open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Когнитивтік диссонанс

**Когнитивті диссонанс** (когнитивті - танымдық, түсініктік; диссонанс - үйлесімсіздік, сәйкессіздік; , ) — сана қайшылықтарын сипаттайтын психологиялық теорияның термині болып, әдетте өзара қайшылықты екі сенім жүйесін, құндылық жүйесін, немесе әртүрлі көзқарастарды қатар ұстану, солар бойынша әрекет ету нәтижесінде туындайтын психологиялық ыңғайсыздануды білдіреді. Әдетте адам өз көзқарасы мен түсінікінде бірізді болуға, ортақ ішкі біртұтастықта өзін ұстауға ұмтылады, ал егер мәлім себептерден бұлар қайшылықты мазмұнда болса, онда адам жайсыздық, мазасыздық күй кешеді.

Сенім (ұстаным) мен қылық (behavior) арасында cәйкессіздік туылғанда адам ыңғайсыздықты жеңілдетуге, ішкі бірізділік қалыптастыруға көмектесетін әрекеттер жасауға бейімделеді. Адамдар мұндай психологиялық стресстерді әртүрлі амалдармен жеңілдетуге тырысады, мысалы, жаңа ақпараттан бас тарту, ақталу, түсіндіру, жалтару, т.б.

«*Пайғамбарлық сәтсіз болғанда: әлемнің жойылуын болжаған заманауи топ жөнінде әлеуметтік-психологиялық зерттеу*» (1956) және «*Когнитивті диссонанс теориясы*» (1957) қатарлы еңбектерінде  адам шынайы әлемде ішкі психологиялық үйлесімділікте (консонанс) болуға ұмсыну арқылы саналылық қасиетін көрсете алады дейді, когнитивті диссонанс теориясының негізін қалаушы Леон Фестингер. Ішкі сәйкессіздікті сезінген адам психологиялық жайсыздануды бастан кешіреді және когнитивті диссонансты азайтуға ынталанады. Олар белгілі бір өзгертулер арқылы стрессті әрекеттерінің ақылға қонымдылығын дәлелдегісі келеді, яғни бір болса танымына жаңа мазмұндар қосып когнитивті диссонансты рационализациялайды), немесе когнитивті диссонанс деңгейін арттыруы мүмкін жағдайлар мен қайшылықты ақпараттардан жалтарып, растау саңаржақылығына салынады.

Қайшылықты идеялар мен тәжірибелердің нюанстарын бірлікке келтіру барысында психикалық стресстер туындайды. Шындық құсап көрінетін қарама-қайшы нәрселерге төтеп беру үшін күш пен жігер қажет. Фестингердің пікірінше, кейбір адамдар сенгісі келген нәрселерге көзсіз сене салу арқылы диссонансты шешім еткісі келеді.

## Дереккөздер

Санат:Психологиялық теориялар
Санат:Әлеуметтік психология

Психология энциклопедиялық сөздік
Қорқыныш

нобай
**Қорқыныш** — Индивидтің биологиялық не әлеуметтік тіршілігіне қатерлі жағдаяттарда туындайтын қауіп, қолайсыз эмоция. Қорқыныш бір нәрседен жүрексініп сескенгенде, шошығанда пайда болатын сезім, қауіп-қатер, үрей. Тіршілік үшін қауіпті факторлардың нақты әрекетінен болатын ауру не басқа да зардап түрлерінен ерекше қорқыныш олардан күн ілгері болады. Қатердің сипатына байланысты қорқыныш сезімінің қарқындылығы мен тән сипаты ерекшелігі алуан түрлі болады (қауіптену, қорқу, шошу, үрей).
Егер қауіп негізі анық емес не ұғынылмаған болса, ондай күй алаңдау деп аталады. Функциялық тұрғыдан қорқыныш субъектіге алдағы қауіп туралы ескерту болады. 

## Дереккөздер

Санат:Қорқыныш
Европалық құсықшөп

**Европалық құсықшөп** () - жиренше тұқымдасы құсықшөп туысына жататын өсімдік.

## Ботаникалық сипаты
thumb|left|180px|
* Тамыр сабағы жатаған, тармақталған. Оның бір жылдық жатаған бұтақтары сопақ қабыршақты, ұзындығы 10-25 см.
* Жапырағының ұзындығы 3-8 см, ені 4-10 см, бүйрек тәрізді, қысқа тығыз түк басқан.
* Түсі қою жасыл, кейіннен қоңыр түске еніп, келесі көктемге дейін қар астында сақталады да, жазда түсіп қалады. Ұзын түкті астау тәрізді сағағы бар.
* Гүлдері ұзындығы 1-2 см болатын төмен қарай иілген гүл сағағына біріккен. Гүлсерігі қошқыл қоңыр, түкті, сопақша. 12 аталығы аналық мойынының айналасына шоғырланған, қысқа жіпшелері, ұшында ұзын біз тәрізді өзегі бар тозаңдығы болады. Аналық мойны алты қырлы, бас жағы кеңейеді де, онда аналық аузы орналасады.
* Тұқымы аздап қабысқан, жұмыртқа тәрізді, ұзындығы 3-3,5 мм, қатпарлы келген. Сәуір-мамыр айларында, қар ерігеннен кейін гүлдейді, бірақ оның күңгірт түсті гүлдері жапырақтарының астында болатындықтан көбіне байқалмай қалады.
* Тұқымынан көбейеді, онда аздап майлы өскіні болады, жәндіктер соны жеп әр тұқымын таратады.

## Өсетін орны мен таралуы
Ресейдің еуропалық бөлігінде, Батыс Сібірде, Қазақстанда Жалпы Сырт, Көкшетау қыраттарында, Алтай тауларында, көбінде орманда өседі. Халық медицинасында дәрілік мақсатта қолданылады. Өсімдік улы, одан дайындалған дәріні шамадан тыс пайдаланса, уланып қалуға соқтырады. 

## Дереккөздер


Санат:Жиреншелер
Санат:Қазақстан флорасы
Индианаполис

**Индиана́полис** () — АҚШ-ының солтүстік-шығысында орналасқан қала.Индиана штатының астанасы.

Қаланың халық саны - 820 мың адам, штаттағы ең ірі қала, ал ел бойынша 13-ші үлкен қаласы.

Қала штаттың орталық бөлігінде, Уайт-ривер жағалауында орналасқан.Теңіз деңгейінен 218 метр биіктікте.Климаты қоңыржай-континеттік, яғни жазы ыстық та ылғалды, көктемі мен күзі жұмсақ, ал қысы суық болып келеді.

Жылдық орташа температурасы  — 11,7 °C.
Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері  — 1079 мм

## Халқы
2010 жылы қаланың халық саны 829 718

Этностық құрамы:
* 48 % — ақтар
* 27,2 % — афроамерикандықтар 
* 10 % — латиноамерикандықтар
* 2,1 % — азиаттар

Адамдардың орташа жылдық кіріс мөлшері - 21 789 АҚШ доллары.Халықтың орташа жасы - 34 жас.Қаладағы қылмыс деңгейі жоғары, ел бойынша орташа көрсеткіштен 4 есе артық.

## Экономикасы
Индианаполис қаласы - елдің маңызды қаржылық, өндірістік және сауда орталығы болып саналады.Қала экономикасындағы негізгі салалары - автомобиль жасау, түсті металлургия, химия-фармацевтика өндірісі және тамақ өнеркәсібі.

## Бауырлас қалалары

*  Монца, Италия
*  Кёльн, Германия
*  Пиран, Словения
*  Скарборо, Канада
*  Тайбей, Тайвань

## Дереккөздер
* города США >> индианаполис
*  City of Indianapolis and Marion County
Купероз

**Купероз**
Купероз – бұл тері жамылғысындағы қан айналысының бұзылуы. Ауырған кезде ашу, шаншу, қышу, қызару немесе тіпті қабыну қатар сезіледі. Маңдайда, мұрында, шеке мен иекте тамырлар кеңейеді, икемділігін жоғалтады.
Косметологтар купероздың даму сатысын 4-ке бөледі:
#саты – қан беттің терісіне құйылады, бет ара-тұра қызарады, кейде бұл коньюктивитке  ұласады.
#саты – беттің теірінің қызаруы тұрақты сипат алады, шеке мен мұрында кеңейген  тамырлар пайда болады, бұл осы ауруға тән сипат.
#саты – купероз аясында қабынған безеулер пайда болады.
#саты – ұлпа терісі қалыңдайды, клиникалық белгіге енеді, олардың ең айқыны – шошайған томпақ мұрын деп аталатын мұрын терісінің қалыңдауы, қызаруы және  тұрпайыланып дөрекіленуі. Бұл ауру біртіндеп дендейді және тіпті көздің зақымдалуы мен асқынуы мүмкін.
Купероздың пайда болу себептері
Купероздың тамырлық сипаты болғандықтан, кез-келген факторлар, олардың әсері мен  пайда болатын көктамыр тоқырауы осы аурудың дендеуіне ықпал етеді. Қызару мыналардан туындауы мүмкін:
# ащы немесе тым ыстық тағамды ішуден;
# температураның күрт өзгерісінен;
# темекі тартудан, алкогольді шектен тыс ішуден;
# ультра-күлгін сәулесінің әсерінен;
# гормоналдық бұзушылықтардан;
#  тұқым қуалаушылық факторлардан және күйзелістен.
Тамырға байланысты сырқаттар вегетордан – тамыр дистониясынан, эндокрин жүйесінің шарасыздығынан, асқазан-ішек жолдарының ауруларынан және басқалардан асқынуы мүмкін. ==Купероз көбінесе мыналарда жиі пайда болады==
Ерлерден гөрі әйелдерде ашық фотоүлгіде (еш уақытта күймейтін ашық тері) 30 бастап 50 жасқа дейінгі жастық кезеңде  сезімтал теріде.
Ашудың жағымсыз сезімімен қатар жүретін ауру адам үшін әлеуметтік және кәсіби  тұрғыда қиындықтар тудыруы мүмкін. Алайда куперозға шалдыққан әйелдерді әсіресе  мәселенің әсемдік жағының алаңдататындығы табиғи жайт.
## Теріні күту және куперозды емдеу
Егер сіз осы мәселеге тап болсаңыз, сіздің міндетіңіз қан тамырларының қабырғасын
нығайту, тамырлардағы қысымды реттеу, баяу айналымды жақсарту болуға тиіс. Купероз бар сезімтал тері жұқа және нәзік құрылымға ие. Гигиена ережелерін сақтау, арнайы  емдеу құралдарын пайдалану купероздан зақымдалған теріні сақтауға мүмкіндік береді.
Алайда купероздың өздігінен болмайтындығын есте ұстаған абзал. Сондықтан емдеуді  мүмкіндігінше ертерек бастау қажет. Куперозды емдеу әдістерін косметикалық және  дерматологиялық деп бөлуге болады.
Санат: Аурулар
Бүйір гүлді құндызгүл

**Бүйір гүлді құндызгүл** () — сарғалдақтар тұқымдасы, құндызгүл туысына жататын өсімдік.

## Ботаникалық сипаты
* Биіктігі 5-15 см, жемістенген кезінде одан да биік болады.
* Сабағы тік, аздап түк басқан.
* Тамыры жіңішке, сабақтың түбінде және төмен буынында шоғырланған.
* Бүтін жапырақтарының сағағы ұзын, түп жағы жалпақ, түксіз, ұзынша эллипс және төбе жапырақтары қандауыр тәрізді, кейде жапырақ тақтасының ұш жағы аздап жиекті келеді. Жоғарғы бөлігіндегі сағақсыз гүл жапырақтары 2-ден бір-біріне жақын орналасқан, түп жағында жалпақтау болып гүлді орап тұрады. 
* Гүлдері ұсақ, ұзындығы 3 мм-дей, бұтақ қолтығында сағақсыз немесе қысқа сағаққа орналасады. 5 тостаған жапырақшасы күлте тәрізді. Шірнелік күлтесінің сыртында қабығы болады. 4-7 аталығының домалақ тозаңдығы бар, жіпшелерінің ұзындығы бірдей.
* Жемісі домалақ алмұрт тәрізді, қатты әрі үшкір. Екі бүйірінен жиегінің тұсында аздап дөңестенген, тік немесе аздап иілген айдаршасы бар. Сәуір-маусым айларында гүлдейді.

## Өсетін орны мен таралуы
Құндызгүлдің өсу ареалы Шығыс Еуропаның оңтүстік-шығысын, Батыс Сібірдің оңтүстігін, Жерорта теңізі маңын, Кіші Азияны, Орта Азияның солтүстік-шығысын және Кавказды қамтиды. Өзен жағалауында, шоқ ормандардың арасында, сазбалшықты, сортаң топырақты далалы аймақтарда өседі. Қазақстанда құндызгүлдің бір түрі болып келетін бүйір гүлді құндызгүл Торғай аймағында, Айыртау (Солтүстік Қазақстан облысы), Ұлытау, Шыңғыстау, Бектауата тауларында, Жетісу Алатауында кездеседі. 

## Дереккөздер


Санат:Сарғалдақтар тұқымдасы
Санат:Қазақстан флорасы
Гималай қоңыраушасы

**Гималай қоңыраушасы** () – қоңыраугүлдер тұқымдасының қоңырауша туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік.

Ол Тянь-Шаньда, Жоңғар Алатауында, Тарбағатайда өседі. Өзен аңғарларында, субальпішалғындықтарында өседі. Бұл көпжылдық жуан тамырлы , биіктігі 40 см. Сабақтың төменгі жағындағы жапырақтар қанатты сағақтарымен ұзындығы жұмыртқа тәрізді, жұмыр тәрізді тақтаға тең. Жоғарғылары жіңішке, отырыңқы, гүлдері көп емес, гүлшоғырында сирек жалғыздан, ұзын гүлтабанында салбырыған. Тостағанша бес бөлікті, өткір қабықты тістерімен, күлтесі кең түтікті қоңыраулы. Ашық кок түсті. Шірнелігі жуан, диаметрі 0,5 см. Қоңырауша маусым, шілдеде гүлдейді, жемісі үш ұяшықты қорапшалар төменгі жағынан үш жерден қақырайды, тамыз, қыркүйекте піседі. Тұқымымен көбейеді. Жабайы жануарлары мен ұй жануарлары үшін азық.

## Дереккөздер

Санат:Қоңыраугүлділер
Санат:Қазақстан флорасы
Науаи облысы

**Науаи облысы** ()— Өзбекстанның солтүстігіндегі орналасқан облыс.Әкімшілік орталығы және ең үлкен қала — Науаи. Облыстың басқа үлкен қалалары —  Зарафшан, Кармана, Қызылтепа, Нұрата, Үшқұдық .Облыстаң халық саны - 873 000 (2011 жыл бойынша)-бұл ел ішінде он үшінші көрсеткіш.

Қазақстанмен, Жизақ, Самарқанд, Бұқара облыстарымен, және Қарақалпақстан автономиялық республикасымен шектеседі. Облыстаң жер аумағы — 110 800 км². Облыстың көп бөлігін құмды дала (шөл) алып жатыр(Қызылқұм шөлі). Климаты шөлді, шұғыл континетті. Негізгі өзені - Заравшан.

## Әкімшілік бөлінуі

Облыс 8 әкімшілік ауданға бөлінген:

* Қанымех ауданы (1) (Қанымех)
* Қызылтепа ауданы (3) (Қызылтепа)
* Навбахор ауданы (5) (Бешрабат)
* Кармана ауданы (2) (Кармана)
* Нұрата ауданы (6) (Нұрата)
* Тамды ауданы (7) (Тамдыбұлақ)
* Үшқұдық ауданы (8) (Үшқұдық)
* Хатырша ауданы (4) (Янгиработ)

Облыстың әкімшілік ауданы — Науаи қаласы, облыстың ең үлкен қаласы болып табылады (264 мыңдай адам).
Облыста 6 қала, 8 қала тектес ауыл және 53 ауыл бар.

## Экономикасы
Облыс экономикасының шикізат өндірудегі басты салалары — алтын, уран, әктас, вольфрам, фосфориттер өндіру және металлургия (түсті). Қолайлы жылы климаттың арқасында бұнда мақта, жібек,бидай, қарбыз-қауын, жүзім сияқты жеміс-дәндер өсіріледі.

## Дереккөздер


Санат:Науаи облысы
Тырнақ грибогын емдеу

**Тырнақ грибогын емдеу	**

Қолдың тырнағындағы грибокты емдеу үшін кофені қою қылып шығарыңыз да, тұнбасына саусақтарыңды салыңыз. Шөкпелерді шайқамай салғаныңыз дұрыс. Бұл әдіс аяқтағы грибокты да жақсы емдейді. Өкшедегі қалыңдап мүйізделе бастаған теріні жұмсартады. Күнде кешке қайталап тұрсаңыз, теріңіз жұмсарып ауырғаны басылады.
Грибок майонездің 200-граммдық банкасына уксустың эссенциясын құйып оған жұмыртқаны қабығымен салып қойыңыз(стаканның қабырғаларына тимесін). Қараңғы жерде жұмыртқа толығымен еріп кеткенше тұрсын.(еріп болғаннан кейінгі жұқа пленканы алып тастаңыз). Ендігі жерде, даяр болған ерітіндіге бір шай қасық сары май қосып араластырсаңыз қоймалжың май аласыз. Алынған  жақпа майды(мазь) басқа ыдысқа ауыстырып  алсаңыз болды. Ертең ерте және кешке бүлінген тырнақтарыңызға жағып тұрғаныңыз дұрыс… Ол үшін, ауру аяғыңыз немесе қолыңызды жақсылап  бұлауға салып(шым-шым ыстық су) бұлаулаңызда артынша құрғақ сүлгімен кептіре сүртіңіз де жақпа майды жағыңыз. Тырнағыңыз болса 4 қабат дәкеге жағылған майды қойыңыз  тырнақтың үстіне. Майды жағып болған соң сыртынан целофан оның үстінен бинтпен орап тастаңыз. Тырнақ жұмсарып көтерілген кезде дәз кеткен жерлерін қырқып тастаңыз. Грибоктың залалы бар тырнақ пен терінің тез жазылып кетуіне бірден бір ем…
Сүттігеннің(молочай) бір түбірін 2-3 литр қайнақ суға салып ыдысын жылы орап екі сағатқа қалтырыңыз. Грибогы бар аяғыңызды(қолыңызды) шым-шым ыстық тұнбада 30-40 минут ұстаңыз.  Екі күн сайын қайталап отырғаныңыз жөн. Көшкен терілерді(қабықшаларды) ақырндап тазалаңыз.
Санат:Аурулар
Кеке Палмер

нобай|Кеке Палмер (2008)

**Лорен Кейяана Кеке Палмер**(ағылш.Lauren Keyana Keke Palmer)-американдық актриса мен әнші.

Кішкентай кезі

Тамыздың 26-сында 1993 жылда кішкентай Харви қаласында(Иллинойс штаты,АҚШ) Лорен Кеьяна Палмердің кішкентай қызы туды.Кішкентай кезінең бастап Кеке өлең айту мен актерлік ойындармен айналасуды жақсы көрді.Бес жасынан бастап,ол шіркеу хорында Иисус мені жақсы көреді композициясын айтып, ән айтуға бастады.Продюсерлер дарынды қызды көріп,оған әр-түрлі кастингтерде қатысу мақсатында Калифорнияға көшсің деп сендірді.

## Сыртқы сілтемелер
Ресми сайты

Санат:АҚШ актрисалары
Санат:АҚШ әншілері
Санат:1993 жылы туғандар
Веллингтон

**Веллингтон**, *Уэллингтон* () — Жаңа Зеландияның астанасы, елдің екінші ірі қаласы (Оклендтен кейін). Дүниедегі ең оңтүстік астана. Қала елдің солтүстік аралында, Веллингтон ауданында орналасқан.

## Климаты
Қаланың климаты субтропикалық теңіздік.Мұнда жиі жел дауылдары болып жүреді.Қала сейсмикалық аймақ болып саналады.

Қаладағы орташа жылдық температура - 12,7°C

Орташа жауын-шашын мөлшері - 1258 мм.Қар тек таулы аймақтарында түседі.

Қалада 102 парктер мен демалыс орындары бар.

Қаланың ресми тілі ағылшын болып табылады.Сонымен қатар халық француз,маори самоа, неміс және қытай тілдерінде сөйлейді.

## Бауырлас қалалары
*  Аустралия — Сидней

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* New Zealand. CIA. World Factbook. 
* Веллингтон — Энциклопедия «Вокруг света».

Санат:Океания астаналары
Санат:Веллингтон
Реванди Хорезми

**Реванди Хорезми** (ХІІІ ғ.). Реванди Хорезмидің Сырдария сағасындағы Сығанақ қаласында жазған «Мұхаббатнаме» деген шығармасы бізге жеткен. Дастан Мұхаммед Қожабеке (Алтын Орда билеушісі) арналған. Қазір оның екі нұсқасы белгілі. Біріншісі – араб, екіншісі – көне түркі тілінде жазылған. Екеуі де Лондондағы кітап қорында сақтаулы. Дастан жас жігіттің сүйген қызына жазған сүйіспеншілік хаттарынан тұрады.  Махаббат мың түрлі сыр туады, ол қашып құтыла алмайтын қайғы деген түйінді өзіне арқау еткен осы шығармада дүние, малға қызықпау, азды жақсы дәстүр-салтты сақтау, ақыл-парасатты қастерлеу («Білімдіні білімі үшін мақтайды») жастық пен махаббаттың психологиясы («Жастық өз уақытын білмейді», «Екі жарық гауһарды әлемге берген, махаббат қазынасын адамға берген», тағы басқа) іспеттес көптеген тәлімдік ойлар аз кездеспейді. 

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Санат:Жазушылар
Көз тию синдромы

### Қажу синдромы
Соңғы уақытта медицинада жаңа аурудың пайда болғаны туралы жаңалық ашылды. Бұл ауру өте қауіпті, жұқпалы әрі жазылмайды. Бұны дәрігерлер синдром деп атады – созылмалы қажу синдромы. Созылмалы қажу синдромын анықтау және емдеу ерте заманнан-ақ, дәлірек айтсақ, дәстүрлі халық медицинасы пайда бола бастағаннан-ақ белгілі. Ауруды анықтау бір минуттан аспайды, ал емдеу 15 минуттан бір сағатқа дейін (1-3 емдік шара немесе емдік сеанс). Бұны синдром деп қазіргі медицина атаса, халық ішінде бұл бұрыннан белгілі – теріс биоэнергетика немесе көз тию, дуа немесе басқа да теріс әсерлер, кейіннен бұларға “зомби” – деген атау да қосылды. Егер бұл аурулардың вирустық табиғатына келетін болсақ, ол ерекше вирус: ол тыныс алу органдары арқылы да, ас қорыту органдары арқылы да, қанмен де берілмейді, алайда оның салдары адам өмірінің түрлі органдары мен жүйелерін бұзады. Көз тию, дуаға адамдар ғана емес, жан-жануарлар да, пәтерлер де, ағаштар да, қалалардың тұтастай аудандары да, жекелеген аумақтар да ұшырай алады. Бұл вирустың табиғаты – биоэнергетикалық, ал оның көзі – адам, бұл адам вирусты адамдарға да, жануарларға да, табиғатқа да, біз айтқандардың бәріне де жұқтыра алады. Бұл вирус саналы түрде де, санадан тыс та берілуі мүмкін. Одан энергетикалық түрде қорғануға болады.

## Дереккөздер
Лимфоцитаферез

нобай
**Лимфоцитаферез**ді 200х109/л жоғары гиперлейкоцитозда, анемияда, тромбоцитопенияда жүргізіледі. Лейкоцитаферез қалыпты антиденелерді жояды, сондықтан оны гаммаглобулинмен қоса жасау керек. 

## Сәулемен емдеу
Сәулемен емдеуді лимфа түйіндері үлкейгенде, жайылмалы лимфаденопатияда қолданылады. Дистанционды гамма-терапия өте жақсы нәтиже береді. Жергілікті емдегенде бір берілетін сәуленің мөлшері - 1,5-2 Гр. Сәулелік терапия лимфа түйіндері мен көкбауыр көлемінің кішіреюіне алып келеді. 

## Спленэктамия
Сәулелік және цитостатикалық терапияға көнбейтін, іш қуысындағы мүшелерді қысатын спленомегалияда, көкбауырдың инфарктында, терең эритро, тромбоцито- және гранулоцитопениямен сипатталатын түкті жасушалы лейкозда, глюкокортикоидқа бағынбайтын тромбоцитопения, аутоиммундық гемолиздік анемия және сублейкемиялық лейкоцитозбен жүретін аурудың түрінде спленэктомия жасалады. 

## Глюкокортикоидтармен емдеу
Глюкокортикоидтарды қатаң көрсеткіштері бойынша, яғни аутоиммундық гемолиздік анемия және тромбоцитопения дамығанда, лейкоциттер көп болмай (сублейкемиялық түрі) лимфа түйіндері, бауыр мен көкбауырдың ұлғаюында, дерт сәулелік және цитостатикалық емге бағынбай, тұрақтылық пайда болғанда, цитостатиктермен емдегенде панцитопения, әсіресе тромбоцитопения қосылғанда (преднизолонды 60-120 мг/тәу мөлшерде) қолданылады.

## Инфекциялық асқынуларды емдеу
Науқаста инфекциялық-қабыну үрдісі қосылғанда – кең спектрлі антибиотиктер жалпы қабылданған тәртіп бойынша тағайындалады.

## Дереккөздер

Санат:Созылмалы аурулар
Жиенбет Бортағашұлы

**Жиенбет Бортағашұлы** – ХVII ғасырдан бізге жеткен мұралардың біразы Жиенбет есімімен байланысып жатады. Оның шығармаларынан дербес билік құруды көксеген сол заманның өктем тұлғасының үні естіледі. Мәселен, оның інісі Жолымбетке айтқан толғауында өз басының көңіл күйін, толғаныс- тебіреністердін, арман- мұңын жырлайды. Өмірінің соңғы жылдарына Жиенбет жырау ханның қуғынына ұшырап, шет жерде жүрсе керек. Осы жайт мына жолдарын жақсы аңғарылады: Азап шектім аралда, Қашырды бүйтіп өлімнен, Қайырымсыз болған хандарға, Тиер ме екен бір күні, Жолбарыстай шеңгелім! Жиенбет жырларынан әртүрлі моральдық психологиялық топшылау – пайымдаулар, педагокикалық түйіндер, яғни келер ұрпаққа тәлім берер тамаша пікірлер де ұшырасады. Осы айтылғанға орай жырау толғауларындағы мына жолдарға бір сәт назар аударып, көрелікші: Менің ерлігімді сұрасаң, Жолбарыс пенен аюдай, өрлігімді сұрасаң, жұқыдағы асау тайындай, зорлығымды сұрасаң, бекіре менен жайындай, беріктігімді сұрасаң қарағай менен қайыңдай... 

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
ЗЖБ

**ЗЖБ** —  ЗЖБ немесе «**Зертханалық Жобалау Бюросы**» немесе «Арнаулы жобалау бюросы».

Жаңа техникалардың үлгілерінің жобалауымен айналасысатын мекеме, Кеңес Одағында тараған арнаулы отрасілдік ұйымдардың аталуы. ЗЖБ-нің арнайы номері, бағынатын ведомстволардың атауың, өзіндік аталуы болды. Мысалы, *[[Микоян, Артем Иванович|А. И. Микояна]] және [[Гуревич, Михаил Иосифович|М. И. Гуревича]] атындағы МиГ (компаниясы) [[КСРО]] [[Авиация]] [[өнеркәсіп|өнеркәсіб]]і Министірлігі* — әйгілі ұшақ жасаушы  «МиГ» компаниясы.  

## Авиация және ғарыш отрасыльдеріндегі әйгілі ЗЖБ-лар
* Энергия (РКК) — Королёв, Сергей Павлович
* СБ-1 (МРБ «Стрела») — Берий
* СБ-1 (ЦКБ «Алмаз»)
* НИИ-1 ((РНИИ), Мәскеу жылу-техника институты)
* ОКБ-2 — Надирадзе, Александр Давидович
* ОКБ-2-155 (филиал ОКБ-155, МКБ «Радуга») — Березняк, Александр Яковлевич
* ОКБ-2 (МКБ «Факел») — Грушин, Пётр Дмитриевич
* ОКБ-4 (КБ «Молния»)

## Тағы қараңыз
*Туполев КБ

Санат:Авиация
Ми сыңарлары

Ми сыңырлары- ми қабығы (екі бөліктен оң жақ және сол жақ сыңар деп аталатын) тұрады. Ми сыңарларының салмағы мидің жалпы салмағының 80 пайызына тең. Оның ішінде ақ зат, сыртында сұр зат бар. Сұр зат ми қабығы деп аталады. Ол қалыңдығы 3-4 мм-лік бірнеше қабаттардан тұрады. Бұл қабаттардың клеткалары типі мен қызметіне қарай бір-бірінен өзгеше болып келеді. Осы клеткалардан тарайтын жүйке талшықтардың оларды сезім мүшелерімен, бүкіл денемен, сондағы барлық клекалармен байланыстырады. Ми қабындағы осындай жүйке клеткаларының саны 16 миллиардқа жуық деп есептелінеді. Ми қабығы төртке бөлінеді. Олар: маңдай, төбе, желке және самай деп аталынады. Ми қабығы бірыңғай тұтас мүше, ол бейне қабылдағыш аспап тәрізді көптеген анализаторлардың (талғыштардың) ядросынан тұрады. Мұнда көру, есту, иіс, дәм, тері, қозғалыс тағы басқа жүйке орталықтары бар. Мәселен, мидың желке бөлігінде көру зонасы, самай бөлігінде қазғалыс орталықтары орналасқан. Осындай орталықтардың жалпы саны – 200-ге жуық. Бұлардың ми қабындағы орны бір жерге шектелмеген, нақты ми орталықтары мидың басқа бөліктеріне де таралып кетіп жатады. Ми сыңарларының (оң,сол) бірлесіп жұмыс атқарулармен қатар өз алдына дербес қызметтері бар екендігі анықталған. Мәселен, сол сыңары – логикалық ойлау мен санаудың, ал оң жарты шар кеңістікті бағдарлау мен нақты бейнелеудің (ән, музыка тағы басқа), эмоциялық әсерлердің дағды, әдет, бейсана құбылыстардың жұмысын айқын реттестіріп отыратындағы дәлелденген.

## Дереккөздер
Психология энциклопедиялық сөздік
Мидың талдау және жинақтау қызметі

Мидың талдау және жинақтау қызметі. И. П. Павлов ми қабығының негізгі жұмысы анализдік, (талдау) және синтездік (жинақтау) қызметтен тұратындығын және бұл миды зерттеудің басты приндиптерінің бірі екендігін көрсетіп берді. Мидың анализдік қызметі түрлі тітіркендіргіштердің жеке тітіркенді бөліктерін айыруда, осы жеке тітіркендіргіштерге шарттыы рефлекстер жасауда көрініп отырады. Ал мидың синтездік қызметі жеке тітіркендіргіштерді біріктіруден, яғни ми қабығында уақытша байланыстардың жасалуынан көрінеді. Мысалы, иттің аяғын электр тогымен тітіркендірігенде (шартсыз тітіркендіргіш), мұны даусы әлсіз қоңыраумен нығайтатын болсақ (шартты тітіркендіргіш), ит одан аяғын көтеріп қорғанатын болады. Электр тогымен тітіркендіруді даусы күшті қоңыраумен нығайтсақ та осындай реакцияны байқаймыз. Бұл жерде ми қабығында екі ұқсас тітіркендіргішуке (әлсіз және күшті қоңырау) бір жауап беріліп отыр.бұдан біз мидың синтездік қызметін көреміз.

## Дереккөздер
Психология Энциклопедиялық сөздік
Жамбыл Жабаев ескерткіші

нобай|440px|Жамбыл Жабаевтыӊ ескерткіші
**Жамбыл Жабаев ескерткіші** — Астана қаласындағы Тәшенов көшесінің бойынан тұрғызылған ескерткіш.

Ол қаланың 10 жылдығына орай 2008 ж. шілдеде ашылды. Авторлары: мүсінші Нұрлан Далбай, архитекторы Қ.Ж.Жарылғапов. Мүсін ескерткіші авторлары Қазақстанның жас астанасына жыр алыбының ақ тілек тілеп тұрған бейнесін берген. Мүсін қоладан құйылған. Тұғырымен бірге ескерткіштің жалпы биіктігі 12 м, ескерткіш айналасына гранит тас төселген.

## Дереккөздер
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.

Санат:Астана ескерткіштері
Гаутенг

**Гаутенг** () — Оңтүстік Африка Республикасындағы орналасқан провинция.Әкімшілік реформа кезінде 1994 жылы құрылған.Гаутенг - ОАР-ндағы экономикалық ең дамыған аумақ.Провинцияның территориясы ел ішінде ең кішісі - 1,4%.Әкімшілік орталығы және ең ірі қаласы - Йоханнесбург.

## Географиясы және климат
Гаутенг - теңізге шығу жолы жоқ, басқа елдермен шектеспейтін елдің жалғыз штаты.Оңтүстігінде Фри-стейт провинциясымен, батысында Солтүстік-Батыс провинциясымен, шығысында Мпумаланга, ал солтүстігінде Лимпопо  провинциясымен шектеседі.
Негізгі ағатын өзені - Вааль.Йоханнесбург пен Претория қалаларының арасында Магалисберг және Витватерсранд төбешіктері және жоталары орналасқан.

Климаты субтропиктік.Оңтүстік аударында қысы суық.Қар сирек жауады.

Провинцияның орташа жылдық жауын-шашын мөлшері - 713 мм
Орташа жылдық температурасы - 15°С.

## Халқы
Аймақтың халық саны - 10,6 миллион адам.Халық саны бойынша елде 1-ші орын.

Негізгі сөйлеу тілдері: Африкаанс, Ағылшын, Зулу , Сесото, Солтүстік сото, Свана, Венда және Тсонга

## Экономикасы
Гаутенг - елдің және Африка континентінің ең маңызды,бай экономикалық, қаржылық және сауда орталығының бірі.Кіші территориясына қарамастан, провинция елдің ЖІӨ-нің 33,9 % өндіреді.Йоханнесбург қаласында әлемдік ірі компаниялар мен өнеркәсіптер орналасқан.

## Дереккөздер


Санат:Оңтүстік Африка Республикасы провинциялары
Өмір нүктелері

Ежелгі замандарда-ақ Қытай емшілері денедегі бір жерлерді басқанда ауру адамда ауырсыну болатынын, ал басуды әрі қарай жалғастырғанда аурудың басылатынын байқаған. Бұл жерлер **«өмір нүктелері»** деп аталды. 

Емшілер теріні осы нүктелердегі тесу аурудың сыртқа шығып, күйдіргенде оны өлтіреді деп болжаған. Өмір нүктелерін зерттеу олардың орналасу тәртібі мен бес стихияның ішкі «бітеу органдар» – жүрек, өкпе, көк бауыр, бүйрек, бауыр және бес «қуыс органдар» – асқазан, тоқ ішек, ащы ішек, өт қабымен байланысын табуға мүмкіндік берді. «Бітеу органдар» инь энергиясының басымдылығымен, «қуыс органдар» ян энергиясының басымдылығымен сипатталады. Кейіннен тағы да екі меридиан анықталды – перикарда меридианы шартты түрде инь органдарына жатқызылады, қан айналысын, тыныс алу мен жыныстық органдардың жұмысын реттеуге қатысады. Ал, «үш жылытқыш» меридианы ян жүйесіне жатқызылады, бес «бітеу» және бес «қуыс» органдардың тәннің жоғарғы, орта және төменгі бөліктерінде біріктіріп, солардың жұмысын жақсартуға қатысады. Он екі жұп меридиан ци «өмір энергиясының» өту процестеріне байланысты болады.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
* Акупунктура

Санат:Халық медицинасы
МЕГА Астана

нобай|оңға|МЕГА Астананың логотипі
**Мега Астана**-Астана қаласындағы сауда-ойын-сауық орталығы. 2007 ж. 25 қазандағы орталықтың ашылу салтанатына ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев қатысты. MEGA Astana өз ішіне қызмет түрлерінің тұтас кешенін қамтиды, олар:азық-түлік гипермаркеті, тұрмыс техникасы мен электроника супермаркеті, балалар ойын-сауық орталығы,  6 залды кинотеатр-мултиплекс, боулинг, скалодром, әлемге әйгілі сауда маркаларының 70 дүкені, банк бөлімшелері, химиялық тазарту қызметі, ателье және басқалары. 
нобай|солға|МЕГА Астана шаһары
MEGA Astana – MEGA CCO торабындағы үшінші сауда-ойын-сауық орталығы болып отыр.  Қазақстанда MEGA Astana сауда маркасының дамуымен MEGA Astana холдингі айналысады.

## Дереккөздер
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.

Санат:Астана ғимараттары мен құрылыстары
Логотерапия

Логотерапия – психотерапияның В. Франкл талдап – тұжырымдарған теориясы мен практикасы. Логотерапия тұлғаның мінез- құлқындағы және оның дамуындағы негізгі қозғаушы күш адамның өз өмірінің мән- мағынасын іздеу мен жүзеге асыруға ұмтылысы болып табылатынын негізге алады. Өмірдің мән-мағынасынын болмауы немесе оны жузеге асырудың мүмкін еместігі адамда экзистенциялдық фрустрация күйін тудырады; бұлар селқостық, торығу, өмірге деген ықыластың болмауымен, сондай-ақ іштей ширығуды барынша азайтуға тырысушылықпен байланысты неогендік невроздар деп аталатындардыңт себебі болып шығады. Логотерапияның практикасы адамның өз өмірінің ғайып болған мән-мағынасының басты негіздерінің бірі- доготерапияда- діни сенім болып табылады. Сонымен қатар дін мән- мағынасын немесе нақ сол функцияны атқаратын жалпылама  құндылықтарды пациент үш саланың біреуінен: шығармашылықтан , біз өзіміз өзгерте алмайтын жағдайларга қатысты көзқарас тұрғысынан ұғына отырып қабылдаудан және оны  бастан кешіруден  табуы мүмкін. Логотерапия практисында негізгі әдіс сокракттық диалог әдісі болып табылады және ол тән сипатты  неогендік невроздар терепиясы кезінде қолданылады

## Дереккөздер
 Психология энциклопедиялық сөздік
Марат Әскенұлы Нәбиев

**Нәбиев Марат Әскенұлы** (1956 ж. дүн. келген) — кәсіпкер, «Он олжа» ЖШС-нің директоры. Астана (бұрынғы Ақмола) қаласында туған.

Целиноград ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1978). 

1978 жылы Макин ауданындағы «Колоколовский» кеңшары бөлімшесінің бас агрономы,

1980-84 ж. «Заветы  Ильича» кеңшарының бас агрономы, 

1984-91 жылдары Қазақстан КП Целиноград обкомында ауыл шаруашылығы бөлімінің нұсқаушысы, жауапты ұйымдастырушысы,

1991 ж. мемлектеттік мүлік жөніндегі аумақтық коммитеттің аралас меншік бөлімінің бастығы,

1991 жылдан «Есіл акционерлік қоғамының президенті, «Есіл» банкі кеңесі мен «Проминвест» инвестициялық  қоры құрылтайшылар кеңесінің төрағасы,

1996 ж. «Лисаков ТБК» президенті, «Ақмола вагон жөндеу зауыты» АҚ бас директоры,

2002 жылдан директоры. ҚР Шахмат федерациясының вице-президенті.

Бірқатар ғылыми-көпшілік және публицистикалық кітаптардың авторы. «Шапағат»медалімен марапатталған.

## Дереккөздер

А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
Санат:Сейфуллин атындағы қазақ агротехникалық университеті түлектері
POEMS – синдромы

**POEMS-синдромы** - полинейропатия (Polyneuropathy), органомегалия (Organomegaly), эндокринопатия (Endocrinopathy), көптеген миелома (Multiple myeloma) және терідегі өзгерістермен (Skin disease) көрінеді (Longo, 1998). 

Бұл науқастарда әдетте, ауыр үдемелі сенсомоторлық полинейропатия сүйектің миеломатоздық үрдістік зақымдануымен бірге жүреді. POEMS–синдромында спленомегалия, гепатомегалия мен лимфаденопатия байқалады.

Эндокриндік бұзылыстар әйелдерде аменорея, ерлерде – импотенциямен және гинекомастиямен көрінеді. Сонымен қатар, бас-жұлын сұйықтығы қысымының жоғарылауы және ондағы протеиндердің көбеюіне байланысты пролактин секрециясының гипоталамустық бақылауы бұзылуының салдарынан гиперпролактинемия байқалады. POEMS – синдромы бар науқастардың 1/3 қантты диабеттің II түрі, өте сирек бүйрекүсті безінің жетіспеушілігі мен гипотиреоз табылады.

Терідегі өзгерістер гиперпигментация, гипертрихоз және терінің қалыңдауымен көрінеді. Сондай-ақ, бұнда шеткі ісіктер, асцит, плевралық жалқық, қызба, тромбоцитоз анықталуы мүмкін.

POEMS – синдромының патогенезі белгісіз. Бірақ, қанда қабыну үрдісі алдында цитокиндердің (интерлейкин-I-В, интерлейкин-6 мен некроз-α факторы) жоғарылауы және β-өсу факторының трансформирлеуші цитокин ингибиторының төмендеуі анықталған.

## Дереккөздер

Санат: Парапротеинемиялық гемобластоздар
Нейрохирургия ғылыми орталығы

нобай|оңға|Астана қаласындағы НҒО
**Нейрохирургия ғылыми орталығы(НҒО)**-ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Республикалық нейро-хирургия ғылыми орталығы, ҚР үкіметінің 2006 ж. «Республикалық мемлекеттік кәсіпорны шаруашылығын жүргізуге құқылы «Республикалық  ғылыми нейрохирургия орталығын» ұйымдастыру туралы» атты қаулысына сәйкес ҚР Денсаулық сақтау министрлігі республикалық мемекеттік кәсіпорны шаруашылығын жүргізуге құқылы 160 төсек орындық «Республикалық ғылыми нейрохирургия орталығын» ұйымдастырды. НҒО  құрамында 6 клиникалық бөлімше жұмыс істейді:нейроонкология, жалпы нейрохирургия, қан тамырлары мен функциялық нейрохирургиясы, спиналь нейрохирургиясы мен шеткі жүйке жүйесінің патологиясы, балалар нейрохирургиясы, ертелеу нейрореабилитациясы бөлімшелері. НҒО-да өз ісінің жетік маманы, жоғары медицина ғылымының докторлары мен кандидаттар еңбек етеді.НҒО-ның 30-дан астам қызметкері АҚШ, Дания, Италия, Түркия, Швейцария, Куба, Австрия, Германия, Израиль мен Ресейдің озық клиникаларында стажировкадан өтті. 
нобай|солға|НҒО бас нейрохирургы Серік Ақшолақов
Балалар мен ересектердің жұлын және бас миының ісігі, қан тамырлары патологиясы, бас сүйегі мен миының зақымдану салдары, әр түрлі генез гидроцефалиясы мен экстрапирамидалық зақымдануы, сырқат синдромдары, бас сүйек пен ми дамуының кемтарлығы, шеткі жүйке жарақаттары мен жұлын паталогиясы секілді зақымданған жүйке жүйесі мен қауіпті ауруларды емдеуде сырқат жандарға жоғары дәрежеде медициналық көмек көрсетуНҒО ұжымының аса маңызды міндеттері болып табылады. НҒО оқу-әдістемелік қызметін іске асыра отырып, ғылым мен білім саласын бақылау комитетінің ұсынуымен жылына 3 рет «Нейрохирургия и неврология Казахстана» атты журналын шығарады. Қала азаматтарының денсаулығын сауықтырып, нығайтуға НҒО-ның мол тәжірибе жинақтаған жетекші қызметкерлерінің ғылыми және практикалық күш-жігері жеткілікті.  
## Дереккөздер
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
Жүрек медитациясы

### Мағынасы
Рухани ғылымның ілімдеріне сәйкес жаратылыстың бәрі өзінің өлшемдерінің бірінде бір нүкте сияқты, жаратылыстағы барлық тіршілік иелері бір нүктеде өмір сүреді. Бұл бейненің кішкентай микропленкада бейнеленгені сияқты құбылыс. Дәл солай барлық тіршілік осы ғарыш нүктесінде бар. Осы ғарыш нүктесі қоғалысқа түскен кезде ол таралып, жаратылыс ретінде танылады.
Бұған тағы бір мысал ретінде ағаштың кішкентай дәнін алуға болады, ол үлкен ағашты өзіне сыйдыру үшін өте кішкентай, солай бола тұрса да ағашты ағаш етіп тұрған нәрсенің бәрі, оның барлық қасиетті осы бір титтей дәнде. Бұл дәне өсе бастайды, басқаша айтқанда, қозғалысқа түседі, діңі, бұтақтары, жапырақтары, гүлдері мен дәндері бар нағыз ағашқа айналады. Ол дәндерден одан әрі да ағаштың тұқымдары өсіп шығады.
Рухани ғылымға сәйкес жаратылыстың бір пішінде бір нүктеде болуы жалғыз «Мен», жүрек, ақыл-ой, ішкі «мен» деп аталады.
Жүректің немесе ішкі «мен»-нің нүктесінің ең тереңіне бойлау үшін, тәлімгер ұстазыңыздың рұқсатымен көзіңізді жауып отырып, көңіліңізді жүрегіңізге аударуыңыз керек. Жүрегіңізге бір қара нүкте бар деп елестетіңіз. Біршама уақыт өткеннен кейін, осы нүктені анық елестете алағаннан кейін, бүкіл ақыл-ойыңыздың осы нүктеге ауғанын елестетуіңіз керек. Ақыл-ойыңыз бірте-бірте осы нүктеге тереңдеп енеді де, сол нүктенің ішкі дүниесі
айқындалады.

