open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Статикалық сайт

**Статикалық сайт** — бұл толығымен дайын жеке HTML-беттерден (HTM, DHTML, XHTML), сондай-ақ CSS стильдері мен JavaScript кодтарын қамтитын файлдардан тұратын веб-сайт. Бұл файлдар веб-серверде орналастырылады.

Статикалық сайт мәтін, кескіндер, мультимедиа мазмұн (аудио, видео) және HTML тегтері (HTML-мен белгіленген) түрінде ақпаратты сақтайды. Тегтер шолғышқа (браузерге) арналған қызметтік белгілерден және сайттың сыртқы көрінісі мен ақпаратты көрсетуге арналған элементтерден тұрады. Бұл файлдар веб-серверде сақталады және клиент сұранысына жауап ретінде сервер дайын файлдарды ұсынады, яғни серверлік логиканы орындау, дерекқорға жүгіну немесе шаблондардан беттер жинау талап етілмейді. 

Сайттағы барлық өзгерістер бастапқы кодқа енгізіледі, яғни сайттың HTML құжаттарына өзгеріс енгізу үшін веб-сервердегі файлдарға қолжетімділік қажет.

### Динамикалық сайттан айырмашылығы
Статикалық сайттың негізгі айырмашылығы — оның беттері пайдаланушының сұранысынан кейін ғана серверлік бағдарлама арқылы жасалатын динамикалық сайттардан ерекшеленеді.

## Артықшылықтары мен кемшіліктері

### Артықшылықтары
* Веб-бетті жасау үшін веб-бағдарламалау тілдерін білу қажет емес.
* Беттер жақсы кэштеледі.
* Жүктеу жылдамдығы жоғары.
* Веб-серверге қойылатын талаптар минималды, жүктемесі аз.
* Басқа серверге немесе жергілікті компьютерге оңай көшіруге болады.
* Браузерде тікелей қарауға болады, веб-сервер немесе CGI сияқты аралық бағдарламалар қажет емес.

### Кемшіліктері
* Динамикалық мазмұнды генерациялау мүмкін емес.
* Қолданушылардың қалауы бойынша интерфейсті өзгерту мүмкіндігі жоқ (мысалы, cookie файлдарын пайдалану).
* Сайт мазмұнын жаңарту үшін FTP арқылы немесе сыртқы веб-скрипттер арқылы файлдарға қол жеткізу қажет.
* Егер сайтта көптеген беттер болса және біркелкі өзгерістер енгізу қажет болса (мысалы, дизайнды өзгерту, жаңа бөлім қосу), қосымша бағдарламалық құрал (утилиталар) қолданылуы қажет.

## Қазіргі кездегі қолданысы
* **Сайт-визитка** — ұйым немесе жеке кәсіпкер туралы жалпы ақпаратты қамтиды: қызмет түрі, тарихы, прайс-лист, байланыс мәліметтері, реквизиттер, мекенжай картасы. Жеке тұлғалар өз түйіндемелерін орналастыра алады.
* **Өнім каталогы** — тауарлар мен қызметтердің сипаттамасы, сертификаттар, техникалық және тұтынушылық мәліметтер, сарапшылардың пікірлері бар. Мұндай сайттарда прайс-листке сыймайтын ақпарат орналастырылады. Бірақ серверлік қосымшалармен API арқылы (мысалы, тауарлар үшін "себетке қосу" және төлем түймелері) байланысуға болады.
* **Жеке пайдаланушылардың үй беттері.**
Динамикалық сайттар үшін үлгі ретінде — статикалық беттер көбінесе динамикалық веб-сайттардың шаблоны ретінде қолданылады.

## Дереккөздер

Санат:Құрылымы бойынша сайттар
Санат:Веб бағдарламалау
Уша Вэнс

**Уша Бала Чилукури Вэнс** (6 қаңтар 1986 жыл, Сан-Диего округі, Калифорния) — америкалық заңгер, 2025 жылғы қаңтардан бергі АҚШ Екінші ханымы, АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнстың жұбайы. Адвокат ретінде Вэнс бұрын АҚШ Жоғарғы сотының судьяларымен жұмыс істейтін. Ол — бұл титулға ие тұңғыш үндістандық-америкалық және индуист адам, тұңғыш миллиениал.

## Ерте жылдары және білімі
Уша Бала Чилукури 1986 жылы, Сан-Диего, Калифорния маңында, үндістандық иммигранттар отбасында дүниеге келген. Әкесі машина жасау оқыған, Калифорния штаты университетінде оқытатын. Анасы — молекулалық биолог, Калифорния штатының университетінде провост болған. Оның ата-аналары Андхра-Прадештік телугулерден шыққан еді. Олар Америка Құрама Штаттарына 1980 жылдары көшті. Уша Сан-Диегода, жоғарғы жаңа орта тап ортасында тәрбиеленді.

Ушаның Шрея есімді бір қыз ағайындысы бар. Балалықтан Ушаны білген достары Ушаны «көшбасшы», «кітапқұмар» деген. Ол Йель университетінде оқып, оны 2007 жылы тарихтану бойынша бакалавриатпен, Phi Beta Kappa қауымының мүшесі ретінде аяқтады. Оқуын бітіргеннен кейін Уша Йель бағдарламасы бойынша Гуанчжоу, Қытайдағы Сунь Ятсен атындағы Чжуншань университетінде ағылшын тілі мен америкалық тарихты оқытатын. Бұдан кейін Уша Англиядағы Клэр-колледжде оқыды, 2010 жылы Ерте жаңа заман бойынша магистратура алды.

2013 жылы Вэнс Йель құқық мектебінен заң докторы дәрежесін алды.

### Бастапқы мансабы
2013 жылдан 2014 жылға дейін Вэнс Кентукки шығыс ауданының аудандық сотында, 2014 жылдан 2015 жылға Колумбия округі бойынша АҚШ апелляциялық соты судьясы Бретт Кавано кеңсесінде, 2017 және 2018 жылдары Жоғарғы сот судьясы Джон Гловер Робертс кеңсесінде клерк қызметін атқарды.

Вэнс Munger, Tolles & Olson заң фирмасының Сан-Францискодағы және Вашингтондағы кеңселерінде алты жылға жуық серіктес ретінде жұмыс істеді, азаматтық істер мен жоғарғы білімге, жергілікті басқаруға, ойын-сауық пен технологияға қатысты істер бойынша апелляциялық шағымдарды қарастырды. 2024 жылғы шілдеде ол отбасына көңіл бөлу үшін жұмыстан өз бетімен кетті.

## 2024 АҚШ президент сайлауы
2024 жылғы шілдеде Вэнс күйеуі Джей Ди Вэнспен бірге Республикалық партияның ұлттық съезіне қатысты. Бұл іс-шарада Джей Ди Вэнс Дональд Трамптың 2024 АҚШ президент сайлауындағы серіктесі болып таңдалған еді. Уша Вэнс бұдан кейін Джей Димен бірге сапарға шығатын, сахна басына да онымен бірге шығатын. Ол, оған қоса, Тим Уолзға қарсы 2024 жылғы вице-президенттік пікірталас дайындығына күйеуіне көмектесетін. 2024 жылғы 6 қарашада оның күйеуі АҚШ вице-президенті болып сайланды.

## АҚШ Екінші ханымы
Күйеуі Джей Ди Вэнстың ант берген сәтінде Уша Вэнс елдің Екінші ханымы болды. Ол — бұл титулға ие болған тұңғыш үндістандық-америкалық, телугу және индуист адам және тұңғыш миллиениал.

