open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Спектрогелиограф

**Спектрогелиограф** — күннің фотографиясын спектрдің айрықша бір ғана сызығын сәйкес монохромат сәулемен түсіретін аспап.

Телескоп объективі Күн кескінін береді, бұл кескіннің алдында оған параллель болып, аспаптың саңылауы тұрады. Жарық К коллиметрдің әлгі саңылауынан призмалардың өтіп, жіктеліп, екінші трубаның түбінде спектр береді. Екінші өте тар саңылаудан бір ғана түсті монохромат сәуле өтіп, фотопластинкаға түседі. Күннің кескіні мен фотопластинка қозғалмай тұрады да, аспап тілдің бағытымен қозғалып отырады. Осылай, 1 – саңылау арқылы Күн бетіннің барлық сәулесі өтеді, ал 2- саңылаудан бір түрлі сәуле өтеді. Сөйтіп, Күн кескіннен тек қана не сутегі не гелий т.т сәулелерімен түсіріп алады. Бұл спектрогелиограмма арқылы Күн бетінде әрт үрлі элемент қалай таралғанын білуге болады.

## Дереккөздер

Санат:Аспаптар
Белгісіз

**Белгісіз** - мәні аяқталуға тиісті шама. Мұны кейде анықталушы, ізделуші шама деп те атайды. Белгісізді мүмкін мәндер аймағының кез келген элементінің белгіленуі деп те қарастыруға болады. Айнымалыларды жазу үшін латын және грек әліпбиінің бас әріптері мен кіші әріптері қолданылады. Мүмкін мәндер аймағы, әдетте, әйтеуір бір сан жиыны болады. 
=Дереккөздер=
Математика әлемі: Жалпы орта білім беретін оқу орындарының(мектеп, гимназия, колледж, лицей) оқушылары мен студенттеріне және математика әуесқойлары мен көпшілік оқырмандарға арналған математикалық пәндік энциклопедия.Нұрқанат Көбенқұлұлы.
Sagat

**<big>Sagat</big>** *(жаналық)* - норвегиялық тідінде шығарылатын газет, фюльке Финнмаркте *(Норвегия)* шығарылады;газеттің ақпараттары көбінесе саам тақырыптарына жазылады.Осы газетті 1978 жылдан бастап Йейр Вульфф басқарып жүр.

Газеттің қалыптасуынаң кейін,бірінші жылдары газеттің ақпараттары солтүстіксаам тілінде жазылған,бірақ 1960 жылдардан бастап көбісі норвегиялық тілінде жазылып жүр.Ал 1970 жылдың ортасында,газеттің екі тілде жазылуы тасталды және барлық ақпарат норвегиялық тілде басып шығарылды.

### Шығару тарихы

1955 жылдың сәуірінде Финмарканың аймақтық өкіметінде саам тілінде газет шығару мақсатымен ұйымдық комитеті қалыптасты.Екі басты аттардан,Ságat және Sádni Doalvo-дан,бірінші ат қойылды.

Бірінші газеттің нөмірі 1956 жылдың желтоқсаныңда Вадсе қаласында шығарылды және бірінші уақыттары газет апта сайын шығарып жүрілді,бірақ жақында газетте қаржы проблемалары пайда болды және маусымның 1957 жылда газет шығаруы тоқтатылды.
1958 жылдың күзінде газетті қайтадан шығару бастады,бірақ енді ай сайын шығарылуы сияқты.1961 жылдан бастап газет 2 айдың ішінде бір рет  шығару басталды.Бірінші екі онжылдық қызметінде,газетте әлденеше рет қаржы проблемалары шыққан,тек 1970 жылдың ортасында қаржы ситуацияларды тұрақтандыруға шықты.1952 жылдан бастап газет А2 форматынан таблоид форматына ауыстырылды.
Ең басында редакцияның базасы Вадсе қаласында болды,бірақ 1981 жылда Лаксэльвке ауысты.
2008 жылдың 1 қазанында Ságat күн сайын шығарылатын газет болды,нөмірлер аптасында 5 рет шығады,сейсенбіден сенбіге дейін.

Санат:Газеттер
Биссектор

Биссектор(латынша > - > және > - >), екіжақты бұрыштың - екіжақты бұрышты тең екі бөлікке бөлетін жарты жазықтық. Биссктордың шекарасы - екі жақты бұрыштың қыры болады. Биссектор екі жақты бұрыштың сызықтық бұрышының биссектрисасы екіжақты бұрыштың биссекторында жатады.

=Дереккөздер=
Математика әлемі: Жалпы орта білім беретін оқу орындарының(мектеп, гимназия, колледж, лицей) оқушылары мен студенттеріне және математика әуесқойлары мен көпшілік оқырмандарға арналған математикалық пәндік энциклопедия.Нұрқанат Көбенқұлұлы.
Миранда Керр

**Миранда Мэй Керр**  (ағылш.Miranda мамыр Kerr,туғ.20 сәуірде 1983,Сидней) — австралиялық супермодель,Victoria's Secret-тің періштелерінің бірі болып саналады.

## Өмірбаяны
Миранда Мэй Керр Сиднейде туды, бірақ  Ганнеда қаласында өсті (Жаңа Оңтүстік Уэльс).Ода француз,филиппин,шотландық пен ағылшан тамырлары бар.Миранда Victoria’s Secret-те бірінші австралиялық әйел болып, Portmans   компанияның тұлғасы болды.Керр сәнді индустрияда 1990 жылдардан әйгілі болып кетті (Australian nation-wide model search-тегі жеңістен кейін).Миранданың карьерасы Эрик Себан-Мейер фотографымен  Ober Jeans Paris-ке арналған 2004 ж жасалынған жарнамалау науқаныдан басталды.

Данқтылықты Миранда Керр Billabong компаниясымен ынтымақтастықтан кейін алды. Содан  ол азиялық пен австралиялық базарында жұмыс істеп, кейін Нью-Йоркқа шақырылды. 2004 жылы *Next* компаниясына шартқа қол қойды.Сол уақыттан бастап,ол бірнеше *«Baby Phat», «Levi’s», «Betsey Johnson», «Rock and Republic», «Blumarine Swimwear», «L.A.M.B.», «Voodoo Dolls», «Neiman Marcus», «Roberto Cavalli», «Maybelline»* сияқты  әйгілі брендтермен жұмыс істеуге бастады.
Бірақ ең үлкен табыс оған Victoria's Secret компаниясымен шартқа қол қойғаннан кейін келді
Оның суреттері бірнеше *«Harper’s Bazaar Australia», «Sunday», «Rolling Stone Australia magazine», «Elle Mexico magazine», «GQ Germany magazine», «Instyle», «Vogue Espana», «Vogue Italia», «Elle Korea», «Numero», «Glamour», «Vogue Australia», «Elle UK», «Harper’s Bazaar UK», «Vogue Turkey», «Vogue Indonesia»* сияқты журналдарда шықты.
Ол сондай-ақ *«Balenciaga», «Prada», «John Galliano», «Lanvin», «Loewe», «Chanel», «Viktor&Rolf», «Cristian Dior», «Stella McCartney», «Miu Miu»* сияқты дизайнерлермен жұмыс істеді.Миранда Керр *«Pirelli Calendar 2010»* күнтізбесіне және *«XOXO Spring/Summer 2009 collection»* каталогына түскен.
Ал 2009 ж қазаныңда Миранда өзінің Kora Organics деген органикалық косметикасын шығарды.

2013 жылдан бастап, Миранда *«Victoria's Secret»* періштесі болып саналмайды.

Санат:Модельдер
Әндіжан облысы

**Әндіжан облысы** () — Ферғана аңғары өңіріндегі, елдіңшығыс бөлігінде орналасқан Өзбекстан облысы. Әкімшілік орталығы – Андижан қаласы. Облыстың басқа үлкен қалалары – Асака, Ханабад, Карасу. Облыстаң халық саны 2 672 330 (2011 жыл бойынша)-бұл ел ішінде төртінші көрсеткіш.

