open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Галина Евгеньевна Николаева

**Галина Евгеньевна Николаева** (1911 жыл 18 ақпан - 1963 жыл 18 қазан) - орыс жазушысы.
## Өмірбаяны
Оқытушы отбасында туған. 1935 жылы *Горькийдегі* медициналық институтты бітірді. 1939 жылдан бастап жаза бастады. Оның *«Отты өткел» ([[1946]]) өлеңдер жинағы,* *«Командармның апатқа ұшырауы» ([[1945]]) [[новелла]]сы,* *«Орақ үстінде» ([[1950]])*, осы роман желісі бойынша 1953 жылы *«Василий Бортниковтың оралуы» фильмі* түсірілді; *«Жолдағы шайқас» ([[1957]]),* осы аттас фильм (1961), романдары бар. *«МТС директоры және бас агроном туралы повесть» ([[1954]]),* фольклорлық негізде жазылған *«Василиса шешейдің керемет туралы әңгімесі»* атты повестерінде де кеңес адамдарын бейнелейді. Өзі қайтыс болғаннан кейін *«Өзара күшті ықпал» ([[1964]])* романының үзіндісі мен *«Біздің бақ»* атты лирикалық-философиялық күнделігі жарияланды. 
## Марапаттары
Ол 2 орденмен, медальдармен марапатталды.

## Дереккөздер



Санат:Жазушылар
Санат:Ресей жазушылары
Санат:1911 жылы туғандар
Санат:1963 жылы қайтыс болғандар
Мешко I

**Мешко I** (Мечислав I, , ок. 935 жыл — 992 жыл 25 мамыр) - поляктың *пястер әулетінен* шыққан тұңғыш князьі (960-992). 
## Өмірі
Поляк мемлекеті Мешко I басқарған кезде қалыптаса бастады. Теңіз жағалауы үшін *лютичтермен* (967), *Силезия* мен *Кіші Польша* үшін Чехиямен (990) соғысты. Чех князьі *Болеслав I Қаһарлымен* одақтасып, *«Қасиетті Рим империясын»* әлсіретуге ұмтылды. 966 жылы христиан дінін енгізді.

## Дереккөздер



Санат:Князьдер
Санат:Қолбасшылар
Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:Польша тұлғалары
Санат:935 жылы туғандар
Санат:992 жылы қайтыс болғандар
Татыр шөп

**Татыр шөп** (Шағыртікен ) - күрделі гүлділер тұқымдасының бір туысы. Уөбіне екі жылдық, кейде көпжылдық шөптес өсімдіктер.
## Биологиялық анықтамасы
Сабағының биіктігі 50-150 см, жоғарғы жағы тармақталып өседі. Жапырағы үлкен, қалың, шеті тікенекті. Гүл шоғыры - себет. Жемісі - тұқымша, ірі, сопақша келген. Тұқымы шілде-қыркүйекте піседі.
## Таралуы мен өсетін жерлері
Оның 40-қа жуық түрі бар, көп тараған түрі - Тікенді татыршөп. Көбіне Европаның Ортажер теңізінің маңындағы елдерде, Солтүстік Африка, Канар, Кавказ, Батыс және Орта Азия елдерінде таралған. Қазақстанда 2 түрі кездеседі. Татыр шөп жол бойында, далада, қыратты жерлерде өседі.
## Зияны
Шабындық және егіншілікке зиянды, сондықтан оны тұқымы піскенге дейін шауып тастап, жерді терең жырту керек.
## Түрлері
Оның 40-қа жуық түрі бар, көп тараған түрі - Тікенді татыршөп.
* Onopordum acanthium L. - Тікенді татыршөп
* Onopordum acaulon L. 
* Onopordum anatolicum Boiss. & Heldr. ex Boiss. 
* Onopordum bracteatum Boiss. & Heldr.
*  Onopordum carduchorum Bornm. & Beauverd 
* Onopordum caricum Hub.-Mor.
* Onopordum cynarocephalum Boiss. & Blanche
* Onopordum illyricum L.
* Onopordum leptolepis DC. 
* Onopordum nervosum Boiss. 
* Onopordum nogalesii Svent.
* Onopordum seravschanicum Tamamsch.
* Onopordum tauricum Willd.
* Onopordum turcicum Danin 

## Дереккөздер


Санат:Күрделігүлділер
Санат:Еуразия флорасы
Санат:Африка флорасы
Жүсіп Баласағұни атындағы Қырғыз Ұлттық Универсиеті

**Жүсіп Баласағұни атындағы Қырғыз Ұлттық Универсиеті**  () —Қырғызстандағы ең негізгі және ірі жоғарғы оқу орыны.

## Тарихы
* 1931-жылы Фрунзе (қазіргі Бішкек) қаласында мемлекеттік педагогикалық институт болып ашылған.
* 1951-жылы университет атағын алған. 
* 1992-жылдың тамыз айына дейін Қырғыз мемлекеттік университеті деп аталып келген.
Одан кейін 1992-жылы бұл оқу орынына ұлттық университет атағы беріліп, ХХ ғасырдағы ойшыл жаңа ақын Жүсіп Баласағұнидың есімі берілген.

## Құрылымы
ҚҰУ —  Қырғыстандағы білім беру саласындағы алдыңғы қатарлы университеттердің бірі болып есептеледі. Бүгінгі күнде ҚҰУ-да 18000 -ден астам студент оқып, 1046 мұгалім ұстаздық етеді, олардың ішінен 439-ы әр түрлі ғылыми дәрежелерге ие .

Санат:Қырғызстан жоғарғы оқу орындары
Алишер Егембердиев

**Алишер Егембердиев** *(14 ақпанда [[1990 жылы]] [[Талдықорған]] қаласында туған)* - әнші, "The Jigits" тобының мүшесі, "Жұлдыздар фабрикасы" шоуының жеңімпазы.

## Бала кезі
Алишер Егембердиев Талдықорған қаласының Абай атындағы №1 мектебінде оқыған. 5 жасынан бастап Қазақстанның атақты бапкері Егембердиевтің- әкесінің жетекшілігімен спортпен айналыса бастаған.

## Спорт жетістіктері
Алишер кикбоксинг бойынша спорт шебері. 5 рет кикбоксинг бойынша Қазақстан чемпионы және 2 рет жастар арасында өткен чемпионатта Әлем чемпионы атағын алған.

## Мамандыққа келуі
Алдымен ән айтуды қызығушылық ретінде қарастырған Алишер спортта едәуір жетістіктерге жетіп қойған еді. Бірақ *Жұлдыздар Фабрикасындағы* жеңісі және "The Jigits" тобында ән айтқанынан соң өмірін ән айтумен байланыстыруды шешті. 
## Ірі жеңістері
"The Jigits" тобының қатарында 2012 жылы Алишер Егембердиев Қазақстан атынан Новая Волна 2012 қатысқан. Бұл байқауда Қазақстандық топ бірінші күні 6 орында, екінші күні 13 орында, үшінші күні 8 орында болған. Жалпы нәтижеде Италия, Украина және Латвия елдері әншілеріне  жол беріп 4 орынға қол жеткізген болатын.

Санат:1990 жылы туғандар
Санат:Талдықорғанда туғандар
Санат:Қазақстан әншілері
Моногибридтік будандастыру

**Моногибридті
будандастыру **— бір-бірінен тек 1 ген аллельдері ғана жауап беретін альтернативті
белгілер жұбымен өзгешеленетін түрлерді будандастыру.

Моногибридті
будандастыруда зерттелетін моногендік мұралану — пайда болуына басқа түрлері
аллель деп аталатын 1 ген жауап беретін белгілерді мұралану.

Қағида бойынша
моногибридті будандастыру екі аллель арасындағы қатынастың доминанттылығын
анықтау үшін қолданылады. Мысалы, сәйкес келетін белгілер бойынша гомозиготалы
2 өсімдікті будандастырғанда бірі сары тұқымды өсімдік (доминантты белгі), ал
екіншісі жасыл тұқымды өсімдік (рецессивті белгі) болса, бірінші ұрпақтан
алынған будандардың барлығы сары тұқымды болады, себебі, сары тұқымдардың
аллелі жасыл тұқымдардікінен басым.

