open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кретит билеттері

**Кретит билеттері** - қазынашылықтың немесе банкінің ақша орнына қабылданатын пайызсыз борыш-қорлық міндетітемелері.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Сахан Долдыұлы Әкелеев

**Сахан Долдыұлы Әкелеев** 1958 жылы 15 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының Шілікті ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Әкелеев Долды Бөленбайұлы (1907-1971). Анасы - Әкелеева Әдембай Әбдірахманқызы (1918-1990). Алматы мемлекеттік көркем театр институтын (1984) драма және кино актері мамандығы бойынша; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1991) концерттік- опералық әнші, дәріскер мамандығы бойынша бітірген. 14-тен астам музыкалық шығарманың әуені мен сөзінің авторы, оныңішінде: «Казақстаным», «Жастықдәурен», «Мөлдір сезім», «Жасұлан», «Ұлыма», «Алтын ұя мектебім». Қазақ, орысжәне неміс (сөздіктің көмегімен) тілдерін біледі. 1986 жылдан - Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтының қазақ тілі оқытушысы. 1988 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының қосалқы құрамының әртісі. 1993 жылдан - ҚР Қорғаныс министрлігі Орталық ән және би ансамблінің көркем жетекшісі, бас хормейстері. 2005 жылдан - Ж. Шанин атындағы Қазақ музыкалық-драма театрының вокал дәріскері. 2006 жылдан - Қазақ спорт және туризм академиясының музыкалық жетекшісі. 2008 жылдан - Т.К. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы жеке ән орындау кафедрасының аға оқытушысы. 2009 жылдан - Алматы қаласындағы «Шығыс Жұлдыздары» байқауының ұйымдастырушысы. 2010 жылдан бері - Жамбыл атындағы Шығыс Қазақстан облыстық драма театрының директоры. Қазақстан Театр қайраткерлері одағының мүшесі. Ауғанстан Ардагерлері одағының «Батыр Шапағаты» медалімен (2010), ҚР Қорғаныс министрлігінің (1997-2000), ҚР Білім және ғылым министрлігінің (2010) грамоталарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы майор. Діни көзқарасы - діндар. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Өркендеу, тұрақтылық»*. Хоббиі - волейбол, қылыштасу, бокс. Сүйіп оқитын әдебиеті - проза, оның ішінде тарихи және деректі проза. Үйленген. Жұбайы - Базмұхамбетова Арай Мұхтарханқызы (1981 жылы туған), үй шаруасында. Ұлдары - Әкелеев Тақмақ Саханұлы (2004 жылы туған), Әкелеев Махамбет Саханұлы (2006 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Алымжан Илимұлы Айсаев

**Алымжан Илимұлы Айсаев**. 1946 жылы 25 желтоқсанда ҚХР-да туған. Ұйғыр.

Әкесі - Айсаев Илим Ибрагимұлы (1922-1997), жұмысшы болған. Анасы - Айсаева Рихан, зейнеткер, жұмысшы болған.

Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театры жанындағы актерлік шеберліктің 2 жылдық студиясын бітірген (1966), театр актері.

1966 жылдан бері - Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының актері.

Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының Көркемдік кеңесінің мүшесі.

Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2004). «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған (2001).

Үздік ер рөлі үшін «Арт Орда» халықаралық байқауының дипломына ие (Бішкек, 2006).

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның жарқын болашағына, оның одан әрі өркендейтініне сенемін». Хоббиі - поэзия, музыка. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи шығармалар.

Үйленген. Жұбайы - Ілиясова Әмина Әбдірайымқызы, экономист. Қыздары - Гүлнар (1970 жылы туған), Венера (1975 жылы туған), Санам (1984 жылы туған). 7 немересі бар.

## Дереккөздер
Қазбек Шәкімұлы Уәлиев

**Қазбек Шәкімұлы Уәлиев** 1952 жылы 5 шілдеде РКФСР Ленинград облысы Кронштадт қаласында туған. Қазақ. Анасы - Уәлиева Рауза Ранбайқызы, зейнеткер, кітапханашы болып жұмыс істеген. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының геофизика факультетін бітірген (1974), тау-кен инженері-геофизик. Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты (1986). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: "Жер құйылымдары", "Эверест 82" және "Эверест шыңына шығу" кітаптарының бірлескен авторы; геофизика бойынша 10 ғылыми мақаланың авторы. Орыс және ағылшын тілдерін біледі. КОКП мүшесі (1983-1990). 1974 жылдан - В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының құрылымдық мұнай геофизика кафедрасының ғылыми қызметкері. 1978 жылдан - ҚазКСР ҒА Сейсмология институтының геофизикалық алаңдар вариациясы зертханасының аға қызметкері. 1990 жылдан бері - "МАЛ Хан Тәңірі" ЖШС туристік фирмасының директоры. ҚР Ұлттық альпинизм қорының президенті (1996 жылдан). Қор бастамасы бойынша 1999 жылы "Тауда қаза тапқандар" ескерткіші тұрғызылды; 2001-2005 жылдары Қазақстанның 7 облысы мен қалаларындағы мектептерге 20 шыңға өрмелеулер салынып, сыйға тартылды. ҚР Альпинизм және шыңға шығу федерациясының вице-президенті (2001 жылдан). ҚР Альпинизм және шыңға шығу федерациясының президенті. 1974-1990 жылдары - Жеңіс (7 439 м), Хан Тәңірі шыңы (7 010 м), Коммунизм (7 495 м), Корженевская (7 105 м), Ленин (7 134 м) және тағы басқа шыңдарды 22 рет бағындырды. Валерий Хрищатыймен бір жіпте - КСРО құрамасының құрамында оңтүстік-батыс қабырға бойынша Эверестке (8 848 м) шыққан қазақтың тұңғыш шыңдарды бағындырушысы. Гималайдағы ҚР құрамасының экспедициясын ұйымдастырушы әрі жетекшісі: Эверестің солтүстік-шығыс жотасы (8 848 м) Жапонияның шыңға өрмелеушілерімен бірге (1990); Манаслудың шығыс қабырғасы (8 163 м), Италия және Чехиямен бірге (1990); Дхаулагиридің батыс қабырғасы (8 167 м), алғашқы Қазақстандық Гималайлық экспедиция (1991); Чо Ойю (8 201 м), Жапонияның шыңға өрмелеушілерімен бірге (1996). КСРО чемпионаттарының бірнеше дүркін чемпионы және «Қар барысы≫ бағдарламасының жүлдегері. КСРО Еңбек сіңірген спорт шебері. Халықаралық санаттағы спорт шебері. Альпинизмнен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы. Халықтар Достығы (1982), "Құрмет" ордендерімен (2002); "Қажырлы еңбегі үшін" медалімен (1989); Непал королінің "Эвересті бағындырудың 50 жылдығы" мерейтойлық медалімен марапатталған. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Діни көзқарасы - бірқалыпты атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Дж. Вашингтон. Хоббиі - балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - саяси детективтер. Үйленген. Жұбайы - Мұхитова Т.Ф. (1951 ж. т.). Ұлы - Асқар (1984 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Алфавит бойынша альпинистер
Санат:Қазакқстан альпинистері
Санат:КСРО альпинистері
Купе

**Купе** - екі бүйір есіктері және
артқы отырғыш қысыңқы өлшемдері бар екі немесе үш көлемдік
жолаушыларға арналған жеңіл
автокөліктің жабық шанағы.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Виремент

**Виремент** банкінің соманы бір тұлғаның ағымдағы есепшотынан екінші тұлғаның ағымдағы есепшотына аудару операциясы.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Ләйлә Тұрсынбекқызы Әлпиева

**Ләйлә Тұрсынбекқызы Әлпиева** 1974 жылы 20 қыркүйекте Алматы қаласында туған. Қазақ.

Әкесі - Жұмағалиев Тұрсынбек Төлесінұлы, марқұм, философ болған. Анасы - Көшербаева Роза Мәулітқызы, марқұм, инженер болып жұмыс істеген.

