open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Біржан сал көшесі (Алматы)

Көшеге қазақ даласын әнімен тербеген өнерпаз, ақын әрі композитор Біржан сал Қожағұл
Тұрлыбайұлының есімі (1982 жылы) берілген. Біржан сал Қожағұл Тұрлыбайұлы (1832-1897)
Солтүстік Қазақстан облысында дүниеге келген. Біржанның *«Жанбота», «Көкек», «Ләйлім»* т.б.
әндердің халық арасына кең тараған. Ақынның Сара Тастамбекқызымен айтысы - қазақ айтыс
өнерінің шыңы саналады.

Көше Бостандық ауданындағы Орбита-1, Орбита-2, Орбита-3, Орбита-4 шағынаудандары
аралығында созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1000 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Крип

**Крип** - еңіс бөктерлер өңіріне орналасқан грунт массалары көлемінің мезгіл-мезгіл өзгерістерге ұшырауы салдарынан оларға тән борпылдақта босаң бүркеме тау жыныстарының ылдиларға карай жылжуы; сөз болып отырған массалардың көлемдік өзгерістерінің табиғаты температура өзгерістеріне, тоңдану және еру, немесе ылғалдану және кебу процестерінің алмасуына тәуелді болуы мүмкін.

## Дереккөздер


Санат:Жер бедері
Санат:Тау жыныстары
Жинақталған су алымдары мен су айдамдарының картасы

**Жинақталған су алымдары мен су айдамдарының картасы** - кенорынды игерудің алғашқы сәтінен бастап өндірілген сұйық пен мұнай мөлшері және ұңғыма оқпанына айдалған жұмысшы агенттің мөлшері, сол сияқты *мұнайлылықтың бастапқы* және *ішкі шектемелері* әрбір ұңғыма бойынша белгілі бір мерзімге шартты белгілер көмегімен көрсетілген арнаулы карта. Синонимі — *«жиынтық су алымдары мен су айдамдарының картасы»*.

## Дереккөздер

﻿

Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Бірінші мамыр көшесі (Алматы)

Көшеге Қазақстан Республикасындағы 1 Мамыр - Қазақстан халықтарының бірлігі
күні мерекесінің атауы берілген.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 850 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Барлау ұңғымасы

**Барлау ұңғымасы** - мұнай мен газдың барланған қорларын C1 категориясы бойынша дайындау және кенорынды игеру жобасын (технологиялық сызбаны) жасақтауға қажетті мәліметтерді алу мақсатында кенорындар мен жатындарды зерттеу шараларын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін бұрғылау ұңғымасы. Барлау ұңғымасы мұнай мен газдың өндірістік қорлары бар екендігі дәлелденген және игеруге берілген кенорындар өңірінде ғана жасақталады. Әрбір барлау ұңғымасы атқаруы тиіс мүдделер жиынтығы геологиялық барлау жұмыстарының сатылылығы тұрғысынан және зерттеліп жатқан кенорынның немесе жатынның барлану дәрежесі тұрғысынан анықталады. Барлау жұмыстарының нәтижелері мен әдістемелерін саралау барысында барлау ұңғымаларын түрлі-түрлі топтарға жіктеу мүмкіндігі жүзеге асады, бұл орайда олар өздерінің мақсат-мүддесі, кеңістіктегі орны, өнімділігі т.с.с. белгілері тұрғысынан өнімді және өнімсіз ұңғымаларға, шектеусырттық және шектеуіштік ұңғымаларға, шектеуші және бағалаушы ұңғымаларға, т.с.с. түрлерге жіктеледі. Барлау ұңғымаларын жасақтау терең бұрғылауға бөлінген қаржы есебінен жүргізіледі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Жүргізіп жаттықтыру

**Жүргізіп жаттықтыру** - тетіктердің үйкелістегі беттерін
қалпына келтіру үшін жеңіл
түрдегі жағдайда көлік құралын
пайдаланудың алғашқы кезеңі.

**Зауыттық жүргізіп жаттықтыру** - көлік құралының
жүйелері мен тораптарының функцияларының дұрыстығын анықтау
үшін зауыт-дайындаушысы жүргізетін көліктік құралды жаттықтыру.
## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Жәнібеков атындағы көше (Алматы)

**Жәнібеков атындағы көше** — Алматыдағы көше, Медеу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы — 1300 метр.

2008 жылғы 2 шілдедегі Алматы қаласы мәслихатының №126 шешімі мен 2008 жылғы 14 шілдедегі Алматы қаласы әкімдігінің №3/555 қаулысы бойынша көше кеңестік саясаткер Өзбекәлі Жәнібеков құрметіне аталған.

## Дереккөздер

Санат:Алматы көшелері
Мұнайдың қанықпаған жатыны

**Мұнайдың қанықпаған жатыны** Өзіндік қойнауқаттық жағдаймен, яғни өзінің температурасы, қысымы және мұнай мен
газдың құрамы жағынан нақтылы көрсеткіштермен сипатталатын, бірақ өз
бойындағы газ массаларының еру процесі әлі де тоқтала қоймаған мұнай жатыны.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Әсемдеу

**Әсемдеу** - қосымша өңдеу және реттеу арқылы қасиеттерін жоғарылату.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Жексенбаев атындағы көше (Алматы)

**Жексенбаев атындағы көше**. Көшеге көрнекті қоғам қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері, техникалық қарулы күштердің
тұңғыш генералы - Шәкір Жексенбаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 20.11.2006 №292
шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 29.11.2006 №7/1448 қаулысы) берілген.

Көше Әуезов ауданындағы «Алтын бесік» шағынауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы
- 1700 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Семен Матвеевич Сидорков

**Семен Матвеевич Сидорков** (1908-1950), гвардия кіші сержанты, Кеңес Одағының Батыры (1944). Ұлы Отан соғысына дейін Қарағандының № 1 шахтасында жұмыс істеді. 1942 жылдан Қызыл Армия қатарында. 1943 ж. 26 қыркүйекте Сидоровка ауылы түбіндегі (Орталық майдан) ұрыста 61- армияның 12 гвардиялық атқыштар дивизиясы, 37-ші гвардиялық атқыштар полкының, 76 мм-лік зеңбірек расчетінің командирі. Сидорков танкті , 2 броне машинаны, оқ-дәрілі автомашинаны қиратты, 30-дан астам неміс автоматшысын жойды, ал 1943 ж. 29 қыркүйекте Днепр өзенінен өтіп, зеңбірегімен жаудың бірнеше атыс ұясын жойды, сөйтіп Днепрдің жағалауындағы плацдармды басып алуды қамтамасыз етті. Қарағандыда Сидорковтың құрметіне көше аталған..

