open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гипс таңғыш

**Гипс таңғыш** - сынған, жарақаттанған, ауырған орындарды қимылдатпайтын жағдайға келтіретін, тез қатаятын таңғыш. Гипс таңғыш сүйек сынғанда сынықтарды уақытша қозғалтпауға және орына түсірілген сынықтарды, буын жарақаттарын және кейбір сүйек ауруларын (туберкулез, сүйектік әртүрлі ауру салдарынан қисаюы, т. б.) емдеуге қолданылады. Гипс таңғышпен таңудың бірнеше түрі бар: орап таңу, гипстелінген таңғышпен (лонгет) таңу, корсет кигізу, саңылау қалдырып немесе көпірше қалап таңу, төсағаш тәрізді таңу және т. б. Гипс таңғышпен таңу үшін көлемі әртүрлі (қолдануға қарай) дәкеге ұнтақталған гипс салып, жылы су құйылған ыдысқа батырады да, дәкеге сығып жарақаттанған орынға салып, қысып байлайды. Гипс таңғышты қолданғанда органдар, қан тамырлары қысылып қалмау керек. Қол-аяқ саусақтары ашық қалдырылады. Таңғыш денеге батпау үшін, кейбір жағдайларда тері мен таңғыштың арасына мақтадан астар салады. Қолдану мақсатына қарай гипс таңғышты алып тастау мерзімі әртүрлі болады және оны алу үшін қайшы, пышақ не ара қолданылады.

## Дереккөздер

Санат:Десмургия
Мәскеу мемлекеттік медицина және стоматология университеті

**А. И. Евдокимов атындағы Мәскеу мемлекеттік медицина және стоматология университеті** - Ресейдегі стоматолог-дәрігерлерді дайындауда басты рөл атқаратын, әрі "Емдеу ісі" мамандығын дайындауда айтарлықтай орын алатын жоғарғы оқу орны. Университет тарихы XIX ғасырда пайда болған тіс емдеу дәрігерлерін дайындау мектебінен басталады. 

## Тарихы
* 1922 жылдың 2-сәуірінде Мемлекеттік Тіс емдеу институты ашылды (МТЕИ).
* 1927 жылы МТЕИ атауы Мемлекеттік Стоматология және одонтология институты болып өзгертілді. МСОИ стоматологтардың диплом алдындағы дайындығын өткізіп, қарапайым халыққа стоматологиялық көмек беру, ғылыми проблемаларды шешумен айналысатын еді. 
* 1932 жылы МСОИ атауы Мемлекеттік Стоматология және одонтология ғылыми зерттеу институты болып өзгертілді. МСОҒЗИ-да жаңа бөлімшелер: патофизиология, морфология, хирургия, әлеуметтік стоматология бөлімі және болатты протездер жасау бөлімшелері ашылды. 
* 1935 жылы МСОҒЗИ негізінде Мәскеу Стоматология институты ашылды. 
* 1939 жылы МСОҒЗИ мен Мәскеу Стоматология институты біріктіріліп, Мәскеу мемлекеттік Стоматолгия институты құрылды.  
* 1949 жылы ММСИ Мәскеу Мединцина және стоматология институты болып қайта құрылды. 
* 1968 жылы "Емдеу ісі" факультеті ашылды.  
* 1974 жылы Мәскеу Мединцина және стоматология институтына Н.А.Семашконың аты берілді. 
* 1995 жылы дипломнан кейінгі білім беру факультеті ашылады. 
* 1998 жылы орта медициналық білім беретін факультет ашылады, онда "Тіс технигі" мамандығы даярланады. 
* 1999 жылы институт университет мәртебесіне ие болып, Мәскеу мемлекеттік Медицина және стоматология университеті деп аталатын болды.
* 2001 жылы клиникалық психология факультеті жұмысын бастады. 
* 2004 жылы экономика факультеті ашылды, факультетте "Экономика және денсаулық сақтау мекемесіндегі билік" мамандығы бойынша мамандар даярланады.  
* 2011 жылдан бастап университет әлеуметтік қызметкерлерді оқытуды да бастады.
* 2012 жылы МММСУ-ға 90 жыл толды.

## Дереккөздер

Санат:Ресей жоғарғы оқу орындары
Санат:Ресей медициналық университеттері
Санат:Медициналық университеттер
Н. И. Пирогов атындағы Ресей мемлекеттік медициналық университеті

**Н. И. Пирогов атындағы Ресей мемлекеттік медицина университеті** () — Ресейдегі ең үлкен медицина университетi. Еуропадағы ең үлкен медицина университеттерінің бірі. Студенттердің жалпы саны — 9000 адам. РММУ-да 115 оқыту кафедрасы бар. Профессорлық-ағарту мамандарының жалпы саны — 1205 адам. Университет интернатурасында жылына 200 адам білім алады. Университет ординатурасында 700-ден астам ординатор 36 мамандық бойынша 72 кафедрада білімін шыңдауда. Аспирантурада (сырттай және іштей) 550 студент  36 мамандық бойынша 90 кафедрада білім алуда.

## Тарихы
Университет тарихы 1906 жылдан басталады. Осы жылы Мәскеу әйелдер курсында медицина факультеті ашылған болатын. Кейінірек курстар Екінші Мәскеу мемлекеттік университеті деген атаумен қайта құрылды, ал 1930 жылы факультет бөлініп шығып, Екінші Мәскеу мемлекеттік медициналық институт болып ашылды. 1946—1956 жылдар аралығында И. В. Сталиннің атында болды. 1956 жылы жоғарғы оқу орнына әйгілі орыс хирургі, анатомы Н. И. Пироговтың аты берілді. 1966 жылы 28 қарашада институттың алпыс жылдық мерейтойына орай, КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумының қаулысымен институтқа Ленин ордені берілді.

1991 жылдың 5 қарашада Н. И. Пирогов атындағы Екінші Мәскеу мемлекеттік медициналық институты атауы Ресей мемлекеттік медициналық университеті атауына өзгертілді. 

2010 жылы Н. И. Пироговтың 200 жылдық мерейтойына орай оның есімі университетке қайта берілді. 

Осы жылы университет Ресейдегі ерекше мәртебе — Ұлттық Зерттеу университеті мәртебесіне ие болды.

## Рейтингі
2014 жылы "Эксперт РА"  агенттігі университетті Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығындағы ең үздік университеттер құрамына қосып, түлектерінің білім сапасына "D" (жақсы) бағасын берді. 

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты 

Санат:Ресей жоғарғы оқу орындары
Игорь Евгеньевич Тамм

**Игорь Евгеньевич Тамм** (1895-1971) — кеңестік физик-теоретик, Нобель сыйлығының физика ғылымындағы лауреаты (П. А. Черенков пен И. М. Франкпен бірге, 1958 ж.). Сталин сыйлығының екі рет лауреаты атанған, 1953 жылы Социалистік еңбек ері атағын алды.

## Отбасы
* ұлы, Е. И. Тамм, әйгілі алпинист, алғашқы кеңестік Гималай экспедициясының басшысы (Эверест, 1982)
** немересі, М. Е. Тамм, Мәскеу мемлекеттік университетінің Химия факультетінде химия пәнінен береді
* қызы, И. И. Тамм, өмірінің соңына дейін химиялық физикамен айналысқан, жарылыстар ұйымдастырудың маманы
** немересі, Л. И. Верещинский, археолог

## Ғылыми еңбегі
Ғалымның ғылыми еңбегі негізінен квант механикасы, қатты зат табиғаты, сәулелену теориясы, ядролық физика, элементар бөлшектер табиғаты мен бірқатар тереңдетілген есептерді шешуге бағытталған болатын.

1932 жылы жариялаған ғылыми жұмысында Тамм қатты зат бетінде болатын беттік күйлердің бар екендігіне болжам жасайды. Бұл беттік күй қазіргі кезде Тамм беттік күйлері ретінде белгілі.

1937 жылы И. М. Франкпен біріге отырып,  белгілі бір ортадағы бөлшектердің осы ортадағы жарық жылдамдығынан артық жылдамдықпен қозғалысын зерттеп, жұмысын жариялаған. Бұл жұмыс осыған дейін Вавилов пен Черенковтың тәжірибесі нәтижесінде алынған мәліметтерді түсіндіріп берді. Осы жұмыстары үшін Черенков, Франк пен Тамм 1958 жылы Нобель сыйлығын алды. 1945 жылы квант өрісі теориясының есептерін шығару әдістемесін ойлап тапты, кейінірек бұл әдіс Тамм — Данков әдісі деп аталды.

А. Д. Сахаровпен бірге плазманы токамакта ұстап тұру принциптарын ойлап тапты.

### Атақты шәкірттері
* С. П. Шубин  
* Е. Л. Фейнберг  
* В. Л. Гинзбург  
* Л. В. Келдыш 
* Д. И. Блохинцев  
* М. А. Марков   
* А. Д. Сахаров 
* В. Г. Кадышевский  
* С. А. Альтшулер 
* Ю. И. Кулаков  
* Д. А. Киржниц  
* А. А. Власов.

## Құрмет
* Академиктің атымен Мәскеудегі алаң аталған
* Владивосток қаласында Қиыр шығыс мемлекеттік университетінің Физика және Ақпараттық технология Институты корпусының алдында ғалымға ескерткіш қойылған
* П. Н. Лебедев атындағы Физика Институтының Теориялық бөлімі И. Е. Таммның атымен аталады
* Кировоград қаласындағы "Радий" ғылыми-зерттеу өндірісінің алдында 2012 жылдың 22-қыркүйегінде ғалымға ескерткіш қойылған 
* Аэрофлот саябағындағы A320 VP-BID ұшағы И. Е. Таммның атымен аталады
* Ғалым атымен Тамм плазмоны аталған

## Дереккөздер
* Великая Отечественная война 1941 — 1945. Энциклопедия / под ред. М. М. Козлова. — М.: Советская энциклопедия, 1985. — С. 703. — 500 000 экз.

Санат:КСРО ғалымдары
Санат:КСРО физиктері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:8 шілдеде туғандар
Санат:1895 жылы туғандар
Санат:12 сәуірде қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Ресей физиктері
Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультеті түлектері
SIG SG 550

300px|нобай|оңға|SIG SG 550
**SIG SG 550**/**Stgw 90** () — 1979-1980 жылдары жасалған швейцариялық автомат.

## Тарихы
Бұл қаруды жасап шығару жайлы талапты 1978 жылы Швейцарияның қарулы күштер басшылығы қойды. 1983 жылы сәтті сынақтан өткеннен соң әскери басшылық қаруды армия қаруы қатарына алу туралы шешім қабылдады. Бірақ қаржылық күштердің жетімсіздігіне байланысты оны шығару онжылдықтың екінші жартысына қалдырылды. Ал ресми түрде **SG 550** винтовкасы мен оның қысқартылған түрі **SG 551** автоматы 1990 жылы қару қатарына қабылданды.

## Қару жайлы анықтамалар
*SIG SG 550* автоматикасы түтіндік газды оқпан каналынан шығаруға негізделген, бекітпені екі рет қайыру арқылы жабылады. Қайырмалы серіппесі оқпанның жанында орналасқан. Атқан кезде ол арнайы сояуыш жағасы мен оқпан қорабының алдыңғы қабырғасының ортасында бүгіледі. *SIG SG 550* атқан кездегі орташа ауытқуы 300 метрде 60-70 мм құрайды*. SIG SG 550* минутына 700 оқ атады.

## Нұсқалары
*SG 550 
*SG 551 SWAT 
*SG 552 Commando
*SG 553 
*SIG 556 
*SIG 556 SWAT 
*SIG SG 550 Sniper 
*SG 550 SP, 551 SP, 552 SP, PE 90 и SIG Sport 
*SIG SG 751 (SIG SAPR) 

## Қаруды пайдаланушы елдер
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Галерея

Image:Caroline-profile-bipode-p1000509.jpg
Image:Caroline-canon-degivrage-p1000523.jpg
Image:Fass90-bayonette-p1000786.jpg
Image:Caroline-crosse-repliee-p1000515.jpg
Image:SIG-552-p1030040.jpg


## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
*http://ohrana.ru/weapon/sniper_rifles/2583/
*http://gunsite.narod.ru/index.htm

Санат:Қарулар
Давид Белль

**Давид Белль** (; туған жылы 29 сәуір 1973 жылы, Фекан, Нормандия) француз актеры, әлемдегі паркур қозғалысының көшбасшысы, паркурдың негізін қалаушы.

## Өмірбаяны
Давид Белль 29 сәуір 1973 жылы Seine — Maritime округінде, Фекам(Fecamp) атты қалашықта дүниеге келген. Ол қарапайым отбасында өскен. Ең алғаш Париж қаласының сыртындағы Фекам қалашығында тұрған. Кейіннен Ле-Сабль-д’Олон қалашығына көшіп, сол жерде Давид алғашқы 14 жылын өткізген. Осы жылдары Давид аға сержант қызметін атқарған- Гильбертом Киттен атты атасының қолында бапталған. Оны атасының батырлық істері қызықтырған және таңқалдырған. Жастайынан Давид батырлық істерге қызығып, белсенді қимыл-қозғалыстар жасап өскен.

Оның әкесі, Раймонд Белль, Парижде өрт сөндіруші жұмысында қызмет атқарған және ол белсенді спортшы болған. Давидтің әкесін адамдар көбінесе бұл  "табиғат күші" деп атаған. Раймонд өте мықты құтқарушы болған, Ол осы мамандығының арқасында Францияда атақты болып кетті. Әкесінің рөлі Давидтің өміріне үлкен әсерін тигізді.

Давид оп-оңай спорт жағынан қырағылық көрсетті, әсіресе қозғалыстар жағынан, мынадай қозғалыстарды жақсы үйренді: жеңіл атлетика, гимнастика және әскери өнер. 15 жасында Давид мектепті қойып, спорт жағына дем қоюды ұйғарды. Белль спортты өмірінде бірінші орынға қоюды дұрыс деп есептеді. Күш және ептілікті спорт жағынан дамыту керек және әрдайым өмірінде спорт арқылы өзгерістер болуы керек-деп әкесі айтқан.Сол арқылы Давид паркурдың негізін қалап, әйгілі паркуршы атанып кетті. 

Давид алғашында музыкалық видеоклиптер түсіріп, кейіннен Давид фильмдерге түсе бастады.

## Түскен Фильмдері
* 2000 — Дураки / Cons  
* 2001 — Шестерёнка / L’engrenage
* 2002 — Роковая женщина / Femme Fatale
* 2002 — Божественное вмешательство / Yadon ilaheyya
* 2004 — 13-й район / Banlieue 13
* 2006 — Лучший мир / Un monde meilleur 
* 2008 — Вавилон Н. Э. / Babylon A.D.
* 2009 — 13-й район: Ультиматум / Banlieue 13 Ultimatum
* 2013 — Малавита / The Family
* 2014 — 13-й район: Кирпичные особняки / Brick Mansions
Жоспарлануда:
* 13-й район: Холодный Квадрат

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми парақшасы
* Ресми блогы 
*
Демба Ба

**Демба Ба** (; 1985 жылы 25 мамырда Францияның Севре қаласында туылды)  —  сенегалдық футболшы, шабуылшы

## Клубтағы мансабы
### Алғашқы қадамдар
1992 жылы Ба жергілікті «Мон-Гайар» клубында ойнай бастады. Кейін Ба «Сен-Валери-ан-Ко» спорт центрінде үйреніп, 1999-2000 жылдары «Порт Отономда», ал 2000-2001 жылдары «Фрилез» клубтарында өнер көрсетті. 2001 жылы Шатийонға көшіп, сол жердің «Монруж» командасына 2004 жылға дейін ойнады. Алғашында, Ба жартылай қорғаушы позициясында ойнап, кейін «Монжурда» орталық шабуылдаушы позициясына көшті.

