open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Джеймс Райтон

**Джеймс Николас Райтон** ( 25 тамыз 1983) — британ музыканты, Klaxons Лондон нью-рейв группасынын вокалшы және клавишшысы  .

## Өмірбаян
Джеймстың әкесі, музыкант, 
Менің мектебімде қатысқан бірнеше группада ойнауға маған киелі рухтың берді. Емтиханан сон, Кардифф университетіне политика мен испан тілін оқыту үшін, одан сон ол Мадридке ағылшын тілін үйрену үшін.Мадридке жеткеннен сон ,  Райтон Беникасимедегі фестивальға барды ,сол жерде ол Саймон Тейлор-Дэвисті кездесті, сонымен ол гитарада ойнауды үйренді .

Klaxons 2006 жылы  Polydor Records-қа қол қойды  .

## Жеке өмірі
Джеймс 2011 жылдың ақпанында Кира Найтли актрисасымен таныса бастады , олардың атастыруы 2012 жылдын мамырында өтті. Үйлену тойы 4 мамырда 2013 жылы Онтүстік Францияда Мазанада қарапайым түрде өтті . 11 желтоқсанда 2014 жылы біз әйелінің жүкті екендігін білдік. 25 мамырда 2015жылы ерлі-зайыптыларда  Эди Райтон атты қыз туылды .

## Примечания






Санат:25 тамызда туғандар
Санат:1983 жылы туғандар
Кастри

**Кастри**, *Кастрис* () — Сент-Люсия мемлекетінің астанасы әрі оның басты экономикалық орталығы. Порт-Кастри және Виги түбегінің шекарасында, аралдың солтүстік-батысында орналасқан. Мұнда аралдың тұрғындарының үштен бір бөлігі өмір сүреді, елдің сыртқы сауда айналымының шамамен 80 % өтеді және ірі кәсіпорындар мен ұйымдар орналасқан. Халық саны 60 200 (2003).

Негізі XVIII ғасырда француздармен қаланған қала үш рет өртенген — 1785, 1812 және 1948 жж., сол себептен көптеген тарихи ғимараттар жоғалып кеткен.

Туризм дамыған.

Санат:Сент-Люсия
Санат:Солтүстік Америка елордалары
Абдулла ибн Әбд әл-Ғазиз әл-Сауд

**Абдулла ибн Әбд әл-Ғазиз ибн Әбдірахман әл-Сауд** (; 1 тамыз 1924, Эр-Рияд — 23 қаңтар 2015, Эр-Рияд) — Сауд Арабия мәлігі. Сауд Арабиясының мәлігі Әбд әл-Ғазиздың сегізінші әйелі Фахдыдат туған баласы. 1982-2005 жылдары — мұрагер ханзадасы, премьер-министрдің бірінші орынбасары болды. Forbes журналының есептеуі бойынша монархтың 2013 жыл жалпы байлығы $18 млрд. долларды құраған. 23 қаңтар 2015 жылы кеуде инфекциясынан қайтыс болды. Эр-Рияд қаласындағы Әл-Ауд зиратына жерленді.

## Өмірбаяны
### Ханзада
Абдулла ибн Абдул-Азиз 1924 жылы Эр-Рияд қаласында, Неджд патшаның отбасында дүниеге келген. 13 маусым 1982 жылы өзінің ағасы Фахд патша інісі Абдулланы Сауд Арабиясының тақ мұрагері және пример министірдің бірінші орынбасары етіп сайлады. 

### Таққа келуі
Абдулла ибн Абдул-Азиз 2005 жылы 1 тамызда ағасы Фахдтың өлімінен кейін таққа келді. 3 тамыз күні Эр-Риядтағы патша сарайында тақ мұрагеріне тәж кигізу рәсімі өтті. Абдулладан кеингі таққа мұрагер ханзада Султан 27 қазан 2011 жылы қайтыс болуына байланысты, келесі тақ мұрагері  Сальман ханзада болып жарияланды. 2005 жылы Абдулла мемлекеттік бюджетен жас студенттерді батыстың университетеріне оқуға арнап арнайы шәкіртақы бөлді. Соның арқасында 70.000 студент әлемнің 25 мемлекетінде өз білімін жетілдірді. 6 қараша 2007 жылы  Абдулла мемлекеттік іс - сапарымен Ватикан қаласына барады, онда Рим папасы Бенедикт XVI кездеседі. Абдулла патша Сауд Арабиясының монархтарының ішіндегі ең алғашқы Рим-католикті шіркеуіне кірген патша болды. 2008 жылдың ақпан айында американдық журналы Parade (қосымша The Washington Post) ең қатыгез қазіргі заманның диктаторлары тізімін  жариялады. Патша Абдулла онда төртінші орынды иеленді.

## Жеке өмірі
Абдулла 30 рет үйленім ажырасқан. Ислам дінің заңы бойынша үйінде 4 әйелімен тұрды. Оның әйелдері сириялық, полистиналық және марокалық болды. Абдулла көп балалы әке болды, 15 - ұлы және 20 қызы болды.  

Оның кіші ұлы ханзада Бадр, 2003 жылы туылды ол кезде Абдулла 79 жаста болатын. Оның екінші ұлы Мутаиб ханзада Ұлттық гвардияның қолбасшысы. Келесі бір ұлы ханзада  Мишааль, Мекке провинциясының гурбернаторы 2013 жылдан бастап. Бір ұлы ханзада Фейсал Қызыл Жарты Ай қорының бастығы. 
нобай|Абдулла патшаның жас кезі

## Өлімі
31 желтоқсан күні өзінің емдеу курсы жүріп жатқан Эр-Риядтағы госпитальға түседі, 23 қаңтар 2015 жылы 90 жасқа қараған шағында өкпе инфекциясынан көз жұмады.

Тувале қаласында Ғылыми-технологиялық университет Патша Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль Сауд атымен аталады.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Сауд Арабия патшалары
Санат:Сауд Арабия премьер-министрлері
Танаро (өзен)

left|thumb
**Та́наро** (итал.&nbsp;Tanaro, пьем. Tani) — Италиядағы өзен, По өзенінің оң саласы. Пьемонт ауданында үлкендігі бойынша екінші өзен, ал Италияда ұзындығы бойынша алтыншы орындағы өзен. Бастауын Лигуриялық Альпіден алып, По өзеніне құяды. Гальдік уақыт құдайының құрметіне аталған — «Taranusa». Өзеннің қоректенуі таулы, аралас альпілік, жартылай апенниндік.

Ұзындығы — 276 км, бассейннің ауданы — 8&nbsp;234 км². Сағадағы судың шығыны — 131,76 м³/с, орташа — 123 м³/с.

Тарих бойы өзен жиі су тасқындарының себепшісі болған.1801 жылдан 2001 жылдар аралығында өзеннің бассейнінде маңайдағы ауылдарды су басуының 136 жағдайы орын алған, ең ауқымды су тасқыны 1994 жылдың қараша айында Алессандрия қаласын су басып, жарым-жартылай қиратқан кезде байқалған.

Басты салалары: Бельбо, Бормида және Стура-ди-Демонте.

## Әдебиет
* Giovanni Rapetti, *I pas ant l'èrba* (a cura di Franco Castelli), Alessandria, All’Insegna del Moro, 1987 (итал.)
* Giuseppe Aldo di Ricaldone «Monferrato tra Po e Tanaro» Gribaudo Lorenzo Fornaca editore Asti 1999 (итал.)
Санат:Алфавит бойынша өзендер
Бақша қарақшысы (кітап)

**Бақша қарақшысы ()** – орыстың балалар жазушысы Владимир Железниковтың жазған туындысы. Жасөспірімдер жайындағы бұл кітап 1981 жылы жарық көрді.

