open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тасқопа ауылдық округі

**Тасқопа ауылдық округі** – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Тасқопа ауылы кіреді. Орталығы – Тасқопа ауылы. Округ құрамында болған ''Теректі'' ауылы 2013 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 676 адамды (353 ер адам және 323 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Темір ауданы ауылдық округтері
Джеймс Стюарт (Яков V-нің ұлы)

**Джеймс Стюарт, Ротсей герцогы** (ағыл. *James Stewart*, *Duke of Rothesay*; 22 мамыр 1540 — 21 сәуір 1541) — шотланд ханзадасы, Шотландия королі Яков V мен Мария де Гиздің ұлы,  туғаннан өлгенге дейін Шотландия тағының мұрагері (Ротсей герцогы атағын алды). Ол 1541 жылы 21 сәуірде Сент-Эндрус қаласында қайтыс болды.

Санат:Стюарттар
Жамбыл (Темір ауданы)

**Жамбыл** (2010 жылға дейін – *Ленинское*)— Ақтөбе облысы Темір ауданы, Темір қаласына қарасты ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 57 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 449 адам (237 ер адам және 212 әйел адам) болса, 2009 жылы 307 адамды (142 ер адам және 165 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 257 адамды (137 ер адам және 120 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер
 

Санат:Темір ауданы елді мекендері
Гүлжанат Жанатбек

Гүлжанат Жанатбек-халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстан жеңіл атлеттерінің танымалдарының бірі. Алматы облысының тумасы Талдықорған қаласында 1991 жылы 30 қарашада дүниеге келген.Жеңіл атлетикадан 2018 жылғы ұлттық құрамаға кандидат спортшы. Ол 2016 жылы Шанхай ынтымақтастық ұйымының 15 жылдығына байланысты өткізілген Қытайдағы марафонда 21 шақырымға жүгіріп, жеңіске жеткен еді.

Гонгонгте өткен Азия чемпионатының қола жүлдегері. 2016 жылы Олимпиада ойындарына қатысқан. 2017 жыл маусымда Шымкенттегі қысқы чемпионатта жартылай марафоннан бірінгі орын алды. Сәуір айында Душанбедегі дәстүрлі халықаралық жарыста алтыншы орыннан көрінді. Ал соңғы рет Алматыдағы ел чемпионатын ұтып алды

Қазіргі кезде ресейлік Лилия Шобухованың қарамағында жаттығып жүр. 

Бойы 170см. Салмағы 55 келі.Бағдарламасы жартылай марафон, марафон.

•	Қатысушы Олимпиада ойындары (Рио-де-Жанейро 2016)

•	Қатысушы Әлем чемпонаты (Пекин, 2015)

•	Қатысушы Азия ойындары (Инчхон, 2014)

Қыздар арасындағы ШЫҰ марафонында (42 км) бас жүлде қырғызстандық Виктория Полюдинаға бұйырды. Екінші орынды Өзбекстаннан келген желаяқ қыз Марина Хмелевская еншілесе, үздік үштікті жерлесіміз Гүлжанат Жанатбек қорытындылады. Гүлжанат Жанатбек (Қазақстан) – 2:42:21,20

=Жетістіктері=

=Жеке рекорды=

## Дереккөздер
http://www.kazinform.kz/kz/zhenil-atletter-sporttyk-zhetistikterine-baylanysty-kategoriyaga-bolinbek_a3082224

https://kazathletics.kz/kz/national-team-kazakhstan/running-on-the-highway/gliant-zhanatbek/?sphrase_id=7349

Санат:1991 жылы туғандар
Санат:30 қарашада туғандар
Тоқылдақ (аспап)

**Тоқылдақ аспабы** – дәстүрлі, ұрмалы және жаңғырықты, қазақ аспабы. Ол басқа аспаптар сияқты, 19 ғасыр шамамен қолданылуын бастады және қазір де жасалып, қолданылуда.

### Құрылысы және қолданылуы
Тоқылдақ көбіне ағаштан және көркемдеуіш қазақ оюларымен безендіріліп жасалады. Оның беті тегіс әрі жалпақ, пішіні көлемді тіктөртбұрышқа, ромбқа, шаршыға ұқсас түрлері кездеседі. Оның ұшын сүйрелете жасайды және оның ернеуі неғұрлым жұқа болса, дауыстың әсерлілігі де арта түседі деген ұғым бар. Аспаптың ішіне немесе сыртына ілулі тұрған - металл, дөңгелек шарлар арқылы дыбыс одан әрі әсемірек шығарылады. Шарларды құралдың ішіне енгізу үшін арнайы саңылаулар ойып алынады. Осы аспапқа жақсы дауыс беру үшін оны тек жай қолмен емес, арнайы ағаш балғасымен немесе тоқылдаққа ілінген допшасымен ұру қажет. 

### Шертпешілер мен жасалыну тарихы
Осы аспап көмегімен Нұрғиса Тілендиев, Дина сияқты шертпешілердің кейбір әуендері орындалған. Жалпы, Музыкалық аспап жасау шеберлері Оразғазы Бейсембаев пен Абузар Аухадиев көне аспаптардың біраз түрлерін жаңартып жасап шығарды. Шеберлер Қ.Қасымов, А.Ермеков, Э.И.Романенко, О.Бейсенбаев, А.Ауқадиев, т.б. музыкалық аспаптардың алғашқы үлгілерін жасады, яғни олар тоқылдақтың біраз дамуына және түрленуіне үлес қосқан деп айтуға болады. 

