open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Талғат Паритов

**Талғат Паритов** (1962, Атырау облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1985). 
*1985-1992 жылдары -«Ембімұнай» өндіріс бірлестігінің Балықшы барлау бұрғылау басқармасында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері. 
*1993-1995 жылдары - «Ембімұнай» өндіріс бірлестігінің коммерция орталығы директорының орынбасары.
* 1995-1997 жылдары - «Мұнайгаз» МХК-на қарасты «Мұнайгаз-Финанс» қаржылық-инвестициялық фирмасында бас маман, директордың орынбасары. «ҚазМұнайГаз» ҰК-ның бас менеджері. 
*2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» Барлау өндіру» АҚ-ның бөлім бастығы, бұрғылау жұмыстары мен ұңғыларды күрделі жөндеу департаментінің директоры.

## Дереккөздер


Санат:1962 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Николай Максимович Пасечко

**Николай Максимович Пасечко** (1938, Алматы облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1968). 
*1968- 1974 жылдары - Орал геофизикалық экспедициясының геофизигі. 
*1974-1992 жылдары - Іле геофизикалық экспедициясының сейсмикалық партия бастығы, Ақтөбе, Іле геофизикалық экспедицияларының бастығы. 
*1992-1998 жылдары-ҚР Геология министрлігі сауықтыру кешенінің бастығы. 
*1998 жылдан зейнеткер. «Құрмет Белгісі» орденімен, «Еңбек ардагері» медалімен (1985) марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Николай Фиафонтович Пастухов

**Николай Фиафонтович Пастухов** (1947, Атырау облысы). Уфа мұнай институтын бітірген (1970). 
*1962-1980 жылдары - "Қазақстанмұнай" бірлестігінің Байшонас мұнай кәсіпшілігінде слесарь-жөндеуші, "Өзенмұнай" МГӨБ-да аға механик, ауысым бастығы, учаске бастығы, бас механик, ҚР Маңғыстау облыстық партия комитетінде нусқаушы. 
*1980-1999 жылдары - "Маңғыстаумұнай" АҚ-ның өндірістік бөлім бастығының орынбасары, бас механик, технологиялық транспорт және арнаулы техникалар басқармасының бастығы, көлік бөлімі бастығы. 
*1999 жылдан осы АҚ-ның механика көлік басқармасының бастығы. 
"Ерен еңбегі үшін" медалімен (1999) марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Петр Зиновьевич Пенский

**Петр Зиновьевич Пенский** (1926, Украина). Баку мұнай техникумын бітірген (1962). 
*1950- 1964 жылдары - "Азнефть" тресінде жургізуші-механик, гараж бастығы. 
*1964-1986 жылдары-	Маңғыстаумұнай өндірістік бірлестігінің АТК директоры, Маңғыстау технологиялық транспорт басқармасының директоры. 
*1987 жылдан - зейнеткер. Медальдармен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған (1987).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Андрей Федорович Первушин

**Андрей Федорович Первушин** (1921-1992, Азербайжан). Әзірбайжан индустрия институтын (1943), Мұнай өнеркәсібі академиясын (1956) бітірген. 
*1943-1953жылдары-«Қазэнергомұнай» төресінде инженерлік және басқару қызметінде болған. 
*1953-1961 жылдары - Бугуруслан жылу- электр орталығында бас инженер. 
*1961-1973 жылдары - «Атырауэнерго»-ның пайдалану және жөндеу басқармасының бас инженері. 
*1973-1981 жылдары - Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу институтының жылу техникасы бөлімінің бастығы. 
Еңбек Қызыл Ту орденімен және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Николай Иванович Петров

**Николай Иванович Петров** (1928, Ресей). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген геолог-барлаушысы (1986). КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1982). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1951). 
*1951-1988 жылдары - Қазақ геофизика кеңсесінде инженер-интерпретатор, геофизикалық барлау бөлімінің аға инженері, сейсмикалық партия бастығы Гурьев геофизика экспедициясының бастығы, «Қазақстанмұнайгеофизика» тресінің бас инженері, «Қазақстанмұнайгазбарлау» басқармасында бас геофизик, «Ембімұнайгеофизика» тресінің басқарушысы. 
*1988 жылдан - дербес зейнеткер. 
Еңбек Қызыл Ту орденімен және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:1928 жылы туғандар
Илья Сергеевич Плещеев

**Илья Сергеевич Плещеев** (1922, Ресей). Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты. Жер қойнауын барлаудағы құрметті барлаушысы. Ұлы Отан соғысына қатысушы. Мәскеу геологиялық барлау институтын бітірген (1952). 
*1952-1962 жылдары – Каспий маңы геологиялық экспедициясының бастығы. 
*1962-1987 жылдары - Аэрологиялық экспедициясының бас геологы. Оның басқаруымен Маңғыстаудың ауқымды алқаптарының карталары құрастырылған. 
*1987 жылдан - зейнеткер. 
3-дәрежелі «Даңқ», Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1922 жылы туғандар
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Андрей Пантелеевич Поздняков

**Андрей Пантелеевич Поздняков** (1921, Ресей Федерациясы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. 
*1946-1951 жылдары - «Ақтөбемұнайгазбарлау» тресінің Ақтөбе механикалық зауытында бас энергетик. 
*1952-1969 жылдары - «Ақтөбемұнайгазбарлау» тресі Ақтөбе мұнай барлау кәсіпшілігінде меңгерушінің орынбасары, бастық. 
*1977 жылдан - «Ақтөбемұнайгазбарлау» тресі ҚМБ-ның бастығы. Зейнеткер. 
Ордендер мен медалдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Валерий Леонидович Покидов

**Валерий Леонидович Покидов** (1943, Семей) - Геология - минералогия ғылымдарының кандидаты, халықаралық академияның корреспондент-мүшесі, «КСРО өнертапқышы», «Жер қойнауларын барлау үздігі». Қазақ политехникалық институтын бітірген (1966).

1966-1999 жылдары - геофизик, аға геофизик, «Геофизика» мұнай өңдеу бірлестігі партиясының бастығы, бас инженер, «Казгеофизтрест» бас директорының орынбасары.

1999 жылдан - «ДАНК» геофизикалық компаниясының вице-президенті.

## Дереккөздер


Санат:1943 жылы туғандар
Санат:Семейде туғандар
Санат:Қазақстан геологтары
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Геология-минералогия ғылымдарының кандидаттары
Санат:КСРО өнертапқыштары
Санат:КСРО жер қойнауларын барлау үздіктері
Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Лев Соломонович Полак

**Лев Соломонович Полак** (1908). Физика-математика ғылымдарының докторы (1957), профессор. Ленинград халық шаруашылық институтын (1929), Ленинград мемлекеттік университетін (1939) бітірген. Ғылым және техника тарихы институты мен Ленинград нақты механика жене оптика институтында жұмыс атқарған.

1948 жылы (екінші рет) қамауға алынған және Қазақстанға мәңгілік қоныс аудару жазасына ұшыраған.

1950 жылдан - «Қазмұнайгеофизика" трестінде жұмыс атқарған. Партия бастығы, лаборатория меңгерушісі болған. 1955 жылдың тамыз айында босатылып, ақталған. Кейін Мұнайхимиялық синтездеу институтында жұмыс атқарған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Амандық Димағамбетов

**Димағамбетов Амандық** (1940-1981, Түрікменстан). Қазақ KCP Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1981). 1958-1966 жылдары - "Түрікменмұнай" бірлестігі «Небитдагмұнай» мұнай-газ ендіру басқармасында мұнай-газ өндіру операторының көмекшісі, операторы. 1966-1981 жылдары - «Маңғышлақмұнай» өндіріс бірлестігі «Өзенмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында мұнай-газ ендіру операторы. 2-ші және 3-ші дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:1940 жылы туғандар
Санат:1981 жылы қайтыс болғандар
Раиса Павловна Дзюба

**Дзюба Раиса Павловна** (1939, Ресей). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1972). 1972-1987 жылдары — Іле геофизикалық экспедициясында техник-геофизик, аға геофизик. 1987-1996 жылдары — «Геофизсервис» АГӨ-де геофизик, Алматы геофизикалық экспедициясында жетекші геофизик. «Ерен еңбегі үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1987) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Николай Михайлович Петров

**Николай Михайлович Петров** (1935-2004, Ресей). КСРО жер қойнауын барлау үздігі. Грозный мұнай институтын бітірген (1958). Жетібай кен орнын тұңғыш ашушы (1961). 1958- 1997 жылдары - «Маңғыстаумұнайгазбарлау» тресі Жетібай мұнай-газ барлау экспедициясында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бурғылау шебері, учаске инженері, аға инженер, өндіріс-техника бөлімінің бастығы, бас инженер.

1961 жылғы 6 шілдеде Жетібай кен барлау алаңында Н.Петровтың бригадасы бұрғылаған №6 ұңғыдан қуатты мұнай бұрғағы атқылап, ол Маңғыстаудағы ірі мұнай өнеркәсібіне жол ашты. «Құрмет Белгісі» орденімен және Қазақ КСР- інің жоғарғы кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған. 

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Юлиан Карлович Писаревский

**Юлиан Карлович Писаревский** (1931, Украина). Жетібай кен орнын тұңғыш ашушы (1981). Львов политехникалық институтын бітірген (1954). 
*1954-1991 жылдары - Гурьев геофизикалық экспедициясында сейсмикалық партияның бастығы, Орал геофизикалық экспедициясының сейсмикалық партиясы бастығы, бас инженері, бастығы. 
*1991 жылдан - зейнеткер. "Еңбек ардагері" медалімен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің грамотасымен марапатталған (1981).

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Жауылбай Досбаев

**Досбаев Жауылбай** (1934, Атырау облысы). Ақтас кен орнын бірінші ашқан (1968). Атырау мұнай техникумын (1960) және Ташкент политехникалық институтын (1976) бітірген. 
*1950-1953 жылдары — Құлсары бұрғылау кеңсесінде электрмен дәнекерлеуші. 
*1953-1956 жылдары — КСРО әскери-теңіз флотында қызмет атқарған. 
*1956-1960 жылдары — «Қазақстанмұнай» бірлестігі Байланыс кеңсесі Құлсары телефон станциясында электр механигі, аға техник. 
*1960-1965 жылдары — Құлсары мұнай кәсіпшілігі басқармасында мұнай өндіру операторы, ұңғымаларды күрделі жендеу кеңсесінде бұрғышы, бұрғылау  шебері. 
*1965-1975 жылдары — ЖМБЭ-да бұрғылау шебері, инженер, аға инженер, бұрғылау  алаңының бастығы, бас инженердің орынбасары.
*1975-1976 жылдары — Қазақстан КП Ералиев аудандық комитетінің нусқаушысы. 
*1976-1982 жылдары — Маңғышлақ облыстық халықтық бақылау комитетінде нусқаушы, бөлім меңгерушісі.
*1982-1988 жылдары — КСРО Газ өнеркәсібі министрлігі «Каспийсыртыгазтасымалдау» ӨБ бас директорының орынбасары. 
*1988-1990 жылдары — Атырау облыстық халықтық бақылау комитетінде нусқаушы, өндіріс жене көлік бөлімінің меңгерушісі. 
*1990-1995 жылдары — облыстық баспахананың директоры, Атырау облысындағы «Полиграфия» ӨБ бас директорының орынбасары. 
*1995 жылдан зейнеткер. Жер қойнауын барлау ісінің үздігі (1972). «Еңбек ардагері» медалімен марапатталған (1985).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Оңайбай Досанов

**Досанов Оңайбай** (1928, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумын бітірген (1959). 
*1953-1977 жылдары — Қаратон мұнай кәсіпшілігінде комсомол комитетінің хатшысы, мұнай өндіру операторы, ұңғыны жер асты жендеу бригадасының тереңдік сораптарын жендеу цехының шебері, кәсіподақ комитетініңтөрағасы, ұңғыны жер асты жендеу цехының бастығы. 
*1977-1983 жылдары — «Жайықмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында ұңғыны жер асты жендеу шебері. 
*1983 жылдан зейнеткер. Қазақ KCP Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. КСРО Мұнай өнеркәсібінің үздігі.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Владимир Илларионович Дорофеев

**Дорофеев Владимир Илларионович** (1950, Ресей) - Техника ғылымдарының кандидаты. Философия ғылымдарының докторы. 

Грозный мұнай институтын бітірген (1972).
1972-1997 жылдары — Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу институтында инженер, кіші ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, сектор меңгерушісі, лаборатория бастығы. 1997-2001 жылдары — «Арман» бірлескен кәспіорнының техникалық директоры. 2001-2003 жылдары — «Маңғыстаумұнайгаз» ААҚ «ҒӨО»-ның директоры, «Прогноз» Ғылыми кеңес беру орталығың ЖШС-ның геология және жобалау саласындағы директоры. 2003 жылдан «Қазақ мұнай-газ жобалау ғылыми-зерттеу институты» ААҚ-ның директоры.

## Дереккөздер


Санат:1950 жылы туғандар
Санат:Ресейде туғандар
Санат:Техника ғылымдарының кандидаттары
Санат:Философия ғылымдарының кандидаттары
Санат:Грозный мемлекеттік мұнай техникалық университеті түлектері
Санат:Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу институты қызметкерлері
Санат:Қазақ мұнай-газ жобалау ғылыми-зерттеу институтының директорлары
Муфтах Дияров

**Дияров Муфтах** (1933, Атырау облысы). геология-минералогии ғылымдарының докторы (1972), профессор (1980). Қазақ KCP Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі (1983). Қазақ кен-металлургия институтын бітірген (1955). 1955-1964 жылдары — Индер геологиялық барлау экспедициясында геолог, аға геолог, бас геолог. 
*1964-1978 жылдары — Қазақ мұнай геология барлау ғылыми-зерттеу институтында минерал туздар лабораториясының меңгерушісі. 
*1978-1984 жылдары — Қазақ KCP Ғылым академиясының Мұнай және табиғи туздар химиясы ғылыми-зерттеу институтында табиғи туздар геохимиясы лабораториясының меңгерушісі, директордың орынбасары;
*1984-1992 жылдары — осы институттың директоры. 
*1992 жылдан Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының Батыс бөлімшесі төрағасының орынбасары. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесі Құрмет грамоталарымен және «Кен орнын түңғыш ашушының» дипломдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Жәукен Досқалиев