## Дереккөздер

Санат:АҚШ-тағы индуизм тұлғалары
Санат:АҚШ заңгерлері
Санат:Йель университеті түлектері
Санат:Клэр-колледж (Кембридж) түлектері
Санат:Йель құқық мектебі түлектері
Санат:Кембридж университеті түлектері
Санат:Кембридж университетіндегі Гейтс шәкіртақы алушылары
Санат:Заң ғылымдарының докторлары
Санат:АҚШ екінші ханымдар және мырзалары
Санат:Джей Ди Вэнс
Регби-7 әлем чемпионаты

**Регби-7 әлем чемпионаты** () — әлемдегі регбиден басты жарыс. Жарыстың ұйымдастырушы және басқарушы ұйымы Халықаралық регби кеңесі () болып табылады. Чемпионатқа регби-7 ұлттық құрамалары қатысады. Алғашқы чемпионат 1993 жылы Шотландияда өткізілді. Сол кезден бастап жарыс әр төрт жылда бір рет өтеді.

## Жеңімпаздары және жүлдегерлері
### Ерлер

### Әйелдер

## Жалпы медальдар саны
### Ерлер

### Әйелдер

## Сыртқы сілтемелер

*Регби-7 әлем чемпионатының ресми сайты

Санат:Регби-7 әлем чемпионаты
Санат:Регби
Нұрымбет Аманұлы Сақтағанов

**Нұрымбет Аманұлы Сақтағанов** (6 тамыз 1970 жыл, Жуантөбе, Созақ ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы) — қазақстандық мемлекет қайраткері, 2025 жылдан бастап Шығыс Қазақстан облысының әкімі.

## Білімі
1992 жылы Қорқыт Ата атындағы Қызылорда педагогика институтын педагогикасы мен методикасы қосымша қазақ мектебіндегі орыс тілі және әдебиеті мамандығын;

2001 жылы МЭСИ Қашықтық білім беру институтын заңтану мамандығы бойынша;

2003 жылы Мәскеу мемлекеттік экономика, статистика және информатика мемлекеттік университетін заңтану мамандығын;

2017 жылы С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетін экономика мамандығы бойынша аяқтаған.

## Еңбек жолы
Еңбек жолын 1992 жылы Сырдарья  ауданы халыққа білім беру бөлімі  № 172 орта мектебі қазақ тілі және әдебиеті мұғалімі болып бастаған.

05.1993-06.1994 жж. Қазақстан Республикасы Қарулы күштері қатарында қызмет етті.

08.1994-03.1995 жж. Қызылорда қалалық білім бөлімі № 9 орта мектебі қазақ тілі және әдебиеті мұғалімі.

03.1995-04.2001 жж. Қазақстан Республикасы қаржы министрлігі  Қызылорда облыстық кеден басқармасы кедендік қорғау және режим бөлімінің инспекторы, бас инспекторы, бөлім басшысының орынбасары, бөлім басшысы.

01.2001-02.2006 жж. Қазақстан Республикасы қаржы министрлігі кедендік бақылау  комитеті органдарында қызметі, бас сарапшы, төраға көмекшісі, бөлім басшысы

02.2006-09.2007 жж. Қазақстан Республикасы Парламентінде Өкімет өкілділігінің бас эксперті, Қазақстан Республикасының экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі инвестициялық саясат және жоспарлау департаменті бюджеттік инвестицияларды  жоспарлау басқармасы сыртқы инвестиция көздерін жоспарлау бөлімі бастығы, министр көмекшісі, министр кеңесшісі.

09.2007-09.2010 жж. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі миграция комитеті төрағасының орынбасары

09.2010-10.2012 жж. Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Мемлекеттік бақылау және аумақтық - ұйымдастыру  жұмысы бөлімінің мемлекеттік инспекторы.

10.2012-07.2015 жж. Шығыс Қазақстан облыс әкімінің орынбасары.

07.2015-05.2018 жж. Шығыс Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары

05.2018-01.2021 жж. Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданының әкімі

01.2021-06.2021 жж. Шығыс Қазақстан облысы Семей қаласының әкімі

02.2022-05.2022 жж. Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданының әкімі.

05.2022-06.2022 жж. Абай облысы Жарма ауданының әкімі.

06.2022-09.2023 жж. Қызылорда облысы әкімнің орынбасары.

09.2023-02.2025 жж. Шығыс Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары.

2025 жылы 17 ақпанда Мемлекет басшысының Жарлығымен Шығыс Қазақстан облысының әкімі болып тағайындалды.

## Дереккөздер

Санат:Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Шығыс Қазақстан облысының әкімдері
Санат:Жарма ауданының әкімдері
Санат:Ұлан ауданының әкімдері
Мәскеу қоршауы (1439)

**Мәскеу қоршауы (1439)** — татар ханы Ұлы Мұхаммедтің Мәскеуді он күндік қоршауы.

Ұлы Мұхаммед II Василий әскерін Белёв шайқасында жеңіп, біраз уақыттан кейін Мәскеуге жақындады. II Василий қаланы воеводалардың қарауына қалдырып, өзі татарлар жете алмайтын Заволжье ормандарына кетті. Мәскеуді қорғау ұлы князьдің бажасы, Ұлы Литов кінәздігінен шыққан Юрий Патрикеевичке тапсырылды. Ол өзін қабілетті ұйымдастырушы ретінде көрсетті. Дмитрий Донской салдырған ақ тастан қаланған Кремльге татарлардың шабуылдары нәтижесіз болды. Нәтижесінде татарлар маңайды тонап, көптеген тұтқындарды алып кетуге мәжбүр болды. Кері қайтып бара жатып, Ұлы Мұхаммед Коломнаны өртеп жіберді.

Татарлар кеткеннен кейін, II Василий Заволжьеден оралды, бірақ біраз уақыт Переяславль-Залесскийде тұрып, Мәскеуді басқаруды туысы Дмитрий Юрьевич Красныйға тапсырды.

## Дереккөздер

Санат:Мәскеу кінәздігі шайқастары
Санат:Алтын орда шайқастары
Санат:1439 жылдағы Ресей
Новоднестровск

**Новоднестровск** () — Украинаның Черновцы облысындағы қала. Днестр ауданының құрамына енеді. 2020 жылға дейін таратылған Сокирян ауданының облыстық маңызы бар қала болды. Қалада Днестр су электр станциясы орналасқан.
2025 жылдың ақпан айындағы жағдай бойынша Новоднестровск қаласының тұрғындарының саны 10 770 адамды құрады.

## Географиялық орналасуы
Днестрдің жағасында Черновцы қаласынан 143 км және Романковцы теміржол станциясынан 18 км қашықтықта орналасқан.
Қала көршілес Ломачинцы ауылынан орманмен бөлінген, ал оңтүстікте Ожевомен шектеседі.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Новоднестровск - шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 257-ші орында (Украина), облыста 4-ші орында (Черновцы облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 25288 орын.

Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Сокиряны (15 км), Окница (22 км, Молдавия), Фрунзе (22 км, Молдавия), Могилёв-Подольский (29 км), Отачь (30 км, Молдавия), Бричаны (32 км, Молдавия), Дондюшаны (41 км, Молдавия), Единец (47 км, Молдавия), Шаргород (50 км), Купчинь (52 км, Молдавия), Бар (57 км), Липканы (58 км, Молдавия), Каменец-Подольский (63 км), Дунаевцы (65 км), Дрокия (67 км, Молдавия), Рышканы (70 км, Молдавия), Жмеринка (70 км), Хотин (70 км), Ямполь (73 км), Деражня (75 км).

## Тарихы
1973 жылы 6 сәуірде КСРО Энергетика министрі Днестр су электр станциясы дирекциясын құру туралы бұйрыққа қол қойды. Ел үшін маңызды энергетикалық нысан – Днестр су электр стансасының құрылысы осылай басталды. Су электр стансасының құрылысымен бірге жаңа қалаға айналған елді мекеннің құрылысы басталды.

