open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Руслан Сәдуақасұлы Қожасбаев

**Руслан Сәдуақасұлы Қожасбаев** (10 қараша 1976, Сарқан ауданы, Алматы облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық мемлекет қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты, Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі.

## Өмірбаяны
2000 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін «Заңгер» мамандығы бойынша тәмамдады.

1996 жылы «Kid Petrol» ЖШС автожанармай құю станциясында аға оператор болып істеді.

1996-1998 жылдары «Ерлан» ЖШС коммерциялық директоры қызметін атқарды.

1998-1999 жылдары «АҚ ҚУ» мемлекеттік емес ломбарды» ЖШС директорының орынбасары болды.

1999-2004 жылдары Алматы қаласы мен Шығыс Қазақстан облысы қаржы полициясының қызметкері міндетін атқарды.

2004-2005 жылдары «Ақ Орда» компаниясы» ЖШС күрделі құрылыс департаментінің директоры қызметінде жұмыс істеді.

2005-2008 жылдары «АзияПромСбыт» ЖШС инвестициялық жобалар департаментінің директоры қызметін атқарды.

2008-2009 жылдары «Парасат холдинг» АҚ вице-президенті болды.

2009-2010 жылдары «Парасат холдинг» АҚ тәуелсіз директоры міндетін атқарды.

2010-2012 жылдары «Энерго-Инжиниринг» ЖШС қадағалау кеңесінің төрағасы қызметінде жұмыс істеді.

2012-2017 жылдары «Sadu Event» Бас менеджер қызметін атқарды.

2018-2020 жылдары Алматы облысының кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасында бас маманның міндетін атқарушы, бас маман, меңгеруші болды.

2020-2022 жылдары «Жетісу» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» өңірлік даму институты» АҚ басқарма төрағасы міндетін атқарды. Сол жылдары Алматы облысының кәсіпкерлік және индустриалды-инновациялық даму басқармасының бас маманы қызметінде жұмыс істеді.

2022-2023 жылдары «Sadu-Development» компаниясының вице-президенті болып істеді.

2023 жылдың 28 наурызынан бастап Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты. «Аманат» партиясы бойынша № 17 сайлау округінен ұсынылды (Жетісу облысы). Парламентта Экономикалық реформа және аймақтық даму комитетінің мүшесі болып жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері
Серік Рахметоллаұлы Егізбаев

**Серік Рахметоллаұлы Егізбаев** (22 сәуір 1963, Шағатай, Теректі ауданы, Орал облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық агроном-ғалым, мемлекет қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты, Аграрлық мәселелер комитетінің төрағасы. Экономика ғылымдарының кандидаты (2001).

## Өмірбаяны
1985 жылы Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институтында агроном мамандығын алып, оқуын аяқтады. Кейін БЛКЖО ОК жанындағы Жоғары комсомол мектебінде, Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясында білім алып, 2001 жылы Қазақ мемлекеттік заң академиясын бітірген.

2001 жылы экономика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін кандидаттық диссертациясын сәтті қорғады.

### Еңбек жолы
Еңбек жолын 1980 жылы Орал облысы, Чапаев ауданы «Чапаев» кеңшарында құрылысшы болып бастаған. Одан кейін агроном болып, Қазақстан комсомол ұйымында түрлі қызметтер атқарды. 1988-1990 жылдары — Қазақстан ЛКЖО Жымпиты аудандық комитетінің бірінші хатшысы, ал 1990-1997 жылдары Орал облыстық Қазақстан Жастар одағының хатшысы, идеологиялық бөлімінің меңгерушісі, Батыс Қазақстан облыстық Қазақстан Жастар одағының бірінші хатшысы болып істеді.

1997-1998 жылдары — Батыс Қазақстан облысының әкімдігінде бас инспектор және ұйымдастыру және кадр жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары лауазымдарында жұмыс істеді.

2000-2001 жылдары — Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің ұйымдастыру және кадр жұмысы Департаментінің бөлім басшысы қызметін атқарды.

2001-2007 жылдары — Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Кеңсесінде әртүрлі лауазымдарда болды.

2007-2016 жылдары — Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігінде түрлі лауазымдарда жұмыс істеп, оның ішінде мемлекеттік қадағалаушы және мемлекеттік бақылау бөлімі басшысының орынбасары қызметтерін атқарды.

2016-2017 жылдары — ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің бірінші орынбасары болып істеді.

2017-2019 жылдары — «Қазақстан» РТРК Өңірлік даму жөніндегі басқарма төрағасының орынбасары міндетін атқарды.

2019-2021 жылдары — Батыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары лауазымында жұмыс істеді.

2021-2023 жылдар аралығында ҚР Ақпарат және әлеуметтік даму министрлігі басқармасының басшысы, ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрінің орынбасары қызметін атқарды.

2023 жылғы 28 наурыздан бастап Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты. «Ауыл» партиясы ұсынған. Парламентте Аграрлық мәселелер комитетінің төрағасы болып жұмыс істейді.

## Марапаттары
* «Астанаға 10 жыл» медалі (2008)
* «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі (2015)
* «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» медалі (2015)
* «Құрмет» ордені (2015)
* «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл» медалі (2016)
* «Қазақстан Конституциясына 25 жыл» медалі (2020)
* «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл» медалі (2021)
* «Парасат» ордені (2022)

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары
Санат:Ауыл партиясының мүшелері
Благовещенское (қала)

**Благовещенское** () — Украинаның Кировоград облысындағы қала. Голованев ауданының құрамына енеді, бұрынғы (2020 жылға дейін) таратылған Благовещенское ауданының әкімшілік орталығы.
2022 жылы Благовещенское қаласының тұрғындарының саны 5 825 адамды құрады. 2025 жылы Благовещенское қаласының тұрғындарының саны 5 073 адамды құрады. 

## Географиялық орналасуы
Благовещенское Днепр дөңесіндегі Оңтүстік Бугтың сол жақ саласы Синица өзенінің бойында орналасқан. Гайворон-Первомайск теміржол желісі мен Киев-Одесса тас жолының қиылысында, Кропивницкийден 200 шақырым қашықтықта. Қалада Грушка темір жол стансасы бар.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Благовещенское - шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 301-ші орында (Украина), облыста 12-ші орында (Кировоград облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 28690 орын.

Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Гайворон (27 км), Умань (49 км), Бершадь (53 км), Первомайск (57 км), Христиновка (58 км), Балта (63 км), Ананьев (70 км), Тальное (71 км), Монастырище (80 км), Подольск (81 км), Гайсин (82 км), Ладыжин (83 км), Южноукраинск (90 км), Ватутино (97 км), Звенигородка (99 км), Жашков (102 км).

## Тарихы
Ауыл 1880 жылдардың басында Грушковский қант зауытының қонысы ретінде пайда болды. Қант зауыты қомақты күрделі қаржы жұмсалғанымен, кәсіпкерлерді қалаған табыспен қамтамасыз ете алмады. Сондықтан 1879 жылы оның жылжымалы мүлкі аукционда сатылды. Үш жылдан кейін зауыт Киевтің арнайы кеңсесінің бақылауында болды және Неміс кәсіпкерлеріне жалға беріледі.
Ауыл шаруашылығы шикізатының экспортының өсуіне зауыт жанынан өтуі тиіс тар табанды темір жолдың салынуы себеп болды. 1892 жылы Грушкада шағын теміржол вокзалы салынды. Темір жолдың салынуы зауыттағы өндірістің кеңеюіне ықпал етті.

1921 жылы ауыл кеңейіп, жаңа тұрғын үйлер пайда болды. Аты да өзгеріп - ауыл Благовещенскіге айналады. Бұл атау 1924 жылға дейін болды, кейін ол Владимир Ульянов-Лениннің құрметіне Ульяновка деп аталды.

Ульяновка 1928 жылы Данилово-Балковский (кейін Ульяновский, қазір Благовещенский деп аталды) аудан орталығына, ал 10 жылдан кейін қала үлгісіндегі елді мекенге, 1974 жылы қалаға айналды. Благовещенское атауы Ульяновкаға 2016 жылы қайтарылды.

## Экономика
Грушковский қант зауыты (қазір қараусыз қалған).

## Көрікті жерлері
Қант кәсіпорны кешенінің құрамында болған спирт зауытының ғимараты, шын мәнінде, Благовещенскінің жалғыз сәулет ескерткіші болып табылады. Киев пен Одессаның ортасында орналасқан бұл қала транзиттік көліктердің жиі аялдамасы болып табылады. Магистральдың үстінде супермаркеттер, жол бойындағы дәмханалар мен мейрамханалар, қонақ үйден тұратын сауда ойын-сауық кешені салынған.

**Ульяновск тарихи-өлкетану мұражайы** — Мұражайдың ашылуы Украинаның фашистік басқыншылардан азат етілгенінің 35 жылдығына орайластырылды. Екі залда орналасқан көрме өлкенің көне заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихын таныстырады.

## Дереккөздер

Санат:Украина қалалары
Егор Сорокин

**Егор Андреевич Сорокин** (4 қараша 1995, Санкт-Петербург) — ресейлік футболшы, қорғаушы.

## Жетістіктері

### «Краснодар»

* Ресей чемпионатының қола жүлдегері: 2019/20

### «Қайрат»

* Қазақстан чемпионы: 2024
* Қазақстан суперкубогы

## Дереккөздер

Санат:Ресей футболшылары
Санат:Ресей Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Рубин ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Елім-ай-2022 ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Краснодар ФК ойыншылары
Егемен

**Егемен** — жоғарғы басшы титулы, түрлі жағдайда қолданылады.

Егемен деп көбіне монархтарды, билеушілерді және мемлекет басшылары, муниципалдық үкімет басшылары және діни-рыцарьлық орден басшыларын атайды. *[[Егемендік]]* сөзі осылайша автономия, тәуелсіздік, мемлекеттік синонимына айналды.

## Этимологиясы
Қазақ тіліндегі *егемен* сөзі түрік тіліндегі *egemen* және осылайша ежелгі грек тіліндегі ἡγεμών (*hēgemṓn*) сөзінен шыққан.

## Мемлекет басшысы
[нобай|оңға|[Британ монархтарының тізімі|Ұлыбритания патшайымы ретінде II Елизабет 32 түрлі тәуелсіз мемлекеттің егемені болған]]

Егемен сөзі жиі *[[монарх]]* сөзінің синонимы ретінде айтылады. Егемен деп, оған қоса, мемлекеттің автоном басшысын атап жатады.

## Тағы қараңыз
* Мемлекет басшысы
* Жоғарғы Бас Қолбасшы
* Мэр

## Дереккөздер

Санат:Конституциялық құқық
Санат:Монархия
Санат:Титулдар
Америкалық трагедия

**«Америкалық трагедия»** — Теодор Драйзердің 1925 жылы шыққан романы.

Шығарма 1906 жылы орын алған Честер Джилеттің өз көңілдесі Грейс Браунды өлтіруінің мән-жағдайларын зерттеуі нәтижесінде жазылған болатын.

Бұған ұқсас тағы бірнеше қылмысты әлеуметтік-психологиялық тұрғыдан саралап, жазушы жеңіл байлықтың соңынан жүгірген жас адамның қайғылы тағдырын суреттеп береді.

2005 жылы Time журналы осы кітапты өзінің «ағылшынша үздік 100 роман» тізіміне енгізді.

## Экрандалуы
Роман сюжеті бірнеше фильмге арқау болды.

## Дереккөздер

Санат:Ағылшын тілді романдар
Украина мен АҚШ арасындағы минералдық ресурстар жөніндегі келісім

**[[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] пен [[Украина]] арасындағы пайдалы қазбаларды өндіру жөніндегі келісім** — 2025 жылғы 30 сәуірде жасалған АҚШ-тың Украина аумағындағы пайдалы қазбаларға (сирек кездесетін металдар, көмір және т.б.) қол жеткізуі туралы екі ел арасындағы келісім.

## Алғышарттар
Украина литий, графит, марганец және титан кені сияқты пайдалы қазбалардың айтарлықтай қорына ие. Бұл ресурстардың көп бөлігі игерілмеген, ал кейбір кен орындары Ресей бақылауындағы аумақтарда орналасқан. 2024 жылдың қыркүйегінде Президент Зеленский АҚШ-қа осы ресурстарды игеруге қатысу туралы ұсыныс жасап, оны Ресейге қарсы қолдауды жалғастырумен байланыстырды. Президент Трамп бастапқыда америкалық көмек үшін 500 миллиард доллар талап етті, бірақ кейін бұл сома келісімнен алынып тасталды.

## Зеленский мен Трамптың кездесуі (2025)

2025 жылғы 25 ақпанда Дональд Трамп Владимир Зеленскийдің 28 ақпанда келісімге қол қою үшін АҚШ-қа келуді жоспарлап отырғанын растады.

Зеленский мен Трамптың келіспеушілігі нәтижесінде келісімге қол қою тоқтатылды.

### Ақпандағы келісім
Украина мен АҚШ арасындағы минералдық ресурстар жөніндегі келісім – 2025 жылдың ақпанында жарияланған келісім жобасы, онда америкалық компаниялардың Украина аумағындағы минералдық ресурстарды, соның ішінде сирек кездесетін элементтерді бірлесіп игеруі қарастырылған болатын. Алдын ала келісімге Украина Президенті Владимир Зеленский мен АҚШ Президенті Дональд Трамп қол жеткізгені хабарланған.

Келісімнің негізгі мақсаты екі ел арасындағы экономикалық ынтымақтастықты нығайту және Украинаның қалпына келуіне инвестициялар тарту болды. Алайда, 28 ақпанда келіссөздер тоқтатылып, келісім жүзеге аспай қалды.

## Украина жайлы 2025 жылғы Лондон саммиті
Ақ үйдегі кездесуге жауап ретінде 2 наурызда Зеленский Лондонда Еуропа одағындағы 14 ел басшыларымен, Канада премьер-министрі Джастин Трюдомен, Урсула фон дер Ляйен мен басқалармен кездесті. Саммитте АҚШ-қа берілмек бейбітшілік келісімінің бастамасы жасалмақ болды.

2 наурызда британдық БАҚ-пен сөйлескен Зеленский АҚШ пен Украина қатынастарының жақсара алатынына сенетінін, келісімнің дайын болғанын айтты.

1 мамыр күні келісім ақыр аяғында жасалды. Оған қол қойғандар — АҚШ қаржы министрі Скотт Бессент пен Украина премьер-министрінің орынбасары Юлия Свириденко.

## Тағы қараңыз
* Дональд Трамптың Конгрестің бірлескен отырысындағы сөзі (2025)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ukraine may yet get better of Trump on mining deal / Reuters
* Trump teases Zelensky visit to DC Friday to sign rare earths deal / New York Post
* What minerals does Ukraine have — and can they be extracted? / The Times

Санат:Украинаның халықаралық келісімдері
Санат:АҚШ-Украина қатынастары
Айбек Айдарұлы Барыс

**Айбек Айдарұлы Барыс** (1977 жылы 30 наурызда, Шығыс Қазақстан облысы, Қуаныш, Қазақ КСР) — қазақстандық кәсіпкер. Ол Астанада орналасқан Қазақстан Парамаунт Инжиниринг компаниясының негізін қалаушы.

