open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Полатхан Тоқтанұлы Тәшімов

right|150px
**Полатхан Тоқтанұлы** 1960 жылы 29 наурызда Шымкент облысы Түркістан ауданы ¥ранғай ауылында туған. қазақ. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері.

## Өмірбаяны
1984 жылдан - «Отырар сазы» оркестрінің «домбыра» тобының концертмейстері. 1987 жылдан - «Шежіре» фольклорлық ансамблінің жетекшісі. 1989 жылдан бері - К. Тәттімбет атындағы қазақ халық аспаптары оркестрінің концертмейстері.

## Отбасы

Әкесі - Тәшімов Тоқтан Тәшімұлы. Анасы - Тәшімова Күлсана. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының халық белімшесін бітірген (1984), концерт орындаушысы, оқытушы.

Үйленген. Жұбайы - Бекқұлова А.Ж. (1962 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Ұлы - Тәшімов Аслан (1981 жылы туған); қыздары - Тәшімова Арайлым (1983 жылы туған), Тәшімова Айнаш (1996 жылы туған).

## Дереккөздер
Әуез Жақыпарбекұлы Елубаев

**Әуез Жақыпарбекұлы Елубаев** - 1986 жылы 16 ақпанда Семей қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Елубаев Жақыпарбек Елубайұлы, құрылыс компаниясының президенті, Семей қ. қалалық мәслихатының депутаты. Анасы - Елубаева Сәуле Кенерғалиқызы,
дәрігер-физиотерапевт.
Қазақ мемлекеттік заң университетін бітірген (2008), заңгер.
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.
Әлем кубогының иегері (2009); бильярдтан ҚР абсолюттік чемпионы (2008).
Бильярдтан халықаралық кластағы спорт шебері.

Діни көзқарасы - мұсылман.
Саяси қайраткер ретіндегі иделы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан халықтарының бірлігі негізінде және саяси сауатты ел басшылығының арқасында тұрақты дамитын саяси және экономикалық жағдай».
Хоббиі - оқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - әлемдік классикалық әдебиет, шығыс философиясы.

Үйленген. Жұбайы - Елубаева Жанар Нұрлыбекқызы
(1986 ж. т.). Ұлы - Елубаев Шарнияз Әуезұлы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Нұрхат Саясатұлы Дүйсембаев

**Нұрхат Саясатұлы Дүйсембаев**  1970 жылы 22 қазанда Гурьев облысы Жыланды ауылында туған. Қазақ.

## Өмірбаяны
Гурьев политехникалық техникумын (1992), техник-мұнайшы; X. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетін бітірген (1997), дене тәрбиесінің мұғалімі. Қазақ, орыс және ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2005 жылдан). 
*1992 жылдың қазан айынан - таэквондодан Атырау облыстық «№1 БЖСМ» MM жаттықтырушы-мұғалімі.
*2008 жылдан бері - таэквондодан Атырау облыстық «№1 БЖСМ» MM аға жаттықтырушы. 

## Марапаттары
Ұлттық дене тәрбиесі мен спортын дамыту орталығының төсбелгісімен; ҚР Білім беру министрлігінің құрмет қағаздарымен (2001, 2004, 2005, 2006) марапатталған.
Таэквондодан ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2007). 
*Әскери атағы - запастағы старшина.
## Отбасы
Әкесі - Дүйсембаев Саясат, зейнеткер, мөханик, гараж меңгерушісі болып жұмыс істеген. Анасы - Дүйсембаева Жаңылсын, зейнеткер, үй шаруасымен айналысқан. 
*Үйленген. Жұбайы - Шәжімова Бибігүл. ұлы - Бекарыс (1999 жылы туған); қыздары - Томирис (2001 жылы туған), Нарғыз (2006 жылы туған).

## Дереккөздер
Колоримет(Көлік)

**Колоримет** - түс өзгеруін
тексеретін құрал.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Жұматай Әмзеұлы Махамбетов

**Жұматай Әмзеұлы Махамбетов** 
1945 жылы 18 мамырда Қарағанды облысының Жезқазған
қаласында туған. Қазақ.

Құрманғазы атындағы Мемлекеттік өнер институтының вокал-
хор факультетін бітірген (1972), оқытушы, концерттік әнші.
Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының
профессоры (2005 жылдан).

*«Вокалдық шығармалар»* музыкалық жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған 2 томдық репертуарлық
жинақ-хрестоматиясының авторы (2004, 2007).
Қазақ және орыс тілдерін біледі.

1962 жылдан -Жезқазған кенішінде БӨҚА (бақылау-өлшеу
құралдары және автоматика) цехының электрмонтері.
1965 жылдан - Т. Жүргенов атындағы Мемлекеттік өнер
институтының студенті. 1972 жылдан - Кеңес Әскерінің
қатарында қызметте. 1973 жылдан - Жамбыл атындағы
Қазақ мемлекеттік филармониясының солист-вокалисі.
1975 жылдан - Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік
академиялық оркестрінің солист-вокалисі. 1985 жылдан -
*«Отырар сазы»* Мемлекеттік фольклорлық-этнографиялық
оркестрінің солист-вокалисі. 1992 жылдан - ҚР Ұлттық банкі
Мемлекеттік қоймасы директорының орынбасары.
1996 жылдан бері - Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық
өнер академиясының жеке ән орындау кафедрасында аға
оқытушы.

ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1985). Қарағанды облысы Сәтбаев қаласының
Құрметті азаматы (2005).
Хоббиі - музыка, әдебиет.
Үйленген. Жұбайы - Махамбетова Рәш Құрақбайқызы, зейнеткер. Қыздары - Құмарова Әлия (1971 ж. т.), Жаңабаева
Қорлан (1977 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:1945 жылы туғандар
Тимофей Федорович Зеленин

**Тимофей Федорович Зеленин** (1911-1999), ақтер, КазКСР еңбек сің. артисі (1960). 1935- *В.П. Зименюк. А.А. Золотарев.*
1979 жылық.С. Станиславский атындағы. Қарағанды облысында орыс драма театрынын артисі. Тандаулы рөлдері: *Сильвестр («Схапеннің айласы» ЖЫЛЫБ. Мольер, 1946), Тибальт («Ромео мен Джульетта» У. Шекспир, 1948), Шмага («Жазықсыз жапа шеккендер» А. Островский, 1956),Залешин(«Жылусызсәуле» A. Островский, 1957), Егор («Күн балалары» М. Горький, 1963), Глостер («Король Лир» [[Шекспир Уиллиам|У. Шекспир]], 1964), Левицкий («Орын бер» [[Дельмар|B. Дельмар]], 1969), Галкин («Алапатпен айкас»
В. Розов, 1972), Егор Полушкин («Аққуды атпандар» Б. Васильев, 1976).*

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Жаубасар Игламбекұлы Қалиев

**Жаубасар Қалиев** (1948 жылы туған), суретші-мүсінші. Алматы қаласындағы Н.В. Гоголь атындағы өнер
училищесін (1970), Санкт-Петербургтегі И. Е. Репин атындағы өнер академиясын бітірген. Қазақстан
Суретшілер одағының мүшесі. Облыстық, республикалық, халыкаралық көрмелердің бірнеше
дүркін жүлдегері. Қаз дауысты Қазыбектің
Егіндібұлақ ауылындағы мүсіні, Құрманғазының
«Сарыарқа» әуежайындағы, Мәдидің Қарқаралыдағы мүсіндері, т. б. көптеген ескерткіштер
суретші-мүсінші Жаубасар Қалиевтің қолынан шыққан туындылар.

