Ozon

**Ozon** — ресейлік маркетплейс. 1998 жылы кітаптар мен бейне кассеталарды сататын интернет-дүкен ретінде құрылған. Сауда алаңынан басқа, компания Ozon fresh күнделікті тауарларды жедел жеткізуді, Ozon Global шетелден тауарларды жеткізуді, Ozon Банк-тен қаржылық қызметтерді, сондай-ақ әуе және пойыз билеттерін, қонақүйлерді және Ozon Travel турларына тапсырыс беруді дамытады. Компания Ресей, Армения, Беларусь, Қазақстан, Қытай, Қырғызстан, Түркия, Өзбекстан, Грузия және Әзербайжанда жұмыс істейді.

2022 жылдың қорытындысы бойынша ресейлік бөлшек саудагерлер арасында тауар айналымы бойынша бесінші орында. 2023 жылдың 9 айында тауар айналымы 1,12 триллион рубльді құрады – нарық Ресей мен ТМД елдеріндегі 42,4 миллион сатып алушыға 639 миллион тапсырыс берді. Өнім ассортименті 250 миллион тауарды қамтыды, платформадағы сатушылардың саны 400 мыңнан астам болды.

Ozon тауарларды сақтау және жеткізу үшін қоймалар мен сұрыптау орталықтарын пайдаланады. 2023 жылдың қыркүйегіндегі жағдай бойынша нарық Ресей мен ТМД елдеріндегі 2 миллион м² логистикалық инфрақұрылымды басқарды. Қабылдау пункттерінің желісі серіктестік үлгісі бойынша дамып келеді; 2023 жылдың қыркүйегіндегі жағдай бойынша 40 мыңнан астам нүкте жұмыс істейді.

## Тарихы
нобай|Ozon поштоматы
Толық профильді интернет-дүкен құру туралы шешімді 1997 жылдың аяғында құрылтайшы компаниялар қабылдады. Дүкенді 1998 жылы Санкт-Петербургтік Reksoft компаниясы мен Terra Fantastica баспасы интернет арқылы кітаптар мен бейне кассеталарды сатуға арналған сауда қызметі ретінде құрды. Дүкеннің құрылуы алдында 1997 жылдың қазан айында ақпараттық және дерекқор құрылымдарын ұсыну әдістерін әзірлеу үшін пайдаланылған Ad Verbum интерактивті библиографиялық деректер қоры іске қосылды. 1998 жылдың басында Ad Verbum пайдаланушыға тапсырыс беру функциясын да қосты. Шетелде тұратын ресейліктер арасында алғашқы тұтынушыларын тапқан дүкен үшін үлгі ретінде алынған, көп ұзамай «Ozon-ға» айналған Amazon интернет-бизнесінің атауына сәйкес келетін Azon атауы таңдалды, бұл пайдаланушылар үшін түсінікті және «өмір газы», ​​«жеңіл газ» деген сөздермен байланыстырылуы мүмкін.

1998 жылғы дефолттан кейін Terra Fantastica жобаға қатысуды жалғастыра алмады және Reksoft оның үлесін сатып алып, Ozon компаниясының жалғыз иесі болды.. 1998 жылдың күзіндегі интернет-дүкен айналымының қарқынды өсуі компанияны бұрын қолданылған логистикалық принциптерді жылдам қайта қарауға мәжбүр етті, сондықтан жаңа тапсырыстарды қабылдау қазан айында жаңа тапсырыстарды есепке алу және өңдеу жүйесі қайта құрылымдау және сынақтан өткізу кезінде тоқтатылды (бірақ бұрын орналастырылған тапсырыстарды жөнелту жалғасуда). Осыған қарамастан, қарашада тапсырыстар саны бойынша абсолютті рекорд орнатылды және қызмет айналымы (тапсырысты жеткізу құнын қоспағанда) 200 мың рубльге дейін өсті. Жоба директорының функцияларын Дмитрий Рудаков атқарды.

1999 жылы 30 желтоқсанда ru-Net Holdings инвестициялық компаниясымен келісімге қол қойылды: инвестор компания акцияларының қосымша шығарылымын 1,8 миллион долларға сатып алып, акцияның бақылау пакетін алды. Инвестор 2000 жылы Ozon бизнесін дамытуға тағы 1,2 миллион доллар инвестициялауға міндеттенді.