Көптеген клубтардың шешімі бойынша, Демба Ба профессионалді футболшы бола алмады. Бірақ кейін Англияның чемпионшиптегі «Уотфорд» командасында бірнеше жыл ойнап, контракты клуб қайта қабылдамады. 2005 жылы шілде айында «Руан» клубы Баға мүмкіндік беріп, алғашында екінші командаға,кейінірек бірінші командаға қосты. Франсуздардың төртінші дивизионында Ба 26 ойын өткізіп 22 гол соқты. Осылай француздық кейбір клубтарды қызықтырды: «Нант», «Лилль»,«Ланс,» сондай- ақ бельгиялық «Мускрона» клубы.

### Мускрон
Ба алғашқы профессиональді контрактың «Мускронмен» қойып, Бельгияның жоғары дивизионыңда өнер көрсете бастады.Алғашқы матчтан ақ негізгі құраммен шығып, «Серкль Брэгге» клубына қарсы ойнап,голдық доп серіктреіне шығарып берді. Ал екінші ойынында, «Гент» клубына қарсы шығып, голмен ерекшеленді.

### Хоффехайм
2007 жылы 29 тамызда Германияның екінші дивизионында ойнайтын «Фофенхайм» клубына көшті. 3 қыркүйекте «Фрайбурга» клубымен алғаш матчын ойынап, командасына 1 голдық доп шығарды, бірақ 3:2 есебімен командасы ұтылып қалды.

Ба барлығы «Хоффенхайм» үшін 103 матч өткізіп, 40 гол соқты.

### Вест Хэм Юнайтед
2011 жылы 28 қаңтарда Ба «Вэст Хэм Юнайтедке» көшіп, 2015 дейін контракка қол қойды. Барлығы 12 матч өткізіп, 7 гол салды. Алайда бұл командасына Премьер-лигадан ұшпауға көмектескен жоқ. Маусым соныңда Ба клубтан бос агент ретінде кетті.

### Ньюкасл Юнайтед
Бос агент ретінде Ба 2011 жылы 17 маусымда «Ньюкасл Юнайтедпен» 2014 дейін контракка қол қойды. 13 тамызда алғаш матчын «Арсеналға» қарсы  бірінші минуттан бастап, 2 таймда ауыстырылды. 3 турда «Фулхэмге» қарсы Ба серігі Леон Бестуге екі голдық пас беріп, Леон Баның арқасында дубль жасады. Алғаш «Ньюкасл Юнайтед» үшін голын 6 турда «Блэкберн Роверске» қарсы соғып, 3 минуттан соң дубль жасап, ал екінші таймда хет-трик жасады. Барлығы 29 матч ойнап, 8 гол соқты.

### Челси
2013 жылы 4 қаңтарда Ба лондондық «Челсимен» келісімге келіп, 7 милл. фунтқа сатылды. 5 қаңтарда «Челси» үшін алғаш матчын өткізіп, Англия Кубогінде «Саутгемптонға» қарсы дубль жасады. Барлығы лондондық клуб үшін 51 матч өткізіп, 14 гол соқты.

### Бешикташ
2014 жылы 16 шілдеде «Бешикташ» «Челсиден» Баны 6 милл.евроға сатып алды. «Бешикташта» 9 номер алды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* demba-ba.eu
* soccerbase.com

Санат:Франция футболшылары
Санат:Сенегал футболшылары
Баязит кітапханасы

нобай|Кітапхана ғимараты
**Баязит Үкіметтік Кітапханасы** (ескі аты - осм. Күтүпхане-йе Умуми Османи, ауд. Османлы Қауымдық Кітапханасы), Баязит мешіті мен тарихи Сахафлар Чаршысы арасындағы, Баязит алаңында екі тарихи ғимаратта орналасып 1884 жылдан бері зерттеушілерге қызметін көрсетіп келе жатқан кітапхана.

Түркия үкіметі қолдауымен құрылып, барлық айырмашылықтарымен қоса құрылым шарттары қатаң белгіленген алғаш кітапхана. Жинақтаушы кітапхана бола отырып, шамамен жартысы кітап, бір миллионға таяу құжат қорын иемденуде.

Кітаптардың 11 120 данасы жазба ескерткіші болып саналады. 2003 жылы Хаккы Тарык Ус топтамасының кітапханаға өткізілуінен кейін газет-журнал бөлімі Түркияның ең маңызды мұрағат қоры атағына ие болды.

## Сыртқы сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:Түркия кітапханалары
Илья Михайлович Франк

**Илья Михайлович Франк **(1908 ж. - 1990 ж.) — кеңестік физик-ғалым, Нобель сыйлығының лауреаты, Сталин сыйлығының екі реттік (1946, 1953) лауреаты, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1971).

## Биографиясы
1930 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінің физика-математикалық факультетін аяқтағаннан кейін, И. М. Франк Ленинградтағы Мемлекеттік оптика институтында А. Н. Терениннің қол астында жұмыс істеген. 1934 жылдан бастап П. Н. Лебедев атындағы физикалық институтта жұмыс істейді. 1937 жылы Харьков қаласында туған Э. А. Бейлихисқа үйленеді. 1944 жылы М. В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің профессоры атанады. 1946 жылы корреспондент-мүше болып сайланса, 1968 жылы  КСРО Ғылым Академиясының акдемигі атанды.

1934 жылы П. А. Черенков зарядталған бөлшектер су арқылы өткенде өздерінен жарық бөлетінін байқаған. И. М. Франк пен И. Е. Тамм байқалған эффектті белгілі бір ортадағы бөлшектердің сол ортадағы жарық жылдамдығынан артық жылдамдықпен қозғалысын зерттеу арқылы түсіндірген. Бұл зерттеу жоғарғы энергияны иеленетін ядролық бөлшектердің қозғалысын зерделеудің жаңа тәсілінің шығуына әкелді. Бұл әдістің қазіргі ядролық физика үшін маңызы өте зор болып табылады.

Ғалым 1990 жылы 22-маусымда дүниеден өтті thumb|И. М. Франк Ресей поштасының маркасында|left

## Отбасы
* бірінші әйелі - Э. А. Бейлихис Кеңес Одағының белгілі тарихшысы. Неке 1937-1960 жылдар аралығында созылды. Бірінші некеден ұлы бар.
** ұлы - А. И. Франк (1941 жылы туған),  ядролық физика ғалымы, физика-математика ғылымдарының докторы, әкесі қалдырып кеткен нейтрон физикасы зертханасының басты ғылыми қызметкері
* екінші әйелі - Марина Михайловна Назарова (1966—1990 жылдар аралығында некеде)
* ағасы - Г. М. Франк, биолог, КСРО Ғылым Академиясының академигі

## Құрмет
*2008 жылы И. М. Франктың құрметіне арнайы пошта маркасы шығарылған болатын. 
* 2008 жылдың 1-қазанында Ресей Банкі арнайы номиналы 2 рубль болатын күміс тиын шығарған болатын. Оның артқы жағында Франктың суреті мен Вавилов-Черенков сәулеленуінің графикалық моделі салынған.

## Дереккөздер

Санат:23 қазанда туғандар
Санат:Санкт-Петербургте туғандар
Санат:22 маусымда қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:Физика-математика ғылымдарының докторлары
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:КСРО Нобель лауреаттары
Санат:Физиктер
Санат:КСРО физиктері
Санат:Ресей физиктері
Шабуылшы

**Шабуылдаушы** - команданың шабуылға шығатын ойыншысы, басқа ойыншыларға қарағанда қарсылас қақпаға ең жақын тұрады. Негізгі мақсаты гол соғу болып табылады. Сондай-ақ осындай ойыншыларды **[[форвард]], [[страйкер]] , [[голедор]]** және тағы да басқалай атайды.

