open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аморфа

**Аморфа** () – жүзім тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Солтүстік Америкада өсетін 16 түрі белгілі. Қала ішінде көп кездесетін түрлерге күлгін түсті қараған немесе бұталы аморфа (*Amorpha fruticosa*) жатады.

## Түрлері
* *[[Amorpha apiculata]]* – 
* *[[Amorpha californica]]* – Калифорния аморфасы
* *[[Amorpha canescens]]* – 
* *[[Amorpha confusa]]* – 
* *[[Amorpha crenulata]]* – 
* *[[Amorpha fruticosa]]* – Бұталы аморфа немесе Күлгін түсті қараған 
* *[[Amorpha georgiana]]* – 
* *[[Amorpha glabra]]* – 
* *[[Amorpha herbacea]]* – 
* *[[Amorpha nana]]* – 
* *[[Amorpha nitens]]* – 
* *[[Amorpha ouachitensis]]* – 
* *[[Amorpha paniculata]]* – 
* *[[Amorpha roemeriana]]* – 
* *[[Amorpha schwerinii]]* – 

## Дереккөздер


Санат:Бұршақтар тұқымдасы
Қасқабұлақ (Жамбыл облысы)

**Қасқабұлақ** — Жамбыл облысы Талас ауданындағы ауыл, Қасқабұлақ ауылдық округінің орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қаратау қаласының оңтүстік-батысында 10 км-дей жерде.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Талас ауданы елді мекендері
Қызыләуіт (көл)

**Қызыләуіт** — Қаратау жотасының солтүстік-шығысындағы ағынды көл. Көктал өзені алабында.

## Географиялық орны
Жамбыл облысы Талас ауданы, Қызыләуіт ауылының оңтүстік-шығысында 3 км жерде орналасқан.

## Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 453 м биіктікте жатыр. Аумағы 2,6 км2, ұзындығы 4,4 км, жағалау бойының ұзындығы 11 км, ең терең жері 2,3 м, су көлемінің массасы 3,6 млн.м3. Қараша айының аяғында суы қатып, наурыздың 2-жартысында ериді. Ауданда көлді су жетіспеушілігіне байланысты су бөгені ретінде пайдаланады.

## Жағалау сипаты
Пішіні доға тәрізді, жағалауы жазық келген. Солтүстігінде Тұздыкөл, Ащыкөл, шығысында Ақкөл, оңтүстігінде Қайназар, Құйғанкөл көлдері жатыр. Батысынан Көктал өзені құяды.

## Дереккөздер

Санат:Талас ауданы көлдері
Санат:Талас су алабы көлдері
Сейілбек

**Сейілбек** — Жамбыл облысы Талас ауданы, Ойық ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Қаратау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 76 км-дей жерде, Талас өзенінің аңғарындағы шөлді белдемде орналасқан.

## Халқы

## Дереккөздер

Санат:Талас ауданы елді мекендері
Сиэтл

**Сиэ́тл** (, тағыда **Сиэттл, Сиетл, Сиатл** деп кездеседі) — АҚШ-тың солтүстік батысындағы және Вашингтон штатындағы ірі қала, атап айтқанда, ірі теңіз порты. Қала Кинг округының әкімшілік орталығы. Пьюджет () және Вашингтон көлі шығанақтар жүйесінің арасында орналасқан.

Қаланың атауы, қаланың негізі қаланбай тұрып осы аймақтағы тұрған, кейін көшіп кеткен Қызылтерілі Дуамиш және Сугуамиш ру басылары басшысы Сиэтл (Si'ahl)ден алынған.
Гуантанамо түрмесі

**Гуантанамодағы концентрациялық лагерь** (, ) — АҚШ билігі тарапынан түрлі қылмыстар, терроризм бойынша айыпталған тұлғалардың бостандығын шектейтін, АҚШ тарапынан Кубадан мерзімсіз уақытқа жалға алған лагерь. Гуантанамо қаласынан 30 км. қашықтықта орналасқан. 

Концлагерь 2002 жылдың қаңтар айында ашылды, ол жерге алғаш рет Ауғанстаннан 20 тұтқын жеткізілді. Олар Ауғанстанда исламшыл экстремисттер "тәлібтер" жағында соғысты деп айыпталған азаматтар еді.  2002-2006 жылдар арасында Ауғанстан мен Иракта қолға түскен 750-ге жуық шетелдік тұтқын осы түрмеге түсіп шыққан. Олардың барлығы АҚШ әскерилерінің айтуынша «Әл-Қағида» ұйымының және Талибан ұйымының содырлары. Олардың іішінде 250 адам мерзімінен бұрын босатылды (еліне қайтарылғандардың іішінде 8 Ресей азаматы бар). 2006 жылдың сәуір айына дейін басқаларының есімі құпия сақталып жарияланбады. Сәуір айында Пентагон 558 бұрынғы және сол кездегі тұтқындардың тізімін жариялады. 2006 жылы түрмеде 490 кісінің бас бостандығы шектелген, олардың тек он шақтысына ресми айып тағылған. Көбісі Сауд Арабиясы (132 кісі), Ауғанстан (125 кісі) және Йемен (107 кісі) азаматтары.

## Адам құқығын бұзу айыптары
thumb|300x300px|2002 жылы тұтқынға түскендерді лагерге алып келу сәті

## Дереккөздер




Санат:Адам құқығы
Радмила Береснева

**Радмила Береснева** (6 маусым 1983 жыл) — қазақстандық "Ертіс Қазхром" командасының волейбол ойыншысы. Бұл 32 жасар волейболшы Қазақстан әйелдер ұлттық волейбол командасының мүшесі және ол Италияда 2014 FIVB Волейбол Әйелдер әлем чемпионатында Қазақстан құрамасының мүшесі ретінде өнер көрсеткен.

## Дереккөздер

Санат:6 маусымда туғандар
Санат:1983 жылы туғандар
Баста

thumb|right|300px|Баста
**Баста**, шынайы аты **Василий Михайлович Вакуленко** (20 сәуір, 1980 жыл, Ростове-на-Дону, КСРО), сондай-ақ, **Ноггано** және **N1NT3ND0** аттарымен белгілі — Ресей рэп-әншісі, композитор, телерадиожүргізуші, актер, сценарийші, режиссер және продюсер. 

Баста сондай-ақ бірнеше фильмдердің жетекші директоры болды. 2011 жылы Купэмен бірге Газгольдерде Хип-Хоп ТВ-ні жүргізді. Қазіргі уақытта, Василий жобаны қайта жаңартқалы жатыр. 
 
## Өмірбаяны
Василий Вакуленко әскери отбасында, Ростов-на-Дону қаласында 1980 жылы дүниеге келген. Орта мектеппен қатар, ол музыка мектебіне барды. 15 жаста алғашқы рет рэп жазуды бастады. 

Санат:20 сәуірде туғандар
Санат:1980 жылы туғандар
Санат:Ресей музыканттары
Даниеле Бове

**Даниеле Бове** ()  (23 наурыз 1907, Флерье, кантон Невшатель — 8 сәуір 1992, Рим) — Швейцариядан шыққан итальяндық фармаколог. 1957 жылы, есіркіні бұғаттау арқылы ашқан ерекше нейротрансмиттерлері үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. 1937 жылы гистамин нейротрансмиттерін болдырмайтын және аллергияны емдеу үшін пайдаланылатын антигистаминді зерттеуі арқылы да белгілі.

## Өмірбаян
Бове Швейдцарияда дүниеге келген және сонда оқыды. Жергілікті эсперанто тілінде сөйледі. 1927 жылы Женева университетінің түлегі атанды. 1929 жылы докторлығын алды. 1929-1947 жылдар арасында Париждегі Пастор институтында оқыды. Кейінірек  1947 жылы Римдегі Санитайа денсаулық сақтау институнда жұмыс істеді (Денсаулық жақсарту институты). 1964 жылы Италияда Сассари университетінде профессор болды. 1969-дан 1971-ге дейін ол Римде Ұлттық зерттеу кеңесінің президенті болып қызмет атқарар бұрын Рим Ла Сапиенца университетінде профессор болып жұмыс істеді.

