YouTube

**YouTube**&nbsp;([] — *ютьюб*, *ютюб*, *ютуб*) — бұл бейнематериалдар хостингінің сервистерін ұсынатын қызмет. Мұнда қолданушылар қандай да бір видеоларды қосуға, қарауға не оларға түсінік беруге мүмкіндігі бар. YouTube қолдануға ыңғайлы және қарапайымдылығының арқасында бейнефайлдарды орналастыруға арналған ең танымал орындардың біріне айналды. Бұл сайтта кәсіби түсірілген фильмдер мен клиптермен қатар әуесқойлық видеолар, сонымен қатар бейнеблогтар ұсынылады.

## Компания тарихы
Бұл жобаның негізі 2005 жылы ақпанның 15-інде  Калифорния, Сан-Брунодағы PayPal фирмасының бұрынғы үш жұмысшылары қалаған. Олар берілетін мәліметтердің аз көлеміне қарамастан жазбаның жақсы сапалы болуына мүмкіндік беретін Flash Video (flv) технологиясын қолданды. Бұл жоба жақсы көңіл көтеру құралына айналды және өзінің бірлестігін құра отырып, Alexa аналитикалық компаниясының статистика мәліметтері бойынша танымалдылығы жағынан MySpace әлеуметтік желісін басып озды.

[thumb|right|[Чад Херли — негізін салушылардың бірі — Forbes журналының мұқаба бетінде, 2006 жыл қазан айы]]
2006 жылдың қараша айында You Tube қызметін Google компаниясы 1,6 миллиард долларға сатып алды. You Tube-ті сатып алуға дейін Google компаниясында осыған ұқсас бағыттағы қызметі – Google Video болған. Google өкілдері бұны жаппай, оны барлық бейнехостингтік сайттар бойынша бейнелерді іздеу орны ретінде қолданбақ. Қазіргі уақытта Google Video іздеуіне You Tube те кіреді.

You Tube-те ең алғаш бейне 2005 жылдың 23 сәуірінде орналастырылды: http://www.youtube.com/watch?v=jNQXAC9IVRw.

2008 жылдың ақпан айында Пәкістанның өкімет билеушілері Исламға қарсы мәліметтерді орналастыру себептеріне байланысты бұл сайтқа рұқсатты алып тастады.

2015 жылы 15-сәуірде You Tube сайтына 15 жаңа тіл қосылды. Олардың қатарында қазақ тілі де бар.

2015 жылдың шілдесінде Android қолданбасы 10.28 нұсқасына жаңартылды. Ондағы ең маңызды өзгеріс - толық экран режимінде тігінен түсірілген бейнелер автоматты түрде 90 градусқа аударылып, бүкіл экранды алады.

2015 жылдың 28 қазанында YouTube YouTube Red қызметіне ақылы жазылуды бастады. Ақылы қызмет пайдаланушыларға алдын ала роликтер мен жарнамаларды өшіруге мүмкіндік берді. Бейнелерді сақтау және оларды интернет байланысы болмаған кезде ойнату функциясы қолжетімді болды. Сонымен қатар, жазылымды сатып алу арқылы қарапайым пайдаланушыларға қол жетімді емес мазмұнға қол жетімділік пайда болды. 2018 жылдың 18 маусымында YouTube қызметі қазір YouTube Premium ретінде белгілі.

2016 жылдың басында пайдаланушылар Материалдық дизайн дизайнын сынап көру мүмкіндігіне ие болды, бірақ сайт толық қайта дизайнды алмады.

2016 жылдың күзінде YouTube бейнелер үшін соңғы экрандарды қосу мүмкіндігін енгізді, алайда олар аннотациялармен үйлеспейтін болып шықты.

2017 жылы YouTube өзінің YouTube TV платформасын іске қосқанын жариялады, ол алдағы бірнеше айда Америка Құрама Штаттарында пайда болады. Қызмет онлайн режимде жұмыс істейді және пайдаланушылар спутниктік немесе кабельдік теледидарға жазылуды сатып алудың қажеті жоқ - айына $ 34,99 үшін абоненттер негізгі хабар тарату желілері мен кабельдік арналарға онлайн қолжетімділікке ие болады. Пакетте бейнелерді жарнамасыз көруге мүмкіндік беретін YouTube Red қызметі де болады. Футбол теледидары және Showtime премиум арнасы қосымша ақыға қолжетімді болады.

2017 жылдың тамызында YouTube мобильді қосымшасында пайдаланушыларға бейнелермен және көрген бейнелерінен алған әсерлерімен бөлісуге мүмкіндік беретін жеке хабарландырулар бөлімі енгізілді. Жаңа функция сонымен қатар 30 адамға дейін топтық чаттар жасауға мүмкіндік береді.

2017 жылдың 29 тамызында YouTube сайт пен қосымшалардың дизайнын жаңартты, сонымен қатар 2005 жылдан бері алғаш рет логотипті өзгертті. Жаңа дизайн Google ойлап тапқан Материалдық дизайн тұжырымдамасына сәйкес жасалған. Сонымен қатар, енді қосымшаның мобильді нұсқасында тік және шаршы бейнелер экран өлшеміне бейімделеді, ал жұмыс үстелі нұсқасында қараңғы тақырыпты таңдауға болады.

2018 жылдың қаңтарында YouTube Android үшін бейнесервистің мобильді нұсқасына өзгерістер енгізілгенін жариялады. Пайдаланушылар инкогнито режимін, түнгі тақырыпты және оңға қарай сырғыту арқылы жарнамаларды айналдыру мүмкіндігін күтті. Өзгерістер микробағдарламаның 13.1 нұсқасы орнатылғаннан кейін күшіне енеді деп болжанған. 2018 жылдың шілдесінде Android пайдаланушылары түнгі режимге (қолданбаның фоны қою сұрға және мәтін аққа айналды) және инкогнито режиміне қол жеткізді.

2018 жылдың мамыр айында YouTube ең танымал әндер, бейнелер және әртістер бар 44 елдің музыкалық диаграммаларын қосты.

2018 жылдың маусымында YouTube 30 000-нан астам жазылушысы бар арналардың иелеріне ақылы жазылымға кіру мүмкіндігін берді. Ойын арналары мың пайдаланушының ақылы жазылымын енгізе алады, сонымен қатар, ойын емес арналар бұл қызметті YouTube қарастырған белгілі шарттарды сақтай отырып, азырақ жазылушылармен енгізе алады. Бейнеблогерлердің кірісінің тікелей өсуімен қатар, арналардың авторлары тек ақылы жазылушыларға арналған мазмұнды көпшілікке бөлуге, ақылы жазылым пайдаланушыларына эмодзилердің кеңейтілген топтамаларын және басқа да осыған ұқсас бонустарды ұсынуға мүмкіндік алды.

2019 жылдың қаңтарында YouTube әкімшілігі пайдаланушы келісімін жаңартты. Осы сәттен бастап хостингке әртүрлі сынақтар кезінде адамдар өлуі немесе ауыр жарақат алуы мүмкін бейнелерді жариялауға тыйым салынады.

2019 жылдың наурыз айында YouTube басшылығы ұқсас Netflix жобасының сәттілігінен шабыттанып, өздерінің интерактивті қызметін құру туралы ойлады. Арнайы бөлімді бұрын комедиялық контент жасау үшін YouTube-те 8 жыл жұмыс істеген Бен Реллис басқарды. Толық форматты іске қосқанға дейін YouTube интерактивті жарнаманы орналастыру тәжірибесіне ие болды, ол бойынша аудиторияның техникалық мүмкіндіктері мен мұндай мазмұнға қызығушылығын бағалау мүмкіндігі болды.

2019 жылдың наурыз айында бейнехостинг әзірлеушілері бұрмаланған жазбалардың санын азайта алатын жаңа қызметтің іске қосылғаны туралы хабарлады. Жарияланған материалдар автоматты түрде тексеріледі. Тестілеу Үндістанда өтеді деп жоспарлануда және сәтті сынақтан өткеннен кейін жаңарту басқа елдерде мүмкін болады.

2020 жылдың қаңтарында YouTube COPPA заңына сәйкес "ересектерге арналған мазмұн" мен "балаларға арналған мазмұнға" жаңа шектеулер енгізді. Жаңа ережелерге сәйкес балалар аудиториясына және/немесе балаларға арналған контент-мейкерлерге арналған арналарға елеулі өзгерістер (монетизацияны азайту немесе толығымен алып тастау бағытында және т.б.) әсер етті.

