1917 жыл

## Оқиғалар

### Қаңтар
нобай|Неміс агенттері жүргізген диверсияның салдары.
* 11 қаңтар - Нью-Джерси штатының Кингсленд қаласындағы оқ-дәрі зауытындағы саботаж Америка Құрама Штаттарының бірінші дүниежүзілік соғысқа кіруінің себептерінің бірі болды.
* 16 қаңтар - Данияның Вест-Индия аралдары АҚШ-қа 25 миллион долларға сатылды.
* 22 қаңтар – АҚШ президенті Вудро Вильсон Германияны «жеңіссіз бейбітшілікке» шақырды.

### Ақпан
* 1 ақпан - Герман империясы Антантаға шексіз суасты соғысын жариялады.
* 5 ақпан - Мексиканың жаңа конституциясы жарияланды.

### Наурыз
нобай|Мексикадағы Германия елшісі қабылдаған Циммерманның жеделхаты.
нобай|Мәскеудегі митинг.
* 1 наурыз - АҚШ үкіметі АҚШ-тың соғысқа кіруіне себеп болған Циммерман телеграммасының мәтінін жариялады.
* 2 наурыз –  Пуэрторикалықтарға Америка Құрама Штаттарының азаматтығын беретін Джонс заңы күшіне енді.
* 4 наурыз - Томас Вудро Вильсон АҚШ президенті ретінде екінші мерзімге инаугурация жасады.
* 8 наурыз - Ресей империясында ақпан демократиялық революциясы басталды.
* 12 наурыз - Ресей Думасы Уақытша үкіметті жариялады. 4 айдан кейін ол таратылды.

### Сәуір
* 2 сәуір - АҚШ президенті Вудро Вильсон Америка Құрама Штаттарының конгресінен Германияға соғыс жариялауды сұрады.
* 6 сәуір - АҚШ президенті Вудро Вилсон "Циммерман жеделхатын" сылтау ретінде пайдаланып, Герман империясына соғыс жариялады.
* 11 сәуір - Бразилия Германиямен дипломатиялық қарым-қатынасын үзді.
* 16 сәуір - Владимир Ленин Цюрихтен Петроградқа оралды.

### Мамыр
* 3 мамыр -  Француз армиясының көтерілісінің басталуы .
* 9 мамыр - Никарагуа Германия мен Аустрия-Мажарстанға соғыс жариялады.
* 15 мамыр - Барнаулда үлкен өрт болды. Оның отымен шамамен 60 квартал жойылды.
* 21 мамыр - АҚШ-тағы Атлантадағы үлкен өртте 300 акрдан астам (73 квартал) жойылды.
* 27 мамыр -   30 000-нан астам француз сарбаздары Мисси-о-буадағы траншеяларға барудан бас тартты .

### Маусым
* 1 маусым - Француз жаяу әскері Мисси-о-Буаны басып алып, соғысқа қарсы әскери үкімет жариялады. Көп ұзамай оларды француз армиясының басқа әскерлері басты.
* 5 маусым - АҚШ-та әскери қызметке шақыру басталды.
* 7 маусым - Мессина шайқасында британ әскерлері неміс позицияларының астында 24 аммональды минаны жарып, 10 000 адам қаза тапқан тарихтағы ең қасақана ядролық емес жасанды жарылыс болды.
* 13 маусым - Лондондағы алғашқы ірі неміс бомбалауында 162 адам қаза тауып, 432 адам жарақат алды.

### Шілде
* 1 шілде - Орыс генералы Брусилов бастапқыда Лембергке қарай жылжып , Галисияда Керенскийдің үлкен шабуылын бастайды.
* 2 шілде - Грекия Антанта жағындағы соғысқа қосылды
* 8-13 шілде - Британдық әскерлер Рамадиді Осман империясынан қайтара алмады, британдықтар арасындағы құрбандардың көпшілігі қатты ыстыққа байланысты болды.
* 16-17 шілде - Орыс әскерлері көтеріліс жасап, Аустрия майданынан кетіп, Украинаға шегінді, шегіну кезінде олардың командирлері жүздеген адамды атып тастады.
* 22 шілде - Cиам Германия мен Аустрия-Мажарстанға соғыс жариялады.
* 20-28 шілде - Аустриялық және неміс әскерлері Галисиядағы Ресей әскерлеріне тойтарыс берді .
* 31 шілде - Фландрияда одақтастардың шабуыл операциялары басталды.

### Тамыз
* 10 тамыз - Испанияда жалпы ереуіл басталды, ол 3 күннен кейін басылып 70 адам қаза тапты, жүздеген адам жараланып, 2000 адам қамауға алынды.
* 14 тамыз - Қытай республикасы Германия мен Аустрия-Мажарстанға соғыс жариялады.
* 29 тамыз - Канаданың Қауымдар палатасы Канада Үкіметіне ер адамдарды әскерге шақыру құқығын беретін әскери қызмет туралы Заң қабылдады.

### Қыркүйек
* 5 қыркүйек – Неміс әскерлері сәтті шабуылы мен орыс әскерлерінің шегінуінен кейін Ригаға кірді.
* 14 қыркүйек - Уақытша үкімет Ресейді республика деп жариялады .
* 23 қыркүйек - Лев Троцкий Петроград Кеңесінің төрағасы болып сайланды.
* 28 - 29 қыркүйек - Британдық әскерлер Рамади қаласын Осман империясынан тартып алды алды.

### Қазан
* 4 қазан - Ипр маңында британдық күштер 4-ші неміс әскерінің қорғанысын бұзып өтті.
* 24 қазан – Неміс және аустриялық әскерлер итальян майданына шабуыл жасап, екі итальян әскерін ретсіз шегінуге мәжбүр етті. Капоретто шайқасы басталды.
* 26 қазан - Бразилия Германияға соғыс жариялады.

### Қараша
нобай|Ресейде Уақытша үкіметтің құлауы тұралы Әскери-революциялық комитеттің Петроград декларациясы.
* 7 қараша - Қазан төңкерісі болды, жұмысшылар мен сарбаздар депутаттары Кеңестерінің II бүкілресейлік съезі ашылды. Уақытша үкімет таратылды.
* 20 қараша - Украина республика болып жарияланды.
* 28 қараша – Большевиктер немістерге бейбітшілік шарттарын ұсынды.

### Желтоқсан
* 6 желтоқсан - Финляндия Сенаты елдің Ресейден Тәуелсіздігін ресми түрде жариялады.

### Нақты күндері жоқ
* Чарлз Гловер Нобель сыйлығының иегері (1917).
* 1917 ж. А.Эйнштейннің еріксіз сәуле шығарудың кванттық теориясының негізінде XX ғасырдың 50-жылдары радиофизиканың жаңа саласы кванттықэлектроника пайда болды.

### Қазақстанда
* 3 тамыз - Орынборда  Бүкілқазақ съезі ашылып, онда Қазақ ұлттық Алаш партиясы құрылды.
* 27 қараша - Қоқан қаласында өткен IV төтенше бүкіл мұсылман съезінде Мұхамеджан Тынышпаев басқарған Түркістан Уақытша кеңесі бастаған Түркістан автономиясының құрылғаны туралы жарияланды.

## Туғандар
*Тағы қара: [[:Санат:1917 жылы туғандар]]*

## Қайтыс болғандар
*Тағы қара: [[:Санат:1917 жылы қайтыс болғандар]]*

## Тағы қараңыз

## Дереккөздер

*