open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Борис Николаевич Карнаухов

**Борис Николаевич Карнаухов** 1937 жылы 14 қыркүйекте Башқұрт КСР Мелеуз қаласында туған. Орыс.
*Бүкілодақтық сырттан оқытатын политехникалық институтының геологиялық барлау факультетін бітірген (1967), инженер-геолог.
*Бірқатар геологиялық есептеме мен жобалардың тең авторы әрі авторы. Қазақстанның геологиялық журналдарында жарияланған 6 мақаланың авторы.
*КОКП мүшесі (1958-1991). 1958 жылдан- Ізденіс және түсірілім стратграфтық партияның жұмыскері. 1959 жылдан - Қазақ минералды шикізат институтының ғылыми қызметкері. 1973 жылдан- Ізденіс және түсірілім экспедициясының ізденіс жасағының басшысы, геологиялық бөлімінің жетекші маманы. 2000 жылдан - «Геолог-А» ЖШС директоры, 2002 жылдан бері - директордың орынбасары. Кендіктас тауларында, Оңтүстік Балқаш өңірінде, Қырғыз жотасында және Мозамбик Халық Республикасында геологиялық түсірілім және әртүрлі көлемдегі іъденістер жұмыстарын өткізген.

*«Еңбек ардагері» медалімен, «Жер қойнауын барлау ??? ты» белгісімен, Шанқанай табиғи цеолиттер кен орнын ашқаны үшін «ҚР кенін түңғыш ашушы» дипломы мен өнер белгісімен марапатталған.

*Үйленген

## Дереккөздер

Санат:14 қыркүйекте туғандар
Санат:1937 жылы туғандар
Санат:Мелеузде туғандар
Санат:Қазақстан жер қойнауының құрметті барлаушылары
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Санат:Бүкілодақтық сырттан оқытатын политехникалық институты түлектері
Санат:Қазақстан кенін тұңғыш ашушылар
Қазақстан Республикасының тағамтану институты

1974 жылы Қазақ КСР-і Денсаулық сақтау министрлігінің Өлкелік патология ғылыми-зерттеу институтының негізінде КСРО Мед. Ғылым академиясы Тағамтану институтының Қазақ бөлімшесі ұйымдастырылып, ол 1988 жылы дербес КСРО Мед. Ғылым академиясының Аймақтық тағамтану мәселелері институтына айналады. Ашғабат, Душанбе, Бішкек және Нүкіс қалаларында бөлімшелерінің ашылуына байланысты институт 1991 жылы КСРО Медицина Ғылым академиясы Аймақтық тағамтану мәселелері ғылыми орталық мәртебесіне ие болды. 2000 жылы «Қазақстан Республикасының Тағамтану институты» ЖАҚ болып қайта құрылды. 1979 жылы институт Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен ынтымақтас 1-халықаралық тағамтану орталығы (қазіргі уақытта мұндай орталықтар саны не бары 27) болып танылды. 1995 жылдан бері дүние жүзінің 14 институтымен бірге тағамтану мәселелері бойынша БҰҰ университетімен ынтымақтастық орнатты, ал 1996 жылдан бастап 68 елдің өкілдері құрған Халықаралық тағамтану ғылымы одағының ассоциацияланған мүшесі. Институт – ЮНИСЕФ-тің Орталық Азиядағы кеңесінің, ҚР Үкіметі жанындағы тағамтану мәселелері бойынша республика кеңестің, Қазақстан Профилактикалық медицина академиясының, Қазақ балаларды тамақтандыру қорының, Денсаулық сақтау министрлігінің биологиялық активті тағам қоспалары бойынша сарапшылар кеңесінің бас мекемесі. Институт Орталық Азия аймағындағы тамақтанудың медико-биологиялық мәселелері бойынша іргелі және қолданбалы зерттеулердің барлығын ұйымдастырады. 
**Институттың негізгі ғылыми жұмыстарының бағыттары мен басты мақсаты: **

Қазақстан мен Орталық Азия мемлекеттерінің ұлттық тағамтану саясатының концептуалды негіздерін ғылыми тұжырымдау;
 халықтың әр түрлі жыныстық-жастық, әлеуметтік және кәсіби топтары үшін негізгі қоректік заттар мен энергияға деген физиологиялық қажеттілік нормаларын белгілеу және нақтылау; 
негізгі алиментарлық-тәуелділік сырқаттары мен микронутриенттік тапшылықтың таралуын зерттеп білу және алдын-алу; 
сәбилерді емшек сүтімен тамақтандыруды қолдау және кеңінен насихаттау; метаболизм кезіндегі нутриентаралық өзара қарым-қатынастар механизмін анықтау, ксенобиотиктер мен дәрі-дәрмектің әсерлерінің алиментарлық түрленуін зерттеп білу; 
әр түрлі патологиялық сырқаттар кезіндегі организмнің иммундық-аллергиялық сезімталдығын, биохимиялық процестерді және биоценозды нутрициональды жолмен жоюдың теор. негіздерін зерттеу; 
жаңа арнайы және балалар тамағы өнімдерін, биол. активті тағам қоспаларын жасау; жаңа емдік диеталар мен азық-түлік рациондарын негіздеу; 
тамақ өнімдері мен азық-түлік шикізатын сертификаттау, олардың қауіпсіздігі мен сапасын бақылау әдістерін жетілдіру.
Институт докторантурасы мен аспирантурасында гигиена, биохимия, иммунология және аллергология, педиатрия, микробиология, ішкі ағза аурулары, т.б. мамандықтар бойынша жоғары білікті ғыл. мамандар даярланады. Институт жанынан ғылыми-өндірістік бірлестік – Бала тағамы орталығы ашылған. Оның құрамында балалар мен емдік-профилактикалық тамақ өнімдері өндірісі, консультативтік-диагностика бөлімі жұмыс істейді, болашақ және босанған аналарға балаларды тамақтандыру мәселелері жөнінен оқу курстары ұдайы жүргізіліп отырады.

Т
Байсейітова мектебінің коцерті

'"Байсейітова мектебінің концерті"' – "Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, орыс тіліндегі, ақ-қара түсті фильм-концерті (1977).

Фильм-концертке К.Байсейітова атындағы музыкалық мектебінің оқушылары қатысады. А.Қошқарбаева, О.Оразбаева, Е.Сәбитов, Ж.Жаншарбекова, Г.Әкімбекова, Е.Бәйімбетова, С.Бейболатова сияқты жас орындаушылар өз өнерлерін көрсетеді. Режиссері – Б.Попов. 

## Дереккөздер


Санат:Қазақтелефильм фильмдері
Санат:1977 жылғы фильмдер
Санат:Күләш Байсейітова
Андрей Владимирович Каун

**Андрей Владимирович Каун** 1962 жылы 11 мамырда РКФСР Краснодар өлкесі Ачинск ауданының Тарутино селосында туған. Ұлты - орыс.
*Әкесі - Каун Владимир Петрович, марқум. Анасы – Каун Мария Павловна, марқум.
*М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің геология факультетін бітірген (1984), геолог. Пайдалы қазбалар кен орындарының геологиясы жөніндегі 5 мақаланың авторы. Орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. 1984 жылдан - Симферополь минералдық ресурстар институтының үйренуші инженері. 1985 жылдан - Алтай геология-геофизикалық экспедициясының геологы (Өскемен қ.). 1989 жылдан - Геология-геохимиялық экспедициясының геологы, 2-ші, 1-ші санатты геологы (Қарағанды қ.). 1994 жылдан - «Қанар-С» ЖШС директорының орынбасары (Қарағанды қ.). 1996 жылдан - Қарағанды қ. Өнеркәсіп және сауда басқармасының жетекші, бас маманы. 1997 жылдан - Қарағанды қ. Экономика және кәсіпкерлікті дамыту департаментінің бас маманы. 1999 жылдан - Қарағанды қ. Бас экономика және кәсіпкерлікті дамыту басқармасының бас маманы. 2002 жылдан - «Топаз»ЖАҚ бас геохимигі, 2003 жылдан - бас геологы. 2009 жылдың ақпанынан бері - Шығыс Қазақстан аймақаралық «Шығысқазқойнау» геология және қойнауларды пайдалану департаменті» МБ жетекшісінің геология жөніндегі орынбасары (қазір Өскемен қаласындағы ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Геология және қойнауларды пайдалану комитетінің Шығыс Қазақстан аймақаралық «Шығысқазқойнау» геология және қойнауларды пайдалану департаменті).«ҚР Қойнауларды барлау үздігі» белгісімен марапатталған(2007).
*Әскери атағы - запастағы лейтенант.
*Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасының деңгейі жоғары түрақты тәуелсіз мемлекет»
*Сүйіп оқитын әдебиеті - Э.М. Ремарк, X. Кортасар, Кен Элтон Кизи.
*Ажырасқан. Қызы - Каун Екатерина Андреевна (1989 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Металлургия
Санат:1962 жылы туғандар