## <span lang="KZ">Мысалдары</span>
Моногибридті
будандастырудың мысалдарына Грегор Мендель жасаған тәжірибелерді жатқызуға
болады. Өз тәжірибелерінің бірінде,  асбұршақтың тұқымдарының
сары және жасыл түсті екі сортын алып будандастырған.

## <span lang="KZ">Нәтижесі</span>
Бірінші ұрпақтағы
моногибридті будандастырудың нәтижесі — бірінші ұрпақтың біркелкі болуы. Қызыл және ақ гүлді асбұршақты будандастырғанда
бірінші  будандық ұрпақтың барлығы қызыл гүлді болып, ақ түс байқалмады.
Осы зерттеулердің нәтижесінде Менделдің бірінші заңы — бірінші будандық
ұрпақтың белгілерінің біркелкі болу заңы қалыптасты. Мұны бірінші ұрпақ
будандарының біркелкілік заңы немесе толық доминанттылық заңы деп те атайды.

Санат:Биология
Нил Федорович Филатов

**Нил Федорович Филатов** - орыс дәрігері, Ресейде педиатрия негізін салушылардың бірі. 
## Қызмет жолы
1869 ж. Мәскеу университетінің медицина факультетін бітірген. *Г.А.Захарьин мен Н.А.Тольскийдің* шәкірті. Мәскеуде София балалар ауруханасында т.б. ауруханаларда қызмет істеді. 1891 жылдан Мәскеу университенің балалар ауруы 1-дербес кафедрасының профессоры және меңгерушісі. Нил педиатрияда клиникалық - физиологиялық бағытты дамытты. 
## Еңбектері
Ұшпа шешек жеке ауру екенін дәлелдеді, қызылша ауруының алғашқы белгісін,  қызамық ауруының салдарынан жүрек зақымдануын сипаттады. Ресейде алғаш рет күл ауруына қарсы серотерапия қолданды. *"Семиотика и диагностика детских болезней"* деген кітабында баланы тексерудің ерекше әдісін ұсынды. Нилдің көптеген еңбегі балалар нервопатологиясына арналған. Дәрігерлердің Халықаралық 12-конгресі педиатрия секциясының жетекшісі. Балалар дәрігерлер қоғамын құрған.

## Дереккөздер
Владимир Петрович Филатов

**Владимир Петрович Филатов** - совет офтальмологы және хирургы. КСРО Медицина Ғалымдар академиясының және УССР Ғалымар Академиясының академигі. 
## Қызмет жолы
Социал еңбек ері. Мәскеу университетінің медицина факультетін бітірген. Владимир 1911 жылдан Новорососсийск университеті медицина факультетінің көз аурулар кафедрасының меңгерушісі және бір мезгілде Одесса эксперименттік офтальмологиялық институтының директоры. 
## Еңбектері
Владимирдің көздің қасаң қабығын хирургиялық әдіспен емдеудегі жаңа әдістері мен еңбектері жер жүзіне әйгілі болды. Ол көздің қасаң қабығын тұтас не бір бөлігін арнайы сақталған қасаң қабықпен алмастыру әдісін  және бұндай операцияға қажет аспаптар жасады. Тканьмен емдеу әдісін зерттеп, осы негізде биогендік демеуіл жөніндегі ғылымның негізін құрған. Ол офтальмология журналын ұйымдастырып, оның редакторы болды. Владимир Петрович Филатовқа КСРО мемлекеттік сыйлығы, КСРО Ғалымдар Академиясының И.И.Мечников атындағы Алтын медалы берілді.

## Дереккөздер

Санат:КСРО дәрігерлері
Владислав Даминович Фигельский

**Владислав Даминович Фигельский** - *([[6 маусым]] [[1889 жыл]] - [[19 қаңтар]] [[1919 жыл]], [[Ташкент]])* - Орта Азияда Совет өкіметін орнату жолындағы күреске қатысушы. 1917 жылдан Компартия сүшесі. 1905 жылғы революцялық қозғалысқа қатысқаны үшін гимназиядан шығарылды. 1909 ж. Парижге барып, Сорбонна университетіннің математика факультетін бітірді. 1913 жылдан Самарқанда мұғалім болып істеді. 1915 ж. әскер қатрына шақырылып, солдаттар арасында революциялық насихат жүргізді. 1917 ж. Ақпан  революциясынан кейін Самарқанда партиялық жұмыс жүргізді. 1917 ж. қарашадан Самарқан Советінің мүшесі. 1918 ж. маусымнан Самарқан Советінің председателі. 1918 ж. қарашадан Түркістан АССР Халкомсомовының  председатлеі және Республиканы қорғау жөніндегі жоғарғы әскери коллегияның председателі. Контрреволюция бүкіл кезінде 14 түркістан комиссарымен бірге атылды. 

## Дереккөздер

Санат:Өзбекстан  тұлғалары
Евграф Степанович Федоров

**Евграф Степанович Федоров** *([[10 желтоқсан]] [[1853 жыл]], [[Орынбор]] - [[21 мамыр]] [[1919 жыл]], [[Петроград]])* - көрнекті кристаллограф, құрылымдық кристаллография мен минерологияның негізін салушылардың бірі, көрнекті петрограф, минералог, геолог. 
## Қызмет жолы
Петербург тау-кен институтын бітірді. 1885 жылдан Геологиялық комитетте жұмыс істеді, Солтүстік Оралда зерттеулер жүргізді. Бавария, Ресей Ғалымдар Акдемияларының академигі, Петербірг тау-кен институтының директоры. Теориялық  кристаллогрфиялық мәселелерін шеше отырып, кристалдар симметриясының теориясын жасады, кристалло-химияның негізін қалады. КСРО Ғалымдар Академиясы 1944 ж. кристаллографиялық саласындағы таңдаулы еңбектерге үш жылда бір берілетін Федоров атындағы сыйлық тағайындалды. 

## Дереккөздер

Санат:КСРО  тұлғалары
Ферғана жотасы

**Ферғана жотасы** () — Тәңір тауындағы тау тізбегі. Оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай 225 км-ге созылып жатқан жота Ферғана аңғарын Ішкі Тәңір тауынан бөліп жатыр. Оңтүстік-шығыста жотаның ең биік жерінде Сеуік асуы арқылы Торықарт және Алайқу жоталарымен түйіседі. 

Жота ұзын және көлбеулеу оңтүстік-батыс беткейлері мен тік солтүстік-шығыс беткейлері бар асимметриялық құрылымға ие. Ферғана жотасының сілемдеріне Бабашата, Суығантас, Сүрінтөбе және басқа да бірқатар жоталар жатады. Жотаның беткейлерін Қарақұлжа, Қараүңгір, Құлын, Жазы, Алабұқа өзендерінің шатқалдары ажыратып жатыр. Жотаға жататын ірі көлдер – Құлын және Қарасу.

Жотаның баурайында ерекше қорғалатын табиғи аумақтар ұйымдастырылған: Құлыната мемлекеттік қорығы, Саймалытас мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, Қарашора ұлттық паркі және т.б. Беткейлері қара қылқан жапырақты және арша ормандарымен көмкерілген, оның жоғары қарай таулы альпі шалғындары бар. Ферғана жотасының батыс беткейінде, Арыстанбаб ауылының маңында қалдық жаңғақ ормандары өседі – бұл төрт жаңғақ алқабының бірі және республикадағы ең үлкені болып саналады. Таулардың жоғарғы бөлігінде 383 мұздық бар.

## Дереккөздер

Санат:Тәңір тауы
Санат:Қырғызстан географиясы
Эммануэль Сведенборг

**Сведенборг Эммануэль** (*Emanuel Swedenborg*, туған кездегі аты *Эммануил Сведберг*, Emanuel Swedberg; (29 қаңтар 1688, Стокгольм — 29 наурыз 1772, Лондон) — швед натуралист-ғалымы, көйіннен мастик және теософ.,. Сведенборг өзінің математикалық, механикалық, астрономиялық, кен ісі бойынша еңбектерімен белгілі. Петербург ғылым академиясының құрметті мүшесі болды. Сведенбургтың философиялық еңбектері алғашқы кезде лейбництік-вольфтік сипаттағы рационализм рухында тұжырымдалды. Жүйкесінің жұқаруы мен галлюцинация салдарынан Сведенборг мистикаға ұрынды. Сведенборг өзін "көріпкел"  деп есептеп, маған Христің өзі аян берді-міс деп Библияны аллегориялық түрде түсіндіруге кірісті. Сведенборгтың мистицизмі мен оккультизмі Канттың "Көріпкелдің қиялдары..." еңбегінде сынға алынды. Сведенборгтың жолын құұшылар Германияда, Францияда және Ресейде, әсіресе масон ұйымдарында болды.

## Негізгі шығармашылығтары:
* "Аспан құпиялары" (1749-56);
* "Аспан, тамұқ және рухтар әлемі туралы" (1758)
т. б.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* *Розин В.* Демаркация науки и религии. Анализ учения и творчества Эмануэля Сведенборга, 2007 ISBN 978-5-392-00040-4
* *Benz, Ernst*, Emanuel Swedenborg: Visionary Savant in the Age of Reason (Swedenborg Foundation, 2002) ISBN 0-87785-195-6
* *Bergquist, Lars*, Swedenborg’s Secret, (London, The Swedenborg Society, 2005) ISBN 0-85448-143-5
* *Robsahm, Carl*, Hallengren, Anders (translation and comments), Anteckningar om Swedenborg (Föreningen Swedenborgs Minne: Stockholm 1989), ISBN 91-87856-00-X
* *Sigstedt, C*.,The Swedenborg Epic. The Life and Works of Emanuel Swedenborg (New York: Bookman Associates, 1952).
* *Toksvig, Signe* (1972). Emanuel Swedenborg: Scientist and mystic. Freeport, NY: Books for Libraries Press. ISBN 0-8369-8140-5. (first published 1948)

Санат:1688 жылы туғандар
Санат:1772 жылы қайтыс болғандар

Санат:Ғалымдар
Санат:Математиктер
Санат:Швеция философтары
Далматин

**Далматин** — ірі ит тұқымы. Үстінде дақтары бар және көне заманнан белгілі болған иттер. Далматиндер жеткілікті дәрежеде белсенді, таза ауада көп жүруді талап ететін иттер.

## Тұқымның жалпы параметрлері
Далматин - үлкен қашықтықтардан өте алатын, жеткілікті үлкен, күшті, шыдамды ит. Төбеттерінің бойы 56-62 см дейін жетеді. Ал ұрғашысының бойы 54-60 см дейін жете алады. Бұл тұқымның төбеттерінің салмағы 27-32 кг, ұрғашыларының салмағы 24-29 кг. Далматиндардің темпераменті өте теңгерімді.

Бұл тұқымның бір ерекшелігі бар. Қара-ала далматиндердің мұрыны әрқашан қара болу керек, ал қоңыр-ала далматиндердің мұрыны міндетті түрде қоңыр болу керек.
Еріндері салбырап тұрмауы керек.

### Көздері
Қоңыр-ала  далматиндердің көздері қоңыр болады. Қара-ала далматиндердің көздері ашық-қоңыр.
### Құлақтары
Осы ит тұқымының құлақтары, басқа ит тұқымдарына қарағанда биік орналасқан. Көлемі орташа.

### Құйрығы
Далматиннің құйрығы секіру буынына жетіп, жай қалыпта төмен қарап, ал қозғалыста көтеріліп тұрады, бірақ оралып та, тіп-тіке де болмауы керек.

## Сыртқы сілтемелер
* История породы далматин, стандарт, особенности
* О экстерьере далматина доступным языком
* Всё о наших пятнистых любимцах — Далматинах
Сергей Сергеевич Яковлев

**Сергей Сергеевич Яковлев** *(4 тамызда 1925, [[Қорған]] — 1 қантарда 1996, [[Мәскеу]])* — театр мен киноның кеңес пен ресей актері, Ресейдің халық әртісі (1985).

## Биографиясы
Сергей Сергеевич Яковлев - 1930 жылдары жазаланған ата-аналардың баласы. Сергей балалар үйінде өсті және тәрбиеленді. 1943 жылдан — 1945 жылға дейін Ұлы Отан соғысына қатысады. 1952 жылы  театр өнерінің мемлекеттік институтын бітірді. 1952 жылдан бастап — орталық өнер үйінің драма театрының актері. 1957 жылдан бастап — Кіші Броннаяның тетатрының актері. 1966 жылы —  Ленин комсомол атындағы Мәскеу театрының актері. 1971 жылы — киноактер театр-студияның актері.

## Дереккөздер

Санат:1925 жылы туғандар
Санат:1996 жылы қайтыс болғандар
Санат:КСРО актерлері
Санат:Ресей актерлері
Санат:КСРО халық әртістері
Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар
Санат:Қорғанда туғандар
Мария Виноградова

**Мария Сергеевна Виноградова** *(13 маусым 1922 — 2 маусым 1995)* — театр мен киноның кеңес пен ресей актрисасы.Ресейдің еңбегі сінген әртісі 1987. Жақындар арасында оны Муся деп атаған.

## Биография

Мария 13 маусымда 1922 жылы Наволоки қаласында Кинешем ауданында Иванов обысында туған. 1943 жылы ВГИКтің актер факультетің бітірді (Г.Л.Рошаль шеберханасы) және «Союздетфильм» киностудияның актрисасы болды. Сол жерде 1940 жылдан бастап жұмыс істеді. 1945-1991 жылдары Театр-студияның актрисасы. 1949 жылдан 1952 жылға дейін - драма театрының труппасының актрисасы.

Негізгі театр амплуасы - травести.

Мария Виноградова 100-ден астам кинофильмдерге түскен.

Күйеуі - әйгілі кеңес актер Сергей Голованов.

Виноградова Мария 2 маусымда 1955 жылы Мәскеуде Хованск зиратында жерленген. Виноградованың қызы, актриса Ольга Голованова (туғ.1963) қазір ананың жұмысың жалғастырып жатыр. Яғни шетел фильмдерді жіне мультфильмдерді дубляждайды.

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* http://www.russiancinema.ru/names/name163/ 
* http://www.animator.ru/db/?p=show_person&pid=131

Санат:1922 жылы туғандар
Санат:1995 жылы қайтыс болғандар
Санат:Ресей актрисалары
Санат:КСРО актрисалары
Александр Пятков

**Александр Александрович Пятков** *(31 маусым 1950, [[Мәскеу]])* — кеңес және ресей киноның актері, Ресейдің халық әртісі (2006)''.

## Биография

Александр Александрович 31 маусымда 1950 жылы Мәскеу қаласында туған. Бірінші рет сахнаға 17 жасында Мәскеу сатира театрының көпшілік көрінісінде шыққан. Он сегіз жасында М.С.Щепкин атындағы Жоғары театр училищесіне түсті. Осы училищені Александр 1972 жылы бітіріп Мәскеу сатира театрының актері болды. 1974 жылдан 1997 жылға дейін киноактер театр-студиясында оқыды, ал 1997 жылы Ресейдің кіші театрында ойнайды. 1975 жылы 24 жасындаға Алексей Акира Куросава жапон режиссерінің «Дерсу Узала» фильмінде түскен.

Кеңес пен ресей киносында Александр Александрович эпизодтық рөлдерінің ең әйгілі актері болды. Ол түрлі жанрлардың фильмдерінде түскен. Кейбір жылдары оның қатысуымен 8-ден астам фильм шыққан.

Ең атақты ролдері:
* «В зоне особого внимания» әскер боевигінің капитан Зуев рөлінде (1978)
* «Ответный ход» (1981),
* «Тайна «Чёрных дроздов»(1983),
* «Бульварный роман» (1994)
* «Тайский вояж Степаныча» (2005)
* «Испанский вояж Степаныча» (2006).

## Атақтары мен марапаттары
* Ресей Федерациясының еңбегі сіңген әртісі (1994)
* Ресей Федерациясының халық әртісі (2006).

## Дереккөздер

Санат:1950 жылы туғандар
Санат:Мәскеуде туғандар
Санат:КСРО актерлері
Санат:Ресей актерлері
Санат:XX ғасыр актерлері
Санат:XXI ғасыр актерлері
Қиық пирамида

**Қиық пирамида** - пирамиданың табанына параллель және оны қиып өтетін жазықтық оған ұқсас пирамиданың екіншісі көпжақ бөлігі. 
Қиық пирамиданың табандары параллель жазықтарда жатады. Қиық пирамиданың табандары өзара ұқсас *көпбұрыштар, бүйір жақтары трапециялар* болып табылады. Қиық пирамиданың бір табанының кез келген нүктесінен екінші табанына түсірілген перпендикуляр *қиық пирамиданың биіктігі* деп аталады. 

Дұрыс пирамидадан алынатын қиық пирамида да *дұрыс қиық пирамида* деп аталады. Дұрыс қиық пирамиданың бүйір жақтары - өзара тең болып келетін тең бүйірлі трапециялар, олардың биіктіктері *апорфемалар* деп аталады.
Дұрыс қиық пирамиданың *бүйір беті ауданының табандары* приметрлері қосындысының жартысы мен апофемасының көбейтіндісіне тең болады.

## Дереккөздер

Санат:Математика
Санат:Алгебра
Санат:Геометрия
Хосе Хираль

**Хосе Хираль**(*Хираль Перейра;Giral Pereyra*)(22.09.1879,Саньтяго - Де -Куба,-23.12.1963,Мехико) - испан саяси қайраткері және ғалым - химик. Саламанка және Мадрид университеттерінің профессоры. Ұлттық медициналық академияның мүшесі. Республикалық қозғалысқа белсене қатысушы. Испан халқының фашистік бүлікшілерге және итальян - герман интервенттеріне қарсы соғысы (1936-39) кезінде Хираль 1936 жылы шілде-қыркүйек  аралығындағы- республикалық үкіметтің  премьер министрі, 1937-38 жылдары сыртқы істер министрі болды. Бейбітшілікті жақтаушылар қозғалысына белсене қатысты. 1950-55 жылдары Бүкіл Дүниежүзілік Бейбітшілік Кеңесі Бюросының мүшесі.
## Дереккөздер

Санат: 1879 жылы туғандар
Санат: 1963 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
Санат:Ғалымдар
Пауль Хиндемит

**Пауль Хиндемит** (; 16 қараша 1895, Ханау - 28 желтоқсан 1963, Майндағы Франкфурт) — неміс композиторы, музыка теоретигі, дирижер, скрипкашы және альтшы. 

## Өмірбаяны
13 жасынан оркестрлерде жұмыс істеп, Майндағы Франкфурт консерваториясында композиция теориясынан сабақ алды. Берлиндегі Жоғары музыка мектебнің профессоры (1927-35). Хиндемит  бірнеше опера, балеттер мен симфониялар, камералық шығармалар, аса күрделі формадағы  музыкалар мен әәуесқойлар үшін қарапайым пьесалар жазды. Ол гуманистік идеяларды насихаттап, реакцияға қарсы шықты. Өнерінің алғашқы кезеңінен И.Брамс пен М.Регердің ықпалы айқын байқалады. 1-ші дүниежүзілік соғыстан кейін оның музыкасында экспрессионистік бүлікшілдік, күрескерлік сипат басым болды. 30  жылдардың ортасынан немістің ұлттық музыка дәстүрін (Бах, Бетховен, Брукнер) қайта жаңғыртуға бет бұрды. Сонымен қатар композитор - полифонист ретінде кең таныла басталды. "Суретші Матисс" операсына тыйым салынып, саяси қуғын көрген Хиндемит алдымен Швейцарияға, 1940 жылы АҚШ - қа қоныс аударды. 1953 жылдан Швейцарияда тұрды. Ол  өлгеннен кейін Блонэ қаласында "Хиндемит қоры" деп аталатын композитор мұрасын жинап, зерттеу орталығы құрылды. 
 
## Еңбектері
* "Композиция құрудың көмекші құралы" (1-3 томы, 1937-70 жылдары),
* "Композитор дүниесі" (1952) кітаптардың авторы. 

## Сыйлықтары
Бальцан сыйлығы (1962).

## Дереккөздер

Санат: 1895 жылы туғандар
Санат: 1963 жылы қайтыс болғандар
Санат:Германия сазгерлері
Санат:Германия скрипкашылары
Санат:Германия дирижерлері
Иман Хожамқұлұлы Мүһәммәд

**Иман Хожамқұлұлы Мүһәммәд**(*шын аты;лақап аты:Хирқити*)(1634,қазіргі  Шынжаң өлкесі, Қашғар уәлаяты, Жаңашаһар ауданы, Тазғұн селосы - 1724, сонда) - ұйғыр ақыны. Бағбан отбасысында туған. Шығармалары толық сақталмаған. Бізге жеткені - "Махаббат және еңбек дастаны" атты әйгілі шығармасы. Бұл дастан арқылы Хирқити көне ұйғыр әдебиетіндегі дастан жазу дәстүрін дамыта отырып, ұйғыр жазба әдебиетінде жаңа белесті бастады. Кейінгі ұйғыр ақындарына Хирқити өнері елеулі ықпал етті. Мысалы, жоғарыда аталған дастанның кейіпкерлері - бұлбұл және қызыл гүлдің аллегориялық образдарын пайдаланып, ақын Салахи "Қызыл гүл мен Бұлбұл" атты поэма жазды. 
## Дереккөздер

Санат: 1634 жылы туғандар
Санат: 1724 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
Санат:Ұйғыр ақындары
Утагава Хиросигэ

**Утагава Хиросигэ**(лақап аты:Хиросиге Андо) (Эдо,1797-12.10.1858,Эдо)- жапон суретшісі, ағашқа түсірілетін түрлі түсті нақыш,өрнектің шебері. Хиросигэ негізінен өз өнерінде қарапайым халықтың күнделікті тіршілігін табиғат сұлулығымен астастыра бейнелеуге ұмтылды. "Токайдоның 53 көрінсі" сериясы (1834), "Эдонның 100 көрінісі","Әйгілі жерлер көрінісі" атты еңбектерінде суретші дәстүрлі жапон сурет өнерін Еуропа перспективасымен ұштастырды.  

## Дереккөздер

Санат: 1797 жылы туғандар
Санат: 1858 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
D-элементтері

**D-элементтердің** химиялық сипаты сыртқы электрон қабатында *2s* электрон (кейде *1s* электрон) болатын атомдардың электрондық құрылысымен анықталады. Кезекті электрондар сыртқы электрондық қабаттан санағанда ішкері екінші қабатқа түсіп, d-деңгейшені толтырады. Бұл элементтер атомдардың сыртқы электрондары ядромен әлсіз байланысқан, оған иондану энергиясы шамасының төмендігі айғақ.   
Сондықтан *d-элементтер* химиялық реакцияларда металдар сияқты оң тотығу дәрежесiн көрсетеді. 
Периодтарда *d-элементтер* типтік металдар мен типтік бейметалдар арасында орналасқандықтан, оларды ауыспалы элементтер деп атайды.
Ауыспалы элементтердiң периодтарында реттік нөмірі өскенде сыртқы электрондық кабаттың кұрылысы өзгермейдi (сыртынан санағанда d- деңгейімен электрондар саны ғана өзгередi). Нәтижесiнде бұл элементтердiң қасиеттері негiзгi топша элементтеріне қарағанда аз өзгередi. 
Топтарда косымша топша элементтерiнiң металдық қасиеттері реттік нөмірі өскенде кемидi де, V жене VI период металдарының қасиеттерінде бiршама ұқсастықтар байқалады.   
Ауыспалы элементтердiң атомдары химиялық байланыс түзу үшiн сыртқы деңгейдегі электрондарды ғана емес, сонымен бiрге d-электрондар мен сырттан санағанда екiншi деңгейдің бос орбитальдарын пайдаланады. Сондықтан оларға ауыспалы тотығу дәрежелерi және әртүрлi оксидтер, гидроксидтер және басқа қосылыстар түзу тән. Бұл кезде қосылыстарда *d-элементтерi* жоғары тотығу дәрежесiн көрсетеді, тура осындай тотығу дәрежесiн көрсететін негiзгi топшалардағы бейметалдардың қосылыстарына өте ұқсас болады. 
Маңызды d-элементтер: **[[мыс]], [[мырыш]], [[хром]]** және 
**[[темір]]** .

## Дереккөздер

Санат:Химия
Санат:Алхимия
Пер Хильстрем

thumb|right|200px|Автопортрет
**Пер Хильстрем** (*Pehr Hilleström*; 18 қараша 1732 - 13 тамыз 1816) — швед кескіндемешісі. 

Стокгольмде оқыды.1757 - 58 жылдары Парижде тұрды. Стокгольм Көркемсурет академиясының мүшесі (1773), профессор (1794).1810 жылдан осы академияның директоры. Жан-Батист Грез, Жан Батист Симеон Шарден өнерінің ықпалында болды. Шығармаларында негізінен буржуазиялық тұрмысты, халық өмірін, ұстаханалар мен кен орындарындағы еңбекті бейнеледі. Хиллестрем - "Жараланған саусақ", "Сынық тегеш" (екеуі де Эрмитажда, Санкт-Петербург) атты картиналар мен натюрморттардың авторы.

## Галерея

File:Pehr Hilleström - People from Mora in Dalecarlia - Google Art Project.jpg|People from Mora in Dalecarlia
File:Pehr Hilleström-En piga höser såppa utur en kiettel - i en skål.jpg|*A maid taking soup from a pot*
File:Pehr Hilleström-Carl Michael Bellman.jpg|*Portrait of [[Carl Michael Bellman]]*
File:Pehr Hilleström-Äggprovet.jpg|*Egg testing*
File:Pehr Hilleström-Bordssällskap i en bondstuga.jpg|*Convivial Scene in a Peasant's Cottage*
File:Pehr Hilleström - Den förtrollade skogen.jpg|*The enchanted forest*, tournament at Drottningholm
File:Pehr Hilleström-Två tjänsteflickor vid en bäck.jpg|Two Maid-Servants at a Brook
File:Pehr Hilleström-Morgontoiletten.jpg|The Morning Toilet
File:Pehr Hilleström-Stilleben.jpg|Still Life
File:Pehr Hilleström-Gustavian Style Interior with Cardplayers.jpg|Gustavian Style Interior with Cardplayers, c. 1779]]


## Дереккөздер

Санат: 1732 жылы туғандар
Санат: 1816 жылы қайтыс болғандар
Санат:Швеция суретшілері
Механикалық толқындар

**Механикалық  толқын** - бiрдей уақыт аралығында қайталанып отыратын  механикалық тербелістердің қатты, сұйық, газ денелерде таралуы. Өзара әсерлесетін бөлшектерден құралған үзіліссіз ортада бөлшектердің бір жердегі тербелмелі қозғалыс көршілес бөлшектердің мәжбүрленген тербелмелі қозғалысын тудырады, ал олар өз кезегінде келесі бөлшектердің тербелісін қоздырады т.с.с.

x200 px|нобай|оңға|Толқын
## Дереккөздер

Санат:Физика
Орын ауыстыру векторы

**Орын ауыстыру векторы** - траекторияның бастапқы және соңғы нүктелерін қосатын вектор. Түзу сызықты қозғалыс болғанда, жол S орын ауыстыру векторының |S| модуліне тең.
Қисық сызықты қозғалыста орын ауыстырудың модулі |S| жүрген S жолдан кем. Материялдық нүктенің қозғалысын сипаттау үшін, уақыттың әрбір мезетінде оның кеңістіктегі орны көрсетілуі керек.

## Дереккөздер

Санат:Физика
Санат:Механика
Хлорелла

**Хлорелла**(Chlorella) - жасыл балдырлар класына жататын бір клеткалы балдыр. Пішіні домалақ не сәл сопақшалау,клетка ішінде әдетте бір хлоропласт болады.Хлорелла автоспоралар (апланоспоралар) арқылы көбейеді. Клетка заты 2,4,8 және бұдан да көп автоспораларға бөлініп, аналық клетка қабырғасы жарылып, споралар төгіледі. Хлорелланың жынысты көбеюі де, хромосомасының бар - жоа да белгісіз. Оның клеткасында ақуыз, май көп болады және бұлардың мөлшері өсіру жағдайына байланысты 60-80 % - ке жетеді, көмірсу да едәуір болады. Хлорелла ақуызы құрамында барлық дерлік (метиониннен басқа) алмаспайтын амин қышқылдары, әр түрлі дәрумендер, әсіресе продәрумен А,С,Е,РР көп болады. Ол адам мен мал қарынында нашар қорытылады.
## Дереккөздер
Таразы шоқжұлдызындағы жұлдыздар тізімі

* 
* 
* 

Санат:Астрономия
Санат:Жұлдыздар тізімі
Санат:Ғарыш
Санат:Жұлдыздар
Көздеу

**Көздеу** - нысананы атыс қаруымен ашық, диоптриялық немесе оптикалық көздеуіш арқылы тікелей нысанаға алу. 
## Ашық және диоптриялық көздеуіш
Ашық және диоптриялық көздеуіштер арқылы көздегенде үш нүктені: көздеуіш сызатын, қарауыл ұшын және нысананы бір мезетте бір түзулікке туралайды. 
## Оптикалық көздеуіш
Оптикалық көздеуіш арқылы көздеу кезінде бір түзулікке тек көздеуіш сызаты мен нысана нүктесін дәлдейді. Оптикалық жүйеде нысананы үлкейтіп көрсету көздеудің дәлдігін арттырып, алыстағы нысанаға дәл тигізуге мүмкіндік береді.

## Дереккөздер



Санат:Әскери іс
Санат:Спорт
Көкемарал

**Көкемарал** , **[[киікоты]]** немесе **[[райхангүл]]** () – ерінгүлділер тұқымдасына жататын бір не көп жылдық лиана тәрәздә өсімдіктер туысы. 

Райхангүлдің Қазақстанда 6 түрі: нәзік Райхангүл (Z. tenuіor), Бунге Райхангүл (Z. bunge), үзілме Райхангүл (Z. іnterrupta), Выходцев Райхангүл (Z. vychodcevіana), памиралай Райхангүл (Z. pamіroalaіca), иісті Райхангүл (Z. clіnopodіoіdes) өседі. Алтай, Тарбағатай, Жетісу (Жоңғар), Іле, Күнгей, Теріскей, Қырғыз Алатауында, Ұлытауда, Шығыс Қазақстан, Ақмола облыстарында таралған. Райхангүлдің көбі хош иісті (әсіресе иісті Райхангүл, нәзік Райхангүл және сопақ бас Райхангүл, т.б.), жапырақтары мен гүлінде хош иісті эфир майы болғандықтан парфюмерияда қолданылады және медицинада дәрі жасалады, гүлінен ара бал жинайды.

## Түрлері
# *[[Ziziphora aragonensis]]* Pau – 
# *[[Ziziphora brantii]] * K.Koch – 
# *[[Ziziphora capitata]] * L. – 
# *[[Ziziphora clinopodioides]]* Lam. – Иісті көкемарал
# *[[Ziziphora galinae]]* Juz. – 
# *[[Ziziphora hispanica]]* L. – 
# *[[Ziziphora interrupta]]* Juz. – 
# *[[Ziziphora pamiroalaica]]* Juz. – 
# *[[Ziziphora pedicellata]]* Pazij & Vved. – 
# *[[Ziziphora persica ]]* Bunge – 
# *[[Ziziphora puschkinii]]* Adam – 
# *[[Ziziphora raddei]]* Juz. – 
# *[[Ziziphora suffruticosa]]* Pazij & Vved. – 
# *[[Ziziphora taurica]]* M.Bieb – 
# *[[Ziziphora tenuior]]* L. – 
# *[[Ziziphora vichodceviana]]* Tkatsch. ex Tulyag. – 
# *[[Ziziphora woronowii]]* Maleev – 

## Дереккөздер


Санат:Еріндігүлділер
Көкжаулық

**Көкжаулық** () – бақажапырақ тұқымдасының, бөденешөп туысының бір түрі.
## Биологиялық сипаттамасы
Биіктігі 5-25 см, жіңішке, қысқа тамырлы, шөптесін өсімдік. Жапырағы түкті, қауырсын тілімді, қалақша пішінді, ұзындығы 6-14 мм, ені 4-8 мм. Гүлі шашақ тәрізді топтасқан, көк түсті, сәуір-мамырда гүлдейді. Тұқымы сопақтау келген қалқанша тәрізді, ұзындығы 1 мм, ені 0,75 мм. 
## Өсу аймағы мен таралуы
Кавказ, Орта Азияда, Батыс Сібірде, Қазақстанның далалы, таулы, қарағайлы ормандарында, Тобыл-Есіл атырабында, Шығыс Қазақстан облысында, Ақтөбе облысы мен Ақмола облысында, Мұғалжарда, Сарыарқаның шығысы мен батысында, Ұлытау, Қарқаралы, Алтай тауларында, Жетісу Алатауында өседі.

## Дереккөздер


Санат:Бақажапырақтар
Көк мысыққұйрық

**Көк мысыққұйрық** *(Setaria glauca)* - астық тұқымдасына жататын бір жылдық және көп жылдық арамшөп.
## Биологиялық сипаттамасы
Биіктігі 20-80 см, сабағы дара не шоқталып өседі. Гүлшоғыры - масақ, жапырағы жіңішке. Дәні тары тәрізді. 
## Өсетін жерлері
Егістікте, әсіресе тары егістігінде, жол бойында, бақшаларда, Аңызақ климатта өседі. 
## Күрес шаралары
Күрес шаралары: жерді сыдыра жырту, егетін тұқымды тазарту, дәрілеу.

## Дереккөздер


Санат:Астық тұқымдасы
Альберт Леонидович Филозов

**Альберт Леонидович Филозов** (туғ. 25 маусым 1937 Ресей Екатеринбург – 11 сәуір 2016 жыл Ресей Мәскеу) — кеңес пен ресей театр және киноның актері, ВГИКтің педагогы, РАТИ профессоры. Ресей Федерациясының халық әртісі (1994).

## Биография

Альберт 25 маусымда 1937 жылы Свердловскте (қазіргі Екатеринбург) туған.Ол  «Шарикоподшипник» зауыдында қырнаушы маманың алды.

*1955 жылы Филозов Юрий Гребенщикопен бірге МХАТ мектеп-студиясына қабылданды (Виктор Стиницын курсы). 1959 жылы мектепті бітіріп, 1959-1960 жылдары к.С.Станиславкий атындағы Мәскеу драма театрында М.М.Яншинда жұмыс істеді, Е.П.Леонов рөлдеріне енгізілген. 1960-1961 жылдары Ермолова атындағы театрында қызмет етті.
*1961 жылы Альерт әскерге шақырылды,сол жерде екі жыл саперлер батальонында қызмет етті.
*1953 жылы К.С.Станиславский атындағы Мәскеу драма театрына қайтадан келді (1990 жылға дейін).Ол М.О.Кнебель және А.А.Поповпен бірге Анатолий Васильев қойылымдарында ойнады.
*1982 жылы Таганка театрында Анатолий Василевпен бірген Виктор Славкиннің «Серсо» пьесасын дайындады.Оның премьерасы 1985 жылдың маусымында болды.
*1989 жылдан бастап Альберт  *«Школа современной пьесы»* театрындағы қойылымындарында ойнайды.

Ол 11 сәуір 2016 таңертең ауыр дерттен қайтыс болды. Актердің соңғы күндері қатерлі ісік сәйкес ауруханада болды. Екі күн бұрын қайтыс болған, онда босатылған. Ол 13 сәуір Ваганьковском зират (учаскесі саны 43) бойынша жерленген.

Санат:1937 жылы туғандар
Санат:КСРО актерлері
Санат:Ресей актерлері
Санат:2016 жылы қайтыс болғандар
Санат:МХАТ мектеп-студиясы түлектері
Санат:Обырдан қайтыс болғандар
Санат:Ваганка зиратында жерленгендер
Санат:Ресей халық әртістері
Санат:Екатеринбургте туғандар
Анатолий Васильев

**Анато́лий Алекса́ндрович Васи́льев** *(туғ. 1942)* — кеңес пен ресей театр режиссёрі, педагог, [Рeсей Федерациясының өнерге еңбегі сінген қайраткері, Ресей [Федерациясының сыйлығының лауреаты,  *[[«Драма өнердің мектебің»]]* құрушысы.

## Биография

Анатолий Ростов мемлекеттік университетінің химия факультетің бітірді, ал 1973 жылы ГИТИСтің режиссер факультетің (М.О.Кнебель мен А.А.Попов шебері) бітірді.

*1973 жылы МХАТте, 1977-1982 жылдары К.С.Станиславский атындағы Мәскеу театрында режиссер болып жұмыс істеді.

*1982 жылы Таганкадағы театрында кіші сахнада жұмыс істеді,оқытты.

*1987 жылы  *[[«Драма өнердің мектебі»]]*  Мәскеу театрың басқарды.

*2006 жылдың сәуірінде театр өнер директор маманынан  босатылды.2007 жылдың шілдесінде ШДИмен қызмет етуді тоқтату туралы арыз берді.

Қазіргі уақытта Францияда тұрады және жұмыс істейді.

Санат: 1942 жылы туғандар
Санат:Ресей режиссёрлері
Көл қонысы

**Көл қонысы** - Қостанай маңындағы неолит қонысы.
## Археологиялық жұмыстар
Осы жерден неолит дәуіріне жататын заттар, әсіресе шақпақ тастардан, кварциттерден, орговиктерден, халцедоннан және қайрақтастардан істелген садақ оғының ұшы, әр түрлі қырғыштар, призмалы және қарындаш сияқты өзек тастар, кішкентай ұзынша пышақтар, дән үккіштер, саз балшықтан күйдіріліп істелген әр түрлі ыдыстардың сынықтары табылды.
## Қоныс шаруашылығы
Көл тұрғындары егіншілікпен, аң аулаумен шұғылданған. 

## Дереккөздер



Санат:Қоныстар
Санат:Тас дәуірі
Санат:Тарих
Санат:Мәдениет
Энвер Ходжа

**Энвер Халил Ходжа** (; 16 қазан 1908, Гирокастра — 11 қыркүйек 1985, Тирана) — албандық төңкерісшілі, Албанияның мемлекет және саяси қайраткері. 1944—1985 жылдары социалистік Албания басқарушысы. Албанияда Халық қаһарманы болып табылады.

Санат:Марксистер
Санат:Албания революционерлері
Көн етік

**Көн етік** - көн теріден тігілген етік.
## Көн етік туралы
Ілгері уақытта егін суарғанда, сулы жерлерді кешіп өткенде, балық аулауда, аңшылар тау-тасты, бұталы жерді аралағанда аң аулауға киетін аяқ киім. Көн етік суыққа төзімді қалың етіп тігіледі, су өткізбейді. Көн етіктің шегірен етік сияқты өкшесі болмайды, басы мен қонышы сыздықталып бекітілмей тұтас пішіледі. Кен етікті кейбір жерлерде *"шоқай"* деп те атайды. 

## Дереккөздер



Санат:Киім
Санат:Ұлттық киімдер
Санат:Мәдениет
Краков көтерілісі

**Краков көтерілісі** - Краков жұмысшыларының билеуші буржуазия помещиктік топқа қарсы 1923 жылғы 6 қарашадағы қарулы көтерілісі.
## Көтеріліс туралы
Коммунистік партия жұмысшыларды шешуші күреске шақырды. Қаланың үкімет орындары митингіге жиналған жұмысшы бұқарасына оқ атты. Қақтығыс кезінде 18 жұмысшы және 14 полиция адамдары мен солдаттары қаза болды. 6 қарашаның кешіне қарай қаланың жұмысшы аудандары көтерілісшілердің қолына көшті. Алайда, *Польша социалистік партиясының (ПСП)* басшылары үкіметпен келісімге келіп, көтерілісшілерді алдау арқылы 7 қарашада қарусыздандырды. Краков көтерілісі жұмысшы қозғалысының сол кездегі ең шарықтау шегі болды.

## Дереккөздер



Санат:Көтерілістер
Санат:Польша тарихы
Санат:Тарих
Алим Ходжаев

**Алим Ходжаев** (07.10.1910,Бұхара, - 14.02.1977,Ташкент) - өзбек кеңес актері, КСРО халық артисі(1959).1945 жылдан КПСС мүшесі. 
## Биография
Бұхараның ағарту институтында оқып жүріп, көркемөнерпаздар үйірмесіне белсене қатысады. 1951 жылы Мәскеуде режиссерлік курсты бітірді. 1929 жылдан өмірінің соңына дейін Өзбек драма театрының құрамында актер (1975 жылдан директоры), ал 1955 жылдан Өзбекстан театр қоғамының председателі болды. Ол - жағымды және жағымсыз кейіпкерлер рөлінде бірдей өнер толғаған үздік сахна суреткерлерінің бірі. Басты рөлдері:Хамза, Әлішер Науаи(Яшен мен Умаридың және Ұйғын мен Сұлтановтың осы аттас пьесаларында), Гамлет,король Лир (Шекспирдің осы аттас трагедияларында), Паратов (А.Островскийдың "Жасаусыз қалыңдығында"), Петр Бессеменов (Горькийдің "Тоғышарларында"), Яго (Шекспирді "Отеллосында") т.б. Актер өнері парасаттылығымен, лирикалық бояу молдылығымен ерекшеленді. 1955 жылдан киноға түскен. Режиссурамен де шұғылданды. 7-9 сайлауларда Өзбекстан КСР  Жоғары Кеңесінің депутаты. 
## Сыйлықтары
КСРО Мемлекет сылйығының (1949,1977) және Өзбекстан КСР Мемлекет сыйлығының (1967) лауреаты. Ленин орденімен және басқа 2 орденмен марапатталған.
## Дереккөздер

Санат: 1910 жылы туғандар
Санат: 1977 жылы қайтыс болғандар
Ян Красицкий

нобай|Ян Красицкий
**Ян Красицкий** (бүркеншік аты - Казик; 1919 жыл 18 қыркүйек, Краков - 1943 жыл 2 қыркүйек, Варшава) - поляк жұмысшы қозғалысының қайраткері, *неміс-фашист басқыншыларына* қарсы белсенді күрескер. 
## Қысқа өмірі
1942 жылы *Поляк жұмысшы партиясы (ПЖП)* қатарына өтті. *ПЖП ОК* мен *Варшава комитетінің* мүшесі болып сайланды. 1943 жылдың наурыз айынан *Жастардың күрес одағының* төрағасы. Ян Красицкий фашист жалдамалы жендеттерінің қолынан қаза тапты.

## Дереккөздер



Санат:Саясаткерлер
Санат:Тарихи тұлғалар
Санат:Польша тұлғалары
Санат:Тұлғалар
Санат:1919 жылы туғандар
Санат:1943 жылы қайтыс болғандар
Николай Николаевич Ходотов

**Николай Николаевич Ходотов** (14.02.1878,Петрозаводск, - 16.02.1932,Ленинград) - орыс актері, Республиканың еңбек сіңірген артисі. 
## Биография
Бала кезінен спектакльдерге қатысты. 1895 жылдан Петербург театр училищесін драма курсында (В.Н.Давыдовтың класы бойынша) оқыды.Оқуын бітіргеннен кейін 1898 жылы Александрин театрының труппасына (Ленинград академиялық драма театры) қабылданды. Мұнда 1929 жылға дейін қызмет етіп, Астров, Трофимов (Чеховтың "Ваня ағайы" мен "Шиелі бағында"), Жадов (А.Островскийдің "Түсім орнында"), Раскольников, Мышкин (Достоевскийдің "Қылмыс пен жаза" және "Нақұрысы" бойынша), Гамлет, Патша Федор Иоаннович (Шекспирдің және А.К.Толстойдың осы аттас трагедияларында), Протасов (Л.Толстойдың "Тірі өлігінде"), Освальд (Ибсеннің "Елесінде"), Нил (Горкийдің "Тоғышарларында"), Василий (Сефуллина мен Правдухинның "Виринеясында") т.б. рөлдерді орындады. Актер ойыны реалистік және лирикалық бояу молдығымен ерекшеленеді. 1929 жылдан кейін Ленинградтың аудан көшпелі театрларында (үзілістермен) ойнады. 1909 жылдан педагогикалық қызметпен шұғылданды. 
## Еңбектері
Көркем сөз оқумен шұғылданып, пьесалар ("Сергелдең"ғ"Қызыл жіп",1908,1911,т.б.) жазды.
## Дереккөздер

Санат: 1878 жылы туғандар
Санат: 1932 жылы қайтыс болғандар
Санат:Тұлғалар
Санат:Актёрлер
Игорь Класс

**И́горь Ио́сифович Класс** (туғ. 26 қараша 1939) —кеңес пен ресей театр және киноның актері, театр режиссері.

## Биография

Игорь Класс 26 қарашада 1939 жылы туған.Ол Рижский теңіз училищесің штурман бөлімің бітірді, кеме жұмыскері болып қызмет еткен.Кейін  Ленинград театр музыка мен кинематографияның институтың актер мен режиссер факульттерің бітірді.Игорь Тобольский драма театрында актер болды, ал 1967 жылы Абаканский драма театрында режиссер-қоюшы болып жұмыс істеген.

## Шеберханадағы әріптестері
Вахтанг Кикабидзе
Георгий Мартиросян
Василий Лановой
Дмитрий Муляр
Юлианна Михневич
Константин Шелестун
Юрий Соломин
Альберт Филозов
Олег Борисов
Михаил Светин

## Фильмографиясы

1965 — Заговор послов — Феликс Эдмундович Дзержинский.

1966 — В 26-го не стрелять — Брехт.

1967 — Взорванный ад.

1969 — Дорога домой.

1969 — Яблоки сорок первого года.

1970 — Был месяц май — Авдиев.

1970 — Спорт, спорт, спорт — Иван Грозный.

1971 — Могила льва.

1971 — Остров сокровищ — Бен Ганн.

Санат:КСРО актерлері
Санат:Ресей актерлері
Санат:КСРО театр режиссерлері
Санат:Ресей театр режиссёрлері
Владимир Анатольевич Федоров

**Влади́мир Анато́льевич Фёдоров** (туғ. 19 ақпанда 1939, Мәскеу) — кеңес пен ресей театр мен киноның актері.

## Биография

Владимир 1964 жылы Мәскеу инженерлік-физикалық институтын бітірді және биофизика институтына жұмысқа тұрды. Владимир Федоров маманы бойынша физик-ядрошы. Ол 50-ден астам ғылым еңбектер мен өнертабыстардың авторы. Оның көп жұмыстары ағылшын тіліне аударылған. Федоров И.В.Курчатовтың студенті болды.