## Қысқаша мазмұны
 [ Бұл кітап 6 сынып оқушысы Лена Бессольцева жайында. Лена өзінің бұрын әскери қызмет істеген атасының үйіне көшіп келеді. Атасы үйінде көптеген картиналар сақтайтын. Қалада оның атасын өзге адамдар тұйық мінезі үшін жақтырмайтын. Жаңа сыныптастары да Ленаны жақтырмай, "Бақша қарақшысы" деген ат береді. Тек Дима Сомов қана жаңадан келген оқушыға қолдау көрсетіп, құшақ жая қарсы алды. Дима Сомовқа сыныбындағы барлығы дерлік қыздар ғашық еді. Махаббатқа ұласқан Дима мен Лена арасындағы достық үшін, Димаға сатқын деген атақ береді. Сынып оқушылары мектепті тастап, киноға бармақ болады. Ал Дима болса, сынып жетекшілеріне кино жайында сыр білдіртіп қояды. Сынып жетекшілері жаза ретінде Мәскеуге барудан бас тартты. Мәскеуге сынып оқушылары күзгі демалыста бару үшін қызу дайындық үстінде еді. Жігіттер айыпкерді табу және жазалау туралы шешім қабылдайды. Лена, Диманы аяп, бар кінаны өз мойнына алады. Сыныптастары Ленаны кешірмей, өздерінен шеттетіп, әрбір кездескен сайын мазақтайтын болды. Лена ұзақ уақыт бойына Диманы өз кінәсін мойындайды деп үміттеніп жүрген. Шындықты, Дима мен сынып жетекшілерінің арасындағы әңгімені партаның астында тығылып, тыңдап отырған екі құрбылар білетін, бірақ олар араласпауға бел буды. Ленаның Димаға деген үміт, сенім және махаббаты өшеді, себебі Дима өздерінің сыныптастарына қосылып, Ленаның бейнесі бейнеленген "Бақша қарақшысын" өртеуге атсалысады. Сыныптастарының шектен шығып бара жатқанын көріп, бір бала Дима жайындағы шындықты жайып салады. Бірақ Лена мектебінде оқуға құлшынысы болмай, қаладан кетуге мәжбүр болады. Атасы қаласына картиналарының коллекциясын қалдырады да кетіп қалады. Соңында сыныптастары тақтаға «Бақша қарақшысы, бізді кешірші!» - деп жазып қояды. ]

## Кейіпкерлер
* Николай Николаевич Бессольцев – Ленаның атасы. Өзін келемеждесе де, жанжал шығармайтын, керемет кісі.
* Лена Бессольцева – басты кейіпкер. Өте мейірімді  адам. Өзін мазақ еткен кезде барынша шыдауға тырысатын, батыл қыз. 
* Маргарита Ивановна Кузьмина, сынып жетекшісі. Ленаға ешкімнің тіл тигізбеуін қадағалап жүретін, керемет адам.
* Дима Сомов, Ленаның сыныптасы. Сынып старостасы. 
* Миронова (Железная Кнопка) , Ленаның сыныптасы. Сыныптың лидері. Сырт көзге жаман болып көрінгенімен, өзінің жылы жүректі екенін хикаяның соңында дәлелдейді.
* Марина (Мотя) , Ленаның сыныптасы.
* Шмакова, Ленаның сыныптасы. Өзгелерді жұмсағанды ұнататын, пысық қыз.
* Валька, Ленаның сыныптасы. Ақшадан басқа ештеңені ұнатпайтын адам.
* Попов, Ленаның сыныптасы. Шмакованың айтқандарын бұлжытпай орындайтын кейіпкер.
* Васильев, Ленаның сыныптасы. Мироноваға қарсы шыға алмайды.
* Клава, шаштараздағы жұмысшы, Маринаның анасы.

1982 жылы кітап желісі бойынша фильм түсірілген (режиссер - Ролан Быков).	
	
Рөлдерде ойнағандар: Кристина Орбакайте — Лена Бессольцева, Юрий Никулин — Николай Николаевич Бессольцев, Дмитрий Егоров — Дима Сомов, Елена Санаева — Маргарита Ивановна Кузьмина, Светлана Крючкова — Клава, Павел Санаев — Васильев.

Санат:Кітаптар
Баск тілі

thumb|290x290px|Баск тілінің диалекттері
**Баск тілі** (баск. *Euskara*) — Баск елінде қоныстанатын баскілердің тілі. Бұл елге Испанияның солтүстік облыстары, Францияның оңтүстік аймақтары жатады. Баск тілінің басқа Еуропа тілдерінен басты айырмашылығы — ол Үнді-Еуропа тілдеріне де, басқа белгілі тіл шоғырына да жатпайды. Баск тілі оқшауланған тілдер қатарына жатады. Тілдің генетикалық қатынастары орнатылмаған. Бірақ, ғалымдар әдетте оны палеоиспан тілдері деп аталатын топқа, кең мағынасында айтқанда — Жерорта теңізі тілдерінің жіктелмеген тобына жатқызады. 

Тілді қолданушылардың жалпы саны шамамен 800 000 адам, басым бөлігі (700 000) Баск елінде тұрады. Аздаған қолданушылары сондай-ақ Еуропаның басқа аймақтарында, Америкада және Аустралияда мекендейді. 

Баск тілі бір-бірінен айырмашылығы өте көп диалекттерден тұрады. Біраңғай әдеби баск тілін 1960 жж. Кольдо Мичелена деген лингвист шығарды. Байырғы Баск тілін жаңғыртумен Мичелена, А. Товар және  Л. Траск айналысты.

## Сыртқы туыстық қатынасы туралы гипотеза
left|thumb|250x250px|Баск елінің аумағы
Күнікешеге дейін ежелгі Рим империясы қаласындағы қазба жұмыстарында б.з.д III ғасырдағы баск тіліндегі ежелгі жазбалар табылды деп есептеліп келді. Бұл жазба шартты түрде Ирунья-Велея деп аталатын (елді мекеннің қазіргі атауы бойынша). Кейін 17 сарапшыдан тұратын комиссия бұл жазбалардың қолдан жасалған, жалған екенін анықтады. .

Баск тіліндегі ең алғашқы кітап — "Linguae Vasconum Primitiae" өлеңдер жинағы, 1545.

Баск тілі ешқандай белгілі тіл шоғырымен байланыспаған. Оның аквитан тілімен байланысы бар деген болжам бар. Басқа гипотеза бойынша баск тілінің қытай-кавказ макро тіл шоғырымен ежелгі туыстық қатынасы бар.

Баск тілінің ибер тілімен туыстығы туралы Баск-ибер гипотезасы Испанияда әлі күнге дейін кең таралған.

## Әлемде таралуы

### Қолданушылар саны
Қазіргі таңда Баск тілінде 700 000 адам сөйлейді. Олардың басым көпшілігі Испанияның солтүстік бөлігі мен Францияның оңтүстік-батысында өмір сүреді. Баск елінен тыс жерлерде бұл тілді қолданушылар саны туралы деректер жоқ. Алайда Еуропаның өзге аймақтары мен Америкада шамамен 90 000 адам баск тілінде сөйлейді немесе жоқ дегенде баскша түсінеді. Нәтижесінде барлық баск тілінде сөйлейтін адамдар саны 800 000 адамды құрайды. 

Баск тілінде сөйлеушілердің барлығы дерлік өз тілінен басқа тұрып жатқан елдерінің ресми тілінде сөйлейді. 

## Алфавит
Баск тілінің алфавиті 22 әріптен тұрады. Олар: а, b, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, ñ, o, p, r, s, t, u, x, z. Тілде стандартты дыбыстау жоқ, бірақ диалекттер арасындағы айырмашылық өзара түсіністікке кедергі боларлықтай көп емес.

## Дереккөздер

## Әдебиет
* Шишмарёв В. Ф. Очерки по истории языков Испании. — М.; Л.: Изд-во АН СССР, 1941. — 340 с. 
* Bengtson J.D. Notes on Basque Comparative Phonology . Mother Tongue 8: 21-39. 2003.
* Bengtson J.D. Some features of Dene-Caucasian phonology (with special reference to Basque) . Cahiers de l’Institut de Linguistique de Louvain 30.4: 33-54. 2004.