## Жаубасар Қалиев туралы фильм
1981 — «Кісен ашқан» М.Горьки атындағы ғалымдар үйінің Альфа студиясы, скульптор Жаубасар Қалиев (Қарағанды) 
 Жанр: «Деректі фильм» режиссері: Қ.Умаров

## Дереккөздер


Санат:Тарих
Санат:Мәдениет
Санат:Тұлғалар
Санат:1948 жылы туғандар
Сыналанушы қалып

**Сыналанушы қалып **- тежеу қаппы, тежеуіштің барабаны айналу бағыты бойынша бағытталып келтірілген күш.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Әсия Тәжібекқызы Құрманмәлина

**Әсия Тәжібекқызы Құрманмәлина** - 1963 жылы 29 қаңтарда Шымкент қаласында туған. Қазақ.
Әкесі-Жұманов Тәжібек Торжанұлы, инженер-құрылысшы.
Анасы - Бермаханова Сара Бермаханқызы, педагог.
Апматы технологиялық техникумын суретші-модельер
мамандығы бойынша (1982), Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе
мемлекеттік университетін (2005) бейнелеу өнері және
сызу пәнінің оқытушысы, суретші мамандығы бойынша
бітірген.
Өнертану бойынша философия докторы (2008).
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1982 жылдан - Ақтөбе орыс драма театрының безендіруші-
суретшісі. 1989 жылдан - «Апақай» Ақтөбе облыстық
қуыршақ театрының бас суретшісі.
2009 жылдың қаңтар айынан бері - Ақтөбе облысы
«Апақай» облыстық қуыршақ театрының директоры.
Қазақстан Театр қайраткерлері одағының, Суретшілер
одағының, UNIMA (Халықаралық Қуыршақ театры қайраткерлерінің одағы, 2005 жылдан) мүшесі.
Ақтөбе облысы әкімінің сыйлығының лауреаты (2005).
ҚР Президенті жанындағы Отбасы және әйелдер істері
жөніндегі ұлттық комиссияның «Қанатты әйел II» дипло-
манты (2005). Құрмет грамоталарымен марапатталған
(1996, 2002). Мәдениет қайраткері (2007).
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Тэтчер.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Адамдардың
қарым-қатынасы жоғары мәдени деңгейде болатын
өркениетті қоғам, өйткені «сананы тұрмыс билейді».
Сүйіп оқитын әдебиеті - А.С. Пушкин, У. Шекспир, Н.В. Гоголь, Г.Г. Маркес, Ф. Саган.
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Құрманәлин Асқар Дәулетқалиұлы, көліктегі Батыс ІІД бастығының орынбасары.
Қызы - Құрманәлина Мәлике (1988 ж. т.); ұлы - Дәулетқали
Шыңғыс (1992 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Бауыржан Ересұлы Жантеміров

**Бауыржан Ересұлы Жантеміров** (18 қазан, 1951 жыл, т., Орал облысы Қаратөбе ауданы Қаратөбе кенті) - қаржыгер.

## Өмірбаяны
* Алматы халық шаруашылығы институтының экономикалық-жоспарлау факультетін бітірген (1972), экономист.
* 1972 жылдан - Орал облысындағы жеміс-көкөніс кеңшары консерві цехының бухгалтер-экономисті. 
* 1973 жылдан- Ақтөбе облыстыққаржы бөліміндегі штаттар бөлімінің тексеруші-инспекторы. 
* 1976 жылдан - Ақтөбе қалалық қаржы бөліміндегі штаттық бөлімінің бастығы. 
* 1980 жылдан - Ақтөбе қалалық халықтық бақылау комитетінің инспекторы. 
* 1991 жылдан - КСРО Зейнетақы қорының Ақтөбе облыстықфилиалы басқармасының орынбасары. 
* 1993 жылдан - Ақтөбе облыстықтұрғын халықты әлеуметтік қорғау басқармасы тексеру комиссиясының бастығы, басқармасы бастығының орынбасары. 
* 1995 жылдан - Ақтөбе облыстыққаржы бөлімінің бастығы.
* 2002 жылдан бері - Атырау облыстық Қаржы басқармасының бастығы.

## Марапаттары
* «Астана» (1998) медалі 
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2002) медалі 
* «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медалі 
* «Ерен еңбегі үшін» (2005) медалі 
* «Астанаға 10 жыл» (2008) медалі. 
* ҚР Президентінің Алғыс хатымен ескерілген (2001).

## Отбасы
* Үйленген. Жұбайы - Жантемірова Күнжәмилә Қазиқызы, үй шаруасымен айналысады.
* Ұлы - Ересов Рақымжан (1974 жылы туған);
* Қызы - Жантемірова Жанар (1976 жылы туған).

## Дереккөздер

Санат:18 қазанда туғандар
Санат:1951 жылы туғандар
Санат:Қаратөбе ауданында туғандар
Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері
Санат:Астана медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Батырбек Жоламанұлы Есдәулетов

**Батырбек Жоламанұлы Есдәулетов** - 1980 жылы 4 желтоқсанда Гурьев қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Есдәулетов Жоламан Жалғасұлы, зейнеткер,
ІІМ отставкадағы майоры. Анасы - Кенжебаева Роза
Қабдолқызы, Атырау облыстық әкімшілігі жанындағы жалпы бөлімнің бас кеңсе маманы.
X. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің жаратылыстану факулыетін(2001), дене тәрибесінің мұғалімі; әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің заң факультетін (2003) бітірген, заңгер.
Спорт туралы мақалалар авторы.
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2006 жылдан).

*2000-2008 жылдары - Атырау облыстық №1 ОРМБЖМ жанындағы таэквондо бөлімінің спортшы-нұсқаушысы.
*2001-2008 жылдары - ШҰКД және CP жанындағы таэквондодан ұлттық құрама құрамындағы команда капитаны.
*2009 жылдан бері - Олимпиадалық резервті дайындау Орталығы жанында таэквондодан жаттықтырушы. «ҚР Таэквондо федерациясы» АҚҰ Атырау облыстық
филиалының спортшы-нұсқаушысы. Таиландта өткен Азия чемпионатының қола жүлдегері; Азия чемпионы (Таиланд, 2006); Сауд Арабиясында өткен халықаралық турнирдің «А» тобының күміс жүлдегері; Вьетнамда өткен Олимпиадалық лизенциялық турнирдің қола жүлдегері (2007); ҚР 10 мәрте чемпионы; ҚР Кубогының 9 мәрте иегері; ҚР Халықтарының спартакиадасы және ҚР Универсиадасының 2 мәрте жеңімпазы; таэквон-
додан қара белбеу, 2 дан иегері. Халықаралық кластағы спорт шебері (2005).
ҚР Туризм министрлігінің, ҚР Білім және ғылым министрлігінің, Атырау облысы әкімінің грамоталарымен марапатталған.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикалық және саяси тұрақты ел».
Хоббиі - футбол.

Үйленген. Жұбайы - Мәжитова Анар Маратқызы.

