА-ға мүше болуға мүмкіндігі бар болса да, белгісіз себептермен Азия құрлығын таңдады (УЕФА басшылығы КСРОдан бөлінген мемлекеттердің бәріне де Еуропалық ұйымға қабылдануға рұқсат берген болатын). 

нобай|оңға|200px|2000-2018 жж логотипі

1994 жылы тиісті ұйымдарға қабылданған болса да құрама 1992 жылдан ресми жолдастық кездесулер өткізе бастады. 1997-2013 жылдар аралығында Орталық және Оңтүстік Азия Футбол Федерациясына мүше болды. 2014 жылы Иран, Тәжікстан, Қырғызстан, Түрікменстан, Ауғанстан, Өзбекстан құрамаларын біріктіретін жаңа ашылған субфедерация — Орталық Азия Футбол Федерациясының тізіміне енді.

Қауымдастыққа әрбір облыстың футбол федерациялары бағынады. 

## Құрамы
Қауымдастықты президент басқарады. Қазіргі президенті Ачилбай Раматов 2018 жылдың  25 қаңтарында тағайындалды. Вице-перзидентері — Шоакрам Исроилов, Пулат Бободжонов.

Қауымдастықтың басқа да мүшелері: Рустам Курбонов, Бобур Шодиев, Мурод Алиев, Мансур Раджабов, Комил Ярашев және Наримон Джалолов.

## Марапаттары
* ФИФА «Fair play» (адал ойын үшін) жүлдесі: 2013

## Жетекшілері

## Сілтемелер
* Ресми сайты 

Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы
Санат:АФК футбол федерациялары
Үміт апа ауылы

**Үміт апа ауылы** (2018 жылға дейін – *Берёзовка*) — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Мичурин ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстікке қарай 19 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Мичурино (Павлодар облысы)

**Мичурино** — Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл, Мичурин ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстікке қарай 17 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Одил Алимжанович Ахмедов

**Одил Алимжанович Ахмедов** (; 25 қараша 1987; Наманган, Өзбек ССР, КСРО) — өзбек футболшысы, жартылай қорғаушы. 

2016 жылғы шілде айына дейінгі көрсеткіш бойынша, Өзбекстаннның ең қымбат футболшысы. Трансферлік құны 9 миллион еуро..

## Жетістіктері
### Командалық
 Пахтакор
*Өзбекстан чемпионы: 2006, 2007
*Өзбекстан кубогы: 2006, 2007, 2009
*Достастық елдері кубогы: 2007

 Анжи
*Ресей кубогының финалисі: 2012/13
*Ресей Премьер-Лигасының қола жүлдегері: 2012/13

 Краснодар
*Ресей Премьер-Лигасының қола жүлдегері: 2014/15

### Жекелей
*Өзбекстаннның жыл футболшысы (4): 2009, 2011, 2014, 2015
*«Анжидің үздік футболшысы»: 2011
*"Краснодарь" сапындағы маусымның үздігі: 2014/15

## Жеке өмірі
Үйленген, үш баласы бар.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Футболшының профилі

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎
Санат:Анжи ФК ойыншылары
Санат:Краснодар ФК ойыншылары
Санат:Шанхай СИПГ ФК ойыншылары
Санат:Тянзың Тэда ФК ойыншылары
Сервер Решатович Жепаров

**Сервер Решатович Жепаров** (; 3 қазан 1982, Шыршық, Ташкент облысы) — өзбек футболшысы,  Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының экс-жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы
Құрама сапында ең көп ойын (124) өткізген ардагер футболшы. 2015 жылдың күзіне дейін құрама капитаны міндетін атқарған.

Өзбекстан мен Азияның ең титулды футболшысы. 2008, 2011 жылдары Азияның үздік футбошысы атанды, 2008, 2010 жылдары Өзбекстандағы "Жыл футболшысы" номинациясын иеленді, 2008 жылғы Өзбекстан чемпионатының мергені (19 гол).