## Дереккөздер


Санат:Кеңес Одағының батырлары
Санат:1908 жылы туғандар
Санат:1950 жылы қайтыс болғандар
Тау-кен шахта жабдықтарын жөндеу зауыты

**Тау-кен шахта жабдықтарын жөндеу зауыты**  (Қарағанды қаласы, Қазыбек би ауданы). 1941 жылында  құрылған (1941-1948 жылдарында «Қарағанды шахта құрылысы» трестінің жөңдеу - жобалау базасы, 1948-
1956 жылдарында жөндеу механикалық зауыты, 1956 жылында № 2 Қарағанды руда жөңдеу зауыты, 1956 № 2 машина жөндеу зауыты; 1966 жыдан № 94 және № 7 орталық электро - механикалық шебер ханалар қосылғаннан бері осы атымен аталды). 1941-1966 жылдарында зауыт проходкалау жабдықтарын және құрылыс механизмдерін жендеу, стансалық, уақытша жабдықтарды қондыру және монтаждау, электрикалық аппаратуралар металл конструкцияларын, шахта құрылысына қажетті түрлі бұйымдар жасаумен шұғылдаңды. 1997 жылында АҚ  болып құрылып, Қарағанды құю - машина жасау зауаты аталды, 2000 жылдан «Қазақмыс» корпорациясының кұрылымдық бө лімшесі. 3ауыт кен-өндіру техникасы мен БелАЗ автомашиналарына, кен өндіру құрал-жабдығына (скип, торлар, дозаторлар, қауғалар, вагонеткалар ), металл құрастырғыштарға
(бағандар, фермалар т. б.), жылыту қабырғасы панельдеріне қосалқы бөлшектер шығару; болат шарлар т. б. қосалқы бөлшектерін құю ; өздігінен жүретін кен техникасын жасау және күрделі
жөндеуден откізу жұмыстарымен айналысады.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды кәсіпорындары
Санат:Қазақмыс
Радиатор қаптамасы

**Радиатор қаптамасы** -
автомобиль радиаторының алдына
орнатылған қорғағыш декоративті тор.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Арнаулы ұңғыма

**Арнаулы ұңғыма** - әдейі жүргізілетін қосымша жұмыстарды (өндірістік суларды ағызып жіберу, мұнай мен газдың бұрқақтарын тоқтату, басты өндірісті сумен жабдықтау, газды жер астында сақтау т.с.с.) жүзеге асыру мақсатында геологиялық барлау процесінің және мұнай мен газ кенорындарын игерудің қалыпты технологиясын қамтамасыз ететін бұрғылау ұңғымаларының түрі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Мұнайгаздылық картасы

**Мұнайгаздылық картасы** - Әуел бастан-ақ әр түрлі геологиялық жағдайлардағы мұнай, немесе газ массаларын кіріктіруге, немесе оларды өзге өңірлерден сіңіріп алуға қабілетті тау жынысытардың барша мүмкіндіктерін саралай отырып, мұнай, немесе газ жатындарының қалыптасу және орналасу заңдылықтарын анықтау мақсатында жасақталатын карта. Бұл карталар әдетте стратиграфиялық шкаланың бір ғана бөлімі көлемінде жасақталады, сирегірек тау жынысы қимасының бөлімінен қомақтырақ немесе кішірек бөліктерін де қамтуы мүмкін. Қалай болғанда да, сөз болып отырған картада қамтылған қима бөлігі мұнай және газ геологиясы тұрғысынан дербес те бірегей литологиялық-стратиграфиялық кешен дәрежесінде оқшаулануы тиіс. Картаның масштабы оны жасақтауға кажетті материалдардың жеткіліктілігімен және толықтығымен анықталады.

## Дереккөздер

﻿

Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Сәулелену

**Сәулелену** - сәулешығарудың
кез келген түрінің обьектіге әсері.

## Дереккөздер


Сәулелену
Атом сәуле шығара бастауы үшін, оған белгілі мөлшерде энергия берілуі керек
•	Сәуле шығару түрлері:
–	Жылулық сәуле шығару
–	Электролюминесценция
–	Катодолюминесценция
–	Хемилюминесценция
–	Фотолюминесценция

**Жылулық сәуле шығару** - жарық шығаруға жұмсалған атом энергиясы сәуле шығарушы дене атомдарының жылулық қозғалысының энергиясы есебінен компенсацияланады.

**Электролюминесценция** - атомдар жарық шығаруы үшін қажетті энергияны жылу көздері болып табылмайтын денелерден алады.

**Катодолюминесценция** - қатты денелерді электрондармен атқылағанда жарық шығаруы.

**Хемилюминесценция** - энергия бөліп шығару арқылы жүретін химиялық реакцияларда энергияның жарты бөлігі жарық энергиясына айналады.

**Фотолюминесценция** - түскен жарық әсерінен дененің жарық шығаруы.

## Қосымша
*Бета-сәулелену
*Өздігінен сәулелену
*Жылулық сәулелену
*Сәулелену ауруы
*Сәулелену мөлшері

Санат:Транспорт
Шығындану белдемі

**Шығындану белдемі** — "Шығындану алқабы" терминінің синонимі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Санат:Мұнай және газ геологиясы
Железняк атындағы көше (Алматы)

**Железняк атындағы көше**. Кешеге Украинада 1768 жылы болған шаруалар көтерілісін ұйымдастырушылардың бірі - Максим Железняктың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10. 1958 №27 шешімі) берілген.
Максим Железняк (Зализняк) Чигирин қаласына жақын Медведкова селосында дүниеге келген.
Орыс әскерлеріне тұтқынға түсіп, Сібірге жер аударылып жіберілген.

Көше Жетісу, Түрксіб аудандарында орналасқан. Бұрынғы атауы - Гастелло 2-ші көшесі. Көшенің
ұзындығы - 750 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Мена

**Мена** екі жақтың бір мүлікті екінші мүлікке айырбастауы жөніндегі шарты. Мена шарты бойынша, сатып алу және сату шартындағы сияқты, белгілі бір эквивалентке есептеліп, меншік құқығы бір жақтан екінші жаққа көшеді. Бұл жерде сатып алу және сату жөніндегі шарттан айырмашылығы эквивалент ретінде ақша емес, шартта көрсетілген басқа мүлік қолданылады. Сондықтан мена деген ұғымда қолданалатын бартерлік операциялар деп аталатын ұғым сәйкес келеді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов

thumb|Азамат Жанәбілұлы Тұрсынов
**Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов** (1946 жылы туған), дипломатиялык қызметкер. Қарқаралы ауданының түлегі. Қарқаралы зооветеринарлык техникумын (1967), Целиноград ауыл шаруашылығы институтын (1975), Алматы Жоғары партия мектебін (1985) бітірген. Еңбек жолын кеңшар зоотехнигі болып бастаған. Карағанды облысы ДОСААФ комитетінің техника даярлау мектебі бастығының орынбасары, Молодежный аудандық партия комитетінің нұсқаушысы, «Кектал» кеңшарында партком хатшысы, директор, Карағанды облыстык партия комитетінде бөлім меңгерушісінің орынбасары, Қазақстан Көмпартиясы ОК-нің сектор менгерушісі, бөлім меңгерушісінің орынбасары болады. 1988-1993 жылдары Талдықорған облыстык партия комитетінің хатшысы, облатком төрағасы, обкомның 1-хатшысы, облыстык кеңесінің төрағасы, облыс әкімі болып жұмыс аткарған. 1995-96 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті аппаратының басшысы. Республикамыздың Германия, Австрия мемлекеттеріндегі елшісі кызметтерін аткарған. Венгрия мемлекегінде Қазақстанның Төтенше және өкілетті елшісі (2006). Төтенше және өкілетті елші дипломатиялык рангі (1994) бар. Ғылым докторы. 12-шакырылған КазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты. «Кұрмет Белгісі» т.б. ордеңдермен марапатталған. «Казахстан: рынок в АПК» (1964), «Елдестірмек елшіден» (1996) т. б. кітаптардың авторы.

Төтенше және Өкілетті Елші (1994 жылдан).

Әскери атағы - запастағы полковник.

Дінге көзқарасы - діншіл.

