open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қаяз

**Қаяз** () – балық, тұқы тұқымдасының бір туысы. Қазақстанда 2 түрі: Арал қаязы (*Luciobarbus brachycephalus*) жөне болат-май қаязы (шырман) (*Luciobarbus capito*) бар. Болат-май қаязы екі түр тармағына бөлінеді: біреуі оңтүстік Каспийде (Қазақстан бөлігінде кездеспейді); екіншісі түркістан қаязы. Арал қаязынан ерекшелігі - ұзаққа өрістемейді, жергілікті (тұрғын) балық. Қабыршағы ірілеу, арқа қанаты кейін орналасқан және аумақтылау. Қазақстанда Сырдария су алабында, Шардара су қоймасынан өзеннің сағасына дейін, Қаратаудың оңтүстік-батысындағы өзендер мен Шу өзенінің жазық бөліктерінде кездеседі. Шуда, Кордай маңында, Қаяздың қара балықпен буданы бары белгілі. Оның түсі сарғышқа жақын – алтын сияқты. Әдетте **Қаяздың** арқасы бауырына қарағанда қоңырлау.Шабақтарында қоңыр дақ болады. Ұзындығы 70 см-ге, салм. 5,3 кг-ға дейін. Жыныстық жетілуі мекен ететін су айдынына байланысты 2-7 жас, көбіне 4-6. Уылдырығын (11.3-195 мың) судың температурасы 23°С болғанда өзендерде және су қоймаларындағы құмды, майда тасты жерлерге ша шады. Қорегі әр түрлі; барлық су өсімдіктері, көпшілік омыртқасыздардың дернәсілдері, ауада ұшатын ұсақ жәндіктер, моллюскілер, т.б. Яғни, олардың қорегі судағы қоректік қордың түрлік құрамына байланысты.

## Тағы қараңыз
*Балық
*Килька, шабақ балық
*Көлталма балық

## Дереккөздер</span>


Санат:Тұқылар
Санат:Арал теңізі
Бартоломеу Диаш

thumb|right|200px|
**Бартоломеу Диаш ди Новаиш** (; 1450 — 29 мамыр 1500)  — португал жиһанкезі. 

Үндістанға теңіз арқылы жолын іздеп, Мейірімді үміт мүйісіне жеткен тұңғыш еуропалық еді. Африканы оңтүстігінен айналып, Үнді мұхитқа шыққан. 1500 жылы мамырдың 29-ы хабарсыз жоғалып кеткен.

## Дереккөздер

Санат:29 мамырда қайтыс болғандар
Санат:1500 жылы қайтыс болғандар
Санат:Португалия теңіз-саяхатшылары
Санат:Африкатанушылар
Санат:Туған жылы белгісіздер
Васко да Гама

**Васко де Гама** (; 1469–1524) — португал жиһанкезі, Үндістанға теңіз арқылы саяхат жасаған тұңғыш еуропалық ретінде тарихта қалды.

Васко да Гама 1469 жылы Синеш қаласында орденның магистрі Сантьяго Эштеван де Гаманың (1430–1497) отбасында дүниеге келген. Анасы — Изабела Содре.

Португал патшасы Мануэл I Эштеван де Гамаға Үндістанға экспедициясын жасау тапсырды, бірақ ол қайтыс болғандықтан, оның ісін баласы — Васко де Гама жалғастырды. 1497 жылы шілденің 8-інде Лиссабоннан шығып, Васко де Гама басқарған экспедиция Африканы оңтүстік жағынан айналып, Мейірімді үміт мүйісіне жетті. 1498 жылы мамырдың 20-сында Васко де Гаманың экспедициясы Үндістанның оңтүстік-батыс жағасына жетті. .

1499 жылы қыркүйек айында Португалияға қайтқанда, Васко да Гаманы құрметпен кездесіп, үлкен ақшамен марапаттап, оған «Үнді Мұхитының Адмиралы» деген атағын, Дон лауазымын беріп, Синеш және Вила-Нова-де-Милфонтеш қалаларын өз меншігі ретінде сыйлаған. 1519 жылы Васко де Гама Видигейр графы лауазымына жетті.

Осы саяхаттан кейін тағы екі рет Үндістанға барған. 1524 жылы желтоқсанның 24-інде Кочинде (Үндістан) қайтыс болып, Португалияның Алентежу деген жерде кішкентай Quinta do Carmo деген шіркеуінде жерлеген. 1880 жылы қалғаны Лиссабондағы Иеронимиттер Монастырына жерленген.

Васко да Гама әйелі — Катарина де Атаиде. Балалары: Франсишко, Эштеван (1505–1576, Үндістанның губернаторы), Пауло, Криштован, Педро.

Васко да Гама Васко да Гама 1460 жылы Португалияның Синиш қаласында дүниеге келген. Васко да Гаманың әкесінің есімі Иштеван да Гама, ал анасының есімі Изабелла Содре. Васко да Гама балалығынан теңіз саяхатшысы болуды армандаған. 1492 жылы француз консары португалиялық каравелланы басып алады. Бұл кезде Васко да Гама 23 жаста еді. Осы кездерде Португалияның корольі Мануэль 1 оған француздар алған каравелланы қайтарсын деген бұйрық береді. Ол бұл бұйрықты орындайды: француздардың жағалауына келіп, олардың бүкіл кемесін тартып алған соң, француз королі олардың каравелласын қайтарып береді. Содан кейін Васко да Гама еліне қайта оралады. Ол еліне келген кезде әкесінің қайтыс болғанын естиді. Содан кейін ол Катерина да Атаида деген қызға үйленеді. Ал үйленген соң олардың 5 ұлы болады: Франсишку, Эштеван, Паулу, Криштован және Педру. 1946 жылы Мануэль 1 Васко да Гамаға Португалиядан Үндістанға дейін кемемен жүзуді ұсынады. 1947 жылдың 8 шілде күні Васко да Гама және 170 адам, 3 кеме Лиссабонеден жүзуге шығады. 20 мамыр 1498 жылы олар кемемен Каликутқа келеді. Бұл жолы Васко да Гама өз елімен және сол жердің үндістерімен саудагерлік қатынасты жақсартады. Васко да Гама 1524 жылы қайтыс болады.
## Дереккөздер


Санат:Португалия теңіз-саяхатшылары
Санат:1469 жылы туғандар
Санат:1524 жылы қайтыс болғандар
Greenpeace

**Гри́нпис** ( — «жасыл әлем») — 1971 жылы Канадада негізі қаланған халықаралық қоғамдық табиғатты қорғайтын және Бейкоммерциялық ұйым.

(Басты) Негізгі мақсаты – жаhандық (әлемдік) экологиялық проблемаларды (мәселерді) шешу, соның ішінде билік пен қоғам назарын аудару арқылы.

Гринпис тек қана өз жақтастарының ғана берген қаржылық көмегімен өмір сүруде, ал мемлекеттік құрылымдар, саяси партиялар және бизнестен қаржылай көмекті үзілді-кесілді қабылдамайды.

Гринпис БАҚ назарын экологиялық мәселелерге аударуға бағытталған ірі акцияларымен белгілі

## География
### Аймақтық кеңселері
Аймақтық кеңселері бірнеше мемлекеттерді қамтиды.

Орталық және шығыс Еуропа (Аустрия, Мажарстан, Словакия)

Скандинавия (Дания, Норвегия, Финляндия, Швеция)

Жерорта теңіз аймағы (Израиль, Ливан, Мальта, Түркия)

Оңтүстік-Шығыс Азия (Индонезия, Таиланд, Филипиндер)

Аустралия мен Океания (Аустралия, Папуа - Жаңа Гвинея, Соломон Аралдары, Фиджи)

### Ұлттық кеңселері
thumb|left|Greenpeace Ұлттық кеңселері.
Еуропа: Бельгия, Ұлыбритания, Германия, Грекия, Испания, Италия, Люксембург, Нидерланд, Португалия, Ресей, Франция, Чехия, Швейцария

Азия: Үндістан, Қытай, Жапония

Солтүстік Америка: Канада, Мексика, АҚШ

Оңтүстік Америка: Аргентина, Бразилия, Чили

Аустралия мен Океания: Жаңа Зеландия

## Сыртқы сілтемелер
* Greenpeace International homepage
* Greenpeace.mobi: Official Mobile homepage
* Greenpeace Arabic homepage 
* Solar Generation .
* Greenpeace 30th Anniversary
* Greenpeace 25th Anniversary Interview with Founders 
* Waves of Compassion: The Founding of Greenpeace by Rex Weyler
* Change It -- Greenpeace's week of activist training with Seventh Generation 
* Greenpeace Australia Pacific homepage
* Greenpeace China (English) homepage 
* Greenpeace Europe homepage
* Greenpeace Thailand homepage
* Greenpeace Founders 
* Greenpeace Characters 
* Greenpeace Chronology 

Санат:Қоршаған ортаны қорғау ұйымдары
Санат:Халықаралық ұйымдар
Марлон Брандо

**Марлон Брандо** (; , Омаха, Небраска — , Лос Анжелес, Калифорния) — америкалық актёр. «Оскар» сыйлығының екі дүркін иегері.

