open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ақ Ирий қалашығы

**Ақ Ирий қалашығы** — Есіл алқабы мен Батыс Сібір ойпаты қиылысқан жерінде, Солтүстік Қазақстан облысының Долматов ауылында орналасқан. Ақ Ирий – иран тілінен аударғанда «Ақ жұмақ» деген мағынаны білдіреді. Ақ Ирий қаласы ж.с.д. V ғасырдағы сақ дәуіріне жатады. Көне елді мекен дала және орман тұрғындары арасында өзіндік алдыңғы бекініс ретінде қызмет етті. Бекіністі қаланың ішінен ғалымдар үйлерді, ұста шеберханалары мен керамика дайындау өндірісінің қалдықтарын тапты. Қала екі жағынан да адам аяғы аспас құрылыммен бөлінген биік үшбұрышты мүйісте орналасқан. Археологтер оны «Ақ Ирий» деп атады. Зерттеушілердің болжамы бойынша, ескі қалашық діни-шаруашылық және қорғану мақсатында салынған. Бекініс құрылыстары, археологтердің айтуынша, отқа табынған және зороастризмге сенетін дала сақтарының меншігінде болған.Бұрыштары мен қабырғаларының ортасында төбені ұстауға арналған бағаналары бар 35-45 шаршы метрді құрайтын үйлер табылды. Қабырғалары бұтақтардан, шыбықтардан жасалып, балшықпен сыланған. Көптеген күйдірілген кірпіштер дәл осы технология Ақ Ирийде қолданылғанын растайды. Табылған заттардан қаланың тұрғындары сол темір дәуірінің ерте кезеңінің өзінде дамудың айтарлықтай жоғары деңгейіне жеткендігін байқауға болады. Металды балқытуға арналған пештердің қалдықтары көне сақтар металлургия өндірісінің технологиясын жақсы білгенін растайды.
Ескі қала территориясында Жапондық, Жерорта теңіздерінде кездесетін каури ұлу құбыршақтары табылғаны таңғаларлық болып көрінеді. Олар ақша ретінде болып қызмет атқарғаны мүмкін, яғни бұл сақтар сыртқы қатынасиардың кең географиясына ие болғаны деген сөз. Бекініс дуалының іргетасында суды жібермейтін материал ретінде қабық пайдаланған. Балшықты күйдіру және металды балқытуға арналған пештер де табылған. Табылған бірегей заттарды алып қарағанда сақ тайпалары осы территорияны мекендеп, алдыңғы тарихи кезеңдерінің мәдениеттерінде терең тамырларының болғаны жайындағы болжамды ұсынуға мүмкіндік береді. 2013 жылы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің археологтары Ақ Ирий ескі қаласының қазба жұмыстары өткен жерінде ашық аспан астындағы археологиялық мұражай ашуды ұсынды. Ғалымдардың пікірі бойынша осындай мұражай табиғат ортасында демала алатын және бір уақытта Қазақстанның тарихи ескерткішітерімен таныса алатынтуристтердің үлкен топтарын тартуға мүмкіндік береді. Ғалымдардың ұсынысын мемлекет басшылары зор қызығушылықпен қарсы алған және қолаған, мұражайды құру жұмыстары басталған.

## Дереккөздер

Санат:Көне қала
Санат:Археология
Автогол

**Автогол** — футбол немесе хоккей сияқты командалық ойындарда әлдебір ойыншы өз команданың қақпасына гол соғып қалған жағдай.

## Белгілі мысалдары
Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігінде АҚШ-Колумбия ойынында Андрес Эскобар автогол соғып, команданың топтан шығуына себепкер болды. Колумбияға оралысымен оны бір адам атып өлтірген.

1996 жылы Бельгия біріншілігінде «Экерен» клубының футболшысы Стан Ван ден Бюйс өзінің қақпасына үш мәрте гол соққан, бұл «Андерлехт» клубының 2:3 есебімен жеңуіне мүмкіндік берді.

2009 жылы әлем біріншілігіне іріктеу кезеңінде Грузия ұлттық құрамасының капитаны (әрі «Милан» клубының қорғаушысы) Каха Каладзе Италияға қарсы ойында екі рет автогол соғып алды, бұл матчтың жалғыз голдары болды.

## Дереккөздер

## Тағы қараңыз
* Футболдан әлем біріншілігінің автоголдары

Санат:Спорт терминологиясы
Джон Магуфули

**Джон Помбе Джозеф Магуфули** () — 2015 жылдан бастап 2021 жылы қайтыс болғанға дейін Танзанияның бесінші президенті.

Ол 2000-2005 жж. және 2010-2015 жж. Жұмыс, Көлік және коммуникация министрі, 2019-2015 жж. Оңтүстік Африканы дамыту қоғамдастығының төрағасы болды.

## Өмірбаяны
1959 жылы 29 қазанда дүниеге келген.

Магуфули 1967-1974 жылдар аралығында Чато бастауыш мектебінде білім алып, 1975-1977 жылдары орта білім алу үшін Бихарамулодағы Каток семинариясында оқуды жалғастырды, содан кейін 1977 жылы Лейк орта мектебіне ауысып, 1978 жылы бітірді. 1979 жылы бітіріп, 1981 жылы бітірді. Сол жылы ол Мквава білім беру колледжіне (Дар эс Салам университетімен байланысқан) химия, математика және білім беру білімі мамандығы бойынша оқуға түседі.

Ол 1988 жылы Дар эс Салам университетін химия-математика бакалавры дәрежесінде бітіріп, онда магистр және химия докторы дәрежелерін де алды. 2019 жылдың соңында оған елдің экономикасын жақсартқаны үшін Додома университетінің құрметті докторы атағы берілді.

## Саяси карьера
Үш шақырылымдағы Парламент депутаты (2000-2005, 2005-2010, 2010-2015). 

1995-2000 жылдар аралығында еңбек министрінің орынбасары болып жұмыс істеді.

Сыбайлас жемқорлық дау-дамайына ұрынған басқарушы партиядан үміткер адал, жемқор емес саясаткер деп танылғандықтан таңдалды. Оппозициядан үміткер Эдвард Ловасса сайлау учаскелеріне сыбайлас жемқорлықпен күрес ұранымен барды. 

2015 жылы 25 қазанда өткен сайлауда Магуфули президенттік сайыстың жеңімпазы деп жарияланды: ол 58% дауыс алды. 

Ол 2015 жылдың 5 қарашасында ант қабылдады.

Ол өзінің орта сайлау мектептеріне ақысыз білім беруді насихаттау жөніндегі уәдесін орындады (оған дейін тек бастауыш мектептер ғана ақысыз болатын), есірткі бизнесімен күрес науқанының басталғанын жариялады.

## Жеке өмір
Ол бастауыш сынып мұғалімі Жанет Магуфулиге үйленген, олардың жеті баласы болды.

## Ауру мен өлім
Магуфули 2021 жылдың 27 ақпанынан бастап көпшілік алдына шықпады және Интернетте оның ауруы бар, мүмкін мүгедек деген қауесет тарады. 

2021 жылы 17 наурызға қараған түні вице-президент Самия Сулуху сағат 18:00-де Магуфулидің қайтыс болғанын хабарлады. ол ем қабылдаған Дар эс Саламдағы Эмилио Мзена мемориалдық ауруханасында. Ол Магуфулидің негізгі медициналық жағдайын анықтамады, бірақ оның он жылдан астам созылмалы жүрекшелер фибрилляциясынан зардап шеккенін айтты. Ол 14 күндік ұлттық аза жариялап, жалаулар бүкіл елдегі қызметкерлердің жартысында желбірейтінін айтты.

Магуфулиді туған қаласы Чатоға жерледі.

## Марапаттар
* Мұхаммедтің ордені (Марокко,2016)

## Дереккөздер

Санат:Танзания президенттері
Целлер (Целль) көлі

**Целлер (Целль) көлі** (; ) — Аустрия Альпісіндегі тұщы көл. Ол Зальцбург федералды штатында орналасқан. Целлер көлі өз атауын жағасында тұрған Цель-ам-Зе қаласының атынан алады.

## Шығу тарихы
Шын мәнінде, көл Пинцгауда (Зальцбург территориясы) орналасқан. Оның пайда болу мерзімі 10-16 мың жыл бұрын, мұз дәуірінің соңғы кезеңі болып саналады. Сол жылдары оның су бетінің ауданы қазіргіден әлдеқайда жоғары болды. Су қоймасындағы су деңгейі 10 мың жыл бұрын 50 метрге төмендеген.

XIX ғасырдың ортасы ол үшін бетбұрыс жылы болды, дәл осы кезден бастап демалу үшін еуропалықтар көлге келе бастады. Целлер көліндегі жағдайлар қолайлы болғандықтан мұнда 40-тан астам спорттық ойын-сауық және белсенді демалыс түрлері дамыды.   

## Сипаттамасы
Көл 750 метр биіктікте орналасқан. Ұзындығы 3,8 шақырым, ені 1,5 шақырымға дейін созылған көл таулармен қоршалған. Целлер көлінің максималды тереңдігі - 68 метр. Жазда бұл көлге көптеген таулы ағындар мен жылғалар құйылады, олардың ішіндегі ең ірілері Шмиттенбах пен Тумерсбах. Көлден ұзындығы екі шақырым ғана бір канал шығады, одан су Зальцах өзеніне құяды. Паромдар тек Цель-ам-Зе және Тумерсбах қалалары арасында жүреді. Целлер көлінің оңтүстік бөлігі таяздау болып келеді. 

## Туристік қызметі
Мөлдір таза суы бар бұл биік таулы көл ұсақ тау ағындарымен қоректенеді. Көл барлық жағынан таулармен қоршалған, олардың артында ақ қармен жабылған Альпінің шыңдары көрінеді. Жазда көлдегі судың температурасы 23 градусқа дейін көтеріледі. Осы уақытта мұнда көптеген демалушылар келеді. Көл тек демалу үшін ғана емес, сонымен қатар белсенді ойын-сауық үшін де қызметтер көрсетеді.

Көлде желкенді қайықпен жүзуге, қайықтан балық аулауға, дайвинг, сноубордингпен айналысуға, су шаңғыларымен серуендеуге жағдайлар жасалынған. Көлдің айналасында және тауларға жаяу жүру жолдары бар, мұнда велосипедпен де серуендеуге болады.  

Қыста көл беті қалың мұз қабатымен жабылады, қысқы спорт түрлеріне арналған курортқа айналады, мұнда хоккей ойнап, коньки тебуге болады.
12 шақырым жерде Китцштайнхорн мұздығы орналасқан, ол шаңғы әуесқойлары үшін жыл бойы ашық.

## Фаунасы
Көлдің оңтүстік жағында құстар мекен етеді. Онда суқұзғындар, барылдауық үйректер, көкқұтандар, аққулар, қызғыштар, балшықшылар және басқа да көптеген құстар мекендейді.
Көлде балықтардың әр түрлі түрлері тіршілік етеді. Негізгі кездесетін балықтары: Ақ сақа, табан балық, шортан және өзен алабұғасы. 

## Дереккөздер

Санат:Еуропа көлдері
Санат:Аустрия көлдері
Тапанша жұлдызы

300px|нобай|оңға|Тапанша тұмандығы ішінде орналасқан Тапанша жұлдызы
**Тапанша жұлдызы** (ағылш.*Pistol Star*) — көк түсті гипералып жұлдыз. Жұлдыз Жерден Мерген шоқжұлдызында шамамен 25000 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Ол көк айнымалы және ең танымал жұлдыздардың бірі. Оның жарқырауы Күннен 1 600 000 есе көп.

Алғашқы бақылаулар тапаншаның ең жарқыраған жұлдыз екенін көрсетті, оның жарқырауы Күннен шамамен 10 миллион есе көп болды. Бірақ кейінгі зерттеулер бұл бағаны төмендетіп жіберді. Тапанша бетіндегі температура - 11,500 ° C. Оның абсолютті шамасы -10,75 құрайды.

Бұл жұлдыз Тапанша тұманындағы ең жарқын жұлдыз, ол осы үшін өз атын алды. Бұл Құс жолының орталық аймағында орналасқан жұлдыз жай көзбен көрінбейді, себебі шаңнан қорғалған.

## Фактілер
Жұлдыздың нақты жасы белгісіз, бірақ оның жасы 4-тен 10 миллион жылға дейін деп болжануда. Жұлдыз өзінің өмірін ғаламатжұлдыз ретінде аяқтап, алдағы 1-3 миллион жылда жарылуы мүмкін.
Тапанша 4000-6000 жыл бұрын болған үлкен жарылыстардың нәтижесінде 10-ға жуық Күн массасынан айырылды. Жұлдыз пайда болған кезде оның массасы Күн массасынан 100 есе көп болған.
Жұлдыздың қазіргі массасы белгісіз, бірақ оның спектріне сүйенсек, ол 27,5 Күн массасын құрайды. Жұлдыз радиусы Күннен 306 есе артық. Жұлдыз 20 секунд ішінде біздің Күн бір жылдағыдай энергия шығарады.
Жұлдызды Хаббл ғарыш телескопы 1990 жылдары ашқан.

## Дереккөздер

Санат:Жұлдыздар
Санат:Гипералыптар
Санат:Стрелец (шоқжұлдыз)
Akris

**Akris** — бұл әйелдерге арналған сәнді тауарларға мамандандырылған швейцариялық сән бренді.

## Негізі
Akris негізін 1922 жылы Элис Краймлер-Шох қалаған; «Akris» сөзі Краймлер-Шох атауының әріптерінен шыққан. Бастапқыда компания қарапайым бұршақ алжапқыштарын жасады, оны Креймлер-Шох жалғыз тігін машинасында жасады. 1944 жылы бизнесті Краймлер-Шохтың ұлы Макс мұра етті. Компания айтарлықтай дамып, дайын киім шығаруды бастады. Макс Краймлердің басшылығымен Akris француз дизайнерлері Живанши мен Тед Лапиду үшін киім шығарды. 1980 жылы компанияны басқару оның ұлы Альберт Краймлерге өтті.

2000 жылы Акрис француз сән индустриясының басқарушы құрылымы - француздық Chambre Syndicalle-ге қабылданды.

2002 жылдан бастап Akris топтамалары Париждегі сән апталығында ұсынылды.

## Киім өндірісі
Компанияның штаб-пәтері Швейцарияның Санкт-Галлен қаласында орналасқан, онда 200-ден астам қызметкер компанияның шығармашылық, әкімшілік және маркетингтік саласында жұмыс істейді. Жобалау процесі материалдан басталады; содан кейін Краймлер киімге эскиздер дайындайды. Akris-ке арналған материалдар тапсырыс бойынша дайындалған; кейде матаны жасау үшін жылдар қажет. Akris киімінде қолданылатын материалдардың көп бөлігі Италияның солтүстігіндегі мамандандырылған фабрикаларда жасалады. Akris киімдері негізінен Швейцарияның Санкт-Галлен, Цюрих және Тичино қалаларындағы ательелерде шығарылады.