## Өмірбаяны
Айбек Барыс Зайсанда мектепті бітіріп, кейін 1998 жылы Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (қазіргі Нархоз университеті) тәмамдаған.

2014 жылы ол дөңгелекті броньды көліктер мен түрлі әскери техника түрлерін әзірлеу және жинаумен айналысады шығаратын зауыттың негізін қалап, сол уақыттан бері өндіріс пен даму жұмыстарын қадағалап келеді.

2018 жылы автоматтандырылған атыс басқару жүйелерін жасайтын компания құрды. Бұл кәсіпорын қорғаныс пен шабуыл операцияларының тиімділігін арттыруға бағытталған технологияларды дамытады.

2020 жылы Қазақстандағы қорғаныс кәсіпорындарының қауымдастығын құру бастамасын көтеріп, оның төрағасы болып сайланды.

2022 жылы Түркиямен әріптестік орнатып, НАТО стандарттарына көшу туралы мәлімдеді.

2024 жылы Сингапурмен стратегиялық серіктестік басталғанын жариялады.

Айбек Барысов қорғаныс-өнеркәсіп кешенінің қызметіне қатысып, саланы жаңғырту мәселелері бойынша конференциялар мен форумдарда тұрақты түрде сөз сөйлейді. Барысовтың айтуынша, оның жобалары Қазақстанда өндірісті локализациялауға бағытталған және елдің ұлттық қауіпсіздігін нығайтуға ықпал етеді.

## Сын
2022 жылдың көктемінде БАҚ-та «Арлан» брондалған машинасының Украинадағы Мариуполь қаласында қолданылғаны туралы суреттер жарияланды. Тексеру нәтижесінде бұл фотолардың шынайылығы расталды. Барыс аталған техниканың 2019 жылы Ресейге сынақ мақсатында жеткізілгенін және бұл процесс халықаралық әрі отандық экспорт ережелеріне сай жүргізілгенін айтты. Сонымен қатар, ол Ресеймен одан әрі ынтымақтастық тоқтатылғанын мәлімдеді.

Қоғамда үлкен пікірталас тудырған тағы бір мәселе — Барыстың ұлының әскери қызметтен медициналық себепке байланысты босатылуы. Оның миында кистаның бар екені анықталған. Алайда, жұртшылықтың сынына қарамастан, отбасы егер денсаулығы жақсарса, әскери борышын өтеуге дайын екенін білдірді.

Айбек Барыс, Қазақстан Парамаунт Инжиниринг иесі және қорғаныс саласындағы маңызды тұлға ретінде, компаниясы мен Қазақстан Қорғаныс министрлігі арасындағы дау-дамайға қатысқан.

## Дереккөздер

Санат:30 наурызда туғандар
Санат:1977 жылы туғандар
Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Круиз

**Круиз** () бастапқы мағынасында – теңіз саяхаты.

Қазіргі уақытта бұл ұғым кеңейіп, туристік фирмалар теңіз круиздерінен басқа, өзен круиздері мен пойызбен круиздерді де ұсынады. Сондай-ақ, жолаушылармен қатар жүк пен автокөліктерді тасымалдайтын тұрақты паромдар да круиздік сапарларға пайдаланылады. Екінші жағынан, круизге шағын кемелермен де аттануға болады. Соңғы онжылдықтарда 4-12 адамға арналған круиздік желкенді яхталар мен катамарандарда саяхаттау танымал бола бастады. Мұндай яхталарда өмір сүруге қажетті барлық жағдайлар жасалған: ұйықтайтын орындар, тоңазытқыш, плита, дәретхана, душ. Мұндай саяхаттардың ұзақтығы бір аптадан басталады. Экипаж әдетте 1-2 адамнан тұрады, ал жеткілікті біліктілік болған жағдайда круизге қатысушылар өздері де яхтаны басқара алады. Желкенді круиздер үшін ең танымал бағыттар – Жерорта теңізі, Кариб теңізі және Балтық теңізі.

## Заманауи круиздік кемелер
Бүгінгі таңда круиздер үшін үлкен теңіз лайнерлері жиі пайдаланылады. Олар шағын қалашықтарға ұқсас және жолаушыларға кең ауқымды қызметтерді ұсынады. Орташа круиздік лайнерде кітапхана, кинотеатр, кең банкет залдары, әртүрлі мейрамханалар, фитнес залдары, өрмелеу қабырғасы және тіпті тірі ағаштары бар орталық саябақ болуы мүмкін. Заманауи лайнерлер шамамен 12 жолаушылар палубасынан тұрады және теңіз толқынын тұрақтандыратын жүйелермен жабдықталған.

Круиздік маусым жыл мезгіліне байланысты өзгеріп отырады. Сәуірден қазанға дейін ең танымал бағыт – Жерорта теңізі. Күзде лайнерлер әдетте 10 күннен астам уақытқа созылатын трансатлантикалық круиздерге аттанып, содан кейін Кариб аралдары мен Бразилияға сапарларын жалғастырады. Қыста Азия круиздері сұранысқа ие болады. Көктемде лайнерлердің көпшілігі қайтадан Еуропаға оралады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

# Круиздік туризм туралы білесіз бе?Атырау газеті сайты. 06.02.2023 
# Круиздік туризм туралы реферат.  uniface.kz сайты.
# СУ БЕТІНДЕГІ САЯХАТ. Ақмешіт жастары сайты. 04.04.2021

Санат:Саяхаттар
Каменка (Молдова)

**Каменка** (, ) — Молдова Республикасының мойындалмаған Приднестровиядағы Каменск ауданының әкімшілік орталығы. Солнечное ауылы мен Каменка вокзалының жанындағы ауыл да Каменка қалалық кеңесінің қарауында. Молдованың әкімшілік-аумақтық бөлінісі бойынша қала Молдова аумағында орналасқан.

2025 жылы Каменка қаласының тұрғындарының саны 8 910 адамды құрады. Каменка Молдовада халық саны бойынша 59 қаланың ішінде 39-шы орында.

## Географиялық орналасуы
Днестр өзенінің сол жағалауындағы қала. Кишинев муниципалитетінен 160 км жерде орналасқан.

## Тарихы
Археологиялық қазба жұмыстары Каменский ауданының аумағында ежелгі заманнан бері адамдар өмір сүргенін көрсетті. 

IX - X ғасырларда бұл жерлер Киев Русінің, Галисия-Волынь княздігінің, кейіннен Литваның Ұлы Княздігінің құрамына кірді. Каменка туралы алғашқы дерек 1609 жылы Запорожье әскерлерінің орыс азаматтығына кіруіне байланысты құжаттарда кездеседі.

Днестрдің сол жағалауы 1793 жылы Ресей империясына қосылды.

1857 жылы қарапайым халыққа қызмет көрсететін тегін дәріхана ашылды. 1860 жылы сауда дамыды, Днестр арқылы екі жаңа өткел салынып, үш күндік екі жәрмеңке ашылды.

1938 жылы Украина КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының жарлығымен Каменка селосы қалалық типтегі поселкеге ​​айналды. 1940 жылы 2 тамызда Украина КСР Жоғарғы Кеңесінің VII сессиясы Молдова Кеңестік Социалистік Республикасын құру туралы Заң қабылдады, оның құрамына Каменка да кірді.

1941 жылы шілдеде Ұлы Отан соғысы басталғаннан кейін көп ұзамай облыс Румынияның құрамына енді.
Соғыстан кейін қала мен облысты жедел қалпына келтіру басталды. 1958 жылы Каменск консерві комбинаты салынды.

1939-1997 жж Каменкадан украиндық Рудницаға дейін тар табанды темір жол тартылды.

1969 жылы 10 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Каменский ауданы құрылды.

2002 жылы Каменка қала мәртебесін алып, Каменск ауданының әкімшілік орталығы болды.