## Дереккөздер
Гарфилд (фильм)

**«Гарфилд»** () — Джим Дэвистың 2004 жылы түсірген, комикске негізделген американдық фильмi. «Garfield: the Movie» есімімен де танымал. Ресейдегі премьера 2004 жылдың 26 тамызында болды. Американдық  киноассоциация фильмді PG рейтингіне ұсынып — балаларға ата-аналарымен көруге кеңес береді.Фильм көптеген сынға ұшыраса да, коммерциялық тұрғыдан үлкен табысқа қолы жетті. Бюджеті 50 млн доллар бола тұра, көрсетілімнен кейін 200 млн қаржы жинады.
## Басты рөлдерде
*Билл Мюррей - Гарфилд (дауыс)
*Грегг Бергер - Одди (дауыс)
*Брекин Мейер- Джон Арбакл
*Дженнифер Лав Хьюитт - дәрігер Лиз Уилсон
*Ник Кэннон - Луи (дауыс)
*Стивен Тоболовски - Хэппи Чепмен
*Эван Арнольд Венделл -  Хэппи Чепмен көмекшісі
*Марк Кристофер Лоуренс - Кристофер Мелло
*Ив Брент - миссис Бейкер
*Джо Бейс
Лейна Нгуен - репортёр
## Саундтрек
*1. Baha men— «Holla»
*2. James Brown— «I Got You (I Feel Good)»
*3. Elton John— «Honky Cat»
*4. Elvis Presley— «Hound Dog»
*5. Tom Jones— «Whats New Pussycat?»
*6. Cheap Trick— «Wild Thing»
*7. Matthew Sweet— «Cats vs. Dogs»
*8. The Stray Cats— «Stray Cat Strut»
*9. Squirrel Nut Zippers— «Fat Cat Keeps Getting Fatter»
*10. Sammy Davis Jr.— «Talk to the Animals»
*11. Rufus Thomas— «Walking the Dog»
*12. George Clinton— «Atomic Dog»
*13. All Too Much— «More Than a Friend»
*14. The Turtles— «Happy Together»
*15. Al Green— «Youve Got a Friend»

## Сілтемелер

* 

Санат:АҚШ фильмдері
Веналық өкше

**Веналық өкше** - аяқ киім түрлерінің бірі. Бұл өкшелердің ішіндегі ең кішкентайы. Биіктігі 0,5-2 см-ді құрайды. Мұндай өкшелі аяқ-киім кез келген қызға жарасады және күнделікті киімдермен жақсы келеді. Туфлидің сырт келбетіне байланысты веналық өкшені көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, сына тәрізді өкше, бақташылық өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше .

## Дереккөздер


1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Сына тәрізді өкше

**Сына тәрізді өкше** - аяқ киім түрлерінің бірі.Өкшелердің бұл түрі кез келген биіктікте бола береді. Бірақ басқалардан өз формасы арқылы ерекшеленеді. Сыртынан төңкерілген үшбұрыш призмаға ұқсайды. Мұндай өкшелі аяқ-киімдер бәріне жарасады әрі аяқты тартымды етіп көрсетеді.Туфлидің сырт келбетіне байланысты  көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, бақташылық өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше .

## Дереккөздер


1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Кірпіш өкше

**Кірпіш өкше** - аяқ киім түрлерінің бірі.Бұл өкшенің биіктігі 2-4 см құрайды. Түр-әлпеті шағын және төртбұрышты формасының арқасында тұрақты болып келеді. Мұндай өкшелер көбіне ерлердің аяқ-киімінде пайдаланылады, бірақ әйелдердікінде де кездеседі. Туфлидің сырт келбетіне байланысты көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, сына тәрізді өкше, бақташылық өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше .

## Дереккөздер


1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Николай Изотович Покотилов

нобай|оңға|Покотилов Николай Изотович
**Покотилов Николай Изотович**(1923-1996 ж.т.)- «Даңқ» орденінің толық иегері. 1942 жылдан майданда болған. 238-атқыштар дивизиясы, 837-атқыштар полкінің кіші сержанты, миномет көздеушісі ретінде соғысқа қатысып, Польша жерін азат ету ұрыстарында ерлігімен көзге түсті.1961 жылға дейін «Путь Ленина» кеңшарында және 1961-71 жылдары Қазақ темір жолының Целиноград бөлімшесінде бухгалтер болып жұмыс істеді. 1971 жылдан Қарағанды қаласында тұрды.
## Дереккөздер
А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.

Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері
Рөмке-өкше

**Рөмке-өкше** - аяқ киім түрлерінің бірі. 7 см-ден аспайтын шағын өкше. Негізінде жалпақ болып келіп, астыға қарай тарылған. Аяқтары тура рөмкені еске салады. Мұндай өкшелі аяқ-киімді биік өкшеден қашатын бойы ұзын қыздарға киюге болады. Сонымен қатар, мұндай өкшелі туфлилерді латынамерикалық би бишілері киеді. Туфлидің сырт келбетіне байланысты  көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, сына тәрізді өкше, конус тәрізді өкше .

## Дереккөздер


1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Бақташылық өкше

**Бақташылық өкше** - аяқ киім түрлерінің бірі. Өкшенің мұндай түрінде артқы жағы кішкене шығыңқы болады. Өкшенің биіктігі 5см-ден ұзын. Мұндай өкшелі аяқ киімді киюге әркімнің батылы бара бермейді. Алайда киген қыздардың ерекше стилін айқындап тұрады. Туфлидің сырт келбетіне байланысты  көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, сына тәрізді өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше .

## Дереккөздер


1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Коммерциялық емес маркетинг

**Коммерциялық емес маркетинг** (нон-бизнес маркетинг) маркетингтің ізгілендіру мен ізгілік бағыттарына негізделген. Оның мақсаты пайда табу емес жəне дүниежүзілік, жалпыадамзаттық тілектер мен құндылықтарға, жоғары этикалық, адамгершілік- өнегелік қағидаларға сүйенеді. Нақты өмірде коммерциялық жəне коммерциялық емес маркетингтер бір-бірімен қиылысады.

Коммерциялық емес маркетинг — қоғамдық маңызы жəне пайдасы бар институционалды маркетинг (ұйымдар маркетингі). Бұл белгілі бір ұйымдар мен олардың кəсіби белсенділігіне қатысты мақсатты аудиторияның көзқарасы мен қатынасын қалыптастыру, өзгерту немесе қолдау үшін қолданылатын қызмет. Бұған мақсатты топтарды кең ауқымда қамтыған халықаралық жəне қоғамдық ұйымдар жатады: Қызыл Крест қоғамы, діни ұйымдар, қайырымдылық қызметтер, қорлар, құқық қорғау, денсаулық сақтау, білім, ғылым, мəдениетке қатысты мемлекеттік жəне муниципалдық мекемелер, əскер, ұлттық қауіпсіздік қызметі, автоинспекция, өрт сөндіру қызметі жəне т.с.с.

Қоғамдық жəне мемлекеттік ұйымдардың негізгі міндеті — өз қызметтерінің қоғамдық маңыздылығы мен тиімділігін насихаттау. Қоғамдық ұйымдар маркетингі салық төлеушілердің есебінен бюджеттік жəне демеушілік қаржыландыруға мүмкіндік беретін, қоғамның жағымды көзқарасын қалыптастыру мен ұйымның ұнамды кейпін жасауға бағытталған. Ұйым қызметінің тиімділігі оның бюджетінің көлеміне тікелей байланысты: қаражаты неғұрлым көп болса, қызметі де кəсіби, əрі ауқымды болады.

Коммерциялық емес ұйымдарға байланысты қоғамдық көзқарастың қалыптасуы институционалды маркетингтің мазмұнын құрайды. Ол маркетингтік басқаруды тауарлар мен қызмет көрсетулер айналымы саласынан қоғамға тиімді қызмет деңгейіне ауыстыруды білдіреді. Мұндай маркетингті жүзеге асыру үшін мақсатты аудиторияның мұқтаждықтарын, қажеттіліктерін, талғамдарын, қалауларын, оның қоғамдық психологиясын білу қажет. Қоғамдық жəне мемлекеттік ұйымдар мен мекемелер өз мақсаттарынамаркетинг арқылы жету кезінде, пайда немесе коммерциялық табыс табуды қарастырмайды. Олардың қызметтерін қаржыландыру өздері бюджеттен қаржы алу, қатысушылардың мүшелік жарналары, салық түсімдері, жеңілдіктер, түрлі шараларға қатысу үшін жиналған алымдар, қайырымдылық жəрдемдер, т.б. болуы мүмкін.
## Түрлері
Салалық белгісіне байланысты: өндірістік маркетинг, тұтынушылық маркетинг, сауда маркетингі, банк маркетингі, сақтандыру маркетингі, қоғамдық жəне мемлекеттік ұйымдар маркетингі, өзіндік маркетинг деп қарастырылады. 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Шпилька өкше

**Шпилька өкше** - аяқ киім түрлерінің бірі.  Ең танымал және кең таралған өкшелердің бірі. Бұл өкшелердің биіктігі 8 см-ден басталады. Өте жіңішке және биік. Оның негізігі арқауы - үшбұрышты стилет. Мұндай өкшелі туфли киген қыз өзін тартымды сезініп, бейнесіне биязылық сыйлайды. Қазір танымал болғанымен, өкшенің бұл түрі тек XX ғасырдың ортасында пайда болыпты. Туфлидің сырт келбетіне байланысты  көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, сына тәрізді өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше .

## Дереккөздер


1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Әйелдің бас киімдері

**Орамал** - әртүрлі матадан, әр алуан үлгіде жасалған басқа тартар.

**Біртартар** – үшкіл, кішігірім бас орамал.

**Түрме** – түре тартатын жеңіл орамал.

**Шаршы** – кішкене шаршы бас орамал.

**Байлама** – басқа салатын шағын орамал.

**Шылауыш** – кимешек үстінен байланатын үлкен ақ шаршы.

**Кимешек** – ақ матадан тігілген, омырау мен арқаны жауып тұратын, беті ойылып жасалған әртүрлі үлгідегі бас киім.

**[[Жаулық]]** – ақ матадан, ақ жібектен тігілген бас киім. Үлгісі көп.

**[[Бергек]]** – жаңа түскен келіншектің әшекейлі бас киімі, той өткен соң киетін сәукеленің жеңіл түрі.

**Сораба** – тақия тәріздес, артында шалпыншағы бар, төңірегі шашақты қыздар киетін бас киім.

**[[Делегей]]** – ертеде қыздардың қыста киетін бас киімі.

**[[Жырға (тақия)|Жырға]]** – асыл тас, моншақ тізіп тіккен, көп салпыншақты сәнді бас киім.

**Тақия** – қызыл, жасыл, көгілдір түсті шұға, мауыт, мақпалдан ұлттық өрнек салып тіккен қыздардың үкілі жаздық бас киімі. Айшықты, зерлі түрлері болады.

**[[Қасаба]]** – үшкір төбесіне бір шоқы үкі қадап, маңдай тұсын алтын, күміс, асыл тастармен безендірген, оң жақ самайлығына моншақты 5-6 қатар төгілдіре қадап, ұзын салпыншақты етіп тіккен қыздар тақиясының бір түрі.

**[[Зере]]** – ұзын, іші қуыс, сәукелемен бірге киетін бас киім.

## Дереккөздер


1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 101б

Санат:Әйел киімі
Зинат Ақбарова

**Зинат Ақбарова** (1935 жылы Алматы облысы Панфилов ауданы Жаркент қаласында туған) — өнер қайраткері, кәсіби ұйғыр театрының негізін салушылардың бірі, Қазақстанның халық артисі (1992). 

1942 жылы өнерлі балалардың республикалық байқауында 1орын иеленген.1955 жылы хореографиялық училищені бітірген соң Ұйғыр музыкалық комедия театрына жұмысқа қабылданып, шығыс халықтарының билерін орындаған. Кейін осы ұжымда музыка жетекшісі, әнші,әрі актер ретінде танылған. Ол Санам "Герип пен Санам" спектаклінде Анархан ("Анархан"), Гүлшаһар ("Аршин Малалан"), Зухра ("Тахир мен Зухра") т.б басты рөлдерді шебер сахналады. Бірненше медальмен марапатталған

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан халық әртістері
Санат:Алматы облысы тұлғалары
Кәдімгі түйетабан

***Кәдімгі түйетабан*** - биіктігі 30-80 см, бұтақтары тарбиған көпжылдық шөптесін өсімдік. Жаздың алғашқы жартысында сортаңды, төбешікті құмда, тұзды, саздақты топырақта гүлдейді. Ресейдің еуропалық бөлігінде, Орта Азиядағы Тянь-Шаньда, Жоңғар Алатауында таралған.Өсімдіктің барлық бөлігі емдік мақсатта пайдаланылады. Кәдімгі түйетабанның қабынуға қарсы, зарарсыздаушылық, жараны жазушылық қасиеттері бар. Гүл бүршіктерін маринадтап, ет тағамдарына дәмдеуіш ретінде пайдаланады. Өсімдік улы. Асқан сақтықпен қабылдау қажет.

## Дереккөздер
"Қазақстанның керемет флорасы"
Танкеткалы өкше

**Танкеткалы өкше** - аяқ киім түрлерінің бірі. Мұндай өкшелердің биіктігі 5-30 см құрайды. Табаны жайпақтала келіп, үстіге қарай көтеріңкі болады. Көбіне платформамен біріккен. Жерге тұрақты әрі ыңғайлы болып саналады. Бірақ мұндай өкшелі аяқ киіммен көлік жүргізу қауіпті. Туфлидің сырт келбетіне байланысты  көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, сына тәрізді өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше .

## Дереккөздер


1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 97б
Универмаг

**Универмагтар** тауарлардың бірнеше ассортименттік топтарын ұсынады — əдетте киім, үй керек-жарақтары, шаруашылық тауарлар. Əрбір тауарлардың ассортименттік тобымен универмагтың арнайы бөлімі айналысады. Бөлімнің өз жабдықтаушысы жəне сатушысы болады. Кейбір универмагтар төмен бағалар дүкендері тарапынан болатын қатерге төтеп беру үшін өздерінен «тиімді сатып алу бойынша жертөлелер» ашып қойған. Келесі универмагтар ғимараттың бір бөлігін «сəнді дүкендерге» айналдырды. Ал қайсыбіреулері жіберу саудасы мен телефон арқылы сауда саласында эксперимент жасауда. 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг
Универсам

**Универсам** — шығын деңгейі төмен, үлесті табыс дəрежесі жоғары емес, сату көлемі үлкен, «тұтынушының азық-түлікке, жуу құралдарына, үйді күту тауарларына деген мұқтаждықтарын толық қанағаттандыруға бағытталған» өзіне-өзі қызмет көрсету бойынша салыстырмалы түрдегі ірі кəсіпорын. Универсамның жеке иелікте болуы мүмкін, бірақ олардың көпшілігі сауда тораптарының құрамына кіреді. Көлемі шамаммен 1700 шаршы метрді құрайды. 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг
Құрамдастырылған универсам

**Құрамдастырылған универсам** — бұл құрамына еркін сатылымдағы дəрі-дəрмектер мен рецепт бойынша берілетін дəрі-дəрмектерді енгізу арқылы ассортименті кеңейтілген универсамның бір түрі. Құрамдастырылған универсам мен дəріхананың сауда алаңы орта есеппен 5100 шаршы метрді құрайды. Мұндай кəсіпорындарды құрудың үш негізгі схемасы бар. Сауда алаңының көлемі бойынша кең профильді универсам кəдімгі универсамнан асып түседі (үйреншікті 1700 шаршы метрдің орнына шамамен 2800 шаршы метр) жəне əдетте сатып алынатын тағамдық жəне тағамдық емес тауарлар жағынан тұтынушылардың мұқтаждықтарын толығымен қанағаттандыруға тырысады. Кең профильді əмбебап дүкендер көп жағдайда кір жуу, химиялық жолмен тазарту, аяқ киім жөндеу, чектерді инкассациялау, шоттарды төлеу, арзан буфет сияқты қызметтерді ұсынады. Кең профильді əмбебап дүкендерде ауқымды ассортимент болғандықтан, кəдімгі универсамдарға қарағанда тауар бағалары 5—6 %-ға жоғары болады. 
## Дереккөздер

Санат: Экономика
Санат: Қаржы
Санат: Маркетинг