## Сілтемелер
* Ресми сайт
* Akris — Fashion Model Directory-дегі бренд пен компанияның профилі

Санат:Швеция компаниялары
Полли Покет қуыршағы

Полли Покет (ағл.Polly Pocket)- бұл қуыршақтар мен көптеген аксессуарларды қамтитын ойыншықтар желісі.
## Тарихы
Бұл атау бастапқыда Polly Pocket қуыршақтарының көп бөлігі қалташықтарға сатылғандығынан шыққан. Бүгінгі күні сатылатын Fashion Polly dolls (Mattel) Bluebird Toys компаниясы сатқаннан айтарлықтай ерекшеленеді. Түпнұсқа Bluebird қуыршақтарының биіктігі екі сантиметрден аспайтын және қатты пластиктен жасалған. Mattel нұсқалары биіктігі 9,5 сантиметр, икемді пластиктен жасалған, жұмсақ резеңкеленген киім киген және көптеген аксессуарларға ие.
## Кейіпкерлер
* Polly Pocket — ақшыл шашты, көгілдір көзді, ақшыл қуыршақ. Ол сенуге болатын, күшті, досшыл, оптимистік және тапқыр ретінде сипатталады. Ол көңілді, шытырман оқиғаны және, ең бастысы, достарын жақсы көреді. Оның роликпен, шаңғымен, сноубордпен сырғанау, сауда жасау, музыкалық аспаптарда ойнау және ән айту сияқты көптеген хоббілері бар.
* Shani — қоңыр көзді, қара терілі, қоңыр шашты қуыршақ. Ол өте ақылды және креативті деп сипатталады. Шани - техникалық данышпан.
* Lea
* Lila — жасыл көзді, жоғарыға жиналған қызғылт сары шашты, ақшыл қыз.
* Crissy
* Kerstie
* Rick
* Todd
## Сілтемелер
Ресми сайт
Стендап (жанр)

[нобай|оңға|Стендап өнерін көрсетіп жатқан [Джордж Карлин, 2008 жыл]]
**Стендап комедия** () — комедиялық қойылым мен әңгімелеу өнері. Ол арқылы әзіл-сықақшы аудиториямен тікелей сөйлесіп, олармен микрофон арқылы байланысады. Орындаушыны әдетте **комик**, **стендап комик**, **әзілкеш** делінеді, өнері **стендап комедия** немесе жай **стендап** делінеді.

## Сондай-ақ
* Фельетон
* Хеклинг

## Дереккөздер

Санат:Әзіл-сықақ
Санат:Ойын-сауық
Неджла Османоглу

**Неджла́ Хибетулла́х Сұлта́н** бұдан басқа **Неджла Османоглу** (ретінде белгілі; 15 мамыр 1926 жылы — 16 Қазан 2006 жылы) — Немере ана жағынан осман султаны Мехмеда Вахидеддина және әке жағынан халифал әулеттенОсманов Абдул-Меджида II.

## Өмірбаяны
Неджла Хибетуллах Ницца жерінде туылған, оның ата-анасы жер аударған кезде. Оның әкесі шехзаде Омер Фарук — Осман әулетінен шыққан соңғы халифаның жалғыз ұлы және үлкен баласы Абдул-Маджид II; анасы— Рукие Сабиха-сұлтан — соңғы сұлтанның кіші қызы Осман империя Мехмеда VI. Неджла отбасындағы кенже бала болды; оның екі әпкесі болған: Зехра Ханзаде-сұлтан (1923—1998) және Фатьма Неслишах-сұлтан (1921—2012).
Неджланың балалық және жастық шағы Францияда өтті. Кейінірек отбасы Египет-ке көшті. 1943 жылы Неджла Египет әулетінің мүшесі князь Амр Ибрахимге үйленді. 1952 жылы олардың жалғыз ұлы Осман Рыфат дүниеге келді. 1952 жылы революциядан кейін Нейла күйеуі мен баласымен бірге Египеттен кетуге мәжбүр болды. Отбасы Швейцарияға қоныс аударды.
Неджла 80 жасында Мадридте қайтыс болды. Сұлтанның жерлеу рәсімі Түркияда Ашиян зиратыСтамбулда

## Дереккөздер

Неджла
Неджла
Дарабоз ана

**Дарабоз ана**  (шамамен 1690-1770) — шешен, әрі би
Ескелді ауданының төңірегінде дүниеге келген. Шын
есімі Қалипа.

## Аңыз
Қайын атасы кенже келінінің өзгелерден ақыл-ойы
ерекше екенін біліп, Жолбарыс биге сынатыпты. Сонда би Дарабоз анадан: «Көкке тіреу не болар? Көлге
піспек не болар? Терісін теспей етін сорған не болар?»
деп сұрапты. Дарабоз ана: «Жілігін шақпай, майын
сорса, қара нарды қалтыратқан қаңтар ғой. Жілігін
шақпай майын сорса, екі ағайынды ақпан (айы) ғой»
деген екен. Сонда Жолбарыс би: «Сенің өз қатарыңнан
ойың озық, бұдан былайғы ныспың Дарабоз болсын»
деп бата беріпті-мыс. Ел ішіндегі мәселелерді бітімгершілікпен шешіп, екі жақты жарастырып отырған.
Күйеуі Құлжа табиғатынан жуас адам болғанымен,
Дарабоз ананың ықпалымен ол да ел ісіне араласқан
екен. Дарабоз ананың көріпкелдік қасиеті болған деседі. Ол қоғамдағы әйел адамдардың орнын көтеруге
көп күш салған. Бірде Балпық би Дарабоз анадан:
«Әйелдің қандайы жақсы?» деп сұрапты. Сонда Дарабоз ана: «Көшкенде жетелейтін боталы түйесі болса,
ерттеп мінетін құлынды биесі болса, алдында бесігі
болса, маңдайының несібі болса, әйелдің жақсысы сол
болады» деген екен. 
## Ескерткіш
Ескерткіш Көксу ауданы, Амангелді ауылы, Еңбекші округіне қарасты тас жолдың бойында орналасқан. 

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Санат:Суретсіз мақала
Санат:Қазақ би-шешендері
Түктібай әулие

**Түктібай әулие** —  Түктібай бұдан 300 жылдай бұрын Сыр өзені бойында дүниеге келген. Туған кезде үсті-басы
түгел түк болған екен. Сексеннен асқан емші атасы
немересінің бұлай болғанына қуанып: «Бұл бала нышанмен туды. Аты Түктібай болады. Әлі ел-жұртының
атын шығаратын қасиет қонады бұл қарағыма» деп бір
жасқа дейін жан баласына көрсетпей ұстайды. Сүндетке отырар жылы денесін түгел жапқан түктері өз-өзінен сыпырылып түсіп, омыртқасын бойлай ат жалындай түктері ғана қалады.
## Аңыз
Бала он үшке келгенде ұрғашы тораңғыдан өзі шауып қобыз жасап алыпты. Бұл қобызының үні шықпай,
қара терге түсіп қайта қобыз шабады. Бірде күн батып
бара жатқанда далада ұйықтап кетіпті. Дәл өңіндегідей түс көріпті. Түсінде ақ сақалы желбіреп, беліне
түскен қария: «Балам, анау Әулиешоқы деген құмның
шетінде үй орнындай ғана тақыр жер бар. Соны қазсаң,
өмір бойғы керегіңді аларсың. Ал, батамды бердім. Қобызды да қасиет қонған киелі жан ұстайды, қолыңды
жай!» деп батасын беріпті. Бала әкесіне айтып, екеулеп
Әулиешоқы құмын шарлап, ат аунайтындай ғана тақыр
жерді табады. Сол жерді қазып жіберсе, түйе терісіне
оралған қобыз бен төс, балға шығады. Түктібай қобызды ала салып, айдалада ойнап кеп жөнелгенде уілдеп,
құм суырған жел де тынады, алакөбіктеніп долдана
аққан өзен де сабыр табады. Қара қобыздың үні қалың
құм ішінде шалқып, дала балқып кетеді. Бала тоқтамай
жеті күй тартыпты. Өзен жағасындағы қалың аң-құс
селт етіп бастарын көтеріп аңыраған күйді тапжылмай
тыңдасыпты.
Бой-бой терлеп жеті күйді бітіріп тоқтағанда әкесі
шырт ұйқыдан оянғандай болып:
– Балам, аянмен келген бұл қара қобызды қасиеттеп ұста, ұрпақтан-ұрпаққа бойтұмардай аманатта! Ал мына төсті де ала жүрейік. Бізден тараған
үрім-бұтақтардан ұста, шеберлер көп шығады екен, –
депті. Содан бастап Түктібай бақсы атаныпты. 
## Кесене
Кесене Жамбыл ауданы, Қызыләскер ауылында
орналасқан.

