open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ғазиз Ағзамұлы Ешкенов

**Ғазиз Ағзамұлы Ешкенов** 1961 жылы 6 желтоқсанда Талдықорған облысы Кировский ауылында туған.
Әкесі - Ешкенов Ағзам Рахымұлы (1932-2002), экономист болған. Анасы - Ешкенова Айман Махмүдқызы (1935-2010), педиатр болған.

Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін (1981); Т. Жүргенов атындағы Алматы мемлекеттік театр
және көркемсурет институтын бітірген (1991), монументалды кескіндеме суретшісі. Суретші-монументші.

ҚР Көркемөнер академиясының мүшесі-корреспонденті (2007 жылдан).
Мемлекеттік және халықаралық бейнелеу өнерлері көрмелерінің қатысушысы (1986 жылдан).
«Отқа табыну», «Суырып салма» жұмыстарының (ҚР Мәдениет министрлігінің Көркемсурет көрмелер дирекциясында
сақталуда), «Жерұйық» гобеленінің (Ә. Қастеев атындағы
Мемлекеттік өнер мұражайында сақталуда) авторы. «Нұр Астана» Ислам мәдениет орталығының (2005); «Шұбар» шағын ауданындағы мешіттің (2006) (Астана қаласы); Президенттік мәдениет орталығының көрме залының (2008)
интерьерлерін безендіру жобаларының авторы әрі жетекшісі; Алматы метрополитенінің «Райымбек», «Алатау»,
«Жібек жолы» стансаларына арналған монументалды паннолардың авторы (2008-2010); Б. Момышұлы гүл бағындағы «Уақыттар әуені» тақырыбындағы саябақтық мүсіндердің біріккен авторы.

1991-2000 жылдары - Т. Жүргенов атындағы Алматы мемлекеттік театр және көркемсурет институтының «Монументалды кескіндеме» кафедрасының оқытушысы. ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1995 жылдан). Халықаралық сәулетшілер одағының грамотасымен марапатталған.

*Әскери атағы* - сержант.

Үйленген. Жубайы - Бүлешова Шара Сағымбекқызы. Қызы - Лаура, ұлы - Данияр.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Шахтер күні

**Шахтер Күні** - көмір өнеркәсібі жұмысшыларының кәсіби мерекесі. 1947 жылдың 10 қыркүйегінде тағайындалған, тамыздың соңғы жексенбісінде мерекеленеді. 

Қарағанды көмір бассейнінде Шахтер Күні 1948 жылы атап өтілді. 1948 жылы 27 тамызда бассейн шахтасында кәсіби мерекеге арналған салтанатты жиналыс болып, онда соғыстан кейінгі бесжылдык қорытындысы шығарылды (Қарағанды шахтерлері оны 4 жылда орындады). 1948 жылы 28 тамызда Қарағанды көмірін өндірудегі жетістіктері, шахта құрылысына еңбектің озық тәсілдерін енгізгені үшін қарағандылық 10 шахтерге (Ж. Әбдірахманов, М.Айтқулов, Ф.Акулов, Т.Кузембаев, Б.Нурмагамбетов, Д. Кобухов, Г. Хаирумин, В. Т.Шибаев, С.Шоманов) Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 

Көмір өнеркәсібі мекемелерінін 500-ден аса шахтерлері мен қызметкерлері ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Кұрмет грамотасымен марапатталды. Әдетте Шахтер Күні барлық қала еңбекшілерінің жаппай мерекесі түрінде тойланады. Қалада спорт жарыстары өткізіліп, концерттер қойылады.

## Дереккөздер


Санат:Мейрамдар
Санат:Қарағанды облысы
Шахтер даңқы монументі

**Шахтер Даңқы монументі** – Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген монументтік өнер ескерткіші. 

## Орналасқан жері
Қарағанды қаласы, Бұқар жырау даңғылы, Орталық мәдениет және демалыс саябағынын кіре берісіңде орнатылған.

## Кезеңі, авторы
1974 жыл, мүсінші – А. Билык, сәулетші – А. Малков.

## Деректер, сипаты
«Шахтер даңқы» мүсіндік мемориалы Қарағандының құрылысшылары, металлургтері, кеншілерінің еңбек даңқына арналған өзіндік әнұран болып табылады. Композицияның жалпы салмағы – 20 тонна, биіктігі – 11 м.
Тұғыр бетоннан жасалған және жер асты гранит блоктарымен қапталған. Ескерткіш басынан жоғары мақтанышпен тас көмірді асырып ұстап тұрған орыс және қазақ шахтерлерін бейнелейді. Екі шахтердің бейнелері жинақтама. Ескерткіштің құрамы А. Билыктың барлық туындылары сияқты серпінді болып келеді. Оның идеясы суретшінің тау-кен жұмыстарының әсерінен туылды. Шахтерлердің мүсіндері қоладан құйылған.
Мүсінші Анатолий Билыктың есімі Қарағанды қаласының қалыптасу тарихымен тығыз байланысты. Ол Қазақстан Республикасының Суретшілер одағының мүшесі, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген өнер қайраткері, Қазақстан Республикасы өнер академиясының академигі.
1999 жылы А. Билыкке Қарағанды қаласының құрметті азаматы атағы берілді. Мүсіншіге II дәрежелі «Достық» ордені табыс етілді.

## Дереккөздер

Санат:Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қарағанды сәулеті
Санат:Қазақстан ескерткіштері
Рымбек Жүнісов

**Рымбек Жүнісов** (1941 жылы туған) — агроном. Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылық институтын бітірген (1967).  Арғын тайпасы, Қаракесек руының Әлтеке бұтағынан шыққан.

Еңбек жолын 1961 жылы қазіргі Ақтоғай ауданы 22-съезд атындағы кеңшардың бас агрономы болып бастаған. Одан кейін «Қоңырат» кеңшарында бас агроном, аудандық партия комитетінің нұсқаушысы, аудандық ауыл шаруашылық басқармасы бастығының орынбасары, «Қызыл-арай» кеңшарында директор, аудандық кеңес атқару комитегі төрағасының 1-орынбасары болып қызмет атқарған. 

1985 жылдан Ақтоғай аудандық, партия комитетінің 2-хатшысы, 1987 жылдан 1-хатшысы болды. 1990 жылы ҚазКСР халық депутаты болып сайланған.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан агрономдары
Санат:Ақтоғай ауданында (Қарағанды облысы) туғандар
Денелердің ауырлық күші әрекетінен қозғалуы

**Денелердің ауырлық күші әрекетінен қозғалуы** - Галилео Галилей  өзінің жүргізген тәжірибелерімен барлық еркін денелер, өздерінің массаларына тәуелсіз жерге бірдей үдеумен түсетінін тағайындады. Ал Ньютон тұжырымдаған қозғалыс заңдары мен бүкіләлемдік тартылыс заңы еркін түсудің, яғни денелердің ауырлық күші әрекетінен қозғалуының негізгі ерекшеліктерін түсіндіруге мүмкіндік берді.

Бүкіләлемдік тартылыс күші көрінісінің бірі—денелердід Жерге тартылу күші. Бұл күшті *ауырлық күші* деп атайды.

Бүкіләлемдік тартылыс заңына сәйкес денелердің Жерге тартылу күші
 F = G \cdot \frac {m \cdot M}{(h+R)_2}
формуласымен өрнектеледі, мұндағы m — дененің массасы, Мж—Жердің массасы, R—Жердің радиусы, һ—дененің Жер бетінен биіктігі.

