open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бет Дитто

**Бет Дитто** (ағыл. Beth Ditto, шың аты Мэри Бет Паттерсон, ағыл. Mary Beth Patterson; 19 ақпанда 1981 жылы  Серси, Аризонада туған) — американдық әнші, өлеңдер авторы. The Gossip атты инди-рок группасымен бірге жұмыс ісиһтеу арқылы танымал болған.

## Дискідегі әндері
«Do You Need Someone» — 6’04
«Goodnight, Good Morning» — 7’00
«I Wrote The Book» — 3’57
«Open Heart Surgery» — 5’40
## Жүлделері мен номинациялары
*2006 — NME — Coolest Person In Rock — Жеңді
*2007 — NME Awards — Sexiest Woman Of The Year — Номинант атанды
*2008 — Glamour Awards — International Artist Of The Year — Жеңді
## Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%BE,_%D0%91%D0%B5%D1%82

Санат:1981 жылы туғандар
Санат:АҚШ әншілері
Мелани Гриффит

**Мелани Ричардс Гриффит** (, 9 тамыз 1957 жыл, Нью-Йорк) — америкалық актриса. Мансабын 1970 жылдары бастаған Гриффит 1980 жылдардың ортасына қарай танымалдық алды.

## Өмірбаяны
[нобай|солға|Мелани Гриффит пен оның сол кездегі күйеуі [Дон Джонсон, 1990]]
Мелани Гриффит 1957 жылғы 9 тамызда Манхэттен, Нью-Йоркта, актриса Типпи Хедрен мен жарнамашы Питер Гриффит отбасында дүниеге келген. Мелани Гриффит көбіне Лос-Анджелесте өсіп тәрбиеленді, сол жерде 16 жасында Голливуд кәсіби мектебінде оқуын бітірді. 1975 жылы ол Түнгі жүрістер фильмінде түсіп, тұңғыш ірі рөлін сомдады. Дене ұқсасы (*Body Double*, 1984) фильміндегі рөлі үшін ол белгілі актриса болды, АҚШ киносыншылар ұлттық қоғамының премиясына ие болды.

Жұмысбасты қыз (*Working Girl*, 1988) фильмі үшін ол үздік әйел рөлі үшін Алтын глобусқа ие болды. 1990 жылдары Гриффит түрлі бағаға ие болған бірнеше рөл сомдады, мысалы *Buffalo Girls* (1995) фильміндегі рөлі үшін Алтын глобус номинациясын алса, Қараңғыдағы жарық (1992) фильміндегі рөлі үшін Ең нашар әйел рөлі үшін Алтын таңқурай номинациясына ие болды.

## Жеке өмірі
Мелани Гриффиттың өмірінде үш жұбайы болды. Тұңғыш күйеуі, актёр Дон Джонсонға ол 1976 үйленді, сол жылы ажырасты. 1981 ​жылы ол Стивен Бауэрға үйленді, алайда 1989 жылы онымен ажырасып, Дон Джонсонмен қайта неке құрды. Бұл неке 1996 жылға дейін жалғасты, ол жылы Гриффит әйгілі актер Антонио Бандерасқа үйленді. Бандерас пен Гриффит 2015 жылы ажырасты.

Гриффиттың үш баласы бар, оның біреуі — актриса және модель, Дакота Джонсон.

## Жүлделері
*«Оскар» премиясы
1988 — Үздік әйел рөлі "Жұмысбасты қыз" фильмі үшін номинация
*BAFTA премиясы
1989 — Үздік әйел рөлі "Жұмысбасты қыз" фильмі үшін номинация
*«Алтын глобус» премиясы
1999 — «281-жобасы» телефильмі үшін екінші жоспардағы үздік әйел рөлі үшін номинация
1995 — «Жабайы батыстағы қыздар» фильмі үшін екінші жоспардағы үздік әйел рөлі  — номинация
1988 — Үздік әйел рөлі атты "Жұмысбасты қыз" фильмі үшін номинация
1986 — «Жабайы бірнәрсе» (*Something Wild*) фильмі үшін үздік әйел рөлі — номинация
1984 — «Дененің ұқсасы» фильмі үшін екінші жоспардағы үздік әйел рөлі  — номинация
1974 — Мисс «Алтын глобус».

## Дереккөздер

Санат:АҚШ блогерлері
Санат:АҚШ кинематографы актрисалары
Санат:АҚШ телевидение актрисалары
Санат:АҚШ бала-актерлері
Санат:XX ғасыр актрисалары
Санат:XXI ғасыр актрисалары
Санат:Алтын таңқурай сыйлығының иегерлері
Румер Уиллис

Румер Гленн Уиллис (ағыл. Rumer Glenn Willis; 16 тамызда 1988 жылы туды)  — американдық әнші актриса.

## Өмірбаяны
Брюса Уиллиса және Деми Мур атты әртістердің баласы.АҚШ-тағы Кентукки Штатындағы Падука қаласында 1988 жылы 16 тамызда туды. Оны британдық Румер Годденнің құрметіне атаған.Киноға 1995 жылдан бастап түсуде.
Румердің екі кішкентай сіңілісі бар-Скаут ЛаРу Уиллис (Scout LaRue Willis) және Талула Белль Уиллис (Tallulah Belle Willis.Русердің қанында неміс тұқымдары да бар,себебі оның әкес жағынан апасы неміс болатын.
## Фильмге түсуі
*1995-Now and Then	Анджела 
*1996-Striptease	
*2000-The Whole Nine Yards	
*2005-Hostage	
*2008-Miss Guided	
*2008-From Within	
*2008-The House Bunny	
*2008-Army Wives	
*2008-Streak	
*2008-Whore	
*2008-CSI: NY	
*2009-Wild Cherry	
*2009-Sorority Row	
*2009—2010-90210	
*2009—2010-The Secret Life of the American Teenager
*2014-The Ganzfeld Haunting	
## Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D1%81,_%D0%A0%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%80
Мондегу

**Мондегу** (, ) — Португалиядағы өзен. Бастауын Серра-да-Эштрела тауларынан алып, Фигейра-да-Фош ауданынан Атлант мұхитына құяды. Ұзындығы - 234 км. Өзен Жағалауындағы ең ірі қала Коимбра қаласы.

Санат:Португалия өзендері
Джейми Кинг

**Джейми Кинг** (, 23 сәуір 1979 жыл) — американдық кино актрисасы, жүргізуші және фотомодель. 
## Фильмографиясы

Санат:АҚШ фотомодельдері
Халк Хоган

**Терри Джин Боллеа** (; 11 тамыз 1953 жыл, Джорджия – 24 шілде 2025 жыл, Флорида), **Халк Хоган** ринг есімімен белгілі () америкалық кәсіби реслер, кәсіпкер мен телевизия тұлғасы. Бір кездері Хоган әлемдегі ең белгілі және жоғары бағаланған реслинг жұлдыздары қатарында болған. Ол түрлі чемпиондықтарда жеңіп шыққан, алты мәрте WWE чемпионы атанды. Ол Дүниежүзі Реслинг Федерациясында (WWF, кейін WWE) және Дүниежүзі Реслинг Чемпионатында (WCW) жұмыс істегені үшін белгілі.

Хоган ірі денесі, харизмасы, сары шашы, мұрты және киген банданалары арқылы белгілі болды. Реслингтегі мансабын Хоган 1977 жылы бастады.

Реслер ретінде Хоган жиі жағымды кейіпкерлер сомдайтын. Оның кейіпкерлері патриоттығы және христиандығы үшін белгілі болатын. 1990 жылдары ол зұлым кейіпкеріне көшті де, сюжеттің осындай бетбұрысы да америкалық поп-мәдениетте ізін қалдырды. Көп ұзамай ол қайта жағымды кейіпкер болды. CNN хатшысы Кайл Фелдшер Хоганды «реслингті мейнстрим қылған жалғыз адам» деп те сипаттады.

Түрлі даулар мен жанжалдар Хоганның бетбеделіне зақым келтірген болатын. 1994 жылы ол 1976 жылдан бері анаболикалық стероидтер қолданатынын, кәсіподақ жабылуына көмектескенін айтты. 2012 жылы Gawker Media жариялаған видеода Хоган нәсілшіл пейоративтер қолданды. Хоган Gawker-ге қарсы сот ісін ашты да, компания көп ұзамай банкрот атанды. Осыған қарамастан 2025 жылғы өліміне дейін Хоганның бетбеделі «мәңгіге зақымдалды» делінді.

## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша спортшылар
Санат:Алфавит бойынша рестлерлер
Санат:Алфавит бойынша актерлер
Санат:WWE даңқ залының мүшелері
Санат:WWE чемпиондары
Санат:АҚШ актерлері
Санат:АҚШ киноактерлері
Санат:АҚШ телевидение актерлері
Санат:Оңтүстік-Флорида университеті түлектері
Санат:АҚШ рестлерлері
Санат:Жүректің тоқтауынан қайтыс болғандар
Уилл Кин

**Уи́льям Дэ́вид Кин** (ағылш. William David Keane;  11 қаңтар 1993 жылы Стокпортта дүниеге келді, Большой Манчестер), Уилл Кин есімімен танымал— ағылшын футболшысы, «Манчестер Юнайтед» клубының шабуылшысы, бірақ «Куинз Парк Рейнджерс» клубына жалға берілген. «Манчестер Юнайтед» футбол академиясының түлегі. Оның ағасы, Майкл Кин да, «Манчестер Юнайтед» академиясының ойыншысы.

нобай|Уилл Кин

### Мансабы
31 желтоқсан, 2011 жылы Рафаэлды алмастырып, "Блэкберн Роверс" клубына қарсы «Манчестер Юнайтед» клубының атынан бірінші ойының көрсетті.

2013 жылдың қараша және желтоқсан айларында жалға беріліп, «Уиган Атлетик» клубының қарамағында болды. Ол осы клубтың ойыншысы ретінде 4 ойын өткізді.

### Дереккөздер
Кортни Лав

Кортни Лав (ағыл. Courtney Love; шың аты Кортни Мишель Харрисон, ағыл. Courtney Michelle Harrison; 9 шілдеде 1964 жылы, Сан-Франциско, Калифорния,АҚШта туған) — американдық актриса, рок-әнші, әндер авторы, Hole рок тобының әнші және гитаристі. 

## Киноға түсуі
*1986-Sid and Nancy	
*1987-Straight to Hell	
*1988-Tapeheads	
*1996-Basqiuat	
*1996-Feeling Minnesota	
*1997-The People VS. Larry Flynt	-
*1999-200 cigarettes	
*2000-Beat	
*2001-Julie Johnson
*2002-Trapped	
*2005-Trailer for a Remake of Gore Vidal’s Caligula	
*2014-Sons of Anarchy

## Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D0%B2,_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BD%D0%B8
Сәбізшөп

**Сәбізшөп** () – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда 3 түрі: Бессер С-і (S.besseri), Рубцов С-і (S.rubtzovii), және жартас сәбізшөбі (S.saxatilis) өседі. Өте сирек кездесетін, эндемик түрі - жартас С-і. Ол Жетісу (Жоңғар) Алатауының [Шолақ тауының, [Талдысай және Қызылауыз шатқалының тастақты жерлерінде, жартастардың қуысында тұтасып өспей, әр жерде шашыраңқы өседі. Биіктігі 30 см-дей, кіндік тамыры тарамдалып, жан-жаққа жайылып өседі. Сабағы нәзік,  өте жіңішке, ортаңғы бөлігіне қарай бұтақтанады.  Сабақтың түбіндегі тамырға жақын жеріндегі жапырақтары ұзын сағақты, пішіні  сопақша (ұзындығы 6 см), үш қайтара қауырсын  тәрізді тілімденген. Сабақ бойына орналасқан жапырақтарының сағағы қысқа, өркенге кезектесе  орналасады. Гүлдері өте ұсақ,  күрделі шатырша гүлшоғырына топталған. Тостағанша,  күлте жапырақшаларының  және аталығының саны бесеуден. Аналығының мойны екеу, жатыны екі ұялы. Күлтесі жасыл, ұшы қызыл түсті болады.  Жәндіктер арқылы тозаңданады. Тұқымнан көбейеді. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жеміс салады.  Жемісі - қақырамайтын тұқымша. Сәбізшөп Қазақстанның "Кызыл Кітабына" енгізілген.

Санат:Шатыршагүлділер
Сәжде

нобай|Нишапур үлкен мешітіндегі сәжде жасап жатқан адам
**Сәжде** (араб. **ساجد** - бас ию, бағыну, жерге маңдай қою) - намазда немесе Аллаға құлшылық ниетімен маңдайын, мұрнын жерге тигізу және дұға тілеу. Намаздағы сәжденің  рәміздік мәні жайлы Абай : "Сәжделер әуелі жерден жаратылғанына ықырары (сеніп, мойындауы),  екіншісі  - және жерге қайтпағанына ықырары, бас көтермек және  тіріліп, сұрау бермегіне ықырарының ишараты" деп Сәждені иманның шарттарының біріне сенудің ишараты ретінде қарастырады. Намаздағы парыз болған Сәжде жайлы Мұхаммед пайғамбардың (ғ.с.) "Сәжде маңдай, екі қол,  екі аяқ ұшы яғни жеті сүйек үстіне  сәжде етумен әмір тілейді" (Тажриди Сариһ, II том, 847) деген хадисі бар. Сәжде отырғаннан соң орындалады. Сәжде алдында қол, аяқ құбылаға қаратылады. Басты шарт беттің көрінбей  қалуы және маңдайдың жерге тиюі. Сәждеде "субаһана раббиял Алла - аса ұлық, даратып тәрбиелеуші Алла тағала - пәк" деген дұға оқылады. Сәжде мөлшері аз дегенде үш рет  аталмыш дұғаны оқығандағыдай уақыт болу керек. "Сәһу" Сәждесі - намазда парыз кешіктірілгенде немесе уәжіптердің бірі тәркі етілгенде жасалады. "Тіләуәт" Сәждесі - Құран Кәрімдегі "сәжде аяттарын"  оқыған немесе естіген кезде жасалады.
Джули «Тони» Китэйн

Джули «Тони» Китэйн (ағыл. Julie Tawny Kitaen, туған. 6 тамыз 1961) — американдық актриса.

## Өмірбаяны
Джули Китэйн 1961 жылы 6 тамыз күні Оңтүстіік Калифорнияда дүниеге келген. 1980 жылдары бірінші атағын "Whitesnake" ауыр метал тобының бірнеше клипінде түскенде иеленген. Клиптар: "Here I Go Again" және "Is this love". 

## Мансап
Китэйнда 1992-1994 «Удивительные странствия Геракла» , «Самые забавные люди Америки» сериалдарында тұрақты рөлдерге ие болған. 1984 "Гвендолин" фильмінде басты рөлді ойнаған. "Мальчишник" фильмінде басты рөлдерін бірін ойнаған (басты кейіпкер Том Хэнкстің әйелін).2006 жылы нашақор заттарды ұстағандықтан түрмеге тұтқындатылған, бірақ кейін қалпына келу курсынан өткен. 

## Жеке өмірі
Китейн Whitesnake тобының әншісі Дэвид Ковердейлмен 1989-1991 жылдар аралығында некеде тұрған. с 1989 по 1991. У нее были постоянные роли в таких телесериалах, как «Удивительные странствия Геракла» и «Самые забавные люди Америки» с 1992 по 1994. Была арестована за хранение наркотиков в 2006, после чего прошла курс реабилитации.

## Дереккөздер
Джули «Тони» Китэйн
Зезере

**Зезере** () — Португалия өзені.

Серра-да-Эштрела тауынан, 1900 м биіктіктен басталады. Ұзындығы - 242 км, Тахо өзеніне құяды. Сағасының ауданы шамасымен  5043 км². Өзеннің көптеген ірі салалары бар. Өзен 3 СЭС салынған, жылына 700 миллиард Вт өндіреді.

Санат:Португалия өзендері
Роберт Шиэн

Роберт Майкл Шиэн (ағыл. Robert Michael Sheehan, 1988 жылдың 7 қаңтарда туған)-ирландық актер, « Отбросы» сериалындағы Нейтан рөлімен танымал. 
## Өмірбаяны

Роберт- отбасындағы ең кіші бала. Жастайынан өзінің өмірін түсіру алаңында  өткізе бастайды. 2003 жылы актерлік шығармашлығына жол ашып , «Песня для изгоя» атты драмада түседі.

2010 жылы   IFTA (Irish Film and Television Awards) аттты преимяға «Восходящая звезда» категориясына үміткер болған.

2011 жылы British Academy Television Awards» марапаттауда «Лучшая мужская  роль второго плана» категриясында  үміткер болған.

## Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B8%D1%8D%D0%BD,_%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82 Шиэн Роберт

https://ru.wikipedia.org/wiki/Internet_Movie_Database
Слэш

**Сол Хадсон** () (23 шілде 1965 ж. д.к.), Слэш деген лақап атпен танымал () — британ-америкалық музыкант және әндер авторы. Guns N' Roses (1985—1996) атты хард-рок тобының алдыңғы лид-гитарисі ретінде танымал. Сол арқылы ол әлемдік табысқа жеткен.

## Дискіге жазылған әндері
*Guns N’ Roses
Appetite for Destruction (1987)
G N’ R Lies (1988)
Use Your Illusion I (1991)
Use Your Illusion II (1991)
The Spaghetti Incident? (1993)
*Slash’s Snakepit
It’s Five O’Clock Somewhere (1995)
Ain’t Life Grand (2000)
*Velvet Revolver[
Contraband (2004)
Libertad (2007)
*Соло[править
Slash (2010)
Made in Stoke 24/7/11 (2011)
Apocalyptic Love (2012)
World on Fire (2014)
## Дереккөздер

Санат:АҚШ рок музыканттары
Лил Уэйн

**Дуэйн Майкл Картер** (; 27 қыркүйек 1982 жыл, АҚШ Луизиана штаты), Лил Уэйн атымен танымал () — американдық рэпер. Hot Boys тобының құрамында болып,Latreia School Records студиясының құрамымен шығады.

## Өмірбаяны
Lil Wayne (Лил Уейн) американың атақты реперлерінің бірі. Толық аты Дуэйн Майкл Картер-кіші.(Dwayne Michael Carter, Jr) 1982 жылы 27 қыркүйекте дүниеге келген. Cash Money Records коллективтік аудиостудионың мүшесі. Алғашқы альбомы Get It How U 1997 жылы шыққан. Wayne 11 жасында Брайана Вильямсатың (Cash Money Records) лейблына кіреді.
2010 жылы 2 наурыз күні Дуэйн 1 жылға түрмеге қамалады, рұқсатсыз қару ұстағаны үшін. 2010 жылы 4 қараша күні өзін жақсы ұстағаны үшін мерзімінен бұрын оны босатады.
Өнер жолына 1998 жылы келеді. Ол Hot Boys тобын ашады. Hot Boys тобының ең үздік альбомы (Get It How You Live) жылдың ең үздік рэп альбомы атағын алады.
2008 жылы Уейннің «Lollipop» әні жылдың үздік рэп әуендеріне кіреді, және осы жылы Tha Carter III атты альбомы АҚШ-та сатылымның 1 аптасында миллионан артық данасы сатылады.
2011 жылы Лил Уейннің Tha Carter IV атты жаңа музыкалық альбомы шығады. Бұл альбом Уейнге жақсы табыс әкеледі. Сатылымның бірінші айында дүние жүзі бойынша альбомның 10 миллинға жуық данасы сатылады. Бұл альбом Мульти Патинум атағын алады.
Lil Wayne-Эминем, Бруно Марс, Мадонна, Шакира, Энрике Иглесиас, Дженифер Лопес, Ники Минаж, Крис Браун, Джей Шон т.б атақты әншілермен бірге жұмыс жасаған.

## Фильмдерге түсуі
*2000 — Baller Blockin
*2001 — Phat Colim
*2007 — Who’s Your Caddy?
*2009 — Lil Wayne Tha Carter Documentary
*2009 — Hurricane Season

## Дискография
** Hot Boys** құрамында
*1997 — Get It How You Live
*1998 — Guerrilla Warfare
*2003 — Let Em Burn

### Студиялық альбомдар
**Жеке**
* *Tha Block Is Hot* (1999)
* *Lights Out* (2000)
* *500 Degreez* (2002)
* *Tha Carter* (2004)
* *Tha Carter II* (2005)
* *Tha Carter III* (2008)
* *Rebirth* (2010)
* *I Am Not a Human Being* (2010)
* *Tha Carter IV* (2011)
* *I Am Not a Human Being II* (2013)
* *Free Weezy Album* (2015)
* *Tha Carter V* (2018)
* *Funeral* (2020)

**Біріккен**
*2006 — Like Father, Like Son (с Birdman)
*2010 — We Are Young Money (с Young Money)
*2013 — Rich Gang (с Rich Gang)
*2014 — Rise Of An Empire (с Young Money)

**Араласқан**
*2003 — Da Drought
*2003 — SQ1-SQ7 (with The Sqad)
*2004 — Da Drought 2
*2004 — The Prefix
*2005 — The Suffix
*2006 — Dedication
*2006 — Blow (with Juelz Santana)
*2006 — Dedication 2
*2007 — Da Drought 3
*2008 — Dedication 3
*2009 — No Ceilings
*2011 — Sorry 4 The Wait
*2012 — Dedication 4
*2013 — Dedication 5
*2015 — Sorry 4 The Wait 2

## Дереккөздер

Санат:27 қыркүйекте туғандар
Санат:1982 жылы туғандар
Санат:Cash Money Records орындаушылары
Санат:АҚШ хип-хоп орындаушылары
Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Санат:MTV Video Music Awards жеңімпаздары
Санат:Әртістік лақап есімдер
Санат:Луизианада туғандар
Саду (өзен)

**Саду** () — Сетубал және Бежа аймағында орналасқан Португалия өзені.

Саду елдегі басты өзен болып табылады. Бастауын Серра-де-Калдейран тауының солтүстік бөктерінде алады. Атлант мұхитына 175 км бойы сағасы кеңейіп оңтүстіктен солтүстікке қарай құяды, Сетубал қаласының маңынан. Өзен көпетеген бөгендермен шектелген, суы ауыл шаруашылығына пайдаланылады, күріш, жүгері және басқада жеміс-жидектер өсіру үшін. Бұл өзенде басқа жерде өмір сүрмейтін дельфиндер тіршілік етеді.

Санат:Португалия өзендері
Асс

**Асс** (*ескірген*. «ас») — Ежелгі Римдегі мыс монета. Ежелгі аңыздарға сәйкес Сервий Туллий кезінде соғылған, бірақ ғылыми деректерге қарағанда бұл монета тек Республика кезінде ғана шығарыла бастаған.

Асс алғаш фунт салмақта болып,  либральды асс деп аталған және 4/5 либраға («кәдімгі фунт») тең болған. Бірақ уақыт өте оның салмағы кеми беріп, империяның тоқырау шегінде өзінің тек 1/36 салмағына дейін кеміді. Ежелгі Италиядағы барлық монеталар асс немесе оған белгілі бір санға көбейтілген немесе бөлінген монеталар болды. Бұл тек ақша айырымында ғана емес, салмақ, шаманы, мұраны, пайызды өлшегенде де қолданылып, әр бөлшектің өз атауы болды. Мысалы:
* унция = 1/12
* секстанс = 1/6
* квадранс = 1/4 (немесе кодрант)

Мыс монеталар бір-бірінен дәстүрлі сырт бейнесімен ерекшеленген. Аверсінде белгілі бір римдік құдайдың бейнесі, мысалы нақ асста  Янустың,  Реверсінде — номинал белгісімен кеме тұмсығы: нүктелермен унций қатынасы белгіленді; римдік цифралар асста және оған еселі монеталарды жазылды.

## Әдебиет

* *Мэттингли Г.* Монеты Рима. — М.: Collector’s Book, 2005.

Санат:Монеталар
Тамега (өзен)

**Тамега** (, ) — Дуэро өзенінің саласы, бастауын Галисияда алады (Испания) сөйтіп ағысын Траз-уж-Монтеш, Дору-Литорал атты ежелгі провинцияларда жалғастырады. Су деңгейі онша жоғары емес, кішігірім бөгендер салынған, соған байланысты өзеннің көп бөлігі кеуіп кетпейді.

Санат:Португалия өзендері
Лора Антония-Роза Томас

Антония-Роза Лора Томас (ағыл. Antonia-Rose Laura Thomas; 1986 жылдың 3 қарашада туған, Лондон)-ағылшындық әртіс, «Отбросы» сериалындағыАлиша Дэниел  рөлімен танымал болып табылады.

## Өмірбаяны
Антония Томас Лондонда өскен. Бала кезінде  ол живописьпен айналысып, Сент-Мартин колледжіне түсуге дайындалады. Бір саййыстан кейін қаранәсілді  Челси атындағы өнер колледжында Лондонда бірінші орынды алу бұйырады. Бірақ та Антония  суретшінің өмірі оған арналмағандығын түсініп,  әртіс болу үшін қайтадан квалификацияланады. 2001 жылы ол Ұлттық Жастар театрының құрамына өтеді. 2006-2009 жылдары  Томас Бристолда өмір сүріп,  Лоуренс Оливье атындағы «Олд Вик» атты театр мектебінде оқиды. 2009 жылы ол «Отбросы» сериалында ең бірінші рөліне иемденеді. «Отбросы» жыл жаңалығы болып,  BAFTA  сыйлығының ең үздік телесериалы деген атқа ие болады. 2010 жылы Томас  «Бездна» және «Стэнли Парк» атты минисериалда  екінші реттік рөлдерге ие болады. 2012 жылы  «Восемь минут лени» деген  комедияда Антония басты рөлдердің бірін сомдайды. 2012 жылдың  ақпанында Coldplay «Charlie Brown» деген клипінде түседі.  «Вид сзади» атты триллерде ең басты рөлді ойнап шығады.

## Дереккөздер
http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81,_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8 Томас Антония
Вога

**Вога** () — Португалияның орталық бөлігіндегі өзен. Бастауы теңіз деңгейінен 864 м-де орналасқан. Ұзындығы 148 км шамасында. Алабының ауданы - 3,635 км².

## Экология
Қағаз комбинаты қалдықтарын тастау салдарынан өзен ластанып, жағымсыз иіс шығады.

## Дереккөздер

санат:Португалия өзендері
Жаманадыр (Павлодар облысы)

**Жаманадыр** – Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігі аумағында орналасқан тау. Шідерті мен Өлеңті өзендері аралығында. Абсолюттік биіктігі 443 м. Батыстан шығысқа қарай 7,5 км-ге созылып жатыр, ені 3 км. 

## Геологиялық құрылымы, жер бедері
Тау ордовиктің ортаңғы және жоғарғы тау жыныстарынан түзілген. Беткейлері көлбеу келген. 

## Топырағы, өсімдігі
Тау етегінде шала дамыған қою күлгін және ксероморфты топырақтар таралған. Қараған, жусан, т.б. бұталы петрофитті өсімдіктер өседі. Етегі мал және егін шаруашылықтарына пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Екібастұз қалалық әкімдігі таулары
Уильям Тафт

**Уильям Говард Тафт** (; 15 қыркүйек 1857 жылы, Цинциннати,  Огайо штаты, — 8 наурыз 1930 жылы, Вашингтон) — 27- АҚШ президенті 1909 жылдан  1913 жылға дейін, АҚШ республикалық партиясынан.

1894 жылы сот басшысы болып белгілі фабрика, заводтардың қылмысын соттаған, елін жақсарту үшін күрескендер, белгілі айлықтарды арттырған үшін. Тафт жұбайына жазғаны: «Тынымсыз көтеріліс. Бұл шудың тынышталуы үшін әскери жасақ бірнеше адам өлтіруге тиіс… Көптеген қан төгіліс болмайынша, қазіргі жағдай жақсармайды…».

Президентке сайланбай тұрып әскери және сот басшысы болған, г Теодор Рузвельттің жақын досы,  1908 жылы оны болашақ ізбасары ретінде қолдаған. Тафтаның билікте отыруы мемлекет экономикасына жақсы әсері тиді.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Елизавета Сергеевна Прыгункова

**Прыгункова Елизавета Сергеевна** 1929 жылы Брянск облысындағы Бежицы қаласында туған. 1964 жылдың сәуірінен 1974 жылдың шілдесінде дейін Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы «Мичурин» кеңшарында сауыншы болып істеген.
1971 жылы 8 сәуірде КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Елизавета Сергеевна Прыгунковаға Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.Елизавета Солтүстік Қазақстанда тек қана сауыншы болып жұмыс атқарған жоқ, сонымен қатар басқа да жұмыстарды атқарды.

## Дереккөздер
Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы.

Санат:1929 жылы туғандар
Александр Васильевич Меркель

**Александр Меркель**  (22 ақпан 1992 жыл, Алматы) – Қазақстанда туған германиялық жартылай қорғаушы. 

## Жеке өмірі
1992 жылы, 22 ақпандa Алматы облысында дүниеге келген. Александрдың әкесі де футболшы болған. Кезінде Алматының «Қайраты» сапында өнер көрсеткен. Александр 6 жасына дейін Қазақстанда тұрған. Кейіннен тарихи отандарына қоныс аударды. Бірақ, Қазақстан азаматтығын сақтап қалған. Германияда «Вестервальд» командасының футбол мектебіне барды.

## Мансабы
12 жасында «Штугарттың» жасөспірімдер клубына шақырылды.  Жалпы Меркель Германияның 15 жастан 20 жасқа дейінгі аралықтағы барлық құрамасында өнер көрсеткен.

2008 жылы Германиядан Апенин түбегіне қоныс аударды. Ол жақта атақты «Милан)» клубына ойнады. Алғашқы дебюттік кездесуін 2010 жылдың 8 желтоқсанында Чемпиондар лигасының топтық кезеңнің соңғы матчында «Аякске» қарсы өткізді. Ал 2011 жылдың 6 қаңтарында А Сериясындағы алғашқы ойынына шықты. Бірінші голын Италия кубогы аясында «Бари» қақпасына соқты.

2011/2012 жылғы маусымның алдында «Милан» мен «Дженоа» клубтары Стефан Эль-Шаарави мен Александр Меркельді ауыстыру жайлы ортақ келісімге келеді.  2012 жылы «Милан» Александрды өздеріне қайтадан қайтарып алады.

2013 жылы Италияның "Удинезе" кубында өнер көрсетті. 2014 жылы Англиялық Уотфорд клуында ауыстырылды. Қазір нидерландылық "Хераклес" клубында ойнайды.

## Жетістіктері

* Италия чемпионы: 2010/11
* Италия вице-чемпионы: 2011/12

## Сілтемелер
*http://www.sports.ru/football/155524394.html
*http://www.transfermarkt.co.uk/germany-u19_tschechien-u19/index/spielbericht/1059396

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Германия футболшылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Милан ФК ойыншылары
Санат:Дженоа ФК ойыншыларыСанат:Удинезе ФК ойыншыларыСанат:Уотфорд ФК ойыншылары Санат:Грассхопперс ФК ойыншылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Росинский Дмитрий Афанасьевич

**Росинский Дмитрий Афанасьевич** 1927 жылы Одесса облысы Песчан ауданындағы Горбино селосында туған. Солтүстік  Қазақстан  облысындағы  Тимирязев  атындағы  МТС-­та тракторшы болып істеді. 1950­-1956 жылдары тракторлық, 1957 жылдан трактор­егіс бригадасын кейін Ленин (қазіргі Есіл) ауданындағы «Заречный» кеңшарының комплексті бригадасын басқарды.

1973 жылы 10 желтоқсанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Дмитрий Афанасьевич Росинскийге Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Сонымен қатар «Қазақ КСР-­іне еңбегі сіңген механизатор» құрметті атақтың иегері.

## Дереккөздер
#Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы.

Санат:1927 жылы туғандар
Санат:Песчан ауданы тұлғалары
Жаманадыр (Ақмола облысы)

**Жаманадыр** – Ерейментау ауданындағы тау. 

## Географиялық орны
Ақмола облысы Ерейментау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 17 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 457 м. Қарабұлақ өзенінің аңғары Жамандырды Байғұлы тауынан бөліп тұрады. Тау солтүстіктен оңтүстікке қарай 6-7 км-ге созылған, енді жері 3,5 км. Батыс беткейі тік құламалы, бұлақтар кездеседі, шығыс беткейінің етегінен 1,5-2 км жерде Теңіз көлі жатыр.

## Геологиялық құрылымы
Девон дәуірінің граниттері мен гранодиориттерінен түзілген. 

## Өсімдігі
Қара-қоңыр топырағында бетегелі-сұлыбасты-бозды өсімдіктер өскен. Кей жерлерінде қараған және тобылғы шоқтары кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:Ерейментау ауданы таулары
Жаманадыр (Қарағанды облысы)

**Жаманадыр** – Қаратас тауының оңтүстігіндегі тау. 

## Географиялық орны
Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданында. Тереңбұтақ және Құдайменде өзендерінің аралығында орналасқан.  

## Жер бедері, геологиялық құрылымы
Абсолюттік биіктігі 636 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 8 км-ге созылған, доға тәріздес. Енді жері 2 км. Оңтүстік-шығыс беткейі тіктеу келген. Оңтүстігінде бірнеше ұсақ шоқылар кездеседі. Девонның ортаңғы және төменгі кезеңінің тау жыныстарынан түзілген.

## Өсімдігі
Қиыршықтасты, қара қоңыр топырағында жусан, бетеге өседі.

## Дереккөздер

Санат:Жаңаарқа ауданы таулары
Самойленко Василий Афанасьевич

**Самойленко Василий Афанасьевич** 1911 жылы Солтүстік Қазақстан облысындағы Октябрь ауданының Дмитриевка селосында туды. 1930 жылдан «Новый быт» ауыл шаруашылық артелінің колхозшысы. 1932 жылдан 1941 жылға дейін Коновалов МТС­-де комбайнер болып істеді. 1941-1942 жылдары Ұлы Отан соғысы майдандарында шайқасты. 1942 жылдан 1957 жылға дейін Коновалов МТС­-де трактор бригадасының бригадирі болы істеді. 1957 жылдан Тимирязев ауданындағы «Степной» кеңшарының комбайнері.
1966 жылы 23 маусымда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Жарлығымен Василий Афанасьевич Самойленкоға Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

## Дереккөздер
#Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы.

Санат:1911 жылы туғандар
Санат:Ұлы Отан соғысы
Алексей Тихонович Самсонов

**Самсонов Алексей Тихонович** (1928 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Преснов (қазіргі Жамбыл) ауданындағы Петровка селосы) -Социалистік Еңбек Ері (1972).

## Өмірбаяны
Еңбек жолын 1941 жылы комбайнердің көмекшілігінен бастады, 1945 жылдан комбайнер болып істеді. 1954­-1957 жылдары Преснов ауданындағы «Организованный труд» ұжымшар бригадирінің көмекшісі. Ал 1957 жылдан «Благовещенский» кеңшарының № 2 бөлімшесінің комбайнері болып істеді.

## Марапаттары
1967 жылы Ленин орденімен, 1971 жылы Октябрь революциясы орденімен марапатталған. 1972 жылы 13 желтоқсанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Алексей Тихонович Самсоновқа Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.

## Дереккөздер

Санат:1928 жылы туғандар
Санат:Жамбыл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Бенджамин Гаррисон

**Бе́нджамин Га́ррисон** (**Ха́ррисон**; ) (20 тамыз 1833 жылы, Норт-Бенд, Огайо штаты, — 13 наурыз 1901 жылы, Индианаполис, Индиана штаты) — 23-АҚШ президенті (1889—1893).  Уильям Гаррисонның немересі.  Норт-Бенда туған, Огайо, ал 21 жасында Индианаполис, Индиана штатына көшіп келді. Азаматтық соғыс кезінде АҚШ жағында болған. Соғыс біткен соң Индиананың губернаторына сайланды. 1880 жылы АҚШ сенаты болып сайланды. Гаррисон қатал және әділетті болатын, бірақ көзге түсер дарыны болмаған.

1888 жылы сайлауға ұсынылып, сайлау кезінде Гаррисон дінге қарсы және иммиграцияға қарсы өз ойын айтып кетті, республикалық партияның қатал ережелері бойынша: «Америка тек америкалықтарға». ол өте аз дауыс жинады сайлауда, қарсыласына қарағанда,  Гровер Кливленд президент болды, бірақ штаттар арасында оның дауысы 70 дауысқа көп болды.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Силь (өзен)

**Силь** () — Испанияның солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Миньо өзенінің сол саласы. Ұзындығы-228 км. Кантабри тауларынан басталады. Өзеннің жоғарғы бөлігінде Понферрад қаласы орналасқан.

## Сағасы
Өзен Оуренсе провинциясындағы Ос Пирсте Миньо өзеніне қосылады.

Әдетте, өзендер арасындағы иерархия қай түйіннің көлемі мен ұзындығы көбірек екенін ескеру арқылы жүзеге асырылады. Бұл жағдайда, Дуэромен бірге Эсла мен Писуэрга сияқты, Силь түйінінде Миньодан үлкен ағындар бар. «Миньоның даңқы бар, бірақ Силь оған су береді» деген мақал бар (испан тілінде El Minyo lleva la fama y el Sil le da el agua). Силь өзені ұзындығы бойынша Миньодан шамамен 20 шақырымға (12 миль) асып түседі.  

## Галерея

нобай
нобай


Санат:Испания өзендері
Уильям Мак-Кинли

**Уильям Мак-Кинли — кіші** () (29 қаңтар 1843 жылы, Нилс, Огайо штаты, — 14 қыркүйек 1901 жылы, Буффало,  Нью-Йорк штаты) — саяси қайраткер және 25- АҚШ президенті (1897—1901) АҚШ республикалық партиясынан. Мак-Кинли XX ғасырдағы ең бірінші АҚШ президенті және азаматтық соғысқа қатысқан жалғыз президент.

## Мансабының басталуы
Солтүстік және Оңтүстік соғыс кезінде майор атағына ие болды, сосын заң құқықтарымен айналысты ; 1877 жылы АҚШ конгресінің мүшесі сайланды, Республика партиясына тиесілі болды. 1890 жылы Мак-Кинли ұсыныс жасады, екі топтан тұратын, бірақ бір ғана мақсатты көздеп отырған: McKinley Administrative Bill,  1 тамыз 1890 жылы күшке енген, және McKinley Tariff Bill, сол жылы 6 қазанда күшке енген. «Билль Мак-Кинли» Демократиялық партия ішінде қатты көңіл қалдырды; оның қатты танымал болмағаны қарсыластардың сайлауда 1890 жылғы жеңісіне алып келді, ал 2 жылдан соң өз әріптесі, Гровер Кливлендті сайлауға қатыстырды; 1894 жылы олар өз мақсаттарына жетті. Мак-Кинли партия арасында беделін күшейтті; 1891 жылы Огайо губернаторы болып саналды.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Тормес

**Тормес** () — Испания өзендерінің бірі, Дуэроға келіп құяды. Саламанка қаласында Тормес өзенінің бойында ежелгі аркалы көпір орналасқан, ал 15 көпір Ежелгі Римнен қалған. Жазғы айларда су тапшылығынан 1960 жылы көлемі 496 млн м³ құрайтын су қоймасы салынды. Осы су қоймасы адамдарды жазда сумен қамтамасыз етсе, қыста селден қорғаған.

санат:Испания өзендері
Иван Михайлович Бережной

**Иван Михайлович Бережной** (1 қантар 1924 жыл, Кременчуг ауыл, Тайынша ауданы, Солтүстік Қазақстан облысы – 10 сәуір 1944 жыл, Суворов ауданы) — 1942 жылдың тамызынан Кеңес Әскері қатарында болған. 1943 жылы кіші лейтенанттар курсын бітіріп, майданға жіберілген. IV Украин майданындағы 87-­гвардиялық атқыштар дивизиясының 261­-атқыштар полкінде пулемет взводының командирі. 

1944 жылы сәуірде Қырымдағы Перекоп мойнағында жаудың қорғанысын бұзуда ерекше көзге түсті. Бережнойдың взводы шабуылға шыққан батальонды жау оғынан тасалады. Жаудың шабуылына той­тарыс беру кезінде бір атыс тобы жарамсыз болып қалғанда Бережной пулеметпен қаруланып жауға қарсы оқ жаудырды. 

1944 жылы 10 сәуірде ол қаза тапты. 1945 жылдың 24 наурыздағы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығы бойынша И.М. Бережнойға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. 

Қырымдағы Красноперекоп ауданының Суворово селосында жерленген. Херсон қаласының №1 ГПТУ ғимаратына Батырдың құрметіне мемориалдық тақта орнатылған.

## Дереккөздер
#Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы.
#Орысша уикипедия

## Тағы қараңыз
Бережной Иван Михайлович 

Санат:1924 жылы туғандар
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Санат:1944 жылы қайтыс болғандар
Конго ойысы

**Конго ойысы** немесе **Конго қазаншұңқыр** (фр: *Bassin du Congo*; ағылш: *Congo Basin*) — Орталық Африкада орналасқан ойыс.

Диаметрі 1 км-дей. Құрылымы жөнінен *Конго ойысы* жоғарғы докембрилік *Африка платформасының* синеклизасы. Платформаның 500-1000 м тереңдіктегі кристалды негізі ойысты екіге бөледі. Ойыс жоғарғы протерозойдың және жоғарғы палеозойдың қалың қабатымен, мезозойдың шөгінділерімен толған, беті - *кайнозойлық борпылдақ жыныстар*. Жері батпақты, аллювийлік жазық. *Климаты экваторлық*, жылдық жауын-шашыны 1500-2000 мм. Шағын өзендері өте көп. Мәңгі жасыл орман өседі.

## Дереккөздер

Санат:Африка географиясы
Алумине

**Алумине** () — Неукен, Аргентина аймағындағы мұзды шатқалдардан пайда болған көл. Алумине Мокеуе өзенінен ағатын суды алады.

Бате-Мауйда жанартауының асты жағында орналасқан, батыстан шығысқа қарай ағады.  Рио-Негро өзеніне тиесілі,  Алумине, Кольон-Кура және Лимай болып қосылады.

## Дереккөздер

Санат:Аргентина көлдері
Субре

**Субре́** ()— Кот-д’Ивуардың оңтүстік-батыста орналасқан қала, әкімшілік орталғы Субре департаменті.
## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Арво Мартти Октавианус Рясянен

**Арво Мартти Октавианус Рясянен**-(1893 жылы, Хельсинки-1976) – финн туркологы, Хельсинки университеттінің профессоры. Осы аталған университететті бітіріп, Берлинде, Будапештте жұмыс істеді. 
## Еңбек жолы
Негізгі еңбектері түркі тілдерінің лексикасы мен этимологиясын, диалектісін, ауыз әдебиетін зерттеуге арналған. Рясянен түркі-славян тілдерінің қарым-қатынасы туралы да еңбек жазды, түркі тілдерінің морфологиясын зерттеді. Олардың кейбіреулері: "Черемис тіліндегі куваш элементтері", "Черемис тіліндегі татар элементтері", " Волга бойындағы халықтардың тіліндегі кейбір сөздердің тарихынан очерктер", "Чуваштардың әдет-ғұрпы және эпосы" т.б. Ол түркі тілдерінің тарихи фонетикасын зерттеуге үлес қосты. Рясянен еңбектерін неміс және финн тілдерінде жазды.

## Дереккөздер

Санат:1893 жылы туғандар
Санат:1976 жылы қайтыс болғандар
Санат:Финляндия ғалымдары
Санат:Түркітанушылар
Санат:Профессорлар
Аньяма

**Аньяма** () — Кот-д’Ивуардың оңтүстік-шығысында орналасқан қала, әкімшілік орталғы Абиджан.
## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Pro Evolution Soccer 2

**Pro Evolution Soccer 2002** (қысқартылған **PES 2**) — өте танымал мультиплатформалық видеойын, спорттық симулятор жанрдағы Konami  компаниясының Pro Evolution Soccer сериясының 2-шы шығарылымы болып келеді. Ресми түрде ойын 2002 жылы   PlayStation 2, PlayStation Portable,  Nintendo 3DS шықты.
Санат:Компьютерлік ойындар
Максим Максимович Ковалевский

**Ковалевский Максим Максимович**(27.08.1851, Харьков - 23.03.1916, Петроград) - орыс тарихшысы, юрист, социолог және этнограф, саяси қайраткер,Петербург Ғалымдар Академиясының академигі (1914). Харьков университетінің заң факультетін бітірді (1872). К .Берлин, Вена , Париж, Лондон қалаларында білімін жетілдірді. 1878 - 87 жылдары Мәскеу университетінің профессоры. Ковалевский құрамында К.А.Тимирязев, А.Г.Стлетов, В.О.Ключевский, Н.И.Стороженко, А.И.Чупров т.б. болған жас профессорлар арасында үлкен роль атқарды. Ковалевский патша өкіметі саясатына қарсы болғаны үшін Мәскеу университетінен шығарылды да, шетелге кетті. Шетелде өзінің ғылми - әдеби қызметін одан әрі жүргізіп, Париж Брюссель, Стокгольм, Оксфорд, Чикаго т.б. ірі қалаларда лекция оқыды. 1901 жылы Парижде қоғамдық ғылымдарының Орыс жоғары мектебін ұйымдастырушылардың бірі болды. 1905 жылы елге қайтып оралғаннан кейін Ковалевский Петербург университетінде, Политехнологиялық, Психоневрологиялық институттарда сабақ беріп, Ресейде алғаш ұйыдастырылған социология кафедрасының меңгерушісі болды. 1906 жылы 1 Мемлекеттік думаға, 1907 жылы Мемлекеттік кеңеске сайланды. Ковалевский Столыпиннің аграрлық реформасына қарсы күресіп, бұл реформа қара шаруаларды жаппай пролетарлық жолға түсіріп, әлеуметтік революция қаупін тудырады деп есептеді. Ол - "Ең ежелгі заманнан Эдуард III өлгенге дейінгі дәуірдегі ағылшын графтықтарындағы плициялық әкімшілік пен полициялық соттың тарихы" (1877), "Орта ғасырлардың аяғындағы Англиядағы қоғамдық құрылыс" (1880), "Қазіргі демократияның шығу тегі"(1-4 том,1895-97),"Кавказдағы заң және әдет ғұрып"(1-2 том 1890) т.б. көптеген еңбектердің авторы. 