## Жетістіктері
### Командалық
 «Пахтакор»
*Өзбекстан чемпионы (6): 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007
*Өзбекстан кубогы (6): 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007
*Достастық елдері кубогы (1): 2007

 «Бунёдкор»
*Өзбекстан чемпионы(2): 2008, 2009
*Өзбекстан кубогы (1): 2008

 «Сеул»
*Корея Республикасы чемпионы (1): 2010
*Лига кубогы (1): 2010

 «Аль-Шабаб»
*Сауд Арабия чемпионы (1): 2012

 «Соннам»
*КФА кубогы (1): 2014

 «Локомотив Ташкент»
*Өзбекстан чемпионы (1): 2016
*Өзбекстан кубогы (1): 2016

### Жекелей
*Азияның үздік футболшысы (2): 2008, 2011
*Өзбекстанның үздік футболшысы (2): 2008, 2010
*Өзбекстан чемпионатының мергені: 2008

## Жеке өмірі
Үйленген, Рауль атты үлы, Вероника атты қызы бар.

## Сілтемелер
* Профилі
* ''National Football Teams'' сайтындағы профилі

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Бунедкор ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Ташкент ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Навбахор ФК ойыншылары
Санат:Металлург Бекабад ФК ойыншылары
Санат:Эстегляль ФК ойыншылары
Санат:Сепахан ФК ойыншылары
Максим Александрович Шацких

** Максим Александрович Шацких ** (; ; 30 тамыз 1978, Ташкент, Өзбек ССР, КСРО) — өзбекстандық футболшы, Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасында 1999-2011 жылдары ойнаған шабуылшы1999-2011 жж, Ұлттық құраманың капитаны болған.  
## Карьерасы
Өзбек футболының түлегі болғанымен, кәсіби карьерасын тек украиндық және ресейлік клубтарда өткізген. 1999 жылға дейін Ресейдің бірнеше клубында ойнады да, Киевтің "Динамосына" ауысты. "Динамода" тұрақты ойнап, 10 жылдай өнер көрсетті. 2009 жылы Қазақстанның "Астана" клубында жарты жыл тер төкті. Сосын қайтадан Украинаға барып, карьерасын аяқтағанша сол мемлекеттегі түрлі клубтар сапында ойнады. Карьерасында 124 доп соғып, Украина чемпионатының ең үздік мергеніне айналды.

"Динамо" сапында 1999 жылы "Жальгириспен" ойында алаңға шығып, УЕФА Чемпиондар Лигасындағы алғашқы ойынын өткізді. Сондай-ақ, ол Чемпиондар Лигасында гол соққан тұңғыш азиялық футболшы боп та тарихта қалды. 

2012 жылы Украина чемпионатында 100 голдан артық соққан футболшылар қабылданатын "Олег Блохин атындағы мергендер клубына" мүше болды. 

Украина чемпионатында "Максим Шацких атындағы мергендер" атты клуб та бар. Оған Украина чемпионатында 100-ден аса гол соққан легионер футболшылар мүше бола алады.

Өзбекстан құрамасы сапында 61 матч өткізіп, 34 гол соққан. Бұл әзірше рекорд саналады.

## Бапкерлік карьерасы
2017 жылы 2 маусым күні "Динамоның" бапкері боп белоруссиялық экс-футболшы Александр Хацкевич тағайындалды да, Шацких көмекшілердің қатарына қосылды.

2022 жылы "Пахтакор" клубының бас жаттықтырушысы қызметін  бастады.

## Клубтары

## Жетістіктерi
*Украина чемпионы (6): 1999/2000, 2000/01, 2002/03, 2003/04, 2006/07, 2008/09
*Украина кубогы (5): 1999/2000, 2002/03, 2004/05, 2005/06, 2006/07
*Украина суперкубогы (2): 2004, 2006
*Бірінші канал кубогы (1): 2008

## Дереккөздер

## Cілтемелер
* Шахких атындағы легионер-мергендер клубы 

Санат:Алфавит бойынша футболшылар
Санат:1978 жылы туғандар
Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Ташкентте туғандар
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎
Санат:Сокол ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Киев ФК ойыншылары
Санат:Черноморец Одесса ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Пахтакор ФК жаттықтырушылары
Санат:Астана ФК ойыншылары
Пахтакор (стадион)

**Пахтакор** — Ташкент қаласындағы футбол стадионы. "Пахтакор" клубы мен Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы үйдегі матчтарын өткізеді. Сыйымдылығы - 35000 адам.

## Тарихы
Құрылысы 1954 жылы басталып, 1956 жылы аяқталды. Әу баста сыйымдылығы 55 000 адам болғанымен, кейін реконструкциялар жасалды да, 35 000 адамға азайды.. 

