Астана халықаралық қаржы орталығы

**Астана халықаралық қаржы орталығы (АХҚО)** — Қазақстанның Астана қаласындағы қаржы орталығы. 2018 жылдың 5 шілдесінде ресми түрде құрылды.

2015 жылғы 20 мамырда Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев елдің 2050 жылға қарай дамыған 30 елдің қатарына үшін әлеуетті ұлттық платформаны қамтамасыз етуге арналған бес институционалдық реформаны жүзеге асыру жөніндегі «100 нақты қадам» жоспарын жариялады. Ұлт жоспары аясында «ЭКСПО-2017» халықаралық мамандандырылған көрмесінің инфрақұрылымына негізделетін арнайы құқықтық мәртебесі бар АХҚО құрылды.

2015 жылғы 7 желтоқсанда бекітілген «Астана» халықаралық қаржы орталығы туралы конституциялық жарғы АХҚО-ның жұмыс істеуі үшін құқықтық базаны, сондай-ақ оның қатысушылары үшін қолайлы ортаны қамтамасыз етеді.

«Астана» халықаралық қаржы орталығы қаржы ресурстарын тартуда басты рөлдердің бірін атқарады. АХҚО Орталық Азия, Кавказ, Еуразиялық Экономикалық Одақ (ЕАЭО), Таяу Шығыс, Батыс Қытай, Моңғолия және Еуропа елдері үшін қаржы орталығы ретінде орналасқан.

2025 жылғы жағдай бойынша АХҚО-мен жұмыс істейтін кәсіпорындар саны 85 елден 4000-нан астам компанияға дейін өсті. Бұл компанияларға Қытай құрылыс банкі, Қытай даму банкі, CICC, KPMG және EY сияқты компаниялар, қаржы институттары мен ең ірі инвестициялық банктер кіреді. Жалпы тартылған инвестициялар көлемі 16,9 млрд АҚШ долларынан асты.

## АХҚО ұйымдары
### Басқару кеңесі
Бұл әлемдік қаржы корпорацияларының беделді көшбасшыларын қамтитын және Қазақстан президентінің төрағалығымен жүзеге асырылатын жоғары орган. Басқару кеңесінің негізгі міндеттеріне АХҚО дамуының стратегиялық бағыттарын айқындау және жетекші қаржы орталығын қалыптастыру үшін қолайлы жағдайларды жасауға жәрдемдесу кіреді. АХҚО-ның даму стратегиясын басқару кеңесі 2016 жылғы 26 мамырдағы алғашқы отырысы барысында анықтады.

### Басқарма
АХҚО 2015 жылғы 28 желтоқсанында құрылды және жалпы стратегиялық жоспарды әзірлеуге, АХҚО-ны әлемдік нарықтарда ілгерілетуге, АХҚО-ға әлеуетті қатысушыларды тартуға жауапты.

### Астана халықаралық биржасы (AIX)
Астана халықаралық биржасы (AIX) 2017 жылы Қазақстан мен Орталық Азия өңіріндегі мемлекеттік меншікті капитал мен борыштық капитал нарығын дамыту аясында құрылды. AIX-ті АХҚО шеңберінде құрылған Астана қаласының қаржылық қызметтер басқармасы реттейді. AIX акционерлерінің қатарына АХҚО, Goldman Sachs GS, Шанхай қор биржасы және Қытайдың Жібек жолы қоры кіреді. AIX NASDAQ сауда платформасымен саудаланады.

### Астана қаржылық қызметтер басқармасы (АҚҚБ)
#### Финтех зертханасы
Финтех саласындағы өз ұстанымын дамыту шеңберінде АХҚО инновациялық компанияларды жеделдету, инкубациялау, тәлімгерлік бағдарламалары және жаңадан бастаушыларға да, қазіргі финтех компанияларына да қолайлы икемді реттеу арқылы қолдайды. Осы мақсаттар үшін 2017 жылдың мамыр айында АҚҚБ аймақтағы «финтех зертханасы» деп аталатын алғашқы реттеуші құмсалғыш режимін енгізді, ол фирмаларға жаңа өнімдер мен қызметтерді стандартты нормативтік талаптарға дереу бағынбай-ақ қауіпсіз ортада сынауға мүмкіндік береді.және АҚҚБ-ға инновацияларға ілесу және нарық қажеттіліктеріне бейімделген заңнамалық базаны құру үшін нормативтік тәсілдерді қабылдауға мүмкіндік береді. 2020 жылдың тамыз айындағы жағдай бойынша «финтех зертханасы» тестілеуге 120-дан астам сұраныс алды және цифрлық банкинг, төлемдер, цифрлық активтермен операциялар, краудфандинг, робо-кеңес беру және т.б. қызметтерді ұсынатын 23 финтех фирмасына қолдау көрсетті.

11 штаттан 26 фирма төлемдер, мобильді банкинг, цифрлық активтер, краудфандинг және басқа шешімдер сияқты қаржылық қызметтердің әртүрлі түрлеріне маманданған «финтех зертханасына» қабылданды. Екі жыл ішінде АХҚО Fintech Hub акселераторлық бағдарламалары 120-дан астам стартаптарды қолдады.