## Түрлері
### Орталық шабуылдаушы
Ең негізгі мақсаты гол соғу. Қайда тұрса да үнемі допты қабылдап, қарсылас қақпаға гол көздеуі тиіс. Көбінесе бомбардирлер осы орталық шабуылдаушылар болады.
### Ысырылған шабуылдаушы
Көбінесе шабуылдаушы мен жартылай қорғаушының ортасында жүреді. Көбінесе плеймейкер деп атайды. Олардың мақсаты гол да соғу, голдық паста беру болып табылады. 
## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/rules_and_equipment/4197254.stm

Санат:Позиция бойынша футболшылар
Тип 91 (граната)

160px|оңға|нобай|Тип 91
**Тип 91 гранатасы** () - жапондық әмбебап жарықшақты граната. 
## Тактика-техникалық сипаттамасы
*Салмағы - 530 г.
*Жарылғыш заттың салмағы - 65 г.
*Қақпағымен қоса алғанда корпусының биіктігі - 102 мм.
*Корпусының диаметрі - 50 мм.
*Кідірісі - 7-8 секунд.

## Тарихы
Граната 1932 жылы жасалып, император армиясының қарулы күштері қатарына әмбебап, жаяу әскерге қарсы жарықшақты граната ретінде қабылданды. Ол қолмен лақтыруға да, граната атқыштан жіберуге де, қарудан атуға да жарамды болды. Оны 1931 жылдан бастап екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін жаяу әскерлер мен теңіз жаяу әскерінің бөлімшелері барлық әскери операцияға пайдаланды.

## Дереккөздер


Санат:Қарулар
Топкапы кітапханасы

**Топкапы сарайы Мұражайының Жазба ескерткіштер Кітапханасы** 

Топкапы сарайы ішіндегі кітапханада 15 000 шамасында қолжазба, хат өнері, тезхиб, жильд, миниатюра туындылары мен карта және т.б. сақтаулы.
1924 ж. елдегі күнтізбе ауысып, Ататүріктің үкімімен халықтың қолданысына мұражай болып тапсырылған Топкапы сарайында 1928 ж. Үшінші аулада орналасқан "Ағалар мешіті" қайта жаңғыртылып кітапхана түріне келтірілді.

Топкапы сарайындағы біршама бөлімнен топтастырылған бұл кітапханада бір ортаға жинастырылған кітаптар негізгі база мақсатымен жиыстырылды. Осы жиыстырылған бөлімдердің атаулары: Mehmed Reşad, Tiryal Hanım, Bağdat Köşkü, Emanet Hazinesi, Hazine Revan Köşkü, Isfendiyaroğulları, Koğuşlar, Halil Han Arda, Gayri İslami Yazmalar, Hırka-i Saadet, Medine Sultan Üçüncü Ahmet.

Сатып алу мен қайырымдылық жолымен жиылған жабдықтаулы кітапханада жаңадан келген кітаптар "Жаңа жазбалар" атты бөлімде жиналады. Тіркеу қорында шамамен 13 450 кітабы бар кітапханада ептеп баяу жинала отырып әлемнің барлық ескі тілдеріне негізделген шығармалар табылады. Топкапы сарайы Кітапханасы топтамасында, кітаптар ішінде Османлы дәуірінде өмір сүрген белгілі хат өнері шеберлерінің шығармалары мен хат өнерінде қолданылған материалдық құндылықтар көрмеге қойылған. Кітапханадағы шығармалардың көшірмесін алғыңыз келсе ксерокөшірме, диафильм, фотосуретке түсіру және микрофильмдеу қызметтерін қолдана аласыз.

Санат:Түркия кітапханалары
Санат:Дыбысталған мақалалар
Виталий Лазаревич Гинзбург

**Виталий Лазаревич Гинзбург** (1916 жылы 21-қыркүйек, Мәскеу - 2009 жылы 8-қараша, сол жерде) - Кеңес Одағының және Ресей Федерациясының теоретик-физигі, физика-математика ғылымдарының докторы (1942), профессор (1945), Ресей ғылым академиясының академигі (1991), Нобель сыйлығының физика ғылымы бойынша лауреаты (2003). Ғылым академиясы ұсынған Халықтық депутат (1989-1991).

## Ғылыми еңбегі
* Еңбектерінің негізгі бөлігі радиотолқындардың таралуы, астрофизика, ғарыштық сәулелердің пайда болуы, Вавилов-Черенков сәулеленуі, плазманың табиғаты, кристалдық оптика және тағы басқа тақырыптарға жазылған.  
* Оның 400-ден астам ғылыми мақалалары мен теориялық физика, радиоастрономия мен ғарыштық сәулелердің табиғаты туралы 10 монография жазған.  
*1940 жылы Гинзбург Вавилов-Черенков сәулеленуінің кванттық теориясын жасады, Череновский сәулеленуінің кристалдардағы табиғаты жайлы теорияны анықтады.  
* 1946 жылы И. М. Франкпен бірге бөлшек екі ортаның шекарасынан өткен кезде пайда болатын сәулеленуді сипаттайтын аралық сәулелену теориясын жасады.  
* 1950 жылы Л. Д. Ландаумен біріге отырып, асқын өткізгіштіктің жартылай феноменологиялық теориясын жасады.
* 1958 жылы Гинзбург Л. П. Питаевскиймен бірге асқын аққыштықтың  жартылай феноменологиялық теориясын жасады.

## Дереккөздер
* Памяти Виталия Лазаревича Гинзбурга (часть 1) // УФН. — 2010. — Т. 180. — С. 1121—1240.
* Памяти Виталия Лазаревича Гинзбурга (часть 2) // УФН. — 2010. — Т. 180. — С. 1241—1363.
* Храмов Ю. А. Гинзбург Виталий Лазаревич // Физики: Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и дополн. — М.: Наука, 1983. — С. 85. — 400 с. — 200 000 экз. (в пер.)

Санат:4 қазанда туғандар
Санат:8 қарашада қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:Физика-математика ғылымдарының докторлары
Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультеті түлектері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Физиктер
Санат:Астрономдар
Санат:КСРО физиктері
Санат:КСРО астрономдары
Санат:Ресей физиктері
Санат:Лениндік сыйлықтың иегерлері
Санат:Жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болғандар
Андрей Дмитриевич Сахаров

**Андрей Дмитриевич Сахаров** (1921 жыл 21 мамыр, Мәскеу — 1989 жыл 14-желтоқсан, осы жерде) — Кеңес Одағының физигі, КСРО Ғылым академиясының академигі, алғашқы кеңестік сутегі бомбасын жасаушылардың бірі. Кейінірек - қоғам қайраткері, диссидент және құқық қорғаушы; КСРО-ның Халықтық депутаты; Нобель сыйлығының лауреаты (1975).

1980 жылы өзінің құқық қорғау саласындағы еңбегі үшін барлық кеңестік марапаттарынан айырылып, әйелі, Елена Боннэрмен бірге Мәскеуден жер аударылған. 1986 жылдың соңына қарай Михаил Горбачёв батыс мемлекеттерінің қысымына ұшырап, Сахаровқа Мәскеуге қайтуға рұқсат беруге мәжбүр болады.

## Отбасы
1942 жылы университетті үздік бітіріп, Поволжьедегі әскери зауытқа жіберілді. 26 жасында  А.Сахаров физика математика ғылымдарның докторы дәрежесіне ие болды.

Аса құпия жағдайда жұмыс істеген А.Сахаров, И,Томм  және олардың әріптестері сутек бомбасын жасап шығарды, ол 1953 жылы тамыза сынақтан өткізілді.

А.Сахаров ядролық қаруды жетілдіру саласында жұмыс істеді. Алайда, уақыт өте келе онда ядролық сынақтарға қарсы наразылық сезімі оянды.

1943 жылы Андрей Сахаров К. А. Вихиреваға үйленіп, 1969 жылы әйелі обадан қаза тапқанша, некеде болады. Олардың үш баласы болды - екі қыз бен бір ұл бала (Татьяна, Любовь, Дмитрий).

1970 жылы ғалым  Е. Г. Боннэрмен танысып, 1972 жылы оған үйленеді. Оның ересек екі баласы болады (Татьяна, Алексей). А. Д. Сахаровтың балалары ересек азаматтар болатын. Сахаровтың кенжесі, Дмитрийді оның қызы Любовь қол астына алды. Екеуінің ортақ балалары болған жоқ.

## Ғылыми еңбегі
* КСРО-дағы алғашқы сутегі бомбасын жасаушылардың бірі (1953). Оның еңбектері магниттік гидродинамика, плазма табиғаты, басқарылатын термоядролық синтез, элементар бөлшектер, астрофизика мен гравитация тақырыптарына жазылған.  
* 1950 жылы А. Д. Сахаров пен И. Е. Тамм плазманың магниттік термооқшаулану принципін қолдану арқылы энергетикалық мақсаттарға бағытталған басқарылатын термоядролық реакцияны жүзеге асыру идеясын жасады.                     
* Сахаров - элементар бөлшектер мен космологиядан жазылған қайталанбас еңбектердің авторы.
* Мюондық катализ (1948, 1957), магниттік кумуляция және магниттік жарылғыш генераторларды жасауға еңбек еткен (1951—1952); алғашқы рет индукцияланған гравитация мен нөлдік лагранжиан идеяларын ұсынған.

## Сыртқы сілтемелер
* Calendar Naţional., Chişinău, Biblioteca Naţională a Republicii Moldova, 2006, p.&nbsp;161
* Большой Российский энциклопедический Словарь. Репринтное издание. М., Научное издательство Большая Российская энциклопедия, 2009.
* А. Д. Сахаров, Воспоминания (1978—1989). 1989 г
* Тревога и надежда: в 2 т.: Статьи. Письма. Выступления. Интервью (1958—1986) / Сост. Боннэр Е. — М.: Время, 2006.

## Дереккөздер

Санат:Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:КСРО ғалымдары
Санат:Физиктер
Санат:КСРО физиктері
Иско

**Франсииско Роман Аларкон Суарес** (исп. *Francisco Román Alarcón Suárez*), көбінесе **Иско** деп атайды (исп. *Isco*; 1992 жылы 21 сәуірде Бенальмадена  қаласында Андалусияда туылды) — испаниялық футболшы, «Реал Бетис» футбол клубы мен Испания ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. Лондондағы Олимпиада ойындарының қатысушысы.

## Клубтағы мансабы
### Валенсия
Иско жалпы Валенсияның тәрбиеленушісі.Алғаш матчын Испания Кубогінде «Логроньес» клубына қарсы өткізіп, дубль жасады. Алғаш рет Ла Лигада 2010 жылы 14 қазанда «Хетафе» командасына қарсы өткізіп, «Валенсия» 2 : 0 есебімен жеңіп, Иско 73 минутта шықты.

2010/2011 маусымда Иско қосалқы команданың құрамында ойнап,15 гол соғып, командасына үшінші дивизионға шығуға көмектесті.
### Малага
2011 жылы шілденің ортасында Малага Исконы 6 млн.еуроға сатып алды.Алғаш матчын 22 қыркүйекте Барселонаға қарсы өткізді. Ал 21 қарашада алғаш голын Расинга клубының қақпасына соқты.

2012 жылы Малаганың алғаш Чемпиондар Лигасындағы ойынында,Иско екі гол соғып , Зенит клубын 3:0 есебімен жеңді.

2012 жыл біткеннен кейін Иско **Golden Boy** лауызымын жеңді.

Барлығы Малага үшін жас талант 65 матч ойнап, 14 гол соқты.

### Реал Мадрид
2013 жылы 27 маусымда Иско Реал Мадридқа көшіп,5  жылдық контракка қол қойды. Трансфер құны 30 млн.еуро болды. 18 тамызда алғаш матчын ойнап,«Бетис» клубына гол соғып,сондай-ақ Карим Бенземаға нәтижелі пас шығарды. 1 қыркүйетке «Атлетик Бильбаоға» алғаш дубльін жасады.17 қыркүйекте Иско Чемпиондар Лигасындағы алғаш гол Галатасарай клубына тығып , Криштиану Роналдуға голдық доп шығарды

## Ұлттық құрамадағы мансабы
2013 жылы 6 ақпанда алғаш ойының жолдастық Уругвайға қарсы ойында өткізіп,2 таймда Андрес Иньестаны ауыстырып шықты.

## Жетістіктері

### Командалық
«Реал Мадрид»

* Испания чемпионы (2): 2016/17, 2019/20, 2021/22
* Испания кубогы: 2013/14
* Испания суперкубогы (2): 2017, 2019/20, 2021/22
* Чемпиондар лигасы (4): 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2021/22
* УЕФА суперкубогы (3): 2014, 2016, 2017
* Клубтар әлем чемпионаты (4): 2014, 2016, 2017, 2018

### Жеке

* Жылдың жаңа есімі: 2012
* Golden Boy жүлдесі: 2012

## Сілтемелер
* soccerway сайтында профилі 
* transfermarkt сайтында профилі

Санат:Испания футболшыларыСанат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары

Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Малага ФК ойыншылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Севилья ФК ойыншылары
Санат:Реал Бетис ФК ойыншылары
Бешикташ

**«Бешикташ»** (түр. *Beşiktaş Profesyonel Futbol Takımı*)  — Ыстамбұлдың Бешикташ ауданындағы Түркияның футбол клубы.

## Тарихы
Клуб 1903 жылы "Бешикташ Берекет" гимнастикалық клубтың жанынан құрылған. 1911 жылы «Валидечесме» және «Базирет» бірігіп, қазіргі атауға ие болды. 1924 жылы "Галатасарай", "Фенербахче" клубтарымен бірге Ыстанбұл футбол лигасының негізін қалаушылардың бірі болды.

Түркия ұлттық чемпионатының алғашқы маусымында-ақ "Бешикташ" чемпион атанды. 


## Жетістіктері

### Ұлттық

* Түркия чемпионаты**:**
** **Чемпион (20):** 1934, 1941, 1944, 1947, 1951, 1956/57, 1957/58, 1958/59, 1959/60, 1965/66, 1966/67, 1981/82, 1985/86, 1989/90, 1990/91, 1991/92, 1994/95, 2002/03, 2008/09, 2015/16, 2016/17.
** **Вице-чемпион (19):** 1938, 1941, 1945, 1946, 1946, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1967/68, 1973/74, 1984/85, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1992/93, 1996/97, 1998/99, 1999/00, 2006/07.

* Түркия кубогы**:**
** **Жеңімпаз (9):** 1974/75, 1988/89, 1989/90, 1993/94, 1997/98, 2005/06, 2006/07, 2008/09, 2010/11.
** **Финалист (6):** 1965/66, 1976/77, 1983/84, 1992/93, 1998/99, 2001/02.
* **Түркия суперкубогы:**
** **Обладатель (8):** 1967, 1974, 1986, 1989, 1992, 1994, 1998, 2006.
** **Финалист (11):** 1966, 1975, 1977, 1982, 1990, 1991, 1993, 1995, 2007, 2009, 2017.
* Ататүрік кубогы**:**
** **Жеңімпазы (1):** 2000

### Халықаралық

* УЕФА кубогы/Еуропа лигасы
** **Ширек финал** (**2**): 2002/03, 2016/17
* **УЕФА Чемпиондар кубогы**
** **Ширек финал** (**1**): 1986/87

### Аймақтық

* **Ыстанбұл футбол лигасы:**
** **Чемпион (13):** 1923/24, 1933/34, 1938/39, 1939/40, 1940/41, 1941/42, 1942/43, 1944/45, 1945/46, 1949/50, 1950/51, 1952, 1953/54.
** **Вице-чемпион (6):** 1932/33, 1943/44, 1947/48, 1948/49, 1952/53, 1954/55.
* **Ыстанбұл кубогы:**
** **Жеңімпаз (2):** 1944, 1946


## Сілтемелер
http://www.bjk.com.tr/tr

https://www.facebook.com/Besiktas

Санат:Түркия футбол клубтары
Анатолий Иванович Акимов

**Анатолий Иванович Акимов** (1947, 15-қараша, Мәскеу, РКФСР, КСРО — 2002, 28 маусым, сол жерде) — Кеңес Одағының су добы спортшысы (ватерполисті), Кеңес Одағының спортқа еңбегі сіңген шебері (1972).