Алғашқы ресми матч 1956 жылы 20 тамызда "Пахтакор" мен "Динамо" (Тбилиси) командаларының арасында өтті. 2012 жылғы дейін Өзбекстан құрамасының үйдегі стадионы саналып келді. "Бунедкор" стадионы ашылған соң, құрама көбіне сонда ойнайтын болды да, "Пахтакор" стадионында құрама матчтары сирек өтетін болды. 

Қазір алаң жиегінде жұгіру жолдарын алып тастау мен төбесін жабу жоспарланып жатыр.

## Галерея

File:Uz Supporters Big Flag.JPG| 
File:Uzbekistan vs Bahrain 2009.jpg| .


## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Стадионда өткен матчтар тізімі

Санат:Стадиондар
Санат:Өзбекстан стадиондары
Пахтакор (футбол клубы)

**«Пахтакор»** (өзб. *«Paxtakor» Toshkent futbol klubi / «Пахтакор» Тошкент футбол клуби*) — өзбекстандық футбол командасы, Ташкент қаласынан. Өзбекстан мен КСРО-дағы ең танымал клубтардың бірі. Өз алаңындағы матчтарын "Пахтакор" стадионында өткізеді. Бапкері - Шота Арвеладзе.

## Тарихы
Алғашқы ойынын 1956 жылы 8 сәуір күні Молотов қаласының (қазір ол қала Пермь деп аталады) командасына қарсы өткізді. 1962 жылы КСРО чемпионатында 6-ші орын алды. Бұл команданың кеңестік дәуірдегі ең жоғары көрсеткіші. 

1979 жылы көптеген ойыншылары әуе апатына ұшырап, команда біраз жылға дейін оңала алмады. 

Одақ тараған соң Өзбекстан чемпионатында өнер көрсете бастады. Көптеген жылдар бойы чемпионаттың басты фавориті саналды. Кейін "Бунедкор", "Локомотив" секілді клубтар күшейді де, команда елдегі ең үздік үш клубтың бірі саналады.

## Орта Азия дербиі

Одақ кезінде "Пахтакор" мен Алматының "Қайраты" ойнаса стадионда міндетті түрде халық көп жиналатын, мұндай ойында екі жаққа да жеңіс ауадай қажет, тіпті жеңіске жете қалса маусым соңында төменгі лигаға түсіп кетсе де кешірілетін. 

Одақ тараған соң екі команда мүлде кездеспей қойды, тек бірді-екілі жолдастық кездесулер ғана өткізді.

## Жетістіктері
*Өзбекстан чемпионы (16): 1992, 1998, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2012, 2014, 2015, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023
*Өзбекстан кубогы (12): 1993, 1997, 2000/01, 2001/02, 2002/03, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2011, 2019
*Достастық елдері кубогының жеңімпазы: 2007

## Сілтемелер
* Клубтың ресми сайты

Санат:Өзбекстан футбол клубтары
Санат:1956 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Пахтакор ФК
Бунёдкор (футбол клубы)

**«Бунёдкор»** () — өзбекстандық футбол клубы, 2005 жылы құрылған. Бірінші атауы — "**Курувчи**", қазіргі атауына 2008 жылы ие болды. Үйдегі матчтарын «Бунёдкор» стадионында өткізеді.

## Тарихы
2005 жылдың 6 шілдесінде құрылды. 2005 жылы күзде Өзбекстанның екінші лигасында өнер көрсетті. Бірінші орын алды да, бірінші лигаға өтті. 2006 жылы бірінші лигада да бірінші орын алып, 2007 жылы жоғары лигаға өтті. 2007 жылы «Пахтакор»дан 11 ұпай кем жинап, екінші орынға тұрақтады. 

2008 жылы команда құрамы күшейді, бапкерлікке атақты бразилиялық Зико шақырылды, 36 жасар Ривалдо командаға келіп қосылды. АФК чемпиондар лигасында жартылай финалға жетіп, Аустралияның "Аделайда Юнайтед" клубынан ұтылып қалды. Ал, ішкі біріншілікте "Пахтакорды" артқа тастап, бірінші рет Өззбекстан чемпионы атанды.  

Сол жылы Испанияның "Барселона" клубымен тәжірибе алмасу ұшін келісім-шарт жасасты. Ташкентке Это’О Фабрегас, Пуйоль, Иньеста секілді жұлдыздар келіп, мастер-класс өткізді. Бірақ кейін испандық клуб бұдан әрі "Бунедкормен" қарым-қатынас орнатудан бас тартты. 