## Дереккөздер
Махфируз Қадиша сұлтан

**Махфируз Қадиша сұлтан** (; 1590 — 1620) — I Ахметтің күңі (хасеки), II Осман анасы.

## Өмірбаяны
Махфируз Қадиша сұлтан шамамен 1590 жылы дүниеге келген. Оның нақты шығу тегі белгісіз: оның грек және серб екендігі жайлы болжамдар бар. Туған есімі Евдокия болуы мүмкін. 1600 жылдардың басында Махфируз 1603 жылдың 22 желтоқсанында қайтыс болған III Мехметтің гареміне түседі. Таққа оның 13 жасар ұлы I Ахмет отырады. Ахмет жас кезінде сұлтан болғандықтан, оның мұрагерлері болмады; Ахметтің анасы, Хандан сұлтан, лайықты күң ретінде Махфирузды таңдайды. Ахметтің таққа отырғанынан кейін бір жылдан кем уақыт өткен соң,  тарихта алғашқы рет бас қалада туған тақ мұрагері II Осман дүниеге келеді. 

Махфируз сұлтанның күңіне айналған кезде, гаремге Көсем сұлтан келеді. Ол Ахметтің сүйікті күңі, және болжамдар бойынша заңды әйелі атанады. Көсемнің үлкен ұлы Мехмет шаһзада Османның туылғанынан 4 ай өткен соң дүниеге келеді. Осы сәттен, Ахметтің өміріндегі басты әйел Көсем болғанымен, ол өзінің тұңғышының анасына бауыр басып қалған еді — Махфиркз кем дегенде екі ұл — 1612 жылы Баязид шаһзада мен 1613 жылы Хүсейн шаһзаданы туды; ол әдетте анасы Көсем саналатын 1609 жылы туған Ханзада сұлтан мен 1610/11 жылы туған Сүлеймен шаһзаданың анасы болуы мүмкін. 

## Өнерде
*  «Махпейкер» фильмі (2010 жылы, Махфируз Қадиша сұлтан рөлінде — Ойкю Челик)
*  «Ғаламат ғасыр: Көсем дәуірі» телехикаясы (2015 жылы, Махфируз Қадиша сұлтан рөлінде — Джейда Олгунер, бірақ, ол отбасылық жағдайларға байланысты телехикаядан шығып кетті. Продюсерлер осы рөлге жаңа актриса алудын орнына, Диляра Аксюек ойнайтын Раша хатунның атын өзгертуді шешті.

Санат:Осман сұлтандарының жұбайлары
Марсашлокк

**Марсашлокк** (мальтий тілінде *Marsaxlokk*) — Мальта аралының оңтүстік-шығыс бөлігінде Делимара-Пойнт және Бенхиза-Пойнт мыстарының арасындағы теңіз жағалауында орналасқан шағын қала. 

Ежелгі уақытта да бұл жерді карфагендіктер, содан кейін римдіктер Мальтаның басты айлағы ретінде қолданған. 1565 жылы османдық Түркия бұл аралды басып алмақ болғанда, Марсахлокта түрік флотына арналған тұрақ болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Марсашлокка шығанағы ось елдерінің негізгі теңіз десантының қону алаңына айналуы керек еді ("Геркулес" операциясы), бірақ нәтижесінде операция тоқтатылды.

2014 жылғы мәліметтер бойынша, тұрғындарының саны 3534 адамды құрайды. Жергілікті халықтың негізгі кәсібі — балық аулау және туристік бизнес. Қаланың көрікті жерлерінің бірі – қала тұрғындарының жарқын безендірілген балық аулауға арналған кемелері (луццу. мальтша luzzu). Сонымен қатар Марсашлоккта 1992 жылы іске қосылған, Мальтадағы ең жаңа Делимара электр станциясы орналасқан.

## Дереккөз

Санат:Мальта
Байтулақ батыр кесенесі

**Байтулақ батыр** — Кенже елінің өз заманындағы басты батыры, ел арысы, биі болған.
## Аңыз
1846 жыл.
Орыс-казактар: «Берегитесь от криво-саблевого Байтулака!» – «Қайқы қылышты Байтулақтан сақтаныңдар!» деп отряд бастықтарына ескертулер жасап
отырған делінеді. Ер Байтулақтың зираты 1916 жылы
ашаршылық, қуғын-сүргін жылдары көпке пана да болыпты.
Ел ішінде «Байтулақтың асында шаппағанда, байқұлақтың тойында шабасың ба?» деген сөз қалған.
Оған себеп, Байтулақ батырдың асында ат бәйгесі ұзақтан жіберіліп, атқа шапқан алты бала қаза болып,
мәреге жүздеген аттан бес-алты ат қана жетіпті. Байтулақтың зиратына бесіктің ілінгені сондықтан екен.

## Жерленген жері
Ер Байтулақтың кесенесі қазіргі Ақсу ауданы Кеңқарын мен Басқан ауылдары аралығында орналасқан.
Байтулақ батыр жерленген жердің бұрынғы атауы –
Қарауыл.
Ер Байтулақ: «Қарауыл тұмсығына жерлеңдер!
Не елу үй Садыр-Қарлығаштың аты шығар, не менің
есімім аталар!» депті көз жұмар алдында. Мазарды
салған ісмер ақын Сараның әкесі Сұлтанбектің (Тастанбек) әкесі Жанқұлы екен.

## Дереккөздер

Санат:Кесенелер
Санат:Тарих
Санат:Қазақ батырлары
Санат:Қазақ би-шешендері
Таглар үңгірі

**Таглар үңгірі** () — тас дәуіріндегі адам өмір сүрген үңгір (Мустье дәуірі). Әзірбайжанда Мец Таглар (Беюк Таглар) ауылының оңтүстігінде, Гуручай өзенінің сол жағалауында орналасқан. Бұл табиғи үңгір бола отырып, 50-55 мың жыл бойы ежелгі адамдардың мекендейтін жері болды. Үңгір өз атауын үңгірдің жанындағы ауылдың атауынан алды. Таглар үңгірі, ЮНЕСКО-ның қорғалатын нысандарының тізіміне кіреді.

## Сипаттамасы
Үңгір Шуша қаласының маңында және Азых үңгірінен 3 шақырым жерде орналасқан. Бұл үңгір жоғарғы Юра, немесе титон әктастарында пайда болды. Ол үш гроттан тұрады, олардың екеуі орта палеолит дәуірінің Мустье мәдениеті кезеңіне, және біреуі жоғарғы палеолит дәуіріне жатады. Сонымен қатар бұл жерде алты мәдени қабат табылды: бірінші қабатта орта ғасырлардағы, қола және энеолит дәуірлеріндегі ыдыс-аяқтардың сынықтары табылды; 2-6 қабаттарда Мустье мәдениеті дәуірінің тұрмыстық заттары табылды. 
Үңгір қарапайым адамдар өмір сүрген бір-бірімен байланысты табиғи қуыстардан тұрады.

## Археологиялық зерттеулер
1960 жылы Әзербайжан Кеңестік Социалистік Республикасы Ғылым Академиясы тарих институтының барлау палеолит экспедициясы Кавказдың оңтүстік-шығысына жіберілді. Нәтижесінде Азых және Таглар үңгірлері табылды.

1963 жылдан бастап үңгірде археологиялық қазба жұмыстары жүргізіліп, 7 мыңнан астам тас құралдары мен 2 мыңнан астам жануарлардың сүйектері табылды. Бірінші қабаттан кейін Орта ғасырлардағы, қола дәуіріндегі және энеолит дәуіріндегі қыш ыдыстар табылды. 2-6 қабат ішінде Мустье мәдениетінің үлгілері табылды. Үңгірдің тізімдемесінде қызыл, қара, қоңыр, сұр, ақ және түрлі реңдерді жасауға арналған көптеген дайындама құралдары табылған. Үңгірді қазу жұмыстарын әзірбайжан археологы М.М.Гусейнов жүргізді. Археологтармен қатар палеонтологтар, палеогеологтар, палеогеографтар және палеоботаниктер жұмыс істеді. Зерттеулер көрсеткендей, таулар Мустье мәдениеті кезінде 90-35 миллион жыл бұрын пайда болған.

## Үңгір маңы фаунасы
Сүйек қалдықтарын зерттеп талдағаннан кейін, кермарал мен тауешкі аң аулаудың негізгі объектілері екендігі анықталды.
Үңгір маңы фаунасының негізін сүтқоректілер құрайды: қолқанаттылар, қоянтәрізділер, кеміргіштер, жыртқыштар, тақтұяқтылар.