Мәскеуде туған, ЦСК ВМФ (Мәскеу) командасының құрамында ойнап, өмір бойы осы командаға қызмет еткен. Көптеген жылдар бойы су добы чемпионаттарында КСРО құрама командасында ойнаған. 

Владимир Акимовтың ағасы. 

2002 жылдың 26 маусымында Мәскеуде қаза табады, осы қаладағы Калитников зиратының 6-алаңында жерленген.

## Жетістіктері
* 1972 жылғы Олимпиада Чемпионы
* 1970 жылғы Еуропа чемпионатының Чемпионы 
* 1973 жылғы Әлем чемпионатының күміс жүлдегері
* 1965—1967, 1970, 1971, 1975, 1976 жылдардағы КСРО Чемпионы 
* 1967 жылғы КСРО халықтары Спартакиадасының Чемпионы

## Марапаттары
* "Ерен еңбегі үшін" медалімен марапатталған

## Дереккөздер

Санат:1947 жылы туғандар
Санат:2002 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шеберлері
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:15 қарашада туғандар
Санат:28 маусымда қайтыс болғандар
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша ватерполшылар
Санат:КСРО ватерполшылары
Санат:Су добынан Еуропа чемпиондары
Санат:Су добынан Олимпиада чемпиондары
Санат:1972 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Гидростатикалық парадокс

**Гидростатикалық парадокс** - ыдысқа құйылған сұйықтық салмағының сұйықтықтың ыдыс түбіне түсіретін қысым күшіне тең болмау жағдайы. Мыс., жоғары жағы біртіндеп кеңейе беретін ыдыстың түбіне түсетін қысым күші сұйықтық салмағынан аз, ал жоғары жағы біртіндеп тарыла беретін ыдыстың түбіне түсетін қысым күші сұйықтық салмағынан көп болады. Цилиндр пішіндес ыдыста бұл екі күш бірдей. Егер пішіні мен түбінің ауданы әр түрлі ыдыстарға бірдей деңгейде бір текті сұйықтықтар құйылса, онда олардың салмақтарының әр түрлі болуына қарамастан, ыдыс түбіне түсетін қысым күші бірдей әрі ол цилиндр пішіндес ыдыстағы сұйықтықтың салмағына тең болады. Өйткені қозғалмай тұрған сұйықтықтағы қысым оның бос бетінен есептелетін тереңдікпен сұйықтық тығыздығына тәуелді. Гидростатикалық парадоксты тұңғыш рет француз ғалымы Б.Паскаль Блез (1623-1662) 1954 жылы ашқан.

## Дереккөздер

Санат:Гидростатика
Санат:Физикалық парадокс
Бенедикт Хёведес

**Бенедикт Хёведес** (нем. Benedikt Höwedes; 1988 жылы 29 ақпанда Хальтерн-ам-Зе қаласында Солтүстік Рейн-Вестфалияда туылды) — неміс футболшысы,  қорғаушы

## Клубтағы  мансабы
2001 жылы Хеведес «Шалькенің» академиясына барды. 2003 жылы «Шальке 19 жасқа дейін» командасының капитаны атанып, елдің чемпионы атанды.

2007 жылы клубпен алғашқы профессионалды  2010 -ға дейінгі үш жылдық  контракка қол қойып, ресми ойыншысы атанды. 2007 жылы 3 қазанда алғаш ойынының қонақ ойында, яғни Чемпиондар лигасындағы «Русенбор» клубымен өткізіп, 2:0 есебімен жеңіске жетті. 3 күннен соң Бенедикт алғаш Бундеслигадағы ойынының «Карлсруз» клубымен өткізді.

2008 жылы 19 қазанда клубтағы алғаш голын «Гамбург» командасының қақпасына соқты.

2008 жылы желтоқсанда контрактың 2014-ке дейін созды.

2013 жылы 9 наурызда контракты 2017-ге дейін созды.

## Ұлттық құрамадағы мансабы
нобай|Әлем чемпионатының финалында
2009 жылы жастар арасындағы Еуропа чемпионы атанды. Осы турнирде барлық мачта ойнап, 1 гол соқты.

2011 жылы 29 маусымда негізгі құрам үшін алғаш матчын Уругвай командасына қарсы өткізіді.

## Жетістіктер
### Клубтық
***'Шальке 04***' 
* Бундеслиганың вице-чемпионы:2009/10
* Германия Кубогінің иегері: 2010/11
* Германия Суперкубогінің иегері: 2011

**Ювентус**
*Италия чемпионы: 2017/18
*Италия кубогы: 2017/18
### Ұлттық құрамада
* Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2009
* Еуропа чемпионтының қола медаль иегері: 2012 
* Әлем чемпионы : 2014

### Жеке
* Фринц Вальтер 19 жасқа дейін, алтын медаль: 2007

## Сілтемелер
* Футболисттің ресми сайты
*   Шальке 04 клубының ресми сайтында профилі

Санат:Германия футболшылары
Санат:Еуропа чемпиондары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары
Гидроэлеватор

**Гидроэлеватор **(гидро.., және лат.elevator-көтеруші) - сұйық пен су қоспаларын айдайтын және жоғары көтеретін ағынды сорғы. Ол сопло, араластыру камерасы, диффузордан құралады (суретті қара). Гидроэлеватор жұмысы соплоға қысыммен келтірілген сұйықтық ағынының энергиясын пайдалануға негізделген. Су соплодан үлкен жылдамдықпен ағып шыққан кезде, оның қысымы күрт азаяды. Осының салдарынан араластыру камерасына тасымалданатын материал еніп, су ағынымен араласып, диффузорға жеткізіледі. Онда қоспаның жылдамдығы кемиді де, судың қысымы артады (су су ағынының кинетикалық энергиясының біразіы потенциалдық энергияға түрленеді). Сол себепті қоспа құбырлар арқылы әрі қарай көтеріледі. Гидроэлеватор - қарапайым құрал. П.ә.коэфф. 20-25%-тен аспайды. Гидроэлеватор су қоспаларын едеуір қашықтыққа (бірнеше жүз метрге дейін) жеткізу үшін, тау-кен және құрылыс жұмыстарын гидромеханикаландыру, байыту, комбайн өндірісі қалдықтарын тазарту, құм, жарықшақ тасты тасымалдау, тереңнен су тарту, сұйықтан бөлініп алған қоймалжыңды басқа жаққа айдау, т.б. үшін пайдаланылады.

Гидроэлеватортар Қазақ су ғылыми-зерттеу институтында, Тараз мемлекеттік университетінде зерттелуде (Ә.Жанғары, Ә.Әбдіманапов, Ж.Қасымбеков, И.Сейтасанов, т.б.). Гидроэлеваторлардағы процестерді тиімді басқару үшін ұсынылған арынды ағынды қабылдау камерасына бұрап шығару, арынсыз сұйықты бұрап сору және екі ағынды да бұралған күйінде араластырып айдау әдістері эжекция коэффициентін едәуір жоғарлатты.

## Дереккөздер

Санат:Гидродинамика
Кевин Гросскройц

**Кевин Гросскройц** (нем. Kevin Großkreutz; 1988 жылы 19 шілдеде Дортмунд қаласында Германияда туылды) — неміс футболшысы, жартылай қорғаушы.

## Мансабы
Кевин футболмен Дортмундта айналыса бастады. Алғаш «Кеммингхаузен» және «Меркур» клубтарында өнер көрсетті. Кейінірек «Боруссия» академиясына көшті. 14 жасында Ален қаласынан «Рот-Вайсс» клубына көшті. 
нобай|солға|Әлем чемпионы 2014 жыл
2006 жылы 16 қыркүйекте алғаш профессионалді ойының «Вердер» клубына қарсы ойнады. Алғаш маусымнан ақ Кевин негізгі құрамға ілігіп, 27 матч өткізіп, 5 гол соқты. Ал келесі маусым Кевин үшін сәтті өтті, себебі 35 матч өткізіп, 12 гол соқты. Ал командасы екінші Бундеслигаға шықты.

