open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рафаэль Георг Кизеветтер

**Рафаэль Георг Кизеветтер** (; 29.8.1773, Холлешау, — 01.01.1850, Баден) - австрияның музыка жазушысы әрі тарихшысы. 18030 жылы музыка теоритегі, әрі композитор Альберхтсбергерден сабақ алды. Музыка тарихындағы нидерланд мектебінің рөлі туралы зерттеу еңбегі үшін 1826 жылы Нидерланд академиясының сыйлығына ие болды. Рафаэль еуропаның орта ғасыр және араб музыкасының, көне заман музыка теориясын зерттеді. Оның 1842 жылы жазған «Араб музыкасы» атты ғылыми еңбегінде Әбу Наср әл-Фараби жайлы алғашқы деректер кездеседі. 
## Дереккөздер

Санат:тұлғалар
Санат:1850 жылы қайтыс болғандар
Санат:1773 жылы туғандар
Санат:жазушылар
Санат:тарихшылар
Санат:Сазгерлер
Трой Сиван

**Трой Сиван Меллет** () — аустралиялық актер, видеоблоггер және әнші.

## Өмірбаяны
Сиван Йоханнесбург (ОАР) еврей отбасында дүниеге келді. Ұлты – еврей. Тройдың отбасы 2 жасында Австралияға көшті. Ол үйде білім алды. Қазіргі таңда Трой отбасымен бірге тұрады.  

## Актерлік мансабы
2007 жылы Трой «Оливер Твист» пъесасында басты рөлдерде ойнады. 2008 жылдың ақпанында «Белгісіз адамдар: Басы» фильмінде Джеймс Хоулет деген жас жігітті ойнады. 

## Музыкалық мансабы
2006 жылы Тройдың музыкалық мансабы басталды. Оның жеке альбомы 2008 жылы шықты. Альбом бес өлеңмен жарыққа шықты. 2010 жылдың ақпанында «We Are The World 25 for Haiti» деген қайырымдылық концертін ұйымдастырды. Бұл концерттің мақсаты - Гаитида болған жер сілкінісінен зардап шеккендерге көмек көрсету.

Трой әйгілі әншілердің өлеңдеріне кавер түсіреді. Оның танымал өлеңдерінің бірі - «The Fault In Our Stars», бұл өлеңнің әні мен сөзін өзі жазды. Өлеңді Джон Гриннің кітабынан шабыт алып шығарды.

2014 жылдың шілдесінде «Happy Little Pill» өлеңін шығарды. Бұл өлең "TRXYE" деген мини-альбомның біріншісі болды. 2015 жылдың наурыз айында  «YouTube Music Awards 2015» марапат жеңіп алды.

2015 жылы 26 шілде күні Трой Сиван  өзініӊ екінші "Wild" атты толық альбомын шығарды . 4 қыркүйек күні осы альбомға арналған 3 бейнеклиптер жарық көрді.

## Блогерлік  қызметі
2012 жылдың қыркүйегінде Сиван YouTube сайтына күн сайын блогтар түсіре бастады. 3 жыл ішінде Тройда 3 000 000-ға жуық жанкүйер жиналды. Аустралияда Трой ең үздік блогерлердің тізіміне кіреді.

## Жеке өмірі
2010 жылдың тамызында Трой отбасына өзінің гей екенін айтты.Үш жыл өткен соң, ол ғаламторға тиісті бейнені түсіріп, қоғамға осы ақпаратты жариялады.

## Дереккөздер
Мадам Баттерфляй (фильм, 1974)

**«Мада́м Баттерфля́й»** (итал. Madame Butterfly) — көркем  телефильм-опера, 1974 жылы режиссёр Жан-Пьер Поннелмен шықты, Джакомо Пуччини операсымен аттас болып шыққан.

## Сюжет
Бұл оқиға XIX ғасырда Жапонияда Нагасаки қаласында орын алады.

Телефильм-опера Джакомо Пуччинидің «Мадам Баттерфляй» туындысының экранға шығарылуы болып саналады. Ол Давида Беласконың «Гейша» драмасының себебімен түсірілген.

## Актёрлер мен рөлдері
Мирелла Френи -Чио-Чио-сан (мадам Баттерфляй)

Пласидо Доминго-Бенджамин Франклин Пинкертон, лейтенант 

Криста Людвиг-Сузуки, қызметші Чио-Чио-сан

Роберт Кернс -Шарплесс, америкалық  консул

Мишель Сенешаль-Горо, құда

Джорджио Стендоро-Ямадори ханзада

Элке Шари-Кэйт Пинкертон,  Б.Ф.Пинкертонның әйелі

Мариус Ринтцлер-Бонза, Чио-Чио-санның ағасы

Вольфганг Шнайдер-Якусиде,  Чио-Чио-санның ағасы

Ханс Хелм-комиссар

## Музыканттар
•Венский филармонический оркестр Веннің филормониялық оркестрі

•Дирижёр Герберт фон Караян

### Түсіруші топ
•Режиссёр: Жан-Пьер Поннель

•Продюсер: Фриц Буттенштидт

•Композитор: Джакомо Пуччини

•Сценаристтер: Луиджи Иллика, Джузеппе Джакоза

•Оператор: Вольфганг Трой, Эрнст Вильд

## Видеоға шығарылған
Decca Records (Германия) фирмасында DVD түрінде шығарылған.

## Дереккөздерде
Килектор

**Килектор**() - айлаққа бөшке, зәкір және тағыда басқа ауыр заттарды төмен түсіруге, жоғары көтеруге арналған кеме. Оның тұмсық жағында алға қарай 3-4 м шығып тұратын крамбол деп аталатын бөрене ағашы, ал палубасында шығыр болады. Крамболға жүк көтеруге арналған гини асылады. Гини – 25-30 тонна салмағында, ал кейде оданда көп салмақты жүкті көтере алады. Килектор – гидротехника және кеме көтеру жұмыстарында, сондай-ақ боналық және торлы қоршаулар құру кезінде пайданылады. 
## Дереккөздер

Санат:Кемелер
Килауэа

**Килауэа** (, ағылшын тілінде — ;) - Тынық мұхитының Гавайи аралындағы әрекетті жанартау. Биіктігі 1247 м. Қалқан тәрізді жайпақ конусының диаметрі – 4,5 км, тереңдігі – 230 м. Бұл жанартаудың конусында Галемаумау лавалық көлі жатыр. Оның лавалық қыртысындағы жарықтардан лава фонтаны атқылап жатады. Жанартаудың соңғы атқылауы 1952, 1954 және 1955 жылдары орын алды.
## Дереккөздер

Санат:жанартаулар
Санат:Белсенді жанартаулар‎
Jonas Brothers

**Jonas Brothers** («Джо́нас Бра́зерс» деп оқылады) — америкалық поп-рок топ, топтың мүшелері: Джо Джонас, Кевин Джонас және Ник Джонас. Қазіргі таңда топта 4 альбомы бар: «It’s About Time» , «Jonas Brothers» , «A Little Bit Longer» және , «Lines, Vines, and Trying Times». 2013 жылы топ бесінші «V» деген альбомды жоспарлаған.

Ағайындылар «Disney» каналының көптеген фильмдерінде түскен: «JONAS», «Jonas L.A.», «Camp Rock: Музыкальные каникулы» және «Camp Rock 2: Отчётный концерт».

2008 жылы топ «Үздік топ» атағын, 51-ші Грэмми марапатын да алды. "American Music Awards", "Nickelodeon Kids’ Choice Awards", "Bravo OTTO" және "The Shorty Awards" бағдарламаларында сыйлықақы жеңіп алған.

## Топ мүшелері
* Пол Кевин Джонас II (ағылшын. Paul Kevin Jonas II), (5 қараша, 1987) — ритм-гитара, бүкіл өлеңде соло-гитара, вокал және пианино  «Turn Right» өлеңінде орындаған. Кевин – топтың ең үлкен мүшесі.
* Джозеф Адам Джонас (ағылшын. Joseph Adam «Joe» Jonas), (15 тамыз, 1989) — вокал, тамбурин, перкуссия, гитара және пианино. Джо әншінің өмірі туралы ойлаған да жоқ, ол  актер болғысы келген.
* Николас Джерри Джонас (ағылшын. Nicholas Jerry «Nick» Jonas), (16 қыркүйек, 1992) — ритм-гитара, вокал, барабан және фортепиано. Топтың ең кіші мүшесі.