Ауырлық күші денеге еркін түсу үдеуін тудырады. Ньютонның екінші заңына сәйкес:
 \overrightarrow {g} = \frac {\overrightarrow {F}_a}{m} 
 F = G \cdot \frac {m \cdot M}{(h+R)_2} формуланы ескере отырып, Жер бетінен һ биіктіктегі еркін түсу үдеуінің модулі үшін: 
 g_h = G \cdot \frac {m \cdot M}{(h+R)_2} өрнегін аламыз, ал Жер бетінде (һ = 0)
 g = G \cdot \frac {t M}{R_2} 
болады.

 g_h = G \cdot \frac {m \cdot M}{(h+R)_2} формуладан еркін түсу үдеуінің дененің m массасына тәуелсіздігі, ал оның шамасының
дене Жер бетінен көтерілген сайын азая беретіні байқалады. Алайда, егер дененің Жер бетінен көтерілу биіктігі 100 км-ден аспаса, онда Жер
радиусымен салыстырғанда бұл биіктікті ескермеуге болады. 100 км-ге дейінгі биіктікте еркін түсу үдеуін шамамен 9,8 м/с2-ка тең деп есептеуге болады.

Әйтсе де Жер бетіндегі еркін түсу үдеуі барлық жерде бірдей емес. Жер дәл шар пішіндес болмағандықтан және оның өз осінен айналуы себепті, еркін түсу үдеуі Жердің географиялық ендігіне байланысты болады. Мысалы, полюсте еркін түсу үдеуі 9,83 м/с2, экваторда 9,78 м/с2, ал 45° ендікте 9,81 м/с2. Ал біз есептеулерімізде еркін түсу үдеуін шамамен 9,8 м/с2 -ка тең деп аламыз.

## Дереккөздер



Санат:Физика
Санат:Астрономия
Рымбала Кенжебалиқызы Омарбекова

**Рымбала Кенжебалиқызы Омарбекова** 1943 жылы 9 ақпанда Қарағанды облысы Қарқаралы қаласында туған. Қазақ. Қарағанды мемлекеттік педагогика институтының филология факультетін (1965) орыс тілі мен әдебиетінің оқытушысы мамандығы бойынша, КОКП ОК жанындағы қоғамдық ғылымдар академиясының аспирантурасын (Мәскеу қаласы, 1980) бітірген. Тарих ғылымдарының кандидаты (1980). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Дамыған социализм кез- еңінде ауыл мәдениетін дамытудағы Кеңестөрдің қызметі». Облыстық және республикалық бұқаралық ақпарат құралдарындағы мәдениет мәселелері жөніндегі мақалалардың авторы. Қазақ, орыс және неміс (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1960 жылдан - Қарағанды облысы Қарқаралы аудандық байланыс кеңсесінің телеграфист-морзисі. 1961 жылдан - Қарағанды мемлекеттік педагогикалық институтының студенті. 1965 жылдан - «Қырғыз» кеңшарының №23 ОМ орыс тілі мен әдебиеті мұғалімі (Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы). 1966 жылдан - Қарағанды облысы Қарқаралы қалалық №1 орта мектепте орыс тілінің мұғалімі. 1967 жылдан - Қарағанды облысы Қазақстан ЛКЖО Қарқаралы аудандық комсомол комитетінің екінші хатшысы, бірінші хатшысы. 1971 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Қарағанды облыстық комитетінің хатшысы - студенттер, мектеп жастары мен пионерлер бөлімінің меңгерушісі. 1973 жылдан - Қазақстан Компартиясының Қарқаралы аудандық комитетінің хатшысы. 1977 жылдан - КОКП ОК жанындағы қоғамдық ғылымдар академиясының аспиран- ты (Мәскеу қаласы). 1980 жылдан - Компартияның Қарағанды облыстық комитетінің дәріскерлер тобының жетекшісі, 1982 жылдан - үгіт және насихат бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 1985 жылдан - Қарағанды облыстық атқару комитеті Мәдениет басқармасының бастығы. 1987 жылдан - Қарағанды облыстық Халық депутаттары кеңесінің атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1992 жылдан - Қарағанды облыстық Мәдениет комитетінің төрағасы. 1999 жылдан - Қарағанды облыстық мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім департаментінің бастығы. 2000 жылдан - Қарағанды облыстық Мәдениет департаментінің директоры. 2005 жылдан - Қарағанды облысы Мәдениет департамөнтінің директоры. 2008 жылдан 2011 жылдың ақпанына дейін - Қарағанды облысы Мәдениет басқармасының бастығы. Қарағанды облыстық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1986-1992). Қарағанды облысы әкімдігі жанындағы Отбасы және әйелдер істері жөніндегі комиссияның мүшесі. «Парасат» орденімен (2007), «Еңбек үздігі үшін» медалімен (1976), ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің грамотасымен (1975) марапатталған. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (1998). Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының Құрметті азаматы (1999). Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан экономикалықжәне рухани дамыған елдер көшбасшылары қатарында болатынына сенемін». Хоббиі - тау соқпақтарымен қыдыру, табиғат аясында болу. Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия, А. Құнанбаевтің «Қара сөздері», А.С. Пушкиннің, Қ. Аманжоловтың поэзиясы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сағадат Жапабайұлы Дүйсебеков

**Сағадат Жапабайұлы Дүйсебеков** (1938 жылы туған), партия, кеңес қызметкері. Ақтоғайдың түлегі. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Сарым бұтағынан шыққан.

Қарағанды педагогикалық институтын (1961), Алматы Жоғары партия мектебін бітірген (1972). Мектепте мұғалім, облыстық комсомол, партия комитеттерінде нұскаушы, аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы, Ұлытау аудандық партия комитетінің 1-хатшысы, халық депутаттары Жезқазған облыстық Кеңесі төрағасының орынбасары қызметтерін ажарды. 1992-1997 жылдары Ақтоғай ауданының әкімі болып істеді. Облыста және аудандағы басшы қызметте жүргенде езінің білімін, тәжірибесін, ұйымдастырушылық жұмыстарға байланысты пайдалана білді. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. Ақтоғай ауданының құрметті азаматы.

