open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мандеялар

**Мандеялар** (Mandaeanism), гностиктердің ежелгі таяу шығыстағы сектасы; қазір де Иракта және Иранның оңтүстік-батысында кездеседі.. 

 Басқа да дуалистік ғылымдағыдай, жаныңды аман алып қалу үшін жоғарыдан келетін эзотериялық білім (гнозис) керек. Сектаның атауы mandayya — «білімі бар» деген сөзден шыққан. Олардың космологиясында жауыздық құдайы АРХОНТ жанның аспан денелері арқылы жоғарыдағы құдаймен қосылуына кедергі келтіреді. 

Өзге гностикалық жүйелерден бір ерекшелігі, мандеялар некелесуді қолдайды да, сексуалды азат етуге тыйым салады. Сондай-ақ аталмыш сектаға күрделі діни әдет-ғұрыптар, әсіресе, шоқыну салты тән. 

Мандеялар ИИСУС ХРИСТАНЫ құдайдың қаһарына ұшыраған адам деп санайды, ал  ИОАНН КРЕСТИТЕЛЬДІ мойындайды, оның өмір жолын өздерінің киелі кітаптарында жазады. Сондай-ақ қараң.: ДУАЛИЗМ; гностицизм.
## Дереккөздер


Санат:Діндер
Мандалай

**Мандалай** (Mandalay), Мьянманың (Бирманың) орталық бөлігіндегі қала, халық саны - 885 300 адам (1993), Иравиди өзенінде орналасқан. . 

Бұл Мьянмадағы Янгоннан кейінгі ең үлкен қала. Қаланы Амарапураның орнына астана жасау үшін 1857 жылы король Миндон салады. 
Мьянма корольдігінің соңғы астанасы болды, 1885 жылы Ұлыбританияға көшті. 

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапон басқыншылығында толығымен талқандалды. Маңызды буддалық діни орталық; мұнда атақты Махамьямуни ғибадатханасы мен будда жазулары жазылған мәрмәр кестелері бар 730 ғибадатхана орналасқан. 
 	
## Сурет галереясы

Mandalay-Mahamuni-Buddhawaschung-20-gje.jpg|Mahamuni
Mandalay-Shwenandaw-30-gje.jpg
Mandalay-Shwenandaw-16-kleiner Moench-gje.jpg
Mandalay-Kuthodaw-09d-Tor-gje.jpg
Mandalay-Waisenhaus-06-Kinder-gje.jpg
Mandalay-Sein Myint Tapestry-02-gje.jpg
Mandalay-Jademarkt-72-Ruhe-gje.jpg
Mandalay-Markt-52-Krabben-gje.jpg
Mandalay-Transport-04-Transportarbeiter-gje.jpg

	
## Дереккөздер


Санат:Бирма қалалары
Санат:1857 жылы құрылған елді мекендер
Мандель Жорж

**Мандель Жорж **(шын есімі Луи-Жорж Ротшильд) (Georges Mandol; Louis-Georges Rothschild) (5 маусым 1885 жыл, Шату, Франция — 7 шілде 1944 жыл, Фонтенбло), француз саяси қызметкері.. 
 
Табыскер еврей отбасының мүшесі, Ж.КЛЕМАНСОНЫҢ жеке көмекшісі (1906-09, 1917-20), Ұлттық жиынның депутаты (1919-24, 1928—40) болып қызмет еткен, билік лауазымдарын (1934—40) атқарған. Болашақ ішкі істер министрі (1940)  П.РЕЙНОНЫҢ Германиямен бейбітшілікке келейік деген пікірінен бас тартуды қолдады. 

1940 жылы қамауға алынады, Францияда және Германияда қамауда болған. 1944 жылы Парижге алып келеді, коллаборационистік полиция бастығының бұйрығымен атып тасталынады.   
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мандельброт Бенуа

нобай
**Мандельброт Бенуа** (Mandelbrot, Benoit В.) (туған жылы 20 қараша 1924 жыл, Варшава), Польшада туған америкалық математик.. 
 
Докторлық дәрежесін Париж университетінде алады, 1958 жылы АҚШ-қа қоныс аударылады. Өзі зерттеп көрсеткендей, математикада да, табиғатта да кездесетін фрактал саласындағы (бұл терминді ол өзі ойлап тапқан; фракталды геометрия — рекурсивті геометрия) жұмысының арқасында танымалдылыққа ие болады.

Мандельбротқа Гастон Морис Джулиа  (1893-1978) үлкен ықпалын тигізеді, оның динамикалық жүйе теориясына арналған еңбектері 1970 жылға дейін ұмыт болған,  Мандельброттың іргелі компьютерлік эксперименттері мен компьютерлік графиканы пайдалану ол еңбектерді жандандырмады. 
Мандельброт жиынтығы – 1-дәрежелі теңеуден алынған жорамал сандардың математикалық жиынтығы. 
## Дереккөздер

Санат:Математиктер
Осип Эмильевич Мандельштам

**Мандельштам Осип Эмильевич** (Mandelshtam, Osip (Emilycvich)) (15 қаңтар 1891 жыл, Варшава — 27 желтоқсан 1938 жыл, Вторая Речка лагері, Владивостоктың маңы), орыс ақыны әрі сыншысы. . 

Алғашқы поэмаларын 1910 жылы басып шығарды. Ресей символизмінің мистикасын да, абстракциясын да жоққа шығарған акмеист ақындардың лидері, зияткерлік талғампаз, бейсаяси өлеңдер жазған, олар «Tristia» (1922) жинағына енген. 

1934 жылы  И.В.СТАЛИН туралы эпиграммасы үшін қамауға алынады. Осыдан кейін іштей қайғыға түскен ақын керемет лирикасының бірі - «Воронежские тетради» шығармасын жазады, 1938 жылы қайта қамауға алынады, қамауда отырып, 47 жасында дүниеден өтеді. 

Оның еңбектерінің көпшілігі Сталиннің өліміне дейін Кеңес Үкіметінде жарық көрмеген, 1960 жылдың ортасына дейін Ресей мен басқа мемлекеттің ұрпақтарына танымал болмады.  
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мандер Карел ван

**Мандер Карел ван** (Mander, Karel van) (мамыр 1548 жыл, Мёлебеке, Фландрия, Испандық Нидерланд — 2 қыркүйек 1606 жыл, Амстердам), голландтық суретші, ақын әрі жазушы. . 

Ақсүйектер отбасында дүниеге келді, ұзақ уақыт бойы саяхат жасағаннан кейін, 1583 жылы Харлемге қоныстанып, X.Гольциуспен және Корнелис ван Харлеммен (1562—1638) бірігіп, табыскер сурет академиясының негізін қалайды.  

15-16 ғасырларда 175-ке жуық голландтық, фламандтық және неміс суретшілерінің өмірбаянынан тұратын «Книга о художниках» (1604) атты еңбегімен танымал, ДЖ. ВАЗАРИДІҢ  «Жизнеописания» еңбегі Италия үшін қандай дәрежеде болса, бұл еңбек Солтүстік Еуропа мемлекеттері үшін сондай дәрежеде болды.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Манджушри

**Манджушри** (manjusri) МАХАЯНЕДЕГІ буддизмнің екі негізгі бағыттарының бірі, БОДХИСАТТВА, жоғарғы данагөйлікті іске асырады. . 

Әдетте, аспан денесі болып есептелінеді, алайда кейбір аңыз әңгімелерде оның адам екендігі баяндалады. 250 жылы оның құрметіне арнап Сутра жазылған, 400 жылы Манджушри бейнесі буддалық өнерде пайда болды. Көбіне-көп патша киімінде бейнеленеді, қолына даналық семсерін ұстап тұрады, кейде арыстанның немесе көк лотостың үстінде отырады. 

Манджушри ғибадаты 8 ғасырда Қытайда кеңінен таралды; Манджушриге арналған  Шаньси провинциясындағы Утайшань тауында оның көптеген ғибадатханалары салынған. 
 ==Дереккөздер==


Санат:Діндер
Санат:Буддизм
Мандзони Алессандро

**Мандзони Алессандро** (Manzoni, Alessandro) (7 наурыз 1785 жыл, Милан — 22 мамыр 1873 жыл, сол жерде), италяндық романшы әрі ақын. . 

