open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қарағанды облысының ғарыш саласы

Байқоңыр ғарыш айлағы Қызылорда облысының Қармақшы елді мекененінде орналасқан.

1955 жылы 2 ақпанда ракета полигонын, болашақ «Байқоңыр» ғарыш айлағын құру туралы КСРО Министрлер Кеңесінің қаулысына қол қойылды. Ғарыш айлағының аумағы солтүстіктен оңтүстікке дейін 85 км-ге батыстан-шығысқа 125 км-ге созылды. Одан басқа да ғарыш айлағына ракеталардың құлаған сатыларына арналған 22 алау аумағы 4,8 млн. га жер берілген.

Өткен уақытта ғарыш айлағының 1200 ғарыш аппараттары мен планетааралық баллистикалық ракеталар ұшырылған.

50 жыл бойы «Байқоңыр» ғарыш айлағында өте маңызды ғылыми-техникалық шаралар жүзеге асырылды.

Байқоңырды алғаш ашушылардың ішінде біздің жерлестеріміз де болды. Омарбаев Марат Шәріпұлы «Инфракос» Ұлттық аэроғарыш агенттігінің құрамындағы Республикалық кәсіпорнының гендиректоры. Оның қатысуымен «Энергия - Боран» старттық және қондырғы комплекстері Байкоңыр ғарыш айлағының арнайы объектілерімен және де басқа ракета-ғарыш комплекстері құрылды.

Ғарыштық кемелердің қонған жерлерінде өз уақытында мемориалдық іргетастар тұрғызылған. Ғарышкер жер есімдері Қарағанды қаласының құрметті азаматтарының кітабына енген. Ғарышкерлерге арнап Қарағандыда «Қарағанды - космос гавань» атты дөңгелек үстел медалы әзірленген. Олардың есімдері біздің облыстың қалаларының көшесі мен алаңдарына берілген Қарағандыда бірінші ғарышкер Ю.Гагариннің есімінде алаң және В. Терешкова атындағы көше бар.

Қазақстанның тұңғыш ғарышкер-ұшкышы Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров.

Т. Әубәкіров ең алғашқы ғарышкер қазақ. Ол 1991 жылдың 2 қазанында «Союз ТМ-13» траспорттық кемесінде, «Мир» станциясында, кеңестік-австриялық экипаж құрамында кеме командирі, полковник А. Волков пен Австрия өкілі зерттеуші-ғарышкер Франк Фибек ұшқан. Т.О. Т.О. Әубәкіров 1946 жылы 27 шілдесінде Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы, М. Мамыраев атындағы ауылда дүниеге келген.
## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Санат:Ғарыш
Самсун

**Самсун** (қала) () – Түркияның солтүстігінде, Самсун илінің әкімшілік орталығы саналатын қала. Солтүстігінде Қара теңіз, шығысында Чаршамба, батысында Ондокузмайыс пен Бафыра, оңтүстігінде Кавак қалаларымен қоршалған. Халық саны 532 000 адам (2008 жыл). Самсун – Қара теңізіндегі Самсун айлағының жағалауындағы ең ірі порт. 1973 жылы жүк айналымы 1,5 миллион тоннаны құрады. Қалада теміржол станциясы мен әуежай орналасқан. Темекі шаруашылығымен айналысатын ауданның орталығы. Темекі, тамақ және химиялық өнеркәсіп дамыған.

## Дереккөздер


Санат:Түркия қалалары
Малатиа

**Малатиа** (, , ) – Түркияның шығысындағы Малатиа илінің әкімшілік орталығы. Халық саны 381 081 адам (2000 жылғы халық санағы). Теңіз деңгейінен орташа биіктігі – 954 м.  IV-XI ғасырларда қала Византияның құрамында болған. 1071 жылы Малазгирт шайқасында түрік селжүктері жаулап алып, Кония сұлтандығының құрамына кіреді. Халықтың көп бөлігін армяндар құраған. Осман империясы кезіндегі армян зұлматынан кейін тірі қалған армяндардың құрметіне Арменияның Ереван қаласындағы ауданға Малатья атауы берілген.

## Дереккөздер


Санат:Қалалар
Санат:Түркия
Қаһраманмараш

**Қаһраманмараш** (қала) (  Мараш) – Түркияның оңтүстік-шығысында, Қаһраманмараш илінің әкімшілік орталығы. Шығыс Тавр үстіртінің етегіндегі жазықтықта орналасқан қала. Халық саны 384 953 мың адам (2009 жылғы санақ нәтижесі). Б. з. д. 1000 жылы қаланың негізін хеттер қалаған. Рим және Византия империясы кезінде қала Цезария Германика атауымен аталатын. ХІІ ғасырдың басы мен ХІІІ ғасырдың аяғында Киликия атты армян мемлекетінің құрамына кірген. ХVI ғасырда Түркия өз қоластына алады. Көне Мараш орналасқан аймақтан 18 км қашықтықта ХVІI ғасырда қазіргі Мараш қаласы құрылады. 1973 жылға дейін қала Мараш атауымен аталған. Мараш қаласының маңында Фрацуз және армян легионының әскерлерін талқандап, жеңіске жеткен Түркия 1973 жылдың қазан айында Мараш атауының қасына Kahraman (Қаһарман) сөзін қосады. Тоқыма мата өнеркәсібі мен балмұздақ өндірісі дамыған.

## Дереккөздер


Санат:Қалалар
Ван

**Ван** (қала) (, ,  ) – Түркияның шығысындағы қала. Ван көлінің шығыс жағалауындағы Ван илінің әкімшілік орталығы мен ең ірі елді мекен. Көне атауы – Тушпа. Халық саны 381 163 адам (2010 жыл). 1893 жылы Осман мемлекеті кезінде жүргізілген халық санағында Ванда өмір сүретін тұрғындар саны 51 149 адамды құрады. Бұлардың көбісі армяндар еді (64,6 % - 33 053 адам). Сол кездері Вандағы Күрт және Түрік тұрғындарының жалпы саны – 18 096 адам. Халықтың 35,4 % мұсылман дінін ұстанатын.

## Дереккөздер


Санат:Қалалар
Санат:Түркия
Измит

thumb|right|250px|Измит	
**Измит** (қала) (, ) – Түркиядағы Мармара өңіріндегі қала. Коджаэли провинциясының әкімшілік орталығы. 1999 жылы 17 тамыздағы жер сілкінісі халық санының азаюына себепкер болды. 2007 жылы жүргізілген халық санағының нәтижесі бойынша қалада 1 473 926 адам тұрады. Мармара теңізінің солтүстік жағалауындағы қала. 1337 жылы қала Никомедия атауымен аталып, алғашқыда Рим империясының, кейін Византия империясының құрамында болды. 1337 жылы Түріктер қаланы жаулап алып, қаланың бүкіл грек тұрғындары өлтіріледі. Қазіргі кезде Измит Түркияның басты өнеркәсіптік аймақтарының бірі.

## Дереккөздер

Санат:Түркия қалалары
Лао Шэ

**Лао Шэ** – қытайдың танымал прозашысы, драматург, публицист. Шын аты – Шу Цинчунь. 1899 жылы  3 ақпанда туған. Кедей отбасында өскен. Ихэтуандар көтерілісінде әкесі қайтыс болады. 6 жасында жекеменшік мектептерден дәріс алады. Бірнеше жыл өткен соң ғана мемлекеттік мектепке ауысады. Лао Шэ мектепті тәмамдаған соң, педогогикалық училищеге түседі. 1917 жылы оны аяқтасымен Бейжіңдегі бастауыш мектептердің біріне директор болып орналасады. Тяньцзиндегі Нанькай университеті жанындағы орта мектепте тіл және әдебиеттен сабақ береді.  1919 жылы Бейжіңге қайта оралып, ағылшын тілін меңгереді. Сол жылы 4 мамыр қозғалысына байланысты өткен «Әдебиет төңкерісінен» кейін студенттер журналына өзінің алғашқы әңгімесін жариялайды. Шетелдерде өмірінің көп бөлігін өткізген. 1966 жылы қала сыртындағы Тайпинху көлінің жағасында оның мәйіті табылады. Жазушы өзіне қол жұмсаған делінеді, алайда бұл пікірді жоққа шығарушылар да жоқ емес.
  
## Туындылары:
*«Философия почтенного Чжана» 
*«Мудрец сказал» 
*«Двое Ма»  
*«День рождения Сяопо»  
*«Серп луны»  
*«Развод»  
*«Записки о кошачьем городе»  
*«История небесного дара»  
*«Рикша» 
*«Чжан Цзычжун»  
*«Огненное погребение»  
*«Четыре поколения одной семьи»  
*«Под пурпурными стягами»  
*«Солнечный свет» 
*«Сказители»  
*«Чайная»

## Дереккөздер
Сивас

**Сивас** (көне атауы Себастия, Кападокия Севастиясы, Диосполис, Кабира;  , , , ,  ) – Түркиядағы қала және аудан. Сивас илінің әкімшілік орталығы. 1071 жылғы Манзакерт шайқасына дейін Византия провинциясы Малая Арменияның орталығы болған. 1071 жылы түрік селжұқтарының, 1408 жылы Осман түріктерінің қоластына өтеді. Осман империясының үстемдігіне қарамастан, қала тұрғындарының көп бөлігін армян ұлты құраған. Қала төңірегінде мешіттер мен армян монастырлары орналасқан. Сурб Нашан атты монастырда көне армян жазбаларының қоймасы сақталған.  Себастия мен Малая Армения тұрғындары 1895 жылы Гамад қиян-кескі ұрысына, 1915-1923 жылдар аралығында үлкен армян зұлматына душар болып, нәтижесінде қаладағы армян тұрғындары толығымен жойылып, мектептер, үйлер мен шіркеулер қиратылады.

Санат:Түркия қалалары
Лин Мэнчу

**Лин Мэнчу** – қытай жазушысы. Мин дәуірінде өмір сүрген. 1580 жылы Шаньдунда дүниеге келген. Кей зерттеушілер оны драматург, баспагер болған деседі. Тағы да бір аты – Лин Бо. 1644 жылы қайтыс болған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Шань Са

**Шань Са** (фр. *Shan Sa*, қыт. 山飒, 1972 жылы 26 қазан Бейжің)– қытай текті француз жазушысы. 1972 жылы 26 қазанда Бейжің(Пекин) қаласында дүниеге келген. Өз есімі – Янь Ни(қыт. 阎妮, фр. **Yan Ni**) . Ең алғашқы жүлдесін 12 жасында балаларға арналған қытай поэтикалық конкурсында алған. 1986-1990 жылдары Бейжің университеті маңындағы лицейде оқыған. Үш өлең кітабы мен новелла жинағын шығарып, 1987 жылы Қытай Жазушылар одағының ең жас жазушысы атанады. Тяньаньмэнь алаңындағы қанды оқиғадан кейін 1990 жылы француз билігінің гранты бойынша Парижге кетеді. Ол жерде әкесі Сорбонна профессоры еді. 1992-1994 жылдары Католик университетінде философия саласын оқиды. 1994-1996 жылдары Бальтюстың хатшысы болады. Суретшінің  әйелі Сэцуко мұны жапон мәдениетіне баулиды. Шань Сан бейнелеу өнері және кескіндемемен де айналысады, оның көрмелері Парижде және Нью-Йоркте өткен. Оның кітаптары әлемнің көптеген тілдеріне аударылған.

## Туындылары :
### Француз тілінде
*1997 : Porte de la paix céleste 
: Les Quatre vies du saule 
: Le Vent vif et le glaive rapide, өлең кітабы
: La Joueuse de go (драма) 
: Le Miroir du Calligraphe, кескіндеме, каллиграфия, өлеңдер 
: Impératrice 
: Les Conspirateurs 
: Alexandre et Alestria 
: La cithare nue

### Орыс тілінде жарық көргендер
*«Играющая в го». М.: Текст, 2005. 
*«Врата Небесного спокойствия». М.: Текст, 2006. 
*«Императрица». М.: Олма-Пресс, 2006). 
*«Конспираторы». М.: Текст, 2008. 
*«Александр и Алестрия». М.: Текст, 2008. 
*«Четыре жизни ивы». М.: Текст, 2010. 
*«Обнаженная цитра»

## Дереккөздер
Эми Сяо

**Эми Сяо** – қытай ақыны, төңкерісшіл жазушы және публицист, әдебиет сыншысы, бірнеше журналдардың бас редакторы. Шын аты – Сяо Аймэи, КСРО-да Сяо Сань деген атпен белгілі. 1921 жылы ҚКП мүшесі. 1896 жылы 10 қазанда Хунаньда дүниеге келген. Сол жердегі Туншань мектебінде Мао Цзедунмен танысады. Мұнда ол ағаларымен бірге «Жаңа адамның академиялық қоғамын» құрады. Эмиля Руссоның құрметіне батыс есімін алған.

## Туындылары:
*«Хунаньская флейта» (1940) 
*«Песня дружбы» (1958) 
*«Героический Китай» (книга очерков) (1939) 
*«Китай непобедим» (1940) 
## КСРО-да басылып шыққан туындылары:
*«Огонек» өлеңдері  М., 1932  
*ГИХЛ өлеңдер [М.], 1932 
*За Советский Китай (өлеңдер жинағы). Дальгиз [Хабаровск], 1934 
*Сяо Санның өледері [Хабаровск], 1934 
*Кровавое письмо (өлеңдер жинағы.). Гослитиздат, М., 1935) 
*А. Смэдлииен бірге:  Рассказы о Китае. Харьков, 1934 

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қытай жазушылары
USA Today

**«USA Today»** (оқылуы Ю-эс-э́й туде́й, ) – АҚШ-тың күнделікті шығатын алғашқы жалпыұлттық газеті. Негізін кәсіпкер Эл Ньюхарт Вашингтон қаласында (Колумбия аймағы) қалаған. Газет 1982 жылдың 15 қыркүйегінен бастап шыға бастады. Газеттің алғашқы бас редакторы – Джон Сайгенталер. Керемет сәнді дизайні мен жүргізген маркетингтік саясатының мықты болуының арқасында басылым таралымы жөнінен АҚШ газеттерінің арасында «Таймс оф Үндістан» газетінен кейін бірінші орынға шықты. «USA Today» Ганнет медиаконгломератының бетке ұстар газетіне айналды. Газет редакциясы Вашингтонның маңында орын тепкен.

## Дереккөздер


Санат:Газеттер
Маниса

**Маниса** () – Анадолы аймағының батысындағы қала және аудан. Ежелгі Лидия. Түркияның Маниса провинциясының орталығы. Халық саны 278 967 мың адам (2009 жыл). Қала атауы грек сөзінен шыққан «магнитос литос» () яғни Магнесси тасы  (). Қаланың тарихи аты – Магнесия у Сипила. Б. з. д. V ғасырда пайда болған антикалық қала. Б.з.д. 190 жылдарындағы шайқаста римдіктер Луция Симпионның басшылығымен ІІІ Антиохтың Сирия әскеріне жеңіліске ұшырап, көне тарихта қаланың атауы Лидия ретінде атап өтіледі. 1313 жылы Сару-хан бей Маниса қаласын византиялықтардан жаулап алып, Саруханогуллары атты өзінің мемлекетінің астанасы етіп жасайды. 1410 жылы Маниса Осман империясының құрамына кіреді.

Санат:Түркия қалалары
Трабзон

**Трабзон** (көне аты Трапезунд; ; ) — Түркиядағы қала. Қара теңізінің жағалауында, Мучки өзенінің сағасында, Колат-Дага тауының орманды баурайындағы Трабзон илінің әкімшілік орталығы. Көне әулие Софияның соборы (1964 жылдан бастап музей атанған), Панагия Харизокефалос (қазіргі кезде Фатих мешіті),  Әулие Анна мен Евгенияның шіркеулері (қазіргі кезде Йени Жұма мешіті), сонымен қатар қала қабырғалары Византия кезеңінен сақталып қалынған сәулет өнеріне жатады. Түркия футболының үлкен төрттігіне кіретін футбол клубы  Трабзонспордың шыққан жері.

## Дереккөздер


Санат:Түркия қалалары
The Wall Street Journal

**«The Wall Street Journal»** (АҚШ басылымы) – ағылшын тілінде күнделікті шығып отыратын америкалық іскерлік газет. 1889 жылдан бері Нью-Йорк қаласында жарық көретін газетті «Dow Jones & Company» компаниясы басып шығарады. «Уолл-стрит джорнал» – америка басылымдары арасындағы ең ірі және ықпалды газеттердің бірі. 2010 жылы басылымның күнделікті таралымы 2,1 млн данаға жетсе, оның ғаламтордағы ақылы түрде тіркелушілерінің саны 400 мыңға жетіп артылды. Газеттің еуропалық және азиялық нұсқалары бар. Газетте саясат, экономика, қаржы, мәдениет жаңалықтары мен сараптама мақалалар басылып тұрады.

## Дереккөздер


Санат:Газеттер
The New York Times

**«The New York Times»** (немесе ***NYT***,  – *Нью-Йорк шақтары*) — күнделікті АҚШ басылымы. Танымалдығы жөнінен Америкада үшінші орында тұр («The Wall Street Journal» мен «USA Today-ден» кейінгі). Нью-Йорк қаласында 1851 жылдың 18 қыркүйегінде негізі қаланып, сол уақыттан бері үзіліссіз басылып келеді. 112 рет Пулецеровский премиясын ұтып алды. 

Оның вебсайты Америкадағы ең таңымал сайттардың бірі, ал ұлттық газеттердің арасында бірінші орынды алып отыр - ай сайынғы келермендер саны 30 миллионнан асады.

Газет басылымының нұсқасы ең үлкен жергілікті астаналық басылым, ал көлемі жағынан Құрама Штаттардағы The Wall Street Journal мен USA Today-ден кейінгі үшінші орынды алады. The Times газетінің лақап аты "сұр ханым" ұзақ уақыт "есептеме газеті" болып саналып келді. Ол International Herald Tribune мен басқа да 18 газет сияқты Нью-Йорк компаниясына тиесілі. Компанияның төрағасы Артур Окс Сульцбергер, оның отбасы газетті 1896 жылдан бері басқарып келеді.

Газеттің ұраны - "Жаңалықтың барлығы да басылып шығарылуға лайықты" - алғашқы беттің үстінгі сол жақ бұрышында басылады. Вебсайты "Жаңалықтың барлығы да шертуге арналған" деп дағдыландырылған. Ол бірнеше бөлімдерге бөлінген: жаңалықтар, пікірлер, бизнес, өнер, ғылым, спорт, стиль, үй іші және ерекшеліктер. The New York Times көптеген газеттер алты бағанаға көшкеннен кейін де бірнеше жыл газеттің сегіз бағанасын сақтады, және ең соңғылардың бірі болып түрлі-түсті фотосуреттерді қолданды.

## Тарихы
1851 жылдың 18 қыркүйегінде журналист және политик Генри Джарвис Рэймонд пен кезінде банкир болған Джордж Джонсо басында New-York Daily Times деп аталған The New York Times газетінің негізін қалады. Бір пенниге сатылған алғашқы басылым әртүрлі көзқаратар, мақсаттар мен мүдделерге арналды:
     * Біз қоғамға пайда әкеледі деген жағдайда консерватор боламыз; және біздің ойымызша радикалдық реформалар мен радикалдық  
     өңдеу талап етілген жағдайда радикал боламыз. Біз қоғамда барлығы да не жақсы, не жаман деп ойламаймыз; біз жақсыны сақтап 
     қалып, оны жақсартқымыз келеді; жаманды жойғымыз немесе өзгерткіміз келеді. *
Басылым саны (2005 жылы) 1 млн 131 мың дана жай күндері, 1 млн 681 мың дана жексенбілік шығарылымды құраған. Дүние жүзіне таралады.The New York Times америка газеттерінің басым бөлігі сияқты аймақтық басылым ретінде шыға бастады. Алайда басылымның аймақтық концепциясы оның әлемдік деңгейдегі ықпалды газеттердің біріне айналуына еш кедергі бола алмады.

## Иесі
1896 жылдан бері The New York Times-тің иесі Сульцбергерлер отбасы. Қазіргі таңда Сульцбергерлер отбасына Б класты акцияның 88%-ы тиесілі.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ газеттері
Оуян Сюань

**Оуян Сюань** – Қытайдағы Юань әулеті кезіндегі атақты әдебиетші және каллиграфтарының бірі. Тарихшы, заңгер, жаңа конфуцийші. Туған жылы туралы нақты дерек жоқ, бір дереккөзінде 1273/1274 деп берілсе, басқа деректерде 1283 деп беріледі. Лулинді тастап, Хунань провинциясындағы Люянде өмір сүрген. 1315 жылы мемлекеттік емтиханнан өтеді. 1339 жылы император жарғыларына жауапты Ханьлинь академигі болады. 15 томдық «Антология Павильона Яшмовых Таблиц» еңбегін жазған. 1357 немесе 1358 жылы қайтыс болған.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ха Цзинь

**Ха Цзинь** – қытай текті америка жазушысы. 1956 жылы 21 ақпанда  Ляонин провинциясында дүниеге келген. Әскери адамның ұлы. Әскерде борышын өтеген. Радионы тыңдау арқылы өз бетінше ағылшын тілін меңгерген. 1981 жылы Харбин университетін тәмамдап, оқуын Цзинань университетінде жалғастырған. 1985 жылы АҚШ-қа аспирантурада оқуға барады. Тяньаньмэнь алаңындағы қанды оқиғадан кейін Қытайға қайтпауды ұйғарады. 1990 жылы ағылшын тілінде өлеңдер жинағы шыққан. Атланттағы Эмори университетінде дәріс берген. Қазіргі уақытта Бостон университетінде дәріс береді.

## Туындылары:
*Between Silences, өлеңдер (1990) 
*Facing Shadows, өлеңдер (1996) 
*Ocean of Words, новелла(1996) 
*Under the Red Flag, новелла (1997) 
*In the Pond, роман (1998) 
*Waiting, роман (1999) 
*The Bridegroom, новелла(2000) 
*Wreckage, өлеңдер (2001) 
*The Crazed, роман (2002) 
*War Trash, роман (2004) 
*A Free Life, роман (2007) 
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Нью-Йорк Таймс Билдинг

**Нью-Йорк Таймс Билдинг** () — Нью-Йорк қаласындағы Манхэттен боросының батысында, 620 Сегізінші авенюде орналасқан көктіреген ғимарат. Ғимарат 52 қабаттан тұрады, биіктігі 748 фут (228 метр), антеннамен 1046 фут (318.8) метр. Бұл ғимараттың басты жалға алушысы The New York Times баспагері New York Times компаниясы. Құрылыс жұмыстары 2003 жылдан 2007 жылға дейін жүрді.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ зәулім ғимараттары
Санат:Манхэттен зәулім ғимараттары
Ху Ши

**Ху Ши** – қытайдың белгілі ойшылдарының бірі, XX ғасырдың философы, Джон Дьюдің шәкірті және ізін жалғастырушы. 1891 жылы 17 желтоқсанда Шанхайда дүниеге келген. АҚШ-тағы Корнель университетінде оқып келген соң, Бейжің университетінде дәріс берген. 4 мамыр қозғалысының белсендісі. 1938-1941 жылдары Қытайдың АҚШ-тағы елшісі; 1946-1948 жылдары Бейжің университетінің ректоры; 1958 жылдан өмірінің соңына дейін Тайваньдағы Academia Sinica-ның президенті болған. Ху Ши «Свободный Китай» журналының бас редакторы болып қызмет атқарып жүрген кезде  журнал Чан Кайшидің сынынан соң жабылып қалады. 1962 жылы 24 ақпанда 70 жасында қайтыс болған.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сяо Хун

**Сяо Хун (Қытайша: 萧红, пиньинь: Xiāo Hóng; 1911 жыл 1 маусым - 1942 жыл 22 қаңтар)** – әйгілі қытай жазушысы және ақыны. Шын есімі – Чжан Найин, сонымен қатар Цяо Инь, Лин Лин және Тянь Ди сынды бүркеншік есімдерді де қолданған. 1911 жылы 1 маусымда дүниеге келген. Сяо Хунның әдеби мұралары 1 000 000 иероглиф деп саналғанымен, небәрі 3 томды құрайды. Оның 18 жыл тұрған үйі Харбин қаласынан 28 км қашықтықтағы Хулань уезінде Сяо Хун музей үйіне айналған. Әйгілі өлеңі Дай Ваншу деген жақын досына арнап жазылған. 1942 жылы 22 қаңтарда қайтыс болған.
;

Санат:Қытай жазушылары
Чжан Айлин

**Чжан Айлин** (қыт. 張愛玲, пиньинь Zhāng Àilíng, ағылш. Eileen Chang, 1920 жыл 20 қыркүйек - 1995 жыл 8 қыркүйек)– әйгілі қытай және америка жазушысы. 1920 жылы 20 қыркүйекте дүниеге келген. Өмірінің көп бөлігін АҚШ-та өткізген. 1995 жылы 8 қыркүйекте 74 жасында қайтыс болған. Оның кітаптары Лян Цзин деген лақап атпен жарық көрген.