## Экономика
Экономиканың негізі — ауыл шаруашылығы және туризм. Каменкада әйгілі курорттық кешен - "Днестр" шипажайы орналасқан.
Жұмыс істейтін халықтың басым бөлігі құрылыс және өңдеу өнеркәсібінде жұмыс істейді.

## Инфроқұрылымы
Қалада 3 жалпы білім беретін мектеп пен жүзім, жеміс-жидек және орман шаруашылығы салаларына мамандар дайындайтын ауылшаруашылық техникумы бар.

## Көрікті жерлері
Қалада Днестрдің сол жағалауында орналасқан климаттық бальнеологиялық санаторий бар. Қалада тарихи-өлкетану мұражайы бар, 1978 жылы Каменкада революциялық әскери даңқ мұражайы болып ашылып, кейін 1980 жылдары ол тарихи-өлкетану мұражайына айналды.

## Галерея

Camenca bus station.JPG|Автостанса
Camenca 12.JPG|Шіркеу
Camenca 01.jpg|Мәдениет үйі


## Дереккөздер

Санат:Молдова қалалары
ХДО/ХӘО

**ХДО/ХӘО** (), сондай-ақ «Одақ» () — Германияның консервативті саяси партияларынан құралған сайлау блогы, оған Христиандық-демократиялық одағы (ХДО) мен Бавариядағы Христиандық-әлеуметтік одағы (ХӘО) кіреді. Бұл жағдайда ХӘО тек Баварияда, ал ХДО Бавариядан басқа барлық басқа жерлерде белсенді.

ХДО/ХӘО туралы ескерту негізінен Германия парламентіндегі — Бундестагтағы осы партиялардың біріккен фракциясына қатысты. Сайлауда ХДО Баварияның бір мандатты округтерінде өз кандидаттарын ұсынбайды, бұл ХӘО қызметінің өрісі болып табылады және керісінше, ХӘО өз кандидаттарын Бавариядан тыс жерде ұсынбайды.

## Фракция төрағалары
* Генрих фон Брентано (1949—1955)
* Генрих Кроне (1955—1961)
* Генрих фон Брентано (1961—1964)
* Райнер Барцель (1964—1973)
* Карл Карстенс (1973—1976)
* Гельмут Коль (1976—1982)
* Альфред Дреггер (1982—1991)
* Вольфганг Шойбле (1991—2000)
* Фридрих Мерц (2000—2002)
* Ангела Меркель (2002—2005)
* Фолькер Каудер (2005—2018)
* Ральф Бринкхаус (2018 жылдан бастап)

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Ресми сайты 

Санат:Германия саяси партиялары
Тілектес Серікбайұлы Адамбеков

**Тілектес Серікбайұлы Адамбеков** (1 қаңтар 1989, Ақтоғай, Ақтоғай ауданы, Қарағанды облысы, Қазақ КСР) — Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII (2021–2023) және VIII (2023 жылдан бастап) сайланымдарының депутаты.

## Өмірбаяны
1989 жылы 1 қаңтарда Қарағанды облысы, Ақтоғай ауылында дүниеге келген. Арғын тайпасының Қаракесек ішіндегі Қояншытағай руынан шыққан.

«Болашақ» халықаралық бағдарламасы бойынша Тунсзи университетінде (Шаңхай, Қытай) «Телекоммуникация» саласында білім алған. Назарбаев Университетінің Жоғары мемлекеттік саясат мектебін бітіріп, мемлекеттік басқару магистрі дәрежесін алды.

Президенттік жастар кадрлық резервінің финалисті (2019).

2008 жылы АҚШ, Монтана штатындағы Wyndham Worldmark менеджері лауазымында болды.

2012-2015 жылдары Алматы қаласында «SHEBERBUILD LD» ЖШС инвестиция тарту және дамыту жөніндегі Қытайдағы өкілі болып істеді.

2015-2016 жылдары Алматы қаласында «Жібек жолы» Қазақстан-Қытай ынтымақтастық орталығы» ЖШС бас директоры қызметін атқарды.

2016 жылдың қарашасынан 2017 жылдың сәуіріне дейін Астана қаласында «Astana Innovations» АҚ инвестициялар және серіктестік жөніндегі басқарушы директоры ретінде жұмыс істеді.

2017 жылы мамырдан қыркүйекке дейін — «Astana Invest» Қалалық инвестициялық даму орталығы» ЖШС бас директорының инвесторларға қызмет көрсету орталығы жөніндегі орынбасары, сол жылы қыркүйек айынан бастап басқарма төрағасының кеңесшісі қызметіне ауыстырылды.

2017-2019 жылдары Нұр-Сұлтан қаласында Cascadia Consumer Electronics Corp. LLC филиалының Еуразиядағы бас өкілі болды.

2018 жылдың қаңтарынан 2020 жылдың ақпанына дейін Eurasia Blockchain Fintech Group Limited жеке компаниясының бас директоры болып істеді.

2020 жылдың ақпан-тамыз айлары аралығында «Қазпошта» АҚ ІТ-инфрақұрылымы бойынша атқарушы директор қызметін атқарды.

2020-2021 жылдары Нұр-Сұлтан қаласында Eurasia Blockchain Fintech Group Limited бас директоры болып жұмыс істеді.

2021-2023 жылдары «Нұр Отан» партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII сайланым депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі болды.

2023 жылдың наурыз айынан бастап «Аманат» партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты, Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі болды.

## Марапаттары
* Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 14 наурыздағы Жарлығымен «Құрмет» орденімен марапатталды.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданында (Қарағанды облысы) туғандар
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VII шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары
Қаржыгер (роман)

**«Қаржыгер»** — Теодор Драйзердің 1912 жылы шыққан романы. *[[Құштарлық трилогиясы]]н* құрайтын үш шығарманың алғашқысы.

Америкалық миллионер Чарлз Тайсон Йеркстің өмірін (1837–1905) негізге алып, жазушы ірі қалалардың қаржылық және әкімшілік сипаттамасын жеткізуге тырысқан.

## Желісі
Филадельфияда тұратын Фрэнк Алджернон Каупервуд аукциондарға қатысып, өзінің алғашқы миллиондарын жинайды, бай жесірге үйленеді. Қаланың қазынасына қолы жеткенде, жағдайы одан сайын жақсарады. Алайда біраздан соң бюджеттік ақшаны жымқыру бойынша сот басталып, Каупервуд жауапкершілікке тартылады.

## Жалғасы
1914 жылы жазушы Фрэнк Каупервудтың кейінгі тағдыры жайында *[[Алып (Теодор Драйзер)|Алып]]* атты романды жазады. Ал үшінші кітап тек 1947 жылы, автор қайтыс болғаннан кейін ғана жарияланады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* The Financier Гутенберг жобасында

Санат:Ағылшын тілді романдар
АҚШ Бас прокуроры

**АҚШ Бас прокуроры** () — АҚШ Әділет министрлігінің басшысы, Федералды үкіметтің басты құқық қорғаушысы. АҚШ Кабинеті мен АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің мүшесі болатын Бас прокурор, оған қоса, АҚШ президентінің заңи мәселелерге қатысты басты кеңесшісі қызметін атқарады.

АҚШ Конституциясы бойынша АҚШ Бас прокурорын АҚШ президенті ұсынады да, ол АҚШ Сенатының дауыс беруі арқылы бұл лауазымға тағайындалады. Бас прокурорды АҚШ Бас прокуроры атқарушы кеңсесі тарабынан қолдау көреді, оның құрамына Бас прокурордың орынбасарлары кіреді.

