open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ландума (халық)

**Ландума** (*ландума*, тиапи *(коколи*)) — Гвинеяның теңіз жағалауында тұратын халық. Жалпы саны 21 мың адамды құрайды.

## Тілі
Тілі - ландума тілі. Диалектілері - ландума, тиапи.

## Діні
Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі наным-сенімдер, бір бөлігі – сүнниттік мұсылмандар, католиктер.

## Кәсібі
Отаршылдық дәуірде олар еуропалықтармен делдалдық саудамен айналысты. Олар қолмен атқарылатын егіншілікпен және балық аулаумен айналысады.
Күріш, банан, маниок, тәтті картоп, жүгері, 19 ғасырдан – кофе ағашы, жержаңғақ, қант қамысы, көкөністер мен жемістер өсіріледі.
Кокос және май пальмаларының жемістерін, кола жаңғақтарын жинайды. 
Қолөнердің ішінде ағаш өңдеу, әсіресе бетперде жасау дамыған.

## Өмір салты
Отбасы үлкен, көбінесе полигинді. Туыстық есеп патрилиндік болып табылады. Неке патрилокалды. Фута-Джаллон таулы аймақтарындағы мұсылман билеушілеріне тәуелді көсемдер («патшалар») басқаратын қауымдар одақтары болды. Барлық ересектер ерлер мен әйелдер құпия одақтарға біріктірілген (ең танымал ерлер одағы - Поро). Одақтар аясында инициация жүзеге асырылды.

Шоғырланып орналасқан ауылдарда әдетте 100-150 адам тұрады. Тұрғын үйлері - жапырақтардан немесе сабаннан жасалған конустық төбесі бар шағын дөңгелек үйшіктер.

Еуропалық киімдер дәстүрлі талшықтардан жасалған белдемшелерді ауыстыруда.

Азық-түлік негізінен көкөніс - жарма, бәліш, пюре.

## Дереккөздер

 
Санат:Гвинея халықтары
Мақтымқұлы Нұрбердіханов

**Мақтымқұлы Нұрбердіханов** (, кейде **Мақтымқұлы хан** немесе **Мехтем Нұрберді-Ханов**, 15 қаңтар 1859 жыл – 28 сәуір 1924 жыл, Байрамалы) — Ресей империясының саясаткері, Мемлекеттік Дума II-сайланымының депутаты, Ресей империясының барлық 4 сайланымында болған жалғыз түрікмен.

## Өмірбаяны
[thumb|right|Ресей империясы Мемлекеттік Думасы II-шақырылымының Мұсылман фракциясы: алдыңғы қатарда (сол жақтан оңға):  [Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев|Бақытжан Қаратаев (Орал облысы), Мақтымқұлы Нұрбердіханов (Күнгей Каспий облысы), Әбдууахит-қари Қариев (Ташкент), Тілеулі Аллабергенов (Сырдария облысы)]]
1859 жылдың 15 қаңтарында Көпеттау (қазіргі Түрікменстан) етегіндегі Ахалтеке деген жерде дүниеге келіп, медреседе білім алған.

Ақсүйек текті, оның әкесі Нұрберді хан (5 мамыр 1826 – 28 сәуір 1880) 1850 жылдың қазанынан қайтыс болғанға дейін Ахалтекенің бас ханы болды және «хандардың ханы» атағын алды.

Мақтымқұлы ханның үлкен ағасы Бердімұрад хан 1879 жылы тамызда орыс генералы Ломакиннің бірінші Ахал жорығы кезінде Көктөбе бекінісін қорғаған кезінде қайтыс болды. Нұрберді ханның әкесі қайтыс болғаннан кейін оның атағы ұлы Мақтымқұлыға көшті. Хан болып тағайындалғанда Мақтымқұлы хан өте жас еді. Сондықтан оның уәзірі тәжірибесі бар Оразмәммет хан, және Ахал судьясы Құрбанмұрат ишан болып тағайындалды. Бұл кезде патша үкіметі Ахалтекені басып алу үшін екінші әскери жорыққа дайындалып жатқан еді.

Көк-төбе бекінісінің екінші қорғанысын Мақтымқұлы ханмен бірге атақты Құрбанмұрат ишан мен Дықма Сердар басқарды. Бекіністі орыс әскерлері 1881 жылы 12 қаңтарда алған соң, ол Мервте бір жылдан астам уақыт тұрды. Ол 1882 жылдың жазында Ашхабадқа оралды. Ол орыс армиясына қызмет етуге аттанды. Ресей азаматтығын алды.

1883 жылдың аяғында полиция майоры Мақтымқұлы ханды штаб капитаны Мақсұт Әлиханов-Аварскиймен бірге генерал Комаров Мервке оның тұрғындарына Ресей бодандығын қабылдау туралы ұсыныспен келіссөздер жүргізуге жіберілді. Бұл бұйрық жоспарланғандай орындалды және Ресейге қосылу қарсылықсыз өтті.

Подполковник шеніне дейін көтерілді, кейін Тежен уезінің бастығы болды. Күнгей Каспий облысы Ашхабад ауданындағы Хан Кяриз ауылындағы Дурун полиция бөліміндегі отбасылық қожалықта тұрып, егіншілікпен айналысқан.

1907 жылы 27 ақпанда Күнгей Каспий облысының тұрғындарынан Мемлекеттік Думаның ІІ-шақырылымына депутат болып сайланды. Думаға сайланған кезде ол полиция подполковнигі, помещик, партиясыз болып жазылған, мұсылмандар фракциясының мүшесі болды, Санкт-Петербургте жалданған аудармашының қызметін пайдалануға мәжбүр болды және Дума комиссияларының мүшесі болған жоқ.

Мемлекеттік Дума тарағаннан кейін ол туған жеріне оралды. 1937 жылғы Түрікмен КСР деректері бойынша «Мақтымқұлы ханның тұрақты резиденциясы Хан Қарыз ауылы болды... Орыстар Күнгей Каспий облысының жаулап алған кезде Мақтымқұлы хан тек қазіргі Бахарден аймағының ғана емес, бүкіл Ашхабад ауданы түрікмендердің жалпы танылған көсемі болып саналды.»

1924 жылдың 28 сәуірінде Байрамалы жерінде қайтыс болды.

## Дереккөздер

Санат:Ресей империясы Мемлекеттік Думасының мүшелері
Интернет-мем

**Интернет-мем**, көбінесе **мем** (, ) — Интернет арқылы, көбінесе әлеуметтік медиа платформалары арқылы таралатын мәдениет элементі. 1972 жылы Ричард Докинз ұсынған мемдер концепциясына негізделген интернет-мемдер суреттер, бейнелер, GIF-файлдары және басқа да түрлі түрлері бар.

Интернет-мемдер адамнан адамға берілетін мәдениет элементі ретіндегі мемдердің бастапқы концепциясынан шығады; біріншісі үшін бұл таралу әлеуметтік медиа сияқты желілік медиа арқылы жүреді. Терминдер бір-бірімен байланысты болса да, Интернет-мемдер көбінесе қысқа уақытқа созылатын мода болып табылады, ал дәстүрлі мемдердің табысы ұзақ «өмірлерімен» анықталады. Интернет-мемнің меммен салыстырғанда абстракттығы екеуінің айырмашылығының бірі болып келеді. Мемдердің біртұтас форматы жоқ және олардың мақсаттары әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, олар жай ғана жеңіл ойын-сауық ретінде қызмет етсе, сонымен бірге байланыс, әлеуметтік әсер ету және саяси диверсия үшін күшті құрал бола алады.

