Ғали Орманов

***Ғали Орманов*** (15.8.1907, Алматы облысы, Қапал ауданы, Қызыл жұлдыз ауылы – 5.9.1978, Алматы) – ақын. 
Найман тайпасының Матай руының Төртсары бөлімінен шыққан.

## Өмірбаяны
Қазақ педагогика институтын бітірген (1943). **1929 – 60 ж.** Іле ауданы оқу бөлімінің меңгерушісі, “Социалистік Қазақстан” (қазіргі “Егемен Қазақстан”) газетінде әдеби қызметкер, *бөлім меңгерушісі*, Жамбыл ақынның әдеби хатшысы, **“[[Майдан (журнал)|Майдан]]”** альманағының редакторы, “Әдебиет және искусство” (қазіргі “Жұлдыз”) журналының жауапты редакторы, Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасының бас редакторы, Қазақстан Жазушылар одағының хатшысы, секция меңгерушісі қызметтерін атқарған.

Тұңғыш өлеңдер жинағы **“Шеңбер”** деген атпен *1934 ж. жарық көрді. “Шәуілдір” (1934), “Алынған қамал” (1935) поэмалары, “Абысын сыры” (1936) жыр кітабы, “Көтерме” атты прозалық жинағы (1935)* жарыққа шықты. Ормановтың туындылары адамдардың *қаһармандық ерлігін, табиғаттың дүлей күшіне қарсы шыққан күресін бейнелеуге* арналған. *“Халық – қаһарман” (1941), “Емен” (1944)* атты жыр кітаптарында соғыстың ауыртпалығын, жауынгерлердің *Отанға деген сүйіспеншілігі* жолындағы ерліктерін, тылдағы тынымсыз еңбекті сөз етті. Ақын поэзиясы айшықты тілінің ажарымен, оның асыл қазыналарын қолданудағы шеберлігімен ерекшеленеді. *“Өмір дастаны” (1948), “Бөбек жүрегі” (1949), “Сәт сапарда” (1957), “Ой қанаты” (1961), “От өзен” (1965), “Жер қазығы” (1972), “Жыр қанаты” (1975), “Жылдар жыры” (1976), т.б.* өлең жинақтарында әлеуметтік оқиғаны суреттеуде ақындық шеберлік танытты.

Ол қырғыз эпосы “Манастың” 1-кітабын,* [[Александр Сергеевич Пушкин|А.С. Пушкиннің]], [[Лермонтов Михаил Юрьевич|М.Ю. Лермонтовтың,]] [[Райнис|Ян Райнистің]], [[Мақтымқұлы|Ф.Мақтымқұлының]], [[Аалы Тоқамбаев|А.Тоқомбаевтың]] бірқатар поэмаларын, [[Толстой Лев|Л.Н. Толстойдың]] “Анна Каренина” романын, [[Гоголь|Н.В. Гогольдің]] “Нева проспектісі” повесін, [[Чехов Антон|А.П. Чеховтың]] әңгімелерін, [[Виталий Николаевич Бубенцов|М.С. Бубенцовтың]] “Ақ қайың” романын, [[Тұрсын-заде Мирза|М.Тұрсын-Заденің]] “Үндістан балладалары” өлең кітабын* қазақ тіліне аударды. Ормановтың көптеген туындылары шетел тілдеріне тәржімаланған.

Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз, Ленин ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатталған.

## Марапаттары
* Ленин ордені
* Еңбек Қызыл Туы ордені
* Халықтар достығы ордені
* Қызыл жұлдыз ордені

## Ғали туралы естелік
* Алматыда Многоводная көшесі Ғали Орманов көшесі болып өзгертілді.
* Талдықорған қаласында Садовая көшесі Ғали Орманов көшесі болып өзгертілді.
* Қапал ауылдың бір көшесіне және осы ауылдағы орта мектепке Ғали Ормановтың есімі берілді.
* Ғали Ормановтың есімі – Астана қаласындағы №7 мектеп-гимназияға қойылған.
* Талдықорған қаласында Ғали Ормановтың бюсті қойылды, 2008 ж.
* 2008 жылы ақынның дүниеден өткеніне 30 жылдығына орай «Ғали ғибрат» (Көмекке баратын адам) деректі фильмі жарыққа шықты.

## Дереккөздер

Санат:15 тамызда туғандар
Санат:1907 жылы туғандар
Санат:Ақсу ауданында туғандар
Санат:15 қыркүйекте қайтыс болғандар
Санат:1978 жылы қайтыс болғандар
Санат:Алматыда қайтыс болғандар
Санат:КСРО ақындары
Санат:Қазақстан ақындары
Санат:XX ғасыр ақындары
Санат:КСРО жазушылары
Санат:XX ғасыр жазушылары
Санат:КСРО аудармашылары
Санат:Қазақстан аудармашылары
Санат:XX ғасыр аудармашылары
Санат:Поэзияны қазақ тіліне аударушылар
Санат:Проза мен драматургияны қазақ тіліне аударушылар
Санат:Орыс тілінен аударушылар
Санат:Қырғыз тілінен аударушылар
Санат:КСРО журналистері
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:XX ғасыр журналистері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері
Санат:Қазақ жазушылары
Санат:Қазақ ақындары
Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері
Санат:Егемен Қазақстан қызметкерлері
Санат:Жұлдыз журналы қызметкерлері
Санат:Жазушы баспасы редакторлары