open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Қанаттар (фильм, 1927)

**«Қанаттар»** () — 1927 жылы режиссер Уильям Уэллман түсірген АҚШ-тың драмалық мылқау фильмі. Туынды Джон Монк Сондерстің Бірінші дүниежүзілік соғыс ұшқыштары туралы жазылған аттас романына негізделген.

Фильм жарыққа шыққан кезде өзінің техникалық шеберлігімен және шынайылығымен үлкен танымалдылыққа ие болды. Әсіресе, әуедегі шайқас көріністерінің шынайылығы сондай, ол болашақ авиациялық фильмдер үшін басты эталонға айналды. 1929 жылы өткен Кинематографиялық өнер және ғылым академиясының алғашқы марапаттау рәсімінде бұл туынды «Үздік фильм» номинациясы бойынша ең алғашқы «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Ол — осы марапатқа ие болған тарихтағы жалғыз толықтай мылқау фильм.

Сонымен қатар, фильм «Үздік техникалық әсерлер» (Рой Померой) номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. «Қанаттар» кең прокатқа шыққан және кадрда жалаңаш денені көрсеткен алғашқы фильмдердің бірі болды. 

Ұзақ жылдар бойы бұл фильм жоғалған деп есептеліп келді. Тек 1992 жылы ғана оның көшірмесі Француз синематекасынан табылды.

1997 жылы Конгресс кітапханасы бұл туындыны «мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танып, АҚШ-тың Ұлттық фильмдер тізіліміне енгізді. 

## Сюжеті
left|thumb|thumbtime=25|''Қанаттар '' (1927)
Оқиға АҚШ-тың шағын қалашығында өрбиді. Екі бозбала — ауқатты отбасының мұрагері Дэвид Армстронг пен қарапайым механик Джек Пауэлл бір қызға — Сильвия Льюиске ғашық болады. Бұл ретте Джектің көршісі Мэри Престон оған іштей ынтызар болғанымен, Джек оны тек бала кезгі досындай көріп, сезімін байқамайды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Дэвид пен Джек әскер қатарына қосылып, авиация мектебіне оқуға аттанады. Алғашында олардың арасында бақталастық пен араздық болғанымен, қатал дайындық пен қиын сәттерде олар айнымас досқа айналады. Оқуды бітірген соң, олар Франция-ға майданға жіберіледі.

Мэри Престон да соғыстан тыс қалмай, әйелдердің еріктілер корпусының құрамында жедел жәрдем жүргізушісі болып майданға аттанады. Францияда ол Джекті кездестіріп, оған деген сезімін білдіруге тырысады, бірақ Джек әлі де Сильвияны ойлап жүреді.

Фильмнің кульминациясы — Сент-Михиель түбіндегі ірі әуе шайқасы. Осы ұрыс кезінде Дэвидтің ұшағы атып түсіріледі. Ол аман қалып, жаудың ұшағын ұрлап қашады. Алайда, Джек жау ұшағын тізгіндеген адамның өз досы екенін білмей, оған шабуыл жасайды. Бұл оқиға екі достың тағдырын қайғылы аяқталуға әкеледі.

Соғыс аяқталған соң, Джек туған қаласына оралады. Ол Дэвидтің ата-анасынан кешірім сұрап, өзін әрдайым жақсы көрген Мэридің қадірін түсінеді. Фильм Джектің Мэримен табысуымен аяқталады.

## Рөлдерде

## Ескертпелер

## Дереккөздер

Санат:1927 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Уильям Уэллман фильмдері
Санат:Paramount Pictures фильмдері
Санат:АҚШ мылқау фильмдері
Санат:Қайта табылған фильмдер
Санат:Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы фильмдер
Санат:АҚШ ақ-қара фильмдері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:АҚШ ұлттық фильмдер тізілімі
2026 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру

2026 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы конькимен жүгіру сайыстары 7–21 ақпан аралығында Миландағы Fiera Milano көрме орталығында өткізілді.