Селезнев атындағы хореографиялық училищесін бітірген (1992); Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының хореография режиссурасы факультетін Б.Г. Аюхановтың классынан бітірген. 
1994 жылдан бері - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының солисі. 1996 жылдан 1997 жылдары, 1999 жылдан 2000 жылдары - Словакия ұлттық опера және балет театрының солисі (Братислава). Жетекші балет партияларын орындайды: «Аққулар көлі» (Одетта), «Жизель» (Жизель), «Щелкунчик» (Маша), «Дон Кихот» (Китри), «Пахита» (Пахита), «Бақшасарай фонтаны» (Мария), «Сильфида» (Сильфида), «Корсар» (Гүлнар), «Спартак» (Эгина), «Ұйқыдағы ару» (Аврора). Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген әртісі. «Майя-94» (Санкт-Петербург, 1994) конкурсының дипломанты. Варнадағы (1996); Будапештегі (1996) Халықаралық балет әртістері конкурсының; «Тарлан» (2000) тәуелсіз сыйлығының лауреаты.

Ұлдары - Мәди, оқушы (1993 жылы туған), Марат (2008 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Рүстем Жарасқанұлы Әбдірашев

**Рүстем Жарасқанұлы Әбдірашев** (10 ақпан 1970 жыл, Алматы) — қазақстандық режиссёр, суретші, сценарист.

## Өмірбаяны
Әбдірашев Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркем сурет училищесін (1989) суретші-декоратор мамандығы бойынша; Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының театрдекорация факультетін (Мәскеу, 1993) кинорежиссер мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік заң академиясының заң факультетін (2002) құқықтанушы мамандығы бойынша бітірген.

Әбдірашевтың суретші ретінде еңбегі сіңген «Отырардың күйреуі», «Көзімнің қарасы» фильмдері — Мемлекеттік сыйлық алған картиналар. Тіпті кинорежиссер Сатыбалды Нарымбетов «Көзімнің қарасы» фильміне қоюшы-суретші етіп Әбдірашевты сонау Мәскеуден, ВГИК-те оқып жатқан жерінен арнайы шақыртып алыпты. ВГИК-тің режиссурасын оқып келген соң Әбдірашев өзінің жаңа кәсібіне кірісіп, алғашқы картинасын түсіреді. «Қаладан келген қыз» 2004 жылы Ресейдің Анапа қаласында өткен ТМД және Балтық елдерінің халықаралық кинофестивалінде бас жүлдені жеңіп алады. Небәрі үш-төрт жылдың ішінде режиссер «Шәкен жұлдыздарының» бас жүлдесін де, «Ең үздік режиссура» номинациясын да («Золотой витязь» халықаралық кинофестивалі, Челябинск), «Тарланды» да, т.б. талай фестивальдерде талай жүлделерді қанжығасына байлап үлгерді. 
2009 жылы «Құрақ көрпенің» кебін құшпай, дер кезінде жолға шыққан «Сталинге сыйлық» олжалы оралды.

2017 жылы «Алмас қылыш» атты тарихи фильмде қоюшы режисёр болды.Фильм қазақ хандығының құрылуы жайында болды. Негізі Ілияс Есенберлиннің романы бойынша жасалды.

## Фильмографиясы
### Режиссёр
# 2004 – «Қаладан келген қыз»
# 2006 – «Құрақ көрпе»
# 2008 – «Сталинге хат»
# 2011 – «Елбасы жолы. Менің балалық шағымның аспанда»
# 2013 – «Елбасы жолы. Теміртау»
# 2013 – «Елбасы жолы. От-өзен»
# 2014 – «Елбасы жолы. Тығырықтан жол тапқан»
# 2017 – «Қазақ хандығы. Алмас қылыш»
# 2017 – «Қазақ хандығы. 1-маусым, 10-бөлім (Көпсериалды тарихи сериал)»
# 2022 – «Қазақ хандығы. Алтын тақ»

### Сценарист
# 2004 – «Қаладан келген қыз»
# 2011 – «Елбасы жолы. Менің балалық шағымның аспаны»
# 2013 – «Елбасы жолы. От-өзен»
# 2014 – «Елбасы жолы. Тығырықтан жол тапқан»
# 2017 – «Қазақ хандығы. Алмас қылыш»
# 2017 – «Қазақ хандығы. 1-маусым, 10-бөлім (Көпсериалды тарихи сериал)»

### Суретші
# 1991 – «Отырардың күйреуі» (режиссер Ардақ Әмірқұлов) (Художниктің ассистенті).
# 1991 – «Бегущая мишень» (режиссер Талғат Теменов) (Қоюшы художник).
# 1992 – «Любовники декабря» (режиссер Қалықбек Салықов) (Художник декоратор).
# 1993 – «Дикий Восток» (режиссер Рашид Нұғманов) (Қоюшы художник).
# 1994 – «Голубиный звонарь» (режиссер Әмір Қарақұлов) (Қоюшы художник).
# 1994 – «Жас аккордеоншының өмірбаяны» (режиссер Сатыбалды Нарымбетов) (Қоюшы художник).

### Марапаттары
* «Сталинге сыйлық» туындысы Францияда өткен 15-халықаралық Азия фильмдерінің «Синемас Азия» фестивалінде Гран-приді жеңіп алды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан суретшілері
Санат:Қазақстан сценарийшілер
Жамағат Хафизұлы Темірғалиев

right|100px
**Жамағат Хафизұлы** 1946 жылы 6 сәуірде Алматы облысының Сарқанд қаласында туған. Қазақ. Құрманғазы атындағы қазақ мемлекеттік консерваториясының халық аспаптар факультетін бітірген (1972), оркестр дирижері, оркестрдің солисі, педагог. Оның басшылығымен оркестр халық музыкасының, халық композиторларының көптеген бірегей туындылары мен ыңғайланған нұқсаларын орындады. қазақ және орыс тілдерін біледі. 1963 жылдан - Алматы облысы Сарқанд ауданының Абай атындағы ОМ ән мұғалімі. 1965 жылдан - Құрманғазы атындағы қазақ мемлекеттік консерваториясының студенті. 1972 жылдан - Құрманғазы атындағы оркестрдің әртісі. 1976 жылдан - П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінің бөлімше меңгерушісі. 1981 жылдан-Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының аға оқытушысы. 1986 жылдан - «Отырар сазы» оркестрінің дирижері. 1990 жылдан - Талдықорған облыстық филармониясының М. Төлебаев атындағы оркестрінің бас дирижері. 1997 жылдан - Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясының бас дирижері. 2002 жылдан бері - Н. Тілендиев атындағы Фольклорлық-этнографиялық оркестрдің дирижері, бас дирижері. Қазақстан Республикасы Еңбек сіңірген қызметкері (1996). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2000). Діни көзқарасы - ислам. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. 3 баласы бар.

## Дереккөздер
Ресми есептеу мөлшерлемесі

**Ресми есептеу мөлшерлемесі** - орталық
банктердің мемлекеттік
қысқа мерзімді міндеттемелер (қазынашылық вексельдерді және т.б.) сатып
алу (есепке алу) және жеке
коммерциялық вексельдерді қайта есептеу кезінде коммерциялық банктермен
және басқа несие институттарымен жүргізетін операцияларында қолданылатын
пайыздық мөлшерлемесі.
## Дереккөздер


Санат:Банк терминдері
Санат:Экономика
Кредиттік ақша

**Кредиттік ақша** - несие мен төлем қаражаты ретінде ақша атқарар міндеттің дамуы негізінде пайда болған төлем қаражаттары және айналым қаражаттары (банкноттар, чектер, вексельдер);
айналымда алтын мен қағаз ақшаның орнына жүреді.

## Дереккөздер


Санат:Несие
Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Шам (көлік)

* Екі жіпті шам.
* Қыздыру шамы.
* Ұстап жүретін шам. 
* Шам-фара.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Владимир Яковлевич Угренинов

**Владимир Яковлевич Угренинов** (1.01.1941 жыл, Алматы- 22.09.2016) - Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы. Орыс.

## Өмірбаяны
* Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының спорт факультетін бітірген (1962), күрестен жаттықтырушы-оқытушы.
* Қазақ спорт және туризм академиясының Қүрметті профессоры (2001).
* 1962 жылдан - «Қайрат» ерікті спорт қоғамы орталық және облыстық кеңестерінің аға жаттықтырушысы (Алматы).
* 1968 жылдан - ҚазКСР ұлттық құрама командасының жаттықтырушысы. 
* 1992 жылдан - «Қайрат» ЕСҚ орталық кеңесінің төраға орынбасары.
* 1994 жылдан - Алматы облысы әкімшілігінің Жастар ісі, туризм және спорт басқармасының бастығы. 
* 1999 жылдан бері - Республикалық олимпиадалық даярлық орталығы басқармасының төраға орынбасары.

## Қоғамдық жұмыстары
* Алматы облыстық Спорттық күрес федерациясының ардагерлер ісі жөніндегі бөлім бастығы, вице-президенті.
* 60-тан астам спорт шеберін, оның ішінде олимпиада чемпионы Ж. Үшкемпіровты тәрбиелеген. 
* «Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан). 
## Ғылыми жұмыстары
* 100-ден астам мақала мен жарияланым авторы.
## Марапаттары
* КСРО спорт шебері (1962).
* ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1973).
* КСРО Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1980).
* ҚР Еңбек сіңірген қайраткері (1994).
* Алматы облысының Құрметті азаматы (2001).
* «Қажырлы еңбегі үшін» (1978)
* «Еңбек ардагері»
* «Астана»
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) медальдарымен марапатталған.
## Шендері
* Әскери атағы - отставкадағы капитан.
## Отбасы
* Ұлдары - Михаил (1968 ж. т.), Дмитрий (1971 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:1 қаңтарда туғандар
Санат:1941 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:22 қыркүйекте қайтыс болғандар
Санат:2016 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО спорт шеберлері
Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген жаттықтырушылары
Санат:КСРО жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Санат:Алматы облысының құрметті азаматтары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан орыстары
Санат:Қазақ спорт және туризм академиясы түлектері
Санат:Қазақ спорт және туризм академиясының құрметті профессорлары
Санат:Күрестен Қазақстан ұлттық құрамасының жаттықтырушылары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Астана медалінің иегерлері
Санат:Қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері
Кумуляция

**Кумуляция** - () — жарылғыш заттың арнайы формадағы зарядының жарылыс нәтижесін күшейтетін әсері. Конустық немесе сфералық формадағы жарылғыш заттың зарядында кумулятивтік әсер пайда болады. Жарылыс кезінде қысым күрт ұлғаяды да, от алу процесі тездейді..
## Дереккөздер


Санат: Физика
Санат: Металлургия
Санат: Тау-кен ісі
Санат: Химия
Саяуыш Ұндырқанұлы Қасабаев

**Саяуыш Ұндырқанұлы Қасабаев** - 1975 жылы 24 желтоқсанда Семей облысы Үржар ауданында туған. Қазақ.
Әкесі - Қасабаев Ұндырқан, зейнеткер, механик болып жұмыс істеген. Анасы - Қасабаева Рысбике Мұқанқызы, марқұм.
Армия генералы В.Ф. Марчелов атындағы Рязань жоғары әуе-десанты командалық училищесінің инженерлік факультетін (1999), инженер-механик; Орталық Азия университетінің құқықтану факультетін бітірген (2008), заңгер.
Қазақ, орыс және ағылшын тілін біледі. 
*1994-1999 жылдары - Рязань жоғары әуе-десанты командалық училищесінің студенті. 
*2004 жылдан - «Сонар Сақшы» ЖШС қауіпсіздік қызметі бастығының орынбасары.
*2005 жылдан - «Банк ЦентрКредит» ААҚ күзет және инкассация бөлімінің бастығы.
*2009 жылдан бері - «Аскор» қауіпсіздік агенттігі» ААҚ әскери және кәсіби дайындық нұсқаушысы, сонымен қатар, «Боран» арнайы бөлімшесінде әскери самбодан нұсқаушы. Қоян-қолтық ұрыстан Ресей ӘДӘ чемпионы (1996, 1997, 1998); қоян-қолтық ұрыстан РФ Қарулы күштерінің жүлдегері (1996, 1997); қоян-қолтық ұрыстан Бүкілресейлік турнир чемпионы (Омбы қ., 1997, 1998); халықаралық турнир жеңімпазы (Санкт-Петербург қ., 1997); РФ Қарулы күштерінің чемпионы (1998); армия генералы В.Ф. Маргелов атындағы халықаралық турнир чемпионы (1998); ережесіз күрестен халықаралық турнир жеңімпазы (Мәскеу қ., 1998,
1999; Рязань, 2003); әмбебап жекпе-жектен Еуропа чемпионы (Чехов қ., 2003); әскери самбодан Қазақстан чемпионы (2005); дайдо джуку кудодан Қазақстан чемпионы (2006, 2009); әскери күрестен Әлем чемпионатының қола жүлдегері (Ташкент қ., 2006); кудодан ҚР чемпионы (2008, 2009); ережесіз жекпе-жектен Халықаралық турнир жеңімпазы (Алматы қ., 2009).
Халықаралық санаттағы спорт шебері.

