Петропавловск-Камчатский

**Петропавловск-Камчатский** ()- Ресейдің Камчатка өлкесіндегі қала және облыс орталығы. Қала Ресейдің Қиыр Шығысында орналасқан.

Халқы — 162 546 адам (2025). 2023 жылғы жағдай бойынша Камчатка өлкесінің тұрғындарының 56,45% қалада тұрады.

Федералдық маңызы бар теңіз порты . Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған, әскери даңқы бар қала . Орналасқан жері Ресей Тынық мұхиты флотының базасы . Қаладан алыс емес жерде 26 ОКИК КСРО ғылыми-өлшеу пункті орналасқан.
## Этимология
Оны 1740 жылы В.Беринг басқарған 1733—1743 жылдардағы Екінші Камчатка экспедициясына қатысушылар Петропавл айлағындағы елді мекен ретінде құрған. Порт «Әулие Петр» және «Әулие Павел» экспедиция кемелерінің қамқоршылары болған қасиетті елшілер Петр мен Павелдің құрметіне аталған. 19 ғасырда қала Петропавл порты немесе көбінесе Петропавл , аудандық порт қаласы деп аталды. 1924 жылы қала Петропавл-Камчатский атауын алды, мұнда оны Қазақстандағы Петропавл қаласының атауынан ажырату үшін анықтама енгізілді.

## Географиялық орналасуы
Қала Азияда , Ресейдің Қиыр Шығысында, Камчатка түбегінің оңтүстік-шығыс бөлігінде, Тынық мұхитының Авача шығанағының жағасында орналасқан .

Қала маңында белсенді вулкандар көтеріледі: Корякская және Авачинская сопка. Мұхиттың бойымен 50 км-ге созылған жанартау құмының Халактырский жағажайы .

Қаладағы биіктік айырмашылығы теңіз деңгейінен (Авача шығанағы) Ракова тауының шыңына дейін 513,6 метрді құрайды.

## Халық
Петропавловск-Камчатский қаласының халық саны әр жыл сайын төмендеп келеді. Қаланың ең көп халық саны болған жыл - 1991 (273.000 халық), ал ең аз халық саны болған жыл - 1897 (395 халық)

## Уақыт белдеуі
Петропавл-Камчатский MSK+9 уақыт белдеуінде орналасқан . Қолданылған уақыттың UTC- ке қатысты ығысуы +12:00. Қолданылатын уақыт пен географиялық бойлық сәйкес Петропавл-Камчатскийде орташа күн түскі сағат 13:25-те болады.

## Климат
Петропавл-Камчатский Мәскеудің оңтүстігінде және Самара, Пенза, Брянск, сондай-ақ Манчестер (Англия) және Дублин (Ирландия) сияқты ендікте орналасқан . Дегенмен, қаланың климаты Батыс Еуропадағы ұқсас ендіктермен салыстырғанда айтарлықтай қатал және Ресейдің еуропалық бөлігіне қарағанда салқынырақ. Петропавлдағы орташа жазғы температура Мурманск пен Магаданға қарағанда сәл жоғары, ал қысы Сібірдегі ұқсас ендіктердегіден әлдеқайда жылы , ал жұмсақтық жағынан бәсекелес Мәскеу мен Санкт-Петербургке қарағанда. Қаланың климаты қалыпты, бір мезгілде теңіз және муссондық климаттың ерекшеліктері бар .

Қаладағы орташа жылдық ауа температурасы +2,8 °C. Ең жылы ай тамыз, орташа тәуліктік температурасы +13,7 °C, ең суық ай -6,5 °C қаңтар. Абсолюттік максималды температура +30,0 °C 2012 жылы шілдеде, минимум -31,7 °C 1917 жылы ақпанда тіркелді.

Жалпы жылдық жауын-шашын мөлшері жоғары және 1166 мм құрайды. Айына жауын-шашынның абсолютті максимумы — 486 мм — 2015 жылдың қазан айында тіркелді.

