open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Иван Иванович Яремчук

**Иван Иванович Яремчук** (19 наурыз 1962 жыл, Великий Бычков, Закарпатье облысы, Украин КСР, КСРО) — КСРО-лық футболшы, жартылай қорғаушы. 1986, 1990 жылдары әлем чемпионатына қатысты. КСРО спорт шебері. 1986 жылғы әлем чемпионатының топтық кезеңінің бірінші турында Мажарстан қақпасына екі гол соқты, бірақ көп жылдардан соң екінші голы "автогол" деп есептелініп, Ласло Дайканың есебіне жазылды.   

## Жеке өмірі
1998 жылы бильярдтан Украина чемпионатына қатысты.   

Қызы Валерия Яремчук — синхронды жүзуден Украина чемпионы.  

## Жетістіктері

### Командалық
Динамо (Киев)

* КСРО чемпионы (3): 1985, 1986, 1990
* КСРО кубогы (3): 1985, 1987, 1990
* КСРО суперкубогы (1): 1986
* УЕФА кубок иелері кубогы (1): 1986

### Жеке

* Украин КСР чемпионатындағы үздік 33 (3): *№ 2* (1985, 1986), *№ 3* (1988)
* КСРО чемпионатындағы үздік 33 (2): *№ 1* (1986), *№ 3* (1985)
* Халықаралық дәрежедегі спорт шебері (1986)
* Еңбегі сіңген спорт шебері (1986)

## Марапаттары
«Еңбегі сіңген» ордені: II дәрежелі (2016), III дәрежелі (2004)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:КСРО футболшылары
Санат:КСРО Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:ЦСКА Киев ФК ойыншылары
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Герта Берлин ФК ойыншылары
Санат:Богемианс 1905 ФК ойыншылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Санат:Ворскла ФК ойыншылары
Ханс ван Брёкелен

**Йоханнес Франсискус (Ханс) ван Брёкелен** (, 4 қазан 1956 жыл, Утрехт, Нидерланд) — нидерландтық футболшы, қақпашы. 1988 жылғы Еуропа чемпионы, 1992 жылғы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері. 1990 жылғы әлем чемпионатына қатысқан.

## Жетістіктері

### Клубтық

* «Утрехт»
** Нидерланд чемпионаты — 3-орын (1980/81)
** Нидерланд кубогы — финал (1981/82)
* «Ноттингем Форест»
** Англия чемпионаты — 3-орын (1983/84)
** УЕФА кубогы — 1/2 финал (1983/84)
* ПСВ
** Нидерланд чемпионаты — чемпион (6 рет — 1985/86, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1990/91, 1991/92)
** Нидерланд кубогы — жеңімпаз (3 рет — 1987/88, 1988/89, 1989/90)
** Нидерланд суперкубогы — жеңімпаз (1991/92)
** Еуропа чемпиондары кубогы — жеңімпаз (1987/88)

### Ұлттық құрама

* Еуропа чемпионы; 1988
* Еуропа чемпионатының қола жүлдегері; 1992

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Құрама сапындағы барлық ойындары

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Утрехт ФК ойыншылары
Санат:Ноттингем Форест ФК ойыншылары
Санат:ПСВ ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Берри ван Арле

**Хюбертюс (Берри) Агидиюс Херманюс ван Арле** (; 8 желтоқсан 1962) — нидерландтық футболшы, жартылай қорғаушы. Қорғаныс шебінде де ойнаған. 1988 жылғы Еуропа чемпионы. 1992 жылғы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері. 1990 жылы әлем чемпионатына қатысқан.

## Жетістіктері

### Клубтық

* Чемпиондар кубогы: 1987/88
* Нидерланд чемпионы: 1985/86, 1987/88, 1988/89, 1990/91, 1991/92
* Нидерланд кубогы: 1987/88, 1988/89, 1989/90
* Нидерланд суперкубогы: 1992

### Ұлттық

* Еуропа чемпионы: 1988

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:ПСВ ФК ойыншылары
Санат:Антверпен ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Адри ван Тиггелен

**Адрианюс (Адри) ван Тиггелен** (16 маусым 1957 жыл, Ауд-Бейерланд, Оңтүстік Голландия, Нидерланд) — нидерландтық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1988 жылғы Еуропа чемпионы. 1992 жылғы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері. 1990 жылы әлем чемпионатына қатысқан.  

Қазіргі күнде екі бірдей клубта қызмет атқарады, "Зюйдлайнд" клубының бас бапкері, сонымен қатар "Спарта Роттердам" клубының скауты.  

## Жетістіктері

### Клубтық

* Нидерланд чемпионы: 1991-92
* Нидерланд суперкубогы: 1992
* Бельгия чемпионы: 1986-87, 1990-91
* Бельгия кубогы: 1987-88, 1988-89
* Бельгия суперкубогы: 1986, 1987

### Құрама

* Еуропа чемпионы: 1988

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Спарта Роттердам ФК ойыншылары
Санат:Гронинген ФК ойыншылары
Санат:Андерлехт ФК ойыншылары
Санат:ПСВ ФК ойыншылары
Санат:Нидерланд футбол жаттықтырушылары
Санат:Спарта Роттердам ФК жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Дитер Мюллер

**Дитер Мюллер** (; 1 сәуір 1954, Оффенбах, Германия) — ГФР-лік  футболшы, шабуылшы. 1976 жылғы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері. 

Еуропа чемпионаттары тарихындағы тұңғыш хет-триктің авторы (1976 жыл). 

## Жетістіктері

### Клубтық

* Германия чемпионы: 1978
* Германия кубогы: 1977, 1978
* Франция чемпионы: 1983/84, 1984/85

### Халықаралық

* Еуропа чемпионатының финалисі: 1976

### Жеке

* Еуропа чемпионатының үздік  мергені: 1976 (4 гол)
* Германия чемпионатында бір матчта алты гол соққан жалғыз футболшы
* Германия чемпионатының үздік мергені: 1977 (34 гол)
* Германия чемпионатының үздік мергені: 1978 (24 гол) 
* УЕФА кубогы турнирі тарихындағы екінші мерген: 29 гол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі 
Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Кельн ФК ойыншылары
Санат:Штутгарт ФК ойыншылары
Санат:Бордо ФК ойыншылары
Санат:Грассхопперс ФК ойыншылары
Санат:Саарбрюккен ФК ойыншылары
Эрвин Куман

**Эрвин Куман** (; 20 қыркүйек 1961 жыл, Зандам, Солтүстік Голландия) — нидерландтық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1988 жылғы Еуропа чемпионы. 

1990 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. 

Бапкерлік карьерасында "Валвейк", "Фейенорд", "Утрехт", "Эйндховен" клубтарын және Мажарстан Ұлттық футбол құрамасын жаттықтырды.

Рональд Куманның туған ағасы.

## Жетістіктері

### Клубтық
; «Мехелен»

* Бельгия чемпионы: 1988/89
* Кубок иелері кубогы: 1987/88

; ПСВ

* Нидерланд чемпионы (2): 1990/91, 1991/92

### Халықаралық
; Нидерланд

* Еуропа чемпионы: 1988

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Футболшының профилі

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Гронинген ФК ойыншылары
Санат:ПСВ ФК ойыншылары
Санат:Мехелен ФК ойыншылары
Санат:Нидерланд футбол жаттықтырушылары
Санат:Валвейк ФК жаттықтырушылары
Санат:Фейеноорд ФК жаттықтырушылары
Санат:Мажарстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Утрехт ФК жаттықтырушылары
Санат:Оман Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Александр Иванович Щербаков (футболшы)

**Олександр Іванович Щербаков** (, 31 шілде 1960 жыл, Кривой Рог, Украин КСР, КСРО) — кеңестік және украиналық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы.

## Жетістіктері

### Командалық

* КСРО суперкубогы 1985.
* КСРО футбол федерациялары кубогы 1990.
* Украина чемпионатының күміс жүлдегері 1993.

### Жеке

* Украина КСР-і чемпионатындағы үздік 33: 1984 — № 3

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Статистикасы

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Украина футболшылары
Санат:Кривбасс ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Киев ФК ойыншылары
Санат:Днипро Могилев ФК ойыншылары
Санат:Черноморец Одесса ФК ойыншылары
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Хапоэль Беэр-Шева ФК ойыншылары
Санат:Украина футбол жаттықтырушылары
Владимир Васильевич Бессонов

**Владимир Васильевич Бессонов** (; 5 наурыз 1958 жыл, Харьков) — КСРО-лық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. КСРО Ұлттық құрамасы сапында 1982, 1986, 1990 жылдары әлем чемпионатына қатысқан.

## Жетістіктері

### Командналық
**Динамо (Киев)**

* КСРО чемпионы (**6**): 1977, 1980, 1981, 1985, 1986, 1990
* КСРО кубогы (**5**): 1978, 1982, 1985, 1987, 1990
* КСРО суперкубогы (**3**): 1981, 1986, 1987
* Кубок иелері кубогы (**1**): 1986

**КСРО**

* Жастар арасындағы әлем чемпионы: 1977
* Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1980
* Еуропа вице-чемпионы: 1988

### Жеке

* Украинадағы жыл футболшысы: 1989
* КСРО чемпионатындағы үздік 33 (**11**): № 1 (1978—1982, 1985—1987, 1989), № 2 (1977), № 3 (1988)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:КСРО футболшылары
Санат:КСРО Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары
Санат:Металлист ФК ойыншылары
Санат:Маккаби Хайфа ФК ойыншылары
Санат:Украина футбол жаттықтырушылары
Санат:ЦСКА Киев ФК жаттықтырушылары
Санат:Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Заря Луганск ФК жаттықтырушылары
Санат:Днипро ФК жаттықтырушылары
Санат:Нива Винница ФК жаттықтырушылары
Санат:1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Жоэль Батс

**Жоэль Батс**, **Жоэль Бат** (; 4 қаңтар 1957, Мон-де-Марсан) — француз футболшысы, қақпашы, 1984 жылғы Еуропа чемпионы.

## Карьерасы
1974 жылы "Сошо" клубында карьерасын бастады. Алты маусым бойы "Сошо" қақпасын қорғап, 1980 жылы "Осерге" ауысты. "Сошо" сапында екінші қақпашы болған Жоэль "Осер" сапында ьірден негізгі қақпашы ретінде алаңға шыға бастады. "Осер" сапындағы бес маусымда 184 ойын өткізді.

1985 жылы "Пари-Сен Жерменге" ауысты. 

Париждік клубтағы алғашқы маусымда (1985/86) Франция чемпионы атанды, бұл маусымда 38 рет алаңға шықты. Жалпы ПСЖ сапындағы жеті маусымда 200-ден аса кездесуде алаңға шықты.

1992 жылы карьерасын аяқтады.

Ал Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын 1983 жылы 7 қыркүйекте Данияға қарсы өткізді, бұл ойында Франция 1:3 есебімен ұтылды.

1984 жылы Еуропа чемпионатына қатысты, Жоэль құраманың негізгі қақпашысы ретінде ойнады. 

1986 жылғы әлем чемпионатына да негізгі қақпашы ретінде барды. Батс әсіресе ширек финалда Бразилиямен ойында ерекше өнер көрсетті, матч барысында Зико тепкен пенальтиді дарытпады, ал матчтан соңғы пенальтлер сериясында да жақсы ойнап, команданы жартылай финалға алып шықты.

## Жетістіктері

### Клубтық:

* Франция чемпионы: 1986

### Ұлттық:

* Еуропа чемпионы: 1984
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1986

## Ескертулер

## Сілтемелер
*Футболшының профилі

Санат:Франция футболшылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сошо ФК ойыншылары
Санат:Осер ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Франция футбол жаттықтырушылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК жаттықтырушылары
Санат:Шатору ФК  жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Ален Жиресс

**Ален Жиресс** (; 2 тамыз 1952, Лангуаран, Франция) — франциялық футболшы, жартылай қорғаушы. 1984 жылғы Еуропа чемпионы.

## Карььерасы
1982, 1986 жылдары әлем чемпионатына қатысқан. Сексенінші жылдардың бірінші жартысында Мишел Платини, Луис Фернандес, Жан Тигана төртеуі құрамада тізе қосып ойнап, "Құдіретті квартет" деген атауға ие болды.

Карьерасының басым бөлігін "Бордо" клубында өткізді. 1970 жылы осы клубта карьерасын бастап, 1986 жылға дейін ойнады. Карьерасын аяқтар тұста екі маусым "Олимпик" (Марсель) клубында доп тепті. Жалпы ФФранция чемпионатында 586 кездесуде алаңға шықты. Бұл Жан-Люк Этториден кейінгі екінші көрсеткіш.

Бапкерлік карьерасын 1995 жылы "Тулуза" клубын жаттықтырудан бастады. 1998 жылы азырақ уақыт "Пари Сен-Жермен" клубын баптады.  Кейінгі жылдарда Африканың бірнеше ұлттық құрамасын және Грузия құрамасын жаттықтырды. 

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде
Бордо

* Франция чемпионы: 1984, 1985
* Франция чемпионатының вице-чемпионы: 1983
* Франция кубогы: 1986
* Чемпиондар кубогының жартылай финалисі: 1985
* Альпі кубогы: 1980

Олимпик Марсель

* Франция вице-чемпионы: 1987
* Франция кубогының финалисі: 1987
* Кубок иелері кубогының жартылай финалисі: 1988

Франция

* Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 1982
* Еуропа чемпионы: 1984
* Артемио Франки кубогы: 1985
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1986

### Жеке

* Франциядағы жыл футболшысы — 1982, 1982, 1983, 1987
* France Football күміс добы: 1982
* Бордо сапындағы үздік мерген: 179 гол
* «Бордо» сапында ең көп ойын өткізген: 592 матч

### Бапкер ретінде
ПСЖ

* Франция суперкубогы: 1998

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Франция футболшылары

Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бордо ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Санат:Франция футбол жаттықтырушылары
Санат:Тулуза ФК жаттықтырушылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК жаттықтырушылары
Санат:Грузия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Габон Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Мали Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Сенегал Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Тунис Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Жан Тигана

**Жан Амаду Тигана** (; 23 маусым 1955, Бамако, Мали) — франциялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1984 жылғы Еуропа чемпионы.  1986 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері. 

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде

; «Бордо»

* Франция чемпионы: 1984, 1985, 1987
* Франция кубогы: 1986, 1987

; «Олимпик» (Марсель)

* Францияя чемпионы: 1990, 1991

; Франция

* Еуропа чемпионы: 1984
* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1986

### Жеке

* Францияның үздік футболшысы: 1984

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Франция футболшылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары
Санат:Бордо ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Санат:Франция футбол жаттықтырушылары
Санат:Олимпик Лион ФК жаттықтырушылары
Санат:Монако ФК жаттықтырушылары
Санат:Фулхэм ФК жаттықтырушылары
Санат:Бешикташ ФК жаттықтырушылары
Санат:Бордо ФК жаттықтырушылары
Санат:Шанхай Шенхуа ФК жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Андраник Эскандарян

**Андраник Эскандарян** (31 желтоқсан 1951 жыл) — ирандық футболшы, қорғаушы, тегі армян. 1976 жылы Азия кубогына (чемпион атанған), 1978 жылғы әлем чемпионатына, 1976 жылы жазғы Олимпиадалық ойындарға қатысқан.

1978 жылғы әлем чемпионатында Шотландиямен ойында өз қақпасына гол соғып алды, бірақ Иран құрамында Кенни Далглиш, Джо Джордан секілді мықтылары бар Шотландиядан ұтылмады, матч 1:1 есебімен тең аяқталды.

## Жетістіктері

### Клубтық

; Эстегляль

* Иран чемпионы: 1974–75
* Хазфи кубогы: 1976–77

; Нью-Йорк Ғарыш

* Солтүстік Америка соккер лигасы: 1978, 1980, 1982

### Ұлттық

; Иран

* Азия чемпионы: 1976

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*NASL career stats

Санат:Иран футболшылары
Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Фулад ФК ойыншылары
Санат:Арарат Тегеран ФК ойыншылары
Санат:Эстегляль ФК ойыншылары
Санат:Нью-Йорк Ғарыш (1970—1985) ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Ирадж Данаифар

**Ирадж Данийфар** (, 11 наурыз 1951 жыл, Тегеран, Иран — 12 желтоқсан 2018 жыл, Шираз) — ирандық футболшы, жартылай қорғаушы. Иран Ұлттық футбол құрамасының әлем чемпионаттарындағы тұңғыш голының авторы (1978 жылғы әлем біріншілігінің топтық кезеңінде Шотландия қақпасына енгізді). 

1980 жылы Азия кубогына қатысқан. 
## Карьерасы
### Ойнаған клубтары
* "Эстеглал" (1970-72, 1976-79)
* "Огаб Тегеран" (1974-76)
* Талса Рафнекс" (1979-84)
## Дереккөздер

## Сілтемелер

*  National Team Statistics 
* Interview with Irankicks.com
* Tulsa Roughnecks stats

Санат:Иран футболшылары
Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Эстегляль ФК ойыншылары
Хассан Ровшан

**Хассан Ровшан** (24 қазан 1955, Тегеран) — ирандық футболшы, шабуылшы. 1976 жылғы Азия чемпионы. 1978 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. 

## Жетістіктері

### Клубтық

* Иран кубогы: 1977
* БАӘ чемпионы: 1980

### Халықаралық

* Азия чемпионы: 1976
* Азия ойындарының жеңімпазы: 1974

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Иран футболшылары
Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Эстегляль ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Санат:Шабаб Әл-Ахли ФК ойыншылары
Шабаб Әл-Ахли

**«Шабаб Әл-Ахли»** () — 1970-2017 жылдары БАӘ чемпионаттарында ойнаған Дубай қаласындағы футбол клубы. 1970 жылы жергілікті үш клубтың бірігуімен құрылды. 2017 жылы  «Әл-Шабаб (Дубай)» және «Дубай» клубтарымен бірікті де, "Шабаб Әл-Ахли Дубай" клубы құрылды.   

## Жетістіктері

### Ұлттық

* БАӘ чемпионы (9): 1974/75, 1975/76, 1979/80, 2005/06, 2008/09, 2013/14, 2015/16, 2022/23, 2024/25
* БАӘ кубогы (8): 1975, 1977, 1988, 1996, 2002, 2004, 2008, 2013

### Халықаралық

* АФК чемпиондар лигасының финалы (1): 2015

## Сілтемелер

* Клубтың ресми сайты

Санат:БАӘ футбол клубтары
Игорь Александрович Нетто

**Игорь Александрович Нетто** (9 қаңтар 1930, Мәскеу — 30 наурыз 1999, Мәскеу) — КСРО-лық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1960 жылғы Еуропа, 1956 жылғы Жазғы Олимпиада чемпионы. 

1962 жылғы әлем чемпионатының топтық кезеңіндегі КСРО - Уругвай КСРО футболшыларының бірінің тепкен добы қақпаның сыртынан айналып барып қақпаға кіріп кетеді, төреші голды есептеп жібереді, сол кезде Нетто төрешіге жүгіріп барып, гол болмағанын, есептемеу керектігін айтады. Гол есептелмейді. 

Шайбалы хоккеймен де айналысып, "Спартак Мәскеу" хоккей клубында 22 ресми ойында мұз айдынына шыққан. 

## Жетістіктері

### Командалық

* Олимпиада чемпионы: 1956
* Еуропа чемпионы: 1960
* КСРО чемпионы: 1952, 1953, 1956, 1958, 1962
* КСРО кубогы: 1950, 1958, 1963

### Жеке

* Еуропадағы үздік футболшылар ондығына енді: 1957 (9 орын).
* КСРО Чемпионатындағы үздіктер тізімінде: № 1 (1950, 1952, 1953, 1955—1963) — 12 рет, № 2 (1951).

## Статистикасы

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Мәскеуде туғандар
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:КСРО Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:КСРО футбол жаттықтырушылары
Санат:Омония Никосия ФК жаттықтырушылары
Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Шинник ФК жаттықтырушылары
Санат:Паниониос ФК жаттықтырушылары
Санат:Нефтчи Баку ФК жаттықтырушылары
Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары
Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары
Санат:1956 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Санат:Алфавит бойынша шайбалы хоккейшілер
Санат:КСРО шайбалы хоккейшілері
Самир Дадаш оглы Алекперов

**Самир Дадаш оглы Алекперов** (; 8 қараша 1968 жыл, Баку, Әзірбайжан КСР) — әзірбайжандық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасы сапында 16 кездесу өткізген. бірнеше жыл бойы "Нефтчи" сапында ойнаған.

## Жетістіктері

### Командалық

* Әзірбайжан чемпионы (3): 1992, 1995/96, 1996/97
* Әзірбайжан кубогы: 1995/96
* КСРО футбол федерациялары кубогының финалисі: 1988

### Жеке

* Әзірбайжанның үз дүркін үздік футболшысы — 1991, 1992 ,1993
* Әзірбайжан чемпионатының үздік мергені: 1993 (19 гол).
* Әзірбайжан чемпионатында 115 гол соққан

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Әзербайжан футболшылары
Санат:Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Нефтчи Баку ФК ойыншылары
Санат:Маккаби Петах-Тиква ФК ойыншылары
Санат:Кешля ФК ойыншылары
Санат:Әзербайжан футбол жаттықтырушылары
Юнис Гусейн оглы Гусейнов

**Юнис Гусейн-оглы Гусейнов** (; 1 ақпан 1965 жыл, Баку, Әзірбайжан КСР, КСРО) — КСРО-лық және әзірбайжандық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы.

## Жетістіктері

* Әзірбайжан чемпионы: 1992, 1995/96, 1996/97 («Нефтчи» Баку), 1998/99 («Қапаз»)
* Әзірбайжан чемпионатының қола жүлдегері: 1994/95 («Нефтчи» Баку)
* Әзірбайжан кубогы: 1995, 1996, 1999 («Нефтчи» Баку)

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Yunis Hüseynov: «Karvan» ötən mövsümlə müqayisədə daha güclü olacaq 

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Әзербайжан футболшылары
Санат:Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Нефтчи Баку ФК ойыншылары
Санат:Қапаз ФК ойыншылары
Санат:Әзербайжан футбол жаттықтырушылары
Санат:Карван ФК жаттықтырушылары
Санат:Хазар-Ленкорань ФК жаттықтырушылары
Владислав Азизович Кадыров

**Владислав Азизович Кадыров** (; 16 қараша 1970 жыл) — КСРО-лық және Әзірбайжандық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы.