**Досқалиев Жәукен** (1931, Атырау облысы). 1948-1957 жылдары — Қосшағыл, Байшонас МКБ-да электр монтері, механика шеберханасының токары. 1957-1987 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігі «Доссормұнай» мұнай-газ өндіру басқармасы Қарсақ мұнай кәсіпшілігінде токарь, механик, технолог, слесарь. 1987 жылдан зейнеткер. 3-дәрежелі Еңбек Даңқы орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Зеил Досбаева

**Досбаева Зеил** (1933, Атырау облысы). Саратов политехникумын бітірген (1975). 
*1948-1959 жылдары — «Қазэнергомұнай» тресі Қамыскөл орталық электр станциясында кезекші электрик, электр монтері. 
*1959-1983 жылдары — Құлсары МКБ-да оператордың көмекшісі, дэмульсация, өндіру цехтарында оператор, МұнайлыМКБ-да кадрлар жөніндегі нұсқаушы, Ералиев ауданы Халық жинақтау кассасында бақылаушы, меңгеруші, «Маңғышлақмұнай» бірлестігі мұнай аспаптары-
мен жабдықтау бөлімінде аға инженер. 
*1983 жылдан зейнеткер. «Ерен еңбегі үшін» (1958) және «Еңбек ардагері (1983) медальдарымен, Ана Даңқы орденімен(1968) марапатталған.
## Дереккөздер


Санат:1933 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Қырықбай Досбаев

**Досбаев Қырықбай** (1892—1943, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1913-1931 жылдары — Доссор мұнай кәсіпшілігінде оператордың көмекшісі, мұнайды көлікпен тасушы. 1931-1936 жылдары — Мақат, Байшонас мұнай кәсіпшіліктерінде бұрғылау жұмысшысы, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 1937-1943 жылдары — Байшонас мұнай кәсіпшіл ігі басқармасында ұңғыларды жер асты жендеу бригадасының шебері. «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Балғаным Досбаева

**Балғаным Досбаева** (1898—1967, Атырау облысы)- Ембінің ардагері.

## Өмірбаяны
* Байшонаста жастайынан еңбекжолын жұмысшы, оператордың көмекшісі, оператор, мұнай өндіру шебері болып бастап, 45 жылдан астам тапжылмай еңбек етті. Оның бригадасы Ұлы Отан соғысы жылдары жігерлі, үздіксіз еңбек етіп, жоспарды ай сайын артығымен орындап отырды.

## Жетістіктері
КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттығына қатарынан үш рет сайланды (2-4 шақырылымдарына).
## Марапаттары
* Еңбек Қызыл Ту
* «Құрмет Белгісің ордендері
* медальдар

## Дереккөздер

Санат:1898 жылы туғандар
Санат:1967 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары
Беркінғали Досмұхамбетов

**Беркінғали Досмұхамбетов** (1912—1993, Атырау облысы). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшысы (1966).

* 1925-1933 жылдары — балық аулау артелінде балықшы.
* 1933-1967 жылдары — «Қазақстан мұнай» бірлестігінде бұрғылау жұмысшысы, бұрғышының көмешісі, бұрғышы, күрделі жұмыстар шебері, ұңғымаларды жер асты жөндеу бригадасының шебері.

## Өмірбаяны
* Ленин ордені
* Еңбек Қызыл Ту ордені
* «Құрмет Белгісі» ордені
* медальдар.

## Дереккөздер

Санат:1912 жылы туғандар
Санат:1993 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында қайтыс болғандар
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген мұнайшылары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Хадиша Досмұқанова

**Досмұқанова Хадиша** (1948, Атырау облысы). Атырау политехникумын бітірген (1983). 1966-1996 жылдары — «Өзен» мұнай-газ өңдеу басқармасында оператордың көмекшісі,
оператор. 1996 жылдан «Теңге» бірлескен кәсіпорнында аға оператор. Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегері (1986). 2-ші және 3-дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен (1981, 1986) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Жанбай Досқарин

**Досқарин Жанбай** (1926, Атырау облысы). 1942-1952 жылдары — Мақат МКБ-да токарь, механика шеберханасы цехында шебер. 1952-1971 жылдары — №19 КБ директорының орынбасары, Мақат, Доссор МКБ-де еңбекжәнетехникалықнормалаужөніндегі аға инженер. 1971-1989 жылдары — «Жетібаймұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында арнайы және ерекше жұмыстар жөніндегі аға инженер. 1989 жылдан зейнеткер. «Ерен еңбегі үшін» (1946) және «Еңбекте үздік болғаны үшін» (1970) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Темірхан Достанов

**Достанов Темірхан** (1939-1996, Атырау қаласы). Доссор кәсіптік училищесін бітірген (1959). 1956-1957 жылдары —Доссор автомобиль жендеу зауытында слесарьдың көмекшісі. 1959-1994 жылдары — Байшонас, Доссор МКБ-да моторшы, бұрғылау цехы бұрғылау құрылғылары машинист, Таңатар мұнай өндіру бөлімшесінде оператор, аға оператор. «Еңбек ардагері» (1990) және Қазақстан Республикасы Құрмет грамотасымен (1994) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1939 жылы туғандар
Санат:1996 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Құмар Досов

**Досов Құмар** (1932-1991, Атырау облысы). Доссор кәсіптік училищесін бітірген (1948). 1948-1952 жылдары — Доссор, Қаратон МКБ-сы бұрғылау цехында бұрғышының көмекшісі,
бұрғылау жұмысшысы. 1952-1956 жылдары — Кеңес Армиясы қатарында азаматтық борышын өтеген. 1956-1961 жылдары — Қаратон, Қошқар МКБ-да мұнай өндіру операторы, ұңғыны жер асты жөндейтін аға оператор. 1961-1987 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігі Байшонас мұнай кәсіпшілігінде үңғыманы жер асты жендеу бригадасында аға оператор. 3-дәрежелі Еңбек Даңқы орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Жолдасқали Досмұхамбетов

**Досмұхамбетов Жолдасқали** (1916—1977, Атырау облысы). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшысы (1966). Ленин атындағы сыйлықтың (1966), Қазақстан Республикасы Мемлекеттік
сыйлығының лауреаты (1995). КСРО-ның Құрметті мұнайшысы. Мәскеу мұнай институтын (1940), КСРО Мұнай өнеркәсібінің Мәскеу академиясын (1953) бітірген. 
*1940-1942 жылдары — Байшонас мұнай кәсіпшілігінде бас геолог. 
*1942-1943 жылары — «Ембімұнай» комбинатында бас геологтің орынбасары. 
*1943-1947 жылдары — Байшонас МКБ-ның директоры. 
*1947-1950 жылдары — «Қазақстанмұнайбарлау» тресінің бастығы. 
*1950-1951 жылдары — Мақат мұнай өндіру кәсіпшілігінде бас геолог. 
*1953-1954 жылдары — Құлсары мұнай өндіру кәсіпшілігінің директоры.
*1954-1971 жылдары —  «Қазақстанмұнай» бірлестігінде бас геолог, бастық. 
*1971-1977 жылдары — «Ембімұнай» комбинатының бас геологі. Ленин орденімен, Октябрь Революциясы, екі мәрте Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісің ордендерімен және медальдармен марапатталған. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаттығына сайланған.

