open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мұрат Қажымұратұлы Нұғманов

**Мұрат Қажымұратұлы Нұғманов** (30 қаңтар 1964, Орал, Қазақ КСР) — Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Жоғарғы қолбасшылығының өкілі, полковник, «Батыс» өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы (2013-2015).

## Өмірбаяны
1967 жылы 8 наурызда Орал қаласында дүниеге келген.

1988 жылы Челябі жоғары танк командалық училищесін бітірген.

Қызметін жеке гвардиялық армия корпусының жеке гвардиялық механикаландырылған бригадасында танк взводының командирі болып бастады.

1988-2005 жылдар аралығында штаб басшысы — танк батальоны командирінің орынбасары, гвардиялық оқу танк полкі командирінің орынбасары, мотоатқыштар дивизиясы командирінің орынбасары қызметтерін атқарды.

1997 жылы құрышты танк күштері Әскери академиясын бітірген.

2005 жылдың мамырынан 2006 жылдың тамызына дейін — механикаландырылған бригада командирі болды.

2006 жылдың тамызынан 2007 жылдың тамызына дейін — ҚР ҚМ штабтар басшылары комитетінің Жедел жоспарлау департаменті Жауынгерлік дайындық басқармасы басшысының орынбасары болды.

2007 жылдың тамызынан 2008 жылдың желтоқсанына дейін — ҚР ҚМ штабтар басшылары комитетінің Жауынгерлік даярлық және әскер қызмет департаменті Жауынгерлік даярлықты есепке алу және бақылау басқармасының басшысы болды.

2008 жылдың желтоқсанынан 2009 жылдың тамызына дейін — ҚР ҚМ штабтар басшылары комитетінің Жедел жоспарлау департаменті басшысының орынбасары болды.

2009 жылдың тамызынан 2011 жылдың тамызына дейін Ресей Қарулы Күштері Бас штабы Әскери академиясының тыңдаушысы болды.

2011 жылы Ресей Федерациясы Қарулы Күштері Бас штабының Әскери академиясында болды.

2011 жылдың тамызынан 2012 жылдың шілдесіне дейін — өңірлік қолбасшылығы әскерлері қолбасшысының бірінші орынбасары – «Астана» өңірлік қолбасшылығы әскерлері қолбасшысының Басқарма штаб басшысы болды.

2012 жылдың шілдесінен 2013 жылдың шілдесіне дейін — Бас қолбасшысы орынбасары (жауынгерлік даярлық жөніндегі) - ҚР ҚК Құрлық әскерлері Бас қолбасшысы басқармасы Бас жауынгерлік даярлық басқармасының басшысы болды.

2013 жылдың шілдесінен 2015 жылдың қазанына дейін — «Батыс» өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы болды.

2015 жылдың желтоқсан айынан бастап — Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті — Елбасы атындағы Ұлттық қорғаныс университеті басшысының орынбасары – Бас штаб факультетінің басшысы болды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан әскерилері
Мабулулу

**Кристован Мабулулу** (, 10 қыркүйек 1989, Луанда) — анголалық футболшы, шабуылшы.

2019, 2023 жылдары Футболдан Африка чемпионатына қатысты.
## Дереккөздер

Санат:Ангола футболшылары
Санат:Ангола Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Петру Атлетику ФК ойыншылары
Санат:Интер Луанда ФК ойыншылары
Санат:Примейру ди Агошту ФК ойыншылары
Бұрған

* Бұрған – Абай облысы Үржар ауданындағы ауыл.
* Бұрған – Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
Жел өтіндегі тағдырлар (айрық)

**Жел өтіндегі тағдырлар** () бірнеше сөзге мағына беруі мүмкін:
* «Жел өтіндегі тағдырлар» — американдық жазушы Маргарет Митчеллдің романы (1936).
* «Жел өтіндегі тағдырлар» — Маргарет Митчеллдің романына негізделген Виктор Флемингтің фильмі, алғашқы түсті фильмдердің бірі (АҚШ, 1939).
Көкарық

* Көкарық – Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы, Абай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Көкарық – Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы, Тереңөзек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Жел өтіндегі тағдырлар (фильм)

**Жел өтіндегі тағдырлар** () — 1939 жылы Маргарет Митчеллдің аттас романы негізінде түсірілген тарихи мелодрама жанрындағы американдық көркем фильм. Фильмнің оқиғалары азаматтық соғыс кезінде АҚШ—тың оңтүстігінде өтеді, сюжет Джорджия штатындағы плантация иесінің қызы Скарлетт О' Хараның оқиғасына негізделген.

Фильм «Оскардың» 12-ші марапаттау рәсімінде 13 номинацияның ішінен 8 «Оскар» жүлдесін жеңіп алды, оның ішінде «Үздік фильм», «Үздік режиссер» (Виктор Флеминг), «Үздік бейімделген сценарий» (Сидни Ховард, қайтыс болғаннан кейін), «Үздік актриса» (Вивьен Ли) және «Үздік көмекші актриса» (Хэтти МакДэниэль, «Оскар» алған алғашқы афроамерикалық әйел). Фильм номинациялар мен жүлделер саны бойынша рекорд орнатты.

«Жел өтіндегі тағдырлар» фильмі премьерасынан кейін керемет танымалдылыққа ие болды.Тарихтағы ең көп табыс әкелген фильмге айналып, 25 жылдан астам рекордты ұстады. Инфляцияны есепке алғанда, фильм тарихтағы ең жоғары табыс әкелген фильм болып қала береді, ол 3,7 миллиард доллардан астам табыс жинады. Фильм барлық уақыттағы ең керемет фильмдердің бірі деп танылды.

## Рөлдерде

## Марапаттар мен номинациялар
Фильм келесі номинациялар бойынша «Оскар» сыйлығын алды:
* Үздік фильм
* Үздік режиссер (Виктор Флеминг)
* Үздік актриса (Вивьен Ли)
* Үздік көмекші актриса  (Хэтти МакДаниел)
* Үздік бейімделген сценарий
* Үздік операторлық жұмыс (түсті фильмдер – Эрнест Халлер және Рэй Реннахан)
* Үздік қоюшы суретші жұмысы
* Үздік монтаж

Ол тағы бес номинация бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылды.

Суретші Уильям Кэмерон Мензис түсті қолданғаны үшін «Оскар» құрмет медалін алды.

1940 жылы «Photoplay» журналынан «Құрмет» медалін алды.

1989 жылы ол АҚШ-тың ұлттық фильмдер тізіліміне енгізілді.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:АҚШ мелодрама фильмдері
Санат:АҚШ тарихи фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Виктор Флеминг фильмдері
Санат:Metro-Goldwyn-Mayer фильмдері
Футболдан 2028 жылғы Еуропа біріншілігі

**Футболдан Еуропа чемпионаты 2028** (, ) немесе **Еуро 2028** — футболдан Еуропа чемпионатының 18-ші турнирі, УЕФА мүшелері саналатын ұлттық командалар арасында төрт жыл сайын өткізілетін футбол турнирі.

Бұл 32 команда қатысатын бірінші турнир болуы керек еді, бірақ 2023 жылдың қаңтарында УЕФА турнирдің финалдық бөлігінде 24 команданы қалдыру туралы шешім қабылдады. 2023 жылдың 10 қазанында Ньондағы (Швейцария) УЕФА конгресінде турнир екі елде өтетіні жарияланды: Ұлыбритания (Англия, Шотландия, Уэльс, Солтүстік Ирландия) және Ирландия.

## Дереккөздер

Санат:Футболдан 2028 жылғы Еуропа біріншілігі
Санат:2028 жылғы футбол
Санат:Ұлыбританиядағы футбол
Санат:Ирландиядағы футбол
Супачай Чайдед

**Супачай Чайдед** (; ) — тайландтық футболшы, шабуылшы.

2019, 2023 жылдары Азия кубогына қатысты.