## Топтың екінші дәрежелі мүшелері
* Джон Тейлор — гитара
* Грег Гарбовски — бас-гитара
* Джек Лолесс — барабан
* Райен Льестмен — синтезатор
* Маркус Кински — пианино
* Пэрис Гарбовски — бэк-вокал, гитара және тамбурин
* Меган Муллис — бэк-вокал, скрипка

## Дискография

### Альбомдары

### Музыкалық бейнебаяндары

Санат:АҚШ рок топтары
Санат:Алфавит бойынша музыкалық топтар
Санат:2005 жылы құрылған музыкалық ұжымдар
Михаил Кильчичаков

**Михаил Кильчичаков** (21 қазан 1919 жыл, Тея — 23 тамыз 1990 жыл) - хакас совет драматургі, ақын. 1944 жылдан КОКП мүшесі. Максим Горький атындағы Әдебиет институтын бітірген (1953). Михаилдің әдеби қызметі 1947 жылдан басталады. Оның ұжымдастыру жайлы «Көктеу (1951)» , соғыстан кейінгі ауыл өмірі жайлы «Аю сайы» (1956), Компартияның шақыруымен ауылға аттанған өндіріс озаттарын суреттеген «Жапырақтар неге сарғаяды» (1961), «Тірі қан» (1962) және тағыда басқа өлеңдер жинағын шығарған. Ол осы еңбектері үшін «Құрмет белгісі орденімен» және басқа да медальдармен марапатталған.
## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Санат:1990 жылы қайтыс болғандар
Санат:1919 жылы туғандар
Санат:Ақындар
Ким Пен Хва

**Ким Пен Хва** (, 24 шілде (6 тамыз) 1905, Кроуновка, Никольск, Приморс облысы — 7 мамыр 1974, Ташкент) - колхоз құрылысының қайраткері. 1940 жылдан Өзбекістан мемлекетінің Ташкент облысының Орта Шыршық ауданындағы «Полярлық жұлдыз» комиссиясының председателі. Социалистік Еңбек Ері атағын екі рет алған (1848 және 1851). 1927 жылдан КОКП мүшесі болып табылады. КСРО жоғарғы Кеңесінің депутаты. 4 рет Ленин орденімен, Қазан революциясы орденімен және халық шауашылығы жетістіктері көрмесінің медальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Санат:1974 жылы қайтыс болғандар
Санат:1904 жылы туғандар
Санат:Екі мәрте Социалистік еңбек ерлері
Джеймс Кларк Росс

**Джеймс Кларк Росс** (; 15. 4. 1800, Лондон,— 3. 4. 1862, Эйлсбери) — ағылшын поляр зерттеушісі. Росс 1819— 1824 ж. У. Э. Парридің Солтүстік-батыс өткелді іздеудегі арктикалық экспедицияларына қатысты. 1829—1833 жылы нағашысы Джон Росс басқарған экспедиция құрамында болды. Бұл жолы Джеймс солтүстік магниттік полюсті ашты (1831 жыл). 1840— 1843 жыл Антарктикаға жүзген үш сапарында Джеймс соңынан өзінің есімімен аталған теңізді, Виктория Жерін, аралдағы Эребус, Террор жанартауларын ашты. Канада Арктикалық архипелагындағы қойнау, бұғаз, мүйіс және Грейам Жері жағалауындағы аралға Джеймстың есімі берілген.
## Дереккөздер

Санат:Англия тұлғалары
Уильям Лайон Макензи Кинг

**Уильям Лайон Макензи Кинг**(*William Lyon Mackenzie King*; 17 желтоқсан 1874 — 22 шілде 1950) -  Канаданың саяси және мемлекет қайраткері, алғашқы еңбек министрі (1909-1911). 1919-1948 жылдарда либералдық партияның басшысы, 1921-1926, 1926-1930, 1935-1948 жылдарғы премьер-министр. Оның үкіметі 1942 жылы 12 маусымда КСРО-мен дипломатиялық байланыс орнатты, бірақ соғыстан кейін Кеңес үкіметі мен Канада арасындағы байланыс нашарлады. Сол кезде Уильям Канаданың АҚШ-пен байланысын нығайту бағытын ұстап, жұмысшыларға қарсы саясат жүргізді. 
## Дереккөздер

Санат:тұлғалар
Санат:1950 жылы қайтыс болғандар
Санат:1874 жылы туғандар
Виктор Эдуардович Кингисепп

**Виктор Эдуардович Кингисепп** (, 24.3.1888, Каарма-Сууре, Эзельск, Лифляндск губерниясы&nbsp;— 4.5.1922, Таллин, Эстония) - Эстония Компартиясын ұйымдастырушылардың және басшыларының бірі.

Сааремада жұмысшы отбасында дүниеге келген. Революциялық қозғалысқа 1905 жылдан қатысты. 1906 жылдан большевиктік партияның мүшесі болды. 1907-1914 жылдар аралығында Петербург, Эстландия губерниясында, Таллинде жасырын партия жұмысын жүргізді. 1913-1914 жылдары оның басшылығымен большевиктік жұмысшы «Кийр» газеті шығып тұрды. 1914 жылы ол тұтқындалып, Қазанға жер аударылды. 1919 жылы Кавказ майданына жіберілді. Ақпан революциясынан кейін Эстонияға қайта оралып, большевиктік ұйымды басқарды. Кейіннен астыртын баспахана ұйымдастырып, үндеу хаттар мен «Коммунист» газетін шығарып отырды. Эстония буржуазиялық полициясына ұсталып, әскери далалық соттың үкімімен атылды.

## Дереккөздер

Санат:24 наурызда туғандар
Санат:1888 жылы туғандар
Санат:Сааремаада туғандар
Санат:4 мамырда қайтыс болғандар
Санат:1922 жылы қайтыс болғандар
Санат:Таллинде қайтыс болғандар
Санат:Эстония коммунистері
Санат:Эстония революционерлері
Санат:Чекистер
Санат:Ресей революционерлері
Санат:Санкт-Петербург мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Өлім жазасына кесілген саясаткерлер
Санат:Өлім жазасына кесілгендер революционерлер
Санат:Марксистер
Роберт Эдуардович Классон

**Роберт Эдуардович Классон**(12 ақпан) 1868 жыл, Киев — 11 ақпан 1926 жыл, Мәскеу) – совет электротехнигі. 1891 жылы Петербург технологиялық институтын бітірген. 1895-1896 жылдары Рессейдегі алғашқы үш фазалы тоқ электр станциясын сыннан өткізді. Оның жобасы бойынша Мәскеуде және Бакудің мұнай кәсіптерінде бірнеше электр станциялары салынды. 1912-1914 жылдары оның басшылығымен трофпен жұмыс істейтін дүние жүзіндегі алғашқы электр станция іске қосылды. Ал 1914 жылы Роберт Торф өндірудің гидравликалық тәсілін ұсынды. 
## Дереккөздер

Санат:тұлғалар
Санат:1926 жылы қайтыс болғандар
Санат:1868 жылы туғандар
Ко мне мухтар

**«Ко мне Мухтар»** - 1964 жығы «Мосфильм» студиясында жасалған, көркем фильмі. Милиция лейтенанты мен Мұхтар атты овчарканың өзара адалдығы. Махаббат үшін өмірін қиятын ит, оңай емес жұмыс дайындайтын, ең қауіпсіз кездерден лейтенанты Глазычевті аман алып шығады. 

## Сюжет
Мұхтардың қожайыны, итін поезд вагонында қалдырып кетеді. Сол бекетке шықырылған кіші милиция лейтенанты Глазычев итті УВД-нің тәлімбағына апарады. Қожайынын табады, бірақ, қожайынын Мұхтардан бас тартып, лейтенантқа 100 рубльға сатады. Глазычев, үй итін, жұмыс итіне айналдырады. Уақыт өткеннен кейін, Мұхтар жаңа қожайынына үйреніп, қателермен болса да оқуда бітіреді.

Ит қожайынымен бірге істейтін жұмыс, кәдімгі күнделікті болатын жағдайлардан басталады. Мұхтар ашқан, заң бұзушылықтар кішкентай болса да, саны көп. Аяғында Мұхтар тауып қайтарған заттардың құны 3 миллион рубльден астам болады.

Бұрыңғы қожйыны, күйеуі адмиралмен бірге Мұхтарды көріп қайтуға келген кезде, Мұхтар оларға шабуыл жасады. Мұхтарды, рефлекс жасады. «Атымен атауға оның тек қожайыны ғана атау қажет».

