Әлем тілдері

нобай|upright=2|Алғашқы тіл отбасылар картасы
нобай|upright=2|Тіл отбасылары
**Әлем тілдері** — жер шарын мекендейтін (немесе бұрын мекен еткен) халықтар тілдері. Олардың жалпы саны 2500-нан 5000-ға дейін. (Дәл санын анықтау мүмкін емес, себебі әр түрлі тілдер мен бір тілдің диалектілерінің арасындағы айырмашылық шартты түрде белгіленген). Аса кең тараған әлем тілдерінің қатарына (млн адам есебімен 1985 жылы мәлімет бойынша) кіретін тілдер: қытай (1 млрд-тан астам), ағылшын (420), хинди, оған жақын урду (320), испан (300), орыс (250), индонезия (170), араб (170), бенгал (170), португал (150), жапон (120), неміс (100), француз (100), пенджави (82), итальян (70), корей (65), телугу (63), маратхи (57), тамил (52), украин (45) тілдері. Бұл есепке оларда сөйлеушілермен бірге ұлтаралық, халыкаралық қарым-қатынас ретінде қолданушылар да кіреді. Барлық әлем тілдері туыстық қатынастарына қарай тілдік семьяларға бөлінеді. Олардың әр-қайсысы бір-біріне жақын диалектілер тобынан шыққан, көне замандарда бір тілдің диалектілері болған немесе бір тілдік одаққа кірген (қараңыз Генеалогиялық топтастыру).

Тіл семьяларының бір талайы тек жеке жер атаулары мен кірме элементтерде сақталған немесе із-түзсіз жоғалған деуге болады. Кейбір өте көне тілдерден сақталған ескерткіштердің (мысалы, криттегі иероглиф тілі) мағынасы ашылған жок. Кейбір өте көне мәдени тілдер (шумер, этрус) сонғы жылдарда бір қатар көрнекті зерттеулер барына карамастан, тілдердін генеалогиялық топтастырылуында әлі нақты орнын танқан жоқ.
Америка, Африка, Оңтүстік-Шығыс Азия, Жаңа Гвинея және Океаниядағы көптеген тілдер әлі түбегейлі зерттеліп топтастырылған жоқ. Сол себепті казіргі ғылым адамзаттілі тарихының көрінісің тым болжалды түрде ғана аныктап отыр деуге болады.

## Билингвизм
Екі немесе одан да көп тілде сөйлейтін адамдардың саны үнемі өсіп келеді. Мысалы, соңғы зерттеулерде, (штаттардың бірінде - жартысынан көбі) үнді студенттерінің елеулі бөлігі ана тіліне қарағанда ағылшын тілінде жақсырақ сөйлейді.

## Ең көп таралған тілдік отбасылар
# Үнді-Еуропа тілдері ~ 2,5 млрд қолданушылар, оның ішінде Үнді-Арий тілдері, герман тілдері және балтық-славян тілдері;
# Қытай-тибет тілдері ~ 1,2 млрд қолданушылар, оның ішінде негізгі қытай тілі;
# Орал-алтай тілдері (суботбасылардың құрылу деңгейі) ~ 500 млн қолданушылар, негізгі түркі тілдерін қоса алғанда.

## Жаһандық маңызды тілдері
Қазіргі заманғы халықаралық деп қарастыруға болатын тілдер (тілді меңгерген жалпы санының кему ретімен):

### Халықаралық тілдердің таралу картасы
Картада әрбір халықаралық тілдің таралуы көрсетілген.

Сурет:Detailed SVG map of the Anglophone world.svg|Ағылшын тілі
Сурет:Detailed SVG map of the Arabophone world.svg|Араб тілі
Сурет:Detailed SVG map of the Hispanophone world.svg|Испан тілі
Сурет:Detailed SVG map of the Sinophone world.svg|Қытай тілі
Сурет:Detailed SVG map of the Russophone world.svg|Орыс тілі
Сурет:Detailed SVG map of the Lusophone world.svg|Португал тілі
Сурет:Legal statuses of German in the world.svg|Неміс тілі
Сурет:Detailed SVG map of the Francophone world.svg|Француз тілі


### БҰҰ-ның ресми тілдері
Ағылшын, араб тілі, испан тілі, қытай, орыс және француз тілдері Біріккен Ұлттар Ұйымының ресми тілдері болып табылады.

## Тағы қараңыз
* Тіл жүйелеу
* Тілдерді генетикалық классификациялау

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* *[[Вячеслав Всеволодович Иванов|Иванов В. В.]]* 

Санат:Лингвистика