Балалық шағы шіркеуде өткендіктен, бірқатар діни поэмалар жазған:  «Священные гимны» (1815) және кейінірек У. ШЕКСПИР шығармаларының әсерімен «Граф Карманьола» (1820) және «Адельгиз» (1822 жылы сахналанған) атты екі тарихи трагедия жазды.

 Әлем әдебиетінің шедеврі, өз дәуірінде едәуір италяндық роман атағына ие болған «Обручённые» (3 тт. 1827) романымен танымал болды. Онда оқырмандардың бәріне түсінікті тілмен жазуға ұмтылған автор кейінгі жазушыларға үлгі болғаны айқын, бейнелі прозаны қолданған. 

Біріккен Италияны қорғау оны РИСОРДЖИМЕНТОНЫҢ қаһарманына айналдырды; оның өліміне Д.ВЕРДИ үлкен Реквием жазды.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Роберт Манделл

**Манделл Роберт Александр** (Mundell, Robert A(lexander) (туған жылы 24 қазан 1932 жыл, Кингстон, Онтарио, Канада), Канадада туған американдық экономист..

Ақша айналымы және тиімді валюталық зона мәселелері бойынша жұмысы үшін 1999 жылы экономика саласында Нобель сыйлығына ие болды. Британдық Колумбия университетінде (бакалавр, 1953), Вашингтон университетінде (магистр, 1954) және Массачусет Технологиялық институтында (доктор, 1956) оқыды.

Чикаго(1956-57) және Колумбия университеттерінде (1957) сабақ берген. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ВАЛЮТА ҚОРЫНДА жұмыс істеп жүріп, валюта бағамының ақша-кредит саясатына тигізетін ықпалын зерттеген.

1961 жылы еркін еңбек және капитал қозғалысымен сипатталатын экономикалық мемлекеттерде бірыңғай валюта болуы мүмкін деген  теория жасайды. Бұл теория Еуропа одағының 1999 жылы 1 қаңтарда ЕВРОНЫ, бірыңғай валютаны енгізуге ықпалын тигізді.  
## Дереккөздер


Санат:Канада экономистері
Санат:Экономикадан Нобель сыйлығының иегерлері
Мандрагора

**Мандрагора** () – алқалар тұқымдасына жататын өсімдік түрі. . 

6 түрі бар, пайда болған жері Жерорта теңізі және Гималай. Ең танымал түрі — емдік мандрагораның (М. officinarum) жапырағы сопақтау, сабағы қысқа, тамыры жуан, қою, тармақталған болып келеді. 

Мандрагораның құрамы бұрыннан улы қасиетімен танымал. Ерте дәуірде оны есірткі және қоздырғыш құрал ретінде пайдаланған, сиқырлық қасиеті де бар деп болжалған. 

Адамның кескінін еске түсіретін тармақталған тамырын жерден жұлып алған кезде айқайлайды екен, бұл дауысты естіген кез келген адам сол жерде көз жұматын немесе есінен адасып қалатын болған. Алайда, мандрагора тыныш ұйқы сыйлаған, жараны жазған, махаббатты оятқан, әйелдердің жүкті болуына септігін тигізген. 

Солтүстік Америкада «мандрагора» (mandrake) атауы көктемде гүлдейтін орман өсімдігі - подофилге (Podophyllum peltatum) қатысты жиі қолданылады. 
 
## Дереккөздер

Санат:Алқалар
Манзанар

**Манзанар** (Manzanar Relocation Center), Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапонияда туған американдықтарды тұтқындауға арналған лагерь..

Жапондықтар Құрама Штаттарында тұратын жансыздардың көмегімен АҚШ-тың Батысына басып кіруі мүмкін деген үрей үкіметтің Жапонияда туған американдықтарды он лагерьдің біреуіне қоныс аударуға әкеп соқты, осы мақсатта салынған лагерьлердің ең алғашқысы әрі ең танымалы Калифорниядағы Манзанар болды. Лагерь қызмет еткенше онда 11 000-нан астам адам болды. 
## Дереккөздер


Санат:АҚШ
Санат:Ауғаныстан
Санат:Лаңкестік
Санат:Әскери іс
Мани

**Мани** (Манихей) (Mani; Manes; Manichaeus) (14 сәуір 216 жыл, Месопотамия — 274?, Гундешапур), МАНИХЕЙЛІКТІҢ парсылық негізін қалаушы..

Періштені алғаш рет балалық шағында көреді; 24 жасында періште қайта көзіне елестеп, халыққа жаңа дін жіберу үшін оны өзімен бірге шақырады. Үндістанға келгенде осы діннің жақтаушыларына тап болады.

Парсы шахы І Шапур Маниге дінін бүкіл империяға таратуына рұқсат береді, алайда І Бахрам патшалық еткен дәуірде манихей қозғалысы зороастризм абыздарының тарапынан жасалған шабуылға ұшырай бастады. 26 күн бойы Маниді азапқа салып, абақтыға отырғызады, сол жерде Мани көз жұмады.   
## Дереккөздер


Санат:Діни қайраткерлер
Желікпе

**Желікпе**-депрессиялық психоз''' (қос полярлық бұзылу) (bipolar disorder; manic-depressive psychosis), желікпе және депрессивті жағдайдың кезектесуімен сипатталатын психикалық ауру. . 

Анағұрлым таралған белгілерінің бірі – депрессия болып табылады. Науқастың қозу, ерекше үмітпен қарау, жеңіл масаттану жағдайында болатын желікпе фазасы қысқа уақытқа ғана созылады. 

Бұл бұзылушылықтың факторлары тұқым қуалаушылық болып табылады, десек те НОРДДРЕНАЛИН, ДОФАМИН және 5-гидро-кситриптамин аминдерінің әлсіз регуляциясының салдарынан пайда болуы да мүмкін. Емдеген жағдайда көбіне литий карбонаты белгіленеді.  
## Дереккөздер


Санат:Психикалық аурулар
Маникуаган

**Маникуаган** (Manicouagan River), Канададағы өзен, Квебек провинциясының шығысында орналасқан.. 
 
Бастау бұлағы Лабрадор шекарасына жақын, содан оңтүстікке қарай ағып, Святой ЛАВРЕНТИЯ өзенінің су басып қалатын сағасына құяды. Ұзындығы 550 км асады. 

Жергілікті қалың орманның себебінен қазіргі атауына ие, бұл үндістер тілінде «Ағаштар бар жер» дегенді білдіреді. Даниэль-Джонсон бөгеті – электр энергиясын өндіру үшін пайдаланылатын әлемдегі ең ірі шағын аркалы ГЭС-тің бірі.   
## Дереккөздер


Санат:Канада өзендері
Манила шығанағы

**Манила шығанағы** (Manila Bay), Филиппиндегі ЛУСОН аралының оңтүстік-батыс бөлігіне тірелетін ОҢТҮСТІК-ҚЫТАЙ теңізіндегі шығанақ. . 

Әлемдегі ең үлкен айлақтардың бірі болып саналады, ауданы 2000 шаршы шақырым болатын толығымен жабық су қоймасын құрайды. Ең кең нүктесіндегі ені – 58 км. 

ИСПАН-АМЕРИКА соғысының негізгі шешуші ұрысы 1898 жылы МАНИЛА ШЫҒАНАҒЫНДА болады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондықтар шығанақты басып алады, бірақ 1945 жылы американдық әскерлер қайта қайтарып алады. 

Соғыс кезінде қаһарлы шайқастардың орны болған Коррехидор аралы шығанаққа кіретін жолды Оңтүстік өткел және Солтүстік өткел деп бөліп тұр.  
 ==Дереккөздер==


Санат:Алфавит бойынша шығанақтар
Санат:Тынық мұхит шығанақтары
Манин Даниеле

**Манин Даниеле** (Daniele Мапіп) (13 мамыр 1804 жыл, Венеция — 22 қыркүйек 1857 жыл Париж), Венециядағы  РИСОРДЖИМЕНТО қозғалысының итальяндық лидері..
 
Венецияның Австрия облысындағы адвокат, өзін-өзі басқарудың жақтаушысы болып, 1848 жылы абақтыға қамалады. Сол жылы болған көтеріліс барысында қамаудан шығып, Италияны біріктіру үшін Пьемонт-Сардиния корольдігімен лажсыздан одақ құрып,  Венециан республикасының президенті болады. 

Австрия әскеріне қарсы Венецияның жауынгерлер қорғанысын басқарады, бірақ 1849 жылы тізе бүгуге мәжбүр болады. Италиядан жер аударылады, өмірінің соңына дейін Парижде өмір сүреді, бірақ 1868 жылы оның мәйіті азат етілген Венецияға қайтарылып, салтанатты түрде қайта жерленеді.   
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Манипур

**Манипур** (Manipur), Үндістанның солтүстік-шығысындағы штат, халық саны - 2 388 634 адам (2001). .

Ауд.: 22 327 шаршы шақырым, МЬЯНМА (Бирма) және  НАГАЛЕНД, АССАМ және МИЗОРАМ тәрізді үнді штаттарымен шекаралас; әкімшілік орталығы — ИМПХАЛ. Екі маңызды физика-географиялық ерекшелігі — Манипур өзенінің аңғары және батыс таулы аймағы. 

1762 және 1824 жылдары Манипур бирмандықтардың басып кіруіне тойтарыс беру үшін Ұлыбританиядан көмек сұрады. Ағылшындар территорияны 1890 жылы басқарды, бірақ 1907 жылы жергілікті билік басқара бастады; 1917 жылы тайпалық көтеріліс Ассамнан шыққан басшы басқаратын жаңа үкіметтің пайда болуына ықпалын тигізді. 

1947 жылы Манипур Үнді Одағына қосылды; 1972 жылы штат болмай тұрғанда, ол одақтық территория болып басқарылған. 
Экономикасының негізгі салалары – ауыл және орман шаруашылықтары.  
## Дереккөздер


Санат:География
Манисалес

**Манисалес** (Manizales), орталық Колумбиядағы қала, халық саны - 337 580 адам (1999). .

Андының Орталық Кордильересінде теңіз деңгейінен 2126м биіктікте орналасқан. Кафедралы собор кез келген жердің үлкен арақашықтығынан көрініп тұрады. 

1848 жылы негізі қаланған. Бұл Колумбияның кофе өсіретін негізгі аудандарының сауда орталығы. Тасжол мен теміржол қаланы КАЛИ қаласымен байланыстырады; Марикитаға тауға көтерілетін жол (фуникулёр) салынған. Қалада Кальдас университеті орналасқан.
## Дереккөздер


Санат:Қалалар
Манитоба

**Манитоба** (Manitoba), Орталық Канададағы провинция, халқы - 1 119 583 адам (2001).

Гудзон шығанағының жағалауында орналасқан. Нунавут, Онтарио, Саскачеван және АҚШ-пен шекаралас. Астанасы: ВИННИПЕГ. Территориясының 3/3 бөлігін құз, орман және өзен тәрізді КАНАДАЛЫҚ көрікті жерлер алып жатыр. 

Аймақты алғаш рет  ЭСКИМОСТАР, КРИ үндістері, АССИНИБОЙНДАР мен ОДЖИБВЕЛЕР қоныстанған. «ГУДЗОНОВА ЗАЛИВ» компаниясы өлкенің табиғи байлықтарын өндіре бастайды, сондықтан бұл жер француздар мен ағылшындардың саудада басымдылық үшін күресетін жеріне айналады. 1763 жылы бұл жер Франциядан Британияның иелегіне өтеді. 

Араласқандылардың көтерілісінен кейін 1870 жылы Манитоба Актісі шығарылады, акті бойынша ол Канаданың бесінші провинциясы болады. 19 ғасырдың соңында кемелер мен теміржолдар еуропалықтардың провинциямен танысуын  жеңілдетті. 

Экономикасының негізгі салалары - фермерлік, орман өңдеу, пайдалы қазбаларды өндіру. Ауыр өнеркәсіп Виннипег ауданында дамыған. 

Санат:Манитоба
Манитоба университеті

**Манитоба университеті** (Manitoba, University of), Канададағы, Виннипегтегі мемлекеттік университет, 1877 жылы ашылған..
 
Факультеттері: ауылшаруашылық және тамақ өнеркәсібі, мәдениеттану, машина құрылысы және техника, заң, аспирантура, менеджмент, медициналық, экологиялық, әлеуметтік жұмыстар және т.б.
 
Факультеттер кампусында қартаю, қорғаныс және қауіпсіздік, сондай-ақ диабет мәселелерін зерттейтін орталықтар жұмыс істейді.  
## Дереккөздер


Санат:Канада жоғарғы оқу орындары
Кемалпаша

**Кемалпаша** – Түркиядағы Измир илінің шығысындағы қала және аудан.

Солтүстік-батысында Измирдің Борнова ауданымен, батысында Бурджа, солтүстік-батысында Торбалы, оңтүстік-шығысында Байындыр ауданымен, солтүстік-шығысында Маниса илімен шекаралас. Ескі атауы Нимфей және Ниф. Қызыл шие жемісімен атағы шыққан. Халық саны 25 448 мың адам (2000 жылғы халық санағының қорытындысы). 1922 жылы 8 қыркүйекте Измирдің басқыншылықтан босағанына орай Мұстафа Кемал Ататүрік қалаға Кемальпаша атауын береді.

## Дереккөздер


Санат:Түркия
Санат:Қалалар
Санат:География
Тағдыр манифесті

**Тағдыр манифесті** (Manifest Destiny) АҚШ-тың Тынық мұхитының Батысындағы аймақтық экспансиясының концепциясы. . 

Бұл жаңа сөзді 1845 жылы редактор Джон О'Салливан ойлап тапты, ол Техастың басқыншылығын Құрама Штаттары деп атады, бұған қоса, құрлықтың басқа жерлеріне де америка халқының киелі құқығы бар деді. 

Бұл түсінік Орегон, Нью-Мексико және Калифорния басқыншылығын, соның салдарынан АҚШ-тың Аляскаға, Гавая мен Филиппинге таралған басқыншылығын ақтау үшін қолданылған.     
## Дереккөздер


Санат:Тарих
Манихейлік

**Манихейлік** (Manichaeism), МАНИДІҢ 3 ғасырда Парсы елінде негізін қалаған дуалистік діні. . 

Маниге періштелер келгеннен кейін, ол АДАМ, БУДДА, ЗОРОАСТР және ИИСУС сияқты пайғамбарлардың ішінде өзін соңғымын деп санайды. Манихейлер үшін әлем – бұл мейірім мен зұлымдықтың бастапқы негіздері рух пен материяның тұтасуы, тура жолдан тайған адамның жаны материя әлеміндегі қақпанға түседі, ал трансцендентті әлемге рухани жол арқылы ғана қол жеткізуге болады. 

Манихейлік бүкіл Рим империясына және Шығысқа таралған. Христиандықтардың да, мемлекеттің де тарапынан қыспаққа алынған бұл дін 5 ғасырдың соңында еуропа континентінен толық жойылады, бірақ Азияда 14 ғасырға дейін тіршілік етті. Сондай-ақ қараң.: ДУАЛИЗМ.
 ==Дереккөздер==


Санат:Діндер
Джозеф Лео Манкевич

**Джозеф Лео Манкевич** (; 11 ақпан,  1909, Уилкс-Бар, Пенсильвания, АҚШ — 5 ақпан, 1993, Маунт-Киско, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер..

1928 жылдан бастап  Парамаунт студиясына сценарий жазды, кейін «Филадельфийская история» (1940), «Женщина года» (1942) фильмдерінің продюсері болды. Оның сценарилері тапқыр, талғампаз диалогтармен және айқын кейіпкерлермен ерекшеленді. «Письмо трём женам» (1949, режиссурасы мен сценариі үшін «Оскар» сыйлығы), «Всё о Еве» (1950, үздік фильм, режиссурасы және сценариі үшін «Оскар» сыйлығы), «Босоногая графиня» (1954)  фильмдерінің сценарий авторы әрі режиссёры; сондай-ақ "Юлий Цезарь» (1953), «Однажды прошлым летом» (1959) және өте қымбат «Клеопатры» (1963) фильмдерінің режиссёрі.

Өзінен үлкен ағасы Герман (1897—1953) сценарист болған, «Азамат Кейн» (1941, «Оскар» жүлдесі) фильмінің негізгі сценаристі ретінде танымал.

## Таңдаулы фильмдері

  

 

## Дереккөздер

Санат:Үздік режиссёр үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Манли Майкл Норман

**Манли Майкл Норман** (Manley, Michael (Norman)) (10 қыркүйек 1924 жыл, Сент-Эндрюс, Ямайка — 6 наурыз 1997 жыл, Кингстон), Ямайканың саяси лидері. Ямайка премьер-министрі мен мүсіншінің ұлы. . 

1972 жылы премьер-министр болмай тұрып, Халықтық Ұлттық партияның және Ұлттық Еңбекшілер одағының лидері болған. Оның сол қанаттағы билігі тұрғын үй мәселесінің, білім беру мен денсаулық сақтау мәселелерінің айтарлықтай деңгейде шешімін тауып жатты, бірақ бағаның жоғары өсуі экономикалық дағдарысты тудырды. 

Орта топтың көбі мемлекеттен көшіп кетті, жұмыссыздық 30%-ға дейін көтерілді, 1980 жылы наразылық толқындары көтеріле бастады, бұл мезгілсіз сайлауға әкеп соқты, сайлауда ол жеңіліс тапты. 1989 жылы оны орташа күш өкілі ретінде сайлайды. Денсаулық жағдайына байланысты отставкаға кетеді.    
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Манн Гораций

**Манн Гораций** (Mann, Horace) (4 мамыр 1796 жыл, Франклин, Массачусетс шт., АҚШ — 2 тамыз 1859 жыл, Йеллоу-Спрингс, Огайо шт.), американ педагогі, қоғамдық білімнің алғашқы танымал қорғаушысы.. 

Кедей отбасында өскен, Франклин қаласындағы қалалық кітапханада өз бетінше білім алған, БРАУН УНИВЕРСИТЕТІНІҢ құрметіне ие болды. Кейінірек заңды оқып, штаттың заң органына сайланды. 

Штаттың білім беру жөніндегі хатшысы ретінде білім берудің реформасын батыл қолдады, демократиялық қоғамда білім алу тегін және әмбебап, конфессия жағынан шектелмеген және жақсы білім беретін, кәсіби оқытушыларға негізделу керектігін дәлелдеген. 

АҚШ Конгресінің мүшесі (1848-53) болған, Антиохск УНИВЕРСИТЕТІНІҢ (1853-59) бірінші ректоры ретінде ҚҰЛДЫҚТЫ жоюға батыл түрде ат салысты.   
## Дереккөздер

Санат:АҚШ педагогтары
Санат:1796 жылы туғандар
Санат:1859 жылы қайтыс болғандар
Томас Манн (жазушы)

**Томас Манн** (; 6 маусым 1875, Любек — 12 тамыз 1955, Цюрих) — неміс жазушысы, эссеист, интеллектуалды прозаның шебері, 1929 жылғы Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. XX ғасырдың ең ірі неміс романшысы болып саналады..
 
Конторадағы қысқа мерзімге созылған жұмысынан кейін үлкен ағасы Генрих (1871-1950) тәрізді өзін жазушылық жұмысқа арнады.  Оның алғашқы романы «Будденброки» (1901) көне буржуазиялық рақымшыл адамдарға арналған элегия болды. «Смерть в Венеции» (1912) атты көңілсіз шедеврінде күйреген қоғамдағы суретшінің алдында тұрған трагедиялық дилемманы көтерді. Әйтсе де, Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында албырт патриот болған, 1919 жылы көзқарасын біртіндеп авторитарлы неміс мемлекетіне ауыстырды. «

«Волшебная гора» (1924) атты тамаша романы Ағарту принципінің өзі үшін күрделі көп аспектілі бүтіннің бір бөлігі ретінде қаншалықты маңызды екендігін көрсетті. Нацизмнің айқын қарсыласы, А. Гитлерден Швейцарияға қашты; 1938 жылы АҚШ-қа орналасты, бірақ 1952 жылы Швейцарияға оралды. Оның «Иосиф и его братья» (1933—43) тетралогиясында інжілдегі Иосиф сипатталады. Анағұрлым айқын саяси романы «Доктор Фаустус» (1947) неміс ықыласының күңгірт аспектілерін саралайды.

«Признания авантюриста Феликса Круля» (1954) қызықты кітабы аяқталмай қалды. Терең ойлы стилімен, әзіл-қалжың, келеке, әжуа-сықағымен және өзінің зияткерлік мүмкіндіктерінің талғаулығымен ерекшеленеді.

Эсселері Л. Н. Толстой, 3. Фрейд, И. В. Гёте, Ф. Ницше, А. П. Чехов және Ф. Шиллер сияқты тұлғаларға арналған. 1929 жылы әдебит бойынша Нобель сыйлығына ие болды.

## Дереккөздер

Санат:Германия жазушылары
Карл Маннгейм

**Маннгейм** Карл (Mannheim, Karl) (27 наурыз 1893 жыл, Будапешт, Австро-Венгрия — 9 қаңтар 1947 жыл, Лондон, Англия), венгер әлеуметтанушысы. .

Маннгейм билік басына Адольф Гитлер келгенге дейін Германияда (Гейдельбергте, 1926-30, Франкфурте-на-Майнеде, 1930-33) сабақ берген. Саясаттанушы Г.ЛАСКИДІҢ шақыруымен Англияға кетіп қалған, өмірінің қалған бөлігінде сол жерде сабақ (Лондон экономика мектебі, 1933-43; Лондон университеті, 1943—47) берген. 

Әлеуметтанудың ғылым ретінде қалыптасуына, қоғамда ғылымның қалай пайда болатындығын және қалай сақталатындығын зерттеуге ықпал етті. Ол, әсіресе, білімнің қалыптасуындағы идеологияның рөлін жете зерттеді, осы пәнге деген пікірін «Идеология и утопия» (1929) еңбегінде айтады. 
## Дереккөздер


Санат:1893 жылы туғандар
Санат:1947 жылы қайтыс болғандар
Санат:Мажарстан әлеуметтанушылары
Санат:Еврейлер
Санат:Будапешт тұлғалары
Элис Манро

**Элис Манро** (Мунро) (Элис Энн Лайдло тумасы) (Munro, Alice; AliceAnne Laidlaw) (туған жылы 10 шілде, 1931 жыл, Уингем, Онтарио, Канада), канадажазушысы. .
Әдетте, Онтарионың ауылдық өмірін сипаттайтын талғампаз қысқа әңгімелерімен танымал, оның кейіпкерлері шотландтық-ирландтық тумалар болған. 
«Танец счастливых теней» (1968), «А кто ты, собственно, такая?» (1978) және «Путь любви» (1986) жинақтары көркемпрозасыүшінГенерал-губернатордың жүлдесіне ие болды.
Басқа да жинақтарына төмендегілер енеді: «Иногда я пыталась сказать тебе» (1974), «Спутники Юпитера» (1982), «Подруга юности» (1986), «Секреты Полишинеля» (1994), «Любовь хорошей женщины» (1998) және «Ненависть, дружба, ухаживание, любовь, брак» (2001).

## Дереккөздер

Санат:Канада жазушылары
Манс Жанна

**Манс Жанна** (Mance, Jeanne) (12 қараша 1606 жыл, Лангр, Франция — маусым1673 жыл, Монреаль), Монреальде алғашқы аурухананың негізін қалаған француздық қайырымды әйел. .

Монреаледе утопия колониясын салуды жоспарлаған болашақ француз қауымдастығының мүшесі, ол жерге 1641 жылы Қоныс аударушылармен бірге келіп,  1644 жылы Отель-Дье де Монреаль ауруханасының негізін қалады. 