## Карьерасы
Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасы сапында 10 кездесуде алаңға шықты.

Карьерасында КСРО, Әзірбайжан, Ресей чемпионаттарында ойнады.

2006 жылдан бері бапкерлікпен айналысады.

## Жетістіктері

### Клубтық
* КСРО Футбол федерациялары кубогының финалисі: 1988

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Бакуде туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Әзербайжан футболшылары
Санат:Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Нефтчи Баку ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Тула ФК ойыншылары
Санат:Әзербайжан футбол жаттықтырушылары
Аскер Мамед оглы Абдуллаев

**Аскер Мамед-оглы Абдуллаев** (; 27 наурыз 1960, Баку) — КСРО-лық және әзірбайжандық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.

Бүкіл карьерасында тек "Нефтчи Баку" клубында ойнаған.

2000-05 жылдары Әзірайжан Ұлттық футбол құрамасының бапкерлер алқасында жұмыс істеді, 2000, 2002-04 жылдары бас бапкері қызметін атқарды.

2006-19 жылдары "Олимпик Шувелян" клубын жаттықтырды,  2008 жылы Әзірбайжанның үздік бапкері  атанды.

## Жетістіктері

### Командалық

* Әзірбайжан чемпионы: 1992
* Әзірбайжан кубогы: 2005

### Жеке

* Әзірбайжандағы жыл бапкері: 2008

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Футболшының профилі

Санат:Бакуде туғандар
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Әзербайжан футболшылары
Санат:Нефтчи Баку ФК ойыншылары
Санат:Әзербайжан футбол жаттықтырушылары
Санат:Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Баку ФК жаттықтырушылары
Санат:Шувелян ФК жаттықтырушылары
Санат:Тұран ФК жаттықтырушылары
Санат:Нефтчи Баку ФК жаттықтырушылары
Санат:Араз ФК жаттықтырушылары
Гус Хиддинк

**Гус Хиддинк** (; 8 қараша 1946 жыл, Варссевелд, Гелдерланд, Нидерланд) — нидерландтық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 

## Карьерасы
Футболшы ретінде емес, бапкер ретінде көбірек табысқа жетті. Футболшы карьерасында тек 1970-72 жылдары ғана ПСВ Эйндховен клубында ойнады, қалған уақыттарда ортанқол клубтарда доп тепті.  

Бірнеше клуб пен құрама тарихындағы үздік бапкер. Ресейдің еңбек сіңірген жаттықтырушысы.

1988 жылы ПСВ Эйндховен клубы Хиддинктің жаттықтыруымен өз тарихында тұңғыш рет Чемпиондар кубогында топ жарды, 2002 жылы Корея құрамасы Азия құрамалары арасында бірінші  боп әлем чемпионатының жартылай финалына шықты. 2006 жылы Хиддинк жаттықтырған Аустралия құрамасы тұңғыш рет әлем чемпионатының келесі сатысына өтті. 2008 жылы Ресей құрамасы Хиддинктің жаттықтырушымен өз тарихында бірінші рет Еуропа чемпионатының жартылай финалына жетті. 

2019 жылдан бері Кюрасао Ұлттық футбол құрамасын жаттықтырады.

2002 жылы Корея құрамасы әлем чемпионатының жартылай финалына жеткен соң, Хиддинк Кореяның құрметті азаматына айналды. Оған үкімет Чеджудо аралынан вилла сыйлады, барлық қоғамдық көліктерде тегін жүретін болды. Кванджудағы "Уорлд Кап" стадионына Хиддиктің аты берілді. 2002 жылғы әлем чемпионатында осы стадионда Корея құрамасы Испанияны пенальтилер арқылы ұтқан болатын.

## Жетістіктері

### Ойыншы ретінде
«Де Графсхап»

* Нидерланд екінші дивизионының жеңімпазы: 1968/69

### Бапкер ретінде
«ПСВ»

* Нидерланд чемпионы (6): 1986/87, 1987/88, 1988/89, 2002/03, 2004/05, 2005/06
* Нидерланд кубогы (4): 1987/88, 1988/89, 1989/90, 2004/05
* Нидерланд суперкубогы: 2003
* Чемпиондар кубогы: 1987/88

«Реал Мадрид»

* Құрлықаралық кубок: 1998

«Челси»

* Англия кубогы: 2009

Нидерланд

* Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 1998

Оңтүстік Корея

* Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 2002

Ресей

* Еуропа чемпионатының жартылай финалисі: 2008

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:НЕК ФК ойыншылары
Санат:ПСВ ФК ойыншылары
Санат:Де Графсхаф ФК ойыншылары
Санат:Нидерланд футбол жаттықтырушылары
Санат:ПСВ ФК жаттықтырушылары
Санат:Фенербахче ФК жаттықтырушылары
Санат:Валенсия ФК жаттықтырушылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Реал Мадрид ФК жаттықтырушылары
Санат:Реал Бетис ФК жаттықтырушылары
Санат:Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Аустралия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Ресей Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Челси ФК жаттықтырушылары
Санат:Түркия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Анжи ФК жаттықтырушылары
Санат:Кюрасао Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Влад Бумага

**Владислав (Влад) Андреевич Бумага** (; *сондай-ақ* **Влад А4** *лақап атымен танымал, немесе жәй ғана* **A4**; 5 маусым 1996, Минск, Беларусь) — беларустық видеоблогер, әнші, инстаблогер, YouTube видеоплатформасындағы «А4» және «А5» арналарының иесі. Forbes журналының «Жаңа медиа» санаты бойынша «30 жасқа дейінгі 30 ең перспективті ресейліктер» рейтингі бойынша номинант.

## Өмірбаяны
Влад 1996 жылы 5 маусымда Минскте бастауыш сыныптардың мұғалімі мен инженердің отбасында дүниеге келді. Балалық шағы Серебрянка шағын ауданында өтті. Тоғыз жыл хоккеймен айналысқан. "Динамо" және "Юность" балалар спорт мектебінде шабуылшы болып ойнаған. Чехияда бір жыл жаттыққан. Алынған жарақатынан кейін бұл спорт түрінен кеткен.

## Сын
2021 жылы американдық блогерлер MrBeast және JustDustin — А4 арнасы түпнұсқа роликтер авторларынан рұқсат алмай, бейнелердің мұқабалары мен идеяларын көшірді деп айыптады.

## Жеке өмірі
Видеоблогер және әнші Юлия Годуновамен қарым-қатынаста. 2024 жылы 8 мамырда Оливия есімді қыздары дүниеге келді.

## Дискографиясы
### Шағын альбомы
* «Детские песни» — 2020

### Синглдері
* «Батя» — 2018
* «Огонь» (Катя Адушкинамен бірге) — 2019
* «Каспер Бой» — 2019
* «Офишлбывший» — 2019
* «Песня про осень» — 2019
* «Новогодняя песня» (The Limba, Jony, Егор Кридпен бірге) — 2022
* «Лама мама» — 2024

### Музыкалық жинағы
* «К мечте» — 2021

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Влад Бумага Instagram-да
*  
* 

Санат:Беларусь ютуберлері
Франсиско Павон

**Франсиско Павон Бараона** (; 9 қаңтар 1980 жыл, Мадрид, Испания) — испаниялық футболшы, қорғаушы.

## Карьерасы
"Реал Мадрид" клубының түлегі. 2001 жылға дейін фарм-клубтарда өнер көрсетті. 2001 жылы 6 қазанда клубпен алты жылдық келісім шарт жасасты. 2001/02 жылғы маусымда Чемпиондар лигасының жеңімпазы атанды.

2007 жылы қаңтарда "Реал Сарагосаға" ауысты. 26 қыркүйекте жаңа клубы сапындағы тұңғыш ойынын өткізді.

2010 жылы Франция чемпионатындағы "Арль-Авиньон" клубына ацсып, бір жылдан соң карьерасын аяқтады.

## Жетістіктері

* Чемпиондар лигасы: 2001/02
* Құрлықаралық кубок: 2002
* УЕФА суперкубогы: 2002
* Испания чемпионы: 2002/03
* Испания суперкубогы: 2003

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Испания футболшылары
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Санат:Реал Сарагоса ФК ойыншылары
Санат:Арль-Авиньон ФК ойыншылары
Комминз Менапи

**Комминз Менапи** (; 18 қыркүйек 1977, Лата, Соломон аралдары — 18 қазан 2017, Хониара, Соломон аралдары) — соломондық футболшы, шабуылшы.  

2004 жылы ОФК ұлттар кубогының күміс жүлдегері атанды. Ұлттық құрама сапында 27 гол соққан, бұл әзірге рекордтық көрсеткіш.  

## Жетістіктері

* Жаңа Зеландия чемпионы: 2008
* Солмон аралдары чемпионы: 2009
* ОФК чемпиондар лигасы (2): 2007, 2008

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Соломон аралдары футболшылары
Санат:Соломон аралдары Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Марист Файр ФК ойыншылары
Санат:Сидней Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Уаитакере Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Вестерн Юнайтед ФК ойыншылары
Реймонд Гунемба

**Рэймонд Гунемба** (; 4 маусым 1986, Лаэ, Папуа — Жаңа Гвинея) — папуалық футболшы, Папуа — Жаңа Гвинея Ұлттық футбол құрамасы мен  "Джелонг" клубының шабуылшысы.

2016 жылғы ОФК Ұлттар кубогына қатысқан. Турнирде барлық бес кездесуде де алаңға шығып, 5 гол соқты да, турнирдің үздік мергені атанды.

## Жетістіктері

### Клубтық
«Хекари Юнайтед»

* Папуа — Жаңа Гвинея чемпионы (3): 2011/2012, 2013, 2014

«Тоти Сити Дуэллерс»

* Папуа — Жаңа Гвинея чемпионы (1): 2017

### Құрама

* ОФК ұлттар кубогының финалисі (1): 2016

### Жеке

* ОФК ұлттар кубогының үздік мергені: 2016 *(5 гол)*

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Футболшының профилі

Санат:Папуа — Жаңа Гвинея футболшылары
Санат:Папуа — Жаңа Гвинея Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Хекари Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Гамильтон Уондеререс ФК ойыншылары
Юрий Михайлович Гриджан

**Юрий Михайлович Гриджан** (20 қаңтар 1960 жыл) — КСРО-лық футболшы, Қазақстанның бірнеше клубтарында доп тепкен. Кейін төрешілікпен айналысты.

## Карьерасы

### Футболшы
Қарағанды футболының түлегі. 1978-80 жылдары Қарағандының "Шахтеры" сапында КСРО екінші лигасында доп тепті. 1981 жылы азырақ уақыт Қарағандыдағы зауыт жұмысшыларынан құралған "Литейшик" клубында ойнады. Сол жылы қайтадан кәсіби деңгейге оралып, Теміртаудың "Болат" клубына қабылданды.

1985 жылғы маусымды Хабаровскінің СКА клубында өткізді.

1986 жылы "Қайратқа" ауысты. КСРО жоғары лигасында 10 кездесуде алаңға шықты. Маусымның екінші жартысын Қостанайдың "Энергетигінде өткізді.

1987 жылы "Қайратқа" қайта оралды. Бірақ 1988 жылы "Тракторға" ауысты.

Кейін тағы да "Энергетик" пен "Болатта" ойнады. 30 жасында жарақатының кесірінен карьерасын аяқтады.

### Төреші

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* "Я мечтал играть за "Шахтер"
*Төрешілер статистикасы

Санат:Қазақстан футбол төрешілері
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Санат:Шахтер-Болат ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Футбол төрешілері
Эдуард Васильевич Сон

**Эдуард Васильевич Сон** (, ) — КСРО-лық және қазақстандық футболшы, шабуылшы.  

## Өмірбаяны
1981-85 жылдары "Қайрат" сапында ойнап, 31 кездесуде алаңға шықты. 

1988-91 жылдары "Днипро" сапында ойнап табысты болды, КСРО чемпионы атанды, КСРО кубогы, Суперкубогы, Футбол федерациялары кубогында топ жарды. 1990 жылғы КСРО чемпионатында 10 гол соғып, клубтың үздік мергені болды.  

Кейін Францияның екінші лигасындағы клубтарда ойнап, Францияда орнығып қалды. 

Қазір Францияның Роан қаласында мата өңеркәсібі фирмасының қожайыны.  

## Жетістіктері

* КСРО чемпионы: 1988
* КСРО чемпионатының күміс жүлдегері: 1989
* КСРО кубогы: 1989
* КСРО Суперкубогы: 1989
* КСРО Футбол федерациялары кубогы: 1989

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Футболшының профилі

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Днипро ФК ойыншылары
Бозжыра шатқалы

**Бозжыра шатқалы** – Ақтау қаласынан 300 км жерде орналасқан табиғи нысан.

## Географиялық орны
Маңғыстау облысының орталығы Ақтау қаласынан 300 километр жерде, Қарақия ауданы аумағында орналасқан.

## Сипаты
Үстірттің бұл бөлігі әктастардан құралған шөлді ландшафтардан, биіктігі 250 метрге жететін таңбалы тастардан тұрады. Бұл аумақтан тасқа айналған ұлу қабыршақтарын, теңіз кірпісін, белемнит деп аталатын былқылдақ денелілерді, тіпті мезозой дәуіріндегі Тетис мұхитында өмір сүрген акуланың тісін де табуға болады. Ежелгі мұхит орнында түзілген әктастар мен құздар Маңғыстаудың, жалпы алғанда Қазақстанның мақтан тұтар "жауһарына" айналған. Шатқалда палеолиттен бастап ерте орта ғасырға дейінгі кезеңге жататын археологиялық ескерткіштер шоғырланған.Бозжыра шатқалы Маңғыстау облысындағы ерекше қорғалатын аймақтар тізіміне кіреді және аумағы 316 141 гектарды құрайтын Жабайұшқан мемлекеттік табиғи қаумалының бір бөлігі саналады.

## Дереккөздер

Санат:Маңғыстау облысы географиясы
Санат:Қазақстан шатқалдары
Бектемір сопы кесенесі

**Бектемір сопы кесенесі** – Ақмола облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізіміне енген сәулет ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Егіндікөл ауданы, Жалманқұлақ ауылынан солтүстік-шығысқа қарай, Егіндікөл ауылының биіктігіндегі Қоскөл шатқалында орналасқан.

## Кезеңі
ХVІІІ-ХІХ ғасырлар.

## Сипаты, тарихи дерек
Кесене – жылқының, түйенің, ешкінің қылы және өсімдік тамырлары косылып иленген кірпіштен қаланған ғимарат. Кірпішті құюға осындай материалдарды қолдану – бұл аймаққа тән ерекшелік. Сегіз қырлы күмбез түріндегі ескерткіштің биіктігі 5,7 м-ді құрайды. Әр қабырғаның ортасында жерден 1,8 м жоғарыда (кірпіштің 18 қатары) биіктігі 35-40 см болатын кішігірім ойықтар бар. Ғимарат ішіне арка тәріздес жіңішке дәліз арқылы кіреді. Құлпытастар біздің уақытымызға дейін сақталмаған. Кесене 2006 жылы Г.М. Қамалова бастаған "Қазреставрация" ғылыми-зерттеушілік және өндірістік фирма бөлімімен зерттелді.
Бұл аймақта таралған аңыздар бойынша, бұл кесенеде кезінде Солтүстік Қазақстан аумақтарында ислам дінін таратқан әулиелер жерленген. Бұл жерге қойылған әулиелердің аттары ел есінде қалмаған. Жергілікті тұрғындардың айтуынша, бұл жер бұрыннан келе жатқан көп адамдардың зиярат орны.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан кесенелері
Санат:Ақмола облысы сәулеті
Санат:Ақмола облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Антон Рохусович Шох

**Антон Рохусович Шох** (7 қаңтар 1960 жыл, Жамбыл — 7 наурыз 2009 жыл, Өскемен) — КСРО-лық және қазақстандық футболшы, футбол жаттықтырушысы. 

## Карьерасы

### Футболшы
Тегі Еділ маңындағы неміс. Әкесі Шох Рохус 50-жылдары репрессияға ұшырап, 2000 жылы ақталды.  

1978 жылы "Химик" сапында карьерасын бастады. Тұңғыш ойынын 1979 жылы 24 мамырда "Мелиораторға" қарсы өткізіп, тоқсан минут толық ойнады да, бір гол соқты.  

1979-85 жылдары "Қайратта" ойнап, 170-тен аса кездесуде алаңға шықты. "Қайрат" сапындағы тұңғыш ойынын 1979 жылы  1 қыркүйекте "Шахтер" (Донецк) клубына қарсы өткізді. Тұңғыш голын сол жылы 17 қазанда "Заря" қақпасына енгізді, бұл ойын 1:1 есебімен тең аяқталды. Екінші голын сол жылы 16 қарашада "Локомотив" қақпасына соқты. 1985 жылғы КСРО чемпионатында сегіз голдың авторы атанды. "Қайрат" сапындағы ең соңғы кездесуін 1985 жылы 19 қарашада болашақ клубы "Днипроға" қарсы өткізді, бұл ойында Шох бір гол соқты да, 80-минутта алмастырылды. Бұл кездесуде "Қайрат" 3:4 есебімен ұтылып қалды.  

1986 жылы "Днипроға" ауысты. "Днипро" сапындағы тұңғыш ойынын 16 наурызда "Зенитке" қарсы өткізді. Тағдыр тәлкегімен, днипролықтар сапындағы тұңғыш голын сол жылы 2 мамырда "Қайраттың" қақпасына соқты, Алматыда өткен ойын 2:2 есебімен тең аяқталды. 17 қыркүйекте еуротурнирлердегі дебютін "Легияға" қарсы өткізді, бұл УЕФА кубогының бірінші кезеңі болатын. 

1988 жылы 8 наурызда "Динамо Киевке" қарсы ойында команда капитаны ретінде алаңға шықты. КСРО чемпионы атанды. 

1990 жылы Аустрияның ЛАСК клубымен келісім шарт жасасты. Кейін тағы да КСРО, Украина, Финляндия клубтарында ойнап, 1995 жылы карьерасын аяқтады. Сол жылы жаттықтырушы карьерасын Украинаның "Эвис" клубында бастады. 

### Бапкерлік
2004 жылы 19 жылдық үзілістен соң Қазақстан футболына қайта оралып, "Атыраудың" бас жаттықтырушысы боп тағайындалды. 2004-05 жылдары Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының бас бапкері Сергей Тимофеевтің көмекшісі болды. Сонымен бірге Қазақстан жастар құрамасының да бас бапкері қызметін қатар атқарды. 

2009 жылы тағы да "Атырауға", сосын Қазақстан жастар құрамасына бапкер болды. Сол жылы наурыз айында "Восток"-"Атырау" матчынан соң кенеттен қайтыс болды. Волгорадқа, ата-бабаларының жанына жерленді.  

## Жетістіктері

; Днипро

* КСРО чемпионы: 1988
* КСРО чемпионатының күміс жүлдегері: 1987, 1989
* КСРО кубогы: 1989

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі (''Transfermarkt сайтында'') 

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Днипро ФК ойыншылары
Санат:ЛАСК ФК ойыншылары
Санат:Металлург Запорожье ФК ойыншылары
Санат:Ротор ФК ойыншылары
Санат:Ворскла ФК ойыншылары
Санат:Нива Тернополь ФК ойыншылары
Санат:РоПС ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Навбахор ФК жаттықтырушылары
Санат:Сокол ФК жаттықтырушылары
Санат:Ротор ФК жаттықтырушылары
Санат:Атырау ФК жаттықтырушылары
Александр Половинков

**Александр Половников** (1968 жыл, Жамбыл облысы, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы.  

Бүкіл карьерасын "Тараз" (кеңес дәуірінде "Химик" деп аталған) клубында өткізді. Тек 1996 жылы "Қайсар Мұнай-Газ" сапында бір маусым ойнады. 

Кеңес дәуірінде тек КСРО екінші лигасының Қазақстан аймағында ойнады. Тәуелсіздік жылдары Қазақстан чемпионатында өнер көрсетті. Екі рет Қазақстан кубогының финалисі атанды (1992, 1993).

## Сілтемелер
* Профилі (footballfacts.ru сайтында)
 

Санат:КСРО футболшыларыСанат:Қазақстан футболшылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Тұрлыбек Шәмелбекұлы Батырбаев

**Тұрлыбек Батырбаев** (17 ақпан 1963 жыл, Көкшетау) — қазақ футболшысы, қорғаушы. 

## Карьерасы
Көкшетау футболының түлегі. 1980 жылы карьерасын "Торпедо" сапында бастады. 25 мамырда тұңғыш ойынын "Спартак" (Семей) клубына қарсы өткізді. Төрт күннен соң "Востокпен" ойында тұңғыш голын енгізді. 

1984 жылы қайтадан карьерасын осы "Торпедода" жалғастырды. 1985 жылы КСРО екінші лигасында 38 кездесуде алаңға шықты, және соның 37-сінде 90 минутты толық ойнады. 

1986 жылы "Қайратқа" ауысты. 2 наурызда "Нефтчиге" қарсы ойында тұңғыш рет КСРО Жоғары лигасында алаңға шықты. Жалпы маусым біткенше 14 ойында "Қайрат" намысын қорғады (екеуі КСРО футбол федерациялары кубогы матчы). Олардың арасында "Динамо" (Мәскеу), "Спартак" (Мәскеу), "Днипро" секілді клубтарға қарсы маңызды матчтар да бар еді.

Бұл 14 ойын футболшы үшін аздық қылды, ойын практикасын жоғалтып алған ол 1987 жылы "Торпедоға" қайта оралды.

1989 жылы уақытша жабылып қалған "Торпедоның" орнына Қазақ КСР чемпионатында ойнап жүрген Көкшетаудың "Стройтель" әуесқой клубында ойнады. 

1991 жылғы маусымның бірінші жартысын Хромтаудың "Горняк" сапында өткізді. Екінші жартысында Саран қаласындағы "Светотехника" клубында ойнады.

1992 жылы Қазақстанның тұңғыш чемпионатында "Зенит" (Көкшетау) сапында бір ғана кездесуде алаңға шықты. Ол ойын 3 қазанда "Ақтау" клубына қарсы өтті. 

1993 жылы ресейлік "Кировец" (Тула) әуесқой клубы сапында ойнады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі (footballfacts.ru сайтында)
Санат:КСРО футболшылары
Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Горняк Хромтау ФК ойыншылары
Санат:Мордовия ФК ойыншылары
Санат:Ажар ФК ойыншылары
Вячеслав Львович Хван

**Вячеслав Львович Хван** (10 сәуір 1947 жыл) — КСРО-лық футболшы, футбол жаттықтырушысы. 

## Карьерасы
Карьерасын 1966 жылы Жамбылдың "Металлист" клубында бастады. 
1969-70 жылдары "Қайратқа" қабылданғанымен, ресми кездесулерде алаңға шыға алмады. 

1970 жылы Семейдің "Цементник" (кейін атауы "Спартак" боп ауысты) клубына ауысты. 

1974 жылы "Металлистке" (бұл жолы атауы "Алатау" және "Химик" боп өзгеріп кеткен) оралды. 

1982 жылы карьерасын аяқтады.

Кейін 1993 жылы "Тараз" клубына бас бапкер болды. 

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Дустлик ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Тараз ФК жаттықтырушылары
Михаил Анатольевич Мозговенко

**Михаил Анатольевич Мозговенко** (, ) — қазақстандық футболшы, қақпашы.

## Карьерасы
Целиноград футболының түлегі. 1987-90 жылдары КСРО екінші лигасында "Целииник" қақпасын қорғады. 1991 жылы КСРО-ның соңғы чемпионатында "Уралец" сапында ойнады.

1992-93 жылғы Қазақстан чемпионатында да оралдық клуб намысын қорғады. 1993 жылдың екінші жартысын "Достықта" өткізді.

1994-95 жылы "Болат" сапында ойнады.

1996 жылы "Көкше" сапында төрт кездесуде алаңға шықты.

1997 жылы "Наша Кампанияға" ауысты.

1999 жылы "Жетісуға" ауысты. 2000 жылы "Наша Кампанияға" қайта оралды.

## Жетістіктері
*Қазақстан кубогы: 1993
## Сілтемелер
*Профилі

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Ақжайық ФК ойыншылары
Санат:Достық Алматы ФК ойыншылары
Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары
Санат:Наша Кампания ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Нұржан Болатұлы Доскеев

**Нұржан Болатұлы Доскеев** (4 сәуір 1972 жыл) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы. Кейін төрешілікпен айналысты. 

2004 жылы төрешілікті бастады. Төрешілік ғұмырында 9 матчта бас қазы қызметін атқарды, 68 ойында лайнсмен болды. Соның екеуі УЕФА Кубогының іріктеуінде (Игорь Кистердің көмекшісі), біреуі жолдастық кездесу (2009 жылы 11 ақпанда Македония - Молдова).
## Сілтемелер
*Профилі
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Достық Алматы ФК ойыншылары
Санат:Футбол төрешілері
Санат:Қазақстан футбол төрешілері
Джонас Мендеш

**Джонас Ашеведу Мендеш** (; 20 қараша 1989 жыл, Бисау) — гвинея-бисаулық футболшы, қақпашы. Ұлттық құрама сапында 39 ойын өткізген, бұл әзірше рекордтық көрсеткіш.  

## Карьерасы
2010 жылдан бері Гвинея-Бисау құрамасының қақпасын қорғап келеді. 2017, 2019, 2021 жылғы Африка Ұлттары кубогына қатысқан.  
 
Португалияның "Амора" клубының түлегі. 2007 жылы карьерасын осы "Аморада" бастады.  2019 жылға дейін Португалияның түрлі ортанқол клубтарында ойнады. 

2019 жылы Оңтүстік Африканың "Блэк Леопардс" клубына ауысты.  
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі (Нешнл футбол тим сайтында)

Санат:Гвинея-Бисау футболшылары
Санат:Гвинея-Бисау Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Блэк Леопардс ФК ойыншылары
Рой Кайара

**Рой Кайара** (; 2 мамыр 1990, Жаңа Каледония) — жаңа каледониялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2012 жылғы ОФК кубогының күміс жүлдегері. 2016 жылғы ОФК кубогының жартылай финалисі. 

## Жетістіктері

### Клубтық

* Жаңа Зеландия чемпионатының плей-офф финалисі (2): 2013/2014, 2017/2018
* АСБ Чарити кубогы (1): 2018
* ОФК Чемпиондар лигасы (1): 2018

### Халықаралық

* ОФК Ұлттар кубогының финалисі (1): 2012

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Жаңа Каледония футболшылары
Санат:Жаңа Каледония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Иенген Спорт ФК ойыншылары
Санат:Маджента ФК ойыншылары
Санат:Тим Веллингтон ФК ойыншылары
Санат:Пираэ ФК ойыншылары
Мало Силао

**Силао Мало** (, , 30 желтоқсан 1990 жыл) — Cамоалық футболшы, жартылай қорғаушы. 2012, 2016 жылдары ОФК Ұлттары кубогына қатысқан. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Самоа футболшылары
Санат:Самоа Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Киви ФК ойыншылары
Робер Тассо

**Робер Тассо** (18 желтоқсан 1989 жыл) — вануатулық футболшы, шабуылшы. 2012 жылғы ОФК ұлттар кубогына қатысқан. 

## Жетістіктері

### Клубтық

* Вануату чемпионы: 2014, 2019

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Ұлттық құрамадағы матчтары мен голдары

Санат:Вануату футболшылары
Санат:Вануату Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Рева ФК ойыншылары
Санат:Тафеа ФК ойыншылары
Юрий Владимирович Коньков

**Юрий Владимирович Коньков** (6 шілде 1958 жыл, , Қазақ КСР, КСРО) — КСРО-лық және қазақастандық футболшы, футбол жаттықтырушысы.

## Карьерасы
1975 жылы карьерасын "Целинникте" бастады. Целиноградтық клуб  сапында үш жыл ойнаған соң, "Қайратқа" ауысып еді, негізгі құрамнан орын тимей, 1980 жылы "Болат" (Теміртау) клубына ауысты, "Болатта" екі маусым өнер көрсетті.

1982 жылы "Спартак" (Семей) сапында ойнады. Бір жылдан соң тәжірибе жинаған футболшыны "Қайрат" қайта шақырды. 1982-84 жылғы маусымдарда "Қайрат" сапында КСРО чемпионаттарында 50 рет алаңға шықты, бірақ гол соға алмады. 1984 жылы "Спартакқа" қайта оралды.

1989 жылы қайтадан "Целиникке" ауысты.

Тәуелсіздік жылдары "Достық", "Ақтөбе", "Қайрат" клубтарында ойнады.

1995 жылы карьерасын "Елімай" сапында бастап, алтын дубльге қол жеткізді, Қазақстан чемпионы және Қазақстан кубогы иегері атанды.

2004 жылы "Тараз" бапкері ретінде Қазақстан кубогын иеленді.

## Жетістіктері

### Футболшы ретінде

* Қазақстан кубогы: 1993
*КСРО бірінші лигасының жеңімпазы: 1983

### Бапкер ретінде

* Қазақстан кубогы: 1995, 2004
* Қазақстан чемпионы: 1995
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 1997, 1999

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Жеңіс ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Шахтер-Болат ФК ойыншылары
Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары
Санат:Достық Алматы ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Санат:Спартак Семей ФК жаттықтырушылары
Санат:Қайрат ФК жаттықтырушылары
Санат:Тараз ФК жаттықтырушылары
Санат:Екібастұз-2003 ФК жаттықтырушылары
Олег Юрьевич Трофимов

**Олег Юрьевич Трофимов** (13 мамыр 1968 жыл) — КСРО-лық және қазақстандық футболшы, қорғаушы. Карьерасында тек қазақстандық клубтарда ойнаған.  

## Жетістіктері

### Клубтық

* Қазақстан кубогы: 1993
* Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 1994

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:КСРО футболшылары
Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:Ақ қанат ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Достық Алматы ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Хорди Кройф

**Йохан Йорди Кройф** (; 9 ақпан 1974, Амстердам) — нидерландтық футболшы, жартылайқорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Йохан Кройфтың ұлы.

1996 жылы Еуропа чемпионатына қатысқан.

## Жетістіктері

### Барселона

* Испания суперкубогы: 1994

### Манчестер Юнайтед

* Англия чемпионы: 1996–97
* Англия суперкубогы: 1996, 1997

## Статистикасы

### Клубтық

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Нидерланд футболшылары
Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Сельта ФК ойыншылары
Санат:Алавес ФК ойыншылары
Санат:Эспаньол ФК ойыншылары
Санат:Металлург Донецк ФК ойыншылары
Санат:Валлетта ФК ойыншылары
Санат:Нидерланд футбол жаттықтырушылары
Санат:Маккаби Тель-Авив ФК жаттықтырушылары
Санат:Эквадор Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Шэньчжэнь ФК жаттықтырушылары
Қатира Ермекқызы Дүтбаева

**Қатира Ермекқызы Дүтбаева** (1927 жыл, Гурьев облысы - 2012 жыл, Атырау) — ардагер ұстаз, Қазақ КСР еңбек сіңірген мұғалімі. Атырау облысының Құрметті Азаматы.

## Өмірбаян
Қатира Ермекқызы Дүтбаева 1927 жылы Гурьев облысында дүниеге келді. Руы Есентемір Әжімбет бөлімі Кіші жүзден тараған. 

1944 жылы Доссор орта мектебін аяқтап Гурьевке келіп екі айлық мұғалімдер курсында оқып, Доссордағы мектепте 1945 жылға дейін мұғалім болып қызмет етті.

1945-1949. Қазақ Қыздар педагогикалық институтын (ЖенПИ) бітірді.

1949-1956. Республика оқу министрлігі жолдамасымен Гурьев педучилищесіне директор болып тағайындалады.

1959 жылы Гурьев №1 орта мектеп-интернатының директоры.

1957-1968. Гурьев облыстық халыққа білім беру ұйымында бөлім меңгерушісі.

1978-1979. Гурьев №1 жетім балаларға арналған мектеп-интернат директоры.

1979-1981. Гурьев облыстық кәсіподақ комитетінің басшы. 

1981 жылы Гурьев облыстық білім қызыметкерлерының және жоғарға мектеппен ғылым мекемелрінің кәсіподақ комитетінің басшы.

## Қоғамдық қызметі

1947 жылдан кәсіподақ ұйымы мүшесі.

Гурьев облыстық Кеңестік ІІІ,ІV,V,VI шақырылымдарына депутат.

Гурьев облыстық VII,VIII,IX,X,XI,шақырылымдарына депутат.

1951-1958. Гурьев қалалық партия комитетінің мүшесі.

1958 жылы Гурьев облыстық партия комитетінің мүшесі.

1950 жылы Гурьев облыстық ғылым мұғалімдер одағы пленумы мен президиумының мүшесі болған.

Қазақтан компартиясына V-IX, Қазақстан комсомолының IV-съездерін делегат болған.

1960-1967. Қазақстан мұғалімдерінің съезіне делегат болған.

## Отбасы
Әкесі Ермек Дүтбаев – шопан, анасы – үй шаруасындағы адам.

Жұбайы Берік Ыбрашұлы Қорқытов - жазушы-драматург. Отбасында ұл өсіріп, қыз тәрбиелеген.

## Марапаттары
Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі мен Үкіметі сіңірген еңбегі лайықты бағаланды. 

Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды, "Қазақ КСР еңбек сіңірген мұғалімі" атағына ие болды.

Атырау облысының Құрметті азаматы.

1992 жылы Атырау гуманитарлық колледжге Қатира Дүтбаеваның есімі берілді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика университеті түлектері
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұғалімідері
Санат:Атырау облысының құрметті азаматтары
Елмұрат Есенғазыұлы Рысбаев

**Елмұрат Есенғазыұлы Рысбаев** (1 қаңтар 1972 жыл) — қазақ футболшысы, жартылай қорғаушы.

## Карьерасы
Карьерасын 1992 жылы "Қайратта" бастады. Бірақ ол маусымда қосалқы құрамда қап кетті де, Қазақстан чемпионатында мүлде алаңға шықпады. 1993 жылы алматылық жаңа құрылған клуб — "Достыққа" ауысты. Сол жылы 8 сәуірде "Уралец-Арма" клубына қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Маусым соңында Қазақстан кубогы иегері атанды.

1993 жылдың соңында "Достық" тарап кетті де, иесіз қалған футболшылар клуб іздеді. Елмұрат "Қайратқа" оралды. 1994, 1995 жылдары "Қайрат" сапында 39 кездесуде алаңға шықты.

Кейін "Қайнар", "Ұлытау", ЦСКА, "Тараз" клубтарында ойнады.

2001 жылы бір жылдық үзілістен соң карьерасын қайта жаңғыртып, "Тобыл" футболшысы атанды. Бірақ Қазақстан кубогында бір ғана кездесуде алаңға шықты.

## Жетістіктері

* Қазақстан кубогы: 1992, 1993
* Қазақстан чемпионы: 1992

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Достық Алматы ФК ойыншылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:Ұлытау ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Алматы ФК ойыншылары
Санат:Тараз ФК ойыншылары
Санат:Тобыл ФК ойыншылары
Евгений Александрович Конюхов

**Евгений Александрович Конюхов** (7 шілде 1971 жыл) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы.

1987 жылы карьерасын "Жетісуда" бастады. Бірақ алаңға мүлде шықпады. 

Екі жылдық үзілістен соң футболға қайта оралып, 1989 жылы РШВСМ қатарын толықтырды. 

1992 жылы енді үш жылдық үзілістен соң футболға тағы да оралып, "Жетісуға" қабылданды. Бірақ 1992 жылғы маусым біткенше "Жетісудан" бөлек ЦСКА Алматы, "Қайсар" клубтарында доп тепті.

1993 жылғы маусымды "Достық" сапында өткізді. Сол жылы Қазақстан кубогы иегері атанды.

1994 жылы "Аңсатқа" ауысты. 

1996 жылы "Жетісуға" қайта оралды (бұл кезде клуб "Қайнар" деп аталатын еді). 1998-2000 жылдары Братскінің "Сибиряк" клубында доп тепті.

2002 жылы төртінші рет "Жетісу" футболшысы атанды. 

2003 жылы "Шахтер Прокопьевск" сапында ойнады.

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Жетісу ФК ойыншылары
Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары
Санат:ЦСКА Алматы ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Достық Алматы ФК ойыншылары
Санат:Ертіс ФК ойыншылары