## Мысалдары

Touched by His Noodly Appendage HD.jpg|Ұшатын спагетти-монстр Микеланджело салған суреттің ішінде
244-woman-facepalming-1.svg|Facepalm — ұялу немесе түңілу сезімін білдіретін қол қозғалысы және бұған негізделген эмотикон (смайл).
Gangnam Style Official Cover.png|PSY-дың «Gangnam Style&nbsp;» әні Интернет қолданушылары арасында көп тарап, видео-клипі YouTube-та 1 млрд рет қаралды және оған түрлі пародия жасалды.
Montreal Zombie Walk 2015 - Doge (22033091143).jpg|Doge бетпердесін киген монреальдықтар.
Doge meme.png|Doge — сиба-ину тұқымының итін бейнелейтін суреттегі Comic Sans қарпімен жазылған иттің ойлары.
Grumpy Cat by Gage Skidmore.jpg|Ашулы мысық Grumpy Cat өзінің бет ерекшелігімен танымал болды.

## Дереккөздер

Санат:Интернет-мемдер
Футболдан Италия чемпионаты 2022/23

**Футболдан Италия чемпионаты 2022/23** (итал. *Serie A TIM 2022/2023*) — Италия А сериясының 121-ші маусымы. 20 команда сынға түсіп, "Наполи" 3-ші рет чемпион атанды.

## Қорытынды

## Статистика

### Мергендер

## Сілтемелер

* https://www.legaseriea.it/
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Футболдан Италия чемпионаты
Қырғызстан Сыртқы істер министрлігі

**Қырғыз Республикасының Сыртқы істер, сыртқы сауда және инвестиция министрлігі** () — Қырғызстанның сыртқы саясатын қадағалайтын Қырғызстан үкіметінің министрлігі. 2022 жылдан бері Қырғызстанның сыртқы істер министрі — Жиенбек Молдаханұлы Құлыбаев.

## Департаменттері
Қырғызстан сыртқы істер министрлігінің 11 департаменті бар:

## Дипломатиялық академиясы
2001 жылы негізі қаланған **Қырғыз Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясы** Қырғызстанның болашақ дипломаттарын дайындайтын министрлік жасаған оқу орны болып келеді.

## Дереккөздер
Жиенбек Молдаханұлы Құлыбаев

**Жиенбек Молдаханұлы Құлыбаев** (, 5 сәуір 1963 жыл, Ыстықкөл облысы) — қырғызстандық саясаткер, дипломат, 2022 жылдан бері Қырғызстан Сыртқы істер министрі.

Құлыбаев бұрын Қырғызстанның Қазақстандағы (2018–2021), Моңғолиядағы (2010—2013), Сингапурдағы (2010—2013), Қытайдағы (2009–2013) және Малайзиядағы (2007–2009) елшісі болған.

## Өмірбаяны
Құлыбаев 5 сәуір күні 1963 жылы Шырпықты ауылы, Ыстықкөл облысында дүниеге келген. Мәскеу әскери институты және Шығыстанушы мамандығымен Қытай Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық институтында білім алған.

Құлыбаев еңбек жолын 1992 жылы Сыртқы істер министрлігінде бастады. 1996 жылға дейін министрлікте түрлі қызметтер атқарып, кейін Сыртқы істер министрлігінің Азия және Африка департаментінің бастығы, кейін елдің Қытайдағы елшінің кеңесшісі болды.

1996–1998 жылдары аралығында Құлыбаев Қырғызстан СІМ-нің Азия және Африка бойынша департаментінің басшысы болып қызмет атқарды.

1998–2000 жылдары Қырғызстанның Қытайдағы елшілігінде кеңесші болды, кейін 2001–2003 жылдары Қырғызстан СІМ-нің Шығыс елдер бойынша департаментінің басшысы және 2003–2004 жылдары Сыртқы істер министрі Асқар Шыңғысұлы Айтматовтың орынбасары болған.

2004–2006 жылдары Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы қатысушыларының атқарушы директоры (Бейжің), 2006–2007 жылдары ҚР СІМ экономика департаментінің басшысы болған.

2007–2009 жылдары Малайзиядағы елшісі, кейін 2009–2013 жылдары елдің Қытайдағы елшісі елшісі қызметін атқарған.

2010—2013 жылдар аралығында Қырғызстанның Моңғолиядағы және Сингапурдағы қатар елшісі болған.

2013–2018 жылдары Сыртқы істер министрлігінің Азия және Африка департаментінің директоры, кейін Сыртқы істер министрлігінің 4-саяси департаментінің директоры болды.

2018–2021 жылдары Қырғызстанның Қазақстандағы елшісі болды. 2021 жылдан 2022 жылдың сәуіріне дейін Қырғызстан президенті әкімшілігі Сыртқы саясат бөлімінің меңгерушісі болды.

2022 жылдың 23 сәуірінде Руслан Қазақбаевтың Сыртқы істер министрі орнынан босатылғандығынан Сыртқы істер министрінің міндетін атқарушысы болды. Сол жылдың 29 сәуірінде толыққанды министр болып тағайындалды.

## Жеке өмірі
Қырғыз, орыс, ағылшын, қытай меңгерген.

## Дереккөздер

Санат:Қырғызстан саясаткерлері
Футболдан Италия суперкубогы 2022

**Футболдан Италия суперкубогы 2022** (итал. *2022 Supercoppa Italiana*) — турнирдің 35-ші жарысы. 2022 жылғы Италия чемпионы "Милан" мен 2022 жылғы Италия кубогы иегері "Интернационале" клубтары кездесті.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Соккервау
Санат:Футболдан Италия суперкубогы
Санат:Милан ФК ойындары
Санат:Интернационале ФК ойындары
Санат:2022 жылғы футбол
Фриц Цернике

**Фриц Цернике** (; 16 шілде 1888 — 10 наурыз 1966) — голланд физигі, «фазалық контраст әдісін негіздегені үшін, әсіресе фаза-контрасттылық микроскопты ойлап тапқаны үшін» физика бойынша 1953 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.

Нидерланд корольдік ғылым академиясының мүшесі (1946), Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшесі (1956).

## Өмірбаяны
Цернике Амстердамда Карл Фридрих Август Цернике мен Антье Диперинктің отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы математика пәнінің мұғалімі болған және ол әкесінің физикаға деген құмарлығын алған. Амстердам университетінде химия (оның негіздері), математика және физиканы оқыды. 1912 жылы газдардағы опалесценция бойынша жұмысы үшін сыйлық берілді. 1913 жылы Гронинген университетінің астрономиялық зертханасында Джейкоб Корнелиус Каптейннің ассистенті болды. 1914 жылы   бірге критикалық нүкте теориясы үшін Орнштейн-Цернике теңдеулерін шығарды. 1915 жылы сол университетте теориялық физика кафедрасына қызметке орналасып, 1920 жылы теориялық физика кафедрасының профессоры болып тағайындалды.

## Негізгі еңбектері
1930 жылы Цернике спектрлік сызықтарды зерттеу кезінде дифракциялық тор арқылы жасалған спектрлердегі әрбір негізгі сызықтың сол және оң жағында орналасқан *спектрлік елестер* деп аталатындар бастапқы сызықтан фазадан 90 градус тысқары екенін анықтады. 1933 жылы Санкт-Петербургтегі физикалық және медициналық конгрессте. Вагенинген қаласында Цернике алғаш рет микроскопияға қолданылатын фазалық контраст әдісін сипаттады. Ол ойыс айналардың пішінін тексеру үшін әдісті қолданды. Оның ашылуы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасалған бірінші фазалық контрастты микроскоптың негізі болды.

Оптика саласына қосқан тағы бір үлесі микроскоптар мен телескоптар сияқты оптикалық жүйелердегі кескін ақауларын немесе аберрацияларды тиімді сипаттаумен байланысты. Аберрацияларды көрсету бастапқыда ХІХ ғасырдың ортасында Людвиг Зайдель әзірлеген теорияға негізделген. Зайдельдің ұсынуы қуат сериясының кеңеюіне негізделген және ауытқулардың әртүрлі түрлері мен тәртібін нақты ажыратуға мүмкіндік бермеді. Ортогональды Цернике көпмүшеліктері оптикалық жүйелердегі әртүрлі аберрацияларды оңтайлы «теңдестіру» туралы осы көптен бері келе жатқан мәселені шешуге мүмкіндік берді. 1960 жылдардан бастап Цернике көпмүшеліктері оптикалық дизайнда, оптикалық метрологияда және кескінді талдауда кеңінен қолданылады.

Церникенің жұмысы  , жартылай когерентті жарық көздерін зерттеуге деген қызығушылықты оятуға көмектесті. 1938 жылы ол   (1934) қашықтағы сәулелену когеренттілігі туралы теоремасының қарапайым туындысын жариялады, қазір  деп аталады.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Нобель комитетінің сайтынан ақпарат 

Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері
Санат:Нидерланд корольдік ғылым академиясының мүшелері
Санат:Нидерланд физиктері
Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері
Футболдан Италия кубогы 2020/21

**Футболдан Италия кубогы 2020/21** — турнирдің 74-ші жарысы. 
## 4 раунд

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Италия кубогы
Санат:2020 жылғы футбол
Санат:2021 жылғы футбол
Футболдан Италия кубогының финалы 2023

**[[Футболдан Италия кубогы]]ның финалы 2023**&nbsp;— 2022/23 жылғы Италия кубогының финалдық ойыны.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://www.legaseriea.it/it/media/coppa-italia/l-mvp-powered-by-socios-com
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Футболдан Италия кубогы
Санат:Фиорентина ФК ойындары
Санат:Интернационале ФК ойындары
Футболдан Италия кубогының финалы 2022

**Футболдан Италия кубогының финалы 2022** () — 2021/2022 жылғы Италия кубогының финалдық ойыны.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://www.legaseriea.it/it/sala-stampa/notizie/info/finale-coppa-italia-frecciarossa-lmvp-presented-by-socioscom-e-ivan-perisic
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:Ювентус ФК ойындары
Санат:Интернационале ФК ойындары
Санат:Футболдан Италия кубогы
Футболдан Италия кубогы 2021/22

**Футболдан Италия кубогы 2021/22** — Турнирдің 75-ші жарысы.

## 2 раунд
Жақша ішінде клубтың ойнайтын  дивизионы.

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

Санат:Футболдан Италия кубогы
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:2022 жылғы футбол
Футболдан Италия кубогы 2022/23

**[[Футболдан Италия кубогы]]ның** 76-шы жарысы. 2022 жылдың 30 шілдесінде басталып, 2023 жылы 24 мамырда мәресіне жетті.
## 1 раунд

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Италия кубогы
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол
Қырғызстан азаматтарына қойылатын визалық талаптар

нобай|345x345 нүкте|Қырғызстан азаматының төлқұжаты
**Қырғызстан азаматтарына арналған визалық талаптар** — бұл басқа мемлекеттердің билігі Қырғызстан азаматтарына қоятын кіруге әкімшілік шектеулер.

## Виза талаптарының картасы
ортаға|нобай|800x800 нүкте|

## Визалық талаптар

## Дереккөздер

Санат:Азаматтығына байланысты визалық талаптар
Ливиялықтар

**Ливиялықтар** (*ливиялық арабтар*) — Ливияның негізгі халқы. Халқы 4,7 млн ​​адам, оның ішінде Ливияда 4,5 млн адам, Мысырда 140 мың адам. (2009, бағалау).

## Тілі
Ливиялықтар сөйлейтін негізгі тіл - араб тілі, ресми тіл болып табылады. Ливиялықтар Магриб диалектілер тобына кіретін араб тілінің Ливия диалектісінде сөйлейді. Қазір ірі қалаларда араб тілімен қатар ағылшын және итальян тілдері де кеңінен тараған.

## Діні
Ливиялықтардың 97 пайызы мұсылмандар. Ливиялықтар арасында басым дін – ислам. Олар суннизмді ұстанады.

## Тарихы
Ұлт ретінде ливиялықтар 7-9 ғасырларда осы аумақтарға қоныс аударған аборигендер — бербер тайпалары мен арабтардың араласуы арқылы қалыптасты. Араб әскерилері басшылардың құқықтарын жойып, артықшылықтарынан айырды. Аборигендер басқыншыларға қарсы көтерілістер ұйымдастырды, бірақ олардың әскери күштеріне қарсы тұра алмады. Бірте-бірте жергілікті халық исламды қабылдады, арабтармен ассимиляцияланды. 16 ғасырда Жерорта теңізінің суларында қарақшылықпен айналыса бастаған түріктер елді басып алды. 19 ғасырда француз үкіметінің қысымымен қарақшылық тоқтап, құл саудасына тыйым салынды.

## Кәсібі
Жағалауда егіншілікпен (зәйтүн, цитрус жемістері, құрма, арпа, бидай), оңтүстік және орталық аймақтарда ірі қара мал шаруашылығымен (ешкі, қой, түйе, аз дәрежеде жылқы) айналысады. Кейбір ливиялықтар мұнай кен орындарында жұмыс істейді.

Кілем, бедерлі және кестелі былғары бұйымдарын жасау, мыс ыдыстар жасау, пальма жапырақтарынан тоқу дамыған.

## Өмір салты
Ливия халықтары көп жылдар бойы көшпелі өмір салтын ұстанды. Қазір, әсіресе мұнайдың ашылуына байланысты көптеген өзгерістер болды. Қазіргі ливиялықтардың көпшілігі қалалық пәтерлерде тұрады. Бірақ көшпелі өмір салтын жалғастырушы тайпалар шатырларға қоныстанады. Сондай-ақ, олар жиһазсыз балшықпен сыланған үйлер салып, төсеніштерде ұйықтайды.

Киімдері араб үлгісіндегі киім. Қоғамдық орындарда қысқа, ашық әйелдер костюмдері мен ерлердің шорттарын киюге болмайды. Әйелдер үйден шыққанда бетін жауып жүреді. Негізі жұмыс істемейді, үй шаруасымен айналысады, негізінен олар көп балалы. Некеден тыс қарым-қатынасқа қатаң тыйым салынады.

## Дереккөздер

 
Санат:Ливия халықтары
Санат:Мысыр халықтары
Өзбекстан азаматтарына қойылатын визалық талаптар

нобай|Өзбекстан паспортының мұқабасы
**Өзбекстан азаматтарына арналған визалық талаптар** бұл басқа мемлекеттердің билігі Өзбекстан азаматтарына қоятын кіруге әкімшілік шектеулер. 

## Шығу визасы
Өзбекстанның барлық азаматтары 1995 жылдан 2019 жылға дейін алыс шетелдердің барлық елдеріне бару үшін виза алуы керек еді. Саяхатшылар ТМД-дан тыс елге барғанға дейін ТМД елдеріне бару үшін шығу визасы талап етілмеді. Алыс шетелдерге сапар шегу үшін жазаларға визасыз ірі айыппұлдар мен 10 жылға дейінгі түрме мерзімдері кірді. Шығу визалары ішкі істер министрлігінің жергілікті визалар және тіркеу бөлімінен алынды және екі жылға жарамды болды.

Өзбекстанның иммиграциялық билігі Өзбекстан азаматтарына баратын елге жарамды визасыз және/немесе қайту билетінсіз ұшатын рейстерге отыруға рұқсат бермеді, тіпті егер баратын ел келген кезде өзбек төлқұжаттарының иелеріне виза берсе де. Нәтижесінде Өзбекстан азаматтары Ташкент халықаралық әуежайындағы иммиграциялық стендке рұқсат алу және тіркеу үстеліне барар алдында билеттерінде мөр басу үшін жүгінуге мәжбүр болды.

Шығу визасын беру туралы талап 2017 жылдың тамызында қол қойылған президенттік Жарлық күшіне енгеннен кейін 2019 жылдың 1 қаңтарында жойылды.

## Виза талаптарының картасы
ортаға|нобай|800x800 нүкте|

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан сыртқы саясаты
Санат:Азаматтығына байланысты визалық талаптар
Түрікменстан азаматтарына қойылатын визалық талаптар

нобай|Түрікменстан төлқұжатының мұқабасы
**Түркіменстан азаматтарына арналған визалық талаптар** — бұл басқа мемлекеттердің билігі Түрікменстан азаматтарына қоятын кіруге әкімшілік шектеулер.

## Виза талаптарының картасы
ортаға|нобай|800x800 нүкте|

## Өзгерістер
Түрікменстан азаматтарына визалық талаптарды Филиппин (2014 жылғы 15 сәуір) және Индонезия (2015 жылғы желтоқсан), Армения (2018 жылғы 10 шілде), Оман (2020 жылғы желтоқсан) жойды.  

Келесі елдер Түрікменстан азаматтары үшін визалық режимді қалпына келтірді: Эстония (1 шілде 1992 жыл), Латвия (1993 жыл), Литва (1 қараша 1993 жыл), Словакия (6 мамыр 1994 жыл), Болгария (1 қаңтар 1999 жыл), Армения (1999 жыл), Молдова (9 маусым 1999 жыл), Ресей (1999 жылғы 17 шілде), Венгрия (1999 жылғы 1 желтоқсан), Румыния (2000 жылғы 1 шілде), Беларусь (2000 жылғы 21 шілде), Чехия (2000 жылғы 22 қазан), Польша (2000 жылғы 3 қараша), Қазақстан (2001 жылғы 1 наурыз). Сондай-ақ, Қырғызстан, Тәжікстан, Түркия (2022 жылғы 14 қыркүйек), Украина және Өзбекстан.  

## Дереккөздер

Санат:Түрікменстан сыртқы саясаты
Санат:Азаматтығына байланысты визалық талаптар
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2023

**2023 жылғы [[КОНКАКАФ Алтын Кубогы|КОНКАКАФ алтын кубогы]]** ()— 24 маусым мен 16 шілде аралығында Америка Құрама Штаттары мен Канадада өтетін Солтүстік, Орталық Америка және Кариб бассейні елдері қатысатын Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының 27-ші жарысы.

Турнирге КОНКАКАФ-тан 15 құрама қатысты. 16-шы құрама Катар қонақ ретінде шақырылды.

## Топтық турнир
### А тобы

### Б тобы

### С тобы

### Д тобы

## Плей-офф
### 1/4 финал




### Жартылай финал

----

## Финал
****

## Дереккөздер

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2023 (финал)

**

**КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2023 (финал)''' () — 2023 жылғы Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының шешуші ойыны. 16 шілдеде АҚШ-тың Инглвуд қаласында "Софи"  стадионында өтті.

Мексика құрамасы Панама құрамасын 1:0 есебімен ұтып, тоғызыншы рет турнир жеңімпазы атанды, бұл рекордтық көрсеткіш, Ал Панама құрамасы үшінші рет финалда сүрінді. Бұған дейін 2005, 2013 жылдары финалда жеңілген болатын.

## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогының финалдары
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Мексика Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Панама Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Лимба (халық)

**Лимба** (*йимбе*) — негізінен Сьерра-Леонеде тұратын ұлт. Жалпы саны 375 мың адам. Сьерра-Леонеде 370 мың адам, Гвинеяда – 5 мың адам.

## Тілі
Олар нигер-кордофан отбасының Батыс Атлантикалық тобының лимба (йимба) тілінде сөйлейді. Диалектілер (немесе диалектілер): бирива, камуке, келенг, сафроко, села, тонко, варавара. Жазуы 20 ғасырдың басынан латын әліпбиіне негізделген.

## Діні
Негізінен христиандар 55%, ислам 40%, дәстүрлі нанымдар 5%.

## Кәсібі
Лимбалар негізінен Сьерра-Леоненің Солтүстік провинциясының саванналары мен ормандарында тұратын күріш өсірушілер, саудагерлер және аңшылар.
Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (ямс, тары, жержаңғақ, майлы пальма) және қолөнер (тоқымашылық, керамика, ұсталық, ағаш ою).

## Өмір салты
Дәстүрлі әлеуметтік ұйымға үлкен отбасылық қауымдастықтар, патрилиндік ата-баба ұйымы, құпия одақтар (кпанкпания, кофунг, рагбенле), жас топтары, ерлер бірлестіктері кіреді. Неке вирилокалды. Отарлауға дейінгі кезеңде 16 көсемдік құрылды, олар XVI ғасырда Сапи конфедерациясының құрамына кірді.

Олар шөппен немесе сабанмен жабылған конустық төбесі бар дөңгелек сазды үйлерде тұрады.

Дәстүрлі киім — мықындарына байланған таңғыш.

Тағамдары негізінен өсімдік тектес тағамдардан тұрады – ащы соусы бар түрлі бұқтырылған тағамдар мен жармалар, пальма майы қосылған қайнатылған, қуырылған және пісірілген түйнектер, пальма шарабы, сыра.

Негізгі фольклорлық жанрлар - ертегілер, әндер, мақал-мәтелдер.

## Дереккөздер

 
Санат:Сьерра-Леоне халықтары
Санат:Гвинея халықтары
Лоби

**Лоби** (*ловилиси*) — Лоби халқы Буркина-Фасоның оңтүстік-батыс бөлігінде, Кот-д’Ивуардың солтүстік-шығысында және Гананың солтүстік-батысында тұрады. Оның жалпы саны 760 мың адам, оның 500 мыңнан астамы Буркина-Фасода, 250 мыңға жуығы Кот-д'Ивуарда, 7 мың лоби Ганада тұрады.
Лоби - қазіргі аумақтың байырғы халқы, олар дьулалардың күшті мәдени әсерін бастан кешірді.

## Тілі
Олар гур тілдерінің орталық тармағының лоби-дьян оңтүстік тармағының лоби (лобири) тілінде сөйлейді; Дьюла және француз тілдерінде де сөйлейді.

## Діні
Дәстүрлі наным-сенімдер (анимизм, ата-бабалар культі) кең тараған, лобилердің бір бөлігі ислам немесе христиандар дінін ұстанады.

## Кәсібі
Негізгі кәсібі - қолмен атқарылатын егіншілік (ойпаттарда - ямс, бұршақ, тәтті, биік алқаптарда - тары, жүгері, құрғақ күріш), аң аулау, балық аулау, терушілік. Ұсақ және ірі қара мал өсіріледі. Какао плантацияларында маусымдық жұмыстар жиі кездеседі. Қолөнерден - темір ұстасы, қыш, зергерлік бұйымдар (қоладан соғу және құю), тоқу, тоқымашылық, былғары өңдеу т.б.

## Өмір салты
Үлкен отбасының шаруашылығы мал қоралары, астық қоймалары, көмбелері бар 5-10 үйшіктерді құрайды. Бірнеше отбасы ақсақал бастаған ауыл қауымдастығына бірігеді. Матрилинальды рулық ұйым, әйелдердің құпия одағы (Добро немесе Багре), әйелдер үйлері сақталған.

Елді мекендері шашыраңқы орналасқан. Дәстүрлі тұрғын үйлері - конустық саман төбесі бар дөңгелек үйлер.

Дәстүрлі киімдер жоғалуда.

Азық-түліктері негізінен өсімдік тектес тағамдар – жарма, бұқтырылған, қуырылған, қайнатылған және пісірілген бұршақтар мен пальма майы және ащы дәмдеуіштер қосылған түйнектер, сүтті пайдаланады.

Фольклордың негізгі жанрлары - ертегілер, әндер, нақыл сөздер.