Аурухананың штатын жабдықтау үшін Францияға кеткен сапарынан (1657) емдеуші бикелерімен бірге оралды.   
 ==Дереккөздер==


Санат:Тұлғалар
Мансард терезесі

**Мансард терезесі** (dormer), шатырдың еңісінен төмен қарай түскен тік терезе..
 
Әдетте, ол жатын бөлмеге жарық түсіріп тұрады. Кейінгі готика және ерте Ренессанс дәуіріне ғимараттың қабырғаларында орналасқан, көркем безендірілген, ұстайтын тұтқасы бар анағұрлым күрделі мансард терезелері тән.

Ғимаратты алты қабатпен шектейтін париж заңын аттап өту үшін мансард терезелері мансард шатырымен қатар пайдаланылған; жетінші қабат үйшік (немесе шатырдың асты) деп аталған, мансард терезелерінің арқасында тұруға қолайлы болған. Сондай-ақ қараң.: Фронтон.
## Дереккөздер


Санат:Құрылыс
Жабынды жазықтығындағы мансард терезесі

**Жабынды жазықтығындағы мансард терезесі** (skylight), шатырға орнатылады, күндізгі жарық түсетін мөлдір немесе жартылай мөлдір шынымен немесе пластикпен қапталады. .

Бұндай терезелер өндірістік ғимараттарды, коммерциялық мекемелерді және тұрғын үйлерді, әсіресе, солтүстікке қараған үйлерді үнемі бірқалыпты жарықпен қамтамасыз ету үшін кеңінен қолданылады. 

Терезенің пішіні таза функционалды есіктен таңдаулы эстетикалық құрылымдарға дейін әртүрлі болуы мүмкін. Шатыры тегіс үйлерде мансард терезелері күмбез тәрізді болуы мүмкін; басқа ғимараттарда мансард терезесін шатырдың ылдиына орнатады. 

Мансард терезесі немесе оның бір бөлігі көбіне таза ауа кіретін желдеткіш қызметін атқарады.  
## Дереккөздер


Санат:Құрылыс
Манси Фрэнк Эндрю

**Манси Фрэнк Эндрю** (Munsey, Frank Andrew) (21 тамыз 1854 жыл, Мерсер, Мэн шт., АҚШ — 22 желтоқсан 1925 жыл, Нью-Йорк), американдық газет және журнал баспагері..
 
Телеграф станциясын басқарады, содан кейін  Нью-Йоркке көшіп келіп, АҚШ-тағы алғашқы бағасы арзан, оқырмандардың көп бөлігіне арналған, суретті «Golden Argosy/Золотой корабль» (1882) журналының негізін қалады, кейінірек оның атауы «Argosy Magazine и Munsey's Magazine» (1889) болып өзгертілді. 

Балтимор мен  Нью-Йорктегі бірнеше газеттерді қосып алады, олардың кейбіреуі компаниялардың тиімсіз бірігуі салдарынан жойылып кетеді. Басылымдарының пайдасы бар ерекше кәсіпорын ретінде қарады, бояусыз саяси саясатты қолдады. 

Мұрасының көп бөлігін Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайына қалдырды.  
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Манстер

**Манстер** (, ) — Ирландия Республикасы жеріндегі, Ирландияның оңтүстігіндегі тарихи аймақ. халық саны 1 101 266 адам (2002, есеп).

Ауданы - 24 127 км². Территорияны оңтүстік рулық қауым басқарды, 400 жылға таман бүкіл провинцияға өз биліктерін жүргізген. Қазір Керри, Клэр, Корк, Лимерик, Типперэри, Уотерфорд тәрізді графтықтар кіреді.

## Тарихы
Манстер атауы келттік әйел-құдай Мумадан шыққан. Ерте Орта ғасырда аймақ алты графтықтарға бөлінген - Оңтүстік Манстер, Солтүстік Манстер, Шығыс Манстер, Батыс Манстер, Эрнайлік Манстер, Дейзилік Манстер. Сосын осы жерлерде үш патшалық құрылды - Томонд, Десмонд және Ормонд X ғасырда Уотерфордеге және Лимерикеге қоныс аударған викингтер Манстерге басып кірді. XII ғасырдағы ағылшын-норман басқыншылығынан кейін Манстерді Фицджеральд және Батлер феодалдық рулары басқарған.

## Дереккөздер

Санат:Ирландия провинциялары
Санат:Манстер
Карл Густав Эмиль Маннергейм

**Маннергейм Карл Густав Эмиль **(Mannerheim, Carl Gustaf (Emil)) (4 маусым, 1867 жыл, Вильняс, Финляндия — 27 қаңтар 1951 жыл, Лозанна, Швейцария), финн мемлекеттік әскери қайраткер, Финляндия президенті (1944-46).. 

Орыс империялық әскерінің тамаша офицері (1889-1917), Финн азаматтық соғысында большевик күшіне қарсы төтеп берді (1918), кеңес әскерлеріне тойтарыс берді. 

Жаңа республика жарияланғанша Финляндияның регенті лауазымын (1918—19) атқарды. Ұлттық қорғаныс кеңесінің төрағасы лауазымын атқарып жүргенде (1931—39) Карель мойнағы арқылы Маннергейм фортификациялық жолының салынуын қадағалады. 

Финн әскерінің бас қолбасшысы (1939-40, 1941-44) ретінде КЕҢЕС-ФИНЛЯНДИЯ СОҒЫСЫНДА (1939-40) кеңестік басым күшке қарсы сәтті әскери әрекеттер жүргізді. 1944 жылы Финн республикасының президенті болды, Кеңес Үкіметімен бейбітшілік келісімге келді.  
## Дереккөздер


Санат:1867 жылы туғандар
Санат:1951 жылы қайтыс болғандар
Санат:Финляндия қолбасшылары
Санат:Ресей генералдары
Санат:Финляндия президенттері
Манориализм

**Манориализм** (manorialism), саяси, экономикалық және әлеуметтік жүйе, бұл жүйе бойынша ортағасырлық Еуропаның шаруалары жерге және басыбайлы тәуелді сеньорға (БАСЫБАЙЛЫҚ ҚҰҚЫҚ) тәуелді болатын. .

Бұл жүйенің НЕГІЗГІ бірлігі - манор, жеке жер иелігі немесе сеньор басқаратын ФЬЕФ болып табылады. Еркін жалға алушылар жалгерлік ақы төлейді немесе жерді пайдаланғаны үшін әскери қызмет атқарады. 

Шаруалар шағын фермалар мен жерді пайдаланғаны үшін белгілі бір көлемде ақы төлеген, халықтың қалған бөлігі шаруашылықтарын тастап кетуге құқысыз болды. 

Манориалды жүйе 8 ғасырда Батыс Еуропада дамыды, 13 ғасырға таман біртіндеп құлдырады, бұл кезде Шығыс Еуропада аталмыш жүйе 15 ғасырдан кейін ғана қатаң түрде жандана бастады. 
## Дереккөздер


Санат:Тарих
Мансфилд Уильям Марри

**Мансфилд Уильям Марри** (Mansfield, William Murray, 1st earl of) (2 наурыз 1705 жыл, Скоун; Пертшир, Шотландия — 20 наурыз 1793 жыл, Лондон), 1-ші граф, британдық заңгер. .

1730 жылы барристер болған, испандық соттардың ұрлыққа тыйым салу өтінішімен Саудагерлерді қолдау палатасына мықты қолдау көрсеткеннен кейін 1737 жылы кеңінен танымал болды. Корольдік орынға (1756—88) сот төрағасы болғаннан кейін мемлекетке опасыздық жасаған және бүлікшілікке арандатқан айыпталушы тұлғаларға бірнеше рет әділ шешім жасады.

Қолданылмайтын көптеген ескі сауда заңдарын бірізді ережелер жиынтығына келтірді, шарттық құқықты жаңартты және ТЕҢІЗ ҚҰҚЫҒЫНЫҢ дамуына орасан зор үлес қосты. Үш мәрте министрлер кабинетінің мүшесі болып тағайындалды, сот төрағасы болып қалу үшін және саяси билікті сақтап қалу үшін үлкен мемлекеттік мөрді комитетке қалдырған. 