## Дереккөздер


Санат:1980 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Азия біріншілігінің қола жүлдегерлері
Санат:Тхэквондодан Қазақстан чемпиондары
Санат:Қазақстан тхэквондошылары
Санат:Қазақстан спорт шеберлері
Санат:Алфавит бойынша тхэквондошылар
Доңғалақтық қалпақ

**Доңғалақтық қалпақ** - декоративтік қалпақ, доңғалақтың
күпшегін кірлеуден корғайды.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Зимарева Антонина Павловна

**Зимарева Антонина Павловна** (1917-2005),
ақтриса, ҚазКСР еңбек сіңірген артисі (1979). 1938-
1957 жылық СГО театрларыңда жұмыс істеген. 1958-
1994 жылы К.С. Станиславский атындағы Қарағанды облысында орыс драма театрының артисі. Тандаулы рөлдері: Люси Купер (В. Дельмардың *«Орын берінде»*),
Мария-королева (В. Гюгоның *«Мария Тюдорыңда»*), Мария Хосефа (Ф. Гарсия Лорканың «Бернарданын үйіңде»), Наталья Гавриловна (В. Розовтың *«Құрдың ұясында»*), Мақпал (Ғ. Мүсіреповтің
*«Махаббат дастанында»*), Гудула (В. Гюгоның
«Париж Құдайана соборында»), Мария Васильевна(А. Арбузовтың* «Жазықтыларында»*), Матильда
(А. Касонаның *«Тағысында»*), Жанна Владимировна (А. Галиннің *«Жаннасында»*).  

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Василий Петрович Зименок

**Василий Петрович Зименок** (1934 жылы туған), кен қазушы, Социалистік Еңбек Ері (1971), КСРО-ның құрметті шахтері (1970). 

1956 жылдан Қарағандыда — «Ленин көмір» тресінің №20 бис шахтасында, 1958 жылдан «Ақтас» шахтасында кен қазушы, 1963 жылдан бригадир. Кен қазудын жоғарғы карқынына кол жеткізді, жоспарлы тапсырма мен социалистік міндеттемелерді едәуір асыра орындап, еңбекте ерлік көрсетті. 1973 жылдары ол жетекшілі кеткен бригада
дайындау казбаларын үдемелі әдіспен Кен қазу жөнінде бастама көтеріп, айына 350 кума м қазба дайындап берді. 

КОКП 24-съезінің, Қазақстан Компартиясы 14-съезінің делегаты, 9-сайл. КазКСР Жоғ. Кеңесінің, 11-сайл. КСРО Жоғ. Кеңесінің депутаты. 

2 мәрте Ленин орденімен марапатталған. *«Шахтер данқы»* белгісінің иегері.

## Дереккөздер


Санат:1934 жылы туғандар
Санат:КСРО құрметті шахтерлері
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары
Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Санат:Қазақстан шахтерлері
Сәбит Құрманғалиұлы Мәндіпов

**Сәбит Құрманғалиұлы Мәндіпов** 
1957 жылы 7 ақпанда Көкшетау облысы Жаңаауыл ауылында туған. Қазақ.

Анасы - Мәдіпова Фаузия (1935 ж. т.), зейнеткер.

Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының менеджмент факультетін бітірген (1997), концерт қызметінің менеджері.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
*«[[Нұр Отан]]»* ХДП мүшесі.

1982 жылдан - *«Қазақконцерт»* Қазақ мемлекеттік концерттік бірлестігінің *«Дос-Мұқасан»* ВАА әртіс-аспапшысы. 1989 жылдан - Алматы облыстық Сүйінбай атындағы филармонияның *«Арқас»* тобының көркемдік жетекшісі. 1998 жылдан - Мәдениет комитетінің бас маманы.
2002 жылдан бері - Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясының директоры.

Мәдениет қайраткері (2004).

Әскери атағы - матрос.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Саяси тұрақтылық»*.

Хоббиі - спорт.

Үйленген. Жұбайы - Әбдиева Ғазиза (1966 ж.т.), Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясының балет әртісі. Қызы - Сәбитқызы Салтанат.

## Дереккөздер


Санат:Ақмола облысында туғандар
Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Санат:1957 жылы туғандар
Санат:Қазақстан музыканттары
Дмитрий Александрович Зинчук

**Дмитрий Александрович Зинчук** (1937 жылы туған), журналист.

## Өмірбаяны
КазМУ-ді (1968), Алматы Жоғары партия мектебін (1982) бітірген. *«Джезказганский рабочий»* қалалық газетінің әдеби қызметкері, бөлім меңгерушісі, редақтордың орынбасары. *«Темиртауский рабочий»* газетінің редақторы, Теміртау қалалық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, облыстық телерадио комитетте бас редақтор, төра-ғасыныңорынбасары, 1974-1980 жылы және 1989-2000 жылыоблыстық «Индустриальная Караганда» газеті бас редақторының 1-орынбасарықызметін атқарды. Қазақстан Журналистер одағысыйлығының лауреаты. Өлкенің еңбек адамдары туралы көптеген очерктер, суреттемелердің авторы.
## Марапаттары
5 медальмен марапатталған.

## Дереккөздер
Руслан Бақыттыұлы Есенәлин

**Руслан Бақыттыұлы Есенәлин** - 1976 жылы 6 сәуірде Солтүстік Қазақстан облысы Сергеевка ауданы Двойники ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Есенәлин Бақытты Милайнұлы (1951 ж. т.), саңырау
балаларға арналған мектеп-интернатта әлеуметтік педагог. Анасы - Есенәлиева Майра Қурманбайқызы (1959 ж. т.),
саңырау балаларға арналған мектеп-интернатының бастауыш сынып мұғалімі.
М. Қазыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік
университетінің дене тәрибесі факультетін (2006), дене
тәрбиесінің жаттықтырушы-мұғалімі; Қазақстан мемлекеттік заң академиясы жанындағы Мемлекеттік қызмет институтын (2006) бітірген, мемлекеттік қызмет саласындағы
заңгер-маман.
Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) біледі.

*2000 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысының Кикбоксинг және әскери өнер федерациясының кикбоксингтен аға жаттықтырушысы. 
*1996 жылдан - Петропавл қаласы №6 орта мектебінің дене шынықтыру мұғалімі. 
*2002 жылдан - «Авангард» БЖСМ (Петропавл қаласы) бокстан жаттықтырушы-мұғалім. 
*2005 жылдан - бокс БЖСМ (Петропавл қаласы) бокстан жаттықтырушы-оқытушы. 
*2006-2008 жылдары - күрес БЖСМ (Петропавл қаласы) кикбоксингтен жаттықтырушы-оқытушы. 
*2007 жылдан - «Виктория» ОРМБЖСМ (Петропавл қаласы) кикбоксингтен жаттықтырушы-оқытушы.
*2008 жылдан бері - СҚО Дене тәрбиесі және спорт басқармасы бастығының орынбасары. 4 әлем чемпионын, 8 әлем жүлдегерін, Азия жүлдегерлерін және Әлем кубогы жеңімпаздарын: Еңбек сіңірген спорт шебері, Азия чемпионатының (2003), Әлем чемпионатының (2003) күміс жүлдегері, кикбоксингтен әлем чемпионы (2007) Мирас Бірімжановты; халықаралық кластағы спорт шебері (ХКСШ), Әлем чемпионатының қола жүдегері (2005), 2 мәрте әлем чемпионы (2006, 2007) Тінәлин Әмірді; ХКСШ, әлем чемпионы (2003), Әлем кубогының иегері (2004) Емельянов Георгийді; ХКСШ, Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (2002), Азия чемпионы (2003) Нұржауыпов Әділді; ХКСШ, Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (2009) Нұрпейісов Азаматты; ХКСШ, Әлем чемпионатының қола жүлдегері (2007), Әлем кубогының иегері (2010) Қадырбеков Саматты; ХКСШ, Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (2002), әлем чемпионы (2007) Смағұлов Арыстанды; ХКСШ, Әлем чемпионатының күміс жүлдегерлері (2003) Бәйімбетов Ерланды, Тырқаев Тимурды тәрбиелеген. Кикбоксингтен ҚР спорт шебері (2003). Кикбоксингтен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2006).
*Кикбоксингтен ҚР мемлекеттік жаттықтырушысы (2006-2008). II дәрежелі «Қайсар» орденімен (2003); Петропавл қаласы әкімінің Қүрмет грамотасымен марапатталған.

