Монреаль Канадиенс

**«Монреаль Канадиенс»** (), () — Канаданың Квебек аймағындағы Монреаль қаласында орналасқан кәсіпқой хоккей командасы. «Монреаль Канадиенс» Шығыс конференциясының Атланттық дивизионында Ұлттық Хоккей Лигасы (ҰХЛ) аясында өнер көрсетеді. Клуб 1909 жылы құрылды. 1996 жылдан бері команда өз үй ойындарын бастапқыда «Молсон Центр» деп аталған, қазіргі Белл-центр кешенінде өткізеді. Бұған дейін «Канадиенс» жетпіс жыл бойы «Монреаль Форум» аренасында ойнап, барлық Стэнли кубоктарының алғашқы екеуінен басқасын сол жерде жеңіп алған.

1909 жылы құрылған Монреаль Канадиенс әлемдегі үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне кәсіби хоккей командасы және ҰХЛ құрылмай тұрып құрылған жалғыз клуб. Солтүстік Американың ең алғашқы кәсіби спорт франшизаларының бірі ретінде Канадиенстің тарихы Канаданың барлық басқа франшизаларынан (Торонто Аргонавтстарынан басқа) және АҚШ-тың барлық франшизаларынан (бейсбол мен Ұлттық Футбол Лигасының Аризона Кардиналсынан басқа) бұрын басталған. Команда Алғашқы Алтылық құрамына кіреді – бұл 1942 жылдан 1967 жылғы кеңеюге дейінгі ҰХЛ-дың негізін қалаған алты команда. Монреаль Канадиенс Стэнли кубогын 24 рет жеңіп алды. 1992–93 маусымындағы чемпиондық маусым Канадалық команданың Стэнли кубогын соңғы рет жеңіп алған кезі болды.

## Тарихы
thumb|left|right|300px|1909–10 маусымындағы Монреаль Канадиенс командасының суреті
Дж. Амброуз О'Брайен 1909 жылы 4 желтоқсанда Монреаль Канадиенс командасын құрылды. Бастапқыда команда Ұлттық Хоккей Ассоциациясының (NHA) мүшесі болды, бұл ұйым кейіннен Ұлттық Хоккей Лигасына (ҰХЛ) айналды. Команда Монреальдың франкофон қауымдастығына арналған және мүмкіндігінше франкофон ойыншылар ойнайтын ұжым ретінде құрылған. Құрылтайшылар команданы «Les Canadiens» деп атады, ол кезде бұл атау француз тілінде сөйлейтін қауыммен тығыз байланысты болды.

Команданың алғашқы маусымы сәтсіз өтті, олар лигада соңғы орын алды. Бірінші маусымнан кейін команданың меншігі Джордж Кеннедиге өтті. Содан кейінгі маусымдарда олардың нәтижелері жақсара бастады. Команда 1915–16 маусымында алғашқы Стэнли кубогын жеңіп алды. 1917 жылы Монреаль Канадиенс Ұлттық Хоккей Хссоциациясының төрт басқа командасымен бірге Ұлттық Хоккей Лигасын құрды және 1923–24 маусымында бірінші рет ҰХЛ аясында Стэнли кубогын жеңіп алды. Команда 1926–27 маусымында «Маунт-Ройял Арена»-дан «Монреаль Форум»-ға көшті.

XX ғасырдың отызыншы жылдарын клуб өте сәтті бастады. 1930 және 1931 жылдары қатарынан екі рет Стэнли кубогын жеңіп алды. Алайда, Монреаль Канадиенс және олардың қарсыласы Монреаль Марунз Ұлы тоқырау кезінде спорттық және экономикалық қиындықтарға тап болды. Қаржылық шығындар команда иелерін Канадиенсті Огайо штатының Кливленд қаласына көшіруді қарастыруға мәжбүр етті. Бірақ ақырында жергілікті инвесторлар табылды. 1937–38 маусымынан кейін Монреаль Марунз жұмысын тоқтатқан соң, олардың бірнеше ойыншысы Монреаль Канадиенс қатарына қосылды.

[thumb|right|Punch_Line: алдыңғы қатарда сол жақтан оң жаққа қарай [Морис Ришар, Элмер Лак және Гектор Блэйк.]]
1940 жылдары Морис Ришар, Гектор Блэйк және Элмер Лактан құралған аты аңызға айналған «Punch Line» триосының жетекшілігімен Монреаль Канадиенс ҰХЛ-да тағы да табысқа жетті. 1953 жылдан 1960 жылға дейін команда алты Стэнли кубогын жеңіп алды, оның ішінде 1956 жылдан 1960 жылға дейін қатарынан бес рет жеңіп алып, рекорд орнатты. Бұл кезеңде жаңа жұлдыздар шыға бастады: Жан Беливо, Дики Мур, Дуг Харви, Берни «Бум-Бум» Жеффрион, Жак Плант және Ришардың інісі Анри.

1965 жылдан 1979 жылға дейін Монреаль Канадиенс 15 маусымда 10 Стэнли кубогын жеңіп алды, оның ішінде 1976–1979 жылдары қатарынан төрт рет чемпион атанды. 1976–77 маусымында команда үш рекорд орнатты, олар әлі күнге дейін сақталған: 80 ойындық маусымда ең аз жеңіліс (8), өз алаңыңда ең ұзақ жеңіліссіз серия (34 ойын), және ең үздік гол айырмасы (+216). Сонымен қатар, 80 ойындық маусымда ең көп ұпай жинау рекордын (132 ұпай) орнатты, бұл рекорд 2022–23 маусымында Бостон Брюинз командасы тарапынан жаңартылды. 1977–78 маусымында команда 28 ойындық жеңіліссіз серияға қол жеткізді, бұл ҰХЛ тарихындағы екінші ең ұзақ көрсеткіш.

Бұл кезеңде команданың жұлдызды ойыншылары қатарында Ги Лафлёр, Иван Курнуайе, Кен Драйден, Пит Маховлич, Жак Лемер, Пьер Ларуш, Стив Шатт, Боб Гейни, Серж Савар, Ги Лапуант және Ларри Робинсон болды. Ал команданың бас бапкері Скотти Боуман еді, ол кейіннен ҰХЛ тарихындағы ең көп жеңіске жеткен жаттықтырушы атанды және 1970 жылдары Монреаль Канадиенс командасының соңғы бес Стэнли кубогын жеңіп алуына жетекшілік етті.

Монреаль Канадиенс 1986 жылы жас қақпашы Патрик Руа бастаған құраммен Стэнли кубогын жеңіп алды, сондай-ақ 1993 жылы тағы бір рет чемпион атанып, 1910 жылдан 1990 жылдарға дейін әр онжылдықта кемінде бір рет кубок иелену дәстүрін жалғастырды (бұл серия 2000 жылдары тоқтады). 1996 жылы клуб «Монреаль Форум»-нан «Молсон Центр»-ге (қазіргі Белл-центр) көшті.

Патрик Руа 1995 жылы командадан кеткеннен кейін, Монреаль Канадиенс ұзаққа созылған құлдырау кезеңіне түсті. Келесі он маусымның төртеуінде Монреаль Канадиенс плей-оффқа шыға алмады және 2010 жылға дейін екінші айналымнан әрі аса алмады. 90 жылдардың соңына қарай команда көрсеткіштерінің нашарлауы және канадалық доллардың құнсыздануы салдарынан қаржылық шығындардың артуы Монреаль жанкүйерлерін алаңдатты. Олар Канадиенс АҚШ-қа көшіп кетеді деп қорықты. 2001 жылы команда иесі Molson Brewery франшиза мен «Молсон Центр»-ді американдық кәсіпкер Джордж Н. Джиллетт-кішіге сатты. Алайда, келісім бойынша, болашақта Джиллетт команда сататын болса, Molson-ға басымдық берілуі тиіс, және кез келген көшіру әрекеті ҰХЛ басқарушылар кеңесінің бірауыздан мақұлдауына тәуелді болды.

Клуб президенті Пьер Буаваңның басшылығымен Монреаль Канадиенс қаржылық табысқа қайта қол жеткізді. Бұл негізінен телехабарлар мен аренадағы шаралардан түскен қосымша табыстың арқасында мүмкін болды. 2009 жылы Джиллетт франшизаны Molson отбасы бастаған консорциумға 575 миллион долларға сатты. Бұл сома ол клубты сегіз жыл бұрын 275 миллион долларға сатып алған бағадан екі есе жоғары болды.

[thumb|left|upright|Монреаль Канадиенс командасының 100 жылдық мерейтойына арналған баннерлермен безендірілген [Белл-центр аренасы.]]
2008–09 маусымында Монреаль Канадиенс түрлі шаралар өткізіп, өзінің 100 жылдық мерейтойын атап өтті.