Санат:Қазақтың саз аспаптары
UTC−10:00

[оңға|нобай|450x450 нүкте| UTC-10 дүние жүзі сағаттық белдеулер картасында:<br> 
'''көк''' — UTC-10 Солтүстік жартышарда қыс мезгіліндегі (қараша-наурыз) — [Алеут аралдары — (жазда (сәуір-қазан) — UTC-9) және UTC-10 жаз мезгілінде (қараша-наурыз) Оңтүстік жарты шарда — Самоа — (қыста (сәуір-қазан) — UTC-11) ;  
**көгілдір** — UTC-10 мұхиттардағы зонасы; 
**ашық-сары** —  UTC-10 жыл бойғы зонасы;  
**қызғылт сары** — UTC-10 Солтүстік жарты шарда жаз мезгіліндегі (сәуір-қазан) зонасы мен UTC-10 Оңтүстік жарты шарда қыс мезгіліндегі (сәуір-қазан) зонасы]]
**UTC−10** — келесі мемлекеттер мен аймақтарда қолданылатын уақыт белдеуі:

## Жыл бойы
*  Джонстон атоллы (АҚШ)
* <span class="wrap">Кук аралдары</span> (Жаңа Зеландия)
* <span class="wrap">Токелау</span>(Жаңа Зеландия) — 2011 жылдың 31 желтоқсанына дейін
* &nbsp;<span class="wrap">АҚШ</span> (Гавайи-алеуттық стандартты уақыт):
:* &nbsp;<span class="wrap">Гавайи</span>
* &nbsp;<span class="wrap">Француз Полинезиясы</span> (Франция):
:* жиекті|22x22 нүкте Қоғам аралдары (оның ішінде Таити)
:* жиекті|22x22 нүкте Туамоту
:* жиекті|22x22 нүкте Тубуаи (оның ішінде Маротири аралдары)

## [[Қыс|Қыста]] [[Солтүстік жарты шар|Солтүстік жарты шарда]]
* &nbsp;<span class="wrap">АҚШ</span> (Гавай-алеуттық стандартты уақыт):
:* &nbsp;<span class="wrap">Аляска</span>
::* Алеут аралдары (Умнак аралдарынан батысқа қарай)

## [[Жаз|Жазда]] [[Оңтүстік жарты шар|Оңтүстік жарты шарда]]
* &nbsp;<span class="wrap">Самоа</span> (2010 жылдың қыркүйегінен 2011 жылдың 31 желтоқсанына дейін

## Сілтемелер
* UTC−10 қалалары

Санат:Уақыт белдеулері
Жарбұтақ

**Жарбұтақ** (1999 ж. дейін — *Матвеевка*) — Ақтөбе облысының Хромтау ауданы, Абай ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 11 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 154 адам (72 ер адам және 82 әйел адам) болса, 2009 жылы 47 адамды (27 ер адам және 20 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданының таратылған елді мекендері
Абай (Ақтөбе облысы)

**Абай** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл, Абай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 10 км-дей жерде, Ойсылқара су қоймасының оңтүстік-шығысында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 713 адам (361 ер адам және 352 әйел адам) болса, 2009 жылы 438 адамды (241 ер адам және 197 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 334 адамды (186 ер адам және 148 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Жазық (Ақтөбе облысы)

**Жазық** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Ақжар ауылдық округі құрамындағы темір жол бекеті.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтаудан батысқа қарай 26 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 333 адам (174 ер адам және 159 әйел адам) болса, 2009 жылы 306 адамды (153 ер адам және 153 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 296 адамды (153 ер адам және 143 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Ақжар ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Ақжар ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақжар, Жазық ауылдары кіреді. Орталығы – Ақжар ауылы.

## Тарихы
1997 жылы Мағаджан ауылдық округі (орталығы Табантал а.) таратылып, Новороссийск ауылдық округіне (орталығы Новороссийское а.) қосылды. 1999 жылы Новороссийск ауылдық округі мен Новороссийское ауылы **Ақжар ауылдық округі** және **Ақжар** ауылы болып өзгертілді. 2000 жылы Ақжар ауылдық округінен Табантал ауылдық округі қайта бөлініп шықты.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2566 адамды (1316 ер адам және 1250 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Қарашығанақ Петролеум Оперейтинг Б.В.

**«Қарашығанақ Петролеум Оперейтинг Б.В.»** — Қазақстандағы мұнай өнеркәсібін дамыту үшін Қарашығанақ жобасын жүзеге асыру бойынша біріккен компаниялар консорциумы.

Қазақстандық ұлттық компания акцияларының бір бөлігін беруден кейін акциялар келесі түрде бөлінеді:
* «Royal Dutch Shell plc» (Нидерланды, Ұлыбритания) — 29,25 %;
* «Eni» (Италия) — 29,25 %;
* «Шеврон» (АҚШ) — 18 %;
* «Лукойл» (Ресей) — 13,5 %;
* «ҚазМұнайГаз» (Қазақстан) — 10 %.
«Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг» әлемдегі ірі мұнайгазконденсат кен орындарының бірі болып табылады.
КПО (1997 жылғы қарашада) Қазақстан Үкіметімен халықаралық консорциумда серіктестер қол қойған Ақырғы Өнім Бөлісу Келісіміне (АӨБК) сәйкес жұмыс істейді. Келісім шарттарына сәйкес ҚПО Қарашығанақ жобасын 2038 жылға дейін басқарады. 1997 жылы қол қойылған АӨБК шарттарына сәйкес оның қатысушыларына жаңа салықтар мен алымдар салынбаған.

ҚПО - Қарашығанақ-Атырау мұнай құбырының иесі.
2007 жылы «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг» компаниясы Қазақстанда 5,7 млн. тонна мұнайды (9%) және 14,2 млрд. текше метр газды (47%) өндірді (Қазақстандағы өндірілген газдың және мұнайдың жалпы көлемінен пайызбен көрсетілген).

## Болған оқиғалар
* 1997 жылы «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б.В.» компаниясы барлық дерлік өндірістік жаңа нысандарды қалпына келтіруді мақсатына алды.
* 2008 жылы 9 қазанда КПО қауіпсіздік үшін «DuPont Safety Award» халықаралық марапатын алған алғашқы қазақстандық компания болды.
* 2009 жылы OHSAS 18001 сертификатын алды.
* 2009 жылдың 11 желтоқсанында «British Gas Group plc» мен итальяндық «En»i Қазақстанға елдің батысында Қарашығанақ мұнай-газ саласындағы «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг» компанияның 10% сату туралы келіссөздер жүргізеді. Мәміленің бағасы 1 миллиард долларға бағаланған. СК «Финам» эксперті - Александр Еремин мәміле құнын $ 300-500 млн-ға  бағалап, бағаның тым асыра сілтеп жібергенін атап өтті.

