open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тiк мобильділік

**Tik Мобильділік** — жеке адамның немесе әлеуметтік объектінің бір әлеуметтік қабаттан екіншісіне өтуге ықпалын тигізетін өзара әрекеттер жиынтығы.

## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Санат:Терминология
Альпиниада

**Альпиниада** - бір жерден басшылық жасалатын жаппай оқу-жаттығу шараларын өткізуге арналған бұқаралық сипаттағы альпинизм.
 
## Дереккөздер
 

 

Санат:Спорт
Алтын белдік

«Алтын Белдік» - әртүрлі елдердін бокс бірлестіктері халықаралық турнирлерде сарапқа салатын арнайы жүлде.
 
## Дереккөздер
 

 

Санат:Спорт
Тұлға психологиясы

**Тұлға психологиясы** — адамтану ғылымдары жұйесіңде ерекше орынға ие. Бұл сала адамның даралық сипаттарын қарастырып, оның іс-әрекетіне сәйкес қадір-қасиеттерінің калыптасуының психологиялық механизмдері мен заңдылықтарын зерттейді. Сонымен бірге адамның кұрылымы мен адамдардың типтік мақсаттарымен байланысты теориялық мәселелерді де зерттейді. Анатомиялық-физиологиялық зандылықтармен үйлеспейтін болын шықты. тұлғаньщ сырткы ортамен өнімі болын табынатын психикалық үрдістердің өздері мінез-кұлықтың белсенді себепші факторы болатындығы көрсетілді.

## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Санат:Психология
Сәуле Жолмұханқызы Тұрікпенова

**Сәуле Жолмұханқызы Тұрікпенова** (1972 ж.) - социология ғылымдарының кандидаты. 1997 жылы әлеуметтану мамандығы бойынша "Қазақстан жастарының "әлеуметтік-кәсіби
бейімделу мәселелері" атты тақырыбында кандидаттық диссертация корғады. 1999 — 2002 жылдары Орта азиялық университеттің юриспруденция факультета бітірді. 2003 — 2005 жылдары Т.Рысқұлов атындағы Қазақ Экономикалық университетінің "Социология және құқық" кафедрасының оқытушысы қызметін атқарды.

## Дереккөздер


Санат:Терминология
Лестерфранк Уорд

**Лестерфранк Уорд** (1844- 1913 ж.ж.) - американ әлеуметтанушысы. Психологиялы эволюционизмнің негізін салушы, адам интеллеқтісінің эволюциясына зор рөл берген (Герберт Спенсерге қарсы) ғалым. қаршадайынан өз бетімен білім алып шықты. 65 жаска дейін геолог және патентолог болын келді, содан кейін Браун университетінен профессорлық қызмет алып,
өмірінің ақырына дейін окытушынықтан қол үзген жоқ. 1906 жылы ол Американың әлеуметтану қоғамының түңғыш президенті болып сайланды. Конт пен Спенсердің ықпалында болған Уорд өз әлеуметтануын эволюция төңірегіне күрды. Бұл процесс кезендер тұрінде баяндалды, алғаш ол "генезистің" (тұтқиыл соқыр күшінің) нәтижесі, кейін "генезистің" адамның
білімге және нәтиже күтуге негізделген нысаналы әрекеттің нәтижесі болды. Уорд әлеуметтануды сипаты жағынан психикалық және әлеуметтің синэнергияның процеске жетектейтін,
жаңа құрынымдар жасаған әлеуметтік күштерді жүйелі парықтайтын ғылым деп тұжырымдады. Уордтың әлеуметтік рөл атқаратын ең басты себебі, ол өз еңбектерінде жиырмасыншы ғасырдағы әлеуметтану мәдениетке баса ден қояды деген тұжырым жасады.

## Дереккөздер


Санат:Терминология
Узурпация

**Узрупация** — заңсыз үкімет билігін басып алу немесе басқаның қүқын иемдену.

## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Санат:Саясат
Ұйымның сыртқы айналасы

**Ұйымның сыртқы айналасы** - ұйым қызметіне тікелей немесе жанама әсер ететін физикалық, әлеуметтік, Ұйымдастырушылық және экономикалық шарттардың жиынтығы.

## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Санат:Терминология
Эдвард Франклин Фрейзер

**Эдвард Фрейзиер Франклин** - Чикаго әлеуметтану мектебінің мүшесі, Америка әлеуметтану қоғамының бұрынғы президенті, Америка қалалары маңыңдағы мекендердің негр
отбасыларының өміріне арналған қыруар зерттеулердің авторы.

Осылардың соңғысында Франклин кәсіпкер тапты мүшелері өзін өзгеден көп санайтын және американ қоғамындағы дәйексіздік сипаты сезімінен арыла алатын, дүние жасауға жәрдемдесу үшін өзінің экономикалық әл-ауқатын асыра көрсететін "люмпен-буржуазия" ретінде бейнелейді. Бұдан бұрын "люмпен-буржуазия" терминін Ч.Райт Миллс өзінің еңбегінде көптеген фирмаларды сипаттау үшін пайдаланған еді, ондай фирмаларда "өлім-жітім коэффициенті тым жоғары, жалпы бизнестің бір
бөлігін құрайтын қызметшілер жұмыс істейді және оларда істейтін адамдар саны бизнестен өз үлесінен әлдеқайда көп".
Кейде Франклинді эмпиристік күдікпен кінәлі деп айыптағанымен, оның еңбектерінің ашық талқылау тақырыбы — нәсілдік қатынастардың шегінен шығады және оларда қазіргі американдардың құндылықтары мен мәдениеттері жөнінде бірқатар ынталандырар, бірақ кереғар пікірлер айтылады.

