open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маргарете Шрамбёк

**Маргарете Шрамбёк** (; 1970 жылы 12 мамырда дүниеге келген, Тирольдегі Әулие Иоганн) — аустриялық бизнес-менеджер және саясаткер. 2020 жылдың қаңтарынан бастап Себастьян Курцтың екінші үкіметінде, сондай-ақ Александр Шалленберг пен Карл Нехаммер үкіметтерінде Аустрияның Цифрлық және экономикалық істер жөніндегі министрі; Бұған дейін, 2017 жылдың желтоқсанынан 2019 жылдың маусымына дейін ол Курц бірінші үкіметінде сол қызметте болды. 2016 жылдың мамырынан 2017 жылдың қазанына дейін A1 Telekom Austria ұялы байланыс операторының бас атқарушы директоры болды.

## Білімі
Маргарет Шрамбёк 1970 жылы 12 мамырда Аустрияның Тироль қаласындағы Сент-Иоганн қаласында дүниеге келген; 1989 жылы қалалық гимназияны бітірді.

1994 жылы Вена экономика және бизнес университетінде халықаралық алмаз нарығы бойынша кандидаттық диссертациясын қорғап, әлеуметтік-экономикалық ғылымдар магистрі дәрежесін алды. 1997 жылы сол жерде бизнес-консалтингтің болашағы туралы диссертациямен әлеуметтік-экономикалық ғылымдар бойынша PhD дәрежесін алды. 1999 жылы Лион университетінде MBA дәрежесін алды.

## Жеке сектордағы мансап
1995 жылдан бастап Шрамбёк Alcatel-де әртүрлі лауазымдарда жұмыс істеді: 1995 жылдан 1997 жылға дейін Орталық және Шығыс Еуропада аудитор болды, 1997 жылы ол электрондық бизнес бөліміне ауысты, онда ол активтерді басқару бөлімінің басшысы қызметін атқарды, содан бері 1999 жылы сервистік директор болды. 2000 жылы NextiraOne Austria компаниясының атқарушы директоры болып тағайындалды; 2008 жылдан 2011 жылға дейін «NextiraOne Germany» компаниясын басқарды. Компания 2014 жылы Dimension Data-ға сатылғаннан кейін Шрамбок Dimension Data Austria аустриялық бөлімшесінің басшысы ретінде жоғары лауазымда қалды.

2016 жылдың 1 мамырында Шрамбёк елдегі ең ірі телекоммуникация провайдерлерінің бірі болып табылатын A1 Telekom Austria компаниясының басшысы болып тағайындалды. Бастапқыда оның мерзімі бес жылға созылуы керек еді, бірақ 2017 жылдың 17 қазанында (Австриядағы 2017 жылғы парламенттік сайлаудан екі күн өткен соң) A1 Шрамбоктың өз қызметінен кететінін растады.

## Саяси карьерасы
Партиялық емес Шрамбёк Австрияның бұрынғы ішкі істер министрі Иоганна Микл-Лайтнердің сенімді адамы болды. Соңғысы отставкаға кеткеннен кейін Аустрия халықтық партиясына кірген Шрамбок бірден министрлерге жаңа кандидат ретінде сайланды.

2017 жылғы 18 желтоқсанда Аустрияның Федералдық канцлері лауазымына Себастьян Курцтың қосылуымен Маргарет Шрамбёк жаңа ғылым, зерттеулер және экономика министрі болып бекітілді; 2018 жылдың қаңтарында министрлік Цифрлық және экономикалық істер министрлігі болып қайта құрылды.

## Марапаттар мен сыйлықтар
* 2017 жыл - Жылдың Тиролейі
* 2017 жыл – Вена экономика және бизнес университеті бойынша «Жыл менеджері»

## Дереккөздер

Санат:Аустрия халық партиясының мүшелері
Санат:Вена экономика университетінің түлектері
Санат:Аустрия министрлері
Санат:Экономика министрлері
Санат:Сент-Иоганн-Тирольда туғандар
Ханна Штурм

**Ханна Штурм** (; 1891 жыл 28 ақпан, Клингенбах, Аустрия-Мажарстан — 1984 жыл 9 наурыз, Загреб, Югославия) — аустриялық белсенді, кәсіподақ және бейбітшілік күрескері, Аустрияны Нацистік Германия 1938 жыланнексиялап алғаннан кейін неміс қарсыласуының мүшесі. Ол бірнеше жыл неміс концлагерлерінде болды, бірақ 1945 жылы 30 сәуірде Равенсбрюктен босатылды. 1958 жылы ол өмірбаяндық кітап жазды, бірақ ұзақ уақыт бойы баспагерді таба алмады. Кітап Штурмның өлімінен екі жыл бұрын, 1982 жылы жарық көрді.

## Өмірбаяны
### Ерте жылдары
Йоханна Штурм Бургенландтағы Эйзенштадт маңындағы Клингенбах қаласында дүниеге келген. Бургенланд 1921 жылы Аустрияның құрамына кірді, Ханна және оның ағалары туған кезде Аустрия-Мажарстанның мажарлық жартысында болды. Ол отбасындағы екінші бала және төрт баланың жалғыз қызы болды. Әкесі ағаш ұстасы болып жұмыс істеген. Бұл отбасы Хорват азшылығына жататын Бургенданд. Ханна мектепте екі жыл ғана оқыды, содан кейін Мажарстанда міндетті жалпыға бірдей білім болмағандықтан, ол сегіз жасында далада жұмыс істей бастады. Содан кейін үй қызметшісі болып жұмыс істеді. Ол он жаста болғанда, әкесі нотариусқа оның он екі жаста екенін растау үшін бір гульден төледі: бұл Ханнаға жақын маңдағы Шаттендорфтағы қант зауытына жұмысқа тұруға мүмкіндік берді. Бір жыл жұмыс істегеннен кейін ол жоғарылау алды, бұл зауытта жұмыс істейтін басқа балалардың қызғанышын тудырды және олар кек ретінде оның бос кофе колбасын қант шәрбатымен толтырды. Күннің соңында сироп тексеру кезінде табылып, Ханна ұрлық жасады деген айыппен жұмыстан шығарылды. 14 жасында ол Бургенландтағы басқа шағын қала Нойфельдтегі Jute AG зауытына жұмысқа орналасты. Сол жастағы үш баласымен ол материалды өңдеуде қолданылатын өнеркәсіптік тазалау машинасында жұмыс істеді. Алайда, «жалақы бойынша алаяқтыққа» байланысты ереуілден кейін ол қайтадан көшеде қалды. 1907 жылы Ханна үлкен ағасы Юлиуспен бірге жұмыс іздеп Венаға кетті.

## Дереккөздер

Санат:Айзенштадтда туғандар
Санат:Загребте қайтыс болғандар
Санат:Аустрия социал-демократиялық партиясының мүшелері
Санат:Равенсбрюк концлагерінен аман қалғандар
Сауқайың

**Сауқайың** – Қобда алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Ақтөбе облысы Қобда ауданы жерімен ағады.

## Бастауы
Бастауын Әбді тауының солтүстігіндегі бұлақтардан алып, Қобда ауылынан жоғарыда 5 км жерде Қобда өзеніне сол жағалауынан құяды. 

## Гидрологиясы
Ұзындығы 46 км, су жиналатын алабы 1420 км2. Ірі салалары: Ащысай, Шолаққайың, Құдықсай, Қуағаш, т.б. Жоғарғы жəне орта ағысы жазық өңірмен ағады, Білтабанов ауылы маңынан бастау аңғары кеңейеді (3–5 км), арнасының жағалауы түйетайлы келген. Арнасында жыл бойы су болады. Негізінен жер асты суымен толығады. Жайылмасы шабындыққа, алабы егістікке пайдаланылады. Сондай-ақ өзен бойында шағын тоғандар салынған.

## Дереккөздер

Санат:Қобда ауданы өзендері
Сауыт көлі

**Сауыт**, *Сауыж* – Тоғызақ өзені алабындағы көл.

## Географиялық орны
Қостанай облысы Фёдоров ауданы Пешковка ауылының оңтүстігінде 1 км жерде, теңіз деңгейінен 202 м биіктікте жатыр.

## Гидрографикасы
Аумағы 4,4 км2, ұзындығы 3,1 км, енді жері 1,8 км, жағалау бойының ұзындығы 8,3 км. Бойлық бағытта созылып жатқан көл жағалауы жазық. Жаз айларында шарасы кеуіп қалады немесе шалшық батпаққа айналады. Негізінен жауын-шашын, қар суларымен толысады. Атырабы шабындыққа, егістікке пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Фёдоров ауданы көлдері
Сібе өзені

**Сібе**, *Сибинка* – Ертіс алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы жерімен ағады. 

## Бастауы
Бастауын Шұбаршоқы тауларындағы қайнар бұлақтардан алып, Абылайкит өзеніне Мамай батыр ауылы тұсында сол жағалауынан құяды.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 58 км, су жиналатын алабы 1010 км2. Өзеннің 100-ден астам саласы бар. Ірілері: Шекубай (Шікубай), Талды, Байша, Сарыбұлақ, Əлібек, Шортай, т.б. Баяш Өтепов ауылына дейінгі арнасының жағалауы жартасты шатқал түзеген. Мамай батыр ауылына дейінгі аңғары кеңейіп (8–10 км), жағалау бойы жазық, арна беткейі жарлауытты келеді. Арнасында жыл бойы су болады. Жағалау бойында қайың, терек, қарағайдан тұратын сирек орман қалыптасқан. Негізінен жер асты суымен толығады. Қараша айының ортасында суы қатып, сəуір айында ериді. Өзенмен ағаш ағызылады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлан ауданы өзендері
Санат:Ертіс су алабы
Роза Вельт-Штраус

**Роза Уэлт-Страус** — (1856-1938) суфрагист және феминист болды. Аустрияда дүниеге келген ол сол елдегі орта мектепті бітірген алғашқы қыз және медициналық дәрежесін алған алғашқы австриялық әйел, сонымен қатар Еуропадағы алғашқы әйел көз дәрігері болды. Ол 1878 жылы Берн университетінде медициналық дәрежесін алды. Оның Айда, Леонора және Сара атты үш әпкесі болды. Ол бір әпкесімен Америкаға келгеннен кейін Нью-Йорктегі көз ауруханасы мен әйелдер ауруханасында көз хирургы болып жұмыс істеді. Ол кәсіпкер Луи Страусқа үйленіп, Нелли Страус-Моченсон атты қызы болды. 1904 жылы ол американдық делегацияның мүшесі ретінде Халықаралық әйелдер сайлау құқығы альянсының бірінші конгрессіне қатысты. Ол біраз уақыт қатысуын жалғастырды және кейінірек осы жиналыстарда Эрец Израильде тең құқықтар үшін еврей әйелдерінің одағының атынан шықты.

1919 жылы Жаңа Йишувта бірінші жалпыұлттық әйелдер партиясы (Иврит әйелдерінің тең құқықтар үшін Эрец-Израиль одағы) құрылды және сол жылы сонда көшіп келген Вельт-Строс оның жетекшісі болып тағайындалды, ол оны бұрынғыдай жалғастырды. өлім. 1920 жылдың шілдесінде ол әйелдердің халықаралық сионистік ұйымы (WIZO) құрылған ассамблеяға қатысу үшін Лондонға барды және сол жылы ол Эрец Израильдегі Тең құқықтар үшін еврей әйелдері одағының атынан Халықаралық әйелдер сайлау құқығы альянсының конгресінде болды. Женева. Ол халықаралық комитеттерде әйелдердің сайлау құқығы бойынша халықаралық альянстың өкілі болды, оның барлық конгрестеріне қатысты және жиі конгресстерді өткізген елдердің премьер-министрлерінің делегацияларының құрамына кірді.

1926 жылы плебисцит мүмкіндігіне тап болмауды жөн көрген харедим йишувтың Өкілдер жиналысынан шығып кетті және сол жылы ресми мәлімдеме жасалды (1927 жылы мандаттық үкімет ратификациялады) «әйелдердің барлық аспектілері бойынша тең құқықтарын растады. Иишувтағы өмір – азаматтық, саяси және экономикалық». Вельт-Строс 1938 жылы Женевада қайтыс болды.

## Дереккөздер

Санат:Америкалық суфрагистер
Санат:Аустрия суфрагистері
Санат:Аустриялық феминистер
Санат:Америкалық феминистер
Санат:Аустрия белсенді әйелдері
Санат:Америкалық әйелдер құқығын қорғаушылар
Санат:Аустрия офтальмологтары
Поллачек Клара

**Клара Поллачек** (; 1875-1951) — аустриялық жазушы, оның кейбір шығармаларына Боб және Боб Бел бүркеншік аттары қойылған.

Ол сонымен қатар әдебиетте 1923 жылдан 1931 жылы қайтыс болғанға дейін өмірлік серігі болған Артур Шницлермен қарым-қатынасымен танымал.

## Өмірбаяны
1875 жылы 15 қаңтарда Венада банкир Луи Лоебтің еврей отбасында дүниеге келді (Луис Лоеб, 1843-1928), онда ол екі ағасы Альфред пен Оттомен, сондай-ақ оның әпкесі Аннамен бірге өсті. Бастапқы білімін үйде алды, ол жазда бүкіл отбасымен Бад-Ишлде жиі өткізетін.

Дарынды және білімді Клара 19 жасында ерлердің бүркеншік аттарымен қолтаңба қалдырып, жаза бастады. 1897 жылы сәуірде оның алғашқы жұмысы Mimi. Schattenbilder aus einem Mädchenleben. 1898 жылы 10 мамырда ол Штадтемпель синагогасында Прагада дүниеге келген және ірі былғары көтерме саудагердің мұрагері болған Отто Поллачекке үйленді. 1899 жылы олардың бірінші ұлы Герман Эрих, 1902 жылы екінші ұлы Карл Фридрих дүниеге келді. Отбасы Венада Блумауэргасседегі өз үйінде тұрды. Клараның некесі бақытты болмады - Поллачек көп ұзамай оны екінші жүктілігі кезінде алдап, сүйіктісімен демалысқа кетті. 1907 жылы оның компаниясы қаржылық қиындықтарға тап болып, 1908 жылы 17 сәуірде Отто Поллачек өз-өзіне қол жұмсады. Клара аз ақшамен табыссыз қалған ата-анасы үшін үйінен кетті.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін отбасының материалдық жағдайы нашарлады. Ол зергерлік бұйымдарын сатып, кейіннен 1928 жылы сатылған ата-анасының үйінен кетуге мәжбүр болды. Ол Венаның он сегізінші ауданындағы шағын пәтерге көшкенге дейін біраз уақыт қонақ үйде тұрды. Отбасын асырау үшін ол 1924 жылы жазушылыққа қайта оралды, сонымен қатар аудармашы болып жұмыс істеді. 1920-1930 жылдар аралығында ол күнделікті беделді Neue Freie Presse газетінде әңгімелер, романдар мен поэзияларды жариялады; көптеген адал оқырмандарды жинап, бірнеше роман жазды.

Аншлюстен кейін Клара Поллачек антисемиттік қудалауға ұшырады. Оның аман қалуына Отто Поллачекпен некеге тұруының нәтижесінде алынған чехословак паспорты көмектескен болуы мүмкін. Аустрияны оккупациялағаннан кейін екі жылдан кейін ол Прагаға көшіп, Германия бұл елді де басып алғанға дейін сонда тұрды. Поллачек Швейцариядағы достарына көшті, онда туыстарының қаржылық қолдауымен ол Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін қалды. 1945 жылы ол Англияда отбасымен бірге тұратын ұлы Карлға қосылды. Оның ағасы Отто Леб 1948 жылы Клараның Венаға оралуын ұйымдастырды.