Саяси  қайраткер ретіндегі идеалы - Абылай хан, Н.Ә. Назарбаев, Дж. Вашингтон, У. Черчилль, Ш. де Голль, Дэм Сяопин.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Нарықтық әлеуметтік экономикаға бағытталған демократиялық мемлекет».

Хоббиі - кітап оқу, музыка, спорт (волейбол ойнау, үлкен теннис, шаңғы, атпен серуендеу, жаяу жүру).

Сүйіп оқитын әдебиеті-лирика, тарихи романдар, ғылыми публицистикалық шығармалар.

Үйленген. Жұбайы - Тұрсынова Мамық  Қасенғазықызы Қыздары - Әмина (1980 жылы туған), Әлия (1982 жылы туған);  ұлдары
Арман (1982 жылы туған), Ерлан (1989 жылы туған), Сұлтан (1993 жылы туған),
Нұрсұлтан (2000 жылы туған).

## Дереккөздер


Санат:Талдықорған облысының әкімдері
Санат:1946 жылы туғандар
Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшылары
Санат:Қазақстан КП Талдықорған облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Бішкек көшесі (Алматы)

Көшеге көршілес Қырғыз еліндегі ең ірі қаланың атауы (Алматы қаласы мәслихаттың
4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілді. Бішкек
- Қырғыз Республикасының астанасы.

Көше Медеу ауданы "Думан 1" шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Мерзімсіз салымдар

**Мерзімсіз салымдар** - банкіге салынған ақша сомасының жарнасы, иесінің тілегі бойынша ол кез келген уақытта алынуы мүмкін. Бұл жайында, әдетте, 10 күн бұрын ескертіледі.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Варламов атындағы көше (Алматы)

Көшеге орыс композиторы, романстың шебері, әнші Александр Егорович Варламовтың есімі
(Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12. 1956 №ЗІ шешімі) берілген. Варламов Александр Егорович (1801-1848) Ресейде туған. Ол - *«Вдоль по улице метелица метет», «На зәре ты ее не
буди»* т.б. романстардың авторы. Оның көптеген шығармалары халық әндеріне айналды.

Көше Турксіб ауданында орналасқан. Төле би көшесінен басталып Абай даңғылына дейін
созылып жатыр. Қарасай батыр, Шәкәрім, Есжанов атындағы көшелерді қиып өтеді. Кешенін
ұзындығы - 1650 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Палеогеологиялық карта

**Палеогеологиялық карта** - Өткен геологиялық дәуірлердің біреуі тұрғысынан таңдала отырып, белгілі бір аумақтың немесе бүкіл жер шары бетінің геологиялық құрылыс ерекшелігі кескінделетін карта.

## Дереккөздер

﻿

Санат:Геология
Санат:Карталар
Мұнайдың қойнауқаттық жатыны

**Мұнайдың қойнауқаттық жатыны** Астыңғы және
үстіңгі жапсарлары мұнай өткізбейтін қойнауқаттармен шектелген, тұтқыш
рөлін атқаратын аралық қойнауқатқа жинақталған мұнай жатыны.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Тоғын (көлік)

***Доңғалақ тоғыны**- шинаны орналастыратын дөңгелек бөлігі.
***Маховик тоғыны** - ІЖҚ иінді білігіне айналу берілісін стартердан тасымалдау үшін маховикке құрсау ретінде бекітілген тісті дөңгелек.
***Тұтас құрсаулы тоғын** - құрсау ернеуі арқылы созу кезінде шинаның ернеуін созып дөңгелекке отырғызу үшін тұтастай жасалған тетік; шинаны орнату ыңғайлы болу үшін дөңгелектің орта шенінде терең ойықтар жасалған; велосипед, мотоцикл, жеңіл автомобильдердің доңғалақтарында қолданылады.
***Жалпақ тоғын** - бір ернеулік сақинасымен біртұтас етіп жасалған және шешілмелі кесілмеген немесе кесілген басқа ернеуінің сақинасы бар, шинаны құрастырып жинауға арналған цилиндрлі бетті бұзылмалы тоғын.
***Бұзылмалы тоғын** - шинаны жинау және бөлектеу жұмыстарын жеңілдету үшін жеке-жеке етіп жасалынған дөңгелек құрсауы; жүк  машиналары мен автобустардың дөңгелектерінде қолданылады.
***Рөл дөңгелегінің тоғыны** - рөл білігіне отырғызылған шабақ арқылы түбекпен жалғасқан тор түріндегі автомобиль рөлі дөңгелегінің бөлігі.
***Алмалы-салмалы тоғын** - ернеу сақинасымен бірге шабақты доңғалактің орталықтандыру бетіне бекітілген құрсау.
***«Трилекс» тоғыны**- көлденең жазықтықта ажырамалы делегейсіз құрсау; үш бірдей секторлардан тұрады.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Васнецов атындағы көше (Алматы)

Көшеге орыс суретшісі Виктор Михайлович Васнецовтың есімі (Алматы қаласы атқару
комитетінің 14.11. 1956 №28 шешімі) берілген. Васнецов Виктор Михайлович (1848-1926) Киров
облысының Лопьял селосында дүниеге келген. Ол - *«Аленушка», «Иван Царевич на сером волке», «Богатыри», «Царь Иван Васильевич Грозный»* т.б. картиналарының авторы.

Көше Алмалы ауданында орналасқан. Гайдаров көшесінен басталып Тілендеев көшесіне
дейін созылып жатыр. Қаланың Тұрғұт Озал, Түркебаев көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы
- Литейный қиылысы. Кешенін ұзындығы - 1200 метр
нобай|Васнецов көшесі. (Брусиловский көшесінен Түркебаев көшесіне қарай.)

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Мұнайгаздконденсатты кенорын

**Мұнайгаздконденсатты кенорын** () - өз құрамына дербес түрдегі газ-мұнай (мұнай-газ) және газконденсат (конденсат) жатындарын кіріктіретін, иә болмаса кем дегенде бір ғана мұнайгазконденсат (газконденсат) жатынынан тұратын кенорын. Кенорын қимасында бқлармен қатар газконденсатмұнай, газ, мұнай, газконденсатгаз жатындары да ұшырасуы ықтимал.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Қойнаукдттарды Зерттеудің Гидродинамикалық Әдістері