## Фильмография
* 1972 — «Өкіл әке»

## Дереккөздер

Санат:3 сәуірде туғандар
Санат:Омахада туғандар
Санат:1 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:XX ғасыр актерлері
Санат:АҚШ театр актерлері
Санат:АҚШ телевидение актерлері
Санат:АҚШ кинематографы актерлері
Санат:XX ғасыр кинорежиссёрлері
Санат:АҚШ кинорежиссёрлері
Санат:Канн кинобайқауы үздік еркек рөлі үшін жүлдесінің иегерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын бүлдірген сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Өкпе фиброзынан қайтыс болғандар
Санат:Тыныс алу жүйесінің жеткіліксіздігінен қайтыс болғандар
Санат:Радио әуесқойлары
Санат:Актерлік студиясы түлектері
Кілт

thumb
**Кілт** (; )

* программаларға, жадтың берілген блоктарына немесе басқа да объектілерге ұқсастыру және тез қатынас құру, сондай-ақ оларды қорғау үшін пайдаланылатын символдардың немесе кодтардың жиынтығы. Кілт ретінде объект атауының алғашқы бірнеше символдарын пайдалануға болады. Кілт операциялық жүйенің I объектісіне теліне алады. қ. Жазба кілті, Қорғаныс кілті, Жадты қорғау кілті;

* шифрдың мүмкін болатын нүсқаларын анықтайтын мәліметтерді шифрлау параметрі; ақпаратты шифрлау және кері шифрлау, сондайақ оғаң қол қою үшін арналған цифрлық код. Кілттің ортақ, жеке меншік және құпия деп аталатын түрлері болады.

## Дереккөздер

Санат:Ақпараттану
Санат:Компьютерлік техника
Барыс (шайбалы хоккей)

**Барыс хоккей клубы** — Астана қаласының кәсіпқой хоккей клубы. Барыс Құрлықтық хоккей лигасының (ҚХЛ) Чернышев дивизионның мүшесі.

Барыс клубы 1999 жылы құрылып, 2001-2002 жылғы маусымнан ойнай бастады. Бұл ұжым 2007 жылға дейін Қазақстан Чемпионатында ойнап, одан әрі Ресей Суперлигасында өнер көрсетеді. Суперлигадағы 2007-2008 жылғы маусымынан кейін Барыс ҚХЛ-ға мүшелікке арыз жазып қабылданады. Барыстың ҚХЛ-дағы алғашқы жеңісі Нижнекамскте (Ресей) жергілікті Нефтехимикпен болған ойынында орын алады (3 қыркүйек, 2008), ал өз алаңындағы алғашқы жеңісі 14 қыркүйекте (2008 жыл) Ресейдің былтырғы чемпионы Салауат Юлаевқа қарсы ойынында орын алады.

Ақпанның 26-да Барыс ҚХЛ 1-ші кезеңінің соңғы шешуші ойынында Астана алаңында Чехов қаласының Витязь клубын жеңіп Плэй-офф кезеңіне 15-ші орыннан жолдама алады. Гагарин кубогынің 1/8 финалында Қазанның Ақ Барсымен кездесіп, серияда 3-0 есебімен есе жіберіп осы маусымды аяқтады.

## Аренасы
ҚХЛ-да ойнағалы 2015 жылға дейін «Қазақстан» спорт сарайында ойнаған. 9-шы тамызда салтанатты ашылған Барыс аренасында 2015 жылғы маусымнан өнер көрсетпек.
## Құрамы

## Барлық жаттықтырушылар
* Николай Мышагин 2000-2002
* Сергей Могильников 2002-2003
* Анатолий Мелихов 2003-2004
* Николай Мышагин 2005-2007
* Михаил Панин 2007
* Сергей Могильников 2007
* Александр Высоцкий 2007-2009
* Андрей Хомутов 2010-2011
* Андрей Шаянов 2009-2010 
* Андрей Хомутов 2010–2011
* Андрей Шаянов 2011-2012
* Владимир Крикунов 2012–2013
* Ари-Пекка Селин 2013–2014
* Андрей Назаров 2014–2015
* Ерлан Сағымбаев 2015
* Андрей Назаров 2015–2016
* Эдуард Занковец 2016–2017
* Евгений Корешков 2017
* Ғалым Мəмбеталиев 2017–2018
* Андрей Скабелка 2018–2020
* Юрий Михаилис 2020–2022
* Андрей Скабелка 2022–2023
* Ғалым Мəмбеталиев 2023
* Олег Болякин 2023–

## Нәтижелері

## Сыртқы сілтемелер

*  Official site
*  Жанкүйерлер сайты

Санат:Астана спорт клубтары
Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары
Чандраян

нобай|Чандраян-1 станциясымен ұшқан PSLV-C11 зымыраны
**Чандраян-1** (санскр. चंद्रयान-1) — автоматикалық ғарыштағы станция, Айдың жасанды серігі. Үндістан ғарыш зерттеуі ұйымының (ISRO) жобасы. Аппарат орбиталық модуль мен соққы зондынан тұрады. Орбитаға Polar Satellite Launch Vehicle PSLV-C11 деген үнді зымыранының көмегімен шығарылды. Зымыран 2008 жылы қазанның 22-де Шрихарикота мәре алаңынан ғарышқа жіберіледі.

Станцияның құйылған жанармаймен салмағы 1304 кг. Аппарат тікше пішінді, тікшенің жағының ұзыңдығы  1,5 метр. Станцияда 12 аспап бар, солардың 6 - үнді, а л қалғандары ЕКА, НАСА және Болгар әуе - ғарыш агенттігінің меншігі.

Чандраян-1 жіберілуінің мақсаттарының арасында - Айдың поляр аумақтарында пайдал қазбаларын және мұздың қорын іздеу және Айдың шалағайлығын үш өлшемді картасын жасау.
 
Чандраян-1-нің бағдарламасына соққы сүңгінін (зондынын) (moon impact probe) жіберілуі.  Соққы сүңгінің үш аспабы бар: масс-спектрометр, альтиметр және бейнекамера. Ол Ай орбитасынан жіберіліп 18 секунд ішінде Айдың шалағайлығына жеткізіледі.

Санат:Ғарыштық бағдарламалар
Санат:Ғарыш техникасы
Санат:Ғарыш зерттеулері
Санат:Космонавтика
Тирана

**Тирана** () — Албанияның елордасы және ең ірі қаласы. 1614 ж. Сулейман Пашамен орнатылған, ал, 1920 ж. бастап елордасы болды.

Қазіргі жұрты - 602,041

## Дереккөздер

Санат:Албания қалалары
Санат:Еуропа елордалары
Санат:Тирана
Будапешт

**Будапешт** () — Мажарстанның астанасы. Дунай өзені қаланы екіге бөліп өтеді: Буда – таулы жағалауға орналасқан, ал Пешт – көкжиектен де әрі созылып жатқан кең жазықта. Астанадағы ең үлкен ғимарат – парламент үйі.

Санат:Еуропа елордалары
Санат:Дунай өзенінің бойындағы қалалар
Санат:Мажарстан қалалары
Санат:Будапешт
Санат:Миллионер қалалар
Республика күні (Қазақстан)

25 Қазан - Қазақстанда **Республика күні**, ұлттық мереке.

## Тарихы
1990 жылы қазан айының 25-і күні Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің шешімімен «Қаз КСР-нің мемлекеттік егемендігі туралы» декларация қабылданды. Сол сәттен бастап-ақ егеменді Қазақстан өзіндік көзқарасы бар жеке мемлекет ретінде таныла бастады. Қабылданған декларация Қазақстанның болашақ тәуелсіздігінің іргетасы саналды. Бұл декларацияның қабылдануымен егемендігін мәлім ететін жеке территориясы, азаматтығы, мемлекеттік бюджеті, халықаралық қатынастардағы дербестігі, мемлекеттік рәміздері бекітілді. Қазақстанның егемендігі және территориясының тұтастығы саяси, құқықтық және экономикалық тұрғыдан дәйектелді. Осы кезден бастап демократиялық қоғам құру мақсатында ел ішіндегі қоғамдық-саяси құрылымға біраз өзгерістер енгізіле бастады. Бұл акт арқылы әлем картасындағы жаңа мемлекет – Қазақстан Республикасының негізі қаланды. Қазір бұл күн мемлекеттік масштабта атап өтіліп, мереке ретінде тойланады. 2001 жылы 13 желтоқсанда қабылданған «Қазақстан Республикасындағы мерекелер туралы» №267 заң бойынша бұл күн мемлекеттік мерекелер қатарына қосылды.

Санат:Қазақстан мейрамдары
Санат:Республика күні
Санат:Қазақстан мейрамдары
Республика күні (Қытай)

Қытай Халық Республикасында бұл күн ең басты мереке болып саналады. Қытайлар Республика күнін 1 қазанда тойлайды. 1949 жылы дәл осы күні халықаралық аренада қытайлардың атынан сөйлейтін бір ға­на заңды өкіл болуы керек деген шешім қабылданып, сол шешімнің негізінде Қытай Халық Республикасы жарияланған болатын. Елдің Қытай Халық Республикасы болып құрылуын бар халықаралық қоғамдастық мақұлдады. ҚХР жариялануының келесі күнінде олармен дипломаттық қатынастарға түсуге ең бірінші болып Кеңес өкіметінің өкілдері келген болатын. Дәл сол мақсатты қолдаушылар саны бара-бара көбейе түсіп, Қытайдың территориясындағы әрбір құм мен тас та тек ҚХР-дікі болып саналады дегенді мойындаушы мемлекеттер саны бүгінде 161-ге жетті. 
Сол елуінші жылдардан бастап қытайларда Республика күніне арнап ел астанасы Бейжіңнің орталық алаңы – Тяньаньменьде әскери шеру ұйымдастыратын дағды қалыптасқан болатын. Кейіннен 1959 жылы қа­былданған шешім бойынша, шерулер тек қана мерейтойлық даталарда ғана ұйымдастырылып, одан кейін мәдени революциялар басталысымен, мұндай шерулер мүлдем тоқтатылған еді. Тек 1984 жылы ҚХР-дің 35 жылдығына орай әскери шеру қайтадан өткізілді. Бүгінде астананың орталық алаңдары мен бас көшелері ауқымды гүлдес­телермен безендіріледі. Мұндай гүлдестелердің біразы Тяньаньмень алаңында орналасады. Әсіресе, 1987 жылғы тойлау халықтың есінде ерекше сақталды. Миллиондаған астаналықтар осы алаңға жиналып, ба­ссейндер мен фонтандарды, гүлдестеден жасалған Ұлы қытай қорғаны, ҚКП бірінші съезі өткен кеме, неше түрлі айдаһарлар, павлин, піл бейнелерін тамашалаған. Сол кезде алаңның көрнекті жерлеріне пролета­риат көсемдері Маркс, Энгельс, Сталин, Лениннің алып портреттері соң­ғы рет ілінген болатын. 
Жалпы, мереке жеті күн бойы тойланады. Бұл апта қытайлар ішінде «Алтын апта» аталып кеткен үш аптаның біреуі болып саналады. «Алтын апта» аталуының себебі қытайлар басқа қандай мереке болса да той­лауын тойлайды, бірақ ешкім жұмыстан не оқудан босатылмайды. Елдің халқы осы Республика күні, қытайлардың Жаңа жылы болып саналатын «Чуньджие (көктем фестивалі)» мерекесінде және 1 мамыр мейрамда­рында ғана демалады. Қалаларда кешкісін фейерверк атылады. Ал жалпы халыққа келсек, әркім өз қалауынша тойлайды. Өйткені бұл ұлттық емес, мемлекеттік мереке болғандықтан, өзіне тән тойлау дәстүрі жоқ. 

Санат:Республика күні
Механикалық жұмыс

thumb|right
**Механикалық жұмыс** — күштің түсірілген нүктесінің орын ауыстыру бағытына проекциясының осы орын ауыстыру шамасына көбейтіндісіне тең күш әсерінің өлшемі.

Біз қоршаған ортада қандай да бір күшпен (тартылыс, серпімділік, тебіліс т.б.) біріне-бірі әсер етуші денелерді кездестіреміз. Сонда денелер тек күштердің әсерінен орын ауыстырады. Олай болса, күштердің денелердің орын ауыстыруымен байланысты әсеріне сипаттама беру қажет болады. Механикада мұндай сипаттамаға физикалық шама алынады және күштің орын ауыстыру бойымен бағытталған құраушысы неғұрлым көп, әрі күш түскен нүкте алысырақ жылжыса, онда ол шама соғұрлым үлкен болады. Бұл шама физикада жұмыс деп аталады.
: A = Fs \cos\alpha  \,\!
Түзу сызықты қозғалыс кезінде күш тұрақты және орын ауыстыру бойымен бағытталған жағдайда (9-сурет) жұмыс күші мен оның түскен нүктесінің орын ауыстыруының көбейтіндісіне пропорционал болады, яғни A = k F_s s,
мұндағы *k - пропорционалдық коэффициент*, бұдан F_s=F cos\alpha және k=1 десек, онда сонымен жұмыс шамасы сан жағынан F күшінің, күш түскен нүктенің s орын ауыстыруының және күш бағыты мен орын ауыстыру арасындағы α бұрышы косинусының көбейтіндісіне тең болады. Жұмыс күш пен орын ауыстыру векторларының скалярлық көбейтіндісіне тең болғандықтан, скаляр шама болып табылады.

Егер де күш бағыты мен дененің орын ауыстыруының арасындағы бұрыш сүйір [α 0, егер күш бағыты мен дененің орын ауыстыруының арасындағы бұрыш доғал [900< α <1800) болса, онда күштің жасаған жұмысы теріс болады, яғни А<0. Бұл кезде күш теріс жұмыс жасамайды, керісінше жұмыс түсірілген күшке қарсы, істелінеді дейді. Егер күш пен орын ауыстырудың арасындағы бұрыш α =900 болса, онда cos α=0 де жұмыс жасалмайды.

Енді жұмыстың өлшем бірліктерін қарастырайық. Бірліктердің халықаралық жүйесінде жұмыс өлшеміне 1 Джоуль алынады, яғни күш бағыты мен орын ауыстырудың бағыты сәйкес келетін болса, онда 1Дж = 1Н /1м болады.

Жолдың едәуір бөлігіндегі (қозғалыс қисық сызықты) айнымалы күштің жұмысы, жолдың жеткілікті аз бөлігіндегі элементар жұмыстардың қосындысы болып табылатынын түсіндіру керек, мұнда күш пен α бұрышы тұрақты деп алынады:

Онда жолда шексіз аз элементтерге бөлгенде жұмыс интегралмен анықталады:

Жұмыстың графигі Fs (s) 10-суреттегі фигураның ауданымен сипатталады.

## Дереккөздер

Санат:Механика
Облыс

**Облыс** (, ) — кейбір мемлекеттердің (көбінесе КСРО-дан тәуелсіздік алған мемлекеттер) әкімшілік бірліктерінің атауы. **Облыс** сөзі қазақ тіліне орыс тілінің "область" сөзінен келген.
* КСРО-да
* Посткеңестік елдерде:
** Ресей Федерациясының субъектілері — Ресей облыстары
** Украина облыстары
** Беларусь облыстары
** Қырғызстан облыстары
** Қазақстан облыстары
** Өзбекстан облыстары (кейде уәлаяттары деп аталады)
** Тәжікстан облыстары
* Болгария

Санат:Әкімшілік бөліну
Графтық (айрық)

**Графтықтың** мағыналары:
* **[[Графтық (феодалдық иелік)|Графтық]]** — әкеден балаға мұраға қалатын әкімшілік бірлік болып танылатын жер. Иесі граф.
* **Графтық** — кейбір шет елдердегі әкімшілік бірлік:
** Ұлыбритания графтықтары:
*** Англия графтықтары;
*** Солтүстік Ирландия графтықтары;
*** Уэлс графтықтары;
*** Шотландия графтықтары.
** Ирландия графтықтары;
** Либерия графтықтары;
Жұмыс

***Жұмыс*** сөзі келесі мағыналарды білдіреді:

* Механикалық жұмыс — күштің және орын ауыстырудың векторына бағынышты физикалық шама; белгілі бір физикалық процес үстінде энергияның бір түрден екінші түрге айналуын сипаттайтын шама.
* Термодинамикалық жұмыс — жүйенің сыртқы параметрлерін өзгерту арқылы алынған немесе берілген энергия көрсеткіші.
* Жұмыс — адамдардың өмірі үшін қажетті материалдық, рухани және басқа да құндылықтар жасауға бағытталған адам қызметі.
* Жұмыс — ақша табу үшін баратын күнделікті жер.
* Жұмыс, физикада – күштің сан шамасы мен бағытына және оның түсу нүктесінің орын ауыстыруына тәуелді күш әсерінің өлшемі.
* Жұмыс, экономикада 
* Жұмыс беруші
* Жұмыс күші
* Жұмыс (көлік)
* Жұмыс (Работа; operation, processing) — процесс, әрекет, іс.

## Дереккөздер


Санат:Ақпараттану
Санат:Компьютерлік техника
Санат:Материалдар механикасы терминдері
Мүслім Мұхаммедұлы Магомаев

**Мүслім Мұхаммедұлы Магомаев** (, ; 17 тамыз 1942 жыл, Баку – 25 қазан 2008 жыл, Мәскеу) — кеңестік, әзербайжандық және ресейлік опера және эстрада әншісі, КСРО халық әртісі (1973).

## Өмірбаяны
[нобай|солға|[Ресей президенті Владимир Путиннен марапат алған Магомаев, 2002 жыл]]

Магомаев 1942 жылғы 17 тамызда Баку қаласында дүниеге келген.

Әкесі Мұхаммед Мүслімұлы Магомаев театрда суретші болып жұмыс істеген, Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан, 1945 жылғы мамырда, Жеңіс күніне 2 күн қалғанда қаза тапқан.

Анасы Айшет Магомаева (тұрмысқа шыққаннан дейін — Кинжалова) — драматикалық театрының әртісі. Атасы — Мүслім Магомаев, атақты әзербайжан сазгері, Әзербайжан филармониясы оның құрметіне аталған. Әжесі Бәйдігүл — татар еді.

Магомаев Баку консерваториясының музыкалық мектебінде оқыған. 1968 жылы Әзербайжан консерваториясын бітірген.

1962 жылы Кремльдегі Съез сарайында әзербайжан өнер фестивалінің соңғы күнінде концертке қатысып, бүкіл Кеңес Одағына әйгілі болып кетті. 1963 жылғы 10 қарашада Чайковский атындағы концерт залында Магомаевтың алғашқы концерты өтті.

Әзербайжан опера және балет театрының опера әншісі болып жұмыс істеді. Сонымен қатар бүкіл Кеңес Одағын аралып эстрадада ән айтқушы еді.

1969 жылы Сопоттағы фестивалінде 1-жүлдесін алады, ал Канныда «Алтын күйтабағын» алады.

1973 жылы КСРО халық әртісі деген атағының иесі болды.

«Низами», «Поёт Муслим Магомаев» және «Москва в нотах» деген фильмдерінде түсті. 20-дан астам әндерін авторы, филмдерге музыкасын жазған.

Әйелі — Тамара Ильинична Синявская, әнші, КСРО халық әртісі. Бірінші әйелінен Марина деген қызы бар.

1997 жылы оның құрметіне (4980 Magomaev) деп Күн жүйесінің астероидтарының бірі аталған еді, бұл астероид 1974 SP1 коды ретінде белгілі.

Соңғы жылдарын Мәскеуде өткізді. 2008 жылғы 25 қазанда қайтыс болды.

## Дереккөздер

Санат:Әзербайжан КСР-інің халық әртістері
Ирландия әкімшілік бірліктері

**Ирландия** 4 (тарихи) провинциядан тұрады және провинциялары 32 (тарихи) графтыққа бөлінеді. Оның тоғызы - Ольстер графтығына, ал алтауы - Солтүстік Ирландияға, яғни Ұлыбритания Құрама Патшалығы мен Солтүстік Ирландияға жатады.

## Провинциялары

Ирландия Республикасында провинциялар мемлекет басқаруында ешқандай рөл атқармайды, тек спорттағана. Ольстердың регби Лигасы провинцияның ирландиялық және британиялық бөлшектерін қамтиды.

## Графтық
Графтық () — Ирландияның ең маңызды әкімшілік бірлігі — бұл Ирландия Республикасы мен Солтүстік Ирландияға да қатысты. Қазір Ирландияда 32 графтық бар, 26-сы - Ирландия Республикасында, 6-ы — Солтүстік Ирландияда.

## Тарихы
Графтықтар 12 ғ., ағылшын-норман билігінің тұсында қалыптасқан.

Санат:Ирландия
Карлоу (графтық)

**Ка́рлоу** (;) — Ирландия графтығы. Ленстер провинциясының құрамына кіреді. Астанасы және ең ірі қаласы — Карлоу. 46 мың тұрғыны бар (графтықтар арасында 30-шы орында; 2002 жылғы ақпарат).

## Географиясы
Ауданы 896 км² (31-ші орын).

## Тарихы

## Саясаты

## Экономикасы

## Мәдениеті

## Қызықты жерлері

Санат:Ирландия
Ирландия (айрық)

**Ирла́ндия** сөзі келесі мағыналарды білдіреді:

* Ирландия — Ирландия аралындағы Батыс Еуропалық мемлекет.
* Ирландия — Британ аралдарының бірі
* Солтүстік Ирландия — Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландия Құрама Патшалығының әкімшілік бөлімі.
Садира (жұлдыз)

**Садира** (**Эридан Эпсилоны**, ε Eri / ε Eridani) () — K2 спектр табы бас тізбегіне жататын Эридан шоқжұлдызындағы жұлдыз. Күнді есепке алмағанда, телескопсыз көрінетін жұлдыздар тізімінде 3-ші орын алады.

Санат:Эридан жоқжұлдызы
Санат:Ғаламшарлы жүйелер
Карлоу (қала)

alt=Катедралата в Карлоу|оңға|333x333 нүкте
alt=ляво|оңға|72x72 нүкте
**Карлоу** (;) Ирландияның онтүстік-шығысындағы Карлоу графтығының астанасы. Бароу өзенінің жағасында орналасқан. Қала туралы мағлұматтар 7 ғасырдан басталады. Қалада 3&nbsp;000 дай студент оқиды. Тұрғындарының саны 2006 жылдың санағы бойынша 13&nbsp;623   г. http://www.cso.ie/census/documents/census2006_Table_7_and_12.pdf

## Бауырлас қалалары
*  Темпи, Аризона, АҚШ

## Шеттік сілтеме
* Қаланың веб-торабы

Санат:Ирландия қалалары
Янгон

Янгон - Мьянманың кейінгі елордасы. Ол Иравади өзенінің атырауында орналасқан. Бұл — ірі өнеркәсіпті қала әрі порт.