Қару ұстаған, қылмыскерді ұстап жатқан кезде, Мұхтарға екі оқ тиеді, бірақ Мұхтар қалған күшін жинап қылмыскердің мойнына жабысады. Қатты жарақат алғаннан кейін Мұхтар жұмысын жалғастыра алмайды.

Глазычев инстанцияларды аралап жүріп, қару алып жүрген қылмыскер туралы жұмысқа жауапкершілік атқарған, милиция комиссарын тауып оған Мұхтардың ерліктері туралы есіне салып Мұхтарды өзіне алады.

## Дереккөздер
Иван Иванович Ле́вкин

**Иван Иванович Ле́вкин** (1903 жылы туған —1974 жылы қайтыс болған) — совет заманының композиторы, ақын, Карело-Финской ССР (1949) еңбек сіңірген артісі.

Өмірбаяны

Ол көпбалалы еңбекші үйінде дүниеге келген. Шіркеу мектебін бітіргеннен соң ол малайлық жұмысын істеді.

1925—1927 жылдарда ол қызыл армияның құлдық жұмысн атқарды.

1927—1929 жылдарда Онегзаводе жұмыс істеді.

1929—1931 жылдарда ол Ленинградтағы драма техникумында білім алды.

Левкин И. И. Карель халық Петров хорының жетекшісі және ұйымдастырушысы болып саналады. 1936 жылы ол Карель халық Ведлозерс хорыныңда жетекшісі мен ұйымдаструшысы болды.

Ол Ұлы Отан соғысының қатысушысы.

1945—1963 жж. — бірлескен хор ұйымдарының жетекшісі.

1963  жылдан бастап—  пенсионер.

## Шығармашылығы
Иван Левкин жетпістен аса әндер

### Танымал шығармалары
• «Ruskei neičyt, valgei

•«Kazvatti mami

•«Ongo kaunis

•«Kuldaizen kel

•«Ruispeldo»

•«Gul’aičin min»

•«Petroskoi»

Және басқалары

## Дереккөздер
Рудольф Клаузиус

**Рудольф Клаузиус** (, туылғандағы есімі  — **Рудольф Готтлиб** (); 2 қаңтар 1822, Кёслин (алдын — Кошалин) — 24 тамыз 1888, Бонн) - неміс физигі, жылудың молекулалық-кинетикалық теориясы мен термодинамиканың негізін қалаушылардың бірі. Берлин университетін бітірген (1840). Заттың бір агрегаттық күйден екінші бір күйге ауысының кинетикалық теориясын жасады. Сөйтіп балқу темперасы өзгерісінің қысымның өзгерісіне байланысты екендігін дәлелдеп шықты. Джоуль-Ленц заңын теориялық жағынан негіздеді, электролиз теориясына елеулі үлес қосты (1857). 
## Дереккөздер

Санат:тұлғалар
Санат:1888 жылы қайтыс болғандар
Санат:1822 жылы туғандар
Санат:физиктер
Роберто Росселлини

**Росселини Роберто** (; 8 мамыр 1906, Рим — 3 маусым 1977, сонда) — итальян кинорежиссері. Неореализм негізін салушылардың бірі. Кинодағы қызметін әуесқой ретінде бастады. «Рим — ашық қала» (1945), «Пайза» (1946), «Генерал Делла Ровере» (1959) және «Римде түн еді» (1960) атты үздік фильмдерінің тақырыбы антифашистік Қарсыласу қозғалысымен тығыз байланысты. Бұдан басқа Дж. Гарибальди туралы «Жасасын Италия!», Стендальдің шығармасы бойынша «Ванина Ванини» (1961) фильмдерін қойды. 60 жылдары телевизиялық фильмдер жасаумен шұғылданды. Оның картиналары бірнеше рет Халықаралық кинофестивальдар сыйлығына ие болды.

## Дереккөздер

Санат:Алтын пальма бұтағы сыйлығының иегерлері (режиссёрлер)
Йозеф Клаус

**Йозеф Клаус** – Австрияның мемлекет қайраткері. 1934 жылы Вена университетінің заң факультетін бітірді. 1949-1961 жылдары Зальцбург провинциясы үкіметінің басшысы. 1961-1963 жылдары финанс министрі болып қызмет атқырды. 1963 жылы қыркүйек айында Австрияның буржуазиялық халықтық партиясының председателі болып сайланды. 1964-1970 жылдары Австрияның федералдық канцлері.
## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Санат:1802 жылы туғандар
Клеон

**Клеон** () - ежелгі Грекияның саяси қайраткері. Афина құл иеленушілер демократиясы сол қанатының көсемі. Тері илеу шеберханасы иесінің баласы. Пелопеннес соғысы кезінде Спартаға қарсы шабуылды күшейтуді жақтады. Б.з.б 442 жылы оның әскері Амфиполь түбінде жеңіліске ұшырап, өзі қаза тапты. 
## Дереккөздер

Санат:тұлғалар
Санат:тарихи тұлғалар
Яков Борисович Зельдович

**Яков Борисович Зельдович** (8.3.1914, Минск) – совет физик-теоретигі, жанудың, детонатцияның және соққы толқынының қазіргі теориясының негізін салушылардың бірі, КСРО ғылым академиясының академигі(1958, 1946 жылдан корреспондент мүшесі), Социалистік Еңбек Ері атағын 3 рет алған. 1931 жылдан КСРО ғылым академиясының физика институтында, 1964 жылдан КСРО ғылым академиясының Іс жүзінде қолданылатын математика институтында жұмыс істеген. 1966 жылдан Мәскеу униферситетінің профессоры болды. Зелдович  физикалық химия, астрофизика бөлшектер теориясы, ядролық физика салалары бойынша аса маңызды ғылыми зерттеулер жүргізді. Лениндік және 4 рет КСРО Мемлекеттік сыйлықтарының лауреаты, 4 рет Ленин орденімен тағы басқа орден мен медальдармен марапатталды.
## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Санат:1987 жылы қайтыс болғандар
Санат:1914 жылы туғандар
Лев Александрович Зенкевич

**Зенкевич Лев Александрович** (16.6.1889, қазіргі Волгаро облысы, Царев қаласы-20.6.1970, Мәскеу) – совет океанологы, биологы, КСРО ғылым академиясының академигі(1958, 1946 жылдан корреспондент мүшесі), 1930 жылдан бастап Мәскеу мемлекеттік университетінің провессоры. Ол «Витязь» кемесімен жасалған экспедитцияны тұңғыш ұйымдастырғаны үшін КСРО Мемлекеттік(1951) сыйлығын алды және «КСРО теңіздері биологиясы» атты еңбегі үшін Лениндік сыйлық(1965) алды.
## Дереккөздер

Санат:Тұлғалар
Санат:1970 жылы қайтыс болғандар
Санат:1889 жылы туғандар
Кижи көтерілісі

**Кижи көтерілісі** – Карелиядағы Олонец тау-кен зауыттарына тіркелген шаруалардың 1769-1771 жылдар аралығындағы антифеодалдық қозғалысы. Зауыттарда міндетті жұмыс істеу түріндегі феодалдық қанаудың күшеюі мен жергілікті әкімшілік орындардың озбырлық қысымынан туды. Егін науқаны кезінде шаруаларды Тивдийск мрамор кеніне және Лижема металлургия зауытында жұмысқа жегуіне байланысты көтеріліс басталды. Көтерілістің орталығы Кижи бекінісі болды. 1769 жылдың күзінен бастап көтеріліс карельдер мен вепсалар тұратын аймақтарды қамтыды. Шаруалар Петербургке өздерінің өкілдерін жіберді. Олар сонда тұтқындалды. Көтерілісті шаруа К.А.Соболев басқарды. Ал 1771 жылы ақпанда Көтерілістің басшылары қамауға алынды. Кейіннен басшыларын шаруалар күшпен босатып алды. 1771 жылы жазда шаруалардың бір бөлігі ауқатты адамдардың алдауына сеніп, көтерілісшілерден бөлініп шықты. 1771 жылы маусымда Кижиге жазалаушы отряд келді. 2 мыңдай шаруаны тізе бүктірді. А.Сальников пен С.Костиндерге таңба басылып, жер аударылды. Көтеріліс нәтижесінде мрамор қазу, жаңа зауыттар құрылысында жұмыс істеу тоқтатылды. 
## Дереккөздер