**Қойнаукдттарды Зерттеудің Гидродинамикалық Әдістері** - Қойнауқаттардың жинауықтық қабілетін, яғни ұңғымаларын игерудің әр түрлі режимдері жағдайында олардағы қысым дебиттің өзгеру мәліметтері негізінде мұнай мен газ жинауыштарын анықтау терінің кешені. Жекелеген тау жынысы үлгіяерінің ғана жинауыштық кабілетін қгайтын зертханалық әдістерден айырмашьшығы — ұңғыма оқпанына бойлас  (жекелеген ұңғымаларды зерттеу) немесе қойнауқаттардың біршаалмды ауданына (бірнеше ұңғымалардың өзара карым-қатынасын зерттеу) :ілі қойнауқаттардың жинауыштық қабілеттерін жалпылама сипаттауға кіндік береді. Сөз болып отырған әдістер екі топқа бөлінеді, оның біріншісі орындалған сүзбелену заңдылықтарына негізделсе, екіншісі тағайындалмаған еленуге негізделген. Бірінші топқа кіретін әдістердің бірі - индикаторлық ық сызықтар тұрғызу әдісі (сынамалық сорып шығару әдісі, немесе
йындалған ағып келу әдісі). бұл әдіс көмегімен ұңғыма дебиті мен муқаттық және оқпандық қысымдардың айырмашылығы арасындағы
іаныстар негізінде оқпан бойына тиесілі белдемнің өтімділігі Дюпюи муласымен анықгалады. Әдістердің екінші тобы зерттеліп жатқан ұңғыманың
сымды қалыпқа келтіру әдісі) немесе оған көршілес ұңғыманың ымалардың өзара қарым-қатынас әдісі) жұмыс режимін өзгерткендегі телген ұңғымалардағы қысым өзгерістері жайлы деректерді саралауға негізделген. бұл әдістер көмегімен пьезоөтімділік коэффицент мөлшері орындалады. Методы контроля качества цементирования скважины — ұңғыманы керіштеу сын кадағалау әдістері. Керішті шегендеу тізбегіне ілестіре көтеру биіктігін ктау және қойнауқаттардың бір-бірінен дербестелу сапасын бағалау әдістері; юметрлік, акустикалық әдістер және гамма-гамма каротаж қолданылады. Геометрлік әдіс керіштік ерітіндінің қатаю процесінде көрініс беретін термалық реакциялар барысындағы температура өзгерістерін тіркеп отыруға зделген. Осы өзгерістер көмегімен оқпанның сыртқы өңірдегі керіштің рілу биіктігі анықгалады. Акустикалық әдіс шегендеу тізбегінде, керіште тау жынысыта таралған кума серпінді толқындардың бірте-бірте толастауын еге негізделген. Шегендеу тізбегіндегі және тау жынысытағы қума амплитудасы, сол сияқты кума толқынның тау жынысыта таралу іты тіркеліп алынады. Керіштің шегендеу тізбегімен және тау жынысыпен байланысы амплитуда көрсеткішінің ең аз мағынасымен және толқынның
бірте толастау көрсеткішінің ең жоғары мағынасымен сипатталатын болады.  сыртында керіш болмаған жағдайда бәрі де керісінше сипат алады.
ійған керіштің және онымен жапсарласқан сүйықтың (қойнауқаттық іқтың немесе жуғыіитау сүйығының) тығыздықтарындағы айырмашылық
гамма каротаж әдісін пайдалануға мұмкіндік береді. Аспап периметріне тылған бірнеше детекторлар көмегімен гамма-сәулелердің нақтылы мезеттегі
қоңырау қарқындылықтары тіркеліп алынады. Осы қарқындылықгарды тайтын қисық сызықтардың бір-біріне дәл келуі (ұқсас болуы) ұңғыманының сапалы керіштелгендігін көрсетеді.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Палеоқұрылымдық карта

**Палеоқұрылымдық карта** - Нақтылы геологиялық дәуірге қатысты әдейі таңдалып алынған қойнауқат немесе горизонт жабынын немесе табанын горизонталдар көмегімен кескіндейтін құрылымдық карта.

## Дереккөздер

﻿

Санат:Геология
Санат:Карталар
Желтоқсан көшесі (Алматы)

**Желтоқсан көшесі**. Көшеге әлемдік маңызы зор оқиға - алып империя - КСРО-ның ыдырауына себеп
болған Қазақстандағы демократиялық қозғалыстың басы - Желтоқсан оқиғасының атауы (Алматы қаласы әкімінің 23.10.1991 №15/398 шешімі) берілген. Бұл саяси оқиға 1986 жылдың 16-18 желтоқсанында осы көшемен жалғасып жатқан Жаңа алаңда (қазіргі Астана алаңы) болған. Желтоқсан көтерілісіне түрткі болған жағдай ұзақ жылдар Қазақстанды басқарған Дінмұхамед Қонаевтың орнына Орталықтың
өкілі - Геннадий Колбиннің келуі болды.

Көше қаланың солтүстігінен оңтүстігіне қарай 2-Алматы темір жол станциясынан басталып, әл-Фараби даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Көше Алмалы және Медеу аудандарын қиып өтеді. Бұрынғы атаулары: 
: *Ыстықкөл көшесі* → *Бейбітшілік көшесі*
Кешенін ұзындығы - 6400 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бесберен

**Бесберен** - Тоқа-Айтқожадан тарайтын Тәңірбергеннен туған бес ұлдың (Қорысбай, Қопа, Сапақ, Жарқын, Мықы) халық аузындағы аты. 

Бақ қонған, бай болған Қорысбайдың асы ерекше өткен. Сапаққа 17 мың (Сәйділ Талжановтың архивтен тапқан деректері бойынша 22 мың) жылқы біткен.

## Дереккөздер

Санат:Шежіре
Еркеш Таушкин

**Еркеш Таушкин** (1924-1991), кенші, еңбек озаты. 

## Өмірбаяны
* № 31 шахтада (кейін Горбачев атындағы шахта) көмір құлатушы
* 1946-1962 жылдарында көмір комбайнының машинисі, бригадир
* 1962-1974 жылдарында учаске бастығының орынбасары. 

## Жетістіктері
* 1957 жылында Таушкиннің, В.Кимнің және И.Сованың бригадалары «Донбасс» комбайнымен айына 28025 т көмір өндіріп, бүкіл одақтық рекорд жасады. Осы шахтадағы әріптестері 1957 және 1961 жылында бұл нәтижені 30524 және 48415 т деңгейіне көтеріп, әлемдік рекордты жаңартты.  
* Таушкин 1972 жылында атақты шахтер А.Стахановпен жарысқа түсіп, тәжірибе алмасты. 
* 5-шақырылған ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің (1958-1962) депутаты. 

## Марапаттары
* ҚазКСР-інің еңбек сініргенкеншісі (1961)
* КСРО құрметті шахтері. 
* «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталған.
* БХШЖ көрмесінің алтын медалімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:1924 жылы туғандар
Санат:1991 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан кеншілері
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген кеншілері
Санат:КСРО құрметті шахтерлері
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Санат:Халық Шаруашылығы Жетістіктері Көрмесі алтын медалінің иегерлері
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Великолук кешесі (Алматы)

Көшеге Ресейдегі қаланың атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.06. 1966
№27 шешімі) берілген. Великие Луки - Ресейдің Псков облысындағы қала.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Сейфуллин даңғылынан басталып Хожамияров көшесіне дейін созылып жатыр. Кассин, Егоров көшелерін қиып өтеді. Кешенін
ұзындығы - 950 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Серікбай Құспанұлы Тұтанов

**Серікбай Құспанұлы Тұтанов** (1946 жылы туған), геомеханика және нысаны өзгеретін қатты дене механикасы саласындағы маман, техника ғылымының докторы  атағын 2002 жылы, профессор 2005 атағын жылы иеленген. ҚазМҰУ-ді 1969 жылы бітірген. 1978-2002 жылдары Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті ассистенті, аға оқытушы, доцент, профессор атағына 2003 жылы ие болған, теориялық механика кафедраның меңгерушісі, ал 2004-ші жылдан жоғары математика кафедра меңгерушісі. 69 ғылыми еңбектің, 1 монографияның авторы.

## Дереккөздер

Санат:1946 жылы туғандар
Санат:Қазақ ғалымдары
Санат:Қарағанды облысында туғандар
Жемчужная көшесі (Алматы)

**Жемчужная көшесі**. Көшеге поэтикалық атау (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11. 1956 №28 шешімімен берілген.

