Левант (жел)

**Левант** (кат. Llevant, итал. Levante, мальт. Lvant, грек. Λεβάντες, исп. Levante) — Батыс Mediterranean Sea аймағында және Францияның оңтүстігінде соғатын шығыстан соғатын аңғарлық жел.
Roussillon өңірінде оны льевант, ал Corsica аралында леванте деп атайды. Батыс Жерорта теңізінде бұл жел леванте немесе, егер Strait of Gibraltar арқылы соқса, левантер деп аталады. Испанияның оңтүстігінде ол көбіне солано деген атпен белгілі.

## Сипаттамасы
Левант Жерорта теңізінің орталық бөлігінде немесе Balearic Islands маңында қалыптасып, батысқа қарай соғады. Оның ең жоғары қарқындылығы Strait of Gibraltar аймағында байқалады. Бұл жел Жерорта теңізінде қауіпті толқындар туғызады.
Сондай-ақ ол Rock of Gibraltar үстінде жалау немесе вымпел тәрізді орографиялық бұлттарды қалыптастыруымен белгілі.

Бұғаздың шығыс бөлігінде левант ылғалды, бұлтты ауа райын, тұман мен жауын-шашынды алып келеді. Егер ауа райы ашық болса, Францияда оны **леван блан** деп атайды . Батысқа қарай жылжығанда жел құрғақ бола түседі, өйткені ылғал Algeciras мен Tarifa арасындағы тауларда жауын түрінде түседі.

Almería аймағында ол Африка шөлдерінен соққанда аптап ыстық әкеледі. Левант жыл бойы соғуы мүмкін, бірақ көбіне сәуір–қазан айларында байқалады.

## Атауының шығу тегі
«**Левант**» атауы Шығыс Жерорта теңізіндегі Levant аймағының атауымен байланысты. Бұл орта француз тіліндегі levant («көтерілетін») сөзінен, ал ол өз кезегінде латынның levare («көтеру») сөзінен шыққан.
Яғни французша soleil levant және ағылшынша rising sun — «шығып келе жатқан күн» деген мағына береді. Сондықтан атау шығысқа, күннің шығуына қатысты.

## Гибралтар бұғазы
Гибралтар бұғазы — ені шамамен 15 км, ұзындығы 55 км болатын, биіктігі 900 м-ге дейін жететін таулармен қоршалған тар өткел (ежелгі атауы — Геркулес бағандары). Бұл аймақта жиі болатын күшті желдер қауіпті ағындар мен иірімдер тудырады, әсіресе олар толысу-қайту ағындарына қарсы соққанда. Левант осы жерде айқын байқалып, жылдамдығы 10–20 м/с (20–40 түйін) дейін жетеді. Бұл жағдай Bay of Biscay үстінде циклондық төмен қысым аймағы, ал Шығыс Еуропада антициклон болған кезде күшейеді. Антициклон жағдайында ауа төмен түсіп, атмосфераның төменгі қабатында тұрақтылық артады, бұл инверсия қабатының қалыптасуына әкеледі. Мұндай қабат ауа ағынын «қақпақ» сияқты ұстап, бұғаз арқылы өткенде желдің жылдамдығын күшейтеді.

## Левант бұлты
Қолайлы жағдайларда Rock of Gibraltar маңында жалау (вымпел) тәрізді бұлт пайда болады. Ол әдетте шыңнан батысқа қарай шамамен 5 км-ге созылады. Осындай бұлттар кейде басқа жерлерде де байқалады, мысалы Matterhorn тауында.

## Қалыптасуы
Жерге жақын қабатта левант ылғалды, бірақ толық қанықпаған. Ауа ағыны Гибралтар үстінен күштеп көтеріліп, нәтижесінде ылғал конденсацияланып, бұлт түзеді. Бұлттың пайда болуы: жел жылдамдығына, ауа ылғалдылығына тәуелді. Егер ауа құрғақ немесе жел әлсіз болса — бұлт түзілмейді. Ал өте күшті жел кезінде турбуленттілік артып, бұлт үзік-үзік болады.

## Гибралтар маңындағы желдер
Күшті жел (15 м/с жоғары) кезінде бұлт жотадан ажырап, батысқа қарай ығысады. Кейде доға тәрізді бұлттар пайда болып, циклондық айналым белгілерін көрсетеді. Желдер көбіне солтүстік-шығыс немесе шығыс бағыттан соғып, кейде одан да күштірек болуы мүмкін.

## Мәдениетте
* «Viento De Levante» — Breed 77 тобының әні (2006).
* Paulo Coelho өзінің «The Alchemist» романында левантты маврларды Испанияға әкелген жел ретінде сипаттайды.
* Patrick O'Brian «The Hundred Days» романында да аталады.

## Әдебиет
* Bendall A. A. Low-level flow through the Strait of Gibraltar // Meteor. Mag. — 1982.— V.111. — p. 149–153.
* Dorman C. E., Beardsley R. C., Limeburner R. Winds in the Strait of Gibraltar // Quart. J. Royal Met. Soc.— 1995. — V.121.— p. 1903–1921.
* Galvin J. F. P., Black A. I., Priestley D. A. Mesoscale weather features over the Mediterranean: Part 1.// Weather. — 2011.— V.66.— p. 72–78.
* Scorer R. S. Mountain-gap winds; a study of the surface wind in Gibraltar // Quart. J. Royal Met. Soc. — 1952.— V. 78.— p. 53–59.
* Vialar Jean, 1948: Les vents régionaux et locaux, reissued by Météo-France in 2003.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Site Officiel de Météo-France
* Mesoscale weather features over the Mediterranean: Part 1