Санат:11 мамырда туғандар
Адам мен жануарлар физиологиясы институты

**Адам мен жануарлар физиологиясы институты** 1945 жылы КСРО ҒА Қазақ бөлімшесінің физиология секторы негізінде құрылған. Қазіргі уақытта институтта ҰҒА-ның 1 акад., 1 корр. мүшесі, 11 ғылыми доктор, 22 ғылыми кандидаттары қызмет атқарады. Институт қан-лимфа айналысы, ас қорыту және лактация физиологиясы бойынша іргелі зерттеулерді үйлестіретін, ТМД елдеріне танымал бас мекемеге айналды. Омыртқалылардың лимфа жүйесінің шығу тегі мен дамуы туралы жаңа теория ұсынылды, оған сәйкес, бұл жүйе бұрын айтылғандай балықтарда емес, миксиндерде пайда болған. Қан тамырлары тонусының қалыптасу механизмдері, олардың жиырылу белсенділігі, жиырылуындағы Са иондары әр түрлі көздерінің атқаратын рөлі, шала туған нәрестелердің ісіну себептері туралы жаңа мағлұматтар алынды. Қазіргі уақытта ісіктерді жою мен алдын алу туралы ғылыми ұсыныстар жасалған. Тұңғыш рет қан, тіндер мен лимфа арасындағы макромолекулалық алмасу және олардың эритроциттер мембранасына шөккен белок пен глюкоза айырбасына қатысу механизмдері туралы жаңа тұжырымдама ұсынылып, дәлелденді. Институт ғалымдары «Бөбек» қорының президенті С.А.Назарбаеваның ұсынысымен «Балақай» табиғи сауықтыру жүйесін қолданудың ғылыми негіздерін жасады. Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары институт қызметкерлерінің 300-ден астам еңбектері жарық көріп, 7 докт. және 30 канд. дисс. қорғалды. *Институт Австралияның (Нью-Кассл университеті), Англияның (Кембридж университеті), Францияның (Безансон университеті), Польшаның (Жануарлардың қоректену физиологиясы институты), Чехияның (Ауыл шаруашылығы жануарлары физиологиясы институты), Ресейдің (Медицина-биологиялық мәселелер ин-ты, Ғарышкерлерді дайындау орт.), Өзбекстанның (Педиатриялық медицина институты), Әзербайжанның (Физиология институты), Қырғызстанның (Биік таулы аймақ институты) *және т.б. шет елдердің ғылыми орталықтарымен байланыстар жасайды. Инситут Халықаралық физиология ғылымдары ассоциациясына мүше.

## Дереккөздер


Санат:Қазақстанның ғылыми мекемелері
Айдахо штатының туы

**Айдахо туы** () — Айдахо штатының (АҚШ) белгілерінің бірі.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
* The Idaho State flag 
* Idaho State Symbols 

Ту
Айдахо штатының мөрі

200px|thumb|Айдахо штатының мөрі
**Айдахо штатының үлкен мөрі** () — Айдахо штатының (АҚШ) ресми белгілерінің бірі.

## Тағы қараңыз
* Айдахо штатының туы

## Сыртқы сілтемелер
* Айдахо штатының үлкен мөрі (The Great Seal of Idaho) 

Мөр
Мөр
Microsoft сертификаттары

**Microsoft сертификаты** -  Microsoft корпорациясы ақпараттық технологиялардың әр түрлі салаларына байланысты   халықаралық сертификациялар жүргізеді. Сонымен бiрге корпорация аппараттық және  бағдарламалық қамсыздандырудың Microsoft өнімдерімен үйлесімділігін сертификаттайды. Және де,  Microsoft-тың бизнес-серіктестері болып келетін компанияларды сертификаттайтын арнайы бағдарламалар бар.

*Microsoft Certification Tutorial Introduction

Санат: Microsoft
Санат:Ақпараттану
Снейк өзені

**Ольгевей** (; тура аудармасында — *Жылан Өзен*) — Колумбия өзенінің тармағы. АҚШ-тың Вайоминг, Айдахо, Орегон және Вашингтон штаттары жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен ұзындығы — 1674 км. Су алабының ауданы — 280 000 км². Орташа су шығыны — 1610 м³/с.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Grand Teton National Park's Snake River 

Санат:АҚШ өзендері
Жайық-Көшім суғару-суландыру жүйесі

** Жайық-Көшім суғару-суландыру жүйесі** - Жайық алабында, Батыс Қазақстан облысының Зеленов, Жаңақала, Ақжайық аудандары жерінен ағып өтеді.

Егістік суғару және жайылымды суландыру үшін 1961 – 1974 жылдары іске қосылған. Бастаулық қондырғысынан *325 м<sup>3</sup>/с* су алынады, бұның *125 м<sup>3</sup>/с* тікелей жүйеге таралады. Каналдары мен тармақтарының жалпы ұзындығы *2904 км* (*басты каналы 250 км*). Жүйе құрамына Бітік, Дөңгелек, Киров және Пятимар бөгендері кіреді. Жайық-Көшім суғару-суландыру жүйесі *10 мың га*-дан астам егістікті, 100 мың га шабындықты және *2 млн. га*-дан астам жайылымды суғаруға және суландыруға пайдаланылады. Алаптағы жер асты суы 4 – 7 м тереңдіктен шығады. Егіс айналымында астық, мал азықтық, техникалық және бақша дақылдары, көкөніс, картоптың үлесі басым. Жүйе көмегімен жылына* 99,0 мың га* жер суарылып, *1216 мың га* жайылым суландырылады. Суарылатын шабындық өнімділігі гектарынан *17 ц*-ге дейін.

## Дереккөздер


Санат:Жайық су алабы өңірі
Санат:Бәйтерек ауданы географиясы
Санат:Жаңақала ауданы географиясы
Санат:Ақжайық ауданы географиясы
Санат:Қазақстан суару жүйелері
Николай Николаевич Семенов

**Николай Николаевич Семенов** (1896 — 1987) — Орыс химигі, академик. Нобель сыйлығының лауреаты (1956). Химиялық процестердің жүруіне, газ қоспаларының қопарылуы мен жануына, жалынның таралуына байланысты ғылыми зерттеулер жүргізді. Тармақталған тізбекті реакцияларды ашып, олардың механизмін зерттеп, теориясын тұжырымдады. Катализдің гомогенді және гетерогенді салалары бойынша көптеген жұмыстар жүргізіп, нәтижесінде, катализдің жаңа түрі — ионды-гетерогенді катализді ашты. "Химиялық физика" журналының бас редакторы болды.

[thumb|left|280px|Семёнов және [Пётр Леонидович Капица|Капица профессорлары, 1921.]]
## Дереккөздер


Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:КСРО Нобель лауреаттары
Санат:Химиктер
Санат:1896 жылы туғандар
Санат:1987 жылы қайтыс болғандар
Санат:Физиктер
Армян-түрік соғысы

**Армян-түрік соғысы** – тәуелсіз Армения Республикасы мен Түркия мемлекеті арасында болған әскери жанжал.

## Өткен уақыты
1920 жыл 24 – қыркүйектен 2 желтоқсанға дейін.

## Тарихы

1920 жылы сәуір айында Анкарада Осман империясының астанасындағы сұлтандық басқарумен параллель Мұстафа Кемаль басқарған Түркияның Ұлы ұлт жиналысы  үкіметі құрылады. Осы жылдың 10 тамыз айында сұлтандық үкіметі Севр келісімшартына отырады. Шарт бойынша Түркияның батыс бөлігі Грек корольдығына, ал Шығыс Анатолия аймағы Арменияның еншісінде болады делінген.

8 қыркүйекте 15-армия корпусын басқаратын Кязым Карабекирдіғ басшылығымен Анкарада Жоғарғы әскери кеңес өтеді. Ол Арменияға соғыс ашу туралы ой тастады.

1920 жылдан бастап екі жыл бойы Ресей большевиктерінің  ТАР-ға  қарсы тұруда кемалистерге ақшалай, әскери-техникалық жағынан көрсеткен көмектері негізгі рөл ойнады. 1920 жылы 26 сәуірде Кемальдің Ленинге жазған хатына жауап келеді. Көмек көрсетулерін сұраған Түркияға РКФСР 6 мың винтовка, 5 млн астам патрондар мен 17.600 снаряд, 200,6 кг алтын береді.

## Хронология
*•	1920 жыл 23 қыркүйек Кязым Карабекирдің басшылығымен,  соғыс жарияламастан Арменияға басып кіреді. 
*•	24 қыркүйекте Түркия Арменияға соғыс жариялайды. 
*•	29 қыркүйек түріктер Сарыкамышты, кейін Ардаганды басып алады. 
*•	20 қазаннан 23 қазанда Сурмала маңында болған қанды қақтығыс кезінде армяндықтар қаланы сақтап қалды.
*•	30 қазанда аймақтағы негізгі Карс қамалы құлайды. Осыдан соң Кязым Карабекир  бейбітшілікке келуді ұсынады. Армения да келісімін береді. 
*•	11 қарашада жауынгерлік әрекеттер қайта туады, сөйтіп 22 қарашада Армения Түркияның бұйырған барлық шартына келісімін береді.

## Дереккөздер


Санат:Тарих
Санат:Түркия тарихы
Мұса Қасым Қарабекір

**Кязым Муса Карабекир** (; 1882 — 26 қаңтар 1948) — Осман империясы және түріктің әскери әрі саяси қоғам қайраткері. 

## Балалық шағы

1882 жылы Стамбулдағы Коджамустафапаша кварталында дүниеге келген. Әкесі – Мехмет Эмин осман әскери қолбасшысы қызметін атқарған. Әкесінің арқасында Осман сұлтандығына саяхатқа жиі шығып отырған. 

1893 жылы Меккеде әкесі қайтыс болады, Кязым анасымен Стамбулға оралады. Зейрек кварталында тұрып, сол жерде орта мектептен білім алады. Содан бастап барлық білім мекемелерінде оны Кязым «Зейрек» деп атап кетеді. Бір жыл өткен соң Кязым «Фатих» деп аталатын әскери мектепке оқуға түседі.  

1896 жылы «Кулели» әскери мектебінде оқиды. 1899 жылы «Кулели» мектебін бітіріп Стамбулдағы әскери колледжде білімін жалғастырады. Колледжді 6желтоқсан 1902 жылы бітіреді.  

## Қызметі
*Әскери атағы: Бригада генералы. 

*Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс армияны басқарған. 

*Түркияның Ұлы ұлттық жиналысында спикер болған.

## Қатысқан соғыстары

*Бірінші Балқан соғысы 

*Бірінші дүниежүзілік соғыс 

*Түркия тәуелсіздігі үшін болған соғыс

*Армян-түрік соғысы 

*Совет-грузин соғысы 

1926 жылы сотталып, кейін ақталып шыққан. Түркияның астанасы Анкара қаласында қайтыс болған. 

## Дереккөздер


Санат: Тарих
Санат: Тұлғалар
Санат: Қоғам қайреткерлері
Санат: Түркия саясаткерлері
Сарбас Ақтаев

**Сарбас Ақтаев** - 1934 жылы 30 қыркүйекте Көкшетау облысының Көкшетау ауданындағы Жылымды ауылында дүниеге келген..
Лақап аты — С. Көкшеұлы.

Арғын тайпасы Қарауыл руынан шыққан.

Орта мектепті бітіргеннен кейін аудандық " Колхоз жолы" газетінде жауапты хатшы болып қызмет атқарған.1957 жылы Қарағанды педагогика институтын бітіріп, сегіз жылдық мектепте бір жылдай ұстаздық еткен. 1958 жылы Көкшетау облыстық газетінің редакциясына қызметке ауысқан ол одан бері баспасөз саласында үзбей еңбек етіп келеді. Республикалық саяси сықақ журналы "Ара-Шмель" редакциясында фельетоншы, Алматы облыстық "Жетісу" газетінде бірқатар жыл редактордың орынбасары, бірінші орынбасары, он жеті жыл бойы "Егемен Қазақстан" газеті редакторының орынбасары, "Халық кеңесі" газетінің Бас редакторы, "Ақиқат" журналының Бас редакторы болып қызмет еткен. Қазір "Ақиқат" журналының бөлім редакторы.
Әдебиеттегі алғашқы қадамын өлеңмен бастаған ол әдебиеттің әр саласына атсалысып келеді. Ш. Уәлиханов атындағы университеттің Құрметті профессоры.

## Аудармалары
Оның аударуында Сетон Томпсон мен М. А. Шолоховтың әңгімелері, В.А. Обручевтың "Жұмбақ жер", Н.И. Ановтың "Ән қанаты" , А.Джапар-Заденің "Отаныңа орал", А. Камьюдің "Оба" және "Бөгде", М. А. Булгаковтың "Ақ гвардия" және "Майталман шебер мен Маргарита" романдары мен Р. Фраерманның "Түз тағысы Динго" повесі, Мамин-Сибиряктің әңгімелер мен повестер жинағы, т.б. жинақталып,  жеке-жеке кітап болып шыққан.

## Жетістіктері
Екі мәрте "Құрмет белгісі" орденімен және медальдармен екі мәрте Қазақ КСР Құрмет Грамотасымен марапатталған. Бірнеше мәрте Қазақстан Журналситер одағы сыйлығына ие болған. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қызметкері, "Парасат" орденінің және "Баспасөз үздігі" атағының иегері.

## Шығармалары
Тұңғыш кітап. Өлеңдер. А., "Жазушы", 1965; Дала туралы толғау. Очерктер. А., "Қайнар", 1971; Қапшағай хикаясы. Повесть А., "Жазушы", 1973; Бұлар бірінші болып еді. Очерктер. А., "Қазақстан" , 1975 жыл; Абылай хан. Тарихи очерк. А., "Алаш", 1992;  Ханзаданың қасіреті. Хикаялар. А., "Жібек жолы", 1999; Оқ жетпес. Өлеңдер. А., "Жібек жолы", 2001; Қазақ ханымдары. Тарихи эсселер.А., "Ана тілі", 2001; Алтын қалам. Эсселер. А., "Жібек жолы", 2004; Шарапатты шаңырақ. Деректі очерк. 2004; Ақ боз ат. Хикаяттар. А., "Балауса", 2009

## Дереккөздер

Санат:1934 жылы туғандар
Санат:Қазақстан жазушылары
Ассам шайы

нобай|
**Ассам шайы** (Assam) — ірі жапырақты шайдың бір сұрыпы. 

## Отаны
Солтүстік-шығыс Үндістанның Шиллонг және Шығыс Гималайдың аралығындағы Брахмапутра өзені алабында өсіріледі. 

Табиғатта бұл өсімдік 20 метр биіктікке дейін жоғарылай алады, ал  шай плантацияларында жиып алуға ыңғайлы болуы үшін 2 метрден артық биіктеуіне жол бермейді. Ассам ағашы жақсы өнім беретін, күй талғамайтын өсімдік. Алайда табиғаттың кейбір жағымсыз әсерлері шайдың сұрпының бұзылуына әкеледі. 

Ассам және ассаммен араластырылған басқа шай сұрыптары Ұлыбританияда «таңғы шай» ретінде сатылады (breakfast tea). 

## Терімі
Шай жылына 2 рет: көктемде (наурыз-сәуір) және жазда (шілде-қыркүйек) жиналады. Шайдың негізгі көлемі екінші рет жинағанда алынады, сонымен бұл кезде жиналған шай өте жақсы болып есептеледі. Қыркүйек айына  дейін жиналатын екінші терім кейде желтоқсанға дейін созылуы мүмкін.  Мұндай жағдайда үшінші қысқы терім пайда болады. 

## Үйлесімі
Ассам шайын сүтпен, қантпен және лимонмен ішкен дұрыс. Дүниежүзіне танымалдығы артқан ассам шайы шөліңізді басып, көңіліңізді көтереді. 

## Дереккөздер


Санат:Шай
Санат:Сусындар
Семен Анисимов

**Семен Анисимов (1911-1970)** - Шығыс Қазақстан облысындағы Предгорное селосында дүниеге келген.. Өскемен, Семей педагогикалық техникумдарында, Ленинград журналистика  институтында оқыған. 1931-1933 жылдары Семей облыстық "Прииртышская правда" газеті редакциясының ауыл шаруашылығы бөлімінде мал шаруашылығы секторын басқарған. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Шығармашылығын өлеңмен бастаған ол прозаға да қалам тартқан.

Отызыншы жылдардан бастап оның әңгімелері баспасөз беттерінде жарияланған. 1968 жылы "Жазушы" баспасынан "Тайна Паралона Крутихина" атты повесі мен әңгімелері жинағы жарыққа шыққан.

Қызыл Жұлдыз орденімен және бірнеше жауынгерлік медальдармен марапатталған.

## Шығармалары
Прииртышье.Стихи. А., ҚМКӘБ. 1954; Родничок. Стихи. А., ҚМКӘБ, 1956; Современник. Поэма, стихи. А., ҚМКӘБ, 1962; Тайна Паралона Крутихина. Повесть. А., "Жазушы", 1968; Сентябрь. Стихи. А., "Жазушы", 1968; Сентябрь. Стихи. А., "Жазушы", 1980.

Дереккөздер


Санат:1911 жылы туғандар
Санат:Қазақстан жазушылары
Санат:1970 жылы қайтыс болғандар
Феликс Яковлевич Розинер

**Феликс Яковлевич Розинер** – орыс жазушысы, ақын, музыкатанушы..
## Өмірбаяны
1936 жылы 17 қыркүйекте Мәскеуде дүниеге келген. 1958 жылы Мәскеу полиграфиялық институтын бітіреді. [1978 жыл]ы [Израильге эмиграцияланып, 1985 жылы АҚШ-қа қоныс аударады және өмірінің соңына дейін Бостон қаласында тұрады. Онда ол Гарвард университетінің Орыс зерттеу орталығында ғылыми қызметкер болып қызмет атқарады. 1990 жылдан бастап кітаптары тек Батыста басылып шыға бастайды. «Лиловый дым» повесінің желісі бойынша спектакль «Эрмитаж» театырында он жылдан бері қойылып келеді. 
## Кітаптары
*В домике старого музыканта»
*«Расскажи мне, музыка, сказку...»
*«Сага об Эдварде Григе»
*«Ваши дети, вы и музыка»
*«Гимн Солнцу»
*«Токатта жизни»
*«Триптих»
*«Лиловый дым»
*«Речитатив»
*«Темный дом»
*«Весенние мужские игры».
## Дереккөздер


Санат:Білім
Санат:Жазушылар
Зәкір Асабаев

**Зәкір Асабаев** - 1937 жылы 21 қаңтарда Түркістан облысы, Келес ауданы, сол кездегі "1 май" ұжымшарында дүниеге келген. 1957 жылы Ташкенттің Низами атындағы педагогика институтының қазақ тілі мен әдебиеті факультетін үздік дипломмен бітіріп, Ташкент облысы, Пскент ауданы, "Ленинизм" орта мектебінде орыс тілі мен әдебиетінен сабақ берген. 1958 жылы шілде айының басында Алматыға келіп, "Лениншіл жас"( қазіргі Жас Алаш) газетіне әдеби қызметкер болып орналасқан. 
Фельетон, мақала, очерк, сықақ, өлең, әңгімелері жиі жарық көре бастаған. 1959 жылдың соңынан Сарыағаш адандық газетінде қызмет істеген. 1964 жылы сәуірде Алматыға оралып, "Мәдениет және Тұрмыс" (қазіргі Парасат) журналына әуелі әдеби қызметкер, одан соң бөлім меңгерушісі болған. 1973 жылдан жауапты хатшы, Бас редактордың орынбасарлығына тағайындалып, бұл міндетті 1997 жылдың соңына зейнетке шыққанға дейін атқарған. Одан бері де аталған журналда қызмет істеп, редколлегия мүшесі болған.

## Шығармалары
1967 жылы "Ар соты" атты әңгімелер жинағы шыққан ("Жазушы баспасы"). Онан кейін "Жалын" баспасынан "Жарастың ұлдары", "Мүбәрханум" атты повестер мен әңгімелер жинағы, "Шаңсорғыш аю емес", "Жалғыз көзді балық" ("Жазушы") атты сатиралық әңгімелер жинағы жарық көрген. "Қатерлі найза", "Борджионың жүзігі" романдарын қазақшаға аударған.

## Жетістіктері
"Ерен еңбегі үшін" медалімен марапатталған. ҚР-ның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері.
Михаил Андреевич Осоргин

**Михаил Андреевич Осоргин** (шын тегі − Ильин) – орыс жазушы, журналист,эссеист.
## Өмірбаяны
1878 жылы 7 қазанда Перм қаласында дүниеге келген. Мәскеу университетінің заң факультетін бітірген. Оқып жүрген кезінде-ақ уральск газеттерінде шығармалары жариялана бастап, «Пермский губернские ведомости» басылымының тұрақты қызметкері болады.
## Шығармашылығы
1913 жылы «Очерки современной Италии» шығармасы жарық көреді. Осоргин орыс басылымдарының коллекциясын жинаумен айналысып, кейінірек ол еңбегі «Записки старого книговеда» шығармасына арқау болады. Табиғатпен етене жақын болған Осоргиннің шығармашылығына табиғат, қоршаған орта арқау болған.
## Шығармалары
*«Очерки современной Италии»
*«Охранное отделение и его секреты»
*«Призраки »
*«Сказки и несказки»
*«Вещи человека»
*«Свидетель истории»
*«Вольны каменщик»
*«Повесть о сестре»
*«Книга о концах»
*«Из маленкого домика»
*«В тихом местечке Франции».
## Дереккөздер


Санат:Жазушылар
Санат:Орыс жазушылары
Владимир Семёнович Маканин

**Владимир Семёнович Маканин**();  (13 наурыз 1937 жыл КСРО КФСР Орынбор облысы Орск, - 1 қараша 2017 жыл Ресей Ростов облысы Красный,) − орыс жазушысы. 

## Өмірбаяны
1937 жылы 13 наурызда Орск қаласында дүниеге келген. Мәскеу мемлекеттік университетін бітіріп, Жоғары  оқу орындарында сабақ берумен қатар Сценаристтер мен режиссерлердің Жоғарғы курсында оқиды.
Мәскеу мемлекеттік университетінің механика және математика факультетін бітірген (1960) [4], жоғары оқу орындарында сабақ береді және бір мезгілде жоғары сценарийлік курстарда оқыды [4].

1965 жылы жарияланған. 1985 жылы КСРО-ның Жазушылар одағының басқармасының мүшесі болды, 1987 жылы Знамя журналының редакциялық алқасына қосылды.

2007 жылы «Үлкен кітаптың» Ұлттық әдеби сыйлығының қазылар алқасын басқарған, 2008 жылы ол осы сыйлықты алды .

Ол 2017 жылдың 1 қарашасында қайтыс болды. 3 қарашада үйдің жанында, ауылдық зиратта жерлеу рәсімі өтті.
## Шығармашылық қызметі
1965 жылы алғашқы «Прямая линия» романы , 1971 жылы «Безотцовщина» повесті жарыққа шығады. 1985 жылы КСРО Жазушылар одағының мүшесі болады. 1987 жылы «Знамя» журналының алқа мүшелігіне кіреді. 
## Марапаттары
*1999 жылы әдебиет және өнер саласы бойынша Ресей Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанады.
*Тепфер қорының Пушкин сыйлығының лауреаты.
*Москва-Пенне сыйлығының лауреаты.
*«Стол, покрытый сукном и с графином посередине» повесі үшін «Русский Букер» әдеби сыйлығының лауреаты.
## Шығармалары
### Романдары
*«Портрет и вокруг»
*«Светик-роман»
*«Асан»
*«Андеграунд, или Герой нашего времени»
### Повестері мен әңгімелері
*«Безотцовщина»
*«Старые книги»
*«Антилидер»
*«Голоса»
*«Предтеча»
*«Лаз»
*«Утрата»
*«Отдушина»
*«Один и одна».
## Дереккөздер


Санат:Жазушылар
Санат:Орыс жазушылары
Альберт Анатольевич Лиханов

нобай
**Альберт Анатольевич Лиханов** – балалар және жасөспірімдер жазушысы, балаларға арналған қорының Халықаралық ассоцациясының президенті. 
## Өмірбаяны
1935 жылы 13 қыркүйекте Киров қаласында дүниеге келген. 1958 жылы Уральск мемлекеттік университетінің журналистика бөлімін бітіреді. Кейін «Кировская парвда» газетінің әдеби қызметкері болады. Онда ол кейінірек өзінің атақты «Благие намерения» повестіне арқау болған оқиғаны басынан өткізеді. Біршама уақыттан кейін Альберт Лихановты Мәскеуге жұмысқа шақырады. Кейінірек ол «Смена» журналының көп жылдық қызметкерлерінің бірі, алғашында хатшы, отыздан астам жыл бас редактор болып қызмет атқарады. 

## Шығармашылығы
1962 жылы «Юность» журналында алғашқы «Шагреневая кожа» әңгімесі, 1963 жылы «Да будет солнце!» тарихи повесті жарық көреді. Лиханов шығармаларының басты тақырыбы – жасөспірімдердің мінез-құлқының қалыптасуы, оның әлемге деген көзқарасының құрылуы, олардың өзінен үлкендердің әлемімен өзара сабақтастығы. 1976 жылы «Молодая гвардия» баспасында «Таңдамалы шығармаларының» 2 томдығы басылып шығады. 
## Марапаттары
*2005 жылы «Отан алдындағы қызметі үшін» ІІІ дәрежелі орденіне ие болады.
*1979 жылы «Құрмет белгісі» орденімен марапатталады.
*1996 жылы Намыс орденіне ие болады.
Балаларға арналған «Музыка», «Семейные обстоятельства», «Мой генерал» кітаптары үшін Ленин комсомолы сыйлығының иегері атанады.
## Шығармалары
*«Тёплый дождь»
*«Звёзды в сентябре»
*«Мужская школа»
*«Голгофа»
*«Лабиринт»
*«Мой генерал»
*«Чистые камушки»
*«Сломанная кукла»
*«Высшая мера».
## Дереккөздер


Санат:Жазушылар
Санат:Орыс жазушылары
Дакка

**Дакка** – Бангладешта Ганг өзенінің сағасында, Буриганганың оң жағалауында орналасқан қала

## Тарихы
Қала атауының шығуын Дурги құнарлылық әйел құдайының атауымен немесе Дхака тропикалық ағашының атауымен байланыстырады. 1608-1717 жылдар аралығында Бенгалияның астанасы болған. 1971 жылдан бастап Бангладеш астанасы. 

Қала халқы саны 9 724 976 мың адам (2005 жылғы халық санағының қорытындысы), шет аймақтардағы тұрғын санын қосқанда 12 560 мың адам. VII ғасырда негізі қаланды. Бурхи-Ганга өзенінің жағалауында, Падма және Мегхна өзендерінің қосылысқан жерінде орналасқан. Қалада Бангладеш ұлттық мұражайы орналасқан.

Санат:Дакка
Санат:Азия елордалары
Санат:Миллионер қалалар
Ахмәди Адалбек

**Ахмәди Адалбек** - 1969 жылдың 22 наурызында ҚХР,  Алтай өлкесі, Жеменей ауданында дүниеге келген. .1993 жылы Шыңжаң университетінің әлем тілдері факультетін бітірген. 1996 жылы атамекеніне біржола қоныс аударған. "Шолпан әлі туған жоқ" жыр жинағының авторы. 1993 жылы Шыңжаңда "Үкілі ырғай" атты таңдамалы жинақта жырлары жарық көрген. 1997, 1998 жылдары өткізілген Дүниежүзі қазақтарының жыр мүшайраларының, 2003 жылы өткен Махамбет Өтемісұлының республикалық тележыр бәйгесінің жүлдегері.

## Дереккөздер


Санат:Қазақ жазушылары
Санат:Қытай қазақтары
Санат:1969 жылы туғандар
Читтагонг

**Читтагонг** () — Бангладештің шығысында орналасқан қала. Халық саны 3 920 222 мың адам (2007 жылғы халық санағының қорытындысы).

## Тарихы
Қала біздің дәуіріміздің I ғасырына дейін белгілі болған. 1338 жылы Читтонды Шах Мубарак Факхруддин жаулап алған. Ол Чандпурдан Читтагонгқа дейін тас жолын салған. 1538 жылы  аркандықтар өздерінің басқармасын қайтарып алған. 1666 жылы  Читтагонгты моғолдар жаулап алған. 1538-1666 жылдар аралығында португалдықтар Читтагонгға жасаған шапқыншылықтарын аяқтап, іс-жүзінде мемлекетке өз билігін жүргізген. 1760 жылы қала Ост-Үндістанлық компанияға тиесілі болған. Екінші дүниежүзілік соғыс уақытында жапондардың шабуыл нысаны болған. Алайда олар қаланы жаулап ала алмаған. 1947-1971 жылдары Пәкістанға, 1971 жылдан бастап Бангладешке тиесілі болған. Осы қалада мемлекеттің тәуелсіздігі жарияланған. 1981 жылы 30 мамырда Читтагонтағы  сәтсіз төңкеріс  кезінде  президент Зиаур Рахман өлтірілген.

## Климаты
Климаты муссондық. Қаңтардағы орташа тәуліктік температура 12° ден  25° С  аралығында болады. Жазы ыстық, жаңбырлы, ең ыстық  сәуір айындағы орташа температура 23-34°C. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 2000-3000 мм. Жоғарғы температура + 38, төмеңгі + 7.

## Экономикасы
Читтагонг —  мемлекеттің ірі өндіріс орталығы.  Қалада металлургиялық және  мұнай өңдеу зауыттарымен кеме жасайтын орын бар. Бенгаль шығанағының жағалауында теңіз порты орналасқан.

## Бауырлас қалалар
* Куньмин, Юньнань, Қытай
* Вьентьян, Лаос

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

* Ресми сайт 
* Читтагонг 
* Читтагонгтағы туризм 
* Wikitravel

Санат:Бангладеш қалалары
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2010

**Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2010** () Түркиянің Анталия қаласында қараша айының 17-26 күндері аралығында өтті.

## Медальдық есеп

## Сыртқы сілтемелер

*Official website
*IWF results

Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1998

**Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1998** () Финляндияның Лахти қаласында қараша айының 10-15 күндері аралығында өтті.

## Командалық есеп

## Сыртқы сілтемелер
*Results  (Sport 123)
*IWF Archive
*Weightlifting World Championships Seniors Statistics 

Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Санат:Финляндиядағы ауыр атлетика
Санат:1998 жылғы ауыр атлетика
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2009

**Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2009** () Кореяның Коян қаласында қараша айының 20-29 күндері аралығында өтті.

## Медальдық есеп

## Сыртқы сілтемелер

*Official website
*Results

Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2006

**Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2006** () Доминикан Республикасының Санто-Доминго қаласында қараша айының 30-7 күндері аралығында өтті.

## Медальдық есеп

## Сыртқы сілтемелер
*Чемпионаттың ресми сайты

Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2011

**Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2011** () Францияның Париж қаласында қараша айының 5-13 күндері аралығында өтті. Бұл чемпионат 2012 жылдың Олимпиада ойындарына лицензиялық кезең болып табылады.

## Медалисттер
### Ерлер

### - 56 кг

### - 62 кг

### - 69 кг

### - 77 кг

### - 85 кг

### - 94 кг

### - 105 кг

### +105 кг

### Әйелдер

### - 48 кг

### - 53 кг

### - 58 кг

### - 63 кг

### - 69 кг

### - 75 кг

### +75 кг

## Медальдық есеп

## Командалар рейтингтері

### Ерлер

### Әйелдер

## Қатысушы елдер
93 елден 550 ауыратлетші қатысқан.

* (10)
* (10)
* (1)
* (7)
* (11)
* (1)
* (11)
* (1)
* (10)
* (2)
* (14)
* (1)
* (15)
* (10)
* (1)
* (10)
* (3)
* (1)
* (3)
* (6)
* (2)
* (1)
* (4)
* (10)
* (10)
* (3)
* (1)
* (2)
* (7)
* (12)
* (5)

* (6)
* (13)
* (7)
* (2)
* (1)
* (7)
* (10)
* (14)
* (8)
* (2)
* (1)
* (8)
* (15)
* (14)
* (1)
* (2)
* (2)
* (6)
* (2)
* (9)
* (3)
* (7)
* (9)
* (2)
* (2)
* (1)
* (11)
* (1)
* (11)
* (1)
* (2)

* (1)
* (1)
* (2)
* (2)
* (15)
* (3)
* (7)
* (15)
* (4)
* (1)
* (1)
* (1)
* (2)
* (11)
* (8)
* (10)
* (4)
* (2)
* (1)
* (11)
* (8)
* (4)
* (12)
* (1)
* (1)
* (13)
* (8)
* (14)
* (8)
* (11)
* (3)

## Дереккөздер


Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Санат:Франциядағы ауыр атлетика
Санат:2011 жылғы ауыр атлетика
Қадырбай

**Қадырбай**– көне зират орындары. Алматы облысында орналасқан. Топырақ пен тас үйіндісінен түзілген зират аралары 2 – 2,5 км болатын үш топқа бөлінген. Б.з.б. 3 – 1 және 9 ғ-ларға жатады. 

Санат:Қазақстан зираттары
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2005

**Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2005** () Қатардың Доһа қаласында қараша айының 9-17 күндері аралығында өтті.

## Медальдық есеп

## Сыртқы сілтемелер
*Results  (Sport 123)
*Weightlifting World Championships Seniors Statistics 

Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1996

**Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1996** () Польшаның Варшава қаласында желтоқсан айының 3-11 күндері аралығында өтті.

## Командалық есеп

Барлық жаттығулар бойынша

## Қатысушы мемлекеттер
24 мемлекеттен 102 атлет қатысқан.

* (3)
* (1)
* (7)
* (3)
* (9)
* (9)
* (3)
* (3)

* (4)
* (4)
* (1)
* (1)
* (9)
* (6)
* (5)
* (2)

* (5)
* (1)
* (2)
* (8)
* (3)
* (3)
* (1)
* (9)

## Сыртқы сілтемелер
*Results  (Sport 123)
*Weightlifting World Championships Seniors Statistics 

Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Санат:1996 жылғы ауыр атлетика
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1991

Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты  1991 қыркүйек пен қазан айларының  27-6 күндер аралығында Донауэшинген қаласында өтті.

## Командалық есеп

Барлық жаттығулар бойынша

Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Санат:Германиядағы ауыр атлетика
Санат:1991 жылғы ауыр атлетика
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1994

**Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1994** () Түркиянің Ыстамбұл қаласында қараша айының 17-27 күндері аралығында өтті.

## Командалық есеп

Барлық жаттығулар бойынша

## Сыртқы сілтемелер
*Database

Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Санат:1994 жылғы ауыр атлетика
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1995

**Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1995** () Қытайдың Гуанчжоу қаласында қараша айының 16-26 күндері аралығында өтті.

## Командалық есеп

Барлық жаттығулар бойынша

## Сыртқы сілтемелер
*http://www.iat.uni-leipzig.de/datenbanken/dbgwh/start.php

Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Санат:1995 жылғы ауыр атлетика
Чиангмай

**Чиангмай** — Тайландтың солтүстігінде орналасқан қала.

thumb|250px|Ват Чианг-Ман, қаланың ең көне будда ғибадатханасы
250px|thumbnail|right|Ступа при Дой Сутеп,Чиангмай қала маңы
right|250px|thumb|Кхом-Лой ұшыруы

Санат:Тайланд қалалары
Джеймс Монро

thumb|right|200px
**Джеймс Монро** (ағылш. James Monroe, 28 сәуір 1758 — 4 шілде 1831) — америкалық саясат және мемлекет қайраткері, АҚШ-тың бесінші президенті (1817—1825).

## Балалық шағы және отбасы
Джеймс Монро Вирджиния штатының Уэстморлэнд ауданында дүниеге келген. Оның әкесі Спэнс Монро плантация және құл иегері болған. Отбасында бес бала болды.

Джеймс 14-те болған кезде анасы қайтыс болды, ал екі жылдан кейін әкесі де дүниеден өтті. Сөйтіп 16 жасар Монро өз бауырларына қамқор болу үшін мектептен шығып кетуге мәжбүр болды. Сондай-ақ ол ата-анасынан қалған мүлік пен құлдарға ие болып қалды.thumb|left|200 px| Джеймс Монроның дүниеге келген мекені

Санат:АҚШ президенттері
Санат:АҚШ мемлекеттік хатшылары
Санат:Виргиния губернаторлары
Джон Куинси Адамс

Джон Куинси Адамс (ағылш. John Quincy Adams, 11 шілде 1767, Куинси,  Массачусетс штаты— 28 ақпан 1848, Вашингтон,  Колумбия федералды аймағы) —АҚШ-тың алтыншы президенті (1825-1829) және Ресейдегі АҚШ-тың бірінші заңды елшісі (1809—1814), АҚШ-тың екінші президенті Джон Ажамстың екінші ұлы.

## Балалық шағы
Джон Куинси Адамс 1767 жылдың 11 шілдесінде Джон және Эбигейл Адамстың жанұясында дүниеге келді.

1778 жылы Адамс әкесімен бірге Европаға кетеді, себебі әкесі Франция мен Нидерланды елдерінде Американдық дипломат ретінде жұмыс атқарады. Сол уақытта Адамс француз, грек, латын тілдерін үйренді. Кейін отбасымен Ресейде, Ұлыбританияда, Нидерландыда өмір сүрді.

Адамс АҚШ-қа 1785 жылы қайтып барып, Гарвард Университетіне оқуға түсті.

1790 жылы Бостонда адвокат болып жұмыс істеп бастады.

Санат:АҚШ президенттері
Эндрю Джексон

**Эндрю Джексон** (ағылш. Andrew Jackson, 15 наурыз 1767, округ Ланкестер,  Южная Каролина штаты — 8 шілде 1845, Нэшвилл,  Теннесси штаты ) —  АҚШ-тың  1829 және 1837 жылдар аралығындағы жетінші президенті. Демократиялық партия атынан сайланған президент, сол партияның негізін қалаушы деп есептеледі.

Санат:АҚШ президенттері
Мартин Ван Бюрен

**Мартин Ван Бюрен** (ван — тегінің бөлігі; ағылш. Martin Van Buren, 5 желтоқсан 1782, Киндерхук,  Нью-Йорк штаты — 24 шілде 1862, Киндерхук,  Нью-Йорк штаты) — АҚШ-тың сегізінші президенті.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ президенттері
Рашид Маджидоглы Бейбутов

**Рашид Маджидоглы Бейбутов** *(Әзірбайжан. Rəşid Məcidoğlu Behbudov)* (1915 жылы 1(14) желтоқсанда Ресей империясы, Тбилисиде дүниеге келіп, 1989 жылы 9 маусымда Бакуде дүниеден өткен) – Әзірбайжан эстрада және опера әншісі (лирикалық тенор) және актер. 1959 жылы КСРО-ның халық әртісі, 1980 жылы Социалистік Еңбек Ері атағын алады.
 
## Өмірбаяны
Рашид Бейбутовтың әкесі Маджид Бейбутов танымал ханенде әншісі болған, ал анасы Фируза Векилова Тбилиси клубының драма үйірмесінде орыс тілінен сабақ береді. 
1933 жылы Рашид Бейбутов темір жол техникумына түседі, кейін сол жерде студент оркестрінің жетекшісі болады. Бірнеше уақыт Тбилиси эстрада коллективінде ән айтады. 1933-1944 жылдары 1930 жылдардағы Армения мемлекеттік  джаз тобының мүшесі болады. Композитор А. Айвазян жетекшілігімен бүкіл әлемге көптеген гастрольдік сапарлар жасайды. Сонымен қатар Ереван қаласында А.А.Спендиаров атындағы АрмГАТОБ-та ән айтып бастайды. Соғыс жылдары Айвазян джазымен бірге Қырым фронтында өнер көрсетеді.

## Кинода сомдаған рөлдері
*1945 жыл –Аршин Мал-Алан–Аскер
*1954 жыл –Туған халқыма
*1955 жыл –Сүйікті ән –БахтиярМурадов
*1970 жыл – Апшерон ритмдері
*1974 жыл–Мың бірінші гастроль –Эльдар
*1953 жыл – Бахтияр (фильм, 1953) Бахтияр

## Вокалы
*1945 жыл –Аршин Мал-Алан
*1953 жыл – Каспий мұнайшылары жайлы повесті
*1955 жыл – Сүйікті ән
*1955 жыл – Кәрі Аширдің қулығы
*1957 жыл – Мен аруды кездестірдім
*1963 жыл — Ромео және менің көршім

## Видеосы
*Gozelim Sensen
*Sənədə Qalmaz
*Рашид Бейбутов – Мен аруды кездестірдім
*Рашид Бейбутов – Алғашқы махаббат жайлы ән
*Рашид Бейбутов – Әзірбайжан
*Рашид Бейбутов – Сенсіз өткен өмір
*Рашид Бейбутов – Арман

## Дереккөздер

Санат:1915 жылы туғандар
Санат:Әзербайжан актерлері
Санат:Әзербайжан кино актерлері
Санат:Әзербайжан КСР-інің халық әртістері
Санат:КСРО халық әртістері
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Санат:1989 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО әншілері
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері
Ширваншаһтар сарайы

**Ширваншаһтар сарайы** () – Шитбана басшыларының сарай. 15 ғасырда Бакуда Халил-Аллахе ширбаншах салдырған. Сарайдың салынуы елордасының Шемахидан Баку қаласына ауысумен байланысты болатын.

Сарай кешенді құрылысқа жатады. Онда диванхане, ширбаншахтардың мазарлары, 1441 жылы салынған мұнарасы бар сарай мешіті және сарай ғалымы Сейид Яхьи Бакувидің мазары бар. 

1964 жылы кешен мұражай-қорық болып, мемлекеттің қарамағында болды. 2000 жылы ЮНЕСКОНЫҢ мұралар қорына енгізілді. 
1501 жылы Бакуды сефевидтер басып алған кезде сарай тоналып, барлық қазыналарды сефевидтер өздерімен бірге Тебризге алып кетті. Олардың ішінде қару-жарақтар, зергерлік бұйымдар, кілемдер, қымбат маталар, сарай кітапханасындағы сирек кездесетін кітаптар және алтын мен күмістен жасалған ыдыстар болатын.

1514 жылы бұлардың барлығы түріктердің қолына өтеді. 

Қазіргі таңда олар Түркия, Иран, Англия, Франция, Ресей, Венгрия елдерінің мұражайларында сақтаулы.

## Дереккөздер

Санат:Сәулет өнері
Санат:Әзербайжандағы Әлемдік мұра
Санат:Баку мұражайлары
Гобустандағы тастағы суреттер

**Гобустандағы тастағы суреттер** – мезолит дәуірінде салынған, Гобустан қорығында орналасқан тастағы суреттер. Бұлар Беюкдаш (Үлкен Тас), Кичикдаш (Кіші Тас) тауларының аймағында орналасқан. Ерекше суреттер үңгірлер мен жартастарда көптеп кездеседі.

Суреттер сол заманның адамдардың діни түсініктері мен тұрмыстық өмірлерін суреттейді. Онда аңдарға жасаған шабуылдары, ер адам мен әйел адамдар, олардың балық аулауы, шауып бара жатқан аттар салынған. 

Бұл суреттер 2007 жылы ЮНЕСКОНЫҢ әлемдік мұралар қорының № 1076 нысан болып енгізілді. 

## Дереккөздер
 

Санат:Сәулет өнері
Санат:Тарих
Амбарцум Иванович Бек-Назаров

**Амбарцум Иванович БекНазаров** (*шын тегі* Бекназарян; *арм.* ՀամոԲեկն ազարյան; 1891 жылы 19 мамырда Ереванда дүниеге келіп, 1965 жылы 27 сәуірде Мәскеуде дүниеден өткен) – совет және армян кинорежиссері, сценариші және актер.

1935 жылы Армения КСР-ның халық әртісі атағын алады. 1941 жылы екінші дәрежелі сталиндік сыйлықтың лауреаты болады. 1966 жылы ‘’«Арменфильм»’’ киностудиясына А. Бекназарян аты беріледі.

## Өмірбаяны
1914 жылдан бастап Ярославтағы Г. Либкен киностудиясында актер болады.
1918 жылы Мәскеу коммерциялық институтын бітіреді. 1920-1921 жылдары Моссовета Музсекциясында, Харьков Халық үйінде және Тбилиси драма театрында актерлік қызмет атқарады.

## Кинода сомдаған рөлдері

*1914 –Энвер-паша — Түркия сатқыны — Күзетші
*1915–Қашқындар — Юрий Нагорный
*1915–В чаду удушливых газов — Семен Нежданов
*1915–Дети купца Волгина — Михаил Смирнов
*1915–Драма на «Самолёте» — купец
*1915–Мой костёр в тумане светит — художник Красотин
*1915–Олеся
*1915–Сказка мира — оперный певец
*1915–Трагедия семьи Набатовых — помещик Викулов
*1915–Хромой барин
*1915–Юрий Нагорный — возлюбленный цыганки
*1916–Веселая кадриль — Орлов
*1916–Девушки, на которых не женятся
*1916–Душа в маске
*1916–Загадочный мир — Золотницин, председатель клуба эстетов
*1916–Колокольчики-бубенчики звенят, простодушную рассказывают быль... –Алексей Сокольский
*1916–Константинопольская трагедия
*1916–Красивые ножки
*1916–Кровь неотмщённая –Павлик Арденин
*1916–Мятежный дух
*1916–Огненный дьявол — князь Нирадзе
*1916–Опасный возраст — Александр Алчевский, сын миллионера
*1916–Плач мира — сын главы дьяволов
*1916–Побеждённый кумир — Солнцев
*1916–Слаще яда — Евгений
*1916–Старость Лекока — сын Лекока
*1917–Люди знойных страстей
*1917–Белеет парус одинокий
*1917–Борьба за счастье
*1917–Жемчужный венец
*1917–Мемуары графини Тарновской
*1917–Мёртвые молчат — ассистент Левитов
*1917–Победители и побеждённые — поэт Гаральд
*1917–Разрушенный храм
*1917–Рокамболь
*1917–Тайны царского двора (Убийство Гришки Распутина) — Юсупов
*1917–Темные силы — Григорий Распутин и его сподвижники — Юсупов
*1918–Жертва вечерняя — музыкант-румын Валеско
*1918–Ева — худжник Леонид
*1918–Идущий на смерть — скульптор Ивар
*1918–Ложь
*1918–Пляска скорби и суеты — Леонид Веригин
*1918–Позор дома Орловых — сын генерала Орлова
*1918-Родина — сын генерала Орлова
*1918– Рыбак и куртизанка — рыбак
*1918– Скерцо дьявола — дьявол
*1918– Так было, но так не будет — Сергей Попов
*1918– Три вора — Каскарилья
*1918– Улыбка медузы — художник Морев
*1919– Вечная сказка жизни — граф
*1919– Чаша искупления — Яков Арис
*1922– Сурамская крепость — Дурмиш-хан

## Дереккөздер


Санат:КСРО актерлері
Санат:Режиссёр
Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Джам мұнарасы

**Джам мұнарасы** – Ауғанстанның солтүстік-шығысындағы 12 ғасырда тұрғызылған мұнара. Биіктігі – 60 метрден асады. Делидағы Кутуб-Минара мұнарасынан кейінгі күйдірілген кірпіштен тұрғызылған, биіктігі бойынша әлемдегі екінші мұнара. 

Гурид әулетінің сұлтандарының астанасы болған Фирузкух қаласынан қалған мұнара. Гурид сұлтаны Гияз-ад-Дин 1192 жылы газневидтерді жеңгенінің құрметіне 1194 жылы мұнараны салдырады. Қаланы 1221 жылы Шыңғыс хан әскері қиратқан болатын. Тіпті біраз уақытқа дейін қаланың орналасқан жері ұмытылған. 

2002 жылы мұнара мен оның маңындағы қала қиратындылары ЮНЕСКОНЫҢ әлемдік мұралар қорына №211 нысан болып тіркелді. 

Саяси тұрақсыздық пен алыста орналасқандықтан ескерткішке толықтай ғылыми зерттеу жұмыстары жүргізілмеді. Су тасқыны, жер сілкінісі және заңсыз қазба жұмыстарының салдарынан оның сақталуына қауіп төніп тұр. 

## Дереккөздер
 

Санат:Сәулет өнері
Санат:Тарих
Будданың бамиандық ескерткіштері

**Будданың бамиандық ескерткіштері** – Будданың алып екі ескерткіші. Олар Бамиан алқабындағы будда монастырлер кешеніне жатады. Биіктіктері – 55 м, 37 м. Әлемді қауымдастықтар мен басқа Ислам мемлекеттерінің қарсылығына қарамастан 2001 жылы ескерткіштерді талибтер қиратқан болатын. Талибтер оны пұтқа табынатын орын деп есептеді. 

2001 жылы 26 ақпанда талибтердің басшысы мулла Мохаммед Омардың : «Құдай бір, ал мына ескерткіштер пұтқа табыну үшін тұрғызылған. Қазір және келешекте олар құлшылық нысаны болмас үшін қиратылуы керек» деген бұйрығынан кейін қиратылды. 

2003 жылы ЮНЕСКОНЫҢ әлемдік мұралар қорының тізіміне Бамиан алқабындағы көптеген тарихи құрылыстар, соның ішінде будда монастырлері, Будданың алып ескерткіштері (қиратындылары мен сақталғандары), Гаугале қаласының орны мен мұсылмандар қамалдары енгізілді. 

2011 жылы 14 наурызда ЮНЕСКО ескерткіштерді қалпына келтірмейтіндігі жайында айтты. Оған екі себеп болды: біріншісі – оның жұмыстарына 8-ден 12 миллион доллар кетеді, бірақ қажетті қаражат жоқ. Екіншісі – қалпына келтіру үшін ескерткіштердің жартысынан көп бөлігінде жаңа тастар қолданады. Ал халыққа жаңа ескрткіш емес көнелігін сақтаған ескерткіштер қажет деп түсіндірді.

## Дереккөздер
 

Санат:Сәулет өнері
Санат:Тарих
Калат-аль-Бахрейн

**Калат-аль-Бахрейн** – (араб тілінен аударғанда «Бахрейн қамалы» деген мағына береді) ол біздің заманымызға дейінгі 2300 – 1700 жылдар аралығында қалыптасқан жасанды төбешік. Қатпарлардың ішінде көзге түсетіні – португалдық қамал. Оның астында бұрын Дильмуннің астанасы болған қамал бар. Осы себепті қазба жұмыстары жүргізілген аймақты «кала, калат» – «қамал» деп атады. 

Бұрын осында мекендеген халықтар жайында көптеген археологиялық мұралар сақталған. Олар жайындағы мәліметтер бұрын тек шумерлік дереккөздер арқылы жеткен болатын. 2005 жылы бұл жер ЮНЕСКОНЫҢ мұралар қорына енгізілді. 

Қазіргі таңда шамамен нысанның шамамен тек 25 %-ы ғана зерттелді. Зерттеу барысында: тұрғын үй, сауда, қоғамдық, әскери және діни құрылыстар табылды. Бұл құрылыстардың табылуы бұрын осы жерде ірі сауда портының болғанын дәлелдеді. 

## Дереккөздер
 

Санат:Сәулет өнері
Санат:Тарих
Вилнис Бекерис

**Вилнис Бекерис** (1944 жылы 24 қыркүйекте Вентспилсте дүниеге келген) – совет және латыш театр актері және театр жұмысшысы.
 
## Өмірбаяны
Вилнис Бекерис 1944 жылы 24 қыркүйекте Вентспилсте, мұғалім отбасында дүниеге келеді. 1963 жылы екінші Рига орта мектебін және 1971 жылы Я. Витола атындағы Латвия мемлекеттік консерваториясын тәмамдайды. 1966-1979  жылдар аралығында А. Упит атындағы драма театрында актерлік қызмет атқарады. Кейін «Алко» Киностудиясының директоры болады. Вилнис киноға түскен. Алғашқы рөлдерін «Мосфильм» және Горький атындағы киностудиясында бастайды.

## Театрда сомдаған рөлдері
А.Упит атындағы драма театры

*1967– «Традиционный сбор» Виктора Розова — Тимофей
*1968– «Ай-я-жужу, медвежонок» Хария Гулбиса — Айварс
*1971– «Лилиом» ФеренцаМолнара — Хуго
*1971– «Золушка» Евгения Шварца — Ханзада
*1975– «Разбойники» Фридриха Шиллера — Шварц
*1976– «Утиная охота» Александра Вампилова — Даяшы
*1977– «Часы с кукушкой» ЯнисаЮрканса — Саша

## Фильмографиясы

*1973–Возврата нет — неміс ефрейторы
*1973–Дума о Ковпаке — неміс солдаты
*1974–Если хочешь быть счастливым
*1976–Так начиналась легенда — Альберт
*1976–По волчьему следу
*1978–Емельян Пугачёв — Михельсон
*1978–Версия полковника Зорина — Константин Буров
*1979–Голубой карбункул
*1980–Звёздный инспектор — Стив Уилкинс
*1981–Фронт в тылу врага — Зигфрид Кюнль
*1982–Личная жизнь Деда Мороза
*1983–Подросток — барон Бьоринг
*1983–Мираж — шериф Купер
*1985–Рейс 222
*1985–Двойной капкан — Вотэн
*1986–Сигнал с моря
*1986–Крик дельфина — доктор
*1989–Созвездие Козлотура — ағылшындық
*1991–Депрессия —Раус мерей тойының қонағы
*1992–Дуплет

## Дереккөздер


Санат:24 қыркүйекте туғандар
Санат:1944 жылы туғандар
Санат:Вентспилсте туғандар
Санат:КСРО актерлері
Санат:Латвия актерлері
Санат:XX ғасыр актерлері
Санат:XXI ғасыр актерлері
Санат:Латвия мемлекеттік консерваториясы түлектері
Алкмар

thumb|right|200px|Сурет:2015 Alkmaar-Altstadt
**Алкмар** – Нидерландтағы Солтүстік Голландия провинциясында орналасқан қала және қауымдастық.  Алкмар қаласы тарихы құжаттарда алғаш рет 10 ғасырда айтылған. Қала дәрежесіне 1254 жылы ие болған.

1600 жылдан бастап Алкмар аймақтағы нарық орталығына айналды. Алкмарда ірімшік өндірісі жолға қойылған. Сондай-ақ жыл сайын тұрғындар қалада ірімшік жәрмеңкесін ұйымдастырып отырады. Алкмар – Солтүстік Голландия түбегінің жүрегі. 2004 жылы қала өзінің 750 жылдық мерейтойын атап өтті.

## Дереккөздер

Санат:Солтүстік Голландия провинциясы қауымдары
Санат:Алкмар