## Дереккөздер


Санат:Чили әлеуметтанушылары
Турен Ален

**Турен Ален** — француз әлеуметтанушысы. Индустрияландырудың бастапқы кезеңінде әлеуметтік талдау экономикалық жүйе тепе-тендігінің шарттарын анықтаумен айналысты.
Индустриялдық қоғамның келесі даму сатысында әлеуметтік
ғылымдардың талдауы мейлінше кеңіп, оңцағы орталық орынды әлеуметтік жүйе түсінігі алды. Осыдан кейін Бұл функционалдық көзқарас ой-пікірдің белтілі бір эволюционаддық тұрімен толықтырылды. бұған дейінгі өзгерістер бейберекет модификациялар жүйесі ретінде түсіндіріліп келген еді.
Туреннің пікірінше, жаңа уақыт талабы жаңа әлеуметтануды
талап етеді. Біріншіден, әлеуметтану эволюциясын және әлеуметтану қозғалыстарын талдау да әлеуметтану бола алады. Катотталистік индустрияландыру кезіндегі талдау екі бағыткз топтастырылды: капитализм дамуының экономикалық механизмдерін тану және тарихты тану.
Қоғам экономика арқылы анықталғандықтан, бірде-бір нақтылы әлеуметтану талдауы мүмкін болмады. Турен  бойынша әлеуметтану әлеуметтік фақторлардың санаттарынан гөрі әлеуметтік қатынастың санаттарына көбірек жүгінуі керек. "Әлеуметтік катынастар күрайтын нәрсеге материалдық шындықты қарама-қарсы коюдың мәні жоқ".
Акционалистік көзқарастың жаңалығы мынада: Турен  казіргі
батыс қоғамында экономикалық катынастар өзінің орталық
орнынан айырылып, оның орнын мәдени және әлеуметтік факторлар басканын атап көрсетеді.
Қоғам Турен  бойынша әрекет жүйесінің құрынымы күрделі, деңгейлермен бөлінген, әр-тұрлі әлеуметтік катынастар типтерінен
тұратын ерекше жүйе. Туреннің пікірінше, үш деңгей немесе әрекет
жүйесі бар: тарихилық, институционалдық және ұжымдастыру
жүйелері. Тарихилық қоғамньщ әлеуметтік және мәдени бағытын
айқындайды, институционалдық жүйе әрбір нақты қоғам құрылымының және оның қоршаған ортасының жүйесін айкьщдайды,
Ұйымдастыру жүйесі нормативтік аппараттың көмегімен қоғамның ішкі және сырткы тепе-теңдігін көздеген мақсатка сәйкестеңдіріп отыруды қамтамасыз етеді. Турен иңдустриалдық қоғамның
негізгі Ұйымдарын: тартысты және әлеуметтік; қозғалысты
ұсынады. Сонымен катар Турен  таптар жайлы баяндаудан гөрі олардьщ байланыстарына көбірек назар аударады. Тапты»; саралаудьщ
негізі — жинақталған қор. Туреннің түсінігінде жинакі алған қортаптардьщ болуыньщ басты және қажетті шарты. Ол өндірушілер
мен өнімді игерушілер арасындағы бөлініске негіз болады. Туреннің
пікірінше, тартыс жинақталған қорды меңгерушілердщ және рухани құндылықтарды өндірушілердің арасында болды.

## Дереккөздер


Санат:Терминология
Жорж Фридман

**Жорж Фридман** — француз әлеуметтанушысы. Еңбек
әлеуметтануы теориясының негізін қалаушы және қолданушысы, сонымен бірге ғылыми менеджмент қозғалысының сыншыСЫ! Оның еңбек әлеуметтануы өзінің еңбек процесінің табиғаты мен эволюциясы жөніндегі семинарларының кезінде әзірленді; ол едәуір жетекші зерттеу үлтілерге (соның ішінде Мишель Крозье мен Ален Туренге) күшті ықпал етті, мүнан басқа
кейінгі көптеген зерттеу бағдарламалары оның проблемаларды іріктеп, қоя білуді пайдалана отырып түзілді. Фридманның қисапсыз
көп жарияланымдарының негізгі бөлігі "еңбекті бөлшектеу" ұғымы мен техницизмге сын. Оның еңбекті бөлшектеу және
шеберлікті өгейсіту мәселелері саласындағы зерттеулері Гарри Браверман еңбеқтеріндегі біліқтіліқтен айырылуға қарсы кейінгі
сынының аркауы болды. Фридманның (Браверманның да) пікірінше, бөлшектелген Жұмыс капитализмге төн сипат немесе Бұл ұғым Жұмыс тапсырмасын орындау барысын бақынау проңесінен бөліп тастаудан, сөйтіп кәсіпорында білікті Жұмысшылар санының қысқартылуынан туған.

## Дереккөздер


Санат:Терминология
Рашит Сайранұлы Ахметов

thumb|right|Ахметов, 2014 жыл
**Рашит Сайранұлы Ахметов**

1959 жылы 7  қазанда Батыс Қазақстан облысы Жанғала ауданы Новая Казанка кентінде туған. Татар.

Әкесі - Ахметов Сайран Фатыхұлы (1929 жылы туған), зейнеткер, аудандық тұтынушылар одағының төрағасы болған.

Анасы - Ахметова Фарида Ғазизқызы (1932 жылы туған), зейнеткер, мұғалім болған.

Алматы теміржол келігі инженерлері институтының механика факультетін бітірген (1982), инженер-механик. Жылжымалы  құрамдағы жүктерді бекітуге арналған құрылғыға патенті бар (1983).

Орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2006 жылдан).

1976-1977 жылдары -  Қазақ энергетика ҒЗИ коллекторы (Алматы қаласы). 1982 жылдан - Орал  қаласы Вагон депосының шебері. 1982 жылдан - Кеңес Әскерінің  қатарында  қызметте. 1984 жылдан - Орал  қаласы вагон депосының шебері, аға шебері, бас механигі, бастығының 
орынбасары, вагон депосы ӨТБ бастығы. 1989 жылдан - Орал  қаласы темір жол торабының партия комитеті хатшысының орынбасары. 1990 жылдан - «Альфа» ШК директорының орынбасары (Орал  қаласы). 1992 жылдан - Орал механика зауыты директорының орынбасары. 1994 жылдан - «Нуржанар» ААҚ президенті (Орал  қаласы).

1999 жылдан бері -  ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі.

«Құрмет» орденімен, 6 мерейтойлық медальдармен марапатталған.

Әскери атағы - запастағы подполковник.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы-Н.Ә. Назарбаев, I Петр.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақты перспективасы бар зайырлы, уақытпен бірге  қадам басқан, дамыған демократиялық мемлекет».

Хоббиі - балық аулау, аңшылық

Сүйіп оқитын әдебиеті -  ұлы саясаткерлер мен бизнесмендердің өмірі мен  қызметі.

Үйленген. Жұбайы - Ахметова Венера Равильқызы 
(1962 жылы туған). Ұлы - Ахметов Рүстем Рашитұлы (1987 жылы туған); 
қызы - Ахметова Эльмира Рашитқызы (1987 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Иран Әмірұлы Әміров

thumb|Иран Әмірұлы Әміров
**Иран Әмірұлы Әміров**

1944 жылы 15  қыркүйекте  Қызылорда облысы Жалағаш ауданының  Қаракеткен стансасында туған.  Қазақ

Әкесі - Мергембаев Әмір (1897-1954). Анасы - Мергембаева  Қантым (1905-1991).

С.М. Киров атындағы  Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1971),  құқықтанушы.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

1963-1966 жылдары -  Қызылорда электр желілері басқармасында электрмонтажшы, электрик. 1970 жылдан -Новороссийский аудандық сотында сынақ мерзімінен 
етуші, Ақтөбе  қалалық сотының судьясы. 1974 жылдан - Фрунзе аудандық сотының судьясы. 1975 жылдан - Ақтөбе облысының Октябрь аудандық сотының судьясы, 
төрағасы. 1982 жылдан - Ақтөбе облысының Алға аудандық сотының төрағасы. 1991 жылдан - Ақтөбе  қалалық сотының төрағасы. 1995 жылдан - Ақтөбе облыстық сотының төрағасы. 
2004 жылдан бері -  ҚР Парламенті Сенаты 3-ші шақырылымының депутаты, Заңнама және  құқықтық мәселелер комитетінің мүшесі.

ҚР Жоғарғы Сот Кеңесінің мүшесі (2004-2008).  ҚР Сот атқарушылары одағының төрағасы. 
ҚазКСР Еңбек сіңірген заңгері (1989).  ҚР Құрметті судьясы (2001). 
«Құрмет» орденімен (2007), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 
жыл» (2006), «Астананың 10жылдығы» (2008) медальдарымен; «Үш би»  Құрметті белгісімен (2004);  ҚР Әділет министрлігінің (1999), ҚР Соттар одағының  құрмет грамоталарымен (2002) марапатталған.

*Діни көзқарасы* - мұсылман.

*Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы* - Н.Ә. Назарбаев.

*Қазақстанның болашағы туралы болжамы* - «Өркендеуші».

*Хоббиі* - өсімдіктер өсіру, аңшылық, балық аулау, әдебиеттер оқу.

*Сүйіп оқитын әдебиеті* - классикалық шығармалар.

*Үйленген.* Жұбайы - Әмірова Бану  Қожахмет қызы (1949 жылы туған). Қыздары - Ләззат (1972 жылы туған), Жанат (1974 жылы туған); ұлы - Гани (1977 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Құлімхан Байкенқызы Шөптібаева

**Құлімхан Байкенқызы Шөптібаева** (1954 жылы) - социология ғылымдарының докторы. 2004 жылы әлеуметтану мамандығы бойынша "Инвестициялық процесті әлеуметтік
талдау (батыс аймақтар негізінде)" атты тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Шөптібаева Қазақстандағы инвестициялық процестерді әлеуметтанулық тұрғыдан алғаш зерттеуші. Инвестициялық процестердің топтамасы, аймақтық қолдану ерекшеліқтері, әлеуметтік салдарлары ғалымның еңбектерінде терең талқыланады. 40-тан астам ғылыми еңбектің авторы.

## Дереккөздер


Санат:Терминология
Альфред Шюц

**Альфред Шюц** (1899, Вена - 1959, Нью-Йорк) Австрияның әлеуметтанушысы, феноменологиялық социологияның негізін қалаушы. Ол Америкада 1939 жылдан тұрады. Өмірінің
көп уақытын әлеуметтік ғынымдардың философиялық негізін қалауға жүмсаган. Ол түсіндірмелі социология жайлы өзінің көзқарасын жариялаған. Ғылыми категориялардың күнделікті өмірге қажеттілігін дәлелдеген. Адамдардың сапасы күнделікті өмірден көрінетінін атап көрсеткен. Күнделікті өмір адамдардың төжірибесінің бір саласы ретінде көрінеді. Себебі, еңбек ету процесінде адамдар дүниеде болып жатқан құбылыстарды қдбылдайды. Сондықтан да Шюцтің айтуынша, күнделік
өмір "ең жоғарғы өмір" болып есептеліп, басқа тәжірибелердің негізі болады. Негізгі шығармасы: "Структура повседневного мышления".

## Дереккөздер
Аврора Имашқызы Ізтілеуова

**Аврора Имашқызы Ізтілеуова** (1966 жыл) - социология ғылымдарының каңдидаты, Қазақтың Мемлекеттік заң университетінің әлеуметтік-психологиялық пәндер кафедрасының доценті. 15-тен астам ғылыми еңбектердің авторы. Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі.

## Дереккөздер


Санат:1966 жылы туғандар
Ләззат Имашқызы Ізтілеуова

**Ләззат Имашқызы Ізтілеуова** (1963 жылы) - социология ғылымдарының кандидаты, Қазақтың Мемлекеттік заң
университетінің әлеуметтік-психологиялық пәндер кафедрасының меңгерушісі. 1998 жылы әлеуметтану мамаңдығы бойынша
"Қазақстан жастарын рынок жағдайыңцағы өнеркәсіптік еңбекке бағыттау" атты тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. 18-ден астам ғылыми еңбектердің авторы. Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі.

## Дереккөздер


Санат:Терминология
Ольга Сергеевна Рыпакова

**Ольга Сергеевна Рыпакова** (қарашаның 30, 1984 жылы, Өскемен) — Қазақстан жеңіл атлеті, бастапқыда жеті сайыспен айналысса, кейін ұзындыққа секіруге мән беріп жүріп 2007 жылдан бері үш қарғып секірумен айналысады.

2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы.

## Карьерасы

### Жетістіктері
* О.  Рыпакова 2008 жылғы Бейжің олимпиадасында үш қарғып секіруден финалдық кезеңде 15 метр 11 сантиметр ұзындықты бағындырып, Азия рекордын жаңартты. Осы көрсеткішімен ол Олимпиадада 4-ші орын алған болатын. 
* Ольга Рыпакова 2010 жылы мамырда Шанхайда өткен «Гауһар лига» деп аталатын жеңіл атлетика сериясының бірінші кезеңінде алтын медальді 14 метр 89 сантиметрді бағындырып жеңіп алды. 
* Бұдан бөлек  О. Рыпакова 2010 жылы қысқы әлем чемпионатында 15 метр 14 сантиметрге секіріп, әлем чемпионы атанды.
* 2011 жылғы жеңіл атлетикадан Тэгу қаласында өткен әлем чемпионатында Ольга Рыпакова күміс медаль жеңіп алды.
* 2012 жылғы жеңіл атлетикадан Лондон қаласында өткен олимпиадада Ольга Рыпакова алтын медаль жеңіп алды. Оның көрсеткіші 14.98 м болды. 

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://inbusiness.kz/ru/appointment/dose-rypakova-olga-sergeevna

Санат:1984 жылы туғандар
Санат:Жеті сайсшылар
Санат:Өскеменде туғандар
Санат:Қазақстан әйелдері спортта
Санат:Ұзындыққа секірушілер
Санат:Үш қарғып секірушілер
Санат:Қазақстан жеңіл атлеттері
Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары
Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Санат:Жеңіл атлетикадан Азия ойындары чемпиондары
Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Хусаин Хасенұлы Валиев

thumb|Хусаин Хасенұлы Валиев
**Хусаин Хасенұлы Валиев**

1948 жылдың 26 наурызында  Қостанай облысының Семиозерск ауданында туған.  Қазақ

Әкесі - Валиев Хасен Нұрғалиұлы, зейнеткер. Анасы -Валиева Бақытжамал Бақытжанқызы, зейнеткер.

В.И. Ленин атындағы  Қазақ политехникалық институтын бітірген (1971), инженер-металлург.

Техника ғылымдарының кандидаты (1978), докторы, РҺD философия докторы (1998). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Полиметалл шикізатын автогенді еріту процестеріндегі сирек металдар әрекетінің физика-химиялық негіздері».  Қ.И. Сәтбаев атындағы  Қазақ ұлттық техникалық университетінің профессоры (1999 
жылдан). Еуропалық кеңес Халықаралық кадрлық академиясының - ЮНЕСКО (1999 жылдан) ,  ҚР жоғары мектебінің (2004 жылдан), Еуразия халықаралық экономиялық академиясының (2005 жылдан) , Халық аралық ақпараттандыру академиясының (2005 жылдан) академигі. 
«Полиметалл шикізатын кешенді өңдеу» (1997), «Қорғасын және мырыш металлургиясы» (2000), «Білім беру кеңістігі» (2009) кітаптарының; 130-дан астам ғылыми жарияланымның авторы.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2003 жылдан).

1966 жылдан - В.И. Ленин атындағы  Қазақ политехникалық институты жалпы және теориялық физика кафедрасының студенті , аспиранты, 1981 жылдан - ассистенті , аға оқытушысы, доценті , кафедра меңгерушісі . 1993 жылдан - біліктілікті арттыру орталығының аға ғылыми 
қызметкері , директоры,  Қ. И. Сәтбаев атындағы  Қазақ ұлттық техникалық университетінің проректоры. 2000 жылдан -  М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің проректоры. 2001 жылдан - А. Байтұрсынов атындағы  Қостанай мемлекеттік университетінің ректоры.

2008 жылдың желтоқсан айынан бері -  ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі.

Облыстық мәслихаттың депутаты (2003-2008) .

Қостанай облыстық ректорлар кеңесінің төрағасы (2006). 
«Нұр Отан» ХДП бюро мүшесі , облыстық филиалы тера-
ғасының орынбасары (2003 жылдан).

Қазақстанның Еңбек сіңірген  қайраткері (2005).

«Құрмет» (2005) орденімен; «ЗРІ Ғгапсе» (2001), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Тыңға 50 жыл» (2004), «Еуропалық оқытушы» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Қазақстан Республикасының ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» (2007) медальдарымен марапатталған.

Әскери атағы - капитан.

Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы гүлденуші әрі демократиялық  қағидалар негізінде дамыған ел».

Хоббиі - табиғатта демалу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарих, классика және фантастика.

Үйленген. Жұбайы - Валиева Гүлнәр Абайқызы, Халықаралық адам  құқықтары жөніндегі бюроның  Қостанай филиалының директоры.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сәрсенбай Құрманұлы Еңсегенов

300px|thumb|Сәрсенбай Құрманұлы Еңсегенов
**Сәрсенбай  Құрманұлы Еңсегенов** (1963 жылы 26 наурызда Гурьев облысының Кеңөзек аулында туған) - ҚР Парламенті Сенатының депутаты.

## Өмірбаяны
Гурьев педагогикалық институтын (1988) тарих,  қоғамтану және кеңес  құқығы мұғалімі мамандығы бойынша; әл-Фараби атындағы  Қазақ мемлекеттік университетін (1995) заңгер мамандығы бойынша бітірген.

1988 жылдан - Гурьев облысы Теңіз ауданының Ганюшкин ауылында орта кәсіптік-техникалық училищесі комсомол комитетінің хатшысы.

1989 жылдан -  Қазақстан ЛКЖО Теңіз аукомының комсомол  ұйымдары бөлімінің  меңгерушісі; 1990 жылдан - бірінші хатшысы.

1992 жылдан - Атырау облысы Теңіз аудандық кеңесінің аға заңгері.

1993 жылдан - Атырау облысының Құрманғазы ауданы прокурорының көмекшісі.

1996 жылдан - облыстық прокуратураның (Атырау қаласы) сот  қаулылары мен атқарушылық жүргізу заңдылығына  қадағалау жөніндегі аға прокуроры.

1998 жылдан - облыстық прокуратураның (Атырау  қаласы) тергеу бөлімінің аға прокуроры. 1999 жылдан - Атырау облысы Жылыой ауданының прокуроры.

1999 жылдан - облыстық прокуратураның (Атырау  қаласы) тергеу бөлімінің аға прокуроры.

2000 жылдан - Атырау қаласы прокурорының орынбасары.

2001 жылдан - облыстық прокуратураның (Атырау  қаласы) мемлекеттік органдар  қызметінің заңдылығын  қадағалау жөніндегі бөлім бастығы.

2002 жылдан - Атырау облысы әкімінің мемлекеттік-құқықтық және әскери-жұмылдыру жұмыстары бөлімінің меңгерушісі.

2003 жылдан - облыс әкімі аппараты басшысының  құқықтық  қамтамасыз ету мәселелері женіндегі орынбасары.

2004 жылдан - Атырау облысының Тәртіптік кеңесінің төрағасы.

2005 жылдан - Атырау облысы әкімі аппаратының басшысы.

2006 жылдан - Атырау облысы Жылыой ауданының әкімі.

2006 жылдан - Атырау облысы әкімінің бірінші орынбасары.

2008 жылдан бері -  ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Заңнама және  құқықтық мәселелер комитетінің мүшесі.

«Құрмет» орденімен (2007); «Қазақстан Конституциясына 10жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10жыл» (2006) медальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Еділбай Ісләмұлы Иманқұлов

thumb|Еділбай Ісләмұлы Иманқұлов
**Еділбай Ісләмұлы Иманқұлов** (20.11.1953 жыл, РКФСР, Орынбор облысы, Орынбор ауданы, Чебеньки кенті) - мемлекет қайраткері. Қазақ.

Орынбор политехникалық институтын (1977) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Алматы саясаттану және басқару институтын (1991) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1977 жылдан - «Ақтөбеқұрылыс» тресі «Ақтөбеарнайықұрылыс»  құрылыс басқармасында шебер, жұмыс атқарушы, аға жұмыстар атқарушысы, 1981 жылдан - бас инженер. 1986 жылдың мамырынан - Ақтөбе қалалық Халық депутаттары кеңесі Фрунзе аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1986 жылдың тамыз айынан - Ақтөбе қалалық Халық депутаттары кеңесі атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасарының м.а., бірінші орынбасары. 1991 жылдан - Ақтөбе аймақтық мемлекеттік мүлік жөніндегі комитетінің төрағасы. 1993 жылдан - Ақтөбе облыстық әкімшілігі басшысының орынбасары - Мемлекеттік мүлік жөніндегі аймақтық комитеттің төрағасы. 1996 жылдан - Ақтөбе облысы әкімінің орынбасары. 
1999 жылдан бері -  ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Экономикалық және өңірлік саясат комитетінің мүшесі.

«Қазақстан Республикасы - Еуропалық Одақ» парламенттік әріптестік комитетінің, ТМД  қатысушы мемлекеттері парламентаралық ассамблеясының мүшесі. Канада және Малайзия Сенатымен, Моңғолия Ұлы Мемлекеттік Хуралымен, ГФР Федеративті Парламентімен, Хорватия Республикасының Парламентімен әріптестік тобының мүшесі.

«Құрмет» орденімен (2008); «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Астанаға 10 жыл» (2008) медальдарымен; ТМД  қатысушы мемлекеттері парламентаралық ассамблеясының Құрмет грамотасымен марапатталған. ҚР Президентінің Алғысымен ескерілген (2003).

Әкесі - Иманқұлов Ісләм Омарұлы (1925-1994), зоотехник болған. Анасы - Иманқұлова  Қанияш (1935 жылы туған), зейнеткер.
Үйленген. Жұбайы - Жанұзақова Мәрзия Аманқосқызы (1969 жылы туған), заңгер. 
3 қызы және 2 ұлы бар.