Діни көзқарасы - мұсылман.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақты дамитын мемлекет».
Хоббиі - оқу, спорт.
Сүйіп оқитын әдебиеті - көркем, тарихи әдебиеттер.

Үйленген. Жұбайы - Есенәлина Надежда Валерьевна
(1982 ж. т.). Қыздары - Есенәлина Карина Русланқызы
(2001 ж. т.); Есенәлина Дария Русланқызы (2004 ж. т.);
Есенәлина Даяна Русланқызы (2007 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Алексаңдр Алексаңдрович Золотаев

**Алексаңдр Алексаңдрович  Золотаев** (1942 жылы
туған), құрылыс инженері, архитектор. ҚР Архитектор одағы
мүшесі (2005). Қарағанды политехника институтын
бітірген (1964). 1964-2002 жылы «Қарағанды азаматтық жобалау» мемлекеттін аумақты институтының инженері,
топ жетекшісі, жобапардын бас инженері, архит. жобалау шеберханасының бастығы, бас инженері,
директоры. 2003 жылдан «Азаматтық жобалау» институты» ЖШС бас арх-ы. 3-тын тікелей қатысуымен
Қарағанды, Теміртау, Қарқаралы, Жезқазған,
Балқаш, Приозёрск, Екібастұз т. б. қалалардың
бас жоспарлары жасалды. Орталық Қазақстан
қалаларын салу ісіне үлкен үлес қосты. *«Құрмет
Белгісі»* орденімен марапатталған.

## Дереккөздер


Санат:Қарағанды облысы
Леонид Алексеевич Мельников

**Леонид Алексеевич Мельников** 
1945 жылы 16 қарашада РКФСР Белград облысы Валуйки
қаласында туған. Орыс.
Анасы - Мельникова Алевтина Ивановна (1907-1997),
хирург болып жұмыс істеген.

Абакан мемлекеттік педагогикалық институтының шет
тілдері факультетін бітіргөн (1968), француз және неміс тілдерінің оқытушысы; Гнесиндер атындағы Мәскеу музыкалық-педагогикалық институтының вокал факультетін
бітірген (1976), опера әншісі, концерттік-камералық орындаушы, оқытушы.

Орыс, француз, неміс және итальян тілдерін біледі.
1968-1971 жылдары - Абакан мемлекеттік педагогикалық
институты шетел тілдері кафедрасының ассистенті. 1976
жылдан - Алтай өлкелік музыкалық комедия театрының
солист-вокалисі.
1980 жылдан бері - Қарағанды академиялық музыкалық
комедия театрының солист-вокалисі.

Қазақстан Театр қайраткерлері одағының мүшесі.
*«Қазақстан Конституциясына 10 жыл»* (2005) медалімен;
Мәдениет комитетінің, Білім беру, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігінің қүрмет грамоталарымен
марапатталған. ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1996).
Діни көзқарасы - атеист.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Гүлденген
республика»*.
Хоббиі - радиоэлектроника.
Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс, отандықжәне шетел класси-
касы, фантастика, ғылыми әдебиет.
Үйленген. Жұбайы - Мельникова Надежда Леонидовна,
Қарағанды академиялық музыкалық комедия театрының
балет және сахна қозғалысы репетиторы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар

Санат:1945 жылы туғандар
Жібек Рақымбердіқызы Лебаева

**Жібек Рақымбердіқызы Лебаева** (1953 жылы 5 тамызда Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Қарақастек ауылында туған) — театр актрисасы. Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1991). "Еңбек ардагері" медалінің иегері.

## Толығырақ
* ұлты - Қазақ.
* 1970 - 1975 жылдары Алматы мемлекеттік консерваториясын (қазіргі Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын) бітірген.
* 1975 - 1997 жылдары Талдықорған облыстық қазақ драма театрында қызымет етті.
* 1997 жылдан Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрында қызымет етеді. 
* Қазақ және орыс тілдерін біледі.
* Сахнадаға негізгі рөлдері: В. Ежовтың «Бұлбүл түні» (Нина), Ш. Айтматовтың «Арманым - Әселім» (Хадиша), А.П. Чеховтың «Ваня ағай» (Елена Андреевна), Қ. Мұқашевтың «Әпке» (Әпке, Көрші
әйел), Ғ. Мүсіреповтың «Ұлпан» (¥лпан), Ш. Айтматовтың «Жәмилә» (Жәмилә), У. Шекспирдің «Асауға тұсау» (Катарина) және өзге де спектакльдерде ойнайды.

## Жеке қасиеттері
* Діни көзқарасы - ислам.
* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
* Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлденген Қазақстан».
* Хоббиі - спорт.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.

## Отбасы
* жұбайы: С.Жылгелдиев актер, Қазақстанның Еңбек сіңірген әртісі.
* Балалары - Қанат (1975 ж. т.), Мөлдір (1979 ж. т.), Марал (1989 ж.т.).

## Мемлекеттік марапаттары
* 1991 жылы "Қазақстанның еңбек сіңірген артисі" құрметті атағымен марапатталған.
* 2011 жылы "Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл" медалі
* 2016 жылы "Қазақстан тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі
* 2016 жылы Қазақстанның Еңбек ардагері медалі.

## Дереккөздер

Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары
Саржан Бектемірұлы Жақсыбеков

**Саржан Бектемірұлы Жақсыбеков** - 1951 жылы 18 қарашада Қарағанды қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Жақсыбеков Бектемір. Анасы - Жақсыбекова Қадибан.
Қарағанды педагогикалық институтының дене тәрбиесі
факультетін бітірген (1980), дене шынықтыру пәнінің мұғалімі.
Қазақ жәнө орыс тілдерін біледі.

Арғын тайпасының Қуандық руының Сармантай бөлімінен шыққан. 

*1980 жылдан - Қарағанды қаласындағы БЖСМ Спорт басқармасының жаттықтырушысы. 
*1990 жылдан - еркін күрестен олимпиадалық резервтегі Қарағанды жоғары мектебінің аға жаттықтырушысы. 
*1998 жылдан - Қарағанды жоғары спорт шеберлігі мектебінің еркін күрес бойынша аға жаттықтырушысы. 
*2005 жылдан - ҚР ШҰКД ҚР еркін күрес бойынша әйелдер жастар құрамасының аға жаттықтырушысы (Астана қ.).
*2006 жылдан бері - ҚР әйелдер қүрамасының еркін күрес бойынша бас жаттықтырушысы. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (2008). ҚР еркін күрес бойынша Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2006). ҚР Үздік жыл жаттықтырушысы (2007).