## Дереккөздер

Санат:Әзербайжан үңгірлері
Санат:Әзірбайжан археологиясы
Сёнэн

Сёнэн (жап. 少年 сёнэн "жас бала", "бала" деген тура аударманы білдіреді) - аниме, манга және ранобэ, мақсатты аудиториясы -12 мен 18 жас аралығындағы жас ұлдар мен жасөспірімдерге арналған аниме жанры. Бұл түрдегі манга арнайы журналдарда (мақсатты аудиториясын басылым өзі анықтайды) жарияланып, нарықтың 38.4% қамтамасыз етеді. Басқа жас аралығына (мысалы, студенттер мен ересектерге) арнайы метажанр сэйнэн бар болса да, сёнэн жанрындағы аниме және манга ересек аудиторияға да ұнайды. Жапонияда сёнэн жанрындағы аниме мен мангалар нарықта өтімді тауарлардың бірі болып саналады.

## Сипаттамасы
Жанрдың басты белгілері ер бала негізгі рөлді ойнады, оның жылдам дамуы мен аса тез дамитын сюжет (әсіресе сёдзе-мангамен салыстырғанда). Сёнэн шығармалары ерлер достығы,жолдастық, өмірдегі, спорттағы немесе жекпе-жектегі бақталастыққа бағытталған әзіл-сықақ көріністерге бейім. Басты кейіпкер көбінесе кең көзімен, ашық күлімсіреуімен және өткір шаш үлгісімен ерекшеленеді. Басты кейіпкерлер, әдетте әрқашан өзіне сенімді, батыл, жолдастарына қамқорлық жасап( жағдай мүлдем үмітсіз болып көрінсе де), сондай-ақ, реализм тұрғысынан қарағанда, үлкен сәттілікке ие болады. Әдетте басты кейіпкер- өз мақсатына жетуге күш салып жатқан перфекционист немесе эгоцентрик болады.  Әдемі  және ақылды болып бейнеленген әйел кейіпкерлер басты кейіпкерлердің еркектік сезімін ынталандырушы рөлін атқарып, көбінесе этти және фан-сервис элементтерін қолданады. Жас балаларға арналған анимеда ғылыми фантастика, классикалық фэнтези, мистика, киберпанк және спокон сияқты жанрлар басым болады.
## Тарихы
Жапониядағы ер балаларға арналған журналдар Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін болған, бірақ олардың көпшілігінде ай сайынғы Shonen Club сияқты прозалық әңгімелермен шытырман оқиғалы комикстер болған. Соғыстан кейін мангаға толық аударған алғашқы журналдардың бірі ай сайын шығатын Manga Shonen (1947) болды, онда Осаму Тэдзука, Лейдзи Мацумото және Шотаро Ишиномори сияқты авторлардың алғашқы жұмыстары ұсынылды. Сёнэн манга нарығы 1969 жылы алғашқы Kodansha's Weekly Shonen журналы мен Shogakukan's Weekly Shonen Sunday бір уақытта басыла бастағанда заманауи түрге ие болды. Shueisha 1968 жылы Weekly Shonen Jump шығарылымын бастады. Бұл үш журнал - Жапониядағы үш үлкен баспагерлердің ең ірі сёнэн-журналдары болып табылады.
Йохан Сундштайн

**Йохан Сундштайн** (дат. Johan Sundstein, N0tail деген атпен әйгілі; 8 қазан 1993 жылы туған) - даниялық кәсіби спортшы, Dota 2 ойыншысы, The International (2018 және 2019) екі дүркін чемпионы және 4 беделді "Major" турнирлерінің жеңімпазы.

## Кәсіби мансабы

### Heroes of Newerth
Кәдімгі Dota ойыншысы, содан кейін Heroes of Newerth ретінде бастаған. Йохан Яша "NoVa" Маркузымен және Тал "Fly" Айзикпен танысып, бірге ойнай бастады. Бұл топ Fnatic менеджері Даниел Ремустың қаржыландырылмаған "StreeT" жобасына айналды. Қолданыстағы Fnatic HoN құрамындағы өзгерістер мен Йохан және оның достарының перспективалы қойылымдарынан кейін, топ Fnatic ойыншыларымен - "FreshPro" Хенрик Хансен және "Trixi" Калле Саариненмен жаңа Fnatic құрамына қосылды. Осыдан кейін бірден құрам онлайн турнирлерде жеңіске жете бастады, кейін DreamHack Winter 2011 Lan турнирінде жеңіске жетті. Болашақта, ол DreamHack турнирлерінің келесі 4 турнирін жеңіп алды.

### Dota 2
Бәсекеге қабілетті HoN сахнасының белсенділігінің төмендеуіне байланысты Йохан және оның құрамасы Fnatic жалауының астында қалып, Dota 2-ге спорттық тәртіпті өзгерту туралы шешім қабылдады. Қиын кезеңнен кейін Fnatic Thor Open 2012 Lan-турнирін жеңіп алды, кейінгі Online-турнирлерде жетекші орындарға ие болды. 2013 жылдың сәуірінде Йохан және оның тобы Сиэттлдегі The International 2013-ке Valve компаниясынан шақыру алды. Турнирде олар 7-8 орынға ие болды. Бүкіл киберспорттық маусымды ойнап, олар the International 2014-ке шақырылды, онда құрама 13-14 орынға жайғасты. Осыдан кейін Йохан Fnatic-тен кету туралы шешім қабылдады.

Көп ұзамай N0tail және Fly Team Secret құру үшін бұрынғы Natus Vincere құрамасының Puppey және Kuroky ойыншыларымен, сондай-ақ s4-мен бірікті. 2015 жылдың басында Йохан командадан кетіп, Cloud9 құрамында өнер көрсете бастайды. Осы жалаудың астында ол The International 2015-ке жолдама алды. Турнирден кейін N0tail Cloud9 командасынан кетіп, Жаңа "Monkey Business" құрамасын құрады. Кейінірек бұл команда дербес киберспорт ұйымы - OG командасына айналды.

Жаңа команда тез арада Frankfurt Major және Manila Major турнирлерінің жеңімпазы атанып, The International 2016-ға тікелей шақыру алды. Қанағаттанарлықсыз 9-12 орын алып, Йохан командасын үш жолдасы тастап кетті. Болашақта, Fly-мен бірге Йохан түрлі өңірлерден келген ойыншылардың жаңа құрамын жинайды. Жаңа құрама Boston Major және Kiev Major-де 1-ші орынға ие болды. The International 2017-де 7-8 орында жайғасты.

Маусымның соңында құрамның өзгеруіне байланысты, OG The International 2018 жабық квалификацияларына тікелей шақыру алу мүмкіндігін жоғалтты. Осыған қарамастан, команда ашық және жабық квалификациялардан өтіп, турнирге қатысып, көп ұзамай 1-ші орынға ие болды. Бұл турнирден кейін команда құрамы өзгерді, бірақ The International 2019-ға чемпиондық құрама қайтарылды, көп ұзамай осы турнирді де олар жеңіп алды. Осы OG құрамасы The International турнирлерін 2 рет жеңіп алған алғашқы команда болды.

## Жетістіктері

## Дереккөздер
* https://ru.wikipedia.org/wiki/N0tail

Мукаш Мади--Mukashmk (талқылауы) 12:43, 2021 ж. мамырдың 21 (+06)

Санат:Киберспорт
Саске Учиха

**Саске Учиха** (жап. "うちは サスケ") — Наруто манга және аниме-сериалының басты кейіпкерлерінің бірі.

Үлкен ағасы бүкіл кланды жойғаннан кейін, Саске оны өлтіруді мақсат етіп қойды, бұл үшін ол кез-келген тәсілмен күшті болуға тырысты. Алайда, кек алғаннан кейін ашылған шындық өткен оқиғаларды мүлдем басқа тұрғыда ашты. Ол өзінің командаластары Наруто Удзумаки мен Сакура Харуноға жанашырлық танытса да, әлсіздік сезімінен құтылу үшін және Орочимаруды табу мақсатымен достары мен үйінен бас тартуға мәжбүр болады. Коноха ауылынан кетіп Орочимарудың қарамағында тәлім тәрбие алады.