## Негізгі туындылары:
*«Песня рисовых побегов» 
*«Любовь на выжженной земле» 
*«Сплетни»
*«Гневная дама»  
*«Любовь в павшем городе» 
*«Первый аромат » 
*«Полжизни»  
*«Широко открытые глаза»  
*«Кошмар в красном тереме»  
*«Как распускались цветы над морем»  
*«Как увядали цветы над морем»  
*«Меланхолия»  
*«Продолжение»

## Чжан Айлиннің кітаптары желісінде түсірілген кинофильмдер:
*Tao hua yun (1959) ("The Wayward Husband") 
*Liu yue xin niang (1960) ("The June Bride") 
*Xiao er nu (1963) ("Father takes a Bride") 
*Yi qu nan wang (1964) 
*Qing Cheng Zhi Lian (1984) ( Love in a Fallen City) 
*Yuan Nu (1988) 
*Hong Meigui Yu Bai Meigui (1994) ( The Red Rose and the White Rose) 
*Ban Sheng Yuan (1997) ( Yuan of Half a Life, also known as Eighteen Springs) 
*Jin Suo Ji (Record of a Golden Lock) 
## Дереккөздер
Хань Хань

**Хань Хань** – қытай автожарысшысы, әнші, жазушы, сондай-ақ Қытайдағы ең танымал блоггердің бірі. 1982 жылы 23 қыркүйекте Шанхай қаласында дүниеге келген. 2000 жылы «Тройная дверь» романы жарық көрген соң танымал болған. Роман 2 миллионнан жоғары таралыммен басылып шыққан. Соңғы жиырма жылда ішіндегі ең табысты қытай бестселлер саналады.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Астана – іңкәрім менің

**«Астана – іңкәрім менің»** – 2010 жылы жарыққа шыққан киносериал.  «Қазақфильм» (Қазақстан) және «Eurasia Film Production», «Turkish Radio & Television Corporation» (Түркия) киностудиялары бірлесіп шығарған мелодрама жанрындағы кино. Идея авторы – Мұхтар Құл-Мұхаммед, продюсері – Гүлнәр Сәрсенқызы, режиссері – Ермек Шынарбайұлы, операторы – Максим Трапо,  «Хабар» телеарнасынан 2010 жыл 27 шілдеден бастап көрсетіле бастады. 12 сериядан тұрады, ұзақтығы 44 минут. 

Санат:Өнер
Санат:Кино
Ең кішкентай бойлы халық

**Ең кішкентай бойлы халық** – салыстырмалы түрде алғанда дүниежүзіндегі бойы ең кішкентай халық. Еуразия бойынша Енисей жағалауында тұратын кеттер ең кішікентай бойлы халық болып саналады. Олардың бойы шамамен – 150 см. 1936 жылы орталық Қытай ауылында бойы 120 см-ден аспайтын 800 адам тұратыны белгілі болған. 1970 жылы Бразилия мен Перу шекарасынан ергежейлер тайпасы табылған. Олардың бойы 105 см-ден аспаған. Бойлары кіші саналатын халықтардың ішіне Үнді мұхитының Адман аралында қоныстанған онге тайпасы да кірген.

Санат:Халықтар
Шэнь Жун

**Шэнь Жун** – қытай жазушысы. 1936 жылы Хубэй провинциясындағы Ханькоу жерінде дүниеге келген. 1951 жылы Чунцинде еңбек жолын бастаған. Жұмысшыларға арналған кітап дүкенінде, кейін газетке жазылу бөлімшесінде жұмыс істеген. 1954 жылы Бейжің университетінің орыс тілі мамандығына түседі. Тәмамдаған соң орыс тілінен аудармашы, музыкалық директор, орта мектеп мұғалімі болып қызмет атқарады. 1969 жылғы Мәдени төңкеріс кезінде Шэньси провинциясына жіберіледі. Ол жердегі тәжірибесі  оның алғашқы әдеби шығармасына негіз болады. 1975 жылы Шэнь Жунның алғашқы романы «Вечно молодые», 1979 жылы «Вечная весна» повесі және әңгімелері жарық көреді. Орыс тілінен көптеген еңбектерді аударып, Қытайда сыйлықтарға ие болған.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Полин Мастерс

**Полин Мастерс** – дүниежүзіндегі ең кішкентай әйел. «Полин ханшайым» атанған ол 1876 жылы 26 ақпанда Оссендрехте (Нидерланд) дүниеге келген. туған кезінде бойы 30 см болған. 9 жасында бойы 55 см-ге, ал салмағы – 15 кг-ға әзер жеткен.
## Дереккөздер


Санат:Халықтар
Атақты ергежейлілер

**Атақты ергежейлілер** – халық арасына бойының кішкентайлығымен  атағы шыққан ерекше адамдар. Мысалы, Гибсон – Англия королі  II Карлдың суретшісі болған. Дукорнет – даңқы елге жайылған солақай суретші. Минхеер Выбранд Лолкес – Голландияға мәшһүр болған сағат құрастырушы. Александр Поуп – XVIII ғасырда Англияға әйгілі болған ақын. Сондай ақындардың бірі – француз Антуан Годо. 

Санат:Халықтар
Тао Юаньмин

**Тао Юаньмин** – қытай ақыны. Көне сөз шеберлерінің ұлысы. 365-427 жылдары өмір сүрген. Атақты отбасынан шыққан. Кейін кедейшілікке душар болған. Қазіргі Цзянси аумағында дүниеге келген. Төменгі шенеунік болған. Қырық жасында сүйікті әпкесі қайтыс болған соң, қызметінен кетіп, ауыл шаруашылығымен айналысады. 20 жылдан аса жалғыздықта өмір сүреді. Ақынның шамамен 160 өлеңі сақталған. 

Санат:Тұлғалар
Сэнди Аллен

**Сэнди Аллен** – әлемдегі бойы ұзын әйелдердің бірі. 1955 жылы Америка Құрама Штатында дүниеге келген. Оның бойы 2,319 м болған. Салмағы 209,5 кг-ға жеткен. Сэнди Аллен 50 өлшемді аяқкиім киген. «Казанова Феллини» фильміне түскен.
## Дереккөздер


Санат:Халықтар
Анна Хэнен Суон мен Мартин ван Бюрен Бейтс

**Анна Хэнен Суон мен Мартин ван Бюрен Бейтс** – Гиннесстің рекордтар кітабына *«Ең ұзын ерлі-зайыптылар»* болып енген отбасы. 1998 жылы 18 маусымда Анна Хэнен мен Мартин ван Бюрен Бейтс некелескен. Мартин Кентухи штатында дүниеге келген, бойы – 2,20 м. Анна Хэнен Канада жерінде туған, бойы – 2,27 м. Алайда бұрын олардан да ұзын ерлі-зайыптылардың болғандығы дәлелденген. Олар: Федор Махнов (239-285 см ) және Евросинья Лебедева (185-215 см). 
## Дереккөздер


Санат:Халықтар
Гиннесс рекордтар кітабы

**Гиннесс рекордтар кітабы** () — әлемдік рекордтар енетін жылдық жинақ.

Гиннесс кітабына адамның, жануардың, табиғаттың т.с.с. жеткен жетістіктері, өзгелерден ерекшелендіретін күйі, қалпы жайлы жазылады. Алғаш рет Гиннесс кітабы 1955 жылы ирландтық сыра қайнатушы «Гиннесс» компаниясының басшысы Хью Бивер сэрдің тапсырысы бойынша жарық көрген. 1956 жылы кітап 5 000 000 дана таралыммен сатылған. Қазіргі кезде дүниежүзі бойынша 100 мемлекетте 23 тілде басылып шығарылады. 2003 жылы «Гиннесстің рекордтар кітабының» таралымы 100 000 000 данаға жеткен.
## Дереккөздер


Санат:Кітаптар сериялары
Санат:Анықтама әдебиеттері
Гордон Пири Дуглас Алистер

**Гордон Пири Дуглас Алистер** - ағылшын жеңіл атлеті, стайер. 1931 жылы 10 ақпанда Англияда дүниеге келген. XX ғасырдың 50-жылдарындағы ең атақты спортшылардың бірі. 5 дүркін әлемдік рекорд орнатқан. 1956-1962 жылдары 3000 метрге жүгіруден рекорд жасаған. 1956 жылы өткен Олимпиада ойынында 5000 метр қашықтыққа жүгіруден күміс медаль алған. 1998 жылы Гордон Пири 347 600 км жүгіріп, «Гиннесстің рекордтар кітабына» кірген (салыстырмалы түрде Айға дейінгі арақашықтық 384 000 км). Мансабының соңғы жылы тәулік ішінде «Тез әрі жарақатсыз жүгір» атты кітап жазады. 1991 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болған.
## Дереккөздер


Санат:Халықтар
Bad World Tour

**«Bad World Tour»** – Майкл Джексонның әлемге берген концерттік туры. 1987 жылдың 12 қыркүйегінен бастап 1989 жылдың 27 қаңтарына дейін жалғасқан концерттік бағдарлама Жапония, Австралия, Еуропада өткен. Турға PepsiCo компаниясы демеуші болған. 16 ай ішінде 15 мемлекетте 123 концерт беріліп, шамамен 4,4 миллион фанат қатысқан. Тур барысында Майкл Джексон 125 миллион АҚШ долларын жинап, «Гиннесстің рекордтар кітабының» «Көрермені көп ең табысты тур» ретінде екінші орынға шыққан. 1988-1989 жылдары тек АҚШ ішінде берген 54 концерті Майкл Джексонға 20 000 000 доллар табыс әкелген. 
## Дереккөздер


Санат:Халықтар
Смурф

**Смурф** (), штрумф (штрумпф) () — мультипликациялық кейіпкерлер. Бельгия суретшісі Пьер Кюллифор () ойлап тауып, суретін салған. 1958 жылы 23 қазанда алғаш рет смурфтар әзіл-оспақ «Le Journal de Spirou» журналда жарық көрген. 1980 жылдары анимациялық «The Smurfs» телехикаясының түсірілімі басталған. Стивен Паркс (Ұлыбритания) смурф ойыншықтарын бала кезінен бастап жинаған. 2010 жыл 28 қаңтар күні оның топтамасында 1061 смурф жиналған. 2011 жылы Андреас Шюссердің (Германия) смурфтар топтамасы 3173 данаға жеткен. Қазақстанда смурфтарды балаларға арналған «Киндер – тосын сый» шоколадының қорабынан шығатын ойыншықтардан көре аламыз.
## Дереккөздер


Санат:Кейіпкерлер
Леонид Стаднык

**Леонид Стаднык** () – ең ұзын бойлы адам. Леонид Стаднык 1971 жылы туған. «Гиннестің рекордтар кітабына» әлемдегі ең ұзын адам ретінде енген. Оның бойы 257 см-ге жеткен. Леонид Стаднык қытайлық Бао Сишуньнан 21 см-ге ұзын. Ол соңғы рет өлшенгенде бір жылда шамамен 1-1,5 см қосқандығы айқындалған. 2009 жылы Леонид Стадныктің орнын 246 см-лік  түрік Сұлтан Көсен басқан.
## Дереккөздер


Санат:Гиннесстің рекордтар кітабының рекордсмендері
Ең кішкентай ергежейлілер

**Ең кішкентай ергежейлілер** – әлемдегі ергежейлілер арасындағы ең кіші бойлы адамдар. Мәліметтерге сүйенсек ең кіші ергежейлердің бірі – Хуан де ля Крус. Оның бойы 48 см. 15 ақпан 1957 жылы Үндістанда дүниеге келген Гал Мохаммедтің бойы, 1990 жылы 19 шілдеде өткізілген анықтаманың қорытындысы бойынша, 57 см-ге болған. Салмағы – 17 кг-ға әзер жеткен.  

Санат:Халықтар
Эльбрус Хамитович Нигматуллин

**Нигматуллин Эльбрус Хамитович** () – Ресей спортшысы, қоғам және саясат қайраткері, актер. 1974 жылы 30 наурызда Челябинск облысы Аргаяшск ауданы Чубары ауылында туған. Ұлты – башқұрт. Пауэрлифтинг және армреслинг бойынша спорт шебері. 2005 жылы стронгмен бойынша әлемнің вице-президенті болған. «Ең мықты Ресей адамы» турнирінің 4 дүркін жеңімпазы. Бірнеше рекорд жасап, «Гиннесстің рекордтар кітабына» енген. Тарихи-деректі «Мен өлген жоқпын, башқұрттар» фильмінде ұлт қаһарманы Салават Юлаевтың рөлін сомдаған. «Сары айдаһар» атты телехикаяда шығыс күресінің шебері рөлін ойнаған.
## Дереккөздер


Санат:Халықтар
Генри Уильям Эллингем

**Генри Уильям Эллингем** () – Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан ардагер. 2009 жылдың 19 маусымынан өмірінің соңғы күніне дейін тіркелген әлемдегі ең ұзақ жасаған адамдардың бірі. 2007 жылдың 13 ақпанында Ұлыбританияның екінші, ал Еуропаның үшінші ең кәрі адамы болды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаны үшін бірнеше медальмен марапатталған. Ұзақ өмір сүрген ардагер ХIХ, XX және XXI ғасырдағы оқиғалардың куәгері болған. Генри Эллингем 18 маусым 2009 жылы Брайтон қаласындағы ардагерлер үйінде 113 жасында қайтыс болған.
## Дереккөздер


Санат:Халықтар
Янг Стрит

**Янг Стрит** () — әлемдегі ең ұзын көше. 1793 жылы Джон Симко көшенің атауын сэр Джордж Янгтың құрметіне атаған. Канададағы (Торонто) бұл көшенің ұзындығы 1896 км. «Гиннестің рекордтар» кітабына енген. Көше Торонто орталығынан басталып, Кокрейн қаласынан өтіп, Миннесота штатының шекарасымен аяқталады. Көшені бойлай түрлі дүкен, бутиктер, түнгі клубтар мен театр, университет тағы басқа ғимараттар орналасқан.
## Дереккөздер


Санат:География
Санат:Әкімшілік-аумақтық құрылыс
Шон Пертви

**Шон Пертви** () 04 маусым 1964 жыл) – британ актері. Лондон қаласында дүниеге келген. Киноларға түсіп, дыбыстау жұмыстарын да атқарған. Оның әкесі Джон Пертви «Дәрігер Кім» атты ғылыми – фантастикалық телехикаяда басты рөлде ойнаушылардың бірі болған. «Олд Викті» тәмамдаған Пертви үш жыл бойы Шекспир труппасының құрамында гастролдік сапарларға шығып жүрген. «Пуаро», «Заңшыл» телехикаялары мен «Көк сусын», «Табиғи нейлон», «Law & Order» «UK Ball», «Walk Like a Panther Naked Harbour» фильмдеріне түскен.

## Дереккөздер
Игорь Борисович Завадский

**Игорь Борисович Завадский** – Украинаның атақты музыканты. Игорь Завадский 20 қаңтар 1966 жылы Инта қаласында дүниеге келген. 2000 жылы Украинаның еңбек сіңірген әртісі атағына ие болған. Франция, Италия, Ирландия, Испания мемлекеттерінде өткен байқаулардың жеңімпазы. «Алтын медаль» (Франция) сыйлығының иегері. Әлем аккордеоншыларының арасында өткен (біріншісі – Италия; екіншісі - Ирландия) халықаралық байқауда 3 рет жеңімпаз атанған. «Гиннестің рекордтар кітабына» енген Украинаның алғашқы музыканты.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Кеннет Уайлд

**Кеннет Уайлд** () – шахмат журналисі, тарихшы, 1926 жылы 6 наурызда Ноттингемде дүниеге келген. Шахмат жайлы көптеген кітаптардың авторы. Дж.Гилкристпен бірігіп, Эм.Ласкер жайлы үш томдық жинақ жазған. 1984 жылы Д.Хупермен бірлесіп шахмат энциклопедиясын жарыққа шығарған. Еңбектері: «The Oxford compasion to chess» Oxf., 1984 (автормен бірлесе); «Chess, the records, Enfield» (Middlesex), 1986. Кеннет Уайлд 2003 жылы 11 шілдеде қайтыс болған.

Санат:Тұлғалар
Ладислав Шкултети-Габриш

**Ладислав Шкултети-Габриш** – Австрия армиясының гусары (атты әскер). 1738 жылы 27 маусымда Словакияда, кедей отбасында дүниеге келген. 12 жасында жетім қалған Ладислав Шкултети-Габриш гусар полкіне өткізілген. Армияда 81 жыл бойы қызмет еткені үшін «Гиннестің рекордтар кітабына» кірген. 1757 жылы Кельн мен Берлин маңындағы Жетіжылдық шайқаста ерлік көрсеткен. Шкултети - Габриш Австрия армиясында 22 жорыққа, 256 шайқасқа қатысып, жеңіл жарақат алған. Замандастары оған «Мәңгі сарбаз» атағын берген. 

Санат:Аустрия тұлғалары
Леонид Васильевич Баратов

**Леонид Васильевич Баратов** (1895 жылы 20 наурызда Мәскеуде дүниеге келіп, 1964 жылы 22 шілдеде дүниеден өткен) – совет режиссері. Ресей Федерациясының халық әртісі. 1943, 1949, 1950, 1951, 1952 жылдардағы Сталин сыйлығының лауреаты. Мәскеу университетінің заң факультетінде оқыған. 1918 жылдан бастап Мәскеу театрында актерлік қызмет атқарған. 1936-1938 жылдары А.В. Луначарский атындағы Свердловск академиясы опера және балет театрына баc режиссер болды. 1926 жылдан бастап педагогикалық жұмыстармен айналысқан.
## Дереккөздер


Санат:КСРО театр режиссерлері
Санат:1895 жылы туғандар
Санат:1964 жылы қайтыс болғандар
Василий Иванович Вайнонен

**Василий Иванович Вайнонен** (1901 жылы 8 (21) ақпанда Санкт-Петербургте дүниеге келіп, 1964 жылы 23 наурызда дүниеден өткен) – совет, орыс балет әртісі және балетмейстер. Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі. 1947, 1949 жылғы Сталин сыйлығының лауреаты. 1919 жылы Петрогард хореографиялық мектебін бітіргеннен кейін, 1938 жылға дейін Киров  атындағы Ленинград  опера  және балет театрында жұмыс істейді. Балетмейстер жұмысын 1920 жылы концерт қойылымдарынан бастады. 1934 жылы Киров атындағы театрда Чайковскийдің «Щелкунчик» атты балет қойылымын көрсетті. Василий Вайноненнің көптеген балет қойылымдары бар.). 
## Дереккөздер


Санат:КСРО балет әртістері
Санат:КСРО балетмейстерлері
Санат:1901 жылы туғандар
Санат:1964 жылы қайтыс болғандар
Владимир Викторович Васильев

**Владимир Викторович Васильев** (1940 жылы Мәскеуде дүниеге келген) – совет, орыс балет әртісі, хореограф, ұстаз. 1973 жылы КСРО-ның халық әртісі атағын алған. Е.С. Максимованың күйеуі және сахнадағы тұрақты серіктесі. 1958 жылы М.М. Габович сыныбында МАХУ-ды бітірген. Осы жылдың 26 тамызынан бастап Үлкен театрдың балет тобына мүше болады, бұл жерде Владимир Васильев отыз жылдан аса уақыт жұмыс істеген. 1971 жылы хореограф ретінде көріне бастайды. Совет және шетел сахналарында бірқатар балет, сонымен бірге В.А. Гаврилин әніне жазылған «Анюта» мен «Жолдағы үй» атты телебалеттерін көрсетті. Балет фильмдеріне түскен. 1982 жылы ГИТИС-те балетмейстер бөлімін бітіріп, 1982-1995 жылдарда сол жерде хореографиядан сабақ береді.
## Дереккөздер


Санат:КСРО балет әртістері
Санат:КСРО балетмейстерлері
Санат:1940 жылы туғандар
Адам Павлович Глушковский

**Адам Павлович Глушковский** (1793 жылы Санкт-Петербургте дүниеге келіп, 1870 жылы дүниеден өткен) – орыс балет әртісі, балетмейстер және ұстаз. Ш.Л. Дидло үйінде тәрбиеленген. 1811 жылы Санкт-Петербург балет мектебін бітірген. И.И. Вальберх пен Ш.Л. Дидлодан сабақ алған. 1812 жылдың ақпан айында ол Арбат театрында би билеген. Сол жылы Глушовский қатарынан Мәскеу балет мектебінде бірінші биші, балетмейстер және жүргізуші ретінде қызмет атқарады. Глушовскийдің көптеген балет қойылымдары бар.
## Дереккөздер


Санат:1793 жылы туғандар
Санат:1870 жылы қайтыс болғандар
Санат:Балет әртістері
Касьян Ярославич Голейзовский

thumb|right|150px|Касьян Голейзовский
**Касья́н Яросла́вич Голейзо́вский** (1892 жылы 22 ақпан (7 наурыз) – 1970 жылы 4 мамыр) – совет балетмейстері. Мәскеуде дүниеге келді. Беларусь республикасына еңбегі сіңген әртіс. Негізінде Үлкен театр әртістері отбасында туған. Анасы Касьяна Елена Дмитриевна-Добровольская сахнасында балерина, әкесі Ярослав Матвеевич Голейзовский – опера мүшесі, баритон болған. Касьян жеті жасқа толғанда анасы Мәскеу хореография училищесіне оқуға береді. Ол жерде Касьян Домашев, В. Д. Тихомиров (классикалық би), В. А. Рябцевтен сабақ алады. 1906 жылы Петербург хореографиялық училищеге ауысып, оны 1909 жылы бітіріп шығады.
## Дереккөздер


Санат:1892 жылы туғандар
Санат:КСРО балетмейстерлері
Юрий Николаевич Григорович

**Юрий Николаевич Григорович** (1927 жылы 2 қаңтарда Ленинградта дүниеге келген) – балет әртісі, балетмейстер. 1973 жылы КСРО-ның еңбек сіңірген әртісі атағына ие болған, 1986 жылы Социалистік Еңбек Ері, 1970 жылы Ленин сыйлықтың лауреаты, 1977, 1985 жылдардағы КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері атанады. Ленинград хореография училищесінде оқыған. 1964-1995 жылдар аралығында Үлкен Театрда бас балетмейстер болды. 1995 жылы Юрий Григорович Үлкен театрды тастап, әртүрлі орыс және шетел ұжымдарымен бірігіп жұмыс жасауды бастайды. 2007 жылдан бастап Краснодар балет театрын басқарып келген. 2011 жылы ақпан айында Үлкен театрға қайтып оралады.
## Дереккөздер


Санат:1927 жылы туғандар
Санат:КСРО балет әртістері
Санат:КСРО балетмейстерлері
Алексей Петрович Иванов

**Алексей Петрович Иванов** (опера әншісі) (1904 жылы 22 қыркүйекте Твер облысы, Бежецкий ауданында дүниеге келіп, 1982 жылы 11 наурызда Мәскеуде дүниеден өткен) – совет опера әншісі. 1946, 1948, 1950 жылдарда Сталин сыйлығы лауреаты, 1951 жылы КСРО-ның халық әртісі атанады. 1932 жылы 
Н.А. Рим-Корсаков атындағы ЛГК-ні бітірген. И.В. Ершовадан ән сабағын алған. 1930 жылы Ленинград консерваториясының Опера студиясында өнер көрсеткен.
## Дереккөздер


Санат:КСРО опера әншілері
Санат:1904 жылы туғандар
Санат:1982 жылы қайтыс болғандар
Леонид Михайлович Лавровский

**Леонид Михайлович Лавровский** (шын тегі Иванов) (1905 жылы 5 маусымда Санкт-Петербургте дүниеге келіп, 1967 жылы 27 қарашада дүниеден өткен) – совет балетмейстері. 1946, 1947, 1950 жылдардағы Сталин сыйлығы лауреаты. 1965 жылы КСРО-ның халық әртісі атағын алған. 1922 жылы Петрегард хореография училищесін бітіргеннен кейін С.М. Киров атындағы ЛАТОБ-та әртіс қызметін атқарады. 1927 жылдан бастап балет шығармашылығымен айналысқан. 1967 жылы Парижде гастрольде жүрген кезінде қайтыс болған. Соңында әйелі Е.Г. Чикваидзе және ұлы М.Л. Лавровский (балет әртісі және балетмейстер) қалды.

## Отбасы
* Жұбайы — Елена Георгиевна Чикваидзе (1910-1996), балет әртісі. РСФСР еңбек сіңірген әртісі (1948). РСФСР еңбек сіңірген әртісі (1976)
* Ұлы — Михаил Леонидович Лавровский (1941 жылы туған), балет әртісі, хореограф және педагог. КСРО халық әртісі (1976).
* Немересі — Леонид Михайлович Лавровский-Гарсия (1987 жылы туған), театр актері, режиссер және оқытушы, Ресей театр өнері институтының актерлік оқытушысы - ГИТИС.

## Жад
* 1993 жылы Мәскеуде Михаил Лавровскийдің хореографиялық мектебі құрылды. 2006 жылы жеке мемлекеттік бюджеттік мекемеге айналып, оған әкесі Леонид Лавровскийдің есімі берілді.

## Марапаттары
* РКФСР-дің еңбек сіңірген әртісі (1939)
* РКФСР халық әртісі (1959)
* КСРО халық әртісі (1965)
* Екінші дәрежелі Сталин премиясы (1946) — хореографиялық өнер саласындағы көрнекті жетістіктері үшін.
* Сталин премиясы, бірінші дәрежелі (1947) — С. С. Прокофьевтің «Ромео мен Джульетта» балет спектаклін қойғаны үшін (1946)
* Сталин премиясы, екінші дәрежелі (1950) — Р. М. Глиердің «Красный мак» балет спектаклін қойғаны үшін (1949)
* Ленин ордені (1967)
* Еңбек Қызыл Туы ордені (1951)
* Құрмет Белгісі ордені (1939)
* 1941—1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалі

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:1905 жылы туғандар
Санат:1967 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО балетмейстерлері
Санат:Санкт-Петербургте туғандар
Санат:Парижде қайтыс болғандар
Санат:Ресей балет әртістері
Санат:КСРО балет әртістері
Санат:XX ғасыр балет әртістері
Санат:Ресей балетмейстерлері
Санат:XX ғасыр балетмейстерлері
Санат:КСРО хореографтары
Санат:Ресей хореографтары
Санат:XX ғасыр хореографтары
Санат:КСРО балет педагогтары
Санат:Ресей балет педагогтары
Санат:XX ғасыр балет педагогтары
Санат:КСРО театр педагогтары
Санат:Ресей театр педагогтары
Санат:XX ғасыр театр педагогтары
Санат:Мариинская теарты балет әртістері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:РКФСР халық әртістері
Санат:РКФСР-дің еңбек сіңірген әртістері
Санат:ГИТИС педагогтары
Санат:КОКП мүшелері
Санат:Новодевичье зиратында жерленгендер
Иосиф Михайлович Михайлов

**Иосиф Михайлович Михайлов** (шын тегі Лапицкий) (1876 жылы 26 қаңтарда Минск қаласында дүниеге келіп, 1944 жылы Мәскеуде дүниеден өткен) – орыс опера режиссері, музыка және қоғам қайраткері, опера өнерінің теоретигі. Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі. Опера театрының реформасы туралы мақаланың авторы. 1906-1908, 1921-1928 жылдары Үлкен театрда, 1912-1919 жылдары Петрогард музыкалық драма театрында, 1941 жылы Донецск опера және балет театрында жұмыс істеген. 1936 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атағына ие болған.

Санат:1876 жылы туғандар
Санат:1944 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО театр режиссерлері
Александр Александрович Лапаури

**Александр Александрович Лапаури** (1926 жылы 15 маусымда Мәскеуде дүниеге келіп, 1975 жылы 6 тамызда дүниеден өткен) – орыс балет әртісі, хореограф. 1955 жылы КСРО-ның еңбек сіңірген әртісі. 1944 жылы Мәскеу хореография училищесін бітірген. 1944 жылы қазан айында Үлкен театр тобына алынады. Үлкен балет театрында екі жыл ішінде биші ретінде жиырма шақты рөлдерді сомдап үлгерген. 1960 жылдардың басында Лапуриге балет қойылымдарын әкеліп берген. 1967 жылы Үлкен театрдың балет әртісі болды.
## Дереккөздер


Санат:КСРО балетмейстерлері
Санат:1926 жылы туғандар
Санат:1975 жылы қайтыс болғандар
Сергей Яковлевич Лемешев

**Сергей Яковлевич Лемешев** (1902 жылы 27 маусымда (10 шілде) Твер облысы, қазіргі Калинин ауданында дүниеге келіп, 1977 жылы 27 маусымда дүниеден өткен) – совет опера әншісі (лирикалық тенор). 1950 жылы КСРО-ның халық әртісі. 1941 жылғы екінші дәрежелі Сталин сыйлығының лауреаты. 1914 жылы шіркеу мектебін бітіріп, Санкт-Петербургте біраз уақыт аяқкиім жөндеу ісін меңгереді. 1918 жылы Тверде жалпы білім беретін мектепті бітіреді. 1921-1925 жылдар аралығында профессор Н.Г. Рай сыныбында Мәскеу консерваториясында оқыған. 1926-1931 жылдарда Свердловск, Харбин және Тбилиси театрларында ән айтқан. Сергей Лемешев бірнеше рет некеге тұрған.

## Дереккөздер

Санат:КСРО опера әншілері
Санат:1902 жылы туғандар
Генрих Александрович Майоров

**Генрих Александрович Майоров** (1936 жылы 6 қыркүйекте Улан-Удэ қаласында дүниеге келген) – совет балет әртісі, балетмейстер. 1976 жылғы КСРО-да Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Ресейдің Бурятиядағы еңбегі сіңген өнер қайраткері. 1957 жылы Киев хореография училищесін бітірген. 1967-1972 жылдарда Ленинград консерваториясының балетмейстер бөлімінде оқыған. 1972-1977 жылдарда балетмейстер болып, 1977-1978 жылдары Т.Г. Шевченко атындағы Киев опера және балет театрында бас балетмейстер болып жұмыс істеген. Көптеген хореографиялық концерт миниатюраларының авторы.
## Дереккөздер


Санат:КСРО балет әртістері
Санат:КСРО балетмейстерлері
Санат:1936 жылы туғандар
Асаф Михайлович Мессерер

**Асаф Михайлович Мессерер** (1903 жылы 6 (19) қарашада Вильнода дүниеге келіп, 1992 жылы 7 наурызда Мәскеуде дүниеден өткен) –  совет, орыс балет әртісі, балетмейстер, ұстаз. 1976 жылы КСРО-ның халық әртісі атағына ие болған. 1941, 1947 жылдардағы Сталин сыйлығы лауреаты. Алғаш рет он бес жасынан бастап М.М. Мордкин студиясында, одан кейін Мәскеу хореография училищесінде балетпен айналысқан. 1921 жылы Үлкен театр тобына қабылданады. 1954 жылы сол жерде жұмыс істеп жүргенінде әйгілі классикалық, орыс, шетел және қазіргі балеттің бәрін орындап шыққан. Мессерер – үздік балет ұстазы. Бірінші «Драмбалет» студиясында, кейін Үлкен театрдың кешкі студиясында, 1923-1960 жылдары Мәскеу хореография  студиясында жұмыс істеген.
## Дереккөздер


Санат:КСРО балет әртістері
Санат:КСРО балетмейстерлері
Санат:1903 жылы туғандар
Санат:1992 жылы қайтыс болғандар
Игорь Александрович Моисеев

**Игорь Александрович Моисеев** (1906 жылы 8 (21) қаңтарда Киевте дүниеге келіп, 2007 жылы 2 қарашада Мәскеуде дүниеден өткен) – совет және орыс хореографы, балетмейстер, балет әртісі. 1953 жылы КСРО-ның халық әртісі атанған, 1942, 1947, 1952 жылдарда Сталин лауреаты, 1967 жылғы Ленин сыйлығының лауреаты, 1976 жылы Социалистік Еңбек Ері атанған, 1985 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлық иегері. Отбасының жалғыз ұлы болған. Бала кезінде бірнеше жыл Францияда тұрғандықтан, француз тілінде жақсы сөйлеген. 1920 жылы Мәскеуде жекеменшік балет студиясында, 1921-1924 жылдарда А.А. Горск атындағы Хореографиялық техникумда оқыған. Ал 1933 жылы Өнер Университетін бітірген. 1930 жылдан бастап балетмейстер болып жұмыс істеген.
## Дереккөздер


Санат:КСРО халық әртістері
Санат:КСРО балетмейстерлері
Санат:1906 жылы туғандар
Санат:2007 жылы қайтыс болғандар
Борис Аркадьевич Мордвинов

**Борис Аркадьевич Мордвинов** (шын тегі Шантель; 1899 жылы 24 қарашада Мәскеуде дүниеге келген) – совет театр режиссері. 1935 жылғы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі. 1919 жылы Мәскеу хореография театрының 2-студиясына тапсырған. Алайда рөлі болмағандықтан, сахнаға кішкентай эпизодтар үшін шыққан. 1921-1936 жылдар аралығында Мәскеу Хореографиялық академия театрында актер және режиссер қызметін атқарған.
## Дереккөздер


Санат:КСРО театр режиссерлері
Санат:1899 жылы туғандар
Елена Васильевна Образцова

**Елена Васильевна Образцова** (7 шілде 1939 жыл, Ленинград, КСРО – 2015 жылғы 12 қаңтар, Лейпциг, Германия) – совет және орыс опера әншісі. 1976 жылы КСРО-ның халық әртісі, 1976 жылы Ленин сыйлығының лауреаты, 1990 жылы Социалистік Еңбек Ері болған. 2007 жылдың маусым айынан 2008 жылдың қараша айына дейін Михайлов театрында операдан көркемдік жетекші қызметін атқарады. 1992 жылы Токио Музыка академиясында сабақ берген. Образцова 1973-1984 жылдар аралығында П.И. Чайковский атындағы МГК-де сабақ беріп, 1984 жылы профессор болған.2015 жылы 12 қаңтарда 76 жасында Лейпцигтегі емханада қайтыс болды.

## Дереккөздер


Санат:Опера әншілері
Санат:Опера режиссерлары
Санат:1939 жылы туғандар
Андрей Борисович Петров

**Андрей Борисович Петров** (1945 жылы 27 желтоқсанда Мәскеуде дүниеге келген) – совет және орыс балет әртісі және хореограф, Кремлевский балет театрының негізін салушы және көркемдік жетекшісі. 1985 жылы КСРО-ның халық әртісі. 1965 жылы Мәскеу хореография училищесін бітіріп, Үлкен театр тобына түседі. Ол жерде Андрей Петров 1986 жылға дейін би билейді. 1976 жылы ГИТИС-та балетмейстер факультетін бітірді. 1989-1990 жылдары Кремль сарайы съезінде балетмейстер болады..
## Дереккөздер


Санат:КСРО балетмейстерлері
Санат:1945 жылы туғандар
Михаил Михайлович Мордкин

**Михаил Михайлович Мордкин** (1880 жылы 9 желтоқсанда дүниеге келіп, 1944 жылы 5 шілдеде дүниеден өткен) – XX ғасырдағы орыс балет әртісі. 1899 жылы Үлкен театр балет мектебін бітіргеннен кейін 1900-1910 жылдарда Үлкен театрда үздік классикалық рөлдерді орындаған. 1910 жылдарда АҚШ пен Англияда Анна Павловамен бірге гастролдік сапарларда болған. 1944 жылға дейін Нью-Йоркте өзінің жеке хореография мектебінде топ жетекшісі болып 20 жыл жұмыс атқарған. 1926 жылы «Мордкин балетінің» негізін қалаған.
## Дереккөздер


Санат:КСРО балет әртістері
Санат:1880 жылы туғандар
Санат:1944 жылы қайтыс болғандар
Борис Александрович Покровский

**Борис Александрович Покровский** (1912 жылы 23 қаңтарда Мәскеуде дүниеге келіп, 2009 жылы 5 маусымда дүниеден өткен) – совет  және орыс режиссері. 1952-1963 және 1970-1982 жылдардағы Үлкен театрда бас режиссері болған. 1961 жылы КСРО-ның халық әртісі атанып, 1972 жылдан бастап Мәскеу мемлекеттік камера музыкалық академия театрында (МГАКТ) жетекші болған. Кейінірек бұл театрға Борис Покровскийдің есімі беріледі. Ленин сыйлығының лауреаты, Сталин сыйлығының және Ресей мемлекеттік сыйлығының төрт дүркін лауреаты. 180-нен аса қойылым қойған.
## Дереккөздер


Санат:КСРО театр режиссерлері
Санат:1912 жылы туғандар
Санат:2009 жылы қайтыс болғандар
Харви Милк

**Харви Бернард Милк** (, 22 мамыр 1930 — 27 қараша 1978) — америкалық саясаткер және Сан-Франциско қалалық бақылау кеңесінің мүшесі ретінде Калифорния штатында мемлекеттік орынға сайланған бірінші ашық гей.

## Балалық және жастық шағы

thumb|Харви (сол жақта) және оның ағасы Роберт, 1934
харви Милк Нью-Йорк штатының Лонг-Айленде жеріндегі Вудмерде 1930 жылы 22 мамырда  литвалық еврейлер Вильям және Минерва Карнс Милк отбасында дүниеге келді. Харви жанұяда кіші бала болатын, оның үлкен ағасының есімі - Роберт. Атасы - Харви, Моррис Милк, әмбебап дүкені бар болатын, сол кісінің күшімен мұндағы аймақта синагогтар ұйымдастырылған еді.

### Мансабының бас кезеңі
thumb|left|Милк ағасының некелесу салтанытындағы шерулік киімінде. 1954
1951 жылы колледжді аяқтаған соң Милк АҚШ әскери-теңіз флотына қызметке орналасты, Корея соғасына қатынасты.
1955 жылы Милк қызметінен кіші лейтенант шенімен босатылды.

## Алғашқы серіктестіктер
[thumb|250 px|
Заметно изменившийся под воздействием контркультуры 1960-х Харви Милк с супругой своего брата перед входом в магазин ''«Castro Camera»'', 1973.<br />[Файнстайн, Дайэнн|Дайэнн Файнстайн, впервые увидевшая Милка в 1973 ж., не смогла узнать его, когда они встретилась снова в 1978 ж..]]

### Ассамблея орныны тартыс
[thumb|296px|Обстановка у входа в St. Francis Hotel через секунду после выстрела Сары Мур в президента [Форд, Джеральд Рудольф|Джеральда Форда, 22 қыркүйек 1975]]

thumb|left|250 px|В 1975 ж. Милк коротко постригся и стал носить костюм.<br />На снимке Милк (справа) агитирует портовых грузчиков Сан-Франциско накануне выборов в Ассамблею штата Калифорния, 1976

### «Ақ түн»  көтерілісі
thumb|250 px|''Civic Center Plaza'' алаңындағы полиция көліктерінің өртенуі.21 мамыр1979
thumb|250 px|Сан-Франциско муниципалитетінің ғимараты жанындағы көтерілісшілер. 21 мамыр 1979

### Харви Милк туралы естелік
[thumb|left|250px|[Радужный флаг|Флаг гей-прайда на *Harvey Milk Plaza* в районе Кастро, Сан-Франциско.]]

[thumb|center|800px|[Панно|Мураль Джона Бадена в доме 575 по улице Кастро, где раньше располагался магазин Харви Милка *«Castro Camera»*. Стилизованный след от выстрела из пистолета является фразой Милка из его магнитофонной записи на случай собственной гибели: «Если пуле суждено пронзить мой мозг, пусть эта пуля разнесёт дверь каждого чулана».]]

## Сілтемелер
*  — сообщество в Живом Журнале, посвящённое Харви Милку
*  
*   — За кадром звучит отрывок из магнитофонной записи, сделанной Милком на случай своего убийства
* 

## Дереккөздер