Қырғызстанмен, Ферғана облысымен және Наманган облыстарымен шектеседі.Облыстаң жер аумағы – 4 240 км².

## Әкімшілік бөлінуі

Облыстың әкімшілік ауданы — Әндіжан қаласы, облыстың ең үлкен қаласы болып табылады (400 мыңдай адам).
Облыста 12 қала, 5 қала тектес ауыл және 95 ауыл бар.

## Экономикасы
Облыс экономикасының шикізат өндірудегі басты салалары – мұнай және табиғи газ, әктас және озокерит өндіру.Қолайлы жылы климаттың арқасында бұнда мақта, жібек, қарбыз-қауын сияқты жеміс-дәндер өсіріледі.

## Дереккөздер
1. Андижанская область – Географическое положение, территория, климат.  
2. – Информационный портал Андижанского областного хокимията 

Санат:Әндіжан облысы
Санат:Өзбекстан облыстары
Викторовка (Ақмола облысы)

**Викторовка** — Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл, Викторов ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Зеренді ауылынан оңтүстікке қарай 16 км-дей жерде, Айдабол көлінің батыс жағалауында орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Зеренді ауданы елді мекендері
Лемон қызғалдағы

Биіктігі 20 – 50 см, пиязшығы жұмыртқа тәрізді, жуандығы 1,5 – 4 см, өте қатты терілі, қара қоңыр, жер бетіне дейін, соө,зылған, ішкі жағы қалың (кейде шамалы бұйра) түкті қабықты.

Сабақтың жербеті бөлігі жерасты бөлігіне тең немесе ұзындау, гүл сидамымен бірге жалаңаш,; жапырақ саны төртеу, қайырылған немесе шамалы бүгілген, алшақ орналасқан, көкшіл сұр, жалаңаш, жиегі бұйра, тегіс, әдетте гүлге жетпейді, төменгі таспа тәрізді немесе сызықты таспа , ені 1,5 – 2,5 см.

Гүлі біреу; сүл серігі сары, қызғылт сары немесе қызғылт, әдетте тек ішкі жағының төменгі бөлігі ғана қоңыр күлгін немесе қара күлгін дақты, ұзындығы 2,5 – 7 см, ұшы бірден сүйірілген қысқа сирек түктенген, сыртқылары кері жұмыртқа тәрізді немесе ұзынша ромб тәрізді, ішкілері кері үшбұрышты таспа тәрізді немесе кері үшбұрыш жұмыртқа тәрізді; аталықтары гүл серігенен 3 есе қысқа, жішелері жалаңаш, сары немесе жоғарғы жағы қалың күлін, тозаңдқтары сары, жіпшелерімен тең; түйінінің аналық ауызы орнықты; қорапшаның қалыңдығы 1 – 1,5 см, ұзындығы 2,5 – 3 см.
Сәуір айында гүлдейді.

## Қазақстанда таралуы

Құмда немесе түрлі түсті тау жыныстардың жиынтығы бар жерлерде өседі. Қызылқұм мен Түркістан флористикалық аймақтарында кездеседі.
Қазақстанның « Қызыл кітабына» енген.

## Дереккөздер
Қазақстан қызғалдақтары
Санат:Қызғалдақтар
Санат:Лалагүлдер
Мицелилі микроскоптық саңырауқұлақтар

Микробиологияда зерттеу объектісі ретінде қолданылатын мицелилі микроскоптық саңырауқұлақтар негізінен үш қласқа жатады: *Lygomycetes, Acsomycetes*  және *Deuteromycetes*. Олардың клеткалары ұзынша пішінді, бұтақталған жіпшелер- мицелиден тұрады. Вегетативтік мицелилерінің диаметрі 5- тен 30 мкм-ге дейін барады. Гифтері жәй көзге көріне береді, мицелилері көп клеткалы.
Кейбір микроскоптық саңырауқұлақтар өте күшті тарамдалған гифтерден, яғни склероцилардан тұрады. Бұл қолайсыз жағдайға тым төзімді, тыныштық жағдайдағы орган. Мицелилі саңырауқұлақтар қозғалмайды. Оларға *Penicillium* және *Aspergillus* түрлері жатады.
Мицелилі саңырауқұлақтар вегетативті, жыныссыз және жынысты жолдармен көбейеді. Мысалы, *Lygomycetes* жыныссыз жолмен спорангиларда түзілетін эндоспоралар арқылы көбею процесін жүзеге асырады. Спорангилар жеміс денелерінің бос ұшында орналасады. Бұған *Mucor* саңырауқұлақтары мысал ьола алады. Осы саңырауқұлақ жынысты жолмен көбейгенде бір мицелидің гифтері арасында көп ядролы клеткалар, яғни гаметангийлер түзіледі.
Олар өзара қосылып зигота апйда болады. Тыныштық кезеңі біткен соң зиготадан спорангий өсіп шығады. Актиномицеттер жыныстық жолмен көбейгенде олардың қапшықтарында аксоспоралар түзіледі. 
thumb|Гифтер 
Микроскоптық саңырауқұлақтарды басқа эукариоттар сияқты клетка қабырғасы айқын көрінеді. Оның ішінде цитоплазма орналасқан.  Ядросында ядрошықтар болады, ол саңылауы бар жарғақшамен қоршалған. Барлық саңырауқұлақтарда митохондрий бар. Ал жарғақша құрылымында эндоплазматикалық тор, Гольджи аппараты және лизосома болады. Клеткада вакуоль айқын көрінеді. Ол ересек клеткада көбірек кездеседі.
Микроскоптық саңырауқұлақтардағы негізгі қоректік заттардың қоры- волютин, липидтер және гликоген. Оларды цитоплазмадан да және вакуольден де кездестіруге болады.
Жіті нефрит