## Медалистер
### Ерлер

### Әйелдер

*Көлбеу мәтінмен* финалға қатыспаған спортшылар көрсетілген.
## Қатысқан елдер
Сайыстарға 23 елдің 164 спортшысы қатысқан.

*  (13)
*  (6)
*  (6)
*  (13)
*  (1)
*  (14)

* 24px| Жеке нейтрал спортшылар (3)
*  (2)
*  (10)
*  (15)
*  (8)

*  (5)
*  (15)
*  (1)
*  (18)
*  (10)
*  (9)

* 24px| Тайвань (1)
*  (1)
*  (6)
*  (3)
*  (3)
*  (1)

## Дереккөздер

Санат:2026 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Санат:Олимпиада ойындарындағы коньки спорты
Олимп (Марс)

[нобай|[Viking 1 түсірген фотода]]
[нобай|[Топографиялық картасы]]
**Олимп** — Марстағы сөнген жанартау, планетаның солтүстік жартышарында, экваторға жақын Тарсис деген аймағында орналасқан.

Бұл Күн жүйесіндегі ең биік тау болып келеді. Оның абсолюттік биіктігі 21,287 км құрайды. Таудың табанынан санағандағы салыстырмалы биіктігі — 21,9 км.

Жалпы аумағы шамамен 600 км алып жатады.

Бұл географиялық нысан туралы XIX ғасырдан белгілі болды. Басындағы атауы — *Nix Olympica* (Олимп қарлары). Жанартау екені тек ғарыш кемелері жақыннан өткенде ғана белгілі болды.

## Дереккөздер

Санат:Марс
Арета Луиза Франклин

**<span lang="Орыс тілі">Арета</span> Луиза Франклин** —  ағылш. Aretha Louise Franklin; 25 наурыз 1942, Мемфис, Теннесси, АҚШ 16 тамыз 2018, Детройт, Мичиган, АҚШ) америкалық соул, ритм- энд-блюз әншісі, әндердің авторы, пианиношы. Халық арасында «Соул патшайымы» (ағылш. Queen of Soul) деген атпен танымал.

## Өмірбаяны
Арета баптист дінбасысы Клэренс Лавон Франклиннің қызы ретінде дүниеге келді. Анасы Барбара Сигнел Франклин де әйгілі госпел әншісі болған. Арета Детройтта өсіп, әпкелерімен бірге шіркеу хорында ән салды. 14 жасында алғашқы вокалдық жазбаларын жасады.

## Музыкалық карьерасы
1960 жылдардың екінші жартысы мен 1970 жылдардың басында ең үлкен табыстарға жетті. «Respect», «Think»,
Кэтрин Найт (суретші)

**Кэтрин Найт** (; 1955 жылы Оттавада туған) — канадалық суретші және деректі фильмдер режиссёры. Оның шығармашылығы табиғат, уақыт және адамның жеке тәжірибесі арасындағы байланысты зерттеуге бағытталған. Сонымен қатар ол Жорық университетінің бейнелеу өнері бөлімінде сабақ берген.

## Өмірбаяны
Кэтрин Найт Канаданың Оттава қаласында дүниеге келген.

1980 жылы Жаңа Сақыт колледжісінде бейнелеу өнері бойынша бакалавр дәрежесін алды. Кейін 1984 жылы Виктория университетінде магистр дәрежесін қорғады.

## Шығармашылығы
2006 жылы Кэтрин Найт және Дэвид Крейг «Site Media Inc» компаниясын құрды. Бұл компания канадалық танымал суретшілер туралы деректі фильмдер түсірумен айналысады.

Олардың жобаларына:
* Анна Патығақова туралы фильмдер;
* Ванда Құп жайлы «KOOP: The Art of Wanda Kooр»;
* Спринг Херлбурт және Арнауд Мағыс туралы «Spring & Arnaud»;
* Колетт Ұрбан туралы «Pretend Not to See Me»,– жатады.

2021 жылы ол «Still Max» деректі фильмін шығарды. Бұл фильм суретші Макс Дэн туралы және Hot Docs Canadian International Documentary Festival фестивалінде көрермендер жүлдесін жеңіп алды.

## Мұрасы
Кэтрин Найттың суреттері Канаданың ірі жинақтарында сақталған, соның ішінде:
* Канаданың ұлттық мұражайы
* Контэмпо атындағы суреттер Канадалық мұражайы
* Баныфф сурет және креативтілік мұражайы
* Канадалық консулдық бөлімі

## Дереккөздер

Санат:Канада актрисалары
Санат:Әртістер
Санат:Суретшілер
Гүлсара Түндебайқызы Оразбаева

**Гүлсара Түндебайқызы Оразбаева** — педагогика ғылымының докторы (2010).

## Өмірбаяны, еңбек жолы
1969 жылы 25 наурызда Шығыс Қазақстан облысы, қазіргі Марқакөл ауданы, Боран ауылында туған.

Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетін (1991, қазіргі Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті) және аспирантурасын (1996) бітірген.
1991-93 жылдары Өскемен қаласындағы №24 орта мектебінде мұғалім, 1996-2005 жылдары Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университетінде оқытушы, аға оқытушы, доцент, аға оқытушы, директордың орынбасары, магистратура меңгерушісі, 2005-10 жылдары ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясында доцент, аға ғылыми қызметкер, 2010 жылы Қазақстан-Ресей мемлекеттік университетінде профессор, 2010 жылдан Қазақ экономика, қаржы және халықаралық сауда университетінде профессор, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 2017 жылдан Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде жұмыс істейді. 

## Ғылыми бағыты, еңбектері
2009 жылы "Научные основы формирования профессионально-этической культуры госдарственных служащих" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.
Негізгі ғылыми бағыты – мемлекеттік қызметтің этикалық негіздері, жоғары кәсіптік білім берудің теориясы мен әдістемесі, жоғары білім берудегі менеджмент.
48 ғылыми еңбектің, оның ішінде 1 монография, 2 оқу құралы, 3 әдістемелік нұсқаудың авторы.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Известные учёные.

Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары
Алтайы Иранбекқызы Оразбаева

**Алтайы Иранбекқызы Оразбаева** — тарих ғылымының докторы (2006), профессор (2011).

## Өмірбаяны, еңбек жолы
1970 жылы 14 наурызда Қызылорда облысында туған.

Қазақ ұлттық университетін (1992), Еуразия ұлттық университетінің докторантурасын (2005) бітірген.
1992-95 жылдары Тарих және этнология институтында кіші ғылыми қызметкер, 1996-2001 жылдары Қазақ ұлттық университетінде ассистент, аға оқытушы, деканның орынбасары, доцент, 2001-02 жылдары Еуразия ұлттық университетінде доцент, 2006-08 жылдары Шығыстану институтында жетекші ғылыми қызметкер, 2008-09 жылдары ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының дипломатия институтында директордың орынбасары қызметтерін атқарған. 2009 жылдан Шығыстану институтында жетекші ғылыми қызметкер.

## Ғылыми бағыты, еңбектері
"Цивилизационные особенности социкультурного развития традиционного казахского общества в XV-XVIII вв.(теоретические и методологические проблемы)" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.
Негізгі ғылыми бағыты – дәстүрлі қазақ қоғамындағы әлеуметтік-саяси қарым-қатынастар, билер институтының пайда болуы мен даму үрдісінің заңдылықтары, Еуразия далалық аумағы көшпелілер өркениетінің даму ерекшеліктеріне қатысты ілімдік және әдістемелік, отандық тарих философиясына тиеселі мәселелерді зарттеу.
60-тан астам ғылыми еңбектің, 2 монографияның, Қазақстан тарихы бойынша лекциялар курсының авторы.

