open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
EADS CASA C-295

**EADS CASA C-295** - Airbus Military Испанияда өндіріп жатқан екі қозғалтқышты тактикалық әскери көліктік ұшағы.

## Тарихы
### Жобалануы
C-295 ұшағын Airbus Military Сан Пабло әуежайында (Севилья, Испания) жобалаған және өндірген. Бұл ұшақ испандық-индонезиялық серіктестіктің нәтижесінде жасалған CASA/IPTN CN-235 ұшағының өзгертілген нұсқасы болып табылады. Ұшақ фюзеляжы ұзартылды, пайдалы жүктеме 50% артты және жаңа PW127G турбовинтті қозғалтқыштары орнатылды. C-295 алғашқы ұшуы 1998 жылы болды. Алғашқы тапсырыс Испания әуе күштері тарапынан түсті.

2012 жылы EADS ұшақ конструкциясына, қанатшаларға (*винглет*) өзгеріс жасалғанын хабарлады. Сонымен қатар ұшаққа Marte кемелерге қарсы ракеталарын орнату мүмкін болды. Болашақта ұшақтың алыстан радиолокациялық іздеу және басқару нұсқасы жасалынады деп күтілуде.

### Қолданысқа енгізілуі

## Нұсқалары
Ұшақтың екі негізгі нұсқалары бар: әскери-көліктік C-295M және теңіз патрульдік C-295 Persuader, жақында EL/M-2075 элкетроникасымен жабдықталған алыс радиолокациялық табу және басқару C-295 AEW нұсқасы қолданысқа енгізілмек.

### C-295M
Ұшақтың әскери көліктік нұсқасы C-295M деп аталады. Ол келесі тапсырмаларды орындай алады: (11)
* Әскери көлік: 70 негізгі орын мен 4 қосымша алдыңғы орны бар. Азаматтық нұсқасы 51 жолаушыға дейін тасымалдай алады.
* Жүк тасымалдаушы.

## Қолданушылары
C-295M ұшағы көліктік ұшақ болғанымен, оның теңіз патрульдік нұақсаларына көптеген тапсырыстар түскен. Қазірге дейін барлығы 127 ұашқ 4 континеттегі 16 мемлекетте, 17 операторда қолданыста. 8 оператор кейінрек ұшаққа қайтадан тапсырыс берді,  бұл ұшақ сапасының көрсеткіші.

thumb|400px|center|CASA C-295 ұшағының операторлары:





## Техникалық сипаттамасы

## Апаттар

## Тағы қараңыз
*CASA/IPTN CN-235

## Дереккөздер


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Airbus ұшақтары
Санат:Әскери ұшақтар
Сырдария губерниясы

**Сырдария губерниясы** — Қырғыз (Қазақ) АКСР-інің (1925 жылдан бастап Қазақ) әкімшілік-аумақтық бірлігі.
Тамшылатып суғару

**Тамшылатып суғару** -  ең алдымен судың ысырабы азайтып, екіншіден, өнім көлемі арттыратын суғарудың үнемді әдісі.

Тамшылатып суғару өнеркәсіптік көлемде алқашқы рет Израильде өткен ғасырдың ортасында зерттеліп, өндіріске енгізілген. Қазіргі кезде бұл әдісті бүкіл дүниежүзі мемлекеттері озық технология ретінде қолданады.

Тамшылатып суғару, тәжірибе көрсеткендей,  бау-бақша, жүзім, гүл, газондық шөптер және көкөніс дақылдарын егуде өте тиімді. Бұл әдіспен егіліп алын­ған өнім бұрынғы әдіспен егілген өнімнен 7-8 есе, ал кей жағдай­ларға 10 есеге дейін артық өнім береді. Су көздері тапшы немесе жоқ жерлерде оның маңызы орасан зор және таптырмайтын әдіс.

Бұл әдісті қолданып суғарғанда қатар аралықтарының арасы ылғалданбағандықтан арам шөп шықпайды. Су көздері ретінде сква­жина, суғару трубалары, ша­ғын арықшалар, каналдар (канал­дың толып ағуы міндетті емес), колонкалар және әртүрлі су жина­латын ыдыстар (бөшке, цистерна т.б.) пайдаланылады. Бұл әдісті пайдалану аяқ судың келуін күт­пей-ақ ерте көшетпен егілетіндік­тен өнімнің өте ерте пісуіне әкеледі. Ол жабық (жылыжай) және ашық жерлерде бірдей пайдалануға мүм­кіндік береді. Тыңайтқыш суда ері­тіліп өсімдіктің тікелей тамырына беріледі. 

Қазіргі кезде дүние жүзінде там­шылатып суғару екі түрлі жағ­дайда жүргізіледі. Біріншісі, шлан­галы түтіктер (израильдік) арқылы болса, екіншісі, ленталы түтіктер (америкалық) арқылы. Бұлардың айырмашылығы олардың салма­ғында: израильдік шлангілі труб­каларға қарағанда ленталы труб­калар әлдеқайда жеңіл (1000 есеге дейін) және сатып алу бағалары өте арзан. Бұл ленталы трубкалармен су­ғару әдістерін пайдалану қазіргі кезде негізінен арнаулы техника­мен үлкен алқаптарда егу проце­сімен бір мезгілде іске асырылады. 

Тамшылатып су­ғару әдісін аз көлемді жерлерде (есік алды, саяжай және аз көлемді жері бар фермаларда) пайдалануға болады. Аз кө­лемді және алқапты жерлерде де ленталы трубкалармен тамшыла­тып суғарып егу тиімді. Күзде егіс мерзімі аяқталысымен құрылғылар оңай жиналып, кез келген жабық ғима­раттарда сақталады. Көктем­де оларды қайтадан пайдалануға болады. 

Жалпы, бұл әдісті пайдалану өнімнің өзіндік құнын 10 есеге дейін арзандатуға қол жеткізеді. 

## Тамшылатып суғарудың артықшылығы

Бұл тәсілдің артықшылығы өте көп:

* суды үнемдейді
* арамшөптің шығуына жол бермейді
* өсімдікті құрғақшылықтан сақтайды,
* көп жұмыс күшін қажет етпейді
* судың өсімдік тамырына тікелей және қажет мөлшерде жетуіне мүмкіндік береді. 

## Тағы қараңыз

## Сыртқы сілтемелер

## Дереккөздер
Airbus A320neo

**Airbus A320neo** — еуропалық Airbus компаниясы өндіретін Airbus A320 жанұясының жақсартылған нұсқаларының жанұясы. Ұшақ атауындағы «neo» аббриеватурасы «New Engine Option» дегенді білдіреді, қазақша — «Қозғалтқыштың жаңа нұсқасы». Бұл нұсқадағы басты өзгеріс жаңартылған қозғалтқыштардың орнатылу болып табылады.  Жаңа қозғалтқыштар жанармай шығынын 15 %, қолданыс шығынын 8 %, ал ауаға қалдықтардың бөлінуін 10 % төмендетеді, әрі классикалық A320 сериялы ұшақтарымен салыстырғанды шу деңгейі азайтылады.
Ұшаққа екі түрлі қозғалтқыш орнатуға болады: CFM International LEAP-X немесе Pratt & Whitney PW1100G. Планер шамалы өзгеріске ұшыраған, сонымен қатар қанаттар да жақсартылады, индуктивті кедергіні азайту үшін винглеттер конструкциясына өзгертулер енгізіледі. Жолаушылар жайлылығы үшін ұшақ салоны жаңартуларға ие болады: салондағы жүк бөлімі үлкейтіліеді және ауаны тазалау жүйесі жақсартылған. 2010 жылы 1 желтоқсанда Airbus өзінің Airbus A320neo бойынша жұмыстарын бастағанын мәлімдеді.

2014 жылдың қыркүйегінде ұшақ прототипінің алғашқы ұшуы болды. Ал 2016 жылдың 21 қаңтарында ұшақ қолданысқа енгізілді.

## Тарихы
### Алғышарттары
### Жобалануы

## Нұсқалары

## Техникалық сипаттамасы

## Тағы қараңыз
* Boeing 737 MAX
## Дереккөздер


## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
A320 ұшақтар жанұясының ресми сайты  

Санат:Airbus ұшақтары
Санат:Жолаушы ұшақтары
Орда-Ежен ұлысы

**Орда–Ежен ұлысы** — Жошының үлкен ұлының ұпағы — Орда-Еженнің басшылығындағы, Алтын Орданың (Жожы ұлысы) шығыс (сол) қанаты. Қазақстандық деректер бойынша атауы: Ақ Орда, ежелгіорыс деректері бойынша: Көк орда. Бір сөзбен айтқанда автономиялы мемлекет. В 1309 жылы, Орда-Ежен ұлысы Сасы Бұға тұсында Ақ орда деп аталды. 1361 жылдан бастап, Ұрыс ханның тұсында тәуелсіз мемлекет болды.  

Шибанның өлімінен кейін, 1280 жылы Орда-Ежен ұлысына Шибан ұлысы қосылды.

## Ұлыс шекарасы
Ұлыс шекарасы батысында Мұғалжар тауымен, солтүстігінде сібір ормандарымен, шығысында Ертіс өзенімен және оңтүстігінде Сырдария өзенімен және Балқаш көлімен шектесіп жатты. Шибан ұлысымен қосылғаннан кейін батысында Орал өзенімен тоғысты. 

Ұлыс аудандарға бөлінген:
* Сығанақ ауданы, ұлыстың оңтүстігінде. Орталық — Сығанақ.
* Ұлытау ауданы, ұлыстың орталығында. Орталық — Орда-Базар.
* Шығыс ауданы (Ертіс ауданы) ұлыстың шығысында орналасқан.
* Сарайшық ауданы ұлыстың батысында орналасқан. Орталық — Сарайшық.

## Ұлыс тарихы
Ұлыс тарихын 3 кезеңге бөлуге болады:
* 1-кезең — Орда-Ежен ұлысы
* 2-кезең — Ақ Орда
* 3-кезең — Барақ хан және оның ізбасарлары

### 1-кезең
Ақ Орда – XІІІ-XVғғ.  аралығында  өмір сүрген  Шығыс  Дешті-Қыпшақ  пен Түркістан территориясындағы этникалық топтар мен халықтардың саяси жағынан топтасуына жол ашқан, саяси жағынан дербес, экономикалық жағынан тәуелсіз, сыртқы саясатта өзіндік даму бағыты бар мемлекеттік бірлестік. Оның тарихы Жошы ұлысының құрылуынан бастау алады. Мемлекеттің негізін қалаушы ретінде Жошының үлкен ұлы, тұңғышы Орда-Ежен аталады. Шын мәнінде, Жошы ұлысының жерін оның екінші ұлы Бату(шын есімі Сайын) иеленеді. Бірақ ағасына құрмет ретінде оған өзінің сол қанатынан, Жайықтан шығысқа қарай, Арал мен Сырдарияның солтүстігіндегі, Алтай мен Ертістен батысқа қарай жатқан кең-байтақ аумақты бөліп береді. 
Негізгі этникалық құрамы осы жерді VIII-IХ ғ-дан бері мекендеп келе жатқан қыпшақ бірлестігі мен қатар Шыңғыс ханның шапқыншылығы кезінде шығыс пен оңтүстік-шығыстан, Алтайдан қоныс аударған тайпалар да болған. Олардың қатарында наймандар, үйсіндер, қарлұқтар, керейлер, қоңыраттар, маңғыттар және т.б. ру-тайпалар.

### 2-кезең

### 3-кезең
## Орда-Ежен ұлысының хандары

# Орда Ежен хан, Жошы хан ұлы 1242—1251
# Күнқыран хан, Орда-Ежен хан ұлы 1251—1288, Шибан 1280—1288 ұлысының ханы
# Қоныша хан, Сартақтай оғлан ұлы, Орда-Ежен хан немересі 1288—1302
# Баян хан, Қоныша хан ұлы 1302—1309
# Сасы Бұға, Баян хан ұлы 1309—1320
# Ерзен-хан, Сасы Бұға-хан ұлы 1320—1337
# Мүбәрәк Қажы-хан, Ерзен-хан ұлы 1337—1341
# Шымтай-хан, Ерзен-хан ұлы 1344—1361
# Ұрыс-хан, Шымтай-хан ұлы 1361—1377, Алтын Орда ханы 1374—1375
# Тоқтақия-хан, Ұрыс-хан ұлы 1377
# Темір Мәлік-хан, Ұрыс-хан ұлы 1378—1379
# Тоқтамыс, Түй-Қожа оғлан ұлы 1379—1395
# Кұйыршық, Ұрыс-хан ұлы 1395—1410
# Барақ-хан, Құйыршық хан ұлы 1410—1428, Алтын Орда ханы 1423—1428
Корея Республикасының премьер-министрлердің тізімі

**[[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]]ның премьер-министрлері** () Ұлттық Ассамблеяның мақұлдау тұсында Мемлекет президентімен тағайындалады. Оңтүстік Корея премьер-министрі парламент мүшесі болуға міндетті емес..

Төменде Бірінші Кореядан Алтыншы Республикаға дейінгі Оңтүстік Корея премьер-министрлерінің тізімі келтірілген. Бірінші бағанда қатарынан Премьер-Министр қызметін атқарған тұлғалар, ал екінші бағанда Премьер-Министрдің қызмет мерзімдері немесе әкімшілігі дәйектелген.

## Премьер-министрлер тізімі
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Консервативті (қол жетімді: Тегін Корея)
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Либералды (ағымдағы: Бірлескен демократиялық партия)
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Уридан
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Әскери
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Тәуелсіз

## Уақыт сызбасы

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:10 bottom:50 right:130 left:20
AlignBars = late

DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1948 till:01/01/2021
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1948

Colors     =
  id:con value:blue 
  id:lib value:green
  id:act value:pink

BarData =
  barset:PM

PlotData=
  width:8 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:PM

 from: 31/07/1948 till: 15/08/1948 color:con text:"Ли Юн Йон" fontsize:10
 from: 27/09/1948 till: 20/03/1949 color:act text:"Ли Бом Сок" fontsize:10
 from: 20/03/1949 till: 27/09/1949 color:lib text:"Ли Юн Йон" fontsize:10
 from: 27/09/1949 till: 20/04/1950 color:act text:"Ли Бом Сок" fontsize:10
 from: 21/04/1950 till: 03/11/1950 color:con text:"Син Сон Мо" fontsize:10
 from: 03/11/1950 till: 15/11/1950 color:con text:"Пэк Нак Чун" fontsize:10
 from: 23/11/1950 till: 24/11/1951 color:act text:"Чан Мён" fontsize:10
 from: 24/11/1951 till: 09/04/1952 color:con text:"Хо Джон" fontsize:10
 from: 24/04/1952 till: 06/05/1952 color:con text:"Ли Юн Ён" fontsize:10
 from: 06/05/1952 till: 06/10/1952 color:con text:"Чан Тхэк Сан" fontsize:10
 from: 09/10/1952 till: 24/04/1953 color:lib text:"Пэк Ту Джин" fontsize:10
 from: 24/04/1953 till: 17/06/1954 color:lib text:"Пэк Ту Джин" fontsize:10
 from: 28/06/1954 till: 28/11/1954 color:act text:"Пён Ён Тхэ" fontsize:10
 from: 28/11/1954 till: 30/11/1954 color:lib text:"Пэк Хан Сон" fontsize:10
 from: 15/06/1960 till: 18/08/1960 color:con text:"Хо Джон" fontsize:10
 from: 18/08/1960 till: 18/05/1961 color:con text:"Чан Мён" fontsize:10
 from: 21/05/1961 till: 03/07/1961 color:act text:"Чан До Ён" fontsize:10
 from: 03/07/1961 till: 16/06/1962 color:lib text:"Сон Ё Чхан" fontsize:10
 from: 18/06/1962 till: 18/07/1962 color:lib text:"Пак Чон Хи" fontsize:10
 from: 18/07/1962 till: 16/12/1963 color:lib text:"Ким Хён-чул" fontsize:10
 from: 17/12/1963 till: 10/05/1964 color:lib text:"И Юнь-Ён" fontsize:10
 from: 10/05/1964 till: 20/12/1970 color:lib text:"Чон Иль Гвон" fontsize:10



## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
* Кореяның мемлекеттік құрылымы
* Корея Республикасының Премьер-министрі

Санат:Оңтүстік Корея саясаты
*
Алтын дала (резерват)

**«Алтын дала» мемлекеттік табиғи резерваты** — Қостанай облысының Амангелді және Жангелді аудандарының аумағында орналасқан резерват.

2012 жылы 27 қарашада Қазақстан Республикасы Үкіметінің арнайы №1496 қаулысымен жаңадан «Алтын дала» мемлекеттік табиғи резерваты ұйымдастырылды. 

«Алтын дала» мемлекеттік табиғи резерватының жер көлемі – 489 766 га алқапты қамтиды. 

Бұл табиғи резерват Қостанай облысының Амангелді және Жангелді аудандарының аумағында орналасқан далалы, шөлейтті, шөлді, шалғынды және сулы батпақты алқаптардың табиғи экожүйелері мен ландшафтылық ерекшеліктерін және еліміздегі ақбөкендердің бетпақдала популяциясын  қорғауды көздейді. 

Аудан шегінде Торғай асханасының бұл бөлігі 120-дан 200 м-ге дейінгі абсолютті белгілері бар тегістелген жазық рельефімен ерекшеленеді.биіктігі біртіндеп батыстан шығысқа қарай Қараторғай және Ұлы-Жыланшық өзендерінің меридионалды сегменттерінің өзендерінде орналасқан Жиланшиктурме төбесіне дейін көтеріледі. Абсолютті биіктік белгілері 200-300 м аралығында. 

«Алтын дала» мемлекеттік табиғи резерватының аумағы 3 кластрлі телімге бөлінген:
#Сарықопа – 52 115 га (Сарықопа көлдер жүйесі). 
#Тосынқұм – 95 881 га (Тосынқұм құмы, Торғай өзенінің сол жағалауы).
#Ұлы Жыланшық – 341 670 га (шөлейттенген далалы алқап, Ұлы Жыланшық өзенінің жағалауы).

Санат:Қазақстан резерваттары
Санат:Қостанай облысы
Ханс Цоллман

**Ханс Цоллман** - Германия азаматы, 400-ге жуық жылқысы бар фермер. 

Ханс Цоллманның отбасы 1959 жылдан бастап жылқы бағуды қолға алған.

Цоллманн отбасы қымыз ашытады, сонымен бірге биенің сүтінен сәбилерге беретін саумалдан бастап, түрлі косметикалық крем сабын, лосьон шығарады. Әр өнім әдемілеп оралып, сыртына неден, қалай жасалғаны туралы жазылады. Өнімдерде «ешқандай химиялық қоспасы жоқ, тек табиғи өнімнен жасалған» деп атап көрсетілген. 

Цоллмандардың  жоспары саумал қосқан балмұздақ жасау. Оның құрамы мен дайындау технологиясы жөнінде ұсыныстарын тиісті орындарға жіберген.
 
Ханс Цоллманның әйелі, үш қызы және немерелері бар.
КХДР мәңгі президенті

**Корей Халық Демократиялық Республикасының мәңгі президенті**  () — 1998 жылдың 5 қыркүйегінде КХДР Конституциясына түзету енгізілгеннен бері пайда болған формальды лауазым. Ұйымдастырылған кезден бастап лауазымға  **[[Ким Ир Сен]]** «иелік етуде».. Бұл формальды өкілетсіз құрметті титул.  

Бұл конституцияның қабылдануы лауазымды қайтыс болған адамның иелік етуіне әкеліп соқтырды: Ким Ир Сен 1994 жылдың 8 шілдесінде қайтыс болды.
## Дереккөздер


Санат:КХДР
Санат:Лауазымдар
Санат:Мамандықтар
Қытай қазақ мерзімді басылымдары

**Қытай қазақ мерзімді басылымдары** - Қытай жерінде шығатын қазақ тіліндегі баспасөз.

Бүгінгі күнде Шығыс Түркістан жерінде қазақ тілді 20-ға жуық журнал мен тоғыздан аса газет шығады.

## Журналдар
Әдебиет тақырыбына арналаған келесі журналдар жарық көреді:

#“Шұғыла”
#“Құмыл алқабы”
#“Іле айдыны”
#“Алтай аясы”
#“Тарбағатай”
#“Боғда”
#“Іле жастары”
#“Шалқар”

Бұлардың ішінде “Шұғыла” журналы мен “Құмыл алқабы” бүкіл Қытай көлемінде “Жылдың үздік журналы” атағына да ие болған.

### Заң аясында

“Заң аясында” журналы  2000 жылдан бері шығып келе жатқан маусымдық журнал, заңдық кеңестер пен қоғамдағы нақты шындықтардан мысал келтіре отырып заңның ең үлкен қару екенін көрсететін журнал.

## Балаларға арналған басылымдар

Маусымдық журналдар:

“Жастүлек”

“Балауса”

“ Білім бұлағы”

Апталық газет:

“Іле өрендері”

## Салалық журналистика

“Шынжаң қоғамдық ғылымдары” журналы

“Ғылым-техника” газеті (аптасына бір рет шығады)

## Басқа да журналдар

“Оқырман өресі”  танымдық журнал

“Көкжиек” журналы

XX ғасырдың екінші жартысында “Шалғын” деген атпен, 1982 жылдан бастап  “Мұра” деген атпен шығып келе жатқан журнал бар. Қазірге дейін 141 санын оқырманға ұсынған.

Нәзік жандыларға арналған “Шыңжаң әйелдері” журналы

Көркемөнер бағытында шығатын “Шыңжаң суретті журналы”

## Газеттер

Қазақ тілдіндегі ең үлкен газеттер қатарында “Шыңжаң газеті” айтылады. 1950 жылдан бері шығып келе жатқан газет күн сайын шығады. Газеттің апталық таралымы 123900 данадан асады.

Өңірлік және апталық газет қатарына “Күйтің газеті”, “Іле кеші”, “Тарбағатай”, “Іле өрендері” қатарлы газеттер де жатады.

Сонымен бірге әлемде болып жатқан оқиғалар мен жаңалықтарды оқырман аудиториясы  “Пайдалану хабарлары” атты газеттен алып отырады. “Пайдалану хабарлары” тек қана ақпарат беруді негіз етеді, аптаның бес күнінде шығады.

## Тағы қараңыз

## Дереккөздер

## Сыртқы сілтемелер
Қытай қазақ мерзімді басылымдары
Инфографика

Инфографика — хабарды, ақпаратты, білімді  графикалық тәсілдер арқылы ұсыну, қандай да бір оқиғаны сипаттау немесе деректерді жеткізу  мақсатында кез-келген мәтін мен графиканың үйлестіріліп берілуі.

Инфографиканың қолдану аясы өте кең: ол географияны, журналистиканы, білім саласын, статистиканы, техникалық мәтіндерді қамтиды.  Инфографика кең көлемді материалдарды ұйымдастырумен бірге, заттар мен фактілердің байланысын, ара салмағын уақыт пен кеңістікте көрнекі түрде көрсете алады.

## Тарихы
Ең алғаш инфографиканы 1982 жылы USA Today газетінің баспагерлері қолдана бастады. Осының арқасында газет ең көп оқылатын басылымдардың үздік бестігінің қатарына енді.
Уақыт өткен сайын инфографика тек қана технология мен бизнес емес, сонымен қатар өнер екені де анықтала бастады. Сонымен бірге осы өнерді жетік меңгеру баспа бизнесінің табысына тікелей әсер ететіні де анық болды. Сондықтан «Эсквайр» және «Нью-Йоркер» сияқты журналдар  инфографиканы жасау жұмысын идеяның авторы болып табылатын  бір журналист пен  3-4 дизайнерге тапсырады.

Бірақ инфографика тек қана кәсіби дизайнерлердің қолынан келетін шаруа ғана емес, оны қызығушылық танытқан, үйренемін деген әрбір маман да жасай алады. 

Соңғы кезде бұл тенденция журналисттер арасында кеңінен тарап жатыр. Түрлі семинарлар, мастер-кластар өткізіліп, инфографиканы жасау жолдары түсіндірілуде.

## Дереккөздер

Инфографика 
## Сыртқы сілтемелер
* http://dailyinfographic.com/ 
* http://infographer.ru
Wikimania-2013 конференциясындағы Қазақстан өкілдері

Уикимания (Wikimania ағыл.) -  жыл сайын өткізілетін халықаралық конференция.  Бұл конференция әлемнің әр елінен келген Уикипедия қатысушыларының бас қосуына, танысып, өз тәжірибелерімен алмасуына мүмкіндік береді. 

2013 жылы Уикимания конференциясы Гонконгта (ҚХР) Гонконг Политехникалық университетінде тамыздың 7-11 аралығында өтті. 

## Делегация құрамы
нобай|Қазақстан делегациясы
2013 жылы өткен Уикимания конференциясында Назарбаев зияткерлік мектептерінің таңдаулы 33 оқушысы мен 12 ұстазы конференцияға бір делегация ретінде қатысты. Қатысқан оқушылар Қазақстан аймағындағы барлық зияткерлік мектептердегі (Ақтөбе, Астана, Шымкент, Орал, Қарағанды, Көкшетау, Талдықорған, Семей, Өскемен) "Уикипедия" клубының мүшелері болып табылады.

## «Қазақша Wikipedia» жобасы
Wikipedia – әлемдегі ең таңдаулы сайттардың ондығына кіріп, 5-орынды иемденеді. Әлемнің 271 тілінде жазылатын ашық энциклопедияның қазақша нұсқасы соңғы уақытта ерекше даму үстінде. Бұл жоба мектеп оқушыларының үздік мақалаларымен толығып, қазақша контенттің сапасын арттыруда. 
«Қазақша Wikipedia» жобасын жүзеге асырып жатқан  «Wikibilim» қоғамдық қоры мен «Назарбаев зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымының қолдауымен жүзеге асқан сапар оқушылардың интеллектуалды хоббиін дамуына үлес қосты. 

## Джимми Уэйлспен кездесу
нобай|оңға|Джимми Уэйлспен кездесу сәті
нобай|оңға|Уикипедия негізін салушы - Джимми Уэйлс
Гонконгта делегация мүшелері «Wikipedia» онлайн энциклопедиясының негізін салушы Джимми Уэйлспен кездесті. Қазақстаннан Гонконгқа барған ең жас әрі үлкен делегацияға деп сенім білдірген. Сонымен қатар бұрын-соңды қазақ елінде болмаған жоба авторы елімізге алдағы екі жыл көлемінде келу мүмкіндігін жеткізді.

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
# Біз Wikimania 2013 конференциясында болғанда 
# ҮЙРЕТЕРІ БАР УИКИПЕДИЯ . «Ұлан» газеті, №37, 17.09.2013

Санат:Wikimania
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013

Футболдан Қазақстан Премьер-лигасы 2013 - 1992 жылы құрылған премьер-лиганың 22-маусымы. Турнир жеребесі 2013 жылы 11 қаңтарда өтті. Маусым 2013 жылдың 9 наурызында басталып, 2 қарашада аяқталды.

Турнирде 12 команда сайысқа түсті. «Восток» командасы чемпионаттың жаңа қатысушысы болды.

Чемпиондық атақты «Ақтөбе» (клуб тарихында 5-ші рет) жеңіп алды. Екінші орынды «Астана», үшінші орынды «Қайрат» клубтары иеленді. Чемпионат нәтижесінде соңғы орынға тұрақтаған «Ақжайық» премьер-лигадан шығып кетті.

## Алдыңғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер

## Қатысушы клубтар

### Жарыс географиясы
2013 жылғы Премьер-лигаға Қазақстанның 12 қаласынан 12 клуб қатысты.

## Турнирлік кесте

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер

Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты
Санат:2013 жылғы футбол
Медициналық техника

**Медициналық техника** - аурудың алдын алу, диагностика жасау, емдеу және сауықтыру мақсатында, сонымен қатар санитарлық-гигиеналық және індетке қарсы шараларды орындау, дәріханаларда дәрілер дайындау барысында пайдаланылатын техникалық заттардың жиынтығы.

## Медициналық техниканың дамуы
Медициналық техниканың дамуына ықпал ететін жағдайлар:
* ғылыми-техникалық ілгерлік;
* әлеуметтік-экономиялық өзгеріс;
* медицина мен денсаулық сақтауда жаңа түсініктердің пайда болуы.
Электронды-есептеу техникасының, кибернетика және информатиканың дамуына байланысты организмнің жағдайын өңдеп және анализ жасап, ақпарат бере алатын микропроцессорлар орнатылған техникалық заттар және жекелеген дене мүшелерінің қызметін атқаратын құрылғылар пайда болды.

### Медициналық техниканың топтары
Медицина салалары бойынша дамыған медициналық техникалық құрылғылар:
* интроскопия құрылғылары мен құралдары (Рентгендік, эндоскопия); 
* жүрек қағысын тексеру құрылғысы;
* мидағы биоэлектрлі құбылысты зерттеу құрылғысы;
* бұлшық ет жағдайын тексеру құрылғысы;
* асқазан қызметін тексеру құрылғысы;
* тыныс алу жүйелеріне арналған құрылғы;
* жарықпен емдеу құрылғылары;
* сумен емдеу құрылғылары;
* хирургиялық құрылғылар;
* ультрадыбыстық диагностикалық құралдар;
* зертханалық диагностикаға арналған құралдар (автоанализаторлар, микроскоп);
* аса тиімді терапиялық құрылғылар - электірілі ынталандырғыш;
* ультрадыбыстық және механикаландырылған терапиялық техника;
* гемосорция және гемоперфузия техникалары;
* стоматологиялық жабдықтар;
* телевизиялық құрылғылар (монитор, эндоскопиялық хирургияға арналған бейнекешен т.б.);
* еңбекті көп қажетсінетін процесстерді автоматтандыратын және механикаландыратын техникалар.

## Тағы қараңыз
* Медициналық жабдықтар
* Хирургиялық құралдар

## Дереккөздер


Санат:Медицина
Интерактивті тақта

Интерактивті тақта - мультимедиалық электрондық оқыту құралдарының бірі. 

Бұл білім үрдісінде қолданылатын ақпаратты көрсетуге және оны компьютермен басқаруға тағайындалған әмбебап интерактивтік жүйе. 

## Интерактивті кешен

Кешеннің құрамына компьютерге және проекторға тізбектелген порт арқылы қосылатын, қабырғаға ілінетін тақта, басқаруға керекті қалам және жазуға арналған  блокнот кіреді. 

Компьютердің VGA –портына проектор арқылы қосылатын тақтада көрсетілетін ақпаратты сабаққа қатысушылардың барлығы көре алады.  

Сонымен қатар тақтаның, проектордың драйвері және орнатылатын арнайы бағдарламалық жабдықтамасы бар. 

Кешен екі режимде жұмыс істейді: тышқан және аннотация режимі арқылы. Бірінші жағдайда тақта тышқан орнында қолданылып қолданушының іс әрекетін операциялық жүйеге жеткізеді, екінші жағдайда маркер тікелей қалам ретінде, яғни жазу немесе сурет салу үшін қолданылады. Мұндай жағдайда графикалық редакторды қажет етпей, экран бетінде сурет салуға болады.

Көптеген интерактивтік тақталар монтаждан соң  калибрлеуді, яғни маркердің тақта бетіндегі орнын анықтауды қажет етеді. Калибрлеу экранның әр бұрыштарын және ортасын көрсетілген нүктелерді арнайы утилит көмегімен белгілеу арқылы жасалады. Егер тақтамен проектордың орналасу орны өзгермесе, калибрлеуді қайтара жасау қажет емес. 

Преоктордың орналасуына қарай интерактивтік тақталар тікелей (тура) және кері проекциялаушы деп екі класқа бөлінеді. 

Бірінші класқа жататындар – қолданушы кей уақытта экранды көлеңкелеп жауып қалу кемшілігіне қарамастан өте кең тараған. Сондықтан обьективті төменге еңкейтіп проектерді тақтаға мүмкіншілігінше жақындатып төбеге іледі. 

Екінші класқа жататындар біршама қымбат тұрады, онда проектор тақтаның артында орналасады да өте көп орын алып тұрады. Қазір интерактивтік тақтаны жасаушылар көбіне дайын кешендерді, яғни тақтамен жұмыс істейтін құралдардың барлығын бірге ұсынады. 

## Интерактивтік тақталарда қолданылатын технологиялар

Интерактивтік тақталарда қолданылатын технологиялар төрт типке бөлінеді:

#Сенсорлы аналогтық-резистивтік технология;	
#Электромагниттік технология;     					
#Лазерлік технология;						
#Ультрадыбыстық / инфрақызыл технология;	
	
## Дереккөздер


## Тағы қараңыз

## Сыртқы сілтемелер

Санат:Компьютерлік техника
Адахкент қаласы

**Адахкент қаласы** - Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы, Қаракемер ауылының оңтүстік-батысына қарай 2 км қашықтықта орналасқан, VII-XII ғасырдағы қала орны, оны 1939 жылы ғалым А.Н.Бернштам зерттеген. 
## Дереккөздер


Санат:Қазақстан көне қалалары
Медициналық жабдықтар

**Медициналық жабдықтар** - ауруларды емдеу-диагностикалық іс-шаралар барысында, сонымен қатар оларды күтіп-баптауда емделушілер мен медицина қызметшілерін оңтайлы жағдаймен қамтамасыз етуге арналған медициналық техникалық бұйымдар.

## Медициналық жабдықтардың топтары

### Емдеу және тексеру іс-шаралары кезінде қолданылатын жабдықтар

#### Ауруларды тасымалдайтын жабдықтар
* әр түрлі тұрпатты арбашалар 
** алмалы-салмалы тақталы (зембіл ретінде пайдалануға болатын);
** көтергіш тақталы;
** әр түрлі функционалды (ауыр науқастар және реанимациялық);
** балаларға арналған арбаша (жаңа туған нәрестеге арналған, ауру балаларды тасымалдайтын).

#### Медициналық төсек
* функционалды (әр түрлі қалыпқа келтірілетін);
* емханалық;
* травматологиялық ауруларға;
* сүйек туберкулезі ауруларына;
* психикалық аурумен ауыратындарға;
* акушерлік;
* күйікпен түскен ауруларға;
* жұқпалы ішек-қарын ауруларына;
* жаңа туған балаларға;
* 5 жасқа дейінгі балаларға;
* 5-14 жасқа дейінгі жеткіншектерге;

#### Үстелдер мен креслолар
* жан-жақты операциялық үстелдер - рентген өткізгіш тақтадан, тумбадан және дубляждалған басқару жүйеден (гидравликалық, электромеханикалық және электрогидравликалық) тұрады; қол ұстағыш, аяқ қойғыш, иық және қабырға тірегіштер, аяққа арналған таяныш, жұмыр жастық, бас сүйегіш, тартқыштар, таған сияқты алмалы-салмалы түрлі тетіктерді қолдану операциялық үстелдерді әр түрлі қалыпқа келтіреді;
* жаңа туған нәрестеге арналған санитарлық үстел (тұрақты температура ұстайтын қондырғы, тумбасында керекті жабынды жиынтық қойылған, алдыңғы жағына нәрестенің бойын өлшейтін сызғыш орнатылған); 
* таңу (перевязочный) үстелі - фельдшер-акушерлік пункттерде шағын операция жасауға және таңу шараларын жүргізуге арналған, оны гинекологиялық кресло ретінде де пайдалануға болады;
* жиналмалы таңу үстелі (дөңгелегі алмалы-салмалы);
* палаталарда ауруларға медициналық көмек көрсету үшін, операциялық  бөлімдерде, перзентханаларда дәрілерді, таңу материалдарын, дезинфекциялау ерітінділерін, құралдар мен аспаптарды қоятын және тасымалдайтын үстелдер қолдану мақсатына байланысты әр түрлі аталады: анестезиологиялық, құрал-жабдықты, акушерлік, манипуляциялық, төсек жанына арналған, операцияға және қолға оңтайлы, стоматологиялық, хирургиялық және т.б.

### Емдеу және тексеру іс-шараларын жүргізетін жабдықтар
* Стоматологиялық жабдықтар;
* Рентгенологиялық жабдықтар;
* Радиологиялық жабдықтар;
* Дезинфекциялық жабдықтар;
* Анализге биологиялық материалдар дайындайтын жабдықтар.

### Шаруашылық жабдықтары
* медицина құралдарын жуып-шаятын жабдықтар;
* стерильдейтін жабдықтар;
* термостаттар;
* су мен ауаны тазартқыш жабдықтар;
* ауруларды тамақпен қамтамасыз ететін жабдықтар;

## Медициналық жабдықтар күтімі
Жабдықтардың тазалығы күнделікті сақталуы тиіс:
* Дезинфекциялау - сутек тотығының 3%-к ерітіндісі және 0,5%-к жуғыш затының қосындыларын пайдаланады. 
* Сүрту -  тотықпау үшін өңделген жабдықтарды құрғақ әрі жұмсақ материалмен сүрту қажет.
* Майлау - үйкелетін тұстарын майлау (вазелин және басқа майлармен).

## Дереккөздер


Санат:Медицина
Аруна баспасы

**«Аруна»  баспасы** - 2000 жылы негізі қаланған баспа. Баспалық өнімдерді басу және таратумен айналысады.  

## Өнімдері
Баспа балаларға арналған көркем әдебиет, энциклопедиялар, білім және танымдық  әдебиеттер шығарумен айналысады. 

## Тағы қараңыз

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
Аруна баспасы

Санат:Қазақстан баспалары
Коулун саябағы

Коулун саябағы - Гонконгте орналасқан саябақ. 

Ағылшынша жазылуы және мекенжайы: KOWLOON PARK  22, Austin Road, Tsim Tsa Tsui, Kowloon

Аумағы: 13.47 гектар.

Саябақтың ішінде темекі шегуге болмайды деген жазулар бар. 

Коулун саябағында ашық, жабық бассейн де, фламинголар да, гүлдер мен өсімдіктердің, ағаштардың түр-түрі де бар. Кең ашық алаңдарында жаттығуға, спортпен айналысуға болады.

## Комикс кейіпкерлері

Коулун саябағында комикс кейіпкерлеріне арналған аллея бар.

## Дереккөздер


## Тағы қараңыз

Гонконг

## Сыртқы сілтемелер

Коулун саябағы
КСРО байрағы

**Кеңестік Социалистік Республикалар Одағының мемлекеттік байрағы** — КСРО Мемлекеттік елтаңбасымен және Мемлекеттік әнұранымен қатарлас КСРО ресми символы.

Санат:КСРО тулары
Санат:КСРО мемлекеттік рәміздері
КСРО республикаларының елтаңбасы

[thumb|179x179px|right|[КСРО елтаңбасы]]

КСРО құрамындағы барлық республикалардың елтаңбаларында орақ пен балға, коммунизмді айқындайтын қызыл жұлдыз, күн шығыс және бидай суреттелетін. Барлық елтаңбаларда «Барлық елдердің пролетарлары, бірігіңдер!» лозунгі жазылған (оң жағында - сол елдің тілінде; сол жағында - орыс тілінде).

## Кеңестік республикалар елтаңбасы


Сурет:Emblem of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Azerbaijan (1991–1993).svg|alt=Әзірбайжан КСР елтаңбасы|Әзірбайжан КСР
Сурет:Emblem of the Armenian SSR.svg|alt=Армян КСР елтаңбасы|Әрмен КСР
Сурет:Emblem of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1981–1991).svg|alt=Белорус КСР елтаңбасы|Белорус КСР
Сурет:Emblem of the Georgian SSR.svg|alt=Грузин КСР елтаңбасы|Грузин КСР
Сурет:Emblem of the Transcaucasian SFSR (1930-1936).svg|alt=Күнгей Кавказ КФСР елтаңбасы (1922—1936)|Күнгей Кавказ КФСР (1922—1936)
Сурет:Emblem of the Kazakh SSR.svg|Қазақ КСР
Сурет:Emblem of the Karelo-Finnish SSR.svg|alt=Карело-Фин КСР елтаңбасы (1940—1956)|Карело-Фин КСР (1940—1956)
Сурет:Emblem of the Kirghiz SSR.svg|alt=Қырғыз КСР елтаңбасы|Қырғыз КСР
Сурет:Emblem of the Latvian SSR.svg|Латвия КСР
Сурет:Emblem of the Lithuanian SSR.svg|alt=Литов КСР|Литва КСР
Сурет:Emblem of the Moldavian SSR.svg|Молдован КСР
Сурет:COA Russian SFSR.svg|РКФСР
Сурет:Emblem of the Tajik SSR.svg|Тәжік КСР
Сурет:Emblem of the Turkmen SSR.svg|Түрікмен КСР
Сурет:Emblem of the Uzbek SSR.svg|Өзбек КСР
Сурет:Emblem of the Ukrainian SSR.svg|Украин КСР
Сурет:Emblem of the Estonian SSR.svg|Эстон КСР



Қазіргі таңда бұрынғы КСРО республикалары мен аумақтарында өзінің кеңестік елтаңбасының өзгерістер енгізілген елтаңбасы сақталған: Беларусь (1995 жылдан бастап), Транснистрия, Тәжікстан, Өзбекстан.

## Тағы қараңыз
* КСРО републикаларының байрақтары

## Сыртқы сілтемелер
* Кеңестік мемлекеттік симфолика
## Әдебиет

Санат:КСРО тарихы
Шөптікөл ауылдық округі (Ғабит Мүсірепов ауданы)

**Шөптікөл ауылдық округі** – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы әкімшілік бірлік. 2010 жылы құрамына қысқарған "Приишим ауылдық округінен" 1 елді мекен қосылған. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Шөптікөл, Жаркөл, Қоңырсу, Разгульное, Үлкен Талсай ауылдары кіреді. Орталығы – Шөптікөл ауылы.

## Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1514 адамды құрады.

## Дереккөздер

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы ауылдық округтері
Қосалқы бөлшектер

«*Қосалқы бөлшектер*» АҚ – өндірістік кәсіпорын. Жамбыл қаласының шығыс жағында 25 га алаңды алып жатыр. Өндірістік корпустарының ауданы 4,8 га. Кәсіпорын 1940 ж. құрылған. 1995 жылға дейін «Запчасть» зaуыты аталып келді. Кәсіпорын тракторларға, комбайндарға, т.б. ауыл шаруашылық машиналарға қосалқы бөлшектер жасауға маманданған, сондай-ақ, халық тұтыну тауарларын шығарады. Акционерлік қоғам құрамына болат құю, механикалық-штамптау, тасымалдау, пісіру-құрастыру және құрал-саймандық цехтар кіреді. Бұлармен қатар, ағаш өңдеу және тігін цехтары бар. Негізгі өндірісі – болат құю цехының жылдық өндірістік қуаты 12 мың т. Бұл цех ДСП-3М үлгілі 4 электр пештерімен, құю конвейерімен және 2 термопешпен жабдықталған. Механикалық-штамптау цехында сығу күші 1000 т престер, әр түрлі қосалқы бөлшектер дайындайтын фрезерлік, токарлік, т.б. станоктар орнатылған. Акционионерлік қоғамның президенті – *Ж.Молдашев*.

Санат:Кәсіпорындар
Санат:Машина жасау
Шөптікөл ауылдық округі

* ''Шөптікөл ауылдық округі'' – Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданындағы таратылған әкімшілік бірлік.
* Шөптікөл ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы әкімшілік бірлік.
Тәжікстандағы азаматтық соғыс

[thumb|left|250px|1990 жылдың ақпанында орын алған жаппай тәртіпсіздіктер ([Душанбе)]]

**Тәжікстандағы азаматтық соғыс** () — республиканың тәуелсіздік алғаннан кейін кезенінде (1992—1997) орталық билік пен *біріккен тәжік оппозициясы* атымен әрекет еткен әртүрлі топтардың арасындағы қарулы, руаралық, ішкі этникалық конфликт. Аса қатігез қақтығыстар 1992 жылдың тамызынан 1993 жылдың шілде аралығында өткен. Бұл кезеңде ел факт жүзінде екіге бөлінген еді. 1993 жылдың жазынан бастап конфликт қарқыны басыла бастағанымен, текетіресуші тараптардың 1997 жылғы 27 маусымдағы татуласуына дейін ішінара қақтығыстар болып тұрды.

Тәжік оппозициясы, негізінен, Исламдық қайта жаңару партиясы, Тәжікстан демократиялық партиясы және т.б. қозғалыстардан тұрды. Бұрынғы коммунисттік элита өкілдері мен ұлттық-демократиялық және исламдық күштердің арасындағы қарсыластық саяси сферадан этникалық-рулық деңгейге өтті. Кеңес дәуірінде саяси сахнада ленинабадтықтар (Ленинабадтық облыс тумалары) жоғары әкімшілік уәкіліттерге ие болған. Ал оларға кулябтықтар жәрдемдескен болатын. Тәуелсіздік алғаннан кейін басқа кландық топтар «бадахшандықтар», «гиссарлықтар» және «гармдықтар» ел басқарудағы билік бөлінісін өзгертуге талпынған.

1997 жылғы жағдайға сәйкес 50 000-нан 100 000-ға адамға дейін соғыс нәтижесінде өлген. 

## Дереккөздер


Санат:Тәжікстан тарихы
Ұлыбритания Патшалығы

: *Бұл мақала — «Ұлыбритания Патшалығы» ([[1707]]—[[1800]]) деп аталатын тарихи мемлекет туралы. Қазіргі таңдағы ізбасар-мемлекет туралы білгіңіз келсе, мына мақалаларды қарңыз: *'Ұлыбритания**.''
: ''Терминдерді түсіндіру үшін **Англия**, **Ұлыбритания**, **Британия** және **Біріккен патшалық**, сондай-ақ **Британ аралдары (терминология)** деген мақалаларды қараңыз.''

**Ұлыбритания патшалығы** немесе **Ұлы Британияның патшалығы''' () — Батыс Еуропада орналасқан және Уния жөніндегі актісіне сәйкес Шотландия мен Англия патшалықтарының бірігуінен пайда болған мемлекет. 1707 жылдан 1800 жылға дейін осылай аталып келген.

Екі бұрынғы патшалық, Яков І Ағылшындық атанған, Яков VI Шотландтық патшадан бастап өзара уния жағдайында болған. Бірақта Англия мен Шотландияда 1603—1707 жылдар аралығында әр түрлі парламенттер және үкіметтер болды.

1801 жылдың 1 қаңтарынан бастап Ұлыбританияның Ирландия мен бірігу нәтижесінде мемлекет Біріккен Ұлыбритания және Ирландия патшалығы деп алмастырылды.

## Тағы қараңыз
* Ұлыбритания тарихы
* Ұлыбритания патшалары
* Union Jack
* Британ монархиясы



Санат:Ұлыбритания тарихы
Қарсақ (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Қарсақ** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Гусаков ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 56 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 229 адам (111 ер адам және 118 әйел адам) болса, 2009 жылы 186 адамды (86 ер адам және 100 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Мырзағали Қалисанов

**Қалисанов Мырзағали** - шопан, Социалистік Еңбек Ері (1948). 1876 жылы Батыс Қазақстан облысы, Жәнібек ауданы, Теректі Орда жайлауында туған.

## Еңбек жолы
* Ұлы Октябрь революциясына дейін байдың малын баққан.
* 1932-1960 жылдары Чапаев ауданы (қазіргі Ақжайық ауданы), Куйбышев атындағы колхозда аға шопан болып істеді.
* 1947 жылы өзіне бекітіліп берілген саулықтардың әр жүзінен 144-тен төл алып, отардағы қой санын жүзден мыңға дейін өсірді.

## Наградасы
* Социалистік Еңбек Ері (1948)
* Медальдар

## Дереккөздер


## Сыртқы сілтемелер
История народов Средней Азии

Санат:Социалистік еңбек ерлері
Качиловка

**Качиловка** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Сырымбет ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2015 жылы таратылған.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 27 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 158 адам (87 ер адам және 71 әйел адам) болса, 2009 жылы 30 адамды (16 ер адам және 14 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы таратылған елді мекендері
Жаңаталап ауылдық округі (Түркістан облысы)

**Жаңаталап ауылдық округі** – Түркістан облысы, Сайрам ауданында болған әкімшілік бірлік. Құрамына *[[Жаңаталап (Сайрам ауданы)|Жаңаталап]], [[Игілік (Сайрам ауданы)|Игілік]], [[Қызылжар (Жаңаталап ауылдық округі)|Қызылжар]], [[Черноводск]]* ауылдары кірді. 2014 жылы құрамындағы барлық ауыл Шымкент қаласына берілгендіктен таратылған. Тұрғыны 12 259 адам (2009). Орталығы – Жаңаталап ауылы болған.

## Дереккөздер

Санат:Сайрам ауданының таратылған ауылдық округтері
Жаңаталап ауылдық округі (Қызылорда облысы)

**Жаңаталап ауылдық округі** — Қызылорда облысы Жалағаш ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңаталап ауылы кіреді. Орталығы – Жаңаталап ауылы.

## Халқы
2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 817 адамды (436 ер адам және 381 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Жалағаш ауданы ауылдық округтері
Жаңаталап ауылдық округі

**Жаңаталап ауылдық округі:** 
* ''Жаңаталап ауылдық округі'' — Ақтөбе облысы Қобда ауданындағы таратылған әкімшілік бірлік.
* Жаңаталап ауылдық округі — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Жаңаталап ауылдық округі — Жамбыл облысы, Сарысу ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Жаңаталап ауылдық әкімдігі — Қарағанды облысы, Бұқар жырау ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Жаңаталап ауылдық округі — Қызылорда облысы, Жалағаш ауданындағы әкімшілік бірлік.
* Жаңаталап ауылдық округі — Түркістан облысы, Сайрам ауданындағы әкімшілік бірлік.
Үшбас (өзен)

**Үшбас**, *Түйемойнақ* – Талас алабындағы өзен. 

## Географиялық орны
Жамбыл облысының Сарысу және Түркістан облысының Созақ аудандары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 71 км, су жиналатын алабы 571 км2. Жағалауында бір ғана, Үшбас елді мекені бар.

## Бастауы
Қаратаудың солтүстік беткейіндегі бұлақтардан басталып, Қызылкөлге құяды. 

## Гидрологиясы
Аңғары таулық сипатта, арнасы тік жарлы. Жер асты, жауын-шашын суымен толығады. Жылдық орташа су ағымы Жыланды өзеннің құяр сағасынан төменде 0,25 м3/с.

## Дереккөздер
 

Санат:Сарысу ауданы өзендері
Санат:Созақ ауданы өзендері
Санат:Талас су алабы
Жаңаарық ауылдық округі (Жамбыл облысы)

**Жаңаарық ауылдық округі** – Жамбыл облысы, Сарысу ауданындағы әкімшілік бірлік. 

## Әкімшілік құрамы
Құрамына Сыздықбаев, Ақтоғай ауылдары кіреді. Орталығы – Ұзақбай Сыздықбаев ауылы.

## Дереккөздер

Санат:Сарысу ауданы ауылдық округтері
Мүмин

**Мүмин** - Ислам дінінде Аллаға, Мұхаммед Пайғамбарға (с.а.у.) және ол жеткізген дінге шын жүрекпен сеніп, қабылдап растаған адам. Исламның сенім негіздері мен үкімдеріне толығымен сеніп, бұларды тәртібімен орындауға тырысқан адам толық мүмин және мұсылман болып есептеледі. Басқаша айтқанда, "Әмәнтуда" жинақталған алты иман негізіне сенген кісі мүмин болады. 

Мұсылмандардың сенімі бойынша мүмин адамдар ақыретте жәннәтқа кіріп, ондағы көптеген нығметтерге бөленеді. Күнәһар мүминдер қылмыс-күнәлары үшін ақыретте жазаға тартылса да, соңында жәннәтқа барады. Мүмин жандардың мәңгілік жәннәттық болатындығы Құранның көптеген аяттарында баяндалады. 

## Дереккөздер
Кирилловка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Кирилловка** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл, Украина ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 24 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1005 адам (489 ер адам және 516 әйел адам) болса, 2009 жылы 936 адамды (459 ер адам және 477 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Kind of Blue

***Kind of Blue*** —  америкалық джаз музыканты Майлз Дэвистің 1959 жылы 2 наурызда және 22 сәуірде Нью-Йорктегі «Columbia 30th Street Studio» студиясында екі сессия кезінде жазылған және сол жылы 17 тамызда «Columbia Records» шығарған студиялық альбомы. Көптеген музыка сыншылары Kind of Blue-ді ең ұлы джаз жазбасы, Дейвис өнердегі үздік туындысы және барлық уақыттағы ең керемет альбомдардың бірі деп санайды. Альбом джаз, рок және классикалық музыканың кейінгі дамуына әсер етуінің арқасында тарихтағы ең ықпалды жазбалардың бірі ретінде қарастырылады.

Нақты сандар туралы біраз пікірталастар болса да, Kind Of Blue жиі барлық уақыттағы ең көп сатылатын джаз жазбасы ретінде аталады. 2019 жылы Американың дыбыс жазу өнеркәсібі қауымдастығымен бес миллион дана жиынтық тиражбен бес рет «платиналық» альбом ретінде сертификатталды.

## Альбом туралы
Диск  Нью-Йорк  CBS 30th Street Studio студиясында 1959 жылы 2 наурыз бен 22 сәуірде жазылды. Жазбаны жасауға саксофоншылар Джон Колтрейн мен Джулиан "Каннонбол" Эддерли, пианист Билл Эванс (тректердің бірінде Уинтон Келли ауыстырған), басист Пол Чамберс және барабаншы Джимми Коббтан тұратын Дэвистің "бірінші ұлы" секстетінің музыканттары қатысты. 

## Композициялар тізімі
Барлық әндерді жазған Майлс Дейвис.

## Әдебиеттер тізімі
* Palmer, Robert (1997). Liner Notes to 1997 Reissue. Kind of Blue (CD). New York, NY: Sony Music Entertainment, Inc./Columbia Records
* 
* Blumenthal, Bob (2001). Liner Notes, Miles Davis at Newport 1958. Columbia/Legacy CK85202
* 
* 

## Сыртқы сілтемелер
* ''Kind of Blue'' (барлық басылымдары)  *[[Discogs]]*

## Дереккөздер

Санат:Майлз Дэвис альбомдары‎
Колесниковка (Солтүстік Қазақстан облысы)

**Колесниковка** — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Елец ауылдық округі құрамындағы ауыл.

## Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 9 км-дей жерде.

## Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 146 адам (75 ер адам және 71 әйел адам) болса, 2009 жылы 73 адамды (37 ер адам және 36 әйел адам) құрады.

## Дереккөздер

Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Белорусша Уикипедия

**[[:be:|Белорусша Уикипедия]]** () — Уикипедияның белорус тіліндегі бөлімі. Бөлімнің екі түрі бар: бірі қазіргі белорус тілінде жазылса, келесісі ескіше белорус тілінде жазылған.
## Тарихы

## Санақ

## Сілтемелер

### Орысша Уикипедияның публикациясы

## Дереккөздер


Санат:Уикипедия бөлімдері
Санат:Белорус тілі
Табалдырық аттау

**Табалдырық аттау** - ұлттық дәстүр.

Ұл жақтың адамдары қыз жаққа құда түсе келгенде, қыздың жеңгелері құдаларды үйге кіргізбей табалдырық аттатпай тосып алады да, «табалдырық аттар бер» деп кәде сұрайды. Дайындалып келген құдалар көйлек-көншек, не ақша беріп, табалдырық кәдесін өтеп барып үйге кіреді, төрге шығады. Оны қазақ кәдесінде «табалдырық аттау» деп атайды. 

Қазақта «табалдырықтан артық тау жоқ, кәдесін өтемесең одан асқан дау жоқ, жеңгеден озған жау жоқ» деп қалжың айтып кәде өтеп үйге кіруді жақсы салт, танысудың сыры, кісі сынаудың сыны еткен. Қазақта «табалдырықта бақ тұрады» табалдырықты құрметтемеген бағынан айырылады, «табалдырықтың екі жағында тұрып қол алыспайды, ондай жерде жау болатын адамдар ғана алысады» деп санайды.

## Дереккөздер

Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Чеджудо

**Чеджудо́** ()&nbsp; — Оңтүстік Кореядағы ең үлкен арал және ең кіші провинция. Оның әкімшілік орталығы&nbsp;— Чеджу қаласы. Арал Корей бұғазында, 1946&nbsp;жылға шейін Чеджу бөлігі болған, Чолла-Намдо провинциясының оңтүстік-шығысына таман орналасқан. 
## Атауы
Корей тілінде *до* — «арал» (島) және «провинция» (道) деген қытай иероглифтерінің фонетикалық транскрипциясы. Сондықтан **Чеджудо** атауы арал деген мағынаны да, әкімшілік бірлікті де білдіреді. 

Төменде аралдың тарихи атаулары көрсетілген:

* Тои (도이, 島夷)
* Тоңъёнджу (동영주, 東瀛州)
* Чухо (주호, 州胡)
* Тхаммора (탐모라, 耽牟羅)
* Сомна (섭라, 涉羅)
* Тхаңна (탁라, 竣羅)
* Тхамна (탐라, 耽羅)

## Әкімшілік бөлінісі
Чеждудо екі қалаға(«си») бөлінген. Келесі кестеде олардың атаулары қазақша оқылуымен, хангыльда және ханчада көрсетілген. Сондай-ақ 2006 жылға дейін бұл аралда қос уезд болған — Намчеджу (Солтүстік Чеджу) және Пукчеджу (Оңтүстік Чеджу). 2006 жылы олар Согвипхо қаласымен біріктірілген. 

## Провинция нышандары
* Гүл: Рододендрон ( — *Чхамккот*)
* Ағаш: Камфор ағашы ( — *Нокнаму*)
* Құс: Ақжон тоқылдақ ()

## Бауырлас-аймақтар
Келесі аймақтардың барлығы арал болып саналады:
*  Хайнань (Қытай)
*  Гавай аралдары (АҚШ)
*  Сахалин (Ресей)
*  Бали (Индонезия)

## Сыртқы сілтемелер
* Чеджу-до аралы 
* Чечжудо 
* Jeju 

## Дереккөздер

Санат:Корея
Санат:Оңтүстік Кореяның әкімшілік бөлінісі
Кусудама

— қағаздан жасалған модель, көбінесе (бірақ барлық кезде емес) бірдей пирамидалық модульдердің шеттерін бірге тігу (қосу) арқылы жасалады және дайын жұмыс шар түрінде болады. Тағы бір нұсқасы ретінде жеке бөліктер бір-бірімен жапсырылуы мүмкін.  Ежелгі Жапонияда кусудамалар емдік шөптердің жиынтығы үшін, сонымен бірге  хош иісті тарату үшін пайдаланылған. 

## Тарихы

Кусудама өнері ежелгі жапон дәстүрінен тарайды.  Бұл сөз екі жапон сөзінен құралады: *кусури* (дәрі) және *тама* (шар). Қазіргі кезде кусудамаларды безендіру үшін қолданады немесе сыйлық ретінде ұсынады.

Кусудама  оригамидің маңызды бөлігі болып табылады. Оны көбінесе модульді оригамимен шатастырады, бірақ бұл дұрыс емес, өйткені кусудаманың бөліктері бір-бірімен тігіледі немесе жапсырылады, ал модульді оригамиде оның бөліктері бір-біріне қиыстырылып салынады.

Қазіргі кезде танымал оригами шеберлері, мысалы, Томоко Фусэ, кусудаманың жаңа конструкцияларын құрастырды, яғни олар кесуді, қиюды, жапсыруды, тігуді қолданбай жасалады. 

## Кусудама шеберлері

Томоко Фусэ

## Тағы қараңыз
* Оригами

## Әдебиеттер
*  Fuse, Tomoko  Unit Origami: Multidimensional Transformation.  Japan Publications. 1990  isbn = 978-0870408526
*  Fuse, Tomoko  Floral Origami Globes. Japan Publications.  2007    isbn = 978-4889962130
*  Fuse, Tomoko  Kusudama Origami.  Japan Publications.  2002 . isbn = 978-4889960877
*  Yamaguchi, Makoto. Kusudama: Ball Origami. Japan Publications. 1990 . isbn = 978-0870408632

## Сыртқы сілтемелер
* 
* 
* Kusudama me! (страница Ekaterina Lukasheva)
Қазақстанның тілдері

Қазақстан — көп этносты мемлекет. Қазіргі таңда 67% құрайтын қазақтардан басқа бұл мемлекетте 130-дан астам ұлт өкілдері тұрып жатыр. 

7-бап

# Қазақстан Республикасындағы мемлекеттiк тiл - қазақ тiлi.
# Мемлекеттiк ұйымдарда және жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарында орыс тiлi ресми түрде қазақ тiлiмен тең қолданылады. 
# Мемлекет Қазақстан халқының тiлдерiн үйрену мен дамыту үшiн жағдай туғызуға қамқорлық жасайды.

## Қазақстандағы тілдер
2007 жыл:

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан
Санат:Елдер бойынша тілдер
Парамагнетиктер

Магнит өрісі болмағандағы парамагнетик қалып-күйі|thumb
Магнит өрісіндегі парамагнетиктің қалып-күйі|thumb
Зат атомдарының магнит өрісі сыртқы магнит өрісі бағыты бойымен орналасқанда атомдардың электрондық қабаттарының магнит өрісі сыртқы магнит өрісіне қосылып күшейтетін жағдай тудыратын атомдармен құралатын заттарды **парамагнетиктер** деп атайды. Парамагнетиктер сыртқы магнит өрісін сәл ғана күшейтеді. Парамагнетиктардың магнит өтімділігі бір санынан пайыздың бірнеше бөлігіндей ғана айырмашылығы болады. Мысалы, платинаның магнит өтімділігі 1,00036.

Парамагнетиктердің және диамагнетиктердің магнит өтімділіктері вакуумдікіне өте жақын болғандықтан, олардың сыртқы өріске әсерін немесе сыртқы өрістің осы заттарға әсерін байқау өте қиын. Сондықтан көбінесе күнделікті практикада, техникада, парамагниттік және диамагниттік заттарды магниттік қасиеттері жоқ заттар деп есептейді, яғни магнит өрісін өзгертпейтін және магнит өрісін сезбейтін заттар деп санайды.

Санат:Фазалық өтулер