open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сергей Львович Цимбал

**Сергей Львович Цимбал**(11.10.1907,Петербург,-06.02.1978,Ленинград) - кеңес театр зерттеушісі,сыншы,педагог, өнертану ғылымының докторы (1975),профессор(1976). 1945 жылдан КПСС мүшесі. 1929 жылы Ленинградтағы Жоғары өнертану курсын бітірді. 1932-38 жылдары "Рабочий и театр" мен "Исскуство и жизнь" журналы редакторының орынбасары әрі редколлегия мүшесі болды. 1946-47 жылдары Ленинград Комедия театрының әдебиет бөлімінің меңгерушісі болумен қатар театр институтында педагогикалық қызметпен шұғылданды. 1959 жылдан Ленинградтың театр, музыка және киноматография институтында қызмет етті. Кеңес актерлері мен драматургтары туралы көптеген монографиялық зерттеулердің және мақалалардың авторы. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 80 бет

Санат: 1907 жылы туғандар
Санат: 1978 жылы қайтыс болғандар

Санат:Педагогтар
Санат:Профессорлар
Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы

**Бүкіләлемдiк бокс ассоциациясы** ББА (WBA) -  кәсіпқой бокстың халықаралық қауымдастығы.
1921 жылы АҚШ-та Ұлттық бокс ассоциациясы ретінде құрылды (National Boxing Association). Бұл қауымдастық 1962 жылы Дүниежүзiлiк бокс ассоциациясы болып қайта құрылды.

2013 жылдың қазанына:
* Ауыр салмақтағы WBA нұсқасы бойынша суперчемпион, Владимир Кличко болып табылады.
* Ауыр салмақтағы WBA нұсқасы бойынша уақытша чемпион, Луис Ортис болып табылады.
* Орташа чемпионы WBA нұсқасы бойынша суперчемпион, Геннадий Головкин болып табылады.
Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы ауыр салмақтағы украин супер чемпионы Владимир Кличко, «тұрақты» чемпионы орыс Александр Поветкинге қарсы жекпе-жек ұйымдастып, өз атағын қорғауды жүзеге асыруға міндетті деп жариялады. 2013 жылы 5 қазанда «Олимпиялық» спорт кешенінде Владимир Кличко — Александр Поветкин жекпе-жегі өтті, Владимир Кличко жеңіске жетті.

## Бокс ұйымдары

### Әлемдік деңгейдегі бокстан негізгі ұйымдар
* Бүкіләлемдік бокс кеңесі WBC
* Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы WBA
* Халықаралық бокс федерациясы IBF
* Бүкіләлемдік бокс ұйымы WBO

### Әлемдік деңгейдегі маңыздылығы жағынан екінші бокс ұйымдары
* Халықаралық бокс ұйымы IBO
* The Ring Беделді бокс журналы

### Басқа да ұйымдар
* Дүниежүзілік бокс федерациясы WBF
* Дүниежүзілік Кәсіби бокс федерациясы WPBF
* Еуропалық Бокс Одағы EBU

## Қайнары

## Сілтемелер
* Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (WBA сайты)

Санат:Кәсіпқой бокс ұйымдары
Вероника шашы шоқжұлдызындағы жұлдыздар тізімі

* 
* 
* 
* 

Санат:Астрономия
Санат:Жұлдыздар тізімі
Санат:Ғарыш
Құзғын шоқжұлдызындағы жұлдыздар тізімі

}
 |-
 | style="text-align: left;" | ζ Құзғын || ζ || 5 || 107348 || 60189 ||  ||  || 5,20 || −0,16 || 385 || B8V || style="text-align:left;" | эмиссиондық жолақтарымен; қос жұлдыз; айнымалы болуы мүмкін
 |-
 | style="text-align: left;" | 31 Құзғын || || 31 || 104337 || 58587 ||  ||  || 5,28 || −3,37 || 1753 || B2IV || style="text-align:left;" | TY Құзғын; спектралдық қос жұлдыз; эллиптикалық айнымалы, 
 |-
 | style="text-align: left;" | 3 Құзғын || || 3 || 105850 || 59394 ||  ||  || 5,45 || 1,70 || 183 || A1V || style="text-align:left;" | Полина; айнымалы болуы мүмкін
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 109272 || || || 109272 || 61296 ||  ||  || 5,58 || 2,15 || 158 || G8III/IV ||
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 108821 || || || 108821 || 61015 ||  ||  || 5,63 || −1,57 || 898 || M0III || style="text-align:left;" | Айнымалы болуы мүмкін
 |-
 | style="text-align: left;" | 6 Құзғын || || 6 || 107815 || 60425 ||  ||  || 5,66 || 0,73 || 316 || K1III ||
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 109141 || || || 109141 || 61212 ||  ||  || 5,74 || 2,90 || 120 || F3IV/V ||
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 106485 || || || 106485 || 59728 ||  ||  || 5,82 || 0,65 || 353 || K0IIICN… ||
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 107295 || || || 107295 || 60157 ||  ||  || 5,94 || 0,13 || 474 || K0III+… || style="text-align:left;" | қос жұлдыз
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 109931 || || || 109931 || 61688 ||  ||  || 6,00 || 2,03 || 203 || F0V ||
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 110385 || || || 110385 || 61951 ||  ||  || 6,02 || 1,91 || 216 || F2V ||
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 106819 || || || 106819 || 59895 ||  ||  || 6,05 || −0,04 || 540 || A2V ||
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 112304 || || || 112304 || 63109 ||  ||  || 6,18 || −0,38 || 669 || A0V ||
 |-
 | style="text-align: left;" | TU Құзғын || || || 109585 || 61496 ||  ||  || 6,20 || 1,77 || 251 || F0III || style="text-align:left;" | δ Қалқан типіндегі төмен амплитудалық айнымалы жұлдыз, айнымалы жұлдыз (жарқырау вариациясы 0,025 - 0,082)
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 109238 || || || 109238 || 61270 ||  ||  || 6,26 || 0,65 || 432 || F0IV/V ||
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 104307 || || || 104307 || 58574 ||  ||  || 6,28 || 0,22 || 532 || K2III || style="text-align:left;" | қос жұлдыз
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 108477 || || || 108477 || 60809 ||  ||  || 6,30 || −1,67 || 1278 || G5II ||
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 108799 || || || 108799 || 60994 ||  ||  || 6,37 || 4,38 || 81 || G1/G2V || style="text-align:left;" | еселі жұлдыз
 |-
 | style="text-align: left;" | HD 109132 || || || 109132 || 61208 ||  ||  || 6,41 || 0,86 || 419 || K0III ||
 |-
 | style="text-align: left;" | TT Құзғын || || || 107814 || 60421 ||  ||  || 6,48 || −0,68 || 881 || M3III || style="text-align:left;" | жартылай дұрыс айнымалы жұлдыз, 
 |-
 | style="text-align: left;" | R Құзғын || || || 107199 || 60106 ||  ||  || 9,25 || || || M6e || style="text-align:left;" | Мира типіндегі айнымалар жұлдызы, 
 |}

* 
* 
* 
* 
* 

Санат:Астрономия
Санат:Жұлдыздар тізімі
Санат:Ғарыш
Юзеф Циранкевич

**Юзеф Адам Зыгмунт Циранкевич** (*Józef Adam Zygmunt Cyrankiewicz*)(23.04.1911 жылы туған,Тарнув қаласы,-23.02.1989,Варшава) - Поляк Халық Республикасының (ПХР) мемлекеттік және саяси қайраткері. Мамандығы - журналист.1935 - 39 жылдары Циранкевич - Поляк социалистік партиясының (ПСП) Краков  округтық комитетінің хатшысы. Фашистік Германияға қарсы соғысқа қатысты. 1941 жылы тұтқынға алынып, Освенцим тұтқын лагерінде отырды. 1945 жылы Маутхаузен (Австрия) тұтқын  лагеріне ауыстырылды. 1945 жылы мамыр айында босатылғаннан кейін Польшаға қайта оралды. Сол жылы ПСП-нің Орталық атқару комитетінің  бас хатшысы болып сайланды. 1946 жылы ұлттық бірлік үкіметінің министрі, 1947 - 52 жылдары премьер - министр болды. Поляк жұмысшы партиясы мен ПСП-нің бірігу съезінен кейін,1948 жылы желтоқсанда Поляк біріккен жұмысшы партиясы ОК-нің Секретариаты мен Саяси бюросы құрамына енді. 1952 - 54 жылдары ПХР-дің вице - премьері. 1954 - 70 жылдары ПХР Министр Кеңесінің председателі. 1970-72 жылдары ПХР Мемлекет Кеңесінің председателі. 1973 жылдан Бейбітшілікті жақтаушылардың бүкіл поляктық комитетінің председателі. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 81 бет

