open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Құттықожа

**Құттықожа** (1997 жылға дейін — *Ленино*) — Қызылорда облысы  Жаңақорған ауданы, Шалқия кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақорған кентінен шығысқа қарай 14 км-дей жерде, Ақүйек өзенінің жағасында орналасқан.

## Халқы
Тұрғыны  630 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО&nbsp;— 434065300.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Викимапияда

Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Манап

**Манап** (1997 жылға дейін **Талап**) — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы ауыл, Манап ауылдық округі орталығы. 

## Халқы
Тұрғыны 713 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО — 434067100.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жаңақорған кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 45 км жерде, Қаратау жотасының сайлы-жыралы келген тау алды жазығында орналасқан. 

## Тарихы
1997 жылы 27 желтоқсанда Қазақстанның халық ақыны Манап Көкеновтің есімі берілген.
1977-96 жылдары бау-бақша өсіретін «Юбилейный» кеңшары бөлімшесінің орталығы болған. Бөлімше негізінде Манапта шаруа қожалықтары жұмыс істейді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Викимапияда

Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Қызылмақташы

**Қызылмақташы** (бұрынғы атауы *Қыраш*) — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы ауыл, Қыраш ауылдық округі орталығы. 

## Халқы
Тұрғыны  881 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО&nbsp;— 434056100.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жаңақорған кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 21 км-дей жерде, Қаратау жотасының сайлы-жыралы келген тау алды жазығында орналасқан. 

## Тарихы
Ауыл 1957 – 96 жылы қаракөл қойын өсіретін «Бірлік» кеңшары бөлімшесінің орталығы болған. Бөлімше негізінде Қызылмақташыда шаруа қожалықтары құрылды

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Викимапияда

Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Өзгент

**Өзгент** (бұрынғы атауы  *"Қараша"*) — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы ауыл, Өзгент ауылдық округі орталығы.

## Халқы
Тұрғыны  1140 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО — 434057100.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жаңақорған кентінен оңтүстікке қарай 18 км жерде. 

## Тарихы
Ауыл 1973 – 97 жылдары күріш өсіретін өзімен аттас кеңшардың орталығы болған. Кеңшар негізінде Өзгентте және округтегі Ақжол, Ақсуат ауылдарында шаруа қожалықтары жұмыс істейді.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Викимапияда

Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Қосүйеңкі (Жаңақорған ауданы)

**Қосүйеңкі** — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы ауыл, Қосүйеңкі ауылдық округі  орталығы. 

## Халқы
Тұрғыны 940 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО — 434054100.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Жаңақорған кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 34 км-дей жерде, Қаратау жотасының оңтүстік беткейінде орналасқан. 

## Тарихы
Ауыл 1957-94 жылдары қаракөл қойын өсіретін «Бірлік» кеңшарының бөлімшесі болған. Кейін оның негізінде Қосүйеңкіде бірнеше шаруа қожалықтары құрылған

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Викимапияда

Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Сатымсай

**Сатымсай** — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы темір жол айрығы, Талап ауылдық округі құрамында болған, 2018 жылы таратылған. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақорған кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 57 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 35 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО — 434062600.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Викимапияда

Санат:Жаңақорған ауданының таратылған елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол айрықтары
Сунақата

**Сунақата** — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы ауыл, Сунақата ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақорған кентінен солтүстік-батысқа қарай 38 км-дей жерде.

## Тарихы
Ауыл 1965-96 жылдары күріш өсіретін өзімен аттас кеңшардың орталығы болған. Ауылдық округ облыс әкімдігі мен облыстық мәслихаттың біріккен шешімімен 1993 жылы ашылды. Елді мекен аумағында Ақорда мемлекетінің астанасы болған Сығанақ қалашығы мен мешіт медресе тарихи орындары бар.

## Халқы
Тұрғыны 1799 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО — 434059100.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Викимапияда

Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Тақыркөл (Қызылорда облысы)

**Тақыркөл** (1997 жылға  дейін  **Красная Звезда**) — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы ауыл, Сүттіқұдық ауылдық округі орталығы.

## Халқы
Тұрғыны  2143 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО — 434061100.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақорған кентінен солтүстік-батысқа қарай 35 км. Жақын темір жол стансасы — Төменарық. 

## Тарихы
Іргесі 1930 жылы қаланған.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Викимапияда

Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Қарашат тауы

**Қарашат** – Павлодар облысы Баянауыл ауданының солтүстігіндегі тау. Абсолюттік биіктігі 789 м. Батыстан шығысқа қарай 7-8 км-ге созылған.

## Геологиялық құрылымы
Жер қыртысы девон дәуірінің гранит, кварцит және тақтатастарынан түзілген.

## Жер бедері, өсімдігі
Жер бедері қатты тілімденген, беткейлері тік жартасты шатқалдардан тұрады. Шатқалдарда бұлақтар және бұта шоғырлары кездеседі. Оңтүстік-шығысында Бозшакөл, Шалқаркөл тұзды көлдері орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Баянауыл ауданы таулары
Рақымжан Тоқатайұлы Тоқатаев

**Рақымжан Тоқатайұлы Тоқатаев** (5 қаңтар 1923 жыл, Қаракемер, қазіргі  – 6 желтоқсан 2011 жыл, Есік) — кеңестік әскери, 1672-танктерге қарсы жойғыш артиллериялық полкінің қару бағыттағышы (38-армия), Кеңес Одағының Батыры.

Шапырашты руынан шыққан.

Рақымжан Тоқатаев Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Қаракемер ауылына қарасты, Киров колхозында 1923 жылы 5 қаңтарда дүниеге келген. Бұл ауылдан аттанған көп азаматтардың ішінен екі Кеңес Одағының Батыры шыққан. Бірі Рақымжан Тоқатаев болса, екінші – Кеңес Одағының Батыры Қашаған Жаманқараев. Ол Батыр атағынан бөлек, осы марапатқа тең дәрежедегі «Ерлігі үшін» медалінің, сондай-ақ, 3 дәрежелі Даңқ орденінің және 1-дәрежелі Отан соғысы орденінің иегері.

Екі рет «Халық ағарту ісінің үздігі» белгісімен және Жоғарғы Кеңестің құрмет грамоталарымен марапатталған. Бірнеше рет ауылдық Кеңестік депутаттығына сайланған, сонымен қатар, бірнеше жыл қатарынан аудандық партия комитетінің мүшесі болған.

Рақымжан Тоқатайұлы еңбек жолын Есік қаласында ұстаз болып бастады. 1942 жылы Кеңес әскерінің қатарына алынып, отанды қорғауға барды. Украина майданы құрамында Курск, Киев, Житомир бағытындағы шайқастарға қатысып, Чехословакия жұртшылығын жаудан азат етті. Старшина дәрежесінде танкке қарсы зеңбіректің жетекшісі болды.

1945 жылдың көктемінде Карпат жотасында болған ұрыста 13 неміс танкін атып жойды. Сол шайқаста көрсеткен ерлігі үшін «Кеңес Одағының Батыры» атағына ие болып, III дәрежелі «Даңқ орденімен» марапатталды.

## Сілтемелер
* Истребитель танков Рахимжан Токатаев 
* Новость о кончине
* Токатаев Ракымжан Токатаевич — Герой советского Союза 
* http://almaty-akshamy.kz/?p=5686 
* http://egemen.kz/old/2010/?p=6207 
* http://www.inform.kz/kaz/article/2266001 

Санат:1923 жылы туғандар
Санат:Еңбекшіқазақ ауданында туғандар
Санат:2011 жылы қайтыс болғандар
Санат:Есікте туғандар
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері
Талап (Қызылорда облысы)

**Талап** — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы, Манап ауылдық округі құрамындағы темір жол бекеті. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақорған кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 36 км-дей жерде.

