open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Медиатека

**Медиатека** – БАҚ өнімдерін сақтайтын теңдесі жоқ қойма.. 

Ол тек қана кітап, журнал, газет-журналдарды ғана емес, сонымен бірге ақпарат құралдары («медиа»), мәселен, кинофильм, бейнефильм, магнитофон таспалары, компьютерлердегі лазерлік дискілерді де қамтиды. 

Еліміздегі медиатека мұрағаты үш қабатты ғимаратқа орналастырылған. Онда ақпараттық кітапхана, анықтамалық бағыттағы сөздіктер, анықтамалықтар, энциклопедиялар, кең тараған оқулықтар, кинофильмдер, деректі фильмдер, бағдарламалар мұрағаты және т.б. сақтаулы. Оған қосымша мұрағат ісі, ғылыми-техникалық ақпараттар, ғылым мен техника тарихы жайындағы арнаулы кітапхана да бар. 

Олардың барлығы 800 мың томға есептелген. Медиатекаға кіру тегін.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Мугла

**Мугла**() – Түркиядағы қала және аудан. Мугла илінің әкімшілік орталығы. .

Антика дәуірінде қазіргі Мугла илі орналасқан аймақ «Кария» деп аталып, осы жерде Моболла атты кішкентай елді мекен орналасқан еді. 
Қала Осман империясына құрамына қосылмай тұрған кезінде айтарлықтай маңызға ие болмаған еді. 

1420 жылы Осман империясындағы Ментеше санджагының әкімшілік орталығы болып, Түркия республика болып қалыптасқаннан кейін Ментеше санджагы Мугла атауымен атала бастайды. 
## Дереккөздер


Санат:Түркия
Санат:Қалалар
Халықаралық патент жіктеу

**Халықаралық патент жіктеу** – 1975 жылы 7 қазанда күшіне енген Халықаралық өнертабыс жіктеуі..

Страстбург келісімі аясында жүзеге асырыла бастады. Ол барлық патенттік құжаттарды қамтиды. Өнертабыс патенті, жарияланған мәлімдеме, авторлық куәлік және осы секілді т.б. құжаттардың бір жүйеге топтасқан мәлімдемесі. 
## Дереккөздер


Санат:Өнер
Халықаралық коммуникацияны дамыту бағдарламасы

**Халықаралық коммуникацияны дамыту бағдарламасы **– 1980 жылы ЮНЕСКО-ның Бас конференциясының қарарына сәйкес қабылданған ЮНЕСКО бағдарламасы. .

Бағдарлама ақпаратты реттеудің жаңа концепциясын енгізу үшін іске қосылған. Бүгінде бағдарлама дүниежүзінің көптеген елдерінде қолданысқа ие. Ол БАҚ өнімдерінің сапалы, дәйекті, деректі болуын қадағалайды және олардың халықаралық медианарықтағы қызметін бақылауда ұстайды. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Баспасөз институты

**Баспасөз институты** – 1951 жылы миллиардер Рокфеллердің қаржылық қолдауының нәтижесінде құрылған халықаралық ұйым. .

Институттың басты орталығы Цюрихте орналасқан, ал бөлімшелері («ұлттық комитеттері») әлемнің 37 елінде бар. 1957 жылы институттың 860 мүшесі болды. Олар шетелдік 500 газет бірлестігі, ақпарат агенттіктері және баспасөз синдикаттарының өкілдері еді. Ол ай сайын өз бюллетенін шығарып, ел-елдерге таратып отырады. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
БАҚ менеджменті

**БАҚ менеджменті** – БАҚ өнімдерінің сапасын арттыруға бағытталған, көпшілік аудиторияның талап-тілегін орындай отырып, табыс табу, сондай-ақ адамдар арасындағы, редакция қызметкерлері арасындағы қарым-қатынасты реттеу арқылы редакция жұмысының тиімділігін арттыру..

Еліміздегі БАҚ менеджменті бүгінде үлкен қарқынмен дамып келеді. Менеджменттің түрлі тиімді құралдарын пайдалану арқылы көптеген менеджерлер өз жұмысын айтарлықтай дәрежеде атқарып келеді.

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-нің журналистика факультетінде БАҚ менеджментін шетел тәжірибесіне сүйене отырып оқытуда және бұл саладағы дәрістерді көбінесе Америкадан, Еуропадан келген мамандар оқиды. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Мергандайзинг

**Мергандайзинг** – маркетингтік коммуникациядағы бөлшек сауданың жиынтығы..

Мергандайзинг негізінен сату және сейлз промоушн кезінде жарнама әдісі ретінде қолданылады. Негізгі мақсаты – жарнамаланған тауарды сату кезінде сатушыны ынталандыру және сатып алушыға тауарды өткізу мақсатында жасалатын амал-тәсілдерді барынша қолдану. 

Мергандайзинг саласы бойынша мамандар тауарды өткізудің түрлі тәсілдерін ойлап табуда және дүниежүзінде бұл тәсілдер кеңінен қолданысқа ие болып отыр. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Халықаралық радиохабар және теледидар ұйымы

**Халықаралық радиохабар және теледидар ұйымы** – 1946 жылы Брюссельде негізі қаланған радиохабар және теледидар саласындағы демократиялық ұйым.. Ұйым 1959 жылға дейін Халықаралық радиохабар ұйымы деп аталды. Ұйымның жоғарғы органы – Бас Ассамблея (жыл сайын шақырылады) деп аталады. Әкімшілік кеңесі екі жылда бір сайланады. 

Жылына 6 рет «Радио және теледидар» журналын (ағылшын, орыс, француз, неміс тілдерінде), ал айына бір рет «ХРТҰ ақпараты» бюллетенін шығарады. 

Ұйымға мүше елдер: Албания, Алжир, Белорусь, Болгария, Мажарстан, Германия, Вьетнам, Мысыр, Ирак, Қытай, Куба, Латвия, Литва, Мали, Молдова, Моңғолия, Польша, Румыния, Ресей, Украина, Финляндия, Cловакия және Эстония. 
## Дереккөздер


Санат:Өнер
Метакоммуникация

**Метакоммуникация** – БАҚ пен аудитория арасындағы байланыс пен оның аудиторияға әсерін зерттейтін жалпы коммуникацияның тарауы (бөлімі). .

Метакоммуникация көптеген бұқаралық ақпарат құралдары аудиториясын зерттейтін компанияларда, сондай-ақ консалтингтік компанияларда кеңінен қолданылады. Сонымен бірге телеарналардың, баспасөздің, радионың немесе ондағы бағдарламалардың рейтингісін анықтау үшін де жүзеге асырылады. 
Әсіресе телеарналар мен радиолар аудиторияны зерттеу және белгілі бір бағдарламалар аудиториясының санын анықтау мақсатында метакоммуникацияға жиі жүгінеді.
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Сандық тарату әдісі

нобай|
**Сандық тарату әдісі** – хабарларды тарату жөніндегі «Sony» компаниясы ойлап тапқан сандық жүйе.. 

Бұл бүгінде әлем бойынша хабар таратудың ең тиімді әдісі есебінде саналады. Ол спутниктік қабылдау аппаратурасының жылдамдық пен жинақылыққа қол жеткізуіне септігін тигізді. Сондай-ақ әдістің ең тиімді аталатын жері –ақпаратты қабылдаудың арзанға түсетіндігі. 
Жаңа технология түрлі қалаларда орналасқан студиялық жабдықтарды қашықтан басқаруға мүмкіндік береді. 

Ол талшықты-оптикалық жүйенің бөлінбес бөлігі. Бұл тәсіл арқылы бір мезгілде екі бірдей сандық арнаны қабылдауға және таратуға мүмкіндік мол.

## Дереккөздер

Санат:Байланыс
Микрофильмдеу

**Микрофильмдеу** – түрлі құжаттардың, қолжазбалардың, техникалық сызбалардың, басылымдардың кішірейтілген көшірмелерін фотографиялық тәсілмен (немесе кинотүсіргі аппаратымен) түсіріп алу.. 

Микрофильмдеу әдетте түпнұсқа материалдарының 8-40 есе, ал кейде тіпті 60-100 есе кішірейтілген көшірмесін береді. Ол үшін 16, 35, 70 және 105 мм-лік кинофотопленкалар пайдаланылады.

Микрофильмденген материалды оқу немесе көру үшін арнайы аппарат қажет. Ол фильмдерді ондаған есе ұлғайтып көрсетеді. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Микрофотография

**Микрофотография** – әртүрлі микронысандарды микроқұрылымын) микроскоппен ұлғайтып суретке түсіру.. 

Бұлайша түсіру микрофотоқондырғымен немесе микрофотолық қондырма камерамен іске асырылады. Кішігірім нысандардың үлкейтілген суретін түсіру үшін әдеттегі фотоаппаратты пайдалануға болады. 

Зерттеулер жүргізуге арналған үлкен микроскоптар арнайы суретке түсіру аппаратымен жабдықталып шығарылды. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Азия жастар

**Азия жастар** ТД (*Young Asia Television*; *YATV*) – 1995 жылдың 24 қарашасынан бастап хабар тарата бастаған жастарға арналған теледидар жүйесі.  .

Еуропаның жастарға арналған телевизиялық арналарына бәсекелестік негізде пайда болған. Жүйе Үндістан, Малайзия, Таиланд, Шри-Ланка, Непал және Филиппин елдеріне тарайды. Ал 1998 жылдан бастап бұл жүйе Азияның 15 елінде өз хабарларын тарата бастады. 

Азия жастар ТД хабар жасауда үлкен кәсіби шеберлікке қол жеткізді.

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Коммуникативті кері байланыс

**Коммуникативті кері байланыс** (журналистика) – коммуникациялық үрдіс элементі.. 

Коммуникаторлық қатынаста рецципиент тарапынан әсер ету немесе өзіндік ақпарат беру. Коммуникативті кері байланыс сондай-ақ радио мен теледидарда аудиторияның нақты санын анықтау үшін де қолданылады. Ол арқылы бағдарламаның рейтінгінің көрсеткішін де білуге болады.
Коммуникациялық кері байланыс метакоммуникацияда пайдалынады. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Қоғамдық теледидар

**Қоғамдық теледидар** – мемлекет қарамағындағы коммерциялық емес теледидар.. 

АҚШ-та қоғамдық теледидарлар федералдық және штаттық бюджеттен, әрі жекелеген тұлғалар мен түрлі ұйымдардың ерікті жәрдемақылары арқылы қаржыландырылады. Көптеген елдердегі қоғамдық теледидарлар жарнама уақытын шектеулі сатудан және телеқабылдағыш иелеріне жыл сайын салық салу жолымен табыс табады. 

1980 жылдардың орта тұсында АҚШ қоғамдық теледидары мен Пи-Би-Эс Қоғамдық қызметі бірігеді. Екі компания бірлесіп 264 телестанцияға иелік етті. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Жедел корреспонденция

**Жедел корреспонденция** – корреспонденцияның аса жылдамдықпен, тез орындалатын түрі. .

Жедел корреспонденция арқылы журналистің табиғи дарыны мен қабілетінің шамасын оп-оңай анықтауға болады. Себебі жедел корреспонденцияда журналист барлық қарым-қабілетін ортаға жайып салады. Оны түзетуге немесе өзгертуге уақыттың тығыздығы кедергі келтіреді. Сондықтан жедел корреспонденция жасауға кәсіби маманданған, қабілетті, аса дарынды журналистер ғана батыл бара алады. 

Ол озат бастама мен тыңнан туған ой-пікірлерді тақырыбына негіз жасай отырып, жан-жақты, нақтылы, деректі әрі дәйекті корреспонденцияны жылдам жазып шығару керек. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Портреттік корреспонденция

**Портреттік корреспонденция** – суреттеу стилінде жазылатын корреспонденцияның ерекше түрі. . Ондағы негізгі мақсат: болған оқиғаны, құбылысты оқырманға, көрерменге көркем тілмен суреттеп беру, жеткізу. Портреттік корреспонденцияда ойдан шығару, ойдан қосу дегендер болмайды. 

Корреспонденцияның барлық түріне тән дәлелдер, дәйектер, деректер мұнда да міндетті түрде орын алуы тиіс. Сондай-ақ мұнда кейіпкер портретінің элементтері ғана кездеседі. Ол күрделі мәселелерді көтермейді немесе белгілі бір мәселені шешуді міндет етіп қоймайды. 
Проблемалық сарын бұған шарт емес, сондықтан мұнда болған кемшіліктерге талдау жасау, себептерін анықтау, оны жоюдың жолдарын көрсету жағына назар аударылмайды. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Проблемалық корреспонденция

**Проблемалық корреспонденция** – проблемалық, түйінді мәселелер жайлы жазылатын корреспонденцияның айрықша түрі. . 

Мұнда журналист мәселеге жан-жақты әрі терең талдау жасайды. Сондай-ақ оқиға барысының баяндалуы мен оны қорытындылау анағұрлым күрделі болуы тиіс. Проблемалық корреспонденция күрделілігі және маңыздылығы жөнінен ауқымды әрі салмақты болып келеді, ал жедел және суреттеме корреспонденциялардың тақырыбы шағын және шектеулі болып келеді. Онда оқиға дәйектерін талдау, оның себептерін ашу, оларды түйіндеу арқылы ой-пікілердің туындауы жиі кездеседі. 

Корреспонденциядағы түйін оқиғаның қорытындысы журналист көзімен түйінделеді. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Оптикалық байланыс

нобай|	
**Оптикалық байланыс** – оптикалық диапазондағы электромагниттік толқындар арқылы іске асырылатын байланыс түрі.. 

Қарапайым жарық көздерімен қашыққа дабыл беру ісі ерте заманнан белгілі болған. 1960 жылы лазерлер пайда болғаннан бастап, байланыс жүйесіне оптикалық диапазондағы электромагниттік толқындарды пайдалану мүмкіндігі ашылды. 

Оптикалық байланыс жүйесінің құрылымдық схемасы радиобайланысқа ұқсас келеді. Таратылатын хабар дабылға түрлендіріледі. Бұл дабыл оптикалық жиілікті тербеліс тудырады. 
## Дереккөздер


Санат:Байланыс
Нонконформистер

**Нонконформистер** – бұл санатқа жататын адамдар қандай да бір оқиға, іс-әрекет, өмірдегі, өндірістегі кез келген мәселені өз қөзқарасы тұрғысынан бағалауға дағдыланған. . 
Олар мәселе жайлы басқа тұлғалардың немесе қоғамда қалыптасқан пікірлерге сүйенбейді. Өз топшылауы, өз көзқарасы, өз пікірі ол үшін өте маңызды. Ешқандай басқа пікірлермен санаспайды. Алайда кейбір нонкомформистер өз пікірін дәлелдер мен дәйектерге сүйене отырып қоғамға жария етеді. 

Көбінесе нонконформистер халыққа жақын ойлар, халық қамын күйттейтін пікірлер айтып жатады. Сол арқылы жекелеген нонкомформистер халыққа біртабан жақындай түседі. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Жарыспалы монтаж

**Жарыспалы монтаж** – экрандағы кадрдың бір мезгілде екі оқиғаны қатар беруі.. 

Жарыспалы монтажды оқиғаның маңыздылығын айқындай түсу үшін, оның аудиторияға берер әсерін ұлғайту үшін қолданады. Оның көмегімен экранда күрделі, терең идеялы, эмоциялық көңіл-күйді ұғындыратын, сюжетке серпіліс беретін оқиғаларды бейнелеу тиімді. 

Жарыспалы монтаж әсіресе бір тұлға жайлы естеліктерде немесе төңкерістер жайлы телефильмдерде және т.б. қолданылады. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Перфорациялық таспа

**Перфорациялық таспа **– белгілі бір тәртіп бойынша тесіктер (перфорациялар) жасау арқылы әртүрлі ақпарат түсіруге арналған таспа түріндегі қағаз..  Оның қалыңдығы 0,1 мм, ал ені 17,5; 20,5; 22,5 және 25,4 мм болатын қағаздан жасалған түрлері көбірек қолданысқа ие. Қалыңдығы мен таспа жасалған материалға, ал тесілетін тесіктің пішіні мен орналасу қалпы тескішке байланысты болады. 

Перфорациялық таспаға 5-8 ақпараттық жол және таспаның орта тұсында 1 қатар транспорттық жол тесіледі. Ондағы тесіктер саны жазылатын немесе оқылатын кодқа сәйкес келуі керек. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Пи Шэн

**Пи Шэн** – ауыстырмалы литералар арқылы кітап басуды ойлап тапқан адам. . Бұл тәсілді ол тұңғыш рет 11 ғасырда Қытайда қолданды. Оның мамандығы темір ұстасы болатын. Осы арқылы ол кітап басудың осындай жолын ойлап тапты. Ол көптеген жерлердегі кітап басу ісінде кеңінен қолданысқа енді. 

14-15 ғасырларда ауыстырмалы темір литералар арқылы кітап шығару ісі Корей елінде де жүзеге асырыла бастады. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Баспасөз синдикаты

**Баспасөз синдикаты** – журналист материалына авторлық құқығы бар автор мен редакция арасында делдалдық қызмет атқаратын агенттік. . 

Күнделікті шығатын АҚШ басылымдарындағы материалдардың 10 пайызға жуығы синдицияланған мақалалар. Агенттік қызметіне көбінесе саяси шолушылар, әдебиетшілер, сондай-ақ ғалымдар мен журналистер жүгінеді. Сонымен қатаррепортаждар, комикстік мақалалар міндетті түрде агенттіктің бақылауынан өтеді.  

## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Джордж Полк атындағы журналистер жүлдесі

**Джордж Полк атындағы журналистер жүлдесі **– журналистерге үздік туындысы үшін берілетін халықаралық деңгейдегі жүлде.. 

Жүлде 1948 жылы Грекиядағы Азамат соғысы кезеңінде беймәлім себептермен қайтыс болған Си-Би-Эс телекомпаниясының тілшісі Джордж Полкті еске алу мақсатында тағайындалған. 

Ол репортаж, мәтіндік хабарлама, редакциялау, фотожурналистика және телеөнім саласындағы үздік еңбегі үшін журналистерге беріледі. 
Белгі қоладан жасалады. Жыл сайын сынға әлемнің көптеген елдерінен журналистер қатысып, өз еңбектерін ұсынады. 
## Дереккөздер


Санат:Журналистика
Аляска (айрық)

**Аляска** сөзінің бірнеше мағынасы бар:

**Әкімшілік бірлік**
*Аляска - Америка Құрама Штаттарындағы штат
**Ағыс**
* Аляска ағысы - Тынық мұхиттың солтүстік-шығыс бөлігіндегі ағыс. 
**Түбек**
* Аляска түбегі - Солтүстік Америкадағы түбек.
**Жота**
* Аляска жотасы - Аляска түбегіндегі  таулар сілемі.
**Тарихи оқиға**
* Аляска саудасы - АҚШ-тың Ресейден Алясканы қалай сатып алғаны жайлы оқиға.
Әлеуметтік өмір және саясат

**[[Әлеуметтік өмір]] және [[саясат]].** Әлеуметтік өмір — экономика да, саясат та, сонымен бірге қоғам өмірінің рухани
және басқа тұстары да көрініс табатын қоғамдық өмірдің
негізгі сферасы. Қоғамдық өмірдің бұл саласында адамдардың тамақ, баспана қажеттілігі, бос уақытын өткізу,
мәдениетті игеру, әлеуметтік қорғау секілді басқа да негізгі
қажеттіліктері қанағаттандырылады.
Өйткені өзінің негізгі қажеттіліктерін қанағаттандыруда
адамдар бір-бірімен өзара әрекеттесіп өздерін қоғамдық
тіршілік иесі ретінде көрсетеді. Әлеуметтік өзара әрекеттесу
тұлға аралық, сондай-ақ топтар аралық сипатта болады.
Әлеуметтік топ адамдардың мүліктік, кәсіби, этникалық,
жыныстық, жастық және басқа да айырмашылықтарына байланысты тұлғалардың мәртебелік жағдайын анықтайды.
Әлеуметтік саясат тұлға мүддесінің қорғалуын және оның
негізгі кажеттіліктерін канағаттандыру мүмкіндігін қамтамасыз етуге міндетті. Әлеуметтік саясат фундаменталды
болып келеді, оның пайда болуы адамдар ассоциациясының
функционалдық ерекшеліктерімен анықталынады, яғни бұл
қажеттіліктер мен өзара қорғануды бірлесіп қанағаттандыру деген сөз. Бірақ әлеуметтік саясат тек адамзат
өркениетінің дамыған сатысында ғана өз мәнін арттырады.
Қазіргі демократиялық, өркениетті қоғамда әлеуметтік саясат мынадай бірнеше негізгі бағыттарда жүргізіледі: 
а. Тұлғаның әлеуметтік-саяси, кәсіпкерлік және еңбек
белсенділігіне қолғабыс жасап, осыған қажетті экономикалық, саяси және құқықтық шарттарды орнату.
ә. Халықтың қорғауға зәру болып отырған бөлігіне
мемлекеттік және қоғамдық қорғауды ұйымдастыру.
б. Тұлға құқығының сақталуы және оны зәбір көрсетудің
түрлі формаларынан қорғау.
в. Әлеуметтік өмір агенттерінің (тұлға, әлеуметтік топ,
коғам) мүдделерін түйістіру, әлеуметтік-саяси жағдайды
тұрақтандыру, оған қажетті дәрежедегі тұрақтылықты беру.
г. Халықтың өзінің әлеуметтік жағдайына, тұрмысына
көңілі толуын және қажеттіліктерінің мейлінше толық канағаттандырылуын қамтамасыз ету.
Тұрғындардың мүдделерін іске асыру мен әлеуметтік
сферадағы қордаланып қалған проблемаларды шешу
үшін, мемлекеттік билік қоғамдастыққа иек арта отырып баспанамен қамтамасыз ету, жұмыссыздықтың кері
салдарын төмендету, халықтың денсаулығын сақтау, ана
мен баланы қорғау, әлеуметтік сақтандыру, зейнетақымен қамтамасыз ету, қоғамдық қамқорлық тәрізді әр түрлі
әлеуметтік бағдарламаларды жүзеге асырады. Осы орайда мемлекет пен қоғам аталмыш бағдарламалардың орындалуы үшін қажетті ресурстарды бөліп, тиісті құрылымды қалыптастыруға міндетті, өйткені әлеуметтік бағдарламалардың іске асырылуы бөлініп отырған ресурстар
саны мен оларды мақсатты пайдалануды ұйымдастыруға
тікелей тәуелді.

## Дереккөздер



Санат:Саясат
Қоғамдағы саяси жүйе мен саяси процесс

**Қоғамдағы саяси жүйе мен саяси процесс**

Саяси процесс — қоғамның саяси өмірінің өзегі, өйткені
ол саяси жүйенің өзіндік ерекшеліктерін анықтайды. Ол
өте кең әлеуметтік орта бола отырып, өзінде әлеуметтік-
саяси өмірдің барлық проблемаларын қамтиды. Саяси
жүйеге теріс әсерлер, оның қарсы реакциясы, саяси
жүйенің ішкі қайта құрылуы, әртүрлі саяси акциялар, саяси
өмір агенттерінің өзара әрекет белсенділігі, формалары,
әдістері, басымдықтар және олардың идеологиялық
бейнеленуі — осының барлығы саяси процестің шынайы
аспектілері.

"Саяси процесс" ұғымы әр түрлі деңгейде көрінеді. Оның
ең ауқымды деңгейі — тұтастай қоғамның саяси процесі
ретінде барлық саяси өмірдің өзегі болуы. Ол іштей құрылымданған және кезеңдерге, жеке бөліктерге, оқиғаларға
ыдырауы мүмкін. Осы құрылымдық элементтердің әрқайсысын жеке саяси процесс ретінде қарастыруға да болады.
Мысалы, елдің президентін немесе парламентін сайлау жеке
саяси процесс болып саналады. Жеке басталып, аяқгалған
саяси акцияны да саяси процесс деуге болады. Осыған ұқсас
акцияларда қоғамның саяси өмірінің ерекшеліктері толық
көрініс тауып отырады.
Осы ретте, қоғамда өтіп жаткан қоғамның саяси өміріне
және саяси процеске тарихи тұрғыдан келіп, оларды даму
үстінде қарастырған жөн.
Бұл тұрғыда қоғамдық дамуды дәстүрлік және
дәстүрліктен кейінгі сатыларға бөлудің методологиялық
мағынасы зор.

## Дереккөздер


Санат:Саясат
Әлеуметтанулық әдіс

Саяси шынайылықты зерттеудің
мейлінше іргелі әдістерінің бірі болғандықтан ол белгілі бір
жалпыәлеуметтік теорияларға сүйенеді. Бұған саяси шынайылықтың (қондырма) қоғамның әлеуметтік-экономикалық құрылысына (базис) қатаң тәуелділігін анықтайтын
қоғамдық дамудың маркстік концепциясы; 
 саяси дамуды копфакторлы процесс ретінде қарастыратын әр түрлі
позитивистік мектептер; әр түрлі елдердегі саяси процестерді
салыстырмалы тұйық жүйе ретінде қарастыратын қоғамдық дамудың тарихи-мәдени концепциялары жатады. ;
Әлеуметтанулық әдіс саяси өзгерістердің терең
негіздерін іздеуімен және осы өзгерістердің бастауы болып
табылатын адамдардың әлеуметтік жіктелуінен туындайтын
мүдделердің әр түрлілігін қарастыруымен құнды. Бұл әдіс
дербес білімдер жүйесі мен өзінің жеке пәні бар ғылымға
айналу процесінде тұрған саясаттанудың бір саласы — саяси әлеуметтануда негізгі әдістер қатарында қолданылады.

## Дереккөздер



Санат:Саясат
Freedom of the Seas

*** MS Freedom of the Seas*** («Теңіз еркіндігі») – круизді кеме, Royal Caribbean International  компаниясы үшін Финляндия верфі  STX Europe -те соғылған.

Лайнер  «Freedom»  класындағы алғашқысы. Одан кейінгілері Liberty of the Seas және Independence of the Seas.

## Тарихы
26 сәуірде, 2006 ж. Freedom of the Seas  Royal Caribbean Cruise Line –ге салтанатты түрде тапсырылып, Гамбургке аттанады. Кеме Финляндияда соғылады, Гамбургте бір аптадай  жылтыр жағып, жол жөнекей жүру сынағын өткізеді. Freedom of the Seas – ең алғашқы рейсі  трансатлантикамен Майамиге жол жүреді, бірақ жолда лайнер Осло, Саутгемптон және Нью-Йоркке соғып кетеді. 10 мамырда, 2006 ж. Freedom of the Seas  Нью-Йоркке жетеді.

## Техникалық сипаттамасы
[thumb|left|200px| ''Теңіз Еркіндігі'' — [Гамбург айлағында]]
Freedom of the Seas —  кеме құрылысында жаңашылдыққа  толы болды. Жолаушыларға арналған мұндай үлкен және кең орындар басқа кемелерде болған емес. Сонымен қатар үлкен қыдыратын палубалар мен залдар, үлкен балконы бар кең каюталар, жартасқа өрмелейтін қабырға мен сырғанау алаңы, аспалы бассейн-солярии(Олар арнайы борттың сыртынан шығып тұратын қанатшада соғылған және шыныменде аспалы) болды. Тағы да бір ерекшелігі – бүкіл қабырғаға орналасқан алып, жалпақ ТВ экрандар болды: олар каюталар мен қоғамдық орындарда орналастырған. Wi-Fi және кемелерге арналған мобильді АТС  сынды технологиялар  арқасында жүздеген километрлік сымдардан құтылған.
«Freedom of the Seas» -  биіктігі жағынан, жолаушылар саны жағынан   әлемдегі ең ірі кемелердің біріне жатады. Ұзындығы 339 метрлік «Freedom of the Seas» өзінің қарсыласы«Queen Mary 2-ден»  қысқарақ болса да (бар болғаны 6 метр), алайда жолаушылар сыйымдылығымен және ені үлкендігі жағынан асып түседі.  «Queen Mary 2» кемесіне 2620 жолаушы сыйады, ал жаңа алып кеме – 4370 жолаушы және 1360 экипаж мүшесін сыйдырады. 2009 жылы осы компанияның жаңа «Оазис» класындағы алғашқы лайнері «Oasis of the Seas» шықты, кейіннен 2010 ж. інісі «Allure of the Seas» лайнеріде қолданысқа берілді.

## Қызықты ақпараттар
thumb|right| ''Freedom of the Seas''-тің интерьері
thumb|right|''Freedom of the Seas''-тің баскетбол корты
* Кемеде 30 құтқару қайығы бар
* Атақты «Титаниктен» ұзындығы жағынан 69,80 метр, салмағы жағынан 108,000 тонна және жолаушылар сыйымдылығы жағынан 2,147 адамға артық
* Кемеде 75,000 шам бар және өнерде жұмыс істейтін адамдар саны 4,700. Күніне 35,000 кг. мұз қолданылады
* Жуынатын бөлмелерде, бассейндерде 1.5 миллион жабдықтар бар
* Ең үлкен каюта — Президент каютасы:ауданы - 113 шаршы метр, 14 адамдай сыйады, 10 панельді теледидарлар, сулы бар және Yamaha GC1 балалар роялі бар
* Алғашқы саяхатында каюталардың бағасы аптасына $1,900-дан $22,000-ға дейін тұрды
* Сағатына шамамен 12,800 кг. отын құртады

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Liberty of the Seas
* Independence of the Seas
* Royal Caribbean International
* Алып жолаушылар лайнерлер тізімі
* Өз заманындағы алып кемелер тізімі

## Сыртқы сілтемелер

* Royal Caribbean компаниясының ресми сайты (ағылш.)
* Cunard Line компаниясының ресми сайты  (ағылш.)

Санат:Круизді кемелер
Тарихи әдіс

Қоғамдық құбылыстарды зерттеуде кең
тараған жалпығылыми сипаттаушы әдісі. Бұл әдіс маңызды, тұрақты, қайталанбалы заңды байланыстарды анықтау
мақсатында саяси өмірдің қандай да бір құбылыстарының
пайда болуының, дамуының, қызмет етуінің шынайы
бейнесін қайта жасау үшін тарихи ғылымдардың түсініктері
мен үғымдарының көмегіне жүгінеді. 
**Тарихи әдіс** сипаттаушылығымен, фактілерді жүйелеуге
ұмтылуымен және осының негізінде құбылыстардың дамуының ішкі қисымын (логикасын) табуымен құнды. Тарихи
әдіс — саяси қатынас субъектілерінің барлық іс-әрекеттері
өткен және саяси идеялары жүзеге асқан кеңістік пен уақыттағы өркениеттің саяси тарихын зерттеудің негізгі әдісі.

## Дереккөздер



Санат:Саясат
Саясаттану пәні ғылым ретінде

Оку пәні ретіндегі ғылыми білімдердің нақты жүйесін
баяндау ең алдымен оның пәнін қарастырудан басталады.
Ғылым ПӘНІНІҢ бөлінуі, оның негізгі өлшемдерінің айқын
белгіленуі қарастырылып отырған білімдерді біртұтас ғылыми-методологиялық негізге ие тұтастыққа біріктіруге
мүмкіндік береді. Ғьлым пәні қарастырылып отырған ғылыми білімдер жүйесінің тәуелсіздігі мен дербес дамуының
түпкілікті шарты болып табылады.
Белгілі дәрежеде ғылым пәнінің өзінде алдын ала анықталғандық пен тапсырыстық тұрғыдағы емес, дамудың рационалды-логикалық негізі тұрғысындағы ғылыми білімнің
нақты жүйесінің даму мүмкіндігі жасырынған қалыпта болады. Кез келген ғылым пәнінің бірден дайын күйінде
берілуі мүмкін емес, ол пайда болудың, калыптасудың ұзақ
жолынан өтуі керек, өйткені ол объектінің жай ғана бөлігі
ғана емес, осы бөліктің идеалды конструкциясы да. Бұл
процесс жаңа ғылымның өзінің жеке пәнімен бірге
бөлінуінің, тармақталуының негізіндегі ғьлыми білімдердің
жалпы жүйесінің шеңберінде іске асады. Саяси білімдер де
осындай жалпы жүйелердің бірі болып табылады.
Тарихи тұрғыда саяси білімдер қоғамдық ғылымдардың әрқилы жүйелерінде қалыптасып дамыды: тарихи
ғылымдарда саяси қатынастардың даму тарихы ретінде
қандай да бір елдегі мемлекеттік биліктің қалыптасуы мен
қызмет етуінің тарихы мен саясаттың әрқилы
субъектілерінің іс-өрекеттерінің тарихы қарастырылады;
заң ғылымдарында мемлекеттік құқықты зерттейтін ғылыми іс-әрекет ретінде; философияда саяси қатынастар мен
биліктің дүниетанымдық , моральдық-этикалық,
әлеуметтік, психолоғиялық негіздерін көрсететін рефлексия ретінде қарастырылды.
Қазіргі кезде адамзат проблемалық аспектілердің
көлемінің кеңдігін ескере отырып саясатты, саяси шешімдер
мен іс-әрекеттерді аса мол әлеуметтік маңыздылығына және
оған баламаның жоқтығына байланысты бірінші орынға
шығарды.
Біздің ойымызша, саясаттану пәнінің анықтамасына осы
кіріспе қажет, өйткені саясаттану ғылым ретінде өзінің жеке
пәнін қалыптастыруды және методологиялық базаға, ғылыми аппаратқа және білім жүйесін қолдану ареалына ие дербес, теориялық тұрғыда жетілген ғылымға айналу процесін
басынан кешіруде.
 Саясаттану —  саясат туралы, яғни мемлекеттік және
қоғамдық істер туралы ғылым (rp.politixa — мемлекеттік және
қоғамдық істер): Бірақ бұл терминологиялық анықтама саясаттану пәнінің мәнін толық аша алмайды. Бұл терминнің
мазмұны белгілі дәрежеде ғылыми зерттеу объектісін, ғылым
пәнінің іздену аясын көрсетеді.
Ғылым пәнінде объектінің басты, маңызды белгілері мен
қасиеттері ғана бейнелетіндіктен ғылым объектісі мен
пәнінің арасындағы айырмашылық салыстырмалы сипатта
болады, алайда ғылыми білімнің өзіндік сипатын түсіну үшін
ғылым пәніне ғылыми ұғымдар мен түсініктерден көрініс
табатын объектінің өзіндік бөлігі ретінде анықтама беру өте
маңызды екендігін ескергеніміз жөн.

## Дереккөздер



Санат:Саясат
Саясаттану әдістері

**[[Саясаттану]] ғылым ретінде** жалпы ғылыми әдістердің белгілі
бір қорын пайдаланады. Саясаттану пәнін зерттеу барысындағы олардың кажеттілігі саясаттанудың ғылым ретіндегі пәні
мен әдістерінің өзара тығыз байланыста екендігімен анықталынады. Ғылыми зерттеудің қандай да бір әдістері мен құралдарының басымдылығы саясаттанудың ғылым ретіндегі
пәнінің өзіндік ерекшелігіне байланысты.
Саясаттанудың саяси білімдер жүйесінде біріктіруші
мәртебесіне ие екендігін жоғарыда айтып өттік. Ол саяси
білімдердің әр түрлі салаларын жалғастыратын көпір іспетті
және ол олардың бәріне ортақ негіз — саяси шынайылықты тұтастық ретінде зерттейді.Осыған орай, саясаттану
пәні саяси білімдердің барлық жүйесінің зерттеу нысанымен үйлесетіндіктен, оның қарастырып отырған заңдылықтары саяси білімдердің басқа салаларына қатынаста
олардың жалпытеориялық негізі бола отырып, белгілі бір
методологиялық рөл атқарады. Сонымен қатар, саясаттану қоғамның саяси сферасындағы институттарды, саяси
қатынастар субъектілерінің саяси іс-әрекетін зерттеумен
айналысуға, осы іс-әрекеттің ұйымдасуының, әдістерінің,
құралдарының формаларын сараптауға, оның нәтижелерін
бағалауға міндетті.
Саясаттанудың алдында тұрған осы міндеттер жүйесі
саясат методологиясы мен теориясы, саяси институттар мен
саяси қатынастар субъектілерінің саяси іс-әрекетін зерттеу
тәрізді белгілі бір құрылымдық элементтерді бөліп көрсетуге мүмкіндік береді. Олар да өз кезегінде саясаттану
әдістерінің әрқилылығын анықтайды.

## Дереккөздер



Санат:Саясат
Аляска түбегі

**Аляска** () — Солтүстік Американың солтүстік-батысындағы түбек, Бристол шығанағы, Беринг теңізі және Тынық мұхит суларымен шайылады. Түбектің территориясы АҚШ-тың Аляска штатының оңтүстік-батыс бөлігі болып табылады. Ұзындығы шамамен 700 км, ал ені 10км-ден 170 км-ге дейін. Негізгі ландшафтысын Алеут жотасы құрайды, оның биік шыңдарына мыналар жатады: сөнбеген (Катмай, 2047 м) немесе сөнген жанартаулар. Ең үлкен биіктігі 2507 м (Вениаминов жанартауы). Мұнда таулы тундралар, шағын мұздықтар кездеседі. Солтүстік-батыс жағалауының бойы — көптеген көлдері бар, субарктикалық шалғындармен қапталған ойпат.

## Экономикасы
Аляска штаты, әсіресе Аляска түбегі, АҚШ-тың балық шаруашылығы саласында маңызды рөл атқарады. 2019 жылғы деректер бойынша, АҚШ-тағы теңіз өнімдерін түсіру орындарының ішінде Аляска түбегі түсірілген өнім көлемі бойынша жетінші орынды алады. Түбектегі экономиканың тағы бір маңызды саласы — тері саудасы.

## Дереккөздер

Санат:Аляска (түбек)
Дәстүрлі авторитарлық режим

**Дәстүрлі авторитарлық режим** 
Табиғи-тарихи дамудың негізінде барлығы осы баспал-
дақ арқылы өтті. Мұндай авторитарлық режимдер саяси
тұйықтық пен оқшаулану жағдайында қалыптасып, қызмет
етеді. Дәстүрлі авторитарлық режимді жабық қоғамға тән
кесел — саяси оқшаулану жағдайына бейімделу деп есептеуге
болады. Осы саяси жүйенің тұрақтылығын тұйықтық, сыртқы әсерлердің өте төмен деңгейі қамтамасыз етеді. Бұл 
режимдер пайда болудың әр түрлі негіздеріне ие және эр
түрлі кезеңдерде өмір сүруі мүмкін.
Көптеген патриархалды-феодалдық , феодалдық
мемлекеттердің дамуының бастапқы кезендері үшін дәстүрлі
саяси режим тән болды. Құқықтық мәдениет мүлдем бол-
мады. Билік құрушы субъект өз ережелеріне сүйеніп басқ-
арды, билік күшпен тартып алынды, қейіннен біртіндеп
тақгы мұраға қалдыру қалыптаса бастады) Мұндай режим-
дер салыстырмалы тұрақтылығымен ерекшеленеді, себебі
олар модернизацияға жеңіл ұшырайды.

## Дереккөздер


Санат:Саясат
Этатистік-идеократтық авторитарлық режим

**Этатистік-идеократтық авторитарлық режим**
Мемлекеттің экономикалық рөлінің күшеюі мен қоғамдық сананы манипуляциялау мүмкіндігінің арқасында пай-
да болатын ерекше режим. Белгілі себептерге байланысты
ол тоталитарлық режимге айналып кетуі мүмкін,бұл ре-
жим фашистік Германияға, КСРО-ға, Қытайға,СолтүстікКореяға, Кубаға тән және басты ағым ретінде соңиалистік
жүйенің көптеген елдерінде болды.

## Дереккөздер


Санат:Саясат
Авторитарлық-бюрократиялық режим

**Авторитарлық-бюрократиялық режим**
Мұндай режим саяси дағдарыс жағдайында пайда болады, әсіресе саяси өзгерістерді басынан кешіріп отырған
өтпелі қоғамдарға тән режимнің ең маңызды саяси міңдеті —
қоғамдағы саяси тұрақтылықты сақтау мен әлеуметтік дағ-
дарыстың, таптардың, этникалық, әлеуметтік топтардың
ашық теке-тіресіне ұласып кетпеуін қадағалау, сол себепті,
үстемдік етуші саяси элита ептілігімен ерекшеленеді, ол
қарсы тұрушы күштердің үстінде тұруға ұмтылады,
әлеуметтік демагогияға, кеңтаралымды үңдеулерге жүгінеді,
популистік бағдарламаларды ұсынады.
Режимнің міндеті — бұқараны тыныштандыру, олардың
саяси процеске қатысуын шектеу. Мұндағы негізгі ұраны саясатпен айналысу қажет емес, тек қана еңбек ету кіреді. Режим белгілі бір лидерге харизма жасай отырып, оның танымалдығын пайдалануы мүмкін. Режимде үстем партияны, халықгы біріктіретін идеологияны қалыптастыруға деген тенденция пайда болады.

## Дереккөздер


Санат:Саясат
Парадигма ұғымы

**Парадигма** — қазіргі тандағы ғылым методологиясындағы
негізгі үғымдардың бірі. Ол білімнің қандай да бір саласының ғылыми пайымдалуының даму сатысын белгілейді және
оларға тән ерекшеліктерді көрсетеді, білім дамуының сатысындағы ғылыми бейнелеудің объектісін зерттеу әдістемесінің өзіндік сипатын анықтайды.
Ғылымның парадигмалық мәселесі ғылыми білімдердің
өз дамуында салыстырмалы дербестікке ие екендігін
бейнелейді, өйткені таным процесінде рационалды дәлелденген жүйе ретіндегі ғылыми дәстүр пайда болып
дамиды. Осы дәстүр ғалымдардың ғылыми іс-
әрекеттерінің базалық негізін құрып, оларға өздерінің дербес ғылыми инструментарийін жасауға көмектеседі. Шынайы ғылыми тұрғыда дүниені қабылдаудың нәтижесінде
ғылыми танымның осы сатысында дүниенің ғылыми
бейнесі қалыптасады.
Өте тар мағынада, парадигма — ғылыми проблемалар
мен оны зерттеу мөселесінің қойылуы мен қалыптасуының
логикалық моделі.
Парадигма ұғымының құрылымы келесі қағидаларды
қамтиды: 
1. Ғалымдардың қазіргі бірлестігіне тән ғылыми принциптердің, сенімдердің, қүндылықтардың жиынтығы,
осының негізінде ғалымдар өздерінің зерттеу объектісінің
ғылыми картинасын, яғни ғылым пөнін жасайды.  
2. Ғылыми зерттеулер үшін қолданылатын "пәндік матрица"деп аталатын техникалық тәсілдер, ғылыми инструментарийлер жүйесі және мұны игеру мен пайдалану
нәтижесінде бірін-бірі түсінетін ғалымдардың бірлестігі
жасақталынады.

## Дереккөздер



Санат:Саясат
Радикалдық, рационалды-сыни тәсіл

**Радикалдық, рационалды-сыни тәсіл.** Бұл тәсіл революциялық қайта құру мен қоғамдық өмірді түбегейлі өзгерту
идеологиясымен байланысты.
Радикализм барлық кезде қоғамның саяси өмірінде елеулі
орында болды. Радикализм айтарлықтай дәрежеде таптық
өшпенділік пен ұлттық қайшылықпен байланысты қоғамдық өмірді таптық, нәсілдік, этникалық араздық идеяларымен улап, азаматтық соғыс пен жаппай геноцидке дейін
апаратын нағыз табанды, шешуші әрекеттерді талап етеді.
Өмір сүріп отырған қоғамдық және саяси қүрылысты ірге
тасына дейін қиратуға ұмтылу, қоғамдық организмді тұтастай талқандауға идеологиялық және саяси мақсаттау радикализмның саяси идеясының өзегін құрайды. Саяси ғылымдар бұл жағдайда таптық, партиялық идеологияға қатаң түрде
бағынуға, революциялық мақсаттылық, мессия (таптар,
ұлттар, тұлғалар және т.б.) диктатурасының орнауы мен
нығаюының қажеттілігі принциптерін жетекшілікке алуға
міндеттенеді. Радикализм саяси мәдениетті қоса алғандағы
барлық рухани мәдениетті қайта бағалауға, қайта түсінуге
алып келеді.
Қарастырылып отырған тәсіл әлеуметтанулық әдісті кең
пайдаланады, саяси процестердің негіздерін біржақты ашуға,
олардың шығу көздерін қоғамның әлеуметтік-таптық,
нәсілдік, этникалық жіктелуінен, саяси қатынастар
субъектілерінің мүдделерінің қарама-қайшылығы мен
күресінен табуға ұмтылады.

## Дереккөздер



Санат:Саясат
Чжэн Хэ

**Чжэн Хэ** (; 1371—1435) — Хуэй халқынан шыққан Мин империясының аңызға айналған адмиралы, саяхатшы, дипломат, флоттың басқарушысы. 

Санат:1371 жылы туғандар
Санат:1435 жылы қайтыс болғандар
Санат:Саяхатшылар
Санат:Қытай тұлғалары
Санат:Қытай тарихы
Франс Пресс

**«Франс Пресс»** – Франция ақпарат агенттігі. 
Әлемдік ақпарат агенттіктері арасындағы ең ірілерінің қатарында. Ол 1944 жылы бұрынғы *Гавас агенттігі*негізінде құрылған. Агенттікті әкімшілік кеңесі басқарады. Агенттік күніне өз арналары бойынша 600 мың сөз таратады. 125 елде тілшілері бар. 6 тілде (француз, ағылшын, испан, неміс, португал, араб) хабар таратады. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика
Дойче Прессе Агентура

**«Дойче Прессе Агентура»** – беделді неміс ақпарат агенттігі. Ол оккупациялық аймақтағы үш агенттіктің қосылуы нәтижесінде 1949 жылы құрылған. Негізгі тұтынушылары – елдегі ең ірі *газет редакциялары*, *басылымдар*, *радио-телекомпаниялар*. Өз абоненттеріне ішкі, сыртқы хабарларды таратады. Күніне 300 мың сөзді неміс, ағылшын, испан, араб тілдерінде таратады. Халықаралық ақпараттар агенттік өнімдерінің 30 пайызын, ішкі саясат 35 пайызын құрайды. Сондай-ақ агенттік экономика, спорт, мәдениет тақырыбындағы жаңалықтарды таратуға басымдық береді. Жалпы Германияда 500-ге тарта агенттік бар. Оның 145-і қоғамдық-саяси ақпарат таратумен айналысады. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика
Стефани

**«Стефани»** – Италиядағы алғашқы ақпарат агенттігі. Агенттік 1853 жылы құрылған. Оның негізін салған Венециядағы ірі саясаткер, журналист **Гульельмо Стефани**. «Стефаниден » кейін Италияда ақпарат агенттіктері көбейе бастады. 1945 жылы *АНСА агенттігі* құрылды. Алғашында өз жұмысын кооператив түрінде бастаған агенттік бүгінде 50 күнделікті газетке иелік етеді. Агенттікті президен және әкімшілік кеңесі басқарады. Орталығы Римде орналасқан. Редакцияның әлем бойынша 11 бөлімі бар. Олар: Еуропада, Африкада, Азияда, Солтүстік Америкада,Латын Америкасында орналасқан.

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
EFE

**«ЭФЭ»** – Испания ақпарат агенттігі. ЭФЭ 1939 жылы *Фабра, Фебус, Фаро* ақпарат агенттігінің қосылуы нәтижесінде құрылды. Испан тілдес елдер арасында ең ірі агенттік болып саналады. Штаб-пәтері Мадридте орналасқан. Формалді түрде акционерлік қоғам болып табылады. Агенттік ел жаңалықтарын БАҚ-на, мемлекеттік және тәуелсіз мекемелерге, партияларға, кәсіподақтарға, елшілерге, шетелдерге таратады. Әлемнің ірі 30 ақпарат агенттігімен ақпарат алмасады. Ақпарат көлемі жылына 200 мың сөз. Агенттік штатында 2500-дей адамдар қызмет етеді. Шетелде 80 бөлімшесі жұмыс жасайды.

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика
Әл-Жазира телеарнасы

thumb|Әл-Жазира логотипі

**Әл-Жазира телеарнасы** — араб телеарнасы.

1996 жылы 7 қарашада құрылған. Негізін **Хамад бин Халифа әл-Тани** салған. Әл-Жазира жерсеріктік телеарна және ол тәулік бойы жұмыс істеп, бүкіл әлемге араб тілінде хабар таратады. Штаб-пәтері Доһада орналасқан. Телеарна аудиториясы 35 миллион адамды құрайды. Әл-Жазираның бағдарламалар тізімін *жаңалықтар*, *сараптамалық хабарлар*, *ток-шоу* және *деректі фильмдер* толықтырады. Оның қолдаушылары арнаға жылына 30 млн астам қаржы құяды. Негізгі қаржыландыратын тұлғалар қатарында *әмір Катара әмір Хамад* пен *Халифа әл-Тани* бар.

## Дереккөздер

Санат:Журналистика
Санат:Телеарналар
Baq.kz

**Baq.kz** – «Qazcontent»  акционерлік қоғамына тиесілі қазақтілді ақпараттық портал. 2025 жылдан бастап орыс тілінде де хабар таратады.

Порталдың басты мақсаты – интернеттегі қазақ тілді басылымдардың басын қосу. Порталда қазақ тілді басылымдар өз өнімдерін жариялауға мүмкіндіктері бар. Бүгінде онда 29 газет, 6 журнал тіркелген. Газеттер: *[[Айқын (газет)|Айқын]]*, *[[Ақтөбе (газет)|Ақтөбе]]*, *[[Алаш айнасы]]*, *[[Алматы ақшамы]]*, *[[Алтын Орда (газет)|Алтын Орда]]*, *[[Жас Алаш]]*, *[[Жас қазақ (газет)|Жас қазақ]]*, *[[Жас қазақ үні]]*, *[[Жетісу (газет)|Жетісу]]*, *[[Замана]]*, *[[Қазақстан-Заман]]* т.б. газеттер. Журналдар: *Ақиқат*, *Алаш*, *Жалын*, *Мөлдір бұлақ*, *Мұқағали*, *Үркер*. 

## Тарихы
Мемлекеттік тілдің өрісін кеңейту және Тілдерді қолдану мен дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру мақсатында 2010 жылдың қараша айында құрылған. 

## Порталдың ерекшелігі
Порталдағы 30 айдарда күн сайын әлемде және Қазақстанда болып жатқан жаңалықтар топтамасы оқырманға дер кезінде ұсынылады. BAQ.KZ-те еліміздің қазақ тіліндегі 104  газеті мен 34 журналының сайттары және 175 электронды БАҚ топтастырылған. Портал қолданушылары 11 радио мен 17 телеарнаны онлайн жүйесінде пайдалана алады. Яғни, бір сілтеме арқылы қазақ тілді барлық БАҚ-қа қол жеткізу мүмкіндігі бар. «Аймақтық БАҚ» бөлімінде өңірлерде шығатын 217 газеттің жеке парақшалары ашылып, жұмыс істеуде. «Блогтар» бөлімінде 245 блогшы интернет-күнделіктерін ашқан. Қазіргі таңда BAQ.KZ ақпараттық агенттігінде 40 000-ға жуық жаңалықтар және Аймақтық БАҚ-ның 36 000-нан аса материалдар қоры бар.  Сонымен қатар, Порталда шетелдегі қазақ диаспораларының тыныс-тіршілігін қамтитын «Жаһан қазақтары», еліміздегі тарихи тұлғаларға қатысты дүниелерді ұсынатын «Алтын қор» бөлімі және мұрағаттардағы құнды деректерді жарыққа шығаратын «Асыл қазына» бөлімдері жұмыс істеп, оқырмандарға сирек кездесетін бірегей ақпараттар таратады. BAQ.KZ ақпараттық агенттігі күніне 10 000-12 000 оқырманы бар қазақтілді бірегей портал.

## Дереккөздер
  

Санат:Басылымдар
Санат:Қазақ тілді сайттар
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Хроника

**Хроника** – журналистиканың ақпараттық жанрларына жататын шағын *ақпараттық мақала*. 

Хрониканың басты ерекшелігі ретінде оның басына тақырып қойылмайтындығын айтуға болады. Шағын, кейде тіпті көлемі бірер жол ғана болатын ақпараттық сипаттағы мақалалар. Осындай қысқа сөйлемдерден тұратын бір-екі жолдық хроникалар болған оқиға жайында егжей-тегжейлі емес, тек фактілер келтіріп жазылады. Хроникада Кім? Қайда? Қашан? деген сұрақтарға жауап беріледі. Көптеген газеттерде хроникалар «Жер-жерден», «Қысқаша да бәрі», «Облыс бойынша», «Мәдени хабарлар» т.б. бас тақырыптарға біріктіріліп беріледі. 
Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы.  

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар Санат: Журналистика
Nomad-Kazakhstan

**«Nomad-Kazakhstan»** (басылым) – қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде жарық көретін қазақстандық басылым. 

Журналдың алдына қойған мақсаты – шетелдерде тұратын қазақтардың арасында қазақ тілін қолдау, сақтау сондай-ақ олармен мәдени байланыстарды нығайту. Журнал беттерінде *«Тарих»*, *«Мәдени мұра»*, *«Қоғамдық келісім»*, *«Ашылымдар»*, *«Табиғат және саяхат»*, *«Өнер»* секілді айдарлар бар. Журнал шетел қазақтары арасында кеңінен танымал, сондықтан оның беделі де күннен-күнге артып келеді. Ата-жұртын аңсаған қазақ бауырларға қазақ елі, жері, мәдениеті жайлы таптырмас мағлұматтар беретін журналдың маңызы зор.

## Дереккөздер
  

 
Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Асахи Симбун

**Асахи Симбун** (жапон басылымы) – Жапонияның ұлттық газеті. 

Газеттің атауы жапон тілінен аударғанда **«Күннің шығуы»** деген мағынаны білдіреді. Оның алғашқы саны 1879 жылы Осака қаласында жарық көреді. Ол кезеңдерде газет небәрі төрт-ақ бет болып шығып тұрған. Ал редакцияда 20-ға жуық адам жұмыс жасады. Газеттің негізін салушылар: *Нобору Кимура*, *Рехэй Мураяма* және *Тей Цуда*. Бүгінде «Асахи Симбун» әлемдегі танымал газеттердің қатарына жатады. Таралымы 10 миллион данадан асып жығылады. Газеттің жер-жерлерде 226 бюросы жұмыс жасайды. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Емиури Симбун

**«Емиури Симбун»** (басылым) – Жапонияның аса танымал ірі газеттерінің бірі. Оның алғашқы саны 1874 жылы жарық көрді. Бүгінде газеттің күнделікті таралымы *14 323 781* данаға жеткен. Ол жапон және ағылшын тілдерінде жарық көреді. Басылым Токио, Осака, Фукуокe секілді т.б. жапон елінің ірі қалаларында жарық көреді. Сондай-ақ газеттің тек қана спорт жаалықтарын жариялап тұратын «Хоти симбун» аталатын қосымшасы бар. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Ле Фигаро

**«Ле Фигаро»** (басылым) – Франциядағы ірі басылымдардың бірі. Газет алғаш рет 1826 жылы жарық көре бастады. Оның атауы әйгілі *«Фигароның үйленуі»* қойылымынан соң атауға айналған. 1975 жылы басылым Робер Эрсанның иелігіне өтеді. Ал 2004 жылдан бастап газет Серж Дассоның меншігіне өтеді. 2005 жылы басылым таралымы 340 мыңға жетті. Газет көбінесе үкімет пен елдегі партиялардың көзқарасын ұстанады. Оның Франциядағы басты бәсекелестері: *«Либерейшн»* мен *«Марианне»* газеттері болып табылады. 

## Дереккөздер
  

Санат: Басылымдар
The Guardian

**«The Guardian»** (басылым) — ұлыбританиялық әйгілі күнделікті газет. Оның алғашқы саны 1821 жылы Манчестер қаласында жарық көрген. Бастапқыда газет атауы *«The Manchester Guardian»* болған. 1959 жылы Манчестер атауы алынып тасталынды. Себебі ол уақытта газет редакциясы Манчестерден Лондонға көшеді. Басылым либералды партияны қолдайды. Сондықтан оның оқырмандары да осы бағытты ұстанушылар болып келеді. 2005 жылдың қыркүйегінде британдық басылым «берлинер» аталатын шағын форматпен шыға бастады.

Guardian Media Group компаниялар тобына тиесілі.

## Бас редакторлары
Алан Расбриджер (1995 — қазіргі уақытқа дейін)
*Джон Эдвард Тэйлор (1821—1844)
*Джереми Гарнетт (1844—1861) (1847-1848 жылдары Рассел Скотпен бірігеді)
*Эдвард Тэйлор (1861—1872)
*Чарльз Прествич Скотт (1872—1929)
*Тед Скотт (1929—1932)
*Уильям Персиваль Крозье (1932—1944)
*Альфред Пауэлл Уодсворт (1944—1956)
*Элестер Хизерингтон (1956—1975)
*Питер Престон (1975—1995)

## Дереккөздер
 

Санат:Журналистика
Санат:Басылымдар
Санат:Ұлыбритания газеттері
Сяң-бау

**«Сяң-бау»** (басылым) – 1922 жылы Шанхайда жарық көрген Қытай Коммунистік Партиясы шығара бастаған алғашқы басылым. Бұл тұста Қытайда 160 газет жарық көріп тұрды. «Сяң-бау» коммунистік партияның бағыттары мен артықшылықтарын халық арасында насихаттауда маңызды рөл атқарды. Ол көбінесе саяси бағыттағы мақалаларға басымдық берді. Партияның ел ішінде атқарып жатқан жұмыстары жөнінде, халыққа жасаған партия басшыларының іс-әрекеттері жайында, сондай-ақ партияның көмегімен республика қандай жетістіктерге жететінін газет беттерінде жайып салып отырды. Осылайша, газет халықтың сүйіп оқитын, әділдікке бастар жол деп білетін бірден-бір басылымына айналды.

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Франция баспасөзі

**Франция баспасөзі** (тарих), (журналистика) – Францияда газет шығару ісі 17 ғасырда пайда болып, 1604 жылы алғашқы газет *«Газет Француаз»* жарық көрді. Әлемдегі ең алғашқы журнал «Журнал де саван» деген атпен 1665 жылы Францияда дүниеге келген. Қазіргі таңда Францияда 100-ға жуық апталық басылымдар шығып тұрады.Танымал басылымдары «Пари матч», «Фамм Актюэль», «Элль», «Мари Франс», «Экспресс», «Пуэн», «Нувель обсерватер», «Телесет жур». Сондай-ақ «Фигаро», «Паризьен», «Монд», «Франс-СУАР», «Либерасьон» секілді ұлттық газеттер шығып тұрады. Олардың ішіндегі ең беделдісі және танымалы 797 мың данамен таралатын «Уэст-Франс» газеті. Балаларға арналған әйгілі Франция журналы «Пиф» комикстер журналы болып табылады. Ол 1969-1993 жылдары және 2004-2008 жылдары аралығында шығып тұрды. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Түркия баспасөзі

**Түркия баспасөзі** (тарих), (журналистика) – Түркия баспасөзі 17 ғасырда пайда болды. Түрік баспасөзінің пайда болу, даму, қалыптасуына француздар маңызды рөл атқарған болатын. 18 ғасырдың соңында Стамбулдағы француз елшісі С. Вернинак дипломаттар мен шенеуніктерге арналған бюллетень шығара бастады. 1796 жылы *«Gazette Frangaise de Constantinople»* газеті жарық көре бастады. Екі жылдан кейін басылым жабылып қалады да, Түркияда газет шығару ісі біршама тоқтап қалады. 1821 жылы француз азаматы Александар Блак Түркияда француз тілінде газеттер шығара бастады. Баспасөздің қоғам өміріндегі маңызын жақсы түсінген Осман мемлекетінің соңғы падишахы Сұлтан 11 Махмұд Блакқа түрік астанасында газет шығару ісін дамытуды тапсырады. 1875 жылы Стамбулда 47 басылым шығып тұрған. Қазіргі түріктің юмористік басылымдарының негізі де осы кезеңдерде дамыған. 
## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Тақвим Уақайе

**«Тақвим Уақайе»** (басылым) – алғаш рет түрік тілінде жарық көрген түрік басылымы. Ол 1831 жылдың 11 қарашасынан бастап шығарыла бастады. Газет редакторы – *Сейіт Мехмет* әпенді. Газет 1860 жылдан бастап тұтастай ресми басылымға айналады. Ол көбінесе мемлекеттің мүддесін көбірек қорғайтын мақалалар жариялаумен ерекшеленеді. Газетте беттерінде сондай-ақ ішкі-сыртқы саясат, білім, дін адамдарының жұмысқа араласуы, әйелдер мәселесі, сауда һәм бағалар, әскер мәселелері талқыға түседі. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Жериде-и Хауадис

**«Жериде-и Хауадис»** (басылым) – алғашқы түрік басылымдарының ішіндегі халықтың ықыласына бөленген газеттердің бірі. Басылым алғаш рет 1940 жылы шыға бастаған. Түркия баспасөзі тарихындағы екінші болып жарық көрген газет есебінде саналады. Газеттің негізін салған ағылшын журналисі –*Уильям Черчилл*. Бастапқы он жылда өтімсіз болғанмен, Черчилл Қырым соғысына қатысып келгеннен соң басылымның беделі өсе түсті. Басылым беттерінде түрік елінің көрнекті публицистерінің публицистикалық мақалалары, ақын-жазушыларының туындылары жарияланып тұрды. Сондай-ақ газетте сол кезеңде енді ғана бүршік атып келе жатқан алғашқы түрік сатирасы өкілдерінің де шығармалары жарық көре бастады. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Тержуман-и ахуал

**«Тержуман-и ахуал»** (басылым) – өз кезеңінде кеңінен танымал болған түрік газеті. Басылым 1860 жылдың 21 қазанында алғаш жарық көрген. Газет шыға бастаған күн, яғни 21 қазан Түркияда журналистер күні ретінде аталып өтіледі. Газеттің өзіндік бет-бейнесін қалыптастыруға түріктің ұлы жазушысы, ағартушысы *Ибрахим Шинаси* зор үлес қосқан. Газет либералдық идеяны қолдады. Автор өз мақалаларында сөз бостандығын талап етті. Экономика мәселесіне кеңінен тоқталып, батыс баспасөзінен аудармалар беріп отырған. Газеттің негізін қалаған Агах әпенді. Газет түрік журналистикасының дамуына жол ашты. 

## Дереккөздер
  

Санат: Журналистика Санат: Басылымдар