## Дереккөздер

Санат:1997 жылы құрылған компаниялар
Санат:Қазақстан мұнайгаз компаниялары
Аққұдық (Ақтөбе облысы)

**Аққұдық** (1999 ж. дейін — *Кредиковка*) — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл, Аққұдық ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтаудан солтүстік-шығысқа қарай 33 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 644 адам (331 ер адам және 313 әйел адам) болса, 2009 жылы 508 адамды (251 ер адам және 257 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 675 адамды (337 ер адам және 338 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Қатынадыр (ауыл)

**Қатынадыр** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Аққұдық ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтаудан солтүстік-шығысқа қарай 26 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 644 адам (331 ер адам және 313 әйел адам) болса, 2009 жылы 476 адамды (235 ер адам және 241 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданының таратылған елді мекендері
Тассай

Елді мекендер:

* Тассай – Абай облысы Көкпекті ауданындағы ауыл
* Тассай – Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Абай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Тассай – Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Тассай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
* Тассай – Түркістан облысы Сайрам ауданындағы ауыл.
Аққұдық ауылдық округі (Хромтау ауданы)

**Аққұдық ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Аққұдық ауылы кіреді. Орталығы – Аққұдық ауылы.

## Тарихы
1999 жылы Көктөбе ауылдық округінің Көктау, Қарабаз ауылдары Кредиков ауылдық округіне берілді. Сол жылы Кредиков ауылдық округі **Аққұдық ауылдық округі** болып өзгертілді. 2006 жылы Аққұдық ауылдық округінен Көктау ауылдық округі бөлініп шығып, құрамына Көктау, Көшенсай, Қарабаз ауылдары берілді. 2012 жылы округ құрамында болған ''Қарасу'' ауылы, 2019 жылы ''Қатынадыр'' ауылы таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 675 адамды (337 ер адам және 338 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Тассай (Абай ауылдық округі)

**Тассай** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Абай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-батысқа қарай 9 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 114 адам (63 ер адам және 51 әйел адам) болса, 2009 жылы 80 адамды (41 ер адам және 39 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 32 адамды (18 ер адам және 14 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Аққұдық ауылдық округі (Мәртөк ауданы)

**Аққұдық ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Мәртөк ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Вознесеновка, Достық, Жаңажол, Қарабұлақ, Первомайка ауылдары кіреді. Орталығы – Вознесеновка ауылы.

## Тарихы
1997 жылы Құмшоқат ауылдық округі (орталығы Веренка а.) таратылып, Первомай ауылдық округіне (орталығы Вознесеновка а.) қосылды. Кейін Первомай ауылдық округі **Аққұдық ауылдық округі** болып өзгертілді. 2009 жылы  Рыбаковка ауылы **Жаңажол**, 2011 жылы Степь ауылы **Қарабұлақ**, 2016 жылы Веренка ауылы **Достық** ауылы болып өзгертілді.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 993 адамды (497 ер адам және 496 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Мәртөк ауданы ауылдық округтері
Ақтасты (Хромтау ауданы)

**Ақтасты** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Тасөткел ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтаудан шығысқа қарай 95 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 255 адам (133 ер адам және 122 әйел адам) болса, 2009 жылы 145 адамды (69 ер адам және 76 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 48 адамды (25 ер адам және 23 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Тасөткел ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Тасөткел ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Тасөткел, Ақбұлақ, Ақтасты ауылдары кіреді. Орталығы – Тасөткел ауылы. Округ құрамында болған *Үйтас* ауылы 2012 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 517 адамды (288 ер адам және 229 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Амангелді (Хромтау ауданы)

**Амангелді** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Қопа ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2012 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 56 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 105 адам (60 ер адам және 45 әйел адам) болса, 2009 жылы 30 адамды (17 ер адам және 13 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданының таратылған елді мекендері
Қопа ауылдық округі (Хромтау ауданы)

**Қопа ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Қопа, Тамды ауылдары кіреді. Орталығы – Қопа ауылы. Округ құрамында болған ''Амангелді'' ауылы 2012 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1263 адамды (644 ер адам және 619 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Қопа ауылдық округі (Байғанин ауданы)

**Қопа ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Байғанин ауданына қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Ебейті, Айырық, Көптоғай, Қопа ауылдары кіреді. Орталығы – Ебейті ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1102 адамды (582 ер адам және 520 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Байғанин ауданы ауылдық округтері
Бақай (Ақтөбе облысы)

**Бақай** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Табантал ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 31 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 305 адам (161 ер адам және 144 әйел адам) болса, 2009 жылы 117 адамды (63 ер адам және 54 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданының таратылған елді мекендері
Жайлаусай

**Жайлаусай** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Табантал ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 47 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 165 адам (96 ер адам және 69 әйел адам) болса, 2009 жылы 107 адамды (65 ер адам және 42 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 20 адамды (10 ер адам және 10 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Табантал (ауыл)

**Табантал** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл, Табантал ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 45 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 784 адам (395 ер адам және 389 әйел адам) болса, 2009 жылы 619 адамды (314 ер адам және 305 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 491 адамды (246 ер адам және 245 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Табантал ауылдық округі

**Табантал ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Табантал, Жайлаусай, Көптоғай ауылдары кіреді. Орталығы – Табантал ауылы.

## Тарихы
1997 жылы Мағаджан ауылдық округі (орталығы Табантал а.) таратылып, Новороссийск ауылдық округіне (орталығы Новороссийское а.) қосылды. 1999 жылы Новороссийск ауылдық округі мен Новороссийское ауылы **Ақжар ауылдық округі** және **Ақжар** ауылы болып өзгертілді. 2000 жылы Ақжар ауылдық округінен Табантал ауылдық округі болып қайта бөлініп шықты. 2019 жылы округ құрамында болған ''Бақай'' ауылы таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 540 адамды (276 ер адам және 264 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Табантал (өзен)

**Табантал** – Жайық алабындағы өзен.

## Географиялық орны
Ақтөбе облысының Алға, Хромтау аудандары жерімен ағады.  

## Бастауы
Табантал ауылының шығысындағы қыраттан басталып, Бестамақ ауылы тұсында Елек өзеніне құяды.

## Гидрологиясы
Ұзындығы 56 км, су жинайтын алқабы 1840 км2. Арнасы тік жарлы, жайылмасы жайпақ (0.5 км). Қар суымен қоректенеді. Басты саласы - Тамды өзені. Жылдық орташа су шығыны 3,7 м3/сек. Негізінен мал шаруашылығында пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Алға ауданы өзендері
Санат:Хромтау ауданы өзендері 
Санат:Жайық су алабы өңірі
Дербісалы батыр

**Дербісалы (Деріпсалы) батыр Айдаболұлы** (1707-1794 ) --  Арғын тайпасының Қаракесек руының Сарым бұтағынан шыққан жоңғарлармен шайқасқан қазақ батыры.

## Естелік

Батыр құрметіне Қарағанды облысы Шет ауданында өзі жерленген Деріпсал ауылына аты берілген. Ал балалары мен немерелерінің атымен Құттыбай, Қармыс, Шопа елді мекендері аталған. 2007 жылы батырдың туғанының үш жүз жыл толуына ас беріліп, кітап шығарылды. Ол кісінің қылышы әлі күнге дейін сақталған және ұрпақтарының қолында. Батыр атымен Шет ауданы орталығы Ақсу-Аюлыда бір көшенің аты берілген және сол көшеде 2018 жылы жазда Ескерткіш бюст қойылды.

## Ауыз әдебиетте
* ...Жекпе-жекте жауына дес бермеген,		                                            
* Дебем-ай, жолбарыс ең сескенбеген...

Пірі жолбарыс болған. Ұрпақтарына әруақ болып қонып отырған. Соңғы рет аруағы Төлеуқызы Бағияға қонған және емші, көріпкел болуына септігін тигізген.
## Семьясы
Ұрпақтары Қарқаралы уезінің Нұра болысында, кейіннен Шет ауданында.

Балалары: 
# Марқабай:
# Еркебай:
# Серкебай:
# Қараш:
# Есен:
# Қармыс:
# Қыдырәлі: Жолбарыс, Иман
# Мүсірәлі: Нысанбай, Несіпбек, Өмірбек, Нұрбек

## Әдебиеттер
* Шет ауданы : [Мәтін] энциклопедия – Алматы:  Қазақпарат, 2011- 32-34 б.
* Айдаболұлы Дербісалы батыр: тарихи танымдық оқу құралы. Қарағанды, 2013.- 230 б.
## Сілтемелер
* Аты аңызға айналған Дербісалы батыр 
* Дербісалы Айдаболұлы (1707-1794жж.) 
Санат:Қазақ батырлары
Санат:Шет ауданында туғандар
Қарлау

**Қарлау** — Ақтөбе облысының Хромтау ауданы, Бөгетсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 47 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 188 адам (99 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 236 адамды (125 ер адам және 111 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 108 адамды (65 ер адам және 43 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Бөгетсай ауылдық округі

**Бөгетсай ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Бөгетсай, Қарлау  ауылдары кіреді. Орталығы – Бөгетсай ауылы. Округ құрамында болған ''Талдыбұлақ'', *[[Шіліктісай]]* ауылдары 2019 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1538 адамды (776 ер адам және 762 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Дөң (ауыл)

**Дөң** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл, Дөң ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан шығысқа қарай 4 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2214 адам (1177 ер адам және 1037 әйел адам) болса, 2009 жылы 2529 адамды (1288 ер адам және 1241 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3089 адамды (1570 ер адам және 1519 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Оңғар

**Оңғар** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Дөң ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 6 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 602 адам (285 ер адам және 317 әйел адам) болса, 2009 жылы 387 адамды (200 ер адам және 187 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 379 адамды (196 ер адам және 183 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Дөң ауылдық округі

**Дөң ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Дөң, Оңғар ауылдары кіреді. Орталығы – Дөң ауылы.

## Тарихы
Ауылдық округ Облыстық мәслихаттың жиырма төртiншi сессиясы мен облыс әкiмiнiң 1999 жылғы 21 cәуірдегі N 8 шешімімен құрылды. Округ құрамына Хромтау қаласының бөлігінен құрылған Дөң ауылы мен Абай ауылдық округінің Сусановка, Қызылжар ауылдары енді. Кейін Сусановка ауылы Оңғар ауылы болып өзгертіліп, Қызылжар ауылы таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3468 адамды (1766 ер адам және 1702 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Донской ауылдық округі

**Донской ауылдық округі** — Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Андықожа батыр, Тасшалқар ауылдары кіреді. Орталығы – Андықожа батыр ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Біржан сал ауданы ауылдық округтері
Еңбекшіқазақ (Ақтөбе облысы)

**Еңбекшіқазақ** — Ақтөбе облысының Хромтау ауданы, Қызылсу ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2012 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 38 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 92 адам (50 ер адам және 42 әйел адам) болса, 2009 жылы 18 адамды (10 ер адам және 8 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданының таратылған елді мекендері
Қызылсу (Ақтөбе облысы)

**Қызылсу** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Қызылсу ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 25 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 691 адам (363 ер адам және 328 әйел адам) болса, 2009 жылы 489 адамды (253 ер адам және 236 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 356 адамды (179 ер адам және 177 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Сарысай (Хромтау ауданы)

**Сарысай** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл, Қызылсу ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 16 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 769 адам (363 ер адам және 406 әйел адам) болса, 2009 жылы 455 адамды (238 ер адам және 217 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 500 адамды (256 ер адам және 244 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Қызылсу ауылдық округі

**Қызылсу ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарысай, Қызылсу ауылдары кіреді. Орталығы – Сарысай ауылы.

## Тарихы
1997 жылы Сарысай ауылдық округі (орталығы Сарысай а.) таратылып, Қызылсу ауылдық округіне (орталығы Қызылсу а.) қосылды. Кейін округ орталығы Сарысай ауылына көшірілді. 2012 жылы округ құрамында болған ''Еңбекшіқазақ'' ауылы таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 856 адамды (435 ер адам және 421 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Көкпекті (Хромтау ауданы)

**Көкпекті** (2007 ж. дейін — *Степное*) — Ақтөбе облысының Хромтау ауданы, Тассай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-батысқа қарай 23 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 339 адам (176 ер адам және 163 әйел адам) болса, 2009 жылы 220 адамды (111 ер адам және 109 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 59 адамды (31 ер адам және 28 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Тассай (Тассай ауылдық округі)

**Тассай** (1999 ж. дейін — *Троицкое*) — Ақтөбе облысының Хромтау ауданындағы ауыл, Тассай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-батысқа қарай 36 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1106 адам (544 ер адам және 562 әйел адам) болса, 2009 жылы 534 адамды (255 ер адам және 279 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 496 адамды (262 ер адам және 234 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Тассай ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Тассай ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Тассай, Көкпекті ауылдары кіреді. Орталығы – Тассай ауылы.