## Дереккөздер


Санат:20 қарашада туғандар
Санат:1953 жылы туғандар
Санат:Орынбор ауданында туғандар
Санат:Орынбор политехникалық институты түлектері
Санат:Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институты түлектері
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Нұрділлә Зейнедоллаұлы Сейітов

**Нұрділлә Зейнедоллаұлы Сейітов** 1963 жылы 10 желтоқсанда Қызылорда облысы Жаңақорған ауданының Ақұйық ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Сейітов Зейнедолла, зейнеткер. Анасы - Болатбекова Айдаркүл, үй шаруасында. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1989), заңгер. Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*1981 жылдан - Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы «Бірлік» кеңшарының жұмысшысы. 
*1982 жылдан - С.М. Киров атындагы Қазақ мемлекеттік университетінің студенті. 
*1990 жылдан - Алматы қаласы Совет ауданының прокуратурасында прокурордың көмекшісі-сынақ мерзімінен өтуші, 
*1991 жылдан - прокурордың көмекшісі,
*1992 жылдан - прокурордың ага көмекшісі, 
*1993 жылдан - прокурордың орынбасары. 
*1994 жылдан - Алматы облысы Жамбыл аудандық сотының судьясы. 
*1995 жылдан - Алматы қаласы Алатау аудандық сотының судьясы.
*1997 жылдан - Алматы қаласы Апмалы аудандық сотының Орталық сот учаскесінің судьясы, Алматы қаласы Алмалы аудандық №2 сотының судьясы. 
*2002 жылдан - Алматы қаласы Алмалы аудандық сотының төрағасы. 2009 жыл-дан - Алматы қаласы Түркісіб аудандық сотының төрағасы.
*2010 жылдың ақпан айынан бері - Қызылорда облыстық сотының апелляциялық сот алқасының төрағасы.
*«Құрмет» орденімен марапатталған (2008).
*Діни көзқарасы - мұсылман.
*Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ф. Рузвельт.
*Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы дамыған құқықтық мемлекет».
*Хоббиі - тарихи әдебиет.
*Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар, естеліктер.
*Үйленген. Жұбайы - Нұрсұлу (1966 жылы туған), заңгер. Ұлдары - Нұрбек (1990 жылы туған), Наржан (1996 жылы туған); қызы - Әмими (2002 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Қайрат Қыдырбайұлы Ищанов

**Қайрат Қыдырбайұлы Ищанов** (28 қыркүйек 1950, Гурьев, Қазақ КСР — 24 қараша 2022, Атырау, Қазақстан) — қазақстандық саяси және қоғам қайраткері. Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты (2005–2017).

1950 жылы 28  қыркүйекте Гурьев  қаласында туған. Қазақ.

Анасы — Хабибуллина Жұмазия (1918 жылы туған), зейнеткер, ұжымшарда жұмыс істеген.

В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын бітірген (1980), инженер-механик.

КОКП (1972-1991), «Нұр Отан» ХДП мүшесі.

1968 жылдан — «Қызылбалық»  ұжымшарының балықшысы. 1970 жылдан — Кеңес Әскерінің  қатарында  қызметте. 1972 жылдан — «Қызылбалық»  ұжымшарының кеме механигі, 1978 жылдан — инженер-құрылысшысы. 1983 жылдан — Қазақстан Компартиясы Гурьев облысы Балықшы аудандық комитетінің үгіт және насихат бөлімінің нұсқаушысы. 1984 жылдан — «Қызылбалық»  ұжымшарының бас инженері. 1986 жылдан — Құрманғазы атындағы ұжымшар басқармасының төрағасы. 1988 жылдан — Қазанның 70 жылдығы ұжымшары басқармасының төрағасы. 1990 жылдан — «Қызылбалық»  ұжымшары басқармасының төрағасы, Балықшы аудандық атқару комитетінің төрағасы, Халық аудандық депутаттары Кеңесі төрағасының орынбасары. 1991 жылдан — Балықшы аудандық Халық депутаттары Кеңесінің ат қару комитеті төрағасының бірінші орынбасары. 1992 жылдан — Балықшы аудандық әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары. 1994 жылдан — Жамбыл атындағы ұжымша р бас қармасының төрағасы. 1997 жылдан — Жамбыл атындағы өндірістік кооператив басқармасының төрағасы. 1999 жылдан — облыстық мәслихаттың хатшысы. 2000 жылдан — Жамбыл атындағы өндірістік кооператив басқармасының терағасы. 2001 жылдан — Атырау облысы әкімінің орынбасары.

2005 жылғы тамыздан 2017 жылғы шілдеге дейін — ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Қаржы және бюджет комитетінің төрағасы.

Облыстық Халық депутаттары кеңесінің, облыстық мәслихатының депутаты (1991-2001).

«Нұр Отан» ХДП облыстық филиалының төрағасы.

«Құрмет» орденімен (2005), 3 медальмен марапатталған.

Әскери атағы — запастағы майор.

Діни көзқарасы — «Дінге сыйласымдықпен  қараймын».

Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы — Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы — «Жоғары дамыған, өркениетті,  құқықтық мемлекет».

Хоббиі — спорт, балық аулау.

Сүйіп оқитын әдебиеті — М. Мақатаев, А. Құнанбаев, А.С. Пушкин.

Үйленген. Жұбайы — Қуанова Жұпар (1954 жылы туған).  Қызы — Ажаргүл (1976 жылы туған);  ұлдары — Рүстем (1978 жылы туған), Серік (1989 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Санат:КОКП мүшелері
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Достастық орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Асқар Асанханұлы Секішев

**Асқар Асанханұлы Секішев** 1960 жылы 17 сәуірде Қарағанды облысының Саран қаласында туған. Қазақ. 

Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан..

Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1983), құқықтанушы.
Қазақ, орыс және неміс (сөздіктің көмегімен) тілдерін біледі.
* 1977 жылдан - РТИ Қарағанды зауытында ағаш ұстасының шәкірті, ағаш ұстасы. 
* 1978 жылдан - Қарағанды мемлекеттік университетінің студенті. 
* 1983 жылдан - Қарағанды облысы Саран қалалық прокуратурасында сынақ мерзімінен өтуші. 
* 1984 жылдан - Қарағанды облысы Саран қалалық прокуратурасының аға тергеушісі, 
* 1988 жылдан - Саран қалалық прокурорының орынбасары. 
* 1993 жылдан - Қарағанды облысы Саран қалалық сотының төрағасы. 
* 1996 жылдан - ҚР Бас прокуратурасының Тергеу мен анықтаудың заңдылығын қадағалау басқармасының аға прокуроры.
* 1997 жылдан - Алматы қалалық прокуратурасының Тергеу басқармасы бастығының орынбасары; Алматы облыстық прокуратурасының ЖІӘ, алдын ала анықтау мен тергеудің заңдылығын қадағалау бөлімінің бастығы; ҚР Әділет министрлігі Сот жүйесінің жұмысын және халыққа заңдық қызмет көрсетуді ұйымдастыру департаментінің Соттардың жұмысын ұйымдастыру басқармасының бастығы; ҚР Әділет министрлігінің Соттардың қызметін, сот сараптамасын және атқару өндірісін ұйымдастыру департаментінің директоры. 
* 1998 жылдан - ШҚО Әділет басқармасының бастығы.
* 1999 жылдан - ШҚО сотының төрағасы. 
* 2004 жылдан ҚР Жоғарғы сотының судьясы.
* 2009 жылдың мамыр айынан бері - ҚР Бас прокурорының орынбасары. 

III судьялар съезінде ҚР Судьялар одағының Орталақ кеңес мүшесі (2005). Республикалық судьялардың тәртіптік-біліктілік алқасымың төрағасы (2006 жылдан). «Қазақстан Конституциясына 10жыл»(2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) мерейтой медальдарымен, ҚР Судьялар одағының «Үш би» құрмет белгісімен марапатталған (2001) АҚШ Әділет департаментінің (2005), БҰҰ Азия және Қиыр Шығыс елдері институтының (Жапония, 2006), Жапония Халықаралық ынтымақтастық агенттігінің (2006) сертифкаттарына ие.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи шығармалар, детективтер.
* Үйленген. Жұбайы - Секішева Әсия Романқызы (1956 жылы туған) Ұлы - Секішев Данияр (1989 жылы туған). Немересі - Әдемі Секіш (2008 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:1960 жылы туғандар
Санат:Саранда туғандар
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Қазақстан судьялары
Болат Ажақайұлы Сембин

**Болат Ажақайұлы Сембин** (12 наурыз, 1944 жыл, Жамбыл облысы, Сарысу ауданы, Жайылма ауылы) - Заң ғылымдарының кандидаты (2001).