Жіті нефрит *(Nephrinis acuta)*. Бұл ауру – малдың бүйрек түйнегі қан тамырларының тез өтетін қабыну процесі және онан әрі бүкіл организмнің жіңішке қан тамырлары қабынады.
### Аурудың себептері
Ауру мал организміндегі жұқпалы улунадан болған өзгерістердің салдары болып табылуы мүмкін, бүл өзгерістер жіті келген жұқпалы аурулардан, стрептококк тудыратын қабыну процестерінен, сонымен бірге асқазан жүйесінен тыс жолмен бөгде белокты организмге енгізуден пайда болады.
### Белгілері
Ауру кенет білінеді. Ауру мал әлсіреп, көп қозғала бермейді, бүкірейіп тұрады. Көзге түсетін жердегі кілегей қабықтары және терісі бозарып кетеді. Жақ сүйектің аралығы, әуке тұсы, құрсағы, жыныс мүшесінің сырты ісіне бастайды. Тәбеті нашарлайды. Қарынның ішкі қабығының қабыну белгілері (гастрит) білінеді. Күйіс қайыратын малдың қан қысымы нашарлайды, алдыңғы қарындар әлсірейді, тіпті тоқ және аш ішектер қабынады. Жүректің соғуын тыңдағанда қолқаның екінші қатардағы сазы естіліп тұрады. Тамыр қатты соғады. Күре тамырлардың қысымы арта түседі. Малдың ентігетіні, өкпесінің сырылдайтыны байқалады. Несепті жиі шығарады. Несептің түсі қызғылттанып немесе күңгірттеніп тұрады, ол біршама қоюланады, аз-аздап қана шығады. Несептен белок, лейкоциттердің, әритроциттердің, эпителийдің және цилиндрлердің қоспасы табылады. Несеп тұнбасының барлық клеткалары несептің қышқыл реакциясы кезінде айқын білініп тұрады. Азоттық заттардың қанда бөгелуі арта түскен кезде малдың тәбеті нашарлайды немесе мүлде болмайды, терісі дуылдап қышиды, құсады, ентігеді, ұйқысы келе береді, дірілдейді. Мал аурудан айыға бастағанда оның жалпы күйі жақсарады, ісігі қайтады, жүрек қызметі қалыпты күйге келеді, несеп молайып, сұйыла түседі.
### Аурудың барысы
Дер кезінде емделмеген мал өліп қалады, немесе ауру созылмалы күйге айналады.
Емі. Малға бірнеше апта бойына тыныштық жағдай жасалады. Күн сайын терісін сылап-сипайды. Рационға тез қорытылатын, белоктары мен натрийі мүлде аз азықтар енгізіледі. Шөп қоректілерге әртүрлі өсімдіктің жақсы пішені, тамыржемісті өсімдіктер, кебек ботқасы беріледі; ет қоректілерге – сүт өнімдері беріледі. А, Е, Д витаминдері қажет. Ісік қайтпай қойған және жүрек дұрыс қызмет етпеген жағдайда қан алынады; ірі малдан 3 литрге дейін, ұсақ малдан – 50-200 мл қан алынады. Мұнан кейін глюкозаның 25 проценттік ерітіндісі және строфант венаға енгізіледі. Ісік ұзақ уақыт бойына қайтпаса, несеп айдайтын заттарды қолдану ұсынылады: калий ацетаты (сірке суы) сиырға 25-60 г, қой- ешкіге 5- 10 г, жылқыға – 20-50 г, итке- 0,5-1 г; калий нитраты сиырға 8- 15г, ұсақ мал ман шошқаға -1-3 г, жылқыға -6-10 г, итке – 0,2- 0,5 г; дикарб – жылқыға -1,5-2 г, итке – 0,1- 0,2 г, мысыққа – 0,04 – 0,06 г; меркузал – сиырға – 3 – 8 мл, жылқыға – 3 – 10 мл, итке – 0,5 – 2 мл, түлкіге – 0,2 – 0,5 мл. Толокнянка жапырағынан, петрушкадан, қайың бүршігінен, дала қырықбуыны шөбінен әзірленген қайнатпаны беру тиімді.
Сиыр лейкозы

**Сиырдың лейкозы** *(Leucosis bovum, лейкоз крупного рогатого скота)* -қатерлі ісік шалу негізінде жетілмеген қан түзу және лимфоидты торшалардың шамадан тыс көбейіп, әртүрлі ағзаларды жайлап алуы және ісікті ұлпалардың пайда болуымен ерекшеленетін жұқпалы ауру.
Ең алғаш лейкозды неміс патоморфологы Р.Вихров 1845 ж 55 жастағы әйел мәйітін сойып зерттегенде анықтаған. Ол талақтың үлкейгенін және жүрек пен қан тамырларда іріңге ұқсас массаның жиналғанын көрген. Микроскоппен қарағанда масса лейкоциттен тұрған.
Қоздырушысы ¬– *Bovine leucosis oncovirus Retroviridae* туыстастығының *Oncarnoviridae* туыстық тармағына жатады. Құрамында РНҚ бар, көбейгенде
ДНҚ көшірмесі бар провирус түзеді. Провирус иесінің торшасындағы хромосоммен бірігіп, торшаның негізгі қалпын өзгертіп трансформацияға
ұшыратады. Сиыр лейкозының вирусы (СЛВ) онковирустардың С типіне жатады. СЛВ сыртқы ортада төзімсіз. Жоғары температураға сезімтал. Дезинфекциялау үшін күйдіргіш натрий, формальдегид және тағы басқа дезинфектанттар әдеттегі концентрациясында пайдаланылады. СЛВ сиырмен қатар буйвол, қой мен ешкі бейім
Лейкозбен сиыр малының барлық тұқымының қай жастағысы болмасын ауырады. Әйтседе ауру 4-8 жас аралығында жиі байқалады.
Лейкоздың қоздырушысының бастауы- ауырған жануарлар. Ауруға шалдыққан сиыр ауру белгісі біліне бастаған мезеттен бастап вирусты сүт пен уыз арқылы бөліп шығарады. СЛВ табиғи жолмен жұққанда сиырлардың сүті мен уызындағы торшаларда орын тебеді, ал сілекей, танаудан аққан сора, несеп пен шәуеттен вирусты бөліп алу мүмкіндігі дәлелденген жоқ.
Нидерландтық бейне және дыбыс институты

**Нидерландтық бейне және дыбыс институты** () голландиялық Хилверсюм қаласында 1997 жылы негізделген БАҚ мұрағаты және мұражайы болып табылады. Институтта Еуропадағы ең ірі дыбыс-бейне жинақтамаларының бірі сақталуда.

## Ғимарат

Жаңа ғимаратта ұлттық дыбыс- және бейнематериалдарының мұрағаты және телерадио хабар тарату мұражайы орналасқан. Ғимарат ішіннен үш аймаққа бөлінген: жер астындағы бес қабатта мұрағат, әкімшілік бөлмелер және көпшілікке ашық көрме аймағы орналасқан. Мұражайлық экспозицияның арасында басты орнын *«Media Experience»* алып жатыр - 15 тақырыптық павильондар орналасқан 52 x 28 х 12 метр көлемді сұр зал. Экскурсия кезінде келушілер телебағдарламалардың жасалу процессімен таныса алады. 

Ғимараттың ортасында жер үстінгі және жер астынғы 5 қабатты біріктіретін атриум орналасқан. 

Жаңа құрылыстың басты айқын сипаты, суретші Япа Другстеннің жобасы бойынша жасалған - оның қасбеті болып табылады. Ол голландық телевизияның тарихы көрсетілген бірнеше жүздеген фотосуретті таңдап, оларды цифрлы өңдеуге ұшыраған және суреттерді жазықтық бағытта «жаққан», кейін оларды институт ғимараттының сыртқы дуалдарындағы терезелерге құрғақ бояулармен түсірген. Жақыннан қарағанда жеке суреттердің бейнесін көруге болады, ал алыстан бөлек пиксельдерге бөлінген алып экранға ұқсайды. 

## Сыртқы сілтемелер

*Нидерландтық бейне және дыбыс институтының ресми сайты

Санат:Нидерландылар
Иммунотерапия

**Иммунотерапия** – науқастың иммундық жүйенсін барынша жұмылдыруға бағытталған ем түрі. Оның мақсаты ағзадағы лейкозды агентке иммунологиялық тұрақтылықты жойып, лейкоз тіндерінің өсуін бақылайтын және басатын иммунологиялық жауапты белсендіру. 

Иммунотерапияның ең тиімді әдістері:
* жедел лейкоздың фенотиптеріне сәйкес моноклонды антиденелерді (МА) қолдану. МА екі жолмен пайдаланылады – науқастың сүйек миын не қанын in vitro моноклонды антиденелермен өңдеп, науқастың ағзасына МА енгізеді;
* интерферонды (рекомбинантты адамның α2-интерфероны немесе реаферон) қолдану.

Реаферонның пролиферацияға және вирустарға қарсы әсері бар, бластарға қатысты Т-лимфоцит-киллерлердің белсенділігін күшейтеді. Оны 50 000000 ӘБ/тәу мөлшерде апта бойында тағайындалады.