## Марапаттары
* Жас ғалымдарға арналған М.О. Әуезов атындағы сыйлықтың лауреаты (2001);
* "Дарын мемлекеттік жастар сыйлығы" лауреаты (2004).

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* «ЗАМАН. ҚОҒАМ. ТАРИХШЫ».
* ﻿Оразбаева Алтайы Иранбекқызы.

Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Тарих ғылымдарының докторлары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Профессорлар
Браслав

**Браслав** () — Беларусьтің солтүстік-батысындағы курорттық қала, Витебск облысының Браслав ауданының әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Браслав халқының саны 9 593 адамды құрады. Браслав — Беларусьтегі 100 қаланың бірі және халық саны бойынша Беларусьте 85-ші орында.

## Географиялық сипаттамасы
Қала Беларусьтің ең үлкен көлдерінің бірі Дривятының солтүстік жағалауында, Браслав көлдері ұлттық саябағының орталығында орналасқан. Ол Витебскіден 220 км, Минскіден 240 км және Латвия шекарасынан 17 км қашықтықта. Браслав автомобиль жолы арқылы Латвияның Друя, Миоры, Шарковщина, Видзи және Даугавпилс қалаларымен байланысады.

## Тарихы
9 ғасырдағы шежірелерге сәйкес, қазіргі қала аумағында Полоцк князі Брячислав Изяславичтің шекаралық бекінісі болған. 16 ғасырдың басында Браслав Литва княздігінің құрамында Магдебург құқығын алды. 18 ғасырдың аяғында үздіксіз жаулап алу жорықтары Қамал төбесіндегі қалған бекініс қабырғаларын қиратты.

Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында теміржол байланысы болмаса да, Браслав қаласында 1500-ден астам тұрғын болған. Норбут ауруханасы, мектебі және спирт зауыты сол жерде жұмыс істеген.

1917 жылдың қарашасында қалада кеңес өкіметі орнады. 1918 жылы Браславты Кайзер әскерлері басып алды. 1922 жылдың ақпанында ол Польшаның құрамына, 1939 жылы ол Беларусь КСР құрамына кірді. 1940 жылдан бастап Браслав ауданының орталығы болды. 
Браслав 1941 жылы 27 маусымда неміс әскерлерімен оккупацияланып олар Браславта гетто құрды. 1942 жылы 3 маусымда 2000 еврей өлтірілді.

Браслав алдымен Вилейка облысында, содан кейін 1944 жылдан 1954 жылға дейін Полоцк облысында, 1954 жылдан 1960 жылға дейін Молодечно облысында аудан орталығы болып, содан кейін Витебскінің құрамына өтті.

## Экономикасы және инфрақұрылымы
Азық-түлік, жеңіл өнеркәсіп және әлеуметтік қызметтер көрсетеді. Негізгі компаниялар: «Браслав зығыр фабрикасы» АҚ, «Витебхлебпром» РВП филиалы «Браслав наубайханасы»,
«Браслав кооперативі» ЕҚ (шұжықтар мен жартылай фабрикаттар).

Браслав - ұлттық туризм орталығы. Туристік агенттіктер мен туроператорлар қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, екі қонақ үй, «Абые» және «Браслав аң аулау үйлері», «Леошки» балық аулау үйі және «На Браславские Озерах» агротуризм кешені бар.

Қалада спорт залы, екі орта мектеп, спорт мектебі, көркемсурет мектебі және екі кітапхана бар.

## Галерея

Braslaŭ city hall.jpg|Әкімшілік үйі
Carkva Uśpieńnia Praśviatoj Baharodzicy - Brasłaŭ - 2.jpg|Православиелік Успен шіркеуі
Braslav1.JPG|Ленин көшесі
Банк - panoramio - alinco fan.jpg|Банк


нобай|орта|900px|Солтүстік жағалаудың көрінісі

## Дереккөздер

Санат:Витебск облысы қалалары