Үйленген. Жұбайы - Жақсыбекова Айнаш (1958 ж. т.).
Қыздары - Жақсыбекова Гүлнәр (1972 ж. т.)( Жақсыбекова
Марал (1976 ж. т.), Жақсыбекова Динара (1977 ж. т.); ұлы - Жақсыбеков Нуан (1982 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Рахат Қайысұлы Егембердиев

**Рахат Қайысұлы Егембердиев** 1964 жылы 26 желтоқсанда Алматы қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Егембердиев Қайыс Егембердіұлы, зейнеткер, Талдықорған қаласындағы «Октябрь туы» облыстық газетінің редакторы болып жұмыс істеген. Анасы - Егембердиева Жамал Дәубетқызы, зейнеткер, Талдықорған қаласының Н. Островский атындағы ОМ мұғалімі болып жүмыс істеген. Алматы халық шаруашылық институтын (1989) экономист мамандығы бойынша; Қазақ спорт және туризм академиясын (2005) кикбоксинг жаттықтырушысы мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздіктің көмегімен) тілдерін біледі.
*1983 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте.
*1985 жылдан - Талдықорған тәжірибелік коммуналдық жабдық зауытының токарі. 1987 жылдан - Талдықорған қаласының қаржы бөлімі мен салық инспекциясының экономисі, аға инспекторы.
*1990 жылдан бері - Талдықорған қалалық «Жекпе-жек» ОРБЖМ «Айдаһар» спорт кешенінің каратэ және кикбоксинг жаттықтырушысы. Жастар арасындағы Әлем біріншілігінің 2 мәрте чемпионы, Әлем кубогының иегері (2008) Егембердиева Мариямды; жастар арасындағы әлем чемпионы, Әлем кубогының иегері (2008) Егембердиева Камиланы тәрбиелеген.
ҚР кикбоксинг бойынша Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2004).

## Дереккөздер


Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Ғайнолла Зейноллаұлы Жарқынбаев

**Ғайнолла Зейноллаұлы Жарқынбаев** - 1954 жылы 24 тамызда Шымкент қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Жарқынбаев Зейнолла Күштайұлы, марқұм. Анасы -Жарқынбаева Балқия, зейнеткер.
## Хронологиясы
*Алматы энергетика институтының электрмеханика факультетін (1978) инженер-электрик мамандығы бойынша; 
*Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің экономика және менеджмент факультетін (1999) экономист мамандығы бойынша бітірген.
*Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
*«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан).
*1978 жылдан - Қызылорда электр желілері кәсіпорнының инженері. 
*1979 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 
*1981 жылдан - Қызылорда электр желілері кәсіпорнының аға инженері, 
*1984 жылдан - кәсіподақ төрағасы.
*1989 жылдан - Қазақстан Компартиясы Қызылорда қалалық комитетінің нұсқаушысы, 
*1990 жылдан - сектор меңгерушісі. 
*1991 жылдың наурызынан - Қызылорда облыстық Халық депутаттары кеңесінің аға маманы. 
*1991 жылдың маусымынан - Қызылорда облыстық әкімшілігінің бас маманы. 
*1993 жылдан - «Қорда» қазақ-түрік біріккен кәсіпорны директорының орынбасары. 
*1995 жылдан - Қызылорда облысы әкімінің көмекшісі. 
*1999 жылдың ақпанынан - Қызылорда облыстық мемлекеттік пошта байланысы кәсіпорнының бастығы. 
*1999 жылдың тамызынан - Қызылорда облысының әкімі аппаратының жетекшісі. 
*2005 жылдан - Қызылорда облыстықІшкі саясат департаментінің директоры. 
*2007 жылдың қаңтарынан - Қызылорда облысы әкімі аппаратының жетекшісі. 
*2007 жылдың ақпанынан - Қызылорда облыстық Ішкі саясат департаментінің директоры. 
*2008 жылдан - Қызылорда қаласы әкімі аппаратының жетекшісі.
*2009 жылдан бері - Қызылорда облыстық Мұрағаттар мен құжаттамалар басқармасының бастығы.
## Жетістіктері
«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған (2001).
Әскери атағы - запастағы капитан. Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Махатхир. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген, демократиялық мемлекет». Хоббиі - аңшылық. Сүйіп оқитын әдебиеті - Қазақстан мен Ресей авторларының кітаптары мен публицистикалық басылымдары. Үйленген. Жұбайы - Хауадамова Жанар Тілеуханқызы. Қызы - Жарқынбаева Нұрсұлу; ұлы - Жарқынбаев Нариман.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Априза Құсайынқызы Құсайынова

**Априза Құсайынқызы Құсайынова** - 1952 жылы 5 наурызда Ақмола облысы Целиноград ауданы Төңкеріс ауылында туған. Қазақ.

Әкесі - Аптаев Құсайын Орманұлы, марқұм, мектеп директоры болған. Анасы - Оспанова Күлзағира, марқұм, бастауыш сынып мұғалімі болған.

С. Сейфуллин атындағы Целиноград педагогикалық институтының филология факультетін бітірген (1975), орыс тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі; Алматы  мамандық жетілдіру институтын бітірген (1998), экономист-менеджер.
«Наурыз», «Қазақтың салты мен дәстүрлері», «Қымыз-мұрындық», «Қырықбата» брошюраларының авторы. Жыл сайын өтетін «Қымызмұрындық» фольклорлы-этнографиялық мерекесінің авторы және продюсері (1992 жылдан). «Қазақстан бізді біріктіреді» кітабының бас редакторы (2010).
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП бастауыш партия уйымының хатшысы(2004 жылдан).
1968 жылдан - Целиноград халыққа білім беру қалалық бөлімшесінде муғалім (Целиноград облысы Целиноград ауданы). 1976 жылдан - ТУ-6 комсомол комитетінде хатшы, Целиноград қаласы Совет ауданы аудандық комсомол комитетінде хатшы. 1980 жылдан - Қазақстан ЛКЖО обкомы мәдениет-көпшілік және үгіт жұмыстары бөлімшесінің
меңгерушісі. 1984 жылдан - «Молодежный» сарайының мәдениет-көпшілік жумыстары жөніндегі директордың орынбасары (Целиноград). 1985 жылдан - Целиноград қалалық атқару комитетінің және Совет аудандық комитетінің бөлімше меңгерушісі. 1990 жылдан - Ақмола
қаласы қалалық мәдениет бөлімінің меңгерушісі міндетін атқарушы. 1992 жылдан - Ақмола қалалық әкімшілігінде мәдениет бөлімінің меңгерушісі. 1998 жылдан - Ақмола қаласы мәдениет Басқармасы бастығының орынбасары;
Ақмола қаласы Мәдениет және демалу Саябағының директоры. 2001 жылдан - «М. Горький атындағы орыс драма театрының» МҚКК директоры (Астана).
2007 жылдың наурыз айынан бері - «АЛЖИР» саяси қудалаулар мен тоталитаризм құрбандарының мұражайлық-ескерткіш кешені» МҚКК директоры.
Целиноград қаласы Совет ауданы аудандық халық депутаттары Кеңесінің депутаты (1985-1988).

«Астана әйелдері» ҚҚ президенті (1999-2001). «Астана-Бәйтерек» әйелдер клубының вице-президенті (2001 жылдан бері). ЮНЕСКО және ИСЕСКО істері жөніндегі
ҚР ¥лттық комиссиясының мүшесі (2001 жылдан). РФ Халықаралық психология ғылымдары академиясының қүрметті мүшесі (2001).
«Мәдениет қайраткері» (2005) белгісімен, мерейтой мөдалімен, ҚР Президентінің Құрмөт грамотасымен марапатталған (2005). ҚР Президентінің (2001), Астана қаласы әкімінің (2009) Алғыс хатымен ескерілген.

Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы тұрақты, қарқынды дамушы ел».

Хоббиі - бильярд, теннис, атпен серуендеу.

Сүйіп оқитын әдебиеті - У. Шекспирдің классикасы, Анна Ахматова, С.А. Есенин, Ф. Оңғарсынованың поэзиясы.

Тұрмыс құрған. Жұбайы - Рақымов Рыспек Сәрсембекұлы, бизнесмен. ¥лдары - Хамит, Ербол. Немерелері - Бекнұр, Төлеген.

## Дереккөздер


Санат:1952 жылы туғандар
Санат:Целиноград ауданында туғандар
Санат:Қазақстан саясаткерлері
Ирина Маратовна Лебсак

**Ирина Маратовна Лебсак** - 1963 жылы 9 шілдеде Павлодар қаласында туған. Орыс.
Әкесі - Лебсак Марат Викторович (1942 ж. т.), құрылысшы.
Анасы - Лебсак Евгения Сергеевна (1940 ж. т.), зейнеткер,
мөдицина қызметкері болып істеген.
Павлодар педагогика институтын (1984) орыс тілі мен әдебиетінің оқытушысы мамандығы бойынша; Алматы мемлекеттік
театр-көркемөнер институтын (1988) драма театры мeн
киноның актрисасы мамандығы бойынша бітірген.
1988 жылдан бері - М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік
академиялық орыс драма театрында актриса.
«Дядя Ваня» (Елена Андреөвна), «Иванов» (Анна Петровна), «Мужской род, единственное число» (Жасант), «На
дне» (Василиса Карповна), «Сети дьявола» (Елена), «Таланты и поклонники» (Александра Николаевна), «Эзоп»
(Клея) және басқа спектакльдерде рөлдер орындайды.
«Қазақфильм» киностудиясының «Тоғысқан тағдырлар»
(Лаура), «Саранча» (Евгения Гордейқызы) телесериалдарына түскен.
ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. ҚР Құрмет грамотасымен марапатталған.
Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері.
Діни көзқарасы - православиелік.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - А. Линкольн.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мемлекет-
мақтаныш».
Хоббиі - тоқыма тоқу, кітап оқу, компьютер.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық туындылары.
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Якушев Юрий Апександрович
(1962 ж. т.), М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының директоры. Қызы -
Евгения (2000 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:9 шілдеде туғандар
Санат:1963 жылы туғандар
Санат:Парасат орденінің иегерлері
Санат:Павлодарда туғандар
Санат:Қазақстан халық әртістері
Санат:Алфавит бойынша актрисалар
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Санат:Қазақстан актрисалары
Санат:XX ғасыр актрисалары
Санат:Қазақстан киноактрисалары
Жұмамәді Ибаділдин

**Ибаділдин Жұмамәді** (1950 жылы т.), инженер құрылысшы, қоғам қайраткері. Ұлытаудың түлегі. Найман тайпасының Бағаналы руынан шыққан.

Қарағанды политех. институтын бітірген (1973). 1973-1997 жылы Жезқазған облыстық а. ш. басқармасыңда инженер, бас инженер, құрылыс ұйымдары және жобалау тобынын жетекшісі, Жезказған қалалық атқару комитетінің күрделі құрылыс бөлімінің бастығы, қалалық жоспарлау комиссиясының төрағасы, Жезқазған облыстық халыққа қызмет көрсету басқармасы бастығының орынбасары, қалатком төрағасының орынбасары, 1-орынбасары, Жезқазған облыстық халыққа қызмет көрсету басқармасының бастығы, Жезказғандағы «Ұлытау» бірлескен кәсіпорнының бас директоры.
1995-2005 жылы Жезқазған қаласының әкімі (1997-98 ж. Қарағанды облысы әкімінің орынбасары).
2005 жылы облыс әкімінін кеңесшісі. Ибаділдин аймақ экономикасын алға бастыру саласында біршама жемісті еңбек етті, Ұлытау-Жезқазған өңірі тарихын терең зерделеп, оның көне ескерткіштері мен табиғат байлығына асқан жанашырлықпен қараған білікгі басшы. *«Жер кіндігі. Жезқазған сердце Евразии»* (2004) кітабының авторы.

## Дереккөздер


Санат:Жезқазған әкімдері
Санат:Қарағанды облысы
Сәуле (Қарағанды облысы)

**Сәуле** — Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл, Жидебай ауылдық округі орталығы.

## Географиялық орны
Тоқырау өзенінің бойында, аудан орталығы – Ақтоғайдың солтүстік-батысында 15 км-дей жерде орналасқан.

## Тарихы
Іргесі 1929 жылы Оян, Сәуле ұйымдары болып қаланған. Ауылдық округ аумағында Сәуле, Киров, Пушкин, Тельман, Буденный ұжымшарлары ұйымдастырылған. 1952-1954 жылдары Сәуледе машина трактор станциясы (МТС) ашылып, трактор жөндеу шеберханасы салынды. 1968 жылы - «Қоңырат» кеңшары және Киров ауылдық кеңесінің орталығы. Жерінің жалпы ауданы 142,2 мың га. Шаруашылықтың негізгі бағыттары - қой, ірі қара өсіру, қосымша саласы - егін егу болды. Кеңшар негізінде 72 шаруа қожалығы  құрылған (2006).

## Халқы

## Инфрақұрылымы
Округ елді мекендерінде Үшарал, Қарақой , Жалаңаш, Көрпетай ауылдары, 5 мектеп, ОДА, клуб, «Сарыарқа» ұлт аспаптар оркестрі, кітапхана, басқа да мәдни-тұрмыстық мекемелер бар. Ауыл Қарағанды – Ақтоғай тас жолы бойында орналасқан. Ең жақын Сәкен Сейфуллин (бұрынғы Жарық) темір жол станциясы 176 км жерде.

## Дереккөздер

Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері
Марат Кенесұлы Ибатов

**Марат Кенесұлы Ибатов**  (1961 жылы т.), көлікгі
пайдалану және өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы маман, техника ғылым докторы (2004),
профессор (2005). Мәскеу автомобиль-жол институтын
(1983) бітірген. 1983-1996 жылы ҚарПТИ аға инженер, кіші ғыл. қызметкер, ассистент, аға оқытушы,
доцент, автомобиль көлігі кафедрасы профессор міндетін атқарушы, оқытушылары мен студенттері кәсіподақ комитегінің төрағасы. 1997 жылдан көлік-жол фақультетінің деканы. 97-ден астам ғыл.-
әдістемелік еңбектің авторы.

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Есімбек Бәйтенов

thumb
**Есімбек Бәйтенов** (1929-1993), журналист, Қаз КСР еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1981). ҚазМУ-ді бітірген (1951). Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газетінің редакциясында қатардағы тілшіден редактордың орынбасарына дейінгі жолдан өтті. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін «Боздақтар» зерде кітабын (1994-98) дайындауға қатысты.

## Дереккөздер


Санат:1929 жылы туғандар
Санат:1993 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қарағанды облысы
Санат:Қазақстан журналистері
Аман Шоңбайұлы Молдыбаев

**Аман Шоңбайұлы Молдыбаев** – музыка маманы, Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері.

## Өмірбаяны
1959 жылы 2 қаңтарда Жамбыл облысы Жамбыл ауданы Есентөбе ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Молдыбаев Шоңбай, кеңшардың парторгы болған. Анасы - Молдыбаева Жамал Қазбекқызы, зейнеткер.