## Дереккөздер


Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:1916 жылы туғандар
Санат:1977 жылы қайтыс болғандар
Сәрсенғали Досмырзиев

**Досмырзиев Сарсенғали** (1903-1967, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1924-1958 жылдары — «Ембімұнай» комбинаты Доссор МКБ-да оператордың көмекшісі, ұңғымаларды жер асты жөндеу жұмыстары бригадасының операторы. Ленин орденімен (1952) және «Ерен еңбегі үшін» (1948) медалімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Төлеген Досниязов

**Досниязов Төлеген** (1963, Атырау облысы). Жаңаөзен мұнай техникумын бітірген (1988). 
*1981-1983 жылдары — Кеңес Армиясы қатарында азаматтық борышын өтеген. 1984-1989 жылдары — Өзен БЖБ-да бұрғышының көмекшісі, Өзен БЖБ комсомол комитетінің хатшысы. 
*1989-2000 жылдары — Өзен БЖБ-да бұрғышы, шебердің көмекшісі, бұрғылау қондырғысының бастығы. 
*2000-2001 жылдары — «Жаңаойлсервис» ЖШС-де бұрғылау қондырғысының бастығы. 
*2001 жылдан «ҚазМұнайГаз» БӨ» АҚ «Өзенмұнайгаз» ӨБ-де бұрғылау және ұңғымаларды күрделі жөндеу басқармасында Кардвелл-200 бұрғылау қондырысының бастығы. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Әубәкір Дүйсәлиев

**Дүйсәлиев Әубәкір** (1894— 1964, Атырау облысы). АҚШ-та Одақ бойынша алғашқы болып тағлымдама алған бұрғышы (1930). КСРО-ның Құрметті мұнайшысы (1953). Ембінің ардагері.
1910-1930 жылдары — Доссор МКБ-да жұмысшы, бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 1930-1954 жылдары — «Қазақстанмұнай» бірлестігі Мақат бұрғылау кеңсесінде бұрғылау шебері, аға
бұрғылау шебері, бұрғылау цехының бастығы, Сағыз МКБ-ның директоры. Ленин орденімен, «Еңбек Қызыл Ту» орденімен жене медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мәжен Досмұхамбетов

**Досмұхамбетов Мәжен** (1926, Атырау облысы). Доссордағы №19 ФЗО мектебін және шеберлер курсын бітірді (1942). 1942-1980 жылары — «Қазақстанмұнай» бірлестігі Ескене МКБ
ұңғыманы бұрғылау  цехында бұрғышының көмекшісі, Байшонас МКБ-да мұнай мен газ өндіру операторының көмекшісі, операторы, шебері, ұңғыманы жер асты жендеу бригадасының шебері, мұнайды қайтара өңдеу цехының шебері, үңғыманы күрделі жендеу бригадасының шебері. 1980-1983 жылары — «Ембімұнай» өндірістік бірлестігі «Жайықмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының мұнайды дайындау және қотару цехының шебері. 1983 жылдан зейнеткер.
«Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сатыбай Дүзбаев

**Дүзбаев Сатыбай** (1948, Атырау қаласы). Мәскеудің М.И.Губкин атындағы МХжГӨ институтын бітірген (1972). 
*1972-1973 жылдары — «Доссормұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында мұнай-газ өндіру операторы. 
*1973-1979 жылдары — «Жайықмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында Орталық инженер-технология қызметін ауысым бастығы, аға инженері, бастығы. 
*1979-1984 жылдары — «Құлсарымұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының бастығы. 
*1984-1993 жылдары — «Теңізмұнайгаз» өндіріс бірлестігінде бас технолог, мұнай өндіру бөлім бастығының орынбасары, өндіріс бөлімінің бастығы, бас инженер. 
*1993-1994 жылдары — Бостон қаласындағы (АҚІІІ) Массачусетс университетінің тыңдаушысы. 
*1994-1995 жылдары — АҚШ-тың "Шеврон" компаниясында тағылымдамада болды, жұмыс істеді. 
*1995-1997 жылдары — «Оңтүстік отын-энергетикалық компаниясы» акционерлік қоғамының президенті. 
*1997-2000 жылдары — «Қазақойл» ҰМК муанй-газ өндіру және таысмалдау департаментінің директоры. 
*2000-2002 жылдары — «Қазақстанкаспийшельф» ААҚ президенті, басқарма төрағасы. 
*2002-2004 жылдары — «Қазақойл-Ембі» ААҚ-ы жаңа кен орындарын игеру және қабаттардың мұнайлылығын арттыру департаментінің директоры. 
*2003-2004 жылдары — «Ембімұнайгаз» ААҚ-ы жаңа технологиялар департаментінің директоры. 
*2004 жылдан «ҚазМұнайГаз» БӨ» АҚ «Ембімұнайгаз» ӨФ-ы инновациялық технологиялар департаментінің директоры. «Ерен еңбегі үшін» (1999) медалімен, Өндірісті дамытуға ықпал ету Қауымдастығының Алтын медалімен (Франция, 2001) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Петр Автономович Думчев

**Думчев Петр Автономович** (1912-1977, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумын бітірген (1937). ҚазақКСР-ініңеңбексіңірген мұнайшысы (1972). 19241955 жылдары - «Қазақстанмұнай» комбинатында жарықпен көшіріп алушы, сызушы, сызушы-конструктор, газ өндіру цехының технигі, мұнайды есепке алу цехының бастығы, өндіріс-таратып беру бөлімінің бастығы, Байшонас мұнай кәсіпшілігінде өндіру бөлімінің инженері, геология бөлімінде геолог, мұнай кәсіпшілігінің бастығы. 1955-1958 жылдары — геологиялық-іздестіру экспедициясының бастығы. 1958-1966 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігі Орталық ғылыми-зерттеу лабораториясында меңгерушісі,
1966-1976 жылдары — «Ембімұнай» бірлестігі Орталық ғылыми-зерттеу лабораториясының бас геологі. Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Мейрамкүл Дүзбаева

**Дүзбаева Мейрамкүл** (1966, Алматы облысы). В.И.Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын бітірген (1987, 2004). 
*1987-1991 жылдары — «Қазалтын» КБКЖолымбет кеніші байыту фабрикасында шебер. 
*1991-1994 жылдары — ҚР Экономика министрлігі ЭжНҚҒЗИ-да кіші ғылыми қызметкер. 
*1994-1999 жылдары — ҚР Мемлекеттікмүліккомитетіндежетекші, бас маман, бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары, ҚР Мемлекеттік мүлік комитеті басқармасы
департаменті және ҚР Қаржы министрлігі активтері басқармасының бастығы. 
*1999-2000 жылдары — Мемлекеттік мүлік және ҚР Қаржы министрлігі жекешелендіру комитеті төрағасының орынбасары. 
*2000-2002 жылдары — президенттің кеңесшісі, «Қазақойл» ҮМКң ЖАҚ-ның атқарушы директоры. 
*2002-2003 жылдары — «Қазақстан даму Банкі» ЖАҚ-ы президентінің кеңесшісі, «Каспий өндірістік-қаржылықтобы» ЖШС-і бас директорының кеңесшісі. 
*2003-2004 жылдары — «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ы президентінің кеңесшісі. 2004 жылдан «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ы атқарушы директоры.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Құрманбай Досымбетов

**Досымбетов Құрманбай** (1923, Атырау облысы). [[Ұлы Отан соғысына қатысушы. 1941-1942 жылдары — геологиялық-іздеу партиясында моторшының көмекшісі, моторшы. 1947-1969 жылдары — Новобогат, Қошқар барлау крелиустік партияларында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері, Маңғышлақ ұңғымаларды тексеру және сынақтан өткізу кеңсесінде бөлімше бастығы. 1969-1975 жылдары — Қарағия «Водозабор» МБЭ-да бөлімше бастығы. 1975-1983 жылдары — Балықшы БЖБ-да инженер, су және бумен жабдықтау цехының бастығы. 1983 жылдан зейнеткер. 1-дәрежелі Отан соғысы (1985), «Құрмет белгісі» (1966) ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Исламғали Дүйсенғалиев

**Дүйсенғалиев Исламғали** (1910-1984, Атырау облысы). Қазақ КСР-нің Еңбек сіңірген мұнайшысы (1958). Ембінің ардагері. 
*1925-1930 жылдары — жалдамалы жұмыста. 
*1930-1945 жылдары — Доссор МКБ-да жұмысшы,оператордыңкөмекшісі, оператор, аға оператор. 
*1945-1970 жылдары — Мақат МКБ-да ұңғымаларды жер асты жендеу жұмыстары бригадасының операторы, аға оператор, бригада шебері. 
*1970-1980 жылдары — Гурьев машина жасау зауыты ұсталық цехында балғашы, уста, шебер, цех бастығы. «Құрмет белгісі» орденімен (1942), Еңбек Қызыл Ту (1944) орденімен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Еролла Дүйсенғалиев

**Дүйсенғалиев Еролла** (1941, Атырау қаласы) - мұнайшы. 

1962-1965 жылдары — Атырау «Синтезспирт» зауытында аппаратшы. 1965-1967 жылдары — «Өзенмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында мұнай өндіру операторы. 1967-1997 жылдары — «Доссормұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының Мартыши, «Жайықмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының Қамысты мұнай-газ өндіру цехтарында мұнай-газөндіру операторы, мұнай өндірісі қурал-жабдықтарын жөндеуші слесарі. 

1997 жылдан зейнеткер. 2-және 3-дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1941 жылы туғандар
Санат:Атырауда туғандар
Санат:Өзенмұнайгаз тұлғалары
Санат:Жайықмұнай тұлғалары
Санат:2-дрежелі Еңбек Даңқы орденінің иегерлері
Санат:3-дәрежелі Еңбек Даңқы орденінің иегерлері
Владимир Зиновьевич Думчев

**Думчев Владимир Зиновьевич** (1946, Атырау қаласы) - мемлекет қайраткері.

Атырау ауыл шаруашылығы техникумын (1965), Ташкент темір жол институтын (1972) бітірген. 1965-1968 жылдары — "Коммунизм жолы" кеңшарында техник-механик. 1968-1972 жылдары — Кеңес Армиясы қатарында азаматтық борышын өтеген, Атырау темір жол бөлімшесінде автоматика және телемеханика бөлімінің инженері. 1972-1974 жылдары — Гурьев қалалық партия комитетінде өндіріс және көлік бөлімінің бастығы, хатшы. 1974-1984 жылдары — КОКП ОК-нің Ауғанстандағы кеңесшісі, Қазақстан КП ОК жанындағы Жоғары партия мектебінде оқыған. 1986-1988 жылдары — Ембі аудандық партия комитетінің I хатшысы. 1988-1991 жылдары — Қазақстан Компартиясы ОК-нің нұсқаушысы, Қызылорда облыстық партия комитетінің II хатшысы. 1991-2003 жылдары — «Шеврон» компаниясының арнайы жобалау бөлімінің менеджері. 2003 жылдан «Теңізшевройл» БК-ның арнайы жобалау бөлімінің менеджері. 1990 жылы ҚазақКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланған. 

«Халықтар Достығы» және «Құрмет» (2003) ордендерімен және «Еңбектегі ерлігі үшін» (1986) медалімен марапатталған. 

## Дереккөздер


Санат:1946 жылы туғандар
Санат:Атырауда туғандар
Санат:Атырау ауыл шаруашылығы колледжі түлектері
Санат:Ташкент темір жол институты түлектері
Санат:Қазақстан КП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері
Санат:Қазақстан КП Ембі аудандық комитетінің бірінші хатшылары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 12-шақырылымының депутаттары
Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Санат:Еңбектегі ерлігі үшін медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары
Баймұрат Дүйсенғалиев

**Дүйсенғалиев Баймұрат** (1929, Атырау облысы). Қазақ мемлекеттік университеты бітірген (1957). 1954-1957 жылдары — Мұнай химиясы өнеркәсібі жұмысшыларының республикалық
кәсіподақ комитетінде нусқаушы. 1957-1962 жылдары — «Мұнайхимқурылыс» тресінің Мақаттағы «Қазмехқурастыру» басқармасында жұмыс жүргізуші, бухгалтер, жабдықтау инженері. 1962-1964 жылдары — «Маңғыстаумұнайгазбарлауң тресінде Еңбек және жалақы жөніндегі экономист. 1964- 1991 жылдары — «Маңғышлақмұнай» өндірістік бірлестігі нормативтік-зерттеу станциясында бөлімнің аға инженері, станса бастығы. 1991 жылдан зейнеткер. КСРО-ның Мұнай өнеркәсібі үздігі.

## Дереккөздер
Солтүстік Қаражамбас мұнай кен орны

**Солтүстік Қаражамбас мұнай кен орны** — Тұран тақтасының Оңтүстік Бозащы ойысымының солтүстік-батыс шетіндегі мұнай кен орны. Маңғыстау облысында, Ақтау қаласынан солтүстікте 185 км жерде орналасқан. Кен орны 1984 жылы ашылған.  

## Геологиялық құрылымы
Құрылым оңтүстігі  мен оңтүстік-батысынан тектоникалық бұзылыстармен шектелген Оңтүстік-Батыс 
және Солтүстік-Шығыс жартылай  қиылған көтерілімдерден тұрады. Ортаңғы юраның бат жікқабатында екі жатын белгілі болды. Бұлардың жатыс тереңдігі 548-659 м. 

## Жатыс сипаты
Құмтастардан  құралған жинауыштар кеуекті, олардың ашық кеуектілігі 28%, өтімділігі 0,098 мкм2. Мұнайға  қанығу коэффициенті 0,63, мұнайға  қаныққан  қалыңдығы 2,6-3,7 м. Қалыңдығы 5 және 11 м-лік сазды таужыныстар жапқыш рөлін атқарады. Оңтүстік-батыс көтерілімдегі негізгі жатынның мұнайлы бөлімінің биіктігі 30,4 м. Жартылай  қиылған төбелер екі блокқа бөлінген, осының салдарынан әр блок жатындарының өз биіктіктері және су-мұнай жапсарының өз деңгейлері бар. Солтүстік-Шығыс көтерілімнің негізгі жатынындағы мұнайлы бөлігінің биіктігі 25 м Оңтүстік-Батыс төбедегі жатынның мұнайлы бөлігінікі 6,4 м. 