Жұрты - 6,007,000 

Қаланың атауы - Янгон, екі сөзден құрылады (yan - "дұшпан", koun - "қашып кетеді")

## Дереккөздер

Санат:1028 жылы құрылған елді мекендер
Санат:Бұрынғы астаналар
Санат:Мьянма қалалары
Санат:Миллионер қалалар
Санат:Янгон
Либерия әкімшілік құрлымы

Либерия 15 графтыққа (*округов*, ), ал олар 53 ауданға бөлінеді.

right|275px

*  Гбарполу графтығы 2001 жылы Лофа графтығынан бөлінді.
*  Ривер-Жи графтығы 2000 Гранд-Жеде графтығынан бөлінді.

## Сыртқы сілтемелер
* Графства Либерии на сайте Statoids.com
* Графства Либерии на сайте http://www.vdiest.nl/Africa/liberia.htm 

Санат:Либерияның әкімшілік бөлінуі
Ежелгі Рим

300px|thumb|Рим және оның қарамағындағы жерлер

[thumb|350px|right|[Публий Элий Адриан|Адрианның патшалығындағы империя ]]

**Ежелгі Рим** () — ерте заманның бас өркениеттеренің бірі, өз атауын Ромулдың атымен аталған астанасының есімінен алды. Рим орталығы Капитоли мен Палатин, Квиринал қоршаған батпақты жазықтықта құрылды. Рим өркениетіне этрусктер мен көне гректердің мәдениеті үлкен ықпал етті. Көне Римнің күштілігінің шыңы, б. з. II ғасырына келді. Сонда оның қол астындағы жерлер солтүстігінде қазіргі Шотландиядан, оңтүстігінде Эфиопияға дейін, шығысында Армениядан, батыста Португалияға дейін созылды.

## Тарихы
Көне Рим тарихының кезеңдері:

* Патшалар дәуірі (754/753 жылдардан — 510/509 жылға дейін).
* Республика (510/509 дан — 30/27 жылға дейін)
** Ерте Республика (Б. з. б. 509—265 жылдар)
** Кейінгі Республика (Б. з. б. 264-27 жылдар.)

* Империя (30/27 г до н. э. — 491 г. н. э.)
** Ерте Империя Принципат (27/30 г до н. э. — 193 г. н. э.)
** III ғасыр дағдарысы (193—284 жж.)
** Кейінгі Империя Доминат (284—476 жж..)

Бұл бағытта жұмыс істеген КСРО зертеушілері С. Л. Утченко Римді өзгеден бөлек ерекше өркениет құрды деп есептейді.

Санат: Тарих
Дублин (графтық)

**Ду́блин графтығы**, немесе **Ду́блин ауданы** (, немесе Dublin Region, Réigiúin Átha Cliath) — Ирландия шығысындағы дәстүрлік графтық.

1994 жылдың 1 қантарына дейін Дублин қаласы мен бірге Ленстер провинциясының құрамында болған, қазір таратылып орнына үш жаңа графтық құрылды Дан-Лири — Ратдаун мен Фингал, Оңтүстік Дублин. Астанасы және ең ірі қаласы — Дублин. Жұртының саны 1,123 млн адам (2002).

Санат:Ирландия графтықтары
Графтық (феодалдық иелік)

**Графтық** (; ; ) — алғашқыда Франк мемлекеті мен Англияның аудандық бөлімдері.

## Тарихы
Меровинг патшалары, Римнің Галлия провинциясының қалалық аудандарының пішімін қоолданып, жаңа әкімшілік бірліктер жасайды. Байырғы неміс жерлерінде де осындай аудандар құрылады. Бірте-бірте  бұл аудандар мемлекеттің әкімшілік-соттық, қаржылық және әскери бөлімдері болды. Әрбірінің басында граф тұрады.

## Англияда

Санат:Әкімшілік бірліктер
Тұманбай Молдағалиев

**Тұманбай Молдағалиев** (20 наурыз 1935, "Жарсу" кеңшары, Еңбекшіқазақ ауданы, Алматы облысы – 10 қазан 2011, Алматы) — қазақ ақыны, Қазақстан Халық жазушысы (1996).

## Қызмет жолы
Шапырашты руынан шыққан.  
* 1956 жылы – Қазақтың Мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірді.
* 1970-1973 жылдары "Пионер" журналында жұмыс іетеді.
* 1970-1973 жылдары "Балдырған" журналының жауапты хатшысы болды.
* 1973 жылдан "Жазушы" баспасы жанындағы Балалар жөне жастар әдебиетінің бас редакциясы мен "Жалын" альманағының бас редакторы.
* 2011 жылы 10 қазанда Алматыда қайтыс болды. Кеңсай зиратында жерленген.

## Шығармашылығы
* Тұңғыш өлеңі "Украина қызына" 1954 жылы жарияланды. 
* Алғашқы өлеңдер жинағы "Студент дәптері" 1957 жылы жарық көрді.
Тұманбай Молдағалиев нәзік сырлы, ойлы да отты жырлармен танылды. 
* "Кәмила" (1960)
* "Көктем таңы" (1961)
* "Алатау қызы" (1963)
* "Ферюза туралы жыр" (1964)
* "Зулайды күндер" (1965)
* "Жүрегім менің сапарда" (1966) т. б. жинақтары шықты.
* 1967 жылы жарық көрген "Жаңа дәптер" атты кітабы үшін Қазақстан комсомолы сыйлығының лауреаты атанды (1968). 
* "Ескерткіш" (1969)
* "Шақырады жаз мені" (1970)
* "Жүрек ояу қашанда" (1972) атты кітаптары да оқушылардың ілтипатына бөленді.
* "Қош, көктем" атты таңдамалы өлеңдер кітабы (1971)
* "Хаттар" атты поэмалар жинағы (1974) жарық көрді.
* Т.Молдағалиевтің орыс тілінде "Я — сын Семиречья" (1962)
* "Первая встреча" (1968)
* "Новая тетрадь" (1969) атты өлеңдер жинақтары шықты.

## Музыка
Тұманбай Молдағалиев көптеген ән мәтіндерінің авторы. 
* "Құстар қайтып барады", "Құстар әні" (әні Н.Тілендиевтікі)
* "Куә бол" (әні Н. Тілендиевтікі)
* "Бақыт құшағында"
* "Әнім сен едің" (әні Ш.Қалдаяқовтікі)
* "Ертіс вальсі" (әні Жамақаевтікі)
* "Шақырады көктем" (әні Ә.Бейсеуовтікі) атты әндерге жазылған өлеңдері халық арасында кең тараған.

## Аудармалары
Ол Байрон, М. Ю. Лермонтов, Т.Г.Шевченко, О. Туманян, С. Капутикян, К. Ғұлам, X. Ғұлям, Р. Гамзатов, Ұйғын, Зулфия, Д. Жалсараев т.б. ақындардың шығармаларын қазақ тіліне аударды.

## Абай поэзиясы
Молдағалиевтің Абай поэзиясының идеялық - көркемдік мазмұнын, сезім шынайылығын, тіл шұрайын сөз ететін «Ұрпаққа тілек» («Қазақстан пионері», 1971, 21 мамыр) атты мақаласы жарияланды. Абай рухына арнап «Қайда барсам алдымнан» («Семей таңы», 1983, 13 шілде), «Абай ағам бастаған» (Жалын, 1985, N95) және «Абай аға аулында» (топтама, Тынық мұхит дәптері, А., 1985) т. б. өлеңдер жазды.

## Марапаттары
* 1-дәрежелі Достық ордені (2010);
* Парасат ордені;
* Қазақстанның Халық жазушысы атағы (1996);
* Қазақ КСР-інің мемлекеттік сыйлығы — *«Жүректегі жазулар» өлеңдер жинағы үшін* (1882);
* Халықаралық Физули сыйлығының лауреаты.

## Отбасы
* Жары — Қасымова Күлтай.
* Ұлы - Дәурен (1966 жылы туған); 
* Қыздары: 
** Зәуреш (1959 жылы туған)
** Жазира (1962 жылы туған) — Қазақ ұлттық университетінде доцент;
** Жанна (1964 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:КСРО ақындары
Санат:Қазақстан ақындары
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер
Санат:Ақындар
Санат:Қазақстан халық жазушылары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Килдэйр (графтық)

**Килдэ́р** (; ирландша: Cill Dara) — Ирландияның шығысындығы графтық. Ленстер провинциясының құрамында . Астанасы мен ең ірі қаласы — Нейс. 164 мың тұрғыны бар (графтықтар арасында 8-ші орында; 2002 ж. мәліметтер).

## Географиясы
Площадь территории 1693 км² (24-е место).

## Тарихы

## Саясаты

## Экономикасы

## Мәдениеті

## Қызықты жерлері

## Сілтемелер
* Графтық кеңесі 
* Коммуна порталы

Санат:Ирландия графтықтары
Рим құқығы

**Рим құқығы** — Көне Римде пайдаболған құқық жүйесі. Византия империясының құлауына дейін дамыған жүйе.
Ежелгі Римде қалыптасқан құқықтық жүйе. Б.з.б. 2 ғасырдың басында Рим құқықтанушылары халықтық нормативтік тәжірибені жүйелеуге кірісе бастады. Осы ұмтылыстың нәтижесінде б.з.б. 2 ғасырдың соңында Квинт Муций Сцевола бүкіл еур. құқықтанудың негізі болған алғашқы бір жүйелі Рим құқығы'н жазып шықты. Рим құқығы' азаматтық айналым субъектілерінің өзара теңдігі, бөтеннің мүлкіне қол сұқпаушылық, қоғамда қалыптасқан ережеге мұрсат берушілік, т.б. қағидаларға негізделді. Сондай-ақ норма тудыру ережесі, діни жоралғылар, халықтық басқару органдары (сенат, магистратура) қызметінің режимі, сот арқылы қорғану нысандары, шетелдіктермен қатынас қағидалары, азамат мәртебесінің өзгеру тәртібі, Рим азаматтығын беру және некеге тұру нормалары, мүліктік қатынас нормаларынан құралды. Әсіресе мүліктік қатынас нормалары басым болды. Осылайша басты қоғамдық қатынастарды реттейтін біртұтас құқықтық жүйе Рим билігі ықпал ететін Жерорта т. елдерінің негізгі заңына айналды. Рим құқығы' тек бүгінгі құқықтық жүйелердің негізі ғана емес, сонымен қатар құқықты дамытудың құнды тәжірибесі болып табылады. Рим құқығы әлі күнге құқықтық білімнің негізі ретінде заң тілі мен құқықтық ойдың алғышарты ретінде оқытылады.
## Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том

*
Килкенни (сыра)

**Килкенни** — сыра, қоп-қою қызыл түсімен белгілі. 1710 жылы монахтармен салынған Килкенни графтығындағы Ирландияның ең көне сыра қайнату зауыты Гиннесс компаниясының меншігіндегі — әулие Франциск Аббаттығында шағарылады.

## Дереккөздер


Санат:Сыралар
Санат:Сыра
Килкенни

**Килкенни**:
*Килкенни (графтық)
*Килкенни (қала)
*Килкенни (сыра)
Килкенни (қала)

**Килкенни** (Kilkenny) — Ирландия қаласы, Килкенни графтығының орталығы. Жұрты 8625, аймақтарымен — 23967. Ирландияның ең кішкентай қаласы, ауданымен де, жұртымен де. 

Жылда Smithwicks Cat Laughs Comedy деген әзілшілір фестивалі өтеді

## Нұсқаулар
Smithwicks Cat Laughs Comedy 

Санат:Ирландия қалалары
Журналист

[нобай|250px|[2002 жылғы 26 мамыр. Журналистер Владимир Путин мен Тарья Халоненнен сұқбат алуда.]]
**Журналист** — қоғамдық ақпараттық саланың қызметкері болып есептеледі. Ол жаңалықты халыққа таратушы болып табылады. 

Журналист газет-журнал немесе радио мен теледидар жұмысын атқарып, шығармашылық қызмет жасайды. Ол редакция жұмысында бірінші – ұйымдастырушылық, екінші – әдеби өңдеу, үшінші – шығармашылықпен айналысады. Бұл үшін оған білім мен қабілет керек. Қандай оқиғаны болсын тапқырлықпен, сенімді түрде, көз жеткізіліп жазатын болуы керек. Жұртқа өмір жайлы толғап айта білу де үлкен өнер. Ол үшін тіл, сөз байлығын қолдану қажет. Тағы бір айтарлық жайт, журналист қоғамдық қайраткер бола алса, тіпті жақсы. Ол заман, уақыт ағымын жақсы түсіну тиіс. Әсіресе, идеяға толы материалдар жазып, жұрттың назарын аудара білген жөн.

Журналистің тағы бір қасиеті — оның саяси-әлеуметтік қызметіне, дүниеге деген көзқарасына, позициясына байланысты. Бұл жан-жақты білімділік пен саяси-азаматтық тұрғыдан өсу, кемшіліктерге төзбеу, уақытпен санаспау керектігін білдіреді. Журналист өз ісіне адал берілген маман болуы тиіс. Соңдай-ақ, журналист көпшіл болуы, жұртпен тез ортақ тіл тапқыш болса, тіпті жақсы. Ол қашанда жинақы, қиын жағдайдың өзінде жұмыс істей алатын, аңғарымпаз және сезгіш болуы керек.

## Тағы қараңыз
* Журналистика
* Журналистикадағы қарым-қатынас
* Журналистің міндеті
* Журналистік ұйымдар мен порталдар

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Медиамамандықтар
Санат:Журналистер
Санат:Журналистика
Азаматтық журналистика

Азаматтық журналистика - ақпарат жинауда, есеп беруде, сараптама жасауда және жаңалық таратуда белсенді рөл атқарады. Азаматық журналистика - БАҚ арқылы ақпарат тарату үздіксіз процесін қарқынды етуге көмектеседі. 2003 жылы атты мақалада Джей Ди Лассика азаматтық журналистикадағы БАҚ-ты осылайша сараптайды:

1) аудиторияның қатысуы (мысалы,интернеттегі мақалаға қосылған оқырманның пікірі, вебкүнделіктер, ұялы телефондардағы камераға түсірілген бейне, аудио файлдар, жергілікті тұрғындардың жаңалықтары);

2) тәуелсіз жаңалықтар мен ақпараттық сайттар;

3) жаңалық жариялайтын сайттардың әлемтор (интернет) пайдаланушыларды ақпарат жинауға қатыстыру;

4) жеке сайттар;

Осылайша біз сайтта, әлеуметтік жүйенің жеке бетінде немесе блогта бейне, аудио, мәтін өнімдерді орнатып, басқалардың осыны жүктеп алуға немесе өзіндікін қосуға мүмкіндігі жасалынатынын көреміз.

Дэн Гиллмор "Азаматтық журналистика - бұл адамзат үшін адамдармен жасалынған журналистика" деп жазады.

Нью - Йорктағы Университеттің журналистикадан оқытушы маман Джэй Роузеннің айтуынша: "Азаматтық журналисттер - бұл біз бұрын аудитория деп атаған адамдар". Бұл сөздер бүгінгі блогтарға баға беруі ретінде есептелу де болады, себебі блогты жазатындар өзі қызықтайтын немесе зерттейтін салада материал жариялайды. Интернеттегі жаңалықтар теледидар және радиодан да жедел ақпарат жариялайтын болды.

Санат:Бұқаралық мәдениет
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санат:Интернет
Ильматер

Ильматер - финн мифологиясындағы әйел құдай. Мифтарының бірінің бойынша, ол әлемді жаратқан еді. Ильматер мұхиттың толқындарында 700 жыл жүзіп жүрген.
Кеін оған жақындап, үлкен бір қыран құс келді. Қыран Ильматерға жеті жұмыртқа әкелген, солардан жер мен аспан жаралған еді. Бірақ пайда болған жер Ильматерға қызық емес көрініп, Ильматер тау-тастарын, далаларын, аралдарын, өзендерін жаратқан еді.

Санат:Мифология
Лезу

**Лезу** — Орталық Африкада тұратын көп халықтарының мифологиясы бойынша жоғарғы құдай. Лезу кәрі шал ретінде суреттеледі. Оның көзі кәріліктен жасқа толғанда - аспаннан жаңбыр жауады. Тонга халықтың бір ертегі бойынша, Лезуның шешімі бойынша бір әйелдің бар отбасы өлуі керек еді. Соңда бейшара әйел аспанға барып, Лезудың көз алдына келіп, оған неге соңшама азап түсіргенін себебін сұрағысы келді. Сол үшін әйел баспалдақты жасап, аспанға көтеруге басталды. Бірақ баспалдақ сынып қалды. Енді, әйел аспанға апаратын жолын іздеуге басталды, бірақ таба алмады. Адамдар ше оны жұбатып, оған Лезуның орнына сұрақтарына жауап беруші еді. Олардың айтқаны бойынша, адамзаттың бәрі азаптан құтыла алмайды, олардың ішінде сол әйел де құтыла алмайтын болды.

Санат:Мифология
Уэстмит (графтық)

**Батыс Мит** (; ирландша: An Iarmhí) — Ленстер провинциясының құрамындағы, Ирландияның орталығындағы графтық. Бас қаласы — Маллингар, ірі қаласы — Атлоун. 72 мың тұрғны бар (графтықтар арасында 22-ші орын; 2002 жылдың мағлұматтары).

Санат:Ирландия графтықтары
Мит (графтық)

**Мит** (; ирландша: An Mhí) — Ленстер провинциясының құрамындағы, Ирландияның шығысындағы графтық. Бас қаласы — Наван, ірі қаласы — Трим. 134 мың тұрғыны бар (графтықтар арасында 12-ші орын; 2002 жылдың мағлұматтары).

Санат: Ирландия графтықтары
Санат: Ұлыбритания
Исламдық банкинг

**Исламдық банкинг** - шариғатқа негізделген банк жүйесі.
* ислам қаржы жүйесі ең жылдам өсуші сегмент болып табылады. Жылына 15 пайызға өсетін исламдық негіздегі активтердің жиынтығы 800 миллиард АҚШ долларын құрайды. 
* дәл осы исламдық қаржы жүйесін ұстанатын негізгі елдер тұратын Таяу Шығыста төлемпаздық (ликвид) аса жоғары деңгейде шоғырланған. 
* исламдық жүйе банк саласында тұрақтандырушы ықпалға ие болады. Өйткені мұнда салымшылар салымның қайтпай қалу тәуекелін бөліседі. 
Жоғарыда айтылғандай, бұл - адалға негізделген ислам қаржы жүйесі. Арамнан жиған ас болмайтынын ескерсек, ғасырларды артқа тастаған және үнемі жетілдіріліп келеді деген қазіргі әлемдік қаржы жүйесінің неліктен сан рет дағдарысқа түскені де, ал алғаш рет 1960-1970 жылдары банктік жүйе ретінде негізі қаланған, түп бастауын Құраннан алатын исламдық банктердің бүгінге дейін бірде-бір рет Дефолтқа ұшырамауы да түсінікті сияқты.

## Банктік өнімдер
Исламдық банктің негізгі өнімдері сауда-қаржыландыру (мурабаха), үлестік бірлескен қаржыландыру (мушарака), жал (иджара), ақшаны сенімді басқару (мудараба), исламдық банк қызметінің ауқымында агенттік қызмет көрсету (вакала), сыйақысыз банктік қарыз операцияларын жүзеге асыру(кард әл-хасан). Мұның бәрінде Исламның басты қағидасы қатаң сақталады, яғни үстеме пайызбен өсім ақысын алу жоқ. Исламдық банк не қайтару мерзімін кейінге шегеру арқылы тікелей тауарды алуға, не нақты бір жобаны бірлесіп қаржыландыруға атсалысады. Мұнда ислам банктың пайдасы сол жобаның қызметінен түскен пайданы бөлісуден тұрады. Сол секілді ақшаны сенімді басқару да клиент пен банктің арасындағы жауапкершілігімен ерекшеленеді. Бұл жерде исламдық банк салымдарының екі түрі бар, оның біріншісі – өсімсіз салымдар. Аты айтып тұрғандай, мұндай салымдарға өсім төленбейді. Екіншісі – инвестициялық салым (депозит). Мұнда банк клиенттің ақшасын белгілі бір мерзімге сенімді басқаруға алады да, оны инвестициялық жобаларға немесе активтерге салады. Сол жобалардың табысына қарай клиентке тиесілі табысын беріп отырады. Бірақ банк клиент ақшасының номиналдық көлемінің қайтарылатындығына кепілдік бермейді. Егер инвестициялық жоба табыссыз болса, клиент шығынға ұшырайды, ал банк жобадан сыйақы алу құқығынан айырылады. Ал егер инвестициялық жоба банктің кінәсінен шығынға ұшыраса, онда исламдық банк сол үшін жауапты болады. Кейінгі кездері жиі айтылып жүрген қаржы нарығындағы тәуекелді тең бөлісудің ашық та, айқын жолы – осы. Сол секілді «сукук» – исламдық бағалы қағаздар да исламның басты қағидаларын бұзбай, инвестициялық табыс табуға мүмкіндік береді.

Санат:Ислам
Санат:Исламдық банкинг
Кордоба

**Кордоба** ( ) — Оңтүстік Испания мемлекетіндегі  Андалусия ауданындағы қала. Кордова қаласы Сьерра-Морена тау жотасының баурайында, Гвадалквивир өзенінің оң жағалауында, шұрайлы және өте ыстық аймақта орналасқан; Кордова провинциясының астанасы. Қала Ежелгі Рим үстемдігі кезінде құрылған.

Бүгінгі таңда Кордова  321 мың тұрғыны бар орта көлемдегі қазіргі заманғы қала. Кордова – Иберия түбегінің түгелге жуық аумағын алып жатқан Кордова халифатының астанасы болған және бұл қалада сол заманның ескерткіштері көп. 

## Тарихы
VIII ғасырда Кордова Испаниядағы араб үстемдігінің орталығына айналды.

Өзінің гүлдену кезеңіне 1 млн-дай халқы, сарайлар, мешіттер, керуен-сарайлар бар кезде Х ғасырда жетті, және араб ғылымының, поэзиясының, өнерінің орталығы болды. Кордова, халифат құлағаннан кейін, 1236 жылы Фердинанд III қаланы бағындырғанға дейін мұсылмандардың қол астында болды.

## Қазіргі замандағы жағдайы
Еуропалық Одақтың бастамасы — Еуропаның мәдени астанасы — Кордобаны да шалып өтті. Қала 2016 жылы аталған мәртебені иемдену құқығына үміттеніп отыр.

2011 жылдың 25-ші тамызында көп күндік Вуэльта велосипед жарысының 6-шы кезеңі аяқталды.
thumb|left|200px|Puerta del Puente
thumb|left|200px|Алғашқы патшалық аурухана San Sebastián, қазіргі таңдағы Кордованың Конгресс залы

## Қаланың көрікті жерлері
* Әйгілі Кордова шіркеулік мешіті (Мескита), VIII ғасырда салынған ертеректе Еуропадағы ірі мешіттердің бірі, кейіннен католиктік ғибадатхана ретінде қайта салынған
* Калаорра мұнарасы
* Мавритандық стильдегі көпір 719 жылы Гвадалквивир өзені арқылы салынған
* Мавритандық патшалардың бау-бақшалармен қоршалған ежелгі сарайы; бұрынғы инквизиция сарайы — Католиктік патшалардың Алькáсара мұнарасының жанында
* Кордовадан 8 км батыста орналасқан ескі қаланың орны — Медина Ас-Сахара 
* Кордова қаласының төңірегінде жылқы тұқымының өсіріледі

## Атақты адамдары
Кордова – әйгілі философтар мен ақындардың туған жері: Сенека стоицизм философиясын жақтаушы және оның немере інісі Лукан, араб философы Аверроэс, еврей теологы Маймонид. Кордовада астроном Аз-Заркали (1029—1099) жұмыс істеген. Сонымен қатар, Кордова көрнекті фламенко әртістерімен танымал. 

## Сыртқы сілтемелер
* Кордова, Испания
* Кеңестің ресми сайты. 
* Кордова туризмі 
* Кордова ескерткіштері 
* Кордова саяхатының ақпараты  

Санат:Испания қалалары
*
Шлюмберже

**Шлюмберже Лимитед** () (; ) - әлемнің 80-ге жуық елдерінде істейтін, 140 түрлі ұлттан тұратын 84 мыңға жуық жұмыскерлері бар дүниежүзілік ірі мұнай саласындағы қызмет көрсету корпорациясы. Шлюмберже сейсмикалық ақпарат пен формацияның дамуы процесі, ұңғы тесті мен тура бұрғылау, ұңғы цементтеу мен қоздыру (stimulation), жасанды көтеру (artificial lift), ұңғыны аяқтау (compleation) және консалтинг, бағдарламалар мен ақпаратты басқару сияқты кең ауқымды өнімдер мен қызметтер ұсынады.

Iскерлік табысы 2007 жылы $23.28 миллиард, ал нарықтық капитализациясы, 2008 жыл 17 қазанға сәйкес $59.3 миллиард болып табылады.
## Тарихы
Компания негізін 1926 жылы қалаған ағайынды француздар Алсатьян Шлюмбержелер атымен аталған.
[thumb|left|Шлюмберженің [Хьюстондағы штаб пәтері]]
[thumb|left|[Шугар Ланд, Техастағы комплексі]]
2005 жыл аяғында, Schlumberger  корпоративтік офисін Нью-Йорктен Хьюстонға көшіреді.

2006 жылы Schlumberger WesternGeco-ның қалған 30% Baker Hughesтан $2.4 миллиард сатып алады.

Сол 2006 жылы Риджефилд Schlumberger-Doll Зерттеу орталығын Кэмбридждегі жаңадан салынған ғимаратқа көшірді. Көшу 2006 жылы аяқталды. Жаңа ғимарат компанияның Кэмбридж, Англия; Мәскеу; Ставангер, Норвегия; және Даһран, Сауд Арабиясындағы зерттеу орталықтары қатарына қосылды.

2010 жылы Smith International компаниясын жалпы құны $11.3 миллиардқа сатып алғанын Шлюмберже мәлімдеді. The sale price is 45.84-a-share price was 37.5 percent higher than Smith closing price on 18 ақпан 2010.  The deal is the biggest acquisition in Schlumberger history. The merger was completed on August 27, 2010.

In 2010, Schlumberger also announced plans to acquire Geoservices, a French-based company specializing in energy services, in a deal valued at $1.1 billion, including debt.
## Дереккөздер


Санат:АҚШ мұнай сервистік компаниялары
Испан Республикасы

**Испан Республикасы** – 1931-1939 жж. болған мемлекет.

1931 ж. испанлар өз елде Испан Республикасы жариялды. Ең бірінші үкіметке консеварторлар және ұлтшылық партиялар келді. Бірақ сосын сайлауда көп социалисттік және коммунистік партиясылар женіс алды. 9 желтоқсанда Испанлар жаңа конституциясы қабылдады. Осы конституция шаруаларға көп ерекшелер жеңілдіктерді. Одан әрі, социалисттік партиясылар өз заңдар қабылдады. Мысалы, 1932 ж. Аграрлық Заң, осы заң диқанларға жері берілді. Осы бәрі консеварторлаға ұнамау болды.

1933 ж. Испанияда сайлауда Коммунист және Социалситтік (Испан социалистік жұмысшы партиясы) партиясылар жеңіс алып, биік басына келді. Бірақ 1934 ж. сайлауда христиан консерваторлар жеңіс алды. 1934 ж. 1 қазанда коммунистертер Астурия қаласыда сайлаумен келіспей демонстрациясы істеді. 

1936 ж. 7 қантарда, социалисттер сайлауда қайтадан жеңіс алды. Олар өз адам Мануэль Асанио президент істеді. Содықтан испан фашистер және консеварторлар төңкеріс жасау етті. Испан азамат соғысы басталды.
## Тағы қараңыз
* Испания

Санат:Испания тарихы
Mozilla Firefox

**Mozilla Firefox** () — еркін таратылатын веб шолғыш. Қолданылуы бойынша дүние жүзінде екінші орынды (2011 жылдың наурызында 29,98%), ал  еркін бағдарламалық қамтама ішінде бірінші орын алады. Mozilla Firefox ашық стандарттарды қолдайтын еркін таратылатын Gecko қозғалтқышының негізінде жасалған. Файрфокс құрамында орфографияны тексеру, мәтін терілген кезде-ақ оны іздеуді бастау, RSS-ағымдарының интеграциясы, жүктеулер менеджері, "атып шығатын" терезелерді болдырмау, шолғышқа орнатылған кеңейтулерді автоматты түрде жаңарту қасиеттері бар. 2 000-нан астам кеңейтулерді қолдану арқылы Firefox  мүмкіндіктерін шексіз арттыруға болады.

Mozilla Firefox ресми түрде Microsoft Windows, Mac OS X және Linux операциялық жүйелеріне шығады.

## Компания
*Mozilla* - бағдарламалық қамтама өндіретін дәстүрлі компания емес. Дүниенің әр түпкіріндегі пайдаланушының Интернеттегі тіршілігін жақсартуға бағытталған тегін әрі ашық кодты бағдарламалық қамтама мен технологияларды жасап шығаруды өз алдына мақсат еткен әлемдік қауымдастық. Программистер, маркетологтар, тестерлер мен заңгерлер Вебтың ашық әрі бәріне ортақ ресурс болып қала беруін қамтамасыз ету бағытында жұмыс істейді.

Марапаттарға ие болған ашық кодты бағдарламалық өнімдер бен технологиялар әркімге тегін әрі 70 астам тілде ұсынылады.

Mozilla басшылығы Маунтин-Вью, Калифорнияда, ал аймақтық офистері Окленд, Пекин, Копенгаген, Париж, Токио мен Торонтода орналасқан.

## Мүмкіндіктері
Firefox браузері барлық мүмкіндіктерді стандартты версияда қолданудың орнына, өз пайдаланушыларына өзіне қажетті мүмкіндіктерді кенейтулер арқылы кірістіре алады.

Мысалға ең танымал кенейтулердің бірін алайық - бұл AdBlock, ол [интернет-сайттардағы [жарнаманы қамалдап, өз қолданушысына көрсетпей қояды. Тағы Mozilla Firefox браузеріне сыртқы түрін өзгертетін қосымшаларды кірістіруге болады. Соның бәрі оны ең икемді браузерлардың бірі болып көрсетеді.

## Дереккөздер


Санат:Ғаламтор шолғыштары
Санат:Қазақша бағдарламалық өнімдер
Мысыр пирамидалары

right|thumb|400px|Гиза пирамиданың көрінісі. Солдан оңға: Менкора, Хефрен және Хеопс пирамидалар. Алдыңғы үш шағын пирамидалар Менкаур пирамида - серіктерінің пирамидалары бар.
**Мысыр пирамидалары** — Мысыр жерінде орналасқан ежелгі пирамидалар кешені. Осынау зор тас құрылыстар Ежелгі Египет перғауындарының сағанасы болып саналады. Сағаналар осыдан 5-мың жыл бұрын салынған.

Ең үлкен пирамида Хеопс перғауынның әмірімен тұрғызылған.  

Оның биіктігі – 147 м.  

Ежелгі грек тарихшысы Геродоттың жазбасында пирамиданы 100 мың адам 20 жыл бойы салғандығы айтылады.  

Пирамидалардың салынуы, құрылысы жөнінде айтылған пікірлер сан алуан. Дегенмен аптапты Египет аспаны астында мыңдаған құл тас қарумен дәу тастарды бөліп алып, оны құрылыс орнына арқанмен сүйретіп жеткізген, пирамида биіктеген сайын тас блоктарды қолмен жоғары көтерген деген пікірлер басым. 

Алып құрылыстар осы күнге дейін көрушісін қайран қалдырады. Осы пирамидалар Әлемнің жеті кереметінің біріне кіреді.

Санат:Мысыр тарихы
Санат:Әлемнің жеті кереметі

Санат:Мысыр ғимараттары мен құрылыстары