Лордтар палатасының спикері болуды қалап, 1783 жылы министрлер кабинетінен кетіп қалады. Т.Б.МАКОЛЕЙ оны заманауи «торизмнің» атасы деп атады. 
## Дереккөздер


Санат:1705 жылы туғандар
Санат:1793 жылы қайтыс болғандар
Санат:Британия заңгерлері
Мантенья Андреа

**Мантенья Андреа** (Mantegna, Andrea) ( 1431, Виченцы маңы, Венеция республикасы — қыркүйек 1506 жыл, Мантуя), итальяндық суретші..

 Балташының ұлы, тапсырыспен сурет салатын суретші Франческо Скварчионе асырап алады; өзіне қарсы талапарыз ісін қозғаған шәкірттерінің бірі. 17 жасында өзінің шеберханасын ашып, алтарь бейнесін салуға ірі тапсырыс алды, қазір ол жоқ, Падуаданың (1448—57) Эремитани шіркеуіндегі монументальды кескіндер мен классикалық архитектураның детальды елестері бар оның фрескалары суретшінің перспективалы шеберлігін көрсетеді; иллюзиондық бояулармен сәтті эксперимент жасап көрді, бұл, әсіресе, Мантуедегі Палаццо Дукалестегі  шағын ғана жабық бөлмені ашық жердегі павильонға айналдырған ГОНЗАГА (1474 ) отбасы үшін салынған. 

Толығымен Ренессанс стилінде жұмыс істеген Солтүстік Италияның алғашқы суретшісі болды. 1453 жылы БЕЛЛИНИ отбасының қызына үйленеді, бірақ Беллинидің шеберханасына кіріп көрмеген. Кейінірек Лудонико Гонзаганың сарайындағы суретші болды. Оның гуманистік бағыты мен кеңістікті иллюзиясы айтарлықтай тереңінен әсер етті.  
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мантинея

**Мантинея** (Mantineia; Mantinea), АРКАДИЯДАҒЫ ежелгі грек қаласы, қазіргі ТРИПОЛИСТІҢ солтүстігіне қарай орналасқан. .

Б.э. дейінгі 418 жылы Мантинея кезіндегі бірінші шайқаста СПАРТА Мантинея, Элида, Аргос және Афина грек қалаларының коалициясынан жеңіліс табады. Б.э. дейінгі 362 жылы Фиван әскерін осы қаланың маңында Спарта әскері талқандаған болатын. 

Б.э. дейінгі 207 жылы Ахей одағының грек қолбасшысы Филопемен Мантинея жанындағы ұрыста спартандықтарды жеңеді. Рим империясының кейінгі дәуірінде Мантинея қарапайым ауылдың көлемі тәрізді кішірейеді, түріктер басқарған кезде мүлдем жойылып кетті.      
## Дереккөздер


Санат:Қалалар
Ману

**Ману** (Manu), үнді мифологиясындағы алғашқы адам, МАНУ ЗАҢДАРЫН жасаған аты аңызға айналған адам. .

ВЕДАЛАРДА Ману құдайға құрбандық шалған алғашқы адам болып сипатталады. Сондай-ақ ол өзін алғашқы басшы болып билеушімін деп санады, ежелгі Үндістан билеушілерінің көбі оны ата-бабамыз деп жариялады. 

Топан су туралы оқиғада Ману АДАМ мен НОЯ бейнелерін үйлестіреді. Балық оған топан судың болатынын хабарлайды, сол кезде ол кеме жасайды. Кеме таудың ұшар басына келіп тоқтайды, су лап береді, Ману сол кезде сүт пен майды құрбандыққа шалады, бір жылдан кейін судан әйел туылады, ол өзін «Манудың қызымын» деп атайды. Ол Манудың әйелі және жаңа адамзаттың бастаушысы болды.   
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ману заңдары

**Ману заңдары** (Manu-smrti, Manava-dharma-shastra), анағұрлым танымал ежелгі Үндістандық заңдар жиынтығы («Дхармашастраның» құрамында), алғашқы адам және заң шығарушы, атақты Мануға таңылады..
 
Қазіргі түрі 1-ғасырда даталанған. «Ману заңдарында» әрбір индустың әлеуметтік табы мен өмір деңгейіне байланысты оның Дхармасы сипатталады. «... заңдарында» діни және ақсүйектер заңдары ерекшеленбейді, космогония, діни құпиялар мен басқа да діни мәселелер сипатталады, сондай-ақ некелесу, қонақжайлылық, тағамды ішуді шектеу, әйелдердің тәртібі және мемлекетті басқару заңдары қарастырылған.  
## Дереккөздер


Санат:Тарих
Мануил I Комнин

**Мануил I Комнин** (Manuel I Comnenus) ( 28 қараша 1118 жыл — 24 қыркүйек 1180 жыл), византиялық император (1143 - 80). .
ИОАНН II КОМНИННІҢ ҰЛЫ, Сицилия мен Антиохиядағы нормандарға қарсы шығып, Батыстағы әскери байланыстарды қайта орнатты. 

Апулияны (1155) жылдам алды, бірақ Германия, Венеция және нормандардың күші біріктірілген Бриндизиден жеңіліс тапты; Византия Италияның барлық иелегінен айырылды. 

Мемлекеттік кресшілермен (1158-59) қарым-қатынасында өз беделін нығайтты, Византияның Балқанға, Венгрия мен Сербияға билік жүргізуін күшейтті, империяға Далмация, Хорватия және Босния (1167) енеді. 

Түрік-сельджуктерге қарсы қол көтерді (1176), оның жеңілуі Византия империясы билігінің әлсізденуін көрсетті, императордың Рим империясын қалпына келтіру туралы жоспарлары талқандалды.   
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
II Мануил Палеолог

**II Мануил Палеолог** (Manuel II Palaeologus) (27 шілде, 1350 жыл — 21 шілде 1425 жыл), византиялық император (1391-1425)..

1373 жылы әкесі V ИОАНН ПАЛЕОЛОГТЫҢ тең басқарушысы болды; ағасы IV Андроник 1376 жылы тақты тартып алады, бірақ Мануил мен әкесі 1379 жылы түріктердің көмегімен өз биліктерін қалпына келтірді. Кейінірек өз ұлы Андроник (1390) көтерген көтерілісті басуға көмектескен сұлтанға олар құрмет көрсетуге міндетті болды.

Мануил түрік сұлтанының сарайында кепілгер ретінде жүруге мәжбүр болды, бірақ әкесі өлгеннен кейін (1391) таққа ие болды. Ұлы мен тең басқарушы VIII Мануил ИОАНН түрік істеріне араласқанға дейін 1403 жылы бейбітшілік туралы түріктермен жасалған шарт 1421 жылға дейін күшінде болды. 
Осыдан кейін түріктер Константинопольді (1422) қоршап алып, Оңтүстік Грекияны (1423) басып алады. Мануил дұшпанымен өзін қорлайтын шарт жасасқаннан кейін монастырьге кетіп қалған.  
## Дереккөздер
Үлкен Мануций Альд

**Үлкен Мануций Альд** (Manutius, Aldus, the Elder; итал. Aldo Manuzio il Vecchio) (1449 жыл, Бассиано, Пап облысы — 6 ақпан 1515 жыл, Венеция), Итальян баспашысы, типография және баспа ісінің өз дәуіріндегі алдыңғы қатарлы тұлғасы..

1490 жылы Венецияға орнығып, айналасына әріп терушілер мен грек ғалымдарының тобын жинап алады. Көптеген грек және латын классиктерінің басылымдарын алғашқы болып жарыққа шығарған және басылымы арзан, керемет терілген, безендірілген, форматы шағын басылымдарды еске түсіреді. 

Ағашқа ерекше ою салып басылған Франческо Колоннаның «Гипнеротомахия Полифила» (1499) кітабы оның ең танымал кітабы болған. Оның өлімінен кейін өзі негізін қалаған Альдин типографиясы отбасына мұра болып қалды, олар 1495 пен 1595 жылдар аралығында 1000 басылым басып шығарды.  
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
I Бақытты Мануэл

**I Бақытты Мануэл** (Manuel I Fortunate) (31 мамыр, 1469 жыл, Алкушети, Португалия — желтоқсан 1521 жыл, Лиссабон), Португалия (1495-1521) королі. .

Үндістанмен және Бразилиямен сауда жасап бастаған, Шығыс Азияға (1500) саяхатқа кеткен П.А.КАБРАЛАНЫ қолдаған, ВАСКО ДА ГАМАНЫҢ Африкаға барған экспедициясынан пайда көреді. 

Мануэлдің жаңа беймәлім мемлекеттерді ашу тілегін Рим папасы мен Испанияқолдады. II ФЕРДИНАНД пен Изабелланың қызына үйлену үшін Португалиядан еврейлер мен мұсылмандарды қуып жіберуге (1496) келісті. 

Ол билік еткен кезде Үндістан мен Малай түбегінде португалдық алдыңғы шептердің негізі қаланды, португалдық зерттеушілер 1513 жылы Қытайға келеді. Корольдік әкімшілікті орталықтандырады, соттарды өзгертіп, заңдардың жаңа кодексін жасайды.

## Дереккөздер
Манфред

**Манфред** (Manfred) (1232 жыл — 26 ақпан 1266 жыл, Беневенто маңы, Неаполитан корольдігі), Сицилияның королі (1258-66)..

Некесіз туған бала, II ФРИДРИХТІҢ ұлы, Италия мен Сицилияда викарий болды, таққа оның өгей ағасы  IV Конрад отырды, бірақ Конрад өлгеннен кейін, Манрад Сицилия тәжіне қол жеткізді.

Сицилия тағына ағылшындық үміткерді отырғызу үшін Рим папасы VI Александрға қарсы күресті. Папаның әскерін талқандағаннан кейін 1258 жылы Манфред король болды.

Солтүстік Италия гибеллиндерінің (ГВЕЛЬФТЕР МЕН ГИБЕЛЛИНДЕР) жақтаушысы болды. Рим папасы IV Урбан Карл Анжуйды (кейін I КАРЛ) Сицилияның королі етіп жариялады, Манфред Карл әскеріне қарсы шайқаста қаза табады.
## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Манхэттен

**Манхэттен** () — АҚШ-тың Нью-Йорк қаласында оңтүстік-шығысындағы аудан және арал. Толық халық саны – 1,537,195 адам (2000)..

Манхэттен аралынан басқа Ист-Риверде шағын үш арал бар. Манхэттен Гудзон өзенімен, Гарлем өзені, Ист-Ривер және Аппер-Бей шығанағымен шекаралас. Бұл жер телімін 1626 жылы П.Минуит Манхэттен үндіс-алгонкиндерден 60 гульденге сатып алған. 
1653 жылы бұнда жаңа ауыл немесе Жаңа Амстердам салынды. 1664 жылы ол ағылшындардың қолына өтіп, атауы Нью-Йорк деп өзгертілді. 
1898 жылы Манхэттен үлкен Нью-Йоркті құрайтын бес аудандардың бірі ретінде бөлінді. 
Манхэттен әлемдегі ірі қаржы, сауда және мәдени орталық. Көптеген назар аударарлық орындар бар: Манхэттен Орталық Саябағы, Эмпайрстейт-Билдинг, БҰҰ-ның штаб-пәтері, Уолл-Стрит, Метрополитен Мұражайы, Заманауи Өнер Мұражайы, Линкольн атындағы Өнер Орталығы, Карнеги-Холл, Колумбия университеті, Джульярд мектебі және Нью-Йорк университеті.

Бүкіләлемдік сауда орталығының мұнарасы болған жер әлі сақтаулы. Жарылыс кезінде қаза болған адамдардың құрметіне үлкен жер астына ағатын фантан жасалды. Фантанның жан жағына қайтыс болған адамдың аттары жазылған.

## Суреттер галереясы

Сурет:Manhattan from Weehawken, NJ.jpg|Түнгі көрініс
Сурет:Brooklyn from the Air.jpg|Әуеден түсірілген Бруклин


## Дереккөздер

Санат:Манхэттен
Санат:Өзен аралдары
Санат:Нью-Йорк аралдары
Манхэттен жобасы

**Манхэттен жобасы** (Manhattan Project) — АҚШ билігінің зерттеу жобасы (1942–45), оны жүзеге асыру бірінші атом бомбасын жасауға ықпал етті.
 
1939 жылы АҚШ ғалымдары  президент Ф.Рузвельтті ядролық ыдыратуды әскери мақсатта қолдану мүмкіндігін зерттеу бағдарламасын бекітуге көндіреді; бұған 6000 доллар бөлінеді. 

1942 жылға таман жоба ертеректе зерттеудің көп бөлігі өткізілген Колумбия университеті орналасқан жеріне байланысты «Манхэттен» деген кодты атауға ие болды. Сондай-ақ зерттеулер Калифорния университетінде және Чикаго университетінде өткізілген. 1943 жылы бомбаны өндіретін зертхана Нью-Мексикодағы Лос АЛАМОСТЕ құрылған, оның штатына енген ғалымдарды Р.ОППЕНГЕЙМЕР басқарған.

Өндіріс Теннеси шт. Ок Риджде де, Вашингтон шт. Хартфордта да салынған болатын. 

Бомба алғаш рет Нью-Мексиконың оңтүстігіндегі Аламогордо авиабазасында сынақтан өткізілді. Жалпы, жобаны жүзеге асыру үшін шамамен 2 миллиарда доллар жұмсалды, оған 125 000 адам қатысты.  

## Дереккөздер

Санат:Құпия әскери бағдарламалар
Виктория Манчестер университеті

**Виктория Манчестер университеті** (Manchester, (Victoria) University of), Манчестердегі (Англия) мемлекеттік университет. .

Оның тарихы 1851 жылы ерлерге арнап құрылған ақсүйектер колледжінен бастау алады. 1880 жылы ]]Лидсе]] мен Ливерпульдегі колледждермен бірге университет мәртебесіне ие болды,  кейін (1903) толық құқылы университет болды. 

Э.РЕЗЕРФОРД Манчестердегі атом физикасы бойынша зерттеулерді басқарды, сондай-ақ мұнда 1940 жылы алғашқы  компьютерлердің біреуі құрастырылды. Университет бакалавр дәрежесі мен көптеген пәндер бойынша басқа да кәсіби дәрежелер береді.    
## Дереккөздер


Санат:Жоғарға оқу орындары
Джакомо Мандзу

**Джакомо Мандзу** (итал. *Giacomo Manzù*; 22 желтоқсан 1908 жыл, Бергамо, Италия – 17 қаңтар 1991 жыл, Рим) — итальяндық мүсінші.

Еңбек жолын ерте бастады, ағаш, металл және таспен жұмыс істеген. 1950 жылы 50-ден астам рим католиктік кардиналдары мен жалаңаш әйелдердің бір тобын мүсіндеп, атағы шыға бастағаннан кейін әулие петр соборына арнап мүсінді қола дарбаза жасауға тапсырыс алды. 

Оның парасатты реализмі мен үлгінің нәзік сезімі пішіннің қатаңдығы мен сезімталдылығын қамтамасыз етті.    
## Дереккөздер
"Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)

Санат:Тұлғалар
Манчестер мектебі

**Манчестер мектебі** (), Р.КОБДЕН және ДЖ.БРАЙТ басшылық еткен саяси және экономикалық ағын, бұл 1820 жылы Манчестер сауда палатасымен бірге құрылып, 19 ғасырдың ортасында британдық ЛИБЕРАЛДЫ ПАРТИЯДА басымдылыққа ие болды. .

Мектептің ізбасарлары экономика саясатындағы LAISSEZ-FAIRE принципін жақтады, сауда, бәсеке еркіндігі үшін, кәсіпкердің кез келген шартты жасау құқығы үшін күресті, сыртқы саясатта оқшаулану принциптерін ұстанды. Манчестер мектебінің жақтаушылары экономист-теоретиктер емес, көбінесе бизнесмендер болды.  
## Дереккөздер


Санат:Білім
Манчини

**Манчини** (Mancini family), сұлу әпкелі-сіңлілерімен танымал италяндық ақсүйектер отбасы. .

МАЗАРИНИ кардиналдың немере жиені, олар Францияға келгенде әлі бала болатын. Лаура Манчини, герцогиня де Меркер (1636-57), герцог де Меркер және король IV ГЕНРИХТІҢ немересі Людовик де Вандомға тұрмысқа шықты. 