Клара Поллачек ауырып қалып, енді әдеби мансабын жалғастыра алмады. 1938 жылға дейін бірге қызмет еткен көптеген әріптестері қайтыс болды немесе елден көшіп кетті. Ол 1951 жылы 22 шілдеде Венада қайтыс болды және қаланың басқа құрметті азаматтарының арасында Зиверингер Фридхоф конфессияаралық зиратында жерленді.

## Дереккөздер

Санат:Доблингте қайтыс болғандар
Санат:Венада қайтыс болғандар
Санат:Аустрия жазушылары
Санат:Зиверинг зиратында жерленген
Хейдар Әлиев орталығы

**Хейдар Әлиев орталығы** () — Әзірбайжан астанасы Бакудегі Хейдар Әлиев даңғылында орналасқан мәдени орталық. Бұл аудитория (конгресс орталығы), мұражай, көрме залдары және әкімшілік кеңселерді қамтитын күрделі ғимарат.

Орталықтың жобасын 2007 жылы сәулетші Заха Хадид жасаған. Хейдар Әлиев атындағы мәдени орталық қазіргі Бакудің символдарының бірі болып саналады.

2014 жылы ол әлемдегі ең жақсы ғимарат деп танылды және 2014 жылы «Жыл дизайны» сыйлығымен марапатталды.

## Орталық тарихы
нобай|2018 жылғы 200 манаттық банкноттағы Хейдар Әлиев орталығы
Орталық мемлекеттік құрылыс философиясы мен әзірбайжандық идеологиясын іргелі зерттеу саласында дәйекті қызметті жүзеге асыруға, сондай-ақ әзірбайжан тарихын, тілін, мәдени, ұлттық және рухани құндылықтарын жан-жақты дамытуға жәрдемдесуге шақырылған.

Орталық Әзірбайжан президенті Ильхам Әлиевтің 2006 жылғы 29 желтоқсандағы № 1886 жарлығына сәйкес құрылған.

Орталық алып жатқан аумақта бұрын Саттархан атындағы зауыт жұмыс істеген. Зауыттың аумағы 16 гектарды құрады. Зауыт басқа жерге көшіріліп, аумақ тазартылып, құрылыс жұмыстары басталып кетті. 2007 жылдың 10 қыркүйегінде ғимараттың ірге тасы қаланды.

Құрылыс 101 801 м² аумақта жүргізілді. Ғимараттың құрылысы Discovery және Science арналарында біздің заманымыздың ең батыл инженерлік жобалары мен әлемнің сәулет шедеврлеріне арналған Build It Bigger шоуының бір бөлімінде көрсетілді. Бағдарлама барысында жүргізуші Дэнни Форстер Гейдар Әлиев орталығы туралы: «Бұл жай ғана мәдени орталық емес, бұл әлемде өз орнын көрсетудің бір жолы» дейді.

2012 жылы 10 мамырда Орталықтың салтанатты ашылуы Хейдар Әлиевтің туғанына 89 жыл толуына орай өтті. Салтанатты рәсімге Әзірбайжан президенті Ильхам Әлиев, оның жұбайы Мехрибан Алиева және олардың отбасы мүшелері қатысты.

2012 жылдың 8 қазанында Хейдар Әлиев орталығы туралы Ереже бекітілді.

2013 жылы Хейдар Әлиев орталығының жобасы 2013 жылдың қазан айында Сингапурда өткен Дүниежүзілік сәулет фестивалінде ұсынылды.

Хейдар Әлиев орталығының директоры – Анар Алакбаров

## Дереккөздер

Санат:Бакудағы ғимараттары мен құрылыстар
Санат:Мәдени орталықтар
Санат:Әзірбайжанның көрме орталықтары
Санат:Хейдар Әлиев атындағы нысандар
Санат:Заха Хадид
Санат:Әзірбайжанда 2012 жылы салынған ғимараттар мен құрылыстар
Санат:Әзірбайжан банкноттарында бейнеленген ғимараттар
Санат:2007 жылы салынған ғимараттар мен құрылыстар
Ілесу қорығы

**Ілесу қорығы** () — Әзірбайжанның Гах облысындағы қорық, Үлкен Кавказдың оңтүстік беткейінде Закатала мен Исмайыллы қорықтарының арасында орналасқан.

## Тарихы
Ілесу қорығы Әзірбайжан КСР Гах облысы аумағында 1987 жылы 20 ақпанда табиғатта болып жатқан процестер мен құбылыстардың динамикасын бақылау мақсатында құрылған. Қорықтың бастапқы ауданы 9345 гектар жерді құрады. 2003 жылы 31 наурызда Ілесу мемлекеттік табиғи қорығының аумағы 17381-ге дейін ұлғайтылды.

Қорық Үлкен Кавказдың оңтүстік беткейлерінің табиғи кешенін қорғау, флора мен фаунаның сирек және жойылып бара жатқан түрлерін сақтау және көбейту, ормандардың бұрынғы түрлерін қалпына келтіру және сел ағындарының қаупін азайту үшін эрозия ошақтарын анықтау мақсатында құрылған.

## Флора мен фауна
Қорықта 500-ге жуық өсімдік түрі бар, оның 60-қа жуығы эндемикалық. Мұнда бұғы, елік, тау текелері, қабан, тиін және басқа жануарлар кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:1987 жылы құрылған қорғалатын табиғи аумақтар
Санат:Әзірбайжан қорықтары
Разна ұлттық саябағы

**Разна ұлттық саябағы** () — Латвияның шығыс бөлігінде, Латгал тауында орналасқан ұлттық саябақ. Саябақ негізінен Резекне аймағында, ішінара Дагда және Лудзен аймақтарында орналасқан.

## Сипаттама
Разна ұлттық саябағы 2007 жылы 1 қаңтарда құрылған Латвиядағы ең жаңа саябақ. Ауданы 59 615 га құрайды, Латвияның оңтүстік-шығысында орналасқан.
Ұлттық парк Разна көлін, онымен байланысты табиғатты және биотоптың алуан түрлілігін, аймақтың мәдени, тарихи және ландшафтық құндылықтарын сақтау, сондай-ақ тұрақты экономикалық белсенділікті, табиғат туризмін және экологиялық білім беруді дамыту үшін құрылған. Разна ұлттық паркі Еуропалық Одақтың (ЕО) NATURA 2000 қорғалатын табиғи аумақтар желісіне кіреді.

## Табиғаты
Разна ұлттық саябағы суға бай, бұл аумақтың 14% көлдер алып жатыр. Латвиядағы ауданы бойынша екінші және су көлемі бойынша ең үлкен көл Разна көлі. Одан басқа Ежезерс, Салайс, Бижас, Зоснас, Исмеру-Жоготу және Вираудас көлдері бар. Осы көлдерді қорғау мақсатында іштен жанатын қозғалтқышты пайдаланатын жүзу құралдарын пайдалануға тыйым салынған.
Разна көлін құмды жағажайға байланысты оны «Латгал теңізі» деп те атайды. Ол балыққа бай және демалуға арналған жақсы күтімді орындар, тіпті көлде аумен балық аулау да кездеседі. Разна көлінде балықтың 27 түрі бар, бұл Латвия көлдеріндегі балық түрлерінің 90% дерлік. Ежезерс көлінде, 70-ке жуық арал типті құрылымдар бар, бірақ олардың жартысына жуығы құрақпен, қамыспен жабылған.