## Дереккөздер

Санат:Иммунотерапия
Санат:Иммунитет
Санат:Неврологиядағы емдеу әдістері
Санат:Қатерлі ісіктерді емдеу
Санат:Иммунды жүйе
Колповский қызғалдағы

Биіктігі 15 – 35 см, пиязшығы жұмыртқа тәрізді, жуандығы 1,5 – 2 см, қара қоңыр, терілі, ішкі жағынан ұшы жатаған қалың түкті қабықты.
Сабағы жалаңаш; жапырақ саны – 3 – 5, шамалы алшақ орналасқан , кірпікшелі, әдетте гүлден биік, төменгі таспа тәрізді, ені 1 – 3 см. 
Гүлі біреу; гүл шанағында бүтілген, гүл серігі сары, ұзындығы 2,5 – 6 см, сүйір, сыртқыларының жотасы көбіне күлгін реңді, кері сопақша, ішкілері кері сопақша тәрізді; аталықтары гүл серігінен  2 – 3 есе қысқа, тозаңдықтары сары, жіпшелерімен тең; түйіні аталықтардан шамалы қысқа, аналық ауызы орнықты дерлік.
Сәуір мамыр айларында гүлдейді.

## Қазақстанда таралуы

Далалы жерлерде және сары топырақты тау етегінде өседі. Жоңғар Алатауы, Іле, Күнгей Алатауы, Шу-Іле таулыры, Қырғыз жотасының солтүстік аласа таулары мен етегін бойлай, одан әрі Қаратаудың шығыс тау етегіне дейін кездеседі. Кейде Островский қызғалдағымен бірге кездеседі, онымен оңый будандастырып, ерекше түс формаларын береді, мысалы оны Қордай асуы ауданынан көруге болады.

## Дереккөздер
Қазақстан қызғалдақтары
Санат:Қызғалдақтар
Санат:Лалагүлдер
Лакросс

**Лакросс** ( - сырғытпа таяқ, клюшка) — топтық спорттық жарыс. Қарсыластар бір бірінің қақпасына снарядтарды қолданып резеңке допты алулары тиіс. 

нобай|оңға|Университеттер арасындағы лакросс бойынша матч

## Пайда болу тарихы
Ойынды америкалық үндістер ойлап тапқан болатын. Басында ол әскери дайындық және басқа тайпалармен туындаған жанжалдарды шешу құралы ретінде пайдаланған. Археологиялық зерттеулегре сәйкес, лакросс баламасы қазіргі Канада территориясында он бесінші ғасырдан бастап белгілі екен. Командалар құрамы ол кезде жүздеген адамнан тұрып, ойын алаңы бірнеше километрге дейін жеткен. 

нобай|солға|Winnipeg Shamrocks командасы, 1904 жылғы жеңіскерлер

Санат:Лакросс
Санат:Командалық спорт түрлері
Гаршино (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Гаршино** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Чистополь ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2013 жылға дейін қысқарған "Гаршин ауылдық округі" орталығы болған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 73 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 598 адам (313 ер адам және 285 әйел адам) болса, 2009 жылы 428 адамды (225 ер адам және 203 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Сүйкімді өтірікшілер

right|200px|«Сүйкімді өтірікшілер» драмасының логотипі
**Сүйкімді өтірікшілер** () — Сара Шепард (Sara Shepard) романдарынаң қалыптасқан америкалық жастар телехикая.

Телехикаяның премьерасы ABC Family каналында 2010 жылдың 8 маусымында өтті. Басында 10 эпизод шығару жоспарланған, бірақ кейін 28 маусымда үлкен рейтингке еге болғанының себебінен бірінші маусымды жалғастырып және тағы да 12 серияға тапсырыс берілді. 

2012 жылының 4 қазанында  осы шоуды ABC Family төртінші маусымға дейін созды, ал 26 наурызда 2013 ж. бесінші маусымды бастады. Және сондай-ақ осы телехикаяға Рейвенсвуд атындағы спин-офф тапсырылды.Бесінші сезонның бірінші сериясы маусымның 10 2014 жылында шығады.

## Телехикаяның сюжеті
4 қыз Элисон жоғалып кеткеннен кейін бірге кездеседі. Ол жайдан-жай дулы сауық кеш уақытында жоғалып кеткен жоқ. Кейін Элисонды өлгенің табады,ал достары бір "Э" әрібімен жазылатын хабарламалар алып жүре бастады. Қыздар осы әріпте кім жасырылып жатқанын табу үшін барлық күштерін қосып жатқанынан танғалдыратын ештеңе жоқ. Бірақ бұл өте онай емес екен, себебі Э өз хабарламаларында барлық қыздар бір-бірі туралы білмейтін фактілерде жазды. Қыздар жаңа құпияларды білгісі қатты келген жоқ,бірақ алайда хабарламалар келіп тұра берді, ал кейін олар бірінші емес құрбандар екенін біліп алады.

Санат:АҚШ телесериалдары
Санат:2010 жылы шыққан АҚШ телесериалдары‎
Аштық ойындары (трилогия)

**Аштық ойындары** () — Сьюзен Коллинз жазушының трилогиясы. Осы трилогияға мынадай романдар кіреді: «Аш ойындар» 2008 жыл, «И вспыхнет пламя» 2009 жыл және «Сойка-пересмешница» 2010 жыл. Кішкентай уақыттың ішінде осы кітап бестселлер болып кетті, бірінші екі роман екі жылдай АҚШ территориясында тез сатылатын кітаптар болып саналды. Lionsgate компаниясы осы трилогияның барлық бөліктерің сатып алды,бірінші роман бойынша өткен дүниежүзілік премьера 12 наурызда 2012 жылда өтті, екінші роман бойынша - 11 қарашада  2013 жылда, ал қалған романдарына 2014 жылдың қарашасына жоспарлады.

Санат:Романдар
Тақты

**Тақты** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Салқынкөл ауылдық округі  құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 81 км жерде, Аққанбұрлық өзенінің сол жағасында орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 221 адам (115 ер адам және 106 әйел адам) болса, 2009 жылы 128 адамды (64 ер адам және 64 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Орел и Решка (телебағдарлама)

**«Орёл & Ре́шка»** — саяхаттар туралы украиналық танымдық телебағдарлама. Тұсау көрсетілімі мен алғашқы трансляциялар Украинаның "Интер" телеарнасында жүрді. Ақырында қайталама көрсетілімдер "К1" (Украина), "Пятница!" (Ресей), "Жетінші арна" (Қазақстан) және "TTV" (Польша) телеарналарында жүргізілді.

## Бағдарлама туралы
Әр апта сайын бағдарламаның екі жүргізушілері әлемнің кез келген қалаларына сапар шегеді. Бағдарламаның ережелері бойынша, жүргізушілердің біреуі демалыстарын 100 долларға өткізіп, екіншісі банк картасында бар таусылмайтын қаражатқа ие болады. Банк картасы кімге түсетінін анықтау үшін, жүргізушілер сапар алдында тиын лақтырады.

Бұл бағдарламада басқа саяхат туралы бағдарламалар сияқты қаланың назар аударарлық орындары,қонақүйлер, мейрамханалар мен ойын-сауық орындары туралы айтылады.

Екінші маусымнан бастап жүргізушілер әр қалада ішіне $100 салынған бөтелкені тығып қояды, ал тауып алған адамдарды бұны фото немесе видеоға түсіріп, жіберуін өтінеді. Бұндай "дәстүрдің" басты себебі – жаңа шарап өңдіретін демеушінің (спонсор) пайда болуында.

Тек екі шығарылымда жүргізушілер бағдарлама соңында кездеспеді — Тбилисиде (15 шығарылым), Душанбеде (95 шығарылым) және Квинсленде (241 шығарылым).

### Орел и Решка

### Орел и Решка. Шопинг

## Шығарылымдар тізімі

### Орёл и Решка. Неизданное

### Емес шығарылған шығарылымдары

### Арнайы шығарылымдары

### Орёл и решка. Ресей

## Орёл и решка.Шопинг

### Орёл и Решка. Шопинг. Неизданное

## Аумақтық шығарылымдар
7 маусым «Назад в СССР» украиндық «Интер» және ресейлік «Пятница» телеарналарында әр түрлі нұсқаларда қөрсетілген: біріншісінде барлық қаражат гривнде саналды, ал екіншісінде рублде.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Орел и решка КиноПоиск дерекқорында
*Орел и Решка YouTube арнасы
* Instagram-да
* Facebook-те
Литвиновка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Литвиновка** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Тахтаброд ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 83 км-дей жерде. Теңіз деңгейінен 263 метр биіктікте орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 324 адам (150 ер адам және 174 әйел адам) болса, 2009 жылы 294 адамды (141 ер адам және 153 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Жалтыр (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Жалтыр** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Городец ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан солтүстік-батысқа қарай 15 км-дей жерде, Жалтыр көлінің оңтүстік-батыс жағында 3 км-дей жерде орналасқан. 

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 421 адам (216 ер адам және 205 әйел адам) болса, 2009 жылы 294 адамды (152 ер адам және 142 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Крещенка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Крещенка** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы ауыл, Юбилейный ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 54 км-дей қашықтықта, Есіл өзенінің сол жағалауында орналасқан.

## Тарихы
1898 жылы Чернигов және Полтава губерниясынан келген қоныс аударшылармен құрылған. 1930 жылы "Новый труд" колхозы құрылған. 1960 жылы "Юбилейный" совхозының орталығы болған, 1996 жылы совхоз негізінде "Юбилейный" ұжымдық кәсіпорыны құрылды.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 720 адам (352 ер адам және 368 әйел адам) болса, 2009 жылы 501 адамды (246 ер адам және 255 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Бағанаты

**Бағанаты** — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Городец ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 19 км-дей жерде, Сергеев бөгенінің сол жағалауында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 282 адам (134 ер адам және 148 әйел адам) болса, 2009 жылы 93 адамды (49 ер адам және 44 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Қараағаш (Тайынша ауданы)

**Қараағаш** — Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданындағы ауыл, Абай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Тайынша қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 979 адам (482 ер адам және 493 әйел адам) болса, 2009 жылы 780 адамды (402 ер адам және 378 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Тайынша ауданы елді мекендері
Бұхара облысы

**Бұхара облысы** () — Өзбекстанның оңтүстік-батыс бөлігіндегі орналасқан облыс.Әкімшілік орталығы және ең үлкен қала — Бұқара қаласы. Облыстың басқа үлкен қалалары – Ғиждуван, Қаған, Галаасия. Облыстаң халық саны – 1 683 800 (2011 жыл бойынша) – бұл ел ішінде тоғызыншы көрсеткіш.

Түрікменстанмен, Науаи және Қашқадария облыстарымен, және Қарақалпақстан автономиялық республикасымен шектеседі.Облыстаң жер аумағы – 39 400 км².

Облыстың көп бөлігін құмды дала (шөл) алып жатыр.Климаты шөлді, шұғыл континетті.Негізгі өзендері – Заравшан және Әмудария.

## Әкімшілік бөлінуі

Облыстың әкімшілік ауданы — Бұхара қаласы, облыстың ең үлкен қаласы болып табылады (264 мыңдай адам).
Облыста 10 қала, 3 қала тектес ауыл және 107 ауыл бар.

## Экономикасы
Облыс экономикасының шикізат өндірудегі басты салалары — мұнай және табиғи газ, әктас, озокерит, бентонитом және графит өндіру.

## Дереккөздер
1. Бухарская область - Географическое положение, территория, климат 

Санат:Бұхара облысы

Санат:Өзбекстан облыстары
Александр Михайлович Герасимов

thumb|right|200px|
**Александр Михайлович Герасимов** (12.08.1881, қазіргі Мичуринск - 23.07.1963, Мәскеу) – совет суретшісі, КСРО халық суретшісі (1943), КСРО Көркем сурет академиясының академигі (1947), өнертану ғылымдарының докторы.

## Биография
*1950 жылдан КОКП мүшесі. Москваның мүсін, сәулет және кескіндеу өнері училищесінде оқыған (1903-1915) Алғашқы еңбектерінде А.М.Герасимов орыс табиғатына назар аударды.
*(1929-1930) жылдары ерлік пафосқа толы «В.И.Ленин мінбеде» (В.И.Лениннің Орталық музейі, Москва) атты портрет-картина жасады. А.М.Герасимов шығармаларының ішінде үкімет пен партия басшыларының («И.В.Сталин ВКП (б) XVI съезінде», 1933, Загорск, КСРО мәдениет министрлігінің көркемсурет шығармаларының архивы; «И.В.Сталин мен К.Е.Ворошилов Кремльде», 1938, Третьяков галереясы), совет мәдениеті қайраткерлерінің (О.В.Лепешинскаяның, 1939; советтік төрт қарт суретшінің, 1944), Ұлы отан соғысы батырларының портреттері (И.и.Фисановичтің, 1942) негізгі орын алады. Ол – табиғат суреттері мен иллюстрация, натюрморттардың ида авторы А.М.Герасимов Совет Суретшілер Одағы ұымдастыру комитетінің председателі (1939-1954), КСРО Көркемсурет академиясының президенті (1947-1957) болған. 

## Марапаттары
КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1941, 1943, 1945). Ленин орденімен және басқа 2 орденмен марапатталған. 

## Дереккөздер

Санат:1881 жылы туғандар
Санат:31 шілдеде туғандар
Санат:Мичуринскде туғандар
Санат:23 шілдеде қайтыс болғандар
Санат:1963 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері
Санат:КСРО халық суретшілері
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар
Санат:КСРО суретшілері
Санат:Ресей суретшілері
Санат:КСРО соцреалист-суретшілері
Санат:Ресей соцреалист-суретшілері
Санат:КСРО суретші-монументалистері
Санат:Революциялық Ресей суретшілері академиясы
Санат:КСРО Суретшілері академиясының академиктері
Санат:КСРО суретшілер одағы мүшелері
Санат:КОКП мүшелері
Санат:Ресей суретші-жанристері
Санат:Өнертану докторлары
Санат:Новодевичье зиратында жерленгендер
Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары
Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары
Санат:РКФСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары
Санат:РКФСР-дің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері
Геофизикалық обсерватория

**Геофизикалық обсерватория** – геофизикалық мәселелерді зерттейтін ғылми-зерттеу мекемесі. Алғашқы геофизикалық обсерваториялар 1836 жылы Екатеринбургте (Свердловскіде) және 1837 жылы Тбилисиде тау-кен өндірісінің өскелең қажеттілігін қанағаттандыру үшін магнитті метеорологиялық обсерваториялар ретінде ұйымдастырылды. 1849 жылы Петербургте геофизикалық бас обсерватория ұйымдастырылды. Совет өкіметі тұсында Киев, Минск, Одесса, Куйбышев, Ташкент, Алматы қалаларында геофизикалық обсерваториялар ашылды. 1940 жылы халық шаруашылығының өскелең талабына сай, жер магнетизмінің жұмыстарына басшылық ету ісі жаңадан құрылған Жер магнетизмі институтына (қазір КСРО Ғылым академиясының Жер магнетизмі, ионосфера және радиотолқындардың таралуы ғылыми-зерттеу институты) жүктелді. Гидрометереологиялық қызметтің Бас басқармасының қарамағындағы Геофизикалық обсерваториялар қайтадан гидрометереолгиялық обсерваториялар болып құрылды.
	

## Дереккөздер
Қазақ Энциклопедиясы
Георге Георгиу-Деж

**Георге Георгиу-Деж** (Gheorghiu-Dej) (8.11.1901-19.3.1965) – румын жұмысшы қозғалысының, РХР-дің мемлекеттік және саяси қайраткері. Жұмысшы отбасында туған. Революциялық қозғалысқа жастайынан белсене қатысты. 1930 жылдан РКП-нің (Румыния Компартиясы) мүшесі, 1932 ж. теміржолшылар кәсіподақтары бас советінің мүшесі әрә осы кәсіподақтар ОК секретары. 1933 ж. Теміржолшылар мен мұнайшылар ереуілін ұйымдастырғаны және оның жетекшісі болғаны үшін 12 жыл айдауға кесілді. 1935 ж. Георгиу-Деж РКП ОК мүшелігіне сырттай сайланды. 1944 ж. Августа тұтқыннан қашып шықты. Ел азат етілгеннен кейін 1944-48 жж. қатынас жолдар, өнеркәсіп және сауда министрі болды. 1945 жылдан РКП ОК Бас секретары, ал 1948-54 жж. румыния жұмысшы партиясы (РЖП) ОК секретары, 1948-52 жж. Министрлер Советі председателінің 1-орынбасары, 1952-55 жж. министрлер советінің председателі, 1955 жылдан РЖП ОК Бірінші секретары және РХР Мемлекеттік советінің председателі (1961 жылдан). Георгиу-Деж екі рет Социолистік Еңбек Ері (1951, 1961) атағын алған.

## Дереккөздер

Санат:Румыния саясаткерлері
Симоновка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Симоновка** — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Чистополь ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 61 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 376 адам (190 ер адам және 186 әйел адам) болса, 2009 жылы 93 адамды (45 ер адам және 48 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Жалтыр (Ақмола облысы)

**Жалтыр** — Ақмола облысы Астрахан ауданындағы ауыл, Жалтыр ауылдық округі орталығы. Ауыл 1939 жылы Астана—Қараталды темір жолының құрылысына байланысты құрылған. Темір жол стансасы — Жалтыр. Шығысқа қарай 12 км жерде Ақбейіт алтын кен орны орналасқан.
Ауыл арқылы Алматы-Екатеринбург халықаралық автомобиль жолы өтеді

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Астраханка кентінен солтүстікке қарай 12 км қашықтықта, Аққанбұрлық өзенінің бойында орналасқан.
ӘАОЖ коды — 113640100

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Астрахан ауданы елді мекендері
Георгина

Георгина, георгин, далия (Нарғызгүл, Dahlia) – күрделі гүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Сабағының биіктігі 35 – 200 см., іші қуыс. Жапырағы тілімденіп, қарама-қарсы орналасқан. Гүл шоғыры – түтікше және тілше немесе тек тілше гүлдерден құралған, түсі алуан түрлі. Оңтүстік және орталық Америкаға тараған 15-ке жуық жабайы түрі белгілі. Қолдан өсірілген 8000-нан астам сорты бар. Бақта өсірілетін Георгинаны күлтесіз, жартылай күлтелі және күлтелі деп үш топқа бөледі. Георгинаны жеке не топтастырып отырғызады және оны ұластыру үшін де пайдаланылады. Оны қаламшадан, тұқымынан және түйнектерін бөлу арқылы көбейтеді. Мұны тыңайтқыш шашалған, қолдан жарық берілетін жерге отырғызады. Ірі гүл шоғырын алу үшін бір түпте үш сабақтан артық қалдыруға болмайды. Гүл егілген жерді қандыра суарады. Топырағын жиі-жиі қопсытады, арам шөбін дер кезінде құртады. Қыста сақтау үшін күзгі бозқыраудан соң түйнегін қазып алады. Кептірген түйнекті құрғақ, қараңғы қоймаға (температурасы 4 – 50 С) сақтайды. 

## Дереккөздер
Қазақ Энциклопедиясы

Санат:Күрделігүлділер
Интегралдау әдістері

Интегралдау дегеніміз – негізгі анализ теоремасына сәйкес кері дифференциалдау операциясы . Интегралдауды басқаша тілмен берілген туындысы бойынша функцияның өзін табу деп те атауға болады . Интеграл негізінен қисық сызықты трапецияның ауданын есептеуде ,дененің қозғалыс заңдылығын анықтауда қолданылады. Функцияның интегралын табудың бірнеше әдістері болады.
### '''Бөлшектеп интегралдау әдісі.'''
 Бұл әдіс келесі формула бойынша жүзеге асады:\int u \cdot dv = u \cdot v - \int v \cdot du. не: \int u \cdot v' \cdot dx = u \cdot v - \int v \cdot u' \cdot dx.
### '''Мысалдар'''
 
\int \left ( x-1 \right ) \sqrt{5-x}
\begin{vmatrix} 
\left(x-1\right) = x & d\times x =\mathbf{d}\times\mathbf{u} \\
d\cdot v=\sqrt{5-x}&v=\int{5-x}=\frac{\left (5-x \right)^{\frac{3}{2}}}{\frac{3}{2}}
\end{vmatrix}
=\left( x-1 \right )\sqrt{5-x}+\frac{2}{3}\cdot\int\left (5-x \right)^{\frac{3}{2}}dx
=\left( x-1 \right )\sqrt{5-x}+\frac{2}{3}\cdot\left (\frac}}{\frac{5}{2}}\right )dx
=\frac{-2}{3}\cdot\left (5-x\right)^{\frac{3}{2}}\cdot\left (\frac{3x}{5}+1\right)

## Дереккөздер
Геохимиялық аймақтар

Геохимиялық аймақтар – бір немесе бірнеше химиялық элемент қалыпты мөлшерден көп, ал қайсыбыр элементтер аз тараған жер бетінің белгілі бір бөліктері (аймақ, облыс, аудан т.б.). геохимиялық аймақтар өте күрделі жолмен қалыптасады; мұның өзі осы аймақтардың геологиялық даму тарихына, құрамы әр түрлі магмалық және шөгінді жыныстардың таралуына және осыған сәйкес келетін петрографиялық аймақтарға, химиялық элементтердің миграциялық қабілетіне байланысты болады. Геохимиялық аймақтардың пайда болуы Жердің даму тарихындағы планета аралық құбылыстарға да тығыз байланысты. Көне дәуірлердің әрбір кезеңінде пайдалы қазбалардың (мыс., докембрий мен палеогенде темір, карбонда тас көмір, жоғарғы карбонперьмде, мыс., девон мен карбонда қорғасын т.б.) белгілі бір генетикалық типтері болғандығы, демек, Жер тарихында бірнеше геохимиялық дәуірлер өткендігі байқалады. Геохимиялық аймақтар жалпы тұрғыдан металлогендік аймақтарға сәйкес, бірақ кен түзілгеннен кейін, алуан түрлі палеогеографиялық, палеоклиматологиялық т.б. жағдайларда өтетін экзогендік процестер нәтижесінде химиялық элементтер қайта топтасады да, геохимиялық аймақтардың өз ерекшеліктерін туғызады. Кез-келген геохимиялық аймақтардың басты сипаты мынада: белгілі бір химиялық элементтердің осы аймақтағы орташа салмақ мөлшері (геохимиялық фон, Сф) солардың жер қыртысындағы орташа мәнінен (кларкінен, Ск) неше есе артық-кемін көрсететін шама (К) – концентрация коэффициентінде (К=Сф:Ск). Оның мәні әр элемент үшін әр аймақтарды әртүрлі, тіпті 0,01-100 арасында ауытқуы да мүмкін. Мысалы, К мәні Pb, Zn, Cu т.б. үшін Кенді алтайда 20-50. сарыарқада 10-30 арасында. Геохимиялық аймақтарды зерттеудің теориялық, практикалық мәні зор. Концентрация коэффициенті жоғары аудандарда сол элементтердің ірі кендері шоғырланады. Аймақтың геохимиялық ерекшеліктері топырақ түзілуіне, өзен, көл, жер асты суларының минералдық құрамының қалыптасуына, өсімдік және жануарлар дүниесіне үлкен әсер етеді. Бұларды білу кен іздеу жұмыстарын нәтижелі жүргізуге мүмкіндік береді.кейбір элементтердің шамадан тыс артық не кем болуы өсімдіктер мен жануарларда қайсыбір кеселдерді туғызады. Мысалы, су құрамында йод өте аз, таулы аудандарда бұғақ ауруы жиі кездеседі.