## Жүлделері

### Клубтық
**Бурирам**

* Тайланд чемпионы 1 (4): 2017, 2018, 2021–22, 2022–23
* Тайланд кубогы (2): 2021–22, 2022–23
* Лига кубогы (2): 2021–22, 2022–23
* Меконг чемпионаты: 2016
* Тайланд чемпиондары кубогы: 2019

### Халықаралық
**Тайланд U-19**

* Азия жаспөспірімдер чемпионы: 2015

### Жеке

* Тайланд чемпионатының үздік мергені: 2022–23

## Сілтемелер

Санат:Тайланд футболшылары
Санат:Тайланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Бурирам Юнайтед ФК ойыншылары
Қайдар Сәмиғоллаұлы Қарақұлов

**Қайдар Сәмиғоллаұлы Қарақұлов** (9 маусым 1974, Рабочий ауылы, Бұқарыслан ауданы, Орынбор облысы, РКФСР, КСРО) — қазақстандық әскери қолбасшы. 2019 жылдан бастап «Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығының қолбасшысы, генерал-майор (2017). 2022 жылы 15 наурызда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы қызметінен босатты.

## Өмірбаяны
1974 жылы 9 маусымда Орынбор облысы Бұқарыслан ауданы Рабочий ауылында дүниеге келген.

1995 жылы Алматы жоғары жалпыәскери қолбасшылық мектебін, 2005 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық қорғаныс университетін, 2012 жылы Ресей Федерациясы Қарулы Күштері Бас штабының Әскери академиясының курстарын бітірген.

Танк взводының командирі, мотоатқыштар ротасының командирі, мотоатқыштар батальоны командирінің орынбасары, жеке батальон командирі, бригада командирінің орынбасары, бригада командирі, «Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығы әскерлері командирінің жауынгерлік дайындық жөніндегі орынбасары, «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы әскерлері қолбасшылығы басқармасының штаб басшысының бірінші орынбасары — басшысы, «Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығы әскерлер қолбасшысы басқармасының штаб басшысының бірінші орынбасары — басшысы қызметтерін атқарды.

Қазақстан Республикасы Президентінің 2016 жылғы 15 қарашадағы Жарлығымен «Астана» өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы болып тағайындалды.

2010 жылы Мәскеудегі Қызыл алаңда өткен Жеңіс шеруіне қатысушы, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері өкілдерінің колоннасын басқарды.

Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 6 мамырдағы №472 өкімімен генерал-майор әскери атағы берілді.

2018 жылғы 18 сәуірде Мемлекет басшысының Өкімімен Қайдар Сәмиғоллаұлы Қарақұлов Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлық әскерлері Десанттық-шабуылдаушы әскерлерінің қолбасшысы болып тағайындалды.

2019 жылдың 4 мамырынан 2022 жылдың 15 наурызына дейін «Оңтүстік» өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы болды.

2022 жылғы 19 сәуірде прокуратурамен келісе отырып, Жамбыл облысы, Байзақ ауданы, Сарыкемер ауылында орын алған өрт және жарылыс фактілері бойынша қозғалған қылмыстық іс аясында ҚК-нің 453-бабы (Салақтық) бойынша күдікті деп танылып, уақытша ұстау изоляторына орналастырылды, ал 21 сәуірде қамауға алу түріндегі сайлауалды бұлтартпау шараларын қолдану қажеттілігінің болмауына байланысты босатылды.

## Марапаттары
* 2-дәрежелі Даңқ ордені
* Мерейтойлық медалдар
* Ұзақ қызметі үшін медалдар

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан генерал-майорлары
Хвича Кварацхелия

**Хви́ча Кварацхе́лия** (; 12 ақпан 2001, Тбилиси) — грузиялық футболшы, Грузия Ұлттық футбол құрамасы мен "Пари Сен-Жермен" клубының шабуылшысы

## Карьерасы

### Клубтық
Тбилисидің «Динамо» клубының түлегі. Ол 2017 жылдың 29 қыркүйегінде «Колхети-1913» командасына қарсы өткен Грузия чемпионатындағы матчта негізгі құрам сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. Барлығы 2017 жылғы маусымда чемпионатта 4 кездесу өткізіп, 1 гол соқты.

2022 жылдың 1 шілдесінде ресми түрде италиялық «Наполи» ойыншысы болды. 2022 жылдың 15 тамызында «Наполи» сапындағы тұңғыш ойынын А сериясында "Эллада Веронаға" қарсы матчта өткізді  және 37-минутта   клуб сапындағы бірінші голын соқты. 

### Халықаралық
Грузия құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын 2019 жылы 7 маусымда Гибралтар құрамасына қарсы 2020 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеу матчында өткізді. 2020 жылдың 14 қазанында Солтүстік Македонияға қарсы матчта ұлттық құрама сапындағы тұңғыш голын соқты, ал 2021 жылы 28 наурызда Испания құрамасының қақпасына гол соғып, матчта есеп ашты. Үшінші голын 2021 жылы 31 наурызда Грекия құрамасымен ойында (1:1) соғып, матчтың 78-минутында есепті теңестірді.
## Жүлделері

### Командалық
**«Динамо» (Тбилиси)**

* Грузия чемпионатының күміс жүлдегері: 2017

**«Локомотив»** 

* Ресей кубогы: 2018/19
* Ресей чемпионатының күміс жүлдегері: 2018/19

**«Наполи»**

* Италия чемпионы: 2022/23, 2024/25

**«Пари Сен-Жермен»**
* Франция чемпионы: 2024/25
* Франция кубогы: 2024/25
* Чемпиондар лигасы: 2024/25

### Жеке

* Италия жыл футболшысы: 2022/23
* Грузия жыл футболшысы (**4**): 2020, 2021, 2022, 2023

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Грузия футболшылары
Санат:Грузия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Рубин ФК ойыншылары
Санат:Динамо Тбилиси ФК ойыншылары
Санат:Динамо Батуми ФК ойыншылары
Санат:Наполи ФК ойыншылары
Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Салах Әл-Яхьяи

**Салах Саид Сәлім Әл-Яхьяи** (; 17 тамыз 1998), қысқаша **Салах Әл-Яхьяи** — омандық футболшы, жартылай қорғаушы.

2019, 2023 жылдары Азия чемпионатына қатысты.

## Дереккөздер

Санат:Оман футболшылары
Санат:Оман Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Катар СК ойыншылары
Өкіл әке (фильм)

**Өкіл әке** () — Марио Пьюзоның аттас романына негізделген, режиссер Фрэнсис Форд Копполаның 1972 жылы шыққан американдық қылмыстық драмалық фильм. Бұл 1945 жылдан 1955 жылға дейін Вито Корлеоне (Брандо) кезіндегі Корлеоне әулеті туралы баяндайтын «Өкіл әке» трилогиясының бірінші бөлімі. Бөлімнің басты назарында Витоның кіші ұлы Майкл Корлеоне (Пачино) отбасының мәжбүрлі аутсайдерінен қатыгез мафия бастығына айналуы.

Фильм премьерасы 1972 жылы 14 наурызда Лоу мемлекеттік театрында өтті, ал Америка Құрама Штаттарында кең прокаты 1972 жылы 24 наурызда басталды. «Өкіл әке» 1972 жылғы ең көп табыс әкелген фильм болды және біраз уақытқа дейін барлық уақыттағы ең көп ақша тапқан фильм болды (250-291 миллион доллар). Фильм сыншылар мен көрермендердің қошеметіне ие болды. Олар актерлерді (әсіресе Брандо мен Пачиноның өнерін), режиссураны, сценарийін, сюжетін, операторлық жұмысын, монтажын, музыкасын және мафияның бейнесін жоғары бағалады.

Фильм «Оскардың» 45-ші марапаттау рәсімінде «Үздік фильм», «Үздік актер» (Брандо) және «Үздік бейімделген сценарий» (Марио Пьюзо мен Коппола үшін) номинацияларын жеңіп алды. Сонымен қатар Пачино, Каан және Дюваль «Үздік көмекші актер» және Коппола «Үздік режиссер» номинацияларын қоса алғанда «Оскар»дың жеті номинациясына ұсынылды.

«Өкіл әке» бұрын-соңды түсірілген ең үлкен және ең ықпалды фильмдердің бірі, сонымен қатар гангстер жанрының көрнекті туындысы болып саналады. Ол 1990 жылы Ұлттық кино тізілімінде сақтау үшін таңдалды және Америка кино институтының американдық кинематографиядағы ең ұлы фильмдер тізімінде екінші орында тұр (Азамат Кейннен кейін).

Кейін фильмнің жалғасы шықты: «Өкіл әке 2» (1974) және «Өкіл әке 3» (1990).

## Рөлдерде

## Музыка

Коппола фильмге музыка жасау үшін итальяндық композитор Нино Ротаны жалдады. Рота фильмге жаңа музыка жазып, итальяндық сезімді қалыптастыру және фильмде трагедия тудыру үшін «Fortunella» фильміне бұрын жазған музыкасының кейбір бөліктерін алды. Копполаның әкесі Кармайн фильмге қосымша музыка жасады, әсіресе үйлену тойының алғашқы сахнасында оркестр ойнаған музыкасын. Фильмнің саундтрегі 1972 жылы «Paramount Records» винил жазбасында, CD-де 1991 жылы «Geffen Records» лейблінде шығарылды.

Музыка «Оскар» жүлдесіне ұсынылды; дегенмен, Академия «Love Theme» 1958 жылғы «Фортунелла» фильміндегі Нино Рота музыкасының қайта жазылған нұсқасы екенін анықтағаннан кейін номинацияны алып тастады.

## Марапаттар

## Дереккөздер

Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Фрэнсис Форд Коппола фильмдері
Санат:Paramount Pictures фильмдері
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Тон-Тура

**Тон-Тура**, кейде **Вознесенск қалашығы** (орыс. *Тон-Тура, Тонтура, Тонтур, Вознесенское городище, Кузнецова гора*) — Ескер жұртының, Түмен (Сібір) хандығының құрамындағы ортағасырлық қала. Қазіргі Ресей Федерациясы, Новосібір облысының Венгеров ауданында (Ом өзенінің сол жақ жағалауында) орналасқан.

## Тарихы

Барабы даласында қалашықтың қалдықтары туралы XVIII ғасырдың екінші жартысында швед саяхатшысы, ғалымы, тарихшысы Иоганн Петер Фальк баяндаған. 1925 жылы Е.А. Клодт және А.М. Жихарев Вознесенск қалашығында алдын ала барлау жұмыстарын жүргізген. 1926 жылы П.А. Дмитриев және В.П. Левашова қалашық орнын жүйелі түрде зерттеп, оны 1928 жылы қаза бастады. 1974-1976 жылдары қалашық қалдықтарын В.И. Соболев бастаған археологиялық экспедицияның отряды зерттеген. Археологиялық ескерткіштің қазылған аумағы 800 шаршы метрге дейін жеткен. Тон-Тура мүйіс үстінде орналасып, дуалдардан тұратын үш қорғаныс сызығынан тұрған. Зерттеу кезінде ескерткіштің сақталған бөлігі 500 м құрады. Қалашық үш қорғаныс шебінен тұратын төрт бөлікке бөлінген. Бірінші және екінші бөліктердің арасында биіктігі 1,5 м-ге, ені 3 м-ге дейін жететін 2 дуал және тереңдігі 4 м-ге, ал ені 19 м-ге дейін жететін ор орналасқан. Екінші және үшінші бөліктердің арасында екінші қорғаныс сызығынан тұратын биіктігі 0,77 м дуал мен тереңдігі 0,5 м ор табылды. Үшінші қорғаныс сызығы екіншісінен 110 м алшақ орналасқан (дуалдың биіктігі 0,3 м, ордың тереңдігі 0,4 м). Төртінші бөліктің ұзындығы, шамамен, 138 м. Едәуір мөлшерде керамика, сүйектен жасалған бұйымдар, жебенің ұштары табылған. Қазба жұмыстарының барысында табылған материалдар Омбы мемлекеттік тарихи-өлкетану мұражайында, Новосібір мемлекеттік өлкетану мұражайы мен Новосібір мемлекеттік педагогикалық университетінде сақтаулы. 1996 жылы С.В. Колонцов ескерткіштің топографиялық сұлбасын дайындаған. Соболевтің зерттеу жұмыстарының арқасында бүгінгі таңда Тон-Тура Сібір хандығындағы елді-мекендердің арасында жан-жақты зерттелгені болып саналады.

## Әдебиет

* *Матвеев А.В., Татауров С.Ф.* Сибирское ханство: военно-политические аспекты истории. Казань: Фэн АН РТ, 2012. 260 с.
* *Молодин В.И., Соболев В.И., Соловьёв А.И.* Бараба в эпоху позднего средневековья.// Новосибирск: 1990. 262 c. ISBN 5-02-029366-0
* Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2
* *Фальк И.П.* Записки путешествия от С.-Петербурга до Томска // Полное собрание ученых путешествий по России. – СПб., 1824 – Т.6.

Санат:Сібір хандығы
Санат:Сібір тарихы
Санат:Новосібір облысы
Өкіл әке 2

**Өкіл әке 2** () — Марио Пьюзоның аттас романына ішінара негізделген, режиссер Фрэнсис Форд Копполаның 1974 жылы шыққан американдық қылмыстық драмалық фильм. Фильм параллельді драмаларды бейнелейтін «Өкіл әке» фильмінің жалғасы да, преквелі де: жалғасы Майкл (Аль Пачино), Корлеоне отбасының жаңа доны, оның өміріне жасалған қастандық әрекеттен кейін отбасылық бизнесті қорғауы туралы әңгіме; преквел әкесінің саяхатын қамтиды, Вито Корлеоне (Роберт Де Ниро), оның сицилиялық балалық шағынан бастап Нью-Йорктегі отбасылық кәсіпорнын негізін қалауға дейін хикаясын баяндайды.

Фильм «Оскар» жүлдесінің 11 номинациясыеа ұсынылды және «Үздік фильм» номинациясын жеңіп алған алғашқы фильм жалғасы болды. Ол барлық уақыттағы ең керемет фильмдердің бірі болып саналады, сонымен қатар оның алдындағыдан асып түсетін жалғасының сирек үлгісі болып саналады. Ол 1993 жылы Ұлттық кино тізілімінде сақтау үшін таңдалды және Америка кино институтының американдық кинематографтағы ең ұлы фильмдер тізімінде 32 орында тұр.

## Рөлдерде

## Дереккөздер

Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Фрэнсис Форд Коппола фильмдері
Санат:Paramount Pictures фильмдері
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Марселино Фердинан

**Марселино Фердинан** (; 9 қыркүйек 2004) — индонезиялық футболшы, Индонезия Ұлттық футбол құрамасы мен "Персебая" клубының жартылай қорғаушысы.

2023 жылғы Азия кубогына қатысып, құраманың турнирдегі тұңғыш голын соқты. 

## Дереккөздер

Санат:Индонезия футболшылары
Санат:Индонезия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Персебая ФК ойыншылары
Яхья Әл-Гассани

**Яхья Әли Саид Әл-Гассани** (; 18 сәуір 1998) — Біріккен Араб Әмірліктері футболшысы, шабуылшы. 2023 жылғы Азия кубогына қатысты.

## Жүлделері
**ӘЛ-Уахда**

* БАӘ суперкубогы: 2018

**Шабаб Әл-Ахли**

* БАӘ чемпионы: 2022–23
* БАӘ президенті кубогы: 2020–21
* БАӘ лига кубогы: 2020–21
* БАӘ суперкубогы: 2020, 2023

## Дереккөздер

Санат:БАӘ футболшылары
Санат:БАӘ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Уахда Абу-Даби ФК ойыншылары
Санат:Шабаб Әл-Ахли ФК ойыншылары
Шифер

**Шифер** ( — тақтатас) — жалпақ не толқынды болатын шағын көлемді табақшалар, жабындық материалдардың бір түрі.

XX ғасырға дейін табиғи тақтатас кесектері шатырды құрастыру мақсатында кеңінен қолданылатын-ды. Кейін жаңа жасанды материалдардың пайда болуымен сондай шағын табақша пішіндес заттарды да шифер деп атаған.

Қазіргі уақытта көбінесе асбестцементтен, пластмассалардан жасалатын шиферлер қолданылады. Сондай-ақ металдан жасалатын жабынды да кейде шифер деп атайды.

Кеңес Одағында 1960-шы жылдардан бері асбестцементтен жасалған шифер негізгі жабындық материал болып келген. Ыдырауға дейін Кеңестерде 58 шифер зауыты істеген, бірақ кейін олардың жартысы жабылып қалған. 


Ermelo_01.JPG|Табиғи тақтатастар
Wellasbestdach-233-3358 IMG.JPG|Асбестцемент шатыр
Builder at work, Omagh - geograph.org.uk - 3242579.jpg|Металды шифер


## Дереккөздер

Санат:Құрылыс материалдары
Хван Ин Бом

**Хван Ин Бом** (; , Тэджон, Оңтүстік Корея) — Кореялық футболшы, Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасы мен "Црвена Звезда" клубының жартылай қорғаушысы. 2019, 2023 жылдары Азия кубогына, 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты.

## Жүлделері

### Командалық

; Корея құрамасы

* Азия ойындарының чемпионы: 2018

* Шығыс Азия чемпионы: 2019

### Жеке

* Кей-лига 2 символикалық құрамы: 2016, 2017, 2018
* Шығыс Азия чемпионатының ең қымбат ойыншысы: 2019

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Корея футболшылары
Санат:Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Тэджон Ситизен ФК ойыншылары
Санат:Ванкувер Уайткэпс ФК ойыншылары
Санат:Рубин ФК ойыншылары
Санат:Сеул ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары
Сермұхамед Бекбатырұлы

**Сермұхамед Бекбатырұлы Бекбатыров** (1899, Жымпиты уезі, Орал губерниясы, Ресей империясы — 1938, КСРО) — Кеңестік мемлекет және партия қайраткері, РКФСР Жоғарғы Соты Қазақ бөлімшесінің төрағасы (1927-1929).

## Өмірбаяны
* 1920 жылы — Жымпиты уездік халық ағарту бөлімінің меңгерушісі, кейін сол жылы ЖШҚӘ саяси қызметкері,
* 1921 жылы — Орал губерниялық комитетінің бөлім меңгерушісі, «Қызылту» газетінің редакторы,
* 1921-1922 жылдары — Жымпиты уездік атқару комитеті және уездік комитеті төралқасының мүшесі,
* 1925-1926 жылдары — РКФСР Жоғарғы Соты Қазақ бөлімшесі алқасы төрағасының орынбасары,
* 1927-1929 жылдары — РКФСР Жоғарғы соты Қазақ бөлімшесінің төрағасы,

1929 жылы қазанда БК(б)П Қазақ өлкелік комитеті оны Жұмысшы-шаруа инспекциясы халық комиссариатының қарауына жіберді.
* 1931 жылы — САИИНТИ директорының орынбасары – теориялық саясиэкономия доценті, Ташкент қ.,
* 1934-1935 жылдары — Қазақстан қой шаруашылығы институтының директоры,
* 1935 ж. ақпан — Қазақ ОАК қарамағындағы Кеңестік құрылыс институтының директоры.

Қазақ орталық атқару комитетінің мүшесі (1927-1931). БК(б)П Қазақ өлкелік комитеті Төралқасының мүшесі (1927-1930).

1938 жылы КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының үкімімен тұтқындалып, атылды. 1961 жылы ақпанда ақталды.

## Источники
* Өмірбаяны  
* Қазақстан ЖС сайты

Санат:КСРО-да бұйрықпен атылғандар
Санат:Өлім жазасына кесілген саясаткерлер
Санат:Қазақстан Жоғарғы Сотының төрағалары
Санат:1938 жылы бұйрықпен өлтірілгендер
Мияулаған қайсы?

**«Мияулаған қайсы?»** — кеңестік қуыршақтар мультфильмі.

Владимир Сутеев жазған ертегі негізінде түсірілді.

## Марапаттар
* 1963 жыл — Аннесидегі Халықаралық анимациялық фильмдер фестивалінің балаларға арналған үздік фильм сыйлығы (Франция).

Санат:Иттер туралы мультфильмдер
Пемзобетон

**Пемзобетон** — жеңіл бетон түрі.

Толтырғыштары табиғи пемзалық қиыршықтас және кез келген құм (пемзалық, кварц, қождық және т. б.), ал тұтқырлығы — цемент, кейде әк (автоклавтық қатудағы бетондар үшін), гипс болып табылады.

Қолданылу мақсаты бойынша жылу оқшаулайтын, құрылымдық және аралас болып бөлінеді.

Пемзобетонның тығыздық көрсеткіші 500—1800 кг/м³, қысуға беріктік шегі 0,5—30 Мн/м², жылу өткізгіштік коэффициенті 0,15—0,7 Вт/(м·К). Кәдімгі (ауыр) бетонмен салыстырғанда пемзобетонның серпімділік модулі шамамен 2 есе кем болады.

## Дереккөздер

Санат:Құрылыс материалдары
Аббосбек Сайджон огли Файзуллаев

**Аббосбек Сайджон огли Файзуллев** (; 3 қазан 2003 жыл, Сырдария, Сырдария облысы, Өзбекстан) — өзбекстандық футболшы, Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы мен "ЦСКА (Мәскеу)" клубының жартылай қорғаушысы.

## Карьерасы

### Халықаралық
2023 жылы Азия кубоғына қатысып, екінші турда Үндістанның қақпасына ұлттық құрама сапындағы тұңғыш голын соқты.

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Шерзод Иннатилло оглы Насруллаев

**Шерзод Иннатилло оглы Насруллаев** (23 шілде 1998, Касан, Өзбекстан) - өзбекстандық футболшы, Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Насаф" клубының қорғаушысы.

## Карьерасы
2018 жылдан бері "Насаф" сапында доп тебеді.

2022 жылы 16 қарашада Суданға қарсы жолдастық ойында Өзбекстан Ұлттық құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты.

2024 жылғы Азия кубогына қатысып, екінші турда Үндістан қақпасына тұңғыш голын соқты.

## Жүлделері

### Командалық
**Насаф**

* Өзбекстан кубогы: 2021, 2022, 2023
* Өзбекстан суперкубогы: 2023

## Дереккөздер

## Cілтемелер
* Профилі

Санат:Өзбекстан футболшылары
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Насаф ФК ойыншылары
Эмилио Нсуэ

**Эмилио Нсуэ Лопес** (; 30 қыркүйек 1989 жыл, Пальма, Испания) — испаниялық және гвинеялық футболшы, Экваторлық Гвинея Ұлттық футбол құрамасы мен "Интерсити" клубының қорғаушысы.

2015, 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысты.

## Жүлделері

### Командалық
«**Мидлсбро**»

* Англия 2-дивизионында 2-орын: 2015/16 (2-е место)

**Испания жастар құрамасы**

* Еуропа чемпионы (19 жас): 2007
* Еуропа чемпионы (21 жас): 2011

**АПОЭЛ**

* Кипр чемпионы: 2017/18

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Экваторлық Гвинея футболшылары
Санат:Экваторлық Гвинея Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Мальорка ФК ойыншылары
Санат:Бирмингем Сити ФК ойыншылары
Санат:Реал Сосьедад ФК ойыншылары
Санат:АПОЭЛ ФК ойыншылары
Санат:Аполлон Лимасол ФК ойыншылары
Санат:Тузла Сити ФК
Нығметулла Сырғабекұлы

**Нығметулла Сырғабекұлы Сырғабеков** (1900, №7 ауыл, Петропавл уезі, Ақмола облысы, Ресей империясы — 25 ақпан 1938) — Кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ АКСР Жоғарғы Сотының төрағасы (1929).