2009 жылы екінші Бундеслигада 33 матч ойнап, 6 гол соғып, 6 рет голдық доп шығарды. Содан «Боруссия» Кевинді қайтадан қайтарып алды. 8 тамызда «Боррусия» үшін алғаш матчын «Кельн» клубына қарсы өткізді. Ойын 1:0 есебімен Дортмундытар үшін аяқталды. Алғашқы маусымнан ақ Кевин «Боруссияның» негізгі құрамына тұрақталып қалды.

## Ұлттық құрамадағы мансабы
Алғашында 19 жасқа дейігі  және 20 жасқа дейінгі Германия құрамасында ойнады. 2010 жылы 13 мамырда алғаш рет негізгі құраммен Мальти құрамасына қарсы жолдастық матчта ойнады Кевин 57 минутта Тони Кроостың орнына шығып, жақсы ойын көрсетіп, көптеген жанкүйердің мақтауын алды.

## Жетістіктері

### Клубтағы
**Боруссия** 
*Германия чемпионы: 2011,2012
*Германия Кубогінің иегері: 2012 
*Германия Суперкубогінің иегері: 2013,2014
### Ұлттық құрама
* Әлем чемпионы: 2014
## Сілтемелер
 Боруссия Дортмундтың ресми сайтында профилі

weltfussball сайтында профилі

Санат:1988 жылы туғандар
Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары

Санат:Штутгарт ФК ойыншылары
Санат:Галатасарай ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Константин Петрович Белов

**Константин Петрович Белов** (1911, 4-қараша, Егорьевск, Рязань губерниясы — 2001, 19-маусым) — Ресейлік физик-тәжірибеші, физика-математика ғылымдарының докторы, М. В. Ломоносов атындағы сыйлықтың лауреаты, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты; Магниттік механикалық құбылыстар магниттік құбылыстар табиғаты бойынша маман; Кеңес Одағындағы физик-магнитологтардың алғашқы мектебінің негізін салушы.

## Өмірбаяны
Қарапайым жұмысшы отбасында дүниеге келген. 1934 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультетін бітіріп шықты. Осы университеттің аспирантурасында оқып, аяқтағаннан кейін, ММУ-да алдымен көмекші, кейінірек доцент, одан соң профессор және кафедра басшысы қызметтерінде жұмыс істеді. 1954 жылдан бастап - ММУ-дағы жаратылыстану факультетінің жалпы физика кафедрасының басшысы. Мәскеу мемлекеттік университетінде магнетизм мәселелерін зерттейтін зертхана ашты.

## Ғылыми еңбегі
Зерттеу саласы - магниттік құбылыстардың табиғаты. Қатты заттардың магнетизмін зерттейтін ғылымның негізін салушы.

Ғылыми еңбегін парапроцестер кезіндегі құймалар мен ферромагнетиктердегі электр және магниттік созылу құбылыстарын зерттеуден бастады. Соғыстан кейінгі жылдарда ферриттердің магниттілігін зерттеу жұмыстарын басқарады. Ферро- және ферримагнетиктердегі фазалық ауысу зерттеулерінің негізін салушылардың бірі. Шәкірттерімен бірге урандық қосылыстардағы алапат магниттік стрикция құбылысын байқады.

«Журнал экспериментальной и теоретической физики» журналының редакторлар алқасының мүшесі болған.

## Жұмыстары
* " Успехи физических наук" журналындағы К. П. Беловтың мақалалары шыққан.

## Шәкірттері
Оқытқан шәкірттерінің ішінде 10 физика-матматика ғылымдарының докторлары мен 50 физика-математика ғылымдарының кандидаттары бар.

## Дереккөздер

Санат:Ресей физиктері
Санат:Ресей ғалымдары
Юрий Николаевич Бабаев

**Юрий Николаевич Бабаев **(1928, 21 мамыр, Мәскеу — 1986, 6 қазан,  Мәскеу) — Кеңес Одағының физигі, КСРО Ғылым Академиясының мүшесі, Социалистік Еңбек Ері. Ядролық физика саласының маманы. Ататегі бойынша әзірбайжан.

## Биографиясының кезеңдері
* 1950 ж. - Ю. Н. Бабаев Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультетін үздік бағасымен бітіріп шықты.
* 1951 ж. - № 11 Құрастыру бюросының  А. Д. Сахаров басқаратын бөлімінде алғашқы сутегі бомбасын жасауға қатысады.  
* 1955 ж. - Ю. А. Трутневпен бірге сутегі заряды құрылымының екісатылы физикалық жүйесін жасау принципін ұсынды.
* 1968 ж. 26 қараша - Ю. Н. Бабаев КСРО Ғылым Академиясының ядролық физика бөлімінің мүшесі болып сайланып, тәжірибелік ядролық физика мамандығында жұмыс жасады. 
* 1986 ж. 6 қазан -  Ю. Н. Бабаев Мәскеу қаласында қайтыс болды.

## Марапаттары
* Социалистік Еңбек Ері
* Екі рет Ленин орденімен марапатталған (1956, 1962).
* "Еңбек Қызыл Туы" орденімен марапатталған (1975).
* "Еңбегіндегі Ерлігі үшін" орденмен марапатталған (1975).
* 1953 жылы ғалым Сталин сыйлығының лауреаты атанды, ал 1959 жылы Ленин сыйлығының лауреаты атанған.
* 2000 жылы Юрий Николаевичқа Ресей Федерациясының Мемлекеттік сыйлығы берілген.

## Дереккөздер

Санат:21 мамырда туғандар
Санат:Мәскеуде туғандар
Санат:Әзербайжандар
Санат:6 қазанда қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:КСРО Ғылым Академиясының академиктері
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:Ресей мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:КСРО ғалымдары
Санат:Ресей ғалымдары
Санат:КСРО физиктері
Санат:Ресей физиктері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:XX ғасыр физиктері
Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультеті түлектері
Санат:Еңбектегі ерлігі үшін медалінің иегерлері
Гипоплазия

**Гипоплазия**, гипогенез (гипо.., және генез) - тіннің, мүшенің, дененің бір бөлігінің немесе тұтас организмнің жетілмеуі. Мысалы, адамның аяқ-қолындағы саусақтары әдеттегіден кем болуы; көк ет күмбезі қабатындағы бұлшық еттердің жеткіліксіз дамуынан оның пішінінің өзгеруі және тағы басқа.

## Дереккөздер

Санат:Физиология
Дмитрий Иванович Блохинцев

**Дмитрий Ива́нович Блохинцев **(1907, 29-желтоқсан, Мәскеу — 1979, 27-қаңтар, Дубна) — Кеңес одағының физигі, КСРО Ғылым академиясының мүшесі (1958), ӨКСР Ғылым академиясының мүшесі, Кеңес Одағы Коммунистік Партиясының 1943 жылдан бергі мүшесі.

## Өмірбаяны
Бала кезінен ұшақ және зымыран жасаумен қызыққан ғалым, дифференциалды және интегралды есептеулердің негізін өз бетімен оқып, В. Оберт пен М. Фалирдің жұмыстарымен танысып,  К. Э. Циолковскиймен хат жазысып тұрған.

ММУ-дың физика факультетін аяқтап (1930), осы университетте білім берумен айналысты (1936 жылдан бастап - профессор, одан кейін теориялық ядролық физика кафедрасының басшысы). ММУ-дың физика факультетіндегі ядролық физика бөлімінің негізін қалаған. 1935—1947 жылдар аралығында КСРО Ғылым Академиясының Физика институтында қызмет атқарған.

1947 жылдан бастап — Обнинск қаласындағы ғылыми зерттеу зертханасының директоры, осы зертхана негізінде кейінірек Физика-энергетикалық институттың негізін қалады.