## Құрамы
Кенорын мұнайының тығыздығы 940 кг/м3, физикалық қасиеттері мен химиялық құрамы жағынан Қаражамбас кен орнының мұнайларына ұқсас. Жатындардағы бастапқы қойнауқаттық  қысым 6,1 Мпа-дан 7,4 Мпа-ға дейін өзгереді, температура 29-31 °С, мұнайдың шығымы 1,2-5,5 м3/тәу. Хлоркальцийлі типті қойнауқаттық сулардың тығыздығы 1,095 г/см3 минералдылығы 95 г/л. Жатындардың режим суарынды. Кен орнында жұмыс 1985 жылдан бері тоқтатылған.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Санат:Маңғыстау облысы кен орындары
Роберт Паттинсон

**Роберт Томас Паттинсон** (; 13 мамыр 1986 жыл, Лондон) — британдық актёр, модель, музыкант. 

Стефани Майер шығармасына негізделіп түсірілген «Ымырт» фильміндегі Эдвард Каллен рөлімен танымал болған. 2008 жылы «Өтпелі кезең» фильміндегі рөлі үшін Старбург фестивалінің басты жүлдесін алады. Сонымен қатар ол 2005 жылы шыққан «Гарри Поттер және От кубогі» фильмінде Седрик Диггори рөлін сомдаған. Кішкентайынан музыкаға әуес. «Ымырт» киносы үшін екі баллада шығарып, фильмде өзі орындап берген. Бұдан басқа ол электрогитараларды жинаумен айналысады.

## Фильмографиясы
### Фильмдері

### Телесериалдары

## Дискографиясы

## Саундтрек

## Дереккөздер

Санат:Ұлыбритания фотомодельдері
Кристен Стюарт

**Кристен Джеймс Стюарт** (; 9 сәуір 1990 жыл, Лос-Анджелес, АҚШ) – америкалық актриса.  BAFTA сыйлығының иегері. Кинодағы алғашқы рөлін Роуз Троштың  «Безопасность вещей» (2001) фильмінде Сэм Дженнингсті сомдаған. Әлемге Стефани Майердің кітабы негізінде түсірілген «Сумерки» фильміндегі Изабелла Свон рөлімен кең танылды. Бұған дейін де көптеген картиналарға түсіп үлгерген.  Фильмдері: «Сын русалки» (1999), «Комната страха» (2002), «Дьявольский особняк» (2003), «Говори», «Подводное течение» (2004), «Жестокие люди» (2005), «Поедатели пирожных», «Посланники», «В стране женщин» (2007), «Однажды в Голливуде», «Телепорт»  (2008), «Жёлтый платочек счастья», «The Runaways» (2010), «На дороге» (2011), т.б.

## Дереккөздер
Леонид Петрович Дмитриев

**Дмитриев Леонид Петрович** (1933-1997, Әзірбайжан). Қазақ KCP Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1984). Әзірбайжан индустриялық институтын бітірген (1955). 
*1964-1978 жылдары - «Маңғыстаумұнайгаз» бірлестігінде геология бөлімі бастығы, Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу институтында директордың геология және мұнай-газ кен орындарын жобалау саласындағы ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары. 
*1978-1994 жылдары - «Маңғыстаумунгайгаз» өндірістік бірлестігінде бас геолог, бас директордын» орынбасары.
*1994-1997 жылдары — Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу институтында директордың ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары. КСРО Мұнай-газ өндіру өнеркәсібінің үздігі.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:1933 жылы туғандар
Санат:1997 жылы қайтыс болғандар
Жолдас Жұмалиев

**Жолдас Жұмалиев** (1940-1997,Атырау облысы).Қазақ политехниқалық институтын (1963) және Мәскеу мұнай институтын (1975) бітірген.1963-1967 жылдары  - Байшонас мұнай кәсіпшілігінде оператор , геолог , аға инженер.1967-1972 жылдары - Прорва бұрғылау кеңсесінде бас геолог , аға инженер.1975-1984 жылдары - Балықшы БЖБ-да ОЙТҚ бастығы. 1984-1989 жылдары - "Прорвамұнай" МГӨБ партия комитетінің хатшысы. 1989-1991 жылдары - Оңтүстік Ембі МБЭ- ның бастығы .1991-1997 жылдан "Теңізмұнайгаз" АҚ-да бас геолог , вице-президент.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Табылды Жұмалиев

**Табылды Жұмалиев** (1937, Атырау облысы). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1958). 1958 - 1999 жылдары - Қосшағыл Мкб-да слесарь, инженер-механик, "Ембімұнай" бірлестігі Ескене мұнай қотару станциясында аға механик, станса бастығы. Ескене ауылдық кеңесінің төрағасы, ауылдық кеңесінің әкімі. 1999 жылдан зейнеткер. "Ерен еңбегі үшін" медалімен марапатталған (1970).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Атырау облысы тұлғалары
Жұматанова Қазиза

**Қазиза Жұматанова** (1922,Атырау облысы).1949-1970 жылдары - "Қазақстанмұнай" бірлестігі Қошқар МКБ-да оператор.1970-1972 жылдары - "Өзенмұнай" МКӨБ-ы 2-АЙТҚ-де  мұнайгаз өндіру операторы.1972 жылдан зейнетқер.Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Сейіл Жұматов

**Сейіл Жұматов** (1925-1990,Атырау облысы). ҚазМУ-ды бітірген(1959).Ұлы Отан соғысына қатысушы.1946-1952 жылдары - Қазақстан Компартиясы Мақат аудандық комитетінің нұсқаушысы. 1952-1957 жылдары - "Мақат" МКБ-да партия комитетінің хатшысы.1957-1960 жылдары - Мақат ГБЭ - да геолог.1961-1964 жылдары - "Қазақмұнайгазбарлау" тресінде аға геолог.1964-1988 жылдары - Қарағы МБЭ-да бас бас экономист.2-дәрежелі Отан соғысы,"Құрмет белгісі" және медальдармен марапатталған .

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Төлеутай Жұмахметов

**Төлеутай Жұмахметов** (1927, Атырау облысы). 1943-1954 жылдары - «Қазмунайбарлау» тресі көлік, геологиялық-іздеу кеңселерінде слесарь. 1954-1983 жылдары - Қошқар, Мақат МКБ- ларында мунай өндіру операторы, уңғымаларды зерттеу операторы. 1983 жылдан зейнеткер. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1959), «Еңбектегі ерлігі үшін» (1966), «Еңбек ардагері» (1982) ме- дальдарымен және Қазақ КСР Жогаргы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1975) марапатталган.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Жанқожа Жұмашев

**Жанқожа Жұмашев** (1907-1981, Атырау облысы). 1923-1934 жылдары – Мақат мунай кәсіпшілігінде бұрғылау жумысшысы, бұрғышының оқушысы. 1934-1937 жылдары – Байшонас мунай кәсіпшілігінде бұрғышы. 1938-1945 жылдары – Доссор мунай кәсіпшілігінде бұрғышы. 1946-1950 жылдары - Қосшағыл мунай кәсіпшілігінде бұрғылау шебері. 1950-1962 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Қулсары бұрғылау кеңсесінде бұрғылау шебері. Екі мәрте Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған. КСРО мунай өнеркәсібінің үздігі.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Ақнияз Жұмашев

**Ақнияз Жұмашев** (1939, Атырау облысы). Бугырыслан мүнай техникумын бітірген. 1955-1994 жылдары - «Ембімунай» бірлестігі Қошқар мүнай кәсіпшілігінде оператордың көмекшісі, оператор, аға оператор, уңгымаларды жер асты жендеу бригадасының шебері. 1994 жылдан зейнеткер. 2-ші және 3-дәрежелі «Еңбек Даңқы»ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Балима Жұмашева

**Балима Жұмашева** (1937-1996, Атырау облысы). Гурьев мұнай техникумын бітірген. 1960-1988 жылдары - Қүлсары МКБ-да мұнай өндіру цехында оператор, геолог, кадрлар бөлімінің нұсқаушысы. «Еңбектегі ерлігі үшін» (1980), «Еңбек ардагері» (1988) медалдарымен марапатталган.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Қарасай Жұмашева

**Қарасай Жұмашева** (1927-1997, Атырау облысы). 1942-1988 жылдары - «Прорвамұнай» МГӨБ-ы Байшонас МКБ-да нормалаушы. «Ерен еңбегі үшін» (1949), «Еңбек ардагері» (1988) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қорабай Жүнбасов

**Қорабай Жүнбасов** (1936-1981, Атырау облысы). 1955-1964 жылдары - Мақат бурғылау кеңсесінде слесарь, моторист, машинист, бұрғылау қондырғыларының механигі. 1964- 1981 жылдары - «Маңғышлақмұнайгазбарлау» тресі Қарақия МБЭ-да машинист, бұрғылау қондырғыларының механигі. КСРО Жер қойнауын барлау үздігі.