2013 жылы Ozon өзінің тұрмыстық техника брендін — Travola-ны құрды. 2013 жылдың қараша айының соңында баспасөзде ақпарат пайда болды, бұл Озонның иесі, Baring Vostok Private Equity қоры блоктаушы үлеске сатып алушы іздейді. 2014 жылдың 24 ақпанында интернет-дүкеннің 20% акциясын АФК Система және МТС сатып алғаны туралы хабарланды. 2014 жылдың сәуір айының соңында мәміле сомасы жарияланды: 150 миллион доллар, ресейлік онлайн бөлшек саудадағы рекорд.

2015 жылдың 4 наурызында Дикси сауда желісінің бұрынғы топ-менеджері Дэнни Перекальски бас директор қызметіне кірісті. 2017 жылдың 7 желтоқсанында бас директор лауазымына Яндекстің бұрынғы COO-ы Александр Шульгин келді. 2018 жылдың наурыз айында МТС Ozon-ға 1,15 миллиард рубль инвестиция салып, ондағы үлесін 11,2%-дан 13,7%-ға дейін арттырды. 2019 жылдың 4 ақпанында Ozon тегін жеткізуден бас тартып, оған жазылуды енгізді.

Мобильді қосымшадан тапсырыс беру кезінде, сондай-ақ Ozon Premium жазылымы кезінде 1500 рубльден асатын тапсырыстар үшін тегін жеткізу қол жетімді. 2019 жылдың 24 шілдесінде Ozon тауарларды есік алдында қалдыру мүмкіндігімен жеткізудің сынақ режимін іске қосты.

2019 жылдың тамызында «Ресей поштасы» мен «Ozon» Ресей Федерациясының 85 субъектісінің тұрғындарына жеткізуді жеделдетті. «Ресей поштасы» цифрлық қызметі мен «Ozon» орындауды басқару жүйесінің интеграциясы арқасында пошта бөлімшелеріне жеткізу мерзімі екі есе қысқарды, елдің ең шалғай аудандарының тұрғындары 2,1 миллион өнім атауына жылдам қол жеткізді. Жеткізу уақытының қысқаруы Ozon-да сатып алулардың танымалдылығына әсер етті: Ресей поштасы арқылы жеткізілетін аймақтардан тапсырыстар саны 200% өсті.

2020 жылдың 6 тамызында Ozon Автомирмен серіктестікте автокөліктерді брондау үшін онлайн витринаны іске қосты. Пайдаланушы Ozon каталогында автокөлікті тауып, оны брондай алады. 2020 жылдың 3 қарашасында Ozon жоспарланған IPO проспектісін жариялағаны белгілі болды. 2020 жылдың 24 қарашасында компания NASDAQ және Мәскеу биржасында IPO өткізді. Орналастыру бағасы NASDAQ биржасында бір акция үшін $30, Мәскеу биржасында 2277 рубль болды. акцияға. Мәскеу биржасында Ozon акциялары сауданың алғашқы минуттарында 32%-ға қымбаттады; бірінші сауда күнінің соңында Ozon акциялары орналастыру бағасынан 45%-ға қымбаттады. Орналастырудан кейін компания листингті ұйымдастырушылардың 4,95 миллион акция таңдауын және Baring Vostok қорына және АФК Система-ға жеке мәміле пакетін ескере отырып, инвесторларға 42,45 миллион акцияны сатқанын хабарлады. IPO нәтижесінде Ozon 1,273 миллиард доллар немесе шығындарды шегергеннен кейін 1,2 миллиард доллар жинады. Bloomberg IPO-ны 2011 жылдан бері ресейлік компаниялар үшін ең табысты деп атады.

нобай|Ozon жүктерді түсіру, Жаңасібір

2021 жылдың көктемінде Ozon Совкомбанктен бұрын Ашан тобына тиесілі Оней банкін сатып алды. Мәміле 615 миллион рубльді құрады. Сатып алудың мақсаты – финтех секторын дамыту.

2021 жылдың маусымында Ozon мен Ресей поштасы ұзақ мерзімді ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды. Келісімге сәйкес, Ресей поштасы базардағы сатушылар үшін тарифтерді төмендетеді, оның курьерлері Ozon-нан тапсырыстарды тұтынушылардың үйлеріне жеткізе бастайды.

2022 жылдың наурыз айында Ozon жаңа «Еком Банк» банкін құрды және әмбебап банк лицензиясын алды, өйткені бұрынғы Ozon Bank Sovcombank-пен ықтимал байланыстарға байланысты санкцияларға ұшырады. Кейін Ozon Bank санкция тізімінен шығарылды.

2022 жылдың 11 сәуірінде компанияның бас директоры Александр Шульгин жеке санкцияларға байланысты қызметінен кетіп, директорлар кеңесінен кетті. 2022 жылдың 29 сәуірінде Сергей Панков «Интернет решения» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің жаңа бас директоры болды, 2022 жылдың 12 мамырында Сергей Беляков «Озон Холдинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бас директоры болды.

2022 жылдың 21 қарашасында «Коммерсантъ» газеті базардың Қытайдың Шэньчжэнь қаласында өкілдік ашу жоспары туралы хабарлады. Осылайша, интернет-дүкен еуропалық компаниялардың кетуіне байланысты ұсыныстың азаюының орнын толтыру үшін қытайлық өндірушілерді тартқысы келеді.

2022 жылдың қорытындысы бойынша бірқатар шетелдік брендтердің Ресейден кетуі нәтижесінде Озон арқылы тауарлардың жекелеген санаттарын сату күрт өсті. Электронды бұйымдарды сату 200%-дан астамға, балалар киімі 80%-ға, ересектерге арналған киімдер 40%-ға өсті.

2023 жылы кадр тапшылығы мен жалақының қымбаттауы жағдайында Ozon сотталғандарды жалдауға шешім қабылдады; жаңа қызметкерлер тапсырыс берушілер үшін тапсырыстарды жинаумен және қоймаларда қайтарылған тапсырыстарды өңдеумен айналысады.

2023 жылдың 25 сәуірінде Александр Гейл «Интернет решения» ЖШС компаниясының жаңа бас директоры болды.

2022 жылдың мамырынан 2023 жылдың мамырына дейін компания 11 601 тапсырыс қабылдау пунктін ашты.

2025 жылдың наурыз айында компания Мәскеу, Мәскеу облысы және Краснодардағы автодилерлерден қолданылған автокөліктерді сатуды бастады.

## Қаржылық жағдайы
2016 жылдың ақпан айында Forbes журналы компанияның құнын 680 миллион долларға бағалады. 2018 жылы компания өзінің 10 жыл ішінде ең үлкен сатылым өсімін көрсетті. Компанияның өзі хабарлағандай, интернет-дүкеннің айналымы 73% артып, 42,5 миллиард рубльге ҚҚС-пен бірге жеткен. 2019 жылы Ozon Forbes журналының «2019 жылдың ең қымбат 20 рунет компаниясы» рейтингінде бесінші орынды иеленді және компанияның құны 694 миллион долларға бағаланды. 2020 жылы Forbes нұсқасы бойынша ресейлік интернет сегментіндегі ең қымбат компаниялардың тізімінде алтыншы орынды иеленді.

20 жылдан астам уақыт бойы дүкен рентабельді емес, яғни пайда әкелмейді. Операциялық шығындар инвесторлардың ақшасымен жабылады.

2019 жылы компанияның айналымы 80,8 млрд рубльді, 2020 жылы — 197,4 млрд рубльді, 2021 жылы — 448,3 млрд рубльді, 2022 жылы — 832,2 млрд рубльді құрады.

2022 жылғы шығын рекордтық 58 миллиард рубль. 2022 жылдың тамызында Мәскеу маңындағы қоймада болған өрттен келген шығын — 10,2 миллиард рубль. 2024 жылы Ozon Forbes (2023, ХҚЕС) бойынша таза шығын 42,7 млрд рубльмен ең рентабельді ресейлік компаниялар рейтингінде үшінші орынды иеленді (2022 жылы – 58,2 млрд. рубль).

2020 жылы орналастырылған Ozon Holdings PLC акциялары бойынша депозитарлық қолхаттар NASDAQ және Мәскеу биржасында (Мәскеу биржасы индексінің бөлігі) листингтен өтті. Bloomberg мәліметтері бойынша, 2020 жылдың 24 қарашасындағы жағдай бойынша Ozon нарық капитализациясы 7,2 миллиард долларға (шамамен 546 миллиард рубль) жетті. 2022 жылы NASDAQ Ozon ADS саудасын тоқтатты, 2023 жылдың көктемінде мәжбүрлі делистинг туралы жариялады. Делистингке шағымданудың екі сәтсіз әрекетінен кейін 2023 жылдың қазан айында Ozon NASDAQ тізімінен ерікті делистинг туралы жариялады.

2024 жылы 2023 жылмен салыстырғанда Ozon-ның кірісі 45 пайызға өсіп, 616 миллиард рубльді құрады. Кіріс негізі 51%-ға (125 млрд рубльге) өсіп, 368,6 млрд рубльге жеткен қызметтерді көрсетуден түскен кірістер (сатушылардан комиссиялар, жарнамалық қызметтер) болып табылады. Нарықтың өзі тауарды сату 18%-ға өсіп, Ozon-ға 29 млрд рубль әкелді. Сонымен қатар, жалпы нәтиже теріс болып қалады және тіпті 39% -ға (59 млрд рубльге дейін) өсті. Шығындардың ұлғаюының негізгі себебі - сату және маркетинг шығындарының ұлғаюы (2023 жылы 38 миллиард рубльден 2024 жылы 49 миллиард рубльге дейін) және несиелер бойынша пайыздық шығындардың айтарлықтай өсуі (18-ден 56 миллиард рубльге дейін).

## Оқиғалар
2013 жылдың қаңтарында «сыйға 500 рубль» жаңа жылдық акциясы аясында жасалған тапсырыстардың жойылуына байланысты жанжал туындады. Компания кейінірек бас тартулардың әрқайсысын қарап шығуға және зардап шеккен тұтынушылармен байланысуға уәде берді және «қатаң, сараланбаған жауап» үшін кешірім сұрады.

2021 жылдың 1 қарашасына қараған түні бірқатар тауарлардың бағасы 90%-дан астамға арзандады. Біраз уақыттан кейін Ozon тауардың жоқтығын түсіндіріп, техникалық ақауды мойындап, мұндай тапсырыстардан бас тартты. Кейінірек Роспотребнадзор компанияның әрекетін заңсыз деп таныды.

2022 жылдың тамыз айында Мәскеу облысының Истра ауданындағы компанияның қоймасында 55 мың шаршы метр аумақты шарпыған өрт болды. 13 адам зардап шекті. Компания өрт салдарынан зардап шеккен кәсіпкерлер мен тұтынушылар өтемақы алатынына уәде берді. Ресейдің Тергеу комитеті өртке қатысты қылмыстық іс қозғады. Компанияның бағалауы бойынша, өрттен келген шығын 10,8 миллиард рубльді құрады.

2022 жылдың қарашасында қоймадағы Ozon қызметкерлері жаппай менингитпен ауырды: 11 адам ауруханаға жатқызылды.

Ozon сатушылар жаппай сатылымға мәжбүрлеп қатысуға шағымдануда: нарық оларды сатушының есебінен жеңілдіктермен дербес тізімдейді.

## Менеджмент және меншік иелері
Ең ірі акционерлер: АФК «Система» (31,7% акцияға иелік етеді) және «Восток инвестиции»  (2024 жылға дейін — Baring Vostok (28%), компания капиталына IPO-ға дейін енген инвесторлар — 15,7%, жаңа инвесторлар — 18,2%.

2020 жылы компания NASDAQ бойынша бастапқы орналастыруды өткізді (2023 жылы делистингтен шығарылды). Компанияның ADS Мәскеу биржасында және 2023 жылдың 31 шілдесінен бастап Астана биржасында саудаланды.

Ozon-ды бақылау кеңесі басқарады. Оның құрамына Ozon компаниясының топ-менеджмент командасының негізгі өкілдері кіреді. Алқалы орган жедел қызметті дамыту және басқару бойынша стратегиялық шешімдерді жай көпшілік дауыспен бекітеді.

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* 

## Сыртқы сілтемелер

Санат:NASDAQ-та листинг акциясы бар компаниялар
Санат:Мәскеу биржасында тіркелген компаниялар
Санат:Астана халықаралық биржасында тіркелген компаниялар
Санат:Ресейдегі бөлшек сауда компаниялары
Санат:1998 жылы құрылған компаниялар
Санат:АКИТ
Санат:Ресей сайттары
Санат:Интернеттегі кітап дүкендері
Санат:Ресей интернет дүкендері
Санат:1998 жылы Ресейде пайда болғандар