Сергек

нобай|«Сергек» камерасы
«Сергек» аппараттық-бағдарламалық кешені (қазақша «Сергек» сөзінің мағынасы «сезімтал, қырағы») — «Көркем Телеком» компаниясының қазақстандық IT мамандарының зерттемесі. Бұл қаланың көшелері мен жолдарындағы құқық бұзушылықтарды тіркейтін интеллектуалды бейне бақылау, талдау және болжау жүйесі. 

«Сергек» сертификатталған аспап болып табылады. «Сергек» құрамына бейне түсіру модульдерінің желісі, суреттерді жазу және тану жүйесі, ақпаратты өңдеуге және талдауға арналған зияткерлік жүйе кіреді.

## Астана қаласындағы «Сергек»
«Сергек» қоғамдық және жол қауіпсіздігі жүйесі Қазақстанның астанасында 2017 жылы пайда болды. 

Бүгінгі күні Астана қаласында орнатылып, қосылған 13 000 камера бар; жылдамдық режимін және бөлінген «buslane» жолағын бақылайтын 300 желілік учаскелер; сондай-ақ жылдамдық режимі, тоқтау желісі және бағдаршамның қызыл сигналына өтуі бақыланатын 400 қиылысулар орнатылған. Бұдан басқа, тұрғын үйлердің аулаларында және адам көп жиналатын жерлерде жалпы бақылаудағы 4 000 камера орнатылды. Сауда, бизнес-орталықтардан және т. б. 3 000 бөгде камералар жүйесімен біріктірілген жүйе елордалық жолдардағы жол-көлік оқиғаларының статистикасын төмендетуге мүмкіндік береді және құқық бұзушылықты алдын алуға және жедел ашуға көмектеседі.

Күніне «Сергек» 12 млн астам оқиғаны өңдейді. Ақылды қала саласында көптеген нақты деректер бар Қазақстандағы жалғыз жүйе болып келеді. Кешен жұмысы үшін әр түрлі жарықтандыруды, жел мен автокөліктің жылдамдығын ескеретін алгоритмдер қолданылады. Жаңа интеллектуалдық кешендер нейрондық желілер мен машиналық оқыту технологияларын пайдаланады. «Сергек» жай ғана онлайн режимінде «тірі» суретті көрсетіп қана қоймай, жағдайды талдап, іс-әрекеттердің нұсқаларын анықтауға мүмкіндік береді.

## ЖКО-ның мен өлімдердің төмендеуі
Астана қаласына «Сергек» жүйесін енгізгеннен кейін жол-көлік оқиғаларында өлім саны төмендеді. 2018 жылы өлім - жітім көрсеткіші 2017 жылмен салыстырғанда 43%-ға төмендеді. 2017 жылы ЖКО-да қайтыс болған адам саны 60,ал 2018 жылы -34 адамға дейін төмендеді. 2019 жылы қайтыс болғандардың саны 36 адам болды. Бұл Астана қаласына жол-көлік оқиғасында өлім - жітім деңгейі төмен әлемдік астаналармен бір қатарға тұруға мүмкіндік берді (100 мың тұрғынға - 3,34 адам).

## Әлеуметтік қауіпсіздік
Жоба қылмысты ашуға және қоғамдық тәртіпті қадағалауға көмектеседі. «Сергек» жүйесінің көмегімен қылмыстарды, соның ішінде ұрлық, көліктерді айдап әкету, адамды өлтіру ашыла бастады.

«Сергек» жобасы камераларының көп бөлігі қалалардың түрлі қоғамдық орындарында, тұрғын үй кешендерінде, мектептер мен адамдар көп жиналатын жерлерде орналасқан.

2018-2019 жылдары Астана қоғамдық орындарында жасалған қылмыс саны 38%-ға дейін төмендеді. Егер 2018 жылы қаланың қоғамдық орындарында 14 мыңнан астам құқық бұзушылық жасалса, 2019 жылы бұл көрсеткіш 8 мыңға дейін төмендеді. Оның ішінде қала көшелерінде жасалған қылмыстар 45% - ға азайды. Бұзақылық әрекеттер саны 52% - ға дейін қысқарды.

## «Сергек» және зияткер транспорттық жүйе
«Сергектің» мүмкіндіктері зияткерлік көлік жүйесінің құрамдас бөліктерінің бірі болуға мүмкіндік береді. «Сергек» әрбір аумақ үшін жол жүктемесін, көлік ағынының бағыты мен межелі пункттерін, қиылыстар мен желілік учаскелер бөлінісіндегі бұзушылықтар статистикасын талдауға мүмкіндік береді.