## Дереккөздер


Санат:1936 жылы туғандар
Санат:1981 жылы қайтыс болғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Оқас Жүнісов

**Оқас Жүнісов** (1926-1987). 1942-1956 - Құлсары бұрғылау кеңсесінде слесарь-жөндеуші. 1956-1961 жылдары - «Қазмұнайбарлау» тресі мұнара түргызу прорабы. 1961 жылдан«Ақтөбе мүнайбарлау» тресі мұнара тұрғызу прорабы, Кенқияқ мүнай барлау экспедициясы бастығы.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қайырғали Жылқышев

**Қайырғали Жылқышев** (1899-1979, Атырау облысы). Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мұнайшысы (1951). Ембі ардагері. 1913-1957 жылдары - «Қазақстанмүнай» бірлестігі Мақат, Доссор МКБ-лары ұңғымаларды жер асты жендеу бригадасында жумысшы, кілтші, оператор, шебер. Ленин, «Қүрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталган.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Талшын Жылқышиева

**Талшын Жылқышиева** (1938-1996, Атырау облысы). 1955-1956 жылдары - токардың оқушысы авторемонт заутында. 1956-1988 жылдары - «Доссормұнай» МГӨБ-ы қабат қысымын сақтау цехында оператордың көмекшісі, оператор. 2-ші және 3-ші «Еңбек Даңқы» орденімен және медальдармен марапатталган.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Керей Закарин

**Керей Закарин** (1903-1976, Атырау облысы). Баку мұнай институты жанындагы курстарды бітірген (1937). 1922-1926 жылдары - Доссор мұнай кәсіпшілігінде таратушы, Мақат мұнай кәсіпшілігінде майлаушы. 1926-1937 жылдары - «Ембімүнай» тресі Иманқара мүнай кәсіпшілігінде есепші, ауылдық Кеңестің хатшысы, салық нүсқаушысы, ага есепші, бухгалтер, ага бухгалтер. 1937-1950 - Қосшагыл мұнай кәсіпшілігінде бас бухгалтер. 1950-1953 жылдары - «Қосшагылмұнай» тресі меңгерушісі орынбасары. 1953-1961 жылдары - «Ембімұнай» тресі үңгымаларды күрделі жөндеуден өткізу кеңсесі директоры, бас бухгалтер, жоспарлау бөлімінің бастыгы. 1961-1971 жылдары - «Құлсарымұнай» МГӨБ-ы жоспарлау бөлімінің бастыгы.Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және медальдармен марапатталган. 

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қырықбай Жытқылдиев

**Қырықбай Жытқылдиев **(1946-1999, Атырау облысы). Доссор кәсіптік-техникалық училищесін бітірген (1963). 1963-1998 жылдары - «Ембімұнайгаз» АҚ «Доссормүнай» МГӨБ-да слесарь, оператордың көмекшісі, мүнай өндіру операторы, мұнайды екінші қайтара алу әдісі цехының ма- шинисі. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталган.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қазақстан Республикасындағы қазіргі таңдағы экологиялық проблемалар

**Қазақстан Республикасындағы қазіргі таңдағы экологиялық проблемалар**

Қазақстан халқының  қауіпсіздігі үшін негізгі экологиялық проблемалар су ресурсын пайдалануға, радиация әсеріне және қалдықтарға байланысты. Арал теңізі негізгі экологиялық 
катастрофа және әлеуметтік-экономикалық проблема эпицентрі ретінде болып отыр. Сумен қамтамасыз ету және оның сапасы Қазақстанда алаңдатушылық туғызуда және орнықты даму үшін Ұлттық жоспарда қоршаған ортаны қорғаудың негізгі бағыттарының бірі. Сәулеленуге ұшырау мәселелері Қазақстан территориясында бұрынғы Одақтың ядролық полигондардың болуына байланысты. Сондай-ақ тазаланбаған өнеркәсіп қалдықтарының көптеп бөлінуі де үлкен экологиялық проблемалар туғызуда.

Сонымен  қатар жер мен ландшафтардың деградацияға ұшырауы (республиканың 60%-нан астам жері шөлейттенуге ұшыраған), су ресурстарының жетіспеуі (сумен қамтамасыз ету жөнінде  Қазақстан ТМД елдерінің ішінде соңғы орында), елдегі су айдындарының экологиялық мәселелері, елді мекендердегі атмосфералық ауа мен топырақтың ластануы, биологиялық әралуандылықтың азаюы да өзекті болып отыр.

## Дереккөздер



Санат:Экология
Анна Иосифовна Зараковская

**Анна Иосифовна Зараковская** (1915-1987, Атырау қаласы).Атырау мұнай техникумын бітірген (1933). Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мұнайшысы (1961). 1933-1938 жылдары - Мақат, Байшонас мұнай кәсіпшіліктерінде техник, геолог, лаборатория меңгерушісі. 1938-1944 -Байшонас МӨБ-да инженер-химик, лаборатория секторы жетекшісі. 1944-1975 жылдары - «Ембімұнай» бірлестігі ОҒЗЛ-сы химия-технология бөлімінің бастыгы. Қазақ КСР Жогаргы Кеңесінің Қурмет грамотасымен марапатталган.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Сары Жүсіпов

**Сары Жүсіпов **(1903-1968, Атырау облысы) - мұнайлы Ембіні ұйымдастырушылардың бірі. 1920-1929 жылдары - Мақат МКБ-да жүмысшы, оператордың көмекшісі, мүнай өндіру операторы. 1929-1934 жылдары - Байшонас, Доссор, Мақат МКБ-да шебер, бастық, меңгеруші. 1934-1936 жылдары - Ескене МКБ-ы директорының көмекшісі, директор. 1936-1940 жылдары - Мақат МКБ- ы директоры. 1940-1941 жылдары - Атырау облыстық атқару комитеті төрагасының орынбасары. 1941-1958 жылдары - Сағыз, Қосшағыл, Құлсары, Байшонас МКБ-ы директоры. 1958-1963 жылдары - Батыс Қазақстан геологиялық басқармасы Мақат бұргылау кеңсесінде директордың орынбасары. Атырау-Доссор мұнай кәсіпшіліктерін қалпына келтіруге, кәсіпшіліктерге мұнай жабдықтары мен ауыз тасыган тар табан темір жол құрылысына тікелей қатынасқан. Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және медальдармен марапатталган.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Қабер Зинуллин

**Зинуллин Қабер** (1928, Атырау облысы). Доссор ФЗО мектебін бітірген (1944). 1944-1987 жылдары - Қарашұңғыл, Қаратон, Мәткен, Қазбай, Таңатар, Орысқазған, Бақсай, Кенбай, Қамысты, Қырықмылтық мұнай кәсіпшіліктерінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері. 1987 жылдан зейнеткер. «Құрмет белгісі» (1981), "Еңбек Қызыл ТУ" (1986) ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мұнай монополиялары

**Мұнай монополиялары** - жеке (акционерлік), мемлекеттік және аралас меншіктегі ірі шетелдік бірлестіктер (трестер, концерндер, корпорациялар). 