## Еңбек жолдары
* Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының халық аспаптары факультетін бітірген (1989), оқытушы, солист. 
* Тараз мемлекеттік педагогикалық институтының доценті (2005). 
* *«Аяла, сен мені»* атты жинаққа кірген 10 күйдің, 40 өлеңнің; 10-нан астам мақаланың авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 
* *«[[Нұр Отан]]»* ХДП мүшесі (2005 жылдан). 
* 1989 жылдан - қалалық мәдениет бөлімінің фольклорлық ансамблінің жетекшісі (Тараз қ.).  
* 1990 жылдан - Облыстық халық шығармашылығы және мәдени-ағарту жұмыстары ғылыми-әдістемелік орталығының ғылыми-әдістеме бөлімінің меңгерушісі (Жамбыл қ.).  
* 1990 жылдың қыркүйек айынан - Д. Нұрпейісова атындағы балалар музыкалық мектебінің домбыра классы бойынша оқытушы (Жамбыл қ.).  
* 1991 жылдан - Жамбыл қаласы мәдени-ағарту училищесінің дирижерлік жасау оқытушысы.  
* 1992 жылдан - Технологиялық институттың мәдениеттану аға оқытушысы, доценттің міндетін атқарушы (2004 жылдан - Тараз мемлекеттік педагогикалық институты).  
* 2005 жылдан - Тараз мемлекеттік педагогикалық институтының музыкалық білім беру кафедрасының доценті.  
* 2005 жылдан бері - *«Көне Тараз»* халық-фольклорлық ансамблінің жетекшісі. 
* Қазақстан Авторлық қоғамының (2003), Тараз мемлекеттік педагогикалық институтының кәсіподақ комитетінің мүшесі, мәдени-көпшілік жұмыстардың ұйымдастырушысы.

## Марапаттары
* *«Тараз мемлекеттік педагогикалық институтына 40 жыл»* медалімен марапатталған (2007); 
* ҚР Президентінің Алғыс хатымен ескерілген (2001). 
* Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2004).

Хоббиі - музыка, әдебиет, спорт.

## Дереккөздер

Санат:Күйшілер
Роза Владимировна Лим

**Роза Владимировна Лим** - 1934 жылы 8 сәуірде РКФСР Приморск өлкесінде туған.
Корей.
Әкесі - Лим Владимир Евгеньевич, корей тілінің аудармашысы болған. Анасы - Лим Анна Петровна, ұй шаруасымен айналысқан.
А.Н. Островский атындағы Ташкент театр-көркем сурет
институтының актерлік факультетін бітірген (1960), драма
актері.
Орыс және корей тілдерін біледі.
1960 жылдан бері - Мемлекеттік корей музыкалық комедия
театрының актрисасы (Алматы).
Келесі спектакльдерде ойнайды: Б. Жакиевтің «Әке
тағдыры» (Гилнам); Цай Еннің «ұмытылмас күндері»
(Идор); С. Голованивскийдің «Алыстағы жаңғырық» (Патрик); Тхай Дян Чуннің «38-ші параллельдөн оңтүстікке
қарай» (Черсон); Н. Погодиннің «Кремлевские куранты» (Степка); М. Әуезовтың «Еңлік-Кебек» (Жапай); Ен
Сен Еннің «Чун Хян бойжаткен туралы аңыз» (Хян Дан);
К. Гольдонидің «Екі мырзаның малайы» (Смеральдина);
Г. Лорканың «Бернарда Альбаның үйі» (Қызмөтші қыз);
Хан Диннің «Сен - маған, мен - саған» (Соня); Моримото Каорудың «Әйел тағдыры» (Циэ); Тхай Дян Чуннің «Хынбу туралы аңыз» (Нольбудың әйелі); И. Кимнің «Ана күйеу
бала іздеуде» (Владиктің анасы); Цай Еннің «Жалғыз қыз»
(Сунн Дек); Л. Сонның, С. Ли «Жады» (Ана); Г. Канның «Шие
күзде гүлдемейді» (Бабушка); Г. Лорканың «Осының бәрі
әйел туралы...» (Мария Хосефа); Т. Миннулиннің «Әлди»
(Вазифа); Ли Ен Хоның «Чун Хян бойжеткен туралы аңыз»
(Гисен); В. Гуркиннің «Деревнялық кадриль» (Макеевна);
Н. Новогрудскийдің «Жолбарыстан кім қорықпайды» (Кірпі);
Тхай Дян Чуннің «Хын Бу мен Ноль Бу» (Қарлығаштар ханымы) және т.б.
ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1982).
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Барлық салалар бойынша үлкен табыстар болады, халық жақсы өмір
сүретін болады».
Хоббиі - аспаздық.
Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.
¥лы - Юн Георгий Петрович (1973 ж. т.). Немересі - Юн
Евгения Георгиевна (1993 ж. т.).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Сақина (көлік)

## Тоғынның ернеу сақинасы

Шина тоғынындағы құрылғы, көліктің доңғалағының
бұзылмалы ободында шешілмелі
сақиналық тетік қондырылады.

## Тоғынның құлып сақинасы

Кесілген серпінді металдан 
жасалған сақина, ол көліктің
доңғалағын тоғынының ернеуіндегі
сақинада орналастырылады.

## Тығыздауыш сақина

Поршеннің серпінді 
сақинасы, ол цилиндрдің ішін тығыздайды және
цилиндрдегі газдардың қозғауыштың 
картеріне ағып шығуының
алдын алады.

## Май ысырғыш сақина

Төменгі тығыздауыш сақина, ол
қозғауыштың жану камерасы ішінде 
майдың кірмеуін қамтамасыз
етеді.

## Тоқтатқыш сақина

Кесілген серпінді сақина, ол тетікті
ұстайды, мысалы: телкені остік
ауытқудан сақтайды.

## Тығыздауыш сақина

Бұл сақина газ және жұмыс
сұйықтығының ағып кетуін тоқтатады, 
және ішіне шаң кіруден,
судан сақтайды.

## Дереккөздер


Санат:Транспорт
Наталья Ивановна Иванина

**Иванина  Наталья Ивановна** (1948 жылы туған), өнер
зерттеуші. ҚР Суретшілер одағының мүшесі.
И. Репин атындағы Ленинград суретшілер институтын
бігірген (1972). «Қарағанды суретшілері», «Сарыарка суретшілері»,* «Анатолий Билық»*, *«Марат
Жүнісов»* т. б. шығармалары өнер адамдарынын,
оның ішінде қылқалам шеберлерінің болмысын
беруге арналған. Облыстық Суретшілер одағы ұйымының хатшысы (2006).

## Дереккөздер


Санат:Тұлғалар
Санат:Қарағанды облысы
Санат:1948 жылы туғандар
Қоялы Аяпбергенов

**Қоялы Аяпбергенов** (1933 жылы туған) - химия ғылымдарының докторы (1993), профессор (1994).

Абай атындағы Алматы мемлекеттік институтын бітірген (1956). 1956-1965 ж. Балқаш ауданы Құйған ауылындағы орта мектеп мұғалімі, 1965-1996 ж. С. Сейфуллин атындағы Целиноград педогогика институтында оқытушы, ҚазКСР ҒА жанындағы ХМИ аспиранты, спектроскопия зертханасының меңгерушісі, Оргсинтез және көмір химиясы институты физикалық-органикалық химия зертханасының меңгерушісі. 19% жыддан Е. А. Бөкетов атыңдағы КдрМУ органикалық химия және полимерлер кафедрасының профессоры. 120-дан астам ғылым енбектің 2 монографияның авторы.

## Дереккөздер


Санат:1933 жылы туғандар
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Санат:Қазақстан химиктері
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:Профессорлар
Асқар Сүйеуұлы Тоқтабаев

**Асқар Сүйеуұлы Тоқтабаев** 1976 жылы 27 мамырда Гурьев қаласында туған. Қазақ. 

Әкесі - Тоқтабаев Сүйеу, зейнеткер, Атырау мұнай өндеу зауытының операторы болған. Анасы - Арыстанова Зоя, зейнеткер, сатушы болған. 

