open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ирак Ұлттық футбол құрамасы

**Ирак Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Ирактың намысын қорғайтын Ұлттық құрама. 1986 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. 2007 жылғы Азия чемпионы. АФК және ФИФА мүшесі. Басқарушы орган  - Ирак Футбол қауымдастығы.

## Жетістіктері
*Азия чемпионы: 2007
*Әлем чемпионатының қатысушысы: 1986
*Батыс Азия ойындарының чемпионы: 2005
*Азия ойындарының күміс жүлдегері: 2006
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ирак құрамасы  ФИФА сайтында
* football-iraq.net  
* iraq-football.net 
* freewebs.com/Iraqfc
* http://iraqsport.wordpress.com Хассанейн Мубарактың блогы
* iraqfc.webs.com  
* National & International Iraqi Information of Soccer 
* Ирак құрамасының барлық матчтары  

Санат:Ирак Ұлттық футбол құрамасы
БАӘ Ұлттық футбол құрамасы

**БАӘ Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Біріккен Араб Әмірліктерінің намысын қорғайтын ұлттық құрама. Басқарушы органы - БАӘ футбол қауымдастығы. 1990 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. 1996 жылғы Азияның күміс жүлдегері. 2015 жылғы Азияның қола жүлдегері. 2019 жылғы Азия Кубогында жартылай финалға дейін жетті.

## 1990 жылғы әлем чемпионаты. Д тобы
1990 жылы ГФР, Югославия, Колумбия құрамаларымен бір топқа түсті. Тарихта тұңғыш рет әлемің футбол комментаторлары футболшылардың аты-жөнінен жаңылумен болды: өйткені БАӘ құрамасының сапында бес бірдей тегі Мубарак атты футболшы әлем чемпионатына барыпты. 

Алғашқы ойында Колумбиядан 0:2 есебімен ұтылып қалды. Сосын ГФР құрамасынан тіпті ойсырай ұтылды — 1:5. Соңғы турда да ірі есептен қашып құтыла алмады, Югославия бұларды 4:1 есебімен ұтты. Нәтижеде үш ойында бір ұпай да ала алмай елдеріне қайтты.

### БАӘ құрамасының ойындары

## Азия кубогы-1996. Финал

## Құрама жайлы фактілер
* Алғашқы ойынын 1972 жылы Катарға қарсы өткізді - 1:0. Матч Сауд Арабиясында өтті.
* Құрама тарихында бірнеше шетелдік атақты бапкерлер команданы жаттықтырды: Карлос Альберто Парейра (Бразилия, 1985-88, 1990), Валерий Лобановский (КСРО, Украина, 1990-1993), Марио Загало (Бразилия, 1989-90), Анри Мишель (Франция, 2000-01).

## Сілтемелер

Санат:БАӘ Ұлттық футбол құрамасы
Ирландия Ұлттық футбол құрамасы

Халықаралық футбол жарыстарында Ирландияның намысын қорғайтын Ұлттық құрама. Басқарушы орган - Ирландия Футбол қауымдастығы. Үйдегі ойындарын Дублиндегі "Авива" стадионында өткізеді. Әлем чемпионатына 3 рет (1990, 1994, 2002), Еуропа чемпионатына (1988, 2012, 2016) үш рет қатысқан.

## Құрама жайлы фактілер
* Алғашқы матчын 1926 жылы Туринде Италияға қарсы өткізіп, 0:3 есебімен ұтылып қалды. Бір қызығы, кейін ірі турнирлерде де Италияға тап келе берген, ӘЧ-1990, ӘЧ-1994, ЕУРО-2012, ЕУРО-2016 жылдары Италиямен ойнапты.
* Құраманың ең көп ойын өткізген футболшысы Робби Кин - 146
* Құрама сапында ең көп гол соққан футболшы да Робби Кин - 68 гол
* Қазіргі бас бапкері (2018, қаңтар) Мартин О'Нил
## Халықаралық турнирлерде
### [[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаттарында]]

### [[Футболдан Еуропа чемпионаты|Еуропа чемпионаттары]]

## Әлем чемпионаттарындағы мергендері
[thumbnail|[Робби Кин]]

## Дереккөздер

## Сілтемелер
Ирландия құрамасының матчтары 

Санат:Ирландия Ұлттық футбол құрамасы
Мысыр Ұлттық футбол құрамасы

**Мысыр Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол жарыстарында Мысырдың намысын қорғайтын ұлттық құрама. Басқарушы орган - Египет футбол қауымдастығы. 1934, 1990, 2018 жылдары әлем чемпионатына қатысқан.  Африканың жеті дүркін чемпионы (соңғы рет 2010 жылы). Үйдегі ойындарын Каирдегі Халықаралық стадионда өткізеді. ФИФА және КАФ мүшесі.

## Тарихы
Алғашқы матчын 1920 жылы 28 тамызда Италияға қарсы өткізді - 1:2. Матч Бельгияның Гент қаласында ойналды. Арада сегіз жыл өткен соң Жазғы Олимпиадалық ойындарда құрама үшінші ойын үшін тартыста тағы да Италиямен ойнады. Бұл жолы 3:11 есебімен ойсырай ұтылды. 

Әлем чемпионатына алғаш рет 1934 жылы қатысты. Алғашқы раундта Мажарстан құрамасына 2:4 есебімен жол беріп, жарыстан шығып қалды. 

1990 жылғы әлем чемпионатында Англия, Нидерланд, Ирландия құрамаларымен бір топқа түсті. Алғашқы матчта сол кездегі Еуропа чемпиондары Нидерланд құрамасымен тең ойнады - 1:1. Мысырлықтар сапынан Магди Абдельгани көзге түсті. Бұл құраманың осы әлем чемпионатындағы жалғыз голы еді. Ирландиямен ойында да тең тарқасты - 0:0. Соңғы турда ғана Англияға кіші есеппен жол берді - 0:1. Египет құрамасы екі ұпай жинады. Бірақ ол 1/8 финалға шығуға жеткіліксіз болды.

Бұдан кейін құрама тек 2018 жылы ғана Ресейде өтетін әлемдік форумға жолдама ала алды. Бірақ осы аралықта бірнеше рет 2006, 2008, 2010 Африка Ұлттары кубогында топ жарды. Ал 2017 жылы аталмыш кубоктың финалына шықты.

## Құрамы. ӘЧ-2018

## Құрама жайлы фактілер
* Африканың жеті дүркін чемпионы - 1957, 1959, 1986, 1998, 2006, 2008, 2010
* Көп матч өткізген футболшы - Ахмад Хассан (184)
* Көп гол соққан футболшы - Хоссам Хассан (68)
* Бас бапкері - Эктор Купер (Аргентина)

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Мысыр Ұлттық футбол құрамасы
Сенегал Ұлттық футбол құрамасы

**Сенегал Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол турнирлерінде Сенегалдың намысын қорғайтын ұлттық құрама. ФИФА және КАФ мүшесі. 2002 жылғы Африканың күміс жүлдегері. 2002 жылы әлем чемпионатының 1/4 финалына дейін жетіп, Түркия құрамасынан қосымша уақытта ұтылып қалды. Басқарушы орган - Сенегал футол федерациясы.