Саске бірнеше анимациялық фильмдерде және онымен байланысты өнімдерде, соның ішінде видео ойындарда, OVA, сондай-ақ Boruto сюжетінде: Naruto The Movie (2015) және оның жалғасы, Boruto: Naruto Next Generations (2016) анимациялық сериясында пайда болады, онда ол коноханың одақтасы ретінде көрсетілген, өз ауылын қолдайды және Нарутоның ұлы Боруто Удзумакидің тәлімгері болады.

Шығарманың сюжеті бойынша ол өз атын үшінші Хокагенің әкесі Саске Сарутобидің құрметіне алды, ол өз кезегінде жапон мәдениетінің танымал кейіпкерінің құрметіне автор атанды. Утиха жапон тілінде осы кланның символы болып табылатын желпуіш дегенді білдіретін утива сөзіне өте ұқсас. Бұрын мұндай желдеткіш сот рәсімдерінде, сарбаздарды жебелерден қорғау үшін және әсіресе отты үрлеу үшін қолданылған. Бір қызығы, Учиха кланының мүшелері от элементіне негізделген әдістерді қолданады.

Кисимото Саскені сериалдың басты кейіпкері Наруто Удзумакидің бәсекелесі ретінде таныстырады, бірақ кейін оны зұлым адам ретінде бейнелеуден аулақ болады. Кисимото үшін бұл кейіпкердің дизайнын ойлап табу қиынға соқты.

Анимеде Саскені жапон тілінде Нориаки Сугияма, ал ағылшын тілінде Юрий Левенталь дыбыстаған.

Саскэ кейіпкері аниме мен манга аудиториясының түрлі пікірлерін алды. Оның әсерлі жауынгерлік шеберлігі, әрекеттерді үйлестіруі және Наруто Узумакимен бәсекелестігі біршама мақтауға ие болса, басқа сёнен жанрындағы мангалардағы ұқсас кейіпкерлердің бейнесінде құрастырылған стереотиптік, суық тұлғалы қарсылас ретіндегі көрінісі сынға алынды. Алайда, Саскенің оқиғаның соңғы бөліктеріндегі сипаттамасы және одан әрі кейіпкер ретінде тұлға тарапынан жетілуі қосымша жағымды пікірлер алды. Сонымен қатар Саске Наруто оқырмандарының сауалнамаларында жоғары бағаланады және ғалымдардың зерттеу тақырыбына айналды.

* *Масаси Кисимото.* «Naruto: First Official Data Book» (жап. 秘伝・臨の書キャラクターオフィシャルデータBOOK). — Shueisha, 2002. — .
* *Масаси Кисимото.* «Naruto: Second Official Data Book» (жап. 秘伝・闘の書キャラクターオフィシャルデータBOOK). — Shueisha, 2005. — 320 с. — .
* *Масаси Кисимото.* «Naruto: Third Official Data Book» (жап. 秘伝·者の書]キャラクターオフィシャルデータBOOK). — Shueisha, 2008. — .

Санат:Наруто әлемі
Сая Оразғалиева

**Сая Мағзұмбекқызы Оразғалиева** (туған 7 сәуір 1988 ж, Белогорский кенті, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық "Вузеры" сериалындағы Айсұлу рөлінің арқасында танымал болған қазақ актрисасы және әншісі.

## Өмірбаяны
Сая Мағзұмбекқызы Оразғалиева 1988 жылы 7 сәуірде дүниеге келген болатын. Оның анасы тәрбиеші, ал әкесі жүк тасушы болып жұмыс істеген. Сая бала кезінен көркем, харизмасы мол болған болатын. Үш жасынан бастап ол отбасылық мерекелерде өнер көрсетіп, қонақтарды таңқалдырған болатын.

Сая 9 жаста болған кезде, оның ата-анасы ажырасқан болатын. 9 сыныптан кейін Сая Алматыға көшіп келіп, АҚТГТК-ға (Алматы Қазақ-түрік гуманитарлық-технологиялық колледжі) аудармашы-референт мамандығына оқуға түсті, сонымен қатар даяшы болып жұмыс істеді. 2002 жылы колледжді бітіргеннен кейін Сая Оразғалиева ТВ және шоу-бизнес әлеміне жақын болу үшін "Тұран" университетінің журналистика факультетіне оқуға түсті, бірақ мамандығы бойынша жұмыс істей алмады.

## Жеке өмірі
2009 жылы Сая Оразғалиева тұрмысқа шықты, алайда некесі ұзаққа созылмады және жас жұбайлар ажырасамыз деген шешім қабылдады. 2009 жылдың 16 наурызында Саяның бірінші некесінен Радмир атты ұлы дүниеге келді.

Бүгінгі таңда оның актриса ретіндегі мансабы өте жақсы дамып келеді. Саяның қатысуымен фильмдері мен телешоулары таңымал және көрермендердің лайықты сүйіспеншілігіне ие.

## Мансабы
2010 жылдан 2012 жылға дейін "Shine" тобының вокалисты болды. Саяның бірінші рөлі сенсациялық қазақстандық "Жаным-2" сериалында болды, бірақ танымалдығы оған "Вузеры" телесериалындағы рөлінен кейін ғана келді. Осы жобалардан кейін Оразғалиева ұқсас рөлдерге жүздеген шақырулар алды, бірақ мұндай рөлде қалғысы келмеді.

Сондай-ақ, актриса келесі фильмдер мен телешоуларда ойнаған болатын:
* "Кітап" (2013)
*  "Гашық жүрек" (2013)
*  "Жаңа қоныс" (2015)
*  "Жібек" (2015)
*  "Тоқал" (2016)
*  "Барлығы ер адамдарға байланысты" (2017)
*  "Әйел қабырға емес" (2018)
*  "Паранормальды мұра" (2019)
*  "Отбасылық құмарлықтар" (2020)
*  "Қарама-қайшылық" (2020).

Бүгінгі таңда актриса актерлік мансаппен айналысып қана қоймай, өзін блог жүргізу сияқты жаңа салаларда сынап көруде.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Оразгалиева Сая Магзумбековна
Альпака

**Альпака** () — Оңтүстік Американың Анд таулы белдеуінде мекендейтін үй жануары. Қазір онда үш миллионға жуық альпака мекендейді, олардың көпшілігі Перуде тұрады. Альпака жүнді қырқу үшін өсіріледі, одан жылы және жұмсақ көрпелер мен киімдер, ал жүннен үйге арналған заттар жасалады.

Альпакалардың өсуі шоқтықында бір метрден аспайды, олардың салмағы 70 килограмды құрайды, олардың жүні жұмсақ және ұзын (бүйір жағында оның ұзындығы 15-20 см жетеді). Олар Анд тауларында 3500-5000 метр биіктікте, Эквадор аумағында, Перудің оңтүстігінде, Чилидің солтүстігінде және Боливияның батысында тұрады. 

Олардың алғашқы сипаттамасы 1553 жылы Сиеза де Леонның «Перу шежіресі» кітабында келтірілген.

## Тарихы
Шамамен 6000 жыл бұрын Перу үндістері альпакаларды қолға үйретіп, өсіруді бастады. Мочика мәдениетінде альпакалардың бейнелері кең таралған.

1553 жылы олардың алғашқы сипаттамасы Сис де Леонның «Перу хроникасы» кітабында берілген 

## Құндылығы
Ол ең алдымен қойдың барлық қасиетіне ие, бірақ салмағы жағынан әлдеқайда жеңіл жүні үшін бағаланады. Жануарлардың жүні бірнеше түрге бөлінеді: корольдік альпака - талшық диаметрі 19 мкм, бала альпака - талшық диаметрі 22,5 мкм, өте жұмсақ альпака - талшық диаметрі 25,5 мкм, ересек альпака - 32 мкм [көзі 930 күн көрсетілмеген].