## Дереккөздер


Санат:1938 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысында туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Нұркен Әбдіров атындағы спорт комбинаты

**Нұркен Әбдіров атындағы спорт комбинаты** (Қарағанды, Бұқар жырау д., 53), жарыстар, оқу-жаттығу сабақтарын және ойын сауық өткізуге арналған спорт ғимараттары кешені. Іргесі 1975 ж. каланган. Құрамында *«[[Ақжолтай]]»* спорт сарайы, Н. Әбдіров атындағы спорт сарайы, жеңіл атлетикалык манеж бар. Манежде 3 жүгіру жолы (200 м-ден), биіктікке, ұзындыққа секіруге, сырықпен секіруге, ядро итеруге арналған секторлар бар. Спорт кешенінде спорттың әр түрінен 140-тан астам секция жұмыс істейді. Жыл сайын дәстүрлі турнирлер (Н. Әбдіров жұлдесі, Жарылғапов жүлдесі), боқстан, жүзуден, су добынан, суға секіруден және басқа да спорт түрлерінен респ., ведомстволык жарыстар өткізіліп тұрады. Н. Әбдіроватынд. спорт сарайы ғимараты архитектур. ескеркіш болынпдбылады. 1958 ж. салынған (архитектуралық И. И. Райкин). Сарай каланың басты жол торабы Бұкар жырау данғылы мен Әбдіров даңғылының түйіскен жерінде орналасқан. Ғимарат және Әбдіров ескерткіші спорт кұрылыстарының архитектуралық кешеніне кіреді. Аландар жүйелі орналаскан. Қарапайым пішіндегі монументті ғимараттың архит. шешімі бас қасбетіндегі керамика плитасы бетінің шығыңқы бөлігіндегі әшекейленген үлкен оюлар болып табылады. Бас және бүйірлік қасбеті сүйірленген иілмелі металға салынған ою-өрнекпен безендіріліп ғимараттың ажарлығын бейнелейді. Сарайдың бояулы сылағы ашық сұр түсті, вестибюлі мәрмәрдан жасалған, жүзу бассейні ғимараттын 2-бөлігімен негізгі баспалдакарқылы жалғасқан. 2-кабаттағы көпшілік жұмыстарын еткізетін зал металл витражбен сәулеттендірілген. Төбесі мен бағана үстіндегі архитрав ұлттык ою-өрнектермен әшекейленген.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан спорт кешендері
Санат:Қарағанды спорт кешендерi
Шахтёр демалыс үйі

**Шахтер демалыс үйі** «Миттал-Стил Теміртау» АҚ «Энергиякөмір» ӨБ-не қарайды. Самал-көлдің жағасында, Қарағандыдан оңтүстік-шығысқа қарай 218 км, Қарқаралы қаласынан 15 км жерде орналасқан. 1967 жылы ашылған, жыл бойы жұмыс көлдің жағасында істейді. 200 орынға арналған. Ересектерді және ата-аналарымен бірге балаларды қабылдайды. 2 және 3 орындық бөлмелері бар 2 ғимараттан тұрады. Демалыс үйі аумағында тынығатын орындар, би алаңы, кафе-бар, жазғы жабдықтарды жалға беру орны, теннис корты, футбол алаңы, баскетбол-волейбол аланқайы орналаскан. Спорттық-сауықтыру кешені іске қосылды (2002). Тынығушыларға спортзал, фитобар, бильярд, бассейн, сауна ұсынылады. «Шахтер демалыс үйі» 2 км жерде тау шаңғысы кешені орын тепкен, ол аспалы жолмен жарақталған, спорт жабдыктарын: тау шаңғысы, шана т. б. жалға беріледі.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Санат:АрселорМиттал Теміртау
Санат:Қарқаралы ауданы
Төлеген Жүнісов

**Төлеген Жүнісов*** (1895-1974)*, малшы, Социалистік Еңбек Ері (1949). Жастайынан байдың малын баққан. 1929-1963 ж. Қарқаралы аудандағы Совет
ұжымшарынын (Фрунзе атынд. кеншар) малшысы. 1947-48 жылы бағымындағы әр ірі қараның тәуліктік орташа салмақ қосуын 1090 г-ға, өгізшелердің
орт. салмағын 450-500 кг-ға жегкізді.

## Дереккөздер


Санат:Малшы
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Мүслім Оңдағанұлы Оңдағанов

**Мүслім Оңдағанұлы Оңдағанов** 1967 жылы 3 сәуірде Орал облысы, Тайпақ ауданы, Қызылжар кентінде туған. Қазақ. Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің спорт және дене шынықтыру факультетін (2002) дене шынықтыру және спорт мұғалімі мамандығы бойынша; Батыс Қазақстан инженер-технологиялық университетінің қаржы факультетін (2005); Қазақ-орыс халықаралық университетінің заң факультетін (2007) бітірген. «Ақжайық саңлақтары» (2004), «Тайпақ ауданы» (2008) тарихи-деректі кітаптардың; республикалықжәне облыстық басылымдарда жарияланған мақалалардың авторы. Самбодан Қазақстан Республикасы спорт шебері. Қазақша күрестен Қазақстан Республикасы спорт шебері. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2005 жылдан).

1985 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.

1987 жылдан - Тайпақ ауданы Балалар-жасөспірімдер спорт мектебінің жаттықтырушысы, 1989 жылдан - директоры.

1993 жылдан - Қазақстан Республикасы Самбо федерациясы жанындағы Қазақстан Республикасы Самбо күресінен жастар арасындағы құрама командасында аға жаттықтырушы.

1998 жылдан - Қазақстан Республикасы Самбо федерациясының президенті (Алматы қаласы).

2002 жылдан - Батыс-Қазақстан облыстық жастар ісі, туризм және спорт басқармасының бастығы.

2005 жылдан - Батыс-Қазақстан облыстық спорт және дене тәрбиесі басқармасының бастығы.

2008 жылдан - Орал қаласы әкімінің орынбасары.

2009 жылдың наурызынан - Самбо күресі бойынша Қазақстан Республикасы Федерациясының президенті (Орал қаласы).

2009 жылдың қазанынан бері - Батыс Қазақстан облысы Туризм, дене шынықтыру және спорт басқармасының бастығы.

## Марапаттар

* «Құрмет» ордені (2008);
* «Астанаға 10 жыл» медалі (2008),
* «Қазақстан Республикасының Құрметті спорт қайраткері» белгісі (2005).
* Самбо бойынша Қазақстан Республикасы Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1997).
* Еркін күрес бойынша Қазақстан Республикасы Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2008).
* «Қазақстан Республикасының құрметті спорт қайраткері» (2005) белгісі.
* Қазақстан Республикасы самбодан Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1997).

## Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Отарбаева Ләззат Жетебайқызы, «Батыс Қазақстан ТЭК» АҚ жоспарлау және бағаның құрылу бөлімінің бастығы.

қыздары - Оңдағанова Кәмилә Мүслімқызы (1999 жылы туған); Оңдағанова Әнел Мүслімқызы (2007 жылы туған), Оңдағанова Әлмина Мүслімқызы (2009 жылы туған).

Санат:Тұлғалар
Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Аманат партиясының мүшелері
Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Құрылыстық пластмасса

**«Құрылыстық пластмасса»** АҚ, (Қарағанды,Майқұдық), 1970 ж. құрылып, *«Құрылыстық пластмассалар»* комбинаты деп аталды. 6 негізгі өндіріс цехы (№№1, 2, 3, 4 цехтар, темір-бетон бұйымдары, тігін цехтары), 3 қосалқы (аспаптар, энергомеханика, жөндеу құрылыс), автотранспорт жұқ тиеу-тұсіру учаскелері болды. Құрастырмалы темірбетон, линолеум, пенопласт, жылуға шөккіш пленка, профильдік-кума бұйымдар, бояулар және басқа енімдер шығарды. 1998 ж. комбинат базасында *«Құрылыстық пластмасса»* АҚ құрылды (2001 ж. құрылған «Құрылыскомплект-А» ЖШС линолеум т.б. өнімдер шығарады). Кәсіпорын полимерлік құбырлар, полиатилен пленкасын, халық тұтынатын тауарлар шығаруға маманданған. Термопласт автоматтары (қуаты жылына 450 т), полиатилен құбыры желісі (500 т), полиатилен пленкасы қондыршсы бар. Кәсіпорынды 20 жылдан астам И. Мұсалімов басқарды. Оның басшылығымен кейінгі жылдары цехтар техникалық жағынан жанғырды. Директоры Е.Әубәкіров (2006).
	
## Дереккөздер


Санат:Кәсіпорындар
Серік Сақболдаұлы Әбденов

**Серік Сақбалдыұлы Әбденов** - (1977 жылы 15 қаңтарда Қарағанды облысы, Қарқаралы қаласында туған) қоғам және мемлекет қайраткері, ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі (26 қыркүйек 2012 — 10 маусым 2013).

## Өмірбаяны
Қазақ құқықтану және халықаралық қатынастар институтын (1998) заңгер мамандығы бойынша; Қарағанды Қазақ
тұтынушылар одағы экономикалық университетін (2004)
экономист мамандығы бойынша бітірген.

1998 жылдан - ҚР Әділет министрлігі Нормативтік құқықтық актілерді тіркеу басқармасы бөлімінің бас маманы, бастығы. 2000 жылдан - заң сараптамасы бөлімінің
бастығы, бақылаужәне құжаттық айналым басқармасының бастығы, ҚР СІМ аппараты жетекшісінің орынбасары.

2003 жылдан - коммерциялық құрылымдарда жұмыс істеген.

2004 жылдан - ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Еңбек және халықты еңбекпен қамтамасыз ету департаменті директорының орынбасары, директоры.

2007 жылдан - ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі.

2009 - 2012 жылдар аралығында Шығыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары.

26 қыркүйек 2012 жыл — 10 маусым 2013  Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі.

## Марапаттар
* Парасат ордені (2009)

* ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің құрмет грамотасы

* Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл медалі

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан еңбек министрлері
Серік Жамбылұлы Шәпкенов

**Серік Жамбылұлы Шәпкенов** (29 шілде 1979 жыл, Қаратөбе, Батыс Қазақстан облысы) — қазақстандық саясаткер, экономист, 2022 жылғы 7 сәуірден бергі Атырау облысының әкімі.

Бұрын Шәпкенов Қазақстан Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі (2021–2022) және Атырау қаласының әкімі (2016–2018) болған.

## Өмірбаяны
Серік Шәпкенов 1979 жылғы 29 шілдеде қазіргі Батыс Қазақстан облысы, Қаратөбе ауданының Қаратөбе кентінде дүниеге келді. Ол — 2000 жылы М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің экономикалық кибернетика факультетін бітірген экономист-математик.

2000 жылдан Шәпкенов М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің оқытушысы.

2001 жылдан ол — Батыс Қазақстан облыстық қоршаған ортаны қорғау қорының жетекші маманы.

2002 жылғы маусымнан ол — Батыс Қазақстан Қаржы басқармасының жетекші маманы, 2003 жылдан ол — оның бас маманы. 2006 жылғы қаңтардан ол БҚО Экономика және бюджеттік жоспарлау департаменті шынайы секторлы дамыту бөлімінің бастығы болған.

2006 жылғы наурыздан ол БҚО Ауыл шаруашылық департаменті әкімшілік бөлімінің бастығы, 2007 жылғы қаңтардан директорының орынбасары еді.

2007 жылғы қазаннан Батыс Қазақстан облысы Экономика және бюджеттік жоспарлау департаменті бастығының орынбасары болған ол 2009 жылғы қыркүйектен БҚО Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының бастығы болды.

2014 жылдан ол Президент Әкімшілігінің мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру-аумақтық жұмыс бөлімінің мемлекеттік инспекторы. 2016 жылдан бастап Шәпкенов Атырау қаласының әкімі еді.

2018 жылдан бастап Шәпкенов Атырау облысы әкімінің орынбасары қызметін атқарса, 2020 жылдан ол Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің орынбасары болған.

2021—2022 жылдары аралығында ол Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі болған. 

2022 жылғы 7 сәуірден бастап Атырау облысының әкімі болып тағайындалды.

## Өз өмірі
Серік Шәпкенов үйленген, жұбайы — Шәпкенова Анар Асыланбайқызы,
үй шаруасымен айналысады. Екеуінің екі ұлы бар: Жамбыл Темірлан Серікұлы мен Жамбыл Әлібек Серікұлы.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Қазақстан математиктері
Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті оқытушылары
Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Атырау әкімдері
Санат:Қазақстан еңбек министрлері
Санат:Атырау облысының әкімдері
Евгений Владимирович Егоров

**Евгений Владимирович Егоров** (1976 жылы туған), байдарка мен каноэ есуден халықаралық дәрежедегі спорт шебері. 1993 жылдан ҚР Ұлттық кұрамасының мүшесі, 12-14 - Азия ойындарының екі мәрте, 1995-1997 жылдары Азия чемпионатының жеңімпазы, 26 олимпиадалық ойындарға (Атланта, 1996) қатысушы.

## Дереккөздер


Санат:1976 жылы туғандар
Санат:Алфавит бойынша байдарка және каноэ ескекшілері
Санат:Қазақстан байдарка және каноэ ескекшілері
Санат:Байдарка және каноэ есуден Азия чемпиондары
Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары
Санат:Байдарка және каноэ есуден Азия ойындары чемпиондары
Ерлан Зайроллаұлы Нығматулин

**Ерлан Зайроллаұлы Нығматулин** (31 тамыз 1962 жыл, Қарағанды) — қазақстандық саясат және қоғам қайраткері, экономика ғылымдарының кандидаты (1999) және Нұрлан Нығматулиннің бауыры.

Шыққан руы қожа.

## Білімі
* Қарағанды кооператив институтын (1983)
* Ресей-Қазақстан Қазіргі заманғы Гуманитарлық университетін бітірген.

## Еңбек жолы
* 1983-84 ж. Жезқазған облыстық сауда басқармасының ревизоры.
* 1984-1990 ж. Жезқазған асхана және рестораңдар тресінің директоры.
* 1990-1991 ж. облыстық сауда басқармасының сауда-саттық базасының директоры.
* 1991-1993 ж. «Жезқазған түсті металл»* ғылыми-өндірістік бірлестігінің жұмысшыларды жабдықтау бөлімінің бастығы.
* [[Балқаш (қала)|Балқаш]] қалалық сауда бөлімінің директоры.
* 1993-1998 ж. *«Ерқанат»* сауда үйінің директоры.
* 1998 ж. *«Пульс»'' ЖШС-нің директоры.
* 1999 жылдан Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі II-III-IV шақырылымының депутаты, Экология және табиғатты пайдалану мәселелері жөніндегі комитетінің төрағасы.
* 2011 жылғы қыркүйектен бастап Қазақстан Парламентінің Сенаты Табиғатты пайдалану және ауылдық аумақтарды дамыту комитетінің мүшесі.

## Қоғамдық қызметі
* Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы Парламентаралық Ассамблеясының мүшесі.
* Америка Құрама Штаттары Конгресімен ынтымақтастық тобының мүшесі.
* Әзербайжан Ұлттық Жиналысы ынтымақтастық тобының мүшесі.

## Марапаттары
* Шапағат медалі
* Құрмет ордені (2006)
* ТМД ПАА Достастық ордені (2008) 
* бес медальмен марапатталған.

## Отбасы
* Зайролла Гершанұлы Нығматулин — әкесі.
* Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин — егіздің сіңірі, бауыры.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* НЫҒМАТУЛИН ЕРЛАН ЗАЙРОЛЛАҰЛЫ

Санат:Қазақстан экономистері
Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары
Санат:Қарағанды экономика университеті түлектері
Санат:Ресей-Қазақстан Қазіргі заманғы Гуманитарлық университеті түлектері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің II шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің III шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің IV шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Санат:Достастық орденінің иегерлері
Серік Шәңгерейұлы Орынбаев

**Серік Шәңгерейұлы Орынбаев** 1960 жылы 22 желтоқсанда Ақтөбе облысы Саралжың ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Орынбаөв Шәңгерей, зейнеткер, бухгалтер болып жұмыс істеген. Анасы - Бүркітәлина Майра, зейнеткер, тұтынушылар кооперациясының қызметкері болған. Целиноград қаржы-экономикалық техникумын (1983); Алматы халық шаруашылығы институтының жоспарлау-экономикалық факультетін экономист мамандығы бойы ша (1989) бітірген. Қазақ, орыс және неміс (сөздікпен) тілдерін біледі. 1977 жылдан - «Ақтөбеүйқұрылыс» тресінің құрылысты механикаландыру басқармасында құрылыс машиналарын жөндеудің слесары (Ақтөбе). 1978 жылдан - Ақтөбе есеп-бухгалтер мектебінің оқушысы. 1979-1981 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1983 жылдан - Ақтөбе қаласы Фрунзе аудандық қаржы бөлімінің мемлекеттік кірістер жөніндегі аға экономисі. 1985 жылдан - Ақтөбе қаласы Фрунзе аудандық қаржы бөлімі мем- лекеттік кірістер инспекциясы меңгерушісінің орынбасары, бастығы. 1986 жылдан - ҚазКСР-і қаржы министрлігі Ақтөбе облысы Бақылау-тексеру басқармасының аға бақылаушысы, тексерушісі. 1989 жылдан - Ақтөбе облыстық қаржы басқармасы халық шаруашылығын қаржылан- дыру бөлімінің бастығы. 1991 жылдың мамырынан қараша- сынан дейін - «БатысҚазэнерго» ӨБ еңбек және еңбекақы бөлімінің бастығы. 1991 жылдың қарашасынан - Ақтөбе қалалық қаржы бөлімінің болжамдау және талдауэконо- микасы бөлімінің бастығы. 1993 жылдан - Ақтөбе қалалық қаржы бөлімінің бюджет бөлімі меңгерушісінің орынбаса- ры, бастығы. 1995 жылдан - Ақтөбе облысы қаржы полициясы органдарында қызмет еткен. 1998 жылдан - «АТЭЦ» АҚ экономика жөніндегі вице-президенті. 1999 жылдан - Батыс Қазақстан экономика және қаржы институтының экономикалық мәселелер жөніндегі проректоры (Ақтөбе). 2000 жылдан - Қазақстан Республикасы қаржы Министрлігі Ақтөбе облыстық қаржылық бақылау комитеті басқарма бастығының орынбасары. 2002 жылдан - Облыстық қаржы басқармасы бастығының орынбасары (Ақтөбе). 2005 жылдан - Ақтөбе облысының Экономика және бюджеттік жоспарлау департаментінің директоры. 2006 жылдың қыркүйегінен - Ақтөбе облысы әкімінің кеңесшісі. 2006 жылдың қазанынан - Ақтөбе облысы Ойыл ауданының әкімі. 2008 жылдан бері - Ақтөбе облысы Еңбекпен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының бастығы. Әскери атағы - ефрейтор. Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Гүлдену, қауіпсіздік және бүкіл Қазақстандықтардың әл-ауқатының жақсартуы»*. Хоббиі - балық аулау, суда жүзу, аңшылық. Сүйіп оқитын әдебиеті - көркем, ғылыми-танымдықәдебиет. Үйленген. Жұбайы - Орынбаева Бақытжамал Ғазизқызы, бухгалтер. Ұлдары - Орынбаев Ербол (1982 жылы туған), Орынбаев Нұрбол (1985 жылы туған), Орынбаев Ержан (1990 жылы туған).

Санат: Тұлғалар
Санат: Экономика
Айдар Жамханұлы Жамхан

**Айдар Жамханұлы Жамхан** 1978 жылы 11 шілдеде Алматы қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Тұлымбеков Жамхан Ақылбекұлы, зейнеткер, мал дәрігері болған. Анасы - Тұлымбекова Жұмагүл
Жұмаханқызы, зейнеткер, оқытушы болған.

Алматы республикалық көркемсурет колледжін (1996) кескіндеме шебері мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік
көркемөнер академиясының «Монументалды кескіндеме»
бөлімін (2000) суретші-кескіндемеші мамандығы бойынша; Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының
магистратурасын (2002) кескіндеме магистрі мамандығы бойынша бітірген.

1997 жылдан көрмелерге қатысады. «Аңырақай шайқасы» соғыс кескіндеме суретінің, Алматы
облысы әкімінің қонақ резиденциясына арналған кескіндемелік шығармалар сериясының авторы. М. Мұқановпен
бірге «Реңкті дала», «Дала мозаикасы», «Дала арабескасы» гобелендер сериясын және гобелен техникасында «Түран дәуірі» монументалды-сәндік панно жасаған. М. Мұқановпен бірге Е. Төлепбайдың жетекшілігімен ҚР Жоғарғы соты мен «Ақ Орда» ҚР Президентінің резиденциясының (Астана қаласы) интерьерлеріне арнап монументалды-сәндік панно-гобелендер сериясын жасады. Ғ. Ешкеновпен бірге Қызылорда қаласы мен Қостанай облысы Қарабалық аудан орталығының орталық мешіттері,
Талдықорған қаласы «Достық үйі» мен Б. Шолақ атындағы Спорт сарайының интерьерлерін көркем безендіру және
оны іскө асыру жобаларын, сонымен қоса Алматы метрополитенінің «Райымбек», «Алатау», «Жібек жолы», «Ал-
малы» стансаларының интерьеріне арналған монументалды-сәнді паннолар жасады.
Жұмыстары «АқОрда» ҚР Президентінің резиденциясында және Астана қаласы Президенттік мәдениет орталығында,
Қазақстан мен шет елдің: Португалия, Испания, Франция, Ресей жеке коллекцияларында сақталуда. Суретші-монументшілер тобының құрамында Алматы, Астана, Павлодар, Петропавловск қалалары орталық мешіттер интерьерлерін, сонымен қатар «Нұр-Астана» және Шүбар шағын ауданы мешіттерінің (Астана қ.) көркем безендіру жұмыстарына қатысты.

2000-2006 жылдары - Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының «Кескіндеме» кафедрасының
оқытушысы.

ҚР Суретшілер одағының мүшесі. ҚР заманауи бейнелеу өнерінің дамуына қосқан үлесі үшін Мемлекеттік «Дарын» жастар сыйлығының лауреаты атанды (2008). «ҚазЭКСПО» Бүкіләлемдік халықаралық көрменің дипломанты (Мүхит-98, Лиссабон қаласы, Португалия). ҚР жыл сайынғы «Жігер» жас суретшілер (Алматы қаласы, 1997-2000) және «Шабыт» шығармашылық жастардың
(Астана қаласы, 2000-2004) фестивальдерінің қатысушысы әрі дипломанты.

*Хоббиі* - бильярд, заманауи кескіндеме мен гобелен өнері.

Үйленген. Жұбайы - Жамхан Жанна Бақытжанқызы (1978 жылы туған), көркемсуретті экспозициялар және көрмелерді
ұйымдастыру бойынша менеджер. Қызы - Жамхан Аяжан Айдарқызы (2003 жылы туған); ұлы - Жамхан Дарын Айдарұлы
(2006 жылы туған).

## Дереккөздер
Әнуар Серікбайұлы Омаров

**Әнуар Серікбайұлы Омаров** 1968 жылы 13 маусымда Алматы қаласында туған. Қазақ. 

О.А. Байқоңыров атындағы Жезқазған мемлекеттік университетін (1998) орыс мектебінде қазақ тілі мен әдебиетінің мұғалімі мамандығы бойынша; Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін (2006) заңгер мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1985 жылдан - Жезқазған облысы Ұлытау ауданы Урожайный кеңшарының тракторисі. 1986-1988 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1989 жылдың ақпанынан желтоқсанына дейін - Жезқазған облысы Ұлытау агроөнеркәсіптік кешеннің тракторшысы, жүргізушісі. 1990 жылдың ақпанынан мамырына дейін - «Қазтүстіметжөндеу» Жезқазған тресі басқармасының бетоншысы. 1992 жылдың қыркүйегінен - Жезқазған облысы «Сарыарқа» газеті редакциясының тілшісі. 1996 жылдан - Жезқазған облысы филармониясы шығармашылық ұжымының директоры. 1997 жылдан - Жезқазған қаласы №1 орта мектебінің қазақтілі мен әдебиетінің мұғалімі. 1998 жылдан - Жезқазған қаласы Т. Қалмағанбетов атындағы қалалық филармонияның директоры. 2000 жылдан - Қарағанды облысы Сәтбаев қаласы әкімі орынбасарының м.а., орынбасары. 2002 жылдан - Сәтбаев қаласы «Сарыарқа» өңірлік газеті бас редакторының орынбасары. 2003 жылдан - «Ақ жол» демократиялық партиясының Жезқазған қалалық филиалы аппаратының басшысы. 2004 жылдың қаңтарынан 2006 жылдың желтоқсанына дейін -Жезқазған қаласы «Алтын аймақ» ЖШС директоры. 2006 жылдың қыркүйегінен - Жезқазған қаласы мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі бастығының міндетін атқарушы, бастығы. 2008 жылдан - Жезқазған қаласы «Нұр-Құрыш» қоғамдық бірлестігінің төрағасы. 2009 жылдың қыркүйегінен 2010 жылдың ақпанына дейін - Жезқазған қаласы мемлекеттік мұражайының директоры. 2010 жылдың мамырынан - Қарағанды облысы Ұлытау ауданы әкімінің орынбасары. 2010 жылдың тамызынан - Қарағанды облысы Ұлытау ауданының әкімі. 
2013 жылдың маусым айынан бастап Сәтбаев қаласының әкімі.

## Сыртқы сілтемелер
http://satpaev.gov.kz/index.php?kaz=content&id=11 

## Дереккөздер


Санат:1968 жылы туғандар
Санат:Алматыда туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Сапар Қайратұлы Ахметов

**Ахметов Сапар Қайратұлы** - 
1965 жылы 27 қазанда Солтүстік Қазақстан облысы Сергеев ауданында туған. Қазақ.

Целиноград инженерлік-құрылыс институтын (1990) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Еуразия гуманитарлық институтын (2001) экономист-қаржыгер мамандығы
бойынша бітірген.

Саяси ғылымдардың кандидаты.

Қазақ, орысжәне ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.

1984-1986 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1990 жылдың тамызынан - «Петропавл ауыл құрылысы» №5 Марьев жылжымалы механикаландырылған колонна жұмыстарының 2-ші разрядты тас қалаушысы, 1990
жылдың қыркүйегінен - шебері, 1991 жылдың қаңтарынан
қыркүйегіне дейін - аға өндірушісі (Петропавл) 1993-1996 жылдары - «Ғимарат» өндірістік коммерциялық
фирмасының коммерциялық директоры (Петропавл).
1997 жылдың қаңтарынан - Ақмола ЕЭА әкімшілік кеңесінің
ғылыми-техникалық даму және аумақтық құрылыс пен
байланыс бөлімінің 1-ші санатты маманы. 1997 жылдың
мамырынан - «Ақмола-Жылжымайтын мүлік» күрделі
құрылыс басқармасыныңтехникалық бақылаушы инженері.
1998 жылдың қаңтарынан - Астана қаласы әкімі аппараты экономикалық реформалар бөлімінің жетекші маманы, 1998 жылдың ақпанынан - бас маманы, кеңес
берушісі. 1998 жылдың қыркүйегінен - Астана қаласы әкімі
орынбасарының кеңесшісі. 1999 жылдан - Астана қаласы
әкімі аппараты туризмді және сыртқы экономикалық байланыстарды дамыту бөлімінің меңгерушісі, 2001 жылдан -
экономикалық талдау және сыртқы байланыстар бөлімінің
меңгерушісі. 2002 жылдың сәуірінен - Астана Сыртқы
экономикалық байланыстар комитеті төрағасының міндетін
уақытша атқарушы, 2002 жылдың мамырынан - төрағасы.
2002 жылдың қарашасынан - Астана Сарыарқа ауданы
әкімінің орынбасары, 2004 жылдан - әкімі. 2007 жылдан -
Астана қаласы әкімі аппаратының жетекшісі.

2008 жылдың сәуірінен бері - Астана қаласы «Алматы» ауданының әкімі.

«Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10
жыл» (2005) медальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Орынбасар Жексенұлы Жаңбыршиев

**Орынбасар Жексенұлы Жаңбыршиев** 1954 жылы 4 сәуірде Жамбыл облысы Мойынқұм ауданының Фурмановка ауылында туған. Қазақ.Әкесі - Жаңбыршиев Жексен. Анасы - Жаңбыршиева Жамал.

Алматы мемлекеттік көркем-театр институтының көркем-сурет факультетін бітірген (1984), сахна суретші-технологы.

«Кескіндеменің техникасы мен технологиясы» көмекші оқу
құралының авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі.

1983 жылдан бері - Абай атындағы МАОБТ бас суретшісі. 1986 жылдан бері - Т. Жургенов атындағы Қазақ Ұлттықөнер академиясының доценті.

Мәдениет қайраткері (2003). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2007).

*Әскери атағы* - ефрейтор.
Үйленген. Жұбайы - Момынова Күлжан Туғынбайқызы, сатушы. Балалары - Айгүл, Канағат, Қамар.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Наршоқы

**Наршоқы** – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау.

## Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде, Ақсу-Аюлы ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 62 км жерде. Батыстан шығысқа қарай 12 км-ге созылып жатыр, ені 5-7 км, абсолюттiк биіктігі 1108 м. 

## Жер бедері
Сай, жыралармен тілімделген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Бұлақтарға бай, кішігірім 9 өзен басталады, олардың ірілері: Шотайсу, Қаражартас. Жаз жайлау, қыс қыстауға пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Шет ауданы таулары
Жангелді Жайлауұлы Омаров

**Жангелді Жайлауұлы Омаров** 1959 жылы 20 қаңтарда Жамбыл облысы Сарысу ауданы Байқадам ауылында туған. Қазақ. Ысты руынан шыққан.

Әкесі - Омаров Жайлау (1910-1988), аудандық автожолының бастығы болған. Анасы - Баянова Шахарман (1916 жылы туған), зейнеткер. Қазақ ауыл шаруашылығы институтының ауыл шаруашылығын механикаландыру факультетін (1981) инженер-механик мамандығы бойынша; Алматы жоғары партия мектебі Саясаттану және басқару институтының саясат- тану факультетін (1991) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1981 жылдан - Жамбыл облысы Сарысу ауданы «Коммунар» кеңшарының инженері. 1983 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Сарысу аудандық комитетінің нұсқаушысы, екінші хатшысы, бірінші хатшысы. 1989 жылдан - Алматы қаласы АЖПМ тыңдаушысы. 1991 жылдың шілдесінен - КП Сарысу АК партиялық бақылау комиссиясының төрағасы. 1991 жылдың желтоқсанынан - «Алма» биржасының брокері. 1992 жылдан - Жамбыл облысы Сарысу ауданы әкімшілігі басшысының орынбасары. 1994 жылдан - «Дәулет» өндірістік-коммерциялық фирмасының директоры. 1996 жылдан - «Әулие ата құсы» АҚ бас инженері. 1998 жылдан - «Елжан және К» ЖШС президенті. 1999 жылдан - Жамбыл облысы Сарысу ауданы әкімінің бірінші орынбасары. 2004 жылдан - Жамбыл облысы әкімінің бас инспекторы. 2008 жылдан - Жамбыл облысы бойынша көлік инспекциясы бастығының орынбасары. 2010 жылдың ақпанынан - Жамбыл облысы Шу ауданы әкімінің орынбасары. 2010 жылдың қарашасынан бері -Жамбыл облысы Сарысу ауданының әкімі. «Қазақстан Республикасыныңтәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) медалімен, Жамбыл облысы әкімінің құрмет грамотасымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы капитан. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әлемдік дер- жавалар көшбасшыларының тобында». Үйленген. Жұбайы - Божбанова Қарлығаш, педагог.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан саясаткерлері
Рысқали Қалиақбарұлы Әбдікеров

**Әбдікеров Рысқали Қалиақбарұлы** (1959 жылы 12 маусымда Қарағанды облысы Ағадыр ауданының «Успенский» кеңшарында туған) - Қарағанды облысынан сайланған Қазақстан Республикасы Парламент Сенатының депутаты (2017 жылдан бері).

## Өмірбаяны
Қазақ. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Керней бұтағынан шыққан.

Қарағанды мемлекеттік университетін (1981) тарихшы, тарих және қоғамтану пәндерінің оқытушысы мамандығы бойынша; Алматы саясаттану және басқару институтын (1991) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген.

1981 жылдың шілдесінен - Жезқазған облысы Ағадыр ауданының Босаға ОМ мұғалімі.

1981 жылдың желтоқсанынан - Қазақстан ЛКЖО Ағадыр аудандық комитеті ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы.

1983 жылдың наурызынан - Жезқазған облысы Қазақстан ЛКЖО облыстық комитетінің нұсқаушысы.

1983 жылдың маусымынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.

1985 жылдың қаңтарынан - Жезқазған облыстық партия комитеті Марксизм-ленинизм университетінің деканы.

1985 жылдың қарашасынан - Қазақстан ЛКЖО Жезді аудандық комитетінің бірінші хатшысы.

1989 жылдан - Алматы саясаттану және басқару институтының тыңдаушысы.

1991 жылдан - Жезқазған облысы Ағадыр аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары.

1992 жылдан - Жезқазған облысы Ағадыр аудандық әкімшілігі басшысының орынбасары, әкімнің орынбасары.

1997 жылдан - Қарағанды облысы Шет ауданы әкімінің бірінші орынбасары, әкімнің орынбасары.

2001 жылдан - Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының әкімі.

2005 жылдан - Қарағанды қаласы әкімінің орынбасары.

2006 жылдан - Қарағанды облысы Ұлытау ауданының әкімі.

2007 жылдан - Қарағанды облысы Шет ауданының әкімі.

2008 жылдан - Қарағанды облысы әкімінің орынбасары.

2009-2016 жылдары Қарағанды облысының Осакаров және Шет аудандарында әкім болып қызмет етті.

2016-2017 жылдары Қарағанды облыстық мәслихатының хатшысы болды.

2017 жылдан бастап – Қарағанды облысынан сайланған Қазақстан Республикасы Парламент Сенатының депутаты.

«Құрмет» орденімен, «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2009) марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Шет ауданында туғандар
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Обала

**Обала**, көл, Ұлытау ауданының батысында, Дулығалы мешіт ауылының солтүстік-батысында 50 км
жерде. Ауданы 6,5 км², ұзындвғы 4 км, ені 1,7 км. Көктемгі
еріген қар және жер асты суымен толысады. Жағасы жайдақ, түбі лайлы, суы кермектеу. Солтүстік
және оңтүстік жағасы қалың камыс, құрақты. Үйрек,
каз т. б. құстар ұя салады. Солтүстік-шығыс жағалауында Жиекбай қыстауы орналасқан.

## Дереккөздер
Ерлан Сахипұлы Айтуаров

**Ерлан Сахипұлы Айтуаров** (5.04.1950 жыл, Ленинград) - ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі. Кескіндемеші, суретші-монументші, портретші. Қазақ.

## Білімі
* Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін (1974);
* Львов мемлекеттік сәндік және қолданбалы өнер институтын (1979) бітірген.

## Еңбек жолы
* 1979 жылдан - ҚР Суретшілер одағының суретші-монументшісі.
* 1987 жылдан - Қарағанды облыстық ҚР Суретшілер одағының мүшесі, 1991-2005 жылдары - төрағасы.
* 1989 жылдан - Қарағанды қаласының бас суретшісі.
## Шығармалары

* «Жер ана»
* «Шыңғысханның жебесі»
* «Аламан бәйге» және т.б. кескіндеме жұмыстарының;
* «Салықата»
* «Абай» портреттік жұмыстарының авторы.
* Тарихи картина, портрет, пейзаж жанрларында жұмыс істейді. Шыңғысханға арналған картиналар сериясын салған. Әлеуметтік ғимараттарда бірқатар қабырға сурет салған, Абылай хан монументінің (Ақмола облысы, Бурабай ауылы) және бірқатар басқа мүсіндік композициялардың авторы. Жұмыстары бүкілодақтық, республикалық, шет елдік көрмелерде экспонатқа қойылған. Суретшінің шығармалары Қазақстан, Ресей, Франция, Германия, Израиль жеке коллекцияларында сақталуда.

## Қоғамдық қызметі
* ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1979 жылдан).
* 2006 жылдан бері - ҚР Көркемөнер академиясының вице-президенті және мүшесі.

## Марапаттары
* ҚР мәдениетіне Еңбек сіңірген қызметкері.
* ҚР Еңбек сіңірген өнер қайраткері.
* Қазақстанның Еңбек сіңірген кайраткері. 

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы  - Мазкен Жаңатайқызы Каменова, экономика ғылымдарының докторы, профессор, жоғары мектеп қызметкері.
* Қызы - Айтуарова Дана Ерланқызы (1976 жылы туған);
* ұлы - Айтуаров Апдияр Ерланұлы (1978 жылы туған ).
* 3 немересі бар.

## Дереккөздер


Санат:5 сәуірде туғандар
Санат:Қазақстан көркемөнер академиясының академиктері
Санат:Қазақстан портретшілері
Санат:Қазақстан мүсіншілері
Санат:Қазақстан кескіндемешілері
Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі түлектері
Санат:Львов мемлекеттік сәндік және қолданбалы өнер институты түлектері
Санат:Қазақстан суретшілер одағы мүшелері
Санат:Қазақстан көркемөнер академиясы вице-президенттері
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мәдениет қызметкерлері
Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Василий Иванович Штифанов

**Штифанов Василий Иванович** (1910-2000), геoлoг, Социалистік Еңбек Ері (1963). 

Еңбек жолын Алтай өлкесінде мұғалімдіктен бастаған. 1932-1938 жылдарына Қазақ кен-металл институтында оқиды. Оқуды бітірген сон Қарсақбайдағы Қаныш Сәтбаев басшылық кететін Жезқазған геолог-барлау кеңсесіне жұмыска жіберілді. 1941 жылында Қаныш Сәтбаев Алматыға жұмысқа ауысқаннан кейін, ол геолог-барлау партиясын басқарды. Осы қыззметте Штифанов 75 жасқа келгенше істеді. 

ҚазКСР еңбек сіңірген геолог-барлаушысы. Ленин жөне Октябрь революциясы ордендерімен марапатталған. 

Бірнеше ғылыми мақалалардын авторы. Жезқазғандағы біркөшеге Штифанов есімі берілген. 

Жезқазған қаласының құрметті азаматы.

## Дереккөздер


Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:1910 жылы туғандар
Санат:2000 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан геологтары
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген геолог-барлаушылары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері
Санат:Жезқазғанның құрметті азаматтары
Тұратбек Төлеубекұлы Шарапиев

**Тұратбек Төлеубекұлы Шарапиев** -  1956 жылы 1 қаңтарда Талдықорған облысы Сарқан ауданының Веселое ауылында туған.

## Өмірбаян
Әкесі - Шарапиев Төлеубек Орысбайұлы, зейнеткер. Анасы - Шарапиева Несібелді, зейнеткер.

Қазақ дене шынықтыру және спорт институтының дене шынықтыру және спорт факультетін (1987) дене шынықтыру пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; Жетісу экономикалық институтының экономика және менеджмент факультөтін (1997) экономист-менеджер мамандығы бойынша бітірген. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан).

*1974 жылдан - Талдықорған облысы Сарқанд ауданының «Путь Ильича» кеңшарында спорт жөніндегі әдістемеші.
*1975 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.
*1978 жылдан - Талдықорған облыстық Білім беру басқармасының жанындағы БЖСМ жаттықтырушы-оқытушысы.
*1987 жылдан - Талдықорған облыстық халыққа білім беру бөлімінің әдістемелік жұмыс жөніндегі инспекторы.
*1988 жылдан - Талдықорған облыстық халыққа білім беру бөлімінің оқу жұмысы жөніндегі инспекторы.
*1991 жылдан - Талдықорған облысының «Еңбек резервтері» БЕСҚ облыстық кеңесінің оқу-спорт бөлімінің бастығы.
*1992 жылдан - Талдықорған облыстық халыққа білім беру басқармасы бастығының орынбасары.
*1995 жылдың шілдесінен - Талдықорған облыстық Дене тәрбиесі, спорт және туризм бірлестігінің бас маманы.
*1995 жылдың желтоқсанынан - Талдықорған облыстық Дене тәрбиесі, спорт және туризм бірлестігі бастығының орынбасары.
*1997 жылдан - Алматы облыстық Білім беру басқармасында дене тәрбиесі және спорт бөлімінің бас маманы.
*1998 жылдан - Алматы облыстық білім беру басқармасының облыстық ОРМБЖМ әдістемеші-нұсқаушысы.
*2002 жылдан - Алматы облыстық Спорт және дене шынықтыру басқармасының денө шынықтыру-сауықтыру жұмысы бөлімінің бас маманы м.а., 2003 жылдың қаңтарынан - бас маманы.
*2003 жылдың сәуірінен - Алматы облыстық Дене шынықтыру және спорт басқармасының ұйымдастыру - жаппай және жоспарлық-қаржы жұмысы бөлімінің бастығы.
*2003 жылдың тамызынан - Алматы облыстық Спорт және дене шынықтыру басқармасы бастығының орынбасары м.а., 2004 жылдан - бастықтың орынбасары, 2005 жылдан - басқарма бастығы.
* 2009 жылдан бері Алматы облыстық Туризм, дене шынықтыру және спорт басқармасының бастығы. 

## Марапаттар
*«Астанаға 10 жыл» медалі (2008);
*ҚазКСР Ағарту министрлігінің (1985) грамотасы,
*Алматы облысы әкімінің (2005) грамотасы,
*ҚР Туризм және спорт министрлігінің (2005) құрмет грамотасы.
*ҚР Білім беру ісінің озаты (1995).
*ҚР Құрметті спорт қайраткері (2006).

## Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Шарапиева Ғалия Зиядқызы, Талдықорған қалалық нашар еститін балаларға арналған қосалқы мектеп интернаттың тәрбиешісі.

Ұлдары - Шарапиев
Рустам, Шарапиев Руслан; қыздары - Шарапиева Әлия,
Шарапиева Раушан.

Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Сарқан ауданында туғандар
Хамит Нұрланұлы Омаров

**Хамит Нұрланұлы Омаров** (1953 жылы 26 наурызда Қарағанды облысы Балқаш қаласы —2020)

Қазақ. Арғын тайпасының Қуандық руының Сайдалы бөлімінен шыққан.

С.М. Киров атындағы қазақ мемлекеттік университетін (1978) бітірген, тарих және қоғамтану пәндерінің оқытушысы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1970 жылдан - №21 құрылыс-монтаж поезінің ұстасы (Целиноград қаласы). 1972 жылдан - Қазақ темір жолы Қарағанды бөлімшесінің Жаңаарқа жол стансасының жол жөндеушісі. 1973 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің студенті. 1978 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Алматы қаласы Октябрь аудандық комитеті оқушы жастар мен мектеп оқушылары бөлімінің нұсқаушысы. 1980 жылдан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы №12 орта кәсіптік-техникалық училищесінің өндірістік оқыту шебері, тарих, эстетика, саяси экономика оқытушысы. 1984 жылдан - «Білім» қоғамының Жаңаарқа аудандық ұйымының жауапты хатшысы. 1985 жылдан - Қазақстан Компартиясы Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы Атасу кенті аудандық комитетінің үгіт-насихат бөлімінің нұсқаушысы, ұйымдастыру бөлімі меңгерушісінің орынбасары, партиялық есеп секторының меңгерушісі. 1991 жылдан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы Жаңаарқа аудандық Халық депутаттары кеңесінің аға референті. 1992 жылдан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы Атасу кенті аудандық әкімшілігінің аға референті, үйымдастыру бөлімінің меңгерушісі, басшы аппаратының жетекшісі. 1994 жылдан - Жаңаарқа аудандық мәслихатының хатшысы. 2007 жылдан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданының әкімі. 2010 жылдың тамызынан бері - Қарағанды облысы Тілдерді дамыту басқармасының бастығы. 4 мерейтой медальдарымен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Балқашта туғандар