## Қазақстан бойынша жобаның таратылуы
2019 жылдың қарашасынан бастап «Сергек» жүйесі Өскемен қаласында табысты жұмыс істейді. Жоба бойынша мұнда 4 000 жуық камера қарастырылған,оның ішінде 1 700-қоғамдық қауіпсіздік, 888-көше қиылысында, 340-желілік учаскелерде,бұрын орнатылған 1 000 камера жүйеге біріктірілген. Сонымен қатар, жоба полиция қызметкерлеріне 100 планшет пен 10 экометеодатчиктерді қарастырады. Камералардың барлық көрсеткіштері ведомствоаралық бірыңғай ситуациялық орталыққа жіберіледі.

Алматы қаласында жобамен 2 000-нан астам камера қарастырылған, олардың басым бөлігі жол қиылыстары мен желілік учаскелерінде орналасқан. Бұл, ең алдымен, ЖКО санының көптігімен және өлімнің түршігерлік санымен байланысты - 100 мың тұрғынға шаққанда 8-ге жуық қайтыс болды.

Қазіргі уақытта Атырау қаласында монтаждау, орнату және іске қосу-жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Онда 3 000 жуық камера орнатылады: 774 жалпы бақылау камерасы, 750 бұрын орнатылған камералар жүйеге интеграцияланады, 612 камерадан қиылыстар мен желілік учаскілерде орналасады. Сондай-ақ, Атыраудағы жоба полиция қызметкерлеріне арналған 100 планшет пен 10 экометеодатчиктерді қарастырады.

Шымкент қаласында жоба пилоттық режимінде жұмыс істейді. Мұнда 180 камера - 140 желілік учаскелерде және 40 қоғамдық бақылау камералары орналасқан.

## Сергек vs COVID-19
«Сергек.Патруль» қосымшасы арқылы қала бойынша жүруге рұқсаттарды растауға мүмкіндік береді.
Пандемияға қарсы іс-қимыл бойынша қалалардың жедел штабтарының жұмыс процестерін автоматтандыру және оңтайландыру үшін «Сергек» жүйесін әзірлеуші компанияның мамандары жұмыс алгоритмін әзірлеп, келістіріп, полицияның планшеттеріне арналған арнайы мобильдік қосымшаларды енгізді: «Сергек. Блокпост», «Сергек.Блокпост.Карантин» және «Сергек.Патруль».

Қалалардың жедел штабтары қалалар бойынша да, блокпосталар арқылы да жүріп-тұру үшін рұқсаты бар адамдарды мен көліктердің тізімін полиция қызметкерлері одан әрі пайдалануы үшін «Сергек» қосымшасына жүктейді.

Қосымша «Сергек.Блокпост» карантин енгізілмеген қалаларға мен облыстардың блокпостарына өтетін, адамдар мен көлікті байланыссыз және жедел түрде тіркеуге мүмкіндік береді. Осылайша, мемлекеттік органдар көші-қон ағындарын қадағалап, қажет болған жағдайда байланысқан адамдарды іздеу үшін ақпаратты пайдалана алады.

Қосымша «Сергек». Карантин» қалалар жедел штабтарында құрылатын «ақ тізім» бойынша карантин енгізілген және кіру мен шығу шектелген қалалардың блокпосты арқылы өтуге рұқсат етілген азаматтар мен көлікті автоматты түрде анықтайды.
Қосымша «Сергек.Патруль» шектеулі қозғалыс режимін бұзған адамдарды анықтауға көмектеседі.
Планшеттерден барлық ақпарат бірыңғай республикалық серверлерге келіп түседі,соның арқасында өңірлердің жекелеген блокпосттары бойынша да, бүкіл ел бойынша статистика жедел шығарылады. Барлық облыстар мен Республикалық маңызы бар қалалардың жедел штабтарының басшылары есептерге қол жеткізе алады.
«Сергек» қоғамдық және жол қауіпсіздігі жүйесі жұмыс істеп тұрған қалаларда компания сарапшылары жол трафигінің мониторингі есебінен өзін-өзі оқшаулау индексін есептейді.

## «Сергек» және экспорт
Өзбекстанның астанасы Ташкент қаласында «Сергек» қоғамдық және жол қауіпсіздігі жүйесін орнату бойынша монтаж жұмыстары жүргізілуде. Жақын арада жоба осы қалада пилоттық режимде жұмыс істейді.

Украина астанасында келіссөздер өтіп жатыр.

## Ескертпелер
* https://vlast.kz/beeline-business/34074-radi-sergeka-prislos-prodat-masinu.html
* https://informburo.kz/stati/kak-rabotaet-proekt-sergek-reportazh-informburokz.html
* https://bnews.kz/live/conference/funktsional_sistemi_sergek_mogut_rasshirit/
* https://kapital.kz/business/79550/it-biznes-ne-mozhet-okupitsya-na-odnom-kliente.html
* https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kameryi-sergek-prinesli-v-byudjet-bolshe-milliarda-tenge-356579/
* https://24.kz/ru/news/social/item/306935-proekt-sergek-snizil-uroven-prestupnosti-v-stolitse-na-24
* https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kameryi-sergek-pomogli-vosstanovit-prava-detey-v-astane-360234/
* https://www.youtube.com/watch?v=JxfNbwoWftY