Өндіріс пен капитал шоғырлануының жоғарғы дәрежелі негізінде ең мол пайда түсіру үшін мұнай өнеркәсібі салаларын бақылауды іске асырады.
Мұнай монополиялары ұлттық (капиталы, бақылауы, қызмет ауқымы жөнінен) және шет елде активтері бар халықаралық монополиялар болып ажыратылады.

## Дереккөздер


Санат:Мұнай
Бегім Зейналова

**Бегім Зейналова** (1927 жылы туған, Атырау облысы) - мұнайшы.

## Өмірбаяны
* 1947-1965 жылдары - Доссор кәсіпшілігі ұңғымаларды зерттеу операторы, мұнай өндіру операторы. 
* 1965-1982 жылдары - «Маңгышлақмұнай» бірлестігі «Өзенмұнай» МГӨБ-сында мұнай-және газ өндіру операторы, аға оператор.
* 1982 жылдан зейнеткер.

## Марапаттары
* Еңбек Қызыл Ту
* «Құрмет белгісі» ордендерімен жене медальдармен марапатталган.

## Дереккөздер

Санат:1927 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Мұнай мен газдың шоғырлануы (аккумуляциясы)

**Мұнай мен газдың шоғырлануы (аккумуляциясы)** - мұнай мен газдың тұтқыштарда
жинақталу процесі. Мұнай мен газдың түзілу
өңірінен жинақталу өңіріне жылыстауы
сияқты күрделі процестің ақырғы сатысы
болып табылады. Гравитациялық теория
бойынша, шоғырлану көмірсутектердің
судағы қалқығыштығы салдарынан болады.
Көтерілген мұнай мен газ антиклин күбезде
немесе жинауыш сүйірленіп тамамдалатын
өңірде жиыла береді. Гидравликалық теория
бойынша, мұнай мен газ қозғалған су ағыны
күшімен жылыстайды, сөйтіп тұтқышта
шоғырланатын болады. Капиллярлық теория бойынша, шоғырлануға беткейлік тартылыс, капилярлық күштер әсер етеді.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Койшыгүл Зихатов

**Койшыгүл Зихатов **(1911-1978, Батыс Қазақстан облысы). Доссор кәсіптікучилищесін бітірген (1927). 1927-1967 жылдары - Қосшағыл бүрғылау кеңсесінде бүрғышының көмекшісі, бүрғышы, бұрғылау шебері. «Ерен еңбегі үшін» (1948), «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1967) медалдарымен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мұнай геологиялық аудандастыру

**Мұнай геологиялық аудандастыру** — ipi
геологиялық нысанды мұнай-газ геологиялық сипаттамаларының жоғары дәрежедегі
біртектілігімен сипатталатын бір-біріне
бағынышты бөліктерге жүйелі түрде жіктелу. Мұнай және газ кенорындарының
кеңістікте орналасуларының анықталған
заңыдылықтарына, олардың түзілу және
сақталу жагдайларына негізделген. Мұнай аудандастырудың
негізгі мақсаттары: мұнай мен газ іздестіру
үшін мұнай мен газға деген келешегі бар және
келешегі жоқ түрлі дәрежедегі мұнайлы-газды нысандарды бөлу; мұнай мен газ іздестіру жұмыстарының қолайлы бағыттарын
таңдап алу үшін зерттелетін нысандардың
түрлі бөліктерінің мұнай мен газға деген
мүмкіндіктері тұрғысынан бағасын беру.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Мұнайды газсындандыру

**Мұнайды газсындандыру** - өндіріліп
жатқан мұнайдан ондағы еріген метанды,
этанды, пропанды, сондай-ақ күкіртсутекті,
азотты, көмірқышқыл газын бөліп алу.
Буланудың әсерінен бензиндік фракцияның
шығынын азайту, бір фазалы мұнайдың тасымалын қамтамасыз ету, сораптық агрегаттар жұмысының тиімділігін жоғарылату үшін
жүргізіледі. Кәсіпшілік жағдайында ұңғымадан
шығатын мұнайдың қысымын сатылы
төмендету және мұнайды сұйық (су, мұнай)
және газ фазаларына белу арқылы іске асы-
рылады. Ақырғы процесті бумен жібітіп тазарту бағанында - стабилизаторда жүргізеді.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай
Сабырғали Зорбаев

**Сабырғали Зорбаев** (1893-1970, Атырау облысы). Ембінің ардагері. Доссор кәсіпшілігіндегі сауаттылықты жою мектебін (1926) және Мәскеудегі басқарушы қызметкерлердің 6-айлық курсын (1939) бітірген. 1911-1925 жылдары - Доссор мүнай кәсіпшілігінде бүрғылау жүмысшысы, кілтші, бұрғышы, механика шеберханасында балғашы. 1925-1938 жылдары - Мақат мұнай кәсіпшілігі бүрғылау шеберінің көмекшісі, бүрғылау шебері. 1938-1941 жылдары - Доссор мұнай кәсіпшілігі директоры. 1941-1943 жылдары - Доссор бүргылау кеңсесінің бастығы. 1943-1947 жылдары - Мақат аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары; Мақат ауданы аудандық әлеуметтік қамсыздандыру кеңесінің меңгерушісі. 1947-1949 жылдары - Мақат МӨБ-ы директорының орынбасары. 1949-1956 жылдары - Ескене мүнай кәсіпшілігінде бөлімшенің бастығы, бұрғылау цехының бүрғылау шебері. КСРО Жоғарға Кеңесінің депутаты болып сайланған (1937). Ленин, «Құрмет белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.

## Дереккөздер



Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Тұлғалар
Мұнайды жинақтау пункті

**Мұнайды жинақтау пункті** - мұнай ұңғымасы
өнімін жинауға және кәсіпшілік өңдеуден
өткізуге арналған арнаулы пункт. Мұнай мен
газды тасымалдауға дайындауды, сондай-ақ
мұнай мен газды сақтауды және қойнауқаттық
судан тазартуды қамтамасыз етеді. Құрамына
мұнайды айыру, сусыздандыру, тұзсыздандыру
тазарту, газды құрғату, тазарту қондырғылары,
қорқаймалық парктер, сорап станциялары,
газкомпрессор станциялары, технологиялық
құбыр желілерінің жүйесі, жарық беру жүйесі,
энергиямен және сумен қамтамасыз ету нысандары кіреді. Айырудан соң, ақырғы рет газсыздандыру үшін соңғы айыру қондырғысына
беріледі, мұнда мұнайдың қаныққан буының
қысымы 66,7 кПа-қа дейін төмендетіледі, осыдан соң мұнай тауарлық қорқоймаларға немесе арналық мұнай құбырының бас ғимаратына
қотарылады.

## Дереккөздер
 


Санат:Мұнай