Альпака жүні өте төзімді және майсыз, сондықтан одан жасалған бұйымдар ұзақ уақыт бойы ластанбайды. Әлемдегі бірде-бір жүн альпака жүнімен, әсіресе балалық альпака жүнімен салыстырылмайды. Ол қойдың жүнінен жеті есе жылы, іс жүзінде суға төзімді және аллергиясыз.

### Қасиеті
Альпаканың, ең алдымен, өзінің жүнімен бағаланады. Ол қойдың жүніне жақын, бірақ одан жеңілірек.

Жануарлардың жүні бірнеше түрге бөлінеді: корольдік альпака - талшықтың диаметрі 19 мкм, нәресте альпакасының - талшықтың диаметрі 22,5 мкм, өте жұмсақ альпака - талшықтың диаметрі 25,5 мкм, ересек альпака - 32 мкм.

Алпака жүні өте төзімді және майы жоқ, сондықтан одан жасалған бұйымдар ұзақ уақыт ластанбайды. Әлемде ешбір жүн альпака жүнімен, әсіресе, балалар альпакасының жүнімен салыстырылмайды. Ол қой жүнінен жеті есе жылы, іс жүзінде су өткізбейді және аллергия тудырмайды.

## Галерея

Berlin Tierpark Friedrichsfelde 12-2015 img01 Alpaca.jpg|Альпака басы
Vicugna pacos in Moscow zoo.jpg|Мәскеу хайуанаттар бағындағы альпака
Alpaca skeleton.jpg|Альпака қаңқасы, жоғарыда альпака және гуанако бас сүйегі бар. (Остеология мұражайы)
Corazon Full.jpg|Ферма жанындағы альпака
Alpaca headshot.jpg|Альпаканың беті жақыннан
Suri-alpaca.jpg|Альпаканың сури
Alpacas.JPG|Эквадордағы таудың жанындағы альпака
Alpaca-tobudobutsuen-2012.ogv|(бейне) Альпака шайнау
180522-alpaca-spinnen-gotthard-passhöhe-silent.webm|Альпака жүнін иіру, Сен-Готард, 2018 ж.
Bolivian Alpaca.jpg|Боливиялық адам және оның альпакасы


Санат:Оңтүстік Америка сүтқоректілері
Хигучи Ичиё

**Ичиё Хигучи** (樋 口 一葉 Хигучи Ичиё: 1872 ж. 2 мамыр - 1896 ж. 23 қараша) - жапон жазушыcы.

Кішкентай полиция қызметкерінің отбасында дүниеге келген Хигути жеке мектепте классикалық жапон поэзиясын оқыды. Оның шығармаларын 1892 жылдан бастап жарық көрген. Ол Жапониядағы қарапайым адамдардың өмірінен алынған әңгімелер мен повесттердің авторы ретінде танымал болды: «Шөлдегі өмір» (1892), «Он үшінші түн» (1895), «Балшық ағыны» (1895). Хигути туберкулездан 23 қараша, 1896 жылы қайтыс болды. Оның шығармалары театр және кино үшін бірнеше рет қойылды. 

Жапония банкінің банкнотында 2004 жылы 5000 иен номиналында бейнеленген.

## Шығармалары
* «Шөлдегі өмір» - 1892 ж
* «Құрдастар» - 1895 ж
* «Он үшінші түн» - 1895 ж
* «Балшық ағыны» - 1895. 1953 жылы экранға шықты.
* «Көктемгі ағаштардың көлеңкесінде» - 1891-1896 жж
## Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B8%D0%B3%D1%83%D1%82%D0%B8,_%D0%98%D1%82%D0%B8%D1%91
Фаузия

Фаузия (Туған күні,жылы  5 шілде 2000 (20 жаста) Касабланка, Марокко) — Канадалық әнші және әндердің авторы,Мароккада туған.

## Өмір баяны
Әнші Фаузия 5 шілде 2000жылы Касабланка қаласында дүниеге келген.Оның Самия деген әпкесі бао . Он бес жасында әнші отбасысымен бірге Канададағы Манитоба првинциясына көшті.Фаузия француз,араб,ағылшын тілдерінде еркін сөйлей алады.

## Мансап
Он бес жасында Фаузия La Chicane Éléctrique  деген жарыста бірден көптеген жүлделерге ие болды. Дәл сол жасында ол YouTube-қа каверлармен өзінің әндерін шығара бастады. Көп ұзамай әншінің өнеріне Paradigm Talent Agency деген букинг-агенство қызыға бастады. 
2017 жылы ол Nashville Only Unsigned музыкалық конкурста Гран-при иегері атанды. Дәл сол жылы ол канадалық Мэтт Епп деген әншімен бірге ән шығарды . «The Sound» әні халықаралық ән жазу байқауында жүлделі болды. Фаузия  Виннипег симфониялық оркестрымен бірге Канаданың 150-жылдығына орай жасалған мерекеде,Виннипегияда өнер көрсетті

## Өлеңдері
«My Heart's Grave» (2017)
«Bad Dreams (Stripped)» (2018)
«This Mountain» (2018)
«Exothermic (Piano Version)» (2019)
«Born Without a Heart» (2019)
«You Don't Even Know Me» (2019)
«Tears Of Gold» (2019)
«The Road» (2020)
«Wake Me Up When It's Over» (2020)
«Secrets» (2020)
«How It All Works Out» (2020)
«Minefields» (2020)

## Сілтемелер
Назикян, Арменак Дикранович

**Назикян Арменак Дикранович** ( 1923 - 2014 ) - Ұлы Отан соғысының ардагері, Берлин штурмының қатысушысы, отставкадағы полковник.
## Өмірбаян
1923 жылы 22 шілдеде қазіргі Ростов облысының Мясниковск ауданындағы Большие Салы ауылында дүниеге келген.
1941 жылы ол Дондағы Ростов қаласының Степан Шаумян атындағы №16 (қазіргі No14 гимназия) мектебін бітірді.
Ұлы Отан соғысының мүшесі, Рейхстагтың қабырғасында қол қойып, Берлинге шабуылдады.  Соғыс басында ол Краснодар миномет мектебінде оқыды, майданда 63-гвардиялық атқыштар полкінің взвод командирі болды. 1942 жылдың қазан айынан бастап ол Солтүстік-Батыс майданында шайқасты, содан кейін Балтық майданында шайқасты, Балтық республикалары мен Польшаны азат етті. 1944 жылдың жазында Арменак Назикян батарея командирі болып тағайындалды. Ол соғысты Берлинде аяқтады.
Соғыстан кейін Арменак Дикранович Ленинград әскери-медициналық академиясында оқыды және бітірді, әскери дәрігер болды. Ол медициналық қызметтің полковнигі шенімен зейнетке шықты, содан кейін Ростов облыстық ауруханасының қан құю станциясында жұмыс істеді.
Сонымен бірге ол жас ұрпақты әскери-патриоттық тәрбиелеумен айналысқан. Оның мектептегі және соғыс жылдарындағы естеліктері № 14 гиназияда орналасқан. Арменак Назикян іздеу жұмыстарына көмектесті, гимназия мұражайын кейбір соғыс ардагерлері мен қатысушылардың фотосуреттерімен қамтамасыз етті, ардагерлермен кездесулер ұйымдастыруға белсенді қатысты. 
Ол 2014 жылы 12 ақпанда қайтыс болды.
## Марапаттар
Ол үш Қызыл Жұлдыз орденімен, II және I дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, көптеген медальдармен, соның ішінде «Әскери ерлігі үшін» марапатталды.
## Қайнар көздері
Ани Қырым және Дон армяндардың тарихы *Malkhasyan A.G.* беттер. Ростов / Дон, 2010.
MCND

**MCND**- бес оңтүстік Кореяндық ер адамдардан тұратын К-ПОП топ. Бұл топ 2020 жылы, 27 ақпанда, "Ice Age" әнімен ресми түрде дебют жасады. "MCND" тобының құрамына Castle J, Bic, Minjae, Huijun және Win атты қатысушылар кіреді.