Санат:Испания тілдері
Санат:Франция тілдері
Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер
Кишоргандж (Нилпхамари, қала)

**Кишоргандж** (, ) — Бангладештің солтүстігіндегі қала.  Джамунешвари өзені бойында орналасқан. Қала алаңы 4,13&nbsp;км². 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 5698 адам тұрды, оның ішінде еркектер – 51,91&nbsp;%,әйелдер — 48,09&nbsp;%. Қала тығыздығы   1&nbsp;км² ге 1379 адам. Сауаттылық деңгейі  32,6&nbsp;% (Бангладеш бойынша орта есеппен 43,1&nbsp;%).
 
## Сілтемелер
* Кишоргандж (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Шьямнагар

**Шьямнагар** (, ) — Бангладештің оңтүстік-батысында орналасқан қала, Шьямнагар ішкі округі орталығы. Қала алаңы 10,76&nbsp;км². 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 11 021 адам, оның ішінде еркектер – 52,36%, әйелдер — 47,64%. Қала тығыздығы 1&nbsp;км²-ге 1024 адам. Сауаттылық деңгейі 37,3% (Бангладештің орта есебімен 43,1 %).

## Сілтемелер
* Шьямнагар (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Шрипур (Магура, қала)

**Шрипур** или **Срипур** (, ) — Бангладештің батысындағы қала, Шрипур ішкі округі орталығы. Қала алаңы 3,11&nbsp;км². 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 4152 адам тұрды, оның ішінде еркектер – 51,13%, әйелдер — 48,87%. Қала тығыздығы 1&nbsp;км²-ге 1335 адам. Сауаттылық деңгейі 42,4% (Бангладеш бойынша орта есептік көрсеткіште 43,1%).

## Сілтемелер
* Шрипур  (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Шрипур (Газипур, қала)

**Шрипур** или **Срипур** () — Бангладештің орталығындағы қала, Шрипур ішкі округі орталығы. Қала алаңы 14,61 км². 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша, қалада 16 766 адам тұрды, оның ішінде еркектер – 52,86%, әйелдер — 47,14%. Қала тығыздығы 1 км²-ге 1148 адам. Сауаттылық деңгейі 41,7% (Бангладештің орта есебі бойынша  43,1%).

## Сілтемелер
* Шрипур   (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Шринагар (Бангладеш, қала)

**Шринагар** (, ) — Бангладеш орталығындағы қала, Шринагар ішкі округі орталығы. Қала тығыздығы 1,99&nbsp;км². 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 9244 адам тұрады, оның ішінде еркектер – 56,51%, әйелдер — 43,49%. Сауаттылық деңгейі 49,5% (Бангладештің орта есебі бойынша 43,1%).

## Сілтемелер
* Шринагар  (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Шримангал

**Шримангал** (, ) — Бангладештің шығысындағы қала, Шримангал ішкі округі орталығы.

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 21 596 адам тұрады, оның ішінде еркектер – 53,33%, әйелдер — 46,67%. Сауаттылық деңгейі 61,6% (Бангладештің орта есебі бойынша 43,1%).

Санат:Бангладеш қалалары
Шрибарди

**Шрибарди** или **Срибарди** (, ) — Бангладештің солтүстігіндегі қала, Шрибарди ішкі округі орталығы. Қала алаңы 4,16&nbsp;км². 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша, қалада 8820 адам тұрады, оның ішінде еркектер – 52,07%, әйелдер — 47,93%. Қала тығыздығы  1&nbsp;км²-ге 2120 адам. Сауаттылық деңгейі 29,1% (Бангладештің орта есебі бойынша 43,1%).

## Сілтемелер
* Шрибарди (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Шивалая

**Шивалая** (, ) — Бангладештің орталығындағы қала, Шивалая ішкі округі орталығы. Қала тығыздығы 2,83&nbsp;км². 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 3611 адам тұрады, оның ішінде еркектер – 51,45%, әйелдер – 48,55%. Сауаттылық деңгейі 39,5% (Бангладештің орта есебі бойынша 43,1%).

## Сілтемелер
* Шивалая  (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Хейвен (телесериал)

**«Хе́йвен»**, сонымен қатар **«Та́йны Хе́йвена»** ретінде де танымал () — АҚШ пен Канаданың бірігіп жасаған мистикалық сериалы, сериалдың сценарийі Стивен Кингтің "Колардодан келген жігіт" романының желісінде жазылған. Сериалдың құраушылары ретінде Сэм Эрнст пен Джим Данн танылады. Басты рөлдерде Эмили Роуз, Лукас  Брайант және Эрик Бальфур ойнайды. Түсірілімдер Канададағы жаңа Шотландияның Оңтүстік жағалауында түсірілген. 

Драманың премьерасы 9 шілде 2010  жылы Syfy де құрылды. Екінші кезеңі 2011 жылдың 15 маусымында басталды.2011 жылдың 12 қазанында телесериал үшінші сезонға берлді және үшініші сезонның премьерасы 22 қыркүйек  2012 жылы болды. Төртінші сезонға дейін созуды сериал 9 қараша 2013 жылы алды. 28 қаңтар 2014 жылы бесінші сезон аяқталды және бесінші сезон 26 эпизодтан тұрды. Сезон он үш бөлімнен екі бөлікке бөлінді. Бірінші бөлігінің премьерасы 11 қыркүйек 2014 жылы өтті, ал екінші бөлімінікі 8 қазан 2015 жылы өтті. 

Syfy сериалды бесінші сезоннан кейін жауып тастады.

## Сюжет
ФБР агенте Одри Паркер Хейвен Мэн штатында орналасқан қалашыққа келіп тоқтайды, оның мұнда келген мақсаты қашқын қылмыскерді қолға түсіру болатын. Ал шын мәнінде қалашықта ерекше қабілетке йе адамдар өмір сүреді екен, бірақ қалашықтың тұрғындарының көп бөлігі мұндай адамдарды бейбіт емес мақсатта қолданатын болып шықты. Тұрғындар мұндай адамдарды қайғы, қасірет немесе мәселе ретінде қабылдайдығ себебі мұндай ерекше жандар кейбір кезде бақылаудан шығып кетеді. Одри өзінің тұрғындарға көмек бере алатынын айтады. Құпия істерді зерттеу барысындағы Одридің досы Нейтан Уорнос және контрабандист Дюк Крокер болады.
left|thumb|240x240px|Луненбергтегі көрініс

## Дереккөздер
Брусиловка (Ақмола облысы)

**Брусиловка** — Ақмола облысы Бурабай ауданы, Кенесары ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Щучинск қаласынан батысқа қарай 20 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Бурабай ауданы елді мекендері
Веденовка (Ақмола облысы)

**Веденовка** — Ақмола облысы Бурабай ауданындағы ауыл, Веденов ауылдық округі орталығы. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Щучинск қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 77 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Бурабай ауданы елді мекендері
Google Map Maker

**Google Map Maker** Google компаниясының картографиялық сервисі, 2008 жылдың маусым айынан 2017 жылдың 31 наурызына дейін жұмыс жасады  ,  мұның Google Maps-тан айырмашылығы қолданушылардың өздері түрлі елдердің картасына картографиялық мәліметтерді енгізуіне, кемшіліктерді толықтыруға немесе қате мәліметтерді түзетуіне мүмкіндік береді. Бұл қауымдастықтың жұмыс нәтижесі OpenStreetMap және Викимапия сияқты басқа картографиялық сервистерге ұқсайды. OpenStreetMap-тан ерекшелігі Google қауымдастық жасаған карталарды өзінің интеллектуалдық меншігі санайды. Жобаның түпкі мақсаты жоғары деңгейдегі сапалы мәліметтерді жинау, содан соң оны Google Maps сервисіне жариялау, бірақ Map Maker арқылы енгізілген өзгерістер бірден Google Maps-тан көрсетілмейді. 

