Самұрық-Қазына

**«Самұрық-Қазына»** — әртүрлі саладағы мемлекеттік активтерді (меншікті) басқаратын инвестициялық холдинг. 

Қор ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында 2008 жылы «Қазына» орнықты даму қоры мен «Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі қазақстандық холдингін біріктіру нәтижесінде құрылды. 2023 жылдың қорытындысы бойынша қордың активі 37 трлн теңгені құрады.

Холдингтің құрылтайшысы және жалғыз акционері — Қазақстан Республикасының Үкіметі. 

Басқарма төрағасы — Нұрлан Жақыпов, ал директорлар кеңесінің төрағасы — премьер-министр Олжас Бектенов.

## Тарихы
Қордың негізгі қызметі ұлттық даму институттары мен ұлттық компаниялардағы және басқа да заңды тұлғалардың меншігіндегі мемлекетке тиесілі үлестерді (пакеттерді) басқару. 

Қордың жалғыз ғана акционері – Қазақстан Республикасының Үкіметі. Қордың қызметі мемлекеттік активтердің бәсекелес нарықтық ортада тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету. Алдына қойылған талаптарды орындау мақсатында қор бірнеше сала бойынша басымдықтар анықтады. Олар: мұнай және газ, электр энергетикасы, металлургия, инфрақұрылым және химия өнеркәсібі.

«Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі мен тұрақтылығын арттыру және әлемдік нарықтағы өзгерістердің елдегі экономикалық өсуге ықтимал жайсыз әсер етуі факторларынан сақтандыру үшін құрылды. Қор 2008 жылы алдында жеке дара ұйым болатын «Қазына» орнықты даму қоры» акционерлік қоғамы мен «Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі қазақстандық холдингі акционерлік қоғамын біріктіру негізінде пайда болды.  Жаңадан құрылған ұйымның капитализациясын өсіру мақсатында Президент мемлекеттік бюджеттен 5 млрд АҚШ долларын және Қазақстан Республикасының Ұлттық Қорынан 10 млрд АҚШ долларын бөлуді тапсырды .

Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі индустриялық-инновациялық даму Стратегиясының аясында бірнеше ұлттық даму инстиуттары құрылған болатын.  Мемлекет меншігін тиімді басқару үшін Сингапурлық "Temasek" холдингінің мысалында мемлекеттік холдинг құру идеясы талқыланды .

2006 жылдың қаңтар айында «Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі қазақстандық холдингі акционерлік қоғамы құрылды. Мемлекеттік холдингке «Қазақтелеком», «Электр желілерін басқару жөніндегі Қазақстан компаниясы», «Қазақстан темір жолы» ҰҚ», «Қазпошта», «ҚазМұнайГаз» ҰҚ» және басқа 14 акционерлік қоғамдардағы мемлекеттік үлестер (пакеттер) өтті. Мемлекеттік холдингтің мақсаты бәсекеге қабілетті тауарлар мен өнімдер шығаруда қосымша құрал ретінде көмек беру болатын.

«Қазына» орнықты даму қоры» акционерлік қоғамы 2006 жылдың наурыз айында Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың жарлығымен құрылған болатын. "Қазына" қорының негізгі мақсаты "Қазақстанның даму банкі", "Ұлттық инновациялық қор", "Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры", «Экспорттық кредиттерді және инвестициаларды сақтандыру жөніндегі мемлекеттік сақтандыру корпорациясы» Акционерлік қоғамы, «Маркетингтік-талдамалық зерттеулер орталығы» АҚ, "Қазақстандық инвестицияларға қолдау көрсету орталығы" сияқты ұлттық даму инстиутуттарының қызметін жүйелі түрде басқару.

2009 жылы басталған экономикалық дағдарыс Қазақстан басшылығынан дағдарысқа төтеп беретін бағдарламаны талап етті. Бағдарламаны қабылданғаннан кейін оны орындауды үкіметке емес, «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қорына орындауға тапсырылды. 