MCND фандомның атауы: **Gem**

## Топ мүшелері
* **Castle J** - шын аты: 캐슬제이. 31 мамыр, 1999 жылы туған. Топтағы орын: Лидер.
* **Bic** - шын аты: 빅. 25 сәуір, 2001 жылы туған. Топтағы орын: Басты билеуші.
* **Minjae** - шын аты: 민재. 23 тамыз, 2003 жылы туған. Топтағы орын: Жетекші әнші .
* **Huijun** - шын аты: 휘준. 7 қазан, 2003 жылы туған. Топтағы орын: Басты әнші.
* **Win** - шын аты: 윈. 19 желтоқсан, 2004 жылы туған. Топтағы орын: Жетекші рэпер.

## Сілтемелер
Фандом парақшасы - https://kpop.fandom.com/ru/wiki/MCND 

Топтың ВК парақшасы -  https://vk.com/mcndofficial

Топтын инстаграмм паракшасы - https://www.instagram.com/mcnd_official/?hl=ru

Санат:Алфавит бойынша музыкалық топтар
Санат:Оңтүстік Корея музыкалық топтары
Санат:2020 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Кота Хирано

**Кота Хирано** (жапон. 平野 耕太 Хирано Ко:та, род. 14 июля 1973 г., Токио) — мангака, манга суретшісі.

## Мансап

Мансапты мангаканың көмекшісі ретінде бастады - оның айтуынша, ол «қорқақ» және «жалқау» болды. Кейінірек ол хентай жанрына бет бұрып, кейіннен Анжел Дуст, Койот, Ган Маниа және Хи- Тенсия сияқты шығармаларымен біраз жетістіктерге жетті. Нағыз даңқ оған Hellsing сериясы шыққаннан кейін келді, ол 1997 жылдың екінші жартысында ай сайынғы Young King OURs манга журналында жариялана бастады. 

Алайда, Hellsing - бұл Hirano-ның жас сериясы БІЗДІҢ алғашқы сериясы емес. 1996 жылы, Hellsing-тің жетекшісі, The Legends of Vampire Hunter ай сайынғы Hetaily Pleasure хентайлық манга журналында бөлек хентайлық оқиға ретінде шыққан сол жылы, жас патшалар БІЗДІҢ манга синглін шығарды, Hi-and-Low », Екінші дүниежүзілік соғыс оқиғалары. Hi-and-Low оқиғалары көбінесе Ресейдегі теміржол станциясында болды, басты кейіпкерлер Integra Hellsing ( Hellsing ) және Yumiko / Yumie ( Crossfire ) сияқты болды. «Жоқ, жалғасы болды Hi-мен төмен Hirano» оның назар аударды ретінде « HELLSING ». 

## Өмірбаяннан алынған кейбір деректер

Хирано Кота әйгілі манга суретшісі ретінде ғана емес, аниме-конвенциялар мен фестивальдарға үнемі қатысады. Хирано өзі жалынды отаку екенін жасырмайды. Ол өзінің сүйікті мангасы Эйиичиро Ода туралы « One Piece » туралы сөйлескенді ұнатады және төртінші томның аяғында қалай қол тигізуге қарсы болмағаны туралы, мысалы, Нами. Gundam, Saint Seiya және One Piece сынды көптеген аниме-сериялардың жанкүйері, ол сондай-ақ американдық киноны жақсы көреді - және Hellsing-тің әзіл-қалжың шығармаларының бірінде « Die Hard », « Pulp Fiction », «сияқты кинотуындыларды ұнатады.» Соғыс иттері »және т.б. 

## Сілтемелер
Kouta HIRANO
Anime News Network 
Санат: суретші
Лонган

**ЛОНГАН** (Dimocarpus longan, қыт. 龍眼龍眼, лунъян, қытай тілінен айдарғанда "айдаһардың көзі"[1]) — Қытай, Таиланд, Вьетнам және Индонезия елдерінде өсетін, жеуге жарамды жемістері бар мәңгі жасыл болатын ағаш; dimocarpus тұқымдасы sapindaceae (Sapindaceae ). 
Лонган (Longan)  

Ғылыми классификациясы: 

дүние- өсімдіктер 

бөлім-гүлдіөсімдіктер 

класс- қосжарнақтылар 

қатар- сапиндагүлділер 

тұқымдас -сапинда 

туыс- Dimocarpus[1] 

түр- лонган 

## СИПАТТАМА:
Бұл экзотикалық жеміс Қытай, Тайланд, Вьетнам және Индонезия едерінде, мәңгіжасыл ағашта өседі. Ағаштың биіктігі 1 м, кейде 4 м дейін жетеді. Табиғи жағдайда, мәңгі жасыл лонган ағашы қоршаған орта температурасының -30С дейін төзуге қабілетті 

Жемістерде қант, С дәрумені, кальций, темір және фосфор көп, тағы да теріге пайдалы мол көптеген биоқышқылдар бар. Піскен жемістің қабығы қатты, жарақатсыз болуы керек. Ағаштан шығарылғаннан кейін біраз уақыт бос жатқан лонган піскен болып саналады. Қытайдың дәстүрлі медицинасында: "кептірілген жемістердің тыныштандыратын әсері бар",- дейді. 

Денені қоректік заттармен қоректендіреді, жасушаның қартаюын бәсендетеді. Жадыны жасқартады, ішектің белсенділігін арттырады және бауырға жағымды әсер етеді. Гүлдің сығындысы коронарлық қан ағымын арттырады, тотығу процестерін тоқтатады, триглицеридтер деңгейін, қан қысымын төмендетеді. Лонганың еті антельминтикалық, антипиротикалық, қабынуға қарсы, антибактериялық, антивирустық, антиоксидантты, тоник қасиеттерін көрсетеді. Қытайлық медицинада бұл жемістегі полифенолды қосылыстардың көптігі арқасында қант диабеті, мойны, бауыры, өкпе және сүт безі қатерлі ісіктерінің алдын алу үшін қолданылады. Гүлдің су сығындысы зәр шығару кезінде қиындықтарды жеңуге көмектеседі. 

## ТАКСАНОМИЯ:

DIMOCARPUS LONGAN  Lour., 1790, Flora Cochinchinensis (исп.)қаз. 1: 233—234[1]. 

## СИНОНИМДЕР:

Dimocarpus pupilla Moon nom. inval. 

Dimocarpus undulatus Wight 

Euphoria cinerea (Turcz.) Radlk. 

Euphoria glabra Blume 

Euphoria gracilis Radlk. 

Euphoria leichhardtii Benth. 

Euphoria leichhardtii var. hebepetala Benth. 

Euphoria longan (Lour.) Steud. 

Euphoria longana Lam. 

Euphoria malaiensis (Griff.) Radlk. 

Euphoria microcarpa Radlk. 

Euphoria nephelioides Radlk. 

Euphoria undulata Wall. nom. inval. 

Euphoria verruculosa Salisb. 

Nephelium longan (Lour.) Hook. 

Nephelium longana Cambess. 

## ТҮРЛЕРІ:

Dimocarpus longan subsp. malesianus Leenh. 

Dimocarpus longan var. obtusus (Pierre) Leenh. 

## САҚТАУ МӘРТЕБЕСІ

Халықаралық Қызыл Кітапқа сәйкес табиғаттағы жабайы Лонган осал жағдайға таяу. 

## МӘДЕНИЕТТЕ:

Лонган туралы алғашқы деректер 1896 жылдан басталады.Қытайан келген саяхатшы Чулалангкорн патшаның әйеліне сыйлыққа 5 лонган көшеттерін тарту етеді. Оның екеуі Бангкокта, ал қалған үшеуі Чиангмайда отырғызылған. 

## Ссылки
* Dimocarpus longan 

[Санат:Жемістер]
[Санат:Өсімдіктер]
[Санат:Экзотика]
Phuneral

**Phuneral** — хип-хоп орындаушысы Pharaoh'ның 24 тамызда 2018 жылда шыққан 7-ші микстейпі. Альбомның қолдауына 8 тамыздың 2018 жылында «Smart» әуені шықты. Микстейпте «Рубль» тобының қатысушылары, Сергей Шнуров, Big Baby Tape және Noa қатысты. .
 

### Чарттар

## Дереккөздер

Санат:2018 жылғы микстейптер
Санат:Ресей музыкалық альбомдары