Ақпараттық шу

Ақпараттық шу - бұл ХХ ғасырда пайда болған мәдени феномен, оның мәтінінде оның түсінуін қиындататын, айтылғанның мағынасын бұрмалайтын немесе оның мазмұнын адекватты түсінуге толықтай кедергі жасайтын элементтердің болуын сипаттайды. Ақпараттық шудың тұжырымдамасы заманауи медиа кеңістігі мен қоғамның «шамадан тыс жүктелуі» жағдайында ақпаратты тарату тәсілдерін білдіреді.
Ақпараттық шу (немесе ақпараттың шамадан тыс жүктелуі) ақпараттың көптігі жағдайында пайда болады («қайта ақпарат»), нәтижесінде жеке тұлғаның жағдайды адекватты талдау қабілетіне кері әсерін тигізеді және ақпараттық хабарламалардың көптігінен туындаған шамадан тыс жүктеме салдарынан алынған ақпаратты «сүзгіден өткізеді». Айта кету керек, бұл тұжырымдама, көпшіліктің пікіріне қайшы, Интернеттен бұрын пайда болған және әдеби шығармаларда ішінара сипатталған (атап айтқанда, 1970 жылы Элвин Тоффлердің «Болашақтың соққысы» кітабында). 

Кейіннен бұл термин кең тарады: Билл Гейтс 1996 жылы шыққан «Болашаққа жол» кітабында бұл құбылыстың,  «ақпараттың шамадан тыс жүктелуі өте жиі кездесетінін» атап өтті. Бұдан зерттелетін тұжырымдаманы тек онлайн-сферамен байланыстыруға болмайды деген тұжырым шығады: Интернет бүкіл әлемде қолданылатын желіге айналғанға дейін, ақпараттың шамадан тыс жүктелу проблемасы орын алды (мысалы, дәстүрлі БАҚ-та).
Бұл құбылыс Роберт Уилсонның «Менің өлімнен кейінгі өмірім» кітабында толығырақ сипатталған. Тараулардың бірінде («Ақпараттың шамадан тыс көптігі») автор Орсон Уэллстің «Зұлымдық мөрінен» кадрға мысал келтіре отырып, кадрларды редакциялау және дұрыс таңдалған музыкалық реттілік сияқты әдісті насихаттау тәсіліне айналдырып, ақпаратты бұрмаланған қабылдауды әдейі тудыруы мүмкін екенін көрсетеді.

## Ақпараттық шудың түрлері
Бұл құбылысты талдау барысында Молдавия ғалымы Аркадий Дмитриевич Урсул берген жіктеуге назар аударған жөн. Сонымен, профессор ақпараттық шудың екі тобын ажыратады:  Жеке тұлға үшін маңызды емес ақпараттың көптігінен туындайтын шу;
Бұл шудың түрін сонымен бірге қайталанатын ақпараттың көптігінің салдары деп түсінеміз. Сонымен, Урсул жарнамалық хабарламаларды, кез-келген насихаттық ақпаратты, спамдарды және контексттік жарнаманы «шудың» бірінші тобына жатқызады. 
Екінші топ, өз кезегінде, ақпараттармен толтырылған және алушыға қажетті хабарламалардан тұрады, бірін-бірі қайталайды. Оған жазбалар мысал бола алады.
Алайда, ақпараттық шу әдетте қасақана (қасақана) және білінбейтін болып бөлінеді. Әдейі шу - бұл көбінесе дезинформация процесімен теңестірілген ақпараттық фон. Басқаша айтқанда, қасақана «шудың» пайда болуын информаторлар ақпараттық хабарламалардың көптігіне және тіпті шектен тыс көптігіне сүйенетін, алушылардың ақпаратты қабылдауының күрделілігіне, сонымен қатар шындық пен фантастика арасындағы шекараны анықтауға әкеліп соқтыратын жасанды жағдай жасау ретінде сипаттауға болады. Бұл мәселені кеңінен зерттелген деп атауға болмайды: ғалымдар медиа мәтінді талдау кезінде туындайтын мәселелерге мұқият назар аударғанына қарамастан, «ақпараттық шу» ұғымы ғылым тұрғысынан қамтылмаған күйінде қалып отыр.

### Ғылыми көзқарастар

Сонымен, филология ғылымдарының кандидаты А.В.Кузнецова ақпараттық шу - бұл «ақпаратты қабылдауға кедергі келтіретін - оны бұрмалайтын немесе қабылдау мүмкін болмайтын мәтіннің формальды ұйымының элементтері» [1] деп атап өтті. С.П.Мясоедов өзінің «Мәдениетаралық шок және типтік коммуникациялық қателіктер» кітабында өз кезегінде мынаны ескертеді: коммуникативті (ақпараттық) шу - бұл берілген ақпаратты қабылдауға кедергі болатын кез келген себептер мен факторлар .[2]
Олег Строкатый өзінің «Нарықты дамыту теориясы. Тұтыну психологиясы »тұжырымдамасына келесі анықтаманы береді:« Ақпараттық шу »- бұл барлық ақпарат, эмоционалды және логикалық тұрғыдан пайдалы және пайдасыз, ол нарыққа бөліктермен беріледі. Түпкі мақсат - қызығушылық сезімін ояту, ол үшін ең жақсы ақпарат таратушылар - бұқаралық ақпарат құралдары қолданылады »[3].«Сұрақтар мен жауаптардағы коммуникация менеджменті» кітабының авторы Инна Марусеваның айтуынша, ақпараттық шу - бұл «келіп түсетін ақпараттың көптігі оның көп бөлігін маңызды емес ететін кезде (яғни пайдалы сигнал емес, атап айтқанда« шу »), оны сүзіп алу өте қиын». [4]
Жоғарыда келтірілген анықтамалар бір-бірін мағыналық жағынан қайталайды; барлық зерттеушілер келіседі: ақпараттық шу алушының ақпараттық хабарламалардың шексіз ағынында өзі үшін маңызды ақпаратты адекватты тану қабілетіне зиянды әсер етеді.
#### Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

# 1 Кузнецова А. В. Проблемы информации и энтропии в медиатексте // Ростов н/Д : автореф. дис. канд. филол. наук. — 2012. — С. 9.
# 2 Мясоедов А. Н., Чумаченко А. П. Менеджмент: Учебное пособие. — 4. — М.: МГИУ, 2008. — С. 318.
# 3 Строкатый О. М. Теория развития рынка. Психология потребления. — Омега-Л, 2016. — 380 с. — ISBN 978-5-370-03871-6.
# 4  Марусева И. В. «Коммуникационный менеджмент в вопросах и ответах». — Директ-медиа, 2014.
#