## Негізгі еңбектері
Негізгі еңбектері заттардың химиялық құрылымы мен фармакологиялық әсері арасындағы өзара қарым-қатынастарды зерттеуге арналған.  Сульфаниламидтік препараттардың бактерияға қарсы іс-қимыл тетігін алғашқылардың бірі болып анықтады. Кураре ұқсас препараттар және антигистаминді қосылыстардың, олардың қолданылуын анықтайтын, құрылым  заңдылықтарын құрды.

## Нобель жүлдесі
Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы 1957.

## Шығармалары
* Structure et activité pharmacodynamioue des médicaments du systéme nerveux végetatif, Bóle, 1948 (F. Bovet-Nitti бірге)
* Curare and curarelike agents, Arnst., 1959 (авторлас).

Санат:Италия фармакологтары
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:23 наурызда туғандар
Санат:8 сәуірде қайтыс болғандар
Санат:XX ғасыр биологтары
Санат:Женева университеті түлектері
Джордж Уэлс Бидл

**Джордж Уэлс Бидл** (; 22 қазан 1903, Уаху, Небраска — 9 маусым 1989) — америкалық генетик, *«Бір ген — бір фермент»* гипотезасының авторы.

## Өмірбаян
1926 жылы Небраска-Линкольн университеті бітіріп, одан кейін Корнеллді бітірді. 1931—1936 жылдары Калифорния технологиялық институты қызметкері. 1937—1946 жылдары Стэнфорд университеті профессоры. 1946—1961 жылдары Калифорния технологиялық институтында профессор, биология кафедрасының меңгерушісі.

1961—1968 жылдары Чикагского университеті президенті. 1968—1982 жылдары Америка медициналық ассоциациясының биомедициналық зерттеулер институтының директоры.

## Негізгі жұмыстары
Цитология және Генетике бойынша, сондай-ақ метаболизмді генетикалық бақылау саласындағы зерттеулердің, тұқым қуалаушылықтың физикалық және химиялық принциптері бойынша еңбектердің авторы. Гендердің табиғаты мен функциясын жан-жақты зерттеген (жүгеріге, дрозофила шыбынына және нейроспора саңырауқұлақтарына) байланысты эксперименттерінде, бактериялардың өзінің генетикалық субстанциясын бөтенмен біріктіру әлеуетін анықтады.

## Нобель жүлдесі
Микроорганизмдердің генетикасы бойынша өз зерттеулері үшін Э. Тейтеммен және Дж. Ледербергпен бірге  Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы (1958).

## Шығармалары
* Genetical and cytological studies of Mendelian asynapsis in Zea mays, N. Y., 1930;
* An introduction to genetics…, Phil. — L., 1939 (A; H. Sturtevant-пен бірге);
* Genetic Control of Biochemical Reactions in Neurospora, Proc.N.A.S. 1941 (E. L. Tatum-мен бірге);
* Genetic control of metabolism, [Wash., 1952];
* Genes and chemical reactions in Neurospora, в кн.: Les prix Nobel en 1958, Stockh., 1959.

## Қайнар көзі

Санат:АҚШ генетиктері
Санат:Небраска-Линкольн университеті түлектері
Санат:Корнелл университеті түлектері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)
Санат:XX ғасыр биологтары
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:Жапон ғылым академиясының мүшелері
Санат:Үндістан Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Украинаның ең ірі өзендері

## Әдебиет
* *Паламарчук, М. М.* Географія України: Підр. для серед. шк..&nbsp;— 2.&nbsp;— К.: Освіта, 1992.&nbsp;— 159&nbsp;с.&nbsp;— ISBN 5-330-01950-8. (укр.)
* *За редакцією Осауленка, О. Г.*&#x20;Статистичнй збірник "Україна у цифрах 2012"&nbsp;/ Остапчук, О. Е..&nbsp;— К.&nbsp;: Державна служба статистики України, 2013. (укр.)
Санат:Украина өзендері
Бутантан институты

right|thumb|275x275px|Институттің ең басты ғимараты
**Бутантан институты **() —  Сан-Паулу қаласында орналасқан биомедициналық зерттеу орталығы. Институт Сан-Паулу Университетінің кампусында орналасқан.

1901 жылы  институтты бразилиялық дәрігер және зерттеуші Виталий Бразил құрды. Улы жануарларды зерттеу арқылы осы институт халықаралық белгілі институттардың бірі болып саналды. Институтта әлемдегі  жыландардың ең ірі колекциясы бар. Колекцияда 54 мыңнан астам жылан данасы бар.

## Сілтемелер
* Официальная страница института  (порт.)(ағылш.)
* How to capture and donate animals to the Institute (ағылш.)

Санат:Алфавит бойынша университеттер
Берн университеті

**[[Берн]] [[университет]]і **(неміс тілінде Universität Bern) — Швейцарияның астанасы Бернде орналасқан оқу орны. 1834 жылы ашқан. Студенттердің толық саны: 13000; факультеттердің саны: 8.

Осы университет Берн кантонының билігімен қаржыландырылады және жүргізіледі. «Times Higher Education» (2007 жылы) журналының рейтингі бойынша Берн университеті Швейцарияда 7-ші орын алып отыр, әлемде 214-ші орын алып жатыр. Әлемнің универстеттерінің академиялық рейтингісі бойынша Швейцарияда 6-шы орын алады, Еуропада 57—80-ші орын алып отыр, әлемде 151—202-ші орын алады.

* Телефоны: +41 (0)31 631 81 11. 
* Пошталық мекенжайы: Universität Bern, Hochschulstrasse 4, CH-3012 Bern, Switzerland. 
* Ректор: Урс Вюрглер профессоры ().

## Факультеттер
thumb|Университеттің логотипы
* Тарихи-философиялық;
* Ғылыми-философиялық;
* Гуманитарлық;
* Экономика және әлеуметтік ғылымдар;
* Медицина;
* Мал дәрігерлігі;
* Құқық;
* Теология.
Студентердің көбісі тарихи-философиялық факультетте, студенттердің аз бөлігі теологиялық факультетте оқып жатыр. Оқыту неміс тілінде өткізеді, бірақ емтихандарды француз және итальян тілдерінде де тапсыруға болады.

## Белгілі қызметкерлер және студенттер
Берн университетінде оқыған әрі ғылыми дәреже алған үш Нобель иегерлері:
* Шарль Альбер Гоба;
* Эмиль Теодор Кохер;
* Дьёрдь де Хевеши.
Берн университетінің басқа белгілі бітірушілері: Генци, Джон Ле Карре, Фридрих Дюрренматт, Абрам Деборин.

Біраз уақыт бойы мына адамдар Берн университетінде жұмыс істеген:
* Бенедикт Ареций;
* Пол Нерс;
* Альберт Эйнштейн;
* Эрнст Курт;
* Теодор Лангганс.

## Ескерту



Санат:Алфавит бойынша университеттер
Оңтүстік Калифорния университеті

**Оңтүстік Калифорния Университеті(ағылш. University of Southern California , сокр. USC)-
АҚШ Жеке зерттеу университеті, [[Лос Анжелес|Лос-Анджелес]]<nowiki/>те орналаскан, [[Калифорния]] штаты. [[1880]] жылы құрылған жәнеде [[Калифорния]]<nowiki/>ның ең ескі жекеменшік университеті болып есептеледі.<br>
<br>
**

2010 жылы, Оңтүстік Калифорния университеті американдық U.S. News & World Report «Ұлттық Университеттердің» басылымының рейтингінде 23-ші орында, Times Higher Education World University Rankings рейтингінде 73 орында және де Дүниежүзілік университеттер академиялық рейтингісінде 46 орын.
.

Университет белсенді түрде ғылыми-зерттеу жұмысын жүргізеді, бұл жұмыстарға 2008-2009 жылдары $ 510 млн бөлінген

## Ескертпе




## Дереккөздер
* Официальный сайт университета Южной Калифорнии (ағылш.)
* Официальный сайт спортивных команд университета (ағылш.)