## Тарихы
1999 жылы Новотроицк ауылдық округі мен Троицкое ауылы **Тассай ауылдық округі** және **Тассай** ауылы болып өзгертілді. 2005 жылы Тассай ауылдық округінен Некілтау ауылдық округі бөлініп шығып, құрамына Некілтау ауылы берілді. 2007 жылы Степное ауылы **Көкпекті** ауылы болып өзгертілді.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 555 адамды (293 ер адам және 262 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Бастық боламын (фильм)

**Бастық боламын** — 2016 жылы түсірілген қазақ тіліндегі көп сериялы фильм. Продюсері — Ерлан Қасымжанұлы. Сценариін жазғандар: Ерлан Қасымжанұлы, Бауыржан Орда, Тағай Нұралиев. 

Ұзақтығы 18 серия, әр сериясы 40-45 минуттан.

Жанры — комедия.

## Мазмұны
Арман қалада өскен жігіт. Оқу бітірген соң біраз уақыт бос жүреді. Бір күні құмар ойындарына барады да, Төбет деген адамның ойынына кесірі тиіп, ол жерден қашып кетеді. Төбеттің мұны таппай қоймайтынын білген ол оның қаһарынан қаймығып, "Бүлдірген" деген ауылға келіп паналайды. Ауылға келген соң әкесінің інісі Мансұр дейтін кісінің үйінде тұрып, ауыл әкімінің орынбасары болып жұмыс істей бастайды.

Ә дегенде тегіс жолы, байланыс қызметі, интернеті жоқ ауылға көндіге алмай, қалаға қашып кеткісі кеп, амалсыз ауылда жүреді. "Жаман ауыл екен" дегені үшін ауыл бұзақыларынан таяқ жейді. Бірақ уақыт өте келе оның белсенділігімен ауылда біраз өзгерістер болады. "Бүлдірген" аулына телефон байланысы орнатылады. Оның үстіне ауылдан жақсы достар тауып алады, әкімнің қызы Алтынайға ғашық болады, сондықтан да ауылдан кеткісі келмей, бауыр басып қалады.

Бір күні баяғы бұған тіс қайраған Төбет газеттен Арманның хабарын біледі де, дереу соңынан кісі жібереді, алдына әкелдіреді. Бұл жолы да амалын тауып, Арман одан құтылып кетеді. Енді Төбет оның соңына шындап түседі. Абырой болғанда, Мансұр ағасы Төбеттің әскердегі досы болып шығады да, соның арқасында одан біржола құтылады.

## Рөлдерде
* Ерлан Қасымжанұлы — Арман
* Уәлибек Әбдірайымов — ауыл әкімі
* Жүсіп Ақшораев — агроном
* Асқар Наймантаев — Мансұр
* Рабиға Ағманова — Арманның жеңгесі
* Дәнекер Оразбаев — Сикош
* Нұрбол Айтулов — Қайрош
* Шыңғыс Әбдібек — Сазан
* Болат Әбділманов — Төбет

## Басқа да деректер
* Фильм Алматы қаласында және Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы Қаракемер ауылында түсірілген.
* Ерлан Қасымжанұлы бұл еңбегін өзінің кино саласындағы ұстазы Нұртас Адамбайға арнаған екен.
* Фильмге Қазақстандағы әзіл-сықақ театрларының тәжірибелі актерлері көптеп шақырылған. Сол себепті де кино басқа заманауи қазақстандық фильмдердің көбінен жақсы түсірілген.
* 2017 жылы телехикаяның жалғасы ретінде екінші маусымы түсірілді.

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Қазақстан фильмдері
Санат:2016 жылғы фильмдер
Санат:2016 жылғы Қазақстан фильмдері
Жүйрік болсаң, озып көр! (фильм)

**«Жүйрік болсаң, озып көр!»** — толық метражды көркем фильм. 1974 ж. Қазақфильм студиялары шығарған.

## Мазмұны
Фильм оқиғалары бас кейіпкер — Гүлидің баяндауымен алға жылжып отырады. Фильмде алыстағы, таулы ауылдың оқушыларының колхозаралық спорт жарысына дайындықтары суреттеледі. Жүйрік қыздар — Бибі мен Гүлидің бақталастығы соңында Гүлидің пайдасына шешіледі.

Одан бөлек, екі құрдастың жарасымды қалжыңдары да сәтті көрініс тапқан.

## Рөлдерде
*Гули — Шынара Берсүгірова
*Ұзақ ата — Қанабек Байсейітов
*Дәулет — Алдаберген Нұрбеков
*Бапкер — Мәкіл Құланбаев
*Ұзынтөре — Бақыт Шәрденов
*Алаң — Еркін Кенжебаев
*Бөрібай — Арыстан Шәрденов
*Тайыр — Марат Ботабаев
*Мәдеш — Алдан Байсейітов
*Бамбора — Асқар Сейітқазин

## Сыртқы сілтемелер
* тамашалау

Санат:1974 жылғы фильмдер
Санат:Қазақфильм фильмдері
Санат:Қазақстан фильмдері
Көктау (Ақтөбе облысы)

**Көктау** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл, Көктау ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 52 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 864 адам (413 ер адам және 451 әйел адам) болса, 2009 жылы 1091 адамды (523 ер адам және 568 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2174 адамды (1069 ер адам және 1105 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Көшенсай

**Көшенсай** — Ақтөбе облысының Хромтау ауданы, Көктау ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2006-жылы таратылған. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 83 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 141 адам (72 ер адам және 69 әйел адам) болса, 2009 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданының таратылған елді мекендері
Көктау ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

**Көктау ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көктау ауылы кіреді. Орталығы – Көктау ауылы.

## Тарихы
Ауылдық округ Ақтөбе облысы әкімдігінің 2006 жылғы 21 маусымдағы N 200 қаулысы және Ақтөбе облыстық мәслихатының 2006 жылғы 21 маусымдағы № 272 бірлескен шешімімен Аққұдық ауылдық округінің бір бөлігінен құрылды. 2012 жылы округ құрамында болған *[[Көшенсай]]* ауылы, 2019 жылы *[[Қарабаз]]* ауылы таратылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2174 адамды (1069 ер адам және 1105 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Көктау ауылдық округі (Қостанай облысы)

**Көктау ауылдық округі** – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Көктау ауылы кіреді. Орталығы – Көктау ауылы. 

