Софья Рувиновна Шварцман

**Софья Рувиновна Шварцман** (5 Қаңтар 1912, Украина, Житомир қаласы — 14 Сәуір 1975, Алматы) — ғалым, биология ғылымының докторы (1963). Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1967). 

## Өмірбаяны
1912 жыл 5 қаңтарда Житомир қаласында дүниеге келген. Орталық агробиологиялық станциясы жанындағы жас натуралистер мектебін бітірген (1930, Адыгей АО, Адамий ауылында фитопатолог-зертханашы болып жұмыс істеген), 1936 жылы Мәскеу  Мемлекеттік университетінің биология факультетін бітірген, осы университеттің төменгі сатыдағы өсімдіктер кафедрасының аспиранты (1940, ғылыми жетекшісі Л.И. Курсанов), ал 1945 жылдан КПСС мүшесі.

1940-1947 жылдары Қазақтың С.М. Киров  атындағы мемлекеттік университетінде ботаника кафедрасының доценті, 

1947-1961 жылдар аралығында кафедраның меңгерушісі, сонымен қатар 1943-1975 жж. Қазақ КСР ҒА - ның Ботаника институтының төменгі сатыдағы өсімдіктер флорасы бөлімін басқарды.

1963-жылы Софья Руфимовна биология ғылымдарының докторы атағын алды. 

1967-жылы Казақ КСР – ның еңбек сіңірген қайраткері деген атаққа ие болды. 

1943-1975 жылдары Қазақ КСР-і ғылым академиясының Ботаника институтында бөлім бастығы.

1975-жылдың 14 сәуірінде Софья Рувимовна өмірден өтті.

1988-жылы Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті мен Қазақ КСР Министрлер Кеңесі С.Р. Шварцманды қайтыс болғаннан кейін және «Қазақстанның спорттық өсімдіктері флорасын» зерттеуге қатысқан басқа ғалымдарды, ғылым мен техника саласындағы Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығымен марапаттады. Софья 10 томдықтың 7 томына (Ржавчинные, Головнев, Мучнисто-росяные, Автобазидтік, Гетеробазидтік, Сфероид, Гастеромицеттер, Меланкониум, Монилиалды, Дискомицеттер) жауапты редактор болды, 2 томның (II және IV) авторы және 6 томдықтың (9 кітап) бірлескен авторы болды.

## Ғылыми жарияланымдары
*Шварцман С. Р. Қаракүйе саңырауқұлақтары. — Алматы: Қазақ КСР Ғылым Академиясының  баспасы, 1960. – 367 б. — (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, 2 том).
*Шварцман С. Р. Қазақстан микрофлора тарихының материалдарына. — Алматы: Қазақ КСР Ғылым академиясының  баспасы, 1962. — 182 б.
*Шварцман С. Р. Гетеробазидтік жәнеавтобазидтік саңырауқұлақтар. — Алматы: Алматы: Қазақ КСР Ғылым академиясының  баспасы, 1964. — 713 б. — (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, 4 том).
*Шварцман С. Р., Филимонова Н. М. Гастеромицеттер. — Алматы: Қазақ КСР «Ғылым» баспасы, 1970. — 316 б. — (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, 6 том).
*Шварцман С. Р. және т.б. Жетілмеген саңырауқұлақтар. Меланкониалды. — Алматы: Қазақ КСР «Ғылым» баспасы, 1971. — 261 б. — (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, 7 том).
*Шварцман С. Р. және т.б. Жетілмеген саңырауқұлақтар. Монилиалды. — Алматы: Қазақ КСР «Ғылым» баспасы, 1973-1975. — (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, 8 том).
*Шварцман С. Р., Кажиева Н. Т. Дискомицеттер. — Алматы: «Ғылым», 1976. — 328 б. — (Қазақстанның споралы өсімдіктерінің флорасы, 9 том). 

## Еңбектері:
Негізгі ғылыми еңбектері микология мәселелеріне арналған. Шварцман Қазақстан саңырауқұлақтарының таралу заңдылықтарын, республика жерінде микофлораның қалыптасу тарихын зерттеді. Саңырауқұлақтардың жаңа 4 туысы, 104 түрі мен 6 формасына ғылыми сипаттама берді. Саңырауқұлақтардың 1 туысы, 9 түрі ғылымда оның атымен аталады. Оның *“Қазақстан микофлорасын зерттеу тарихының материалдары”* (1962) атты еңбегінде республика микобиотасының палеозойдан бергі қалыптасу тарихының негізгі кезеңдеріне түсініктеме берілді. Шварцманға *“Қазақстанның споралы өсімдіктер флорасы”* атты 13 томдық (20 кітаптан тұратын) еңбектің негізгі авторларының бірі ретінде Қазақстан мемлекеттік сыйлығы берілді (1987).

## С.Р. Шварцман құрметіне аталған саңырауқұлақтар
*Schwarzmannia PISAREVA, 1968
*Bovista schwarzmanniana N.M.FILIM., 1970
*Lachnum schwarzmannianum KAZHIEVA, 1974
*Ophiobolus schwarzmanianus KRAVTZEV, 1961
*Patellaria schwarzmanniana KAZHIEVA, 1974
*Strickeria schwarzmanniana KRAVTZEV, 1955
*Thecaphora schwarzmaniana BYZOVA, 1960
*Triphragmium schwarzmanianum PISAREVA, 1964
*Tulostoma schwarzmannianum N.M.FILIM., 1970 

## Дереккөздер