Санат:1911 жылы туғандар
Санат:1989 жылы қайтыс болғандар
Андрес Цорн

**Андрес Цорн**(*Zorn*)(18.02.1860,Даларна,Мора, - 22.08.1920,сонда) - швед кескіндемешісі және график. Стокгольм Көркемссурет академиясында оқыды (1877-81). Шетелдерде (Франция,Англия,АҚШ,Ресей т.б.) еңбек етті. 1896 жылдан Морада тұрды. Шведтің белді реалист кескіндемешісі Цорн - "Иван түніндегі би" (1897,Стокгольм,Ұлттық музей) атты крест жорығы жайлы белгілі жанрлық картинаның және көптеген басқа картиналар мен пейзаждық туындылардың авторы. Суретші өнернамасында образ жарқындығы мен өміршеңдік, асқан ұтқырлық пен шешім еркіндігі тән. Цорн мұнымен қатар сулы бояумен сурет салудың үздік шебері, офортшы әрі мүсінші болды. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 87 бет

Санат: 1860 жылы туғандар
Санат: 1920 жылы қайтыс болғандар
Михаил Григорьевич Цхакая

**Михаил Григорьевич Цхакая**(партиялық бүркеншік аты-Барсов,Гурген, Леонов)(04.05.1865,Кутаиси губерниясы,Хунци селосы, - 19.03.1950,Мәскеу,Тбилиси) - кеңес мемлекет және партия қайраткері. 1898 жылдан Компартия мүшесі. 
## Өмірбаяны
1892-93 жылдары Грузиядағы тұңғыш "Месамедаси" социал - демократия ұйымын құруға қатысты. 1903 жылдың наурызынан РСДЖП Кавказ одақтық комитеті басшыларының бірі. РСДЖП 3-және 5-(Лондон) съездерінің делегаты. 1907-17 жылдары Женевада эмиграцияда болды. 1917 жылы В.И.Ленинмен бірге Ресейге оралып, РСДЖ(б)П 7-(тамыз) - конференциясына қатысты. 1917 жылы мамырда жұмысшы және шаруалар депутаттары Кавказ өлкелік Кеңесінің мүшелігіне сайланды. 1920 - 30 жылдары Грузияда басшы партия, кеңес жұмысында болды. КСРО ОАК Президиумының мүшесі. 1920 жылдан Коминтерн аткомының,1931 жылдан Интернационалдың бақылау комиссиясының мүшесі. Цхакая -Комитерннің 2 - 7 конгрестерінің, партияның 10,11,13,15,17 - съездерінің делегаты. КСРО Жоғары Кеңесінің үш сайлауында депутат болды. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 87 бет

Санат: 1865 жылы туғандар
Санат: 1950 жылы қайтыс болғандар
Чимит-Доржи Цыдендамбаев

**Чимит-Доржи Цыдендамбаев**(23.02.1918 жылы туған, Бурят АКСР-нің қазіргі Заиграев ауданы,Тарбағатай қыстағы,-09.12.1977) - бурят кеңес жазушысы. Шаруа отбасысында туған. 1937 жылдан жаза бастады.
## Еңбектері
"Менің Отанымның күндері"(1940),"Жеңіс жолымен"(1943) атты өлеңдер жинақтарын шығарды."Гвардияшы"(1945),"Соном Гармаев"(1954) поэмаларын жариялады.1948 жылы баларға арналған "Банзаровтың сия сауыты" атты повесі басылды."Банзар баласы Доржи"(1953),"Туған даладан алыста"(1957-58) атты романдарында буряттың шығысты зерттеуші ғалымы Доржи Банзаровтың өмірін суреттеді. Оның "Банзар баласы Доржи" романы 1959 жылы қазақ тілінде басылды.
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 88 бет

Санат:1918 жылы туғандар
Санат:1977 жылы қайтыс болғандар
Гомбожап Цыдынжанович Цыдынжанов

**Гомбожан Цыдынжанович Цыдынжанов**(03.05.1905 жылы туған,қазіргі Бурят АКСР,Баргузин ауданы)-бурят кеңес актері, режиссер,драматург,КСРО халық артисі(1940). 1939 жылдан КПСС мүшесі. 1934 жылы ГИТИС-тің режиссерлік факультетін бітірді. Ол - буряттың профессионалды сахна өнерінің негізін салушылардың бірі. 1936  жылдан Бурят драма театрының көркемдік жағын басқарды, ал 1948 жылдан Буряттың опера және балет театрының бас режиссері болып та қызмет еті. 
## Рөлдері
Шарлай (Н.Г.Балдано мен Эдельдің "Эржен" муызкалы комедиясында), Платон Кречет ,Отелло(Корнейчуктың және Шекспирдің осы аттас драмалық шығармаларында).1947 жылы Н.Ф.Погодиннің "ремль куранттары" пьесасы бойынша қойылған спектакльде В.И.Лениннің сахналық тұлғасын жасады. Либретто мен пьесалар ("Мерген","Халық ұлы") жазды. Драмалық спектакльдермен қатар опералар да қойды. Киноға түскен 2-4 сайлау РСФСР Жоғары Кеңесінің және 3-4 сайлау Бурят АКСР Жоғары Кеңесінің депутаты. 
## Сыйлықтары
КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты (1949). Ленин орденімен және басқа 2 орденмен марапатталған. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 88 бет

Санат:1905 жылы туғандар
Санат:1878 жылы қайтыс болғандар

Санат:Актёрлер
Абай даласы

**Абай даласы** — Теректі жотасы (даланың солтүстік-шығысы) мен Қоржынтау жоталары (оңтүстік-батысы) арасында орналасқан Орталық Алтайдағы тау аралық қазаншұңқыры. Алтай Республикасы Көксу ауданының аумағына жатады. Елді мекендер - Амур, Абай, Үстік.

## Топографиялық сипаттамалар
Биіктігі шамамен 1100 м, ұзындығы - 25 км, ені 6-9 км құрайды. Қатын алабына қатысты Көксу, Абай, Ақсас өзендерінің – кәрізі. Дала негізінен дала өсімдіктерімен жабылған, солтүстік-батыс және батыс бөліктерін ойпатты батпақ басқан. Даланың көп бөлігі жыртылған.

## Этимологиясы
Абай өзенімен аталған. Гидроним алтайдың абаай "аға" (әкенің бауыры/ағасы) ; қайынаға (әйелінің ағасы); алтай фольклорындағы әйелге ізгі көрсеткенде; Абайдың жеке есімі де болуы мүмкін.

## Тағы қараңыз
* Қатантау даласы
* Оймын даласы

## Дереккөздер

Санат:Ресей далалары
Санат:Алтай Республикасының далалары
СУ-85

**CУ-85** - орта салмақты, кеңестік өзі жүретін артиллериялық құрылғы. 

Ол танк жойғыштар санатына жатады. CУ-85 1943 жылдың қыркүйегінен бастап, Ұлы Отан соғысы аяқталғанға дейін сәтті пайдаланылды. Осындай маркалы машинаны Орал ауыр машина жасау зауытында шығарды. 1943 жылдың тамызынан 1944 жылдың маусымына дейін 2329 өзі жүретін артиллериялық құрылғы майданға жол тартты. Оған қарағанда қуат зор, күші көп CУ-100 өзі жүретін машинасын шығару да жоспарланған болатын. CУ-85 Солтүстік Корея мен Вьетнамның армиясына ұзақ уақыт қызмет етті. Сондай - ақ, Кеңес Одағы, Польша және Чехословакия елдері де екінші дүниежүзілік соғыстың соңында бұл машинаны Шығыс майданға пайдаланды. CУ-85 жолда жүргенде сағатына 55 шақырымды алатын.

## Дереккөздер

## Сыртқы Сілтемелер

Санат:КСРО қарулары
Санат:Артиллерия
27 келілік зеңбірек

**27 келілі Британ артиллериясы жорық зеңбірегінің** салмағы ауыр, калибрі – 127мм. 1903-1905 жылдары артиллерия үшін жаңа мүмкіндікке қол жеткізу мақсатында жасап шығарылды. Ол мүмкіндіктер 120 мм-лік жылдам ататын зеңбірекке көшу кезінде жүзеге асты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде негізгі соғыс майданында қолданылды. Соғыс аяқталған соң Ұлыбритания мен Британ одағы елдерінің қарулы күштерінің қатарында қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания мен Оңтүстік африкалық одақтың артиллериялық құрамы осы зеңбіректі пайдаланды. Тек 1942 жылы 114 мм-лік орта көлемді зеңбірек жасалып, 27 келілік зеңбіректің орнын басты. 
*27 келілік зеңбірек - ауыр жорық зеңбірегі болғандықтан, оны бірнеше атпен немесе көлікпен тасымалдайтын. 
*Оның бөлек оқталатын тұмсығы қорап тәрізді. Соның арқасында сол жақта жататын атқыш нысандарды тігінен де, көлденең де көздей алады. 
*Оның салмағы 4,4 тонна.

## Дереккөздер
ҚАРУ-ЖАРАҚТАР. - Алматы: "Аруна" баспасы. - 208 бет. Сер.: "1100 қызықты деректер" ISBN 978-9965-26-590-7

Санат:Қарулар
Улы өндіріс қалдықтарын зиянсыздандыру

**Қалдықтарды зиянсыздандыру** төрт әдіс: жағу, химиялық немесе биологиялық жолмен нейтралдау, көму арқылы жүргізіледі.

Әртүрлі жылуфизикалық қасиеті бар қалдықтарды жағуға арнайы арналған қондырғылардың конструкциялары жасалған. Кейбір өнеркәсіптерде жағу процесі қазандықтың күш беретін қондырғыларында жүргізіледі. Жағу алдында өңдеу арқылы қалдықтарды көп жылу шығаратын қасиет беріп жанғыш затқа айналдырады. Жанғыш қалдықтардың бәрі жағылады. Қалдықтарды жағуды 1000-1200 °С шамасында жүргізген орынды, себебі бұл жағдайда атмосфераға бөлініп шығатын ластаушы заттардың көлемі минимумға дейін төмендейді.

Бірқатар елдерде қауіпті қалдықтарды жағуға өте жоғары температураны ұстай алатын цементтік пештер қолданылады. Негізінде цементтік пеште химиялык тазартуға пайдаланылған өнеркәсіп ерітінділері, баспа бояулары, бояу сұйылтқыштары мен олардың қалғындылары, колданылған майлар және жанғанда көп жылу бөлетін органикалық қалдықтар жағылады. Қалдықтарды көмудің орнына жою үшін жағу әдісін қолданған тиімді келеді, себебі оларды жаққанда бөлінген жылуды цемент шығаруға пайдаланса, осыған жұмсалатын біраз отынның мөлшері қысқартылады.

Жанбайтын улы қатты және паста тәрізді 2-ші және 3-ші кластық қалдықтарды зиянсыздандыру оларды тығыздап қалыңдығы 1 м-дей саздан немесе бетоннан жасалған шұңкырларға көму арқылы жүзеге асырылады.

Қазақстанда ең кеңінен қолданылатын әдіске бір қалдықтың түрін екінші қалдықпен зиянсыздандыру жолдары жатады. Мысалы, байыту фабрикаларының сілтілі сұйық қалдықтары мен зауыттардан шығатын қышқылды ерітінділерді арнайы тұндырғыш-тоғандарға бір-бірін нейтралдау үшін бірге жинайды.

## Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Молекулалы-кинетикалық теорияның негізгі қағидалары

**Молекулалы-кинетикалық теорияның негізгі қағидалары:**
*барлық денелер молекулалардан (атомдардан) тұрады;
*молекулалар үздіксіз бей-берекет қозғалыста болады;
*молекулалардың (атомдардың) арасында тартылыс күші және тебу күші әсер етеді;
* заттар бөлінгіш;
* газдар сығылғыш;

Дене құрылымының молекулалық кинетикалық теориясы деп барлық денелер жеке бейберекет қозғалыстағы бөлшектерден тұрады деген көзқарас негiзiнде макроскоптық денелердiң қасиеттерi мен жылу процестерiне түсiнiк беретiн iлiмдi айтады.

## Дереккөздер
Физика және астрономия 
Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық
Қу жер асты су кен орны

**Қу жер асты су кен орны** - Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Егіндібұлақ ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 15 км жерде орналасқан. 

## Геологиялық құрылымы
Кен орны Қу тауының гранитті массивінде қалыптасқан. Бастал және Егіндібұлақ телімдерінен тұрады. Олар тереңдігі 38 м-ге жететін яшма тәрізді аргилиттер және жарықшақтардағы порфириттерден түзілген.

## Сипаты
Жер асты суы арынсыз, тереңдігі 1-8 м. Ұңғымалардың дебиті 2,5-8,9 л/с, суы тұщы, минералдылығы 0,34 г/л, химиялық құрамы бойынша гидрокарбонатты-сульфатты кальцийлі. Сулы қабаттың орташа қалыңдығы 35 м. Тереңдгі 22-37 м болтын 9 ұңғыманы сутірек ретінде пайдалануға болады. Егіндібұлақ теліміндегі пайдалануға болтын жер асты сулары А категориясы бойынша тәулігіне 1,5 мың/м3 су шығады. Кен орны Егіндібұлақ телімінде 1969 жылдан пайдаланылуда. 

## Дереккөздер
 

Санат:Қарағанды облысы кен орындары
Қулықтау

**Қулықтау** – Кетпен жотасының батыс сілеміндегі тау.

## Географиялық орны
Алматы облысы Райымбек ауданындағы Жалаулы ауылының солтүстік-батысында 3 км-дей жерде орналасқан.

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 2757 м. Оңтүстік-батыстан шығысқа қарай 25-26 км-ге созылып жатыр, енді жері 10-12 км.

## Геологиялық құрылымы
Тау эффузивтік жыныстардан, туфтан, әктастан түзілген. Беткейлері өзен аңғарларымен тілімденген.

## Өсімдігі
Тау баурайындағы қызғылт қоңыр қара топырағында дала ландшафтысы, таулы-орман топырағында Тянь-Шань шыршасынан тұратын қылқанды орман, таулы-шалғынды топырағында субальпілік шалғындар өскен. Бұлақтарға бай, мал жайылымына пайдалануға қолайлы. Қулықтаудан Кеген өзенінің салалары бастау алады.

## Дереккөздер

Санат:Райымбек ауданы таулары
Санат:Тәңір тауы
Қумая

**Қумая**, *Құма* – Сілеті алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Ақмола облысы Ерейментау ауданы жерімен ағады. 

## Бастауы
Бастауын Алтынтау тауының солтүстік беткейіндегі бұлақтардан алып, Сілеті өзенінің оң саласы - Кедей өзеніне құяды.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 92 км, су жиналатын алабы 2250 км2, орташа жылдық су ағымы 3 м3. Жалпы ұзындығы 76 км болатын 28 саласы бар. Ірілері: Жарық, Едіге, Ақтасты, Торғай, т.б. Жоғарғы ағысында арна жағалауы жарқабақты өңірмен өтеді. Орта ағысында аңғары кеңейіп жағалауы жайпақ сипатта болады. Төменде сайлы жыралы жермен өтеді. Арнасында жыл бойы су болады. Өзен бойында Жарық, Елтай, т.б. елді мекендер орналасқан.

## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданы өзендері
Санат:Сілеті
Шұбарқұдық

**Шұбарқұдық**  — Ақтөбе облысындағы кент, Темір ауданының және Шұбарқұдық ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Ақтөбе қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 179 км жерде, Шилі өзенінің жағасында орналасқан.

## Халқы
Тұрғыны:
* 11 495 адам (2006);
* 11 199 адам (2009);
* 12 991 адам (2016).
* 13 428 адам (2018).

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 14125 адамды (7050 ер адам және 7075 әйел адам) құрады.

## Транспорты
Атырау-Қандыағаш темір жол құрылысына байланысты қаланған. Кентте темір жол көлігі кәсіпорындары бар.

## Тарихы
1931 жылы Шұбарқұдық, Жақсымай мұнай кәсіпшіліктерін игеруге байланысты, Шұбарқұдық қоңыр көмірін өндіруге байланысты пайда болған.

## Ауыл суреттері

Шұбарқұдық 20210805 145130.jpg |Шұбарқұдық
Шұбарқұдық 20210805 145113.jpg |Шұбарқұдық
Шұбарқұдық 1 2017.jpg|Шұбарқұдық


## Дереккөздер

Санат:Темір ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан кенттері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Қусақ жер асты су кен орыны

**Қусақ жер асты су кен орыны**, Қарағанды және Шығыс Қазақстан облыстары жерлерінде орналасқан. 

Кен орны Қусақ және Ақтайлақ, сондай-ақ Данабұлақ өзендері аңғары бойымен 55-70 км-ге созылып жатыр. неоген сазының құмындағы орта төрттік кезеңінің қазіргі аллювийлі шөгінділерінің сулы қабатында шоғырланған. Су сыйыстырғыш тау жыныстары саздақ және сазды, сондайақ қиыршықтас аралас құмнан тұрады. Жер асты суы арынсыз, 2-6 м тереңдікте жатыр, оның орташа қалыңдығы 8-15 м. Ұңғымалар дебиті 5-26 л/с. Жер асты суының минералд. 1 г/л-ден аспайды. Құрамы жағынан суы гидрокарбонатты, гидокарбонатты-сульфатты калцийлі және сульфатты-натрийлі. Жер асты суы негізінен жауын-шашынның грунт қабатында сүзілуінен толығады. 1990 ж. кен орнында пайдаланылатын қоры қайта бекітілді. 

## Дереккөздер

Санат:Қарағанды облысы географиясы
Санат:Шығыс Қазақстан облысы географиясы
Санат:Қазақстан гидрографиясы
Құйылыс жер асты су кен орны

**Құйылыс жер асты су кен орны** - Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы аумағында, Қараша ойысының солтүстік және орталық бөлігін қамтыған. 

## Геологиялық құрылымы
Кен орны сеноман мен альбтің бірінші және екінші сулы кешенінде шоғырланған. Литологиялық тұрғыдан барлық тау жыныстары біртекті және олардың негізгі саздақты келген құмды - сазды қабаттан тұрады. 

## Сипаты
Сеноман қабатындағы ұңғымалардың дебиті 8-17 л/с, альб қабатында 6,9-13 л/с. Жер асты суының минералдылығы  4-5 г/л, температурасы 47°. Бас тоғандағы 48 ұңғыма субмеридиандық бағытта бір қатарда орналасқан. Ұңғымалар арасындағы арақашықтық 1,5-2 км, тереңдігі 300-500 м және 800-1000 м. Шаруашылықты қамтамасыз етуге байланысты арнайы сумен құбыр тартылған. Ауыз суға пайдалану үшін арнайы тазартылған 1:10 пропорция бойынша араластырады. Сутіректегі жер асты суының деңгейі 140-170 м-ге төмендеген. 1975 жылы жер асты суы қайта бағаланған. Қорының жалпы мөлшері тәулігіне 99 мың/м куб болды. 

## Құрамы
Суы сульфатты-хлоридті натрийлі, минералдылығы1,8-9 г/л, температурасы 25-43°. Қазіргі кезде жер асты су қорының 60-65 %-ы сулы қабаттың шығу белдеміндегі грунт суын құрғатудан жиналса, 30 %-ы жер асты суынының серпінді-статистикалық қорынан қалыптасады. Құйылыс депрессиясында Ұланақ су тірегінің іс-әрекеті кері әсер етуде. 

## Дереккөздер

Санат:Маңғыстау облысы кен орындары
Құлажон жер асты су кен орны

**Құлажон жер асты су кен орны** - Зайсан көлінің солтүстік-батысында Құлажон өзенінің аңғарымен оңтүстік-батысқа қарай созылып жатыр. 

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданы жерінде орналасқан. 

## Геологиялық құрылымы
Құлажон және тентек атты сутірегі екі топтан тұрады. Кен орны төрттік кезеңінде түзілген аллювийлі, аллювийлі-пролювийлі және аллювийлі-көлді шөгінділерінде жатыр. Төрттік шөгінділерінен түзілген біртекті сулы кешенінен тұратын қабат гидравликалық тұрғысынан бір-бірімен тығыз байланысқан. Су сыйыстырушы шөгінділер түрлі  түйіршікті құмнан және кесектасты-малтатасты толықтырушылардан тұрады. 

## Сипаты, құрамы
Жер асты суы арынсыз, ол 0,8-8,5 м тереңдікте жатыр. Су төсеніші Усть-Уба кешеніне жататын құмды-сазды тұнбалардан және мезозойдың үгілу қабатына жататын Павлодар шоғырының сазынан тұрады. Тентек телімінің сулы кешен қабатының қалыңдығы 37 м, Құлажон қабатынікі 48 м. Құлажонның ұңғыма дебиті 6,2-ден 90,9 л/с, Тентекте 4-35,4 л/с. Сулары тұщы, хлорлы-сульфатты натрийлі-кальцийлі. Минералдылығы 0,2-0,8 г/л. 

## Дереккөздер

Санат:Шығыс Қазақстан облысы кен орындары
Құланкетпес аңғары

**Құланкетпес аңғары** – Майжарылған таулары мен Балқаш көлінің оңтүстік-батыс аралығында жатқан Сарыбастау өзенінің төменгі ағысындағы аңғар. 

## Географиялық орны, жер бедері
Жамбыл облысы Мойынқұм ауданының шығысында, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 15 км-ге созылып жатыр, енді жері орта тұсында 8 км-ге жетеді. Аумағы 35 км2. Көктем және күз айларында аңғарды шалшық су басып жатады. 

## Өсімдігі
Шөл далаға тән сұрғылт топырағында боялғыш, күйреуік, теріскен, көде, ажырық, құрақ шоғырлары, т.б. шөптесіндер қалыптасқан. Шөбі шүйгін сулы өңірге құландар көп жиналған. 

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан аңғарлары
Санат:Жамбыл облысы географиясы
Құмкөл жер асты су кен орны

**Құмкөл жер асты су кен орны** - Қызылорда қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 180 км, Құмкөл мұнай кен орны маңында орналасқан. 

## Геологиялық құрылымы
Кен орнының сулы қабаты сенон және жоғарғы альб-сеноман шөгінділерінде шоғырланған. Сеноман шөгінділерінің сулы қабаты кен орнының шығыс және солтүстік-шығысында жер бетіне жақын жатыр. 

## Сипаты
Су жиналатын тау жыныстары малтатастар, кейде қиыршықтас аралас ұсақ түйіршікті құмдардан тұрады. Сулы құмның орташа қалыңдығы 60-70 м. Суы арынды, өздігінен ағады. Ұңғымалардың дебиті 21 л/с, минералдылығы 1-ден 1,6-1,75 г/л. Химиялық құрамы бойынша негізінен сульфатты-хлоридті. Жоғарғы альб-сеноман шөгінділеріндегі сулы қабат 310-460 м тереңдікте. 

## Дереккөздер

Санат:Қызылорда облысы кен орындары
Құндақтақыр жер асты су кен орны

**Құндақтақыр жер асты су кен орны** - Ақтөбе қаласынан солтүстікке қарай 40-60 км жерде, Орал сырты үстіртінің иінді ойыс жерінде мезо-кайнозой дәуірінің өзімен аттас мульдасында орналасқан. Сарыбұлақ кен орындары тобына жататын кен орны Ақтөбе қаласын шаруашылық сумен қамтамасыз етуге арнап барланған. 

## Геологиялық құрылымы
Альб-сеномандық сулы қабаттың тау жыныстары негізінен әр түрлі түйіршікті құмдардан тұрады. Сутіректің төменгі деңгейі қалыңдығы 20-60 м болатын апттың сазынан, ал жоғарғы деңгейі кампанның мергельді сазынан тұрады. 

## Сипаты
Жабын кешеннің тереңдігі 88-130м, тиімді қлыңдығы 91-122 м, жер асты суының тереңдігі 39 м, ұңғымаларының дебиті 15-32 л/с, минералдылығы 0,1-0,3 г/л. Сутіректің жалпы ұзындығы 8432 м, пайдаланылатын ұңғымалар - 18. Кен орны 1987 жылдан пайдаланылуда. 

## Дереккөздер

Санат:Ақтөбе облысы кен орындары
Дардак

**Дардак** (, ) — Өзбекстандағы Андижан облысының әкімшілік орталығы. Халық саны — 26055 адам (2015 жыл).
Бумен жүретін мотоцикл

Голландиялық мотоцикл шығаратын компания өз тарихындаға ең ерекше тапсырыс алды. Тапсырыс беруші компания инженерлеріне **Revatu Customs** деп аталатын әлемдегі жалғыз бумен жүретін мотоциклды құрастырып беруді сұраған. Мотоцикл толығымен паровоз секілді бумен жүреді. Сол себептен мотоцикл көмірді жанармай ретінде пайдаланады. Яғни көмір суды қайнатып буға айналдырады. Ал кейінгі кезекте бу мотоцикл қоғалтқышын іске қосады. Әйткенмен, мотоциклдың ең үлкен кемшілігі бар. Ол сағатына небары 8 шақырым  ғана жол жүреді.

## Дереккөздер
Әлем жаңалықтары. - Алматы: Аруна баспасы. - 300 бет.

Санат:Мотоциклдер
Собибор өлім лагері

Неміс ұлтшылдары соғыс жылдары 250 мыңнан астам еврейдің көзін жойған Собибор лагерін қазіргі Польша аумағында құрады. Нақтырақ айтсақ, 1942 жылдың 15 мамырынан 1943 жылдың 15 қазанына дейін жұмыс істейді. Оның жойылуына лагерь ішіндегі көтерілістердің бірі түрткі болған. Айта кетсек, лагерьде тұтқын болған Александр Печерский есімді кеңес офицерінің бастауымен ұйымдастырылған көтеріліс лагерьдің тұрақты жұмысын тоқтатады.

Немістердің «Рейнхард» операциясы негізінде құрылған Собибор лагері Польшаның оңтүстік-шығысында орналасқан еді. Лагерьдің атауы ең жақын ауылдың Собибор аталуына қатысты қойылады. Соғыс кезінде Литва, Нидерланды, Франция, Чехословакия және КСРО елдерінен тұтқындалған еврейлер осы лагерьге жеткізіледі.

Қолға түскен тұтқындардың көп бөлігін лагерьге жеткен соң, газбен улап өлтіретін болған. Ал қолында күші бар еврейлерді лагерьдің қатаң тәртіптегі жұмыстарына салған. Осындай ұлтшылдық тәртіппен бір жарым жылда 250 мың тұтқын өмірден озады.

## Дереккөздер
Соғыстың алапаты. -Алматы: - 128 бет.
Блуза

**Блуза** – өзінің сәнділігін қалыптастырған, кез келген сән подиумын бағындырған киім үлгісінің бірі. Өзінің қалыптасуы барысында masculine стилінің элементі ретінде енген бұл киім қазірде нәзік, әсем киім үлгісі саналады.

Қазірде блузаны әртүрлі стильде киіп, үйлестіруге болады. Әсіресе осы жаз маусымының тренді – ұзын не мини белдемше мен кроссовканы киюге болады.

Ең басты ескеретін жайт, блуза таңдағанда денеңізді, іш киіміңізді көрсетпей тұруы керектігін ескеріңіз. Блузаның материалы денені көрсетпейтіндей қалың әрі терлетпейтіндей жұқа болуы керек.

Ақ түсті блуза кез келген түспен үйлесімін табатындықтан, ең ұтымды түс болып саналады. Сондай-ақ жазғы тренд түстері – көк, көкшіл, сары түстегі блузаларды да алып қоюды ұмытпаңыз.

Блуза кеудені жауып тұрса, нәзік, ашық түстегі алқамен үйлестіруге болады. Бұл стильді сәнді кроссовка не кедамен киген дұрыс. Кроссовка таңдауда түсінің ашық болуына назар аударыңыз.
Сіздің шкабыңызда міндетті түрде қымбат, сапалы матадан тігілген блуза болуы керек. Оны маңызды кездесулерге, жұмыс жайындағы кездесулерге, мейрамхана, маңызды таныстырылымдарға киіп баруыңызға болады. Қымбат, сапалы матадан тігілген киімдер өз иесіне өзін сенімдірек сезінуге көмектесіп, рухтандыратын қасиетке ие.

Блузаны кез келген түрдегі белдемшемен, тік шалбар, джинс шалбарымен үйлестіруге болады.
Гүлді, бұршақты принт сізді нәзік, сәнді етіп көрсететін тағы бір элемент. Алайда ол еш принтсіз, қарапайым блузаның орнын баса алмайтынын ескеріңіз.

Егер ертеректе блуза іскерлік стиль элементі саналса, қазірде оны new look стиліне кіріктірген. Яғни, жоғарыда айтқанымыздай кроссовкамен киіп, спортты стильді толықтыруға, биік өкшелі туфлимен киіп, нәзік стильді айқындайға көмектеседі.

## Дереккөздер
Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. -  96 бет.
Чокер

**Чокер** - тамақты жауып тұратын алқа. Чокер ХVІІІ ғасырда Франциядағы әйел затының сүйікті әшекей бұйымдарының бірі болған. Тіпті британ королінің жұбайы Александра мойнындағы тыртығын көрсетпеу үшін үнемі тағып жүруді әдет етті. Бұдан соң чокер бүкіл АҚШ, Еуропа елдерінің әйелдері тағатын қымбат сән бұйымына айналған.
Ал ХХ ғасырда әйгілі Коко Шанель чокерді түрлі материалдан жасап, сән әлеміне өмірлік мұра етіп қалдырды.
Чокер төрт түрлі етіп жасалған:
*Барқыттан, жібек атластан, шілтерден тігілген жалпақ чокер. Ортасына тастардан әшекей қондырылады. Мұндай түрін үйде өзіміз де жасай аламыз.
*Бірнеше қатар ұсақ інжу жібінен жасалады. Мұны да жасау қиындық туғызбайтын секілді, тек табиғи інжуді таңдаған абзал. Жасанды інжулер де трендте, дегенмен бірнеше қатардан істелетін болған соң, жасанды тас көзге оғаш, арзанқол көрінеді.
*Бірнеше қатар інжу жібінің ортасына тас немесе зергерлік өрнек орнату. Бұл әрине алдыңғы екеуіне қарағанда, шеберлікті талап етеді, қолыңыздың ебі болса, жасап аласыз.
*Қымбат металл тастарымен безендіріп, жасалған чокер. Әлі күнге дейін король отбасылары мұндай чокерді құрметтеп, пайдаланады. Оны отбасы жәдігері ретінде сақтап, ұрпақтан-ұрпаққа қалдырып отырады. Әлбетте бұл түрін тек он саусағынан өнер төгілген, нағыз зергер ғана жасай алады.

## Дереккөздер
Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет.

Санат:Әшекейлер
Шоппер сөмкесі

нобай|alt=Шоппер|Шоппер

**Шоппер сөмкесі** — былғары, кенеп тәрізді мықты материалдан тігілген көлемді сөмкелер. Оны қолға ұстауға да, ішіне зат залып, ауырлаған кезінде иыққа асуға да болады.

