open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фашистік Италия

**Фашистік Италия** — Бенито Муссолини елдің премьер министрі болып, фашистік үкіметін орнатқаннан кейінгі тарихи Италиян елі.

## Тарихы
Американдық зерттеуші Стэнли Пейннің айтуынша, Италиядағы фашистік режим бірнеше салыстырмалы түрде ерекше кезеңдерден өтті: 

* Бірінші кезең (1922-1925) — "заңды түрде ұйымдастырылған атқарушы диктатурамен" болса да, парламенттік жүйенің іс-әрекетінің нақты жалғасы.
* Екінші кезең (1925-1929) - нақты фашистік диктатураны құру.
* Үшінші кезең (1929-1934) сыртқы саясаттағы аз интервенциямен сипатталды.
* Төртінші кезең (1935-1940) агрессивті сыртқы саясатпен сипатталды: екінші Италия-Эфиопия соғысы, әскерлер Эфиопия территориясына Эритрея мен Сомалидің итальяндық колонияларынан басып кірген кезде.
* Санкцияларға әкелген ұлттар Лигасымен қақтығыс; өсіп келе жатқан экономикалық автаркия; Албанияға басып кіру; және Германиямен Болат пактісіне қол қою.
* Бесінші кезең (1940-1943) Екінші дүниежүзілік соғыстың өзі жеңіліспен аяқталды.
* Алтыншы және соңғы кезең (1943-1945) Германия бақылауындағы Италия әлеуметтік Республикасының Үкіметі болды.

## Дереккөздер
Көркем тіршілік

**Көркем тіршілік** — Роберто Бениньидің 1997 жылы шығарған фильмі.

Италияда шығарылған ең табысты фильм болып саналады.
нобай|200px|Ерлі-зайыпты Роберто мен Николетта
## Сюжет
1939 жылы Гуидо Орефиче ауылдан қалаға, ағайдың мейрамханасына жұмысқа орналасуға келеді. Сөйтіп жүріп ол мұғалім Дораға кез болады да, ғашық болып қалады. Гуидоның ақкөңілділігі, ашық мінездігі және сәтті өзіне қарата алуы Дораның назарына түседі. Жуық арада олар үйленеді және балалы болады.

Фашистік Италияда еврейлерге деген қуғын-сүргін асқынып тұрды. Бір күні Дора үйге оралғасын, жұбайы мен баласын таба алмай, олардың концентрациялық лагерьге әкетілгенін біліп шығады. Сонда ол, еврей болмаса да, өзі де сол қамау орнына тұтқындалып әкетілуін қалайды.

## Рөлдерде
* Роберто Бениньи — *Гуидо Орефиче*
* Николетта Браски — *Дора Орефиче*
* Джорджо Кантарини — *Джозуэ Орефиче*
* Джустино Дурано — *Элизео ағай*
* Хорст Буххольц — *дәрігер Лессинг*
* Мариса Паредес — *Дораның анасы*
* Серджо Бини Бустрик — *Ферруччо Папини*
* Америго Фонтани — *Родольфо*
* Лидия Альфонси — *Гиччардини*
* Джулиана Лойодице — *директор*
* Пьетро Десильва — *Бартоломео*
* Франческо Гуццо — *Витторино*
* Рафаэлла Лебборони — *Елена*
* Клаудио Альфонси — *Родольфоның досы*
* Джил Барони — *префект*
* Эннио Консальви — *генерал Грациози*
* Аарон Крейг — *танк жүргізушісі*
* Альфьеро Фаломи — *патша*
## Жүлделері

## Дереккөздер

Санат:Италия фильмдері
Санат:Роберто Бениньи фильмдері
Санат:Үздік шет тіліндегі фильм үшін Оскар сыйлығының иегерлері (фильмдер)
Санат:Холокост туралы фильмдер
Украина Тәуелсіздік күні

**Украинаның Тәуелсіздік күні** () — Украинадағы мемлекеттік мереке, Украинаның 1991 жылғы Тәуелсіздік декларациясының бекітілуімен байланысты 24 тамыз күні тойланады.

## Тарихы
[thumb|2022 жылғы [Варшавада болған Украина Тәуелсіздік күніне арналған маршындағы украиндар, байрақ үстінде «Азаттықтың есімі болса, ол "Украина" болатын еді» деп жазылған]]

Тұңғыш рет Украина Тәуелсіздік күні 1991 жылдың 16 шілде күні, сол күні 1990 жылы Украин КСР Жоғарғы Кеңесі елдің егемендігі жайлы декларация қабылдаған еді. Тәуелсіздік декларациясының қабылдануынан бері мереке күні 24 тамызға ауыстырылды.

### 2016 жылы
Киевтегі жыл сайынғы әскери парадтан кейін Украинаның еріктілер батальондарының белсенді мүшелері, Ресей-Украина соғысы кезінде қаза тапқандардың туыстары және Еуромайдан көтерілісі кезінде қаза тапқандардың отбасы мүшелері «Жеңілмейтіндер маршына» қатысты.

## Дереккөздер

Санат:Украина мейрамдары
Санат:Тәуелсіздік күндері
Йеен

**Йеен** (өз атауы: *байеен*, *коба*, *окаванго*, *каванго*) — Жалпы саны 200 мың адамды құрайтын банту тобының халқы. Қоныстанған негізгі елдері: Ботсвана -190 мың, Намибия - 10 мың адам.

## Тілі
Тілі - йеен тілі.

## Діні
Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер.

## Кәсібі
Дәстүрлі кәсіптері – терушілік, аңшылық және балық аулау. Ешкі мен қой ұстайды, құмай, ямс, жержаңғақ, жүгері өсіріледі. Қолөнерден - төсеніш тоқу, қыш бұйымдарын жасау, монша өңдеу т.б. бар.

## Өмір салты
Матрилиндік рулық ұйым және үлкен отбасылық қауымдар басым.

Елді мекендері ықшам, батпақтар арасында биік жерлерде орналасқан, қоршаумен қоршалған, орталығында мал алқаптары бар. Тұрғын үйлер кішігірім, цилиндр тәрізді, балшықпен сыланған, қамыс төсеніштермен жабылған, конустық төбесі шөппен жабылған.

Дәстүрлі киімдері – жамбасты жауып тұратын белдемше, алжапқыш.

Негізгі тағамдары - тары мен құмай ботқасы, жабайы жеуге жарамды өсімдіктер, балық.

## Дереккөздер

 
Санат:Ботсвана халықтары
Санат:Намибия халықтары
Албания ауыл шаруашылығы

[нобай|Албания Ривьерасы [зәйтүн және цитрус екпелерімен әйгілі.]]
Албаниядағы ауыл шаруашылығына халықтың 47,8% және аумақтың шамамен 24,31% қатысады. Ауыл шаруашылығы елдің жалпы ішкі өнімінің 18,9%-ға дейінін құрайды.

Еуропадағы ең көне шаруашылықтардың бірі Албанияның оңтүстік-шығысында табылған.

## Өндіріс және экспорт
Албанияның негізгі ауыл шаруашылығы өнімдері темекі, інжір, зәйтүн, бидай, жүгері, картоп, көкөністер, жемістер, қант қызылшасы, жүзім, ет, бал, сүт тағамдарі, дәрілік және хош иісті өсімдіктер. Албанияның ауыл шаруашылығы ЖІӨ-нің 18,9% және оның экспортының көп бөлігін құрайды. Бірақ қазіргі заманғы техниканың жоқтығынан, меншік құқығының анық еместігінен, шағын, өнімсіз жер телімдерінің басым болуынан негізінен шағын отбасылық кәсіпкерлік пен қосалқы шаруашылықпен ұсынылған. 1990 жылдан кейін жердің бөлшектенуі, жерге иелік етудің белгісіздігі, мемлекеттік тізілімдердің және банктік несиелендірудің жоқтығы, ҚҚС жоғарылығы қазіргі ауыл шаруашылығы саласына кедергі болып отыр.