Санат:Көтерілістер
Санат:Шаруалар көтерілістері‎
Карл фон Клаузевиц

**Карл Филипп Готтлиб фон Клаузевиц** (; 1 шілде 1780 жыл, Бург — 16 қаңтар 1831 жыл, Бреслау) – неміс әскери теорияшысы, тарихшы, Пруссия генералы. Берлинде жалпы училищені бітірген (1803). 1803-1808 жылдары Пруссия Август принципінің адьютанты болды. 1806-1807 жылдары Франция мемлекетімен болған соғысқа қатысты. 1808-1809 Шарнхорстың әскери қайта құру комитетінің председателі болды. 1813-1814 жылдары Блюхер басқарған Пруссия армиясында байланыс офицері болып жұмыс атқарды. Кейіннен сол жылы Вальмоден штабының бастығы болды. Ал 1818 жылы сәуірде Пруссия армиясына қайта оралып, корпус штабының бастығы болды. 1818-1830 жылы Берлинде жалпы әскери училищенің директоры. 1830-1830 жылы Польша шекарасындағы Пруссия армиясы штабының бастығы болды. Ол сонымен қатар тарихшы ретінде  1556-1815 жылдар аралығын қамтитын 130-дан астам жорықтарды мұқият зерттеп шығып, бірнеше әскери-тарихи еңбектер жазып қалдырды.  
## Дереккөздер

Санат:тұлғалар
Санат:1831 жылы қайтыс болғандар
Санат:1780 жылы туғандар
Санат:әскери іс
Росс Джеймс бұғазы

**Росс Джеймс бұғазы**— Солтүстік Мұзды мұхиттың Канада жеріндегі (Бутия түбегі мен Кинг-Уильям аралы аралығында) бұғазы. Енсіз жері 55 км-дей. Ағылшын поляр зерттеушісі Дж. К. Росс есімімен аталған.
## Дереккөздер

Санат:Алфавит бойынша бұғаздар
Глазго

**Глазго** () — Шотландиядағы ең ірі  және Ұлыбританиядағы халық саны бойынша төртінші қала. Глазго облысының әкмшілік орталығы. Шотландияның орталығының батыс бөлігінде Клайд өзенінің жағалауында орналасқан

## Дереккөздер

Санат:Шотландия

Санат:Ұлыбритания
Майсаз тауы

**Майсаз** – Нарын жотасындағы тау.

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы Балғын ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 2186 м.

## Жер бедері
Беткейлері нашар тілімденген, тау басы - қыратты үстірт. Тік келген солтүстік және шығыс беткей баурайында Күршім өзенінің оң саласы - Маралды өзені ағып өтеді.

## Геологиялық құрылымы
Тау девон дәуірінің туф және эффузивтік тау жыныстарынан түзілген. Беткейлерінде гранит интрузивтері де кездеседі.

## Өсімдігі
Солтүстік беткейінде қылқан жапырақты, батыс және оңтүстігінде қайың, көк теректен тұратын шағын орман шоқтары кездеседі. Жоғарғы белдеулерде және тау басында альпілік шалғындар қалыптасқан.

## Дереккөздер

Санат:Катонқарағай ауданы таулары
Элиза Тейлор

thumb|right|200px|
**Элиза Тейлор-** (Тейлор-Коттер; 1989 жылы 24 қазанда дүниеге келген), кәсіби түрде Элиза Тейлор деген атпен танымал, австралиялық актриса. 

## Өмірі мен мансап
Элиза Тейлор 1989 жылы Мельбурнда өмірге келіп өзінің актерлік мансапын жасөспірім шағында «Pirate Islands» мен «The Sleepover Club» атты отбасылық сериалдарда бастады. 2005 жылы Network Ten «Neighbours» құнсыз операсына қосылып, сонда 2008 жылға дейін Джанай Тимминс рөлін ойнап шықты. Құнсыз операдан кеткеннен кейін Тейлор Ұлыбританияға кетіп, «Белоснежка» атты қойылымында басты рөлге ие болды.

2013 жылы Тейлор АҚШ-та ешқашан жұмыс істемеседе, The CW «100» атты пост-апокалипстік сериалында басты рөлді ойнады. Бұл рөлді Тейлор кастингсіз иеленді деп айтуға болады, себебі ол продюсерге тек видео-резюмесін жіберген. Сериал 2014 жылы 14 наурыз күні телеэкрандарға шықты.

## Дереккөздер
Элиза Тейлор Internet Movie Database сайтында

Санат:1989 жылы туғандар

Санат:Аустралия актрисалары
Майкоп

** Майкоп** () — Ресейдің оңтүстігінде орналасқан қала, Адыгея Республикасының орталығы. Белая өзенінің оң жағасында орналасқан.

Халық саны 137 899 адамды құрайды (2025). 1857 жылы іргесі қаланған. Тамақ (ет, сүт комбинаттары, шарап заводтары), жеңіл, ағаш өңдеу, машина жасау кәсіпорындары, Майоп СЭС-і, педогогикалық институтын, 6 арнаулы орта оқу орны, тарихи-өлке тану музейі, драма тетры бар.

## Дереккөздер

Санат:Адыгея қалалары
Аполлон Николаевич Майков

**Аполлон Николаевич Майков** *(04.06.1821, [[Мәскеу]], - 20.03.1897, [[Санкт-Петербург]])* - орыс ақыны.
нобай|оңға|alt=Аполлон Майков бейнеленген суреті| Сергей Левицкийдің түсірген фотосы
Суретшінің отбасында туған. Mәскеудің Румянцев музейінде, кейін Санкт-Петербургте шетел цензурасында қызмет істеді. Алғашқы өлеңдері 1840 ж. басылды. Тұңғыш жинағы - "Өлеңдер" 1842 ж. жарық көрді. В.Г.Белинский "Аполлон Майковтың өлеңдері" атты мақаласында ақынның өнерін ерекше бағалады. Майковтың көптеген өлеңдері  өнер жайында, тарихи тақырыптарда жазылған. Оның "Екі тағдыр", "Машенька" поэмалары мен "Бикеш" атты өлеңі өмір құбылыстарын нақтылы бейнелеп көрсетуде  ақынның шеберлігін танытады. М.Шоқан Уәлихановтың пікірлес достарының бірі болған.

## Дереккөздер

Санат:1821 жылы туғандар
Санат:КСРО тұлғалары
Баяхмет Жұмағали Майғарин

**Баяхмет Жұмағали Майғарин** *(29.11.[[1934]], [[Петропавл]] қаласы)* - қазақ совет маетматигі.

1958 ж. С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. 1958-60 ж. Қаз.КСР ғылым академиясының Автоматика мен телемеханика инститтутының аспирантурасында оқыды. 1963-65 ж. Қаз.КСР ғылым академиясының жоғарыда атлаған секторында кіші ғылыми қызметкер, ал 1965 ж. Қаз. КСР-ның Математика және механика институтының аға ғылыми қызметкері болды. 1975 ж. физика-математика ғылымдарының докторы дәрежесін алу үшін  диссертация қорғады. Майғарин - 20-дан астам ғылыми еңбектердің авторы. Бұл еңбектері дифференциалдық теңдеулер шешімінің орықтылығы мен автоматты басқарудың сызықтық емес жүйелерін зерттеуге арналған.

## Дереккөздер

Санат:КСРО тұлғалары
Санат:1934 жылы туғандар
Қашықтыққа жарысу

**Қашықтыққа жарысу **- Жүгіріс пен жүрістен жарыстар спринтке қарағанда ұзаққа созылады және атлеттерді шыдамдылыққа сынай отырып, ұзақ қашықтықтарды қамтыуы мүмкін. Олар атлетикалық ареналарда, қала көшелерінде немесе кедір-бұдырлы қиын жерлерде өтеді. 
## Қащықтықты жеңу
Марафон-42,2 км ге (26 миль 285 ярд) көше бойымен жүгіретін, әбден қажытатын жарыс. Ең үздік атлеттер бұл қашықтықты екі сағаттан сәл артық жүгіріп өтеді. 
Марафон – кәсіби атлеттермен қатар, көпшілігі мәре сызғының жеңімпаздардан бірнеше сағат кейін келетін  әуесқой сполртшыларда қатыса алатын жарыстың бір түрі. 
## Аренада
Жеңіл атлетикалық стадион ішінде қашықтыққа жүгірістер 800,1500, 5000 және 10000 метрге жүгіруден жарысады. 800 метрге жүгіретіндер жапрысты шахматтық тәртіпте, әрқайсысы өзінің дербес жолынан бастайды. Бұл олардың барлығы бірдей қашықтықты неғұрлым қысқарту үшін атлеттер рұқсат етілген бойда жолдың ішкі жағына бірден кіріп алуға тырысады. Неғұрлым ұзақ жарыстарға қатысушылар бір сызықтан бастайды және жеке жолдармен жүгірмейді. 

## Дереккөздер

Санат:Спорт
Боулз

**Боулз** ойынына арналған ең ескі корт қазір Ұлыбританиядағы Саутгемптонда сақтаулы. Онымен 1299 жылдан бастап ойнаған. Бүгіндері боулз ойынын іште де, сыртта да ойнайды. 
## Корт
Боулз ойынына арналған корт каткалар деп аталатын ойын жолақтарына бөлінген. Ойын кезінде монеттер ұтып алған ойыншы алаңмен домалайтын, джек деген атауы бар кішкентай шарды жібереді. Джек нысананың рөлінде болғандықтан ойыншылар өздерінің шарларын оған мүмкіндігінше жақындатуға тырысады.

## Дереккөздер

Санат:Спорт
Калифорния өзендерінің тізімі

Калифорнияда көптеген өзендер ағады. Тек осы штаттың аймағында ағатын ең ірі өзен — Сакраменто. Калифорния мен басқа штаттарда ағатын ең ірі өзен  — Колорадо

## Өзендердің тізімі
Төменде берілген кестеде Калифорния ауданында ағатын өзендердің және олардың салаларының тізімі беріледі.
	Калифорния шығанағы

## Галерея

File:AlamoRiver1.jpg|Аламо
File:Albion River.jpg|Албион
File:Amargosa.jpg|Амаргоса
File:Sac State American River from Guy West Bridge.jpg|Американ-Ривер
File:Guadalupe river park opens.JPG|Гуаделупе
File:KlamathR CA.jpg|Кламат
File:Colorado River.JPG|Колорадо
File:Los Angeles River Glendale.jpg|Лос-Анджелес
File:Yosemite from Merced River.JPG|Мерсед
File:MojaveRiverAftonCanyon.JPG|Мохаве
File:Noyo river bridge.jpg|Нойо
File:Nrborderborderentrythreecolorsmay05-1-.JPG|Нью-Ривер
File:Wfm russian river.jpg|Рашен-Ривер
File:Sacramento river delta p1080765.jpg|Сакраменто
File:San Jacinto River.jpg|Сан-Хасинто
File:SanJoaquinOldRiver.jpg|Сан-Хоакин
File:Santa Ana River Mouth.jpg|Санта-Ана
File:MouthSmithRiver.jpg|Смит
File:Presa Tij 1.jpg|Тихуана
File:Truckee river.JPG|Траки
File:TrinityRiverCA.jpg|Тринити


## Дереккөздер

Санат:Калифорния
Кингстон (Ямайка)

**Кингстон** (*Kingston*) — Ямайка мемлекетінің астанасы. Халқы 580 мың (2009). Тамақ, мата тоқу, ағаш өңдеу, мұнай айыру кәсіпорындары жұмыс істейді. Вест-Индия университеті және оның қасында  институт колледждер бар. Іргесі 17 ғасырда 1693 жылы қаланған.

## Дереккөздер

Санат:Ямайка қалалары
Санат:Солтүстік Америка елордалары
Боулинг

**Боулинг ** – әлемдегі мың жылдық тарихы бар ойын. XX-ғасырдың басында шамамен б.д.д. 5200 жылдары  мысырлық баланың моласынан ойыншық шарлар және кеглилер табылды. 
## Қажетті мәлімет
Боулингке арналған жол бір жағынан кіру аймағынан және екінші жағынан кеглилерге апаратын жолға жіберу үшін кіру аймағындағы кірісу сызығынан кейін тұрады. Шарлар көлемдері бойынша ерекшеленеді, бірақ олар диаметрі 69 см-ден (2 фут 3 дюйм) көп болмауға және  7,29 кг-нан (16фунт) артық тартпауға тиіс. 

## Дереккөздер

Санат:Боулинг
Есу

Осы қуатты спорт сайысында ескекшілер күшті және жақсы бапта болуға тиіс. Жарыс аяаусыз болуы мүмкін – ол әдетте мәреде титықтататын айқаспен бітеді.
## Сайыстың барысы
*Ескекшілер қайықта қозғалыс бағытына арқасымен отырады және жылдамдықты үдету үшін барынша шапшаң еседі. 
*Жарыстар өзендер мен көлдерде әртүрлі арақашықтықта өткізіледі. 
*Есуден олимпиада жарыстары 2 шақырым (1,4 миль) тіке арақашықта өткізіледі. Арақашықтық жолдарға бөлінген және әр қайық өз жолымен қозғалуға тиіс. 
*Жарыстың басында қайықтар понтондар деп аталатын кішкентай пирстардың жанындағы сызыққа қатарласады.  
*Мәре сызығын бірінші болып қиып өткен қайық ұтқан болып саналады
## Ашық және жұптасып есу
Есу жарыстары екі түрге бөлінеді. Бір ескекпен есу ашық есу деп аталады, екі ескекпен есу – жұптасып есу. Ашық және жұптасып есу жарыстарында қайықта екі, төрт немесе сегіз ескекшілер болады. Сондай-ақ жеке ескекшілер үшін жұптасып есу жарыстары да өтеді.
## Жалғыз әрекет ете отырып
Қайықтағы барлық ескекшілердің мүмкіндігінше қайықты суда тезірек итермей отырып, біркелкі есу өте маңызды. Егер қайықта бағдар ұстаушы болмаса, басқа ескекшілер артқы ескекшіні бағдарға алады.  Жұптасып және ашық есуде де ескектер ұштарында күрекшелері бар, жеңіо болады.

## Дереккөздер

Санат:Спорт
Байдарка (спорт)

Судың құбылмалы қалпында слаломда жарысудан бастап, жылдамдықты талап ететін спринт, байдарка спорты төзімділікті және шынғуды, сонымен қатар, техникалық дағдыны талап етеді. 
## Сайыстың мақсаты
*Су шыңғышылары өз қайықтарын суда жүргізу үшін ескектерді пайдаланады
*Сайыстар әртүрлі арақашықтықта тегіс немесе тасқынды суда өткізілуі мүмкін. Тасқынды су – көптеген толқын шығаратын, ағысты, көбікті су.
*Сондай-ақ екі немесе төрт су шаңғысынан тұратын командалар қатысатын командылық сайыстар болады. 
*Мәре сызығын бірінші болып қиып өтетін су шаңғышысы ұтады. 
*Су шаңғышылары тасқынды суда өздерімен-өздері уақытпен жарысады. Оларға арақашықтықты жүзіп өтуге екі ұмтылыс беріледі. Қысқа уақыт аралығында арақашықтықты жүзіп өткен спортшы ұтады.
## Қақпалар арқылы
Есу сияқты су шыңғысындағы кейбір сайыстар 500 метрлік (547 ярд) және 10000 метрлік 
(10936 ярд) тегіс суда өтеді. Су шаңғысымен сайысулар суы тез ағатын, кедергілері мен қақпалары бар жасанды су айдындарында өткізіледі. Су шыңғышылары осы қақпалар арқылы дұрыс ретпен және бағытта оларды қағып кетпей өтуге тиіс
## Шашырата отырып
Спортшылар су шаңғысын бақылау үшін өзіне бар денесімен көмектеседі. Олар қолдарымен ескекті ұстайды және су шыңғысын тура сызық бойынша, сондай-ақ құлама бұрылыстар арқылы және денесін бұрып отырады. Су шаңғышылары аударылып кетпес үшін су шаңғысын тік жағдайында ұстай білуге тиіс.

## Дереккөздер

Санат:Спорт түрлері
Сёрфинг

**Сёрфингті** жүздеген жылдар бұрын Тынық мұхиты аралындағы тұрғындар ойлап тапқан. Бұл спорт түрі сол уақыттан бері мүлдем өзгермеген – сёрферлер бұрынғысынша толқындарда сырғанау үшінтақтайларды пайдаланады. Толқын қаншалықты көп болса, тапсыр ма да қызықты өтеді.
## Сайыстың мақсаты
*Спортшылар,  мүмкіндігінше, серфингке арналған тақтайда толқында ұзақ тұруға тырысады
*Сайыстарда екі немесе төрт серфер бір мезгілде сайысады. Әдетте, оларға 20 минут беріледі, осы уақытта төрешілердің пікірлерін қалыптаструлары керек.
*Төрт спортшы қатысатын сайыстарда олардың екеуі ғана екінші раундтқа шығады. 
*Ұпайлар толқынды таңдағаны (сырғанау үшін толқын қаншалықты ауыр болса, спортшы соншалық көп ұпай жинайды)  және толқындағы беталысы үшін есептеледі (толқын жалында болуы барлығынан жоғары бағаланады).  
*Сондай-ақ толқында жүрген уақыты және орындалған айла-тәсілдер сапасы маңызды.
*Ең көп ұпай санын жинаған серфер ұтады.
*Ерлер мен әйелдерге жеке сайыстар түрлері өткізіледі.
## Қажетті мәлімет
Серфенгке арналған тақтайлар немесе сёрфбордтар шыны талшық сияқты, салмағы жеңіл материалдардан жасалады. Тақтайдың келесі жағында оның суда орнықтыболып қалуына көмектесетін жүзбеқанаттар бар. Сақтандыру белдігі спортшыны тақтаймен олар сырғанаған уақытта ұшып кетпеуі  үшін жалғайды. Серферлер өздеріне салқын суда қатып қалмауға мүмкіндік жасайтын су костюмін киеді

## Дереккөздер

Санат:Спорт
Санат:Су спорты түрлері
Снукер

right|thumb|350px|Снукер ойыны
**Снукер** () — бильярд ойынының бір түрі. Ұлыбританияда кең тараған. Негізгі турнирі — жыл сайынғы снукердан әлем чемпионаты. 

## Тарихы
Бастапқыда снукерді XX ғасырда британдық сарбаздар Үндістанда ойнап бастаған. Содан бері жоғары шеберлікті және назар аударуды талап ететін осы спорт кеңінен танымал болды.

## Шарлар және үстел.
Ұзындығы 3,56 м (12 фут)  және ені 1,78 метр (6 фут) снукерге арналған үстел. Ол арнайы қатты шұғамен қапталады. Снукерге түрлі түсті 21 шар және көздейтін шар пайдаланылады. Түрлі түсті шардың әрқайсысы белгілі бір ұпай санын құрайды. Олардың ішіндегі ең «қымбаты» - қара, ең арзаны – шардың құны.

## Шұғаның үстінде
Матчтар партияға немесе «фреймдерге» бөлінген. Фрейм алғашқы соққыдан бастап ойыншылардың біреуінің жеңісіне дейін жалғасады. Ойыншылар түрлі түсті шардың  жолын басқа шардың көмегімен жауып тастап, өз қарсыластарын «алдауға» (англ «snooker»)  талпынады. Мұндай күрделі соққылар әдетте ойыншылардың ережені бұзылуларына әкеледі және ұпайды олардың қарсыластары алады.  Егер ойыншы соғатын шардың орнына соғуға тиіс емес шарды соғып лузуға түсірсе және көздейтін шарға бір реттен артық тиіп кетсе, шар үстелден түсіп кетсе, ержені бұзғандық болып саналады.

## '''Термин сөздігі'''
*Резервтегі шар: негізгі шарға қарағанда, қарама-қарсы бағытта дөңгеленетін шар. Оңқай ойыншы беретін резервтегі шар оңға, солға дөңгеленетін болады.
*Крэнкер: шарды әдеттегіден көбірек айналуңа мәжбүрлейтін, нәтижесінде оны жолдан ауытқуға алып келетін боулер.  
*Сплит: екі немесе одан да көп кегли құламай және бір-бірімен қатар тұрмайтын кез.
*«Түйетауық»: Үш страйкты бірден сипаттау үшін пайдаланылатын сөз. Сондай-ақ трайпл немесе үшайыр деп айтады.  
*«Ағаш»: Тікелей екінші кеглиден кейін болатын кегли және оны көру қиын. 

## Дереккөздер

Санат:Спорт
Санат:Снукер
Абдул Мүсілім Магомет Магомаев

**Абдул Мүсілім Магомет Магомаев** *(18.09.1885, [[Грозный]], - 28.07.1937, [[Нальчик]])* - азербайжан совет композиторы, дирижер, музыка саласының және қоғам қайраткері, Азерб.КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері.

Азербайжан музыка театрын ұйымдастырушылардың бірі. 20-30 жылдары Азербайжан Халық Ағарту Комисариаты жанындағы өнер бөлімінің меңгерушісі, Баку радио музыка редакциясының жетекшісі әрі М.Ф.Ахундов атындағы опера және балет тетарында дирижер болды. Ол ұлттық ән өнері мен еуропа музыксын үндесітурге ат салысқан азербайжан  композиторларының бірі. 
## Еңбектері
"Исмаил шаһ" операсының, "Бостандық алған азербайжан қызының биі", "Азербайжан даласында", "Марш РБ-8" атты симфониялық  пьесалардың, әндердің, спектакльдер мен фильімдер  музыксының авторы. Азербайжан шаруаларының бостандық үшін күресін бейнелейтін "Наргиз" операсы Магомаев шығармаларының биік шыңы болды.

## Дереккөздер

Санат:1885 жылы туғандар
Санат:1987 жылы қайтыс болғандар
Санат:Әзербайжан дирижерлері
Санат:КСРО тұлғалары
Казино (фильм, 1995)

«**Казино**» () — 1995 жылы Мартин Скорсезе түсірген драмалық кинофильм. Фильмның сюжеты Ниолас Пилд пен Ларри Шадлигтің аттас кітабы бойынша жазылған. Киноның премьерасы АҚШ-да 1995 жылдың 22 қарашасында өтті.

«Казино» Мартин Скорсезенің гангстер жанрындағы үшінші фильмі болып табылады. Оның алдында «Ашулы көшелер» және «Сүйкімді жігіттер» фильмдері шыққан. «Казино» фильмімен сонымен қоса қос актерлер Де Ниро-Пешилердің қатысуы да байланыстырады.

## Рөлдерде

## Дереккөздер

Санат:1995 жылғы фильмдер
Санат:1995 жылғы АҚШ фильмдері
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:Лас-Вегас туралы фильмдер
Санат:Наркомания туралы фильмдер
Санат:Мафия туралы фильмдер
Санат:Гангстерлік фильмдер
Санат:Нақты оқиғалар бойынша түсірілген фильмдер
Санат:Мартин Скорсезе фильмдері
М (фильм, 1931)

«**М**» (нем. M – Eine Stadt sucht einen Mörder — «**М: Қала қылмыскерді іздейді**») — режиссер Фриц Лангтың 1931 жылы жарық көрген классикалық триллер және детектив туындысы. Лангтың алғашқы дыбыстық туындысы әрі процедуралық драманың ерте үлгісі болып табылатын бұл фильмде қалалық полиция мен қылмыстық синдикаттардың сериалды бала өлтірушіні ұстау жолындағы қатар жүргізген әрекеттері баяндалады. Фильм неміс экспрессионизмінен реализмге көшу кезеңінің үлгісі және кейіннен қалыптасқан нуар жанрының негізін қалаушы болып саналады. 

Фильмнің сценарийін Фриц Ланг пен оның жұбайы Теа фон Харбоу жазған. Туындыда көптеген көркемдік инновациялар қолданылған. Соның ішінде ұзаққа созылатын «трекинг-шоттар» (қозғалмалы түсірілімдер) мен Петер Лорре сомдаған кейіпкер үнемі ысқырып жүретін Эдвард Григтің «Тау патшасының үңгірінде» әуені түріндегі музыкалық лейтмотивті ерекше атап өтуге болады. Ланг бұл фильмді өзінің ең басты туындысы (magnum opus) деп санаған.  

Бүгінгі таңда «М» барлық уақыттағы ең ұлы фильмдердің бірі және қазіргі заманғы криминалдық драма мен триллер жанрларына өлшеусіз ықпал еткен шығарма ретінде танылды.

## Рөлдерде
* Петер Лорре — *Ганс Бекерт*
* Отто Вернике — *инспектор Карл Ломан*
* Теодор Лоос — *инспектор Грёбер*
* Густаф Грюндгенс — *Шренкер*
* Фридрих Гнасс — *Франц*
* Рудольф Блюммер — *Бекерттің қорғаушысы*
* Георг Йон — *шар сататын соқыр қарт*
* Франц Штайн — *министр*
* Эрнст Шталь-Нахбаур — *полиция шефі*
* Эллен Видман — *фрау Бекман*
* Роза Валетти — *Элизабет Винклер*

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
*  

Санат:Фриц Ланг фильмдері
Санат:Неміс тіліндегі фильмдер
Санат:1931 жылғы Германия фильмдері
Санат:Германия ақ-қара фильмдері
Ребекка (фильм, 1940)

**«Ребекка»** () — 1940 жылы режиссер Альфред Хичкок түсірген триллер жанрындағы көркем фильм. Фильмнің сюжеті Дафна Дюморьенің бір атты кітабының негізінде түсірлген.Басты рөлдерде Лоуренс Оливье және Джоан Фонтейн ойнайды.Фильм екі «Оскар» премиясын алып,оған қоса жылдың ең үздік фильмі атанды.

## Рөлдерде
* Лоуренс Оливье — *Джордж Фортескью Максимиллиан де Винтер*
* Джоан Фонтейн — * екінші ханым де Винтер*
* Джудит Андерсон — * Денверс ханым*
* Джордж Сандерс — *Джек Фэвелл*
* Найджел Брюс — *Жиль Лэси*
* Реджиналд Денни — *Фрэнк Кроули*
* Обри Смит — *полковник Джулиан*
* Глэдис Купер — *Беатрис Лэси*
* Флоренс Бейтс — * Эдит Ван Хоппер ханым*
* Лео Дж. Кэрролл — *доктор Бэйкер*
* Мелвилл Купер — *із кезуші*
* Эдвард Филдинг — *Фриц*
* Филип Уинтер — *Роберт*

## Дереккөздер

Санат:АҚШ фильмдері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Альфред Хичкок фильмдері
Санат:АҚШ триллер фильмдері
Ип Ман (фильм)

«Ип Ман» (дәс. қытай 葉問, упр. 叶问, пиньинь: Yè Wèn) — Вин Чуньді ұрыс өнеріне үйреткен  Ип Манның өмірі жайлы жартылай биографиялық фильм.Ип Манның тағы бір оқушыларының бірі әлемге танымал Брюс Ли болып табылады. Уилсон Ип (Е Вэйсинь)-фильм режиссері.Басты рөлді Донни Йен сомдаған.
## Рөлдерде
* Ип Ман — Донни Йен
* Чжоу Цинцюань — Саймон Жэнь
* Цзинь Шаньчжао — Фань Сяохуан
* Чжан Юнчэн — Линн Сюн
* Генерал Миура — Хироюки Икэути
* Сато — Сибуя Тэмма
* Чжоу Гуанъяо — Кельвин Чжэн
* Ли Чжао — Линь Цзядун
* Мастер Лиао — Чэнь Чжихуэй
* Ип Чан — Ли Цзэ
* «У Чи» Линь — Син Юй
* Ша Даньюань — Хуан Юнань
* Цин Лун — Ли Цилун
* Мастер Хэ — Чжоу Чжун
* Ху Вэй — Ду Юйхан

## Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%BF_%D0%9C%D0%B0%D0%BD_(%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC)
Майтөбе (тау, Қастек жотасы)

**Майтөбе** – Қастек жотасының солтүстік сілемінде орналасқан тау.

## Географиялық орны
Алматы облысы Жамбыл ауданы Жамбыл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 12 км жерде. Абсолюттік биіктігі 2568 м.

## Геологиялық құрылымы
Плиоцен кезеңінде пайда болған Майтөбенің жер қыртысы гранит, әктас, тақтатастан түзілген.

## Жер бедері
Беткейлері тіктеу және солтүстікке қарай кертпештеліп тауалды жазығына ұласады. Шоқының басы күмбез тәрізді. Шығыс және оңтүстік беткейлері тік шатқалды, батыс беткейі көлбеуленген. Тау бөктерінен Таутекесай, Майбұлақ, Қарасу, т.б. өзендер бастау алады. Шығыс беткейінің етегінде Майбұлақ қонысы жатыр. Тауалды жазығында аудан орталығы Ұзынағаш, сондай-ақ Қарғалы, Ынтымақ, Сарыбай би, Қайназар, т.б. ауылдар орналасқан.

## Өсімдігі
Тауалдының қызғылт қоңыр, қара топырағында алма, өрік, жеміс ағаштары және астық тұқымдас тау шалғындары өседі.

## Дереккөздер

Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) таулары
Санат:Іле Алатауы
Ине ұшында

**«Ине ұшында»** немесе **Трейнспоттинг** () — британдық режиссер Дэнни Бойлдың фильмі

## Сюжет
Фильмнің өң бойында төрт дос жайлы айтылады. Олардың барлығы есірткіге тәуелді. Әңгіме Марк Рентонның атынан жүргізіліп, кезек-кезе олрдың қаситтрі де ашылады. Кино соңына Марк Рентон өзінің өмірлік жолын ауыстыратын мүмкіндік туады.

## Рөлдерде
* Юэн Макгрегор — *Марк Рентон («Сары»)*
* Юэн Бремнер — *Дэниел Мерфи *
* Джонни Ли Миллер — *Саймон Уильямсон*
* Роберт Карлайл — *Фрэнсис Бегби*
* Кевин Маккидд — *Томми Маккензи*
* Келли Макдональд — *Диана*
* Питер Маллан — *Свони *
* Джеймс Космо — *мистер Рентон*
* Айлин Николас — *миссис Рентон*
* Сьюзэн Видлер — *Эллисон*
* Полин Линч — *Лиззи*
* Ширли Хендерсон — *Гейл*
* Ирвин Уэлш — *Майки Форрестер*

## Дереккөздер

Санат:1996 жылғы фильмдер
Санат:Ұлыбритания фильмдері
Санат:Дэнни Бойл фильмдері
Афера

**Афера** () — режиссер Джордж Рой Хиллдің 1973 жылы экранға шыққан көркем фильмі.

## Сюжеті
Джонни Хукер және Лютер Коулман ірі адам Дойл Лоннеганның  қызметкерінен ақша ұрлайды. Ал ол оларды артына бірден адам жүгіртіп, тек Лютер қолға түседі. Джонни бұрыңғы Лютер екеуінің ортақ досы  Генриге барып, екеуі бірге Лютердің өлімі үшін кек алмақшы.
Екеуі  Дойлдың әлсіз тұсын біліп, алдарынан түрлі әрекеттер жасайды. Олар кекүшін балық амалдарды қолданып,оларға ФТБ алдында кінә тағуға амалдарын жасайды.

## Рөлдерде
* Роберт Редфорд — *Джонни «Келли» Хукер*
* Пол Ньюман — *Генри «Шоу» Гондорфф*
* Роберт Шоу — *Дойл Лоннеган*
* Чарльз Дёрнинг — *лейтенант Уильям Снайдер*
* Рэй Уолстон — *Джей Джей Синглтон*
* Айлин Бреннан — *Билли*
* Гарольд Гулд — *Кид Твист*
* Джон Хеффернан — *Эдди Найлз*
* Дана Элкар — *агент Полк*
* Джек Кихоу — *Джо Эри*
* Димитра Арлисс — *Лоретта Салино*
* Роберт Эрл Джонс — *Лютер Коулман*
* Чарлз Диркоп — *Флойд*
* Салли Кёркланд — *бурлеск бишісі Кристал*

## Дереккөздер

Санат:1973 жылғы кинокомедиялар
Санат:АҚШ фильмдері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Джордж Рой Хилл фильмдері
12 жылдық құлдық

«**12 жылдық құлдық**» () —  режиссер Стив Маккуинидің Джона Ридлидің сценарийіне сүйене отырылып түсірілген тарихи кинодраммасы. Кино алғашқы рет 2013 жылы 30 тамызда Теллуридегі кинофестивальда шықты. АҚШ-та 2013 жылы 18 қазанда, Ұлыбританияда 2014 жылдың 24 қаңтарында, Ресейдегі премьерасы 2013 жылдың 12 желтоқсанында болды. Фильм «Оскар–2014» сыйлығына басты үміткерлердің бірі саналып, олардың ішінде **«Үздік фильм»** аталымы бар үш жүлдені жеңіп алды. «Алтын глобус» сыйлығына картина рекордтық жеті номинация бойынша ұсынылып, «Американдық алаяқтық» трагикомедиясымен бірге салтанат құрды; олардың біреуі жеңіске жетті. Британдық киноакадемия фильмді он номинацияға ұсынып, екі жүлдемен марапаттады: **«Жылдың үздік фильмі»** және **Эджиофордың «Үздік ер адам рөлі»**.

## Сюжеті
1841 жылы  Соломон Нортапты достары өздерімен бірге циркпен саяхатқа шақырады.Алайда біраз уақыт өтеннен кейін ол іш киіммен суық камерада жатып, достары оны қашқын құл оны Платт есебінде әкелгенін түсінеді.
Кейін оны Жаңа Орлеан қаласына келіп Платта атап,өз атын ұмыттырады.Ол жаңа жайсан Уильям Фордтың қол астында болып,біраз уақыттан кейін еңбегі үшін скрипканы сыйға алады.Джон Тибитс оның осы сыйлығына қарап,оны жиіркене бастайды.
Тибитсо пен Нортап арасында өшпенділік пайда болып,ұрыспен бітеды,Оны Тибитс достарымен асып тастамақшы болғанда құтқарып,Эппса сатады.
Эппстің қол астында жүргенде ол Пэтсимен және Эппстің әйелімен танымсады.Кейін Эппстің Пэтсиді зорлағанын және оның әйелі Мэриді оны Пэтсиге қызғанатыны жайлы біледі.
Кейін тойда скрипка тарту арқылы Нортап достарына хат жазып жіберетін ақша тауып,оны Армсби арқылы жібереді.Алайда рмсби осы жайлы Эппске айтып, хатты өртейді.
Пэтсидің біраз уақытқа жоғалғаны үшін Эппс ауыр жаза қолданады.
Нортап жұмыс үстінде құлдықты жек көретін Басспен танысады.Соломон одан достарына хат жазу жайлы көмек сұрап,Басс оған көмектеседі.
Біраз уақыттан кейін аймақ шерифі  Паркер келіп,Нортапқа сұрақ қоя бастайды.Нортап оны  Саратоги-Спрингстан танитын болғандықтан,12 жылдық құлдығы аяқталғанын түсінеді.
Соломон отбасына қайтып,оның атасыны құраметіне қойылған аты бар немересі бар екенін біледі,

## Рөлдерде
* Чиветел Эджиофор — *[[Соломон Нортап]]*
* Майкл Фассбендер — *Эдвин Эппс*
* Люпита Нионго — *Пэтси*
* Сара Полсон — *Мэри Эппс*
* Пол Дано — *Джон Тибитс*
* Бенедикт Камбербэтч — *Уильям Форд*
* Элфри Вудард — *госпожа Гарриетт Шоу*
* Брэд Питт — *Сэмюэл Басс*
* Пол Джиаматти — *Теофилус Фриман*
* Гаррет Диллахант — *Армсби*
* Рут Негга — *Селеста*
* Одиперо Одуйе — *Элиза Нортап*
* Кувенжаней Уоллис — *Маргарет Нортап*
* Дуайт Генри — *дядя Абрам*
* Скут Макнэйри — *Браун*
* Таран Киллам — *Хэмилтон*
* Крис Чок — *Клеменс Рэй*

## Дереккөздер

Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Стив Маккуин фильмдері
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Санат:2013 жылғы АҚШ фильмдері
Барлығы Ева туралы

**«Барлығы Ева туралы»** () — режиссер Джозеф Лео Манкевич 1950 жылғы түсірген американдық фильм-драма.

## Сюжеті
Кино Ева Харрингтонның театр премиясын алудан басталады.
Марго Ченнинг сол кездегі қалдағы ең танымал театр әртісі және бір кеште ол Евамен танысады.Ева оның өнерінің үлкен қолдаушысы екенін айтады.Кейін кино бойында оның мінезнің екі түрлілгі байқалып,оның Маргонның барлық тағын алғысы келетінін байқайды.
Ева Маргоның орнына ойнап,кейін сәтті ақыт пайда болғанда,яғни ол ауырғанда оның орнына ойнап,жақсы ойнайтының көрсеткісі келеді.Алайда ол уақытта Маргоның өзі жасына байланысты театр сахнасынан бас тартып жүр еді.
Ева сахнада театр критигі Эддисон Девитті көмегімен көтерілісі келеді.Алайда ол барлығын байқап,аяында оның ойын біледі.Алайда оның өнерін әлі де қолдайтын болады.
Ева ендігі жұлдыз болып,оның есігінің алдына басқа жас өнрінің табынушысы келеді.Ендігі барлық оқиға қайта бастлмақшы.

## Рөлдерде
* Бетт Дэвис — *Марго Ченнинг*
* Энн Бакстер — *Ева Харрингтон*
* Джордж Сандерс — *Эддисон ДеВитт*
* Селеста Холм — *Карен Ричардс*
* Гэри Меррилл — *Билл Симпсон*
* Хью Марлоу — *Ллойд Ричардс*
* Грегори Ратофф — *Макс Фабиан*
* Барбара Бэйтс — *Фиби*
* Мэрилин Монро — *мисс Кассуэл*
* Телма Риттер — *Бёрди*
* Уолтер Хэмпден — *қарт актёр*

## Дереккөздер

Санат:АҚШ фильмдері
Санат:АҚШ драма-фильмдері
Санат:Үздік фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Джозеф Лео Манкевич фильмдері
Әзірбайжан драма театры

**Әзірбайжан мемлекеттік академикалық ұлттық драма театры**,  (бұрыңғы атауы - М. Азизбеков атындағы мемлекеттік Еңбек Қызыл Ту  Орденді академиялық драма театры) – Бакудегі академикалық драма театры. Театрдің ғимаратының алдына Физулиға ескерткіш орнатылған.

Театр 1919 жылы негізделген. 1922 жылы 17 қарашада Ахундовтың «Гаджи Қара» пьесасымен тұңғыш рет шымылдық ашты. Әзірбайжан театрына 75 жыл толуына байланысты 1949 жылы Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды. 

Театр репертуарында ұлттық пьессалармен қатар дүние жүзі және орыс классикалық драматургиясының туындылары да бар. Театр репертуарында Джафар Джаббраланың, Мирза Фатали Ахундовтың, Али бек Гусейнзаденің, Наджаф бек Везировтың, Гусейн Джавидтың, Сабит Рахманның, Нариман Наримановтың, Ильяс Эфендиевтің сонымен қатарәлем классиктердің:  Шекспир, Шиллер, Мольер, Александр Дюма, Виктор Гюго, Оноре де Бальзака, Александр СергеевичПушкинның, Михаио Юрьевич Лермонтовтың, Лев Николаевич Толстойдың, Николай Васильевич Гогольдің шығармалары бойынша қойылымдар болған. Театр өнерінің дамуына үлес қосқан актерлер: А. М. Шарифзаде, Ульви Раджаб, КСРО халық артисттері А. Алекперов, М. А. Алиев, Сидги Рухулла, М. Давудова; Азерб. ССР халық артисттері Р. Афганлы, М. Марданов т. б. Бас режиссері – Азерб. ССР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері Т. Кязимов.

## Труппа
### Қазіргі артисттер
; Халық артисттер
* Евгения Оленская
* Нуреддин Гулиев
* Шукюфа Юсупова
* Бести Бекирова
* Фирангиз Муталлимова
* Рафаэль Дадашев
* Ильхам Алескеров
* Зарнигяр Агакишиева т.б.

; Еңбегі сіңген артисттер

* Алескер Мамедоглу
* Сабир Мамедов
* Джафар Намиг Кямал
* Садиг Иманов
* Саида Гулиева
* Парвиз Багиров т.б.

; Бас режиссёр

* Мерахим Фарзалибеков
### Қайтыс болғандар
* Сиявуш Аслан
* Севиль Халилова
* Яшар Нури
* Тельман Адыгёзалов
* Хафиз Фатуллаев

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* Ресми веб-сайт 

Санат:Әзербайжан өнері
Санат:Баку театрлары
Санат:Баку
Баку мемлекеттік университеті

**Баку мемлекеттік университеті** ( Bakı Dövlət Universiteti) – ғылыми және педагогикалық кадрлар даярлайтын жоғары оқу орны. Қазіргі таңда  22 000 студент білім алып жатыр. Университетте 1300 оқытушы, оның ішінде 250 ғылым докторы мен профессор, 750 доцент пен кандидат жұмыс істеді. Мұнда биология, қазба байлықтары музейлері, жер серіктерін бақылайтын астрономиялық станциясы, есептеу орталығы, кітапханасы (кітап қоры 1,5 млн. том), баспаханасы бар.

1919 жылы Баку университеті құрылды, онда медицина, тарих-филология факультеттері болды. 1920–30 жылдары *Әзірбайжан университеті* деп аталды. 1930 жылы бірнеше дербес институтқа бөлінді, 1934 жылы С. М. Киров атындағы мемлекеттік университет болып қайта құрылды. 

## Дереккөздер

Санат:Баку университеттері