## Дерек көздер
*Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 484 бет
Адзопе

**Адзопе** () — Кот-д’Ивуардың қаласы.
## Тұрғыны
2004 жылғы деректер бойынша  61&nbsp;884 адам бар .

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар
Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Данане

**Данане** () — Кот-д’Ивуардың батысында орналасқан қала, әкімшілік орталғыСюд-Бандама.
## Тұрғыны
2013 жылғы деректер бойынша  63 242 адам бар.
Адам санының жылдық динамикасы:

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар
Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Уме (қала)

**Уме** ()—Кот-д’Ивуардың орталығында орналасқан қала, әкімшілік орталғы Фромаже.
## Тұрғыны
2013 жылғы деректер бойынша  58 990 адам бар<.
Адам санының жылдық динамикасы:

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар
Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Осип Михайлович Ковалевский

**Ковалевский(Kowalewski) Осип Михайлович** (28.12.1800-,Үлкен Бржест ауылы-20.10.1878, Варшава) - поляк және орыс ғалымы,Ресейдегі моңғол зерттеу ғылымының негізін қалаушылардың бірі. Профессор (1833), Петербірг Ғалымдар Академиясының академигі (1847), Париждегі Азия қоғамының құрметті мүшесі (1839). 1820 жылы Вилен университетінің көне тіл және классикалық әдебиет факультетін бітірді. 1827 жылы буряттардың тілін және тұрмысын зерттеу үшін Ковалевский Байқал сыртына жіберілді. 1829 жылы Монғолияға бір жылдан, кейін Ресейдің діни миссиясының мүшесі ретінде Қытайға жіберілді. Мұнда ол қытай,маньчжур, тибет тілдерімен және санскриттің негізімен танысты. 1833-1860 жылдары Қазан университетінің профессоры. Ол Ресейдегі тұңғыш монғол тілі кафедрасының меңгерушісі болып , моңғол тілі мен тарихынан лекция оқыды. 1835 жылы "Моңғол кітаби тілінің қысқаша грамматикасын", 1836 - 37 жылы,2 томдық "Моңғол хрестоматиясын", 1844-49 жылы "Моңғол - орыс - француз сөздігін" жазды. Ковалевский орыстың монғол тану ғылымына үлкен үлес қосты. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 484 бет
Абоисо

**Абоисо** ()— Кот-д’Ивуардың оңтүстік-шығысында орналасқан қала, әкімшілік орталғы Сюд-Комоэ департаменті.
## Тұрғыны
2013 жылғы деректер бойынша 46 157 адам бар.
Адам санының жылдық динамикасы:

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар
Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Аньибилекру

**Аньибиле́кру** ()  — Кот-д’Ивуардың шығысында орналасқан қала, әкімшілік орталғы Аньибилекру департаменті.
## Тұрғыны
1988 жылғы деректер бойынша  24&nbsp;413 адам бар.
Адам санының жылдық динамикасы:

## Дереккөздер

Санат:Кот-д’Ивуар
Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Ковалевский заңы

**Ковалевский заңы**- организмдер эволюциясының қағидасы. Бұны орыс ғалымы В.О.Ковалевский ашқан. Организмнің құрылысындағы сәйкестік белгі бір тіршілік жағдайына бейімделу процесінде дамиды. Бұл организм құрылысын аса өзгертпей инапдативті (инапдативті редукция) не аса күшті өзгертіп адаптивті (адаптивті редукция) әсер етеді. Ковалевскийдің пікірінше, организмдердің даму тарихында алдымен инадаптивті, кейін адаптивті өзгерістер пайда болады. В.О.Ковалевский бұл заңды ашқанда тұяқты жануарлардың аяқ саусақтарының редукциялану жағдайына сүйенген. Бұндай эволюциялық заңдылық басқа да жануарлар мен өсімдіктердің даму тарихында кездеседі. 
## Қолданылған әдебиет
*Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 485 бет
Су кодексі

Су кодексі-Қазақстан Республикасының су қорларын қорғауға,сақтауға,ластамауға бағытталған заңдар жиыны.
## Су кодексінің мақсаты мен міндеттері
#Су заңдарының мақсаты әр азаматтың, халықтың өмiр сүру жағдайларын сақтау мен жақсарту және қоршаған ортаның жағдайларын сақтау үшiн су пайдалану мен су қорын қорғаудың экологиялық қауiпсiз әрi экономикалық оңтайлы деңгейiне қол жеткiзу әрi ұстау болып табылады. 
#Су заңдарының міндеттерi: 
*елдiң су қорларын пайдалану мен қорғау саласындағы мемлекеттiк саясатты жүргiзу; 
* су қатынастарын реттеу; 
* тұрақты су пайдалану және су қорын қорғауды қолдау мен дамытудың құқықтық негізін қамтамасыз ету; 
* су қорлары суларын пайдалану мен қорғаудың негізгі принциптері мен бағыттарын айқындау; 
* су ресурстары мен су шаруашылығы құрылыстарын зерттеу, барлау, өндіру, ашу, ұтымды әрі кешенді пайдалану саласындағы қатынастарды басқару.
## Дереккөздер
*http://adilet.zan.kz/kaz/docs/P020001264_
Роберт Дауни (кіші)

**Рóберт Джон Дáуни кіші** (; 4 сәуір 1965, Нью-Йорк) — америкалық актёр, продюсер және музыкант. «Чаплин» қойылымда басты Чарли Чаплиннің рөлін сомдағаны үшін танымал бола түсті. Сонымен қатар Темір адам ретінде бүкілғаламдық Marvel және Шерлок Холмсты Гай Ричи есімімен сомдағаны үшін танымал. «Оскар» (1993, 2009) премиясының екі дүркін номинанты,«Алтын глобус» (2001, 2010)  премиясының екі дүркін лауреаты және  BAFTA (1993) премисының жеңімпазы.

## Дереккөздер

Санат:1965 жылы туғандар
Санат:АҚШ актерлері
Санат:Үздік қолдаушы актер үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Көлеңке

250px|нобай|оңға|Қар бетіндегі талдың көлеңкесі
**Көлеңке** — бұл дене жарық көзінен келетін жарыққа бөгет жасағанда пайда болатын қараңғылықтың күйі. Бөгет жарықтың бетке жетуіне кедергі жасайды, соның себебінен көлеңке пайда болады. Мөлдір емес денелердің ғана көлеңкесі болады, себебі жарық мөлдір денелерден өтіп кетеді. Көлеңке жарық көзінен қарама-қарсы жақта пайда болады. Егер жарық көзі бөгет жасаушы денеден аз болса, онда қараңғы көлеңке басым болады.

## Көлеңкелердің түрлері
Аспан денелері сияқты үлкен өлшемді денелердің әсерінен пайда болған көлеңкелер толық көлеңке - умбра және шалакөлеңке пенумбра болып бөлінеді.

Умбра немесе толық көлеңке - бұл көлеңкенің ортасында орналасқан неғұрлым қараңғы бөлігі. Оның қараңғы болу себебі бетке бағытталған жарыққа дене толық бөгет жасайды.

Пенумбра немесе шалакөлеңке - бұл көлеңкенің жарығырақ бөлігі. Ол жарық бөгет болған денеден өтіп, бетке жеткенде пайда болады. Сонымен бірге, жарық көзі толық не жартылай жабылған кездегі ауданды шала көлеңке деп те атауға болады. Яғни, толық көлеңке шала көлеңкенің түрі болып табылады. Кейде көлеңкенің үшінші бөлігін де байқауға болады. Оны антумбра (шала көлеңке) деп атайды. Бұл - бөгет жасайтын дене жарық көзінің центрінде орналасқан сияқты болып көрінетін аудан. Егер жарық жолына бөгет жасайтын денені жарық көзіне жақындатсақ, онда шала көлеңкенің ауданында оның нақты өлшемін көруге болады.