Дегенмен, ауыл шаруашылығы саласы кооперативтердің, шетелдік инвестицияның енгізілуімен, шаруаларды рәсімдеумен, жинау және тарату орталықтарының салынуымен біртіндеп өзгеруде.

Албания зәйтүн майын өндіру бойынша 11-ші орында.

## Орман шаруашылығы
Албанияда ағаш өнеркәсібі үшін қолайлы топырақ пен климат бар. Албанияның көптеген тарихи ормандары 1990 жылдары тиімсіз ағаш кесу және ауыл шаруашылығы жерлерін кеңейту нәтижесінде жойылды. Бүгінгі таңда ормандар Албания аумағының шамамен үштен бірін алып жатыр және Италиямен және Дүниежүзілік банкпен келісімнің арқасында ормандарды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде.

## Балық аулау
Албания Ион және Адриатика теңіздерінде орналасқан, бұл оған балық шаруашылығын дамытуға үлкен мүмкіндік береді. Дүниежүзілік банк пен Еуропалық қауымдастық экономистерінің пікірінше, Албанияның балық өнеркәсібінің әлеуеті зор, өйткені жақын маңдағы грек және итальяндық нарықтарда баға Албанияға қарағанда айтарлықтай жоғары.

## Тағыда қараңыз
* Албания географиясы
* Албания экономикасы
* Албаниядағы жүзім шаруашылығы
* Албан асханасы

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* Bernet, Thomas & Kazazi, Iris S. Organic Agriculture in Albania: Sector Study 2011. Swiss Coordination Office in Albania (SCO-A), Research Institute of Organic Agriculture (FiBL) & Ministry of Agriculture of Albania, Tirana, Albania, 2012
* Diku, Abdulla. OPTIONS FOR GHG MITIGATION IN THE AGRICULTURE SECTOR IN ALBANIA, March 2012 
* Dashi E., Guri F. "Food, Rural, Agricultural and Fisheries Policies in Albania". In : Allaya M. (ed.) ''Les agricultures méditerranéennes : analyses par pays''. Montpellier : CIHEAM, 2008. p. 241-264 (Options Méditerranéennes : Série B. Études et Recherches; n. 61) Архивная копия от 4 марта 2016 на Wayback Machine 

Санат:Албания ауыл шаруашылығы
Яна Зинкевич

**Яна Зинкевич** (,  2 шілде 1995. Ровно) — ерікті (волонтер) және "госпитальерлер" медициналық бөлімшесінің негізін қалаушы.
"Еуропалық ынтымақтастық" партиясынан тоғызыншы сайланған халық депутаты.

## Өмірі
Яна 1995 жылы 2-шілдеде Украинаның Ровно қаласында дүниеге келген. Ұлты украиндық.
Орта білімді туған қаласында алып, кейін Харьковке келіп, жергілікті «Коллегиум» оқу кешеніне түсті. 
Жас кезінен бастап ол экстремалды туризмді жақсы көрді, тауға шықып, ұзақ уақыт Карпатта болды. Медицина институтына түсуге дайындалып, биология мен анатомиямен қарқынды айналысты. 2017 жылдан бастап Днепр қаласындағы Медициналық академияда оқыды.
Оның балалық шағы Ровна қаласында өтіп, содан кейін отбасы Днепрге көшті. Янаның анасының аты – Валентина Комар, мамандығы тігінші, ал әкесінің аты – Василий Комар.
Зинкевич Максим Кораблевке тұрмысқа шығады, алайда ерлі-зайыптылар 2016 жылы ажырасып кетті. Некеден Богдана атты қызы дүниеге келді.
2015 жылы Яна Зинкевич жол апатына ұшырады. Ол көлікте күйеуі Максиммен бірге болған. Омыртқа жарақатының салдарынан бойжеткен мүгедек болып, қазір мүгедектер арбасын пайдаланады.

## Мансабы
Орыс-украин соғысы басталғаннан кейін бірден, 2014 жылы Яна Зинкевич Украина еріктілер армиясының оң корпусының еріктілер батальонының қатарында медбике ретінде АТО (антитеррорлық операция) аймағына өз еркімен келді. Яна 250-ден астам жауынгерді жеке өзі құтқарды, оларды ұрыс алаңынан шығарып, медициналық көмек көрсетті.

2014 жылы 6 шілдеде Яна Зинкевич небәрі 19 жаста болғанда, алғашқы медициналық, үйде көмек көрсетуді және майданның ыстық аймақтарынан жараланған украиндық жауынгерлерді эвакуациялауды қамтамасыз ететін «Госпитальеры» медициналық батальонын құрды. Батальон болған кезде екі жарым мыңға жуық украиналық жауынгерлер құтқарылды. «Госпитальеры» Украинаның «Оң сектор» еріктілер корпусының құрамына кіреді.
2015 жылдың наурыз айында Яна Днепропетровск облысындағы, Павлоградта әскери фельдшерлерге арналған оқу орталығын ашты.

2019 жылғы парламенттік сайлауда Яна Зинкевич Украинаның бесінші президенті Петро Порошенко жетекшілік ететін «Еуропалық ынтымақтастық» партиясынан IX шақырылымдағы халық депутаты болып сайланды. Ұлттық денсаулық сақтау, медициналық көмек және медициналық сақтандыру комитетінің хатшысы болды. Зинкевич Жоғарғы Рададағы ардагерлер жөніндегі комиссияны басқарады. Әскери медицина бойынша кіші комитеттің төрағасы болды.

IX шақырылымдағы Жоғарғы Радада жұмыс істеген жылы Зинкевич заң жобаларына ең көп түзетулер енгізген "Еуропалық ынтымақтастық" халық депутаттарының бірі болды.

2021 жылдың сәуірінде Яна Зенкевич Барби қуыршағының модельі болды. Олар 36 қуыршақ жасап, прототиптер Украина мәдениетіне елеулі үлес қосқан өткен және қазіргі тұлғаларға белгілі болды.

## Дереккөздер

Санат:Украина саясаткерлері
Албания футболы

**[[Албания|Албаниядағы]] [[футбол]]** — Албаниядағы ең кең таралған спорт түрі, ойыншылар мен жанкүйерлер арасында танымал. Басқаруды Албания футбол федерациясы жүзеге асырады.

## Футбол тарихы
нобай|КФ Тирана Амстердамның Аякспен кездесуіне дейін (1970 жыл қыркүйек)
Албанияда футбол XX ғасырдың басында пайда болды. Алғашқы ресми тіркелген матч Шкодердегі христиан миссиясының студенттері арасында өтті. Ойынның танымалдығы артып, 1919 жылы бірінші Влазня клубы пайда болды. 1920 жылы Тирана футбол клубы, 1930 жылы 6 маусымда Албания футбол федерациясы құрылды, ол 1932 жылы ФИФА, 1954 жылы УЕФА құрамына енді.

Албания чемпионаты 1930 жылы басталды, оған алты клуб қатысты (Тирана бірінші чемпион атанды). Осы уақытқа дейін «Динамо» (Тирана), «Влазня», «Партизани», «Скендербеу», «17 Нентори», «Фламуртари» және «Теута» клубтары чемпион атанды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін футбол танымал спорт түріне айналып, бұл ойын мемлекеттік кәсіпорындарда, мектептерде, ауылдар мен қалаларда дамыды. Соғыстан кейінгі жылдарда құрылған клубтардың ішінде «Партизан» және «Динамо» сәйкесінше Қорғаныс министрлігіне және Ішкі істер министрлігіне есеп береді [3]. 1990 жылға дейін олар артықшылықты жағдайда болды, өйткені олар басқа клубтардан ойыншыларды сатып ала алады.

1991 жылдан бері елдегі саяси және экономикалық өзгерістер ойыншылардың шетелде ойнауға құқылы болуына әкелді, көптеген тәжірибелі ойыншылар Грекияда, Балқанда, Батыс Еуропада және тіпті Ресейде ойнауға кетті. 200-ге жуық футболшы шетелде өнер көрсетеді.

## Кубок турнирлері
Футболдан Албания кубогы – жетекші кубок жарысы. Ол 1939 жылы құрылған. Оның жеңімпазы Еуропа лигасына, бірінші іріктеу кезеңіне жолдама алды. Жеңіс саны бойынша рекордшы – кубоктың 15 дүркін иегері Партизани клубы. 1989 жылы футболдан Албания суперкубогы құрылды, ол әр маусымды ел кубогының чемпионы мен жеңімпазы арасындағы кездесумен ашты. Рекордшы 9 дүркін кубок иегері, Тирана.

## Ұлттық құрама
Албания құрамасы бірінші халықаралық ойынын 1946 жылы Югославияға қарсы өткізді. Албания 1932 жылы ФИФА-ға кірді, бірақ логистикалық мәселелерге байланысты 1934 жылғы әлем чемпионатына қатыса алмады. Албанияның осы уақытқа дейін турнирлерге бірінші және жалғыз қатысуы 2016 жылы, Албания Еуропа чемпионатында үш матч өткізіп, Румынияны 1:0 есебімен бірінші жеңіске жеткізіп, топта 3-ші орынға ие болған кезде басталды (алғашқы гол. Ұлттық құраманың голын Армандо Садику салды). Ұлттық құраманың жетекші ойыншысы және капитаны Франция чемпионатында, Англияның «Сандерленд» және итальяндық «Лацио» клубтарында өнер көрсеткен Лорик Цана.

## Дереккөздер

## Сілтемелер
* УЕФА сайтындағы Албания футбол федерациясының беті (ағылшынша)
* Албания лигасының статистикасы

Санат:Албаниядағы футбол
Дуррес — Тирана темір жолы

**Дуррес-Тирана темір жолы** () — бастапқыда Албанияның екі ірі қаласын: Дуррес пен Тирананы байланыстыратын темір жол желісі. Бұл желі Вораға барар жолда Шкодра-Воре теміржолымен және Дуррестегі Дуррес-Влора теміржолымен жалғасады.

2013 жылдың қыркүйегіндегі жағдай бойынша, Тирананың негізгі бульварын ұзартуға жол ашу үшін метрополитен станциясы бұзылғандықтан, желінің Тирана соңы бөлшектелді. Нәтижесінде Тирандық жолаушылар алдымен 2013 жылы Воре станциясын, содан кейін 2015 жылдың мамырында жаңартылған Қашар станциясын пайдалануға мәжбүр болды. Қашар-Тирана желісінің бір бөлігі автобус қызметімен ауыстырылды.

Дуррес - Тирана желісі 1948-1949 жылдары еріктілердің жұмысының арқасында салынған және бір жыл бұрын салынған Дуррес - Пекини желісінен кейінгі Албаниядағы екінші жолаушы теміржолы болды.

Желінің көшбасшысы - Хекурудха Шкиптаре.

## Тарихы
Албанияның ең маңызды екі қаласы Дуррес пен Тирананы байланыстыратын ұзындығы 38 шақырымдық теміржол 1948-1949 жылдары салынған және Албанияның екінші жолаушы темір жолы болды. Бір жыл бұрын Дуррес пен Печины байланыстыратын темір жол ашылды, оның құрылысы 1940 жылы басталды.

Шкозет станциясында (Дурреске жақын) 1948 жылы 11 сәуірде жұмыс басталды. Темір жол құрылысына Албан жұмысшы-жастары кәсіподақ ұйымынан 29 мың жас пен еліміздің түкпір-түкпірінен 1400 білікті техник қатысты. Сонымен қатар, құрылысқа Болгария және Югославия коммунистік партияларының жастар секцияларынан жіберілген жас еріктілер қатысты. 1948 жылы албан-югославия бөлінуі кезінде югославиялық еріктілер, әсіресе инженерлер диверсия жасады деп айыпталды. Кеңес инженері Валерий Гайдаровтың басшылығымен жұмыс жалғасты. Дуррес порты арқылы Кеңес Одағынан рельстер әкелінді. Ерікті жасақтар 1949 жылы 23 ақпанда Қызыл Армияның 31 жылдығына темір жол құрылысын бітіруді мақсат етіп қойып, мақсат ойдағыдай орындалды.

Желі құрылысындағы ең маңызды екі нысан ұзындығы 212 метр болатын Ррушбулл туннелі және ұзындығы 91 метрлік Эрзен көпірі болды. Көпірдің құрылысы 1948 жылы 16 қазанда сол кездегі премьер-министр Энвер Хожаның туғанына 40 жыл толғанда аяқталды. Туннельді Георгий Димитров басқарған болгар жастар тобы аяқтады, бұл жұмысты аяқтағаннан кейін оған бригадалар туы () сыйлығы берілді. Темір жолды Саяси Бюроның болашақ мүшесі Спиро Колек ашты.

## 2010 жылғы апат
2010 жылдың 25 шілдесінде теміржолда оқыс оқиға болды. Рельсте поез қағып кеткен жол талғамайтын полиция көлігі болған. Салдарынан пойыз тоқтап тұрғанда полиция көлігін ұзақ сүйреп әкеткен. Бұл ретте албан полицейлері зардап шеккен жоқ; Оның үстіне оқиға орнында болған соң олар жүргізушіні бұрын тоқтамағаны үшін айыптады.

## Жоспарлары
2016 жылдың қазан айында жалпы құны 81,5 миллион еуро болатын желіні қалпына келтіруге тендер басталуы керек еді.

2019 жылы тағы бір тендер жарияланды.

## Дереккөздер

Санат:Албаниядағы теміржол транспорты
Албан Корольдігінің негізгі жарғысы (1928)

**Албан Корольдігінің Негізгі Жарғысы** — 1928-39 жылдардағы Албан Корольдігінің конституциясы. Оны Албания королі Зог I енгізген. 

1928 жылғы Негізгі Жарғы 1939 жылы Италияның Албанияға басып кіруінен кейін ауыстырылды. 1939 жылы 3 маусымда Италия королі Виктор Эммануэль III 1939-43 жылдардағы Албан Корольдігінің жаңа конституциясын жариялады.

## Тағыда қараңыз
* Албания Конституциясы

## Дереккөздер

## Әдебиеттер
* Patrice Najbor, Histoire de l'Albanie et de sa maison royale (5 volumes), JePublie, Paris, 2008, (ISBN 978-2-9532382-0-4).
* Patrice Najbor, La dynastye des Zogu, Textes & Prétextes, Paris, 2002

## Сыртқы сілтемелер
* Албанияның Корольдік үйі, француз тіліндегі ресми сайт 
* Албанияның корольдік отбасы, ағылшын тіліндегі ресми сайт

Санат:Жоғарылған конституциялар
Санат:Албания конституциялары
Санат:Албанияның құқықтық тарихы
Ақпан (айрық)

* Ақпан — Григориан күнтізбесіндегі ай.
* Ақпан — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл.
* Ақпан — Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл.
Ирпень (өзен)

**Ирпень** () — Украинаның Житомир және Киев облыстарындағы өзен, Днепрдің оң тармағы, Киев су қоймасына оң жағынан құяды.