Дубна қаласындағы Біріккен ядролық зерттеулер институтының негізін қалаушылардың бірі. 1956 жылы он бір республиканың Өкілетті Уәкілдерінің Комитеті бірауыздан оны осы институттың алғашқы директоры етіп сайлады.

1956—1965 жылдар аралығында БЯЗИ-дың директоры, 1965 жылдан бастап — БЯЗИ-дың теоретикалық физика зертханасының директоры

## Библиография

### Кітаптар
* Блохинцев Д. И. «Теория относительности Эйнштейна». — М.; Л.: Гостехиздат, 1940.
* Блохинцев Д. И. «Акустика неоднородной и движущейся среды». (1-е изд. — 1946 год) — 2-е изд., М.: Наука, 1981.
* Блохинцев Д. И. «Принципиальные вопросы квантовой механики». — М.: Наука, 1966 г.
* Блохинцев Д. И. «Рождение мирного атома». — Дубна, 1970.
* Блохинцев Д. И. «Основы квантовой механики». — 5-е изд., М.: Наука, 1976.
* Блохинцев Д. И. «Квантовая механика (лекции по избранным вопросам)». 1981.
* Блохинцев Д. И. «Квантовая механика». — М.: Атомиздат, 1981.
* Блохинцев Д. И. «Пространство и время в микромире». — 2-е изд., М.: Наука, 1982.

### Басқа
* «Успехи физических наук» журналындағы Д. И. Блохинцевтың ғылыми мақалалары

## Дереккөздер
* Раздел книги Лорена Грэхэма «Естествознание, философия и науки о человеческом поведении в Советском Союзе», посвященный Д. И. Блохинцеву
* Б. М. Барбашов. Дмитрий Иванович Блохинцев (К шестидесятилетию со дня рождения) «Успехи физических наук». 1968. т. 94, в. 1. стр. 185—186.
* Б. М. Барбашов, А. В. Ефремов, В. Н. Первушин. Дмитрий Иванович Блохинцев. Очерк научной деятельности.
* Храмов Ю. А. Блохинцев Дмитрий Иванович // Физики: Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и дополн. — М.: Наука, 1983. — С. 34. — 400 с. — 200 000 экз. (в пер.)

Санат:КСРО физиктері
Санат:КСРО ғалымдары
Санат:Академиктер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Мәскеуде туғандар
Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультеті түлектері
Матс Хуммельс

**Матс Юлиан Хуммельс** (нем. Mats Julian Hummels; 1988 жылы 16 желтоқсанда Бергиш-Гладбах қаласында Солтүстік Рейн-Вестфалияда туылды) — неміс футболшысы, "Боруссия Дортмунд" клубының капитаны және Германия ұлттық құрмаcының қорғаушысы.

Матс — бапкер Херман Хуммельстің ұлы және «Унтерхахинга» клубының қорғаушысы Йонас Хуммельстің ағасы.

## Мансабы
Әкесі бапкер болған мюнхендік «Баварияның» тәрбиеленушісі. Алғашында жартылай қорғаушысы позициясында ойнап, кейін толықтай қорғаушы позициясына ауысты.

2005 жылдан бастап Баварияның екінші командасының құрамында болып, 42 матч өткізіп, 5 гол соқты.

2006/2007 маусымнан бастап Матс Баварияның негізгі құрамымен жаттыға бастады,ал 2007 жылы 2 жылдық контракка қол қойды. Алғаш Бундеслигада 2007 жылы 19 мамырда «Майнц  05» клубына қарсы ойнады .

2008 жылы 3 қаңтарда «Боруссия Дортмунд» Хуммельсті жалға алып, 2007/08 маусымды аяқтау керек болды. «Боруссияда» бас бапкер Юрген Клопптың арқасында негізгі құрамға тез ілігіп, 2009 жылы 1 шілдеде клуб Матсты «Бавариядан» 4 миллион 200 мың евроға сатып алды.
нобай|Әлем чемпионатының финалында
2010/11 маусымда Матс «Боруссиямен»  Бундеслига чемпионы атанды. Матс содан бері 122 матч өткізіп, Германия чемпионатындағы ең үздік қорғаушылардың бірі болды. 2014/15 маусымы басталмай тұрып, Матс «Боруссияның» жаңа капитаны атанды.

## Жетістіктері
### Клубтағы
**Боруссия Дортмунд**
*Германия чемпионы:2011, 2012 
*Германия Кубогінің иегері: 2012
*Германия Суперкубогінің иегері: 2013,2014

**«Бавария (Мюнхен)»**

* Германия чемпионы (**3**): 2016/17, 2017/2018, 2018/19
* Германия суперкубогы (**3**): 2016, 2017, 2018
* Германия кубогы: 2018/19

### Ұлттық құрамада
*Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2009
*Еуропа 2012 чемпионатының қола медаль иегері: 2012
*Әлем чемпионы: 2014

### Жеке
* Бундеслиганың үздік қорғаушысы: 2013/2014

## Сыртқы сілтемелер
* Боруссия Дортмундтың ресми сайтында профилі 
* fussballdaten сайтында профилі

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бавария ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Николай Николаевич Боголюбов

**Николай Николаевич Боголюбов** (1940 жылдың 7-наурыз, Киев) — Ресейлік физик-теоретик, математикалық физика мен статикалық физика салаларының маманы, физика-математика ғылымдарының докторы, Ресей Ғылым Академиясының мүшесі, Ресей Ғылым Акедемиясының құрамындағы В. А. Стеклов атындағы Математикалық институттың басты ғылыми қызметкері. Физик-теоретик, математик, әрі академик болған Н. Н. Боголюбовтың ұлы.

## Өмірбаяны
Киев қаласында дүниеге келген. Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультетін тәмамдаған (1963). Физика-математика ғылымдарының докторы, профессор (1971), Ресей Ғылым академиясының мүшесі (1991).

Ресей Ғылым Акедемиясының құрамындағы В. А. Стеклов атындағы Математикалық институтта және ММУ-дың физика факультетінің квант статистикасы кафедрасында жұмыс істейді. Мақалалары математикалық, теоретикалық физика және статикалық механиканы зерттеудің математикалық әдістеріне арналған.

## Жұмыстары
Жалпы жұмыстар саны - 80, оның жетеуі - кітап, үшеуі - монография.

### Кітаптары
* Боголюбов Н. Н. (мл.) Метод исследования модельных гамильтонианов. — М.: Наука, 1974.
* Боголюбов Н. Н. (мл.), Садовников Б. И. Некоторые вопросы статистической механики. — М.: Высшая школа, 1975.
* Боголюбов (мл.) Н. Н., Бранков Й. Г., Загребнов В. А., Курбатов А. М., Тончев Н. С. Метод аппроксимирующего гамильтониана в статистической физике. — София: Изд-во Болгарской Академии Наук, 1981.
* Боголюбов Н. Н., Боголюбов Н. Н. (мл.) Введение в квантовую статистическую механику. — М.: Наука, 1984.
* Митропольский Ю. А., Боголюбов Н. Н. (мл.), Прикарпатский А. К., Самойленко В. Г. Интегрируемые динамические системы: спектральные и дифференциально-геометрические аспекты. — Киев: Наукова думка, 1987.
* Боголюбов Н. Н., Боголюбов Н. Н. (мл.) Аспекты теории полярона. — Дубна: ОИЯИ, 1981.
* Боголюбов Н. Н. (мл.), Садовников Б. И., Шумовский А. С. Математические методы статистической механики модельных систем. — М.: Наука, 1989. ISBN 502013936X.
* Bogolubov N. N., Bogolubov N. N., Jr. Polaron Theory. Model Problems. — New York, London: Gordon and Breach Science Publishers, 2000. ISBN 9056991620.

## Дереккөздер

Санат:Ресей физиктері
Санат:Ресей ғалымдары
Санат:Академиктер
Санат:7 наурызда туғандар
Санат:Киевте туғандар
Санат:Физика-математика ғылымдарының докторлары
Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультеті түлектері