## Интерфейс
Қолданушылар картада өздігінен өңдей алады. Бұрыннан бар нысандарды өзгерте алады, жолдар, темір жолдар, өзендер т.б. жаңа объектілерді сызып картаға енгізе алады.Сонымен бірге қолданушылар ғимараттар, ормандар, суқоймалар тәрізді үлкен объектілерді де картааға енгізе алады. Бір қараған кезде сайт Google Maps жобасымен бірдей сияқты болып көрінеді, мұнда да үш түрлі көру режимі бар (карталар, спутник карталар және гибрид карталар), осы арқылы қолданушылар карталарды, спутниктік суреттерді және екеуін араластырып көре алады. Екі түрлі сурет салу құралы бар: таңбалау түрі (картаға нүкте салу), линияларды салу түрі (жол, теміржол, өзен т.б. салу үшін).

## Қол жетімділігі
Қазіргі уақытта осы жоба төмендегі елдердің тізімінде қол жетімді. Қолданушылар өзінің географиялық тұрғылықты жеріне қарамастан осы территориялардың карталарын өңдей алады:

## Аңдатпалар




## Дереккөздер
* Сайт Google Map Maker
* Google Want to be TeleAtlas 
* Google Map code generator
* Хабрахабр: Google Map Maker для 164 стран
Санат:Алфавит бойынша сайттар
Санат:Google қызметтері
Санат:Картография
Рено (өзен)

**Рено** (итал.&nbsp;Reno) — Солтүстік Италиядағы өзен.

Өзеннің бастаулары Тоскана тауларында орналасқан (Пистойя провинциясы), бірақ Рено өзенінің көп бөлігі Эмилия-Романья аймағынан Падан жазығы арқылы ағып өтіп, ақыр соңында Адрия теңізіне құяды. Өзеннің ұзындығы — 212 км, бұл ұзындығы бойынша оныншы орындағы өзен.

Өзеннің алабы — 5040 км², бастауын Апеннин тауларынан алып, Адрия теңізіне құятын ең ірі өзендердің бірі. Көктем және күз айларында өзенде қатты селдер болады. 1797 жылға дейін По өзенінің тармағы болған, алайда тасқындардан кейін арнасы өзгерген. Өзеннің төменгі бөлігі каналға айналдырылған, кеме қатынасы дамыған. Өзеннің аңғарындағы ең ірі қала — Болонья. Басты саласы— Сантерно.

Өзен атауының шығу тегі кельттік әрі Рейн өзені секілді этимологияға ие, ол «судың ағысы» деген мағынаны береді. Өзен «Таңғажайып комедия» («Ад») поэмасында айтып өтілген. Біздің заманымызға дейін 43 жылы Рено аралдарының бірінде Екінші Триумвират қабылданған.

## Галерея

File:Reno a Molinella.JPG|
File:Fiume-Reno-BO.jpg|
File:Reno a Casalecchio di Reno (BO).jpg|


## Дереккөздер



Санат:Алфавит бойынша өзендер
Харт Брет

**Брет «Хитман» Харт** (ағыл. Bret "Hitman" Hart); шын аты **Брет Сержент Харт** (ағыл. Bret Sergeant Hart); 2 шілде 1957 жылы дүниеге келген) — рестлер, 1994 жылы өткен Патшалық Ұрыстың жеңімпазы, негізінен канадалық, Харт рестлер династиясының танымал таныстырушысы. WWF сияқты жерлерде ойын көрсетті. (1987 жылдан бастап 1997 жылға дейін). Бірақ әйгілі даулы Montreal Screwjob кесірінен одан шығып кетті. Рестлердік мансабын 2000 жылы алған ауыр бас травмасынан кейін тоқтатты. 2002 жылдың жазында велосипедте жол апатына ұшырап, басын тағы бір рет жарақатады. Осы травмалардың кесірінен оның денсаулығына біраз ауырлық түсті, бірақ физиотерапияның және өз күшінің арқасында аяққа тұрып кете алды. Қазіргі кезде WWE бірнеше жобаларына қатысып жүр, мысалы өз DVD таныстырылым жасады, оның кейіпкері RAW ойынындағы Smackdown ойын серияларында аңызға айналды, мини WWE ток-шоуына қатысты. 

## Өмірбаяны

### Жас кезі
Брет Альберта провициясындағы Калгари қаласында дүниеге келді. Стю Харта промоутерінің баласының санағы бойынша ол рестлингте сегізінші орында тұр. Бреттің отбасындағы бауырларының жартысы кәсіби шебер рестлерлерге айналды, ал қалған бөлігі рестлингке қатысты биснеске байланысыты қызметтер атқарды. Оның барлық төрт әпкесі де кәсіби рестлерлерге тұрмысқа шықты. Олардың жұбайларының екеуі Дейви Бой Смит және Джим Нейдхарт әлемге әйгілі кәсіби рестлинг шеберлері.

## Рестлингте
* **Аяқталған қабылдаулары**
** Sharpshooter
** Spike piledriver

* **Патшалық қабылдаулары**
** Belly To Belly Suplex
** Belly To Back Suplex
** Bridging German Suplex
** Running crossbody
** Russian legsweep
** Bulldog, иногда со второго каната
** Crucifix
** Dropkick
** Clothesline, иногда со второго каната
** Diving Pointed Elbow
** ДДТ
** Scoop Slam
** Slingshot Plancha
** Vertical Suplex
** Suicide Dive
** Superplex
** Swinging Neckbreaker
** Pendolum Backbreaker
** Reverse Atomic Drop
** Ringpost Figure Four Leg Lock
* **Менеджеры** 
** Джимми Харт
* **Музыкальные темы**
** "Eris" by Tony Williams (NJPW; 1980–1984)
** "Hart Beat" by Jimmy Hart and J.J. Maguire (WWF; 1988–1994)
** "Hart Attack" by Jim Johnston, Jimmy Hart, and J.J Maguire (WWF; 1994–1997)
** "Hitman in the House" (WCW; 1997–1999)
** "Hitman Theme" by Keith Scott (WCW; 1999–2000)
** "Rockhouse" by Jimmy Hart and H. Helm (WCW; used while a part of the nWo 2000; 1999–2000)
** **"Return of the Hitman"** by Jim Johnston (WWE; 2010–present)

## Дереккөздер




Санат:1957 жылы туғандар
Закир Хасанов

Генерал Полковник **Закир Әсгер Хасанов** () - Әзірбайжан Республикасының Қорғаныс министрі.

## Өмірбаяны
Закир Хасанов Астара облысында 9 маусымда 1959 дүниеге келген. Ол 1980 жылы жоғары әскери командирлері мектебін бітірді, 1985 жылы Германияда Қеңес армиясыда қызмет атқарды.

1985 жылдан 1993 жылға дейін Кеңес қорғаныс министрлігінің Сібір әскери округі, Алтай әскери комиссариатының қызмет атқарды. 1993-2003 жылы, содан кейін өткерген Шекара әскерлерінің Ұлттық қауіпсіздік басқармасының министрлігі, сондай-ақ Мемлекеттік шекара қызметі Халықаралық қатынастар департаментінің бастығы лауазымына дейін көтерілді. 

2003-2013 Әзірбайжан Республикасы Ішкі істер министрінің орынбасары Ішкі әскерлерінің қолбасшысы болып қызмет атқарды. Генерал-майор, Жарлық, № 802 6 мамыр, 2005, генерал-лейтенант ықпал етті, ал ҚР Президентінің Жарлығы № 869, 17 мамыр, 2003 ж.

22 қазанда, Әзірбайжан Республикасының Қорғаныс министрі 2013 жылы тағайындалды және генерал-полковник атағы берілді.