Депутаттар Черновцы облыстық Кеңесінің 1975 жылғы 25 ақпандағы No 57 шешімімен жаңадан құрылған «Днестр» кешенді су электр станциясы құрылысшылары елді мекеніне қала типті Новоднистровск елді мекені атауы мен мәртебесі берілді.

1993 жылы 16 шілдеде ауыл аудандық бағыныстағы қала мәртебесін алды.

2000 жылы 13 шілдеде Украина Жоғарғы Радасының басшысы Иван Плющ Новоднестровскіні облыстық маңызы бар қалалардың қатарына жатқызу туралы қаулыға қол қойды.

## Көрікті жерлері
Днестр су электр станциялары мен сорғылық электр станцияларының кешенінен қала қонақтары Днестр су электр станциялары каскады мен сорғылық электр станцияларының құрылу тарихымен және ерекшеліктерімен таныса алады.

Новоднестровск маңындағы діни ғимараттардың ішінде Галайковцы ауылында орналасқан Спасо-Преображенский монастыры бар. Қала қонақтарын "Вишневая" демалыс базасы мен ГЭС-1 санаторийі қабылдай алады.
«Вишневое» демалыс орталығы Днестр өзенінің жағасындағы Вишновое әсем трактатында орналасқан және 39 бөлмелі екі ғимараттан тұрады.
Базаның аумағында құмды жағажай бар, волейбол, футбол және балалар алаңдары, теннис корты, үстел теннисі үстелдері, бильярд, тренажер залы, беседка т.б.бар.

## Дереккөздер

Санат:Украина қалалары
Санат:Черновцы облысы қалалары
Жоба 0250 «Барс-МО» зымыран-артиллериялық катерлері

**Жоба 0250 «Барс-МО» зымыран-артиллериялық катерлері** () – Орал қаласындағы «Зенит» зауытында жасалған отандық әскери кеме. 2021-2017 жылдар аралығында 4 әскери кеме жасалып, әскери қызметке алынды.

нобай

Кемелердің негізгі міндеті Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасының мызғымастығын, аумақтық тұтастығын, егемендігін қорғау болып табылады.

## Конструкция
Катерлер 2005 жылдан бастап ҚР Шекара қызметі үшін «Зенит» компаниясы салған 0300 («Барс» коды) жобасының ірі патрульдік қайықтарының үлкейтілген нұсқасы болып табылады. Жобаны Николаев қаласындағы "Кеме жасау ғылыми-зерттеу және жобалау орталығы" ("ХПК") "Барс" үлгiсiндегi патрульдiк катерлерден (0300 жобасы) украиналық мемлекеттiк кәсiпорны қайта өңдедi. 0300 жобасы - Санкт-Петербург Северное конструкторлық бюросының қазақстандық тапсырысы бойынша әзiрленген 22180-жобаның жергiлiктi белгiсi.

## Тізім
Қазіргі уақыта 4 катерлер қызметте.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан Қарулы күштері
Ислам Ынтымақтастығы Ұйымының Төтенше өткен IX саммиті

**Ислам ынтымақтастығы ұйымының Төтенше IX саммиті** Газа секторындағы соғыс басталғаннан кейін ұйымдастырылды. Кездесу 2023 жылғы 18 қазанда Сауд Арабиясының Жидда қаласындағы ИЫҰ Бас хатшылығының штаб-пәтерінде өтті.

## Саммит
Төтенше отырыс 2023 жылғы 7 қазандағы оқиғаларға байланысты шақырылды. Осы күні ХАМАС басқаратын палестиналық қарулы топтар Израильдің шекара маңындағы елді мекендеріне басып кірген еді. Израиль билігі бұл әрекетке басқыншыларға қарсы әскери операцияларды бастау арқылы жауап берді.

Иран палестиналық қарулы топтар мен Израиль әскері арасындағы қақтығыс кезінде Ислам ынтымақтастығы ұйымының төтенше отырысын шақыру бастамасын көтерді. Кейіннен басқа мүше мемлекеттер бұл ұсынысты қолдап, нәтижесінде кезектен тыс отырыс өткізу туралы шешім қабылданды. Бұл кездесудің негізгі мақсаты «Израиль агрессиясын» талқылау және Газа секторындағы гуманитарлық жағдайдың нашарлауына назар аудару болды.

## Мақсаттары
Бұл кездесудің негізгі мақсаты Газа мен оған жақын аймақтардағы жалғасып жатқан дағдарысты реттеу болды. Отырыс барысында бейбіт тұрғындардың өміріне және өңірлік тұрақтылыққа қауіп төндіретін гуманитарлық жағдайдың нашарлауына ерекше назар аударылды.

## Нәтижесі
Түрлі мұсылман елдерінің делегациялары жиынға қатысып, Газа секторындағы жағдайға алаңдаушылық білдірді және ХАМАС-тың Израильмен қақтығыстағы ұстанымын қолдады.

Иран мұсылман мемлекеттерін Израильге қарсы санкциялар енгізуге шақырды, әсіресе Газа секторындағы ауруханаға жасалған шабуылдан кейін. Иранның бастамасына мұнай эмбаргосын енгізу талабы да кірді, бұл қысқа мерзімге мұнай бағасының өсуіне алып келді. Алайда МЭЕҰ Иранның ұсынысына жедел жауап қайтармайтынын мәлімдеді. Сонымен қатар, Иран мұсылман елдерін Израильге қарсы бойкот жариялауға шақырды.

Пәкістан халықаралық қауымдастықты Израильдің әскери қылмыстары үшін жауапқа тартуға үндеді. Пәкістанның сыртқы істер министрі Джалиль Аббас Джилани тек Шығыс Иерусалимді астанасы ретінде мойындайтын егеменді Палестина мемлекеті құрылғанға дейін батыл шешімдер қабылдау қажеттігін атап өтті.

Түркия бүкіл мұсылман әлемін Палестина мемлекетін құру үшін нақты қадамдар жасауға шақырды.

## Дереккөздер

Санат:Араб-Израиль қақтығыстары
Санат:Ислам ынтымақтастық ұйымы
Санат:Палестина-Израиль қақтығысы
Санат:2023 жылғы конференциялар
Алматы әкімі

**Алматы әкімі** — Алматы қаласының атқарушы билік органдарын басқаратын жоғары лауазымды тұлға. Лауазымның қазіргі иесі — Дархан Сатыбалды.

## Өкілеттігі және міндеті
Ресми сайттың мәліметінше, Алматы қаласы әкімінің аппараты қала әкімдігі мен әкімі қызметін басқаруды және бақылауды, оны ұйымдастырушылық, құқықтық, ақпараттық-талдау, консультативтік және материалдық-техникалық көмекпен қамтамасыз етуді жүзеге асырады.

Алматы әкімі, осылайша, әкімдіктің де, аппаратының да басшысы, әрі өкілі.

## Әкімдер тізімі

## Дереккөздер


Санат:Алматы
Панцанелла

thumb|right|200px|
**Панцанелла** — Тосканада пайда болған салат түрі. Көкөністерден жасалынады.

Негізгі ингредиенттер: сірке суына малынған нан кесектері, қызанақтар, зәйтүн майы, тұз, қара бұрыш, пияз, насыбайгүл. Анда-санда моцарелла сияқты сырлар қосылады.

Санат:Итальян асханасы
Отачь

**Отачь** () — Молдованың Окница ауданындағы қала. Молдова тәуелсіздік алғанға дейін Атаки деп аталды, 1998 жылы 12 қарашада орыс тілінде Отачи деп атау ұсынылды. Бұл атау молдаван тілінен шыққан отак – «бекіністі жер», «баспана», «далалық лагерь», «қой қора» нұсқалары. 
2025 жылдың 1 ақпанындағы жағдай бойынша Отача тұрғындарының саны 1 424 адамды құрайды.

## Географиялық орналасуы
Қала Днестр өзенінің оң жағалауында, Украина шекарасына жақын жерде орналасқан. Алып жатқан жер аумағы 3,71 км² шамасында.

## Тарихы
Қазіргі Отачь шағын елді мекеннен шыққан. Әр уақытта ол кезең-кезеңімен әртүрлі елдердің құрамында болды. 1873-1917 жылдар аралығында ол Ресей империясының құрамына кірді. Содан кейін 1918 жылға дейін Молдова Республикасының құрамында болды. 1938 жылға дейін Румынияның құрамына кірді.

1940 жылы ауыл Кеңес Одағының құрамына кіріп, Молдова Социалистік Республикасының құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс оккупациясында болған кезде ол Румынияның бақылауындағы территория болды.

Кеңес дәуірінде Отачь кезең-кезеңімен Окницкий, содан кейін Однецкий және Кейінірек Дондюшан аудандарының құрамында болды. Бір кездері Атқар ауданының әкімшілік орталығы болған. 1991 жылы Молдова Республикасының құрамына қалалық типтегі ауыл ретінде кірді. Қазіргі қала мәртебесін 1995 жылы алды.

## Экономикасы
Қала еркін шаруашылықтың аумағы ретінде белгілі. Мұнда ірі және шағын бизнес дамып келеді және көптеген сауда орындары бар, соның ішінде Duty Free.

## Көлік транспорты
Қала ішінде Днестр арқылы Украинаның Могилев-Подольский қаласы бағытында теміржол және автомобиль көпірлері бар. Молдова-Украина шекарасының өткізу пункттері осында орналасқан. Қаланы Единецимен және Могилев-Подольскийді Сорокимен байланыстыратын тас жолдар кесіп өтеді.

## Көрікті жерлері
Қасиетті Архангел Михаил шіркеуі биік күмбездерімен алыстан көрінеді.
Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқандарды еске алуға арналған обелиск қойылды.
Қала маңында әйелдердің қасиетті Успен монастыры орналасқан. Оның аумағында екі шіркеу бар: Қасиетті Успен шіркеуі және Әулие Митрофан шіркеуі.
Оның маңында шағын бөлмелер, асхана, үй шіркеуі және епископтың үйі орналасқан. Монастырь аумағында омарта мен үш бұлақ бар.

## Галерея

Сурет:MD.OC.Otaci - town hall - may 2017.jpg|Қала әкімшілігі
Сурет:Otaci,center2.jpg|Қала орталығы
Сурет:MD.OC.Otaci - new stadium (profile) - jan 2018.jpg|Стадион
Сурет:MD.OC.Otaci - spring near "La Izvoare"ravine - jan 2018 (1).jpg|Қала шеті


## Дереккөздер

Санат:Молдова қалалары
Фрунзе (қала, Молдова)

**Фрунзе (қала, Молдова)** () — Молдованың Окница ауданындағы қала. Окница-Жмеринка желісіндегі теміржол вокзалы.
2025 жылы Фрунзе қаласының тұрғындарының саны 8 495 адамды құрады.

## Тарихы
Фрунза қаласы республикадағы ең жас қалалардың бірі. Оның тарихы 60-шы жылдардың аяғында басталды, алғашқы мамандар бұл жерге кейінірек бүкіл республика бойынша әйгілі қант өңдеу зауыты мен лимон қышқылы зауытының құрылысына кірісу үшін келді.
Қант зауытының құрылысы қала құрылысымен қатар жүргізілді. Санаулы жылдар ішінде мектеп, балабақша, тұрғын үйлер, аурухана кешені, емхана салынды. Құрылыс үшін орын өте жақсы таңдалды - Окница мен Атаки арасы. Бір маусымда зауытта 1200 адам жұмыс істеді.

1994 жылы Фрунзеге қала мәртебесі берілді.

## Экономикасы
Жергілікті экономика қант зауыты мен лимон қышқылы зауытымен ұсынылған тамақ өнеркәсібі болған. Фрунза қаласы шағын елді мекен болғандықтан, экономикасы моноиндустриалды  елді мекенде кәсіпкерлер саны өте аз. Аумақта жұмыс істейтін негізгі шаруашылық субъектілері «Фрунзе» акционерлік қоғамы, тұтынушылар қоғамы, коммуналдық тұрғын үй шаруашылығы, сондай-ақ 10-ға жуық жауапкершілігі шектеулі серіктестік болып табылады.

## Дереккөздер

Санат:Молдова қалалары
Окница

**Окница** () — Молдовадағы қала, Окница ауданының орталығы.
2025 жылы Окница қаласының халқы 9 531 адамды құрады. Окница Молдовада халық саны бойынша 59 қаланың ішінде 36-шы орында.

## Географиялық орналасуы
Днестр өзенінің оң жағалауында орналасқан. Кишиневтен 230 км қашықтықта, Украина шекарасымен шекарада орналасқан. Бұл елдегі ең солтүстік теміржол торабы.
Окница тұрғындарының этникалық құрамы негізінен молдавандар мен украиндар, сонымен қатар орыстар, гагауздар, болгарлар, поляктар, еврейлер және басқа ұлттар.

## Тарихы
Қала XIX ғасырдың аяғында Бельцы — Черновцы теміржолының құрылысымен байланысты. Окница қаласы 1897 жылы аттас теміржол вокзалының жанында пайда болды. 1898 жылы 45 жергілікті жер иелерінің учаскелік шекараларын көрсететін алғашқы Окница бас жоспары жасалды. 1903 жылы Окница теміржол вокзалының құрылысы аяқталды. 1904 жылға қарай Окницаның халқы 3240 адамды құрады, бұл жерде екі сыныпты мектеп, шіркеу, земство мекемелері жұмыс істеді.

1910 жылы Окница жергілікті теміржол әкімшілік орталығына айналды. Сол кезде мұнда негізгі қойма мен паровоздарды жөндеу шеберханасы жұмыс істеді.

1918–1940 жылдары Окница вокзалы Атака болысының Липник коммунасының, 1941–1944 жылдары сол болыстың Климауцы коммунасының құрамында болды.

1923 жылы Окницада 3127 адам тұрған. Ауыл шаруашылығы кооперативі, мал сою пункті, бастауыш және орта мектептер, әкімдік, пошта, телеграф, телефон, дәріхана, 6 асхана, т.б.болды.

1946 жылы Окница қалалық типтегі елді мекен мәртебесін алды. 1955 жылы мұнда қуаттылығы 3 миллион кірпіш, 250 мың тақтайша шығаратын кірпіш зауыты ашылды.

1975 жылы 7100 тұрғыны бар Окница аудан орталығына айналды. 1994 жылы ол қала мәртебесін алды, содан кейін Единец уезінің құрамына кірді. 2003 жылдан бастап қала Окница ауданының әкімшілік орталығы болып табылады.

## Экономикасы
Негізгі өнеркәсіп кәсіпорындары халық тұтынатын тауарлар шығарылатын «Фитинг» АҚ, консерві өнімдерін шығаратын өндірістік комбинат және электр қозғалтқыштарын шығаратын «Нептун-Чертан» кооперативі.

Қалада 57 сауда нүктесі, 3 базар, 11 қоғамдық тамақтандыру нысаны, 12 әлеуметтік қызмет көрсету бөлімі, 4 коммерциялық банк филиалы және 2 сақтандыру компаниясы жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді 115 шаруа қожалығы мен 2 ірі шаруашылық жүргізуші субъектілер өңдеуде. 

## Көрікті жерлері
Қаланың ең танымал көрікті жерлерінің бірі - өзінің сәулеттік сұлулығымен және бай тарихымен ерекшеленетін Окница Кремлі. Оның қабырғаларында қала мен оның тұрғындарының тарихына қатысты көптеген қызықты жәдігерлерді көруге болады.

Кремльден басқа, Окница өзінің мәдени және тарихи мұражайларымен танымал. Солардың бірі – «Окница» тарихи мұражайы, онда қаланың көне заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен танысуға болады.

Белсенді демалыс үшін Окницаның айналасындағы аймақ көптеген қызықты маршруттарды ұсынады. Мұнда Дубоссары қорығына баруға болады, онда таза ауада уақыт өткізіп, әсем табиғатты тамашалауға, көркем көлдер мен өзендерге баруға болады.

## Галерея

Сурет:Ocnița 01.jpg
Сурет:Ocnița autogara.jpg
Сурет:Ocnița 02.jpg
Сурет:Pensiunea La Sergentul - panoramio (1).jpg


## Дереккөздер

Санат:Молдова қалалары
Алмат Талғатұлы Ақышев

**Алмат Талғатұлы Ақышев** (24 наурыз 1990, Күршім, Күршім ауданы, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық мемлекет қайраткер, Өскемен қаласының әкімі (11 желтоқсан 2024 жылдан бастап).

## Өмірбаяны
1990 жылы 24 наурызда Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, Күршім ауылында дүниеге келді.

2011 жылы Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетін «Туризм» мамандығы бойынша бітірген.

2015 жылы Алматы экономика және статистика академиясын «Экономика» мамандығы бойынша тәмәмдаған.

2018 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясында білім алып, «Өңірлерді дамыту магистрі» атанды.

Президенттік жастар кадрлық резервінің мүшесі болып табылады.

Еңбек жолын «Қазақстан Орталық концерт залының» (Астана) әкімшілік-шаруашылық бөлімінде билет тексерушісі болып бастаған. 2012 жылдан бастап – мемлекеттік қызметте.

2012-2015 жылдары «ШҚО денешынықтыру және спорт басқармасы» ММ туризмді дамыту, ішкі бақылау бөлімінің жетекші маманы болды.

2015-2018 жылдары Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Инвестициялық саясат департаменті Қаржы құралдары басқармасының сарапшысы, бас сарапшысы қызметін атқарды.

2018-2020 жылдары Ұлан ауданы әкімі аппаратының басшысы болды.

2020 жылдың 21 қаңтарынан — 2020 жылдың 29 желтоқсанға дейін Аягөз ауданы әкімінің экономика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық жөніндегі орынбасары жұмысын істеді.

2020 жылдың 29 желтоқсанынан — 2022 жылдың 25 қыркүйегіне дейін Шығыс Қазақстан облысы энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының басшысы болды.

2022 жылдың 26 қыркүйегінен — 2024 жылдың 10 желтоқсанына дейін Күршім ауданының әкімі міндетін атқарды.

2024 жылдың 11 желтоқсанынан бастап — Өскемен қаласының әкімі болып келеді.

## Дереккөздер

Санат:Еуразия ұлттық университеті түлектері
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Санат:Өскемен әкімдері
Санат:Күршім ауданының әкімдері
Желкенді спорттан әлем чемпионаты

**Желкенді спорттан әлем чемпионаты** — желкенді спорттан халықаралық жарыс. Чемпионат әлемдік желкенді спортты басқарушы ұйыммен Халыкаралық желкенді спорт федерациясының () ұйымдастырылады.

## Чемпионаттар тізімі

## Жалпы медальдар саны

## Сыртқы сілтемелер
*Халыкаралық желкенді спорт федерациясының ресми сайты

Санат:Желкенді спорттан әлем чемпионаттары
Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2025

**[[Футболдан Қазақстан Суперкубогы]] 2025** — турнирдің 18-ші жарысы, 2025 жылы 22 ақпанда Астанада өтті.

## Қатысушылар

## Матч
### Детальдар

## Дереккөздер

## Сілтемелер

Санат:Футболдан Қазақстан Суперкубогы

Санат:Қайрат ФК ойындары
Санат:Ақтөбе ФК ойындары
Санат:2025 жылғы футбол
Иньяки Пенья

**Игнасио Пенья Соторрес** (; 2 наурыз 1999, Аликанте, Испания) — испан футболшысы, «Барселона» клубының қақпашысы.

## Мансабы
### Клубтық мансабы
#### Барселона
Аликанте қаласында дүниеге келген Пенья 2004 жылы, бес жасында, Аликанте футбол клубының жасөспірімдер құрамында өзінің мансабын бастады. 2012 жылы, 13 жасында, ол Вильярреал футбол клубынан [Барселонаға қосылды. Иньяки Пенья 2017-18 UEFA Жастар Лигасын жеңген команданың құрамында болды.

2018 жылдың 16 сәуірінде Пенья Барселонамен келісімшартын үш маусымға созды. 2018-19 маусымын ол Сегундада Барселона B командасында бастады.

2018 жылдың 30 қазанында Пенья алғаш рет негізгі құрамға Испания кубогының 1/32 финалында [Культураль Леонеса клубына қарсы ойында шақырылды, бірақ ол ойын барысында алаңға шықпады. Сондай-ақ, ол осы маусымда Яспер Силлессен мен негізгі қақпашы Марк-Андре тер Штеген жарақат алған кезде бірнеше рет қосалқы құрамға қосылды.

#### Галатасарай
2022 жылдың 31 қаңтарында Иньяки Пенья маусымның соңына дейін Галатасарайға жалға берілді. 6 ақпанда, бұрынғы Барселона көмекшісі Доменек Торрентің жетекшілігімен, ол Сүпер Лигада Аланьяспорға қарсы 1–1 есебімен тең ойында дебютін жасады. Иньяки Пенья Галатасарай құрамында 6 ойын өткізді.

#### Барселонаға оралу
Иньяки Пенья жалдау келісімшартының мерзімі аяқталған соң, Барселонаға қайта оралып, 2022 жылдың 1 қарашасында УЕФА Чемпиондар Лигасында Виктория Пльзень клубына қарсы 4-2 есебімен сырт алаңда жеңіске жеткен ойында ресми түрде бірінші құрамда дебют жасады.

2023 жылдың 3 қаңтарында Пенья бірінші команда ойыншысы ретінде тіркеліп, Борнмут футбол клубына ауысқан Нетоның орнына бос қалған 13-ші нөмірлі футболкаға ие болды.

2023 жылдың 9 мамырында Пенья Барселонамен келісімшартты ұзартып, 2026 жылға дейін клубта қалатынын мәлімдеді.

## Жетістіктері

### Командалық
; Барселона
* Испания чемпионы: 2022/23, 2024/25
* Футболдан Испания Кубогының жеңімпазы: 2020/21, 2024/25
* Испания суперкубогының жеңімпазы: 2023, 2025

## Дереккөздер

Санат:Испания футболшылары
Санат:Барселона ФК ойыншылары
Дина Болуарте

**Дина Эрсилия Болуарте Сегарра** () —  перулық мемлекеттік қайраткер, саясаткер және заңгер. Перудың тарихында Президент лауазымын атқарған алғашқы әйел.

## Өмірбаян
1962 жылы 31 мамырда Апуримак облысының Чалуанка қаласында дүниеге келген. Сан-Мартин-де-Поррес университетінің заң факультетін бітірген, кейін сол университеттің аспирантурасында оқыған.

Саяси мансабын 2018 жылы бастады, солшыл «Free Peru» саяси партиясынан Суркильон ауданының әкіміне сәтсіз жүгірді.

2021 жылдың 28 шілдесінде вице-президент қызметіне ресми түрде кірісті. Келесі күні, 2021 жылдың 29 шілдесінде президент Кастильо бір мезгілде өзінің Даму және әлеуметтік қосылу министрін Гидо Беллидо үкіметіне тағайындады.

2022 жылдың 7 желтоқсанында президент Педро Кастильо Конгрессты тарату туралы жариялады. Бұған жауап ретінде Конгресс Кастильоны биліктен шеттетуге дауыс берді. Мексика елшілігіне босқындарды қабылдауға тырысқан кезде, ол тұтқынға алынды. Билік вице-президент Дина Болуартеге тапсырылды.

Санат:Перу саясаткерлері
Санат:Перу заңгерлері
Санат:Перу президенттері
Санат:Перу вице-президенттері
Дамир Қайратұлы Қасаболат

**Дамир Кайратулы Касабулат**; 29 тамыз 2002 жыл, Алматы) — қазақстандық футболшы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Қайрат" клубының қорғаушысы. Қазақстанның 17, 21 жастағы құрамаларында ойнады.
## Жетістіктері
### Командалық
*Қазақстан чемпионы: 2024
*Қазақстан суперкубогы: 2025
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Профилі

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Элдер Сантана

**Элдер Сантана Консейсан** (; 7 сәуір 1993 жыл) — бразилиялық футболшы, шабуылшы.
## Жетістіктері
**«Атлетико Минейро»**
* Либертадорес кубогы: 2013
* Минас-Жерайс штатының чемпионы: 2017 
**«Ақтөбе»**
* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2023 
**«Қайрат»** 
* Қазақстан чемпионы: 2024
## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Атлетико Минейро ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Валерий Громыко

**Валерий Игоревич Громыко** (; 23 қаңтар 1997 жыл) — беларустік футболшы, шабуылшы.
## Жетістіктері
**«Шахтёр»**
* Беларусь кубогы: 2018/19

**БАТЭ**
* Беларусь чемпионы: 2022.
* Беларусь кубогы: 2022

**«Қайрат»**
* Қазақстан чемпионы: 2024
* Қазақстан суперкубогы 2025
## Дереккөздер

Санат:Беларусь футболшылары
Санат:Беларусь Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Минск ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Солигорск ФК ойыншылары
Санат:Арсенал Тула ФК ойыншылары
Санат:БАТЭ ФК ойыншылары
Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары
Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
23 наурыз қозғалысы

**23 наурыз қозғалысы** — Конго Демократиялық Республикасының шығысында әрекет ететін көтерілісшілер тобы. Бұл ұйым Ұлттық конгрестің халықтық қорғанысы (ҰКХҚ) негізінде құрылған және этникалық тутси азшылығының мүддесін қорғайды. Топтың атауы 2009 жылдың 23 наурызында жасалған бейбіт келісімге байланысты қойылған.

2012 жылдың сәуір айында тутси қарулы жасақтары генерал Боско Нтаганда басшылығымен көтеріліс бастады. Сол жылдың жазында көтерілісті басу операциясына Біріккен Ұлттар Ұйымының бітімгерлік күштері тартылды.

2022 жылдың 20 қазанында қарулы топ Конго Демократиялық Республикасының шығысында шабуыл бастады, нәтижесінде мыңдаған адам босқынға айналды. Шабуылдардан кейін Конго үкіметі Руанданы және оның президенті Поль Кагамені көтерілісшілерді қолдады деп айыптады. Алайда Руанда бұл айыптауларды жоққа шығарды. 2022 жылдың қараша айында M23 көтерілісшілері Гома қаласына жақындап, шамамен 180 000 адамның үйлерін тастап шығуына себеп болды.

2025 жылғы 27 қаңтарда M23 қарулы тобы Гома қаласын өз бақылауына алды. 16 ақпанда көтерілісшілер Букаву қаласын оккупациялады.

## Дереккөздер

Санат:Конго Демократиялық Республикасы
Санат:Тутси
Ұят болмасын

**Ұят болмасын** — 2000-2005 жылдары **"[[Хабар (телеарна)|Хабар"]]** телеарнасында көрсетілген танымал қазақша әзіл-сықақ бағдарламасы. Бағдарлама сол уақыттардағы қоғамдағы өзекті мәселелерді, отбасылық жағдайларды, әлеуметтік тақырыптарды комедиялық формада қозғап, көрерменге ой салуды мақсат етті.

### Негізгі ерекшеліктері:
* Көріністер көбіне ауыл өмірінен, қарапайым адамдардың тіршілігінен алынған.
* Шынайы өмірдегі проблемалар әзіл арқылы көрсетіліп, көрерменге жеңіл әрі түсінікті жеткізілді.

Бағдарлама көпшіліктің сүйікті шоуына айналып, 2000 жылдардағы қазақ телевизиясындағы ең сәтті жобалардың бірі болды. Кейіннен актерлердің әрқайсысы жеке шығармашылық жолын жалғастырып, басқа жобаларға кетті.

## Дереккөздер

Санат:Хабар телеарнасының бағдарламалары
Дастан Талғатұлы Сәтбаев

**Дастан Талғатұлы Сәтбаев** (12 тамыз 2008 жыл, Алматы) — қазақстандық футболшы, "Қайрат" клубы мен Қазақстан ұлттық құрамасының шабуылшысы.

Дулат тайпасынан шыққан. 
## Мансап
### Клубтық
Футболшы ретінде мансабын 2024 жылы «Қайрат-Жастар» клубында бастады. 2024 жылғы 7 сәуірде Қазақстанның бірінші лигасындағы дебюттік матчын «Алтай» клубына қарсы өткізді (1:0). 2024 жылғы 29 тамызда «Тараз» клубына қарсы ойында (1:0) бірінші лигадағы алғашқы голын соқты.

2024 жылғы 26 мамырда Қазақстан Лига Кубогындағы алғашқы ойынын «Ақжайық» клубына қарсы өткізді (9:0), 80-минутта Элдер Сантананың орнына алаңға шықты. 2025 жылғы 22 ақпанда Қазақстан Суперкубогында тұңғыш ойынын өткізіп, «Ақтөбе» клубына қарсы матчта (2:0) 69-минутта Георгий Зарианың орнына шықты.

2025 жылдың қаңтар айында "Челси" футбол клубы футболшымен 2029 жылға дейін келісім шарт жасасты. Трансфер құны 4.3 млн еуро. Бірақ "Челси" сапына 2026 жылдан бастап қосылады.

2025 жылғы 2 наурызда Қазақстан Премьер-лигасындағы бірінші турда «Астана» клубына қарсы ойында (1:1) гол соғып, 37-минутта Элдер Сантананың орнына алаңға шықты. Сол жылы, 26 қарашада, ол Чемпиондар Лигасындағы алғашқы голын "Копенгагенге" қарсы сырт алаңдағы матчта соқты, бұл жетістікке жеткен алғашқы қазақ ойыншысы атанды

### Ұлттық құрама
2023 жылғы 21 қазанда Қазақстанның 17 жасқа дейінгі құрамасында дебютант болып, Түркияның 17 жасқа дейінгі құрамасына қарсы ойнады (0:0). 2024 жылғы 18 ақпанда Ресейдің 17 жасқа дейінгі құрамасына қарсы матчта (1:3) Қазақстанның 17 жасқа дейінгі құрамасындағы алғашқы голын соқты.

2025 жылғы 22 наурызда Қазақстан ұлттық құрамасында тұңғыш рет Уэльс құрамасына қарсы матчта (1:3) 74-минутта Максим Самородовтың орнына шықты.

## Жетістіктері
* Қазақстан суперкубогы: 2025

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* «Челси» купил 16-летнего вундеркинда из Казахстана

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Дондюшаны

**Дондюшаны** Дондушень; () — Молдовадағы қала, Дондюшан ауданының орталығы. Бельцы-Окнита желісіндегі теміржол вокзалы.
2025 жылы Дондюшаны қаласының тұрғындарының саны 10 654 адамды құрады. Дондюшаны Молдовада 59 қаланың ішінде халық саны бойынша 31-ші орында.

## Тарихы
Алғашқы жазбаша дерек XVI ғасырға жатады. 1812 жылдан 1917 жылға дейін Бессарабия губерниясының Сорока уезінің құрамында болды.

1882 жылы станса, 1883 жылы темір жол салынды.

1902-1905 жылдары сорғы станциясы мен су мұнарасы салынды. 1905 жылы Тәуелсіздік көшесінің ауданында алғашқы жеке тұрғын үйлердің құрылысы басталды. Алғашқы жәрмеңке 1910 жылы өтті. 1915 жылы қолөнер және сауда орындары ашылды. 

1918 жылы 27 наурызда (9 сәуір) елді мекен Румынияның құрамына кірді.

1920-1930 жылдары Дондюшаныда синонистік партиялардың филиалдары мен әртүрлі үлгідегі ұйымдары болды.

1940 жылы Қызыл Армия бөлімдері Молдованы басып алғаннан кейін, жаңадан құрылған Молдавия КСР-інің құрамына енді. 1941 жылы румын оккупациялық күштері қолбасшылығының бұйрығымен жергілікті еврейлер Приднестровьеге жер аударылды.

1950 жылдардың аяғында елді мекен қарқынды дами бастады. 1958 жылдан қала типтес елді мекен. 1963 жылы Дондюшаны ауданының әкімшілік орталығы мәртебесін алды.

1991 жылы 27 тамызда олар Молдова Республикасының құрамына енді.

## Экономика
Дондюшаны қаласы өнеркәсіп орталығы, жергілікті экономиканың негізін өнеркәсіп өндірісі құрайды. Өнеркәсіп саласында 113 экономикалық субъект белсенді жұмыс істейді.
Негізгілері: Red Nord Vest, BTA 9, II Scorpion Matrenciuc, II Cristel Scutari (наубайхана).

Қалада 4 коммерциялық банктің филиалдары орналасқан: FinComBank SA, Moldova-Agroindbank SA, Moldinconbank SA, Energbank SA.

## Инфрақұрылымы
Қалада 4208 үй мен пәтер болса, оның 2022-сі немесе 48 пайызы орталықтандырылған су жүйесіне қосылған. Сумен қамту 15 артезиан және 1130 жалпы пайдалану құдықтарымен қамтамасыз етілген. Елді мекен газбен қамтылған.

Білім беру жүйесі 4 балабақша мен 4 жалпы оқу орнына мекемелерінен тұрады. Денсаулық сақтауды аудандық аурухана, жанұялық дәрігерлік орталық, ауылдық дәрігерлік пункт, профилактикалық емдеу пункті көрсетеді. 

Қалада 3 мәдениет үйі, 2 халық кітапхана, музыка мектебі, өнер мектебі, спорт мектебі бар.

## Көрікті жерлері
Дондюшаныға келушілер тамашалай алатын көптеген көрікті жерлер бар. Қаланың басты алаңында көптеген дүкендерді, мейрамханалар мен кафелерді, сонымен қатар айналадағы саябақтар мен бақтарды аралауға болады.

Қалада 16 ғасырда салынған Дондюшаны қамалы сияқты бірнеше тарихи орындар бар. Қамал бір кездері жергілікті билеушінің резиденциясы болған және артефактілердің әсерлі коллекциясымен ерекшеленеді.

Қалада сонымен қатар бірнеше мұражайлар бар, соның ішінде Дондюшаны тарих мұражайы, онда қаланың тарихы мен мәдениетіне қатысты көптеген құжаттар мен фотосуреттер бар.

## Бауырлас қалалар
*  Сибиу (Румыния)

## Дереккөздер

Санат:Молдова қалалары
Реал Сосьедад B

**«Реал Сосьедад B»** () — Испанияның Сан-Себастьян қаласындағы футбол клубы, Реал Сосьедад клубының резервтік командасы. 1951 жылы құрылған. Үй алаңы 2500 жанкүйер сыйғызатын Зубиета аренасы.

## Бұрынғы атаулары
* 1951—1992 — **«Сан-Себастьян»**
* 1992— **«Реал Сосьедад B»**

## Жетістіктері
***Сегунда División B**
** **Жеңімпаз (1):** 2020/21

* **Терсера**
** **Жеңімпаз (5):** 1959/60, 1979/80, 1998/99, 1999/2000, 2009/10

Санат:Испания футбол клубтары
Айбар Абдулла

**Айбар Абдулла** (; 22 қаңтар 2002, Қарағанды) — қазақстандық футболшы, "Ақтөбе" клубының шабуылшысы. Қазақстан жастар футбол құрамасында ойнаған.
## Жетістіктері
«Қайрат»

*Қазақстан чемпионы: 2020
## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Дархан Нұрлыбекұлы Бердібек

**Дархан Нұрлыбекұлы Бердібек** (31 мамыр 2004, Ақтау) — қазақстандық футболшы, "Ақтөбе" клубының жартылай қорғаушысы. Қазақстан жастар құрамасында ойнаған.

## Жетістіктері
**«Ақтөбе»**

* Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2024
* Қазақстан кубогы: 2024

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан футболшылары
Санат:Каспий ФК ойыншылары
Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Кодыма

**Кодыма** () — Украинаның Одесса облысындағы қала. Подольск ауданының құрамына енеді. 2020 жылға дейін таратылған Кодым ауданының әкімшілік орталығы болды.
2025 жылы Кодыма қаласының халқы 8 964 адамды құрады.

## Географиялық орналасуы
Кодыма Одесса облысының солтүстігінде Оңтүстік Бугтың бір саласы болып табылатын аттас өзен аңғарында орналасқан. Елді мекеннің ауданы 915 гектарды құрайды. Қала Киев-Одесса теміржол желісінде орналасқан және теміржол вокзалы бар. Одессаға дейінгі темір жол 242 шақырымды құрайды.

## Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
Кодыма – шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 270-ші орында (Украина), облыста 16-шы орында (Одесса облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 26047 орын.

Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:
Каменка (32 км, Молдавия), Рыбница (38 км, Молдавия), Резина (40 км, Молдавия), Шолданешты (40 км, Молдавия), Балта (41 км), Бершадь (41 км), Подольск (48 км), Сороки (61 км, Молдавия), Гиндешты (61 км, Молдавия), Гайворон (61 км), Ямполь (64 км), Флорешты (65 км, Молдавия), Ладыжин (65 км), Тульчин (66 км), Маркулешты (70 км, Молдавия), Ананьев (75 км), Гайсин (81 км), Орхей (82 км, Молдавия), Теленешты (87 км, Молдавия), Дубоссары (92 км, Молдавия).

## Тарихы
Кодыма 1754 жылы құрылған. Ол ұзақ уақыт бойы поляк магнаты князь Любомирскийге тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысында Қодыма Подолиядан Қырым хандығына дейінгі сауда жолы өтетін нүкте ретінде үлкен мәнге ие болды.

Польша екінші рет бөлінгеннен кейін (1793) Кодыма Ресейдің құрамына кірді. Халықтың басым көпшілігі ауыл шаруашылығымен айналысты. Шаруалар помещиктерге тәуелді крепостнойлық құқықта болды.
Крепостнойлық құқық жойылғаннан кейін Қодыма шаруалары жарғы бойынша 626 дессятин жер алды. Шаруаларды тонаған жер иелері жақсы жерлерді өздеріне қалдырды. Жерінен айырылған шаруалар қосымша күнкөріс құралдарын іздеуге мәжбүр болды. Олардың көпшілігі қолөнермен айналысқан.

Ауылдың дамуына 1865 жылы жұмыс істей бастаған Одесса-Балта темір жолының салынуы ықпал етті. 1870 жылы мамырда Кодыма арқылы тұрақты пойыз қатынасы басталды. Ол астық пен мал тасымалының маңызды нүктесіне айналады. Экономиканың қарқынды дамуы халық санының өсуіне ықпал етті. 

Қодымадағы алғашқы оқу орны 20 ғасырдың басында ғана ашылды. Бұл бар болғаны 40 бала оқитын үш жылдық шіркеу мектебі болды. Ол ескі шаруа лашығында орналасқан. Діни қызметкерден басқа үш сыныпта бір мұғалім болды. Земстволық екі сыныптық мектеп 1912 жылы ғана жұмыс істей бастады. 

Аудан орталығы болғанға дейін (1940) Кодыма 1920 жылдардан Молдаван АССР құрамында болды. Кодыма 1979 жылы қала мәртебесін алды.

## Көрікті жерлері
Қаланың басты көрікті жері-1850 жылы салынған Христо-воздвиженский храмы. Бастапқыда бұл шіркеу болды, соғыстан кейін ол православие қауымына берілді. 

Сонымен қатар, Кодымда патша кезеңіндегі бірқатар басқа ғимараттар бар. Кодым аудандық тарихи-өлкетану мұражайы ХІХ ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басындағы сәулет ескерткіші.

## Дереккөздер

Санат:Украина қалалары
Санат:Одесса облысы қалалары
Мұңайма, Үрбибі

**Мұңайма, Үрбибі** — 1994 жылы жарыққа шыққан қазақ әні, Сөзін жазған Әлібек Мейірбекұлы, әнін жазған Өтеген Бекахметов. 

## Тарихы

Ән 1994 жылы жазылған. Жетісай қаласында мәдениет саласында жұмыс істеп жүрген Әлібек өзінің жары Үрсұлу Сейдахметқызына арнап шығарды. Олардың үйленгеніне 25 жыл болған-тұғын. Сол жылы "Мырзашөл жұлдыздары" байқауы мен "Тамаша" ойын-сауық отауында да шырқалды.

Әнді алғаш орындағандар Жетісайлық апалы сіңлілі Рахия мен Разия Бегахметовалар.
## Қырғызша нұсқасы
2024 жылы қырғыз әншісі Элера Қабылжанқызы қырғыз тілінде орындады. Бірақ әннің сөзін қырғызшаға аударып, ән кейіпкері Үрбибінің аты Әдемі боп өзгеріп кетті де, Әлібек Мейірбековтың жары Үрсұлу әннің іздеушісі ретінде журналистерге хабарласып, бұл мәселе тіпті Республикалық деңгейде талқыланды, телехабарларға шықты, ютуб каналдарында айтылды. Үрсұлу "ешқандай дауым жоқ, тек әннің авторы айтылса екен" деген ұсынысын айтты.

Элера орындаған нұсқасы 2024 жылы түсірілген "Қарындаш" фильмінің (режиссері Самат Еркінбеков) саундтрегі болды.
## Мәтіні
Бақыттың думанын, тым ерте тыймасын,
Ұмытпай достарын, мәңгілік сыйласын.
Іздемей өмірдің, бос жүру сейілін
Үлкенге кішіге, мол болсын мейірімің.

**Қайырмасы**
Мұңайма Үрбибі, Мұңайма Үрбибі
Мұңайма Үрбибі, Мұңайма Үрбибі
Сағаттар сырғиды, минуттар жылжиды
Жастық шақ өтеді, Мұңайма Үрбибі
Сағаттар сырғиды, минуттар жылжиды
Жастық шақ өтеді, Мұңайма Үрбибі

Адамдық адалдық, арыңды күзетсін,
Жасама жамандық, бол дәйім ізетшіл.
Төгілмей көз жасың, махаббат маздасын,
Сезімің азбасын, бақыт тап өз басың.
## Дереккөздер

## Сілтемелер
*Әннің тарихы

Санат:1994 жылғы әндер
Санат:Қазақ әндері
Руслан Арысбекұлы Берденов

**Руслан Арысбекұлы Берденов** (6 наурыз 1985 жыл, Шымкент) — қазақстандық саясаткер, кәсіпкер, қоғам қайраткері, 2023–2025 жылдары Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты.

## Өмірбаяны
2006 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін «Менеджмент» мамандығы бойынша бітірген. 2009 жылы КИМЭП университетін іскерлік басқару магистрі дәрежесімен бітірді.

Еңбек жолын 2005 жылы «Almaty Kus» (Сеймар Групп) ААҚ бөлшек сауда директоры болып бастады.

2007 жылғы ақпаннан бастап 2010 жылғы шілдеге дейін Берденов «Procter & Gamble» компаниясында бас логистикалық үйлестіруші қызметін атқарды. Сол жылғы шілдеден 2012 жылғы қазанға дейін ол «Eastcomtrans» ЖШС-де жылжымалы құрамды жалға беру департаментінің директоры болды.

Берденов 2012 жылғы қарашадан 2018 жылғы мамырға дейін «Ақ ниет» ЖШС бас директоры қызметінде жұмыс істеді. Бұдан кейін, 2019 жылғы сәуірге дейін ол «Ақ ниет» ЖШС бақылау кеңесінің мүшесі болды.

2019 жылғы сәуірде ол Aq Niet Group бақылау кеңесі төрағасының орынбасары болды да, бұл қызметті 2023 жылғы наурызға дейін атқарды.

2023 жылғы 28 наурызда ол Respublica партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты, Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі ретінде өзінің саяси мансабын бастады.

2025 жылғы 24 ақпанда Шымкент қаласы әкімінің орынбасары қызметін атқарып келеді.

## Марапаттары
2014 жыл — Ernst & Young халықаралық бағдарламасының «Жыл кәсіпкері» сыйлығы (Entrepreneur Of The Year® Award);

2022 жыл — «Ерен еңбегі үшін» медалі.

## Дереккөздер

Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Санат:КИМЭП түлектері
Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Санат:Respublica мүшелері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары
Темір Базарбайұлы Қырықбаев

**Темір Базарбайұлы Қырықбаев** (3 мамыр 1983 жыл) — қазақстандық мемлекет қайраткері, 2023 жылдан бастап Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты, Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі.

## Өмірбаяны
### Білімі
Астана қаласындағы Қазақ гуманитарлық заң университетінде білім алып, 2004 жылы диплом қорғап, заңгер біліктілігін алды. Кейін 2011 жылы «Сырдария» университетін қаржыгер мамандығын бойынша тәмамдады.

### Еңбек жолы
Еңбек жолын «Абучина» ЖШС құрылыс компаниясында директордың орынбасары болып бастады. 2006–2008 жылдар аралығында компанияда заңгерлік бағыт пен қаржылық мәселелерге жауапты болды.

2008–2021 жылдар аралығында «Таймас сompаny» құрылыс компаниясының бас директоры қызметін атқарды. 

2021–2023 жылдары Түркістан облыстық мәслихатының депутаты болып сайланды. 2023 жылы «Жас-Нұр-7» ЖШС бас директоры болды.

2023 жылғы 28 наурыздан бастап Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты болып келеді. Түркістан облысындағы №27 сайлау округі бойынша Аманат партиясынан ұсынылған. Парламентте Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі болып жұмыс істейді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан саясаткерлері
Санат:Қазақстан заңгерлері
Санат:Қазақстан қаржыгерлері
Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің VIII шақырылымының депутаттары
Санат:Аманат партиясының мүшелері