2008 жылы 29 желтоқсанда Монреаль Канадиенс Флорида Пантерз командасын 5–2 есебімен жеңіп, ҰХЛ тарихында 3 000 жеңіске жеткен алғашқы команда атанды.

2020–21 маусымында лига Монреаль Канадиенсті және Канададағы басқа алты команданы Солтүстік дивизионға көшірді. COVID-19 пандемиясына байланысты Канадиенс тұрақты маусымда тек өз дивизионындағы командаларға қарсы ойнады. Маусымның басында барлық командалар көрерменсіз ойнады.

Монреаль Канадиенс 2021 жылғы Стэнли кубогының плей-офф кезеңіне өтті. Бірінші кезеңде Торонто Мейпл Лифс командасын серияда 4–3 есебімен жеңіп, келесі кезеңде Виннипег Джетс командасын серияда 4–0 есебімен ұтып, жартылай финалға шықты. Финалға дейінгі кезеңде Вегас Голден Найтсты жеңіп, 28 жылдан кейін алғаш рет Стэнли кубогының финалына шығып, 2011 жылғы Ванкувер Кэнакстан кейін финалға шыққан алғашқы канадалық команда болды. Алайда, финалда Тампа-Бэй Лайтнинг командасына серияда 4–1 есебімен жеңілді.

2021–22 маусымында Монреаль Канадиенс алдыңғы маусымдағы жетістігін қайталай алмады және 1939–40 маусымынан бері алғаш рет, сондай-ақ ҰХЛ-дің кеңею дәуірінде алғаш рет лигада соңғы орынға түсті. Бұл клуб тарихындағы ең сәтсіз маусымдардың бірі болды. Осы нәтижелерден кейін клуб иесі Джефф Молсон команда құрамын қайта құруға рұқсат берді. 2022–23 және 2023–24 маусымдарында Монреаль Канадиенс лигада нашар өнер көрсетті.

## Арена

Монреаль Канадиенс 70 жыл «Монреаль Форум» аренасында ойнады. 1996 жылы Монреаль Канадиенс Белл-центр кешеніне көшті. Хоккей ойындары кезінде арена сыйымдылығы 21 105 орын. Белл-центр 1996 жылы 16 наурызда ашылды. Бастапқыда «Молсон Центр» деп аталды.


Сурет:CentreBell.jpg|thumb|left|230px|Белл-центр аренасының сыртқы көрінісі
Сурет:Montreal-CH-CentreBell.jpg|Белл-центр  Монреаль Канадиенс ойындары кезінде
Сурет:Bell_Centre_Basketball_Game.JPG|Баскетбол ойындары кезінде
Сурет:MCLockerRoom.jpg|Белл-центр аренасының киім ауыстыратын бөлмесі (реновацияға дейін)


## Бойтұмар (маскот)

[thumb|Монреаль Канадиенс командасының [Youppi! маскоты]]
2004–05 маусымынан бастап Монреаль Канадиенс Youppi! маскотын өздерінің ресми символы ретінде қабылдады. Бұл олардың ұзақ тарихындағы алғашқы костюм киген маскот болды. Бұған дейін Youppi! Бейсболдың Жоғарғы Лигасындағы (MLB) Монреаль Экспос командасының ұзақ жылдар бойы маскоты болған, бірақ 2005 жылғы MLB маусымы басталар алдында команда Вашингтонға көшіп, Вашингтон Нэшионалс атауын алған кезде маскоттан бас тартты. Осылайша, Youppi! кәсіби спортта лига ауыстырған алғашқы маскот атанды. Ол сондай-ақ кәсіби спорт тарихында ойыннан қуылған алғашқы маскот ретінде танымал.

2020 жылдың маусымында Youppi! канадалық клубтардың ішінде алғаш болып Маскоттар Даңқ Залына енгізілді.

2022 жылдың қарашасында Монреаль Канадиенс сол маусымдағы Reverse Retro ойындар сериясына арнап METAL! атты «бейресми ресми» маскотты таныстырды. Алайда, METAL! 2024–25 маусымы басталар алдында зейнетке шығарылды.

## Айналымнан шығарылған нөмерлер
[thumb|right|[Белл-центр аренасында Монреаль Канадиенс командасының айналымнан шығарған кейбір нөмерлерінің баннерлері (2010 жыл)]]

## Дереккөздер

Санат:Ұлттық Хоккей Лигасы