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 272 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Арқалық қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Көктерек (Ақтөбе облысы)

**Көктерек** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Көктөбе ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 58 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 218 адам (103 ер адам және 115 әйел адам) болса, 2009 жылы 113 адамды (61 ер адам және 52 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 64 адамды (33 ер адам және 31 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Майтөбе (Ақтөбе облысы)

**Майтөбе** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл, Көктөбе ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 54 км-дей жерде. 

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 614 адам (305 ер адам және 309 әйел адам) болса, 2009 жылы 426 адамды (212 ер адам және 214 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 420 адамды (213 ер адам және 207 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Көктөбе ауылдық округі (Хромтау ауданы)

**Көктөбе ауылдық округі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Майтөбе, Көктерек ауылдары кіреді. Орталығы – Майтөбе ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 484 адамды (246 ер адам және 238 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Қарасу (Хромтау ауданы)

**Қарасу** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Аққұдық ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2012 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтаудан солтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 98 адам (54 ер адам және 44 әйел адам) болса, 2009 жылы 1 адам  ғана тұрды.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданының таратылған елді мекендері
Ойсылқара (ауыл)

**Ойсылқара** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Құдықсай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтаудан оңтүстік-шығысқа қарай 31 км жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 519 адам (259 ер адам және 260 әйел адам) болса, 2009 жылы 109 адамды (61 ер адам және 48 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 64 адамды (29 ер адам және 35 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Мезгілсіз махаббат (фильм)

**«Мезгілсіз махаббат»** — 2017 жылы түсірілген қазақша телехикая. Продюсері — Толқын Сейдоллақызы. Қоюшы режиссер — Әнуар Мәтжанов, Сценарий авторлары: Жәмет Көшербаев, Асқар Дүйсенбі.
2017 жылы қараша айында "Хабар" телеарнасында көрсетіле бастады. Жанры — отбасылық комедия.

## Мазмұны
Негізгі кейіпкерлер — егде адамдар, олар өмірдегі басты нәрсе артта қалады. Бірақ тек бір кездесу өздерінің әлемін айналдырады. Алматылық ішкі қаланың ақсақалы Астанадан сәнді зейнеткерге деген сүйіспеншілігін білдіреді — жол алғашқы минуттардан шығады. Сценарий күтпеген сюжеттер мен толыққанды диалогтарға толы.

Фильмнің бас кейіпкері — Демесін ақсақалдың (Айдос Бектемір сомдаған) екі ұлы бар. Әйелі өмірден өтіп кеткен. Үлкен ұлы Сағи ауылда, өз қолында. Кіші ұлы Әли қалада, Астанада. Кіші ұлын ауылға көшіріп әкетпек ниетпен қалаға барады. Бірақ қалада ұзақтап тұрақтап қалуға тура келеді, себебі, күтпеген жерде қалалық жалғысбасты әйел Ғалиямен танысып қалады да, ол таныстық сезімге ұласады. Ғалияны қимаған ақсақал енді ауылға қайтуға асықпайды.
Ал, ауылға қайтпақ болып жұмысынан шығып кеткен Әли қайтадан жұмыс іздеуге мәжбүр болады.

Оқиға желісі қала мен мен ауылда қатар өрбіп отырады. Сағидың келіншегі Қарлығаш өзі ашқан дүкенде сатушы. Бір күні жүртқа берген қарыз ақшаларының тізімі жазылған дәптерді жоғалтып алады да, "дүкенге ұры түсті" деп, милицияға арызданады. Сөйтсе, ол дәптер пештің астынан жартылай жанған күйі табылып, біраз күлкіге ұшырайды.

Ал ақсақалдың өмірінде де, көңіл-күйінде де ерекше серпіліс пайда болып, жақсы жағына қарай өзгереді. Бұл өзгерістің мәнін ұқпаған Әли мен келіншегі Гауһар ақсақалдың ізіне түспек болып, ақсақалдың қалтасына қайда жүргенін анықтай алатын гибридтік қондырғы салып қойып, ноутбук арқылы бақылап отырады. Бірақ ақсақал ол қондырғыны лифтіде жылап, анасына көнбей тұрған балақайға бере салады да, бұлардың із кеспек болған әрекеті еш кетеді.

## Рөлдерде
Айдос Бектемір — Демесін
Гүлнар Сейтімбет — Ғалия
Жалғас Толғанбай — Сағи
Дариға Бадықова — Қарлығаш
Елдар Отарбаев — Әли
Айым Сейітметова — Гауһар
Мәлік Әбдіраманов — милиция Аман
Әлихан Ыдырысова — Моншақ құдағи, Қарлығаштың анасы
Айгүл Кәден — Бағила, Қарлығаштың құрбысы

## Басқа да деректер
Фильмнің әр сериясы әр түрлі хикаяларды баяндайды. Яғни, әр сериясы бір бірімен сабақтасып жатпайды, әр сериясының өз тақырыбы бар.

## Сыртқы сілтемелер
* тамашалау

Санат:2017 жылғы телесериалдар
Санат:Қазақстан телесериалдары
Санат:Хабар телеарнасының телехикаялары
Алматы граммофондық жазу студиясы

**Алматы граммофондық жазу студиясы** - Қазақстан өнер шеберлері орындаған ұлттық, классик. музыка шығармалардың озық үлгілерін магнитофон таспасына жазу, бұрын жазылып алынғандарын қайта қалпына келтіру, музыка мен әдебиет саласынан антология жасау жұмысымен айналысатын мәдени мекемесі.

Студия Р. Абдуллиннің орындауында «Қор болды жаным», «Көзімнің қарасы», «Абай» операсынан ақынның әні мен ариясын, Е. Серкебаевтың, М. Мұсабаевтың орындауында «Айттым сәлем, Қаламқас», Қ.Байбосыновтың орындауында «Қараңғы түнде тау қалғып», А. Сембиннің орындауында «Жарқ етпес қара көңлім не қылса да» әндерін күйтабаққа жазып шығарды. Құрманғазы атындағы академиялық ұлт-аспаптар оркестрінің орындауында А. Жұбановтың «Абай» сюитасы, Мұхтар Омарханұлы Әуезов атындағы драма театрында қойылған «Абай» спектаклі, Ғ. Мүсірепов атыңд. жастар мен балалар театрының «Жас Абай» пьесасынан үзінділер күйтабаққа жазылған. 