## Халқы
Тұрғыны 311 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО — 434067500.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Викимапияда

Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Түгіскен (Қызылорда облысы)

**Түгіскен** — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы ауыл, Аққорған ауылдық округі  орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақорған кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 45 км жерде, Сырдария өзенінің сол жағалық  жайылмасында орналасқан. Ауыл 1967-96 жылдары күріш өсіретін өзімен аттас кеңшардың орталығы болған. 

## Тарихы
«Түгіскен» совхозы 1967 жылы құрылған. 1972 жылы «Түгіскен» ауылдық кеңесі болып құрылды. 1992 жыл «Аққорған» ауылдық округі, «Түгіскен» елді мекені болып өзгертілді. «Түгіскен» совхозы  1995 жылы мемлекеттік кәсіапорын болып өзгерді. 2007 жылы «Түгіскен ТШ» ЖШС болып өзгерді. Елді мекеннің территориясы 271 га. Қызылорда қаласынан – 235 км, Түркістан қаласынан – 90 км, аудан орталығынан – 50 км қашықтықта, ең жақын темір жол 35 км қашықтықта орналасқан.

## Инфрақұрылымы
Ауыл округінде №209 Кеңес Одағының батыры Ә.Әбутәліпов атындағы орты мектеп (630 оқушы, мектеп алды даярлық тобында 81 бала), №256 орта мектеп (235оқушы, мектеп алды даярлық тобында 40 бала) тәрбиеленіп бәләм алуда. №8 Жаңақорған ауданы балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде 854 бала тәрбиеленуде, дәрігерлік емхана, 2 мемлекеттік балабақша,  5 жеке балбақщада – 350 бала  тәрбиеленуде. 2 – ЖШС, «Имандылық» мешіті, клуб үйі, кітапхана, пошта үйі, телефон станциясы, 35 орындық монша, 2 шаштараз, 5 – ауылшаруашылық өндірістік кооперативі, 6 күріш ақтайтын диірмен халыққа қызмет етеді. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 3732 адам (1896 ер адам және 1836 әйел адам) болса, 2009 жылы 3766 адамды (1931 ер адам және 1835 әйел адам) құрады. 2017 жылдың қаңтарындағы мәлімет бойынша тұрғындар саны – 4706, отбасы саны – 664. Тұрғындардың негізгі айналысатын кәсібі егін шаруашылығы және мал шаруашылығы. 

## Танымал азаматтары
Совет Одағының батыры Ануар Абуталипов, озат күрішші, ІІІ-дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденінің толық иегері Алиасқар Сұлтанов, Социалистік Еңбек Ерлері Нақып Ержанов, Сердалы Құрымбеков, Қадір Тағаев сынды азаматтар шыққан.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Викимапияда

Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Көкқайнар

**Көкқайнар** — елді мекендердің атауы:

* Көкқайнар — Алматы облысы Жамбыл ауданында орналасқан ауыл.
* Көкқайнар — Алматы облысы Іле ауданында орналасқан ауыл.
* Көкқайнар — Жамбыл облысы Шу ауданында орналасқан ауыл.
Географиялық ақпараттық жүйе

thumb|right|200px|gvSIG жүйесінде қабаттарды өндеу
**Географиялық ақпараттық жүйе**  (ГАЖ), кеңістік базасының құрастырушысы және әркелкі мәліметтер мен ақпараттарды біріктірудің негізі ретінде аумақтық басқармалардағы шешімдерді қабылдаудың басты элементі болып саналады.

Әлемдік тәжірибе табиғи ресурстарды, инфрақұрылымдарды, қоршаған ортаның ахуалын, жалпы аумақты тиімді басқару ГАЖ-дың ықпалына қатысты екенін көрсетіп отыр. ГАЖ өз бағытын дамыта отырып, ақпараттық технологиялармен шешілетін көптұрғыдағы мәселелерді шешуде қолданылуда. 

Бұл технология негізгі үш рөлді атқарады - геоақпараттық қосымшалар үшін қолданбалы технологиялық тұғыр ретінде, геокеңістіктік мәліметтерді ақпараттық жүйеде басқару және кеңістіктік мәліметтер базасындаға әртүрлі ақпараттарды біріктіру ортасы ГАЖ-дың технологиялық ортасы басқару шешімдеріне ықпал ете отырып, жан-жақтан тоғысқан талдауларға қолдау көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:География
Санат:ГАЖ
Бойлер

**Бойилер** (*Boii*)&nbsp;— кельт тайпаларының тобы. 

Олардың көбісі б.з.д. V—VI&nbsp;ғғ. лингондармен бірігіп, Цизальпілік Галлияға басып кіреген. По өзенінен өтіп, Аппениннің етегіндегі жазыққа орнығып, бұл жерде тұрған  этрусктер мен умбрларды ығыстырған,  этрусктердің Фельсина қаласының атын *Бононияға* (қазір Болонья) өзгеткен.
thumb|upright=1.5|Бойлардың көштері

Бойлер римдіктерге қарсы б.з.д. 283—282 жылдары этрусктермен, ал б.з.д. 238—224 жылдары кельттердің жағында соғысқан. Б.з.д. 58 жылы Бирбакттағы шайқаста  Гай Юлий Цезарь басқарған римдіктерден талқандалды, бұл шайқасқа баржоғы  32&nbsp;000 бой қатысқан және қарсыластары олардан бірнеше есе көп болған. Олардың  ерліктерін ескерген Цезардың жарлығымен олар эдуй тайпасына қабылданып, солардың  жерлерін мекендеген (қазіргі Бургони мен Ниверне). Ал Богемияда қалғанадары (қазіргі Чехия, (*Boiohaemum*) деп аталған)&nbsp;— «*бойлардың ана мекені*», Тиса өзеніне дейін иеліктерін кеңейтіп, бірақ дактар оларды Дунайдың оң жағалауына ығыстырып, бойлар Паннонияға орнықты (қазіргі батыс Венгрия, шығыс Австрия және Словения мен Сербия.

Бойлар туралы мәліметтер римдік тарих беттерінен Чехияны б.з.д. 1 ғасырда маркомандар басып алғаннан кейін жоғалды.

## Дереккөздер

Санат:Кельт тайпалары
Санат:Галлия тайпалары
Бағытты мутагенез

**Бағытты мутагенез** - мутация мөлшерін саналы түрде арттыру үдерісі. Бұл әдіс бағалы белгілері бар мутантты дарақтарды кезектегі сұрыптау үшін пайдаланылады. Мутацияның көпшілігі зиянды және өлімге апаратындықтан, қолдан жасалған мутагенез бойынша қойылған сынақ тәжірибеде дарақтардың көптеген мөлшері жарамсыз болып саналады. Дарақтардың мутагендер әсеріне ұшыраған аздаған бөлігі бағалы және пайдалы сапалардың пайда болуына жеткізетін мутацияға ие болады. Генотипінде пайдалы мутациялары бар дарақтар ашғылысады.Олардың өте көп ұрпақтарының барлығы пайдалы мутагендік белгілерге ие бола бастайды.

## Дереккөздер

Санат:Түрлендірулер
Винделиктер

**Винделиктер**&nbsp;— Жоғарғы Дунайды мекендеген кельт тайпалары. Олардың басты елді мекендері - Манхинг (Баварияда) болды. Бұл қаланың қорғанысты аумағы 380 га болған. Халқы өте тығыз орналқан. Мұнда қару-жарақ, шыны білезіктер, керамикалық және құю шеберханалары орын тепті. Археологиялық қазбалардың көрсетуінше қала  б.з.д. 15 жылы өмір сүруін тоқтатқан, бұл кезде оларды римдіктер басып алып, талқандаған еді. Кейін астаналары Augusta Vindelicorum қаласына көшірілді (қазіргі Аугсбург). 

Винделиктердің мәдениеті негізінен латын мәдениетіне жатты. Сақталып қалған топонимдер олардың Нориктегі көршілері бойлар секілді кельт тілінде сойлегенін көрсетеді.

## Дереккөздер

Санат:Кельт тайпалары
Polaroid

Polaroid мынадай мағыналарға ие болуы мүмкін:
 
* Polaroid Corporation - америкада орналасқан электрондық техника шығаратын халықаралық компания. 
* Polaroid камера, не жылдам камера.
Синхронды есептеуіш машина

**Синхронды есептеуіш машина** – орындалатын операцияның басталу және аяқталу мезеті басқару құрылғысымен анықталатын цифрлы есептеуіш машина. 

Онда операцияның орындалуына (жұмыс тактісіне) кететін уақыт алдын ала есептеліп қойылады. Қарапайым жағдайда барлық операцияларда олардың ең ұзағына сәйкес келетін уақыт аралығында орындауға болады. Жалпы жағдайда орындалу ұзақтығы шамалас болып келетін операциялар жеке топқа біріктіріледі де, әрқайсысына кажетті жұмыс тактісі мен орындалу уақыты тағайындалады. Синхронды есептеуіш машинаның жұмыс тактісі ең ұзақ операция бойынша тағайындалатындықтан, оның асинхронды есептеуіш машинамен салыстырғандағы есептеу жылдамдығы төмен болды.  
### Құрылысы
Синхронды есептеуіш машинаның құрылысы басқа машиналармен салыстырғанда біршама оңай болғандықтан пайдалану жеңіл. Бір ғана цифрлы есептеуіш машинада синхронды әрі асинхронды принциптерді біріктіріп пайдалануға болды. Мысалы, цифрлы есептеуіш машинада тез әрекетті электронды логикалық элементтер мен баяу әрекетті электр механикасы. Құрылғылардың жұмысын бір-бірімен үйлестіруге болады. 

## Дереккөздер

Санат:Есептеу техникасы
Синхронды компенсатор

**Синхронды компенсатор** – электр желілері мен электр энергиясын тасымалдау линияларында кернеуді реттеуге және қуат коэффицентін арттыруға арналған әрі активті жүктемесіз жұмыс істейтін синхронды электр двигателі. 
#### Жұмысы
Электр желісіндегі жүктеменің шамасына және оның сипатына (индуктивтік не сыйымдылық) қарай тұтынушының кернеуі де өзгеріп отырады. Егер электр желісі жүктемесінің мәні үлкен әрі индуктивтік сипатта болса, онда тізбекке аса қозған режимде жұмыс істейтін синхронды компенсатор қосылады. Мұның өзі тізбекке сыйымдылық жүктемесін қосумен пара-пар болады. Ал электр энергиясын алысқа аз шығынмен тасымалдау кезінде линияға жеткілікті дәрежеде қозбаған синхронды компенсатор қосылады. Тізбектегі кернеу қозу тоғын реттеу арқылы тұрақтандырылып отырылады. Синхронды компенсатор 100 киловатт не одан да жоғары қуатқа арналып жасалады. 
#### Салқындатылу жолдары
Қуатты синхронды компенсатор сутекпен және сумен салқындатылады. 
#### Қолданылуы
Синхронды компенсатор негізінен қосалқы электр станцияларында қолданылады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* http://reftrend.ru/error404.php 

Санат:Электротехника
Синхроноскоп

**Синхроноскоп** (грек. Synchronos – бір мезгілді және ... скоп) – айнымалы тоқтың екі тізбегіндегі тербелмелі процестердің синхрондалу дәрежесін көрсететін электрлік құрал.
#### Пайдалануы
Ол электр станциясында параллель жұмыс істейтін генераторларды тізбекке қосу кезінде кеңінен пайдаланылады. 
#### Қарапайым түрі
Синхроноскоптың қарапайым түріне лампылы (яғни екі тізбектегі кернеу айырмасының синхрондалу дәрежесін жыпылықтап жану (өшіп-жану) арқылы білдіретін синхроноскоп жатады. Көрсеткіш тілі бар электр магнитті синхроноскоптың қозғалмалы бөлігі оның магнит өрісі энергиясының ең үлкен мәніне сәйкес келетін күйде болады. Генератор мен электр желісінің жиілігі бір-бірімен үйлеспеген жағдайда синхроноскоптың қозғалмалы бөлігі магнит өрісімен бағыттас (егер генератор синхронды күймен салыстырғанда тез айналатын болса) немесе қарама-қарсы бағытпен (егер генератор баяу айналатын болса) қозғалады. Синхронды процестер бір-бірімен жиілігі және фазасы бойынша сәйкес келсе, синхроноскоптың қозғалмалы бөлігінің көрсеткіш тілі шкаланың ортасына кеп тоқтайды.
Қарағай (Атырау облысы)

**Қарағай** — Атырау облысы Жылыой ауданы, Қосшағыл ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Орналасуы
Аудан орталығы Құлсары қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 7 км жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 112 адам (59 ер адам және 53 әйел адам) болса, 2009 жылы 226 адамды (127 ер адам және 99 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 151 адамды (80 ер адам және 71 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Жылыой ауданы елді мекендері
Франс Мазерель

**Франс Мазерель** (1889 жыл 30 шілде, Бланкенберге, Бельгия - 1972 жыл 4 қаңтар, Авиньон, Франция) - Бельгия *график-суретшісі*. *Бельгия коммунистік партиясының* мүшесі.
## Еңбек жолы
1907-1908 жылдары *Генттегі Көркемсурет академиясында* оқыды. 1909 жылдан негізінен Францияда тұрды. Газеттерге арналып салынған *антимилитаристік суреттер* (1917-1920) мен ағашқа түсірілген  *«Адамның ынтызарлығы», «Қала», «Қарадан аққа»,«Жастық шақ» ([[1918]]-[[1948]])* гравюраларының авторы. *Р. Роллан, Э. Золя, Ш. де Костер, Ст. Цвейг* т.б. жазушылардың шығармаларын көркендеумен қатар кескіндеме және сән өнері саласында да еңбек етті. Мазерельдың шығармашылығы соғыс пен *буржуазиялық қоғамға қарсы* және бостандық, теңдік, бейбітшілік үшін күреске арналды.

## Дереккөздер



Санат:Суретшілер
Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:1889 жылы туғандар
Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Майкөмген

**Майкөмген** — Атырау облысының Жылыой ауданындағы ауыл, Майкөмген ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Құлсарыдан оңтүстік-шығысқа қарай 60 км-дей жерде. Маңғыстау облысымен шекаралас. Атырау-Ақтау тас жолы, Атырау-Маңғышлақ темір жолдары бойында орналасқан.

## Халқы
1989 жылы елді мекенде 940 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 1038 адам (525 ер адам және 513 әйел адам) болса, 2009 жылы 379 адамды (210 ер адам және 169 әйел адам) құрады.

Ал 2021 жылы 1279 адамды (653 ер адам және 626 әйел адам) құрады.