## Сипаттама
Ол бастауын Житомир облысы, Яроповичи ауылынан алып, Киев су қоймасына (Киев облысы) құяды. Ұзындығы 162 шақырым, су қоймасының ауданы 3340 шаршы шақырым. Тереңдігі кейбір аудандарда 3 метрге жетеді. Негізінен қар суымен қоректенеді, барлық жерде шлюздермен реттеледі.
Ирпень өзені суының минералдануының орташа көрсеткіші: көктемгі су тасқыны кезінде- 295 мг/дм³; жазғы-күзгі төменгі деңгейі - 450 мг/дм³; қысқы төменгі деңгейі - 459 мг/дм³.
Ең ірі салалары: Кривянка, Веприк, Куделя, Белка, Рокач, Н вка, Любка, Мостовая, Свинарийка, Жерко, Каменка.
Ирпень өзенінде алабұға, балпан балық, құсбас, ақмарқа т.б. балықтар кездеседі.

## Шежірелердегі Ирпень өзені
Шежірелік деректерден  Ирпень өзені туралы естеліктерді кездестіре алмаймыз. Алғаш жеткен «Өткен жылдар хикаясында» шежіреші Нестор 852 жылдан бастап Киев Русінің тарихы туралы айта бастайды, бірақ Ирпень өзені туралы айтпайды.
Петр Могиланың серігі Иннокентий Гизель «Киев синопсисі» (1674 ж.) атты алғашқы оқу-тарихи еңбегінде Литва князі Гедиминнің Ирпень өзенінің бойында Киев князі Станиславпен шайқасын сипаттай отырып, өзенді «Пирна» деп атайды.
Киевтегі Орталық ғылыми кітапхананың карталар бөлімінде ХVII ғасырда Ирпень өзені Ропин (ROPIN) деп аталған карта бар.

Киев Еуропада үлкен беделге ие болды. Оған дворяндар, басқа елдердің саудагерлері жиналатын. Бұл Киевке түрлі жолдар салынғанын көрсетеді, дегенмен, ең оңай және қауіпсіз жол өзендер арқылы өтті, әсіресе қыста олар қатып қалған кезде. Қыста өзендер ерекше жолдарға айналды. Сондықтан Киевте Днепр мен Деснадан кейін үшінші болып саналатын Ирпень сияқты өзен назардан тыс қалмады.
Х ғасырдың аяғында князь Владимир Святославич Ирпеньннің оң жағалауында ежелгі орыс қаласы – Белгород бекінісін тұрғызды. Ол оған тек Ирпень өзенінің бойымен кіре алды.

## Галерея

## Дереккөздер

Санат:Украина өзендері
Санат:Житомир облысы өзендері
Санат:Киев облысы өзендері
Андрокли Косталлари

**Андрокли Косталлари** (1922 жылы 7 қараша – 23 наурыз 1992 жыл) — албан тіл маманы. Гетеборг университетінің құрметті докторы. Ол албан тілін зерттеудегі орталық тұлғалардың бірі, Албания тарих және тіл білімі институтының, кейін Тіл және әдебиет институтының негізін қалаушы және директоры болды. Косталлари 1972 жылғы Орфографиялық конгресс бекіткен албан тілінің қазіргі емлесінің негізгі сарапшы авторларының бірі ретінде белгілі.

## Өмірбаяны
Косталлари Перметке жақын Петран ауылында дүниеге келген. Шкодрада, содан кейін Тиранада оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ұлт-азаттық қозғалысқа белсене араласқан ол соғыстан кейінгі баспасөзде жұмыс істеп, жастығына қарамастан басшылық қызметтерді атқарды.

Мәскеу мемлекеттік университетінің филология факультетінде оқыды. М.В.Ломоносов, орыс тілі мен әдебиеті мамандығы бойынша, журналистика мамандығы бойынша, 1954 жылы бітірді. Албанияға оралғаннан кейін ол Албания Ғылым академиясының бұрынғы ғылым институтында, содан кейін жаңадан құрылған Тирана университетінің тарих және филология факультетінде жұмыс істей бастады, кейін декан болды.

1958 жылы Тирана тарих және тіл білімі институтының директоры болып сайланды, ал қайта құрылымдаудан кейін Тіл білімі және әдебиет институтының директоры болып 1990 жылға дейін жұмыс істеді. 1964-1991 жылдары Studime Filologjike және 1964-1980 жылдары Studia Albanica журналының бас редакторы болды. 1972 жылы Косталлари Албания Ғылым академиясын құрушылардың бірі және оның президиумының мүшесі болды.

Оның ғылыми-педагогикалық еңбегінде лексикология мен лексикографияға, сөзжасамға, ономастикаға, жалпы тіл білімі мен әдеби албан тілінің тарихына басты назар аударылды. 1955-1990 жылдары Тирана университетінде лексикология және лексикография кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарды. Ол сонымен қатар екі албан сөздігінің бас редакторы болды: Қазіргі албан тілінің сөздігі (, 1980) және Real Albanian сөздігі (, 1984).

Косталлари үлес қосқан тағы бір сала албан тілінің әдеби стандартының қалыптасу және даму тарихы, оның құрылымдық-функционалдық сипаттамалары болды. 1956 жылы «Албан тілінің орфографиясын» дайындаған комиссияның мүшесі, 1967 жылы «Албан тілінің емле ережелері» жобасы жөніндегі комиссияны басқарды, 1972 жылы емле съезінің төрағасы, келесі комиссияны басқарды. 1973 жылы емле және 1976 жылы орфографиялық сөздіктің шығуын қадағалады. Әртүрлі терминологиялық сөздіктердің тең авторы да болды.

1960 жылы Халықаралық онмастикалық ғылымдар кеңесінің мүшесі болды, ал 1963 жылы Оңтүстік-Шығыс Еуропаны зерттеу халықаралық қауымдастығының мүшесі болды, кейін ұйымның вице-президенті болды.

Косталлари сонымен қатар есімдердің дереккөзі ретінде бүгінгі күнге дейін өте танымал болған жаңа албан есімдер сөздігінің авторы болды.

## Дереккөздер

Санат:Албания ғалымдары
Тирана ауылшаруашылық университеті

**Тирана ауылшаруашылық университеті** () — Албанияның Тирана қаласында орналасқан мемлекеттік университет. Ол агрономия, ветеринария, орман шаруашылығы, экология, агробизнес және ұқсас пәндер бойынша білім береді.

## Тарихы
ТАУ 1951 жылы құрылды. Ол алғаш рет «Ауыл шаруашылығының жоғары институты» () деп аталды. Ол қазіргі атауын 1991 жылы алды.

Бүгінде бұл ауыл шаруашылығы және азық-түлік (Агрономия, бау-бақша және өсімдіктерді қорғау, Агробизнес, экономика және аграрлық саясат, Қоршаған орта және табиғи ресурстар, Агроазық-түлік) саласындағы бакалавриат пен магистратура, ғылыми зерттеулер, кадрларды даярлау және кеңейту үшін Албаниядағы бірегей орталық болып табылады. Технология, Мал шаруашылығы және бизнес, Акваөсіру және балық шаруашылығын басқару, Орман шаруашылығы инженериясы, Ветеринария және т.б.