## Әлем чемпионаттарында
2002 жылғы әлем чемпионатында Франция, Дания, Уругвай құрамаларымен бір топқа түсті. Алғашқы ойын сол кездегі Еуропа және Әлем чемпиондары француздарға қарсы өтті. Сенегал сапында алаңға шыққан 11 футболшы да Франция клубтарында ойнайтын. 30-минутта Папа Буба Диоп гол соқты да, сенегалдықтар күтпеген жерде 1:0 есебімен жеңіске жетті. Келесі ойында бір ойыншысы кем болса да Даниямен тең ойнады - 1:1. Ең қызықты матч соңғы турда Уругвай құрамасымен өтті. Бірінші таймда-ақ сенегалдықтар 3:0 есебімен алға шықты. Бірақ екінші таймда шабуылды күшейткен Уругвай 88-минутта есепті 3:3-ке жеткізді. 90-минутта уругвайлық Дарио Родригес бос қалған қақпаны көздей алмады. Егер сол соққы гол болғанда, сенегалдықтар 1/8 финалға шыға алмас еді. 

1/8 финалда Швеция құрамасын 2:1 есебімен ұтты. Сенегал сапынан екі допты да Анри Камара енгізді. Бірақ ширек финалда "Сенегал ертегісі" мәресіне жетті. Африкалықтар Түркия құрамасынан айласын асыра алмады - 0:1. Осы чемпионатта сенегалдық футболшы Эль-Хаджи Диуф турнирдің символикалық құрамына енді.

2006, 2010, 2014 жылдары Әлем чемпионатына қатыса алмады. Тек араға 16 жыл салып, 2018 жылғы Ресейде өтетін Әлем чемпионатына жолдама алды. Бұл жолы топтық турнирден аспады.

## Құрама жайлы мәліметтер
* Алғашқы матчын 1961 жылы 31 желтоқсанда Кот-д'Ивуар құрамасына қарсы өткізіп, 2:3 есебімен ұтылып қалды. 
## Жетістіктері
*Африка Ұлттары Кубогы — Чемпион (2021)
*Амилькара Кабрал кубогы — Чемпион (1979, 1980, 1983, 1984, 1985, 1986, 1991, 2001)
## Дереккөздер

Санат:Сенегал Ұлттық футбол құрамасы
Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасы

**Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасы** — халықаралық футбол турнирлерінде Сауд Арабиясының атынан сынға түсетін ұлттық құрама. Басқарушы орган - Сауд Арабиясы футбол федерациясы. АФК және ФИФА мүшесі. Әлем чемпионатына 5 рет қатысқан - 1994, 1998, 2002, 2006, 2018 жылғы әлем чемпионатына.
## Тарихы
Азияның үш дүркін чемпионы - 1984, 1988, 1996. Одан кейін де екі рет финалға шықты. 2000 жылы Ливанда өткен турнирде финалда Жапноиядан 0:1 есебімен жеңілді.  2007 жылғы Азия кубогында да дәл осындай есеппен Ирак құрамасынан жеңіліп қалды.

1994 жылғы әлем чемпионатында Сауд Арабиясы өте жақсы өнер көрсетті. Бірінші ойында Нидерланд құрамасын 50 минутқа дейін 1:0 есебімен ұтып тұрып, екі доп жіберіп алды. Екінші турда Мароккомен ойнап, 2:1 есебімен ұтты. Бұл - Әлем чемпионаттары тарихындағы тұңғыш мұсылман клубтарының дербиі еді. Сосын Бельгияның қақпасына чемпионаттың ең әдемі голы соғылды: Алаң ортасынан доп алған Саид Овайран жол жөнекей 5-6 футболшыны алдап өтіп, есеп ашты, бұл есеп арабтарға жеңіс әперді - 1:0. 

1/8 финалда шведтерден 1:3 есебімен ұтылып қалса да, Сауд Арабия құрамасы мамандар тарапынан жоғары баға алды. Кейінгі әлем чемпионаттарында құрама топтан шыға алмады.

## Құрама жайлы деректер
* Алғашқы матчын 1957 жылы 20 қазанда Ливанға қарсы өткізді. Өз алаңында өткен  кездесуде 3:1 есебімен жеңіске жетті.
* Құрама рекордшылары: Көп матч өткізген - Мохаммед Әл-Деая (178), көп гол соққан - Мажит Ахмет Абдулла (67)
* Бас бапкері - Хуан Антонио Пицци (Испания)

## Жетістіктері
*Азия чемпионы: (3) 1984, 1988, 1996
*Азия кубогының финалисі: (3) 1992, 2000, 2007
*Араб Ұлттарының кубогы: (2)
*Парсы шығанағы кубогы: (3) 1994, 2002, 2003
*Конфедерациялар кубогының финалисы: (1) 1992
## Әлем чемпионаттарындағы мергендері

Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасы
Панама Ұлттық футбол құрамасы

**Панама Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Панама мемлекетінің намысын қорғайтын ұлттық құрама. ФИФА және КОНКАКАФ мүшесі. Бақарушы орган — Панама Футбол Федерациясы

## Тарихы
Солтүстік және Орталық Американың екі дүркін күміс жүлдегері (2005, 2013). Басқарушы орган - Панама футбол федерациясы. 

2017 жылы 11 қазан күні Панама футбол құрамасы тұңғыш рет 2018 жылғы әлем чемпионатына жолдама алды. Панама президенті 11 қазанды "Жалпыхалықтық мереке" ретінде белгіледі.

### ӘЧ - 2018
**G тобы**

-----

-----

## Құрама жайлы деректер
* Алғашқы кездесуін 1938 жылы 2 ақпанда өз алаңында Венесуэла құрамасына қарсы өткізіп, 2:1 есебімен жеңіске жетті.
* Құрама сапында ең көп ойын өткізген - Габриэль Гомес (140)
* Құрама сапында ең көп гол соққан - Луис Техада (42)
* Қазіргі бапкері (қаңтар, 2018 жыл) - Эрнан Дарио Гомес (Колумбия)

## Құрамы. ӘЧ-2018

## КОНКАКАФ Кубогынде

## Құрама мергендері
*[[27 наурыз]], [[2018 жыл]]*

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Құрама жайлы ФИФА сайтында 

Санат:Панама Ұлттық футбол құрамасы
Тунис Ұлттық футбол құрамасы

**Тунис Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Тунис мемлекетінің намысын қорғайтын Ұлттық құрама. Басқарушы орган - Тунис Футбол Федерациясы. ФИФА және КАФ мүшесі. Әлем чемпионатына қатысқан жылдары: 1978, 1998, 2002, 2006, 2018. 

2004 жылғы Африка чемпионы.
## Әлем чемпионаттарында
Тұңғыш рет 1978 жылғы Әлем чемпионатына қатысты. Қарсыластары өте мықты болғанына қарамастан, әуелі 3:1 есебімен Мексиканы ұтып, Қара құрлық құрамаларының әлем чемпионаттарындағы алғашқы жеңісіне қол жеткізді. Бұдан кейін поляктардан 0:1 есебімен ұтылып, соңғы матчта 1974 жылғы әлем чемпионы ГФР құрамасымен 0:0 есебімен тең ойнады. Бірақ екінші кезеңге шығуға үш ұпай аздық қылды.

Арада 20 жыл өткен соң Франциядағы әлем чемпионатына қатысты. Бірақ бұл жолы да, 2002, 2006 жылдарғы әлем чемпионаттарында да топтық турнирден аса алмады. 2006 жылы Зиед Жазиридің Сауд Арабиясы қақпасына соққан добы турнирдегі әдемі голдардың үздік ондығына енді.

## Құрама жайлы фактілер
* Алғашқы матчын 1957 жылы 1 маусымда Алжирге қарсы өткізді - 2:1
* Құрама сапында ең көп гол соққан ойыншы - Иссам Джемаа (36)
* Құрама сапында ең көп ойын өткізген футболшы - Рахи Жаиди (105)
* Қазіргі бапкері - Набиль Маалоул (Тунис)
## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Тунис Футбол Федерациясы
* ФИФА сайтында 
* Матчтары

Санат:Тунис Ұлттық футбол құрамасы
Вопросы философии

thumb|right|200px|Вопросы филосфии, 1992 ж. №7
**Вопросы философии** — бұрынғы КСРО ҒА Философия институтының ғылыми журналы. 1947 жылдан ай сайын шыға бастаған. 

Көлемі 16,7 б. т. 1959 жылдан журнал мақалаларының қысқаша мазмұны ағылшын тілінде беріле бастады. Журналдың 1952 жылғы 5-саныңда С. И. Михайловтың «19 ғасырдағы Ресей халықтарының қоғамдық озық ойының қалыптасу жолындағы қазақ революцияшыл-демократтары идеологиясының ролі туралы», 1980 жылғы 8 санында О. А. Сегізбаевтың «Қазақ ағартушылығының заңдылықтары мен ерекшеліктері» деген ғылыми мақалалары жарияланды. Бұл мақалаларда Қазақстанда қоғамдық ойдың қалыптасу барысындағы Абайдың қоғамдық, шығармашылық қызметі жан-жақты сөз болады.

## Дереккөздер

Санат:Орыс тілді журналдар
Санат:1947 жылы шыға бастаған басылымдар
Санат:Философиялық журналдар
Санат:КСРО ғылыми журналдары
Санат:Ресей білім және ғылым министрлігі ЖАК журналдары
Санат:Ресей ғылым академиясының журналдары
Исландия Ұлттық футбол құрамасы

**Исландия Ұлттық футбол құрамасы** — Халықаралық футбол жарыстарында Исландияның намысын қорғайтын ұлттық құрама. Басқарушы орган - Исландия футбол қауымдастығы. УЕФА және ФИФА лигаларының мүшесі. Олар 2018 жылғы әлем чемпионатына жолдама алды. 2016 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан құрама. 
## Ірі турнирлерде
2016 жылғы Еуропа чемпионатында Португалия, Венгрия, Аустрия құрамаларымен бір топқа түсті. Болашақ Еуропа чемпиондары Португалиямен 1:1 есебімен тең ойнады. Сосын дәл осындай есеппен венгрлермен тең түсті. Соңғы турда Аустрия құрамасын 2:1 есебімен ұтып, 1/8 финалға шықты. 1/8 финалда Англия құрамасын ұтып кетті. Бірақ ширек финалда алаң иелері француздардан 2:5 есебімен ойсырай ұтылды.

2018 жылғы әлемдік доданың іріктеуінде 10 ойынның жетеуінде жеңіске жетіп, Хорватия, Украина, Түркия құрамаларын артқа тастап, тарихта тұңғыш рет әлем чемпионатына жолдама алды. Финалдық турнирде Аргентина, Нигерия, Хорватия құрамаларымен бір топқа түсті.

## Құрама жайлы фактілер
* 2017 жылы қазан айында ФИФА рейтингісінде 10 орынға көтерілді.
* Қазіргі бас бапкері - Хельмир Хальдгримссон
* Құрама сапында ең көп ойын өткізген ойыншы - Рунар Кристинссон (104)
* Құрама сапында ең көп гол соққан ойыншы - Эйдур Гудьонсен (29)
* Алғашқы матчын 1930 жылы 29 шілдеде сырт алаңда Фарер аралдарына қарсы өткізіп, 1:0 есебімен жеңіске жетті.
* 1996 жылы 24 сәуірде Исландия құрамасы Эстониямен жолдастық кездесу өткізді. Ойын барысында 17 жасар Эйдур Гудьонсен өз әкесінің орнына алаңға шықты. Бұл ойын Эйдур Гудьонсенның құрама сапындағы алғашқы ойыны еді.

## Құрамы
*[[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018 жылғы әлем біріншілігі]] қарсаңындағы құрамы.*

## Дереккөздер

Санат:Исландия Ұлттық футбол құрамасы
Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі (финал)

**[[Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі|Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігінің]]** **финалы** 30 маусым күні Иокогамадағы "Уорлд кап" стадионында өтті. Бразилия футболшылары 2:0 есебімен Германияны ұтып, бесінші рет әлем чемпионы атанды.

## Матч

### Шолу
Финалға дейін екі құрама да керемет ойын көрсетті. Бразилия 16, Германия 14 доп соқты. Сондай-ақ, бұл жерде немістердің финалға дейін бір ғана гол жібергенін де айта кету керек. Тағы бір көпшілікті қызықтырған нәрсе: чемпионаттың сұрмергені қай футболшы атанады деген сұрақ еді. Өйткені финалға дейін бразилиялық Роналдо 6 доп соқса, германияның Мирослав Клозенің еншісінде бес доп бар еді. Оған қоса Бразилия финалға дейін алты ойынның бәріне ұтса, Германия бес ойында жеңіске жетіп, бір рет тең ойнаған болатын (екінші турда Ирландиямен - 1:1).

Финалдық ойынға Германияның белді футболшысы Михаэль Баллак қатыса алмады. Бірінші тайм тең дәрежеде өтті. Тек Клеберсонның маңдайшаға тигізген соққысы мен Роналдоның Канмен жеке шығып, мүмкіндігін пайдалана алмағаны есте қалды. Екінші таймда Роналдоның қанжығасы майланды. 67-минутта Ривалдоның алыстан тепкен добын Кан қолынан шығарып алды да, өзгелерден бұрын жеткен Роналдо бос қақпаны дәл көздеді. 79-минутта оң қанаттан Клеберсон доп асырды. Ривалдо аса шеберлікпен өткізіп жіберді де, доп Роналдоға келді. Роналдо оң бұрышты дәл көздеді - 2:0.

Осы есеп өзгермеді. Бразилия жеті ойынның жетеуінде де жеңіске жетіп, бесінші рет әлем чемпионы атанды. Роналдо 8 гол соғып, чемпионат сұрмергеніне айналды.
---------------
### Протокол

## Дереккөздер

## Фактілер
*2002 жылға дейін Бразилия 5 рет, Германия 6 рет финалда ойнаған. Соған қарамастан, әлем чемпионатының 72 жылдық тарихында бұл екі құрама бірінші рет өзара ойнады.

## Сілтемелер
* Матчты тамашалау

Санат:Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Санат:2002 жылғы футбол
Санат:Футболдан әлем біріншілігінің финалдары
Линлитгоу

**Линлитгоу** (ағыл. *Linlithgow*, шотл. *Gleann Iucha*, скотс. *Lithgae*) — Шотландияның Батыс Лотиана облысындағы қала.

## Сілтеме
*Linlithgow town portal 

Санат:Шотландия қалалары
Санат:Батыс Лотиан
Генри Кавилл

**Генри Уильям Далглиш Кавилл** (, туғ. 5 мамыр 1983, Сент-Сейвьер, Джерси, Норманд аралдары) — британдық актер. Кавилл мансабын «Граф Монте-Кристо» (2002) және «Мен қамалды басып аламын» (2003) атты фильмдерден бастайды. Кейін ол қосалқы рольдерде BBC-дің «Инспектор Линлидің тергеуі», ITV-дің «Мидсомердегі өлім», Showtime-тың «Тюдорлар» телевизиялық шоуларында, ал сосын Голливудтың «Тристан және Изольда» (2006), «Жұлдызды тозаң» (2007), «Қанды бұлақ» (2009) және «Құдайлар соғысы: Ажалсыз» (2011) сынды фильмдеріне қатысады. Сосын ол Арми Хаммермен бірге «А.Н.К.Л. серісі» (2015) шпиондық фильмде және Netflix-тің «Құмды қамал» соғыс драмасына түседі.

2008 жылы Dunhill жұпар иістер коллекциясының ресми өкілі болады.

Кавилл DC-дің кеңейтілген әлеміндегі Супермен ролін ойнау арқасында әлемге жақсы таныла бастады, 2013 жылы «Құрыш адам», кейіннен сол рөлді «Бэтмен Суперменге қарсы: Әділет таңы және «Әділет лигасы» фильмдерінде ойнайды. Алғашқы екі фильм Супермен жайлы түсірілген кинолардың ішінен ең табысты болып саналады.

## Фильмография

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* 
*
Embraer EMB 314 Super Tucano

**EMB-314 Super Tucano** — бразилиялық Embraer компаниясы жасап шығарған жеңіл турбовинтті шабуылдаушы ұшақ.

Ұшықтың алғашқы прототипі 1999 жылы әуеге көтерілді. Алғашқыда жаттығу ұшағы ретінде жобаланған, бірақ кейінрек әуеден соққы жасау мақсатында өзгертілді. Шабуылдаушының ұшқыштар кабинасы кевлар сауытпен қорғалған.

## Тактико-техникалық сиппатамасы
* Экипаж — 2 адам
* Ұзындығы — 10,53 м
* Винттің диаметрі — 11,14 м
* Биіктігі — 3,9 м
* Қанатының ауданы — 19,4 м²
* Бос ұшақ салмағы — 3020 кг
* Максималды ұшу салмағы — 5200 кг
* Жанармай салмағы — 650 кг
* Қосалқы ілмелі жанармай багінің көлемі — 2 × 323 л
* Қозғалтқыш саны — 1
* Қозғалтқыш түрі — Турбовинтті
* Қозғалтқыш — Pratt&Whitney PT6A-68/3

## Қолданушылар
*  — 3 EMB-314 Super Tucano (барлығы 6 ұшаққа тапсырыс жасалынған), 2013 жылға сәйкес
*  — 20 Super Tucano ұшағына тапсырыс жасалынған, 2012 жылға сәйкес
*  — 99 EMB-314 Super Tucano, 2012 жылға сәйкес
*  — 3 EMB-314 Super Tucano, 2012 жылға сәйкес
*  — 6 EMB-314 Super Tucano ұшағына 2011 жылы тапсырыс берілген
*  — 6 AT-29 Super Tucano, 2010 жылға сәйкес
*  — 4 EMB-314 Super Tucano, 2012 жылға сәйкес
*  — 25 EMB-314 Super Tucano, 2008 жылға сәйкес
*  — 3 EMB-314 Super Tucano, 2012 жалға сәйкес
*  — $355 млн. соммаға барлығы 20 А-29 Super Tucano тапсырыс берілген, 2012 жылға сәйкес
*  — 12 EMB-314 Super Tucano, 2011 жылға сәйкес
*  — 18 EMB-314 Super Tucano, 2011 жылға сәйкес

## Дереккөздер


Санат:Әуе кемелері
Санат:Бразилия ұшақтары
Санат:Embraer ұшақтары
Алғабас (Теректі ауданы)

**Алғабас** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Богданов ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 26 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 344 адам (167 ер адам және 177 әйел адам) болса, 2009 жылы 268 адамды (135 ер адам және 133 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 203 адамды (115 ер адам және 88 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Богдановка (Батыс Қазақстан облысы)

**Богдановка** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы ауыл, Богданов ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 19 км-дей жерде, бетеге боз, жусан аралас әр түрлі шөптесін өсімдіктер өскен қоңыр, қызғылт қоңыр топырақты, қуаң далалық белдемде орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 649 адам (314 ер адам және 335 әйел адам) болса, 2009 жылы 507 адамды (248 ер адам және 259 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 419 адамды (218 ер адам және 201 әйел адам) құрады.

## Тарихы
Іргесі 1936 жылы «Родина» астық өсіру ұжымшары ретінде қаланды. 1997 жылдан Богдановкада 9 шаруа қожалығы, 1 серіктестік құрылған.

## Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Ерсары

**Ерсары** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Аңқаты ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстікке қарай 54 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 257 адам (136 ер адам және 121 әйел адам) болса, 2009 жылы 138 адамды (70 ер адам және 68 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 68 адамды (40 ер адам және 28 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Придорожное (Батыс Қазақстан облысы)

**Придорожное** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Богданов ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2013 жылға дейін Придорожный ауылдық округінің орталығы болды.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 27 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 510 адам (246 ер адам және 264 әйел адам) болса, 2009 жылы 118 адамды (63 ер адам және 55 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 68 адамды (38 ер адам және 30 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Рыбцех

**Рыбцех** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Аңқаты ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 70 км-дей жерде, Шолақаңқаты өзенінің Шалқар көліне құяр сағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 513 адам (259 ер адам және 254 әйел адам) болса, 2009 жылы 129 адамды (68 ер адам және 61 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 66 адамды (41 ер адам және 25 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Тасаншеген

**Тасаншеген** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Аңқаты ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2020 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 155 адам (78 ер адам және 77 әйел адам) болса, 2009 жылы 55 адамды (31 ер адам және 24 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданының таратылған елді мекендері
Қандық (ауыл)

**Қандық** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Аңқаты ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 55 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 363 адам (182 ер адам және 181 әйел адам) болса, 2009 жылы 257 адамды (137 ер адам және 120 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 107 адамды (66 ер адам және 41 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Новая точка

**Новая точка**, *Жаңаауыл* — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Аңқаты ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 65 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 160 адам (82 ер адам және 78 әйел адам) болса, 2009 жылы 62 адамды (35 ер адам және 27 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3 адамды (1 ер адам және 2 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Рая Әбдешқызы Көзденова

**Рая Әбдешқызы Көзденова** (1945 жылы 29 қарашада Қызылорда облысы Шиелі ауданында туған) — педиатр дәрігер. Медицина ғылымдарының кандидаты, профессор. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау ісінің Үздігі. Құрмет орденінің иегері.

