Иван Степанович Марчук

**Иван Степанович Марчук** (; 12 мамыр 1936) — украиндық суретші, Украинаның халық суретшісі (2002), Тарас Шевченко атындағы Украина Ұлттық сыйлығының лауреаты.

## Өмірбаяны
Иван Степанович 1936 жылы 12 мамырда Тернополь облысы, Лановецк ауданы, Москаливка ауылында дүниеге келген. Әкесі бүкіл өңірге аты шыққан тоқымашы болған. Бала кезінен сурет салуды жақсы көретін. Алайда, ол кезде оның бояулары болмағандықтан, ол өзінің алғашқы суреттерін жасай отырып, өсімдік шырынымен сурет салған.

Мектепті бітіргеннен кейін бірден Иван Труш атындағы Львов қолданбалы өнер училищесінің сәндік кескіндеме бөліміне оқуға түсіп, 1951-1956 жылдар аралығында лсында оқыды. Әскери борышын өтегеннен кейін оқуын Львов қолданбалы өнер институтының керамика факультетінде жалғастырып, оны 1965 жылы бітіріп, 1965-1968 жылдары Киев аса қатты материалдар ғылыми институтында, одан кейін Киев монументалды-сәндік өнер комбинатында жұмыс істеді.

Украин суретшінің алғашқы ресми көрмесі 1979 жылы Мәскеуде өтті. Украинада ол 1980 жылдың қыркүйегінде Жазушылар үйінде өткен көрмеден кейін белгілі бола бастады. Иван Марчук Тарас Шевченко атындағы Ұлттық сыйлықтың лауреаты, Украинаның халық әртісі  Еуропа елдерінде, АҚШ пен Аустралияда оның талантына көптеген табынушылары бар (суретші шетелде 10 жылдан астам өмір сүрген). 12 жыл эмиграцияда (Аустралия, Канада, АҚШ) болып, 2001 жылдың қыркүйегінен бастап, эмиграциядан оралғаннан кейін Киевте тұрып, жұмыс істейді.

## Шығармашылығы
Жалпы суретшінің жұмысында бес мың картина бар. Иван Марчук 150 жеке және 50 ұжымдық көрме ұйымдастырды. Иван Степановичтің айтуынша, оқуын бітіргеннен кейін ол қарапайым кеңестік суретші болған. Бірақ бір күні ол басқалар сияқты болғысы келмейтінін шешіп, өзіндік бірдеңені жасай бастады. 1965 жылы Иван Марчук әлеуметтік реализм үлгілеріне мүлдем сәйкес келмейтін өзінің стилін жасады. Суретші оны плентанизм деп атаған (тоқу, өру деген сөзден). Яғни, оның бірқатар жұмыстарында өрілген сызықтардың күрделі үлгісі бейнеленген объектінің өте жанды рельефтік бейнесін жасайды. Мұндай техника пуантилизмге ұқсас, мұнда кескін көптеген нүктелерден қалыптасады. 1988 жылға дейін оны Суретшілер одағы ресми түрде мойындамады. Тек 42 жасында Иван Марчукке өз Отанында өз көрмесін ұйымдастыруға рұқсат етілді.
нобай|оңға|200px|"Соңғы сәуле", 1979 нобай|оңға|200px|«Өзен үстіндегі тыныштық», 1978  нобай|оңға|200px|«Канивтегі қыс», 2007 ж            
2006 жылдан бері Римдегі Халықаралық заманауи өнер академиясының шешімімен әлемнің түкпір-түкпірінен 51 суретші кіретін «Алтын гильдияға» мүше болды. Ал 2007 жылы британдық The Daily Telegraph газетінің мәліметі бойынша Марчук қазіргі заманның данышпаны атанды.
Суретші шығармашылығын он екі негізгі кезеңге бөлуге болады: «Жанымның үні», «Түрлі-түсті прелюдиялар», «Портрет», «Натюрморт», «Гүлдену», «Пейзаж», «Шевченкиана», «Жаңа өрнектер», «Ақ планета 1», «Ақ планета 2», «Армандар толып жатқан», «Шексіздікке көзқарас».

Бірінші циклден бастап шебердің туындылары «Менің жанымның дауысы» деп аталды және суретші шығармашылығының барлық кейінгі бағыттарына негіз болды. Дәл осы кезеңнен бастап Иван Степанович өзінің жаңа «плионтанизм» техникасын қолдана отырып, картиналар жасай бастады.

## Марапаттары
*«Азаттық» ордені (2016 ж. 25 маусым),
*Украинаның еңбек сіңірген суретшісі (1996),
*Тарас Шевченко атындағы Украина Мемлекеттік сыйлығы (1997),
*Украинаның халық суретшісі (2002),
*2006 жылы Римдегі Халықаралық заманауи өнер академиясы И.Марчукты «Алтын гильдияға» қабылдап, академияның ғылыми кеңесінің құрметті мүшесі етіп сайлады, 
*2007 жылы Иван Марчук жүз тірі данышпандардың тізіміне енген жалғыз украиндық болды,
*Тернополь қаласының құрметті азаматы (2008).

## Иван Марчук туралы кітаптар
*Иван Марчук. Кескіндеме. Көрме каталогы. Львов, Атлас, 1990.
*Иван Марчук. Өмір және жұмыс. К.: Өнер, 1996.
*Иван Марчук. Кескіндеме. К.: ДК әлемі Украина, 2000.
*Тарас Унгурян. Суретші Иван Марчуктың өмірбаянының үзінділері: очерктер, өлеңдер, иллюстрациялар. К.: 2001.
*Иван Марчук. Альбом-каталог. Киев, "Атлант УЭМЦ" ЖШС, 2004 ж.
*Иван Марчук. Шығармашылық кезең 1965-2005 жж. Альбом. К., "Атлант УЭМЦ" ЖШС, 2005.
*Иван Марчук. Үйге жол. Альбом. Киев, "Атлант АҚШ" ЖШС, 2008 ж
*Климчук О. " Я..."(Иван Марчук): эссе өмірбаяны. Киев, Украин жазушысы, 2012.
*Иван Марчук. Кеше, бүгін... әрқашан. Альбом. Киев, Днепр, 2013.

## Дереккөздер

Санат:Украина суретшілері