Қазіргі уақытта - X. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің жаратылыстану-география факультетінің студенті. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.
* "Нұр Отан" ХДП мүшесі (2006 жылдан).
* 2005 жылдан - Атырау облысының бозбалалары арасындағы таэквондо аға жаттықтырушысы.
* 2002 жылдан бері - №1 ОРМБЖМ жанындағы бөлімшежаттықтырушысы (Атырау).
* "ҚР Таэквондо федерациясы" РҰБ Атырау облыстық филиалының жаттықтырушысы.
* Жоғары дәрежелі жаттықтырушы. Таэквондо бойынша қара белдіктің, 3 данның иегері.
* ҚР Туризм және спорт министрлігінің, ҚР Білім және ғылым министрлігінің, Атырау облыстық әкімдігінің грамоталарымен марапатталған.
* Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - "Елдің экономикалық және саяси тұрақтылығы".
* Хоббиі - футбол.
* Сүйіп оқитын әдебиеті - спорт жайлы газеттер мен журналдар, жергілікті БАҚ.
* Үйленген. Жұбайы - Қалиева Толқын Тұрсымбекқызы, бухгалтер. Ұлдары - Сүйеуов Әлібек, Сүйеуов Тоқмұхамед.

## Дереккөздер


Санат:1976 жылы туғандар
Санат:Атырау облысында туғандар
Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Василий Иванович Иванов

**Василий Иванович Иванов** (1885-1938), құрылысшы, өндіріс басшысы. 

1933 жылы Балқаш мыс зауытын, Балқаш қаласын салу құрылысын басқарып, қазіргі мыс алыбы — Балқаш мыс зауытын іске косу алдында 1937 жылы жалған айыппен жазықсыз ату үкіміне кесіледі (қ. *«[[Балқаш ісі]]»*).
1956 жылы 6 маусымда ақталды. 

Балқаш каласының бір көшесі Ивановтың есімімен аталады. Балқаш қаласынын құрметті азаматы.

## Дереккөздер


Санат:1885 жылы туғандар
Санат:1938 жылы қайтыс болғандар
Санат:Қазақстан құрылысшылары
Санат:Балқаш тұлғалары
Санат:Балқаш мыс зауыты тұлғалары
Санат:КСРО-да репрессияланғандар
Санат:КСРО-да бұйрықпен атылғандар
Санат:КСРО-да ақталғандар
Санат:Балқаштың құрметті азаматтары
Николай Александрович Макаров

**Николай Александрович Макаров** - 1943 жылы 12 мамырда РКФСР Ульяновск қаласында
туған. Орыс.
Әкесі - Макаров Александр Иванович, әскер қызметкері.
Анасы - Макарова Елена Никифоровна, зейнеткер, қызмeткер болған.
Төатр училищесінің актерлік факультетін бітірген
(Ульяновск, 1963), театр әртісі; И. Ульянов атындағы
педагогикалық институтының филология факультетін
бітірген (1968), тарих және әдебиет пәндерінің оқытушысы.
1963 жылдан - Ульяновск, Якутск, Абакан театрларының
әртісі. 1971 жылдан - Семей, Павлодар театрларының
әртісі.
1992 жылдан бері - М. Горький атындағы орыс драма
театрының (Астана) әртісі.
Келесі спектакльдерде ойнайды: М. Булгаковтың «Жарымес Журден» (Маркиз Дорант), М. Горькийдің «На дне» (Костылөв), А.П. Чеховтың «Шие бағы» (Гаев), А.П. Чеховтың
«Шағала» (Дорн), I. Оразбаевтың «Шыңғысхан» (Бөже),
М. Булгаковтың «Мастер мен Маргарита» (Понтий Пилат)
және т.б.
«Ерен еңбегі үшін» (2000) медалімен, ҚР Мәдениет
министрлігінің (2003), облатқарукомитетінің, Астана
қалалық мәдениет басқармасының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Мәдөниет қайраткері.
Діни көзқарасы -христиан.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Еуразияның
анық орталығы, мәдени орталық».
Хоббиі - классикалық жәнө қазіргі заман музыкасы.
Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс, қазақ әдебиеті, А. Құнанбаев,
М. Әуезов, Ә. Нұрпейісов және басқалар.
Үйленген. Жұбайы - Макарова Нина Матвеевна, ҚазССР
Еңбек сіңірген әртісі (1986).

## Дереккөздер


 

Санат:Тұлғалар
Айтбай Сәулебектегі

**Айтбай Сәулебектеті** (1959 ж. т.), журналист. 

ҚазМУ-ді бітірген (1982). Қарағанды облысы телерадио комитетінде редактор, аға редактор болды. 1989 жылдан республикалық «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш»), 1996-1997 ж. халықаралық «Қазақ елі» газетінің Орталық Қазақстан өңірі бойынша меншікті тілшісі, «Орталық Қазақстан» газетінің бөлім меңгерушісі, 1997 жылдан республикалық «Азия-Транзит» газетінің, 2000-2001 ж. осы аттас журналдың бас редакторы. 2001 жылдан «Жас алаш» газетінің Қарағанды және Ақмола облысы бойынша меншікті тілшісі. 

Қазақстан Журналистер одағы (2003), БҰҰ Қазақстандағы сыйлығының (2002) лауреаты. 1993 ж . Қазақстан Республикасы Президенті сыйлығының лауреаты (2009). Елбасы Н.Назарбаев Жарлығымен "Құрмет" орденімен (2010), "Астанаға 10 жыл" (2008), "Тәуелсіздікке 20 жыл (2011) медалдерімен марапатталған. 

Қазақтың тұңғыш ғарышкері Т. Әубәкіровтың ғарыш сапары туралы екі тілде «Ғарышта -қазақ !»-«Айналайын ,Земля!» кітабын шығарды. «Қасиетті қала» (1994), «Қожахмет әулеті» (1998),«Ақ пен қара» (2001), «Махаббатым менің» (2003), "Жүректегі қызғалдақ"(2009), "Тәуелсіздік нұры"(2011), "Елбасының алтын бесігі" ("Золотая колыбель Президента", 2011) кітаптарының авторы.

## Дереккөздер


Санат:1959 жылы туғандар
Санат:Қазақстан журналистері
Санат:Қазақстан Президенті сыйлығының иегерлері
Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Байғали Түймебайұлы Момбеков

**Байғали Түймебайұлы Момбеков** 
1956 жылы 28 қарашада Түркістан облысы
Сарыағаш ауданы Дарбаза стансасында туған. Қазақ.

Әкесі - Момбеков Түймебай, теміржолшы болған. Анасы -
Мақұлбаева Жайсаңгүл, үй шаруасымен айналысады.
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының жөке ән айту факультетін бітірген (1986), onepa
және камералық әнші, оқытушы.

Қазақ, орыс және итальян (сөздікпен) тілдерін біледі.
*«[[Нұр Отан]]»* ХДП мүшесі (2007 жылдан).
1999 жылдан - Абай атындағы мемлекеттік академиялық
опера және балет театрының солисі.
2000 жылдан бері - К. Байсейітова атындағы Ұлттық опера
және балет театрының солисі.

Қазақстанның болашағы туралы болжамы - *«Жарқын әрі
ашық»*.
Хоббиі - шоумен.
Сүйіп оқитын әдебиеті - бүкіләлемдік классикалық әдебиет.

Үйленген. Жұбайы - Момбекова Сәбира, үй шаруасымен ай-
налысады. Қыздары - Момбекова Әйгерім (1982 ж. т.), Мом-
бекова Ботагөз (1989 ж. т.), Байғапи Сабина (2004 ж. т.); ұлда-
ры - Жалымбетов Әлібек (1985 ж. т.), Момбеков Жамбыл
(1986 ж. т.).
## Дереккөздер


Санат:1956 жылы туғандар