## Академиялық және өлшем
нобай|ТАУ штаб-пәтері Камез, Тирана, Албания
Жыл сайын 15 000-ға жуық студент Тирана ауылшаруашылық университетінде оқуын бастайды. Нақты ғылыми қызметкерлер құрамы 55 профессор, 48 доцент, 55 доктор, 13 педагог – оқытушы және 64 ассистенттен тұрады.

## Факультеттер мен кафедралар
ТАУ келесі факультеттерді қамтиды:
* Ауыл шаруашылығы және қоршаған орта факультеті
* Экономика және агробизнес факультеті
* Орман ғылымдары факультеті
* Ветеринариялық медицина факультеті
* Биотехнология және тамақ факультеті

## Атақты профессорлар
* Пирро Додбиба
* Ментор Пермети
* Нико Кафзези
* Андреа Шунди
* Мйқерем Тафаж

## Сондай-ақ қараңыз
* Албаниядағы университеттердің тізімі
* Жоғары білім сапасын қамтамасыз ету агенттігі
* Колледждер мен университеттердің тізімі
* Елдер бойынша колледждер мен университеттердің тізімі
* Албания ауыл шаруашылығы

## Дереккөздер

Санат:Албания университеттері
Санат:Тирана ауылшаруашылық университеті
Санат:1951 жылы құрылған оқу орындары
Санат:Тирандағы университеттер мен колледждер
Санат:1951 жылғы Албаниядағы мекемелер
Санат:Албаниядағы ауылшаруашылық университеттері мен колледждері
Құрақсу ауылдық округі

**Құрақсу ауылдық округі** — Жетісу облысы Ақсу ауданында болған әкімшілік бірлік. 2013 жылы Матай кенттік әкімдігімен біріктірілген.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Құрақсу ауылы кірді. Орталығы – Құрақсу ауылы болды.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 461 адамды құрады.

## Дереккөздер

 
Санат:Ақсу ауданының таратылған ауылдық округтері
Жорға ауылдық округі

**Жорға ауылдық округі** — Абай облысы Аягөз ауданында болған әкімшілік бірлік. 2013 жылы Малкелді ауылдық округімен біріктірілген.

## Әкімшілік құрамы
Құрамына ''Жорға'' ауылы кірді. Орталығы – Жорға ауылы болды.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 132 адамды құрады.

## Дереккөздер

 
Санат:Аягөз ауданының таратылған ауылдық округтері
Мырзахмет Жексенғалиұлы Бекжанов

**Мырзахмет Жексенғалиұлы Бекжанов** (1907, № 9 ауыл, Орал облысы, Ресей империясы — 24 мамыр 1965, Алматы, Қазақ КСР) — Кеңестік партия және мемлекет қайраткері, Қазақстан Компартиясы Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы (1940-1943), Қазақстан Компартиясы Ақтөбе облыстық комитетінің бірінші хатшысы (1943-1944).

## Өмірбаяны
1907 жылы Орал облысының №9 ауылында дүниеге келді.

### Білімі
1923-1926 жылдары Орал ауылшаруашылық техникумында оқыды.

### Еңбек қызметі
1926-1930 жж. Қараоба аудандық БЛКЖО комитетінің (Қазақ АКСР) жауапты хатшысы, Қаратөбе аудандық БЛКЖО комитетінің (Қазақ АКСР) жауапты хатшысы, Жәнібек аудандық БЛКЖО комитетінің (Қазақ АКСР) жауапты хатшысы. 

1930 ж. Орал аймақтық БЛКЖО комитетінің жауапты хатшысы. 

1930-1931 жж. «Үлгілі кеңес-ауылы» газетінің редакторы. 

1931-1932 жж. БК(б)П Қазақ өлкелік комитеті мал шаруашылығы секторы меңгерушісінің көмекшісі. 

1932-1933 жж. БК(б)П (Оңтүстік Қазақстан облысы) Қарсақпай аудандық комитетінің ұйымдастыру-нұсқаушы бөлімінің меңгерушісі. 

1933 ж. БК(б)П Оңтүстік Қазақстан облыстық комитетінің нұсқаушысы. 

1933-1934 жж. БК(б)П (Батыс Қазақстан облысы) Орда аудандық бақылау комиссиясының төрағасы. 

1934-1938 жж. Ет-сүт кеңшары бастығының орынбасары, саяси бөлімінің меңгерушісі. 

1938 ж. Қазақстан КП(б) Жымпиты аудандық комитетінің (Батыс Қазақстан облысы) хатшысы. 

1938 ж. Қазақстан КП (б) Батыс Қазақстан облыстық комитетінің 3-хатшысы. 

1938-1940 жж. Қазақ КСР Жергілікті өнеркәсіп халық комиссары. 

1940-1943 жж. Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің 1-хатшысы. 

1942-1943 жж. Гурьев қалалық қорғаныс комитетінің төрағасы. 

1943 жылы ақпанда Қазақ КСР жеңіл өнеркәсіп халық комиссары болып тағайындалды. 

1943 ж. тамыз -1944 ж. Қазақстан КП Ақтөбе облыстық комитетінің 1-хатшысы. 

1944-1945 жж. Қазақ КСР балық өнеркәсібі халық комиссары. 

1945-1948 жж. Қазақстан КП Сырдария аудандық комитетінің (Қызылорда облысы) 1-хатшысы. 

1948-1951 жж. «Шелек» шарап кеңшарының (Алматы облысы) директоры. 

1951-1953 жж. Алматы хайуанаттар бағының директоры. 

1953-1954 жж. Қазақ мемлекеттік саяси баспасы директорының орынбасары. 

1954 ж. Қазақстан КП Астық кеңшары комитетінің хатшысы.

1965 жылы 24 мамырда қайтыс болып, Алматы қаласының Орталық зиратына жерленді.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері
Санат:Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1947)

1947 жылы 21 наурызда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі.

## Жетекшілігі
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Александр Петрович Заговельев.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Исағали Шәріпұлы.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы — Ыбрайым Таусиқұлы Тәжиев.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Натан Хаимович Забежанский.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Мақфуза Сапарқызы Нұрымбаева.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Жақыпбек Жанғозин.

## Министрлер
# Қазақ КСР Сыртқы істер министрі — Төлеген Тәжібайұлы.
# Қазақ КСР Тамақ өнеркәсібі министрі — Мәжікен Есенұлы Бутин.
# Қазақ КСР балық өнеркәсібі министрі — Ғаббас Баймұхамедұлы Саубенов.
# Қазақ КСР Ет және сүт өнеркәсібі министрі — Қазтай Едігеұлы.
# Қазақ КСР Жеңіл өнеркәсіп министрі — Әмір Ержанұлы.
# Қазақ КСР Тоқыма өнеркәсібі министрі — Виктор Михайлович Пелевин.
# Қазақ КСР Орман өнеркәсібі министрі — Айып Орашұлы.
# Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — Ахмет Дәкішұлы Дауылбаев.
# Қазақ КСР кеңшарлар министрі — Ахметбек Мұхамедиярұлы Қыстауов.
# Қазақ КСР Қаржы министрі — Иван Авксентьевич Шугайло.
# Қазақ КСР Ішкі істер министрі — Афанасий Афанасиевич Пчелкин.
# Қазақ КСР Мемлекеттік қауіпсіздік министрі — Алексей Петрович Бызов.
# Қазақ КСР Әділет министрі — Мырзақадыр Нұрбаев.
# Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — Семен Алексеевич Чесноков.
# Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — Әбдіхамит Ібінияұлы Сембаев.
# Қазақ КСР Жергілікті өнеркәсіп министрі — Борис Данильевич Нагаев.
# Қазақ КСР Жергілікті отын өнеркәсібі министрі — Аббас Омарұлы Өтембаев.
# Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — Сергей Федорович Эпиктетов.
# Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі — Иван Григорьевич Гаврилов.
# Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — Атымтай Қисанов.
# Қазақ КСР Су шаруашылығы министрі — Ысмайыл Әбдірасулұлы Юсупов.
# Қазақ КСР Құрылыс материалдары өнеркәсібі министрі — Яков Епифанович Морозов.
# Қазақ КСР Кинематография министрі — Уәли Жақыпұлы.