## Әлеуметтік және мәдени нысандары
* №17 орта мектеп — 1989 ж. бастауыш, 1994 ж. негізгі, 1995 ж. жалпы білім беретін мектеп болып жұмыс істеді.
* «Бәйшешек» бөбекжай бақшасы — 2019 жылы ашылды. Екі қабаттан тұратын 100 орындық бөбек жайдың  жалпы аумағы 762,44 шаршы метрді құрайды. Талапқа сай  ғимарат ойын, кіреберіс, ас бөлме және жуынатын бөлмелермен қамтылған.
* №5 Жылыой аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі — 2 қабаттан тұратын 269 орынды дене шынықтыру-сауықтыру кешені  2020 жылы ашылды. Ғимарат ауласында баскетбол, волейбол және кіші аяқ доп алаңдары бар.
* Майкөмген мәдениет үйі — 2023 жылы желтоқсан айында ашылды. Жалпы ауданы – 709,72 шаршы метр. Екіқабатты ғимаратта 200 орындық концерттік зал, киім бөлмесі, костюмдер бөлмесі, 16 орындық асхана және касса, жуынатын бөлме бар. Сонымен қатар, қызметтік кабинеттермен, үйірме және оқытушы бөлмелерімен, 12 орындық оқу залы бар кітапханамен, 4 орындық медиатекамен және кітап сақтау бөлмелерімен жарақталған.
* Майкөмген дәрігерлік амбулаториясы

## Діни ұйымдар қызметі
* **Майкөмген ауылдық мешіті** — Мешіт үйінің үш күмбезі, бір мұнарасы, әйелдер залы, имам бөлмесі бар. Мешіт жанында тахаратхана орналасқан.

## Ауыл суреттері

## Елді мекендегі көшелер
* Ақтан Керейұлы көшесі
* Айнымас көшесі
* Әділет көшесі
* Даңқ көшесі
* Досан батыр көшесі
* Қайырғали Смағұлов көшесі
* Қарашүңгіл көшесі
* Қисымбай көшесі
* Қуанғали Қуатбаев көшесі
* Муса Баймұқанов көшесі
* Сүйінғара Үргенішбайұлы көшесі
* Тобанияз Әлниязұлы көшесі
* Төлес көшесі
* Үркер көшесі

## Дереккөздер

Санат:Жылыой ауданы елді мекендері
Томазо Мазаньелло

**Томазо Мазаньелло** (1620 жыл, Неаполь - 1647 жыл 16 шілде, Неаполь) - *итальян балықшысы*, 1647 жылы шілдеде Неапольда болған *антифеодалдық халық көтерілісінің* көсемі.
## Неаполь көтерілісі
Көтеріліс негізінен *испан билеушілеріне* қарсы бағытталды. Көтерілісшілер *салық құжаттарын* өртеп, *вице-король сарайын* қоршады да, Мазаньеллоны *Неаполь халқының капитаны* деп жариялады. Оларға *Калабри, Апули және Абруцц*, көптеген оңтүстік итальян қалаларының тұрғындары қосылды. Вице-король келісімге келуге мәжбүр болды, бірақ Неаполь капитанын өлтіруді ұйымдастырды. Көтерілісті 1648 жылы *испан әскерлері* басты.

## Дереккөздер


Санат:1620 жылы туғандар
Санат:1647 жылы қайтыс болғандар
Санат:Италияда туғандар
Санат:16 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері
Санат:Италия қоғам қайраткерлері
We Will Rock You

**** (ағылшын тілінен аударғанда — «Біз сендерді сендерді сілкіп (немесе "сындырып") тастаймыз»)  — ағылшын рок-группасы Queen-нің *[[News of the World (альбом)|News of the World]]* альбомындағы сингл. Әнді жазған Брайан Мэй. Ән, кейбір елдерде ғана сингл ретінде шыққанымен, әлемде үлкен танымалдылыққа ие болды және бейнебаян түсірілді. Америкада «We Will Rock You» және «We Are the Champions» пластинканың бір бетінде шықты, себебі ылғи бірге орындалатын — радиода, спорттық жарыстарда, тіпті альбомда да олар бірге жазылды.

## Ән

Ән өзінің ойға тез сақталатын ритмі — аяқпен екі соққы және қолмен бір шапалағымен әйгілі. Осындай сүйемелдеу әнді ашқаннан біткенше жалғасады. Сондай-ақ, ән, өзінің бір ғана музыкалық инструментпен орындалатындығымен ерекше — электрогитара. Мэй үшінші шумақта, *«We will, we will rock you»* деп қайырмасын екінші қайталайтын  кезде  қосылады. Ол струналармен төмен түсе бастайды да, біртонды дыбысты жасай отырып, дауысын бірте бірте қатайта береді. Төртінші рет қайталаған соң, Мэй өзінің солосын ойнап бастап әнді аяқтайды. Алғашында әнде, «We Will Beat You» деген сөздер болуы тиіс еді, бірақ Меркьюри бұлай айту ақымақтық екенін айтып, сөздерді ауыстырады.

Концерттерді ән басқа мәнерде ойналады, дегенмен өзінің дыбысталуын жоғалтқан жоқ. Аяқпен жерді соғып, шапалақтаудың орнына Роджер Тейлор өзінің соққы қондырғысымен басқа ритм жасады. Ол тек екі барабанда ойнады, әншейінде олар барабанның әр басында орналасқан. Тек гитаралық соло басталғаннан соң бірнеше қайтара тарелкаларды соғып, қайтадан үйреншікті ритмге басады. Соққылар Джон Диконның бас-гитарасымен және Мэйдің  электрогитарасымен сүйемелденеді. Осыдан соң сахнаға Фредди Меркьюри шығып, әнді айтып бастайтын. Көбіне ол өзімен бірге тағы басқа заттар алып шығатын. Мысалы, әдеттен тыс шляпа, немесе концерт шетелде өтіп жатса, шүберек алып шығатын, оның бір жағында Ұлыбританияның туы, ал екінші жағында концерт өтіп жатқан елдің туы болатын.

## Тез нұсқасы (fast version)

Санат:Queen
We Are the Champions

**** ()  — ағылшын рок-группасы Queen-нің *[[News of the World (альбом)|News of the World]]* альбомындағы сингл. Сингл топтың ең танымал әндерінің бірі. Ол миллиондаған жанкүйерлердің спорттық әнұранына айналды.  Америкада «We Will Rock You» және «We Are the Champions» пластинканың бір бетінде шықты, себебі ылғи бірге орындалатын — радиода, спорттық жарыстарда, тіпті альбомда да олар бірге жазылды.
1977 жылдың екінші жартысынан бастап, әрбір концерт аяқтағаннан ұзақ уақыт, осы екі ән орындалып жүрді,  тек соңғы концерт тур кезінде  олар «Friends Will Be Friends» орындады.

Санат:Queen
Аққұдық (Жем ауылдық округі)

**Аққұдық** — Атырау облысы Жылыой ауданы, Жем ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Құлсары қаласынан солтүстік-батысқа қарай 14 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 102 адам (52 ер адам және 50 әйел адам) болса, 2009 жылы 46 адамды (22 ер адам және 24 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жылыой ауданының таратылған елді мекендері
Аққұдық (Майкөмген ауылдық округі)

**Аққұдық** — Атырау облысы, Жылыой ауданы, Майкөмген ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Құлсарыдан оңтүстікке қарай 61 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 325 адам (164 ер адам және 161 әйел адам) болса, 2009 жылы 190 адамды (90 ер адам және 100 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жылыой ауданының таратылған елді мекендері
2016 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

Рио-де-Жанейро қаласында 2016 жылы 5 және 21 тамыз аралығында өтетін Жазғы Олимпиада ойындарына қатысатын Қазақстан құрама командасы туралы ақпарат. Бұл Қазақстанның Олимпиада ойындарына 6-ші рет қатысуы. Төрт жылдықтың басты додасында Қазақстанның намысын 26 спорт түрінен 104 спортшы қорғады.

400px

## Медальдар

## Сайыс нәтижелері
### [[Сурет:Rowing pictogram.svg|30px]] Академиялық есу
; Еркектер

; Әйелдер

### [[Сурет:Weightlifting pictogram.svg|30px]] Ауыр атлетика

;Еркектер

;Әйелдер

### [[Сурет:Boxing pictogram.svg|30px]] Бокс

; Еркектер

;Әйелдер

### Велоспорт

#### [[Сурет:Cycling (road) pictogram.svg|30px]] Шоссе жарысы
;Еркектер

#### [[Сурет:Cycling (track) pictogram.svg|30px]] Велотрек
;Омниум

### [[Сурет:Fencing pictogram.svg|30px]] Семсерлесу
; Еркектер

### Су спорт түрлері
#### [[Сурет:Swimming pictogram.svg|30px]] Суда жүзу
;Еркектер

;; Ашық су

; Әйелдер

#### [[Сурет:Synchronized swimming pictogram.svg|30px]] Синхронды жүзу

### [[Сурет:Table tennis pictogram.svg|30px]] Үстел теннисі

; Еркектер

## Пошта маркаларында

Daniyar Yeleussinov 2016 stamp of Kazakhstan.jpg
Dmitriy Balandin 2016 stamp of Kazakhstan.jpg
Adilbek Niyazymbetov 2016 stamp of Kazakhstan.jpg
Guzel Manyurova 2016 stamp of Kazakhstan.jpg
Nijat Rahimov 2016 stamp of Kazakhstan.jpg
Vasiliy Levit 2016 stamp of Kazakhstan.jpg
Yeldos Smetov 2016 stamp of Kazakhstan.jpg

## Тағы қараңыз
* 2016 Жазғы Олимпиада ойындарының медальдар санағы

## Сыртқы сілтемелер
* Қазақстан Республикасының ұлттық олимпияда комитеті  

__NOTOC__
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
2016
Қойсары (ауыл)

**Қойсары** — Атырау облысы Жылыой ауданы, Жем ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы Құлсары қаласынан солтүстік-батысқа қарай 20 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1989 жылы елді мекенде 265 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 100 адам (53 ер адам және 47 әйел адам) болса, 2009 жылы 106 адамды (48 ер адам және 58 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 16 адамды (10 ер адам және 6 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Жылыой ауданы елді мекендері
Брайд киті

**Брайд киті** () барлық мұхиттарда, тропиктік және субтропиктік белдеулерде өмір сүреді.

Олардың денесінің ұзындығы 13-15 метр аралығында болады. Аналықтарының ұзындығы аталықтарына қарағанда үлкендеу болып келеді. Денесі қою қара түсті болғанымен, көп теңбіл дақтары бар. Сол себепті бір қарағанда «шұбар балық» деп те қаласың. Бұл дақтардың кейбіреуі - кәдімгі дақтар, ал енді біреулері - паразиттерден қалған тыртықтар. Ішкі алқыма — ашық сұр түсті. Брайд китінің жүзбе қанаттары дөңестеу, денесінен анағұрлым кішкентай болады. Брайд китін Тынық, Атлант және Үнді мұхиттарының тропиктік және қоңыржай аймақтарынан кездестіруге болады.

## Галерея

Bryde's_whale_(9547580674).jpg|
Bryde's Whale - Auckland, New Zealand.jpg|
Bryde's Whale - Hauraki Gulf Marine Park, New Zealand.jpg|
Bryde´s whale.jpg|

## Дереккөздер

Санат:Мұртты киттер
Кетебай (Атырау облысы)

**Кетебай** — Атырау облысы, Индер ауданы, Жарсуат ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Индербор кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 28 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 187 адам (104 ер адам және 83 әйел адам) болса, 2009 жылы 136 адамды (76 ер адам және 60 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ бойынша 37 адамды (23 ер адам және 14 әйел адам) құрады.

## Сыртқы сілтемелер
* Уикимапияда

## Дереккөздер

 

Санат:Индер ауданы елді мекендері
Георгий Илларионович Майборода

**Георгий Илларионович Майборода** (; 1913 жыл 1 желтоқсан, Полтава облысы —1992 жыл) - кеңес Украинаның композиторы, КСРО халық әртісі (1960),  дирижёр, педагог.
## Еңбек жолы
1941 жылы Киев консерваториясын Л. Н. Ревуцкийден композиция класы бойынша бітірді. 1952-1958 жылдары осы консерваторияға музыкалық-теориялық пәндерден сабақ берді. Майборода шығармашылығының арқауы - ерлік пен патриотизм. «Милана» (1957), «Арсенал» (1960), «Тарас Шевченко» (1964), «Ярослав Мудрый» (1973) атты опералардың, 2 симфония мен симфониялық поэмалардың, концерттер мен хорлардың, романстар мен әндердің авторы. 7-8 сайлауларда *Украина Кеңестік Социалистік Республикасының* Жоғарғы Кеңесінің депутаты. 

## Марапаттары
*УКСР Мемлекеттік сыйлығының* лауреаты (1964). *Ленин орденімен* және *Еңбек Қызыл ту орденімен* марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1913 жылы туғандар
Санат:1992 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО сазгерлері
Санат:Украина сазгерлері
Санат:Украина дирижерлері
Санат:КСРО халық әртістері
Хайдар хан (Қырым)

**Хайдар хан** (, ; ?- 1487) — 1475 жылы Қырым ханы болған, Қырым хандығын құрушысы I Қажы Керейдің ұлы.

1456 жылы Хайдар хандықты тартып алуға әрекеттеніп бүлік бастағаны үшін әкесі I Қажы Керей оны ханзадалық шенінен айырады. Бірақ оның қандай бүлік туғызғаны әлі күнге белгісіз. Ағасы I Меңлі Керей I Қырым хандығын билеп тұрған дәуірде Қырымдағы Судак қаласындағы Генуэз бекетіне шабуыл жасап, генуэздықтарға тұтқын болды.

Осман империясы Генуя бекетін басып алғаннан кейін, 1475 жылы Хайдар хан Қырым хандығының тағына жайғасты. Бірақ  хандық мерзімі қысқа болды, інісі Нұрдәулетпен болған айқаста жеңіліп қалды да, Киев қаласына қашып барды. Кейін Литва ұлы князьдігінде бірмезгіл болып, 1479 жылы Хайдар хан III Иванның қорғауына ие болу үшін Мәскеуге аттанды. Көп өтпей III Иван белгісіз себеппен оны Мәскеу солтүстігіне қуғын-сүргінге айдады. 

Хайдар хан 1487 жылы Белоозереде (Вологда облысы) қайтыс болды.

## Тағы қараңыз
* Қырым хандарының тізімі
* Қырым хандығы

Санат:Қырым хандары
Синяя Блуза (театр қозғалысы)

### «Синяя Блуза»
«Синяя Блуза» («көгілдір көйлектілер») – 1923–1930 жылдары бой көрсеткен совет театрының шағын түрі. Москваның журналистика ин-тында эстрадалық театр коллективі (оның аты сауыққа қатысушылардың көгілдір түсті көйлек киюімен байланысты шыққан) ретінде ұйымдасты. Бұл коллективті ұйымдастырушы, орындаушылардың бірі әрі авторы – Б. С. Южанин. «Синяя блузаның» программасы декларациядан, тақпақ өлеңдерден және физкультуралық билерден құралды. Ол қызыл бұрыштарда, клубтар мен цехтарда өнер көрсетті. Осы секілді ұйымдар Москвадан тыс қалаларда (15 коллективке жуық), сондай-ақ Қазақстанда да құрылды. Көптеген совет жазушылары, композиторлар, актерлер, режисерлер мен суретшілер (В. Е. Ардов, В. И. Лебедев-Кумач, М. И. Блантер, В. И. Тенин, С. И. Юткевич, Б.Р. Эрдман тағы басқалары) өз творчествасын осы «Синяя блузадан» бастады.
### "Синяя блузаның" әнұраны
Олардың марштарының саны көп болса да, ең танымалы болғаны осы : (Авторлары: музыка Сигизмунд Абрамович Кац, текст ?):

*<blockquote>«Мы синеблузники, мы профсоюзники —<br />
Нам всё известно обо всём,<br />
И вдоль по миру свою сатиру,<br />
Как факел огненный, несём.<br />

Мы синеблузники, мы профсоюзники,<br />
Мы не баяны-соловьи —<br />
Мы только гайки в великой спайке<br />
Одной трудящейся семьи…»</blockquote>*

### Әдебиет
* Альбом «Синяя блуза СССР» , Мәскеу, 1928
* Варлам Шаламов. «Воскрешение лиственницы». Глава «Борис Южанин» :
* Уварова Е. Д. (Отв. ред.)., Русская советская эстрада. Очерки истории. 1917—1929.,М., Искусство., 1976
* Малые формы клубного зрелища. 1928—1930
* Сушков М., Футболды театр , Спорт , 1981
* Синяя блуза. Гала-представление,  «Юность» журналы, 1967., № 11. С. 107—110
* Лобова Н. и Пермяк Е., Театрлды газета, М. — Л., 1932.
* Мамадназарбекова К., Журнал ТЕАТР № 2, 2011
* Волкова Е. В., Трагический парадокс Варлама Шаламова. М., Республика, 1998

### Сілтемелер
* В.Усов. Агитациялық сөздер- Синяя блуза. Пятилетка. 1926
* Энциклопедия «Кирилл және Мефодий»
* «Синяя блуза»
* «Синяя блуза»
* «Синяя блуза»
* Друзья звали его Зига , авторы Михаил Садовский, «Вестник», Мигдаль Times № 73-74, 21 швата 5769 / 15 ақпан 2009
* Центральный еврейский ресурс
* Воспоминания Варлама Шаламова
Белгілердің ажырау заңы

**Белгілердің ажырау заңы.** Мендель бұл тәжірибені одан әрі жалғастырып, бірінші ұрпақтағы будандарды өздігінен тозаңдандырғанда - екінші ұрпақта сары тұқымды да, жасыл тұқымды да даралар алынған. Екінші ұрпақта ата-аналарының екеуіне де тән белгілердің көрініс беру заңдылығын ажырау заңы деп атайды. Белгілердің ажырауы кездейсоқ болмай, белгілі бір сандық арақатынаста жүреді. Атап айтқанда, екінші ұрпақта алынған барлық өсімдіктердің 3/4-і сары тұқымды, 1/4-і жасыл тұқымды болып шығады.Олай болса, фенотипі жағынан доминатты және рецессивті белгілердің сандық арақатынасы 3:1-ге тең болып өзгерді.
Скагеррак

### Скагерра́к
Скагерра́к (*Skagerrak*) —Ютландия және Скандинавия түбектерінің аралығындағы бұғаз. Солтүстік теңізді Балтық теңізімен жалғастырады. Ұзындығы 300 км, ені 110–130 км. Фьордты және шхерлі Скандинавия түбегі жағалауына бойлай Норвег науасы жатыр, Ютландияның жазық жағалауы құмды қайраңды келеді. Батысқа (жылдамдығы 2–4 км/сағ) және шығысқа бағытталған ағыстарды байқауға болады. Деңгейі жарты тәулікте бір рет көтеріледі (0,4 м). Балық шаруашылығы қарқынды дамып жатқан аймақ болып табылады. Жағалауында – Осло, Кристиансанн және  Ареньдаль (Норвегия) порттары орналасқан.
### Табиғаты
Бұғаздың тұздылығы 30 пайызға дейін жетеді. Сонымен қатар оның флорасы мен фаунасын 2000-нан астам теңіз ағзалары құрайды.
### Саяси және әскери маңыздылығы
Скагеракк Германия үшін бірінші және екінше дүниежүзілік соғыстар кезінде өте маңызды базалардың бірі болатын. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әлемге таныма ең ауқымды теңіз күресі - Ютланд күресі өтті.
Бұғаздың әскери маңыздылығына байланысты , оны басқару үшін Германия Дания мен Норвегияға екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шабуыл жасады.
### Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша бұғаздар
Гаметалар тазалығы ережесі

**Гаметалар тазалығы ережесі.** Бірінші буында алынатын будандардың біркелкі болуы мен екінші буын ұрпақтарында белгілердің ажырау құбылысын түсіндіру үшін, Мендель гамета тазалығы болжамын ұсынды. Оның мәні-организмнің кез келген белгі-қасиетінің дамуын тұқым қуалау факторы, яғни ген анықтайды. Мысалы, раушангүлдің қызыл гүлділері мен ақ гүлділерін алып будандастырғанда, бірінші будандық ұрпақтың барлығы қызыл гүлді болған. Ол бірінші будан ұрпақта қызыл гүлді өсімдіктің доминатты ``А`` гені бар гаметасы мен ақ гүлдінің рецессивті ``а`` гені бар гаметаларының қосылуының нәтижесі болып есептеледі.Сондықтан олардың генотипінде гүлдің қызыл түсін де, ақ түсін де анықтайтын гендер болады.Бірақ қызыл түстің гені доминатты болғандықтан, бірінші ұрпақтың барлығы да қызыл гүлді болады.
Пластидтік тұқым қуалау

**Пластидтік тұқым қуалау**. Пластидтердің, соның ішінде хлоропластың жасыл өсімдіктерде фотосинтез процесінің жүруіне тікелей қатысы бар. Пластидтердің өзі арнаулы нәруыздардан және РНҚ мен ДНҚ-дан тұрады. Бір жасушаға шаққанда пластидтердің саны жоғары және төменгі сатыдағы өсімдіктерде, шамамен бірден жүзге дейін болады. Жасушасында жалғыз ғана пластиді бар түрлер диатомды балдырларды кездеседі.Пластидтердің құрамында жоғарыда айтылғандай, РНҚ және ДНҚ болады. Бірақ азотты негіздердің құрамы жағынан пластидтердің ДНҚ-сы хромосомадағы РНҚ-дан айырмашылығы бар. Сонымен  жүргізілген зерттеулердің нәтижесі пластидтердің тұқымқуалаушылыққа қатысы бар екенін және генетикалық арпараттың олардың құрамындағы ДНҚ-да сақталмайтындығын көрсетті.
Құрылыс (Атырау облысы)

**Құрылыс** — Атырау облысы Индер ауданы, Жарсуат ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
thumb|солға|250px|Құрылыс ауылы
Аудан орталығы – Индербор кентінен оңтүстік-батысқа қарай 47 шақырым жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 614 адам (327 ер адам және 287 әйел адам) болса, 2009 жылы 650 адамды (327 ер адам және 323 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ бойынша 599 адамды (313 ер адам және 286 әйел адам) құрады.

## Мәдени-әлеуметтік мекемелері
* М.Мөңкеұлы атындағы орта мектеп — алғашында бастауыш, 1987 ж. орталау, 2000 ж. орта мектепке айналды. 2017 жылы екіқабатты жаңа мектеп ғимараты пайдалануға берілді.
* "Құрылыс-Мәдениет" ауылдық клубы

## Ауыл көшелері
* Ақжайық көшесі
* Атамекен (Механизатор) көшесі
* Жаңа құрылыс көшесі
* Қазбек көшесі
* Қылыш Кемалиев (Мұрат Мөңкеұлы) көшесі
* Мектеп көшесі
* Хамидолла Тегісбайұлы көшесі

## Дереккөздер

 

Санат:Индер ауданы елді мекендері
Қызылжар (Индер ауданы)

**Қызылжар** — Атырау облысы Индер ауданы, Жарсуат ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Индербор кентінен оңтүстік-батысқа қарай 38 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 95 адам (47 ер адам және 48 әйел адам) болса, 2009 жылы 108 адамды (51 ер адам және 57 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ бойынша 70 адамды (34 ер адам және 36 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Индер ауданы елді мекендері
Майзағара

**Майзағара** (Salsola foliosa) - *сораң тұқымдасына* жататын бір жылдық *шөптесін өсімдік*. Майзағара - *арам шөп* болып табылады.
## Сипаттамасы
Биіктігі 15-80 см, жапырағы бүтін жиекті, етженді, кезекті орналасқан. Гүлі қос жынысты, жеке-жеке немесе *масақ гүл шоғына*  топтасқан. Аталығы 5 рет, аналығы 2 рет тамыз-қыркүйекте гүлдейді. Жемісі - сары не қызыл түсті жидек. Майзағара *Оңтүстік-шығыс Еуропа, Закавказье,* Сібір, Кавказ, Орта Азияда таралған. Қазақстанда Көкшетау, Ақтөбе облысында, Мойынқұм, Қызылқұм, Күнгей, Іле Алатауында, Тобыл - Есіл, Ертіс, Балқаш - Алакөл алқабыңда сортаң жерлерде кездеседі.

## Дереккөздер


Санат:Сораң тұқымдастары
Санат:Қызылқұйрық тұқымдасы
Ынтымақ (Атырау облысы)

**Ынтымақ** (2007 жылға дейін *Гребенщик*) — Атырау облысы Индер ауданы, Есбол ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Жайық өзенінің оң аңғарында орналасқан. Аудан орталығы - Индербор кентінен оңтүстік-батысқа қарай 9 км жерде. 
thumb|солға|250px|Ынтымақ ауылы
## Халқы
1989 жылы елді мекенде 512 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 756 адам (403 ер адам және 353 әйел адам) болса, 2009 жылы 501 адамды (265 ер адам және 236 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ бойынша 473 адамды (245 ер адам және 228 әйел адам) құраса, 2022 жылы тұрғындар саны 603 адам болды.

## Мәдени-әлеуметтік мекемелері
* Әбіш Кекілбайұлы атындағы орта мектеп — 1936 ж. орыс-қазақ бастауыш мектебі, 1937-38 ж. 7 жылдық мектеп, 2017-2018 оқу жылында 120 орындық,  екі  қабатты жаңа  мектеп  пайдалануға берілді. 2019 жылы 24 қаңтарда Гребенщик орта мектебіне Әбіш Кекілбайұлының есімі берілді. 
* «Ынтымақ-Мәдениет» ауылдық клубы

## Ауыл көшелері
* Бертілеу Бозекенов көшесі
* Қабдыраш Төремұратов көшесі
* Сиғуат Сейітов көшесі

## Дереккөздер

Санат:Индер ауданы елді мекендері
Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Skandinaviska Enskilda Banken

### Skandinaviska Enskilda Banken
Skandinaviska Enskilda Banken (оқылуы *Скандинависка эншильда банкен*) — Швециядағы ең ірі банкілердің бірі. Аналық компаниясы SEB Group. Штаб-квартирасы Стокгольмде орналасқан.1972 жылы Stockholms Enskilda Bank (1856 жылы құрылған) пен Skandinaviska Banken (1864 жылы құрылған) банктардың қосылуынан пайда болған.

### Басқарушылары
Банк швед отбасысы- Валленбергтермен басқарылады.Директорлар кеңесінің председателі — Маркус Валленберг (*Marcus Wallenberg*), басқаратын директор мен президент— Анника Фалькенгрен (*Annika Falkengren*).

### Қызметі
Банк Скандинавия, Польша, Балтық елдері, Украина мемлкеттерінде жұмыс істейді. SEB түрлі финанстық операциаларды жасап, активтерді қадағалап отырады. Банкке Eurocard төлеу жүйесі де жатады. Ол Mastercard-пен стратегиялық альянста жұмыс істейді. Сонымен қатар банк кепілдіктермен де айналысады.Оның Швецияда 400-дей бөлімшесі, 3 регионалды (аймақтық) кеңсесі,  Испания, Франция, Жапония және Бразилияда өкілдіктері бар; ол бірқатар ұлттық банкілерге («Скандинавский банк» – Лондон, «Скандинавский банк в Швейцарии» – Женева, «Международная Банковская  корпорация» – Нассо – Багамы) қатынасады. 
Банк активінің жалпы сомасы 38,0 миллиард, аманат ақшасы 21,6 миллиард, қарызы 19,5 миллиард, төлеген каиталы мен резерві 1,2 миллиард Крон (1974) болды. SEB Group-та 2009 жылы 21,6 мың адам жұмыс істеген. Сол жылы банктың активтері 1595,9 миллиард кронды құрады.
### Сыртқы сілтемелер
* Банктың ресми сайты
## Дереккөздер


Санат:Швеция банктері
Санат:1972 жылы құрылған компаниялар
Санат:Германия банктері
Санат:Дания банктері
Санат:Алфавит бойынша банктер
Эль Мариачи

**Эль Мариачи**  () — Роберт Родригес 1992 жылы шыққан «Мексикандық трилогияның» алғашқы фильмі. Фильм испан тілінде түсірілген.

## Рөлдерде

## Сыртқы сілтемелер
*  

Санат:АҚШ фильмдері
Санат:Роберт Родригес фильмдері
Үмітсіз

**Үмітсіз**  () — Роберт Родригес 1995 жылы шыққан «Мексикандық трилогияның» екінші фильмі. «Үмітсіз» алғашқы көрсетілімі 1995 жылы «Канн кинофестивалінде» өтіті.

## Рөлдерде

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:АҚШ фильмдері
Санат:Роберт Родригес фильмдері
Айбас (Атырау облысы)

**Айбас ** — Атырау облысы, Исатай ауданы, Тұщықұдық ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аққыстау ауылынан солтүстік-батысқа қарай 123 км-дей жерде.

## Халқы
1989 жылы елді мекенде 146 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 656 адам (351 ер адам және 305 әйел адам) болса, 2009 жылы 562 адамды (311 ер адам және 251 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 229 адамды (123 ер адам және 106 әйел адам) құрады.

## Тарихы
1917 жылы Кеңес үкіметі орнап, жаңадан әкімшілік басқару жүйесі - болыстық атқару комитеті құрылғанда оған Айбас атауы беріледі. Кейін ауылдық кеңес те осылай аталған. Айбас Беріш-Жайық руының азаматы Сатыбалдының үлкен баласы болған. 1957-1997 жылдары Чапаев атындағы кеңшардың жазғы мал жайылымы болды. Кеңшар тарағаннан бері оны жеке шаруа қожалықтары қоныс етеді. Айбас - Нарын құмының дәл ортасындағы атақты жайлау. Кей деректерге қарағанда бұл жерді Бөкей хан заманында Айбас деген старшина билеген.

## Сыртқы сілтемелер
* Уикимапияда

## Дереккөздер

 

Санат:Исатай ауданы елді мекендері
Қорқыныш планетасы

**Қорқыныш планетасы**  () —  режиссёр Роберт Родригес өз сценариі бойынша 2007 жылы түсірген көркем фильм. Бастапқы кезінде бұл фильм «Грайндхаус» жобасының бірінші бөлігі (Квентин Тарантино түсірілген «Өлімнен қорғалған» екіншіші бөлігі) ретінде шығуы тиіс еді. Бірақ «Грайндхаус» америкалық прокатындағы сәтсіздіктен кейін, Родригес «Қорқыныш планетасы» тәуелсіз фильм нұсқасын көрермендер назарына ұсынды.

## Рөлдерде

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:АҚШ фильмдері
Санат:Роберт Родригес фильмдері
Мачете

**Мачете**  () —  режиссёрлер Роберт Родригес және Этан Маникис 2010 жылы түсірген көркем фильм. Фильм Родригестың «Грайндхаус» жобасы үшін түсірген жалған трейлердің жалғасы болып табылады.

## Рөлдерде

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* 

Санат:АҚШ фильмдері
Санат:Роберт Родригес фильмдері
Скандинавизм

### Скандинавизм
Скандинавизм – скандинав елдеріндегі ағым. Бұл ағым скандинав елдерін мемлекеттік, саяси, экономикалық және мәдени біріктіру идеясын насихаттайды. Алғаш скандинавизм 19 ғасырдың 20–30 жылдарында ұлттық рынокты кеңейту жолындағы күрестің идеялық негізі ретінде Данияда пайда болды. Скандинавизм Даниядағы буржуазиялық революциядан (1849 жылы) кейін немістерге қарсы, ішінара ұлы даттық сипат алды. Швецияда Скандинавизм  идеяларын монархия иемденді. Олар осы идея арқылы Бернадоттар әулетінің басшылығымен Скандинавияның барлық мемлекеттерін біріктіру мақсатын көздеді. Скандинав елдерінде 1919–24 ж. «Нурден» қоғамы құрылғаннан кейін, Скандинавизм  негізінен мәдени-ағарту бағытына ойысты. Солтүстік советтің (1952 жылы құрылған) қызметіне байланысты 20 ғасырдың 50 жылдарынан бастап скандинав елдерінің экономикалық және мәдени бірлікке ұмтылу идеясы өрістеді. Скандинавизм нақты тарихи жағдайға сәйкес мазмұнын өзгертіп отырды.
### Терминнің мағынасы
Кең мағынада "скандинавизм" сөзі капитализм кезін сипаттайды (Наполеон соғыстары кездері). Сонымен қатар кейбір ғалымдар бұл терминді  скандинавиалық ортағасырлық кезеңіне жатқызады. "Скандинавизм" термині скандинавиалық емес әдебиетте "панскандинавизм" деп те аталады.

### Әдебиет
* Clausen J. «Skandinavismen, historisk fremstillet», Kobenhavn 1900.
* Moller E. «Skandinavisk straeben og svensk politik omkring 1860», Kobenhavn 1948.
* Lundh H.L. «Skandinavismen i Sverige», Stockholm 1951.

### Соған ұқсас
* Пангерманизм
* Пантюркизм
* Панафриканизм
* Панславизм
### Сыртқы сілтемелер
Амангелді (Исатай ауданы)

**Амангелді** — Атырау облысы Исатай ауданы, Зинеден ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Аққыстау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 83 км-дей жерде. Каспий теңізінің жағалауында орналасқан. 1930-37 ж. осы жерде болған “Ораз” ұжымшарына А.Имановтың есімі берілді. 1997 жылға дейін “Забурын” кеңшарының ферма орталығы болды.

## Халқы
1989 жылы елді мекенде 150 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 195 адам (93 ер адам және 102 әйел адам) болса, 2009 жылы 145 адамды (75 ер адам және 70 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 36 адамды (17 ер адам және 19 әйел адам) құрады.

## Елді мекендегі көшелер
* Ақай көшесі
* Ақ шағала көшесі

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы елді мекендері
Ауқайраң

**Ауқайраң ** — Атырау облысы Исатай ауданы, Қамысқала ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы Аққыстаудан шығысқа қарай 9 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 255 адам (137 ер адам және 118 әйел адам) болса, 2009 жылы 140 адамды (74 ер адам және 66 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 46 адамды (25 ер адам және 21 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы елді мекендері
Жаңа Жанбай

**Жаңа Жанбай** — Атырау облысы Исатай ауданы, Нарын ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Аққыстау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 36 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 249 адам (133 ер адам және 116 әйел адам) болса, 2009 жылы 296 адамды (164 ер адам және 132 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 287 адамды (155 ер адам және 132 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Жаңа Жанбай елді мекенінің салынуы, 1989 жылдан бастап Каспий теңізінің тасуынан сол кездегі Забурын совхозының орталығы Жанбай селосына су басу қаупі төнгендіктен туындады. 1991 ж. Нарын бекетінің шығысындағы Бәйге төбеге 450 тұрғын үй мен 15-тей мекемені көшіру жоспары жасақталып, облыстың барлық ауданынан құрылыс бригадалары келіп, тұрғын үйлерді салу жұмыстарын бастады. Жаңа орынға Жаңа Жанбай деген атау берілді. 2 жылда 60-тай тұрғын үй салынды. Одан совхоз орталығы мен селолық округті көшіру мақсатында мамандарға үй берілді. Нарын бекетіндегі бастауыш мектеп орта мектепке (1994) айналдырылды және Жаңа Жанбайдың оқушыларын тасуға автобус бөлінді, мұғалімдер үймен қамтамасыз етілді. Бірақ совхоздың тарауы мен қаржылық қиындыққа байланысты және теңіз тасуының баяулауымен 1996 жылдан бастап құрылыс жұмыстары жүргізілген жоқ. 

## Әлеуметтік және мәдени нысандары
Жаңа Жанбай елді мекенінде бастауыш мектеп бар. Ауыл толық газбен және ауыз сумен қамтылған. Атырау - Астрахан тас және теміржол желісі өтеді.
* Жаңа Жанбай бастауыш мектебі — 2001 жылдың 1-қарашасынан бастап 80 орындық сыйымдылықпен 1 қатарлы бастауыш мектеп болып ашылды. Жер учаскесінің көлемі 0,35 га. Мектепте 4 бастауыш сынып, 1 мектеп алды даярлық тобы, бір шағын орталық тобы жұмыс жасайды.

## Елді мекен көшелері
* Арай көшесі
* Мерей көшесі
* Мұнайшы көшесі
* Парасат көшесі
* Ұстаздар көшесі

## Дереккөздер

Санат:Исатай ауданы елді мекендері
Жасқайрат (Исатай ауданы)

**Жасқайрат** — Атырау облысы Исатай ауданы, Қамысқала ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы Аққыстаудан солтүстікке қарай 51 км-дей жерде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 287 адам (143 ер адам және 144 әйел адам) болса, 2009 жылы 304 адамды (147 ер адам және 157 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 132 адамды (72 ер адам және 60 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

 

Санат:Исатай ауданы елді мекендері