Көлдермен бірге ландшафт төбелермен сипатталады. Аумақтың ең биік нүктелері мен жақсы көрінетін жерлер Үлкен Лиепукална, Маконкалн, Қаратаву төбелерінде орналасқан. Қамал төбелері, шіркеулер, жерлеу орындары, ғибадат ету орындары маңызды тарихи мұраның бір бөлігі ғана емес, сонымен қатар ғылыми зерттеулер, білім беру және рекреациялық ресурстар үшін құнды материал болып табылады.

Қорық аумағында Латвиядағы үшінші ең биік төбе – Лиелайс Лиепукалнс (теңіз деңгейінен 289 метр биіктікте) бар, ол Латвия үшін әсерлі салыстырмалы биіктігімен ерекшеленеді – 86 метр. Разнас Маконькалнс көлінің жоғарғы жағында (теңіз деңгейінен 248 м биіктікте) 13 ғасырда Ливон орденімен салынған Волкенберг тас сарайының сынықтары әлі күнге дейін сақталған.

## Туристік қызмет
Көлдің айналасында көптеген туристік кәсіпорындар бар, олар көлдің жағасында демалуды, сондай-ақ белсенді демалысты, ұлттық саябақтың аумағына экскурсияларды ұсынады. Негізгілері:
*Көлдерде: (негізінен Разна және Ежезерс көлдерінде) қайықпен жүзу, балық аулау, су спорты, жағажайларда демалу, пикниктер, дәстүрлі ванналар;
*Өзендерде: каноэ, балық аулау, дәстүрлі сауна;
*Орманда: жаяу серуендеу (кейбір белгіленген жолдармен);
*Прериялар: ат-арбамен серуендеу;
*Велосипедшілерге арналған 5 бағыт бар.

Саябақта сүт фермалары бар, дегенмен 2000 жылға дейінгі 10 жыл ішінде ауылшаруашылық қызметі айтарлықтай төмендеді. Қазіргі уақытта санаулы шаруа қожалықтарында өнеркәсіптік ауылшаруашылық өндірісі бар, фермерлердің көпшілігі тек өз тұтынуы үшін өнім шығарады.

## Галерея

## Дереккөздер

Санат:Латвия ерекше қорғалатын табиғи аумақтары
Санат:Латвия географиясы
Ащыбұлақ (өзен, Іле алабы)

**Ащыбұлақ** — Іле алабындағы өзен. Алматы облысы, Жамбыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 18 шақырым.

## Сипаттамасы

### Географиясы
Аққайнар ауылының солтүстігіндегі бұлақтардан бастау алады. Бастауының биіктігі — 977 метр. Солтүстікке қарай ағып, Алматы-Тараз тас жолынан өте бере Самсы өзеніне құяды.

Қар жаңбыр суларымен толығады. Жаз, күз айларында тартылып қалады, сағасына үнемі жете бермейді. Арналары тар, жағалауы онша жайпауыт емес. Онға жуық саласы бар. 

Жағасында бірнеше қыстаулар мен геодезиялық пункт орналасқан. 
## Дереккөздер

## Сілтемелер

*  Топографиялық карта: k-43-033

Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) өзендері
Санат:Іле су алабы
Карула ұлттық саябағы

**Карула ұлттық саябағы** — Эстониядағы ұлттық саябақ, Вирумаа және Валгамаа уездерінде орналасқан. Ұлттық саябақ Оңтүстік Эстонияға тән ормандар мен көлдерге бай таулы ландшафттарды қорғау, сонымен қатар жергілікті мәдениетті қорғау үшін құрылған.

## Сипаттама
Карула Эстонияның оңтүстігіндегі ұлттық парк, ол 1979 жылы қорғалатын аумақ ретінде құрылып, 1993 жылы ұлттық паркке айналды. Саябақ аумағында халық аз қоныстанған, өйткені оның 70% көлдер мен ормандар. Мұнда көптеген төбелер бар. Каруланың ең биік нүктесі - Торнимяги тауы. Карула ұлттық саябағы Еуропалық Natura 2000 желісіне кіреді.

Карула тауының ерекше және әдемі жер бедері 10 000 жылдан астам уақыт бұрын континенттік мұздың әрекеті нәтижесінде қалыптасқан. Материктік мұздық ерігеннен кейін Карулдың солтүстік бөлігінде негізінен дөңгелек кесінді – өрістермен, шабындықтармен немесе орманмен жабылған күмбездер қалған.

Карула сөзі ескі атау, ол, «каруне», яғни «карм» (ауыр) сөзінен шыққан. Бұл сөз жергілікті өңдеуге және жетуге қиын орманды төбелерді сипаттайды. Ұлттық саябақтың мақсаты - Оңтүстік Эстонияға тән ормандар мен көлдерге бай күмбезді ландшафттардағы табиғатты, қорғалатын түрлерді және мәдени мұраны сақтауды қамтамасыз ету.

## Табиғаты
Орман саябақ аумағының 70%-дан астамын алып жатыр. Шашыраңқы егістік, шабындық, тоғай, көлдермен алмасып отырады.
Қорық аумағында 38 көл бар. Олар материк мұзы тартылған кезде Карула төбелерінің жанында пайда болды. Каруланың ландшафты лайлы түбі бар көлдер көптеген өсімдіктердің өсуіне қолайлы орын болып табылады.

Қорықтағы ең терең көл Савиярв көлі болып саналады, оның тереңдігі 18 метрге жетеді. Ал ең үлкен көл - Эхиярв көлі.

Қорықтың фаунасында сүтқоректілерге қарағанда құстар көбірек кездеседі. Мұнда құстардың 157-ден астам түрі бар. Жануарлардан жабайы аю, бұлан, елік, сілеусін, сонымен қатар түлкі, тиін, құндыз, күзендер кездеседі.

## Туристік қызмет
Эстонияның Карула ұлттық саябағында белсенді туризм, демалыс үшін қажет нәрсенің бәрі бар. Мұнда әртүрлі ұзындықтағы велосипед жолдары, жаяу серуендеу жолдары жабдықталған. Аяқ жол ұзындығы 36 км. Бұл жол ақпараттық қалқандармен жабдықталған айналма жол. Сондай-ақ, 7 км ландшафты зерттеу соқпақ жолдары бар. Соқпақ 16 ақпараттық тақтамен жабдықталған. Жолдың басында автотұрақ бар.

Қорықта биіктігі 30 м болатын Ребаземиза деп аталатын шолу алаңы, бақылау мұнарасы бар. Сонымен қатар, Карула қорығында балалар соқпағы бар. Оның ұзындығы 500 м. Балалар жолында 7 аттракцион, 10 ақпараттық тақта, ойындар мен іс-шараларға арналған 9 тақырыптық нысан бар.

## Дереккөздер

Санат:Эстония ерекше қорғалатын табиғи аумақтары
Санат:Эстония географиясы
Әртіс (фильм)

**Әртіс** — Мишель Хазанавичустің дыбыссыз киноға еліктеп шығарған фильмі.

Алғашқы көрсетілімі 2011 жылдың 15 мамырында Канн кинофестивалінде өтті.

## Сюжет
Дыбыссыз киноның жұлдызы Джордж Валентайнның жанкүйерлерімен кездесуінде қыздардың біреуі оны бетінен сүйіп алады. Бұл сәт Variety басылымының алдыңғы бетіндегі фотоға түседі. Осылайша кездейсоқтан танымал бола бастаған қыз аздап кино әлеміне кіреді. Ал кино әлемінің өзі үлкен өзгерістерге ұшырай бастады.
## Басты рөлдерде
нобай|солға|250px|«Әртіс» фильмінің түсіру тобы Канндарда, мамыр 2011 жыл. Солдан оңға қарай: композитор Людовик Бурс, режиссёр Мишель Хазанавичус, актёрлер Мисси Пайл, Беренис Бежо және Жан Дюжарден, оператор Гийом Шиффман, продюсер Тома Лангманн

## Жүлделері

## Дереккөздер

Санат:Франция фильмдері
Санат:Мишель Хазанавичус фильмдері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Северная тауы

**Северная** – Үлбі жотасының оңтүстік-батыс бөлігіндегі таулар. 

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы Серебрянск қаласының солтүстік-батысында орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1221 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 12 км-ге созылған, енді жері 5 км. Беткейлері тіктеу таулардан тұрады. Олар өзен, сай-жыралармен тілімденген. Таудан Бұқтырма өзеніне бірнеше шағын көлдер құяды. 

## Өсімдігі
Төменгі беткейіндегі күңгірт қоңыр жəне қара топырағында далаға тəн өсімдіктер тараған, одан жоғары қарағай, қайың, көктерек аралас орман өседі. Атырабы шабындық жəне жайылым.

## Дереккөздер

Санат:Алтай ауданы таулары
Серебряный бор

**Серебряный бор** – табиғи өскен көне қарағай орманы. 

## Географиялық орны
Солтүстік Қазақстан облысының солтүстігінде Қызылжар ауданы Соколов орман шаруашылығы аумағында, Есіл өзенінің оң жағалауында орналасқан. 

## Сипаты
Жалпы аумағы 83 га. Топырағы құмдақты. Қарағайлардың орта жасы  85-те (40 –110 жас), орташа биіктігі 20 м (14–23 м), орташа диаметрі 26 см (12–32).  Орман шаруашылығы қызметкерлерінің күш-жігері арқасында орман жақсы сақталды əрі Петропавл қаласы мен маңайдағы елді мекен тұрғындарының сүйікті орнына айналған. Қарағайлы орман облыстағы сирек жəне қылқанды орман үлгісі ретінде ғылыми құндылық болып табылады. 1986 жылы ҚР Үкіметінің қаулысымен Серебряный бор мемлекеттік табиғат ескерткіші ретінде бөлінді.

## Дереккөздер

Санат:Солтүстік Қазақстан облысы географиясы
Санат:Қазақстан орман шаруашылығы
Санат:Қазақстан табиғат ескерткіштері
Середка құмқайыры

**Середка құмқайыры** – Каспий теңізінің солтүстік-батыс бөлігіндегі құмқайыр. 

## Географиялық орны
Атырау облысы Исатай ауданы Амангелді ауылының оңтүстік-батысында 14 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Теңіз деңгейінен 27 м төмен жатыр. Теңізге сұғына еніп жатқан құмқайырдың ұзындығы 6 км, енді жері 2,5 км. Жағалауында қалың қамыс өскен. Құмқайыр ұяшықты төбелерден тұрады. Батысында Забұрын шығанағы орналасқан. Жағалауының ең терең жері 2 м-ге дейін жетеді.

## Дереккөздер

Санат:Каспий теңізі түбектері
Санат:Маңғыстау облысы географиясы
Санат:Қазақстан түбектері
Семенов тауы

**Семенов** – Көкшетау қыратының орта бөлігіндегі тау. 

## Географиялық орны
Ақмола облысы Бурабай ауданы Щучинск қаласының шығысында 9 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 554 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлы бағытта 3 км-ге созылған, енді жері 1 км, салыстырмалы биіктігі 40–55 м аралығында. Гранитті интрузивтік жыныстардан түзілген. Беткейі көлбеу келген. Солтүстік-батысында Шортанды, солтүстік-шығысында Қотыркөл көлдері жатыр. Беткейінде қарағай, қайың орманы, етегінде əр түрлі шалғынды шөптер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Бурабай ауданы таулары
Елубай Бәзімұлы Тайбеков

**Елубай Бәзімұлы Тайбеков** (15 мамыр 1901, Сабынды ауылы, Ақмола уезі, Ақмола облысы — 19 қаңтар 1991) — Кеңестік партия әрі мемлекет қайраткері, 1951-1955 жылдары Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы болды. Арғын тайпасының Қуандық руының Темеш тармағынан шыққан.

## Өмірбаяны
11 жасынан бастап байдың қол астында шопан болып істеді. 1922-1924 жылдары Орынбор малдәрігерлік техникумында, 1924-1926 жылдары Орынбор орта қолбасшылық құрамы жұмысшы-шаруа милиция училищесінде оқыды. 1926 жылы БК(б)П қатарына қабылданды.

1926-1930 жылдары Қостанай округінде: аймақтық әкімшілік бөлімі бастығының орынбасары (1926-1927), округ прокурорының орынбасары (1927-1928), БК(б)П Обаған аудандық комитетінің жауапты хатшысы (1928-1929), Қарабалық қоныстандыру партиясының бастығы (1929), аймақтық әкімшілік бөлімінің бастығы (1929-1930) болып жұмыс атқарды.

1930-1935 жылдары К.А.Тимирязев атындағы Ауыл шаруашылығы академиясында оқыды, одан кейін 1935-1942 жылдары Қазақ ауыл шаруашылығы институтында сабақ берді (ассистент, аға оқытушы, декан, директордың орынбасары). Экономика ғылымдарының кандидаты (1940).

1942-1958 жылдары — партиялық және мемлекеттік қызметте:

* 1942 жылы — Қазақ КСР Жер шаруашылығы халық комиссариаты саяси бөлімі бастығының орынбасары;
* 1942 жылдан бастап — екінші, 1944-1948 жылдары — Қазақстан КП Ақтөбе облыстық комитетінің бірінші хатшысы;
** 1950 жылы БК(б)П ОК қарамағындағы қайта даярлау курстарын бітірді;
* 1950-1951 жылдары — Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшысы;
* 1951-1955 жылдары — Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы;
* 1955 жылдың сәуірі – 1958 жылдың қаңтары — Шығыс Қазақстан облыстық Кеңесі атқару комитетінің төрағасы.

1957-1977 жылдары – ғылыми және оқытушылық қызметте:

* 1957 жылы — Қазақ мал азығы және жайылымдар ғылыми-зерттеу институтының директоры,
* 1957-1961 жылдары — Қазақ КСР Ғылым академиясының экономика және ауыл шаруашылығын ұйымдастыру бөлімінің академик-хатшысы,
* 1961-1963 жылдары — Қазақ ауыл шаруашылығы институтының ректоры, кейін кафедра меңгерушісі, доцент.

КОКП ХІХ съезінің делегаты (1952); КОКП ОК мүшесі (1952-1956). КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің (Қазақ КСР атынан) үшінші (1950-1954) және төртінші (1954-1958) шақырылым депутаты болып сайланды.

1977 жылы зейнеткерлікке шықты; одақтық маңызы бар жеке зейнеткер.

## Таңдамалы шығармалары
* *Салюков П. А., Самохвалов А. М., Сабиров М. С. и др.* Пути расширения кормовой базы в Казахстане / Под общ. ред. акад. Е. Б. Тайбекова. — Алма-Ата : Казгосиздат, 1959. — 389 с.

## Әдебиет
* Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008

## Дереккөздер

Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары
Бестоғай өзені

**Бестоғай**, *Шерт*, *Серт* – Сырдария алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Түркістан облысы Сауран ауданы аумағымен ағады. 

## Гидрологиясы
Ұзындығы 59 км, су жиналатын алабы 270 км2. Ірі саласы – Өгізтау. Бастауын Қаратау жотасының оңтүстік беткейінен алып, Құмайлықас ауылынан төменде Ақсары бөгеніне, одан кейін өзен суы Қарсақтысай, Қожабай, т.б. тармақтарға бөлініп қалады. Аңғары тар, жоғарғы бөлігінде тар шатқалмен ағады. Жауын-шашын жəне жер асты суларымен толығады. Суымен егін суғарылады.

## Дереккөздер

Санат:Сауран ауданы өзендері
Санат:Сырдария су алабы
Сержинский белок

**Сержинский белок** – Иванов жотасының орта бөлігіндегі таулар. 

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы мен Риддер қалалық әкімдігіне қарасты аумақта орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 2076 м. Солтүстік-батыстан оңтүстікке қарай доға тəріздес 24 км-ге созылған, енді жері 7–8 км шамасында. Тихая жəне Марчиха өзендерінің суайрығы. Геологиялық құрылымы құмтас, əктас, кристалдық тау жыныстарынан түзілген. Солтүстік-батысында Холодный белок, батысында Черепановский белок, оңтүстігінде Скупной белок, оңтүстік-шығысында Щебнюха, шығысында Проходной белок таулары қоршап жатыр. Тау аралық аңғарлармен тілімденген. 

## Өсімдігі
Таудың төменгі беткейіндегі күңгірт қоңыр жəне қара топырақ жамылғысында шырша, қарағай, көктерек аралас орман өседі. Атырабы – шабындық, мал жайылымы.

## Дереккөздер

Санат:Алтай ауданы таулары
Санат:Риддер қалалық әкімдігі таулары
Төрт тісті киттер

**Төрт тісті киттер** — тісті киттер ішіндегі бір туысы. 3 түрі белгілі.

Оңтүстік төрт тісті китін алғаш рет Жорж Луи Дювернуа 1851 жылы сипаттап көрсеткен. Киттің бассүйегін Жаңа Зеландиядан Францияға жеткізген адмирал Огюст Берардың есімімен () киттер туысын атаса, бассүйекті тапқан дәрігер Морис Арнудың есімімен (*Maurice Arnoux*) кит түрін атады: *Berardius arnuxii*.

Солтүстік төрт тісті китін 1883 жылы Леонард Штейнегер сипаттап берген. Жаңа түрді ол америкалық натуралисттің есімімен атады: *Berardius bairdii*. Өмір ұзақтығы 84 жылға дейін барады

Бұл екі кит түрінің мекен ету орталары еш қиылыспайды. Арну киті Оңтүстік мұхитін мекендесе, Байрд киті Тынық мұхитінің солтүстік бөлігінде және Жапон теңізінде кездеседі.

2019 жылы *Berardius minimus* деген тағы бір түрі бар екені анықталды. Ол Жапон мен Охота теңіздерінде кездеседі.

'''Төрт тісті киттердің өлшемдері ересек адаммен салыстырғанда:

Arnoux's beaked whale size.svg|Арну киті
Baird's beaked whale size.svg|Байрд киті
Berardius minimus beaked whale size.svg|Сато киті

## Дереккөздер

Санат:Тісті киттер
Стенеллалар

**Стенеллалар** — тісті киттер ішіндегі бір туысы. 5 түрі белгілі.

Дене ұзындығы 2,5 метрге дейін барады. Арқасы мен жүзбеқанаттары сұр, қарын жағы ақшылдау болып келеді, кейде дақтары болады.

## Түрлері

Климен дельфині теңіз сүтқоректілері ішінде гибридтік түр түзілу негізінде пайда болған әзірше жалғыз түр болып саналады. Ол спиннер дельфині мен шақылдақ дельфиннің будандасуынан шыққан.
## Дереккөздер

Санат:Дельфиндер
Санат:Теңіз сүтқоректілері
Дельта сәулелері

**Дельта сәулелері** (**дельта-электрондар**, **δ-электрондар**) — ауа молекулаларының альфа бөлшектерімен және басқа да жылдам ауыр бөлшектермен иондалуы нәтижесінде пайда болатын жоғары энергиялы қайталама сәулеленуі болып табылады. Энергиясы 1 кэВ электрондардан тұрады. Дельта сәулелері бета-сәулелерден тек төменгі энергиясымен ғана емес, сонымен қатар энергия спектрінің басқа сипатымен ерекшеленеді.

Ауыр бөлшектің өтуі кезінде (m\gg m_e) q зарядпен және v жылдамдығы dx жолда dN_\delta ортада [T_e;T_e+dT_e] саңылауда кинетикалық энергиясы бар δ-электрондар қалыптасады:

: dN_\delta=\frac1{(4\pi\varepsilon_0)^2}\frac{2e^2q^2}{m_ev^2}\cdot n_edx \cdot \frac{dT_e}{T_e^2} ,

Мұнда n_e — ортадағы электрондардың тығыздығы.

δ-электрондар айтарлықтай энергия электронға ауысқанда өте сирек түзіледі, бірақ әдетте орта арқылы ұшатын бөлшектер ортаның электрондарымен соқтығысқанда энергияның өте аз бөлігін жоғалтады.

δ-электрондар сонымен қатар үшінші реттік сәулеленудің пайда болуымен ауаның иондануын тудыруға қабілетті — **эпсилон сәулелері** деп аталады.

Дельта сәулелері және эпсилон сәулелері терминдерін Дж. Дж. Томсон енгізген.

## Сілтемелер
* Дельта сәулелері  — Ефремованың Түсіндірме сөздігінен мақала
* Delta ray — Британ энциклопедиясының мақаласы 
* Дельта-электрондар

Санат:Радиоактивтілік
Тарғыл дельфиндер

**Тарғыл дельфиндер** — тісті киттер ішіндегі бір туысы. 4 түрі белгілі.

Дене ұзындығы 110—180 сантиметрге дейін барады, салмағы 26—86 кг болады. Түсі ақ пен қара қатар келеді.

## Түрлері

2006 жылғы филогенетикалық талдау бойынша оңтүстік ақ бүйірлі дельфин мен крест тәрізді дельфиннің *лагеноринхустардан* гөрі *цефалоринхустарға* жақын болғаны қарастырылады.
## Дереккөздер

Санат:Тісті киттер
Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары

thumb|right|'''VIII сайланымның құрамы:'''
Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары 2023 жылғы парламент сайлауында сайланған еді, Мәжіліске  98 депутат енді. Бұл сайлауда ресми тіркелген жеті саяси партияның алтауы Мәжілісте өкілдік алды: Аманат, Ауыл ХДПП, Respublica, Ақ жол ДП, ҚХП және ЖСДП.

## Депутаттар тізімі

## Дереккөздер
PlayStation VR

**PlaуStation VR** (PS VR, әзірлеу кезінде Project Morpheus код атымен белгілі) — 2016 жылдың қазан айында шығарылған Sony Interactive Entertainment әзірлеген виртуалды шындық гарнитурасы.

Ол PlayStation 4 жүйесімен толығымен жұмыс істейді және PlayStation 5 үйдегі бейне ойын консолімен кері үйлесімді. PlayStation VR бұрын PS VR сатып алған кез келген адамға Sony компаниясы тегін жеткізетін USB  PlayStation камера адаптері арқылы кері үйлесімділік арқылы PlayStation 5 жүйесімен үйлесімді. Қазіргі уақытта оны қолдайтын PlayStation 5 ойындары жарияланған жоқ. PS VR қолдайтын ойында PlayStation 5 нұсқасы да қолжетімді болса, виртуалды шындықта ойнау үшін оның орнына PlayStation 4 нұсқасы кері үйлесімділік арқылы орнатылуы керек. VR үшін кейбір ойындар мен демонстрацияларда гарнитураны киген ойыншы гарнитурасыз басқа ойыншылардан бөлек әрекет етеді. PlayStation VR жүйесі суретті PlayStation VR гарнитурасына да, теледидарға да бір уақытта шығара алады, теледидар құлақаспапта көрсетілген суретті шағылыстырады немесе бәсекеге қабілетті немесе бірлескен ойын ойнау үшін бөлек кескінді көрсетеді. PlayStation VR стандартты DualShock 4 контроллерімен, PlayStation Move контроллерімен немесе PlayStation VR Aim контроллерімен жұмыс істейді.