Көше Алмалы ауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары: 
# 2-ші көше көше 
# Алматы көше
# Красина көше 
Көшенін ұзындығы - 800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Фара құрсауы

***Ішкі фара құрсауы** - көлік құралының оптикалық элементін реттеу және бекітуге қажетті құрсау.
***Сыртқы фара құрсауы** - ылғал мен шаңнан көлік құралының фарасын қорғауға арналған декоративтік, қаптамалық құрсау.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Көлік құралының айналымы

**Көлік құралының айналымы** - бір немесе бірнеше
жүруден тұратын, міндетті түрде
алғашқы маршрутына оралатын
көліктік цикл.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Мұнайдың (газдың) жең тұрқылас жатыны

**Мұнайдың (газдың) жең тұрқылас жатыны** Көне өзен аңғарларының линза пішінді құмтасты түзілімдеріне жинақталған мұнай (газ) жатыны. Бұл атау жатынның пішіндік ерекшелігінен
туындайды, мұндай жатыңдар Америка Құрама Штаттарыңда "бау тәрізді шоғыр" деген атауға ие.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Жеңіс көшесі (Алматы)

**Жеңіс көшесі**. Көшеге бұл атау 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы аяқталған Жеңіс күні құрметіне 1966 жылы берілген.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Абай атындағы даңғылдан басталып, Құлымбетов көшесіне дейін созылып жатыр. Шәкәрім, Есжанов көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 1250
метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Кіріктіруші таужыны

**Кіріктіруші таужыны** - Кен жатынын, кенді желіні немесе өзге де геологиялық денелерді (мәселен, интрузия шоғырлары, мұнай немесе газ жатындары т.с.с.) өз бойына кіріктіретін тау жынысы; аталған денелер еңістене астасқан жағдайда оларды кіріктіретін тау жынысытарды "бүйірлік тау жынысытар" деп те атайды.
  
## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Жерұйық көшесі (Алматы)

**Жерұйық көшесі**. Көшеге «Жерұйық» атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 №138 шешімі мен
Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 №2/184 қаулысы) берілген. Жерұйық сөзі «Жер жаннаты», "жайлы өлке" деген мағынаны білдіреді.

Көше Алатау ауданындағы, "Шаңырақ - 4" шағынауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 13-ші көше. Кешенін ұзындығы - 750 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Верещагин атындағы кеше (Алматы)

Көшеге қазақ, қырғыз халықтарының тұрмысын бейнелеген қылқалам шебері, орыс суретші Василий Васильевич Верещагиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11.
1956 №28 шешімі) берілген. Верещагин Василий Васильевич (1842-1904) Ресейдегі Череповец
қаласында дүниеге келген.

Көше Алмалы ауданында орналасқан. Төле би көшесінен басталып Шәкәрім көшесіне дейін
созылып жатыр. Қаланың Қарасай батыр, Құлымбетов, Қарасу көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы
атауы - Пионерская көшесі. Кешенін ұзындығы - 950 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жетбаев атындағы көше (Алматы)

**Жетбаев атындағы көше**. Көшеге белгілі ғалым, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор,
Қазақстан Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, Қазақстанға еңбек сіңірген
ғылым қайраткері - Әбіл Қуанғалиұлы Жетбаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.09.1999
№853 шешімі) берілген. Жетбаев Әбіл Қуанғалиұлы Ресей Федерациясы Астрахан облысы Волгоград ауданы Қарабүйрек ауылында дүниеге келген. Ғалымның негізгі ғылыми
еңбектері мен өнертабыстары қатты денелердегі радиациялық құбылыстардың ядролық
гамма-резонанстық спектроскопиясын зерттеуге, сондай-ақ нейтронография мен радиография мәселелеріне арналған. Үш өнертабыстың авторы.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 600 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Мұнайлы жатын (мұнай жатыны)

**Мұнайлы жатын (мұнай жатыны)** Тек қана мұнайдан тұратын жатын (аз-мұз еріген газ болуы ықтимал).

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Верный көшесі (Алматы)

Көшеге Алматы қаласының байырғы атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.
1962 №453/26 шешімі) берілген.

Көше Медеу ауданында XIX ғасырдың орта шенінде Верный қамалы салынған
аумақта орналасқан. Саттаров көшесінен басталып Көрімбаев көшесіне дейін созылып
жатыр. Қаланың Истомин, Сабыр Шәріпов көшелерін қиып өтеді. Кешенін ұзындығы
- 850 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Бекбосын Сиқымбаев

**Бекбосын Сиқымбаев** (1870-1959) - шахтер, Қарағанды құрылысының алғашқы екпінділерінің бірі, КСРО-ның кұрметті шахтері (1947).

## Өмірбаяны
* Қарағанды шахталарында 1886 жылдан шанашы, ат айдаушы болып істеді.
* Қарағанды көмір кеніндегі шахтерлер ереуілін ұйымдастырышулардың бірі (1903).
* 1916 ж. патша самодержавасына қарсы Ұлт-азаттық қозғалысқа қатысушы. 
* 1917-1931 ж. Екібастұздың көмір шахталарында жұмыс істеді.
* 1931-1934 ж. Қарағандының № 12 шахтасында қайлашы.
* 1934-1939 ж. № 31 шахтада тіреуші.
* Ұлы Отан соғысы басталғанда өз еркімен шахтаға оралды. 1941-1948 ж. тіреуші.
* 1949-1959 ж. № 31 динамит қоймасында күзетші.

## Марапаттары
* 2 мәрте Ленин орденімен марапатталған.

## Есте қалдыру
* І. Манкиннің «Бекбосын » атты поэмасы Сиқымбаевтың еңбек және революция қызметіне арналған.
* Сиқымбаев құрметіне Қарағандыда көше аталады.

## Дереккөздер

Санат:1870 жылы туғандар
Санат:1959 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан кеншілері
Санат:КСРО құрметті шахтерлері
Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар қатысушылары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Сулы таужыныс

**Сулы тау жынысы** - Кеуектері, жарықтары мен жарықшақтары, өзге де қуыстары гравитациялық сумен тоғытылған кеуекті немесе жарықшақты тау жынысы.
  
## Пайданланған әдебиет


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Жетіген көшесі (Алматы)

**Жетіген көшесі**. Көшеге Жетіген атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 2.07.2008 №113 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/550 қаулысы) берілген. Жетіген - қазақтың ұлттық
саз аспабының атауы.

Көше Түрксіб аүданындағы «Шуақты» шағынауданында орналасқан. Кешенін
ұзындығы - 800 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Вильямс атындағы көше (Алматы)

Көшөге КСРО Ғылым Академиясының академигі, жер шаруашылығының зерттеушісі Василий
Робертович Вильямстің есімі (1956 жылы) берілген. Вильямс Василий Робертович (1863-1939)
Мәскеуде дүниеге келген. Ол - жер игеру саласындағы ашылымдарымен белгілі ғалым.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 2000 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Құрылымдық ұңғыма