## Қордың басшылығы
Қордың ең жоғарғы басқарушы органы - жалғыз үлескер, яғни Қазақстан Республикасының Үкіметі. Басқару органы - Директорлар кеңесінен тұрады, ал атқарушы орган қызметін басқарма атқарады. Қордың барлық шаруашылық қызметі ішкі және сыртқы аудит арқылы бақыланады (*2026 жылғы дерек бойынша)*.

### [[Директорлар кеңесі]]
* Олжас Абайұлы Бектенов - Директорлар кеңесінің төрағасы, Қазақстан Премьер-Министрі
* Ерболат Асқарбекұлы Досаев - Қазақстан Президенті Әкімшілігі Басшысының орынбасары
* Нұрлан Қаршығаұлы Жақыпов - «Самұрық-Қазына» Басқарма төрағасы
* Болат Бидахметұлы Жәмішев - Тәуелсіз директор
* Сутера Лука - Тәуелсіз директор
* Мұхаммед Жәмил әл Рамахи - Тәуелсіз директор
* Вонг Хэн Файн - Тәуелсіз директор
* SKAI (Samruk-Kazyna Artificial Intelligence) - Цифрлық тәуелсіз директор

### Басқарма мүшелері
* Нұрлан Қаршығаұлы Жақыпов -  Басқарма төрағасы
* Айдар Қайратұлы Рысқұлов - Экономика және қаржы жөніндегі басқарушы директор
* Салтанат Ерболқызы Сәтжан - Даму және жекешелендіру жөніндегі басқарушы директор
* Елжас Мұратұлы Отыншиев - Стратегия және активтерді басқару жөніндегі басқарушы директор
* Бақытжан Рысбекұлы Таубаев - Стратегия және активтерді басқару жөніндегі тең басқарушы директор
* Николай Юрьевич Казутин - Құқықтық сүйемелдеу, қамтамасыз ету және тәуекелдер жөніндегі басқарушы директор
* Абылайхан Есенұлы Оспанов - Цифрландыру жөніндегі басқарушы директор

## «Самұрық-Қазына» АҚ [[Еншілес қоғам|еншілес компаниялары]]
Холдинг 2025 жылғы наурыз айындағы мәлімет бойынша төмендегі компаниялардың 10%-дан көп акциясына иелік етеді:

### «Самұрық-Қазына» АҚ жанындағы қорлар мен мекемелер
# «Самғау» Ғылыми-Технологиялық Бастамалар Орталығы» Жеке қоры
# «Әлеуметтік әріптестік орталығы» корпоративтік қоры
# «Samruk-Kazyna Trust» Корпоративтік қоры
# «Әлеуметтік өзара ықпалдастық және коммуникациялар орталығы» жеке меншік мекемесі
# «Samruk Business Academy» жеке меншік мекемесі

### Қоржын компаниялардың қаржылық көрсеткіштері

## Басқарма төрағалары

## Әлемдік қаржы дағдарысы
### БТА Банк ісі

### Альянс Банк

## Әлеуметтік жобалар
### Сарапшы клубы
*Негізгі мақала:* ***[[Сарапшы (клуб)]]***

**«Сарапшы» клубы** – қордың қызметіне қатысты барынша маңызды проблемалар мен әлеуметтік-экономикалық үдерістерді талқылауға арналған ақпараттық және аналитикалық алаң. Клуб «Самұрық-Қазына» АҚ Басқармасының төрағасы Тимур Құлыбаевтың бастамасы бойынша құрылған. Пікірталас клубының шеңберінде белгілі саясаттанушы Нұрлан Ерімбетов арнайы шақырылған саясаткерлермен және ғалымдармен, мемлекеттік аппарат өкілдерімен және сарапшылармен, публицистермен және кәсіпкерлермен пікір алмасады. Шақырылған бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері көкейкесті мәселелерді тиімді шешуге бағытталған маңызды пікірталастардың куәсі болып қана қоймай, сонымен бірге талқылауларға қатысатын мамандарға  сұрақтар қою мүмкіндігіне ие .

### Astana Pro Team
*Негізгі мақала:* ***[[Астана (велоклуб)]]***

Самұрық-Қазына ҰӘҚ АҚ "Pro Team Astana" деп аталатын қазақстандық кәсіби велоклубтың негізгі демеушісі. Клуб 2006 жылы "Астана" деп атала бастады. Қор 2008 жылдан бастап бас демеуші болып келеді. Оған дейін клубты қаржылай бірнеше қазақстандық компаниялар тобы қолдаған болатын.

### Astana
*Негізгі мақала:* ***[[Астана (автоспорт)]]***

Самұрық-Қазына ҰӘҚ АҚ " КАМАЗ Мастерс саласы бойынша Дакар жарысытарында өнер көрсететін қазақстандық Астана командасын Бас демеуші ретінде қолдап келеді.

### "Қазақша Уикипедия" жобасы
*Негізгі мақала:* ***[[Қазақша Уикипедия]]***

"Самұрық-Қазына" ҰӘҚ АҚ 2011 жылы әлемдік ашық және онлайн "Wikipedia" энциклопедиясының қазақ тіліндегі тармағын дамыту идеясын бастаған болатын. Бұл мақсатта қазақ тілді Уикипедияшылардың ниетімен құрылған "WikiBilim" қоғамдық қорына демеушілік көрсететіндігін хабарлады. Жоба аясында өтетін бәйгенің жеңімпаздарына, 100 мақала жазған 100 авторға "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ АҚ  ноутбуктер тапсырады.

2011 жылдың 16 маусымында Алматы қаласында "Қазақша Википедиа" жобасының басталғандығы жөнінде баспасөз мәслихаты өтті. Сол жолы "Самұрық-Қазына" ҰӘҚ АҚ Басқарма төрағасы Тимур Құлыбаев қазақ тілді Уикипедияшыларға және тіл жанашырларына арнап хат жолдады. Тимур Құлыбаев хатында былай дейді:

 *Ешқандай шекараны мойындамайтын интернет жүйесінде бір ғана егемендікке мүмкіндік бар, ол – тілдік егемендік. Әлемдік жүйеде қазақ тілінің ауқымды орын иеленуі – тілді дамыту мен сақтаудың маңызды факторы болып табылады*.

*Біз Қазақша Уикипедия қазақ тілі мен мәдениетін қолдаудың мемлекеттік бағдарламаларын толықтырады деп санаймыз. Сөз жоқ, ол халықтың білім қорын толықтыруға қомақты үлес қосады, қоғамды ақпараттандырудың тиімді құралына айналады*

### Инновациялық Қазақстан
*Негізгі мақала:* ***[[Инновациялық Қазақстан]]***

2011 жылы қор инновациялық идеялар байқауын бастады. Байқауға негізінен 15-30 жас аралығындағы оқушылар мен студенттер, жас ғалымдар мен кәсіпкерлер қатыса алады. Өтініштер 7 қыркүйек пен 1 желтоқсан аралығында қабылданады. Байқаудың жүлдегерлері мен жеңімпаздарын мемлекеттік органдар, ірі оқу орындары, ұлттық компаниялардың басшылары мен ғалымдардан құралған әділқазы алқасы анықтайды. Іріктеу қорытындысы бойынша 10 жүлдегер бағалы сыйлықтармен, ал қос номинация бойынша 2 жеңімпаз 5 млн. теңге соммасындағы оқу грантымен марапатталады. Грант шетелдегі оқу орнында білім алуға, шетелдік компанияларда тағылымдама өтуге ғана қолданылады .

## Ескертпелер

## Дереккөздер

Санат:Холдингтер
Санат:Қазақстанның ұлттық компаниялары
Санат:Қазақстан қорлары