## Бауырлас қалалар
Петропавл-Камчатскийдің бауырлас қалалары :
* Уналаска, АҚШ (1990 жылдан бастап)
* Кусиро, Жапония (1998 жылдан бастап) 
* Ақмешіт, Қырым,  (2020 жылдан бастап).

## Мәдени мұра нысандары

Федералдық маңызы бар мәдени мұра нысандары
* Витус Берингке арналған ескерткіш (1826 жыл)
* Чарльз Клеркке арналған обелиск (1913 жыл)
* Жан-Франсуа Лаперузға арналған ескерткіш (1843 жыл)
* «Даңқ» ескерткіші (1881 жыл ж. қыркүйек) — қорғанысқа арналған
* Лейтенант А. П. Максутовтың үшінші батареясы қаһармандарына арналған ескерткіш (1954 жыл)
* Николь сопкасындағы мемориалдық кешен: бауырлас қорым (1854 жыл) және шіркеу-сағат ескерткіші (1910 жыл–1912 жыл)
* Қызыл Армия жауынгерлеріне арналған ескерткіш (1946 жыл ж. 6 қараша)

; Аймақтық маңызы бар мәдени мұра нысандары
* Авачинск шығанағын минадан тазарту кезінде қаза тапқан теңізшілердің қабірі (1946 жыл)
* 1921 жыл жылғы партизан заставасы орнындағы белгі (1966 жыл)
* Курил операциясына арналған торпедалық катер ескерткіші (1975 жыл)
* «Камчат балықшысы» танк колоннасына арналған Т-34 танкі ескерткіші (1975 жыл)
* И. В. Рябиков ескерткіші (1975 жыл)
* А. В. Славинаның қабірі (1954 жыл)
* «Қайғы жұтқан ана» монументі (1975 жыл)
* Шекарашыларға арналған Даңқ монументі (1976 жыл)
* 1945 жыл ж. шекара қорғау кезінде қаза тапқан теңізшілерге ескерткіш
* «Әскери Даңқ Қаласы» атағына арналған алаң мен стелалар (2016 жыл)

; Басқа ескерткіштер
* В. С. Завойко ескерткіші (2016 жыл)
* Петр Ильичёвке арналған ескерткіш (1958 жыл)
* «Махаббат ағашы» инсталляциясы (2011 жыл)
* Соғыс ардагерлеріне арналған ескерткіш (2015 жыл)
* «Ларга» мүсіні (2017 жыл)
* Тыл еңбеккерлеріне арналған ескерткіш (Петропавловск-Камчатский) (2019 жыл)

## Денсаулық сақтау
* А. С. Лукашевский атындағы Камчат өлкелік ауруханасы. 1954 жылы алғашқы қалалық аурухана негізінде Камчат облыстық (біріккен) ауруханасы ретінде құрылды. 1968 жылдан бастап А. С. Лукашевский есімі берілді. 2008 жылғы 1 мамырдан бастап – А. С. Лукашевский атындағы Камчат өлкелік ауруханасы.
* Камчат өлкелік балалар ауруханасы.
* Өлкелік онкологиялық диспансер. 1970 жылғы 25 ақпанда ашылған.

## Білім және ғылым

### Жоғары оқу орындары
* Витус Беринг атындағы Камчат мемлекеттік университеті
* Камчат мемлекеттік техникалық университетіhttp://www.kamchatgtu.ru

### Жоғары оқу орындарының филиалдары
* Барлықресейлік сыртқы сауда академиясы – Қиыр Шығыс филиалы
* Ресей кооперация университеті – Камчат филиалы
* Ресей Федерациясы Президенті жанындағы халық шаруашылығы және мемлекеттік қызмет академиясы – Петропавловск-Камчатский қаласындағы филиал

### Колледждер мен техникумдар
* Камчат теңіз энергетика техникумы
* Камчат политехникалық техникумы
* Камчат өнер колледжі
* Камчат медициналық колледжі
* Камчат педагогикалық колледжі
* Камчат кооперативтік техникумы

### Ғылыми мекемелер
* РАН Геофизикалық қызметінің Камчат филиалы
* С. П. Крашенинников атындағы Камчат өлкелік ғылыми кітапханасы
* Ресей ғылым академиясының Қиыр Шығыс бөлімшесі жанындағы Вулканология және сейсмология институты
* Геотехнологиялық ғылыми-зерттеу орталығы (РҒА ҚШБ)
* Тынық мұхиты география институтының Камчат филиалы (РҒА ҚШБ)
* Камчат ғылыми-зерттеу балық шаруашылығы және мұхиттану институты (КамчатНИРО)
* Б. Н. Ельцин атындағы Президенттік кітапхана Камчат аймақтық орталығы
* Физикалық-техникалық және радиотехникалық өлшемдер жөніндегі бүкілресейлік ғылыми-зерттеу институтының Камчат филиалы (ВНИИФТРИ)

## Мәдениет

### Табиғи көрікті жерлер

Қаланың ең танымал орындарының бірі — Мишенная сопка, ол — Петропавловск-Камчатскийдің ең биік нүктесі. Мұнда телемұнара, қаланы және Авачин шығанағын көруге арналған бақылау алаңы, зиплайн, родельбан, жаяу серуендеу маршруттары орналасқан. Қыс мезгілінде шаңғы мен сноуборд тебуге болады. 2025 жылдың соңына дейін қаланың орталығынан сопканың басына дейін ұзындығы 2 км болатын аспалы жол салу жоспарланған.

### Спорт
Қалада бірнеше тау шаңғысы базалары бар: «Красная сопка», «Эдельвейс», «Экстрим» және т.б. Сонымен қатар, халықаралық стандарттарға сай биатлон жолдары жұмыс істейді. 2009–2012 жылдары қалада Виталий Фатьяновты еске алуға арналған халықаралық биатлон жарыстары өтті. Қалада жүзу мен каратэ жақсы дамыған. «Жұлдызды» атты жаңа спорт кешені жұмыс істейді.

### БАҚ
#### Теледидар
* Россия-1
* Бірінші арна
* СТС
* REN TV
* НТВ 
* Бесінші арна
### Радиостанциялар
* 88,1 МГц — Радио Комсомольская Правда
* 88,5 МГц — Хабар тарату жоспарлануда
* 88,9 МГц — Юмор FM
* 90,3 МГц — Comedy Radio (хабар тарату жоспарлануда)
* 100,8 МГц — Love Radio
* 101,2 МГц — Радио ENERGY
* 101,6 МГц — DFM (хабар тарату жоспарлануда)
* 102,0 МГц — Радио России / ГТРК Камчатка
* 102,5 МГц — Радио Дача
* 103,0 МГц — Наше радио
* 103,5 МГц — Радио Маяк / ГТРК Камчатка
* 103,9 МГц — Русское радио
* 104,5 МГц — Авторадио
* 105,5 МГц — Радио Камчатка
* 106,0 МГц — Европа Плюс
* 106,5 МГц — Ретро FM
* 107,0 МГц — Вести FM
* 107,9 МГц — Дорожное радио

#### Ақпарат агенттіктері мен газеттер
* ИА «Кам 24», ИА «Камчатка»
* Газеттер: «Камчатская правда», «Рыбак Камчатки», «Камчатское время» және т.б.

### Театрлар, оркестрлер мен филармониялар
* Камчатский театр драмы и комедии
* Камчатский театр кукол
* Филармония
* Камералық оркестр және әскери оркестр

### Музейлер
* Камчатский краевой музей
* «Вулканариум» мұражайы
* Вулканология және сейсмология мұражайы
* Камчат спорт мұражайы және т.б.

### Кинотеатрлар
* «Лимонад» және «Пирамида» (әрқайсысы бірнеше залдан тұрады)

### Дін
* Собор Троицы Живоначальной
* Александр Невский шіркеуі
* Пантелеимон монастырі
* Католик шіркеуі – Әулие Тереза приходы

## Дереккөздер

Санат:Ресей қалалары