Тедрос Аданом Гебреисус

**Тедрос Адханом Гебрейюс** (; 3 наурыз, 1965, Асмара, Эфиопия империясы) — Эфиопия мемлекеттік қайраткері, Эфиопия Денсаулық сақтау министрі (2005—2012), Эфиопия Сыртқы істер министрі (2012—2016), Эфиопия Премьер-министрінің арнайы кеңесшісі (2016—2017). Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бас директоры (2017 жылдан бастап).

## Өмірбаяны

### Білімі және ғылыми қызмет
Инженер және үй шаруасындағы әйелдің отбасында дүниеге келген.

1986 жылы Асмара университетін биология бакалавры дәрежесімен бітіріп, Эфиопия Денсаулық сақтау министрлігінде лаборант болып жұмыс істей бастады. 1991 жылы Менгисту Хайле әскери режимі құлағаннан кейін Мариямаға шетелде білімін жалғастыруға мүмкіндік берілді.

1992 жылы Лондон университетінің Лондон гигиена және тропикалық медицина мектебінде жұқпалы аурулардың иммунологиясы бойынша магистр дәрежесін аяқтап, MSc (Master of Science) дәрежесін алды.

2000 жылы Ноттингем университетінде (Ұлыбритания) қоғамдық денсаулық сақтау мамандығы бойынша PhD дәрежесін алды. Оның диссертациясында өзен бөгеттерінің Эфиопияның Тиграй аймағында безгектің таралуына әсері қарастырылды. Тедрос Американдық тропикалық медицина және гигиена қоғамынан (2000) «Жылдың жас тергеушісі» атағын алды. Дания мен Швецияда қосымша білім беру курстарынан өтті.

Безгек ауруын зерттейтін маман. Бірқатар халықаралық ғылыми басылымдарда (Тропикалық медицина және паразитология, Лансет, Табиғат, Паразитология) көптеген жарияланымдардың бірлескен авторы. 2012-2014 жылдар Гарвард университетінің «Денсаулық сақтау күн тәртібіндегі министрлік жетекшілігі» бойынша консультативтік кеңесте қызмет етті. Аспен институтында (АҚШ) репродуктивті денсаулық бойынша жаһандық көшбасшылар кеңесінде және Аддис-Абеба университетінің (Эфиопия) консультативтік кеңесінде қызмет етті.

### Жеке өмірі
Тедрос үйленген және бес баласы бар.

## Мансапы

### Мемлекеттік лауазымдар
2001—2003 жылдар Тыграй облысының денсаулық сақтау басқармасын басқарды. 2003 жылы Эфиопия денсаулық сақтау министрінің орынбасары болып тағайындалды.

2005—2012 жылдар — Эфиопияның денсаулық сақтау министрі. Бұл қызметте медициналық көмектің қолжетімділігін арттыру мақсатында еліміздің денсаулық сақтау жүйесін реформалады. Осы кезеңде 3,5 мың денсаулық сақтау пункті мен 16 мың дәрігерлік пункт құрылды, медицина қызметкерлерінің саны жеті есеге (16,5 мыңнан 115 мыңға дейін), медициналық оқу орындарының саны (үштен 33-ке дейін) өсті. олардың түлектері (жыл сайын 120-дан 3 мың дәрігерге дейін). Салаға шетелдік инвестициялар ағынын ұйымдастырды, атап айтқанда, Клинтон отбасылық қорымен және Билл және Мелинда Гейтстер қорымен өзара әрекеттесу арқылы. Оның қызметінің нәтижесінде бала өлімі үштен екіге, АИТВ инфекциясы 90 пайызға, безгектен болатын өлім 75 пайызға, туберкулезден өлім 64 пайызға төмендеді. 2010 жылы БҰҰ Эфиопияны Мыңжылдық Даму Мақсаттарына (2000—2015) қол жеткізудегі табысты елдердің бірі ретінде таныды.

2012—2016 жылдар — Эфиопияның Сыртқы істер министрі. Бұл қызметте денсаулық сақтау және дамуға жәрдемдесу саласындағы бірқатар өңірлік бастамалардың дамуына үлес қосты. 2013 жылы Африка одағының (АО) Атқарушы кеңесіне төрағалық етті және Африканың экономикалық, саяси және әлеуметтік дамуын жеделдетуге бағытталған «Агенда 2063» стратегиялық құжатын дайындауға бастамашы болды. 2015 жылы Аддис-Абебада өткен Дамуды қаржыландыру жөніндегі халықаралық конференцияға қатысып, тұрақты даму жөніндегі іс-шаралар жоспарын қабылдау бойынша келіспеушіліктерді жеңуге және консенсусты әзірлеуге көмектесті.

60-шы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ассамблеясы төрағасының орынбасары (2007; Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының басқарушы органы – ДДҰ), ДДҰ Африка бойынша аймақтық комитетінің 56-сессиясының төрағасы (2007) және Жаһандық денсаулық сақтау ұйымының басқарма мүшесі болды. Вакциналар және иммундау үшін альянс (2008—2009), AIDS Watch Africa ұйымын басқарды (2013).

2016—2017 жылдар — Эфиопия Премьер-министрінің арнайы кеңесшісі.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Серб туы орденінің иегерлері
Санат:ДДСҰ Бас директорлары
Санат:Лондон университетінің түлектері
Санат:Умео университеті түлектері
Санат:Эфиопия сыртқы істер министрлері
Санат:Эфиопия медиктері
Санат:Эфиопия денсаулық сақтау министрлері