## Жеке өмірі

Владимир некелескен болып отыр, оның әйелі Вера Владимирден 35 жасқа жас.

## Телевидениедегі жұмысы

1997—1998 жж. Леонида Ярмольниктің «Золотая лихорадка» телеойында көмекшісі болды.

Санат:19 ақпанда туғандар
Санат:1939 жылы туғандар
Санат:Мәскеуде туғандар
Санат:КСРО актерлері
Санат:Ресей актерлері
Санат:Мәскеу инженерлік-физикалық институты түлектері
Санат:Ергежейлі актерлер
Finder

**Finder** ( «*файндер*» деп айтылады) — жүйелік файлдық менеджер, Appleдің Mac OS операциялық жүйесі үшін жасалған.

## Туралы
Finder Mac OS операциялық жүйесінің бір бөлігі болып табылады. Windows Explorer аналогы ретінде, ол компьютермен және онымен байланысты кез келген сыртқы мультимедиа файлдары мен қалталардың түрлерін ұйымдастырады және көрсетеді. Сондай-ақ, Finder-ді пайдаланып, сіз ақпаратты іздеуге және ұйымдастыруға болады.

## Тарихы
Ертеректе Finder нұсқасы ProDOS және GS / OS операциялық жүйелері үшін, Apple II сериясындағы компьютерлерге  және Mac OS бойынша Apple Macintosh үшін  параллель жүзеге асырылып. Өз кезегінде осы нұсқалар, Apple Lisa ДК үшін арналған Lisa Desktop бағдарламасының негізінде жасалды.

Санат:Apple бағдарламалық жасақтамалары
Санат:Техника
Санат:Файл менеджерлер
Санат:Macintosh
Санат:Mac OS үшін бағдарламалық қамтамасыз ету
Санат:Бағдарламалық қамтамасыз ету жүйесі
Виктор Григорьевич Ильичев

**Вииктор Григорьевич Ильичёв** (5.02.1946, Санкт-Петербург — 8.10.2010, Бока-Ратон) — театр мен киноның кеңес актері.

## Биография

Виктор 5 ақпанда 1946 жылы Ленинград қаласында туған.

1967 жылы Виктор ЛГИТМиКті (Георгий Товстоногов курсы) бітірді. Ол Ленинград театрында жұмыс істеген, ал кейін Комиссаржевская атындағы театрда ойнаған. Виктор Ильичев өз сахна өмірің бала кезінде бастады.

Ол киноға студент болудың алдында дебютке шықты, «Старшая сестра» фильміндегі эпизод (1966).

Викторге өте олжлы болды. Бесінші фильмінде «Личная жизнь Кузяева Валентина» ол басты рөлді ойнады. Ильичев өзінің ұялшығынан күресіп жатқан сыпайы ұл бала. Оның кейіпкерлері түрлі болған: көңілді, арам, қорқақ, ақылды.

1990-шы жылдары Флоридада (АҚШ) тұрған.

8 қазанда 2010 жылы Бока-Ратон қаласында қайтыс болған.

## Дереккөздер

Санат:5 ақпанда туғандар
Санат:1946 жылы туғандар
Санат:Санкт-Петербургте туғандар
Санат:8 қазанда қайтыс болғандар
Санат:2010 жылы қайтыс болғандар
Санат:Бока-Ратонда қайтыс болғандар
Санат:Ресей актерлері
Юрий Дубровин

**Юрий Дмитриевич Дубровин** (1 тамыз 1939 — 4 желтоқсан 2022) — кеңестік, ресейлік және украиндық театр мен киноның әртісі, Ресейдің еңбек сіңірген әртісі (2007).

## Өмірбаяны
Юрий Дубровин 1939 жылы 1 тамызда Ряжск қаласында туған. Мектепті бітірген соң БМКИ-ге түскен (Михаил Роммның шеберханасы), 1962 жылы оқуды бітірді. Ол кинода 1958 жылдан бастап түсе бастады. 1963 жылы Довженко атындағы Киев киностудияның актері болды және Киевке көшті. 

Эпизодтық рөлдердің мастері. Оның ең әгілі рөлдердің бірі «Д’Артаньян и три мушкетёра», «Мушкетёры двадцать лет спустя» мен «Тайна королевы Анны, немесе Мушкетёры тридцать лет спустя» фильмдердегі Ла Шене рөлі.

1999 жылы Юрий Ряжскке қайтадан көшті. 2006 жылы Киевте түсірілім кезінде болғанда, Юрий Дубровин екі рет инсульт болып ауырды, және оған сол қалада қалуға тура келді. Ауру себептерінен Юрий Дубровинге шығармашылық қызметін қалдыруға тура келді.

Санат:Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртістері
Санат:Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институты түлектері
Николай Крючков

**Николай Афанасьевич Крючков** (24 желтоқсанда 1910 (6 қантарда 1911), Мәскеу — 13 ақпанда 1994, Мәскеу) —кеңес пен ресей театр және киноның актері.КСРОнің халық әртісі (1965).

## Биография

Н.А.Крючков 24 желтоқсанда 1910 жылы(6 ақпанда 1911 жылы) Мәскеуде туған.14 жасында ФЗУге безеуші маманына(1925-1928) түскен.Сол жерде оның көркем өнерпаздығы басталды.

1928-1930 жылдары Мәскеу театрында актер шеберіне оқыған.Оқуды «Трёхгорная мануфактура» фабрикадағы жұмыспен бірге қиыстырған.Театр дебюты 1927 жылы  «1905 жыл» қойылымында болған.  1928 жылдан 1934 жылға дейін — Мәскеу театрының актері , ( қазіргі «Ленком» театры),  Н. П. Хмелёвте , И. Я. Судаковта және И. А. Савченко оқыған.

## Сыртқы сілтемелер

http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=10316

http://www.uravo.tv/cinema/by/person/kryutchkov_nikolai
Санат:Тұлғалар
Борис Романов

Борис Леонидович Романов (29 мамырда 1942, Любим, Ярославская облысы) — кеңестік пен ресей театр мен киноның актері, Ресейдің халық әртісі (2005).

## Биография

Борис Романов 29 мамырда 1942 жылы Любим қаласында Ярослав облысында туған.

1959-1961 жылы Саратов драмтеатрында театр студиясында оқыған,сол жерде 17 жасында ол профессионалдық сахнаға шықты.Кейін ол Мәскеуге МХАТ студиясына түсті,Пиляковс пен Карев курсын 1966 жылы бітірді.1966-1982 жылдары -Станиславский атындағы Мәскеу драма театрының актері,1982-1985 жылдары -драма театры мен Таганкадағы театрының актері.1990 жылдан бастап  «Эрмитаж» Мәскеу театрының актері.

## Марапаттар мен атақтары

Ресей Федерациясының еңбегі сінген актері(1994)

Рсей Федерациясының халық әртісі(2005)

## Сілтемелер

http://www.imdb.com/name/nm0738997/

Санат:1942 жылы туғандар
Санат:МХАТ мектеп-студиясы түлектері
Санат:Станиславский атындағы театр тұлғалары
Феликс Яворский

**Феликс Леонидович Яворский** (3 мамырда 1932, Новокузнецк, Батыс-Сібір ауданы — 13 желтоқсанда 1983, Мәскеу) — кеңес киноактер.

## Биография

Феликс Яворский  3 мамырда 1932 жылы  Новокузнецк қаласында Батыс-Сібір ауданында (қазіргі — Кемеров облысы).

ВГИКті бітірді (1954, КСРО халық әртісінің В. В. Ванин және В. В. Белокуров шебері).

1954 жылы институтті бітірген сон  киноактёр театр-студиясының труппасына қабылданды.

Кинода 1953 жылдан (кино дебюты—  Савва Братушкин рөлі «Честь товарища» фильмінде).

Актер 13 желтоқсанда 1983 жылы Мәскеуде қайтыс болды.Введенский зиратында жерленді.

Санат:Тұлғалар