Молдовагаз

**«Молдовагаз» АҚ** () — Молдова мен Ресейдің бірлескен энергетикалық компаниясы. Компания табиғи және сұйытылған газды тасымалдаумен, газбен жабдықтау желілерін салумен, газ жабдықтарын монтаждаумен, сондай-ақ Молдова Республикасының аумағында газдандыру және газ шаруашылығына қызмет көрсетумен айналысады. Компания Молдова Республикасының газ нарығында әкімшілік, экономикалық және ұйымдастырушылық реттеу саласында бірыңғай субъект ретінде, газ кәсіпорындары арасындағы өндірістік-экономикалық байланыстарды нығайту және акционерлер арасындағы тиімді ынтымақтастықты қамтамасыз ету мақсатында құрылған. Республика аумағында «Молдовагаз» АҚ 600 мыңнан астам тұтынушыны (соның ішінде 20 мыңға жуық шаруашылық субъектілерін) табиғи газбен қамтамасыз етеді.

2013 жылдың соңына қарай «Молдовагаз» акционерлік қоғамының негізгі акционерлері ретінде Ресейдің «Газпром» ашық акционерлік қоғамы — 50 % (6,6 миллионнан астам акция), Молдова Республикасы Экономика министрлігі жанындағы Мемлекеттік мүлік агенттігі — 35,33 % (4,7 миллион акция), және Приднестровье Молдаван Республикасы Мүлік басқару мемлекеттік комитеті — 13,44 % (1,79 миллион акция) танылды, ал қалған акционерлердің үлесі 5 пайыздан аспады.

## Тарихы
Молдаван КСР-індегі газ шаруашылығын ұйымдастыру 1947 жылы алғашқы 20 газ баллонды қондырғы орнатылған кезде басталды, ал келесі жылы Кишинёв механикалық зауыты газ плиталары, редукторлар және газ баллондары өндірісін жолға қойды; 1963 жылы сұйытылған газға арналған алғашқы топтық резервуарлық қондырғы пайдалануға беріліп, үш жылдан соң республикаға газ желілері арқылы табиғи газ жеткізіле бастады, осы кезеңде жоғары және төмен қысымды газ құбырларының құрылысы мен елді мекендерді газдандыру жұмыстары қолға алынды, 1966 жылы Одесса — Кишинёв магистральды газ құбыры, ал 1967 жылы «Кишинэу» газ тарату станциясы (ГРС-1) іске қосылды.

1984 жылы Кишинёв — Рыбница магистральды газ құбырының құрылысы аяқталды. 1991 жылы Молдова Республикасының тәуелсіздігі мен егемендігі танылғаннан кейін, жаңа республиканың үкіметі 2005 жылға дейінгі Мемлекеттік газдандыру бағдарламасын бекітті және Газдандыру жөніндегі Мемлекеттік департамент құрды. Осылайша Молдова газ шаруашылығын қайта құрылымдау процесі басталды. 1994 жылы Энергетика, энергетикалық ресурстар және отын жөніндегі департаменттің қарамағында де-юре түрде «Молдова-Газ» ашық акционерлік қоғамы мәртебесіндегі Мемлекеттік концерн құрылды, оның құрамына 51 газ кәсіпорны кірді. Төрт жылдан кейін газ саласын құқықтық реттеудің негізін қалаған «Табиғи газ туралы» заң қабылданды.

1999 жылы қазіргі үлгіде «Молдовагаз» акционерлік қоғамы құрылды. Ол Мемлекеттік «Молдова-Газ» концерні ААҚ мен молдова-ресейлік «Газснабтранзит» жабық түрдегі акционерлік қоғамының бірігуі нәтижесінде пайда болды. Оның құрамына 23 жауапкершілігі шектеулі серіктестік кірді. 2002 жылы Молдова Республикасының жаңа Ұлттық газдандыру бағдарламасы қабылданды, ал келесі жылы «Кэушень» газөлшеу станциясы (ГОС) пайдалануға берілді. 2004 жылы бар 23 газ кәсіпорнының негізінде 35 филиал құрылды. Газдандыру бағдарламасын іске асыру аясында екі магистральды газ құбыры — «Токуз–Кэйнарь–Мерень» (2007) және «Бельцы–Унгены» (2009) пайдалануға берілді. Сонымен қатар 2010 жылы «Кишинэу» газ тарату станциясы (ГТС) күрделі жөндеуден өтті, «Теленешть» ГТС салынды және «Раздельная–Измаил» магистральды газ құбырына күрделі жөндеу, қайта құру және жаңғырту жұмыстары басталды.

Inogate бағдарламасы аясында «Молдовагаз» АҚ қызметкерлері «Шығыс Еуропа мен Кавказдағы мұнай-газ секторының техникалық стандарттары мен тәжірибелерін үйлестіру» жобасына қатысады. 2010 жылы олар газ саласындағы технологиялық үдерістерді реттейтін 26 еуропалық стандартты зерттеп, оларды Молдовада қолданылып жүрген стандарттармен салыстырғаннан кейін тиісті қорытындылар әзірледі. 2017 жылы тұтынушыларға көрсетілетін қызметтерді прогрессивті тәсіл негізінде реформалау процесі басталды.

## «Газпроммен» байланысы
Компанияның акционерлері — Ресейлік «Газпром» компаниясы мен Молдова Республикасы үкіметі. 2010 жылы баспасөзде «Газпром» «Молдовагаз» компаниясын толықтай өз бақылауына алмақ деген қауесет тараған еді, алайда экономика министрі Валерий Лазэр бұл ақпаратты жоққа шығарды.

2013 жылдың соңында «Молдовагаздың» «Газпром» алдындағы қарызы 5,2 миллиард АҚШ долларын құрады, оның ішінде 4,7 миллиарды (яғни 90%) Приднестровье өңірінің берешегі болатын.

2023 жылдың соңында «Молдовагаз» АҚ-ның «Газпром» алдындағы қарызы 11,646 миллиард АҚШ долларын құрады, оның шамамен 10,937 миллиарды (яғни 94%) Приднестровье аймағының берешегі еді.

## Құрылымы
«Молдовагаз» АҚ құрамына кіретін (35 өңірлік филиалдарды есептемегенде) газды тасымалдау, тарату және жеткізумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер мыналар болып табылады:

**Тасымалдау**
* Молдоватрансгаз (оң жағалау) — 2023 жылдың 19 қыркүйегінен бастап бес жыл мерзімге Румынияның мемлекеттік Transgaz компаниясының еншілес ұйымы Vestmoldtransgaz басқаруына берілген.
* Тираспольтрансгаз (сол жағалау)

**Тарату**
**Оң жағалау:**
* Кишинэу-газ
* Бэлць-газ
* Яловень-газ
* Орхей-газ
* Единец-газ
* Флорешть-газ
* Чимишлия-газ
* Унгень-газ
* Гагауз-газ
* Штефан Водэ-газ
* Тараклия-газ
* Кахул-газ

**Сол жағалау:**
* Тирасполь-газ
* Бендеры-газ
* Слободзея-газ
* Дубоссары-газ
* Рыбница-газ

Басқа қызмет түрлері
Жоғарыда көрсетілген бағыттардан тыс жұмыстармен «Молдовагаз» құрамындағы Флакэра Албастрэ ЖШС айналысады.

## Статистика

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* Ресми сайты

Санат:1999 жылы құрылған компаниялар
Санат:Молдованың энергетикасы
Санат:Молдованың газ таратушы компаниялары