Ол бір ретке ғана жарайтын пакеттерден мықты және былғары мен кенептен тігілетіндіктен адам ағзасына зиянды емес. Оны қажет емес кезде бүктеп, салып аласыз.

Олардың түстері әр алуан, пішіндері әртүрлі: тік төртбұрышты, трапеция, т.б. болып келеді.

2013 жылғы  трендке дизайнерлер бұл сөмкелерді тек үй шаруасындағы әйелдерге шаруашылық заттарын тасуға ғана емес, кеңсе қағаздарын да салып жүруге ыңғайлы етіп шығарып отыр.

## Дереккөздер
Мессенджер сөмкесі

**Мессенджер сөмкесі** кезінде электриктердің, курьерлердің иыққа асып алатын жұмысшы сөмкесі болған. Бүгінде оны жастар да, ересек адамдар да ұстай алады.

**Жастар сөмкесі.**
Оқушылардың күнделікті қажетті алты-жеті оқулығы дәптерлерімен бірге сыйып кететіндіктен, олар оны көбірек тұтынады. Иыққа асып жүргенде сондай ыңғайлы, қоғамдық көліктерде де рюкзакқа қарағанда төменірек тұратындықтан, ешкімге кедергі келтірмейді. Тек бір ескерерлік жайт, екі иыққа кезек-кезек асынуды ұмытпаған жөн. Себебі үнемі бір иыққа асыну омыртқаның қисаюына алып келуі мүмкін.

**Ерлер сөмкесі.**
Осы сөмкені бір пайдаланып, оның ыңғайлылығын түсінген жан басқасын керек етпей қалуы ықтимал. Себебі ер-азаматтардың көбі оны сәнді аксессуар деп емес, қажетті бұйым деп қабылдайды. Бағдарламалаушы, менеджер, редактор, архитектор, т.с.с. болсаңыз, ноутбугіңізді немесе планшетіңізді салып жүресіз. Кез келген уақытта өзіңізге қажетті барлық ақпарат қолыңызда болады. Ал сантехник, пошташы, электриктер ешкімнің кеңесінсіз, трендте бар не жоқ екеніне қарамай-ақ баяғыдан бері ұстап келеді.

**Әйелдер сөмкесі.**
Әйелдерге арналған мессенджер сөмкесі олардың күнделікті өмірдегі серігі десек те болады. Себебі қазір іскер әйел затының көбісі техникалық құралдармен жүреді. Немесе қолы бос кезінде фитнеске немесе баласымен қонаққа барса, бар керек-жарағын салып, иығына іліп, баласын көтеріп жүре береді. 

## Дереккөздер
Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет.
Кюлот

**Кюлот** — тобықтан жоғары тұратын қысқа, кең балақ шалбар. Оның подуимда кестеленген, біртегіс, принтті, былғарыдан, күдеріден, қалың, жұқа маталардан тігілген алуан түрлері көрсетілді.
Көптеген дизайнерлер мен сән үйлері бұл стильді барынша сәнді етуге тырысты. Мысалы, кюлотты, тренчпен, кимономен (оверсайз), свитшотпен, дениммен үйлестіру. Аяқ киімнен платформа туфли, кроссовка және бізтұмсық балетка ұсынылады. Көктемде жаңбыр жауып, салқындаған кезде оны қиғаш жабылатын күрте, жүн жемпір не свитермен киген дұрыс.

Кюлот бойы ұзын қыз-келіншектерге сөзсіз жарасады. Тым қысқа шалбар (шорты) киюге қысылатындар үшін кюлот - таптырмайтын шешім. Әсіресе күннің ыстығында өте ыңғайлы. Ал аласа бойлы бойжеткендер кигісі келсе, аяғына биік киюді ұмытпағаны жөн. Себебі қысқа шалбар бойды одан сайын аласартып көрсетуі мүмкін.

## Дереккөздер
Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет.
Сафари

**Сафари** - әрбір жанның гардеробында болу керек (must have) стиль. Барлық пішіндегі, сондай-ақ барлық жастағы адамдар кие алады. Тіпті дресс-код қатаң сақталатын жұмыс орындарында да оның элементтерін қолдануға болады. Бұл жағдайда тек қабылан стилі ғана келе бермейді. Бұл стиль тек әйелдер қауымына емес, ерлер гардеробынан да табылады. Сонымен қатар бұл батыл әрі ыңғайлы стиль нағыз ер адамдарға лайық деп саналады. Cуретте көріп тұрғаныңыздай, сафари стиліндегі жеңіл пиджак классикалық жейдемен тамаша үйлесім тауып тұр. Ал ақшылдау түстегі балағы қайырылған сәнді шалбар мен дезерт аяқ киімі образды толықтырып, өте сәнді етіп көрсетіп тұр.

## Дереккөздер
Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет.
Ұлттық тағамдар

**Ұлттық тағамдар** — нақты бір ұлтпен байланыстылатын аспаздық тағам. Ұлттық тағамдардың ерекшеліктері:
* ұлттық тағам ерекше жолмен дайындауға болатын, жергілікті қолжетімді азық-түлік пайдаланатын тағамдар;
* сол аймақта өсірілетін немесе өндірілген «экзотикалық» ингредиенті бар тағам;
* сол ұлттың салтына, дініне, дәстүрлерінің бір бөлігі ретінде немесе мерекелік аспаздық дәстүр ретінде берілетін тағам;

Елдер бойынша кейбір ұлттық тағамдар:
* Хорватия: Паг ірімшігі - бұл әйгілі ірімшікті Паг аралында саулық сүтінен дайныдайды. 
* Италия: пицца - классикалық пицца өте жұқа қамырдан әзірленеді. Оның ішіне қызанақ, моцарелла және түрлі ет тағамын салады. 
* Қытай: сяо лонг бао - сорпада қалқып жүретін тұшпаралар. Оның пішіні хинкалиді еске түсіреді. Алайда оны әртүрлі сұрыптағы етпен бамбук себетіне дайындайды. 
* Үндістан: тандури тауығы - йогурт пен дәмдеуіште маринадталған тауық еттерінің бөлігінен тұрады. Тандури тауығын көбіне үлкен саз балшықтан жасалған пеште дайындайды. 
* Канада: путин - калорияға өте бай тағам. Оның құрамында фри картоптары, ірімшік және арнайы әзірленген соус бар. 
* Аргентина: асадо - тағамды шоққа пісіріп, оған нан, салат, чимичурри соусы және қызыл шарап қосып ішеді. 
* Аустралия: бәліш-қалтқы - еттен жасалған бәліш. Қалтқы деп аталу себебі қалың асбұршақ сорпасы бар тәрелкеде қалқып тұрады. 
* Грузия: хачапури - ішінде ірімшігі немесе жұмыртқасы болатын бұл шелпекті бәріңіз білетін шығарсыздар.
* Голландия: майшабақ - Голландиялықтар майшабақты бөлкемен және уақтап туралған жуамен жегенді жақсы көреді. 
* Жапония: кацудон - жұмыртқа қосылған жаншылған шошқа еті. Оның үстіне күріш салады.


File:Paella de marisco 01.jpg| Испания
File:Ćevapčići Neugilching.jpg|Сербия
File:Pho quay.JPG|[Вьетнам
File:Summer roll.jpg|Вьетнам
File:Bánh mì.jpg|Вьетнам
File:Piroshki.JPG|Ресей
File:Flickr - cyclonebill - Poussin med tabbouleh og myntedressing.jpg|Ливан
File:Various_sushi,_beautiful_October_night_at_midnight.jpg|Жапония
File:La Banquise Poutine.jpg|Канада
File:Senegalese Thieboudienne.JPG|Сенегал


## Дереккөздер

Санат:Ұлттық асханалар
Ләззәт Қалдыбекова

**Қалдыбекова Ләззат Әбішқызы** - актриса.  ОҚО Мақтарал ауданы Таубай ата ауылында дүниеге келді. 2004-2008жж.  Т.Жүргенов атындағы Өнер академиясын оқып-бітірді. М.Әуезов театрының қойылымдарына студент кезінен бастап қатыса жүріп, 2007жылдан осы театрға жұмысқа қабылданды.

## Сахнадағы негізгі рольдері
Ұлттық классика мен заманауи драматургияда – М.Әуезовтің  «Абайында» Мағыш (реж. Е.Обаев),  Т.Нұрмағанбетовтің «Қожанәсір тірі екенінде» Зүлейха (реж. О.Кенебаев),   Д.Исабековтың «Жаужүрегінде» Ғалия (реж. Е.Обаев), И.Сапарбайдың «Қыз мұңында» Сағыныш (реж. Т.Аралбай, Е.Обаев), Н.Гогольдің «Үйленуінде» Агафья Тихоновна» (реж. В.Захаров), Т.Мәмесейіттің «Бәкей қызында» Бәкей (реж. Ә. Рахимов), М. Сәрсекенің «Тендерге түскен келіншегінде» Кезбе, И. Ғайыптың «Мен ішпеген у бар ма?…» қойылымында Нұрғаным (реж. О. Кенебаев), Н. Оразалиннің «Шырақ жанған түнінде» Нұргүл (реж. Н. Жақыпбай),  т.б.

## Дереккөздер
"Қазақстан арулары" журналы. - Алматы, -85 бет

Санат:Актрисалар
Сюртук

**Cюртук**  ХХ ғасырдың 40-жылдары Марлен Дитрихтің арқасында дүниеге келіп, сол замандағы қыз-келіншектердің жылы лебізіне ие болған еді. Дизайнерлер осы бір ерекше стильді  трендке шығарып отыр.

Еркектер қауымының мерекелік шараларға киетін таңдаулы костюміне жататын сюртук қазір де қымбат матасымен, әсем пішімімен айқындалады.

Мұндай сюртуктерді «құмсағат», «алмұрт» және «банан» пішінді арулар ойланбай кие алады.

Біртегіс матадан тігілген сюртуктің ішінен іскерлік образ жасауда жейдені және блузаларды киген абзал. Төменгі жағына классикалық үлгідегі шалбарды немесе мини белдемшені, аяқ киімнен біз өкше етікті не туфлиді таңдауыңызға болады.

Ал casual стилінде сюртукті қазіргі трендтегі лонгслив, свитшотпен, өкшесі жалпақ бәтіңкемен, лофермен үйлестіре аласыз.

## Дереккөздер
Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет
Ароматерапия

**Ароматерапия** - ауаға қош иіс беретін эфир майлары. Эфир майлары ағзаға түскен соң мүшелеріміздің қызметін жақсартады.
Ауаға хош иісті себумен ғана шектелмей, хош иісті зат салынған ваннаға шомылу, компресс жасау, теріге дәрі-дәрмек жағуды қамтиды. Осылайша күйзелістен арылтады әрі тәнді емдейді.

Ароматерапияның емдік қасиеті сонау ерте замандарда белгілі болған. Хош иісті заттардың атауы көптеген медициналық трактаттардың ішінде кездеседі. Оны Ежелгі Мысыр халқы көп қолданған. Ніл өлкесінде майдың қалай дайындалатындығы бейнеленген фрескалар, ал пирамидалардың ішінен хош иісті сақтауға арналған сауыттар табылған. Мысырлықтар кифтерді, гректер мегалиондарды ішетін дәрі ретінде тұтынған. Сонымен қатар, әтір, жақпа май ретінде де пайдаланған.

## Дереккөздер
Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет

Санат:Терапия
Гетр

**Гетр** қазірде бойжеткендердің керекті әрі сәнді аксессуарларының бірі. Себебі, бұрын гетрді спорттық костюммен киген болса, бүгінде оны кез келген киім және аяқ киіммен (уггиден басқа) үйлестіруге болады.

Тым ұзын бойынан ұялатын бикештер көлденең жолақты, ал орта немесе аласа бойлы бойжеткендердің тігінен түскен өрнектері бар гетрді таңдап, киюлеріне болады. Әсіресе аласа бойлы қызға биік өкшелі етікке түстес гетрді кез келген белдемшемен киген өте жарасымды көрінеді.

Өте суық аязда етігіңіздің қонышы қысқа болып, балтырыңыз тоңатын болса, қалың гетрді қабаттап киіңіз: бұл әрі сәнді, әрі аяғыңыз жылы жүреді.

Гетрді биік өкше етіктердің сыртынан, ал гранж стиліндегі дөрекілеу етіктің ішінен киген жөн. Сондай-ақ қысқа шалбармен, қысқа белдемшемен де өте жарасымды.

Алма пішіндегі бойжеткендерге гетрді қабаттап кигені, алмұрт пішіндегілерге қабаттап киген де, жай киген де жарасымды.

Егер ұзын гетрді кигіңіз келсе, онда бір тегіс түстегісін (қара, қоңыр, сұр) таңдаңыз. Оны сникерс ботильон және қысқа күрте, паркалармен кисеңіз, сәнді аруға айналасыз.

Аксессуардан ірі алқа, шарф, палантин, ұзын сырға, ірі білезік,көзілдірік, қолғап образды аяқтауға көмектеседі.

## Дереккөздер
Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет
Свитшот

**Свитшот** -  спорттық костюмнің бір бөлігі болып табылатын мақта матасынан тігілген  киім түрі.  

Бір тегіс түстегі свитшоттарды белдемшемен, шалбармен және биік өкше туфлимен іскери костюм (business casual) ретінде киген ұтымды. Мойынға көлемді алқа тағуға болады. Алайда қалған әшекейлердің мүмкіндігінше қарапайым болғаны дұрыс.

Кеудесі гүлмен, шілтермен безендірілген свитшоттар кербез бикештерге smart casual бейнесін жасауға арқау бола алады. Бұлар біртегіс әртүрлі пішіндегі белдемшелермен, классикалық үлгідегі және балтырға дейінгі ұзындықтағы шалбарлармен әдемі үйлеседі. Осындай костюмді биік өкшелі туфлимен киіп, кішкентай сөмке ұстап, кешкі шараларға да қатысуға болады.

Жануарлар суреті бейнеленген свитшоттар жастардың сүйікті үлгісіне айналған: студент қыздармен қатар оқушыларға да ұнайды. Алмұрт пішінді қыздар алды қиғаш жабылатын (косуха) күртенің ішінен кең етек белдемшемен, ал банан пішінді бикештер мұндай свитшотты классикалық шалбармен де, «қарындаш» белдемшемен де үйлестіріп кие алады. Ал алма пішінді қыздарға кеуде жағы кең пішіліп, етек жағы бүріліп келген свитшоттарды «қарындаш» белдемшемен үйлестіру әдемі жарасады.

## Дереккөздер
Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет
Парка (Күрте)

**Парка** -  ұзындығы тізеге дейін жететін, капюшонды қалың күртеше.  

Сән-салтанатқа жаны құмар әрі жылы жүруді ұнататын жастар капюшоны аң терісімен көмкерілген, астары мамықтан жасалған парка күртешесін, ал керісінше, көзге түсуді қаламайтындар мақта матасынан тігілген қарапайым түрін киеді. Бұл күртешеге милитари стиліндегі дөрекілеу аяқ киім, угги, сникерс қана емес, әдемі биік өкшелі етік те лайық.

Бұл маусымның тағы бір жаңалығы – парканы бұрынғыдай джинсы шалбар, леггинсымен ғана емес, дресс код және той көйлектерімен де кие беруге болады.

Егер табиғат аясын тамашалауға аттансаңыз, ішінен қалың свитер мен аяғыңызға сникерс кигеніңіз жөн. Тоқыма бас киім мен қара көзілдірік ерекше сән берумен қатар, көзді қарықтырған жарық пен аяздан қорғайды.  

## Дереккөздер
Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет
Шәлі

**Шәлі** — әйелдерге арналған  киімнің бірі . Кезінде талай ақын-жазушылар, суретшілер шәлі, орамал тақырыбында қалам толғаған. Осы идеяны ұстанған дизайнерлер әжелеріміздің тоқыма шәлілерін  трендке енгізіп отыр.

Сондықтан мұндай шәлілерді тоқып үйренуіңізге немесе әжеңізге тоқытып алуыңызға болады. Табиғи жүн немесе мақта жіптерге созылып кетпес үшін синтетиканы араластырған абзал.

Алайда бұл hand made стилін қолдану үлкен талғампаздықты талап етеді. Себебі бұл этникалық элементтің бірі болғандықтан, оны тек заманауи киім-кешекпен үйлестіргенде ғана белгілі бір стиль қалыптастыра аласыз.

1. Күнделікті киіммен үйлестіру. Шәліні көбінесе біртегіс көйлекпен, блузамен, лонгсливпен тағады. Көбіне қара түсті ұнататын консерваторлар да өздері үшін эксперимент жасап, шәлінің қарапайымдау түрін иығына жамылу арқылы жұмбақ образды сомдай алады. Жұмсақты сүйетін кинестетиктер абай болғаны жөн: шәліні тоқыма жемпірлермен киюге болмайды.

2. Кешкі мерекелік шараларға бұрын шарфты тағатын сәнқой арулар енді трендтегі шәліні пайдалана алады. Тек жұқа жіптен тоқылған, өрнегі нәзік түрлерін таңдау қажет.

Шәлі «алмұрт» және «банан» пішінді бойжеткендерге жақсы үйлеседі. Ал «алмаларға» қысқалау түрін тағуға болады.

Шәлілер спорттық стильмен үйлеспейді.
## Дереккөздер

Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет.
Бомбер(Күрте)

**Бомбер** – су өткізбейтін матадан тігілген, сыдырма ілгекті күрте. Жел өткізбеу мақсатында бел жағына резеңке тігілген. Классикалық үлгілер қара жасыл немесе көк, астары сарғыш түсті етіп тігілген. Бұл ұшақтан катапульталанған ұшқышты табу үшін таңдалған түстер еді. 

Бомбер күнделікті стиль киіміне кіріккен күннен бастап онын кез келген киіммен үйлесе кететіні айқын болды. Заманауи casual стиліндегі образды бомбер күртесі мен Garcia Jeans таныстырған джинсы шалбар мен толстовка түріндегі комплектін айтсақ болады. Сонымен қатар бұларға торлы жейде мен спорттық аяқ киім жақсы үйлесе кететіні сөзсіз.

## Дереккөздер
Сән үлгі журналы. - Алматы 2013 ж. - 96 бет

Санат:Киім
Құрма жер асты су кен орны

**Құрма жер асты су кен орны** - Қарағанды облысы Абай ауданы Құрма ауылы маңында орналасқан. 

## Геологиялық құрылымы
Кен орны девон кезеңінің жанартаутекті-шөгінді және фамен-турней жасындағы жарықшақты әктастарда және жарықшақты-қарсты шөгінділерінде шоғырланған. Түпкі жыныстар үсті қалыңдығы 2-8 м. болатын төрттік кезеңнің саздақ, саз, қиыршықтасты-қиыршықты түзілімдерден тұратын борпылдақ шөгінділермен жабылған. Жарықшақты тау жыныстары 60-70 м тереңдікке дейін тараған. 

## Сипаты, құрамы
Жер асты суы арынсыз, оның жер астындағы деңгейі 1,2-16,2 м тереңдікте. Ұңғымалардың дебиті 1-ден 5 л/с-қа дейін өзгереді. Суы тұщы, минералдылығы 0,3-1,5 г/л, құрамы гидрокарбонатты-сульфатты натрийлі. Кен орны 1972 жылдан пайдаланылуда. 

## Дереккөздер

Санат:Қарағанды облысы кен орындары
Қызылжар минералды жер асты суы кен орны

**Қызылжар минералды жер асты суы кен орны** - Солтүстік Қазақстан облысы Петропавл қаласынан 2,3 км жерде орналасқан. 

## Геологиялық құрылымы
Сулы қабат қалыңдығы 40-80 м болатын төменгі бор кезеңінің шөгінділерінде жатыр. 

## Сипаты
Су сыйыстырғыш тау жыныстары биотитпен байытылған орта түйіршікті кварц-глауконитті құмдардан тұрады. Минералды су 852-907 м тереңдікте жатыр. Кен орнының суы арынды және ол өздігінен шығады. Судағы йодтың мөлшері 9,5 мг/л, бром 52 мг/л, радон 49 эман, суының температурасы 31,5 градус. Химиялық құрамы бойынша хлоридті және натрий-калций-магнийлі. Негізгі компоненттері - аниондар хлор, сульфаттар, катиондар.  Су қоры Петропавл қаласының демалыс аймағы үшін 50 жылға жететіндігі анықталды. 

## Дереккөздер

Санат:Солтүстік Қазақстан облысы
Санат:Қазақстан минералды сулары
Қызылқайың бөгені

‎

**Қызылқайың бөгені** —  Жетісу облысы Ақсу ауданы Қызылқайың ауылынан төменде теңіз деңгейінен 525 м биіктікте жатыр. 1984 жылы пайдалануға берілген. 

## Гидрологиялық сипаты
Су сыйымдылығы 6,5 млн. м куб. Бөген Ақсу және Сарқан өзендерінің тарамдарымен, сондай-ақ Алшымбай өзенінің суларымен толысады. Суымен ауданның шығысындағы Көкжайдақ, Ақсу, Қызылтаң, т.б. елді мекендердің егістігі суғарылады және мал жайылымындағы шабындықтар суландырылады.

## Дереккөздер

Санат:Жетісу облысы гидрографиясы
Қызылжар жер асты су кен орны

**Қызылжар жер асты су кен орны** - Есіл аңғарында, Ақмола облысы Астана қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км жерде орналасқан.

## Геологиялық құрылымы
Гидрогеологиялық тұрғысынан кен орны екі қабаттан - қалыңдығы 10-27 м болатын Есіл аңғарының аллювийлі сулы жоғарғы қабаты және екінші қабат - ордовик кезеңінің түпкі жыныстарындағы жарықшақты белдем.

## Сипаты
Сулы қабаттар қалыңдығы 2-6 м болатын палеозойдың үгілуден кіріккен қабаттары саналады. Кен орны ауданында ордовиктің жарықшақты белдемі алевролиттермен және аргиллиттермен көрініс тапқан. Кен орындағы тұщы және сәл минералданған ордовик дәуірінің терригендік жаралымы кезіндегі жер асты суының 25 жылға арналған баланстық қоры бекітілген. Категория бойынша №1 - 0,4 мың/м3/тәулік. Кен орны игерілмеген.

## Дереккөздер

Санат:Ақмола облысы кен орындары
Қызылорда жер асты су кен орны

**Қызылорда жер асты су кен орны** - Сырдария аңғарында, Қызылорда қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Кен орны Қызылорда қаласын шаруашылық ауызсулық сумен қамтамасыз етуге арнап барланған. 

## Геологиялық құрылымы
Жер асты суы ұсақ түйіршікті құмдардан тұратын жоғарғы төрттік кезеңнің қазіргі шөгінділерінде шоғырланған. 

## Сипаты
Сулы құм қабаттың қалыңдығы 28,9 м-ден 64,4 м-ге дейін өзгереді. Пайдаланылатын ұңғымалардың саны 20, олардың арақашықтықтары 237 м. тереңдігі 60-65 м, бір ұңғымадан 30 л/с су шығады. Жер асты суының пайдаланылатын қорын аймақтық су комитеті бекіткен. Кен орны 1977 жылдан пайдаланылуда. 

## Дереккөздер

Санат:Қызылорда облысы кен орындары
Қызылорда су тораптары

**Қызылорда су тораптары**, 1) Қызылорда су торабының оң жақ каналы. Бастауын сырдария өз. арнасында салынған бөгет маңынан алып, өзеннің оң жақ бойымен Қармақшы ауд-на дейін созылады. Ұз. 80 км, ені 20, кейде 40-80 м. Тереңд. 5-12 м. Су ағымы каналдың басында 48 м.куб/с. Канал бойында бірнеше бөгеттер, көпірлер бар. Сырдария өз-нің оң жақ бойындағы өңірдің а. ш-н дамытуда бұл каналдың маңызы зор, оның суымен күріш, жемшөптік дақылдар егілетін 60 мың га жер суғарылады. 

## Дереккөздер
АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5