## Толығырақ
* Рая Әбдешқызы Көзденова 1945 жылы 29 қарашада Қызылорда облысы Шиелі ауданында дүниеге келген.
* 1962 - 1968 жылдары С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті (бұрынғы Алматы мемлекеттік медицина иниституты)ның Педиатрия мамандығы бойынша бітірген.
* Еңбек жолын 1968 жылы Шиелі ауданының орталық ауруханасында учаскелік педиатр дәрігер болып бастаған.
* 1991 жылдан - 2013 жылға дейін Қызылорда медицина колледжінің директоры болды.
* 2013 жылдан Қызылорда облысының медицина ардагерлері кеңесінің төрайымы лауазымында.
* Көптеген ғылыми медициналық еңбектердің авторы.
* Облыстық маслихатқа депутат болып сайланған.

## Марапаттары
* Медицина ғылымдарының кандидаты, профессор 
* КСРОның "Еңбек Қызыл Ту" Ордені және медалдары бар.
* ҚРның Құрмет орденінің иегері
* 1998 - Астана медалі
* 2001 - Ерен еңбегі үшін медалі
* 2011 - Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 20 жыл медалі
* 2016 - Қазақстан Республикасы тәуелсіздігіне 25 жыл медалі
* Еңбек ардагері медалі
* Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау ісінің Үздігі
* Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау ісіне қосқан үлесі үшін медалі
* Көптеген құрмет грамоталары мен алғыс хаттармен марапатталған.

Санат:29 қарашада туғандар
Санат:Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті түлектері
Санат:Қазақстан денсаулық сақтау ісінің үздіктері
Санат:Медицина ғылымдарының кандидаттары
Апофения

**Апофения** — бұл уайымдау немесе кездейсоқ немесе мағынасыз деректер құрылымын өзара байланысын көру. 

Терминді 1958 жылы неміс невропатологы және психиатры Клаус Конрад ойлап тапқан. Ол оны «түсініксіз өзара байланысты мағынада» (мағынасы дұрыс емес) «өзара байланыстың мағынасыз көрінісі» «өзара байланыстың мағынасыз көрінісі» деп анықтады.

Конрад бастапқыда осы құбылысты психозда орын алған шындықтың бұрмалануына қатысты қолданды, бірақ қазір бұл термин сау адамның ұқсастықтарын сипаттау үшін кеңінен қолданылады.

Статистикалық тұрғыдан алғанда, апофения бірінші түрдегі қателік ретінде жіктеледі. Апопении көбінесе паранормальдық немесе діни мәлімдемелерді түсіндіру үшін пайдаланылады, ол журналистік болжамдарда қолданылады.

## Дереккөздер

Санат:Қателіктер
Александр Стюарт, Сент-Эндрюс архиепископы

**Александр Стюарт**(, 1493 — 9 қыркүйек 1513) — Сент-Эндрюс архиепископы (1503 ж. бастап), итальяндық Ренессансты қабылдағандардың бірі болған шотландық барон.

Александр Стюарт Шотландияның патшасы Яков IV мен леди Мэрион Бойдтың заңсыз ұлы болды. 1504 жылы корольдің бауыры, Росс герцогы, Джеймс қайтыс болғаннан кейін, он бір жасар Александр, Сент-Эндрюс архиепископы және Шотландия шіркеуінің примасы болды. Бұл патшалықтағы бүкіл шіркеудің Яков IV-ге толығымен бағыныштылығының арқасында және Реформация қарсаңындағы Шотландия католик иерархиясының дағдарыс белгілерінің бірі болды. Шотландияның бас архиепископтың кафедрасымен бірге жас Александр беделді Яков IV құрған елдің - канцлері номиналды лауазымын алды.

1508 жылы Александр Стюартты әкесі Италияға оқуға жіберді. Ол Падуя мен Сиенада бірнеше жыл бойы грамматика мен риториканы сол дәуірдің ұлы философы Роттердамдық Эразмнан оқыды. Шотландияға оралған кезде Александр Стюарт гуманизмнің жаңа идеяларын және Ренессанс қағидаларын әкелді, осылайша Ренессанс құндылықтарын насихаттайтын алғашқы шотландықтардың бірі болды. Бұл құндылықтарды ол қамқорлық пен қолдауды қамтамасыз еткен Сент-Эндрюс университетінде дағдыландыра бастады. Егер Александр Стюарттың өмірі ұзағырақ болса, гуманизм мен Ренессанстың ықпалы университетке және бүкіл шотландтық білім беру жүйесіне әсер етуі мүмкін еді. Алайда, 1513 жылы 9 қыркүйекте жас архиепископ Флодден түбіндегі шайқаста патшамен бірге қаза тапты.

## Сілтеме
* Александр Стюарт The Peerage.com. сайтында

Санат:Стюарттар
Санат:Сент-Андрус архиепископтары
Санат:Стюарттардың некеден тыс ұрпақтары
Сент-Эндрюс университеті

**Сент-Эндрюс университеті** (ағыл. *University of St Andrews*) — Шотландиядағы ескі университеттердің бірі, құрылу уақытына қарай Ұлыбританияда үшінші. 1410 және 1413 жылдар аралығында құрылды. Солтүстік теңіз жағалауында Сент-Андрус қаласында орналасқан.

## Тарихы
Қалалық қауымдастықта оқыту 1410 жылы басталып, 1413 жылы Бенедикт XIII жариялаған папалық булла бойынша университет ресми түрде құрылды.

1423 жылы университет король Яков I қорғауында болғандықтан, салықтардан босатылды.

XVI ғасырдың ортасында үш колледж болды: Киелі Сальватор (1450), Киелі Леонард (1511) пен Киелі Мария (1538).

Университеттің Дандидегі колледждерінің бірінде 1967 жылы Данди университеті пайда болды.

## Факультеттері мен мектептері
Университет төрт факультетке бөлінген: ғылым, өнер, медицина және теология, мектептерге бөлінген. Ғылым факультетіне жаратылыстану (биология, математика, физика және т.б.) және әлеуметтік (экономика) ғылымдары кіреді, олардың әрқайсысында өз мектебі бар. Бакалаврда оқу төрт жылдан бес жылға дейін созылады, бұған қоса алғашқы екі жыл дипломға әсер етпейді, ал екінші курстан кейін студент өз мамандығы бойынша мектептен оқуын жалғастыру үшін шақырту алады, ары қарай оларды бағалай бастайды. 

Университетте терроризм мен саяси зорлық-зомбылықты зерттеу Орталығы бар (ағыл. *Centre for the Study of Terrorism and Political Violence*).

## Әлеуметтік өмір
Университетте өз радиостанциясы және газеттері бар.

Университетте көптеген түрлі клубтар мен парашютпен секіру, дайвинг, поло, садақ ату сияқты көптеген спорт түрлері бар.

## Аңыздар мен дәстүрлер
Солтүстік көшесіндегі шіркеудің жанында, PH анаграммасы бар, оны оқуын аяқтағысы келетін студенттерге басуға болмайды. Аңыз бойынша протестантты осы жерде өртенгенде, ол қарғыс айтқан. Алайда кімде-кім осы жерге аяқ басса, 1 мамырда таңертең (шамамен таңертеңгі бесте) Солтүстік теңізге сүңгуі тиіс.

Дәстүрлердің бірі 1800 жылы жағалауға таман суға батып кеткен кеме туралы аңыздан шығады. Сол кезде университеттің студенті Джон Хокин бес рет суға сүңгіді, әр рет судан шыққан сайын ол адамдарды жағаға аман алып шығарды. Содан бері, сенбі күнінен кейін университеттегі қызыл манти киген студенттер пирстер бойымен аяғына дейін барып, баспалдақпен көтеріліп, қабырға арқылы оралады.

Университетте Кейт Кеннеди Клубы бар, ол жыл сайын қаланың басты көше бойында мамыр айының шеруін ұйымдастырады, оған қатысушылар тарихи тұлғалардың киім киеді.

## Тағы қараңыз
*Қасиетті Андрей Соборы (Сент-Эндрюс)

## Сілтеме
* Университет студенттерінің кеңесі сайты

Санат:Шотландия университеттері
Микро-

**Микро-** — Миллион есе кішірейгендікті көрсететін қосымша. Атауы гректің μικρός — кішкентай сөзінен шыққан. СИ қосымшасы ретінде 1960 жылы XI Салмақтар мен шаралар бойынша бас конференцияда қабылданды. Белгілеу: қазақ «мк», халықаралық «µ».

## Тағы қараңыз
* Микрометр
* Өлшем бірліктерінің халықаралық жүйесі

## Дереккөздер

Санат:СИ қосымшалары
Бекет (Батыс Қазақстан облысы)

**Бекет** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Шаған ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 31 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 178 адам (93 ер адам және 85 әйел адам) болса, 2009 жылы 113 адамды (60 ер адам және 53 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 55 адамды (27 ер адам және 28 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Кемер (Батыс Қазақстан облысы)

**Кемер** (2020 ж. дейін – *Социализм*) — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Шаған ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде, Барбастау өзенінің жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 611 адам (309 ер адам және 302 әйел адам) болса, 2009 жылы 529 адамды (259 ер адам және 270 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 443 адамды (219 ер адам және 224 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Шөптікөл (Теректі ауданы)

**Шөптікөл** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Долин ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан шығысқа қарай 28 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 532 адам (271 ер адам және 261 әйел адам) болса, 2009 жылы 342 адамды (177 ер адам және 165 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 207 адамды (108 ер адам және 99 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Долин ауылдық округі

**Долин ауылдық округі** – Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Долинное, Қоныссай, Төңкеріс, Шөптікөл ауылдары кіреді.  Орталығы – Долинное ауылы. Округ құрамында болған ''Ақсай'', ''Жаңаталап'' ауылдары 2011 жылы таратылған.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1628 адамды (823 ер адам және 805 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы ауылдық округтері
Фёдор Алексеевич Федоровский

**Федор Алексеевич Федоровский** (15 ақпан 1901, Обоянь, Курск губерниясы, Ресей империясы - 14 қыркүйек 1985, Ленинград, РКФСР, КСРО) — кеңестік актер.

## Өмірбаяны
1936 жылдан Ленинградтағы Қызыл театрдың актері. 

"Ленфильм" киностудиясының актері. 1930-1960 жылдар аралығы Федоровский көптеген рөлдерді сомдады. 

Федоровский - кеңестік синхрондық дубляждің қалаушысы. 1950-1980 жылдар аралығы ол көптеген фильмдерге дубляж жүргізді.

## Фильмографиясы
### Актер ретінде
*1938 -  *[[Амангелді (фильм)|Амангелді]]* -*Егор Лаврентьев*
*1939 -  *[[Батылдық (фильм)|Батылдық]]* - *Быстров*
*1939 -  *[[Дальняя станицасы]]* - *колхоз председателі*
*1940 -  *[[Тарас дауысы]]* - *танкист*
*1942 -  *[[Александр Пархоменко]]* - *қызылдар командирі*
*1943 -  *[[Белорусстық новеллалар]]* - *танкист*
*1943 -  *[[Фронт]]* - *Горловтың адъютанты*
*1945 -  *[[Қарапайым адамдар]]* - *Федоричев*
*1947 -  *[[Жаңа үй]]* - *колхозшы*
*1956 -  *[[Шындық жолы]]* - *жиналыстағы жұмысшы*
*1957 -  *[[Мәңгілік ән]]* - *Игнатюк*
*1958 -  *[[Қала жарықтарын жағады]]* - *эпизод*
*1959 -  *[[Албырт жан]]* - *Алексей Бирюков*
*1959 -  *[[Либерал (фильм)|Либерал]]* - *швейцар Егор*
*1959 -  *[[100 сомың болғанша...]]* - *швейцар*
*1960 -  *[[Қайтадан таң]]* - *гардеробшы*
*1960 -  *[[Мен сені сүйемін өмір]]* - *партком мүшесі*
*1960 -  *[[Болашағы бар адам]]* - *Алексей Гаврилович*
*1963 -  *[[Мандат (фильм)|Мандат]]* - *машинист*
*1963-1965 -  *[[Ұрысқа қарсы тұру]]* - *зауыт бағытындағы жұмысшы*
*1964 -  *[[Гамлет (фильм)|Гамлет]]* - *эпизод*
*1966 -  *[[Қысқы таң]]* - *Тимофей Павлович*
*1967 -  *[[Бүліншілік жасаған застава]]* - *эпизод*
*1970 -  *[[Империяның құлауы]]* - *жұмысшы*

### Дубляж актері ретінде
*1957 -  *[[Бұрылыста]]*
*1959 -  *[[Тоқтығұл]]*
*1966 -  *[[Дарақылар аралынан келген хаттар]]*

## Дереккөздер
Қабылтөбе

**Қабылтөбе** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Теректі ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан солтүстік-батысқа қарай 10 км-дей жерде, Жайық өзенінің сол жағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 155 адам (86 ер адам және 69 әйел адам) болса, 2009 жылы 84 адамды (43 ер адам және 41 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 42 адамды (20 ер адам және 22 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Жайық (Теректі ауданы)

**Жайық** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Теректі ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 5 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 578 адам (291 ер адам және 287 әйел адам) болса, 2009 жылы 574 адамды (285 ер адам және 289 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 482 адамды (253 ер адам және 229 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Владимир Владимирович Сладкопевцев

**Владимир Владимирович Сладкопевцев** (3 қаңтар 1876, Орынбор, Ресей империясы - 29 қараша 1957, Ленинград, РКФСР, КСРО) — кеңестік актер,
литератор, мәнерлеп оқушы-импровизатор, театр педагогы .

## Өмірбаяны
Мәскеу университетінің заң факультетін бітірген. Сахналық ісін 1904 жылы Одессада бастаған болатын. 

1907-1917 жж. — А.С. Суворин театрының актері.

1918-1923 жж. — Н.В. Лысенко атындағы Киев музыка-драма институтының профессоры болып жұмыс істеген. 

1927 жылдан — Ленинград сахналық өнер техникумының (ЛСӨТ) сахналық сөйлеу кафедрасының меңгерушісі.

## Шығармашылығы
Сладкопевцев «Мои воспоминания» (1-2 т., 1912-1914), «Выразительное слово» кітаптарының авторы.

## Фильмографиясы
*1931 -  *[[Жалғыз]]* - *дәліздегі қарт*
*1932 -  *[[Аноха]]* - *Тих Тихыч*
*1932 -  *[[Қарама-қарсы]]* - *Геннадий Моргун*
*1932 -  *[[Алғашқы взвод]]* - *Шмидт*
*1934 -  *[[Шаруалар]]* - *Володька*
*1934 -  *[[Чапаев]]* - *генерал*
*1934 -  *[[Максимның жас ғұмыры]]* - *эпизод*
*1935 -  *[[Жалынды күндер]]* - *Тоняның әкесі*
*1935 -  *[[Инженер Гоф]]* - *бүкір*
*1935 -  *[[Құрбылар]]* - *трактирге келуші*
*1936 -  *[[Балтиканың депутаты]]* - *эпизод*
*1936 -  *[[Демалыста]]* - *Николай Николаевич*
*1936 -  *[[Арзурумға саяхат]]* - *солдат Мищенко*
*1937 -  *[[Максимның оралуы]]* - *метранпаж*
*1938 -  *[[Амангелді (фильм)|Амангелді]]* - *губернатор Осип Петрович*
*1942 -  *[[Царицыно қорғанысы]]* - *Тимофеич*
*1946 -  *[[Өмір үшін]]* - *банкеттегі ғалым*

## Дереккөздер

Санат:XX ғасыр актерлері Санат:Ресей театр педагогтары Санат:КСРО театр педагогтары Санат:XX ғасыр театр педагогтары
Қоныссай

**Қоныссай** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Долин ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 31 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 260 адам (130 ер адам және 130 әйел адам) болса, 2009 жылы 151 адамды (75 ер адам және 76 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 90 адамды (49 ер адам және 41 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Долинное (Батыс Қазақстан облысы)

**Долинное** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы ауыл, Долин ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 13 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 999 адам (487 ер адам және 512 әйел адам) болса, 2009 жылы 940 адамды (449 ер адам және 491 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 900 адамды (436 ер адам және 464 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Хечо Михайлович Назарьянц

**Хечо Михайлович Назарьянц** (1906 жыл - 1942) — кинооператор,  Ұлы Отан соғысы қатысушысы.

## Өмірбаяны
1906 жылы туылған. 

1929 жылы Ленинград кинофототехникумын бітіріп,  киностудияда ассистент ретінде, одан кейін екінші оператор ретінде жұмыс істеп бастайды. 

Өзі жеке түсірген алғашқы картинасы - «Амангелді» фильмі. «Райхан» фильмін түсіру кезінде Назарьянц басқа ленфильмдік операторлармен бірге қазақстандық кинематографистерді операторлық жұмыстарға үйретті. 

Ұлы Отан соғысының алғашқы апталарында Назарьянц «№ 2 әскери киножинағын» шығаруға қатысты. 1942 жылдың басында мобилизация бойынша Қызыл Армияға кетті. Сол жылы Ленинград маңында болған ұрыстардың бірінде қаза болды.

## Фильмографиясы
### Оператор ретінде
*1930 -  *[[Бетке ұрған жел]]*
*1931 -  *[[Кім жақсырақ?]]*
*1938 -  *[[Амангелді (фильм)|Амангелді]]*
*1939 -  *[[Патриот (фильм)|Патриот]]*
*1940 -  *[[Райхан]]*
*1941 -  *[[№ 2 әскери киножинақ]]*
*1941 -  *[[№ 4 әскери киножинақ]]*

## Дереккөздер
Үшбұрыштың биіктігі

**Үшбұрыштың биіктігі** — үшбұрыштың төбесінен қарсы жатқан қабырғасы арқылы өтетін түзуге түсірлген перпендикуляр.
Салыстырмалы артықшылықтар теориясы

**Салыстырмалы артықшылықтар теориясы** — қандай да бір ел мамандандырылған өндіріс пен сауданы басқа мемлекетпен салыстырғанда баламалы (салыстырмалы) шығындары аз болатындай етіп жүзеге асыруы керек. Сонда жалпы өнім де жоғары деңгейде болады.

Салыстырмалы артықшылықтар теориясында сыртқы сауданың шарты абсолюттік шығындар айырмашылығы болуы міндетті еместігін жəне абсолюттік артықшылық болмаса да сыртқы сауданың тиімді екенін пайымдады.

Д. Рикардоның ойынша, елдер салыстырмалы арзан тауарларды сыртқа шығарып (экспорттап), ал өз еліне қарағанда шетелдерде аз шығын кететін тауарларды əкелуі тиіс. Əр ел басқа елге қарағанда, абсолюттік шығындары жоғары болса да салыстырмалы шығындары төмен өнімдер өндіруге мамандануы керек. Оның мысалында екі ел қарастырылады – Англия мен Португалия. Айталық, осы елдерде екі ғана тауар өндіріледі – шарап жəне мата. Бұдан басқа, Рикардоның үлгісінде жалғыз өндіріс факторы– еңбек қана қолданылады, сондықтан тауар өндіру шығындары еңбек шығындарымен (еңбектің адам-сағатымен) өлшенеді.
Абсолютті артықшылықтар теориясы

**Абсолютті артықшылықтар теориясы** - Адам Смит абсолютті артықшылықтар теориясының негізін салды. Оның теориясы бойынша халықаралық сауда əртүрлі елдердегі тауар өндірісінің абсолютті шығындарының айырмашылығына негізделуі тиіс.

А. Смиттің ойынша, əрбір ел басқа елге қарағанда, еркін нарық жағдайында өндірісіне аз шығын жұмсайтын тауарға маманданғаны дұрыс.

А. Смит əр елде белгілі тауарларды аз шығынмен өндіруге мүмкіндік беретін ерекше табиғи жағдайлар мен ресурстар бар екенін атап көрсетті.
Сауда эмбаргосы

**Сауда эмбаргосы** — қандай да бір елдің басқа бір елге тауарлардың белгілі бір түрлерін экспорттауға немесе сол тауарларды импорттауға тиым салуы. Мұндай шектеулер экономикалық мүдделерді көздемейді, тек саяси себептерге байланысты жүзеге асырылады.
Дуана (ауыл)

**Дуана** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Шалқар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 107 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 588 адам (299 ер адам және 289 әйел адам) болса, 2009 жылы 344 адамды (172 ер адам және 172 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 113 адамды (58 ер адам және 55 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Шалқар (Батыс Қазақстан облысы)

**Шалқар** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Шалқар ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстікке қарай 75 км-дей жерде, Есенаңқаты өзенінің Шалқар көліне құяр сағасында орналасқан.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 257 адам (129 ер адам және 128 әйел адам) болса, 2009 жылы 186 адамды (99 ер адам және 87 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 120 адамды (62 ер адам және 58 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Данди

**Данди** (ағыл. *Dundee* [dʌnˈdiː], шотл. *Dùn Dèagh*, скотс. *Dundee*) — Шотландияда көлемі жағынан төртінші қала. Данди-Сити округының әкімшілік орталығы.

## Негізгі ақпарат
Елдің шығыс жағалауында, Ферт-оф-Тей шығанағының солтүстік жағалауында орналасқан. Оңтүстік жағалаумен автомобиль және теміржол көпірі арқылы жалғасады.

Қазіргі кезде Дандиді City of Discovery («жаңа ашылымдар қаласы») деп аталуы қаланың тарихына сәйкес Роберт Фалкон Скоттның ғылыми қызметімен байланысты. Капитан Скоттның Антарктикаға алғашқы экспедициясы үшін «Дискавери» кемесі 1901 жылы Дандиде салынған. Қазіргі уақытта кеме қала айлағында зәкірде тұр.

Биомедицина және технологиялық өнеркәсіп 1980-жылдардан кейін дами бастады. Қалада екі университет - Данди университеті және Аберте қаласының университеті орналасқан.

## Тарихы
thumb|left|200px|Дандидің таң атқандағы көрінісі
Қала биіктігі 174 м жанартаулық үстіртте орналасқан. Қала XII ғасырдың соңына - XIII ғасырдың басынан бастап кездеседі. Соңғы ғасырлар бойы ол бірнеше рет шотландықтардан ағылшындарға өтіп отырды және керсінше. Орта ғасырдың тұрғындары үшін ең маңызды кәсіп балық аулау болды. Бұл жердегі шотландық кит аулау флоты бұрынан бері жұмыс істейді. ХІХ ғасырдың басынан бастап тоқыма кәсіпорындары пайда болды - киттің майынан кендірлі талшықтарды өңдеу тәсілі табылды. 1894 жылы Данди патшалық бурга құқығын алды. XIX ғасырдың екінші жартысында. мұнда басқа тоқыма кәсіпорындары - жүн, зығыр, мақта өндірісі үшін пайда болды. ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап Данди оқу және ғылыми орталық ретінде дами бастайды. Мұнда ақпараттық технологиялар, биотехнология зерттеулер ғылыми орталықтарда және өнеркәсіптік кәсіпорындарда белсенді түрде дамып келеді. Қаланың жылдам өнеркәсібінің дамуын бірнеше ескі ғимараттар басынан өткізді: 

*қала қақпасы (Ист-порт);
*қаланың орталығына көшірілген үш шіркеу бір шыны шатырдың астында сақталады.

## Туыстас қалалар
* Дубай, БАӘ
* Орлеан, Орталық регионы, Франция - 1946 жылдан бастап
* Задар, Задарлік жупания, Хорватия - 1959 жылдан бастап
* Вюрцбург, Бавария жері, Германия - 1962 жылдан бастап
* Александрия, Виргиния штаты, АҚШ - 1974 жылдан бастап
* Наблус, Наблус провинциясы, Палестиндік ұлттық администрациясы - 1980 жылдан бастап

Санат:Шотландия қалалары
Данди университеті

**Данди университеті** (ағыл. *University of Dundee*) — Шотландиядағы британдық университет. Тоғыз мектепті қамтиды: әлеуметтік ғылымдар; ғылым мен инженерия; медицина; гуманитарлық; өнер мен дизайн; және т.б.

Университеттің негізгі корпусы Данди қаласында орналасқан. Онда (негізгі корпуста) Өнер мен Дизайн Колледжінің Джорданстондық Дункан филиалы орналасқан. Университетте Найнвелс ауруханасында және Керколди қалашығында университеттік акушер мектебінің бір бөлігі болып табылатын кампустар бар. Университеттің беделі мынандай салаларда оқитын студенттердің арқасында айтарлықтай жоғары: құқық, медицина, жаратылыстану ғылымдары мен өнер. Бұл қант диабеті, онкологиялық аурулар мен неврологияны зерттеудің көрнекті ғылыми орталығы болып келеді.

Мұнда шамамен 100 елден келген студенттер оқиды.

1881 жылы Сент-Эндрюс университетінің колледжі ретінде негізі қаланды. 1897 жылы Университеттік колледж Сент-Эндрюс университетінің құрамына кірді. 1954 жылы ол Квинс-колледж деп атауы өзгертілді (ағыл. *Queen's College*). 1967 жылдың 1 тамызында тәуелсіз университеттің статусын алды. 1994 жылы университеттің құрамына факультеті ретінде өнер колледжі кірді. 2001 жылы Солтүстік колледжінің (педагогикалық) Данди кампусы университеттің факультеті болды.

## Рейтингтер
* Жылдың шотландиялық университеті Times & Sunday Times Good University Guide 2016
* Times Higher Education 16-орында '150 under 50 2016'

Санат:Шотландия университеттері
Қарабас (Батыс Қазақстан облысы)

**Қарабас** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Шағатай ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2020 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 95 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 369 адам (188 ер адам және 181 әйел адам) болса, 2009 жылы 242 адамды (129 ер адам және 113 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданының таратылған елді мекендері
Қоғалытүбек

**Қоғалытүбек** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Шағатай ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 101 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 494 адам (263 ер адам және 231 әйел адам) болса, 2009 жылы 394 адамды (209 ер адам және 185 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 298 адамды (160 ер адам және 138 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Лесопитомник (Батыс Қазақстан облысы)

**Лесопитомник** — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Подстёпный ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 459 адам (218 ер адам және 241 әйел адам) болса, 2009 жылы 637 адамды (321 ер адам және 316 әйел адам) құрады.

2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 639 адамды (321 ер адам және 318 әйел адам) құрады.
 
## Дереккөздер

Санат:Теректі ауданы елді мекендері