ЮНЕСКО

180px|thumb|right|UNESCO жалауы
**ЮНЕСКО** (**U**nited **N**ations **E**ducational, **S**cientific and **C**ultural **O**rganization — *UNESCO*) — Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, Ғылым және Мәдениет жөніндегі Ұйымы.

Ұйым 1945 жылы 16 қарашада құрылды. Штаб-пәтері Францияның Париж қаласында орналасқан. Ұйым құрамына әлемнің түкпір-түкпірінде орналасқан 67 бюро мен бөлімшелер кіреді. Қазіргі таңда ұйымның 193 мүше-мемлекеті және 2 қараушы-мемлекеті бар. 

1972 жылы ЮНЕСКО Әлемдік мәдени және табиғи мұраларды қорғау конвенциясын қабылдайды, қазір бұл конвенция 184 елде бекітілген. 

XX ғасырда ЮНЕСКО-ның аса мәнді жобалары мыналар: II дүниежүзілік соғыс жылдарында әскери әрекеттерден зардап шеккен кітапхана және мұражай қорларын қалпына келтіру; Азияда, Африкада, Латын Америкасында бастауыш білім беру жүйелерін дамыту; құнды еңбектерді аудару, тікелей байланыстар орнату арқылы Батыс пен Шығыстың арасында мәдени алмасуды дамыту; дамушы елдердегі сауатсыздықты жойып, "негізгі білім беру" жүйесін қалыптастыру (оқу орталықтары Камбоджада, Үндістанда, Таиландта, Оңтүстік Кореяда, Либерияда, Түркияда, сондай-ақ бірқатар, Латын американдық елдерде, Таяу Шығыс елдерінде); өркениет ескерткіштерін сақтау. 1959 ж. ЮНЕСКО-ның қамқорлығымен Мәдени құндылықтарды сақтау және қалпына келтіру бойынша Халықаралық комитет жұмыс істей бастады.

## Мақсаты

ЮНЕСКО негізгі мақсаты — бейбітшілік пен қауіпсіздікті елдердің білім, ғылым және мәдениет салаларындағы ынтымақтастығын БҰҰ Қаулысында айтылғандай жалпыға бірдей құрметпен қарап, әділеттілік пен заңдардың орындалуын, адам құқығы, әрі негізгі бостандықтар негізінде барлық елге, түрі-түсіне, жынысына, тілі мен дініне қарамастан қамтамасыз ету арқылы нығайту.

Мақсатына жету үшін ЮНЕСКО бес негізгі функцияларды жүзеге асырады:
* болашағы бар, келешекте адамзатқа керек білім, ғылым, мәдениет пен байланыс формаларын зерттеу;
* білімді ғылыми зерттеудің нәтижесіне сүйене отырып таныту, алмасу, таратумен айналысу;
* заңнамалық іскерлікпен: ұсыныстарды іске асыруға міндет болатын халықаралық актілерді дайындау және қабылдау;
* мүше-мемлекеттерге «техникалық ынтымақтастық» түрінде жобалар жасау мен дамыту салаларындағы саясатын анықтауда эксперттерінің қызметтерін ұсынады;
* арнайы ақпаратпен алмасуды жүзеге асырады.

## Мүше елдер
2009 жылдың қазан айына сәйкес ЮНЕСКО ұйымына 193 мемлекет мүше және 7 мемлекет серіктес мүше дәрежелеріне ие.

# Аустралия, ұйымға қосылу күні - қарашаның 4, 1946
# Аустрия - тамыздың 13, 1948
# Албания - қазанның 16, 1958
# Алжир - қазанның 15, 1962
# Америка Құрама Штаттары - қазанның 1, 2003
# Андорра - қазанның 20, 1993
# Ангола - наурыздың 11, 1977
# Антигуа және Барбуда - шілденің 15, 1982
# Аргентина - қыркүйектің 15, 1948
# Армения - маусымның 9, 1992
# Ауғанстан - мамырдың 4, 1948
# Әзербайжан - маусымның 3, 1992
# Багам аралдары - сәуірдің 23, 1981
# Бангладеш - қазанның 27, 1972
# Барбадос - қазанның 24, 1968
# Бахрейн - қаңтардың 18, 1972
# Беларусь - мамырдың 12, 1954
# Бельгия - қарашаның 29, 1946
# Белиз - мамырдың 10, 1982
# Бенин - қазанның 18, 1960
# Болгария - мамырдың 17, 1956
# Боливия - қарашаның 13, 1946
# Босния және Герцеговина - маусымның 2, 1993
# Ботсвана - қаңтардың 16, 1980
# Бразилия - қарашаның 4, 1946
# Бруней - наурыздың 17, 2005
# Біріккен Араб Әмірліктері - сәуірдің 20, 1972
# Буркина-Фасо - қарашаның 14, 1960
# Бурунди - қарашаның 16, 1962
# Бутан - сәуірдің 13, 1982
# Вануату - ақпанның 10, 1994
# Мажарстан - қыркүйектің 14, 1948
# Венесуэла - қарашаның 25, 1946
# Вьетнам - шілденің 6, 1951
# Габон - қарашаның 16, 1960
# Гаити - қарашаның 18, 1946
# Гайана - наурыздың 21, 1967
# Гамбия - тамыздың 1, 1973
# Гана - сәуірдің 11, 1958
# Гватемала - қаңтардың 2, 1950
# Гвинея - ақпанның 2, 1960
# Гвинея-Бисау - қарашаның 1, 1974
# Германия - шілденің 11, 1951
# Грекия - қарашаның 4, 1946
# Гренада - ақпанның 17, 1975
# Гондурас - желтоқсанның 16, 1947
# Грузия - қазанның 7, 1992
# Дания - қарашаның 4, 1946
# Джибути - тамыздың 31, 1989
# Доминика - қаңтардың 9, 1979
# Доминикан Республикасы - қарашаның 4, 1946
# Мысыр - қарашаның 4, 1946
# Жаңа Зеландия - қарашаның 4, 1946
# Жапония - шілденің 2, 1951
# Замбия - қарашаның 9, 1964
# Зимбабве - қыркүйектің 22, 1980
# Израиль - қыркүектің 16, 1949
# Индонезия - мамырдың 27, 1950
# Иордания - маусымның 14, 1950
# Иран - қыркүйектің 6, 1948
# Ирак - қазанның 21, 1948
# Ирландия - қазанның 3, 1961
# Исландия - маусымның 8, 1964
# Испания - қаңтардың 30, 1953
# Италия - қаңтардың 27, 1948
# Йемен - сәуірдің 2, 1962
# Камбоджа - шілденің 3, 1951
# Камерун - қарашаның 11, 1960
# Канада - қарашаның 4, 1946
# Кабо-Верде - ақпанның 15, 1978
# Катар - қаңтардың 27, 1972
# Кения - сәуірдің 7, 1964
# Кипр - ақпанның 6, 1961
# Кирибати - қазанның 24, 1989
# Колумбия - қазанның 31, 1947
# Комор аралдары - наурыздың 22, 1977
# Конго - қазанның 24, 1960
# Конго Демократиялық Республикасы - қарашаның 25, 1960
# Солтүстік Корея - қазанның 18, 1974
# Корея Республикасы - маусымның 14, 1950
# Коста-Рика - мамырдың 19, 1950
# Кот-д’Ивуар - қазанның 27, 1960
# Куба - тамыздың 29, 1947
# Кувейт - қарашаның 18, 1960
# Кук аралдары - қазанның 25, 1989
# **[[Қазақстан]]** - наурыздың 2, 1992
# Қырғызстан - маусымның 2, 1992
# Қытай - қарашаның 4, 1946
# Лаос - шілденің 9, 1951
# Латвия - қазанның 14, 1991
# Ливан - қарашаның 4, 1946
# Лесото - қыркүйектің 29, 1967
# Либерия - наурыздың 6, 1947
# Ливия - маусымның 27, 1953
# Литва - қазанның 7, 1991
# Люксембург - қазанның 27, 1947
# Маврикий - қазанның 25, 1968
# Мавритания - қаңтардың 10, 1962
# Мадагаскар - қарашаның 10, 1960
# Македония Республикасы - маусымның 28, 1993
# Малави - қазанның 27, 1964
# Малайзия - маусымның 16, 1958
# Мали - қарашаның 7, 1960 
# Мальдивтер - шілденің 18, 1980
# Мальта - ақпанның 10, 1965
# Маршалл аралдары - маусымның 30, 1995
# Мексика - қарашаның 4, 1946
# Микронезия Федерациялық Штаттары - қазанның 19, 1999
# Мозамбик - қазанның 11, 1976
# Молдова Республикасы - мамырдың 27, 1992
# Монако - шілденің 6, 1949
# Моңғолия - қарашаның 1, 1962
# Марокко - қарашаның 7, 1956
# Мьянма - маусымның 27, 1949
# Намибия - қарашаның 2, 1978
# Науру - қазанның 17, 1996
# Нидерланд - қаңтардың 1, 1947
# Непал - мамырдың 1, 1953
# Никарагуа - ақпанның 22, 1952
# Нигер - қарашаның 10, 1960
# Нигерия - қарашаның 14, 1960
# Ниуэ - қазанның 26, 1993
# Норвегия - қарашаның 4, 1946
# Оман - ақпанның 10, 1972
# Орталық Африка Республикасы - қарашаның 11, 1960
# Оңтүстік Африка - желтоқсанның 12, 1994
# Өзбекстан - қазанның 26, 1993
# Палау - қыркүйектің 20, 1999
# Панама - қаңтардың 10, 1950
# Папуа — Жаңа Гвинея - қазанның 4, 1976
# Парагвай - маусымның 20, 1955
# Пәкістан - қыркүйектің 14, 1949
# Перу - қарашаның 21, 1946
# Польша - қарашаның 6, 1946
# Португалия - қыркүйектің 11, 1974
# Ресей - сәуірдің 21, 1954
# Руанда - қарашаның 7, 1962
# Румыния - шілденің 27, 1956
# Самоа - сәуірдің 3, 1981
# Сан-Марино - қарашаның 12, 1974
# Сан-Томе мен Принсипи - қаңтардың 22, 1980
# Сауд Арабиясы - қарашаның 4, 1946
# Эсватини - қаңтардың 25, 1978
# Сейнт Винсент және Гренадинес - қаңтардың 14, 1983
# Сент Киттс және Невис - қазанның 26, 1983
# Сейнт Люсия   - наурыздың 6, 1980
# Сейшель аралдары - қазанның 18, 1976
# Сенегал - қарашаның 10, 1960
# Сербия - желтоқсанның 20, 2000
# Сингапур - қазанның 8, 2007
# Сирия - қарашаның 16, 1946
# Словакия - ақпанның 9, 1993
# Словения - мамырдың 27, 1992
# Соломон аралдары - қыркүйектің 7, 1993
# Сомали - қарашаның 15, 1960
# Судан - қарашаның 26, 1956
# Суринам - шілденің 16, 1976
# Съерра-Леоне - наурыздың 28, 1962
# Тайланд - қаңтардың 1, 1949
# Танзания - наурыздың 6, 1962
# Тәжікстан - сәуірдің 6, 1993
# Того - қарашаның 17, 1960
# Тонга - қыркүйектің 29, 1980
# Тринидад және Тобаго - қарашаның 2, 1962
# Тунис - қарашаның 8, 1956
# Түркия Республикасы - қарашаның 4, 1946
# Түрікменстан - тамыздың 17, 1993
# Тувалу - қазанның 21, 1991
# Уганда - қарашаның 9, 1962
# Украина - мамырдың 12, 1954
# Уругвай - қарашаның 8, 1947
# Үндістан - қарашаның 4, 1946
# Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығы - шілденің 1, 1997
# Фиджи - шілденің 14, 1983
# Филиппин - қарашаның 21, 1946
# Финляндия - қазанның 10, 1956
# Франция - қарашаның 4, 1946
# Хорватия - маусымның 1, 1992
# Чад - желтоқсанның 19, 1960
# Черногория - наурыздың 1, 2007
# Чехия - ақпанның 22, 1993
# Чили - шілденің 7, 1953
# Швеция - қаңтардың 23, 1950
# Швейцария - қаңтардың 28, 1949
# Шри Ланка - қарашаның 14, 1949
# Шығыс Тимор - маусымның 5, 2003
# Эквадор - қаңтардың 22, 1947
# Экваторлық Гвинея - қарашаның 29, 1979
# Сальвадор - сәуірдің 28, 1948
# Эритрея - қыркүйектің 2, 1993
# Эстония - қазанның 14, 1991
# Эфиопия - шілденің 1, 1955
# Ямайка - қарашаның 7, 1962

### Серіктес мүше елдер
* Аруба - қазанның 20, 1987
* Британдық Виргиния аралдары - қарашаның 24, 1983
* Кайман аралдары - қазанның 30, 1999
* Макао, Қытай - қазанның 25, 1995
* Нидерландықтардың Антиллері - қазанның 26, 1983
* Токелау - қазанның 15, 2001
* Фарер аралдары - қазанның 12, 2009

### Бақылаушы елдер
* Израиль 
* Ватикан

## Сыртқы сілтемелер
* UNESCO-Қазақстан 
* Ресми торабы

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
* Әлемдік мұра

Санат:Біріккен Ұлттар Ұйымы
Санат:Халықаралық ұйымдар
Санат:ЮНЕСКО