open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
КАФ Чемпиондар Лигасы 2018

**КАФ Чемпиондар Лигасы 2018** — Африкадағы басты клубтық турнирдің 54-ші маусымы. Тунистің "Эсперанс" клубы турнир жеңімпазы атанды. 
## Іріктеу кезеңдері
### Бастапқы раунд

|}

### 1 раунд

|}

## Топтық турнир
### А тобы

### Втобы

### С тобы

### D тобы

## Плей-офф
### 1/4 финал
*14-15 қыркүйек 2018 / 21-22 қыркүйек 2018.*

|}
### Жартылай финал
*2 қазан 2018 / 23 қазан 2018.*

|}
### Финал
**Бірінші матч**

**Қарымта матч**

Санат:КАФ Чемпиондар Лигасы
Санат:2018 жылғы футбол
ОФК Чемпиондар Лигасы 2018

**ОФК Чемпиондар Лигасы 2018** — Океания клубтары арасындағы басты турнирдің 17-ші маусымы. Жаңа Зеландияның "Тим Веллингтон" клубы жеңімпаз атанды. 
## Іріктеу кезеңі

## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### D тобы

## 1/4 финал

## Жартылай финал

## Финал

Санат:ОФК Чемпиондар Лигасы
Санат:2018 жылғы футбол
Саутгемптон (арал)

**Саутгемптон** (ағыл. *Southampton Island*) — Канадалық Арктикалық топаралындағы Гудзон шығанағына кіретін жолда орналасқан үлкен арал. Өлкелік жағынан Нунавут аймағы Киваллик ауданы жатады.

## Географиясы
Аралдың аумағы - 41 214 км². Ол әлемде 34-орын, Канадада 9-орын алады. Жағалау сызығының ұзындығы 1944 км.

Арал солтүстіктегі Мелвилл түбегінен Фрозен-Стрейт бұғазы, сондай-ақ Гудзон шығанағының батыс жағалауынан Рос-Уэлк бұғазы арқылы бөлінген. Аралдағы ең биік нүктесі - Матиасен тауы. Белл түбегі аралдың оңтүстік-шығысында орналасқан.

Саутгемптон аралы - Канададағы қысқы уақытқа көшпеген жерлердің бірі.

## Тұрғындар
891 тұрғыны (2016) бар Саутгемптондағы жалғыз қоныс - Корал-Харбор.

## Галерея

Сурет:Coral Harbour Airport 1995-06-21.jpg|Корал-Харбор әуежайы
Сурет:Coral Harbour School.jpg|Корал-Харбордағы мектеп


## Әдебиет
*Bird, J. Brian. Southampton Island. Ottawa: E. Cloutier, 1953.
*Brack, D. M. Southampton Island Area Economic Survey With Notes on Repulse Bay and Wager Bay. Ottawa: Area & Community Planning Section, Industrial Division, Dept. of Northern Affairs and National Resources, 1962.
*Mathiassen, Therkel. Contributions to the Physiography of Southampton Island. Copenhagen: Gyldendalske Boghandel, 1931.
*Parker, G. R. An Investigation of Caribou Range on Southampton Island, Northwest Territories. Ottawa: Information Canada, 1975.
*Pickavance, J. R. 2006. "The Spiders of East Bay, Southampton Island, Nunavut, Canada". Arctic. 59, no. 3: 276-282.
*Popham RE. 1953. "A Comparative Analysis of the Digital Patterns of Eskimo from Southampton Island". American Journal of Physical Anthropology. 11, no. 2: 203-13.
*Popham RE, and WD Bell. 1951. "Eskimo crania from Southampton Island". Revue Canadienne De Biologie / ̐ưedit̐ưee Par L'Universit̐ưe De Montr̐ưeal. 10, no. 5: 435-42.
*Sutton, George Miksch, and John Bonner Semple. The Exploration of Southampton Island. Pittsburgh: Carnegie Institute, 1932.
*Sutton, George Miksch. The Birds of Southampton Island. Pittsburgh: Carnegie Institute, 1932.
*VanStone, James W. The Economy and Population Shifts of the Eskimos of Southampton Island. Ottawa: Northern Co-ordination and Research Centre, Dept. of Northern Affairs and National Resources, 1959.

Санат:Нунавут аралдары
Санат:Гудзон шығанағы аралдары
АСЕАН футбол федерациясы

**АСЕАН футбол федерациясы** (ағыл. *ASEAN Football Federation, AFF*) — Азия Футбол Федерациясына қарасты АСЕАН (Оңтүстік Шығыс Азия) елдерінің ұлттық құрамаларын біріктіретін ұйым. 
## Тарихы
АСЕАН футбол федерациясы 1984 жылы 31 Қаңтарда Джакартада Бруней, Индонезия, Малайзия, Сингапур, Филиппин және Таиланд сияқты алты құрылтайшының кездесуінде құрылды. Федерацияны құру идеясы 1982 жылы Бангкоктағы субконтинентальды футбол қауымдастығының бірінші отырысында пайда болды, оған Хамза Абу Самах, Питер Велаппан, Ханс Панделаки, Фернандо г.Альварес, Писит Нгампанич, Тео Чонг Ти және Яп Бун Чуан қатысты. АСЕАН футбол федерациясының Штаб-пәтері Петалинг-Джая, Селангор, Малайзияда орналасқан.

Содан бері федерацияға қосылған басқа елдер Камбоджа, Лаос, Мьянма және Вьетнам (барлығы 1996 жылы), 2004 жылы Шығыс Тимор және 2013 жылы Австралия болды.

## Мүшелері
*Аустралия 
*Бруней
*Вьетнам
*Индонезия
*Камбоджа
*Лаос
*Малайзия
*Мьянма
*Сингапур
*Таиланд
*Тимор Лесте
*Филиппиндер
## Сілтемелер
*Ресми сайты

Санат:АФК Ұйымдары
Санат:Футбол ұйымдары
Санат:АСЕАН
УЕФА Еуропа лигасы 2015/16

**УЕФА Еуропа лигасы 2015/16**— турнирдің 45-ші маусымы, Испанияның "Севилья" клубы қатарынан үшінші рет жарыс жеңімпазы атанды.
## Квалификация
### Бірінші раунд

|}

### Екінші раунд

|}

### Үшінші раунд

|}

### Плей-офф

|}

## Топтық турнир
### А тобы

### В тобы

### С тобы

### D тобы

### Е тобы

### Ғ тобы

### G тобы

### Н тобы

### І тобы

### J тобы

### К тобы

### L тобы

## Плей-офф
### 1/16 финал
*[[18 ақпан]] — [[25 ақпан]] [[2016 жыл]]*.

|}
### 1/8 финал
*[[10 наурыз]] — [[17 наурыз]] [[2016 жыл]].*

|}
### 1/4 финал
*[[7 сәуір]] — [[14 сәуір]] [[2016 жыл]]*.

|}
### Жартылай финал
*[[28 сәуір]] — [[5 мамыр]]*.

|}

## Финал

## Дереккөздер

Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2015/16
Санат:2015 жылғы футбол
Санат:2016 жылғы футбол
Заречное (Нұра ауданы)

**Заречное** — Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл, Заречный ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Нұра кентінен оңтүстік-батысқа қарай 11 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы елді мекендері
Кәрім Мыңбаев ауылы

**Кәрім Мыңбаев** (2006 жылға дейін – *Ивановка*) — Қарағанды облысы Нұра ауданы, Қорғанжар ауылдық округі орталығы. Іргесін 1900 жылы Украинадан келген қоныс аударушылар қалаған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Нұра кентінен оңтүстікке қарай 21 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы елді мекендері
Өндіріс (Қарағанды облысы)

**Өндіріс** — Қарағанды облысы Нұра ауданы, Көбетей ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Нұра кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы елді мекендері
Рефлектор

* Рефлектор 
* Рефлектор - антеннаның құрамдас бөлігі)
* Рефлектор (телескоп) — телескоп, объективом которого является зеркало.
* Рефлектор — инфрақызыл қыздырғыштың ел аузындағы атауы
* «Рефлектор»
* Рефлектор 

**Бағдарламалау**
* .NET Reflector
Футболдан АСЕАН чемпионаты

**Футболдан АСЕАН чемпионаты** — Оңтүстік Шығыс Азия (АСЕАН елдері) футбол құрамалары арасында өткізілетін халықаралық футбол турнирі. 
## Тарихы
Тұңғыш рет 1996 жылы ұйымдастырылды. 