## Жетістіктері
*Өзбекстан чемпионы (5): 2008, 2009, 2010, 2011, 2013
*Өзбекстан кубогы (4): 2008, 2010, 2012, 2013
*Өзбекстан суперкубогы (1): 2014

## Стадионы

«Бунёдкор» стадионы () — 2012 жылы 28 қыркүйекте ашылған стадион. Құрылысы 4 жылға созылды. 34 мың адам жайғаса алады. Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Бунедкор" клубы өз алаңындағы матчтарын өткізеді. 2018 маусымда "Ұлттық стадион" деп атауы өзгертілді.

Оған дейін, 2005-2007 жылдары клуб өз алаңындағы ойындарын "МХСК" (16, 500) стадионында өткізіп жүрді. Ал 2008-12 жылдары 8, 460 адам сыятын "Жар" стадиоында ойнады.

## Сілтемелер
* Клубтың ресми сайты 

Санат:Өзбекстан футбол клубтары
Санат:Бунедкор ФК
Темір қалалық әкімдігі

**Темір қалалық әкімдігі** — Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жамбыл ауылы, Темір қаласы кіреді. Орталығы - Темір қаласы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2459 адамды (1272 ер адам және 1187 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ақтөбе облысы қалалық әкімдіктері
Бунёдкор (стадион)

**Бунёдкор стадион** (узб**.** *«Bunyodkor» stadioni / «Бунёдкор» стадиони*) *немесе* **«Бунедкор» стадионы** (өзб. *«Bunyodkor» stadioni / «Бунёдкор» стадиони*) — 2012 жылы 28 қыркүйекте ашылған стадион. Құрылысы 4 жылға созылды. 34 мың адам жайғаса алады. Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Бунедкор" клубы өз алаңындағы матчтарын өткізеді.

2018 жылғы маусымға дейін "Бунедкор" деп аталды.

## Тарихы
2009 жылы бұзылған МХСК стадионының орнына салынған. Құрылысы 2009 жылы басталды. Алғашқы іргетасы құйылған жерде испандық клуб "Барселонаның" президенті Жоан Лапорта да болды. 

2012 жылы 28 қыркүйекте өзбек футболының 100 жылдығына орай ашылды. Ашылу салтанатында Ташкенттің қос үздік клубы "Пахтакор" мен "Бунедкор" кездесті. Бұл ойынды Өзбекстан президенті Ислам Каримов те тамашалады. Стадиондағы алғашқы ресми матч 2013 жылы 26 наурыз күні Өзбекстан мен Ливан құрамаларының арасында өтті. Бұл - 2014 жылғы футболдан әлем чемпионатының іріктеу ойыны еді. Бұл кездесуде Өзбекстан құрамасы 1:0 есебімен жеңіске жетті.. 

## Галерея

File:Bunyodkor stadium3.jpg|
File:Bunyodkor stadium in Tashkent.PNG|
File:Bunyodkor stadium in Tashkent3.PNG|
File:Stadium Bunyodkor in Tashkent2.PNG|


## Дереккөздер

## Cілтемелер
* Ресми сайты 

Санат:Стадиондар
Санат:Өзбекстан стадиондары
Александр Рудольфович Гейнрих

**Александр Рудольфович Гейнрих** (; 6 қазан 1984, Ангрен, Өзбек ССР, КСРО) — өзбекстандық футболшы, шабуылшы. Тегі неміс. Шабуылшы позициясында ойнаған, Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының экс-шабуылшысы. Қазір "Ақтөбе" бапкер-селекционер қызметін атқарады. 

2018 жылы 14 наурыз күні карьерасын аяқтауға шешім қабылдады да, "Ақтөбе" клубына бапкер-селекционер боп жұмысқа орналасты.