## Тарихы
[нобай|солға|upright=0.7|[АҚШ Әділет министрлігінің таңбасы]]

АҚШ Конгрессі 1789 жылғы заңды актін қабылдады да, осылайша Бас прокурор кеңсесін құрды. Оның бастапқы міндеті осы болды: «АҚШ мүддесін білдіретін АҚШ Жоғарғы Сотындағы барлық талап-арыздарды қабылдау және жүргізу, АҚШ президенті талап еткен немесе кез келген департамент басшылары сұраған заң мәселелері бойынша өз кеңестері мен пікірін беру». Бұл өкілеттіктердің кейбірі кейін АҚШ Бас солиситоры мен Ақ Үйдің заңи кеңесшісі сияқты лауазым иелеріне көшті.

Бас прокурорды міндетін орындауда қолдау мақсатымен 1870 жылы АҚШ Әділет министрлігі құрылды.

Мемлекеттік хатшы, Қаржы министрі, Қорғаныс министрі мен Бас прокурор АҚШ Кабинеті құрамындағы төрт ең басты лауазымдар делінеді. Бұл тізім министрлердің және олар жауапты министрліктердің маңызы мен көлеміне сүйеніп жасалған.

## Өкілеттіктері және міндеті
АҚШ Бас прокурорының міндеттері қатарына АҚШ Әділет министрлігіне басшылық ету, федералды заңдардың орындалуын қадағалау, АҚШ президентіне, кабинетке, атқарушы департаменттер мен агенттіктер басшыларына ресми және бейресми заңи кеңес беру кіреді. Бас прокурор АҚШ Федералды үкіметінің заңи өкілі қызметін атқарады, Әділет министрлігі міндеттері мен әкімшілігінің орындалуын қадағалайды. Бұл жерде Әділет министрлігінің әкімшілігіне Федералдық тергеу бюросы, Есірткімен күрес басқармасы, Алкоголь, табак, атыс қаруы және жарылғыш зат бюросы, Сот әділдігі бағдарламалары басқармасы, Федералды прокурорлар, АҚШ Маршалдары қызметі кіреді.

Сонымен қатар, бас прокурор АҚШ президентіне федералды сот лауазымдарына, соның ішінде АҚШ прокурорлары мен АҚШ маршалдарына тағайындау жайлы кеңес береді. Бас прокурор АҚШ Жоғарғы Сотында және басқа соттарда өкілдік етуі мүмкін болса да, бұнымен әдетте бас солиситор айналысады.

Бас прокурор қоғамдық қауіпсіздікті, азаматтық құқықтарды және ұлттық қауіпсіздікті қамтитын құқықтық мәселелерді басқарады. Бас прокурор сондай-ақ Конгреске заңды мәселелер туралы хабарлайды және штаттардағы федералды заңдардың сақталуын қамтамасыз етеді.

## Бас прокурорлар тізімі

## Ескертпелер

## Дереккөздер


Бас прокурор
Санат:Бас прокурорлар
Шолданешты

**Шолданешты** (Шолдэнешть; ) — Молдовадағы қала, Шолданешт ауданының орталығы.
2025 жылы Шолданешты қаласының тұрғындарының саны 7 596 адамды құрады.

## Географиялық орналасуы
Шолданешты қаласы Молдованың Солтүстік үстіртінде және Чорна өзенінің аңғарында орналасқан, ол Сорока-Резина транзиттік жолына параллель ағып жатыр. Қала елдің солтүстік-шығыс бөлігінде, Кишиневтен 81 км қашықтықта, Чорна өзенінің екі жағалауында, оның жағасында 4,5 км қашықтықта орналасқан.

## Тарихы
Шолданешты ауылы алғаш рет 1610 жылы көрші ауылдардың шекарасын белгілеу туралы жарғыда бояр Писоцкий мен оның әйелі Тудосканың меншігі ретінде көрсетілген.
1817 жылғы халық санағы Шолданештыде 52 шаруа қожалығы, Чорна өзенінде су диірмені, егістік жерлер, жайылым және шабындықтар бар екенін көрсетті. 1835 жылғы халық санағы кезінде елді мекенде 304 тұрғын тіркелген. 1894 жылы Рыбница-Бельцы темір жол учаскесінде бірқатар стансалар, соның ішінде Шолданешты стансасы ашылды.

1911 жылы пошта бөлімшесі ашылып, телеграф байланысы жолға қойылды.

1918–1940 жылдары Шолданешты Оргеев уезінің Резина болысына кіретін коммунаның орталығы болды.

1863 жылы Шолданештыде приход мектебі ашылды, ал 1902 жылы бір сыныпты бастауыш мектеп жұмыс істей бастады.

1804 жылы ауылда Әулие Архангел Михаилдің ағаш шіркеуі салынды. 1957 жылы Кеңес өкіметі шіркеуді жауып, оның үй-жайлары коммерциялық мақсатта пайдаланыла бастады. 1993 жылы 14 қарашада шіркеу қайтадан есігін ашты.

1980 жылы Шолданештыге қалалық типтегі елді мекен, 2002 жылы қала мәртебесі берілді.

Бүгінде Шолданешты қаласы Шолданешты ауданының әкімшілік орталығы болып табылады.

## Экономика және инфрақұрылымы
Қалада 7 акционерлік қоғам, 68 жауапкершілігі шектеулі серіктестік және 292 шаруа қожалығы жұмыс істейді. Ірі шаруашылық субъектілері: темекі фабрикасы,  АО «Cereale», «Dacia-Agrochim», мемлекеттік орман шаруашылығы.

Қалада 60 сауда нүктесі, 2 ауылшаруашылық базары, 7 қоғамдық тамақтандыру мекемесі, 2 тұрмыстық қызмет көрсету мекемесі, 5 банк филиалы, 2 сақтандыру компаниясының өкілдігі бар. 

Қалалық білім беру жүйесі балабақша, орта мектеп және Алексей Матеевич атындағы теориялық лицейден тұрады. Денсаулық сақтау жүйесі аудандық аурухананы, отбасылық дәрігерлер орталығын, жедел жәрдем станциясын, бес дәріхананы қамтиды.

Аудан орталығында мәдениет орталығы мен екі кітапхана жұмыс істейді. Шолданештыда жыл сайын Халықаралық фестивальдар өтеді.

## Дереккөздер

Санат:Молдова қалалары
Бүлент Инал

**Бүлент Инал** ()– танымал түрік актері.

## Биографиясы
Ол әкесі жағынан араб және заза (күрдтердің бір бөлігі), ал анасы жағынан Селжүк түріктерінен шыққан. 1973 жылы 19 мамырда Шанлыурфаның Хилван ауданында дүниеге келген. Бір жыл бойы Эгей университетінде Түрік тілі мен әдебиеті мамандығында оқыған, бірақ театрға деген қызығушылығы басым түсіп, 9 Қыркүйек университетінің Көркем өнер факультетінің Театр бөлімінде оқып, сол жерден түлеп шыққан .