**Құрылымдық ұңғыма** - геологиялық іздеу мақсаттарын геофизикалық әдістермен шешу мәселесі қиындықтар туғызғанда, бұл әдістер өте тиімсіз болған жағдайда, немесе экономикалық тұрғыдан қажетсіз болған жағдайда мұнай мен газға деген мүмкіндіктері бар жергілікті құрылымдармен және тұтқыштармен сипатталатын алқаптар өңірін анықтау және іздеу-барлау бұрғыларын дайындау мақсатында жасақталатын бұрғылау ұңғымасы. Құрылымдар мен тұтқыштарды тиянақты карталау мақсатында жүргізілген зерттеулер барысында құрылымдық ұңғымалар белгілі бір танымал горизонттарға (әдетте, 2000 м шамасындағы тереңдіктер) шейін бұрғыланады. Күрделі геологиялық жағдайлармен сипатталатын аймақтарда құрылымдық ұңғымалар әдетте геофизикалық әдістермен кешенді түрде жасақталады. Бұл жағдайда бұрғылау жұмыстары аймақтың құрылыс ерекшеліктері жайлы қосымша деректер алуға көмектеседі, яғни бұзылыстарды саралауға, геологиялық қимадағы үзілістерді тап басуға, тау жынысы қабаттарының геологиялық көнелігін анықтауға, олардың физикалық параметрлері жайлы деректер алуға, жоғарғы тіректі горизонттарды нақтылауға, өзге де құрылымдық-параметрлік ерекшеліктерді танып-білуге мүмкіндік береді.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Бентонит сазы

**Бентонит сазы**. Коллоидтық қасиетпен, оның ішінде
сорбциялық қаблетпен сипатталатын монтмориллонитті саз, сирегірек сазтас.
Сілтілі бентонит саздары аққыштық және көмпигіштік қасиеттерді иемденген.
Бентонит сазы құрамында бентонит минералынан өзге гидрослюдалар, араласқабатты
минералдар, каолонит, сепидолит, палигорскит, кристобалит, цеолиттер т.б.
минералдар ұшырасады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Витебск көшесі (Алматы)

Көшеге Беларусьның облыс орталығының атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10. 1958 №27 шешімімен берілген.

Көше Бостандық ауданында орналасқан. Жароков көшесінен басталып Алатау ауылына дейін созылып жатыр. Кешенін ұзындығы - 1350 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Жолдың жиегі

**Жолдың жиегі, жағасы** -
көлік құралдарының қысқа мерзімге тоқтауына не болмаса
жол белгілерін орнатуға арналған
жолдың жүріс бөлегінің жиегіндегі жер, топырақ немесе қатты
жолақ.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Жетісу көшесі (Алматы)

**Жетісу көшесі**. Көшеге Қазақстанның оңтүстік-шығыс еңірінің атауы берілген. Жетісу - Алматы облысындағы қатар жатқан жеті өзеннің болуына байланысты қойылған.

Көше Жетісу және Медеу аудандарын қиып өтеді. Мақатаев көшесінен басталып Абаканская көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Николаевская көшесі. Кешенін
ұзындығы - 900 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Войков атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ресейдегі төңкеріске қатысушы, дипломат Петр Лазаревич Войковтың есімі (Алматы
қаласы атқару комитетінің 17.12. 1958 №ЗЗ шешімі) берілген. Войков Петр Лазаревич (1888-
1927) Керчь қаласында дүниеге келген. 1924 жылы Польшада елші қызметін атқарған.

Көше Әуезов ауданында орналасқан. Левско көшесінен басталып Загоскин көшесіне дейін
созылып жатыр. Кешенін ұзындығы - 1050 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Газконденсат тақиялы мұнайлы жатыны

**Газконденсат тақиялы мұнайлы жатыны** "Газконденсатмұнайлы жатын" терминінің синонимі.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Тереңсулық сұрғылт саз

**Тереңсулық сұрғылт саз**. Сұрғылт түсті, қат – қабатталмаған, әктілігі біршама төмен (СаС03=14%) сазды үйықтар. Әдетте
Қара теңіздің тереңсулық қазанойпатының орта шенінен көрініс беретін,
органикалық заттарды біршама мол кіріктіретін (1,5-2 %) саздар хақында
қолданылады. Бұл мағынасында ескірген термин деуге болады, алайда соңғы
кезде бүкіл сұрғылт түсті тереңсулық теңіз саздарының (үйықтарының) жиынтық
атауы ретінде қолданылып жүр.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Волгоград көшесі (Алматы)

Көшеге Ресейдегі облыс орталықтың, батыр қаланың атауы (1958 жылы) берілген.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Алматы-1 вокзалының солтүстігімен өтеді.
Бұрынғы атауы - Сталинградская көшесі. Кешенін ұзындығы - 1450 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Техникалық қызмет көрсету

**Техникалық қызмет көрсету** (ТҚК) - техникалық құралды техникалық дұрыс жағдайда
ұстау үшін жүргізілетін жоспарлы, еріксіз профилактикалық әрекеттер.

***Бірінші техникалық қызмет көрсету** (ТҚК-1) - көлік құралдарын тораптарындағы ақауды кезінде орындау бақылау-диогностикалық, майлау, бекіту, реттеу және басқада жұмыстарды белгілі уақыт аралығында немесе белгілі жүрістен соң ақаулар мен істен шығуды анықтауға арналған техникалық қызмет.
***Екінші техникалық қызмет көрсету** (ТҚК-2) - техникалық қызмет көрсету; бірінші техникалыққа ұқсас, бірақ біршама жұмысы күрделі, негізінен біріншіге қарағанда төрт есе сирек өткізіледі.
***Күнделікті техникалық қызмет көрсету** (КТҚ к ) - жол қауіпсіздігі және сыртқы қалпын сақтау, жанармайын қарау, майлау, салқындатқыш сұйықты толықтыру көлік құралдарының жалпы бақылау техникалық қызмет көрсету.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Жиенқұлова атындағы көше (Алматы)

thumb|200px
**Жиенқұлова атындағы көше**. Көшеге қазақтың би өнерінің негізін қалаған талантты өнерпаз, биші, тәлімгер, Қазақстанның
халық әртісі - Шара Баймолдақызы Жиенқұлованың есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен
Алматы қаласы әкімінің 04.04.2001 №201 қаулысы) берілген. Жиенқұлова Шара Баймолдақызы
(1912-1991) Алматы қаласында дүниеге келген. Ол Қазақстанның мемлекеттік ән-би ансамблінің
жетекшісі, Алматы хореографиялық училищесінің директоры болған.

Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары: Кирпичнозаводская; 10-шы көше.
Көшенің ұзындығы - 850 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Терең бұрғылау нысандарын анықтау

**Терең бұрғылау нысандарын анықтау**. Мұнай мен газ кенорындарын іздеу сатысына тиесілі геологиялық барлау жұмыстарын ең алғаш бастау шараларының бірі. Зерттеу нысаны мұнай немесе газ кіріктіру мүмкіндігі анықталған немесе осы мүмкіндік жоққа шығарылмайтын аудандар болып табылады. Бұл шаралардың басты-басты мақсат-мүдделері төмендегідей: мұнайлы және мұнайды кіріктіруі мүмкін кешендердің жер қойнауында орналасу жағдайларын және өзге де геологиялық-геофизикалық қасиеттерін зерттеу; аталған кешендердегі мұнай мен газ кіріктіруге қабілетті тұтқыштарды, немесе "жатын " типтес қалыпсыздықтарды анықтау; анықталған тұтқыштардағы мұнай (газ) ресурстарын С, категориясы, ішінара С2 категориясы бойынша сандық тұрғыдан бағалау; іздеу бұрғылауын жүргізетін нысандарды таңдап алу және оларды іске қосудың ретін анықтау. Аталған мақсат-мүдделерді жүзеге асыру үшін жүргізілетін жұмыстар кешені төмендегідей: жергілікті және тыңғылықты деңгейлерге сәйкес келетін ғарыштық бейнетүсіру және әуебейнетүсіру материалдарын бажайлау; 1:100000 және 1:50000 масштабтардағы құрылымдық-геологиялық және құрылымдық-геоморфологиялық түсірімдерді жүзеге асыру; көрсетілген масштабтарға сәйкесті сейсмикалық, гравитациялық,
магниттік және электрлік барлаулардың түрлі-түрлі әдістерін қолдану; геологиялық қиманы болжау және "жатын" типтес қалыпсыздықтарды болжау мақсатында арнаулы жұмыстар мен зерттеулер жүргізу.Терең бұрғылау нысандарын анықтау жұмыстары болашағы бар деп табылған нысандарды мұнай мен газ кенорындарын іздеу шаралары міндетгі түрде жүзеге асырылатын тектоникалық құрылымдар тізбегіне кіргізумен тамамдалады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Жерасты ағымының шығыны

**Жерасты ағымының шығыны** - қойнауқат
қиындысы арқылы уақыт бірлігінде ағып өткен флюид көлемі. Ламинарлық ағыс жағдайында жерасты ағымының шығыны V = K·(g·m)·I·F теңдеуі көмегімен анықталады, мұндағы V - жерасты ағымының шығыны, К - өтімділік коэффиценті, g - флюидтің меншікті салмағы, m - флюидтің нақты тұтқырлығы, I — арын градиенті, Ғ — қойнауқат қиындысының ауданы.

## Дереккөздер

﻿

Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Параллелизация-салыстыру

"*Сәйкестендіру* "терминінің синонимы.

## Қойнауқаттарды салыстыру
**Қойнауқаттардың** *[[геология]]лық көнелігі* тұрғысынан бір-біріне сәйкес келетіндігін анықтау. Қ.С.-ның 
ең тиімді әдісі палеонтологиялық әдіс, яғни салыстырылып отырған
*қойнауқаттардағы* организм қалдықтары кешенінің ұқсастығын тағайындау.
Шағын ғана аумақтар ауқымында өзге әдістер де қолданылады, олар:
қойнауқаттарды аяқтай сағалап көру әдісі; нақтылы қойнауқаттардағы танымал
*горизонттар*, немесе қат-қабатталу ырғақтылығы сияқты өзіндік өзгешеліктерді
саралау әдісі; бұл әдіс стратиграфиялық әдіс деп аталады; литологиялық әдіс
тау жынысы қойнауқаттарының құрамын, түсін, т.б. ерекшеліктерін негізге алу
шараларына сүйенеді; геоморфологиялық әдіс қойнауқаттардың жербедердегі
даралану сипатын, олардың *морылу* өнімдерінің өзіндік ерекшеліктерін есепке
алу шараларын негізге алады; геофизикалық әдіс бұрғылау ұңғымасы
каротаждарының мәліметтерін, палеомагниттік деректерді саралауға негізделген;
гидрогеологиялық әдіс *қойнауқаттық сулардың* мөлшері мен құрамы жайлы
деректерді сәйкестіре саралайды; геохимиялық әдіс салыстырылып отырған
қойнауқаттарды құрайтын тау жынысытар мен минералдардың құрам және құрылыс
ерекшеліктерін саралайды. Синонимі— "*қойнауқаттарды сәйкестендіру*".

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Қойнауқаттық жатын

**Қойнауқаттық жатын** Қойнауқаттық типке жататын
жерасты қорқоймадағы, яғни жабыны мен табаны сұйықтар мен газдарды
мүлдем өткізбейтін таужыныстармен шектелген, өзінің төсеніші рөлін қорқойма
көлемінің басым көпшілігін тоғытқан су қабаты атқаратын мұнайлы жатын.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Маусымдық қызмет көрсету

**Маусымдық қызмет көрсету (мқк)** - жылына екі рет
маусымның өзгеруіне суық және
ыстық климатқа байланысты өтікізілетін техникалық қызмет.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Серік Шешенбайұлы Тахан

**Серік Шешенбайұлы Тахан** ( 1955 жылы туған ),филолог-ғалым, филология ғылымының докторы (1999), профессор (1999). ҚарМУ-ді бітірген (1976). 1976-1978 жылдары Ақтоғай ауылы орта мектебінде орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі болған, 1978-1999 жылдары Жезқазған педагогикалық институтының оқытушысы, аға оқытушысы, доценті, сырттай оқу бөлімінің деканы,филология факультетінің деканы қызметтерін атқарған.
1999 жылдан бері Е.А.Бекетов атындағы ҚарМУ филология факультетінің деканы, профессоры. 50-ден астам ғылыми еңбектің авторы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Құрылымдық саз

**Құрылымдық саз**. Көбінесе жаралу сәтіндегі құрылымдық ерекшеліктерін сақтап калған кремнийлі, саз тектес, әдетте ұсақ қабатшалы немесе парақ тұрқылас тау жынысы атауы; әдетте латериттердің астыңғы өңірінен көрініс береді. Синонимі -"литмарж".

## Дереккөздер


Санат:Топырақтану
Мұнай және газ кенорны

**Мұнай және газ кенорны** () — белгілі бір аймақ (тектоникалық құрылым) қимасының жекелеген деңгейлерінде жинақталған мұнайдың (немесе газдың) бір немесе бірнеше өндірістік жатындары. Бұл жатындардың белгілі бір аймақта яки нақтылы тектоникалық құрылымда көрініс беруі оларды іздеу, барлау және игеру істерінің ортақтығын қамтамасыз етеді. Мұнай (газ) кенорындары ондаған метрден мыңдаған метрге шейінгі тереңдіктерде орналасуы мүмкін.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Жол бойындағы жағдай

**Жол бойындағы жағдай** - көліктік ағымға және ауа райы факторына байланысты белгілі бір уақыттағы жол жағдайы.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Гидрофил таужыныс

**Гидрофил тау жынысы** - Түйірлерінің беткі жазықтығы мұнайға қарағанда сумен таңдамалы түрде тәуірірек ылғалданатын тау жынысы.

  
## Пайданланған әдебиет


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Санат:Тау жыныстары
Цеолитті саз

**Цеолитті саз**. Аутигендік цеолиттермен қаныққан қызыл
түсті тереңсулық саз. Құрамындағы цеолиттермен бірге әдетте монтмориллонит
және палагонит ұшырасады.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Түнқатар

**Түнқатар** – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының оңтүстік-шығысында орналасқан тау.

## Жер бедері
Онтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 8 км-ге созылып жатыр, ені 5 км. Түнқатар асуы (оңтүстік-батыста) Түнқатар тауын Қожа тауымен, оңтүстік-шығыстағы Акшоқы тауларын бөліп тұрады. Ең биік жері 1161 м (Жаманбай тауы), оңтүстігінде 1061 м (Байдалы тауы). Таудың оңтүстік-шығыс сілемдері Қырғызбайсай, Байдалысай, Жылысай жыра-сайларымен тілімделген.

## Геологиялық құрылымы
Түнқатар көне дәуірдің жұрнақтары кездесетін ұсақтау шоқыларынан тұрады. Тау тас көмір кезеңінің гранитті жыныстарынан және төрттік дәуірдің жүйеленбеген делювилі-пролювилі шөгінділерінен түзілген. 