## Уақытқа тәуелді өзгерістер
Бір күн ішінде көлеңкенің ұзындығы және орналасуы өзгеріп отырады. Күн сағаттарында Жерге түсірілген көлеңкенің ұзындығының өзгеру қасиеті алынды, ол Күннің көтерілу бұрышының θ котангенсіне тура пропорционал болады. Соған сәйкес, таң сәріде және күн батар кезде өте ұзын көлеңке алынады, себебі бұл тәулік уақытында θ бұрышы нөлге тең болады.

θ бұрышы 90° тең болған кезең - тал түстік мезгіл. Күн тура төбеде, яғни зенитте болады, көлеңке тура дененің астында пайда болады, тәуліктегі ең қысқа көлеңке осы уақытта алынады.

## Жылдамдықтың таралуы
Егер жарыққа бөгет жасайтын денеден жарық көзіне дейінгі арақашықтық артық болса, онда алынған бейненің өлшемі үлкен болып көрінеді. Қозғалыстағы денелердің де көлеңкесі болады, олардың өлшемдері, сол қозғалған дененің қозғалу ұзындығынан пропорционал түрде жылдам артады. Егер жарық жолына бөгет жасаушы дене мен тікелей жарық көзіне дейінгі арақашықтық аз болса, дененің өлшемі және қозғалыс жылдамдығы артады. Үлкен арақашықтықтан бетке түсірілген көлеңке көлеңкенің шекарасының арасындағы арақашықтық туралы мәлімет бермейді. Бұл көлеңкенің нүктелерінің арасында ешқандай өзара байланыс жоқ екенін көрсетеді, бұл жағдайда жарықтың әсері немесе шағылуы есепке алынбайды.

Санат:Геометриялық оптика
Ингрид Бергман

**Ингрид Бергман** (; 29 тамыз 1915 Стокгольм, Швеция — 29 тамыз 1982 Лондон, Ұлыбритания) — швед және американдық актриса. Американдық кино өнері институтының — AFI нұсқасының тізімі бойынша киноөнердегі 100 жыл ішіндегі 100 ғаламат актерлердің қатарында төртінші орында.«Оскар» және «Давид ди Донателло» премияларының үш дүркін лауреаты, «Алтын глобус» премиясының төрт дүркін лареаты,«Эмми» премиясының екі дүркін лауреаты және «Тони» (1947) премиясының бір лауреаты.

## Дереккөздер

Санат:Үздік актриса үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік қолдаушы актриса үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Грета Гарбо

**Грета Гарбо** (ағыл. Greta Garbo, 18 қыркүйек 1905 — 15 сәуір 1990), туылғаннан **Грета Ловиса Густафссон** (швед. Greta Lovisa Gustafsson) — швед және американдық актриса.1954 жылы  «Оскар» премиясын киноөнерге елеулі үлес қосқаны үшін алды.

## Түскен фильмдері
*1941 —Two-Faced Woman — Карин Борг Блейк
*1939 — Ниночка / Нина Ивановна Якушова (Ниночка)
*1937 — Conquest — Графиня Мария Валевска
*1936 — Camille — Маргарита Готье
*1935 —  Anna Karenina — Анна Каренина
*1934 —The Painted Veil — Кэтрин Фейн
*1933 —  Queen Christina — Королева Кристина
*1932 —As You Desire Me — Зара
*1932 — Grand Hotel — Балерина Грушинская
*1931 — Mata Hari — Мата Хари
*1931 — Сьюзан Ленокс: падение и взлёт / Сьюзан Ленокс
*1931 — Вдохновение / Ивонна Вальбрет
*1930 — Анна Кристи / Анна Кристи
*1930 — Роман / Мадам Рита Каваллини
*1929 — Поцелуй / Ирен Гуарри
*1929 — Единый стандарт / Арден Стюарт Хьюлетт
*1929 — Дикие орхидеи / Лилли Стерлинг
*1928 — Владычица любви / Диана Меррик Фернесс
*1928 — Таинственная дама / Таня Федорова
*1928 — Божественная женщина / Марианна
*1927 — Любовь / Анна Каренина
*1926 — Плоть и дьявол / Фелиция
*1926 — Соблазнительница / Елена
*1926 — Поток / Леонора Морено
*1925 — Безрадостный переулок / Грета Рамфорт
*1924 — Сага о Йесте Берлинге / Элизабет Дона
*1922 — Петер-бродяга / Грета
*1922 — Скарлет Анджел / Экстра
*1921 — Охотники за удачей / Мэд, горничная
*1921 — Как не одеваться / компаньонка
*1920 — Господин и госпожа Стокгольм / Сестра Элдер
Микрогравитация

**Микрогравитация** — еркін құлаған дененің айналасында пайда болатын, тартылыс күшінің әсері болмашы болатын орта. Микрогравитация аз уақытқа ғана созылады. Микрогравитацияда жүйенің салмағы нақты гравитация кезіндегі салмақпен салыстырғанда аз болады.

## Микрогравитацияны жасау
Дене салмақсыздық салдарынан еркін құлағанда дене микрогравитация күйінде болады. Сол себепті ғалымдар тәжірибелер мен зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін микрогравитация алу мақсатында соған сай шарттарды орындайды.

## Құлауға арналған қондырғылар
Ғалымдар микрогравитация жасау үшін лифтіге ұқсатып жасалған биік қондырғыларды қолданады. Мұнда жүкті мұнараның ең биік нүктесінен тастап жібереді және ол жүк еркін құлайды. Мұндай құлауды паркте орналастырылған аттракциондардан еркін құлау мезетінде немесе трамплиннен секіру кезінде сезуге болады.

## Парабола тәрізді траекториямен ұшу
15 секунд салмақсыздық күйіне жету үшін арнайы ұшақтар қолданылады. НАСА-ның VomitComet («Комета Тошноты») атты ұшатын аппараты аса танымал емес, ол ғарышкерлерді салмақсыздық күйінде дайындау мақсатында қолданылады, онда салмақсыздық күйі 25 секундқа созылады. Осы процесс кезінде ұшақ 45 градус бұрышпен парабола сыза отырып, тез жоғары көтеріледі, одан кейін 45 градуспен сығылады.

## Микрогравитацияның ықпалы
# Микрогравитация әсерінен жалын шар тәрізді болады.
# Өсімдіктер басқа бағытта емес, тек жарыққа қарай бағытталып өседі.
# Егер ғарыш кемесіндегі жүкке ешнәрсе кедергі болмаса, онда ол кеменің тығыз бөлігіне қарай үйіледі.
# Микрогравитация адамның бұлшық еттік массасына үнемі қысым жасап, оны жояды.

## Барлаушы тікұшақтар
Барлаушы тікұшақтар орбитадан шықпай бірнеше минут микроортаны қамтамасыз ете отырып, жоғары ұша және төмен түсе алуы мүмкін. Олар суборбиталы және параболалық траекторияны сақтап, жақын жатқан ортаға ұшыру үшін қолданылады.

## Орбиталы ғарыш кемесі
Салмақсыздық күй ұзақ мерзімге созылу үшін өз орбиталарында қала алатын ғарыш кемелері жасалды. Ғарыш кемелері орбитаға ұшырылады және орбиталы кемелер тұрақты жылдамдықпен орын ауыстыра алу және Жер бетінен берілген биіктікке жеткен кезде өз жылдамдықтарын азайта алу мүмкіндігіне ие болу үшін олар Жер шарын айнала қозғалады. Бұл ғарыш кемесіне жердің төңірегіндегі еркін құлауды зерттеуге мүмкіндік береді. Атмосфераның жоғарғы қабатындағы үйкеліс  ғарыш кемесіне және оның экипаждарына жоғары сапалы микрогравитациялық ортада болу жағдайын туғызады.

## Қызықты мағлұмат
Тасу күші Жер немесе Ай сияқты үлкен денелер микрогравитация күйінде болғанда әсерін жалғастыра береді.

Санат:Гравитация