Санат:Лос Анжелес
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Акадия университеті

**Акадия университеті**  (фр. *Acadia University*) — Волфвилл қаласында орналасқан зайырлы университет. Баптистстік университет 1838 жылы қаланған.

## Оқу
Оқу 4 факультет боынша жүргізіледі. Олар: гуманитарлық ғылым факультеті,таза және қолдану факультеттері,теология және проффессионалды оқу факультеті.

### Гуманитарлы ғылым факультеті
Гуманитарлы ғылым фкультеті Акадия университетінің бірінші факультеті болып табылады.Қазіргі таңда университеттің 7 бөлек кеңсесі мен музыка мектебі бар.

* Тарих және Дәстүр кеңсесі
* Экология кеңсесі
* Ағылшын тілі және театры кеңсесі
* Тілдер және әдебиет кеңсесі
* Философия кеңсесі.

## Таза және қолдану факультеттері
Бұл факультетте биология, химия, компьютерлік білім, инженерлік іс, жер және табиғат туралы білім деген факультеттер бар..

## Профессионалды білім факультеті
Бұл факультетте бизнес,білім,кинезиолгия,қызығушылық аурасындағы менеджемент бағыттары бойынша оқуға болады.

## Атақты бітірушілер
* Таппер, Чарльз (1821—1915) — Канаданың 6-ыншы премьер-министрі..
* Хаггинс, Чарлз Брентон (1901—1997) — Нобель сыйлығының лауреаты.
* Билз, Карлайл (1899 −1979) — астроном.

## Дереккөздер

Санат:Канада жоғарғы оқу орындары
Сарыағаш медресесі

## Ашылуы
«Сарыағаш медресі» діни бірлестігі 2011 жылғы 12 мамырда алынған білім беру қызметін жүргізу құқығын беретін АБ сериялы № 0142687 мемлекеттік лицензияға сәйкес 2011 жылғы қыркүйек айынан бастап қызмет атқаруда.

Медресеге заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы № 0353469 куәлік  2010 жылы 2 шілдеде, Қазақстан Республикасы салық төлеушісінің 58 сериялы №0013416 куәлігі 2010 жылы 14-шілдеде берілген.

ОҚО Әділет департаментінің Сарыағаш ауданының Әділет басқармасына 2013 жылы 9 қаңтарда №1112-1958-12-ЖМ-е нөмірімен «Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы» Республикалық ислами діни бірлестігінің «Сарыағаш медресесі» жеке мекемесі ретінде қайта тіркеуден өтті.

Медресенің оқу жоспары мен негізгі оқулықтары Діни басқарма тарапынан бекітіліп, Білім және ғылым министрлігінің Техникалық және кәсіптік білім департаментімен келісілген.
## Толықтай мәлімет

Медреседе білім беру қызметін толық штаттағы 15 оқытушы жүргізеді. Барлық оқытушылардың діни және зайырлы жоғары білімдері бар. Қазақстандық және шетелдердің университеттерін тәмамдаған.

Медреседе 200 шәкіртке лайықталған 11 дәрісхана, ғаламтор желісіне және медресе бойынша орталық жүйеге қосылған компьютер бөлмесі бар.

80 орындық қыстық асхана және 150 орындық жаздық асхана бар, 160 орындық жатақхана бар. Футбол, баскетбол, волейбол ойындарына арналған ашық алаңдар және көлемі 8х40 метр бассейн жасалған. Жабық спорт алаңы осы заманғы жаттығу құралдарымен қамтамасыз етілген, күрес залы жабдықталған. Оқу ғимаратында қажетті құрал-жабдықтары бар медициналық кабинет орналасқан.

Медресе кітапханасында 6000-ға жуық кітап қоры бар. Электрондық тасымалдағыштардағы ақпарат жүйесі қалыптасқан. Кітапханада мұсылмандық ілімнің тәпсір, ақида, хадис, ахлақ, фикх салалары бойынша кітаптар жинақталған. Сонымен қатар араб тілі грамматикасы, тарихи әдебиеттер, энциклопедиялық анықтамалар мен  көмекші оқу құралдары да бар. 15 орындық оқу залы жұмыс істейді.

Медресе базасында 350 орындық «Таяқты Ишан» мешіті орналасқан.

Медресе шәкірттері оқу орнының басшылығы бекіткен күн тәртібін қатаң сақтай отырып, білім алады және уақыттарын белгіленген тәртіпке сәйкес өткізеді.  

Медресе меншігінде шәкірттерді тегін оқыту мен тамақтандыру мақсатында игерілетін 2000 га бау-бақшалық жер телімі бар.

Қазіргі медреседе 118 шәкірт білім алуда.
## Сілтеме
http://e-islam.kz/component/k2/item/814-eIslam

Санат:Қазақстан медреселері
Дублин қалалық университеті

thumb|right|200px|
**Дублин қалалық университеті** (, ирл. Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath) — Дублиннің төрт университеттерінің бірі. Университеттің қазіргі заманғы кампусы солтүстік Ирландия астанасында орналасқан. Университеттің барлық артықшылықтары - дәрежелер, стипендиялар, стипендиялар және сыйақылар - көптеген жылдар бойы англикандықтармен шектелген, бірақ 1873 жылы барлық діни талаптар алынып тасталды. Университет кітапханасында көп жарықтандырылған қолжазбалар, оның ішінде әйгілі Келлс кітабы.

Қазіргі уақытта университетте 11 мыңнан астам студент оқиды. Қызметкерлердің саны шамамен 440 адамды құрды.

1975 жылы *National Institute for Higher Education* атымен университет құрылды. Бірінші студенттер 1980 жылы жазылды.

## Сілтемелер
* Dublin City University Homepage 

Санат:Алфавит бойынша университеттер
Тромсө университеті

thumb|250x250px|Орталық әкімшілігінің ғимараты
Тромсё университеті (Universitetet i Tromsø, қысқартылған **UiT** (бұрын UiTø), сол-саамдық *Romssa universitehta*) —Норвегияның жеті университеттінің бірі, Тромсё қаласында орналасқан. Университеттің өкілдері Шпицберген университет орталық жұмысына қатысады (UNIS). 

Университетті құру туралы шешім 1968 жылы қабылданды, ал 1972 жылы университетті Норвегия королі Улав V салтанатты түрде ашты.

Университет құрамында бірнеше факультет бар:
# гуманитарлық ғылымдар;
# әлеуметтік ғылымдар;
# математикалық-жаратылыстану факультеті;
# заң факультеті;
# медицина факультеті. 

## Сілтемелер
* Официальный сайт университета
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Неаполис университеті

"Неаполис" университеті 2010 жылы Пафос қаласында ашылған. Кипрдің білім министрлігі 2007 жылы білім беру қызметін жүзеге асыру өтінішін мақұлдады. Бұл Пафос қаласында орналасқан тұңғыш жоғарғы білім беру орталықтарының бірі. "Неаполис" университеті әртүрлі мамандықтар бойынша бағдарламаларды меңгергеннен кейін студенттер бакалавр, магистр немесе дәрігер дәрежелерін ала алтындай кең таңдауларды ұсынады.

## Мамандықтардың тізімі
Мамандықтардың тізімі (2010)

Бакалавр дәрежесі:
* Іскерлік басқару бакалавры
* Қаржылық зерттеу бакалавры
* Психология бакалавры
* Архитектура мен Табиғат қорғауды жобалау дипломды маманы бакалавры
* Жылжымайтын мүлік пен құрылысты бағалау бакалавры
Магистр дәрежесі:
* Іскерлік басқару магистрі
* Банк ісі, Инвестициялар мен Қаржыландыру магистрі
* Білім беру Психологиясының магистрі
* Құрылысты басқару магистрі
* Жылжымайтын мүлік жөніндегі магистрі

## Университеттің басшылығы
Ректор: профессор Элиас Диненис

## Сілтемелер
* Пафос қаласындағы Неаполис университетінің ресми сайты
Дуглас Коста

**Дуглас Коста да Соуза** (порт. *Douglas Costa de Souza*; 14 қыркүйек 1990, Сапукая-ду-Сул,  Риу-Гранди-ду Сул,  Бразилия)  — бразилиялық футболшы, Мюнхендік «Бавария» және Бразилия Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы.

## Жетістіктері

### «Шахтёр»

* Украина чемпионы (5): 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2013/14
* Украина кубогы (3): 2010/11, 2011/12, 2012/13
* Украина суперкубогы (4): 2010, 2012, 2013, 2014

### «Бавария»

* Германия чемпионы (2): 2015/16, 2016/17
* Германия кубогы: 2015/16
* Германия суперкубогы: 2016

### «Ювентус»

* Италия чемпионы (3): 2017/18, 2018/19, 2019/20
* Италия кубогы: 2017/18
* Италия суперкубогы: 2018

## Дереккөздер

Санат:Бразилия футболшылары
Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Санат:Гремио ФК ойыншылары
Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары
Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Санат:Бавария ФК ойыншылары
Йоавески

**Йоавески сарқырамасы** − Эстониядағы Харьюмаа және Ляэне-Вирумаа атты бір қыстақта орналасқан уездердегі сарқырама.

thumb|right|200px|

Лообу өзенінен құлап ағады, 160 м тереңдігінде 0,5-1,1 м жететін сатылары бар.

thumb|right|200px|

1898 жылы сарқырама жанына су электр станциясын салып, одан алынған электрді қағаз шығаратын зауыт қолданып отырған. Құрылысқа қажетті әк өндіру барысында 4 м сарқырама 6 сатыдан тұратын сарқырамаға айналды.

Лообу өзенінің солтүстік бөлігінде, сарқырама маңында ордавика жыныстары шоғырланған.

## Сілтемелер

* http://www.klint.envir.ee/est/8.html 

Санат:Алфавит бойынша сарқырамалар
Санат:Эстония сарқырамалары
Ридо сарқырамалары

**Ридо сарқырамалары**, ағылш. Rideau Falls — Канаданың Оттава қаласында орналасқан екі сарқырама. Ридо өзенінің Оттава өзеніне құяр жерінде орналасқан. Екі сарқыраманың маңында Жасыл арал (Green Island), оның оңтүстігінде ескі қалалық ратуша (Old City Hall) орналасқан. Батысында Ұлттық зерттеу кеңесінің штаб-пәтері (National Research Council), шығысында —  «Канада Павильоны және дүние» ғимараты орналасқан.

thumb|right|200px

Сарқырамаға өз атауын Самуэль де Шамплен 1613 жылы берген, оның аққан көрінісі ашық пердеге ұқсайды. Осы сарқырамаға атау берілгеннен кейін, Оттавадағы көп обьектілер сарқырама атауымен байланыста болды. Сарқырамадан өту мүмкін емес болғандықтан, оны айналдыра жол салған.

thumb|right|200px

## Дереккөздер
* Legget, Robert Ferguson (1986), Rideau Waterway, University of Toronto Press, ISBN 0802025730
* Conroy, Peter (2002), Our canal: the Rideau Canal in Ottawa, General Store Pub. House, ISBN 1894263634

Санат:Онтарио сарқырамалары
Санат:Алфавит бойынша сарқырамалар
Воеводин сарқырамасы

**Воеводин сарқырамасы** (укр. Водоспад «Воєводин») — Украинаның табиғи ескерткіші. Воедин өзенінде Перечин ауданынан 12 км қашықтықта орналасқан. Ғылыми, рекреациониялық мағынасы жағынан ерекше. 
Воедин өзені өз бастауын Полонина Руна (1497 м) тауынан алады, терең шатқалдан ағып өтіп, Шипот өзеніне құяды.

Кейбір болжамдарға сәйкес, жер сілкінуінен пайда болған.

Санат:Уж (Лаборц сағасы) алабы
Санат:Закарпат облысы сарқырамалары
Йи

β,ȷ

β, ȷ - армян әліпбиінің жиырма бірінші әріпі. Транскрипция «у». Шығыс армяндық айтылуы «й», классикалық бастық армяндық айтылуы «һ». Сандық мәні «300». Месроп Маштоц 405 – 406 жылдары шығарды. Орта ғасырларда «еркатагир», «грчагир», «нотргир», «шхагир» жазулары пайданылған. 

## Unicode көрсетілуі:
•Бас әріп β: U+0545

•Кіші әріп ȷ: U+0575

Санат:Армян алфавиты
Йес

**Йес** (фр. *Hiesse*) - Франциядағы коммуна. Пуату – Шаранта аймағында орналасқан. Департамент – Шаранта. Рюэль-сюр-Тувр кантонының құрамына кіреді. Коммунаның округі – Ангулем.

Коммунаның INSEE коды – 16164.

Коммуна шамалап Парижден 340 км оңтүстік-батыста, Пуатьеден 65 км оңтүстікте, Ангулемнен 60 км солтүстік-шығыста орналасқан.

## Халқы
Коммунаның халқы 2008 жылы 251 адам болды. 
Жылдар бойынша халықтың саны

## Экономика
2007 жылы еңбек етуге қабілетті жастан (15-64 жас) 156 адам арасында 95 экономикалық белсенді, 61 – белсенді емес ( белсенділіктің көрсеткіші – 60,9 %, 1999 жылы 65,3 % болды). 95 белсендіден 87 адам жұмыс істеді ( 54 еркек және 33 әйел), жұмыссыздықтар саны 8 болды ( 4 еркек және 4 әйел). 61 белсенді еместен 14 адам оқушы немесе студент, 34 – зейнеткер, 13 басқа себептерден белсенді емес болды.

## Қаланың көрікті жерлері
* Сен-Лифар приход шеркеуі.

* Просфорды пісіруге арналған пішін (XIII ғасыр; темір). 1933 жылдан бері тарихи ескерткіш.

* «Волшебная гора» хайуанаттар бағы.
## Дереккөздер
Мичиган штатының университеті

**Мичиган штатының университеті** (ағылш.&nbsp;*<span lang="en">Michigan State University, MSU</span>*) — Америка Құрама Штаттарының мемлекеттік университеті.

Мичиган штатының Ист-Лансинг ауданында орналасқан. 1855 жылы негізі қаланған. Оқу үш ғимаратта 1857 жылдың мамыр айында басталған, осы кезде бар болғаны 5 мұғалім және 63 студент болды. 2010 жылы университетте 47 131 студент білім алып (36 058 бакалаврлар, 11 073 магистрлер және аспиранттар), шамамен 4 900-дей мұғалім жұмыс істеді. 130 мемлекеттен 5 351 шетелдік студент оқуда, оның ішінде 24 студент Ресейден.

Университетте 200-ге жақын академиялық бағдарлама бар. Ядролық физика, инженерлік жұмыс, политология, бизнес, журналистика, білім беру және остеопатия бойынша бағдарламалар АҚШ-тағы ең үздік бағдарламалардың бірі.

Университеттің кампусы 21 км²-ты құрайды, мұнда 556 ғимарат орналасқан: 100 оқу ғимараты, 131 ауылшаруашылық, 166 тұрғын және 42 спорттық ғимараттар. Жолдардың ұзындығы 42 км құрайды, ал жаяужолдар 160 км құрайды. Күзгі және көктемгі семестрлер кезінде университетте 7 автобус бағдары жұмыс жасайды. Ғимараттың жеке полиция бөлімшесі мен жеке медициналық орталығы бар.

2007 жылы Дубайда университеттің филиалы ашылды.

Университеттің атынан 12 ерлер және 13 әйелдер спорт командалары ойнайды. Хоккей командасынан басқа командалар «Спартанецтер» (ағылш. Spartans) деп аталады. Солардың ішінде айрықша американдық футбол, баскетбол, хоккей және ойлы-қырлы жерден жүгіру бойынша ерлер командалары өте танымал.

## Президенттер
* Джозеф Райкельсон Уильямс (1857—1859)
* Льюис Фиске (1859—1862)
* Теофилус Эббот (1862—1885)
* Эдвин Уиллитс (1885—1889)
* Оскар Клуте (1889—1893)
* Льюис Гортон (1893—1895)
* Джонатан Снайдер (1896—1915)
* Фрэнк Кедзи (1915—1921)
* Дэвид Фрайдей (1922—1923)
* Кеньон Баттерфилд (1924—1928)
* Роберт Сидей Шоу (1928—1941)
* Джон Альфред Ханна (1941—1969)
* Уолтер Адамс (1969—1970)
* Клифтон Уортон (1970—1978)
* Эдгар Харден (1978—1979)
* Морис Сесил Маккей (1979—1985)
* Джон Ди Бьяджо (1985—1992)
* Гордон Гаер (1992—1993)
* М. Питер Макферсон (1993—2004)
* Лу Анна Симон (2005—)
*<br>
*

## Сілтемелер
* Университеттің ресми сайты

Санат:Алфавит бойынша университеттер
Туристік кәсіпорын

**Туристік кәсіпорын** – бұл мүлікті еңбек ұжымының пайдалануы негізінде өнім өндіретін және өткізетін, жұмыстарды орындайтын, қызмет көрсететін заңды тұлға құқығын иеленетін дербес шаруашылық жүргізуші субъект. Еңбек ұжымы мүшелерінің әлеуметтік және экономикалық мүдделерін және мүлікті меншіктенуші мүдделерін қанағаттандыру үшін табыс алуға бағытталған шаруашылық қызметі туристік кәсіпорынның ең басты мәселесі болып табылады.

Туристік кәсіпорын жұмыстан бос уақытты, рекреацияны, демалысты ұйымдастыруға және халықты емдеуге; олардың таныстары мен туысқандарына баруға және заңмен рұқсат етілген және жарғыға сәйкес өзге де мақсаттарға бағытталған қызмет түрін жүзеге асырады. Әрбір жеке кәсіпорынның туристік саясатының негізгі мақсаты нарықтық жағдайларды тиімді пайдалана отырып көрсетілетін қызметтер сапасын жоғарылату, туристік өнімді өндіру, өткізу және жылжыту үрдістеріне жаңашылдықтар енгізу арқылы пайданы және туристік қызметтің рентабелділігін арттыру болып табылады.

## Дереккөздер
Туристiк операторлық қызмет

**Туристiк операторлық қызмет** (туроператорлық қызмет) — қызметтiң осы түрiне лицензиясы бар заңды тұлғалардың өздерiнiң туристiк өнiмдерiн қалыптастыру, ұсыну және туристiк агенттер мен туристерге өткiзу жөнiндегi кәсіпкерлік қызметi.

## Дереккөздер
Туристiк өнiм

**Туристiк өнiм** — саяхат барысында туристiң қажетiн қанағаттандыру үшiн жеткiлiктi туристiк қызмет көрсетулер жиынтығы.

**туристік өнімді ұсыну** - туристік қызмет көрсетуге бағытталған шаралар (жарнама, мамандандырылған көрмелер мен жәрмеңкелерге қатысу, туристік өнімді өткізу жөніндегі туристік ақпарат орталықтарын ұйымдастыру, каталогтар, буклеттер шығару және тарату) кешені;

## Сілтемелер
* Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы

## Дереккөздер

Санат:Туризм
Наурыз-думан әні

**«Наурыз-думан»** әнін 1988 жылы филармонияда өткен концертте алғаш рет орындалған. Сол жолы әнді танымал күйші Абдулхамит Райымбергеновтің жетекшілігіндегі «Мұрагер» ансамблі сүйемелдеді. Шын мәнінде, бұл ән бірден тыңдаушыларының көңілінен шығып, сәтімен тұсауы кесілген туынды болды. Алматыда, жалпы елімізде сол жылдары Наурыз енді-енді тойланып, өзіндік бағыт, баға алып жатқан тұсы еді. Сол кезде қазақтың өте таланты композиторы Талғат Сарыбаев ақын Мұқағали Мақатаевтың сөзіне жазылған «Наурыз-думан» әнін жазды.

## Әннің сөзі
Наурыз айы туғанда,
Той болушы еді бұлмаңда.
Сақталушы еді сыбаға,
Сапарға кеткен ұлдарға,
Наурыз айы туғанда.

Наурыз, наурыз күні игі,
Күні игі жердің түрі игі!
Бауыры жылып науат қар,
Бабымен ғана жібиді.
Наурыз, наурыз күні игі,
Күні игі жердің түр іигі!
Шашылып ырыс шанақтан.
Шақырып бір үй бір үйді,
Шаттанушы еді бір игі!

Осынау игі кең жерге,
Наурыз айы келгенде.
Наурыз тойын бергенде,
Көрмегендер де арманда,
Арманда оны көрген де.
Келіп ем өмір-орманға,
Наурыз айы келгенде.

Пайдаланылған әдебиеттер:
http://almaty-akshamy.kz 

## Тағы қараңыз
* Шақырады көктем
* Наурыз («Үркер» әні)
## Сілтемелер
* 

Санат:Алфавит бойынша әндер
Санат:Қазақ әндері
Чимборасо

**Чимборасо** — Эквадорда орналасқан Анд тауларына кіретін сөнген жанартау. Жанартау соңғы рет б.з. 550 жылдары белсенді болған деген деректер бар. Чимборасоның теңіз деңгейінен биіктігі 6263 метр. Чимборасо Эквадордың ең биік шыңы, ал Анд тауларындағы биіктігі бойынша 39-ы орында. 

Чимборасо сөзі түрлі мағынада қолданыла береді. Бірақ жиі қолданылатын мағынасы, кечуаша «мына жақ» деген мағына береді .Ал «разуо» сөзі «мұз немесе қар» деген мағынада қолданалды. Чимбоасо тұрғындары «мына жақтағы қар» деген мағына береді дейді.

## География
XVI ғасырдан бастап, Чимборасо жердегі ең биік шың деп есептелген. Жанартауды Гуаяс өзені қоршап жатыр. Чимборасо жанартауының шыны толығымен мұзбен қапталған. Ал Гуаяс өзені Боливар және Чимборасо тұрғындарының басты су көзі. Жаһандық жылыну әсерінен таудағы мұз көлемі азайған. Чимборасо мұздықтары тұрғындар үшін тоңазытқыш, ал жаздың ыстық күндері қаланы салқындатушы қызметін атқара алады.

Чимборасо Кито қаласынан 150 км қашықтықта орналасқан. Ашық ауа-райында Гуаякиль қаласынан Чимборасо жанартауын алыстан көруге болады. Жанартауға ең жақын қалалар – Риобамба, Амбато, Гуаранда. 

Санат:Оңтүстік Америка таулары
Кэскэйд

**Кэскэйд** (ағылш. Cascade County)- Монтан штатында орналасқан,АҚШ.1887 жылы құрылаған.

## География
2010 жылдық санау бойынша,81 327 адам тұрады.Жалпы ауданы  7 021,497 км2 , 6 987,827 км2 құрлық пен  33,670 км2 өзен-көлдерден тұрады.Мемлекеттік тілі - ағылшын тілі.Орталығы және ең үлкен қаласы – Грейт-Фолс.
2010 жыл көрсеткіші бойынша,Кэскэйде 81327 адам тұрады.Олардың 33 809 тұрғыны үй шаруашылығымен айналысады.Халық тығыздығы 12 адам 1 км2.Кэскэйд аймағына

37 276 ғимараттар салынып жатыр.Халықтың құрамы:ақтар -89,20 %,африкалық-америкалықтар-1,20 %,үнділер - 4,30 %,азиаттар - 0,80 %.гавайлықтар - 0,10 %, басқалары-0,60 %.Испан тілінде сөйлейтіндер халықтың 3,30 % құрайды.Үй шаруашылығымен айналысытындардың  32,20 %

18 жасқа толмаған балалар,52,30 % отбасын құрған адамдар.Үй шаруашылығымен айналысатын адамдардың орташа өлшемдері  2,41 адамды құрайды.

Ал жалпы Кэскэйд аймағының құрамы: 18 жасқа толмағандар  26,00 %,25 жастан 40 жасқа дейінгі адамдар 24, 28,10 %,45 жстан 64 жасқа дейінгі адамдар 80 % ,65 жастан жоғары қарт адамдар 22,80 %  құрайды.Аймақтың тұрғындарының орташа жасы 37 жас болып табылады.

## Дереккөздер
Иван Матвеевич Виноградов

**Виноградов Иван Матвеевич** (1891 - 1983) - кеңестік математик.

## Марапаттамалары
*Ленин сыйлығы (1972)
*Сталин сыйлығы
*КСРО Мемлекеттік сыйлығы (1983)

## Естелік
*Виноградов Иван Матвеевич* - тірі кезінде өз атындағы музейі болған жалғыз кеңестік математик.

## Сыртқы сілтемелер
*Виноградов Интегралы

Санат:14 қыркүйекте туғандар
Санат:20 наурызда қайтыс болғандар
Санат:Математиктер
Фер-де-ланс жыланы

**Фер-де-ланс**  –  улы жыландардың ішіндегі ең улысы.

Ересегінің ұзындығы 1,2-2 м-ге жетеді. Құрлықта тіршілік етсе де, суда жақсы жүзеді және өрмелейді.

Бұл жыландардың көзі мөлдір қабықпен жабылған, көздерінде қозғалмалы қабақтары болмайды.

Басы жалпақ, үшбұрышты болып келеді, ал денесі сұр немесе қоңыр қабыршақтармен көмкерілген.

Фер-де-ланстың көздері мен тұмсығының ортасында жылу сезгіш шұңқыры болады. Осы сенсорының мықты жұмыс істейтіні соншалық, ол жемтігіне жақындай тұрып-ақ, оның қаншалықты қашықта тұрғанын анықтай алады.

Шаққан кезде шамамен 105 мг уын бөліп шығарса, сауған кезде уының мөлшері 310 мг болған.

Фер-де-ланс жыланы ұрпағын тірідей туады. Жаңа туған жыландардың ұзындығы 30 см-ге жетеді және олардың азу тістері улы болып жетіледі. 20 жылдай тіршілік етеді.

Бұл жылан адам өміріне қауіпті. Адамдар Американы мекендейтін барлық бауырмен жорғалаушылардың ішінде көбіне фер-де-ланс жыланынан зардап шегеді.

Фер-де-ланс жыланы қас-қағым сәтте секіріп, тістеп алады. Уы қанға өтіп, адамның бүкіл ішкі ағзаларының жұмысын бұзады. Медициналық көмек уақытында көрсетілмесе, адамның жүрегі мен бүйрегі қызметін тоқтатады.

## Дереккөздер


Санат:Сұржыландар‎‎‎
Анатолий Георгиевич Витушкин

**Витушкин Анатолий Георгиевич** (25 маусым, 1931, Мәскеу - 9 мамыр, 2004, Мәскеу) - кеңестік және ресейлік математик.

## Марапаттамалары
*1968 - КСРО Мемлекеттік сыйлығы
*2003 - А.Н. Колмогоров сыйлығы

## Еңбектері
*А. Г. Витушкин. Көпөлшемді ауытқулар. — 1955. — 220 бет.

## Сыртқы сілтемелер
*Анатолий Георгиевич Витушкин

Санат:25 маусымда туғандар
Санат:9 мамырда қайтыс болғандар
Әбу Бәкір Сыддық медресесі

## Ашылуы
«Әбу Бәкір Сыддық» медресесі Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының қолдауымен 2009 жылы ашылды. Еліміздің солтүстік аймақтарындағы талапкерлерге арналған исламдық арнаулы орта білім беретін оқу мекемесі болып табылады. Медресе Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Білім және ғылым саласындағы бақылау комитетінің 2011 жылғы 12 мамырда шектеусіз мерзімге берген АБ сериялы № 0142686 лицензиясы негізінде қызмет атқаруда.

«Әбу Бәкір Сыддық медресесі» діни бірлестігіне Заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы В №0353170 сериялы, № 5096-1900-ДБ нөмірлі куәлігі Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Дін істері комитеті тарапынан 2009 жылғы 16 сәуірде берілген.

«Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» Қазақстан Республикасының заңының талаптарына сәйкес «Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы» республикалық ислами діни бірлестігінің «Әбу Бәкір Сыддық медресесі» жеке мекемесі ретінде 2012 жылы 29 желтоқсанда Павлодар қаласы Әділет департаментінен қайта тіркеуден өтті.

## Толықтай мәлімет
Медресенің жер телімінің жалпы аумағы 3348 шаршы метрді қамтиды.

Медресе ғимараты екі қабаттан тұрады. Жалпы көлемі – 200 шаршы метр. Оқу ғимаратында асхана, акт залы, ұстаздар бөлмесі және дәрісханалар бар. Ғимараттың екінші қабаты жатақхана ретінде жабдықталған.

Медреседе барлығы 49 бала білім алуда. Медреседе 6 штаттағы оқытушы-ұстаз білім беру қызметін атқарады. Әлеуметтік-экономикалық және гуманитарлық пәндерден қосалқы мұғалімдер тартылған. Оқытушылар − Қазақстанның, шет елдердің университеттерінде діни және зайырлы білім алған мамандар. Оқу жоспарына Қазақстан Республикасында діни қызметкерлер даярлау бойынша білім беру бағдарламаларына қойылатын талаптарға сәйкес зайырлы пәндер енгізілген. Жоспарды Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы мен Республикалық әлеуметтік-гуманитарлық әдістемелік бірлестік бекіткен. Медреседе білім беру қызметі осы жоспарға сәйкес жүргізілуде.

Оқу ғимаратында ғаламтор желісіне қосылған компьютер бөлмесі бар. Медресе кітапханасында барлығы 1573 оқулық қамтылған.

Әбу Бәкір Сыддық медресесіне жақын орналасқан Павлодар қаласының №5 емханасымен білім алушыларға тұрақты медициналық көмек көрсету жөнінде келісім жасалған.

Бірінші қабатта 40 орындық асхана жұмыс істейді. Оқушыларға үш мезгіл тамақ беріледі.

Білім алушылар тегін оқытылады. Оларды қаржыландыру Павлодар қаласындағы «Мәшһүр Жүсіп» орталық мешіті мен «Әбу Бәкір Сыддық мешіті» қорының қаржысы есебінен жүргізіледі.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстан медреселері
Эдинбург университеті

**Эдинбург университеті** — Шотландияда Эдинбург қаласында орналасқан мемлекеттік университет. ЮНЕСКО әлемдік мұралар тізіміне кіреді.

Қаланың негізін қалауда университеттің тамыры терең, тарихи Ескі қаладағы қөптеген ғимараттар университетке тиесілі. Университетке жыл сайын шамамен 47000 өтініш түскендіктен, ол өтініштер көлемі бойынша Ұлыбританияда үшінші орынды алады. Кіру қарқынды бәсекеге қабілетті, соңғы қабылдау циклда бір орын үшін 12 өтініш. Бұл Шотландияда ашылған төртінші, Біріккен Корольдіктегі алтыншы университет, әлемдегі ең беделді университеттердің бірі — әлем бойынша 17 орынды және Еуропада 5 орынды иеленеді. Бұл жалғыз шотландық университеті — Рассел тобының мүшесі (20 Ұлыбританияның жетекші университеттері) және еуропа зерттеу университеттер Лигасының мүшесі.

## Университеттің тарихы
* Эдинбург университетінің негізі 1583 жылы қаланған.
* 1985 жылы психология факультетінде әйгілі британдық жазушы Артур Кёстлердің өсиетіне сәйкес, Артур Кёстлер атындағы парапсихология кафедрасы ашылған. 

## Ректорлар
* Адам, Александр (1741—1809) — археолог
* Сэр Уинстон Черчилль — Ұлыбританияның премьер-министрі.

## Танымал түлектері
Университеттің бітірушілері қазіргі заман тарихының аса ірі қайраткерлері, оның ішінде натуралист Чарльз Дарвин, физик Джеймс Клерк Максвелл, философ Дэвид Юм, математик Байес Томас, Біріккен Корольдіктің бұрынғы премьер-министрі Гордон Браун, британ Жоғарғы сотының вице-президенті Лорд Хоуп, хирург және стерильдеу пионері Джозеф Листер, американдық тәуелсіздік декларациясына қол қойған Джон Уизерспун және Бенджамин Раш, өнертапқыш Александр Белл, Танзанияның тұңғыш президенті Джулиус Ньерере, сондай-ақ сэр Артур Конан Дойль, Роберт Луис Стивенсон, Дж. М. Барри және Сэр Вальтер Скотт сияқты көптеген танымал авторлар. Сондай-ақ университет 9 Нобель сыйлығының лауреаттары,1 Абельев лауреаты мен көптеген олимпиада жүлдегерлерімен ассоциацияланады. Оның британдық корольдік отбасымен тікелей байланысы бар, 1953 жылдан 2010 жылға дейін канцлер қызметін атқарған герцог Эдинбургский мен 2011 жылдан бастап Анна ханшайыммен.

## Сілтемелер
* Ресми сайты 

Санат:Шотландия университеттері
Василий Сергеевич Владимиров

**Владимиров Василий Сергеевич** (9 қаңтар 1923 - 3 қараша, 2012) - кеңестік және ресейлік математик.

## Марапаттамалары
*2 Ленин ордені (1975, 1983)
*18 медаль
*Сталин сыйлығы (1953)
*КСРО Мемлекеттік сыйлығы (1987)

## Еңбектері
*Владимиров В. С. Дербес туындылардың дифференциалдық теңдеулері 1981

## Сыртқы сілтемелер
*Василий Сергеевич Владимиров

Санат:9 қаңтарда туғандар
Санат:3 қарашада қайтыс болғандар
Валентин Васильевич Воеводин

**Валентин Васильевич Воеводин** (22 наурыз 1934, Шилово, Рязань облысы - 27 қаңтар, 2007, Мәскеу) - орыс математигі.

## Марапаттамалары
*«Құрмет белгісі» (1976)
*Ломоносов сыйлығы

## Еңбектері
*Воеводин В. В. Алгебраның сандық әдістері, 1966.
*Воеводин В. В. Сызықтық алгебра, 1974, 336 бет.

## Сыртқы сілтемелер
*«Параллель» жобасы 

Санат:22 наурызда туғандар
Санат:27 қаңтарда қайтыс болғандар
Чехияның университеттері

Бұл тізімде Чехияның 26 мемлекеттік университеттерінің тізімі берілген.

## [[Прага]]
* Карлов университеті — http://www.cuni.cz/
* Чехия техникалық  университеті - http://www.cvut.cz/
* Жоғарғы экономика мектебі (Прага) - http://www.vse.cz/
* Музыка өнерінің Академиясы (Прага) - http://www.amu.cz/
* Бейнелеу өнерінің Академиясы  (Прага) - http://www.avu.cz/ 
* Чехия агротехникалық университеті - http://www.czu.cz/
* Жағарғы химия-технологиялық мектебі (Прага) - http://www.vscht.cz/
* Жоғарғы Қолөнер мектебі (Прага) - http://www.vsup.cz/

## [[Брно]]
* Масариков университеті - http://www.muni.cz/
* Яначкова музыка өнерінің Академиясы - http://www.jamu.cz/
* Менделев университеті - http://www.mendelu.cz/
* Брненский ветеринар-фармацевтикалық университеті - http://www.vfu.cz/
* Брнен техникалық университеті - http://www.vutbr.cz/

## [[Ческе-Будеёвице]]
* Оңтүстік Чехия университеті - http://www.jcu.cz/
* Ческе-Будеёвиц жоғарғы техника және экономика мектебі- http://www.vstecb.cz/

## Градец-Кралове
* Градец-Кралове Университеті - http://www.uhk.cz/

## Йиглава
* Йиглав жоғары политехникалық мектебі- http://www.vspj.cz/

## Либерец
* Либерец техникалық университеті - http://www.tul.cz/

## Оломоуц
* Палацкий Университеті - http://www.upol.cz/

## Опава
* Опавадағы Силез Университеті- http://www.slu.cz/

## [[Острава]]
* Острава университеті - http://www.osu.cz/
* Острава техникалық университеті - http://vsb.cz/ 

## [[Пардубице]]
* Пардубице университеті - http://www.upce.cz/

## [[Пльзен|Плзень]]
* Батыс-чехия университеті - http://www.zcu.cz/

## Усти-над-Лабем
* Усти-над-Лабем-дегі Яна Евангелиста Пуркине Университеті - http://www.ujep.cz/

## Злин
* Томаш Батя атындағы Злин университеті им. Томаша Бати - http://www.utb.cz/
Пикси Лотт

**Виктория Луиза Лотт** (, 12 қаңтар 1991, Бромли, Лондон, Ұлыбритания), лақап аты  Пи́кси Лотт — британдық әнші, өлеңдердің авторы және биші.

## Өмірбаяны
Лотт 1991 жылы Лондонның оңтүстік-шығысында, Бромлиде дүниеге келген. 13 жасында ол отбасымен бірге Эссекс графствосындағы Брентвуд қаласына көшкен. Оның алғашқы «Mama Do (Uh Oh, Uh Oh)» атты өлеңі 2009 жылдың маусым айында шығып, бірден танымал болып кетті. Тіпті өлең "UK Singles Chart" чартында бірінші орынға иеленген. Сонымен қатар, оның екінші шығармасы «Boys and Girls» да әйгілі болған. Тұңғыш альбомы "Turn It Up" 2009 жылдың қыркүйегінде жарық көрген. Альбом тез уақытта танымал болып, екі рет платиналы болып тағайындалған. Пикси "The X Factor" британдық телешоуында төреші болып, «Фред» фильмінде ойнап, «Lipsy» брендімен бірге басыбайлы киім топтамасын шығарған болатын. Сондай-ақ, Лотт «Британия ищет таланты» бағдарламасында арнайы қонақ болған. 2010 жылдың тамыз айында Пикси алғаш альбомын АҚШ-та жандандырған. 2011 жылы 7 қарашада Young Foolish Happy атты екінші альбомы жарық көрді.

## Музыкалық ықпал
Пиксидің айтуынша, Мэрайя Кэри мен Уитни Хьюстон оның өлең айту мәнеріне үлкен әсер етті. 

## Жеке өмір
Лотт 2010 жылдан бері сән үлгісі Оливер Чеширмен қарым-қатынаста болды. Олар 2016 жылдың қарашасында үйленді. Олар 2022 жылы 6 маусымда COVID-19-ға байланысты кешігуден кейін Ели соборында үйленді.

## Дискография
Альбомдары:
* 2009 — Turn It Up
* 2010 — Turn It Up (Louder)
* 2011 — Young Foolish Happy

## Дереккөздер
Ұялшақ мимоза

**Ұялшақ мимоза** () – бұршақ тұқымдасына жататын бір не көп жылдық қолдан өсіріледі мимоза түрі. 

Тітіркендірген кезде ұялшақ мимоза алдымен тітіркенген жапырақтарын, одан кейін оған жақын орналасқан, ең ақырында қашық орналасқан жапырақтарын да жиып алады. Мимозадағы қозудың қозғалу жылдамдығы 5 см/сек-қа жетеді. Қозудың көптеген клеткалар арқылы таралуы олардың өзара байланысты екендігін білдіреді, осының нәтижесінде өсімдік біртұтас организм ретінде тіршілік етеді.

## Дереккөздер


Санат:Бұршақтар тұқымдасы
Үлкен Янискенгас сарқырамасы

Үлкен Янискенгас — Ресейдегі Мурман облысындағы Кутсайоки өзенінің төменгі бөлігінде орналасқан сарқырама. Құлап ағу бөлігі 70-80°. Биіктігі шамамен 20 м. 3 сатыдан тұрады. 1 саты шамамен 12 м, 2 саты 12 м, соңғы саты 1,5 м.

thumb|right|200px|

Туристерге ұсынылатын өлкелер арасында «Маманя» деген атпен белгілі. Сарқырамадан катермен не қайықпен түсу өте қауіпті. Адамдар сынап көру мақсатында 5 рет тәжірибе жасаған, барлығы сәтті аяқталған. Сарқыраманың ең қауіптілігі — батып бара жатқан адамның дауысы мүлде естілмей, тұншығып қалады.

## Сілтемелер
* http://ww-video.ru/mediadetails.php?key=fef17319a4a57ef865d6 

Санат:Мурман облысының сарқырамалары
Санат:Алфавит бойынша сарқырамалар
Эдуард Тейтем

**Эдуард Тейтем**, (; 14 желтоқсан 1909, Боулдер, Колорадо — 5 қараша 1975, Нью-Йорк) — америкалық биохимик және генетик, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі (1952).

## Өмірбаян
Тейтем, Боулдер, Колорадо, АҚШ-та туған. Чикаго университетінде тәлім алды және биохимия докторлығын  Висконсин-Мэдисон университетінде 1934 жылы алды.
1937 жылы Стэнфорд университетінде жұмыс істей бастады және осы кезде Бидлді жолықтырды.
1945 жылы Йель университетіне ауысты. 1948 жылы Стэнфорд қайтып оралды және кейінірек 1957 жылы  Рокфеллер институтынде кірді.

## Негізгі жұмыстары
1941 жылы (Дж.Бидлмен), нейроспора саңырауқұлағының гендік мутациясы штамммен өсу үшін кез келген қажетті аминқышқылдарды, витаминдерді немесе басқа өсу факторын (ауксотрофты мутант) синтездеу қабілетінің жоғалуына әкелетінін тапты, ал 1945 жылы бұл сипатты бактериялардан тапты. Бактериялардың рекомбинация генетикалық құбылысын тапты (Дж.Ледербергпен бірге, 1947) . Дж.Бидлмен бірге, биохимиялық генетика негізі болып табылатын «бір ген — бір фермент» тұжырымдамасын ұсынған. 

## Нобель жүлдесі
Нобель жүлдесі (Дж. Бидл және Дж.Ледербергпен бірге, 1958).

## Шығармалары
* Genetic control of biochemical reactions in Neurospora (совм. с G. \V. Beadle), «Proc. National Academy of Sciences», 1941, v. 27; в рус. пер.: История одного биологического исследования, в кн.: Гершкович И., Генетика, М., 1968.

## Сілтемелер
* Нобельдік комитетінің сайтынан ақпарат 

## Дереккөздер

Санат:XX ғасыр биологтары
Санат:АҚШ генетиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Йель университеті оқытушылары
Санат:5 қарашада қайтыс болғандар
Санат:14 желтоқсанда туғандар
Джошуа Ледерберг

**Джошуа Ледерберг** (; 23 мамыр 1925, Монтклэр, Нью-Джерси штаты, АҚШ — 2 ақпан 2008, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық генетик және биохимик. Жұбайы Эстер Ледерберг (1946—1966 жж. ө.с.)

## Өмірбаян және білім алуы
Леденберг, 1925 жылы АҚШ-та, Нью-Джерсиде, Монклерде еврей, Эстер Голденбаум Шульман Ледерберг және раввин, Цви Гирш Ледерберг жұбының жанұясында туған. Леденберг, 1941 жылы New York Cityдегі Стуйвесант жоғары мектебін бітірді. 1941 жылы Колумбия университеті  зоология бөліміне қабылданады. Фрэнсис Дж Райанның  басшылығымен  *[[Neurospora crassa]]*  нан зеңіне байланысты биохимиялық және генетиікалық зерттеулер жасады. 1944 жылы осы жерде бакалавр дәрежесін алды.
## Негізгі жұмыстары
Бактериялардың генетикалық рекомбинация механизмін ашты (1947).

## Нобель жүлдесі
Дж. Бидлмен және Э.Тейтеммен бірге микроорганизмдердің генетика бойынша өз зерттеулері үшін: «бактериялардағы генетикалық материалдың ұйымдардастырылуына қатысты негіз қалаушы зерттеулері үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы (1958) .

## Шығармалары
* Bacterial protoplasts induced by penicillin, «Proceedings of the National Academy of Sciences», 1956, v. 42, № 9, p.&nbsp;574—77;
* Linear inheritance in transductional clones, «Genetics», 1956, v. 41, № 6, p.&nbsp;845—71;
* Protoplasts and L-type growth Eschirichia coli, «Journal of Bacteriology». 1958, v. 75, № 2, p.&nbsp;143—60 (St. Clair бірге).

## Сілтемелер
* Нобельдік комитетінің сайтынан ақпарат 

## Дереккөздер

Санат:Колумбия университеті түлектері
Санат:Йель университеті түлектері
Санат:Стэнфорд университеті оқытушылары
Санат:АҚШ генетиктері
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері
Санат:Папа ғылым академиясының мүшелері
Дмитрий Николаевич Зейлигер

**Зейлигер Дмитрий Николаевич** (12 мамыр 1864, Тирасполь, Херсон губерниясы - 25 маусым, 1936, Ростов-на-Дону) - ресейлік және кеңестік математик, механик, профессор.

## Жанұясы
*Ағасы - Филипп Николаевич Зейлигер (1863 — 1937)
*Баласы - Сергей Филиппович Зейлигер (10 желтоқсан 1897 - Одесса 17 қараша, 1929, Берлин)

## Сыртқы сілтемелер
*Ғалым туралы мәліметтер

Санат:12 мамырда туғандар
Санат:25 маусымда қайтыс болғандар
Санат:КСРО математиктері
Санат:Ресей математиктері
Санат:КСРО механиктері
Филипп Людвиг фон Зайдель

**Зейдель, Филипп Людвиг фон** (24 қазан 1821 жыл, Цвайбрюккен - 13 тамыз, 1896 жыл, Мюнхен) - неміс математигі және астроном.

## Естелік
*1970 жылы Халықаралық астрономия одағы Айдың артқы жағында орналасқан кратерге Филип Зайдель атын берді.

## Жұмыстары
*1846 «Über die beste Form der Spiegel in Teleskopen», Diss.
*1847 "Untersuchungen über die Konvergenz und Divergenz der Kettenbrüche, Habilitationsschrift.
*1848 Carl August von Steinheil und Philipp Ludwig von Seidel, Tafeln zur Reduction von Wägungen, mit einer Beilage, in: Gelehrte Anzeigen, hg. von den Mitgliedern der k. Bayerischen Akademie der Wissenschaften, 1848, Bd. 26, S. 301—308.
*1852 «Untersuchungen über die gegenseitigen Helligkeiten der Fixsterne erster Größe und über die Extinction des Lichtes in der Atmosphäre. Nebst einem Anhange über die Helligkeit der Sonne verglichen mit Sternen, und über die Licht reflektierende Kraft der Planeten», in: Denkschriften der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Bd. 28, S. 539—660. (Digitalisat)
*1857 «Ueber die Theorie der Fehler, mit welchen die durch optische Instrumente gesehenen Bilder, behaftet sind, und über die mathematischen Bedingungen ihrer Aufhebung.», in: Abhandlungen der naturwissenschaftlich-technischen Commission bei der Königl. Bayerischen Akademie der Wissenschaften in München, Nr. 1. (1857) 227—267

Санат:24 қазанда туғандар
Санат:13 тамызда қайтыс болғандар
Санат:Германия астрономдары
Санат:Германия математиктері
Санат:Германия ғалымдары