2021 жылдың шілдесінде YouTube "Негізгі бет", "Тренд", "Жазылымдар", "Жинақ" және "Тарих" түймелерінің түсін ақ-қараға өзгертті.

2021 жылдың 7 қазанында YouTube пайдаланушыларға бейнедегі ең қызықты фрагменттерді бөлектеу мүмкіндігін сынай бастады. Экспериментке қатысушылар бейнені айналдыру кезінде қызыл жолақтың үстіндегі фрагменттерді көру жиілігінің графигін көреді. Әзірге бұл мүмкіндік шектеулі пайдаланушылар санына қолжетімді.

2021 жылдың наурыз айында YouTube бейнелер астында ұнатпау есептегішін жасыратыны туралы ақпарат келе бастады. Сол жылдың күзінде жаңарту күшіне енді.

2022 жылдың тамызында YouTube дизайнды заманауи етіп жаңартты. Көптеген белгішелер мен түймелердің енді жиектері дөңгелектенеді.

2023 жылдың 16 ақпанында Нил Мохан кеткен Сюзан Войчицкидің орнына бас директор болып тағайындалды.

### Youtube қызметтері
* YouTube Premium
* YouTube TV
* YouTube Go
* YouTube Music
* YouTube Kids

### Қолжетімді әрекеттер
Пайдаланушылар түсініктеме бере алады, басқа адамдардың пікірлерін бағалай алады, бейнелерге аннотациялар мен субтитрлер қоса алады және көрген бейнелеріне баға бере алады (бірақ бейне авторы қаласа, ұнатулар мен ұнатпаулар санын жасыра алады). Бейнежазбаны жүктеген адам өз бейнесінің басқа сайттарда, блогтарда және форумдарда «енгізілуіне» (*embedding*) де тосқауыл қоя алады. Сондай-ақ, қосымша, ол жүктелген бейнені 2D-ден 3D-ге түрлендіре алады.

### Сапасы мен форматтары
Бастапқыда YouTube MP3 моно аудиосы бар Sorenson Spark (H.263 нұсқасы) кодекінің көмегімен 320×240 пиксельде бір сапа деңгейінде бейне көруді ғана ұсынды.

2007 жылдың маусым айында ұялы телефонда 3GP бейне көру мүмкіндігі қосылды.

2008 жылдың наурыз айында ажыратымдылықты 480×360 пиксельге дейін арттыратын жоғары сапалы режим қосылды.

2008 жылдың қарашасында 720p HD ажыратымдылығы жоғары бейнеге қолдау қосылды. Оны іске қосу кезінде YouTube сайтындағы 720p бейне 4:3 арақатынасынан 16:9 кең экранға өзгертілді. Осы жаңа мүмкіндіктің көмегімен YouTube әдепкі бейне қысу пішімі ретінде H.264/MPEG-4 AVC форматына көшуді бастады.

2009 жылдың қарашасында Full HD 1080p қолдауы қосылды.

2010 жылдың шілдесінде YouTube әзірлеушілері нарыққа ажыратымдылықты 4096×3072 пиксельге дейін арттырған 4K бейнелер ауқымын шығарғанын хабарлады. 2015 жылдың маусымында 7680×4320 пиксельдегі 8K бейне ойынының ажыратымдылығына қолдау қосылды.

2014 жылдың маусымында YouTube жоғары деңгейлі графикалық карталармен салыстырылатын кадр жиілігінде бейне ойындарын ойнау үшін секундына 60 кадрлық бейнені ұсынды бейнені 720p немесе одан жоғары ажыратымдылықта ойнату.

### Панорамалық бейнелер
2015 жылдың наурыз айында Google YouTube-тің панорамалық бейнелер деп аталатын жаңа мүмкіндікті қолдайтынын жариялады. Арнайы камерамен түсірілген бұл бейнежазбаларда көрермен көрініс бағытын өз бетінше өзгерте отырып, айналаны 360° көру мүмкіндігіне ие.

## Сын
YouTube-тің күтпеген өсуі американдық Universal Tube and Rollerform Equipment Corp компаниясына қиындық тудырды, оның utube.com сайты келушілердің көп саны қызметтің домендік атауын қате енгізгендіктен жиі жұмыс істемейтін. 2006 жылдың қараша айының басында Universal Tube YouTube-ті сотқа берді. Қазіргі уақытта бұл мекенжайда агрессивті баннерлік жарнамалардан тұратын промо-сайт орналасқан, ал компанияның негізгі сайты «utubeonline.com» домендік атына көшуге мәжбүр болды.