## Төрағалар және басшылар
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы өнер басқармасы басшысы — Сағынтай Ахметұлы.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Мәдени-ағарту мекемелері комитетінің төрағасы — Ахмет Өтейұлы.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Басты жол басқармасы басшысы — Юст Андрианович Буданцев.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ КСР
Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1955)

1955 жылғы 31 наурызда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі.

## Жетекшілігі
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — Семен Филиппович Николаев.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — Мәсімхан Бейсебайұлы.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Рақым Байғалиев.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Михаил Иванович Горбунов.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Иван Гаврилович Слажнев.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақ КСР Мәдениет министрі — Төлеген Тәжібайұлы.

## Министрлер
# Қазақ КСР Автомобиль көлігі және тас жолдары министрі — Леонид Георгиевич Жуков.
# Қазақ КСР Ішкі істер министрі — Шырақбек Қабылбайұлы.
# Қазақ КСР Қала және ауыл құрылыс министрі — Евгений Иванович Конюшевский.
# Қазақ КСР Мемлекеттік бақылау министрі — Әбжан Сүйкімбайұлы Жүсіпов.
# Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — Сибуғатулла Рысқалыұлы Қарынбаев.
# Қазақ КСР Ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі — Александр Дементьевич Гарагаш.
# Қазақ КСР Азық-түлік тауарлары өнеркәсібі министрі — Григорий Спиридонович Галайдин.
# Қазақ КСР Құрылыс материалдары өнеркәсібі министрі — Филипп Прокопьевич Минаев.
# Қазақ КСР Өнеркәсіптік тауарларды тұтыну министрі — Иван Петрович Морокин.
# Қазақ КСР балық өнеркәсібі министрі — Жұмағазы Жүсіпұлы Жұмалиев.
# Қазақ КСР Байланыс министрі — Александр Алексеевич Носков.
# Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — Григорий Андреевич Мельник.
# Қазақ КСР кеңшарлар министрі — Михаил Дмитриевич Власенко.
# Қазақ КСР Сауда министрі — Жақыпбек Жанғозин.
# Қазақ КСР Қаржы министрі — Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев.
# Қазақ КСР түсті металлургия министрі — Александр Иванович Самохвалов.
# Қазақ КСР Әділет министрі — Қылышбай Сұлтанов.
# Қазақ КСР Су шаруашылығы министрі — Сәлкен Дәуленұлы.
# Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — Николай Никитич Герасимов.
# Қазақ КСР Жергілікті және отын өнеркәсібі министрі — Ахмет Әділұлы.
# Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — Асқар Зәкәрияұлы.
# Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — Балжан Бөлтірікқызы.

## Төрағалар және басшылар
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің төрағасы — Владимир Владимирович Губин.
# Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы — Владимир Антонович Гогосов

## Дереккөздер

Санат:Қазақ КСР
Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1959)

1959 жылғы 27 наурызда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі.

## Жетекшілігі
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — Григорий Андреевич Мельник.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Иван Гаврилович Слажнев.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Зәуре Сәдуақасқызы Омарова.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары, Қазақ КСР Сыртқы істер министрі — Асқар Зәкәрияұлы.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары, Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы — Леонид Георгиевич Мельников.

## Министрлер
# Қазақ КСР Ішкі істер министрі — Шырақбек Қабылбайұлы.
# Қазақ КСР Жер қойнауын қорғау жөніндегі геология министрі — Александр Степанович Богатырев.
# Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — Сибуғатулла Рысқалыұлы Қарынбаев.
# Қазақ КСР Мәдениет министрі — Әмір Қанапин.
# Қазақ КСР Байланыс министрі — Александр Алексеевич Носков.
# Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — Михаил Георгиевич Рогинец.
# Қазақ КСР Қаржы министрі — Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев.
# Қазақ КСР Нан өнімдері министрі — Михаил Пантелеевич Карпенко.
# Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі — Леонид Георгиевич Жуков.
# Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — Даниил Фадеевич Кононенко.
# Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — Әди Шәріпов.
# Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — Балжан Бөлтірікқызы.
# Қазақ КСР Құрылыс министрі — Александр Петрович Кротов.
# Қазақ КСР Сауда министрі — Рымбек Ілиясұлы.
# Қазақ КСР Әділет министрі — Қылышбай Сұлтанов.

## Төрағалар және басшылар
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Кеңестік бақылау комиссиясының төрағасы — Әбжан Сүйкімбайұлы Жүсіпов.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Су шаруашылығы Бас басқармасы басшысы — Дүйсенқұл Сарықұлұлы.
# Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Тас жолдары Бас басқармасы басшысы — Виктор Кузьмич Шведенко.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ КСР
Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі
Қайым Мұхамеджанұлы Сымақов

**Қайым Мұхамеджанұлы Сымақов** (; 15 қазан 1904, Тебеньково а, қазіргі Рязан обл. — 29 қыркүйек 1984, Ленинград) — Қазақ КСР саяси қайраткері. 1961-1968 жж. — Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Төрағасының орынбасары, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Мемлекеттік жоспарлау комитетінің төрағасы. 1941 жылдан бастап БК(б)П мүшесі.

## Мансабы
* 1924 ж. — Ауылдық кеңестің уәкілі, ауылдық өзара көмек комитетінің төрағасы.
* 1934 ж. — Свердловск тау-кен институтын бітірді.
* 1934-1940 ж. — Шымкент қорғасын зауытының инженер-конструкторы, цех бастығы.
* 1940-1948 ж. — Лениногор қорғасын зауытының бас инженері, директоры (Шығыс Қазақстан облысы)
* 1948-1956 ж. — Шымкент қорғасын зауытының директоры.
* 1956-1957 ж. — Қазақ КСР Түсті металлургия министрінің 1-орынбасары.
* 1957-1961 ж. — Шығыс Қазақстан экономикалық әкімшілік ауданы халық шаруашылығы кеңесінің төрағасы.
* 1961-03.1965 ж. — Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары.
* 03-10.1965 ж. — Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының 1-орынбасары.
* 10.1965-1968 ж. — Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары.
* 10.1965-1967 ж. — Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Мемлекеттік жоспарлау комитетінің төрағасы, КСРО Мемлекеттік жоспарлау комитеті төрағасының орынбасары (қосымша бір мезгілде)
* 1968 ж. — зейнеткерлікке шықты.

## Марапаттары
*  Ленин ордені
*  Еңбек Қызыл Ту орденінің 2 мәрте иегері
*  Құрмет Белгісі ордені

## Сілтеме
* ''Әшімбаев, Д. Р.'' Қазақстанда кімнің кім екені. Өмірбаяндық энциклопедия. — Алматы, 2008.

Санат:КОКП мүшелері
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары
Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары
Бесиана Кадаре

**Бесиана Кадаре** (; 1972 жылы, Тирана) — албан дипломаты. Төтенше және Өкілетті Елші. 2021 жылдан бастап Албанияның ЮНЕСКО жанындағы тұрақты өкілі. Бұрынғы Албанияның БҰҰ жанындағы Тұрақты өкілі және Кубадағы резидент емес елшісі (2016-2021), Албанияның ЮНЕСКО жанындағы Тұрақты өкілі (2011-2016)

## Өмірбаяны
1972 жылы туылған. Жазушы Исмаил (1936—2024) мен Хелена Кадаре (1943 ж.т.) қызы. Ол Париж IV Сорбонна университетінде қазіргі заманғы және салыстырмалы әдебиет магистрі және қазіргі заманғы мамандандырылған әдебиет бакалавры дәрежесіне ие. Ол Нью-Йорктегі Албанияның Біріккен Ұлттар Ұйымындағы (БҰҰ) тұрақты өкілдігінде бірінші хатшы қызметін атқарды. 2005 жылы ол Америка Құрама Штаттарының халықаралық даму агенттігінде (USAID) жұмыс істеді. 2008 жылы Франциядағы Албания елшілігінде жұмыс істеді.

2011 жылы Париждегі Біріккен Ұлттар Ұйымының білім, ғылым және мәдениет жөніндегі ұйымы (ЮНЕСКО) жанындағы Албанияның тұрақты өкілі болып тағайындалды. 2016 жылы ол Нью-Йорктегі Албанияның БҰҰ жанындағы Тұрақты өкілі және Албанияның Кубадағы резидент емес елшісі ретінде Ферит Ходжаның орнына келді. 30 маусымда ол БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мунға сенім грамотасын тапсырды. 2018 жылы ол БҰҰ-ның үш агенттігінің: Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасының (БҰҰДБ), Біріккен Ұлттар Ұйымының Халықты қоныстандыру қорының (UNFPA) және Біріккен Ұлттар Ұйымының Жобалық Қызметтер Бюросының (UNOPS) Бірлескен атқарушы кеңесі төрағасының орынбасары болып сайланды. БҰҰ Бас Ассамблеясының 75-сессиясында төраға орынбасары болып сайланды (2020-2021). 2021 жылдың 1 қазанында президент Илир Метаның жарлығымен Ферит Ходжа Албанияның БҰҰ жанындағы Тұрақты өкілі, ал Бесиана Кадаре оның орнына Париждегі Албанияның ЮНЕСКО жанындағы Тұрақты өкілі болып тағайындалды. 10 қарашада ол Албанияның Еуропа және сыртқы істер министрі Олта Ячканың қатысуымен ЮНЕСКО-ның Бас директоры Одри Азулейге сенім грамотасын тапсырды.

## Дереккөздер

Санат:Албаниялық дипломат әйелдер
Санат:Албанияның БҰҰ жанындағы тұрақты өкілдері
Санат:Албанияның ЮНЕСКО жанындағы тұрақты өкілдері
Армян шіркеуінің архитектурасы

**Армян шіркеуінің архитектурасы** — I ғасырда Армян таулы үстіртіде христиандықтың апостолдық дәуірінен бастап жасалған армян шіркеу ғимараттарының архитектуралық стилі. Ол соңғы 1900 жылда дамыды. Профессор Дикран Коуымжянның (Колумбия университетінің армянтану ғылымдарының кандидаты) айтуынша, армян шіркеуінің сәулет өнерінің бірегей ұлттық стилі 6 ғасырдың аяғы немесе 7 ғасырдың басында пайда болды, бәлкім, христиан сәулетіндегі алғашқы ұлттық стиль болды. Византия, романеск және готика немесе аз белгілі эфиопиялық, скандинавиялық және славяндық стильдер нақты түрде қалыптасты.

## Сипаттамалары
нобай|Әулие Хрипсиме шіркеуі, 618 ж., кейінгі өзгерістермен, маңызды ертедегі шіркеу.
300 жылы Арменияның ресми діні ретінде христиандық институты армян сәулетінде жаңа өзгерістерге мүмкіндік берді. Алғашқы армян шіркеулері Сәулелендіруші әулие Григорийдің бұйрығымен салынған және көбінесе армяндардың христианға дейінгі сәулет өнерінің кейбір аспектілеріне еліктейтін пұтқа табынушылық храмдарының үстіне салынған. Армян шіркеулерінің жалпы сипаттамалары бар бірнеше ерекше белгілері бар:

* Үлкен Арараттың жанартау конусын еске түсіретін сүйір күмбездері. Конустық немесе жартылай конустық радиалды сегменттелген күмбез немесе күмбез цилиндрлік барабанға күмбезді төбелердің үстіне орнатылады (әдетте сыртқы жағынан көпбұрышты, көбінесе сегізбұрышты)
* Биіктігі жиі шіркеудің ұзындығынан асатын бүкіл құрылымның тік екпіні
* Биік, тар терезелермен вертикалды күшейту
* Тас күмбезді төбелер.
* Толығымен дерлік тастан, әдетте жанартаулық туфадан немесе базальттан тұрады.
* Жіңішке кесілген туфа тақталарынан тұратын композиттік шатыр.
* Фрескалар мен оюлар, егер бар болса, әдетте әшекейленеді және олар бір-бірімен тоғысқан жүзім мен жапырақтарды қамтиды.
* Барабанның бөлігі ретінде күмбезді, күмбезді төбені және тік қабырғаларды қолдау үшін биік құрылымдық аркаларды ауыр пайдалану.
* Базиликаларда да, орталықтандырылған шіркеулерде де күмбезді қолдау үшін қиылысатын шатырлар.
* Сыртқы қабырғаларды, оның ішінде фигураларды мүсіндік безендіру.

## Дереккөздер

Санат:Армениядағы сәулет
Санат:Шіркеу сәулеті
Кемал Кылычдароглу

**Кемал Кылычдароглу** (, айтылуы — *Кемаль Кылычдаролу*, ; , Баллыджа, Тунжелі, Түркия) — түрік саяси және мемлекеттік қайраткері, экономист. Ол 2010-2023 жылдар аралығында  (CHP) басшысы қызметін атқарған. Түркиядағы 14 мамыр күні өткен президент сайлауында *біріккен оппозиция* () атынан өзінің кандидатурасын ұсынды.

Саясаттағы мансабына дейін Қылышдарұлы мемлекеттік қызметші болған және 1992–1996 және 1997–1999 жылдары Әлеуметтік сақтандыру мекемесінің бас директоры қызметін атқарған. Ол 2002 жылғы жалпы сайлауда Парламентке сайланды және РХП-ның парламенттік тобының жетекшісі болды. Қылышдарұлының саяси ұстанымы социал-демократия деп сипатталады.

## Жастық шағы
Кемал Карабулут 1948 жылы 17 желтоқсанда Түркияның шығысындағы Тунжелі провинциясының Назымые ауданы Баллыжа ауылында іс қағаздарын жүргізушісі Камер мен оның әйелі Йемуштың отбасында дүниеге келген. Кемал Кылычдароғлу олардың жеті баласының төртінші үлкені болды.

Кемалдың әкесі 1960 жылдары отбасының фамилиясын Карабулуттан Кылычдароғлуға ауыстырды, өйткені олардың ауылындағы барлығының фамилиясы бірдей (Карабулут). Оның әкесі Дерсим көтерілісі сәтсіз аяқталғаннан кейін жер аударылған мыңдаған алевилердің арасында болды.

Кемал бастауыш және орта білімін Эрджиш, Тунжелі, Генч, Элязыг сияқты әртүрлі жерлерде жалғастырды. 1971 жылы Анкара экономика және коммерциялық ғылымдар академиясында, қазіргі Гази университетінде экономика мамандығы бойынша білім алып, оны 1971 жылы бітірген.

## Саяси мансапы

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

* [www.kemalkilicdaroglu.com Ресми сайты]
* Кемал Қылышдарұлының ТҰҰМ-дегі парақшасы
* 
* 
* Facebook-тағы Кемал Қылышдарұлы

Санат:Тунжеліда туғандар
Санат:Республикалық халық партиясы (Түркия) мүшелері
Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIII шақырылымының депутаттары
Санат:Гази университеті түлектері
Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXIV шақырылымының депутаттары
Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXV шақырылымының депутаттары
Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVI шақырылымының депутаттары
Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXII шақырылымының депутаттары
Санат:Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің XXVII шақырылымының депутаттары
Санат:Ыстанбұл провинциясынан Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің депутаттары
Жезді

Жезді сөзі төмендегідей мағыналар білдіреді:
* Жезді (кент) - елді мекен.
* Жезді марганец кен орны
* Жезді тау-кен және балқыту ісі тарихы мұражайы
* Жезді (өзен)
* Жезді бөгені
* Жезді кенттік әкімдігі
* Жезді ауданы
* Жезді көшесі (Астана)
Түркиядағы конституциялық референдум (2017)

2017 жылдың 16 сәуірінде Түркияда биліктегі Әділет және Даму (AKP) мен Ұлттық Қозғалыс (MHP) партиялары ұсынған түрік конституциясына 18 түзетуді мақұлдау туралы **конституциялық [[референдум]]** өтті. Оны бекіту нәтижесінде Премьер-Министрдің кеңсесі таратылды, ел парламенттік республика жүйесінен президенттік республикаға көшті, Парламенттегі жалпы депутат саны 550-ден 600-ге көтерілді, Президенттің өзі ғана төтенше жағдай жариялап, парламентті тарата алатын болды және басқа да өзгерістер бекітілді. Оның қарсыластары Ердоғанның бұл шешімін «авторитаризм орнату үшін жүргізілген» деп айтқан.

Референдумда ресми дереккөздерге сүйенсек сайлаушылардың 51.41%-ы "иә" деді. Нәтижелерден кейін Түркия сайлау комиссиясы шешіміне наразылық білдіру үшін ауқымды наразылықтар басталды. Одан кейінгі баяндамаларында Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) және Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясы (ЕКПА) науқан кезіндегі әділетсіздікті сынап, ТСК шешімін заңсыз деп жариялады.

## Дереккөздер

Санат:Конституциялық референдумдар
Санат:2017 жылдағы Түркия
Санат:Түркия саясаты
Сарыбиік

**Сарыбиік** – Қалба жотасының солтүстік-шығыс бөлігіндегі тау. 

## Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Бұрсақ ауылының солтүстік-батысында 7 км жерде орналасқан. 

## Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 601 м. Маймекен жəне Бұрсақ өзендерінің суайрығында жатыр. Беткейі тіктеу. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 2 км-ге созылған, енді жері 1 км. Тау етегінде қорымтастардың мол үйінділері шоғырланған. 

## Өсімдігі
Таудың қиыршықтасты қоңыр топырақ жамылғысында далалық түрлі шөптесіндер, бұталар өседі. Атырабы шабындық, жайылым ретінде пайдаланылады.

## Дереккөздер

Санат:Ұлан ауданы таулары
Армян театры

**Армения театры** – грек және рим театрларымен қатар еуропалық үлгідегі әлемдегі ең көне театрлардың бірі.

## Ежелгі армян театры
нобай
Біздің дәуірімізге дейінгі 1 мың. ж, құл иеленушілік қоғам дәуірінде батырлардың ерліктерін жырлаумен байланысты ата-бабалар культінен, өліп, қайта тірілген Гисане-Ара сұлу құдайға арналған жерлеу рәсімдері, салт-дәстүрлері, армян трагедиялық театры. «Дзайнарку-гусандар» және «Вохбергактар» пайда болды. Ежелгі армян әзіл-сықақ театры Гисане-Ара культімен де байланысты, актерлері «катакергактар» және «катака-гусандар» болған құнарлылық құдайы «Анахит» құрметіне көктем мен баканалияны тойлаумен байланысты». Армян кәсіби театры армян эллиндік монархиялары тұсында пұтқа табынушылық трагедиясынан және халық комедиясынан пайда болды.

Грек тарихшысы Плутархтың айтуы бойынша б.з.б 69 ж. e. Ұлы Патша Тигран II (б.з.д. 95-55 жж.) Үлкен Арменияның оңтүстік астанасы Тигранакертте Сирияның эллиндік амфитеатрларына ұқсас ғимарат салып, онда спектакльдер қойылды. Сондай-ақ, Тигранның ұлы, трагедиялардың авторы король Артавазд II (б.з.д. 56-34) Арменияның солтүстік астанасы Арташат қаласында эллиндік типтегі театр құрғаны белгілі (римдіктер оны «Арменияның Карфагені» деп атаған). Тарихи деректерге сүйенсек, мұнда трагедияшы Джейсон бастаған труппа өнер көрсеткен, атап айтқанда б.з.б. e. Еврипидтің «Бахха» трагедиясы ойналды. Біздің эрамызға дейінгі 1 ғасырдан бастап. e. көптеген тарихи фактілер жанрлары мен түрлері бойынша алуан түрлі армян кәсіби театрының өмір сүруінің сабақтастығын растайды. Мысалы, ежелгі Арменияның астанасы Армавирде грек авторларының немесе, мүмкін, армян патшасы Артавазд II-нің трагедияларынан үзінділер бар грек тіліндегі жазулар табылды.

Пантомима көне армян театрында дамыған. II ғасырдан бастап армяндық «вардзак» (пантомимист актриса) Назеник белгілі болды. II-III ғасырларда «Дзайнарку-Гусан» және «Вохбергу-Гусан» – армян трагедиялық актерлері грек және армян пьесаларын, ал IV ғасырдың ортасында Аршак II патша сарайында спектакльдер қойды.

## Армян кеңес театры 1920-1991 жылдар
1920 жылы 5 мамырда азат етілген Бакуде «Шығыс театр студиясы» деген атпен армян студиясы құрылды, оны композитор және театр қайраткері А.С.Майлян басқарады. Студия театрының репертуарында А.М.Ширванзаде, Г.Ибсен, П.Джакометти шығармалары болды.

Бір айдан кейін Бакуде Армян мемлекеттік театры ашылды, оның бірінші спектаклі – А.М.Ширванзаденің «Намыс үшін» спектаклі 1920 жылы 20 маусымда көрсетілді.

1917-1920 жылдары сонша армян театрлары құрылды (Мәскеу, Киев, Харьков, Ростов-на-Дону, Астрахань, Екатеринодар, Армавир, Пятигорск және Кеңестік Ресейдің басқа қалаларында) Армян істері жөніндегі ұлттар комиссариаты мәдени-ағарту жұмысы бөлімі жанынан ашылған театр секциясынсыз енді басқармайды.

* 1922 жылы 25 қаңтарда Кеңестік Арменияның бірінші мемлекеттік драма театры ашылды.
* 1940 жылы жаңа  А.Спендиарова Армян академиялық опера және балет театры.

## Дереккөздер

Санат:Армения театры
Санат:Армения мәдениеті