## Карьерасы
Бүлент Инал "Азад" сериалында "Урфалық Азад", "Kurşun Yarası" сериалында басқыншылық астындағы Эгей аймағында батыл қаймақам рөлін сомдады. Ал "Ihlamurlar Altında" (Жөке ағашының саясында) атты Kanal D арнасындағы сериалда "Йылмаз" есімді қарапайым жігіттің рөлін ойнады. Бүлент Инал "Karayılan" (Қаражылан) сериалында да бой көрсетті. 2008 жылы ол Star TV арнасында көрсетілген "Kalpsiz Adam" (Жүрексіз адам) сериалында "Октай" рөлін сомдады. 2009-2010 жылдары Show TV арнасында көрсетілген "Bu Kalp Seni Unutur mu?" (Бұл жүрек сені ұмыта ма?) сериалында "Синан" атты кейіпкерді сомдады. 2010-2011 жылдары atv арнасында көрсетілген "Bitmeyen Şarkı" (Бітпейтін ән) сериалында Бергүзар Корелмен бірге басты рөлді сомдады. Кейін 2013 жылы atv арнасында басталып, 2014 жылы аяқталған "Tatar Ramazan" сериалында "Рамазан" кейіпкерін ойнады. 2014 жылдың күзінде Kanal D арнасында басталып, кейін Star TV арнасына ауысқан "Urfalıyam Ezelden" (Мен ежелден Урфалықпын) сериалында "Жемал" рөлін сомдады. 2017-2021 жылдары TRT 1 арнасында көрсетілген "Payitaht Abdülhamid" (Сарай: Абдулхамид) тарихи сериалында II Абдулхамид сұлтанның рөлін сомдады.
## Дереккөздер

Санат:Түркия актерлері
Матракион

**Матракион** () немесе **Матраки** () — Грекиядағы арал және Ион аралдарының бұрынғы қауымдастығы. Бұл Диапонтиялық аралдардың бірі. 2019 жылғы жергілікті өзін-өзі басқару реформасынан кейін ол Орталық Корфу және Диапонтия аралдары муниципалитетінің құрамына кіреді және оның муниципалдық бірлігі болып табылады. Корфудан батысқа қарай 9 шақырым жерде, Эрикуса мен Отониден оңтүстікке қарай орналасқан. Арал солтүстіктен оңтүстікке қарай созылған. Аралдың солтүстік-шығысында құмды жағажай мен порт бар. Аралдың ауданы 3092 шаршы шақырым. 2021 жылғы халық санағы бойынша 174 тұрғын. Мұнда үш мейрамхана, дүкендер, виллалар және "жалға берілетін бөлмелер" бар. Матраки – бұл тыныш арал, жартасты жағалауға баратын сирек туристерді есептемегенде мұнда туристтер өте аз. Муниципалитеттің құрамына жақын орналасқан үш арал кіреді: Дьякопо, Дьяпло және Трахья.

## Матракион қауымдастығы
солға|нобай|Диапонтиялық аралдар, олардың сол жағында – Матраки.
Матракион қауымдастығына алты арал кіреді. Ауданы 3532 шаршы шақырым.

## Халық саны

## Дереккөздер

Санат:Ион аралдары
Шұбартай күмбезтамы

**Шұбартай күмбезтамы** – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген XIX-XX ғасырлардағы сәулет өнері ескерткіші.

## Орналасқан жері
Маңғыстау ауданы, Сайөтес ауылынан 180 км оңтүстік-шығыс бағытта орналасқан.

## Кесене сипаты
Ескерткішті "Қазжобақайтажаңғырту" институтының экспедициясы 1989 жылы зерттеген. Кесене кішігірім Шұбартай қорымының батыс жағында орналасқан.
Құрлысты салушылар осы өңірге танымал – шеберлері Шеркешбайұлы Дәулетнияз, Дәулетнизұлы Шопан және Тұрғанбай деген танымал кісілер.
Күмбезтам жоспары тікбұрышты, іргетассыз бір тепешікті, цоколды жағы бар кіндік-күмбезді құрылыс. Қаластырылуы бойынша Маңғыстау ескерткіштеріндегі дәстүрлі әдіспен салынған, үш қабаттан тұрады: сыртқы және ішкі бет қаптама жалпақ тақта тастардан және ортаңғы – саз балшықты қалаумен бітеме тастан сфера конустық пішіндегі биік барабандағы күмбез үшкір соңды найзатаспен бітеді. Күмбез ішінде, бұрыштарында тепкішектік тромптар жасалған төртіншік – іргеден баяу өтіміне қарай жіберілген қаландымен құрылған. Күмбезтам пропорцияларының сәйкестігімен құрылыстың жеңілдігі, сымбаттылығы, қысқа да нұсқа сәнделіп, ерекшеленеді.
Күмбезтамның басты қасбеті периметрі бойынша өрнектелген кесілімді белдікшемен көмкеріліп, парапетпен акценттелген. Тікбұрыш келген есік қуысының екі жағында аркалы бітімі бар.
Өсімдік өрнектің жалпақ бедерлі оюлы кең сандригіне өтетін босағалар түріндегі шығыммен көмкерілген. Кірме ойығының екі жақ қапталында аркалы бітімі бар екі кішігірім қуыс орналасқан. Қыры араб графикасындағы жазумен толтырылған. Ішкі үйлесімі барлық қабырғалары, тікбұрышты құрлыстар қатарларымен рәсімделген. Күмбезтамның шығыс, батыс бағыттық сызығы бойынша үш қабірүсті тасы бар. Едені топырақты. Материалы әкті-құмтас.
Жоспардағы көлемдері – 3,6×4,6 м, биіктігі 7 м.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан кесенелері
Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Маңғыстау облысы сәулеті
Алып (Теодор Драйзер)

**«Алып»** — Теодор Драйзердің 1914 жылы шыққан шығармасы, «Қаржыгер» романының жалғасы.

Америкалық кәсіпкер Чарлз Тайсон Йеркстің өмірін (1837–1905) негізге алып, жазушы қомақты шығарма жазады. Бірақ кейін оны екіге бөлгенді құп көріп, бірінен соң бірі қос кітап шығарады. Автор қайтыс болғаннан кейін, яғни 1947 жылы бұлардың жалғасы ретінде үшінші роман жарияланады. Осы шығармалар тұтасымен Құштарлық трилогиясын құрайды.

## Желісі
Түрмеден шыққан Фрэнк Каупервуд Чикагоға көшіп, өз білетін тіршілігіне оралады. Бір ірі биржалық айласы сәтті шығып, ол қайтадан байып шығады және қоғамдық көлік жүйесін дамытып, өзіне қарату жобаларын іске асыруды жалғастырады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* The Titan Гутенберг жобасында

Санат:Ағылшын тілді романдар
Сороки

**Сороки** (Сорока, ) — Молдовадағы қала және муниципалитет, Сорока ауданының орталығы.
2025 жылы Сорока қаласының халқы 37 588 адамды құрады. Сорока Молдовада 59 қаланың ішінде халық саны бойынша 8-ші орында.

## Географиялық орналасуы
Флорешта теміржол станциясынан 40 км қашықтықта Днестр өзенінің оң жағалауындағы аңғарда орналасқан.

## Тарихы
XII немесе XIII ғасырда қазіргі қаланың орнында генуездік Ольхиония қонысы орналасқан. XV ғасырда Молдавия билеушісі Ұлы Стефан Польша мен Венгриядан өз иелігін қорғау үшін бұрынғы Ольхионияның орнына Сараки деп аталатын бекініс тұрғызды.

XVIII ғасырда бұл атау Сороки болып өзгертілді. 1692 жылы поляктар бекіністі басып алып, мұнда өздерін қоршап тұрған Мұстафа пашадан қорғанды.
1711 жылы Петр I өзінің негізгі күштерін Сорокиден Днестрдің оң жағалауына ауыстырып, Сорокиді өз армиясының керек-жарақтарын сақтайтын негізгі қоймаға айналдырды. 1738 жылы Сорокиді орыс әскерлері басып алды. 

1812 жылы қала Ресейге берілді. 1833 жылы Сороки уезі құрылғанда қала уездік қалашыққа айналды.

1941 жылы 15 шілдеде Кеңес үкіметі мен әскерлері қаладан шығып, оны неміс әскерлері басып алды.

1944 жылы 17 наурызда Уман-Ботошани операциясы кезінде 2-ші Украина майданының кеңес әскерлері оны неміс әскерлерінен азат етті:

1949-1952 және 1962-1991 жылдары Молдаван КСР-нің республикалық бағыныстағы қаласы мәртебесіне ие болды.

## Экономика және транспорты
Қала әртүрлі бизнес пен кәсіпкерлік белсенділікпен айналысатын аймақтың экономикалық және сауда орталығы болып табылады. Қалада 2000-нан астам кәсіпкерлік субъектілері жұмыс істейді, олардың басым бөлігін жеке кәсіпорындар құрайды. Негізгі өнеркәсіп кәсіпорындары жеңіл өнеркәсіпте, өңдеу өнеркәсібінде және машина жасауда шоғырланған. Тамақ өнеркәсібінде жемістер мен көкөністерді, сүтті, ет өнімдерін және темекіні өңдеу салаларын аиауға болады.

Сороки қолайлы географиялық жағдайға және жақсы дамыған көлік инфрақұрылымына ие, бұл сауда мен бизнестің дамуына ықпал етеді. Қалалық көлік жалпы ұзындығы 62 шақырымды құрайтын 6 бағыт бойынша ұйымдастырылған.

## Көрікті жерлері
Бүгінгі таңда қазіргі Сорока қаласы - шекаралас қала және Молдованың ірі туристік орталығы. 

Қалаға жақын жерде Бекир шатқалы IX ғасырдағы бірегей ескерткіш, бүгінгі күнге дейін сақталған және бүкіл әлемге әйгілі жартас ұяшықтары бар. Сороки бекінісінен 7 км қашықтықта әйгілі Косоуцы ауылы монастырьмен және тасты көркемдік өңдеумен айналысатын қолөнершілермен белгілі.

## Галерея

Сороки, этнографический музей Muzeul de istorie si etnografie din Soroca Soroca Ethnografic Museum (42870845280).jpg|Этнографиялық мұражай
Сороки, дворец культуры Palatul de cultura Soroca Palace of Cultura in Soroca (30849927508).jpg|Мәдениет үйі
MD.SR.SR - Clădirea fostului gimnaziu de fete (după 1918 – liceul „Domnița Ruxanda”) - sep 2023 - 10.jpg| Бұрынғы қыздар гимназиясының ғимараты


## Дереккөздер

Санат:Молдова қалалары
Резина (қала)

**Резина** () — Молдовадағы қала, Резина ауданының орталығы. Қала құрамына Бошерница, Чорна және Стохная ауылдары кіреді.
2025 жылы Резина қаласының тұрғындарының саны 15 299 адамды құрады. Резина Молдовада халық саны бойынша 59 қаланың ішінде 23-ші орында.

## Географиялық орналасуы
Днестр өзенінің оң жағалауында, Рыбница вокзалынан 7 км жерде орналасқан. 

## Тарихы
Резина туралы алғашқы дерек 1495 жылдан белгілі болды. Қаланың атауы 1437 жылдан бастап Днестрдің бір саласы Резина өзенінің атауынан шыққан. Дәл осы өзеннің сағасында Резинаның алғашқы тұрғындары қоныстанды.

1859 жылы Резинаның 459 үй шаруашылығы және 1130 тұрғыны болды. 1864 жылы Резинада приход мектебі ашылды, онда балалар негізгі білім алды. 1870 жылы 4 топтан тұратын бір сыныппен мемлекеттік мектеп жұмыс істей бастады. Резинада 68 ер бала оқитын төменгі кәсіптік мектеп болды.

XIX ғасырдың басында Резинада ағаш шіркеудің орнына 1859 жылы мұнда тас шіркеу салынды.

ХІХ ғасырдың аяғында Орхей уезінде 9 жәрмеңке өтті, оның біреуі 1845 жылға дейін Резинада өтті. Жәрмеңкеде өнеркәсіптік тауарлар, ауылшаруашылық өнімдері, ірі қара, шошқа, жылқылар сатылды. 1862 жылы днестрде айлақ ашылып, паром салынды.

1935 жылы Орхей уезінің құрамындағы Резина ауылдық коммунасы қалалық коммуна мәртебесін алды.

1940 жылы Кеңес өкіметі орнағаннан кейін Резина қала мәртебесіне ие болды. Соғыстан кейінгі жылдардағы Резинаның тарихы аштықпен, қуғын-сүргінмен, күштеп ұжымдастырумен ерекшеленді. 

1956–1965 жылдар аралығында аумақтық-әкімшілік құрылымда, демографиялық, экономикалық және әлеуметтік-мәдени салаларда қайта құрулар болды.

1980 жылдары елді мекеннің дамуының жаңа кезеңі өтті. Мұнда цемент зауыты салынды, ол бүгінде қаланың негізгі кәсіпорны болып табылады.

## Экономика
Резина - өнеркәсіптік қала. Елді мекенде 915 кәсіпкерлік субъектісі жұмыс істейді, оның ішінде 422 шаруа қожалығы. Ең ірі экономикалық агенттердің бірі цемент зауыты «Lafarge Cement Moldova».

2003 жылы қалада туристерді орналастыру орталығы ашылды, 5 банк филиалы, 3 сақтандыру компаниясы және 2 заңгерлік кеңес беру мекемесі бар.
Ауыл шаруашылығы саласында ауылшаруашылық өнімдерін өндірумен және өңдеумен айналысатын «Ост-Норд-Агроком» кәсіпорны, сүт өңдеу цехы жұмыс істейді.

## Көрікті жерлері
Резина өнеркәсіп орталығы болғанымен, ол транзиттік туристік пункт болып табылады. Сахарнадағы Днестрден төмен қарай үңгір монастырьлары мен Сахарнадағы бұлақ бойында ондаған сарқырамалар бар.

Резинада Покровы Богородицы шіркеуі мен жүзім шаруашылығы мектебініңң 19 ғасырдағы ғимараты ерекше көзге түседі.

## Дереккөздер

Санат:Молдова қалалары
Тимо Рост

**Тимо Рост** (; 29 тамыз 1978, Лауф-ан-дер-Пегниц, Германия) — неміс бапкері, бұрынғы футболшысы.

## Мансабы
### Ойыншы мансабы

### Бапкер мансабы
Тимо Рост 2018 жылы Байройт клубының менеджері қызметіне тағайындалды. 3. Liga-ға көтерілгеннен кейін ол Эрцгебирге клубына ауысты. 2022 жылдың 20 қыркүйегінде, тоғыз ойын қатарынан жеңіссіз өткізгеннен кейін, Эрцгебирге клубы Росттың қызметінен босатылғанын жариялады.

## Дереккөздер

Санат:Германия футбол жаттықтырушылары
Санат:Германия футболшылары
Шерқала (Темір Абдал) қорымы

thumb|right|300px|Шерқала қорымы.Жалпы көрінісі.
**Шерқала (Темір Абдал) қорымы** – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген XI-XIX ғасырлардағы сәулет ескерткіші.

## Орналасқан жері
Шетпе ауылынан 20 км солтүстік-батыс бағытта, Шерқала тауының етегінде батыстан шығысқа қарай созыла орналасқан.

## Қорым сипаты
thumb|right|250px|Шерқала қорымы. Құлпытас пен қойтас.
Ескерткішті 2005 жылы Маңғыстау МТМҚ ММ зерттеген.
Мұнда өңделмеген жалпақ тастардан қаланған қоршау мен құлпытас, көлемі жағынан өңделуі соншалық аса күрделі болмаса да шағын қойтас тәрізді ескерткіштер қатарын құрайтын 250-ден астам нысан бар. Кейінгі уақыт кезеңіне тиесілі ескерткіштер сағанатам мен құлпытастар түрінде, олардың өзі жарасымды, үйлесім тепе-теңдігіне сай, қабырғалық тегістік беттерінде жалпақ бедерлі өсім өрнектері мен жан-жануар сипатындағы, тұрмыстық қолданыстағы және жауынгерлік жарақ түріндегі бұйым суреттері, араб графикасындағы эпиграфикалық жазбалардың өзі жоғарғы көркемдік шеберлікте түсірілгендігі байқалады.
Қорымдағы сағанатамдардың жоспары қарапайым, Маңғыстау өңіріне тән дәстүрлі пішінде, қасбеттік бұрыш еңсесін көтеріңкі етіп қаластырып, қабырға беттері теп-тегіс өңделіп, қаптама жалпақ тастардың арасына қылау өтпейтіндей етіп қаластырған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Бесінбай қорымы

thumb|right|300px|Бесінбай қорымы. Жалпы көрінісі.
**Бесінбай қорымы** – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген ХVII-ХIХ ғасырлардағы сәулет ескерткіші.