## Дереккөздер

Санат:Алматы мекемелері
Санат:Қазақстан музыкасы
Юинта таулары

**Юинта** () — АҚШ-тың Юта штатының солтүстік-шығысында және Вайоминг штатының оңтүстігінде орналасқан тау жотасы. Сеңгір таулардың бөлігі, сондай-ақ құрлықтық штаттарындағы ең жоғары жота, шығыстан батысқа қарай бағытта жүреді. Солт-Лейк-Сити қаласынан шығысқа қарай шамамен 160 км-де орналасқан. Жотаның жоғары нүктесі Кингс-Пик тауы болып табылады, оның биіктігі 4123 м құрайды.

Жотаның оңтүстік және шығыс баурайы көбінесе Колорадо өзенінің бассейнінде үстінде. Мұнда Блэк-Форк және Дучесне өзендері ағады, олар Грин-Ривер өзенінің салалары. Грин-Ривер, Колорадо ірі өзенінің үлкен сағасын жасайды,  Юинта жотасының шығыс шетін айналып өтеді. Батыс жотасының баурайында Бэр және Вебер өзендері бастау алады, олар өз суларын Үлкен Тұзды көлге құяды. Жотаның оңтүстік жағында Прово өзені басталып, ол Юта көліне құяды, ол Үлкен Тұзды көлмен Джордан өзені арқылы жалғанады. Жотаның ауданында көптеген шағын көлдер орналасқан. Юинта тау жоталарының басым бөлігі кем дегенде жылына 1000 мм жауын-шашын алады. Ең жоғары шыңдары, шілде айының соңынан қыркүйектің басына дейін кезеңді қоспағанда  жылдың көп бөлігін қармен жауып жатады.

Барлық жотасы Уосатч-Каче (солтүстік және батыс) және Ашлей (оңтүстік және шығыс) ұлттық ормандары аумағы шегінде орналасқан. Жотаның ауданындағы ормандарда мұндай ағаш түрлері: кең-қылқан жапырақты иірілген қарағай, субальпілік майқарағай, Энгельмана шыршасы, псевдотсуга және американдық көктерек өседі.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Таулар Юниттің.&#x20; Ақпараттық жүйе географиялық атаулардың (АҚШ), АҚШ-тың Геологиялық қызметі.&#x20;Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 желтоқсан 2012.
* Peakware.com 

Санат:Юта таулары
Санат:Вайоминг таулары
Некілтау ауылдық әкімдігі

**Некілтау ауылдық әкімдігі** — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Некілтау ауылы кіреді. Орталығы – Некілтау ауылы.

## Тарихы
Ауылдық округ Ақтөбе облыстық мәслихатының 2005 жылғы 4 тамыздағы N 178 шешімі және Ақтөбе облыстық әкімиятының 2005 жылғы 4 тамыздағы N 293 қаулысымен Тассай ауылдық округінің бір бөлігінен құрылды.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 925 адамды (462 ер адам және 463 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Ақеспе (Ақтөбе облысы)

**Ақеспе** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Кішіқұм ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 108 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 96 адам (50 ер адам және 46 әйел адам) болса, 2009 жылы 43 адамды (23 ер адам және 20 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 30 адамды (15 ер адам және 15 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол айрықтары
Сарыдүлек

**Сарыдүлек** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Кішіқұм ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 128 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 67 адам (32 ер адам және 35 әйел адам) болса, 2009 жылы 85 адамды (46 ер адам және 39 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданының таратылған елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол айрықтары
Шілікті (Ақтөбе облысы)

**Шілікті** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл, Кішіқұм ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 85 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1511 адам (831 ер адам және 680 әйел адам) болса, 2009 жылы 1492 адамды (779 ер адам және 713 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 985 адамды (531 ер адам және 454 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол айрықтары
Аққайтым

**Аққайтым** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл, Жаңақоныс ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 721 адам (366 ер адам және 355 әйел адам) болса, 2009 жылы 620 адамды (324 ер адам және 296 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 509 адамды (262 ер адам және 247 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Өтелмеген парыз (фильм)

**Өтелмеген парыз** — 1983 жылы Төлен Әбдіковтың "Ер Сейіт пен қыз Бәтес" прозасының желісімен түсірілген "Қазақфильм" туындысы. Режиссер Серік Жармұхаммедовтың фильмі. Сценариін жазған: Сымағұл Елубаев.

## Мазмұны
Жалғызы Сұлтан көлік оқиғасынан қайтыс болғаннан кейін кіндігін жалғастыратын ұрпағы қалмаған Қожабек қария өмірден баз кешіп, жан күйзелісіне ұшырайды. Алайда қаладан келген өсек-аян Сұлтанның некесіз бір ұлы барын жеткізеді. Жалғызының бойына бала кезден адамгершілік, адалдық сынды қағидаларды сіңіріп өсірген ақсақал үшін бұл жаңалық төбесінен жай түскендей болды. Шаңырақтың отын тұтатар немере бар екенін және ұлының өнегесіздік танытып балалы әйелді тастап кеткенін ойлаған ол не қуанарын, не Сұлтанға лағынет айтарын білмей, мәселенің ақ-қарасын ажырату үшін қалаға баруды ұйғарады. 

Алып шахарда Қожабек қарияны өзі білмеген тосын әңгімелер күтіп тұрған еді. Нұрлан ақсақалды бір кезде Сұлтанның сүйіктісі болған қыз — Саяның үйіне ертіп барады. Немересі бар екенін білген ақсақал сол сәбидің алдында Сұлтанның өтей алмай кеткен парызын өз мойнына алмақ болады, бірақ Саяның анасы ақсақалды немересіне жолатпайды. Солайша ақсақалдың әрекеті сәтсіз аяқталады.

## Рөлдерде
Әнуар Молдабеков — ҚожабекДосхан Жолжақсынов — НұрланӘсия Мұратбаева — БануЖамбыл Құдайбергенов — СұлтанГүлнара Досматова — СаяМеруерт Өтекешова — Саяның анасыНағима Есқалиева — РаушанКүләй Мұратәлиева — Айша
## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Тамашалау 

Санат:Қазақстан фильмдері
Санат:Қазақтелефильм фильмдері
Санат:Қазақфильм фильмдері
Жадыра Есенқызы Таспамбетова

**Жадыра Есенқызы Таспамбетова** (30.03.1953, Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Иіркөл ауылдық округі, Ақтоған ауылы - 2010) - механизатор, Социалистік Еңбек Ері (1982).

## Өмірбаяны
Еңбек жолын «Қызылту» ұжымшарында трактор, комбайн айдаудан бастады. Егіс басында байқаусызда комбайн бункерінің шнегіне аяғы ілініп, мүгедек болып қалды. Ауруханадан шыққан соң протез салынған аяғымен қайтадан трактор руліне отырды.

1978 жылдан бастап  жүгері звеносын басқарды. Өздері жер айдайды, тегістейді, егеді, жинайды. Ол тағы жүгері комбайнын жүргізді. Жолдасы өмір бақи бульдозерист болып жұмыс істеді. Ж.Таспамбетова құрған жүгері звеносында 13 адам бар еді. Бұл құрған жүгері звеносы 150 га жерге югославиялық «ВИР-156» сортты жүгері егумен айналысты.

Жадыра Таспамбетова «Қызылту» және «Телікөл» кеңшарларында еңбек еткен жылдары үнемі алғы шепте болды.

Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты атанды.

Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің депутаты болды. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды. 2001 жылы Астана қаласында Тәуелсіздіктің 10 жылдығы мерекесіне қатысып, Президентіміз Н.Назарбаевтың Жарлығымен «Тәуелсіздіктің 10 жылдығы» медалімен наградталды. 2007 жылы «Астананың 10 жылдығы» мерекесіне қатысып, «Астана-10» медалімен наградталды. Облыстың әлеуметтік-экономикалық дамуына қосқан үлесі үшін оған «Шиелі ауданының құрметті азаматы» атағы берілді. 2009 жылы «Қызылорда облысына - 70 жыл» медалімен марапатталды. 

Ол туралы М. Күлімбетов «Жүрегінің жолдамасы» атты кітабын жазды, белгілі ақын Х.Ерғалиев «Қыз-қисса» дастанын жазса, ақындар Д.Байдрахманұлы мен Қ.Уәлішер де поэмаларын Жадыра Таспамбетоваға арнады.
 
Жадыраның жазған күнделігі бойынша Мұрат Күлімбетовтың редакторлық етуімен «Жүрегімнің жолдамасы» кітабы жарыққа шықты.

## Сыртық сілтемелер
* ТАСПАМБЕТОВА ЖАДЫРА
* 67 ТАСПАМБЕТОВА ЖАДЫРА

Санат:30 наурызда туғандар
Санат:1953 жылы туғандар
Санат:Шиелі ауданында туғандар
Санат:2010 жылы қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Шиелі ауданының құрметті азаматтары
Санат:Қызылорда облысына 70 жыл мерейтойлық медалінің иегерлері
Шаңырақ (фильм)

**Шаңырақ** — 1987 жылы түсірілген "Қазақфильм" киностудиясының туындысы. Сценариін жазған — Кәрім Танбаев. Режиссері — Б. Бейсекова.

## Мазмұны
Ерлан анасымен ғана тұратын бойдақ жігіт. Әкесі өмірден өтіп кеткен. Үйлену үшін кездесіп жүрген қызы Майраға сөз салады. Майра көнгенімен, Ерланмен кектесіп жүрген Майраның нағашысы көнбей, қалыңмал сұрайды. Соңында үлкендердің ақылымен Майраны алып қашады. Бірақ келінді ауладан кіргізе бергенде нағашысы милициямен келіп, "зорлап алып қашты" деген сылтаумен қамап тастайды. Енді оған Майра да көмектеспейді, нағашысының көңілін қимай, нағашысының қолымен жазылған "зорлап алып қашты" деген арызға еріксіз қол қойып жібереді де, Ерлан жазықсыз сотталып кетеді.

Қамауда жүріп орыс қызы Иринамен танысады да, араларында сезім пайда болады. Жаза мерзімін өтеп ауылына келсе, анасы өмірден өтіп кеткен екен. Шаңырақты жаңарту мақсатымен, әкесінен қалған ескі үйді бұзады да, жаңа үй салуға кірісіп, уақытша киіз үйде тұра бастайды. Осы кезде Майра мұны үйіне іздеп келеді, араларындағы баяғы сезімді қайта жаңғыртпақ болғанымен, одан біржола көңілі қалған Ерлан ыңғай бермейді.

Кейін Иринаға үйленіп, оны киіз үйге келін қып түсіреді. Ерланнан мәңгіге айрылғанын сезген Майра өзін жарға тастап, құрбан еткен жерінен кино аяқталады.

## Рөлдерде
* Қамбар Уәлиев — Ерлан
* Нұргүл Малаева — Майра
* Надежда Евдокимова — Ирина
*Нұржұман Ықтымбаев — Ыдырыс
* А. Алексанян - Попандопуло 
*Қасым Жәкібаев
* Гүлзия Белбаева
* Уайс Сұлтанғазин

## Басқа да фактілер
*Фильм "Свема" компаниясының пленкасына түсірілген.

Санат:Қазақфильм фильмдері
Санат:Қазақстан мелодрамалары
Санат:1987 жылғы фильмдер
Парламенттік монархия

солға|нобай|500x500 нүкте| Парламенттік монархия елдері
**Парламенттік монархия ** немесе **конституциялық монархия** — елдің монархы үкіметке қарағанда биліктік өкілеттілігі аз, көбінесе салтанатты рәсімдерде елдің өкілеті рөлін орындайды. Сонымен қоса монархтың мәртебесі заң мен факт жүзінде мемлекеттік биліктің барлық салаларында шектелген. Осындай мемлекетте заң шығаратын және басқа органдарға қарағанда жоғары парламент, атқарушы органына яғни үкіметке жауап береді. Үкімет сайлауда көп дауыс жинаған пртиялар арқылы қалыптасады, ал осы органның басшысы көбінесе премьер-министр деп аталады. Конституциялық монархияның басқа түрі-дуалистикалық монархия кезінде монархтың өкілеттілігі кеңейтілген болып келеді және ол факт жүзінде атқарушы органның басшысы болып табылады.

Санат:Монархия
Санат:Демократия
Алабас (Ақтөбе облысы)

**Алабас** — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Бершүгір ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстік-батысқа қарай 108 км-дей жерде.  

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 197 адам (104 ер адам және 93 әйел адам) болса, 2009 жылы 264 адамды (129 ер адам және 135 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 155 адамды (80 ер адам және 75 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Шалқар ауданы елді мекендері