### АХҚО соты және халықаралық төрелік орталығы
Дубай, Катар және Сингапурдағы халықаралық коммерциялық соттар деп аталатындарға ұқсас, АХҚО соты АХҚО шеңберіндегі азаматтық және коммерциялық дауларды шешу үшін жалпы құқықтық сот жүйесін ұсынады. Ол тек АХҚО-ға және оның қызметіне қатысты барлық құқықтық мәселелерді, сондай-ақ барлық қатысушы тараптар АХҚО сотының юрисдикциясына жазбаша түрде тікелей келісім беретін басқа дауларды қадағалайды. Қазақстанның ішінде азаматтық-құқықтық жүйеде жалпы құқықтық соттың құрылуы қатты сынға ұшырады. Халықаралық арбитраж орталығы, керісінше, сот ісін жүргізудің баламасын ұсынады және төрелік, медиация және дауларды шешудің басқа әдістерін ұсынады. Тараптар келіскен дауларды төрелік шешеді. АХҚО халықаралық төрелік орталығының (АХҚО) ашылу салтанаты 2019 жылдың шілде айында Астанада (ол кезде Нұр-Сұлтан деп аталған) Astana Finance Days конференциясы кезінде өтті.

### АХҚО кәсіпқойларды үздіксіз дамыту бюросы
АХҚО-ның үздіксіз кәсіби даму бюросы адами капиталды дамытуға жауапты және Қазақстанның қаржы саласындағы 2000-нан астам маманын қайта даярлауды және сайып келгенде АХҚО экожүйесі үшін және одан тыс жерлерде маңызды мамандар тобын құруды жоспарлап отыр. Сонымен қатар, бюро исламдық қаржыландыру, финтех технологиялары, капитал нарықтары, жасыл қаржыландыру, сондай-ақ активтер мен байлықты басқару сияқты АХҚО-ның негізгі тіректеріне қатысты инвестициялық және қаржылық сауаттылық бағдарламаларына жауап береді.

### Тілі
АХҚО аумағында ағылшын тілі ресми түрде бекітілген.

## Басым бағыттары
### Қаржы
Бұның мақсаты АХҚО-ны өңірлік қаржы орталығына айналдыру және 10 жыл ішінде Азияның жетекші 20 қаржы орталығының қатарына кіру.

### Акциялар саудасы
АХҚО NASDAQ және Шанхай қор биржасымен ынтымақтасады. АХҚО 2017 жылы құрылған Астана халықаралық биржасының (AIX) акционері болып табылады. AIX-тің алғашқы сауда сессиясы 2018 жылдың 14 қарашасында Қазақстан ұлттық валютасы теңгенің 25 жылдығына орайластырылған болатын. Сессияны Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев ашты.

### Жасыл технология
Орталық жаңартылатын энергия көздерін пайдаланады. АХҚО жасыл қаржыландыруды ілгерілету үшін құрылымдық негізді қамтамасыз етеді. Осы мақсатта Қазақстан мен оның көршілес елдерінде жасыл қаржыландыруды дамыту және ілгерілету үшін АХҚО-ның жасыл қаржы орталығы іске қосылды.

### Ақпараттық технологиялар
АХҚО Қазақстандағы ақпараттық технологиялардың дамуын қолдайды. Бұған қол жеткізуге көмектесетін маңызды ұйым ― Astana Hub. Ол АХҚО-дан тәуелсіз болса да, оның технология саласындағы ортақ функциялары бар.

Astana Hub — халықаралық және Қазақстандағы жаңа стартап IT-жобаларға қолдау көрсететін бизнес-инкубатор. Астана хабын 2018 жылдың 6 қарашасында Астанада президент Нұрсұлтан Назарабаев іске қосты.

2020 жылғы 12 мамырда АХҚО-да құқықтық технологияларды дамыту жөніндегі консультативтік кеңес құрылды, оның құрамына Ұлыбритания, АҚШ, Нидерланды, Қазақстан, Ресей, Қытай, Сингапур, Швейцария сарапшылары кіреді. Кеңестің негізгі мақсаты заң қызметтерінің тиімділігі мен сапасын арттыруға және оларды қол жетімді етуге мүмкіндік беретін құқықтық технологиялардың қарқынды және тұрақты экожүйесін құру.

## Серіктестік
2020 жылдың қаңтарында АХҚО Лондонда орналасқан OneWeb жаһандық байланыс компаниясымен Қазақстанда кең жолақты байланысты жеделдету туралы келісімге қол қойды. Серіктестік елдегі цифрландыруды ілгерілету үшін «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында құрылды. Келісімде OneWeb кәсіпорындарды, мектептерді, ауруханаларды және мемлекеттік қызметтерді қоса алғанда, жеке және мемлекеттік секторларда әмбебап, жоғары жылдамдықты, талшықты-оптикалық кең жолақты байланысты қамтамасыз ету үшін дистрибьюторлық серіктестерінің арасында жергілікті байланыс операторларын тартатыны айтылған.

## Басқа бастамалар
АХҚО Қазақстанның ірі университеттерінде қаржылық сауаттылықты арттыру және студенттерге қаржы, инвестиция және де басқа да салаларда дағдыларды дамытуға көмектесу үшін құзыреттілік орталықтарын құруда. Алматы университеттерінде қазірдің өзінде сегіз платформа құрылды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* https://aifc.kz/ 
* http://aifc.edu.kz/ 

Санат:Астана компаниялары
Санат:Қазақстан экономикасы