2007 жылдың 13 наурызында Viacom компаниясы YouTube-ті авторлық құқықты жаппай бұзды деп айыптап, оған қызметтің барлық пайдаланушыларының жеке деректерін беруді талап етіп, Google-ға қарсы сотқа шағым түсірді. Нью-Йорктің оңтүстік округінің федералды судьясы Viacom компаниясының YouTube пайдаланушы ақпаратын Viacom компаниясына беру туралы өтінішін қанағаттандырды (бұл АҚШ федералды заңына қайшы).

### YouTube сайтындағы цензура
Белгілі бір елдердің кейбір жаңалықтар агенттіктері (және бұл тізім өте таңдаулы) қызмет арқылы мазмұнын таратуда шектеулерге тап болады; YouTube (сондай-ақ Facebook, Twitter) ережелері бұлыңғыр екені атап өтілген.

### «Ұнамайды» санауышын жасыру
Бейнелердің астына ұнатпау есептегішін жасыруды әкелген жаңарту белсенді қоғамдық талқылау мен сынға әкелді. Бұл өзгерістерді жариялайтын ресми бейнені пайдаланушылар жаппай қолдады. 2021 жылдың 19 қарашасында платформа тарихындағы алғашқы бейнені жасаған YouTube негізін қалаушы Джавед Карим дәл сол бейненің сипаттамасын өңдеп, ұнатпау есептегішінің жасырылуын сынады және YouTube басшылығының себебі бар екенін айтты. бұл шараларды қолданды, бірақ оны зерттеу желеуімен әдейі жарияламады. Бейнехостинг қолданушылардан түрлі сын-пікірлерге ие болды, олардың кейбіреулері бұл шешімді іс жүзінде мүмкін емес деп атаса, кейбіреулері оның саяси астары бар және цензураның жасырын түрі екенін алға тартты. Сол жылдың қараша айында ынталы бағдарламашы пайдаланушыларға бейнелердің астындағы ұнатпаулар санын қайтадан көруге мүмкіндік беретін арнайы плагинді шығарды.

## Блоктау, сүзу және цензура
2007 жылдың наурызында және 2008 жылдың қаңтарында Түркия беделді саяси қайраткерлерді келемеждейтін мазмұнды жариялағаны үшін YouTube сайтына тыйым салды. Сайтты бұғаттау Google түрік билігінің талабы бойынша сыни бейнелерді жойғанға дейін жалғасты.

2008 жылдың ақпанында Пәкістан билігі исламға қарсы материалдардың жариялануына байланысты сайтқа кіруге тыйым салған.

2009 жылдың наурыз айында Қытай әскерилерінің тибет монахтары мен басқа да тибет тұрғындарын ұрып-соғып жатқаны түсірілген видеодан кейін Қытай үкіметі YouTube веб-сайтына кіруге тыйым салды. BBC хабарлағандай, жарияланған бейнематериалдан оқиғалардың уақыты мен орнын анықтау, сондай-ақ олардың қатысушыларын анықтау мүмкін емес. Қытай СІМ-нің ресми өкілі Цинь Ган үкіметтің интернеттен қорықпайтынын және электр қуатын өшіру туралы бірінші рет естіп отырғанын айтты. Сондай-ақ 2009 жылы бұл сайт Түрікменстанда бұғатталды.

2010 жылдың шілде айының соңында Ресейдің Комсомольск-на-Амуре қаласында сот бес сайтқа, соның ішінде YouTube сайтына кіруді жауып тастады. Мұндай шешім қабылдауға тыйым салынған сайттардың барлығында экстремистік сипаттағы материалдар болуы себеп болды. Содан кейін жоғарғы сот бұл шешімнің күшін жойды.