## Өмірбаяны
Ақмола облысы, Петропавл уезінің №7 ауылында (қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Аққайың ауданы) дүниеге келді.

Петропавл қаласындағы екінші үш жылдық жоғары бастауыш мектепті бітірген. 1921 жылдан бастап РК(б)П мүшесі болды.
* 1921 жылы — Петропавл уездік революциялық комитетінің нұсқаушысы,
* 1921—1923 жылдары — Ақмола губерниялық революциялық комитеті мен губерниялық атқару комитетінің нұсқаушысы, Ақмола губерниялық трибуналының алқа мүшесі, Ақмола губерниялық соты төрағасының орынбасары,
* 1923 жылы — БК(б)П Қырғыз (Қазақ) облыстық комитетінің нұсқаушысы,
* 1924—1926 жылдары — Төралқа мүшесі, РКФСР Жоғарғы соты Қазақ бөлімшесіндегі сот-қылмыстық алқасы төрағасы,
* 1926—1929 жылдары — Жетісу губерниялық сотының төрағасы,
* 1928—1929 жылдары — алқа мүшесі және Қазақ АКСР прокурорының көмекшісі,
* 1929 ж. мамыр-қарашасы — Қазақ АКСР Жоғарғы Сотының төрағасы,
* 1929—1931 жылдары — Ауыл шаруашылығы халық комиссариаты басқармасының басшысы, Қазақ АКСР Ауыл шаруашылығы халық комиссарының орынбасары,
* 1931 жылы — Қазақ АКСР халық комиссарлары кеңесі қарамағындағы Қазақ халқын қоныстандыру комитеті төрағасының орынбасары,
* 1932 ж. қаңтар-наурыз — Қазақ АКСР-нің қамсыздандыру халық комиссары,
* 1932—1933 жылдары — Шығыс Қазақстан облыстық Кеңесі атқару комитетінің төрағасы,
* 1933—1937 жылдары — Қазақ АКСР және Қазақ КСР Егін шаруашылығы халық комиссары.

БК(б)П Қазақ өлкелік комитетінің (1929-1936), Қазақстан К(б)П ОК мен оның бюросы (1937) мүшесі, БОАК және Қазақ ОАК мүшесі болып сайланды.

1937 жылы қудаланды. 1938 жылы 25 ақпанда атылды. 1958 жылы ақпанда ақталды.

## Сілтеме
* Қазақстан ЖС сайты

Санат:КОКП ОК мүшелері
Санат:Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары
Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері
Санат:1938 жылы бұйрықпен өлтірілгендер
Санат:КСРО-да бұйрықпен атылғандар
Санат:Қазақстан Жоғарғы Сотының төрағалары
Әулие Павел шіркеуі (Константинополь)

**Әулие Павел шіркеуі** — 1233 жылы Галата қаласының Константинополь маңында салынған доминикандық шіркеу. Ол Италиядағы готикалық храмдарға тән төртбұрышты қоңырау мұнарасымен айналадағы ғимараттардың арасында ерекшеленді. Кейінгі ғасырларда ол генуездік көпестердің қолында қалды, олардың көпшілігі жергілікті скриптте жерленген.

1407 жылы Рим Папасы бөлген қаражат есебінен жаңартылды. 1475 жылы ол мешітке айналдырылды (ешқандай архитектуралық араласусыз), ал 1492 жылы ол Испаниядан қуылған маврлардың юрисдикциясына берілді, қазіргі атауы осы жерден шыққан — Араб мешіті («**Арап-Джами**») .

Алтын мүйіздің солтүстігіндегі қазіргі Бейоглу ауданындағы белсенді мешіт.

Сурет:Istanbul_asv2021-10_img01_Arap_Mosque.jpg|Мұнараны көрінісі, басқыда қоңырау мұнарасы
Сурет:Istanbul_asv2021-10_img03_Arap_Mosque.jpg|Аула
Сурет:Arab_Mosque.JPG|Геральдикалық арыстан мүсіні
Сурет:Istanbul_asv2021-10_img04_Arap_Mosque.jpg|Интерьер
Сурет:Istanbul_asv2021-10_img05_Arap_Mosque.jpg|Михраб


Санат:Ыстамбұл мешіттері
Мирелейон

нобай|
нобай|upright|Мешіттің оңтүстік қабырғасы. Алдыңғы планда мұнараның табаны көрінеді.
**Мирелейон** () — Роман Лакапинның Византия императорының Константинопольдегі сарайы, одан 10 ғасырдың басынан аман қалған, жан-жағында заманауи ғимараттармен салынған және **Бодрум-Жами** мешіті (түрікше: *Bodrum Camii*) ретінде жұмыс істейтін жалғыз шіркеу.

Лекапин таққа отырғанға дейін Мәрмәр теңізінің жағасынан алыс емес жерде «мирра үйін» сатып алып, осында бір шақырым жерде орналасқан Ұлы Император сарайымен сән-салтанатымен бәсекелесетін сарай салуды бастады. Лакапин сарайының негізі 5 ғасырдағы ротонда болды, диаметрі 41,8 м күмбезі бар цистернаға айналдырылды — Рим пантеонынан кейінгі екінші үлкен.

Лакапин астанадан қуылғаннан кейін сарай монахханаға айналды, ал император салған сарай шіркеуінде оның өзі ғана емес, оның әйелі мен ұлы билеуші Кристофер де тыныштық тапты. Роман және Кристофер болды бірінші императорлар жерленген тыс жерде Он екі Апостолдар шіркеуі.

Латын империясы кезінде Лакапиндер отбасының ғибадатханасы өртеніп, қараусыз қалды. Тек 1500 жылы II Баязиттің уәзірі бос ғибадатханаға назар аударып, монастырь католиконының ғимаратын жөндеп, оған мұнара қосып, оны мешітке айналдырды, алайда 1784 және 1900 жылдардағы жойқын өрттерден кейін бос қалған. 1964-65 жылдары өте айуандық қалпына келтіру әрекеті жасалды, оның іздері тек 1986 жылы жойылды.

Мирелейонның ортағасырлық интерьері қазір қайтарымсыз жоғалған, бірақ ғибадатхананың сыртқы түрі айтарлықтай өзгерістерге ұшыраған жоқ. Төртбұрышты қабырғаның ұзындығы тоғыз метрден аспайды. Оның үстінде жарты шеңберлі терезелері бар жеңіл барабан қалқып тұр.

## Галерея

Сурет:Moni_tou_Myrelaiou.jpg|1877 жылда мешіт
Сурет:Cross-in-square.jpg|Құрылыс жоспары, күмбезді шіркеудің алғашқы үлгілерінің бірі
Сурет:Bodrum_Mosque_0631.jpg|Бодрум Жамидің көрінісі
Сурет:Bodrum_Mosque_0634.jpg|Бодрум Жами төбесі
Сурет:Bodrum_Mosque_0640.jpg|Бодрум Жамидің көрінісі
Сурет:Bodrum_Mosque_0647.jpg|Бодрум Жамидің төменнен көрінісі
Сурет:Bodrum_Mosque_0652.jpg|Бодрум Жами мазары
Сурет:Bodrum_Mosque_0662.jpg|Бодрумдағы Жами фрескалары


## Сілтемелер

Санат:Шіркеулер
Әулие Ирина шіркеуі

**Әулие Ирина шіркеуі** (, , *Агия Ирини*) — Константинопольдегі «**Қасиетті [[Бейбітшілік|әлемге]]**» (Әулие Иринаға емес) арналған ең ерте сақталған шіркеулердің бірі. Шіркеу Ыстанбұлдың тарихи орталығында Сұлтанахмет ауданында Топқапы сарайының бірінші ауласында орналасқан. Агия Ирини 6 ғасырдағы крест түріндегі базиликадың жаңа түрін білдіреді. Шіркеудің нартексі I Юстиниан дәуіріндегі мозаикалармен қапталған. Ішінде аңыз бойынша Константиннің қалдықтары жатқан саркофаг бар.

Бұл сайтта алғашқы христиан базиликасы 4 ғасырдың басында Рим императоры Константиннің тұсында ежелгі Афродита ғибадатханасының қирандыларының орнында тұрғызылған және Айя София салынғанға дейін қаланың басты ғибадатханасы болған. Екі ғибадатхана да құдайландырылған абстрактілі ұғымдардың атымен аталды — сәйкесінше Бейбітшілік пен Даналық. 381 жылдың мамыр-шілде айларында Құдайдың бейбітшілік ғибадатханасында Екінші Экуменикалық кеңестің отырыстары өтті.

нобай|солға|228x228 нүкте|2007 жылда интерьер
346 жылы ғибадатхананың жанында діни келіспеушіліктер салдарынан 3000-нан астам адам қайтыс болды. 532 жылы Ника көтерілісі кезінде шіркеу өртеніп, содан кейін 548 жылы I Юстинианның басшылығымен қайта салынды. Шіркеу 740 жылы жер сілкінісінен қатты зардап шекті, содан кейін ол негізінен қайта салынды. Фигуралы мозаика иконоклазизм дәуірінде жойылды; дәстүрлі Құтқарушы Пантократордың орнына мозаикалық крест конуста жарқырайды.

1453 жылы Константинополь жаулап алғаннан кейін шіркеу мешітке айналмады және оның сыртқы көрінісінде айтарлықтай өзгерістер болған жоқ. Осының арқасында осы күнге дейін Әулие Ирен шіркеуі қаладағы өзінің бастапқы атриумын (шіркеуге кіре берістегі кең, биік бөлме) сақтап қалған жалғыз шіркеу болып табылады.

15-18 ғасырларда Османлылар шіркеуді қару-жарақ қоймасы ретінде пайдаланды, ал 1846 жылдан бастап ғибадатхана археологиялық мұражайға айналды. 1869 жылы Әулие Ирен шіркеуі императорлық мұражайға айналды. Бірнеше жылдан кейін, 1875 жылы, оның экспонаттары, орын жеткіліксіз болғандықтан, Изразцовый павильон. Ақырында, 1908 жылы шіркеуде Әскери мұражай ашылды.

1980 жылдан бастап ол (жыл сайынғы) халықаралық музыка фестивалінің негізгі орны болды. 21 ғасырдың басында Әулие Ирина шіркеуі концерттік зал ретінде қызмет етті.

2021 жылдан бастап ол қайта құру үшін ішінара жабылды және жартылай қараусыз күйде.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Әулие Ирина ғибадатханасы — ғибадатхананың тарихы мен сипаттамасы Р кітабынан. Джанин, Le siège de Constantinople және Patriarcat Oecuménique. Les églises et les monastères (Париж, 1969) және фотосуреттер.

Санат:Шіркеулер
Әулие Сергий бен Вакх шіркеуі

**Әулие Сергий мен Вакх шіркеуі** () — Ыстанбұлдағы ең көне шіркеулердің бірі болып табылады, ол Сан Витале (орталық ғибадатхана) және Айя София (күмбезді базилика) (сондықтан екінші атауы — «кіші Айя София») прототипі болған. Шамасы, бұл бірдей шеберлердің — Исидор Милеттік мен Антемий Траллдықтің жұмысы. Ғибадатхана әулие Сергий мен Бахусқа арналған.
нобай|солға|Ғибадатхананың интерьері

Қазіргі ғибадатхана 527-529 жылдары император мешітке айналдырып, мозаикаларды әктеп, тамбур мен медресе қосқанға дейін.

1742 жылы ғимараттың ауласында салттық субұрқақ салынды, ал 1762 жылы мұнара пайда болды (1952 жылы толығымен қайта салынды). Сұлтан II Махмұт бірнеше рет болған жер сілкіністерінен кейін мешітті жөндеуге бұйрық берді. Балқан соғысы кезінде мыңдаған босқын осы жерден пана тапты. Ескерткіштің жай-күйіне Кіші Софияға жақын маңда теміржол құрылысының жүргізілуіне елеулі зиян келтірілді. Осы себепті ЮНЕСКО бұрынғы Әулие Сергий бен Вакх шіркеуін жойылу қаупі бар дүниежүзілік мұра нысандарының тізіміне енгізді.

## Сілтемелер
* Әулие Сергий бен Вакх ғибадатханасы: ғибадатхананың тарихы мен сипаттамасы Р. Джанин кітабынан, Le siège de Constantinople және Patriarcat Oecuménique. Les églises et les monastères (Париж, 1969), саяхатшының бірнеше жазбалары және көптеген фотосуреттер.

Санат:Ыстамбұл мешіттері
Әулие Анна шіркеуі (Трабзон)

**Әулие Анна шіркеуі** () — Трабзондағы (Түркия) ең көне шіркеулердің бірі.

## Сәулеті
[нобай|солға|Жауынгер фигуралары мен қанатты [Ника бар негізгі кіретін есік]]
нобай|Шіркеуде Әулие Анна фрескасы
Ғибадатхана — византиялық үлгідегі ғимарат, күмбезді нефі, өткелдері және үш қисық апсидадан құралған бүйірлік камерамен қоршалған киелі орын. Ғимараттың барлық жерінде сполия қолданылады, негізгі кіреберіс есіктің үстінде тимпанумды қалыптастыру үшін қолданылатын классикалық саркофаг, тұрған жауынгер және қанатты Ника фигураларымен безендірілген.

## Тарихы
Шіркеу шамамен VI-VII ғасырларда салынған. Оңтүстік есік үстіндегі рельефтік тақтада шіркеу 884-885 жылдары Василий I, Лев VI және Александрдың бірлескен билігі кезінде қалпына келтірілгені туралы жазу бар.

## Дереккөздер

Санат:Шіркеулер
Мохаммед Кудус

**Мохаммед Кудус** (; 2 тамыз 2000, Аккра) — ганалық футболшы, Гана Ұлттық футбол құрамасы мен "Вест Хэм Юнайтед" клубының жартылай қорғаушысы. 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары кубогына, 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты. 2021, 2022 жылдары Гананың үздік футболшысы атанды.

## Жүлделері
**«Аякс»**

* Нидерланд чемпионы (**2**): 2020/21, 2021/22
* Нидерланд Кубогы: 2020/21

## Дереккөздер

Санат:Гана футболшылары
Санат:Гана Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Норшелланн ФК ойыншылары
Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары
Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары
Эстебан Обьянг

**Эстебан Ороско Фернандес Обьянг Обоно** (; 7 мамыр 1998 жыл, Сарагоса) — гвинеялық және испаниялық футболшы, Экваторлық Гвинея Ұлттық футбол құрамасы мен "Арджеш" клубының қорғаушысы.

## Карьерасы

### Халықаралық
2017 жылы тарихи отаны Экваторлық Гвинея құрамасы сапында ойнауға шешім қабылдады.

2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысты. 2021 жылғы турнирде ұлттық құрамадағы бірінші "әзірше жалғыз) голын енгізді.

2023 жылғы турнирде Гвинея-Бисаумен ойында өз қақпасына гол соғып алды (2-2)

### Құрамадағы голдары

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профил

Санат:Испания футболшылары
Санат:Экваторлық Гвинея футболшылары
Санат:Экваторлық Гвинея Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Спортинг (футбол клубы, Бисау)

«**Спортинг**» () — Гвинея-Бисаудың Бисау қаласындағы спорт клубы. 1936 жылы құрылған. Қазір Гвинея-Бисау жоғары лигасында ойнайды.

## Жүлделері

* **Гвинея-Бисау чемпионы: 14**

:: 1983, 1984, 1986, 1991, 1992, 1994, 1997, 1998, 2000, 2002, 2004, 2005, 2007, 2021

* **Гвинея-Бисау Кубогы: 6**

:: 1976, 1982, 1986, 1987, 1991, 2005

Санат:Гвинея-Бисау футбол клубтары
Мойя Мане

**Мойя Мане** (порт. *Moía Mané*; 5 қараша 1987, Бисау) — гвинея-бисаулық футболшы, жартылай қорғаушы, 2010-11 жылдары Гвинея-Бисау Ұлттық футбол құрамасында екі ойында алаңға шыққан.

Карьерасын 2006 жылы "Спортинг Бисау" клубында бастап, 2008 жылы "Боавишта Прая" клубына ауысты. Карьерасының қалған бөлігі Португалия "Спортинг Ковилья", "Праенсе" секілді клубтарында өтті.

Санат:Гвинея-Бисау футболшылары
Санат:Гвинея-Бисау Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Спортинг Бисау ФК ойыншылары
Санат:Боавишта Прая ФК ойыншылары
Зе Турбо

**Жозе Корреа** (), қысқаша **Зе Турбо** (; 22 қазан 1996) — гвинея-бисаулық футболшы, шабуылшы.

2023 жылғы Африка Ұлттары кубогына қатысты.
## Дереккөздер

Санат:Гвинея-Бисау футболшылары
Санат:Гвинея-Бисау Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Интернационале ФК ойыншылары
Санат:Ньюэллс Олд Бойз ФК ойыншылары
Санат:Грассхопперс ФК ойыншылары
Гарри Родригеш

**Гарри Родригеш** (порт. *Garry Mendes Rodrigues*; 27 қараша 1990, Роттердам, Нидерланд) — кабо-верделік футболшы, жартылай қорғаушы. 2015, 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысты.

## Жүлделері

### '''Командалық'''
**«Галатасарай»**

* Түркия чемпионы: 2017/18

**«Олимпиакос»**

* Грекия чемпионы: 2021/22

### '''Жеке'''

* Түркия чемпионатының символикалық құрамасы: 2015/16
* Грекия чемпионатының символикалық құрамасы: 2017/18
## Дереккөздер

Санат:Кабо-Верде футболшылары
Санат:Кабо-Верде Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Левски ФК ойыншылары
Санат:Эльче ФК ойыншылары
Санат:ПАОК ФК ойыншылары
Санат:Галатасарай ФК ойыншылары
Санат:АДО Ден Хааг ФК ойыншылары
Санат:Дордехт ФК ойыншылары
Санат:Әл-Иттихад Жидда ФК жаттықтырушылары
Санат:Фенербахче ФК ойыншылары
Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары
Санат:Анкарагүджү ФК ойыншылары
Мохамед Байо

нобай
**Мохамед Байо** (фр. *Mohamed Bayo*; 4 маусым 1998 жыл, Клермон-Ферран, Франция) — гвинеялық футболшы, Гвинея Ұлттық футбол құрамасы мен «Гавр» клубының шабуылшысы.

2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары Кубогына қатысты.

## Жетістіктері

### '''Жеке'''
* Франция 2-лигасының үздік мергені: 2020–21: 22 гол

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Гвинея футболшылары
Санат:Гвинея Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Клермон ФК ойыншылары
Санат:Лилль ФК ойыншылары
Санат:Гавр ФК ойыншылары
Амари Траоре

**Амари Траоре** (; 27 қаңтар 1992 жыл, Бамако) — малилік Мали Ұлттық футбол құрамасы мен "Реал Сосьедад" клубының қорғаушысы. Төрт рет Африка Ұлттары Кубогына қатысты (2017, 2019, 2021, 2023).

## Жетістіктері

### Командалық
**Ренн**

Франция кубогы: 2018/19

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://int.soccerway.com/players/-/256773/

Санат:Мали футболшылары
Санат:Мали Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Париж ФК ойыншылары
Санат:Льерс ФК ойыншылары
Санат:Реймс ФК ойыншылары
Санат:Ренн ФК ойыншылары
Санат:Реал Сосьедад ФК ойыншылары
Кингс Кангва

**Кингс Кангва** (ағыл. *Kings Kangwa*; 6 сәуір 1999, Касама) — замбиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2023 жылы Африка Ұлттар кубогына қатысты.

## Статистикасы

### Құрамадағы голдары

## Дереккөздер

Санат:Замбия футболшылары
Санат:Замбия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Тула ФК ойыншылары
Санат:Хапоэль Беэр-Шева ФК ойыншылары
Аймен Хусейн

**Аймен Хусейн** (; 21 қаңтар 1996) — ирактық футболшы, шабуылшы. 2019, 2023 жылдары Азия Кубогына қатысты.

## Жүлделері

### Командалық
**Сфаксьен**

* Тунис Кубогы: 2018–19

**Әл-кува**

* Ирак чемпионы: 2020–21
* Ирак кубогы: 2020–21

**Ирак құрамасы**

* Араб шығанағы кубогы: 2023

### '''Жеке'''

* Ирак чемпионатының үздік мергені 2020–21 

## Дереккөздер

Санат:Ирак футболшылары
Санат:Ирак Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Шорта ФК ойыншылары
Санат:Сфаксьен ФК ойыншылары
Санат:Әл-Кува ФК ойыншылары
Санат:Умм-Салал ФК ойыншылары
Санат:Әл-Жазира Абу-Даби ФК ойыншылары
Санат:Раджа ФК ойыншылары
Аснави Бахар

**Аснави Бахар** (; 4 қазан 1999) — индонезиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2023 жылғы Азия кубогына қатысты. 

## Жүлделері

### Командалық

; ПСМ Макассар

* Индонезия кубогы: 2018–19

### Жеке

* Индонезия кубогының үздік жас ойыншысы: 2018–19
* Индонезия чемпионатының символикалық құрамы: 2019
* Indonesian Soccer Awards: Favorite Young Footballer 2019
* Корея чемпионатының үздік футболшысы: сәуір 2021

## Дереккөздер

Санат:Индонезия футболшылары
Санат:Индонезия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:ПСМ Макассар ФК ойыншылары
Фам Туан Хай

**Фам Туан Хай** (19 мамыр 1998 жыл) — вьетнамдық футболшы, шабуылшы. 2023 жылғы Азия кубогына қатысты.

## Жүлделері

### Хонг Линь Ха Тинь

* Вьетнам 2-лигасының жеңімпазы: 2019

### Ханой

* Вьетнам чемпионы: 2022
* Вьетнам кубогы: 2022
* Вьетнам суперкубогы: 2022

## Дереккөздер

Санат:Вьетнам футболшылары
Санат:Вьетнам Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ханой ФК ойыншылары
Балуан Шолақ ауылы

* ''Балуан Шолақ ауылы'' — Ақмола облысы Бұланды ауданындағы таратылған ауыл.
* Балуан Шолақ ауылы — Жамбыл облысы Шу ауданындағы ауыл.
Бөлтірік

**Елді мекен:**
* Бөлтірік – Жамбыл облысы Шу ауданындағы ауыл.

**Басқа мағыналар:**
* Бөлтірік – сабағының ұшында ұсақ бүрі бар өсімдік түрі.
* Бөлтірік – жастарға арналған мистико-драма жанырында АҚШ елінде түсірілген телесериал.
Ғұмар Сейітәліұлы Жүнісов

**Ғұмар Сейітәліұлы Жүнісов** (1900-1938) — кеңестік және қазақ партия әрі мемлекет қайраткері.

## Өмірбаяны
Жүнісов Ғұмар Сейітәліұлы 1900 жылы Семей қаласында шаруа отбасында дүниеге келген. 1928 жылдан бастап КОКП мүшесі болды.

1912 жылы мамырда Семейдегі «Қайырымдылық қоғамы» татар мектебін, 1914 жылы Семейдегі орыс приход мектебін бітіріп, Семейдегі сауда мектебінде оқыды. 1917 және 1918 жылдардағы каникулда Семей қаласындағы «Өзара несиелік қоғам» банкінде кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді.

1920 жылы Семей губерниялық тұтынушылар қоғамдары одағының нұсқаушысы болды. 1921 жылдың сәуірінен 1923 жылдың мамырына дейін Семей губерниясының уездік соттарында кеңсе қызметкері, одан кейін сот болып жұмыс істеді.

1925 жылы мамырдан қарашаға дейін Семей губерниясының халық соты болып жұмыс атқарды.

1925 жылдың қарашасынан 1926 жылдың тамызына дейін Губерния сотының Семей уезі бойынша уәкілетті тұлға болды.

1926 жылдың тамызынан 1928 жылдың ақпанына дейін Семей губерниялық сотының мүшесі болды.

1928 жылдың ақпанынан 1929 жылдың мамырына дейін Қарқаралы уезінің прокуроры болды.

1929 жылдың 25 маусымынан Қызылорда аймақтық прокуратурасының прокуроры болды.

1930 жылдың 13 қаңтарынан Қызылорда аймақтық сайлау комиссиясының төрағасы болып істеді. 1930 жылдың сәуірінен желтоқсанына дейін Қызылорда қаласындағы БК(б)П Қызылорда аудандық атқару комитетінің төрағасы болды.

1930 жылдың желтоқсанынан 1931 жылдың ақпанына дейін КСРО Жоғарғы Сотының Алматы қаласындағы Қазақ бөлімшесі төрағасы болды.

1932 жылдың тамызынан Алматы қаласындағы ҚАКСР Халық комиссарлар кеңесі төрағасының Отырықшыландыру жөніндегі орынбасары болды.

1933 жылдың сәуірінен БК(б)П Көкшетау аудандық атқару комитетінің төрағасы болды.

1934 жылдың қарашасынан Қарағанды облысы БК(б)П Ақмола аудандық атқару комитетінің төрағасы болды.

1937 жылы 9 шілдеде тұтқынға алынды. 1938 жылы 13 наурызда КСРО Жоғарғы Соты РКФСР Қылмыстық кодексінің 58-2, 58-8, 58-11-баптарында көзделген қылмыстар туралы айыпты дәлелденген деп танып, ең қатаң жазалау шарасына үкім шығарды. 1959 жылы 31 қаңтарда КСРО Жоғарғы соты оны ақтады.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Қазақстан Жоғарғы Сотының төрағалары
Өкіл әке 3

**Өкіл әке 3** () — 1990 жылы режиссер және продюсер Фрэнсис Форд Копполаның Марио Пьюзомен бірге жазған сценарийі бойынша түсірілген американдық қылмыстық драмалық фильм. Бұл «Өкіл әке» трилогиясының үшінші және соңғы фильмі. Фильм өзінің қылмыстық империясын заңдастыруға тырысатын Корлеоне отбасының басшысы Майкл Корлеоне туралы оқиғаны аяқтайды. «Өкіл әке 3» жалпы аралас пікірлер алды. Сыншылар Пачино мен Гарсияның қойылымдарын, Копполаның режиссурасын, монтажын және өндірістік дизайнын жоғары бағалады, бірақ София Копполаның ойынын және сюжеті сынға алды. Фильм прокатта 136,8 миллион доллар жинап, жеті «Оскар» жүлдесіне, соның ішінде «Үздік фильм» үшін ұсынылды. 2020 жылдың желтоқсанында фильмнің 30 жылдығына арналған «Өкіл әке. Эпилог: Майкл Корлеоненің Өлімі» аты жаңартылған нұсқасы шықты.

## Рөлдерде

## Дереккөздер

Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:Фрэнсис Форд Коппола фильмдері
Санат:Paramount Pictures фильмдері
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Футболдан Катар чемпионаты

**Футболдан Катар чемпионаты** немесе **Катар жұлдыздары лигасы** — Футболдан Катар елінің жоғары дивизионы. 1963 жылы құрылған. Қазіргі күнде 14 команда Қатар чемпиондығы үшін сынға түседі. Чемпион атанған команда АФК чемпиондар лигасына қатыса алады.

## Чемпиондар

## Сілтемелер

Санат:Футболдан Катар чемпионаты
Қазмұхамед Кәрібұлы Күлетов

**Қазмұхамед Кәрібұлы Күлетов** (1897-1938) — кеңестік партия әрі мемлекет қайраткері.

## Өмірбаяны
1897 жылы Сырдария облысы Қазалы уезінде дүниеге келді. 1918 жылдан бастап БК(б)П мүшесі. 1929 жылы РКФСР Әділет халық комиссариаты қарамағындағы жоғары заңгерлік курсты бітірген. 
* 1918-1919 жылдары — Арал теңізі поссоветінің өндіріс секциясыңда есепші болып істеді. 
* 1919-1920 жылдары — Қазалы уездік комитетінің хатшысы болып жұмыс істеді. 
* 1920 жылы (қараша) — Сырдария облыстық революциялық комитетінің төрағасы, БК(б)П облыстық атқару комитетінің мүшесі болды (Ташкент қ.). 
* 1922-1923 жылдары — Облыстық комитеттің бөлім меңгерушісі (Ташкент қ.), Облыстық комитеттің бөлім меңгерушісі (Орынбор қ.) болды. 
* 1925 жылы — Оңтүстік Қазақстан губерниялық комитетінің бөлім меңгерушісі болды. 
* 1926-1927 жылдары — Орал губерниялық прокуратурасының прокуроры болды. 
* 1927-1930 жылдары — Петропавл округтік прокуратурасының прокуроры, Петропавл округтік атқару комитеті төрағасының орынбасары болды. 
* 1930 жылы — Өлкелік комитеттің шекара комиссиясының төрағасы (Зайсан қ.) болды. 
* 1931 жылы — «Казхлебживсоюз» басқармасы төрағасының орынбасары, «Каззаготскот» кеңсесінің басқарушысы болды. 
* 1932 жылдың маусым-шілде айлары — 1934 жылы — Қазақ АКСР Жоғарғы Соты төрағасы төрағасы болды. 
* 1934-1935 жылдары — «Казкрайсоюз» басқармасы төрағасының орынбасары, Оңтүстік Қазақстан облыстық тұтынушылар одағының төрағасы болды. 
* 1935 жылы (тамыз) — 1937 жылы — Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеттің бөлім меңгерушісі болды. 
РК(б)П Қырғыз (Қазақ) облыстық комитеті бюросының, БК(б)П Қазақ өлкелік комитетінің, Түркістан КП ОК және ТүрОАК мүшесі болды. 
1937 жылы қуғындалды. 1957 жылы ақталды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Жоғарғы Сотының төрағалары
Санат:1938 жылы бұйрықпен өлтірілгендер
Язан Әл-Наймат

**Ясан Абдуллах әл-Наймат** (4 маусым 1999 жыл) — иорданиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2023 жылғы Азия кубогына қатысты.
## Жүлделері
### Жеке
*Арабия кубогының үшінші үздік ойыншысыы: 2021

## Дереккөздер

Санат:Иордания футболшылары
Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Әл-Ахли Доһа ФК ойыншылары
Жилберту (футболшы, 2001)

**Вьейра Дейви Мигел** немесе қышқаша **Жилберту** (; 10 наурыз 2001 жыл) — анголалық футболшы, шабуылшы. 2023 жылғы Африка Ұлттары Кубогына қатысты. 2023 жылғы Ангола чемпионы және кубок иегері.
## Дереккөздер

Санат:Ангола футболшылары
Санат:Ангола Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Петру Атлетику ФК ойыншылары