Неміс, ағылшын, орыс және түрік тілдерінде еркін сөйлей алады. 
Үйленген, 1 ұлы, 1 қызы бар.
## Әскери-атақтары
Генерал-майор (2003)

Генерал-лейтенант (2005)

Генерал-полковник (2013)

## Марапаттары
Қызметте өз міндеттерін орындау үшін бірнеше рет марапаттарға лайық болған:
* 15.12.1998 - Құрметті Шекара үшін медалі. 
* 16.08.2002 - «Әскери еңбегі үшін» медалі
* 30.06.2004 - «Әзірбайжан Туы» ордені 

## Сілтемелер



Санат:1959 жылы туғандар
Санат:9 маусымда туғандар
Санат:Әзербайжан генералдары
Санат:Әзербайжан қорғаныс министрлері
Санат:Әзербайжан коммунистері
Валлий тілі

**Валли́й тілі** (сонымен қоса **уэль тілі** немесе **кимр тілі**, өз атауы **Cymraeg** (айтылуы. [kəmˈrɑːɨɡ]) немесе **y Gymraeg** (айтылуы. [ə ɡəmˈrɑːɨɡ]) — Ағылшындардың Уэль тілінен айырмашылығы бұл тіл Кельт тілдерінің Бритт тобына жатады. Британияның батыс жерлерінде таралған. Әсіресе Уэльсте, сонымен қоса Чубуттеде. Бұл қалалар валий иммигранттарының Патагониядағы колониялары болып табылады..

## Статусы
2011 жылғы санақ бойынша 583 000 адам немесе тұрғындардың 20%-ы  валий тілінде сөйлейді (2001 жылы бұл көрсеткіш 20.8 % болған) .; Санаққа сүйенсек, тұрғындардың 25 % -ы Уэль қаласынан тыс дүниеге келген. Британияда бұл тілді қолданатын адамдардың саны белгісіз. Бірақ салыстырмалы түрде олардың саны Уэль қаласында көп секілді.  S4C телеарнасының бағасы бойынша, 1993 жылы Англияда валий тілін түсінетіндер саны шамамен 133 000 адам болған. Оның ішіндегі әрбір үшеуі Үлкен Лондон ауданында өмір сүрген. Бұдан бөлек валий тілін қолданатындар Канадада өмір сүруде ( Ethnologue анықтамасы бойынша 3 160) және АҚШ-та (2 655).
thumb|311x311px|Уэльстің аймақтары бойынша валий тілін білетіндердің пайыздық көрсеткіші.
Валий тілі бірінші тіл ретінде Уэльстің солтүстігінде және батысында жақсы дамыған. Бірінші кезекте Гуинеттеде, Денбиширде, Айл-оф-Англси, Пембруширдің солтүстігінде, Кередигионда және Гламорганның батыс бөліктерінде жақсы дамыған.  .

Валий тілі 1982 жылы S4C (Sianel Pedwar Cymru, «4-інші арна, Уэльс»), телевизиялық арнасы  прайм-тайм тек валий тілінде жүргізілгендіктен, валий тілі қараша айында көптеген көрермендерге ие болды..

## Дереккөздер




Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер
Шибчар

**Шибчар** (, ) — Бангладештің орталығындағы қала, Шибчар ішкі округі орталығы. Қала алаңы - 11,2&nbsp;км². 

## Халқы
2001 жылғы санаққа сәйкес бұл қалада 20&nbsp;201 адам тұрады, оның ішінде еркектер - 50,12%, әйелдер - 8,88%. Қала тығыздығы 1&nbsp;км²-ге 1804 адам. Сауаттылық деңгейі - 43,5% (Бангладештің орта есебі бойынша - 43,1%).

## Сілтемелер
* Шибчар  (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Цербер

[thumb|right|250px|"[Геракл және Цербер", Antonio Tempesta (Италия, Флоренция, 1555-1630) Лос-Анджелес өңірлік өнер мұражайы.]]
**Цербер**, немесе Кербер (, , )  — сөздің тіке мағынасы "*қараңғыдағы албасты*", көне грек мифологиясындағы Төменгі әлем (тозақ) қақпасын күзеткен үш басты қабаған ит. Гесиод "Құдайлар шежіресі" кітабында оның 50 басы болды деп суреттеген. Кейін көптеген өнер туындылары оны 3 басты жыртқыш ит ретінде бейнелеген.

## Мифологиясы
thumb|left|200px|Цербер, William Blake
Миф бойынша, Цербер құйын үйіріп, дауыл туғызатын, жүздеген айдағар басты жын-пері Тифон мен жыланадам құбыжық Ехиднадан туған. Оның бастары көп (3), құйрығы жылан басты, мойнында да улы жылан оратылып жүреді. Геракл оны Астынғы әлемнен жер бетіне алып шыққан соң ол аузынан улы сұйықтық бүркіеді. Улы сұйықтық тамған жерден Уқорғасындар (Aconitum) өсіп шығады. (Овидий  өзінің «Метаморфозалар» естелігінде Медея уқорғасыннан пайдаланып улы сұйықтықтар жасайды.

Цербер Астынғы әлемдегі өзен жағасында тұрады (Грек мифологиясы бойынша өлуші жерасты тозағына түскен соң Харон кемесімен тозақ өзенінен өтеді), Аидқа көмектесіп Астынғы әлем қақпасын күзетеді. Ол кез келген рухтың Астынғы әлемге кіруіне жол береді, бірақ ешкімнің одан шығып кетуіне жол бермейді. Сондықтан грек және рим мифологиясы бойынша Астынғы әлемнен тек аз сандылар ғана шыға алған. Олар:

* Аргонавтардың батыры Орфей, ол өзінің өлген әйелін Төменгі әлемнен құтқарып шыққан. Бұл үшін ол Церберді тәтті әнмен әлдилеп ұйықтатып тастаған.
* Троя батыры Эней, ол өз тағдырын білу үшін Төменгіәлемге түседі. Ол Церберді бір әйел әулиемен аздырып,  ұйықтататын шелпек жегізіп, Цербер мүлгігенде өтіп кетеді. (Овидий: «Эней»)
thumb|right|250px|Гераклдің Церберді жөнге салуы, (Caeretan hydria (с. 530 BC), (Лувр E701).
* Геракл, ол тапсырма бойынша Церберді төменгі әлемнен жер бетіне алып шығады, кейін тапсырма бойынша қайтадан Төменгі әлемге қайтарады. Церберді тірідей жеңу және ырқына көндіру Гераклдің 12 ерлігінің бірі.

Бұдан басқа, Он екі негізгі Олимп құдайларының бірі Гермес Төменгі әлемдегі өзеннің суымен Церберді ұйықтатып тастайды. Махаббат құдайы Эростың көңілдесі Психея да Церберді арнайы шелпек жегізіп ұйқтатып тастайды. "(Апулей «Алтын есек» әңгімесі.)

Көне гректерде қайтыс болған адамның табытына бал құйылған құты қою дәстүрі болған. Бұл бал Цербердің көңілін аулау үшін болған. Өлуші балды Төменгі әлемге өтер алдында Церберге береді деп сенген.
Италияның оңтүстігіндегі Аидқа, Персефонаға арналған ежелгі ғибадатхананың қақпа қабырғасында итті байлауға арналған темір шынжыр байқалған. Бұл әрине Церберге қатысты әңгіме екені анық.

Сүлеймен тізімдеген 72 албасты арасындағы 24-албасты Маркиз Набериус осы Церберге қатысты.
## Дереккөздер

Санат:Ежелгі Грекия
Санат:Ежелгі грек мифологиясы
Санат:Ежелгі Грекия мәдениеті
Жаңаталап (Бурабай ауданы)

**Жаңаталап** — Ақмола облысы Бурабай ауданы, Зеленобор ауылдық округі құрамындағы ауыл.  

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Щучинск қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Бурабай ауданы елді мекендері
Жаңатуған

**Жаңатуған** (1992 жылға дейін — *Боевое*) — Ақмола облысы Бурабай ауданы, Веденов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2025 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Щучинск қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 67 км-дей жерде, Сарыкөл көлінің жағасында орналасқан. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Бурабай ауданының таратылған елді мекендері
Морис Уилкинс

**Морис Хью Фредерик Уилкинс** (англ. , 15 желтоқсан 1916 — 5 қазан 2004) — ағылшын физик және молекулярлық биолог, *[[Нуклеин қышқылдары|нуклеин қышқылыны]]ӊ молекулалық құрылымына қатысты жаңалықтары үшін және оныӊ тірі жүйелердегі ақпаратты аударудағы маңызы үшін* Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1962 жылғы лауреаты (Джеймс Уотсонмен және Фрэнсис Крикпен бірге). 
Фосфоресценция, изотоптарды бөлу, оптикалық микроскопия және рентгендік дифракция облыстарындағы ғылыми білімге үлес қосты, сондай-ақ, радарды жетілдірді. Морис Уилкинс  Лондон университеті Король колледжінде  (King's College London) ДНҚ-ның құрылымын кеңінен анықтау кезіндегі жұмысымен белгілі.

## Қайнар көзі


## Сілтемелер
* Уилкинс (Wilkins), Морис // электрондық кітапхана «Наука и техника»
* Лауреаты Нобелевской премии: Энциклопедия: Пер. с англ.- М.: Прогресс, 1992.

## Тағы қараңыз
* Фотография 51

Санат:Бирмингем университеті түлектері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Ганна

**Ганна** () — Италияның солтүстігіндегі көл. Ломбардия өңіріндегі Варесе шет аймағында орналасқан. Көл тау етегі аңғарында, теңіз деңгейінен 390 метр биіктікте орналасқан. 1984 жылдан бастап табиғи қорық деп жарияланған.

Көл Вальганна коммунасының құрамындағы Ганна округінде, SS 233 автодаңғылының маңында орналасқан. Жалғыз тармағы — төменгі ағысында Гирла көліне құятын Маргораббиа[en] өзені. Көлдің аймағындағы климат альпі маңы аңғарларына тән, континенталды. Ең төменгі температура — қыста−20 °C және +25 °C жазда. Көл бойындағы өсімдіктердің арасында кәдімгі қамыс, тұңғиық, шылым, балдыршөп, тал, қандыағаш көп тараған. Фаунадан шортан, қарабалық, барылдауық және сары торғай кеңінен тараған.

## Сілтемелер
* Көл жайлы ақпарат 

Санат:Ломбардия көлдері
Сенсорлы экран

thumb|Сенсорлық панель
upright=0.9|thumb|Сенсорлық экран Ақпараттық автомат
[thumb|[iPhone]]
**Се́нсорный экран** — экранға  қол тигізуге жауап қататын, ақпарат енгізу құрылғысы.

## Тарихы
Сенсорлық экран АҚШ-та бағдарламаланған оқыту зерттеулер шеңберінде жылы ойлап тапты. 1972 жылы пайда болған PLATO компьютерлік жүйесі 16 × 16 блоктан тұратын, инфрақызыл сәулелердің торында сенсорлы экраны болды. Алайда, тіпті мұндай төмен дәлдік пайдаланушыға экранды дұрыс жерде басу арқылы жауап таңдауға мүмкіндік береді.
1971 жылы Сэмюэлем Херст(*Elographics* компаниясының болашақ негізін қалаушы, қазіргі *Elo Touch Solutions*) *элограф* ойлап тапты — төрт сымды резистивтік принципі бойынша әрекет ететін графикалық планшетті ойлап тапты  (). В 1974 жылы мөлдір экранды *элографты* жасай білді, 1977 жылы бес-сымды экранды әзірледі. Siemensпен біріккеннен соң, Elographics сол уақыт үшін кинескоптарға қолайлы дөңес сенсорлық панель жасай алды. 1982 жылы Бүкіләлемдік көрмеде Elographics сенсорлы экраны бар теледидарды таныстырды.

1983 жылы ИК-тордағы сенсорлы экранды HP-150 компьютері шықты. Алайда, сол күндері, сенсорлық экрандар негізінен өнеркәсіптік және медициналық жабдықтарда пайдаланылады.

Тұтыну құрылғыларына (телефондар, қалта компьютерлері, т.б.)  сенсорлық экрандар, үлкен LCD экрандары бар құрылғылар (бүкіл алдыңғы панель) пайда болған кезде кішкентай пернетақтаны алмастырушы ретінде кірді
Сенсорлы экраны бар game.com қолдайтын бірінші қалта ойын консолі, бірінші жаппай таралған мультитач құрылғы — iPhone.

## Қолданылуы
Сенсорлы экрандар, төлем терминалдарында, ақпараттық дүңгіршектерде, сауданы автоматтандыру үшін қолданылатын жабдықтарда, қалта компьютерлерінде, ұялы телефондарда, ойын консолінде,  өнеркәсіпте оператор панельдерінде пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Компьютерлік техника
SIM-карта

**SIM-карта** ( — Абонентті анықтау модулі) — ұялы байланыста пайдаланылатын абонентті сәйкестендіру модулі.

SIM-карта GSM желілерінде пайдаланылады. Басқа да қазіргі заманғы ұялы желілерде әдетте, өзге де сәйкестендіру модульдері пайдаланылады, әдетте, SIM картаға ұқсас және ұқсас функцияларды жүзеге асыратын — UMTS желілерінде CDMA желілерінде USIM, R-UIM және басқалар.
нобай|162x162 нүкте|SIM-карта

## Стандарттар
GSM SIM-карта кәдімгі ISO 7816 смарткартасының бір түрі болып табылады. GSM SIM картасына нақты сипаттамалар стандартын Еуропалық Телекоммуникациялық Стандарттар Институты, GSM 11.11, GSM 11.14 және GSM 11.19 құжаттары  белгілейді. Қазіргі заманғы карточкалар картадағы қосымшаларды орындау мүмкіндігі бар, сондықтан JavaCard функционалдығын  қолдайды.

Ұялы телефондар ішіне RFID технологиясын біріктіру әрекетіне байланысты, NFC физикалық деңгейіне тікелей қосылу үшін SIM-картаны Single Wire Protocol  екінші физикалық интерфейспен жабдықтаауды ұсынады.

## SIM-картаның форматтары мен мөлшерлері
нобай|SIM-карталардың төрт форматы: толық өлшемді SIM-карта (1FF), mini-SIM (2FF), micro-SIM (3FF) и nano-SIM (4FF).
оңға|нобай|Mini-SIM пен micro-SIM әдетте SIM-картаны сынуына ыңғайлы толық өлшемді картаның бөлігі ретінде жеткізіледі
нобай|Мини-СИМ карта микро-SIM картаға жеңіл айырбастау.мүмкіндігі, ICC коды сындырғаннан кейін микро SIM картада қалады.
Бірнеше ондаған жылдар бойы SIM карталары біртіндеп мөлшерін төмендеді, бірақ форматына  қарамастан функционалдық және үйлесімділігін сақталады. Бастапқыда карталары толық өлшемді форматында, содан кейін mini SIM түрінде берілді. 2000 жылдардың ортасында және 2010 жж басында тиісінше картаның микро SIM және нано-SIM форматы енгізілді. Кейде, M2M құрылғыларында, мысалы, SIM-карта функциялары енгізілген құрылғыда жүзеге асырылуда.

## Дереккөздер

## Сілтемее
* Секреты связи: вскрываем SIM-карту // 3dnews, 26 қыркүйек 2005
* Что такое micro-SIM // Компьютерра, 22 сәуір 2010
* Краткое введение в SIM-карты // Habrahabr, «Чулан», OgreSwamp, 12 ақпан 2011 [''өкілеттігі жоқ&nbsp;қайнар көз?&nbsp;559&nbsp;күн'']
* Что такое SIM-карта(қолжетімсіз сілтеме&nbsp;с 26-09-2014 (559&nbsp;күн))

Санат:Ұялы байланыс
Мегапиксель

thumb
**Мегапиксель** (мегапиксел, Мп, ) — суретті қалыптастыратын бір миллион (1 000 000) пиксель. Мегапиксельде ажыратымдылықт, матрицаның маңызды сипаттамаларының бірі өлшенеді. Сондай-ақ, атақты суреттің өлшемі оның мөлшерімен салыстыру үшін кескінді құрылған немесе сканерленген мегапиксель мөлшері өлшенеді. Терминді Kodak фирмасының маркетологтары  1986 жылы енгізген.
Құнанбай (фильм)

**Құнанбай** — 2015 жылда шыққан қазақстандық тарихи драма, Құнанбай Өскенбайұлы туралы өмірбаян-фильм. Премьерасы 2015 жылдың 3 желтоқсанында болды.

## Сюжет
«Құнанбай» фильмі атақты дала кемеңгері, қарадан шығып хан атанған Құнанбай Өскенбайұлының өнегелі өмірінің бір кезеңін қамтиды.

## Рөлдерде
*Құнанбай Өскенбайұлы — Досхан Жолжақсынов
*Сұлтан Барақ — Айдос Бектеміров
*Күнке — Майра Омар
*Ұлжан — Қаракөз Сүлейменова
*Омбы облысының губернаторы — Яков Горельников

## Сілтемелер
* "Құнанбай" Киностан сайтында 

Санат:Қазақфильм фильмдері
Санат:Қазақстан драма фильмдері
Санат:Қазақстан тарихи фильмдері
Каталина Микаэла

**Австриялық Каталина Микаэла** (, 10 қазан 1567, Мадрид — 6 қараша 1597, Турин) – испандық инфанта және Савой герцогинясы, І Карла Эммануилдың әйелі, І Виктор Амадейдің анасы.

## Өмірі
солға|нобай|300x300 нүкте|Каталинаның әжесі - Екатерина Медичи
Каталина Микаэла Испания патшасы ІІ Филипп пен оның үшінші әйелі Елизавета Валуаның кіші қызы. Ол анасының әжесі – Екатерина Медичи және әулие Михаилдің құрметіне ат алған. Бір жасында анасынан айырылды.  Каталина Микаэла әкесінің сарайында әпкесі Изабелла Клара Евгениямен бірге емізулі анасы Мария де Мессаның бақылауында өсті.

Каталина Микаэла 1585 жылы 18 наурызда Сарагоста герцог Карл Эмманиулға тұрмысқа шығып, Испаниядан кетеді. Үйленгеннен кейін Каталина әкесі көрген жоқ. Арасындағы арақашықтыққа қарамастан, ол патшаның өліміне дейін онымен және отбасының басқа да мүшелерімен хат алмасты.

Каталина 10 баланы дүниеге әкелді. Ол 1597 жылы 6 қарашада 30 жасында Туринда ерте босанудан кейін пайда болған қиыншылықтардан қайтыс болды. Оның соңғы баласы Томас Франц болды. Каталинаның ғұмыры анасының ғұмырына ұқсаса да, ол өзінің әулеттік парызын орындап, Савой әулетіне мұрагер сыйлады. 

## Балалары
* Филипп-Эммануил (1586-1605)
* Виктор-Амадей (1587-1637)
* Эмманиул-Филиберт (1588-1624)
* Маргарита Савойская (1589-1655)
* Изабелла (1591-1626)
* Морис (1593-1657)
* Мария Апполина (1594-1656)
* Франсуаза Катерина (1595-1640)
* Томас Франц (1596-1656)

Санат:Габсбургтер
Санат:Испания ханшайымдары
Арно (өзен, Лигурий теңізіне құяды)

солға|нобай|200x200 нүкте|Пизадағы Арно
**А́рно** (Arno, ) — Тоскана аймағындағы Италиядағы өзен.

Өзеннің ұзындығы 248 км-ді құрайды, алабының ауданы — 8228 км². Арно өзенінің бастауы Ареццода Апенниндерде орналасқан; Флоренция қаласына дейін енсіз аңғармен ағады, әрі қарай— Эмполи қаласы арқылы адырлы жазықпен ағады. Пиза қаласы маңында Лигурий теңізіне құяды (сағасында су шығыны — 110 м³/с).

Өзенде болған бірнеше ірі су тасқындары белгілі, әсіресе 1966 жылдың қараша айында орын алып шамамен 40 адам құрбан болған жәнеФлоренцияға айтарлықтай нұқсан келтірген су тасқыны белгілі.

## Салалары
* Сиеве — Арноның оң тармағы.

## Сілтемелер
* 
Санат:Алфавит бойынша өзендер
Қаражар (Бурабай ауданы)

**Қаражар** (2005 жылға дейін – *Черноярка*) — Ақмола облысы Бурабай ауданы, Атамекен ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы – Щучинск қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер
 

Санат:Бурабай ауданы елді мекендері
Кіндікқарағай

**Кіндікқарағай** — Ақмола облысы Бурабай ауданы, Ұрымқай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 

## Географиялық орны
Аудан орталығы — Щучинск қаласынан оңтүстікке қарай 36 км-дей жерде. 

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Бурабай ауданы елді мекендері
Шибгандж (Богра, қала)

**Шибгандж** (, ) — Бангладештің солтүстігінде орналасқан қала, Шибгандж ішкі округі орталығы. Қала алаңы 0,72&nbsp;км²-ге тең. 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 2514 адам тұрады, оның ішінде еркектер – 52,63%, әйелдер – 47,37%. Сауаттылық деңгейі 63,2% (Бангладештің орта есебі бойынша 43,1 %).

## Сілтемелер
* Шибгандж  (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Шерпур (Богра, қала)

**Шерпур** (, ) — Бангладештің Богра округіндегі қала. Қала алаңы 6,74&nbsp;км²-ге тең. 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойыншақалада 22&nbsp;352 адам, оның ішінде 50,68 % еркектер, 49,32 % әйелдер. Қала тығыздығы 1&nbsp;км²-ге 3 316 адам. Сауаттылық деңгейі  55,1 % (Бангладештің орта есебімен 43,1 %).
  
## Сілтемелер
* Шерпур  (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
ГЛОНАСС

right|thumb|ГЛОНАСС
thumb|240px|Түрлі навигациялық жүйелердің орбиталарын салыстыру

**Глобальдық навигациялық жер серіктік жүйесі** (**ГЛОНА́СС**) — кеңестік/ресейлік жүйе КСРО Қорғаныс министрлігінің талабы бойынша әзірленген спутниктік навигация жүйесі. Бүгінде екі ғаламдық белсенді спутниктік навигация жүйелердің бірі (Қытайдың  Бэйдоу спутниктік навигация жүйесі қазіргі уақытта өңірде ғана жұмыс істейді).

Екіншісі америкалық **NAVSTAR GPS** жүйесі NAVigation System with Time And Ranging Global-Positioning System (арақашықтық пен уақытты анықтаудың навигациялық жүйесі, позициондау глобальды жүйесі). Бұл жағдайда «позициондау» деген сөзді координаттарды анықтау деу керек. Екі жүйе де әскери есептерді шешуге арналған, бірақ соңғы кезде геодезияда кеңінен пайдалануда. Координата өсімшелерін өте жоғары дәлдікпен, яғни орташа квадраттық қателігі 5 мм+D106 дәлдікпен, ал жеке қабылдағыш координаталарын 10 м ден 100 м-ге дейінгі орташа квадраттық қателікпен анықтайды. Геодезиялық өлшеулерде GPS (позициондау глобальды жүйесі) кеңінен қолданыс тапқандықтан әрі қарай осы жүйеге жан-жақты тоқталамыз.

Тұрған жердің орнын анықтаудың барлық жер серіктік навигациялық жүйесін үш сегментке бөлуге болады: Ғарыштық сегмент; бақылау және басқару сегменті, пайдаланушылар (жер серіктік сигналды қабылдағыш) сегменті. Қазіргі кездегі NAVSTAR GPS және ГЛОНАСС жүйелерінің толық комплектісіне 21 жұмыстағы және 3 запастағы жер серіктері кіреді. Жер серіктерінің орбиталары іс жүзінде дөңгелек және үш орбиталық жазықтыктарда, ал NAVSTAR жүйесі алты орбиталық жазықтықтарда орналасқан. Жер серіктері оның барлық жүйесін оның ішінде, жер серіктің жердің көленкесінде болған кезінде де энергиямен қамтамасыз ететін күн.