## Өмірбаяны
* С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1969), заңгер. 
* 1969 жылдан - тергеуші, Гвардия ауданының прокурорының көмекшісі; 
* 1972 жылдан - Киров ауданының прокуроры; 
* 1981 жылдан - Торғай облыстық прокурорының орынбасары. 
* 1985 жылдан - Қарағанды облыстық прокурорының бірінші орынбасары. 
* 1987 жылдан - Торғай облысының прокуроры. 
* 1988 жылдан - Алматы көлік прокуроры. 
* 1990 жылдан - ҚР Бас прокурорының орынбасары. 
* 1993 жылдан - Қазақстан көлік прокуроры. 
* 1994 жылдан - ҚР Бас прокуратурасының Кадрлар, қаржылық және шаруашылық қызмет Бас басқармасының бастығы. 
* 1995 жылдан - ҚР бас прокурорының орынбасары. 
* 1997 жылдан - Талдықорған облысының прокуроры. 
* 1998 жылдан - Алматы қалалық Әділет басқармасы Сот орындаушылары департаментінің директоры. 
* 2000 жылдан - Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Құқық институты директорының орынбасары; ҚазМЗА-ҚазМЗУ проректоры. 
* 2001 жылдан - Қазақ мемлекеттік заң университеті Ұлттық құқық және мемлекеттік қызмет институтының директоры; «ҚазГЗУ» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы.
* 2008 жылдан бері - «ҚазГЗУ» АҚ Директорлар кеңесінің төрағасы.

## Заң саласындағы қызметтері
Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Басты сот талқылауындағы адам және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету жөніндегі прокурордың қылмыстық-процессуалдық қызметі».
* Профессор.
* Азаматтардың құқықтары мен мүдделерін қорғау саласындағы 20-дан астам ғылыми еңбектің авторы.
* «Қазақстан Республикасындағы прокуратура туралы», «Қазақстан Республикасының соттары және судьялардың мәртебесі туралы» ҚР Заңдарын әзірлеуге қатысқан.

## Марапаттары
* «Құрмет белгісі» ордені
* Қазақстан Республикасының Президентінің Алғысы
* Қазақстан Республикасы Прокуратурасының Құрметті қызметкері.
* 3-ші сыныпты мемлекеттік әділет кеңесшісі.

## Отбасы
* Тұл ер. 
* Ұлы - Асқар (1972 жылы туған);
* қызы - Айжан (1974 жылы туған). 3 немересі бар.

## Дереккөздер

Санат:12 наурызда туғандар
Санат:1944 жылы туғандар
Санат:Сарысу ауданында туғандар
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Заң ғылымдарының кандидаттары
Санат:Торғай облысының прокурорлары
Санат:Қазақстан прокурорлары
Санат:Талдықорған облысының прокурорлары
Санат:Қазақ мемлекеттік заң университетінің профессорлары
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасы Прокуратурасының құрметті қызметкерлері
Ермек Қуандықұлы Серекбаев

**Ермек Қуандықұлы Серекбаев** (9 ақпан 1958, Петропавл, Қазақстан) — қазақстандық заңгер, 2010 жылдан бері Қарағанды облыстық сотының төрағасы.

1988 жылы С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген.

## Қызмет жолы
* 1979 жылдан - СҚО ІІБ инспекторы. 
* 1985 жылдан - СҚО жұмысшылар одағының заңгері, бас төрешісі. 
* 1991 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық халық депутаттары кеңесінің құқықтық сараптама секторының меңгерушісі.
* 1992 жылдан - СҚО бас мемлекеттік төрешісінің орынбасары. 
* 1993 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық төрелік сот төрағасының орынбасары. 
* 1995 жылдан - Ақмола облыстық сотының шаруашылық істер жөніндегі сот комиссиясының төрағасы. 
* 2002 жылдан - Астана қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының төрағасы. 
* 2006 жылдан - Павлодар облыстық сотының төрағасы.
* 2010 жылдың ақпан айынан бері - Қарағанды облыстық сотының төрағасы.

## Медальдары
* «Қазақстан темір жолына 100 жыл» (2004);
* «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005);
* «Астананың 10 жылдығы» (2008).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан заңгерлері
Кәкен Қалымбекұлы Сейітов

**Кәкен Қалымбекұлы Сейітов** 1959 жылы 18 мамырда Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының Ақжар ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Сейітов Қалымбек (1917-1979). Анасы - Сейітова Нұрсағыш (1929-2009).
Свердловск заң институтының тергеу-криминалистика факультетін бітірген (1985), құқықтанушы.
Қылмыстық құқық тақырыбындағы 4 мақаланың авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*1985 жылдан - ШҚО Күршім аудандық прокуратурасының тергеушісі. 
*1990 жылдан - Шығыс Қазақстан облыстық прокуратурасында тергеу басқармасының прокуроры. 
*1992 жылдан - Өскемен қаласы Октябрь аудандық прокурорының орынбасары. 
*1993 жылдан 1996 жылдың желтоқсан айына дейін - Шығыс Қазақстан облыстық прокуратурасы Таврия ауданының прокуроры. 
*1997 жылдың қаңтар айынан - ШҚО Глубоков аудандық сотының төрағасы. 
*1999 жылдан - Шығыс Қазақстан облыстық сотының судьясы.
*2010 жылдың ақпан айынан бері - Шығыс Қазақстан облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған
ауданаралық сотының төрағасы.
*Аға әділет лейтенанты.
*Діни көзқарасы - «Құдайдың бар екендігіне сенемін».
*Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеу».
*Хоббиі - әдебиет, тарих.
*Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи зерттеулер, қазақ тіліне аударма жасау.
*Үйленген. Жұбайы - Сейітова Айгүл Қалтайқызы, Өскемен қаласының №2 сотының жетекші маманы. 3 баласы бар.

## Дереккөздер


Санат:Заң
Санат:Тұлғалар
Жер қыртысының типтері

**Жер қыртысының типтері**. Жер қыртысы құрамы мен қалыңдығы бойынша үшке - *континенттік*, *мұхиттық* және *өтпелі* типке бөлінеді.

#### Континенттік типті қыртыс
Континенттік типті қыртыс барлық үш қабықтан, яғни *шөгінді*, *гранитті* және *базальтті* қойнауқаттардан тұрады. Олардың жиынтық қалыңдығы 70-80 км-ге дейін жетеді. Шөгінді қойнауқаттың қалыңдығы әдетте 10-15 км-ден аспайды, бойлық сейсмикалық толқындардың бұл таужыныстарда таралу жылдамдығы 1,5-5 км/с. Оның астында қалыңдығы 10-20 км гранитті қойнауқат жатады, мұнда толқындардың таралу жылдамдығы 5,8-6,0 км/с болады. Жер қыртысының ең төменгі бөлігінде жататын базальтті қойнауқаттың қалындығы 40 км-дей, ал оның таужыныстарында толқындардың таралу жылдамдығы 6,0-7,4 км/с болады.

Қойнауқаттарды бөлетін шекара негізінен шағылысқан және сынған сейсмикалық толқындар бойынша қадағаланады. Гранитті және базальтті қойнауқаттардың аралығындағы Конрад беті (шекарасы) әдетте 10-30 км терендікте орналасады. Континенттік қыртыс ерекшеліктеріне таулардың түбірі болуы, яғни жер қыртысы қалыңдығының биік тау жүйелері астында күрт артуы жатады. Мысалы, әлемдегі ең биік Гималай тауларының астында қыртыстың қалыңдығы 70-80 км шамасында.

#### Мұхиттық типті қыртыс
Мұхиттық типті қыртыс тек қана екі - шөгінді және базальтті қойнауқаттардан тұрып, қалыңдығы 5-10 км-ге дейін азаюымен сипатталады. Жоғарғысы - шөгінді қойнауқат, ол тереңсулық болбыр шөгінділерден тұрады, қалыңдығы жүздеген метрден аспайды. Төменгісі - базальтті қойнауқат, ол негізінен суасты жанартаулары атқылаған өнімдерден тұрып, кұрамында жалпы қалыңдығы 1,5-2,0 км нығыздалған шөгінділердің сирек қабатшалары болады. Қойнауқаттың төменгі жағы қалындығы 3-5 км негізді және ультранегізді таужыныстардан тұрады.

Сонымен, мұхиттық қыртыстың континенттік қыртыстан басты айырмашылығы - оның қалыңдығының күрт қысқаруымен қатар, құрамында гранитті қойнауқаттың болмауы.

#### Өтпелі алқаптар қыртысы
Өтпелі алқаптар қыртысы (немесе аралық типті қыртыс) шалғайлық теңіздер дамыған ірі континенттердің шеттеріне тән. Мұнда континенттік қыртыс мұхиттық қыртысқа алмасады. Құрылысы, қалыңдығы, таужыныстарының тығыздығы мен серпімді толқындар таралуының жылдамдығы бойынша өтпелі алқаптар қыртысы жоғарыда аталған басты екі қыртыс аралығында, яғни аралық жағдайда болады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Эволюциялық әмбебаптық

Талкотт Парсонс неғүрлым кейінірек жазылған еңбеқтеріңде өзінің функциялық теориясын нақты айтқанда, "жүйелі проблемалары" дейгін тәртінші эволюциялық келешекпен байланыстырды, Бұл оның жеке
кітаптарында баяңцалған. Ол биологиялық организмдер секідці
қоғамның алуан тұрлері өздерін қоршаған ортаға "жалпы көңдігу
қабинетінің" арқасыңда игерілді деген пікір білдірді. бұған негізшен құрынымдық дифференция процестері арқыны қол жетеді.
Яғни, барған сайын өсе беретін нақты мүқтаждықтарды канағаттаңдыру үшін кажет әлеуметтік функцияларды жүзеге асыратын
мамаңдаңцырынған институттарды дамьттудың арқасында болады. Алайда, барған сайын өсе беретін Мұндай күрделілік неғүрлын нақты жаңа элементтерді үйлестіріп мақсатыңда жаңа
әдістерін талап етеді. бұған "кибернетикалық иерархия" принципін - жеңілдетілген ақпарат алмасу немесе білім көлемін үлғайту принципін қодцану жолымен ғана қол жетеді.
Осыдан кейін дәстұрлі қоғамның осы заманғы қоғамға айналуы орын алады, ал прогресс бюрократиялық Ұйымдастыру, ақша
және базар комплекстері, стратификация және ортақ әмбебап
нормалардың туыңцауы секілді Эволюциялық әмбебаптықты дамыту (құрылымдық
дифференциялау) жолымен жоспарлана алады. Осы факторлардың әркайсысы қоғамдық ортаға неғүрлым тиімді мүмкіндік береді. Бұл көзкарастың сыншынары бынай дейді: абстракциялаудың Бұл деңгейіңде Парсонс теориясы таксономияның жай ғана
кеңейтшген нүскасы, демек кәдеге жарай қояр ма екен, мұның
үстше онсыз да анық нәрседен асып ештеңе жарьттын айтпайды.

## Дереккөздер


Санат:Әлеуметтану
Санат:Терминология
Василий Васильевич Симачев

**Василий Васильевич Симачев** 1950 жылы 7 қаңтарда РКФСР Новосібір облысы Сузун ауданының Никольское ауылында туған. Орыс.

Әкесі - Симачев Василий Максимович (1921-1986). Анасы - Симачева Елена Михайловна (1921-2001).

С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің құқықтану факультетін бітірген (1973), заңгер-құқықтанушы. КОКП мүшесі (1977-1991).
*1969 жылдың қараша айынан - «Қазауылшармонтажқұрылыс» Алматы МЖМК жүргізуші-монтажшысы. 
*1971 жылдың шілде айынан - Алматы облысы Жамбыл ауданының ұжымшараралық құрылыс ұйымының гаражында жүргізуші, 
*1973 жылдың шілде айынан - гараж меңгерушісі.
*1973 жылдың қараша айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
*1975 жылдың ақпан айынан - Алматы облыстық ІІБ Жамбыл аудандық ІІБ қылмыстық іздестіру профилактика тобының инспекторы, 
*1977 жылдың наурыз айынан - қылмыстық іздестіру инспекторы, аға тергеуші, Жамбыл облыстық ІІБ бастығының жедел жұмыс жөніндегі орынбасары.  
*1982 жылдың қараша айынан - Алматы облыстық ІІБ Қаскелең ауданының ІІБ бастығы. 
*1988 жылдың ақпан айынан - Алматы қалалық атқару комитетінің ІІБ Қылмыстық іздестіру басқармасы бастығының орынбасары, 
*1990 жылдың қараша айынан - Басқарма бастығы. 
*1991 жылдың маусым айынан - Алматы қалалық атқару комитеті ІІБ бастығының бірінші орынбасары. 
*1992 жылдың шілде айынан - Алматы қалалық ІІББ бастығының бірінші орынбасары. 
*1994 жылдың қараша айынан - ҚР ІІМ Жедел қызмет бас басқармасының бастығы. 
*1994 жылдың желтоқсан айынан - ҚР ІІМ Қылмыстық іздестіру бас басқармасының бастығы. 
*1995 жылдың маусым айынан - ҚР ішкі Істер министрінің бірінші орынбасары. 
*1997 жылдан - ҚР бірінші ішкі істер вице-министрі. 
*2001 жылдың қаңтар айынан Қарағанды облыстық ІІББ бастығы. 
*2001 жылдың мамыр айынан - «Казкоммерцбанк» ААҚ атқарушы директоры. 
*2002 жылдан 2003 жылдың қараша айына дейін ҚР бірінші ішкі істер вице-министрі. 
*2004 жылдың ақпан айынан - «Қазақстанның халықтық жинақтаушы банкі АҚ қауіпсіздік жөніндегі басқарушы директоры, басқарма төрағасының орынбасары.
*2007 жылдың маусым айынан бері - «Позитив» инвестициялық тобы ЖШС бас директоры.

II дәрежелі «Даңқ» орденімен; 3 дәрежелі «ІІМ органдарындағы мінсіз қызметі үшін», «Қоғамдық тәртіпті сақтаудағы мінсіз қызметі үшін», «Астана» медальдарым марапатталған. «Алтын Адам» сайысының «2002 жылдын үздік полицейі» номинациясындағы жеңімпазы. КСРО ІІМ Еңбек сіңірген қызметкері.

*Полиция генерал-лейтенанты.
*Үйленген. Жұбайы - Симачева Галина Ивановна (1952 жылы туған), үй шаруасында. Ұлы - Евгений (1971 жылы туған) қызы - Нина (1977 жылы туған). 3 немересі бар.

## Дереккөздер


Санат:7 қаңтарда туғандар
Санат:1950 жылы туғандар
Санат:Сузун ауданында туғандар
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:II дәрежелі Даңқ орденінің иегерлері
Санат:ІІМ органдарындағы мінсіз қызметі үшін медалінің иегерлері
Санат:Астана медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары
Владимир Александрович Ядов

**Владимир Александрович Ядов** (1930 жыл) - орыс
әлеуметтанушысы, Ленинград университетінің түлегі, экономика мен саяси ғылымдардың Лондондық мектебінің стажеры, ленинградтық социологиялық мектептің негізін қалаушы. 

Ресей Ғылым академиясының әлеуметтану институтының директоры.
Ядов — Ресей әлеуметтанушылар қоғамының Президенті, Халықаралык социологиялық ассоциацияның вице-президенті,
"Социология — 4 м: методология, методы, математические модели" журналының бас редакторы.
Социологиялық теория және методология, еңбек, ғылым, жеке тұлға социологиясы мәселелерімен айналысады.

Негізгі еңбектері: "Человек и его работа", "Саморегуляция и прогнозирование социального поведения личности", "Социально-психологический портрет инженера", "Социологическое исследование: методология, программа, методы".

## Дереккөздер


Санат:1930 жылы туғандар
Санат:Ресей әлеуметтанушылары
Санат:Санкт-Петербург мемлекеттік университеті түлектері
Таужыныстардағы судың түрі

Жер асты суының қарқынды әрекеті ең алдымен оның орасан зор массасына байланысты. В.И. Вернадскийдің бағамдауы бойынша,жерасты суының массасы 5-1017 т шамасына жетеді. Бұл Әлем мұхитының жалпы массасынан (1,51018т) сәл-ақ аз. Шын мәнінде жер кыртысының қуыстары мен жарықшақтарында зор «жерасты мүхиты» бар десе де болады. Оның массасы, мысалы, Атлант мұхитынан асады. Жерасты суы адам өмірінде үлкен рөл атқарып, көбінесе елді мекендерді сумен қамтамасыз ету үшін пайдаланылады. Жерасты суының құрамында түрлі түздар біршама көп болған жағдайда, оны техникалық немесе емдік мақсаттарда қолданады. Сонымен, жерасты суы ең құнды пайдалы қазбалардың бірі болып табылады, ал оны зерделеу - геология ғылымының маңызды мэселесі. Геологияның тақырыбы жерасты суын зерттеу болып табылатын саласы гидрогеология деп аталады. тау жынысытардың эртүрлі қуыстарын толтыратын су қысым мен температураға байланысты үш түрлі - бу тәрізді, сұйық немесе қатты (мұз түрінде) фазада болуы мүмкін.Бу тәрізді фазаға су буын жаткызады. Ол ауамен бірге тау жынысытардың кеуектерін, каверналары мен жарықшақтарын толтырады. Жер қойнауының температурасы неғүрлым жоғары және қысымы төмен болған сайын, тау жынысы қуыстарын толтыратын «ауадағы су буының мөлшері соғұрлым көп болады.Температура төмендесе немесе қысым жоғарыласа су буы тау жынысы қуыстарының қабырғаларында конденсацияланады да сұйық фазаға өтеді. тау жынысытарда сұйық фазада болатын жерасты суы гигроскоптық, жарғақ, капилляр (қылтүтіктік) және
гравитациялық түрлерге бөлінеді.

## Дереккөздер

География

Санат:Геология
Юрий Алексеевич Кубайчук

thumb|Юрий Алексеевич Кубайчук
**Юрий Алексеевич Кубайчук**

1953 жылы 10 наурызда  Қарағанды  қаласында туған. Украин.

Әкесі - Кубайчук Алексей Алексеевич, зейнеткер, «Қарағанды кемір» ендірістік бірлестігінің «Майқұдық» шахтасында  ұңғылау бригадасының бригадирі , Социалистік Еңбек Ері. Анасы - Кубайчук Екатерина Николаевна, зейнеткер, үй шаруасымен айналысқан.

Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің таукен факультетін (1975) бітірген, кен инженері. 
Техника ғылымдарының кандидаты (2000). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Тазарту комбайндарының жұмысы кезіндегі кемір сортын жақсарту және шаңтүзілуін азайту тәсілдерін жасау».

9 ғылыми еңбектің, соның ішінде «Кескіштерді секторлық орналастырып  қою атқарушы  ұйымдарының шахталық 
сынақтар нәтижесі», «Тазарту комбайндарының жұмысы кезінде шаң түзілуін азайту», «Кескіштерді секторлық 
орналастырып  қою шнектерін сынау» еңбектерінің авторы. 3 өнертабысына авторлық куәлігі бар; 34  ұтымды ұсыныстардың авторы.

Орыс және украин тілдерін біледі.

«Нұр Отан» ХДП мүшесі (1998 жылдан).

1975 жылдан - «Майқұдық» шахтасында кен шеберінен бас инженерлікке дейін өсті. 1993 жылдан - «Қарағанды» шахтасының директоры. 1995 жылдан -  Қарағанды облыстық әкімшілігінің ғимараттары мен  қызмет үйлері дирекциясының бас инженері. 1996 жылдан - «Қазақмыс» корпорациясы «Бөрлі» ӨБ бас директоры. 1997 жылдан -«Қазақмыс» АҚ жылу-энергетикалық кешенінің бас директоры. 2002 жылдан - «Қазақмыс» корпорациясының 
Қарағанды облысы және  Қарағанды  қаласы бойынша бас уәкілі.

2008 жылдан бері -  Қарағанды облысының Нұра және Жаңа Арқа аудандық мәслихаттарынан сайланған  ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Заңнама және  құқықтық мәселелер комитетінің мүшесі.

ҚР Парламенті Сенатының жергілікті өкілдік органдармен (мәслихаттармен) өзара  қатынас жөніндегі «Өңір» депутаттық тобының мүшесі .  ҚР Үкіметі жанындағы стратегиялық нысандар жөніндегі комиссия мүшесі. «Құрмет» орденімен (2007); «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған.

*Әскери атағы* - аға лейтенант.

*Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы* - Н.Ә. Назарбаев.

*Қазақстанның болашағы туралы болжамы* - «Қазақстан экономикасының екпінді шапшаң өсуі және  Қазақстанда өмір сүретін халықтың әл-ауқатының артуы».

*Хоббиі* - орманда демалу және саңырауқұлақ жинау.

*Сүйіп оқитын әдебиеті* - жаңарған энергия көздері саласында техникалық әдебиеттер.

*Үйленген*. Жұбайы - Кубайчук Валентина Петровна (1951 жылы туған), дәрігер-педиатр, үй шаруасымен айналысады.  Қыздары - Оксана (1976 жылы туған), Мария (1977 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:1951 жылы туғандар