## Орналасқан жері
Маңғыстау облысы Түпқараған ауданы, Форт-Шевченко қаласынан шығысқа қарай 25 км биік төбе үстінде орналасқан. 

## Қорым сипаты
Қорым №2 күмбезтам әкті-құмтастың араланған тақта тастарынан, басты қасбеттері портал түрінде  қаластырылған бірнеше сағанатамдардан (81 бірлік) тұрады.
Қалау жұмыстарында саз балшық пайдаланылған. Күмбезтам күмбездерінің қаланды қатарының бірінің үстіне бірі жіберілу түріндегі жалған төбе әдісімен, ара-арасында шала өңделген тақта тастардан қаластырылған. Күмбез пішіні кейінгі қашау және тегістеудің немесе әкті-құмтастың араланған тақта тастарымен қаптаудың көмегімен келтірілген.
Араланған тақта тастармен қапталған құрылыстардың қасбеттері белдіктер және қуыс түріндегі бедерлі сәндеуге, сонымен қатар өрнектік суреттер сұлбалы оюланып, көркем етіп боялған. Қасбеттер қабырғалары және интерьерлер сонымен қатар жылқыларды, қарулы адамдарды, ыдыс-аяқты бейнелейтін сурет-граффитилермен сәнделген. Зираттың қойтас және құлпытас түріндегі қабіртастары оюлардың жоғарғы көркем суреттелігімен ерекшеленіп, мұндағы жергілікті тас өңдеу өнерінің дәстүрлі мектебі болғанын айғақтайды.
Мұнда Жаңай ауылының кісілері қойылған. 

## Дереккөздер

Санат:Маңғыстау облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Маңғыстау облысы сәулеті
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Қараған бекінісі

thumb|right|300px|Қараған бекінісі құрылысының қалдығы.
**Қараған бекінісі** – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген тарих ескерткіші.

## Орналасқан жері
Түпқараған ауданы, Форт-Шевченко қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 27 км қашықтықта орналасқан.

## Бекініс сипаты
Бекініс 1982 жылы Еділ-Орал археологиялық экспедициясымен анықталған. Қосымша зерттеулер 2009 жылы жүргізілген.
Бекіністік қамал  екі  нысаннан  құралады.
Бірінші нысан, қамал қабырғасы, 200 м ұзындықтағы мүйістің шетін жағалай орналасқан. Жоспарда қабырға сызығы сәл қисайған. Қабырғалардың қалыңдығы 1,2-1,5 м. Қабырғалар биік емес, 1,5 м, өте биік нүктелері 2-2,3 м. Құрылысы 2 қабатты табиғи таспен және топырақпен толтыра қалау әдісімен тұрғызылған. Кей жерлерде төменгі қаландылардың деңгейінде тік қойылып жалпақ тастар орнатылған. Қабырғалар алаңдық жағынан жартылай дөңгелектенген, диаметрі 3,5-4 м, 3-5 м қабырға сызығынан шығыңқы келген 5 мұнарамен нығайтылған.
Мұнараның ішкі бөлме қуысы бар. Кей жерлерде мұнаралар мен қабырғаларда биіктігі 40-50 см жақтаулар байқалады. Қабырғаның солтүстік-батыс бөлігінде шамамен ені 2 м болатын өткел бар. Қабырға мен мұнаралардың алдында алаңдық жағында жүзіп барған ені 2 м, тереңдігі 50 см болатын есік қуысын жағалай ор жатыр. Ені 3 м, биіктігі 30-50 см ордың алдында қатты сырғыған топырақ жал болып үйілген үйінді және мұнаралар мен есік қуысына қарсы доғаланған тас қаландылар бар. Бұл мүмкін маңдай үстінің құлаған қалдықтары болуы мүмкін. Мүйістің солтүстік жағында арнайы төмен түсетін соқпақ анықталды. Қамалдың аймағында жалғыздан кремний сынықтары кездеседі. Қамал қабырғаларының құрылысы мен сақталуы кейінгі орта ғасырларға меңзейді.
Екінші нысан – мүйістелген шошақтың бітер жеріндегі үйілген көлемді үйінді сипатында. Үйіндінің ұзындығы 48 м, ені 10-12 м, орташа биіктігі шамамен 2 м. Жоспарда қиғаш (зигзаг) пішінде келген. Мүйіс аумағындағы біршама жер үйіндімен қалқаланған. Осы маңда қолдан жасалған қыш ыдыс сынығы, мыс рудасының және сирек кездесетін пышақ тәрізді кремний тасының сынықтары  кездеседі. Бұл материалдар қола дәуірімен мерзімделеді.
Ескерткіш 1986 жылы құжатталған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Қарақабақ қалашығы

**Қарақабақ қалашығы** – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген ІІІ ғасыр мен VI ғасырдың басы және ІХ-Х ғасырлардағы көне қалашық орны.

## Орналасқан жері
Түпқараған ауданы, Таушық ауылынан 17 км солтүстік-шығыс бағытта орналасқан.

## Қалашық сипаты
Қалашық Маңғыстау МТМҚ ММ қызметкерлерімен есепке алынып, 2006 жылы зерттелген.
Қалашық үлкен үстірт бөлшегінің ауданы мен айналасын құрап, 50 га аумақтағы Қарабақ шатқалының сағасындағы Емді үстіртінің жоғары тұсында орналасқан.
Шатқалдың сағасы Қошақ шығанағының ең бір ыңғайлы, жайлы жері. Мойнақтың үстірт бөлшегі мен үстірттің түйісер тұсында табиғи терең ордың алдында 70 м созылған қамал қабырғаларының қалдықтары жал болып жатыр. Осы маңдағы 10 га жерде кішігірім үйіліп төбеленген тас құрылыс қаландылары бар. Оның арасындағы диаметрі жағынан ең үлкені 25 м. Қалашықтың барлық ауданында қол және шарықта жасалған қыш ыдыстардың сынықтары, жануарлардың сүйектерінің бөліктері, темір мен мыстың өңделген қалдықтары кездеседі. Қыш шарықта жасалған ыдыстардың кешені мүмкін хазар кезеңімен мерзімделеді.
Үстірт бөлшегінің батыс және солтүстік-шығыс жағында көтерілу үшін қашалған соқпақ байқалады. Шатқалдың батыс сағасының шетінде жекелеген бұзылған дөңгелектенген көптеген үйінді-үйіктер: мола, қоршаулары бар. Шатқалдан шыға берісте төрт бұрышты құрылыстардың ірге тастары шашылып жатыр. Шатқалдың сағасында кей аймақтарда орта ғасырларға жатқызылатын қыш ыдыстар кездеседі. Шатқалдың сол жақ қолтығындағы құздың арнасында тұщы бұлақ көзі бар. Осы жерде құздың жартастарында көптеген орта ғасырлық таңбалар, руналық таңба, белгілер және араб жазулары бедерленген. Суреттердің бір бөлігі бүлінген.
Петроглифті тастар Қарабақ шатқалының сағаларында жиі кездеседі.
Ескерткіште археолологиялық зерттеулер  жүргізілмеген. Алдын-ала қалашықты кешенінің мерзімделуі 9-10 ғасырлар деп айтуға болады. Алайда, бұл  жерден анағұрлым кейінгі уақыттың материалдары да жиі кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері
Санат:Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан көне қалалары