## Дереккөздер
Қазақ Эцклопедиясы
Геохимиялық циклдер

**Геохимиялық циклдер** – химиялық элементтердің бірнеше рет көшкеннен соң бастапқы күйіне келуіне себепші болатын, бір-біріне жалғаса өтетін геохимиялық процестердің жиынтығы. Геохимиялық циклдардың барлық химиялық элементтердің жер қыртысында үздіксіз болып жататын айналымын бейнелейді. Жер қыртысының басты геохимиялық цикліне мыналар жатады: 1) түрлі құрамды магмалық жыныстардың түзілуіне себепші болатынмагманың кристалдану кезіндегі жіктелуі; 2)эндогендік процестермен байланысты постмагматикалық түрленулер; 3) түп жыныстардың үгілуінен жаралған борпылдақ шөгінділердің суымен шайылып, химиялық құрамына қарай жіктелуі және олардың теңізге түскеннен кейін шөгінді жыныстар жаралуының әуелгі және кейінгі диагенезі кезінде түрлі фацияларға бөлінуі; 4) элементтердің шашырауы мен топталуына ықпал ететін эпигенетикалық өзгерістер мен метаморфизм; 5) гранитке айналдырушы газ бен сұйықтардың әсерінен (кәдімгі магмалық жыныстардан жаралған граниттерден ажырату өте қиын) пайда болатын гранит-гнейстер мен граниттер т.б. Табиғатта жеке элементтің, элементтер тобының геохимиялық циклдерін байқауға болады. Геохимиялық циклге органикалық дүниенің тіршілігімен байланысты биогендік цикл біраз әсер етеді. Мысалы, өсімдіктер мен жануарлар су, ауа, топырақ және түрлі шөгінді жыныстардан көптеген химиялық элементтерді бойына сіңіреді. Жануарлар мен өсімдіктер өлгенде, олардағы химиялық элементтер шөгінді жыныстарға қайта оралады да өздерінің геохимиялық циклін одан әрі жалғастыра береді. «геохимиялық цикл» атауын 1922 жылы А.Е. Ферсман ұсынған.
## Дереккөздер

Санат:Геохимия
Геологиялық термометрия

Геологиялық термометрия – геологиялық процестер температурасын анықтайтын тәсілдер жиынтығы. Геологиялық термометрия магманың суыныуы, рудалы кен орындарының қалыптасуы, жеке минералдардың кристалдануы сияқты мәселелерді қамтиды. Термометриялық зерттеулерде геологиялық термометрия мен минералогиялық термометрия әдістері қолданылады. геологиялық термометрияның тура және жанама әдістері болады. Оның тура әдістеріне лава, газ фумаролдары, жылы бұлақ температурасын анықтау; тау жыныстарын балқыту нәтижесінде алынған деректерді, интрузиядағы бөгде жыныстың балқу және метаморфизмге шалыну процестерімен салыстыру әдісі жатады. Жанама әдістіеріне магманың температурасын оған түскен бөгде жыныстың балқу дәрежесі мен магмаға жапсарлас көмір қабаттарының кокске айналуына қарап шамалау, интрузивтік және метаморфтық жыныстар фазаларының тепе-теңдік қатынастары мен жер бетіндегі тұздың шөгуі, үгілуі т.б. сияқты  экзогендік процесс температураларын өлшеу жатады. Минералогиялық термометрия температураны минералдар құрамындағы газ, сұйық және қатты кірмелерді зерттеу арқылы анықтайды. 

## Дереккөздер
Қазақ Эцклопедиясы
Сергей Васильевич Герасимов

thumb|Сергей Васильевич Герасимов (сол жақта)
**Герасимов Сергей Васильевич** (26.09.1885, қазіргі Москва облысы, - 20.04.1964, Москва) – совет кескіндеу өнерінің шебері, КСРО халық суретшісі (1958), КСРО Көркем сурет академиясының академигі (1947), өнер тану ғылымының докторы (1956). 1950 жылдан КОКП мүшесі. Москвада Строганов училищесінде (1901-1907) және мүсін, сәулет, кескіндеу өнері училищесінде (1907-1912) оқыған. Совет өкіметінің алғашқы жылдарында Москвада өткен революциялық бұқаралық мерекелердің көркемдеу жұмысына қатынасты. 1920 – 1930 жылдардағы портреттері мен жанрлық картиналарын шаруаларға арнаған, мұнда жаңа өмір орнатудың қиын-қыстау кезеңі бейнеленді («Сельсовет», 1924-1925; «Коммунистердің деревняға келуі», 1927; т.б.). «1917 жылдың октябрі» (1932), «Партизан анты» (1932-1933) – оның тарихи революциялық тақырыптағы еңбегі. «Колхоз күзетшісі» (1933, Третьяков галереясы) атты портретте жаңа өмірдің қожасы – совет адамының жарқын образын жасады. 1940 – 1950 жылдары тарихи және қазіргі заман тақырыбына барынша ден қояды («Партизан анасы», 1943, 1949 – 1950 жылдары қайта өңделді; «Пугачев көтерілісі», 1945; «Совет өкіметі үшін», 1957; т.б.). С.В.Герасимов творчествосында табиғат сұлулығын айна-қатесіз түсірген пейзаждар да бар («Кисловодск», 1938; «Апрель», 1950; т.б.). С.В.Герасимов көптеген әдеби шығармалардағы иллюстрациялардың да авторы. 

## Марапаттары
1958-1964 жылдары КСРО Суретшілер одағы басқармасының бірінші секретары болды. Лениндік сыйлықтың лауреаты (1966). 2 орденмен марапатталған. 

## Дереккөздер

Санат:1885 жылы туғандар
Санат:1964 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
Санат:Суретшілер
Санат:Академиктер
Геологиялық комитет

**Геологиялық комитет** – Ресейдегі тұңғыш мемлекеттік геологиялық мекеме. 1882 жылы Петербургте ұйымдастырылды. Геологиялық комитет Ресейдің, оның шет аймақтарының геологиялық құрылысы мен минералдық шикізат байлықтарынзерттеу, мемл. геологиялық карта жасау, тау-кен өнеркәсібі бар аудандарда геологиялық түсіру ісімен шұғылданды. 1918 жылы наурызда ол Халық Шаруашылығы Жоғары Советінің қарамағына берілді. 1923 жылдан бастап, геологиялық комитетке жалпы мемл. маңызы бар барлық геологиялық және геологиялық барлау жұмыстарын ұйымдастыру, оларды жүзеге асыру, реттеу міндеті жүктелді, оның жергілікті бөлімшелері ұйымдастырылды. 1929-30 жылдары Геологиялық комитеттің қайта құрылуына байланысты оның әкімш. және жоспарлау жұмыстарын Мәскеудегі Геологиялық барлау бас басқармасы атқаратын болды. Оның жергілікті жерлердегі бөлімшелері геологиялық барлау жөніндегі аймақтық басқармаларға айналдырып, оларға геологиялық түсіру, іздеу және барлау жұмыстарын жүргізу міндеттеледі. Геологиялық комитеттің ленинградтағы 8 ғылыми-зерттеу бөлімшесінің 7-уі Бір тұтас орталық ғылми-зерттеу және геологиялық барлау (ЦНИГРИ) институтының құрамына кірді. 1939 жылдан ол Бүкіл одақтық ғылми-зерттеу геологиялық институты (ВСЕГЕИ) болып аталды.

## Дереккөздер


Санат:Ресей империясы
Геологиялық қызмет

**Геологиялық қызмет** – геологиялық зерттеулер, карта жасау, геологиялық іздеу, геологиялық барлау жұмыстарымен шұғылданатын мемлекеттік ұйымдар. Ресейдегі тұңғыш мемлекеттік геологиялық барлау мекемесі- 1700 жылы петр 1 құрған руда қазу істері жөніндегі Бұйрығы. Бұл мекеме 1719 жылы Берг- коллегия болып қайта құрылды. Оған тау-кен з-дтары мен «руда көрсетушілер» тобы бағынатын болды. Берг-коллегия 1807 жылы тау-кен департаменті, ал 1811 жылы тау-кен және тұз істерінің департаменті болып аталды. 1834-67 жылдары геологиялық қызмет жұмыстарын тау-кен инженерлерінің корпусы атқарды. 1882 жылы геологиялық комитет ұйымдастырылды. 1919 жылы Халық Шаруалығы Жоғары Советінің жанынан құрылған өндірістік барлау жөніндегі орталық басқарма (1922) геологиялық комитетпен бірікті. Мұнымен қатар пайдалы қазбаларды іздеу және барлау жөнінде салалық геологиялық комитет 1930 жылы геологиялық барлау Бас басқармасы болып қайта құрылды.

## Дереккөздер
Қазақ Эцклопедиясы
Солтүстік Каролина

**Солтүстік Кароли́на** () — АҚШ шығыс бөлігіндегі орналасқан штаты."Оңтүстік-Атлантика штаттарының" бірі. Жер ауданы бойынша елде 28-ші орында-139 390 км². Халық саны бойынша 10-орында- 9 848 060 адам (2013). Әкімшілік орталығы-Роли.Басқа ірі қалалары - Шарлотт, Гринсборо, Дарем, Уинстон-Сейлем, Фейетвилл, Уилмингтон.

Елдің 4 штатымен шектеседі: солтүстігінде - Виргиния штатымен, оңтүстігінде - Оңтүстік Каролина, оңтүстік-батысында Джорджия және батысында-Теннесси штатымен.

Еуропалықтар келер алдында,бұл жердің байырғы халықтары-үндістің "чероки" тайпалары өмір сүрген

## Қалалары




## Дереккөздер

Санат:АҚШ штаттары
Клиникалық психология

Клиникалық психология — медициналық психологияның аурулардың пайда болуы мен барысының психикалық факторларын, аурулардың тұлғаға ықпалын, емдік,  шипалық ықпал әсердің психологиялық аспектілерін зерттейтін саласы. Кликалық психологияның мақсатымен міндеттіері психиатрлық, неврлогиялық, соматикалық кликаның практикалық қажетсінулерімен анықталады. Осыған сәйкес, клиникалық психология патопсихология, нейропсихология, соматопсихология проблемаларының тобына тұлғаны зерттеу, неврологиялық және психикалық ауруларға жатпайтын әр түрлі аурулармен ауырған науқастардың диагностикасының, емдеудің, сараптаудың психологиялық мәселелері қамтылады. 

## Дереккөздер
Психология энциклопедиялық сөздік

Санат:Психология
Самарқан салаубасы

**Самарқан салаубасы** () – астралылар тұқымдасына жататын Қазақстандық үш түрдің тау етегінен бастап, ортаңғы тау белдеуіне дейінгі Батыс Тянь-Шань жоталарына таралғандардың бірі. Құрғақ ұсақ, қиыршық тасты беткейлерде, далалы және бұталы бірлестіктерде, сондай-ақ аршалы сирек ормандарда кездеседі. Шөптесін көп жылдық. Ағаштанған шашақ басты тамырымен, тамырдан бірнеше гүлдейтін және ұрпақ бермейтін өркендер бастау алады. Жапырақтар мен сабақтарды шатасқан өрмекшінің торындай түк басқан. Осыдан бүкіл өсімдік күміс түстен тұрады. Ұрпақсыз түбіртектің жапырағы ұзын сағақты. Таспа қалақшалы бас жағы шеңберленген. Сабақтағы жапырағы таспа тәрізді отырыңқы. Түбінде үшбұрышты ойығымен. Сабақтары қатайған, биіктігі 75 см, күрделі қалқан тәрізді гүлшоғырымен безендірілген. Себеттері басқа түрлердікіне қарағанда ірілеу, диаметрі 1см, жапырақшалар орамдары ашық-сары түсті, көп санды, 5 қатарға орналасқан, бір-біріне қатпарлана қабаттасқан. Гүлдеп болған соң тостағанша тәрізді орам болып жазылады. Гүлдері түтікті, ұшында 5 тісшесі бар, ашық сары түсті, гүлдеу мерзімі маусым-тамыз, тамыз-қыркүйекте жеміс салады. Тұқымдары ұсақ, сопақ пішінді, көптеген жәй түтіктерден тұратын айдармен қамтылған.
Гүл себеттерінің құрамында ащы иілік заттар, бояғыш заттар және эфир майы болады. Олар өт ауырғанда жақсы көмектесетін болғандықтан, ғылыми және халықтық медицинада бауыр ауруын емдеуде кеңінен пайдаланылады. Ал халық арасында сары бояу алу үшін және киімді қара күйеден қорғау зат ретінде қолданылады. Құрғақ гүл шоқтарын жасауда пайдалы. Ерекше сәндік өсімдік, құрғақ және кептірілген күйінде де түсін, сәндік сапасын сақтап қалады. Сондықтан да халық “бессмертник” – “мәңгілік” деп атайды. 
## Дереккөздер

Санат:Күрделігүлділер
Санат:Қазақстан флорасы
Ірі юринея

**Ірі юринея**  (**[[Ірі кекіребас]]**) Шу, Іле тауларында және Іле Алатауының шығыс бөлігінде кездеседі. Қорымдарда, жартас айрықтарында және аласа таулардың сазды жерлерінде өседі. Сабақтары мықты. Биіктігі 40 см-ге дейін, қабырғалы. Бір-біріне қабаттаса орналасқан көптеген жапырақтары ашық жасыл түсті.
Сабақ түбіндегі жапырақтар созыңқы, қысқа сағақты. Ірі, 4 см-ге дейін биік және диаметрі 3 см. Жапырақшалар орамдары сарғыш жасыл, бас жағы үшкір мықты. Гүлдеу мерзімінде ( маусым-шілде ) юринея өте тиімді көрінеді. Әсіресе аққорымда. Жемістері барынша ірі ( 0,8 см ), таспа тәрізді. Тұқымшалар аппақ қауырсынды, көпжолақты айдармен. Сирек зерттелген түр. Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. 
## Дереккөздер

Санат:Күрделігүлділер
Санат:Қазақстан флорасы
Ес теориясы

**Ес теориясы** Генетика және молекулярлық физиологияның, сонымен қатар кибернетиканың дамуына байланысты соңғы бірнеше онжылдықта естің биологиялық негіздері мен физиологиялық амалдарын зерттеу өзіне ерекше назар аударады. Бұл зерттеудің бір бөлігі нейрондық деңгейде, демек, жекеленген жүйке жасушаларының жұмысын зерттеу деңгейінде және олардың кешендері еске сақтау үрдісінде жүргізілді. Бірақ ақпараттың есте қалдыру және қайта жаңғыру үрдістерінде мидың әртүрлі жасушаларының рөлі туралы, сонымен қатар молекулалық деңгейде іске асып жатқан өзгерістердің ес үшін маңызды туралы сұрақтарға толықтай бір жақты сендеретіндей жауаптар әзірше алынған емес. Сондықтан да жоғарыдағы айтылған ойларды тек қызықты жорамал ретінде қарастыруға болады. Осыған байланысты ес жұмысының заңдарын түсіну үшін ерекше пайдалы және оны басқарудың тәсілдерін талдау естің психологиялық теориялары болып табылады.

## Дереккөздер
Психология 

Санат: Психология