Амалбек Қозыбақұлы Тшанов

**Амалбек Қозыбақұлы Тшанов** (4 сәуір 1943 жыл, Леңгір ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы) — кеңестік және қазақстандық саясаткер, қоғам қайраткері, Шымкент (1992–1993) пен Жамбыл облысының әкімі (1995–1998), техника ғылымдарының кандидаты және педагогика ғылымдарының докторы.

## Өмірбаяны
1943 жылғы 4 сәуірде Советское ауылы, Леңгір ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы, Қазақ КСР (қазіргі Қаратөбе ауылы, Төле би ауданы, Түркістан облысы, Қазақстан) дүниеге келді. Ұлы жүздің Дулат руы оның ішінде Жаныс бөлімінен шыққан.

### Білімі
1979 жылы Қазақ химия-технология институтын (қазіргі Оңтүстік Қазақстан университеті) «инженер-механик» (1966) және «инженер-құрылысшы-технолог» (1979) мамандығы бойынша аяқтады.

1999 жылы «Құрама темірбетон өндірісі үшін май-май зауытының қалдықтарын пластификаторлық қоспа ретінде пайдалану» тақырбында жоба қорғап, техника ғылымдарының кандидаты атанды. Одан бөлек, 2010 жылы педагогика доценті және 2011 жылы педагогика ғылымдарының докторы атанды.

### Еңбек жолы
* 1958–1961 — Оңтүстік Қазақстан облысы, Леңгір ауданы, Советское ауылында (қазіргі Түркістан облысы, Төле би ауданы, Қаратөбе ауылы) орта мектептің лаборанты;
* 1961–1967 — Шымкент цемент зауытында слесарь;
* 1967–1969 — Шымкент облыстық (қазіргі Түркістан облысы) тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорынында инженер, бас инженер;
* 1969–1980 — силикат-бетон зауытының шебері, диспетчері, прорабы, директоры, Шардара ауданындағы «Өнеркәсіптік құрылысматериалы» трестінің бас технологы;
* 1980–1988 — «Оңтүстік құрылыс конструкциясы» трестінің бас инженері, басшысы;
* 1990–1995 — Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің XII және XII сайланымдарының депутаты;
* 1988–1992 — «Оңтүстік құрылыс конструкциясының» бас директоры;
* 1992–1993 — Шымкент әкімі;
* сәуір 1994 – қазан 1994 — Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің өнеркәсіп, энергетика, көлік және байланыс комитеті төрағасының орынбасары;
* 1994–1995 — Қазақстан құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және аумақтық даму министрі;
* 1995–1998 — Жамбыл облысының әкімі;
* 1998–1999 — «Адис» фирмасының кеңесшісі;
* 1999–2007 — Қазақстан парламенті мәжілісінің II және III сайланымдарының депутаты;
* 2008–2022 — Республикалық спорт колледжінің директоры.

### Жеке өмірі
Ажырасқан, бұрынғы әйелі Әтира Тұрсынәліқызы Бектаева (1946 туған).

Балалары: қыздары — Жанар (1974 туған) мен Салтанат (1976 туған), ұлдары — Нұрғали (1980–2003) — 2003 жылы 27 шілдеде Алматыда Тимирязев көшесінде жолдың шетіне шығып кетіп, аялдамаға соғылып, ауыр жарақаттардан қайтыс болды.; Нұрдәулет (1997 туған) пен Нұрәлі (2007 туған) және 3 немере.

Қазақ пен орыс тілдерін меңгерген.

## Еңбектері

* Айырылу, табысу және арылу туралы талғам (2023);
* Тағзым (2016).

## Марапаттары мен атақтары

* Құрмет Белгісі ордені (1986);
* Құрмет ордені (2001);
* Қазақстан ғылым академиясының құрметті академигі (2014);
* Парасат ордені
* Петровский атындағы ғылым және өнер академиясының академигі (Ресей, Санкт-Петербург)
* Шымкент қаласының құрметті азаматы;
* Оңтүстік Қазақстан облысының (қазіргі Түркістан облысы) құрметті азаматы.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан инженерлері
Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Шымкент әкімдері
Санат:Жамбыл облысының әкімдері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің II шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің III шақырылымының депутаттары
Санат:Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Техника ғылымдарының кандидаттары
Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары