open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Футболдан Қазақстан Кубогы 2024

**Футболдан Қазақстан Кубогы 2024** — турнирдің 32-ші маусымы. 32 команда қатысады.
## Топтық турнир
### A тобы

### B тобы

### C тобы

### D тобы

### Е тобы

### F тобы

### Плей-офф

|}
## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

|}
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2024 жылғы футбол
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2024

**Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2024** — турнирдің 32-ші маусымының финалдық ойыны. "Ақтөбе" мен "Атырау" клубтары өзара кездесті.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Шолу

Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:Ақтөбе ФК ойындары
Санат:Атырау ФК ойындары
Қазақстан лига кубогы

**Қазақстан лига кубогы** (бейрасми атауы *1XBet League Cup*) — 2024 жылдан бастап Қазақстанда ұйымдастырыла бастаған футбол турнирі.  

## Тарихы
Алғашқы турнир 2024 жылы өтті.

## Сипаттамасы
Турнирге негізінен премьер лигада ойнайтын клубтар қатысады және төменгі лигада ойнайтын кей клубтарға да рұқсат етіледі. 

Турнир топтық кезеңнен бастау алады. 

## Жүлдегерлер

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://qfl.kz/league/league-cup/

Санат:Қазақстан лига кубогы
Қазақстан лига кубогы 2024

**[[Қазақстан лига кубогы]] 2024** — турнирдің бірінші маусымы. 16 команда қатысты. Финалға елордалық қос клуб - "Астана" мен "Жеңіс" шықты. 

Турнирге **1XBet League Cup** букмекерлік кеңсесі демеушілік жасады. 

## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

## Жартылай финал

|}

## Финал

Санат:2024 жылғы футбол
Санат:Қазақстан лига кубогы
Қазақстан лига кубогының финалы 2024

**Қазақстан лига кубогының финалы 2024** — турнирдің бірінші маусымының финалдық ойыны. Финалға елордалық қос клуб — "Астана" мен "Жеңіс" шықты.  

## Шолу
"Астана Арена" жөнделіп жатқандықтан матч 24 қараша күні Түркістандағы "Түркістан Арена" стадионында өтті. 

Негізгі уақыт 0:0 есебімен тең аяқталды. Қосымша таймдарда "Астана" екі гол соғып, турнирдің тұңғыш жеңімпазы атанды.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*«АСТАНАНЫҢ» РЕКОРДЫ, АВТОКӨЛІК ҰТЫСЫ, ЖАҢА ФОРМАТТАҒЫ ТРАНСЛЯЦИЯ - 1ХВЕТ QFL ЛИГА КУБОГЫНЫҢ ФИНАЛЫ ҚАЛАЙ ӨТТІ?
Санат:Қазақстан лига кубогы
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:Жеңіс ФК ойындары
Санат:Астана ФК ойындары
Мая би Әнетұлы

**Мая би Әнетұлы** (шамамен 1750 жылы туған – өлген жылы белгісіз) — Адай еліне әйгілі би болған, баласы Бәймембетпен екеуі де тарихта аттары қалған адамдар. Жас кезінде Әнет әкесі сынап би боларын болжағандай, Мая би атанып, елді басқарған адам. Оның ғұмырнамасы айқын емес, дей тұрғанмен аты тарихқа белгілі адам. Оны сол кездегі Хиуа билеушілері де, орыс чиновниктері де танып мойындаған.

Ол ел билеуге араласқан, патша үкіметінің чиновниктерімен де, Хиуа ханымен де үнемі байланыста болған адам. Өз туысы Қырымқұлдың Қалбысымен қатар ел билеген, Қалбы сынды өз баласы Бәймембетті де билікке, ел басқаруға ерте баулыған адам ретінде көрінеді. Мүрдесі Кетік пен Таушық арасындағы ұлы жол бойында, өз атымен аталатын қауымда.

## Шежіре
Адай Батыр – Келімберді – Мұңал Батыр – Бәйімбет – Алдаберді – Райымберді – Текей – Әнет – Мая

## Оқиға
1834 жылы Қызылтаста 500 адам әскер ұстайтындай Ново-Александровск қамалы салынып бітті. Хиуа хандығы іргесіне тықыр таянғандығын бірден сезді. Ол жаңа қамалдан онша қашық емес «Ешкіқырған» құдығының басында отырған Мая Әнетұлы биді шақырып алып, орыстардың қамал салып жатқанын неге хабарламадың, 300 адамдық отрядты неге қырып жібермедің деп айыптап, 11 күн бойы сыртқа шығармай қояды. Карелин артынан армян саудагері Турпаев пен Бәймембет би Маяұлыны хабар біліп келуге жібереді. Хиуалықтар ол екеуін де ұстап алып, ханға апарады. Аллақұл хан Баймәмбетті аманатқа алып, Маяны 900 діллә айып төлеуге еліне жібереді. Қазақтар хан қаһарынан 60 түйе, 1000 сом, 1000 жылқы, 180 өре киіз айып төлеп әзер құтылады...

Мая ауылы Бәймембет би Маяұлының рухына арнап 1871 жылы Каспий жағасында Сартас жерінде ас берген.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ би-шешендері
УЕФА Еуропа лигасы 2024/25

**УЕФА Еуропа лигасы 2024/25** () — турнирдің 54-ші жарысы.

## 1 раунд

|+

|}
## 2 раунд

|+

|}

## 3 раунд
### Чемпиондар жолы

|+

|}

### Лига өкілдерінің жолы

|+

|}

|+

|}

## Жалпы кезең
### Классификация


### 1 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 2 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 3 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 4 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 5 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 6 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Плей-офф

|}
## 1/8 финал

|}
## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

## Дереккөздер

Санат:2024 жылғы футбол
Санат:2025 жылғы футбол
Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2024/25
Тәнеке батыр мазары

**Тәнеке батыр мазары** – Жетісу облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген XIX ғасырдағы сәулет өнері ескерткіші.

## Географиялық орны
Жетісу облысы, Ақсу ауданы жерінде, Арасан-Қапал жолы бойында орналасқан.

## Тарихи деректер
Ескерткіш - елде әулие саналатын, қазақ халықының аты шыққан ұлы - Тәнеке батырдың мазары. Тәнеке батыр Жетісудағы ұлт-азаттық қозғалыстың қаһарманы ретінде танымал. Батырдың мазары туралы алғашқы жазулар 1898-1899 жылдардағы Н.Н. Пантусовтың есебінде кездеседі. Аман қалған ескі фотосуреттерде Тәнеке батырды жерлеген жердің үстінде қабір төбешігі бар екендігі көрінеді. Қорымның жоғарғы алдыңғы бет жағы бесікке ұқсас затпен жабылған, ал артқы үстіңгі жағында жаңа айдың белгісі орнатылған. Қазір ескі мазардың құйылған кірпіштен қаланған бір ғана қабырғасы қалған. 1992 жылы Тәнеке батырдың ұрпақтары қара мәрмәрден жасалған қабірүсті тақтайша орнатты.
Мазарға жақын жерде мұздай таза су бұлағы бар, оны "Тәнеке бұлағы" деп атайды.

## Дереккөздер

Санат:Жетісу облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан ғимараттары мен құрылыстары
Санат:Қазақстан кесенелері
Отаркүл Оразбайқызы Мұқатова

**Отаркүл Оразбайқызы Мұқатова** (22 сәуір 1952, Торғай облысы Жангелдин ауданы - 13 қараша 2023, Қостанай) - Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері, күміс көмей әнші, республикалық эстрада-цирк студиясын бітіргеннен кейін "Шертер" фольклорлық ансамблінің әншісі (1974-1994), "Шертер" фольклорлық ансамблінің директоры (1994-1997), Шәмші Қалдаяқовтың "Арқалықтың ақ таңы" (сөзі: М.Шаханов) әнінің алғашқы орындаушысы (1972). "Шертер" фольклорлық ансамблінің құрамында дүниежүзін аралап, гастрольдік сапарларда болды. Үндістан, Иран, Польша, Блогария, Въетнам, Корея, Филиппин, Жапония, Чехия, Монголия және т.б. он екі мемлекетте өнер көрсетіп, қазақ халқының мәдениетін насихаттауға зор үлес қосты. Мәскеуде өткен Жастар мен студенттердің бүкіл дүниежүзілік XII фестивалінің жүлдегері (1983). 2001-2013 жылдары Арқалық жас көрермен облыстық қазақ театрының директоры қызметін атқарды.  
## Дереккөздер
УЕФА Чемпиондар лигасы 2024/25

**УЕФА Чемпиондар лигасы 2024/25** () — турнирдің 70-ші маусымы. Бұл швейцариялық жүйе бойынша жаңа форматта өтетін бірінші УЕФА Чемпиондар лигасы болмақ.

## Квалификация

### 1 раунд

|}

### 2 раунд

|+Чемпиондар жолы

|}

|+Лига өкілдерінің жолы

|}

### 3 раунд

|+Чемпиондар жолы

|}

|+Лига өкілдерінің жолы

|}
### Плей-офф

|+Чемпиондар жолы

|}

|+Лига өкілдерінің жолы

|}
## Жалпы кезең
### Классификация

### 1 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 2 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 3 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 4 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 5 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### 6 тур

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Плей-офф

### Іріктеу раунды

 

|}

### 1/8 финал

 

|}

### 1/4 финал

|}

### Жартылай финал

|}
## Финал

## Дереккөздер

Санат:УЕФА Чемпиондар лигасы 2024/25
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:2025 жылғы футбол
Эгнатия (футбол клубы)

**Эгнатия Рогожина** () — Албанияның Рогожина қаласындағы футбол клубы, 1934 жылы құрылған.

2024 жылы тұңғыш рет чемпион атанды да, УЕФА Чемпиондар лигасына жолдама алды.

## Жүлделері

* **Албания чемпионаты**
** **Чемпион (2):** 2023–24, 2024–25

Санат:Албания футбол клубтары
УЭ Санта-Колома

**«Унио Эспортива Санта-Колома»** () — Андорра футбол клубы. 2024 жылғы ел чемпионы. 1995 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Андорра футбол федерациясы ареналарында өткізеді.

## Жетістіктері

* Андорра чемпионы: 2023/24
* Андорра чемпионатының күміс жүлдегері (3): 2009/10, 2013/14, 2021/22
* Андорра чемпионатының қола жүлдегері (3): 2011/12, 2012/13, 2014/15
* Андорра кубогы (2): 2013, 2016
* Андорра суперкубогы (1): 2016

## Сілтемелер

* http://ru.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=2600542/profile/index.html
* http://foot.dk/VisAndklub.asp?ID=17 

Санат:Андорра футбол клубтары
Петрокуб

**«Петрокуб»** () — Молдованың Хынчешти қаласындағы футбол клубы, 1999 жылы құрылған. 2024 жылғы ел чемпионы.

## Жетістіктері

* **Молдова кубогы (2)**: 2019/20, 2023/24
* **Молдова чемпионы (1): 2023/24**
* **Молдова чемпионатының күміс жүлдегері (2): 2020/21, 2021/22**
* **Молдова чемпионатының қола жүлдегері (3): 2017, 2018, 2019**

## Сілтемелер

* https://web.archive.org/web/20150522001355/http://divizia-a.md/profile.php?id=26

Санат:1999 жылы құрылған футбол клубтары

Санат:Молдова футбол клубтары
Дифферданж 03

**«Дифферданж 03»** () — Люксембургтің Дифферданж қаласындағы футбол клубы. 2003 жылы «Ред Бойз Дифферданж» және «АС Дифферданж» клубтарының бірігуімен құрылды.

2024 жылы тұңғыш рет ел чемпионы атанды.

Төрт дүркін Люксембург кубогы иегері: 2009/10, 2010/11, 2013/14, 2014/15

## Сілтемелер

* http://www.fcd03.lu/

Санат:Люксембург футбол клубтары
Виртус (футбол клубы)

**«Виртус»** (итал. *Società Sportiva Virtus*) — Сан-Марино футбол клубы. 1964 жылы құрылған. 2024 жылы тұңғыш рет ел чемпионы атанды. Базасы Аккуавива қаласында.

2023 жылғы Сан-Марино кубогы иегері.
## Сілтемелер
*http://www.fsgc.sm/sources/comp_societa.asp?id=1087&id_squadra=16 

Санат:Сан-Марино футбол клубтары
Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда 2024/25

2024/205 жылғы еурокубоктарға Қазақстаннан төрт команда қатысты. Ел чемпионы атанған "Ордабасы" Чемпиондар лигасына қатысса, кубок иегері "Тобыл" Еуропа лигасында бақ сынады. Ал екінші-үшінші орын алған "Ақтөбе" мен "Астана" Конференция лигасында ойнады.

## Чемпиондар лигасы
### 1 раунд

## Еуропа лигасы
### 1 раунд

## Конференция лигасы
### 1 раунд

### 2 раунд

-------------

----

### 3 раунд

---------

### Плей-офф
----

### Жалпы топтық турнир

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасы 2024/25
Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2024/25
Санат:УЕФА Конференция Лигасы 2024/25
Амангелді Иманов ескерткіші

**Амангелді Иманов ескерткіші** — Алматы қаласындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің қатарындағы монументтік өнер құрылысы түріне жататын ескерткіш.

## Орналасқан жері
Алматы қаласы, М. Мәметова және М. Мақатаев көшелерінің қиылысындағы саябақ.

## Орнатылған кезеңі және авторы
Ескерткіш 1947 жылы орнатылған. Сәулетші – Т.Қ. Бәсенов, мүсінші – Х.Н. Асқар-Сарыджа.

## Тарихи дерек және ескерткіш сипаты
Ескерткіш Алматыдағы ең алғашқы монументалды ескерткіштердің бірі болды. 1916 жылы Ортаазиялық ұлт-азаттық қозғалыстың батыры Амангелді Иманов салт атта отырған кейпінде бейнеленген. Ескерткіште мүсінші Х.Н. Асқар-Сарыджа жобасының негізінде ХVII–XVIII ғарсылардағы батыс европалық және орыс бейнелеу дәстүріне тән «винт тәріздес құрылым» принципі қолданылған. Бұл нысандағы маңыздысы – А. Имановтың бет-әлпеті оның суреттердегі түріне айнымай ұқсауында.
Бучарда техникасы мен оюлы безендіру қолданылған сұр граниттен жасалған тұғыр үстінде алып қола мүсін орнатылған. Ескерткіштің биіктігі 6,3 метр. Жалпы композицияны төрт құмырадағы кішігірім гүлбақтар аяқтап тұрады.

## Дереккөздер

Санат:Алматы қаласының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан ескерткіштері
Санат:Алматы ескерткіштері
Нұрлан Қаршығаұлы Жақыпов

**Нұрлан Қаршығаұлы Жақыпов** (31 наурыз 1978, Алматы) — қазақстандық экономист, менеджер, 2023 жылдан бастап «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қорының Басқарма төрағасы.

## Білімі
2001 жылы РФ Сыртқы істер министрлігі Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтының Халықаралық экономикалық қатынастар факультетін бітірген. Экономика бакалавры, экономика магистрі.

Ғылыми дәрежесі: экономика ғылымдарының кандидаты.

## Мансабы
Еңбек жолын 2001 жылы Еуразиялық өнеркәсіптік ассоциацияның (ENRC) қаржы сарапшысы болып бастаған.

2003—2004 жылдары Замбияның Китве қаласында орналасқан Chambishi Metals PLC компаниясының бизнес менеджері болып жұмыс істеген.

2004—2007 жылдары Мәскеу қаласындағы Research, Investment and Development Ltd тікелей инвестициялар қорының жобалық менеджері, 2007—2009 жылдары Credit Suisse банкінің Мәскеудегі кеңсесінде биржада сатылымдағы компания акцияларының құны жөніндегі сарапшысы болды.

2009 жылы елге оралып, 2011 жылға дейін «Тау-Кен Самұрық» Ұлттық тау-кен компаниясы» АҚ Басқарма мүшесі және басқарушы директоры болды.

2011—2012 жылдары «RBS (Kazakhstan)» Еншілес банкі» АҚ Астанадағы өкілдігінің басшысы және инвестициялық банкинг департаментінің директоры болды.

2012—2016 жылдары UBS AG Almaty Representative Office Астана қаласындағы өкілдігінің басшысы, инвестициялық банкинг департаментінің атқарушы директоры болды.

2016—2017 жылдары «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ Басқарма мүшесі — Даму және инвестициялар бойынша басқарушы директоры болды.

2017—2019 жылдары «Астана» Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» АҚ Басқарма төрағасы болды.

2019—2020 жылдары Rothschild & Co Қазақстандағы өкілі болды.

2020—2023 жылдары «Kazakhstan Investment Development Fund (KIDF) Management Company» Ltd. Басқарма төрағасы болды.

2023 жылғы сәуірден бастап «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ Басқарма төрағасы болып қызмет атқарады.

## Қосымша лауазымдары
* «Air Astana» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы (02.2024 жылдан бастап)
* ҚР Су спорты түрлері федерациясының президенті (03.2025 жылдан бастап)
* «KEGOC» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы (04.2025 жылдан бастап)
* «ҚазМұнайГаз» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы (05.2025 жылдан бастап)

## Марапаттары
* «Қаржы қызметінің үздігі» төсбелгісі (01.11.2023)
* «Теңгеге 30 жыл» медалі (02.11.2023)
* «Құрмет» ордені (23.10.2024)

## Дереккөздер

Санат:Самұрық-Қазына тұлғалары
Санат:Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институты түлектері
Эдуард Михайлович Москалёв

**Эдуард Михайлович Москалёв** (22 желтоқсан 1973 жылы туған) — украиналық әскери қайраткер, генерал-майор және Шығыс оперативтік қолбасшылығының басшысы, Орыс-украин соғысына қатысуда.

2012 жылы Құрлықтағы әскерлердің 169-оқу орталығындағы  басшылық етті.

2022 жылғы 15 наурыздан 2023 жылғы 26 ақпанға дейін Біріккен күштер операциясына қолбасшы болды.

2024 жылғы тамызда Москальов Курск облысына басып кіруі кезіндегі Украина басып алған Курск облысының әскери коменданты болып тағайындалды.

## Марапаттары
* II дәрежелі Богдан Хмельницкий ордені (19 наурыз 2022);
* III дәрежелі Богдан Хмельницкий ордені (29 қыркүйек 2014).

## Дереккөздер

Санат:Украинада туғандар
Санат:Украина әскери қайраткерлері
Санат:Украина саясаткерлері
Санат:Ресейдің басып кіруінен Украина қорғанысы қатысушылары (2022)
Санат:Генерал-майорлар (Украина)
Футболдан Өзбекстан кубогы 2024

**Футболдан Өзбекстан кубогы 2024** () — турнирдің 32-ші маусымы. Турнир жеңімпазы АФК Чемпиондар лигасына жолдама алады.

## 1/8 финал

|}

## Ширек финал

|}
## Жартылай финал

|}
## Финал

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Oʻzbekiston Kubogi pfl.uz Ресми сайт  
* OʻzPFL 
Санат:Футболдан Өзбекстан кубогы
Санат:2024 жылғы футбол
Арал (футбол клубы, 2021)

**Арал ФК** () — Қарақалпақстанның Нөкіс қаласындағы футбол клубы. 2021 жылы құрылған. 

1976-2022 жылдары тағы бір "Арал" деген клуб болды, бірақ ол басқа команда.

Қазір Өзбекстан бірінші лигасында өнер көрсетеді.

## Сілтемелер

* https://www.transfermarkt.com/aral-nukus/startseite/verein/76379
* https://pfl.uz/uzb/clubs/701 

Санат:Өзбекстан футбол клубтары
Қызырық

**Қызырық футбол клубы** () — Өзбекстандағы футбол клубы. 2023 жылы құрылған. Базасы Сурхандария облысы, Қызырық ауданында.

## Тарихы
2024 жылы Өзбекстан кубогына қатысып, 1/8 финалға дейін жетті.

2024 жылы Өзбекстан бірінші лигасына қатысты.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.transfermarkt.world/qiziriq/startseite/verein/118766

Санат:Өзбекстан футбол клубтары
Дінмұхамед Қонаев бюсті

**Дінмұхамед Қонаев бюсті** –  Алматы қаласындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің қатарындағы монументтік өнер құрылысы түріне жататын ескерткіштердің бірі. 

## Орналасқан жері
Алматы қаласы, Бөгенбай батыр және Д. Қонаев көшелерінің қиылысы.

## Авторлары
Мүсіншілер – Т.С. Досмағанбетов, А.Б. Татаринов, сәулетшілер – А.Қ. Қапанов, Ш.Е. Уәлиханов, И.Я. Токарь, Б.В. Дмитриевский.

## Тарихи дерек
Елеулі мемлекет және саясат қайраткері, Қазақ КСР КП ОК-ның бірінші хатшысы, үш мәрте Кеңестік Еңбек ері (1972, 1976, 1982 жж.) Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевтың құрметіне 1978 жылы қойылған бюст ескерткіш. Ол кездегі Кеңестік Еңбек Ері атағын екі мәрте беру туралы заңға сәйкес, ескетркіш Д.А. Қонаев тірі кезінде орнатылған.
Д.А. Қонаевтың өзі тұратын жерінен алыс емес жерде биік гранит стилобаттың ортасында төртбұрыш тұғырға қола бюсті қойылған. Костюмінің қайырмасына КСРО-дағы ең мәртебелі екі медаль қадалған.
Ескерткіш айналасындағы мәрмәр және гранит тақталар, маңғаз жасыл шыршалар, әдемі субұрқақтар мен гүл шоғырларының көптігі бұл жерді Алматы қаласының тұрғындары мен қонақтары үшін керемет серуен орнына айналдырды.

## Дереккөздер

Санат:Алматы қаласының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан ескерткіштері
Санат:Алматы ескерткіштері
Ружомберок (футбол клубы)

**«Ру́жомберок»** () — Словакияның Ружемберок қаласындағы футбол клубы. 1906 жылы құрылған.

## Жетістіктері

### Ұлттық

* Словакия чемпионы (1): 2006
* Словакия чемпионатында 2-орын (1): 2022, 2023
* Словакия чемпионатында 3-орын (4): 2001, 2004, 2017, 2019
* Словакия кубогы: 2006

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ресми сайты

Санат:Словакия футбол клубтары
Корвинул (футбол клубы)

**Корвинул** () — Румынияның Хунедоара қаласындағы футбол клубы. 1921 жылы құрылған.

## Жетістіктері

### Ұлттық

#### Румыния чемпионаты

* **1 лига**
** *3 орын:* 1981–82
* **2 лига**
** **Жеңімпаз (4):** 1953, 1959–60, 1975–76, 1979–80
** 2 орын (4): 1956, 1957–58, 1994–95, 2023–24

### Румыния кубогы

* **Кубок**
** **Жеңімпаз (1):** 2023–24
* **Суперкубок**
** 2 орын (1): 2024

## Сілтемелер

* https://fccorvinul1921.ro/

Санат:Румыния футбол клубтары
Турал Байрамов

**Турал Байрамов** (әзерб. *Toral Bayramov*; 23 ақпан 2001, Ленкорань, Әзірбайжан) — әзірбайжандық футболшы, "Қарабақ" клубының шабуылшысы.

2021 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды.

## Жетістіктері

* Әзірбайжан чемпионы  **(3)**:: 2019-20, 2021-22, 2022-23
* Әзербайжан кубогы: 2021-22
## Сілтемелер
* Турал Байрамов www.uefa.com сайтында
* Турал Байрамов

Санат:Әзербайжан футболшылары
Санат:Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Қарабақ Агдам ФК ойыншылары
Эмин Махмудов

**Эмин Джабраил оглы Махмудов** (; 27 сәуір 1992; Красносельское, Саатлин ауданы, Әзербайжан) — әзербайжандық және ресейлік футболшы, Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасы мен "Нефтчи (Баку)" клубының жартылай қорғаушысы.

Ресейдің бірнеше жастағы жастар құрамасында ойнаған.

## Жетістіктері

### «Крылья Советов»

* Ресей бірінші лигасының жеңімпазы: 2014/2015

### «Спартак»

* Ресей чемпионатының күміс жүлдегері: 2011/12

### Ресей-21

* Достастық кубогы: 2012, 2013

### «Нефтчи» (Баку)

* Әзербайжан чемпионы: 2020/21

## Дереккөздер

Санат:Ресей футболшылары
Санат:Әзербайжан футболшылары
Санат:Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Сатурн ФК ойыншылары
Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Томь ФК ойыншылары
Санат:Крылья Советов Самара ФК ойыншылары
Санат:Мордовия ФК ойыншылары
Санат:Боавишта ФК ойыншылары
Санат:Нефтчи Баку ФК ойыншылары
Махир Эмрели

**Махир** (**Маир**; 1 шілде 1997 жыл, Тверь, Ресей) — әзербайжандық футболшы, Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасы мен "Нюрнберг" клубының шабуылшысы.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі 
* Профилі

Санат:Әзербайжан футболшылары
Санат:Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Баку ФК ойыншылары
Санат:Қарабақ Агдам ФК ойыншылары
Санат:Легия ФК ойыншылары
Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары
Санат:Коньяспор ФК ойыншылары
Санат:Нюрнберг ФК ойыншылары
Данел Синани

**Данел Синани** (; 5 шілде 1997, Белград) — люксембургтік футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жетістіктері
**«Ф91 Дюделанж»**

* Люксембург чемпионы (2): 2017/18, 2018/19
* Люксембург кубогы: 2018/19

### Жеке

* Люксембург жыл футболшысы: 2019

## Дереккөздер

Санат:Люксембург футболшылары
Санат:Люксембург Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ф91 Дюделанж ФК ойыншылары
Санат:Расинг Люксембург ФК ойыншылары
Санат:Норвич Сити ФК ойыншылары
Санат:Хаддерсфилд Таун ФК ойыншылары
Санат:Уиган Атлетик ФК ойыншылары
Санат:Санкт-Паули ФК ойыншылары
Қырымқұл би Әнетұлы

**Қырымқұл би Әнетұлы** (шамамен 1750/52 жылдар арасында туған – өлген жылы белгісіз) — Байұлы тайпасы Адай руының Бәйімбет бөлімінен шыққан би, шешен. Қырымқұл би Әнетұлы бірнеше жыл бойы шәкірт тәрбиелеп, халыққа имандылық дәнін сепкен. Өзі 1798 жылы қажылық парызын өтеуге Меккеге барған сапарынан оралмаған. Оған топырақ Медина қаласындағы пайғамбар мешітінің күн шығыс жағындағы үлкен қорымнан бұйырыпты.

## Шежіре
Адай Батыр – Келімберді – Мұңал Батыр – Бәйімбет – Алдаберді – Райымберді – Текей – Әнет – Қырымқұл

## Өмірбаяны
Әнеттің үлкен ұлы Қырымқұл жас кезінен өте алғыр, пысық және зерек болып өсіпті. Әкесі Әнет оның істеген ісі, айтқан әңгімесіне көңілі толып, шүкіршілік етеді екен. 5–6 жасқа келгенде "тілі сынсын" деп Қырымқұлды ауыл молдасына оқуға беріпті. Табиғатынан зерек Қырымқұл өзімен қатар балалар әлі әліпбиден шыға алмай отырғанда Әптиек, Құранды тәмамдапты. 7–8 жасқа келгенде араб, түркі, парсыша жазылған кітаптарды оқып тауысқан көрінеді. Сонда молда Әнетке: "Енді менің балаңды оқытуға шамам келмейді. Оны Бұқара, Мекке сынды шәһарлардағы жоғары медреселерге оқуға жіберу керек. Бірақ оқу өтіп кетіп кеселге шалдығуы да мүмкін" деп ескертіпті дейді. Қырымқұлдың одан кейін қайда барып оқығаны туралы дерек жоқ, бірақ түйіні қыйын мәселелерді шешерде Құраннан, Пайғамбардың хадистерінен дәлелдер келтіре отырып ақиқатын айтатын шешен де би болған делінеді. Қырымқұл (1798) 1850–1919 жылдары аралығында Адай руынан Мекке-Мадинаға хажылық парызын өтегендер тізімінде бар, Меккеде қалған дейді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ би-шешендері
Бранн (футбол клубы)

**«Бранн»** () — Норвегияның Берген қаласындағы футбол клубы, 1908 жылы құрылған. Норвегия элитсерясында өнер көрсетеді.

## Жетістіктері

### Ұлттық

* **Чемпионат** 
** Чемпион **(3)**: 1961/62, 1963, 2007
** 2-орын **(7)**: 1951/52, 1975, 1997, 2000, 2006, 2016, 2023
** 3-орын **(4)**: 1976, 1999, 2004, 2018

* **ОБОС-Лига**
** Чемпион **(6)**: 1967, 1980, 1982, 1984, 1986, 2022
** 2-орын: 2015

* **Кубок** 
** Жеңімпаз **(7)**: 1923, 1925, 1972, 1976, 1982, 2004, 2022/23
** Финалист **(9)**: 1917, 1918, 1950, 1978, 1987, 1988, 1995, 1999, 2011
* **Суперкубок**
** Финалист: 2017

## Сілтемелер

* https://web.archive.org/web/20030717033314/http://bataljonen.no/forsiden.php

Санат:1908 жылы құрылған футбол клубтары
Санат:Норвегия футбол клубтары
Димитрис Курбелис

**Димитриос Курбелис** (; 2 қараша 1993, Афина, Грекия) — грекиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жетістіктері

### Халықаралық
**Греция-19**

* Еуропа чемпионы — 2012

## Дереккөздер

Санат:Грекия футболшылары
Санат:Грекия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Панатинаикос ФК ойыншылары
Санат:Трабзонспор ФК ойыншылары
Фотис Иоаннидис

**Фотис Иоаннидис** (; 10 қаңтар 2000 жыл, Халкида, Грекия) — грекиялық футболшы, шабуылшы.

## Дереккөздер

Санат:Грекия футболшылары
Санат:Грекия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Левадиакос ФК ойыншылары
Санат:Панатинаикос ФК ойыншылары
Димитрис Пелкас

**Димитриос Пелкас** (; 26 қазан 1993 жыл, Яница, Грекия) — грекиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жетістіктері

; ПАОК

* Грекия кубогы (3): 2016/17, 2017/18, 2018/19
* Грекия чемпионы: 2018/19

## Дереккөздер

Санат:Грекия футболшылары
Санат:Грекия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Витория Сетубал ФК ойыншылары
Санат:ПАОК ФК ойыншылары
Санат:Фенербахче ФК ойыншылары
Санат:Халл Сити ФК ойыншылары
Анастасиос Бакасетас

**Анастасиос Бакасетас** (; 28 маусым 1993, Коринф, Грекия) — грекиялық футболшы, шабуылшы.

## Жетістіктері

; Грекия-19

* Еуропа чемпионатының финалисі: 2012

## Дереккөздер

Санат:Грекия футболшылары
Санат:Арис Салоники ФК ойыншылары
Санат:Паниониос ФК ойыншылары
Санат:Паниониос ФК ойыншылары
Санат:АЕК Афина ФК ойыншылары
Санат:Аланьяспор ФК ойыншылары
Санат:Трабзонспор ФК ойыншылары
Санат:Панатинаикос ФК ойыншылары
Футболдан Франция суперкубогы 2022

**Футболдан Франция суперкубогы 2022** () — турнирдің 27-ші жарысы.

## Матч
### Детальдар

 

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Soccerway.com
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойындары
Санат:Нант ФК ойындары
Санат:Футболдан Франция суперкубогы
Санат:Израильдегі футбол
Футболдан Германия суперкубогы 2024

**Футболдан Германия суперкубогы 2024** () — турнирдің 15-ші маусымы.
## Матч

### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт
Санат:Футболдан Германия суперкубогы
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:Байер ФК ойындары
Санат:Штутгарт ФК ойындары
Дениз Ундав

**Дениз Ундав** (; ; 19 шілде 1996, Төменгі Саксония) — германиялық футболшы, Германия Ұлттық футбол құрамасы мен «Штутгарт» клубының шабуылшысы. 2024 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### «Юнион»

* Челленджер Про Лига: 2020/21

### Жеке

* Бельгия чемпионатының үздік мергені (25 гол): 2021/2022
* Бельгия чемпионатының үздік ойыншысы: 2021/2022

## Дереккөздер

Санат:Германия футболшылары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Айнтрахт Брауншвейг ФК ойыншылары
Санат:Юнион ФК ойыншылары
Санат:Брайтон энд Хоув Альбион ФК ойыншылары
Санат:Штутгарт ФК ойыншылары
Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2024

**[[Футболдан Өзбекстан суперкубогы]] 2024** () — турнирдің 9-шы маусымы.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Oʻzbekiston Superkubogi 
Санат:Футболдан Өзбекстан суперкубогы
Санат:2024 жылғы футбол
Санат:Пахтакор ФК ойыншылары
Санат:Насаф ФК ойыншылары
Хуан Муссо

**Хуан Агустин Муссо** (; 6 мамыр 1994 жыл, Буэнос-Айрес) — аргентиналық футболшы, қақпашы. 

## Жетістіктері

### Командалық

; «Расинг» (Авельянеда)

* Аргентина чемпионы — 2014

**«Аталанта»**

* Еуропа лигасы: 2023/24

; Аргентина

* Америка кубогының жеңімпазы: 2021
* Америка кубогының қола жүлдегері: 2019

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Fichajes.com

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Расинг Авельянеда ФК ойыншылары
Санат:Удинезе ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары
Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Энзо Мийо

**Энзо Камиль Ален Мийо** (; 17 шілде 2002 жыл) — францилық футболшы, "Штутгарт" клубының жартылай қорғаушысы. 2024 жылғы Жазғы Олимпиадаға қатысты.
## Жетістіктері
*Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері; 2024
*Германия суперкубогының финалисі: 2024
## Дереккөздер

Санат:Франция футболшылары
Санат:Монако ФК ойыншылары
Санат:Штутгарт ФК ойыншылары
Санат:2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Берат Джимсити

**Берат Ридван Джимсити** (; ; 19 ақпан 1993 жыл, Цюрих) — швейцариялық және албаниялық футболшы, қорғаушы. Швейцарияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнаған, 2015 жылдан бері Албания Ұлттық футбол құрамасында ойнайды. 2024 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Цюрих»

* Швейцария кубогы (**2**): 2014, 2016

**«Аталанта»**

* Еуропа лигасы: 2023/24

## Дереккөздер

Санат:Швейцария футболшылары
Санат:Албания футболшылары
Санат:Албания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Цюрих ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары
Санат:Беневенто ФК ойыншылары
Нейтан Телла

**Нейтан Адевале Темитайо Телла** (; 5 шілде 1999) — англиялық және нигериялық футболшы, Нигерия Ұлттық футбол құрамасы мен «Байер 04» клубының шабуылшысы. 

## Жетістіктері

### Командалық
; «Бернли»
* Англия екінші дивизионының чемпионы: 2022/23

; «Байер 04»
* Германия чемпионы: 2023/24
* Германия кубогы: 2023/24
* Германия суперкубогы: 2024

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:Англия футболшылары
Санат:Нигерия футболшылары
Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Саутгемптон ФК ойыншылары
Санат:Бернли ФК ойыншылары
Константинос Цолакис

**Константинос Цолакис** (; 8 қараша 2002 жыл, Ханья, Крит, Грекия) — грекиялық футболшы, Грекия Ұлттық футбол құрамасы мен «Олимпиакос» клубының қақпашысы.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Олимпиакос»

* Грекия чемпионы: 2019/20
* Грекия кубогы: 2019/20
* УЕФА конференция Лигасы: 2023/24

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/371998

Санат:Грекия футболшылары
Санат:Грекия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Марсело де Альмейда Родиней

**Родиней Марсело Костас де Алмейда**, қысқаша **Родиней** (; 29 қаңтар 1992, Татуи, Сан-Паулу) — бразилиялық футболшы, қорғаушы.

## Титулдары

* Рио-де-Жанейро штатының чемпионы (2): 2017, 2019
* Бразилия чемпионы (1): 2019
* Либертадорес кубогы (2): 2019, 2022
* Конференция лигасы (1): 2023/24

## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Фламенго ФК ойыншылары
Санат:Интернасьонал ФК ойыншылары
Санат:Коринтианс ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Либертадорес кубогы 2024

**[[Либертадорес кубогы]] 2024** (ағылш. *2024 Copa Libertadores*) — турнирдің 65-ші маусымы.
## Квалификация
### 1 раунд

|}

### 2 раунд

|}

### 3 раунд

|}

## Топтық турнир

### А тобы

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

### Е тобы

### Ғ тобы

### G тобы

### Н тобы

## Плей-офф
### 1/8 финал

|}

### 1/4 финал

|}

### Жартылай финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Либертадорес кубогы
Санат:2024 жылғы футбол
Аюб әл-Кааби

**Аюб Эль-Кааби** (; ; 25 маусым 1993, Касабланка, Марокко) — марокколық футболшы, Марокко Ұлттық футбол құрамасы мен «Олимпиакос» клубының қорғаушысы. 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық
**«Олимпиакос»**

* Конференция лигасы: 2023/24

**Марокко**

* Африка Ұлттары чемпионаты: 2018

### Жеке

* Африка ұлттары чемпионатының үздік мергені: 2018 (9 гол)
* Конференция лигасының мергені: 2023/24 (11 гол)

## Дереккөздер

 

Санат:Марокко футболшылары
Санат:Марокко Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ренессанс Беркан ФК ойыншылары
Санат:Видад Касабланка ФК ойыншылары
Санат:Әл-Садд ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Сантьяго Эссе

**Сантьяго Эссе** (; 22 қазан 2001https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/742803, Буэнос-Айрес) — аргентиналық футболшы, жартылай қорғаушы. 

## Жетістіктері
УЕФА Конференциялар лигасы: 2023/24 

## Дереккөздер

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Уракан ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Давид Карму

**Давид Мота Вейга Тейшейра ду Карму** (; 19 шілде 1999 жыл, Португалия) — португалиялық және анголалық футболшы, Ангола Ұлттық футбол құрамасы "Олимпиакос" клубының қорғаушысы. Португалия жастар құрамасында ойнаған.

## Жетістіктері

### Командалық

* Португалия лига кубогы: 2020/21, 2022/23
* Конференция лигасы: 2023/24
* Еуропа чемпионы (19 жас): 2018

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі 

Санат:Португалия футболшылары
Санат:Ангола Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ангола футболшылары
Санат:Брага ФК ойыншылары
Санат:Порту ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Хоакин Хосе Марин Руис

**Хоакин Хосе Марин Руис** (; 24 қыркүйек 1989 жыл, Андалусия, Испания), қысқаша **Кини** () — испаниялық футболшы, "Олимпиакос" клубының қорғаушысы.

## Жетістіктері

### Командалық

### «Гранада»

* Сегунда жеңімпазы: 2022/23

### «Олимпиакос»

* Конференциялар лигасы: 2023/24

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Испания футболшылары
Санат:Райо Вальекано ФК ойыншылары
Санат:Гранада ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Шикинью

**Франсишку Леонел Лима Силва Машаду** (; 19 шілде 1995, Санту-Тирсу ауданы, Португалия) — португалиялық футболшы, «Олимпиакос» клубының жартылай қорғаушысы.
## Жетістіктері
### Командалық
**Олимпиакос**
*УЕФА Конференция лигасы: 2023/24
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:Португалия футболшылары
Санат:Локомотива ФК ойыншылары
Санат:Морейренсе ФК ойыншылары
Санат:Бенфика ФК ойыншылары
Санат:Брага ФК ойыншылары
Санат:Гиресунспор ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Йоргос Масурас

**Йоргос Масурас** (; 1 қаңтар 1994, Амфилохия, Грекия) — грекиялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жетістіктері

### Командалық
**Олимпиакос**

* УЕФА Конференциялары лигасы: 2023/24
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Грекия футболшылары
Санат:Грекия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Паниониос ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Кини

**Энрике де Кастро Гонсалес** (; 23 қыркүйек 1949, Овьедо, Испания — 27 ақпан 2018, Хихон, Астурия, Испания), қысқаша **Кини** () — испаниялық футболшы, шабуылшы. Испания Ұлттық футбол құрамасы сапында 1978, 1982 жылдары әлем чемпионатына, 1980 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық

* Испания кубогы: 1981, 1983,
* УЕФА Кубок иелері кубогы: 1982
* Испания лига кубогы: 1983
* Испания Суперкубогы: 1984

### Жеке

* Испания чемпионатының үздік мергені (**5**): 1974, 1976, 1980, 1981, 1982
* «Спортинг Хихон» клубы тарихындағы үздік мерген: 271 гол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Кини. «Колдун и Бездна»

Санат:Испания футболшылары
Санат:Спортинг Хихон ФК ойыншылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Даңқ мемориалы (Алматы)

**Даңқ мемориалы** – Алматы қаласындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші.  

## Орналасқан жері
Алматы қаласы, 28 гвардияшыл-панфиловшылар саябағында орналасқан және сәулет өнері мен мүсіндеудің үйлескені кешені балып табылады. 

## Орнатылған кезеңі, авторлары
Монумент 1975 жылы орнатылған. Сәулетшілері – Т.Қ. Бәсенов, Р.А. Сейдалин, мүсіншілері – А.В. Артемович, В.В. Андрюшенко.

## Тарихи дерек және сипаты
Даңқ мемориалының салтанатты ашылуы 1975 жылы Ұлы Жеңістің 30-жылдық мерейтойына орай өткен. Саябақтың шығыс жағында ескерткіштің төрт бөлігіне арнайы орын бөлінген. Ескерткіштің төрт бөлігі: "Серт", "Даңқты таратушылар", "Ерлік" және "Мәңгілік алау", әрқайсысы өзіндік мағынаға ие, ал бірге олар Қазақстанның ХХ ғасырдағы тас пен қоладан жасалған ерлік жылнамасы секілді. Бірінші бөлік – "Серт" Қазақстандағы Кеңестік билікті орнатқан күрескерлердің ерлігі мен батырлығы туралы әңгімелейді.
Бұл бөлімді келесі бөлім де – "Даңқты таратушылар" қолдап тұрады. Ол батыр кернейші майдандас серіктеріне қарай эмоциялық көтеріліс пен күшті оптимистік көңіл-күй сыйласа, көрерменге де сондай көңіл-күй сыйлатындай. "Ерлік" – композицияның мағыналық ортасы болып табылады және 1941 жылы Қазақстанда құрылған панфиловшылар дивизиясының Мәскеуді қорғау кезіндегі бір сәтін көрсетеді.
"Мәңгілік алау" – барлық кешеннің жүрегі, ол 1975 жылы жағылып, сол кезден бері қала тұрғындары мен қонақтарының батырлар есімін еске алып, қастерлеуге келетін орны болып табылады.
Мәңгілік алаудың айналасында қара лабрадорит тастан жасалған 13 тіреу орнатылған, олардың әрқайсысында Ұлы Отан соғысының батыр-қалаларынан алып келінген топырақ бар.

## Дереккөздер

Санат:Алматы қаласының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан ескерткіштері
Санат:Алматы ескерткіштері
Юссеф әл-Араби

**Юссеф Әл-Араби** (; 3 ақпан 1987 жыл, Кан, Франция) — марокколық футболшы, Марокко Ұлттық футбол құрамасы мен «Олимпиакос» клубының шабуылшысы. 2012, 2013, 2017 жылдары Африка Ұлттары Кубогына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық

* Қатар чемпионы (2): 2016/17, 2017/18
* Грекия чемпионы (3): 2019/20, 2020/21, 2021/22
* Грекия кубогы: 2019/20
* УЕФА Конференция лигасы: 2023/24

### Жеке

* Катар чемпионатының үздік мергені (2): 2016/17, 2017/18
* Грекия чемпионатының үздік мергені (2): 2019/20, 2020/21

## Дереккөздер

Санат:Марокко футболшылары
Санат:Марокко Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Кан ФК ойыншылары
Санат:Әл-Хилал Эр-Рияд ФК ойыншылары
Санат:Гранада ФК ойыншылары
Санат:Әл-Духаиль ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Андре Орта

**Андре Филипе да Луш Орта** (; 7 қараша 1996, Алмада, Португалия) — португалиялық футболшы, "Брага" клубының жартылай қорғаушысы. Португалияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнаған.

## Жетістіктері
### Командалық

; «Бенфика»

* Португалия чемпионы: 2016/17
* Португалия кубогы: 2016/17
* Португалия суперкубогы: 2016

; «Лос-Анжелес»

* МЛС чемпионы: 2019

; «Брага»

* Португалия кубогы: 2020/21
* Лига кубогы: 2019/20

## Дереккөздер

## Сілтемелер

*
* Профиль 

Санат:Португалия футболшылары
Санат:Витория Сетубал ФК ойыншылары
Санат:Бенфика ФК ойыншылары
Санат:Брага ФК ойыншылары
Санат:Лос-Анжелес ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Панайотис Рецос

**Панайотис Рецос** (; 9 тамыз 1998, Йоханнесбург) — грекиялық футболшы, Грекия Ұлттық футбол құрамасы мен "Олимпиакос" клубының қорғаушысы.

## Жетістіктері

; «Олимпиакос»

* Грекия чемпионы: 2016/17
* УЕФА Конференция лигасы: 2023/24

## Дереккөздер

Санат:Грекия футболшылары
Санат:Грекия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Санат:Шеффилд Юнайтед ФК ойыншылары
Санат:Сент-Этьен ФК ойыншылары
Санат:Эллас Верона ФК ойыншылары
Франсиско Ортега

**Франсиско Габриэль Ортега** (; 19 наурыз 1999, Санта-Фе) — аргентиналық футболшы, "Олимпиакос" клубының жартылай қорғаушысы. 2020 жылы Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты.

## Жетістіктері

; «Олимпиакос»

* УЕФА конференция лигасы: 2023/24
## Сілтемелер
* Профилі

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Велес Сарсфилд ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Даниэль Поденсе

**Даниэл Каштелу Поденсе** (; 21 қазан 1995, Оэйраш) — португалиялық футболшы, "Вулверхэмптон Уондерерс" клубының шабуылшысы. 

## Жетістіктері

; «Спортинг»

* Португалия кубогы: 2014/15
* Лига кубогы: 2017/18

; «Морейренси»

* Лига кубогы: 2016/17

; «Олимпиакос»

* Грекия чемпионы: 2019/20
* УЕФА Конференция лигасы: 2023/24

## Дереккөздер

Санат:Португалия футболшылары
Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары
Санат:Морейренсе ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Санат:Вулверхэмптон Уондерерс ФК ойыншылары
Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Костас Фортунис

**Константинос Фортунис** (; 16 қазан 1992, Трикала) — грекиялық футболшы, "Олимпиакос" клубының жартылай қорғаушысы. 2012 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.

## Жетістіктері

### Командалық

* Грекия чемпионы (6): 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2019/20, 2020/21, 2021/22
* Грекия кубогы: 2014/15, 2019/20
* УЕФА Конференция лигасы: 2023/24

### Жеке

* Грекия чемпионатының үздік мергені: 2015/16

## Дереккөздер

Санат:Грекия футболшылары
Санат:Грекия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Кайзерслаутерн ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Альфред Дункан

**Джозеф Альфред Дункан** (; 10 наурыз 1993, Аккра) — ганалық футболшы, Гана Ұлттық футбол құрамасы мен «Фиорентина» клубының жартылай қорғаушысы.

## Жетістіктері
**Ливорно**

* Всериясының плей-офы: 2013

**Фиорентина**

* УЕФА Конференция лигасының финалисі: 2022–23, 2023-24

**Гана-20**

* Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2013

## Дереккөздер

Санат:Гана футболшылары
Санат:Гана Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Ливорно ФК ойыншылары
Санат:Сампдория ФК ойыншылары
Санат:Сассуоло ФК ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
Санат:Кальяри ФК ойыншылары
Лукас Бельтран

**Лукас Бельтран** (; 29 мамыр 2001, Кордова, Аргентина) — аргентиналық футболшы, "Фиорентина" клубының шабуылшысы. 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты.

## Дереккөздер

Санат:Аргентина футболшылары
Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары
Санат:Колон ФК ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
Жонатан Иконе

**Нанитамо Жонатан Иконе** (; 2 мамыр 1998 жыл, Бонди, Франция) — франциялық футболшы, жартылай қорғаушы.

## Жетістіктері

### Командалық

; «Лилль»

* Франция чемпионы: 2020/21
* Франция суперкубогы: 2021

### Халықаралық
**Франция-17**

* Еуропа чемпионы: 2015

## Дереккөздер

Санат:Франция футболшылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Санат:Монпелье ФК ойыншылары
Санат:Лилль ФК ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
М’Бала Нзола

**М’Бала Нзола** (;  18 тамыз 1996 жыл Буко-Зау, Ангола) — анголалық футболшы, Ангола Ұлттық футбол құрамасы мен "Фиорентина" клубының шабуылшысы.

## Жетістіктері

### Командалық

* УЕФА Конференциясы лигасының финалисі: 2023/24

## Сілтемелер

* 
* 

## Дереккөздер

Санат:Ангола футболшылары
Санат:Специя ФК ойыншылары
Санат:Фиорентина ФК ойыншылары
Санат:Ангола Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Артур Мораэс

**Артур Гильерме ди Мораэс Гусман** (; 25 қаңтар 1981 жыл, Леми, Сан-Паулу) — бразилиялық футболшы, қақпашы.

## Жетістіктері

* Бразилия чемпионы (2): 2003
* Португалия чемпионы (2): 2014, 2014/15
* Минас-Жерайс штатының чемпионы (2): 2003, 2004
* Санта-Катарина штатының чемпионы (1): 2017
* Бразили кубогы (1): 2003
* Португалия кубогы (1): 2014
* Португалия лига кубогы (1): 2014
* Португалия суперкубогы (1): 2014

## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Крузейро ФК ойыншылары
Санат:Коритиба ФК ойыншылары
Санат:Сиена ФК ойыншылары
Санат:Чезена ФК ойыншылары
Санат:Рома ФК ойыншылары
Санат:Брага ФК ойыншылары
Санат:Бенфика ФК ойыншылары
Санат:Османлыспор ФК ойыншылары
Санат:Шапокоэнсе ФК ойыншылары
Санат:Авеш ФК ойыншылары
Абдулла Жұмағұлұлы Ақаев

нобай|Абдулла Ақаев немересімен бірге, 1950-жылдардың ортасы
**Абдулла (Әбілда) Жұмағұлұлы Ақаев** (7 мамыр 1901, Махамбетов ауылы, Қызылорда облысы - 1959, Қызылорда) – әскери қайраткер. Қазақтан шыққан алғаш полковник шеніндегі әскери қайраткерлердің бірі.

## Өмірбаяны
Абдулла 1901 жылы Қызылорда қаласының маңындағы Сырдария ауданына қарасты №4 ауылда (қазіргі Ж.Махамбетов ауылы) дүниеге келген. Туған ауылы Сырдария бойында орналасқан соң, әкесі Жұмағұл қайықшы болып халықты өзеннің басқа бетіне өткізетін.

11 жасында ата-анасынан айырылып, ағасының қолына Қоқан қаласына көшеді. Қоқандағы екі жылдық жоғары бастауыш училищесін бітірді. 

Аттың үстінде мықты шабатын Абдулла 1918 жылы өз еркімен қызыл әскер қатарына жазылады. Басмашыларға қарсы шайқастарға қатысып, әскер таратылады. Бір жарым жылдан соң, 1920 жылы жұмысшы-шаруа қызыл әскер қатарына қайта қосылады. Атты әскер құрамында азамат соғысына қатысады. 

1924 жылы Самара қаласындағы үшінші кавалерия мектебін бітіреді. Сол жылдан бастап Орынбордағы ҚазОАК атындағы біріккен әскери мектепте қазақ ротасында курсанттар взводының командирі болып оқыды.

1925 жылы Бүкілодақтық большевиктер коммунистік партиясының қатарына кірді.

1928 жылдан бастап Қазақ ұлттық кавалерия дивизионының қылышты эскадрон командирі болып әскери қызмет атқарған.

1928 жылы Қазақ АКСР ХКК мен ОАК төралқаларының шешімімен арнайы сыйлы қаруымен (револьвер) марапатталды.

1938 жылдың 30 сәуірінде Қазақ АКСР Ішкі Істер Халық Комиссариатының Мемлекеттік Қауіпсіздік Басқармасы (Қазақ АКСР ІІХК МҚБ) Жұмағұлұлы Абдулланы қамауға алады. Бір жылдан астам уақыт бойы қамауда болып, 1939 жылдың 29 шілде күні ақталып шығады.

1941 жылы Екінші дүниежүзілік соғысқа қатыса бастайды. Соғыс кезінде шені полковникке дейін көтеріліп, Ленин, Қызыл Ту, Ұлы отан соғысы ордендерімен, "Германияны жеңгені үшін" медалімен және тағы басқа марапаттармен наградталды. 

Абдулла Ақаев Қызыл жұлдыз орденімен марапатталған алғаш қазақ еді.

Соғыс аяқталғаннан кейін, Алматыда әскери комиссар (военком) болып қызмет етіп, туған жері Қызылордаға көшеді. Мұнда облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының мал шаруашылығы бөлімін басқарады. 

1959 жылы қайтыс болды.

Қызылорда қаласында Абдулла Ақаев көшесі бар. 

## Отбасы
Кіші жүздің Жаппас руынан шыққан. 

Әкесі - Жұмағұл. Отбасында 3 ұлдың екіншісі еді. 

Ағасы - Ақаев Серікбай, Алаш қозғалысының қайраткері, Алаш заңгері. Серікбайдың балалары - Махфузбек, Мұхтарбек, Үгедей, Деляфруз.

Екі қызы болған: Ләйлә және Мәриям. Ләйләнің бір ұлы мен бір қызы бар. Ұрпақтары қазір Қызылордада тұрады. 

## Дереккөздер

Санат:Қызылордада туғандар
Санат:Қазақстан полковниктері
Дәулеталы батыр Жарыұлы

**Дәулеталы батыр Жарыұлы** (1640–1730) — Өз заманында жоңғар қалмақтарымен болған талай шайқастарда көзге түскен айтулы батырлардың бірі болған. Дәулеталы ұрпақтары арасынан ата даңқына сай ел қорғаған талай батырлар шыққан. Аш-арығын қамдап қамқорлаған талай сақи-байлар, алқалы жыйындарда ар жібермеген сұңғыла шешен-билер шыққан белгілі орынға айналған.

## Шежіре
Адай Батыр – Келімберді – Мұңал Батыр – Жаулы – Жары – Дәулеталы

## Өмірбаяны
Дәулеталы тұлабойына сауыт киініп, қолына қоңыраулы найза ұстаған, бес қарумен мұздай құрсанып жүретін жауынгер адам. Дәулеталы Салқам-Жәңгір мен Әз-Тәуке хандардың тұсында өмір сүріп, жоңғарлармен талай соғыстарға қатынасқан батыр. 1707–1709 жылдары башқұрт халқының ұлт-азаттық көтерілісіне Әбілхайыр 3 000 сарбазбен барып көмек көрсеткен.  Ал, осы үш мың жігіт Арал мен Каспий ортасындағы елден яғни Батыс Қазақстан жерінен жиналған жігіттер еді.

Дәулеталы жасы ортадан ауып елудің өріне шыққанша бала сүймепті. Күндердің күнінде "Сірә, менің баласыз болуым осының кесірінен болар" деп бес қаруында, сауытын да "талақ" деп шешкен екен. Атармандықты да, шабармандықты да қойып кетеді. Сөйтіп, бұрынғы жүрістерінен айнып, күнделікті тірлік қамымен айналыса бастайды. Енді Алладан бала тілейді. Тілегін Құдай қабыл етіп, бір балалы болады. "Тіленіп жүргенде көргенімғой" деп ұлының есімін "Тілеміс" қояды. Кейінірек екінші балалы болып, "Құдай тілегімді шын берді" деп соңғы ұлының есімін "Тілеуберді" қояды.

2022 жылы Дәулеталы бабадан тараған ұрпақтары ата кесенесін жаңғыртып, баба рухына тағзым етіп, Құран бағыштады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ батырлары
Исак Хин

**Исак Малькольм Кваку Хин** (; 13 қаңтар 1999, Стокгольм) — швециялық футболшы, Швеция Ұлттық футбол құрамасы мен "Аталанта" клубының қорғаушысы.

## Жетістіктері

### Командалық
**Аталанта**

* УЕФА Еуропа лигасы: 2023/24
## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі

Санат:Швеция футболшылары
Санат:Швеция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Юргорден ФК ойыншылары
Санат:Эллас Верона ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары
Әл-Билаль Туре

**Эль-Билаль Туре** (; 3 қазан 2001 жыл, Аджаме, Абиджан, Кот-д’Ивуар) — малилік футболшы, Мали Ұлттық футбол құрамасы мен «Аталанта» клубының шабуылшысы. 2021 жылы Африка Ұлттары кубогына қатысты.

## Жетістіктері

### Клубтық

; «Аталанта»

* УЕФА Еуропа лигасы: 2023/24

### Халықаралық
**Мали-20**

* Африка чемпионы: 2019

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі (Eurosport.com) 

Санат:Мали футболшылары
Санат:Мали Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Реймс ФК ойыншылары
Санат:Альмерия ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары
Эдерсон Жозе дос Сантос Лоренсо да Силва

**Эдерсон Жозе дос Сантос Лоренсо да Силва** (); 7 шілде 1999 жыл, Кампу-Гранди) — бразилиялық футболшы, Бразилия Ұлттық футбол құрамасы мен "Аталанта" клубының жартылай қорғаушысы.

## Жетістіктері

### Командалық
**Аталанта**

УЕФА Еуропа лигасы: 2023/24

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі 

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Крузейро ФК ойыншылары
Санат:Коринтианс ФК ойыншылары
Санат:Форталеза ФК ойыншылары
Санат:Салернитана ФК ойыншылары
Санат:Аталанта ФК ойыншылары