Олимпия Манчини, графиня де Суассон (1639-1708), XIV ЛЮДОВИКТІҢ ашынасы болған. Әпкесі Мария-Анна екеуінің әлемге әйгілі қасіретті «улау ісіне» қатысы болған, күйеуін улады деп айыпталды. Олимпия ханзада ЕВГЕНИЙ САВОЙСКИЙДІҢ анасы болған. 

Мария Манчини, княгиня де Колонна (1640 - 1715) да XIV Людовиктің ашынасы болған. Мазарини олардың некелесуіне қарсы болып, өмірінің көп бөлігін Испанияда өткізген. 

Гортензия Манчини, герцогиня де Мазарини ( 1646-99)  Армана-Карла де ла Портеге тұрмысқа шығып, Мазаринидің тегін алады. Күйеуімен айырылысқаннан кейін, Гортензия ағылшын королі II КАРЛДЫҢ сарайында көркімен массатанып жүрді. 

Мария-Анна Манчини, герцогиня де Бульон (1649-1714) өзінің әдеби салонымен танымал болды, бірақ 1680 жылы сиқыршы Ла Вуазеннің (Катрин Монвуазен) көмегімен улау ісіне қатысы бар деп айыпталып, қоныс аударылды.  
## Дереккөздер


Санат:Тарих
Генри Манчини

**Манчини Генри** (шын есімі Энрико Никола Манчини) (Mancini, Henry; Enrico Nicola Mancini) (16 сәуір 1924 жыл, Кливленд, Огайо, АҚШ — 14 маусым 1994 жыл, Беверли-Хиллз, Калифорния), американдық композитор..
 
Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары әскери-әуе жұмыс қызметінде Глен Миллермен танысып, соғыстан кейін аранжировщик және пианист ретінде оның оркестріне қызметке тұрды.

«Питер Ганн» (Peter Gunn; 1958) телехикаясына арналған өзіндік джаз музыкасының арқасында, бірақ көбіне Блейк Эдвардстың «Розовая пантера» фильміне арнап  жазған өзінің юморлық партитурасымен кеңінен танымал болды, Манчини қызмет етіп жүрген кезінде осы еңбегімен көп уақыт шұғылданды.

80-нен астам фильмге партитура жазып, *[[Moon River]]* және *[[Days of Wine and Roses]]* деген екі өлеңі үшін, «Тиффанидегі таңғы ас» (1961) және «Виктор/Виктория» (1982) фильмдеріне жазған партитурасы үшін төрт «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Сондай-ақ, 20 «Грэмми» сыйлығына және 2 «Эмми» сыйлығына ие болды.
## Дереккөздер


Санат:АҚШ сазгерлері
Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Санат:1924 жылы туғандар
Санат:1994 жылы қайтыс болғандар
Санат:Үздік фильм әні үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Маньчжоу-го

**Маньчжоу-го** ( [Даманьчжоу-диго] «Ұлы манджур империясы»), **Манджурия** (мандж.  *manju gurun*,  «Манджурия мемлекеті») — жапондықтардың 1932 жылы Манджурияның 3 тарихи провинциясынан құраған қуаршақ мемлекеті.

Орыс-жапон соғысынан (1905) кейін Жапония орыстар салған ҚШТЖ-ның оңтүстік тармағына бақылау орнатты, ал жапондық әскерлер сол аймақта болды; Маньчжуриядағы экспансия Жапонияға әлемдік держава мәртебесін беру үшін қарастырылды. 

1931 жылы жапон әскері қытай әскеріне шабуыл жасау үшін сылтау табады, 1931 жылы Маньчжоу-го тәуелсіз мемлекет ретінде жарияланды. Ертеректе тақтан бас тартқан соңғы Цинь императоры билеуші болды, бірақ, шындығында мемлекет Жапонияның қатаң бақылауында болды және Азиядағы бұдан кейінгі экспансияға арналған база ретінде пайдаланылды. 

Маньчжур солдаттары, қытай коммунистері мен қарулы азаматтық тұлғалардың жансыздары жапон басқыншылары мен қоныс аударушыларына қарсыласты. Жапония жеңіліс тапқаннан кейін 1945 жылы жапон қоныс аударушылары отанына қайта оралды.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз
*Манджурия

*
Санат:Маньчжурия тарихы
Санат:Қытай тарихы
Манджурия

**Манджурия** (қыт. Дунбэй; «Солтүстік-батыс») (Manchuria; Dongbei; Tung-Pei), Қытайдың солтүстік-батысындағы тарихи облыс..

Қазіргі Ляонин, Гирин және Хэйлунцзян провинцияларынан құралған, сондай-ақ оның құрамына кейде Ішкі Моңғолия автономды ауданының солтүстік шығыс бөлігі де енеді. 

Алғашқы Қытай династиясы дәуірінде Қытай Манджурияға шектеулі ғана бақылау орнатқан.1211 жылы Шыңғысхан Манджурияға баса-көктеп кіріп, басып алады. 1368 жылы қытай көтерілісшілері моңғолдық ЮАН династиясын жойып, Мин династиясын орнатады. 

17 ғасырдың басында алғаш рет Цин (маньчжур) династиясы пайда болды, нәтижесінде бұл бүкіл Қытайға ықпалын тигізді. Орыс-жапон соғысы (1904-05) кезінде Ресей мен Жапония осы аймаққа орнығу үшін күресті; жеңілген Ресей Оңтүстік Манджурияны Жапонияға берді. 

1931 жылы жапондықтар бүкіл Маньчжурияны басып алып, 1932 жылы Маньчжоу-го атты қуыршақ мемлекет құрады. 

Кеңес Одағы 1945 жылы Маньчжурияны басып алады, біраз уақыт өткеннен кейін билікке қытай жансыздары-коммунистері келеді. 1953 жылы Пекин Манджурияны қазіргі үш провинцияға бөледі. 

Қазір бұл Қытайдағы ең маңызды өнеркәсіптік аймақтардың бірі.

## Дереккөздер


Санат:Қытай тарихы
Санат:Маньчжурия
Анна Маньяни

**Анна Маньяни** (; 7 наурыз, 1908, Рим — 26 қыркүйек, 1973, сол жерде), итальяндық киноактриса..

Некесіз туған бала, кедей отбасында дүниеге келді. Түнгі клубта әнші болып бастаған, өрескел көше өлеңдерін айтып ерекшеленген.

Гастрольмен жүретін театр труппасының актрисасы болған, «Слепая женщина в Сорренто» (1934) фильмінде дебютке шықты. Р.Росселинидің «Рим — открытый город» (1945) фильмінен кейін оның есімі бүкіл әлемге әйгілі болды. «Любовь» (1948), «Самая Красивая» (1951), «Татуированная роза» (1955, «Оскар» сыйлығы), «Из породы Беглецов» (1960), «Мама Рома» (1962) фильмдерінде әлеуметтік деңгейі төмен әйелдердің рөлін сомдаған.

## Дереккөздер

Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Санат:Үздік актриса үшін Оскар сыйлығының иегерлері
Мао Дунь

**Мао Дунь** (шын есімі Шэнь Яньбин) (Mao Dun; Мао Tun; Shen Dchong; Shen Yanbing) (4 шілде 1896 жыл, Тонкин, Чжэцзян провинциясы, Қытай 27 наурыз 1981 жыл, Пекин), қытай жазушысы, әдеби сыншысы әрі редакторы. .

1930 жылы Сол жазушылар одағының негізін қалаушы, коммунистік билік (1949-64) орнағаннан кейін мәдениет министрі болған. 

Көптеген батыс сыншылары оның «Затмение» (1930) повесть-трилогиясын шедевр деп есептейді, әйтсе де оны марксшылар сынға алған болатын. Оның ағылшын тіліне тәржімалаған еңбектері «Весенние шелкопряды и другие истории» (1956) және «Радуга» (1992) новелласы. 

Ол Қытай РЕАЛИЗМІНІҢ ең ірі романшысы болып саналады.   
## Дереккөздер


Санат:1896 жылы туғандар
Санат:1981 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қытай журналистері
Санат:Қытай жазушылары
Санат:Марксистік журналистер
Санат:Марксистік жазушылар
Санат:Қытай мәдениет министрлері