## Өсімдігі
Тау етегінде бетеге, боз, тобылғы, қараған т. б. өсімдіктер өседі.

## Дереккөздер

Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Өндірістік бірлестік

**Өндірістік бірлестік**- біртекті заттар шығаратындардың немесе филиалдардың, көп жағдайда
негізгі бірнеше кәсіпорындардың
бірлестігі.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Сифе

**Сифе** - құрамына тауардың бағасы, сақтандыру, фрахт және бағамдағы айырмашылық қосылатын келісілген баға.
## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Синдикатталған кредит

**Синдикатталған кредит** - консорциялық кредит - оларды несиелеуші екі немесе одан да көп банк синдикаттары (консорциумдар) бір қарыз алушыға береді. Несиелеуші банктер тобы белгілі нысанға немесе қарыз алушыға несие беру мақсатында өздерінің уақытша бос қаражатын біріктіреді. Ұйымдастырушы жетекші банктердің біреуі немесе шағын тобы өз синдикатының атынан несие берудің шарты жөнінде қарыз алушымен келіссөз жүргізеді, рынокта оған қажет ақша сомасының жұмылдырылуын қамтамасыз етеді.

## Дереккөздер


Санат:Экономика
Санат:Банк терминдері
Мұнайдың метандануы

**Мұнайдың метандануы** () — катагенез факторлары салдарынан мұнай құрамының алкандармен (метанды көмірсутектермен) қанығуымен сипатталатын эволюциялық процесс. Бұл процестің механизмін А.Ф. Добрянский жасақтаған (1948 жыл). Оның топшылауына сәйкес, катагенез белдеміндегі жоғары температуралардың әсерінен және табиғи алюмосиликатты лизаторлардың қатысуымен цикландарды көптеп кіріктіретін ауыр салмақты алғашқы мұнайлар жеңіл салмақты азшайырлы алканды мұнайларға бірте-бірте ауыса бастайды. Мұның нәтижесінде мұнайдың метандануы жүзеге асады, осылайша өзгерген мұнай құрамындағы басты өнімдер рөлін метан мен графит атқаратын болады.
Метандану деңгейінің көрсеткіші ретінде мұнайдың немесе оның фракцияларының қасиеттері мен құрамын сипаттайтын параметрлердің өзара қарым-қатынасына негізделген мұнай өзгермеленуінің түрлі-түрлі коэффиценттері ұсынылған. Бүгінгі түсініктерге сәйкес, катагенез факторларының әсерінен мұнайдың көмірсутектік құрамы ғана емес, сол катагенез процесінің әр түрлі сатыларында тау жынысы құрамындағы органикалық заттар есебінен қалыптасқан түрлі-түрлі мұнай өнімдері де өзгерістерге ұшырайды.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Тұну

thumb
**Тұну**; **тұнбалау**. Үш мағынада колданылады: 
# Суда қалқып жүрген материалдың, оның ішінде биогендік және жанартаутекті материалдардың, су алабы түбіне тұнуы. 
# Ерітіндінің булануы әсерінен онда еріген заттар үйірімділігінің артуы, коагуляцияға ұшырауы немесе химиялық реакцияға түсуі нәтижесінде сол ерітінді құрамындағы тұздардың тұнбаға түсуі. 
# Ерітіндіден белгілі бір қосындыны тұнбаға түсіру арқылы бөліп алу әдісі. Терминнің бірінші және екінші мағыналарын "тұну", үшінші мағынасын "тұнбалау" сөздерімен айшықтау орынды.

## Дереккөздер


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Вологда көшесі (Алматы)

Көшеге Ресейдегі облыс орталығының атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің
27.11. 1957 №26 шешімі) берілген.

Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Шемякин көшесінен басталып Айтықов көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1450 метр.

## Дереккөздер


Санат:Алматы көшелері
Алексей Михайлович Симорин

**Алексей Михайлович Симорин** (1902-1955), палеонтолог - ғалым, геология - минералогия ғылымының кандидаты (1947). Саратов мемлекеттік университетін (1925) бітірген. 1930 ж. Орталық Қазақстанның көмір кен орындарының геологиялық құрылымын (стратиграфиясы мен фаунасы ) зерттеді. Қарағанды көмір бассейнінің жоғары девон және төменгі карбон қабатының тұңғыш толық стратиграфия қимасын құрастырушы. Симорин көмірлі қабаттар қимасының белгілі бір аралығына сай келетін фауналық горизонттар бойынша көмір қыртыстарын сөйкестеу тәсілін жасады. 23 ғылыми еңбектің, оның ішінде бір монографияның авторы. Негізгі ғылыми еңбектері Қарағанды көмір бассейнінің стратиграфиясы мен фаунасына арналған. Бүкіл одақтың палеонтология қоғамның толық мүшесі. Симориннің құрметіне Орталық Қазақстанда кең тараған ерте-турней жасындағы карбонат қабаты симорин горизонты деп аталған.
## Шығармалары
*Стратиграфия и брахиоподы Карагандинского бассейна (1956).
## Дереккөздер
Сазды таужыныс

**Сазды тау жынысы** - Өте ұсақтозаңды, яғни өзін құрайтын тозаңдар мөлшері 0,005 мм-ден аспайтын (екінші бір жүйелеу ұстанымдары бойынша, бұл тозаңдардың мөлшері 0,01 мм-ден немесе 0,001 мм-ден аспайтын) хемогендік, сынықты және хемогендік-сынықты тау жынысы; минералдық құрамы көбінесе сазды минералдардан тұрады.
  
## Пайданланған әдебиет


Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ
Санат:Тау жыныстары
Айналма (жол)

**Айналма (жол)** - ЖЖЕ-не
сәйкес- 1. алдында тұрған көлік
құралдарын немесе тағы да басқадай бір кедергілерді өзі келе
жатқан жолдан шығып айналып
өтіп сол бағытымен қайтадан өз
жолағына түсіп жүрісін әрі қарай
жалғастыруы; 
2. жүріске уақытша
жабық жолдың бөлігін «айналма
жол ықшам сызба» белгісіне сәйкес
келу.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Ташық бөгені

‎‎
**Ташық бөгені** — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы жерінде. 1960-жылдардың аяқ кезінде Ащысу өзенінің бойыңда, Ащысу бөгенінен 20 км жоғарырақ салынған. 

## Гидрологиялық сипаты
Су айдынының ауданы — 250 га, 6 млн м3-ге жуық су сыяды, ең терең жері 5,5 м. Суы тұщы. Суында қара балық, табан, шабақ т.б. балықтар кездеседі. Мұнда жыл сайын 2,5 т-ға дейін балық ауланады. Бөген егістік жерді суландыруға және балық өсіру үшін қолданылады.

## Дереккөздер

 
Санат:Қарағанды облысы гидрографиясы
Ұңғыма шығынметриясы

**Ұңғыма шығынметриясы** - игеріліп жатқан мұнай ұңғымасындағы сұйық ағымының сипатын (кескінін) немесе тоғып ұңғымасындағы су шығыны кескінін анықтау мақсатында ұңғыма оқпанындағы сұйық ағымының жылдамдығын өлшеу. Бұл өлшеу жұмыстары термокондуктивті және механикалық шығынөлшеуіштер көмегімен жүргізіледі. Өлшеу мәліметтері негізінде ұңғыма дебиті немесе сұйық шығыны қисық сызығы тұрғызылады.

Ағым және шығын кескіндерінің сипаты ағымды жандандыру жұмыстарын жүргізу қажеттілігін анықтауға, сол сияқты өнімді қойнауқаттың тиімді қалыңдығы жайлы мәліметтер алуға мүмкіндік береді. Синонимі - *«[[тереңдік ағымметриясы]]» «[[кескінметрия]]»*.

## Дереккөздер

﻿

Санат:Геология
Санат:Мұнай және газ