## Дереккөздер

 
Санат:Буркина-Фасо халықтары
Санат:Кот-д’Ивуар халықтары
Санат:Гана халықтары
Анже-Фредди Плюмейн

**Анж-Фредди Плюмен** (; 2 наурыз 1995, Париж, Франция) — франциялық және гваделупалық футболшы, жартылай қорғаушы. 

## Карьерасы
Франция футболының түлегі.

### Халықаралық
Францияның бірнеше жастағы құрамасында ойнады. 

2022 жылдан бері Гваделупа Ұлттық футбол құрамасының ойыншысы. 2023 жылғы КОНКАКАФ Алтын Кубогына қатысты. Топтық турнирдің екінші ойынында Куба қақпасына құрамасының екінші голын соқты, бұл ойында Гваделупа 4:1 есебімен ұтты. Үшінші турда Гватемала қақпасына да гол соқты, бірақ бұл ойында Гваделупа 2:3 есебімен ұтылды да, 1/4 финалға шыға алмады.
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Франция футболшылары
Санат:Гваделупа футболшылары
Санат:Гваделупа Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Ланс ФК ойыншылары
Санат:Бейтар Иерусалим ФК ойыншылары
Санат:Самсунспор ФК ойыншылары
Санат:Рух Львов ФК ойыншылары
Санат:Хапоэль Тель-Авив ФК ойыншылары
Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Луис Парадела

**Луис Хавьер Парадела Диас** (; , Калимете, Матансас, Куба) — кубалық футболшы, шабуылшы.

## Карьерасы

### Қатысқан турнирлері

* КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2019
* КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2021

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* https://www.national-football-teams.com/de/player/71590.html

Санат:Куба футболшылары
Санат:Куба Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Хонка (футбол клубы)

**«Хонка»** — финляндиялық футбол клубы, Хонка қаласынан. 1957 жылы құрылды.

## Достижения

### Ұлттық
**[[Футболдан Финляндия чемпионаты|Вейккауслига]]**

* **2-орын (3):** 2008, 2009, 2013
* **3-орын (1):** 2019

**Финляндия кубогы**

* **Жеңімпаз (1):** 2012
* **Финалист (3):** 1969, 2007, 2008

**Лига кубогы**

* **Жеңімпаз (2):** 2010, 2011

### Халықаралық
**Ла Манг кубогы**

* **Жеңімпаз (1):** 2009

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайт

Санат:Финляндия футбол клубтары
Футболдан Испания кубогының финалы 2022

**Футболдан Испания кубогының финалы 2022** () — 2021/22 жылғы Испания кубогының финалдық ойыны.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
Санат:Футболдан Испания кубогы
Санат:Реал Бетис ФК ойындары
Санат:Валенсия ФК ойындары
Санат:2022 жылғы футбол
Футболдан Испания кубогының финалы 2023

**Футболдан Испания кубогының финалы 2023** () — 2022/23 жылғы Футболдан Испания Кубогының шешуші ойыны.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://www.worldfootball.net/schedule/esp-copa-del-rey-2022-2023-finale/0/
Санат:Футболдан Испания кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Осасуна ФК ойындары
Футболдан Испания кубогы 2020/21

**Футболдан Испания кубогы 2020/21** (исп.*2020–21 Copa del Rey*) — Испания кубогының 119-шы жарысы. "Барселона" 31-ші рет жеңімпаз атанды.

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}
## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Испания кубогы
Санат:2020 жылғы футбол
Санат:2021 жылғы футбол
Футболдан Испания кубогы 2021/22

**Футболдан Испания кубогы 2021/22** (исп. *Copa del Rey de fútbol 2021-22*) — Футболдан Испания кубогының 120-шы жарысы. "Реал Бетис" клубы 3-ші рет жеңімпаз атанды.

## 1/16 финал

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Испания кубогы
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:2022 жылғы футбол
Алексеев ауылдық округі

**Алексеев ауылдық округі** — Павлодар облысы Шарбақты ауданында болған әкімшілік бірлік. 2019 жылы Александров ауылдық округімен біріктірілген.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Алексеевка, Құрқамыс ауылдары кірді. Орталығы – Алексеевка ауылы болды. Округ құрамында болған ''Бөріктал'', ''Николаевка'' ауылдары 2017 жылы таратылған.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1162 адамды құрады.

## Дереккөздер

 
Санат:Шарбақты ауданының таратылған ауылдық округтері
Лози

**Лози** (*балози*, *баротсе* ) — Замбияның Баротселенд аймағында тұратын халық.
Жалпы саны 860 мың адам, негізінен Замбия аумағында тұрады (850 мың адам). Басқа қоныстанған елдер: Ботсвана - 10 мың адам.

## Тілі
Олар лози тілінде сөйлейді, немесе ротси (сикололо).

## Діні
Олар дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанады, христиандар, синкретикалық культтерді ұстанушылар бар.

## Тарихы
Лози тайпасының құрылуы - олар қазіргі Конго Демократиялық Республикасындағы Лунда Корольдігінен шыққан және Батыс Замбияға XVII-XVIII ғасырлар арасында Мбуивамвамба есімді лунда ханшайымы әкелген. Бұл Бемба сияқты Замбияның басқа тайпалары да Замбияға көшкен Банту көші-қоны кезінде болды.

Тарихи деректерге сәйкес, лозилер бастапқыда «Луи» («шетелдік» дегенді білдіреді) деп аталды және силуяна деп аталатын тілде сөйледі. Олар Жоғарғы Замбезидегі Булози жазығында тұрды.
1830 жылы луи халқын Себетване бастаған макололо тайпасы жаулап алды. Макололо Луидің атын "лози" деп өзгертті, ол "қарапайым"деп аударылады. 1864 жылы макололо құлатылғанымен, Луи өзінің жаңа есімін сақтап қалды.

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсіптері тропикалық егіншілік (жүгері, құмай, маниок, тәтті қамыс), мал шаруашылығы және балық аулау болып табылады. Қолөнерден – тоқу, ағаштан мүсін жасау, музыкалық аспаптар, керамика, тері өңдеу дамыған.

## Өмір салты
Ауыл қауымдары туыстық топтарға негізделген. Туыстық есеп екі жақты, ертеде – матрилиналдық болды. 
Өлгеннен кейін марқұмның үйі мен мүлкі жойылады. Ерлер басын шығысқа, әйелдер батысқа қаратып жерленген.

Дәстүрлі тұрғын үйлері - шатыры сабанмен жабылған дөңгелек үй.

Баростеландтың (Лози патшалығы) ер адамдары сизиба киеді - қызыл, қара және ақ белдемше, хитенг (мақтадан басылған мата, әдетте қалың өрнекті). Олар кеудеше мен лишушу деп аталатын қызыл бөрік киеді. Әйелдер мусинси деп аталатын киім киеді, ол екі белдемшеден тұрады, жоғарғы бөлігі баки деп аталады және чали деп аталатын кішкентай шапаннан тұрады.
Лози тайпасының әйелдері мен ерлері кейде піл сүйегінен жасалған білезіктерді тағады, олар өмірдің әртүрлі кезеңдерінде сыйлық ретінде беріледі.

Дәстүрлі тағамдары – жүгері бәліштері, көкөністер, балық, тары сырасы. Лозидің таңдаулы жемістері - экзотикалық жемістер. Жақсы дәмі үшін таңдалған мумболе және намуломо сияқты жергілікті жемістерден басқа, лози халқы ең жақсы көретін жергілікті жемістерге маненде деп аталатын шелпек және сусын жасау үшін қолданылатын мубула сияқты жемістер жатады. Жаңғақтар жержаңғаққа балама ретінде қосылады. Музаули дәмдеуіштерге жержаңғаққа балама немесе өсімдік майының көзі ретінде қосылады, ал мукувадан сусын жасауға болады.

## Дереккөздер

 
Санат:Замбия халықтары
Санат:Намибия халықтары
Санат:Ботсвана халықтары
Өзбекстандағы президент сайлауы (2023)

2023 жылдың 8 мамыр күні Мирзиёев елде кезектен **тыс президент сайлаудың** сол жылдың 9 шілде күні жүргізілетінін жариялады. Президенттің өзінің сөзі бойынша, одан әрі реформалар жүргізу үшін жаңа конституция бойынша жаңа мандат қажет болғасын сайлау кезектен тыс болды. Сайлау нәтижесінде Шавкат Мирзиёев қайта сайланып, президенттігін жалғастырды.

Батыстық БАҚ-тар сол жылдың референдумы мен сайлаудың кезектен тыс болуы Мирзиёевтың өз билігін ұзартуға жүргізілген жоспары деп санайды. Сол жылы жасалған реформа бойынша президенттің бір мерзімі 7 жылға созылған еді.

Оппозициялық және батыстық дереккөздер «сайлауда нағыз бәсеке болмайтыны» және өзбекстандық саяси жүйеде оппозицияның жоқтығымен байланысты Мирзиёевтың жеңісі анық болды. «Мирзиёев реформасы үлкен өзгеріссіз болды, шынайы қарсыластар сайлаудан шеттетіледі» деген айыптар салынды, Мирзиёев жайлы «өзіне сын айтпайтын үш кандидатқа қарсы жеңуге дайындалып жатыр» деп те делінеді.

Сайлау нәтижесінде ресми дерек бойынша Шавкат Мирзиёев дауыс санының 87,05 % жинап, қайта сайланды. Оған ең жақын дауыс санын жинаған (4,43 %) үміткер Әділет социал-демократиялық партиясының Робахон Махмудова еді.

## Үміткерлері

## Нәтижесі

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстандағы президент сайлаулары
Санат:2023 жылдағы Өзбекстан
Футболдан Испания кубогы 2022/23

**Футболдан Испания кубогы 2022/23** () — турнирдің 119-шы жарысы. "Реал Мадрид" клубы 20-шы  рет жеңімпаз атанды.

## 1/16 финал

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

## Сілтемелер
* www.rfef.es  
* laliga  
* Газета Марка 
* Газета Ас   
* soccerway 
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол

Санат:Футболдан Испания кубогы
Футболдан Германия чемпионаты 2023/24

**Бундеслига 2023/24** () — Германия бундеслигасының 61 маусымы.

Турнир 18 тамыз бен 18 маусым аралығында өтеді.

Чемпиондық атақты Бавария қорғайды.

## Турнир кестесі

### Плей-офф

|}

### Мергендер

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Германия чемпионаты
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:2024 жылғы футбол
Футболдан Англия кубогының финалы 2022

**[[Футболдан Англия кубогы|Футболдан Англия кубогының финалы 2022]]** () — 2021/22 жылғы Англия кубогының финалдық матчы.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Матч soccerway сайтында

Санат:Футболдан Англия кубогы
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:Челси ФК ойындары
Санат:Ливерпуль ФК ойындары
Футболдан Англия кубогы 2020/21

**Футболдан Англия кубогы 2020/21** () — Англия кубогының 140-шы жарысы. Барлығы 736 команда қатысып, "Лестер Сити" жеңімпаз атанды.
## 1/16 финал

## 1/8 финал

## 1/4 финал

## 1/2 финал

## Финал

Санат:Футболдан Англия кубогы
Санат:2020 жылғы футбол
Санат:2021 жылғы футбол
Ботаникалық бақ (Астана)

**Астананың ботаникалық бағы** 2018 жылы құрылды.

Ботаникалық бақ ерекше қорғалатын табиғи аймақ болып саналады. Оның жалпы ауданы 89,177 гектар, соның ішінде: саябақ аймағы — 42,9 га болса, ғылыми ауданы — 46,3 га. Негізгі міндеті — сирек кездесетін және құрып кету қаупі өсімдіктерді сақтау.

Ішкі бөлігі биологиялық ғылыми жұмыстар жүргізуге, сырты спорттық-сауықтыру шараларына бағытталған. Онда саябақ зонасы, спорттық және балалар алаңдары, вело және жүгіруге арналған жолдар әрі фонтандары бар жасанды су тоғаны орналасқан.

Бақта екі жылыжай бар: тропикалық және суккулентті. Бақтан литопстар, непентес, банан, араукария, кумкват, цикад өсімдіктерін кездестіруге болады. Оранжереяның біріне фикус, лимон, драцен, апельсин, папоротник, пальма және басқа да тропикалық мемлекеттерден тасымалданған 1100 өсімдік отырғызылған. Әлемде сирек кездесетін коллекциялық кактустар мен гибридтер де бар. Жылыжай ішіндегі климат бірқалыпты, 18-20 градустың шамасында. Әр жылыжайдың аумағы 700 шаршы метр, жалпы 2 мыңнан аса өсімдік түрлері өсіп өнеді.

## Галерея

Flowers blooming in Botanical Garden Nur-Sultan city.jpg
Botanical triangles.jpg
Botanical Garden Nur-Sultan fountains during Sunset.jpg
Botanical Garden Nur-Sultan city unknown path.jpg
Botanical Garden Nur-Sultan city trees during Sunset.jpg
Pond during sunset in Botanical Garden Nur-Sultan city.jpg

## Дереккөздер

Санат:Астана саябақтары
Футболдан Англия кубогы 2021/22

**Футболдан Англия кубогы 2021/22** () — турнирдің 141-ші жарысы. "Ливерпуль" клубы 8-ші рет жеңімпаз атанды.
## 1/16 финал

## 1/8 финал

## 1/4 финал

## 1/2 финал

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Англия кубогы
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:2022 жылғы футбол
Футболдан Англия кубогы 2022/23

**Футболдан Англия кубогы 2022/23** () — турнирдің 142-ші жарысы.
## 1/16 финал

|}

; Қайта ойнау

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## Жартылай финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Англия кубогы
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Англия кубогының финалы 2023

****
**Футболдан Англия кубогының финалы 2023** () — 2022/23 жылғы Англия кубогының финалдық ойыны. 2023 жылы 3 мамырда "Уэмбли" стадионында "Манчестер Сити" және "Манчестер Юнайтед" клубтарының арасында өтті.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Соккервау сайтында
Санат:Футболдан Англия кубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Манчестер Сити ФК ойындары
Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойындары
Футболдан Англия суперкубогы 2022

**Футболдан Англия суперкубогы 2022** () — турнирдің 100-ші жарысы. Лестер қаласындағы Кинг Павер стадионында 2021/22 жылғы Англия чемпионы "Манчестер Сити" мен 2021/22 жылғы Англия кубогы иегері "Ливерпуль" өзара ойнады. "Ливерпуль" 3:1 есебімен басым түсті.
## Матч

### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*www.bbc.com
Санат:Футболдан Англия суперкубогы
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:Манчестер Сити ФК ойындары
Санат:Ливерпуль ФК ойындары
Футболдан Англия суперкубогы 2023

**Футболдан Англия суперкубогы 2023** () — турнирдің 101-ші жарысы. Ойын 1:1 есебімен тең аяқталды да, пенальтилер сериясында "Арсенал" 4:1 есебімен жеңіске жетті 
## Қатысушылар
*'''Манчестер Сити''' — 2022/23 жылғы Англия чемпионы және 2022/23 жылғы Англия кубогы иегері.
*'''Арсенал''' — 2022/23 жылғы Англия чемпионатының күміс жүлдегері. 
## Матч
### Детальдар


## Тағы қараңыз
*Футболдан  Англия кубогы 2022/23
*Футболдан Англия чемпионаты 2022/2023
## Дереккөздер

Санат:Футболдан Англия суперкубогы
Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Арсенал Лондон ФК ойындары
Санат:Манчестер Сити ФК ойындары
Лома (халық)

**Лома** — (*лоома*, *тоома*) Либерияда, сонымен қатар Гвинея Республикасында тұратын халық. 
Бандилермен (гбанди) бірге саны шамамен 370 мың адамды құрайды.
Лома өздерінің шығу тегін солтүстіктен (Мусаду, Кония аймағы) XVI ғасырда «мани шапқыншылығы» кезінде көшіп келген жаңадан келгендермен байланыстырады.

## Тілі
Лома тілі - манде тілдер отбасының оңтүстік тобына жатады.

## Діні
Сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі наным-сенімдер.
Гвинеядағы Ломаның 3% дейін және Либерияда 20% дейін христиандар (негізінен протестанттар), Гвинея ломасының 6% дейін сүнниттік мұсылмандар.

## Кәсібі
Шаруашылық негізін жылжымалы егіншілік құрайды (күріш, маниок, сонымен қатар жүгері, құмай, тәтті картоп, жержаңғақ, май пальмасы, қауын, банан жемістері жиналады). Олар құстар мен ұсақ малдарды, гвинеялық ломалары - кейде сиырларды ұстайды. Дәстүрлі қолөнерден – тоқу, тоқымашылық, қыш жасау, ұсталық, ағаш ою дамыған. 

## Өмір салты
Отбасы үлкен патрилиндік, отбасы ортақ атаумен және тағамға тыйым салумен бөліседі. Жалпы тағамға тыйым салынған адамдар арасында неке қиюға әдетте тыйым салынады. Неке патрилокальды, көп әйел алу кең таралған. Поло немесе поро (ер) және санде немесе занде (әйел) құпия қоғамдары қатаң бастамашылық ғұрыптармен сипатталады. Құпия қоғамдардың рәсімдері бимен бірге жүреді және ауылдардан алыс орналасқан киелі тоғайларда өткізіледі.

Елді мекендердің саны 100 адамға дейін. Тұрғын үйлер дөңгелек пішінді, шатыры рафия пальма жапырақтарынан жасалған конус тәрізді. Елді мекеннің орталығында үлкен «сұбхаттасу үйі» бар.

Дәстүр бойынша ломалар жалаңаш немесе белдік жамылғымен жүрді. Қазіргі заманғы киім манинка мен американдық либериялықтардың ықпалының нәтижесі.

Дәстүрлі тағамдары - ботқа, пальма майы мен дәмдеуіштер қосылған бұқтырылған тағамдар, барлық ет түрлерін, соның ішінде егеуқұйрықтарды, ұлуларды және т. б. жейді.

## Дереккөздер

 
Санат:Либерия халықтары
Санат:Гвинея халықтары
Футболдан Украина чемпионаты 2022/23

**Футболдан Украина чемпионаты 2022/23** (укр. *Чемпіонат України з футболу 2022—2023: Прем'єр-ліга*) — Украина Премьер лигасының 32-ші маусымы.

## Қорытынды

## Статистика

### Мергендер

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* http://upl.ua/

Санат:Футболдан Украина чемпионаты
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:2023 жылғы футбол
Футболдан Украина суперкубогы 2021

**Футболдан Украина суперкубогы 2023** (ук. *Суперкубок України з футболу 2021*) — турнирдің 18-ші жарысы. 2021 жылы 22 қыркүйекте Киевтегі Олимпиада стадионында өтті. 

2020/21 жылғы Украина чемпионы және кубок иегері "Динамо" мен Украина чемпиоатының күміс жүлдегері "Шахтер" өзара кездесті. 

"Шахтер" футболшылары 3:0 есебімен жеңіске жетіп, тоғызыншы рет жеңімпаз атанды.
## Матч
### Детальдар

### Құрамдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Турнирдің ресми сайты

Санат:Футболдан Украина суперкубогы
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Динамо Киев ФК ойындары
Санат:Шахтер Донецк ФК ойындары
Футболдан Украина кубогы 2020/21

Футболдан Украина кубогының 30-шы жарысы. 2020 жылы 20 тамызда басталып, 2021 жылы 13 мамырда мәреге жетті. 55 команда қатысып, "Динамо" клубы 13-ші рет жеңімпаз атанды.

## 1/16 финал

|}

## 1/8 финал

|}

## 1/4 финал

|}

## 1/2 финал

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:Футболдан Украина кубогы
Санат:2020 жылғы футбол
Санат:2021 жылғы футбол
Футболдан Украина кубогы 2021/22

Футболдан Украина кубогының 31 жарысы 2021 жылы 4тамызда басталды. Алғашқы үш раунд ойнатылды. Ресейдің Украинаға басып кіруіне байланысты 1/16 финалдан бастап ойнатылмай, біржола тоқтатылды.
## Дереккөздер

Санат:Футболдан Украина кубогы
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:2022 жылғы футбол
Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2021

**Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2021** (өзб. *Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi*) — турнирдің 6-шы жарысы. 2021 жылы 6 наурызда Самарқандағы "Динамо" стадионында өтті.

2020 жылғы Өзбекстан чемпионы және кубок иегері "Пахтакор" мен 2020 жылғы Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері "Насаф" өзара кездесті. "Пахтакор" 1:0 есебімен жеңіске жетті. 
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
Санат:Футболдан Өзбекстан суперкубогы
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Пахтакор ФК ойындары
Санат:Насаф ФК ойындары
Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2022

**Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2022** (өзб. *Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi*) — турнирдің 6-шы жарысы. 2021 жылы 6 наурызда Ферғана облысындағы Яйпан қаласында өтті.

2021 жылғы Өзбекстан чемпионы "Пахтакор" мен 2021 жылғы  кубок иегері "Насаф" өзара кездесті. "Пахтакор" 1:0 есебімен жеңіске жетті. Ойын тағдырын шешкен жалғыз допты 18-минутта Драган Черан соқты.
## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер
Санат:Футболдан Өзбекстан суперкубогы
Санат:2022 жылғы футбол
Санат:Пахтакор ФК ойындары
Санат:Насаф ФК ойындары
Ким Мин Джэ

**Ким Мин Джэ:**

* Ким Мин Джэ (1983) — оңтүстік кореялық ауыратлет.
* Ким Мин Джэ (1996) — оңтүстік кореялық футболшы.
Валентина Ивановна Матвиенко

**Валентина Ивановна Матвиенко** (тумасында - **Тютина**, 7 сәуір 1949 жыл, Хмельницкий облысы) — ресейлік мемлекеттік және саяси қайраткер, дипломат, 2011 жылдан бері Ресей Федерация Кеңесінің төрайымы.

Федерация Кеңесінің төрайымы лауазымымен қатар ол ТМД парламентаралық ассамблеясының төрайымы және Ресей Қауіпсіздік кеңесінің тұрақты мүшесі болып келеді. Бұрын Матвиенко Санкт-Петербургтың 5-губернаторы (2003–2011), Ресей Федерациясы Үкіметінің Төрағасының орынбасары (1998–2003), Ресейдің Грекиядағы (1997–1998) және Мальтадағы (1991–1994) елшісі, КСРО халықтық депутаты қызметтерінде болған.

## Жеке өмірі
Жұбайы, медицина қызметінің полковнигі Владимир Васильевич Матвиенко 2018 жылы қайтыс болған. Жалғыз баласы, ұлы Сергей — бизнесмен, бірнеше компанияның иесі.

## Дереккөздер

Санат:Ресей саясаткерлері
Санат:Ресей Қауіпсіздік Кеңесінің мүшелері
Санат:Біртұтас Ресей мүшелері
Санат:Саясаттағы Ресей әйелдері
Санат:Ресей елшілері
Жанған шырақ

«**Жанған шырақ**» () — америкалық жазушы О. Генридің новеллалар жинағы.

## Мазмұны
Кітап 25 новелладан тұрады:
* Жанған шырақ (The Trimmed Lamp)
* Мэдисон-сквердің Шахерезадасы (A Madison Square Arabian Night)
* Мас күйдегі рубаят (The Rubaiyat of a Scotch Highball)
* Маятник (The Pendulum)
* Дәстүр үшін (Two Thanksgiving Day Gentlemen)
* Бақты бағалаушы (The Assessor of Success)
* Кактус-Ситидің сатып алары (The Buyer from Cactus City)
* О’Рун полицейдің белгішесі (The Badge of Policeman O'Roon)
* Қалдықтан қаланған сарай (Brickdust Row)
* Ньюйорктіктің пайда болуы (The Making of a New Yorker)
* Даңғойлық пен тері тондар (Vanity and Some Sables)
* Әлеуметтік үшбұрыш (The Social Triangle)
* Қызылкүрең көйлек (The Purple Dress)
* Өрт сөндіретін мекеменің сыртқы саясаты (The Foreign Policy of Company 99)
* Жоғалған рецепт (The Lost Blend)
* Гарлем трагедиясы (A Harlem Tragedy)
* Кінәлі тарап ('The Guilty Party')
* Жазда көрген тағы бір түс (A Midsummer Knight's Dream)
* Бағдаршамына қарай (According to Their Lights)
* Соңғы жапырақ (The Last Leaf)
* Қара көйлек (The Count and the Wedding Guest)
* Жалтарыстар жері (The Country of Elusion)
* Толмайтын кеме (The Ferry of Unfulfilment)
* Лас ондықтың әңгімесі (The Tale of a Tainted Tenner)
* Эльза Нью-Йоркте (Elsie in New York)

Санат:О. Генри
Ресей Федерация Кеңесі

**Ресей Федерация Кеңесі** (, қысқартқанда , 2020 жылдан бері ресми түрде **Ресей Сенаты**, ) — Ресей Федералдық жиналысының (Ресей парламенті) жоғарғы палатасы.

Ресейдің 89 федералдық субъектілерінің әрқайсысынан (оның ішінде халықаралық түрде мойындамаған 2014 жылы аннексияланған екеуі және 2022 жылы тағы төртеуі) екі сенатор жіберіледі, жалпы Кеңес 178 сенатордан тұрады.

Федералдық Жиналыстың екі палатасы физикалық түрде жеке орналасқан, мысалы Мемлекеттік дума Мәскеудің басқа бөлігінде орналасқан.

Мұрагерлiк мақсаттары үшiн Федерация Кеңесiнiң төрағасы Ресей Федерациясындағы президент пен премьер-министрден кейiнгi үшiншi ең жоғары лауазым болып табылады. Президент пен Премьер-министр қабілетсіз болған жағдайда, Федерация Кеңесінің төрағасы Ресей Федерациясы Президентінің міндетін атқарушы болады.

## Құқығы
Кеңеске заң жобаларын әзірлеуде және дауыс беруде Мемлекеттік думамен бірлесіп жұмыс істеу жүктелген. Бюджетке, кедендік реттеуге, несиелік мониторингке және халықаралық шарттарды ратификациялауға қатысты федералдық заңдарды Мемлекеттік Думадан қабылдағаннан кейін Кеңес қарауы керек.

Федерация Кеңесінің сенаторларына ғана берілетін ерекше өкілеттіктер:
* Ресей Федерациясының субъектілері арасындағы шекарадағы өзгерістерді бекіту;
* Ресей президентінің соғыс жағдайын енгізу туралы жарлығын бекіту;
* Ресей президентінің төтенше жағдайды енгізу туралы жарлығын бекіту;
* Ресей Қарулы Күштерін Ресей Федерациясының аумағынан тыс жерде пайдалану мүмкіндігі туралы шешім қабылдау;
* Ресей президентінің сайлауын жариялау;
* Ресей президентіне импичмент жариялау;
* Ресей Конституциялық сотының, Ресей Федерациясы Жоғарғы Сотының, Ресей Федерациясының Федералдық Үкіметінің Жоғарғы Төрелік сотының судьяларының кандидатурасы жайлы Президенттің ұсынысын мақұлдау;
* Ресей президентінің Бас Прокурорының кандидатурасын мақұлдау;
* Есеп палатасы төрағасының орынбасарын және аудиторлардың жартысын тағайындау.

## Төрағаларының тізімі

## Қосымша ақпарат

## Дереккөздер

Санат:Елдер бойынша парламенттердің жоғарғы палаталары
Санат:Ресей Федерациясының саясаты
Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2022

**Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2022** (қырғыз. *Кыргызстандын футбол Суперкубогу 2022*) — Қырғыз суперкубогының оныншы жарысы. 2022 жылы 10 қыркүйекте Джалал Абад қаласында өтіп, "Нефтчи" клубы мен "Дордой" клубы кездесті. Негізгі және қосымша уақыттар 1:1 есебімен тең аяқталып, пенальтилер сериясында  "Дордой" футболшылары 5:4 есебімен жеңіске жетті.

## Қатысушылар

* **[[Дордой (футбол клубы)|Дордой]]** — 2021 жылғы Қырғызстан чемпионы
* **[[Нефтчи (футбол клубы, Қошқар Ата)|Нефтчи]]** — 2021 жылғы Қырғызстан кубогы  иегері
## Матч

### Детальдар

}
|-
|Ж||**11** || Сардор Сулаймонов || || 
|-
|Ж||**20** || Ахлидин Исраилов || || 
|-
|Ж||**23**|| Аброр Кидиралиев
|-
|Ж||**77**|| Адилет Канибеков || || 
|-
|ш ||**9**|| Ельдар Молдожунусов || || 
|-
|colspan=3|**Алаңға шыққандар:**
|-
|қ||**4**|| Тимур Мажидов || || 
|-
|қ||**21**|| Азамбек Маликов || || 
|-
|Ж||**8**|| Давлятжан Баратов || || 
|-
|Ж||**17**|| Елдияр Сардарбеков || || 
|-
|Ж||**96**|| Семетей Данияров || || 
|-
|ш ||**10**|| Акобир Тураев || || 
|-
|colspan=3|**Жаттықтырушы:**
|-
|colspan="4"| Нурбек Жолдошов
|}
|}

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://int.soccerway.com/national/kyrgyzstan/super-cup/2022/
Санат:Футболдан Қырғызстан суперкубогы
Санат:Дордой ФК ойындары
Санат:Нефтчи Қошқар Ата ФК ойындары
Санат:2022 жылғы футбол
Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2021

**Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2021** (қырғыз. *Кыргызстандын футбол Суперкубогу 2021*) — Қырғыз суперкубогының тоғызыншы жарысы. 2021 жылы 1 шілдеде Бішкек қаласында өтіп, "Алай" клубы мен "Дордой" клубы кездесті. "Дордой" футболшылары 3:1 есебімен жеңіске жетті.
## Қатысушылар
***[[Дордой (футбол клубы)|Дордой]]** — 2020 жылғы Қырғызстан чемпионы
***[[Алай (футбол клубы)|Алай]]** — 2020 жылғы Қырғызстан кубогы иегері
## Матч
### Детальдар

}
|-
|ж||**21**|| Фархат Мусабеков (к)
|-
|ш ||**17** || Рискелди Артикбаев || || 
|-
|ш ||**96**|| Абай Боколеев
|-
|colspan=3|**Алаңға шыққандар:**
|-
|ж||**9**|| Бекжан Сағынбаев || || 
|-
|ж||**19** || Гулжигит Борубаев || || 
|-
|ж||**66** || Ерназ Абилов || || 
|-
|colspan=3|**Жаттықтырушы:**
|-
|colspan="4"| Александр Крестинин
|}
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*https://www.rsssf.org/tablesk/kyrg2020.html#sup
Санат:Футболдан Қырғызстан суперкубогы
Санат:2021 жылғы футбол
Санат:Дордой ФК ойындары
Санат:Алай ФК ойындары