Жер серіктерінің орбиталары дөңгелек және 20180 км геодезиялық биіктіктерде Жер орталығынан 26600 км орналасқан. Жер серіктерінің осы саны және олардың орналасулары сигналды бір уақытта Жер шарының кез-келген бөлігіне де кем дегенде төрт жер серігінен қабылдауды қамтамасыз етеді. Барлық жер серіктері алты орбиталық жазықтықта біркелкі орналасқан. Жер серіктерінің айналу кезеңдері жұлдыздар уақытының 12 сағатын құрады, соған байланысты әр жер серігі күн сайын бір жерде өткен күнгі уақыттан 4 минут ерте пайда болады.
## Түсініктемелер
## Дереккөздер

## Тағы қараңыз

Санат:ГЛОНАСС
Қояндыкөл

**Қояндыкөл** – Жақсытүкті тауларының шығысындағы тұйық көл.

## Географиялық орны
Ақмола облысы Бурабай ауданы, Кіндікқарағай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 13 км-дей жерде орналасқан.

## Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 390 м биіктікте жатыр. Аумағы 5 км2, ұзындығы 3 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 8,6 км. Жағалауында ені 50-100 м-ге дейін қоға аралас қамыс өскен. Суы тұщы, мал суаруға, т.б. шаруашылық қажетіне пайдаланылады. Жауын-шашын және қар асты суларымен толысады. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Солтүстігінде Ұрымқай, батысында Шыбындыкөл, шығысында ұсақ көлдер жатыр. Алабының басым бөлігі жыртылған.

## Дереккөздер

Санат:Бурабай ауданы көлдері
Садж

**Садж** () – ұйқасты қара сөз (арабша мағынасы - ұйқастыру) түрінде келетін әңгіме, хикая; араб, парсы, түркі тілдес халықтардың әдебиетінде ертеден орныққан жанрлық түр. Мысалы, Сағдидың атақты: "Гулстан" атты шығармасы осы үлгіде туған.

## Дереккөздер

Санат:Парсы әдебиеті
Санат:Әдебиет жанрлары
Шерпур (Бангладеш, қала)

**Шерпур** () — Бангладештің солтүстігіндегі муниципалитет қала, Шерпур округі орталығы. Мриги өзені бойында орналасқан. Шерпур XVII ғасырда қаланған және 1869  муниципалитет атағын алған. Қала алаңы 23,39&nbsp;км².

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 78 749 адам, оның ішінде 52,22 % еркектер , 47,78 % әйелдер. Қала тығыздығы 1&nbsp;км².-ге 3367 адам. Сауаттылық деңгейі 38,6 % (Бангладештің орташа есебі бойынша 43,1 %).

## Сілтемелер
* Шерпур  (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Санат:XVII ғасырда құрылған елді мекендер
Санат-насыят жырлары

**Санат–насыят жырлары** () — қырғыз халық поэзиясының жанрлық түрі. Халықтың өлең–жырларда да, ақындар шығармаларында кең тараған. Балалық, кәрілік, жақсылық, жамандық, өмір, өлім, жорық, жер, су т.б. әрқилы қоғамдық–әлеуметтік, этикалық мәселелер көтеріледі. Мазмұны жағынан болсын, көркемдік түрі жағынан болсын, қазақтың толғау сөздерімен төркіндес. Өсиеттілік сарыны басым келеді. 7–8 буынды жыр үлгісінде шығарылады.

## Дереккөздер

Санат:Қырғыз әдебиеті
Санат:Әдебиет жанрлары
Шахрасти

**Шахрасти** (, ) — Бангладештің шығысында орналасқан қала, Шахрасти ішкі округі орталығы. Қала алаңы 6,27&nbsp;км². 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 24 374 адам тұрады, оның ішінде 49,63% еркектер, 50,37 % әйелдер. Қала тығыздығы 1&nbsp;км²-ге 3887 адам. Сауаттылық деңгейі 47,3% (Бангладештің орта есебі бойынша 43,1%).

## Сілтемелер
* Шахрасти  (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Сақынама

**Сақынама** (*парсы тілі*нен аударғанда *шарап құюшыға арналған жыр*) – орта ғасырлардағы парсы және түркі әдебиеттеріндегі шағын дастандар жанры. 

## Сақынама арқауы
Сақынаманың арқауы тіршіліктің жалғандығын, бақтың тұрақсыздығын, келмеске кеткен өткеннің салтанатын, баяғының айбынды патша, батырларын айтатын, сұм өмірдің шырқай шындығын бір сәтке де болса ұмытуға қол ұшын берген сақыны-шарап құюшыны мадақтайтын жырлардан өріледі. Сақынаманың нұсқасы мәснәуи, мутакариб өлшеміндегі өлеңдерден көрінеді. Дербес дастан ретінде сақынама бірінші рет Умид Техранидың (15-16 ғ.) өнернамасында кездеседі. Әбд ән-наби Фахр аз-замани Казвини әр алуан шайырлардың 57 сақынамасын қамтитын "Мәйхана" (шарапхана) атты жинақ құрастырған.

## Дереккөздер

Санат:Шығыс әдебиеті
Санат:Әдебиет жанрлары
Шибгандж (Навабгандж, қала)

**Шибгандж** (бенг. শিবগঞ্জ, англ.&nbsp;*<span lang="en">Shibganj</span>*) — Бангладештің солтүстік-батысында орналасқан муниципалистті қала, Шибгандж ішкі округі орталығы. Қала алаңы 22,20&nbsp;км²-ге тең. 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 35&nbsp;352 адам тұрады, оның ішінде еркектер – 50,82&nbsp;%, әйелдер 49,18&nbsp;%. Қала тығыздығы 1&nbsp;км²-ге 1592 адам. Сауаттылық деңгейі 29&nbsp;% құрайды (Бангладештің орташа есебімен 43,1&nbsp;%). 

## Сілтемелер
* Шибгандж  (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Шарша

**Шарша** (, ) — Бангладештің батысында орналасқан қала, Шарша ішкі округі орталығы.

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 3434 адам тұрады, оның ішінде еркетер 54,19%, әйелдер 45,81% құрайды. Сауаттылық деңгейі 52,6% (Бангладештің орта есебі бойынша 43,1%).

## Сілтемелер
* Шарша  (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Саяси-әлеуметтік өлең-жырлар

**Саяси–әлеуметтік өлең–жырлар** – кезеңдік поэзияның саяси мәселелерді көтеріп, әлеуметтік мақсат-мүдделерді паш ететін саласы. Қоғам өзгеріс алдында, бұқара толқыныс үстінде тұрған алмағайып кезеңде саяси әлеуметтік өлеңдердің белсенділігі арта түсетіні тарихтан белгілі. А. Байтұрсынов, М. Дулатов, М. Жұмабаевтардың отаршылдық езгісі, қазақ қамы туралы өлең–жырлары - соның айғағы. Саясат рухы, тап күресі совет дәуіріндегі ақындардың көпшілігінің-ақ өлең-жырларынан сезіледі (С.Сейфуллин, С.Мұқанов, Ә.Тәжібаев, т.б).
Алайда идеологиялық қысымның ырқындағы қазақ совет поэзиясы (басқа да елдер әдебиеті сияқты) бұл тарапта ұраншылдыққа, даурықпа мақтанға көбірек ұрынып қалды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ әдебиеті
Санат:Өнер жанрлары
Шариатпур

**Шариатпур** () — Бангладештің оңтүстігінде орналасқан қала және муниципалитет, Шариатпур округі орталығы. Қала алаңы 25,5&nbsp;км²-ге тең. 

## Халқы
2001 жылғы санақ бойынша қалада 42 154 адам, оның ішінде 51,55 % еркектер, 48,45 % әйелдер. Қала тығыздығы 1&nbsp;км²-ге 1653 адам.

## Сілтемелер
* Шариатпур  (англ.)

Санат:Бангладеш қалалары
Шаликха

**Шаликха** (, ) —Баңладештің батысында орналасқан қала, Қала алаңы 5,13&nbsp;км²-ге тең.  2001 жылғы санақ бойынша, қалада  4549 адам тұрып жатқан, оның ішінде 54,52 % еркектер ,45,48 % әйелдер.Қала тығыздығы 1&nbsp;км²-ге 886 адам. Сауаттылық деңгейі 35,2 % құрайды (Баңладештің орташа есебімен 43,1 %). 

## Сілтемелер
* Шаликха (англ.)
Санат:Бангладеш қалалары
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер