Студенттердің Халықаралық Бағдарламалау Сайысы

thumb|right | ACM ICPC логотипі
**Студенттердің Халықаралық Бағдарламалау Олимпиадасы** (ағылшын тілінде **ACM International Collegiate Programming Contest** **ACM-ICPC** немесе жай-ғана **ICPC**) жылдағы көп-деңгейлі университеттер арасындағы бәсекелестігі жоғары бағдарламалау сайысы. Бұл сайыс жыл сайын IBM компаниясымен қаржыландырылып келеді. Штаб пәтері Бейлор Университетінде орналасқан. Есептеу Техникасы Ассоцияциясы (ACM) нұсқасымен басқарылып келеді.

## Тарихы
1970 жылы Техас университетінде өткен алғашқы Бағдарламалау бойынша Халықаралық Чемпионат  байқаудан тарихы басталады. Чемпионат өзінің қазіргі кейпін 1977 жылы бірінші финалдық ACM жыл сайынғы конференциясы аясында алып, содан бері жыл сайын өткізіледі.

Чемпионат Есептеу машиналары ассоциациясының (ACM) қамқорлығымен өтеді. 1989 жылдан бастап Бейло университеті айналысады Әр түрлі уақытта байқаудың демеушілері Apple, AT & T және Microsoft сияқты компаниялар болды Бірақ 1997 жылдан қазіргі уақытқа дейін IBM компаниясы бас демеушісі болып келеді.1977 жылдан 1989 жылға дейін, негізінен, АҚШ, канадалық жоғары оқу орындарының командалары қатысып келді. Бүгінгі күні, Олимпиада жаһандық бәсекелестік айналды: 2009  жылы соңғы турнирде  88 елден келген 7109 команда қатысып, оның 100-і ақтық мәреде олжа үшін күресте бақ сынасты. Командалардың саны  жылына 10-20% өсіп келеді, бұл болашақта бәсекелестік одан сайын арта беретіндігін аңғартады.Қазақстан сияқты және бұрынғы Кеңес Одағының Ресей, Азербаджан, Армения, Белорусия, Грузия, Қырғызстан сол сияқты, Латвия, Литва, Өзбекстан, Эстония Шығыс Еуропа аймағына кіреді, олар жыл сайын өздерінің ең үздік командаларын жартылай финалда кездесіп, әлем кубогының сарапқа салуға жолдама алады. Аймақтық квотаға командалардың сан жылына  сайын өсіп отырады, 2013 жылға дейін : финалға 2011 жылы - 12 команда жіберілді, 2012 жылы - 16 команда, 2013 жылы - 19 команда, 2014 жылы - 17 команда қатысты.

## Ережелері
Олимпиада командалық түрде өтеді. Ережелер төмендегідей: әр командадада 3 студент болады, олар ЖОО-ның студенті немесе магистратураның (аспирантура) 1 жылғы студенті болуы шарт. Финалға екі рет, жартылай финалға 5 рет қатысқан коммандалар, жасы 24-тен асқан қатысушылар қатыстырылмайды. 
Әр коммандаға 1 компьютер беріледі, есептер  ағылшын тілінде жазылған, 8-ден 18 тапсырмаға дейін болуы мүкін, шығаруға 5 сағат беріледі. Командалар C, C ++ немесе Java тілдерінде есепті шығарып, сынақ серверіне жібереді. Кейбір өңірлік турлар барысында бағдарламалау тілдеріне өзгертулер енгізілуі мүмкін. Мысалы, солтүстік-шығыс еуропа ширек финалында Паскаль (бағдарламалау тілі) қол жетімді болды. Бағдарламалар, қатысушыларға белгісіз, түрлі кіріс тесттерінен өтеді, есептер үлкен сандарға тексеріледі. Бағдарлама дұрыс жауап берген болса, немесе уақыт немесе жад шектеулері дұрыс келістірілмеген болса, команда есептің дұрыс емес екендігі туралы хабар алады және кейде сервер түзетілген нұсқасын жіберуі мүмкін. Тапсырма бағдарламасы барлық тесттерден дұрыс жауаппен өткен болса, шешілді деп саналады. Өзге де жарыстарға қарағанда, ішінара шешімдер қарастырылмайды.

Проблемаларды(есептерді) ең көп санын шешкен команда, жеңімпаз атанады. Бірнеше команда есептердің бірдей санын шешкен болса, жеңімпаз рейтингтегі айып уақыты (пенальти) бойынша анықталады. Бастапқыда уақытта, айыппұл (пенальти) әр командада нөлге тең болады. Командасының айыппұлы уақыты әр тапсырған есебі үшін есептеліп, сайыстың басынан бері өткен уақытқа қосылады. Проблеманы(есепті) өтуге бірнеше сәтсіз әрекет жасалған болса, олардың әрқайсысы үшін айыппұлға (пенальти) жиырма минут қосылады. Нәтижесінде команда тапсырманы шеше алмаса, тапсырманы өтуі үшін сәтсіз әрекеттер алынып тасталмайды.

Басқа олимпиадалардан бұл олимпиаданың салыстырмалы түрде басты айырмашылығы, есептердің саны ұлғайтылғандығымен және қысқа уақыт берілетіндігімен ерекшеленеді. Әр командаға бір ғана компьютер берілетінін ескерсек, командада тиімді жұмыс жасау бірінші кезекке шығады.

Олимпиаданың бұл форматы ең табысты форматтардың бірі деп санауға болады. Көптеген университеттер, Олимпиаданы ACM ICPC форматында өткізеді.

## Өткізу кезеңдері

Олимпиада бірнеше кезенге бөлінеді. Жоғарғы оқу орындарының көбісі, университет ішінде олимпиада ұйымдастырып, қай командалар регионалды кезенге қатысатының анықтайды. Осыдан кейін регионалды олимпиада ұйымдастырылады, осы регионалды олимпиада жеңімпаздары, олимпиаданың финалына қатысады. Регионалды кезенде, университет атынаң бірнеше команда қатыса алады, бірақ финалда әрбір университет атынан 1 команда қатыса алады.

## Жеңімпаздар
1977 жылдан бері әлем чемпиондары:

## Қазақстаннан қатысқан командалар
2001 жылдан бері ACM ICPC финалына қатысқан Қазақстанның ЖОО-ларының коммандалары:

## Сілтемелер

* ACM/ICPC  — олимпиаданың басты беті.
* Вальядолида Университетітің есептер мұрағаты 
* Орал Мемлекеттік Университетінің есептер мұрағаты
* Саратау Мемлекеттік Университетінің есептер мұрағаты 
* Программалау жаңалықтары 
* Бейжің университетнің есептер мұрағаты 
* Sphere Online Judge есептер мұрағаты  (бағдарламаудың 30 тілінде жұмыс жасайды)
* Физтехтегі программалаудан олимпиада : ақпарат МФТИ online-контесті, алгоритм және бағдарламалау тілдерінен есептер
* ЖЖ чемпионатының орыс қатысушылары
* Халықаралық жеке олимпиадалар. Студентттер ғана қатыса бермейді
* Codeforces программалаудан ашық жиі жарыстар және әлеуметтік желі 

Санат:Бағдарламалау сайыстары