2005 жылға дейін жарыс демеушісінің атымен Tiger Cup деп аталды. 2008 жылдан бері қарай "Судзуки кубогы" деп аталып келеді.

Екі жыл сайын өткізіліп тұрады. Әзірге Тайланд құрамасы ең көп чемпион атанды (5 рет).
## Нәтижелер

## Жеңімпаздар мен финалистер

## Сілтемелер
* Турнир сайты 
* Статистикасы
Санат:АСЕАН
Санат:Футболдан АСЕАН чемпионаты
Санат:АФК турнирлері
Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары
Оңтүстік Америка Суперкубогы

**Оңтүстік Америка суперкубогы** (исп. *Recopa Sudamericana*, порт. *Recopa Sul-Americana*) — **Рекопа** деген атаумен танымал Оңтүстік Америкадағы бір раундтан ғана тұратын турнир. Либертадорес кубогы мен Оңтүстік Америка кубогының жеңімпазы өзара кездеседі. Раунд екі матчтан тұрады (үйде/сыртта).

## Матчтар
} **«[[Сьенсиано]]»**(Куско)
|-
|valign="top"|2005
| «Онсе Кальдас»(Манисалес)
|valign="top"|**1:3**, **2:1**
| **«[[Бока Хуниорс]]»**(Буэнос-Айрес)
|-
|valign="top"|2006
| «Сан-Паулу»(Сан-Паулу)
|valign="top"|**1:2**, **2:2**
| **«[[Бока Хуниорс]]»**(Буэнос-Айрес)
|-
|valign="top"|2007
| **«[[Интернасьонал]]»**(Порту-Алегри)
|valign="top"|**1:2**, **4:0**
| «Пачука»(Пачука)
|-
|valign="top"|2008
| **«[[Бока Хуниорс]]»**(Буэнос-Айрес)
|valign="top"|**3:1**, **2:2**
| «Арсенал»(Саранди)
|-
|valign="top"|2009
| **[[ЛДУ Кито]]**(Кито)
|valign="top"|**1:0**, **3:0**
| «Интернасьонал»(Порту-Алегри)
|-
|valign="top"|2010
| «Эстудиантес»(Ла-Плата)
|valign="top"|**1:2**, **0:0**
| **[[ЛДУ Кито]]**(Кито)
|-
|valign="top"|2011
| **«[[Интернасьонал]]»**(Порту-Алегри)
|valign="top"|**1:2**, **3:1**
| «Индепендьенте»(Авельянеда)
|-
|valign="top"|2012
| **«[[Сантос (футбол клубы)|Сантос]]»**(Сантус)
|valign="top"|**0:0**, **2:0**
| «Универсидад де Чили»(Сантьяго)
|-
|valign="top"|2013
| **«[[Коринтианс]]»**(Сан-Паулу)
|valign="top"|**2:1**, **2:0**
| «Сан-Паулу»(Сан-Паулу)
|-
|valign="top"|2014
| **«[[Атлетико Минейро]]»**(Белу-Оризонти)
|valign="top"|**1:0**, **4:3**
| «Ланус»(Ланус)
|-
|valign="top"|2015
| «Сан-Лоренсо»(Буэнос-Айрес)
|valign="top"|**0:1**, **0:1**
| **«[[Ривер Плейт]]»**(Буэнос-Айрес)
|-
|valign="top"|2016
| **«[[Ривер Плейт]]»**(Буэнос-Айрес)
|valign="top"|**0:0**, **2:1**
| «Санта-Фе»(Богота)
|-
|valign="top"|2017
| **«[[Атлетико Насьональ]]»**(Медельин)
|valign="top"|**1:2**, **4:1**
| «Шапекоэнсе»(Шапеко)
|-
|valign="top"|2018
| **«[[Гремио]]»**(Порту-Алегри)
|valign="top"|**1:1**, **0:0**(пен 5:4)
| «Индепендьенте»(Авельянеда)
|-
|valign="top"|2019
| **«[[Ривер Плейт]]»**(Буэнос-Айрес)
|valign="top"|**0:1**, **3:0**
| «Атлетико Паранаэнсе»(Куритиба)
|-
|valign="top"|2020
| **«[[Фламенго]]»**(Рио-де-Жанейро)
|valign="top"|**2:2**, **3:0**
| «Индепендьенте дель Валье»(Сангольки)
|-
|valign="top"|2021
| «Палмейрас»(Сан-Паулу)
|valign="top"|**2:1**, **1:2**(пен 3:4)
| **«[[Дефенса және Хустисия|Дефенса және Хустисия»]]**(Флоренсио-Барела)
|-
|valign="top"|2022
| **«[[Палмейрас]]»**(Сан-Паулу)
|valign="top"|**2:2**, **2:0**
| «Атлетико Паранаэнсе»(Куритиба)
|}

## Жеңімпаздар

## Турнирлер бойынша

## Елдер бойынша жеңімпаздар

Санат:Оңтүстік Америка Суперкубогы
Санат:КОНМЕБОЛ турнирлері
Санат:Футболдан халықаралық клубтық жарыстар
Оңтүстік Америка Суперкубогы 2018

**2018 жылғы [[Оңтүстік Америка Суперкубогы|Оңтүстік Америка суперкубогы]]** (ағыл. *2018 Recopa Sudamericana*) — 14 және 21 ақпан күндері "Индепендьенте" (Аргентина) мен "Гремио" (Бразилия) арасында өтті. 14 ақпан күні аргентиналықтардың алаңындағы кедесу 1:1 есебімен тең аяқталды да, 21 ақпан күні Бразилиядағы кездесуде есеп ашылмады. Пенальтилер сериясында "Гремио" 5:4 есебімен жеңіске жетті.

## Командалар

## Матч
### Бірінші ойын

### Екінші матч

## Дереккөздер

Санат:Оңтүстік Америка Суперкубогы
Санат:2018 жылғы футбол
Санат:Гремио ФК ойындары
Санат:Индепендьенте ФК ойындары
Оңтүстік Америка кубогы

**Оңтүстік Америка кубогы** (исп. *Copa Sudamericana*, порт. *Copa Sul-Americana*)— жыл сайын өткізілетін клубтар арасындағы құрлықтық турнир. Маңыздылығы жөнінен Оңтүстік Америкада Либертадорес кубогынен соң екінші орын алады.

2002 жылдан бері өткізіліп келеді. Мерконорте  және Меркосур кубоктері біріктірілді де, бүкіл құрлық клубтарының басын біріктіретін турнир ретінде құрылды. 

Турнир жеңімпазы Оңтүстік Америка Рекопаға жолдама алады.
## Финалдар

## Жеңімпаздар мен финалистер
### Клубтар бойынша

### Елдер бойынша

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* 
* Copa Sudamericana results 
* Copa Sudamericana 

Санат:Оңтүстік Америка кубогы
Санат:КОНМЕБОЛ турнирлері
Санат:Футболдан халықаралық клубтық жарыстар
Футболдан Азия Суперкубогы

**Футболдан Азия Суперкубогы** (ағыл. *Asian Super Cup*) — 1995-2002 жылдары өткізілген Азиядағы клубтық турнир. Онда Азия кубок иелері кубогы мен Азия чемпиондар кубогының жеңімпазы өзара кездесті.