PlayStation VR құрылғысында 5,7 дюймдік OLED панелі бар, дисплей ажыратымдылығы 1080p. Сондай-ақ гарнитурада теледидарға әлеуметтік экраннан бейне шығаруға, сондай-ақ 3D аудио әсерін өңдеуге және 3,5 мм құлақаспап ұясын пайдаланатын процессор қорабы бар. Сондай-ақ, гарнитураның бетінде PlayStation камерасына бастың 360 градустық қозғалысын бақылауға арналған тоғыз позициялық жарық диоды бар.

2019 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша PlayStation VR әлем бойынша 5 миллион дана сатылды.

Sony 2022 жылы тұтынушылар электроника көрмесінде PlayStation 5 үшін PlayStation VR2 жариялады.

## Қолданған әдебиеттер
https://en.wikipedia.org/wiki/PlayStation_VR
Nintendo

**Nintendo Co** — штаб-пәтері Киото қаласында орналасқан жапондық көпұлтты бейне ойын компаниясы. Ол бейне ойындарды да, бейне ойын консольдерін де әзірлейді, басып шығарады және шығарады.

Nintendo 1889 жылы қолөнерші Фусадзиро Ямаучи Nintendо Karuta ретінде құрылды және бастапқыда қолдан жасалған ханафуда ойын карталарын шығарды. 1960 жылдары бизнестің әртүрлі салаларына кірісіп, қоғамдық компания ретінде заңды мәртебеге ие болғаннан кейін, Nintendo 1977 жылы өзінің алғашқы консолін, Түсті теледидар ойынын таратты. Ол 1981 жылы Donkey Kong және Nintendo шығарылымымен халықаралық танымалдыққа ие болды. Entertainment System және Super Mario Bros. 1985 ж.

Содан бері Nintendo Game Boy, Super Nintendo Entertainment System, Nintendo DS, Wii және Switch сияқты бейне ойын индустриясындағы ең табысты консольдерді шығарды. Ол Mario, Donkey Kong, The Legend of Zelda, Pokémon, Kirby, Metroid, Fire Emblem, Animal Crossing, Splatoon, Star Fox, Xenoblade Chronicles және Super Smash Bros. Nintendo тұмары Марио сияқты көптеген ірі франшизаларды жасады. танылды. Компания дүние жүзінде 5,592 миллиардтан астам бейне ойындарын және 882,6 миллионнан астам аппараттық құралдарды, соның ішінде түсті теледидар ойыны мен ойын және сағат сатылымдарын 2023 жылдың наурыз айындағы жағдай бойынша сатты.

Nintendo-ның Pokémon компаниясы және HAL зертханасы сияқты іскер серіктестерінен басқа Жапонияда және шетелде бірнеше еншілес компаниялары бар. Nintendo және оның қызметкерлері марапаттарға ие болды, соның ішінде технология және инженерия саласындағы Эмми марапаттары, Game Awards, Game Developers Choice марапаттары және Британдық Академия ойындарының марапаттары. Бұл жапон нарығындағы ең бай және ең құнды компаниялардың бірі.

Санат:Ойын платформалары
Солтүстік Сарыбұлақ

**Солтүстік Сарыбұлақ** – Шұнақ тауларының оңтүстік-батысындағы тау. 

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы Жамбыл кентінің оңтүстік-шығысында 73 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 651 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 10 км-ге созылған, енді жері 5 км. Беткейі көлбеу тізбектелген шоқылардан тұрады. Таудың түпкі жыныстары түгелдей дерлік жалаңаштанған. Оңтүстігінде Оңтүстік Сарыбұлақ тауы бар. 

## Өсімдігі
Таудың қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында селеу, жусан, кермек, көкпек, бетеге, т.б. өсімдіктер өседі. 

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы таулары
Беларусь саясаты

Беларусь Конституциясы бойынша Беларусь — президенттік республика жүйесіндегі тәуелсіз мемлекет, оның Мемлекет басшысы — президенті, үкімет басшысы — премьер-министрі, заң шығарушы органы — екіпалаталы Беларусь Ұлттық Жиналысы атты парламенті.

1994 жылдан бастап президенті — Александр Лукашенко және 2020 жылдан бастап премьер-министрі — Роман Головченко. Ұлттық Жиналыстың екі палатасы, жоғарғы Республика Кеңесі және төменгі Өкілдер палатасы. Парламент палаталарының екеуінде де мандаттарының көпшілігіне ие саяси партия — про-президенттік Белая Русь партиясы.

Лукашенконың авторитарлық әкімішілігі, жеке басына табынуы, оппозицияға қысым көрсетуі себебімен «Еуропаның соңғы диктаторы» лақап атын алған. Елдегі сайлаулар демократиялық болып саналмайды.

## Ішкі саясаты
### Сөз бостандығы
## Әкімшілік бөлінісі

[thumb|right|Беларус облыстарының картасы, [Беларус тілі|беларусша]]
Беларусь алты облысқа (*вобласць*) бөлінеді, Минск қаласы өзінің бөлек облысы болып келеді. Минск тағы Минск облысының әкімшілік орталығы қызметін атқарады. Облыстар аудандарға (*раён*) бөлінеді.

## Сыртқы саясаты
### Халықаралық ұйымдары
Беларусь — осы үкіметаралық ұйымдардың мүшесі:
* Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы;
* Ресей мен Беларусь одақтық мемлекеті;
* Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы;
* Интерпол;
* Еуразия Экономикалық Қауымдастығы;
* Біртұтас экономикалық кеңістік;
* ЕҚЫҰ;
* Халықаралық валюта қоры;
* Дүниежүзілік банк;
* Қосылмау Қозғалысы;
* Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы;
* Халықаралық еңбек ұйымы.
Беларусь осы ұйымдардың бақылаушысы болып келеді:
* Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы.

### Еуроодақпен қарым-қатынасы
Беларусь пен Еуропа одағы (ЕО) арасындағы қарым-қатынастары 1991 жылы желтоқсанда Беларусь тәуелсіздігін Еуропалық Одақ мойындауымен орнатылды және бастапқыда олар тұрақты дамыды, бірақ 1994 жылы Александр Лукашенко билікке келгеннен кейін бұл қатынастар нашарлады. Қазірдің өзінде де Беларусь үкіметі мен халқынан еуро-скептицизм (Еуропа және Еуропа одағына деген сенімсіздік) әлі де байқалады.

2010 жылғы Беларусь президентінің сайлауы (ресми дерек бойынша Лукашенко 80% жинап, жеңіске жетті) Минскіде жаппай демонстрациялар протестілеушілердің тұтқындалуына әкелді. ЕО оппозиция қайраткерлері мен наразылық білдірушілерді түрмеге жабу адам құқықтары туралы заңдарға қайшы келеді деп мәлімдеп, Беларусьтің ірі шенеуніктері мен кәсіпкерлеріне біраз санкциялар салды.

## Саяси партиялары

Станислав Шушкевич билігі жылдары, 1993 жылдың санағы бойынша, беларустардың 60 пайызға жуығы ешбір саяси партияны қолдамайтын, сайлаушылардың 3,9 пайызы ғана коммунистік партияны қолдайтынын, ал сол жылы ыдыраған ірі оппозициялық  саяси партиясы тек 3,8 пайызы ғана қолдайтыны белгілі болды. Басқа партиялардың ықпалы әлдеқайда төмен болды.

Беларусьтегі сайлаулардың ешқайсысы демократиялық емес болғасын Беларусь парламентінде өкілдігі бар партияның ешқайсысы оппозициялық емес. Солардың ең ірісі — аграрлық, Орыс-Беларус одағын қолдайтын Белая Русь партиясы.

### Саяси партиялар тізімі

## Дереккөздер

*
Сладкое көлі

**Сладкое** – Есіл алабындағы көл. 

## Географиялық орны
Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы Сатай ауылының шығысында 7 км жерде орналасқан. 

## Гидрографикасы
Көл теңіз деңгейінен 157 м биіктікте жатыр. Аумағы 10,7 км2, ұзындығы 5,9 км, енді жері 3,0 км, жағалау бойының ұзындығы 18,4 км. Батыс жағалауы түйетайлы, жарлауытты келген. Айдынының басым бөлігін қамыс басқан. Оңтүстігінде шағын шығанақтар мен мүйістер кездеседі. Шығыс жағалауы жазық, онда шағын көлдер мен батпақты жерлер кездеседі. Шарасында жыл бойы су болады. Көктемгі еріген қар, жауын-шашын суларымен толысады. Суы қараша айының ортасында қатып, сəуір айының 2-онкүндігінде ериді. Түбі тегіс, оған тұнба шөккен. Суында балық бар. Алабының басым бөлігі егістікке жыртылған.

## Дереккөздер

Санат:Ұзынкөл ауданы көлдері
Синяя тауы

**Синяя** – Қалба жотасының шығыс бөлігіндегі тау. 

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы Палатцы ауылының солтүстік-батысында 3 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1041 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 4 км-ге созылған, енді жері 2 км. Шығыс беткейі тіктеу, оңтүстік-батыс бөлігіне қарай еңістенеді. Өзен аңғарларымен тілімденген. 

## Өсімдігі
Таудың альпілік шалғынды топырағында далаға тəн түрлі шөптесіндер, бұталар өседі. Атырабы шабындық жəне жайылым. Солтүстік-батысында Холодная Сопка тауы бар.

## Дереккөздер

Санат:Самар ауданы таулары
Скупной белок

**Скупной белок** – Иванов жотасының оңтүстік-батыс бөлігіндегі шағын жота. 

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы Ерофеевка қыстауының солтүстік-батысында орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1729 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 11 км-ге созылған, енді жері 7 км. Беткейі тіктеу, өзен аңғарларымен қатты тілімденген. Биік белдеулерінде таудың үшкір басы шығып тұрады. Батыс беткейінде сирек, шығысында қалың қылқанжапырақты орман өскен. Таудан Кіші Үлбі, Марчиха өзендерінің салалары бастау алады. Солтүстік-батысында Черепановский белок, солтүстігінде Сержинский белок таулары жалғасып жатыр. Атырабы шабындық жəне жайылым.

## Дереккөздер

Санат:Алтай ауданы таулары
Сотк алтын кен орны

**Сотк алтын кен орны** ( Սոթքի ոսկու հանքավայր, рим. Sot'k'i vosku hank'avayr), Әзірбайжанда Зод алтын кен орны ретінде белгілі () және таза алтын қоры. Ол Арменияның Гегаркуник провинциясының Варденис ауданындағы Сотк ауылына жақын жерде және Әзірбайжанның Калбажар ауданының іргелес бөлігінде орналасқан. Армения шенеуніктерінің айтуынша, алтын кеніші екі ел арасында шамамен екіге бөлінген, ал Әзірбайжан шенеуніктерінің айтуынша, кеніштің 74 пайызы Әзірбайжан аумағында орналасқан.

## Тарихы
### Құрылуы және жұмыс істеуі
Кеніш 1951 жылы ашылған және 1976 жылдан бері жұмыс істейді 1993 жылы Бірінші Таулы Қарабақ соғысы кезінде Әзірбайжанның Калбаджар ауданы (шахтаның Әзірбайжандық бөлігін қоса алғанда) Арменияның толық бақылауына өтіп, сол күйінде қалды. 2020 жылдың қарашасына дейін (де-юре Әзірбайжанның бір бөлігі болуды жалғастыруда). 2007 жылы Армения біржақты тәртіппен ресейлік GeoProMining компаниясына кен орнын пайдалану құқығын берді. 2009 жылы 320 500 тонна, 2010 жылы 490 000 тонна, 2011 жылы 880 000 тонна алтын кені өндірілді. Кеніште 350-ден 400-ге дейін жұмысшы еңбек етті. Кен Арарат алтын өндіру зауытында өңделіп, теміржол арқылы тасымалданады. Кеніштегі таза алтын қоры 120 тоннадан астам деп бағаланады. Кендегі асыл металдың минималды пайдалылығы тоннасына 0,8 г құрайды.

## Дереккөздер

Санат:Армения алтын кен орындары
Санат:Әзірбайжан алтын кен орындары
Санат:Кеңес Одағындағы алтын кен орындары
Тарту өнер мұражайы

**Тарту өнер мұражайы** () — Эстонияның Тарту қаласындағы мемлекеттік өнер мұражайы. Мекеме Оңтүстік Эстониядағы ең үлкен өнер мұражайы болып табылады. Негізгі жинақта Эстония өнері мен Эстониямен байланысты шетелдік авторлардың XVIII ғасырдан бастап бүгінгі күнге дейінгі коллекциялары ұсынылған.

## Тарихы
1918 жылы «Паллас» өнер қауымдастығы «Паллас» жоғары өнер мектебін құрды, ол кейінірек жергілікті көркемдік білім беруде маңызды рөл атқарды. «Паллас» қауымдастығының құрылғанына 20 жыл өткен соң, олар мұражай құру туралы шешім қабылдады және 1940 жылы 17 қарашада Тарту муниципалитеті Сууртург 3 мекен-жайында орналасқан өнер мұражайын құру туралы қаулыға қол қойды (қазір – Раекоя алаңы. 3). 1941 жылдың жазында Мемлекеттік этнографиялық мұражай (қазіргі Эстония ұлттық мұражайы) мұражайға 20 ғасыр өнерінің коллекциясын сыйға тартты.

Соғыс кезінде мұражай бірнеше рет көшті. Ең қиын жағдай 1943 жылы, сол кездегі коллекция орналасқан Лай көшесі, 17 мекенжайындағы кірпіш ғимарат бомбалау кезінде құлаған кезде пайда болды. Дегенмен, коллекцияның көпшілігі сақталды. 1946 жылы бірқатар қоныс аударудан кейін мұражай Валликраави 14 мекенжайындағы ғимараттың екі қабатында орналасты. Ғимаратта бастапқыда сақтау және көрме орындары болды, бірақ 1999 жылы өсіп келе жатқан өнер топтамасын жақсырақ сақтау үшін ғимаратты келушілер үшін жабу туралы шешім қабылданды. Бүгінде ғимаратта қоймалар, әкімшілік, қызметкерлер кеңселері, қалпына келтіру шеберханалары, кітапхана және мұрағат бар.

1988 жылдан бастап Тарту өнер мұражайының көрмелері Қисайған деп аталатын ғимаратта өтуде. 1793 жылы салынған ғимарат бірнеше жылдар бойы оның іргетасында қолданылатын әртүрлі материалдардың арқасында бір жаққа еңкейе бастауына байланысты өз атауын алған. Алайда, поляк мамандары қалпына келтіргеннен кейін ғимарат "құлауды" тоқтатты. Ғимарат үш қабаттан тұрады, онда уақытша көрмелер, оқу бөлмелері және мамандырылған кітап дүкені бар.

## Мұражай экспозициясы
Мұражайда кескіндеме, графика, мүсін және фотосуретті қоса алғанда, эстон және шетелдік өнер топтамалары ұсынылған. Қазіргі уақытта қорларда шамамен 23000 экспонат бар. 

Мұражайдың ең қызықты экспозицияларының бірі - XX ғасырдағы ең танымал эстон суретшілерінің бірі болған суретші Константин Петерсонның шығармалар жинағы. Оның шығармалары ашық түстермен және әдеттен тыс композициялармен ерекшеленеді.

Сондай-ақ мұражайда Эдуард Вийман, Адо Ваббе және Карл Эдуард Зайдель сияқты басқа да танымал суретшілердің жұмысын көруге болады. Сонымен қатар, мұражайда өнердің әртүрлі тақырыптары мен бағыттарына арналған уақытша көрмелер тұрақты түрде өткізіліп тұрады.

## Галерея

## Дереккөздер

Санат:Эстония мұражайлары