2012 жылдың 17 қыркүйегінде Пәкістан премьер-министрі Google сайттан «Мұсылмандардың пәктігі» трейлерін алып тастаудан бас тартқандықтан, YouTube сайтына ел ішінде тыйым салуды бұйырды. Сол күні Ресей Федерациясының Бас прокуратурасы «Мұсылмандардың пәктігі» фильмін экстремистік деп тану туралы талап-арыз дайындағаны белгілі болды. Өз кезегінде Роскомнадзор байланыс операторларын сот шағым бойынша шешім қабылдағанға дейін фильмге кіруге тыйым салуға шақырды. Ол сондай-ақ БАҚ-қа фильмге немесе фильмнің эпизодтарына сілтемелерді орналастырмауды, әйтпесе қызметті тоқтатуға дейін шаралар қабылдауды уәде етті. РФ Байланыс министрлігі басшысының айтуынша, егер талап қанағаттандырылып, Google Ресейден келген пайдаланушылар үшін фильмге кіруге тыйым салудан бас тартса, онда жақында қабылданған заңға сәйкес YouTube сайтына кіруге тыйым салынады. Ресей Федерациясында. Келесі күні, 18 қыркүйекте «Ростелеком» Омбы қаласы мен Омбы облысының тұрғындары үшін YouTube сайтына кіруді жарты күнге жуық бұғаттады.

2012 жылдың 22 қыркүйегінде Дағыстанда, 27 қыркүйекте Шешенстанда YouTube сайтына кіруге тыйым салынды.

2013 жылдың 9 ақпанында Египет соты YouTube сайтына кіруге бір айға тыйым салды. Онда жарияланған «Мұсылмандардың пәктігі» атты жанжалды фильмнен үзіндіге байланысты сот осындай шешім қабылдады.

2013 жылдың 25 мамырында бейресми ақпарат бойынша YouTube Тәжікстанда, Тәжікстан президентінің үлкен ұлы Рустам Эмомалидің үйлену тойындағы Эмомали Рахмонның ән айтып, би билегені бейнеленген видеолар үшін жабылды. 27 мамырда кіру қалпына келтірілді.

2015 жылдың 28 қаңтарында Роскомнадзор YouTube видеохостингін «Ресей көтерілісшілер армиясының (РКА) құрылуы» бейнеролигін орналастыруға байланысты тыйым салынған сайттардың бірыңғай тізіліміне енгізді. Мәскеу қалалық сотының шешімімен «Ақпарат, ақпараттық технологиялар және ақпаратты қорғау туралы» заңның 15-бабының 2-тармағы негізінде сайт бұғатталды. Бейне жойылды, бірақ YouTube қайтадан Тізілімге қосылды, бірақ «қарақшылыққа» байланысты. Осыған қарамастан, сол күні кешкі уақытта бейнехостингке кіру мүмкіндігі қалпына келтірілді.

## Контенттің таралуы және қарау
You Tube бейнематериалдарды келесі әдіс арқылы таратады:
* You Tube.com сайтында: Қолданушылар бейнені бірнеше таралған форматтарда, яғни .mpeg және .avi-да, енгізе алады. You Tube оларды автоматты түрде Flash Выпелком.263 кодекімен түрлендіріп, оларды онлайнда көруге рұсатты етеді. Flash Video, оның әртүрлі платформаларда үйлесімді және рұқсатты болуының арқасында, танымал формат болып табыады.
* You Tube.com шегінен тыс: әрбір бейне басқа уеб-парақтарда бейнені қоюға арналған дайын HTML-белгімен қосақтала жүреді. Көшіріп – қою қарапайым техникасы бейнені, сонымен қатар кейбір медиа-ресурстарды You Tube арқылы таратуды блоггерлер және әлеуметтік желілер қол"данушыларының арасында өте танымал етті, өйткені бейнеге сілтеме кез келген веб-парақтардың HTML-кодымен ендірілуі мүмкін. Бұл мүмкіндікті кейбір автоматты және жартылай автоматты сервистер қолданады, мысалы VideoRonk бір парақта ең танымал 5 бейнені You Tube арқылы ұсынған.
* Бейнені көшіріп алу: You Tube арқылы бенені оффлайнда көру үшін көшіріп алудың бұрынғы тәсілдерінен басқа әдісі (“kiss” сөзін бейненің сілтемесіне қосу, мысалы www.kissyoutube.com/example), бұл бірқатар басқа қосымшаларды (мысалы, SaveTube) және браузер үшін кеңейтулер (мысалы, Firefox үшін UnPlug және VideoDownloader) жасауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар You Tube-тен бейнені көшіре алатын бірнеше арнайы сайттар бар.

Жойылған деп белгіленген бейненің физикалық түрде жойылуы міндетті емес. Арнайы қосымшалардың көмегімен, атап айтқанда Deleted YouTube Video Viewer секілді, бұл файлдарды көруге болады.

## Авторлық құқық
YouTube ережесі бұл сайтқа құрамы бойынша авторлық құқыққа қатысты АҚШ заңымен тыйым салынған бейнелерді ендіруге тыйым салады. Көпшілік жағдайда компания қызметкерлері ұрланған (пиратский) контенттерді өшіріп тастайды. Алайда бұған қарамастан, сервиске авторлық құқықпен қорғалған көптеген бейнелерді ендіру тоқтар емес. Компания қызметкерлері бұған құқық иелерінен не сервис қолданушыларынан шағым түскеннен кейін ғана назар аударады. Бірақ кейбір жағдайда қолданушылардың шағымы заңды бейнетүсірілімдердің қарақшылықпен алыңған деп белгіленуіне де әкеп соғады.

2006 жылдың жазында тележурналист Роберт Тур компанияға қарсы алғаш рет авторлық құқықты бұзғаны туралы және бірнеше жаңа бейнетаспаларды құқық иелерінің рұқсатынсыз еркін жария етуіне қатысты арыз берді.

2006 жыл 5 қазанда JASRAC Жапон ассоциацияның құқық иелерінің наразылықтары қанағаттандырылды, яғни сервистен 29549 бейнетаспалар мен әйгілі жапон әртістерінің қойған қойылымдары өшірілді.

2006 жыл 9 қазанда YouTube-пен CBS және Universal Media Group келісім шартқа қол қойды, ол келісімшартқа сәйкес олар бейнені сервис арқылы тарата алады. Сонымен қатар олар авторлық құқықпен қорғалған контентті іздеу және өшіру үшін жаңа технологияны қолданатындықтарын жария етті.

2006 жыл 12 қазанда YouTube лицензионды бейнетаспалардың немесе басқа да контенттердің төмен сапалы көшірмесін анықтай алатын бағдарламалық құралдарды қолдану мүмкіндігі жөнінде келісімшартты қабылдағанын жариялады. Бұдан кейін сервис автоматты түрде мұндай бенені өшіріп тастай алады.

## Қызметке қойылған наразылықтар
2006 жыл 1 маусым кешкі сағат 6:30-дағы мәлімдемеде ITV News британ агенттігі YouTube және соған ұқсас сайттар жасөспірімдердің арасында зорлық – зомбылық және өшпенділікті насихаттайтындығы жөнінде, яғни ұялы телефондардың камерасына әуелі төбелестерді түсіріп, одан кейін ол бенені сервиске жіберетіндігі жөнінде жариялады. YouTube сайтында “шектен тыс қатігез бейнелерді хабарлау” деген функция бар, бірақ қатігез бейнетүсірілімдерді өшіру үшін журналистер біршама уақыт жұмсауға мәжбүр болды.

2006 жыл 5 қазанда New York Times қызметке ендірілген антиамерикандық бейне туралы хабарлады.

YouTube-тің кенеттен шарықтауы америкалық компания Universal Tube and Rollerform Equipment Corp. үшін қиындықтар туғызды, себебі оның http://www.utube.com  сайтына кіру қызметтің домендік атын теруде қателесіп кететін қолданушылардың көптігінен жиі қиындықтарға әкеп соғады.

2006 жылдың қараша айының басында YouTube-ке қарсы Universal Tube арыз түсірді.

## Қызмет-баламалары
“Видеошеринг”, “видеоблоггинг” түсініктері пайда болғаннан бастап (шамамен 2003 жылдан бастап) YouTube-тен бұрын да, кейін де айтарлықтай көптеген жобалар туындады. Кейбір жобалар YouTube интерфейсін дәлме-дәл көшіріп алды десе де болады (Revver алғашқы пайда болу кезінде, Clipshack). Осы бағыттағы сайттардың барлығы дерлік бейнені тарату қызметінің бір құрылымын қолданады, олар бір-бірінен тек бизнес-үлгілері (жарнамаларды қолдану, қызметтің тегін не ақылы болуы), кейбір техникалық егжей-тегжейі және айқындамалары бойынша ерекшеленеді.

## Дереккөздер

Санат:Ағылшын тілді сайттар
Санат:Google