## Турнирлер

## Жеңімпаздар

### Клубтар бойынша

### Елдер бойынша

Санат:АФК турнирлері
Санат:Футболдан Азия Суперкубогы
Санат:Футболдан халықаралық клубтық жарыстар
АФК екінші чемпиондар лигасы

**АФК чемпиондар лигасы - 2** (ағыл. *AFC Champions League Two;* 2024 жылға дейін **АФК кубогы**) — Азиядағы клубтық турнир, ішкі біріншіліктерде кубокты жеңіп алған клубтар қатысады. Маңыздылығы жөнінен Азияда АФК Чемпиондар Лигасы элитасынан кейін екінші орында.
## Жылдар бойынша жеңімпаздар
} Әл-Файсали 
|-
| 2007|| align="left" | Шабаб Әл-Ордон
|-
| 2008|| align="left" | Әл-Мухаррак
|-
| 2009|| align="left" | Әл-Кувейт
|-
| 2010|| align="left" | Әл-Иттихад
|-
| 2011|| align="left" | Насаф
|-
| 2012|| align="left" | Әл-Кувейт 
|-
| 2013|| align="left" | Әл-Кувейт 
|-
| 2014|| align="left" | Әл-Кадисия
|-
| 2015|| align="left" | Джохор
|-
| 2016|| align="left" | Әл-Кува
|-
| 2017|| align="left" | Әл-Кува 
|-
| 2018|| align="left" |  Әл-Кува 
|-
| 2019|| align="left" | Әл-Ахед
|-
| 2020|| align="left" |*өткізілмеді*
|-
| 2021|| align="left" | Әл-Мухарак 
|-
| 2022|| align="left" | Әл-Шиб
|-
| 2023–24|| align="left" | Сентраль Кост Маринерс
|-
!colspan=2| АФК екінші чемпиондар лигасы 
|-
| 2024–25|| align="left" | Шарджа
|}

## Елдер бойынша

## Тағы қараңыз
*АФК чемпиондар лигасының элитасы
*АФК суперкубогы
*Азия кубок иелері кубогы
## Сілтемелер
*AFC Cup

Санат:АФК турнирлері
Санат:АФК екінші чемпиондар лигасы
Санат:Футболдан халықаралық клубтық жарыстар
Әділет министрлігі

[thumb|right|[АҚШ Әділет министрлігі]]
[thumb|[Литва Әділет министрлігі|Литваның Әділет министрлігі]]
[thumb|[Германия Әділет министрлігі]]
[thumb|[Португалия Әділет министрлігі]]
**Әділет министрлігі** — белгіленген қызмет саласында мемлекеттік саясатты әзірлеу, іске асыру және нормативтік - құқықтық реттеу жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын атқарушы билік органы, оның ішінде:
* қылмыстық жазаларды орындау саласында;
* халықаралық ұйымдардың және шетелдік коммерциялық емес, үкіметтік емес ұйымдардың бөлімшелерін қоса алғанда, коммерциялық емес ұйымдарды тіркеу, қоғамдық бірлестіктер, саяси партиялар мен діни ұйымдар, адвокатура, нотариат, азаматтық хал актілерін мемлекеттік тіркеу саласындағы; 
* соттар қызметінің және сот актілері мен басқа да органдардың актілерін орындаудың белгіленген тәртібін қамтамасыз ету; 
* халықаралық ұйымдар мен шетелдік коммерциялық емес, үкіметтік емес ұйымдардың бөлімшелерін, қоғамдық бірлестіктерді, cаяси партиялар мен діни ұйымдарды қоса алғанда, коммерциялық емес ұйымдарды тіркеу саласындағы, адвокатура, нотариат, азаматтық хал актілерін мемлекеттік тіркеу саласындағы бөлімшелерді, коммерциялық емес ұйымдарды тіркеу саласындағы бақылау, қадағалау мен құқық қолдану жөніндегі функциялары

## Функциялары
Әділет министрлігінің функцияларына жиі жатады:
* Заң жобаларының конституцияға және елдің басқа да заңдарына сәйкестігін тексеру;
* Нормативтік құқықтық актілерді заңдық бағалау және түсіндіру;
* Қоғамдық ұйымдарды, партияларды, одақтарды және т. б. тіркеу және жария ету;
* Нотариат қызметін бақылау;
* Сот қызметін бақылау;
* Халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру.

Функциялар мен өкілеттіктер тізбесі нақты елге байланысты.

## Қазақстан, КСРО
* 
* 
* 

## Сілтемелер
* 
* Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінің ресми сайты

Санат:Әділет министрліктері
Полтава облысы

**Полтава облысы** ( Полтавська облысы) —&nbsp;Украина&nbsp;орталығындағы облыс.

thumb|right|200px|Полтава облысы

Батысында Черкасск облысымен, солтүстік-батысында Киев облысымен, солтүстігінде — Чернигов және Сумы&nbsp;облыстарымен, шығысында — Харьков облысымен, оңтүстігінде — Кировоград және Днепропетровск облыстарымен шектеседі. 22 қыркүйек 1937 жылы&nbsp;Харьков облысынан бөлініп шығу арқылы құрылған.

Санат:Полтава облысы
Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2017 (финал)

**[[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2017|2017 жылғы Клубтар арасындағы әлем біріншілігінің]] финалы** 26 желтоқсан күні Абу-Дабидегі (БАӘ) Шех Зайед стадионында өтіп, "Реал Мадрид" және "Гремио" футболшылары кездесті. Мадридтіктер 1:0 есебімен жеңіске жетті. Матч тағдырын шешкен жалғыз голды 53 минутта Криштиану Роналду енгізді.
## Матч
### Протокол


## Дереккөздер

## Сілтемелер
Матч детальдары 

Санат:2017 жылғы футбол
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Гремио ФК ойындары
Санат:Футболдан клубтар әлем біріншілігінің финалдары
Каннибализм

thumb|upright|Каспар Плаутиус «Поклонение дьяволу и каннибализм в Южной Америке», 1621 жыл (үзінді)
thumb|upright|Каннибал әйел, Работа Леонарда Керн жұмысы, 1650 жыл
: **Каннибализм** антропологияда, этнографияда – адам етін жеу. 

Каннибализмнің ежелгі дәуірде бірқатар тайпалар мен халықтар арасында орын алғаны туралы деректер бар. Каннибализмнің тұрмыстық және ырымшылдық түрлері ажыратылады. Отқа үйтілген және майын алу үшін шағылған жіліктердің табылуына қарағанда тұрмыстық каннибализм көне тас дәуірінде болған. Көптеген тайпалар мен халықтарда мерт болған дұшпандарының, тұтқындардың, қаза болған туыстарының қайратын, ержүректігін, т.б. қасиеттерін өз бойына сіңіру үшін солардың кейбір дене мүшелерін жеп қою түрінде байқалатын діни ырымшылдық каннибализм кең таралған. Діни ырымшылдық каннибализмнің сарыны осы күнге дейін кейбір діни рәсімдерден орын алған. Мысалы, христиандардың дәм тату рәсімі (причащение) бойынша желінетін нан мен ішілетін қызыл шарап Иса пайғамбардың денесі мен қанын бейнелейді.

## Дереккөздер

Санат:Каннибализм
Санат:Трофикалық экология
Каннибализм (зоология)

**Каннибализм** (*французша cannіbale, испанша canіbal – кісі етін жеуші, [[жалмауыз]]*), биологияда – жануарлардың өзімен бір түрге жататын организмді жеуі, түр ішіндегі жыртқыштық. 

Каннибализм сыртқы орта жағдайлары қолайсыз, популяция тығыздығы тым жоғары, қорек немесе су тапшы болғанда байқалады. Каннибализмге аталықтарынан гөрі аналықтары бейім болады. Кейбір түрлерде эвол. даму барысында қалыптасқан түр үшін тиімді де тұрақты құбылыс – облигаттық каннибализм ажыратылады. Мысалы, ұн зауза қоңыздары (Tenebrіo) өз жұмыртқаларын жеу арқылы (оофагия) популяция тығыздығын тежеп отырады; қарақұрт пен дәуіттердің аналықтары шағылысқаннан кейін аталықтарын; Америка саламандрасының аталығы ашыққанда, өзінің уылдырығының біразын; паразиттік тіршілік ететін шаншарлар (Galesus) бір ғана дернәсілін қалдырып, өзгесін жеп қояды. Кейбір жыртқыш балықтар (мысалы, Балқаш алабұғасы) өз майшабақтарын жеу арқылы басқа азық қоры жоқ су қоймаларын да игере алады. Сонымен каннибализм популяция санын қорек мөлшеріне сәйкестендіру арқылы популяцияның сақталуына септігін тигізетін реттеуші механизм қызметін атқарады. Каннибализм құбылысы жануарлардың 1300-ден астам түрінде, әсіресе, кеміргіштер, приматтар, жыртқыштардың арасында жиі кездеседі.

## Дереккөздер

Санат:Жыртқыштық
Санат:Каннибализм
Санат:Ағзалар арасындағы қатынас түрлері
Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2018 (финал)

**[[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2018|Футболдан 2018 жылғы клубтар арасындағы әлем біріншілігінің]] финалдық матчы** 2018 жылы 22 желтоқсанда Абу-Даби қаласындағы "Зайед Спортс Сити" стадионында Испанияның "Реал" және Біріккен Араб Әмірліктерінің "Әл-Айн" клубтары арасында өтті.

Финалға "Әл-Айн" клубы сенсациялы түрде жетті. Алғашқы раундта Жаңа Зеландияның "Тим Веллингтон" клубынан 0:3 есебімен ұтылып жатып, есепті теңестіруге күш тапты да, пенальтилер сериясында жеңіске жетті. Жартылай финалда турнир фавориттерінің бірі — Аргентинаның "Ривер Плейт" клубынан 1:2 есебімен ұтылып тұрып, тағы да есепті теңестірді. Бұл жолы да пенальтилер арқылы басым түсті.

Бірақ финалда тәжірибелі қарсыластары Мадридтің "Реалынан" 1:4 есебімен жеңіліп қалды да, екінші орынды қанағат тұтты. Ал "Реал" төртінші рет жеңімпаз атанып, рекорд жасады.
## Матч
### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Ресми веб-сайт 

Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Әл-Айн ФК ойындары
Санат:2018 жылғы футбол
Санат:Футболдан клубтар әлем біріншілігінің финалдары
Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2016 (финал)

'''2016 жылғы футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігінің''' финалдық ойыны 18 желтоқсан күні Иокогамадағы Халықаралық стадионда өтті. Испанияның "Реал" футболшылары Жапонияның "Кашима Антлерс" клубын 4:2 есебімен жеңді.
## Матч
### Протокол


## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Матч детальдары 

Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Касима Антлерс ФК ойындары
Санат:2016 жылғы футбол
Санат:Футболдан клубтар әлем біріншілігінің финалдары
Соналы (Қарағанды облысы)

**Соналы** — Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл, Соналы ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Нұра кентінен оңтүстік-батысқа қарай 97 км-дей жерде.

## Халқы

## Тарихы, инфрақұрылымы
Іргесі 1961 жылы  қалаңды. Округ аумағында 1961 жылы «Соналы» кеңшары құрылды.  Жерінің жалпы ауданы 114,1 мың га. Шаруашылыктың мамандандырылған негізгі бағыттары — қой мен жылқы өсіру, бидай өңдеу болды. Елді мекенде (Баянбай, Казықұрт, Қосарал ауылдары) клуб, мектеп, ФП, мәдени орталықтар жұмыс істейді. 5 шаруа кожалығы құрылған (2006). Басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы елді мекендері
Талдысай ауылдық округі (Нұра ауданы)

**Талдысай ауылдық округі** – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы  әкімшілік бірлік.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Талдысай ауылы кіреді. Орталығы – Талдысай ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Нұра ауданы ауылдық округтері
Біртаев Құдайберген

**Құдайберген Біртаев** - 1928 жылы Мойынқұм ауданы, Жамбыл облысында дүниеге келген.
17 жасында еңбекке араласқан, ол алғашқыда трактор, кейін автомобиль жүргізуші болып еңбек етеді. 1957 жылдан бастап аға шопан болып еңбек етеді. 1963 жылы Қ. Біртаев әр жүз саулықтан 150 қозы алуға қол жеткізеді. 1965 жылы әр жүз саулықтан 158 қозы алып, мемлекетке өткізген қаракөл елтірісінің    85-90 пайызын бірінші сортпен өткізді. 1964 жылы халық шаруашылығы жетістіктерінің Бүкілодақтық көрмесінің қола медаліне ие болды. Осындай еңбектері үшін 1966 жылы ең жоғарғы атақ – Социалистік Еңбек Ері атағының иегері атанды.

Шыққан тегі Ұлы жүздің Дулат тайпасы Шымыр руынан.

## Отбасы
1967 жылы аудан шопандары әр жүз саулықтан 140-176 аралығында төл алып табыс биігінен көрінді. Тәжіребиесімен бөлісуге Монғолияға да барып қайтты.
Құдайберген ата Тыныш апа екеуі 3 ұл, 2 қызды дүниеге әкеліп, тәрбиеледі. 
Аудан орталығындағы Социалистік Еңбек Ерлеріне арналған ескерткіш аллеясында Қ. Біртаев мүсіні орнатылып, Жазылбек Қуанышбаев атындағы мұражайда Социалистік Еңбек Ері Қ Біртаевтың естелік құжаттары мен экспонаттары сақталған. Өзінің туып өскен Биназар ауылында Құдайберген атына көше беріліп, сол ауылдағы О.Жандосов атындағы орта мектепте жыл сайын тақырыптық кештер мен еске алу спорт жарыстары өтікізіліп тұрады. 
1988 жылы көрнекті қой өсіруші автокөлік апатынан қаза тапты.

## Еске алу
Аудан орталығында Социалистік Еңбек Ері  құрметіне ескерткіш орнатылған. Оған қатысты құжаттар мен жәдігерлер Жазылбек Қуанышбаев атындағы музейде сақтаулы.

Биртаев өскен Биназар ауылында оның атында көше бар.
 
## Дереккөздер
КАФ Суперкубогы 2018

**КАФ Суперкубогы 2018** — 2017 жылғы КАФ Чемпиондар Лигасының жеңімпазы "Видад Касабланка" клубы мен 2017 жылғы КАФ Конфедерациялар кубогының иегері "ТП Мазембе" арасында өтіп, марокколықтар 1:0 есебімен жеңіске жетті.
## Матч
### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Детальдар
Санат:КАФ Суперкубогы
Санат:2018 жылғы футбол
Санат:Видад Касабланка ФК ойындары
Санат:ТП Мазембе ФК ойындары
Тассуат

**Елді мекендер:**

* Тассуат – Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы ауыл.
* Тассуат – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл.

**Көл:**
* Тассуат – Нұра алабындағы көл.
Лукас Барриос

**Лукас Рамон Барриос** (, 13 қараша 1984 жыл, Сан-Фернандо, Буэнос-Айрес) — аргентиналық және парагвайлық футболшы, шабуылшы. Тегі аргентиналық. Парагвай Ұлттық құрамасында ойнаған. Анасы парагвайлық. 2010 жылы Парагвай азаматтығын алды да, осы елдің құрамасында ойнай бастады.  2010 жылғы әлем біріншілігіне, 2011, 15 жылдары Америка кубогына қатысты. 2018 жылдан бері чилилік "Коло-Коло" клубында ойнап келеді.

2011 жылы Америка кубогының күміс жүлдегері атанды.

Карьерасында Аргентина, Чили, Ресей, Қытай, Германия, Бразилия, Мексика клубтарында ойнады.

## Жетістіктері

### Командалық
**«Коло-Коло»**

* Чили чемпионы — Кл. 2008

**«Боруссия» (Дортмунд)"**

* Германия чемпионы: (2) 2010/11, 2011/12
* Германия кубогы: 2011/12

**«Гуанчжоу Эвергранд»**

* Қытай чемпионы — 2012
* ҚФА кубогы — 2012

**«Палмейрас»**

* Бразилия чемпионы (Серия A) — 2016
* Бразилия кубогы — 2015

**«Гремио»**

* Либертадорес — 2017

**Халықаралық**

**Парагвай**

* Америка кубогының күміс жүлдегері: 2011

## Қатысқан турнирлері

* Әлем чемпионаты: 2010
* Америка кубогы: 2011
* Америка кубогы: 2015

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профилі
* Ресми сайты
* Статистикасы
* Профилі 

Санат:13 қарашада туғандар
Санат:Архентинос Хуниорс ФК ойыншылары
Санат:Тигре ФК ойыншылары
Санат:Кобрелоа ФК ойыншылары
Санат:Атлас ФК ойыншылары
Санат:Коло-Коло ФК ойыншылары
Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары
Санат:Гуанчжоу Эвергранд ФК ойыншылары
Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Монпелье ФК ойыншылары
Санат:Палмейрас ФК ойыншылары
Санат:Гремио ФК ойыншылары
Санат:Парагвай футболшылары
Санат:Парагвай Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Майкон Перейра ди Соуза

**Майкон Тиаго Перейра ди Соза** (; 14 қыркүйек 1985, Рио-де-Жанейро) — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Карьерасында тек 2007-09 жылдары ғана Германияның "Дуйсбург" клубында өнер көрсетті, қалған уақытта тек бразилиялық клубтарда доп тепті.

2017 жылы "Гремио" сапында Либертадорес кубогын жеңіп алды. Сол жылғы желтоқсанда Клубтар арасындағы әлем біріншілігінің финалына шықты, бірақ "Гремио" 0:1 есебімен "Реалдан" жеңіліп қалды. Майкон сол ойында екінші таймда алаңға шықты.

## Жүлделері

### Командалық

* Рио-де-Жанейро штатының чемпионы (1): 2005
* Бразилияның вице-чемпионы (1): 2014
* Бразилия кубогы (1): 2016
* Оңтүстік Америка кубогы (1): 2012
* Либертадорес кубогы (1): 2017

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі 

Санат:14 қыркүйекте туғандар
Санат:Мадуейра ФК ойыншылары
Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары
Санат:Бангу ФК ойыншылары
Санат:Ботафого ФК ойыншылары
Санат:Дуйсбург ФК ойыншылары
Санат:Фигейренсе ФК ойыншылары
Санат:Сан-Паулу ФК ойыншылары
Санат:Гремио ФК ойыншылары
Санат:Бразилия футболшылары
Сперанский

* Алексей Дмитриевич Сперанский - совет патологы және физиологы.

* Михаил Михайлович Сперанский – Ресей мемлекеттік қайраткері, граф.
Жозеф Боннель

**Жозеф Боннель** (Joseph Bonnel; 4 ақпан 1939, Флорансак — 13 ақпан 2018, Пезенас) — француз футболшысы, жартылай қорғаушы.

## Клубтық мансабы
Ересек футбол алаңдары сертификаттаудан өтетін болады-1957 жылы өнер клубы "Монпелье", "екі маусымына , 76 чемпионаттың матчтарында қатысты. 1959-1967 жылдары "Валансьен" клуб командасының түсін қорғады.

Өз ойын соңғы команданы назарын өкілдерінің жаттықтырушылар штабының клубы бар"Олимпик" (Марсель), оның құрамына қосылды 1967 жылы. "Маккаби" командасына келген Марсельдің мынадай алты мінсіз өз ойын өткізді.

Аяқтады кәсіби ойын мансабын "клубында Безье", сөйледі ол 1973 жылдан 1977 жылға дейін.

## Жаңалықтар құрама
Франция құрамасы сапында 1962 жылы тұңғыш рет алаңға шықты. Құрама сапында сегіз жыл бойы ойнап, 25 матчта алаңға шығып, 1 гол соқты.

Құрама сапында 1966 жылғы әлем біріншілігіне қатысты.

## Жетістіктер

### "Олимпик"

* Франция Кубогы: 1968/69, 1971/72
* Франция Чемпионы: 1970/71, 1971/72

## Дереккөздер

## Сілтемелер

* Профиль сайтында ''National Football Teams''(ағыл.)
* Статистика сайтында www.footballdatabase.eu(ағылш.)
Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:4 қаңтарда туғандар
Санат:13 ақпанда қайтыс болғандар
Санат:2018 жылы қайтыс болғандар
Санат:Франция футболшылары
Санат:Алфавит бойынша футболшылар
Футболдан құрлықаралық кубок

**Құрлықаралық кубок** (англ. *Intercontinental Cup*) — 1960-2004 жылдары ұйымдастырылған бір немесе екі матчтық турнир. Оған Оңтүстік Америкадағы Либертадорес кубогы мен Еуропадағы Чемпиондар Лигасын жеңіп алған екі клуб қана қатысып келді. 

2024 жылдан ФИФА құрлықаралық кубогы деген атаумен командалар қатысатын болды.

## Тарихы
Турнир 50-жылдардың соңында Анри Делоненің идясымен өмірге келді. 1980 жылға дейін жеңімпаз екі кездесуде анықталды да, 1980 жылдан соң бір ғана матч ойналатын болды. Бірақ кубокты Еуропа және Оңтүстік Америка клубтары ғана сарапқа салып келді. 

90-жылдардың соңына қарай әлемдегі мықты клубты анықтауға басқа құрлықтағы клубтардың да қатысуға құқы бар екені ескеріліп, Клубтар әлем чемпионатын ұйымдастыру қолға алынды. Алғашқы турнир 2000 жылы ұйымдастырылғанымен, түрлі себептермен 2005 жылға дейін қайта ойналмады. Ал, құрлықаралық кубок 2004 жылға дейін өткізілді. 2005 жылдан клубтар арасындағы әлем чемпионаты тұрақты түрде өткізіліп, енді Құрлықаралық кубокты ұйымдастырудың қажеті болмай қалды.

2024 жылдан бастап турнир қайта жалғасты. Бірақ клубтар әлем чемпионатының форматы бойынша 7-8 клуб қатысатын болды. Ал клубтар әлем чемпионаты 2025 жылдан бастап төрт жылда бір ойналатын болды.

## Нәтижелер

## Статистика
### Елдер бойынша жеңімпаздар

### Құрлықтар бойынша

### Үздік мерген

* Пеле (Сантос) — 3 ойында 7 гол
## Дереккөздер

Санат:Футболдан халықаралық клубтық жарыстар
Санат:Футболдан құрлықаралық кубок
Жансары (ауыл)

**Жансары** — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Жансары ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 111 км-дей жерде.  

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы елді мекендері
Футболдан Азия Кубогы 1980

**Футболдан Азия Кубогы 1980** — Футболдан Азияның жетінші чемпионаты. 15-30 қыркүйек күндері Кувейтте өткізілді. Алаң иелері турнир жеңімпазы атанды.
## Топтық турнир

### А тобы

----

----

----

----

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## Жартылай финал

----

## 3-орын

## Финал

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:1980 жылғы футбол
Футболдан Азия Кубогы 1972

**Футболдан Азия Кубогы 1972** — Футболдан Азияның бесінші чемпионаты. 1972 жылы Тайландта өтіп, Иран құрамасы чемпион атанды.
## Топтық турнир
### 1 топ

----

----

----

### 2 топ

----

----

----

## Жартылай финал

## 3 орын

## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:1972 жылғы футбол
Футболдан Азия Кубогы 1968

**Футболдан Азия Кубогы-1968** — Футболдан төртінші Азия чемпионаты. 10-19 мамыр күндері Иранда өтіп, алаң иелері чемпион атанды.
## Финалдық турнир

----

----

----

----

----

----

----

----

----

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:1968 жылғы футбол
Футболдан Азия Кубогы 1960

**Футболдан Азия Кубогы 1960** — футболдан Азияның екінші чемпионаты. 1960 жылы 14-21 қазан күндері Корея Республикасында өтіп, алаң иелері жеңімпаз атанды.

## Финальный турнир

----

----

----

----

----

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:1960 жылғы футбол
Футболдан Азия Кубогы 1964

**Футболдан Азия Кубогы 1964** — Футболдан үшінші Азия чемпионаты. 26 мамыр-9 маусым күндері Израильде өтіп, алаң иелері жеңімпаз атанды.
## Финалдық турнир

;Ескерту:
* Әр ойын 80 минуттан ойналды.
----

----

----

----

----

----

Санат:Футболдан Азия Кубогы
Санат:1964 жылғы футбол
Футболдан Азия Кубогы 2015 (финал)

**Футболдан Азия Кубогы 2015 (финал)** (ағыл. *2015 AFC Asian Cup Final*) — 2015 жылғы футболдан Азия чемпионатының шешуші ойыны. 2015 жылы 31 қаңтар күні Аустралияның Сидней қаласында өтіп, алаң иелері Оңтүстік Корея құрамасын 2:1 есебімен ұтты. Осылайша Аустралия құрамасы екі бірдей құрлықта чемпион болған жалғыз команда атанды. Аустралия бұған дейін де 2004 жылғы ОФК Ұлттар кубогында Океания чемпионы атанған-ды.

## Матч
### Протокол

## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Есептеме

Санат:Футболдан Азия Кубогының финалдары
Санат:Аустралия Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:2015 жылғы футбол
Африка Ұлттары Кубогы 2019

**Африка Ұлттары Кубогы 2019** (фр. *Coupe d'Afrique des Nations 2019*/ағыл. *2019 Africa Cup of Nations*) — Футболдан Африка чемпионатының 32-ші турнирі. Финалдық кезеңі 2018 жылы 21 маусым - 19 шілде аралығында Мысырда өтті. Турнирге тұңғыш рет 24 құрама қатысты. 

Алжир құрамасы екінші рет турнир жеңімпазы атанды.

Турнир әу баста Камерунда өткізілетін болған. Алайда стадиондардың мерзімінде салынып бітпеуі салдарынан 2018 жылы қараша айында Камерун бас тартты. 2019 жылы қаңтар айында Мысырда өткізілетін боп белгіленді.

Финалдық турнирдің жеребесі 2019 жылы 4 сәуір күні Каирде тасталды.
## Топтық турнир
### А тобы

----

----

----

----

----

### В тобы

----

----

----

----

----

### С тобы

----

----

----

----

----

### D тобы

----

----

----

----

----

----

### Е тобы

----

----

----

----

----

----

### F тобы

----

----

----

----

----

----

### Үшінші орын алғандар

|- style="background:;"

## Плей-офф
### 1/8 финал

----

----

----

----

----

----

----

### Ширек финал

----

----

----

### Жартылай финал

----

### 3 орын үшін

## Финал

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:2019 жылғы футбол
Африка Ұлттары Кубогы 2017

**Африка Ұлттары Кубогы 2017** (араб. كأس الأمم الأفريقية لكرة القد2017‎ / фр. *Coupe d'Afrique des nations de football 2017* / ағыл. *2017 Africa Cup of Nations*) — Футболдан Африка чемпионатының 31-ші турнирі. 2017 жылы 14 қаңтар және 5 ақпан аралығында Габонда өтті. Әу баста турнир Ливияда өтеді деп белгіленгенімен, ондағы азамат соғысы салдарынан Габонға ауыстырылды. Турнирде Камерун құрамасы чемпион атанды. "Астана" футбол клубының шабуылшысы Жуниор Кабананга үш гол соғып турнир мергені атанды.

Бұл турнирде Африка Ұлттары кубогының 60 жылдығы тойланды.
## Топтық турнир
### А тобы

*Барлық матчтар Габонда өтті*

### В тобы

### С тобы

### Д тобы

## Плей-офф
### Ширек финал

### Жартылай финал

### 3 орын

### Финал

Санат:Африка Ұлттары Кубогы
Санат:2017 жылғы футбол
Джон Карью

**Джон Алью Карью** (; 5 қыркүйек 1979 жыл, Лёренског, Акерсхус) — норвег футболшысы, шабуылшы.
## Карьерасы
Карьюдің әкесі гамбиялық, анасы норвег. Норвегия Ұлттық құрамасында ойнаған тұңғыш қара нәсілді футболшы. 2000 жылғы дейін Норвегияның "Волеренга", "Русенбург" клубтарында өнер көрсетті. 2000 жылғы Еуропа чемпионатынан соң "Валенсияға" ауысты. "Валенсияда" ойнаған үш маусымның ішінде клубтың белді ойыншыларының бірі болды. 2002 жылы "Валенсия" Испания чемпионы атанғанда Карью бұл жетістікке өлшеусіз үлес қосты.

"Валенсиядан" кеткен соң ешбір клубта тұрақты ойнай алмай, жиі команда ауыстырумен болды. 2005-07 жылдары "Лионда" ойнап Франция чемпионы атанды. Бірақ алаңға тұрақты шыға алмай, Жуниньо Пернамбуканоның көлеңкесінде қап кете берген соң басқа клуб іздеуге мәжбүр болды. 

Карьерасының соңғы жылдарында тек Англия клубтарында ойнады.

Карьерасын 2013 жылы аяқтады да, киноактерлік жолына түсті.
## Жетістіктері
; «Волеренга»
* Норвегия кубогы: 1997
; «Русенборг»
* Норвегия чемпионы: 1999
* Норвегия кубогы: 1999
; «Валенсия»
* Испания чемпионы: 2002
* Чемпиондар Лигасының финалисі: 2001
; «Олимпик Лион»
* Франция чемпионы: 2006
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Профилі

Санат:5 қыркүйекте туғандар
Санат:Норвегия футболшылары
Санат:Норвегия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Волеренга ФК ойыншылары
Санат:Русенборг ФК ойыншылары
Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Санат:Рома ФК ойыншылары
Санат:Бешикташ ФК ойыншылары
Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары
Санат:Астон Вилла ФК ойыншылары
Санат:Сток Сити ФК ойыншылары
Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары
Маркус Берг

**Маркус Берг** (; 17 тамыз 1986 жыл, Турсбю, Швеция) — швед футболшысы, Швеция Ұлттық футбол құрамасы мен  Краснодар клубының шабуылшысы.

## Жетістіктері

### Командалық
**Гётеборг**

* Швеция чемпионы: 2007

**Панатинаикос**

* Грекия кубогы: 2014

### Жеке

* Швеция чемпионатының үздік мергені: 2007
* Грекия чемпионатының үздік мерген: 2017
* Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының үздік мергені: 2009 (7 гол)
* Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының үздік ойыншысы: 2009

## Қатысқан турнирлері

* Жастар арасындағы Еуропа чемпионаты: 2009

* Еуропа чемпионаты: 2016
* Әлем чемпионаты: 2018

## Сілтемелер
*Профилі
*Профилі

Санат:17 тамызда туғандар
Санат:Швеция футболшылары
Санат:Швеция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Гетеборг ФК ойыншылары
Санат:Гронинген ФК ойыншылары
Санат:Гамбург ФК ойыншылары
Санат:ПСВ ФК ойыншылары
Санат:Панатинаикос ФК ойыншылары
Санат:Әл-Айн ФК ойыншылары
Санат:Краснодар ФК ойыншылары
Роднички (Қарағанды облысы)

**Роднички** — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Ақбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 70 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы елді мекендері‎
Norwegian Air Shuttle

**Norwegian Air Shuttle** (euronext|NO0010196140|DY) — IAGнің елшілес әуе компаниясы. KLM мен біріккенге дейін Франция ауекомпаниясының басшысы болған. 9 500 жұмыскерлер штаты (қаңтар айының жағдайы бойынша 2018) бар.

Авиакомпанияда тораптық және аймақтық ұшақтарды қолданылады.

Мемлекеттік Airlines for Europe альянсына кіреді. Қазіргі күндері 153 бағытта ұшақтар ұшады.

## Авиакомпания флоты

Санат:Норвегия әуе компаниялары
Еуразия тілдері

thumb|right|400px|Азияның тілдік отбасылары
**[[Еуразия]]** — лингвогенетикалық континентте ең көп зерттелген, оған 21 отбасы, 4 изолят және 12-ге жуық жіктелмеген тілдер бар.

## Еуразия тілдерінің тізімі

* Баск әулеті {3}
* Үнді-Еуропа {449}

Келесі 2 отбасы әдетте Кавказ тілдері деп аталады. (генетикалық емес бірлестіктер):
* Солтүстік кавказ тілдері {34}, жалпылай қабылданбаған бірлік , құрамына:
** Абхаз-адығ тілдері
** Нах-Дағыстан тілдері
* Картвель әулеті {4}
* Орал әулеті {39}
* Алтай әулеті {79} Барлық зерттеушілермен мойындалмаған. Әдетте кіреді
** Моңғол тілдері
** Түркі тілдері
** Тұңғыс-маньчжур тілдері; бірақ максималды нұсқада да
** Корей тілі мен
** Жапон-рюкю тілдері (жапон тілі мен рюкю тілі)
* Дравиди әулеті {66}
* Бурушаски тілі (изолят) {1}

Келесі 5 әулет шартты түрде «палеоазиялық тілдер» (генетикалық емес бірлестіктер) деп аталады::

* Енисей әулеті {1}
* Юкагир (юкагир-чуван) әулеті{2}
* Чукот-камчатка әулеті {5}, сонымен қоса: чукот тілі, коряк тілі, ительмен тілі және т.б.
* Нивх тілі (изолят) {1}
* Айн әулеті † {3}
* Сино-тибет әулеті {363}, сонымен қоса қытай тілі, немесе
* тай-кадай әулеті {70}
* мяо-яо әулеті {22}
* австроазиалық әулет үсті тілдер тобы
** Шын мәнінде австроазиялық әулеті {163}, сонымен қоса вьетнам тілі
** никобар әулеті {6}
* Аустронезия әулет үсті {1268}
** малай-полинезия әулеті {1248}
** тайвань әулеті {20}
* андаман әулеті {13}

;Ежелгі тілдер (қазір өмір сүрмейді):

* тиррен әулеті {2} † (этрус тілін қоса)
* Хуррито-урарт әулеті † {2}
* Шумер тілі (изолят) † {1}
* Элам тілі (изолят) † {1}
* Жіктелмеген тілдер {12}, сонымен қоса ибер тілі †, кипр-миной тілі†, этеокрит тілі †, хатт тілі †, кассит тілі † мен Батыс Еуразияның басқа да реликтік тілдері.

## Тілдік әулеттер саны
1980 жылдардың ортасына қарай.

## Еуропа тілдері
thumb|right|350px|Еуропа тілдері

Еуропа халқының 94% -нан астамы Үнді-Еуропа әулет тілдерінде сөйлейді.

## Азия тілдері
Азия халқының шамамен 40% -ы сино-тибет тілдерінде сөйлейді, ал 30% -ы үндіеуропаның макроәулетіндегі тілдермен сөйлейді.

1980 жылдардың ортасына қарай (мың адам).

Санат:Еуразия тілдері
Санат:Аймақ бойынша бөлінген тілдер
Роднички

* Роднички – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл.
Батпақты

**Елді мекендер:**

* Батпақты – Абай облысы Үржар ауданындағы ауыл.
* Батпақты – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл.

**Өзендер:**

* Батпақты – Ойыл алабындағы өзен. 
* Батпақты – Жайық алабындағы өзен.
Қаракөл (Осакаров ауданы)

**Қаракөл** (2023 жылға дейін — *Тельманское*) — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Нияз ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 59 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы елді мекендері‎
Каспийлер

thumb|right|280px|Каспийлер
**Каспийлер** (грек. Κάσπιοι *Kaspioi*, арам. *kspy*, груз. კასპიელები *kaspielebiʿ*, грабар կասպք *kaspkʿ*, парс. کاسپین‎ *Kāspiān*) — б.з.д. І мыңжылдықта Каспий теңізінің оңтүстік және оңтүстік-батыс далалы аймақтарында мекендеген көшпелі тайпалар. Алғаш рет б.з.д. V ғасырда сақтардың жанында тұратын XI және XV аудандарында Ахеменидтердің алым-салық төлеуші ретінде (сатрапия) Геродот айтып кеткен. Б.з.д. I ғасырда басқа елдермен тұтасып кетті. Каспийлердің атауы бойынша Каспий теңізі, сондай-ақ Каспийдің тарихи аймақтарының бірі - Каспиана өзінің атын алды.

Каспийлердің шығу тегі әлі де бір тоқтамға келген жоқ. Каспий үндіеуропалық тайпаларға дейінгілер деп саналады; Эрнст Герцфельд белгілі тілдерге қатысы жоқ тілде сөйлейтін б.з.д. 2-ші мыңжылдықтағы Иранның таулы аймағының касситтеріне ұқсатады. И.М. Дьяконов каспийлерді каситтерге туыстас деп санаған. Дегенмен, Р. Фрай касситтер пен каспийлерді бірдей деп санауға қарсы болды.

1971 жылы Пьер Гэло (фр. *Pierre Grelot*) каспийлерге қатысты Мысырдан шыққан арамей папирусындағы ономастикалық ақпаратты жариялады. Бұл ақпаратқа негізделе отырып каспийлерді не иран тектес немесе иранның күшті ықпалында деп қорытынды жасауға болады.

Олар туралы ақпарат ежелгі және армян дереккөздерінде сақталған.

Санат:Иран тарихы
Санат:Әзербайжан тарихы
Санат:Кавказдың жойылып кеткен халықтары
Санат:Әзірбайжанның ежелгі халықтары
Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1916

**Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1916** (*Campeonato Sudamericano de Selecciones 1916*) — Футболдан Америка чемпионатының бірінші турнирі. Турнир Аргентинада өтті. Төрт құрама қатысып, бәрі бір-бірімен бір айналым ойнап шықты да, Уругвай чемпион атанды.
## Матчтар

----

----

----

----

----

Санат:Футболдан Америка кубогы
Санат:1916 жылғы футбол
Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1917

**Футболдан 1917 жылғы Оңтүстік Америка кубогы** 30 қыркүйек - 14 қазан аралығында Уругвайда өтіп, алаң иелері қатарынан екінші рет чемпион атанды. 
## Матчтар
*Уругвай - Чили - 4:0
*Аргентина - Бразилия - 4:2
*Аргентина - Чили - 1:0
*Уругвай - Бразилия - 4:0
*Бразилия - Чили - 5:0
*Аргентина - Уругвай - 0:1

30 қыркүйек

3 қазан

6 қазан

7 қазан
12 қазан
14 қазан

## Турнир кестесі

Санат:Футболдан Америка кубогы
Санат:1917 жылғы футбол
Фемто-

**Фемто-** (белгілеу: қазақ «ф», халықаралық «f») — квадриллион есе кішірейгендікті көрсететін қосымша. Атауы даттың *femten* — он бес сөзінен шыққан. СИ қосымшасы ретінде 1964 жылы XII Салмақтар мен шаралар бойынша бас конференцияда қабылданды. 

## Тағы қараңыз
* Өлшем бірліктерінің халықаралық жүйесі

## Дереккөздер

Санат:СИ қосымшалары
Альберто Марковеккио

**Альберто Андреас Марковеккьо** (; 6 наурыз 1893 жыл — 28 ақпан 1958 жыл, Авельянеда, Аргентина) — аргентиналық футболшы, шабуылшы.
## Карьерасы
Аргентиннаның ХХ ғасыр басындағы үздік шабуылшыларының бірі. Карьерасында 200-ден аса гол соққан. Бүкіл футболшылық ғұмырында тек "Расинг" клубында ғана доп тепті. 1913-21 жылдары "Расинг" қатарынан жеті рет Аргентина чемпионы атанғанда Марковеккио клубтың белді ойыншыларының бірі болды. 

1921 жылы ауыр жарақатының кесірінен футболмен ерте қоштасты.

Ұлттық құрама сапында 11 кездесуде алаңға шықты. 1916 жылы тұңғыш Америка кубогына қатысып, күмс жүлдені еншілері. Бұл турнирде бір гол соқты.
## Жетістіктері
### Командалық
* Аргентина чемпионы (**8**): 1913, 1914, 1915, 1916, 1917, 1918, 1919, 1921
* Буэнос-Айрес Мниципалитеті кубогының жеңімпазы (**3**): 1913, 1915, 1917
* Альберто Ибаргурен кубогы (**5**): 1913, 1914, 1916, 1917, 1918
* Коусиньер кубогы (**1**): 1913
* Альдао кубогы (**2**): 1917, 1918
## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Расинг Авельянеда ФК ойыншылары
Санат:Аргентина футболшылары
Авесталық тіл

**Авесталық тіл** (𐬎𐬞𐬀𐬯𐬙𐬀𐬎𐬎𐬀𐬐𐬀𐬉𐬥𐬀) — Иран тілдерінің көне жазбаша ескерткіштерінің бірі. Заратуштраның діни мәтіндерінің жинағы болып табылатын «Авеста» жазба монументінің тілі (орта. парс. «avastak» жинақ).  IV ғ. аяғы және VI-ғасырдың басында авесталық тіл жойылды және тек құдайға құлшылық ету тілі ретінде қолданылды; сонымен қатар қазіргі зороастриялықтармен - Үндістандағы парсилар және Ирандағы гебралар қолданады.

## Генетикалық-диалектикалық ақпарат
Авесталық тілге негіз болған ежелгі ирандық диалектің пайда болу уақыты шамамен б.з.д. II мыңжылдықтың 2 жартысы - I мыңжылдықтың 1 жартысы аралығында анықталуы мүмкін. Ол пайда болған аймақтар - Дрангиана, Ареи, Маргиана және Бактрия болуы мүмкін. «Авестадағы» қоғамның бейнесі тілдің спикерлері Каспийдің шығысында көшпенділер болғанын көрсетеді. Археологиялық тұрғыдан язс мәдениеті осы қоғамға сәйкес келуі мүмкін.

Санат:Иран тілдері
Санат:Таяу Шығыстың көне тілдері
Санат:Авеста
Санат:Бактрия
Ералы (ауыл)

**Ералы** — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Озёрный ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-батысқа қарай 10 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Осакаров ауданы елді мекендері‎
Еуропа чемпиондары кубогының финалы 1957

1957 жылғы Еуропа чемпиондар кубогының финалы 30 мамыр күні Мадридтегі "Сантьяго Бернабеу" стадионында өтті. Мадридтің "Реалы" 2:0 есебімен Италияның "Фиорентина" клубын ұтып, қатарынан екінші рет турнир жеңімпазы атанды. 
## Матч
### Протокол

## Сілтемелер

* (Хаттама)

Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары
Санат:1957 жылғы футбол
Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Санат:Фиорентина ФК ойындары
Пета-

**Пета-** (белгілеу: қазақ «П», халықаралық «P») — мәннің 1015 санына немесе квадриллион есе көбейтілгендікті көрсететін қосымша. Атауы гректің *πέντε (пенте)* — бес сөзінен шыққан, өйткені ол 10005 санына эквивалентті. СИ қосымшасы ретінде 1975 жылы XV Салмақтар мен шаралар бойынша бас конференцияда қабылданды. 

## Тағы қараңыз
* Өлшем бірліктерінің халықаралық жүйесі
* Петабайт

## Дереккөздер

Санат:СИ қосымшалары
Квадриллион

**Квадриллион** (қысқаша **квадрлн**) — натурал сан,
* 15 нөлмен (1 000 000 000 000 000 = 1015, мың триллион немесе миллион миллиард), сандарды қысқа ауқыммен атау жүйесі бойынша (ТМД елдері, АҚШ, Аустралия және т.б. елдерде);
* 24 нөлмен (1 000 000 000 000 000 000 000 000 = 1024 = 106 * 106 * 106 * 106 = (106)4, миллионның төрт дәрежесі), сандарды ұзын ауқыммен атау жүйесі бойынша (Еуропа елдері, Аргентина, Мексика және т.б. елдерде) жазылады.

## СИ қосымшалары
* Квадриллион (1015) — пета;
* Квадриллионнан бір (10-15) — фемто;
* ISO: peta — (P).

## Басқа салаларда
* 1946 жылдың мамырында Мажар ұлттық банкі бағасы айдың соңында 2,4 АҚШ центі болған, құны 1 миллиард милпенгё (1 квадриллион пенгё) банкнотаны шығарды.
* 2013 жылдың 24 маусымында PayPal электрондық төлем жүйесі өзінің бір пайдаланушысына — Крис Рейнолдсқа 92 233 720 368 547 800 доллар соммасын жіберді. Осылай Крис бірнеше сағат бойы әлемдегі ең бай адамнан миллион есе бай болды.

## Тағы қараңыз
* Сандар тізімі
* Миллион
* Миллиард

## Дереккөздер

Санат:Сандар
Плантагенеттер

**Плантагенеттер** (фр. *Plantagenêt*, ағыл. *Plantagenets*) — француз тектес патшалық әулет, негізгі байлығы (Анжуй графтығы) бастапқыда Францияда орналасқан Гатине-Анжу үйінің иеліктерінің бірі, кейінірек айтарлықтай кеңейе түсті. Нәтижесінде Англия (1154-1399), Нормандия (1144-1204, 1346-1360 және 1415-1450), сондай-ақ Гаскони және Гиени (1153-1453) билеушілері болды. Алайда француз патшаларымен қақтығыс кезінде, Плантагенеттер 1206 жылы Анжуй графтығын Францияға беруге мәжбүр болды.

thumb|right|250px|XII ғасырдағы Плантагенеттердің француздық иеліктерін кеңейту

## Тарихы
«Плантагенет» атауы лат. алынған *planta* («өсімдік») және латынша бекіш (*Genista*) - Анжуй графы, Жоффруа V-нің эмблемасында салынған гүл. Англия королі, Генрих I-нің қызы Матильдамен тиімді үйленудің арқасында Жоффруа ағылшын тағын иеленуге мүмкіндік алды. Жоффруа мен Матильданың ұлы Генрих II тиісті патша әулетінің негізін қалаушы, Англияның патшасы (1154-1189) болған алғашқы Плантагенет.

Тікелей осы әулеттен тарайтын соңғы патша Ричард II болды. Олардан кейін елді басқарған Ланкастерлер мен Йорктер Эдуард III-нің кіші ұлдарынан тарайтын Плантагенет үйінің бүйір тармағының өкілдері болды. Қазіргі Бофорт герцогтары Плантагенеттердің ерлер желісінен тарайтын тікелей ұрпақтары, бірақ заңсыз туылған екі балалары кейін заңды болып танылған Джон Бофорт пен Генри Бофорттан тарайды.

## Әулеттің әйгілі өкілдері
Англия королдері:

*Генрих II (1154—1189);
*Ричард I Арыстан жүректі (1189—1199), алдыңғының ұлы;
*Иоанн Жерсіз (1199—1216), алдыңғының бауыры;
*Генрих III (1216—1272), алдыңғының ұлы;
*Эдуард I (1272—1307), алдыңғының ұлы;
*Эдуард II (1307—1327), алдыңғының ұлы;
*Эдуард III (1327—1377), алдыңғының ұлы;
*Ричард II (1377—1399), алдыңғының немересі, Эдуард Қара Ханзаданың ұлы.

## Әулеттік ағаш
thumb|right|200px|16-шы Хантингдон графы, Фрэнсис Джон Кларенс Вестенре Плантагенет Гастингске арналған мемориал , Әулие Елена шіркеуінде, Эшби-де-ла-Зуш

Кейбір ағылшын ақсүйектер Плантагенет тегін әйелдер жағынан тараған ұрпақ екенін көрсететін белгі ретінде пайдаланады. Мысалы:

*Френсис Джон Кларенс Вестенра Плантагенет Гастингс, 16-шы Хантингдон графы (ағыл. *Francis John Clarence Westenra Plantagenet Hastings, 16th Earl of Huntingdon; 1901—1990*);
*Люциус Эдвард Вильям Плантагенет Кэри, 15-ші Фолкленд виконты (ағыл. *Lucius Edward William Plantagenet Cary, 15th Viscount Falkland; род. 1935*);
*Алан Плантагенет Стюарт, 10-шы Гэллоуэй графы (ағыл. *Alan Plantagenet Stewart, 10th Earl of Galloway; 1835—1901*).

## Тағы қараңыз
*Гатине-Анжу
*Анжуй династиясы

## Сілтеме
*Плантагенеттердің отбасылық байланыстары

Санат:Плантагенеттер
Санат:Англия тарихы
Санат:Еуропа әулеттері