## Жетістіктері
### Командалық
 Пахтакор
*Өзбекстан чемпионы: 2002, 2005, 2007
*Өзбекстан кубогы: 2002, 2007, 2009

 ЦСКА (Мәскеу)
*Ресей чемпионы: 2003

 Ақтөбе
*Қазақстан чемпионы: 2013
*Қазақстан суперкубогы: 2014

### Жеке
*Өзбекстандағы жыл футболшысы: 2002, 2003 2004, 2006

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Футболшының профилі

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Ташкент ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎
Санат:Дустлик ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Сувон Самсунг Блюуингз ФК ойыншылары
Санат:Сувон ФК ойыншылары
Стад де Суис

**«Стад де Сюисс»** (фр. *Stade de Suisse, Wankdorf*) — Швейцарияның астанасы Берн қаласындағы футбол стадионы. 2001 жылы бұзылған "Ванкдорф" стадионының орнына жаңадан тұрғызылған. Сыйымдылығы - 31 783 адам. "Янг Бойз" клубы өз алаңындағы матчтарын өткізеді. 

## Тарихы

Стадиондағы алғашқы матч 2005 жылы 16 шілдеде "Янг Бойз" және "Олимпик Марсель" клубтарының арасында өтіп, қонақтар 3:2 есебімен жеңіске жетті. Бұл кездесуді 14 000 адам тамашалады. Ал ашылу салтанаты 30 шілдеде өтті. 

Еуро-2008 турнирінің бірнеше матчы ойнатылды.

2005 жылы "Тун" клубы УЕФА Чемпиондар Лигасындағы өз алаңындағы ойындарын осы стадионда өткізді. Сондай-ақ УЕФА Еуропа Лигасының 2011 жылғы 1/16 финалдағы кездесуін осы стадионда ойнады.

## Рекорд
2007 жылы 14 қаңтарда осы стадионда "Берн" және "Лангау" командалары арасында хоккей матчы да ұйымдастырылды. Бар-жоғы 53 сағаттың ішінде 30 076 билет түгел сатылып кетті.

## Сілтемелер
* Ресми веб-сайты 

Санат:Стадиондар
Санат:Швейцария футбол стадиондары
Набережное

* Набережное – Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл.
* Набережное – Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданындағы ауыл.
* Набережное – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл.

Санат:Айрық беттер
Жаңақала (Павлодар облысы)

**Жаңақала** (2004 ж. дейін – *Григорьевка*) — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Григорьев ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстікке қарай 34 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Набережное (Павлодар облысы)

**Набережное** — Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл, Григорьев ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстікке қарай 40 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Толыбай (Павлодар облысы)

**Толыбай** — Павлодар облысының Павлодар ауданы, Шақат ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Павлодар қаласынан шығысқа қарай 29 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Толыбай

* Толыбай – Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданындағы ауыл.
* Толыбай – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл.

Санат:Айрық беттер
Заозёрный

* Заозёрный – Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы ауыл.
* Заозёрный – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл.

Санат:Айрық беттер
Миржалол Кушакович Қасымов

**Миржалол Кушакович Қасымов** (; 17 қыркүйек 1970; Ташкент, Өзбек ССР, КСРО) — өзбекстандық футболшы, жартылай қорғаушы. 

Қазір бапкерлікпен айналысады.

Ұлы Миржамол Қасымов та футболшы. 

## Жетістіктері
### Футболшы ретінде
Өзбекстан чемпионы (3): 1998, 2002, 2003
*Өзбекстан кубогы (4): 1993, 1997, 2002, 2003
*Ресей чемпионы (1): 1995
*Азия ойындарының жеңімпазы (1): 1994
*Жастар арасындағы әлем чемпионы (1): 1987
*Жастар арасындағы Еуропа чемпионы (2): 1987, 1988
*Өзбекстан чемпионатының үздік мергені (1): 1998
*Өзбекстандағы жыл футболшысы: 1993, 1998, 2001, 2004

### Бапкер ретінде
*Өзбекстан чемпионы (3): 2010, 2011, 2013
*Өзбекстан кубогы (3): 2010, 2012, 2013
*АФК Чемпиондар Лигасының жартылай финалисі (2): 2008, 2012
*Өзбекстандағы жыл бапкері: 2012, 2008, 2010, 2013

## Құрама сапындағы голдары

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎
Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Динамо Минск ФК ойыншылары
Санат:Алания ФК ойыншылары
Санат:Әл-Шабаб Дубай ФК ойыншылары
Санат:Машал ФК ойыншылары
Санат:Бунедкор ФК жаттықтырушылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:АТМК ФК жаттықтырушылары
Санат:Крылья Советов Самара ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Азия ойындарының чемпиондары
Санат:Өзбекстанның Азия ойындары чемпиондары