Грегг Семенза

**Грегг Леонард Семенза** (12 шілде1956 ж.т.) — американдық Нобель сыйлығының лауреаты, Джон Хопкинс медицина мектебінің генетикалық медицина профессоры. Ол жасушалық инженерия институтында тамырлы бағдарламаның директоры қызметін атқарады. Ол 2016 жылы медициналық зерттеулерге арналған Альберт Ласкер сыйлығының иегері. Ол өзінің рак клеткаларына оттегі жетіспейтін ортаға бейімделуге мүмкіндік беретін HIF-1-ті тапқанымен танымал. Ол физиология немесе медицина саласындағы 2019 Нобель сыйлығын Уильям Каелинмен және Питер Рэтклифпен бірге иеленді .  

## Жас кез
Семенза, 12 шілде, 1956 жылы Флашингете, Нью-Йорк қаласындат дүниеге келген; ол өзінің төрт бауырымен Нью-Йорктегі Вестчестер округінде өсті.  

## Білім алу және мансап
Семенза өскен Нью-Йорк штатындағы Вестчестер округінде өсті, Тэрритаунда Вашингтон Ирвинг Аралық мектебіне барды. Содан кейін ол Sleepy Hollow орта мектебіне барып, онда футбол командасының орта ойыншысы болды және 1974 жылы бітірді.  Гарвард университетінің магистранты ретінде ол медициналық генетиканы зерттеді және 21-хромосома бойынша гендік карта жасады.Пенсильвания университетіндегі PhD докторы үшін рецессивті генетикалық бұзылысын, ген бета-талассемияға байланысты гендерді зерттеді  Семенза Джонс Хопкинс университетіндегі пост-докторлықтан кейін кейіннен Дюк университетінің ауруханасында педиатрия резидентурасын аяқтады. Джон Хопкинс жасушалық инженерия институтында тамырлы бағдарламаның негізін қалаушы директоры болды.

## Зерттеу
нобай| Клеткалар оттегінің болуына бейімделуін және бейімделшіштігін суреттеу
Джонс Хопкинстің докторантурадан кейінгі зерттеушісі кезінде Семенза трансгенді жануарлардағы ген экспрессиясын организмнің гипоксияға немесе оттегінің төмен деңгейіне реакция жасайтын құралдардың бөлігі ретінде белгілі эритропоэтинді (ЭПО) өндіруге қалай әсер еткенін анықтады. қан.  Семенза гипоксия тудыратын факторларды (HIF) ақуыздарды білдіретін ген тізбегін анықтады. Семензаның жұмысы HIF белоктарының екі бөліктен тұратындығын көрсетті; *HIF-1β*, көптеген жағдайлардың тұрақты негізі және оттегінің номиналды мөлшері болған кезде нашарлаған *HIF-1α* . *HIF-1α* одан әрі ЭПО-ны өндіру процесінде өте маңызды болып табылды, өйткені *HIF-1α* жетіспейтін болып өзгертілген сынақ субъектілерінде қан тамырлары дұрыс жұмыс *істемей*, EPO деңгейі төмендегені анықталды. Бұл HIF ақуыздары бірнеше сыналған жануарларда табылды.  Семенза одан әрі *HIF-1α* артық өндірісі басқа заттардағы қатерлі ісік ауруына әкелуі мүмкін екенін анықтады.  

Семензаның зерттеулері Уильям Каелин мен Питер Дж. Рэтклифтің жасушалардағы оттекті анықтау механизмін және ЭПО өндірісін HIF және басқа факторлармен қалай реттейтіндігі туралы зерттеулерімен сәйкес келді. Бұл анемия мен бүйрек жеткіліксіздігі бар науқастар үшін осы процестерді реттеуге көмектесетін препараттардың дамуына әкелді.  

## Жеке өмір
Семенза Лаура Каш-Семензаға үйленген, онымен Джонс Хопкинс кезінде танысқан және қазіргі уақытта университеттің генотиптеу объектілерінің бірінде жұмыс істейді. 

## Марапаттары

* 1989: Марки Трасттың биомедициналық ғылым саласындағы Лукиль П. Марки атындағы ғылыми марапаты  
* 1995: Америка клиникалық зерттеулер қоғамының мүшесі болып сайланды  
* 2000: Э.Мэд Джонсонның педиатрия саласындағы зерттеулер үшін сыйлығы, Педиатриялық зерттеулер қоғамы 
* 2008: Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды  
* 2008: Американдық дәрігерлер қауымдастығының мүшесі болып сайланды   
* 2010: Gairdner Foundation халықаралық марапаты  
* 2012: Медицина институтына сайланды  
* 2012: Лефулон-Делаланде қорының ғылыми бас жүлдесі  
* 2012: Стэнли Дж. Корсмейер сыйлығы, Американдық клиникалық зерттеулер қоғамы  
* 2014: Вейли сыйлығы  
* 2016: Негізгі медициналық зерттеулер үшін Альберт Ласкер сыйлығы (Уильям Каэлин және Питер Дж. Рэтклифпен бірге)   
* 2019: физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы (Уильям Каелин және Питер Дж. Рэтклифпен бірге), Нобель сыйлығының комитеті «жасушалардың қалай оттегіге қол жеткізетінін және бейімделуін ашқандары үшін» марапатталды.    

## Сілтемелер

## Сыртқы сілтемелер
* Gregg L. Semenza on Nobelprize.org including the Nobel Lecture  on 7 December 2019 *Hypoxia-Inducible Factors in Physiology and Medicine*

Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері
Санат:Гарвард университеті түлектері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)