Әскери атағы - запастағы аға лейтенант.
Діни көзқарасы - мұсылман.
Хоббиі - шахмат, спорт.
Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер.

Бойдақ. 2 баласы бар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Ландо

**Ландо**- артқы отыратын қатарлы отырғыштардың қақпақ бөлігіндегі ашылатын, қиыстырылған шанағы жеңіл автокөлік.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Оразалы Ақжарқын-Сәрсенбек

**Оразалы Ақжарқын-Сәрсенбек**. 1951 жылы 5 шілдеде Түркістан облысының  Шаян ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Байымбетов Сәрсенбек, марқұм. Анасы - Тұрысова Ақжарқын, марқұм. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының театр факультетін (1975) театр мен киноның актері мамандығы бойынша, Мәскеу мемлекеттік театр өнері институтының театр факультетін (1983) театр режиссері мамандығы бойынша бітірген. 

Театр өнерінің мәселелері бойынша жазылған 15 мақаланың авторы.

1975 жылдан - Талдықорған облыстық қазақ драма
театрының актері, театрды негізін салушы.

1983 жылдан - Талдықорған облыстық қазақ драма театрының қоюшы-режиссері.

1989 жылдан - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында деректі фильмдердің режиссері.

1993 жылдан - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында Балалар киносы Орталығының директоры.

1999 жылдан - С. Мұқанов атындағы Солтүстік Қазақстан қазақ музыкалық-драма театрының көркемдік жетекшісі, директоры. 

2005 жылдан бері - Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық-драма театрының директоры (Астана). 

ҚР Президентінің құрмет грамотасымен марапатталған (2001). 

Діни көзқарасы - ұстамды мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік. Болашақты біз өзіміз жасаймыз». Хоббиі - үстел теннисі. Сүйіп оқитын әдебиеті - П. Коэльо, М.А. Булгаков, Айтматов. 

## Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Карбозова Гүлбакран (1951 жылы туған), суретші-гримдеуші. Қыздары - Рима (1972 жылы туған), Әсел (1975 жылы туған); ұлы - Роллан (1981 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:1951 жылы туғандар
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
[[
Қайтырылатын лицензия

**Қайтырылатын лицензия**— лицензиат жасаған
техника мен технологияны
лицензиатордың пайдалану мен жетілдіру күқығына
ие болуы. Қайтарылатын
лицензияның шарттары лицензия келісімі мәтінінің
бір бөлімі түрінде ресімделеді. Бәсекелік күресте лицензиат үтып кетпеуі үшін
лицензиатор бүл бөлімнің
шарт мэтініне енгізілуін талап етеді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Шығыр (көлік)

**Шығыр** - жүк көтеретін машина (немесе механизм, құрамы
қозғауышпен редукторы арқылы
айналатын барабаннан тұрады,
оған трос оралады (әдетте троссалғыш көмегімен).

* Такелажды шығыр
* Сүйреткіш шығыр
* Тартқыш шығыр
## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Қайтымсыз (айырбасталмайтын) валюталар

**Қайтымсыз (айырбасталмайтын) валюталар** - елдің ішкі
айналымында ғана пайдаланылатын ақша бірлігі.
Мемлекет заң бойынша
халықаралық есеп айырысуларда пайдалануға тыйым салған немесе солай
пайдалануға шек қойған валюталар айырбасталмайтын
валюта болып табылады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Тартқыш шығыр

**Тартқыш шығыр** - қуат
алу қорабы арқылы жоғары өтімділікті автокөлікте орнатылатын
шығыр, өзін-өзі шығаруға, тіркемені сүйреп тартуға және т.б.
қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Қарымта сатып алу

**Қарымта сатып алу–**сатушы келісімшартта келісілген сомаға (әдетте, сол
соманың бір бөлігіне) тауар
сатып алуға немесе үшінші
адамның (заңды түлғаның)
сатып алуын қамтамасыз
етуге міндеттенетін операция. Оның баргерлік және өтемдік мемілелерден
айырмашылығы - мұндай
жағдайда әрқайсысы бойынша төлем валютамен
жүзеге асырылатын дербес
екі келісімшарт жасалады. Тауар беруде, әдетте,
уақыт үзілістері болады.
Айырбасталатын тауарлар
технология жағынан өзара
байланысты емес. Мүндай
операцияларды есепке алып
отыру үшін *«Күту есепшоттары»* ашылуы мүмкін.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Бақтыбай Кеңесұлы Қисықов

right|200px|thumb|Бақтыбай Кеңесұлы Қисықов
**Бақтыбай Кеңесұлы Қисықов** (30 мамыр, 1987 жыл, Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы, Бесқұдық ауылы) - палуан.

## Өмірбаяны
* Ақтөбе мемлекеттік педагогика институтының кәсіби-шығармашылық факультетін бітірген (2008), мамандығы - «Дене шынықтыру және спорт».
* 2007 жылдың қаңтар айынан бері - №10 спорт мектебінің қазақша күрес жаттықтырушысы.

## Жетістіктері
* Азияның белдесу бойынша чемпионы (Алматы, 2006).
* Қазақ күресі бойынша Азия чемпионы (Сәтбаев қаласы, 2007)
* қазақша күрес бойынша әлем чемпионы (Орск қаласы, 2008)
* Қазақша күрес бойынша әлем кубогының иегері (Орынбор, 2009).
* қазақ күресі бойынша Қазақстанның 4 мәрте чемпионы.
* Қазақша күрестен халықаралық кластағы спорт шебері.

## Отбасы
* Әкесі - Қисықов Кеңес Әбілұлы, «Еңбек» шаруа қожалығының тракторшы-машинисі. Анасы - Сағымбаева Әлфия
Әділмағамбетқызы, санитар.
* Бойдақ.

## Дереккөздер

Санат:30 мамырда туғандар
Санат:1987 жылы туғандар
Санат:Әйтеке би ауданында туғандар
Санат:Ақтөбе мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Белдесуден Азия чемпиондары
Санат:Қазақ күресінен Азия чемпиондары
Санат:Қазақстан балуандары
Санат:Қазақ күресінен Әлем чемпиондары
Санат:Қазақ күресінен Қазақстан чемпиондары
Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері
Күлбану Есжанқызы Әшімова

**Күлбану Есжанқызы Әшімова** 1953 жылы 18 мамырда Талдықорған қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Бөрліқожанов Есжан. Анасы - Берліқожанова Күләш. Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының театр факультетін бітірген (1996), театр және кино актері. Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі. 1970 жылдан - «Гүлдер» Республикалық ансамблінің балет әртісі. 1974 жылдан - М. Әуезов атындағы Қазақ академиялық драма театрының актрисасы. 1978 жылдан - Алматы жас көрермен театрының актрисасы. 1978 жылдан - «Гүлдер» Республикалық ансамбліның балет әртісі. 2004 жылдан бері - Республикалық неміс драма театрының актрисасы. Келесі спектакльдерде ойнайды: «Қобыланды» (Қарлығаш); «Келіндер көтерілісі» («Нигара»); «Ант» (қыз); «3-ші Ұрпақ» (Француз бикесі); «Әпке» (Камила); «Бүгін мейрам, бүгін той» (қыз); «Батыр Зариф» (Алтын құс); «Немецкий как иностранный» (Француз бикесі); «Благотворительный но- вогодний спектакль» (Түлкі); «Детектив каменного века» (халық кеңесшісі); «Миры в переходах» (Джойс); «Войцек» (ана); «Карлик Hoc» (Әже, Травозная сиқыршы, княгиня Сузерен, саудагер); «Папаня!» (Ешкі); «Дай жару!» (Хильдегард); «Дон Жуан приходит с войны» (Жесір, актер). «Перекресток» телехикаясына түскен (Шолпан). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері. Ұлы - Олжас.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Леер

**Леер** - адамдардың суға құлап
кетуінен сақтау үшін су көлігіне
орнатылған қатты тартылған арқан.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Лента

**Лента** () — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.

Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 897 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 49 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 13035.

## Демографиясы

## Сыртқы сілтемелер
* 
* Ұлттық статистика институты 

Санат:Пьемонт елді мекендері
Кенжемерген Қабышұлы Әбікеев

**Кенжемерген Қабышұлы Әбікеев** (1962 жылы туған), әскери қызметкер, теңізші. Сахалин әскери-теңіз училищесіне түскен. Оны тәмамдап, Владивосток қаласының Макаров атындағы әскери-теңіз училищесін бітірген. Бакуде, Астраханда, Маңғыстауда әскери қызмет атқарған. Балтық теңізі мен Тынық мұхит әскери-теңіз флоттарында I рангалы капитан болады. 2000 ж. Ресейдің Санкт-Петербург жоғары әскери-теңіз академиясын тәмамдап, кызметке қалдырылып тұрған жерінен Қазақстан Үкіметінің арнайы шақыруымен елге оралып, II рангалы капитан шенінде республиканың тұңғыш әскери-теңіз флотының дивизия командирі болып тағайындалады. Қазір Қазақстан әскери-теңіз флотының бас қолбасшысы, контр-адмирал (2006).

## Дереккөздер


Санат:1962 жылы туғандар
Санат:Қазақстан теңізшілері
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Вячеслав Михайлович Ткач

right|150px
**Вячеслав Михайлович Ткач**  1961 жылы 2 қаңтарда Солтүстік Қазақстан облысы Ленин ауданының Спасовка ауылында туған. Украин. 

## Өмірбаяны
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокал-хор факультетін бітірген (1989), оқытушы, опера әншісі, концерттік орындаушы. Мерейтойлық жеке шығармашылық есептерін өткізген (1994, 1999, 2004, 2009). Нұр Отан ХДП мүшесі (2007 жылдан). 1977 жылдан - СҚО Ленин ауданы «Достық» кеңшарының шаруашылық меңгерушісі. 1986 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының әртісі. 1989 жылдан - Өскемен музыкалық училищесінің ән оқытушысы. 2009 жылдан бері - Шығыс Қазақстан өнер колледжі вокал бөлімшесінің пәндік-циклдық комиссиясының оқытушысы. Қазақстан Музыка қайраткерлері одағының мүшесі (1998 жылдан). 
## Марапаттары
Қазақстан Республикасы Еңбек сіңірген әртісі (1998). ШҚО әкімінің «Мәдениет пен өнерді дамытуға қосқан үлесі үшін» сыйлығының лауреаты (2007). Әскери атағы - кіші сержант. 

## Отбасы
Әкесі - Ткач Михаил Максимович, зейнеткер, егіншілік бригадасының бригадирі болып жұмыс істеген. Анасы - Ткач Вера Яковлевна, зейнеткер, Қосалқы бөлшектер қоймасының меңгерушісі болып жұмыс істеген. 
Үйленген. Жұбайы - Ткач Инна Александровна (1963 жылы туған), мүғалім. Ұлы - Ткач Александр Вячеславович (1985 жылы туған); Қызы - Ткач Ксения Вячеславовна (1992 жылы туған).

## Дереккөздер
Қиылысты лицензия

**Қиылысты лицензия**
*(кросс-лицензия)* - лицензиялық келісімге отырған
кезде заңды тұлғалардың
құқық жөнінде өзара кенуі.
Мұндай тәсіл серіктестер
өздерінің өндірістік және
коммерциялық қызметін
бір-бірінің құқығын бұрмаламастан жүзеге асыра алмайтын жағдайда
қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Александр Владимирович Багрянцев

**Александр Владимирович Багрянцев** - 1974 жылы 20 қаңтарда Алматы қаласында туған. Орыс.

Әкесі - Багрянцев Владимир Анатольевич, электр орамашы. Анасы - Багрянцева Галина Александровна, бухгалтер.

Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының музыкалық комедия факультетін бітірген (1999), драма театрының актері. 2003-2008 жылдары - «Седьмая грань» мемлекеттік емес жастар театрының құрылтайшысы, актері. 2003 жылдан бері - М.Ю. Лермонтов атындағы Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының актері.

Келесі спектакльдерде ойнайды: «Иванов» (Львов), «Конек-Горбунок» (Иван), «Мужской род, единственное число» (Луи Ламар), «На дне» (Кривой Зоб), «Сети дьявола» (Петров), «Хрустальный башмачок» (Сарай маңындағы адам, жаршы), «Шум за сценой» (Филипп Брендо), «Дама сердца прежде всего» (Лисардо), «Балкон» (Үшінші ер кісі), «Ай да Братец Кролик!» (Қаз), «Я не Раппопорт» (Ковбой), «Король Лир» (Эдгар), «Фуршет после премьеры» (Людовико), «Пожар в сумасшедшем доме во время наводнения» (Феликс), «№13» Р. Куни (Джордж Пигден).

Әскери атағы - сержант.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Ең керемет».
Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.
Үйленген. Жұбайы - Здор Маргарита Викторовна, режиссер.
Ұлы - Здор Федор Олегович (1992 жылы туған); Қыздары - Багрянцева Апександрина Апександровна (1999 жылы туған), Багрянцева Маргарита Апександровна (2001 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:1974 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:Қазақстан актерлері
Ораз Әбішұлы Әбішев

**Ораз Әбішұлы Әбішев**
1916 жылы 1 мамырда Семей облысы Абыралы ауданы Қайнар ауылында туған. Қазақ.

Әкесі - Әкімжанов Әбіш, марқұм, адвокат болып жұмыс істеген. Анасы - Тоқжігітова Зағипа, марқұм, үй шаруасы-
мен айналысқан.

Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институты екі жылдық курсының актерлік факультетін бітірген (1936);
режиссерлік факультетінде оқыған (Мәскеу қаласы , 1939), режиссер.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.

1936 жылдан - Абай атындағы Қазақ мемлекеттік опера театрының хор әртісі, солисі. 1939 жылдан - кинемато-
графияның тәжірибелік жұмыстарында. 1946-1986 жылдары - «Қазақфильм» киностудиясының деректі кинолар
режиссері.

Қазақстанның Әдебиет және өнері I онкүндігінің мүшесі (Мәскеу қаласы , 1936). Қазақ балаларды қорғау комитетінің мүшесі (1976).

ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1974). ҚР Еңбек сіңірген енер қайраткері. ҚР Халық әртісі. «Құрмет
белгісі» (1950, 1959), Қазан революциясы (1971), Еңбек Қызыл Ту (1986), «Отан» (2005) ордендерімен, «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен (1957) марапатталған.

Діни көзқарасы - Құдайға сенеді.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә.Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Сингапур реформаторы Ли Куан Юдің айтқанымен келісемін. Ол
Н.Ә.Назарбаевты әлемнің саяси аспанындағы жарқырап туып келе жатқан жұлдыз деп атап, мынадай болжам айт-
ты: «Егер Қазақстан Республикасының басшылығы Назарбаев қолында болса, Қазақстанның табыстылыққа деген
мүмкіндігі айтарлықтай көп болады».

Сүйіп оқитын әдебиеті - классика.

Жұбайы - Шынтасова Мәруә Қарасайқызы (1924-1995),ҚазКСР Министрлер кеңесінің Жалпы бөлімі меңгерушісінің
орынбасары болып жұмыс істеген. Ұлы - Әбішев Қанат Оразұлы (1946 жылы туған), ҚР Олимпиада Ұлттық комитетінің
вице-президенті; қызы - Әбішева Гүлжан Оразқызы (1950 жылы туған), кәсіпкер.

## Дереккөздер


Санат:1916 жылы туғандар
Санат:Қазақстан өнер қайраткерлері
Қорғану ескертпелер

**Қорғану ескітпелер** - екі жақтың ұйғарымы бойынша жеке және халықаралық экономикалық келісімдер мен келісімшарттарға енгізілетін шарттық талаптар, мұнда қабылданған шартты орындау процесінде оның алғашқы талаптарын өзгерту (немесе қайта қарау) мүмкіндігі көзделеді. Несие, валюта және басқа тәуекелдерді сақтандыру әдістерінің бір түрі.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк ісі
Қосалқы комитент

**Қосалқы комитент** -
комитенттің комиссионерге тауар алу немесе комитенттің кімнің тауарын
сататынын анықтау жөніндегі тапсырмасы өздеріне арналған кәсіпорын немесе түлға.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Сара Ешжанова

**Ешжанова Сара** - 
1960 жылы 25 қыркүйекте Алматы қаласында туған. Қазақ.

П.И. Чайковский атындағы Мәскеу консерваториясының
(1990) КСРО Халық әртісі, профессор И.К. Архипованың
классын бітірген.

Меццо-сопрано.

Қазіргі уақытта - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық
опера және балет театрының солисі.

Орындайтын партиялары: Ольга - «Евгений Онегин»,
Полина - «Пиковая дама», Кармен - «Кармен», Амнерис - «Аида», Любаша - «Патша қалыңдығы», Флора - «Травиата», Азучена - «Трубадур», Зебель - «Фауст».

М. Глинка атындағы Халықаралық конкурстың II сыйлығының лауреаты. Түркияның Құрметті азаматы (1990). ҚР
Еңбек сіңірген қайраткері.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы
өркендеген ел».

Хоббиі - кітаптар.

Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет.

Тұрмыс құрған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Таңатар Қоңырұлы Нұралы

**Таңатар Қоңырұлы Нұралы** 
1938 жылы 2 шілдеде Орал облысы Теректі ауданының
Ұзынкөл кентінде туған. Қазақ.

Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының оркестр факультетін (1961) оркестр әртісі, оқытушы мамандығы бойынша; Гнесиндер атындағы Мемлекеттік музыкалық-педагогикалық институтты (1973)
концерттік орындаушы мамандығы бойынша бітірген.
Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының
профессоры (1992 жылдан).

*«Музыкалық шығармаларды орындау бойынша әдістемелік
нұсқамалар»* (1984), *«Гобойға арналған гаммаларды зерттеу бойынша көмекші құрал»* (1991), *«Гобойға арналған
таяқшаларды жасау бойынша нүсқаулық» (1994), «Балалар
музыкалық мектебінде гобойда ойнаудың бастапқы сабақтары» (1994), «Портреттерге штрихтар»* (2008) кітаптарының авторы.

Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1959 жылдан - Жамбыл атындағы филармонияның Мемлекеттік симфониялық оркестрінің әртісі.
1967 жылдан бері - Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық
консерваториясының оқытушысы.

*«Жұмыстағы үздік табыстары үшін»* белгісімен марапатталған (1981). ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1984). ҚР білім
беру саласының Құрметті қызметкері (2004).
Әскери атағы - отставкадағы аға лейтенант.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Қазақстанды
демократиялықжәне гүлденген мемлекет ретінде көремін»*.
Хоббиі - спорт, шахмат ойыны, футбол.
Сүйіп оқитын әдебиеті - Шығыс поэзиясы (А.А. Рудаки,
О. Хайям, А. Фирдоуси).

Үйленген. Жұбайы - Кәленбаева Меруерт Кәбекқызы,
Қүрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының
профессоры.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:1938 жылы туғандар
Ложемент

**Ложемент** - тасылатын құбырлардың сыртқы радиустарына тең жартылай щеңбер түріндегі фигуралы сүйеу, олар бекіту үшін
құрылғысы бар, автопоезд-құбыр тасығыштарда орнатылады.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Оңғарбай Салхауұлы Үндемесов

**Оңғарбай Салхауұлы Үндемесов** 1957 жылы 19 қыркүйекте Түркістан облысы Бөген ауданының Темірлан ауылында туған. Қазақ. Анасы - Үндемесова Тұрсын, зейнеткер. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген, жаттықтырушы-оқытушы. Қазақ, орыс жәнө ағылшын (сөздіктің көмегімен) тілдерін біледі. ≪Нұр Отан≫ ХДП мүшесі.
*1979 жылдан - Алматы қаласындағы «Қайрат≫ ЕСҚ еркін күрес бойынша жаттықтырушысы.
*1981 жылдан - Шымкент қалалық жоғары спорт шеберлігі мектебінің жаттықтырушысы.
*1988-1997 жылдары - Қажымұқан атындағы №8 БЖСМ директоры (Шымкент қ.).
*1996-1997 жылдары - ҚР Еркін күрес бойынша ұлттық құрамасының жауапты жаттықтырушысы.
*1997 жылдан - ОРМБЖСМ Шымкент қалалық кешендік №1 ОРМБЖСМ директорының орынбасары.
*2003 жылдан бері - ≪№1 ШҚК ОРМБЖСМ≫ MM директоры. Н. Құлановты, Б. Тоққұловты, А. Сақтағановты, Б. Әбдікәрімовты, О. Есеновті, О. Қасымбаевты, К. Жаңабергеновті, М. Жұмабаевты тәрбиелеген. Шымкент қалалық мәслихатының 3-ші (2004-2007) және 4 ші (2007-2010) шақырылымдарының депутаты.

«Қазақстан Конституциясына 10 жыл≫ (2005), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл≫ (2001), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 15 жыл≫ (2006) медальдарымен, ≪Ы. Алтынсарин≫ (2005), ҚР Білім және ғылым министрлігінің (2008) белгілерімен марапатталған. 
*КСРО спорт шебері (1979).
*ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1997).
*ҚР Құрметті спорт қайраткері (2005).

Жұбайы - Үндемесова Жанзира (1960 ж. т.), үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Меруерт (1981 ж. т.), Жейран (1983 ж. т.), Фариза (1992 ж. т.); ұлы - Алтай (1989 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:КСРО жаттықтырушылары
Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Сергей Жұмабайұлы Әзімов

**Сергей Жұмабайұлы Әзімов** (1954 жылы 30 маусымда ӨзКСР-ның Қарақалпақстанындағы Нүкіс қаласы) — кинорежиссер, продюсер. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1996). Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1990).

## Толығырақ
*Әкесі - Әзімов Жұмабай (1924-1994), ҰОС қатысқан,орталықтық газеттер мен журналдардың бірқатарының журналисі болған. Анасы - Әзімова Лидия Николаевна (1930 жылы туған), зейнеткер, қаржы қызметкері болған.
* Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының кинорежиссура факультөтін бітірген (Мәскеу қаласы, 1978), деректі кино мен телефильмнің режиссері. Көрнекті кинодокументалист-шебер Р.Л.Карменнің шеберханасында тәжірибеден өткен.
* Еуразия телеакадемиясының толық мүшесі (Мәскеу қаласы , 2005).Республикалық және халықаралық БАҚ-дағы кинематография бойынша жазылған бірқатар мақалалардың авторы.
* Қазақ және орыс тілдерін біледі.
* 1970 жылдан - ӨзКСР Қарақалпақстанындағы Нүкіс аудандық «Коммунизм байрағы» газеті редакциясының әдеби қызметкері. 1971-1973 жылдары - «Қазақфильм» студиясында режиссердің көмекшісі, режиссердің ассистенті. 1978 жылдан - «Қазақфильм» студиясында 3-ші санаттағы кинорежиссер. 1979 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1980 жылдан - Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында хроникалық-деректі фильмдердің 3-ші, 2-ші, 1-ші және жоғары санаттардағы кинорежиссері. 1996 жылдан - ҚР Президентінің баспасөз қызметінде сектор меңгерушісі. 1997 жылдан - «ҚР Президентінің телерадиокешені» мемлекеттік мекемесі бас директорының орынбасары, Алматы қаласындағы филиалының директоры. 2001 жылдан - «Хабар» Агенттігі» ЖАҚ бағдарламалар дирекциясының №1 шығармашылық-өндірістік бірлестігінің бас продюсері. 2002 жылдан - «Хан Тәңірі» тәуелсіз продюсерлік орталығының бас директоры. 2002 жылдан - Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» ҰК киностудиясының бас директоры. 2007 жылдан бері - «Панарис» кинокомпаниясының директоры.

## Мемлекеттік марапаттары
*1990 жылы Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты
*1996 жылы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағы берілді
*2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі
*2006 жылы «Құрмет ордені» 
*2014 жылы президент жарлығымен мемлекеттік марапаты «Парасат ордені» мен марапатталды. 
*КСРО және Қазақстан Киноматографистер одағының мүшесі.

## Жеке қасиеттері
* «Нұр Отан» ХДП саяси кеңесінің мүшесі.
* Әскери атағы - аға лейтенант.
* Діни көзқарасы - діни төзімділік.
* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ш.де Голль, М.Шоқай.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген зайырлы демократиялық мемлекет».
* Үйленген. Жұбайы - Әзімова Марзан (1964 жылы туған), дәрігер.Қыздары - Дария (1987 жылы туған), Әлия (1997 жылы туған), Дамели (2007 жылы туған); ұлы - Адайхан (1990 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:30 маусымда туғандар
Санат:Қарақалпақстанда туғандар
Санат:Қазақстан кинорежиссёрлері
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері
Рубен Суренович Андриасян

**Рубен Суренович Андриасян** (31 қазан 1938, Нальчик — 25 мамыр 2022) — режиссер, педагог, Қазақстан халық әртісі (1992).

## Өмірбаяны
Әкесі - Андриасян Сурен Николаевич (1904-1956). Анасы - Андриасян Анна Лезеревна (1908-1992). 1963 жылы театр және телевизия режиссурасы бойынша Ереван мемлекеттік театр-көркемөнер институтын бітірген.

## Еңбек жолдары
* 1963-65 жылдары – Қызылорда облыстық қазақ драма театрының бас режиссері. 
* 1965-66 жылдары Қостанай облыстық орыс драма театрының, 1966-72 жылдары Қарағанды облыстық орыс драма театрының бас режиссері болып, орыс және шет ел драматургиясы бойынша көптеген спектакльдерді сахнаға шығарды.
* 1972-74 жылдары - М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының режиссері. 
* 1974-1983 жылдары - Жасөспірім көрермендер театрының бас режиссері. 
* 1983 жылдан бастап – М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының көркемдік жетекшісі.
* 1979 жылдан Қазақ ұлттық өнер академиясының жарық шеберлігі және режиссура кафедрасының профессоры.  

## Қойылымдары
“Тифлистегі үйлену тойы” (А. Цагарели, 1974), “Жас  гвардия” (А. Фадеевтің романы  бойынша,  1975), “Маусымдағы қоштасу” (А. Вампилов, 1975), “Жанасу” (Р. Ибрагимбеков, 1975), “Еске алу дұғасы” (Шолом-Алейхом, 1990), “Сирано де Берже рак” (Э. Ростан, 1983), “Ит жүрегі”  (М. Булгаков, 1988), “Ағайынды үш қыз” (А. Чехов, 1992), “Сараң” (Ж. Мольер, 1994), “Эзоп” (Г. Фигей редон, 2000) “Ымырттағы махаббат” (Г. Гауптман, 2002), т.б. спектакльдер.

## Марапаттары
* Еңбек Қызыл Ту
* Достық (РФ)
* «Парасат» ордендерімен, медальдармен марапатталған. 
* ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.
* Тәуелсіз «Платиналы Тарлан» сыйлығының лауреаты. 
* ҚР Халық әртісі. 

Жұбайы - Андриасян Валентина Ивановна (1946 жылы туған), педагог. Ұлы - Андриасян Армен (1967 жылы туған); қыздары - Анна (1969 жылы туған), Карина (1980 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:Парасат орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан халық әртістері
Санат:Ресейде туғандар
Санат:Қазақстан армяндары
Санат:Қазақстан режиссёрлері
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Санат:Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры тұлғалары
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясының профессорлары
Таймас Бектасұлы

**Таймас Бектасұлы** (1795–1870) — қазақ батыры. Қареке-Тайжан-Тоқбура ұрпағы. 1834–1852 жылдары Қареке-Алтай болысын басқарған. Кенесары ханның жанында елеулі рөл атқарған және оның әскери мәселелер бойынша ең жақын кеңесшілерінің  бірі болған. Ол туралы Ілияс Есенберлиннің «Каһар» романында көп деректер  келтірілген. Кенесары хан болғаннан бері, теқ Абылайдың ала туын өзінің жасыл туына айырбастағаны болмаса, көбіне ата дәстүрін берік ұстауға тырысқан. Таймас Арғын руынан болғандықтан, оны Маймене (ханның он қолы), өзінің немере інісі Әбілғазыны, нағашы жағынан Қыпшақ болғандыктан. Майсара (ханның сол қолы) еткен. Бұл екеуі қай жерде жүрсе де осы тәртіпті бұзбаған. Батырды Хан Кене қатты сыйлап, жақсы көрген. Сол уақыттағы ресми үкімет құжаттарында бұл туралы былай делінген: «Ол Кенесарыдан бір елі қалмайтын және орыс отрядтарына шабуыл жасаған сайын, істің басықасында болып, орыстарға қалай  қарсы тұру керек екенің айтып, Кенесарыға көбінесе жөн-жоба көрсетіп отырды, сонысы үшін Кенесары оны жақсы көретін және онымен біртабақтағы тамақты бөліп жеген».

## Дереккөздер



Санат:Қазақ батырлары
Жанпейіс Нұрмаханбетұлы Қобланов

**Жанпейіс Нұрмаханбетұлы Қобланов** - 1959 жылы 11 ақпанда Түркістан облысы Түлкібас ауданы Мақталы ауылында туған. Педагогика ғылымдарының кандидаты (1998).

Әкесі - Қобланов Нұрмаханбет (1911-1993). Анасы - Қобланова Хадиша Асанбайқызы (1925-1993).

## Өмірбаяны
* Шымкент педагогикалық институтының дене тәрбиесі және спорт факультетін (1984), дене тәрбиесі және спорт пәнінің мұғалімі;
* Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетінің қаржы және несие факультетін бітірген (2003), экономист-қаржыгер.
* Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: *«Болашақ дене тәрбиесі мұғалімдерінің танымдық қызметтерін белсенді ету».*
* Халықаралық психология ғылымдары академиясының корреспондент мүшесі (2000 жылдан). 
* М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің профессоры (2001 жылдан).
* 1984 жылдан - Шымкент дене тәрбиесі техникумының дене тәрбиесі мұғалімі, күндізгі оқу бөлімінің меңгерушісі, директор орынбасары. 
* 1991 жылдан - М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің дене тәрбиесі, спорт және туризм факультетінің деканы. 
* 2003 жылдан - «Қысқы спорт түрлерінен олимпиадалық дайындық орталығы» РМҚК директоры.
* 2006 жылдан бері - М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің Дене шынықтыру институтының директоры.

## Еңбектері
* «Спорт әлемінің тарихы мен түсіндірме сөздігі» (Шымкент қаласы, 1999)
* «Спорт терминдерінің сөздігі мен тарихы» (Алматы қаласы, 2002)
* «Спорттық қызметтерді психологиялық қамтамасыздандыру» (Шымкент қаласы, 2004) кітаптарының;
* «Сутденттердің танымдық әрекеттерін үдету» монографиясының (Шымкент қаласы, 1998);
* 70-тен астам ғылыми мақалалар мен жарияланымдардың авторы.

## Марапаттары
* ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1998). 
* ҚР Білім беру ісінің үздігі (1998). 
* ҚР спортының құрметті қайраткері (2003). 
* ҚР БҒМ ҚР Білім беру ісінің Құрметті қызметкері (2008). 
* ОҚО Түлкібас ауданының Құрметті азаматы. 
* ҚазКСР спорт шебері (1982). 
* Ы. Алтынсарин атындағы (2006)
*  «Астанаға 10 жыл» (2008) медалі 
* «Қазақ күресін дамытуға зор үлес қосқан үшін» Дүниежүзілік «Қазақ күресі» федерациясының құрмет медалімен (2010); 
* «ҚР дене тәрбиесі және спортын дамытудағы сіңірген еңбегі үшін» белгісімен (1997); 
* ҚР БҒМ, ҚР ҰОК Құрмет грамотасы

## Жеке қасиеттері
* Қазақ, орыс, неміс және ағылшын тілдерін біледі.
* «Нұр Отан» ХДП мүшесі  (2005 жылдан).
* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әлемнің дамыған 50 елі қатарындағы мемлекет».
* Хоббиі - әдеби шығармаларды оқу, классикалық музыкаларды тыңдау.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет.
## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Қобланова Сәуле Сағындыққызы (1961 жылы туған). 
* ұлдары - Ержан (1985 жылы туған), Жандос (1988 жылы туған), Нұржан (2000 жылы туған). Немересі - Аделина (2008 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Педагогика ғылымдарының кандидаттары
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің профессорлары
Санат:Түлкібас ауданында туғандар
Тельман Зейноллаұлы Сейсембеков

**Тельман Зейноллаұлы Сейсембеков** (1938 ж.т.), дәрігер-терапевт, медецина ғылымының докторы (1983), профессор (1984). 

Арғын тайпасы Қаракесек руы Бұлбұл бөлімінен шыққан.

Қарағанды мемлекеттік медецина институтын (1964) бітірген. 1964-1966 ж. осы институттың терапия кафедрасының стажері. 1966-1969 ж. Дәрігерлердің білімін жетілдіру жөніндегі орталық институттың 1-терапия кафедрасында аспирант.1969-1976 ж. Қарағанды мемлекеттік медецина институтының терапия кафедрасының ассистенті, доценті, 1976-1984 ж. ғылыми жұмыс жөніндегі проректоры. 1984-1998 ж. № 2 ішкі ауруларға кіріспе кафедрасының меңгерушісі болды. Көптеген еңбектің, оның ішінде 30 методика ұсыныс пен оқу-әдістемелік құралдардың , 2 монографияның, 4 оқу құралының, 13 ғылыми жинақтың авторы. Негізгі ғылыми еңбектері жүрек-тамыр және бүйрек патолигиясының түрлі қырларына, диспансерлеу мәселелеріне арналған.
## Шығармалары
*Кардиологические аспекты хронической почечной недостаточности. Терапевтический архив (1983);
*Артериальная гипертензия (1984).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Қызымет көрсету белгісі

**Қызымет көрсету белгісі** — бір ұйым немесе кәсіпорын көрсететін қызмет түрлерін басқа ұйым немесе кәсіпорын көрсететін соларға тектес қызмет түрлерінен ажырату үшін тиісті тәртіп бойынша бекітіліп, тіркелген белгілер; кұқықтық қорғау нысаны. Олар тауар белгілеріне теңестірілген.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Гратис

**Гратис** «тегін» деген сөз. Бұл термин сауда практикасында белгілі бір операциялар мен көрсетілетін қызметтің (тауарлардың тегін үлгілері және т.б.) ақы төлеусіз жүзеге асырылатынын білдіру үшін қолданылады.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері